اردشیر بابکان
سکه‌شناسی

سکه‌های ضرب‌شده در دوران اردشیر، به‌لحاظ طرحِ نگاشته به سه دستهٔ کلی تقسیم می‌شوند:
دستهٔ نخست سکه‌هایی هستند که تصویری تمام‌رخ از اردشیر بر روی سکه و نیم‌رخی از بابک پدر اردشیر —که به سبک اشکانیان به‌چپ می‌نگرد— بر پشت سکه نگاشته شده است. بر روی این سکه‌ها عبارت «اردشیر شاه» و بر پشت سکه عبارت «خدایگان بابک شاه» نگاشته شده است.
دستهٔ دوم همانند سایر سکه‌های عصر ساسانی، دارای تصویر نیم‌تنهٔ اردشیر با کلاه یا تاجی برسر در حال نگریستن به سوی راست است؛ بر پشت دستهٔ دوم از سکه‌های اردشیر، —به‌سان همهٔ سکه‌های عصر ساسانی— نمایی از آتشدانِ آتشکده به‌چشم می‌خورد. بر روی دستهٔ دوم از سکه‌ها، عبارت «مزداپرست، خدایگان اردشیر شاهنشاهِ ایران که چهره از یزدان می‌دارد» نگاشته شده است که نمایانگر باورهای مذهبی اردشیر می‌باشد.
بر روی دستهٔ سوم از سکه‌ها، تصویر اردشیر روبروی تصویر پسرش شاپور و عبارت‌های «شاپور شاهِ ایران که چهره از یزدان می‌دارد» و «آتشِ اردشیر» نگاشته شده است. پشت سکه‌ها نیز منقوش به آتشدان آتشکده است.
نشان پشت سکهٔ دستهٔ دوم، نقشی آذرگاهی است برپایهٔ طرحی یافته در پارس و عبارت «آتشِ اردشیر»، اشاره به آتشی شاهی می‌دارد که در آغاز سلطنت هر شاه برافروخته می‌شد. بخش پایهٔ پشتیبان آذرگاه، شباهت‌هایی به تخت شاهی هخامنشیان می‌دارد. نوارهای آویخته نیز انتهای پیشانی‌بندی باز —که نماد پادشاهی در سنن ایرانی‌است— انگاشته شده است. بدین‌سال نقشِ پشتِ این دست سکه‌ها، نماینگر دل‌مشغولی اردشیر برای نمایاندن خویش نه صرفاً به‌عنوان جانشین برحق هخامنشیان، بلکه به‌مثابه زردشتی‌ای دیندار است. در آرایش سر و موی، اردشیر در نخستین سکه‌ها به سنن اشکانی پایبند بود و تاجی همانند با تاج‌های دوران مهرداد دوم برگزید. اما در سال‌های پایانی، تاج اصلی اردشیر، از نوعی بود که بخشی از موها، در گویی در بالای سر آراسته شده‌بود؛ گوی و سرپوش، با تورِ ابریشمینی نازک پوشیده و نوارهایی به‌سوی پشت از آن آویخته شده‌بود.
سکه‌های اردشیر بابکان
سکهٔ دستهٔ یکم اردشیر بابکان در اواخر شاهنشاهی اشکانی ضرب پارس. در این سکه، چهرهٔ اردشیر تمام‌رخ و چهرهٔ پدرزنش، یعنی بابک، نیم‌رخ است.
سکهٔ دستهٔ دوم اردشیر بابکان، روی سکه نگاشته‌شده به چهرهٔ اردشیر بابکان و پشت سکه مُنَقش به نماد آتشدان
سکهٔ دستهٔ دوم اردشیر بابکان با تاج اهورامزدا، ضرب تیسفون در ۲۲۴–۲۴۰ م.
سکهٔ دستهٔ دوم اردشیر بابکان با سربندی به‌نام کریمبوس، ضرب همدان در ۲۳۳–۲۳۹ م.
سکه اردشیر بابکان با دیهیم و تاج کنگره ای
سکهٔ دستهٔ دوم و سوم اردشیر بابکان، ضرب تیسفون در ۲۳۰ م.
سکهٔ دستهٔ دوم و سوم اردشیر بابکان درکنار پسرش شاپور یکم، ضرب ناآشکار در ۲۳۳/۴ – ۲۳۸/۹ م.
پرپایهٔ پژوهه‌ای از کالیری، بسیاری از نمادهای سکه‌های فره‌ترکه‌ها همچو پرچم، بنای یادواره، هیئت ظاهری شخص ایستاده در روبروی آن، برگرفته از هخامنشیان‌است. دریایی برآن‌است که اگرچه فره‌ترکه‌ها احتمالاً کاربرد درست بنایی همچو کعبهٔ زردشت را نمی‌دانسته‌باشند، اما هنوز اهمیتی ایدئولوژیک نزد آنان می‌داشت. از این روی، از شباهت سکه‌های اردشیر با سکه‌های متأخر حاکمان محلی پارس، می‌توان چنین پنداشت جنبشی برپایهٔ سنن ایرانی و دلبستگی حاکمان محلی پارس بدان وجود داشته است. البته این لزوماً بدان معنا نیست که اردشیر در همهٔ امور به شاهان محلی پارس مرتبط بوده است.
اشکال کلاه‌ها و تاج‌های اردشیر بابکان؛ برگرفته از سکه‌های وی
کلاه یا تاج برگرفته از سکه‌های دستهٔ یکم اردشیر؛ چهرهٔ تمام‌رخ
کلاه یا تاج برگرفته از سکه‌های دستهٔ دوم اردشیر؛ چهرهٔ نیم‌رخ
کلاه یا تاج برگرفته از سکه‌های دستهٔ دوم اردشیر؛ چهرهٔ نیم‌رخ
سربند بدون کلاه یا تاج برگرفته از سکه‌های دستهٔ دوم اردشیر؛ چهرهٔ نیم‌رخ
کلاه یا تاج برگرفته از سکه‌های دستهٔ دوم و سوم اردشیر؛ چهرهٔ نیم‌رخ