نیکلاس جرجسکو-روگن
حرفه > کارهای بعد از اثر بزرگ > ارزیابی‌های فناوری از منظر تاریخی

همچنین ببینید: تابع تولید و جدول داده-ستانده
جرجسکو-روگن در ارزیابی‌های فناوری خود، اصول ترمودینامیکی را در زمینه تاریخی گسترده‌تر، از جمله آینده بشریت، به‌کار می‌برد.
بر اساس اصطلاحات جرجسکو-روگن، یک فناوری تنها زمانی «قابل دوام» است که بتواند انرژی مازادی به اندازه کافی برای حفظ عمل‌کرد خود، به اضافه مقداری انرژی اضافی که برای استفاده‌های دیگر باقی مانده‌است، بازگرداند. اگر این معیار برآورده نشود، فناوری مورد نظر فقط «امکان‌پذیر» است (اگر اصلاً قابل اجرا باشد)، اما «قابل اجرا» نیست. هر دو فن‌آوری قابل دوام و امکان‌پذیر برای عملی شدن خود به جریان ثابت منابع طبیعی بستگی دارند.
جرجسکو-روگن استدلال می‌کند که اولین فن‌آوری قابل دوام در تاریخ بشر آتش بود. با مهار آتش، انسان می‌توانست همه جنگل‌ها را بسوزاند. همچنین امکان پخت غذا و به‌دست آوردن گرما و محافظت از خود وجود داشت. جرجسکو-روگن با الهام از اسطوره یونان باستان پرومتئوس، تیتانی که آتش را از خدایان دزدید و به انسان داد، آتش را «نخستین ره‌آورد پرومتئوس» می‌داند. به گفته جرجسکو-روگن، ره‌آورد مهم بعدی پرومتئوس از همان نوع اول، دامپروری، تغذیه از علف و سایر زیست توده‌ها (مانند آتش) بود.
بسیار دیرتر در تاریخ بشر، ماشین بخار به‌عنوان ره‌آورد مهم پرومتئوسی از نوع دوم، و تغذیه از زغال سنگ به‌وجود آمد. اختراع موتور بخار تخلیه آب‌های زیرزمینی را که به چاه‌های معدن سرازیر می‌شوند امکان‌پذیر ساخت و سپس زغال‌سنگ استخراج‌شده می‌توانست به‌عنوان سوخت برای موتورهای بخار دیگر مورد استفاده قرار گیرد. این فناوری انقلاب صنعتی در بریتانیا را در نیمه دوم قرن هجدهم به پیش برد و به موجب آن اقتصاد انسان با توجه به ذخایر معدنی زمین در مسیری طولانی و غیرقابل بازگشت سوق داده شده‌است. جرجسکو-روگن موتور احتراق داخلی و راکتور شکافت هسته‌ای را به‌عنوان نمونه‌های بعدی دیگر از ره‌آوردهای پرومتئوسی از نوع دوم، یعنی موتورهای حرارتی که از سوخت معدنی تغذیه می‌کنند (به ترتیب نفت و اورانیوم (به اضافه توریم)) فهرست می‌کند.
جرجسکو-روگن با ره‌آورد پرومتئوسی از نوع سوم، کلکتور خورشیدی را توصیف می‌کند که یک انرژی خالص خروجی به اندازه‌ای خیلی بزرگ، برای تأمین تمام انرژی ورودی مورد نیاز برای تولید یک کلکتور خورشیدی دیگر و از همان نوع را تولید می‌کند. در نتیجه یک تولید مثل سریالی از انرژی خورشیدی، این واقعیت که کلکتورهای خورشیدی از انواع مختلف بیش از یک قرن بدون ایجاد پیشرفتی در بهره‌وری انرژی، در مقیاس قابل توجهی کار می‌کردند. جرجسکو-روگن به این نتیجه رسید که در زمان او هنوز هیچ ره‌آورد پرومته‌ای مانند آن در جهان وجود ندارد. تنها ره‌آورد کلکتورهای خورشیدی در دسترس بود، که او آن را «انگل» می‌نامید، زیرا مانند هر انگل دیگری با توجه به ورودی‌های زمینی انرژی، برای ساخت و بهره‌برداری آن‌ها عمل می‌کرد. این ره‌آورد نمی‌تواند بدون میزبان خود زنده بماند («میزبان» منبع ورودی‌های زمینی است). جرجسکو-روگن معتقد بود که برای این‌که یک اقتصاد مانند انرژی خورشیدی در سراسر جهان خودنگه‌دار انرژی باشد، هنوز به شیوه پرومتئوسی اختراع نشده‌است. بعدها، برخی از محققان استدلال کردند که کارایی کلکتورهای خورشیدی از زمانی که جورجسکو-روگن این ارزیابی‌ها را انجام داد، به‌طور قابل‌توجهی افزایش یافته‌است.
جرجسکو-روگن همچنین خاطرنشان می‌کند که صرف‌نظر از کارایی هر نوع خاص از کلکتورهای خورشیدی، اشکال عمده انرژی خورشیدی به خودی خود در مقایسه با سوخت‌های فسیلی و اورانیوم (و توریم) خاصیت پراکنده و کم‌شدت تابش خورشیدی است. از این رو، تجهیزات مادی زیادی به‌عنوان ورودی در سطح زمین برای جمع‌آوری، تمرکز و ذخیره یا تبدیل تابش در مقیاس صنعتی مورد نیاز است. جورجسکو-روگن معتقد است که این تجهیزات مادی ضروری به عملیات «انگلی» انرژی خورشیدی می‌افزاید.
جرجسکو-روگن با ارزیابی توان هم‌جوشی به‌عنوان یک منبع احتمالی انرژی در آینده، این عقیده را مطرح کرد که در رابطه با همجوشی محصورسازی مغناطیسی، هیچ راکتوری ساخته نخواهد شد که به آن اندازه بزرگ باشد که بتواند فشار حرارتی شدید حاصل از همجوشی دوتریوم/تریتیوم پلاسمایی را تحمل کند.او یکی دیگر از فناوری‌های بزرگ انرژی همجوشی را که در زمان او مورد تحقیق قرار گرفته بود، ارزیابی نکرد- و هنوز در حال تحقیق است – یعنی همجوشی محصورسازی اینرسی.
همه این ارزیابی‌های فناوری فقط مربوط به منابع انرژی است و نه با منابع مادی. جرجسکو-روگن بر این نکته تأکید کرد که حتی با وجود تکثیر کلکتورهای خورشیدی در سراسر کره زمین، یا ظهور نیروی هم‌جوشی یا هر دو، هر اقتصاد صنعتی هم‌چنان به جریان ثابت منابع مادی استخراج‌شده از پوسته زمین به ویژه فلزات وابستگی دارد. او مکرراً استدلال کرد که در آینده (دور) کمبود منابع مادی زمینی و نه منابع انرژی است که الزام‌آورترین محدودیت را بر اقتصاد انسان روی زمین تحمیل خواهد کرد. جرجسکو-روگن از آن‌جایی که هیچ دیدگاهی دربارهٔ فضا نداشت، در ارزیابی این فناوری نوظهور و در مورد استخراج سیارکی یا هر نوع شناخته شده دیگری مانند مستعمره‌سازی فضایی به‌عنوان پتانسیل‌هایی برای جبران انرژی در آینده که بشر با آن مواجه است، مطلبی نگفت: او متقاعد شده بود که در کل طول عمر، گونه ما برای تمام اهداف عملی تنها در زمین محصور خواهد ماند.