فرقه‌های اسرارآمیز یونانی-رومی
در ارتباط با قضاوت بعد از مرگ

مقالهٔ اصلی: دنیای مردگان در فرهنگ یونانی-رومی
دنیای مرگان یونان به عنوان یک مکان نامناسب تعریف شده بود، اگرچه رویکرد به آن اغلب شامل سفر بر روی آب می‌شد. رودخانه‌های این قلمرو در ادیسه هومر (۷۵۰–۷۰۰ قبل از میلاد) ذکر شده‌است و شعر هومر هادس را به عنوان یک «تاریکی تیره» معرفی می‌کند. قرن‌ها بعد، آریستوفان (تولد ۴۴۸ پیش از میلاد)، نمایشنامه‌نویس یونانی، تصویر بیشتری از هادس ارائه کرد و خطاکاران را توصیف کرد که در گل و سرگین دراز کشیده بودند. برخی از افراد در مواجهه با فکر وجودی تیره و تار در عالم اموات به دنبال بهبود وضعیت خود بودند. احتمال این وجود داشت که رفتار فضیلت‌آمیز کافی نباشد و تصور می‌شد که یکی از راه‌های دستیابی به زندگی پس از مرگ شادتر از طریق پاگشایی در فرقه‌های اسرارآمیز مرتبط با اورفئوس و دیونیسوس باشد. برخلاف جشن‌ها و قربانی‌های عمومی، که معمولاً در سطح اجتماعی یا مدنی سازماندهی می‌شدند، آیین‌های فرقه‌های اسرارآمیز به‌طور خصوصی برای افراد یا گروه‌های کوچک انجام می‌شد. راهبان خودخوانده تجربه‌های دگرگون کننده ای را به پیروان ارائه می‌کردند که اعتقاد به جریان دین اصلی نمی‌توانست آن را فراهم کند.
در اواخر دوره باستانی ، سنت‌های یونانی شروع به انشعاب بیشتر مسیرها در زندگی پس از مرگ کردند. از قرن ششم قبل از میلاد به بعد، آنها به این باور رسیدند که کسانی که در برخی از مناسک مخفی پاگشایی شده بودند، می‌توانند انتظار وجودی پربرکت‌تر در آخرت داشته باشند، وجودی پربرکت‌تر از کسانی که پاگشایی نشده بودند. دقیقاً معلوم نیست منظور آنها از «برکت» چیست. این حالتی از وجود است که هرگز به روشنی توصیف نمی‌شود. برخلاف باورهای اولیه یونانی، اواخر دوره باستانی شاهد توسعه نظامی بود که در آن افراد عادی ممکن بود انتظار دریافت پاداش یا مجازات پس از مرگ را داشته باشند. این مفهوم در دوره کلاسیک نسبتاً گسترده بود. در بیشتر موارد، گفته می‌شد که سرنوشت فرد به رفتار او در زمان زنده بودن بستگی دارد.
با توجه به این ایده، آمادگی برای مرگ نباید چیزی بیش از رفتار خوب نیاز داشته باشد. اما تعداد کمی از مردم زندگی با فضیلت کامل داشتند، و بنابراین بیشتر آنها نگران آنچه در انتظارشان بود باقی ماندند. شاید به همین دلیل، در آغاز دوره باستانی متاخر، این ایده رواج پیدا کرد که می‌توان از اثرات پس از مرگ رفتار بد فرار کرد و حتی با وارد شدن به یک یا چند فرقه به اصطلاح اسرارآمیز در حالی که هنوز زنده است، سعادت پس از مرگ را تضمین می‌کرد. افراد شروع کننده می‌توانند انتظار داشته باشند که زندگی پس از مرگ را در یک چمنزار یا مکان‌های دلپذیر دیگر با خوردن، نوشیدن و رقصیدن سپری کنند. افراد غیر آغازگر، هر چند رفتارشان در طول زندگی مثال زدنی باشد، برای همیشه در منجلاب غوطه‌ور می‌شوند.
یکی از جذاب‌ترین منابع اطلاعاتی در مورد اسرار، الواح به اصطلاح ارفیک هستند. اینها که توسط محققان مدرن به نام اورفئوس شاعر اسطوره ای نامگذاری شده‌اند، کتیبه‌های یونانی هستند که بر روی ورقه‌های نازک طلا نوشته شده‌اند. آنها در گورها سپرده می‌شدند و معمولاً متن کوتاهی را در خود دارند که وضعیت متوفی را اعلام می‌کند و راهنمایی برای سفر او به دنیای زیرین ارائه می‌دهد. اگرچه این لوح‌ها در منطقه وسیعی یافت شده‌اند - در سیسیل و جنوب ایتالیا، شمال یونان، پلوپونز و کرت - آنها بسیار نادر هستند. احتمالاً صاحبان آنها تعداد معدودی منتخب بودند که از عقایدی پیروی می‌کردند که برای معاصرانشان باطنی و التقاطی به نظر می‌رسید. الواح حکاکی شده برای کسانی که به فرقه‌های اسرارآمیز راه یافته بودند تضمین می‌کند. این متون روح فرد درگذشته را هنگام ورود به دنیای زیرین هدایت می‌کنند. برخی از متون به شکل دیالوگ هستند، در حالی که به نظر می‌رسد برخی دیگر به نمایندگی از فرد مرده صحبت می‌کنند. محتوای آنها متفاوت است، اما تعدادی از عبارات و مضامین تکرار می‌شوند. مکان‌های دیدنی که باید در دنیای زیرین جستجو کرد، اغلب ذکر می‌شوند. مسیری از سمت چپ یا راست خانه هادس می‌گذرد و فرد باید مراقب باشد تا مسیر صحیح را طی کند. مسیر به چشمه ای منتهی می‌شود که اغلب با درخت سرو درخشان مشخص می‌شود، اما معمولاً باید از این کار اجتناب شود. مرده اگرچه تشنه است، اما راه را باید تا «دریاچه خاطره» ادامه دهد. او ممکن است مجبور شود در برابر نگهبانان ناشناس یا در برخی موارد الهه دنیای زیرین، پرسفونه، صحبت کند. کلماتی که باید به زبان بیاورند شامل ادعاهای پاک یودن یا منشأ الهی است. عبارات دیگر به منابعی فراتر از دانش امروزی اشاره دارد. فضای روی این لوح‌های گرانبها محدود بود، و بیشتر متون به جای توصیف وجود سعادت، بر سفر تمرکز می‌کنند. با این وجود، گهگاه اشاره‌هایی به تناسخ وجود دارد.
فرقه‌های اسرارآمیز که از قرن اول بعد از میلاد در سراسر امپراتوری روم گسترش یافت، به رستاخیز روح اعتقاد داشتند، بنابراین تصور می‌کردند که دنیای زیرین فقط برای افرادی است که مراسم پاگشایی اسرارآمیز را انجام نمی‌دهند.