برلین

مکان
| برلین | برلین |
| --- | --- |
پایتخت، ایالت و شهر: پایتخت، ایالت و شهر
شپری، جزیره موزه و برج برلین در میته: شپری، جزیره موزه و برج برلین در میته
  پرچمنشان:   پرچمنشان
نام‌های مستعار: شهر خاکستری آتنِ شپری: نام‌های مستعار: شهر خاکستری آتنِ شپری
: 
مختصات: ۵۲°۳۱′۱۲″ شمالی ۱۳°۲۴′۱۸″ شرقی﻿ / ﻿۵۲٫۵۲۰۰۰°شمالی ۱۳٫۴۰۵۰۰°شرقی﻿ / 52.52000; 13.40500: مختصات: ۵۲°۳۱′۱۲″ شمالی ۱۳°۲۴′۱۸″ شرقی﻿ / ﻿۵۲٫۵۲۰۰۰°شمالی ۱۳٫۴۰۵۰۰°شرقی﻿ / 52.52000; 13.40500
ایالت: برلین
حکومت: حکومت
 • نهاد: مجلس نمایندگان برلین
 • شهردار برلین: کای واگنر (CDU)
 • کرسی در بوندستاگ: ۲۹ (از ۷۳۶)
مساحت: مساحت
 • شهر/ایالت: ۸۹۱٫۳ کیلومتر مربع (۳۴۴٫۱ مایل مربع)
 • شهری: ۳۷۴۳ کیلومتر مربع (۱۴۴۵ مایل مربع)
 • کلان‌شهری: ۳۰۵۴۶ کیلومتر مربع (۱۱۷۹۴ مایل مربع)
ارتفاع: ۳۴ متر (۱۱۲ فوت)
جمعیت (۲۰۲۴): جمعیت (۲۰۲۴)
 • شهر/ایالت: ۳۵۷۶۸۷۳
 • تراکم: ۴۱۲۶/کیلومتر مربع (۱۰۶۹۰/مایل مربع)
 • شهری: ۴۸۹۰۳۶۳
 • تراکم شهری: ۱۱۹۵/کیلومتر مربع (۳۱۰۰/مایل مربع)
 • کلان‌شهری: ۶۱۴۴۶۰۰
 • تراکم کلان‌شهری: ۲۰۱/کیلومتر مربع (۵۲۰/مایل مربع)
اهلیت‌نام‌ها: برلینی (در فارسی) Berliner (مذکر), Berlinerin (مؤنث) (در آلمانی)
تولید ناخالص داخلی: تولید ناخالص داخلی
 • شهر/ایالت: €۱۷۹٫۳۷۹ میلیارد (۲۰۲۲)
 • کلان‌شهر: €۲۶۸٫۱۷۹ میلیارد (۲۰۲۲)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۰۱:۰۰ (CET)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۰۲:۰۰ (CEST)
ژئوکد: NUTS Region: DE3
دامنه سطح‌بالای عمومی جغرافیایی: .berlin
شاخص توسعه انسانی (۲۰۱۹): ۰٫۹۶۴ very high · دوم بین ۱۶ ایالت
وبگاه: berlin.de
برای دیگر کاربردها، برلین (ابهام‌زدایی) را ببینید.
بِرلین یا بِرلَن (آلمانی: [bɛʁˈli:n] (شنیدنپرونده:De-Berlin.ogg)) پایتخت و بزرگ‌ترین شهر جمهوری فدرال آلمان از نظر وسعت و جمعیت است. این شهر با بیش از ۳٫۸۵ میلیون نفر جمعیت، پرجمعیت‌ترین شهر اتحادیه اروپا بر اساس جمعیت درون محدودهٔ شهری محسوب می‌شود. برلین یکی از ایالت‌های آلمان به‌شمار می‌رود و توسط ایالت براندنبورگ محصور شده و پوتسدام، پایتخت براندنبورگ، در نزدیکی آن قرار دارد. منطقهٔ شهری برلین حدود ۴٫۵ میلیون نفر جمعیت دارد و بنابراین پرجمعیت‌ترین منطقه شهری در آلمان است. منطقه کلان‌شهری برلین/براندنبورگ حدود ۶٫۲ میلیون نفر جمعیت دارد و پس از منطقه کلان‌شهری راین-رور، دومین منطقهٔ بزرگ کلانشهری آلمان و ششمین منطقهٔ بزرگ کلانشهری از نظر تولید ناخالص داخلی در اتحادیه اروپا محسوب می‌شود.
برلین در امتداد رودخانهٔ شپری ساخته شده است که در غرب شهر در محلهٔ شپانداو به هافل می‌ریزد. این شهر دارای دریاچه‌هایی در محله‌های غربی و جنوب شرقی است که بزرگ‌ترین آن‌ها موگل‌زی است. حدود یک سوم از وسعت شهر از جنگل‌ها، پارک‌ها و باغ‌ها، رودخانه‌ها، کانال‌ها و دریاچه‌ها تشکیل شده است.
اولین سند تاریخی از برلین به قرن سیزدهم برمی‌گردد و این شهر بر سر دو مسیر مهم تجاری تاریخی قرار داشته است. برلین به ترتیب پایتخت مارگراف‌نشین براندنبورگ (۱۴۱۷–۱۷۰۱)، پادشاهی پروس (۱۷۰۱–۱۹۱۸)، امپراتوری آلمان (۱۸۷۱–۱۹۱۸)، جمهوری وایمار (۱۹۱۹–۱۹۳۳) و آلمان نازی (۱۹۳۳–۱۹۴۵) بوده است. برلین در طول عصر روشنگری، نئوکلاسیسیسم و انقلاب‌های ۱۸۴۸–۱۸۴۹ آلمان قطبی علمی، هنری و فلسفی بوده است. در طی دورهٔ گروئندرتسایت، رونق اقتصادی ناشی از صنعتی‌سازی باعث افزایش سریع جمعیت در برلین شد. برلین دهه ۱۹۲۰ سومین شهر بزرگ جهان از نظر جمعیت بود.
برلین بعد از جنگ جهانی دوم و به دنبال اشغال شهر، به وسیلهٔ دیوار برلین به دو بخش برلین غربی و برلین شرقی تقسیم شد. برلین شرقی پایتخت آلمان شرقی بود و پس از وحدت آلمان در سال ۱۹۹۰، برلین بار دیگر پایتخت کل آلمان شد.
اقتصاد برلین بر فناوری پیشرفته و بخش خدمات متکی است که طیف گسترده‌ای از صنایع خلاق، استارت آپ‌ها، مراکز تحقیقاتی و شرکت‌های رسانه‌ای را در بر می‌گیرد. برلین به عنوان قطب حمل و نقل هوایی و ریلی قاره عمل می‌کند و دارای شبکهٔ حمل و نقل عمومی پیچیده‌ای است. گردشگری در برلین این شهر را به یک مقصد جهانی محبوب تبدیل کرده است. صنایع مهم شامل فناوری اطلاعات، مراقبت از سلامت، مهندسی پزشکی، زیست‌فناوری، صنعت خودروسازی و الکترونیک هستند.
برلین چندین دانشگاه از جمله دانشگاه هومبولت برلین، دانشگاه فنی برلین و دانشگاه آزاد برلین را در خود جای داده است. باغ‌وحش برلین پربازدیدترین باغ وحش در اروپا است. استودیو بابلسبرگ اولین مجموعه استودیوی فیلمبرداری بزرگ در جهان است و فیلم‌های بسیاری در برلین ساخته شده‌اند.
برلین همچنین دارای سه مکان در فهرست میراث جهانی یونسکو است: جزیره موزه، کاخ‌ها و پارک‌های پوتسدام و برلین و ساختمان‌های مسکونی مدرنیسم برلین. از دیگر بناهای تاریخی می‌توان به دروازه براندنبورگ، ساختمان رایشس‌تاگ، پوتسدامر پلاتس، یادبود یهودیان کشته‌شدهٔ اروپا و یادبود دیوار برلین اشاره کرد. برلین موزه‌ها، گالری‌ها و کتابخانه‌های متعددی دارد.