stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ایال زمیر

| ایال زمیر | ایال زمیر |
| --- | --- |
نام بومی: אייל זמיר
زاده: ۲۶ ژانویهٔ ۱۹۶۶ ‏(۵۹ سال) ایلات، اسرائیل
وفاداری:  اسرائیل
شاخه نظامی: نیروهای دفاعی اسرائیل
سال‌های خدمت: ۱۹۸۴–اکنون
درجه: آلوف (سپهبد)
جنگ‌ها و عملیات‌ها:  درگیری جنوب لبنان (۱۹۸۵–۲۰۰۰)  انتفاضه اول  انتفاضه دوم  جنگ ۲۰۰۶ اسرائیل و لبنان  جنگ غزه (۲۰۰۸–۲۰۰۹)  جنگ ۲۰۱۲ غزه  جنگ ۲۰۱۴ غزه  بحران ۲۰۲۱ اسرائیل و فلسطین  جنگ غزه 
ایال زمیر (عبری: אייל זמיר‎؛ زادهٔ ۲۶ ژانویهٔ ۱۹۶۶) سپهبد نیروهای دفاعی اسرائیل است که از ۵ مارس ۲۰۲۵ پس از هرتزی هالوی به عنوان رئیس ستاد کل ارتش فعالیت می‌کند.
زمیر فعالیت نظامی را از سال ۱۹۸۴ در سپاه زرهی اسرائیل آغاز کرد و سابقه فرماندهی تیپ ۵۰۰ کفیر، تیپ ۴۶۰ بینئی، تیپ ۷ زرهی هاتیفا شیوا و لشکر ۳۶ زرهی گاش را دارد. وی از ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۸ فرماندهی جنوبی را برعهده داشت، از ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۱ به‌عنوان جانشین رئیس ستاد کل ارتش فعالیت می‌کرد و از ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ رئیس ستاد وزارت دفاع بود.
غده درون‌ریز

| غدد درون‌ریز | غدد درون‌ریز |
| --- | --- |
The major endocrine glands: ۱ غده صنوبری ۲ هیپوفیز ۳ Thyroid gland ۴ تیموس ۵ غده فوق کلیوی ۶ لوزالمعده ۷ تخم‌دان (female) ۸ Testes (male): The major endocrine glands: ۱ غده صنوبری ۲ هیپوفیز ۳ Thyroid gland ۴ تیموس ۵ غده فوق کلیوی ۶ لوزالمعده ۷ تخم‌دان (female) ۸ Testes (male)
جزئیات: جزئیات
شناسه‌ها: شناسه‌ها
لاتین: glandulae endocrinae
MeSH: D004702
TA98: A11.0.00.000
TA2: 3852
TH: H2.00.02.0.03072
FMA: 9602
غده‌های درون ریز (Endocrine gland)، هورمون‌ها را تولید می‌کنند. هورمون‌ها موادی شیمیایی هستند که در جریان خون وجود دارند و فرایندهای قسمت‌های دیگر بدن را کنترل می‌کنند. این فرایندها عبارتند از متابولیسم (واکنش‌هایی شیمیایی که به‌طور مداوم در بدن رخ می‌دهند). پاسخ به استرس، رشد و تکامل جنسی. این مجموعه شامل غده‌ها و سایر سلول‌های تولیدکننده هورمون هستند. غده‌هایی مثل هیپوفیز، فوق کلیه و تیرویید اعضایی هستند که تنها کارکرد آن‌ها تولید هورمون‌های اختصاصی است. سایر اعضا و بافت‌ها مثل تخمدان‌ها، بیضه‌ها، قلب و کلیه‌ها نیز حاوی سلول‌های تولیدکننده هورمون هستند. اما غده درون‌ریز دو دسته هستند:غده درون‌ریز اولیه، غده درون‌ریز ثانویه. غده درون‌ریز ثانویه غددی هستند که کار اصلی آن‌ها ترشح هورمون نمی‌باشد.
هیپوفیز و هیپوتالاموس

هیپوفیز در قاعده مغز قرار دارد. این غده به عنوان «غده رئیس» شناخته می‌شود، چون هورمون‌هایی را تولید می‌کند که بافت درون ریز واقع در سایر غده‌های درون ریز و نیز رشد بدن را تحریک و کنترل می‌کند. بخش خلفی این غده همچنین هورمون‌هایی را ترشح می‌کند که حجم ادرار و انقباض رحم در طول زایمان را کنترل می‌کنند. هیپوتالاموس بخشی از مغز است که با هیپوفیز ارتباط دارد. هیپوتالاموس، هورمون‌هایی به نام عوامل آزادکننده را ترشح می‌کند که کارکرد هیپوفیز را کنتـرل می‌کنند و به عنوان رابط بین دستگاه‌های عصبی و غده درون‌ریز عمل می‌کنند. از دیگر غدد مغز می‌توان به غدهٔ صنوبری (اپی فیز) اشاره کرد که در زیر درج شده است.
غده صنوبری

غده صنوبری در عمق مغز قرار دارد. کارکرد دقیق آن هنوز مشخص نیست. البته معلوم شده است که این غده هورمونی به نام ملاتونین را ترشح می‌کند که گمان می‌رود با چرخه روزانه خواب و بیداری مرتبط باشد.
نام دیگر این غده غدهٔ صنوبری است.
نام‌های دیگری چون چشم سوم و غده کاجی و غده اپی فیز نیز دارد.
غده‌های تیرویید و پاراتیرویید

غده تیرویید که در گردن واقع است، هورمون‌هایی را تولید می‌کند که متابولیسم را تنظیم می‌کنند. همچنین برخی از سلول‌های تیرویید، هورمون کلسی تونین را ترشح می‌کنند که غلظت خونی کلسیم را کاهش می‌دهد. چهار غده پاراتیرویید واقع در پشت تیرویید هورمونی را تولید می‌کنند که غلظت خونی کلسیم و فسفات را تنظیم می‌کند. کلسیم برای سلامت استخوان‌ها حیاتی است و به همراه فسفات، نقش مهمی را در کارکرد عصب و عضله ایفا می‌کند.
غدد فوق کلیه

غده‌های فوق کلیه در بالای کلیه قرار دارند. هر غده یک قشر لایه خارجی و یک مدولا (مرکز) دارد. قشر، هورمون‌های کورتیکواستروییدی یا کورتونی (که در کمک به تنظیم غلظت خونی نمک و قند نقش دارند) و مقادیر کم هورمون‌های جنسی مردانه (که ایجاد برخی از مشخصات جنسی مردانه را تحریک می‌کنند) را تولید می‌کند. مدولا، اپی نفرین (آدرنالین) و نوراپی نفرین (نورآدرنالین)، را ترشح می‌کند که در پاسخ به استرس (واکنشی که «پاسخ جنگ و گریز» نام دارد)، ضربان قلب و خونرسانی به عضلات را افزایش می‌دهند.
‌لوزالمعده یا پانکراس

لوزالمعده زیر معده قرار دارد. لوزالمعده آنزیم‌های گوارش کننده‌ای تولید می‌کند که به هضم غذا کمک می‌کنند. همچنین هورمون‌های انسولین و گلوکاگون را ترشح می‌کند که نقش مهمی را در تنظیم سطح گلوکز خون ایفا می‌کنند و هنگامی که قند خون بدن افزایش می‌یابد، با ترشح هورمون انسولین باعث کاهش قند خون می‌شود و هورمون گلوکاگون در مواردی که قند خون کاهش پیدا کند قند خون را افزایش می‌دهد.
تخمدان‌ها

تخمدان‌ها در دو طرف رحم قرار گرفته‌اند. آن‌ها تخمک‌ها را آزاد می‌کنند و هورمون‌های جنسی زنانه یعنی پروژسترون و استروژن را می‌سازند که چرخه قاعدگی را تنظیم می‌کنند. استروژن همچنین باعث ایجاد برخی از مشخصات جنسی زنانه از جمله بزرگ شدن پستان‌ها می‌شود.
بیضه‌ها

بیضه‌ها در کیسه‌ای از پوست و عضلات به نام کیسه بیضه (اسکروتوم) قرار دارند، که تولید اسپرم و ترشح هورمون جنسی مردانه(تستوسترون) را برعهده دارند. این دو غده با ترشح تستوسترون عامل ایجاد صفات ثانویه جنسی مردانه مثل بلوغ‌جنسی و ایجاد صفات مردانه مثل روییدن مو ی صورت.
غده درون‌ریز ثانویه

شامل:قلب، ریه، کلیه‌ها، پوست، رحم (در زن باردار)، جفت (در زن باردار)، روده باریک، معده، کبد، بافت چربی و مغز استخوان می‌باشد.
تاکنا

مکان در 23x15px|border |alt=|link= پرو
| تاکنا San Pedro de Tacna | تاکنا San Pedro de Tacna |
| --- | --- |
Top:Monument at Battle of Tacna in Intiorko Hills, 2nd left:Ferroviaria Railroad Station, 2nd right:Cerrado Peru Arena (Coliseo Cerrado Peru), 3rd left:Tacna Cathedral, 3rd right:Tacna Municipal Hall, Bottom:Jorge Basadre Stadium (Estadio Jorge Basadre): Top:Monument at Battle of Tacna in Intiorko Hills, 2nd left:Ferroviaria Railroad Station, 2nd right:Cerrado Peru Arena (Coliseo Cerrado Peru), 3rd left:Tacna Cathedral, 3rd right:Tacna Municipal Hall, Bottom:Jorge Basadre Stadium (Estadio Jorge Basadre)
  پرچمنشان:   پرچمنشان
نام(های) مستعار: La Ciudad Heroica (The Heroic City): نام(های) مستعار: La Ciudad Heroica (The Heroic City)
تاکناموقعیت تاکنا در نقشه: تاکناموقعیت تاکنا در نقشه
مختصات: ۱۸°۰۳′۲۰″ جنوبی ۷۰°۱۴′۵۴″ غربی﻿ / ﻿۱۸٫۰۵۵۵۶°جنوبی ۷۰٫۲۴۸۳۳°غربی﻿ / -18.05556; -70.24833: مختصات: ۱۸°۰۳′۲۰″ جنوبی ۷۰°۱۴′۵۴″ غربی﻿ / ﻿۱۸٫۰۵۵۵۶°جنوبی ۷۰٫۲۴۸۳۳°غربی﻿ / -18.05556; -70.24833
Region: منطقه تاکنا
Province: Tacna Province
District: Tacna District
حکومت: حکومت
 • شهردار: Ing. Fidel Carita Monroy (2011–2014)
ارتفاع: ۵۵۲ متر (۱۸۱۱ فوت)
جمعیت: جمعیت
 • برآورد (2015): ۲۹۳٬۱۱۶
اهلیت‌نام: Tacneño
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۵ (PET)
وبگاه: www.munitacna.gob.pe
Tacna Armas Square (Plaza de Armas) in San Martin area
تاکنا (به اسپانیایی: Tacna) یک City در Peru است که در Tacna District واقع شده‌است.
خصوصیات

تاکنا ۵۵۲ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
عالم‌شاه بیگم

ملکه مادر
عالم‌شاه بیگم یا حلیمه بیگی آغا، (تولد ۱۴۶۰ دیاربکر – درگذشته ۱۵۲۲ اردبیل) ملکه مادر شاه اسماعیل یکم بنیان‌گذار امپراتوری صفوی و همسر سلطان حیدر هم‌چنین دختر اوزون حسن پادشاه و دسپینا خاتون دختر امپراتور ترابوزان ژان چهارم بود.
زندگی

او را هنگام تولد مارتا نامیدند، در سنین جوانی با شیخ حیدر پسر عمه خود ازدواج کرد. پس از ازدواج اسلام آورد و نامش به عالم‌شاه بیگم تغییر یافت. ثمره این ازدواج سه پسر به نام‌های سلطان علی، شاه اسماعیل یکم و ابراهیم میرزا بود.
عالم‌شاه بیگم بعد از کشته شدن شیخ حیدر در جنگ با شروانشاهان به‌فرمان برادرش سلطان یعقوب همراه با پسرانش به شهر استخر در فارس تبعید و زندانی شد. در این زمان شاه اسماعیل یک ساله بود. پس از مرگ سلطان یعقوب پسرش سلطان بایسنقر به سلطنت رسید اما سلطان رستم به جنگ با وی برخاست و عالم‌شاه بیگم را همراه فرزندانش آزاد کرد سپس به تبریز آورد.
بعد از پیروزی رستم بر بایسنقر به دلیل ترس از قدرت سلطان علی، به جنگ با وی پرداخت و در نهایت سلطان علی کشته شد. عالم شاه بیگم بعد از این واقعه پسرانش ابراهیم و اسماعیل را به لاهیجان در گیلان فرستاد تا در آن جا نزد کارکیا میرزا علی تربیت شوند، در این زمان عالم‌شاه به رابط میان قزلباش و اسماعیل تبدیل شد.
عالم شاه بیگم یکی از حامیان اصلی شاه اسماعیل یکم برای تشکیل حکومت صفویان بود. او در انتقال قدرت به فرزندش نقش اساسی داشت. او در سال ۱۵۲۲ فوت شد و در آرامگاه شیخ حیدر در اردبیل دفن گردید.او درسال ۱۵۲۰ به شهبانو ماه دوران سلطان ملکه عثمانی وخاصگی سلطان سلیمان یکم تبریک نامه ای به منظور اتحاد بهتر این دو کشور فرستاد
مقبره

در حیاط مقابر بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی در اردبیل، متصل بدیوار صحن بقعه، مقبره کوچکی است منسوب به حلیمه بیگم. در داخل این مقبره که قسمت داخلی آن در حدود دو متر طول دارد و با گنبد کوچکی پوشیده شده از یک سنگ مرمری هست.
تورتل لیک، ویسکانسین

مکان
| Turtle Lake, Wisconsin | Turtle Lake, Wisconsin |
| --- | --- |
روستا: روستا
Map indicating location of Turtle Lake in Wisconsin: Map indicating location of Turtle Lake in Wisconsin
مختصات: ۴۵°۲۰′۳۹″ شمالی ۹۲°۵′۵۰″ غربی﻿ / ﻿۴۵٫۳۴۴۱۷°شمالی ۹۲٫۰۹۷۲۲°غربی﻿ / 45.34417; -92.09722: مختصات: ۴۵°۲۰′۳۹″ شمالی ۹۲°۵′۵۰″ غربی﻿ / ﻿۴۵٫۳۴۴۱۷°شمالی ۹۲٫۰۹۷۲۲°غربی﻿ / 45.34417; -92.09722
State: ویسکانسین
Counties: Barron, Polk
مساحت: مساحت
 • کل: ۳٫۰۱ مایل مربع (۷٫۸۰ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۲٫۸۷ مایل مربع (۷٫۴۳ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰٫۱۴ مایل مربع (۰٫۳۶ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۱۱۷۱ فوت (۳۵۷ متر)
جمعیت (سرشماری ۲۰۱۰ ایالات متحده امریکا): جمعیت (سرشماری ۲۰۱۰ ایالات متحده امریکا)
 • کل: ۱٬۰۶۵
 • برآورد (2012): ۱٬۰۶۵
 • تراکم: ۳۶۵٫۹/مایل مربع (۱۴۱٫۳/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۶ (Central (CST))
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۵ (CDT)
کد(های) منطقه: 715 & 534
استاندارد پردازش اطلاعات فدرال: 55-81100
GNIS feature ID: 1584303
تورتل لیک، ویسکانسین (به انگلیسی: Turtle Lake, Wisconsin) یک Village (Wisconsin) و روستا در ایالات متحده آمریکا است که در شهرستان بارون، ویسکانسین واقع شده‌است.
خصوصیات

تورتل لیک ۷٫۸۰ کیلومترمربع مساحت و ۱٬۰۶۵ نفر جمعیت دارد و ۳۵۷ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
ذمار

مکان در 23x15px|border |alt=|link= یمن
| ذمار | ذمار |
| --- | --- |
ذمارموقعیت در یمن: ذمارموقعیت در یمن
مختصات: ۱۴°۳۴′۰″ شمالی ۴۴°۲۴′۶″ شرقی﻿ / ﻿۱۴٫۵۶۶۶۷°شمالی ۴۴٫۴۰۱۶۷°شرقی﻿ / 14.56667; 44.40167: مختصات: ۱۴°۳۴′۰″ شمالی ۴۴°۲۴′۶″ شرقی﻿ / ﻿۱۴٫۵۶۶۶۷°شمالی ۴۴٫۴۰۱۶۷°شرقی﻿ / 14.56667; 44.40167
استان: ذمار
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۳
ذمار نام شهری است در کشور یمن. این شهر مرکز استان ذَمار است. 
شهر ذمار  در فاصلهٔ ۱۰۰ کیلومتری جنوی شهر صنعا پایتخت یمن واقع شده‌است و ارتفاعش از سطح دریا در حدود ۲۷۰۰ متر می‌باشد، ویکی از بزرگترین شهرهای استان ذمار است. عرش بلقیس در مسیر یک روزه راه این شهر واقع شده است.
وجه تسمیت

وجه تسمیت این شهر به  ذمار بن علی یهبر  پادشاه سبا و ذی ریدان در سال‌های (۱۵-۳۵م)، حکمران بوده‌است نسبت داده‌أند.
بافت (کرمان)

مکان
| بافت | بافت |
| --- | --- |
از بالا راست به چپ: نمای شهرکوهپایه ای بافت، قلعه غنجعلیخان افشار، کوه شاه بافت، ارتفاعات برفی بافت، سد بافت: از بالا راست به چپ: نمای شهرکوهپایه ای بافت، قلعه غنجعلیخان افشار، کوه شاه بافت، ارتفاعات برفی بافت، سد بافت
fa (in English: Expected satiety): fa
موقعیت بافت در ایران: موقعیت بافت در ایران
مختصات: ۲۳°۴۹′ شمالی ۵۶°۵۹′ شرقی﻿ / ﻿۲۳٫۸۱۷°شمالی ۵۶٫۹۸۳°شرقی﻿ / 23.817; 56.983: مختصات: ۲۳°۴۹′ شمالی ۵۶°۵۹′ شرقی﻿ / ﻿۲۳٫۸۱۷°شمالی ۵۶٫۹۸۳°شرقی﻿ / 23.817; 56.983
استان: کرمان
شهرستان: بافت
بخش: مرکزی
تأسیس: ۱۳۲۸خورشیدی
همنام: اقطاع، بافد، اقطاع افشار
حکومت: حکومت
 • نوع: شهرداری
 • نهاد: شورای اسلامی شهربافت
 • شهردار: اسماعیل قاسمی
 • امام جمعه: محمدزاده
 • مجلس خبرگان: فهرست نمایندگان خبرگان
مساحت: مساحت
 • کل: ۱۶٫۸ کیلومتر مربع (۶٫۵ مایل مربع)
ارتفاع: ۲۳۰۰ متر (۷۵۰۰ فوت)
جمعیت:  شهر: ۳۴۵۱۷ نفر در سال ۱۳۹۵  شهرستان: ۸۴۱۰۳ نفر 
 • رشد جمعیت: ۴٫۲۶ درصد (از سال ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۵)
اهلیت‌نام(ها): بافتی، افشار
زبان‌ها: زبان‌ها
 • اصلی: فارسی، ترکی
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۰۳:۳۰ (ساعت رسمی ایران)
کدهای منطقه: (+۹۸) ۰۳۴
پلاک خودرو:  ایران۶۵س
اداره شبکه بهداشت وسلامت: شبکه بهداشت و درمان بافت در حوزه دانشگاه علوم پزشکی کرمان
آب وهوا: سرد و کوهستانی - نیمه معتدل و خشک
میانگین دما و بارندگی: ۱۵ درجه سانتیگراد  ۲۴۷ میلی‌متر
مسیرها:  جاده ۸۸
وبگاه: toluekerman.ir
منظره‌ای از کوه شاه با ارتفاع ۴٬۴۰۲ متر یکی از بلندترین کوه‌های ایران در ۱۲ کیلومتری شمال شهر بافت
بافت، شهری است کوهستانی ، سردسیر و مرکز شهرستان بافت در استان کرمان است. این شهر در ۱۵۹ کیلومتری جنوب غربی کلانشهر کرمان، با ارتفاعی نزدیک به ۲٬۳۰۰ متر از سطح دریا از مرتفع‌ترین شهرهای ایران است. بافت با داشتن شرایط دمایی مناسب، ارتفاع بالا از سطح دریا، قرارگیری شهر در کوهپایه و بارش مناسب دارای بزرگ‌ترین پهنهٔ جنگلی جنوب شرق ایران با مساحت ۳۵۰٬۰۰۰ هکتار است.
جمعیت شهر بافت بنا بر سرشماری سال ۱۳۹۵ مرکز آمار ایران، ۳۴٬۵۱۷ نفر بوده‌است. و بدین ترتیب نهمین شهر پرجمعیت استان کرمان به‌شمار می‌رود. . شهر بافت توسط سازمان بهداشت جهانی به عنوان یکی از ۷۰ شهر سالم ایران و یکی از هزار شهر سالم جهان معرفی شده‌است.بافت دومین تولیدکنندهٔ گردو در ایران است.شهر بافت مرتفع‌ترین شهر بالای ۲۵ هزار نفر جمعیت ایران محسوب می‌شود به همین دلیل به 'بام کویر ایران' یا 'بام جنوب ایران' معروف است. اختلاف ارتفاع در محدوده شهری بافت، بیش از ۱۵۰ متر است. مساحت شهر بافت حدود ۱۵٫۷ کیلومتر مربع است.
دیرینگی بافت

دیرینگی شهر بافت به بیش از ۱٬۰۰۰ سال می‌رسد. به‌گونه ای که از حفاری‌ها و کاوش‌های باستان‌شناسی بر می‌آید بنای شهر قدیم بافت که در بخش جنوبی شهر کنونی قرار دارد منسوب به هفتصد سال پیش بوده و شهر نو در حدود دویست سال پیش ساخته شده‌است. بافت از گذشته محل زندگی ایل  افشار نیز بوده است، افشارها که از ترک‌های کرمان هستند در دوره های مختلف زمانی و از مکان های مختلف به روستا های اطراف بافت مهاجرت کرده‌اند، اولین مهاجرت در زمان صفویه از آناتولی و آذربایجان به شهرستان بافت اتفاق افتاده، موج بعدی مهاجرت در زمان افشاریه از خراسان و آذربایجان به بافت بوده و آخرین موج از سلسله مهاجرت در اوایل دوره قاجار از فارس به شهرستان بافت اتفاق افتاده است و جمعیت کنونی اقلیت افشار را در چندین روستا در غرب بافت را پدیدآورد.
بافت، درگذر تاریخ > وجه تسمیه و نام‌های قدیمی

در حدود العالم (۳۷۲ هـ. ق) بافت مرکز اقطاع ذکر شده‌است. در صورت الارض و تقویم البلدان این شهر به نام «بافد» آمده و سپس به «بافت» تبدیل شده‌است. دلیل تغییر نام این شهر از اقطاع به بافت از به هم پیوستن آبادی های حومه و وصل شدن راه فصل شده به دیار کرمان بوده است.
جایگاه جغرافیایی

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | بردسیر | بردسیر | سیرجان |  |
|  | رابر |  | سیرجان |  |
|  | رابر |    بافت     | سیرجان |  |
|  | رابر |  | سیرجان |  |
|  | جیرفت، کهنوج | ارزوییه | حاجی‌آباد |  |
بافت در ۱۵۶ کیلومتری مرکز استان کرمان، یکی از مرتفع‌ترین و خوش آب و هواترین شهرهای استان کرمان و ایران می‌باشد. شهر بافت با ارتفاع ۲٬۲۸۰ متر از سطح دریا مرتفع‌ترین شهر جنوب ایران و مرتفع‌ترین شهر بالای ۲۵ هزار نفر جمعیت ایران محسوب می‌شود. قرارگیری در ارتفاع زیاد و همجواری با کوه شاه سبب اعتدال هوای این شهر در تابستان شده‌است. این تعادل آب و هوایی و وجود رودهای بزرگ و پرآب آسیاب جفته و زردشت سبب شکل‌گیری تمدن باستانی حوزهٔ هلیل‌رود در شهرستان بافت شده‌است.
شهر کنونی بافت ۱٬۲۰۰ سال قدمت تاریخی دارد اما قدمت نقاطی از شهرستان بافت به پنج هزار سال پیش از میلاد می‌رسد.
امکانات فرهنگی > کتابخانه‌های عمومی

شهر بافت دارای چهار کتابخانهٔ رسمی و تحت پوشش وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی می‌باشد. این چهار کتابخانه عبارتند از:
کتابخانهٔ شهید دستغیب
کتابخانهٔ نیک نفس
کتابخانهٔ امام محمد باقر
کتابخانهٔ شهید نعمت‌الله افشار
امکانات فرهنگی > سینما

سینما غدیر
رسانه رسمی و روزنامه
● روزنامه حکمت بافت
مراکز فرهنگی
مصلی امام خامنه‌ای
گلزار شهدا
گلزار شهدای گمنام
مهدیه بافت که در حال توسعه و پیشرفت می‌باشد.
تغییرات جمعیتی

جمعیت شهر در سال ۱۳۳۵ تعداد ۳٬۸۶۱ نفر بوده و در سال ۱۳۶۵ جمعیت ۱۷٬۲۲۹ نفر و آخرین سرشماری سال ۱۳۸۶ جمعیت شهر ۳۸٬۲۰۰ نفر را در خود جای داده بود. در سال ۱۳۸۷ خورشیدی درجه شهرداری ۷ و کارکنان شهرداری بافت یکصدو شصت نفر بود. جمعیت کنونی شهر بافت نزدیک به۳۵٬۰۰۰ نفر بر اساس سرشماری سال ۹۵ می‌باشد.بافت، نهمین شهر پرجمعیت استان کرمان به‌شمار می‌آید.
| جمعیت تاریخی> سال | جمعیت تاریخی> جمعیت | جمعیت تاریخی> ±% |
| --- | --- | --- |
| ۱۳۶۵ | ۱۷٬۲۲۹ | —     |
| ۱۳۸۵ | ۳۵٬۰۰۸ | ۱۰۳٫۲٪+ |
| ۱۳۹۰ | ۳۳٬۱۰۷ | ۵٫۴٪− |
| ۱۳۹۵ | ۳۴٬۵۱۷ | ۴٫۳٪+ |
مردم‌شناسی

شهر بافت دارای چند قوم مختلف است و از گذشته اقوام مختلف در این شهر ساکن بوده اند.از اقوام بزرگ بافت می توان به ترکهای افشار و فارس‌ها اشاره کرد. در زمان سلطنت ناصرالدین شاه قاجار، وزیری مورخ مشهور کتاب جغرافیای کرمان، جمعیت ایل افشار بافت را ۹۳۰۰ نفر گزارش کرده است، در همان کتاب جمعیت کل بافت و رابر را ۱۶۰۰۰ نفر گزارش کرده
جغرافیا

بافت شهری کوهپایه‌ای با ارتفاع حدود ۲٬۳۰۰ متر است که در کنارهٔ رشته‌کوه ایران مرکزی و در دامنهٔ کوه شاه قرار گرفته‌است. رود بافت از کنارهٔ خاوری شهر می‌گذرد و باغ‌های حاشیهٔ شهر را آبیاری می‌کند. سه رشته قنات به نام‌های باقرآباد و کهن شهر و هنگوییه نیز در شهر جریان دارند و سایر باغ‌های شهر را آبیاری می‌کنند.
جغرافیا > کوهستان‌ها

کوهستان‌های شاخص شهرستان شامل ارتفاعات ۴٬۴۰۰ متری کوه شاه در شمال و کوه‌های ۳٬۸۰۰ متری گوغر در شمال غرب همچنین ارتفاعات خبر در جنوب به بلندای ۳٬۸۵۰ متر و ارتفاعات پراکندهٔ مناطق گوشک و طرنگ با متوسط ارتفاعی ۳٬۰۰۰ متر است.
کوه شاه در محدودهٔ شهرستان بافت و در ۲۰ کیلومتری شمال شرقی این شهر قرار گرفته‌است. نظرات متعددی در مورد وجه تسمیهٔ این کوه وجود دارد؛ همان‌طور که از سنگ نوشته‌های تخت شاهزاده برمی آید کوه شاه همواره تحت محافظت و قرق شکاربانان و قرقچیان شاه بوده و از گذشته تا اواخر سلطنت ناصرالدین شاه قاجار شاهان و شاهزادگان برای تفرج و شکار به این کوهستان زیبا می‌آمدند؛ دلیل دیگر شکل قلهٔ غربی مشهور به «کلهٔ برفی» است که به صورت تک‌قله از اکثر مناظر مشاهده می‌شود و با کوهستان‌های اطراف اختلاف ارتفاع زیادی دارد؛ به‌طوری‌که در روزهای صاف از سیرجان و بردسیر و تقریباً همهٔ نقاط شهرستان قابل دیدن است. مرتفع‌ترین نقطهٔ این کوهستان قلهٔ شرقی آن موسوم به «برزانتی» است که ۴٬۴۰۸ متر ارتفاع از سطح دریا را داراست. قلهٔ کله‌برفی که مناظر بدیعی در زمستان دارد ۴٬۴۰۲ متر ارتفاع دارد.
در گذشته جنگل زیبایی از درختان ارس و کهکم و بنه دامنه‌های این کوهستان را تا نزدیکی شهر بافت پوشانده بود که به دلیل عدم حفاظت و قطع درختان برای مصرف به عنوان سوخت و چرای بی‌رویه تنها آثار معدودی از آن‌ها در چند نقطهٔ دوردست برجای مانده‌است.
حیات‌وحش این منطقه روزگاری زبان‌زد بوده که با شکار و تخریب و ناامنی زیستگاه به خصوص در دههٔ ۶۰ تقریباً تمام کل و قوچ و پلنگ این منطقه نابود شد. در سال‌های اخیر نیز متأسفانه با آغاز به کار معدن آهن تلخه چار در ارتفاع ۴٬۰۰۰ متری و معدن سرب قنات مروان شاهد ویرانی عظیمی در کوه شاه هستیم.
جغرافیا > آب و هوا و اقلیم

از لحاظ اقلیمی، آب و هوای شهر بافت معتدل کوهستانی است. ارتفاع شهر بافت از سطح دریا ۲٬۲۸۰ متر است که سومین شهر مرتفع بالای ۲۵ هزار نفر جمعیت ایران نام گرفته‌است. در تابستان‌ها هوای بافت خنک و دلپذیر و در زمستان‌ها سرد و یخبندان می‌باشد، به طوری که به دلیل ارتفاع نسبتاً بالا و آب و هوای مساعد همه ساله میزبان بارش‌های سنگین برف بوده‌است.
سراسرنمای نقشه ایران در ۱۸۱۴میلادی. بافت جزئی از ایالت بزرگ کرمان بوده‌است
جغرافیا > رودها

رودخانهٔ بافت از سرشاخه‌های هلیل رود، از کوه شاه سرچشمه گرفته و از مشرق شهر می‌گذرد. پیرامون رود را باغ‌های انبوه گردو احاطه کرده‌است.
برخی مناطق گردشگری طبیعی و تاریخی در شهرستان بافت

کوه شاه
پارک ملی خبر
چنار کهنسال و غار طرنگ
غار جفریز
خانه تاریخی ایرانمنش
روستای بنگان
قلعه غنجعلیخان هشون
جنگل بنه گوشک
قدیمی‌ترین درخت گردوی جهان: این درخت با ۲۵۰۰ سال قدمت در شهرستان بافت قرار دارد.
غار شب‌پره
قلعه کردعلی
قلعه‌های تاریخی دشتاب
سد بافت
باغ‌های گردوهای کهنسال گوغر
منطقه یاس چمن
دره بندر گوغر
منطقه حفاظت شده انجرک
باغ شهربزنجان
روستای باصفای خافکوییه
آبشارهای خوشکار
آبشار بنگان
آرامگاه سلطان فقیه الدین
روستاهای تاج آباد. امرودوییه. نمزاد. مشکنان. زمان آباد
قدم گاه باغوییه ، چنار های باغوییه
برخی مناطق گردشگری طبیعی و تاریخی در شهرستان بافت > روستاهای گردشگری

بی شک یکی از زیباترین مناطق این شهرستان منطقه مرتفع و سرسبز گوغر می‌باشد البته می‌توان به روستاهای ترنگ، کیسکان و باغ فخروییه و تلخه چار و بنگان و خَبر نیز اشاره کرد.
برخی مناطق گردشگری طبیعی و تاریخی در شهرستان بافت > پارک ملی خبر

پارک ملی خبر، با ۱۴۹ هزار و ۹۸۳ هکتار وسعت یکی از مناطق شگفت‌انگیز شهرستان بافت در استان کرمان محسوب می‌شود. پارک ملی خبر در دامنه کوه خبر با ارتفاع۳۸۵۱متر قرار گرفته‌است. این پارک به دلیل دارا بودن تنوع زیستی ناشی از وجود ارتفاعات بلند، دشت‌های متعدد، حوزه‌های آبخیز متنوع، در استان کرمان و کشور ایران کم‌نظیر است. پارک ملی خبر یازدهمین منطقه‌ای است که در ایران عنوان پارک ملی را به خود اختصاص داده‌است. پارک ملی خبر در سال ۱۳۵۰ با عنوان منطقه حفاظت شده و در سال ۱۳۵۴ تحت عنوان پناهگاه حیات وحش خبر و روچون مورد حفاظت قرار گرفت و در نهایت این منطقه در سال ۱۳۷۰ به عنوان منطقه گردشگری فرهنگی در سازمان فرهنگی یونسکو به ثبت رسید و هشت سال بعد نیز به پارک ملی ارتقاء یافت. تنوع و تراکم پوشش گیاهی و جانوری در پارک ملی به همراه خصوصیاتی از قبیل یکی بودن زیستگاه‌های بومی، وجود برخی گونه‌های ذخیره ژنتیکی موجود به ویژه در کوهستان‌های منطقه، گونه‌های جانوری نظیر رودک عسل خوار، گورکن، عقاب دو برادر و گونه‌های نادر گیاهی مانند زیتون وحشی، انار شیطان، بنه، درمنه، قیچ و ارس تفریحگاه‌های متنوعی را ایجاد کرده‌است که بسیاری از آن‌ها در معرض انقراض قرار دارند. این تنوع زیستی شامل ۶ درصد گونه‌های گیاهی، ۱۵ درصد پستانداران و ۲۰ درصد گونه‌های پرندگان کشور است. وجود چنین تنوع گیاهی و جانوری پارک ملی خبر را به منطقه‌ای بسیار مناسب برای استفاده پژوهشگران، محققین، علاقه‌مندان به طبیعت و گردشگری و عکاسان تبدیل کرده‌است.
برخی مناطق گردشگری طبیعی و تاریخی در شهرستان بافت > منطقه حفاظت شده انجرک

در ۸ کیلومتری شرق شهر بافت واقع شده‌است؛ و از تنوع زیستی جانوری و گیاهی زیادی برخورداراست.[نیازمند منبع]مهم‌ترین روستای این منطقه روستای انجرک است و از آب و هوای کوهستانی برخوردار است.
برخی مناطق گردشگری طبیعی و تاریخی در شهرستان بافت > درخت چنار کهنسال طرنگ

درخت چنار کهنسال طرنگ یک درخت چنار کهنسال در روستای طرنگ از توابع شهرستان بافت در استان کرمان است. این درخت چنار بر اساس گمانه زنی صورت گرفته بر تنه درخت و طبق نظر کارشناسان، دارای قدمتی ۱۴۰۰ ساله است، که جزو قدیمی‌ترین درختان چنار کهنسال کشور محسوب می‌گردد. این درخت در حال حاضر در روستای طرنگ واقع در بخش خبر شهرستان بافت و در جوار امام زاده احمد و در بستر رود طرنگ واقع شده‌است. این درخت به عنوان یکی از مهم‌ترین ذخایر ژنتیکی گیاهی کشور مطرح است. در فاصله صد متری در پایین دست چنار کهنسال طرنگ و در نزدیکی امام زاده احمد دو چنار کهنسال دیگر قد برافراشته‌اند که از نظر ارتفاع با درخت هم ترازند اما از نظر سن و قطر تنه به گفته کارشناسان سازمان میراث فرهنگی حداقل نیمی از سن این درخت چنار را دارا هستند. قطر تنهٔ این درخت در ارتفاع دو متری از سطح زمین، ۳متر و قطر آن در پای درخت حدود ۸/۱۵ متر است. قطر تاج درخت حدود ۳۵متر است. درخت مذکور از سمت غرب دچار شکستگی در یکی از شاخه‌های اصلی شده‌است. این درخت آب مورد نیاز خود را از چشمه‌ای که در نزدیکی این درخت از زمین می‌جوشد و همین‌طور رودی که در پای آن جاری است فراهم می‌کند.
برخی مناطق گردشگری طبیعی و تاریخی در شهرستان بافت > قلعه‌های تاریخی دشتاب و خبر

در بخش خبر (دشتاب) قلعه‌هایی وجود دارد که مجموعه آن‌ها را به عنوان قلعه تاریخی دشتاب می‌شناسند. این قلعه‌ها هرکدام در نواحی مختلفی از منطقه دشتاب واقع شده‌اند و می‌توان گفت که قریب به ۴ قرن قدمت دارند.
برخی مناطق گردشگری طبیعی و تاریخی در شهرستان بافت > قلعه زهرا خانم

این قلعه در منطقه دشتاب و مقر حکومتی زهرا خانم فرمانفرما و حاکم دشتاب بوده‌است. زهرا خانم در زمان حکمرانی فردی بسیار سخت گیر بوده و روایت می‌شود: با کسانی که از فرمان او سرپیچی می‌کردند، به شدت برخورد می‌کرده و گوش افراد متمرد را با میخ به روی تخته کوبیده و دستور شلاق زدن می‌داده‌است. این قلعه با اعتباری بالغ بر۳۰۰ میلیون ریال قرار است که مورد بازسازی و احیا قرار گیرد.
برخی مناطق گردشگری طبیعی و تاریخی در شهرستان بافت > قلعه کرد علی

با توجه به موقعیت جغرافیایی که داشته‌است، از قلعه‌های معتبر حاکم‌نشین بافت بوده‌است. قلعه کردعلی در وکیل آباد دشتاب قرار داشته و توسط شخصی به نام کردعلی ساخته شده‌است. کردعلی که در این قلعه حکمرانی می‌کرده‌است برای دفاع از این قلعه، خندق بزرگی در اطراف آن حفر کرده و در روز توسط پل تخته‌ای از روی این خندق رفت‌وآمد می‌کرده‌اند و شب‌ها پُل را از روی خندق برمی‌داشته‌اند تا از هجوم غارتگران محفوظ باشند. این قلعه حد واسط قلعه هشون و قلعه مرتضی خَبر قرار داشته و در هنگام خطر و درگیری با روشن کردن آتش و ایجاد دود قلعه‌های دیگر را برای پشتیبانی خبر می‌کرده‌اند.
برخی مناطق گردشگری طبیعی و تاریخی در شهرستان بافت > قلعه هشون

بنای این قلعه به دوران صفوی بر می‌گردد که به واسطهٔ فرمانروایی گنجعلی خان افشار که از حاکمان محلی بافت بوده‌است به نام وی خوانده می‌شود. این قلعه در کنارهٔ راه بافت به سیرجان قرار گرفته‌است.
برخی مناطق گردشگری طبیعی و تاریخی در شهرستان بافت > غار طرنگ

بزرگ‌ترین غار آهکی استان کرمان در دهستان گوشک و در روستای طرنگ و در دامنه کوه طرنگ با ارتفاع ۳۳۳۳متر از سطح دریا قرار دارد. با اشکال و مناظر جالب و شگفت‌انگیز خود همواره مورد توجه گردشگران بوده‌است. غار طرنگ که یک غار آهکی محسوب می‌شود، به عنوان مهم‌ترین و طولانی‌ترین غار استان کرمان که در نوع خود بی‌نظیر ودارای مناظر و جلوه‌های طبیعی بسیار زیبا و پدیده‌های شگفت‌انگیز است که خود از جاذبه‌های طبیعی گردشگری استان کرمان محسوب می‌گردد و می‌تواند به عنوان یک قطب گردشگری در جنوب غربی استان کرمان ایفای نقش نماید. این غار از جمله غارهای متعدد مناطق کوهستانی استان کرمان می‌باشد که در فاصله ۲۳۰ کیلومتری جنوب غربی شهر کرمان واقع شده‌است.
برخی مناطق گردشگری طبیعی و تاریخی در شهرستان بافت > غار جفریز گوغر

درمنطقه خوش آب و هوای گوغر قرار دارد.[نیازمند منبع]