روجا
انتشار

یوشیج نخستین بار در سال ۱۳۲۵ خورشیدی، در کنگره نویسندگان از سرودن مجموعه شعری به زبان مازندرانی خبر داد. نگارش این اثر چهار سال طول کشید و به گفتهٔ احمد شاملو بخش بزرگی از زندگی نیما شده بود. شعرهای مازندرانی نیما در زمان حیات او فرصت چاپ و انتشار نیافتند. روند تصحیح و انتشار روجا، تا حدود سی تا چهل سال پس از مرگ نیما، بسیار سخت بود؛ جدا از آشفتگی نوشتن نامنظم یوشیج که گاهی با مداد روی جعبه سیگار می‌نوشت، فقدان خط و گویش معیار طبری، تنوع گویش‌های این زبان، عدم آشنایی گردآورندگان با گویش کجوری، گذشت زمان و گسیختگی و فرسایش نوشته‌ها از مشکلات گردآوری این اثر بود. در حدود ۱۰ دوبیتی از مجموعهٔ روجا توسط خود نیما به فارسی ترجمه شده‌اند.
اشعاری طبری نیما، سی سال پس از مرگش در سال ۱۳۷۰، با کوشش سیروس طاهباز و به شکل بخشی از «مجموعهٔ کامل اشعار نیما یوشیج» با عنوان «روجا، دفتر شعرهای طبری» به چاپ رسید. این نسخه ۴۵۴ دوبیتی مازندرانی در خود داشت. با توجه به عدم شناخت سیروس طاهباز از زبان طبری، علی‌پاشا اسفندیاری و اسفندیار اسفندیاری او را در تصحیح روجا یاری کردند و نشر نگاه دست به انتشار این نسخهٔ نخست زد. در ابتدا اعلام شد شراگیم یوشیج، پسر نیما، بر نسخهٔ یادشده نظارت کرده است، ولی پس از مدتی این ادعا تکذیب شد. مشکلات این نسخه در اعراب‌گذاری، ترجمه، و نبود فونتیک انتقادات بسیاری در پی داشت. شراگیم، که با توجه به شناختش از لهجهٔ یوش و حضورش در کنار پدر، می‌توانست مناسب‌ترین فرد برای تصحیح روجا باشد، در یک وهله حدود صد دوبیتی از مجموعه را در وبگاه شخصیش بارگذاری کرد و از دیگران تقاضا کرد که به اصلاح و اعراب‌گذاری اشعار کمک کنند.
مجید اسدی در سال ۱۳۸۰ نسخه‌ای از روجا را همراه با ترجمهٔ فارسی به کمک نشر شلّاک منتشر کرد که این اثر نیز با نظر منفی منتقدان همراه بود. بار دیگر، در ۱۳۸۱ محمد عظیمی نسخه‌ای از روجا را همراه با ترجمه و ریشهٔ برخی از واژگان، توسط نشر خاور زمین توزیع کرد. نسخهٔ عظیمی با نقد مثبت منتقدان همراه شد. او در این کتاب، ضمن آوانویسی دوبیتی‌ها و آوردن ترجمهٔ فارسی، تحول واژگان از اوستایی و پهلوی به حالت کنونی را نیز بررسی کرده بود. نکتهٔ منفی این کتاب در مقدمه‌اش بود که به منابع اصلی ارجاع نکرده، و از این رو ارزش پژوهشی خود را از دست داده است. این نسخه شامل ۴۵۶ دوبیتی بود. در سال ۱۳۹۴ کتاب «نیمای تبری» تألیف منصور علی‌اصغری برای اولین بار به بررسی موضوعی اشعار روجا پرداخت و در سال ۱۳۹۵ همایشی به منظور بررسی این شعرها برای نخستین بار در شهرستان نور برگزار شد.
عادل جهان‌آرای، در حدود سه سال، هر روز یکی از دوبیتی‌های روجا را در ستون ثابت «نیمای گپ» در روزنامه همشهری مازندران چاپ کرد و در ۵۰۴ شمارهٔ متوالی روزنامه، این اشعار منتشر شدند. جهان‌آرای سپس تصحیح جدیدی از روجا ارائه کرد که با نام «۵۰۰ روز با نیما: بررسی و تبیین اشعار تبری نیما یوشیج» منتشر شد. در سال ۱۴۰۱ انتشارات رشدیه از نسخهٔ دیگری از روجا رونمایی کرد که زیر نظر شراگیم و با همت عادل جهان‌آرای و مانی سولده و به کمک آرش انجم‌روز، در ۱۴۴ صفحه و شامل ۴۶۶ دوبیتی، به چاپ رسید. جهان‌آرای در خلال این مراسم گفت ۴۸۹ دوبیتی از نیما بازخوانی شد که برخی از آن‌ها تاکنون مجال انتشار نداشته‌اند و در نهایت ۴۶۶ قطعه با تأیید شراگیم یوشیج به انتشار رسید. در این مجموعه ۱۲ دوبیتی برای بار نخست، از روی دست‌نویس‌های شخصی نیما منتشر شدند. گویا تعدادی از شعرهایی که به چاپ نرسیدند دارای سه مصرع بوده‌اند. همچنین در این مراسم اعلام شد شراگیم در حال جمع‌آوری «فرهنگ روجا» است که قرار است در آن واژگان طبری که نیما گردآوری کرده بود، تدوین شوند. پس از انتشار این کتاب، محمد عظیمی در یادداشتی با عنوان «دستبرد جاهلانه به آثار نیما یوشیج توسط فرزندش شراگیم»، به شیوهٔ نگارش این نسخه انتقاد کرد و شراگیم یوشیج را متهم به سوءاستفاده از آثار پدرش نمود. عظیمی در این یادداشت به ادعای شراگیم مبنی بر گم شدن نسخه‌های دست‌نویس و اصل بسیاری از دوبیتی‌ها اشاره می‌کند و مدعی است شراگیم در تصحیح مذکور به کپی‌برداری ناشیانه از نسخه‌های پیشین روجا دست زده و «با تغییر کلمات، اعراب، تغییر مصرع و ترجمهٔ غلط زبان طبری، خود را محق به چاپ آثار نیما و درست‌ترین روایت می‌داند». او همچنین ادعای حق چاپ کتاب برای وارث را منقضی دانست.
جلیل قیصری و روح‌الله مهدی‌پور عمران نیز کار تصحیح نسخه‌ای دیگر از روجا را پیش گرفتند.