موراساکی شیکیبو
اوایلِ زندگی

موراساکی شیکیبو حدودِ سالِ ۹۷۳ میلادی در پایتختِ وقتِ ژاپن، هی‌آن-کیو، به دنیا آمد. او متعلق به شاخه‌ای از خاندان فوجیوارا به نام هوکه (فوجیوارا) بود.  خاندان فوجیوارا تا پایان قرن یازدهم، از طریق ازدواج‌های سیاسی و راهبردی دختران خود با خانواده امپراتوری و استفاده از نفوذ آنان، بر سیاست دربار تسلط داشتند. در اواخر قرن دهم و اوایل قرن یازدهم، چهار دختر فوجیوارا نو میچیناگا، با امپراتورهای ژاپن ازدواج کردند که به او قدرت بی‌سابقه‌ای داد. پدربزرگ موراساکی، فوجیوارا نو کانه‌سوکه، در رده بالای اشراف بود، اما شاخهٔ خانواده او به تدریج قدرت خود را از دست داد و تا زمان تولد موراساکی در رده‌های متوسط به پایین اشراف هی‌آن — سطح فرماندارها قرار گرفت. رده‌های پایین‌تر اشراف معمولاً به دور از دربار و برای تصدی سمت‌های نامطلوب به استان‌ها فرستاده می‌شدند و به این ترتیب در واقع از قدرت متمرکز و دربار در کیوتو تبعید می‌شدند.
این خانواده، علیرغم از دست دادن موقعیت، از طریق پدربزرگ و پدربزرگ پدری موراساکی، که هر دو از شاعران مشهوری بودند، نزد باسوادان شهرت داشتند. پدربزرگ او فوجیوارا نو کانه‌سوکه، دارای ۵۶ قطعه شعر بود که در ۱۳ مورد از آن در مجموعه شعرهای برگزیده امپراتوری به نام چوکوسن واکاشو (گلچین‌های درباری)، سی و شش شعر جاودانه و داستان یاماتو گنجانده شده بود. پدربزرگ و پدربزرگ پدری او هر دو با کی نو تسورایوکی، که به دلیل محبوبیت اشعار به زبانِ ژاپنی مشهور بود، دوست بودند. پدرش، فوجیوارا نو تامه‌توکی، در دانشگاه دولتی (دایگاکو-ریو تحصیل کرده بود و محقق معتبر کلاسیک چینی بود و به عنوان شاعر شهرت داشت. در سال ۹۹۶ در فرمانداری مقامی به او داده شد و تا حدود ۱۰۱۸ خدمت کرد. مادر او مانند پدرش از خاندان هوکه (فوجیوارا) بود. آنها دارای سه فرزند، یک پسر و دو دختر بودند.
عنوانِ «شیکیبو»، به رسمِ دورهٔ هی‌آن، به مقام و سمتِ شیکیبو-شو در وزارتِ تشریفات اشاره دارد که پدرِ موراساکی کارمندش بود. نامِ «موراساکی» (به معنیِ «بنفش») شاید از رنگِ گُلِ فوجی و به معنای کلمهٔ «فوجی» گرفته شده باشد. «موراساکی» همچنین نامی است که او خود به شخصیتِ اصلیِ زن، موراساکی نو اوئه، در داستانِ گنجی داده بود.
در ژاپن دوران هی‌آن، زنان و شوهران پس از ازدواج در خانه پدری زنان زندگی می‌کردند، اگرچه سیستم پدرتباری همچنان رعایت می‌شد. اما خانواده موراساکی جدا از خانواده مادری زندگی می‌کردند. آنهادر خانه پدرش، که به احتمال زیاد در خیابان تراماچی در کیوتوی امروزی بود، با نوبونوری برادر کوچکترش و یک خواهر بزرگتر، که با موراساکی بسیار صمیمی بود و در بیست و چند سالگی درگذشت زندگی می‌کردند.
موراساکی در دوره‌ای به دنیا آمد که پس از پایان مأموریت هیئت‌های اعزامیِ ژاپنی به امپراتوریِ چین، ژاپن در حال منزوی‌تر شدن بود و در عین حال فرهنگ ملی قوی‌تری در حال ظهور بود. در قرن نهم و دهم، زبانِ ژاپنی به تدریج از طریق توسعه خط کانا، یک خط هجانگار و زبانِ نوشتاری ویژه را بر اساس اختصارات حروف چینی به وجود آورد. هر چند در زمان موراساکی به‌طور رسمی از نویسه‌های چینی استفاده می‌شد، اما کانا به زبانِ نوشتاری صمیمی و زنان اشراف و پایه‌ای برای اشکال منحصر به فرد ادبیات ژاپن تبدیل شده بود.
پدرش در دوران کودکی او زبانِ چینی را به عنوان آمادگی برای یک شغل در دولت به برادر موراساکی آموزش می‌داد و به این ترتیب وی نیز توانست زبانِ چینیِ کلاسیک را بیاموزد و در آن مهارت پیدا کند. او در دفترِ خاطراتِ خود نوشت: «وقتی برادرم … پسر نوجوانی بود که کلاسیک‌های چینی را یادمی‌گرفت، من عادت داشتم به درس‌های او گوش کنم و به‌طور غیرمعمولی در درک آن قسمت‌هایی که فهمیدن و به خاطر سپردن آنها برای او دشوار بود، مهارت پیدا کردم.» پدرش، همیشه از این واقعیت افسوس می‌خورد و می‌گفت: «این هم از شانس بد من است!» او همچنین می‌گفت: «حیف است که او یک مرد به دنیا نیامده!» به این ترتیب او ادبیات چین را در کنار برادرش آموخت و احتمالاً در موضوعات سنتی‌تری مانند موسیقی، خوشنویسی و واکا (شعر) نیز توانست آموزش ببیند. تحصیلات موراساکی غیرمتعارف بود، لوئیس پرز در کتاب تاریخ ژاپن توضیح می‌دهد که «زنان … تصور می‌شد که فاقد هوش واقعی هستند و بنابراین زبانِ چینی به آنها آموزش داده نمی‌شد.»