stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
جادوگر شهر از (رمان)

| 0 | 1 |
| --- | --- |
Original title page: Original title page
نویسنده(ها): ال. فرانک بام
تصویرگر(ها): ویلیام والاس دنسلو
کشور: ایالات متحده
زبان: انگلیسی
مجموعه: The Oz books
گونه(های) ادبی: Fantasy, ادبیات کودکان
ناشر: George M. Hill Company
تاریخ نشر: ۱۷ مه ۱۹۰۰
شماره اوسی‌ال‌سی: ۹۵۰۶۸۰۸
پیش از: The Marvelous Land of Oz 
جادوگر شگفت‌انگیز شهر از (به انگلیسی: The Wonderful Wizard of Oz) رمانی آمریکایی برای کودکان است که توسط ال. فرانک باوم نوشته شده و توسط ویلیام والاس دنسلو تصویر شده است.  اولین رمان در کتاب‌های اوز، دختر مزرعه‌دار کانزاس به نام دوروتی پس از اینکه او و سگ خانگی‌اش توتو توسط یک گردباد از خانه‌شان دور می‌شوند، به سرزمین جادویی اوز می‌رسد.  پس از ورود به اوز، او متوجه می‌شود که تا زمانی که جادوگر شریر غرب را نابود نکند، نمی‌تواند به خانه بازگردد.
این کتاب اولین بار در ماه مه ۱۹۰۰ توسط شرکت جورج ام. هیل در ایالات متحده منتشر شد.  در ژانویه ۱۹۰۱، شرکت انتشارات چاپ اولین نسخه را به پایان رساند، در مجموع ۱۰۰۰۰ نسخه، که به سرعت به فروش رفت.  تا زمانی که در سال ۱۹۵۶ وارد مالکیت عمومی شد، سه میلیون نسخه فروخته بود. اغلب با عنوان جادوگر شهر اوز تجدید چاپ می‌شد که عنوان اقتباس موزیکال موفق ۱۹۰۲ برادوی و همچنین فیلم لایو اکشن کلاسیک ۱۹۳۹ است.
موفقیت چشمگیر رمان اصلی ۱۹۰۰ و موزیکال ۱۹۰۲ برادوی، باوم را بر آن داشت تا سیزده کتاب اضافی اوز بنویسد که به عنوان دنباله‌های رسمی داستان اول عمل می‌کنند. بیش از یک قرن بعد، این کتاب یکی از شناخته‌شده‌ترین داستان‌های ادبیات آمریکاست و کتابخانه کنگره این اثر را «بزرگ‌ترین و دوست‌داشتنی‌ترین افسانه خانگی آمریکا» اعلام کرده است.
انتشار

(سمت چپ) جلد چاپ اول سال ۱۹۰۰ ، منتشر شده توسط شرکت جورج م. هیل، شیکاگو، نیویورک؛ (سمت راست) جلد اصلی نسخه ۱۹۰۰ نسخه.
داستان ال. فرانک باوم توسط شرکت جورج ام. هیل منتشر شد.  چاپ اول ۱۰۰۰۰ نسخه بود و پیش از تاریخ انتشار ۱ سپتامبر ۱۹۰۰ فروخته شد.  در ۱۷ می ۱۹۰۰، اولین نسخه از مطبوعات خارج شد. باوم آن را با دست مونتاژ کرد و به خواهرش مری لوئیز باوم بروستر ارائه کرد. عموم مردم برای اولین بار آن را در نمایشگاه کتاب در Palmer House در شیکاگو، از ۵ تا ۲۰ ژوئیه دیدند. حق چاپ آن در ۱ اوت ثبت شد. توزیع کامل در سپتامبر دنبال شد.  تا اکتبر ۱۹۰۰، این نسخه به فروش رسیده بود و نسخه دوم آن با ۱۵۰۰۰ نسخه تقریباً تمام شده بود.
باوم در نامه ای به برادرش نوشت که ناشر کتاب، جورج ام. هیل، فروش حدود ۲۵۰۰۰۰ نسخه را پیش‌بینی کرده است. با وجود این حدس مساعد، هیل در ابتدا پیش‌بینی نکرد که این کتاب به‌طور خارق‌العاده ای موفق خواهد بود. او تنها زمانی موافقت کرد که این کتاب را منتشر کند که مدیر خانه اپرای بزرگ شیکاگو، فرد آر. هاملین، متعهد شد که آن را به صورت نمایشی موزیکال برای تبلیغ رمان تبدیل کند.
نمایشنامه جادوگر شهر اوز در ۱۶ ژوئن ۱۹۰۲ به نمایش درآمد. برای مطابقت با ترجیحات بزرگسالان تجدید نظر شد و به عنوان یک «فوق‌العاده موزیکال» با لباس‌هایی که از طراحی‌های دنزلو الگوبرداری شده بودند، ساخته شد. هنگامی که شرکت انتشاراتی هیل در سال ۱۹۰۱ ورشکست شد،  شرکت بابز-مریل مستقر در ایندیاناپولیس انتشار رمان را از سر گرفت.   تا سال ۱۹۳۸، بیش از یک میلیون نسخه از کتاب چاپ شده بود.  تا سال ۱۹۵۶، فروش به سه میلیون نسخه افزایش یافت.
تصاویر

Illustrator ویلیام والاس دنسلو کپی رایت را به‌طور مشترک.
این کتاب توسط دوست و همکار باوم، دبلیو دبلیو دنسلو، که حق چاپ را نیز در اختیار داشت، تصویرسازی شده است. این طرح برای آن زمان مجلل بود، با تصاویر در بسیاری از صفحات، پس‌زمینه در رنگ‌های مختلف، و چندین تصویر صفحه رنگی.  این حروف دارای سبک قدیمی مونوتایپ است که به تازگی طراحی شده است. در سپتامبر ۱۹۰۰، گراند رپیدز هرالد نوشت که تصاویر دنزلو «به همان اندازه داستان هستند که در نوشته‌ها». سرمقاله معتقد بود که اگر عکس‌های دنزلو نبود، خوانندگان نمی‌توانستند دقیقاً چهره‌های دوروتی، توتو و سایر شخصیت‌ها را به تصویر بکشند.
تصاویر دنزلو آنقدر شناخته شده بود که تجار بسیاری از محصولات اجازه استفاده از آنها را برای تبلیغ کالاهای خود گرفتند. شکل‌های مترسک، چوب‌دار حلبی، شیر ترسو، جادوگر و دوروتی به مجسمه‌های لاستیکی و فلزی ساخته شدند. جواهرات لباس، اسباب بازی‌های مکانیکی و صابون نیز با استفاده از فیگورهای آنها طراحی شده است.  ظاهر متمایز تصاویر دنزلو منجر به تقلیدکنندگان در آن زمان شد، به ویژه زائبرلیندا، جادوگر خردمند اثر ایوا کاترین گیبسون، که هم از تایپوگرافی و هم از طراحی تصویرسازی اوز تقلید می‌کرد.
نسخه جدیدی از کتاب در سال ۱۹۴۴ با تصاویری از Evelyn Copelman منتشر شد.   اگرچه ادعا می‌شد که تصاویر جدید بر اساس نسخه‌های اصلی دنزلو هستند، اما بیشتر شبیه شخصیت‌هایی هستند که در نسخه فیلم معروف کتاب باوم در سال ۱۹۳۹ دیده می‌شود.
الهام خلاق > زندگی شخصی باوم

به گفته پسر باوم، هری نیل، نویسنده اغلب «قبل از اینکه برای کتاب‌هایش تبدیل به داستان‌های عجیب و غریب شوند» به فرزندانش گفته بود.  هری پدرش را «پرورم‌ترین مردی که می‌شناختم» نامید، مردی که می‌توانست دلیل مناسبی برای اینکه چرا پرندگان سیاه پخته شده در پای می‌توانند بعد از آن بیرون بیایند و آواز بخوانند، بیاورد.
بسیاری از شخصیت‌ها، وسایل و ایده‌های رمان از زندگی شخصی و تجربیات باوم گرفته شده‌اند.  باوم مشاغل مختلفی داشت، بسیار جابجا شد و در معرض دید افراد زیادی قرار گرفت، بنابراین الهام بخش داستان می‌توانست از جنبه‌های مختلف زندگی او گرفته شود.  در مقدمه داستان، باوم می‌نویسد که «آرزو دارد که یک افسانه مدرن باشد، که در آن شگفتی و شادی حفظ شود و دل دردها و کابوس‌ها کنار گذاشته شود.»
الهام خلاق > زندگی شخصی باوم > مترسک و مرد چوبی حلبی

در کودکی، باوم اغلب کابوس‌های مترسکی را می‌دید که او را در یک مزرعه تعقیب می‌کرد.  لحظاتی قبل از اینکه "انگشت‌های یونجه ژنده" مترسک تقریباً گردن او را بگیرد، در مقابل چشمانش از هم می‌پاشید. چند دهه بعد، باوم در بزرگسالی، شکنجه گر خود را به عنوان مترسک در رمان ادغام کرد.  در اوایل دهه ۱۸۸۰، نمایشنامه کبریت باوم در حال اجرا بود که "سوسو زدن از فانوس نفت سفید جرقه ای را به تیرها زد و باعث شد تا خانه اپرای باوم توسط شعله‌های آتش سوخته شود. محقق Evan I. Schwartz پیشنهاد کرد که این ممکن است الهام‌بخش شدیدترین وحشت مترسک باشد: «فقط یک چیز در جهان وجود دارد که من از آن می‌ترسم. یک کبریت روشن.»
به گفته پسر باوم، هری، مرد چوبی حلبی از جذابیت باوم به نمایشگرهای پنجره متولد شد. او می‌خواست چیزی جذاب برای نمایشگرهای پنجره بسازد، بنابراین از مجموعه‌ای التقاطی از تکه‌های تکه‌ای برای ساختن یک چهره خیره‌کننده استفاده کرد. از دیگ شستشو بدن، از لوله‌های اجاق گاز پیچ و مهره ای دست و پا و از ته‌دیگ یک صورت درست کرد. سپس باوم یک کلاه قیفی روی شکل قرار داد که در نهایت تبدیل به مرد چوبی حلبی شد.
الهام خلاق > زندگی شخصی باوم > دوروتی، عمو هنری، و جادوگران

همسر باوم، مود گیج، مرتباً به ملاقات خواهرزاده تازه متولد شده آنها، دوروتی لوئیز گیج می‌رفت که او را به عنوان دختری که هرگز نداشت، می‌پرستید. این نوزاد به شدت بیمار شد و در سن پنج ماهگی در بلومینگتون، ایلینوی در ۱۱ نوامبر ۱۸۹۸ بر اثر «احتقان مغز» درگذشت. مود ویران شده بود.  فرانک برای کاهش ناراحتی او، قهرمان داستان جادوگر شگفت‌انگیز شهر اوز را دختری به نام دوروتی ساخت و کتاب را به همسرش تقدیم کرد.  نوزاد در گورستان همیشه سبز به خاک سپرده شد، جایی که سنگ قبر او مجسمه شخصیت دوروتی را در کنار آن قرار داده است.
چند دهه بعد، جوسلین بوردیک - دختر خواهرزاده دیگر باوم، مگدالنا کارپنتر و سناتور سابق دموکرات ایالات متحده از داکوتای شمالی - اظهار داشت که مادرش نیز تا حدی الهام‌بخش شخصیت دوروتی بوده است.  بوردیک ادعا کرد که عموی بزرگش "زمان قابل توجهی را در خانه "سرپنتر" گذراند و بسیار به ماگدالنا وابسته شد.  بوردیک شباهت‌های زیادی را بین خانه مادرش و مزرعه عمه ام و عمو هنری گزارش کرده است.
عمو هنری از هنری گیج، پدر شوهر باوم الگوبرداری شد. هنری که توسط همسرش ماتیلدا اداره می‌شد، به ندرت با او مخالفت می‌کرد. با این حال، او در تجارت شکوفا شد و همسایگانش به او نگاه کردند. به همین ترتیب، عمو هنری «مردی منفعل اما سخت کوش» بود که «سخت و موقر به نظر می‌رسید و به ندرت صحبت می‌کرد».  جادوگران در رمان تحت تأثیر تحقیقات شکار جادوگران جمع‌آوری شده توسط ماتیلدا گیج قرار گرفتند. داستان اعمال وحشیانه علیه جادوگران متهم، باوم را می‌ترساند. دو رویداد کلیدی در رمان شامل جادوگران شرور است که از طریق ابزارهای استعاری با مرگ خود روبرو می‌شوند.
الهام خلاق > زندگی شخصی باوم > شهر زمرد و سرزمین اوز

در سال ۱۸۹۰، باوم در آبردین، داکوتای جنوبی در طول یک خشکسالی زندگی می‌کرد و داستانی شوخ‌آمیز در ستون «بانوی ما» در پیشگامان شنبه آبردین دربارهٔ کشاورزی نوشت که به اسب‌هایش عینک سبز رنگ می‌داد و باعث می‌شد آنها باور کنند که چوب چیپس‌هایی که می‌خوردند تکه‌های علف بود.  به همین ترتیب، جادوگر مردم شهر زمرد را وادار کرد که از عینک سبز رنگ استفاده کنند تا باور کنند که شهرشان از زمرد ساخته شده است.
در طول اقامت کوتاه باوم در آبردین، انتشار افسانه‌ها در مورد غرب فراوان ادامه یافت. با این حال، غرب به جای اینکه سرزمین عجایب باشد، به دلیل خشکسالی و افسردگی به یک سرزمین بایر تبدیل شد. در سال ۱۸۹۱، باوم خانواده خود را از داکوتای جنوبی به شیکاگو نقل مکان کرد. در آن زمان، شیکاگو برای نمایشگاه جهانی کلمبیا در سال ۱۸۹۳ آماده می‌شد. محقق لورا بارت اظهار داشت که شیکاگو «به‌طور قابل توجهی شبیه اوز است تا کانزاس». پس از کشف این که افسانه‌ها در مورد ثروت‌های بی حساب غرب بی اساس هستند، باوم «گسترش مرزهای آمریکا در اوز» را ایجاد کرد. از بسیاری جهات، خلقت باوم شبیه به مرز واقعی است مگر اینکه غرب در آن زمان هنوز توسعه نیافته بود. مانچکینز دوروتی که در ابتدای رمان با آن‌ها مواجه می‌شود، نماینده کشاورزان است، همان‌طور که وینکی‌هایی که بعداً ملاقات می‌کند.
افسانه‌های محلی می‌گویند که اوز، که به عنوان شهر زمرد نیز شناخته می‌شود، از یک ساختمان قلعه مانند برجسته در جامعه پارک قلعه در نزدیکی هلند، میشیگان، جایی که باوم در تابستان زندگی می‌کرد، الهام گرفت. جاده آجری زرد از جاده‌ای که در آن زمان با آجرهای زرد سنگفرش شده بود، در پیکسکیل، نیویورک، جایی که Baum در آکادمی نظامی Peekskill حضور داشت، مشتق شد. محققان باوم اغلب از نمایشگاه جهانی شیکاگو در سال ۱۸۹۳ («شهر سفید») به عنوان الهام‌بخش شهر زمرد یاد می‌کنند. افسانه‌های دیگر نشان می‌دهد که الهام از هتل دل کورونادو در نزدیکی سن دیگو، کالیفرنیا است. باوم مهمان مکرر هتل بود و چندین کتاب اوز را در آنجا نوشته بود.  در مصاحبه ای در سال ۱۹۰۳ با پابلیشرز ویکلی ,  باوم گفت که نام "Oz" از کابینه پرونده او با برچسب "O-Z" آمده است.
برخی از منتقدان معتقدند که اوز باوم ممکن است از استرالیا الهام گرفته شده باشد. استرالیا اغلب در زبان محاوره ای نوشته می‌شود یا به آن "Oz" می‌گویند. علاوه بر این، در اوزمای اوز (۱۹۰۷)، دوروتی در نتیجه طوفانی در دریا در حالی که او و عمو هنری با کشتی به استرالیا سفر می‌کنند، به اوز بازمی‌گردد. مانند استرالیا، اوز یک قاره جزیره ای در غرب کالیفرنیا با مناطق مسکونی است که با یک بیابان بزرگ هم‌مرز است. شاید باوم قصد داشت اوز استرالیا یا سرزمینی جادویی در مرکز صحرای بزرگ استرالیا باشد.
الهام خلاق > ماجراهای آلیس در سرزمین عجایب

باوم علاوه بر تأثیرپذیری از افسانه‌های برادران گریم و هانس کریستین اندرسن،  به‌طور قابل توجهی تحت تأثیر رمان «ماجراهای آلیس در سرزمین عجایب» نویسنده انگلیسی لوئیس کارول در سال ۱۸۶۵ قرار گرفت.  اگرچه باوم طرح رمان کارول را نامنسجم می‌دانست، اما منبع محبوبیت کتاب را خود آلیس می‌دانست - کودکی که خوانندگان جوان‌تر می‌توانستند با او همذات پنداری کنند، و این بر انتخاب دوروتی به‌عنوان قهرمان داستان توسط باوم تأثیر گذاشت.
باوم همچنین تحت تأثیر دیدگاه کارول قرار گرفت که همه کتاب‌های کودکان باید به شکلی مجلل به تصویر کشیده شوند، خواندن آن لذت بخش باشد و حاوی هیچ درس اخلاقی نباشد.  در دوران ویکتوریا، کارول این انتظار عمومی را رد کرده بود که کتاب‌های کودکان باید از درس‌های اخلاقی اشباع شوند و در عوض او معتقد بود که باید به کودکان اجازه داده شود که کودک باشند.
اگرچه باوم تحت تأثیر آثار انگلیسی کارول متمایز بود، با این وجود به دنبال خلق داستانی بود که دارای عناصر آمریکایی قابل تشخیصی مانند کشاورزی و صنعتی شدن بود.  در نتیجه، باوم ویژگی‌های متعارف یک افسانه مانند جادوگران و جادوگران را با وسایل شناخته شده در زندگی خوانندگان جوانش در غرب میانه مانند مترسک‌ها و مزارع ذرت ترکیب کرد.
الهام خلاق > تأثیر دنسلو

تصویرگر اصلی رمان، ویلیام والاس دنسلو، به توسعه داستان باوم کمک کرد و تأثیر زیادی بر نحوه تفسیر آن گذاشت.  باوم و دنزلو رابطه کاری نزدیکی داشتند و با هم کار کردند تا داستان را از طریق تصاویر و متن ایجاد کنند.  رنگ عنصر مهمی از داستان است و در سراسر تصاویر وجود دارد و هر فصل دارای نمایش رنگ متفاوتی است. دنزلو همچنین ویژگی‌هایی را به نقاشی‌های خود اضافه کرد که باوم هرگز آنها را توصیف نکرد. به عنوان مثال، دنزلو خانه ای و دروازه‌های شهر زمردی را با چهره‌هایی روی آنها ترسیم کرد.
در کتاب‌های بعدی اوز، جان آر. نیل، که تمام دنباله‌ها را به تصویر می‌کشید، به استفاده از عناصری از تصویرسازی‌های قبلی دنزلو، از جمله چهره‌های روی دروازه‌های شهر زمرد ادامه داد.  جنبه دیگر کلاه قیفی چوب‌دار حلبی است که تا کتاب‌های بعدی در متن ذکر نشده است، اما در تفسیر اکثر هنرمندان از این شخصیت، از جمله تولیدات صحنه‌ای و فیلم ۱۹۰۲–۰۹، ۱۹۰۸، ۱۹۱۰، ۱۹۱۴، ظاهر می‌شود. ۱۹۲۵، ۱۹۳۱، ۱۹۳۳، ۱۹۳۹، ۱۹۸۲، ۱۹۸۵، ۱۹۸۸، ۱۹۹۲، و دیگران. یکی از اولین تصویرگرانی که از کلاه قیفی استفاده نکرد، راسل اچ. شولز در نسخه انتشارات ویتمن در سال ۱۹۵۷ بود - شولز او را در حالی که گلدانی بر سر داشت به تصویر کشید. تصاویر لیبیکو ماراجا، که برای اولین بار در نسخه ایتالیایی سال ۱۹۵۷ ظاهر شد و همچنین در نسخه‌های انگلیسی زبان و نسخه‌های دیگر ظاهر شد، به دلیل به تصویر کشیدن او با سر برهنه مشهور است.
الهام خلاق > کنایه‌هایی از آمریکای قرن نوزدهم

چندین دهه پس از انتشار، کار باوم منجر به تعدادی تفاسیر سیاسی شد، به ویژه در رابطه با جنبش پوپولیستی قرن ۱۹ در ایالات متحده.  در مقاله ای در سال ۱۹۶۴ در American Quarterly با عنوان "جادوگر شهر اوز: تمثیل در مورد پوپولیسم"،  آموزگار هنری لیتلفیلد اظهار داشت که این کتاب تمثیلی از بحث دو فلزی اواخر قرن نوزدهم در مورد سیاست پولی است.   تز لیتلفیلد تا حدی مورد حمایت قرار گرفت اما به‌طور گسترده توسط دیگران مورد انتقاد قرار گرفت.    تفاسیر سیاسی دیگر به زودی دنبال شد. در سال ۱۹۷۱، ریچارد جی. جنسن، مورخ، در The Winning of the Midwest نظریه‌پردازی کرد که "Oz" از مخفف رایج "اونس" گرفته شده است که برای نشان دادن مقادیری از طلا و نقره استفاده می‌شود.
دنباله‌ها

باوم، جادوگر شگفت‌انگیز شهر اوز را بدون هیچ فکری به دنباله‌ای نوشت. پس از خواندن رمان، هزاران کودک به او نامه نوشتند و از او خواستند داستان دیگری دربارهٔ اوز بسازد. در سال ۱۹۰۴، در میان مشکلات مالی،  باوم اولین دنباله، سرزمین شگفت‌انگیز اوز را نوشت و منتشر کرد،  و اعلام کرد که با اکراه دنباله‌اش را برای رسیدگی به تقاضای عمومی نوشته است.  او این کتاب را به بازیگران صحنه، فرد استون و دیوید سی مونتگومری که نقش شخصیت‌های مترسک و مرد چوب حلبی را روی صحنه بازی می‌کردند، تقدیم کرد.  باوم نقش‌های بزرگی را برای مترسک و مرد چوب‌دار قلع نوشت که بعد از اینکه مونتگومری و استون از ترک یک نمایش موفق برای اجرای دنباله خودداری کردند، آن‌ها را از نسخه صحنه، The Woggle-Bug حذف کرد.
باوم بعداً در سال‌های ۱۹۰۷، ۱۹۰۸ و ۱۹۰۹ دنباله‌هایی نوشت. او در سال ۱۹۱۰ در شهر زمردی اوز نوشت که نمی‌تواند به نوشتن دنباله‌ها ادامه دهد زیرا اوزلند ارتباط خود را با بقیه جهان از دست داده است. بچه‌ها از پذیرش این داستان سر باز زدند، بنابراین باوم در سال ۱۹۱۳ و پس از آن هر سال تا زمان مرگش در می ۱۹۱۹، یک کتاب اوز نوشت و در نهایت ۱۳ دنباله و نیم دوجین داستان کوتاه اوز نوشت.
باوم هدف رمان‌هایش را در یادداشتی که برای خواهرش، مری لوئیز بروستر، در نسخه ای از مادر غاز در نثر (۱۸۹۷)، اولین کتابش نوشت، توضیح داد. او نوشته است: «راضی کردن کودک امری شیرین و دوست داشتنی است که دل آدم را گرم می‌کند و ثواب خودش را می‌آورد». از مرگ باوم در سال ۱۹۱۹، ناشران باوم ساخت دنباله‌های بیشتری را به روث پلاملی تامپسون که کتاب ۲۱  نوشت، واگذار کردند. از کتابهای اوز به زبان انگلیسی منتشر شده بود، در حالی که صدها هزار کتاب به هشت زبان خارجی منتشر شده بود.
سازگاری‌ها

جادوگر شگفت‌انگیز شهر اوز بارها با رسانه‌های دیگر اقتباس شده است.  طی چند دهه پس از انتشار، این کتاب الهام بخش تعدادی از اقتباس‌های صحنه و صفحه نمایش بود، از جمله یک موزیکال سودآور برادوی در سال ۱۹۰۲ و سه فیلم صامت. محبوب‌ترین اقتباس سینمایی این داستان جادوگر شهر اوز است که در سال ۱۹۳۹ با بازی جودی گارلند، ری بولگر، جک هیلی و برت لار ساخته شد. فیلم ۱۹۳۹ به دلیل جلوه‌های ویژه و استفاده انقلابی از تکنی‌کالر نوآورانه در نظر گرفته شد.
این داستان به زبان‌های دیگر ترجمه شده است (حداقل یک بار بدون اجازه، در نتیجه رمان جادوگر شهر زمرد اثر الکساندر ولکوف و دنباله‌های آن، که توسط سرگئی سوخینوف به انگلیسی ترجمه شد) و چندین بار به صورت کمیک اقتباس شده است. پس از از بین رفتن حق چاپ اصلی، شخصیت‌ها اقتباس شده‌اند و در اسپین آف‌ها، دنباله‌های غیررسمی و تفسیرهای مجدد مورد استفاده قرار گرفته‌اند که برخی از آنها در برخورد با شخصیت‌های باوم بحث‌برانگیز بوده‌اند.
نفوذ و میراث

جادوگر شگفت‌انگیز شهر اوز به بخشی ثابت از فرهنگ‌های مختلف تبدیل شده است و از خوانندگان جوان آمریکایی خود تا زمانی که در سراسر جهان شناخته شده است، گسترش یافته است. تقریباً به هر زبان اصلی ترجمه یا اقتباس شده است، و گاهی اوقات در تغییرات محلی تغییر یافته است.  به عنوان مثال، در برخی از نسخه‌های هندی خلاصه شده، چوب‌دار حلبی با اسب جایگزین شد.  در روسیه، ترجمه‌ای از الکساندر ملنتیویچ ولکوف شش کتاب به نام‌های سری جادوگر شهر زمرد تولید کرد که به تدریج از نسخه باوم فاصله گرفت، زیرا الی و سگش توتوشکا در سراسر سرزمین جادویی سفر می‌کردند. فیلم اقتباسی ۱۹۳۹ تبدیل به کلاسیک فرهنگ عامه شده است که سالانه از سال ۱۹۵۹ تا ۱۹۹۸ در تلویزیون آمریکا نمایش داده می‌شود و سپس چندین بار در سال هر سال از سال ۱۹۹۹ شروع می‌شود.
در سال ۱۹۷۴، داستان دوباره به عنوان The Wiz، یک موزیکال برنده جایزه تونی با حضور یک بازیگر تماماً سیاهپوست و در زمینه فرهنگ مدرن آفریقایی-آمریکایی پیش‌بینی شد.   این موزیکال در سال ۱۹۷۸ به عنوان فیلم داستانی جادوگر اقتباس شد، یک تخیلی ماجراجویی موزیکال که توسط یونیورسال پیکچرز و موتاون پروداکشنز تولید شده بود.
چندین ترجمه عبری در اسرائیل منتشر شد. همان‌طور که در اولین ترجمه مشخص شد و در ترجمه‌های بعدی نگهداری شد، سرزمین اوز به عبری به عنوان Eretz Uz (ארץ עוץ) ترجمه شد - یعنی همان نام عبری اصلی سرزمین کتاب مقدس اوز، وطن ایوب. بنابراین، برای خوانندگان عبری، این انتخاب مترجم لایه‌ای از مفاهیم کتاب مقدس را اضافه کرد که در اصل انگلیسی وجود نداشت.[نیازمند منبع]
در سال ۲۰۱۸، پروژه «هنر گمشده اوز» برای یافتن و فهرست بندی آثار هنری اصلی جان آر. نیل، دبلیو دبلیو دنزلو، فرانک کرامر، ریچارد «دیرک» گرینگهویس و دیک مارتین که برای تصویرسازی مجموعه کتاب‌های اوز ایجاد شده بود، آغاز شد. . در سال ۲۰۲۰، یک ترجمه اسپرانتو از رمان توسط تیمی از دانشمندان برای نشان دادن روش جدیدی برای رمزگذاری متن در دی‌ان‌ای استفاده شد که پس از کپی مکرر قابل خواندن باقی می‌ماند.
تحلیل تمثیلی

به نظر می‌رسد این کتاب نیز از مضمون «قهرمان هزار چهره» / «یک اسطوره» جوزف کمبل پیروی می‌کند. دیدن جادوگر شگفت‌انگیز شهر اوز به‌عنوان تلاش دوروتی برای یافتن راهی برای بازگشت به کانزاس، از دست دادن بسیاری از منابع قدرت کتاب‌ها است، زیرا دوروتی مانند بیشتر قهرمان‌های جست‌وجو، به چیزی بیش از یافتن راه خانه خود دست می‌یابد.» «جادوگر شهر اوز» مسیر سفر قهرمان را در ساختار «خروج»، «ابتدا» و «بازگشت» دنبال می‌کند که کمپبل در قهرمان با هزار چهره توصیف می‌کند.
دوروتی در حالی که خانه آنها در یک سیکلون (گردباد) گرفتار می‌شود، گوش را با گوش گرفت. تصویر اول توسط W. W. Denslow.
The Wicked Witch melts. First edition illustration by W. W. Denslow.
The Winged Monkeys transport Dorothy.
L. Frank Baum circa 1911
Dorothy meeting the Cowardly Lion (Denslow, 1900)
The Emerald City (Denslow, 1900)
Illustrator W. W. Denslow sketching circa 1900.
جودی گارلند به عنوان دوروتی کشف کرد که او و توتو دیگر در کانزاس نیستند
سن-اوزب، کبک

Parish municipality در 23x15px|border |alt=|link= استان کبک, 23x15px|border |alt=|link= کانادا
| سَن-اُزِب Saint-Eusèbe | سَن-اُزِب Saint-Eusèbe |
| --- | --- |
Parish municipality: Parish municipality
سَن-اُزِب: سَن-اُزِب
مختصات: ۴۷°۳۳′ شمالی ۶۸°۵۵′ غربی﻿ / ﻿۴۷٫۵۵۰°شمالی ۶۸٫۹۱۷°غربی﻿ / 47.550; -68.917: مختصات: ۴۷°۳۳′ شمالی ۶۸°۵۵′ غربی﻿ / ﻿۴۷٫۵۵۰°شمالی ۶۸٫۹۱۷°غربی﻿ / 47.550; -68.917
استان:  استان کبک
ناحیه: با-سن-لوران
منطقه شهری: Témiscouata
Constituted: January 5, 1911
حکومت: حکومت
 • Mayor: Gaston Chouinard
 • Federal riding: Rimouski-Neigette—Témiscouata—Les Basques
 • Prov. riding: Rimouski-Neigette—Témiscouata—Les Basques
مساحت: مساحت
 • کل: ۱۳۱٫۰۰ کیلومتر مربع (۵۰٫۵۸ مایل مربع)
 • خشکی: ۱۲۹٫۴۶ کیلومتر مربع (۴۹٫۹۸ مایل مربع)
جمعیت (2011): جمعیت (2011)
 • کل: ۶۱۴
 • تراکم: ۴٫۷/کیلومتر مربع (۱۲/مایل مربع)
 • Change (2006–11): کاهش۱٫۰%
 • Dwellings: ۲۷۷
Postal code(s): G0L 2Y0
کد(های) منطقه: 418 and 581
سَن-اُزِب (به فرانسوی: Saint-Eusèbe) قصبه‌ای در منطقه شهری تمیسکوواتا ناحیه با-سن-لوران در استان کبک کانادا است. در سرشماری سال ۲۰۱۱ این قصبه ۶۱۴ نفر جمعیت داشته‌است و مساحت آن ۱۲۰٫۱۲ کیلومتر مربع است.
مارکیو رزنده ده فریتاس

مارکیو رزنده ده فریتاس (زاده ۲۲ دسامبر ۱۹۶۰ در تیموتئو) یک داور سابق فوتبال برزیلی است. او بیش از ۱،۱۰۰ بازی را قضاوت کرده است که ۲۶۹ مورد آن در مسابقات قهرمانی کشور بین سال‌های ۱۹۸۹ تا ۲۰۰۵ قضاوت کرده است. وی در مسابقات جهانی و بازی‌های المپیک حضور داشت. او در سال ۲۰۰۴ به عنوان یکی از ۱۰ داور برتر جهان در نظر گرفته شد.
مارتین بشیر

| مارتین بشیر | مارتین بشیر |
| --- | --- |
بشیر در مه سال ۲۰۰۷.: بشیر در مه سال ۲۰۰۷.
نام هنگام تولد: مارتین هنری بشیر
زادهٔ: ۱۹ ژانویهٔ ۱۹۶۳ ‏(۶۲ سال) وانزوورث، لندن، انگلستان
محل تحصیل: دانشگاه کینگز لندن
پیشه(ها): مفسر سیاسی، روزنامه‌نگار، گوینده اخبار، موسیقیدان
سال‌های فعالیت: ۱۹۸۶–۲۰۱۳، ۲۰۱۵–اکنون
همسر: دبورا بشیر
مارتین بشیر (به انگلیسی: Martin Bashir) متولد ۱۹۶۳ لندن، خبرنگار، و مجری برنامه سیاسی abc Nightline که هر شب در آمریکا پخش می‌شود است.
وی دانش‌آموخته کینگز کالج لندن بوده، و اصالتاً پاکستانی است. او در سال ۲۰۰۲ مستند جنجالی زندگی با مایکل جکسون را تهیه نمود.
در سال ۲۰۲۱ مشخص شد که مارتین بشیر برای قانع کردن پرنسس دایانا به شرکت در مصاحبه‌ای که در سال ۱۹۹۵ میلادی پخش شد به جعل سند دست زده‌است. بر این مبنا مارتین بشیر صورتحساب‌هایی دستکاری‌شده را به ارل اسپنسر، برادر دایانا نشان داد که به غلط این‌طور جلوه می‌دادند که افرادی برای تعقیب پرنسس دایانا استخدام شده‌اند. مارتین بشیر بعدتر در این رابطه صداقت به خرج نداد و مدیران بی‌بی‌سی هم در تحقیق از او به وظایفشان عمل نکردند.
از فیلم‌ها یا مجموعه‌های تلویزیونی که وی در آن‌ها نقش داشته‌است، می‌توان به مایک باست: مدیر تیم ملی انگلستان اشاره نمود.
بغداد، ازبکستان

Urban-type settlement در 25px ازبکستان
| بغداد، ازبکستان | بغداد، ازبکستان |
| --- | --- |
Urban-type settlement: Urban-type settlement
بغداد، ازبکستانLocation in Uzbekistan: بغداد، ازبکستانLocation in Uzbekistan
مختصات: ۴۰°۲۷′۳۸″ شمالی ۷۱°۱۳′۱۷″ شرقی﻿ / ﻿۴۰٫۴۶۰۵۶°شمالی ۷۱٫۲۲۱۳۹°شرقی﻿ / 40.46056; 71.22139: مختصات: ۴۰°۲۷′۳۸″ شمالی ۷۱°۱۳′۱۷″ شرقی﻿ / ﻿۴۰٫۴۶۰۵۶°شمالی ۷۱٫۲۲۱۳۹°شرقی﻿ / 40.46056; 71.22139
استان‌های ازبکستان: استان فرغانه
District: شهرستان بغداد، ازبکستان
Urban-type settlement status: ۱۹۷۹
جمعیت (۲۰۰۰): جمعیت (۲۰۰۰)
 • کل: ۱۲۸۰۰
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۵ (UZT)
بغداد، ازبکستان (به لاتین: Baghdad, Uzbekistan) یک منطقهٔ مسکونی در ازبکستان است که در استان فرغانه واقع شده‌است.
خصوصیات

بغداد  ۱۲٬۸۰۰ نفر جمعیت دارد.
غنی بلوریان

| غنی بلوریان> اطلاعات شخصی | غنی بلوریان> اطلاعات شخصی |
| --- | --- |
زاده: ۱۳۰۳ مهاباد، ایران
درگذشته: ۱۷ اسفند ۱۳۸۹ (۸۶ سال) کلن، آلمان
حزب سیاسی: حزب دموکرات کردستان
پیشه: از بنیان‌گذاران و رهبران [حزب دموکرات کردستان]
غنی بلوریان، معروف به کاغنی (زادهٔ ۱۳۰۳ در مهاباد - درگذشته ۱۸ اسفند ۱۳۸۹ در کلن آلمان) از بنیان‌گذاران و رهبران حزب دموکرات کردستان و یِکی از بانفوذترین شخصیت‌های کرد ایرانی بود[نیازمند منبع]که در میان کردهای عراق نیز شهرت عام دارد. او سال‌ها همراه با قاضی محمد و مصطفی بارزانی، پدر مسعود بارزانی در یک صف برای حقوق مردم کردستان ایران[نیازمند منبع] و کردستان عراق مبارزه کرد. غنی بلوریان یکی از مخالفان سرسخت جمهوری اسلامی ایران بود و بارها به دو رهبر انقلاب یعنی سید روح‌الله خمینی و سید علی خامنه‌ای به حالت لفظی توهین کرده بود.
دوران جوانی

بلوریان در جوانی یکی از مؤسسان حزب ژیان جوانان کرد بود (ژیان در کردی به معنای زندگی است). چند سال بعد که حزب دموکرات کردستان تأسیس شد (۲ آبان ۱۳۲۴ خورشیدی، ۲۴ اکتبر ۱۹۴۵ میلادی)، بلوریان به همراه سازمانی که از جوانان تأسیس کرده‌بود، به این حزب پیوست.
مدتی بعد، به پیشنهاد قاضی محمد رئیس جمهوری مهاباد، به همراه تعدادی جوانان دیگر مهابادی به جمهوری سوسیالیستی آذربایجان شوروی برای تعلیمات نظامی اعزام شد. آن‌ها در یک پادگان نظامی و به صورت بسیار فشرده آموزش نظامی دیدند که هدف از چنین عجله‌ای نیاز جمهوری تازه تأسیس به نیروی مسلح بود. هنگامی که ارتش شاه به مهاباد رسید و قاضی محمد اعدام شد، آنان همچنان در جمهوری سوسیالیستی آذربایجان شوروی بودند. پس از اعلام خبر سقوط جمهوری کردستان، تعداد زیادی از آن جوان‌ها به تدریج به ایران بازگشتند.
بازسازی حزب دموکرات کردستان

غنی بلوریان بعد از سقوط جمهوری مهاباد(۱۳۲۵) و اعلام انحلال حزب دموکرات کردستان، به همراه عزیز یوسفی، کریم حسامی، حسن قزلجی، سلیمان معینی، قادر شریف و دیگر فعالان کرد، برای احیای سازمان حزب دموکرات کردستان و ازسرگیری فعالیت آن تلاش کردند. یکی از کارهای مهم بلوریان در این دوره انتشار روزنامه ریگا* به همراهی عزیز یوسفی، کریم حسامی، سلیمان معینی، حسن قزلجی و همکاری عده‌ای از جوانان کرد: جلیل گادانی، حسن رستگار، عبدالله حسن‌زاده، فتاح کاویان و قادر شریف بود. *(ریگا در کردی به معنای راه است)
کودتای ۲۸ مرداد

بعد از کودتای ۲۸ مرداد و سقوط دولت مصدق در سال ۱۳۳۲ که آزادی‌های سیاسی در سراسر ایران سرکوب شد، فعالیت حزب دموکرات کردستان نیز دچار اختلال شد و فعالیت آن به صورت مخفی ادامه یافت.
غنی بلوریان که در جوانی بارها بازداشت و زندانی شده بود، سرانجام در سال (۱۳۳۷) دستگیر و در محکمه نظامی شاه به اعدام و سپس به حبس ابد محکوم شد. او نزدیک به۲۵ سال در زندان شاه ماند و با انقلاب ایران از زندان بیرون آمد و بلافاصله از تهران عازم سرزمین مادری خود کردستان شد و عده‌ای به استقبال او آمدند.