نرم‌تنان

| نرم‌تنان محدودهٔ زمانی: Cambrian Stage ۲ تا امروزه  PreЄ Є O S D C P T J K Pg N      | نرم‌تنان محدودهٔ زمانی: Cambrian Stage ۲ تا امروزه  PreЄ Є O S D C P T J K Pg N      |
| --- | --- |
: 
Tonicella lineata، یک گهواره دریایی، سر به سمت راست است.: Tonicella lineata، یک گهواره دریایی، سر به سمت راست است.
: 
رده‌بندی علمی : رده‌بندی علمی 
فرمانرو:: جانوران
بالاشاخه:: چرخ‌زیان
شاخه:: نرم‌تنان کارل لینه، ۱۷۵۸
: 
رده‌ها: رده‌ها
 متن را ببینید.:  متن را ببینید.
Diversity: Diversity
۸۵٬۰۰۰ گونه زنده شناخته شده.: ۸۵٬۰۰۰ گونه زنده شناخته شده.
حلزون باغچه (سابقا Helix aspersa) – یک حلزون خاکی رایج
نَرم‌تَنان (به انگلیسی: Mollusca) سومین شاخه بزرگ از سلسلهٔ جانوران هستند. جانوران این شاخه دارای ریخت‌شناسی بسیار متنوع هستند و اعضای آن ساختار دهانی کیتینی به نام سوهانک دارند و تقارن دوطرفی و بندبند بودن بدنشان به‌طور کامل یا تقریباً از بین رفته‌است؛ بدن آن‌ها دارای پوسته‌ای صدفی است که از ترشحات جُبه به وجود آمده‌است.
فرهنگستان زبان فارسی در مصوبات تازه خود برای شاخه‌های جانداران پسوند «-تباران» را در نظر گرفته و بنا بر این شیوه نرم‌تنان را «نرم‌تن‌تباران» نیز نامیده‌است.
نرم‌تنان دومین شاخهٔ بزرگ بی‌مهرگان پس از بندپایان هستند. نزدیک به ۸۵۰۰۰ گونه موجود از نرم‌تنان شناخته شده‌اند. تعداد گونه‌های فسیلی بین ۶۰٬۰۰۰ تا ۱۰۰٬۰۰۰ گونه اضافی تخمین زده می‌شود. نسبت گونه‌های توصیف نشده بسیار زیاد است. بسیاری از آرایه‌ها هنوز به خوبی شناخته نشده‌اند. شاخه نرم‌تنان شاخه‌ای پرتنوع و موفق است و شامل جانورانی چون هشت‌پا، حلزونها و ماهی‌های مرکب می‌شود. نرم‌تنان از سده‌ها پیش برای انسان از نظر مواد خوراکی و تجارت مروارید اهمیت داشته‌اند. نیش برخی از نرم‌تنان ازجمله هشت‌پای حلقه‌آبی می‌تواند کشنده باشد.
نرم‌تنان بزرگ‌ترین شاخهٔ جانوران دریایی هستند که حدود ۲۳٪ از کل جانداران دریایی توصیف شده را شامل می‌شوند. همچنین نرم‌تنان پرشماری در زیستگاه‌های آب شیرین و خشکی زندگی می‌کنند. آن‌ها نه تنها از نظر اندازه و کالبدشناختی، بلکه از نظر رفتار و زیستگاه نیز بسیار گوناگون هستند. این شاخه به‌طور معمول به ۷ یا ۸ ردهٔ آرایه‌شناسی دسته‌بندی می‌شود که در این میان دو رده از آن‌ها کاملاً منقرض شده‌اند. سرپایان مانند ماهی مرکب، سپیداج و هشت‌پا از نظر عصب‌شناختی از همه بی‌مهرگان پیشرفته‌تر هستند و نیز سرپاور غول یا سرپاور عظیم که بزرگ‌ترین گونه‌های شناخته شده بی‌مهرگان هستند. شکم‌پایان (حلزون‌ها و لیسه‌ها) با اختلاف بسیار پرشمارترین نرم‌تنان هستند و ۸۰٪ از کل گونه‌های دسته‌بنده‌شده را تشکیل می‌دهند.
هرچند نرم‌تنان در زمره کاواکه‌داران coelomates هستند اما کاواکه coelom (حفره اصلی بدن) آن‌ها بسیار کوچک است و حفره اصلی بدن آن‌ها که خون در آن گردش می‌یابد خون‌کاواکه hemocoel نامیده می‌شود. دستگاه گردش خون بیشتر نرم‌تنان از نوع باز است یعنی به جای خون‌رسانی از طریق رگ‌ها اندام‌های داخلی در حفره‌ای پر از خون قرار می‌گیرند و شمار رگ‌ها در بدن آن‌ها زیاد نیست.
گونه‌های نرم‌تنان می‌توانند خطرها یا آفت‌هایی در برابر فعالیت‌های انسانی نشان دهند. نیش هشت‌پای حلقه‌آبی در بیشتر موارد کشنده است و هشت‌پای غول آرام باعث التهابی می‌شود که می‌تواند بیش از یک ماه طول بکشد. نیش‌های چند گونه از قیفک‌های استوایی نیز می‌توانند کشنده باشند، اما این زهرهای پیچیده، اگرچه با تولید آسان، به ابزار مهمی در پژوهش‌های عصبی تبدیل شده‌اند. تب حلزون (که با نام‌های بیلهارزیا، بیلهارزیوز یا شیستوزومیازیس نیز شناخته می‌شود) توسط میزبان‌های حلزون آبی به انسان منتقل می‌شود، و حدود ۲۰۰ میلیون نفر را تحت تأثیر قرار می‌دهد. همچنین حلزون‌ها و لیسه‌ها می‌توانند از آفات جدی کشاورزی باشند و ورود تصادفی یا عمدی برخی از گونه‌های حلزون به محیط‌های جدید به برخی اکوسیستم‌ها آسیب جدی زده‌است.
نرم‌تن‌شناسی شاخه‌ای از جانورشناسی است که به بررسی و پژوهش دربارهٔ این شاخه از جانوران می‌پردازد.