ایرانیان بحرین
ترکیب قومی ایرانی‌تباران

مردم ایرانی تبار همیشه سابقه طولانی در این جزیره داشته‌اند که قدمت آن قبل از اسلام است. ایرانیان بحرین در این جزیره ساکن بودند و به مرور زمان زیاد شدند و با جوامع دیگر در ارتباط بودند. آنها فرزندان مهاجرانی هستند که در قرن نوزدهم و بیستم (۱۸۰۰~۲۰۰۰ میلادی) از استانهای جنوبی ایران، از جمله فارس، بوشهر و هرمزگان، و کهگیلویه(دهدشت)، و بلوچستان به این جزیره مهاجرت نمودند. تعداد آن‌ها (فارسی زبانان فقط) در سال ۱۳۸۸ شمسی (۲۰۰۹ میلادی)، حدود صد هزار نفر تخمین زده می‌شد. ملیت بحرینی دارند و برخی از آنها دارای گذرنامهٔ ایرانی (از زمان شاه) نیز می‌باشند. مردمان ایرانی‌تبار در بحرین از اقوام مختلفی تشکیل شده‌اند، از جمله:
مردم بوشهر: مردم بوشهر از مناطق مختلف استان بوشهر مانند تنگستان، دشتی، بوشهر، دشتستان، گناوه، دیلم به بحرین سفر کردند که جامعه «عجم بحرین» را تشکیل می‌دادند و به دلیل مشارکت در تنوع فرهنگی و اجتماعی جزیره شناخته می‌شدند. خانواده بوشهری پس از مدرسه آمریکایی، اولین مدرسه را در بحرین افتتاح کردند (که پس از انقلاب بسته شد). و «ماتم العجم الکبیر»... فارس‌های بوشهر به فارسی بوشهری/بحرینی علاوه بر عربی محلی صحبت می‌کنند. اکثریت شان فارس/ایرانی/عجم (لر، برازجانی، تنگستانی، دیلمی، دشتی، اچمی بردستانی، شاباتکاری… ‌) هستند و اقلیت عرب.
مردم اچمی، عجمی‌ها، لاری‌ها، لارستانی ها، یا اچم/عجم (معروف هستند به نام «خودومونی‌ها » - کلمه به معنای «بخشی از خودمان» است): گروهی از نوادگان مردمان لارستانی (که ریشه در قبایل یوتی‌ها دارند) که در بحرین زندگی می‌کنند، فرزند ان مهاجرانی هستند که در ق رن نوزده م و بی ستم (۱۸۰۰~۲۰۰۰ میلادی) از استانهای ايراهستان به بحرین مهاجرت کردند. «هوله» برای اشاره به سنی‌مذهبان و «عجم» برای اشاره به شیعیان به کار می‌رفت تا تمایز مذهبی مشخص شود (تا بین آنها تفرقه ایجاد کند). بیشتر آنها دو زبان بلد هستند اما نسل‌های جدیدی بیشتر با عربی محلی سخن می‌گویند. ایرانی تبار (ایرانی‌آریایی/ایرانیک) هستند.
گروه اچم‌های/عجم‌های شیعه : گروهی عمدتاً از شیعه مذهب از «خودمونی‌ها» برخی از آنها خود را در زبان محلی «عجم» می‌نامند، و به فارسی بوشهری/بحرینی (در بحرین به نام عجمی/اچمی) صحبت می‌کنند بر علاوه از عربی محلی، زیرا در آن دوران بیشتر جامعه بوشهری‌ها را تشکیل می‌دادند (به دلیل فرقه مذهبی مشترک و زمان مهاجرت از طریق معاشرت با آنها زبان شان گرفتند). از شهرهای مانند بیرم، میناو (میناب)، لامرد، مهر، خنج (غرب) و بندرعباس به بحرین مهاجرت کردند. دلیل نامگذاری آنها:
شاید برای اینکه به غیر عرب بودن خود اذعان می‌کنند و به آن افتخار می‌ورزند.
شاید برای اینکه تمایز خود از عجم/اچم‌های سنی‌مذهب که به عمد خود را «عرب» یا «هوله» می‌نامند.
گروه اچم‌های/عجم‌های سنه: گروهی عمدتاً از سنی مذهب از «خودمونی‌ها» اکثریت از اینا خودشان در محلی «هوله» می‌نامند اقلیت به زبان لارستانی/اچمی/لاری (در بحرین به نام «خودمونی») صحبت می‌کنند بر علاوه از زبان عربی محلی، برخی ها هم فارسی بلدند. [ نیازمند منبع ] از شهرهای مانند لار، بستک، جناح، خنج (شرق) و غیره به بحرین مهاجرت کردند. دلیل نامگذاری آنها:
مهاجرت همزمانی: شاید برای اینکه مهاجرت همزمان اعراب ساحلی و «خودمونی‌های» سنی‌مذهب باعث شد هر دو گروه با نام «هوله» شناخته شوند، در حالی که قبلاً تمایز وجود داشت.
جابجایی‌های مکرر: شاید برای اینکه «خودمونی‌های» سنی‌مذهب به دلیل جابجایی‌های مکرر، کلمه «حولنا» (به معنی «حرکت کردیم») را به اشتباه در فارسی تلفظ می‌کردند که منجر به «هوله» شد. «هوله‌های» واقعی، اعراب ساحلی هستند.
خلط عمدی: شاید برای اینکه آنها می‌خواهند خود را از ایرانیان بحرین «شیعه» جدا کنند و به همین دلیل خود را «عرب» (در بسیاری از موارد) معرفی کنند. اما آنها را نباید با «هوله‌های اعراب ساحل» اشتباه گرفت، آنها همان مردم ایرانی هستند. بر خلاف چیزی که «محمد حاتم غریب» نوشت سالها پیش. بر‌اساس یک مطالعه از سال ۲۰۱۳ میلادی، محققان گفتند که وضعیت زبانی و مذهبی پارسیان سنی در بحرین خاردار است و گاه عمدی بین «اعراب هوله» و «پارسیان سنی» خلط می شود. در حالی که بسیاری از اعراب احساس می کنند این «ساخت هویت جدید» برای ایرانیان سنی است. ویکی‌پدیای عربی عمداً نام‌های خانواده آچومی را به‌عنوان خانواده‌های عربی فهرست می‌کند، فقط دو منبع دارد که منبع دوم همان 10 خانواده عرب هوله را فهرست می‌کند که شامل خانواده‌هایی مانند «خنجی» و «فلامرزی» و «گله‌داری» نمی‌شود.
گروه اچم‌های بی‌دین:در میان آچمی‌های بحرینی، گروهی خداناباور/بی‌خدا/غیر مذهبی نیز وجود دارند که خود را بر اساس مذهب متمایز نمی‌کنند و ترجیح می‌دهند به همه آچمی‌های دیگر به سادگی «خودمونی» میگویند.[نیازمند منبع]
اچمی‌های بیخی‌: این گرو‌ه با گویش گله‌داری که به زبان لری شباهت زیاد دارد و نزدیک است به زبان فارسی نو سخن میگوند. مردم گله‌دار‌ عمدتا از مهاجران لر که از کهگیلویه به مهر، گله‌دار‌ مهاجرت کردند. در‌ بحرین نام خانوادگی «كلداري» (گله‌داری) دارند. ایرانی تبار (ایرانی‌آریایی/ایرانیک) هستند.
لُرها: گروهی از نوادگان پارسیان که در بحرین زندگی می‌کنند. این گروه شامل لُرهای ساکن مناطق مختلف ایران از جمله بوشهر و گناوه (گناوه‌ای‌ها)، بیرم و کهگیلویه می‌شود و (احتمالا) شیراز. به فارسی بوشهری/بحرینی علاوه بر عربی بحرینی و بحرانی صحبت می‌کنند. اما زبان قومی‌شان در اصل لری است، ایرانی تبار (ایرانی‌آریایی/ایرانیک) هستند.
ممسنیها: در استان فارس و شهرستان‌های ممسنی، بخش‌هایی از کازرون و رستم و بخش‌هایی هم از شیراز.
دهدشتی ها: در کهگیلویه و بخشی از جنوب شرق استان خوزستان.
گناویها: از گناوه.
بلوچ‌ها: گروهی از نوادگان پارسیان و پارتیان که در بحرین زندگی می‌کنند. مردم بلوچ که از منطقه بلوچستان (پاکستان و ایران) و از بشاگرد سرچشمه می‌گیرند، در کشورهای عربی حوزه خلیج فارس به ویژه در عمان، امارات متحده عربی، کویت، قطر و بحرین حضور چشمگیری دارند. مهاجرت آنها به این مناطق را می‌توان به قرن‌ها پیش ردیابی کرد که عمدتاً ناشی از فرصت‌های اقتصادی، تجارت و اتحادهای سیاسی است. مورخان قبول دارند که بلوچی‌ها یه قومیت که از نوادگان آریایی‌ها هستند. در بحرین این یک گروهی که عمدتاً سنی مذهب هستند (اما نه لزوما) و از بلوچستان ایران و پاکستان مهاجرت کرده‌اند. اینها، مانند خودمونی‌ها، به عربی بحرینی صحبت می‌کنند و برخی از آنها بلوچی هم می‌دانند. برخی هم فقط بلوچی بلدند و کمی عربی. همه آنها نژادی دارند که در نام خانوادگی آنها ذکر شده است (عربی: البلوشی). اگرچه بلوچ‌ها به‌طور سنتی عجم نامیده نمی‌شدند (به دلیل مذهبشان - سنی)، اما آن‌ها نیز زیر دسته بزرگ‌تری از ایرانیان غیرعرب قرار می‌گیرند، ایرانی تبار (ایرانی‌آریایی/ایرانیک) هستند.
مردم کرد (کرمانجی): کردهای بحرین هم از نظر اجتماعی و هم از نظر اقتصادی در موقعیت ضعیفی قرار دارند. اگرچه برای کار غیر ماهر خود دستمزد بدی دریافت می‌کنند، اما از ترس اخراج نمی‌توانند شرایط بهتری را به دست آورند. بسیاری در بحرین شهروند نیستند. بسیاری از کردها برای تامین غذای خانواده خود هر شغلی که پیدا کنند را انتخاب می کنند. شغل سنتی کردها گله داری بز و گوسفند بوده است. در بحرین، آنها مجبور شده اند مشاغل جدیدی مانند ساخت و ساز، داشتن رستوران، مشاغل کوچک و تولید را بپذیرند.[منبع بهتری نیاز است]
بلوچکاره‌ها: گروهی از مردم هستند که در بشاگرد زندگی می‌کنند و حدود ۷۰ درصد جمعیت این منطقه را تشکیل می‌دهند. از نظر نژادی، بلوچکاره‌ها به اچمی‌ها، لرها و کردها شباهت دارند و پوست گندمگون تا سفید دارند. به دلیل تعاملات گسترده با بلوچ‌ها، به آنها بلوچکاره گفته می‌شود و در همسایگی بلوچ‌ها ساکن هستند. این گروه از ایرانی تباران (ایرانی‌آریایی/ایرانیک) هستند. محسوب می‌شوند.[نیازمند منبع]
ایرانیان ترک‌زبان: این گروه شامل آذری‌ها و قشقایی‌ها می‌شود. اکثریت شان در شهر منامه زندگی میکنند. برخی از بیرم امده اند، به زبان ترکی با لهجه‌های آذربایجانی و قشقایی سخن میگویند. ایرانی تبار (ایرانی‌آریایی/ایرانیک) هستند محسوب می‌شوند و زبان اصلیشان زبان اذری بوده.
بندری‌ها: از مناطق مانند بشاگرد، میناو (میناب) و بندر این گروه به گویش بندری از زبان فارسی صحبت می‌کنند.
مردم شیراز: در بحرین نسبتاً تازه‌وارد هستند. ایرانی (ایرانیک) تبار هستند.[نیازمند منبع]
نتیجه اختلاط :
اعراب-عجمی: مانند اعراب ایرانی نتیجه آمیختگی بین اعراب (که سنی مذهب هستند) و اچم‌های سنی مذهب.
عجم‌های-بحرانی: نتیجه امیختگی بین بحرانیان (که شیعه مذهب هستند) و اچمی‌های شیعه مذهب.
لرهای-اچمی: نتیجه آمیختگی بین لر‌ها و اچمی‌ها به دلیل شیعه مذهب شان. به فارسی بحرینی/بوشهری سخن میگویند بر علاوه از عربی بحرینی و شاید هم انگلیسی.
گروه‌های عجم دیگر: این گروه‌ها به دلیل شیعه بودن شان یا به دلیل مهاجرتشان از ایران به بحرین، در گذشته با عنوان «عجم» شناخته می‌شدند:
اعراب ایران: این گروه شامل اعراب ساکن مناطق محمره/خرمشهر، عبدان/آبادان، اقلیت از عرب‌های بوشهر، و احتمالاً سایر بخش‌های خوزستان (مانند اهواز) می‌شوند. قدیمیا با لهجه عربی نزدیک لهجه عراقی سخنن میگویند و از زبان فارسی متوجه می‌شوند.
آفریقایی‌های ایران: یه اقلیت از آفریقایی های جنوب ایران که با عجم بحرین از شهرهای جنوب ایران (مانند میناب، بشاگرد و بندرعباس) به بحرین مهاجرت کرده اند.
جت/جات‌ها: از هرمزگان (بشاگرد، بندر عباس) و بلوچشتان، نوادگان ماساژت‌ها سکایی که برای مدت طولانی در هند اقامت داشتند و تحت تأثیر فرهنگ و محیط هند قرار گرفتند. آریایی تبار هستند.
براهوی ها و استادان: از بشاگرد و میناب.
روس‌های ایران: از بشاگرد.