شاهدخت بزرگ دوشز ماریا نیکولایونا از روسیه
انقلاب و اسارت

انقلاب در بهار ۱۹۱۷ در سن پترزبورگ آغاز شد. در اوج آشوب، ماریا و خواهر و برادرانش به سرخک مبتلا شدند. تزارینا از انتقال کودکان به اقامتگاه امن امپراتوری در گاتچینا خودداری می‌کرد، حتی با وجود اینکه به او توصیه شده بود چنین کند. ماریا آخرین نفر از پنج نفری بود که بیمار شد و، در حالی که هنوز سالم بود، منبع اصلی حمایت از مادرش بود. ماریا در شب ۱۳ مارس ۱۹۱۷ با مادرش بیرون رفت تا با سربازان التماس کند به خانواده امپراتوری وفادار بمانند. مدت کوتاهی پس از آن، این هفده‌ساله به سرخک و ذات‌الریه بدخیم مبتلا شد و تقریباً جان خود را از دست داد. تا زمانی که شروع به بهبود کرد، به او گفته نشد که پدرش از تخت سلطنت کناره‌گیری کرده است.
خانواده دستگیر و زندانی شدند، ابتدا در خانه‌شان در تسارسکویه سلو و بعداً در اقامتگاه‌هایی در توبولسک و یکاترینبورگ در سیبری. ماریا تلاش کرد هم در تسارسکویه سلو و هم در توبولسک با نگهبانان خود دوست شود و به زودی نام‌های آنها و جزئیاتی دربارهٔ همسران و فرزندانشان را یادگرفت. بی‌خبر از خطر خود، او در توبولسک اظهار داشت که خوشحال خواهد بود تا بی‌نهایت آنجا زندگی کند اگر فقط می‌توانست بدون اینکه مداوم نگهبانی شود، بیرون قدم بزند. با این حال، او آگاه بود که مدام تحت نظر است. ماریا و خواهرش آناستازیا در آوریل ۱۹۱۸ بیشتر نامه‌ها و خاطرات خود را سوزاندند زیرا می‌ترسیدند متعلقات آنها جستجو شود. هیچ‌کدام از دفترچه‌های خاطرات آناستازیا باقی نمانده است، اما سه عدد از دفترچه‌های ماریا هنوز موجود است: یکی از سال ۱۹۱۲، یکی از سال ۱۹۱۳، و یکی از سال ۱۹۱۶.
خانواده در آوریل ۱۹۱۸ به‌طور مختصر جدا شدند هنگامی که بلشویک‌ها نیکولاس، آلکساندرا، و ماریا را به یکاترینبورگ منتقل کردند. دختران بین خودشان تصمیم گرفتند که ماریا با والدین‌شان برود. اولگا از نظر عاطفی بیش از حد بی‌ثبات بود که کمک چندانی بکند، تاتیانای عاقل برای مراقبت از برادر بیمارشان نیاز بود، و آناستازیا بیش از حد جوان در نظر گرفته می‌شد. بقیه فرزندان در توبولسک جا ماندند زیرا برادر ماریا، آلکسی، پس از یک حمله شدید هموفیلی بیمار بود که پس از آن هرگز دوباره راه نرفت. چهار فرزند دیگر چند هفته بعد در یکاترینبورگ به خانواده خود پیوستند.
ماریا در نامه‌هایش به خواهر و برادرانش در توبولسک، ناراحتی خود را از محدودیت‌های جدید برای خانواده در یکاترینبورگ توصیف کرد. او و والدینش توسط نگهبانان در خانه ایپاتیف بازرسی شدند و به آنها هشدار داده شد که در معرض بازرسی‌های بیشتر قرار خواهند گرفت. یک حصار چوبی دور خانه نصب شد که دید آنها از خیابان را محدود می‌کرد. «آه، چقدر همه چیز اکنون پیچیده است،» او در ۲ مه ۱۹۱۸ نوشت. «ما هشت ماه به آرامی زندگی کردیم و حالا همه چیز دوباره شروع شده است.» ماریا وقت خود را با تلاش برای دوستی با اعضای گارد خانه ایپاتیف می‌گذراند. او به آنها عکس‌هایی از آلبوم‌های عکسش نشان می‌داد و با آنها دربارهٔ خانواده‌هایشان و امیدهای خودش برای یک زندگی جدید در انگلستان در صورت آزادی صحبت می‌کرد. الکساندر استرکوتین، یکی از نگهبانان، در خاطرات خود به یاد آورد که او «دختری بود که دوست داشت سرگرم شود». یکی دیگر از نگهبانان زیبایی تنومند ماریا را با قدردانی به یاد آورد و گفت که او حالت بزرگی به خود نمی‌گرفت. یک سرباز سابق به یاد آورد که ماریا اغلب توسط مادرش با «پچ‌پچ‌های سخت و عصبانی» سرزنش می‌شد، ظاهراً به خاطر اینکه با نگهبانان در یکاترینبورگ بیش از حد دوستانه رفتار می‌کرد. استرکوتین نوشت که گفتگوهای آنها همیشه با یکی از دختران که می‌گفت: «ما خیلی خسته‌ایم! در توبولسک همیشه کاری برای انجام دادن بود. می‌دانم! سعی کنید نام این سگ را حدس بزنید!» شروع می‌شد. دختران نوجوان از کنار نگهبانان می‌گذشتند، پچ‌پچ و خنده می‌کردند به شیوه‌ای که نگهبانان آن را عشوه‌گرانه می‌دانستند.
در خاطراتش، یک نگهبان به یاد آورد که در یک مورد یک نگهبان دیگر خود را فراموش کرد و در یکی از این ملاقات‌ها یک جوک زشت به گراند دوشس‌ها گفت. تاتیانای ناراحت، «رنگ پریده مثل مرگ» از اتاق بیرون دوید. ماریا به آن مرد نگاه کرد و گفت: «چرا شما از خودتان وقتی از چنین کلمات شرم‌آوری استفاده می‌کنید، متنفر نیستید؟ آیا تصور می‌کنید که می‌توانید یک زن خوب‌نسب را با چنین بذله‌گویی‌هایی جذب کنید و او نسبت به شما خوش‌رفتار باشد؟ مردان پالایش شده و محترمی باشید و سپس می‌توانیم با هم کنار بیاییم.» ایوان کلشچف، یک نگهبان ۲۱ ساله، اعلام کرد که قصد دارد با یکی از گراند دوشس‌ها ازدواج کند و اگر والدینش نه بگویند خودش او را از خانه ایپاتیف نجات خواهد داد.
ادعا شده است توسط گرگ کینگ و پنی ویلسون که ایوان اسکوروخودوف، یکی دیگر از نگهبانان، یک کیک تولد را برای جشن نوزدهمین سالگرد تولد ماریا در ۲۶ ژوئن ۱۹۱۸ قاچاقی وارد کرد. آنها در ادعای خود ادامه دادند که ماریا برای لحظه‌ای خصوصی با ایوان اسکوروخودوف از گروه دور شد و هنگامی که دو تن از مافوق‌هایش بازرسی غافلگیرکننده‌ای از خانه انجام دادند، آنها را در وضعیتی مشکوک با هم پیدا کردند. آنها همچنین ادعا کردند اسکوروخودوف پس از اینکه اقدامات و دوستی او با گراند دوشس توسط افسران فرمانده‌اش کشف شد، از موقعیت خود برکنار شد و چندین نگهبان گزارش دادند که هم تزارینا و هم خواهر بزرگترش اولگا در روزهای پس از این حادثه با ماریا عصبانی به نظر می‌رسیدند و اولگا از همراهی او اجتناب می‌کرد.
با این حال، این ادعا توسط هلن آذر و جورج هاوکینز (بر اساس اطلاعات ارائه شده توسط مارگاریتا نلیپا) مورد اعتراض قرار گرفته است، که این داستان را به عنوان یک افسانه رد می‌کنند که بر اساس «مطلقاً هیچ شواهد دست اول» نیست. نویسندگان توجه می‌کنند که این داستان به نظر می‌رسد از روایت‌های ثابت شده غیرقابل اعتماد اعدام‌کننده پیتر ارماکوف نشأت می‌گیرد. اسکوروخودوف، در واقع، خانه ایپاتیف را به دلیل «بیماری و بستری شدن در بیمارستان به جای اخراج» ترک کرد. آنها همچنین گزارش می‌دهند که هر تخلف جزئی توسط نگهبانان منجر به زندانی شدن در زندان محلی می‌شد، که به غیرمحتمل بودن داستان می‌افزاید. علاوه بر این، آذر و هاوکینز توجه می‌کنند که هیچ شواهدی مبنی بر عصبانیت آلکساندرا و اولگا با ماریا وجود ندارد، و گزارش می‌دهند که این افسانه از یک عبارت بد تفسیر شده در یادداشت یوروفسکی نشأت می‌گیرد. یادداشت اصلی، به جای اشاره ضمنی ادعا شده که یک «روح امپراتوری» به دلیل رفتار نامناسب نیاز به عبور داشت، گزارش می‌دهد که شماس در واقع گفت «این چیزی است که قبلاً اتفاق افتاده و نه با چنین افراد مهمی. اگر کسی خرابش کند، می‌تواند باعث رسوایی شود، اما در این وضعیت، می‌توانیم آن را با روحیه خوب حل کنیم.» این در پاسخ به یوروفسکی بود که به شماس گفت می‌تواند مراسم را انجام دهد اما با خانواده امپراتوری صحبت نکند. در نتیجه، عبارتی که توسط کینگ و ویلسون به عنوان شواهدی از طرد ماریا ذکر شده است، بر چیزی بیش از «شاید ترجمه نادرست در انتشار اصلی که به حادثه ادعایی اشاره کرده است» مبتنی نیست.
در ۱۴ ژوئیه ۱۹۱۸، کشیشان محلی در یکاترینبورگ یک مراسم کلیسای خصوصی برای خانواده برگزار کردند و گزارش دادند که ماریا و خانواده‌اش، برخلاف رسم، در طول دعا برای مردگان به زانو افتادند. روز بعد، در ۱۵ ژوئیه، ماریا و خواهرانش در روحیه خوبی به نظر می‌رسیدند زیرا با یکدیگر شوخی می‌کردند و تخت‌ها را در اتاق خود جابجا می‌کردند تا زنان نظافتچی بازدیدکننده بتوانند کف را بسابند. آنها روی دست و زانوهایشان پایین آمدند تا به زنان کمک کنند و وقتی نگهبانان نگاه نمی‌کردند با آنها پچ‌پچ می‌کردند. هر چهار زن جوان دامن‌های بلند مشکی و بلوزهای ابریشمی سفید پوشیده بودند، همان لباسی که روز قبل پوشیده بودند. موهای کوتاهشان «آشفته و نامرتب» بود. آنها لاف می‌زدند که ماریا آنقدر قوی است که می‌تواند آلکسی را بلند کند و به زنان گفتند چقدر از فعالیت فیزیکی لذت می‌برند و آرزو می‌کردند کارهای بیشتری برای انجام دادن در خانه ایپاتیف داشته باشند. در بعد از ظهر ۱۶ ژوئیه ۱۹۱۸، آخرین روز کامل زندگی‌اش، ماریا با پدر و خواهرانش در باغ قدم زد و نگهبانان چیز غیرعادی در روحیه خانواده مشاهده نکردند. همان‌طور که خانواده آن شب شام می‌خوردند، یاکوف یوروفسکی، رئیس دسته، وارد شد و اعلام کرد که پسر آشپزخانه خانواده و هم‌بازی آلکسی، لئونید سدنف ۱۴ ساله، باید وسایلش را جمع کند و نزد یکی از اعضای خانواده برود. پسر در واقع به هتلی در آن طرف خیابان فرستاده شده بود زیرا نگهبانان نمی‌خواستند او را همراه با بقیه گروه رومانوف بکشند. خانواده، که از نقشه کشتن آنها بی‌خبر بودند، از غیبت سدنف که پس از اینکه پنج عضو دیگر از دسته آنها قبلاً فرستاده شده بودند، ناراحت و آشفته بودند. دکتر بوتکین و تاتیانا آن شب، برای آخرین بار، به دفتر یوروفسکی رفتند تا برای بازگشت پسر آشپزخانه که آلکسی را در طول ساعات طولانی اسارت سرگرم می‌کرد، درخواست کنند. یوروفسکی با گفتن اینکه پسر به زودی برمی‌گردد آنها را آرام کرد، اما خانواده قانع نشدند.