stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
اژدهای کومودو
بوم‌شناسی > تولید مثل > بکرزایی

در اواخر سال ۲۰۰۵، یک اژدهای کومودو ماده در باغ وحش لندن که بیش از دو سال بود از گروه نرها جدا شده بود، دسته‌ای تخم گذاشت. دانشمندان در ابتدا تصور کردند که اژدهای ماده توانسته اسپرم را از نزدیکی‌های پیشین با نرها در خودش ذخیره کند، سازگاری که به آن لقاح اضافی می‌گویند. در ۲۰ دسامبر ۲۰۰۶، گزارش شد که یک اژدهای کومودوی به دام افتاده به نام فلورا که در باغ وحش چستر انگلیس زندگی می‌کرد، دومین کومودو شناخته‌شده‌ای بود که بدون تماس با جنس مذکر تخم گذاشته است. او ۱۱ تخم گذاشت که هفت تا از آن‌ها به بار رسیدند و همگی نر بودند. در این میان، سه تخم پس از منتقل کردن به یک ماشین جوجه‌کشی شکسته و تکه‌تکه شدند. این تخم‌های فروپاشیده مورد آزمایش‌های ژنتیکی دانشمندان دانشگاه لیورپول در انگلستان قرار گرفتند و تأیید شد که فلورا هرگز تماس فیزیکی با یک نر نداشته است. پس از کشف کردن مسئلهٔ تخم‌های فلورا، آزمایش‌ها نشان داد که تخم‌های اژدهای دیگری به نام سانگای هم بدون بارورسازی خارجی تولید شده است. در ۳۱ ژانویه ۲۰۰۸، باغ وحش منطقه سجویک در ویچیتا، کانزاس نخستین باغ وحش در آمریکا شد که اقدام به مستند کردن بکرزایی در اژدهای کومودو کرد. این باغ وحش دو کومودوی مادهٔ بالغ داشت، که یکی از آن‌ها حدود ۱۷ تخم در تاریخ ۲۰ مه ۲۰۰۷ گذاشت. به دلیل کمبود فضا، تنها دو تخم به بار رسیدند. نخستین آن‌ها در ۳۱ ژانویه ۲۰۰۸ و دومی در ۱ فوریه به بار نشستند و هر دو نیز نر بودند.
به دلیل قوانین ژنتیکی حاکم بر روند بکرزایی اژدها، نوزادان پدید آمده همواره نر هستند. اژدهای کومودو دارای کروموزومهای W و Z است – در ماده‌ها یک W و یک Z و در نرها دو Z – که در هنگام بکرزایی تنها یک کروموزوم منتقل می‌شود. از این رو تنها تخم‌هایی با کروموزوم‌های ZZ یا WW پدید می‌آیند. از آنجا که تخم‌های WW منجر به تولید اژدها نمی‌شوند، تنها تخم‌های دارای کروموزوم‌های ZZ و در نتیجه تنها نرها به بار می‌نشینند.
بنا بر بررسی‌های واتس انجام‌شده، تغییر روش زایشی اژدهای ماده از آمیزشی به غیرآمیزشی یک سازگاری وابسته به در دسترس بودن نرها بوده است، که به تدریج و در طی فرگشت در این جانوران پدید آمده است تا بتواند به آن‌ها در شرایطی که دور از هر تماسی با نرها قرار می‌گیرند، در جمعیت‌سازی کمک کند. از جمله این شرایط می‌توانسته هنگامی باشد که موج‌های اقیانوسی، اژدهای ماده‌ای را به جزیره دوردستی بیندازند که هیچ کومودوی دیگری در آن ساکن نبوده است؛ چیزی که در شرایط جغرافیایی اندونزی به کرات پدید می‌آید. امروزه، پدیده بکرزایی اژدها در باغ وحش‌هایی دیده می‌شود که نرهای آن باغ وحش برای آنکه با ماده‌های دیگر باغ وحش‌ها آمیزش کنند اجاره داده شده باشند و دیگر نری در گروه اژدهایان باغ وحشِ نخست حضور نداشته باشد. پیشنهاد داده شده است که انجام چنین کاری متوقف شود تا جلوی ورود ماده‌ها به مرحله بکرزایی و در نتیجه کاهش تنوع ژنتیکی در نمونه‌های موجود در اسارت گرفته شد.
گستره پراکندگی

اژدهای کومودو را تنها در جزایر کومودو، رینکا، گیلی داسامی، گیلی موتانگ، و فلورس در اندونزی می‌توان یافت. در فلورس، قلمرو این جانوران تنها محدود به نواحی کرانه‌ای است. در کرانه جنوب غربی جزیره، افراد این گونه را می‌توان در جنوب جزیره سانو گوانگ تا ذخیره‌گاه وائه ووئول در ۱۰ کیلومتری جنوب شهر لوبان باجو یافت. کومودوها همچنین در کرانه شمالی جزیره نیز حضور دارند.
کومودوها را می‌توان در ارتفاع‌های تا ۸۰۰ متر از سطح دریا یافت. آن‌ها جنگل‌های استوایی خشک، جنگل‌های موسمی برگریز مرطوب، ساواناها، و جنگل‌های حرا را برای زندگی برمی‌گزینند.
تاریخچه > کشف در دنیای غرب

اژدهای کومودو نخستین بار در سال ۱۹۱۰ توسط اروپاییان شناسایی شد. شایعه‌هایی رایج به «مارمولک جزیره» به سروان فان اشتاین هنزبروک رسیده بود که آن هنگام در فرمانداری مستعمراتی هلند کار می‌کرد. در سال ۱۹۱۲، هنگامی که پیتر اوونز، سرپرست موزه جانورشناسی در بوگور، جاوه، که یک عکس و یک پوست از طرف سروان و همچنین دو نمونه از طرف یک کلکسیونر دریافت کرده‌بود، مقاله‌ای در این مورد منتشر کرد که باعث شهرت بیشتر این مبحث شد. دو اژدهای کومودوی زنده‌ای که نخستین بار به اروپا برده شدند، در سال ۱۹۲۷ در بخش خزندگان باغ وحش لندن به نمایش گذاشته شدند. جوآن بوشان پراکتر برخی از نخستین معاینات را بر روی این جانوران در بند انجام داد و رفتار یکی از این جانوران را در سال ۱۹۲۸ در گردهمایی علمی انجمن جانورشناسی لندن مورد تشریح قرار داد. دابلیو داگلاس بردن در سال ۱۹۲۶ بیشتر به خاطر دیدن این جانور، به جزیرهٔ کومودو رفت. پس از اینکه او با ۱۲ نمونهٔ مرده اما در وضعیت مناسب نگهداری شده، و دو نمونهٔ زنده به اروپا برگشت، پژوهش‌های او الهام‌بخش فیلم کینک گونگ محصول سال ۱۹۳۳ شد. همچنین این بردن بود که واژهٔ رایج «اژدهای کومودو» را برای نامیدن این جانور بکار برد. سه تا از نمونه‌های او توپُر شده‌اند و هنوز در موزه تاریخ طبیعی آمریکا در معرض نمایش قرار دارند.
تاریخچه > مطالعات

تا پیش از جنگ جهانی دوم، اندونزی مستعمره‌ای از هلند به‌شمار می‌آمد. هلندی‌ها که متوجه تعداد اندک کومودوها در حیات وحش شده بودند، شکار تفریحی آن‌ها را منع کرده و تعداد کومودوهایی که برای مطالعات علمی گرفته می‌شدند را هم به شدت محدود کردند. با آغاز جنگ جهانی دوم، سفرها برای گرفتن کومودوها بسیار کم شد و تا حد صفر رسید و تا دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ هم از سر گرفته نشد، تا اینکه در آن هنگام رفتار غذاخوردن، تولید مثل و دمای بدن کومودوها مورد بررسی قرار گرفتند. در همان هنگام، سفری برنامه‌ریزی شد که قرار بود مطالعهٔ طولانی‌مدتی بر روی اژدهای کومودو گردد. این وظیفه به خانوادهٔ اوفنبرگ محول شد که در سال ۱۹۶۹، ۱۱ ماه را در جزیرهٔ کومودو سپری کردند. در حین اقامت آنها، والتر اوفنبرگ و دستیارش پوترا ساستراوان بیش از ۵۰ اژدهای کومودو را به دام انداخته و به آن‌ها نشان چسباندند. بعدها نتایج و دستاوردهای سفر اوفنبرگ در بزرگ کردن و پرورش دادن کومودوهای در بند تأثیر زیادی گذاشت. پژوهش‌های بعدی از سوی خانوادهٔ اوفنبرگ گوشه‌های تاریک دیگری از طبیعت اژدهای کومودو را نمایان کرد، و زیست‌شناسانی همچون کلودیو چیوفی، از دانشگاه ییل، به مطالعه این موجودات ادامه می‌دهند.
محافظت و وضعیت بقا

اژدهای کومودو از جمله گونه‌های آسیب‌پذیر به‌شمار می‌رود و در فهرست سرخ آی‌یوسی‌ان گنجانده شده است. حدود ۴٬۰۰۰ تا ۵٬۰۰۰ اژدهای کومودوی زنده در وحش وجود دارند. جمعیت آن‌ها به محدود به جزیره‌های گیلی موتانگ (۱۰۰)، گیلی داسامی (۱۰۰)، رینکا (۱۳۰۰)، کومودو (۱۷۰۰) و فلورس (تقریباً ۲٬۰۰۰) است. با این حال، نگرانی‌هایی مبنی بر وجود داشتن تنها ۳۵۰ مادهٔ دارای توانایی باروری وجود دارد. برای حل کردن این مسئله، پارک ملی کومودو در سال ۱۹۸۰ بنیان نهاده شد تا در جزیره‌های کومودو، رینکا، و پادار از این جانوران محافظت شود. بعدها در سال ۱۹۸۴، ذخیره‌گاه‌های طبیعی وا وول و وولو تادو در جزیره فلورس به منظور کمک به محافظت کومودوها گشایش یافتند. دولت اندونزی سیاست سخت‌گیرانه‌ای در زمینه حفاظت از کومودوها دارد و صادر کردن و اهدای کومودوها به باغ‌وحش‌های دیگر نقاط جهان تنها با اجازه رئیس‌جمهور اندونزی شدنی است.
کومودوها اغلب از برخورد با انسان‌ها دوری می‌جویند. کومودوهای جوان بسیار خجالتی هستند و اگر انسانی به ۱۰۰ متری آن‌ها بیاید، سریعاً به مخفیگاه فرار می‌کنند. جانوران پیرتر هم همچنین از فاصله کمتری از انسان دوری می‌کنند. اگر کومودوها در تنگنا قرار بگیرند، واکنش پرخاشگرانه‌ای بروز خواهند داد و دهانشان را از هم باز خواهند گشود و به هیس کردن می‌پردازند و دم خود را هم تکان می‌دهند. اگر مزاحمت بیشتری برای آن‌ها به وجود آید، ممکن است حمله‌ای را آغاز کرده و گاز بگیرند. هرچند حرف و حدیث‌هایی وجود دارد که کومودوهای غیرخشمگین هم به انسان‌ها حمله کرده و از انسان‌ها به عنوان طعمه استفاده کرده‌اند، اما بیشتر آن‌ها یا معتبر نیستند یا اینکه به خاطر دفاع از خود صورت گرفته‌اند. تنها چند مورد بسیار نادر وجود دارد که کومودوهای غیرخشمگین واقعاً به انسان‌ها حمله کرده‌اند که این موارد تنها شامل نمونه‌های غیرعادی می‌شود که ترس خود در برابر انسان را از دست داده‌اند.
فعالیت‌های آتش‌فشانی، زمین‌لرزه‌ها، از دست رفتن زیستگاه‌ها، آتش‌سوزی، کمیاب شدن طعمه، گردشگری و شکار غیرقانونی کومودوها، همگی از جمله دلایلی هستند که به وضعیت در معرض خطر کومودوها دامن زده‌اند. در ضمیمهٔ اول CITES، مبادله تجاری پوست و نمونه‌های این جانور غیرقانونی اعلام شده است.
در جزیرهٔ پادار، جمعیتی از کومودوها منقرض شده است که آخرین آن‌ها در سال ۱۹۷۵ دیده شده بود. بررسی‌های میدانی مورفی و همکاران در سال‌های پس از ۲۰۰۰ میلادی نیز نشانی از کومودو در آن جزیره نیافت. باور رایج بر این است که جمعیت کومودوها در جزیرهٔ پادار به این خاطر نابود شد که تعداد طعمه‌های سُم‌دار در آن جزیره به شدت کاهش یافته بود که دلیل این کاهش، به احتمال زیاد، شکار بی‌رویه بوده است.
محافظت و وضعیت بقا > کومودوهای محبوس و به دام افتاده

اژدهای کومودو از قدیم از جمله جاذبه‌های باغ وحش‌ها بوده است و اندازه و شهرت آنها، این موجودات را تبدیل به دیدنی‌هایی محبوب کرده است. با این حال، آن‌ها در باغ وحش‌ها کمتر یافت می‌شوند چرا که اگر از وحش گرفته شده باشند، مستعد انتشار و آلودگی به بیماری‌های انگلی هستند و به آسانی هم تولید مثل انجام نمی‌دهند.
نخستین اژدهای کومودو در سال ۱۹۲۷ در باغ وحش لندن به نمایش گذاشته شد. یک اژدهای کومودو هم در سال ۱۹۳۴ در پارک ملی جانورشناسی اسمیتسونین به نمایش گذاشته شد، اما تنها دو سال زنده ماند. تلاش‌های بیشتری برای به نمایش گذاشتن کومودوها به انجام رسید، اما دورهٔ زندگی این موجودات بسیار کوتاه بود؛ برای نمونه، میانگین عمر آن‌ها در پارک ملی جانورشناسی اسمیتسونین، پنج سال بود. مطالعاتی که توسط والتر اوفنبرگ به انجام رسیده و در کتابی تحت عنوان بوم‌شناسی رفتاری بزمجه کومودو مستند شده‌اند، منجر شد تا نگهداری و تولید مثل کومودوهای به دام افتاده با موفقیت بیشتری همراه باشد.
رفتارهای گوناگونی از کومودوهای محبوس و به دام افتاده مشاهده شده است. بیشتر آن‌ها در مدت کوتاهی رام می‌شوند، و قادر به شناختن انسان‌های خاص هستند و می‌توانند کارمندانی را که با آن‌ها آشنا شده‌اند از هم تشخیص بدهند. کومودوها همچنین در حال بازی کردن با اشیاء گوناگونی دیده شده‌اند که از جمله این اشیاء می‌توان به بیل‌ها، قوطی‌ها، واشرهای پلاستیکی و کفش‌ها اشاره کرد. به نظر نمی‌رسد که این رفتارها، «رفتاری شکارگرانه برای به‌دست آوردن غذا» بوده باشند. از این دیدگاه، چنین رفتارهایی از اژدهای کومودوی به دام افتاده را می‌توان با رفتارهای بازی‌گونه بعضی پستانداران مقایسه کرد.
حتی کومودوهایی که رام‌شده به نظر می‌رسند، ممکن است به‌طور پیش‌بینی نشده‌ای پرخاشگر شوند، خصوصاً وقتی که یک شخص ناآشنا به قلمرو آن‌ها گام می‌گذارد. در ژوئن ۲۰۰۱، یک اژدهای کومودو به طرز جدی به فیل برونشتاین، همسر وقت شارون استون آسیب رساند. برونشتاین به دعوت نگهدارندهٔ آن اژدهای کومودو وارد قلمرو آن شده بود که مورد حملهٔ جانور قرار گرفت. او که پابرهنه بود، توسط اژدهای کومودو گاز گرفته شد. متصدی از برونشتاین خواسته بود که جوراب‌ها و کفش‌های سفیدش را بکند، چرا که طبق گفتهٔ او، آن‌ها همرنگ موش‌هایی بودند که باغ وحش به عنوان غذا به جانور می‌خوراند و این ممکن بود باعث تحریک اژدهای کومودو شود. هرچند که برونشتاین گریخت، اما نیاز داشت تا به کمک جراحی، چندتا از تاندون‌های پایش را دوباره به هم متصل کند.
شکارچیان اژدهای کومودو

اگرچه اژدهای کومودو شکارچیان قدرتمندی هستند، اما خود آنها نیز از شکارچیان دیگر در امان نیستند. جانورانی که می‌توانند اژدهای کومودو را شکار کنند شامل:
اژدهایان کومودوی دیگر: بزرگ‌ترین تهدید برای اژدهای کومودو، اژدهای کومودوی دیگر است. این مارمولک‌ها برای کسب قلمرو و حقوق جفت‌گیری به نبردهای شدیدی پرداخته و گاهی همنوع‌خواری نیز دیده می‌شود، به طوری که اژدهای کومودوی بزرگتر، اژدهای کومودوی کوچکتر را به عنوان طعمه انتخاب می‌کند.
پرندگان شکاری: پرندگان شکاری بزرگ مانند عقاب‌ها و شاهین‌ها برای حمله به اژدهای کومودوی جوان شناخته شده‌اند. این پرندگان از آسمان به سرعت به زمین فرود آمده و با چنگال‌های تیز خود مارمولک‌های بی‌خبر را می‌ربایند.
انسان‌ها: متأسفانه، انسان‌ها نیز به عنوان یک تهدید برای اژدهای کومودو به‌شمار می‌روند. شکار غیرقانونی و تخریب زیستگاه‌ها در سال‌های اخیر به کاهش جمعیت اژدهای کومودو منجر شده است. اکنون تلاش‌های حفاظتی برای محافظت از این موجودات باشکوه در جریان است.
در فرهنگ عامه

اژدهای کومودو، موضوع چندین فیلم سینمایی از جمله فیلم‌های کومودو (۱۹۹۹)، کومودو علیه کبری (۲۰۰۵) و نفرین کومودو (۲۰۰۴) بوده است.
گروه کمدی باب و ری، متشکل از باب‌الیوت (پدر کمدین/بازیگر کریس الیوت) و ری گلدینگ، که گروهی محبوب در رادیو و تلویزیون طی ده‌های ۱۹۴۰ تا ۱۹۹۰ به حساب می‌آمدند، قطعه‌ای کمدی کوتاه تحت عنوان «متخصص اژدهای کومودو» اجرا کرده‌اند.
داستان فیلم تازه‌کار، از ترایستار پیکچرز که مارلون براندو و متیو برودریک در آن به ایفای نقش پرداخته‌اند، در مورد یک تازه‌وارد به دانشگاه نیویورک به نام کلارک کلاگ (با بازی برودریک)، یک بزه‌کار سالخورده (با بازی براندو) و یک اژدهای کومودوی در معرض خطر است.
در فیلم سال ۲۰۱۲ جیمز باند که اسکای‌فال نام دارد، وقتی که باند وارد کازینویی در ماکائو می‌شود، یک اژدهای کومودو تبهکاری چینی را به زمین می‌زند، او را روی زمین می‌کشد، و ظاهراً به قتل می‌رساند.
واژه‌نامه

↑  Ora
↑  buaya darat
↑  biawak raksasa
↑  biscobra
↑  Staphylococcus sp.
↑  Providencia
↑  Proteus
↑  Pasteurella multocida
↑  W. Douglas Burden
برای مطالعهٔ بیشتر

Attenborough, David (1957). Zoo Quest for a Dragon. London: Lutterworth Press.
Auffenberg, Walter (1981). The Behavioral Ecology of the Komodo Monitor. Gainesville: University Presses of Florida. ISBN 978-0-8130-0621-5.
Burden, W. Douglas (1927). Dragon Lizards of Komodo: An Expedition to the Lost World of the Dutch East Indies. New York, London: G.P. Putnum's Sons.
Eberhard, Jo; King, Dennis; Green, Brian; Knight, Frank; Keith Newgrain (1999). Monitors: The Biology of Varanid Lizards. Malabar, Fla: Krieger Publishing Company. ISBN 978-1-57524-112-8.
Lutz, Richard L; Lutz, Judy Marie (1997). Komodo: The Living Dragon. Salem, Or: DiMI Press. ISBN 978-0-931625-27-5.
نمای نزدیک از روبروی اژدهای کومودو
نمای نزدیک از پوست اژدهای کومودو
اژدهای کومودو در جزیره کومودو که از زبان خود برای نمونه‌برداری و مزمزه کردن هوا استفاده می‌کند.
پاها و دم اژدهای کومودو
اژدهای کومودو در جزیره رینکا
اژدهای کومودو در جزیره رینکا در حال تغذیه از لاشهٔ یک گاومیش.
اژدهای کومودوی خوابیده، ناخن‌های بزرگ و خمیده آن برای خوردن و جنگیدن مناسب هستند.
دو اژدهای کومودو در حال جفت‌گیری
اژدهایی جوان که از روش بکرزایی و بدون داشتن پدر به دنیا آمده است، باغ وحش چستر، انگلستان
سکه‌ای با نقش اژدهای کومودو، ضرب‌شده در اندونزی
اژدهای کومودو در نشان استان سوندای شرقی
اژدهای کومودو در حال آفتاب‌گرفتن در قلمرو جانوران دیزنی
اژدهای کومودویی در پارک ملی جانورشناسی اسمیتسونین. با وجود اینکه سوراخ گوش‌های او هویداست، آن‌ها نسبت به انسان، محدوده صوتی محدودتری دارند.
اژدهای کومودو، به همراه متصدی باغ وحش، در پراگ
صنعت بازی ویدئویی

نمایی از ساختمان راک‌استار نورث، یکی از موفق‌ترین شرکت‌های توسعه‌دهندهٔ صنعت بازی
صنعت بازی‌های ویدئویی (به انگلیسی: Video game industry) بخش سوم و چهارم اقتصاد از صنعت سرگرمی است که در توسعه، بازاریابی، توزیع، درآمدزایی و بازخورد مصرف‌کنندگان از بازی‌های ویدئویی تخصص دارد. این صنعت ده‌ها پیشهٔ گوناگون را در بر می‌گیرد و بانی استخدام هزاران نفر در سراسر جهان در این بخش شده است. در سال ۲۰۱۸، بازی‌های ویدئویی ۱۳۴٫۹ میلیارد دلار در سراسر جهان فروش داشته‌اند.
کلیات

صنعت بازی‌های ویدیویی از بازارهای متمرکز به جریان اصلی تبدیل شده است. بر پایهٔ گزارش سالانهٔ ESA صنعت بازی‌های رایانه‌ای در ایالات متحده، حدود ۹٫۵ میلیارد دلار در سال ۲۰۰۷، ۱۱٫۷ میلیارد دلار در سال ۲۰۰۸ و ۲۵٫۱ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۰ درآمد تولید کرده است.
رایانه‌های شخصی مدرن پیشرفت‌ها و نوآوری‌های زیادی را مدیون صنعت بازی هستند: کارت‌های صدا، کارت‌های گرافیک و شتاب‌دهنده‌های گرافیکی سه بعدی، پردازنده‌های سریعتر و پردازنده‌های مشترک اختصاصی مانند فیز-اکس از پیشرفت‌های چشمگیر این موارد هستند.
صنعت بازی ویدئویی از دهه ۱۹۵۰ به صورت غیررسمی و در فضای دانشگاهی آمریکا زاده شد. در واقع می‌توان گفت دانشگاه ام. آی تی. از نخستین مراکز فعال برای خلق بازی ویدیویی بوده است.
این صنعت به دلیل برخورداری از چرخه اقتصادی و کنشگرانی نظیر تولیدکننده، رسانه یا بازی، مصرف‌کننده یا بازیکن/گیمر، ناشر، مارکتینگ و فروشگاه دیجیتالی و به دلیل گردش مالی قابل توجه که حتی از صنعت سینما هم چندبرابر بیشتر است، یک صنعت محسوب می‌شود.
مثلاً در ایران با توجه به گزارشی که بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای در سال ۱۴۰۱ با عنوان «نمای باز ۱۴۰۰: شاخص‌ترین اطلاعات مصرف بازی در ایران» منتشر کرده است، در پایان سال ۱۴۰۰ تعداد گیمرهای ایرانی ۳۴ میلیون نفر و گردش مالی صنعت بازی ویدیویی که شامل خرید سخت‌افزار و نرم‌افزار بازی بوده است به بیش از ۱۹ هزار میلیارد تومان رسیده است.
رشته‌های وابسته

صنعت بازی از افراد باتجربه در دیگر پیشه‌های سنتی بهره می‌برد، اما برخی از آن‌ها تجربه خود را با صنعت بازی متناسب سازی کرده‌اند. برخی از رشته‌های ویژه صنعت بازی عبارتند از: برنامه‌نویس بازی، طراح بازی، طراح مرحله، تهیه‌کننده بازی، هنرمند بازی و تست کننده بازی. بیشتر این افراد حرفه ای توسط سازندگان بازی‌های ویدیویی یا ناشران بازی‌های ویدیویی استخدام می‌شوند. با این حال، بسیاری از افراد به صورت تفریحی بازی‌های رایانه ای تولید می‌کنند و آنها را به صورت تجاری به فروش می‌رسانند. توسعه دهندگان و ناشران بازی‌ها گاهی افرادی را که دارای تجربه بالا یا طولانی مدت هستند، در جوامع ساخت مود به کار می‌گیرند.
اقتصاد

بهره‌گیری گستردهٔ صنعت گیم از گرافیک سطح بالا در نسل هفتم کنسول‌ها، اندازهٔ تیم‌های بازی‌ساز را بسیار افزایش داد و شمار بازی‌های با بودجهٔ بالا و با کیفیت در حال توسعه را کاهش داد. در سال ۲۰۱۳، ریچارد هیلمن از الکترونیک آرتز تخمین زد که تنها ۲۵ توسعه‌دهنده روی چنین بازی‌هایی برای نسل هشتم کنسول‌ها کار می‌کردند، در مقایسه با ۱۲۵ تا در همان نقطه، در چرخهٔ کنسول‌های نسل هفتم یا هشت سال پیش.
تا سال ۲۰۱۸، صنعت بازی‌های ویدیویی ایالات متحده بر پایهٔ درآمد با صنعت فیلم این کشور، برابری می‌کرد و هر دو در آن سال حدود ۴۳ میلیارد دلار درآمدزایی داشتند.
پیون به بیرون

معنای  را در ویکی‌واژه، واژه‌نامهٔ آزاد، ببینید.
comp.games.development.industry (گروه‌های گوگل)
International Game Developers Association
Playing the Game: The Economics of the Computer Game Industry (انتشارات دانشگاه کمبریج)
Sloperama: Game Biz Advice (Tom Sloper)
German Game Portal
شرکت یوبی‌سافت مونترآل
جزایر قناری
سیاست

مراکش نیز بر این جزایر ادعای مالکیت دارد.
نام‌گذاری

قناری یا کاناری از ریشه لاتین به معنی سگ است و «گران کاناریا» سگ‌های بزرگ معنی می‌دهد (سومین جزیره بزرگ در بین جزایر قناری).
نام پرندهٔ قناری از نام این جزیره‌ها گرفته شده، چراکه این پرنده بومی این منطقه (و نیز منطقه مادیرا) است. نام منطقه از نام لاتین آن Insularia Canaria گرفته شده که به معنی «جزیره سگ‌ها» است. این نام را رومیان به خاطر سگ‌های وحشی ای که در آنجا پراکنده بودند به این جزایر دادند.
«جزایر قناری» را در متن‌های فارسی میانه «جاودان کَث» می‌نامیدند که به معنای شهر جاودان است. ایرانیان این جزایر را نقطه آغاز نیمروز (نصف‌النهار) می‌شمردند. پس از ظهور اسلام و ترجمه کتاب‌های پهلوی به زبان عربی، این اصطلاح نیز به گونه «جزایر خالدات» به عربی ترجمه شد.
دین

بسیاری از مردم مسیحی، در درجه اول کاتولیک هستند. مذهب کاتولیک، از زمان فتح مجمع الجزایر قناری دین اکثریت (برای بیش از پنج قرن پیش) بوده‌است. پطرس بتانکوریو ژوزه د آنچیتا دو قدیس کاتولیک عمده در جزایر قناری به دنیا آمده‌اند. هر دو در جزیره تنریف به دنیا آمدند؛ به ترتیب مبلغان در گواتمالا و برزیل. کندلاریا مرکز زیارتی کاتولیک شهرستان در این مجمع‌الجزایر است، چرا که در این مکان کلیسای ویرجین از کندلاریا قرار دارد که مکان حامی مقدس در جزایر قناری است.
سایر ادیان شامل اسلام، مسیحیان پروتستان، آیین هندو، ادیان چینی، بودیسم و یهودیت در اقلیت هستند.
همچنین یک دین غیرمسیحی بومی، کلیسای گوانچه پوئبلو وجود دارد.
جغرافیا

نام هفت جزیره این مجمع‌الجزایر و مراکز آن‌ها بدین شرح است:
تنریف (مرکز سانتا کروس د تنریفه);
گرن کاناریا (مرکز لاس‌پالماس گرن کاناریا);
لانزاروته (مرکز آرسیفه);
لاپالما (مرکز سانتا کروز لاپالما);
لا گومرا (مرکز سان سباستیان لا گومرا);
ال هیرو (مرکز والورده);
فوئرته‌ونتورا (مرکز پوئرتو دل روساریو).
نزدیکترین جزیره ۱۰۸ کیلومتر از کرانه شمال غربی آفریقا فاصله دارد.
این بخش از دو استان سانتا کروس و لاسپالماس تشکیل شده‌است
| پارک | جزیره |
| --- | --- |
Parque Nacional de la Caldera de Taburiente: La Palma
پارک ملی گاراجونای: La Gomera
Teide National Park: Tenerife
Timanfaya National Park: Lanzarote
جدول زیر مرتفع‌ترین کوه‌های هر یک از جزایر را مشخص کرده‌است:
| کوه | ارتفاع> متر | ارتفاع> فوت | جزیره |
| --- | --- | --- | --- |
| تید | ۳٬۷۱۸ | ۱۲٬۱۹۸ | تنریف |
| Roque de los Muchachos | ۲٬۴۲۶ | ۷٬۹۵۹ | لا پالما (جزیره) |
| Pico de las Nieves | ۱٬۹۴۹ | ۶٬۳۹۴ | گران کاناریا |
| Pico de Malpaso | ۱٬۵۰۱ | ۴٬۹۲۵ | El Hierro |
| پارک ملی گاراجونای | ۱٬۴۸۷ | ۴٬۸۷۹ | لا گومرا |
| Pico de la Zarza | ۸۱۲ | ۲٬۶۶۴ | فوئرته‌ونتورا |
| Peñas del Chache | ۶۷۰ | ۲٬۲۰۰ | لانزاروته |
| Aguja Grande | ۲۶۶ | ۸۷۳ | La Graciosa |
| Caldera de Alegranza | ۲۸۹ | ۹۴۸ | Alegranza |
| Caldera de Lobos | ۱۲۶ | ۴۱۳ | Lobos |
| La Mariana | ۲۵۶ | ۸۴۰ | Montaña Clara |
جمعیت

| Population history> سال | Population history> جمعیت | Population history> ±%در سال. |
| --- | --- | --- |
|  ۱۷۶۸  | ۱۵۵٬۷۶۳ | —     |
|  ۱۷۸۷  | ۱۶۸٬۹۲۸ | ۰٫۴۳٪+ |
|  ۱۷۹۷  | ۱۷۳٬۸۶۵ | ۰٫۲۹٪+ |
|  ۱۸۴۲  | ۲۴۱٬۲۶۶ | ۰٫۷۳٪+ |
|  ۱۸۶۰  | ۲۳۷٬۰۳۶ | ۰٫۱٪− |
|  ۱۸۸۷  | ۳۰۱٬۹۸۳ | ۰٫۹٪+ |
|  ۱۹۰۰  | ۳۶۴٬۴۰۸ | ۱٫۴۶٪+ |
|  ۱۹۲۰  | ۴۸۸٬۴۸۳ | ۱٫۴۸٪+ |
|  ۱۹۴۰  | ۶۸۷٬۹۳۷ | ۱٫۷۳٪+ |
|  ۱۹۶۰  | ۹۶۶٬۱۷۷ | ۱٫۷۱٪+ |
|  ۱۹۸۱  | ۱٬۳۶۷٬۶۴۶ | ۱٫۶۷٪+ |
|  ۱۹۹۰  | ۱٬۵۸۹٬۴۰۳ | ۱٫۶۸٪+ |
|  ۲۰۰۰  | ۱٬۷۱۶٬۲۷۶ | ۰٫۷۷٪+ |
|  ۲۰۱۰  | ۲٬۱۱۸٬۵۱۹ | ۲٫۱۳٪+ |
|  ۲۰۱۱  | ۲٬۰۸۲٬۶۵۵ | —     |
|  ۲۰۱۴  | ۲٬۱۰۴٬۸۱۵ | —     |
|  ۲۰۱۵  | ۲٬۱۲۸٬۶۴۷ | —     |
جمعیت هر کدام از جزایر به صورت جداگانه طبق آمار سال ۲۰۱۰ به شرح زیر است:
تنریف - ۹۰۶٬۸۵۴
گران کاناریا - ۸۴۵٬۶۷۶
لانزاروته - ۱۴۱٬۴۳۷
فوئرته‌ونتورا - ۱۰۳٬۴۹۲
لا پالما (جزیره) - ۸۶٬۳۲۴
لا گومرا - ۲۲٬۷۷۶
El Hierro - ۱۰٬۹۶۰
افتتاح موزه زیرآبی در جزایر قناری

هنرمند بریتانیایی جیسون تیلور در اعماق آب‌های لانزاروت جزایر قناری، تندیس‌هایی از انسان با اندازه‌های واقعی ساخته و اولین موزه زیرآبی در اروپا را به وجود آورده‌است.
جزایر قَناری
Hacha Grande، کوهی در جنوب لانزاروته
تایرن، ویسکانسین

Unincorporated community
| Tyran, Wisconsin | Tyran, Wisconsin |
| --- | --- |
Unincorporated community: Unincorporated community
State: ویسکانسین
County: Florence
ارتفاع: ۱۲۹۹ فوت (۳۹۶ متر)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۶ (Central (CST))
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۵ (CDT)
کد(های) منطقه: 715 & 534
GNIS feature ID: 1577864
تایرن، ویسکانسین (به انگلیسی: Tyran, Wisconsin) یک منطقهٔ مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در شهرستان فلورانس واقع شده‌است.
خصوصیات

تایرن ۳۹۵٫۹۴ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
بچه‌هایی که آواهای گمشده را دنبال می‌کنند

| بچه‌هایی که آواهای گمشده را دنبال می‌کنند | بچه‌هایی که آواهای گمشده را دنبال می‌کنند |
| --- | --- |
پوستر سینمایی نسخهٔ ژاپنی: پوستر سینمایی نسخهٔ ژاپنی
ژاپنی: 星を追う子ども انگلیسی: Children Who Chase Lost Voices: ژاپنی: 星を追う子ども انگلیسی: Children Who Chase Lost Voices
کارگردان: ماکوتو شینکای
تهیه‌کننده: ماکوتو شینکای
نویسنده: ماکوتو شینکای
بازیگران:  هیساکو کانموتو  کازوهیکو اینوئه  میو ایرینو 
موسیقی: تنمون
فیلم‌بردار: ماکوتو شینکای
تدوین‌گر: آیا هیدا ماکوتو شینکای
شرکت تولید: کومیکس ویو فیلمز
توزیع‌کننده: مدیا فکتوری
تاریخ‌های انتشار:  ۷ مه ۲۰۱۱ (۲۰۱۱-۰۵-۰۷)  
مدت زمان: ۱۱۶ دقیقه
کشور: ژاپن
زبان: ژاپنی 
فروش گیشه: ۶۰۰٬۴۸۶ دلار
بچه‌هایی که آواهای گمشده را دنبال می‌کنند (ژاپنی: 星を追う子ども، انگلیسی: Children Who Chase Lost Voices) یک اَنیمه سینمایی فانتزی به نویسندگی و کارگردانی ماکوتو شینکای است که در سال ۲۰۱۱ منتشر شد.
این اَنیمه با زمان ۱۱۶ دقیقه بلندترین اثر شینکای تا زمان ساخت آخرین اثرش فرزند آب‌وهوا است که خود در هر سه بخش کارگردانی، نویسندگی (داستان و فیلمنامه) و تدوین، حضور داشته است. اَنیمه‌های فرزند آب‌وهوا (۲۰۱۹) با زمان ۱۱۲ دقیقه و نام تو (۲۰۱۶) با زمان ۱۰۶ دقیقه، به ترتیب جایگاه دوم و سوم را در میان فیلم‌های بلند ماکوتو شینکای دارند.
خلاصه داستان

دختر نوجوانی به نام آسونا پدرش را در کودکی از دست داده است. مادرش برای خرج و مخارج زندگی مجبور است شیفت‌های طولانی را در بیمارستان سپری کند. آسونا روزها با دستگاه پخش پدرش سرگرم می‌شود و در کنار گربهٔ خانگی عجیبی که دارد به زندگی عادی خود ادامه می‌دهد اما یک روز او در راه مدرسه مورد حملهٔ موجودی عجیب و ناشناخته قرار می‌گیرد. پسری به نام شون_کون او را نجات می‌دهد و…
جواد بطحایی

| جواد بطحایی | جواد بطحایی |
| --- | --- |
اطلاعات پس‌زمینه: اطلاعات پس‌زمینه
زاده: ۷ تیر ۱۳۳۶ مشهد
ژانر: موسیقی سنتی ایرانی
ساز(ها): سنتور، نی
همکاری‌های مرتبط: گروه آوا، نوای دل
سازهای اصلی: سازهای اصلی
سنتور: سنتور
آلبوم پرآوازه: رسوای دل، آهنگ وفا، آرام جان، شب زیبا
وبگاه: www.javadbathaie.com
جواد بطحایی (۷ تیر ۱۳۳۶، مشهد) آهنگساز، نوازنده و مدرس سنتور است
زندگی

جواد بطحایی در خانواده ای هنردوست متولد شد و موسیقی را از کودکی نزد پدر و برادرانش آموخت. پدرش مهدی بطحایی نوازندهٔ تار و برادرانش نیز با موسیقی آشنا بودند.
وی تئوری و سلفژ را نزد غلامحسین ظهیرالدینی فرا گرفت و در سال ۱۳۵۸ جهت تحصیل موسیقی وارد دانشکده هنرهای زیبا شد و از محضر استادانی چون مجید کیانی، فرامرز پایور و پرویز مشکاتیان بهره برد. او ساز نی را نیز ادامه داده و ردیف‌های آوازی را نزد عبدالنقی افشارنیا به پایان رسانید.
او دو فرزند به نامهای سینا و نیما دارد که هر دو از نوازندگان سنتور می‌باشند.
فعالیتِ حرفه‌ای

جواد بطحایی از سال ۱۳۷۲ به گروه آوا پیوست و همراهِ محمّدرضا شجریان کنسرت‌هایی در شهرهای مختلف ایران و کشورهای امارت متحده، دانمارک، سوئد، آلمان، هلند، اتریش نروژ و انگلستان اجرا کرد که حاصل آن در آثار رسوای دل، آهنگ وفا و آرام جان ارائه شد. او از سال ۱۳۸۰ گروه نوای دل را تشکیل داد و با همراهی استاد حسن ناهید اجراهای متعددی را در شهرهای کشور با خوانندگانی چون سالار عقیلی، علیرضا قربانی، فاضل جمشیدی و مجتبی عسگری را به روی صحنه برد.
وی سال‌ها در هنرستان موسیقی پسران به تدریس اشتغال داشته و هنر سنتور سازی را نیز تجربه کرده و در ساختن این ساز نیز دستی توانا دارد.
کتاب‌ها

| نام کتاب | سال انتشار | گردآورنده | ناشر |
| --- | --- | --- | --- |
| گل افشان ده قطعه برای سنتور | ۱۳۷۷ | جواد بطحایی | هنر و فرهنگ |
| به یاد دوست  مجموعه قطعات برای سنتور (نوا و همایون) | ۱۳۹۴ | شهاب منا | نشر خنیاگر |
| فریاد خزان  مجموعه قطعات برای سنتور (شور و افشاری) | ۱۳۹۴ | شهاب منا | نشر خنیاگر |