stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
بیهق
ناحیهٔ بیهق > تابعیت

با توجه به آن‌که تقسیمات کشوری ساسانیان در سده‌های نخستین اسلامی، همچنان بر جای بود؛ می‌توان گفت همان گونه که جغرافی‌نویسان سده سوم قمری/نهم میلادی، از بیهق به عنوان یکی از رساتیق و نواحی نیشاپور (ابرشهر) نام برده‌اند. در این زمان؛ رساتیق ایالت نیشابور (= نیوشاپور، ابرشهر) ساسانی عبارت بودند از: ارغیجان، اسپراین، جوین، بیهک (بیهق)، باخرز، خواف، زوزن، زام (جام)؛ این ایالت، توسط فرمانروایی به نام کنارنگ اداره می‌گردید. تقسیمات دوره اسلامی نیز به همان روش دورهٔ پیشین بود. ابن رسته (درگذشته پس از ۲۹۰ هجری)، در میان رستاق‌های دوازده‌گانهبخش میانی و مرکزی خراسان (ظاهراً به ترتیب موقعیت جغرافیایی از جهت شمال) از ولایت بزرگ بیهق یاد کرده که آن‌ها عبارتند از: استوا، ارغیان، اسفراین، جوین، بیهق، بشت، رخ، باخرز، زام، زاوه، زوزن، اشبند، خواب. ابن فقیه (قرن ۳ و اوایل قرن ۴ هجری) از جام، باخرز، جوین و بیهق در شمار شهرهای نیشابور نام برده و ابن خردادبه (درگذشته به حدود ۳۰۰ هجری) نوشته است: نیشابور، شهرهای زام (جام)، باخرز، جوین و بیهق را شامل می‌شود. اصطخری (درگذشته به ۳۴۶ هجری) از خسروگرد (خسروجرد)، بهمن‌آباد، مزینان و سابزوار (سبزوار) در میان نقاط محدوده نشابور نام برده است. محمد مقدسی (قرن ۴ هجری) از بیهق در رستاق‌های دوازده‌گانه نیشابور، بدین ترتیب یاد کرده است: بشت (پُشت)، بیهق، کویان (جوین)، جاجرم، اسفراین، استوا، اسفند، جام، باخرز، خواف، زاوه و رخ. در منابع نگارش‌یافته در قرون بعدی همچون: الانساب عبدالکریم سمعانی (درگذشته به ۵۶۲ هجری) در قرن هفتم هجری (همزمان با حمله مغول به خراسان و نیشابور در سال ۶۱۸ هجری)؛ ناحیه بیهق در زمره توابع نیشابور بوده چنان‌که در منابع نگاشته شده در این دوران از جمله: الباب فی تهذیب الانساب ابن اثیر (درگذشته به ۶۳۰ هجری) و معجم‌البدان یاقوت حموی (درگذشته به ۶۲۶ هجری) این ناحیه را از توابع نیشابور برشمرده‌اند. و در اوایل قرن هشتم و همزمان با خروج مردم قریه باشتین ولایت بیهق بر علیه ملوک‌الطوایف ایلخانی، در سال ۷۳۳ هجری؛ امیر ارغونشاه بر نواحی نیشابور، طوس، مشهد و ابیورد حکومت می‌کرد و سبزوار (مرکز ولایت بیهق) وابسته به حکومت نیشابور بود. در پی تصرف شهر سبزوار به سال ۷۳۷ هجری توسط قیام‌کنندگان باشتین، موقعیت سیاسی این ناحیه، با برگزیده شدن سبزوار (مرکز ناحیهٔ بیهق) به پایتختی عبدالرزاق باشتینی ارتقاء یافت و این شهر پایتخت امرای سربداری گردید که از سال ۷۳۷ تا ۷۸۳ بر قلمرویی گسترده در غرب خراسان از جمله نیشابور و توس، حاکمیت داشتند. اما در زمانی کوتاه و بر اثر اختلافات شدید درونی در دوران امارت خواجه‌علی موید سبزواری، قلمروی سربداران به ولایت بیهق و چند شهر مجاور غربی آن، محدود می‌گردید. خواجه علی موید سبزواری، در سال ۷۸۲ هجری، حکومت بیهق را به تیمور گورکانی (بنیانگذار حکومت تیموریان) تسلیم نمود. پس از تیموریان، دیگر نامی از بیهق به عنوان یکی از نواحی خراسان دیده نمی‌شود و ظاهراً از این دوران است که ناحیهٔ قدیم بیهق، به نام مرکز آن: سبزوار نامیده می‌شود.
سیر حیات تاریخی

فتوح‌البلدان تألیف احمد بلاذری (درگذشته به ۲۷۹ هجری) یکی از کهن‌ترین منابعی است که از بیهق نام برده؛ در بخشی از این کتاب که از فتح خراسان به دست سپاهیان ابن عامر، در حدود ۳۰ یا ۳۱ هجری خبر می‌دهد و در مورد فتح رستاق بیهق نوشته است که ابن عامر، گروهی را به فرماندهی فردی به نام اسود بن کلثوم عدوی برای فتح بیهق فرستاد و ادامه می‌دهد که بیهق، از رستاق‌های نیشابور است. در نیمه اول قرن دوم هجری، یحیی بن زید علوی از این ناحیه به خونخواهی پدرش قیام کرد و سرانجام در جوزجان به دست نصر بن سیار، کشته شد. منابع تاریخی از همراهی اهالی بیهق با نیروهای احمد بن عبدالله خُجستانی بر ضد صفاریان خبر می‌دهند. در حدود ۴۷۶ هجری، روستای طرز شاهد حضور حسن صباح برای دعوت مردم به کیش خود این منطقه بود؛ اسماعیلیان مدتی در این منطقه فعالیت داشتند و گسیل نیروهای نظامی در سال ۵۲۰ هجری و در زمان سنجر سلجوقی، حضور آنان را در بیهق رقم زد. بیهق، در نیمه سده ششم بیهق با هجوم غزها و غارت و قحطی ناشی از آن دست به گریبان بود. همچنین تاریخ‌نگاران بر آبادانی و رونق فعالیت‌های کشاورزی، تولید برخی مصنوعات و وجود معدن‌های طلا و مس در این منطقه اشاره نموده‌اند؛ و سرانجام در سال ۶۱۷ هجری، ناحیهٔ بیهق همچون سایر نواحی خراسان، با کشتارگری و غارت مغولان رو به رو شد و آسیب‌های بسیاری از آن دید. در اواخر دهه چهارم قرن هشت هجری، جنبشی که از قریهٔ باشتین بر علیه ایلخانان مغول آغاز شده بود سرتاسر بیهق را فرا گرفت و در پی آن؛ عبدالرزاق باشتینی، حکومت موسوم به سربداران را پس از تصرف شهر سبزوار در سال ۷۳۷ هجری، برپای نمود. برافتادن سربداریان با ظهور تیمور گورکانی و قدرت یافتن او در خراسان همراه گردید و در دوره تیموریان، به تدریج نام سبزوار (مرکز ولایت در آن دوران) به جای بیهق می‌نشیند.
ویژگی‌ها

ولایت بیهق در مسیر جاده نیشابور به ری قرار داشته و از شهرهای مهم ولایت در این مسیر، سبزوار و خسروجرد را نام‌برده‌اند که فاصلهٔ بین آنها یک فرسنگ است. ابن حوقل نیز از آبادی‌های مهم در مسیر این جاده یاد کرده و مسافت‌ها بین آنها را از نیشابور تا قومس (واقع در مسیر جاده ری) به ترتیب (سبزوار، خسروجرد، بهمن‌آباد و مزینان) بر اساس واحدهای مسافت‌شمار قدیم (فرسنگ و مرحله) مشخص نموده است. محمد مقدسی، ولایت بیهق را در ثروت و حاصلخیزی و خوبی دیه‌ها مانند ولایت پشت دانسته، همچنین از دو شهرک آباد سوزوار (سبزوار) و خسرو جرد و دیه‌های مهم همانند جزنیان (مزینان) یاد کرده و نوشته است که مردمش ادب‌دوستند و از این ولایت، چندین دانشمند و نویسنده برخاسته است و صادرکننده پارچه است. ولایت بیهق، یکی از مراکز عمده تشیع در خراسان بوده و خاندان‌های بسیاری از سادات و نقبای علوی در این ناحیه به سر می‌بردند، چنان‌که ابوالحسن بیهقی نوشته؛ در این ناحیه، سادات متوطن نبوده‌اند و بیشتر از نیشابور و جاهای دیگر (از جمله ری و گرگان) به این ناحیه آمده‌اند و تشیّع در این ولایت، تحت تأثیر حوزه تشیع نیشابور و مهاجرت علویان از طبرستان به این شهر قرار داشته است. سبزوار، از نقاط مهم ولایت بیهق، در قرن هشتم هجری، مرکز دولت شیعی سربداران بوده است.
بزرگان و مشاهیر

در منابع مختلف از ولایت بیهق، به عنوان سرزمینی که از آن بزرگان، دانشوران، فقیهان و ادیبان بسیار برخاسته‌اند یاد شده است. از این جمله در «معجم‌البلدان»، شرح مختصری بر زندگی و فعالیت‌های علمی ابوبکر احمد بن حسین بن علی بن عبدالله بن موسی بیهقی (متوفی ۴۵۴ هجری) و حسین بن احمد بن علی بن حسین بن فطیمه بیهقی (متوفی ۵۳۶ هجری)؛ و در «الانساب» افزون بر این دو، شرح مختصری از ابوعلی حمدان بن محمد بن رجاء بیهقی و ابوعبدالله محمد بن علی بن احمد بن عمر بیهقی نیز آمده است. همچنین در ترجمه تاریخ نیشابور الحاکم، در جمع عالمان مقیم نیشابور؛ از ۱۵ نفر دانشوران منسوب به بیهق، ۵ نفر منسوب به خسروجرد بیهق، ۲ نفر منسوب به مزینان بیهق، ۱ نفر منسوب به زیادآباد بیهق یاد شده و همچنین از مشایخ حدیث مؤلف اهل نیشابور، از ابوالحسن نیشابوری شعرانی (اسمعیل بن محمد بن فضل بن محمد بن مسیب) متوفی در قریه بیهق نام برده شده است. از دیگر نامداران ولایت بیهق می‌توان ابوجعفر احمد بن علی بن محمد (معروف به بوجعفرک بیهقی؛ متوفی ۵۴۴هجری؛ ساکن نیشابور؛ نویسنده کتاب‌های «تاج المصادر»، «المحیط بلغات القرآن»، «ینابیع‌الغه» و «المحیط بعلم القرآن»)، ابوالحسن بیهقی (متوفی ۵۶۵ هجری؛ ملقب به فرید خراسان؛ معروف به ابن فندق؛ دانش‌آموخته و مدرس در نیشابور؛ نویسنده «تاریخ بیهق»، «ازاهیر الریاض المریعة و تفسیر الفاظ المحاورة و الشریعة»، «تتمة صوان الحکمة»، «جوامع احکام النجوم»، و …)، ابوالفضل بیهقی (متولد حارث‌آباد بیهق در اواخر ۳۸۵ هجری و متوفی ۴۷۰ هجری؛ تاریخ‌نگار؛ دبیر و رئیس دیوان رسالت دستگاه غزنویان؛ دانش‌آموخته در نیشابور؛ نویسنده کتاب معروف «تاریخ بیهقی» دارای جایگاهی ممتاز در میان کتب تاریخی فارسی) را نام برد.
کوفوریدوئا

| Koforidua City of Koforidua | Koforidua City of Koforidua |
| --- | --- |
شهر: شهر
  نشان‌واره رسمی KoforiduaKoforidua Municipal Assembly logo:   نشان‌واره رسمی KoforiduaKoforidua Municipal Assembly logo
کشور:  غنا
منطقه: منطقه شرقی (غنا)
ناحیه: New-Juaben Municipal
ارتفاع: ۲۳۸ متر (۷۸۱ فوت)
جمعیت (2012): جمعیت (2012)
 • کل: ۱۲۷٬۳۳۴
منطقهٔ زمانی: ساعت گرینویچ
 • تابستانی (DST): ساعت گرینویچ
کد منطقه: 034
کوفوریدوئا (به لاتین: Koforidua) یک منطقهٔ مسکونی در غنا است که در منطقه شرقی (غنا) واقع شده‌است.
خصوصیات

کوفوریدوئا ۱۲۷٬۳۳۴ نفر جمعیت دارد و ۲۳۸ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
کوهستان روونزوری

| کوهستان روونزوری | کوهستان روونزوری |
| --- | --- |
fa (in English: Expected satiety): fa
کوهستان روونزوری : کوهستان روونزوری 
مرتفع‌ترین نقطه: مرتفع‌ترین نقطه
قله: کوه استنلی
ارتفاع: ۵٬۱۰۹ متر (۱۶٬۷۶۲ فوت)
فهرست‌بندی: 
مختصات: ۰۰°۲۳′۰۹″ شمالی ۲۹°۵۲′۱۸″ شرقی﻿ / ﻿۰٫۳۸۵۸۳°شمالی ۲۹٫۸۷۱۶۷°شرقی﻿ / 0.38583; 29.87167
ابعاد: ابعاد
طول: ۱۲۰ کیلومتر (۷۵ مایل)
جغرافیا: جغرافیا
کشور: اوگاندا، جمهوری دموکراتیک کنگو
کوهستان روونزوری (انگلیسی: Rwenzori Mountains) یک رشته کوه در شرق استوایی آفریقا است که در مرز بین اوگاندا و جمهوری دموکراتیک کنگو واقع شده‌است. این کوه‌ها یخچال‌های طبیعی زیادی وجود دارد و یکی منابع از رودخانه نیل است.
قله مارگریتا در کوه استنلی بالاترین نقطه در محدوده کوه‌های روونزوری.
پیش‌تر این رشته کوه به نام «دامنه روونزوری» (انگلیسی: Ruwenzori Range) شهرت داشت که این نام حدود سال ۱۹۸۰ برای مطابقت بیشتر و نزدیک با نام محلی روونجورا Rwenjura تغییر یافت. در اروپای دوران قدیم گاهی این کوه‌ها به عنوان منبع رود نیل با نام افسانه‌ای «کوه‌های ماه» نام برده شده‌است.
بلندترین نقطه کوه‌های روونزوری به ارتفاع ۵٬۱۰۹ متر (۱۶٬۷۶۲ فوت) رسیده‌است. بالاترین قله کوه‌های روونزوری به‌طور دائم پوشیده در برف است. پارک ملی روونزوری و پارک ملی ویرونگا که به عنوان میراث جهانی یونسکو ثبت شده‌اند در محدوده کوه‌های روونزوری واقع‌اند.
کوه‌های روونزوری بالاترین و دائمی‌ترین منابع رود نیل هستند و حوضه‌های حیاتی نیل و منطقه را تشکیل می‌دهند. بسیاری از رودخانه‌های سریع آن، آبشارهای شکوهمند و پوشش گیاهی، منظره‌های زیبا و و کوه‌های متنوع در آفریقا را به نمایش می‌گذارند.
باردایور

| Bardallur, Spain | Bardallur, Spain |
| --- | --- |
  پرچممهر:   پرچممهر
کشور: اسپانیا
بخش خودمختار: آراگون
استان: استان ساراگوسا
فهرست دهستان‌های ساراگوسا: Bardallur
مساحت: مساحت
 • کل: ۲۷ کیلومتر مربع (۱۰ مایل مربع)
جمعیت (۲۰۰۴): جمعیت (۲۰۰۴)
 • کل: ۲۷۴
 • تراکم: ۱۰٫۱/کیلومتر مربع (۲۶/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانی اروپای مرکزی)
باردایور (به اسپانیایی: Bardallur) یک دهستان در اسپانیا است که در استان ساراگوسا واقع شده‌است. باردایور ۲۷ کیلومتر مربع مساحت و ۲۷۴ نفر جمعیت دارد.
ایمانول الیاس

| اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی |
| --- | --- | --- | --- |
نام کامل:  Imanol Elías Ayllón
زادروز:  ۱۷ اوت ۱۹۹۰ ‏(۳۴ سال)
زادگاه:  پامپلونا
قد:  ۱٫۸۵ متر (۶ فوت ۱ اینچ)
پست:  دروازه‌بان
اطلاعات باشگاهی: اطلاعات باشگاهی
باشگاه کنونی:  Poblense
شمارهٔ پیراهن:  ۱
باشگاه‌های جوانان: باشگاه‌های جوانان
:  Osasuna
باشگاه‌های حرفه‌ای*: باشگاه‌های حرفه‌ای*
| سال‌ها |  باشگاه‌ها |  بازی† |  (گل)† |
| ۲۰۰۹–۲۰۱۳ |  Osasuna B |  ۶۱ |  (۰) |
| ۲۰۱۳–۲۰۱۴ |  باشگاه فوتبال زامورا |  ۳۳ |  (۰) |
| ۲۰۱۴–۲۰۱۶ |  باشگاه فوتبال میراندس |  ۱۰ |  (۰) |
| ۲۰۱۶–۲۰۱۷ |  Lorca Deportiva |  ۱۴ |  (۰) |
| ۲۰۱۷–۲۰۱۸ |  Barco |  ۲۷ |  (۰) |
| ۲۰۱۸ |  Peña Deportiva |  ۱۹ |  (۰) |
| ۲۰۱۸–۲۰۱۹ |  Langreo |  ۱۸ |  (۰) |
| ۲۰۱۹–۲۰۲۰ |  Haro Deportivo |  ۳ |  (۰) |
| ۲۰۲۰– |  Poblense |  ۸ |  (۰) |
 تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است و آمار به روز شده در تاریخ ۱۵:۰۳, ۲۷ اکتبر ۲۰۲۰ (UTC). :  تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است و آمار به روز شده در تاریخ ۱۵:۰۳, ۲۷ اکتبر ۲۰۲۰ (UTC). 
ایمانول الیاس (انگلیسی: Imanol Elías؛ زادهٔ ۱۷ اوت ۱۹۹۰) بازیکن فوتبال اهل اسپانیا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال زامورا و باشگاه فوتبال میراندس اشاره کرد.
کوهستان ساندویچ

| کوهستان ساندویچ | کوهستان ساندویچ |
| --- | --- |
The Sandwich Range as seen looking west from Mount Chocorua. Summits include Mount Paugus (mid-foreground), Mount Whiteface (horizon mid-left), Mount Passaconaway (horizon center), and Mount Tripyramid (horizon mid-right).: The Sandwich Range as seen looking west from Mount Chocorua. Summits include Mount Paugus (mid-foreground), Mount Whiteface (horizon mid-left), Mount Passaconaway (horizon center), and Mount Tripyramid (horizon mid-right).
fa (in English: Expected satiety): fa
مرتفع‌ترین نقطه: مرتفع‌ترین نقطه
قله: Mount Tripyramid
ارتفاع: ۴٬۱۷۰ پا (۱۲۷۰ متر)
مختصات: ۴۳°۵۸٫۴۰′ شمالی ۷۱°۲۶٫۵۷′ غربی﻿ / ﻿۴۳٫۹۷۳۳۳°شمالی ۷۱٫۴۴۲۸۳°غربی﻿ / 43.97333; -71.44283
جغرافیا: جغرافیا
کشور: ایالات متحده آمریکا
ایالت: نیوهمپشایر
رشته‌کوه مادر: White Mountains، رشته‌کوه آپالاش
کوهستان ساندویچ (به انگلیسی: Sandwich Range) یک رشته‌کوه در ایالات متحده آمریکا است که در نیوهمپشایر واقع شده‌است. کوهستان ساندویچ ۱٬۲۷۱٫۰۳ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
تواردوو

| تواردوو | تواردوو |
| --- | --- |
روستا: روستا
تواردوو: تواردوو
مختصات: ۵۱°۵۷′ شمالی ۱۷°۳۸′ شرقی﻿ / ﻿۵۱٫۹۵۰°شمالی ۱۷٫۶۳۳°شرقی﻿ / 51.950; 17.633: مختصات: ۵۱°۵۷′ شمالی ۱۷°۳۸′ شرقی﻿ / ﻿۵۱٫۹۵۰°شمالی ۱۷٫۶۳۳°شرقی﻿ / 51.950; 17.633
کشور:  لهستان
استان: استان لهستان بزرگ‌تر
شهرستان: شهرستان یاروچین
گمینا: گمینا کوتلین
تواردوو (به لهستانی:  Twardów) یک روستا در لهستان است که در گمینا کوتلین واقع شده‌است.
تپه قلعه خنجین

| تپه قلعه خنجین | تپه قلعه خنجین |
| --- | --- |
نام: تپه قلعه خنجین
کشور: ایران
استان: استان مرکزی
شهرستان: شهرستان فراهان
اطلاعات اثر: اطلاعات اثر
کاربری: تپه، قلعه
دیرینگی: دوره اشکانیان
دورهٔ ساخت اثر: دوره اشکانیان
اطلاعات ثبتی: اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت: ۲۲۰۷۵
تاریخ ثبت ملی: ۲۶ اسفند ۱۳۸۶
تپه قلعه خنجین مربوط به دوره اشکانیان است و در شهرستان فراهان، بخش خنجین، شهر خنجین واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۶ اسفند ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۲۲۰۷۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مارتینوس

| مارتینوس | مارتینوس |
| --- | --- |
نام بومی: مارتین
زاده: تراکیه، امپراتوری بیزانس
وفاداری: امپراتوری بیزانس
ارتش بیزانس: ارتش بیزانس
جنگ‌ها/عملیات‌ها: جنگ ایبری  جنگ وندالی نبرد تریکاماروم جنگ گوت‌ها (۵۳۵–۵۵۴)  جنگ لازستان نبرد آنگلون (۵۴۳)  محاصره ادسا (۵۴۴)  برد تلفیس–اولاریا  محاصره اونوگوریس  محاصره فاسیس 
مارتینوس یا مارتین یک ژنرال بیزانسی با اصالت تراکیایی بود که در زمان امپراتور ژوستینین یکم در جبهه های مختلف به ارتش بیزانس خدمت کرد.
او اولین بار در سال ۵۳۱ در طول جنگ ایبری در بین النهرین فعال بود. در سال ۳۳ در نبرد تریکاماروم در شمال آفریقا در طول جنگ وندالی شرکت کرد و تا سال ۵۳۶ در آنجا فعال بود. از ۵۳۶ تا ۵۴۰ او در طول جنگ گوت‌ها در ایتالیا فعال بود. در ۵۴۳-۵۴۴ او برای مدت کوتاهی جایگزین بلیساریوس به عنوان مجیستر میلیتوم شد و در طول جنگ لازیک حمله فاجعه بار به پرسارمنیا را رهبری کرد. در سال ۵۴۴ او ادسا را از محاصره ایران در ازای طلا رها کرد. آخرین فعالیت‌های نظامی او در سال‌های ۵۵۱–۵۵۶ در قفقاز در طول جنگ لازیک بود، از جمله حمله به سنگر او در تلفیس ، محاصره اونوگوریس و محاصره ایرانیان فاسیس. در سال ۵۵۵ او جایگزین بساس به‌عنوان فرمانده نظامی برای هر ارمنی شد.
کرمنا

| کرمنا Кремна | کرمنا Кремна |
| --- | --- |
روستا: روستا
Part of the memorial complex of clairvoyant Tarabići in Kremna: Part of the memorial complex of clairvoyant Tarabići in Kremna
کرمناموقعیت کرمنا در نقشه: کرمناموقعیت کرمنا در نقشه
مختصات (mountain): ۴۳°۵۰′۲۰″شمالی ۱۹°۳۴′۳۰″شرقی﻿ / ﻿۴۳٫۸۳۸۹°شمالی ۱۹٫۵۷۵۰°شرقی﻿ / 43.8389; 19.5750: مختصات (mountain): ۴۳°۵۰′۲۰″شمالی ۱۹°۳۴′۳۰″شرقی﻿ / ﻿۴۳٫۸۳۸۹°شمالی ۱۹٫۵۷۵۰°شرقی﻿ / 43.8389; 19.5750
کشور:  صربستان
Statistical region: شومادئیا و صربستان غربی
منطقه: ناحیه زلاتیبور
شهرداری: اوژیتسه
مساحت: مساحت
 • کل: ۶۵٫۰۱ کیلومتر مربع (۲۵٫۱۰ مایل مربع)
ارتفاع: ۸۲۲ متر (۲۶۹۷ فوت)
جمعیت (۲۰۱۱): جمعیت (۲۰۱۱)
 • کل: ۶۶۵
 • تراکم: ۱۰/کیلومتر مربع (۲۶/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: +۱
کرمنا (به صربی: Kremna) یک منطقهٔ مسکونی در صربستان است که در ناحیه زلاتیبور واقع شده‌است. کرمنا ۶۵٫۰۱ کیلومتر مربع مساحت و ۶۶۵ نفر جمعیت دارد و ۸۲۲ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
تخته سه‌لایی

تخته لایه پیش‌تر با نام تخته سه‌لایی در ایران شناخته شده است. اما به دلیل حضور اشکال با تعداد لایه‌های متنوع‌تر در بازار عنوان تخته لایه مناسب‌تر می‌باشد.
تخته سه‌لایی ساخته شده از نرم‌چوب کاج نوئل
تخته لایه

تخته لایه سازه ای است از دستهٔ فرآورده‌های مرکب چوبی (اوراق فشرده چوبی) که از لایه‌های با ضخامت کم و با زاویه ۹۰ درجه نسبت به هم و با استفاده از چسب روی هم چسبانده می‌شوند.
برای تشکیل تخته لایه، تعداد لایه‌ها فرد است که به صورت تناوبی در جهت متقاطع نسبت به جهت الیافشان قرار می‌گیرند که چندین مزیت را به دنبال دارد: کاهش تمایل چوب به از هم باز شدن از لبه هنگام نفوذ پیچ و میخ، کاهش درصد واکشیدگی و همکشیدگی، بهبود ثبات ابعادی، کنترل اعوجاج و همگنی سازه از لحاظ مقاومتی در همه جهات. بعضی تخته لایه‌های با کیفیت تر از پنج لایه با زاویه ۴۵ درجه (۱۸۰، ۱۳۵، ۹۰، ۴۵، ۰) نسبت به هم تشکیل می‌شوند که در چندین محور مقاومتهای مطلوبی دارند. [۱]
سابقه تخته لایه
در سال ۱۷۹۷ ساموئل بنتام (Samuel Bentham) اختراعی را به ثبت رساند که شامل چندین ماشین برای ساخت روکش بود. در این اختراع، ایشان همچنین مفهوم اتصال چندین لایه روکش با بکار بردن چسب برای ساخت قطعاتی ضخیم‌تر را توصیف کرده‌است که امروزه ما آن را به عنوان تخته لایه می‌شناسیم. Bentham مهندس کشتی بریتانیایی با اختراعات زیادی در زمینه ساخت کشتی بود. روکش در زمان Bentham با استفاده از اره در جهات شعاعی، مماسی یا در عرض گرده بینه به‌صورت دستی و در زاویه‌های مختلف تولید شد. حدود پنجاه سال بعد امانوئل نوبل پدر آلفرد نوبل متوجه شد که چندین لایه نازک از چوب متصل شده به هم محکمتر از یک لایه چوبی با همان ضخامت است.
اطلاعات کمی از نخستین تولید صنعتی لایه‌های چوبی با فرایند لولهبری برای تولید تخته لایه‌های امروزی وجود دارد. قدیمیترین اطلاعات ثبت شده مربوط به مطالب ذکر شده در فرهنگ لغت فرانسه در سال ۱۸۷۰ می‌باشد. بنابر این می‌شود فرض کرد که در دهه ۱۸۶۰ در فرانسه فرایند لایه‌گیری به شیوه لوله بری توسعه پیدا کرده‌است. البته چند سال بعد از آن نیز تولید تخته لایه در آمریکا توسعه پیدا کرد.
نخستین استفاده از تخته لایه مربوط به استفاده از آن به عنوان بوم نقاشی بوده‌است. تخته‌های آماده بکار برای نقاشیهای رنگ روغن به عنوان نخستین کاربرد تخته لایه در نیویورک در دهه ۱۸۸۰ به فروش می‌رسید.[۱]
ویژگیهای تخته لایه

در تخته لایه‌ها از روکش با درجه بالا در لایه‌های سطحی آنها استفاده می‌شود. نقش اساسی لایه مرکزی افزایش فاصله بین لایه‌های سطحی است، جایی که تنشهای خمشی بالایی وجود دارد، از این رو ی مقاومت خمشی تخته‌ها را افزایش می‌دهد. در نتیجه، تخته ضخیمتر می‌تواند بار بیشتری را نسبت به تخته نازکتر تحمل کند. در هنگام خمش، عمدهٔ تنشها بر روی لایه‌های بیرونی اتفاق می‌افتد؛ لایه سطحی تحت کشش و لایه زیری تحت فشار. تنشهای خمشی از مقدار حداکثر در لایه‌های سطحی به حدود صفر در لایه مرکزی می‌رسند. اما تنشهای برشی در لایهی مرکزی بالاتر از لایه‌های سطحی می‌باشد.[۱]
گونه چوبی مورد استفاده برای ساخت تخته چند لایه

تخته لایه‌ها با توجه به نوع گونه چوبی مورد استفاده در ساخت آنها در صنایع مختلفی کاربرد دارند مانند؛ کاربرد ساختمانی و صنعتی که در آن از گونه‌های سوزنی برگ مانند سدر، دوگلاس فر، و نراد، نوئل و کاج و غیره استفاده می‌شود.
- امکان تحت بار شدید مانند دیوار و کف‌های ساختمان که تحت بار شدید هستند و در آن از انواع گونه‌های پهن برگ (مانند توس، راش، افرا و غیره) استفاده می‌شود. این تخته لایه‌ها قابلیت حمل بالا، سختی سطح فوق‌العاده بالا و مقاوم در برابر سایش هستند.
- کاربرد سازهای که در آن از گونه‌های مناطق گرمسیری مانند مالزی، تایلند، فیلیپین و … استفاده می‌شود. این تخته لایه‌ها از هر جهت نسبت به تخته لایه‌های سوزنی برگ برتری دارند.
- کاربرد در هواپیماسازی: برای این منظور از چسبهای ویژه مقاوم به رطوبت، گرما و سرما و با استفاده از گونه‌های توس، نوئل و ماهاگونی، تخته لایه‌های ویژه استفاده در بدنه هواپیما تولید می‌شود.[۱]
- دکوراسیون: معمولاً از چوب پهن برگان استفاده می‌شود مانند بلوط، توس، افرا، ماهاگونی، انجیر و غیره.
- تخته‌های انعطافپذیر: برای استفاده در طرحهای منحنی شکل تولید می‌شوند که نخستین کاربرد آن به دهه ۱۸۵۰ بر می‌گردد.
- کاربرد دریایی: تخته لایه‌های دریایی از گونه‌های بسیار با کیفیت استوایی که دوام بالایی در برابر رطوبت و شرایط آبی دارند، استفاده می‌شود. چنین تخته لایه‌هایی باید بتوانند شرایط استانداردهای EN314-P3 و BS 1088 را داشته باشند.
- دیگر انواع تخته لایه‌ها مانند ضد آتش، ضدآب و فشرده سازی شده هم وجود دارد که با توجه به سفارش قابلیت تولید و کاربرد را دارند. هرنوع تیمار براساس نوع تقاضا در صنعت طراحی می‌شود.[۱]
تخته سه‌لایی
لایه‌های چوب پیش از چسبانده شدن
فرایند تولید

تولید این محصول نیاز به گرده بینه باکیفیت دارد که هم قطورتر و هم صافتر از گرده بینهای است که برای چوب بری استفاده می‌شود. گرده بینه به‌صورت افقی در دستگاه پیلر قرار گرفته و سپس درحالی‌که حول محور طولی خود در گردش است، تیغه بلندی به موازات محور طولی آن به درون گرده بینه در حرکت است و کار برش را انجام می‌دهد. در قسمت بالای تیغه، ضد تیغه (nosebar) قرار دارد که منجر به حرکت لایه جدا شده از گردهبینه از بالای تیغه می‌شود. ضدتیغه همچنین در کنترل ضخامت لایه و کاهش ارتعاش تیغه عمل می‌کند.
با این روش گردهبینه به صورت صفحات روکش درآمده که سپس به ابعاد مورد نظر برش می‌خورند. لایه‌ها پس از خشک شدن، قطعه بندی و درجه‌بندی شده و در نهایت چسب خورده و در پرس با دمای حداقل ۱۴۰ درجه سانتیگراد و فشار حدود ۲ مگاپاسکال قرار می‌گیرند. در آخر، درجه‌بندی، اندازه بری و کناره بری، سنتبادهزنی و پوشش دهی تخته تولید شده بسته به نیاز مشتری صورت می‌پذیرد.[۱]
در تخته لایه‌ها برای مصارف داخلی معمولاً از چسب اوره فرم الدهید که ارزان است، استفاده می‌کنند که البته مقاومت مطلوبی در آب ندارد. درحالی که در تخته‌های با مصارف خارج ساختمان و دریایی نیاز به دوام بالا در برابر رطوبت است، و از این روی از چسبهای مقاوم مانند فنل فرمالدئید استفاده می‌کنند. البته لازم است ذکر شود که هر دو چسب ذکر شده در بالا به دلیل انتشار فرمالدهید که مادهای سرطانزا شناخته شده‌است بسیار باعث نگرانیهای شدید هستند. در همین ارتباط، بسیاری از کارخانه‌ها امروزه شروع به کاهش انتشار فرم الدهید از چسب خود کرده‌اند تا به درجه انتشار E0 برسند که حداقل انتشار فرم الدئید را دارا می‌باشد.
در کنار توجه به چسب تمرکز بر استفاده از منابع چوبی پایدار نیز به عنوان یکی از مهمترین موارد قابل توجه تولیدکنندگان است. اخیراً در این زمینه گواهیهای مختلفی برای دوستدار محیط زیست بودن تخته‌های تولید شده صادر می‌شود (مانند Endorsement of Forest Certification (PEFC) Forest Stewardship Council (FSC), Leadership in Energy and Environmental Design (LEED), Sustainable Forestry Initiative (SFI), and Greenguard) که تولیدکنندگان در تلاش برای دریافت این گواهی‌ها هستند. بسیاری از این گواهی‌ها معافیتهای مالیاتی را هم برای سازندگان تخته و هم مصرف‌کننده‌های نهایی در پی دارند.[۱]
فرایند تولید > اندازه تخته‌های تولید شده

ضخامت اغلب نمونه‌های مورد استفاده در محدودهٔ ۳ تا ۷۵ میلیمتر می‌باشد. سایز غالب تخته لایه‌های تولید شده در جهان   ۲۴۰۰*۱۲۰۰ میلیمتر می‌باشد، که اولین بار توسط کارخانهٔ در پورتلند آمریکا تولید شد. در اروپا، سایز ۱۵۰۰*۱۵۰۰ نیز بسیار مورد استفاده در هواپیماسازی می‌باشد. ضخامت تخته لایه‌های خاص برای قالبگیری بتن حدود ۶ تا ۲۱ میلیمتر می‌باشد.[۱]
فرایند تولید > اندازه تخته‌های تولید شده > درجه‌بندی تخته لایه

درجه‌بندی بر مبنای کشور محل تولید متفاوت است. استاندارد پرکاربرد، استاندارد بریتانیایی (BS) و استاندارد آمریکایی (ASTM) می‌باشد.[۱]
| 0 | 1 |
| --- | --- |
Grade: Description
A: Face and back veneers practically free from all defects.
A/B: Face veneers practically free from all defects. Reverse veneers with only a few small knots or discolorations.
A/BB: Face as A but reverse side permitting jointed veneers, large knots, plugs, etc.
B: Both side veneers with only a few small knots or discolorations.
B/BB: Face veneers with only a few small knots or discolorations. Reverse side permitting jointed veneers, large knots, plugs, etc.
BB: Both sides permitting jointed veneers, large knots, plugs, etc.
C/D: For structural plywood, this grade means that the face has knots and defects filled in and the reverse may have some that are not filled. Neither face is an appearance grade, nor are they sanded smooth. This grade is often used for sheathing the surfaces of a building prior to being covered with another product like flooring, siding, concrete, or roofing materials.
WG: Guaranteed well glued only. All broken knots plugged.
X: Knots, knotholes, cracks, and all other defects permitted.
WBP: Weather and Boil Proof used in Marine Ply. Designation replaced by EN 314-3.
کاربردهای تخته لایه

تخته لایه برای کاربردهای زیادی که به صفحات با کیفیت بالا و استحکام زیاد نیاز دارند، مورد استفاده قرار می‌گیرد. کیفیت در این مورد به معنای مقاومت در برابر شکست، ترک خوری، هم کشیدگی، پیچش و اعوجاج می‌باشد.[۱]
تخته چندلایه چسب خورده برای کاربردهای بیرونی مناسب فضای خارج خانه است، اما به علت تأثیر رطوبت در کاهش استحکام چوب، مناسبترین عملکرد وقتی به‌دست می‌آید که تغییرات رطوبتب در حداقل باشد.[۱]
دمای زیر صفر تأثیری بر ابعاد یا ویژگیهای استحکامی تختهلایه ندارد و از این روی دامنه کاربرد آن را برای برخی از مکانها افزایش می‌دهد. تخته لایه همچنین به عنوان یک سازه مهندسی شده برای سطوح تحت تنش استفاده می‌شود. از زمان جنگ جهانی دوم هم برای صنایع نظامی و دریایی بکار گرفته شده‌است. استفاده از تخته لایه با لایهی مرکزی بالزا در هواپیماهای انگلیسی به‌صورت پانل ساندویچی در جنگ جهانی دوم، کاربرد این تخته‌ها را در قایقهای جنگی نیز گسترش داده‌است. امروزه بیشترین کاربرد تختهلایه در ساخت مبلمان به‌ویژه قطعات انحناء دار استفاده می‌شود.[۱]
کاربردهای تخته لایه > انواع تخته سه‌لایی

با ارزش‌ترین تخته سه‌لایی‌ها از چوب درختان سخت‌چوب ساخته شده‌اند. درختانی مانند بلوط، توس، ماهون و … دارای چوب سخت هستند. تخته سه‌لایی‌هایی که با نرم‌چوب مانند چوب انواع سرو و کاج ساخته می‌شوند، ارزان‌ترند و دوام و استحکام کمتری دارند. تخته سه‌لایی‌های ارزان ممکن است با خمیر نشاسته، چسب حیوانی یا کازیین به هم چسبانده شده باشند. این چسب‌ها در برابر آب پایداری کمتری دارند. انواع مرغوب‌تر با رزین چسبانده می‌شوند.