stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
درد
درمان و پیش‌گیری

به اعتقاد برخی از پژوهشگران بسیاری از علایم و نشانه‌های این مبتلایان ناشی از تغییرات فرایندهای شناختی مرتبط با شرایط اجتماعی وفرهنگی است لیکن شواهد نشان می‌دهد تأثیر منفی این اختلالات فقط به شخص مربوط نمی‌شود، چون برخی از این اختلالات دارای تأثیر کارکردی شدید هستند. به همین دلیل عقیده بر این است برای درمان این اختلالات از درمان‌های ترکیبی استفاده شود.
یک دیدگاه معتقد است که درمان درد می‌بایستی براساس دستگاه اعصاب مرکزی، بازپروری فیزیکی، آموزش آرمیدگی، تحریک حسی و جراحی اعصاب استوار باشند. هرچندکه این رویکرد درمان فنونی متفاوت دارند ولی وجه مشترک همه آن‌ها رهایی از درد ورنج است. افزون بر این می‌توانیم این تکنیک‌ها را به‌طور انفرادی یا گروهی مورد استفاده قرار دهیم؛ بنابراین دیدگاه داروهای روانگردان از قبیل فنوتیازین‌های و ضد افسردگی‌های سه حلقه‌ای تأثیر ذخیره‌کننده افیونی در بیمارن مبتلا به درد سرطان دارند. تکنیک‌های جراحی اعصاب آخرین راهکار است و به ندرت استفاده می‌شود و زمانی مورد استفاده قرار می‌گیرد که درمان‌های دیگر مؤثر نباشد. جراحی رو دستگاه اعصاب مرکزی صورت می‌گیرد. کمترین عمل جراحی تخریب اعصاب پیرامونی نزدیک به کانون درد است. همچنین می‌توانیم با رویکردهای درمانی و روان‌شناختی مراجعان را آموزش دهیم تا احساس درد را در سطح مغزی توسط تعدادی از راهبردهای شناختی ازجمله حواس‌پرتی، آرمیدگی، تصویرسازی هدایت شده، پسخوراند زیستی و هیپنوتیزم بلوکه کرد.
سرانجام پایان بخش این قسمت به پیشگیری از بروز درد اختصاص یافته‌است. پیشگیری را از سه نظر مورد بررسی قرار می‌دهیم:
پیشگیری نوع اولیه، جامعه گستر است وسعی می‌کند که عوامل کلان مستعد ساز اختلال مورد نظر را مدنظر قرار دهد. همچنین از طریق غربالگری می‌کوشد تا افراد در معرض خطر زیاد را هرچه زودتر شناسایی و تدابیر درمانی را در مورد آن‌ها به‌کار گیرند.
پیشگیری نوع دوم درمانی زودرس و به موقع است و ارزیابی برای از بین بردن علایم بیماری و جلوگیری از وقوع دوباره بیماری است.
پیشگیری نوع سوم، هنگامی است که بیمار با علایم مزمن و دائمی اختلال به شکل روانشناختی سازگار شود و آن‌ها را به عنوان بخشی از واقعیت بپذیرد، در این حال درمان‌های معمولی برای نشانه‌های مزمن در اختیار او قرار می‌گیرد. وسعی بر این است که تاجای ممکن از شدت یافتن بیماری جلوگیری شود و علایم مزمن به حداقل کاسته شود.
مسیرهای دوگانه برای انتقال سیگنال‌های درد به سیستم عصبی مرکزی

اگرچه همهٔ گیرنده‌های درد پایانه‌های آزاد عصبی هستند این پایانه‌ها از دو مسیر جداگانه برای انتقال سیگنال‌های درد به سیستم عصبی مرکزی استفاده می‌کنند. این دو مسیر عمدتاً مطابق با دو نوع درد هستند - مسیر درد سریع و مسیر درد آهسته فیبرهای درد محیطی - فیبرهای «سریع» و «آهسته» سیگنال‌های درد سریع توسط محرک‌های مکانیکی با حرارتی ایجاد می‌شوند، این سیگنال‌ها توسط فیبرهای کوچک نوع ϬA با سرعت هدایت ۶ تا ۳۰ متر بر ثانیه در اعصاب محیطی به نخاع منتقل می‌شوند. برعکس، درد آهسته عمدتاً توسط محرک‌های شیمیایی و گاهی توسط محرک‌های پایدار مکانیکی یا حرارتی ایجاد می‌شود. درد آهسته توسط فیبرهای نوع C با سرعت هدایت بین۵/۰ تا ۲ متر بر ثانیه به نخاع انتقال پیدا می‌کند به دلیل وجود این سیستم دوگانه برای عصب دهی درد. یک محرک دردناک ناگهانی اغلب احساس درد دوگانه ای ایجاد می‌کند. یک درد سریع و تیز که از طریق مسیر فیبر ϬA به مغز می‌رسد و بعد از یک ثانیه یا بیشتر با یک درد آهسته دنبال می‌شود که توسط مسیر فیبر C انتقال پیدا می‌کند. درد تیز سریعاً فرد را از محرک آسیب رسان آگاه می‌کند و لذا نقش مهمی در ایجاد واکنش فوری برای دوری از محرک دارد. درد آهسته تمایل دارد که در طول زمان بیشتر شود. این حس سرانجام سبب درد غیرقابل تحمل می‌شود و شخص را مجبور می‌کند تا علت درد را برطرف کند. فیبرهای درد پس از ورود به نخاع از طریق ریشه‌های خلفی نخاع، بر نورون‌های رله‌کننده در شاخهای خلفی ختم می‌شوند در این‌جا نیز دو سیستم برای پردازش سیگنال‌های درد در مسیرشان به مغز وجود دارد.
مسیرهای دوگانه درد در نخاع و ساقهٔ مغز - مسیر نئواسپینوتالامیک و مسیر پالئواسپینوتالامیک سیگنال‌های درد پس از ورود به نخاع دو مسیر برای رسیدن به مغز طی می‌کنند: (۱) مسیر نئواسپینوتالامیک و (۲) مسیر پالئو اسپینوتالامیک
مسیرهای دوگانه برای انتقال سیگنال‌های درد به سیستم عصبی مرکزی > مسیر نئواسپینوتالامیک

برای درد سریع. فیبرهای درد سریع نوع ϬA عمدتاً درد مکانیکی و درد حرارتی می‌کنند. این فیبرها عمدتاً در تیغهٔ I (تیغه حاشیه ای) در شاخ‌های خلفی نخاع ختم می‌شوند و در این‌جا نورون‌های درجه دوم مسیر نئواسپینوتالامبک را تحریک می‌کنند نورون‌های درجه دوم حاوی فیبرهای درازی هستند که بلافاصله از طریق رابط قدامی نخاع تقاطع کرده، به سمت مقابل رفته و از آنجا در ستون‌های قدامی - جانبی به سمت مغز بالا می‌روند
مسیرهای دوگانه برای انتقال سیگنال‌های درد به سیستم عصبی مرکزی > مسیر نئواسپینوتالامیک > خاتمهٔ مسیر نئواسپینوتالامیک در ساقهٔ مغز و تالاموس

تعداد کمی از فیبرهای مسیر نئواسپینوتالامیک در نواحی مشبک ساقهٔ مغز ختم می‌شوند اما اغلب فیبرها یک سره تا تالاموس بالا رفته و همراه با مسیر ستون خلفی – لمنیسکوس میانی برای حواس لامسه کمپلکس شکمی - قاعده ای درتالاموس ختم می‌شوند تعد کمی از فیبرها همچنین در گروه هستمه‌های خلفی تلالاموسی ختم می‌شوند. از این نواحی تالاموسی سیگنال‌ها به دیگر نواحی قاعدهٔ مغز و همچنین قشر حسی - پیکری انتقال پیدا می‌کنند.
مسیرهای دوگانه برای انتقال سیگنال‌های درد به سیستم عصبی مرکزی > مسیر نئواسپینوتالامیک > توانایی سیستم عصبی برای لوکالیزه کردن (تعیین محل) درد سریع در بدن

لوکالیزاسیون درد سریع در قسمت‌های مختلف بدن خیلی دقیق تر از درد آهسته انجام می‌شود با این حال هنگامی که فقط گیرنده‌های درد، بدون تحریک همزمان گیرنده‌های لمسی تحریک شوند، حتی لوکالیزاسیون درد سریع نیز ضعیف است و اغلب در ۱۰ سانتی‌متر یا چیزی در این حدود از ناحیهٔ تحریک شده‌است اما هنگامی که گیرندهای لمسی که سیستم بنون شوند، لوکالیزاسیون تقریباً دقیق است خلفی - لمنیسکوس میانی را تحریک می‌کنند همزمان تحریک شوند لوکالیزاسیون تقریباً دقیق است.
مسیرهای دوگانه برای انتقال سیگنال‌های درد به سیستم عصبی مرکزی > مسیر نئواسپینوتالامیک > گلوتامت، میانجی عصبی احتمالی فیبرهای درد سریع نوع ϬA

معتقدند گلوتامات میانجی است که از پایانه‌های فیبر درد سریع نوع ϬA در نخاع ترشح می‌شود گلوتات یکی از فراوانترین میانجی‌های تحریکی مورد استفاده در سیستم عصبی مرکزی است که معمولاً دورهی ایران فقط چند میلی ثانیه است.
مسیرهای دوگانه برای انتقال سیگنال‌های درد به سیستم عصبی مرکزی > مسیر پالئواسپینوتالامیک برای انتقال درد آهسته

مسیر پالئواسپینوتالامیک سیستم خیلی قدیمی‌تری است و عمدتاً انتقال‌دهندهٔ درد از فیبرهای فرد آهستهٔ نوع C می‌باشد. اگر چه این مسیر تعدادی از سیگنال‌های فیبرهای نوع ϬA را نیز منتقل می‌کند در این مسیر، فیبرهای محیطی تقریباً به‌طور کامل در تیغه‌های II و III و شاخ‌های خلفی نخاع (که روی هم ماهی ژلاتینی نامیده می‌شوند) ختم می‌شوند. همان‌طور که در مورد فیبر نوع C در قسمت کناری و دورسال شاخ خلفی در شکل نشان داده شده‌است. اغلب این سیگنال‌ها قبل از اینکه وارد تیغهٔ V در شاخ خلفی شوند. در شاخهای خلفی نخاع از یک یا چند نورون با فیبر کوتاه گذر می‌کننده در تیغهٔ V نورون‌ها حلوی اکسون‌های بلندی هستند که عمدتاً به فیبرهای منشأ گرفته از درد سریع می‌پیوندند یعنی از طریق رابط قدامی به سمت مقابل نخاع رفته و سپس در مسیر قدمی-جانبی به سمت مغز بالا می‌روند.
مسیرهای دوگانه برای انتقال سیگنال‌های درد به سیستم عصبی مرکزی > مسیر پالئواسپینوتالامیک برای انتقال درد آهسته > ماده P میانجی عصبی احتمالی پایانه‌های عصبی نوع C مربوط به درد آهسته

تحقیقات نشان می‌دهد که پایانه‌های فیبرهای درد نوع C که وارد نخاع می‌شوند هم گلوتامات و هم مادهٔ P ترشح می‌کنند. گلوتامات بلافاصله عمل می‌کند و اثر آن فقط چند میلی ثانیه طول می‌کشد. مادهٔ P خیلی آهسته‌تر رها می‌شود و در مدت چند ثانیه با چند دقیقه غلظت آن به حد کافی بالا می‌رود. در واقع پیشنهاد شده‌است که احساس دوگانهٔ درد که یک نفر بعد از فرورفتن سوزن حس می‌کند ممکن است تا حدی ناشی از این واقعیت باشد که میانجی گلوتامات سبب احساس درد سریع تر می‌شود در حالی که مادهٔ P یک احساس با تأخیر ایجاد می‌کند. صرف نظر از جزئیاتی که هنوز نامعلومند، واضح به نظر می‌رسد که گلوتامات میانجی درگیر در انتقال درد سریع به سیستم عصبی مرکزی است و مادهٔ P در ارتباط با درد آهسته است.
مسیرهای دوگانه برای انتقال سیگنال‌های درد به سیستم عصبی مرکزی > مسیر پالئواسپینوتالامیک برای انتقال درد آهسته > پروجکشن مسیر پالئواسپینوتالامیک (سیگنال‌های درد آهسته) به ساقهٔ مغز و تالاموس

مسیر پالئواسپینوتالامیک مربوط به درد آهسته به‌طور وسیعی در ساقهٔ مغز ختم می‌شود فقط یکدهم تا یک چهارم فیبرها همهٔ مسیر را تا تالاموس طی می‌کنند و اغلب آن‌ها در یکی از سه ناحیهٔ زیر ختم می‌شوند:
هسته‌های مشبک در بصل النخاع، پل مغزی و مزانسفال (مغز میانی)
ناحیهٔ بامی) تکتومی (در مزانسفال که در عمق برجستگی‌های فوقانی و تحتانی قرار گرفته‌است یا
ناحیهٔ خاکستری اطراف قنات مغزی که قنات سیلویوس را احاطه کرده‌است.
به نظر می‌رسد این نواحی پایین‌تر مغزی نقش مهمی در احساس انواع رنج اور درد دارند زیرا حیونانی که مغزشان در بالای مزانسفال قطع شده‌است تا مانع رسیدن سیگنال‌های درد به مخ شود. به دنبال آسیب به هر قسمت بدن شواهد غیرقابل انکاری از درد و ناراحتی را نشان می‌دهند از نواحی درد در ساقهٔ مغز، نورون‌های متعددی با فیبرهای کوتاه سیگنال‌های درد را به سمت بالا و به داخل هسته‌های داخل تیغه ای و شکمی - کناری تالاموس و همچنین نواحی از هیپوتالاموس و دیگر نواحی قاعدهی مغز رله می‌کنند.
مسیرهای دوگانه برای انتقال سیگنال‌های درد به سیستم عصبی مرکزی > مسیر پالئواسپینوتالامیک برای انتقال درد آهسته > توانایی بسیار ضعیف سیستم عصبی در لوکالیزاسیون دقیق منبع درد انتقال یافته در مسیر آهسته

لوکالیزاسیون درد انتقال یافته از مسیر پالئواسپینوتالامیک ضعیف است؛ مثلاً درد آهسته معمولاً فقط در قسمت بزرگی از بدن مانند یک بازو، یا یک پالمانه به یک نقطهٔ مشخص روی بازو یا پا قابل لوکالیزه شدن است. این پدیده با ارتباطات سیناپسی متعدد و منتشر در این مسیر همخوانی دارد و توجیه می‌کند که چرا بیماران اغلب مشکلات جدی در لوکالیزاسیون منبع برخی انواع دردهای مزمن دارند.
مناطق قشر مغزی مرتبط با درد
روزی دیگر

| 0 | 1 |
| --- | --- |
جلد بریتانیایی «روزی دیگر»: جلد بریتانیایی «روزی دیگر»
نویسنده(ها): دیوید لویتان
کشور: آمریکا
زبان: انگلیسی
گونه(های) ادبی: فانتزی، ادبیات داستانی نوجوانان، عاشقانه
انتشار: ۲۵ اوت ۲۰۱۵
ناشر: انتشارات آلفرد ای. کناف
گونه رسانه: چاپ (گالینگور و شومیز)، کتاب صوتی، کتاب الکترونیکی
شمار صفحات: ۳۲۷
شابک: شابک ‎۹۷۸-۱-۴۰۵۲-۷۳۴۳-۵
شماره اوسی‌ال‌سی: ۹۴۳۸۵۲۲۳۹
یک روز دیگر یا روزی دیگر (انگلیسی: Another Day) یک رمان عاشقانه و فانتزی برای نوجوانان نوشتهٔ دیوید لویتان نویسندهٔ آمریکایی است. این رمان در ۲۵ اوت ۲۰۱۵ از طریق رندوم هاوس چیلدرنز بوکز منتشر شد. روزی دیگر، دنبالهٔ رمان عاشقانهٔ محبوب نوجوانان، هر روز است. هر روز داستانی را از طریق چشم‌انداز «اِی»، روحی که عاشق دختری به نام ریانون می‌شود، شروع می‌کند. روزی دیگر دارای داستانی مشابه است. با این حال، از دیدگاه ریانون بازگو می‌شود. هر دو کتاب با دنباله‌ای در سال ۲۰۱۸ تحت عنوان روزی دنبال شدند که دیدگاه‌های اِی و ریانون را در فصل‌های مختلف به همراه بسیاری از دیدگاه‌های دیگر در بر می‌گیرد.
آذر (ایزد)

| آذر ایزد آتش  | آذر ایزد آتش  |
| --- | --- |
آتشدانی روی سکه‌ای از شاهنشاه اردشیر بابکان ساسانی.: آتشدانی روی سکه‌ای از شاهنشاه اردشیر بابکان ساسانی.
اطلاعات کلی: اطلاعات کلی
نام‌های دیگر:: آتش، آترش
اوستایی:: ātar
دین دبیره:: 𐬁𐬙𐬀𐬭
جنسیت:: ایزد (نرینه)
دوران پیدایش:: پیش از زرتشت
رده:: نگهبان آتش، گرمابخش
نماد:: آتش، نور و روشنایی
وابستگی:: ایزدان سی و سه‌گانه، ایزدان نگهبان روزهای ماه، ایزدهای دوازده‌گانه، چهار آخشیج
نگهبان روز:: نهم هر ماه
ایزدان همکار:: اشه وهیشته، ورهرام، سروش
گل:: آذریون (آفتابگردان)
جشنواره‌ها:: آذرگان
همتاها: همتاها
همتای یونانی:: هفائستوس
همتای رومی:: وولکان
همتای هندی:: آگنی
آذر یا آتش، ایزد آتش، نماد نظم راستین و فرزند اهورامزدا در آیین زرتشتی است و از یاوران ارته و هیشته است. او برای نیکی می‌جنگد و در اوستا از او با نام آترش نیز یاد شده است. در تقویم اوستایی روز نهم در هر ماه و ماه نهم در هر سال به نام این ایزد است که در ایران باستان هنگامی که روز نهم از ماه نهم هر سال فرا می‌رسید جشنی به نام آذرگان برپا می‌شد. در دین زرتشتی پنج آتش مینویی، پنج آتش آیینی و سه آتش اساطیری وجود دارد. آذر در نبردهایی که برای از بین بردن پلیدی انجام داده است در برابر اژی‌دهاک و اپوش قرار گرفته است و پیروز میدان بوده است.
جایگاه آذر در آیین زرتشتی

در آیین زرتشتی چندین ایزد به معنای موجودات ستودنی در اطراف اهورامزدا، خدای بزرگ این دین قرار دارند که هر یک به نوعی مظاهر عناصر طبیعی هستند. آتر، ایزد نرینهٔ آتش یکی از این ایزدان است و او را از یاران امشاسپند ارته وهیشته می‌دانند که البته در اوستای متأخر خود او را یک امشاسپند خوانده‌اند و نیایش پنجم به او اختصاص یافته است. پرستش آتش از اصول مذهبی این دین است.
در اساطیر ایزد آذر را فرزند و پسر اهورامزدا می‌خوانند همان‌گونه که همتای هندی او، اَگنی را فرزند دیائوس، خدای بزرگ هندی می‌خوانند. آذر را نماد نظم راستین و نشانهٔ مرئی حضور اهورامزدا می‌دانند.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| « | آفرین خوانم بر یَزِش و نیایش، نثار خوب، نثار آرزو کردنی و نثار ستایش آمیز که بر تو، ای آتش، پسر اهورَه مزدا تو شایستهٔ ستایش هستی، شایستهٔ دعا هستی، باشد که تو شایستهٔ ستایش، شایستهٔ دعا باشی، در خانه‌های مردمان نیکی باد مردی را که تو را به راستی بپرستد. |  » |
مردم در حالی که بَرسُم را در دست داشته‌اند، گوشت را به آتش تقدیم کرده و برای ایزد آذر قربانی می‌کردند. در هر خانه محلی برای قربانی کردن وجود داشت و فرد نیایشگر در مقابل آن آواز سر می‌داد:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| « | ای آتش، فرزند اهوره مزدا، تو شایستهٔ آن هستی که برایت قربانی و به درگاهت نیایش کنند؛ باشد که قربانی و ستایش مردم را خانهٔ آنها بپذیری. |  » |
او رابطی است بین اهورا مزدا و افرادی که برای او قربانی می‌کنند و از همکاران امشاسپند اَرتَه وَهیشته نیز می‌باشد و هنگامی که روان پرهیزکاران از چینود عبور کند، آذر آنجا ایستاده و تاریکی‌ها را نابود و روشن می‌کند. آذر، ایزدی پاک، خردمند، نیرومند، بخشندهٔ خوراک و فرزند، دوستار خانه و خانواده‌ها و نابود کنندهٔ دشمنان و دیوان است.
آذر برای خیر می‌جنگید و همین باعث شده است که در یکی از دعاهای زرتشتی از او به عنوان جنگجوی خوب دلیر یاد شود.
ریشهٔ نام

نام این ایزد در اوستا به صورت آتر یا آترش آمده است و در متون پهلوی از او با اسامی آتور، آتر و آتش یاد شده است. در متون فارسی نیز با اسم‌های آذر، آدر، آور و آتش خوانده شده است.
ریشهٔ این کلمات واژهٔ آدری در زبان سنسکریت است و به معنای شعله است. این واژه به عنوان صفت آگنی، خدای آتش هند به کار می‌رود.
آذر در تقویم اوستایی نو

در تقویم اوستایی نو یا زرتشتی، نهمین روز از هر ماه، آذر نام دارد و نهمین ماه در هر سال نیز آذر ماه نام دارد، در ایران باستان مردم نهمین روز آذر ماه هر سال را جشن می‌گرفتند و آن را آذر جشن یا آذرگان می‌نامیدند.
آتش‌های مینویی

آذر در آسمان، فضا و حتی در آتش‌های کوچک خانگی حضور دارد. در این باور اساطیری نزد ایرانیان، در جهان پنج گونه آتش مینویی وجود دارد.
آتش برزیسوه: این آتش در برابر اهورامزدا می‌سوزد.
آتش وهوفریانه: آتش وهوفریانه در بدن مردمان و جانوران قرار دارد.
آتش اوروازیشته: که در گیاهان حضور دارد.
آتش وازیشته: این آتش در ابرها جای دارد.
آتش سپنیشته: آتش سپنیشته در کانون خانواده قرار دارد.
آتش‌های آیینی

در کنار پنج آتش مینویی، سه آتش آیینی نیز، به نام‌های آتش وهرام، آتش آدُوران و آتش دادگاه وجود دارد.
آتش وهرام:آتش وهرام که شاه پیروزمند آتش‌ها است، در برابر تاریکی و دروغ می‌جنگد، به افراد نیرو می‌بخشد و نمادی از راستکاری است.
برای ساخت آتش وهرام شانزده آتش مختلف گرد آورده (آتش ایجاد شده توسط رعد و برق یکی از این شانزده آتش است) و سپس ۱۱۲۸ بار آن را در طول یک سال تطهیر می‌کنند. در ایران یک آتش بهرام در یزد و دیگری در تهران شعله‌ور است.
در آغاز هر پنج گاه چوب‌های معطری توسط مهم‌ترین و کامل‌ترین موبد در آتش بهرام سوزانده می‌شود و فقط او می‌تواند به آتش بهرام نزدیک شود، موبدان معمولی تنها از پشت پنجره‌های مشبک اجازهٔ مشاهده آن را دارند.
آتش آدُران: اهمیت این آتش از آتش وهرام کمتر است زیرا ساخت آن آسان‌تر است و با چهار آتش ساخته می‌شود.
آتش دادگاه: این آتش نیز همچون آتش آدران اهمیت کمتری نسبت به آتش وهرام دارد و افرادی که روحانی نیستند نیز می‌توانند از آن مراقبت کنند.
آتش‌های اساطیری

آتش آذر فرنبغ: آتشکده آذرفرنبغ را جمشید در فارس مخصوص موبدان بنا نهاده است.
آتش آذر گشنسب: آتش آذر گشنسب، آتش ارتشتاران سوار بر یال اسب خسرو، تاریکی‌ها را نابود نمود.
بنای این آتش که در آذربایجان قرار دارد، به کیخسرو نسبت داده می‌شود.
آتش آذر برزین‌مهر: آتش آذر برزین‌مهر از جهان تا دوران گشتاسب حفاظت می‌کرد و ساخت آتشکدهٔ آذر برزین‌مهر که ویژهٔ کشاورزان است و در خراسان قرار دارد به گشتاسب نسبت داده می‌شود.
آذر و اژی‌دهاک

هنگامی که فرهٔ ایزدی برای اولین بار از جمشید گریخت، سپندمینو برای به چنگ آوردن فره، ایزد آذر را و انگره‌مینو اژی‌دهاک را برگزیدند. زمانی که آذر به فرهٔ ایزدی نزدیک شد، اژی‌دهاک فریاد برآورد:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| « | ای آذر مزدا اهوره، واپس رو که اگر تو این فره ناگرفتنی را به دست آوری، هر آیینه من تو را به یک باره نابود کنم. بدان سان که زین پس، نتوانی زمین اهوره آفریده را روشنایی بخشی. |  » |
در این هنگام آذر دچار تردید می‌شود و اژی‌دهاک به‌سوی فره به حرکت در می‌آید اما این‌بار آذر دهان به سخن می‌گشاید:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| « | ای اژی دهاک سه پوزه! واپس رو که اگر تو این فرهٔ ناگرفتنی را به دست آوری، هر آیینه من تو را از پی بسوزانم و بر پوزه‌های تو آتش برافروزم، بدان سان نتوانی تباه کردن جهان اشه را بر زمین اهوره آفریده گام نهی. |  » |
اژی‌دهاک ترسان خود را عقب می‌کشد و در این هنگام فرهٔ ایزدی می‌گریزد و میترا آن را دریافت می‌کند.
آذر و دیو خشکسالی

در روایتی دیگر هنگامی که اَپوش، دیو خشکسالی باران را از باریدن بازداشت، آذر به یاری تیشتر خدای باران شتافت، هنگامی که تیشتر با اَپوش رو به رو شد، ابتدا از او شکست خورد و هزار گام از دریای فراخکرد دور گشت. پس تشنگی و خشکی جهان را فرا گرفت اما با کمک اهورا مزدا موفق شد که بر او پیروز شود و سپس با گرز خود بر آتش وازیشته می‌کوبد. دیو سپنجروش همکار اَپوش با دیدن شراره کشیدن آتش وحشت زده و هلاک می‌شود و سپس باران دو باره شروع به باریدن می‌کند.
آذر و گرشاسپ

گرشاسپ پهلوان نیز با وجود تمام کارهای نیکی که انجام داده بود، در مواجهه با آذر دچار خشم او گشت. گرشاسپ روزی با قصد پختن غذا بر روی سبزه‌ای که اژدهایی بر زیر آن خزیده بود، آتشی برپا کرد. حرارت و گرمایی که بر اثر شعله‌های آتش به وجود آمده بود، اژده‌ها را از خواب بیدار می‌کند و حرکت ناگهانی آن موجب می‌شود که غذا داخل آتش بریزد و بدین ترتیب آتش آلوده شود.
آلوده کردن آتش که در آیین زرتشتی گناهی نابخشودنی است سبب خشم آذر می‌شود و او پس از مرگ اجازهٔ ورود به بهشت را نمی‌یابد تا آن که با شفاعت زرتشت و ایزد گوشورن بخشیده می‌شود.
آذر و آواز سر دادن خروس

گفته شده است که، هنگامی که سه قسمت از شب می‌گذرد، ایزد آذر از ترس آن‌که آتش مقدس خاموش شود از سروش درخواست کمک می‌کند و سروش خروس را بیدار می‌کند و از او می‌خواهد که بانگ برآورد و انسان را از خواب بیدار کند تا به یاری آتش بشتابد.
پس خروس آواز سر می‌دهد که:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| « | ای انسان برخیز و نماز اشا به جای آور، به دیوها نفرین فرست وگرنه دیو دراز دست یوشاسب به شما غالب آید. |  » |
آذر در دربار گشتاسب

ایزد آذر برای روشن ساختن حقانیت آیین زرتشتی با وهومنه و ارته وهیشته همراه می‌گردد و وارد دربار گشتاسب می‌شود.
نقش خروس بر پارچه ساسانی
رضا وهدانی

| رضا وهدانی | رضا وهدانی |
| --- | --- |
اطلاعات پس‌زمینه: اطلاعات پس‌زمینه
زاده: ۱ فروردین ۱۳۱۲ تهران
درگذشته: اردیبهشت ۱۳۸۲ (۷۰ سال)
ژانر: موسیقی ایرانی موسیقی کلاسیک ایرانی
ساز(ها): تار سه تارپیانوویلنعودماندولیندفتمبک
سازهای اصلی: سازهای اصلی
تار: تار
استاد(ها): اسماعیل مهرتاشعلی‌اکبر شهنازیعلی‌نقی وزیریابوالحسن صباروح‌الله خالقیحسین دهلوی
رضا وُهدانی (زادهٔ ۱ فروردین ۱۳۱۲ در تهران – درگذشتهٔ اردیبهشت ۱۳۸۲ در تهران)، موسیقی‌دان، آهنگساز، نوازندهٔ تار و مدرس موسیقی اهل ایران بود.
زندگی هنری

رضا وهدانی، فرزند اسماعیل ۱ فروردین سال ۱۳۱۲ در تهران متولد شد. از کودکی به موسیقی گرایش داشت و از چوب و نخ برای خود وسیله‌ای ساخته بود که هنگام خواندن، با آن وسیله به اصطلاح ساز می‌نواخت. او در سن ۱۴ سالگی به کلاس هنرپیشگی جامعهٔ باربد که تحت نظارت «رفیع حالتی» اداره می‌شد رفت و در آنجا با «اسماعیل مهرتاش» آشنا شد و به فراگیری آواز و ردیف‌های موسیقی ایرانی و تلفیق شعر و موسیقی، نزد وی مشغول شد. او به نواختن «تار» علاقه داشت اما به دلیل مشکلات مادی قادر به خرید ساز نبود تا زمانی که یکی از زنان فامیل، پس از دیدن ذوق و علاقه‌اش سازی را به او هدیه داد و موجب آغاز شکوفایی وی در موسیقی شد. او در کلاس‌های جامعهٔ باربد، مدتی نزد «رضا معینی» تا اواسط کتاب اول تار و سه‌تار را فرا گرفت اما مدتی بعد، آن کلاس تعطیل شد. او پس از آن به هنرستان موسیقی ملی راه یافت. وی از آموزش‌های هنرمندانی نظیر: «روح‌الله خالقی» و «نصرالله زرینپنجه» ، «جواد شریعتمداری» ، «علینقی وزیری» ، «ابوالحسن صبا» و «حسین دهلوی» بهره برد.
وی پس از مدتی به کلاس‌های «علی‌اکبر شهنازی» راه یافت. علی اکبر شهنازی، طبقهٔ پایین محل کلاس خود را به‌طور رایگان در اختیار رضا وهدانی گذاشت تا به هنرجویان نت‌خوانی و گوشه‌های آوازی موسیقی را آموزش دهد. وی به جهت تشویق، درآمد حاصل از آن کلاس‌ها را هم به رضا وهدانی اختصاص داد. وهدانی به مرور و با کمک بانویی به‌نام «اقدس» که سال‌ها در کلاس‌های علی‌اکبر شهنازی حاضر بود، نوشتن ردیف‌های شهنازی را آغاز کرد. پس از آن علی‌اکبر شهنازی، طی دستخطی اجازهٔ چاپ و تکثیر ردیف‌های خود را به رضا وهدانی واگذار کرد.
وی همچنین در جوانی شاگرد «سید محمد سنگلجی» بود و در درس اخلاق او حاضر و غزلیات عرفانی را در آن مجلس با صدای خوش می‌خواند. وهدانی به توصیهٔ سید محمد سنگلجی با روح‌الله خالقی آشنا شد و از این طریق به رادیو راه یافت.
او مدتی نیز نزد «عبدالله دوامی» به فراگیری موسیقی پرداخت. وی از سال ۱۳۳۶ با حضور در ارکستر ویژه به سرپرستی «مشیر همایون شهردار» و پس از آن در ارکستر سازهای ایرانی به سرپرستی «روح‌الله خالقی» فعالیت‌های هنری خود را ادامه داد. او در سال ۱۳۳۷ به عنوان هنرآموز در وزارت فرهنگ و هنر استخدام شد.
رضا وهدانی در اواسط سال ۱۳۵۸ بازنشسته شد و فقط به تدریس و آموزش به‌صورت خصوصی پرداخت. او سفرهایی نیز به خارج از کشور داشت و در برخی از سمینارهای موسیقی، به سخنرانی پرداخت وی همچنین مدتی در کلاس‌های فوق برنامهٔ دانشگاه اشتوتگارت آلمان، به تدریس موسیقی کلاسیک ایرانی مشغول بود. وی علاوه بر تار به سازهای ویلن، عود، پیانو، ماندولین، دف و تمبک آشنایی داشت.
او کتاب «ردیف سازی موسیقی سنتی ایران» (ردیف آقا علی‌اکبر فراهانی معروف به روایت ردیف میرزا حسینقلی) به روایت علی‌اکبر شهنازی را در سال ۱۳۷۶ منتشر نمود.
آثار هنری

از جمله آثار رضا وهدانی، می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:
آثار مکتوب:
ردیف سازی موسیقی سنتی ایران به روایت علی‌اکبر شهنازی
ردیف آموزشی سازی و آوازی برای هنرآموزان در هفت دستگاه
آهنگسازی:
«رامین و رؤیا»
«انقلاب»
«گردش شور»
«گل قاصد»
«قطره اشک»
«ساقی»
درگذشت

رضا وهدانی در اردیبهشت سال ۱۳۸۲ بر اثر سرطان معده در سن ۷۰ سالگی درگذشت. پیکر او در ۳۱ اردیبهشت ۱۳۸۲ از مقابل تالار وحدت تهران تشییع و در بهشت زهرا به خاک سپرده شد.
چاوشی (دشتی)

مکان
| چاوشی چِوُشی، چوشکی | چاوشی چِوُشی، چوشکی |
| --- | --- |
روستا: روستا
محل : محل 
چاوشی: چاوشی
مختصات: ۲۸°۴۰′۴۹″شمالی ۵۱°۱۴′۱۸″شرقی﻿ / ﻿۲۸٫۶۸۰۲۷۸°شمالی ۵۱٫۲۳۸۳۳۳°شرقی﻿ / 28.680278; 51.238333: مختصات: ۲۸°۴۰′۴۹″شمالی ۵۱°۱۴′۱۸″شرقی﻿ / ﻿۲۸٫۶۸۰۲۷۸°شمالی ۵۱٫۲۳۸۳۳۳°شرقی﻿ / 28.680278; 51.238333
استان: بوشهر
شهرستان: دشتی
بخش: مرکزی
دهستان: خورموج
جمعیت: ۶۳۰ نفر (سرشماری ۹۵)
چاوشی، روستایی است از توابع بخش مرکزی شهرستان دشتی استان بوشهر ایران.
جمعیت

این روستا در دهستان خورموج قرار دارد و بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ آمار رسمی جمعیت آن (۱۳۸ خانوار) ۵۸۱ نفر می‌باشد.
مشاهیر

روستای چاوشی بزرگان زیادی را به استان و حتی کشور معرفی نموده است. بزرگانی چون: حجت‌الاسلام سید محمدحسن نبوی (سه دوره نماینده مردم بوشهر در مجلس شورای اسلامی و یک دوره خبرگان رهبری)، سید محمدصادق نبوی (شاعر و جزء اولین دبیران استان)، سید عبدالله علوی (شاعر و مداح اهل بیت)، سید عبدالله‌جعفر رضوی (از مدیران ارشد استان) و … که از مجال این عریضه خارج است.
وجه تسمیه

تعابیر از کلمه چاوش
در این‌جا چاوش به معنی نقیب سپاه و کسی که فرمان، تشویق و تهییج لشکر و سپاه جنگ را به منظور حمله و دفاع بر عهده دارد به کار برده شده است. (تاریخ بیهقی)
برای نمونه دو بیت شعر از نظامی گنجوی که کلمه چاوش را به کار برده در اینجا می‌آوریم:
«پسر چاوشان دید و تیغ و تبر قباهای اطلس کمرهای زر»
«زدل دادن چاوشان دلیر دلاور شده گور بر چنگ شیر»
(نظامی)
خاقانی چاوش را در شعرش رئیس تشریفات معرفی کرده و به کسی که در دربار شاهان یا در نزد امرا و بزرگان وظیفه‌دار امور تشریفاتی بوده و در روزهای سلام اشخاص را به حضور آنان معرفی می‌نموده است.
«ننه قباد مخوان کیقباد خوانش از آنک قباد چاوش روز سلام او زیبد.»
(خاقانی)
در اشعار شعرای دیگری چون: نظامی، خاقانی و پوربهای جامی چاوش را به عنوان نگهبان و مراقب کاروانیان به کار برده‌اند. (فرهنگ نظام) کسی که تعداد افراد سپاه و نام همه آنها و وظایفشان را بداند
ای خادم سپید تو هم خادم سپاه خورشید روم‌پرور و ماه حبش‌نگار
(خاقانی)
ولی آنچه در اینجا مد نظر ماست و همه مطلعین محلی و پیشینیان روستا به آن نظر دارند معنی جارچی و کسی است که دعوت رفتن به زیارت عتبات عالیات را می‌کند جارچی در فصل زیارت در روستاها و دهات به صورت سواره یا پیاده به راه می‌افتاده و مردم را به وسیله صدای خود (جار زدن) و خواندن اشعار مهیج و مناسب برای آن زیارت تشویق و ترغیب می‌نموده است (ناظم‌الاطباء) یا به آواز و اشعاری که فردی در جلو قافله زوار حرکت می‌نموده و اشعاری در منقبت و ستایش ائمه اطهار می‌سروده و باعث تهییج همراهان قافله می‌شده است.
در چاوش‌خوانی که منطقه دشتی در کل و روستای چاوشی به‌طور اخص زادگاه آن به نظر می‌رسد طبق رسوم منطقه در مراسمی که اشخاص زوار ائمه اطهار قبل و بعد از زیارت مردم را دعوت می‌کنند دو نفر خواننده چاوش به صورت مشاعره یک نفر یک بیت را طبق آهنگی خاص که به چاوش مشهور است می‌خواند و نفر دیگر بیتی دیگر را در جواب خواننده اول می‌خواند.
بانگ چاوشان چو از ره بشنود تا نبیند رو به دیواری کند
(مولوی)
خواننده چاوش: به کسی گفته می‌شود که در منقبت و ستایش ائمه اطهار و مناسب با زیارت عتبات عالیات اشعاری را با آهنگی خاص می‌خوانده است.
پس می‌تواند نتیجه گرفت وجه تسمیه چاوشی بیشتر به دلیل عبور کاروان‌های زوار از این منطقه بوده که به زیارت امام رضا (ع) و عتبات عالیات می‌رفته‌اند و هم اینکه مردم روستا چون اکثراً سادات و از مداحان و ذاکران اهل بیت بوده و خود نیز در خواندن چاوش مهارت خاصی داشته‌اند نامگذاری شده است.