زبان پرتغالی
گویش‌ها

گویش‌های پرتغالی به‌طور کلی به چهار گروه پرتغالی (اروپایی)، برزیلی، آفریقایی و آسیایی تقسیم می‌شوند. برخی از ویژگی‌ها و صداهای موجود در بسیاری از گویش‌های برزیلی مختص آمریکای جنوبی است و در اروپا یافت نمی‌شود. همین امر در گویش‌های سائوتومه‌ای، موزامبیکی، گینه بیسائویی، آنگولایی و کیپ وردی نیز رخ می‌دهد و آن‌ها دارای ویژگی‌هایی منحصر به آفریقا هستند. برخی پژوهشگران تفاوت میان پرتغالی و برزیلی را در حد تفاوت انگلیسی بریتانیایی و آمریکایی دانسته‌اند. دلیل عمده این تفاوت‌ها به پیش‌زمینه غیراروپایی شمار زیادی از گویشوران این زبان بازمی‌گردد که واژه‌ها و اصطلاحات بومی خود را به زبان جدید نیز وارد کرده‌اند. تفاوت این دو گویش در نگارش، تلفظ، آواشناسی و حتی در دستور دیده می‌شود.
پرتغالی معیار یا Estremenho زبان معیار پرتغالی است که خود دارای دو گونه متمایز پرتغالی و برزیلی است. در این میان پرتغالی پرتغال دارای دو نوع تلفظ لیسبونی و کویمبرایی و پرتغالی برزیل دارای دو نوع ریو دو ژانیرویی و سائو پائولویی است و گویش این چهار شهر تاثیرگذارترین گویش‌های پرتغالی هستند. در مستعمره‌های پیشین پرتغال در آفریقا، پرتغالی معیار اروپایی ترجیح داده می‌شود.
| گویش> پرتغال | نمونه صوتی> پرتغال | رایج در> پرتغال | پرتغال | پرتغال |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Açoriano | نمونه | آزور |  |  |
| Alentejano | نمونه | آلنتجو |  |  |
| Algarvio | نمونه | الگاروه |  |  |
| Alto-Minhoto | نمونه | شمال شهر براگا |  |  |
| Baixo-Beirão; Alto-Alentejano | نمونه | میانه پرتغال مرکزی |  |  |
| Beirão | نمونه | پرتغال مرکزی |  |  |
| Estremenho | نمونه | کویمبرا |  |  |
| Lisboeta |  | لیسبون |  |  |
| Madeirense | نمونه | جزیره مادیرا |  |  |
| Nortenho | نمونه | براگا و پورتو |  |  |
| Transmontano | نمونه | ترنسمونتانا |  |  |
برزیلی: برزیلی
| Caipira |  | سرزمین داخلی برزیل، شامل بیشتر ایالات سائو پائولو، پارانا، ماتوگروسو جنوبی، گوییاس و جنوب میناز ژرایس |  |  |
| Capixaba |  | ایالت اسپیریتو سانتو |  |  |
| Fluminense | نمونه | ایالت ریو دو ژانیرو |  |  |
| Baiano |  | باهیا و سرژیپه |  |  |
| Gaúcho |  | ریو گرانده جنوبی و اوروگوئه |  |  |
| Mineiro |  | ایالت میناس گرایس |  |  |
| Nordestino | نمونه | ایالات شمال شرقی |  |  |
| Nortista |  | حوضه آمازون |  |  |
| Paulistano |  | میان کلانشهر سائو پائولو از غرب تا مرز ایالت ریو دو ژانیرو در شرق |  |  |
| Sertanejo |  | ایالت‌های گوییاس، ماتو گروسو و ماتوگروسو جنوبی |  |  |
| Sulista |  | ایالت سانتا کاتارینا جنوب مرکز ایالت پارانا |  |  |
آفریقایی: آفریقایی
| Luandense (Angolano) | نمونه | آنگولا – لواندا (پایتخت) |  |  |
| Benguelense | نمونه | آنگولا – استان بنگوئلا |  |  |
| Sulista | نمونه | آنگولا – جنوب کشور |  |  |
| Caboverdiano | نمونه | کیپ ورد |  |  |
| Guineense | نمونه | گینه بیسائو |  |  |
| Moçambicano | نمونه | موزامبیک |  |  |
| Santomense | نمونه | سائوتومه و پرنسیپ |  |  |
آسیایی: آسیایی
| Timorense | نمونه | تیمور شرقی |  |  |
| Macaense | نمونه | ماکائو، چین |  |  |
چند نمونه از واژگان متفاوت در پرتغالی پرتغال، برزیل و آنگولا در زیر آورده شده‌است:
| فارسی | پرتغال | برزیل | آنگولا |
| --- | --- | --- | --- |
| آناناس | ananás, manchmal abacaxi | abacaxi, manchmal ananás | abacaxi, manchmal ananás |
| برو، دور شو | ir embora (یا bazar در میان جوانان) | ir embora (یا vazar در میان جوانان) | bazar, ir embora |
| اتوبوس | autocarro | ônibus | machimbombo |
| گوشی موبایل | telemóvel | celular | telemóvel |
| زاغه‌نشین | bairro de lata | favela | musseque |