اتحادیه همبستگی سولیدارنوشچ
آغاز فعالیت‌های زیرزمینی اتحادیه همبستگی

بعضی از رهبران اتحادیه که از چنگال ترور و سرکوب حکومت درامان مانده یا گریخته بودند در ۲۲ آوریل ۱۹۸۲ م. «کمیسیون موقت هماهنگی (برای مبارزه)» را تشکیل دادند. فعالیت‌های اتحادیه همبستگی شکلی مخفیانه و زیرزمینی به خود گرفت. اولین ثمره این تلاش‌ها سازماندهی تظاهرات اعتراضی در روز اول ماه مه، روز کارگر بود، روزی که حکومت هرساله از آن به عنوان نمایش حمایت کارگران از رژیم استفاده می‌کرد و ناخواسته نمی‌توانست مانع از انجام تظاهرات در آن روز شود. در شهر گدانسک ده‌ها هزار نفر از این فرصت برای بلندکردن صدای اعتراض خود استفاده کرده و حکومت را غافلگیر کردند. ۲ روز بعد، تظاهرات مردمی به مناسبت سالگرد تصویب اولین قانون اساسی لهستان در سال ۱۷۹۱ م. (اولین قانون اساسی در اروپا و دومین در دنیا) با سرکوب شدید میلیشیای خلقی به خون کشیده شد. حکومت و حزب حاکم همواره از یادبود این روز خودداری می‌کردند و آن را نماد نظام فئودالی-سرمایه داری می‌خواندند. در عرض چند ماه آتی، چندین هسته مبارزه زیرزمینی در سراسر کشور ایجاد شد و در اکتبر ۱۹۸۲ سری دیگری از اعتصابات در گدانسک شکل گرفت.
طی سال‌های ۱۹۸۳ تا ۱۹۸۸ اتحادیه همبستگی بالا و پستی‌های فراوانی را پشت سر نهاد. اعتراضات و درگیری‌های فرسایشی با حکومت ادامه یافت و گرچه با به‌کارگیری نیروهای لباس شخصی میلیشیای خلقی اغلب تظاهرات با خشونت سرکوب می‌شد، اما با ادامه فشار جامعه بین‌المللی و به‌دنبال مقاومت و تسلیم ناپذیری مخالفین و مردم، حکومت به بیهودگی حکومت نظامی که هزینه‌های زیادی را هم بر او تحمیل کرده بود پی برد و در روز ۲۲ ژوئیه ۱۹۸۳ لغو آن را پس از یک سال و نیم اعلام کرد در حالی‌که چند ماهی قبل از آن از یک سو لخ والسا و بعضی از دیگر رهبران اتحادیه همبستگی را آزاد کرده بود و از سوی دیگر به مراکزی که جنبش حرکت زیرزمینی خود را در آن‌ها متمرکز نموده بود حمله کرده و فعالان این مراکز را دستگیر کرده بود. حکومت اعلام عفو عمومی نمود و در نتیجه آن بیشتر دستگیر شدگان آزاد شدند. در همین زمان، دیوار و پارچه نویسی، چاپ و پخش اعلامیه‌های اتحادیه، فرستادن پیام‌های کوتاه برای مردم بر روی امواج رادیویی و روش‌های مشابهی که قبلاً در زمان جنگ دوم جهانی علیه اشغالگران نازی از سوی پارتیزان‌های «ارتش میهنی لهستان» به کار گرفته شده بودند رواج گسترده‌ای پیدا کردند.
از دیگر سو، هم‌زمان با لغو حکومت نظامی رژیم به روش‌های پیشرفته‌تر و جدید سرکوب روی آورد. در وزارت کشور «سازمان پژوهش‌ها و مطالعات امنیتی» تشکیل شد که وظیفه اصلی‌اش هماهنگی نیروهای حکومت در مقابله با اتحادیه همبستگی در سراسر کشور بود. کشتار مخفیانه برگزیدگانی از مخالفان آغاز شد و قتل‌هایی زنجیره‌ای در چندین نقطه کشور اتفاق افتاد. در پایان سال ۱۹۸۳ لخ والنسا به عنوان برنده جایزه صلح نوبل اعلام شد، اما دولت از صدور گذرنامه برای او به منظور شرکت در مراسم اهدای جایزه خودداری کرد و هرچند که سال‌ها بعد آشکار گردید که نیروهای امنیتی با ارسال مدارک گوناگون به کمیته صلح نوبل تلاش کرده بودند تا از اختصاص جایزه به والسا جلوگیری کنند، اما دانوتا، همسر والسا موفق شد تا خود را به مراسم مربوطه رسانده و جایزه را به نمایندگی از وی دریافت کند.
۲۲ ژولای ۱۹۸۴ بسیاری از فعالان جنبش از جمله گـِویَزدا٬ رولفسکی، فراسینیوک٬ سلوویک٬ کروپیونیتسکی ٬ میخنیک ٬ یاورسکی آزاد شدند.
۱۹ اکتبر ۱۹۸۴ کشیش یژی پاپیوشکو که از فعالان ضد رژیم بود توسط مأموران امنیتی وزارت کشور ربوده شده و سپس کشته شد.
۳ نوامبر ۱۹۸۴ تشییع جنازه کشیش پاپیوشکو به فرصتی برای اعتراض و تظاهرات توده وسیعی از مردم تبدیل شد و ۲۱ برنده جایزه نوبل مشترکاً تجاوز به حقوق بشر در لهستان را محکوم کردند.
۱۳ فوریه ۱۹۸۵ دادگاهی در گدانسک ضمن سلب حق دفاع و داشتن موکل٬ ۳ تن از رهبران برجسته جنبش از جمله آدام میخنیک را به حبس‌های طولانی مدت محکوم کرد.
دیگر رهبران جنبش زیرزمینی نیز متعاقباً دستگیر و محاکمه شدند. از جمله بوگدان بُروسـِویچ در ۹ ژانویه ۱۹۸۶ دستگیر و به زندان محکوم شد.