stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
المادنجاس

مکان
| Almadenejos | Almadenejos |
| --- | --- |
  نشان:   نشان
AlmadenejosLocation in Spain.: AlmadenejosLocation in Spain.
مختصات: ۳۸°۴۰′ شمالی ۴°۱۷′ غربی﻿ / ﻿۳۸٫۶۶۷°شمالی ۴٫۲۸۳°غربی﻿ / 38.667; -4.283: مختصات: ۳۸°۴۰′ شمالی ۴°۱۷′ غربی﻿ / ﻿۳۸٫۶۶۷°شمالی ۴٫۲۸۳°غربی﻿ / 38.667; -4.283
Autonomous community: کاستیا-لامانچا
استان: استان سیوداد رئال
Comarca: Valle de Alcudia
حکومت: حکومت
 • شهردار: Pedro Solana López
مساحت: مساحت
 • کل: ۱۰۲٫۸۸ کیلومتر مربع (۳۹٫۷۲ مایل مربع)
ارتفاع: ۵۲۰ متر (۱۷۱۰ فوت)
جمعیت (2009): جمعیت (2009)
 • کل: ۴۸۱
 • تراکم: ۴٫۷/کیلومتر مربع (۱۲/مایل مربع)
کد پستی: 13480
المادنجاس (به اسپانیایی: Almadenejos) یک شهرستان در اسپانیا است که در استان سیوداد رئال واقع شده‌است.
خصوصیات

المادنجاس ۱۰۲٫۸۸ کیلومترمربع مساحت و ۴۸۱ نفر جمعیت دارد و ۵۲۰ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
دودمان بارسلونا

| دودمان بارسلونا | دودمان بارسلونا |
| --- | --- |
نشان دودمان بارسلونا: نشان دودمان بارسلونا
خاندان مادر: بیونی‌ها
کشور: فرانک باختری امپراتوری مقدس روم پادشاهی آرل کنت‌نشین بارسلون شاهزاده‌نشین کاتالونیا پادشاهی آراگون تاج آراگون پادشاهی مایورکا پادشاهی والنسیا
بنیانگذار: ویلفردوی پشمالو
آخرین حاکم: مارتین یکم، پادشاه آراگون
عنوان‌ها:  پادشاه آراگون  پادشاه والنسیا  پادشاه مایورکا  پادشاه سیسیل  پادشاه ساردین وکرس  دوکنشین آتن  دوک نئوپاتریا  کنت اورژل  کنت بارسلون  کنت خیرونا  کنت اوسونا  کنت بسالو  کنت پرووانس  کنت فورکالکیور  کنت سردانیا  لرد مون‌پلیه 
انحلال: ۱۴۳۴ (مرد) ۱۴۴۵ (زن)
عزل: ۱۴۱۰
دودمان بارسلونا (به اسپانیایی: Casa de Barcelona) نام یک خاندان قرون‌وسطایی بود که از ۸۷۸ میلادی بر کنت‌نشین بارسلون فرمان می‌راند. از ۱۱۶۷ میلادی اینان به تاج آراگون دست یافته و تا ۱۴۱۰ میلادی هم این جایگاه را حفظ نمودند. آنها از نسل بلونی‌ها، نوادگان ویلفرد پشمالو هستند. آنها تا قرن سیزدهم بیشتر کنت‌نشین‌های کاتالونیا را به ارث برده و یک شاهزاده‌نشین کاتالونیا را تأسیس کرده و آن را از طریق ازدواج با پادشاهی آراگون متحد و سرزمین‌ها و پادشاهی‌های دیگر را تسخیر کردند تا اینکه در سال ۱۴۱۰ آخرین مرد مشروع شاخه اصلی، مارتین انسان‌گرا، درگذشت.  شاخه‌های فرعی شاخه های کادت خانه همچنان بر اورگل (از سال ۹۹۲) و گاندیا و نیز به طور متناوب از سال ۸۷۸ تا ۱۱۱۱ بر اوسونا، از سال ۱۱۱۲ تا ۱۲۴۵ بر پروانس و از سال ۱۲۸۲ تا ۱۴۰۹ بر سیسیل حکومت کردند. با سازش کاسپ در سال ۱۴۱۲، تاج آراگون به شعبه‌ای از خاندان تراستامارا که از نوادگان الینور اینفانتا از دودمان بارسلونا بود، منتقل شد.
استان انتره ریوس

مکان در 23x15px|border |alt=|link= آرژانتین
| استان انتره ریوز Provincia de Entre Ríos | استان انتره ریوز Provincia de Entre Ríos |
| --- | --- |
استان: استان
  پرچممهر:   پرچممهر
محل استان انتره ریوز در نقشهٔ آرژانتین: محل استان انتره ریوز در نقشهٔ آرژانتین
مختصات: ۳۲°۰۲′۵۲″جنوبی ۶۰°۱۶′۵۲″غربی﻿ / ﻿۳۲٫۰۴۷۷°جنوبی ۶۰٫۲۸۱°غربی﻿ / -32.0477; -60.281: مختصات: ۳۲°۰۲′۵۲″جنوبی ۶۰°۱۶′۵۲″غربی﻿ / ﻿۳۲٫۰۴۷۷°جنوبی ۶۰٫۲۸۱°غربی﻿ / -32.0477; -60.281
مرکز استان: پارانا
حکومت: حکومت
 • فرماندار: سرخیو اوریباری
مساحت: مساحت
 • کل: ۷۸٫۷۸۱ کیلومتر مربع (۳۰٫۴۱۸ مایل مربع)
جمعیت (۲۰۱۰): جمعیت (۲۰۱۰)
 • کل: ۱٫۲۳۶٫۳۰۰
 • تراکم: ۰٫۰۱۶/کیلومتر مربع (۰٫۰۴۱/مایل مربع)
اهلیت‌نام: entrerriano
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی ۳- (ART)
کد ایزو ۳۱۶۶: AR-E
وبگاه: www.entrerios.gov.ar
استان انتره ریوز ، به معنی میان رودان یکی از استان ۲۳ گانه آرژانتین، واقع در شمال شرق کشور می‌باشد که با استان‌های کورینتس، بوئنوس آیرس، سانتا فه و کشور اروگوئه مرز مشترک دارد. استان انتره ریوس به همراه سانتا فه و کوردوبا، بخشی اقتصادی – سیاسی به نام منطقه مرکزی تشکیل می‌دهد.
مشخصات

مرکز: پارانا (۲۵۰ هزار نفر)
مساحت: ۷۸٫۷۸۱ کیلومترمربع
جمعیت: ۱٬۱۵۸٬۱۴۷ (تا ۲۰۰۱)
فرماندار: سرخیو اوریباری
تاریخچه

پیش از ورود اسپانیایی‌ها به آمریکای جنوبی، استان انتره ریوز زیستگاه بومیان (گوارانی، چاروا، چانا) بود.
نخستین کسی که به انتره ریوز رسید، یک اسپانیایی به نام رودریگز سرانو بود.
اولین اقامتگاه دائمی اسپانیایی‌ها در بخش لاپاز کنونی و در اواخر سده ۱۶ برپا شد. خوان ده گارای، بانی شهر سانتا فه، این منطقه را " لا اوترا باندا " نامید. ارنانداریاس، فرماندار آسونسیون و بعدها بوئنوس آیرس، به جستجو در اراضی کشف نشده پرداخت. اما منطقه عملاً تحت تسلط بومیان بود تا اینکه در اواخر قرن ۱۷، گروهی از استعمارگران استان سانتا فه در باخا دل پارانا (پارانای امروزی) ساکن شدند. در همان زمان شهرهایی چون نوگویا، ویکتوریا، گوالگوایچو، گوالگوای، کونسپسیون دلاوروگوای و کنکوردیا نیز بنا شد.
توماس ده روکامورا نخستین کسی بود که جستجویی وسیع تر در منطقه انجام داد (۱۷۸۳) و آن را انتره ریوز نامید. در آن زمان و در بحبوحه انقلاب مه (۱۸۱۰) سکونتگاه‌های اروپاییان در کمترین حد خود بود. استعمارگرانی که در کرانه رود پارانا اقامت داشتند از مانوئل بلگرانو پشتیبانی می‌کردند.
در ۲۹ سپتامبر ۱۸۲۰ فرانسیسکو رامیرس تشکیل منطقه خودگردان " جمهوری انتره ریوس " اعلام کرد. اما این ادعا تا ژوئیه سال بعد (زمان قتل وی) برجا بود.
در سال ۱۸۵۳ طی میتینگی از تمام ایالات (به جز بوئنوس آیرس)، پارانا به عنوان مرکز کنفدراسیون آرژانتین به ریاست جمهوری خوستو خوزه ده اورکیزا شناخته شد. همچنین مرکز استان، شهر کونسپسون بود.
در پی سیاست‌های خوستو اورکیزا که هدفش جلب اروپایی‌ها بود، مهاجران بسیاری از آلمان، سوئیس، فرانسه و یهودیان روسیه در انتره ریوز ساکن شدند به طوریکه در سال ۱۹۰۳، ۳۶ درصد جمعیت را مهاجران تشکیل می‌دادند.
جغرافیا و اقلیم

استان، بخشی از منطقه میانرودان می‌باشد که اغلب شامل زمین‌های هموار با ماهورهایی به ارتفاع ۱۰۰ متر است. دو سیستم متفاوت از این تپه‌ها (اصطلاحاً کوچیا) به چشم می‌خورد که توسط رود گوالگوای از هم جدا شده‌اند: کوچیا گرانده در شرف و کوچیا ده مونتیل در غرب
انتره ریوز توسط رودها و جریان‌های آبی زیادی محدود می‌شود مانند رود پارانا و دلتای آن در غرب و جنوب، رود اروگوئه و رود موکورتا در شرق و رود گوایکوئیرارو در شمال. در واقع واژه " انتره ریوز " که به معنای میانرودان است اشاره به همین موضوع دارد.
آب وهوای استان از شمال به پامپاس از نیمه گرمسیری تا معتدل متغیر است و بارش سالانه ۱۱۵۰ میلیمتر می‌باشد . انتره ریوز در معرض توفان‌های شدید قرار دارد.
پارک‌های ملی ال پالمار و دیامانته و نیز چشمه‌های آب گرم حوضه رود اروگوئه در شهرهای کولون، ویا الیزا و فدراسیون از پدیده‌های طبیعی انتره ریوز به‌شمار می‌رود.
اقتصاد

استان انتره ریوز با تولید ناخالص داخلی برابر ۸/۷ میلیارد دلار در سال ۲۰۰۶ و درآمد سرانه ۶۷۱۰ ششمین استان از نظرتوسعه اقتصادی می‌باشد.
تکیه گاه اقتصادی استان، بخش کشاورزی (۱۵ درصد اقتصاد استان) و محصولاتی چون برنج (بیست درصد تولید ملی)، سویا، ذرت، گندم و مرکبات (دومین تولیدکننده کشور) می‌باشد. ۱۶ درصد مرکبات تولیدی به اروپا صادر می‌شود.
از سایر فعالیت درآمدزای انتره ریوز، پرورش دام (۵/۴ میلیون راس گاو) در زمینی به مساحت ۶۰ هزار کیلومتر مربع است. تولید سالانه فراورده‌های لبنی نیز ۲۵۰ هزار تن می‌باشد. در ضمن در بخش پرورش ماکیان، ۳۷ درصد گوشت مرغ و ۲۵ درصد تخم مرغ کشور در انتره ریوز تولید می‌شود.
تولیدات صنعتی حضور چشمگیری در اقتصاد استان دارند (۱۵ درصد). از جمله آنها: صنایع غذایی، چوب، شیمیایی، ماشینی و متالورژی می‌باشند.
تقسیمان سیاسی

استان به ۱۷ بخش (دپارتمان) تقسیم می‌شود.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  ۱ – بخش کولون ۲ – بخش کنکوردیا ۳ – بخش دیامانته ۴ – بخش فدراسیون ۵ – بخش فدرال ۶ – بخش گوالگوای ۷ – بخش گوالگوایچو ۸ – بخش ایسلاس دل ایبیکوی ۹ – بخش لاپاز |  ۱۰ – بخش نوگویا ۱۱ – بخش پارانا ۱۲ – بخش سان خوزه ده فلیسیانو ۱۳ – بخش سان سالوادور ۱۴ – بخش تالا ۱۵ – بخش اروگوای ۱۶ – بخش ویکتوریا ۱۷ – بخش ویاگوای |  |
قایق ها در بندری کوچک در رودخانه اروگوئه، در کولون، انتریوس، آرژانتین.
ناواهو

| کل جمعیت | کل جمعیت |
| --- | --- |
۳۰۰٬۴۶۰ (۲۰۱۵): ۳۰۰٬۴۶۰ (۲۰۱۵)
مناطق با جمعیت چشمگیر: مناطق با جمعیت چشمگیر
 ایالات متحده آمریکا ( ملت ناواهو،   آریزونا،   نیومکزیکو،   یوتا،   کالیفرنیا):  ایالات متحده آمریکا ( ملت ناواهو،   آریزونا،   نیومکزیکو،   یوتا،   کالیفرنیا)
زبان‌ها: زبان‌ها
زبان ناواهو، Plains Indian Sign Language (Navajo Sign Language), زبان انگلیسی: زبان ناواهو، Plains Indian Sign Language (Navajo Sign Language), زبان انگلیسی
دین: دین
Navajo Traditional, مسیحیت (mainly کلیسای کاتولیک), مورمونیسم، Native American Church: Navajo Traditional, مسیحیت (mainly کلیسای کاتولیک), مورمونیسم، Native American Church
قومیت‌های وابسته: قومیت‌های وابسته
آپاچی (قبیله)an (Southern Athabascan) peoples, (Northern Athabascan) peoples : آپاچی (قبیله)an (Southern Athabascan) peoples, (Northern Athabascan) peoples 
یک مرد ناواهوی امروزی در مانیومنت ولی.
ناواهو∗ (به انگلیسی: Navajo) نام یکی از بزرگ‌ترین قبایل سرخ‌پوست ایالات متحده آمریکاست.
ملت ناواهو با بیش از ۳۹۹٬۴۹۴ عضو قبیله ای ثبت نام کرده تا تاریخ ۲۰۲۱, بزرگترین قبیله به رسمیت شناخته شده از نظر فدرال در آمریکا است؛ ملت ناواهو دارای بزرگترین منطقه اختصاصی سرخپوستی در این کشور است. چهار گوشه در کنار این منطقه اختصاصی قرار دارد و این منطقه مساحتی بالغ بر ۲۷٬۰۰۰ مایل مربع (۷۰٬۰۰۰ کیلومتر مربع) در آریزونا، یوتا و نیومکزیکو دارد. در سراسر این منطقه به زبان ناواهو تکلم می‌شود، و بیشتر ناواهوها انگلیسی هم صحبت می‌کنند.
ایالات دارای بیشتر جمعیت ناواهو عبارتند از آریزونا (۱۴۰٬۲۶۳) و نیومکزیکو. (108,306). بیش از سه چهارم جمعیت ثبت نام کرده ناواهو در این دو ایالت زندگی می کنند.
جدا از خود ملت ناواهو،  گروه کوچکی از ناواهوتباران عضو قبایل سرخپوستی از نظر فدرال به رسمیت شناخته شده رودخانه کلرادو هستند.
بنابر افسانه‌های باستانی اقوام سرخپوست ناواهو، اجداد این قوم با ستاره‌نشین‌ها دیدار داشته و آنها با سپرهای پرنده به زمین آمده‌اند. ستاره‌نشینها همواره راهنمای این قبایل بوده‌اند.
شهرستان ابرکوه

| ابرکوه | ابرکوه |
| --- | --- |
موقعیت در استان: موقعیت در استان
اطلاعات کلی: اطلاعات کلی
کشور:  ایران
استان: یزد
مرکز شهرستان: ابرکوه
سایر شهرها: ابرکوه،مهردشت
بخش‌ها: مرکزی،بهمن
سال تأسیس: ۱۳۷۳ خورشیدی
نام‌های پیشین: برکوه، برقوه، ابرقوه، ابرقویه، ورکوه، ابرکویه، درکویه
اداره: اداره
فرماندار: حسین حاتمی زاده
مردم: مردم
جمعیت: ۵۱،۵۵۲ نفر (۱۳۹۵)
جغرافیای طبیعی: جغرافیای طبیعی
مساحت: ۵٬۳۸۱ کیلومتر مربع  کیلومتر مربع
داده‌های دیگر: داده‌های دیگر
پیش‌شمارهٔ تلفن: ۰۳۵
وبگاه: فرمانداری ابرکوه
شهرستان اَبَرکوه یکی از شهرستان‌های استان یزد است که در مرکز ایران قرار گرفته است. شهر ابرکوه مرکز این شهرستان است. ابرکوه در غرب استان یزد در ۳۰ کیلومتری مرز آن با استان فارس قرار دارد.
جمعیت

جمعیت شهرستان ابر کوه در سال ۱۳۹۵، برابر با ۵۱٬۵۵۲ نفر بوده‌است. آمارهای وزارت آموزش و پرورش حاکی از آن است که این شهر در ریشه کنی بی سوادی پیشگام و سرآمد دیگر شهرهای ایران می‌باشد. این شهر دارای دو نقطه شهری ابرکوه و مهردشت می‌باشد.
محلات ابرکوه که نام هر کدام وجه تسمیه خاص خود را دارد عبارتند از :  دربقلعه، نبادان، جهانستان، محله بازار، محله طاووس، نظامیه، دروازه میدان، گل کاران، گل میدان، دروازه علی.
وضعیت جغرافیایی

ابرکوه در حاشیه کویری واقع شده‌است. در ۲۰ کیلومتری شرق این شهرستان کویر نسبتاً وسیع ابرکوه واقع شده‌است و مرتفع‌ترین نقطه شهرستان تپه‌ای به ارتفاع ۲۳۷۸ متر است که در شمال غربی شهرستان قرار گرفته‌است.
مختصات جغرافیایی ابرکوه: ۳۱ درجه و ۷ دقیقه و ۴۴ ثانیه شمالی و ۵۳ درجه و ۱۶ دقیقه و ۵۷ ثانیه شرقی می‌باشد. (مختصات میدان اصلی شهر)
کویر ابرکوه

کویر ابرکوه آب اصلی خود را دو رودخانه موجود در حاشیه شمال غربی و رودخانه‌های دیگری که از حاشیه جنوب شرقی وارد کویر می‌شوند تامین می‌کند. قسمت اعظم این کویر را نمکزار با فرورفتگی‌های پراکنده فرا گرفته‌است. خاک‌های رسی باد کرده قسمت اعظم بخش جنوبی شرقی را فرا گرفته‌است و به صورت نوار کل نمکزار را در قسمت‌های دیگر دربر گرفته‌است. در حاشیه شمال غربی در حد فاصل خاک‌های رسی و نمکزار باتلاق قرار دارد. باتلاق‌ها به صورت نوار پهنی حاشیه شمال غربی کویر را می‌پوشانند.
راه‌های ورود به منطقه کویری

مسیر اول مسیر جاده ابرکوه به تفت و جاده خاکی مزرعه آخوند می‌باشد.
مسیر دوم مسیر ابرکوه به مهرآباد و سپس جاده خاکی اسفندآباد می‌باشد.
نقاط دیدنی

مجوعه پردیس ابرکوه واقع درمحله تاریخی دروازه میدان (خانه موسوی -خانه سیدعلی آقا-خانه آقازاده)
خندق تاریخی شهر (پیش از اسلام)
سرو کهن ابرکوه
یخچال ابرکوه
گنبد عالی
ساختمان گنبد عالی ابرکوه از سالم‌ترین ساختمان‌های زمانه سلجوقیان و از ارزشمندهای هنر [مهرازی] ایران است.
ساختار بنا از سنگ و چاروگ (ساروج) و هشت گوش است که بر روی کرسی چهارگوشی که گوشه‌هایش پخ شده ساخته شده، شکل گنبد در بخش آسمانه مانند عرقچین است بلندای ساختمان ۲۲، هر بدنه دیوار ۵/۴۲ و درآیگاه ۱/۲۰، بلندای آسمانه از درون ۱۲ و بلندای کرسی از روی زمین ۲ متر می‌باشد.
بر بدنه ساختمان ۳ رج چفدآویز زیر پایه گنبد ودو سنگ نبشته بخط کوفی بنایی از آجر برجسته که یکی زیر چفدآویزها و دیگری بر بالای درآیگاه است.
این آرامگاه، گور امیر شمس الدوله علی هزار اسب از خاندان دیلمیان و مادرش بوده که بدستور فرزندش فیروزان در سال ۴۴۸ ماهشیدی (قمری) ساخته شد.
گنبد عالی ابرکوه در سال ۱۳۱۲ به شماره ۱۹۵ در فهرست آثار ملی ایران نگاشته شد.
مسجد نظامیه
عمارت میان قلعه
کاسه رود
روستای باستانی مَیَم (Mayam) که در شاهنامه آورده شده است.
آب انبار ابرکوه
خانه قدیمی صولت
مناره‌های مسجد نظامیه
آرامگاه عزیزالدین نسفی
مقبره سردار مفخم
خانه آقازاده و بادگیر آن مربوط به دوره قاجار است و در ابرکوه، محله دروازه، میدان ابرقو واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۴ بهمن ۱۳۷۵ با شمارهٔ ثبت ۱۸۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
از سال ۱۳۹۳، اسکناس‌های ۲۰هزار ریالی با طرحی از نمای این خانه تاریخی در ایران منتشر شده‌است.
نقاط دیدنی > بادگیر

بادگیر این خانه یکی از بادگیرهای اصیل و زیبای ابرکوه محسوب می‌گردد که ۱۸ متر ارتفاع دارد و مساحت آن ۱۸ مترمربع است و در دهانه بادگیر ۱۹ دریچه تنظیم هوا وجود دارد که با بادگیر دوم هماهنگی و ارتباط دارد. این بادگیر می‌تواند تنظیمات هوا را حتی در زمانی که هیچ بادی نمی‌وزد، انجام دهد. این بادگیر، برخلاف اکثر بادگیرها، دو طبقه است.
منبع:
سرو ابرکوه

یکی از درختان سرو کهنسالی که در ایران همچنان استوار است، در شهر ابرکوه‌است که کهنسال‌ترین سرو جهان به‌شمار می‌رود. مارکوپولو در خاطرات سفرش به ایران می‌نویسد: «یکی از چند سروی که در ایران دیده‌ام سرو خوش بالای ابرکوه‌است که همچون آبشاری سبز از آسمان بر روی زمین تنیده ابرکوه فرو می‌آید و از هر طرف که وارد ابرکوه شوی سرو کهنسال و پرطراوت مانند چراغ دریایی سبزی ما را به بندر دریای کویر و خورشید تابان فرا می‌خواند»... حمدالله مستوفی هم می‌نویسد:” آنجا سروی است که در جهان شهرتی عظیم دارد. چنانچه سرو کشمیر و بلخ شهرتی داشته و اکنون این از آن‌ها بلندتر و بزرگتر است. “....
دانشمند روس الکساندروف، عمر این سرو را بیش از ۴٬۵۰۰ سال می‌داند. برخی از افسانه‌ها، کاشتن آن را به زرتشت نسبت می‌دهند و برخی نیز به یافث (پسر نوح)[نیازمند منبع].
Alternative Source for Persian and Foreign Users:
https://fa.everybodywiki.com/Abarkuh_Cypress
تقسیمات کشوری

بخش مرکزی شهرستان ابرکوه
دهستان تیرجرد
دهستان فراغه
شهر: ابرکوه
بخش بهمن
اسفندار
مهرآباد
شهر: مهردشت
فرمانداران

محمد حسین امامی؛محمد کاظمی نسب؛
نبی رسولی؛
اسماعیل برزگرزاده،محمد هادی زارع زاده
بخشداران

عباس مهری ابرقوئی بخشدار مرکزی
محمد علی اکرمی بخشدار بهمن
مراکز علمی

دانشگاه آزاد ابرکوه از تاریخ ۱۳۷۳ افتتاح گردیده.
دانشگاه پیام نور واحد ابرکوه
دانشکده پیراپزشکی ابرکوه دانشگاه علوم پزشکی یزد
دانشگاه شریف مرکز آموزش عالی فنی و حرفه‌ای ابرکوه
مرکز علمی کاربردی واحد ابرکوه
منابع تاریخی و سخن بزرگان در مورد ابرکوه

در سبب نام‌گذاری ابرقو تاریخ و جغرافی نویسان، علت‌هایی را ذکر نموده‌اند. یاقوت از این شهر با عنوان «ابرقوه» یاد کرده و نوشته‌است:
«برخی آن را ابرقویه نوشته‌اند و اهل فارس ورکوه نامیده‌اند به معنی فوق‌الجبل و …»
قزوینی نیز نام آن را به صورت درکوه آورده و به قرب الجبل معنی کرده‌است.
حمدالله مستوفی در خصوص وجه تسمیه ابرکوه می‌نویسد:
«اول در پایان کوهی ساخته بودند و برکوه می‌گفتندی و بعد از آن در صحرایی که اکنون است این شهر کردند.»
مؤلف فارسنامه ناصری نیز در این باره چنین نوشته‌است:
«در اصل «برکوه» یعنی سینه کوه، الفی بر آن افزودند، ابرکوه گردید. پس تصرف عربی در آن نموده، ابرقوه گفتند.»
محمد بن خلف تبریزی از این شهر با عنوان «ابرکوه» یاد نموده و دربارة آن چنین آورده‌است:
«ابرکوه» به ضم کاف نام شهری است در عراق عجم و چون آن شهر برزمینی که در ته آن، کوه است واقع شده، به این نام موسوم ساختند و معرب آن «ابرقو» است؛ و سرانجام مؤلف کتاب اقلیم پارس بر این باور است که نام اصلی «ابرقو»، «برکوه» بوده‌است که به مناسبت جایگاه شهر پیشین بر بالای صخره‌های کوتاه در دوران ساسانیان، آن را به این نام خوانده‌اند و به مرور زمان، مصوت کوتاه الف برآن افزوده شده و به صورت «ابرکوه» درآمده. «این شهر در دو نوبت احداث شده، نوبت اول به حدود پنج هزار سال پیش می‌رسد و شهر در دامنه تپه‌هایی که نزدیک هم قرار دارند به وجود آمده و نامش برکوه یا برقو بوده‌است و شهرت چندانی نداشته و ابرقوهی که در قرنهای بعد در محل فعلی ایجاد شده، اهمیت و جمعیت بیشتری داشته و کلمة «ابر» در جلوی اسم نشان دهنده مفهوم بزرگی و عظمت شهر بوده‌است.»
توضیح اینکه پیشوند «ابر» که صورت قدیمی تر حرف اضافه «بر» در زبان پهلوی و فارسی باستان است و در شهرهای دیگر چون: ابرغان ـ از بخش‌های شهراسب ـ ابرشهرـ به معنی شهر بالا و نام قدیم ناحیه‌ای بوده که نیشابور در آن قرار داشته‌است ـ و ابرقباد ـ شهری برکنارة شرقی رود دجله ـ نیز به کار رفته‌است، به این جهت بوده که آن نام را به بزرگی و اهمیت یاد کنند.
ابوالفتح قهرمانی می‌نویسد: این شهر در دامنه سپید و تپه‌های سیاه‌رنگ که نزدیک هم قرار دارند، به‌وجود آمده، احتمالاً نامش «برکوه»، «ورقو» یا «برقو» بوده‌است و خیلی کوچک بوده و آوازه‌ای نداشته‌است. حتی از قریه «میم» که چهار راه ابرایشم به حساب می‌آمده، شهرتش کمتر بوده، زیرا چند خانواری بیش در آن سکونت نداشتند.
آن ابرقوه که شهرتی داشته، در قرون بعد و در محل فعلی ایجاد شده‌است و اهمیت بزرگی و جمعیت بیشتری که داشته، کلمه «ابر» که معنی بزرگی می‌دهد در جلو آن قرار گرفته‌است که مفهوم ابرقوه بزرگ را برساند.
در سال۱۳۵۰ ش، وزارت کشور، نام این شهر را از «ابرقو» به «ابرکوه» تغییر داد. اما در محاورات مردم هنوز لفظ «ابرقو» متداول است.
نگارخانه

خانه آقازاده ابرکوه
کلاه فرهنگی خانه آقازاده ابرکوه
خانه سید علی آقا
خانه سید علی آقا
خانه صولت ( اداره میراث فرهنگی شهرستان ابرکوه)
خانه صولت( اداره میراث فرهنگی شهرستان ابرکوه)
خانه صولت( اداره میراث فرهنگی شهرستان ابرکوه)
بادگیر دو طبقه ابرکوه
خانه آقازاده ابرکوه
خانه آقازاده ابرکوه
خانه آقازاده ابرکوه
خانه آقازاده ابرکوه
یخچال خشتی ابرکوه
یخچال خشتی ابرکوه
مناره مسجد جامع ابرکوه
سرو ابرکوه
پانورامایی از یخچال خشتی ابرکوه
مناره ابرکوه
سرو کهنسال شهرستان ابرکوه با ۲۵ متر ارتفاع ۱۸ متر محیط و ۵٫۱۱ متر اندازه دور تنه.
پروانه

برای دیگر کاربردها، پروانه (ابهام‌زدایی) را ببینید.
| پروانه | پروانه |
| --- | --- |
رده‌بندی علمی: رده‌بندی علمی
فرمانرو:: جانوران
شاخه:: بندپایان
رده:: حشرات
راسته:: پولک‌بالان
(طبقه‌بندی‌نشده):: گُرزشاخکان
تیره‌ها: تیره‌ها
 بالاخانواده‌ها پشیزبال پروانه‌های غربی  بالاخانواده‌ها پروانه‌وارها پروانه‌های دم‌چلچله‌ای  پروانه‌های چشمه  دوشیزه‌پروانگان  گرگ‌پروانگان  رودبالان:  بالاخانواده‌ها پشیزبال پروانه‌های غربی  بالاخانواده‌ها پروانه‌وارها پروانه‌های دم‌چلچله‌ای  پروانه‌های چشمه  دوشیزه‌پروانگان  گرگ‌پروانگان  رودبالان
پَروانه یا فرانک حشره‌ای است از دسته پولک‌بالان، از خانواده طبقه‌بندی‌نشده گُرزشاخکان. الگوهای گوناگون رنگارنگ بر روی بال‌های پروانه‌ها و پرواز نامنظم ولی باوقار آن‌ها باعث شده تا تماشای پروانه یکی از سرگرمی‌های محبوب در برخی کشورها به‌شمار بیاید.
پروانه‌ها دارای چهار مرحله در زندگیشان هستند: مرحلهٔ اول تخم است، که پروانهٔ بالغ تخم‌گذاری می‌کند. مرحلهٔ دوم که تبدیل به لارو می‌شود. در این مرحله لارو (کرمینه) مقدار زیادی برگ می‌خورد تا خود را برای مرحلهٔ بعد آماده کند. مرحلهٔ سوم شفیره است که کرم تاری به نام پیله به‌دور خود می‌بافد و مدتی در آن بدون هیچ غذایی زندگی می‌کند. مرحلهٔ چهارم که پروانه است و جانور بالغ که دارای بال است از پیله بیرون می‌آید.
ساختار بدن

بدن یک حشره شامل ۶ قطعه به‌هم جوش خورده است که ۴ قطعه آن دارای زائده هستند. آرواره‌های پایین و اولین آرواره بالا نسبت به دهان در اطراف واقع می‌شوند و یک لب بالایی دهان را از جلو محافظت می‌کند. ماگزیلای دوم لب پایینی را می‌سازد. این اندام‌های ذکر شده قطعات دهانی خردکننده و جونده را تشکیل می‌دهند. در پروانه آرواره بالا به صورت قطعات دهانی مکنده خارج می‌شود.
هر یک از ۳ قطعه سینه در بردارنده یک جفت پا است و به قطعات دوم و سوم یک جفت بال نیز متصل است. در شکم حشره، ۷ قطعه اول بدون زائده هستند. در قطعات هشتم و نهم زائده‌ای وجود دارد که به کار تخم‌گذاری کمک می‌کنند. مخرج در قطعه دهم قرار دارد. دو قطعه آخر سینه‌ای و ۸ قطعه اول شکمی دارای روزنک‌های زوجی هستند که به دستگاه تنفسی نایی منتهی می‌شوند.
پوست بدن

سطح بدن دارای پوششی ویژه است که در دوران رشد پس جنینی و به هنگام پوست اندازی به شدت تحت تأثیر اعمال فیزیولوژیک مختلف قرار می‌گیرد. پوست بدن بر عکس کرم‌ها و نرم‌تنان از استحکام و مقاومت زیادی برخوردار است. بررسی‌های بافت‌شناسی پوست که به‌وسیله میکروسکوپ نوری انجام شده نشان می‌دهد که پوست از دو لایه مشخص یکی یاخته‌های روپوستی و دیگری لایه کوتیکول تشکیل می‌شود.
پوست بدن به‌طور کلی وظایف زیر را انجام می‌دهد:
بدن را در برابر عوامل فیزیکی و مکانیکی مختلف محیط مانند زرهی محافظت می‌کند.
از تبخیر آب بدن که در زندگی حشرات دارای اهمیت ویژه‌ای است جلوگیری کرده و مانع نفوذ مواد سمّی و خارجی به بدن می‌شود.
حشره را در برابر تغییرات بیش از اندازه گرمای محیط محافظت می‌کند.
غده‌های پوستی

غده‌های پوستی اعم از تک سلولی یا چند سلولی بلافاصله در زیر کوتیکول یا اندکی فراتر قرار می‌گیرند. ترشحات آن‌ها در مراحل مختلف زندگی حشره، اعمال بسیار گوناگونی را انجام می‌دهند. مهم‌ترین غده‌های پوست عبارتند از: غده‌های چرب کننده، غده‌های مومی، غده‌های لاکی، غده‌های ابریشم‌ساز و غده‌های پوست‌اندازی.
ماهیچه‌های بدن

بیش از یک قرن است که معلوم شده است ماهیچه‌های بدن حشرات مانند دیگر بندپایان بجز در موارد استثنایی عموماً از نوع ماهیچه‌های مخطط است. رنگ آن‌ها معمولاً روشن یا خاکستری است اما ماهیچه‌های بال زرد، نارنجی یا قهوه‌ای روشن هستند. اینگونه رنگ آمیزی به سبب وجود رنگدانه‌های گوناگونی است که در ساختمان آن‌ها پراکنده‌اند. چون بدن حشرات و پیوست‌های آن‌ها از بندهای زیادی تشکیل شده است به این دلیل تعداد ماهیچه‌ها برای تأمین حرکات آن‌ها بسیار زیاد و قابل توجه است؛ چنانچه در بدن لارو بعضی از پروانه‌ها تعداد آن‌ها ۳۰۰۰ و گاهی بیشتر است.
دستگاه تنفس

تنفس به‌وسیله شبکه‌ای از لوله‌های میان تهی ویژه به نام نایدیس صورت می‌گیرد. مجموع این لوله‌ها و انشعابات متعدد آن‌ها به‌طور کلی دستگاه تنفسی حشره را به‌وجود می‌آورد. نایدیس‌ها لوله‌های برون‌پوستی منشعبی هستند که در دو طرف جانبی بدن به‌وسیله روزنه‌های متقارن به نام استیگمات به بیرون باز می‌شوند.
نایدیس‌ها به رنگ نقره‌ای شفاف بوده و درون آن‌ها دارای پوشش کوتیکولی مارپیچی به نام تنیدیوم می‌باشد. انتهای هر یک از لوله‌های تنفسی به یک سلول نایدیسی و لوله‌های تنفسی بسیار باریک به نام تراکئول ختم می‌شود. این تراکئول‌ها که قطر آن‌ها کمتر از یک میکرون است برای اکسیژن‌رسانی به‌طور مستقیم به سوی اندام‌ها، بافت‌ها و سلول‌های بدن کشیده می‌شود.
دستگاه گردش خون

دستگاه گردش خون حشرات در مقایسه با دیگر جانوران بی‌مهره سلوم‌دار بسیار ساده بوده و تنها از یک لوله پشتی تشکیل شده است. این لوله در ناحیه شکم معمولاً قلب و در قفسه سینه و سر، آئورت را به‌وجود می‌آورد. در پروانه لوله پشتی با خانه‌های قلب است. در این حالت قلب به تعدادی اتاقک که در بیشتر موارد تعداد آن‌ها به ۸ عدد می‌رسد تقسیم شده است. جریان خون به داخل قلب به‌وسیله روزنه‌های جانبی آن که در حد فاصل خانه‌ها قرار دارند انجام می‌گیرد.
تولید مثل

در پروانه جنین به صورت رشد نیافته‌ای از تخم درمی‌آید و در ظاهر به کرم‌های حلقوی می‌ماند. این لاروها طی پوست‌اندازی‌های متوالی رشد می‌کنند و سرانجام محفظه‌هایی در دیواره بدن پدید می‌آید و قرصک‌های شفیره‌ای آغاز به پیدایش می‌کنند. این دیسک‌ها جوانه‌های درونی هستند که بعدها زائده‌های جانور بالغ مانند بال‌ها، پاها و قطعات دهانی جدید از آن‌ها حاصل می‌شوند. تغییر شکل لارو کرمی شکل به جانور بالغ در درون پیله انجام می‌شود. در این مرحله محفظه‌هایی که محتوی قرص‌های شفیره‌ای هستند باز می‌شوند و زوائد بدن جانور بالغ کم‌کم ظاهر می‌شوند.
چند نمونه از پروانه‌ها > پروانه اطلسی

این حشره شب‌زی بزرگ‌ترین بال‌ها را در میان گروه پروانه‌ها دارد. اما بدن او کوچک است و در حدود ۵ سانتیمتر طول دارد. بال‌های جلویی نوع بالغ به سمت عقب خم شده و هر چهار بال او دارای طرح‌های نیمه شفاف می‌باشند.
چند نمونه از پروانه‌ها > پروانه بلوطی

این پروانه درشت هیکل دارای شاخک‌های بسیار کوچکی است و تا به سن بلوغ نرسد، غذا نمی‌خورد. نرها و ماده‌ها از نظر اندازه و رنگ با همدیگر فرق دارند. نوع نر خیلی بزرگ‌تر از نوع ماده است. نوع ماده تا زمانی که نوع نر آن را پیدا کند و با او جفتگیری نماید، پرواز نمی‌کند.
چند نمونه از پروانه‌ها > پروانه شطرنجی دم چلچله‌ای

این پروانه استوایی که در همه جا پراکنده است، یک پروازکننده قوی است و احتمالاً برای پیدا کردن غذا مهاجرت می‌کند. پیله این پروانه به خوبی استتار شده و در صورت مورد تهدید قرار گرفتن، شاخ چنگالی شکل پشت سرشان را باد می‌کند. این شاخ بوی تنفرانگیز و بدی را در فضا منتشر می‌کند.
چند نمونه از پروانه‌ها > پروانه فینیقیه‌ای

نام دیگر این پروانه آپولوی کوچک می‌باشد. این پروانه در مناطق کوهستانی زندگی می‌کند و به ندرت درمناطق پایین‌تر دیده شده است. طرح روی بال‌های این پروانه متغیر است بال‌های او بسیار نازک بوده و دارای پولک‌های ظریفی می‌باشند که نیمه شفاف به نظر می‌آید. پروانه فینیقیه در مقابل سرما بسیار مقاوم است و با وجود آن فقط در فصل تابستان فعال است.
چند نمونه از پروانه‌ها > پروانه کوچک پستچی

این پروانه استوایی در حاشیه جنگل‌ها زندگی می‌کند و از شهد گل ساعتی تغذیه می‌کند. گونه این پروانه دارای ۳۰ رنگ مختلف بوده و با لرزاندن بال‌های خود پرندگان مزاحم را از خود دور می‌کند.
نگارخانه > پرستودُم‌ها

پرستودم کمیاب،
Iphiclides podalirius.
پرنده‌بال پالاوان،
Troides trojana.
پرنده‌بال کیرن،
Ornithoptera priamus.
Blue Mormon,
Papilio polymnestor.
پرستودم باغButterfly,
Papilio aegeus.
Pipevine Swallowtail,
Battus philenor.
Common Mime,
Chilasa clytia.
نگارخانه > پروانه‌های کاهی‌بال

سفید سبزرگه،
Pieris napi.
پروانهٔ لپتیدای خردلی (en)