مریلین مونرو

بازیگر، خواننده و مدل اهل ایالات متحده آمریکا (۱۹۲۶–۱۹۶۲)
«نورما جین» به اینجا تغییرمسیر دارد. برای دیگر کاربردها، نورما جین (ابهام‌زدایی) و مریلین مونرو (ابهام‌زدایی) را ببینید.
| مریلین مونرو | مریلین مونرو |
| --- | --- |
Marilyn Monroe: Marilyn Monroe
مونرو در ۱۹۵۳: مونرو در ۱۹۵۳
تلفظ: ˈmærəlɪn mənˈroʊ
نام هنگام تولد: نورما جین مورتنسن
زادهٔ: ۱ ژوئن ۱۹۲۶ لس آنجلس، کالیفرنیا، ایالات متحده آمریکا
درگذشت: ۴ اوت ۱۹۶۲ (۳۶ سال) لس آنجلس، کالیفرنیا، ایالات متحده آمریکا
علت مرگ: مصرف بیش از حد باربیتورات
مدفن: گورستان وست‌وود
دیگر نام‌ها: نورما جین بیکر
پیشه‌ها: بازیگر مدل خواننده
سال‌های فعالیت: ‎ ۱۹۴۵–۱۹۶۲
آثار: فهرست نقش‌ها و جایزه‌ها ترانه‌شناسی
همسران:  جیمز دوگرتی (ا. ۱۹۴۲–ج. ۱۹۴۶)  جو دی‌ماجیو (ا. ۱۹۵۴–ج. ۱۹۵۵)  آرتور میلر (ا. ۱۹۵۶–ج. ۱۹۶۱) 
والدین: چارلز استنلی گیفورد (پدر) گلادیس پرل بیکر (مادر)
خویشاوندان: برنیس بیکر میراکل (خواهر ناتنی)
وبگاه: marilynmonroe.com
امضاء: امضاء
: 
مریلین مونرو (به انگلیسی: Marilyn Monroe، ‎/ˈmærəlɪn mənˈroʊ/‎؛  ۱ ژوئن ۱۹۲۶ به نام نورما جین مورتنسن – ۴ اوت ۱۹۶۲) بازیگر و مدل آمریکایی بود. او که به ایفای نقش «بامب‌شل بلوند» (ر.ک. بامب‌شل) در فیلم‌های کمدی آوازه داشت، به یکی از محبوب‌ترین نمادهای سکس در دههٔ ۱۹۵۰ و اوایل دههٔ ۱۹۶۰ تبدیل شده بود و نماد انقلاب جنسی در این دوران هم به شمار می‌رفت. وی به مدت یک دهه از بازیگران نقش اول بود و تا زمان مرگش در سال ۱۹۶۲، فیلم‌هایش ۲۰۰ میلیون دلار (معادل ۲ میلیارد دلار در ۲۰۲۲) فروش داشت. مونرو را از نمادهای اصلی در فرهنگ مردمی می‌شناسند. انستیتوی فیلم آمریکا در سال ۱۹۹۹، مونرو را ششمین زن در فهرست بزرگ‌ترین افسانه‌های زن روی پردهٔ سینما در عصر طلایی هالیوود رتبه‌بندی کرد.
مونرو که در لس آنجلس زاده و بالنده شده بود، دوران کودکی خود را زیر نظر ۱۲ خانوادهٔ موقت و یک یتیم‌خانه گذراند؛ تا این‌که در سن ۱۶ سالگی با افسر پلیسی به‌نام جیمز دوگرتی ازدواج کرد. او در طول جنگ جهانی دوم ابتدا در کارخانه‌ای مشغول به کار شد؛ ولی کمی بعد با عکاسی از فرست موشن پیکچر یونیت دیدار و حرفهٔ جدیدی را به‌عنوان یک مدل پین‌آپ موفق آغاز کرد. پس از آن، مونرو قراردادهای کوتاه‌مدتی با شرکت‌های فاکس قرن بیستم و کلمبیا پیکچرز بست و مدتی در نقش‌های جزئی ظاهر شد. او در اواخر سال ۱۹۵۰ قرارداد جدیدی با فاکس امضا کرد و با ایفای نقش اصلی در فیلم‌های کمدی همچون به همان جوانی که حس می‌کنی (۱۹۵۱) و میمون‌بازی (۱۹۵۲) و نیز فیلم‌های درام همچون برخورد در شب (۱۹۵۲) و زحمت در زدن به خودت نده (۱۹۵۲) به محبوبیت رسید. وقتی لو رفت که مونرو پیش از محبوبیتش برای عکس‌های برهنه ژست می‌گرفته، رسوایی به بار آمد؛ اما این رسوایی به حرفه‌اش آسیب نرساند و حتی میزان علاقه به فیلم‌هایش را هم افزایش داد.
مونرو تا سال ۱۹۵۳ به یکی از بازیگران پرطرفدار و نیز برگزیدهٔ بازاریابان در هالیوود تبدیل شده بود. فیلم نوآر نیاگارا (۱۹۵۳) آشکارا روی جذابیت جنسی‌اش تأکید داشت و فیلم‌های کمدی آقایان موطلایی‌ها را ترجیح می‌دهند (۱۹۵۳) و چگونه می‌توان با یک میلیونر ازدواج کرد (۱۹۵۳) او را در نقش «بلوند احمق» به تصویر می‌کشیدند. در همین سال، عکس‌های برهنه‌اش وسط مجلهٔ پلی‌بوی و روی جلد نخستین شماره‌اش چاپ شدند. مونرو در سراسر دورهٔ حرفه‌ای خود، نقش مهمی در ایجاد و مدیریت تصور عموم مردم از خودش داشت، اما ایفای نقش‌های تکراری و دریافت دستمزد کم از شرکت‌های فیلم‌سازی باعث دلسردی او شدند. او در اوایل سال ۱۹۵۴ به دلیل خودداری از مشارکت در یک پروژهٔ فیلم، به‌طور موقت بیکار شد اما با پذیرش نقش در فیلم خارش هفت‌ساله (۱۹۵۵) که یکی از بزرگ‌ترین موفقیت‌های گیشه در سال‌های فعالیت حرفه‌ایِ او بود، به سینما بازگشت.
زمانی که شرکت‌های فیلم‌سازی همچنان میلی به تغییر دستمزد مونرو نداشتند، او شرکت تولید فیلم خودش را در سال ۱۹۵۴ تأسیس کرد و زیر نظر لی استراسبرگ، در اکتورز استودیو به یادگیری بازیگری متد پرداخت. فاکس در همین سال، قرارداد جدیدی را به مونرو پیشنهاد کرد که به او اجازهٔ نظارت بیشتر روی پروژه و دریافت دستمزد بالاتر می‌داد. از میان نقش‌های بعدی مونرو، می‌توان به ایستگاه اتوبوس (۱۹۵۶) که توسط منتقدان تحسین شد و نیز در شاهزاده و شوگرل (۱۹۵۷) که نخستین تولید مستقلانه‌اش بود، اشاره کرد. او برای بازی در بعضی‌ها داغشو دوست دارن (۱۹۵۹) که یک موفقیت انتقادی و تجاری بود، جایزهٔ بهترین بازیگر زن گلدن گلوب را دریافت کرد. آخرین فیلم تکمیل‌شدهٔ او، درام ناجورها (۱۹۶۱) بود.
مونرو با اعتیاد و اختلالات خلقی سر می‌کرد و زندگی خصوصی سخت او به‌شدت مورد توجه قرار می‌گرفت. ازدواج‌های وی به ترتیب با جو دی‌ماجیو، ستارهٔ بازنشستهٔ بیسبال و آرتور میلر، نمایشنامه‌نویس، بسیار خبرساز بودند و هر دو هم سرانجام به طلاق ختم شدند. مونرو در ۴ اوت ۱۹۶۲ و در ۳۶ سالگی به علت مصرف بیش از حد باربیتورات در خانهٔ خود در لس آنجلس درگذشت و اعلام شد که احتمالاً دست به خودکشی زده بود.