stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
جان ناجاریان
اوایل زندگی

نجاریان در اوکلند کالیفرنیا از مهاجران ارمنی به دنیا آمد. او در دانشگاه کالیفرنیا، برکلی، در رشته پزشکی تحصیل کرد. او عضو تیم فوتبال آمریکایی دانشگاه کالیفرنیا بود و در سال ۱۹۴۹ در رز باول بازی کرد.
مرگ

میگنت به مدت ۶۷ سال همسر نجاریان بود. میگنت در سال ۲۰۱۹، یک سال قبل از خود نجاریان درگذشت. آنها چهار پسر داشتند، پیت، جان، دیوید، و پل نجاریان. نجاریان در ۱ سپتامبر ۲۰۲۰ در استیل‌واتر، مینه‌سوتا در سن ۹۲ سالگی درگذشت.
انواع برج (پایه)

توربین بادی به سازه‌ای گفته می‌شود که انرژی جنبشی باد را به انرژی مکانیکی یا الکتریکی تبدیل می‌کند و در دو نوع با محور افقی و با محور عمودی ساخته می‌شود. انرژی باد یک از اصلی‌ترین منابع انرژی تجدید پذیر است.
برج (پایه)

برج یا پایه بخشی از سازه توربین بادی است که روتور، ژنراتور، ناسل و … همگی روی آن سوار می‌شوند. برج باید از طرفی توانایی تحمل بارهای وارد شده به خود را داشته باشد از طرفی پایه به اندازه‌ای بلند باشد تا پره‌های روتور در هنگام چرخش، به زمین برخورد نکنند ارتفاع برج معمولاً یک تا یک و نیم برابر قطر روتور است.
برج (پایه) > برج‌های استوانه‌ای فولادی

این برج‌ها از ورقه‌های فولادی تشکیل می‌شوند. هر ورق فولادی پس از خم شدن، با کمک یک جوش طولی، یک استوانه را تشکیل می‌دهد. سپس چندین استوانه را با کمک جوش عرضی به هم وصل می‌کنند و یک بخش یا مقطع از برج ساخته می‌شود. سپس بخش‌ها یا مقطع‌های شناخته شده را با کمک اتصالات فلنجی یا پیچ و مهره به هم وصل کرده و برج استوانه‌ای فولادی نهایی ساخته می‌شود. یک برج استوانه‌ای از روی هم قرار گرفتن چندین بخش یا مقطع درست می‌شود. در قسمت پایین و بالای این استوانه‌های توخالی، درهایی برای ورود و خروج کارکنان تعبیه شده است. در داخل یا بیرون این برج‌ها پله‌هایی برای دسترسی به بخش‌های بالای توربین قرار داده شده است.
برج (پایه) > برج‌های استوانه‌ای بتنی

همانند برج‌های استوانه‌ای فولادی هستند، با این تفاوت که از روی هم قرار دادن بلوک‌های بتنی ساخته می‌شود.
برج (پایه) > برج‌های استوانه‌ای ترکیبی فولادی-بتنی

در این گونه برج‌های استوانه‌ای، بخش پایینی برج از جنس بتن ساخته می‌شود و در بالای آن، یک برج استوانه‌ای فولادی قرار داده می‌شود. برتری این گونه برج‌های ترکیبی این است که مشکلات مربوط به حمل و نقل برج‌های استوانه فولادی عظیم الجثه را ندارند و در محل نصب می‌توان آن‌ها را روی هم سوار کرد.
برج (پایه) > برج‌های شبکه‌ای

از این گونه برج‌ها بیشتر در ساختمان توربین‌های بادی کوچک استفاده می‌شود. بخش پایینی برج‌های شبکه دارای عرض بیشتری نسبت به دیگر انواع برج‌ها است. مزیت برج‌های شبکه‌ای این است که وزن و قیمت کمتری دارند و نیز اوراق کردن سازه برج راحت است. عیب برج‌های شبکه‌ای نیز این است که شمار زیادی پیچ و مهره در ساخت این گونه برج‌ها به کار می‌رود که نیازمند بازرسی دوره‌ای هستند.
برج (پایه) > برج‌های چوبی

در دهه‌های گذشته، از چوب در ساخت پره‌های توربین‌های بادی استفاده شده است، اما استفاده از چوب در ساخت برج، پدیدهٔ تازه‌ای است به‌کارگیری چوب در ساخت برج صرفه اقتصادی دارد و چوب نسبت به بروز خستگی مقاوم است.
برج (پایه) > برج‌های تیلت‌آپ

این گونه برج‌ها دارای یک سیستم قفل شونده هستند و یک حالت تاشو دارند. هنگامی که توربین در حال کار کردن باشد، بخش تا شونده قفل است در صورت نیاز به انجام تعمیرات، می‌توان به راحتی با باز کردن بخش قفل شونده، برج را از بخش تا شونده آن به سطح زمین آورد و پس از انجام تعمیرات، دوباره برج را به حالت ایستاده برگرداند از این گونه برج‌ها در ساختمان توربین‌های کوچک استفاده می‌شود.
برج (پایه) > برج‌های تیلت‌آپ > برتری برج‌های تیلت‌آپ

عملیات تعمیر و نگهداری توربین را می‌توان روی سطح زمین انجام داد و از بالا رفتن از سازه توربین جلوگیری می‌شود
در شرایط آب و هوایی طوفانی و وزش بادهای سهمگین می‌توان به سرعت توربین را پایین آورد و از آسیب دیدن سازه جلوگیری نمود.
بالا بردن و نصب سازه را می‌توان بدون نیاز به تجهیزات هیدرولیکی نیرومند انجام داد
برج (پایه) > برج‌های مهاری

قیمت تمام شده این برج‌ها پایین بوده و از استحکام خوبی برخوردارند؛ ولی تنها برای توربین‌های کوچک به کار می‌روند عیب این برج‌ها این است که پیرامون پایه برج فضای زیادی را اشغال می‌کند.
برخی از اجزای تشکیل دهنده توربین بادی > پی

پی یا فونداسیون بخشی از سازهٔ توربین بادی است که در زیر زمین قرار می‌گیرد و برج روی آن نصب می‌شود. فونداسیون باید بتواند تمام بارهای وارد شده را تحمل کند و سازهٔ توربین را در برابر ریزش و تخریب محافظت نماید. در ساخت فونداسیون می‌بایست به نکاتی همچون مصالح و مواد به کار رفته، ویژگی‌های زمین و خاک محل نصب توربین و… توجه نمود.
برخی از اجزای تشکیل دهنده توربین بادی > جعبه‌دنده

دنده‌ها زمانی به کار می‌روند که سرعت چرخش المان چرخاننده نسبت به سرعت چرخش المان چرخانده شده، متفاوت باشد. در توربین بادی، سرعت چرخشی چرخانه (روتور) می‌بایست هماهنگ با سرعت چرخشی ژنراتور باشد، این هماهنگی با کمک جعبه دنده رخ می‌دهد.
برخی از اجزای تشکیل دهنده توربین بادی > پره‌های چرخانه

در فرایند تبدیل انرژی باد به قدرت مکانیکی و در نهایت چرخش شفت‌ها، پره‌ها نخستین نقش را بازی می‌کنند، به‌بیان دیگر جریان هوا ابتدا به پره‌ها برخورد می‌کند و سپس چرخش پره‌ها باعث چرخش روتور و چرخش شفتها شده و در نهایت با چرخش شفت‌ها ژنراتور می‌تواند الکتریسته تولید کند. در طراحی و انتخاب پره، می‌بایست به نیروهای وارد به آن توجه شود.
برخی از اجزای تشکیل دهنده توربین بادی > اتاقک مولد

اتاقک مولد یا ناسِل، اتاقکی است که در بالای برج قرار دارد و قطعه‌ها و دستگاهایی مانند جعبه‌دنده و ژنراتور در داخل آن قرار داده می‌شود. اتاقک مولد می‌تواند حول محور عمودی برج چرخش داشته باشد (در توربین‌های بادی با محور چرخش افقی). این حرکت چرخشی که به آن یاو گفته می‌شود، برای این است که محور چرخش روتور با راستا و جهت وزش باد تنظیم شود.
برخی از اجزای تشکیل دهنده توربین بادی > بادسنج و بادنما

یک توربین بادی برای کار کردن می‌بایست جهت و سرعت باد را اندازه بگیرد. برای اندازه‌گیری سرعت و جهت باد از بادسنج و بادنما استفاده می‌شود. بادسنج وسیله‌ای است که سرعت باد را اندازه می‌گیرد و بادنما وسیله‌ای است که جهت باد را پیدا می‌کند. این دو وسیله با این‌که اندازهٔ کوچکی دارند، ولی کاری که انجام می‌دهند، بسیار مهم است. دو گونه بادسنج وجود دارد که پرکاربردترین آن‌ها بادسنج فنجانی یا نیم کروی است.
برخی از اجزای تشکیل دهنده توربین بادی > لرزه‌سنج

یکی از وسیله‌هایی که برای ایمنی توربین به کار می‌رود، لرزه‌سنج است. این وسیله از یک توپ که بر روی یک حلقه قرار می‌گیرد، تشکیل شده است. این توپ با استفاده از یک زنجیر به یک کلید متصل است. اگر لرزه و ارتعاش توربین از یک حد مشخصی فراتر رود، توپ گفته شده از روی حلقه پایین می‌افتد و با به کار افتادن کلیدی که به زنجیر متصل است، توربین خاموش شده از حرکت می‌ایستد.
آب‌سنگ جانستون

| نام بومی: Johnston-Atoll | نام بومی: Johnston-Atoll |
| --- | --- |
جغرافیا: جغرافیا
مکان: اقیانوس آرام شمالی
مجموع جزیره‌ها: ۴ جزیره
مساحت: ۲٫۶۷ کیلومتر مربع (۱٫۰۳ مایل مربع)
بیشترین ارتفاع: ۲ متر (۷ پا)
کشور: کشور
 ایالات متحده آمریکا:  ایالات متحده آمریکا
تقسیمات کشوری: تقسیمات کشوری
-: جزایر کوچک حاشیه‌ای
مرکز: Aucune
جمعیت‌شناسی: جمعیت‌شناسی
جمعیت: ۱۷۳ (۱۹۹۰)
آب‌سنگ جانستون (Johnston Atoll) یا دشت جانستون (در اختیار  ایالات متحده آمریکا) آب‌سنگی با مساحت ۲٫۷ کیلومتر مربع در اقیانوس آرام شمالی واقع شده‌است و حدود ۱۴۰۰ کیلومتر از هاوایی فاصله دارد. هیچ انسانی در این آب‌سنگ زندگی نمی‌کند و تنها بر روی آب‌سنگ یک باند فرود هواپیما تعبیه شده تا در مواقع اضطراری از آن استفاده شود.
تاریخچه

نام فارسی آن برگرفته از انگلیسی است. که به آن دشت جانستون نیز گفته می‌شود.
نام آن از نام دریادار چارلز جی. جانستون (به انگلیسی: Charles J. Johnston)، افسر فرمانده کشتی (به انگلیسی: Cornwallis)، که آن را در ۱۸۰۷ کشف کرد برگرفته شده‌است. در حال حاضر مالکیت آن در اختیار ایالات متحده آمریکا می‌باشد.
مساحت

این آب‌سنگ با مساحت ۲٫۷ کیلومتر مربع در اقیانوس آرام شمالی واقع شده‌است و حدود ۱۴۰۰ کیلومتر از هاوایی فاصله دارد.
کاربرد جزیره

هیچ انسانی در این آب‌سنگ زندگی نمی‌کند و تنها بر روی آب‌سنگ یک باند فرود هواپیما تعبیه شده تا در مواقع اضطراری از آن استفاده شود. در دهه ۱۹۹۰ میلادی این آب سنگ محل معدوم کردن موشک‌های ام۵۵ ارتش ایالات متحده بوده‌است. این موشک‌ها نوعی سلاح شیمیایی بسیار خطرناک محسوب می‌شوند.
نگارخانه

گسترش جزیره جانستون
گرگ هوکایدو

| گرگ هوکایدو | گرگ هوکایدو |
| --- | --- |
گرگ هوکایدو، Canis lupus hattai: گرگ هوکایدو، Canis lupus hattai
وضعیت حفاظت: وضعیت حفاظت
منقرض‌شده: منقرض‌شده
رده‌بندی علمی: رده‌بندی علمی
فرمانرو:: جانوران
شاخه:: طنابداران
رده:: پستانداران
راسته:: گوشت‌خوارسانان
تیره:: سگ‌سانان
سرده:: سگ (سرده)
گونه:: گرگ
گرگ هوکایدو (نام علمی: Canis lupus hattai) نام یک زیرگونه از گونه گرگ است.
خانه فارنزورث

مکان تاریخی در ایالات متحده آمریکا
| 0 | 1 |
| --- | --- |
خانه فارنزورث: خانه فارنزورث
ثبت ملی اماکن تاریخی ایالات متحده: ثبت ملی اماکن تاریخی ایالات متحده
بنای تاریخی ملی ایالات متحده آمریکا: بنای تاریخی ملی ایالات متحده آمریکا
 :  
نزدیک‌ترین شهر: پلانو، ایلینوی
مختصات:  ۴۱°۳۸′۵٫۹۶″ شمالی ۸۸°۳۲′۸٫۶″ غربی﻿ / ﻿۴۱٫۶۳۴۹۸۸۹°شمالی ۸۸٫۵۳۵۷۲۲°غربی﻿ / 41.6349889; -88.535722
ساخت: ۱۹۵۱
معمار: لودویگ میس فن در روهه
سبک معماری: سبک بین‌المللی، معماری مدرن
ش. منبع ثبت ملی: 04000867
تاریخ‌های مهم: تاریخ‌های مهم
افزوده‌شده به فهرست ملی: ۷ اکتبر ۲۰۰۴
ثبت در NHL: ۱۷ فوریه ۲۰۰۶
خانه فارنزورث (به انگلیسی: Farnsworth House) خانه‌ای است که معمار معروف لودویش میس فن در روهه، در سال ۱۹۵۱ در ایلینوی آمریکا طراحی کرده‌است و جز یکی از برترین آثار معماری قرن بیستم به‌شمار می‌رود.
این خانه نمایشی در سبکی از معماری به نام سبک بین‌المللی ساخته شده آست. این خانه هم‌اکنون یک مکان تاریخی ملی آمریکا است.
تاریخچه

خانه فارنزورت توسط لودویگ میس فن در روهه بین سال‌های ۱۹۴۵ تا ۱۹۵۱ طراحی و ساخته شد. این خانه تفریحگاهی آرام برای آخر هفته است که در روستایی در ۸۹ کیلومتری جنوب غربی شهر شیکاگو در زمینی به مساحت ۲۴ هکتار مجاور رودخانهٔ فاکس، جنوب شهر پلانو الینوس قرار گرفته‌است. این خانه بعد از اینکه در سال ۲۰۰۴ جزو آثار ملی تاریخی ثبت شد، در سال ۲۰۰۶ به عنوان اثری تاریخی ملی شناخته شد. اکنون به عنوان موزه توسط سازمان حفاظت از آثار تاریخی دایر است. در سپتامبر ۲۰۰۸ بخاطر بارانهای ناشی از اثرات تندباد ایک در معرض سیل قرار گرفت. میزان آب ناشی از باران حدود ۴۶ سانتیمتر از زمین و پل چوبی ۱٫۵ متری بالا آمد و به بقیه خانه رسید. بیشتر مبلمان‌ها با دور نگهداشتن از سیلاب سالم نگهداشته شدند. در آخرین روزهای سال ۲۰۰۸ خانه به منظور تعمیرات بر روی عموم بسته شد.
شمای خانه

کاربرد وسیع کف شفاف تا سقفی شیشه‌ای به گونه‌ای افراطی فضای داخل را به فضاهای طبیعی اطراف منتهی می‌سازد. دو تخته سنگ افقی که به‌طور مجزا سقف و کف را شکل می‌دهند، فضای باز برای زندگی را محدود می‌سازند. لبه‌های تخته سنگ با نشان دادن بخش‌هایی از فولاد که به رنگ سفید درآمده‌اند، مشخص هستند. خانه با فاصله‌ای حدود ۶۰/۱ متر از سطح زمین روی دشتی سیلابی قرار گرفته و با ۸ ستون فولادی پهن که به کناره تخته سنگ‌های سقف و کف متصل شده‌اند، برافراشته شده‌است. انتهای تخته سنگ‌ها تا آنسوی نگهدارنده‌های ستون ادامه دارد و پایه‌ها را تشکیل می‌دهد. به نظر می‌رسد خانه با بی وزنی روی زمینی که اشغال کرده، شناور است. سومین تخته سنگ شناور و تراس ضمیمه شده همچون‌گذاری بین محل زندگی و زمین عمل می‌کند. خانه با دو مجموعه پلکان، زمین را به تراس و سپس به ایوان مرتبط می‌سازد.
. فضای داخل به نظر می‌رسد اتاقی واحد باشد، و حول دو قطعه چوب در حال جزر و مد است. گویی اجاق آشپزخانه همچون خانه‌ای مجزا در خانه شیشه‌ای بزرگتر قرار گرفته‌است. ساختمان اساساً اتاق بزرگی است با وسایل ساده و بی‌آلایش که تمایز چشمگیری را در فضای باز ایجاد می‌کند و به‌طور غیر مستقیم به جای خواب، آشپزی، پوشیدن لباس، خوردن غذا و نشستن اشاره می‌کند. قسمت‌های خیلی خصوصی مثل دستشویی و تأسیسات در مرکز ساختمان تعبیه شده‌اند.
انتقادات

پنجره‌های شیشه‌ای بزرگ
نبود جایی پنهان و خصوصی
نور شدید داخل حشرات موذی را جذب می‌کرد
زنگ زدن هرگز متوقف نمی‌شود و لازم است که ستون‌های فولادی تعویض شوند
صورت حساب وسایل گرمازا سرسام‌آور بود
دسترسی‌ها

پله‌های عریض و کم‌تعدادی تراس را به محوطه و به ایوان ورودی خانه مرتبط می‌سازد. داخل طرح یک ساختمان کوچکتر در داخل حجم کلی، فضاهای خدماتی را دربر گرفته. جز یک آشپزخانه، دو حمام و یک اتاق تأسیسات هیچ دیوار ثابت دیگری وجود ندارد.
دیوارهای چوبی داخل هسته خدماتی از سقف کمی پایین آمده‌اند تا وحدت فضایی نشیمن حفظ شود.
جرجیا بنکارت

| جرجیا بنکارت | جرجیا بنکارت |
| --- | --- |
جرجیا بنکارت در سال ۲۰۱۰: جرجیا بنکارت در سال ۲۰۱۰
زادهٔ: ۱۹۴۹ یانگزتاون، اوهایو
درگذشت: ۲۹ آوریل ۲۰۲۲ (۷۴ سال)
ملیت: آمریکا
محل تحصیل: بی اس. , دانشگاه ایالتی اوهایو، ۱۹۷۰  پی‌اچ‌دی (Ph.D)، دانشگاه ییل، ۱۹۷۴
شناخته‌شده برای: Classification of simple modular Lie algebras
جوایز: President of Association for Women in Mathematics Fellow of the انجمن ریاضی آمریکا AWM-AMS Noether Lecturer ICM Noether Lecturer MAA Polya Lecturer
پیشینه علمی: پیشینه علمی
شاخه(ها): جبر لی، نظریه نمایش، ترکیبیات
محل کار: دانشگاه ویسکانسین-مدیسن
استاد راهنما: ناتان جیکوبسن
 :  
جرجیا مک کلور بنکارت (به انگلیسی: Georgia McClure Benkart)؛ زادهٔ ۱۹۴۹ – ۲۹ آوریل ۲۰۲۲) ریاضیدان اهل آمریکا بود. بنکارت بیشتر به دلیل کارهایش در نظریه جبرها و گروههای لی نامبردار بود. او که شاگرد ناتان جیکوبسون در دانشگاه ییل بود، در مؤسسه مطالعات پیشرفته به کار سرگرم شد. کارهای او سهم مهمی در رده بندی جبرهای لی ساده داشت. بنکارت در دهه ۹۰ با افیم زلمانوف برای رده بندی جبرهای لی همکار کرد. این دو توانستند نقش بزرگی در این رده بندی ایفا کنند. بنکارت سپس این نتایج را گسترش داد. وی همچنین به جبر ناجابجایی و ترکیبیات نیز علاقه‌مند بود.
ده آهنگ عاشقانه

| ده آهنگ عاشقانه | ده آهنگ عاشقانه |
| --- | --- |
Brunella Bovo and Jacques Sernas in a scene from the film: Brunella Bovo and Jacques Sernas in a scene from the film
کارگردان: فلاویو کالتساوارا
نویسنده:  پیرو دی‌برناردی  Giuseppe Mangione 
بازیگران: ژاک سرنا برونلو بووو
موسیقی: پیپو بارتزیتزا
تدوین‌گر: جانکارلو کاپلی
تاریخ‌های انتشار:  ۱۹۵۳ (۱۹۵۳)  
مدت زمان: ۹۰ دقیقه
کشور: ایتالیا
زبان: ایتالیایی 
ده آهنگ عاشقانه (ایتالیایی: Dieci canzoni d'amore da salvare؛ انگلیسی: Ten Love Songs) فیلمی در ژانر موزیکال به کارگردانی فلاویو کالتساوارا محصول سال ۱۹۵۳ است.
رشته‌کوه چرسکی (ترابایکال)

| رشته‌کوه چرسکی | رشته‌کوه چرسکی |
| --- | --- |
Хребет Черского: Хребет Черского
رود اینگودا: رود اینگودا
fa (in English: Expected satiety): fa
Location in the Transbaikal region : Location in the Transbaikal region 
مرتفع‌ترین نقطه: مرتفع‌ترین نقطه
قله: گولتس چینگیخان
ارتفاع: ۱٬۶۴۴ متر (۵٬۳۹۴ فوت)
مختصات: ۵۲°۴۶′۴۳″ شمالی ۱۱۴°۲۹′۱۴″ شرقی﻿ / ﻿۵۲٫۷۷۸۶۱°شمالی ۱۱۴٫۴۸۷۲۲°شرقی﻿ / 52.77861; 114.48722
ابعاد: ابعاد
طول: ۶۵۰ کیلومتر (۴۰۰ مایل) NE/SW
عرض: ۵۰ کیلومتر (۳۱ مایل) SE/NW
جغرافیا: جغرافیا
کشور: روسیه
Krai: سرزمین زابایکالسکی
مختصات رشته‌کوه: ۵۲°۱۰′ شمالی ۱۱۳°۵۰′ شرقی﻿ / ﻿۵۲٫۱۶۷°شمالی ۱۱۳٫۸۳۳°شرقی﻿ / 52.167; 113.833
رشته‌کوه مادر: کوه‌های سیبری جنوبی
زمین‌شناسی: زمین‌شناسی
سن صخره: پرکامبرین، میانه‌زیستی
نوع صخره: گرانیت
رشته‌کوه چرسکی (روسی: Хребет Черского) یک رشته‌کوه در استان سرزمین زابایکالسکی کشور روسیه است.
مرغ حق قبرسی

| مرغ حق قبرسی | مرغ حق قبرسی |
| --- | --- |
در پی‌یا: در پی‌یا
وضعیت حفاظت: وضعیت حفاظت
 کمترین نگرانی  (IUCN 3.1):  کمترین نگرانی  (IUCN 3.1)
CITES Appendix II (CITES): CITES Appendix II (CITES)
رده‌بندی علمی : رده‌بندی علمی 
فرمانرو:: جانوران
شاخه:: طنابداران
رده:: پرندگان
راسته:: جغدسانان
تیره:: جغدان راستین
سرده:: Otus
گونه:: O. cyprius
نام دوبخشی: نام دوبخشی
Otus cyprius (Madarász, G, 1901): Otus cyprius (Madarász, G, 1901)
مترادف: مترادف
 Otus scops cyprius:  Otus scops cyprius
مرغ حق قبرسی (نام علمی: Otus cyprius) یک جغد کوچک بومی قبرس است.
ضبط جغدهایی با صدای مشابه در سرزمین اصلی مجاور اسرائیل به این گونه نسبت داده شده است، اما وضعیت کنونی ارایه‌شناختی این جمعیت‌های سرزمین اصلی مشخص نیست.
این گونه در مناطق روستایی دیده می‌شود، گاهی در ساختمان‌ها لانه می‌کند و به‌طور منظم از جعبه‌های آشیانه‌ای که برای گونه‌ها در نظر گرفته شده است، استفاده می‌کند.
این یک گونه کمترین نگرانی است.
دمیتری مندلیف

| دیمیتری ایوانویچ مِندِلیف | دیمیتری ایوانویچ مِندِلیف |
| --- | --- |
دیمیتری ایوانویچ مِندِلیف در ۱۸۹۷: دیمیتری ایوانویچ مِندِلیف در ۱۸۹۷
زادهٔ: ۸ فوریه ۱۸۳۴ دهکده ورکنیه آرمزیانی نزدیک توبولسک، امپراتوری روسیه
درگذشت: ۲ فوریهٔ ۱۹۰۷ (۷۲ سال) سن پترزبورگ، امپراتوری روسیه
ملیت: مردم روس
شهروندی: روسی
محل تحصیل: دانشگاه دولتی سن پترزبورگ
شناخته‌شده برای: پایه‌گذار جدول تناوبی عناصر شیمیائی
فرزندان: لیوبوف بلوک _ الگا مندلیف _ ولادیمر مندلیف _ ایوان مندلیف _ ماریا مندلیف _ واسیلی مندلیف
جوایز:  مدال دیوی (۱۸۸۲)  همکار انجمن سلطنتی (۱۸۹۲)  مدال کاپلی (۱۹۰۵) 
پیشینه علمی: پیشینه علمی
شاخه(ها): شیمی، فیزیک و علوم مرتبط
استاد راهنما: گوستاو کیرشهف
 :  
امضاء: امضاء
دمیتری ایوانُویچ مِندِلیف (به روسی: Дмитрий Иванович Менделеев)، شیمی‌دان معروف اهل روسیه بود. وی پایه‌گذار جدول تناوبی عناصر شیمیایی است، او به وسیلهٔ جدول توانست وجود تعداد زیادی از عنصر‌های کشف نشده را پیش‌بینی نماید. وی ترتیب قرار گرفتن عنصرها را در جدول بر پایهٔ افزایش تدریجی جرم اتمی آن‌ها در یک تناوب به صورت افقی قرار داد تا به این وسیله خواص شیمیایی در یک گروه به صورت عمودی تکرار شود.
زندگی

دیمیتری ایوانویچ مِندِلیف، فرزندِ یکی از مدیرانِ یک مدرسهٔ محلّی، در ۸ فوریهٔ ۱۸۳۴ در روستایی نزدیک شهر توبولسک در کشور روسیه متولد شد. پدربزرگ وی، پاول ماکسیمویچ سوکودوف، یک کشیش در کلیسای ارتدکس و پدر وی معلم علوم سیاسی، فلسفه و هنرهای زیبا بود.
تصور می‌شود که مندلیف کوچک‌ترین فرد خانواده در میان ۱۱، ۱۳ ،۱۴ یا ۱۷ فرزند بوده‌است. بعد از نابینا شدن پدر مندلیف و از دست دادن شغل تدریس، مادر وی، مجبور به کار شد و کارخانهٔ شیشه‌ای را که متعلق به آن‌ها ولی رهاشده بود احیا کرد. در سن ۱۳ سالگی در پی درگذشت پدرش و تخریب کارخانهٔ شیشه در آتش‌سوزی دمیتری وارد مدرسهٔ ژیمناسیم (به انگلیسی: Gymnasium) در توبولسک (به انگلیسی: Tobolsk) شد.
وی در سال ۱۸۶۵ دکترای علوم را به خاطر پایان‌نامه‌اش با عنوان «دربارهٔ ترکیبات آب با الکل» دریافت کرد. در سال‌های ۱۸۶۴ و ۱۸۶۵ به ترتیب استاد شیمی در مؤسسهٔ ایالتی تکنولوژی سن پترزبورگ و دانشگاه ایالتی سن پترزبورگ شد.
با اینکه مندلیف افتخارات زیادی در سازمان‌های علمی سرتاسر اروپا از جمله انجمن سلطنتی انگلستان داشت، در ۱۷ اوت ۱۸۹۰ از دانشگاه سن پترزبورگ استعفا داد. او در ۱۸۹۳ به عنوان مدیر اداره بین‌المللی اوزان و مقیاس‌ها منصوب شد.
در سال ۱۹۰۵ مندلیف به عنوان عضو آکادمی سلطنتی علوم سوئد انتخاب شد. یک سال بعد از آن کمیسیون شیمی نوبل کمیتهٔ جایزهٔ نوبل شیمی، مندلیف را به خاطر کشف ساختار تناوبی عناصر برای جایزه نوبل سال ۱۹۰۶ به آکادمی سوئد توصیه نمود. بخش شیمی آکادمی سوئد این پیشنهاد را به صورت مشروط پذیرفت، اما برخلاف انتظار در جلسهٔ اصلی آکادمی، یک مخالف از اعضای کمیتهٔ نوبل، پیشنهاد انتخاب هانری مواسان، فرد مورد نظر خود را مطرح نمود. سوانت آرنیوس نیز با وجود اینکه عضو کمیتهٔ نوبل نبود با بیان این که کشف ساختار تناوبی عناصر، برای جایزه نوبل سال ۱۹۰۶ قدیمی است با انتخاب مندلیف مخالفت نمود. به گفتهٔ برخی از معاصران او، آرنیوس به دلیل انتقاد مندلیف از نظریهٔ تفکیک وی، با انتخاب او مخالفت کرد. سرانجام پس از بحثی طولانی، اکثریت آکادمی به هانری مواسان رأی دادند. تلاش برای انتخاب مندلیف برای جایزه نوبل سال ۱۹۰۷ نیز با مخالفت کامل آرنیوس بی فرجام ماند.

دمیتری ایوانویچ مِندِلیف در سال ۱۹۰۷ در سن ۷۲ سالگی بر اثر آنفلوآنزا در سن پترزبورگ درگذشت.
ایدهٔ ارتباط جرم اتمی با ویژگی‌های آنها

در آن زمان تنها شصت و سه عنصر از نظر رسمی شیمی‌دان‌ها شناخته شده بود. مِندِلیف در این اندیشه بود که خواص فیزیکی و شیمیایی عناصر تابعی از جرم اتمی آن‌ها است. بدون قانون تناوبی نه پیش‌بینی خواص عناصر شیمیایی ناشناخته میسر بود و نه پی‌بردن به فقدان یا غیبت برخی از عناصر. کشف عناصر منوط به مشاهده و بررسی بود. قانون تناوبی راه جدیدی در این زمینه گشود.
جدول تناوبی پایه‌ای برای این کار شد. ساختار این جدول نشان می‌داد که در چه جاهایی مکان خالی باقی می‌ماند که می‌بایست در آینده پر یا توجیه شود. با آگاهی از خواص عناصر موجود در جوار این مکان‌های خالی می‌شد خواص مهم آن عنصرهای ناشناس را تخمین زد و چند مشخصه مقداری آن‌ها (جرم‌های اتمی، چگالی، نقطه ذوب و نقطه جوشش و مانند آن‌ها را) به کمک نتیجه‌گیری‌های منطقی و چند محاسبهٔ ریاضی ساده، تعیین کرد.
او جدولی درست کرد و شصت و سه عنصر شناخته شده را به ترتیب جرم‌های اتمی‌شان در جدول قرار داد. تعداد عناصر در سطرهای جدول یکی نبود مثلاً سطر پنجم ۳۲ عنصر داشت در حالی که سطر ششم تنها شامل ۶ عنصر بود؛ ولی عناصری که خواص آن‌ها شبیه به هم بود در این جدول نزدیک هم قرار داشتند و بدین علت مقداری از خانه‌های جدول خالی ماند. مندلیف در مورد خانه‌های خالی اظهار داشت که خانه‌های خالی متعلق به عناصری است که تاکنون شناخته نشده‌اند. وی این نتیجه را در سال ۱۸۶۹ به جامعهٔ شیمی روسیه تقدیم کرد.
پایه‌گذاری جدول تناوبی

همچنین ببینید: جدول تناوبی عنصرها
در سال ۱۸۶۳ با عنصرهای تازه پیداشده‌ای که با نرخ تقریبی یک عنصر در سال معرفی می‌شدند تعداد عناصر شناخته‌شده ۵۶ عنصر بود. جان نیولندز در سال ۱۸۶۵ با انتشار توصیف قانون اکتاو، به وزن نسبی اتمی توجه کرد. این پیشنهاد، بالقوه وجود عناصر جدیدی مانند ژرمانیوم را مشخص کرد. این مفهوم مورد انتقاد قرار گرفت و نوآوری او تا سال ۱۸۸۷ توسط انجمن شیمیدانان به رسمیت شناخته نشد. لوتار مایر هم در نوشتاری در سال ۱۸۶۴، ۲۸ عنصر بالقوه را با توجه به ظرفیت شیمیایی آن‌ها تخمین زد.
جدول مندلیف که وجود ۹۲ عنصر را پیش‌بینی می‌کرد به غیر از لوتار مایر؛ که یک سال بعد از مندلیف جدولی مشابه با جدول مندلیف انتشار داده بود، طرفداری نداشت. پیش‌بینی‌های به ظاهر عجیب مندلیف زمان درازی به صورت مثال‌های موجود در همه کتاب‌های شیمی درآمده بود و کمتر کتاب شیمی وجود دارد که در آن از «اکاآلومینیوم» و «اکابور» و «اکاسیلیسیم» یاد نشده باشد، عناصری که بعدها پس از کشف به نام‌های گالیوم، اسکاندیم ژرمانیوم نامیده شدند.
در میان سه عنصری که مندلیف پیش‌بینی کرده بود «اکاسیلیوم» (ژرمانیوم) بعد از سایرین کشف شد (۱۸۸۷) و کشف آن بیش از کشف دو عنصر دیگر مرهون یاری بخت و تصادف مساعد بود. در واقع کشف گالیوم توسط بویسباودران (۱۸۷۵) مستقیماً توسط روش‌های طیف‌سنجی بود و جدا کردن اسکاندیم توسط نیلسون و کلیو (۱۸۷۹) مربوط به بررسی دقیق خاک‌های نادر بود که در آن زمان اوج گرفته بود. اندک اندک همه پیشگویی‌های مندلیف تحقق یافتند. آخرین تأیید در مورد وزن مخصوص اسکاندیم فلزی بود. در سال ۱۹۳۷، فیشر شیمیدان آلمانی موفق به تهیه اسکاندیم با درجه خلوص ۹۸ درصد شد. وزن مخصوص آن سه گرم بر سانتی‌متر مکعب بود و این دقیقاً همان رقمی است که مندلیف پیش‌بینی کرده بود.
در پاییز سال ۱۸۷۹، انگلس کتاب جامعی به دست آورد که نویسندگانش روسکو و شورلمر بودند. در آن کتاب برای نخستین بار به پیشگویی «اکاآلومینیوم» توسط مندلیف و کشف آن تحت نام گالیوم اشاره شده بود. در مقاله‌ای که بعدها انگلس در کتابی هم نقل کرده‌است، اشاره به مطلب آن کتاب شیمی شده‌است و نتیجه گرفته‌است که: «مندلیف با به کار بردن ناخودآگاه قانون تبدیل کمیت به کیفیت هگل، واقعیتی علمی را تحقق بخشید که از نظر تهور فقط قابل قیاس با کار لوریه در محاسبه مدار سیاره ناشناخته نپتون بوده‌است.»
با کشف آرگون (در ۱۸۹۴)، هلیوم و استفادهٔ ویلیام رمزی از جدول مندلیف برای پیش‌بینی وجود عناصر نئون، کریپتون و گزنون، جدول مندلیف سرشناس شد. در این سال‌ها بود که تمام آکادمی‌های کشورهای جهان او را به عضویت دعوت نمودند.
از هنگامی که جدول مندلیف به وجود آمد خانه‌های خالی آن یکی پس از دیگری با کشف عناصر پر می‌شد و آخرین خانه خالی جدول در سال ۱۹۳۸ با کشف آکتینوم در پاریس پر شد.
دیگر دستاوردها

مندلیف همچنین در مطالعات دیگری در شیمی سهم مهمی داشته‌است. شیمیدان و مورخ علم روس، لو چوگایف از او با عنوان یک شیمیدان نابغه، فیزیکدانی تراز اول، پژوهشگری پرثمر در زمینه‌های هیدرودینامیک، هواشناسی، زمین‌شناسی، برخی زمینه‌های فناوری شیمی نظیر مواد منفجره، نفت و سوخت؛ و دیگر مباحث نزدیک به فیزیک و شیمی؛ یک متخصص در صنایع شیمیایی و به‌طور کلی متخصص در صنعت و نیز یک متفکر اصیل در اقتصاد یاد کرده‌است. مندلیف در زمینهٔ علوم کشاورزی نیز کار کرد و در مورد اتر نیز فرضیاتی طرح نمود.
در مطالعات خود در زمینهٔ شیمی‌فیزیک، مندلیف انبساط مایعات با گرما را بررسی نمود و یک رابطه شبیه به قانون گیلوساک در مورد یکنواختی انبساط گازها به دست آورد.
او منشأ پیدایش نفت را مورد بررسی قرار داد و نتیجه گرفت که هیدروکربن‌ها در اعماق زمین تشکیل شده‌اند. مندلیف همچنین ترکیبات تشکیل دهندهٔ نفت را بررسی کرد و در ساخت اولین پالایشگاه نفت در روسیه کمک نمود. وی متوجه اهمیت نفت به عنوان منبع مشتقات نفتی و مواد حاصل از نفت شده بود. این تعبیر معروف از اوست که سوزاندن نفت به عنوان سوخت «همانند برافروختن اجاق گاز با اسکناس است».
زندگی خصوصی

مندلیف دو بار - یک بار در سال ۱۸۶۲ و دیگر بار در سال ۱۸۸۲ ازدواج کرد که ازدواج اول او در سال ۱۸۸۲ به جدایی انجامید. او از همسر اول خود یک پسر و دو دختر و از همسر دوم خود دو پسر و یک دختر داشت.
جدول تناوبی نوشته شده توسط مندلیف
مندلیف در سال ۱۸۹۷
تمبر یادبود دمیتری مندلیف - انتشار در سال ۱۹۳۴ - روسیه
تمبر یادبود دمیتری مندلیف - انتشار در سال ۱۹۳۴ - روسیه
بنای یادبود وی -روسیه
محمد اوراز

| محمد اوراز | محمد اوراز |
| --- | --- |
محمد اوراز: محمد اوراز
زادهٔ: ۲۵ شهریور ۱۳۴۸ نقده، ایران
درگذشت: ۱۶ شهریور ۱۳۸۲ پاکستان
آرامگاه: کوه سلطان یعقوب
دیگر نام‌ها: عقاب کوه‌ها[نیازمند منبع]
تحصیلات: لیسانس تربیت بدنی محض
محل تحصیل: دانشگاه ارومیه
پیشه(ها): کوهنورد، هیمالیانورد
شناخته‌شده برای: دومین ایرانی صعودکننده به اورست
محمد اوراز (۱۳۴۸–۱۳۸۲) کوهنورد کُرد تبار ایرانی است. او پس از هومان آپرین، جلال چشمه قصابانی سومین فرد ایرانی محسوب می‌شود که به قله اورست صعود کرده‌است. توانایی او به حدی بود که به قله‌های بالای ۸۰۰۰ متر بدون کپسول اکسیژن صعود می‌کرده‌است.