stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
روابط بین‌الملل

روابط بین‌الملل به مطالعه روابط میان کشورها، نقش کشورهای مستقل، سازمان‌های بین دولتی، سازمان‌‌های غیردولتی بین‌المللی، سازمان‌های مردم‌نهاد و شرکت‌های چندملیتی، گفته می‌شود. روابط بین‌الملل یک رشته دانشگاهی است که چون سیاست خارجی یک دولت معین را تجزیه و تحلیل و تنظیم می‌کند، می‌تواند هنجاری و اثباتی باشد. روابط بین‌الملل به عنوان یک فعالیت سیاسی از زمان مورخ یونانی، توکودیدس، آغاز و در اوایل قرن بیستم، به یک رشته دانشگاهی مجزا در داخل علوم سیاسی، تبدیل شد. با این حال روابط بین‌الملل علمی، میان‌رشته‌ای محسوب می‌شود.
رشته روابط بین‌الملل همانند علوم سیاسی مواد فکری خود را از رشته‌های اقتصاد، تاریخ و حقوق بین‌الملل، فلسفه، جغرافیا، جامعه‌شناسی، انسان‌شناسی و جرم‌شناسی، روان‌شناسی و مطالعات جنسیت، مطالعات فرهنگی و فرهنگ‌شناسی، می‌گیرد. هدف روابط بین‌الملل، درک مسائلی همچون جهانی شدن، اقتصاد سیاسی بین‌الملل، کشور مستقل، امنیت بین‌المللی، پایداری زیست‌محیطی، گسترش سلاح‌های هسته‌ای، ملی‌گرایی، توسعه اقتصادی و مالیه جهانی، تروریسم و جرایم سازمان یافته، امنیت انسانی، مداخله خارجی و حقوق بشر، می‌باشد.
کاخ ملل، ژنو، سوئیس.
تاریخ

تاریخ روابط بین‌الملل به هزاران سال پیش بازمی‌گردد. بری بوزان و ریچار لیتل بر این باورند که تعاملات میان دولت شهرهای سومری در ۳۵۰۰ سال پیش از میلاد را می‌توان اولین نظام بین‌الملل دانست.
تاریخ > مطالعه روابط بین‌الملل

روابط بین‌الملل در جایگاه یک رشته مطالعاتی مجزا از دیگر علوم همانند تاریخ و سیاست، در ابتدا تقریباً تماماً بریتانیایی محور بود. روابط بین‌الملل به عنوان یک رشته دانشگاهی رسمی در سال ۱۹۱۹ با تأسیس اولین کرسی (استادی) در روابط بین‌الملل - کرسی وودرو ویلسون در ابریستویت، دانشگاه ولز (در حال حاضر دانشگاه ابریستویت) - تأسیس شد.
نظریه

مقالهٔ اصلی: نظریه روابط بین‌الملل
نظریه > معرفت‌شناسی و نظریه روابط بین‌الملل

نظریه‌های روابط بین‌الملل را می‌توان در دو نحله معرفت‌شناسانه تقسیم کرد: «اثبات‌گرایانه» و «پسااثبات‌گرایانه». هدف نظریه‌های اثبات‌گرایانه استفاده از روش‌های علوم طبیعی با تحلیل اثر نیروهای مادی می‌باشد. این نظریه‌ها معمولاً بر ویژگی‌های روابط بین‌الملل همانند تعاملات دولت، اندازه نیروهای نظامی، موازنه قوا و …، متمرکز هستند. معرفت‌شناسی پسااثبات‌گرایی این ایده که جهان اجتماعی را می‌توان با استفاده از روشی عینی و فارغ از ارزش مطالعه کرد را رد می‌کند. نظریه‌های پسااثبات‌گرا ایدهای اصلی نوواقع‌گرایی و لیبرالیسم همانند نظریه انتخاب عقلانی را رد می‌کند. بر این اساس که روش علمی نمی‌تواند در جهان اجتماعی استفاده شود و علم روابط بین‌الملل به معنای اثبات‌گرایانه آن غیرممکن است.
نظریه > نظریه‌های اثبات گرایانه > واقع گرایی

واقع گرایی بیش از هر چیز بر قدرت و امنیت دولت متمرکز است. واقع گرایان معاصر همانند ای. اچ. کار و هانس جی. مورگنتا بر این عقیده‌اند که دولت‌ها در پی منافع خود هستند؛ آن‌ها بازیگرانی عقلانی هستند که در پی افزایش قدرت و به حداکثر رساندن امنیت خود و شانس بقا می‌باشند. واقع گرایی یا واقع گرایی سیاسی نظریه غالب در مطالعات روابط بین‌الملل از آغاز تاکنون بوده‌است. این نظریه ادعا می‌کند که بر یک سنت فکری قدیمی که شامل نویسندگانی همانند توسیدید، ماکیاولی، و هابز می‌شود تکیه دارد. واقع گرایی اولیه را می‌توان واکنشی در برابر تفکر ایدئالیستی در سال‌های بین دو جنگ جهانی دانست. وقوع جنگ جهانی دوم توسط واقع‌گرایان به عنوان شواهدی بر نقص تفکر ایدئالیستی فرض می‌شود.
تفکر واقع گرایانه در مطالعات روابط بین‌الملل دارای گرایش‌های فکری گوناگونی می‌باشد. با این حال دولت محوری (statism)، بقا (survival) و خودیاری (self-help) اصول اصلی این نظریه می‌باشد.
نظریه > نظریه‌های اثبات گرایانه > نظریه رژیم‌ها

نظریه رژیم‌ها (به انگلیسی: Regime Theory) نظریه‌ای در روابط بین‌الملل است که از سنت لیبرالی در روابط بین‌الملل مشتق شده که استدلال می‌کند نهادهای بین‌المللی یا رژیم‌ها بر رفتار دولت‌ها (و یا دیگر بازیگران بین‌المللی) تأثیرگذار است.
ثبات نظام بین‌المللی و تغییر آن هسته اصلی نظریه رژیم‌ها را تشکیل می‌دهد. رژیم‌های بین‌المللی نخست توسط صاحبان قدرت ایجاد می‌شوند اما به مرور زمان برای خود ایجاد رویه کرده و خود نیز در کنار دولت‌ها به عنوان بازیگر مطرح می‌شوند. دوم به عنوان مکانیزم‌های همکاری بین دولت‌ها ایجاد اعتماد و امنیت کرده و به ثبات نظام بین‌الملل کمک می‌کنند. سوم رژیم‌ها به وسیله عوامل مختلف که مهم‌ترین آن‌ها قدرت است تغییر می‌کنند.
نظریه‌های پساساختارگرایانه

نظریه‌های پساساختارگرایانه روابط بین‌الملل در دهه ۱۹۸۰ تحت تأثیر مطالعات پست مدرنیستی علوم سیاسی توسعه یافت. پساساختارگرایی به بررسی ساختارشکنی مفاهیمی همانند «قدرت» که به‌طور سنتی در روابط بین‌الملل مسئله نبودند می‌پردازد. پساساختارگرایی همچنین در پی سنجش این موضوع است که چگونه ساختار این مفاهیم، روابط بین‌الملل را شکل می‌دهند. بررسی «روایت» نقش مهمی در تجزیه و تحلیل پساساختارگرایانه دارد، به عنوان مثال کارهای پساساختارگرایانه فمینیستی نقشی که زنان در جامعه جهانی بر عهده دارند و همچنین این نکته که چگونه آن‌ها را در جنگ به عنوان «بی گناه» و «غیرنظامی» دانسته می‌شوند را مورد بررسی قرار داده‌است.
مفاهیم در روابط بین‌الملل > مفاهیم سطح نظام/سیستم

به روابط بین‌الملل اغلب از منظر سطوح تحلیل نگریسته شده‌است. مفاهیم سطح نظام، مفاهیم گسترده‌ای هستند که یک محیط بین‌المللی را با توجه به آنارشی تعریف می‌کنند و به آن شکل می‌دهند.
مفاهیم در روابط بین‌الملل > مفاهیم سطح نظام/سیستم > حاکمیت

۱ - حاکم بودن، مسلط بودن .۲-اعمالی که دولت‌ها برای اعمال قدرت و حل مسایلی که به حفظ نظم عمومی وابسته است انجام دهند. حاکمیت ملی حقی است که سازمان ملل برای هر ملتی شناخته‌است و به موجب آن ملت‌ها باید بر سرنوشت خود حاکم باشند و هیچ ملتی حق مداخله در تعیین سرنوشت ملت دیگر را ندارد.
قدرت مأمور انتظامی ناشی از سازمان پلیس، قدرت سازمان پلیس ناشی از وزارت کشور، قدرت وزارت کشور، ناشی از قوه مجریه، قوه مجریه ناشی از قانون و قدرت قانون ناشی از قوه مقننه، قدرت قوه مقننه ناشی از قانون اساسی و قدرت قانون اساسی ناشی از اراده حاکم است. بر این سیاق، حاکمیت است که همچون مرکز تولید اقتدار و هر یک از دستگاه‌های فرمانروا صلاحیت عملکرد یا اعمال اراده می‌بخشد و همه اعمال فرازین قوای سه‌گانه و اعمال فرودین قوای عمومی به نام او انجام می‌شود.
مفاهیم در روابط بین‌الملل > مفاهیم سطح نظام/سیستم > قدرت

قدرت(power) به مفهوم «توانایی تحمیل اراده یک فرد بر دیگران، حتی برخلاف میل آنها» اساساً یک مفهوم جامعه شناختی است که هم شامل قدرت فیزیکی و هم شامل قدرت سیاسی می‌شود و در یک وضعیت اجتماعی بروز می‌کند.
قدرت سیاسی (political power)آن نوع از قدرتی است که یک فرد یا گروه در درون جامعه برای تأثیرگذاری و کنترل زندگی سایر افراد و گروه‌ها دارا هستند. در عرصه سیاسی راه‌های گوناگونی برای به‌دست آوردن این نوع از قدرت وجود دارد.
انواع قدرت
چهار دسته‌بندی قدرت عبارتند از:
قدرت و نفوذ: قدرت مستلزم ابزار اعمال اراده است در صورتی که نفوذ ممکن است بدون ابزار محسوس و مادی اعمال شود. قدرت و زور: هرگاه خشونت شکل فیزیکی و عینی به خود بگیرد قدرت سیاسی تبدیل به زور شده‌است. قدرت قابل استفاده و قدرت غیرقابل استفاده: برخی از انواع قدرت با وجود تأثیرگذاری قابلیت استفاده ندارند، مثل سلاحهای هسته‌ای. قدرت مشروع و قدرت غیر مشروع: قدرت مشروع همراه با عناصر اخلاق و قانون است درحالی‌که قدرت نامشروع (قدرت عریان) فاقد این موقعیت است. از نظر مورگانتا تأثیرگذاری قدرت مشروع بیشتر از قدرت نامشروع است.
قدرت را می‌توان به صورت مثبت و منفی (قدرت مثبت توانایی وادار کردن به اقدام خاص و قدرت منفی توانایی بازداشتن از اقدام نامطلوب) و قدرت نسبی و مطلق نیز دسته‌بندی کرد.
مفاهیم در روابط بین‌الملل > مفاهیم سطح نظام/سیستم > منافع ملی

منافع ملی در جهت‌گیری سیاست خارجی نقشی مهمی دارد. به گفته مورگنتا که منافع ملی را ستاره‌ای راهنمایی سیاست خارجی عنوان نمود؛ یعنی اتحادها وهم سویی‌های دولت‌ها و دشمنی کشورها درعرصه بین‌الملل تابع از منافع ملی کشورها است. سازگاری و تداخل منافع ملی دو یا چند کشور همکاری را در پی دارد. اما تعارض منافع ملی دشمنی و رقابت را در پی دارد.
مفاهیم سطح واحد در روابط بین‌الملل

به عنوان یک سطح تحلیل، سطح واحد اغلب به سطح دولت اشاره دارد، به صورتی که تحلیل‌ها و توضیحات به جای اینکه در سطح نظام بین‌الملل انجام شود، در سطح دولت انجام می‌شود. بدین معنا که تحلیل به واحدهای نظام بین‌الملل که اغلب همان دولت‌ها محسوب می‌شوند، توجه دارد.
مفاهیم سطح فرد یا فروواحد

سطح پایین‌تر از سطح واحد (دولت) می‌تواند برای توضیح فاکتورهایی در روابط بین‌الملل که نظریه‌های دیگر قادر به توضیح آن نیستند، مفید باشد. همچنین این سطح کمک می‌کند تا از نگاه صرفاً دولت محور به روابط بین‌الملل پرهیز شود.
عوامل روانی در روابط بین‌الملل
سیاست‌های بوروکراتیک - توجه به نقش بوروکراسی در تصمیم‌گیری و نگاه به تصمیم‌ها به عنوان نتیجه تعاملات بوروکراتیک و اینکه تصمیم‌ها با محدودیت‌های مختلفی شکل می‌گیرند.
گروه‌های مذهبی، قومی و تجزیه طلب
علم، فناوری و روابط بین‌الملل - چگونه علم و فناوری بر کسب و کار، محیط زیست، فناوری، توسعه و بهداشت جهانی اثر می‌گذارد.
اقتصاد سیاسی بین‌الملل، و عوامل اقتصادی در روابط بین‌الملل.
فرهنگ‌شناسی سیاسی بین‌الملل - به نحوه تأثیر فرهنگ و متغیرهای فرهنگی در روابط بین‌الملل می‌پردازد.
روابط شخصی میان رهبران.
نهادها در روابط بین‌الملل

نهادهای بین‌المللی بخش مهمی از روابط بین‌المللی معاصر را تشکیل می‌دهند. بیشتر تعاملات در سطح نظام بین‌الملل توسط آن‌ها اداره می‌شود. آن‌ها همچنین برخی از نهادها و رویه‌های روابط بین‌الملل، همانند استفاده از جنگ به صورت سنتی (به جز در موارد دفاع از خود) را غیرقانونی اعلام کردند.
همچنین ببینید: سازمان بین‌المللی
نهادها در روابط بین‌الملل > سازمان‌های بین دولتی عمومی > سازمان ملل متحد

مقالهٔ اصلی: سازمان ملل متحد
نهادها در روابط بین‌الملل > سازمان‌های بین دولتی عمومی > سازمان همکاری اسلامی

مقالهٔ اصلی: سازمان همکاری اسلامی
نهادها در روابط بین‌الملل > سازمان‌های بین دولتی عمومی > دیگر نهادها

اتحادیه آفریقا
انجمن ملل آسیای جنوب شرقی
اتحادیه عرب
کشورهای مستقل همسود
اتحادیه اروپا
گروه ۸
گروه ۲۰
جامعه ملل
سازمان کشورهای آمریکایی
نهادها در روابط بین‌الملل > نهادهای اقتصادی

بانک توسعه آسیایی
بانک توسعه آفریقایی
بانک تسویه حساب‌های بین‌المللی
بانک توسعه کشورهای آمریکایی
صندوق بین‌المللی پول
بانک توسعه اسلامی
بانک جهانی
سازمان تجارت جهانی
نهادها در روابط بین‌الملل > نهادهای حقوقی بین‌المللی > حقوق بشر

دادگاه اروپایی حقوق بشر
کمیته حقوق بشر
دیوان آمریکایی حقوق بشر
دیوان بین‌المللی کیفری
دادگاه بین‌المللی کیفری برای رواندا
دادگاه بین‌المللی کیفری یوگسلاوی سابق
شورای حقوق بشر سازمان ملل
نهادها در روابط بین‌الملل > نهادهای حقوقی بین‌المللی > حقوقی

دیوان دادگستری آفریقا
دیوان دادگستری اروپا
دیوان بین‌المللی دادگستری
دادگاه بین‌المللی حقوق دریاها
نهادها در روابط بین‌الملل > ترتیبات امنیتی منطقه‌ای

شورای همکاری امنیتی آسیا اقیانوسیه
سازمان گوام برای دموکراسی و توسعه اقتصادی
رژیم امنیت دریایی
ناتو
سازمان همکاری‌های شانگهای
اتحادیه همکاری‌های منطقه‌ای جنوب آسیا
اتحادیه کشورهای آمریکای جنوبی
پی‌نوشت‌ها

↑  “International Relation”, Columbia Encyclopedia (1993) pp.000–0000.
↑  Barry Buzan, Richard Little. International Systems in World History: Remaking the Study of International Relations. published 2000
↑  http://www.aber.ac.uk/en/interpol/ Department of International Politics, Aberystwyth University
↑  E.g. , Donald Markwell, جان مینارد کینز and International Relations: Economic Paths to War and Peace, Oxford University Press, 2006. Donald Markwell, Keynes and International Economic and Political Relations, Trinity Paper 33, Trinity College, University of Melbourne.  بایگانی‌شده  در ۶ مارس ۲۰۱۱ توسط Wayback Machine
↑  Fabrice Rivault, (1999) Culturologie Politique Internationale: Une approche systémique et matérialiste de la culture et du système social global, McGill Dissertation, Montréal, publiée par Culturology Press
↑  «Xintian, Yu (2005) "Cultural Factors In International Relations", Chinese Philosophical Studies». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۰ آوریل ۲۰۱۰. دریافت‌شده در ۵ فوریه ۲۰۱۴.
↑  Xintian, Yu (2009),"Combining Research on Cultural Theory and International Relations"
↑  «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۵ اوت ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۵ فوریه ۲۰۱۴.
↑  http://ijtihadnet.ir/انتشار-دومین-جلد-کتاب-فقه-روابط-بین‌/
↑  https://www.mehrnews.com/amp/4708341/
نقشه پراکندگی تمدن‌های جهان.
پل پارک‌وی کنگره

| پل پارک‌وی کنگره | پل پارک‌وی کنگره |
| --- | --- |
پل پارک‌وی کنگره و ساختمان قدیمی پستخانه: پل پارک‌وی کنگره و ساختمان قدیمی پستخانه
مختصات: ۴۱°۵۲′۳۲٫۳″ شمالی ۸۷°۳۸′۱۲″ غربی﻿ / ﻿۴۱٫۸۷۵۶۳۹°شمالی ۸۷٫۶۳۶۶۷°غربی﻿ / 41.875639; -87.63667
گذرنده‌ها: وسایل نقلیه موتوری در جاده آیدا بی. ولز
بر روی: شاخه جنوبی رود شیکاگو
مکان: شیکاگو، ایلینوی، ایالات متحده
نام رسمی: پل یادبود واگنر
نام(های) دیگر: پل جاده آیدا بی. ولز
ویژگی‌ها: ویژگی‌ها
طراحی: پل بازشو ثابت-محوری دو دهانه‌ای
شمار خط‌ها: ۷
پیشینه: پیشینه
هزینه ساخت: ۵ میلیون دلار
گشایش: ۱۹۵۶
بازسازی: ۱۹۸۱; ۲۰۱۰–۲۰۱۲
مکان: مکان
fa (in English: Expected satiety): fa
«پل پارک‌وی کنگره»، که به نام‌های «پل جاده آیدا بی. ولز» و به طور رسمی «پل یادبود واگنر» نیز شناخته می‌شود، یک پل بازشوی هفت‌بانده است که از روی شاخه جنوبی رود شیکاگو عبور می‌کند و ارتباطی اکسپرس‌وی بین اینتراستیت ۲۹۰ (اتوبان آیزنهاور) و جاده آیدا بی. ولز/جاده واکر فراهم می‌کند. این پل درست در شرق تونل بزرگراهی در ساختمان قدیمی پستخانه قرار دارد.
تاریخچه

این پل برای اولین بار توسط دنیل برنهام و ادوارد اچ. بنت در سال ۱۹۰۹ در طرح شیکاگو پیشنهاد شد. این طرح خیابان کنگره را به عنوان بولوار اصلی شرق-غرب در مرکز شهر و سمت غربی پیشنهاد کرد. برنامه‌ریزان شهر در نهایت تا دهه ۱۹۲۰ به جای بولوار، یک ابربزرگراه را انتخاب کردند؛ بنت از ساخت ابربزرگراه در امتداد خیابان کنگره به جای خیابان مونرو، که توسط برخی برنامه‌ریزان پیشنهاد شده بود، حمایت کرد.
هنگامی که اداره پست ایالات متحده در اواخر دهه ۱۹۲۰ پیشنهاد گسترش ساختمان قدیمی پستخانه را داد، این گسترش به طور فیزیکی مسیر ابربزرگراه پیشنهادی و دسترسی به پل را مسدود می‌کرد. پس از مذاکره با کمیسیون برنامه‌ریزی شیکاگو و ادوارد بنت، که هر دو مخالف این گسترش بودند، اداره پست یک تونل در داخل ساختمان گسترش‌یافته برای ابربزرگراه آینده ساخت. ساختمان گسترش‌یافته جدید در سال ۱۹۳۲ افتتاح شد.
در طرح جامع ابربزرگراه سال ۱۹۴۰، شهر شیکاگو این ابربزرگراه را به دلیل حجم بالای ترافیک در سمت غربی شهر به عنوان اولویت اصلی خود تعیین کرد. خرید زمین و ساخت‌وساز در مسیر بزرگراه در سال ۱۹۴۹ آغاز شد. ساخت خود پل در سال ۱۹۵۰ آغاز شد و در سال ۱۹۵۶ با هزینه ۵ میلیون دلار (معادل ۵۴ میلیون دلار در سال ۲۰۲۲) به بهره‌برداری رسید.
در ۱۳ ژوئیه ۱۹۵۳، در طول ساخت پل، شورای شهر نام پل را به افتخار «کلارنس پی. واگنر»، عضو سابق شورای شهر که سه روز قبل در یک سانحه رانندگی در نزدیکی اینترنشنال فالز، مینه‌سوتا کشته شده بود، نام‌گذاری کرد.
تاریخچه > بازسازی

این پل برای اولین بار در سال ۱۹۸۱ بازسازی شد تا عرشه فولادی پل جایگزین شود و در وسط پل به جای جدول، دیواره بتنی نصب شود.
پل برای دومین بار از ۱ آوریل ۲۰۱۰ تا ۱۵ مه ۲۰۱۲ به عنوان بخشی از یک پروژه ۳۳ میلیون دلاری بازسازی شد که در آن عرشه فولادی با سطح آسفالتی جایگزین شد و ساختار پل تعمیر شد.
پیوندهای بیرونی

پرونده‌های رسانه‌ای مربوط به Congress Parkway Bridge در ویکی‌انبار
فوجرد (گرگان)

| فوجرد | فوجرد |
| --- | --- |
روستا: روستا
کشور: ایران
استان: گلستان
شهرستان: گرگان
بخش: بخش بهاران
دهستان: استرآباد شمالی
جمعیت: ۱۰۹۲ نفر (سرشماری ۹۵)
پیش‌شمارهٔ تلفن: ۰۱۷
فوجرد، روستایی است از توابع بخش بهاران شهرستان گرگان در استان گلستان ایران.
جمعیت

این روستا در دهستان استرآباد شمالی قرار داشته و براساس سرشماری سال ۱۳95جمعیت آن ۱٬43۶ نفر (320 خانوار) بوده‌است.
محمد دهقان

| محمد دهقان | محمد دهقان |
| --- | --- |
معاون حقوقی رئیس‌جمهور: معاون حقوقی رئیس‌جمهور
دوره مسئولیت ۱۰ شهریور ۱۴۰۰ – ۱ شهریور ۱۴۰۳: دوره مسئولیت ۱۰ شهریور ۱۴۰۰ – ۱ شهریور ۱۴۰۳
رئیس‌جمهور: سید ابراهیم رئیسی   محمد مخبر (سرپرست)
پس از: لعیا جنیدی
پیش از: مجید انصاری
عضو حقوقدان شورای نگهبان: عضو حقوقدان شورای نگهبان
دوره مسئولیت ۲۵ تیر ۱۳۹۸ – ۱۱ شهریور ۱۴۰۰: دوره مسئولیت ۲۵ تیر ۱۳۹۸ – ۱۱ شهریور ۱۴۰۰
نامزد کننده: سید ابراهیم رئیسی
پس از: نجات‌الله ابراهیمیان
پیش از: غلامرضا مولابیگی
نمایندهٔ مجلس شورای اسلامی دوره‌های هفتم، هشتم، نهم و دهم: نمایندهٔ مجلس شورای اسلامی دوره‌های هفتم، هشتم، نهم و دهم
دوره مسئولیت ۷ خرداد ۱۳۸۳ – ۲۵ تیر ۱۳۹۸: دوره مسئولیت ۷ خرداد ۱۳۸۳ – ۲۵ تیر ۱۳۹۸
پیش از: حسین عباس‌زاده امامی
حوزه انتخاباتی: چناران و بینالود
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: ۱۳۴۱ روستای نغندر، شهرستان طرقبه شاندیز
ملیت: ایرانی
حزب سیاسی: جمعیت رهپویان انقلاب اسلامی
پیشه: سیاستمدار
تخصص: دکترای تخصصی حقوق
محمد دهقان (زادهٔ ۱۳۴۱) حقوقدان و سیاستمدار ایرانی است که از سال ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳ به‌عنوان‌ معاون حقوقی رئیس‌جمهور ایران در دولت سیزدهم جمهوری اسلامی ایران فعالیت می‌کرد.
وی نماینده حوزه انتخابیه چناران و بینالود در دوره‌های هفتم، هشتم و نهم مجلس شورای اسلامی و در دوره دهم نیز به نمایندگی همین حوزه انتخاب شد. او نایب‌رئیس فراکسیون نمایندگان ولایی و عضو کمیسیون قضائی مجلس شورای اسلامی بود. دهقان عضو حقوقدان شورای نگهبان نیز بوده‌است.
شورای نگهبان

در روز چهارشنبه ۱۹ تیر ۱۳۹۸ سید ابراهیم رئیسی رئیس قوه قضائیه طی نامه‌ای اسامی پنج حقوقدان از جمله محمد دهقان را به‌عنوان گزینه‌های حقوقدان شورای نگهبان به مجلس شورای اسلامی معرفی و پیشنهاد کرد. در ۲۵ تیر ۱۳۹۸ با ۲۳۱ رأی نمایندگان مجلس، دهقان به عنوان یکی از اعضای حقوقدان شورای نگهبان انتخاب شد.
اظهارنظر

دهقان در تاریخ ۲۶ بهمن ۱۳۸۹ بیانیه‌ای را در مجلس قرائت کرد که در آن خواستار مجازات برای موسوی و کروبی بود.
او در جریان بحران جهش نرخ ارز در ایران در تیر ماه ۱۳۹۷ گفت:
انتشار اسامی دریافت‌کننده‌ها ارز ۴۲۰۰ تومانی برای واردات کالا در جهت مبارزه با فساد است نه بخش خصوصی و موجب اعتماد بیشتر به بخش خصوصی سالم می‌شود.
قتل‌های زنجیره‌ای ایران
افشای قتل‌ها

داریوش فروهر (رهبر حزب ملت ایران) و همسرش پروانه اسکندری عصر ۱ آذر سال ۱۳۷۷ در منزل شخصی‌شان واقع در محلهٔ فخرآباد تهران با ضربات چاقو به قتل رسیدند و جسدشان به نحو فجیعی مثله شد. به گفته برخی روزنامه‌نگاران پستان‌های پروانه اسکندری بریده شده بود. در روزهای ۱۲ و ۱۸ آذر، جسد دو نویسندهٔ دیگر محمد مختاری و محمدجعفر پوینده پس از چند روز بی‌خبری در جاده‌های اطراف شهر و جسد معصومه مصدق (نوه مصدق که تازه به کشور بازگشته بود) در منزل شخصی‌اش پیدا شد.
با توجه به بازبودن نسبی فضای مطبوعاتی و سیاسی ایران در آن دوره نسبت به سال‌های قبل، افشای این قتل‌ها بازتاب‌هایی در داخل و خارج از کشور داشت و رسانه‌های بین‌المللی آن را چالشی بزرگ در مسیر اصلاحات در ایران دانستند.
گمانه‌زنی‌های نخستین

تا پیش از روشن شدن نقش وزارت اطلاعات در قتل‌های زنجیره‌ای و در کل دوره‌ای که رسانه‌های منتقد و اصلاح طلب احتمال دست داشتن نیروهای حکومتی در قتل‌ها را مورد اشاره قرار می‌دادند، هیچ‌کدام از نشریات یا فعالان محافظه‌کار چنین احتمالی را مطرح نکرده بود. در طول همین مدت، گمانه زنی‌هایی گسترده در سطح نشریات و محافل محافظه کار ایران مطرح می‌شد که قتل‌ها را به عاملانی غیر از وزارت اطلاعات ایران نسبت می‌دادند.
جمعیت مؤتلفه اسلامی در روزنامه آریا در تاریخ ۱۰ آذر ۱۳۷۷ احتمال داد که قتل‌ها نتیجه نوعی تصفیه‌های درون گروهی باشد. مسعود ده‌نمکی از چهره‌های انصار حزب‌الله، در روزنامه ایران در تاریخ ۲۳ آذر ۱۳۷۷، به نیروهای امنیتی و اطلاعاتی توصیه کرد که عاملان قتل‌ها را از میان دگراندیشان پیدا کنند. جمعیت ایثارگران انقلاب اسلامی در ۲۶ آذر همان سال با صدور بیانیه‌ای باند سید مهدی هاشمی را یکی از متهمان احتمالی قتل‌ها دانست، و سه هفته بعد در ۱۷ دی ۱۳۷۷، روزنامه کیهان خبری در مورد ارتباط یکی از دستگیرشدگان در رابطه با قتل‌های زنجیره‌ای با باند مهدی هاشمی منتشر کرد. روزنامه جمهوری اسلامی در ۲۳ آذر خبر داد که دستگاه‌های امنیتی ایران فهمیده‌اند که قتل‌ها توسط دستگاه‌های جاسوسی خارجی و با هدف خدشه دار کردن چهره نظام جمهوری اسلامی ایران انجام شده است. محمدرضا باهنر، عضو هیئت رئیسه مجلس پنجم، اعلام کرد که عاملان قتل‌ها یا به گروه مهدی هاشمی و جریانات قم ارتباط دارند یا به سازمان مجاهدین خلق ایران یا تحت تأثیر سرویس‌های اطلاعاتی خارجی بوده‌اند. روزنامه قدس وابسته به آستان قدس رضوی و روزنامه جمهوری اسلامی نیز سازمان مجاهدین خلق را متهم اصلی پرونده معرفی کردند. حبیب‌الله عسگراولادی در تحلیلی متفاوت، قتل‌های زنجیره‌ای را کار کردهای طرفدار ترکیه و مخالفان عبدالله اوجالان دانست. در ۲۱ دی همان سال، روح‌الله حسینیان در ادعایی خبرساز، عاملان قتل‌ها را از طرفداران جناح اصلاح‌طلب و هواداران رئیس‌جمهور محمد خاتمی معرفی کرد.
سعید امامی در اعترافاتش گفته بود قتل‌های زنجیره‌ای کار سپاه بوده است.
گمانه‌زنی‌های نخستین > پیگیری قتل‌های زنجیره‌ای در مطبوعات

قتل‌های زنجیره‌ای از زمان برملا شدن تا سال‌ها بعد، فضای مطبوعاتی ایران را کاملاً تحت تأثیر خود قرار داد و نشریات زیادی از طیف‌های سیاسی گوناگون به این قتل‌ها پرداخته و همچنان می‌پردازند. در حالی که نگاه مطبوعات اصلاح‌طلب به عاملان داخلی و حکومتی قتل‌ها بود، روزنامه‌های راست‌گرا کوشیدند تا عوامل این قتل‌ها را غیر حکومتی یا بنابر تحلیل مورد نظر رهبر ایران، آن‌ها را عامل بیگانگان و دشمنان و مخالفان نظام جمهوری اسلامی معرفی کنند.
دو روزنامه خرداد و صبح امروز بیشترین تحلیل‌ها و اخبار مربوط به ماجرای قتل‌های زنجیره‌ای را منتشر کردند و در حالی که ابعاد گسترده این قتل‌ها نمایان می‌شد، آن را به پرونده‌ای ملی تبدیل نمودند.
سعید حجاریان، مدیرمسئول روزنامه خرداد می‌گوید که ما تلاش کردیم تا هیچ شماره‌ای از روزنامهٔ صبح امروز بدون مطلبی پیرامون قتل‌های زنجیره‌ای منتشر نشود. انتشار پیاپی اخبار و سلسله مقالاتی از اکبر گنجی و عمادالدین باقی، در این میان بسیار اثرگذار بود.
در ۸ آذر ۱۳۷۷، روزنامه رسالت خبر از دستگیری چند نفر در ارتباط با قتل فروهرها داد و آن‌ها را از نزدیکان و افرادی که به خانه وی رفت‌وآمد داشته‌اند، معرفی کرد.
۱۰ آذر ۱۳۷۷، حسین شریعتمداری در سرمقاله روزنامه کیهان نوشت که عاملان این جنایت را در میان دوستان و آشنایان فروهر هستند که افراد وابسته به جریان‌های مخالف نظام، عناصر ضدانقلاب، خبرنگاران رادیوها و رسانه‌های بیگانه بوده‌اند و رابطه قاتل یا قاتلان با سرویس‌های جاسوسی آمریکا و دنباله‌های داخلی آن‌ها کشف خواهد شد.
در ۲۴ آذر ۱۳۷۷، روزنامه کیهان به نقل از سید علی خامنه‌ای نوشت که دخالت مستقیم یا غیرمستقیم دشمن در این حوادث آشکار خواهد شد؛ و از اینکه عده‌ای نظام جمهوری اسلامی را در این قتل‌ها شریک می‌دانند انتقاد کرد.
در ۱ دی ۱۳۷۷، روزنامه جمهوری اسلامی قتل‌ها را با سازماندهی سازمان سیا دانست که هدف آن احیای کانون نویسندگان می‌باشد، تا بتوانند با گرفتن مجوزِ فعالیتِ مجدد، از این کانون به عنوان اهرم بزرگ فرهنگی غرب در این کشور استفاده کنند.
در ۶ دی نیز همین روزنامه نوشت که این قتل‌ها توطئه‌ای است که نیروهای امنیتی نظام، در معرض حمله قرار گیرند و به سهل‌انگاری، سوء مدیریت، ناتوانی و بی‌کفایتی متهم شوند. تا ساختار امنیتی کشور از حالت فعال خارج شده و در موضع انفعالی قرار گیرد.
در ۲ دی‌ماه ۱۳۷۷، روزنامه رسالت با انتشار یادداشتی از محمدکاظم انبارلوئی قتل‌های زنجیره‌ای را کار عاملان سازمان سیا و پنتاگون دانست که در پوشش گروه‌های توریستی به تهران رفت‌وآمد دارند.
در ۱۵ دی‌ماه ۱۳۷۷، پس از انتشار اطلاعیه گروه فدائیان اسلام ناب محمدی مصطفی نواب توسط روزنامه صبح امروز و درخواست روزنامه سلام برای شناسایی عوامل امنیتی داخلی دخیل در قتل‌ها، وزارت اطلاعات با انتشار اطلاعیه‌ای اعلام کرد «معدودی از همکاران مسئولیت ناشناس، کج اندیش و خودسر این وزارت که بی شک آلت دست عوامل پنهان قرار گرفته و جهت مطامع بیگانگان دست به این اعمال جنایتکارانه زده‌اند».
به گفته محمد بلوری دبیر وقت بخش حوادث روزنامه ایران که برای اولین بار از اصطلاح «قتل‌های زنجیره‌ای» استفاده کرد، تا پیش از مقاله او که با شواهد و قرائن قتل‌ها را به مسئولان وزارت اطلاعات منتسب کرد در میان تحلیل‌گران و صاحب‌نظران سیاسی هیچ‌کس گمان نمی‌کرد عامل قتل‌ها عناصری از وزارت اطلاعات باشند.
روند پیگیری قتل‌ها توسط نظام

در ۲۴ آذرماه ۱۳۷۷، سید علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، طی سخنرانی اظهار داشت که قتل‌ها چه مستقیم چه غیرمستقیم به وسیله «استکبار» انجام شده است و افزود «قتل شهروندان، هرکسی که باشد، جنایتی است برخلاف امنیت ملی. همچنان‌که قبلاً نیز به دستگاه‌های دولتی از جمله وزارت کشور، وزارت اطلاعات و دستگاه قضائی گفته شده است، این دستگاه‌ها باید به‌طور جدی، قتل‌های یک ماه اخیر را پیگیری کنند و تردیدی نیست که در این پیگیری، دخالت مستقیم یا غیرمستقیم دشمن در این حوادث آشکار خواهد شد.»