ولسوالی خوست و فرنگ

| ولسوالی خوست و فرنگ | ولسوالی خوست و فرنگ |
| --- | --- |
موقعیت ولسوالی در ولایت بغلان: موقعیت ولسوالی در ولایت بغلان
اطلاعات کلی: اطلاعات کلی
کشور: افغانستان
ولایت: بغلان
مرکز ولسوالی: دو آبی
سایر شهرها: دره های مشهور خوست ها؛ درهٔ خیلاب، فرنگ، وغو، دوآبی، بازارک، چرخ فلک، خاهوش، سچی، سمرقندی.
نام‌های پیشین: خوشت، خست، خاست، خاشت و خاس
اداره: اداره
شوراهای ولایتی: شورای ولایتی استان بغلان
مردم: مردم
جمعیت: ۷۱٬۳۴۵ (۱۳۹۹)
پراکندگی: ۳۹٫۶ نفر بر کیلومتر مربع
دین: اسلام - سنی (حنفی)
زبان: فارسی
اطلاعات جغرافیا: اطلاعات جغرافیا
مساحت: ۱۷۹۹ کیلومتر مربع
ارتفاع از سطح دریا: ۲۰۹۲ متر
داده‌های دیگر: داده‌های دیگر
کدپستی: ۳۶۵۶
منطقه زمانی: ۴:۳۰+ (وقت استاندارد افغانستان)
آب‌وهوا: آب‌وهوا
میانگین‌دما: ۲۵ الی ۱۵-
ولسوالی «خوست و فِرِنگ» یا حوزهٔ خوست ها ( خوست، فرنگ، گذرگاه نور) از ولسوالی های ولایت بغلان، به مرکزیت شهر دوآبی در شمال‌شرق افغانستان و در دامنه کوه‌های هندوکش قرار گرفته‌است. اسم دو آبی به دلیل قرار داشتن آن بین دو دریا می‌باشد. دوآبی بازار اصلی خرید و فروش مردم خوست می‌باشد. تمام باشنده گان این ولسوالی ها تاجیک ها بوده و به زبان فارسی صحبت می‌کنند. این ولسوالی با ولایات پنجشیر و تخار و ولسوالی های اندراب و نهرین هم سرحد است. خوست ها به دلیل قرار گرفتن آن میان کوه های هندوکش، از طبیعت زیبایی برخوردار است. دانایی و علمیت مردم این ولسوالی زبان زد عام و خاص است که از زمانه های دور بدینسو، این دیار زادگاه شعرا، نویسندگان، ادیبان و شخصیت های بی بدیل بوده است. مردمان این ولسوالی همچنان در عیاری و شجاعت هم نظیر ندارند، درین ویژگی ها مردم خوست شهرت ملی دارند. از مشهور ترین غذا های خوستی ها برنج‌اَو، قتخی و فیلمرغ پلو می باشد. نباید فراموش کرد که مردم این ولسوالی به مهمان نوازی هم مشهور هستند.خوست و فِرِنگ ۱۷۹۹ کیلومترمربع مساحت دارد و سومین ولسوالی بزرگ بغلان می‌باشد. این ولسوالی با ۷۱٬۳۴۵ نفر جمعیت در سال ۱۳۹۹، سومین ولسوالی پر چمعیت ولایت بغلان است.
شاعر بزرگ ادب پارسی (سوزنی) در وصف این ولسوالی چنین سراییده است؛
خوار باد و خسته دل بدخواه جاه و دولتش
گر به بغداد است و ری یا در طخارستان و «خوست»
الحال حوزه خوست ها؛ متشکل از سه واحد اداری (خوست، فرنگ، گذرگاه نور) می‌باشد که تمام این نواحی بنام واحد (خوست) یاد شده و ساکنین این شهرستان نیز بنام واحد (خوستی) مسمی هستند و دارای ارزش‌های مشترکی می‌باشند.
در تاریخ خوست با ظبطهای مختلف خوست، خوشت، خست، خاست، خاشت و خاس یاد شده‌است.
-یاقوت حموی در کتاب معجم البلدان گوید؛ خوست ناحیتی از نواحی طخارستان و از اعمال بلخ بوده، آنرا یک قصبه و چهار درهٔ سبز و خرم و پر درخت است. و در جایی نیز چنین گفته؛ خوست ناحیتی بوده‌است از بلاد فارس و نزدیک دریا.
-حدود العالم؛ شهرکهایی اند بر حد فرغانه و ایلاق، سامی سبرک، شهرکی است خرم و آبادان. برفکسوم، حنح، و " خوست " شهرکهایی اند با کشت و برز بسیار. و نیز گفته‌است؛ خوست شهرکی است بماوراءالنهر با کشت و برز بسیار و اندک مردم.
-ابو سعید گوید؛ خوست شهرکی بوده از نواحی بلخ و آنرا خَوشت نیز می‌گفتند.
-شهرستان خوست از چند نگاه در تاریخ صفحات شمال قابل تمکین است؛
۱_ به خاطری که بسیاری از آثار تمدن‌های قدیمی درین ناحیه هنوز وجود دارند.
۲_ مخفی‌گاه بسیاری از اقوام و مردم اصیل آریایی است، و هنوز در این محل مردمان به نام‌های سمرقندی‌ها و غیره زندگی می‌کنند که حکایت از این روایت می‌کند.
۳_ در صفحات شمال تنها منطقهٔ است که به روایت تاریخ بنا به نسبت صعب‌العبور بودن دست چنگیز به اینجا نرسیده‌است.
۴_ مردمان این مرز و بوم به حدی مبارز و بی‌باک هستند که احمدشاه مسعود را پناه دادند. و پایگاه دائمی مسعود در خوست بود و بیشتر اوقات را در خوست سپری می‌نمود و به یمن اقامت طولانی او، اینک یکی از واحدهای اداری حوزه خوست بنام گذرگاه نور مسمی است.
۵_ قشون سرخ شوروی هنگام حمله به این ولسوالی متحمل تلفات زیادی شدند که بدون هیچ دست آوردی دوباره اخراج شدند.
۶_ طالبان در زمان حکومت اول شان نتوانستند این ولسوالی را تصرف نکند.
و مردمان خوستی چنان تسخیر ناپذیر و آزادی‌خواه هستند که در شکست نیروهای شوروری نقش برازنده یی داشتند.
عالمان دین، دانشمندان، شاعران، ادیبان و مجاهدین قهرمان و بی نظیر و بی شماری در این دامنه پرورش یافتند که شاهکاری‌ها و کارکردهای شان هنوز زنده است.
-سرزمین سربازان گمنام؛ خستکی‌های جرم بدخشان از خوست بغلان به آن جا رفتند: در بسیاری از سندهای تاریخی، کلمه خُستک یا خُوستک را به معنا بیان می‌کنند که، مردم این دره در پی تحولات تاریخی از منطقه خوست و فرنگ ولایت بغلان به این دره آمده‌اند و نام این دره به نام خُستک و یا «خُوستک» نامگذاری شده‌است. به گواهی مدرک‌های تاریخی در خوست فرنگ ولایت بغلان کسی به نام «نیزک» که فرماندهی بخش از لشکر ابو مسلم خراسانی را به عهده داشت به قطغن آمده و در ساحه قطغن مسکن گزین شده‌است. بر اساس اسناد تاریخی، یکی از نواده‌های نیزک که شخص مالدار بود از قطغن به دره خُستک رفته و به همین لحاظ نام این دره به نام خستک مسما شده‌است.
ساکنین خوستده و فرنگرد شهرستان فرخار استان تخار نیز از باشنده‌های اصلی خوست بغلان هستند.
ز بسکه نسخهٔ تحقیق ما پریشان است
نظر به کاشغر و دل به «خوست» می باشد
پدر بیدل که شغل سپاهی داشته قطعاً از خراسان به هند رفته بوده‌است. پوهاند سرورِ همایون به استناد بابرنامه می‌گفت، بیشتر فرماندهان سپاهِ بابر از همین خوست و فرنگ بودند که امروز جزو بغلان است. پوهاند همایون می‌گفت پس از آنکه بابر به قدرت رسید برای خوستی‌ها هدایای زیادی فرستاد. محمود داداش رستمی در صفحه ۲۰۹ مقاله اش زیر عنوان بیدل در آینه تاریخ می‌نویسد: «بیدل از خوستِ بدخشان از توابع قطغن می‌باشد». او هم به استناد دانشنامه ادب فارسی استدلال می‌کند که «بسیاری از شاعران، عالمان و منصب داران سپاه و مردمان خوست از آن دیار به دربار شاهانِ مغولی شتافتند. اما در مورد خوست اگر شبهه‌ای باشد علامه دهخدا به نقل از معجم البلدان می‌گوید:» خوست . [خ َ] (اِخ) ناحیتی از نواحی طخارستان و از اعمال بلخ، آنرا یک قصبه و چهاردرهٔ سبز و خرم و پردرخت.
به تر دماغی هوش تو جهل می خندد
کز‌اهل هند، عبارات «خوست» می پرسی
ازین دو شعر بیدل نیز دانسته می‌شود که نسبت ایشان به همین دیار (خوست و فرنگ) است.
ابو صالح الحکم بن المبارک خوستی حافظ منسوب به این ناحیه است. او از مالک و حماد بن زید حدیث روایت کرده و ثقه بوده‌است. وی در ملک «ری» به سال (۲۱۳ ه‍.ق) وفات یافت. در مورد ابوصالح خوستی در دایرة المعارف چنین آمده‌است؛ ابو صالح حکم ابن مبارک خوستی از جمله روات ثقه و تبع تابعین و حافظ قرآن کریم و معاصر امام قتیبه، متقی و متورع بوده و از مالک ابن انس و حماد ابن زید اخذ حدیث نموده و عبدالله بن عبدالرحمن سمرقندی و دیگران هم از وی حدیث استماع نموده‌اند. وفاتش به روایت سمعانی در ملک «ری» در سال ۲۱۳ هجری واقع شده‌است.