نبرد سواستوپول (۱۹۴۲–۱۹۴۱)

| ن ب وجبهه شرقی | ن ب وجبهه شرقی |
| --- | --- |
رزم دریایی دریای بالتیک  دریای سیاه  اقیانوس منجمد شمالی ۱۹۴۱ عملیات بارباروسا برست  بیاویستوک–مینسک  منطقه بالتیک  برودی  لویو  بیسارابیا  اسمولنسک  اومان  اودسا  کی‌یف  تالین  لنینگراد  خارکوف  کریمه سواستوپول  دریای آزوف  روستوف  مسکو ویازما–بریانسک  جنگ مستمر ۱۹۴۲ لیوبان  Barvenkovo–Lozovaya  رژف  Toropets–Kholm  دمیانسک  خولم  کرچ  خارکوف  مورد آبی  قفقاز  Rzhev, Summer 1942  Sinyavino  استالینگراد  ولیکیه لوکی  عملیات مارس  Little Saturn ۱۹۴۳ Iskra  Ostrogozhsk–Rossosh  Voronezh–Kharkov  Polar Star  نبرد سوم خارکوف  گورکی Blitz  نبرد کورسک  1st Donbas  Tidal Wave  Belgorod-Kharkov  2nd Donbas  2nd Smolensk Lenino  دنیپر  نفل ۱۹۴۴ Dnieper–Carpathian  لنینگراد-نوگورود  Narva  2nd Crimea  1st Jassy–Kishinev  Karelia  عملیات باگراتیون  Lvov–Sandomierz  Doppelkopf  تهاجم یاش-کیشیناو  Dukla Pass  Baltic  Belgrade  Debrecen  Petsamo–Kirkenes  Courland  Gumbinnen  Budapest ۱۹۴۵ Vistula–Oder  Western Carpathian  East Prussia  Silesia  Breslau  Solstice  East Pomerania  دریاچه بالاتون  Moravia–Ostrava  Vienna  Bratislava–Brno  برلین  Prague  تسلیم آلمان: رزم دریایی دریای بالتیک  دریای سیاه  اقیانوس منجمد شمالی ۱۹۴۱ عملیات بارباروسا برست  بیاویستوک–مینسک  منطقه بالتیک  برودی  لویو  بیسارابیا  اسمولنسک  اومان  اودسا  کی‌یف  تالین  لنینگراد  خارکوف  کریمه سواستوپول  دریای آزوف  روستوف  مسکو ویازما–بریانسک  جنگ مستمر ۱۹۴۲ لیوبان  Barvenkovo–Lozovaya  رژف  Toropets–Kholm  دمیانسک  خولم  کرچ  خارکوف  مورد آبی  قفقاز  Rzhev, Summer 1942  Sinyavino  استالینگراد  ولیکیه لوکی  عملیات مارس  Little Saturn ۱۹۴۳ Iskra  Ostrogozhsk–Rossosh  Voronezh–Kharkov  Polar Star  نبرد سوم خارکوف  گورکی Blitz  نبرد کورسک  1st Donbas  Tidal Wave  Belgorod-Kharkov  2nd Donbas  2nd Smolensk Lenino  دنیپر  نفل ۱۹۴۴ Dnieper–Carpathian  لنینگراد-نوگورود  Narva  2nd Crimea  1st Jassy–Kishinev  Karelia  عملیات باگراتیون  Lvov–Sandomierz  Doppelkopf  تهاجم یاش-کیشیناو  Dukla Pass  Baltic  Belgrade  Debrecen  Petsamo–Kirkenes  Courland  Gumbinnen  Budapest ۱۹۴۵ Vistula–Oder  Western Carpathian  East Prussia  Silesia  Breslau  Solstice  East Pomerania  دریاچه بالاتون  Moravia–Ostrava  Vienna  Bratislava–Brno  برلین  Prague  تسلیم آلمان
نبرد سواستوپول (به آلمانی: Schlacht um Sewastopol) یا محاصره سواستوپول یا دفاع سواستوپول (به روسی: Оборона Севастополя)، نبردی در جبهه شرقی جنگ جهانی دوم میان نیروهای محور و شوروی بر سر شهر سواستوپول در شبه‌جزیره کریمه بود. در پایان پس از یک محاصره هشت‌ماهه، سواستوپول روز ۴ ژوئیه سال ۱۹۴۲ به تصرف مهاجمان درآمد.
پس از آغاز عملیات بارباروسا در ماه ژوئن سال ۱۹۴۱، نیروهای آلمانی در قالب ارتش یازدهم تحت فرمان اریش فون مانشتاین و متحدان آن تلاش برای ورود به شبه‌جزیره کریمه را از اواخر ماه سپتامبر آغاز کردند. پس از یک مبارزه یک‌ماهه نیروهای محور توانستند راه خود را به این شبه‌جزیره باز کنند. دفاع شوروی به سرعت در سرتاسر کریمه فروپاشید و نیروهای فون مانشتاین تمامی آن جز بندر شهر سواستوپول در جنوب شرقی را تصرف کردند. با قرار گرفتن شهر در محاصره، مهاجمان در تلاشی‌هایی برای تسخیر آن صورت دادند که با پایداری مدافعان که در استحکامات گسترده دفاعی مستقر بودند و از طریق دریای سیاه تدارکات و نیروی کمکی دریافت می‌کردند، موفق نشدند. آلمانی‌ها یک عملیات بزرگ از میانه ماه دسامبر بدین منظور آغاز کردند. در این هنگامه، ارتش سرخ در قالب ضد حمله سراسری زمستانه، با هدف شکستن محاصره سواستوپول و پس گرفتن کریمه، در چندین نقطه از غرب آن در شبه‌جزیره کرچ نیرو پیاده کرد. بدین ترتیب فون مانشتاین وادار شد به عملیات پایان دهد و بخشی از نیروهای خود را به نواحی در خطر منتقل کند. او توانست با اجرای یک ضد حمله در ماه مه سال ۱۹۴۲، ضمن به اسارت گرفتن ده‌ها هزار نفر، شبه‌جزیره کرچ را مجدداً پاکسازی کند.
با تمرکز دوباره بر سواستوپول، آلمانی‌ها آماده‌سازی گسترده‌ای از جمله انتقال چندین آتشبار توپخانه و توپ فوق سنگین ریلی و یگان‌های زیادی از لوفت‌وافه به این ناحیه، برای تهاجم نهایی به این شهر صورت دادند. نیروهای محور از روز ۲ ژوئن سال ۱۹۴۲ گلوله‌باران و حملات هوایی شدیدی علیه مواضع مدافعان به انجام رساندند که موجب تخریب بسیاری از استحکامات آن شد. تهاجم زمینی موسوم به «عملیات اشتورفانگ» از روز ۷ ژوئن آغاز شد. در نهایت روز ۴ ژوئیه پس از تسلیم شدن آخرین نیروهای شوروی، سواستوپول به تصرف آلمانی‌ها درآمد. آلمانی‌ها توانستند حدود ۹۵ هزار نفر از قوای دشمن را در این موضع به اسارت بگیرند. در پی این پیروزی فون مانشتاین به درجه فیلدمارشالی ترفیع گرفت.