stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
تخم‌مرغ
ویژگی‌ها

جرم تخم‌مرغ به‌طور میانگین و بدون احتساب پوستهٔ آن، ۵۸ گرم است. پوست تخم‌مرغ حدود نیم میلی‌متر ضخامت دارد و ۹۰ درصد آن از کلسیم کربنات تشکیل شده است. رنگ پوست تخم‌مرغ به نژاد مرغ مربوط می‌شود و معمولاً سفید یا قهوه‌ای است. مرغ آراکانا تخم‌هایی به رنگ سبز/آبی می‌گذارد.
منبع غذایی

تخم‌مرغ منبع خوبی از پروتئین، ویتامین و املاح ضروری برای بدن انسان است؛ تخم‌مرغ، همهٔ اسیدهای آمینهٔ مورد نیاز بدن را داراست و حدود ۵٫۱۲ درصد جِرم تخم‌مرغ را پروتئین تشکیل می‌دهد. یک عدد تخم‌مرغ، ۳ درصد نیاز روزانهٔ انرژی یک مرد بالغ و ۴ درصد نیاز روزانهٔ انرژی یک زن بالغ را تأمین می‌کند.
تخم‌مرغ، بیشتر ویتامین‌های موردنیاز بدن به جز ویتامین C را دارد. تخم‌مرغ به مقدار خیلی کم کربوهیدرات دارد و نیز بدون فیبر غذایی است. ۱۰٬۸ درصد تخم‌مرغ را چربی تشکیل می‌دهد که در زرده آن وجود دارد و کمتر از ۰٬۰۵ درصد آن در سفیده موجود است. بر اساس تحقیقات ۱۱ درصد اسید چرب تخم‌مرغ از نوع اسیدهای چرب اشباع‌نشده پلی (با چند باند دوگانه)، ۴۴ درصد از نوع اسیدهای چرب غیراشباع مونو (با یک باند دوگانه) و ۲۹ درصد از نوع اسیدهای چرب اشباع است.
کلسترول و لسیتین، مواد چرب موجود در زرده تخم‌مرغ می‌باشند و برای ساختمان و عملکرد سلول‌های بدن ضروری‌اند. کلسترول قابلیت انعطاف و نفوذپذیری غشای سلول‌های بدن را حفظ می‌کند. همچنین به عنوان یکی از اجزای تشکیل‌دهنده مواد چربی است که سبب نرمی پوست می‌شوند.
از محبوب‌ترین غذاهای تهیه‌شده با تخم‌مرغ می‌توان به نیمرو اشاره کرد.
تولید

در سال ۲۰۱۷، تولید جهانی تخم‌مرغ ۸۰٫۱ میلیون تن بود. بزرگ‌ترین تولیدکنندگان به ترتیب چین با ۳۱٫۳ میلیون از کل این تعداد، ایالات متحده با ۶٫۳ میلیون، هند با ۴٫۸ میلیون، مکزیک با ۲٫۸ میلیون، ژاپن با ۲٫۶ میلیون و برزیل و روسیه با هر کدام ۲٫۵ میلیون تولیدکنندگان بعدی تخم‌مرغ در جهان بودند. یک کارخانه بزرگ تولید تخم‌مرغ معمولی، هفته‌ای یک میلیون تخم‌مرغ تولید می‌کند.
در ماه ژانویه ۲۰۱۹، ایالات متحده آمریکا، ۹٫۴۱ میلیارد تخم‌مرغ تولید کرده است که از این تعداد ۸٫۲ میلیارد برای مصرف سر سفره و ۱٫۲ میلیارد برای پرورش جوجه بوده است. پیش‌بینی می‌شود که آمریکایی‌ها در سال ۲۰۱۹ هر کدام ۲۷۹ تخم‌مرغ مصرف کنند که بالاترین میزان از سال ۱۹۷۳ است، اما کمتر از ۴۰۵ تخم‌مرغ خورده شده در هر فرد در سال ۱۹۴۵ است.
کالبدشناسی و ویژگی‌ها

شکل تخم‌مرغ شبیه گوی دوکی است که یک سر آن از سر دیگر بزرگ‌تر بوده و دارای تقارن استوانه‌ای در امتداد محور طولی است. امکان شکستن تخم‌مرغ به صورت عمودی با نیروی دست وجود ندارد.
تخمک توسط پوسته‌ای نازک و سخت احاطه شده است. در داخل پوسته غشاهای نازکی وجود دارد. زرده تخم‌مرغ توسط یک یا دو بافت نواری مارپیچی به نام چالازا در سفیده تخم‌مرغ معلق است. (از کلمه یونانی χάλαζα، به معنی «تگرگ» یا «توده سخت»).
| ارزش غذایی به ازای هر ۱۰۰ گرم (۳٫۵ اونس) | ارزش غذایی به ازای هر ۱۰۰ گرم (۳٫۵ اونس) |
| --- | --- |
انرژی: ۶۴۷ کیلوژول (۱۵۵ کیلوکالری)
کربوهیدرات: 1.12 g
 :  
چربی: 10.6 g
 :  
پروتئین: 12.6 g
تریپتوفان: 0.153 g
ترئونین: 0.604 g
ایزولوسین: 0.686 g
لوسین: 1.075 g
لیزین: 0.904 g
متیونین: 0.392 g
سیستین: 0.292 g
فنیل‌آلانین: 0.668 g
تیروزین: 0.513 g
والین: 0.767 g
آرژینین: 0.755 g
هیستیدین: 0.298 g
آلانین: 0.700 g
اسید آسپارتیک: 1.264 g
گلوتامیک اسید: 1.644 g
گلایسین: 0.423 g
پرولین: 0.501 g
سرین: 0.936 g
 :  
ویتامین‌ها: درصد ارزش روزانه
برابر ویتامین آ: ۱۸٪ ۱۴۰ میکروگرم
ویتامین (B۱): ۶٪ ۰٫۰۶۶ میلی‌گرم
 (B۲): ۴۲٪ ۰٫۵ میلی‌گرم
پانتوتنیک اسید (B۵): ۲۸٪ ۱٫۴ میلی‌گرم
فولیک (B۹): ۱۱٪ ۴۴ میکروگرم
ویتامین ب۱۲: ۴۶٪ ۱٫۱۱ میکروگرم
کولین: ۴۶٪ ۲۲۵ میلی‌گرم
ویتامین دی: ۱۵٪ ۸۷ یکای بین‌المللی
ویتامین ئی: ۷٪ ۱٫۰۳ میلی‌گرم
 :  
مواد معدنی: مقدار درصد ارزش روزانه
کلسیم: ۵٪ ۵۰ میلی‌گرم
آهن: ۹٪ ۱٫۲ میلی‌گرم
منیزیم: ۳٪ ۱۰ میلی‌گرم
فسفر: ۲۵٪ ۱۷۲ میلی‌گرم
پتاسیم: ۳٪ ۱۲۶ میلی‌گرم
روی: ۱۱٪ ۱٫۰ میلی‌گرم
 :  
دیگر اجزاء: مقدار
آب: 75 g
کلسترول: 424 mg
 :  
For edible portion only. Refuse: 12% (shell). One large egg is 50 grams.: For edible portion only. Refuse: 12% (shell). One large egg is 50 grams.
 یکاها  μg = میکروگرم • mg = میلی‌گرم  IU = یکاهای بین‌المللی :  یکاها  μg = میکروگرم • mg = میلی‌گرم  IU = یکاهای بین‌المللی 
†درصدهای تقریبی ارائه شده برای افراد بزرگسال از روی مرجع مصرف رژیم غذایی هستند.  منبع: مرکز داده غذای وزارت کشاورزی آمریکا: †درصدهای تقریبی ارائه شده برای افراد بزرگسال از روی مرجع مصرف رژیم غذایی هستند.  منبع: مرکز داده غذای وزارت کشاورزی آمریکا
زیان‌های تخم‌مرغ

یک تخم‌مرغ حدود ۲۰۰ میلی‌گرم کلسترول دارد و همین می‌تواند تأثیر زیادی در ابتلا به بیماری قلبی دیابت نوع دو و مسدود شدن رگ‌ها داشته باشد حدود شصت درصد کالری تخم مرغ چربی است.
تخم‌مرغ سرطان‌زا است و بیشتر از همه ریسک ابتلا به سرطان روده بزرگ رکتوم پروستات افزایش می‌دهد و مواد سرطان‌زایی مثل کولین در خودش دارد.
در آمریکا برچسب زدن تخم‌مرغ به عنوان مغذی یا سالم غیرقانونی است و تنها می‌توانند به ویژگی‌هایی مانند «غذای غنی از مواد مغذی» اشاره کنند.
تنوع تخم پرندگان
شش عدد تخم مرغ
مرغ‌های تخم‌گذار
نقشه جهانی سرانه مصرف تخم مرغ بر حسب کیلوگرم در سال. (2018)
نمای شماتیک از یک تخم‌مرغ:
# پوسته تخم‌مرغ
# غشای خارجی
# غشای داخلی
# چالازا
# آلبومین (سفیده) خارجی
# آلبومین میانی
# غشای ویتلین
# هسته پاندر
# دیسک ژرمینال (هسته)
# زرده
# وایتلوس
# آلبومین داخلی
# چالازا
# سلول هوایی
۱۵. کوتیکول
ژورداو

مکان در 25px برزیل
| ژورداو | ژورداو |
| --- | --- |
Location of municipality in Acre State: Location of municipality in Acre State
ایالت: اکری
مساحت: مساحت
 • کل: ۲۰۹۶ مایل مربع (۵۴۲۹ کیلومتر مربع)
جمعیت (2007): جمعیت (2007)
 • کل: ۶ ۰۵۹
ژورداو (به پرتغالی: Jordão, Acre) یکی از شهرستان های برزیل است که در اکری واقع شده‌است.
خصوصیات

ژورداو ۵٬۴۲۹ کیلومترمربع مساحت و ۶٬۰۵۹ نفر جمعیت دارد.
یوکینوری میابه

یوکینوری میابه (انگلیسی: Yukinori Miyabe; ۱۸ ژوئیهٔ ۱۹۶۸ – ۷ مارس ۲۰۱۷) اسکیت‌باز سرعت اهل ژاپن بود.
ژیراردویل، کبک

مکان در 23x15px|border |alt=|link= استان کبک, 23x15px|border |alt=|link= کانادا
| ژیراردویل | ژیراردویل |
| --- | --- |
شهرداری: شهرداری
استان:  استان کبک
Region: سگنه-لاک-سن-ژان
RCM: ماریا-شاپدولن
Settled: ۱۸۹۹
Constituted: ۱۱ نوامبر ۱۹۲۱
حکومت: حکومت
 • شهردار: Jeanne Savard
 • Federal riding: Roberval—Lac-Saint-Jean
 • Prov. riding: Roberval—Lac-Saint-Jean
مساحت: مساحت
 • کل: ۱۳۳٫۱۰ کیلومتر مربع (۵۱٫۳۹ مایل مربع)
 • خشکی: ۱۲۳٫۸۱ کیلومتر مربع (۴۷٫۸۰ مایل مربع)
جمعیت (۲۰۱۱): جمعیت (۲۰۱۱)
 • کل: ۱۱۰۰
 • تراکم: ۸٫۹/کیلومتر مربع (۲۳/مایل مربع)
 • Change (2006–11): کاهش۷٫۳٪
 • Dwellings: ۴۹۷
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی −۵ (EST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی −۴ (EDT)
کد(های) پستی: G0W 1R0
کد(های) منطقه: 418 and 581
وبگاه: www.ville.girardville.qc.ca
ژیراردویل (به فرانسوی: Girardville) شهری در منطقه شهری ماریا-شاپدولن ناحیه سگنه-لاک-سن-ژان در استان کبک کانادا است. در سرشماری سال ۲۰۱۱ این شهر ۱٬۲۱۳ نفر جمعیت داشته‌است و مساحت آن ۱۲۵٫۸ کیلومتر مربع است.
بانگ‌مرغ کلاه‌خودی

| وانگای کلاه‌خودی | وانگای کلاه‌خودی |
| --- | --- |
وانگای کلاه‌خودی، Euryceros prevostii: وانگای کلاه‌خودی، Euryceros prevostii
وضعیت حفاظت: وضعیت حفاظت
 آسیب‌پذیر  (IUCN 3.1):  آسیب‌پذیر  (IUCN 3.1)
رده‌بندی علمی: رده‌بندی علمی
فرمانرو:: جانوران
شاخه:: طنابداران
رده:: پرنده
راسته:: گنجشک‌سانان
تیره:: وانگا
سرده:: Euryceros
گونه:: E. prevostii
نام دوبخشی: نام دوبخشی
Euryceros prevostii : Euryceros prevostii 
وانگای کلاه‌خودی (نام علمی: Euryceros prevostii) نام یک گونه از تیره وانگا است.
ژان دوم، پادشاه فرانسه

| ژان دوم | ژان دوم |
| --- | --- |
پرتره [fr] روی پانل چوبی حدود سال ۱۳۵۰, موزه لوور: پرتره [fr] روی پانل چوبی حدود سال ۱۳۵۰, موزه لوور
پادشاه فرانسه (بیشتر …): پادشاه فرانسه (بیشتر …)
سلطنت: ۱۳۵۰ – ۱۳۶۴ میلادی
تاج‌گذاری: ۲۷ سپتامبر ۱۳۵۰، کلیسای جامع رنس
پیشین: فیلیپ ششم
جانشین: شارل پنجم
نایب السلطنه: شارل ۱۳۵۰–۱۳۶۴
زاده: ۱۶ آوریل ۱۳۱۹ در نزدیکی لو مان، فرانسه
درگذشته: ۸ آوریل ۱۳۶۴ (۴۴ سال) لندن، پادشاهی انگلستان
آرامگاه: ۷ مه ۱۳۶۴ کلیسای سن-دنی
شهبانو: بونه بوهم (ا. ۱۳۳۲–۱۳۴۹)  ژوان، کنتس اوورن (ا. ۱۳۵۰–۱۳۶۰)
فرزند(ان): شارل پنجم، پادشاه فرانسه لوئی یکم، دوک آنژو ژان، دوک بری فیلیپ دوم، دوک بورگوندی ژوان والوآ، ملکه ناوار ماری والوآ، دوشس بار ایزابلا دو والوآ، کنتس ورتوس
دودمان: والوآ
پدر: فیلیپ ششم، پادشاه فرانسه
مادر: ژوآن بورگوندی
امضاء: 
ژان دوم (به فرانسوی: Jean II de France) ملقب به ژان نیک یا ژان خوب (به فرانسوی: Jean le Bon) (۱۶ آوریل ۱۳۱۹ میلادی – ۸ آوریل ۱۳۶۴ میلادی) پادشاه فرانسه بین سال‌های ۱۳۵۰ تا ۱۳۶۴ میلادی بود. او در طی نبرد پواتیه از سری درگیری‌های دوره اول جنگ صدساله در ۱۹ سپتامبر ۱۳۵۶ میلادی به دست انگلیسی‌ها اسیر و زندانی گردید. او مجبور به امضای پیمان برتینی در سال ۱۳۶۰ میلادی با آنان شد که بیشتر مناطق جنوب‌غربی فرانسه را در اختیار ادوارد سوم، پادشاه انگلستان قرار می‌داد.
سال‌های نخستین

ژان پسر فیلیپ ششم، پادشاه فرانسه از همسرش ژوآن بورگوندی بود. او در ۱۳ سالگی با بونه بوهم ازدواج کرد و در سال ۱۳۴۰ میلادی فرماندهی نیروهای نظامی سلطنتی در انو را عهده‌دار شد. سپس در ۱۳۴۱ میلادی به عنوان ملازم پدرش در دوک‌نشین بریتانی و در سال ۱۳۴۴ میلادی در لانگداک منصوب گردید.
دوک نورماندی

ژان در ۲۷ آوریل ۱۳۳۳، به سن بلوغ رسید و در حالی که ۱۳ سال و یک روز داشت، دوک‌نشین نورماندی و همچنین کنت‌نشین‌های آنژو و مین را دریافت کرد.پس از انتصاب به عنوان دوک نرماندی در سال ۱۳۳۲، ژان مجبور شد با این واقعیت کنار بیاید که اکثر اشراف نورمن قبلاً با اردوگاه انگلیسی متحد شده بودند. در واقع، نرماندی از نظر اقتصادی بیشتر به تجارت دریایی در سراسر کانال مانش وابسته بود تا به تجارت رودخانه در رود سن. اگرچه دوک‌نشین ۱۵۰ سال در اختیار آنژوین‌ها نبود، اما بسیاری از مالکان دارایی‌هایی در سراسر کانال داشتند. در نتیجه، قرار گرفتن در پشت سر هریک از حاکمیت انگلیسی یا فرانسوی، خطر مصادره اموال توسط حکومت مقابل را در پی داشت؛ بنابراین، اعضای نورمن اشراف به عنوان قبایل وابسته به یکدیگر اداره می‌شدند، که به آنها اجازه می‌داد منشورهایی را به دست آورند که دوک‌نشین را تا حدی از خودمختاری تضمین می‌کرد. این اردوگاه به دو اردوگاه کلیدی تقسیم شد، کنت‌های تانکارویل و کنت‌های هارکورت، که برای نسل‌ها درگیری داشتند.
تنش دوباره در سال ۱۳۴۱ به وجود آمد. شاه فیلیپ، که نگران خونریزی غنی‌ترین منطقه پادشاهی بود، به ضابطین بایو و کوتنتین دستور داد تا اختلاف را فرونشانند.
جفروی د ارکور نیروهایی را علیه پادشاه جمع کرد و تعدادی از اشراف را برای محافظت از خودمختاری خود و در برابر دخالت سلطنتی گرد آورد. شورشیان خواستار این شدند که جفروی دوک شود و بدین ترتیب خودمختاری اعطا شده توسط منشور تضمین شود. سربازان سلطنتی قلعه را در Saint-Sauveur-le-Vicomte گرفتند و جفری به دوک‌نشین برابانت تبعید شد. سه نفر از همراهان او در ۳ آوریل ۱۳۴۴ در پاریس سر بریده شدند.
پادشاهی

پس از مرگ فیلیپ ششم در ۲۲ اوت سال ۱۳۵۰ میلادی، با عنوان ژان دوم بر تخت پادشاهی فرانسه نشست.
طبق اقوال تاریخی، با وجود نشان دادن شجاعت در میدان نبرد، فردی فاقد سیاست و عجول بود که نمی‌توانست نتایج اقدامات خود را در نظر بگیرد. او را مقاوم در برابر توصیه‌ها و لجباز توصیف کرده‌اند. ژان پیش از رسیدن به سلطنت، با سرپیچی از فرمان پدر در انتقال به موقع سپاه از مناطق جنوبی به شمال کشور جهت مقابله با انگلیسی‌ها، یکی از مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار در شکست فرانسه در نبرد کرسی و از دست رفتن بندر کاله بود. او همانند پدرش از مشروعیت ادعای خود بر مقام سلطنت، احساس ناراحتی می‌کرد و مستعد خائن شناختن دیگران بود. نخستین اقدام نسنجیده او در دوران پادشاهی، گردن زدن رائول دو برین، کنت او (Eu) و ارتشبد فرانسه بدون محاکمه به اتهام خیانت بود که در نبردهای سال‌های گذشته به اسارت انگلیسی‌ها درآمده و در قبال آزادی، بخشی از املاک خود را به آن‌ها واگذار کرده بود. چنین اقداماتی از طرف ژان موجب پدیداری نارضایتی بین اشراف و بروز میل تجزیه طلبی بین حاکمان محلی می‌شد. اقدام بعدی که شرایط را بدتر کرد برگزیدن شارل د اسپانی، خویشاوند خود و فردی نامحبوب بین اشراف، به مقام ارتشبد بود. گفته می‌شود شارل د اسپانی محرک ژان در اعدام سپهبد پیشین بوده است تا مقام او را تصاحب کند.
ژان اندکی پس از نشستن بر تخت، دوره‌ای از جشن‌ها، مهمانی‌ها و مسابقات را که مشخصهٔ دوران حکومت اوست، آغاز نمود. او همچنین مشاورانی منفور و غیرقابل‌اعتماد را در دربار خود به خدمت گرفت و کسانی را در پست‌های بالای دولتی گمارد که با سوءاستفاده از قدرت خود باعث به اوج رسیدن بحران اقتصادی در کشور در دههٔ ۱۳۵۰ میلادی شدند.
پادشاهی > جنگ با انگلیسی‌ها

پیمان آتش‌بس بین انگلستان و فرانسه در جریان جنگ صدساله که پس از سقوط بندر کاله برقرار شده بود، ماه آوریل سال ۱۳۵۱ میلادی به پایان می‌رسید. ژان که خزانه‌ای خالی از پدر به ارث برده بود، پولی جهت تدارک سپاه برای ادامه جنگ در اختیار نداشت. با این وجود سعی کرد با اعمال برخی اصلاحات در نیروهای نظامی از جمله سلب حق عقب‌نشینی آزادانه از میدان نبرد برای حاکمان محلی و افزایش دستمزد سپاهیان، این مشکل را برطرف کند. به هر حال، کمبود منابع مالی قابل‌اتکا مانع از اثربخش شدن این اصلاحات شد. از این رو، ژان برای افزایش عایدی مالی، به شکل متعدد دست به کاهش ارزش سکه‌های ضرب شده زد که با افزایش تورم موجب رشد هر چه بیشتر نارضایتی‌ها گشت.
ژان در ۷ سپتامبر سال ۱۳۵۱ میلادی با حمله به سن-ژان-دانژلی در غرب فرانسه آنجا را از انگلیسی‌ها پس گرفت. پس از این اقدام او قرارداد آتش‌بس جدیدی را در ۱۲ سپتامبر همان سال با انگلیسی‌ها به امضا رساند اما باز به آن پایبند نماند و در اوت ۱۳۵۲ میلادی به حمایت از پارتیزان‌های شارل بلوآ، مدعی تاج و تخت دوک‌نشین بریتانی که توسط ادوارد سوم، پادشاه انگلستان زندانی شده بود، پرداخت.
پادشاهی > درگیری با شارل دوم، پادشاه ناوار

شارل دوم، پادشاه ناوار ملقب به شارل بد، به عنوان فردی باهوش، خشن و خطرناک، دیگر دشمن سرسخت ژان بود. شارل نوه دختری لوئی دهم، پسرعموی فیلیپ ششم، پدر ژان به حساب می‌آمد. پدر شارل فیلیپ سوم، پادشاه ناوار، پسر لوئی، کنت اورو و نوه فیلیپ سوم، پادشاه فرانسه بود. همین نسب شارل با لوئی دهم که از طریق مادر حاصل می‌شد در کنار نسب پدری‌اش، موجب گشته بود ارتباط نزدیک‌تری به دودمان کاپت نسبت به ژان داشته باشد که فقط از طریق پدر و پدربزرگش شارل، کنت والوآ با این دودمان ارتباط داشت. همین امر او را به مدعی بالقوه تاج و تخت فرانسه، با وجود این که والدینش منکر آن شده بودند، بدل می‌ساخت. همچنین سلطه شارل بر کنت‌نشین اوِرو در نورماندی در نزدیکی سواحل انگلستان، خطر بزرگی را متوجه ژان و فرانسه می‌کرد.
روابط آن دو پس از آنکه ژان کنت‌نشین آنگولم را که متعلق به شارل و خاندان او بود، به ارتشبد جدید فرانسه، شارل د اسپنی سپرد، تیره‌تر شد. ژان به منظور جلوگیری از عواقب ناگوار، دختر هشت ساله خود را به همسری شارل درآورد اما چیزی بابت جهیزیهٔ دخترش به شارل نپرداخت. در نتیجه شارل در انتقام این اقدام، ارتشبد را ماه ژانویه سال ۱۳۵۴ میلادی به دست برادرش فیلیپ در نرماندی به قتل رساند. شارل با نوشتن نامه‌ای به ادوارد، در صورت دریافت پشتیانی برای حفظ اراضی خود در نرماندی، خود را عامل انگلیسی‌ها در فرانسه دانست. علی‌رغم عصبانیت از این حوادث، ژان با نگرانی از همکاری شارل و ادوارد، از در آشتی برآمد. ژان اراضی شارل در نرماندی را بازگرداند، از خون شارل د اسپنی گذشت و او را برای مصالحه به پاریس دعوت کرد. شارل این دعوت را پذیرفت و ماه مارس توافق بین طرفین صورت گرفت. تمایل شارل برای اتحاد با پادشاه انگلستان چنان باعث وحشت ژان شد که او قرارداد صلح دیگری را در ۱۰ سپتامبر ۱۳۵۵ با شارل امضا کرد. با این‌حال ژان دوم در ۱۶ آوریل ۱۳۵۶ شارل ناوار را در روآن دستگیر و زندانی ساخت.
پادشاهی > نبرد پوآتیه و اسارت

سال ۱۳۵۵ میلادی بار دیگر جنگ بین انگلستان و فرانسه از سر گرفته شد و ادوارد، ولیعهد انگلستان که بعدها به ادوارد، شاهزاده سیاه ملقب شد، به جنوب فرانسه یورش برد. ژان که به دلیل مشکلات مالی توانایی متوقف‌ساختن نیروهای انگلیسی را نداشت، با بستن مالیات بر نمک درصدد تأمین هزینه‌های خود برآمد. ژان نخست اقدام به دفاع از پاریس و شارتر نمود و در نهایت در ۱۹ سپتامبر ۱۳۵۶ میلادی در نزدیکی پوآتیه با ادوارد روبرو شد. سپاهیان فرانسه در نبرد پواتیه به سختی شکست خوردند و ژان به اسارت انگلیسی‌ها درآمد. او را ماه مه سال ۱۳۵۷ میلادی به لندن منتقل ساختند و در کاخ ساووی مسکن دادند. ژان در اسارت زندگی مجللی داشت و با تشریفات زیادی از او نگهداری می‌شد. با وجود محافظت از او جهت جلوگیری از گریز یا فراری دادنش، ژان آزاد بود با هر کسی از فرانسه دیدار کند و از تمامی مواهب زندگی در کاخ برخوردار بود. با توجه به اهمیت بیشتری که خود شخص پادشاه در نزد اشراف فرانسوی نسبت به مسئولیت‌های او وجود داشت، با وجود وضعیت بد مالی و نابسامانی حاکم بر فرانسه، مقادیر زیادی پول برای ژان به انگلستان فرستاده شد. ادوارد سوم سعی داشت حداکثر استفاده را از او ببرد و بیشترین اراضی و پول را از فرانسوی‌ها بگیرد. ژان معاهده‌هایی سنگین را در ژانویهٔ ۱۳۵۸ و مارس ۱۳۵۹ امضا نمود که مورد پذیرش فرانسویان واقع نشد.
از سوی دیگر شکست و دستگیری تحقیرآمیز ژان در نبرد پواتیه و بروز بحران‌های اقتصادی و اجتماعی باعث شده بود تا شاخهٔ انقلابی مجلس قانونگذاری فرانسه به‌شدت خواهان انجام اصلاحاتی توسط دوفن فرانسه (بعدتر شاه شارل پنجم) پسر و نایب‌السلطنهٔ ژان دوم در آن زمان باشند. این درخواست‌ها در نهایت به شورشی موسوم به شورش دهقانان انجامید که از ۱۳۵۶ تا ۱۳۵۸ ادامه داشت و در این مدت فرانسه در خطر بروز هرج و مرج قرار گرفت. با این حال شارل تا ۱۳۵۹ توانست بخشی از نظم عمومی را بار دیگر به کشور بازگرداند.
پادشاهی > امضای معاهده بریتانی با ادوارد سوم

مقالهٔ اصلی: پیمان برتینی
سرانجام دو معاهدهٔ بریتانی و کاله در مه و اکتبر ۱۳۶۰ با انگلستان به امضا رسید و خون‌بهایی برابر با ۳ میلیون سکهٔ طلا برای آزادسازی ژان دوم تعیین گردید. همچنین به‌موجب این معاهده بیشتر جنوب‌غربی فرانسه به انگلستان واگذار گردید و از آنجا که فرانسه در آن زمان قادر به پرداخت مبلغ خون‌بهای پادشاه خود نبود، توافق گردید تا زمان پرداخت کامل خون‌بهای ژان گروگان‌هایی در انگلستان باقی بمانند. بدین ترتیب ژان دوم در ۹ اکتبر ۱۳۶۰ آزاد گردید و برای فراهم‌آوردن مبلغ خون‌بهای خود به فرانسه بازگردانده شد. با این حال وقتی یکی پسران ژان که در انگلستان گروگان بود گریخت، او که این حرکت را مایهٔ آبروریزی خود می‌دانست داوطلبانه به انگلستان بازگشت و تا پایان عمرش در همان‌جا در اسارت به سر برد.
پادشاهی > مرگ

ژان دوم در ۸ آوریل ۱۳۶۴ در لندن درگذشت و پس از او پسرش با عنوان شارل پنجم بر تخت پادشاهی فرانسه نشست.
دیناری از دوران سلطنت ژان (۱۳۵۱)
نامه ژان دوم در دوران اسارت در وینزر، بارکشر به پسرش
سوپر لیگ فوتبال ترکیه

لیگ فوتبال
| 0 | 1 |
| --- | --- |
بنیان‌گذاری: ۱۹۵۹ میلادی
کشور: ترکیه
کنفدراسیون: یوفا
دسته‌ها: اول
شمار تیم‌ها: ۲۰
سقوط به: لیگ دسته اول
جام(های) داخلی: جام حذفی فوتبال ترکیه سوپر جام فوتبال ترکیه
جام(های) بین‌المللی: لیگ قهرمانان اروپا لیگ اروپا لیگ کنفرانس اروپا
قهرمان کنونی: باشگاه فوتبال گالاتاسرای (۲۴ قهرمانی)
موفق‌ترین تیم: باشگاه فوتبال گالاتاسراي (۲۴ قهرمانی)
وبگاه: sportotosuperlig.org
فصل جاری: سوپر لیگ فوتبال ترکیه ۲۰۲۴-۲۰۲۳: فصل جاری: سوپر لیگ فوتبال ترکیه ۲۰۲۴-۲۰۲۳
سوپر لیگ ترکیه (به ترکی استانبولی: Süper Lig) لیگ حرفه‌ای فوتبال ترکیه است. این لیگ بالاترین لیگ فوتبال در سیستم لیگ‌های فوتبال ترکیه می‌باشد.
هجده تیم فوتبال به‌صورت سالانه و سراسری در آن برای کسب عنوان قهرمانی مسابقه می‌دهند و از میان آن‌ها یک تیم به صورت مستقیم و یک تیم به صورت غیرمستقیم به لیگ قهرمانان اروپا و دو تیم به صورت غیرمستقیم به لیگ اروپا راه می‌یابند و البته سه تیم نیز به لیگ دسته اول سقوط می‌نمایند.
مسابقات سراسری فوتبال ترکیه در سال ۱۹۵۸ با نام (به ترکی استانبولی: Milli Lig) آغاز شد و اولین لیگ ملی ترکیه بود. پیش از آن مسابقات لیگ در چند شهر، آدانا، آنکارا، اسکی شهر، استانبول، ازمیر، کایسری و ترابزون برگزار می‌گردید. این لیگ در رده‌بندی لیگ‌های یوفا در رتبه نهم از نظر نتایج به‌دست آمده در مسابقات اروپایی در پنج سال گذشته قرار دارد.
در مجموع ۶۹ باشگاه در سوپر لیگ مسابقه داده‌اند. اما تنها ۶ تیم توانسته‌اند به عنوان قهرمانی دست یابند: گالاتاسرای (۲۴)، فنرباغچه (۱۹)، بشیکتاش ( 16) و ترابزون‌اسپور (۷)،   بورسااسپور (۱) و  استانبول باشاک‌شهر(۱)
تاریخچه

فوتبال در ترکیه به قرن نوزدهم میلادی بازمی‌گردد. در این زمان فوتبال توسط انگلیسی‌های ساکن سالونیک به ترکیه آورده شد. اولین مسابقات لیگ، مسابقات لیگ استانبول بود که در سال ۰۵–۱۹۰۴ برگزار شد. اولین قهرمان، باشگاه اموگن اف‌سی بود. تغییرات مختلفی در لیگ ترکیه انجام گرفت تا سال ۱۹۵۹ که لیگ ملی به‌وجود آمد. در فاصلهٔ زمانی بین لیگ فوتبال استانبول تا آغاز لیگ ملی ترکیه چند لیگ دیگر در شهرهای مختلف ترکیه برگزار شد: آدانا (۱۹۲۳)، آنکارا (۱۹۲۳)، اِسکی شهر (۱۹۲۰)، ازمیر (۱۹۲۳)، کایسری (۱۹۳۶) و ترابزون (۱۹۲۳).
قهرمانان

| تیم | قهرمانی | نایب قهرمانی |
| --- | --- | --- |
| گالاتاسرای  | ۲۴ | ۱۳ |
| فنرباغچه  | ۱۹ | ۲۲ |
| بشیکتاش  | ۱۶ | ۱۴ |
| ترابزون‌اسپور  | ۷ | ۹ |
| باشاک شهر | ۱ | ۲ |
| بورسااسپور | ۱ | --- |
به ازای هر پنج قهرمانی یک ستاره
جوهر دودایف

| جوهر دودایف | جوهر دودایف |
| --- | --- |
دودایف در سپتامبر ۱۹۹۱: دودایف در سپتامبر ۱۹۹۱
نخستین رئیس‌جمهور جمهوری چچن ایچکریا: نخستین رئیس‌جمهور جمهوری چچن ایچکریا
دوره مسئولیت ۱ نوامبر ۱۹۹۱ – ۲۱ آوریل ۱۹۹۶: دوره مسئولیت ۱ نوامبر ۱۹۹۱ – ۲۱ آوریل ۱۹۹۶
معاون رئیس‌جمهور: سلیم‌خان یندربایف
پس از: بنیان‌گذاری جایگاه
پیش از: سلیم‌خان یندربایف
نخست‌وزیر ایچکریا: نخست‌وزیر ایچکریا
دوره مسئولیت ۹ نوامبر ۱۹۹۱ – ۲۱ آوریل ۱۹۹۶: دوره مسئولیت ۹ نوامبر ۱۹۹۱ – ۲۱ آوریل ۱۹۹۶
پس از: بنیان‌گذاری جایگاه
پیش از: سلیم‌خان یندربایف
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: جوهر موسایویچ دودایف ۱۵ فوریهٔ ۱۹۹۴ یالخوروی، چچن، اتحاد جماهیر شوروی
درگذشته: ۲۱ آوریل ۱۹۹۶ (۵۲ سال) چچن
علت مرگ: ترور
ملیت: چچنی و شوروی
حزب سیاسی: حزب کمونیست اتحاد شوروی (۱۹۶۸–۱۹۹۰) کنگرهٔ سراسری مردم چچن (NCChP) (۱۹۹۰–۱۹۹۶)
همسر(ان): آلا دودایوا
فرزندان:  آولور  دانا  دِگی 
تخصص: خلبان نظامی
جایزه‌ها: نشان پرچم سرخ و نشان ستاره سرخ
امضا: 
خدمات نظامی: خدمات نظامی
وفاداری:  شوروی  جمهوری ایچکریا
خدمت/شاخه: نیروی هوایی شوروی نیروهای مسلح جمهوری ایچکریا
سال‌های خدمت: ۱۹۶۲–۱۹۹۰ ۱۹۹۱–۱۹۹۶
درجه: سرلشکر
فرمانده: فرماندهٔ لشکر هوایی بمب‌افکن سنگین ۳۲۵ دوربرد شوروی (۱۹۸۷–۱۹۹۱) فرماندهٔ کل قوای ایچکریا، (۱۹۹۱–۱۹۹۶)
جنگ‌ها/عملیات‌: جنگ شوروی در افغانستان جنگ نخست چچن
جوهر موسایویچ دودایف 
(به چچنی: Dudin Musa-khant Dʒouxar/Дудин Муса-кIант Жовхар) (به روسی: Джохар Мусаевич Дудаев) زاده ۱۵ فوریه ۱۹۴۴ یک ژنرال نیروی هوایی شوروی و یک رهبر چچنی بود که بعدها با تأسیس جمهوری چچن ایچکریا، ریاست جمهوری آن را بر عهده گرفت و ۲۱ آوریل ۱۹۹۶ در حملهٔ هوایی ارتش روسیه به قتل رسید.
سال‌های آغازین

دودایف در روستای یالخوری جمهوری چچن – اینگوش به دنیا آمد. در زمان تولد وی، خانوادهٔ او به همراه بسیاری از چچنی‌ها مجبور به رفتن به جمهوری شوروی سوسیالیستی قزاقستان شد. پدرش موسی نام داشت و در کودکی او از دنیا رفت. این تبعید، بخشی از برنامهٔ ژوزف استالین بود. او ۱۳ سال را در قزاقستان شوروی سپری‌کرد. پس از بازگشت چچنی‌ها و اینگوش‌ها به چچن در سال ۱۹۵۷، او در مدرسه‌ای شبانه در رشتهٔ برق در چچن-اینگوشتیا تحصیل کرد. او در سال ۱۹۶۲، پس از دو سال تحصیل در رشته الکترونیک در ولادی‌قفقاز، وارد مدرسهٔ عالی خلبانی هوانوردی نظامی در تامبوف شد و در سال ۱۹۶۶ از آن فارغ‌التحصیل شد. دودایف در سال ۱۹۶۸ به حزب کمونیست اتحاد جماهیر شوروی پیوست و از سال ۱۹۷۱ تا ۱۹۷۴ در آکادمی معتبر نیروی هوایی یوری گاگارین تحصیل کرد. او با آلا، شاعر روسی و دختر یک افسر شوروی ازدواج کرد که از او صاحب سه فرزند (یک دختر و دو پسر) شد. آلا دودایف در حومهٔ مسکو پایتخت روسیه به دنیا آمده. پسر اول آن‌ها، آولور دودایف، پسر دوم او، دگی دودایف متولد سال ۱۹۸۳ و دانا دودایف، دختر او متولد سال ۱۹۷۳ میلادی است. اکنون خانوادهٔ دودایف به اروپا پناهنده شده‌اند.
خدمت نظامی

در سال ۱۹۶۲، دودایف خدمت در نیروی هوایی شوروی را آغاز کرد و در آن‌جا به درجهٔ سرلشکری رسید و نخستین ژنرال چچنی شد. دودایف در یک واحد بمباران استراتژیک نیروی هوایی شوروی در سیبری و اوکراین خدمت می‌کرد. او در جنگ شوروی و افغانستان علیه مجاهدین شرکت کرد که به‌خاطر آن، نشان ستاره سرخ و نشان پرچم سرخ به او اعطا شد. بر اساس گزارش‌ها، دودایف در سال‌های ۱۹۸۶ و ۱۹۸۷ در بمب‌گذاری‌های غرب افغانستان شرکت کرده بود. بسیاری از مخالفان نظامی و سیاسی او که ایمان و مسلمانی او را زیر سؤال می‌بردند، اغلب به اقدامات او علیه نیروهای مجاهدین اشاره می‌کردند. به عنوان مثال، سرگئی استپاشین ادعا کرد که دودایف در بمباران اشباع شرکت داشته‌است (اظهاراتی که احتمالاً کینه‌توزانه بوده‌است). این اتهامات، توسط خود دودایف رد شد. دودایف به‌طور پیوسته در نیروی هوایی ترقی کرد و در سال ۱۹۸۷ فرماندهی لشکر هوایی بمب‌افکن سنگین ۳۲۶ دوربرد شوروی در تارتو، استونی را به عهده گرفت و در سال ۱۹۸۷ درجهٔ سرلشکری را به‌دست‌ آورد. از سال ۱۹۸۷ تا مارس ۱۹۹۰، او در طول پست خود در آن‌جا فرماندهی بمب‌افکن‌های راهبردی دوربرد مجهز به جنگ‌افزار هسته‌ای را بر عهده داشت.
او همچنین فرماندهٔ پادگان تارتو بود. او زبان استونیایی را آموخت و در پاییز ۱۹۹۰ با نادیده گرفتن دستورات (به‌عنوان فرماندهٔ پادگان تارتو) برای تعطیلی تلویزیون و پارلمان استونی، تحمل زیادی نسبت به ناسیونالیسم استونی نشان داد. در سال ۱۹۹۰، لشکر هوایی تحت رهبری او، از استونی خارج شد و دودایف نیز از نیروهای مسلح شوروی استعفا داد.
ورود به سیاست

در ماه مه ۱۹۹۰، دودایف به گروزنی، پایتخت چچن بازگشت و خود را وقف سیاست در سطح محلی کرد. او به‌عنوان رئیس کمیتهٔ اجرایی اپوزیسیون غیررسمی کنگره سراسری خلق چچن (NCChP) انتخاب شد که از حاکمیت چچن به‌عنوان یک جمهوری مستقل از جمهوری‌های اتحاد جماهیر شوروی دفاع می‌کرد (جمهوری شوروی چچن-اینگوش وضعیت یک جمهوری خودگردان را در جمهوری سوسیالیستی فدراتیو شوروی روسیه داشت).
در اوت ۱۹۹۱، دوکو زاوگایف، رهبر کمونیست اتحاد جماهیر شوروی چچن-اینگوش، کودتای اوت ۱۹۹۱ علیه میخائیل گورباچف، رئیس‌جمهور شوروی را به‌طور علنی محکوم نکرد. پس از شکست کودتا، اتحاد جماهیر شوروی به سرعت شروع به فروپاشی کرد. دودایف و حامیانش با استفاده از این فرصت، علیه دولت زاوگایف اقدام کردند. در ۶ سپتامبر ۱۹۹۱، ستیزه‌جویان NCCHP با خشونت (رهبر حزب کمونیست گروزنی کشته شد و چندین عضو دیگر زخمی شدند) به جلسهٔ شورای عالی محلی حمله کردند و عملاً دولت اتحاد شوروی چچن-اینگوش را منحل کردند. ایستگاه تلویزیونی گروزنی و دیگر ساختمان‌های دولتی کلیدی نیز تصرف شدند.[نیازمند منبع]