تفاوت‌های جنسیتی در انسان
روان‌شناسی

مقاله‌های اصلی: تفاوت‌های جنسیتی انسان در روان‌شناسی و تفاوت‌های جنسیتی انسان در علوم اعصاب
تحقیقات در مورد تفاوت‌های جنسی بیولوژیکی در روان‌شناسی انسان به بررسی تفاوت‌های شناختی و رفتاری بین زن و مرد می پردازد. این تحقیق از آزمون‌های تجربی شناختی استفاده می‌کند که اشکال مختلفی دارد. آزمون‌ها بر تفاوت‌های احتمالی در زمینه‌هایی مانند IQ، استدلال فضایی، پرخاشگری، احساسات و ساختار و عملکرد مغز تمرکز دارند.
آرایش کروموزومی در روان‌شناسی انسان مهم است. زنان معمولاً دو کروموزوم X دارند در حالی که مردان معمولاً یک کروموزوم X و Y دارند. کروموزوم X نسبت به کروموزوم Y فعال تر است و اطلاعات بیشتری را رمزگذاری می‌کند که نشان داده شده‌است این است فعالیت بیشتر بر رفتار تأثیر می‌گذارد. محققان ژنتیک این نظریه را مطرح می‌کنند که کروموزوم X ممکن است حاوی ژنی باشد که بر رفتارهای اجتماعی تأثیر می‌گذارد. [منبع بهتری نیاز است]
اکثر تست‌های هوش به گونه ای ساخته شده‌اند که تفاوت نمره کلی بین زن و مرد وجود نداشته باشد. زمینه‌هایی که در آن تفاوت‌ها یافت شده‌است شامل توانایی کلامی و ریاضیاتی است. تست‌های IQ که هوش عمومی یا «fluid g» را اندازه‌گیری می‌کنند و برای از بین بردن تفاوت‌های جنسی ساخته نشده‌اند، همچنین نشان می‌دهند که تفاوت‌های جنسی وجود ندارد یا ناچیز هستند. تحقیقاتی در سال ۲۰۰۸ میلادی نشان داد که برای کلاس‌های ابتدایی ۲ تا ۱۱، تفاوت جنسیتی قابل توجهی در مهارت‌های ریاضی در میان جمعیت عمومی وجود ندارد. تفاوت در تنوع نمرات ضریب هوشی در مطالعات مشاهده شده‌است، به طوری که زنان بیشتری در انتهای طیف نمودار آماری قرار می‌گیرند اما در کلیت این نمودار تفاوتی بین زن و مرد وجود ندارد.
از آنجایی که عوامل اجتماعی و محیطی بر فعالیت و رفتار مغز تأثیر می‌گذارند، جایی که تفاوت‌ها یافت می‌شوند، ارزیابی ذاتی بودن یا نبودن (تأثیر محیط یا ژنتیک) تفاوت‌ها برای محققان دشوار است. برخی از مطالعات نشان می‌دهند که تفاوت‌ها به دلیل نقش‌های اختصاص داده شده اجتماعی (پرورش) هستند، در حالی که مطالعات دیگر نشان می‌دهند که تفاوت‌ها به دلیل تفاوت‌های ذاتی (طبیعی یا فطری) است. مطالعات در مورد این موضوع امکان تأثیرات اجتماعی بر نحوه عملکرد هر دو جنس در آزمون‌های شناختی و رفتاری را بررسی می‌کند. نشان داده شده‌است که کلیشه‌ها در مورد تفاوت‌های بین مردان و زنان بر رفتار یک فرد تأثیر می‌گذارد (به این تهدید کلیشه ای می گویند).
روان‌شناسی با نام ریچارد لیپا (به انگلیسی:Richard Lippa) در کتاب خود با عنوان جنسیت، فطرت و پرورش (به انگلیسی:Gender, Nature, and Nurture) دریافت که در ترجیحات زنان و مردان برای مشاغل واقعی (مثلاً مکانیکی یا نجاری) تفاوت‌های زیادی وجود دارد و در ترجیحات آنها برای مشاغل اجتماعی و هنری تفاوت‌های متوسطی وجود دارد. نتایج او همچنین نشان داد که زنان بیشتر به مردم و مردان بیشتر به چیزها و اشیاها علاقه‌مند هستند.
هارتانگ و ویدیگر (به انگلیسی:Hartung & Widiger) (1998) دریافتند که بسیاری از انواع بیماری‌ها و اختلالات روانی و مشکلات رفتاری تفاوت‌های جنسیتی را در شیوع و بروز خود نشان می‌دهند. از ۸۰ اختلال تشخیص داده شده در بزرگسالی که نسبت جنسی برای آنها ارائه شده‌است، ۳۵ مورد در مردان شایع تر از زنان است (۱۷ مورد مربوط به مواد و عوامل شیمیایی بدن یا انحراف جنسی هستند)، ۳۱ مورد در زنان شایع تر از مردان است. و گفته می‌شود که ۱۴ مورد در هر دو جنس به یک اندازه رایج است."
تفاوت در حسادت مردانه و زنانه نیز قابل مشاهده است. در حالی که حسادت زنان بیشتر از خیانت عاطفی الهام می‌گیرد، حسادت مردان به احتمال زیاد ناشی از خیانت جنسی است. اکثریت واضح تقریباً ۶۲ تا ۸۶ درصد از زنان گزارش کردند که از خیانت عاطفی بیشتر آزار می‌بینند و ۴۷ تا ۶۰ درصد از مردان گزارش کردند که بیشتر از خیانت جنسی آزار می‌بینند.
در سال ۲۰۰۵ میلادی، جانت شیبلی هاید (به انگلیسی:Janet Shibley Hyde) از دانشگاه ویسکانسین-مدیسن، فرضیه شباهت‌های جنسیتی را مطرح کرد، که نشان می‌دهد مردان و زنان در اکثر متغیرهای روانشناختی، اما نه همه، مشابه هستند. پژوهش بر روی متغیرهای شناختی (به عنوان مثال، درک مطلب، ریاضیات)، ارتباط (به عنوان مثال، پرحرفی، حالات چهره)، تفاوت‌های اجتماعی و شخصیتی (به عنوان مثال، پرخاشگری، تمایلات جنسی)، بهزیستی روانشناختی، و رفتارهای حرکتی متمرکز بود. او با استفاده از نتایج بررسی ۴۶ متاآنالیز دریافت که ۷۸ درصد از تفاوت‌های جنسیتی کوچک یا نزدیک به صفر هستند. چند استثنا در برخی رفتارهای حرکتی (مانند میزان فاصله پرتاب یک شی) و برخی از جنبه‌های جنسی (مانند نگرش در مورد رابطه جنسی گاه به گاه و بدون تعهد) بودند که بیشترین تفاوت‌های جنسیتی را نشان می‌دادند. او در پایان مقاله خود می‌گوید: «زمان آن رسیده‌است که هزینه‌های ادعاهای بیش از حد در مورد تفاوت‌های جنسیتی را در نظر بگیریم. مسلماً این ادعاها در حوزه‌های متعددی از جمله فرصت‌های زنان در محیط کار، تعارضات و ارتباطات زوجین، و تحلیل مشکلات عزت نفس در میان نوجوانان، آسیب رسان هستند.» او همچنین در جای دیگری اظهار داشت که «تغییرات در جنسیت اجتماعی بیشتر از تغییرات در بین جنسیت زیستی {انسان‌ها} است.» با این حال، مقاله دیگری استدلال می‌کند که فرضیه شباهت‌های جنسیتی همان‌طور که در حال حاضر فرمول‌بندی شده‌است غیرقابل آزمون است، زیرا معیاری برای اهمیت روان‌شناختی ابعاد مربوطه ارائه نمی‌کند، و نه قانونی برای شمارش ابعاد. تعداد کمی از تفاوت‌های مرتبط ممکن است مهم‌تر از تعداد زیادی از شباهت‌های بی‌اهمیت باشد.
در سال ۲۰۱۱ میلادی، ایرینا تروفیمووا (به انگلیسی:Irina Trofimova) مزیت و برتری زنانه قابل توجهی در زمان گذاشته شده توسط زنان در انجام اعمال واژگانی (lexical task) و مقیاس خلق و خوی ریتم اجتماعی-کلامی (temperament scale of social-verbal tempo) در زنان، و مزیت مردانه ای در مردان در مقیاس خلقی استقامت بدنی (temperament scale of physical endurance) یافت که در گروه‌های سنی جوان بارزتر است و در گروه‌های مسن‌تر ناپیداتر. او پیشنهاد کرد که یک اثر «middle age - middle sex» وجود دارد: تفاوت‌های جنسی در این دو نوع توانایی که در گروه‌های جوان‌تر مشاهده می‌شود ممکن است با سن و تغییرات هورمونی مریوط باشد. این مطالعه به این نتیجه رسید که رویکرد و نگاه تک بعدی به تفاوت‌های جنسیتی (که در مطالعات متا تحلیلی رایج است) تفاوت‌های جنسیتی و احتمالی ناشی از تعامل تفاوت سن و تفاوت‌های زیستی-جنسی در افراد را نادیده می‌گیرد. این اثر «middle age - middle sex» مبتنی بر هورمون، و همچنین ویژگی‌های چند تفاوت جنسی روانشناختی (کلامی و فیزیکی) از نظر تمایلات تکاملی سیستمیک که باعث دودیسی جنسی می‌شوند، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته‌اند.