stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
تجزیه‌طلبی در ایالات متحده آمریکا
اعلامیه‌های استقلال آمریکا

ایالت ورمونت بین سال‌های ۱۷۷۷ و ۱۷۹۱ یک جمهوری مستقل بود.
تگزاس در سال ۱۸۳۶ از مکزیک اعلام استقلال کرد و تا سال ۱۸۴۶ کشوری مستقل بود. تگزاس در این سال به ایالات متحده پیوست.
جمهوری کالیفرنیا بعد از استقلال از مکزیک در سال ۱۸۴۶، به‌مدت ۲۶ روز دوام آورد و سپس به ایالات متحده ملحق شد.
در سال ۱۸۶۱ کنفدراسیون ایالات آمریکا اعلام موجودیت کرد. این کنفدراسیون در ابتدا از ایالات کارولینای جنوبی، می‌سی‌سی‌پی، فلوریدا، آلاباما، جورجیا، لوئیزیانا و تگزاس تشکیل می‌شد. کمی بعد ویرجینیا، آرکانزاس، تنسی و کارولینای شمالی، و همچنین سرزمین آریزونا هم به آن پیوستند. گروه‌هایی از میسوری و کنتاکی هم در این کنفدراسیون نماینده داشتند. اما ارتش آبراهام لینکلن در سال ۱۸۶۵ بر آن‌ها پیروز شد.
هاوایی از ۱۸۱۰ تا ۱۸۹۳ یک حکومت پادشاهی بود، و از ۱۸۹۴ تا ۱۸۹۸ هم یک جمهوری بود. پس از آن به یکی از سرزمین‌های آمریکا، و نهایتاً در سال ۱۹۵۹ به یکی از ایالات این کشور تبدیل شد.
نئودیمیم اکسید

| Neodymium(III) oxide | Neodymium(III) oxide |
| --- | --- |
نام‌گذاری آیوپاکNeodymium(III) oxide: نام‌گذاری آیوپاکNeodymium(III) oxide
دیگر نام‌هاNeodymium oxide Neodymium sesquioxide: دیگر نام‌هاNeodymium oxide Neodymium sesquioxide
شناساگرها: شناساگرها
شماره ثبت سی‌ای‌اس: 1313-97-9 Y
خصوصیات: خصوصیات
فرمول مولکولی: Nd2O3
جرم مولی: 336.48 g/mol
شکل ظاهری: light bluish gray دستگاه بلوری هگزاگونال crystals
چگالی: 7.24 g/cm3
دمای ذوب: 2233 °C  
دمای جوش: 3760 °C  
انحلال‌پذیری در آب: .0003 g/100 mL (75 °C)
به استثنای جایی که اشاره شده‌است در غیر این صورت، داده‌ها برای مواد به وضعیت استانداردشان داده شده‌اند (در 25 °C (۷۷ °F)، ۱۰۰ kPa): به استثنای جایی که اشاره شده‌است در غیر این صورت، داده‌ها برای مواد به وضعیت استانداردشان داده شده‌اند (در 25 °C (۷۷ °F)، ۱۰۰ kPa)
 Y (بررسی) (چیست: Y/N؟):  Y (بررسی) (چیست: Y/N؟)
Infobox references: Infobox references
:   
نئودیمیم اکسید (به انگلیسی: Neodymium oxide) با فرمول شیمیایی Nd۲O۳ یک ترکیب شیمیایی است. که جرم مولی آن ۳۳۶٫۴۸ g/mol می‌باشد. شکل ظاهری این ترکیب، بلورهای دستگاه بلوری هگزاگونال خاکستری مایل به آبی است.
آواز زمین (ترانه)

«آواز زمین»، «ترانهٔ زمین» یا «سرود زمین» (به انگلیسی: Earth Song) نام سومین تک‌آهنگ از نهمین آلبوم استودیویی مایکل جکسون به نام تاریخ است. ترانه‌نویس و آهنگساز «آواز زمین» خود مایکل جکسون می‌باشد و همچنین تهیه‌کنندهٔ آن مایکل جکسون و دیوید فاستر هستند.
بیان این آهنگ شباهت زیادی به آهنگ‌های «ما دنیاییم»، «مرد درون آینه» و «دنیا را التیام بده» دارد. مفهوم این آهنگ دربارهٔ نجات محیط زیست و حیات وحش است. این آهنگ که به مدت ۶ هفته در رتبهٔ ۱ جدول آهنگ‌های پرفروش انگلستان قرار داشت. «ترانهٔ زمین» در کشور آمریکا به صورت تک‌آهنگ منتشر نشد، به همین دلیل در جدول ۱۰۰ اثر برتر بیلبورد رده‌بندی نشد.
ترانهٔ زمین از طرف روزنامه‌نگاران و منتقدان بسیار مورد انتقاد و حتی توهین قرار گرفته‌است.
یکی از خبرنگاران شبکهٔ ام‌تی‌وی اروپا، این آهنگ را یک مشت چرند خواند. او در مورد کلیپ این آهنگ ادامه داد: «کلیپ حتی از خود آهنگ بدتر است. مایکل در این کلیپ، زندگی را به درختان باز می‌گرداند. مردگان را زنده می‌کند. خاک از بین رفته را آباد می‌کند. مگر او خداست؟»
بدین صورت، پیام مهمی که به قول خود مایکل در «ترانهٔ زمین» نهفته بود، بر اثر جنجالی که رسانه‌ها و روزنامه‌ها درست کردند، ناشنیده باقی ماند.
مایکل به‌خاطر این ترانه، جوایز متعددی از سازمان‌های محیط زیست و حمایت از حیوانات دریافت کرد.
مقدمه

بیشتر مردم مشکلات [دیگران] را بیرون از دایرهٔ مشکلات زندگی خویش می‌دانند. اما من چنین احساسی ندارم. آن‌ها مشکلات بیرونی نیستند. من آن‌ها را در درونم حس می‌کنم. کودکی گریان در اتیوپی؛ یک مرغ دریایی گرفتار شده در نفت؛ سربازی نوجوان که با شنیدن صدای پرواز هواپیما بر بالای سرش، از ترس بر خود می‌لرزد. آیا وقتی چنین چیزهایی می‌بینم و می‌شنونم، آن‌ها درونمان جریان ندارند؟
مایکل جکسون دست طولانی‌ای در ساخت آهنگ‌هایی با مضامین اجتماعی و نیکوکاری داشت. او قبل از ساخت «آواز زمین»، آهنگ‌هایی همانند «ما دنیاییم»، «مرد درون آینه»، «دنیا را التیام بده» و... را به صورت رسمی در آلبوم‌های قبلی خود منتشر کرده بود. او این مضامین را در آثارش وارد می‌کرد و با استفاده از شهرت و ثروتش آن‌ها را در بین مردم تبلیغ می‌کرد. او بنیاد خیریهٔ دنیا را التیام بده را در سال ۱۹۹۲ تأسیس کرد و تمام سود حاصل از تور جهانی خطرناک (۱۹۹۲) را به آن اهدا کرد. مایکل در زمان اجرای تور جهانی بد (۱۹۸۷) در هر شهری که میزبان تورش بود، به یتیم‌خانه‌ها و بیمارستان‌ها سر می‌زد.
او چند روز پیش از آنکه آهنگ «آواز زمین» را در هتلی در شهر وین، اتریش بسراید، در رم بود و به بیمارستان کودکان بمبین جزوو رفته بود و وقتش را صرف هدیه دادن، عکس گرفتن و دادن امضا به کودکان بیمار آنجا کرد و پیش از آنکه بیمارستان را ترک کند، بیش از ۱۰۰ هزار دلار به آنجا پول اهدا کرده بود.
بعد از بیماری و مرگ نوجوانی ۱۸ ساله به نام رایان وایت (۱۹۷۱ - ۱۹۹۰) بر اثر ابتلا به ویروس ایدز، مایکل به جلب توجه عموم نسبت به این بیماری کمک کرد؛ بیماری که در آن زمان هنوز جنجال‌برانگیز بود. او در مراسم آغاز ریاست جمهوری بیل کلینتون به‌طور علنی تقاضا کرد که بودجهٔ بیشتری برای کمک به بیماران مبتلا به ایدز و تحقیقات مربوط به این بیماری اختصاص داده شود. او آهنگ «خیلی زود رفت» را به رایان وایت و مبتلایان به ایدز تقدیم کرد.
تولید و ضبط

مایکل جکسون «آواز زمین» را در تاریخ ۱ ژوئن ۱۹۸۸ در خلال برگزاری تور جهانی بد در شهر وین، اتریش نوشت و در ابتدا نامش را «پس ما چه» (به انگلیسی: What About Us) نامید.
من درد و رنج بسیاری برای وضع اسفناک سیارهٔ زمین در خود احساس می‌کنم... و این آهنگ برای من [به معنای] «آواز زمین» است؛ چون فکر می‌کنم که طبیعت تلاش بی‌وقفه‌ای برای جبران خسارت‌های وارد شده به زمین که نتیجهٔ عدم مدیریت صحیح ماست می‌کند... و من از این اتفاق الهام گرفتم.
تولید و ضبط > موضوع آهنگ

محور اصلی آهنگ «آواز زمین» دربارهٔ ویرانی زمین و جنایاتی است که توسط انسان‌ها روی آن انجام می‌شود. در ابتدای آهنگ جکسون می‌خواند: «طلوع خورشید را چه شد? چه بر سر باران آمد؟ چه بر سر تمام آن چیزهایی آمد که گفتی دوباره خواهیم بود. دشت‌های کشتار را چه شد؟ آیا زمانی [برای جبران و شرمندگی] هست؟ چه بر سر تمام آن چیزهایی آمد که گفتی به من و تو تعلق دارند. آیا هرگز درنگی کردی تا متوجه شوی؟ تمامی خون‌هایی را که ما بر زمین ریخته‌ایم. آیا هرگز درنگی کردی تا متوجه شوی [درد] این زمین گریان را، این ساحل‌های در حال هق هق را... ما با دنیا چه کرده‌ایم؟ نگاه کن ما چه کرده‌ایم. چه بر سر تمام آن صلحی رفت که تو در گرو تنها پسرت قرار دادی؟ دشت‌های گل را چه شد؟ آیا زمانی [برای جبران و شرمندگی] هست؟ چه بر سر تمام آن رویاهایی آمد که گفتی به من و تو تعلق دارند؟ آیا هرگز درنگی کردی تا متوجه شوی؟ تمام کودکانی را که مردند در جنگ. آیا هرگز درنگی کردی تا متوجه شوی؟ [درد] زمین گریان را، ساحل‌های در حال هق هق را... زمانی من، دل به رؤیا می‌سپردم. زمانی من، به آن سوی ستاره‌ها می‌نگریستم. [اما] اکنون نمی‌دانم کجا هستیم... گرچه می‌دانم که به راه دوری برده شده‌ایم».
انتشار و میزان فروش

«آواز زمین» در ۲۷ نوامبر ۱۹۹۵ در قالب تک‌آهنگ عرضه شد. این تک‌آهنگ در بیش از ۱۳ کشور جهان شماره‌یک شد اما در کشور آمریکا هرگز به صورت تک آهنگ منتشر نشد. «آواز زمین» تقریباً در تمام کشورهای اروپا جزء ۵ تک‌آهنگ برتر بود.
«آواز زمین» پس از انتشار، توانست به مدت ۶ هفتهٔ متوالی در رتبهٔ ۱ جدول انگلستان بماند و پس از آن که در کل ماه دسامبر شماره یک بود، تک‌آهنگ شماره یک جدول تک‌آهنگ‌های شماره یک کریسمس در انگلستان در سال ۱۹۹۵ بشود. تک‌آهنگ «آواز زمین» هم‌اکنون با فروش بیش از ۱ میلیون نسخه، پرفروش‌ترین تک‌آهنگ جکسون در کشور انگلستان است.
«آواز زمین» اولین تک‌آهنگ جکسون بود که در جدول تک‌آهنگ‌های آلمان به رتبهٔ یک دست یافت. و توانست به مدت ۵ هفتهٔ متوالی جایگاه‌اش را در آن حفظ کند. «آواز زمین» موفق‌ترین آهنگ مایکل در کشور آلمان و جزء ۱۰ آهنگ موفق پاپ در تاریخ آلمان نیز است.
تک‌آهنگ «آواز زمین» در آمریکا منتشر نشد و فقط در رادیوها پخش شد؛ به همین دلیل در جدول ۱۰۰ آهنگ داغ بیلبورد رتبه‌بندی نشد. اما در جدول آهنگ‌های داغ رقصی کلوپ در رتبهٔ ۱۱ قرار گرفت.
در سال ۲۰۰۶، ترانهٔ «آواز زمین» در آلبوم رؤیایی: تک ویدیوها دوباره منتشر شد و توانست به رتبهٔ ۵۵ جدول ۱۰۰ تک‌آهنگ داغ اروپا دست یافت. آلبوم رؤیایی: تک ویدیوها حاوی ۲۰ عدد از برترین آهنگ‌های مایکل بود که در کشورهای اروپایی منتشر شد.
نماهنگ

نماهنگ (موزیک ویدئو) «ترانهٔ زمین» در ۴ مکان جغرافیایی فیلم‌برداری شده‌است. اولین مکان فیلم‌برداری در قسمتی از جنگل آمازون (آمریکای جنوبی) بود؛ جایی که بخش عمده‌ای از آن تنها یک هفته پس از اتمام فیلم‌برداری توسط سودجویان تخریب شد و از بین رفت. افرادی که در صحنهٔ جنگل آمازون شرکت داشتند از اتباع و بومی‌های همان مناطق بودند و نه بازیگر حرفه‌ای. مکان دوم، یک منطقهٔ جنگی در کرواسی (اروپا) بود که با نقش‌نمایی بازیگر معروف اهل صربستان با نام Slobodan Dimitrijević که در آن منطقه ساکن بود فیلم‌برداری شد. محل سوم در تانزانیا (آفریقا) فیلم‌برداری شده بود که در آن شکارهای غیرقانونی توسط شکارچیان را نشان می‌داد.
مکان نهایی در وارویک، ایالت نیویورک، آمریکا فیلم‌بردای شد که در آن یک جنگل امن شبیه‌سازی شده در یک مزرعهٔ ذرت در آتش می‌سوزد و مایکل در حال قدم زدن در آن است.
در هیچکدام از مراحل فیلم‌برداری، هیچ حیوانی از طرف عوامل ساخت نماهنگ مورد حمله یا صدمه قرار نگرفت و تصاویر حیوانات کشته شده مربوط به بایگانی‌های مستندهای معروف بودند. اما با این وجود در هنگام فیلم‌برداری، یک شکارچی، یک فیل را از مسافت ۱ مایلی از مکان فیلم‌برداری مورد اصابت گلوله قرار داد و کشت. صحنهٔ کشته شدن این فیل در نماهنگ گنجانده نشده‌است.
نماهنگ «ترانهٔ زمین» از زمان انتشارش، به ندرت در آمریکا پخش شده‌است.
این نماهنگ بعدها در آلبوم‌های ویدئویی تاریخ در فیلم، جلد ۲ (۱۹۹۵)، نامبر وانز (۲۰۰۳) و ویژن (۲۰۱۰) منتشر شد.
نماهنگ > تقدیرها و نقدها

نماهنگ «ترانهٔ زمین» توسط نیک برانت، عکاس هنرهای زیبا گارگردانی شد و با استقبال خوبی همراه شد به‌طوری‌که برندهٔ جایزهٔ بهترین ویدئو سال ۱۹۹۶ از مراسم «فیلم لو فانتاستیک»، جایزه موسیقی دوریس دی از مراسم جایزهٔ جِنیسِس و نامزد جایزهٔ «بهترین نماهنگ، شکل کوتاه سال ۱۹۹۷» از مراسم جوایز گِرَمی شد.
اجراهای زنده مهم > تور جهانی تاریخ

همچنین ببینید: تور جهانی تاریخ
پس از انتشار آلبوم هیستوری، مایکل جکسون تور جهانی هیستوری را در سال‌های ۱۹۹۶ تا ۱۹۹۷ اجرا کرد. در این تور «ترانهٔ زمین» نیز اجرا شد.
اجراهای زنده مهم > تور جهانی تاریخ > شرح اجرا

در ابتدای اجرا یک انفجار بر روی صحنه اتفاق می‌افتد و طراحی صحنه به صورت شهرهای جنگ زده می‌شود که خانه‌های ویران شده را نشان می‌دهد. سپس مایکل آهنگ را آغاز می‌کند. لباس او از رنگ‌های سیاه، سفید و قرمز تشکل شده‌است. در تلویزیون بزرگ پشت سر مایکل نیز صحنه‌هایی از ویرانی زمین و جنگ نشان داده می‌شود. سپس چند نفر متشکل از چند زن، مرد و کودک با لباس‌های مختلف و کهنه که نشان دهندهٔ آثار جنگ است بر روی صحنه می‌آیند و به تماشای اجرای مایکل مشغول می‌شوند. مایکل بر روی دستگاه چری پیکر می‌رود و خود را از آن آویزان می‌کند. پس از پایین آمدن از دستگاه، صدایی شبیه به شلیک گلوله از تانک شنیده می‌شود و در میان گرد و غبار پشت صحنه، یک دستگاه تانک حامل یک سرباز نظامی وارد صحنه می‌شود. مایکل جلوی تانک را می‌گیرد و سرباز داخل تانک بیرون می‌آید و با اسلحه‌ای که در دست دارد مردم را تهدید می‌کند و در آخر تفنگ را به سمت مایکل نشانه می‌گیرد. در همین حال مایکل بدون هیچ حرکتی به آن سرباز نگاه می‌کند و دستش را روی اسلحه میگذارد و سرش را به نشان احترام پایین میاورد سرباز که تحت تأثیر نگاه او قرار گرفته، اسلحه را زمین می‌گذارد و گریه می‌کند. سپس دختر بچه‌ای که گل آفتاب‌گردان به دست دارد به سمت سرباز می‌رود و آن گل را به او تقدیم می‌کند. سرباز که در حال گریه است گل را می‌گیرد و با شرمساری به دختر بچه نگاه می‌کند. در همین حال مایکل که با آن سرباز در حال گریه بود، دست سرباز را می‌گیرد و او را بلند می‌کند و به سمت جمعیت دستان خود را باز می‌کند.
ستایش‌ها و نقدها

جوزف ووگل، نویسنده و منتقد موسیقی، در کتابی به نام «آواز زمین: نگاهی به شاهکار مایکل جکسون» (انتشار: ۲۰۱۱) می‌گوید:
پیش از حقیقت ناراحت‌کنندهٔ ال گور، قبل از آواتار و وال-ای، پیش از آنکه توجه به محیط زیست چنین بر سر زبان‌ها بیفتد آواز زمین مایکل جکسون بود. یکی از غیرمعمول‌ترین و جسورانه‌ترین آهنگ‌های اعتراضی در تاریخ موسیقی عامه‌پسند. یک آهنگ موفق جهانی که در بیش از ۱۵ کشور شماره یک گردید، اما در آمریکا حتی منتشر هم نشد.
۱۶ سال پس از آن روز، شمار تحسین کنندگان این آهنگ همچنان رو به فزونی است. این آهنگ که التماسی ناامیدانه است از زبان زمین و ساکنان آن به خصوص افرادی که بیشتر در معرض آسیب قرار دارند، امروز هم چونان گذشته، پرمعنا و با اهمیت است.
آواز زمین به شدت برای جکسون که به درستی آن را یکی از بهترین آثارش می‌دانست، مهم بود. او به گونه‌ای برنامه‌ریزی کرده بود که این آهنگ نقطهٔ اوج کنسرت‌های نافرجام این آخرش است در لندن باشد. «آواز زمین» آخرین آهنگی بود که او پیش از مرگ بر روی صحنه تمرین کرد... «آواز زمین» می‌رفت که بزرگ‌ترین سرود زیست‌محیطی تاریخ شود. در بیش از ۱۵ کشور جهان در بالای جدول‌های موسیقی حکمرانی می‌کرد و بیش از ۵ میلیون نسخه به فروش رساند. با این حال منتقدان نمی‌دانستند که چگونه باید با این اثر برخورد کنند. موسیقی آن تلفیقی بود از اپرا، راک، سرود کلیسا و بلوز. چیزی متفاوت از هر آهنگی که از رادیو به گوش می‌رسید. هر نوع انتظاری را که می‌شد از یک سرود سنتی داشت، به چالش می‌کشید. به جای مضمونی ملی‌گرایانه، سخن از دنیایی آورد به دور از مرز بندی و سلسله مراتب. به جای گفتن از باورهای مذهبی و نگرش انسانی، صبحت از گسترده شدن بینش مردمان بود نسبت به تعادل و هماهنگی زیست‌محیطی. به جای یک پروپاگاندای ساده‌انگارانه برای برپایی یک جنبش اعتراضی، بیانی اصیل بود و هنرمندانه. به جای یک هم‌سرایی پر سروصدا که دست مایهٔ تی‌شرت‌ها و آگهی‌نماهای تبلیغاتی شود، شیوَنی جهانی بود و بی‌کلام.
ستایش‌ها و نقدها > شناخت محیط زیست

مایکل جکسون در سال ۱۹۹۵، جایزه موسیقی دوریس دی را از مراسم جایزهٔ جِنیسِس برنده شد. این جایزه به موسیقی‌دانانی که بیشترین اهمیت را به حیوانات می‌دهند تقدیم می‌شود. تا به امروز تنها ۴ نفر موفق به دریافت این جایزه شده‌اند. در سال ۲۰۰۸ یک نویسندهٔ اهل نیجریه گفت: «ترانهٔ زمین توجه جهانیان را به تخریبی که انسان به سیاره زمین وارد کرده‌است و آن را به نابودی کشانده جلب می‌کند».
بازخوانی‌ها

«آواز زمین» توسط سرگی لازارو (به انگلیسی: Sergey Lazarev) یک خوانندهٔ اهل روسیه در سال ۲۰۰۵ دوباره‌خوانی (به انگلیسی: Cover) شد. همچنین در سال ۲۰۱۱ توسط هایلی رینهارت در فصل ۱۰ برنامهٔ آمریکن آیدل بازخوانی شد. همچینین نی-یو خوانندهٔ سیاه‌پوست اهل آمریکا و شاریس، «آواز زمین» را در تور «هیتمن برگشته: دیوید فاستر و دوستان» (به انگلیسی: Hitman Returns: David Foster and Friends) اجرا کردند.
بازخوانی‌ها > مراسم جایزه گرمی

در مراسم اهدای جایزه گرمی سال ۲۰۱۰، جنیفر هادسن، کری آندروود، اسموکی رابینسون، سلین دیون و آشر برای بزرگ‌داشت مایکل جکسون ترانهٔ «آواز زمین» را به صورت زنده اجرا کردند. در هنگام اجرای این آهنگ توسط این هنرمندان، تصاویری سه‌بعدی در تلویزیون‌های بزرگ پشت سر آن‌ها پخش می‌شد. این تصاویر در اصل برای نمایش در کنسرت‌های این آخرش است (۲۰۰۹) در نظر گرفته شده بود که با درگذشت جکسون هرگز برگزار نشدند. پس از اجرای این ترانه، پرنس و پاریس، فرزندان مایکل بر روی صحنه آمدند تا جایزهٔ گرمی «یک عمر فعالیت هنری» پدرشان را دریافت کنند. آن‌ها سخنرانی مختصری نیز انجام دادند.
نسخه‌های رسمی

Album Version
Hani’s Club Experience
Hani’s Around The World Experience
Hani’s Radio Experience
Hani’s Extended Radio Experience
Radio Edit
منبع:
عوامل

ترانه‌نویس: مایکل جکسون
آهنگساز: مایل جکسون
خواننده: مایکل جکسون
خوانندهٔ پس‌زمینه: مایکل جکسون
تهیه‌کننده: مایکل جکسون، دیوید فاستر
شرکت تهیه‌کننده: بیل بوترل
کیبورد: دیوید پایچ
گیتار بیس: گای پِرَت
برنامه‌نویسی سینث‌سایزر: استیو پورکارو
تنظیم ارکستر: جیمز هورنر (تنها در میکس ارکستر)
شرکت اجراکننده: ارکستر فیلارمونیک لندن (تنها در میکس ارکستر)
جدول‌ها و گواهی‌نامه‌ها

تصویری از مایکل جکسون در نماهنگ «ترانهٔ زمین». این صحنه در وارویک، ایالت نیویورک در یک جنگل امن شبیه‌سازی شده تصویربرداری شده‌است.
تصویری از اجرای زندهٔ «ترانهٔ زمین» توسط جکسون در ۲۰ ژوئن ۱۹۹۷ در تور جهانی هیستوری. مایکل بر روی چری پیکر آویزان شده‌است.
ارمنی‌ها در جنگ ایران و عراق

آرامگاه شهدای ارمنی جنگ ایران و عراق در تهران
ارمنی‌ها در جنگ ایران و عراق اشاره به مشارکت ارمنی‌های ایران در جنگ ایران و عراق می‌باشد.
تاریخ

جوانانی از اقلیت‌های قومی ـ مذهبی کشور نیز در کنار مسلمانان در خطوط مقدم جبهه‌های نبرد جنگیدند و در این جنگ شهید یا جانباز شده یا به اسارت درآمدند.
در ادیان و مکاتب مختلف، کشته شدن برای میهن و دین دارای منزلت والایی است و در دین مسیحیت، کسی را که در راه پاسداری باورهای مسیحیت جان می‌بازد شهید می‌نامند.
واژهٔ لاتینی شهید، مارتیر (Martyr) است که به صورت مارتیروس (Martiros) از زبان یونانی وارد زبان ارمنی شده و از گذشته‌های دور در نام گذاری فرزندان پسر به کار رفته‌است. امروزه نیز نام «مارتیروس» و نام خانوادگی «مارتیروسیان» در میان ارمنیان فراوان است.
معادل دیگر واژهٔ شهید در زبان ارمنی ناهاتاک (Nahatak) است که از دو جز (ناه)-(ناخ) به معنی پیش و نخست و (تاک) به معنی دو و تک ترکیب شده و با رابط الف به هم پیوسته‌است؛ بنابراین، ناهاتاک در لغت به معنی پیشتاز و پیش‌آهنگ است.
در فرهنگ‌های ارمنی معانی دیگر این واژه عبارت اند از: سرباز خط مقدم، قهرمان، دلیر و بی‌باک و در مفاهیم دینی به معنی شهید و شاهد آمده و آن کسی است که برای دفاع از دین و ایمان قربانی می‌شود، کسی که برای آرمانی، جان خود را ایثار می‌کند.
«نبرد برای دین و میهن از دیرباز جزئی از زندگی ارمنیان بوده‌است.»
در قبرستان ارمنیان تهران، قطعهٔ ویژه‌ای به شهیدان جنگ ایران و عراق اختصاص یافته‌است. در نیمهٔ آبان ۱۳۸۸ خورشیدی، با همکاری خلیفه‌گری ارامنه تهران و بنیاد شهید و امور ایثارگران بنای یادبودی نیز در این محل برپا شد.
مشارکت ارمنیان در جنگ ایران و عراق منحصر به جانبازی رزمندگان و ازخودگذشتگی جوانان ارمنی نبوده‌است. تقریباً تمامی قشرها ارمنیان با استقبال از فراخوان شوراهای خلیفه گری در مراکز تهران، تبریز و اصفهان و پاسخ به ندای وجدان به پشتیبانی از عملیات خطوط مقدم جبهه‌ها برخاستند. نوجوانان و جوانان ارمنی در سنگرهای مدارس تا بسیاری از خانواده‌ها و انجمنهای مختلف و صاحبان صنایع، همه در جمع‌آوری کمک‌های نقدی و غیر نقدی برای جبهه‌های جنگ مشارکت می‌کردند.
شورای خلیفه گری ارامنه تهران و در رأس آن اسقف اعظم آرداک مانوکیان، خلیفهٔ وقت جامعهٔ ارمنی تهران و شمال ایران، با تلاش پیگیر برای جذب کمک‌های مردمی و سازماندهی امور برای پیشگیری از اتلاف منابع تلاش شبانه‌روزی می‌کردند. در مرکز اصفهان نیز، اسقف اعظم «کُریون پاپیان»، خلیفهٔ وقت و رئیس خلیفه گری ارمنیان حوزهٔ اصفهان و جنوب ایران و در مرکز تبریز، کشیش ارشد، «باگرات مِلکونیان»، نایب خلیفهٔ وقت ارمنیان کل آذربایجان، اقدامات مؤثری در جمع‌آوری کمک‌های مردمی صورت دادند. با ادامهٔ جنگ، شورای خلیفه گری ارامنه تهران، با تشکیل ستادی ویژه، سازماندهی و اعزام گروه‌های صنعتگر ارمنی به مناطق جنگی را آغاز کرد. نه گروه از حوزهٔ خلیفه گری تهران، چند گروه از اراک و چندین گروه دیگر از حوزه‌های خلیفه گری اصفهان و تبریز به مناطق جنگی اعزام شدند.
این گروه‌ها با استقرار در پشت جبهه به مرمت ماشین‌های جنگی و راه‌سازی، ساخت و راه‌اندازی سردخانه‌ها، بیمارستان‌های صحرایی و کارهایی از این دست می‌پرداختند که هر گروه حدود یک تا دو ماه در منطقه فعالیت می‌کرد. اعزام گروه‌های صنعتگر ارمنی از ۱۳۶۲ تا ۱۳۶۷ خورشیدی ادامه یافت.
خاطرات و زندگی‌نامه برخی از شهدای ارمنی

مقالهٔ اصلی: ویگن کاراپتیان
مقالهٔ اصلی: زوریک مرادیان
آلبرت الله دادیان دومین فرزند «تادِئوس» و «هاسمیک» در بهار ۱۳۴۵ خورشیدی در تهران متولد شد. تحصیلات ابتدایی را در مدارس ارامنه «آرارات» و «نائیری» گذراند. پس از پایان تحصیلات راهنمایی در مجتمع تحصیلی «مریم مقدس» (انستیتو مریم)، در رشته فنی و حرفه‌ای مشغول به تحصیل می‌شود. او عضو تیم باشگاه فوتبال آرارات (تهران) نیز بود.
پس از رسیدن به سن خدمت، بی درنگ خود را به مرکز نظام وظیفه معرفی کرده و دوره آموزشی را در عجب شیر به پایان رساند. پس از آن برای گذراندن دوره تکاوری به کرج منتقل شد. «اِدوین شامیریان»، دیگر جان باخته ارمنی نیز در دوره تکاوری با او همراه بود. در این مدت، به منظور دیدار از خانواده، دو نوبت به مرخصی آمد. پس از پایان دوره، وی به جبهه سومار اعزام شد. سرانجام پس از شش ماه خدمت، تکاور (آلبرت ا… دادیان) در اثر اصابت ترکش توپ دشمن بعثی در منطقه جنگی سومار به شهادت رسید.
ژیلبرت ملکم آبکاریان تنها فرزند ذکور خانواده در سال ۱۳۳۹ خورشیدی در آبادان به دنیا آمد. تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در زادگاهش گذراند. پس از آن خود را به اداره نظام وظیفه معرفی و در اردیبهشت همان سال به خدمت سربازی اعزام شد. وی در درگیری‌های مستقیم نخستین ماه جنگ به شهادت رسید. ژیلبرت آبکاریان در زمره اولین گروه از شهدای نظامی ارمنی جمهوری اسلامی ایران در دوران هشت سال جنگ به‌شمار می‌رود. پیکر ژیلبرت پس از انتقال به تهران و انجام مراسم خاص مذهبی در میان بدرقه صدها نفر از هموطنان مسیحی و مسلمان در قطعه شهدای ارامنه در تهران برای همیشه به خاک سپرده شد.
شهدای نظامی

اسامی شهدای نظامی در جنگ ایران و عراق:
| ردیف | نام | محل تولد | تاریخ تولد و شهادت | محل شهادت |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱ | زوریک مرادیان مسیحی | تهران | ۱۳۵۹–۱۳۳۹ | پیران شهر |
| ۲ | ژیلبرت ملکم آبکاریان | آبادان | ۱۳۵۹–۱۳۳۹ | سر پل ذهاب |
| ۳ | صارمی یانیکیان | ؟ | ۱۳۵۹–۱۳۳۹ | جبههٔ جنوب |
| ۴ | پایلاک آوِدیان | فریدن | ۱۳۵۹–۱۳۳۸ | دزفول |
| ۵ | رازمیک داوتیان | فریدن | ۱۳۶۰–۱۳۳۹ | آبادان |
| ۶ | رازمیک هونانیان فریدنی | فریدن | ۱۳۵۹–۱۳۴۰ | سر پل ذهاب |
| ۷ | وازگن آوانسیان | فریدن | ۱۳۶۱–۱۳۳۸ | داروین منطقه عملیاتی والفجر |
| ۸ | رافیک رشید زاده | ارومیه | ۱۳۶۱–۱۳۳۷ | شوش (جبههٔ عملیاتی جنوب) |
| ۹ | سوِرن خانلریان | تهران | ۱۳۶۱–۱۳۳۸ | خونین‌شهر – محور اهواز |
| ۱۰ | واهان الله وردی | تهران | ۱۳۶۲–۱۳۴۰ | پیرانشهر (مهران) |
| ۱۱ | ادیک نِرسِسیان | تهران | ۱۳۶۲–۱۳۳۹ | قصر شیرین |
| ۱۲ | واهیک باغداسایریان | تهران | ۱۳۶۲–۱۳۴۰ | دارخوین |
| ۱۳ | وازگن آدامیان | آغاجاری | ۱۳۶۴–۱۳۴۳ | حاج عمران |
| ۱۴ | ژوزف شاهینیان | تهران | ۱۳۶۴–۱۳۴۱ | حسینیه اهواز |
| ۱۵ | وارطان آقاخانیان | تهران | ۱۳۶۴–۱۳۴۱ | جزیره مجنون |
| ۱۶ | هنریک یوسفی (هوسپیان) | تهران | ۱۳۶۴–۱۳۴۵ | هورالهویزه – کیان دشت |
| ۱۷ | رِیموند شاهنظریان | تهران | ۱۳۶۵–۱۳۴۲ | مهران |
| ۱۸ | رایموند باغداساریان | تهران | ۱۳۶۵–۱۳۴۲ | تمرچین |
| ۱۹ | ورژ باغومیان | اصفهان | ۱۳۶۵–۱۳۴۴ | پاوه |
| ۲۰ | یوریک سرداریان | اراک | ۱۳۶۵–۱۳۴۳ | حاج عمران |
| ۲۱ | مگردیچ طوماسیان | مسجد سلیمان | ۱۳۶۵–۱۳۴۲ | سومار |
| ۲۲ | گارنیک بوغوسیان | تهران | ۱۳۶۵–۱۳۴۲ | حاج عمران |
| ۲۳ | ویگن کاراپتیان | الیگودرز | ۱۳۶۶–۱۳۴۴ | شرهانی |
| ۲۴ | ادوین شامیریان | تهران | ۱۳۶۶–۱۳۴۶ | میمک |
| ۲۵ | گاگیک طومانیانس | تهران | ۱۳۶۶–۱۳۴۰ | مریوان |
| ۲۶ | آلبرت الله دادی | تهران | ۱۳۶۶–۱۳۴۵ | سومار |
| ۲۷ | آوانِس بارسقیان | ارومیه | ۱۳۶۶–۱۳۴۵ | سردشت |
| ۲۸ | رازمیک خاچاطوریان | تهران | ۱۳۶۶–۱۳۴۳ | سومار |
| ۲۹ | نوریک باباخانیانس | تهران | ۱۳۶۷–۱۳۴۴ | شرهانی |
| ۳۰ | هراند آوانسیان سنگبارانی | تهران | ۱۳۶۷–۱۳۴۳ | ابوغریب- جبهه عین خوش |
| ۳۱ | هراچ طوروسیان | تهران | ۱۳۶۷–۱۳۴۸ | سومار |
| ۳۲ | وِهاندز رشیدپور بابرودی | ارومیه | ۱۳۶۷–۱۳۴۳ | فکه |
| ۳۳ | واهیک یِسائیان | تهران | ۱۳۶۷–۱۳۴۵ | سرپل ذهاب |
| ۳۴ | ژرژ کشیش هاروطون | تهران | ۱۳۶۷–۱۳۴۱ | گیلان غرب |
| ۳۵ | هنریک هاروطونیان | اراک | ۱۳۶۱–۱۳۴۸ | صالح آباد ایلام |
| ۳۶ | هراچ هامبارسومیانس | تبریز | ۱۳۶۷–۱۳۴۰ | پیرانشهر |
| ۳۷ | آرمن آوِدیسیان | اصفهان | ۱۳۶۹–۱۳۳۸ | قصر شیرین |
| ۳۸ | ژوزف هرمز نازلو | ارومیه | ۱۳۷۰–۱۳۴۸ | میشداغ |
| ۳۹ | آلفرد گبری | تهران | ۱۳۷۰–۱۳۵۰ | نفت شهر |
| ۴۰ | نوریک دانیِلیان | تهران | ۱۳۶۴–۱۳۴۲ | تهران (اثرات ترکش در بدن) |
| ۴۱ | وارطان آبراهامیان | تهران | ۱۳۵۸–۱۳۳۹ | کردستان |
| ۴۲ | واهیک تِر ماه سلطانی | تهران | ۱۳۹۲-؟ | تهران (جانباز شیمیایی لشکر ۲۱ حمزه دهلران) |
| ۴۳ | روبرت آودیسیان | تهران | ۱۳۹۲–۱۳۴۵ | تهران (اثرات ترکش در بدن- عملیات والفجر هشت) |
| ۴۴ | امیل آزویان | تبریز | ۱۳۶۱–۱۳۳۰ | منطقه چنانه |
شهدای غیرنظامی

اسامی شهدای غیرنظامی در جنگ ایران و عراق:
| ردیف | نام | تاریخ تولد و شهادت | محل شهادت |
| --- | --- | --- | --- |
| ۱ | بابکن خاچاطوریان (مهندس نفت) | ۱۳۵۹–۱۳۰۱ | آبادان |
| ۲ | گالوست بابومیان | ۱۳۵۹–۱۳۱۱ | اهواز |
| ۳ | گارنیک تِر پلوسیان | ۱۳۶۰–۱۳۴۱ | میاندوآب |
| ۴ | هایگاک موسسیان | ۱۳۶۰–۱۳۰۶ | تهران |
| ۵ | آلن آبکار شاه نظر | ۱۳۶۱–۱۳۴۷ | تهران |
| ۶ | ادموند موسِسیان | ۱۳۶۱–۱۳۴۰ | تهران |
| ۷ | ادیک مانوئلیان | ۱۳۶۱–۱۳۳۳ | تهران |
| ۸ | آناهید میناسیان | ۱۳۶۱–۱۳۳۰ | چنانه |
| ۹ | کایتزاک داوتیان | ۱۳۶۲–۱۳۱۸ | جاده خوی |
| ۱۰ | سردار هُوْهانسیان | ۱۳۶۳–۱۳۰۱ | تهران |
| ۱۱ | ویلیام آورند | ۱۳۶۵–۱۳۳۷ | تهران |
| ۱۲ | ژانت بوداغیان | ۱۳۶۵–۱۳۳۸ | تبریز |
| ۱۳ | روبیک مانوک هاروطونیان | ۱۳۶۵–۱۳۲۹ | تبریز |
| ۱۴ | یرواندیک مانوک هاروطونیان | ۱۳۶۵–۱۳۶۴ | تبریز |
| ۱۵ | ماطِوُس پانوسیان | ۱۳۶۵–۱۳۲۵ | تبریز |
| ۱۶ | زویا مانوک هاروطونیان | ۱۳۶۵–۱۳۲۵ | تبریز |
| ۱۷ | آنی پانوسیان | ۱۳۶۵–۱۳۵۶ | تبریز |
| ۱۸ | آدرینه پانوسیان | ۱۳۶۵–۱۳۶۳ | تبریز |
| ۱۹ | ساکو مجلومیان | ۱۳۶۵–۱۳۶۳ | ارومیه |
| ۲۰ | هایراپت مگردیچیان | ۱۳۶۵–۱۲۹۸ | تبریز |
| ۲۱ | طاطاوس ملک صیادیان | ۱۳۶۵–۱۲۸۴ | تبریز |
| ۲۲ | آرمن تِر آوانِسیان | ۱۳۶۶–۱۳۲۸ | تهران |
| ۲۳ | همایاک محمودیان | ۱۳۶۶–۱۳۲۹ | تهران |
| ۲۴ | وازگن غریبیان ساکی | ۱۳۶۶–۱۳۳۵ | تهران |
| ۲۵ | سروژ وسکانیان | ۱۳۶۰–۱۳۱۷ | تهران |
| ۲۶ | ژیلبرت وسکانیان | ۱۳۶۰–۱۳۵۲ | تهران |
سربازان مفقود الاثر

اسامی سربازان مفقودالاثر در جنگ ایران و عراق:
| ردیف | نام | تاریخ مفقود الاثری | مکان مفقود الاثر شدن |
| --- | --- | --- | --- |
| ۱ | هراچ هاکوپیان | ۱۳۶۶–۱۳۴۴ | قصر شیرین-سال ۱۳۹۹ پیکرشان کشف شد و در آرامستان ارامنه به خاک سپرده شد |
| ۲ | هنریک تِر آوانِسیان | ۱۳۶۶–۱۳۴۴ | ارتفاعات باباهادی |
| ۳ | اوهان یاریجانیان | ۱۳۶۷–۱۳۴۴ | مهران |
| ۴ | هراندهاکوپیان میلاگردی | ۱۳۶۷–۱۳۴۷ | شرهانی |