فهرست کارهای نافرجام بهرام بیضایی
فیلم‌ها

. . . اسف‌بار خواهد بود که به هر دلیلی، امروز یا فردا، بیضائی مجبور به سکوت شود: در این صورت ما سینماگری بزرگ را از دست خواهیم داد.
رافائل بسان، حدودِ ۱۹۸۰ میلادی، ترجمهٔ احمد میرعلایی و انور میرعلایی
استاد بیضایی کم فیلم ساخت و همه آن هم به خاطر ممیزی نبود. کسانی مثل بیضایی و تقوایی فیلم‌های سنگین می‌سازند و سخت می‌سازند. بنا بر این تهیه‌کننده هم به سختی به سمت آنها می‌رود. . . .
ابراهیم حاتمی‌کیا، پاییزِ ۱۳۹۵
بیشترِ فیلم‌نامه‌های بیضایی غیراقتباسی است. بیشترِ فیلم‌نامه‌هایش فیلم نشده‌است؛ چراکه، به قولِ مارتین اسکورسیزی، «هیچگاه آنقدر که استحقاقش را داشت، مورد حمایت قرار نگرفت.» واپسین فیلمی که بیضایی در ایران ساخت وقتی همه خوابیم (۱۳۸۷) بود که خود دربارهٔ یک فیلمِ نافرجام/بدفرجام بود. پس از آن هم، که به آمریکا رفت، امیر نادری چند بار کوشش کرد تا امکانِ ساختنِ فیلم برای بیضایی فراهم کند؛ ولی نشد. سالِ ۱۳۷۷ بهزاد عشقی هشدار داده بود که مبادا بیضایی − به خاطرِ سیاستِ ناشایستِ دولت − «شهید زندهٔ سینمای ایران» شود. فخرالدّین انوار در ۱۴۰۰ گفت که «فیلم‌سازانِ مسلمان» مدیرانِ سینماییِ دههٔ ۱۳۶۰ را از اجازهٔ کار دادن به بیضایی و دیگرانی بر حذر می‌داشتند.
فیلم‌نامه‌هایی نیز که دیگران فیلم کرده‌اند، و بیضایی اغلبِ این فیلم‌ها را کمتر پسندیده، همراهِ فیلمش نام برده شده است. بعضی هم قرار بود که به کارگردانیِ کارگردانی غیر از بیضایی به فیلم درآید، که نشده؛ مثلِ فیلم‌نامهٔ جنگیِ سند که حمید فرّخ‌نژاد از ۱۳۸۳ تا ۱۳۸۴ نتوانست برای ساختش بودجه فراهم کند و ساخته نشد.
| فیلم‌نامه‌های بیضایی> نام | فیلم‌نامه‌های بیضایی> سالِ نگارش | فیلم‌نامه‌های بیضایی> سالِ انتشار | فیلم‌نامه‌های بیضایی> نخستین انتشار | فیلم‌نامه‌های بیضایی> فیلمِ بیضایی |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| عیّار تنها | ۱۳۴۹ | ۱۳۶۰ | کتاب چراغ ۲ | N |
| عمو سیبیلو (کوتاه) | ۱۳۴۹ | ۱۳۴۹ | فیلم‌شدهٔ ۱۳۴۹ (انتشار به صورتِ فیلم) |  |
| رگبار | ۱۳۴۹ | ۱۳۵۱ | فیلم‌شدهٔ ۱۳۵۰ |  |
| سفر (کوتاه) | ۱۳۵۱ | ۱۳۵۱ | فیلم‌شدهٔ ۱۳۵۱ |  |
| غریبه و مه | ۱۳۵۱ | ۱۳۵۲ | فیلم‌شدهٔ ۱۳۵۲ |  |
| چشم‌انداز | ۱۳۵۲ و ۱۳۵۳ (بازنویسیِ ۱۳۷۵) | ۱۳۸۸ | انتشاراتِ روشنگران و مطالعات زنان | N |
| ساز (کوتاه) | ۱۳۵۳ |  | منتشر نشده. | N |
| قصّه‌های میر کفن‌پوش | ۱۳۵۳ و ۱۳۵۸ | ۱۳۶۳ | انتشاراتِ ابتکار | N |
| حقایق درباره‌ی لیلا دختر ادریس | ۱۳۵۴ | ۱۳۶۱ | انتشاراتِ تیراژه | N |
| چریکه‌ی تارا | ۱۳۵۴ |  | فیلم‌شدهٔ ۱۳۵۷ |  |
| آهو، سلندر، طلحک و دیگران | ۱۳۵۵ | ۱۳۵۶ | انتشاراتِ نگاه | سلندر (۱۳۵۹) و سلندر (۱۹۹۴ میلادی) بر اساسِ یک فصلش |
| کلاغ | ۱۳۵۵ | ۱۳۵۶ | فیلم‌شدهٔ ۱۳۵۵ |  |
| داستانِ باورنکردنی | ۱۳۵۸ و ۱۳۶۱ |  | منتشر نشده. | N |
| شب سمور | ۱۳۵۹ | ۱۳۶۰ | کتاب چراغ ۱ | خط قرمز |
| اشغال | ۱۳۵۹ | ۱۳۶۱ | کتاب چراغ ۳ | N |
| آینه‌های روبرو | ۱۳۵۹ | ۱۳۶۱ | انتشاراتِ دماوند | فیلم-تئاترِ آینه‌های روبرو |
| مرگ یزدگرد | ۱۳۵۸ | ۱۳۵۸ | نمایشِ صحنه‌ای به سالِ ۱۳۵۸ |  |
| زمین | ۱۳۶۱ | ۱۳۶۴ | انتشاراتِ ابتکار | N |
| روز واقعه | ۱۳۶۱ | ۱۳۶۳ | انتشاراتِ ابتکار | روز واقعه |
| پرونده‌ی قدیمی پیرآباد | ۱۳۶۳ | ۱۳۶۳ | انتشاراتِ ابتکار | فصل پنجم |
| عیّارنامه | ۱۳۶۳ | ۱۳۶۴ | انتشاراتِ فاریاب | N |
| کفش‌های مبارک | ۱۳۶۳ |  | برای همگان منتشر نشده. | اقتباسِ غیرموزیکال به صورتِ کفش‌های میرزا نوروز |
| تاریخ سری سلطان در آبسکون | ۱۳۶۳ | ۱۳۶۵ | انتشاراتِ عکسِ معاصر | N |
| وقت دیگر، شاید . . . | ۱۳۶۳ | ۱۳۶۶ | فیلم‌شدهٔ ۱۳۶۶ |  |
| باشو، غریبه‌ی کوچک | ۱۳۶۴ | ۱۳۶۹ | فیلم‌شدهٔ ۱۳۶۴ |  |
| قلعه‌ی کولاک | ۱۳۶۴ |  | برای همگان منتشر نشده. | طلسم |
| پرده‌ی نئی | ۱۳۶۵ | ۱۳۷۱ | انتشاراتِ روشنگران | N |
| طومار شیخ شرزین | ۱۳۶۵ | ۱۳۶۸ | انتشاراتِ رامین | N |
| دیباچه‌ی نوین شاهنامه | ۱۳۶۵ | ۱۳۶۹ | انتشاراتِ روشنگران و مطالعات زنان | N |
| گیلگمش | ۱۳۶۵ |  | منتشر نشده. | N |
| سند | ۱۳۶۶ و ۱۳۸۳ |  | منتشر نشده. | N |
| آقای لیر | ۱۳۶۷ | ۱۳۶۸ | مجلّهٔ بررسی کتاب | N |
| برگی گمشده از اوراق هویت یک هموطن آینده | ۱۳۶۷ |  | منتشر نشده. | N |
| سفر به شب | ۱۳۶۸ | ۱۳۹۶ | انتشاراتِ روشنگران و مطالعات زنان | N |
| مسافران | ۱۳۵۴ و ۱۳۶۸ | ۱۳۷۰ | فیلم‌شدهٔ ۱۳۶۹ و ۱۳۷۰ |  |
| فیلم در فیلم | ۱۳۶۹ | ۱۳۷۳ | انتشاراتِ روشنگران و مطالعات زنان | N |
| چه کسی رئیس را کشت؟ | ۱۳۷۱ |  | منتشر نشده. | N |
| افرا، یا روز می‌گذرد |  |  | منتشر نشده. | N |
| سگ‌کُشی | ۱۳۷۱ | ۱۳۷۹ | فیلم‌شدهٔ ۱۳۷۹ |  |
| یوآنا؛ یا نامه‌ای به هیچ کس | ۱۳۷۱ |  | منتشر نشده. | N |
| گبر گور؛ یا گفتگو با خاک (کوتاه) | ۱۳۷۲ |  | منتشر نشده. | N |
| سیاوش‌خوانی | ۱۳۷۲ | ۱۳۷۵ | انتشاراتِ روشنگران و مطالعات زنان | N |
| آوازهای ننه آرسو | ۱۳۷۳ | ۱۳۷۴ | سالِ ۱۳۷۴ بر اساسش فیلم ساخته‌اند. | سایه به سایه |
| حورا در آینه | ۱۳۷۴ |  | منتشر نشده. | N |
| مقصد | ۱۳۷۵ | ۱۳۷۷ | انتشاراتِ روشنگران و مطالعات زنان | N |
| اعتراض | ۱۳۷۵ |  | منتشر نشده. | N |
| گفتگو با باد (کوتاه) | ۱۳۷۷ | ۱۳۷۷ | فیلم‌شدهٔ ۱۳۷۷ |  |
| گفتگو با آب (کوتاه) | ۱۳۷۸ |  | منتشر نشده. | N |
| گفتگو با آتش (کوتاه) | ۱۳۷۸ |  | منتشر نشده. | N |
| ایستگاه سلجوق | ۱۳۷۹ | ۱۳۸۱ | انتشاراتِ روشنگران و مطالعات زنان | N |
| اتفاق خودش نمی‌افتد! | ۱۳۸۱ | ۱۳۸۴ | انتشاراتِ روشنگران و مطالعات زنان | N |
| ماهی | ۱۳۸۳ | ۱۳۹۹ | نشرِ بیشه | N |
| قالی سخنگو |  | ۱۳۸۶ | فیلم‌شدهٔ ۱۳۸۵ |  |
| لبه‌ی پرتگاه | ۱۳۸۵ | ۱۳۸۶ | انتشاراتِ روشنگران و مطالعات زنان | N |
| وقتی همه خوابیم | ۱۳۸۶ | ۱۳۸۷ | فیلم‌شدهٔ ۱۳۸۷ |  |
| پیام دورادور (کوتاه) | ۱۳۹۰ |  | منتشر نشده. | N |
غیر از این فیلم‌نامه‌ها، چند طرحِ فیلم هم منتشر شده که عبارت است از:
شش طرح از هفت طرح برای فیلمِ صدثانیه‌ای در بزرگداشتِ صدمین سالِ سینما (۱۳۷۴)
«هدایت» (۱۳۷۶)
پرویز کیمیاوی نیز در نیمهٔ اوّلِ دههٔ ۱۳۷۰ با بیضایی و چند فیلم‌سازِ دیگر قرارِ ساختِ یک فیلمِ آنتولوژی دربارهٔ تهران را گذاشته بود، که به سرانجام نرسید.
مقالهٔ اصلی: پرونده قدیمی پیرآباد § نوشته‌های دیگر