stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
تیم ملی فوتبال فرانسه
تاریخچه مسابقات تیم ملی فرانسه > اولین نسل طلایی

سال‌های آغازین دهه ۱۹۵۰ شاهد ظهور اولین نسل طلایی فوتبالیست‌های فرانسه بود، بازیکنانی چون ژوست فونتین، ریموند کوپا، ژان وینسنت (Jean Vincent)، رابرت جانکوئن (Robert Jonquet)، ماریان ویسنیسکی (Maryan Wisnieski)، تادی سیسوفسکی (Thadée Cisowski) و آرماند پنورن (Armand Penverne)، بازیکنانی که دارای توانایی‌های منحصر به فرد و ویژه‌ای بودند.
در جام جهانی سال ۱۹۵۸ تیم فوتبال فرانسه به مرحله نیمه نهایی رسید، اما از برزیل شکست خورد و به دیدار رده‌بندی رفت، که در این بازی موفق شد، تیم آلمان غربی را با نتیجه جالب توجه ۶ بر ۲ شکست دهد و در مکان سومی دنیا قرار بگیرد. در این دیدار ژوست فونتین (Just Fontaine) چهار گل به ثمر رسانید و تعداد گل‌های خود را در جام به عدد سیزده رسانید و رکوردی در زمینه بیشترین گل زده در جام جهانی فوتبال ثبت کرد.
در جام ملت‌های اروپا سال ۱۹۶۰ تیم فرانسه به مرحله نیمه نهایی رسید و این برای دومین بار بود که در یک دوره مسابقه بین‌المللی رسمی، به نیمه نهایی راه پیدا می‌کرد. در این مرحله تیم ملی فرانسه مقابل تیم ملی یوگسلاوی صف آرایی کرد، در حالی‌که این دیدار تا دقیقه ۷۵ با حساب ۴ بر ۲ به نفع فرانسه پیش می‌رفت، یوگسلاوی بازی را ۵ بر ۴ به سود خود به پایان برد. در بازی رده‌بندی فرانسه از تیم چکسلواکی با نتیجه دو بر صفر شکست خورد و به رتبه چهارمی جام ملت‌های اروپای سال ۱۹۶۰ دست یافت.
تاریخچه مسابقات تیم ملی فرانسه > دهه ۶۰ و ۷۰ میلادی

در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ تیم ملی فرانسه دچار تغییرات زیادی می‌شد، به شکلی که چندین مربی تعویض کرد و از راه یافتن به تعداد زیادی از تورنمنت‌های بین‌المللی بازماند. در بیست و پنجم آوریل سال ۱۹۶۴ هنری گرین (Henri Guérin) به‌عنوان سرمربی تیم ملی فرانسه برگزیده شد، ولی تیم فرانسه تحت هدایت این مربی از صعود به جام ملت‌های اروپای سال ۱۹۶۴ بازماند ولی به جام جهانی سال ۱۹۶۶ صعود کردند. پیامد همین حذف، هنری گورین جای خود را به خوزه آری باس (José Arribas) داد، و بازیکن سابق تیم ملی فرانسه یعنی ژان اسنلا (Jean_ Snella) هم به‌عنوان دستیار و سرپرست در کنار او بود. این دو مربی تنها در چهار بازی هدایت تیم فرانسه را بر عهده داشتند و خیلی زود توسط فدراسیون برکنار شدند. بعد از آنها سرمربی گری تیم به عهده جاست فونتین (Just Fontaine) گذاشته شد، که او هم تنها دو بازی سرمربی فرانسه بود و جای او را لوئیس دیگاگز (Louis Dugauguez) گرفت، او نیز به علت کشمکش‌ها و اختلافاتی که در نزدیکی شروع جام جهانی سال ۱۹۷۰ در تیم داشت، از تیم اخراج شد و جای او را ژرژ بولونیه (Georges Boulogne) گرفت، که البته او هم نتوانست تیم را به جام جهانی سال ۱۹۷۰ رهنمون سازد، و در مسابقات انتخابی برای جام جهانی سال ۱۹۷۴ هم ناکام ماند، تا او هم مجبور به کناره‌گیری شود و مقامات فوتبال فرانسه این بار یک مربی رومانی الاصل یعنی استفان کواکس (KovacsStefan) را بر نیمکت مربی گری تیم خود نشاندند، که در واقع اولین مربی بین‌المللی و خارجی بود که تیم را هدایت می‌کرد. کواکس در مسابقات انتخابی جام جهانی ۱۹۷۴ و جام ملت‌های اروپای ۱۹۷۶ نا موفق بود.
تاریخچه مسابقات تیم ملی فرانسه > دوران هیدالگو و پلاتینی

بعد از دو سال فعالیت در تیم ملی فرانسه و عدم موفقیت، کواکس از کار برکنار و به جای او، میشل هیدالگو (Michel_ Hidalgo) در راس کادر فنی نشست که موفق شد این تیم را به جام جهانی آرژانتین ۱۹۷۸ برساند و با حضور او دوران درخشان فرانسه آغاز شد، به خصوص که میشل پلاتینی، اسطوره و بازیساز بزرگ فرانسه، در این دوران در ترکیب تیم حضور داشت و در کنار بزرگان دیگری نظیر ژان تیگانا (Jean Tigana) و آلن ژیرس، دوران تکرار ناشدنی فرانسه در تاریخ فوتبال را رقم زدند. این بازیکنان در کنار هم ترکیب جادویی تیم ملی فرانسه را در آن دوره تشکیل دادند و در جام جهانی سال ۱۹۸۲، این سه بازیکن مدافعان حریفان را مقهور هنرنمایی و بازی‌های هماهنگ خود کردند و فرانسه را تا مرحله نیمه نهایی بالا بردند، که البته فرانسه بازی نیمه نهایی را از آلمان غربی باخت. بازی با آلمان یکی از جنجال برانگیزترین بازی‌ها در جام جهانی آن دوره بود…
فرانسوی‌ها اولین افتخار بزرگ خود را با قهرمانی در جام ملت‌های اروپای سال ۱۹۸۴ به دست آوردند، در حالی‌که میزبان مسابقات بودند. در این دوره از رقابت‌ها، میشل پلاتینی با به ثمر رساندن ۹ گل، گلزن برتر مسابقات لقب گرفت. دیدار فینال هم بین تیم‌های ملی فرانسه و اسپانیا برگزار شد، که فرانسه دو بر صفر اسپانیا را شکست داد. گل‌های فرانسه به وسیله پلاتینی و برونو بلون (Bruno Bellone) وارد دروازه اسپانیا شد.
با مقام قهرمانی اروپا در سال ۱۹۸۴، هیدالگو تیم را ترک کرد و یک سرمربی دیگر به نام هنری میشل (Henri _Michel) به جای او به تیم آمد، فرانسوی‌ها سپس با قهرمانی در المپیک سال ۱۹۸۴ و سال بعد با بردن دو بر صفر تیم ملی اروگوئه و قهرمانی در جام آرتیمیو فرانچی (Artemio_ Franchi Trophy) که بین قهرمان اروپا و قهرمان جام کوپای آمریکا انجام می‌گرفت، هت تریک خود را کامل کردند. این مسابقات در واقع بازی‌های مقدماتی و انتخابی جام بین‌المللی کنفدراسیون‌ها حساب می‌شدند. در طول یک سال فرانسوی‌ها موفق به کسب سه جام از چهار تورنمنت بین‌المللی مهم شدند. در جام جهانی سال ۱۹۸۶، با بازی‌هایی که فرانسه از خود به نمایش می‌گذاشت و با توجه به آمادگی بالای این تیم به نظر می‌رسید که قدرت کسب مقام قهرمانی را داشته باشد. به هر حال فرانسه برای دومین بار متوالی به نیمه نهایی رسید، هر چند دوباره شکست خورد و به بازی رده‌بندی رفت که در آن رقابت تیم ملی بلژیک را ۴ بر ۲ با شکست مواجه کرد و به مقام سومی رقابت‌ها دست یافت.
تاریخچه مسابقات تیم ملی فرانسه > دوران افول

در سال ۱۹۸۸ فدراسیون فوتبال فرانسه، یک مؤسسه بین‌المللی آموزشی فوتبال به نام کلر فونتین (Clairefontaine) راه اندازی کرد، در جشن بنیان‌گذاری موسسه؛ رئیس‌جمهور وقت فرانسه، فرانسوا میتران هم حضور داشت.
درست ۵ ماه بعد از گشایش مؤسسه آموزشی فوتبال کلرفونتن، سرمربی فرانسه، هنری میشل از تیم کنار گذاشته شد و میشل پلاتینی به جای او بر صندلی مربیگری تیم ملی فرانسه نشست، که نتوانست تیم ملی فرانسه را به جام جهانی سال ۱۹۹۰ برساند. ولی موفق به صعود به جام ملت‌های اروپا ۱۹۹۲ شد.
در بازی‌های جام ملت‌های اروپای سال ۱۹۹۲ هم علی‌رغم ۱۹ بازی بدون شکست فرانسه با مربیگری پلاتینی، از راهیابی ببه مرحله دوم، بازماندند. یک هفته بعد از پایان یافتن این رقابت‌ها، میشل پلاتینی، برکنار و دستیارش، یعنی جرارد هولیه (Gérard Houllier.) به سرمربی گری منصوب شد. بعد از انتصاب او به‌عنوان سرمربی تیم ملی فرانسه عملکرد این تیم به شدت نزول کرد و حتی نتوانستند مجوز حضور در جام جهانی سال ۱۹۹۴ را به دست بیاورند. آنها در حالی‌که از وجود ستاره‌هایی همچون ژان پیر پاپن، دیوید ژینولا، اریک کانتونا، دیدیه دشان و مارسل دسایی بهره می‌بردند و در دو بازی آخر رقابت‌های انتخابی؛ تنها به یک امتیاز برای صعود نیاز داشتند، ولی در هر دو بازی با تیم‌های ملی بلغارستان و اسرائیل؛ شکست را پذیرا شدند و به ترتیب بعد از دو تیم ذکر شده، در رتبه سوم گروه در جدول ایستادند و از حضور در جام جهانی بازماندند. در نهایت اعتراضات و انتقادهای فراوان و شدت نارضایتی‌های عمومی از عملکرد هولیه، منجر به اخراج او از تیم شد و امه ژاکه به‌عنوان سرمربی جدید تیم منصوب شد.
تاریخچه مسابقات تیم ملی فرانسه > دوره افول و حاشیه

فرانسه مسابقات خود را برای حضور در رقابت‌های جام ملت‌های اروپای سال ۲۰۰۸ با اقتدار خاصی شروع کرد، علی‌رغم اینکه دو شکست بد هم در برابر تیم ملی اسکاتلند برای این تیم در رقابت‌های انتخابی ثبت شد. فرانسه در مرحله گروهی این دوره مسابقات جام ملت‌ها، از دور مسابقات حذف شد، در گروه فرانسه تیم‌های قدرتمندی چون هلند و ایتالیا هم بازی حضور داشتند.
تیم ملی فرانسه برای حضور در جام جهانی ۲۰۱۰ آفریقای جنوبی، درست مانند دور قبل رقابت‌های انتخابی جام جهانی، عملکرد ناامید کننده‌ای داشت و با شکست‌های باور نکردنی و پیروزهای نه چندان مهم، مسابقات را پشت سر گذاشت. در نهایت فرانسه در گروه خود دوم شد و برای گرفتن یک سهمیه در جام جهانی، در بازی پلی آف با ایرلند روبرو شد، که بازی رفت را یک بر صفر و با گل جنجالی تیری هانری برد و بازی برگشت صفر بر صفر مساوی تمام شد، تا فرانسه مجوز حضور در مسابقات جام جهانی سال ۲۰۱۰ را کسب کند. در مرحله نهایی مسابقات جام جهانی، فرانسه به عملکرد دور از انتظار خود ادامه داد و در مرحله گروهی مسابقات حذف شد، جام جهانی ۲۰۱۰ برای فرانسه، با حاشیه‌های زیادی همراه بود. از آن جمله نیکلاس آنلکا مهاجم مشهور تیم ملی فرانسه، در بازی با مکزیک و در بین دو نیمه به سرمربی تیمش، دومنک، فحاشی کرد و از ترکیب تیم اخراج شد، در پی این ماجرا، بازیکنان تیم ملی فرانسه، که از قبل از عملکرد ریموند دومنک ناراضی بودند و به سیاست‌های او در تیم اعتراض داشتند، تمرینات تیم را تحریم و از حضور در آن خود داری کردند. تبلیغات منفی رسانه‌ای به وجود آمده پیرامون این حادثه، عواقب بسیار منفی برای تیم ملی فرانسه داشت.
یک روز بعد از حذف تلخ تیم ملی فرانسه از جام جهانی، نیکلاس سارکوزی با تیری هانری کاپیتان فرانسه در جام جهانی جلسه‌ای برگزار کرد، تا در مورد اتفاقات صورت گرفته در تیم در طول مسابقات، با او به رایزنی بپردازد. درخواست تشکیل جلسه در این مورد از طرف تیری هانری بود. بعد از اتفاقات، رئیس فدراسیون فوتبال کشور فرانسه یعنی، ژان پیر اسکالتس (Jean-Pierre Escalettes) از سمت خود استعفا داد و به دومنک اجازه کناره‌گیری داده شد. با خروج دومنک از تیم، لوران بلان، سرمربی گری فرانسه را در دست گرفت. بلان در اولین تجربه سرمربی گری در تیم ملی فرانسه بعد از جام جهانی ۲۰۱۰، از فدراسیون فرانسه درخواست کرد تا همه ۲۳ بازیکن حاضر در جام جهانی و تحریم کننده تمرین را برای بازی دوستانه با تیم ملی نروژ به حالت تعلیق درآورد و در ششم اوت همین سال ۵ بازیکن تیم ملی فرانسه که در جریان رویدادهای جام جهانی، نقش محوری در تیم داشتند، تنبیه انضباطی و جریمه شدند.
در جام ملت‌های اروپا ۲۰۱۲ این تیم با مربی‌گری لوران بلان در مرحله یک چهارم نهایی از اسپانیا قهرمان این دوره بازی‌ها شکست خورد و حذف گردید.
تاریخچه مسابقات تیم ملی فرانسه > دوران دیدیه دشان و ظهور نسل طلایی جدید > در جام جهانی ۲۰۱۴

با مربی‌گری دیدیه دشان در مرحله یک چهارم نهایی مغلوب آلمان قهرمان رقابت‌ها شدند.
تاریخچه مسابقات تیم ملی فرانسه > دوران دیدیه دشان و ظهور نسل طلایی جدید > نایب قهرمانی در جام ملت‌های اروپا ۲۰۱۶

جام ملت‌های اروپا ۲۰۱۶ به میزبانی فرانسه فرصت جدیدی برای ظهور این تیم به‌عنوان یک مدعی در سطح فوتبال جهان بود.
در فینال جام ملت‌های اروپا که در سنت دنیس پاریس برگزار می‌شد دو تیم پرتغال و فرانسه رو در روی یکدیگر قرار گرفتند. فرانسه‌ای که از قسمت مشکل و سخت جدول آمده بود و آلمان را حذف کرده بود و پرتغالی که با ۵ مساوی به ولز رسیده بود و پس از شکست این تیم مقابل فرانسه قرار می‌گرفت.
شکست آلمان توسط فرانسوی‌ها آن هم با نتیجه ۲–۰ تصوری ویژه از فینال به نمایش می‌گذاشت. تصوری از فرانسه هجومی در برابر پرتغالی که قدرت دفاع در برابر این مدل از بازی را نخواهد داشت. تصوری که درست هم ا زآب درآمد و فرانسوی‌ها طوفانی شروع کردند.
در مقابل اما پرتغال در ضدحملات اش وحشتناک بود و در دقیقه ۱۰۹ و در حالی‌که بازی می‌رفت که به پنالتی‌ها نزدیک شود ادر با یک شوت زیبا پرتغال را جلو انداخت و قهرمان کرد. فرانسوی‌ها پس از گل تلاش زیادی برای جبران کردند اما عملاً موفق نشدند گل خورده را جبران کنند و مقابل تماشاگران خودی جشن قهرمانی پرتغال را نظاره کردند.
تاریخچه مسابقات تیم ملی فرانسه > دوران دیدیه دشان و ظهور نسل طلایی جدید > قهرمانی در جام جهانی ۲۰۱۸

دیدیه دشان تمام مراحل مختلف تورنمنت‌های بزرگ را پشت سرگذاشته و به خوبی بازی در چنین رقابت‌هایی را می‌شناسد. این جنتلمن فرانسوی با حفظ اسکلت‌بندی تیم ملی بجا مانده از یورو۲۰۱۶ فرانسه که در یک بازی دراماتیک قهرمانی اروپا را به پرتغالی‌ها واگذار کرده بود، با اضافه کردن چند جوان، با تلفیقی از جوانی و تجربه با صرف کمترین توان و انرژی وبدون دادن تلفات و مصدومیت، به راحتی از مرحله گروهی گام به مرحله حذفی و تعیین‌کننده گذاشت.
دشان به خوبی به این امر واقف بود که گذر از مرحله گروهی با کمترین صرف نیرو، انرژی و تلفات، حکم کیمیا را برای بازی درمراحل حساس و حیاتی حذفی را دارد. گرچه بیشتر کارشناسان فوتبال جهان برزیل، آلمان، آرژانتین و اسپانیا (پیش از برکناری لوپتگی) را چهار ضلع قهرمانی تصور می‌کردند، و پس از آنها، فرانسه و بلژیک را نیز دارای شانس می‌دانستند، اما دشان بی سر و صدا و بدون هیاهو و اندک اندک تیمش با استراحت دادن مطلق به ترکیب اصلی در آخرین بازی مرحله گروهی، با کسب ۷ امتیاز، به‌عنوان صدرنشین گروه D، وارد مرحله‌ای شد که باید مقابل آلبی سلسته‌ای قرار گیرد که فقط سایه‌ای از آن باقی مانده بود. دشان قبل از رویارویی با آرژانتین، بدون اینکه برنامه‌های تاکتیکی اش رو کند، به بازی یک‌هشتم مقابل مسی و یارانش رسید و فرانسه از آن دیدار، استارت قهرمانی را روشن کرد.
آنها به‌خوبی با استفاده از مدل۱-۱-۴-۴ و در ادامه و فراتر ازاین با استفاده از سیستم تمام دفاعی ۱-۴-۵ تمامی روزنه‌ها و شکاف‌ها را بر روی بازیکنان تکنیکی و سرعتی بلژیک بستند و با یک بازی حساب شده از مسیر بلژیک به فینال رسیدند. تنوع سیستم و تاکتیک در تیم ملی فرانسه، یکی از عوامل مهم موفقیت خروس‌ها در کسب عنوان قهرمانی بود، آنها به معنی واقعی کلمه، یک تیم بودند و ستاره‌ها ،کاملاً درخدمت کار تیمی بازی می‌کردند.
ر بازی فینال جام جهانی ۲۰۱۸ در مقابل کرواسی، برنامهٔ دشان بر روی الیویه ژیرو وامباپه هدف گذاری شده بود، به همین منظور مدافعان فرانسه و پوگبا با ارسال‌های بلند، یا ژیرو مهاجم تنومند را درگیر بازی هوایی با مدافعان کرواسی می‌کردند یا امباپه را در فضای پشت استرینیچ صاحب توپ کند، تا از این طریق گریزمان را صاحب توپ می‌شد تا یک حمله‌ای را طراحی کند یا از حریف ضربه ایستگاهی بگیرد، که این برنامه سریعاً نتیجه داد و فرانسویان ازطریق ضربه ایستگاهی به گل نخست خود دست یافتند، سپس درنیمه دوم همانگونه که انتظار می‌رفت، با تحلیل قوای جسمانی کروات‌ها، پوگبا و امباپه از عمق دفاع از هم گسیخته کرواسی دو بار دروازه شوباشیچ را فرو ریختند. این مربی با شخصیت و به دور از شومن بازی عامیانه، که به‌خوبی با بازیکنان خود ارتباط منطقی و عاطفی برقرار کرده بود، توانست با انتخاب استراتژی مناسب و اتخاذ تاکتیک‌های ساده و به دور از پیچیدگی‌های تاکتیکی دهن پرکن و روز مرگی کنونی، که فوتبال را فقط در بازی مالکانه بدون خلق موقعیت می‌بینند، فرانسه را پس از ۲۰ سال بربام فوتبال جهان قرار دهد، تا فوتبال جهان وارد فاز جدیدی شود.
رکوردها > بیشترین بازی ملی

| # | نام | دوره بازی | تعداد بازی | تعداد گل |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱ | هوگو لوریس | ۲۰۲۳–۲۰۰۸ | ۱۴۵ | ۰ |
| ۲ | لیلیان تورام | ۱۹۹۴–۲۰۰۸ | ۱۴۲ | ۲ |
| ۳ | الیویه ژیرو | ۲۰۲۴-۲۰۱۱ | ۱۳۷ | ۵۷ |
| ۴ | آنتوان گریزمن | ۲۰۲۴-۲۰۱۴ | ۱۳۷ | ۴۴ |
| ۵ | تیری هانری | ۱۹۹۷–۲۰۱۰ | ۱۲۳ | ۵۱ |
| ۶ | مارسل دسایی | ۱۹۹۳–۲۰۰۴ | ۱۱۶ | ۳ |
| ۷ | زین‌الدین زیدان | ۱۹۹۴–۲۰۰۶ | ۱۰۸ | ۳۱ |
| ۸ | پاتریک ویرا | ۱۹۹۷–۲۰۰۹ | ۱۰۷ | ۶ |
| ۹ | دیدیه دشان | ۱۹۸۹–۲۰۰۰ | ۱۰۳ | ۴ |
| ۱۰ | کریم بنزما | ۲۰۰۷–۲۰۲۲ | ۹۷ | ۳۷ |
| ۱۰ | لوران بلان | ۱۹۸۹–۲۰۰۰ | ۹۷ | ۱۶ |
| ۱۰ | بیسنته لیزارازو | ۱۹۹۲–۲۰۰۴ | ۹۷ | ۲ |
رکوردها > بیشترین گل ملی

| # | نام | دوره بازی | تعداد گل | تعداد بازی | میانگین |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱ | الیویه ژیرو | ۲۰۱۱–۲۰۲۴ | ۵۷ | ۱۳۷ | ۰٫۴۴ |
| ۲ | تیری هانری | ۲۰۱۰–۱۹۹۷ | ۵۱ | ۱۲۳ | ۰٫۴۱ |
| ۳ | کیلیان ام باپه | ۲۰۱۷– | ۴۸ | ۸۶ | ۰٫۵۵ |
| ۴ | آنتوان گریزمان | ۲۰۱۴–۲۰۲۴ | ۴۴ | ۱۳۷ | ۰٫۳۶ |
| ۵ | میشل پلاتینی | ۱۹۷۶–۱۹۸۷ | ۴۱ | ۷۲ | ۰٫۵۷ |
| ۶ | کریم بنزما | ۲۰۰۷–۲۰۲۲ | ۳۷ | ۹۷ | ۰٫۳۸ |
| ۷ | دیوید ترزگه | ۱۹۹۸–۲۰۰۸ | ۳۴ | ۷۱ | ۰٫۴۸ |
| ۸ | زین‌الدین زیدان | 1994–2006 | ۳۱ | ۱۰۸ | ۰٫۲۹ |
| ۹ | ژان-پیر پاپن | ۱۹۸۶–۱۹۹۵ | ۳۰ | ۵۴ | ۰٫۵۶ |
| ۱۰ | یوری ژورکائف | ۱۹۹۳–۲۰۰۲ | ۲۸ | ۸۲ | ۰٫۳۴ |
بازیکنان

ژول ریمه و تیم ملی فرانسه در اولین جام جهانی - اروگوئه ۱۹۳۰.
تیم ملی فرانسه در سال ۱۹۳۷.
میشل هیدالگو در سال ۱۹۸۱.
معرفی تیم ملی فوتبال فرانسه در جام جهانی ۱۹۷۸ آرژانتین.
میشل پلاتینی و ژان پیر پاپن در جام جهانی ۱۹۸۶ مکزیک.
امه ژاکه.
دیوید ترزگه.
فابین بارتز.
زیدان در فینال جام جهانی ۲۰۰۶ آلمان.
تیری آنری.
ریموند دومنک.
دیدیه دشان
آنتوان گریزمن در سال ۲۰۱۷.
قهرمانی در جام جهانی ۲۰۱۸.
کلین امباپه در حال دریافت جایزه بهترین بازیکن جوان جام جهانی ۲۰۱۸.
موسی موسوی اصفهانی

دکتر موسی موسوی اصفهانی (۱۹۹۷–۱۹۳۰م) روحانی و دکتر فلسفه از دانشگاه سوربن فرانسه متولد نجف و نوه آقا سید ابوالحسن اصفهانی بود. وی استاد دانشگاه تهران و بغداد و طرابس و دانشگاه هاله آلمان و دوبار نماینده مجلس شورای ملی بود. از اقدامات او گفته شده است: قرائت کننده درسهای ولایت فقیه در بخش فارسی رادیو بغداد در سال ۱۳۴۹ روابط حسنه با شاه، اعلام جمهوریت در ایران از رادیو قاهره! دوست مورد اعتماد مصطفی خمینی، ترور شده توسط ساواک، گره‌گشایی مشکلات روحانیون نجف، همکاری در ماهنامه نهضت روحانیت، شفاعت کننده برای دفن مصطفی خمینی در حرم علوی
زندگی

در سال ۱۹۵۲ از عراق به تهران رفت، در سال ۱۹۵۵ دانشگاه تهران پس از بررسی مدرک حوزه به او دکترای معادل در حقوق اسلامی داد. در سال ۱۹۵۶ به فرانسه رفت و از دانشگاه ادبیات سوربن فوق لیسانس ادب و زبان فرانسه گرفت. در سال ۱۹۵۹ دکترا در فلسفه گرفت. به تهران برگشت و در دانشکده تجارت اقتصاد اسلامی درس می‌داد. در سال ۱۹۶۱ تا ۶۲، ۶۴ دوبار به نمایندگی مجلس از اصفهان انتخاب شد. در سال ۱۹۶۴ ایران را ترک کرد و به قاهره رفت و با عبدالناصر دربارهٔ تشکیل یک حکومت یا یک هیئت مرکزی ایران آزاد در قاهره مذاکره کرد و به ادعای خودش این همان حزب جمهوری اسلامی بود که بعدها فعال شد و بروشورهایی که در آن وقت تنظیم و چاپ کرده هستند.
در ۱۹۶۵ به عراق رفت و بعد از چند ماهی آیت الله خمینی به عراق تبعید شد و تا سال ۱۹۶۸ دو سال از رادیوی بغداد تحت عنوان «جمهوری‌خواهان ایرانی چه می‌خواهند و چه می‌گویند» سخنرانی می‌کرد و در حدود پنجاه سخنرانی در اطراف این موضوع من در سال‌های ۶۹ و ۷۰ و ۷۱ از رادیو بغداد داشت. روزنامه‌ای را در عراق به عنوان روزنامه «نهضت روحانیت» منتشر می‌کرد. از سال ۱۹۶۸ در دانشگاه بصره مشغول تدریس شد که پس از یکی دو ماه ساواک وی را ترور کرد که یک گلوله به پشت او خورد، یک گلوله به دست او خورد و یک استاد دانشگه بصره بنام عبدالرزاق مسلم نیز در آن حادثه کشته شد. به ادعای او، عوامل ترور با یک فولکس به داخل کنسولگری ایران در بصره رفتند و روز بعد مردم به محل آن جا حمله کردند و شیشه‌هایش را در اعتراض به ترور شکستند. سپس به دانشگاه بغداد منتقل شد و تا سال ۱۹۷۹ که به ریاست مجلس High Islamic Council of America در لوس آنجلس انتخاب شد در آنجا بود. در این مدت تقریباً همیشه در بغداد در دانشکده ادبیات و section of philosophy قسمت فلسفه مشغول تدریس فلسفه بود.
بعد از انقلاب او نامزد ریاست جمهوری و سپس نمایندگی اصفهان در مجلس شورای اسلامی شد. و در هر دو نوبت به دلیل سابقه نمایندگی قبل از انقلاب رد صلاحیت شد. مصطفی خمینی به او لقب «نابغهٔ شیطان صفت» داده بود. به همراه خانواده خود آمریکا مهاجرت کرد و کتاب انقلاب محنت بار را در رد انقلاب ایران نوشت.
جدول زمانی زندگی او

تحصیلات خود را در دانشگاه تهران ادامه داد و در سال ۱۳۳۴ موفق به اخذ درجه دکتری حقوق اسلامی شد.
در دانشگاه سوربن تحصیل کرد و دومین دکترای خود را در سال ۱۳۳ ۸دریافت کرد.
استاد اقتصاد اسلامی دانشگاه تهران ۱۳۳۹ تا ۱۳۴۲
منتخب نماینده اصفهان در مجلس شورای ملی از ۱۳۳۹ تا ۱۳۴۲
برخی از عوامل ساواک بصره در سال ۱۳۴۷ به جان وی سوقصد کردند
مدرس فلسفه اسلامی در دانشگاه بغداد ۱۳۴۷–۱۳۵۷
استاد مدعو دانشگاه هال (GDR) آلمان و دانشگاه طرابلس لیبی ۱۳۵۲–۱۳۵۳
در سال ۱۹۷۵ تا ۱۹۷۸ به عنوان دانشیار در دانشگاه هاروارد و در سال ۱۹۷۸ مدرس دانشگاه کالیفرنیا، لس آنجلس شد.
دکتر موسی الموسوی پس از انقلاب اسلامی ایران در سال ۱۹۸۰ در انتخابات ریاست جمهوری شرکت کرد.
رئیس شورای عالی اسلامی قاره آمریکا از سال ۱۹۸۱ و بنیانگذار حقوق بشر برای کشورهای اسلامی از سال ۱۹۹۲ تا ۱۹۹۷م.
تفکرات

او نمونه منحصر به فرد از متفکران ایرانی محسوب می‌شود. با اینکه ملیت ایرانی داشت، از انتقاد به گرایش پوپولیستی تشیع صفوی، به شکلی رادیکال تر از اکثر نویسندگان عرب که به این موضوع می‌پرداختند، دست برنداشت. او مکانیسم اختلاط استبداد ایرانی و اسلام را که منجر به تولید شیعه صفوی شد را بخوبی نشان داد. او را یکی از معدود کسانی می‌دانند که توانست از برخورد احساسی با آموزه‌های دینی خلاص شود. او با تمام قوا به دنبال جمع‌آوری صفوف به سوی وحدت بود و در اینراه ازآنچه «تعصب شیعی» می‌خواند انتقاد می‌کرد و خواستار نزدیکی بین «تشیع علوی» و «اهل سنت» بود.
پاره ای از بیانات او

آزادی فردی داروی بیهوشی برای نادیده گرفتن آزادی اجتماعی است که مهم‌تر است.
دینی که قبل از مرگ به درد انسان نخورد بعد از مرگ هم به درد او نمی‌خورد.
دشمن مسلح و کینه‌توز خطرناکتر و مضرتر از پیروان متعصب، فداکار اما بی منطق نیست.
زنی که یک سال از ازدواجش بگذرد و همچنان از جهیزیه و مهریه و جواهرات و مراسم عروسی حرف می‌زند هنوز برده به معنای کامل کلمه است.
استحمار طلسم ذهن است و او را از معارف انسانی و اجتماعی و مشاغل حق یا ناحق، مقدس یا نامقدس دور می‌کند.
اگر می‌خواهید علیه دیکتاتوری قیام کنید و تسلیم بی عدالتی نشوید، تنها کاری که باید انجام دهید این است که بخوانید، بخوانید و بخوانید.
اگر نمی‌توانید بی عدالتی را از بین ببرید، حداقل آن را به همه بگویید.
اگر در مقابل ظلم بایستی، به تو اهانت می‌کنند، خیانت می‌کنند، به تو بی‌اعتماد می‌شوند، اما هرگز در برابر ظلم سکوت نکن برای اینکه به تو بگویند اهل صلح و صفا هستی.
مرگ

در سال ۱۹۹۷ میلادی درگذشت. از سرنوشت فرزندانش در آمریکا اطلاعی در دست نیست.
نرشخی

تصویر جلد کتاب تاریخ بخارا چاپ شده در پاریس در سال ۱۸۹۲
ابوبکر محمد بن جعفر نَرشَخی مشهور به نرشخی (۲۸۶–۳۴۷ هجری قمری/۸۹۹–۹۵۹ میلادی)، تاریخ‌نگار ایرانی سغدی‌تبار و نخستین مورخ شناخته شده در آسیای میانه است. او تاریخ منحصر به فردش به نام تاریخ بخارا را به زبان عربی نوشت و در سال ۳۳۲ ه‍.ق به نوح یکم سامانی تقدیم کرد. این کتاب اطلاعات مهمی در مورد سرزمین بخارا ارائه می‌دهد که در سایر منابع هم عصر یافت نمی‌شوند. از نرشخی جز این کتاب اثر دیگری در دست نمانده است.
نرشخی در حدود سال ۲۸۶ ه‍.ق در نرشخ از توابع بخارا به دنیا آمد. او سغدی‌تبار بود. اگرچه در زمان او زبان فارسی جای زبان سغدی را در مکان‌های پرجمعیت سغدی گرفته بود، به احتمال زیاد نرشخی هنوز به خوبی می‌توانست سغدی صحبت کند. او در زمان نوح بن نصر سامانی (۳۴۳–۳۳۱ ه‍.ق) می‌زیست.
او اثرش تاریخ بخارا یا مزارات بخارا را همچنین برای حمایت از اسلام سنی در برابر اسماعیلیه نوشت و آن را در سال ۳۳۲ ه‍.ق به نوح بن نصر تقدیم کرد. از طریق مبلغان داعی که به دعوت مشغول بودند، فرقه شیعه اسماعیلیه گسترش یافته بود و سنی‌ها آن را یک تهدید تلقی می‌کردند. این کتاب در زمان آشوب دولت سامانیان نوشته شده است. نصر دوم سامانی به تشیع اسماعیلی گرویده بود و پسرش نوح بن نصر با یک آشفتگی سیاسی مواجه شد که منجر به کشته شدن وزیر و سایر اعضای دربارش شد. نوح داعیان را پاکسازی کرد و نوکیشان اسماعیلی را در تلاش برای خنثی‌کردن نفوذ متجاوزانه‌شان کشت؛ اما اوضاع در دربار همچنان متشنج بود. سامانیان که ریشه‌ای سغدی داشتند، در مخالفت با صفاریان سیستان نقش حافظان قوانین اهل سنت را بر عهده گرفته بودند. آنان ترجمه آثار عربی مانند تاریخ انبیا و پادشاهان را به فارسی سفارش دادند. این متون در ترجمه تغییر یافتند.
تاریخ بخارا در ۵۲۲ ه‍.ق توسط ابونصر احمد قباوی به فارسی ترجمه و مطالب بیشتری نیز بر آن افزوده شد؛ اما این ترجمه فارسی بعدها توسط محمد بن زفر بن عمر در ۵۷۴ ه‍.ق خلاصه شد. گویا بعد از این تاریخ نیز دیگران در این کتاب دست بردند و بعضی حوادث را تا دوره مغول بر آن افزوده‌اند.
خاوران‌نامه

خاوران‌نامه از آثار ادبی‌است که به نظم فارسی در سال ۸۳۰ هجری قمری (برابر با ۱۴۲۶ میلادی) سروده شده است. سراینده آن ابن حسام خوسفی از اهالی قهستان خراسان بوده است. این منظومه حماسه‌ای دینی و مصنوع است که در بحر متقارب و به وزن شاهنامه فردوسی سروده شده است. موضوع خاوران‌نامه جنگ‌های علی بن ابی‌طالب در سرزمین خاوران به همراهی مالک اشتر، و نیز با قباد پادشاه شرق و تهماسب‌شاه است. این منظومه به گفته ابن حسام از یک کتاب عربی به نظم کشیده شده است. این منظومه با حمد خدا و نعت محمد پیامبر اسلام و دیگر امام‌های شیعه آغاز می‌شود. این منظومه را تازیان‌نامه نیز گفته‌اند.
ویژگی‌ها

برخی مضامین خاوران نامه از اساطیر باستانی ایران گرفته شده‌اند. از جمله جنگ اژدها و امیرالمومنین که به جنگ رستم شباهت دارد. یکی از نگارگران این کتاب به احتمال زیاد فرهاد شیرازی بوده است. فرهاد هنرمندی گمنام در شیراز بود که در قرن نهم هجری شمسی می‌زیست. احتمال میرود که کتابت و نگارگری کتاب خاوران نامه حدود ده سال انجامیده است و هرچند اختلافاتی وجود دارد اما بیشتر محققان عقیده دارند که این کتاب در شهر شیراز به تصویر درآمده و سبک نقاشی مکتب شیراز دوم در دوره تیموری بر آن قالب است. 
شیوه مجلس آرایی و کشیدن درختان نواحی گرمسیری و تنوع بالای جانوران دریایی مانند نهنگ این احتمال را میدهد که نگارگران آن به دریا و سواحل گرمسیری دسترسی داشتند که شهر شیراز به دلیل نزدیکی  به دریا، این احتمال را بهتر اثبات میکند که محل تولید این کتاب همان شهر شیراز و یا شهرهای جنوبی و گرمسیری ایران بوده است.
شهرداری دیواچا

مکان در 23x15px|border |alt=|link= اسلوونی
| شهرداری دیواچا Občina Divača | شهرداری دیواچا Občina Divača |
| --- | --- |
شهرداری: شهرداری
  نشان:   نشان
موقعیت مکانی شهرداری دیواچا در اسلوونی: موقعیت مکانی شهرداری دیواچا در اسلوونی
مختصات: ۴۵°۳۹′ شمالی ۱۴°۰۱′ شرقی﻿ / ﻿۴۵٫۶۵۰°شمالی ۱۴٫۰۱۷°شرقی﻿ / 45.650; 14.017: مختصات: ۴۵°۳۹′ شمالی ۱۴°۰۱′ شرقی﻿ / ﻿۴۵٫۶۵۰°شمالی ۱۴٫۰۱۷°شرقی﻿ / 45.650; 14.017
حکومت: حکومت
 • شهردار: دراگو بوزاک
مساحت: مساحت
 • کل: ۱۴۷٫۸ کیلومتر مربع (۵۷٫۱ مایل مربع)
جمعیت (۲۰۰۲): جمعیت (۲۰۰۲)
 • کل: ۳۸۲۹
 • تراکم: ۲۶/کیلومتر مربع (۶۷/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۰۱ (زمان اروپای مرکزی)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۰۲ (ساعت تابستانی اروپای مرکزی)
وبگاه: www.divaca.si
شهرداری دیواچا ( اسلوونیایی: Občina Divača) یک شهرداری در منطقه ساحلی اسلوونی و در نزدیکی مرز ایتالیا است. مرکز این شهرداری شهر دیواچا است. این شهرداری در ۶ نوامبر ۱۹۹۴ تأسیس شد، زمانی که شهرداری پیشین سژانا به چهار شهرداری کوچکتر (دیواچا، هرپلایه-کوزینا، کومن، و سژانا) تقسیم شد. غارهای شکوجان، که یک سایت میراث جهانی یونسکو است، در این شهرداری واقع شده‌اند.
سنگ‌چشم‌کوکوی هندی

| سنگ‌چشم‌کوکوی هندی | سنگ‌چشم‌کوکوی هندی |
| --- | --- |
بالغ روی درخت: بالغ روی درخت
وضعیت حفاظت: وضعیت حفاظت
 کمترین نگرانی  (IUCN 3.1):  کمترین نگرانی  (IUCN 3.1)
رده‌بندی علمی : رده‌بندی علمی 
فرمانرو:: جانوران
شاخه:: طنابداران
رده:: پرندگان
راسته:: گنجشک‌سانان
تیره:: کوکوسنگ‌چشمان
سرده:: Coracina
گونه:: C. macei
نام دوبخشی: نام دوبخشی
Coracina macei (Lesson, 1831): Coracina macei (Lesson, 1831)
مترادف: مترادف
 Graucalus macei Lesson, 1831:  Graucalus macei Lesson, 1831
سنگ‌چشم‌کوکوی هندی (نام علمی: Coracina macei) گونه‌ای از پرندگان تیرهٔ کوکوسنگ‌چشمان (Campephagidae) است که در شبه‌قاره هند یافت می‌شود. این گونه که در گذشته تحت نام انگلیسی «کوکوسنگ‌چشم بزرگ» نامیده می‌شد، زیرگونه‌های زیادی را شامل می‌شد و دامنه گسترده‌ای داشت که شامل جنوب شرقی آسیا می‌شد.