مار مولگا
زهر

مار مولگا عامل ۴٪ از موارد شناسایی شده گزش مار در استرالیا بین سال‌های ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۵ بوده است و هیچ مرگی ثبت نشده است. آخرین مورد مرگ ثبت شده در سال ۱۹۶۹ رخ داد، زمانی که یک مرد ۲۰ ساله هنگام برداشتن یک پاکت سیگار از زیر تخت خود در ثری اسپرینگز مورد گزش قرار گرفت. این مرد به مدت دو روز تحت درمان قرار گرفت و دو بار در روز تزریق پادزهر افعی‌های مرگبار، مار قهوه‌ای و مار ببری دریافت کرد، اما با وجود این مراقبت‌های پزشکی در عرض ۳۷ ساعت جان خود را از دست داد. این حادثه منجر به معرفی پادزهر مار سیاه پاپوآیی برای درمان گزش مار مولگا شد. قبل از این، یک مورد مرگ در اوایل دهه ۱۹۶۰ تأیید شده بود و یک مورد دیگر مشکوک بود. مارهای سمی معمولاً فقط زمانی که مزاحم شوند انسان‌ها را نیش می‌زنند. با این حال، اشاره شده است که مارهای مولگا افرادی را که در آن زمان خواب بودند گاز گرفته‌اند. علاوه بر این، تعداد قابل توجهی از قربانیان، مارگیر بوده‌اند. این موارد منجر به نسبت بالایی از گزش‌ها در اندام‌های فوقانی شده است. مار مولگا توسط سازمان جهانی بهداشت به عنوان یک مار با اهمیت پزشکی طبقه‌بندی شده است.
مار مولگا می‌تواند بارها گاز بگیرد و بجود تا قربانی را مسموم کند.  درد، تورم و آسیب بافتی قابل توجهی اغلب در محل گزش مار مولگا رخ می‌دهد. بافت‌مردگی موضعی نیز ثبت شده است. در سال ۱۹۹۸، فردی که ۹ تا ۱۲ بار روی بازویش گاز گرفته شده بود، نیاز به قطع عضو مسموم داشت. او بعداً گزارش داد که به‌طور ناگهانی تصمیم گرفته است با قرار دادن دست خود در کیسه‌ای که یک مار مولگا در آن قرار داشت و تحریک آن، خودکشی کند. یک مار مولگا بزرگ به‌طور متوسط ۱۸۰ میلی‌گرم زهر را در یک گزش تزریق می‌کند.
عوامل سمی اصلی زهر مار مولگا، میوتوکسین‌هایی هستند که برای ماهیچه‌های مخطط و سلول‌های کلیه خطرناک‌اند. اثرات سمی متناسب با مقدار زهر موجود در قربانی است. علائم غیراختصاصی مسمومیت شایع هستند و شامل تهوع و استفراغ، درد شکم، اسهال، عرق‌کردنعرق کردن عمومی و سردرد می‌شود. اختلال در لخته شدن (اختلال انعقاد خون) شایع است و با افزایش زمان نسبی ترومبوپلاستین (aPTT) قابل تشخیص است. علائم میوتوکسیسیته (آسیب عضلانی) شامل درد و ضعف عضلانی در حضور کراتین کیناز (CK) بالا است. زهر مار مولگا دارای برخی فعالیت‌های همولیز (پزشکی) است و برخی از بیماران به‌طور کوتاه مدت دچار کم‌خونی می‌شوند.
جزء اصلی زهر مار مولگا آنزیم‌های فسفولیپاز ای۲ هستند که اثرات متنوعی دارند و معمولاً در زهر مارها یافت می‌شوند. این پروتئین‌ها به دلیل حجم زیادشان در زهر، مستقیماً برای بافت عضلانی سمی هستند و غشاهای سلولی را تخریب می‌کنند و لیزوفسفولیپیدها (درگیر در لیز سلولی) و آراشیدونیک اسید (پیش‌ساز در پاسخ التهابی) را آزاد می‌کنند. زهر آنها می‌تواند منجر به رابدومیولیز شود. زهر مار مولگا با وجود داشتن تعدادی عامل با فعالیت فسفولیپاز A2، سمیت عصبی کمی از خود نشان می‌دهد.
این زهر دارای پروتئین‌های متعددی با فعالیت آنتی‌بیوتیکی است، از جمله دو L-amino-acid oxidase (LAO1 و LAO2) که فعالیت خود را در برابر باکتری بیماری‌زای _آئروموناس هیدروفیلا_ که معمولاً در قورباغه‌ها وجود دارد، نشان می‌دهند. همچنین سه protein isoform از ترانسفرین وجود دارد؛ ترانسفرین به آهن سرم (آهن (III)) متصل می‌شود که محیط را برای باکتری‌ها نامساعدتر می‌کند و از این رو اثر آنتی‌بیوتیکی دارد. سودکوتوکسین و سودسین دو پروتئینی هستند که کانال یونی دارای دروازه نوکلئوتیدی حلقویl، از جمله آن‌هایی که در گیرنده‌های نوری شبکیه و نورون های گیرنده بویایی وجود دارند، مسدود می‌کنند.
درمان
درمان اولیه استاندارد برای هر گزش مشکوک از یک مار سمی، استفاده از بانداژ فشاری بر روی محل گزش است. قربانیان باید تا حد امکان کم حرکت کنند و به بیمارستان یا درمانگاه منتقل شوند، جایی که باید حداقل ۲۴ ساعت تحت نظر باشند. واکسن کزاز تزریق می‌شود، اگرچه درمان اصلی تجویز پادزهر مناسب است. پادزهر مار سیاه برای درمان گزش این گونه استفاده می‌شود. کریستوفر جانستون و همکارانش پیشنهاد می‌کنند در صورت مشکوک بودن به مسمومیت با مار مولگا، بلافاصله پادزهر تجویز شود، زیرا تأخیر بیش از دو ساعت از آسیب عضلانی در بررسی قربانیان گزش مار تحت درمان جلوگیری نکرده است. آنها اضافه می‌کنند که منطقی است فرض کنیم که اگر فردی که دچار گزش مار شده است aPTT بالا و علائم همولیز داشته باشد، مقصر مار مولگا است. شهاب رزوی و همکارانش اضافه می‌کنند که در صورت شدید بودن مسمومیت، ممکن است بیش از یک ویال پادزهر مورد نیاز باشد.