stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
دجله
نام‌گذاری

شکل قدیمی کلمه در یونان باستان به فرم Tigris به معنی ببر (tiger) از کلمه Tigrā در فارسی باستان اقتباس شده که خود آن نیز از کلمه ایلامی Tigra گرفته شده و آن نیز از کلمه سومری Idigna اقتباس شده‌است. کلمه سومری اصلی Idigna یا Idigina احتمالاً از id (i)gina به معنی «آب روان» گرفته شده‌است؛ که معنی آن در مقایسه با همسایه اش، فرات، که حرکت آرام آن منجر به ته‌نشین شدن بیشتر گل و لای و بالاتر بودن بستر آن نسبت به دجله می‌شود، می‌تواند به عنوان «رودخانه سریع» تفسیر شود. در زبان پارسی باستان هخامنشی نام این رود «تیگره»(= آب تند و تیز) بود که پس از تازش عرب‌ها به تیزپن (تیسفون)، پایتخت ساسانیان و تصرف میان رودان به دلیل نبودن صدای «گ» در زبان عربی، واژه پارسی «تیگره» به ریخت «دجله» به کار رفت. این در حالی است که در زبان انگلیسی همچنان این رود را با نام اصلی آن یعنی Tigris می‌شناسند و واژهٔ tiger در زبان انگلیسی نیز هم ریشه با همین نام است.
در زمان ساسانیان به این رود اَروَند نیز گفته می‌شده که همان معنی تیزرو را می‌دهد. در شاهنامه آمده‌است که:
در شاهنامه 11 بار واژه اروند رود بکار رفته است از جمله در شعر زیر
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| اگر پهلوانی ندانی زبان |  | به تازی تو اروند را دِجله خوان |
رویدادهای تاریخی

در سال ۵۳۹ پیش از میلاد، بابل ثروتمندترین شهر جهانِ آن روز به دست کوروش بزرگ تسخیر می‌گردد. سقوطی که با پایداری کم سپاه بابل در کرانه ساحلی رود دجله به وقوع پیوست.
نگارخانه

رود دِجله در دیاربکر، ترکیه
دجله از فراز بغداد (۱۳۰۳ خورشیدی)
بغداد (۱۳۰۳ خورشیدی)
بغداد (۱۳۰۳ خورشیدی)
پلی روی دجله در بغداد (۱۳۰۳ خورشیدی)
نمای دیگری از پل در بغداد (۱۳۰۳ خورشیدی)
موصل
بغداد
موصل
در آثار هنری

برگی از شاهنامه طهماسبی که به ماجرای عبور فریدون از دجله می‌پردازد.
نمایی از دجله
۱۹۲۰ م.
اثر عبدالقادر الرسام
موزهٔ متحف
Asm.js

| 0 | 1 |
| --- | --- |
طراحی شده توسط: موزیلا
وبگاه: asmjs.org
متأثر از: متأثر از
جاوااسکریپت: جاوااسکریپت
asm.js یک زبان برنامه‌نویسی میانی شامل زیرمجموعهٔ سخت‌گیرانه‌ای از زبان جاوااسکریپت است. asm.js بهبود کارایی چشم‌گیری را برای برنامه‌های وبی که با زبان‌های استاتیک‌تایپ و دارای مدیریت حافظهٔ دستی (مانند سی) نوشته و سپس با مترجم مبدا به مبدا به جاوااسکریپت تبدیل می‌شوند فراهم می‌کند.
نبیل باهویی

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 باهویی با ای‌آی‌کی در سال ۲۰۱۴:  باهویی با ای‌آی‌کی در سال ۲۰۱۴
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
نام کامل:  نبیل باهویی
زادروز:  ۵ فوریهٔ ۱۹۹۱ ‏(۳۴ سال)
زادگاه:  استکهلم، سوئد
قد:  ۱٫۸۸ متر (۶ فوت ۲ اینچ)
پست:  مهاجم، هافبک
باشگاه‌های جوانان: باشگاه‌های جوانان
۱۹۹۶:  مالارهویدن
۲۰۰۳–۲۰۰۷:  بروماپویکارنا
باشگاه‌های حرفه‌ای*: باشگاه‌های حرفه‌ای*
| سال‌ها |  باشگاه‌ها |  بازی† |  (گل)† |
| ۲۰۰۸–۲۰۱۲ |  بروماپویکارنا |  ۵۵ |  (۱۷) |
| ۲۰۱۰ |  ← گروندال (قرضی) |  ۳ |  (۱) |
| ۲۰۱۰ |  ← وسبی یونایتد (قرضی) |  ۸ |  (۱) |
| ۲۰۱۱ |  ← آکروپولیس (قرضی) |  ۳ |  (۰) |
| ۲۰۱۳–۲۰۱۵ |  ای‌آی‌کی |  ۶۴ |  (۲۶) |
| ۲۰۱۵–۲۰۱۶ |  الاهلی عربستان |  ۱۰ |  (۰) |
| ۲۰۱۶–۲۰۱۷ |  هامبورگ |  ۷ |  (۰) |
| ۲۰۱۶–۲۰۱۷ |  ← هامبورگ ۲ (قرضی) |  ۱ |  (۰) |
| ۲۰۱۷–۲۰۱۹ |  گراس‌هاپر |  ۲۹ |  (۳) |
| ۲۰۱۸ |  ← ای‌آی‌کی (قرضی) |  ۱۱ |  (۳) |
| ۲۰۱۹ |  دی گرافشاپ |  ۷ |  (۰) |
| ۲۰۱۹–۲۰۲۲ |  ای‌آی‌کی |  ۷۵ |  (۲۲) |
| ۲۰۲۳ |  القطر |  ۸ |  (۰) |
| ۲۰۲۳–۲۰۲۴ |  پرسپولیس |  ۸ |  (۱) |
تیم ملی: تیم ملی
| ۲۰۱۰ |  زیر ۱۹ سال سوئد |  ۱ |  (۰) |
| ۲۰۱۴–۲۰۱۵ |  سوئد |  ۸ |  (۰) |
 تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است و آمار به روز شده در تاریخ ۲۶ بهمن ۱۴۰۲. :  تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است و آمار به روز شده در تاریخ ۲۶ بهمن ۱۴۰۲. 
نبیل باهویی (تلفظ سوئدی: [naˈbɪl: bahʊˈi:]; عربی: نبيل بهوي؛ زادهٔ ۵ فوریهٔ ۱۹۹۱) بازیکن فوتبال اهل سوئد است که در پست مهاجم بازی می‌کند.
دوران باشگاهی

در ۸ نوامبر ۲۰۱۲، آگاهی‌رسانی گردید که باهویی قراردادی ۳٫۵ ساله با ای‌آی‌کی امضا کرده است. او نخست شماره ۱۴ را برگزید. با این حال، به‌دلیل توافق با لالاوله آتاکورا، هافبک هم‌تیمی، که در آن زمان شماره ۱۱ را بر تن می‌کرد، از ۱۴ به ۱۱ تغییر داد. در سال ۲۰۲۳ با قراردادی به باشگاه پرسپولیس ایران پیوست. در ۸ بازی تنها ۱ گل زد و در ۱۷ فوریه ۲۰۲۴ قراردادش را با مدرک پزشکی باشگاه فسخ کرد. جذب او توسط پرسپولیس به دلیل بیماری احتمالی که توسط برخی کرونا و برخی سرماخوردگی اعلام شد، توسط برخی رسانه‌ها نقد شد.
دوران ملی

در ۲۶ اوت ۲۰۱۴، نبیل در تیم ملی سوئد برای انجام یک بازی دوستانه مقابل استونی انتخاب شد و همچنین زمانی که سوئد در مسابقات مقدماتی قهرمانی اروپا ۲۰۱۶ در برابر اتریش بازی کرد، در این تیم حضور داشت.
آمار ملی > بازی‌های ملی

| سوئد> سال | سوئد> بازی | سوئد> گل | سوئد> پاس گل |
| --- | --- | --- | --- |
| ۲۰۱۴ | ۶ | ۰ | ۲ |
| ۲۰۱۵ | ۲ | ۰ | ۰ |
| مجموع | ۸ | ۰ | ۲ |
زندگی شخصی

پدر و مادر باهویی در مراکش به دنیا آمدند. باهویی با نام مستعار به سبک سوئدی «Nabbe» شناخته می‌شود. در آوریل ۲۰۲۰، او در جام آنلاین FIFA 20 Stay and Play شرکت کرد که در آن به نیمه نهایی رسید و به برنده نهایی، محمد دارامی باخت. او نمایندگان پی‌اس‌وی آیندهوون، منچستر سیتی و المپیک لیون را شکست داد و ۱۲ گل به ثمر رساند و ۵ گل دریافت کرد.
افتخارات

لیگ برتر فوتبال سوئد: ۲۰۱۸
گلدسته (اسلام‌شهر)

مکان
| شهرک گلدسته | شهرک گلدسته |
| --- | --- |
روستا: روستا
محل : محل 
شهرک گلدسته: شهرک گلدسته
مختصات: ۳۵°۳۶′۱۶″ شمالی ۵۱°۱۶′۱۵″ شرقی﻿ / ﻿۳۵٫۶۰۴۴۴°شمالی ۵۱٫۲۷۰۸۳°شرقی﻿ / 35.60444; 51.27083: مختصات: ۳۵°۳۶′۱۶″ شمالی ۵۱°۱۶′۱۵″ شرقی﻿ / ﻿۳۵٫۶۰۴۴۴°شمالی ۵۱٫۲۷۰۸۳°شرقی﻿ / 35.60444; 51.27083
استان: تهران
شهرستان: اسلامشهر
بخش: بخش چهاردانگه
دهستان: فیروزبهرام
جمعیت: ۷۶۰۲ نفر (سرشماری ۹۵)
پیش‌شمارهٔ تلفن: 02155
گلدسته یکی از شهرک های بخش حریم منطقه 18 تهران ساکنان آن افغانستانی هستند ولی از نظر تقسیمات کشوری روستایی از توابع بخش چهاردانگه شهرستان اسلامشهر میباشد. گلدسته بعنوان ریه های تنفسی شهر تهران یاد می شوند  که آب وهوایی بسیار مطبوع داردونگین سبز منطقه جنوب غرب تهران میباشد. شغل زنان گلدسته اغلب خیاطی است و مردان اکثرا در صنعت چوب و نجاری وکشاوری  مشغول به کار هستند  . 
به دلیل موقعیت خاص این روستا که از چهار طرف باغ های میوه و زمین های کشاورزی قرار گرفته متاسفانه شاهد ساخت ساز ویلای در حریم باغ های  و قطع درختان قدیمی ۱۰۰ساله  هستیم 
یکی از خیابان ها سرسبز تهران مسیر جاده ای گلدسته به فیروز بهرام است که بیشتری از مردم از نقاط مخالفت تهران در کنار جاده سرسبز و جوب آب های قدیمی کمپ و تفریح میکنند.
گلدسته همچنین طبق اسناد و شواهد از دوره ی ساسانی قدمت داشته است 
که چندی پیش قله ی ساسانیان که در خیابان تپه طلا قرار داشت به دلیل عدم رسیدگی و به توجهی به آن کاملا تخریب و از بین رفت.
گلدسته چندی پیش از شهرک به روستا تبدیل شد و اداره آن به دهیاری و شورا ی روستا سپرده شد. محصولات میوه و سبزیجات این روستا بسیار ارگانیک و لذیذ است و از جمله آن ها میوه های تابستانی آلو قرمز ،زرد آلو ،هلو  و از جمله  خیار  است. عمده ساکنان آن مهاجرین افغانی اند
جمعیت

این روستا در دهستان فیروزبهرام قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، جمعیت آن ۲۰۰۰۰ نفر (۲۵۹۴ خانوار) بوده‌است.
آرشاک بورجالیان

آرشاک سارگسی بورجالیان (ارمنی: Արշակ Սարգսի Բուրջալյան؛  ۷ ژانویهٔ ۱۸۸۰ – ۴ سپتامبر ۱۹۴۶) یک بازیگر و کارگردان اهل ارمنستان بود. وی بین سال‌های - تا - میلادی فعالیت می‌کرد.
زندگی‌نامه

وی در ۷ ژانویه [سبک قدیمی: ۲۶ دسامبر ۱۸۷۹] ۱۸۸۰ ‏در آستراخان در به دنیا آمد و از مدرسه رئالیسی آستاراخان فارغ‌التحصیل گشت. گئورگ بورجالیان برادر وی بود. وی در La Chauve-Souris، تئاتر کورش و فرهنگستان دولتی تئاتر سوندوکیان فعالیت می‌کرد. وی همچنین برنده جوایزی همچون چهره هنری شایسته ارمنستان شوروی () شد. وی در ۴ سپتامبر ۱۹۴۶ در سن ۶۶ سالگی در تفلیس درگذشت.
یادداشت

↑  Աստրախանի ռեալական ուսումնարան
↑  Չղջիկ
↑  Կորշի թատրոն
لرزه‌زمین‌ساخت

لرزه‌زمین‌ساخت (به انگلیسی: Seismotectonics) دانش مطالعهٔ ارتباط بین زمین‌لرزه‌ها، زمین‌ساخت‌های فعال، و گسل‌های یک منطقه می‌باشد. این دانش با تحلیل زمین‌ساخت‌های محلی، وقایعی که اخیراً توسط دستگاه‌ها ثبت شده‌اند، بررسی زمین‌لرزه‌های تاریخی منطقه، و شواهد زمین‌ریخت‌شناسانه به دنبال آن است که گسل‌های مسبب فعالیت‌های لرزه‌ای منطقه را شناسایی کند. از اطلاعات به‌دست‌آمده می‌توان برای تعیین خطر لرزه‌خیزی یک منطقه سود برد.
اسکار وگت

| اسکار فوگت | اسکار فوگت |
| --- | --- |
استاد  اسکار فوگت در حال بررسی  بافت شناسی  بخش هایی از مغز لنین است.: استاد  اسکار فوگت در حال بررسی  بافت شناسی  بخش هایی از مغز لنین است.
زادهٔ: ۶ آوریل ۱۸۷۰م. هوسوم، آلمان
درگذشت: ۳۰ ژوئیه ۱۹۵۹م. (۸۹ سال) فرایبورگ، جنوب غربی آلمان
ملیت: آلمانی
پیشه(ها): پزشک و متخصص مغز و اعصاب
شناخته‌شده برای: مطالعات گسترده در زمینه زیست‌شناسی سلولی مغز.
اسکار فوگت (آلمانی: Oskar Vogt) زاده ۶ آوریل ۱۸۷۰م، در هوسوم؛ و مرگ در تاریخ ۳۰ ژوئیه ۱۹۵۹م، در فرایبورگ در سن ۸۹ سالگی، یک پزشک و متخصص مغز و اعصاب آلمانی بود. وی و همسرش، مطالعات گسترده‌ای در زمینه زیست‌شناسی سلولی مغز انجام داده و در تهیه نقشه تقسیم‌بندی وظایف مغز نقش داشتند.
پیشینه

اسکار فوگت، در شمال آلمان در یک محیط روستایی به دنیا آمد. در دو شهر کیل و ینا مشغول تحصیل در رشته پزشکی گشته و در سال ۱۸۹۴م، موفق به دریافت مدرک دکترا در رشته پزشکی شد. در سال ۱۸۹۷م، در پاریس با همسر فرانسوی آینده اش، «سیسیل» که مشغول تحصیل در رشته پزشکی بود، آشنا شد و ۲ سال بعد با او ازدواج کرد. خانواده وگت با فردریش آلفرد کروپ آشنایی داشت و مورد حمایت مالی وی قرار گرفت. به این ترتیب این زوج پژوهشگر قبل از ازدواج رسمی، در سال ۱۸۹۸م، یک مؤسسه خصوصی مربوط به تحقیق در علوم مغز و اعصاب، در شهر برلین تأسیس کردند. این مؤسسه رسماً با دانشگاه هومبولت برلین در ارتباط و همکاری بود. همچنین این مؤسسه تحقیقاتی مقدمات تشکیل انجمن قیصر ویلهلم در سال ۱۹۱۱م، را به وجود آورد. انجمنی که مدیریت آن به اسکار وگت، سپرده شد.
به عنوان یک پزشک درمانگر، اسکار وگت تا سال ۱۹۰۳م، از شیوه هیپنوتیزم بهره می‌برد و مقالاتی نیز در این باب منتشر کرده‌است. همچنین وی علاقه خاصی به مطالعه ساختار مغز انسان در ارتباط با نبوغ داشت. طوری که از طرف مقامات اتحاد جماهیر شوروی به او پیشنهاد داده شد که مغز جسد ولادیمیر لنین را مورد مطالعه قرار دهد. پیشنهادی که وگت را بر سر یک دو راهی دشوار قرارداد؛ زیرا پذیرش این پیشنهاد به معنی مهر تأییدی بود بر نبوغ لنین، مهر تأییدی که می‌توانست باعث تحریک احساسات شدید ضد کمونیستی در آلمان آن زمان شود. در سال ۱۹۳۳م، اسکار وگت و همسرش به اتهام پناه دادن به دانشمندان یهودی مورد حمله گروه‌های نازیستی قرار گرفتند.
 اسکار وگت و همسرش از مخالفان حزب ناسیونال سوسیالیست کارگران آلمان بودند. اسکار وگت در سال ۱۹۳۶م، رسماً از مقام خود به عنوان مدیر مؤسسه تحقیقاتی علوم اعصاب در برلین بر کنار شد. این زوج بعد از آنکه بارها مورد تهاجم گروه‌های نازیستی قرار گرفتند به جنوب آلمان مهاجرت کرده و اسکار در آنجا با حمایت دوستش فردریش آلفرد کروپ، موفق شد در یک درمانگاه کوچک محلی مشغول کار شود.
سینتیا فالابلا

| سینتیا فالابلا | سینتیا فالابلا |
| --- | --- |
سینتیا فالابلا در سال ۲۰۱۰.: سینتیا فالابلا در سال ۲۰۱۰.
نام هنگام تولد: سینتیا لیما فالابلا
زادهٔ: ۱۹ ژانویهٔ ۱۹۷۲ ‏(۵۳ سال) بلو هوریزونته، برزیل
پیشه: بازیگر
والدین: روجریو فالابلا ماریا المپیا
خویشاوندان: دبورا فالابلا (خواهر)
سینتیا لیما فالابلا (زاده ۱۹ ژانویه ۱۹۷۲ در بلو هوریزونته، برزیل) یک هنرپیشه اهل برزیل است. او خواهر بازیگر دبورا فالابلا است.
در سال ۲۰۰۲، سینتیا به جای خواهر کوچکترش، دبورا فالابلا، که یک هفته را در بیمارستانی برای درمان مننژیت گذراند، به کار دعوت و به این شکل بازیگری را شروع کرد.
فیلم‌شناسی > تلویزیون

| سال | عنوان | نقش | یادداشت |
| --- | --- | --- | --- |
| ۲۰۰۲ | ای کلون | مل فراز / مونیک | کامئو |
| ۲۰۰۵ | آمریکا | سیدینها |  |
| ۲۰۰۸ | فینال تمپو | آندریا | قسمت: "پوزیدا" |
| ۲۰۱۰ | یک ویدا الهیا | میرنا | قسمت: "O Sequestro" |
| ۲۰۱۱ | آکوئل بیجو | استلا جاردیم |  |
| ۲۰۱۲ | کوراس فریدوس | آلین آلمیدا وارلا |  |
| ۲۰۱۲ | (fdp) | مانوئلا |  |
:
فیلم‌شناسی > فیلم

| سال | عنوان | نقش | یادداشت‌ها |
| --- | --- | --- | --- |
| ۱۹۹۸ | "هورا واگوبوندا" |  | فیلم کوتاه |
| ۲۰۰۴ | آکولس دیاس |  |  |
| ۲۰۰۵ | راهنمای برای کچیل آتروپلر |  | فیلم کوتاه |
| ۲۰۰۵ | او کوینتال دو گوریلهیرو | ماگالی | فیلم کوتاه |
| ۲۰۰۶ | ۱۲ کار | دوقلو |  |
| ۲۰۰۶ | باتیسمو د خون | جانا |  |
| ۲۰۰۷ | ۵ فراتونز دی یوما کوز هیتوریا | لوسیا |  |
| ۲۰۰۸ | سوم سوم سوم | ماری | فیلم کوتاه |
| ۲۰۱۰ | چیکو زاوییر | استاد |  |
| ۲۰۱۱ | "سلا مالدتا ڤونتا دی سر پاسارو" | کلارا |  |
| ۲۰۱۲ | از کارناوال‌های دیگر | داستان | فیلم کوتاه |
:
دمیتری اوکولوف

| دمیتری اوکولوف | دمیتری اوکولوف |
| --- | --- |
زادهٔ: ۲۳ اکتبر ۱۹۲۹ مسکو
درگذشت: ۲۵ نوامبر ۱۹۹۲ مسکو
ملیت: روسیه
دمیتری اوکولوف (روسی: Дмитрий Матвеевич Уколов؛ ۲۳ اکتبر ۱۹۲۹ – ۲۵ نوامبر ۱۹۹۲) بازیکن هاکی روی یخ اهل روسیه بود.
گوتفریت لایبنیتس
فلسفه

لایبنیتس مانند جرج بارکلی، فیلسوف ایرلندی، قائل به وجود ماده نبود و آن را توهم و زاییدهٔ ذهن انسان می‌دانست.
فلسفهٔ لایبنیتس بر دو اصل امتناع تناقض و دلیل کافی استوار است. اصل امتناع تناقض بیان می‌دارد، که از میان دو گزارهٔ متناقض تنها یکی می‌تواند درست باشد. اصل جهت کافی مدعی است که بدون جهت و علل کافی هیچ چیز در عالم موجود نمی‌شود و هیچ گزاره‌ای صدق نمی‌کند. با کاربرد این دو اصل، لایبنیتس نتیجه می‌گیرد که به‌موجب اصل امتناع تناقض هر قضیه تحلیلی صادق است و به‌سبب اصل جهت کافی، هر قضیهٔ صادق چون از جهات و مقدمات کافی نتیجه‌گیری می‌شود، پس تحلیلی است؛ بنابراین، قضایای صادق و قضایای تحلیلی هم‌ارز هستند.
لایبنیتس این جهان را بهترین جهانِ ممکن برای زندگی انسان که خدا می‌توانسته بیافریند، می‌دانست و معتقد بود هیچ چیزی در جهان بیهوده نیست و حتی پدیده‌های شر مانند زلزله، قحطی و سیل، زمینه‌ساز خیرند و این حداقل «شرّ گزاف» است، که برای خلق جهانی متعادل ممکن بوده است. در بحث «شرّ اخلاقی» او بر این باور بود، که اختیار و آزادی انسان عمدتاً باعث تولید شرّ اخلاقی (مثل قتل و جنایت و دزدی…) می‌شود. او همچنین جهان را متشکل از ذرات بسیار کوچک و هماهنگ خداگونه به نام «مُنادها» می‌دانست و حتی کتابی به نام منادولوژی دارد.
الاهیاتش را بیش‌تر متأثر از اسپینوزا و دکارت می‌دانند. اگر آرمان خردگرایان را این بدانیم، که بر پایه ایده‌های فطری یا بنیادهای بدیهی خرد نظامی بسازند و پیش کشند، که گذشته از منطق، ریاضی و هندسه، شناخت جهان بیرون از ذهن را هم، با همان درجه از یقین، به دست دهد، لایب‌نیتس بیش‌تر از هر فیلسوفی به این آرمان نزدیک شد. هرچند این آرمان هرگز محقق نشد و اگرچه فلسفه لایب‌نیتس پی‌آیند پژوهش‌های منطقی او نیست، اما او توانست دست‌کم فلسفه‌اش را با منطق مرتبط کند و در هم تأثیر دهد. از دیگر سو، لایب‌نیتس بیش‌تر از دیگر فیلسوفان دوره جدید از فلسفه مدرسی و مابعدالطبیعه سده‌های میانه آگاه بود. همچنین او کتاب پژوهش‌های نو را در پاسخ به تجربه‌گرایان، به‌ویژه اشکال‌های جان لاک در کتاب پژوهش‌هایی دربارهٔ فاهمه انسان، نوشت و از نگره ایده‌های فطری دفاع کرد.
فلسفه > دوگانه‌های لایبنیتس

فلسفه لایبنیتس سخت تحت تأثیر پژوهش‌های منطقی او است. او می‌کوشد، براساس آرمان خردگرایان، نظامی فلسفی را برسازد که هر گزاره ا ش همچون گزاره‌های ریاضی یقینی باشد. از همین رو، از نگاهی، فلسفه ش بر تحلیل گزاره استوار است و با تقسیم دودویی مفهوم‌ها و تعریف دوگانه‌های گوناگون پیش‌می‌رود.
فلسفه > دوگانه‌های لایبنیتس > حقیقت عقل و حقیقت واقع

سخن دربارهٔ فلسفه لایبنیتس را می‌توان از این‌جا آغازید، که در نگاه او هر گزاره‌ای یا صورتی موضوعی-محمولی دارد یا می‌توان آن را به گزاره یا گزاره‌هایی تحلیل کرد، که صورت موضوعی-محمولی داشته باشد. نیز در نگاه او حقیقت گزاره‌ای صادق است، گزاره‌ای که مطابق با واقع است، چه این واقع محقق و بالفعل باشد، چه ممکن. از همین نکته تفاوت حقایق عقل و حقایق واقع آشکار می‌شود. حقایق عقل گزاره‌هایی ضروریاند، که یا به‌خودی‌خود بدیهیاند یا می‌توان آنها را به گزاره‌های بدیهی تقلیل داد، اما حقایق واقع گزاره‌هایی نه ضروری، بلکه ممکن اند، زیرا می‌توان نقیضشان را هم تصور کرد، در حالی که تصور نقیض گزاره‌های ضروری به تناقض می‌انجامد. به دیگر سخن، حقایق عقل به‌طور پیشینی برای ما بدیهی اند یا دستِ‌کم با استنتاجی لِمی بدیهی می‌شوند و آدمی با تصور درست موضوع و محمول به‌تنهایی به درستی و صدق شان گواهی می‌دهد، اما حقایق واقع ضروری نیستند و به‌طور پسینی از آن‌ها آگاه ایم و از همین رو برای صدق نیازمند مرجح یا دلیل کافی اند.
به باور لایبنیتس، حقایق عقل محدود به گزاره‌های ریاضی و منطقی نیستند، بلکه هر گزاره‌ای که چیستی یا ذات اشیا را گزارش می‌دهد، ضرورت دارد، اما آنچه وابسته وجود چیزی است، حقیقت واقع است. به دیگر سخن، «وجود»، در جای محمول، در هیچ موضوعی گنجیده یا مندرج نیست. وجود جزو تعریف هیچ چیزی نیست و موجوداتی که بالفعل وجود دارند، وجود شان امکانی است. گزاره «برادر لایبنیتس مرد است»، بنا به تعریفِ «برادر»، حقیقتِ عقل است، اما این که «لایبنیتس نویسنده کتاب منادولوژی است»، حقیقت واقع است، چون خود نیازمند این است، که نویسنده‌ای به نام لایبنیتس وجود داشته باشد، که دست‌به‌کار منادولوژی شود. تنها گزاره‌ای وجودی که ضروری است و نمی‌توان در شمار حقیقت‌های واقع گنجاند، گزاره «خدا هست» است. هستی خدا حقیقت عقل است و ضروری.
فلسفه > دوگانه‌های لایبنیتس > ضرورت مطلق و مشروط

از آنچه گفته شد، شاید به نظر آید که دوگانه «حقیقت عقل-حقیقت واقع» نزد لایبنیتس کمابیش همان چیزی است که به گزاره تحلیلی و ترکیبی می‌شناسیم. اما چنین نیست و لایبنیتس گزاره‌هایی را نیز که ممکن می‌نمایند، به معنایی، تحلیلی می‌داند. او بر این باور است که هر محمولی در موضوع ش گنجیده است و همه گزاره‌های صادق تحلیلی و ضروری اند. «تحلیلی» اند، به این معنی که می‌توان از امور ذاتاً پسین به امور ذاتاً پیشین گذشت و به مفهوم‌های بدیهی اولی رسید. او برای این که مرادش از تحلیل را روشن کند، تحلیلِ اعداد را مثال می‌زند: با تحلیل اعداد بزرگ‌تر سرانجام به «یک» ها می‌رسیم. نیز «ضروری» اند به این معنی که در خود موضوع گنجیده‌اند و ناگزیر جدایی‌نشدنی. از نگاه لایبنیتس ضرورت دو گونه است: ضرورت مطلق و ضرورت مشروط. لایبنیتس بر این باور است، که همه چیزهای ممکن (به امکان خاص) با هم شدنی یا ممکن (به امکان عام) نیستند. به دیگر سخن ضرورتاً انواعی هستند، که هرگز وجود خارجی نداشته‌اند و نخواهند داشت.
به باور لایبنیتس محمول در هر گزاره صادقی در خود موضوع گنجیده است. حقایق عقل، گزاره‌هایی اند، که عقل آدمی با توان تحلیل کرانمند ش به ضرورت محمول برای موضوع پی‌می‌برد، از همین رو این دسته را حقایق عقل می‌نامد. اما دربارهٔ حقایق واقع، اگرچه باز محمول در موضوع گنجیده و در نتیجه برای آن ضروری است، اما این ضرورت را دریافتن، نیاز به تحلیلی بی‌کران دارد، که از توان عقل کرانمند آدمی بیرون است. در همان مثال اعداد، حقایق عقل مانند اعداد گویا اند، که با تحلیلی کرانمند به «یک» می‌رسیم، اما حقایق واقع به اعداد گنگ می‌مانند، که هرچند در مجموعه اعداد حقیقی جایی دارند، اما تحلیل بی‌پایان شان از توان عقل آدمی بیرون است و نمی‌تواند اعشار شان را درست معین کند. به دیگر سخن همه گزاره‌های صادق ضروری اند و از این حیث تفاوت «حقایق عقل» و «حقایق واقع» در کرانمندی و بی‌کرانی تحلیل محمول است.
به باور لایبنیتس، اگر کسی توان تحلیلی بی‌کران داشته باشد، هر گزاره صادقی نزد او ضروری خواهد بود. در باور لایبنیتس علم خداوند، که هیچ کرانی برای او نمی‌توان انگاشت، به همه گزاره‌ها ضروری است.
فلسفه > دوگانه‌های لایبنیتس > ضرورت متافیزیکی و ضرورت اخلاقی

چنان‌که گفته شد، هر چه در جهان واقع ضروری است، خود به‌طور مشروط و در نتیجه اختیار و برگزینشِ آفریدگارِ این جهان ضروری افتاده است. جهان واقع فقط مجموعه نوعی ویژه از شدنی‌ها یا ممکناتی است، که باهم بودن شان ناسازگار نیست. از آن جا که می‌توان آمیزه بی‌شماری از امور بی‌شمار ممکن را فرض کرد، که برخی بهتر از دیگران اند، جهان‌های ممکن پرشماری هم هستند، که خود مجموعه‌ای از امور سازگار و باهم-شدنی اند.
در این‌جا لایبنیتس بر آن است، که هم قدرت و هم حکمت را برای خداوند نگاه دارد، یعنی از سویی نشان دهد، که این جهان را اختیار کردن خداوند، از سویی بی‌جهت یا دلیل کافی نبوده است و از دیگر سو خداوند در این جهان را برگزیدن و آفریدن ناگزیر و موجَب نبوده است. او دو اصل دلیل کافی و اصل کمال را این‌جا به میان می‌آورد.
به باور لایبنیتس، آفریدگار این جهان از میان همه آمیزه‌های بی‌شمار شدنی‌ها فقط این زنجیره را برگزیده و آفریده است، زیرا این مجموعه بیشینه کمال را در خود دارد و این دلیل کافی از حکمت او حکایت دارد. از میان همه آمیزه‌ها و زنجیره‌های بی‌شمار یکی بیشینه امکان خارجی را می‌یابد، زیرا امور شدنی اقتضایی ویژه برای موجود شدن دارند و می‌توان گفت، دعوی خاصی برای وجود دارند. اما این که آفریدگار این جهان از میان همه آمیزه‌های بی‌شمار شدنی‌ها زنجیره‌ای از شدنی‌ها را آفریده است، که بیشینه کمال را برآورده است، به این معنی نیست، که او در این کار واداشته، ناگزیر یا موجب بوده است.
این جهان را آفریدن، دلیلی کافی دارد، که این کار ضروری می‌کند، اما نه آن ضرورت هندسی یا منطقی که نفی ش به تناقض بینجامد. آنچه حقایق واقع نامیدیم، بر نخستین اراده او استوار است، اراده‌ای که کمال اعلی را برمی‌گزیند. آفرینش مطلق و بلاشرط ضروری نیست، اما اگر او دست به کار آفرینش شدستی، بی‌گمان بهترین جهان را برگزیدی.
فلسفه > مناد یا جوهر فرد

از این که از سویی محمول‌های فراوانی بر موضوعی یگانه بار می‌شوند و از سویی دیگر هر محمول در موضوعش گنجیده است، ناگزیر نتیجه می‌شود که وجودی ثابت و پاینده در میان است که تبدلات و عوارض متغیر در او گنجیده است. به باور لایبنیتس، این وجود پاینده همان جوهر است که اگر برای نمونه ظرف زمان را در نظر بگیریم، حالات پیشین و کنونی بر آن بار می‌شوند. این استدلال انی یا پسینی لایبنیتس است. ما هنگامی که تصورات گوناگون را بر موضوعی یگانه بار می‌کنیم، به وجود جوهر پی‌می‌بریم. اما لایبنیتس دلیلی لمی هم برای اثبات وجود جوهر دارد. به باور او، تصور ما از جوهرِ پاینده، پیش‌تر از هر چیز، از تجربه «من» ِ ثابت پدید آمده است.
نتیجه دیگری که لایبنیتس با توجه به بحث‌های پیشین خود بدان اشاره می‌کند این است که جوهر موجودی تام است که واجد چنان مفهوم کاملی است که همه محمول‌ها با همه گوناگونی شان از هم‌او برمی‌آیند.
فلسفه > پیروان و ستیزندگان

برتراند راسل فلسفه لایبنیتس را دچار ناسازگاری درونی می‌داند. رای راسل این است که او فلسفه‌اش را بر بنیادهایی منطقی استوار می‌کند، اما، به‌ویژه در اخلاق و هستی‌شناسی، بدان‌ها پایبند نمی‌ماند. از همین رو بهترین بخش‌های فلسفه لایبنیتس بیش‌تر انتزاعی اند و بدترین شان بخش‌هایی اند، که با زندگی آدمی سروکار دارد.
کاپلستن می‌کوشد، میان «فلسفه عامیانه» و «آموزه‌های باطنی» لایبنیتس فرق بگذارد و نظر راسل را ملایم کند، اما او خود نیز آن جا اصل کمال لایبنیتس را شرح می‌دهد، می‌گوید دشوار بتوان گنجیدگی بالقوه محمولات در موضوع را نگره اختیار سازگار کرد. کاپلستن این سخن را پیش‌می‌کشد که گویا لایبنیتس از این که به پیروی از فلسفه اسپینوزا متهم شود، بیمناک بوده است و پرسش‌های فراوانی را بی‌پاسخ گذاشته و از این که نگاه ش را روشن کند، خودداری کرده است.
حسابان

لایبنیتس در کنار نیوتون به عنوان مبدع حسابان (محاسبات دیفرانسیل و انتگرال) شناخته می‌شود. با توجه به یادداشت‌های لایبنیتس که از ۱۱ نوامبر ۱۶۷۵ حساب انتگرال برای اولین بار برای پیدا کردن سطح زیر منحنی نمودار استفاده شد حرکت عظیمی انجام شد.
یاداشت‌ها

↑  شاید این سخن لایبنیتس برگرفته یا دست‌کم از هم‌ارز پیشینیانش، از فیلسوفان مدرسی تا مسلمان، باشد. دست‌کم تعبیر فیلسوفان مسلمان دربارهٔ ماهیت چه‌بسا در توضیح این سخن لایب‌نیتس خالی از فایده نیست، ماهیت را، از آن حیث که خودش است، چیزی ضروری نیست، جز ذاتی اش. وجود و عدم، هیچ‌یک، در تعریف هیچ ماهیتی جایی ندارند و از این رو هستی و نیستی برای ماهیت، ممکن و برابر اند. وجود تنها برای هویتی ضروری است، که ماهیت ش همان وجود باشد. بنگرید به حسن ملکشاهی و  ۱۳۹۷، ترجمه و شرح اشارات و تنبیهات.
پانوشت‌ها

↑  Mangold, Max, ed. (2005). Duden-Aussprachewörterbuch (Duden Pronunciation Dictionary) (به آلمانی) (7th ed.). Mannheim: Bibliographisches Institut GmbH. ISBN 978-3-411-04066-7.
↑  Wells, John C. (2008), Longman Pronunciation Dictionary (3rd ed.), Longman, ISBN 9781405881180
↑  تاریخچه کوتاهی از فلسفه، نایجل واربرتون، نشر ققنوس ٩٣
↑  فردریک کاپلستن، «لایبنیتس(۲)»، تاریخ فلسفه، از دکارت تا لایبنیتس، ۳۵۰–۳۵۵.
↑  فردریک کاپلستن، «لایبنیتس(۲)»، تاریخ فلسفه، از دکارت تا لایبنیتس، ۳۵۸–۳۶۴.
↑  فردریک کاپلستن، «لایبنیتس(۳)»، تاریخ فلسفه، از دکارت تا لایبنیتس، ۳۷۶–۳۷۸.
↑  برتراند راسل، شرح انتقادی فلسفه لایبنیتس، ۲۰۲.
↑  فردریک کاپلستن، «لایبنیتس(۲)»، تاریخ فلسفه، از دکارت تا لایبنیتس، ۳۶۳.
↑  Leibniz, Gottfried Wilhelm Freiherr von; Gerhardt, Carl Immanuel (trans.) (1920). The Early Mathematical Manuscripts of Leibniz. Open Court Publishing. p. 93. Retrieved 10 November 2013.
تمبر یادبود لایب‌نیتس، منتشرشده در سال ۱۹۶۶، جمهوری فدرال آلمان
گوتفریت ویلهلم لایب نیتس، برنهارد کریستوف فرانکه
گرم‌دشت

«ساوانا» به اینجا تغییرمسیر دارد. برای دیگر کاربردها، ساوانا (ابهام‌زدایی) را ببینید.
یک شیر نر در گرم‌دشت، آفریقا
ساوانا یا گَرم‌دشت به علفزارهای گرمسیری و نیمه‌گرمسیری ناحیه مداری، عموماً با درختان و درختچه‌های پراکنده، به‌صورت تک‌پایه‌ای یا گروهی، گفته می‌شود. عرصه‌ای که قبلاً جنگل بوده و به دلیل قطع و سوزاندن درختان به گرمدشت تبدیل شده است و با سوزاندن مداوم یا سالانهٔ پوشش علفی آن حفظ می‌شود گرم‌دشت مصنوعی نامیده می‌شود. گرم‌دشت سرزمینی وسیع از علفزار است که در آفریقا قرار دارد. این بخش تنها دو فصل دارد: یک فصل طولانی خشکسالی که در آن علف‌ها و سبزه‌ها، زرد و نیمه مرده می‌شوند و فصل دیگر فصل کوتاه بارندگی است که در آن علف‌ها و سبزه‌ها به سرعت سبز می‌شوند و رشد می‌کنند. بالغ بر ۲۰٪ از پوشش سطح کره زمین، ساوانا است.
در این منطقه درخت بائوباب و خیزران نیز می‌روید؛ همچنین حیوانات درنده‌ای چون: شیر، سگ وحشی آفریقایی و پلنگ و گیاهخوارانی مانند: فیل، زرافه و گورخر آفریقایی در علفزارهای ساوان زندگی می‌کنند. ساوان منطقهٔ علفزارها با درختان تک و منفرد است که در مجاورت جنگل‌های استوایی واقع شده است. بیشترین وسعت ساوان در قارهٔ آفریقاست. آب و هوای ساوان در تمام طول سال، گرم است و در آن، دو فصل خشک و مرطوب وجود دارد. ساوان از نظر تنوع جانوری بسیار غنی است. در ساوان، علف خواران تنومند چون گورخر، فیل، زرافه و کرگدن فراوان اند و گوشت خواران درنده، چون شیر از این گیاه‌خواران تغذیه می‌کنند. درختان بائوباب از گونه‌های گیاهی مشهور ساوان هستند.
بر اثر تغییرات اقلیمی ناشی از گرمایش زمین به دست انسان‌ها، میزان بارش در ۴۰ درصد از جنگل‌های آمازون به حدی پایین آمده که انتظار بدل‌شدن آن به گرم‌دشت می‌رود.