کوالا لامپور
تاریخچه

سالهای اولیه
وابستگی تاریخی
سلانگور ۱۸۵۷–۱۹۷۴

الگو:Country data Federated Malay States ۱۸۹۵–۱۹۴۲; ۱۹۴۵–۱۹۴۶

 امپراتوری ژاپن ۱۹۴۲–۱۹۴۵

 Malayan Union 1946–1948

 فدراسیون مالایا 1938–1963

 مالزی ۱۹۶۳–حال حاضر
یرخی افراد مطرح کرده‌اند که کوالالامپور توسط رئیس مالایی شهر کلانگ، راجا عبدالله ایجاد شد که معدنچی‌های چینی را برای دائر کردن معادن قلع در سال ۱۸۵۷ به این منطقه فرستاد، هر چند به خاطر اینکه قبل از آن در دهه ۱۸۲۰، کوچگاه‌های احتمالی در محل تلاقی رود گومباک-کلانگ وجود داشت، معلوم نیست اولین ساکنان آن، چه کسانی بودند. معدنچیان چینی در دهه ۱۸۴۰ در منطقه رود سلانگور، به فاصله حدود ۱۶ کیلومتر (۱۰ مایل) از سمت شمال کوالالامپور امروزی،  مشغول استخراج قلع بودند و افرادی از قوم ماندایلینگ سوماترایی به رهبری راجا اصل (Raja Asal) و سوتان پواسا (Sutan Puasa) تا قبل از سال ۱۸۶۰ در ناحیه اولو کلانگ مشغول استخراج و داد و ستد قلع بودند، احتمال دارد سوماترایی‌ها در یک چهارم ابتدایی قرن نوزده یا شاید زودتر از آن، در بخش بالای رود کلانگ سکونت داشته‌اند. کوالالامپور در ابتدا، یک دهکده بسیار کوچک شامل چند خانه و مغازه بود که در محل تلاقی رود گومباک (سونگای گومباک) و رود کلانگ (سونگای کلانگ) قرار داشت. کوالالامپور در حدود سال ۱۸۵۷، هنگامی به شهر تبدیل شد که راجا عبدالله بن راجا جعفر با کمک برادرش، راجا جمعه از شهرک لوکوت، سرمایه لازم برای استخدام معدنکاران چینی شهرک لوکوت در جهت گشایش و راه‌اندازی معادن جدید قلع را از تاجران چینی ایالت ملاکا جمع‌آوری کردند. معدنچیان به کوالالامپور رسیدند و پیاده تا آمپانگ رفتند و در آنجا اولین معدن را راه‌اندازی کردند. کوالالامپور دورترین مکان رود کلانگ بود که با قایق به راحتی می‌شد تدارکات را انجام داد و به همین خاطر تبدیل به مکان خدمت‌دهی جهت جمع‌آوری و توزیع برای معادن قلع شد.
با وجود تلفات فوتی زیاد به خاطر اوضاع مالاریا در جنگل، معادن آمپانگ موفقیت‌آمیز بودند و اولین محموله قلع در سال ۱۸۵۹ ارسال شد. در آن زمان، سوتان پواسا (Sutan Puasa) همانگاه در نزدیکی آمپانگ در حال تجارت بود. دو تاجر از لوکوت به نام هیو سیو (Hiu Siew) و یاپ اَ شی (Yap Ah Sze) وارد کوالالامپور شدند و مغازه‌هایی را برای فروش مایحتاج معدنچیان در قبال دریافت قلع راه‌اندازی کردند. شهرک به خاطر استخراج قلع شکل گرفت و در حول میدان بازار قدیم (مِدان پاسار) رو به گسترش گذاشت و جاده‌ها به سمت آمپانگ و همچنین پودو و باتو (نام جاده‌ها بر حسب مقصد گذاشته شد: جاده آمپانگ، جاده پودو و جاده باتو) ایجاد شد که معدنچیان مبادرت به ساکن شدن در آنها کرده بودند، پتالینگ استریت و دامانسارا هم در همین دسته قرار داشتند. معدنچیان دسته‌هایی را شکل دادند و در این دوره باندها، به ویژه در گروه کوالالامپور و کانچینگ در بیشتر موارد جهت کنترل بهترین معادن قلع، مکرراً با هم به نزاع می‌پرداختند. توسط رئیس مالایی به رهبران جامعه چینی عنوان کاپیتان چینی اعطاء شد و هیو سیو، تاجر قدیمی چینی به عنوان اولین کاپیتان چینی کوالالامپور دست یافت. عنوان سومین کاپیتان چینی کوالالامپور، در سال ۱۸۶۸ به یاپ اَ لوی (Yap Ah Loy) اهداء گردید.
از اشخاص مهم مالایی در دوران اولیه شکل‌گیری کوالالامپور از جمله حاجی محمد طاهر است که لقب داتو داگانگ (رئیس التجار) به او اعطاء شد. قوم مینانگ‌کابائو از سوماترا، گروه مهم دیگری بود که به ایجاد مزرعه و تجارت تنباکو در این ناحیه مبادرت ورزیدند. از جمله افراد شاخص این قوم، سردمدار آنها داتو ساتی عثمان عبدالله و حاجی محمد طیب، که در دوران اولیه توسعه کامپونگ بارو دست‌اندرکار بود، می‌باشند. این قوم همچنین دارای افراد مهم اجتماعی-مذهبی بودند که به عنوان نمونه می‌توان از عثمان بن عبدالله که اولین قاضی در کوالالامپور بود، و نیز محمد نور بن اسماعیل نام برد.
آغاز کوالالامپور مدرن
کوالالامپور در ابتدا شهرکی کوچک بود که از مشکلات سیاسی اجتماعی زیادی رنج می‌برد، ساختمان‌ها از چوب و آتاپ ساخته شده بودند. خانه و بناها مستعد آتش‌سوزی بودند و به خاطر فقدان سیستم بهداشت مناسب، فضای شهر را انواع بیماری آزار می‌داد. شهر همچنین به خاطر موقعیت مکانی‌اش از تهدید دائمی سیل در عذاب بود. شهر به خاطر کنترل درآمد معادن قلع گرفتار جنگ داخلی سلانگور شد. یاپ اَ لوی با تنکو کُدین (Tengku Kudin) و انجمن مخفی‌های سان (Hai San) متحد شد و در مقابل انجمن مخفی رقیب به نام گی هینگ کونگ‌سی (Ghee Hin Kongsi) که با راجا مهدی متحد شده بودند، به نزاع پرداختند. راجا اصل (Raja Asal) و سوتان پواسا طرف راجا مهدی را گرفتند و در سال ۱۸۷۲، کوالالامپور به تصرف درآمد و در آتش کامل سوخت. یاپ به کلانگ گریخت و در آنجا نیروی جنگی دیگری گردآوری کرد و با کمک جنگجویانی از پاهانگ راجا مهدی را شکست داد و در ماه مارس ۱۸۷۳، کوالالامپور را دوباره به تصرف خود درآورد. جنگ و سایر پس‌روی‌ها، همچون افت قیمت قلع به رکود منجر شد. شیوع گسترده وبا، باعث گریختن بسیاری از اینجا شد. رکود تا اواخر سال ۱۸۷۹ ادامه یافت که در این هنگام به علت افزایش قیمت قلع، شهر توانست خود را بازیابی کند. در اواخر سال ۱۸۸۱، بعد از آتش‌سوزی در ماه ژانویه که سراسر شهر را نابود کرد، گرفتار سیل شدیدی شد. شهر چند مرتبه تحت بازسازی قرار گرفت و رونقی دوباره یافت که این امر تا حد زیادی به خاطر تلاش‌های یاپ اَ لوی بود. یاپ همراه با فرانک سوئتنهام، که در سال ۱۸۸۲ به عنوان وزیر مقیم منصوب شده بود، دو شخصیت مهم در دوره اولیه شکل‌گیری کوالالامپور بودند ضمن اینکه سوئتنهام نقش بسزایی در رشد و توسعه سریع و تبدیل کوالالامپور به مرکز شهری بزرگ داشت.
چینی‌ها و مالایی‌های اولیه، در امتداد کناره رود کلانگ ساکن شدند. چینی‌ها عمدتاً در اطراف مرکز تجاری میدان مارکت (Market Square) سکنی گزیدند. مالایی‌ها و بعد مسلمانان و چتیارهای هندی در ناحیه جاوا استریت، جالان تون پراک کنونی ساکن شدند. در سال ۱۸۸۰، مدیریت استعماری مرکز ایالت سلانگور را از کلانگ به کوالالامپور که از نظر استراتژیک مفیدتر بود، انتقال داد و ویلیام بلومفیلد داگلاس مقیم بریتانیا تصمیم گرفت تا اداره‌های دولتی و محل‌های سکونت در غرب رودخانه قرار گیرد. دفاتر حکومتی و اداره کل جدید پلیس در بوکیت امان ساخته شد و پادانگ در آغاز برای آموزش پلیس ایجاد شد. پادانگ که اکنون به میدان مردکا معروف است، مدتی بعد هنگامی که دفاتر حکومتی استعماری در سال ۱۸۹۷ به ساختمان سلطان عبدالصمد منتقل شد به مرکز اداره‌های مدیریتی بریتانیا تبدیل شد.
فرانک سوئیتنهام با گماشته شدن به عنوان مقیم بریتانیا، با پاکسازی خیابان‌ها مبادرت به اصلاح و بهبود چهره شهر کرد. او همچنین در سال ۱۸۸۴ تصریح کرد که ساختمان‌ها باید از آجر و کاشی ساخته شود تا کمتر قابل اشتعال باشد و شهر با خیابان‌های عریض‌تر مورد نوسازی قرار گیرد تا خطر آتش‌سوزی کاهش یاید. کاپیتان یاپ اَ لوی، یک قطعه زمین بزرگ که اکنون به نام بریکفیلدز خوانده می‌شود، از املاک خریداری کرد تا کارخانه تولید آجر را برای نوسازی کوالالامپور راه‌اندازی کند. ساختمانهایی که با آتاپ ساخته شده بود تخریب گشت و ساختمانهای ساخته شده با آجر و کاشی جایگزین آن شد و بسیاری از ساختمان‌های آجری جدید دارای یک پیاده‌رو پنج فوتی و درودگری چینی (Chinese carpentry work) بودند. این امر باعث شد این ناحیه دارای معماری متمایز ترکیبی خانه‌مغازه (shop house) گردد. کاپیتان یاپ اَ لوی راه‌های دسترسی را گسترش داد، معادن قلع را توسط مسیرهای شریانی اصلی جاده آمپانگ، جاده پودو و پتالینگ استریت کنونی به شهر مرتبط کرد. به عنوان کاپیتان چینی، قدرت زیادی در حد رهبران جامعه مالایی در دست داشت. اصلاحات قانون انجام گرفت و مقررات حقوقی جدید به مجمع ارائه شد. یاپ ریاست دادگاه دعاوی کوچک را بر عهده داشت. با شش نفر نیروی پلیس قادر بود حاکمیت قانون را برقرار کند و زندانی بسازد که شصت زندانی را در خود جای می‌داد. یاپ اَ لوی همچنین اولین مدرسه کوالالامپور و یک آسیاب تاپیوکا (tapioca mill) بزرگ در پتالینگ استریت، جایی که سلطان عبدالصمد به آن علاقه داشت، ساخت. ساخت یک خط راه‌آهن میان کوالالامپور و کلانگ توسط سوئیتنهام آغاز شد و در سال ۱۸۸۶ تکمیل گشت. جمعیت از ۴٬۵۰۰ نفر در سال ۱۸۸۴ به ۲۰٬۰۰۰ نفر در سال ۱۸۹۰ افزایش یافت. با روند افزایشی توسعه در دهه ۱۸۸۰، فشار بر بهداشت، دفع زباله و اقدامات سلامتی بیشتر می‌شد. در روز ۱۴ مه ۱۸۹۰، یک هیئت امور بهداشت ایجاد شد که مسئولیت بهداشت، مرمت و نگهداری جاده، روشنایی خیابان و برخی وظایف دیگر را بر عهده داشت. در نهایت در سال ۱۹۴۸، این امور به شورای شهر کوالالامپور تأسیس شده، محول شد. در سال ۱۸۹۶، کوالالامپور به عنوان پایتخت ایالات فدرال مالایا تازه تأسیس، انتخاب گردید.
قرن بیستم_اکنون
کوالالامپور در قرن بیستم به‌طور قابل ملاحظه‌ای گسترش پیدا کرد. در حالیکه مساحت آن در سال ۱۸۹۵ بالغ بر ۰٫۶۵ کیلومترمربع (۰٫۲۵ مایل‌مربع) بود ولی در سال ۱۹۰۳ به ۲۰ کیلومترمربع (۷٫۷ مایل‌مربع) و در سال ۱۹۲۴ به ۵۲ کیلومترمربع (۲۰ مایل‌مربع) رسید. هنگامی که در سال ۱۹۴۸ به وضعیت شهری تبدیل شد مساحت آن به ۹۳ کیلومترمربع (۳۶ مایل‌مربع) گسترش پیدا کرده بود و در سال ۱۹۷۴، هنگامی که به قلمرو فدرال تبدیل شد مساحت آن ۲۴۳ کیلومترمربع (۹۴ مایل مربع) بود.
توسعه صنعت کائوچو در سلانگور که به خاطر تقاضا در بخش لاستیک وسایل نقلیه در اوایل قرن بیستم تقویت شده بود منجر به رونق گردید و جمعیت کوالالامپور از ۳۰٬۰۰۰ نفر در سال ۱۹۰۰ به ۸۰٬۰۰۰ نفر در سال ۱۹۲۰ افزایش یافت. فعالیت‌های تجاری در کوالالامپور در حد وسیعی توسط تاجران چینی همچون لو یو (Loke Yew)، ثروتمندترین و با نفوذترین فرد چینی در آن زمان در کوالالامپور، انجام می‌گرفت. رشد صنعت کائوچو منجر به ورود وسیع سرمایه خارجی و مزرعه داران بزرگ شد، ضمن اینکه شرکت‌ها و صنایع جدید در کوالالامپور تأسیس گردید و شرکت‌هایی که از قبل در مکان‌های دیگری مستقر بودند در اینجا حضور پیدا کردند.
در روز ۱۱ ژانویه ۱۹۴۲ طی جنگ جهانی دوم، کوالالامپور به اشغال نیروهای نظامی امپراتوری ژاپن درآمد. هر چند در طی نبرد خسارت اندکی به شهر وارد شد ولی اشغال شهر در زمان جنگ باعث تلفات انسانی قابل توجهی شد و تنها طی چند هفته از اشغال شهر توسط نیروهای ژاپنی، ۵٬۰۰۰ چینی در کوالالامپور کشته شده و هزاران هندی به عنوان بیگاری برای کار در ساخت راه‌آهن برمه فرستاده شدند که بسیاری از آنها در آنجا جان باختند. ژاپنی‌ها تا روز ۱۵ اوت ۱۹۴۵، هنگامی که سیشیرو ایتاگاکی، فرمانده کل ارتش منطقه هفتم در سنگاپور و مالزی، به دنبال بمباران اتمی هیروشیما و ناگاساکی تسلیم ژاپن را به زمامداران بریتانیا اعلام کرد، شهر را در اشغال خود داشتند.
اولین انتخابات شورای شهر کوالالامپور در روز ۱۶ فوریه ۱۹۵۲ برگزار شد. کاندیداهای یک اتحاد خلق‌الساعه (ad hoc)، که بین حزب مالایی آمنو و حزب چینی انجمن چینی‌های مالزی شکل گرفته بود، اکثریت کرسی‌ها را به دست آورد و همین امر منجر به ایجاد حزب اتحاد (Alliance Party) (بعد باریسان ناسیونال) گردید. در روز ۳۱ اوت ۱۹۵۷، فدراسیون‌مالایا استقلال خود را از حکومت بریتانیا کسب کرد. پرچم بریتانیا به پایین کشیده شد و در نیمه شب ۳۰ اوت ۱۹۵۷، برای اولین بار پرچم مالایا در پادانگ برافراشته شد، در صبح روز ۳۱ اوت، در ورزشگاه مردکا مراسم اعلام استقلال توسط اولین نخست‌وزیر مالایا، تونکو عبدالرحمان برگزار شد. کوالالامپور بعد از تاسیس مالزی در روز ۱۶ سپتامبر ۱۹۶۳، همچنان به عنوان پایتخت باقی ماند. جمعیت کوالالامپور از سال ۱۹۶۰ تا ۲۰۱۸ به‌طور قابل ملاحظه‌ای افزایش یافت به نحوی که هر ۱۳ سال دو برابر شد.
کوالالامپور در طول زمان شاهد چند آشوب مدنی بوده است. بدترین آشوب در تاریخ مالزی، در روز ۱۳ مه ۱۹۶۹ هنگامی که آشوب‌های اختلاف نژادی به‌طور ناگهانی در کوالالامپور آغاز شد، اتفاق افتاد. این آشوب که به رخداد ۱۳ مه هم نامیده می‌شود، کشمکش خشونت‌آمیزی بین مردم جامعه مالایی و چینی‌ها را دربر گرفت و دلیل آن نارضایتی مالایی‌ها از وضعیت سیاسی اجتماعی خود در آن دوران بود. طبق آمار رسمی، در این آشوب‌ها ۱۹۶ نفر کشته شدند و منجر به تغییرات عمده در سیاست اقتصادی کشور در جهت بهبود و در اولویت قرار دادن توسعه اقتصاد مالایی نسبت به سایر قومیت‌ها شد.
شهر، قلمرو فدرال، کوالالامپور بزرگ
کوالالامپور در روز ۱ فوریه ۱۹۷۲ وضعیت شهری را کسب کرد، و اولین کوچگاه در مالزی بود که بعد از استقلال این وضعیت به آن اعطاء گردید. مدتی بعد در روز ۱ فوریه ۱۹۷۴، کوالالامپور به وضعیت قلمرو فدرال تبدیل شد. قلمرو کوالالامپور با افزودن نواحی اطراف به ۹۶ مایل مربع گسترش یافت. سلانگور، کوالالامپور را واگذار کرد تا به صورت مستقیم توسط دولت مالزی اداره شود، و بعد از اینکه شهر شاه عالم در سال ۱۹۷۸ به عنوان مرکز جدید ایالت سلانگور اعلام گردید، کوالالامپور از جایگاه مرکز سلانگور کنار گذاشته شد.
در روز ۱۴ مه ۱۹۹۰، کوالالامپور یکصدمین سالگرد شورای محلی را جشن‌گرفت. پرچم کوالالامپور قلمرو فدرال و سرود آن معرفی شدند. در روز ۱ فوریه ۲۰۰۱، پوتراجایا قلمرو فدرال و نیز مقر دولت فدرال اعلام شد. با این وجود، کوالالامپور همچنان وظایف قانونگذاری را در خود نگه داشت و مکان یانگ دی‌پرتوان آگونگ (پادشاه مشروطه) باقی ماند.
از دهه ۱۹۹۰ به بعد، گسترش‌های عمده شهری در کلانگ والی، ناحیه کلان‌شهر کوالالامپور را گسترده کرد. این ناحیه که به کوالالامپور بزرگ شناخته می‌شود از قلمرو فدرال کوالالامپور به سمت غرب تا پورت کلانگ، از سمت شرق تا حاشیه کوه‌های تی‌تی‌وانگسا و همچنین به سمت شمال و جنوب گسترش پیدا کرد. این ناحیه، شهر و شهرک‌های دیگری که از لحاظ امور اجرایی مجزا هستند همچون کلانگ، شاه عالم، پوتراجایا و برخی دیگر را دربر گرفته است و توسط سیستم حمل و نقل یکپارچه کلانگ والی به آن خدمت رسانی می‌شود. طرح‌های قابل توجهی که در خود کوالالامپور انجام گرفت از جمله کوالا لامپور سیتی سنتر در حوالی جالان آمپانگ و برج‌های دوقلوی پتروناس است که در دورانی بلندترین آسمان‌خراش جهان بود.