رویداد خانه فاطمه زهرا
دیدگاه‌ها > سنی

گزارش نظر شیعه
مقدسی از تاریخ‌نویسان عهد عباسی، در البدء و التاریخ کشته‌شدن محسن بر اثر ضربه عمر را به شیعیان نسبت می‌دهد. شبیه به همین مطلب را ابن ابی‌الحدید معتزلی گزارش می‌کند. مرتضی عاملی از این دو دیدگاه، اجماع شیعیان نسبت به مسئله هجوم به خانه را برداشت می‌کند. ابن ابی‌الحدید بر این باور است که آنچه شیعه در خصوص ضربه زدن عمر با تازیانه به فاطمه زهرا و تحت فشار قرار دادن او بین در و دیوار گزارش می‌کند، تنها مربوط به منابع شیعه بوده و در دیدگاه اهل سنت، اساسی ندارد.
تحلیل‌ها
ابن ابی‌الحدید روایتی را از استادش ابوجعفر نقیب گزارش می‌کند که بر اساس آن، وقتی داستان هبار بن اسود را برای استادش گفته‌است، او می‌گوید: «اگر رسول خدا خون هبار را مباح کرد، بدین جرم که او زینب را ترساند و زینب بچه‌اش را سقط کرد، ظاهر حال بیانگر آن است که اگر رسول خدا زنده بود، خون کسی که فاطمه را به وحشت انداخت چنان‌که بچه‌اش سقط شد، مباح می‌کرد.» ابن ابی‌الحدید از استادش می‌خواهد که اجازه دهد تا این عبارت را از او نقل کند ولی استادش او را منع می‌کند. عبدالجلیل قزوینی از عالمان سنی مذهب قرن ششم ه‍.ق نیز در خصوص واقعه هجوم به خانه فاطمه زهرا معتقد است که این رویداد در کتب شیعه و سنی منعکس شده‌است و خبری درست است. او در ادامه، هدف عمر بن خطاب از این اقدام را بیرون کشیدن علی از خانه برای بیعت می‌داند و مسئله سقط شدن فاطمه و آسیب او در پی این هدف را، مسئله‌ای جانبی و غیرعمدی می‌داند. او به صراحت کشته شدن محسن بن علی را قتل غیرعمد از جانب عمر معرفی می‌کند. و در جایی دیگر از استدلالش، به صراحت بیان می‌کند که اگر عمر عمداً اقدام به ضرب فاطمه کرده‌است تا جنینش سقط شود، تکلیف او در قیامت مشخص خواهد شد و کسی در دنیا حق محاکمه او را ندارد. ابن ابی‌الحدید به نقل از استادش یحیی بن محمد علوی بصری از دانشمندان قرن هفتم ه‍.ق گزارش می‌کند که او پس از آنکه مسئله هجوم به خانه فاطمه زهرا را تصدیق می‌کند؛ آن را به ماجرای جنگ جمل و هتک عایشه در آنجا تشبیه می‌کند.
انتقادها
شهرستانی گزارش نظام از ماجرای هجوم به خانه فاطمه را در الملل و النحل گزارش می‌کند و در ادامه او را به جهت این نقل مورد طعن قرار می‌دهد. این مطلب را بغدادی در الفرق بین الفرق، مقریزی در الخلطط و صفدی در الوافی بالوفیات از نظام گزارش می‌کنند. نعمانی نیز نظام را متهم می‌کند، اولین کسی است که چنین مطلب ناروایی را گزارش کرده‌است. ابن ابی‌الحدید گزارش می‌کند که اخبار در این خصوص اخبار واحدی است که اعتبار ندارد و در مورد هیچ‌کدام از صحابه روا نیست. مرتضی عاملی با اشاره به این سخن ابن ابی‌الحدید و جای دیگری که معتقد است حدیث هجوم به خانه فاطمه را بنابر نقل سید مرتضی درست قلمداد می‌کند و به نقل اتفاقات هجوم توسط گروهی از اهل حدیث (که معتزله از میان آنها هستند)، سخنان او را دچار تناقض می‌داند. قاضی عبدالجبار از بزرگان معتزلی در قرن پنجم ه‍. ق، با رد ادعاهای شیعیان در خصوص حمله عمر بن خطاب به فاطمه زهرا، در نهایت با فرض صحت اخبار وارده در این خصوص، تهدید ممانعت کنندگان از بیعت را حق عمر بن خطاب عنوان می‌کند. از وی در جای دیگری گزارش شده‌است که شیعیان بر اساس روایاتی از جمله روایتی از جعفر صادق، مدعی ضربه شلاق عمر به فاطمه هستند. اما همو پس از نقل این روایت، اساس باور شیعیان در خصوص هجوم عمر به فاطمه را باطل می‌داند. محمد عزت دروزه در تاریخ العرب فی الاسلام معتقد است که فاطمه زهرا و علی بن ابی‌طالب، با ایمان‌تر و منزه‌تر و خردمندتر از آنی بودند که برخلاف مصالح مسلمانان به پا خیزند و عمر بن خطاب نیز بزرگتر و خوددارتر از آن است که به آتش زدن فاطمه اقدام کند. دروزه با این مقدمه، چنین نتیجه می‌گیرد که این اختلافات در روایات و گزارش‌ها، در کتاب الامامه و السیاسه به جهت تأثیر عقاید شیعی و عباسی بر ابن قتیبه بوده‌است. نعمانی نیز بر این باور است که مسئله هجوم به خانه فاطمه با ارتباط تنگاتنگ علی و عمر بن خطاب سازگاری ندارد.