stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
اثبات‌گرایی

پوزیتیویسم یا اثبات‌گرایی (یافت‌باوری) (به فرانسوی: Positivisme) بر اساس این دیدگاه است که در علوم طبیعی و اجتماعی، داده‌های برگرفته شده از «تجربه حسّی» و تلقی منطقی و ریاضی از این داده‌ها، تنها منبع همه شناخت‌های معتبر است.  داده‌هایی که می‌توان از راه حس‌ها به دست آورد را «شواهد تجربی»می گویند.
اثبات‌گرایی اصطلاحی فلسفی است که حداقل به دو معنیِ متفاوت به کار رفته‌است. این اصطلاح در قرنِ نوزدهم (قرن ۱۳ شمسی) توسطِ فیلسوف و جامعه‌شناسِ فرانسوی اگوست کنت ساخته شده و به کار رفت. کنت بر این باور بود که جبری تاریخی بشریت را به سمتی خواهد برد که نگرشِ دینی و فلسفی از بین رفته و تنها شکل از اندیشه که باقی می‌ماند متعلق به اندیشهٔ قطعی (positive) و تجربی علم است. در این عصرِ جدیدِ تاریخ، نهادهایِ اجتماعیِ مربوط به دین و فلسفه از بین خواهد رفت.
پوزیتیویسم

مقالهٔ اصلی: اثبات‌گرایی منطقی
در قرنِ بیستم در آلمان و انگلستان فلاسفه‌ای که تحقیقاتِ عمیق و وسیعی در رابطه با روش علم در شناخت جهان انجام می‌دادند برایِ آن که خود را از پوزیتیویستهای فرانسوی جدا کنند نامِ «پوزیتیویسمِ منطقی» را بر نگرش خود نهادند. این فلاسفه معتقد بودند که تنها بخشِ غیرتجربی (پیشینیِ) دانش بشر اصول منطق است که از تجربه حاصل نمی‌شوند و اندیشیدن را پیشاپیش محدود می‌کنند. هر شناخت دیگری که انسان می‌تواند کسب کند باید از راه تجربه به دست آید. اما بسیاری از گزاره‌هایی که ما در زندگی یا در فلسفه به کرات به کار می‌بریم اگر به درستی تحلیل شوند هیچ‌جا به تجربه متصل نمی‌شوند.
اثبات‌گرایی منطقی گذشته از اعتقاد به اعتبار علم تعریف دقیقی دارد: به هر گزاره‌ای که از جنسِ گزاره خبری باشد یک «شرایط صدق» تعلق می‌گیرد. شرایطِ صدق بیان می‌کنند که گزاره در چه شرایطی صادق و در چه شرایطی کاذب است. توجه کنید که «صدق» با «اثبات» خلط نشود؛ مثلاً گزارهٔ «باران می‌بارد» در برخی شرایط صادق است و در برخی شرایط کاذب. به عبارت دیگر شرایطِ صدق بیان می‌کنند که گزاره چه «وضعی از امور» (state of affairs) را توصیف می‌کند. پوزیتیویسم منطقی یعنی این اعتقاد که «معناًیِ هر گزاره همان شرایطِ صدقِ آن است». به این ترتیب هر گزاره‌ای که همیشه صادق یا همیشه کاذب یا همیشه نامعلوم باشد کاملاً بی‌معنا است؛ مثلاً این گزاره که «این اتفاق که افتاد قسمت بود» از نظرِ پوزیتیویست بی‌معنا ست، زیرا هر وضعی از امور پیش بیاید باز هم می‌توان این حرف را زد. پس این گزاره در واقع هیچ وضعی از امور را توصیف نمی‌کند.
هسته اصلی پوزیتیویسم منطقی را متفکران حلقه وین تشکیل می‌دادند که شامل رودلف کارناپ، موریتس شلیک، هانس رایشنباخ، هربرت فایگل، کورت گودل، هانس هان، فیلیپ فرانک، و اتو نویرث می‌شد. این افراد در سالهای ۱۹۲۲ تا اویل دهه ۱۹۳۰ در وین دور هم جمع می‌شدند و به تبادل نظر دربارهٔ فلسفه و مبانی علوم جدید می‌پرداختند. آنها در دوره متأثر از رساله منطقی-فلسفی ویتگنشتاین بودند. از افرادی که ارتباط نزدیکی با این حلقه داشتند، آلبرت اینشتین و لودویک ویتگنشتاین بودند. زمانی که ویتگنشتاین در وین اقامت داشت به درخواست شلیک در برخی جلسات گروه شرکت می‌کرد. پوزیتیویسم مدتی قابلِ ملاحظه سنتِ رایج در فلسفه علم بود، اما با ظهورِ نگرش‌هایِ جدید، و کارهای متفکرانی مانند کوهن و کواین کم‌کم به حاشیه رانده شدند.
پولسینسوکوس

| پولسینسوکوس محدودهٔ زمانی: تریاس پسین، ۲۳۱٫۴ تا ۲۲۵٫۹ میلیون سال پیش  PreЄ Є O S D C P T J K Pg N      | پولسینسوکوس محدودهٔ زمانی: تریاس پسین، ۲۳۱٫۴ تا ۲۲۵٫۹ میلیون سال پیش  PreЄ Є O S D C P T J K Pg N      |
| --- | --- |
رده‌بندی علمی: رده‌بندی علمی
فرمانرو:: جانوران
شاخه:: طنابداران
رده:: خزندگان
راسته:: اتوسور
تیره:: اتوسور
پولسینسوکوس (نام علمی: Polesinesuchus) نام یک سرده از راسته اتوسور است.
متیلن‌دار کردن لومباردو

| متیلن‌دار کردن لومباردو | متیلن‌دار کردن لومباردو |
| --- | --- |
نامگذاری شده پس از: لوسیانو لومباردو
نوع واکنش: واکنش‌های اکسایش و کاهش آلی
متیلن‌دار کردن لومباردو یا متیلناسیون لومباردو (به انگلیسی: Lombardo methylenation) یک نام واکنش در شیمی آلی است که امکان متیلن‌دار کردن ترکیبات کربونیل‌دار با استفاده از واکنشگر لومباردو را امکان‌پذیر می‌سازد. این واکنشگر ترکیبی از روی، دی‌برمومتان و تیتانیم تتراکلرید است.
کاربردها

متیلن‌دار کردن  لومباردو در سنتز جامع تترودوتوکسین و هیروستن استفاده می‌شود.
گروه یکم نیروهای ویژه (ایالات متحده)

| گروه یکم نیروهای ویژه (هوابرد) | گروه یکم نیروهای ویژه (هوابرد) |
| --- | --- |
نماد کلاه بره گروه یکم نیروهای ویژه: نماد کلاه بره گروه یکم نیروهای ویژه
فعال: ۲۴ ژوئن ۱۹۵۷ – ۲۸ ژوئن ۱۹۷۴ ۴ سپتامبر ۱۹۸۴ – تاکنون
کشور:  ایالات متحده آمریکا
رسته:  ارتش ایالات متحده آمریکا
گونه: نیروهای ویژه
اندازه: ۴ گردان: یکی در پادگان نیروی زمینی ایالات متحده، اوکیناوا، ژاپن، ۳ گردان در پایگاه شکاری لوئیس-مک‌کرود، واشینگتن
بخشی از:  فرماندهی یکم نیروهای ویژه
پادگان/ستاد: پایگاه شکاری لوئیس-مک‌کرود
شعار(ها): اول در آسیا
نبردها: جنگ ویتنام جنگ با تروریسم عملیات آزادی بلندمدت  جنگ عراق  عملیات حل ذاتی  جنگ در افغانستان 
فرماندهان: فرماندهان
نشان: نشان
نوار شناسایی سابق گروه یکم، که از سال ۱۹۶۰ تا ۱۹۸۴ به جای نماد کلاه بره روی آستین سربازانی که واجد شرایط عملیات ویژه نبودند نصب می‌شد: 
نماد روی آستین فرماندهی یکم نیروهای ویژه (هوابرد) که توسط تمام نیروهای این فرماندهی استفاده می‌شود.: 
گروه یکم نیروهای ویژه (انگلیسی: 1st Special Forces Group) واحدی از هنگ نیروهای ویژه نیروی زمینی ایالات متحده آمریکا است. وظیفه این گروه اعزام و استقرار برای اجرای ۹ مأموریت دکترینال در حوزه استحفاظی خود (اقیانوس هند-آرام است: جنگ غیرمتعارف، دفاع داخلی خارجی، اقدام مستقیم، عملیات ضد شورشگری، شناسایی ویژه، ضد تروریسم، عملیات‌های اطلاعاتی، منع گسترش سلاح‌های کشتار جمعی و کمک به نیروهای امنیتی.
حوزه مسئولیت

فهرست زیر شامل کشورهایی در آسیاست که در حوزه مسئولیت گروه یکم قرار دارند:
استرالیا
بنگلادش
بوتان
برونئی
میانمار
کامبوج
چین
اتحاد قمر
جزایر کوک
فیجی
هند
اندونزی
ژاپن
کیریباتی
لائوس
مالزی
مالدیو
جزایر مارشال
مغولستان
موریس
ایالات فدرال میکرونزی
نائورو
نپال
کالدونیای جدید/ پلی‌نزی
نیووی
نیوزیلند
کره شمالی
پالائو
پاپوآ گینه نو
فیلیپین
ساموآ
سنگاپور
سری‌لانکا
جزایر سلیمان
کره جنوبی
تایوان
تایلند
تونگا
تووالو
وانواتو
ویتنام
رابرت آنتون ویلسون

| رابرت آنتون ویلسون | رابرت آنتون ویلسون |
| --- | --- |
نام هنگام تولد: Robert Edward Wilson
زادهٔ: ۱۸ ژانویهٔ ۱۹۳۲ بروکلین، نیویورک، ایالت نیویورک، آمریکا
درگذشت: ۱۱ ژانویهٔ ۲۰۰۷ (۷۴ سال) کاپیتولا، کالیفرنیا، آمریکا
همسر: Arlen Riley Wilson (1958–1999) (her death) 4 children
 تأثیرگرفته از آلیستر کراولی ·  باکمینستر فولر ·  گئورگ گورجیف ·  جیمز جویس ·  هوارد فیلیپس لاوکرفت · Alfred Korzybski ·  ازرا پاوند ·  ویلهلم رایش ·  تیموتی لری :  تأثیرگرفته از آلیستر کراولی ·  باکمینستر فولر ·  گئورگ گورجیف ·  جیمز جویس ·  هوارد فیلیپس لاوکرفت · Alfred Korzybski ·  ازرا پاوند ·  ویلهلم رایش ·  تیموتی لری 
 :  
رابرت آنتون ویلسون (انگلیسی: Robert Anton Wilson؛ ۱۸ ژانویهٔ ۱۹۳۲ – ۱۱ ژانویهٔ ۲۰۰۷) یک نویسنده اهل ایالات متحده آمریکا بود.
لپتون
واژه‌شناسی

نام لپتون برآمده از واژه یونانی لپتوس (λεπτός) به معنی «ریز، کوچک، باریک» می‌باشد. نام لپتون نخستین بار توسط فیزیکدانی به نام لئون روزنفلد در سال ۱۹۴۸ به‌کار برده‌شد:
در پی پیشنهاد پروفسور کریستیان مولر, من — به عنوان مکمل نوکلئون — نام لپتون (از λεπτός، کوچک، باریک، ظریف ) را برگزیدم که نشان‌دهنده جرم کوچک آن باشد.
هرچند که این واژه‌شناسی به اشتباه این تصور را به‌وجود می‌آورد که همه لپتون‌ها جرم کوچکی دارند. وقتی روزنفلد این نام را برگزید، تنها لپتون‌های شناخته‌شده  الکترون و میون بودند که جرمشان بسیار کوچک بود. جرم الکترون (۶۹۹۹۵۱۱۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰♠۰٫۵۱۱ MeV/c۲)
و جرم میون (۷۰۰۲۱۰۵۷۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰♠۱۰۵٫۷ MeV/c۲)
تنها کسری از جرم پروتون (۷۰۰۲۹۳۸۳۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰♠۹۳۸٫۳ MeV/c۲) هستند. اما جرم تاو (که در اواسط دهه هفتاد کشف شد)
(۷۰۰۳۱۷۷۷۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰♠۱۷۷۷ MeV/c۲)
تقریباً دوبرابر پروتون و در حدود ۳۵۰۰ برابر الکترون است.
تاریخچه

| نام ذره | نام پادذره |
| --- | --- |
الکترون: پادالکترون پوزیترون
الکترون نوترینو: الکترون پادنوترینو
میون لپتون میو میو: پادمیون لپتون پادمیو پادمیو
میون نوترینو میونیک نوترینو میو نوترینو: میون پادنوترینو میونیک پادنوترینو میو پادنوترینو
تائون لپتون تاو تاو: پادتائون لپتون پادتاو پادتاو
تائون نوترینو تائونیک نوترینو  تاو نوترینو: تائون پادنوترینو تائونیک پادنوترینو تاو پادنوترینو
نخستین لپتونی که شناسایی شد، الکترون بود که توسط جی جی تامسون و تیم متشکل از فیزیکدانان بریتانیایی او در سال ۱۸۹۷ کشف شد.
سپس در سال ۱۹۳۰ ولفگانگ پاولی استدلال نمود که الکترون نوترینو در واپاشی بتا، پایستگی انرژی، پایستگی تکانه و پایستگی تکانه زاویه‌ای را رعایت می‌کند.
پاولی نظریه‌ای ارائه داد مبنی براینکه یک ذره آشکارنشده، مسئول اختلاف مشاهده شده بین انرژی، تکانه و تکانه زاویه‌ای در ذرات مشاهده‌شده اولیه و نهایی می‌باشد. الکترون‌نوترینو را در آن زمان نوترینو می‌گفتند زیرا هنوز نمی‌دانستند که نوترینو مزه‌های مختلفی دارد.
تقریباً ۴۰ سال پس از کشف الکترون، میون توسط کارل دیوید اندرسون در سال ۱۹۳۶ کشف‌شد. به خاطر جرمش ابتدا به عنوان یک مزون طبقه‌بندی شده‌بود.
بعدها مشخص شد که میون بسیار بیشتر به الکترون شبیه بود تا به یک مزون، زیرا میون‌ها برهم‌کنش هسته‌ای قوی ندارند و به همین دلیل میون‌ها دوباره طبقه‌بندی شدند : الکترون، میون و (الکترون)نوترینو در گروه جدیدی به نام لپتون‌ها قرار گرفتند. در سال ۱۹۶۲، لئون لدرمن، ملوین شوارتز و جک اشتینبرگر با آشکارسازی برهم‌کنش‌های میون نوترینو نشان دادند که بیش از یک نوع نوترینو وجود دارد و جایزه نوبل فیزیک ۱۹۸۸ را به خود اختصاص دادند، هرجند که تا آن موقع دیگر مزه‌های مختلفی از نوترینو نظریه‌پردازی شده‌بود.
تاو نخستین بار در سری آزمایش‌هایی که در سال‌های ۱۹۷۴ تا ۱۹۷۷ توسط مارتین لوییس پرل و همکارانش در آزمایشگاه ملی لارنس برکلی و آزمایشگاه ملی شتاب‌دهنده اسلاک کشف شد.
انتظار می‌رفت که مانند الکترون و میون یک نوترینوی متناظر نیز داشته باشد. نخستین شواهد از تاو نوترینو از مشاهدات انرژی و تکانه گم‌شده در واپاشی بتای تاو در سال ۲۰۰۰ به‌دست‌آمد. این شیوه مشابه نتیجه‌گیری انجام شده از انرژی و تکانه گم‌شده در واپاشی بتا بود که منجر به کشف الکترون نوترینو شد. نخستین آشکارسازی برهم‌کنش‌های تاو در سال ۲۰۰۰ توسط گروه دونات از آزمایشگاه فرمی اعلام شد و آخرین ذره مدل استاندارد است که مستقیماً مشاهده شده‌است. البته به جز بوزون هیگز که احتمالاً در سال ۲۰۱۲ کشف شده‌بود.
اگرچه همه داده‌های کنونی با وجود سه نسل از لپتون‌ها سازگار است، برخی از فیزیکدانان در جستجو به دنبال نسل چهارم لپتون‌ها هستند. حد پایین کنونی برای جرم چنین لپتون نسل چهارمی، ۷۰۰۲۱۰۰۸۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰♠۱۰۰٫۸ GeV/c۲  درحالیکه پادنوترینوی مرتبط با آن جرمی حداقل برابر با ۷۰۰۱۴۵۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰♠۴۵٫۰ GeV/c۲ خواهد داشت.
ویژگی‌ها > اسپین و دست‌سانی

لپتون‌ها ذرات اسپین 1⁄2 هستند و به همین دلیل بنا بر قضیه اسپین-آمار، فرمیون محسوب می‌شوند و مشمول اصل طرد پاولی هستند؛ یعنی هیج دو لپتونی از یک گونه نمی‌توانند به‌طور هم‌زمان حالت‌های یکسانی داشته‌باشند. علاوه‌براین این بدان معناست که هر لپتون تنها می‌تواند دو حالت اسپین مختلف داشته باشد که بالا و پایین نام دارند.
یکی از ویژگی‌هایی که ارتباط تنگاتنگی با این موضوع دارد، ویژگی دست‌سانی است که به نوبه خود ارتباط نزدیکی با ویژگی مارپیچگی دارد که تصویر کردن آن ساده‌تر است. مارپیچگی یک ذره عبارت است از جهت اسپین آن نسبت به تکانه‌اش؛ ذراتی که اسپین و تکانه آن‌ها هم‌جهت باشد را «راست-دست» و در غیراین‌صورت «چپ-دست» می‌نامیم. وقتی ذره‌ای بدون جرم باشد، جهت تکانه آن نسبت به جهت اسپین‌اش مستقل از چارچوب خواهد بود، در حالی‌که در ذرات جرم‌دار می‌توان توسط یک تبدیل لورنتز و تغییر مارپیچگی، از ذره پیشی‌گرفت. دست‌سانی یک ویژگی فنی است (که توسط رفتار تبدیل تحت گروه پوانکاره تعریف می‌شود) که با مارپیچگی در مورد ذرات بدون جرم در توافق است (تقریباً) و برای ذرات جرم‌دار نیز به خوبی تعریف می‌شود.
از دید بسیاری از نظریه‌های میدان‌های کوانتومی— مانند الکترودینامیک کوانتومی و کرومودینامیک کوانتومی— فرمیون‌های راست‌دست و فرمیون‌های چپ‌دست یکسان هستند. اگرچه مدل استاندارد با فرمیون‌های راست‌دست و چپ‌دست رفتاری نامتقارن دارد. فقط فرمیون‌های چپ‌دست می‌توانند با نیروی هسته‌ای ضعیف برهم‌کنش داشته‌یاشند در حالی که نوترینوی راست‌دست وجود ندارد؛ که این مثالی از نقض پاریته است. در متون علمی فرمیون چپ‌دست را با یک L در پایین مشخص می‌کنند (مثلاً e−
L) و فرمیون راست‌دست نیز با R و به شیوه مشابهی نوشته می‌شود.
ویژگی‌ها > برهم‌کنش الکترومغناطیسی

یکی از ویژگی‌های بسیار مهم لپتون‌ها بار الکتریکی، Q است. بار الکتریکی میزان قدرت آن‌ها در برهم‌کنش‌های الکترومغناطیسی و میزان قدرت میدان الکتریکی تولید شده توسط ذرات را تعیین می‌کند (ن. ک. قانون کولن) و  همچنین این‌که ذره با چه قدرتی به یک میدان الکتریکی یا مغناطیسی خارجی واکنش نشان می‌دهد (ن. ک. نیروی لورنتس). هر نسل از لپتون‌ها یک لپتون با بار Q = −۱ (بار الکتریکی ذرات برحسب واحدی از بار الکترون نشان داده می‌شد) و یک لپتون با بار صفر دارد. به اولی لپتون باردار و به دومی نوترینو می‌گویند به‌طور مثال در نسل اول لپتون باردار الکترون e−
 و نوترینو الکترون نوترینو ν
e است. مثلاً نسل نخست شامل الکترون با بار الکتریکی منفی  و الکترون نوترینوی خنثی می‌شود.
در زبان نظریهٔ میدان‌های کوانتومی، برهم‌کنش الکترومغناطیسی لپتون توسط این واقعیت بیان می‌شود که ذرات با کوانتای میدان الکترومغناطیسی یعنی فوتون برهم‌کنش می‌کنند. نمودار فاینمن برهم‌کنش الکترون فوتون در چپ نشان داده شداست.
از آنجا که لپتون‌ها یک چرخش ذاتی در شکل اسپین‌شان دارند، لپتون‌های باردار میدان مغناطیسی تولید می‌کنند. گشتاور مغناطیسی μ تولید شده از فرمول زیر بدست می‌آید،
که m جرم لپتون و g فاکتور جی برای لپتون است. اولین مرتبهٔ تقریب‌زنی در مکانیک کوانتوم پیش‌بینی می‌کند که میزان فاکتور جی برای تمام لپتون‌ها برابر ۲ باشد. اگرچه تقریب‌های مرتبهٔ بالاتر آثار کوانتومی ناشی از حلقه‌های نمودارهای فاینمن، این مقدار را کمی اصلاح می‌کنند . این تصحیحات  که گشتاور دوقطبی مغناطیسی نابهنجار (en:anomalous magnetic dipole moment)نامیده می‌شوند، بسیار نسبت به جزئیات نظریه میدان کوانتومی حساس هستند و آزمون خوبی برای میزان دقت مدل استاندارد به‌شمار می‌روند. مقادیر اندازه‌گیری‌شده از طریق نظری برای تکانه دوقطبی غیرعادی مغناطیسی الکترون تا هشت رقم بامعنی با مقادیر واقعی انطباق دارند.
ویژگی‌ها > برهم‌کنش ضعیف

در مدل استاندارد، لپتون باردار چپ‌دست و نوترینو راست‌دست است و یک دوگان (ν
eL, e−
L) تشکیل می‌دهند و بیان اسپینوری در گروه واحد ویژه ایزواسپین ضعیف تقارن پیمانه‌ای به (T = ۱⁄۲) تغییر می‌کند. این بدین معنی است که این ذرات وضعیت ویژه از نتیجه ایزواسپین T۳ با ویژه مقادیر 1⁄2 و 1⁄2- خواهند داشت. لپتون راست‌دست باردار به یک اسکالر ضعیف ایزواسپینی (T = ۰) تبدیل می‌شود و در برهم‌کنش ضعیف شرکت نمی‌کند. نوترینوی راست‌دست وجود ندارد.
بار الکتریکی Q را می‌توان از نمایش ایزواسپین T۳ و ابربار ضعیف YW از طریق فرمول گل‌مان-نیشیجیما بدست آورد:
ویژگی‌ها > جرم

در مدل استاندارد (ذرات بنیادی)، لپتون‌ها در ابتدا دارای جرم نیستند اما لپتون‌های باردار (الکترون، میون و تاو) در برهم‌کنش با میدان هیگز جرم بدست می‌آورند ولی نوترینوها بدون جرم باقی می‌مانند. بی‌جرمی نوترینوها بدین معنی است که لپتون‌های باردار نمی‌توانند مانند کوارک گروه تشکیل دهند چیزی که با مشاهدات هم‌خوانی دارد.
اگرچه از آزمایش‌هایی — که مشهورترینشان نوسان نوترینو است— نتیجه گرفته‌شده‌است که نوترینوها دارای جرم هرچند بسیار اندکی هستند: احتمالاً کمتر از۷۰۰۰۲۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰♠۲ eV/c۲. این مسئله نشان‌دهنده وجود نظریه فیزیکی فراتر از مدل استاندارد است، که محبوبترین آن‌ها ساز و کار الاکلنگ است که می‌تواند توضیح دهد چرا نوترینوهای چپ‌دست در مقایسه با لپتون باردار  بسیار سبک هستند و همچنین چرا تاکنون نوترینوی راست‌دستی مشاهده نشده‌است.
ویژگی‌ها > عدد لپتونی

مقالهٔ اصلی: عدد لپتونی
به دوگان ایزواسپین ضعیف هر یک از اعضای نسل‌ها یک عدد لپتونی نسبت داده می‌شود که در مدل استاندارد پایستگی آن‌ها حفظ می‌شود.
الکترون و الکترون‌نوترینو عدد الکترونی Le = 1 دارند، در حالیکه میون و میون‌نوترینو عدد میونی Lμ = 1 و ذرات تاو و تاو نوترینو عدد تائونی Lτ = 1 داردند. پادلپتون‌ها نیز عدد لپتونی نسل لپتونی با علامت مخالف دارند.
پایستگی عددهای لپتونی به این معنی‌است که تعداد لپتون‌های هر نوع ثابت می‌ماند. از این موضوع نتیجه می‌شود که لپتون‌ها و پادلپتون‌ها باید به صورت جفت‌هایی از یک نسل پدید آیند. مثلاً فرایندهای زیر پایستگی عدد لپتونی را حفظ می‌کنند:
اما این فرایندها پایستگی را حفظ نمی‌کنند :
ولی در نوسان نوترینو مشاهده شده‌است که پایستگی عددهای لپتونی انفرادی (عدد لپتونی مختص هر نسل) نقض می‌شود. این نقض به معنی ایجاب وجود دانش فیزیک فراتر از مدل استاندارد است. پایستگی شمار کل لپتون‌ها (L) قانون قوی‌تری است و حتی در نوسان نوترینو نیز پایسته است اما این قانون نیز اندکی در آنومالی کایرال (chiral anomaly) نقض می‌شود.
فهرست ذرات

| نام ذره/پادذره | نماد | بار الکتریکی (e) | اسپین | Le | Lμ | Lτ | جرم (MeV/c۲) | زمان واپاشی (ثانیه) | واپاشی معمول |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| الکترون / پوزیترون | e−/e+ | −۱/+۱ | ۱⁄۲ | +۱/−۱ | ۰ | ۰ | ۶۹۹۹۵۱۰۹۹۸۹۱۰۰۰۰۰۰۰♠۰٫۵۱۰۹۹۸۹۱۰(۱۳) | پایدار | پایدار |
| میون / پادمیون | μ−/μ+ | −۱/+۱ | ۱⁄۲ | ۰ | +۱/−۱ | ۰ | ۷۰۰۲۱۰۵۶۵۸۳۶۶۸۰۰۰۰۰♠۱۰۵٫۶۵۸۳۶۶۸(۳۸) | ۶۹۹۴۲۱۹۷۰۱۸۹۹۹۹۹۹۹۹♠۲٫۱۹۷۰۱۹(۲۱)×۱۰−۶ | e− + νe + νμ |
| لپتون تاو / پادتاو | τ−/τ+ | −۱/+۱ | ۱⁄۲ | ۰ | ۰ | +۱/−۱ | ۷۰۰۳۱۷۷۶۸۴۰۰۰۰۰۰۰۰۰♠۱۷۷۶٫۸۴(۱۷) | ۶۹۸۷۲۹۰۶۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰♠۲٫۹۰۶(۱۰)×۱۰−۱۳ | فهرست |
| الکترون نوترینو / الکترون پادنوترینو | νe/νe | ۰ | ۱⁄۲ | +۱/−۱ | ۰ | ۰ | <۶۹۹۴۲۲۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰♠۰٫۰۰۰۰۰۲۲ | نامعلوم |  |
| میون نوترینو / میون پادنوترینو | νμ/νμ | ۰ | ۱⁄۲ | ۰ | +۱/−۱ | ۰ | <۰٫۱۷ | نامعلوم |  |
| تاو نوترینو / تاو پادنوترینو | ντ/ντ | ۰ | ۱⁄۲ | ۰ | ۰ | +۱/−۱ | <۱۵٫۵ | نامعلوم |  |
مارپیچگی‌های چپ-دست و راست-دست
برهمکنش لپتون-فوتون
هر نسل یک دوگان ایزواسپین ضعیف تشکیل می‌دهد.
محمد بن طاهر

محمد بن طاهر (درگذشت ۲۹۷ ه‍جری قمری / ۹۱۰ میلادی) ملقب به محمد خراسانی، پنجمین و واپسین حاکم دودمان طاهریان در خراسان بزرگ بود که در سال ۲۴۸ هجری از جانب خلیفهٔ عباسی، مستعین، حاکم خراسان شد و حکومت را در دست گرفت. او فرزند طاهر بن عبدالله بود.
در آغاز امر، خلیفه قصد داشت محمد بن عبدالله بن طاهر را به عنوان حاکم انتخاب کند، اما او نپذیرفت؛ خلیفه هم با وجود نارضایتی اشراف و بزرگان، محمد بن طاهر را به عنوان حاکم خراسان برگزید. خلیفه امارت‌های مرو، سرخس، خوارزم و ادارهٔ حرمین شریفین را نیز به اعضای خاندان طاهری واگذار کرد. محمد بن طاهر از ابتدا سعی می‌کرد روابط حسنه‌ای با خلیفه داشته باشد؛ به همین خاطر، هدایای بسیاری از جمله دو فیل و عطرهایی نیز از کابل برای مستعین فرستاد.
حکومت محمد با ضعف و زوال طاهریان همزمان بود. امیران ترک در بغداد بسیار قدرتمند شده بودند و سعی می‌کردند از این قدرت علیه طاهریان استفاده کنند. طبرستان از جمله شهرهایی بود که از اختیار طاهریان خارج شد. به علت رفتار ظالمانه کارگزاران طاهری در طبرستان، مردم پس از مدتی به حسن بن زید علوی، معروف «داعی کبیر»، پناه بردند. داعی کبیر هم در سال ۲۵۰ ه‍جری قمری / ۸۶۴ میلادی وارد طبرستان شد و مردم و حتی اسپهبدان جبال هم به پیشواز وی رفتند. طی جنگی که میان حسن بن زید علوی و محمد بن اوس در سال ۲۵۰ ه‍جری قمری / ۸۶۴ میلادی شکل گرفت، طاهریان به شدت شکست خوردند و طبرستان برای همیشه از نفوذ طاهریان خارج شد.
یعقوب لیث صفاری که حکومت سیستان را در دست داشت، در سال ۲۵۹ ه‍جری قمری / ۸۷۳ میلادی به بهانهٔ حضور عبدالله بن محمد بن صالح سگزی در نیشابور به شهر حمله کرد و موفق شد سرداران و بزرگان طاهری را به همراه محمد بن طاهر اسیر کند. یعقوب لیث در ۱۰ رجب سال ۲۶۲ ه‍جری قمری / آوریل ۸۷۶ میلادی در نبرد دیرالعاقول از عباسیان شکست خورد و محمد بن طاهر هم در همین حین موفق به فرار شد و دیگر هیچگاه جرئت بازگشت به خراسان را نیافت. محمد بن طاهر حدود ۱۰ سال به عنوان رئیس شرطه بغداد فعالیت کرد. وی در سال ۲۹۷ هجری قمری / ۹۱۰ میلادی درگذشت. با مرگ او حکومت طاهریان برچیده شد.
منبع‌شناسی

مقالهٔ اصلی: منبع‌شناسی طاهریان
منابع مربوط مربوط به عهد طاهریان را می‌توان به چند گروه تقسیم کرد.
منبع‌شناسی > منابع اولیه

منابع معاصر با موضوع بحث که به صورت مستقیم در سیر برخی از حوادث حضور داشتند یا با فاصلهٔ زمانی کمی به روایت آنان پرداخته‌اند را می‌توان به چند دسته تقسیم کرد که شامل تاریخ‌های عمومی و محلی می‌شود.
تاریخ بغداد اثری است در رابطه با تاریخ شهر بغداد نوشته ابوالفضل احمد بن ابی طاهر طیفور (۲۰۴ تا ۲۰۶ ه‍.ق – ۲۸۰ ه‍.ق) که در قرن سوم نگارش شده است و علاوه بر بیان تاریخ بغداد، روایاتی از خلفا و اطرافیان آنان و رویدادهای آن زمان را نیز در بر می‌گیرد. آنچه اکنون از این کتاب باقی است از ۲۰۴ ه‍.ق تا ۲۱۸ ه‍.ق را پوشش می‌دهد و می‌توان از طریق آن به اطلاعات ارزنده‌ای دربارهٔ خلفا و بزرگان دربار و زناشویی مأمون دست یافت. علاوه بر آن روایات تازه‌ای را دربارهٔ طاهر بن حسین و عده‌ای از شاعران و موسیقی‌دانان بیان می‌کند. طبری نیز برای نگارش تاریخ سلسلهٔ عباسی از این اثر بهره برده است و در نقاطی از کتاب او می‌توان به سبک یکسان دو کتاب پی برد.
تاریخ‌های عمومی سده سوم هجری با توجه به دورهٔ حکومت طاهریان از منابع معاصر و اولیه به‌شمار می‌آیند و به علت نزدیکی با جریان حوادث، حاوی اطلاعات مفیدی در این زمینه هستند.
تاریخ طبری: از جملهٔ این منابع می‌توان به تاریخ طبری اثر محمد بن جریر طبری (۲۲۴–۳۱۰ ه‍.ق) اشاره کرد که در قرن سوم به نگارش درآمده است. این کتاب، تاریخ را از زمان خلقت آدم شروع می‌کند و سپس به نقل داستان پیامبران و پادشاهان قدیمی می‌پردازد. در بخش بعدی کتاب، طبری به نقل تاریخ پادشاهان ساسانی و سپس زندگی پیامبر اسلام، محمد، می‌پردازد. در این کتاب وقایع پس از شروع تاریخ اسلامی (مقارن با هجرت به مدینه) به ترتیب سال تنظیم شده است و تا سال ۳۰۲ ه‍.ق/۹۱۵ م را در بر می‌گیرد. کتاب مزبور در باب روایت حوادث تاریخی دقت و توجه به جزئیات را مدنظر قرار داده و به صورت مفصل به شرح وقایع پرداخته است.
تاریخ یعقوبی تاریخی عمومی است که در قرن سوم هجری توسط احمد یعقوبی (درگذشت ۲۸۴ هـ) تألیف شده است. این کتاب مشتمل بر چند بخش است که در بخش نخست تاریخ جهان پیش از اسلام مربوط به انبیا و ملل گوناگون را شرح می‌دهد و در بخش بعد، تاریخ اسلام از ولادت محمد، پیامبر اسلام تا خلافت معتمد عباسی (۲۷۹ ه‍.ق/۸۹۲ م) را شرح می‌دهد. کتاب شامل اطلاعات جغرافیایی است و در رابطه با سازمان اداری و تشکیلاتی قرون دوم و سوم نیز نکاتی را بیان می‌کند.
انساب الاشراف کتابی است در باب تاریخ و انساب عرب و مشاهیر آن در قرن سوم هجری و توسط احمد بلاذری (درگذشت ۲۷۸–۲۷۹) تألیف شده است. کتاب با معرفی انساب پیامبران آغاز می‌گردد و پس از رسیدن به نسب اعراب، ترتیب انساب و تیره‌هایشان را شرح می‌دهد و در ضمن آنان به شرح تاریخ آن می‌پردازد که به فهم آن زمینهٔ تاریخی یاری می‌رساند. کتاب همچنین شامل مطالبی پیرامون شرح ایام عرب و پس از آن با ذکر چندین بخش، اخبار خلفای اموی، عباسی و امرای آنان را روایت می‌کند.
پیشینهٔ پدران محمد > نخستین طاهریان

بر اساس روایاتی که مطرح شده است، رزیق، جد طاهر، از موالی طلحه بن عبدالله خزاعی معروف به طلحه الطلحات بوده که این شخص امارت سیستان را در اواخر سدهٔ اول هجری/ هفتم میلادی یا اوایل حکومت عباسیان، بر عهده داشته است. مصعب، نیای طاهر، نیز در آغاز جنبش عباسیان به آنان پیوست و به عنوان دبیر در خدمت یکی از داعیان عباسی به نام سلیمان بن کثیر خزاعی درآمده است. پس از پیروزی عباسیان، مصعب به پاداش خدمات خود و خاندانش از سوی عباسیان، امارت هرات و پوشنگ را عهده‌دار گردید. در سال ۱۶۰ هجری/ ۷۷۶ میلادی که مصادف با خلافت مهدی عباسی بود، در نواحی تحت حکومت مصعب، شورشی به رهبری یوسف بن ابراهیم ثقفی صورت گرفت که به سبب آن مصعب از قلمرو خود رانده شد. اما در دورهٔ هارون الرشید و به فرمان او، حکومت پوشنگ به حسین، پدر طاهر، واگذار گردید. پس از پدر نیز، طاهر عهده‌دار این سمت گشت.
پیشینهٔ پدران محمد > طاهریان خراسان > طاهر بن حسین و تشکیل حکومت طاهریان

پس از مرگ هارون الرشید و نمودار شدن اختلاف و درگیری میان مأمون و امین بر سر خلافت، طاهر عهده‌دار وظایف سنگین تری از سمت مأمون گشت و به کنشگری فعال و عنصری مهم در روند تصاحب قدرت توسط مأمون تبدیل گشت. وی پس از شکست علی بن عیسی، به همراهی هرثمه بغداد را تا سال ۱۹۸ هجری/ ۸۱۳ میلادی محاصره کرد و در محرم همین سال با افزایش حملات خود موفق شد بغداد را فتح کند. سرانجام به علت تمایل مأمون برای واگذاری خراسان به طاهر و همچنین تلاش بی‌وقفهٔ طاهر، حکومت خراسان بزرگ و ایالات شرقی در سال ۲۰۵ هجری / ۸۲۱ میلادی به طاهر واگذار شد. طاهر که مترصد فرصتی مناسب برای اعلام استقلال بود، تنش موجود را دستاویزی قرار داد و یک سال و شش ماه پس از حکومت خود بر خراسان، در سال ۲۰۷ هجری/ ۸۲۲ میلادی با حذف نام خلیفه از خطبهٔ نماز جمعه، استقلال حکومت خود را اعلام کرد. طاهر در همان شبی که نام مأمون را از خطبه حذف کرد یا مدت کوتاهی پس از آن در سال ۲۰۷ هجری/ ۸۲۲ میلادی، درگذشت.
پیشینهٔ پدران محمد > طاهریان خراسان > حکمرانی طلحه بن طاهر

پیرامون انتخاب عبدالله یا طلحه به حکومت خراسان دو گروه گزارش از منابع برجای مانده است. بر اساس نخستین گروه از گزارش‌ها و بنابر نقل ابن اثیر، مأمون تمامی کارها و مسئولیت‌های طاهر را بر عهدهٔ عبدالله، فرزندش، قرار داد که او طلحه را به جانشینی خود در خراسان منصوب کرد اما «طلحه به نام خود با مأمون مکاتبه می‌کرد و نام عبدالله را نمی‌برد» اما طبق گروه دوم از گزارش‌ها، طلحه برای جانشینی طاهر برگزیده شد؛ زیرا مأمون در راستای سرکوب شورش نصر بن شبث و آرام کردن بحران‌های غرب به شخصیت عبدالله بن طاهر نیاز داشت و علاوه بر آن، با توجه به مشکلات و پیشامدهای خراسان و لزوم اتخاذ تصمیمی سریع برای امارت آن ناحیه، حضور سریع عبدالله در خراسان میسر نبود و در نتیجه طلحه بن طاهر در سال ۲۰۷ هجری / ۸۲۲ میلادی، به حکومت خراسان منصوب شد. بررسی سراسر دوران حکومت طلحه بر خراسان، نمایانگر نبردهای پیاپی او با خوارج و رهبر آنان، حمزه بن آذرک، است. طلحه مدتی پس از مرگ حمزه آذرک، سه روز مانده از ربیع‌الاول سال ۲۱۳ هجری / مه ۸۲۸ میلادی، به‌طور ناگهانی در بلخ وفات یافت و در همان شهر نیز به خاک سپرده شد.