جناح اصلاح‌طلبان

با جناح چپ جمهوری اسلامی ایران، جبهه اصلاحات ایران، یا حزب اصلاح‌طلبان اشتباه نشود.
| جناح اصلاح‌طلبان | جناح اصلاح‌طلبان |
| --- | --- |
رهبر: سید محمد خاتمی
پیشین: جناح چپ جمهوری اسلامی ایران
فراکسیون پارلمانی: —
مرام سیاسی: خیمه بزرگ اصلاح‌طلبی پسااسلام‌گرایی جمهوری‌خواهی مردم‌سالاری اسلامی اصلاح‌گری دینی
طیف سیاسی: میانه‌رو
دین: اسلام
سهم جناح در قدرت سیاسی: سهم جناح در قدرت سیاسی
رهبری: رهبری
رئیس مجلس خبرگان رهبری: خیر 
مجلس خبرگان رهبری: ۲ از ۸۸ (۲٪) 
رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام: خیر 
قوه مجریه: قوه مجریه
رئیس‌جمهور: بله 
وزیران، معاونان و دستیاران رئیس‌جمهور: ۸ از ۳۴ (۲۴٪) 
قوه مقننه: قوه مقننه
رئیس مجلس: خیر 
مجلس شورای اسلامی: ۴۰ از ۲۹۰ (۱۴٪) 
دبیر شورای نگهبان: خیر 
شورای نگهبان: ۰ از ۱۲ (۰٪) 
قوه قضائیه: قوه قضائیه
رئیس قوه قضائیه: خیر 
 :  
سیاست در ایران حزب‌ها انتخابات: سیاست در ایران حزب‌ها انتخابات
اصلاح‌طلبان، یکی از دو جناح سیاسی اصلی در بین گروه‌های داخل حکومت ایران به‌شمار می‌رود. این جناح پس از واقعه دوم خرداد، از دل بخشی از جناح چپ جمهوری اسلامی متولد شد که در تفکرات خود تجدید نظر کرده بودند و لیبرالیسم اسلامی را جایگزین چپ اسلامی کرده بودند و همراه با اعضای جناح راست مدرن خود را اصلاح طلب نامیدند و جناحی جدید در ایران تشکیل دادند که حاصل اتحاد چپ های اسلامی سابق و راست های مدرن مانند حزب کارگزاران سازندگی بود. گرچه در مقایسه با مفهوم تاریخی «اصلاح‌طلبی نو»، «محافظه‌کار» دانسته می‌شوند. میرحسین موسوی تلاش داشت تا جناح چپ که اصلاح طلبان قبلاً متعلق به آن بودند را احیا کند اما موفق نشد.
پس از ریاست‌جمهوری اکبر هاشمی رفسنجانی در سال ۱۳۶۸ و با پیروزی در انتخابات هفتمین دورهٔ ریاست جمهوری سال ۱۳۷۶ و ریاست‌جمهوری سید محمد خاتمی با بیش از ۲۰ میلیون رأی، که سید محمد خاتمی به ریاست جمهوری رسید و آن انتخابات از جانب اصلاح‌طلبان حماسه دوم خرداد نامیده شد که اصلاح‌طلبان توانستند وارد عرصهٔ حاکمیت شوند و پس از آن، اکثریت مجلس ششم و نخستین شورای شهر تهران را نیز به دست آوردند. این جریان به دلیل پیروزی در انتخابات دوم خرداد به جبههٔ دوم خرداد مشهور شد و به مدت ۸ سال کنترل دولت و همچنین ۴ سال، اکثریت نمایندگان مجلس ششم را در اختیار داشت.
افول قدرت اصلاح‌طلبان و قدرت گرفتن اصول‌گرایان از انتخابات دومین دورهٔ شوراهای شهر و روستا آغاز شد و سپس در انتخابات مجلس هفتم در نهایت با پیروزی محمود احمدی‌نژاد در انتخابات نهمین دورهٔ ریاست جمهوری در سال ۱۳۸۴ به اوج رسید.
انتخابات یازدهمین دورهٔ ریاست جمهوری سال ۱۳۹۲ و پیروزی حسن روحانی اعتدال‌گرا که نامزد مورد حمایت اصلاح‌طلبان نیز بود، اصلاح‌طلبان راستگرا را به قدرت بازگرداند اما نیروهای اصلاح طلب چپ‌گرا همچنان در حاشیه ماندند.
گفته می‌شود که ناکارآمدی دولت دوم حسن روحانی باعث شد اصلاح‌طلبان مقبولیت خود را تا حد زیادی از دست بدهند همچنین انتخابات سیزدهمین دوره ریاست جمهوری سال ۱۴۰۰ و پیامدهای آن از جمله تحریم انتخابات و شرکت نکردن اکثریت واجدین شرایط در انتخابات و پیروزی سید ابراهیم رئیسی که نامزد مورد حمایت اصول‌گرایان بود، باعث شد جریان اصلاحات بیش از پیش قدرت خود را از دست دهد.
چهاردهمین انتخابات ریاست جمهوری ایران ۱۴۰۳ و با پیروزی مسعود پزشکیان اصلاح‌طلب، تصور می‌شد که اصلاح‌طلبان چپ‌گرا بعد از ۱۹ سال دوباره به قدرت بازگشته‌اند و این انتخابات از طرف اصلاح‌طلبان حماسه ۱۵ تیر نامیده شد. اما از آنجایی که اکثریت اعضای کابینه مسعود پزشکیان، به ویژه در پست های کلیدی مانند وزارت اقتصاد، به جناح راست جبهه اصلاحات و حزب کارگزاران تعلق داشتند، مشخص شد که تصور بازگشت اصلاح‌طلبان چپگرا به قدرت تا حد زیادی غلط بوده است. با این حال در میان وزرای وی، احمد میدری، به دلیل اشاراتش به سوسیال دموکراسی و لزوم اصلاح نظام سرمایه‌داری، به عنوان تنها اصلاح طلب چپگرا در کابینه مسعود پزشکیان شناخته می‌شود.
سید محمد خاتمی