stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
قبرس
تاریخ

مقالهٔ اصلی: تاریخ قبرس
در متون تاریخی باستان، از قبرس با نام آلاشیا (آلاسیا) یاد شده است. این نام در اسناد اکدی، مصری و هیتی ذکر شده و بیشتر به دلیل ذخایر غنی مس جزیره شهرت داشته است. آلاشیا به عنوان یکی از مهم‌ترین مراکز تولید و صادرات مس در جهان باستان شناخته می‌شد و نقشی حیاتی در تجارت مدیترانه ایفا می‌کرد.
قبرسی‌ها برای اولین بار در هزاره چهارم پیش از میلاد، به ساخت ابزار مسی روی آوردند. یکی از پایه‌های اقتصادی امپراتوری هیتی‌ها ذخایر مس جزیره قبرس بود.
قبرس جزیره‌ای است که در طول تاریخ در تصرف ایرانیان، رومی‌ها، یونانی‌ها، مصری‌ها، امپراتوری عثمانی و سرانجام انگلیسی‌ها بوده است؛ اما پس از جنگ جهانی دوم انگلیس به علت ضعف اقتصادی و کاهش نفوذ جهانی از این جزیره خارج شد. سپس رهبران سه کشور انگلیس، یونان و ترکیه به همراه رهبران دو بخش قبرس در ۱۱ فوریه ۱۹۵۹ پیمانی را امضا کردند که به موجب آن مسائل جزیره به نسبت ۷ به ۳ میان یونانی‌تبارها و ترک‌تبارها تقسیم شد.
قبرس در سال ۱۹۶۰ استقلال خود را از بریتانیا کسب کرد و حکومت مستقل قبرس بر پایه مشارکت جوامع ترک و یونانی در اداره امور این جزیره اعلام موجودیت کرد و بریتانیا، یونان و ترکیه حق حاکمیت دولت قبرس را تضمین کردند.
در دسامبر ۱۹۶۳، نمایندگان ترک در پی اختلاف بر سر نحوهٔ اجرای این توافق از دولت قبرس بر اثر حادثه کریسمس خونین از قبرس اخراج شدند. با آغاز عملیات نظامی یونانی‌های این جزیره، ترک‌های قبرس کشور را ترک کردند و این سرآغاز درگیری‌های قومی میان ترک‌ها و یونانی‌ها در این جزیره بود که برای ۱۱ سال ادامه پیدا کرد. و در پی بروز درگیری بین دو طرف، سازمان ملل متحد در سال ۱۹۶۴ یک نیروی پاسدار صلح را به این جزیره اعزام داشت که مأموریت آن تا کنون تمدید شده است. در این درگیری‌ها طرف ترک تلفات سنگین‌تری را متحمل شد و حدود ۴۵ هزار نفر که یک پنجم جمعیت ترک‌ها را شامل می‌شد آواره شدند. این افراد در حدود ۱۰ سال تا پیش از حمله سال ۱۹۷۴ ترکیه به قبرس به صورت پناهنده زندگی می‌کردند. تا اواخر سال ۱۹۶۰ تنش ادامه پیدا کرد و در طی این مدت حدود ۲۶۰ هزار نفر از ترک‌های قبرسی مجبور به ترک خانه‌های خود و مهاجرت به کشورهای دیگر شدند.
در سال ۱۹۷۴، دولت سراسقف ماکاریوس سوم، رئیس‌جمهور وقت قبرس، در کودتایی به رهبری نیکوس سامپسون با هدف پیوستن قبرس به یونان و تحریک حکومت نظامیان یونان سرنگون شد. این کودتا توسط ارتش یونانی‌قبرسی با حمایت دولت یونان صورت گرفت. ترکیه، با استناد به موقعیت خود به عنوان یکی از قدرت‌های ضامن در توافق‌نامه‌های بین‌المللی، به حمایت از ترک‌های قبرس برخاست و یگان‌های ارتش خود را در شمال قبرس مستقر کرد که عملاً باعث تقسیم جزیره شد. بحران قبرس به طور رسمی از دهه ۱۹۵۰ آغاز شد، زمانی که تنش‌ها بین ترک‌های قبرس و یونانی‌های قبرس بالا گرفت. این بحران از عواملی چون تفاوت‌های قومی، مذهبی و ملی‌گرایی ناشی شد، از جمله جنبش انوسیس که هدفش پیوستن قبرس به یونان بود. در نهایت، این بحران منجر به درگیری‌های شدیدتر و تقسیم جزیره شد. پس از حمله ترکیه و اعلام استقلال جمهوری ترک قبرس شمالی در ۱۹۸۳ که فقط از سوی ترکیه به رسمیت شناخته می‌شود، بحران وارد فاز جدیدی شد.
جغرافیا

مقالهٔ اصلی: جغرافیای قبرس
قبرس، پس از سیسیل و ساردنی، سومین جزیره بزرگ دریای مدیترانه است. درازای جزیره قبرس در طولانی‌ترین شکل خود ۲۴۰ کیلومتر و پهنای آن در عریض‌ترین حالت، ۱۰۰ کیلومتر است. کرانه‌های ترکیه در ۷۵ کیلومتری شمال قبرس قرار دارند. منابع مختلف، قبرس را از دید جغرافیایی، گاه جزئی از اروپا، گاه بخشی از غرب آسیا و گاه در خاورمیانه به‌شمار آورده‌اند.
در جزیره قبرس دو رشته‌کوه اصلی خودنمایی می‌کنند، کوهستان ترودوز و کوهستان کوچکتر کیرنیا. دشت مرکزی میان این رشته‌کوه، مسائوریا نام دارد. این دشت توسط رودخانه پدیه‌ئوس آبیاری می‌شود که طولانی‌تر رود جزیره نیز هست. کوه‌های ترودوس بیشتر مناطق جنوب و غربی قبرس را دربر می‌گیرند و کمابیش نیمی از جزیره در اختیار این کوهستان است. بلندترین نقطه در قبرس، کوه المپوس است که در مرکز کوهستان ترودوس واقع شده و ۱۹۵۲ متر ارتفاع دارد. کوهستان کم‌پهناتر کیرنیا که در امتداد کرانه‌های شمالی جزیره قرار گرفته به نسبت ترودوس مساحت بسیار کمتری را اشغال کرده و بلندی‌های آن نیز کم‌ارتفاع‌ترند. بلندترین نقطه کیرنیا ۱۰۲۴ متر بالاتر از سطح دریا است. جزیره قبرس از نظر زمین‌شناختی بخشی از صفحه آناتولی به‌شمار می‌آید.
قبرسی‌های یونان در بخش جنوبی و قبرسی‌های ترکیه در بخش شمالی قبرس قرار دارند که با مرزی به نام «خط سبز» تفکیک شده‌اند که تا نیکوزیا (لفگوشا) کشیده می‌شود؛ و پایتخت قبرس شمالی و جنوبی را به دو بخش تقسیم می‌کند. در حال حاضر پنج تقاطع مرزی وجود دارد که ۲۴ ساعته برای عبور و مرور شهروندان باز است.
جغرافیا > اقلیم

قبرس دارای تابستان‌های گرم و خشک و زمستان‌های معتدل است. حدود ۱۲٪ زمین‌های آن زیر کشت بوده و در آن مرکبات، سیب‌زمینی، گندم، زیتون و جو به عمل می‌آید. پرورش گوسفند، بز و خوک نیز رایج است.
تقسیمات کشوری

جمهوری قبرس به شش استان تقسیم شده است. نام این استان‌ها فاماگوستا، گیرنه، لارناکا، لیماسول، نیکوزیا، و پافوس است.
ناحیه نیکوزیا
ناحیه لیماسول
ناحیه لارناکا
ناحیه پافوس
ناحیه فاماگوستا
ناحیه کایرنیا
| ناحیه> فارسی | ناحیه> یونانی | ناحیه> ترکی | مرکز | جمعیت |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ناحیه نیکوزیا | Λευκωσία | Lefkoşa | نیکوزیا | ۳۲۶٬۹۸۰ |
| ناحیه لیماسول | Λεμεσός | Limasol | لیماسول | ۲۳۵٬۳۳۰ |
| ناحیه لارناکا | Λάρνακα | Larnaka | لارناکا | ۱۴۳٬۱۹۲ |
| ناحیه پافوس | Πάφος | Baf | پافوس | ۸۸٬۲۷۶ |
| ناحیه فاماگوستا | Αμμόχωστος | Gazimağusa | فاماگوستا | ۴۶٬۶۲۹ |
| ناحیه کایرنیا | Κερύvεια | Girne | کایرنیا | — |
سیاست

جزیره قبرس در پی اختلاف بین آتن و آنکارا در سال ۱۹۷۴ و پس از درگیری‌های نظامی بین دو کشور به دو بخش ترک‌نشین (شمالی) و یونانی‌نشین (جنوبی) تجزیه شد.
بخش جنوبی و یونانی‌نشین قبرس به عنوان یک کشور مستقل توسط سازمان ملل متحد به رسمیت شناخته می‌شود و عضو اتحادیه اروپا است، ولی بخش شمالی (ترک‌نشین) جزیره قبرس فقط توسط ترکیه به عنوان یک کشور به رسمیت شناخته شده است.
از سال ۱۹۷۴ تاکنون تمام تلاش‌های سازمان ملل متحد و دیگر مجامع بین‌المللی برای حل مسئله قبرس و وحدت مجدد دو بخش این جزیره که یکی از مشکلات اصلی و اختلافات بین آتن و آنکارا محسوب می‌شود، به بن‌بست خورده است.
طی سال‌های ۲۰۱۶ و ۲۰۱۷ میلادی سازمان ملل متحد دور جدیدی از تلاش دیپلماتیک را برای به نتیجه رساندن مذاکرات وحدت قبرس پیش برد و پس از گفتگوی مستمر در سوئیس، دور نهایی این مذاکرات از صبح پنجشنبه ۶ ژوئیه ۲۰۱۷ با میانجیگری مستقیم آنتونیو گوترش دبیرکل سازمان ملل متحد و با حضور رؤسای دولت دو بخش یونانی و ترک‌نشین قبرس آغاز شد و تا ساعت ۳ بامداد جمعه ۷ ژوئیه ادامه یافت. گوترش طی این دور از میانجی‌گری تلاش کرد تا نیکوس آناستاسیادیس رئیس دولت بخش یونانی و مصطفی آکینچی رئیس دولت بخش ترک‌نشین را برای دست یابی به توافق نهایی مجاب کند. این گفتگوها روز جمعه با شکست مواجه شد و آنتونیو گوترش پس از پایان مذاکرات در یک نشست خبری گفت: «بسیار متأسفم که بگویم با وجود تعهد و تلاش همه هیئت‌های مذاکره کننده و دیگر طرف‌ها … کنفرانس قبرس بدون رسیدن به نتیجه پایان یافت.»
مایک پنس معاون رئیس‌جمهوری ایالات متحده نیز از طریق تلفن با طرفین گفتگو کرد و از آن‌ها خواست همه تلاش خود را برای «استفاده از این فرصت تاریخی» و رسیدن به توافق نهایی بر سر وحدت این جزیره واقع در دریای مدیترانه بکنند.
با وجود شکست آخرین دور مذاکرات در ژوئیه ۲۰۱۷ اسپن بارت آید مشاور ویژه سازمان ملل متحد در امور قبرس در مقام خود باقی خواهد ماند و به تلاش‌های خود برای از سرگیری گفتگوها با هدف وحدت دوباره قبرس همچنان ادامه خواهد داد.
اقتصاد

اقتصاد جزیره قبرس از آغاز استقلال مبتنی بر نظام بازار آزاد بوده است.
صادرات عمدهٔ قبرس شامل: محصولات کشاورزی (گندم. جو. سیب زمینی. و مرکبات). میوه‌های مختلف
. تنباکو. محصولات صنعتی. انواع پوشاک. کفش و صنایع دستی بوده است.
واردات عمده نیز شامل: مواد خوراکی. دام زنده. نفت و فراورده‌های شیمیایی می‌باشد.
در شهریورماه ۱۳۹۶ خبر رسید که دولت بخش یونانی‌نشین قبرس در آب‌های اطراف این جزیره در دریای مدیترانه یک مخزن ۲۸ میلیارد متر مکعبی گاز طبیعی کشف کرده است. این میزان گاز کشف شده معادل مصرف هفت‌ماهه ترکیه است اما برای جزیره کوچک و کم جمعیت قبرس ذخیره قابل توجهی به‌شمار می‌آید. شرکت‌هایی که به نام قبرس در منطقه فعالیت می‌کنند، برای کشف ذخایر بزرگتر در اطراف این کشور و در آب‌های دریای مدیترانه در تلاش هستند.
قبرس در سال ۲۰۱۳ قوانین خود در رابطه با دریافت تابعیت را تغییر داد. طبق این قوانین جدید، متقاضیان لازم نیست ثابت کنند که به زبان محلی سخن می‌گویند یا برای زمانی طولانی در این جزیره ساکن بوده‌اند. یک سرمایه‌گذاری مسکن دو میلیون یورویی یا دو و نیم میلیون یورویی در حوزه شرکت‌ها یا اوراق قرضه دولتی کفایت می‌کند. طی چند سال، صدها ثروتمند روس و اوکراینی، از جمله شماری از مظنونان به فساد مالی، از طریق برنامه مناقشه‌برانگیز صدور روادید، از دولت قبرس گذرنامه گرفته و بدین‌ترتیب عملاً امکان ورود همیشگی به کشورهای امضاکنندهٔ توافق‌نامه شنگن را یافته‌اند. دولت نیکوزیا از سال ۲۰۱۳ میلادی بمعامله گذرنامه بیش از ۴ میلیارد یورو درآمد داشته است. تنها در سال ۲۰۱۶ بیش از ۴۰۰ گذرنامه به این شکل در قبرس فروخته شده‌اند.
مردم و فرهنگ

بر پایه آمارهای پذیرفته شده ۷۷٪ یونانی‌تبار، ۱۸٪ ترک‌تبار و ۲٪ نیز از دیگر اقلیت‌های مسیحی (مارونی، کاتولیک لاتینی و ارمنی) هستند.
یک معدن مس در قبرس
دید قبرس از بالا
دشت مرکزی مسائوریا بین دو رشته‌کوه اصلی قبرس
روابط سه جانبه قبرس، اسرائیل و یونان در سال ۲۰۲۳ میلادی
نقشه‌ای تاریخی از قبرس، نگاشته پیری رئیس.
دو مرد قبرسی در حال نعل کردن الاغ، سال ۱۹۰۰. الاغ‌های قبرسی در ایران شهرت بسیاری پیدا کرده‌اند.
گودو (موتور بازی)

| 0 | 1 |
| --- | --- |
نماگرفتی از ویرایشگر در گودو ۳٫۴: نماگرفتی از ویرایشگر در گودو ۳٫۴
نویسنده(های)اصلی: خوان لینیتسکی آریل منزور
انتشار اولیه: ۱۴ ژانویه ۲۰۱۴؛ ۱۱ سال پیش (۲۰۱۴-14}})
انتشار پایدار: 4.4     /    ۳ مارس ۲۰۲۵؛ خطا: ناتوان در تجزیهٔ پارامتر اول در قالب تاریخ یا زمان. (۳ مارس ۲۰۲۵-خطا: زمان نامعتبر}})
 :  
مخزن: github.com/godotengine/godot  
نوشته‌شده با: C++
سیستم‌عامل: مایکروسافت ویندوز، مک‌اواس، لینوکس، اندروید، وب، فری‌بی‌اس‌دی، نت‌بی‌اس‌دی، اوپن‌بی‌اس‌دی
پلت‌فرم: § پلتفرم‌های پشتیبانی شده را ببینید
حجم: ۲۸–۱۸۹٫۳ مگابایت (متفاوت بر اساس سیستم عامل)
در دسترس به: ۳۶ زبان
فهرست زبان‌هاعربی، اسپانیایی آرژانتینی، پرتغالی برزیل، بلغاری، کاتالان، چک، هلندی، انگلیسی، اسپرانتو، فنلاندی، فرانسوی، گالیسی، آلمانی، یونانی، عبری، مجارستانی، اندونزیایی، ایتالیایی، ژاپنی، کره‌ای، لتونیایی، مالایی، نروژی بوکمال، فارسی ، لهستانی، پرتغالی، رومانیایی، روسی، اسلواکی، چینی ساده، اسپانیایی، سوئدی، تایلندی، چینی سنتی، ترکی، اوکراینی، ویتنامی: فهرست زبان‌هاعربی، اسپانیایی آرژانتینی، پرتغالی برزیل، بلغاری، کاتالان، چک، هلندی، انگلیسی، اسپرانتو، فنلاندی، فرانسوی، گالیسی، آلمانی، یونانی، عبری، مجارستانی، اندونزیایی، ایتالیایی، ژاپنی، کره‌ای، لتونیایی، مالایی، نروژی بوکمال، فارسی ، لهستانی، پرتغالی، رومانیایی، روسی، اسلواکی، چینی ساده، اسپانیایی، سوئدی، تایلندی، چینی سنتی، ترکی، اوکراینی، ویتنامی
نوع: موتور بازی
مجوز: پروانه ام‌آی‌تی
وبگاه: godotengine.org 
ویکی‌کتاب دارای کتابی پیرامون موضوع  است
گودو (‎/ˈɡɒdoʊ/‎; انگلیسی: Godot) که به گودوت نیز مشهور است، یک موتور بازی چندبستری، آزاد و متن‌باز می‌باشد که تحت پروانه ام‌آی‌تی منتشر شده‌است. گودو در ابتدا توسط توسعه‌دهندگان نرم‌افزار آرژانتینی، خوان لینیتسکی و آریل منزور برای چندین شرکت در آمریکای لاتین پیش از انتشار عمومی آن در سال ۲۰۱۴، توسعه داده شد. محیط توسعهٔ این موتور بازی‌سازی برروی بسیاری از سیستم‌عامل‌ها قابل اجرا بوده و می‌تواند به چندین بستر دیگر خروجی بگیرد. گودو برای ایجاد بازی‌های ۲بعدی و ۳بعدی طراحی شده‌است که هدف آنها بسترهای رایانهٔ شخصی، تلفن همراه و وب می‌باشد، همچنین گودو می‌تواند برای توسعهٔ نرم‌افزارهای غیربازی از جمله ویرایشگرها نیز استفاده شود.
ویژگی‌ها

گودو به توسعه‌دهندگان بازی‌های ویدئویی اجازه می‌دهد تا بازی‌های سه‌بعدی و دوبعدی را با استفاده از چندین زبان برنامه‌نویسی مانند سی‌شارپ، سی‌پلاس‌پلاس و جی‌دی‌اسکریپت ایجاد کنند. گودو برای آسان‌سازی تجربه توسعه، از سلسله مراتبی شامل گره‌ها (Node) استفاده می‌کند. کلاس‌ها (Class) می‌توانند از گره‌ای پایه گرفته شوند تا نوع گره‌های تخصصی‌تری ایجاد کنند که ویژگی‌ها و رفتارهای گره پایه را به ارث می‌برند. گره‌ها در داخل «صحنه‌ها» (Scene) سازمان‌دهی می‌شوند که قابل استفاده مجدد، قابل نمونه، ارثی و گروه‌های تودرتو از گره‌ها هستند. همه منابع بازی، از جمله اسکریپت‌ها و دارایی‌های گرافیکی، به‌عنوان بخشی از سیستم فایل رایانه ذخیره می‌شوند (و نه در پایگاه داده). این راه حل ذخیره‌سازی برای تسهیل همکاری بین تیم‌های توسعه بازی با استفاده از سیستم‌های کنترل نسخه نرم‌افزار در نظر گرفته شده‌است.
ویژگی‌ها > پلتفرم‌های پشتیبانی شده

این موتور از استقرار در چندین پلتفرم پشتیبانی می‌کند و اجازه می‌دهد تا تنظیمات فشرده‌سازی بافت و وضوح را برای هر پلتفرم مشخص کنید. نسخهٔ وبگاه تنها برای پلتفرم‌های ویرایشگر فایل‌های باینری ارائه می‌دهد و خروجی گرفتن از پروژه‌ها به پلتفرم‌های دیگر، در ویرایشگر گودو انجام می‌شود.
ویرایشگر گودو که برای ساخت بازی‌های گودو استفاده می‌شود، از پلتفرم‌های زیر پشتیبانی می‌کند:
پلتفرم‌های دسکتاپ لینوکس، مک‌اواس، ویندوز، اندروید و وب و توزیع در وب‌سایت‌های استیم و ایتچ.
پلتفرم وب اچ‌تی‌ام‌ال۵، وب‌اسمبلی همراه با ویرایشگر وب.
گوشی‌های اندروید و تبلت‌ها (در دسترس از گودو ۳٫۵).
همچنین از بی‌اس‌دی نیز پشتیبانی می‌شود، اما باید به‌صورت دستی کامپایل شود.
گودو از خروجی‌گیری پروژه‌ها به پلتفرم‌های بیشتر، از جمله همه پلتفرم‌های ویرایشگر پشتیبانی می‌کند. پلتفرم‌هایی که در حال حاضر از گودو ۴٫۰ پشتیبانی می‌شوند:
پلتفرم‌های موبایل اندروید، آی‌اواس
پلتفرم‌های کنسول پلی‌استیشن ۴، پلی‌استیشن ۵، اکس‌باکس وان، اکس‌باکس سری اکس/اس، نینتندو سوئیچ
پلتفرم‌های دسکتاپ لینوکس، مک‌اواس، مایکروسافت ویندوز (یونیورسال ویندوز پلتفرم)، بی‌اس‌دی (باید به‌صورت دستی کامپایل شود)
پلتفرم‌های وب اچ‌تی‌ام‌ال۵, وب‌اسمبلی.
پلتفرم‌های واقعیت مجازی/توسعه یافته (Extended) اچ‌تی‌سی وایو، والو ایندکس، آکیولوس ریفت، آکیولوس گو، آکیولوس کوئست، همه هدست‌های ام‌آر مایکروسافت، ای‌آرکیت اپل و بسیاری دیگر.
موتور گودو را می‌توان برروی کنسول‌ها اجرا کرد، اما بیشتر کنسول‌های پرطرفدار به‌طور رسمی از آن پشتیبانی نمی‌کنند، زیرا آنها اجازه نمی‌دهند که کدهای خاص پلتفرم‌شان تحت مجوز منبع‌باز منتشر شود. بازی‌های را می‌توان به کنسول‌ها از طریق شرکت‌های شخص ثالث پورت کرد. یک شرکت تجاری که توسط برخی اعضای رهبری گودو تأسیس شده، اعلام کرده‌است تا طرح‌هایی برای خدمات پورت کردن بازی‌های گودو ۴٫۰ به پلتفرم‌های مایکروسافت، نینتندو و سونی ارائه دهد.
برای معماری‌های سی‌پی‌یو، گودو به‌طور رسمی از x86 در تمام پلتفرم‌های دسکتاپ (۳۲ بیتی و ۶۴ بیتی در صورت وجود) و از ای‌آرام در مک‌اواس، پلتفرم‌های موبایل و پلتفرم‌های مستقل آکیولوس (۳۲ بیت و ۶۴ بیت در صورت وجود) به‌طور رسمی پشتیبانی می‌کند. پلتفرم وب از وب‌اسمبلی ۳۲ بیتی استفاده می‌کند. پشتیبانی از لینوکس ای‌آرام، ریسک پنج و پاورپی‌سی غیررسمی و آزمایشی است.
ویژگی‌ها > اسکریپت‌نویسی

گودو از انواع زبان‌های برنامه‌نویسی از جمله زبان یکپارچه جی‌دی‌اسکریپت (GDscript)، C++ و C# برای ساخت بازی پشتیبانی می‌کند. افزون بر این، گودو شامل یک آسان‌ساز برای ایجاد پیوند با زبان‌های دیگر به‌نام جی‌دی‌نِیتیو (GDNative) می‌باشد. زبان‌های رسمی پشتیبانی شدهٔ جی‌دی‌نیتیو، شامل C و C++ می‌باشند. زبان‌های پشتیبانی شده توسط جامعه عبارتند از راست، نیم، هسکل، کلوژر، سوئیفت، و دی. همچنین برنامه‌نویسی دیداری نیز از طریق زبان داخلی ویژوال‌اسکریپت پشتیبانی می‌شد که برای معادل دیداری جی‌دی‌اسکریپت طراحی شده بود. ویژوال اسکریپتینگ از موتور اصلی در گودو ۴٫۰ حذف شد. بازی‌هایی که در مرورگر اجرا می‌شوند می‌توانند با کد جاوا اسکریپت مرورگر ارتباط برقرار کنند.
ویرایشگر گودو شامل یک ویرایشگر متن با سبک تورفتگی خودکار، پررنگ‌کردن نحو، تکمیل کد هوشمند، کد تاشو (Code folding) و همچنین دارای یک دیباگر با قابلیت تنظیم نقطه توقف‌ها و program stepping می‌باشد.
ویژگی‌ها > اسکریپت‌نویسی > جی‌دی‌اسکریپت

| 0 | 1 |
| --- | --- |
پارادایم برنامه‌نویسی: شیءگرا
توسعه‌دهنده: جامعه گودو
شیوه نوع‌دهی: داینامیک، داک
سیستم‌عامل: چندسکویی (مولتی پلتفرم)
پسوند(های) نام پرونده: .gd
وبگاه: docs.godotengine.org
متأثر از: متأثر از
 C, C++,  پایتون:  C, C++,  پایتون
گودو دارای یک زبان اسکریپت‌نویسی داخلی با نام جی‌دی‌اسکریپت (GDscript) می‌باشد. جی‌دی‌اسکریپت یک زبان برنامه‌نویسی سطح بالا و نوع پویا است که از دیدگاه نحوی همانند پایتون می‌باشد. برخلاف پایتون، جی‌دی‌اسکریپت برای معماری مبتنی بر صحنهٔ گودو بهینه شده‌است و می‌تواند تایپ دقیق متغیرها را مشخص کند. توسعه‌دهندگان گودو بیان کرده‌اند که بسیاری از زبان‌های برنامه‌نویسی شخص ثالث جایگزین مانند لوآ، پایتون و اسکوئیرل، پیش از تصمیم‌گیری در مورد این‌که استفاده از یک زبان سفارشی امکان بهینه‌سازی و ادغام ویرایشگر برتر را فراهم می‌کند، آزمایش شدند. در نسخهٔ ۴٫۰، ویژگی جدیدی به نام تایپد اَرِی یا آرایهٔ ماشینی (Typed array) برروی جی‌دی‌اسکریپت پیاده‌سازی شد. این ویژگی به کاربران این امکان را می‌دهد که بدون ایجاد تغییر زیادی در کد، به راحتی یک آرایهٔ معمولی را به ماشینی و بالعکس تغییر دهند.
یک برنامهٔ ساده "Hello world" را می‌توان به این صورت نوشت:
func _ready():
print("Hello World")
برنامه‌های پیچیده‌تر، مانند برنامه‌ای که یک دنبالهٔ فیبوناچی تولید می‌کند، نیز به این‌گونه ممکن است:
func _ready():
var nterms = 5
print("دنباله فیبوناچی:")
for i in range(nterms):
print(fibonacci(i))

func fibonacci(n):
if n <= 1:
return n
else:
return fibonacci(n - 1) + fibonacci(n - 2)
ویژگی‌ها > رندرگیری

موتور گرافیکی گودو از اوپن‌جی‌ال ئی‌اس ۳٫۰ برای همهٔ پلتفرم‌های پشتیبانی شده استفاده می‌کند و در غیر این صورت از اوپن‌جی‌ال ئی‌اس ۲٫۰ استفاده می‌شود. وولکان در گودو ۴ و نسخه‌های پس از آن پشتیبانی شده و موجود است، همچنین امکان پشتیبانی از متال با استفاده از مالتن‌وی‌کی نیز امکان‌پذیر می‌باشد. این موتور از نگاشت نرمال، specularity، سایه‌های پویا با استفاده از نگاشت سایه‌ها، نورپردازی سراسری پخته و پویا و جلوه‌های تمام صفحه پس از پردازش مانند bloom، عمق میدان، رندرینگ دامنه دینامیک بالا و اصلاح گاما پشتیبانی می‌کند؛ یک زبان سایه‌زنی (Shading language) ساده شده، همانند GLSL نیز درون آن گنجانده شده‌است. سایه‌زن‌ها را می‌توان برای مواد و پساپردازش استفاده کرد. از سوی دیگر، آنها را می‌توان با دستکاری گره‌ها در یک ویرایشگر دیداری ایجاد کرد.
گودو همچنین دارای یک موتور گرافیکی دوبعدی جداگانه است که می‌تواند مستقل از موتور سه‌بعدی کار کند، اما هردوی آنها می‌توانند در یک صفحه و در یک زمان استفاده شوند، به‌طوری که ترکیب‌های پیچیده‌ای میان دوبعدی و سه‌بعدی ایجاد شود. موتور دوبعدی از ویژگی‌هایی مانند نورها، سایه‌ها، شِیدِرها، مجموعه کاشی‌ها (Tile sets)، پیمایش اختلاف منظر، چند ضلعی‌ها، انیمیشن‌ها، فیزیک و ذره‌ها (Particles) پشتیبانی می‌کند. می‌توان فضاهای دوبعدی و سه‌بعدی را با استفاده از گرهٔ 'Viewport' ترکیب کرد.
ویژگی‌ها > ویژگی‌های دیگر

گودو حاوی یک سیستم انیمیشن با رابط کاربری گرافیکی برای انیمیشن اسکلتی، آمیختن (blending)، درختان انیمیشن (Animation trees)، مورفینگ و کات‌سین‌های بی‌درنگ است. تقریباً هر متغیری که برروی یک موجودیت بازی تعریف یا ایجاد می‌شود، می‌تواند متحرک شود. موتور گودو، فیزیک داخلی خود را دارد و از نسخه ۴٫x به اشخاص ثالث اجازه می‌دهد تا فیزیک خود را از طریق جی‌دی‌اکستنشن (GDExtension) ادغام کنند. در گودو ۳٫x، موتور فیزیک بولت گنجانده شده و به‌طور پیش‌فرض استفاده می‌شود. کتابخانهٔ ثوروی‌جی (ThorVG) امکان ایجاد رابط‌کاربری گرافیکی با منابع برداری را فراهم می‌کند.
تاریخچه > دوران متن‌بسته (۲۰۱۴–۲۰۰۱)

توسعه گودو به دست «خوان لینیتسکی و اریل منزور» در سال ۲۰۰۷ میلادی معادل با ۱۳۸۶ هجری شمسی شروع شد. پیش از متن‌باز شدن موتور، خوان و آریل شرکت کدنیکس (Codenix) را تأسیس کردند، یک شرکت مشاوره توسعه بازی که از طریق آن مجوز گودو را به شرکت‌های شخص ثالث در آرژانتین دادند. لینیتسکی در یک ارائه گفت که نام «گودو»، به دلیل ارتباط آن با بازی ساموئل بکت در در انتظار گودو انتخاب شده‌است؛ زیرا نشان‌دهنده آرزوی تمام نشدنی افزودن ویژگی‌های جدید به موتور برای رسیدن به یک محصول کامل است؛ اما کامل و بی‌نقص شدن ممکن نیست.
تاریخچه > دوران متن‌باز (اکنون–۲۰۱۴)

فوریهٔ ۲۰۱۴–بهمن ۱۳۹۲، کد منبع گودو در گیت هاب با مجوز ام‌آی‌تی برای عموم منتشر شد.
۴ نوامبر ۲۰۱۵–۱۳ آبان ۱۳۹۴، گودو به حفاظت از آزادی نرم‌افزار پیوست.
در ۲۲ ژوئن ۲۰۱۶، گودو جایزه ۲۰٬۰۰۰ دلاری پشتیبانی منبع باز موزیلا (ام‌اواس‌اس) «شریک‌های مأموریت» را دریافت کرد تا از آن برای افزودن وب‌سوکت‌ها، وب‌اسمبلی و وب‌جی‌ال ۲٫۰ استفاده شود. بعداً، با حمایت میگل ایکازا در سال ۲۰۱۷، گودو ۲۴۰۰۰ دلار کمک مالی از مایکروسافت دریافت کرد تا سی‌شارپ را به عنوان یک زبان برنامه‌نویسی در گودو پیاده‌سازی کند.
در ۲۰۲۰، گودو جایزه ۲۵۰۰۰۰ دلاری اپیک گیمز را برای بهبود رندر گرافیکی و زبان ساخت بازی داخلی موتور، جی‌دی‌اسکریپت دریافت کرد. در ۸ ژوئیه ۲۰۲۰، خوان لینیتسکی اشاره کرد که جایزه اپیک گیمز برای استخدام دائمی خود و جورج (مارکز) به مدت ۲ سال به منظور رایگان کردن کمک‌های مالی برای اهداف جدید استفاده می‌شود. در دسامبر ۲۰۲۰، گودو از ریئلیتی لَبز فیس بوک کمک مالی دریافت کرد. بعداً، در دسامبر ۲۰۲۱، گودو کمک مالی دیگری از آزمایشگاه‌های واقعیت متا برای کار برروی واقعیت افزوده دریافت کرد.
در ۱۰ فوریه ۲۰۲۱، گودو کمک مالی ۱۲۰۰۰۰ دلاری از استودیوی بازیسازی روسی کِفیر (Kefir) دریافت کرد. در ۱۱ نوامبر ۲۰۲۱، گودو کمک مالی ۱۰۰۰۰۰ دلاری از اوپی‌گیمز مستقر در کالیفرنیا دریافت کرد.
در اوت ۲۰۲۲، لینیتسکی و چندین عضو برجسته دیگر از تیم گودو، W4 Games را برای ارائه خدمات تجاری مبتنی بر موتور از جمله پورت‌های کنسول که نمی‌توانند در پایگاه کد منبع‌باز آن گنجانده شوند، تأسیس کردند.
از نوامبر ۲۰۲۲، گودو در حال خروج از حفاظت از آزادی نرم‌افزار (اس‌اف‌سی) برای تشکیل بنیاد اختصاصی خود می‌باشد.
تاریخچه نسخه‌ها > تاریخچه انتشار

نگارش در جدول پایین به معنای نسخه می‌باشد.
| نسخه | تاریخ انتشار | توضیحات | آخرین وصلهٔ (patch) منتشرشده |
| --- | --- | --- | --- |
| نگارش قدیمی، دیگر پشتیبانی نمی‌شود: ۱٫۰ | دسامبر ۲۰۱۴ | نخستین انتشار پایدار | ۱٫۰ |
| نگارش قدیمی، دیگر پشتیبانی نمی‌شود: ۱٫۱ | مهٔ ۲۰۱۵ | تکمیل خودکار بهبود یافته در ویرایشگر کد، ویرایشگر دیداری شِیدِر، موتور دو بعدی بازنویسی شده و پشتیبانی از چند ضلعی ناوبری دوبعدی جدید افزوده شد. | ۱٫۱ |
| نگارش قدیمی، دیگر پشتیبانی نمی‌شود: ۲٫۰ | فوریهٔ ۲۰۱۶ | رابط کاربری به‌روز شده و یک دیباگر پیشرفته افزوده شد. | ۲٫۰٫۴٫۱ |
| نگارش قدیمی، دیگر پشتیبانی نمی‌شود: ۲٫۱ | ژوئیهٔ ۲۰۱۶ | رونمایی از یک پایگاه داده دارایی، نمایه ساز و API پلاگین. | ۲٫۱٫۶ |
| نگارش قدیمی، دیگر پشتیبانی نمی‌شود: ۳٫۰ | ژانویهٔ ۲۰۱۸ | یک رندر PBR کاملاً جدید و پشتیبانی از مونو (C#) افزوده شد. افزوده شدن بولت به عنوان موتور فیزیک پیشفرض. | ۳٫۰٫۶ |
| نگارش قدیمی، دیگر پشتیبانی نمی‌شود: ۳٫۱ | مارس ۲۰۱۹ | افزودن شدن استاتیک تایپد جی‌دی‌اسکریپت، یک سیستم کلاس اسکریپت برای جی‌دی‌اسکریپت و یک رندرکنندهٔ OpenGL ES ۲٫۰. | ۳٫۱٫۲ |
| نگارش قدیمی، دیگر پشتیبانی نمی‌شود: ۳٫۲ | ژانویهٔ ۲۰۲۰ | افزوده شدن پشتیبانی برای فایل‌های glTF 2.0 , OpenGL ES 2.0 batching, C# پشتیبانی برای آی‌اواس، و بهبود گستردهٔ مستندات. | ۳٫۲٫۳ |
| نگارش قدیمی، دیگر پشتیبانی نمی‌شود: ۳٫۳ | آوریل ۲۰۲۱ | افزوده شدن ARM پشتیبانی برای مک‌اواس، اندروید پشتیبانی از AAB, پشتیبانی از MP3, FBX, پشتیبانی از WebXR, و یک ویرایشگر وب. | ۳٫۳٫۴ |
| نگارش قدیمی، دیگر پشتیبانی نمی‌شود: ۳٫۴ | نوامبر ۲۰۲۱ | یک ویرایشگر تم جدید، ACES Fitted tonemapper، پشتیبانی از PWA، پشتیبانی از ورودی فیزیکی و پشتیبانی از خروجی glTF ۲٫۰ افزوده شد. | ۳٫۴٫۵ |
| نگارش قدیمی، دیگر پشتیبانی نمی‌شود: ۳٫۵ | اوت ۲۰۲۲ | افزوده شدن پشتیبانی از ویرایشگر در اندروید،  کامپایل شیدر ناهمزمان، درون یابی فیزیک، پوشش مواد و بهبود سیستم ناوبری. | ۳٫۵٫۳ |
| نگارش آتی: ۳٫۶ | نامعلوم | انتشار جزئی بعدی گودو ۳.x (Feature set) هنوز یک کار در حال انجام دارد. مرتب‌سازی اشیاء شفاف را به صورت سه‌بعدی اضافه می‌کند. پس از ۴٫۰ به همراه ال‌تی‌اس. | ۳٫۶ بتا ۴ |
| نگارش قدیمی‌تر، هنوز پشتیبانی می‌شود: ۴٫۰ | مارس ۲۰۲۳ | افزوده شدن پشتیبانی برای API گرافیکی وولکان. تعویض از مونو به دات‌نت ۶ CoreCLR. روشنایی جهانی مبتنی بر SDF را همراه با چندین تغییر ویرایشگر و بهینه‌سازی عملکرد معرفی می‌کند. | ۴٫۰٫۴ |
| نگارش قدیمی‌تر، هنوز پشتیبانی می‌شود: ۴٫۱ | ژوئیه ۲۰۲۳ | افزوده شدن ویژگی آزمایشی صحنه چند رشته‌ای (multi threading)، بهبودهای ویرایشگر و بهبودهای سی‌شارپ. | ۴٫۱٫۲ |
| نگارش پایدار جاری: ۴٫۲ | نوامبر ۲۰۲۳ | بازسازی ابزار انیمیشن و سیستم پارتیکل، افزوده شدن ویژگی جی‌دی‌اکستنشن، بهبود import pipeline، پشتیبانی از اف‌اس‌آر ۲٫۲ (FidelityFX یا به اختصار FSR) | ۴٫۲٫۱ |
| نگارش آتی: ۴٫۳ | اوایل ۲۰۲۴  | همگام‌سازی جی‌پی‌یو از طریق نمودارهای غیر چرخه‌ای (acycling graphs) | ۴٫۳ توسعه‌دهنده ۴ |
کاربرد

بیشتر بازی‌های استودیوی OKAM با استفاده از گودو ساخته شده‌اند؛ مانند Dog Mendonça & Pizza Boy که از افزونهٔ بازی ماجراجویی اسکوریا (Escoria adventure game extension) استفاده می‌کند. افزون بر این، در برنامه درسی دبیرستان‌های ویرجینیای غربی، در پی سادگی استفاده از آن برای کسانی که برنامه‌نویس نیستند به این عنوان تعریف می‌شود: «انبوهی از مواد آموزشی که از پیش برای نرم‌افزار موجود است».
گودو توسط د میرِر (به انگلیسی: The Mirror)، یک بستر طراحی بازی مانند روبلاکس استفاده شده‌است. آریل منزور، یکی از بنیان‌گذاران گودو، به‌عنوان مشاور فنی به د میرر پیوست.
کاربرد > جامعه

گودو به عنوان یک پروژهٔ بین‌المللی دارای یک جامعهٔ فعال در سراسر جهان است. برخی از اعضای انجمن، مدیر گروه‌های محلی گودو هستند.
کاربرد > بازی‌های ویدئویی قابل توجه ساخته شده با گودو

| سال انتشار | عنوان | طراح | یادداشت‌ها |
| --- | --- | --- | --- |
| ۲۰۱۵/۲۰۱۶ | Deponia | دی‌دالیک انترتینمنت | پورت شده به آی‌اواس و پلی‌استیشن ۴ |
| ۲۰۱۶ | The Interactive Adventures of Dog Mendonça & Pizzaboy | اوکی‌ای‌ام استودیو |  |
| ۲۰۱۸ | Hardcoded | گوستاگ گیمز |  |
| ۲۰۱۹ | فرمانده کین در رویاهای کین | اید سافت‌ور/لون وولف تکنولوژیس | تنها به نینتندو سوئیچ پورت شده‌است |
| ۲۰۲۱ | Cruelty Squad | کانسیومر سافت‌پروداکتس |  |
| ۲۰۲۱ | سونیک کالرز آلتیمیت | سونیک تیم/بلایند اسکوئیرل گیمز |  |
| ۲۰۲۱ – ۲۰۲۲ | سری Carol Reed Mysteries |  |  |
| ۲۰۲۲ | Dome Keeper | بیپین‌بیتز |  |
| ۲۰۲۲ | The Case of the Golden Idol | کالر گری گیمز |  |
| ۲۰۲۳ | Cassette Beasts | بیتن استودیو |  |
| ۲۰۲۳ | Luck Be a Landlord | ترامپولین‌تیلز |  |
: