stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
داسو میراژ اف۱
کاربران > کاربران سابق

نیروی هوایی فرانسه، در مجموع ۲۴۶ فروند برای نیروی هوایی فرانسه ساخته شد که در تاریخ ۱۳ ژوئن ۲۰۱۴ به‌طور کامل این جنگنده در نیروی هوایی فرانسه از رده خدمت خارج شد.
نیروی هوایی اکوادور، ۱۶ فروند اف-۱ JA و ۱۶ فروند اف-۱ JE در اختیار داشت که در سال ۲۰۱۱ از خدمت خارج شده و با جنگنده‌های اطلس چیتای تولید آفریقای جنوبی (مدل ارتقایافته‌ای از میراژ ۳) جایگزین شدند.
نیروی هوایی یونان، ۴۰ فروند اف-۱ CG در اختیار داشت که آن‌ها را با اف-۱۶ و میراژ ۲۰۰۰ جایگزین کرد.
نیروی هوایی عراق، از سال ۱۹۸۰ تا ۱۹۸۹ , ۱۰۸ فروند میراژ اف-۱ را دریافت کرد که در جنگ با ایران موفق‌ترین جنگنده عراقی چه در نبردهای هوایی و هم در مأموریت‌های ضربتی برای حمله به اهداف سطحی بودند. در سال ۲۰۱۱ دولت فرانسه پیشنهاد کرد که ۱۸ فروند از میراژهای خود را نوسازی و به‌روزرسانی کرده و به عراق بفروشد.
نیروی هوایی سلطنتی اردن، ۳۶ فروند میراژ اف-۱ را در اوایل دهه ۱۹۸۰ خریداری کرد. آمریکایی‌ها مدل ضعیف‌شده‌ای از اف-۱۶ با نام اف-۱۶–۷۹ را به اردن پیشنهاد داده بودند که به جای موتورهای استاندارد توربوفن پرت اند ویتنی از موتور توربوجت جی-۷۹ نیرو می‌گرفت اما اردنی‌ها میراژ اف۱ را به این مدل از اف-۱۶ ترجیح دادند. در سال‌های بعد مدل‌های اصلی اف-۱۶ و همین‌طور میراژ ۲۰۰۰ به اردن فروخته شد و میراژ اف-۱های اردن تا سال ۲۰۰۷ با اف-۱۶ جایگزین شدند.
نیروی هوایی کویت، ۲۷ فروند از مدل تک‌سرنشینه CK و ۶ فروند مدل دوسرنشینه BK را خریداری کرد. در دهه ۱۹۹۰ با اف/ای-۱۸ هورنت جایگزین شده و در انبار نگهداری می‌شوند.
نیروی هوایی قطر، ۱۵ فروند میراژ اف-۱ در اختیار داشت که آن‌ها را با میراژ ۲۰۰۰ جایگزین کرده و تعدادی از آن‌ها را به اسپانیا فروخت.
نیروی هوایی آفریقای جنوبی، ۴۸ فروند میراژ اف-۱، شامل ۳۲ فروند مدل حمله به زمین بدون رادار AZ و ۱۶ فروند مدل چندمنظوره CZ، را خریداری کرده و از آن‌ها در جنگ‌های مرزی با آنگولا استفاده کرد. میراژ اف۱ها تا سال ۱۹۹۷ در نیروی هوایی این کشور فعال بودند و در این سال با جنگنده سوئدی نسل چهار + ساب ۳۹ گریپن جایگزین شدند.
نیروی هوایی اسپانیا، در دهه ۱۹۷۰ در مجموع ۷۳ فروند از فرانسه خریداری کرد و در دهه ۱۹۹۰ هم ۲۴ فروند میراژ اف-۱ دست دوم قطری و فرانسوی را به آن‌ها اضافه کرد. این هواپیما در سال ۲۰۱۳ به‌طور کامل از نیروی هوایی این کشور خارج شده و با جنگنده یوروفایتر تایفون که تولید کنسرسیوم اروپایی شامل: بریتانیا، اسپانیا، ایتالیا، آلمان بود جایگزین شده است. در سال ۲۰۱۳ اعلام شد که آرژانتین ۱۶ فروند از میراژهای اسپانیایی را به قیمت ۱۷۰ میلیون یورو خریداری می‌کند تا آن‌ها را جایگزین میراژ ۳‌های قدیمی خود کند.
خدمت در ایران

این هواپیماها در حالی وارد ایران شدند که نه تنها هیچ کتاب راهنما و دفترچه فنی به همراه نداشتند، بلکه همه آن‌ها فاقد جایگاه‌های حمل جنگ‌افزار بودند. قطعات یدکی نیز برای این هواپیما موجود نبود و این در حالی بود که سطح فناوری‌های میراژ اجازه نمی‌داد از آن صرف نظر شود؛ بنابراین با تصمیم منصور ستاری، فرمانده نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران متخصصان ایرانی دست به کار شدند و برای عملیاتی کردن این هواپیما بدون مراجعه به کشور سازنده اقدام نمودند. با راه‌اندازی و اورهال این هواپیماها، یک فروند هواپیمای میراژ اف۱ در تابستان ۱۳۷۲ در پایگاه همدان آماده پرواز شد. با توجه به این‌که جنگنده میراژ اف۱ هواپیمای سازمانی نیروی هوایی محسوب نمی‌شد و هیچ کتاب آموزشی، تجهیزات زمینی یا برخی ملزومات اساسی برای پرواز میراژ در دسترس نبود، باید خلبانی باتجربه، ریسک پرواز با این جنگنده ناآشنا را برعهده می‌گرفت. در این میان سرهنگ بهروز نقدی‌بیک با اتکا به تجربیاتش از هواپیمای فانتوم، داوطلب اولین پرواز با میراژ شد. سرهنگ خلبان بهروز نقدی‌بیک ۲۴ مهر ۱۳۷۲ نخستین پرواز با این جنگنده را در پایگاه هوایی نوژه در حضور فرمانده نیروی هوایی ارتش با موفقیت انجام داد که این اتفاق، سرآغاز به خدمت‌گیری این جنگنده در ناوگان عملیاتی نیروی هوایی ایران شد.
مشخصات (میراژ اف۱)

داده‌ها از Jane's All The World's Aircraft 1988–89,
ویژگی‌های کلی
خدمه: ۱
طول: ۱۵٫۳ متر (۵۰ فوت ۲ اینچ)
پهنای بال: ۸٫۴ متر (۲۷ فوت ۷ اینچ)
ارتفاع: ۴٫۵ متر (۱۴ فوت ۹ اینچ)
مساحت بال‌ها:  ۲۵ متر مربع (۲۷۰ فوت مربع)
وزن خالی:  ۷٬۴۰۰ کیلوگرم (۱۶٬۳۱۴ پوند)
وزن ناخالص:  ۱۰٬۹۰۰ کیلوگرم (۲۴٬۰۳۰ پوند) (clean take-off weight)
بیشترین وزن برخاست:  ۱۶٬۲۰۰ کیلوگرم (۳۵٬۷۱۵ پوند)
پیشرانه هواگرد: ۱ عدد موتور توربوجت دارای پس سوز اسنکما آتار ۹ کی-۵۰،‏ ۴۹٫۰۳ کیلونیوتن (۱۱٬۰۲۰ پوند-نیرو)    dry, ۷۰٫۶ کیلونیوتن (۱۵٬۹۰۰ پوند-نیرو) با پس‌سوز
عملکرد
حداکثر سرعت:  ۲٬۳۳۸ کیلومتر بر ساعت (۱٬۴۵۳ مایل بر ساعت؛ ۱٬۲۶۲ گره) at ۱۱٬۰۰۰ متر (۳۶٬۰۰۰ فوت)
بیشینه سرعت:  ماخ ۲٫۲
بُرد رزمی:  ۴۲۵ کیلومتر (۲۶۴ مایل؛ ۲۲۹ مایل دریایی) hi-lo-hi at ماخ ۰٫۷۵/۰٫۸۸ با ۱۴ × ۲۵۰ کیلوگرم (۵۵۱ پوند) بمب
برد معبر: ۳٬۳۰۰ کیلومتر (۲٬۰۵۱ مایل؛ ۱٬۷۸۲ مایل دریایی) با حداکثر سوخت خارجی
مداومت پروازی: ۲ ساعت و ۱۵ دقیقه (combat air patrol, with 2 × Super 530 missiles and centreline drop tank)
حداكثر ارتفاع:  ۲۰٬۰۰۰ متر (۶۶٬۰۰۰ فوت)
نرخ صعود:  ۲۴۳ متر بر ثانیه (۴۷٬۸۰۰ فوت بر دقیقه)
نیرو به وزن: 0.66
جنگ‌افزار
سلاح‌ها ۲ قبضه توپ ۳۰ میلی‌متری (۱٫۱۸ اینچی) دِفا ۵۵۳ با ۱۵۰ گلوله در هر اسلحه
آویزگاه‌های حمل سلاح: 1 centreline pylon, four underwing and two wingtip pylons با ظرفیت 6,300 kg (13,900 lb) (practical maximum load 4,000 kg (8,800 lb)),با مقررات حمل ترکیبی از:
راکت‌ها:  ۸× Matra rocket pods with 18× SNEB 68 mm rockets each
بمب‌ها:  انواع بمب‌ها
دیگر موارد: غلاف‌های شناسایی یا مخازن سوخت خارجی
موشک‌ها:  ۲× ایم-۹ سایدوایندر یا آر۵۵۰ مجیک در سربالها، ۲× ماترا آر-۵۳۰ یا ماتراسوپر ۵۳۰ اف در زیر بالها، ۱× موشک ضدکشتی ای ام-۳۹ اگزوسه، ۲× ای اس-۳۰ال موشک هدایت لیزری
یک فروند از مدل شناسایی میراژ اف۱ در سال ۱۹۸۷
یک فروند میراژ اف۱ (جلو) در کنار جنگنده‌های اف-۱۶، اف-۱۸ و آلفاجت
یک اف-۱۶ آمریکایی (جلو) و دو میراژ اف۱ اردنی (عقب)
کاربران اف-۱، فعلی (آبی)، سابق (قرمز)
میراژ اف۱ام، مدل مدرنیزه اسپانیایی
سه جنگنده اکوادوری، از بالا جگوار، میراژ اف۱، کفیر
میراژ اف۱ اکوادوری با موشک هوابه‌هوای ماژیک در نوک بال
طرح سه نمای جنگنده میراژ اف۱ .
Thomson CSF Cyrano IV radar unit
Assorted 125kg, 250kg, 500kg, and 1000kg bombs besides a Mirage F1
ساز زهی آرشه‌ای

نیکولو پاگانینی در حال نواختن ویولن
کارل فریدریش آبل در حال نواختن ویولا دو گامبا، نقاشی از توماس گینزبارو (۱۷۲۷–۱۷۸۸)
سازهای زهی آرشه‌ای (کمانه‌ای) دسته‌ای از سازهای زهی هستند که با کشیدن آرشه (کَمانه) بر روی زه‌ها به صدا درمی‌آیند. تماس آرشه با زه موجب ارتعاش می‌شود که نتیجهٔ آن تولید صدا است.
انواع > خانوادهٔ ویولن

مقالهٔ اصلی: خانواده ویولن
ویولن
ویولا
ویولنسل
کنترباس
انواع > خانوادهٔ ویولا

ویولا دا گامبا
انواع > سایر

کمانچه
ویولا ارگانیستا
گیتارنوازی آرشه‌ای
اره موسیقی
قیچک
صراحی
شاه‌کمان
الاگوا گرند

مکان در Northeast, 23x15px|border |alt=|link= برزیل
| الاگوا گرند Alagoa Grande | الاگوا گرند Alagoa Grande |
| --- | --- |
شهر: شهر
  پرچممهر:   پرچممهر
منطقه: Northeast
ایالت:  پارائیبا
میان‌منطقه: Agreste Paraibano
تاسیس: ۲۶ ژوئیه ۱۸۶۵
حکومت: حکومت
 • نوع: شهر
 • شهردار: Hildon Régis Navarro Filho
مساحت: مساحت
 • کل: ۳۲۰٫۵۵۸ کیلومتر مربع (۱۲۳٫۷۶۸ مایل مربع)
ارتفاع: ۱۴۳ متر (۴۶۹ فوت)
جمعیت (۲۰۱۰): جمعیت (۲۰۱۰)
 • کل: ۸۸۸۵
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی ۳- (UTC)
HDI: ۰٫۶۰۹
الاگوا گرند (به پرتغالی: Alagoa Grande) یک سکونتگاه مسکونی در برزیل است که در پارائیبا واقع شده‌است.
ناهمگونی

در واج‌شناسی، به‌خصوص در زبان‌شناسی تاریخی، ناهمگونی (به انگلیسی: Dissimilation) فرایندی است که طی آن همخوان‌ها یا واکه‌های مشابه در یک واژه شباهتشان کمتر می‌شود.
ناهمگونی عکس پدیده همگونی است. طی این روند، همخوانی که با همخوان مجاور خود یک یا بیش از یک مختصه آوایی مشترک دارد، در ترکیب، آن مختصه‌های آوایی مشترک را از دست داده و مختصه‌های آوایی دیگری را می‌پذیرد. ناهمگونی همانند فرایند همگونی می‌تواند پیشرو یا پسرو باشد. برای مثال، در کلمه لشکر همخوان /k/ که در دو مختصه بی‌واکی و سختی با همخوان /ʃ/ مشترک است، در ترکیب به علت پدیده ناهمگونی پیشرو این دو مختصه را از دست داده و مختصه‌های واکداری و نرمی را می‌پذیرد و به شکل /ɡ/ درمی‌آید؛ بدین ترتیب، کلمه به شکل لشگر تلفظ می‌شود.
الاکامیسی انتیواتو

مکان در 23x15px|border |alt=|link= ماداگاسکار
| Alakamisy Antivato | Alakamisy Antivato |
| --- | --- |
فهرست منطقه‌های ماداگاسکار: واکینانکاراترا
District: Betafo
ارتفاع: ۱٬۵۴۲ متر (۵۰۵۹ فوت)
جمعیت (2001): جمعیت (2001)
 • کل: ۹٬۰۰۰
 • Ethnicities: مرینا
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی ۳ (EAT)
الاکامیسی انتیواتو (به لاتین: Alakamisy Antivato) یک سکونتگاه مسکونی در ماداگاسکار است که در واکینانکاراترا واقع شده‌است.
خصوصیات

الاکامیسی انتیواتو ۹٬۰۰۰ نفر جمعیت دارد و ۱٬۵۴۲ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
بورنگ

مکان
| بورنگ سیتی | بورنگ سیتی |
| --- | --- |
روستا: روستا
مختصات: ۳۳°۰۰′۵۲″شمالی ۵۹°۴۵′۱۴″شرقی﻿ / ﻿۳۳٫۰۱۴۴۴۴°شمالی ۵۹٫۷۵۳۸۸۹°شرقی﻿ / 33.014444; 59.753889: مختصات: ۳۳°۰۰′۵۲″شمالی ۵۹°۴۵′۱۴″شرقی﻿ / ﻿۳۳٫۰۱۴۴۴۴°شمالی ۵۹٫۷۵۳۸۸۹°شرقی﻿ / 33.014444; 59.753889
استان: خراسان جنوبی
شهرستان: درمیان
بخش: مرکزی
دهستان: میاندشت
جمعیت: ۲۲۷۶ نفر (سرشماری ۹۵)
بورنگ روستایی در دهستان میاندشت و مرکز بخش میاندشت شهرستان درمیان استان خراسان جنوبی ایران است. بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۰ جمعیت این روستا ۲٬۷۷۲ نفر (در ۷۴۷ خانوار) بوده‌است.
جمعیت

| جمعیت تاریخی> سال | جمعیت تاریخی> جمعیت | جمعیت تاریخی> ±% |
| --- | --- | --- |
| ۱۳۸۵ | ۲٬۰۹۹ | —     |
| ۱۳۹۰ | ۲٬۷۷۲ | ۳۲٫۱٪+ |
معنی لغت

معنی بورنگ در لغت‌نامه دهخدا: یک نوع گیاه کوهی.
(بورنگ نوعی ریحان کودرزبان پهلوی بور(boor) به معنای سرخی مایل به قهوه‌ای وبوران(booran) به معنای گلگون وسرخ فام می‌باشد و ازاینروست که به افراد سرخ وسفیدهم بور می‌گوییم. در نام سرزمین‌های بسیاری این واژه بکار رفته‌است که شاید یک برهانش رنگ خاک وکوه‌های سرخ رنگ آن سرزمین‌ها باشد)
کنستانتین پتروسیان

| کنستانتین پتروسیان | کنستانتین پتروسیان |
| --- | --- |
زاده: ۱۲ اوت ۱۹۴۶ ‏(۷۸ سال) ایروان، ارمنستان
خاستگاه: ارمنستان
پیشه(ها): رهبر ارکستر، آهنگساز، و نوازنده پیانو
محل تحصیل: کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان
جوایز:  
 :  
کنستانتین هراندی پتروسیان (ارمنی: Կոնստանտին Հրանտի Պետրոսյան؛ زادهٔ ۱۲ اوت ۱۹۴۶) رهبر ارکستر، آهنگساز، و نوازنده پیانو اهل ارمنستان است.
زندگی‌نامه

وی در ۱۲ اوت ۱۹۴۶ در ایروان به دنیا آمد و از کالج دولتی موسیقی رومانوس ملیکیان و کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان فارغ‌التحصیل شد. وی در کالج موسیقی رومانوس ملیکیان تدریس می‌کرد. پتروسیان از سال ۱۹۷۶ عضو اتحادیه آهنگسازان ارمنستان می‌باشد. وی همچنین برندهٔ جوایزی مدال موسس خورناتسی همچون شده‌است.
برگزیده آثار

پوئم سمفونیک (۱۹۷۱)
گفت‌آواز (۱۹۷۲)
کنسرتو برای ارکستر زهی (۱۹۷۳)
تریو برای فلوت، فاگوت و پیانو (۱۹۶۴)
سونات برای ویولن و پیانو (۱۹۶۵)
کوارتت زهی (۱۹۶۷)
پنج‌نوازی برای بادهای شماره ۱ (۱۹۷۱)
سونات برای ویولا سولو (۱۹۷۵)
سونات برای ترومبون و پیانو (۱۹۸۴)
سونات برای ترومپت و پیانو (۱۹۸۵)
سونات برای فاگوت و پیانو (۱۹۸۶)
پنج‌نوازی برای بادهای شماره ۲ (۱۹۸۶)
گفت و گوها برای ویولن و ویولنسل (۱۹۸۷)
سونات برای کلارینت و پیانو (۱۹۸۸)
۴ مینیاتور برای کوارتت زهی (۱۹۹۱)
سوئیت برای فلوت و کلارینت (۲۰۰۲)
سونات برای فلوت و پیانو (۲۰۰۴)
سونات برای ابوا و پیانو (۲۰۰۶)
سوئیت (۱۹۷۹)
Bnoutyan lezuov برای باریتون و پیانو (۱۹۷۴); کلام اثر گاریک باندوریان
Karotee kanch برای سوپرانو همراه با پیانو (۱۹۷۷); کلام اثر سیلوا کاپوتیکیان
Tagher برای باریتون، پیانو، ویولنسل و پرکاشن (۱۹۸۴); کلام اثر پتروس دوریان
Hayastan برای تنور، گروه کر و پیانو (۱۹۸۴); کلام اثر نانسن میکائلیان
کنسرتو برای آوازخوانی و گروه بزرگ (۱۹۸۶)
Diramayr برای سوپرانو، گروه کر و پیانو (۱۹۹۲); کلام اثر ان. واناگان
Menakhosutyun برای سوپرانو همراه با پیانو (۲۰۰۳); کلام اثر رازمیک داوویان
Hayrenee Ghoghanjner (Chimes of the Homeland), سیکل برای گروه کر آکاپلا زنان (۲۰۰۳)
پهلوان اکبر می‌میرد

| پهلوان اکبر می‌میرد | پهلوان اکبر می‌میرد |
| --- | --- |
روی جلدِ چاپِ یکُم، انتشاراتِ صائب، ۱۳۴۴: روی جلدِ چاپِ یکُم، انتشاراتِ صائب، ۱۳۴۴
نویسنده: بهرام بیضایی
شخصیت‌ها:  مادر  پهلوان اکبر  مِی‌فروش  گزمهٔ یکُم  گزمهٔ دوّم  کور  دختر  پهلوان اسد بدلکار  پهلوان حیدر 
خاموشان: سیاهپوش
تاریخ نخستین نمایش: ۳۰ مهرِ ۱۳۴۴
جای نخستین نمایش: تماشاخانهٔ سنگلج (تالارِ ۲۵ شهریورِ وقت)، تهران
زبان اصلی: فارسی
فضا: شهری در ایران، پیش از دورهٔ پهلوی و پس از روزگارِ پوریای ولی
پهلوان اکبر می‌میرد نخستین نمایشنامهٔ بلندِ بهرام بیضایی است، در چهار پرده، نوشته به سالِ ۱۳۴۲، که نخستین بار در پاییزِ ۱۳۴۴ در تالارِ ۲۵ شهریورِ تهران با بازی و کارگردانیِ عبّاس جوانمرد به نمایش درآمد.
نمایش داستانی همانندِ داستانِ پوریای ولی دارد: پهلوان اکبر، به قولِ موجزِ بهمن شعله‌ور، «جان خودش را به خاطر قولی که به پیرزنی داده بود فدا می‌کند.» در پردهٔ نخست پی‌می‌بَرد که حریفش، حیدر، دلدادهٔ دختری است که وصلتش با او مشروط به پیروزیِ حیدر در کُشتی با پهلوان اکبر است. پهلوان به مادرِ حریفش، بی آن که خود را به زن بشناساند، قول می‌دهد که حیدر نمی‌بازد. و سرانجام، پس از شبی دشوار که به اندیشه‌ها و دیدارها و می خوردن‌ها می‌گذرد، چنین نیز می‌شود؛ ولی نه در زمینِ کُشتی.
بیضایی خود این نمایشنامه را بر صحنه نبرده است؛ ولی نخستین اجرای همگانیِ آن در زمستانِ ۱۳۴۴ قبولِ چشم‌گیری یافت و محمّدرضا شاه را هم مجذوبِ تماشا کرد. قطعهٔ «نوایی نوایی» موسیقیِ برگزیده برای این نمایش بود که سپس‌تر آوازهٔ بلند یافت. احسان یارشاطر و آذر رهنما از ستایندگانِ این اثر بوده‌اند، و جلال آل احمد و اکبر رادی نکته‌هایی هم بدان گرفته‌اند. بنا بر یک روایت، از این اجرا فیلم نیز برداشته‌اند؛ اگرچه این خبر مشکوک است. همچنین قرار بود فیلمی از این نمایشنامه در سالِ ۱۳۴۹ ساخته شود که، سرانجام، نشد.
داستان > پردهٔ یک

نزدیکِ غروب پهلوان اکبر دلخوش و سرحال به دکّهٔ مِی‌فروش می‌آید و پیرزنی را نیز مویان و دعاکنان بر آستانِ سقّاخانه می‌بیند و سکّه‌ای نثارش می‌کند و می‌گذرد. مِی‌فروش به پیشواز می‌آید و با پهلوان درونِ دکّه می‌شوند. در همین حال سیاه‌پوشی از بنِ کوچه می‌گذرد. پهلوان جامی می‌زند – و بر آن است که بیش ننوشد – و زخمه‌ای به تار می‌زند. زن در قفلِ سقّاخانه چنگ زده و همچنان در راز و نیاز است. دو گزمه می‌گذرند و، به دیدنِ پهلوان در دکّه، دور می‌شوند. از قرار، فردا پهلوان با کسی کُشتی خواهد گرفت. پهلوان از دکّه بیرون می‌زند و می‌خواهد برود که، به دیدنِ حالِ زن، نزدیک می‌شود و دلجویی می‌کند. زن می‌گوید که پسرِ بزرگش را سال‌ها پیش در راهی گم کرده، و اکنون که جز پسر کوچک‌تر، یعنی پهلوان حیدر، کسی ندارد، حیدر و دخترِ خان بیک به هم دل بسته‌اند. از آنجا هم که حیدر و مادرش در این شهر تازه‌واردند، به حیدر دختر نمی‌دهند مگر پایگاهی یابد. اینک حیدر می‌خواهد با پهلوان اکبر کُشتی بگیرد و زمینش بزند و پهلوان شهر شود و مواجبِ حکومتی پیدا کند تا پایگاهش برازندهٔ خانوادهٔ دختر باشد و عروسی سربگیرد. و زن می‌ترسد که پسرش از پهلوان اکبر شکستِ سختی بخورد. پیداست که پیرزن پهلوان اکبر را نشناخته. اکبر – که خود در کودکی در راهی گم شده و در ایل با بیگانگان بزرگ شده و به دختری دل باخته و از بی‌کسی به دلدار نرسیده و داغش کرده‌اند – زن را دلداری می‌دهد که دعایش مستجاب است و پهلوان اکبر خود به زودی می‌میرد، زیرا سیاه‌پوشی در پیِ اوست که گه‌گاه خودش را نشان می‌دهد. دلداریِ پهلوان زن را آرام می‌کند. زن امیدوارتر از پیش می‌شود و سپاس می‌گزارد و می‌رود، بی آن که دانسته باشد با پهلوان اکبر سخن گفته‌است. احوالِ اکبر دگرگون می‌شود. او نمی‌خواهد میانِ دو جوانِ عاشق جدایی اندازد. از طرفی هم به نظر می‌رسد که بو برده که ممکن است حیدر برادرش باشد و پیرزن مادرش. از شکستِ صوری هم می‌اندیشد و از شرمگین به صحرا گریختن و به راهِ ایل رفتن. باز گزمه‌ها می‌گذرند و با پهلوان خوش‌وبش می‌کنند. مِی‌فروش از دکّه بیرون می‌آید و پهلوان را می‌بیند که نرفته. سیاه‌پوش می‌گذرد. پهلوان باز می می‌نوشد. کوری از راه می‌رسد و خوراکی از مِی‌فروش می‌گیرد و می‌خورد و به راهش می‌رود – او هم در انتظارِ کُشتی فرداست. پهلوان به یادِ ایل و دختری است که سال‌ها پیش می‌خواسته. مِی‌فروش می‌رود تا شراب بیاورد. دخترِ بزرگ‌زاده به سقّاخانه می‌رسد و دعا می‌کند که حیدر شکست نخورد تا به همدیگر برسند. اکبر، اندیشناک، می‌رود. مِی‌فروش شراب آورده، ولی پهلوان نیست. تنها دختر آنجاست که بر آستانِ سقّاخانه می‌موید.
پهلوان: یه چیزی بهت می‌گم گوش کن مادر؛ به همین زودی پهلوون اکبر می‌میره!
مادر: چی گفتین آقا؟
پهلوان: خیلی وقته که یه چیزی مثل سایه پشت سرشه – شاید یه مرد – شاید بهش پول دادن؛ هزار، دوهزار، پنج‌هزار اشرفی طلا! . . .
پهلوان اکبر می‌میرد، پردهٔ یک
داستان > پردهٔ دو

حیدر در هشتیِ خانهٔ پیر است و گوش به سخنش دارد. پیر می‌خواهد او را از کُشتی پشیمان و روگردان کند، چراکه می‌گوید زورش به پهلوان اکبر نمی‌رسد؛ ولی حیدر می‌خواهد بختش را بیازماید، مگر به خواسته رسد. پیر از حیدر دل‌چرکین است، چرا که می‌ترسد او خیال داشته باشد که اگر پیروز شد، آنگاه که دامادِ خان بیک شد، آدمِ خان بیک نیز بشود و راهِ پهلوان اکبر را، که دستگیری از نیازمندان و مقاومت برابرِ اصحابِ زور بوده، پی‌نگیرد؛ ولی حیدر در این اندیشه‌ها نیست و فقط در اندیشهٔ وصال است. پهلوان اکبر می‌رسد و پیر او را دوستانه درود می‌کند و شراب می‌ریزد. حیدر پس‌می‌زند و به سلامتِ حریف نمی‌نوشد و با پهلوان اکبر به درشتی سخن می‌کند و پنجه در پنجه‌اش می‌افکند، ولی پیر آرامشان می‌کند، و، در ضمن، پهلوان پنجهٔ حیدر را می‌خواباند. شب شده و گزمه‌ها طبل خاموشی می‌زنند. حیدر پیر را درود می‌کند و می‌رود. پیر با پهلوان اکبر سخن می‌گوید. پهلوان اکبر از آنچه گذشته اندیشناک است، و پیر گمان می‌برد که شاید او نیز دل با دخترِ خان دارد. پهلوان اکبر سببِ ناآرامیِ خود را نمی‌گوید، و پیر به گمانِ خود دامن می‌زند که پهلوان اکبر به سببِ خاصّی پیِ عشقش نرفته. پهلوان به پیر می‌گوید که می‌خواهد شبانه به بیابان بزند و به دیارِ دیگری رود. پیر از این سخن ناخرسند است. ولی سببِ خیالاتِ اکبر نه ترس است، نه دوری جستن از شهری که دخترِ خان در اوست. پیر از او می‌خواهد که کین از دل بسترد و به کُشتی رود. او داستانِ پوریای ولی را بازگو می‌کند؛ و اکبر می‌پرسد که از کجا که پوریا خودش خودش را زمین زده باشد. پاسخی در کار نیست. پیر می‌گوید که اگر پهلوان اکبر از کُشتی تن‌بزند برایش دشنه‌ای می‌فرستد، که یعنی «برو بمیر!» سپس پهلوان را دلداری می‌دهد که دل از اندیشه بپردازد و زندگانی کند. سیاه‌پوش باز می‌گذرد. پهلوان اکبر پریشان برمی‌خیزد و می‌رود تا مگر سیاه‌پوش را بجوید.
داستان > پردهٔ سه

نیمه‌شب است و پهلوان اکبر اندیشناک به کوچهٔ میکده برگشته. درِ دکّه را می‌زند. مِی‌فروش در می‌گشاید. احوالِ پهلوان منقلب است و مِی‌فروش فهمیده که پس از گفتگو با زنِ نیازگار چنین شده. پهلوان مِی می‌خواهد. او به ایل می‌اندیشد. مِی‌فروش می‌گوید که مردِ روغنگری آمده و پهلوان را پیشکشی آورده، زیرا پهلوان هفته‌ای به جای اسب مرده‌اش برایش کار کرده است. پهلوان نه حرف را می‌پذیرد، نه پیشکشی را. گبرِ مِی‌فروش و پهلوان از بیگانگیِ خویش در شهر می‌نالند. پهلوان می می‌خواهد. مِی‌فروش دریغ نمی‌کند، ولی او را بر حذر می‌دارد، مبادا در کُشتی کارش به تنگنا بکشد؛ ولی پهلوان از این نمی‌اندیشد. سپس می‌رود. جلوی سقّاخانه به خشم و عتاب راز و نیاز می‌کند و راهی می‌جوید. قدّاره‌اش را از خشم به زمین می‌کوبد. پس بر سکّوی سقاخانه می‌نشیند و به خواب می‌رود. دو گزمه پیدا می‌شوند و با هم به لودگی سخن می‌گویند؛ و پگاه که فرامی‌رسد، می‌روند پیِ کارشان. سیاه‌پوش تهِ کوی با قمهٔ آخته پیدا می‌شود. پهلوان بیدار می‌شود و یادِ ایل می‌کند. هنوز راهی پیدا نکرده و نمی‌داند چه باید کند. ناگهان از بیمِ سیاه‌پوش از جا می‌پرد. پهلوان خیال می‌کند که این سیاه‌پوش از هنگامی که وی بدین شهر آمده در تعقیبش بوده است. ردایش را می‌کَنَد و آمادهٔ نبرد می‌شود، ولی سیاه‌پوش ناپدید می‌شود. حواسِ پهلوان متوجّهِ بازوبندش می‌شود. درِ میکده را می‌کوبد، کیسهٔ پولی به مِی‌فروش می‌دهد که در ازای مِی است و بازوبندش را که به حیدر برساند. مِی‌فروش نمی‌گیرد، ولی پهلوان مجبورش می‌کند. پهلوان می‌خواهد از شهر برود، ولی نه به ایل که موسم کوچش است – و خیال می‌کند که از این پس مردم خود باید پشتیبان خود باشند. مِی‌فروش به ناخواست می‌رود تا بازوبند را ببرد و پهلوان سری به درون دکّه می‌زند. کوچه خالی است. سیاه‌پوش سرمی‌رسد و جلوی سقّاخانه خم می‌شود و قدّارهٔ پهلوان را برمی‌گیرد.
داستان > پردهٔ چهار

بامدادان دو گزمه به کوی میکده می‌رسند. ساعتِ کشیک سرآمده و خیال دارند مِی‌فروش را تلکه کنند. نیز می‌خواهند پهلوان را از دسیسهٔ کشتنش بیاگاهانند. به دیدنِ پهلوان در دکّه یکّه می‌خورند؛ و پس می‌گویندش که کسی در کمینِ اوست. پهلوان مست از میکده بیرون می‌آید و گزمه‌ها به ارگ می‌روند تا پهلوانِ نو را ببینند. پهلوان یادِ ایل می‌کند و سرگشته است و نمی‌داند کجا رود. کور می‌رسد و خبر می‌دهد که پهلوان اکبر از شهر رفته. پهلوان اعتنا نمی‌کند. کور می‌رود و نمی‌داند که با اکبر سخن گفته. سپس سیاه‌پوش پیدا می‌شود. پهلوان از رفتن می‌ماند و سیاه‌پوش را فرامی‌خواند تا جانش را بگیرد. پهلوان چشم می‌بندد، سیاه‌پوش نزدیک می‌شود و به آرامی قمه‌اش را میان کتف‌های پهلوان فرومی‌کند و پس‌پس می‌رود. حیدر از راه می‌رسد. او خیال می‌کند که سزاوارِ بازوبندِ اکبر نیست، ولی اکبر او را می‌راند و می‌گوید که باید بکوشد تا سزاوار شود. ناگهان حیدر می‌بیند که قمه‌ای به پشت پهلوان است و او دارد می‌میرد. از او می‌خواهد که نامِ قاتل را بگوید تا انتقامش را بگیرد. اکبر می‌گوید که قاتل خودش بوده و حیدر را از خود می‌راند تا در تنهایی بمیرد؛ ولی بعد حیدر را می‌خواند و می‌پرسد که آیا نمی‌بیند سیاه‌پوشی را که در تعقیبش است. حیدر چیزی ندیده. اکبر می‌گوید که سرانجام خواهد دید. حیدر دور می‌شود. اکبر یادِ ایل و گل‌های صحرا می‌کند؛ و پس می‌میرد. گزمه‌ها سرمی‌رسند و از دیدنِ پهلوانِ مرده شگفت‌زده می‌شوند. سپس انگشترش را برمی‌دارند و جامه‌اش را می‌گردند.
زمانی می‌گذرد. جسدِ پهلوان اینجا نیست. گزمه‌ها درِ میکده را میخ می‌کوبند. پیرزن در سقّاخانه شُکر می‌گزارد. مِی‌فروشِ پیر با خرقهٔ پهلوانی می‌رسد. گزمه‌ها می‌گیرندش و کیسهٔ پولش را می‌ستانند و خرقه را می‌قاپند. زن سراغِ غریبه‌ای را می‌گیرد که دیروز دلداریش داده بود. مِی‌فروش می‌گوید که او غریبه‌ای بود که از این شهر می‌گذشت. گزمه‌ها مِی‌فروش را می‌برند. زن قفلِ سقّاخانه را می‌بوسد و دمی از ذهنش خیالی – شاید این که آن مرد پسرِ گمشده‌اش بوده – می‌گذرد؛ و سپس می‌رود. شیرِ سنگی با همهٔ وجود از ژرفای خاک نعره می‌کشد.
پیشینه

پهلوان اکبر می‌میرد نخستین نمایشنامهٔ بلندِ بیضایی است. او این نمایشنامه را در بیست‌وپنج‌سالگی، پس از آن که یک تک‌پرده‌ای دربارهٔ پوریای ولی از علی نصیریان در ادارهٔ هنرهای دراماتیک پیشنهاد گرفت، اندکی پس از تظاهراتِ ۱۵ خردادِ ۱۳۴۲، در تابستانِ این سال نوشت. این زمانی بود که نزدیکِ چهار سال از ترکِ تحصیلش در دانشکدهٔ ادبیاتِ دانشگاهِ تهران می‌گذشت و از جمعِ نزدیکانِ خلیل ملکی نیز فاصله گرفته بود و عضوی از گروهِ طرفه بود و سرگرمِ پژوهش‌هایی که سپس‌تر می‌شد کتابِ نمایش در ایران (۱۳۴۴). سالِ پیش از آن، در ۱۳۴۱، مردی که لیبرتی والانس را کُشتِ جان فورد و روکو و برادرانشِ لوکینو ویسکونتی منتشر شده بود و بیش از سی سال پیش از آن داستانِ «داش آکل» ِ صادق هدایت، که قصّهٔ این هر سه همانندی‌هایی با ماجرای پهلوان اکبر می‌میرد دارد. نمایشنامهٔ داش آکُل به گُفته‌ی مرجان (۱۳۹۶) نیز گواهی از توجّهِ بیضایی به داستانِ هدایت است. داستانِ واقعیِ داش آکل چنان‌که، به گفتهٔ ابراهیم گلستان، در شیراز رخ داده – که داش آکل گناهِ عشقِ پسرش به دختری را که به او سپرده بودند گردن گرفته – به نمایشنامهٔ بیضایی – که اکبرش دلبستهٔ دخترِ خان نیست – نزدیک‌تر است؛ و بیضایی با گلستان از حدودِ ۱۳۴۱ آشناییِ خصوصی داشته است. جمشید ملک‌پور ردّی از بوف کور نیز در این نمایشنامه بازشناخته است. ولی نزدیک‌تر از فیلمِ فورد و داستانِ هدایت نمایشِ افعی طلاییِ گروهِ هنرِ ملّی (اقتباسِ علی نصیریان از «داش آکل» ِ هدایت) در بهارِ ۱۳۳۶ در تالارِ فارابیِ ادارهٔ کلِّ هنرهای زیباست، که بیضایی اشاره کرده که می‌شناخته و حتّی اشاره کرده که چون در آغازِ کارش «از نومیدی ناچار شروع به نوشتن کردم، خیال می‌کنم نوشته‌هایم نوعی گفتگوی فرهنگی با نوشته‌های نمایشی همزمان یا قبل از خودم هم بود.» (نصیریان خود در ۱۳۴۳ به عبّاس جوانمرد پیشنهاد کرده بود که پهلوان اکبر می‌میرد را برای نمایش در فستیوالِ تئاترِ مللِ پاریس آماده کند − که نشد.)
شیرمردی از خراسان (۱۳۴۲) ابوالقاسم جنّتی عطایی نیز احتمالاً از لحاظِ تاریخ و موضوع نزدیک‌ترین نوشته به این نمایشنامهٔ بیضایی باشد.
پاییزِ ۱۳۸۸ بیضایی گفت که پهلوان اکبر می‌میرد را تحتِ تأثیرِ گذرِ روزگارِ آزگار به شبِ یوجین اونیل نوشته‌است.
در دههٔ ۱۳۳۰ نیز بهائی‌ستیزی در ایران بالا گرفته بود و بیضاییِ نوجوان و خانواده‌اش نیز از گزند این تبعیضِ دینی در امان نبودند. موضوعِ قهرمانِ بیگانه در بسیاری از آثار بیضایی، از جمله پهلوان اکبر می‌میرد، یادگارِ انزوای اجتماعیِ نویسنده در نوجوانی است.
دیگر این که آشناییِ نمایشنامه‌نویسِ جوان با مایه‌های فیلم‌های هندی، که در پهلوان اکبر می‌میرد نیز به چشم می‌خورد، از مقالهٔ «سینمای هند»ش در مجلّهٔ علم و زندگی به سالِ ۱۳۴۰ پیداست.
متن

بیضایی این نمایشنامه را در تابستانِ سالِ ۱۳۴۲ نوشت و همین زمان در نامه‌ای حقِّ هر نوع اجرای آن را تا پایانِ ۱۳۴۹ به عبّاس جوانمرد، «کارگردان و دبیر گروه هنر ملی»، واگذاشت. تصویرِ دستخطِّ واگذاریِ بیضایی نمایشنامه را به تاریخِ «تابستان ۱۳۴۲» در جلدِ یکُمِ گروه هنر ملی از آغاز تا پایان (۱۳۹۵) آمده است.
کتابِ پهلوان اکبر میمیرد نخستین بار در پاییزِ ۱۳۴۴ به وسیلهٔ انتشاراتِ صائب به چاپ رسید. سالِ ۱۳۵۴ انتشاراتِ نگاه با چاپِ دوّم و نشرِ این نمایشنامه کارش را آغاز کرد. از ۱۳۵۵ به بعد به‌طورِ رسمی چاپ نشد تا سرانجام سالِ ۱۳۸۲ نسخهٔ نوینی با مقداری افزوده در جلدِ یکُمِ دیوان نمایش آمد؛ و همین متنِ بازنگری‌شده سالِ ۱۳۹۴ باز به صورتِ کتابِ جداگانه‌ای در انتشاراتِ روشنگران و مطالعات زنان به چاپ رسید. بیضایی این بازنگری را کرده تا «سوء تعبیر» کاهش یابد، زیرا چنان‌که گفته از بیشترِ اجراهای این نمایشنامه ناخرسند بوده است. همچنین «محافظه‌کاری ادبی» روزگارِ جوانی را کنار گذاشته و صحنهٔ گزمه‌ها را گسترش داده است.