stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
نشانگان داون
امید به زندگی

احتمال مرگ زودرس (مرگ در دوران کودکی) در میان مبتلایان به نشانگان داون بیشتر از متوسط افراد جامعه است. مهم‌ترین دلیل این مرگ‌ها، مشکلات قلبی و عفونی است. بهره‌گیری از خدمات پزشکی به ویژه در رابطه با مشکلات قلبی و دستگاه گوارش، امید به زندگی در میان مبتلایان به این بیماری را افزایش می‌دهد.
امید به زندگی افراد مبتلا در سال ۱۹۱۲، دوازده سال، در دههٔ هشتاد میلادی به ۲۵ سال و در دههٔ اول قرن بیست و یک در کشورهای صنعتی به پنجاه تا شصت سال رسیده‌است. در حال حاضر بین ۴ تا ۱۲ درصد مبتلایان در نخستین سال تولد جان خود را از دست می‌دهند. احتمال حیات طولانی مدت تا حدی به مشکلات قلبی وابسته است. از میان مبتلایان کسانی که مشکلات قلبی مادرزادی دارند، ۶۰ درصد تا ۱۰ سال و ۵۰ درصد تا ۳۰ سال عمر می‌کنند. در حالی که ۸۵ درصد مبتلایان بدون مشکلات قلبی به ۱۰ سالگی و ۸۰ درصد به ۳۰ می‌رسند. ۱۰ درصد مبتلایان به نشانگان داون بیش از هفتاد سال عمر می‌کنند.
آثار هنری

برخی از آثار هنری که به سندرم داون پرداخته‌اند:
فیلم روز هشتم، ساخته ژاک وون دورمل (۱۹۹۶)
فیلم بچه‌های ابدی، ساخته پوران درخشنده (۱۳۸۵)
فیلم کافه فلور، ساخته ژان مارک والی (۲۰۱۲)
خطر داشتن حاملگی سندرم داون در ارتباط با سن مادر
نمودار تعداد مرگ‌ها به ازای یک میلیون نفر در سال ۲۰۱۲   ۰  ۱  ۲  ۳  ۴  ۵  ۶  ۷–۸  ۹–۱۶
مردان زیبا

| مردان زیبا | مردان زیبا |
| --- | --- |
کارگردان: نیکلاس کپنز
تهیه‌کننده: برشت ون السلاند اریک ورکرک جوست ون دن بوش امانوئل آلن راینال پیر بوسارون
نویسنده: نیکلاس کپنز
بازیگران: پیتر ون دن بگین پیتر دو گراف تام دیویسپلر
موسیقی: نیکلاس اسنایدر
تاریخ‌های انتشار: ۲۰۲۳
مدت زمان: ۱۹ دقیقه
کشور: بلژیک فرانسه هلند
مردان زیبا (به انگلیسی: Beautiful Men) یک انیمیشن کوتاه محصول سال ۲۰۲۳ به نویسندگی و کارگردانی نیکلاس کپنز است. در ۲۳ ژانویه ۲۰۲۵، این فیلم نامزد نود و هفتمین دوره جوایز اسکار در بخش جایزه اسکار بهترین پویانمایی کوتاه شد.
مقیاس اصلاح‌شده شدت مرکالی

«مرکالی» به اینجا تغییرمسیر دارد. برای دانشمندی که این مقیاس به نام او نام‌گذاری شده، جوزپه مرکالی را ببینید.
مقیاس اصلاح‌شده شدت مرکالی (Modified Mercalli intensity scale) که به اختصار MMI ،MM یا MCS نیز نامیده می‌شود؛ مقیاسی برای اندازه‌گیری تأثیرات و شدت خسارت‌های زمین‌لرزه یا قدرت تخریب آن در یک نقطه مشخص است. این مقیاس در نقطه مقابل مقیاس‌های بزرگی لرزه‌ای است که معمولاً برای زمین‌لرزه گزارش می‌شود.
مقیاس‌های بزرگی لرزه‌ای، نیرو یا قدرت ذاتی یک زمین‌لرزه که رویدادی در عمق زمین است را اندازه‌گیری می‌کنند و از بین مقیاس‌های بزرگی، مقیاس "Mw" به‌طور گسترده به‌کار می‌رود. مقیاس مرکالی (MM) شدت لرزش را در هر مکان خاص بر روی سطح زمین اندازه‌گیری می‌کند. این مقیاس حاصل توسعه و اصلاح مقیاس شدت مرکالی است که توسط جوزپه مرکالی در سال ۱۹۰۲ ارائه شد و یک مقیاس شدت لرزه‌ای است و برای اندازه‌گیری شدت لرزه‌های ناشی از زمین‌لرزه به‌کار می‌رود.
از آنجا که لرزش‌های تجربه‌شده در سطح ناشی از انرژی لرزه‌ای آزادشده توسط یک زمین‌لرزه است، زمین‌لرزه‌ها در میزان انتشار انرژی آنها به صورت امواج لرزه‌ای تفاوت دارند. زمین‌لرزه‌ها همچنین از نظر عمقی که در آن رخ می‌دهند، با هم متفاوت هستند. زمین‌لرزه‌های عمیق‌تر برهم‌کنش کمتری با سطح دارند، انرژی آنها در حجمی بزرگ‌تر پخش می‌شود و مقدار انرژی که به سطح می‌رسد در یک منطقه بزرگ‌تر پخش می‌شود. شدت لرزش زمین به صورت محلی است و معمولاً با فاصله گرفتن از رومرکز زمین‌لرزه کاهش می‌یابد، ولی این لرزش می‌تواند در حوضه‌های رسوبی و در انواع خاصی از خاک‌های سست تقویت شود.
مقیاس‌های شدت لرزه‌ای، شدت زمین‌لرزه را بر پایه اثرات گزارش‌شده توسط ناظران آموزش‌ندیده، به صورت تجربی دسته‌بندی می‌کنند و برای اثراتی که ممکن است در یک منطقه خاص مشاهده شود، سازگار شده‌اند. این مقیاس‌ها به‌دلیل عدم نیاز به اندازه‌گیری‌های ابزاری، برای تخمین بزرگی و مکان زمین‌لرزه‌های تاریخی (پیشاابزاری) مفید هستند. به‌طور کلی بیشترین شدت مربوط به ناحیه رومرکزی است و درجه و گستره آن‌ها (که احتمالاً با آگاهی از شرایط زمین‌شناسی محلی تقویت شده است) را می‌توان با سایر زمین‌لرزه‌های محلی برای تخمین بزرگی مقایسه کرد.
درجه‌بندی مقیاس > همبستگی مقیاس مرکالی با بزرگی زمین‌لرزه

| 0 | 1 |
| --- | --- |
بزرگی زمین‌لرزه: حداکثر معمول مقیاس شدت مرکالی
۳٫۰–۱٫۰: I
۳٫۹–۳٫۰: II–III
۴٫۹–۴٫۰: IV–V
۵٫۹–۵٫۰: VI–VII
۶٫۹–۶٫۰: VII–IX
۷٫۰ و بالاتر: VIII یا بالاتر
منبع: مقایسه بزرگی/شدت، USGS: منبع: مقایسه بزرگی/شدت، USGS
هنگامی که تصور دقیقی از میزان خسارت‌های وارده به دست آمد، می‌توان درجه مرکالی مناسب را با توجه به تغییرات فیزیکی که در محدوده حس انسان‌هاست تخمین زد.
بزرگی و شدت زمین‌لرزه، اگرچه با هم ارتباط دارند، ولی مفاهیم بسیار متفاوتی هستند. بزرگی لرزه‌ای تابعی از انرژی آزادشده توسط زمین‌لرزه است، در حالی که شدت، درجه لرزش تجربه‌شده در یک نقطه از سطح است و از حداکثر شدت در رومرکز زمین‌لرزه یا نزدیک آن تا شدت صفر در فاصله از رومرکز متفاوت است. به بیان دیگر، قدرت تخریبی یک زلزله، علاوه بر قدرت یا بزرگی آن، به ساختار زمین در منطقه زمین‌لرزه و همچنین به طراحی‌های دست‌سازه و مکان قرارگیری سازه‌های ساخت بشر، بستگی دارد. شدت زمین‌لرزه علاوه بر بزرگی، به عوامل متعددی از جمله عمق کانون زمین‌لرزه، سنگ بستر، لایه‌های زیرین، فاصله از رومرکز و… وابسته است. شدت زمین‌لرزه در واقع بیانگر میزان احساس افراد و موجودات زنده از زمین‌لرزه و تأثیر آن بر سازه‌ها است. شدت زمین‌لرزه به عوامل زیادی از جمله کانون زمین‌لرزه، سطح زمین، فاصله از رومرکز، این که آیا لایه‌های زیرین آنجا لرزش سطح را تقویت می‌کنند یا خیر، و هرگونه جهت‌دهی ناشی از سازوکار زمین‌لرزه بستگی دارد. برای نمونه، زمین‌لرزه‌ای با بزرگی ۷٫۰ در سالتای آرژانتین در سال ۲۰۱۱ که در ژرفای ۵۷۶٫۸ کیلومتری رخ داد، حداکثر شدت احساس V. (متوسط) را داشت، در حالی که یک زمین‌لرزه با بزرگی ۲٫۲ در باوو-این-فورنس انگلستان در سال ۱۸۶۵ که در عمق حدود ۱ کیلومتری روی داد، حداکثر شدت احساس VIII. (شدید) را داشت. خسارت‌ها و تلفات انسانی نیز تابع شدت (قدرت تخریب) زمین‌لرزه است و همیشه با بزرگی زمین‌لرزه رابطه مستقیم ندارد؛ برای نمونه در زمین‌لرزه ۲۰۱۰ شیلی با بزرگی گشتاوری ۸٫۸، تعداد ۷۰۸ نفر کشته شدند؛ در حالی که در همان سال در زمین‌لرزه ۲۰۱۰ هائیتی به بزرگای گشتاوری ۷، بیش از ۲۰۰ هزار نفر کشته شدند.
برخلاف بزرگی که پس از لحظه زمین‌لرزه و زمانی که امکان مقایسه اطلاعات از ایستگاه‌های مختلف لرزه‌نگاری به وجود آمده، معین می‌شود، میزان ویرانی‌های به بار آمده و درجه شدت لرزه‌ای مرکالی را نمی‌توان به این سرعت مشخص کرد و لازم است که محققان زمانی کافی برای بررسی اتفاقاتی که حین زمین لرزه روی داده است، در اختیار داشته باشند. به‌طور کلی می‌توان گفت که بزرگی زمین‌لرزه یک پارامتر زمین‌شناسی و شدت با مقیاس مرکالی یک پارامتر مهندسی است.
جدول کوچک، راهنمای تقریبی درجات مقیاس اصلاح‌شده شدت مرکالی است. رنگ‌ها و نام‌های توصیفی نشان‌داده‌شده در اینجا با آن‌هایی که در برخی از نقشه‌های لرزش در مقالات دیگر استفاده می‌شوند، متفاوت است.
درجه‌بندی مقیاس > برآورد شدت محل و استفاده از آن در ارزیابی خطر لرزه‌ای

ده‌ها معادله پیش‌بینی شدت برای تخمین شدت کلان‌لرزه‌ای در مکانی با توجه به بزرگی، فاصله منبع لرزه‌ای تا محل، و شاید پارامترهای دیگر (به عنوان مثال شرایط محلی آن مکان) منتشر شده است. این معادلات شبیه معادلات پیش‌بینی حرکت زمین برای تخمین پارامترهای جنبش قوی ابزاری مانند اوج شتاب جنبش زمین هستند. خلاصه ای از معادلات پیش‌بینی شدت موجود است. از چنین معادلاتی می‌توان برای تخمین خطر لرزه‌ای از نظر شدت کلان‌لرزه‌ای استفاده کرد که این مزیت را نسبت به پارامترهای جنبش قوی ابزاری دارد که ارتباط نزدیک‌تری با ریسک زمین‌لرزه دارد.
درجه‌بندی مقیاس > همبستگی با مقادیر فیزیکی

مقیاس اصلاح‌شده شدت مرکالی (MMI) از نظر اندازه‌گیری‌های دقیق‌تر و قابل سنجش عینی مانند دامنه لرزش، فرکانس لرزش، اوج سرعت، یا اوج شتاب به صورت دقیق‌تر تعریف نشده است. لرزش و آسیب ساختمان درک‌شده توسط انسان، بهترین همبستگی با اوج شتاب برای رویدادهای لرزه‌ای با شدت پایین‌تر و با اوج سرعت برای رویدادهای لرزه‌ای با شدت بالاتر را دارد.
درجه‌بندی مقیاس > مقایسه با مقیاس بزرگی گشتاوری

اثرات هر زمین‌لرزه می‌تواند از مکانی به مکان دیگر بسیار متفاوت باشد، بنابراین ممکن است یک زمین‌لرزه دارای چندین مقدار از مقیاس اصلاح‌شده شدت مرکالی باشد. این مقادیر را می‌توان با استفاده از یک نقشه کانتور با شدت مساوی به بهترین شکل نمایش داد که به‌نام نقشه هم‌لرز شناخته می‌شود. با این حال، هر زمین‌لرزه تنها یک بزرگی دارد.
برای مطالعه بیشتر

Jones, Richard (2012). "Investigating the Mercalli Intensity Scale Through 'Lived Experience'" (PDF). Science Scope. 36 (4): 54–60. ISSN 0887-2376. JSTOR 43183283. ERIC EJ1000835.
Wald, David J.; Loos, Sabine; Spence, Robin; Goded, Tatiana; Hortacsu, Ayse (2023). "A Common Language for Reporting Earthquake Intensities". Eos (به انگلیسی). 104. doi:10.1029/2023eo230160.
بیسکویت لوتوس

| 0 | 1 |
| --- | --- |
گونه: بیسکویت
خاستگاه: بلژیک
منطقه: فلاندرز
مواد اصلی: آرد گندم، شربت اینورت، چربی، دارچین
  رسانه: اسپکولوس:   رسانه: اسپکولوس
لوتوس یا اسپکولوس (به انگلیسی: Speculoos) یک بیسکویت است که در اصل در بلژیک از آرد گندم، شربت اینورت که از چغندر قند تهیه می‌شود و چربی و گاهی دارچین، تولید می‌شود. اسپکولوس در قرن بیستم در اطراف منطقه ورویه به عنوان جایگزینی برای افرادی که توانایی خرید اسپکولاس هلندی را نداشتند، ساخته شد. اسپکولوس بلژیکی شامل ادویه‌های کمتری نسبت به اسپکولاس هلندی است، زیرا واردات ادویه‌ها به بلژیک بسیار گران‌تر از هلند بود.
برندها

در اروپا، شرکت لوتوس شناخته شده‌ترین برند سازنده این بیسکویت است. این تولیدکننده بیسکویت‌ها را به صورت بسته‌بندی جداگانه برای صنعت پذیرایی عرضه می‌کرد. در ایالات متحده و انگلستان، همان شرکت با نام لوتوس بیسکوف، مخفف بیسکویت و کافی شناخته می‌شود.
در اکتبر ۲۰۲۰، شرکت لوتوس تصمیم گرفت کلمه «اسپکولوس» را از بازارهای محلی حذف کند تا محصولات خود را با نام تجاری بیسکوف (Biscoff) عرضه کند.
چخماق‌بلاغ علیا (هریس)

village در 23x15px|border |alt=|link= ایران
| چخماق‌بلاغ علیا چخماق بلاغ علیا | چخماق‌بلاغ علیا چخماق بلاغ علیا |
| --- | --- |
village: village
چخماق‌بلاغ علیا: چخماق‌بلاغ علیا
مختصات: ۳۸°۲۳′۳۹″ شمالی ۴۶°۴۲′۵۳″ شرقی﻿ / ﻿۳۸٫۳۹۴۱۷°شمالی ۴۶٫۷۱۴۷۲°شرقی﻿ / 38.39417; 46.71472: مختصات: ۳۸°۲۳′۳۹″ شمالی ۴۶°۴۲′۵۳″ شرقی﻿ / ﻿۳۸٫۳۹۴۱۷°شمالی ۴۶٫۷۱۴۷۲°شرقی﻿ / 38.39417; 46.71472
استان‌های ایران: استان آذربایجان شرقی
شهرستان‌های ایران: شهرستان هریس
بخش (تقسیمات کشوری): بخش خواجه
تقسیمات کشوری در ایران: دهستان مواضع‌خان شمالی
جمعیت (۲۰۰۶): جمعیت (۲۰۰۶)
 • کل: ۳۸
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۳:۳۰ (ساعت رسمی ایران)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۴:۳۰ (ساعت رسمی ایران)
چخماق‌بلاغ علیا یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان مواضع‌خان شمالی بخش خواجه شهرستان هریس واقع شده‌است.
محمدعلی سپانلو

| محمّدعلی سپانلو | محمّدعلی سپانلو |
| --- | --- |
زاده: ۲۹ آبان ۱۳۱۹ تهران، ایران
درگذشته: ۲۱ اردیبهشت ۱۳۹۴ (۷۴ سال) بیمارستان سجاد، تهران، ایران بیماری تنفسی
آرامگاه: قطعه نام‌آوران بهشت زهرا
پیشه: شاعر، نویسنده، مترجم، منتقد ادبی، استاد دانشگاه و عضو کانون نویسندگان
ملیت: ایرانی
تحصیلات: کارشناسی حقوق
دانشگاه: دانشگاه تهران
سال‌های فعالیت: ۱۳۴۲–۱۳۹۴
جوایز مهم: جایزه شعر ماکس ژاکوب فرانسه لژیون دونور شعر فرانسه
همسر(ها): پرتو نوری‌علا
فرزند(ان): سندباد شهرزاد
محمّدعلی سپانلو، مشهور به شاعرِ تهران، (۲۹ آبان ۱۳۱۹ – ۲۱ اردیبهشت ۱۳۹۴) شاعر، روزنامه‌نگار، منتقد ادبی، مترجم و آنتولوژیستِ ایرانی بود.
وی در کنار برگردان آثار ادبی، مجموعه‌های شعری از جمله رگبارها، پیاده‌روها، نبض وطنم را می‌گیرم، تبعید در وطن، ساعت امید، فیروزه در غبار، پاییز در بزرگراه، و قایق‌سواری در تهران را در کارنامه‌ی خود دارد. سپانلو آثاری از نویسنده‌های مطرح دنیا مثل آلبر کامو و ژان پل سارتر را نیز ترجمه کرده‌است. او دانش‌آموخته‌ی دانشکده‌ی حقوق دانشگاه تهران و از نخستین اعضای کانون نویسندگان ایران بود.
نشسته از چپ (ردیف اول): سیمین بهبهانی، مهدی اخوان ثالث، ابوالحسن نجفی، محمدعلی سپانلو و شهرزاد سپانلو؛ ایستاده: اسماعیل نوری‌علاء؛ نشسته از چپ (ردیف دوم): نعمت آزرم، حسن پستا، محمود مشرف آزاد تهرانی، ۱۳۵۹
زندگی > کودکی

محمدعلی سپانلو روز چهارشنبه ۲۹ آبان ۱۳۱۹ در شهر تهران خیابان ری به دنیا آمد. پدرش کارمند بانک ملی بود. محمد علی با داستان‌ها و شعرهایی که پدر از شاهنامه و سعدی و نظامی می‌گفت، بزرگ شد. او در سال ۱۳۲۶ به دبستان کسایی رفت و سپس به خاطر جابجایی خانه‌شان تحصیلات را در دبستان ادب و سپس در دبستان نراقی پیگیری کرد. در دبستان ادب با احمدرضا احمدی هم‌شاگردی بود. محمدعلی سپانلو به واسطه آموزش‌های پدر، خط خوبی داشت و شیفته کلاس انشا بود.
زندگی > نوجوانی

سپانلو در مهر ۱۳۳۲ وارد دبیرستان رازی واقع در خیابان فرهنگ شد. زبان خارجه‌ای که در این دبیرستان تدریس می‌شد، فرانسوی بود و پدر محمدعلی به علت تمایل شخصی به زبان فرانسوی این مدرسه را برای او انتخاب کرد بود. حضور در این دبیرستان و معاشرت با افرادی از کلاس‌های بالاتر و هم‌چنین فعالیت‌های فوق برنامه مانند تهیه روزنامه‌دیواری یا پیشاهنگی سبب شد با دنیای جدیدی آشنا شود و همان‌جا بود که کم‌کم تبدیل به یک کتابخوان حرفه‌ای شد.
در سال ۱۳۳۵ در مسابقه‌ای که در رشته ادبیات بین تمام مدارس کشور برگزار شد مقام اول را کسب کرد و از دست محمدرضا پهلوی یک دیوان حافظ به عنوان جایزه دریافت کرد. پس از کلاس دهم به مدرسه دارالفنون رفت. دبیرستانی که در آن زمان افرادی چون داریوش آشوری، بهرام بیضایی، احمدرضا احمدی، نادر ابراهیمی و عباس پهلوان در کلاس‌های مختلف مشغول درس خواندن بودند. در همان سال‌ها بود که در مسابقه داستان‌نویسی مجله سخن شرکت کرد و داستانش به نام دشت پندار در آن مجله چاپ شد.
هنوز در دارالفنون مشغول تحصیل بود که داستانی تاریخی به نام نیزه پارسی را تحت تأثیر پاورقی‌های مستعان و مسرور نوشت و با هزینه شخصی چاپ و منتشر کرد که توفیقی کسب نکرد. سپانلو هیچ‌گاه این کتاب را در کارنامه و کتاب‌های رسمی خویش ثبت نکرد.
زندگی > دانشگاه

محمدعلی سپانلو در سال ۱۳۳۸ دیپلمش را از دارالفنون گرفت و همان سال در کنکور شرکت و در دو رشته حقوق و ادبیات قبول شد ولی در نهایت رشته حقوق دانشگاه تهران را انتخاب کرد.
با ورود به دانشگاه علی‌رغم این‌که به هیچ‌یک از احزاب و گروه‌های سیاسی نپیوست، ولی در متن جریان‌های سیاسی و جنبش دانشجویی آن زمان قرار داشت و در تحصن‌ها و راهپیمایی‌ها شرکت می‌کرد و در برخی از مراسم شعر می‌خواند. در آن سال‌ها سپانلو مطالبی برای مجله اطلاعات جوانان می‌نوشت و هم‌چنین کتابی را به نام پچپچه‌ای در ظلمت را از فرانسه به فارسی ترجمه کرد که به صورت پاورقی در روزنامه چاپ شد.
زندگی > گروه ادبی طرفه

مقالهٔ اصلی: گروه ادبی طرفه
سپانلو در سال ۱۳۴۳ به همراه نادر ابراهیمی، اسماعیل نوری علاء، مهرداد صمدی، احمدرضا احمدی، بهرام بیضایی، اکبر رادی، جعفر کوش‌آبادی، مریم جزایری و جمیله دبیری گروه طرفه را با هدف چاپ و انتشار کارهاشان بنیان نهادند. انتشار دو شماره جُنگِ طُرفه و تعدادی کتابِ شعر و داستان از کارهای این گروه‌است.
زندگی > سربازی

سپانلو پس از فارغ‌التحصیلی از دانشگاه تهران در دی‌ماه ۱۳۴۲ به خدمت سربازی رفت. در ابتدا چند ماهی را در تهران و در پادگان سلطنت آباد گذراند و سپس به انتخاب خود به در فروردین ۱۳۴۳ به مرکز توپخانه اصفهان اعزام شد. در اصفهان با هسته اصلی جُنگِ اصفهان یعنی محمد حقوقی، هوشنگ گلشیری، ابوالحسن نجفی و احمد میرعلایی آشنا شد و در محافلشان شرکت کرد و شعرهایش را خواند. در همان زمان بود که اولین کتاب شعرش به نام آه… بیابان چاپ و منتشر شد.
پس از آن سپانلو برای انجام مدت باقی‌مانده سربازی به گرگان اعزام شد و تا خرداد ۱۳۴۴ و اتمام دوره سربازی، در دادرسی ارتش مشغول به خدمت بود.
زندگی > کار در رادیو

پس از بازگشت به تهران با سفارش مهرداد صمدی در رادیو به صورت روزمزد مشغول به کار شد، در آنجا وظیفه‌اش ترجمه خبر است. در همان زمان در مجله فردوسی هم نقد و مطلب مشغول به نوشتن نقد شد. از مطالب به‌یادماندنی زمان همکاری سپانلو با مجله فردوسی می‌توان به مصاحبه‌اش با آگاتا کریستی اشاره کرد که در پی سفر این نویسنده ادبیات کارآگاهی و جنایی به تهران انجام شد. این مصاحبه مجدداً در کتاب بن‌بست‌ها و شاهراه زندگینامه سپانلو چاپ و منتشر شده‌است.[نیازمند منبع]
محمد سپانلو به علت روزمزد بودن و درآمد کم رادیو را ترک کرد و به گروه صنعتی بهشهر پیوست و در آنجا مسئول تبلیغات گروه صنعتی بهشهر شد و ۹ سال در آن شغل ماند.
حوزه فعالیت

محمدعلی سپانلو شاعر، منتقد ادبی، و مترجم بود. وی بیش از شصت جلد کتاب در زمینه‌های شعر و داستان و تحقیق، به صورت تألیف یا ترجمه، منتشر کرد. در بیست سال گذشته، او به عنوان یکی از چند نمایندهٔ معدود ادبیات معاصر فارسی در بسیاری از گردهمایی‌های بین‌المللی در اروپا و آمریکا شرکت کرده و گفته می‌شود که سهمِ بزرگی در معرفی ادبیات ایران به جهانیان دارد. بسیاری از آثار او تا به حال به زبان‌های انگلیسی، آلمانی، فرانسه، هلندی، عربی، و سوئدی ترجمه شده‌است. کتاب نویسندگان پیشرو ایران که گلچینی از آثار داستانی نویسندگان قرن بیستم ایران، به همراه بررسی آنهاست، جزوِ منابعِ درسی در بسیاری از دانشگاه‌های ایران است و تابه‌حال فروش بسیار بالایی داشته‌است.
ضمناً سپانلو از معدود شاعران و نویسندگان ایرانی است که در دنیای ادبیات غرب نیز شناخته شده، و توانسته‌است نشان شوالیه نخل (لژیون دونور) آکادمی فرانسه، و جایزهٔ ماکس ژاکوب را دریافت کند.
شاعر تهران

ازآن جا که تهران از اصلی‌ترین عنصرهای شعر محمدعلی سپانلو بود؛ یکی از لقب‌های وی در فضای مجازی «شاعر تهران» است.
او در بسیاری از شعرهایش کم‌وبیش به تهران اشاره‌هایی دارد، اما در سه مجموعهٔ «خانم زمان»، «هیکل تاریک» و «قایق‌سواری در تهران» زادگاهش را به عنوان محور اصلی شعر و در حد یک اسطوره مطرح می‌کند.
وی در مورد تهرانی بودن خود و علاقهٔ وافرش به این شهر می‌گوید: «من پنج نسلم تهرانی بوده‌است. زمانی تهران در اذهان منفور شده بود و بعضی می‌گفتند در تهران اجحاف و دروغ وجود دارد؛ انگار که شهر خودشان سمبل صداقت بوده‌است.
من پاسخ می‌دادم که صداقت و بی‌صداقتی در همهٔ شهرها هست، اما در تهران برای شما امنیت وجود دارد؛ چون در هیچ شهری نمی‌توانید به اهالی آن بد بگویید، اما در مورد تهران هرچه که بگویید، کسی کاری با شما ندارد».
بازیگری

سپانلو در سال ۱۳۸۰ در فیلمی به نام رخساره به کارگردانی امیر قویدل به ایفای نقش پرداخت و با میترا حجار همبازی شد. پیش از آن وی همچنین در فیلم‌های شناسایی (۱۳۶۶) به کارگردانی محمدرضا اعلامی، ستارخان (۱۳۵۱) به کارگردانی علی حاتمی و آرامش در حضور دیگران (۱۳۵۱) با کارگردانی ناصر تقوایی نیز به ایفای نقش پرداخته بود.
سپانلو دربارهٔ بازی در فیلم آرامش در حضور دیگران چنین می‌گوید:
«من تقوایی را به نام می‌شناختم، روزهایی که او داستان می‌نوشت و در مجله آرش منتشر می‌شد. روزی او را در منزل سیروس طاهباز دیدم و این اولین آشنایی من با او بود. بعد در هتل مرمر یک بار دیگر تقوایی را دیدم، از من پرسید که فیلم بازی می‌کنی؟ من نمی‌دانستم که او فیلم‌ساز هم هست. گفت که همه برای من مجانی بازی می‌کنند چون پولی ندارم و به جایی هم وابسته نیستم. قرار شد که من در این فیلم بازی کنم. غلامحسین ساعدی فیلم‌نامه را داد و سیروس طاهباز هم‌خانه‌اش را، هر دو هم بدون دریافت پول و این‌طور بود که آرامش در حضور دیگران ساخته شد.»
خبرنگاری و مصاحبه با آگاتا کریستی

محمد علی سپانلو شاعری برج عاج‌نشین نبود و تنها در عالم شعر و تخیل قدم نمی‌زد و با روزنامه‌نگاری و سیاست با واقعیت‌ها هم سر و کار داشت. آن‌گونه که علی دهباشی سردبیر مجلهٔ بخارا چند سال قبل در «شب آگاتا کریستی» گفت او (آگاتا کریستی) به خاطر علایق باستان‌شناسی همسرش بارها (۶ مرتبه) به ایران سفر کرده بود و محمد علی سپانلو هم در سال ۱۳۴۵ از این فرصت استفاده و با او گفت‌وگو کرد و آگاتا کریستی وقتی پذیرفت که دانست طرف مصاحبهٔ او جدای روزنامه‌نگاری، نویسنده، شاعر و حقوق‌دانی صاحب‌نام است و بعدها نیز از این گفت و گو با خاطرهٔ خوش نقل می‌کرد.
فیلمِ مستندی دربارهٔ سپانلو

آرش سنجابی فیلم مستند ۹۰ دقیقه‌ای تحت عنوان نام تمام مردگان یحیی است، دربارهٔ سپانلو ساخته‌است. در این فیلم چهره‌هایی مانند مسعود کیمیایی، آیدین آغداشلو، شمس لنگرودی، حافظ موسوی، علی باباچاهی، جواد مجابی، ناصر تقوایی دربارهٔ زندگی و آثار سپانلو نظرشان را بیان می‌کنند.
ماجرای اتوبوس ارمنستان

مقالهٔ اصلی: ماجرای اتوبوس ارمنستان
سپانلو یکی از مسافران اتوبوسی بود که در تابستان ۱۳۷۵، دستگاه اطلاعاتی ایران قصد داشت به منظور قتل تعداد زیادی از چهره‌های فرهنگی کشور آن را در مسیر ارمنستان به ته دره بفرستد.
کنفرانس برلین

مقالهٔ اصلی: کنفرانس برلین
در پائیز سال ۱۳۷۸ از حدود ۱۷ تن از فعالان سیاسی، روشنفکران و نویسندگان ایرانی دعوت شد تا در ماه آوریل آینده (فروردین ۱۳۷۹) در کنفرانسی با عنوان «ایران پس از انتخابات عمومی» در شهر برلین آلمان شرکت کنند. میزبانان این برنامه بنیاد هانریش بل و حزب سبزهای آلمان بودند.
سپانلو به همراه محمود دولت‌آبادی و منیرو روانی‌پور به برلین می‌رود. نوبت سخنرانی سپانلو بعدازظهر روز دوم کنفرانس بود که به علت اعتراض و مخالفت برخی از گروه‌های سیاسی خارج از کشور، برنامهٔ شعر و داستان‌خوانی لغو و تنها به پرسش و پاسخ اکتفا شد.

پس از پخش تلویزیونی صحنه‌هایی از این کنفرانس در سیمای جمهوری اسلامی و جنجال و اعتراض متعاقب آن توسط محافظه‌کاران در داخل کشور، احضاریه‌ای برای سپانلو جهت حضور در دادگاه ارسال می‌شود. سپانلو پس از بازگشت به کشور به دادگاه مراجعه می‌نماید و پس از چندین جلسه دادگاه و بعد از حدود دو ماه حکم تبرئه وی، دولت‌آبادی، روانی‌پور و جمیله کدیور صادر می‌شود.
زندگی شخصی

سپانلو، پس از اتمام دانشگاه و دوران نظام وظیفه، در ۱ مهر ۱۳۴۴ با پرتو نوری‌علا، شاعر و نویسنده جوان ازدواج کرد. اولین فرزندشان سندباد در ۲۵ بهمن ۱۳۴۵ به دنیا آمد و شهرزاد سپانلو خواننده موسیقی پاپ فرزند دومشان متولد ۱۲ تیر ۱۳۵۱ است. پرتو نوری‌علاء در سال ۱۳۶۴ برای همیشه از سپانلو جدا شد و با فرزندانش به آمریکا رفت. سپانلو در کتاب بن‌بست‌ها و شاهراه که زندگینامه‌اش است و در سال ۱۳۹۰ در سوئد چاپ و منتشر شده، در خصوص این جدایی چنین گفته:
«ازدواج‌های همه ما در سال‌های بعد از انقلاب از هم پاشید، چون مردها خانه‌نشین شدند… و این به خاطر مسائلی است که در دهه ۱۳۶۰ برای خانواده‌ها رخ داد و منجر به جدایی بسیاری شد. چون قبل از آن همه سر کار بودند و بیرون مشغول فعالیت اما وقتی مرد خانه‌نشین شد اعتبار خیلی چیزها را از دست می‌دهد و اختلاف‌ها رو می‌آید.»
زندگی شخصی > درگذشت

سپانلو چند سالی از سرطان ریه رنج می‌برد. وی از روز سه‌شنبه ۱۵ اردیبهشت ۱۳۹۴ در پی ناراحتی ریوی و تنفسی در بخش مراقبت‌های ویژه بیمارستان سجاد تهران بستری شد و سرانجام شامگاه دوشنبه ۲۱ اردیبهشت ۱۳۹۴ در سن ۷۴ سالگی بر اثر عارضه ریوی و تنفسی در بیمارستان سجاد تهران درگذشت. و در روز پنج‌شنبه ۲۴ اردیبهشت ۱۳۹۴ در قطعه نام‌آوران بهشت زهرا به خاک سپرده شد.
نوشته‌ها > مجموعه اشعار

۱۳۴۲ - آه... بیابان
۱۳۴۴ - خاک
۱۳۴۶ - رگبارها
۱۳۴۷ - پیاده‌روها
۱۳۵۲ - سندباد غایب
۱۳۵۶ - هجوم
۱۳۵۷ - نبض وطنم را می‌گیرم
۱۳۶۶ - خانم زمان، انتشارات تیراژه
۱۳۶۸ - ساعت امید
۱۳۷۱ - خیابان‌ها، بیابان‌ها، انتشارات شیوا
۱۳۷۷ - فیروزه در غبار، نشر علم
۱۳۷۹ - پاییز در بزرگراه
۱۳۸۱ - ژالیزیانا
۱۳۸۱ - تبعید در وطن، انتشارات ققنوس
۱۳۸۸ - قایق‌سواری در تهران انتشارات افق
۱۳۹۳ - زمستان بلاتکلیفِ ما- نشر چشمه
نوشته‌ها > آنتولوژی

۱۳۴۹ - بازآفرینی واقعیت: مجموعه ۲۷ قصه از ۲۷ نویسنده معاصر ایران
۱۳۹۰ - قصهٔ قدیم - ۱۱۱ قصه از سرچشمه‌های ایران و اسلام، نشر چشمه
۱۳۹۳ - هزار و یک شعر؛ سفینه شعر نو قرن بیستم ایران نشر چشمه
نوشته‌ها > سایر تألیفات

۱۳۴۹ - مردان (مجموعه ۵ قصه)
سفرهای سندباد - با تصویرگری علی‌اکبر صادقی
۱۳۶۲ - نویسندگانِ پیشروِ ایران (تاریخچه رمان، قصه کوتاه، نمایشنامه و نقد ادبی در ایران معاصر)
سرگذشت کانون نویسندگان ایران
۱۳۷۴ - محمدتقی بهار، ملک الشعراء- انتشارات طرح‌نو
۱۳۷۶ - شهر شعر ایرج: زندگی و نمونه آثار ایرج میرزا جلال الممالک، نشر علم
۱۳۷۷ - چهار شاعرِ آزادی: جستجوی در سرگذشت و آثار عارف، عشقی، بهار، فرخی یزدی چاپ استکهلم
۱۳۸۷ -شعر رقصان شمس، انتشارات کاروان
۱۳۷۹-تعلق و تماشا منتخبی از مقالات، گزارش‌ها، و یادداشت‌ها دربارهٔ ادب و فرهنگ، نشر قطره
۱۳۹۰ - بهترین رودکی همراه با اشعار نویافته نشر چشمه
۱۳۹۱ - دیده‌بان خواب‌زده (دیدارهای پراکنده با ادبیات و زندگی) انتشارات نیلوفر
سپانلو نمایشنامه‌ای نیز به نام خانهٔ لیلی نوشته‌است.
نوشته‌ها > ترجمه

سپانلو شهرتش را بیشتر مدیون مجموعه شعرهایش است، اما به عنوان مترجم نیز برگردانِ چند اثر ادبی را به شرح زیر در کارنامهٔ خود دارد:
۱۳۴۰ - عادل‌ها، نوشته آلبر کامو
۱۳۶۲ - آن‌ها به اسب‌ها شلیک می‌کنند، نوشتهٔ هوراس مک‌کوی، نشر نو
مقلدها، نوشته گراهام گرین
در محاصره، نوشته آلبر کامو - عنوان معروفتر این اثر حکومت نظامی (به فرانسوی: État de siège) است.
۱۳۷۲ -شهربندان، نوشته آلبر کامو، انتشارات تیراژه
افسانه سیزیف، نوشته آلبر کامو با همکاری علی صدوقی
کودکی یک رئیس، نوشته ژان پل سارتر
۱۳۷۲ - گیوم آپولینر در آیینه آثارش، اشعار و زندگینامه گیوم آپولینر نشر چشمه
۱۳۸۰ - دهلیز و پلکان، اشعار یانیس ریتسوس، انتشارات ققنوس
جوایز

۱۳۸۲ -شوالیه شعر فرانسه (شوالیه نخل آکادمیک)
۱۳۸۳ جایزه شعر ماکس ژاکوب فرانسه
سپانلو در صحنه‌ای از فیلم آرامش در حضور دیگران
از راست: علی افشاری، محمدعلی سپانلو، محمود دولت‌آبادی و جمیله کدیور در جلسه دادگاه کنفرانس برلین
«استحاله هوا» در دنیای سخن (۱۵)
چاپ اول کتاب بازآفرینی واقعیت-انتشارات زمان سال ۱۳۴۹
خیابان لاله‌زار

«لاله‌زار» به اینجا تغییرمسیر دارد. برای دیگر کاربردها، لاله‌زار (ابهام‌زدایی) را ببینید.
| 0 | 1 |
| --- | --- |
نمایی از خیابان لاله‌زار، دهه ۱۳۲۰: نمایی از خیابان لاله‌زار، دهه ۱۳۲۰
منطقه: لاله زار نو - لاله زار
شمال: خیابان انقلاب
جنوب: میدان توپخانه
خیابان لاله‌زار با شماره‌گذاری معابر خیابان ۱۱۳۵ تهران (لاله‌زار نو) و خیابان ۱۱۷۵ تهران (لاله‌زار) یکی از خیابان‌های قدیمی و مرکزی شهر تهران است. این خیابان از جنوب به میدان امام خمینی (توپخانه) و از شمال به خیابان انقلاب اسلامی (شاهرضا) منتهی می‌شود.
لاله‌زار در اواخر دوره قاجار زمان احمد شاه قاجار و اوایل پهلوی، نماد نوگرایی و هنر ایران بود و «شانزه‌لیزهٔ تهران» لقب گرفته بود. بسیاری از تئاترها، رستوران‌ها، تجارت‌خانه‌ها، کاباره‌ها، پیاله‌فروشی‌ها، خیاط‌خانه‌ها، سینماها و فروشگاه‌های معروف ایران در این خیابان قرار داشتند. همچنین موسیقی سبک کوچه‌بازاری در این منطقه متولد شد.
خیابان لاله‌زار از طریق ایستگاه‌های مترو توپخانه (در ابتدای خیابان)، ایستگاه مترو سعدی (تقاطع سعدی و جمهوری) و ایستگاه مترو دروازه دولت (تقاطع انقلاب و لاله‌زار نو) قابل دسترسی است.