فهرست وزیران اعظم ایران
قاجاریان (۱۲۱۰–۱۳۴۴ ه‍.ق)

| شماره | نگاره | نام | عنوان رسمی | آغاز وزارت | پایان وزارت | شاه |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱ |  | حاج ابراهیم خان اعتمادالدولهٔ شیرازی | وزیر اعظم | ۱۲۰۸ ه‍. ق | ۱ ذیحجهٔ ۱۲۱۵ ه‍.ق | آقامحمد خان |
| ۱ |  | حاج ابراهیم خان اعتمادالدولهٔ شیرازی | وزیر اعظم | ۱۲۰۸ ه‍. ق | ۱ ذیحجهٔ ۱۲۱۵ ه‍.ق | فتح‌علی شاه |
| ۲ |  | میرزا محمدشفیع مازندرانی (اصفهانی) (اعتمادالدوله، صدراعظم) | وزیر اعظم (۱۲۱۵–۱۲۲۲ یا ۱۲۲۴ ه‍.ق) صدراعظم (۱۲۲۲ یا ۱۲۲۴–۱۲۳۴ ه‍.ق) وزیر اول (۱۲۲۱–۱۲۳۴ ه‍.ق) | ۱ ذیحجهٔ ۱۲۱۵ ه‍.ق | ۱۹ رمضان ۱۲۳۴ ه‍.ق | فتح‌علی شاه |
| ۳ |  | حاج محمدحسین خان صدراعظم اصفهانی (نظام‌الدوله) | صدراعظم | ۱۲۳۴ ه‍.ق | صفر ۱۲۳۹ ه‍.ق | فتح‌علی شاه |
| ۴ |  | عبدالله خان امین‌الدوله | ؟ | صفر ۱۲۳۹ ه‍.ق | شوال ۱۲۴۰ ه‍.ق | فتح‌علی شاه |
| ۵ |  | الله‌یار خان آصف‌الدوله (دَوَلّوی قاجار) | صدراعظم | شوال ۱۲۴۰ ه‍.ق | ۵ رمضان ۱۲۴۳ ه‍.ق | فتح‌علی شاه |
| (۴) |  | عبدالله خان امین‌الدوله | ؟ | ۵ رمضان ۱۲۴۳ ه‍.ق | ۱۹ جمادی‌الثانی ۱۲۵۰ ه‍.ق | فتح‌علی شاه |
| ۶ |  | میرزا ابوالقاسم قائم‌مقام فراهانی | ؟ | رمضان ۱۲۵۰ ه‍.ق | ۲۹ صفر ۱۲۵۱ ه‍.ق | محمد شاه |
| ۷ |  | حاج میرزا آقاسی (عباس بیات ایروانی) | شخص اول ایران | ربیع‌الاول ۱۲۵۱ ه‍.ق | ۲۲ ذیقعدهٔ ۱۲۶۴ ه‍.ق | محمد شاه |
| ۸ |  | میرزا تقی خان فراهانی (امیرکبیر) | شخص اول ایران | ۲۲ ذیقعدهٔ ۱۲۶۴ ه‍.ق | ۱۸ محرم ۱۲۶۸ ه‍.ق | ناصرالدین شاه |
| ۹ |  | میرزا آقاخان اعتمادالدولهٔ نوری (میرزا نصرالله خان نوری) | صدراعظم | جمعه ۲۲ محرم ۱۲۶۸ ه‍.ق | ۲۰ محرم ۱۲۷۵ ه‍.ق | ناصرالدین شاه |
| ۱۰ |  | میرزا جعفر خان مشیرالدوله (میرزا سید جعفر حسینی) | رئیس شورای دولت (مقامی صرفاً تشریفاتی) | ۶ صفر ۱۲۷۵ ه‍.ق | جمادی‌الثانی ۱۲۷۹ ه‍.ق | ناصرالدین شاه |
| — | وقفه | وقفه | وقفه | جمادی‌الثانی ۱۲۷۹ ه‍.ق | ۲۵ شوال ۱۲۸۱ ه‍.ق | ناصرالدین شاه |
| ۱۱ |  | میرزا محمد خان سپهسالار (دَوَلّوی قاجار) | ؟ | ۲۵ شوال ۱۲۸۱ ه‍.ق | ۲ صفر ۱۲۸۳ ه‍.ق | ناصرالدین شاه |
| — | وقفه | وقفه | وقفه | ۲ صفر ۱۲۸۳ ه‍.ق | ۱۵ جمادی‌الثانی ۱۲۸۴ ه‍.ق | ناصرالدین شاه |
| ۱۲ |  | میرزا یوسف آشتیانی (مستوفی‌الممالک) | رئیس‌الوزرا وزیر اول | ۱۵ جمادی‌الثانی ۱۲۸۴ ه‍. ق | ۲۹ شعبان ۱۲۸۸ ه‍.ق | ناصرالدین شاه |
| ۱۳ |  | میرزا حسین خان سپهسالار (مشیرالدوله) | صدراعظم | ۲۹ شعبان ۱۲۸۸ ه‍.ق | ۲۱ رجب ۱۲۹۰ ه‍.ق | ناصرالدین شاه |
| — | از ۱۲۹۰ تا ۱۲۹۵ ه‍.ق میرزا حسین خان سپهسالار (وزیر خارجه و وزیر جنگ) و میرزا یوسف آشتیانی (وزیر داخله و وزیر مالیه) به عنوان وزیران مسئول، بخش مهمی از وظایف صدراعظم را عهده‌دار بودند. از ۱۲۹۵ ه‍. ق کامران میرزا نایب‌السلطنه به این جمع افزوده شد. با برکناری میرزا حسین خان سپهسالار در ۱۲۹۷ ه‍. ق، میرزا یوسف آشتیانی عهده‌دار امور صدارت عظمی بود؛ هر چند که رسماً لقب صدراعظم نداشت. در ۱۳۰۱ ه‍. ق، میرزا یوسف آشتیانی رسماً لقب صدراعظم گرفت. | از ۱۲۹۰ تا ۱۲۹۵ ه‍.ق میرزا حسین خان سپهسالار (وزیر خارجه و وزیر جنگ) و میرزا یوسف آشتیانی (وزیر داخله و وزیر مالیه) به عنوان وزیران مسئول، بخش مهمی از وظایف صدراعظم را عهده‌دار بودند. از ۱۲۹۵ ه‍. ق کامران میرزا نایب‌السلطنه به این جمع افزوده شد. با برکناری میرزا حسین خان سپهسالار در ۱۲۹۷ ه‍. ق، میرزا یوسف آشتیانی عهده‌دار امور صدارت عظمی بود؛ هر چند که رسماً لقب صدراعظم نداشت. در ۱۳۰۱ ه‍. ق، میرزا یوسف آشتیانی رسماً لقب صدراعظم گرفت. | از ۱۲۹۰ تا ۱۲۹۵ ه‍.ق میرزا حسین خان سپهسالار (وزیر خارجه و وزیر جنگ) و میرزا یوسف آشتیانی (وزیر داخله و وزیر مالیه) به عنوان وزیران مسئول، بخش مهمی از وظایف صدراعظم را عهده‌دار بودند. از ۱۲۹۵ ه‍. ق کامران میرزا نایب‌السلطنه به این جمع افزوده شد. با برکناری میرزا حسین خان سپهسالار در ۱۲۹۷ ه‍. ق، میرزا یوسف آشتیانی عهده‌دار امور صدارت عظمی بود؛ هر چند که رسماً لقب صدراعظم نداشت. در ۱۳۰۱ ه‍. ق، میرزا یوسف آشتیانی رسماً لقب صدراعظم گرفت. | ۱۲۹۰ ه‍.ق | ۱۲۹۷ ه‍.ق | ناصرالدین شاه |
| — |  | میرزا یوسف آشتیانی | وزیر اعظم داخله و مالیه | ۱۲۹۷ ه‍.ق | ۱۳۰۱ ه‍.ق | ناصرالدین شاه |
| (۱۲) |  | میرزا یوسف آشتیانی | صدراعظم | سه‌شنبه ۲۹ شعبان ۱۳۰۱ ه‍.ق | ۳ رجب ۱۳۰۳ ه‍.ق | ناصرالدین شاه |
| — |  | میرزا علی‌اصغر خان امین‌السلطان | کفیل (وزیر اعظم داخله و مالیه و دربار اعظم) | ۳ رجب ۱۳۰۳ ه‍.ق | ۱۳۰۶ ه‍.ق | ناصرالدین شاه |
| ۱۴ |  | میرزا علی‌اصغر خان امین‌السلطان | وزیر اعظم (۱۳۰۶–۷ رجب ۱۳۱۰ ه‍.ق) صدراعظم (۷ رجب ۱۳۱۰–۱۶ جمادی‌الثانی ۱۳۱۴ ه‍.ق) | ۱۳۰۶ ه‍. ق | ۱۶ یا ۱۸ جمادی‌الثانی ۱۳۱۴ ه‍.ق | ناصرالدین شاه |
| ۱۴ |  | میرزا علی‌اصغر خان امین‌السلطان | وزیر اعظم (۱۳۰۶–۷ رجب ۱۳۱۰ ه‍.ق) صدراعظم (۷ رجب ۱۳۱۰–۱۶ جمادی‌الثانی ۱۳۱۴ ه‍.ق) | ۱۳۰۶ ه‍. ق | ۱۶ یا ۱۸ جمادی‌الثانی ۱۳۱۴ ه‍.ق | مظفرالدین شاه |
| — | کابینهٔ بدون صدراعظم (پس از برکناری علی‌اصغر خان امین‌السلطان در جمادی‌الثانی ۱۳۱۴ ه‍.ق کابینه‌ای بدون صدراعظم تشکیل گردید که در آن علی‌قلی خان مخبرالدوله «وزیر داخله» و مسئول «ادارهٔ خزانهٔ مبارکه و ضرابخانه»، عبدالحسین میرزا فرمانفرما «وزیر جنگ»، محسن خان مشیرالدوله [مظاهر] «وزیر خارجه»، عباس میرزا ملک‌آرا «وزیر عدلیه و تجارت»، میرزا عبدالوهاب خان نظام‌الملک «وزیر مالیه»، میرزا محمود خان حکیم‌الملک «وزیر ابنیه»، میرزا نصرالله خان مشیرالملک «وزیر لشکر»، محمدولی خان نصرالسلطنهٔ امیرتومان «وزیر گمرک»، میرزا محمد خان اقبال‌الدوله «وزیر خالصه و فلاحت»، میرزا نصرالله خان زنبورکچی‌باشی «وزیر پلیس» و میرزا ابوالقاسم خان ناصرالملک «وزیر قورخانه» بود. همچنین غلامحسین خان امین خلوت وزیر مخصوص «وزیر دربار اعظم» و میرزا فضل‌الله خان وکیل‌الملک «وزیر خلوت همایون» [رئیس دفتر] شدند. چهار ماه بعد مخبرالدوله به دلیل دخالت‌های فرمانفرما در حوزهٔ اختیاراتش استعفا داد) | کابینهٔ بدون صدراعظم (پس از برکناری علی‌اصغر خان امین‌السلطان در جمادی‌الثانی ۱۳۱۴ ه‍.ق کابینه‌ای بدون صدراعظم تشکیل گردید که در آن علی‌قلی خان مخبرالدوله «وزیر داخله» و مسئول «ادارهٔ خزانهٔ مبارکه و ضرابخانه»، عبدالحسین میرزا فرمانفرما «وزیر جنگ»، محسن خان مشیرالدوله [مظاهر] «وزیر خارجه»، عباس میرزا ملک‌آرا «وزیر عدلیه و تجارت»، میرزا عبدالوهاب خان نظام‌الملک «وزیر مالیه»، میرزا محمود خان حکیم‌الملک «وزیر ابنیه»، میرزا نصرالله خان مشیرالملک «وزیر لشکر»، محمدولی خان نصرالسلطنهٔ امیرتومان «وزیر گمرک»، میرزا محمد خان اقبال‌الدوله «وزیر خالصه و فلاحت»، میرزا نصرالله خان زنبورکچی‌باشی «وزیر پلیس» و میرزا ابوالقاسم خان ناصرالملک «وزیر قورخانه» بود. همچنین غلامحسین خان امین خلوت وزیر مخصوص «وزیر دربار اعظم» و میرزا فضل‌الله خان وکیل‌الملک «وزیر خلوت همایون» [رئیس دفتر] شدند. چهار ماه بعد مخبرالدوله به دلیل دخالت‌های فرمانفرما در حوزهٔ اختیاراتش استعفا داد) | کابینهٔ بدون صدراعظم (پس از برکناری علی‌اصغر خان امین‌السلطان در جمادی‌الثانی ۱۳۱۴ ه‍.ق کابینه‌ای بدون صدراعظم تشکیل گردید که در آن علی‌قلی خان مخبرالدوله «وزیر داخله» و مسئول «ادارهٔ خزانهٔ مبارکه و ضرابخانه»، عبدالحسین میرزا فرمانفرما «وزیر جنگ»، محسن خان مشیرالدوله [مظاهر] «وزیر خارجه»، عباس میرزا ملک‌آرا «وزیر عدلیه و تجارت»، میرزا عبدالوهاب خان نظام‌الملک «وزیر مالیه»، میرزا محمود خان حکیم‌الملک «وزیر ابنیه»، میرزا نصرالله خان مشیرالملک «وزیر لشکر»، محمدولی خان نصرالسلطنهٔ امیرتومان «وزیر گمرک»، میرزا محمد خان اقبال‌الدوله «وزیر خالصه و فلاحت»، میرزا نصرالله خان زنبورکچی‌باشی «وزیر پلیس» و میرزا ابوالقاسم خان ناصرالملک «وزیر قورخانه» بود. همچنین غلامحسین خان امین خلوت وزیر مخصوص «وزیر دربار اعظم» و میرزا فضل‌الله خان وکیل‌الملک «وزیر خلوت همایون» [رئیس دفتر] شدند. چهار ماه بعد مخبرالدوله به دلیل دخالت‌های فرمانفرما در حوزهٔ اختیاراتش استعفا داد) | ۱۶ یا ۱۸ جمادی‌الثانی ۱۳۱۴ ه‍.ق | سه‌شنبه ۳ ذیقعدهٔ ۱۳۱۴ ه‍.ق | مظفرالدین شاه |
| ۱۵ |  | میرزا علی خان امین‌الدوله | رئیس‌الوزرا (۳ ذیقعدهٔ ۱۳۱۴–۸ ربیع‌الاول ۱۳۱۵ ه‍.ق) وزیر اعظم (۸ ربیع‌الاول ۱۳۱۵–رجب ۱۳۱۵ ه‍.ق) صدراعظم (رجب ۱۳۱۵–۱۵ محرم ۱۳۱۶ ه‍.ق) | سه‌شنبه ۳ ذیقعدهٔ ۱۳۱۴ ه‍. ق | یکشنبه ۱۵ محرم ۱۳۱۶ ه‍.ق | مظفرالدین شاه |
| ۱۶ |  | میرزا محسن خان مشیرالدوله (مظاهر) | رئیس‌الوزرا (رئیس مجلس شورای دولتی) | ۱۵ محرم ۱۳۱۶ ه‍.ق | پنجشنبه ۲۲ ربیع‌الاول ۱۳۱۶ ه‍.ق | مظفرالدین شاه |
| (۱۴) |  | میرزا علی‌اصغر خان امین‌السلطان (اتابک) | صدراعظم | پنجشنبه ۲۲ ربیع‌الاول ۱۳۱۶ ه‍. ق | ۲۲ جمادی‌الثانی ۱۳۲۱ ه‍.ق | مظفرالدین شاه |
| — | کابینهٔ بدون صدراعظم (اعضای این کابینه عبارت بودند از: عبدالمجید میرزا عین‌الدوله [وزیر داخله، حاکم تهران و خالصه و رئیس کالسکه‌خانه و طویله]، وجیه‌الله میرزا سپهسالار [وزیر جنگ]، محسن خان مشیرالدوله [وزیر امور خارجه] و احمد خان مشیرالسلطنه [وزیر خزانه و مالیه]، عبدالوهاب خان نظام‌الملک [وزیر عدلیه]، میرزا محمدحسین آشتیانی [وزیر دفتر]، حسینقلی خان مخبرالدوله [وزیر تلگراف]، میرزا محمود خان مدیرالدوله [وزیر لشکر، برادر مشیرالسلطنه]، فضل‌الله خان وکیل‌الملک [وزیر تجارت]، حاجی امین‌السلطان [وزیر محاسبه]، جعفرقلی خان نیرالملک [وزیر علوم] و مسیو ژوزف نوز [وزیر گمرکات]) | کابینهٔ بدون صدراعظم (اعضای این کابینه عبارت بودند از: عبدالمجید میرزا عین‌الدوله [وزیر داخله، حاکم تهران و خالصه و رئیس کالسکه‌خانه و طویله]، وجیه‌الله میرزا سپهسالار [وزیر جنگ]، محسن خان مشیرالدوله [وزیر امور خارجه] و احمد خان مشیرالسلطنه [وزیر خزانه و مالیه]، عبدالوهاب خان نظام‌الملک [وزیر عدلیه]، میرزا محمدحسین آشتیانی [وزیر دفتر]، حسینقلی خان مخبرالدوله [وزیر تلگراف]، میرزا محمود خان مدیرالدوله [وزیر لشکر، برادر مشیرالسلطنه]، فضل‌الله خان وکیل‌الملک [وزیر تجارت]، حاجی امین‌السلطان [وزیر محاسبه]، جعفرقلی خان نیرالملک [وزیر علوم] و مسیو ژوزف نوز [وزیر گمرکات]) | کابینهٔ بدون صدراعظم (اعضای این کابینه عبارت بودند از: عبدالمجید میرزا عین‌الدوله [وزیر داخله، حاکم تهران و خالصه و رئیس کالسکه‌خانه و طویله]، وجیه‌الله میرزا سپهسالار [وزیر جنگ]، محسن خان مشیرالدوله [وزیر امور خارجه] و احمد خان مشیرالسلطنه [وزیر خزانه و مالیه]، عبدالوهاب خان نظام‌الملک [وزیر عدلیه]، میرزا محمدحسین آشتیانی [وزیر دفتر]، حسینقلی خان مخبرالدوله [وزیر تلگراف]، میرزا محمود خان مدیرالدوله [وزیر لشکر، برادر مشیرالسلطنه]، فضل‌الله خان وکیل‌الملک [وزیر تجارت]، حاجی امین‌السلطان [وزیر محاسبه]، جعفرقلی خان نیرالملک [وزیر علوم] و مسیو ژوزف نوز [وزیر گمرکات]) | ۲۲ جمادی‌الثانی ۱۳۲۱ ه‍.ق | ۵ ذیقعدهٔ ۱۳۲۱ ه‍.ق | مظفرالدین شاه |
| ۱۷ |  | عبدالمجید میرزا عین‌الدوله (اتابک) | وزیر اعظم (۵ ذیقعدهٔ ۱۳۲۱–۱۴ جمادی‌الثانی ۱۳۲۲ ه‍.ق) صدراعظم (۱۴ جمادی‌الثانی ۱۳۲۲–۷ جمادی‌الثانی ۱۳۲۴ ه‍.ق) | ۵ ذیقعدهٔ ۱۳۲۱ ه‍.ق | ۷ جمادی‌الثانی ۱۳۲۴ ه‍.ق | مظفرالدین شاه |
| ۱۸ |  | میرزا نصرالله خان مشیرالدوله | رئیس‌الوزرا (دوشنبه ۸ جمادی‌الثانی ۱۳۲۴–۱۰ جمادی‌الثانی ۱۳۲۴ ه‍.ق) صدراعظم (۱۰ جمادی‌الثانی ۱۳۲۴–محرم ۱۳۲۵ ه‍.ق) | ۸ جمادی‌الثانی ۱۳۲۴ ه‍. ق | محرم ۱۳۲۵ ه‍.ق | مظفرالدین شاه |