دانشنامه ایرانیکا
محتوا

از نظر محتوا، دانشنامهٔ ایرانیکا به وضوح کاری بسیار بیشتر از صرفاً جبران بی‌توجهی دانشنامهٔ اسلام به ایران پیش از اسلام و نارسایی‌های آن در پوشش ایران اسلامی و تشیع انجام داده است. در حالی که دانشنامهٔ اسلام با تعریف گسترده‌ای از آنچه باید شامل شود شروع کرد اما آن را نسبتاً محدود، به ویژه در جلدهای اولیه ویرایش جدید، اجرا کرد، دانشنامهٔ ایرانیکا آنچه می‌توانست یک دیدگاه بسیار محدود باشد را در نظر گرفت و آن را کاملاً گسترده اجرا کرد. این شامل نه تنها موضوعات مربوط به فلات ایران، بلکه منطقه بسیار بزرگتری است که تحت تأثیر فرهنگ‌های ترک و ایرانی و هندوایرانی قرار گرفته است. انواع مقالات موجود بسیار متنوع است. بسیاری برای طیف وسیعی از خوانندگان عمومی جالب خواهد بود، در حالی که برخی دیگر برای متخصصان ارزش زیادی خواهند داشت. مانند دانشنامه اسلام، بیشتر مقالات به شرح حال شخصیت‌های برجسته تاریخی، توصیف جغرافیایی مکان‌های مهم و مفاهیم اجتماعی-سیاسی، مذهبی یا سایر مفاهیم فنی می‌پردازند. با این حال، تعداد شگفت‌آوری از مقالات به موضوعات کلی‌تر می‌پردازند و خلاصه‌های گسترده‌ای از اطلاعاتی را ارائه می‌دهند که به سختی می‌توان از هر منبع واحد دیگری به دست آورد. مثال‌های تا به امروز شامل مقالات عالی در مورد «انسان‌شناسی»، «معماری»، «زره»، «ارتش»، «طالع‌بینی و نجوم»، «حمام‌ها»، «بازار»، «فرش‌ها»، «سرامیک»، «کودکان»، «سینما در ایران»، «نظام طبقاتی»، «پوشاک»، «سکه و سکه‌شناسی» و حتی «نظریه‌های توطئه» است. برخی از مقالات چند بخشی تقریباً به اندازه یک کتاب هستند و نشان دهنده بررسی‌های واقعی از آخرین وضعیت موضوعات خود هستند. در این زمینه مقالات مربوط به «هنر»، «ارمنستان»، «افغانستان»، «باستان‌شناسی»، «ابن سینا»، «آذربایجان»، «بلوچستان» و «آسیای مرکزی» قابل توجه هستند. علاوه بر این، می‌توان مقالات کوتاه متعددی را یافت که از دیدگاه ایرانی به موضوعاتی مانند گیاهان و جانوران، قوم‌نگاری، هنرها، علوم، فناوری یا فرهنگ عامه می‌پردازند. بسیاری از این مقالات کاملاً منحصر به فرد هستند و هیچ مشابهی در دانشنامه اسلام یا سایر آثار مرجع ندارند. نمونه‌های جالب ویژه شامل مقالات مربوط به «روابط انگلیس و ایران»، «روابط بیزانس و ایران»، «روابط چین و ایران»، «مطالعات گیاه‌شناسی»، «مرزها»، «انقلاب مشروطه» و «دربارها و درباریان» است. یکی دیگر از ویژگی‌هایی که برای متخصصان در فعالیت‌های تحقیقاتی آنها مفید خواهد بود، گنجاندن مقالات در مورد متون منفرد در دانشنامهٔ ایرانیکا است، از نوشته‌های باستانی مانند اوستا یا اعمال شهدای ایرانی گرفته تا رمان مدرن بوف کور. شرح حال ایران‌شناسان برجسته و تحلیل آثار آنها؛ و مقالات مرجع تخصصی، مانند مقالات مربوط به «کتابشناسی‌ها و فهرست‌ها» یا «تقویم‌ها». از نظر پوشش، بنابراین می‌توان دانشنامهٔ ایرانیکا را واقعاً دایره‌المعارفی توصیف کرد. از برخی جهات شاید به طور مناسب‌تری با اثری مانند دانشنامه بزرگ شوروی نسبت به دانشنامه اسلام مقایسه شود.
علاوه بر وسعت و تعادل قابل توجه پوشش موضوعی و زمانی، دانشنامهٔ ایرانیکا نیز در حفظ بالاترین استانداردهای علمی علاوه بر گستردگی و تعادل قابل توجه در پوشش موضوعی و زمانی، دانشنامهٔ ایرانیکا در حفظ بالاترین استانداردهای علمی نیز بسیار موفق بوده است، به طوری که بسیاری از مقالات آن جامع‌ترین و معتبرترین بررسی‌های موجود در مورد موضوعات خود هستند و در عین حال، مقالات را برای افراد غیر متخصص نیز قابل دسترس، بدون ابهام، قابل فهم و مرتبط می‌سازند. علاوه بر این، از نظر نویسندگان مقالات نیز به طرز تحسین‌برانگیزی بین‌المللی بوده و شامل نوشته‌های بسیاری از محققان برجسته ایرانی است، حتی با وجود اینکه این امر مستلزم ترجمه آثار آنها به انگلیسی است.
استفاده از دانشنامهٔ ایرانیکا نه تنها آموزنده و معتبر است، بلکه به طور کلی لذت‌بخش است. با توجه به ترتیب الفبایی مقالات، حتی افراد غیر متخصص نیز باید بتوانند به راحتی از آن استفاده کنند. با این حال، هنگام مراجعه به آن باید به چند نکته توجه داشت. اول از همه، آشنایی با سیستم نویسه‌گردانی مورد استفاده در آن ضروری است. این سیستم اساساً با سیستمی که توسط دانشنامه اسلام و بسیاری دیگر از نشریات و آثار مرجع استفاده می‌شود، متفاوت است. طرح نویسه‌گردانی به تفصیل در ابتدای دانشنامه شرح داده شده و به طور کاملاً منسجم به کار رفته است. با این حال، همانطور که در یادداشت‌های ویراستاری توضیح داده شده، از حرف B کمی اصلاح شده است. همچنین در طول مسیر با چند مورد غافلگیرکننده مانند استفاده از «ə» در برخی از کلمات پشتو روبرو می‌شویم. هیچ توضیحی در این مورد در مقدمه داده نشده است. آنچه به نظر می‌رسد فهرستی تصادفی از سربرگ‌ها باشد، گاهی اوقات تحت معادل انگلیسی و گاهی اوقات در نویسه‌گردانی، در واقع بر اساس اصل سازماندهی است که هر کدام از این دو ابتدا در الفبا ظاهر شوند، ورودی را دریافت می‌کنند و به عنوان یک قاعده، از دیگری به آن ارجاع داده می‌شود.