stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
فهرست واژه‌های متفاوت در فارسی افغانستان و ایران
برگردان واژه‌های فارسی ایران به واژه‌های فارسی افغانستان > د

داداش (ترکی): اَکَه، برادر (لقب) (هراتی: لالا)
دادگاه: محکمه
دادستان: مدعی العموم
دادگستری: عدلیه
دارایی: مالیه
دارایی، ادارهٔ: مستوفیت
داروخانه: دواخانه
داروساز: دواساز، فارماکولژست
داروسازی، دانشکدهٔ: فارمسی
دام: مال
دامپروری: فلاحت
دامداری: مالداری، فلاحت
دانش آموز: متعلم
دانشجو: محصل
دانشسرا: کالج
دانشکده: پوهنزی (پشتو)، فاکولته (فرانسوی)، دانشکده دری (پارسی دری)
دانشگاه: پوهنتون (پشتو) دانشگاه دری (پارسی دری)
دانشنامه: شهادت نامه
دانشیار: اسستانت
دایی: ماما
دبستان: مکتب
دبیر: معلم
دبیر: سکرتر، منشی
دبیرخانه: سکرتریت، قلم مخصوص، تحریرات، دارالانشاء
دبیرِ کـُل: منشی عمومی، سرمنشی
درجه دار: ضابط
درشکه (پولندی): گادی، تانکه
درصد: فیصد
درمانگاه: کلینیک (انگلیسی)
دریا: بحر
دریایی: بحری
دست بند: چوری
دستبندِ زندانی: اُ لچک
دستپاچه: وارخطا (در هرات: هولکی)
دفترچه: کتابچه
دستشویی: تشناب
دُ کتر (فرانسه):  (انگلیسی)
دُ مـَل: دانه، زورک، دنبل
دُنبلان: کلپوره (خصیهٔ گوسفند)
دندانپزشک: ِ دندان
دوجین: درجن
دوچرخه: بایسکل (انگلیسی)
دوش (فرانسه): شاور (انگلیسی)
دوقلو: دوگانگی (در هرات: جملی)
دویست: دوصد
دهان دره: فاژه (در هرات: خمیازه)
دیوان عالی کشور: ستر محکمه (پشتو)
دیپلوم (دپلوم- فرانسه): شهادتنامه
دیپلمه (فرانسه): بکلوریا پاس، فارغ‌التحصیل
برگردان واژه‌های فارسی ایران به واژه‌های فارسی افغانستان > ذ

ذُرَّت: جواری
برگردان واژه‌های فارسی ایران به واژه‌های فارسی افغانستان > ر

رادیولژی (فرانسه): اکسریز (انگلیسی)
رازیانه: بادیان
راننده: درایور، دریور (انگلیسی)، موتَروان
رانندگی: درایو (انگلیسی)
راهنمایی: ترافیک
رب دوشامبر (فرانسه): چپنِ خانه
رُتِیل: غوندَل
رزمناو: کشتی جنگی
رسانه‌های گروهی: وسایل جمعی
رُفتگر: جاروکش، مأمور تنظیفات
رگبار: باران تـُند
رُل (فرانسه): اشترنگ (انگلیسی)
رنگین کمان: کمان رستم
روابط عمومی: ارتباط عامه
روانپزشک:  متخصص امراض روحی، متخصص عقلی و عصبی
روزنه: پنجره
روغن مایع: تیل
روناس: رودنگ
رهن: ۱. گرو ۲. اجاره
روسری: چادر، دستمال، قطیفه (در هرات: قدیفه)
ریواس: رِ واشک
ریه: شـُش
برگردان واژه‌های فارسی ایران به واژه‌های فارسی افغانستان > ز

زائو: زچه (هراتی: زاچ)
زاپاس (روسی): اشتپنی-فالتو
زاج: زاک
زاج سفید: زمچ (هراتی: زمه)
زایمان: ولادت
زالزالک: لوکات (نوعی)
زنان و زایمان: نسایی و ولادی
زندان: محبس
زندانی: محبوس، بندی
زلوبیا: جلبی
زمین‌لرزه: زلزله
زیرسیگاری: خاکستر دانی-سگرت دانی
زیرشلواری: تنبان-زیرتنبانی
زیگزاگ: پسدوزی (اصطلاح خیاطی)
زیرزمین: تکاوی (هراتی: زیرزمینی)
زیستشناسی: بیالوژی، بیولوژی
برگردان واژه‌های فارسی ایران به واژه‌های فارسی افغانستان > ژ

ژاندارمری (فرانسه): ژاندارم، ژاندارمه
ژانویه (فرانسه): جنوری (انگلیسی)
ژتون (فرانسه): شماره، نمره
ژست (فرانسه): قیافه، پـُز
ژلاتین (فرانسه): جلاتین (انگلیسی)، سریشم ماهی
ژله (فرانسه): جلی
ژوئن (فرانسه): جون (انگلیسی)
ژوئیه (فرانسه): ژوئیه (انگلیسی)
ژورنال (فرانسه): ۱. مجله ۲. کتلاگ (انگلیسی)
ژیمناستیک (فرانسه): جمناستیک (انگلیسی)
برگردان واژه‌های فارسی ایران به واژه‌های فارسی افغانستان > س

سازمان ملل: مؤسسهٔ ملل متحد
ساقدوش: شاه بالا
ساک (فرانسه): دستکول
ساکت: چـُپ، آرام
سالاد (فرانسه): سلاّته
سالـَک: سالدانه (در هرات: دانهٔ سال)
سبد: زنبیل
سبیل: بروت
سبیلو: بروتی
ستاد جنگ: ارکان حرب
سحری: پس شبی
سدّ: بند
سرباز: عسکر
سربازخانه: قشله
سرپیچ برق: هولدر
سرخک: سُـرخکان (در هرات: گل افشان)
سـُرخوردن: لغزیدن (عامه: لخشیدن)
سرسره: لغزان، لغزنده
سرُم (فرانسه): سیرم
سروان: جگرن (پشتو)
سرکار: حواله دار
سرکار: لقبی است که به جای خانم و آقا خطاب شود، مانند جناب
سرکوفت: سرزنش
سفارشی: فرمایشی
سفره: دسترخوان
سکسکه: هِـکک
سمج: شَـله
سمنو: سمنک (در هرات: سمنو)
سند ماشین: جواز سیر
سنگریزه: ریگ، ریگچه، سنگچل
سنگواره: فوسیل (انگلیسی، فسیل)
سوت: اشپول، اشپولاق
سوراخ: غار (سوراخ شد: غار شد)
سوسک: مادر کیکها
سوسیس (فرانسه): ساسیج (انگلیسی)
سوهان: سوهانک (شیرینی)
سویچ (انگلیسی): کلید
سیب زمینی: کچالو
سیرابی: شکمبه
سیگار: سگرت
سیگاری: سگرت کش
سیمان (فرانسه): سمنت (انگلیسی)
برگردان واژه‌های فارسی ایران به واژه‌های فارسی افغانستان > ش

شاپرک: شب‌پره، بمبیرک (در هرات: شوپرک)
شارژ (فرانسه): چارج (انگلیسی)
شاه پسند: بربینه (گل)
شاهی: تراتیزک
شبدر: شفتل
ششلول: هفت تیر
ششلیک (ترکی): کباب پـُشتی
شکر: بوره
شکلات (فرانسه): چاکلت (انگلیسی)
شکلک: قلاق (هراتی: ساز گرفتن، تقلید کردن)
شلوار: آزار، تمبان (تنبان)
شلواربند: ازاربند (هراتی: بند تنبان)
شُله: دلده (هراتی: قلور)
شله قلمکار: نوعی دلده (در هرات: آش بهمجوش)
شلیک: فیر
شمش طلا: خشت طلا
شمعدانی: جریبن (گل)
شنا: آب‌بازی
شناسنامه: تذکرهٔ نفوس
شنبلیله: حلبه
شن: ریگ (هراتی: قوم (ترکی))
شنزار: ریگزار
شنل: چپن بی آستین
شورای ملی:)، شورای ملی
شورت (انگلیسی): سنتراج
شوسه (فرانسه): جادّهٔ پختهٔ آسفالت نشده
شوفاژ: مرکزگرمی
شومینه (فرانسه): بخاری دیواری
شوید: شبت
شهربانی: قوماندانی امنیه
شهردار: شاروال (پشتو)، رئیس بلدیه
شهرداری: شاروالی (پشتو)، بلدیه
شهرستانی: اطرافی
شهریور: سنبله
شیرجه: دایو، دایف (انگلیسی)
شیرین بیان: شیرین بویه
شیمی: کیمیا
شیمی آلی: کیمیای عضوی
برگردان واژه‌های فارسی ایران به واژه‌های فارسی افغانستان > ص

صاعقه: الماسک، برقک
صافکاری: کپی کشی
صلیب: چلیپا
صرع: تشنج (هراتی: پرغاز)
صندلی: چوکی
صندوق پست: پست بکس (انگلیسی)
صندوقدار: تحویلدار
صنوبر: ناجو
صیغه: عقد موقت
برگردان واژه‌های فارسی ایران به واژه‌های فارسی افغانستان > ض

ضابط: درجه دار
ضرب: زیربغلی
ضربی: مُـهر، تاپه
برگردان واژه‌های فارسی ایران به واژه‌های فارسی افغانستان > ط

طاس: کل، بی موی
طالبی: خربزهٔ گرمه
طرح: نقشه، پلان
طوسی: فولادی، خاکستری
برگردان واژه‌های فارسی ایران به واژه‌های فارسی افغانستان > ع

عامّـه: مسلمان غیر شیعی (اصطلاح کلامی)
عامی: بی سواد
عدس: نسک (هراتی: عدس)
عروسی: توی (طوی)-عاروسی
عصر:دیگر- نماز دیگر
علاوه: جمع (ریاضی)
علوم: ساینس
عماری: دولی
عمّامه:لنگی- دستار
عمل جراحی: عملیات
عمو: کاکا
عنکبوت: جولا، جولاگک
برگردان واژه‌های فارسی ایران به واژه‌های فارسی افغانستان > غ

غایب: غیرحاضر
غوری: چاینک
غیبت: غیرحاضری
برگردان واژه‌های فارسی ایران به واژه‌های فارسی افغانستان > ف

فتق: چوره (هراتی: دبّه)
فـِر: toni
فراری دادن: گریزاندن (عامیانه: گریختاندن)
فراورده: پیداوار
فُرغون: کراچی دستی
فرم (فرانسه): فورمه، فُـرمه
فرمان ماشین: اشترنگ
فرماندار: حاکم
فرمانداری: حکومتی
فرمانده: قوماندان
فروردین: حمل (برج)
فرهنگستان: آکادمی
فسیل: فوسیل، سنگواره
فشنگ: کارتوس، مرمی
فکل: بو (پاپیون که به جای کراوات پوشند)
فناتیک: متعصب
فلفل: مُـرچ
فنجان: پیاله
فندک: لایتر
فِوریه (فرانسه): فبروری (انگلیسی)
فیش: برگه
فینال (فرانسه): فاینل (انگلیسی)
برگردان واژه‌های فارسی ایران به واژه‌های فارسی افغانستان > ق

قاب (ترکی): ۱. چوکات ۲. غوری ۳. بجول (پژول)
قابلمه (ترکی): دیگچه، نوعی دیگ
قاچاقی (ترکی): گریزی
قارچ: سماروغ
قبراق (ترکی): چالاک
قرعه: پشک
قفسه: الماری
قلقلک: قتقتک (هراتی: پاخلوچه)
قلوه: گرده
قلوه سنگ: جغل، جغله
قلیان: چلم، چلیم
قلیایی: القلی
قورباغه (ترکی): بقـّه
قوری: چاینک
قوی: تَگلَه
قهوه‌خانه: سماواری
برگردان واژه‌های فارسی ایران به واژه‌های فارسی افغانستان > ک

کاپشن: جمپر، کاپیشن
کاتالوگ (فرانسه): کتلاک (انگلیسی)
کاتالیزور (فرانسه): کتالیست (انگلیسی)
کاج: ناجو
کاچی: لیتی
کاخ سلطنتی: ارگ شاهی
کاست: کست
کاغذ سنباده: کاغذ ریگ
کالبدشکافی: تشریح
کالبدشناسی: آناتومی
کامیون (فرانسه): لاری (انگلیسی)
کاناپه (فرانسه): دیوان
کبد: جگر
کبریت: گوگرد
کُت (انگلیسی): کرتی
کتری: چایبر (هراتی: کتری، چایجوش)
کچل: کل
کدخدا: ملک (هراتی: ارباب)
کراوات (فرانسه): نکتایی (انگلیسی)
کرچک: کستراییل (انگلیسی)
کرسی: صندلی
کره: مسکه
کریدور (فرانسه): راهرو
کشاورز: زارع
کشاورزی: زراعت
کشک: قروت (ترکی)
کشو: روَ ک (هراتی: خزه)
کشوری: مُـلکی
کشیک: ۱. نوکریوال ۲. پهره، پیره
کفهٔ ترازو: پتهٔ ترازو (هراتی: پلّـهٔ ترازو)
کلاس: صنف
کلانتر: سرمأمور
کلانتری: سرمأموریت
کلاه گیس: کلاه مویی
کلیه: گُـرده
کمد: الماری
کمک هزینه: مدد معاش
کمیسیون (فرانسه): کمیشن (انگلیسی)
کنف: مـُنج
کود: پارو
کولاک: برفکویه
کیف: بکس
کیوسک (فرانسه): غرفه
برگردان واژه‌های فارسی ایران به واژه‌های فارسی افغانستان > گ

گاری: کراچی
گاز انبر: انبر میخکش
گازوییل (فرانسه): دیزاییل (انگلیسی)
گاوصندوق: سیف (انگلیسی)
گالش: کلوش (هردو فرانسه یا روسی)
گذرنامه: پاسپورت
گزارش: راپور
گراور (فرانسه): کلیشه (انگلیسی)
گراورسازی: زنکوگرافی (انگلیسی)
گربه: پشک
گردو: چارمغز (هراتی: جوز)
گزارشگر: راپورتر (انگلیسی)
گل محمدی: گل گلاب
گلوله: مرمی
گواتر (فرانسه): جاغور (هراتی: غمباد)
گواهی: تصدیق
گواهینامه: شهادتنامه
گواهینامهٔ رانندگی: لایسنس (انگلیسی)
گوجه فرنگی: بادمجان رومی
گونی: بوجی (هراتی: گونی)
گوینده: نطاق، انانسر (انگلیسی)
گیس سفید: پیچه سفید
گیومه (فرانسه): ناخنه، هلالین، مزدوج
برگردان واژه‌های فارسی ایران به واژه‌های فارسی افغانستان > ل

لاستیک (روسی): تیر، تایر (انگلیسی)
لاستیک تویی: تیوب (انگلیسی)
لاک‌پشت: سنگ پشت (هراتی: کاسه پشتک)
لالایی: للو (هراتی: آلاّ، آلـِلاّ
لامپ (فرانسه): گروپ (= گلوب: انگلیسی)
لامپا (روسی): لمپا
لبو: لبلبو
لـُپ: کومه (هراتی: لمبوس)
لثه: بیره (هراتی: ارچ)
لچک: دستمال سه گوشه، سربند
لشکری: عسکری، نظامی
لوازم یدکی: پرزه
لوبیاسبز: فاسولیا
لوزه: تانسل (انگلیسی)
لوس: نازدانه (هراتی: انـّه)
لوستر (فرانسه): چلچراغ
لوله: نل
لوله‌کش: نلدوان
لوله‌کشی: نلدوانی
لِه شدن: ۱. شاریدن ۲. پخچ و پامال شدن (هراتی: پچخ شدن)
لیوان (فرانسه): گیلاس
برگردان واژه‌های فارسی ایران به واژه‌های فارسی افغانستان > م

مارس: (فرانسه) مارس (انگلیسی)
ماساژ (فرانسه): چاپی
ماشین تحریر: ماشین تایپ
ماشین نویس: تایپست
ماما: قابله (هراتی قدیم: دایه، ماما)
مأمور پـُست: داکی، پـُسته رسان
ماهواره: ستلایت (انگلیسی)
مایه‌کوبی: واکسناسیون (فرانسه)، تزریق واکسن
مبصر: کفتان، سرجماعه
متقال: کرباس (نوعی)
مجلس سنا: مشرانو جرگه
مـُچ دست: بند دست
مـُچ پا: بند پا
مچی، ساعت: ساعت بند دستی
مداد: پنسل (انگلیسی)
مدیرکـُل: مدیر عمومی
مـُرداب: جیه زار، باتلاق
مـُرداد: اسد
مساعده: معاش پیشکی
مسواک: ۱. مسواک (طبیعی از چوب درخت مسواک) ۲. برس دندان
مطب: معاینه خانه
ممیّــِز: اعشاریه
منتظر خدمت: اضافه بست
منها: تفریق
منیزیم (فرانسه): مگنیزیم (انگلیسی)
مـَو: تاک
موتور (فرانسه): ۱. ماشین (انگلیسی) ۲. موتورسیکلت، موتورسیکل
موز: کیله
موزائیک (فرانسه): خشت سمنتی
موزه (فرانسه): موزیم (انگلیسی)
موزیک (فرانسه): موسیقی
موشک: راکت
مولکول (فرانسه): مالیکیول (انگلیسی)
مه: غبار
مه (ماه) (فرانسه): می (انگلیسی)
مهر، ماه: میزان، برج
مهندس: انجنیر (انگلیسی)
مهندسی: انجنیری
میدان: چوک
میدان بار: منده یی
میل لنگ: کرنشافت (انگلیسی)
مینی‌بوس (فرانسه): مینی بس (انگلیسی)
برگردان واژه‌های فارسی ایران به واژه‌های فارسی افغانستان > ن

ناتنی: اندر
نارگیل: ناریال
نارنگی: کینو، سنگتره
نارون: پشه خان، پشه خانه (درخت)
نامه رسان: پسته رسان، داکی
نخ: تار
نخاله: سبوس و آنجه از بیختن و غربال کردن باقی بماند
نخست‌وزیر: صدر اعظم
نخست‌وزیری: صدارت
نخودچی: نخودبریان
نخود فرنگی: مـُشنگ
نخود لپـّه: دال نخود (اردو)
نرده: کتاره
نشگون: چندُک (هراتی: چوچنگ)
نظام وظیفه: مکلفیت عسکری
نفت: تیل خاک
نمونهٔ چاپ: پروف
نمونه خوانی: پروفخوانی
نوار: فیته، تیپ
نوار قلب: گراف قلب
نورد: چوچه (چوبی که خمیر را هموار کنند)
نوغان: پیلهٔ ابریشم
نهار: چاشت
نگاه کردن: سیل کردن
نگاه کن: سیل کو
برگردان واژه‌های فارسی ایران به واژه‌های فارسی افغانستان > و

واکنش: عکس‌العمل
واگیردار: ساری، مسری
وام: قرض، قرضه
وان (روسی): تب (لگن بزرگ حمام)
وجین: خیشاوه (هراتی: ساو)
ورشو (آلیاژ)ورشو: نکل (هراتی: برشو)
وزارت آموزش و پرورش: وزارت معارف، وزارت تعلیم و تربیه
وزارت ارشاد: وزارت اطلاعات و فرهنگ
وزارت بازرگانی: وزارت تجارت
وزارت بهداری: وزارت صحت
وزارت دارایی: وزارت مالیه
وزارت کشور: وزارت داخله
ولایتی: اطرافی
ولخرجی: یلاخرجی (هراتی: یله خرجی)
ویار: گدایش (هراتی: گستا)
ویزیت (فرانسه): فیس (انگلیسی)، حق‌الزحمه
برگردان واژه‌های فارسی ایران به واژه‌های فارسی افغانستان > هـ

هرکاره: دیگ سنگی
هفت‌تیر: تفنگچه
هزینه: مصارف، مخارج، بودجه
هلو: شفتالو
هندوانه: تربوز (هراتی: هندوانه)
هواپیما: طیاره
هول دادن: تیله کردن (هراتی: تلنگ دادن)
هوو: انباق
هویج: زردک
هیچ‌کس: یگان کس، یکان کس
برگردان واژه‌های فارسی ایران به واژه‌های فارسی افغانستان > ی

یاس: یاسمن
یدک: فالتو، اشتبنی
یقه: یخن
یکان: فرقه
یکدنده: شق، لجوج (هراتی: لجباز)
یواش: آهسته
یواشکی: مخفیانه
یونجه: رشقه (هراتی: سبست)
واژه‌های نظامی

در متون فارسی رایج در افغانستان برابرهای پشتو برای درجات ارتشی (مدارج نظامی) رواج دارند. این برابرها در جدول زیر افزوده شده‌است.
| 0 | 1 |
| --- | --- |
فارسی: پشتو
جوخه: دلگی
گروهان: تولی
گردان: کَندَک
هنگ: غُند
تیپ: لوا
لشکر: فرقه
سپاه: قول‌اُردو
ارتش: اردو
ستاد مشترک: درستیزوالی
ستوان دوم: دوهم بریدمن
ستوان یکم: لمری بریدمن
سروان: تورَن، جَکتورَن
سرگرد: جَگرَن
سرهنگ دوم: دگرمَن
سرهنگ: دگَروال
سرتیپ: برید جنرال
سرلشکر: تورن جنرال
سپهبد: دگر جنرال
ارتشبد: ستر جنرال
رئیس ستاد ارتش، سپه‌سالار: لوی درستیز
فرمانده کل قوا: اعلی سرقوماندان
پدافند هوایی: هوایی مدافعه
خمپاره‌انداز: هاوان
خمپاره‌انداز کوهی: غرنی هاوان
مسلسل: ماشیندار
نفربر زرهی: زرهدار
خودرو زرهی: محاربوی ماشین
پاسگاه: پُسته
پادگان: فرقه
یگان‌ها و واحدها: جز و تام
نیروهای چترباز: پاراشوتی هوایی قوا
:
ماه‌های سال

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ترتیب | تعداد روزها | نام‌های فارسی | نام‌های فارسی | نام‌های پشتو | نام‌های پشتو |
| ترتیب | تعداد روزها | در ایران | در افغانستان | در افغانستان |  |
| ۱ | ۳۱ | فروردین | حَمَل | وری |  |
| ۲ | ۳۱ | اردیبهشت | ثَور | غویی |  |
| ۳ | ۳۱ | خرداد | جَوزا | غبرګولی |  |
| ۴ | ۳۱ | تیر | سرطان | چنګاښ |  |
| ۵ | ۳۱ | مرداد | اسد | زمری |  |
| ۶ | ۳۱ | شهریور | سنبلَه | وږی |  |
| ۷ | ۳۰ | مهر | میزان | تله |  |
| ۸ | ۳۰ | آبان | عقرب | لړم |  |
| ۹ | ۳۰ | آذر | قَوس | لیندی |  |
| ۱۰ | ۳۰ | دی | جَدی | مرغومی |  |
| ۱۱ | ۳۰ | بهمن | دلو | سلواغه |  |
| ۱۲ | ۲۹ یا ۳۰ | اسفند | حَوت | کب |  |
واژه‌های آموزش و پرورش

فارسی ایران: فارسی و پشتوی افغانستان
دبستان: مکتب
دبیرستان: لیسَه
دانشگاه: پُوهَنتون (پشتو)
دانشکده: فاکولتَه، پُوهَنحٌی (پشتو)
دانشجو: محصل، پُوهَنپال (پشتو)
استادیار (درجهٔ سوم، دوم و یکم): پُوهیالی، پُوهَنیار، پُوهَنمَل (پشتو)
دانشیار (درجهٔ دوم و یکم): پوهندوی، پوهنوال (پشتو)
استاد، استاد: پوهاند، پروفیسور
دانشسرا: دارالمعلمین، معهد
دیپلم: دیپلوم
مهندس: اَنجینَر
:، دکتور
کلاس: صنف
دانشکده افسری: حربی‌پُوهَنتون (پشتو)
کارآموزی: استاژ
منبع
۱۳ نوامبر

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| <<  | نوامبر | نوامبر | نوامبر | نوامبر | نوامبر |  >> |
| ش | ی | د | س | چ | پ | ج |
| ۱ | ۲ | ۳ | ۴ | ۵ | ۶ | ۷ |
| ۸ | ۹ | ۱۰ | ۱۱ | ۱۲ | ۱۳ | ۱۴ |
| ۱۵ | ۱۶ | ۱۷ | ۱۸ | ۱۹ | ۲۰ | ۲۱ |
| ۲۲ | ۲۳ | ۲۴ | ۲۵ | ۲۶ | ۲۷ | ۲۸ |
| ۲۹ | ۳۰ |  |  |  |  |  |
۲۰۲۵ میلادی: ۲۰۲۵ میلادی
۱۳ نوامبر در تقویم گرگوری، سیصد و هفدهمین (در سال‌های کبیسه سیصد و هجدهمین) روز سال است. ۴۸ روز تا پایان سال باقی است.
رویدادها

۱۸۰۵ - شهر وین، پایتخت امپراتوری اتریش، تسلیم ناپلئون بناپارت شد.
۱۹۱۸ - قوای متفقین در جریان جنگ جهانی اول قسطنطنیه، پایتخت امپراتوری عثمانی را اشغال کردند.
۱۹۷۰ - در اثر توفندی با سرعتی بالغ بر ۱۵۰ مایل بر ساعت در دلتای رود گنگ در پاکستان شرقی ۵۰۰ هزار نفر در یک شب کشته شدند.
۱۹۸۹ - پس از مرگ فرانتس ژوزف اول، فرزندش هانس ادام دوم شاهزاده لیختن‌اشتاین شد.
۱۹۹۴ - در یک رفراندوم مردم سوئد رای به پیوستن کشورشان به اتحادیه اروپا دادند.
۱۹۹۵ - در اثر انفجار کامیون بمب گذاری شده خارج از مرکز آموزش گارد ملی عربستان سعودی در ریاض، پنج آمریکایی و دو عربستانی کشته شدند.
۲۰۰۲ - رژیم صدام حسین حاکم بر عراق قطعنامه ۱۴۴۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد درباره وضعیت بین عراق و کویت را پذیرفت.
۲۰۰۷ - ارتش روسیه پایگاه نظامی دوره شوروی خود در باتومی، پایتخت جمهوری خودمختار آجارستان گرجستان را تخلیه کرد.
زادروزها

۳۵۴ - آگوستین، فیلسوف و اندیشمند مسیحی دوران باستان
۱۳۱۲ - ادوارد سوم، پادشاه انگلستان (م. ۱۳۷۷)
۱۹۶۷ - جیمی کیمل، مجری تلویزیونی و بازیگر آمریکایی
۱۹۷۴ - جو پرینسیپی، نوازنده بیس گروه رایز اگنست آمریکایی
۱۹۷۹ - ران آرتست، بسکتبالیست آمریکایی
۱۹۷۰ - لاله سحرخیزان، خَیّر، همسر اول ناصر محمدخانی و مقتول جنایت میدان کتابی تهران
۱۹۸۰ – لاورنس تن دام، دوچرخه‌سوار اهل هلند
درگذشت‌ها

۸۶۷ - پاپ نیکلاس یکم، یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک
۱۹۶۰ – ادوارد پلو کوینان، نظامی اهل بریتانیا (ز. ۱۸۸۵)
۱۹۷۴ - ویتوریو دسیکا، کارگردان ایتالیایی
۲۰۱۸ - استن لی، نویسنده، بازیگر، تهیه‌کننده و مجری تلویزیونی اهل ایالات متحده
مناسبت‌ها

روز جهانی حسن نیت
روز جهانی مهربانی
پیوندهای خارجی

| ن ب وماه‌ها و روزهای گاه‌شماری میلادی | ن ب وماه‌ها و روزهای گاه‌شماری میلادی |
| --- | --- |
امروز: ۱۳ مارس ۲۰۲۵ میلادی: امروز: ۱۳ مارس ۲۰۲۵ میلادی
ژانویه:  ۱  ۲  ۳  ۴  ۵  ۶  ۷  ۸  ۹  ۱۰  ۱۱  ۱۲  ۱۳  ۱۴  ۱۵  ۱۶  ۱۷  ۱۸  ۱۹  ۲۰  ۲۱  ۲۲  ۲۳  ۲۴  ۲۵  ۲۶  ۲۷  ۲۸  ۲۹  ۳۰  ۳۱ 
فوریه:  ۱  ۲  ۳  ۴  ۵  ۶  ۷  ۸  ۹  ۱۰  ۱۱  ۱۲  ۱۳  ۱۴  ۱۵  ۱۶  ۱۷  ۱۸  ۱۹  ۲۰  ۲۱  ۲۲  ۲۳  ۲۴  ۲۵  ۲۶  ۲۷  ۲۸  ۲۹ 
مارس:  ۱  ۲  ۳  ۴  ۵  ۶  ۷  ۸  ۹  ۱۰  ۱۱  ۱۲  ۱۳  ۱۴  ۱۵  ۱۶  ۱۷  ۱۸  ۱۹  ۲۰  ۲۱  ۲۲  ۲۳  ۲۴  ۲۵  ۲۶  ۲۷  ۲۸  ۲۹  ۳۰  ۳۱ 
آوریل:  ۱  ۲  ۳  ۴  ۵  ۶  ۷  ۸  ۹  ۱۰  ۱۱  ۱۲  ۱۳  ۱۴  ۱۵  ۱۶  ۱۷  ۱۸  ۱۹  ۲۰  ۲۱  ۲۲  ۲۳  ۲۴  ۲۵  ۲۶  ۲۷  ۲۸  ۲۹  ۳۰ 
مه:  ۱  ۲  ۳  ۴  ۵  ۶  ۷  ۸  ۹  ۱۰  ۱۱  ۱۲  ۱۳  ۱۴  ۱۵  ۱۶  ۱۷  ۱۸  ۱۹  ۲۰  ۲۱  ۲۲  ۲۳  ۲۴  ۲۵  ۲۶  ۲۷  ۲۸  ۲۹  ۳۰  ۳۱ 
ژوئن:  ۱  ۲  ۳  ۴  ۵  ۶  ۷  ۸  ۹  ۱۰  ۱۱  ۱۲  ۱۳  ۱۴  ۱۵  ۱۶  ۱۷  ۱۸  ۱۹  ۲۰  ۲۱  ۲۲  ۲۳  ۲۴  ۲۵  ۲۶  ۲۷  ۲۸  ۲۹  ۳۰ 
ژوئیه:  ۱  ۲  ۳  ۴  ۵  ۶  ۷  ۸  ۹  ۱۰  ۱۱  ۱۲  ۱۳  ۱۴  ۱۵  ۱۶  ۱۷  ۱۸  ۱۹  ۲۰  ۲۱  ۲۲  ۲۳  ۲۴  ۲۵  ۲۶  ۲۷  ۲۸  ۲۹  ۳۰  ۳۱ 
اوت:  ۱  ۲  ۳  ۴  ۵  ۶  ۷  ۸  ۹  ۱۰  ۱۱  ۱۲  ۱۳  ۱۴  ۱۵  ۱۶  ۱۷  ۱۸  ۱۹  ۲۰  ۲۱  ۲۲  ۲۳  ۲۴  ۲۵  ۲۶  ۲۷  ۲۸  ۲۹  ۳۰  ۳۱ 
سپتامبر:  ۱  ۲  ۳  ۴  ۵  ۶  ۷  ۸  ۹  ۱۰  ۱۱  ۱۲  ۱۳  ۱۴  ۱۵  ۱۶  ۱۷  ۱۸  ۱۹  ۲۰  ۲۱  ۲۲  ۲۳  ۲۴  ۲۵  ۲۶  ۲۷  ۲۸  ۲۹  ۳۰ 
اکتبر:  ۱  ۲  ۳  ۴  ۵  ۶  ۷  ۸  ۹  ۱۰  ۱۱  ۱۲  ۱۳  ۱۴  ۱۵  ۱۶  ۱۷  ۱۸  ۱۹  ۲۰  ۲۱  ۲۲  ۲۳  ۲۴  ۲۵  ۲۶  ۲۷  ۲۸  ۲۹  ۳۰  ۳۱ 
نوامبر:  ۱  ۲  ۳  ۴  ۵  ۶  ۷  ۸  ۹  ۱۰  ۱۱  ۱۲  ۱۳  ۱۴  ۱۵  ۱۶  ۱۷  ۱۸  ۱۹  ۲۰  ۲۱  ۲۲  ۲۳  ۲۴  ۲۵  ۲۶  ۲۷  ۲۸  ۲۹  ۳۰ 
دسامبر:  ۱  ۲  ۳  ۴  ۵  ۶  ۷  ۸  ۹  ۱۰  ۱۱  ۱۲  ۱۳  ۱۴  ۱۵  ۱۶  ۱۷  ۱۸  ۱۹  ۲۰  ۲۱  ۲۲  ۲۳  ۲۴  ۲۵  ۲۶  ۲۷  ۲۸  ۲۹  ۳۰  ۳۱
بروکویل، کانزاس

مکان
| Brookville, Kansas | Brookville, Kansas |
| --- | --- |
شهر: شهر
Location of Brookville, Kansas: Location of Brookville, Kansas
Detailed map of Brookville, Kansas: Detailed map of Brookville, Kansas
مختصات: ۳۸°۴۶′۲۴″ شمالی ۹۷°۵۲′۵″ غربی﻿ / ﻿۳۸٫۷۷۳۳۳°شمالی ۹۷٫۸۶۸۰۶°غربی﻿ / 38.77333; -97.86806: مختصات: ۳۸°۴۶′۲۴″ شمالی ۹۷°۵۲′۵″ غربی﻿ / ﻿۳۸٫۷۷۳۳۳°شمالی ۹۷٫۸۶۸۰۶°غربی﻿ / 38.77333; -97.86806
ایالت: کانزاس
شهرستان: Saline
حکومت: حکومت
 • نوع: Mayor–Council
مساحت: مساحت
 • کل: ۰٫۵۷ مایل مربع (۱٫۴۸ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۰٫۵۷ مایل مربع (۱٫۴۸ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰ مایل مربع (۰ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۱۳۵۸ فوت (۴۱۴ متر)
جمعیت (۲۰۱۰): جمعیت (۲۰۱۰)
 • کل: ۲۶۲
 • برآورد (۲۰۱۱): ۲۶۲
 • تراکم: ۴۵۹٫۶/مایل مربع (۱۷۷٫۵/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۶ (Central (CST))
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۵ (CDT)
زیپ‌کد: ۶۷۴۲۵
کد منطقه: ۷۸۵
FIPS کد: ۲۰-۰۸۵۷۵
GNIS feature ID: ۰۴۷۶۷۸۰
وبگاه: City website
بروکویل (به انگلیسی: Brookville) شهری در ایالت کانزاس کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۲۶۲ نفر بوده‌است.
شهرستان تورنه

مکان در 25px والونی, 17px بلژیک
| شهرستان تورنه Arrondissement de Tournai | شهرستان تورنه Arrondissement de Tournai |
| --- | --- |
شهرستان: شهرستان
موقعیت شهرستان تورنه در استان انو: موقعیت شهرستان تورنه در استان انو
منطقه:  والونی
استان:  انو
مساحت: مساحت
 • کل: ۶۰۷٫۵۲ کیلومتر مربع (۲۳۴٫۵۶ مایل مربع)
جمعیت (۲۰۰۶): جمعیت (۲۰۰۶)
 • کل: ۱۴۱٬۷۴۸
 • تراکم: ۲۳۰/کیلومتر مربع (۶۰۰/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی ۱+ (CET)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی ۲+ (CEST)
شهرستان تورنه (به فرانسوی: Tournai) در استان انو  در منطقه فدرال والوون در کشور بلژیک واقع شده‌است.
شهرها

آنتئان
برونو
سل
استمپویی
لوزاننو
مون-دو-لانکلو
پوک
پروولز
روم
تورنه
آفرودیتا

| آفرودیتا | آفرودیتا |
| --- | --- |
آفرودیتا گزنده: آفرودیتا گزنده
رده‌بندی علمی: رده‌بندی علمی
فرمانرو:: جانوران
شاخه:: کرم حلقوی
رده:: پرتاران
راسته:: Phyllodocida
تیره:: Aphroditidae
سرده:: Aphrodita
گونه:: Aphrodita aculeata
آفرودیتا (نام علمی: Aphrodita)، سرده‌ای از کرم‌های پرتاران دریایی است که در دریای مدیترانه و شرق و غرب اقیانوس اطلس یافت می‌شود.
چندین عضو از این جنس به عنوان «موش دریایی» شناخته می‌شوند.
لغت‌شناسی

نام این جنس از آفرودیته، الهه عشق یونان باستان گرفته شده‌است که گفته می‌شود به دلیل شباهت ظاهری با دستگاه تناسلی زنانه انسان است. نام انگلیسی ممکن است از شباهت به موش خانگی در هنگام شستشو در ساحل گرفته شود.
شرح

بدن موش دریایی در حصیری متراکم از پاراپودیا (Parapodium) و مژکچه‌ها پوشیده شده‌است. بزرگسالان به‌طور کلی در محدوده اندازه ۷٫۵ تا ۱۵ سانتی‌متر قرار دارند، اما برخی از آنها تا ۳۰ سانتی‌متر رشد می‌کنند. موش دریایی دارای دو جفت زائده شبه‌حسگر نزدیک دهان است و چشم ندارد. حرکت توسط چندین ضمایم مویچه‌ای کوچک و پارو مانند انجام می‌شود. آنها نرماده هستند به این معنی که دارای اندام‌های باروری عملکردی از هر دو جنس هستند. تخمک‌های یک فرد توسط اسپرم دیگری بارور می‌شود.
رنگ‌آمیزی ساختاری

خارها یا مژکچه‌ها در پشت فلسی موش دریا یک ویژگی منحصر به فرد است. به‌طور معمول اینها دارای درخشندگی قرمز عمیق هستند و به شکارچیان هشدار می‌دهد، اما هنگامی که نور عمود بر آنها می‌تابد رنگ سبز و آبی را در بر می‌گیرد، «نمونه‌ای قابل توجه از مهندسی فوتونیک توسط یک موجود زنده». این رنگ‌آمیزی ساختاری یک سازوکار دفاعی است و یک سیگنال هشدار دهنده به شکارچیان احتمالی می‌دهد. این اثر توسط بسیاری از استوانه‌های شش ضلعی در داخل خارها ایجاد می‌شود که «بسیار کارآمدتر از فیبرهای نوری ساخته دست بشر عمل می‌کند».
تغذیه

آفرودیتا معمولاً مردارخوار هستند. با این حال، آفرودیتا گزنده (Aphrodita aculeata) یک شکارچی فعال است، که در درجه اول از خرچنگ‌های کوچک، خرچنگ‌های گوشه‌گیر و دیگر کرم‌های پرتاران مانند (Pectinaria) تغذیه می‌کند.
گونه‌ها

گونه‌های شناخته شده توسط ثبت جهانی گونه‌های دریایی:
Aphrodita abyssalis Kirkegaard, 1996
Aphrodita aculeata Linnaeus, 1758
Aphrodita acuminata Ehlers, 1887
Aphrodita alta Kinberg, 1856
Aphrodita annulata Pennant, 1777
Aphrodita aphroditoides (McIntosh, 1885)
Aphrodita armifera Moore, 1910
Aphrodita audouini Castelnau, 1842<'small>
Aphrodita australis Baird, 1865
Aphrodita bamarookis Hutchings & McRae, 1993
Aphrodita bisetosa Rozbaczylo & Canahuire, 2000
Aphrodita brevitentaculata Essenberg, 1917
Aphrodita californica Essenberg, 1917
Aphrodita clavigera Freminville, 1812
Aphrodita daiyumaruae Imajima, 2005
Aphrodita decipiens (Horst, 1916)
Aphrodita defendens Chamberlin, 1919
Aphrodita diplops Fauchald, 1977
Aphrodita echidna Quatrefages, 1866
Aphrodita elliptica
Aphrodita falcifera Hartman, 1939
Aphrodita goolmarris Hutchings & McRae, 1993
Aphrodita hoptakero Otto in Audouin & Milne Edwards, 1832
Aphrodita japonica Marenzeller, 1879
Aphrodita kulmaris Hutchings & McRae, 1993
Aphrodita limosa (Horst, 1916)
Aphrodita longicornis Kinberg, 1855
Aphrodita longipalpa Essenberg, 1917
Aphrodita macroculata Imajima, 2001
Aphrodita magellanica Malard, 1891
Aphrodita malayana (Horst, 1916)
Aphrodita malkaris Hutchings & McRae, 1993
Aphrodita maorica Benham, 1900
Aphrodita marombis Hutchings & McRae, 1993
Aphrodita mexicana Kudenov, 1975
Aphrodita modesta Quatrefages, 1866
Aphrodita negligens Moore, 1905
Aphrodita nipponensis Imajima, 2003
Aphrodita obtecta Ehlers, 1887
Aphrodita parva Moore, 1905
Aphrodita perarmata Roule, 1898
Aphrodita refulgida Moore, 1910
Aphrodita rossi Knox & Cameron, 1998
Aphrodita roulei Horst, 1917
Aphrodita scolopendra Bruguière, 1789
Aphrodita sericea Castelnau, 1842
Aphrodita sibogae (Horst, 1916)
Aphrodita sondaica Grube, 1875
Aphrodita sonorae Kudenov, 1975
Aphrodita talpa Quatrefages, 1866
Aphrodita terraereginae Haswell, 1883
Aphrodita tosaensis Imajima, 2001
Aphrodita watasei Izuka, 1912
نمای پشتی، از آب برداشته شده‌است.
۱۹ دسامبر

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| <<  | دسامبر | دسامبر | دسامبر | دسامبر | دسامبر |  >> |
| ش | ی | د | س | چ | پ | ج |
|  |  | ۱ | ۲ | ۳ | ۴ | ۵ |
| ۶ | ۷ | ۸ | ۹ | ۱۰ | ۱۱ | ۱۲ |
| ۱۳ | ۱۴ | ۱۵ | ۱۶ | ۱۷ | ۱۸ | ۱۹ |
| ۲۰ | ۲۱ | ۲۲ | ۲۳ | ۲۴ | ۲۵ | ۲۶ |
| ۲۷ | ۲۸ | ۲۹ | ۳۰ | ۳۱ |  |  |
۲۰۲۵ میلادی: ۲۰۲۵ میلادی
۱۹ دسامبر در تقویم گریگوری، سیصد و پنجاه و سومین (در سال‌های کبیسه سیصد و پنجاه و چهارمین) روز سال است. ۱۲ روز تا پایان سال باقی‌مانده است.