stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
معاونت شهرسازی و معماری شهرداری تهران
معرفی

معاونت شهرسازی و معماری شهرداری تهران به عنوان نهاد متولی طراحی، هدایت و ساخت فضای کالبدی شهر، از آغاز با فراز و نشیب‌های متعددی همراه بوده‌است. مستند به گزارش‌هایی تا پیش از دهه چهل خورشیدی نهاد مدیریت شهری متولی شهرسازی بوده‌است؛ در سال‌های دهه چهل با تأسیس وزارتخانه «آبادانی و مسکن» است که عملاً دولت به عنوان یکی از نهادهای فعال و مؤثر در شهرسازی فعالیت می‌کند و اختیار و آزادی عمل حداکثری نهاد مدیریت شهری در این حوزه کمتر شد. با تدوین نخستین طرح جامع شهر تهران در سال ۱۳۴۹ است که به‌طور مشخص مسئولیت‌هایی متوجه نهاد مدیریت شهری در زمینه مسائل شهرسازی می‌شود. از متغیرهای مؤثر در تأسیس معاونت شهرسازی و معماری در مدیریت شهری تهران توسعه کالبدی و افزایش جمعیت شهر تهران برای نظارت بر فرایند شهرسازی عنوان شده‌است.
عمده مسئولیت این نهاد  طراحی، هدایت و ساخت کلانشهر تهران است. مستند به اسناد بالا دستی اعم از مصوبات شورای اسلامی شهر تهران یا شورای عالی شهرسازی و معماری و نظایر این، ماموریت‌های مشارکت و تلاش در زمینه‌های مربوط به برنامه‌ریزی، مطالعات و تحقیقات علمی، فنی، مهندسی و تخصصی شهرسازی و معماری به این معاونت واگذار شده‌است. همچنین تهیه و اجرای طرح‌های تحقیقاتی، اجرائی، هدایت و نظارت بر ساخت و سازهای درون‌شهری شهر تهران و برنامه‌ریزی و هماهنگی ساخت و سازهای شهری و تدوین ضوابط و مقررات اجرائی از دیگر ماموریت‌های این معاونت است. معاونت شهرسازی و معماری شهرداری تهران همچنین طرح جامع تفصیلی کلانشهر تهران را نیز طراحی و نظارت بر نحوه اجرای آن را بر عهده دارد. این معاونت برای تحقق ماموریت‌ها و وظایفش نهادهای متعددی را زیر مجموعه خود دارد از آن جمله می‌توان اشاره کرد به اداره‌های کل «برنامه‌ریزی و توسعه شهری امور شهرسازی و معماری»، «معماری و ساختمان»، «شهرسازی و طرح‌های شهری»، «امور اجرایی کمیسیون‌های ماده ۱۰۰»، «حریم»، «مدیریت بافت و بناهای تاریخی» همچنین شرکت‌ها و سازمان‌های «نوسازی عباس‌آباد»، «نوسازی شهر تهران» و در نهایت کمسیون ماده ۵ از دیگر زیرمجموعه‌های این معاونت است.
موارد دوازده‌گانه‌ای در تشریح شرح وظایف معاونت شهرسازی و معماری شهرداری تهران عنوان شده‌است در ادمه مروری بر برخی از مهمترین وظایف این نهاد خواهیم داشت.
تنظیم برنامه‌های توسعه شهری
تدوین هدف‌ها، سیاست‌ها، برنامه‌های جامع نظام شهرسازی و معماری تهران بزرگ
بررسی سیاست‌ها و برنامه‌های مربوط به تراکم جمعیتی شهر تهران، قشربندی‌های اجتماعی، فرهنگی، الگوهای مهاجرت و…
مشارکت فعال و همکاری با سازمان‌های مسئول در رابطه با برنامه‌ها و طرح‌های زیربنایی و روبنایی شهر تهران
همکاری با سازمان‌های مسئول آب، برق، گاز، مخابرات، آموزش و پرورش، بهداشت، درمان، ورزش و تفریح، فضای سبز به عنوان موضوع‌های مربوط به شهرسازی
تأمین، تهیه و تدوین سیاست‌های شهرداری تهران در ارتباط با نحوه، کیفیت و چگونگی پیشبردی امر ساخت و ساز در تهران
تبیین سیاست‌ها و دستورالعمل‌های مصوب شهرداری تهران در امر ساخت و ساز به مناطق بیست دوگانه
نظارت مستمر بر اجرای نقشه‌های جامع و تفصیلی شهر تهران
اجرای امر نظارت و برنامه‌ریزی دقیق و حساب شده در ارتباط با صدور پروانه‌های ساختمانی.
نظارت بر روند شهرسازی و معماری شهر تهران
تأمین امکانات فنی، نیروی انسانی متخصص، آمار و سایر ابزارهای مورد نیاز، تأسیس ستادهای مرکزی و منطقه‌ای در زمینه شهرسازی
ایجاد نظام نوین و سیستمی صحیح و مناسب و متکی به روش‌های منطقی در زمینه صدور پروانه‌های ساختمانی
افزایش سطح آگاهی متقاضیان پروانه‌های ساختمانی و مهندسین، طراحان و ناظرین دربارهٔ قوانین، ضوابط فنی، بهداشتی و ایمنی ساختمان
اداره‌های کل

داره‌های کل «برنامه‌ریزی و توسعه شهری امور شهرسازی و معماری»، «معماری و ساختمان»، «شهرسازی و طرح‌های شهری»، «امور اجرایی کمیسیون‌های ماده ۱۰۰»، «حریم»، «مدیریت بافت و بناهای تاریخی» از زیرمجموعه‌های این معاونت هستند.
اداره‌های کل > برنامه‌ریزی و توسعه شهری

اداره کل برنامه‌ریزی و توسعه شهری امور شهرسازی و معماری سال ۱۳۸۷ بنیاد نهاده شد و ماموریت‌هایی نظیر هماهنگی بین واحدهای تابعه معاونت شهرسازی و معماری و نیز ارتباط با شهرداری مناطق بیست و دوگانه دربارهٔ مسائل شهرسازی را بر عهده داشت. از سال ۱۳۸۹ با تغییراتی در ساختار اداری شهرداری، این اداره کل نیز به نام «برنامه‌ریزی و توسعه شهری امور شهرسازی مناطق» تغییر یافت و علاوه بر ماموریت‌های پیشین ماموریت‌های دیگری به آن محول شد. در نهایت واپسین تحولات این نهاد به اوائل دهه نود و به‌طور مشخص خرداد ماه سال ۱۳۹۱ بازمی‌گردد؛ با دو معاونت و دوزاده واحد از آن زمان تا کنون هم به همین نام «برنامه‌ریزی و توسعه شهری امور شهرسازی و معماری» فعالیت می‌کند و پس از تغییرهای مکرر شرح وظایف و اختیارات این اداره کل طی ادوار مختلف در سال‌های اخیر با شرح وظایف و اختیارات زیر عمل می‌کند.
برنامه‌ریزی، هماهنگی، نظارت و پیگیری حسن اجرای وظایف و ماموریت‌های ادارات کل و معاونت‌های شهرسازی و معماری شهرداری‌های مناطق
ایجاد هماهنگی بین واحدهای تابعه حوزه شهرسازی و معماری و سایر واحدهای مرتبط در شهرداری تهران
کنترل و نظارت در تهیه، تنظیم، تغییر و اصلاح بودجه سالیانه حوزه‌های شهرسازی و معماری مناطق و واحدهای تابعه
کنترل و نظارت بر تخصیص اعتبارات عمرانی و جاری و نظارت بر هزینه کرد اعتبارات مرتبط
نظارت بر حسن اجرای صحیح بودجه حوزه‌های شهرسازی و معماری و واحدهای تابعه
بررسی و اعلام نظر در خصوص پیشنهاد اصلاح بودجه واحدهای تابعه
تهیه گزارش انحرافات از بودجه و برنامه‌های ابلاغی و ارائه گزارش عملکرد
نظارت بر فعالیت‌ها، طرح‌ها و پروژه‌های مرتبط با حوزه معاونت شهرسازی و معماری از لحاظ کمی، کیفی و مالی.
استقرار نظام کنترل پروژه، در اجرای طرح‌ها، همچین تهیه و ارائه گزارش عملکرد
بررسی و تهیه گزارش پیشرفت فیزیکی پروژه‌های در دست اقدام حوزه و تجزیه و تحلیل علل تأخیر و عدم پیشرفت با توجه به برنامه زمانبندی پروژه‌ها
بررسی و اعلام نظر در خصوص طرح‌ها و پروژه‌های پیشنهادی، در حال اجرا و خاتمه یافته حوزه‌های شهرسازی و معماری مناطق و واحدهای تابعه
ارزیابی عملکرد سالیانه حوزه‌های شهرسازی و معماری مناطق با هدف رفع موانع، مشکلات و ضعف‌ها، تقویت و کارآمد تر نمودن واحدهای مذکور
بررسی، پیشنهاد و همکاری در زمینه تهیه، تدوین، تغییر و تصویب آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های ابلاغی و مورد نیاز حوزه شهرسازی و معماری
اعلام نیازهای آموزشی پرسنل حوزه به واحدهای ذیربط به منظور برنامه‌ریزی و برگزاری دوره‌های آموزشی
اخذ آمار و اطلاعات فعالیت‌ها و اقدامات انجام شده شهرسازی و معماری به منظور ایجاد بانک اطلاعات جامع حوزه شهرسازی و معماری
اداره‌های کل > شهرسازی و طرح‌های شهری

اداره کل شهرسازی و طرح‌های شهری از دو معاونت «فنی و اجرایی» و «طرح‌های توسعه شهری» تشکیل شده‌است. برخی از وظایف اداره کل به شرح زیر است.
تهیه و بازنگری طرح‌های توسعه شهری در چارچوب طرح‌های بالادست و مصوبات شورای عالی شهرسازی و معماری ایران
ایجاد هماهنگی با سایر واحدهای تابعه شهرداری تهران در خصوص عملیاتی و اجرایی نمودن طرح‌های موردنظر در سطح شهر تهران
ایجاد فیلدها و لایه‌های اطلاعاتی(GIS) و به روزرسانی آن در چارچوب سیستم‌های یکپارچه شهرسازی جهت تشکیل بانک اطلاعاتی
بررسی پیشنهادها و درخواست، در خصوص تغییرات احتمالی طرح تفصیلی و موارد مرتبط و اخذ مصوبه از مبادی ذیربط
پیگیری و نظارت بر حسن اجرای مصوبات کمیسیون ماده ۵
هدایت، کنترل و نظارت عالی بر فرایند طراحی و ساخت بنا و محیط شهری
هدایت برنامه‌ای عوامل مؤثر بر فرایند طراحی و ساخت بنا و محیط شهری مانند نظامات مهندسین و مهندسان ناظر با هدف ارتقاء کیفیت فنی و طراحی ساختمان و معماری محیط و منظر
رفع ابهام و پاسخگویی به استعلام‌های مناطق و سایر ارگان‌ها و نهادها در زمینه شهرسازی و معماری
ایجاد سازوکارهای الکترونیکی هوشمند جهت انجام وظایف یادشده
اداره‌های کل > حریم

مستند به گزارش‌هایی در اواخر دهه نود خورشیدی (۱۳۹۸) حریم شهر تهران بالغ بر یک هزار و ۳۲۷ کیلومتر مربع بوده‌است. حریم شهر تهران ۱۱ منطقه شهرداری و ۲۸ ناحیه را درگیر مسائل جانبی خود کرده‌است. تعرض به حریم شهری و همچنین برای جلوگیری از زمین‌خواری و دلائل دیگر از نیمه دهه هشتاد «اداره کل حریم» سال ۱۳۸۴ در معاونت امور مناطق شهرداری تهران تأسیس شد. در همین سال به نیز شهرداری تهران مستند به قوانین و اسناد بالا دستی اعم از «قانون تعیین محدوده شهر» و «قانون منع فروش اراضی فاقد کاربری مسکونی برای امر مسکن» و نظایر این اقدام به تعریف حریم و محدوده شهر تهران کرد.
در تبیین ضرورت و اهداف تأسیس این نهاد جدید عنوان شده‌است که هدف از تشکیل اداره کل حریم، ساماندهی حریم شهر تهران، در دستور کار قرار دادن موضوع حفظ اراضی، قانونمند کردن ساخت و سازها و طرح‌های عمرانی و ایجاد توسعه فضای سبز با توجه به وسعت و گستردگی حریم شهر عنوان شده‌است. همچنین اداره کل حریم متولی اصلی نظارت بر حریم شهر معرفی شده‌است که با برنامه‌ریزی‌ها هماهنگی‌ها و سیاست‌گذاری‌های لازم ماموریت‌هایش در حفاظت و مراقبت از حریم شهر را دنبال کند. همچنین مبارزه با ساخت و ساز غیرمجاز و زمین خواری و برخورد با احداث‌های غیرقانونی مأموریت اصلی این اداره کل است. برخی از مهمترین فعالیت‌ها و وظایف این اداره کل به شرح زیر است.
سیاست گذاری، تدوین قوانین و نظارت عالی بر انجام وظایف شهرداری‌های مناطق دارای حریم در ارتباط با عرصه حریم شهر تهران
یکپارچه سازی منابع اطلاعاتی
برقراری تعامل سازنده با سایر دستگاه‌ها و نهادهای درون و برون سازمانی در حریم در راستای حفظ و صیانت از حریم و ایجاد زمینه توسعه پایدار در حریم شهر تهران
هوشمند سازی کلیه سیستم‌های اطلاعاتی به منظور پایش و کنترل حریم شهر تهران
دریافت ساست‌ها و تدابیر ابلاغی از سوی شهردار و شورای اسلامی شهر تهران از طریق معاونت شهرسازی و معماری و ابلاغ و نظارت بر اجرای صحیح موارد به مناطق دارای حریم
رسیدگی به درخواست‌های اشخاص حقیقی و حقوقی در ارتباط با حریم شهر تهران
انجام مطالعات، برنامه‌ریزی و طراحی برنامه‌های هدفمند در جهت ارتقا، بهبود و اصلاح کیفیت محیط زیست حریم
انجام مطالعات، برنامه‌ریزی و طراحی پروژه‌های موضوعی و موضعی مربوط به نحوه استفاده از اراضی در سطح حریم شهر تهران مرتبط با برنامه‌ها و طرح‌های مصوب بالادست
تهیه و تدوین برنامه‌های راهبردی از قبیل طرح راهبردی حریم پایتخت به منظور یکپارچه سازی قوانین و مقررات ملاک عمل برای شهرداری‌های واقع در حریم پایتخت
برقراری تعامل و هماهنگی با ستاد کل نیروهای مسلح به منظور هماهنگی در جهت تدوین سازو کارهای مناسب برای استقرار و فعالیت نیروهای مسلح در حریم شهر مطابق اصول حفظ و صیانت از حریم و طرح‌های بالادست
هدایت و راهبری بر حریم مناطق با همکاری شهرداری‌های مناطق دارای حریم
اداره‌های کل > مدیریت بافت و بناهای تاریخی

تهران از آغاز دوره پایتختی در ایران عهده قاجار تا کنون تحولات متعددی را از سر گذرانده است. بر اساس آخرین گزارش‌ها در پاییز سال ۱۴۰۰ بالغ بر ۱۵۶۰ بنای دارای ارزش و اهمیت تاریخی در تهران شناسایی و اطلاعات آن در سامانه سامانه مدیریت اطلاعات بافت و بناهای تاریخی ثبت شده‌است.
مجموعهٔ مدیریت بافت و بناهای تاریخی تهران، همان‌طور که از عنوان این تشکیلات بر می‌آید به ضرورت شناسایی، حفاظت و صیانت از بافت و بناهای تاریخی تهران ایجاد شده‌است. مستند به گزارش پرتال سازمانی این نهاد، تا سال ۱۴۰۱ بالغ بر ۳۰۰۰ مکان، ۱۶۲۸ ابنیه دارای اهمیت و ارزش تاریخی در تهران شناسایی و موجود است که از این تعداد بالغ بر ۳۴۲ ابنیه در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده‌است. ناظر بر همین اهمیت و شمار قابل توجه آثار و ابنه تاریخی و دارای اهمیت مدیریت شهری تهران بر اساس مصوبه شورای اسلامی شهر تهران در سال ۱۳۸۸ مکلف به تدابیری برای شناسایی، حفاظت، صیانت و مدیریت بافت و بناهای تاریخی تهران شد که پس از انجام توافق‌هایی با اداره کل میراث فرهنگی و گردشگری استان تهران در نهایت این نهاد در مجموعه شهرداری تهران تأسیس شد. مدیریت بافت و بناهای تاریخی تهران برای تحقق مأموریت حفظ و صیانت از بناها و محدوده‌های تاریخی شهر تهران، همچنین احیاء ارزش‌های نهفته آن‌ها مجموعه طرح‌ها و پروژه‌های مطالعاتی و اجرایی را در دستور کار قرار داده‌است. استفاده از ظرفیت تشکل‌های مردم‌نهاد، هم‌افزایی با نهادهای دولتی متولی میراث فرهنگی اعم از اداره کل میراث فرهنگی استان تهران، صندوق احیا و بهره‌برداری از اماکن تاریخی و فرهنگی و… در شمار اقدام‌هایی است که این نهاد مدیریت شهری برای حفظ و صیانت از بافت و بناهای تاریخی تهران دنبال می‌کند. برخی از وظایف این نهاد به شرح زیر است.
فراهم‌سازی شرایط مناسب ازنظر امنیت، ایمنی، آسایش و تسهیل خدمات‌رسانی کیفیت بالای زندگی و کار برای ساکنین این مناطق
ارائه خدمات روزآمد به ساکنین و حافظ میراث ملموس و ناملموس شهر
ارتقاء شرایط اجتماعی و فرهنگی در بافت تاریخی تهران از طریق تعامل مردم، مسئولان و سازمان‌های مردم‌نهاد
تشکیلات اداری و دیوانی مدیریت بافت و بناهای تاریخی تهران در خانه مهربان قرار دارد. این خانه که به عنوان اثر ملی در سال ۱۳۸۴ ثبت شده‌است. از بناهای دوره پهلوی است. این خانه در محله عودلاجان خیابان امیرکبیر و در کوچه جاویدی واقع شده‌است. همچنین این تشکیلات برای مدیریت موثرتر بر داده‌ها و اطلاعات بافت‌ها و بناهای تاریخی اقدام به تأسیس سامانه‌ایی به این منظور کرده‌است. این سامانه مدیریت اطلاعات در دسترس بناهای تاریخی و ارزشمند، اطلاعات میراثی منابع گوناگون، بررسی اطلاعات جمع‌آوری شده را انجام می‌دهد همچنین امکان تعیین رکوردهای اطلاعاتی، مکان‌یابی ابنیه بر روی نقشه شهر تهران را نیز فراهم کرده‌است. همسان‌سازی اطلاعات مکانی، توصیفی و مستندات گزارش‌ها و هم چنین انجام مطالعات مربوط به هر بنا اقدام‌هایی است که از طریق این سامانه میسر می‌شود.
اداره‌های کل > تدوین ضوابط، نظارت و صدور پروانه

اداره کل تدوین ضوابط، نظارت و صدور پروانه، مسئولیت صدور پروانه ساخت و ماموریت‌های مرتبط از جمله گواهی پایان‌کار ساختمان را بر عهده دارد. این اداره کل از دو معاونت «تدوین و نظارت بر اجرای ضوابط» و «صدور پروانه و پاسخگویی به استعلامات» تشکیل شده‌است و برای تحقق ماموریت‌هایش اداره‌های «تدوین ضوابط و لوایح»، «نظارت بر اجرای ضوابط و مقررات»، «پاسخگویی به استعلامات» و «هوشمندسازی» زیر مجموعه آن هستند. براساس گزارش‌هایی از تیرماه ۱۳۹۹ گواهی پایان‌کار به صورت آن‌لاین و غیرحضوری صادر می‌شود. از جمله مهمترین وظایف این اداره کل می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.
تهیه و تدوین ضوابط و مقررات جدید یا تدوین پیش‌نویس لوایح و طرح‌های مرتبط با وظایف حوزه شهرسازی و معماری
نظارت بر حسن اجرای کلیه ضوابط و مقررات شهرسازی و معماری در صدور پروانه و گواهی ساختمان
ارائه پیشنهادها وضع عوارض جدید یا ایجاد تغییرات در عوارض موجود و پاسخ به استعلامات آن‌ها
رفع ابهامات و پاسخگویی به استعلامات کلیه واحدهای تابعه شهرداری تهران در زمینه ضوابط صدور پروانه و گواهی‌ها و سایر مجوزهای شهرسازی و گردش کا
تدوین راهبردهای هوشمند سازی کلیه ضوابط و مقررات شهرسازی و معماری در سامانه‌های الکترونیکی
شرکت و سازمان

شرکت نوسازی عباس‌آباد و سازمان نوسازی شهر تهران و همچنین دبیرخانه کمسیون ماده پنج از دیگر نهادهای زیر مجموعه معاونت معماری و شهرسازی شهرداری تهران است.
شرکت و سازمان > شرکت نوسازی عباس‌آباد

سابقه تأسیس و بنیان‌گذاری شرکت نوسازی عباس‌آباد به اوائل دهه پنجاه خورشیدی بازمی‌گردد؛ بر اساس گزارش‌های موجود خردادماه سال ۱۳۵۰ مجلس شورای ملی و مجلس سنا «قانون اجرای برنامه نوسازی اراضی عباس‌آباد» را در سیزده ماده و سه تبصره تصویب کردند. این شرکت در فاصله سال‌های دی ماه ۱۳۵۴ تا ۱۳۵۷ با عنوان شرکت نوسازی شهستان پهلوی فعالیت کرد. بر اساس ماده ۳ اساسنامه شرکت، کلیه سهام شرکت نوسازی متعلق به شهرداری تهران است. این شرکت بر اساس اصول بازرگانی و برمبنای قانون تجارت اداره می‌شود و یکی از مؤسسات وابسته به شهرداری تهران به‌شمار می‌آید. همچنان که از عنوان شرکت بر می‌آید و مستند به مفاد ماده ۵ اساسنامه، عمده مأموریت این شرکت اجرای برنامه نوسازی در محدودهٔ اراضی عباس‌آباد تهران است. شرکت توسط یک هیئت مدیره سه نفره و یک مدیر عامل اداره می‌شود و ریاست مجمع عمومی آن با شهردار تهران است. از جمله وظایف این شرکت به شرح زیر است.
احداث انواع ساختمان اعم از مسکونی، تجاری، اداری، فرهنگی، بهداشتی و غیره
جاده‌سازی و ایجاد معابر و میدان‌ها
پارک سازی، ایجاد فضای سبز و تفرج گاه‌های عمومی و مراکز تفریحات سالم
فروش، رهن اراضی و احداث‌هایی به‌طور مجزا با رعایت مفاد ماده ۹۰ قانون یادشده
مراکز گردشگری متعددی در اراضی عباس‌آباد ایجاد شده‌است که از آن جمله می‌توان به این موارد اشاره کرد.
پل طبیعت
پارک طالقانی
پل ابریشم
بوستان نوروز
برج‌های آتش
بوستان بنادر
بوستان آب و آتش
میدان مشاهیر
تندیس سیاوش
فانوس دریایی
میدان آب
برج پرچم
گنبد مینا
باغ و دریاچه هنر
شرکت و سازمان > سازمان نوسازی شهر تهران

پیشینه تأسیس سازمان نوسازی شهر تهران به دهه چهل خورشیدی بازمی‌گردد. گزارش‌هایی از تأسیس سازمان نوسازی در سال ۱۳۴۶ خبر می‌دهد و نوسازی بافت‌های فرسوده و قدیمی در منطقه کنونی دوازده شهرداری تهران از جمله نخستین ماموریت‌های این سازمان عنوان شده‌است؛ به‌طور مشخص مأموریت نوسازی بافت فرسوده محله عودلاجان از نخستین ماموریت‌های این سازمان در سال‌های قبل انقلاب بوده‌است. سال ۱۳۴۷، این سازمان شکل و ساختار حقوقی و اداری در تشکیلات مدیریت شهری می‌گیرد. وقوع زلزله بم در دهه هشتاد خورشیدی از جمله مهم‌ترین رویدادهایی اعلام شده‌است که مسئله نوسازی و مقاوم‌سازی بافت شهری بیش از پیش مورد توجه مدیریت وقت شهرداری تهران قرار گرفت و متأثر از این رویداد ماموریت‌های سازمان نوسازی در مقاوم‌سازی و نوسازی بافت‌های فرسوده و ناایمن در دستور کار قرار گرفت. رویکرد عمده سازمان نوسازی شهر تهران، پرهیز از تصدی‌گری و تمرکز بر تسهیل‌گری و جلب مشارکت شهروندان و سرمایه‌گذاران بخش خصوصی برای نوسازی و مقاوم‌سازی، بافت‌های فرسوده شهر تهران است. سازمان نوسازی شهر تهران، با رویکردی کل‌نگر، توسعه محله‌ای را در پهنه‌های سکونتی و بازآفرینی شهری را در عرصه‌های ناکارآمد، مدنظر قرار دارد. در سطح مدیریتی، با اقدامات پشتیبان، هماهنگی‌های میان‌بخشی و مَشیِ مشارکتی و همکارانه با عموم دخیلان، ارتقاء کیفیت زندگی شهروندان، از طریق به‌سازی، نوسازی و مقاوم‌سازی مسکن، تأمین خدمات، افزایش کیفیت عرصه‌های عمومی و بهبود وضعیت اجتماعی و اقتصادی ساکنان محلات هدف، برنامه‌ریزی و اجرای آن‌ها را پی‌گیری می‌کند.
این سازمان مجری برخی از پروژه‌های کلان ساخت و ساز از سال‌های دهه چهل تا نیمه دهه هشتاد بوده‌است از آن جمله می‌توان به ایجاد بوستان ملت (پارک شاهنشاهی سابق)، بوستان بعثت (پارک فرح‌آباد) اشاره کرد. همچنین در سال‌های بعد انقلاب این سازمان در ساخت میدان‌ها میوه و تره بار، ایستگاه‌های آتش‌نشانی را بر عهده داشت. از احداث اتوبان نواب و نوسازی فضاهای مسکونی اطراف آن به عنوان یکی از پروژه‌های نوسازی این سازمان یاد می‌شود.
سازمان نوسازی شهر تهران، دربرگیرنده «شورا»، «هیئت مدیره»، معاونت‌های «هماهنگی و امور مناطق»، «برنامه‍ریزی و توسعه شهری»، «توسعه محله‌ایی»، «فنی و مهندسی» و «مالی و اداری» است. همچنین اداره‌های «املاک و مستغلات»، «ستاد بازآفرینی پایدار شهری»، «زیرساخت‌های شهری»، «جذب مشارکت‌ها و سرمایه‌گذاری» از دیگر بخش‌های زیر مجموعه این سازمان هستند. برخی از وظایف این سازمان به شرح زیر است.
نوسازی، بهسازی و مقاوم‌سازی بافت‌های فرسوده
توسعه محلات کم برخوردار
بازآفرینی عرصه‌های ناکارآمد
تولید علم و انجام پژوهش‌های راهبردی و کاربردی
تهیه برنامه‌ها، طرح‌ها و پژوهش در امر بهسازی و نوسازی بافت‌های فرسوده
تعریف پایلوت‌های مرتبط با برنامه‌ها، طرح‌ها و پژوهش‌ها
ایجاد و توسعه زیرساخت‌های بهسازی و نوسازی
به روزرسانی اطلاعات حوزه به‌سازی و نوسازی
تهیه و پیگیری تصویب و ابلاغ طرح‌های شهرسازی و معماری
اصلاح طرح‌های موجود نوسازی بافت‌ها و ابنیه
راهبری و نظارت بر مدیران طرح و مجریان و سایر واحدهای مرتبط در حوزه طرح و اجرا
ایجاد پایگاه اطلاعات به‌سازی و نوسازی و تدقیق و به روز رسانی آن در محدوده‌های فرسوده
محسن نریمان

| محسن نریمان | محسن نریمان |
| --- | --- |
نمایندهٔ دوره‌های سوم، چهارم، ششم و هشتم مجلس شورای اسلامی: نمایندهٔ دوره‌های سوم، چهارم، ششم و هشتم مجلس شورای اسلامی
حوزه انتخاباتی: بابل
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: ۱۳۳۱ بابل،
ملیت:  ایران
حزب سیاسی: اصلاح طلب
محل تحصیل: فوق لیسانس مهندسی ساختمان دانشگاه صنعتی شریف
پیشه: مدیر و سیاستمدار
محسن نریمان (زادهٔ ۱۳۳۱ در بابل) قائم‌مقام وزیر راه و شهرسازی در امور استان‌ها است. نریمان در دوره‌های سوم و چهارم و ششم و هشتم مجلس شورای اسلامی نمایندهٔ حوزهٔ انتخابیهٔ بابل بوده‌است.
وی فارغ‌التحصیل از دانشگاه صنعتی شریف است و در انتخابات ریاست جمهوری سال ۹۶ رئیس ستاد روحانی در مازندران بود. وی پیش تر سمت‌های معاون عمرانی استانداری مازندران، استاندار خراسان شمالی، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان تهران را بر عهده داشت. مشاور وزرای نیرو و کشور و ریاست بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، مدیرعامل شرکت عمران شهرهای جدید ایران، رئیس هیئت مدیره شرکت سازمان توسعه مسکن ایران، عضو اصلی هیئت مدیره شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران و هیئت مؤسس و هیئت امنا دانشگاه علوم و فنون مازندران از دیگر سوابق او است.
گور (شهر باستانی)

«جور» به اینجا تغییرمسیر دارد. برای روستایی با همین نام، جور (اصفهان) را ببینید.
| اردشیرخوره | اردشیرخوره |
| --- | --- |
نام: اردشیرخوره
کشور: ایران
اطلاعات اثر: اطلاعات اثر
دیرینگی: دوران پیش از تاریخ ایران باستان
دورهٔ ساخت اثر: دوران پیش از تاریخ ایران باستان
اطلاعات ثبتی: اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت: ۱۷
تاریخ ثبت ملی: ۲۴ شهریور ۱۳۱۰
| میراث جهانی یونسکو | میراث جهانی یونسکو |
| --- | --- |
شهر مرکزی گور: شهر مرکزی گور
معیار ثبت: فرهنگی: (ii), (iii), (vi)
شمارهٔ ثبت: ۱۵۶۸
تاریخ ثبت: ۲۰۱۸ (طی نشست ۴۲مین)
شهر گور (اردشیرخوره یا فیروزآباد قدیم) محلی باستانی است در شهرستان فیروزآباد، استان فارس. این شهر در اوایل قرن سوم میلادی به دستور اردشیر بابکان و قبل از شورش علیه اردوان پنجم بنیاد شد. گور در زمان آبادانی خود، مرکز بخشی از ایالت فارس به نام کوره اردشیرخورّه بود.
طرح و الگوی این شهر دایره‌ای شکل است و اولین شهر دایره ای جهان لقب گرفته است که به قطر دو کیلومتر دارای چهار دروازه اصلی بوده و بناهای حکومتی و محل اقامت درباریان در آن قرار داشته‌است. شهر گور باستانی اکنون متروک مانده و شهر کنونی فیروزآباد در سه کیلومتری آن قرار دارد.
نام

اردشیر ساسانی نام رسمی شهر تازه‌بنیاد خود را اردشیرخورّه (فارسی میانه:Ardašer Khwarrah) به معنی فر اردشیر گذاشت. با این حال در منابع پیشااسلامی این شهر به گور (Gōr) نیز نامور بوده که پس از اسلام، عرب‌ها آن را جور تلفظ می‌کردند. مورخان قدیم این واژه را دشت، پشته یا گودال معنی کرده‌اند.
معمولاً رواج نام فیروزآباد را از قرن چهارم هجری به بعد می‌دانند. مشهور است، عضدالدوله دیلمی که اغلب در این شهر اقامت داشت و نام گور را خوش‌یمن نمی‌دانست، آن را به فیروزآباد تغییر داد و حکم کرد که هر کس این شهر و شهرستان را گور بگوید مجازات شود. البته مدارک سکه‌شناختی پیشینه این نام را عقبتر می‌برند؛ چنان‌که بر سکه‌ای مسین از دوران امویان که در اردشیرخوره ضرب شده واژه پیروزآباد (نویسه‌گردانی پهلوی: pylwj'b'd) به عنوان نام ضرابخانه دیده می‌شود.
تاریخ > پیش از اسلام

قزوینی در کتاب المعجم فی آثار ملوک العجم نوشته است: گور شهری بزرگ با حصاری محکم بود؛ به‌طوری‌که اسکندر مقدونی هرگز نتوانستند به «گُور» حمله کنند.به دستور او مسیر رودخانه‌ای را که به سمت شهر بود، را با کاهگل سد بستند به مدت چهار سال. پس از چهار سال، سد را شکستند و آب باعث شد که برجک‌های شهر گُور فرو بریزند. پس از آنکه اردشیر که بر اردوان اشکانی شوریده بود، عهد کرد که در صورت پیروزی در این محل شهر تازه‌ای بنا کند. او پس از نشستن بر تخت پادشاهی با کمک مهندسان کوه‌های اطراف جلگه را برید و آب را از آن طریق خارج کرد. سپس بر زمین خشک شهر جدید گور را ساخت و آنجا را تختگاه خود قرار داد.
امروزه کارشناسان در درستی این داستان (آبگرفتگی جلگه فیروزآباد به مدت پانصد سال) تردید دارند. و بیشتر، گزارش طبری را پذیرفته‌اند که می‌گوید اردشیر بنای شهر گور را در حدود سال ۲۲۴ میلادی و به نشانه قدرت‌نمایی در برابر آخرین شاه اشکانی آغاز کرده‌است.
پس از اردشیر این شهر به دلیل نسبتش با سردودمان ساسانی همچنان آباد و مرکز؛ کوره اردشیر باقی ماند؛ هر چند در سایه بیشاپور (شهر جدید شاپور یکم) تا اندازه‌ای در حاشیه قرار گرفت.
تاریخ > پس از اسلام

گور آخرین پایگاه یزدگرد سوم ساسانی در فارس بود که در سال ۲۹ ه‍.ق -زمان خلافت عثمان بن عفان- به تصرف مسلمانان درآمد. پس از سقوط این شهر یزدگرد، فارس را به عرب‌ها واگذاشت و از راه کرمان به خراسان گریخت. در زمان خلفای راشدین فرماندار گور از طرف والی ایالت یکپارچه بصره –اهواز- فارس منصوب می‌شد.
در اوایل دوران اسلامی شاهان آل بویه که شیراز را تختگاه خود کرده بودند به آبادانی شهر گور نیز همت گماشتند. به فرمان عضدالدوله دیلمی، مسجد جامع و بیمارستان مناسبی در شهر ساخته شد. همچنین ابومنصور بهرام بن مافنه وزیر خوشنام ابوکالیجار دیلمی در این شهر کتابخانه بزرگی را به نام دارالعلم با نوزده هزار جلد کتاب نفیس وقف کرد که تنها چهار هزار جلد آن به خط ابوعلی و ابوعبدالله بن مقله بود.
تاریخ > اقتصاد گور

در قرن چهارم هجری گور شهری غنی و آباد بود با اقلیم معتدل، آب فراوان و بوستان‌ها و گلستان‌های بسیار. چنان‌که باغ‌های میوه و خانه‌های اعیانی، حومه شهر را تا شعاع یک فرسنگ فرا گرفته بود.
در این منطقه محصولات گوناگونی تولید می‌شد؛ عرقیات، میوه، پارچه و جز آن. اما بی‌تردید گلاب در میان آن‌ها رتبه اول را داشت. گلاب گور و کوار به بسیاری سرزمین‌ها چون چین، هند، بیزانس، مصر، یمن، مغرب عربی و اروپا صادر می‌شد. حتی گل سرخ گور در کشورهای اسلامی شناخته شده و به خاطر بوی خوش و شفافیت رنگ نزد عرب زبانزد بود. (امروزه هم در زبان عربی به گل محمدی، الورد الجوری می‌گویند)
عرق شکوفه نخل، عرق بومادران، عرق زعفران و عرق بید از دیگر فراورده‌های گیاهی‌ای بود که از بوستان‌های گور به دست می‌آمد.
تاریخ > فیروزآباد امروز

گور یا فیروزآباد باستانی در قرن هفتم یا هشتم هجری به دلایل نامعلوم رو به ویرانی گذاشت و خالی از سکنه شد. به جای آن بیرونِ باروی شهر قدیم، روستایی سربرآورد که تا دوره قاجاری به نام ده کوشک معروف بود. شهر کنونی فیروزآباد حاصل گسترش همان روستاست.
موقعیت و نقشه

مجموعه اردشیرخوره بسیار هدفمند و با اولویت دفاعی طراحی شد.
جلگه فیروزآباد –که شهر در آن ساخته شده– از هر طرف در محاصره کوه‌هاست. راه اصلی ورود به جلگه، گذرگاه راهبردی تنگاب است که بر صخره بالای آن قلعه دختر (اقامتگاه اولیه اردشیر) قرار دارد. جایگاه قلعه به گونه‌ای است که علاوه بر تنگه به جاده منتهی به کاخ اردشیر و شهر نیز مشرف باشد.
اردشیرخوره به شکل دایره کاملی به قطر ۱۹۴۰ متر ساخته شده‌است. شهر با ۲۰ دیوار شعاعی و سه دیوار حلقوی هم‌مرکز مجموعاً به ۶۱ منطقه تقسیم می‌شد و دو حصار خشتی محکم با خندقی در میان به پهنای ۳۵ متر آن را در بر می‌گرفت.
شهر در امتداد جهات اربعه چهار دروازه داشت؛ دروازه هرمز در شمال، دروازه اردشیر در جنوب، دروازه میترا در شرق و دروازه بهرام در غرب. از هر دروازه یک خیابان اصلی به مرکز شهر راه می‌برد؛ جایی که بناهای دولتی و مذهبی درون یک دیوار مدور به قطر ۴۵۰ متر محفوظ بود.
استحکامات دفاعی حتی از گستره شهر هم فراتر می‌رفت؛ هنوز هم بقایای شبکه تار عنکبوتی و شعاعی دیوارهای حفاظتی تا فاصله ۱۰ کیلومتری از کانون اردشیرخوره در دشت و کوهپایه دیده می‌شود.
از دیگر شهرهای تاریخی دایره‌ای می‌توان هگمتانه (دوران مادها) و سمعال (دوران هیتی‌ها) را نام برد.