جمهوری دوم اسپانیا
ترورهای رهبران سیاسی و آغاز جنگ

در ۱۲ ژوئیه ۱۹۳۶، ستوان خوزه کاستیلو، یکی از اعضای مهم سازمان ضد فاشیست نظامی توسط افراد مسلح فالانژیست مورد اصابت گلوله قرار گرفت.
در پاسخ، گروهی از گاردیا د آسالتو و سایر شبه نظامیان چپ به رهبری گارد مدنی فرناندو کوندس، پس از تأیید وزیر کشور برای دستگیری غیرقانونی لیستی از اعضای پارلمان، به منزل رهبر مخالفان جناح راست خوزه کالوو سوتلو ریختند و در ساعات اولیه ۱۳ ژوئیه در یک مأموریت انتقام جویی. سوتلو دستگیر شد و بعداً در یک کامیون پلیس به ضرب گلوله کشته شد. جسد وی را در ورودی یکی از گورستان‌های شهر رها کردند. طبق تمام تحقیقات بعدی، عامل قتل یک فرد مسلح سوسیالیست، لوئیس کوئنکا، بود که به عنوان محافظ ایندالسیو پریتو شناخته می‌شد. کالو سوتلو یکی از برجسته‌ترین سلطنت طلبان اسپانیایی بود که با توصیف اقدامات دولت بلشویستی و آنارشیستی، ارتش را به مداخله تشویق می‌کرد و اظهار داشت که اگر «سیاستمداری وجود نداشته باشد» سربازان اسپانیایی کشور را از کمونیسم نجات می‌دهند.
راست گرایان برجسته دولت را مقصر ترور کالوو سوتلو می‌دانند. آنها ادعا کردند که مقامات به درستی تحقیق نکردند و افرادی را که در این قتل دست داشتند در حین سانسور و تعطیل کردن مرکز احزاب راست‌گرا و دستگیری اعضای حزب جناح راست به «اتهامات ناچیز» ارتقا دادند. این رویداد غالباً عامل اصلی دو قطبی سیاسی به وجود آمده در نظر گرفته می‌شود، فالانژ و سایر افراد راست‌گرا، از جمله خوان دو لا سیروا و افسران ارشد ارتش قبلاً برای ایجاد کودتای نظامی علیه دولت توطئه کرده بودند.
هنگامی که ضد فاشیست کاستیلو و ضد سوسیالیست کالوو سوتلو در همان روز در همان قبرستان مادرید به خاک سپرده شدند، درگیری بین گارد حمله پلیس و شبه نظامیان فاشیست در خیابان‌های اطراف آغاز شد که منجر به چهار کشته دیگر شد.
کشته شدن کالوو سوتلو با درگیری پلیس سوظن‌ها و واکنش‌های شدید راستگران مخالفان دولت را برانگیخت. اگرچه ژنرال‌های ملی‌گرا از قبل قصد قیام را داشتند، اما این رویداد یک توجیه کننده و توجیه عمومی برای کودتا بود. استنلی پین ادعا می‌کند که قبل از این وقایع، ایده شورش افسران ارتش علیه دولت ضعیف شده بود. مولا تخمین زده بود که تنها ۱۲٪ از افسران به‌طور قابل اعتماد از کودتا حمایت می‌کنند و در یک زمان فکر می‌کردند که از کشور فرار می‌کند زیرا او قبلاً مصالحه کرده‌است. با این حال، آدم‌ربایی و قتل سوتلو «توطئه لنگان» را به شورشی تبدیل کرد که می‌تواند باعث جنگ داخلی شود. پین به وتو احتمالی سوسیالیست‌های درون دولت اشاره می‌کند که قاتلانی را که از صفوف خود بیرون کشیده‌اند، محافظت کرده‌اند. قتل یک رهبر پارلمان توسط پلیس ایالت بی‌سابقه بود و این اعتقاد که دولت از بی‌طرفی و مؤثر بودن در وظایف خود منصرف شده‌است، بخشهای مهم حق پیوستن به شورش را تشویق می‌کند. چند ساعت پس از اطلاع از قتل و واکنش، فرانکو، که تا آن زمان درگیر توطئه‌ها نبوده‌است، تصمیم خود را در مورد شورش تغییر داده و پیامی را به مولا فرستاد تا تعهد قاطع خود را نشان دهد.
سه روز بعد (۱۷ ژوئیه) کودتای کم و بیش همان‌طور که برنامه‌ریزی شده بود، با یک قیام ارتش در مراکش اسپانیا آغاز شد، و سپس به چندین منطقه از کشور گسترش یافت.
این شورش به طرز چشمگیری خالی از ایدئولوژی خاصی بود. هدف اصلی خاتمه بخشیدن به بی نظمی هرج و مرج بود. برنامه مولا برای رژیم جدید به عنوان «دیکتاتوری جمهوری»، با الگوبرداری از پرتغال سالازار و به عنوان یک رژیم استبدادی نیمه کثرت گرا و نه یک دیکتاتوری فاشیست توتالیتر، تصور شد. دولت اولیه یک «دایرکتوری» کاملاً نظامی است که «یک دولت قوی و منظم» ایجاد می‌کند. ژنرال سانجورجو به دلیل محبوبیت و احترام زیاد در ارتش، رئیس این رژیم جدید خواهد بود، اگرچه موقعیت وی به دلیل عدم استعداد سیاسی تا حد زیادی نمادین است. قانون اساسی ۱۹۳۱ به حالت تعلیق درآمده و جایگزین آن «پارلمان موسسان» جدید خواهد شد که توسط یک منتخب تازه تصفیه شده سیاسی انتخاب می‌شود، که در مورد مسئله جمهوری در برابر سلطنت رأی می‌دهد. برخی عناصر لیبرال مانند جدایی کلیسا از دولت و همچنین آزادی دین باقی خواهد ماند. مسایل ارضی توسط کمیساران منطقه ای بر اساس مالکیت‌های کوچک حل می‌شود اما در برخی شرایط کشت جمعی مجاز است. قوانین قبل از فوریه ۱۹۳۶ مورد احترام قرار می‌گیرد. برای از بین بردن مخالفت با کودتا خشونت لازم است، اگرچه به نظر می‌رسد مولا جنایات گسترده و سرکوب را تصور نکرده‌است