هائومیا

| 0 | 1 |
| --- | --- |
: 
اکتشاف: اکتشاف
کاشفان: مایکل براون یا خوزه لوئیس اورتیز مورنو
تاریخ کشف: ۲۸ دسامبر ۲۰۰۴ (براون) ۲۸ ژوئیهٔ ۲۰۰۵ (اورتیز مورنو)
نام‌گذاری و طبقه‌بندی: نام‌گذاری و طبقه‌بندی
نام‌گذاری ریزسیاره‌ها: هائومیا ۱۳۶۱۰۸
نام جایگزین: ۲۰۰۳ ای‌ال۶۱
نام پیشین (مستعار): سانتا
نام رسمی: هائومیا
طبقه‌بندی: سیارهٔ کوتوله پلوتوئید جسم فرانپتونی جسم کمربند کویپر ریزسیاره عضو خانوادهٔ هائومیا
ویژگی‌های مداری: ویژگی‌های مداری
خروج از مرکز: ۰٫۱۹۵۲۳۷۵۱۰۳۴۱۰۳۰۳
نیم‌قطر بزرگ: ۴۳٫۰۵۹ واحد نجومی (۱۰۹×۶٫۴۵۸۸۵ کیلومتر)
اوج: ۵۱٫۴۶۵ واحد نجومی (۱۰۹×۷٫۷۱۹۷۵ کیلومتر)
حضیض: ۳۴٫۶۵۲ واحد نجومی (۱۰۹×۵٫۱۹۷۸ کیلومتر)
محیط مدار: ۱۰۱۰×۴٫۰۰۱ کیلومتر
تمایل: ۲۸٫۱۹°
طول گره صعودی: ۱۲۱٫۸۲°
شناسهٔ حضیض: ۲۴۰٫۶۸
آنومالی متوسط: ۲۰۶٫۴۸°
سرعت متوسط مدار: ۱۶٬۱۹۱ کیلومتر بر ساعت
زمان رسیدن به حضیض: ۱۶ اکتبر ۲۱۳۳
تناوب مداری: ۲۸۳ سال
ماه‌ها: ۲ (هایاکا، ناماکا)
ویژگی‌های فیزیکی: ویژگی‌های فیزیکی
ابعاد: ۹۹۶×۱٬۵۱۸×۱٬۹۶۰ کیلومتر مربع
تخت‌شدگی: ۰٫۲۲۶
مساحت سطح: ۱۰۷×۲۳۳۵۵۹۴۸ کیلومتر مربع
حجم: ۱۰۱۱×۱٫۲۴۰۴۷۰۳۹۹۱۷ کیلومتر مکعب
جرم: ۱۰۲۱×۴٫۲ کیلوگرم
چگالی: ۳٫۳–۲٫۶ گرم بر سانتی‌متر مکعب
گرانش سطحی: ۰٫۴۴ متر بر مجذور ثانیه
سرعت گریز: ۰٫۸۴ کیلومتر بر ثانیه
دورهٔ چرخش (طول روز): ۰٫۱۶۳ روز زمینی (۳٫۹۱۵۴ ساعت)
انحراف محوری: نامشخص
سپیدایی: ۰٫۷۵–۰٫۷۰
دمای سطحی: ۲۴۱°- سانتی‌گراد ۳۲° کلوین ۴۰۲°- فارنهایت
قدر ظاهری: ۱۷٫۲۷
قدر مطلق: ۰٫۰۴۷۰۹۴
هائومیا (به انگلیسی: Haumea) (نماد: ) یا هومیا یا هائومیا ۱۳۶۱۰۸ یا ۲۰۰۳ ال‌ای (۶۱ ‎/haʊˈmeɪ.ə/‎ یا ‎/ˌhɑːuːˈmeɪ.ə/‎how-MAY-ə) با نام پیشین و مستعار و غیررسمی سانتا (به انگلیسی: Santa) سومین سیارهٔ کوتولهٔ دور از خورشید در منظومهٔ خورشیدی پس از سرس و پلوتو و پیش از ماکی‌ماکی و اریس است و در طبقهٔ پلوتوئیدها، ریزسیاره‌ها، اجسام فرانپتونی و اجسام کمربند کویپر نیز جای دارد.
کاشف اصلی هائومیا مبهم است. مایکل براون می‌گوید که این سیارهٔ کوتوله را در ۲۸ دسامبر ۲۰۰۴ و چند روز پیش از کریسمس کشف کرده‌است. در ۲۸ ژوئیهٔ ۲۰۰۵ نیز خوزه لوئیس اورتیز مورنو ادعا کرد که این جسم آسمانی را کشف کرده‌است و کاشف اصلی آن مشخص نیست. براون پس از یافتن این جسم آسمانی، نام سانتا (به معنای بابا نوئل) را بر آن نهاد. سرانجام به پیشنهاد گروه براون و به انتخاب دیوید رابینوویتز و با موافقت اتحادیهٔ بین‌المللی اخترشناسی، نام هائومیا بر این سیارهٔ کوتوله نهاده‌شد. در اساطیر هاوایی، هائومیا ایزدبانوی زایمان و باروری است.
اوج هائومیا ۵۱٫۴۶۵ واحد نجومی و حضیض آن ۳۴٫۶۵۲ واحد نجومی است و یک بار گردش آن پیرامون خورشید ۲۸۳ سال طول می‌کشد و °۲۸٫۱۹ نسبت به دائرةالبروج تمایل دارد. هائومیا ۷۵–۷۰ درصد از نوری که توسط خورشید به آن تابیده می‌شود را منعکس می‌کند و سومین شیء درخشان کمربند کویپر پس از پلوتو و ماکی‌ماکی است. این سیارهٔ کوتوله بیضی‌شکل و قطرهای آن ۹۹۶×۱٬۵۱۸×۱٬۹۶۰ کیلومتر است و دورهٔ چرخش آن ۳٫۹۱۵۴ ساعت و ۰٫۱۶۳ برابر روز زمینی است.
هائومیا از سنگ ساخته‌شده و لایه‌ای از یخ بلوری و کریستالی روی آن را پوشش می‌دهد. نقطهٔ تیرهٔ مایل به قرمز بر روی سطح این سیارهٔ کوتوله در تضاد با رنگ سفید آن و مرموز است و می‌تواند یک منبع غنی‌تر از یخ کریستالی نسبت به بقیهٔ سطح آن باشد. هائومیا دارای دو ماه بسیار کوچک به نام‌های هایاکا (بزرگ‌تر) و ناماکا (کوچک‌تر) است که هر دو در سال ۲۰۰۵ توسط گروه براون کشف‌شدند. خانوادهٔ هائومیا نخستین خانوادهٔ برخوردی است که شامل هائومیا، دو ماه آن و پنج شیء دیگر است. اشیاء خانوادهٔ هائومیا از برخورد جسمی بزرگ به هائومیا به وجود آمده‌اند.
طی یک میلیارد سال آینده، هائومیا تبدیل به یک دنباله‌دار و ۱۰٬۰۰۰ بار روشن‌تر از دنباله‌دار جذاب و دیدنی هیل-باپ خواهد شد و مانند ماه کامل در آسمان قابل مشاهده خواهد بود.