میترا
میترا در ایران > آیین زروانی

پلوتارخ مهر را میانجی نامیده در حالی که در هیچ متن ایرانی برای مهر چنین لقبی ذکر نشده است. تردیدی نیست که نقش میانجی‌گری مهر خصوصیتی است مربوط به آئین زروانی. ازنیک اسقف ارمنی دربارهٔ یکی از رویدادهای مربوط به ستیز هرمزد و اهریمن شرحی کوتاه و پیچیده آورده است:
اهریمن هرمزد را به میهمانی خواند. هرمزد فرا رسید ولی به شرطی پذیرفت نان بخورد که نخست پسران آن دو به زورآزمایی پردازند. چون پسران اهریمن بر پسران هرمزد چیره شدند، پدرانشان به جستجوی داوری پرداختند و چون کسی را نیافتند. خورشید را از برای این منظور آفریدند.
در آیین زروانی، میترا هم میانجی مابین اهورامزدا و اهریمن است و هم خدای پیمان و عهد. در اینجا شکل‌گیری افسانهٔ ابتدایی وجود خدای چهار پیکره را می‌یابیم.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | 32 | 33 | 34 | 35 | 36 | 37 | 38 | 39 | 40 | 41 | 42 | 43 | 44 | 45 | 46 | 47 | 48 | 49 | 50 | 51 | 52 | 53 | 54 | 55 | 56 | 57 | 58 | 59 | 60 | 61 | 62 | 63 | 64 | 65 | 66 | 67 | 68 | 69 | 70 | 71 | 72 | 73 | 74 | 75 | 76 | 77 | 78 | 79 | 80 | 81 | 82 | 83 | 84 | 85 | 86 | 87 | 88 | 89 | 90 | 91 | 92 | 93 | 94 | 95 | 96 | 97 | 98 | 99 | 100 | 101 | 102 | 103 | 104 | 105 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | زروان خدای بی‌اثر | زروان خدای بی‌اثر | زروان خدای بی‌اثر | زروان خدای بی‌اثر | زروان خدای بی‌اثر | زروان خدای بی‌اثر |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | زروان خدای بی‌اثر | زروان خدای بی‌اثر | زروان خدای بی‌اثر | زروان خدای بی‌اثر | زروان خدای بی‌اثر | زروان خدای بی‌اثر |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
: 
: 
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | اهورامزدا بالاترین سرور کیهانی | اهورامزدا بالاترین سرور کیهانی | اهورامزدا بالاترین سرور کیهانی | اهورامزدا بالاترین سرور کیهانی | اهورامزدا بالاترین سرور کیهانی | اهورامزدا بالاترین سرور کیهانی |  |  |  |  |  |  |  |  | میترا  میانجی  خدای پیمان و عهد | میترا  میانجی  خدای پیمان و عهد | میترا  میانجی  خدای پیمان و عهد | میترا  میانجی  خدای پیمان و عهد | میترا  میانجی  خدای پیمان و عهد | میترا  میانجی  خدای پیمان و عهد |  |  |  |  |  |  |  |  | اهریمن  خدای جهان مرگ تاریک | اهریمن  خدای جهان مرگ تاریک | اهریمن  خدای جهان مرگ تاریک | اهریمن  خدای جهان مرگ تاریک | اهریمن  خدای جهان مرگ تاریک | اهریمن  خدای جهان مرگ تاریک |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | اهورامزدا بالاترین سرور کیهانی | اهورامزدا بالاترین سرور کیهانی | اهورامزدا بالاترین سرور کیهانی | اهورامزدا بالاترین سرور کیهانی | اهورامزدا بالاترین سرور کیهانی | اهورامزدا بالاترین سرور کیهانی |  |  |  |  |  |  |  |  | میترا  میانجی  خدای پیمان و عهد | میترا  میانجی  خدای پیمان و عهد | میترا  میانجی  خدای پیمان و عهد | میترا  میانجی  خدای پیمان و عهد | میترا  میانجی  خدای پیمان و عهد | میترا  میانجی  خدای پیمان و عهد |  |  |  |  |  |  |  |  | اهریمن  خدای جهان مرگ تاریک | اهریمن  خدای جهان مرگ تاریک | اهریمن  خدای جهان مرگ تاریک | اهریمن  خدای جهان مرگ تاریک | اهریمن  خدای جهان مرگ تاریک | اهریمن  خدای جهان مرگ تاریک |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
: 
: 
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | آسمان روز | آسمان روز | آسمان روز | آسمان روز | آسمان روز | آسمان روز |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | آسمان شب | آسمان شب | آسمان شب | آسمان شب | آسمان شب | آسمان شب |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | آسمان روز | آسمان روز | آسمان روز | آسمان روز | آسمان روز | آسمان روز |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | آسمان شب | آسمان شب | آسمان شب | آسمان شب | آسمان شب | آسمان شب |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |