stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
یک هفته کنار دریا
گزیدهٔ بازیگران

انتسو کاناواله
بومبولو
آنا ماریا ریتسولی
آندرئا اوکیپینتی
لوچو مونتانارو
بریگیته پترونیو
جیمی ایل فنومنو
فرانچسکا رومانا کولوتسی
پائولا سناتوره
وینچنتسو کروچیتی
محمد در اسلام

| نبی (عربی: نَبِيٌّ، پیامبر) (عربی: رَسُولٌ، رسول) محمد | نبی (عربی: نَبِيٌّ، پیامبر) (عربی: رَسُولٌ، رسول) محمد |
| --- | --- |
تمثال خوشنویسی  نام محمد: تمثال خوشنویسی  نام محمد
رسول خدا: رسول خدا
زادهٔ: دوشنبه، ۱۲ ربیع‌الاول حدود ۵۳ پیش از هجرت/ حدود ۵۷۰ د.م مکه، حجاز، عربستان
درگذشتۀ: دوشنبه، ۱۲ ربیع‌الاول حدود ۱۱ هجری قمری/ ۸ ژوئن ۶۳۲ د.م (۶۲ یا ۶۳ سال) مدینه، حجاز، عربستان
آرامگاه: زیر گنبد خضراء در مسجد النبی
تکریم‌شده در: اسلام، بابیت، بهائیت، آئین سیک
بارگاه اصلی: مسجد النبی، مدینه، عربستان سعودی
آثار مهم:  پیغام الله در قرآن را تحویل داد.  هجرت را رهبری نمود و امت را در حجاز پایه‌گذاری کرد. 
طرحی گرافیکی از نام محمد پیامبر
محمد (در عربی: مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ ٱللهِ بْنِ عَبْدِ ٱلْمُطَّلِبِ بْنِ هَاشِمٍ) در باور تمامی مذاهب اسلامی اصلی، واپسین پیامبر خدا است. مسلمانان اعتقاد دارند که قرآن، کتاب آسمانی اصلی اسلام، از سوی خداوند بر محمد نازل شده و اینکه محمد برای احیای اسلام فرستاده شد که باور دارند از محمد سرچشمه نگرفته اما کیش توحیدی اصلی تحریف‌نشده حقیقی آدم، ابراهیم، موسی، عیسی و دیگر پیامبران است. اصول مذهبی، اجتماعی و سیاسی‌ای که محمد با قرآن بنیان نهاد، پایه و اساس اسلام و جهان اسلام شد.
تازه‌کند (چله‌خانه)

| تازه‌کند | تازه‌کند |
| --- | --- |
روستا: روستا
کشور: ایران
استان: آذربایجان شرقی
شهرستان: شبستر
بخش: صوفیان
دهستان: چله‌خانه
جمعیت: 
تازه‌کند یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان چله‌خانه بخش صوفیان شهرستان شبستر واقع شده‌است.
ورمنجه

| ورمنجه | ورمنجه |
| --- | --- |
روستا: روستا
مختصات: ۳۴°۳۶′ شمالی ۴۶°۵۵′ شرقی﻿ / ﻿۳۴٫۶۰۰°شمالی ۴۶٫۹۱۷°شرقی﻿ / 34.600; 46.917: مختصات: ۳۴°۳۶′ شمالی ۴۶°۵۵′ شرقی﻿ / ﻿۳۴٫۶۰۰°شمالی ۴۶٫۹۱۷°شرقی﻿ / 34.600; 46.917
کشور: ایران
استان: کرمانشاه
شهرستان: کرمانشاه
بخش: بخش مرکزی
دهستان: میان‌دربند
جمعیت: ۸۱۹ نفر (سرشماری ۹۵)
ورمنجه، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان کرمانشاه در استان کرمانشاه ایران است.
جمعیت

این روستا در دهستان میان‌دربند قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۸۲۱ نفر (۱۹۵خانوار) بوده‌است.
هاشی‌موتو

هاشی‌موتو نام یک موش کارتونی و یک مجموعه انیمیشن آمریکایی است که اولین بار از ۶ سپتامبر ۱۹۵۹ پخش شد. این شخصیت کارتونی توسط انیماتور ژاپنی الاصل باب کوواهارا و الی بائر برای شرکت انیمیشن سازی Terrytoons ساخته شده است. هاشی‌موتو یک مربی جوجوتسو است که با همسرش هاناکو، پسرش سابورو و دخترش یوریکو در ژاپن زندگی می‌کند.
این مجموعهٔ کارتونی در دههٔ ۶۰ خورشیدی از برنامهٔ کودکان و نوجوانان پخش شد.
الیسا مایناردی

| الیسا مایناردی | الیسا مایناردی |
| --- | --- |
زادهٔ: ۲۷ ژوئیهٔ ۱۹۳۰ رم، ایتالیا
درگذشت: ۸ مهٔ ۲۰۱۶ (۸۵ سال) رم، ایتالیا
ملیت: ایتالیایی
الیسا مایناردی (ایتالیایی: Elisa Mainardi؛ ‏ ۲۷ ژوئیهٔ ۱۹۳۰ – ۸ مهٔ ۲۰۱۶) بازیگر اهل ایتالیا بود.
از فیلم‌هایی که در آن نقش داشته می‌توان به هفت بی‌غیرت ارجمند، شب بزرگ، شب‌های پرحرارت پوپیا، ساتیریکون فلینی، رم، کازانووای فلینی، مالابیمبا – بدکاره بدخواه، زنان زندانی بند ۷، زنان روستایی کم‌حرف، کاترین و من، ... و فقط پیترو آرتینو نجات پیدا کرد، با یک دست در جلو و دست دیگر پشت… اشاره کرد.
بنر

برنما (بَنِر)، ویکی‌مدیا در سال ۲۰۰۵
بَرنوشته
یا بَرنما یا بَنِر (به انگلیسی: Banner)، پرچم یا تکه‌ای پارچه است که دربردارندهٔ یک نماد، نشان‌واره، شعار، یا پیامی دیگر است. بنر می‌تواند به صورت تصویر دیجیتال نیز باشد که به طور رایج در وب و شبکه‌های اجتماعی استفاده می‌شود.
برنمای تحت وب (وب بنر)

امروزه معمولاً منظور از بنر پیام‌های تبلیغاتی‌ایی است که در سطح وب استفاده می‌شود. این بنرها معمولاً پیام خود را در قالب طرحی هنرمندانه از تصاویر و متون و برای اهداف تبلیغاتی بیان می‌کند.
طراحی بنر و به طور کلی اساساً این گونه بنرها بر اساس تکرار مجموعه‌ای از تصاویر پشت سر هم (فریم) یا همان تصویر بر ثانیه ساخته می‌شوند که تصاویر یا متون داخل بنر پس از گذشت مثلاً یک ثانیه به اندازه معینی جابجا شده و تشکیل تصویر انیمیشن حاوی تبلیغات را می‌دهند که این تصاویر با پسوند GIF ذخیره می‌شوند و در سر صفحه یا پانوشت یک وب سایت به نمایش در می‌آیند.
نگارخانه

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ  موجود است.
باغ دولت‌آباد

| میراث جهانی یونسکو | میراث جهانی یونسکو |
| --- | --- |
نمایی از عمارت و بادگیر باغ دولت‌آباد: نمایی از عمارت و بادگیر باغ دولت‌آباد
مکان:  ایران، استان یزد، یزد
معیار ثبت: فرهنگی: (i)(ii)(iii)(iv)(vi)
شمارهٔ ثبت: ۱۳۷۲
تاریخ ثبت: ۲۰۱۱ (طی نشست سی و پنجم)
اطلاعات ثبت ملی: اطلاعات ثبت ملی
شماره ثبت ملی: ۷۷۴
تاریخ ثبت ملی: ۲۳ اسفند ۱۳۴۶
پنجرهٔ اُرُسی مشبک در باغ دولت‌آباد
باغ دولت‌آباد چهار منار از باغ‌های قدیمی شهر یزد در کشور ایران است. این باغ در تاریخ ۱۳۴۶/۱۲/۲۳ به شماره ۷۷۴ در ردیف آثار ملی ایران قرار گرفته‌است؛ و همچنین یکی از باغ‌های ایرانی ثبت شده در میراث جهانی توسط یونسکو است.
عمارت بادگیر آن با ارتفاع ۳۳/۸ متر بلندترین بادگیر خشتی شناخته شده در جهان است.
تاریخچه

باغ دولت‌آباد در یزد در اواخر دوره افشاریه و در سال 1125ه‍.ق توسط محمد تقی خان بافقی معروف به (خان بزرگ) که وی سرسلسله خاندان خوانین یزد بود احداث گردید. تقی خان ابتدا قناتی به طول ۶۵ کیلومتر را احداث نمود و آب را از مهریز به یزد و محل کنونی باغ دولت‌آباد رساند و سپس مجموعه حکومتی (دارالحکومه) خو د را بنا کرد. این باغ با مساحتی در حدود ۷۰/۰۰۰ مترمربع شامل ساختمان‌ها، حوض‌ها و آبنماهای بسیاری بوده که در فضای بین آن‌ها باغ‌های با درختان انار و انگور و… باگل‌های فراوانی زینت بخش محیط بوده‌اند.
قنات تاریخی عظیم دولت‌آباد با قدمتی بیش از ۲۰۰ سال از احداث پنج رشته قنات تشکیل شده و از ارتفاعات مهریز سرچشمه می‌گرفته و پس از مشروب کردن بخشی از زمین‌های مهریز و به کار انداختن چند آسیاب آبی و طی بیش از ۵۰ کیلومتر به یزد می‌رسیده و باغ دولت‌آباد را آبیاری می‌کرده. اما این باغ در حال حاضر توسط چاه نیمه عمیق مجاور آبیاری می‌شود.
تقی خان بافقی پدر عبدالرضا خان یزدی و جد محمد خان سالار الملک پدر سلطانعلی خان وزیر افخم است. خانواده‌های افخم ابراهیمی و افخمی نوادگان تقی خان بافقی هستند. مدارک مربوط به این موضوع در میان اسناد شخصی خانواده افخم ابراهیمی حفظ و نگهداری گردیده و گزیده‌هایی از آن، از جمله مدارکی در جهت تعمیر باغ دولت‌آباد در کتاب «سلطانعلی خان وزیر افخم» درج گردیده‌است.
بخشهای مختلف باغ

این باغ از دو بخش کلی اندرونی و بیرونی (جلوخان) تشکیل می‌شود.
دولت‌آباد از دیدگاه گونه‌شناسی عملکردی، باغ «سکونتگاهی-حکومتی» است. به نحوی که باغ بیرونی محل انجام تشریفات حکومتی، مراسم ورزشی و اداره امور شهر بوده‌است و باغ اندرونی، بخش خصوصی و اقامتگاهی مجموعه به‌شمار می‌رفته‌است. درباغ‌های سکونتگاهی-حکومتی، عرصه اندرونی را از سایر عرصه‌ها کاملاً متمایز می‌کردند و حتی دربان یا حاجبی را برای نظارت بر آن تعیین می‌کردند.
بخشهای مختلف باغ > بخش اندرونی

این بخش محل سکونت حاکم و خانواده اش شامل ساختمان‌های زیر بوده‌است:
ساختمان هشتی (بادگیر تابستانه)
حرمسرا
بهشت آیین
مطبخ
برج دیدبانی
آب‌انبار خصوصی
اصطبل تابستانه و زمستانه
==== ساختمان هشتی ====.
ساختمان (عمارت) هشتی از مهم‌ترین بخش‌های مجموعه به‌شمار می‌رود که در آن، تلفیق جریان هوا و آب به زیباترین شکل صورت گرفته‌است. در این ساختمان با تلفیق باد و آب که درحوض‌های داخل ساختمان درجریان است هوای خنک از زیر بادگیر به قسمت شاه‌نشین و تالارها انتقال پیدا می‌کند. به همین دلیل به این بنا، ساختمان تابستانه نیز گفته می‌شود.
این بنا از سه شاه نشین با درهای مشبک٫ اتاقک بادگیر٫ هشتی و دو اتاق پستو تشکیل شده و شکل کلی بنا شبیه به یک هشت ضلعی است، همچنین بادگیر قرار گرفته بر آن نیز از نوع هشت تنبوشه می‌باشد.
سقف قسمت میانی (هشتی) دارای کاربندی زیبایی که اثر استاد حاجی علی اکبر آخوند است که با سیم گل و دمگیری گچی به طرزی بسیار ماهرانه اجرا شده‌است.
بخشهای مختلف باغ > برج دیده‌بانی

اطراف باغ دولت‌آباد توسط دیوار بلند خشتی که دارای یک برج دیده‌بانی می‌باشد احاطه شده‌است.
بخشهای مختلف باغ > بخش بیرونی

این بخش محل استقرار کاروانها، همچنین رسیدگی به امور حکومتی و شامل ساختمان‌های زیر بوده‌است:
جلوخان و سردر
تالار آیینه
عمارت تهرانی
دو بازارچه
آب‌انبار عمومی
موقعیت

در اصلی این مجموعه در بلوار دولت آباد قرار دارد.
نگارخانه

معماری داخلی بادگیر باغ دولت آباد
نمایی از سقف
نمایی از باغ دولت آباد
نمایی از باغ
نمای بادگیر
درب وردی باغ دولت‌آباد
نمایی از داخل عمارت از پنجرهٔ پنجرهٔ اُرُسی مشبک با شیشه‌های رنگی
نمایی از باغ از طبقه دوم عمارت
نمای ساختمان و بادگیر باغ دولت‌آباد
برج دیده‌بانی
بوکس در المپیک تابستانی ۱۹۳۲

مشت‌زنی در بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۳۲ نام رویداد ورزش مشت‌زنی در بازی‌های المپیک تابستانی بود که در سال ۱۹۳۲ برگزار شد.
جدول مدال‌ها

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  رتبه  | کشور | طلا | نقره | برنز | مجموع |
| ۱ |  آرژانتین (ARG) | ۲ | ۱ | ۰ | ۳ |
| ۲ |  ایالات متحده آمریکا (USA) | ۲ | ۰ | ۳ | ۵ |
| ۳ |  آفریقای جنوبی (RSA) | ۲ | ۰ | ۱ | ۳ |
| ۴ |  کانادا (CAN) | ۱ | ۰ | ۰ | ۱ |
| ۴ |  مجارستان (HUN) | ۱ | ۰ | ۰ | ۱ |
| ۶ |  آلمان (GER) | ۰ | ۳ | ۰ | ۳ |
| ۷ |  ایتالیا (ITA) | ۰ | ۲ | ۰ | ۲ |
| ۸ |  سوئد (SWE) | ۰ | ۱ | ۱ | ۲ |
| ۹ |  مکزیک (MEX) | ۰ | ۱ | ۰ | ۱ |
| ۱۰ |  فیلیپین (PHI) | ۰ | ۰ | ۱ | ۱ |
| ۱۰ |  فنلاند (FIN) | ۰ | ۰ | ۱ | ۱ |
| ۱۰ |  دانمارک (DEN) | ۰ | ۰ | ۱ | ۱ |
تقی رستگار مقدم

| تقی رستگار مقدم | تقی رستگار مقدم |
| --- | --- |
زاده: ۲۸ بهمن ۱۳۳۸ ‏(۶۴ سال) قم
جنگ‌ها و عملیات‌ها: جنگ ایران و عراق «محمد رسول‌الله»، «فتح المبین» و «الی بیت‌المقدس»
تقی رستگار مقدم (متولد ۲۸ بهمن ۱۳۳۸ در قم) مسئول آموزش و تاکتیک لشکر ۲۷ محمد رسول‌الله در جنگ هشت ساله ایران و عراق بود. وی یکی از ۴ دیپلمات ربوده شده ایران در لبنان در سال ۱۳۶۱ است.
با پیروزی انقلاب وی برای مقابله با غائله کردستان راهی غرب کشور شد. در کردستان با متوسلیان آشنا شد. وی در سال ۱۳۵۸ به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی پیوست.
رستگار مقدم و احمد متوسلیان بعد از فتح خرمشهر یکی از چند فرمانده‌ای بودند که در یک جلسه خصوصی از چگونگی فتح خرمشهر گزارشی به سید روح‌الله خمینی ارائه دادند.
ربوده شدن

به دنبال محاصره سفارت ایران در لبنان در ۱۴ تیر سال ۱۳۶۱، رستگار مقدم به همراه احمد متوسلیان فرمانده لشکر ۲۷ محمد رسول‌الله کاظم اخوان خبرنگار و عکاس خبرگزاری ایرنا و سید محسن موسوی کاردار سفارت جمهوری اسلامی ایران در لبنان راهی لبنان شدند. آنها در پست بازرسی برباره توسط عناصر شبه نظامی متحد اسرائیل موسوم به نیروهای لبنانی  فالانژیست‌ها دستگیر و به نقطه نامعلومی انتقال داده شدند.
سمیر جعجع یکی از رهبران فالانژها پس از آزادی از زندان اعتراف کرد که گروگان‌های ایرانی به نیروهای وی تحویل داده شده و سپس توسط آنان کشته شده‌اند ولیکن مقامات ایرانی این ادعا را مشکوک دانسته‌اند.
هاشمی رفسنجانی در خاطرات سال ۱۳۶۷ خود می‌نویسد:
وی در خاطرات سال ۱۳۶۹ در جریان کمک به آزاد سازی گروگانهای آمریکایی در لبنان به پیامی از جرج بوش -رئیس‌جمهور وقت ایالات متحده- اشاره می‌کند و می‌نویسد:
به گفته  مرکز انقلاب  «اگرچه ابتدا گفته می‌شد که سید محسن موسوی کاردار جمهوری اسلامی ایران در بیروت و همراهانش کشته شده‌اند؛ اما شواهد و مدارک موجود، حاکی از آن است که آنها در اسارت اسرائیل می‌باشند.»
حسین دهقان وزیر دفاع ایران در سوم خرداد ۱۳۹۵ خبر داد احمد متوسلیان و دیپلمات‌های ربوده شدهٔ ایرانی زنده‌اند و در اسارت اسرائیل هستند. پیش از این نیز غضنفر رکن‌آبادی سفیر اسبق ایران در لبنان از زنده بودن دیپلمات‌های ایرانی خبر داده بود.
کمین ژوئیه ۸۲

"حمید داودآبادی" کتابی با نام "کمین ژوئیه ۸۲" نوشته که روزشمار ربع قرن گروگان‌گیری چهار دیپلمات ایرانی از سال ۱۳۶۱ تا ۱۳۸۴ است که به زبان انگلیسی هم ترجمه شده‌است.
نویسنده در این کتاب تلاش کرده‌است تا روزشماری از کلیه اخبار و وقایع اتفاق افتاده از ۱۴ تیر ۱۳۶۱ (چهارم ژوئیه ۱۹۸۲ - روز ربوده شدن چهار دیپلمات) تا تابستان ۱۳۸۴ را گردآوری نماید.
سنگ‌نگاره‌های اردشیر بابکان

هنر سنگ‌تراشی ساسانیان به وسیلهٔ اردشیر پابکان (۲۲۴-۲۴۱)، نخستین شاه ساسانیان پایه‌گذاری شد و تا زمان شاهنشاهی شاپور دوم رونق داشت. این هنر در زمان خسرو پرویز دوباره زنده شد.
تاریخچه

نقش برجسته‌های دوران اردشیر از دگرگونی‌های چشمگیری نسبت به چند نمونهٔ باقی‌مانده از دوران اشکانیان برخوردار است و قالب تاریخی تازه‌ای درآنها نمایان است. سه نقش برجستهٔ نخست او در سبک‌های مختلفی پدید آمده و سیر تکاملی روشنی را ارائه نمی‌کنند. تنها چهارمین نقش برجسته، یعنی تصویر دیهیم گذاری اردشیر درنقش رستم، قالب مشخصی را به خود گرفته که مجدداً در سنگ نگاره‌های شاپور یکم و جانشینان وی ظاهر می‌شود.
ترتیب تاریخی نقش برجسته‌های اردشیر در میان تاریخ شناسان اندکی مورد اختلاف است، و برخی از جزئیات مربوط به آن‌ها هنوز نامشخص است. والتر هینتس در مقالهٔ مفصل خود با موضوع نقش برجسته‌های اردشیر، مشکلات مربوط به تشخیص نقوش افراد را مورد بررسی قرار داده‌است.
نقش برجستهٔ تاجگذاری فیروزآباد

مقالهٔ اصلی: سنگ‌نگاره پادشاهی اردشیر بابکان
در نقش برجستهٔ تاجگذاری یا پادشاهی فیروزآباد، اهورامزدا و اردشیر در مقابل هم ایستاده‌اند و اهورامزدا در حالی که حلقهٔ پادشاهی را از روی محراب آتش به دست اردشیر می‌دهد، وی را به شاهی منصوب می‌نماید. در پشت سر اردشیر، ولیعهد شاپور و دو شاهزادهٔ دیگر ایستاده‌اند. ابعاد: ۷ متر در ۷۰/۳ متر. نقوش بسیار موزون ترسیم شده و نمای نیمرخ دارند و چیدمان آن‌ها مانند نقش برجستهٔ مهرداد دوم در بیستون است. با این وجود، سنگ‌تراشی این نقش به شدت از آثار اشکانیان فاصله گرفته و به الگوهای متداول هخامنشیان گرایش یافته‌است.
نقش برجستهٔ تاجگذاری فیروزآباد > دیهیم گذاری

دیهیم گذاری به تکرار موضوع سنگ‌نگاره‌های ساسانیان قرار گرفت. منشأ آن، و مفهوم دقیق شیء حلقه مانندی که خداوند آن را ارزانی می‌دارد ظاهراً به رشته‌ای از آداب و سنن باز می‌گردد؛ از نقش برجستهٔ هزارهٔ سومِ آنوبانی‌نی در سرپل ذهاب، که در آن الهه‌ای حلقه‌ای را به پادشاه می‌دهد؛ تا نقش برجستهٔ داریوش در بیستون، با نقش مردی بالدار که از دایره‌ای پدیدار شده و حلقه‌ای در دست دارد، که عموماً به عنوان اهورامزدا شناخته می‌شود، و بالاخره تجسم همین پیکرهٔ بالدار در تخت جمشید.
در نقش برجستهٔ اردوان پنجم در شوش، پادشاه با اعطای حلقه‌ای به یک ساتراپ، او را به این سمت منصوب می‌کند. همچنین، بر روی برخی از سکه‌های دوران اشکانی، نقش الههٔ توخه دیده می‌شود که حلقه گلی را به پیکری سوار بر اسب ارزانی می‌دارد. شکی نیست که طرح این سکه برگرفته از مراسم اهدای حلقهٔ گل توسط الههٔ نیکه در نگاره‌های یونانی بوده‌است.
اخیراً برخی از پژوهش‌گران نشانِ تفویضِ اعطایی را یک حلقه و بعضی دیگر آن را یک دیهیم دانسته‌اند. با توجه به مدارک موجود، می‌توان چنین پنداشت که قالب اصلی به صورت حلقه بوده و با گذشت زمان به دیهیم تغییر شکل داده‌است.
به عقیدهٔ کی. اِردمن (K. Erdmann)، چنین نیست که تمام نقش برجسته‌های مربوط به دیهیم گذاری لزوماً مربوط به آغاز حکومت یک پادشاه باشند، بلکه ممکن است به‌طور پی در پی و به نشان قدردانی از لطف الهی، در تمام دوران حکومت وی حکاکی شده باشند. ولادیمیر گریگورویچ لوکونین با استناد به طرح‌های حکاکی شده بر روی سکه‌ها اظهار می‌کند که تمامی سنگ نگاره‌های اردشیر به سال‌های ۲۳۵-۲۴۰، یعنی آخرین دورهٔ حکومت وی بازمی‌گردند. گرچه این نظریه مشکلاتی را نیز به همراه دارد؛ وانگهی تمام تلاش‌هایی را که برای درک روند تکامل سبک حکاکی‌ها صورت گرفته‌است، بی‌ارزش می‌سازد، به خصوص اگر نقش برجستهٔ نبرد فیروزآباد مطابق گفتهٔ لوکونین مربوط بدان سال‌ها باشد.
نقش برجستهٔ نبرد سواره در فیروز آباد

مقالهٔ اصلی: سنگ‌نگاره پیروزی اردشیر بابکان
نقش برجستهٔ نبرد سواره در فیروز آباد. این سنگ نگاره، صحنه‌ای از نبرد پیروزمندانهٔ اردشیر علیه آخرین شاه اشکانی، اردوان پنجم، در سال ۲۲۴ را به تصویر می‌کشد. این نقش برجسته با هجده متر طول و تقریباً چهار متر ارتفاع، بزرگترین سنگ نگارهٔ بازمانده در ایران است. شش اسب سوار در سه گروه از جنگاوران تک به تک در این تصویر دیده می‌شوند: در سمت راست، اردشیر با نیزه‌ای اردوان را سرنگون می‌سازد؛ در وسط، ولیعهد شاپور بر وزیر ارشد اردوان یعنی دادبنداد غلبه می‌کند؛ و در سمت چپ، پیشکاری با یک شوالیهٔ اشکانی دست به گریبان است. در فرضیات جدیدتر نفر وسط را به جای شاپور آخرین شاه پارتیان هند به نام فرن-ساسان (از خاندان گندافره) معرفی کرده اند، و نفر سوم ساسانی را به جای پیشکار یکی از سران خاندان سورن یا در احتمالی دیگر ابرسام پنداشته‌اند. این نگاره پویایی چشمگیری داشته و در جزئیات نیز غنی است. موها و ریش‌ها، زره جنگجویان و یراق اسبان با دقت درخور توجهی ترسیم شده‌اند. حکاکی تقریباً به صورت نیم برجسته انجام شده و بخش پایینی آن بر اثر عوامل جوی فرسایش یافته‌است. نحوهٔ نمایش سنگ نگاره با الگوهای رایج دوران اشکانی مطابقت کرده و با سنگ نگارهٔ گودرز در بیستون و نقاشی دیواری سواران زره پوش چهارنعل در دورا-اروپوس قرابت و نزدیکی دارد. موضوع این نگاره بعدها در نقش برجستهٔ نبرد سوارهٔ بهرام دوم (۲۷۶-۲۹۳) و هرمز دوم (۳۰۳-۳۰۹) مجدداً به کار گرفته شد، که هر دو در نقش رستم واقع شده‌اند.
نقش برجستهٔ دیهیم گذاری در نقش رجب

در نقش برجستهٔ دیهیم گذاری نقش رجب اهورامزدا در حضور شش ناظر حلقهٔ پادشاهی را به اردشیر واگذار می‌نماید. این شش ناظر عبارتند از: در سمت چپ، ولیعهد شاپور و یک پیشکار؛ در پشت سر اهورامزدا، دو بانو که احتمالاً همسران اردشیر و شاپور هستند؛ در مرکز، دو پیکر کوچک که هینتس آن‌ها را نوادگان اردشیر یعنی بهرام و هرکول معرفی کرده‌است. این نگاره معرف نظام الگوبرداری جدیدی است. پیکرهای سنگین و بزرگتر از واقع آن نشان از الگوی سنگتراشی مخصوص ساسانیان دارد، اما نوعی نابهنجاری و ناپختگی عجیبی در آن‌ها محدودیت ایجاد کرده‌است.
نقش برجستهٔ دیهیم گذاری در نقش رستم

مقالهٔ اصلی: سنگ‌نگاره اهورامزدا و اردشیر بابکان
نقش برجستهٔ دیهیم گذاری در نقش رستم تصویر اعطای حلقهٔ پادشاهی به اردشیر توسط اهورامزدا را نشان می‌دهد. هر دو پیکر سوار بر اسب هستند. در زیر سم اسب اردشیر پیکر در هم شکستهٔ شاه اشکانی، اردوان پنجم قرار دارد و در زیر سم اسب اهورامزدا پیکری افتاده که نماد اهریمن است. در پشت سر اردشیر یک پیشکار با سایبانی در دست ایستاده‌است. وجود دو سنگ نبشته بر این حکاکی، درک شفاف‌تری را از آن به ما ارائه می‌کند: بر سینهٔ اسب اهورامزدا به زبان پارسی پهلوی، پارتی، و یونانی نوشته‌است «این است تمثال خداوند، اهورامزدا»، و بر سینهٔ اسب اردشیر نیز جمله‌ای در وصف اردشیر نقش شده‌است.
این سنگ نبشته‌ها به کمک حکاکی‌های شاردن (Chardin) و ای. کمپفر (E. Kaempfer) در قرن هفدهم کشف شدند و از آنجا که به سه زبان نگاشته شده بودند، به سیلوستر دوساسی در کشف رمز خط پارسی پهلوی در سال ۱۷۹۳ کمک شایانی نمودند؛ دستاوردی که مدت‌ها قبل‌تر از کشف رمز خط میخی پارسی توسط گروتفند و رالینسون حاصل شد. اهورامزدا پیش از این نیز در سنگ نبشتهٔ داریوش در بیستون، به عنوان خدای سلطنت-بخش نامیده شده بود.
این کامل‌ترین و قطعاً آخرین نقش برجستهٔ اردشیر است. ترکیب متوازن و پیکرتراشی بسیار زنده و واقعی باعث شده‌است که این نگاره چیزی از نخستین نقش برجستهٔ شاپور یکم در نقش رجب کم نداشته باشد.
در حالی که سه نقش برجستهٔ پیشین ممکن است بسیار متفاوت اما اساساً متناسب با معیارهای اولین آثار از نوع خود قلمداد شوند، و روشن است که توسط پیکرتراشان مختلفی نقش یافته‌اند، آخرین نقش برجستهٔ اردشیر مُهرِ سبک مخصوص ساسانیان، یعنی سبک غالب حکاکی‌های بعدی این سلسله را بر خود دارد. این نگاره همچنین یک عنصر خارجی را در موضوع اصلی حکاکی خود به عاریه گرفته‌است. تصویر دشمن شکست خورده در زیر پای اسب فاتح برگرفته از اثر تاریخی رومیان است، که مجسمهٔ سوار بر اسب مارکوس اورلیوس (Marcus Aurelius) را در حال لگدمال کردن پیکر در حال حاضر مفقودِ یک شاه شکست خورده نشان می‌دهد.
همچنین اسب‌ها در مجموع مشابه اسب‌های مرسوم در پیکره‌های رومی یکی از پاهای پیشین خود را بالا برده‌اند- مشخصه‌ای که تا زمان حکاکی نقش برجستهٔ بهرام دوم در بیشاپور حفظ گردید. از دیگر خصوصیات بارز نقش برجستهٔ اردشیر، اشارات ضمنی آن به تخت جمشید هستند. در سر و بالاتنهٔ پیکر اهورامزدا ویژگی‌های شاه شاهان، همانطور که در عمارت مرکزی تخت جمشید نشان داده شده، با حفظ جزئیات مربوط به موها، ریش و چین و شکن‌های لباس به دقت نقش گردیده‌است. رد پای نخستین نشانه‌های این تأثیر در نقش برجستهٔ دیهیم گذاری نقش رجب، باوجود وضوح نه چندان بالا قابل بررسی است.
نقش برجستهٔ سلماس

مقالهٔ اصلی: سنگ‌نگاره ساسانی خان‌تختی
این نگاره اردشیر و شاپور را سوار بر اسب و در حال انتصاب دو استاندار ارمنی که به صورت پیاده نقش گردیده‌اند، نشان می‌دهد. شیوهٔ کار غیراستادانه و سبک آن سنگین و بی‌روح است؛ قدمت آن به دورهٔ پایانی حکومت اردشیر، و به نقل از هینتس احتمالاً به تاریخ ۲۳۸ میلادی باز می‌گردد.
گفته می‌شود که نقش برجستهٔ موجود در داراب طی دو مرحله تراش خورده است، مرحلهٔ نخست در دورهٔ حکومت اردشیر و مرحلهٔ دوم در دورهٔ حکومت شاپور. البته این ادعا آن‌چنان نیز متقاعدکننده نیست، آن هم به این دلیل که سبک رداها و دیگر متعلقات افراد سلطنتی از هر حیث به دورهٔ حکومت شاپور تعلق دارد. و از طرفی، موضوع سنگ تراشی این نقش برجسته شاپور است.
سنگ نگاره‌های اردشیر یکم یادگاری از یک دگرگونی تاریخی برجسته هستند. طرح این نگاره‌ها، همانند طرح سکه‌های اردشیر، اولین بارقه‌های حرکتی هستند که برای فاصله گرفتن از سنت‌های کهنه اشکانیان صورت گرفت. این نگاره‌ها خبر از احیای سنت ایرانی و آغاز یک تقابل همه جانبه با جهان رومی می‌دهند. آن‌ها مبنای سنگ تراشی ساسانی‌اند که از آن پس به مدت چهار قرن رشد و توسعه یافت تا به نقش برجستهٔ طاق بستان ختم شد، دوره‌ای که مدت زمان آن بسیار طولانی‌تر از بازهٔ زمانی مشخص شده برای هخامنشیان بود.
نخستین سنگ‌نگارهٔ «دیهیم‌ستانیِ» اردشیر از اهورامزدا، اردشیر ایستاده در پیشاپیش ملازمانش، شهر گور (فیروزآباد کنونی).
یادوارهٔ پیروزی اردشیر بر اردوان در نبرد هرمزدگان، کنده شده در فیروزآباد کنونی.
دومین سنگ‌نگارهٔ «دیهیم‌ستانیِ» اردشیر از اهورامزدا، کنده شده در نقش رجب.
سومین سنگ‌نگارهٔ «دیهیم‌ستانی» اردشیر از اهورامزدا، کنده شده در نقش رستم. اردشیر و اهورامزدا سوار بر اسب در برابر یکدیگر، جسد اردوان و اهریمن زیر سم اسبان اردشیر و اهورامزدا و اردشیر درحال ستاندن حلقهٔ حاکمیت از اهورامزدا.
سنگ‌نگاره خان‌تختی در سلماس
زیست‌فناوری

زیست‌فناوری یا بیوتکنولوژی، (به فرانسوی: Biotechnologie) به‌مفهوم به‌کارگیری سامانه‌های زیستی و جانداران برای توسعه یا تولید محصولات یا هر گونه کاربرد فناورانه که از سامانه‌های زیستی، جانداران یا مشتقات آن استفاده می‌کند تا محصولات یا فرایندهای خاصی را ایجاد یا اصلاح نماید، به‌کار برده‌ شد. به‌طور کلی هر گونه کنش هوشمندانه بشر در آفرینش، بهبود و عرضهٔ فراورده‌های گوناگون با استفاده از جانداران، به ویژه از راه دستکاری آن‌ها در سطح مولکولی و ژنتیکی در حوزه این مهم‌ترین، پاک‌ترین و اقتصادی‌ترین فناوری حاضر یعنی زیست‌فناوری، جای می‌گیرد. نام این دانش از این رو در ایران با نام «بیوتکنولوژی» شناخته می‌شود که تقریباً در همهٔ کشورهای جهان با همین نام شناخته می‌شود. پیش‌بینی می‌شود ارزش بازار جهانی زیست‌فناوری تا سال ۲۰۲۵ میلادی به ۷۲۷٫۱ میلیارد دلار آمریکا برسد.
زیست‌فناوری از جمله واژه‌های پر سرو صدای سال‌های گذشته است. این واژه را درست یا نادرست به مفهوم همه‌چیز برای مردم به‌کار می‌برند. بیوتکنولوژی را در یک تعریف کلی به‌کارگیری ریزاندامگان یا جانداران یا فرایندهای زیستی در صنایع تولیدی یا خدماتی دانسته‌اند. تعریف ساده این پدیدهٔ نوین عبارت است از دانشی که کاربرد یکپارچه علوم پایه‌ای مانند ژنتیک، زیست‌شیمی، زیست‌شناسی سلولی، بافت‌شناسی، میکروب‌شناسی و فناوری‌های تولید را در سامانه‌های زیستی به دلیل استفاده‌ای که در سرشت میان‌رشته‌ای علوم دارد مطالعه می‌کنند.
در تعریف دیگر زیست‌فناوری را چنین تشریح کرده‌اند:
بلورهای میکروسکوپی انسولین که به‌وسیلهٔ زیست‌فناوری تولید شده‌اند
فنونی که از جانداران برای ساخت یا تغییر محصولات، ارتقاء کیفی گیاهان یا جانوران و تغییر صفات میکروب‌ها برای کاربردهای ویژه استفاده می‌کنند. زیست‌فناوری به لحاظ ویژگی‌های ذاتی، خود دانشی میان‌رشته‌ای است. کاربرد این گونه دانش‌ها در مواردی است که ترکیب ایده‌های حاصل در طی همکاری چند رشته به تبلور قلمرویی با نظام جدید می‌انجامد و زمینه‌ها و روش‌شناسی خاص خود را دارد و در نهایت حاصل برهم‌کنش بخش‌های گوناگون زیست‌شناسی و مهندسی است. زیست‌فناوری در اصل هسته‌ای مرکزی و دارای دو جزء است: یک جزء آن در پی دستیابی به بهترین کاتالیزور برای یک فرایند یا عملکرد ویژه است و جزو دیگر سامانه یا واکنشگری است که کاتالیزورها در آن عمل می‌کنند. (به مهندسی ژنتیک، کشت سوسپانسیون سلولی، کشت سلول، کشت بافت و فرآوری زیستی مراجعه کنید)
تاریخچه

مقالهٔ اصلی: تاریخچه زیست‌فناوری
پیشینهٔ به‌کارگیری میکروارگانیسم‌ها برای تولید مواد خوراکی مانند نان، سرکه، آبجو، ماست، شراب و پنیر به بیش از ۸ هزار سال پیش برمی‌گردد. نقش میکروارگانیسم‌ها در تولید الکل، و سرکه در سدهٔ پیش زمانی کشف شد، که گروهی از بازرگانان فرانسوی در جستجوی روشی بودند، تا از ترش‌شدن شراب و آبجو هنگام جابه‌جایی آن‌ها با کشتی به نقاط دور جلوگیری کنند. آنان از لویی پاستور درخواست کمک کردند. لویی پاستور پی‌برد که مخمرها در خلأ قند را به الکل تبدیل می‌کنند. این فرایند تخمیر بی‌هوازی نام دارد؛ و نیز دریافت که ترشیدگی، و آلودگی بر اثر فعالیت باکتری‌هایی است که الکل را در حضور اکسیژن به اسید استیک تبدیل می‌کنند.