خودفریبی
نظریه‌پردازی > پارادوکس‌ها

کارهایی که از جانب فیلسوف «آلفرد آر. میلی» انجام شده، معلومات بیشتری پیرامون پارادوکس‌های مشهور تر در خود فریبی را فراهم می‌نماید. دو تا از این پارادوکس‌های مشهور شامل حالت ذهنی خود فریب دهنده و دینامیک خود فریبی است، که از هر کدام از آن‌ها به ترتیب به نام‌های پارادوکس «ایستا» و پارادوکس «پویا/راهبردی» یاد می‌گردند.
میلی مثالی از پارادوکس «ایستا» را به قرار ذیل تشریح می‌کند:
هر گاه یک شخص (A) شخصی دیگر (B) را فریب می‌دهد تا باور نماید که گزاره (P) حقیقت است، در حالی‌که خود شخص (A) حقیقتاً باور دارد که گزاره (P) غلط است، با این حال شخصی دیگر (B) را وادار می‌کند تا باور کند که (P) حقیقت دارد؛ بنابراین، در صورتی‌که یک فرد (A) فرد دیگر (A) (یعنی خودش) را فریب می‌دهد تا باور کند که (P) حقیقت است، این فرد می‌داند یا حقیقتاً باور دارد که (P) غلط است، اما با این حال خود را وادار می‌نماید تا باور کند که (P) حقیقت است. در این حالت، این فرد (A) باید هم‌زمان هم باور داشته باشد که (P) کاذب است و هم باور داشته باشد که (P) صادق است. اما چنین چیزی چگونه ممکن است؟
سپس میلی پارادوکس «پویا/راهبردی» را تشریح می‌نماید:
به‌طور کلی، یک فرد (A) قادر نخواهد بود تا به صورت موفقیت‌آمیز استراتژی فریب‌کارانه خود را روی فرد دیگر (B) اجراء کند، در صورتی‌که این فرد (B) از نیت و برنامه فریب دهنده (A) آگاهی داشته باشد. ظاهراً این امر در صورتی‌که اشخاص A و B یک شخص باشند نیز صدق می‌کند. با در نظر داشت این امکان بالقوه که خودفریب دهنده از نیت و استراتژی خود آگاه است، ظاهراً باعث می‌گردد تا استراتژی فریب موفق نگردد. از سوی دیگر، آن‌گونه که هویداست خودفریب دهنده‌ها معمولاً قادرند استراتژی خودفریبی را بدون این‌که بدانند چه می‌خواهند به صورت موفقیت‌آمیزی اجرا نمایند، این امر مسئله را مبهم می‌سازد؛ چون اجرای مؤثر برنامه‌های به صورت موفقیت‌آمیز ظاهراً در حالت کلی بستگی به شناخت فرد از خود و اهدافش دارد؛ بنابراین، به‌طور کلی یک فرد چگونه می‌تواند با اِعمال استراتژی‌های خود فریبی، خود را فریب دهد؟
این مدل‌ها به این سؤال می‌پردازد که چگونه یک فرد می‌تواند دو عقیده متناقض داشته باشد (پارادوکس «ایستا») و با درنظر داشت این‌که از نیت خود آگاه است چگونه می‌تواند خود را فریب دهد (پارادوکس «پویا/ راهبردی»). تلاش‌ها برای پاسخ دهی به این پرسش‌ها باعث ظهور دو مکتب فکری شده‌است: یک مکتب فکری به این باور است خود فریبی عمداً صورت می‌گیرد (عمدی‌گرایان) و مکتب فکری دیگر این مفهوم را رد می‌کند (غیرعمدی‌گرایان).
عمدی‌گرایان بر این باورند که خود فریبی عمدتاً صورت می‌گیرد، اما در این‌که آیا یک فرد الزاماً باید دارای عقاید متناقض باشد یا نه میان خود اختلاف نظر دارند. این مکتب فکری عناصری از ابعاد جسمانی (مدت زمانی ادامه می‌یابد تا به خودفریب دهنده نفع برساند، احتمال فراموشی کلی فریب را افزایش می‌دهد) و ابعاد روانشناختی (شامل سازی ابعاد مختلف «خود») را در خود فریبی دخیل می‌نماید.
در مقابل، غیرعمدی‌گرایان بر این باورند که خود فریبی‌ها الزاماً اتفاقی نیستند، بلکه در اثر غریزه، اضطراب یا سایر احساسات مرتبط به p برانگیخته می‌شوند. این نگرش خود فریبی را از سوء تفاهم مجزا می‌سازد. افزون بر آن، تفاوت میان «خواب و خیال» و خود فریبی در این است که، خودفریب دهندگان در مقایسه با «تفکر آرزومندانه» ، کاملاً درک می‌کنند که شواهدی علیه باور خودفریبندگیشان وجود دارد، یا شواهد مخالف عقیده خود را بدون این‌که کاملاً درک کنند، دارا بوده، ضد شواهدی به مراتب بزرگتر از ضدشواهد «متفکران آرزومند» است.
هنوز هم پرسش‌ها و مناظرات بی‌شماری در رابطه به پارادوکس‌های خود فریبی وجود دارد و هنوز در رابطه به خود فریبی اتفاق نظری پدیدار نشده‌است.