stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
سید حسن مرتضوی شاهرودی
استادان

سید ابوالقاسم خویی
سید روح‌الله موسوی خمینی
شیخ هاشم قزوینی
شیخ محمدکاظم دامغانی
سید محمدهادی میلانی
شیخ حسین حلی
سید حسین بروجردی
سید محمد محقق داماد
سید محسن حکیم
سید محمود حسینی شاهرودی
تدریس در حوزه نجف

سید حسن مرتضوی توانست یکی از شلوغ‌ترین و پر رونق‌ترین دروس سطح عالی را در مدرسه دارالحکمه نجف تشکیل دهد و با تدریس رسائل و مکاسب و کفایه، مجتهدان و فضلا و اساتید بزرگی در آن دوران حوزه نجف همچون سید احمد مددی ، سید محمد رضا سیستانی ، سید عارف حسینی (رهبر شیعیان پاکستان)، سید منذر حکیم ، علی مروجی قزوینی ، محمد باقر موحدی نجفی، محسن اراکی، سید علیرضا حیدری یزدی، مصطفی باقری بنابی، سید رضا برقعی، شیخ محمد حسن قرهی، سید محمد جواد رکنی، سید محمد علی مروج، سید احمد احسانی، حسین نجاتی، سید جواد شهرستانی، هاشمی گلپایگانی و.. را پرورش دهد.
تدریس در حوزه خراسان

سید حسن مرتضوی در مدت بیش از چهار دهه حضور خود در حوزه علمیه مشهد یکی از شلوغ‌ترین و پر رونق‌ترین کرسی‌های درس خارج فقه را در حوزه مشهد دائر کرد و موفق شد صدها شاگرد فاضل و محقق تربیت کند. وی در این مدت درس خارج اصول و درس خارج فقه از کتاب‌های (حج، حدود، قضاء، دیات، قصاص، صوم، اعتکاف، اجتهاد و تقلید، خمس، اجاره، حجر، دین، مسائل مستحدثه و ربا) را تدریس نمود.
حوزه علمیه خراسان

سید علی خامنه‌ای طی حکمی سید حسن مرتضوی را به عنوان نماینده خود در شورای عالی حوزه علمیه خراسان انتخاب کرد.
مارتین بکر ام‌بی ۲

| مارتین بکر ام‌بی ۲ | مارتین بکر ام‌بی ۲ |
| --- | --- |
کاربری: جنگنده
تولیدکننده: Martin-Baker
طراح: James Martin
نخستین پرواز: ۳ اوت ۱۹۳۸
تعداد ساخته‌شده: ۱
مارتین بکر ام‌بی ۲ (به انگلیسی: Martin-Baker_MB_2) یک هواگرد ملخ‌پیشین تک‌موتوره از نوع جنگنده ساخت شرکت Martin-Baker است. هواگرد مارتین بکر ام‌بی ۲ نخستین پروازش را در ۳ اوت ۱۹۳۸ میلادی انجام داد. در مجموع، تعداد ۱ فروند از این هواگرد ساخته شده‌است.
طراح این هواگرد، James Martin بود.
کتابخانه آکادمی فیلیپس اکستر

کتابخانه آکادمی فیلیپس اکستر (Phillips Exeter Academy Library) تأسیس ۱۸۳۳ میلادی نام کتابخانه دبیرستان آکادمی فیلیپس اکسیتر در ایالت نیوهمپشایر است.
دیوید رینهرت همکار لویی کان می‌گوید طراحی هر مکانی برای کان همسان با طراحی یک معبد مذهبی است و آکادمی فیلیپس نیز برای کان به مثابه معبدی برای برای آموختن
(علاوه بر خلوص حجمی و سلسله مراتب دسترسی به فضای اصلی کتابخانه موید این ادعاست. ورودی بنا هم سطح زمین است و مخاطب به فضایی با سقف کوتاه وارد می‌شود بی آنکه تصوری از ساختار فضایی بنا را متصور شود. آنگاه دو پلکان منحنی شکل بتنی وی را به طبقهٔ بالا راهنمایی می‌کنند. آنجا شخص خود را در آتریومی عظیم می‌یابد که تمامی اضلاع آن را قفسه‌های کتاب پوشانده است و نور طبیعی از سقف به درون و جداره‌های آتریوم می‌تابد)۲(مجموعه عملکردهای معماری جلد هفتم)
این کتابخانه بزرگ‌ترین کتابخانه در مقطع دبیرستان در جهان (از لحاظ حجم و دارایی) است.
معماری بنای کنونی که در ۱۹۶۵ تکمیل شد از آن لوییس کان است.
گیلی موتانگ

گیلی موتانگ
گیلی موتانگ جزیره‌ای کوچک در شرق پدر آلفا است. این جزیره بخشی از زنجیره جزایر سوندای کوچک است، که به همراه جزایر سوندای بزرگ در غرب آن، جزایر سوندا را می‌سازند. گیلی موتانگ در اصل آتشفشانی است و مساحتی برابر با ۳۰ کیلومتر مربع دارد.
جزیره گیلی موتانگ زیستگاه نزدیک به ۱۰۰ اژدهای کومودو است و بخشی از پارک ملی کومودو به‌شمار می‌رود. به عنوان بخشی از این پارک، گیلی موتانگ در سال ۱۹۹۱ جزء میراث جهانی یونسکو شد.
گلاستر گلادیاتور

| گلاستر گلادیاتور | گلاستر گلادیاتور |
| --- | --- |
کاربری: جنگنده
تولیدکننده: گلاستر
طراح: هنری فولاند
نخستین پرواز: ۱۲ سپتامبر ۱۹۳۴
معرفی‌شده در: ۲۳ فوریه ۱۹۳۷
وضعیت: بازنشسته
کاربر اصلی: نیروی هوایی بریتانیا
تعداد ساخته‌شده: ۷۴۷ فروند
گلاستر گلادیاتور (به انگلیسی: Gloster Gladiator) یک هواگرد جنگنده دوباله تک‌موتوره ساخت شرکت گلاستر در بریتانیا است. این هواگرد سال ۱۹۳۴ طراحی و سال ۱۹۳۷ به عنوان آخرین جنگنده دوباله، وارد خدمت در نیروی هوایی بریتانیا شد. گلادیاتور هنگام آغاز جنگ جهانی دوم، با وجود ویژگی‌های عملکردی نسبتاً خوب، با ظهور هواگردهای تک‌باله منسوخ به حساب می‌آمد. به هر صورت از آن در جبهه‌های مختلف این جنگ در نیروی هوایی چند کشور استفاده شد. تا سال ۱۹۴۱ در بریتانیا از خدمت در خط مقدم کنار گذاشته شد.
مشخصات فنی

گلاستر گلادیاتور:
خدمه: ۱ نفر
طول: ۸.۲ متر
طول بال: ۹٫۸ متر
نیرومحرکه: یک موتور شعاعی ۹ سیلندر بریستول مرکوری ۹: ۸۳۰ اسب بخار
حداکثر سرعت: ۴۱۴ کیلومتر بر ساعت
۴ × مسلسل برونینگ کالیبر ۰.۳۱۳ اینچ
ناکاجیما ای۱ان

| ناکاجیما ای۱ان | ناکاجیما ای۱ان |
| --- | --- |
کاربری: جنگنده ناوپایه
تولیدکننده: ناکاجیما
نخستین پرواز: ۱۲ دسامبر ۱۹۲۷
معرفی‌شده در: ۱۹۲۹
بازنشستگی: ۱۹۳۵
کاربر اصلی: نیروی دریایی امپراتوری ژاپن
تعداد ساخته‌شده: ۱۵۱ فروند
ناکاجیما ای۱ان (به انگلیسی: Nakajima A1N) یا جنگنده ناوپایه نوع ۵ (به ژاپنی: 三式艦上戦闘機)  یک هواگرد جنگنده ناوپایه دوباله تک‌موتوره تک‌سرنشین ساخت شرکت ناکاجیما در امپراتوری ژاپن بود. این هواگرد نخستین پروازش را در ۱۲ دسامبر ۱۹۲۷ انجام داد. مجموعا ۱۵۱ فروند از آن تولید شد.
علی‌آباد پرسانه

| علی‌آباد پرسانه | علی‌آباد پرسانه |
| --- | --- |
روستا: روستا
کشور: ایران
استان: لرستان
شهرستان: خرم‌آباد
بخش: بخش زاغه
دهستان: زاغه
جمعیت: ۴۷ نفر
پیش‌شمارهٔ تلفن: ۰۶۶
علی‌آباد پرسانه، روستایی از توابع بخش زاغه شهرستان خرم‌آباد در استان لرستان ایران است.
جمعیت

این روستا در دهستان زاغه قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۴۷ نفر (۱۱خانوار) بوده است.
یوکوسوکا ایی۱وای

| یوکوسوکا ایی۱وای | یوکوسوکا ایی۱وای |
| --- | --- |
کاربری: عملیات شناسایی هواپیمای آب‌نشین دارای ارابه فرود
تولیدکننده: Yokosuka
نخستین پرواز: ۱۹۲۳
معرفی‌شده در: ۱۹۲۶
کاربر اصلی: نیروی دریایی امپراتوری ژاپن
تعداد ساخته‌شده: ۳۲۰
یوکوسوکا ایی۱وای (به انگلیسی: Yokosuka_E1Y) یک هواگرد ملخ‌پیشین تک‌موتوره از نوع عملیات شناسایی هواپیمای آب‌نشین دارای ارابه فرود ساخت شرکت Yokosuka است. هواگرد یوکوسوکا ایی۱وای نخستین پروازش را در ۱۹۲۳ میلادی انجام داد. این هواگرد در سال ۱۹۲۶ میلادی رسماً معرفی گردید. در مجموع، تعداد ۳۲۰ فروند از این هواگرد ساخته شده‌است.
مارینا دائونیا

| مارینا دائونیا | مارینا دائونیا |
| --- | --- |
زادهٔ: ۲ ژوئن ۱۹۴۷ ‏(۷۷ سال) ورونا، ایتالیا
ملیت: ایتالیایی
پیشه: بازیگر
مارینا دائونیا (ایتالیایی: Marina Daunia؛ زادهٔ ۲ ژوئن ۱۹۴۷) که گاهی با نام مستعار مارینا دی لئو هم شناخته می‌شود، بازیگر اهل ایتالیا است که در نیمه دوم دهه ۱۹۷۰ میلادی با بازی در فیلم‌هایی از ژانرهای مختلف، دوره‌ای کوتاه از شهرت را برای خود کسب کرد.
از فیلم‌هایی که وی در آن‌ها نقش داشته است، می‌توان به دختران اس‌اس و همسر شیطان اشاره نمود.
پادشاه شینمو

| 0 | 1 |
| --- | --- |
پادشاه شینمو: پادشاه شینمو
هانگول: 신무왕
هانجا: 神武王
لاتین‌نویسی اصلاح‌شده: Sinmu wang
مک‌کیون–ریشاور: Sinmu wang
نام تولد: نام تولد
هانگول: 김우징
هانجا: 金祐徵
لاتین‌نویسی اصلاح‌شده: Gim U-jing
مک‌کیون–ریشاور: Kim Ujing
پادشاه شینمو (۸۳۹ میلادی) (هانگول: 신무왕) (هانجا: 神武王) چهل و پنجمین پادشاه شیلا بود.
آزادراه غدیر

|   آزادراه ۲ |   آزادراه ۲ |
| --- | --- |
آزادراه غدیر: آزادراه غدیر
نمایی از آزادراه غدیر: نمایی از آزادراه غدیر
اطلاعات مسیر: اطلاعات مسیر
طول: ۱۵۸ کیلومتر (۹۸ مایل)
تقاطع‌های بزرگ: تقاطع‌های بزرگ
از: چرمشهر, استان تهران 
به: آبیک, استان قزوین 
تقاطع‌های بزرگ:  جاده ۳۸  جاده ۶۵  آزادراه ۵ (ایران)  جاده ۷۱  آزادراه ۷ (ایران)
موقعیت: موقعیت
استان‌ها: استان قزوین، استان مرکزی، استان البرز، استان تهران
 :  
سامانه بزرگراهی: سامانه بزرگراهی
بزرگ‌راه‌های ایران  آزادراه‌ها: بزرگ‌راه‌های ایران  آزادراه‌ها
آزادراه غدیر یا آزادراه آبیک-چرمشهر یک آزادراه در ایران است که در ۷ اسفند ۱۳۹۹ افتتاح شده‌است.
این آزادراه که ۱۵۸ کیلومتر طول دارد از شهر آبیک در استان قزوین شروع و در چرمشهر در استان تهران به پایان می‌رسد، این آزادراه در مسیر خود به آزادراه‌های کرج-قزوین، تهران-ساوه، تهران-قم و قم-گرمسار متصل است.
آزادراه آبیک-چرمشهر در تاریخ ۱ تیر ۱۳۹۴ با مشارکت ۳۰ درصدی دولت ایران و ۷۰ درصدی بخش خصوصی شروع به ساخت شده و از استان‌های قزوین، البرز، مرکزی و تهران عبور می‌کند. هزینه ساخت این پروژه ۲۴۷ هزار میلیارد تومان بوده و قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا در این پروژه ضمن سرمایه‌گذاری ۷۰ درصدی، طراحی، ساخت و بهره‌برداری از پروژه را بر عهده داشته‌است.
مسیر

|  از غرب به شرق  |  از غرب به شرق  |  از غرب به شرق  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |  آزادراه قزوین-کرج شرق بطرف آبیک-کرج-تهران غرب بطرف قزوین-زنجان |  |  |  |  |  |
|  |  جاده ۳۲ شرق بطرف آبیک-تهران غرب بطرف قزوین-تاکستان |  |  |  |  |  |
 استان قزوین   استان البرز :  استان قزوین   استان البرز 
 ایستگاه عوارضی قطعه ۱:  ایستگاه عوارضی قطعه ۱
|  |  جاده ۳۸ شرق بطرف ملارد-شهریار-تهران غرب بطرف اشتهارد-بوئین زهرا |  |  |  |  |  |
 استان البرز   استان تهران :  استان البرز   استان تهران 
 ایستگاه عوارضی قطعه ۲:  ایستگاه عوارضی قطعه ۲
 ایستگاه خدمات غدیر:  ایستگاه خدمات غدیر
 استان تهران   استان مرکزی :  استان تهران   استان مرکزی 
|  |  جاده ۶۵ شرق بطرف پرند- فرودگاه بین المللی امام خمینی-تهران غرب بطرف ساوه |  |  |  |  |  |
|  |  آزادراه تهران-ساوه شرق بطرف  فرودگاه بین‌المللی امام خمینی-پرند-تهران غرب بطرف ساوه-همدان |  |  |  |  |  |
 استان مرکزی   استان تهران :  استان مرکزی   استان تهران 
 ایستگاه عوارضی قطعه ۳:  ایستگاه عوارضی قطعه ۳
|  |  جاده ۷۱ شمال بطرف کهریزک-تهران جنوب بطرف قم |  |  |  |  |  |
|  |  آزادراه تهران-قم (خلیج فارس) شمال بطرف  فرودگاه بین‌المللی امام خمینی-تهران جنوب بطرف قم |  |  |  |  |  |
 ایستگاه عوارضی قطعه ۴:  ایستگاه عوارضی قطعه ۴
|   |  آزادراه حرم تا حرم شرق بطرف چرمشهر-گرمسار-مشهد غرب بطرف قم |  |  |  |  |  |
|  از شرق به غرب  |  از شرق به غرب  |  از شرق به غرب  |  |  |  |  |
نگارخانه

تقاطع آزادراه غدیر با جاده۳۸
عوارضی آزادراه غدیر
۲ کیلومتر تا خروجی آزادراه تهران-ساوه در آزادراه غدیر
۱۰۰۰ متر تا خروجی آزادراه تهران-ساوه در آزادراه غدیر
خروجی آزادراه تهران-ساوه در آزادراه غدیر
تقاطع آزادراه غدیر با جاده۳۸
علی‌آباد پیامنی

| علی‌آباد پیامنی | علی‌آباد پیامنی |
| --- | --- |
روستا: روستا
کشور: ایران
استان: لرستان
شهرستان: خرم‌آباد
بخش: بخش مرکزی
دهستان: ازنا
جمعیت: ۶۸ نفر
پیش‌شمارهٔ تلفن: ۰۶۶
علی‌آباد پیامنی، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان خرم‌آباد در استان لرستان ایران است.
جمعیت

این روستا در دهستان ازنا قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۶۸ نفر (۱۶خانوار) بوده است.
دی هاویلند موث مینور

| دی هاویلند موث مینور | دی هاویلند موث مینور |
| --- | --- |
کاربری: آموزشی
تولیدکننده: د هویلند
طراح: J.P. Smith
نخستین پرواز: ۲۲ ژوئن ۱۹۳۷
تعداد ساخته‌شده: c.140
هزینه هر فروند: £۵۷۵
دی هاویلند موث مینور (به انگلیسی: De_Havilland_Moth_Minor) یک هواگرد ملخ‌پیشین تک‌موتوره از نوع آموزشی ساخت شرکت د هویلند است. هواگرد دی‌اچ. ۹۴ هورنت مینور نخستین پروازش را در ۲۲ ژوئن ۱۹۳۷ میلادی انجام داد. در مجموع، تعداد ۱۴۰ فروند از این هواگرد ساخته شده‌است.
طراح این هواگرد، J.P. Smith بود.
ویکرز ولینگتون

| ویکرز ولینگتون | ویکرز ولینگتون |
| --- | --- |
ولینگتون بی مارک IA. ساختار ژئودتیکی بدنه از طریق پنجره‌های پلی(متیل متاکریلات) قابل مشاهده است.: ولینگتون بی مارک IA. ساختار ژئودتیکی بدنه از طریق پنجره‌های پلی(متیل متاکریلات) قابل مشاهده است.
کاربری: بمب‌افکن متوسط هواگرد ضدزیردریایی
تولیدکننده: ویکرز-آرمسترانگز
نخستین پرواز: ۱۵ ژوئن ۱۹۳۶
معرفی: اکتبر ۱۹۳۸
بازنشستگی: مارس ۱۹۵۳
کاربر اصلی: نیروی هوایی بریتانیا
ساخته‌شده: ۱۹۴۵–۱۹۳۶
تعداد ساخته‌شده: ۱۱٬۴۶۰ فروند
توسعه‌یافته به: ویکرز وارویک ویکرز وی‌سی.۱ وایکینگ
ویکرز ولینگتون(به انگلیسی: Vickers Wellington) یک بمب‌افکن متوسط دو موتوره بریتانیایی بود که اوسط دهه ۱۹۳۰ طراحی و در جریان جنگ جهانی دوم توسط نیروی هوایی بریتانیا به‌کار گرفته شد.
طراحی و استفاده

نخستین پیش‌نمونه (کِی ۴۰۴۹) با دو موتور ۸۵۰ اسب بخاری بریستول پگاسوس ۱۰، روز ۱۵ ژوئن سال ۱۹۳۶ به پرواز درآمد. همان سال سفارش تولید صادر شد. در مدل اصلاح‌شده ام‌کی. ۱ ظرفیت حمل بمب دو برابر و نیروی محرکه با موتور  ۱٬۰۰۰ اسب بخاری پگاسوس ۱۸ جایگزین شد. این مدل ماه اکتبر سال ۱۹۳۸ وارد خدمت شد.
با آغاز جنگ جهانی دوم، هواگردهای ولینگتون روز ۴ سپتامبر سال ۱۹۳۹ نخستین حمله هوایی بریتانیایی‌ها علیه آلمان را در ویلهلمس‌هافن اجرا کردند. از ماه دسامبر سال ۱۹۳۹ عملیات این هواگرد به صورت شبانه صورت می‌گرفت و گونه اصلی بمباران‌های شبانه نیروی هوایی بریتانیا بودند تا این که بمب‌افکن‌های سنگین وارد صحنه شدند. ولینگتون همچنین نخستین هواگردی بود که از بمب ۴٬۰۰۰ پندی (۱٬۸۱۵ کیلوگرم) بلاک‌باستر استفاده کردند. تعدادی از هواگردهای اصلاح‌شده ام‌کی ۱ تا اوایل سال ۱۹۴۰ عملیات‌های مین‌ریزی و پاک‌سازی مین دریایی داشتند.
مدل‌ها

ام‌کی ۱ : با موتور پگاسوس ۱۸
۱اِی
۱سی
ام‌کی ۲: با موتور مرلین ۱۰ - ۴۰۰ فروند
ام‌کی ۳: با موتور هرکولس ۱۱ - ۱۵۱۹ فروند
ام‌کی ۴: با موتور پرت اند ویتنی تووین واسپ - ۲۲۱ فروند
ام‌کی ۵، ام‌کی ۶ و ام‌کی ۷: نسخه‌های آزمایشی
ام‌کی ۸: برای فرماندهی ساحلی بریتانیا - هواگرد اژدرافکن و شناسایی عمومی با نورافکن و رادار بیرونی - ۳۹۴ فروند
جی‌آر ۱۱: بر پای ام‌کی ۸ - با آنتن‌پوش سر بسته
هنر نوگرا و معاصر ایران

هنر هخامنشیان
هنر اشکانیان
هنر ساسانیان
هنر مانوی
هنر سلجوقیان
هنر ایلخانی
هنر تیموریان
هنر صفوی
هنر قاجار
هنر معاصر ایران
هنر انقلاب اسلامی
هنرهای نوگرا آثاری هستند که از نیمه دوم سده ۱۹ میلادی به این سوی و در پی شکل گرفتن جریان‌های هنری نوآور در اروپا و ایالات متحده پدید آمدند. این آثار و مکتب‌های فکری مرتبط با آن‌ها باعث ایجاد دگرگونی‌هایی در هنرهای تجسمی ایران از دهه ۱۹۴۰ میلادی به بعد شدند که دامنه تأثیراتش به هنرهای نمایشی هم کشیده شد. تمرکز اصلی این نوشتار — مطابق سنت رایج در منابعِ تاریخ هنر — بر هنرهای تجسمی و گرایش‌های نوینِ برآمده از آنهاست.
ریشه‌های نوگرایی در هنر ایران را می‌توان در برخورد جامعه ایرانی و روشن‌فکرانش با اندیشه‌های اروپایی و نیز آشنا شدن با تکنیک‌ها و ابزارهای جدیدی چون رنگ روغن و دوربین عکاسی یافت. سفرهای شاهان قاجار به اروپا و ورود تحصیل‌کردگان فرنگ به کشور، زمینه آشنایی ایرانیان با سبک‌های نوین هنری و گذار از سبک‌های سنتی نگارگری ایرانی و خطاطی را فراهم آوردند. کمال‌الملک نخستین مکتب هنری به سبک هنر واقع گرای غربی (Realism) را برای ایران به ارمغان آورد؛ اگرچه جایگاه هنری وی در کشور باعث شد تا برای سالیان بسیار، ایرانیان از پیگیری مکتب‌های اروپایی نوینی چون امپرسیونیسم بازمانند.
اما مهم‌ترین تحول در نوگرایی هنری در ایران را می‌توان پیامد تغییرات اجتماعی شکل گرفته در کشور در نتیجه اقدامات رضاشاه  دانست. سال‌های پس از دهه ۱۹۴۰، نوگرایی به لایه‌های سیاسی–اجتماعی ایران نفوذ کرده بود و هنرکده هنرهای زیبا در دانشگاه تهران مکانی برای آموزش آکادمیک هنر، از جمله مکتب‌های غربی، بود. به عنوان نخستین مؤسسه از نوع خود در ایران، هنرکده هنرهای زیبا، هنرمندان ایرانی را به پیروی کردن از سبک‌های هنری نوین در پدیدآوردن کارهای خود تشویق می‌کرد. در این دوره بسیاری از آثار ادبی و هنری پدید آمده در اروپا به جامعه ایران معرفی شدند و روشن‌فکران ایرانی دربارهٔ آن‌ها به بحث می‌نشستند.
در میان سال‌های ۱۹۵۰ تا ۱۹۸۰، در دوران پادشاهی محمدرضا شاه، هنر نوین در ایران رشد قابل توجهی به خود دید و بسیاری از هنرمندان نامی معاصر ایران در آن دوره رشد کردند. مکتب‌های هنری جدیدی، همچون سقاخانه، که در جستجوی روشی بدیع و ایرانی بودند برپا خاستند و تأثیری بنیادین بر هنر ایران در دهه‌های پیش رو گذاشتند. افزایش درآمدهای دولتی و راه‌اندازی دوسالانه‌های تهران نیز باعث شکل‌‌گیری دورانی پررونق برای بازار هنر در کشور شدند و حکومت و وابستگان به آن از جمله خریداران مهم هنر معاصر شدند. راه‌اندازی موزه هنرهای معاصر تهران با پشتیبانی و نظارت فرح پهلوی، ملکهٔ وقت ایران در دورهٔ محمدرضاشاه پهلوی، نه تنها نقشی مهم در آشنا شدن هنرمندان ایرانی با سبک‌های هنری نیویورک داشت، بلکه ایران را مالک یکی از بزرگ‌ترین مجموعه‌های هنری غربی در جهان کرد.
وقوع انقلاب ۱۳۵۷ و در پی آن جنگ ایران و عراق، دوره‌ای از رکود در بازار هنر نوگرا و حاکم شدن فضای سانسور را به همراه داشت. بسیاری از سبک‌های هنری غربی در این دوره منحط شمرده شدند و تعدادی از هنرمندان نوگرای ایرانی ناچار به ترک وطن گشتند. با این حال دیوارنگاری، هنر انقلابی و عکاسی رشد چشمگیری پیدا کردند و آثار هنری شاخصی در فضای مذهبی و جنگی کشور شکل گرفتند. فضای بازتر سیاسی برآمده از انتخابات ۲ خرداد باعث رونق دوباره هنر نوگرا در کشور و باز شدن بازار آن به جهان شد. در همین هنگام، نسلی از ترک وطن کرده‌های ایرانی به ارائه آثاری شاخص در جهان پرداختند و توجه پژوهشگران اجتماعی و تاریخ‌دانان هنر به سیر تحول هنر معاصر در ایران بیش از پیش شد.
تعریف

هنر نوگرا یا «مدرن» به مجموعه آثار و اندیشه‌های هنری گفته می‌شود که در نیمه دوم سده ۱۹ میلادی تا دهه ۱۹۷۰ میلادی رشد کردند و در آن‌ها، سنت‌های هنری کلاسیک در اروپا جای خود را به نوآوری‌های شخصی در بهره‌گیری از ابزارهای هنری و کاربردهای هنر دادند. نخستین هنرمندان نوگرای اروپایی – همچون کلود مونه، آنری ماتیس، و ونسان ون‌گوک – در تلاش برای یافتن ارائه‌ای نوین و شخصی، هنر دریافتگری را ابداع کردند. هنرمندان مدرن برای بیان شخصی، فرم‌های کلاسیک را کنار گذاشتند و به موازات مدرنیته ابداعات بسیاری را پدیدآوردند که توسط دیگر هنرمندان در سراسر جهان تکرار شدند. با پایان دهه ۱۹۷۰ میلادی، دوره‌ای از هنر پسانوگرا شکل گرفت که به هنر معاصر کنونی ختم شد. از ویژگی‌های هنر پسانوگرا و معاصر، بهره‌گیری هنرمندان از ابزارهایی چون رایانه و ویدیو برای انتقال مفاهیم مورد نظرشان است.
با آنکه اغلب، هنر نوگرا به آثار تولید شده در دوره‌ای خاص در اروپا و ایالات متحده گفته می‌شود، اما تاریخ‌دانان هنر تلاش کرده‌اند تا مفهوم «نوین» و «معاصر» بودن هنر را در کارهای دیگر نقاط جهان بیابند. و باید توجه داشت که مفهوم «هنر مدرن» و «هنر معاصر» مترادف همدیگر نیستند. جامعه ایران در سده ۲۰ میلادی تغییرات بسیاری از دیدگاه سیاسی و اجتماعی به خود دید و نمود این تغییرات در میان هنرمندان ایرانی به صورت کارهایی دیده می‌شوند که با آثار نقاشی و خطاطی سنتی ایرانی تفاوت داشتند. مدرنیزاسیون در جامعه ایران در این دوره، باعث سوق هنرمندان به ارائه آثاری شد که اگرچه در پیوند با سنت و گذشته ایران بوده‌اند، اما فرم‌ها و شیوه‌های جدید تجربه‌شده توسط هنرمندان نوگرای اروپایی و آمریکایی را در خود داشتند.
پیش‌زمینه > قاجار پسین: حرکت به سوی دریافتگری

واپسین سال‌های دودمان قاجار شاهد کمرنگ شدن پشتیبانی حکومت از هنر درباری بود. هنرهای زیبا و پرهزینه‌ای چون آینه‌کاری و نماد سازی‌های نذری–مذهبی و «پرده‌سازی» عاشورایی پیگیری نشدند. البته، تعدادی از آن‌ها تنها در میان مردم عامه توانستند به موجودیت خود ادامه دهند. اما نابودی هنر دولتی در این دوره باعث پاک شدن آن از تاریخ هنر ایران نشد و پیامدهای آن از دو راه هنر مدرن در ایران را تحت تأثیر قرار داد: هنر بازاری و قهوه‌خانه‌ای بعدها راه را برای برداشت آزاد از خود توسط هنرمندان مکتب سقاخانه و ارائه یک مکتب اصیل ایرانی باز کرد؛ و نقاشی سبک اروپایی مورد توجه در دربار قاجار باعث ورود هنرمندان نوگرا به بازار هنری ایران و تبادل فرهنگی ایشان با جریان‌های اروپایی شد. برای نمونه، رسام ارژنگی و برادرش میرحسین، اگرچه همچون کمال‌الملک در دربار حضور نداشتند، ولی همچون او روش رئالیستی اروپایی را پی گرفتند و به دلیل سابقهٔ تحصیل در روسیهٔ تزاری، برخلاف کمال‌الملک که تا پایان عمر به روش واقع‌گرایانه خود وفادار ماند، به تجربه فرم‌های امپرسیونیستی و پست‌امپرسیونیستی هنرمندان روس پرداختند. این دو از جمله گروهی از هنرمندان دانش‌آموخته ایرانی در روسیه و گرجستان، و ساکن تبریز، بودند که نقش مهمی در سیر روند مدرن شدن هنر در ایران داشتند، اما نقششان در طول تاریخ به دلیل ارتباط آذربایجان با روسیهٔ تزاری و شوروی کمتر مورد بررسی قرار گرفت.
پادشاهی پهلوی > تحول در آموزش

با به پایان رسیدن دودمان قاجار و آغاز دودمان پهلوی در ۱۹۲۵، رضاشاه پهلوی برخلاف شاهان قاجار، که کمابیش از مدرنیسم استقبال می‌کردند بدون آنکه خود سیاست تشویقی مشخصی درباره‌اش داشته باشند، سیاست‌های خود را بر پایه مدرن‌سازی زیرساخت‌های کشور، از جمله ارتش و آموزشگاه‌ها، بنا گذاشت. این دوره‌ای بود که با اجازهٔ دولتی، بسیاری از مستشرقان و باستان‌شناسان غربی دسترسی گسترده‌ای به ایران پیدا کردند و اکتشافات فراوانی در هگمتانه و تخت جمشید صورت گرفت و نه تنها دربار، که تعداد زیادی از روشن‌فکران ایرانی را به اندیشهٔ بازیابی شکوه گذشتهٔ ایران با پذیرش پیشرفت‌های معاصر و حرکت به سوی مدرنیسم انداخت. هنرشناسان آلمانی و فرانسوی چون ارنست هرتسفلد، آندره گودار، و آرتور پوپ آمریکایی دریچهٔ آشنایی ایران با بازار هنر جهان را باز کردند و در بنیان‌گذاری نخستین موزه ایران، موزه ایران باستان، و نمایش گذشتهٔ ایران نقش داشتند. پوپ خود در سخنرانی تأثیرگذاری که در سال ۱۹۲۵ در انجمن آثار ملی ایران در برابر رضاشاه داشت، بر اهمیت زنده ساختن هنر برای بازیابی رونق اقتصادی و سیاسی ایران تأکید کرد.
در این دوره، آموزش هنر گسترش یافت و آموزشگاه‌های متعدد به همراه دانشکده‌های هنری گشایش یافتند. دولت همچنین بر سیاست دوگانهٔ خود بر مدرن ساختن هنر در کنار باورش بر تاریخ پرشکوه کشور تأکید داشت. آموزشگاه‌های این دوره به سبک فرانسوی بنا شدند؛ سبکی آموزشی که در آن بر توانمندی‌های مهارتی و بازآفرینی هنر به جای پیگیری تخیل و ابراز شخصی تأکید می‌شد. به عنوان بخشی از برنامهٔ دولت در زنده ساختن هنر در کشور، بهترین هنرمندان از سراسر کشور به تهران آورده می‌شدند. در این هنگام، مدرسه صنایع مستظرفه به ریاست حسین طاهرزاده بهزاد بخشی با عنوان «هنرهای جدیدیه» در کنار بخش «هنرهای قدیم» گشود. هنرهای قدیم بر نقاشی مینیاتور، فرش‌بافی، و کاشی‌گری با نظارت هادی تجویدی تمرکز داشت، و هنرهای جدیدیه به آموزش سبک کمال‌الملکی زیر نظر علی‌محمد حیدریان و حسین شیخ می‌پرداخت. طاهرزاده بهزاد کارهایی همچون نقش «بهرام گور در شکار» در کاخ سعدآباد تهران و نگارهٔ تالار اصلی در کاخ مرمر را اجرا کرد، که در نخستی، پیوند معماری نوین ایرانی در کنار نقاشی شبه قهوه‌خانه‌ای مشهود است و در دومی تلاش برای پیوند ایران کهن با دستاوردهای مدرن شاهنشاهی پهلوی. به خاطر این کارها، او را می‌توان بنیان‌گذار نوگرایی پهلوی دانست.
پادشاهی پهلوی > انواع هنر نوگرا > نقاشیخط

مقالهٔ اصلی: نقاشیخط
به موازات ابداع ساختارهای جدید خطاطی در مکتب سقاخانه، خطاطان بیرون از آن نیز آثار خطاطی نوینی پدیدآوردند که ترکیبی از نقاشی و بهره‌گیری از خطاطی در قالبی آزاد و جدا از کاربردهای زیبایی‌شناختی پیشین آن بودند. از این جهت، این آثار را که بعدها «نقاشیخط» خوانده شدند، می‌توان زاییده مکتب سقاخانه نامید. بسیاری از این خطاطان خود در آفرینش خطاطی‌های مرسومی چون نستعلیق چیره‌دست بودند، پیش‌زمینه سنتی در خطاطی داشتند، و الهام خود را از هنرمندان دوران قاجار و شیوه‌های نوین گرفتند. گرچه اقبال بسیار به آثار نقاشیخط پس از سقاخانه، آن را در دوره معاصر به شهرت بین‌المللی رساند، اما به باور عده‌ای از تاریخ‌دانان هنر، نقاشیخط را می‌توان در تاریخ خطاطی ایران به شیوه‌های مختلف یافت و هنرمندان خطوطی چون طغرا در گذشته نیز آثاری به همین سبک تولید می‌کرده‌اند.
از میان پیشروان مکتب سقاخانه، حسین زنده‌رودی را می‌توان از جمله پیشگامان نقاشیخط در ایران نیز دانست. پس از ۱۹۶۳، کارهای وی بر روی نقاشیخط متمرکز شدند. او اگرچه از جمله خوشنویسان نبود، اما در تلاش برای بهره‌گیری از اشکال و فرم‌های درهم‌تنیده حروف خط فارسی برای ایجاد فضاهای آبستره و نیز نقش‌های با تم مذهبی، آغازگر نقاشیخط نوین شد. در آثار او، خط معنای کلاسیک خود را در انتقال مفهوم، گاه در عین از دست دادن[مبهم]، حفظ می‌کند؛ در ریتم‌های موزونی که نقاشیخط‌های او از آثار حافظ در خود دارند، رقص واژگان با رقص عرفانی صوفیان در هم آمیخته می‌شوند. کار او بر روی قرآن که در آن خطاطی‌ها با حالتی موزون به ارائه تصویر نوینی از کتاب مقدس مسلمانان می‌پردازند، برنده جایزه زیباترین کتاب سال یونسکو در ۱۹۷۲ شد.
فرامرز پیلارام روش زنده‌رودی در ترکیب نقاشی و خطاطی را دنبال کرد و ترکیب‌های حروف، جملات، و ساختارهای هندسی را بر بوم‌های با ابعاد بزرگ خلق کرد. او که خود خطاطی چیره‌دست بود، از خط‌های بزرگ و مُهر در کارهایش بهره می‌گرفت. در بعضی آثار او به دلیل تغییر شکل بسیار در شکل حروف، رابطه فرم و محتوا از میان رفته و خطاطی وی تنها به «حرکتی در بطن سطوح رنگی» تبدیل شده‌است.
رضا مافی از جمله نخستین کسانی بود که با پیش‌زمینه‌ای مذهبی و برآمده از خانواده‌ای خطاط، به تمرین بر روی خط نستعلیق و پدیدآوردن فرم‌های جدید پرداخت. مافی روشی مینیمالی و ساده درکشیدن واژگان و حروف برگزید و برای نخستین بار در ایران، در طی نمایشگاهی که در گالری سیحون در تهران برگزار کرد، خطاطی سنتی ایرانی را بر روی بوم نقاشی آورد. در روش مینیمالی خود، او از آثار سهراب سپهری الهام گرفت و شعرهای هنرمندان معاصر ایرانی را دست‌مایه بسیاری از کارهای خود قرار داد.
نوآوری در خطوط نستعلیق، نسخ، و شکسته در بهترین شکل خود در کارهای محمد احصایی نمایان شد. همچون مافی، احصایی نیز از خانواده‌ای مذهبی می‌آمد که خطاطی را به روش سنتی خود دنبال می‌کردند. احصایی به زیبایی‌های دیداری این خطوط و حرکت موزون حروف در آن‌ها توجه کرد و این حرکت ریتم‌دار را در ساختارهای نقاشی به کار برد. نقاشیخط‌های بزرگ و قدرتمند او از اشعار شاعرانی همچون حافظ و عمر خیام صورت‌های رمزآلود و عرفانی سخن این شاعران را با روش مدرن بر بوم نقاشی آوردند و ذات وهم گونه‌شان را به بهترین نحو به نمایش گذاشتند. از احصایی به عنوان یکی از مهم‌ترین چهره‌های هنر معاصر ایران و بزرگان تکنیک نقاشیخط نام برده می‌شود.