سیاست حسن روحانی در پرونده هسته‌ای و تحریم‌ها

نخستین نشست هسته‌ای با سه کشور اروپایی، تهران (سعدآباد)، ۲۹ مهر ۱۳۸۲
سیاست حسن روحانی در مسئله هسته‌ای ایران، تلاش برای خروج پرونده ایران از شورای امنیت در کنار تکمیل فناوری هسته‌ای در کشور است. روحانی می‌گوید هم برای ایران و هم برای دشمنان و کشورهای غربی تنها روش، گفتگو و مذاکره است. مقصود دولت بایستی در نهایت این باشد که تحریم‌ها زدوده شود؛ چرا که به سود ملت ما نمی‌باشد. اینکه در کدام نشست و به چه شکل موضوع لغو تحریم‌ها را مطرح کنیم، یک تاکتیک مذاکراتی است. باید مقداری راهکارها و لحن و ادبیات‌مان تغییر کند. ضمن اینکه به نظم جهانی انتقاداتی دارم اما به معنی تقابل با دنیا هم نیست. باید به نوعی با دنیا در تعامل باشیم که هزینه‌هایمان را کاهش دهیم و خود را به مقاصدی که در سند چشم‌انداز است نزدیک کنیم. اگر غرب حقیقتاً به دنبال اعتماد نسبت به فعالیت‌های هسته‌ای ایران است روشی جز مذاکره ندارد و ما هم برای نیل به حقوق‌مان و شکستن تحریم‌ها و گذر از مسیری که اکنون دشمن برای ما به وجود آورده‌است مذاکره بهترین روش است. در جهان سیاست خارجی نیاز است به دنبال یارگیری باشیم. در شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ۳۵ کشور وجود دارد که باید از میان آن‌ها یارگیری کنیم تا به مقصودمان برسیم. حسن روحانی گفته‌است بایستی اسلوبی را برگزینیم که ایران را به هدفش برساند نه راهی که تکبیرآفرین باشد. یکی از مجال‌هایی که برای آمریکایی‌ها موجود است در صحنه ۱+۵ است. اگر آن‌ها قصد دارند در خصوص پرونده هسته‌ای سخن بگویند مذاکرات فرصت مناسبی است، اما اینکه آمریکا به جلسات می‌آید و سختگیری و مقاومت نابجا می‌کند فرصتی است که از دست می‌رود.
روحانی گفته‌است در دوران حضور من در دولت تعداد تولیدات هسته‌ای ما ۱۵۰ عدد بود و ما در تلاش بودیم تا دروغ بودن ادعای آمریکا را اثبات کنیم و با ارشادات رهبری به فناوری دست یافتیم و این امر محقق شد. وی در بیان انتقاد خود نسبت به روند موجود مذاکرات هسته‌ای با بیان اینکه مذاکرات در زمان ما در سطح وزرا و رؤسای کشورها در حال انجام بود گفت: متأسفانه مذاکرات در حال حاضر در حد مدیرکل ۵ کشور صورت می‌گیرد و تنها دیپلمات ارشد حاضر در مذاکرات نماینده ایران است.
روحانی در پاسخ به منتقدان وی که معتقدند در زمان اوهمه برنامه هسته‌ای کشور متوقف شده‌است، می‌گوید در مذاکرات سعدآباد توافق نامه‌ای امضا نشد و بیانیه صادر شد و اظهاراتی در این مورد کذب است؛ ما فناوری‌ها را کامل کردیم؛ تعداد سانتریفیوژها در زمستان ۱۳۸۳ تکمیل شد، پروژه آب سنگین و کیک زرد هم در سال ۱۳۸۳تکمیل شد.
حسن روحانی برای تشکیل کابینه دولت تدبیر و امید، چهار کارگروه اقتصادی، سیاست خارجی، سیاست داخلی و مسائل فرهنگی و اجتماعی را تشکیل داده است که زیر نظر این چهار کمیته؛ ۲۰ کارگروه مشغول به کار هستند، از ۵۰۰ نفر از صاحبنظران و شخصیت‌های فرهیخته، دانشگاهی با سابقه کار اجرایی یا قانون‌گذاری و بسیاری از تشکل‌های مردمی نیز استفاده کرده‌است.
کتاب امنیت ملی و دیپلماسی هسته‌ای نوشته حسن روحانی بازگوکننده دیدگاه‌های وی در موضوع برنامه و پرونده هسته‌ای ایران است. او در این کتاب، خاطرات خود از مسائل و حوادث به وجود آمده در ۶۷۸ روز مسئولیت خود و همکارانش (۱۳۸۲/۷/۱۴ تا ۱۳۸۴/۵/۲۴) حول موضوع انرژی هسته‌ای ایران و چالش‌های به وجود آمده توسط کشورهای غربی به خصوص آمریکا و سه کشور اروپایی فرانسه، آلمان و بریتانیا را بیان می‌کند.
روزنامه واشینگتن پست نوشت حسن روحانی که به شیخ دیپلمات معروف است در نشست خبری پس از مراسم تحلیف، تمایل خود را در شرکت در مذاکرات اتمی با جامعه بین‌المللی ابراز کرد. این روزنامه به نقل از الیوت انگل، یکی از نمایندگان حامی طرح تحریم نفتی ایران گفت: اگر روحانی به راستی اراده و اختیار اتخاذ یک موضع شجاعانه در مورد برنامه هسته‌ای ایران نظیر تعلیق غنی‌سازی اورانیوم را داشته باشد، او فرصت کوچکی تا پیش از تبدیل شدن این طرح به قانون خواهد داشت. مقامات و تحلیلگران آمریکایی می‌گویند، موج اخبار بد اقتصادی، کار را برای دولت حسن روحانی پیچیده خواهد کرد، اما در عین حال می‌تواند تمایل ایران به پذیرش محدودیت‌ها در زمینه فعالیت‌های هسته‌ای را نیز افزایش دهد. روحانی فردی میانه‌رو که در زمره مشاوران رهبر عالی ایران قرار دارد، وی در شرایطی ریاست جمهوری ایران را عهده‌دار می‌شود که این کشور پس از یک دهه کشمکش با غرب بر سر پرونده هسته‌ای، در موقعیتی حساس قرار دارد. دولت اوباما که در دو سال گذشته شدیدترین تحریم‌ها را علیه ایران به اجرا گذاشته است، امیدوار است بتواند طرف مذاکره نرم خوتری را در دولت روحانی برای خود بیابد که سیاست خارجی ایران را بر اساس وعده‌های داده شده، عملگرایانه تر به پیش ببرد.
روزنامه واشینگتن پست از غرب می‌خواهد تا هرچه سریعتر مذاکره با ایران را آغاز کند. این روزنامه به نقل از حسن روحانی نوشت که اگر آمریکا تمایل مثبت و احترامش را نشان دهد، راه برای تعامل متقابل گشوده می‌شود. حسن روحانی بدون شک مصمم است تا تحریم‌های بین‌المللی را کاهش دهد و هنوز روشن نیست که چگونه و با چه سرعتی وی می‌تواند یا می‌خواهد زمینه برنامه هسته‌ای ایران را تغییر دهد. حسن روحانی تلاش می‌کند لحن را در عرصه بین‌الملل تغییر دهد. وی اصلاح طلب نیست اما میانه‌رو است و پیروزی وی در انتخابات ریاست جمهوری و مواضع وی می‌تواند نشانگر سیگنال‌های جدید و متفاوتی با سیاست تقابل در سال‌های اخیر باشد. روحانی از گسترش ازادی‌های مدنی و آزادی زندانیان سیاسی صحبت کرد و نامزدهای اصولگرای انتخابات ریاست جمهوری را شکست داد. روحانی چندین تکنوکرات را برای حضور در کابینهاش انتخاب کرد و پیشنهاد کاهش یا لغو فیلترینگ اینترنت را که به شدت تحت کنترل است، مطرح کرد. حسن روحانی در کنفرانسی خبری پس از شروع به کار بر تمایلش برای مذاکره با آمریکا، تأکید کرد. وی در کنفرانس خبری تأکید کرد که آماده ورود به مذاکرات جدی و حقیقی دربارهٔ برنامه هسته‌ای ایران است، وی افزود که راه حل تنها از مسیر گفتگو و نه تحریم به دست می‌آید. روحانی تأکید کرد اگر آمریکا تمایل مثبت و احترامش را نشان دهد، راه برای تعامل متقابل گشوده می‌شود.
« بسیاری از تهدیدها با این انتخابات برطرف و جایگاه جمهوری اسلامی ایران در عرصه بین‌الملل به جایگاهی جدید در افکار عمومی مبدل شد و جهانیان با دیدگاهی دیگر نسبت به ایران و نظام جمهوری اسلامی ایران نگاه کردند. در سیاست خارجی دولت تدبیر و امید ضمن توجه به حقوق مردم و پاسداشت همه حقوق ملت ایران تلاش می‌کند با منطق و استدلال و تعامل سازنده با دنیا شرایطی را بوجود آورد تا بهانه‌هایی که غرب برای تحریم ایران دنبال می‌کند را از دست آن‌ها گرفته و تلاش می‌کند که فشار نابجا، نابحق و غیرقانونی که علیه ملت ایران به انجام رسیده از ملت دور کند. »
حسن روحانی در مجلس خبرگان رهبری، ۱۳ شهریور ۱۳۹۲
آسوشیتدپرس از قول حسن روحانی نوشت که ایران خواستار از سرگرفتن مذاکرات هسته‌ای است. حسن روحانی در خصوص تداوم برنامه هسته‌ای ایران، خطاب به آمریکا گفته‌است که زبان تحریم را رها کند. وی امیدوار است فشارهای اقتصادی کنونی که بر مردم تحمیل شده‌است متوقف گردد.
روحانی می‌گوید با عزم سیاسی، احترام متقابل و تأمین منافع مشترک و تنها از طریق تحقق عینی حقوق مردم ایران می‌توان صلح‌آمیز بودن برنامه هسته‌ای ایران را تضمین نمود. با اعتمادسازی متقابل می‌توان در یک دوره زمانی کوتاه به این تضمین متقابل دست یافت.
حسن روحانی همچنین تأکید کرده‌است باید رژیمی که دارای زرادخانه‌های کشتار جمعی است نیز به معاهده خلع سلاح هسته‌ای بپیوندد.