علاءالدین محمد خوارزمشاه
فرزندان و همسران

منابع اسامی زیر را جزو فرزندان سلطان محمد خوارزمشاه می‌دانند:
کماخی شاه: گویا او کوچک‌ترین فرزند سلطان محمد بوده‌است که در کشتار اهل بیت سلطان پس از فتح خوارزم، به سبب آن که کوچک بود زنده ماند و به ترکان خاتون سپرده شد؛ ولی چندی بعد او را نیز خفه کردند.
رکن‌الدین غورسانچی یا غور سانچی: منابع علت نامگذاری او را به غور سانچی به سبب به دنیا آمدن او در سال فتح غور دانستند. او و جلال‌الدین از بقیه فرزندان سلطان مهم‌تر بودند و حکومت عراق از سوی پدر به رکن‌الدین واگذار شده‌بود. پس از حمله مغول و فتح گرگانج او پدر را به سوی خود خواند و سلطان محمد که در حال فرار از دست چنگیز خان بود به پسرش پناه برد. او و جلال‌الدین در باب روش‌های دفاعی و نظامی و مقابله با مغول با هم اختلاف داشتند. رکن الدین با سی هزار نفر خود را به پدر در قلعه فرزین رساند و در آنجا از مغول شکست خوردند و سلطان محمد به مازندران گریخت و رکن‌الدین به یاری ملک زوزن به کرمان رفت. در اصفهان با قاضی مسعود بن صاعد که طرفدار یکی دیگر از مدعیان حکومت بود درگیر شد؛ و برای جنگ با جمال‌الدین آیبه عازم ری شد که به مغولان برخورد کرد و به یکی از قلاع پناه برد. وی پس از فتح قلعه به همراه خانوادش کشته شدند.
غیاث الدین پیرشاه: او از سوی پدر حکمرانی کیش، کرمان و مکران را بر عهده داشت اما تا پیش از حمله مغول به آنجا نرفت او در جزیره آبسکون همراه با پدر بود. تا آن که توسط برادر بزرگش رکن‌الدین از آبسکون خوانده می‌شود و رکن‌الدین پس از اکرام فراوان او را به کرمان می‌فرستد و غیاث‌الدین کرمان را به تملک خود درمی‌آورد. او پس از مرگ رکن‌الدین ابتدا با دک خان پیمان می‌بندد و خواهرش ایشی خاتون را به نامزدی او درمی‌آورد ولی هنگامی که ادک خان از یغان طائیسی شکست می‌خورد، غیاث‌الدین با یغان طرح دوستی می‌ریزد و ایشی خاتون را به نکاح او درمی‌آورد پس از آن با اتابک محمد بن ایلدگز صلح کرده و با خواهرش ملکه جلالیه ازدواج می‌کند. در سال ۶۲۱ قمری/۱۲۲۴ میلادی با برادرش جلال الدین همراه می‌شود. او که از همان ابتدا از برادر دل نگران بود پس از اختلافی که با حسین خرمیل از یاران جلال الدین پیدا می‌کند و او را می‌کشد به خوزستان می‌گریزد و از خلیفه ناصر الدین علیه برادر یاری می‌خواهد. اما خلیفه خود را داخل این اختلاف نمی‌کند پس غیاث الدین به الموت و نزد اسماعیلیان می‌رود. سرانجام او توسط براق حاجب والی کرمان دستگیر می‌شود و بر اساس منابع توسط او کشته می‌شود اما برخی منابع از فرار او به اصفهان خبر می‌دهند و مرگ او به دستور جلال الدین می‌دانند.
آق سلطان یا آق شاه: او نیز مدتی را در کنار پدر در آبسکون گذراند پس از آن به ازلغ شاه در خوارزم پیوست و در توطئه‌ای که ازلغ شاه و خانواده مادریشان یعنی قبیله بیاووت علیه جلال‌الدین بر پا کرده‌بودند شرکت می‌کند و تا پایان عمر که توسط مغولان کشته شد همراه ازلغ شاه ماند.
ازلغ شاه: پسر سوم سلطان پس از رکن‌الدین و جلال‌الدین بود اما از نظر ترکان خاتون به خاطر قبیله مادری‌اش که از بیاووت یعنی همان قبیله ترکان خاتون بود شایستگی ولایتعهدی را داشت. ظاهراً او و آق سلطان از یک مادر بودند. او توسط پدرش سرزمین خراسان را به حکمرانی داشت. سلطان محمد در سه ماه آخر عمر خود در جزیره آبسکون ازلغ شاه را به خاطر شایستگی بیشتر جلال‌الدین از ولایتعهدی برکنار کرد و از او خواست که همراه بردارش جلال‌الدین بماند اما او پس از بازگشت به خوارزم با سپاهیان خوارزم که از قبیله مادر بودند توطئه‌ای علیه برادر به راه انداخت و سرانجام توسط مغولان کشته شد.
جلال‌الدین خوارزمشاه: او بزرگترین فرزند سلطان بود و گویا مورد عنایت پدر، اما به رغم دشمنی که ترکان خاتون با مادر جلال‌الدین آی چیکاک داشت او به جانشینی پدر نرسید تا بعد از حمله مغول که پس از آن نیز برادرانش او را به جانشینی نپذیرفتند و این یکی از دلایل ضعف خوارزمشاهیان در مقابل مغولان بود او در فرار و عقب‌نشینی‌های پدرش همراه او بود. وی پس از مرگ پدر تلاش‌هایی در جهت مقابله با مغولان نمود و حتی در جنگ پروان آن‌ها را شکست داد اما در سال ۶۲۷ قمری / ۱۲۲۹ میلادی در جنگ با مغولان ناپدید شد و از سرنوشت او اطلاعی در دست نیست برخی از مورخان معتقدند که جلال‌الدین در همان جنگ کشته شده‌است و برخی نیز اعتقاد دارند او به کردها پناه برد و به زندگی عادی خود ادامه داده‌است.
دربارهٔ دختران سلطان و همسران او اطلاع زیادی از منابع به دست نیامده از همسران او معروف‌ترین آن‌ها مادر جلال‌الدین آی چیکاک است که به سبب دشمنی که با ترکان خاتون داشت مشهور شده‌است و قاعدتاً باید همسر اول سلطان باشد سپس مادر ازلغ شاه و آق سلطان که از خویشاوندان ترکان خاتون بوده‌اند و نام او در منابع نیامده است. از دختران سلطان محمد خوارزمشاه نام خان سلطان بیشتر در منابع تکرار شده‌است که ابتدا به ازدواج عثمان خان حاکم سمرقند درآمد. پس از اختلافاتی که پدرش با شوهرش پیدا کرد او جانب پدر را گرفت و شوهر را به تیغ سپاهیان خوارزمشاهی واگذار کرد. او پس از حمله مغولان به همسری یکی از فرزندان چنگیز درآمد و سعی کرد در این موقعیت به سلطنت برادرش کمک کند پس مخفیانه جلال‌الدین را از احوال مغولان آگاه می‌کرد. وی پس از مرگ شوهرش نیز ارج و قرب خود را در بین مغولان حفظ کرد. دیگری نام ایشی خاتون است که توسط برادرش غیاث‌الدین به ازدواج یغان طاِیسی درآمد که شرح آن را گفتیم.
قلمرو خواررزمشاهیان در زمان سلطان محمد
ترکان خاتون در اسارت مغول
مسیر لشکرکشی‌های سرداران و پادشاهان خوارزمشاهی
خوارزم در جنوب دریاچه خوارزم یا دریاچه آرال
چنگیز خان
مسیر لشکرکشی سرداران مغول به ایران
قصر سلطان محمد در کهنه گرگانج
مرگ سلطان علاءالدین محمد خوارزمشاه. جامع‌التواریخ، رشیدالدین