stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
زایمان در هائیتی
شیردهی

شیردهی در هائیتی به دلایل فرهنگی و اقتصادی به‌طور گسترده‌ای انجام می‌شود؛ ۹۷٪ از نوزادان شیردهی می‌کنند. شیردهی تا نه ماه تشویق می‌شود و مادران در مناطق روستایی به دلیل جنبه‌های اقتصادی و عملی این کار، آن را برای مدت طولانی‌تری ادامه می‌دهند. یکی از باورهای اشتباه در هائیتی این است که شیر مادر عامل بیماری‌های نوزادان مانند اسهال، کزاز یا انگل‌های روده‌ای است. مادران هائیتی همچنین دربارهٔ نوع شیر دریافتی نوزاد حساس هستند، زیرا باور دارند که شیر خیلی غلیظ یا خیلی رقیق می‌تواند به مادر و نوزاد آسیب برساند. اگر شیر خیلی غلیظ باشد، معتقدند که باعث ابتلای نوزاد به ایمپیتیگو می‌شود. اگر شیر خیلی رقیق باشد، که به دلیل ترس یا نگرانی مادر است، آن را «ترشیده» می‌دانند و ممکن است باعث اسهال و عدم رشد نوزاد و همچنین سردرد و احتمالاً افسردگی پس از زایمان در مادر شود. در جایگزین‌های شیر مادر، رژیم غذایی «گرم» و «سرد» که بسیاری از هائیتی‌ها به آن اعتقاد دارند نیز رعایت می‌شود. دوره پس از زایمان به عنوان یک دوره «گرم» در نظر گرفته می‌شود و نیاز به غذاهای «سرد» دارد. شیر کامل قابل قبول است، اما شیر خشک به عنوان غذایی «گرم» شناخته می‌شود و از آن پرهیز می‌شود. چای گیاهی نیز به‌طور زودهنگام به نوزاد معرفی می‌شود و بخش مهمی از تغذیه نوزاد را تشکیل می‌دهد.
مراسم و آیین‌ها

در هائیتی مراسم مختلفی برای گذر از مراحل مختلف زندگی و آیین‌های تولد وجود دارد. نام‌گذاری نوزاد یک ماه پس از تولد انجام می‌شود. بینی نوزاد چندین بار در روز به آرامی فشرده می‌شود تا سوراخ‌های بینی تنگ‌تر شوند، زیرا در هائیتی این ویژگی جذاب‌تر به‌شمار می‌رود. موهای نوزاد تا یک سالگی کوتاه نمی‌شود. ختنه کردن پسران تشویق نمی‌شود، زیرا باور دارند که باعث کاهش رضایت جنسی می‌شود. برای پاکسازی روده‌های نوزاد از مدفوع نخست، معمولاً از ملین‌ها (لوک) استفاده می‌شود. ملین معمولاً از روغن قرمز گیاه "کرچک" در کریول تهیه می‌شود. دیگر مواد اصلی شامل روغن کرچک، شکر، سیر، آب جوشیده، نمک و جوز است. به مادران هشدار داده می‌شود که این عمل ممکن است باعث از دست دادن سریع آب بدن شود. جوز، روغن کرچک و تار عنکبوت از جمله موادی هستند که بر روی بند ناف قرار می‌دهند تا روند بهبودی سرعت یابد و از «سرما خوردن بند ناف» نوزاد جلوگیری شود. در مناطق روستایی، جفت به منظور جلوگیری از آسیب به کودک دفن می‌شود.
ادیدو

Arrondissement در 23x15px|border |alt=|link= بنین
| Adido | Adido |
| --- | --- |
Arrondissement: Arrondissement
استان‌های بنین: استان کالینس
Commune: ساوه، بنین
جمعیت (2002): جمعیت (2002)
 • کل: ۸٬۱۸۳
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (WAT)
ادیدو (به لاتین: Adido) در بنین است که در استان کالینس واقع شده‌است.
خصوصیات

ادیدو ۸٬۱۸۳ نفر جمعیت دارد.
دیکینسن، داکوتای شمالی

مکان
| Dickinson, North Dakota | Dickinson, North Dakota |
| --- | --- |
شهر: شهر
Stark County Courthouse in Dickinson: Stark County Courthouse in Dickinson
نام مستعار: Queen City: نام مستعار: Queen City
Location of Dickinson, North Dakota: Location of Dickinson, North Dakota
مختصات: ۴۶°۵۳′۱″ شمالی ۱۰۲°۴۷′۲۰″ غربی﻿ / ﻿۴۶٫۸۸۳۶۱°شمالی ۱۰۲٫۷۸۸۸۹°غربی﻿ / 46.88361; -102.78889: مختصات: ۴۶°۵۳′۱″ شمالی ۱۰۲°۴۷′۲۰″ غربی﻿ / ﻿۴۶٫۸۸۳۶۱°شمالی ۱۰۲٫۷۸۸۸۹°غربی﻿ / 46.88361; -102.78889
State: داکوتای شمالی
شهرستان: Stark
حکومت: حکومت
 • نوع: City Commission
 • President: Dennis Johnson
 • City Administrator: Shawn Kessel
مساحت: مساحت
 • کل: ۱۰٫۰۳ مایل مربع (۲۵٫۹۸ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۹٫۹۶ مایل مربع (۲۵٫۸۰ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰٫۰۷ مایل مربع (۰٫۱۸ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۲۴۱۱ فوت (۷۳۵ متر)
جمعیت (2010): جمعیت (2010)
 • کل: ۱۷٬۷۸۷
 • برآورد (2011): ۱۸٬۴۹۹
 • تراکم: ۱۷۸۵٫۸/مایل مربع (۶۸۹٫۵/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۷ (Mountain (MST))
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۶ (MDT)
زیپ‌کدs: 58601-58602
کد منطقه: 701
FIPS code: 38-19620
GNIS feature ID: 1028683
Highways: I-94, I-94 Bus., ND 22
وبگاه: www.dickinsongov.com
دیکینسن(به انگلیسی: Dickinson) شهری در ایالت داکوتای شمالی کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۱۷٬۷۸۷ نفر بوده‌است.
اوگما، مینه‌سوتا

مکان
| Ogema, Minnesota | Ogema, Minnesota |
| --- | --- |
شهر: شهر
Location of Ogema, Minnesota: Location of Ogema, Minnesota
مختصات: ۴۷°۶′۱۴″ شمالی ۹۵°۵۵′۳۶″ غربی﻿ / ﻿۴۷٫۱۰۳۸۹°شمالی ۹۵٫۹۲۶۶۷°غربی﻿ / 47.10389; -95.92667: مختصات: ۴۷°۶′۱۴″ شمالی ۹۵°۵۵′۳۶″ غربی﻿ / ﻿۴۷٫۱۰۳۸۹°شمالی ۹۵٫۹۲۶۶۷°غربی﻿ / 47.10389; -95.92667
State: مینه‌سوتا
County: Becker
مساحت: مساحت
 • کل: ۱٫۲۹ مایل مربع (۳٫۳۴ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۱٫۲۳ مایل مربع (۳٫۱۹ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰٫۰۶ مایل مربع (۰٫۱۶ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۱۲۷۰ فوت (۳۸۷ متر)
جمعیت (سرشماری ۲۰۱۰ ایالات متحده امریکا): جمعیت (سرشماری ۲۰۱۰ ایالات متحده امریکا)
 • کل: ۱۸۴
 • برآورد (2012): ۱۸۵
 • تراکم: ۱۴۹٫۶/مایل مربع (۵۷٫۸/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۶ (Central (CST))
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۵ (CDT)
زیپ‌کد: 56569
کد منطقه: 218
استاندارد پردازش اطلاعات فدرال: 27-48130
GNIS feature ID: 0648899
اوگما، مینه‌سوتا (به انگلیسی: Ogema, Minnesota) یک شهر در ایالات متحده آمریکا است که در شهرستان بکر، مینه‌سوتا واقع شده‌است.
خصوصیات

اوگما ۳٫۳۴ کیلومترمربع مساحت و ۱۸۴ نفر جمعیت دارد و ۳۸۷ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
رد داگ ماین، آلاسکا

مکان در آمریکا
| Red Dog Mine, Alaska | Red Dog Mine, Alaska |
| --- | --- |
مکان مختص سرشماری: مکان مختص سرشماری
Red Dog Mine, AlaskaLocation of Red Dog Mine, Alaska: Red Dog Mine, AlaskaLocation of Red Dog Mine, Alaska
مختصات: ۶۸°۴′۱۹″ شمالی ۱۶۲°۵۲′۳۴″ غربی﻿ / ﻿۶۸٫۰۷۱۹۴°شمالی ۱۶۲٫۸۷۶۱۱°غربی﻿ / 68.07194; -162.87611: مختصات: ۶۸°۴′۱۹″ شمالی ۱۶۲°۵۲′۳۴″ غربی﻿ / ﻿۶۸٫۰۷۱۹۴°شمالی ۱۶۲٫۸۷۶۱۱°غربی﻿ / 68.07194; -162.87611
ایالات آمریکا: آلاسکا
Borough: Northwest Arctic
مساحت: مساحت
 • کل: ۶۶٫۹ مایل مربع (۱۷۳٫۲ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۶۶٫۹ مایل مربع (۱۷۳٫۲ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰٫۰ مایل مربع (۰٫۰ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۸۵۳ فوت (۲۶۰ متر)
جمعیت (2010): جمعیت (2010)
 • کل: ۳۰۹
 • تراکم: ۴٫۶/مایل مربع (۱٫۸/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۹ (Alaska (AKST))
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۸ (AKDT)
کد منطقه: 907
FIPS code: 02-64980
GNIS feature ID: 1865564
وبگاه: www.reddogalaska.com
رد داگ ماین (به انگلیسی: Red Dog Mine) شهرکی در بخش نورث‌وست آرکتیک، آلاسکا ایالت آلاسکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۰۰ میلادی ۳۲ نفر بوده‌است.
کلمبیا

برای دیگر کاربردها، کلمبیا (ابهام‌زدایی) را ببینید.
| جمهوری کلمبیا Republic of Colombia کلمبیا | جمهوری کلمبیا Republic of Colombia کلمبیا |
| --- | --- |
   پرچم     نشان ملی  :    پرچم     نشان ملی  
شعار: آزادی و نظم: شعار: آزادی و نظم
سرود: ای شکوه نامیرا! : سرود: ای شکوه نامیرا! 
پایتخت و بزرگترین شهر: بوگوتا ۱۰°۳۰′ شمالی ۶۶°۵۸′ غربی﻿ / ﻿۱۰٫۵۰۰°شمالی ۶۶٫۹۶۷°غربی﻿ / 10.500; -66.967
زبان(های) رسمی: زبان اسپانیایی
حکومت: جمهوری فدرال
• رئیس‌جمهور  معاون رئیس‌جمهور : گوستاوو پترو  فرانسیا مارکز
 :  
بنیان‌گذاری: ۵ ژوئیه ۱۸۱۱ ۱۳ ژانویه ۱۸۳۰ ۳۰ مارس ۱۸۴۵
مساحت: مساحت
• کل: ۱٬۱۴۱٬۷۴۸ کیلومتر مربع (۴۴۰٬۸۳۱ مایل مربع) (بیست و سوم)
• آبها (٪): ۰٫۳۲
جمعیت: جمعیت
• سرشماری : ۵۱٬۰۵۰٬۰۰۰
• تراکم: ۴۴ بر کیلومتر مربع (۱۱۴٫۰ بر مایل مربع) (یک‌صد و هفتاد و سوم)
تولید ناخالص داخلی (GDP)  برابری قدرت خرید (PPP): برآورد ۲۰۲۰ 
• کل: ۸۲۷٫۹۷۷ بیلیون $ (۳۴ام(۲۰۲۳))
• سرانه: ۱۲٬۱۹۴ دلار(۲۰۲۳) (۳۳ام)
واحد پول: پزوی کلمبیا (COP)
منطقه زمانی: UTC
پیش‌شماره تلفنی: ۵۷
کد ایزو ۳۱۶۶: CO
دامنه سطح‌بالا: .co
کُلُمبیا (به اسپانیایی: Colombia) با نام رسمی جمهوری کلمبیا (اسپانیایی: República de Colombiaپرونده:Es-República de Colombia.oga) کشوری در شمال‌غربی آمریکای جنوبی است. کلمبیا در شرق با ونزوئلا (۲۳۴۱ کیلومتر)، در جنوب با برزیل (۱۷۹۰ کیلومتر)، پرو (۱۴۹۴ کیلومتر)، اکوادور (۷۱۸ کیلومتر) و از غرب با پاناما (۳۳۹ کیلومتر) مرز مشترک دارد. در شمال از طریق دریای کارائیب با اقیانوس اطلس و از غرب با اقیانوس آرام هم‌مرز است. کلمبیا چهارمین کشور بزرگ آمریکای جنوبی «بعد از برزیل و آرژانتین و پرو»، با مساحت ۱ میلیون و ۱۴۱ هزار کیلومتر مربع است. جمعیت این کشور ۵۱٬۰۵۰٬۰۰۰ نفر است. این کشور بعد از برزیل دارای بیشترین جمعیت در بین کشورهای آمریکای جنوبی است. پراکندگی جمعیتی کلمبیا یکسان نیست. اغلب مردم این کشور در یک سوم کوهستانی کشور یعنی جایی که بوگوتا پایتخت کلمبیا و سایر شهرهای بزرگ آن قرار دارند زندگی می‌کنند. بزرگ‌ترین و پر جمعیت‌ترین شهرهای این کشور «بوگوتا، مدلین، کالی، بارانکییا، کارتاخنا، کوکوتا، بوکارامانگا» هستند. از آنجا که این ناحیهٔ غربی کشور دارای آب و هوای مناسب و خاک غنی است، فعالیت‌های کشاورزی نیز اغلب در این ناحیه‌است.
این کشور همچنین از تاریخ ۵ نوامبر ۱۹۴۵ در سازمان ملل متحد عضو است.
از مشاهیر کلمبیا می‌توان به گابريل گارسيا ماركز و شکیرا اشاره کرد.
طول خطوط ساحلی این کشور ۳٬۲۰۸ کیلومتر است.
نام

کلمهٔ «کلمبیا» از نام کریستف کلمب گرفته شده که فرانسیسکو میراندای انقلابی از آن برای اشاره به دنیای جدید، خصوصاً به قلمروی آمریکایی و مستعمرات اسپانیایی و پرتغالی استفاده کرد. این نام سپس توسط جمهوری بزرگ کلمبیا که بوسیلهٔ اتحادیهٔ ونزوئلا، گرانادای نو و اکوادور تشکیل شده بود بکار رفت.
در سال ۱۸۳۰، زمانی که کلمبیا و اکوادور جدا شدند، ناحیهٔ کاندینامارکا خود کشوری مستقل به نام گرانادای نو شد. در سال ۱۸۶۳ گرانادای نو رسماً نام خود را به ایالات متحده کلمبیا تغییر داد و در سال ۱۸۸۶ نام کنونی را برگزید: جمهوری کلمبیا.
تاریخ > پیوستن به ناتو

رئیس‌جمهور کلمبیا، خوان مانوئل سانتوس، روز جمعه ۲۵ مه ۲۰۱۸ اعلام کرد، کلمبیا به سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) پیوسته‌است و با شروع هفته آینده یک شریک جهانی ناتو خواهد شد.
وی طی سخنرانی تلویزیونی خود گفت: «ما هفته آینده در بروکسل این اقدام را رسمی می‌کنیم و ورود کلمبیا به ناتو به‌صورت شریک جهانی خیلی مهم است و ما تنها کشور آمریکای لاتین هستیم که از چنین امکانی برخوردار می‌شویم.»
گردشگری

کلمبیا هر روز از سال یک فستیوال دارد. اغلب در زمان مشهورترین فستیوال‌ها در کلمبیا (مانند نمایشگاه کالی، کارنیوال بارانکیولا و فستیوال تئاتر Iberoamerican و همچنین فستیوال گل‌ها) است که توریستها به این کشور سفر می‌کنند. خیلی‌ها همچنین در زمان جشن کریسمس و جشن‌های استقلال کلمبیا و سایر محل‌های اصلی جذب گردشگران بین‌المللی است. از زمان روی کار آمدن پرزیدنت اوریبه در سال ۲۰۰۲، وی با افزایش توان نظامی دولت و افزایش حضور نیروی پلیس توانسته امنیت و ثبات را در کلمبیا بالا برد؛ و این شرایط نتایج بسیار مثبتی برای اقتصاد کشور به‌وجود آورده‌است. بر اساس گزارش سازمان بین‌المللی گردشگری در سال ۲۰۰۴، کلمبیا در فاصلهٔ سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۴ از لحاظ رشد جذب گردشگر در آمریکای جنوبی در مکان سوم قرار داشته‌است. (۲/۹٪) تنها پرو و سورینام رشد بیشتری از کلمبیا داشته‌اند.
سیاست

قوهٔ مجریه در کلمبیا در راس ساختار حکومت قرار دارد. رئیس‌جمهور و معاون رئیس‌جمهور همراه با هم در یک انتخابات همگانی برای یک دورهٔ چهار ساله انتخاب می‌شوند؛ و رئیس‌جمهور هم رئیس دولت و هم رئیس کشوراست. در ۱۹ اکتبر ۲۰۰۵ قانون اساسی کلمبیا اصلاح شد و طبق قانون جدید رئیس‌جمهور می‌تواند در دو دورهٔ چهار سالهٔ متوالی سر کار بیاید. با این وجود، حاکمان بخش‌ها و شهردارها و سایر مقامات اجرایی برای یک دورهٔ سه ساله انتخاب می‌شوند و نمی‌توانند بلافاصله دوباره انتخاب شوند.
در ۲۸ می ۲۰۰۶ رئیس‌جمهور آلوارو اوریبه ولز با ۶۲٪ آرا دوباره انتخاب شد و ۲۲٪ از مردم به کارلوس گاویریا دیاز از قطب مردمی و ۱۲٪ به هریشیو سرپا اوریبه از حزب لیبرال رأی دادند.
قوهٔ مقننه: مجلس و شورای کلمبیا در واقع کنگرهٔ کلمبیا که شامل ۱۶۶ کرسی مجلس نمایندگان و ۱۰۲ کرسی مجلس سنای کلمبیا است. اعضای مجلس و سنا با انتخابات مردمی برای یک دورهٔ چهار ساله برگزیده می‌شوند. کلمبیا همچنین در کمیتهٔ ملت‌های آمریکای جنوبی عضو می‌باشد. هم‌زمان با اعضای کنگره، نمایندگان بخش‌ها و کنسول شهرها نیز انتخاب می‌شوند.
قوهٔ قضائیه: طی دههٔ ۱۹۹۰، در شاخهٔ قضایی کلمبیا اصلاحات عمده‌ای صورت گرفت و در حال حاضر در حال تغییر از سیستم بازجویی‌مدار به یک سیستم خصمانه است.[نیازمند منبع] درقسمت‌هایی از نواحی کلمبیا که در آنجا قهوه کشت می‌شود و همچنین در شهر بوگوتا از سیستم خصمانه استفاده می‌شد و سایر نواحی کشور نیز در تاریخ اول ژانویه ۲۰۰۶ خواستار اجرای آن شدند. در راس سیستم قضایی کلمبیا دادگاه عالی عدالت قرار دارد و اعضاء توسط رئیس‌جمهور و کنگره تعیین می‌شوند.
ساختار سیاسی

از نظر تقسیمات کشور کلمبیا یک کشور بر دارای ساختار عدم تمرکز می‌باشد. کلمبیا به ۳۲ بخش و یک ناحیهٔ مرکزی تقسیم می‌شود (بوگوتا همچنین به عنوان پایتخت بخش Cundinamarca نیز محسوب می‌شود). بر اساس تقسیمات کشوری هر بخش به چند شهرداری تقسیم می‌شوند. واحد کوچک‌تر از بخش روستا می‌باشد.
هر بخش دارای یک حکومت محلی با فرماندار و مجمعی است که مستقیماً توسط مردم منطقه برای دوره‌های چهار ساله انتخاب می‌شوند و هر شهرداری توسط شهردار و شورا اداره می‌شود. در هر یک از بخش‌ها و شهرداری و روستاها یک هیئت اداری محلی منتخب مردم وجود دارد.
چهار شهر سانتا مارتا، کارتاگنا، بارانکیلا، بوئناوانترا نیز همانند بوگوتا به عنوان بخش ویژه شناخته می‌شوند
جغرافیا

مقالهٔ اصلی: جغرافیای کلمبیا
خاک سرزمین کلمبیا دارای شرایط فیزیکی متنوعی است و از قله‌های بلند و برفی آند تا دشت‌های گرم و مرطوب حوزهٔ رود آمازون را شامل می‌شود.
شهرهای مهم کلمبیا

بوگوتا ۷٬۶۷۵٬۰۰۰ نفر
مدلین ۲٬۰۰۰٬۰۰۰ نفر
کالی ۲٬۳۹۳٬۰۰۰ نفر
بارانکیولا ۱٬۳۸۰٬۰۰۰ نفر
بوکارامانگا ۵۷۲٬۰۰۰ نفر
کارتاخنا ۹۵۲٬۰۰۰ نفر
کوکوتا ۷۲۱٬۰۰۰ نفر
پریرا ۴۴۰٬۰۰۰ نفر
سانتا مارتا ۴۳۲٬۰۰۰ نفر
ایباگه ۴۲۲٬۰۰۰ نفر
پستو ۳۸۲٬۰۰۰ نفر
مانیزالس ۳۵۸٬۰۰۰ نفر
نیوا ۳۵۳٬۰۰۰ نفر
والدوپار ۳۰۸٬۰۰۰ نفر
ویلاویسنسیو ۳۲۲٬۰۰۰ نفر
مونتریا ۲۷۲٬۰۰۰ نفر
بونونتورا ۲۴۱٬۰۰۰ نفر
گروه‌های قومی

بر اساس آمار اکثر کلمبیایی‌ها کاتولیک، اسپانیایی زبان و دورگه مستیزو (اروپایی-سرخ‌پوست) هستند. حدود ۲۵٪ از کلمبیایی‌ها از ریشهٔ خالص اروپایی هستند، ۱۲٪ از آن‌ها سیاه یا آمیخته‌ای از نژاد آفریقایی و اروپایی هستند. اجداد افراد سیاه‌پوست کلمبیایی برای کار در مزرعه به عنوان برده در دورهٔ استثمار به این کشور آورده شده‌اند. آن‌ها نقشی مهم در شکل‌گیری میراث فرهنگی کلمبیا داشته‌اند. حدود ۳درصد مردم کلمبیا آمیخته‌ای از نژاد سیاه و سرخ هستند. ۵درصد افراد این کشور نیز از نژاد خالص سرخ‌پوست هستند.
بیش از دوسوم کلمبیایی‌ها در مناطق شهری زندگی می‌کنند- رقمی که بسیار بیشتر از میانگین جهانی است. نرخ باسوادی (۹۴٪) در کلمبیا نیز بسیار بالاتر از میانگین جهانی است و همچنین نرخ رشد جمعیت هم بالاتر از میانگین جهانی است. جمعیت جوان کلمبیا بسیار زیاد است و دلیل آن هم کاهش اخیر مرگ و میر نوزادان می‌باشد. حدود ۳۳٪ جمعیت کلمبیا چهارده سال یا کمتر سن دارند اما تنها ۴٪ مردم این کشور ۶۵ ساله یا مسن‌تر هستند.
اقتصاد

پس از یک دهه رشد اقتصادی مناسب (میانگین رشد تولیدات خالص داخلی بیش از ۴٪ در دورهٔ ۱۹۹۸–۱۹۷۰)، کلمبیا در سال ۱۹۹۹ دچار رکود اقتصادی شد (اولین رشد اقتصادی منفی سالانه از سال ۱۹۲۹)، و رفع این وضعیت بسیار وقت‌گیر و سخت بود. کمی تقاضای داخلی و خارجی، وضعیت سخت بودجهٔ دولت و درگیری‌های مسلح شدید داخلی از جمله مشکلات اقتصاد کلمبیا هستند. بر اساس شاخص‌های اقتصادی صندوق بین‌المللی پول که در سپتامبر ۲۰۰۶ انتشار یافت، پیش‌بینی شده‌است که میزان تولیدات ناخالص داخلی کلمبیا در سال ۲۰۱۹ به سقف ۳۵۵ میلیارد دلار آمریکا برسد. تورم در کلمبیا از سال ۲۰۰۴ زیر ۶٪ بوده‌است و بر اساس پیش‌بینی‌ها در سال ۲۰۰۶ به زیر ۵٪ می‌رسد. صادرات اصلی کلمبیا شامل کالاهای تولیدی (۳۲/۴۱٪ صادرات)، مواد نفتی (۲۸/۲۸٪)، زغال‌سنگ (۱۷/۱۳٪) و قهوه (۲۵/۶٪) است. کلمبیا همچنین بزرگ‌ترین صادرکنندهٔ بارهنگ به آمریکا است. کل واردات، صادرات و تراز تجاری کلمبیا در بالاترین میزان هستند و جاری شدن مبالغ بسیاری که از طریق صادرات بدست آمده‌اند باعث بهاگذاری مجدد ارزش پزو کلمبیایی شده‌است.
مشکلات این کشور طیف گسترده‌ای شامل سیستم حقوق بازنشستگی، دارو و بیکاری دارد. بسیاری از نهادهای مالی بین‌المللی اصلاحات اقتصادی رئیس‌جمهور فعلی آلوارو اوریبه را مورد تقدیر قرار داده‌اند که از جملهٔ کارهای وی اقدام برای کاهش کسری بخش دولتی به زیر ۵/۲٪ تولیدات خالص داخلی است. سیاست اقتصادی دولت و استراتژی امنیت ملی باعث ایجاد اطمینان در اقتصاد شده‌است و در نتیجه رشد GDP کلمبیا در سال ۲۰۰۳ جزء بالاترین‌ها در آمریکای لاتین بود.بازار بورس کلمبیا
جمعیت

کلمبیا با جمعیت ۵۰٬۸۸۳٬۰۰۰ نفردر سال ۲۰۲۰ سومین کشور پرجمعیت در آمریکای لاتین بعد از برزیل و مکزیک است.
در اواسط قرن بیستم مهاجرت از مناطق روستایی به شهرها بسیار زیاد بود اما بعد از آن این روند کاهش یافته‌است.
جمعیت شهری از رقم ۳۱٪ کل جمعیت در سال ۱۹۳۸ به سقف ۵۷٪ در سال ۱۹۵۱ و ۷۰٪ در سال ۱۹۹۰ رسید. در حال حاضر این رقم بیش از ۷۷٪ است. ۳۰ شهر در کلمبیا دارای جمعیت ۱۰۰ هزار نفر و بیشتر هستند. نه بخش پست شرقی که حدود ۵۴٪ مساحت کلمبیا را شامل می‌شوند، کمتر از ۳٪ جمعیت را در خود جای داده‌اند و تراکم جمعیتی آنجا کمتر از یک نفر در هر کیلومتر مربع است (دو نفر در هر مایل مربع).
کلمبیا دارای جمعیت متنوعی است که نشاندهندهٔ تاریخ غنی این کشور و مردمانی است که از گذشته‌های دور در این ناحیه زندگی می‌کردند. آمیخته‌ای از گروه‌های اصلی مختلف اساس جمعیتی فعلی کلمبیا را تشکیل می‌دهند: مهاجران اروپایی، بومی‌ها، بردگان آفریقایی، آسیایی‌ها، اهالی خاورمیانه و سایر مهاجران اخیر. بسیاری از جمعیت بومی به جمعیت دورگه تبدیل شدند، اما ۷۰۰ هزار بومی باقی‌ماندهٔ فعلی از بیش از ۸۵ فرهنگ مختلف هستند. مهاجران اروپایی عمدتاً از مستعمره‌نشینان اسپانیایی بودند، اما گروه اندکی هم از هلند، آلمان، فرانسه، سوئیس، بلژیک و تعداد کمتری از لهستان، لیتوانی، انگلیس و کرواسی بودند که در زمان جنگ جهانی دوم و جنگ سرد مهاجرت کرده بودند. به‌طور مثال شهردار سابق بوگوتا آنتاناس موکاس فرزند مهاجران لیتوانی بود. آفریقایی‌ها در قرن ۱۶به عنوان برده به کلمبیا خصوصاً نواحی پست ساحلی این کشور آورده شدند و این انتقال تا قرن ۱۹ همچنان ادامه داشت. پس از پایان این قضیه، یک ایدئولوژی ملی مستیزاجا مشوق آمیزش بومی‌ها، اروپایی‌ها و جوامع سرخ‌پوست برای تشکیل هویت قومی دورگه شد.
سایر مهاجران از آسیا، خاورمیانه خصوصاً لبنان، اردن، سوریه، چین، ژاپن و کره می‌باشند.
مذهب

ادیان در کلمبیا (اطلاعات‌نامه جهان 2014)
کلیسای کاتولیک (79٪)
پنطیکاستیسم (6٪)
Mainline Protestant (2٪)
پروتستان ها (6٪)
ادیان دیگر (2٪)
مشخص نشده (5٪)
اکثر جمعیت کلمبیا (۸۷٪) کاتولیک هستند. حدود ۹٪ پروتستان هستند. ۳ ٪ جمعیت خود را بی‌دین عنوان کرده‌اند. ۱٪ به آیین بومی معتقد هستند. کمتر از ۱٪ هم بودایی، مسلمان و معتقد به مورمن هستند.
پرچم کلمبیا

پرچم فعلی کلمبیا زرد، آبی و قرمز است. این پرچم برای اولین بار توسط فرانسیسکو د میراندا در هائیتی طراحی شد، زمانی که سیمون بولیوار در حال آماده شدن برای دستیابی به استقلال جمهوری بزرگ کلمبیا بود. زرد نشان دهندهٔ غنای طلای کلمبیا است. آبی در واقع نشان دهندهٔ دو اقیانوسی هستند که در شمال و غرب کلمبیا قرار دارند. قرمز بیانگر خون سربازانی است که برای استقلال کلمبیا جنگیده و کشته شده‌اند و همچنین نشان دهندهٔ خون مسیح و اعتقادات مسیحی کلمبیایی‌هاست.
سرگرمی

سینمای کلمبیا
فهرست شوهای تلویزیونی کلمبیا
پارک بمو
ورزش‌ها

فوتبال(ساکر)
بیسبال
بسکتبال
دوچرخه‌سواری
«تِخُو»
اسکیت سرعتی
رانا
بلاس کریولاس
کُولِئُو
والیبال
فرهنگ

از مشاهیر فرهنگی کلمبیا در سطح فرهنگ عامه‌ی جهانی، می‌توان به گابريل گارسيا ماركز و شکیرا اشاره کرد.
فهرست دانشگاه‌های کلمبیا
آشپزی کلمبیایی
موسیقی کلمبیا
کارناوال در کلمبیا
فستیوال‌ها در کلمبیا
فستیوال تئاتر Iberoamerican
فستیوال بزرگ آتش
کلمبیا، دوبرنده جایزه نوبل دارد:
رده:برندگان جایزه نوبل اهل کلمبیا
گردشگری > مکان‌های طبیعتی جذب گردشگر

پارک ملی قهوهٔ کلمبیا (مونتنگرو، کویندیو)
پارک ملینوادو دل روئیس (نزدیک مانیزالس)
باغ گیاه‌شناسی بوگوتا (بوگوتا)
پارک PANACA
پارک Tayrona (سانتا مارتا)
Desierto de Tatacoa
پارک ملی Chicamocha Canyon
Gorgona y Malpelo
موزهٔ طلا (بوگوتا)
گردشگری > مکانهای هنری

موزهٔ فرناندو بوترو (بوگوتا)
بانک جمهوری (بوگوتا)
گردشگری > موزه‌ها

موزهٔ طلا (مرکز شهر بوگوتا)
موزهٔ باستان‌شناسی پاسکا (پاسکا)
قلعهٔ سنت فلیپ (کارتاگنا، کلمبیا)
Museo Nacional (موزهٔ ملی کلمبیا) (مرکز شهر بوگوتا)
حمل و نقل

کلمبیا دارای شبکه‌ای از بزرگراه‌های ملی می‌باشد که Instituto Nacional de Vías یا INVIAS (انستیتوی ملی راه‌های جاده‌ای) نهاد دولتی مسئول حفظ و نگهداری از آن‌ها است. بزرگراه سراسری آمریکا از کلمبیا عبور می‌کند و کشور را از شرق به ونزوئلا و از جنوب به اکوادور متصل می‌کند.

ایوان دوکه مارکز، سی‌وسومین رئیس‌جمهور کلمبیا و اسحاق هرتزوگ، یازدهمین رئیس‌جمهور اسرائیل
جغرافیای کلمبیا
نمای مرکز شهر بوگوتا از مونسراته در نزدیکی شهر
اکوپترول بزرگ‌ترین و اصلی‌ترین شرکت نفتی در کشور کلمبیا
آمار جمعیت کلمبیا در ۲۰۱۳
زبان گورانی

| زبان گورانی | زبان گورانی |
| --- | --- |
زبان بومی در: عراق و ایران
منطقه: هورامان و گرمیان
شمار گویشوران: ۳۵۰٬۰۰۰  (۲۰۱۴)
تبار: هندواروپایی  هندوایرانیایرانیایرانی غربیشمال غربیزازا-گورانیزبان گورانی
گویش‌ها:  شبکی صارلی باجلانی                   
کدهای زبان: کدهای زبان
ایزو ۳–۶۳۹: hac
گلاتولوگ: gura1251
زبان‌شناسی: 58-AAA-b
گویش گورانی گویشی از زبان کردی و دسته‌ای از زبان‌های ایرانی باختری است که گویشورانش در باختر ایران و شمال خاور عراق‌‌ زندگی می‌کنند. برخی محققان گورانی را زبان ادبی استاندارد گویش‌های حوزۀ زاگرس دانسته‌اند. برخی آن را لهجه‌ای از کردی شمرده‌اند، گویش‌وران به گویش‌های گورانی همچنین از زبان کردی سورانی، کردی کلهری، کردی کرمانجی و همچنین زبان‌های رسمی کشورهایی که در آن زندگی می‌کنند، مانند پارسی، عربی و ترکی نیز استفاده می‌کنند. گویش کردی گورانی (که شامل لهجه های اورامی، گوره‌جویی، کندوله‌ای، زاغمرزی، بان زرده‌ای، زنگنه‌ای، باجلانی می‌شود) اغلب به عنوان بخشی از شاخه زازا-گورانی زبان‌های کردی و جزوه زبان های هندوایرانی و ایرانی طبقه‌بندی می‌شود. گویش زازاکی که در قسمت‌های شمالی کردستان گویش می‌شود، هم از جهت دستوری و هم از جهت واژگان، دگرگون است و به‌طور کلی توسط گویشوران گورانی قابل فهم نیست؛ اما مرتبط با گورانی در نظر گرفته می‌شود.
شعر

یک بیت شعر قدیمی گورانی از پیر رکن الدین قرمیسینی (کرمانشاهی) شاعر یارسانی قرن چهارم هجری:
واتِش شَو آما و خدا کَریمَن
ئه‌ز کوردو گورانی و پالوانو شَوانِم
هَندام گوران و شەوان ئەزمونم
وه هەواڵی خوش دلشاد بەرزێنم
هَندام دڵ و جانی شادمانم
مقایسه

| گورانی استاندارد | کردی کرمانشاهی | فارسی |
| --- | --- | --- |
| پهٔ | پێ/ئه‌ڕا | برای |
| واڵێ/خوار/خواڵکه | خوه‌یشگ/خوه | خواهر |
| جه‌/ئه‌ژ/چا | له‌/ئه‌ژ | از |
| یانه /که | ماڵ/خانێ/یانه | خانه |
| سیاو /سیه | سیه‌/ڕه‌ش | سیاه |
| ئه‌ڏا/دایکه | داڵگ/دایه/دایگ | مادر |
| وه‌ردە | خواردن/هواردن(لکی) | خوردن |
| واتمان | وه‌تیمن | گفتیم |
| کناچێ/کراچێ | دۊه‌ت/ئافره‌ت/دت/کناچه(لکی) | دختر |
| ئیشته‌نمان/وێمان | خوه‌مان/وژمان | خودمان |
| ژیوای /گیان | ژیان/گیان | زندگی /جان |
| بکیاس | بناره‌/کل‌که | بفرست |
| گه‌وره‌/زل | گه‌ورا/زل/زاق/قه‌ۊ | بزرگ |
:
اسم و ترکیب اسمی

هر اسمی در زبان گورانی دارای جنسیت است، به این معنا که دارای جنس مذکر و مونث است.
به طور مثال کلمات (وەروە) به معنای برف، (مانگه) به معنای ماه، (کەرگە) بە معنای مرغ و... دارای جنسیت مونث هستند.
اسامی مونث در آخر معمولاً نشانه های (ه)، (ێ)، (ەی)، (ەیی) و همچنین در شماری کلمە نشانه (ا) می گیرند. این حروف همگی می توانند نشانه‌ی مونث بودن باشند اما همیشه اینطور نیست و ما اسامی مذکری داریم که به (ە)، (ێ) و یا (ا) تبدیل می شوند کە تنها راه شناسایی آن از روی استرس یا تکیه زبانی است. بە اینصورت که اگر ماده بود، استرس بر روی آخر حرف است. مثلاً:
مذکر: بۆڵە /boła'/
مونث: بۆڵە /bo'ła/
دسته‌بندی زبانی

گویش‌های گورانی از شاخه زازا-گورانی زبان‌های ایرانی هستند. گورانی از نظر زبان شناختی با زبان‌های کردی مانند سورانی و کردی کرمانشاهی که در همسایگی آن قرار دارند ناهمگون است و کردی شمرده نمی‌شود. البته گورانی به شدت تحت تأثیر کردی قرار گرفته‌است.
کردها مایلند زبان گورانی را گویشی از زبان‌های کردی بشمارند ولی تفاوت‌های زبان‌های زازا-گورانی و زبان‌های کردی بسیار زیاد است و بنابراین با هیچ استاندارد زبان‌شناختی نمی‌توان گورانی را به عنوان گویشی کردی طبقه‌بندی کرد.
منطقه جغرافیایی

در گذشته بخش اعظمی از استان کرمانشاه از نواحی غربی تا شرقی استان که شامل قصرشیرین، سرپل ذهاب، دالاهو، پاوه، شمال شهر کرمانشاه، سنقر، کنگاور تا نواحی از همدان به گورانی تکلم می‌کردند اما به علت همجواری با ایلات لک‌ و کلهر و با حرکت عشایری این ایلات از مناطق جنوبی تر به نواحی شمالی استان، به مرور تحت تأثیر گویش‌ این ایلات قرار گرفت و زبان گورانی را تقلیل داد به طوری که اکنون در قصرشیرین تنها در چند روستا همچون روستای سید خلیل (به هورامی و سنجابی ماچو)، در سرپل ذهاب (به باجلانی)، دالاهو (هورامی) صحبت می‌کنند و در شمال شهر کرمانشاه زنگنه‌ای ماچو از بین رفته و جای خودش را به زبان کردی و گویش کلهری داده‌است. در این مناطق به آواز گورانی و به آوازخوان گورانی‌بیژ (گورانی واچ، گورانی‌چڕ) گفته می‌شود. در عراق در خانقین، مندلی، شرق سلیمانیه، نزدیکی حلبچه و در ایران در جنوب و باختر ایران (کنار مرز عراق)، هورامان، خاور سنندج (اورامان ژاورود)، تمرکز اصلی مردم گورانی زبان در شهرستان پاوه و پس از آن شهر سرو آباد و بخشی از سنندج و کامیاران و مریوان و چند روستا در منطقهٔ دالاهو به این زبان سخن می‌گویند.