کردستان
جغرافیا

حدود نادقیق سرحدات کردستان از تخمین دقیق مساحت آن جلوگیری می‌کند. دانشنامه بریتانیکا، طول کردستان را ۶۰۰ مایل (۹۶۰ کیلومتر) و پهنایش را ۱۵۰ مایل (۲۴۰ کیلومتر) تخمین می‌زند. قاموس العالم، استانبول ۱۸۹۶ که دربارهٔ ولایات کرد عثمانیست طول آن را ۹۰۰ کیلومتر و پهنایش را بین ۱۰۰ تا ۲۰۰ کیلومتر می‌نویسد. در حال حاضر، استان‌های مختلف کردستان ۱۹۰۰۰۰ کیلومتر مربع را در ترکیه، ۱۲۵۰۰۰ کیلومتر مربع را در ایران، ۶۵۰۰۰ کیلومتر مربع را در عراق، و ۱۲۰۰۰ کیلومتر مربع را در سوریه در بر می‌گیرند. کل مساحت کردستان حدوداً ۳۹۲۰۰۰ کیلومتر تخمین زده می‌شود.
محمد مردوخ کردستانی محدوده کردستان و ولایات و شهرهای مهم آن را چنین بیان کرده‌است: «کردستان متقسم است به شش ولایت از این قرار:
ولایت دیاربکر که مرکز آن هم شهر دیاربکر است و شهرهای عمده آن عبارتند از:میافارقین، ماردین، ارغنی، سوه‌رگ، آمد، جزیره ابن عمر، سعرد، لرجکی.
ولایت موصل که مرکز آن شهر موصل و شهرهای عمده‌اش عبارتند از: اربیل یا هولر، سلیمانیه، بستان، کرکوک یا آرنجا که موطن سلطان صلاح‌الدین ایوبی است، سنجار، عمادیه، رواندوز، کفری، صلاحیه، گلعنبر.
ولایت سنه یا اردلان (سنندج) که مرکز آن سنه‌دژ و شهرهای عمده‌اش بیجار یا گروس، سقز، بانه و اورامان است.
ولایت سابلاغ که مرکزش مهاباد و شهرهای آن سردشت و مهاباد است.
ولایت کرمانشاه که مرکزش کرمانشاه با سابقه تاریخی بسیار است و گیلانغرب، سنقر، کنگاور، کرند، هارون‌آباد، سرپل ذهاب و قصر شیرین و هرسین از شهرهای آنند.
ولایت لرستان که شامل شهرهای بروجرد، خرم‌آباد، سیمره، ملایر، نهاوند و تویسرکان می‌باشد.»
ادمونس در کتاب خود بنام «کردها، عرب‌ها و ترک‌ها» می‌نویسد: شمال کردستان به وسیلهٔ خطی بین ارزروم و ارزنجان مشخص است. پس از آن خط قهرمان‌مرعش را دور زده و به طرف جنوب می‌رود و عثمانیه را دور زده و از غرب به دریای مدیترانه می‌رسد. در جنوب غرب به جبله و بعد به حلب می‌رسد. در جنوب غربی از تپه‌هایی که در جهت رود دجله قرار دارند گذشته و به طرف رشته‌کوه حمرین متمایل می‌شود و تا شرق از کرمانشاه و ایلام گذشته و با عبور از سنندج و سقز در جنوب آذربایجان غربی پایان می‌یابد.
در زمان سلطان احمد سنجر سلجوقی، ایالتی با پایتختی شهر بهار ایجاد شد که امروزه در شمال شرقی همدان قرار دارد. این ایالت که بین آذربایجان و لرستان قرار داشت شامل ناحیه‌ای از همدان، دینور، کرمانشاه و سنه (سنندج) در شرق زاگرس و در غرب استان ایلام پشتکوه، شهرزور و خفتیه در زاب می‌شد. حمدالله مستوفی در نزهةالقلوب کردستان را به ۱۶ بخش تقسیم کرده‌است و از الانی، الیشتر، بهار، خفتیان، دربند تاج‌خاتون، دربند زنگی، دزبیل، دینور، سلطان‌آباد چمچمال، شهرزور، کرمانشاه، کرند و خوشان، کنگور، مایدشت، هرسین، و وسطام به عنوان شهرهای آن یاد کرده‌است. به هر روی محدوده نامی‌کردستان در قرن‌های مختلف متغیر بوده‌است. شرف‌الدین بدلیسی در شرفنامه فصول سوم و چهارم کتاب اول مردم لر را جزو کردستان می‌آورد. همه مؤرخین عربی همه چیز را در ایالتی که جبال می‌خوانند می‌آورند. اولیا چلبی جهانگرد ترک، در سیاست نامه‌اش ۹ ولایت را که در زمان او کردستان را تشکیل می‌دادند برمی‌شمرد: ارزروم، وان، حکاری، دیاربکر، جزیره، احمدیه، موصل، شهرزور و اردلان که پیمودنش ۱۷ روز زمان می‌برده‌است. رقابت بین سلاطین عثمانی و شاهان ایران این یگانگی را شکست.
امروزه کردستان را اغلب با عنوان جمع مناطقی با اکثریت قومی‌کرد، توصیف می‌کنند. بر اساس اطلاعات‌نامه جهان ۳۰ میلیون کرد در جهان وجود دارد. برخی منابع مانند، مؤسسه کردی پاریس جمعیت آن‌ها را بین ۳۶ تا ۴۵ میلیون برآورد می‌کنند. البته آمارهای بیشتر از این مقدار هم منتشر شده‌است. جمعیت زیادی از کُردها نیز در خارج از مناطق کردنشین در شهرهای استانبول، تهران، آنکارا، کرج و کشورهای آلمان، سوئد، نروژ و اسرائیل سکونت دارند.
پراکندگی کردها در کشورهای مختلف بدین شرح است:
| ردیف | بخش | وسعت (کیلومتر مربع) | جمعیت (۲۰۱۷) | مرکز | اطلاعات بیشتر |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱ |  کردستان ترکیه | ۲۳۰٬۰۰۰ (۲۹٪) | ۱۵٬۰۰۰٬۰۰۰–۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ (۱۹–۲۵٪) | دیاربکر | کردها در ترکیه |
| ۲ |  کردستان ایران | ۸۰٬۰۰۰ (۵٪)[نیازمند منبع] | ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰–۱۲٬۰۰۰٬۰۰۰ (۱۳–۱۷٫۵٪) | کرمانشاه | کردها در ایران |
| ۳ |  کردستان عراق | ۷۰٬۰۰۰ (۱۵٪) | ۸٬۰۰۰٬۰۰۰–۸٬۵۰۰٬۰۰۰ (۲۵–۲۷٪) | اربیل | کردها در عراق |
| ۴ |  کردستان سوریه | ۵۰٬۰۰۰ (۲۵٪) | ۳٬۰۰۰٬۰۰۰–۳٬۶۰۰٬۰۰۰ (۱۲٫۵–۱۵٪) | حسکه | کردها در سوریه |
| Total |  کردستان | ۴۳۰٬۰۰۰ | ۴۴٬۱۰۰٬۰۰۰–۳۶٬۰۰۰٬۰۰۰ | - | کردها |
| ۵ | دیگر کشورهای خاورمیانه | - | - | - | کُردها در لبنان، اسرائیل، مصر و اردن |
| ۶ |  اتحادیه اروپا | - | ۱٬۲۰۰٬۰۰۰–۱٬۵۰۰٬۰۰۰ | - | کُردها در سوئد، فنلاند، آلمان، هلند، فرانسه و بریتانیا |
| ۷ |  کشورهای پساشوروی | - | ۴۰۰٬۰۰۰–۵۰۰٬۰۰۰ | - | کُردها در ارمنستان، آذربایجان، گرجستان، قزاقستان، ترکمنستان و روسیه |
| ۸ | بقیه جهان | - | ۲۰۰٬۰۰۰–۴۰۰٬۰۰۰ | - | کُردها در آمریکا، کانادا، استرالیا، نیوزیلند و ژاپن |
| Total |  کردها | ۴۳۰٬۰۰۰ | ۳۷٬۸۰۰٬۰۰۰–۴۶٬۵۰۰٬۰۰۰ | - | جمعیت کردها |