stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
وزیر کشور ایالات متحده آمریکا

| وزیر کشور ایالات متحده آمریکا | وزیر کشور ایالات متحده آمریکا |
| --- | --- |
Seal of the U.S. Department of the Interior: Seal of the U.S. Department of the Interior
Flag of the U.S. Secretary of the Interior: Flag of the U.S. Secretary of the Interior
متصدی کنونی داگ برگم از ۳۱ ژانویه ۲۰۲۵: متصدی کنونی داگ برگم از ۳۱ ژانویه ۲۰۲۵
وزارت کشور ایالات متحده آمریکا: وزارت کشور ایالات متحده آمریکا
لقب: آقای وزیر (غیررسمی) محترم (رسمی)
عضوی از: کابینه ایالات متحده آمریکا
پاسخگوست به: رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا
جایگاه: واشینگتن، دی.سی.، ایالات متحده آمریکا
گمارنده: رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکابه همراه advice and consent مجلس سنای ایالات متحده آمریکا
مدت دوره: No fixed term
سند انتصاب: 43 U.S.C. § 1451
نخستین دارنده: توماس اوینگ
جانشینی: ندارد(خط جانشینی ریاست جمهوری ایالات متحده آمریکا)
جانشین: Deputy Secretary of the Interior
حقوق: Executive Schedule, level 1
وبگاه: www.DOI.gov
وزیر کشور ایالات متحده آمریکا (انگلیسی: United States Secretary of the Interior) ریاست وزارت کشور ایالات متحده آمریکا را برعهده دارد.
یو یی‌تینگ

یو یی‌تینگ (چینی: 余依婷؛ پین‌یین: Yú Yītíng�؛ زادهٔ ۵ سپتامبر ۲۰۰۵) ورزشکار ورزش شنا اهل چین است.
وی در مسابقات کشوری و بین‌المللی در مجموع برندهٔ ۴ مدال طلا، ۲ مدال نقره، ۵ مدال برنز شده است.
کدگذاری جفت بایت

الگوریتم فشرده‌سازی مبتنی بر ادغام نویسه‌های مجاور
کدگذاری جفت بایتی (BPE) یا digram coding شناخته می‌شود الگوریتمی است که نخستین بار در سال ۱۹۹۴ توسط فیلیپ گیج توصیف شد و برای کدگذاری رشته‌های متنی به منظور فشرده‌سازی و تبدیل آن به رشته‌های کوتاه‌تر از طریق ایجاد و استفاده از یک جدول ترجمه به کار می‌رود. نسخه‌ای کمی تغییر یافته از این الگوریتم در توکن‌سازهای مدل‌های زبانی بزرگ مورد استفاده قرار می‌گیرد.
نسخه اصلی این الگوریتم بر فشرده‌سازی تمرکز داشت. این روش، زوج بایت‌هایی که بیشترین تکرار را دارند را با یک بایت جدید که در مجموعه داده اولیه وجود ندارد جایگزین می‌کند. برای بازسازی مجموعه داده اولیه، داشتن یک جدول مراجعه و جستجو از جایگزینی‌ها ضروری است. نسخه اصلاح‌شده «توکن»‌هایی (واحدهای شناسایی) می‌سازد که می‌توانند مقادیر متفاوتی از متن منبع، از نویسه‌های منفرد (از جمله تک‌رقم  یا نشانه‌های نگارشی تکی) تا کلمات کامل (حتی واژه‌های مرکب طولانی)، را پوشش دهند.
الگوریتم اصلی

الگوریتم اصلی BPE با جایگزین کردن مداوم متداول‌ترین توالی‌های پیوسته کاراکترها در متن هدف، با بایت‌های «جایگزین» استفاده‌نشده (در متن اولیه) عمل می‌کند. این تکرار زمانی پایان می‌یابد که دیگر توالی‌ای یافت نشود و متن هدف عملاً فشرده می‌ماند. از طریق وارون کردن این فرایند می‌توان متن را از حالت فشرده خارج کرد. به این صورت که با استفاده از یک جدول مراجعه و جستجو، اصطلاحات جایگزین شناخته‌شده به توالی اصلی مربوطه بازگردانده شوند. در مقاله اصلی، این جدول همراه با متن فشرده‌شده کدگذاری و ذخیره می‌شود.
الگوریتم اصلی > مثال

فرض کنید داده‌ای که باید کدگذاری شود به صورت زیر باشد
aaabdaaabac
زوج بایت «aa» بیشترین تکرار را دارد و بنابراین با بایتی که در داده اصلی وجود ندارد، مانند «Z» جایگزین می‌شود. اکنون داده و جدول جایگزینی به صورت زیر است:
ZabdZabac
Z=aa
سپس این فرایند با زوج بایت «ab» تکرار می‌شود و آن را با «Y» جایگزین می‌کند:
ZYdZYac
Y=ab
Z=aa
تنها زوج بایتی که باقی مانده فقط یک بار تکرار شده، و در این مرحله ممکن است الگوریتم متوقف شود. یا این که فرایند می‌تواند بازگشتی شده  و ادامه یابد و «ZY» را با «X» جایگزین کند:
XdXac
X=ZY
Y=ab
Z=aa
در این مرحله دیگر هیچ زوج بایتی که بیش از یک بار رخ دهد، وجود ندارد و بنابراین داده بیشتر از این با کدگذاری زوج-بایتی فشرده نمی‌شود.
برای خارج کردن داده از حالت فشرده، کافی است جایگزینی‌ها را به شکل معکوس انجام دهیم.
الگوریتم تصحیح‌شده

الگوریتم اصلی BPE برای استفاده در مدل زبانی، به‌ویژه در مدل‌های زبانی بزرگ مبتنی بر شبکه‌های عصبی، تغییر یافته است. نسخه تغییر یافته به دنبال فشرده‌سازی حداکثری متن نیست، بلکه متن ساده را به «توکن»هایی تبدیل می‌کند که در حقیقت اعداد طبیعی هستند. همه توکن‌های منحصربه‌فردی که در یک پیکره متنی یافت می‌شوند در دایره واژگان توکن فهرست می‌شوند. اندازه این واژگان در مورد جی‌پی‌تی ۳.۵ و جی‌پی‌تی ۴ برابر با ۱۰۰۲۵۶ است.
الگوریتم توکن‌سازیِ تغییر یافته، در ابتدا مجموعه نویسه‌های منحصربه‌فرد را به عنوان ان-گرام یک‌نویسه‌ای (توکن‌های اولیه) در نظر می‌گیرد. سپس به صورت پی‌درپی، پرکاربردترین زوج توکن مجاور را در هم ادغام می‌کند و آن را به یک ان-گرم طولانی‌تر تبدیل می‌کند و تمام رخدادهای آن زوج را با این توکن جدید جایگزین می‌کند. این عمل تا زمانی تکرار می‌شود که به واژگانی با اندازه از پیش تعیین‌شده برسیم. توجه داشته باشید که همواره می‌توان واژگان جدید را از توکن‌های واژگان نهایی و نویسه‌های مجموعه اولیه تولید کرد.
این رویکرد BPE تغییر یافته در سال‌های اخیر از زبان گفتاری به زبان اشاره نیز گسترش یافته است.
الگوریتم تصحیح‌شده > مثال

فرض کنید در حال کدگذاری همان مثال قبلی «aaabdaaabac» هستیم، با یک اندازه واژگان معادل عدد ۶. با این وضعیت، متن اصلی با استفاده از دایره واژگان «a=0, b=1, d=2, c=3» به صورت «0, 0, 0, 1, 2, 0, 0, 0, 1, 0, 3» کدگذاری می‌شود. سپس فرایند همانند قبل ادامه می‌یابد و همراه با دایره واژگان  «a=0, b=1, d=2, c=3, aa=4, ab=5»، متن قبلی به «4, 5, 2, 4, 5, 0, 3» کدگذاری می‌شود.
تا اینجا اساس کار همان فرایند پیشین است. با این حال، اگر اندازه واژگان ۵ تعیین شده بود، فرایند در دایره واژگان «a=0, b=1, d=2, c=3, aa=4» متوقف می‌شد، و مثال به صورت «4, 0, 1, 2, 4, 0, 1, 0, 3» کدگذاری می‌شد.
از سوی دیگر، اگر اندازه واژگان ۸ تعیین می‌شد، در نهایت کدگذاری «7, 6, 0, 3» به دست می‌آمد، با که با استفاده از دایره واژگانی «a=0, b=1, d=2, c=3, aa=4, ab=5, aaab=6, aaabd=7» اتفاق می‌افتاد. این روش لزوماً بهینه‌ترین حالت فشرده‌سازی نیست، اما هدف BPE تغییر یافته، فشرده‌سازی حداکثری مجموعه داده‌ها نیست، بلکه می‌خواهد آن را به شکلی مناسب برای آموزش مدل‌های زبانی کدگذاری کند.
الگوریتم تصحیح‌شده > BPE در سطح بایت

در مثال بالا، خروجی BPE یک دایره واژگان است که می‌تواند برای کدگذاری هر متنی که با حروف «abcd» نوشته شده، مورد استفاده قرار گیرد. اما قادر نخواهد بود متنی را که شامل حروف دیگری است، مانند «no»، کدگذاری کند. حتی اگر هر ۲۶ حرف الفبا در واژگان حضور داشته باشند، از آنجا که در دنیا زبان‌های متعدد با خط‌های گوناگون وجود دارد، ناچاراً برخی نویسه‌ها قابل کدگذاری توسط چنین واژگانی نخواهند بود.
یکی از راهکارها این است که هر نویسه غیرقابل کدگذاری را با یک نویسه ویژه به نام UNK («ناشناخته») جایگزین کنیم.
روش «BPE در سطح بایت» راهکاری متفاوت است. در این روش ابتدا متن به قالب متنی یوتی‌اف-۸ تبدیل شده و سپس به شکل یک جریان از بایت‌ها پردازش می‌شود. به این ترتیب هر متنی که در UTF-8 کدگذاری شده باشد می‌تواند توسط BPE کدگذاری شود. این روش در مدل‌های شبه برت مانند RoBERTa، BART و DeBERTa، و نیز در مدل‌های شبیه به جی‌پی‌تی نظیر جی‌پی‌تی ۲ استفاده شده است.
جمله امری

جمله امری یکی از انواع پنجگانه جمله در زبان فارسی است که در آن انجام دادن یا ندادن کار یا پذیرفتن و عدم پذیرش حالت یا صفتی درخواست می‌شود. به شکل مثبت آن فعل امر و به شکل منفی آن فعل منفی گفته می‌شود.
یوتلی، تگزاس

| Utley, Texas | Utley, Texas |
| --- | --- |
شهر: شهر
کشور: آمریکا
ایالت: تگزاس
یوتلی، تگزاس(به انگلیسی: Utley, Texas) شهری در ایالت تگزاس از ایالات جنوبی ایالات متحده آمریکا است.
تپه چشمه سفید شبانکاره

| تپه چشمه سفید شبانکاره | تپه چشمه سفید شبانکاره |
| --- | --- |
نام: تپه چشمه سفید شبانکاره
کشور: ایران
استان: استان کرمانشاه
شهرستان: شهرستان جوانرود
اطلاعات اثر: اطلاعات اثر
کاربری: تپه، چشمه
اطلاعات ثبتی: اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت: ۱۰۱۳۵
تاریخ ثبت ملی: ۲۳ شهریور ۱۳۸۲
تپه چشمه سفید شبانکاره مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان جوانرود، بخش روانسر، روستای چشمه سفید شبانکاره واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۳ شهریور ۱۳۸۲ با شمارهٔ ثبت ۱۰۱۳۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
عکس هوایی تپه شبانکاره
ایل میلان

میلان نام یکی از ایل‌های کرد ایران است که درشهرهای شمالی استان آذربایجان غربی  و نیز در برخی از شهرهای کشور تکیه نطیر وان می‌باشد. زبان مرسوم و جاری بین مردم ایل میلان کردی کرمانجی است.
بیشتر مردم این ایل در شمال استان آذربایجان غربی در شهرستان‌های ماکو ،شوط ،پلدشت ،چایپاره ،چالدران و خوی ساکن هستند. ایل میلان دارای ادبیات خاص خود است که تاریخ‌های گذشته را با یک ادبیات خاص غنایی تحت عنوان کلام بیان می‌کند. کسی که کلام را می‌گوید {دنگبژ} است و مشهورترین دنگبژ که شاگرد نیز ملقب به ﴿شاکرو﴾ باشند از افراد مورد علاقهٔ این ایل است. این ایل در تواریخ گذشته به دلیل قدرت بزرگی که داشته یکی از ایل‌های مهم در حکومت‌های گذشتهٔ ایران به‌شمار می‌آمده است و به همین دلیل برخی از شاه‌های ایران برخی از طوایف این ایل را به قسمت‌های مختلف ایران تبعید کرده‌اند. ایل میلان به دو دسته بزرگ به نام «میلان» و «خلکانی» تقسیم می‌شود.
میلان دارای طوایف متعددی است که به دودکانلوی میلان، خذائی میلان، دلایی میلان، اوموئی میلان، گلیکانلوی میلان،قوردویی، بروکی، دودکانلو، مصرکانلو، قلیکی، شیخ کانلو، مروئی، کچلانلو  تقسیم می‌شود. و البته چند طایفه دیگر در استانهای خراسان شمالی و رضوی از ایل میلان هستند.
مشاغل

مردم این ایل به کشاورزی و دام پروری مشغول هستند.
بزرگان این ایل به علم و دانش اهمیت زیادی می‌دهند و همواره در تلاشند تا با یادگیری و پژوهش، به پیشرفت و توسعه جامعه خود کمک کنند. آن ها به تبادل نظر و تجربیات می‌پردازند و نسل‌های جدید را به سمت علم و دانش هدایت می‌کنند. این تلاش‌ها نشان‌دهنده‌ی تعهد آن‌ها به ارتقاء سطح آگاهی و فرهنگ در جامعه‌شان است.
بخشی از جوانان این ایل به صنعت و کارآفرینی مشغول هستند و با تلاش و پشتکار خود، در زمینه‌های مختلف صنعتی فعالیت می‌کنند. آن‌ها با بهره‌گیری از دانش و مهارت‌های خود، به ایجاد فرصت‌های شغلی و توسعه اقتصادی در منطقه کمک می‌کنند. این جوانان با نوآوری و خلاقیت، به دنبال بهبود کیفیت محصولات و خدمات هستند و نقش مهمی در پیشرفت صنعت ایفا می‌کنند.
زبان

زبان مردم این ایل کرمانجی است به کردی کرمانجی می گویند و این زبان با زبان‌های کردی که در سوریه و ترکیه صحبت می‌شود، یکسان است. کرمانجی نه تنها یک وسیله ارتباطی است، بلکه نمایانگر هویت فرهنگی و تاریخی این مردم نیز می‌باشد.
مردم این ایل به زبان خود افتخار می‌کنند و آن را به عنوان بخشی از میراث فرهنگی خود حفظ می‌کنند. جوانان  سعی در ترویج و گسترش زبان کرمانجی دارند. آن‌ها می‌دانند که زبان، پل ارتباطی بین نسل‌هاست و حفظ آن به معنای حفظ تاریخ و فرهنگشان است.
علاوه بر این، زبان کرمانجی در ادبیات، موسیقی و هنرهای محلی نیز نقش مهمی ایفا می‌کند.  نویسندگان محلی با استفاده از این زبان، داستان‌ها و اشعار زیبایی خلق می‌کنند که نشان‌دهنده احساسات و تجربیات مردم این ایل است.
به همین دلیل، زبان کرمانجی نه تنها یک وسیله ارتباطی، بلکه یک منبع غنی از فرهنگ و هویت است که جوانان این ایل با عشق و علاقه به آن می‌پردازند و تلاش می‌کنند تا آن را به نسل‌های آینده منتقل کنند.
لباس و پوشش

زنان و مردان این ایل به لباس‌های کردی افتخار می‌کنند و در مراسم‌ها و جشن‌ها از این لباس‌ها استفاده می‌کنند. لباس‌های کردی نه تنها زیبا و رنگارنگ هستند، بلکه نماد فرهنگ و هویت این مردم نیز به شمار می‌روند.
زنان معمولاً لباس‌های بلند و رنگارنگی می‌پوشند که با تزئینات زیبا و دست‌دوزی‌های هنری مزین شده‌اند. این لباس‌ها معمولاً از پارچه‌های نرم و با کیفیت تهیه می‌شوند و در طراحی آن‌ها از الگوهای سنتی و محلی الهام گرفته شده است. همچنین، زنان با استفاده از شال و زیورآلات سنتی، زیبایی و جذابیت بیشتری به ظاهر خود می‌بخشند.
مردان نیز لباس‌های کردی خاص خود را دارند که شامل "شلوار" و "پیراهن" کردی است. این لباس‌ها معمولاً از پارچه‌های محکم و مقاوم تهیه می‌شوند و در طراحی آن‌ها نیز از الگوهای سنتی استفاده می‌شود.
این لباس‌ها نه تنها در زندگی روزمره، بلکه در مراسم‌های خاص و جشن‌ها نیز مورد استفاده قرار می‌گیرند و به نوعی نماد همبستگی و افتخار مردم این ایل به فرهنگ و تاریخ خود هستند.
دین و مذهب

مردم این ایل از کردهای سنی شافعی هستند و این مذهب بخشی از هویت فرهنگی و اجتماعی آن‌ها را تشکیل می‌دهد. مذهب شافعی یکی از چهار مذهب اصلی اسلامی است و پیروان آن به اصول و فقه خاص خود پایبند هستند.
مردم این ایل با برگزاری مراسم‌های مذهبی و سنتی، ارزش‌های دینی و فرهنگی خود را حفظ می‌کنند. نماز جماعت، روزه‌داری در ماه رمضان و برگزاری مراسم‌های خاص مانند عید فطر و عید قربانی از جمله فعالیت‌های مذهبی مهم در زندگی روزمره آن‌هاست.
علاوه بر این، آموزه‌های دینی در زندگی اجتماعی و خانوادگی آن‌ها تأثیر زیادی دارد. خانواده‌ها به تربیت فرزندان خود بر اساس اصول اسلامی و ارزش‌های اخلاقی اهمیت می‌دهند و سعی می‌کنند تا نسل‌های آینده را با فرهنگ و مذهب خود آشنا کنند.
این پیوند عمیق با مذهب و فرهنگ، به مردم این ایل کمک می‌کند تا هویت خود را حفظ کنند و در کنار هم به عنوان یک جامعه متحد و همبسته زندگی کنند.
ارید

مکان
| Al `Arid | Al `Arid |
| --- | --- |
استان‌های اردن: استان مادبا
منطقهٔ زمانی: ساعت هماهنگ جهانی + ۲
ال آرید یک منطقهٔ مسکونی در اردن است که در استان مادبا واقع شده‌است.
رخداد بمباران زمین فوتبال چوار

بمباران زمین فوتبال چوار بمبارانی بود که از سوی جنگنده‌های نیروی هوایی عراق در تاریخ ۲۳ بهمن ۱۳۶۵ در یک زمین فوتبال در شهرچوار استان ایلام و در هنگام برگزاری مسابقه فوتبال انجام شد و منجر به کشتار غیرنظامیان شد. بمباران در دقیقه ۵۵ این بازی انجام شد و لحظاتی هولناک و صحنه‌های دلخراشی را برجای گذاشت، پیکرهای خونین و پاره‌پاره فوتبالیست‌های جوان زمین سبز فوتبال را خونین کرد.
چنین جنایت جنگی در تاریخ ورزش جهان بی‌سابقه بوده‌است.
رویداد

در روز ۲۳ بهمن ۱۳۶۵ مسابقه فوتبالی میان دو تیم منتخب چوار و جوانان استان ایلام در حال برگزاری بود که پس از گذشت ده دقیقه از نیمه دوم به ناگاه هواپیماهای عراق از راه رسیدند و زمین فوتبال را با همه بازیکنان و تماشاگرانش بمباران کردند. دراین حادثه ۱۰ بازیکن، سه کودک، یک داور و یک تماشاگر کشته شدند و ۶ نفر هم زخمی شدند.
کشتار غیرنظامیان

در کتاب «حقوق مخاصمات مسلحانه» نوشتهٔ «شارل روسو» آمده‌است:
«جنگ به هیچ وجه رابطهٔ انسان با انسان نیست، بلکه رابطهٔ دولت با دولت است که در این رابطه افراد خصوصی به گونه‌ای اتّفاقی دشمنِ یکدیگر شده‌اند و این نه به عنوان دو انسان بلکه به عنوان شهروند، نه به عنوان اعضاء یک میهن بلکه به عنوان مدافع».
در جریان جنگ غیرنظامیان در آن دخالتی ندارند و بنابراین آثار جنگ هم نباید دامنگیر آنان شود. طبق مقرّرات وضع شده در سال ۱۸۷۴ (کنفرانس بروکسل) و سالهای ۱۸۹۹ و ۱۹۰۷ (کنفرانس لاهه) کشورهای متخاصم ملزم شده‌اند که از سرایت جنگ به افراد غیرنظامی خودداری کرده و افراد غیرنظامی را از صحنهٔ درگیری خارج نمایند. علاوه بر آن از گسترش جبهه‌های جنگ به مناطق مسکونی منع شده‌اند.
بر طبق مفاد قوانین بین‌المللی ورزشکاران (به عنوان افراد غیرنظامی) باید از هرگونه حمله نظامی مستثنی باشند ولی هواپیماهای نیروی هوایی عراق با زیر پا نهادن قوانین بین‌المللی ۱۵ انسان بی‌گناه را هنگام بازی فوتبال به خاک و خون کشیدند.
باشگاه فوتبال شهدای چوار ۶۵ ایلام

مقالهٔ اصلی: باشگاه فوتبال شهدای چوار ۶۵ ایلام
در سال ۱۳۹۴ با هدف یادبود کشته‌شدگان زمین فوتبال چوار، یک باشگاه فوتبال با نام شهدای چوار ۶۵ ایلام تأسیس شد که هم‌اکنون در لیگ دسته سوم ایران فعالیت می‌کند.
یادبود

درحالی‌که هرسال در این مناسبت همایش‌هایی با حضور مسئولان کشوری در محل حادثه زمین فوتبال چوار برگزار می‌شود و وعده‌هایی برای ساخت یادمان، مجتمع ورزشی داده شده هنوز هیچ‌کدام از این وعده‌های اجرا نشده‌است.
در سال ۱۳۹۵ و در سی‌امین سالروز رخداد بمباران چوار ایلام، دیدار ۸۴ شهرآورد تهران به نام شهدای چوار نام‌گذاری شد. در سال ۱۳۹۶ نیز فدراسیون فوتبال ایران هفته ۲۴ لیگ برتر فوتبال ایران را به عنوان تجلیل از شهدای زمین فوتبال چوار نامگذاری کرد.
همچنین فدراسیون فوتبال ایران و سازمان لیگ فوتبال ایران در نظر دارند با رایزنی‌های بین‌المللی این رخداد را در تقویم فیفا قرار دهند و یادمان جانباختگان را در دفتر فیفا نصب کنند تا یاد جانباختگان این روز در دنیا ماندگار شود.
فیلم مستطیل قرمز

مقالهٔ اصلی: مستطیل قرمز
در آبان ۱۳۹۵ خبری منتشر شد که یک فیلم سینمایی با موضوعیت این رخداد ساخته خواهد شد و کار فیلمبرداری آن در ایلام، تهران و شهرک سینمایی دفاع مقدس دنبال خواهد شد. تهیه‌کننده این اثر گفت داستان این فیلم دربارهٔ جنایت رژیم عراق در بمباران زمین فوتبال چوار ایلام است. داستان فیلم در زمان حال اتفاق می‌افتد و در دنباله به رخداد «چوار» پرداخته می‌شود.
فیلم مستطیل قرمز به کارگردانی حسن و حسین صیدخانی به این حادثه می‌پردازند. فیلم سینمایی مستطیل قرمز برنده جشنواره فیلم میلان است که جایزه ویژه سال ۲۰۱۹ میلادی خود را به شبکه ورزش سیمای جمهوری اسلامی ایران به دلیل این فیلم اعطا کرد. همچنین این فیلم برگزیده جشنواره بین‌المللی مقاومت و کسب دیپلم افتخار و لوح زرین از جشنواره ملی فانوس است.
شیطان تاسمانی

| شیطان تاسمانی | شیطان تاسمانی |
| --- | --- |
یک شیطان تاسمانی نر: یک شیطان تاسمانی نر
وضعیت حفاظت: وضعیت حفاظت
 در خطر انقراض  (IUCN 3.1) :  در خطر انقراض  (IUCN 3.1) 
رده‌بندی علمی: رده‌بندی علمی
فرمانرو:: جانوران
شاخه:: طنابداران
رده:: پستانداران
فرورده:: کیسه‌داران
راسته:: ستبردم‌سانان
تیره:: ستبردمان
سرده:: ستبردمان گوشت‌خوار
گونه:: S. harrisii
نام دوبخشی: نام دوبخشی
Sarcophilus harrisii (بواتار، ۱۸۴۱): Sarcophilus harrisii (بواتار، ۱۸۴۱)
گستره پراکندگی شیطان تاسمانی در جزیرهٔ تاسمانی به رنگ تیره نشان داده شده‌است.: گستره پراکندگی شیطان تاسمانی در جزیرهٔ تاسمانی به رنگ تیره نشان داده شده‌است.
شیطان تاسمانی (نام علمی: Sarcophilus harrisii) پستانداری کیسه‌دار است که در جنگل‌های تاسمانی زندگی می‌کند. در گذشته این جانور در سراسر خاک استرالیا و تاسمانی یافت می‌شد، امّا با ورود انسان‌ها نسل آن در استرالیا منقرض شد و واپسین نمونه‌های این جانور در نزدیک ۵۰۰ سال پیش از میان رفتند و تاسمانی، که جزیره‌ای بسیار کوچکتر از استرالیا واقع در جنوب شرقی آن است، تنها منطقه‌ای شد که آن‌ها در آن به بقا ادامه دادند.
شیطان تاسمانی با بدنی به اندازهٔ یک سگ کوچک و وزنی کمتر از ۱۰ کیلوگرم بزرگ‌ترین کیسه‌دار گوشت‌خوار در جهان به‌شمار می‌رود که تا ۹۰ سانتیمتر رشد می‌کند. بدن آن پشمی به رنگ سیاه و با خطی سفید در جلوی سینه و پایین سر دارد. آن‌ها سبیل‌های بلندی دارند که از آن برای یافتن طعمه در شب بهره می‌گیرند. شیطان‌ها توانایی تولید صداهای گوناگون و بلند و جیغ‌های ترسناک را دارند که از آن به‌عنوان نوعی وسیلهٔ رفع تهدید یا راهی برای برقراری ارتباط بهره می‌گیرند. فشاری که فک این حیوان می‌تواند وارد کند بیش از یک تن است که از آن برای خُردکردن استخوان‌های طعمه‌هایش بهره می‌گیرد. چهرهٔ شرربار و صدای ترسناک شیطان تاسمانی در هنگام درگیری باعث شد که مهاجران اروپاییِ نخستین به آن نام «شیطان» دهند.
این جانوران گوشت‌خوار هستند و اغلب مردار و لاشهٔ جانوران را می‌خورند. آن‌ها در صورتی که گوشت پیدا نکنند از گیاهان، تخم ماهی و قورباغه، و حشرات نیز تغذیه می‌کند. شیطان‌های ماده پناهگاهی در تنهٔ توخالی درختان یا حفره‌ها و غارها برای خود پیدا می‌کنند و بچه‌های خود را در آن شیر می‌دهند. در هر بارداری به‌طور متوسّط چهار بچه در کیسهٔ مادر به مدت ۱۵ هفته زندگی می‌کنند.
از سال ۱۹۴۱، شیطان‌های تاسمانی به‌طور قانونی تحت حفاظت درآمدند و از آن زمان جمعیت آنان افزایش یافت و طبق آخرین سرشماری در دههٔ ۱۹۹۰ تعداد شیطان تاسمانی به حدود ۱۵۰ هزار قلّاده رسید. اما پس از آن شیوع سرطان واگیرداری به نام تومور صورتی باعث کاهش شدید جمعیت این جانوران شده‌است. این بیماری فراگیر توسّط گازگرفتن از یک شیطان به دیگری منتقل می‌شود و جانور را در مدّت زمانی کمتر از یک سال از پای در می‌آورد. در نواحی پرجمعیت نرخ مرگ و میر این جانوران به ۸۰ تا ۹۰ درصد رسیده‌است. از جمله دیگر خطرهایی که نسل شیطان را تهدید می‌کند گسترش جمعیت روباه‌های قرمز است که با خوردن توله‌های این کیسه‌دار، باعث کاهش جمعیتشان می‌شوند.
نام

کمتر پستان‌داری در جهان آنچنان شهرت و نام بدی همچون شیطان تاسمانی دارد. زیست‌شناسان استرالیا از این جانور با نام «بعل الذباب» یاد کرده‌اند. نام‌گذاری علمی آن نیز فراز و فرود چندی داشته‌است. دو نام نخستین این جانور Sarcophilus satanicus و Diabolus ursinus بوده‌اند که در سده ۱۹ام مورد استفاده قرار می‌گرفتند.
نام «شیطان تاسمانی» برگرفته از معادل انگلیسی آن با نام «Tasmanian Devil» است. نام انگلیسی پس از آن به این جانور اطلاق شد که مهاجران اروپایی در سال ۱۸۰۳ در خلیج پورت فیلیپ (امروزه ملبورن) با گروه‌هایی از این جانور برخورد کردند. در سال ۱۸۰۶، جرج هریس زیست‌شناس استرالیایی نخستین توصیف از این جاندار را منتشر کرد:
این جانوران در نخستین اقامت‌گاه ما در شهر هوبارت بسیار معمول بودند و به شدّت به مرغ‌داری‌ها آسیب می‌رساندند… آن‌ها هر گوشتی را بی‌توجه به آنکه از کدام جانور است با ولع هرچه تمام‌تر می‌خورند و به نظر می‌رسد که از ماهی و چربی نهنگ‌ها نیز تغذیه می‌کنند چون ردپایشان در کرانه‌های اقیانوس دیده می‌شود… در حال اسارت، این موجودات بسیار وحشی می‌شوند؛ دو نر و ماده‌ای که من در کنار هم به چوب زنجیر کرده بودم مدام با هم جنگ می‌کردند و همدیگر را گاز می‌گرفتند… نام عامیانه آن‌ها شیطان بومی است.
بر زبان افتادن نام این جانور را اما باید نتیجه نوشتار لوئیزا آن مردیت دانست که در ۱۸۸۰ کتابی در ستایش مستعمرهٔ ویکتوریایی بریتانیا نوشت و در آن عنوان کرد:
اگر کسی بخواهد هیولایی سیاه‌تر، بدقیافه‌تر، درنده‌خوتر، و رام‌ناشدنی‌تر از شیطان ما بیابد، باید بسیار مشکل‌پسند باشد. این دیدگاه شخصی من است.
رده‌بندی و فرگشت

شیطان تاسمانی به همراه دیگر جانورانی چون کانگورو، کوآلا، و گرگ تاسمانی جزو کیسه‌داران است. کیسه‌داران گروهی از پستانداران هستند که از دوره کرتاسه پایانی بر روی زمین ظاهر شدند؛ کهن‌ترین سنگواره نسبت‌داده‌شده به کیسه‌داران با نام Sinodelphys szalayi در سال ۲۰۰۳ در استان لیائونینگ در شمال چین کشف شد و قدمتی برابر با ۱۲۵ میلیون سال دارد. از این رو می‌توان فرض کرد که نیای مشترک همه کیسه‌داران اندکی پیش از این زمان در آسیا می‌زیسته‌است. با این حال از آنجا که در گذشته قاره‌ها به هم متّصل بودند، بعضی بررسی‌ها به شکلی قوی از نگره‌ای که بر پایه آن کیسه‌داران آغازین ابتدا در قاره آمریکا نشات گرفتند و سپس به قارّه‌های دیگر منتقل شدند پشتیبانی می‌کنند. بر پایهٔ این نگره کیسه‌داران در کرتاسه پایانی در آمریکای شمالی ظاهر شدند و سپس به آمریکای جنوبی و از آنجا به استرالیا رفتند.
کیسه‌داران پس از گسترش در آمریکای جنوبی، در طول کرتاسه و پالئوسن از راه قاره قطب جنوب وارد استرالیا شدند. سنگواره‌های یافت شده در استرالیا شامل تعدادی سنگواره از ۲۵ میلیون سال پیش برابر با میوسن آغازین و به احتمالی الیگوسن پایانی می‌شوند. این سنگ‌واره‌ها در برگیرنده اجداد بیشتر کیسه‌داران حال حاضر استرالیا و تاسمانی هستند. تنها گروه‌های عمده‌ای در دورهٔ میوسن که بازمانده‌ای از خود به‌جا نگذاشتند کیسه‌داران بسیار بزرگ از تیره‌های کیسه‌داران علف‌خوار کهن و درازپایان بودند که در پلیستوسن پایانی منقرض شدند. از این رو گسترش انفجاری کیسه‌داران در قارّه استرالیا را باید هنگامی پیش از میوسن (به احتمالی ائوسن یا پالئوسن) دانست.
تیره ستبردمان (که شیطان تاسمانی عضوی از آن است) در پلیستوسن پایانی شکل گرفت. امروزه از میان ۱۵ جانور اصلی عضو این تیره، ۴ تایشان منقرض شده‌اند. شیطان تاسمانی بزرگ‌ترین ستبردم موجود است که به نسبت از روند کوچک‌شدن در دوران واپسین عصر یخبندان جان سالم به در برد. بررسی‌های فیلوژنتیکی نشان داده‌اند که نزدیک‌ترین گونه به شیطان تاسمانی، راسوهای کیسه‌دار هستند. شواهد ملکولی نشان می‌دهند که انشقاق دو گونه میان ۱۰ تا ۱۵ میلیون سال پیش پدید آمد؛ این هنگامی بود که آب و هوای گرم و مرطوب استرالیا تبدیل به آب و هوای خشک و سرد عصر یخبندانی شد و باعث انقراض انبوهی در میان گونه‌ها و از جمله زیاگان بزرگ‌جثه شد. از آنجا که بیشتر طعمه‌ها بر اثر این تغییر آب و هوایی نابود شد بودند، تنها تعداد کمی از گوشتخواران زنده ماندند که از جمله آن‌ها نیاکان راسوی کیسه‌دار و گرگ تاسمانی نیز بودند. تصور بر این است که در این هنگام شیطان تاسمانی به عنوان خط فرگشتی متمایزی که از لاشه تغذیه می‌کند (در مقایسه با گرگ تاسمانی که به دنبال طعمه‌های خود می‌رود) پدید آمد. گمان بر این است که گونه Glaucodon ballaratensis از دوره پلیوسن گونهٔ میانی شیطان تاسمانی و راسوی کیسه‌دار بوده باشد.
کهن‌ترین سنگواره‌های یافت‌شده از شیطان تاسمانی کنونی به ۷۰٬۰۰۰ سال پیش بر می‌گردند و از آن هنگام تاکنون جز اندکی کوچک‌شدن، تغییر چندانی در این جانور پدید نیامده‌است.
گستره و پراکندگی

شیطان تاسمانی در گذشته در سراسر استرالیا و تاسمانی زندگی می‌کرد، اما با معرفی سگ وحشی به استرالیا توسط بومیان در دوران پیشاتاریخی، از جمعیتش به سرعت کاسته شد تا آنکه در جزیره استرالیا از میان رفت. چنین وضعیتی برای گرگ تاسمانی نیز پدید آمد و هر دو این جانوران توانستند پناهی در جزیره تاسمانی پیدا کنند. اگرچه گرگ تاسمانی بعدها منقرض شد، اما امروزه شیطان‌ها در سراسر تاسمانی و از جمله حومه مناطق شهری یافت می‌شوند و در جزیره رابینز (که هنگام پایین آمدن آب دریا به جزیره اصلی تاسمانی وصل می‌شود) نیز زندگی می‌کنند. جمعیت ساکن در شمال‌شرقی در غرب رود فورث تا جنوب بندر مکواری پراکنده‌اند. پیشتر، این جانوران در جزیره برونی از سده نوزدهم حضور داشتند ولی هیچ نشانه‌ای از آن‌ها پس از سال ۱۹۰۰ گزارش نشده، و آن‌ها در میانه دهه ۱۹۹۰ به جزیره بجر معرفی شدند که گمان می‌رود تا سال ۲۰۰۵ همه جمعیتشان در آن جزیره مرده باشند.
مرکز اصلی زندگی شیطان‌ها ناحیهٔ شرقی و شمال‌غربی تاسمانی است که دارای آب و هوای با باران کم تا معتدل است. آن‌ها همچنین بسیار علاقه‌مند به جنگل‌های خشک و مناطق ساحلی با پوشش جنگلی هستند. با آنکه آن‌ها در ارتفاع‌های بالا در تاسمانی پیدا نمی‌شوند و تراکم جمعیتشان در دشت‌های علفزاری جنوب‌غربی تاسمانی کم است، جمعیت آن‌ها در مناطق خشک بیشتر است. شیطان‌ها جنگل‌های باز را به جنگل‌های با درختان بلند و درهم و جنگل‌های خشک را به باران‌گیر ترجیح می‌دهند. آن‌ها اغلب در کنار جاده‌ها که شکار بیشتری پیدا می‌شود، دیده می‌شوند؛ اگرچه خود در هنگامی که در حال کشیدن لاشه شکار به یک سوی جاده هستند توسط خودروهای عبوری زیر گرفته می‌شوند. بر پایه دیدگاه کمیته علمی جانداران در معرض تهدید، تطبیق‌پذیری زیاد آن‌ها با مظاهر تمدن نوین چون جاده و شهر نشان می‌دهد که تغییر مکان زندگی توسط تخریب انسانی از جمله تهدیدهای جدی ضد این جانور نیست.