اسکیث‌ها
تاریخ اسکیت‌ها > جنگ با مادها

در سال ۶۵۲ پیش از میلاد، پسر بزرگ اسرحدون، شاماش-شوما-وکین، که جانشین او به عنوان پادشاه بابل شده بود، علیه برادر کوچکترش آشوربانیپال شورش کرد: آشوربانیپال چهار سال طول کشید تا شورش بابلی‌ها را تا سال ۶۴۸ قبل از میلاد به‌طور کامل سرکوب کند.
هنگامی که شورش بابل آغاز شد، پادشاه مادها فرورتیش از شاماش-شوما-وکین حمایت کرد و مادیس شاه اسکیثها به عنوان متحد آشوریان با حمله به مادها و تحمیل سلطه اسکیت‌ها بر ماد به آشوربانیپال کمک کرد تا شورش را از بیرون سرکوب کند.
تحت حکومت اسکیت‌ها، مادها فنون نظامی و تسلیحاتی سکایی را به‌ویژه در حوزه تیراندازی با کمان به کار گرفتند و همچنین سواره‌نظامی سواره را به عنوان شکل اصلی جنگ سواره نظام پذیرفتند.
تسخیر ماد توسط اسکیت‌ها، به نوبه خود، آغاز یک دوره تقریباً ۳۰ ساله تسلط اسکیت‌ها در غرب آسیا بود که نویسندگان یونانی-رومی بعدها آن را «حکومت اسکیت‌ها بر آسیای علیا» نامیدند و در طی آن پادشاهی اسکیت‌ها نه تنها در قفقاز و مانایی چیرگی داشت، بلکه به زودی حکومت خود را به اورارتو و آناتولی نیز گسترش داد. با وجود ایالت‌های مختلف در این مناطق، مانند مانایی، اورارتو و ماد، که همچنان تحت فرمانروایی پادشاهی اسکیت‌ها به حیات خود ادامه دادند و مجبور به پرداخت خراج به آن بودند.
هوخشتره پادشاه مادها که قدرتمند شده بود، مذاکراتی را با اسکیت‌ها آغاز کرد. در سال ۶۲۵ قبل از میلاد، او رهبران اسکیت‌ها را به جشنی در کاخ خود دعوت کرد و در آنجا آنها را مست کرد و همه آنها را به قتل رساند، بنابراین یوغ آشور-اسکیثی را بر سر مادها از بین برد و آنها را به یکی از اولین افرادی تبدیل کرد که استقلال خود را از امپراتوری آشور نو بدست آوردند.
مرگ فرمانروایان اسکیت‌ها توسط هووخشتره به هژمونی پادشاهی اسکیثی در غرب آسیا پایان داد و پس از آن فعالیت‌های آن به مرزهای شرقی امپراتوری نو آشور محدود شد.
مادها در این زمان دانش ایدئولوژی‌ها و فن‌آوری‌های نظامی جدید را هم از قدرت‌های بی‌تحرکی مانند امپراتوری آشوری نو و اورارتو و هم از عشایر استپ مانند کیمریان و اسکیت‌ها کسب کرده بودند. به‌ویژه در تیراندازی با کمان. به لطف ادغام این تأثیرات، هووخشتره توانست شیوه‌های نظامی اسکیثی و نوآشوری‌ها را ترکیب کرده و ارتشی سازمان‌یافته متشکل از لشکرهای متمایز از نیزه‌داران، کمانداران و سواره نظام ایجاد می‌کند، بنابراین ماد را دوباره مانند فرورتیش به قدرت غالب فلات ایران تبدیل کند.
به دنبال شورش‌های موفقیت‌آمیز بابل به رهبری نابوپولاسار و مادی‌ها به رهبری هووخشتره، دست نشاندگان مختلف امپراتوری نوآشور در آناتولی و فلات ایران شروع به جدایی از حکومت نوآشور کردند.
ظهور دولت مادها، اسکیت‌ها را مجبور کرد آسیای غربی را ترک کنند و به سمت شمال به سمت استپ قفقاز عقب‌نشینی کنند. از آن پس، فعالیت اسکیت‌ها در غرب آسیا پایان یافت.
با این حال، حتی پس از عقب‌نشینی اسکیثها از غرب آسیا، روابط پیچیده‌ای بین پادشاهی ماد و اسکیت‌ها که به ترتیب در جنوب و شمال کوه‌های قفقاز واقع شده‌اند، وجود داشت که در آن اسکیت‌ها هم به عنوان شریک و هم به عنوان دشمن پادشاهی مادها در قفقاز درگیر بودند.
با این وجود، برخی از گروه‌های انشعابی اسکیت‌ها در شرق ماوراء قفقاز، به ویژه در منطقه مربوط به آذربایجان امروزی باقی ماندند و به سمت شمال عقب‌نشینی نکردند. بنابراین، منطقه ای که آنها در آن زندگی می‌کردند، ساکاشایانا (سرزمینی که ساکاها (یعنی اسکیت‌ها) سکونت داشتند) توسط مادها نامیده می‌شد. این نام بعداً توسط بطلمیوس به عنوان Sakasēnē (Σακασηνη) ثبت شد و ساکنان آن توسط گزنفون به نام Skythēnoi (Σκυθηνοι)، توسط Arrian به عنوان Sakesinai (Σακεσιναι) و توسط تیتوس لیویوس به عنوان Sacassānī نامیده شدند.
این اسکیت‌ها در ارتش هووخشتره خدمت می‌کردند، که در فتح اورارتو توسط مادها شرکت کردند، و یکی از این لشکرهای اسکیت‌ها مسئول تصرف و تخریب قلعه‌های Argištiḫinili و Teišebaini در شمال اورارتو بود. پادشاهی ماد همچنین ممکن است از اسکیت‌ها به عنوان شکارچی برای تهیه شکار دربار استفاده کرده باشد. در نهایت دشمنی‌ها بین هووخشتره و برخی از این اسکیت‌ها که به او خدمت می‌کردند، رخ داد، احتمالاً در نتیجه پایان دادن به خودمختاری این اسکیت‌ها توسط پادشاهی ماد و الحاق کامل آنها.
منابع یونانی-رومی بعدی ادعا کردند که این اسکیت‌ها قلمرو ماد را ترک کردند و به امپراتوری لیدی گریختند و درگیری بین لیدی و ماد آغاز شد: در دو دهه اول قرن ششم قبل از میلاد، گسترش مادها به سمت غرب از فلات ایران و گسترش لیدیا به سمت شرق از آناتولی جنگی درگرفت و تنها به دلیل خورشید گرفتگی در ۵۸۵ قبل از میلاد به پایان رسید، پس از آن صلح بین لیدی و ماد برقرار شد و نظم سیاسی جدیدی در غرب آسیا برقرار شد.
اسکیت‌هایی که در غرب آسیا مانده بودند تا اواسط قرن ششم قبل از میلاد به‌طور کامل در جامعه و دولت مادها جذب شده بودند به طوری که دیگر یک گروه مستقل تشکیل نمی‌دادند و دیگر هویت جداگانه ای برای خود نداشتند.