روابط ایران و چین
اقتصاد > نفت و گاز

یکی از ستون‌های اصلی این رابطه، نفت و گاز است. چین برای تغییر منبع انرژی خود از زغال‌سنگ، عمدتاً به نفت روی آورد. افزایش سریعی در واردات نفت از سال ۱۹۷۴ تا دهه ۱۹۹۰ وجود داشت.در سال ۲۰۱۱، تقریباً ۱۰ درصد از واردات نفت چین از ایران بود. تقریباً ۸۰ درصد از کل واردات چین از ایران نفت و بقیه محصولات معدنی و شیمیایی است. به دلیل این وابستگی به نفت و گاز ایران، چین اکنون در نوسازی بخش نفت و گاز ایران سرمایه‌گذاری می‌کند تا دسترسی به این منابع را تضمین کند. شرکت ملی نفت چین (CNPC) قراردادی ۸۵ میلیون دلاری برای حفر ۱۹ چاه در میدان‌ها گازی جنوب ایران دریافت کرد و قرارداد مشابه دیگری به ارزش ۱۳ میلیون دلار امضا کرد. سپس، دوباره در سال ۲۰۰۴، توافقی حاصل شد که بر اساس آن چین ۲۷۰ میلیون تن گاز طبیعی را طی ۳۰ سال از میدان‌ها پارس جنوبی، که غنی‌ترین میدان‌ها گازی جهان هستند، به قیمت ۷۰ میلیارد دلار وارد کند. شرکت چینی دیگری به نام گروه سینوپک، نیمی از سهام میدان‌ها نفتی یادآوران را به ارزش حدود ۱۰۰ میلیارد دلار برای اکتشاف دریافت می‌کند. بعدها در سال ۲۰۰۷، CNPC قراردادی ۳.۶ میلیارد دلاری برای توسعه میدان‌ها گازی فراساحلی در ایران امضا کرد و سپس قرارداد دیگری به ارزش ۲ میلیارد دلار برای توسعه میدان نفتی شمال ایران در نزدیکی اهواز امضا کرد. چین نه تنها به توسعه بخش نفت و گاز کمک می‌کند، بلکه از جاه‌طلبی‌های ایران برای انتقال نفت و گاز دریای خزر به بندرها جنوبی ایران از طریق خطوط لوله حمایت می‌کند تا این منابع بتوانند به اروپا و آسیا صادر شوند.[۵۸] ایران برای تضمین رفاه مالی خود به فروش نفت به چین متکی است. چین همچنین علیرغم فشارهای بین‌المللی که مانع از توانایی ایران در دریافت بنزین از سایر تامین‌کنندگان شده است، بنزین به ایران می‌فروشد.
چین، ایران را شریکی دائمی برای صادرات خود و منبعی برای تقاضای رو به رشد انرژی خود می‌داند. در مارس ۲۰۰۴، شرکت دولتی چینی ژوهای ژنرونگ، قراردادی ۲۵ ساله برای واردات ۱۱۰ میلیون تن متریک گاز طبیعی مایع (LNG) از ایران امضا کرد. این قرارداد با قرارداد دیگری بین سینوپک و ایران LNG که در اکتبر همان سال امضا شد، دنبال شد. این معامله به ارزش ۱۰۰ میلیارد دلار، ۲۵۰ میلیون تن LNG اضافی را به منابع انرژی چین اضافه می‌کند که قرار است طی یک دوره ۲۵ ساله از میدان یادآوران ایران استخراج شود. در ژانویه ۲۰۰۹، ایران و چین قراردادی ۱.۷۶ میلیارد دلاری برای توسعه اولیه میدان نفتی آزادگان شمالی در غرب ایران امضا کردند. در ماه مارس، دو کشور یک قرارداد سه ساله به ارزش ۳.۳۹ میلیارد دلار برای تولید گاز طبیعی مایع در میدان گازی عظیم پارس جنوبی ایران منعقد کردند. ایران به دلیل ظرفیت پالایش محدود خود، یک سوم از محصولات پالایش شده خود مانند بنزین را از چین وارد می‌کند.
در سال ۲۰۱۱، گروه «کارشناسان سبز ایران» گزارش داد که پکن و تهران توافقی را امضا کرده‌اند که به چین تا سال ۲۰۲۴ حقوق انحصاری چندین میدان نفتی و گازی ایران، از جمله حقوق ساخت زیرساخت‌های لازم در آنجا را می‌دهد. در مقابل، چین وعده داد که هرگونه حمله خارجی به این مناطق را به عنوان حمله به خاک حاکمیتی خود تلقی کرده و از آنها دفاع خواهد کرد. چین برای حفظ و افزایش حضور نظامی خود در کشور نیازی به مجوز قبلی از دولت ایران نخواهد داشت و تردد ایرانیان به داخل و خارج از این مناطق را کنترل خواهد کرد.[۶۵] این توافق مبنایی برای اظهارات ژنرال PLA، ژانگ ژائوشونگ بود که بیان داشت: "چین برای محافظت از ایران حتی از جنگ جهانی سوم نیز دریغ نخواهد کرد."
چین از زمان امضای برجام، محل تخلیه نفت خام ایران بوده است. در سال ۲۰۱۷، ۶۴ درصد از کل صادرات ۱۶.۹ میلیارد دلاری به چین، نفت خام بود.
نگاره‌ای از سفر چانگ چیان در غار موگای
تصویر عهدنامه مودت بین ایران و چین امضا شده در اول ژوئن 1920 در رم ایتالیا
فرح پهلوی و امیرعباس هویدا بر روی دیوار بزرگ چین در بازدید از چین - ۲ مهر ۱۳۵۱