stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
لوریس چکناواریان

| لوریس چکناواریان | لوریس چکناواریان |
| --- | --- |
زادهٔ: ۲۱ مهر ۱۳۱۶ ‏(۸۷ سال) ۱۳ اکتبر ۱۹۳۷ بروجرد، استان لرستان، ایران
ملیت: ایرانی ارمنی‌تبار
محل تحصیل: فارغ‌التحصیل آکادمی موسیقی وین و رشتهٔ رهبری ارکستر از دانشگاه میشیگان
پیشه(ها): آهنگساز، رهبر ارکستر، نقاش
آثار: بیش از ۷۵ اثر شامل سمفونی، اپرا، موسیقی مجلسی، کنسرتو پیانو، و کنسرتو برای ویولن، گیتار، ویولنسل و پیپا، موسیقی باله، آثاری برای گروه کُر، یک رکوئیم، یک اوراتوریو، و بیش از ۴۵ موسیقی فیلم
فرزندان: دو پسر و یک دختر
والدین: هایکاز (پدر)
خویشاوندان: آرشالویس چکناوریان (خواهر)
جوایز:  
وبگاه: www.loristjeknavorian.com
لوریس هایکازی چکناواریان (ارمنی: Լորիս Հայկազի Ճգնավորյան) (زادهٔ ۲۱ مهر ۱۳۱۶ در بروجرد) آهنگساز، رهبر ارکستر، نویسنده و نقاش ایرانی ارمنی‌تبار است. وی یکی از چهره‌های شناخته‌شدهٔ فرهنگی ایران و ارمنستان است.
چکناواریان به‌عنوان آهنگساز تاکنون بیش از ۷۵ اثر شامل ۶ اپرا، ۵ سمفونی، ۱ اوراتوریو، ۱ رکوئیم، آثاری در زمینهٔ موسیقی کُر، موسیقی مجلسی، موسیقی باله، پیانو و خوانندگی، و همچنین کنسرتوهایی برای پیانو، ویولن، گیتار، سلو و پیپا، در کنار موسیقی‌های متن فیلم ساخته‌است. او بیش از ۱۰۰ اثر با لیبل‌هایی مانند آرسی‌ای، فیلیپس، اِمی و ای‌اس‌وی منتشر کرده‌است.
چکناواریان بسیاری از ارکسترهای مهم جهان از جمله ارکستر فیلارمونیک ارمنستان، «فیلارمونیک سلطنتی انگلستان»، «فیلارمونیک سلطنتی لیورپول»، «ارکستر مجلسی انگلیس»، «ارکستر سمفونیک لندن» را رهبری کرده‌است.
چکناواریان، بین سال‌های ۱۹۸۹ تا ۱۹۹۸ و ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۰ ، رهبری ارکستر فیلارمونیک ارمنستان را برعهده داشت و بیشتر در ارمنستان به سر می‌بُرد.
در مهر سال ۱۳۹۸ لوریس چکناواریان به‌عنوان سفیر صلح ایران در سازمان ملل متحد پیشنهاد شد.
ابتدای زندگی

لوریس چکناواریان در ۲۱ مهر ۱۳۱۶ برابر با ۱۳ اکتبر ۱۹۳۷ در شهر بروجرد از پدر و مادری ارمنی‌تبار به دنیا آمد. پدرش اهل ارمنستان شرقی بود و مادرش اهل ارمنستان غربی که در نسل‌کشی ارمنیان در سال ۱۹۱۵ به ایران فرار کرده بود. خودش در این باره می‌گوید که:
«مادر من در ماجرای نسل‌کشی ارمنی‌ها در یک گاری مخفی و به ایران آورده شده بود. در چنین شرایطی پدربزرگم به ایران می‌آید و پزشک آیت‌الله بروجردی می‌شود. به رغم تفاوت دین، این احساس امنیت را داشته‌اند. پدرم هم در شرایطی که عموهایش را در زندان‌های شوروی کشته بودند فرار می‌کند و به ایران می‌آید. به بروجرد می‌رود و عاشق مادرم می‌شود.»
پدربزرگش طبابت می‌کرد اما در ساعات فراغت خود ویولن می‌نواخت و لوریس جوان شیفتهٔ گوش دادن به صدای ویولن شده بود. والدین او تمایل داشتند که هر سه فرزندشان یک ساز بنوازند. لوریس علی‌رغم کمبود استاد، در ۸ سالگی ویولن را انتخاب کرد. او در ۱۶ سالگی کر چهار-قسمتی را ساخت و در ارکسترای خود در تهران اجرا کرد.
تحصیل و تدریس

او ابتدا وارد دبیرستان فیروزبهرام شد. او تحصیلات موسیقی خود را از سال ۱۳۳۲ در هنرستان عالی موسیقی تهران آغاز کرد و از آنجا فارغ‌التحصیل شد.
پدر لوریس که از فرهیختگان ارمنی بود و صاحب تألیفاتی است، او را برای ادامه تحصیل به وین فرستاد. لوریس قبل از عزیمت، در تهران، در تالار کلوب ارمنیان، ارکستر سمفونی تهران را رهبری کرد و قطعاتی از آهنگسازان مشهور جهان را به همراه گروه نواخت. او شاید یگانه ایرانی باشد که در ۱۷ سالگی ارکستر سمفونیک را رهبری کرده‌است.
پس از آموختن ویولون و پیانو در کنسرواتور موسیقی تهران، آهنگسازی را در آکادمی موسیقی وین آموخت و در سال ۱۹۶۱ با درجه ممتاز فارغ‌التحصیل شد. اندکی پس از فارغ‌التحصیلی، چهار اثر او برای پیانو و باله فانتاستیک برای سه پیانو و سازهای کوبه‌ای توسط دوبلینگر در وین چاپ شدند. به دنبال دوره تحصیل موفق لوریس چکناواریان در سال ۱۳۳۹ به ایران بازگشت چکناواریان در فاصله سال‌های ۱۹۶۱ تا ۱۹۶۳ در کنسرواتور موسیقی تهران به تدریس تئوری موسیقی پرداخت. در همان دوران، به مدیریت آرشیو موسیقی ملی در تهران منصوب شد و تحقیق دربارهٔ موسیقی فولکلور ایران و سازهای ملی و گردآوری آنها را به عهده گرفت. در سال ۱۹۶۳، با بورسی که از سوی کارل ارف به او داده شد، به اتریش برگشت و در سالزبورگ اقامت و اپرای رستم و سهراب خود را تکمیل کرد.
سپس به اتریش رفت و در «آکادمی موسیقی موتسارتئوم» زالتسبورگ به تحصیل پرداخت و سپس به ایران مراجعت کرد.
در سال ۱۹۶۵، در دانشگاه میشیگان به مطالعه و تحصیل در رشته رهبری ارکستر پرداخت. (وی همچنین فارغ‌التحصیل دانشگاه میشیگان در رشتهٔ رهبری ارکستر می‌باشد.) در فاصله سال‌های ۱۹۶۶ تا ۱۹۶۷، به‌عنوان آهنگساز مهمان، در کالج کنکوردیا واقع در مورهد، مینه‌سوتا اقامت کرد. و از سال ۱۹۶۶ تا ۱۹۷۰، مدیر بخشهای‌سازی و اپرایی دانشگاه مورهد بود.
آثار

مقالهٔ اصلی: فهرست آثار لوریس چکناواریان
در سال ۱۳۴۱ (۱۹۶۲) نخستین موسیقی متن فیلم سینمای ایران را برای فیلم جدال در مهتاب محصول مشترک ایران و ایتالیا، نوشت. برای بیش از ۴۵ فیلم موسیقی متن ساخته‌است. او برای ۵ فیلم سینمایی موسیقی متن فیلم تهیه نموده‌است و کلیه منتقدان فیلم و سینمای ایران آثار او را ستوده‌اند.
آفرینش نخستین اپرا برای کودکان نیز با پرویز و پریسا به نام لوریس چکناواریان ثبت شده‌است. او شاید نخستین آهنگسازی نیز باشد که روی رستم و سهراب کار کرده و اپرای خود را در صحنه‌های جهانی نیز به اجرا درآورده است. لوریس چکناواریان در عرصهٔ باله نیز کار کرده‌است. افسانه «سیمرغ» از عطار نیشابوری را صحنه‌ای کرده‌است. «سیمرغ» در سال ۱۳۵۴ در تالار رودکی نخستین اجرای خود را پیدا کرد. دیگر آثار برجسته لوریس چکناواریان عبارت است از سمفونی شماره یک برای ترومپت و سازهای کوبه‌ای، سمفونی کردو، اوراتوریو (Oratorio) زندگی مسیح، دو کنسرتو برای ویولن و پیانو، سوئیت دریاچهٔ وان و بالاخره اوراتوریو آخرزمان.
آثار > کلاسیک

او بیش از ۷۵ اثر شامل سمفونی، اپرا، موسیقی مجلسی، کنسرتو برای پیانو، ویولن، گیتار، ویولنسل و پیپا، موسیقی باله، آثاری برای گروه کُر، یک رکوئیم و یک اوراتوریو فیلم ساخته‌است.
بخشی از آثار کلاسیک چکناوریان عبارت اند از:
اپرای رستم و سهراب طی ۲۵ سال در هشت نسخه نوشته شده‌است و در ایران برای نخستین بار در بهمن ۱۳۷۸ در پانزدهمین دوره جشنواره موسیقی فجر اجرا شده‌است.
آهنگ نور و صدا (برای جشن‌های تخت جمشید)
توکاتا و فوگ برای ارکستر زهی
کنسرتو پیانو
سمفونی پرسپولیس (۱۳۸۴)
سمفونی برای بالهٔ اتللو (۱۹۸۴)
آثار > کلاسیک > قطعه شب قبل از عاشورا

چکناواریان قطعه شب قبل از عاشورا را بر اساس شعر «امشبی را شه دین در حرمش مهمان است / صبح فردا بدنش زیر سم اسبان است/ مکن ای صبح طلوع» ساخته‌است. این قطعه توسط ارکستر سمفونیک البرز و گروه کر فیلارمونیک ایران به رهبری لوریس چکناواریان اجرا شده‌است.
سایر فعالیت‌ها > نمایشگاه نقاشی

نمایشگاه نقاشی‌های لوریس چکناواریان با عنوان «موسیقی روی بوم» روز ۳۰ فروردین ۱۳۹۵ با حضور جمعی از مسئولان، چهره‌های هنری و علاقه‌مندان این هنرمند، در نگارخانه استاد ممیز خانهٔ هنرمندان ایران گشایش یافت. او در این نمایشگاه تابلوهایش با تکنیک آکریلیک را در معرض بازدید عموم قرار داد.
سایر فعالیت‌ها > نویسندگی

چکناواریان کتاب طنزی با عنوان «خرستان» را در ۱۶۸ صفحه را که شامل مجموعه‌ای از داستان‌های کوتاه طنز می‌باشد توسط نشر صدای معاصر رونمایی و منتشر کرد. وی که فردی شوخ‌طبع می‌باشد، در این کتاب داستان کشوری از مجموعه خران را نوشته‌است. معرفی و جشن امضای این کتاب، ۲۱ اسفند ۱۳۹۵، با حضور «اکبر عالمی» و «یارتا یاران» و «محمود دولت‌آبادی» در «کافه کتاب» شهر کتاب مرکزی برگزار شد.
جوایز، نشان‌ها، قدردانی‌ها و تجلیل‌ها

در زیر فهرست جوایز، نشان‌ها و تجلیل‌های لوریس چکناواریان آورده شده‌است:
نشان درجه یک هنر از طرف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (۱۳۸۱ (۲۰۰۲)).
دریافت جوایز چنگ طلایی برای دستاورد عالی هنری از ۱۵ام و ۱۶ جشنواره موسیقی فجر در تهران
استاد افتخاری کنسرواتوار کومیتاس، ایروان
دریافت نشان فرهنگی «ساهاک مقدس-مسروپ ماشتوتس مقدس» (۱۹۷۸) از عالیجناب وازگن یکم جاثلیق اعظم تمامی ارمنی‌ها جهان.
ՀՀ Նախագահի հրամանագրով պարգևատրվել է «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալով, (۲۰۱۲)
دریافت نشان دولتی برای خدمات به زمین لرزه از آقای ووسکانیان نخست‌وزیر ارمنستان شوروی
اعطاء مدال موسس خورناتسی (۱۹۹۶) توسط دولت جمهوری ارمنستان به خاطر خدمات فرهنگی به ارمنستان
شهروند افتخاری ایروان (۱۹۹۱)
اعطاء صلیب طلایی کلیسای رومانی.
دریافت نشان طلایی از دانشگاه ارمنستان.
نشان همایون (۱۹۷۱ ایران) از ملکه فرح پهلوی
Recipient of the "Golden Conducting Baton" from the Armenian Philharmonic Choir for Artistic Achievement.
Golden Cultural Medal from the Armenian Ministry of Culture
جشن تولد ۷۸ سالگی لوریس چکناواریان شامگاه یک شنبه در یازدهمین ویژه برنامه «تولد ماه» سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران در موزه هنرهای دینی امام علی برگزار شد.
در چهارمین جشن سالانه موسیقی ما که در تاریخ ۲۵ آذر ۱۳۹۶ در تالار وحدت تهران برگزار شد، از لوریس چکناواریان به پاس یک عمر فعالیت هنری تقدیر به عمل آمد.
دریافت «جایزه سرو ایرانی» در سومین دوره آئین جایزه سرو ایرانی در خانه اندیشمندان علوم انسانی، ۱۳۹۷
اعطاء «نشان عالی هنر برای صلح» در هفتمین دورهٔ جشنوارهٔ بین‌المللی هنر برای صلح، به پاس نیم قرن تلاش برای موسیقی، ۱۳۹۸
جایزهٔ ویژهٔ کمیسیون «کتاب‌ها برای صلح» سال ۲۰۲۰، از سازمان‌های همکار سازمان جهانی یونسکو، به پیشنهاد و معرفیِ جشنوارهٔ بین‌المللی هنر برای صلح، ۱۳۹۹
شورای شهر تهران روز یکشنبه ۲۱ اردیبهشت ۱۳۹۹ در مصوبه‌ای یکی از خیابان‌های این شهر را به نام لوریس چکناواریان؛ موسیقی‌دان و آهنگساز شهیر بروجردی نامگذاری کرد.
فیلم دربارهٔ وی

مایسترو (به زبان ارمنی به معنای «استاد») مستند بلند ۵۲ دقیقه‌ای اولین فیلمی است که دربارهٔ لوریس چکناواریان ساخته شده‌است. مایسترو به کارگردانی وحید زارع‌زاده و تهیه‌کنندگی زهرا مشتاق، زندگی لوریس چکناواریان آهنگساز بین‌المللی را به تصویر کشیده‌است.
۱۳ اکتبر ۱۹۳۷ نام مستند دیگری است که دربارهٔ لوریس چکناواریان به کارگردانی بکتاش آبتین ساخته شده‌است این مستند برنده جایزه سینما حقیقت شده‌است
نظرات دربارهٔ وی

بزرگان موسیقی دربارهٔ چکناواریان می‌نویسند:
«او استعدادی بزرگ است که سنن موسیقی ارمنی‌ها را ادامه داده‌است… یک موسیقی‌دان و رهبر برجسته»
«هدیهٔ وی که همان قطعات هنریِ اوست، جالب توجه است.»
«یک آهنگساز خوب، رهبر باتجربه و موسیقی‌دانی واقعی.»
یادداشت

↑  پیپا یک ساز چینی است
↑  Enzo Del Vincenzo
↑  In a ceremony held in Vahdat Hall, Minister of culture A. Masjedjamei awarded Loris Ttjeknavorian Iran's highest medal for performing arts
↑  Golden Harp Awards" for the Highest Artistic Achievement in the 15th and 16th "FAJR" Music Festival in Teheran
↑  Honorary Professor, Komitas Conservatory, Yerevan
↑  For services to Church music first recipient of the Cultural Order of "St. Mesrop Mashtotz" conferred by His Holines Vazken I. Supreme Chatholicos of all Armenians
↑  Government Order for services to the Earthquake from Mr. Oskanian the Prime Minister of Armenia USSR
↑  The Government of the Republic of Armenia awards "Khorenatsi" Medal for cultural services to Armenia
↑  Awarded Golden Cross of the Rumanian Church
↑  Gold Medal from University of Armenia
در یادبود مرحوم گورگن موسسیان ۴ آذر ۱۳۹۳
چکناواریان
آیین چراغ خاموشی نیست (۱۳۹۴)
لوریس چکناواریان در موزهٔ موسیقی، آبان ۱۳۹۶
لوریس چکناواریان در مراسم بزرگداشت مجید انتظامی در تالار سوره حوزه هنری (۲۴ مرداد ۱۳۹۶)
لوریس چکناواریان در نشست خبری نمایشگاهش موسیقی روی بوم

در یادبود مرحوم گورگن موسسیان ۴ آذر ۱۳۹۳
شریفه محمدی

| شریفه محمّدی | شریفه محمّدی |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۹۷۹ (۴۵–۴۶ سال) میانه
ملیت: ایرانی
پیشه(ها): زندانی سیاسی فعال کارگری
همسر: سیروس فتحی
شریفه محمّدی فعّال اجتماعی و زندان سیاسی محکوم به اعدام در ایران است. او در آذر ۱۴۰۲ بازداشت و  در ۱۴ تیرماه ۱۴۰۳ از سوی دادگاه انقلاب اسلامی رشت به اتهام بغی به اعدام محکوم شده است. قاضی عضویت او در تشکل کارگری «کمیته هماهنگی برای کمک به ایجاد تشکل‌های کارگری» را که مربوط به بیش از یک دهه قبل بوده مصداق این اتهام دانسته است.
بازداشت و شکنجه

شریفه محمدی، فعال کارگری در روز ۱۴ آذر۱۴۰۲ به اتهام «فعالیت تبلیغی علیه نظام» در منزل مسکونی خود در رشت بازداشت شد. بلافاصله بعد از بازداشت، مأموران او را به بازداشتگاه امنیتی در شهر سنندج منتقل کردند و اتهام بغی مدتی بعد در پرونده او قرار گرفت. بر اساس گزارش‌ها او در دوران بازجویی و در سلول انفرادی تحت شکنجه و فشار شدید بازجوهایش بوده تا علیه خود اعتراف کند. این گزارش‌ها حاکی از این هستند که این فعال کارگری در مدت حبس انفرادی از تماس تلفنی با فرزند دوازده سالۀ خود و خانواده‌اش و همچنین حق تعیین وکیل محروم بوده است. بی‌بی‌سی فارسی در گزارشی از شکنجۀ او توسط بازجوهای ادارۀ اطلاعات سنندج خبر داده و نوشته است که «تعدادی از زندانیان سیاسی سابق و هم‌بندان او گفته‌اند آثار کبودی و شکنجه را بر بدن این زندانی دیده‌اند.»
حکمِ اعدام

شعبه یک دادگاه انقلاب رشت به ریاست احمد درویش‌گفتار در ۱۴ تیر ۱۴۰۳ او را به اتهام «بغی» یا «شورش مسلحانه علیه نظام جمهوری اسلامی» مجرم شناخته و به اعدام محکوم کرده است. دادگاه ادعا کرده که تشکل کارگری «کمیته هماهنگی برای کمک به ایجاد تشکل‌های کارگری» به سازمان کومله مرتبط است. این در حالی‌ست که این کمیته انتساب آن به هر تشکیلات خارج از کشور را رد و آن را «بهانه‌ای برای سرکوب فعالان اجتماعی و تشکل‌های کارگری» توصیف کرده است. علاوه بر این شریفه محمدی از سال ۱۳۹۰ دیگر عضو کمیته هماهنگی کمک به ایجاد تشکل‌های کارگری نبوده است. اتهام بغی در حالی در پروندۀ شریفه محمدی آمده که دست‌کم تا چند ماه بعد از بازداشت، یعنی زمانی که او هنوز در سلول انفرادی بوده، خبری از این اتهام سنگین نبوده است.
این حکم بر اساس اتهام وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی مبنی بر عضویت شریفه محمدی در «کو‌مه‌له» صادر شده و این در شرایطی است که این اتهام از سوی خود او، همسرش سیروس فتحی، و نیز کومله به شدت رد شده است. همچنین کمیته هماهنگی برای کمک به ایجاد تشکل های کارگری نیز که شریفه محمدی در دهۀ هشتاد خورشیدی در آن عضویت داشت، این اتهام را رد کرده است.
حکم اعدام شریفه محمدی در مهر ۱۴۰۳ در شعبۀ ۳۹ دیوان عالی کشور نقض شد و پرونده برای رسیدگی مجدد به شعبۀ دوم دادگاه انقلاب رشت ارجاع داده شد. با این وجود شعبه دوم دادگاه انقلاب رشت، به ریاست قاضی احمد درویش‌گفتار در ۲۴ بهمن ۱۴۰۳ بار دیگر شریفه محمدی را به اتهام بغی از طریق عضویت در یکی از گروه‌های اپوزیسیون به اعدام محکوم کرد.
حکمِ اعدام > واکنش‌ها

صدور حکم اعدام برای او با واکنش‌های گسترده نهادهای حقوق بشری داخلی و بین‌المللی و فعالان سیاسی و مدنی مواجه شده است.  برخی از آنان با همراهی کاربران شبکه‌های اجتماعی در روز سه‌شنبه ۱۹ تیر با راه‌اندازی طوفان توئیتری با فراخوان «کمپین دفاع از شریفه محمدی» اعتراض خود را به حکم اعدام شریفه محمدی اعلام کردند.
سندیکای کارگران شرکت واحد اتوبوسرانی تهران و رضا شهابی در بیانیه‌ای اتهام بغی علیه او را کاملاً واهی و کذب محض خواند و خواستار آزادی فوری و بی‌قیدوشرط او شدند.
گروه حقوق بشری «فرانت لاین دیفندرز» در یک فراخوان اقدام فوری، خواستار آزادی فوری این فعال اجتماعی در ایران شد.
سندیکای کارگران ساختمانی در استرالیا هم در نامه‌ای به سفارت ایران در این کشور نسبت به صدور حکم اعدام برای این فعال کارگری اعتراض کرد و خواهان آزادی او شد.
گوهر عشقی، فعال مدنی و مادر ستار بهشتی و از مادران دادخواه، شریفه محمدی را بی‌گناه خواند و  در اینستاگرام نوشت: «مگر او جز مطالبه حقوق پایمال شده کارگران زحمتکش و جان به لب رسیده ای همچون ستار و محمد من چه کرده است؟!»
۱۶ زندانی زن از جمله نرگس محمدی، گلرخ ایرایی، آنیشا اسداللهی، ویدا ربانی و سپیده قلیان روز سه‌شنبه ۱۹ تیر در بیانیه‌ای نوشتند: «این نه فقط حکم اعدام شریفه، بلکه حکم اعدام همهٔ ما، فعالان کارگری، سیاسی، مدنی، حقوق بشری و فعالان حوزهٔ زنان است.»
۱۵ نواندیش دینی از جمله ژیلا موحد، محمدجواد اکبرین،عبدالعلی بازرگان حکم اعدام او را  ناباورانه‌ خواندند و در بیانیه‌ای گفتند «از آن‌جا که اتهامات وارد شده به خانم شریفه محمدی به هیچ عنوان وارد نیست حکم اعدام خانم شریفه محمدی باید از سوی دیوان عالی کشور فوراً لغو شود.».
دو زندانی سیاسی از زندان لاکان بند میثاق به نام‌های جمشید عزیزی و عیسی امیری‌چولاندیم در بیانیه‌ای حکم صادره برای شریفه محمدی را محکوم کردند.
در اعتراض به حکم اعدام او ۸۵ زندانی سیاسی در زندان اوین روز پنج‌شنبه ۲۱ تیر ۱۴۰۳ دست به اعتصاب غذا زدند.
سازمان عفو بین‌الملل از مقام‌های ایران خواست که فورا حکم محکومیت و اعدام او را لغو کنند. عفو بین‌الملل همچنین در بیانیه‌ای گفت: «مقامات ایران باید به حقوق آزادی بیان، تشکل و تجمع مسالمت آمیز احترام بگذارند و از مجازات اعدام، از جمله به عنوان ابزار سرکوب سیاسی، استفاده نکنند.»
جمعی از زنان ایزدی و عراقی در ۲۷ ژوئیۀ ۲۰۲۴ و در پایان سومین کنفرانس زنان عراق که به پیشاهنگی «انجمن زنان عراق»، «جنبش آزادی زنان ایزدی» (تاژه) و «جمعیت اور و فرهنگ زنان و کودکان» در بغداد برگزار شد، در اعتراض به صدور حکم اعدام برای شریفه محمدی و پخشان عزیزی بیانیه‌ای صادر کرده و در مخالفت با مجازات اعدام در ایران کمپینی را تحت عنوان «نه به اعدام، آری به زندگی آزاد» اعلام کردند.
تایپ

امروزه معمولاً به وسیلهٔ صفحه‌کلید QWERTY تایپ انجام می‌شود.
تایپ یا تایپ کردن به عمل نوشتنی که به وسیلهٔ انگشتان دست و صفحه‌کلید یا هر نوع ماشین‌تحریر صورت می‌پذیرد گفته می‌شود. به دلیل آن که امروزه اغلب اسناد و نوشتارها به صورت الکترونیک است، تایپ اهمیت زیادی دارد؛ چرا که تایپ مهم‌ترین وسیله در راستای نوشتن الکترونیک می‌باشد و متداول‌ترین تایپ به وسیلهٔ صفحه‌کلید «QWERTY» صورت می‌پذیرد. از این رو تسلط بر این صفحه‌کلید اهمیت زیادی دارد که امروزه با یادگیری تایپ ده‌انگشتی این کار را انجام می‌دهند. با یادگیری تایپ ده‌انگشتی شما به‌راحتی و با سرعتی بیش از نوشتن با قلم می‌توانید بنویسید.
تایپ ده‌انگشتی

مقالهٔ اصلی: تایپ ده‌انگشتی
به تایپی که در آن هر کلید را تنها یک انگشت می‌فشارد و هر انگشت وظیفهٔ فشردن چند کلید را دارد. تایپ ده‌انگشتی باید بدون نگاه کردن به صفحه‌کلید و رعایت قواعد آن صورت پذیرد.
ارگونومی

تایپ با رایانهٔ جیبی و همچنین رایانهٔ کیفی و رومیزی علاوه بر وارد آوردن فشار به انگشتان و چشم، سلامت ستون فقرات را نیز به خطر می‌اندازد.
میخائیل گورباچف
سال‌های آغازین و فعالیت سیاسی و اجتماعی

میخائیل گورباچف در روستای پریولنویه در نزدیکی استاوروپول زاده شد. خانواده پدری او اصالتاً روس بودند و چند نسل پیش از وورونژ به این منطقه مهاجرت کرده بودند و خانواده مادری او اصالتاً اوکراینی بودند و از چرنیهیف مهاجرت کرده بودند. در سال ۱۹۵۰ با کسب مدال نقره دوره دبیرستان را به پایان رساند. او در دانشگاه مسکو در رشتهٔ حقوق تحصیل کرد و همان‌جا با همسر آینده‌اش، رایسا، آشنا شد. این دو در سپتامبر ۱۹۵۳ ازدواج کردند و پس از فارغ‌التحصیلی گورباچف در ۱۹۵۵در خانهٔ او در منطقهٔ استاوروپول به زندگی مشترک پرداختند.
گورباچف در ۱۹۵۲ و در سن ۲۱ سالگی به حزب کمونیست اتحاد شوروی پیوست. او در ۱۹۶۶ و در سن ۳۵ سالگی از مؤسسه کشاورزی مدرکی به عنوان «آگرونومیست-اکونومیست» دریافت کرد. در سال ۱۹۷۰ او به مقام دبیر اول کشاورزی منصوب شد و سال بعد برای عضویت در کمیته مرکزی حزب انتخاب شد. در سال ۱۹۷۲ او نمایندگی هیئتی از شوروی در سفر به بلژیک را به عهده گرفت و دو سال بعد در ۱۹۷۴ نمایندهٔ شورای عالی و رئیس کمیسیون ایستادهٔ مسائل جوانان شد.
در سال ۱۹۷۹ گورباچف به دفتر سیاسی پیوست و در آن‌جا از حمایت یوری آندروپوف، رئیس وقت کاگ‌ب برخوردار بود. در همان زمان کوتاهی که آندروپوف رهبر شوروی بود گورباچف باز هم ارتقا یافت. آندروپوف در ۱۹۸۴ فوت کرد. او با همکاری با آندروپوف بیش از ۲۰ درصد از بالاترین وزرای حکومتی و فرمانداران منطقه‌ای را با افراد جوان‌تر تعویض کرد. در همین دوران گریگوری رومانوف، نیکولای ریژکوف، و ایگور لیگاچف ارتقا یافتند که از این میان دو نفر آخر بعدها از نزدیکان گورباچف گشتند. ریژکوف در اقتصاد و لیگاچف در امور کارمندان از مهم‌ترین همکاران گورباچف بودند. گورباچف در ضمن با جانشین آندروپوف، کنستانتین چرنینکو، روابط حسنه‌ای داشت.
او به عنوان یکی از مقامات حزب کمونیست سفرهای بسیاری به خارج داشت و معروف است که سفرها عمیقاً دیدگاه‌های سیاسی و اجتماعی او را تحت تأثیر قرار داد. در ۱۹۷۵ او در صدر هیئتی به آلمان غربی رفت و در ۱۹۸۳ در صدر هیئتی از شوروی برای دیدار نخست‌وزیر پیر ترودو و اعضای مجلس عوام کانادا به این کشور رفت. در ۱۹۸۴ او به پادشاهی متحد بریتانیای کبیر و ایرلند شمالی سفر کرد و آن‌جا با نخست‌وزیر مارگارت تاچر نیز دیدار نمود.
دبیرکل حزب کمونیست اتحاد شوروی

پس از مرگ چرنینکو، گورباچف در ۱۱ مارس ۱۹۸۵ و در حالی که ۵۴ سال از عمر او گذشته بود، به‌عنوان دبیرکل حزب کمونیست انتخاب شد. او نخستین رهبر حزب بود که در زمان انقلاب اکتبر هنوز به دنیا نیامده بود.
او به عنوان رهبر بلامنازع اتحاد شوروی شروع به اصلاحاتی در حزب کمونیست و اقتصاد دولتی نمود و در کنگرهٔ بیست و هفتم حزب کمونیست اتحاد شوروی در فوریه ۱۹۸۶ این اصلاحات را در سه عنوان روسیگلاسنوست (گشایش)، پرسترویکا (دوباره‌سازی)، و اوسکورنیه (شتاب توسعهٔ اقتصادی) عرضه کرد.
دبیرکل حزب کمونیست اتحاد شوروی > دکترین سیناترا

دکترین سیناترا نامی است که گنادی گراسیموف، سخنگوی وزارت خارجه شوروی، در سال ۱۹۸۹ به سیاست جدید گورباچف در رفتار با کشورهای کمونیست اروپای شرقی داد.
گراسیموف که به شوخ‌طبعی مشهور بود، در مصاحبه با برنامه تلویزیونی آمریکا به نام «صبح به خیر آمریکا» و در توضیح سخنرانی دو روز پیشتر ادوارد شواردنادزه وزیر خارجه شوروی گفت «اکنون دکترین ما دکترین فرانک سیناترا است. او آهنگی دارد که می‌گوید من کار را به شیوه خودم کردم؛ بنابراین هر کشوری به شیوه خودش تصمیم می‌گیرد که از چه راهی برود.»
آلبوم موسیقی

آلبوم موسیقی ترانه‌های رایسا که شامل شعرهای عاشقانه روسی است با صدای میخائیل گورباچف می‌باشد. این آلبوم جهت اهداف خیریه و در سال ۲۰۰۹ منتشر شد.
کودتا و فروپاشی شوروی

انحلال اتحاد جماهیر شوروی
مقالهٔ اصلی: انحلال اتحاد جماهیر شوروی
گرچه تلاش گورباچف به نوعی برای زنده کردن سوسیالیسم در شوروی بود، اما مردم‌سالاری‌سازی اتحاد شوروی و اروپای شرقی عملاً قدرت حزب کمونیست و حتی خود گورباچف را زیر سؤال برد. عدم سانسور و تلاش گورباچف برای ایجاد فضای باز سیاسی بدون این‌که خود او بخواهد باعث نفوذ انواع جنبش‌های ناسیونالیستی قومی و گاهی ضد روسی در جمهوری‌های شوروی شد. بسیاری از این جمهوری‌ها خواهان استقلال عمل بیشتری از مسکو شدند. به‌خصوص در جمهوری‌های بالتیک یعنی استونی، لیتوانی و لاتویا که در ۱۹۴۰ و توسط استالین به خاک شوروی پیوند زده شده بودند. همچنین جنبش‌های ناسیونالیستی در جمهوری‌های شوروی از جمله گرجستان، اوکراین، ارمنستان و آذربایجان فعال شدند.
پاسخ گورباچف به رشد بیشتر جدایی‌طلبی در جمهوری‌ها پیشنهاد معاهدهٔ جدیدی از اتحاد بود که طبق آن یک فدراسیون داوطلبانه در یک اتحاد شوروی دموکراتیزه شده ایجاد می‌شد. جمهوری‌های آسیای میانه که به قدرت اقتصادی و بازارهای اتحاد شوروی برای رشد نیاز داشتند شدیداً از معاهدهٔ جدید پشتیبانی کردند. اما اصلاح‌طلب‌های رادیکال‌تر مانند رئیس‌جمهور وقت جمهوری سوسیالیستی فدراتیو شوروی روسیه، بوریس یلتسین معتقد بودند که یک جهش ناگهانی به اقتصاد بازار نیاز است و حاضر بودند برای نیل به اهداف خود اتحاد شوروی را تجزیه کنند.
نقطهٔ مقابل این اصلاح‌طلبان تندروهایی بودند که هنوز شدیداً در حزب کمونیست و ارتش قدرت داشتند. این تندروها با هرگونه روندی که امکان داشت به تجزیهٔ شوروی بینجامد مخالف بودند. با نزدیک شدن امکان امضای معاهدهٔ جدید تندروها شورش کردند.
نیروهای تندرو در کادر رهبری شوروی در ۱۹۹۱ کودتای اوت را سازمان دادند و تلاش کردند گورباچف را از قدرت عزل کنند و اجازه ندهند معاهدهٔ اتحاد جدید را امضا کند. در همین موقع گورباچف سه روز را (از ۱۹ تا ۲۱ اوت) در حبس خانگی در یک ویلا در کریمه گذراند و پس از آن آزاد شد و به قدرت برگشت. با این حال وی به محض بازگشت به قدرت متوجه شد که نه نهادهای قدرت اتحادیه و نه روسیه به فرمان‌های او عمل نمی‌کنند و در عوض یلتسین است که قدرت دارد. در ضمن گورباچف مجبور شد که بسیاری از اعضای دفتر سیاسی را اخراج کند و بسیاری از آنان را دستگیر کند. «گروه هشت» شامل هشت نفر رهبران کودتا بودند که دستگیر شدند.
هدف گورباچف این بود که حزب کمونیست اتحاد شوروی را متحد نگاه دارد اما آن را بیشتر به سوی سوسیال دموکراسی سوق دهد. اما تناقضات زیادی در این برنامه وجود داشت. او در عین حال از لنین تمجید می‌کرد، سیستم اجتماعی سوئد را ستایش می‌کرد و قصد داشت به زور نیروهای نظامی دولت‌های بالتیک را درون شوروی حفظ کند؛ ولی پس از این‌که حزب کمونیست پس از کودتای اوت ممنوع اعلام شد گورباچف عملاً به جز نیروهای مسلح قدرتی نداشت. یلتسین حتی آن نیروها را نیز با وعدهٔ پول به دور خود جمع کرد. بعد از کودتای اوت گورباچف در ۲۵ دسامبر ۱۹۹۱ استعفا داد و اتحاد سوسیالیستی جماهیر شوروی نیز از هم پاشید.
بسیاری در غرب گورباچف را به‌خاطر پایان جنگ سرد ستایش می‌کنند اما او در روسیه از محبوبیت کمی برخوردار بود. علت این را نقش مهم او در فروپاشی شوروی و مصائب اقتصادی پس از آن می‌دانند. با این‌حال برخی از مردم روسیه از اهداف پرسترویکای گورباچف و آزادی‌های حاصل از آن خشنود هستند.