زنان در سینمای ایران
زنان سرشناس > بازیگران

اوایل دهه ۶۰، با حذف تمام گروه‌های رقیب و یکدست شدن حاکمیت سینما نیز دوران تازه‌ای را سپری کرد محمد بهشتی، از طراحان این سینمای تازه که مدیریت نهاد تازه‌تأسیسی به نام بنیاد سینمایی فارابی را در آن زمان برعهده داشت پیرامون حذف بازیگران پیش از انقلاب چنین گفته بود:
«این جماعت توبه کردند و ما هم پذیرفتیم که در ایران بمانند و کار کنند. اما بعد دیدیم مگر می‌شود مخاطب سینما تک‌تک فیلم‌های قبلی را از یاد ببرد؟ به همین خاطر مجبور شدیم تمام مصادیق سینمای قبل از انقلاب را پاک کنیم و درنهایت تصمیم این شد که این افراد کار نکنند.»
حاصل این اتفاقات، حذف تقریباً تمام بازیگران زن مهم سینمای قبل از انقلاب، به جز چهره‌هایی چون پروانه معصومی، شهلا ریاحی، حمیده خیرآبادی، مهین شهابی، فخری خوروش و جمیله شیخی بود. برخی از سرشناس‌ترین بازیگران زن پیش از انقلاب عبارتند از:
فروزان، ستاره بی‌بدیل سینمای پیش از انقلاب که نامش تضمین‌گر فروش فیلم‌ها بود، با حضور در تعدادی از شاخص‌ترین آثار چون قلندر، باباشمل، دشنه و دایره مینا، به دادگاه انقلاب احضار و با شرط بخشش اموال و نداشتن هیچ‌گونه فعالیت هنری و اجتماعی، اجازه زندگی گرفت. او سال ۱۳۹۴ در ۷۸ سالگی در انزوا درگذشت.
نوری کسرایی، بازیگر تعدادی از آثار موج نو سینمای ایران از جمله پنجره، تنگسیر، و شازده‌احتجاب، دی ماه سال ۱۳۹۸ در ۶۸ سالگی در انزوای کامل، به طوری که پیکرش دو روز بعد از مرگ در خانه‌اش یافت شد، درگذشت.
پوری بنایی، از بازیگران مهم پیش از انقلاب و نقش‌آفرین آثاری چون قیصر، کوچه مردها، غزل، و میراث، بعد از انقلاب به دادگاه انقلاب احضار و از فعالیت هنری محروم شد.
ایرن، بازیگر توانا و بی‌پروای سینمای قبل از انقلاب که در فیلم‌هایی چون بلوچ، موسرخه، برهنه تا ظهر با سرعت، و شام آخر بازی کرده بود، در چند سال ابتدایی انقلاب بازیگر چند نقش حاشیه‌ای در خط قرمز، جایزه و هزاردستان شد، اما همه فصول بازی‌هایش در این آثار هنگام نمایش حذف شد. او سال ۱۳۹۱ در ۸۵ سالگی درگذشت.
فرزانه تأییدی یکی از مهم‌ترین استعدادهای بازیگری زن سینما، تئاتر و تلویزیون ایران بود که باوجود حضورش در آثار جدی سینما و تئاتر پیش از انقلاب، از نظر مدیران انقلاب اسلامی اجازه فعالیت پیدا نکرد و با تشکیل پرونده‌های قضایی و امنیتی عملاً به خارج از کشور رانده شد. او در کتاب «گریز ناگزیر» و در گفت‌وگو با ناصر مهاجر چنین گفته است: «به‌مرور، از درون تحلیل می‌رفتم. درون و روحم خورده می‌شد. رفته‌رفته همه‌چیز را از ما گرفته بودند و ما را به جایی رسانده بودند که بشکنیم و تسلیم شویم یا همه‌چیز را رها کنیم و از زندگی در مملکت‌مان بگذریم. اول حقوق مرا، کارمند رسمی وزارت فرهنگ و هنر را، قطع کردند. بعد کوشیدند که مرا به همکاری بکشانند. موفق نشدند و اذیت و آزارها شدت گرفت. بعد ممنوع‌التصویر شدم. تحقیرها و اذیت و آزارهایی که روزمره اتفاق می‌افتاد.»— فرزانه تأییدی در کتاب گریز ناگزیر
طوطی سلیمی، آرام، سپیده، شورانگیز طباطبایی، فرشته جنابی، روشنک صدر، لیلا فروهر و گوگوش از دیگر بازیگران زن سرشناس پیش از انقلاب بودند.
گوگوش خواننده و بازیگر سرشناس ایرانی است که از کودکی فعالیت هنری خود را شروع کرده است او در سن ۹ سالگی در دو فیلم گرجی عبادیا به نام بیم و امید و فرشته فراری بازی کرد. او در طول فعالیت بازیگری خود با هنرپیشگانی همچون بهروز وثوقی، پوری بنایی، حمیده خیرآبادی، جمشید مشایخی و.. همبازی شد. او برای فیلم بی تا هژیر داریوش جایزه سپاس بهترین بازیگر زن سال ۱۳۵۱ را دریافت کرد او در این فیلم با بازیگرانی همچون عزت‌الله انتظامی، اکبر زنجانپور و مهین شهابی به ایفای نقش پرداخت. بعد از همکاری گوگوش با پرویز صیاد و بهمن فرمان‌آرا در فیلم در امتداد شب داستان فیلمی بنام «همیشه شب» توسط بهمن فرمان‌آرا به گوگوش پیشنهاد داده شد در این فیلم قرار بود که داریوش اقبالی نقش مقابل گوگوش را بازی کند. داستان این فیلم دربارهٔ زندگی هنرمند خوش آواز پری زنگنه است که در یک حادثه رانندگی بینایی خود را از دست می‌دهد این فیلم به دلیل نزدیک شدن به زمان انقلاب هرگز ساخته نشد. گوگوش پس از این فعالیت بازیگری خود را ادامه نداد و در فیلمی بازی نکرد.
گلشیفته فراهانی
فاطمه معتمدآریا
سوسن تسلیمی
فروزان
حمیده خیرآبادی