stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
حسین منزوی
نمونه ای از اشعار ترکی

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| آچ گؤزون تا یوخودان گول‌لر اویانسین غزلیم |  | آچ گؤزون تا باخیشیندان گون اوتانسین غزلیم |
| گؤره بیلمز گؤزه‌لیم آی دا اوزوندن گؤزه‌لی |  | آیا باخ تا کی حسددن پارالانسین غزلیم |
| سن اولان یئرده گولوم، گول نه‌دی؟ دور گولشنی گز |  | قوی سنین باشیوه، پروانه دولانسین غزلیم |
| چیخ چمن سئیرینه، مدهوش ائله سروی، سمنی |  | قوی آدین عطر کیمین باغدا جالانسین غزلیم |
| گون نه‌دی؟ آی نه‌دی؟ اولدوز نه‌دی؟ گؤیچک‌لر آدی |  | سن اولان یئرده گرکدیر قارالانسین غزلیم |
| قالمیشام، قاشینی، کیپریک‌لرینی، گؤزلرینی |  | قلمیم هانسینی وصف ائیلیه؟ هانسین؟ غزلیم |
| سنی آغوشه چئکنده، اوره‌گیمدن، دئیه‌رم |  | اولا کاش دور زامان، بوردا دایانسین غزلیم |
| یا دایانسین، یا که هر لحظه‌سی، هر ثانیه‌سی |  | بیر ایل اولسون، ایلی بیر عؤمر اوزانسین غزلیم |
| سنی هر کیم دیله چالسا، گؤروم آغزی قوروسون |  | گؤروم آغزیندا عؤمورکن، دیلی یانسین غزلیم |
| ائلیمین غم‌لری بس‌دیر منه سن آغلاما چوخ |  | قویما غم‌لر، غمیمین اوسته قالانسین غزلیم |
| آغلاما، غم یئمه، گول، گول‌لر آچلسین بالا جان |  | ائله گول تا کی آتان غم‌لری دانسین غزلیم |
آرامگاه حسین منزوی واقع در گورستان پایین شهر زنجان
لورتو، کنتاکی

مکان
| Loretto, Kentucky | Loretto, Kentucky |
| --- | --- |
شهر: شهر
Location of Loretto, Kentucky: Location of Loretto, Kentucky
مختصات: ۳۷°۳۸′۸″ شمالی ۸۵°۲۳′۱۲″ غربی﻿ / ﻿۳۷٫۶۳۵۵۶°شمالی ۸۵٫۳۸۶۶۷°غربی﻿ / 37.63556; -85.38667: مختصات: ۳۷°۳۸′۸″ شمالی ۸۵°۲۳′۱۲″ غربی﻿ / ﻿۳۷٫۶۳۵۵۶°شمالی ۸۵٫۳۸۶۶۷°غربی﻿ / 37.63556; -85.38667
ایالت: کنتاکی
شهرستان: Marion
مساحت: مساحت
 • کل: ۳٫۵ مایل مربع (۹ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۳٫۵ مایل مربع (۹ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰٫۰ مایل مربع (۰ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۷۳۸ فوت (۲۲۵ متر)
جمعیت (۲۰۰۰): جمعیت (۲۰۰۰)
 • کل: ۶۲۳
 • تراکم: ۱۷۷٫۲/مایل مربع (۶۸٫۴/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۵ (EST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۴ (EDT)
زیپ‌کد: 40037
کد منطقه: 270
FIPS code: 21-47710
GNIS feature ID: 0497170
لورتو (به انگلیسی: Loretto) شهری در ایالت کنتاکی کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۷۱۳ نفر بوده‌است.
الکساندر چرنیخ

| الکساندر چرنیخ | الکساندر چرنیخ | الکساندر چرنیخ | الکساندر چرنیخ |
| --- | --- | --- | --- |
زادهٔ:  ۱۲ سپتامبر ۱۹۶۵ ‏(۵۹ سال) ووسکرسنسک
قد:  ۶ فوت ۰ اینچ (۱۸۳ سانتیمتر)
وزن:  ۱۸۱ پوند (۸۲ کیلوگرم؛ ۱۲ سنگ ۱۳ پوند)
پست:  Centre
بازی برای:  Soviet League Khimik Voskresensk HC CSKA Moscow
تیم ملی:   اتحاد جماهیر شوروی
منتخب ان‌اچ‌ال:  185th overall، ۱۹۸۳ New Jersey Devils
سوابق بازی:  ۱۹۸۲–۱۹۸۹
الکساندر چرنیخ (روسی: Александр Александрович Чёрных؛ زادهٔ ۱۲ سپتامبر ۱۹۶۵) بازیکن هاکی روی یخ اهل شوروی بود.
هنگ کنگ در المپیک تابستانی ۲۰۲۴

| هنگ کنگ در بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۲۴ | هنگ کنگ در بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۲۴ |
| --- | --- |
شناسه آی‌اوسی: HKG
ان‌اوسی: فدراسیون ورزش‌ها و کمیته المپیک هنگ کنگ
وبگاه: www.hkolympic.org (به چینی و انگلیسی)
در پاریس, فرانسه ۲۶ ژوئیه ۲۰۲۴ (۲۰۲۴-07-۲۶) – ۱۱ اوت ۲۰۲۴ (۲۰۲۴-08-۱۱): در پاریس, فرانسه ۲۶ ژوئیه ۲۰۲۴ (۲۰۲۴-07-۲۶) – ۱۱ اوت ۲۰۲۴ (۲۰۲۴-08-۱۱)
رقابت‌کنندگان: ۳۴  در ۱۲ رشته
پرچم‌دار (افتتاحیه): چئونگ کا-لونگ و شوان هاوهی
پرچم‌دار (اختتامیه): لی سزی وینگ و لو وای فونگ
مدال‌ها رتبهٔ سی و هفتم:  طلا ۲ نقره ۰ برنز ۲ مجموع ۴ 
حضورها در بازی‌های المپیک تابستانی: حضورها در بازی‌های المپیک تابستانی
۱۹۵۲ ۱۹۵۶ ۱۹۶۰ ۱۹۶۴ ۱۹۶۸ ۱۹۷۲ ۱۹۷۶ ۱۹۸۰ ۱۹۸۴ ۱۹۸۸ ۱۹۹۲ ۱۹۹۶ ۲۰۰۰ ۲۰۰۴ ۲۰۰۸ ۲۰۱۲ ۲۰۱۶ ۲۰۲۰ ۲۰۲۴: ۱۹۵۲ ۱۹۵۶ ۱۹۶۰ ۱۹۶۴ ۱۹۶۸ ۱۹۷۲ ۱۹۷۶ ۱۹۸۰ ۱۹۸۴ ۱۹۸۸ ۱۹۹۲ ۱۹۹۶ ۲۰۰۰ ۲۰۰۴ ۲۰۰۸ ۲۰۱۲ ۲۰۱۶ ۲۰۲۰ ۲۰۲۴
کاروان المپیکی هنگ کنگ، یکی از کاروان‌های شرکت‌کننده در بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۲۴ بود. این دوره از بازی‌ها از ۲۶ ژوئیه تا ۱۱ اوت ۲۰۲۴ (۵ تا ۲۱ امرداد ۱۴۰۳ خورشیدی) به میزبانی پاریس، پایتخت فرانسه برگزار شد. این حضور، هجدهمین حضور کاروان هنگ کنگ در بازی‌های المپیک تابستانی از زمان نخستین حضور به عنوان مستعمره بریتانیا در سال ۱۹۵۲ و هفتمین حضور پس از بازگشت به عنوان بخشی از جمهوری خلق چین در سال ۱۹۹۷ بود.
کاروان هنگ کنگ با کسب ۲ مدال طلا و ۲ برنز، در جایگاه سی و هفتم رده‌بندی نهایی این دوره از بازی‌های المپیک قرار گرفت.
مدال‌آوران

مقاله‌های اصلی: فهرست برندگان مدال المپیک تابستانی ۲۰۲۴ و جدول مدال‌های المپیک تابستانی ۲۰۲۴
| مدال | ورزشکار | ورزش | رویداد | تاریخ |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 طلا | ویویان کونگ | شمشیربازی | اپه زنان | ۰خطا: زمان نامعتبر۲۷ ژوئیه |
| 1 طلا | چئونگ کا-لونگ | شمشیربازی | فویله مردان | ۰خطا: زمان نامعتبر۲۹ ژوئیه |
| 3 برنز | شوان هاوهی | شنا | ۲۰۰ متر آزاد زنان | ۰خطا: زمان نامعتبر۲۹ ژوئیه |
| 3 برنز | شوان هاوهی | شنا | ۱۰۰ متر آزاد زنان | ۰خطا: زمان نامعتبر۳۱ ژوئیه |
:
شرکت‌کنندگان

جدول زیر، فهرستی از ورزشکاران هنگ کنگ در این دوره از بازی‌ها است.
| ورزش | مردان | زنان | مجموع |
| --- | --- | --- | --- |
| دو و میدانی | ۱ | ۰ | ۱ |
| بدمینتون | ۲ | ۴ | ۶ |
| دوچرخه‌سواری | ۱ | ۱ | ۲ |
| شمشیربازی | ۲ | ۲ | ۴ |
| ژیمناستیک | ۱ | ۰ | ۱ |
| جودو | ۰ | ۱ | ۱ |
| قایقرانی | ۱ | ۰ | ۱ |
| قایقرانی بادبانی | ۴ | ۱ | ۵ |
| شنا | ۱ | ۶ | ۷ |
| تنیس روی میز | ۱ | ۳ | ۴ |
| تکواندو | ۱ | ۰ | ۱ |
| سه‌گانه | ۱ | ۰ | ۱ |
| مجموع | ۱۶ | ۱۸ | ۳۴ |
ایستپورت، مین

مکان
| ایستپورت، مین | ایستپورت، مین |
| --- | --- |
شهر: شهر
ایستپورت، مینLocation within the state of Maine: ایستپورت، مینLocation within the state of Maine
مختصات: ۴۴°۵۴′۴۹″ شمالی ۶۷°۰′۱۴″ غربی﻿ / ﻿۴۴٫۹۱۳۶۱°شمالی ۶۷٫۰۰۳۸۹°غربی﻿ / 44.91361; -67.00389: مختصات: ۴۴°۵۴′۴۹″ شمالی ۶۷°۰′۱۴″ غربی﻿ / ﻿۴۴٫۹۱۳۶۱°شمالی ۶۷٫۰۰۳۸۹°غربی﻿ / 44.91361; -67.00389
ایالت: ایالت مین
شهرستان: واشینگتون
Incorporated (town): February 24, 1798
Incorporated (city): March 18, 1893
مساحت: مساحت
 • کل: ۳۱٫۹۶ کیلومتر مربع (۱۲٫۳۴ مایل مربع)
 • خشکی: ۹٫۴۰ کیلومتر مربع (۳٫۶۳ مایل مربع)
 • آب: ۲۲٫۵۶ کیلومتر مربع (۸٫۷۱ مایل مربع)
ارتفاع: ۳۲ متر (۱۰۵ فوت)
جمعیت (۲۰۱۰): جمعیت (۲۰۱۰)
 • کل: ۱۳۳۱
 • برآورد (۲۰۱۱): ۱۳۲۲
 • تراکم: ۱۴۱٫۶/کیلومتر مربع (۳۶۶٫۷/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۵ (Eastern (EST))
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۴ (EDT)
زیپ‌کد: ۰۴۶۳۱
کد منطقه: ۲۰۷
FIPS کد: ۲۳-۲۱۷۳۰
GNIS feature ID: ۰۵۶۵۷۴۸
وبگاه: eastport-me.gov
ااستپورت (به انگلیسی: Eastport) شهری در ایالت مین کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۱٬۳۳۱ نفر بوده‌است.
ریدر، قزاقستان

مکان
| ریدر Риддер ريددەر | ریدر Риддер ريددەر |
| --- | --- |
  مهر:   مهر
استان: استان قزاقستان شرقی
جمعیت (۲۰۰۶): جمعیت (۲۰۰۶)
 • کل: ۵۱۹۷۵
ریدر (به قزاقی: Риддер، ريددەر) شهری در استان قزاقستان شرقی کشور قزاقستان است که در سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی، ۵۴۲۵۲ نفر جمعیت داشته است و از سال ۱۹۳۴ میلادی به‌عنوان شهر شناخته می‌شده است.
هنگوییه (فتح‌آباد)

مکان
| هنگوییه | هنگوییه |
| --- | --- |
روستا: روستا
محل : محل 
مختصات: : مختصات: 
استان: کرمان
شهرستان: بافت
بخش: بخش مرکزی
دهستان: فتح‌آباد
جمعیت: کمتر از ۳ خانوار (سرشماری ۹۵)
هنگوییه، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان بافت در استان کرمان ایران است.
جمعیت

این روستا در دهستان فتح‌آباد قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، جمعیت آن کمتر از ۳ خانوار بوده‌است.
باشگاه فوتبال استون ویلا

Football club
باشگاه فوتبال استون ویلا (به انگلیسی: Aston Villa F.C.) یک باشگاه حرفه‌ای فوتبال در لیگ برتر انگلستان است که در شهر استون، بیرمنگام در کشور انگلستان قرار دارد. این باشگاه در سال ۱۸۷۴ تأسیس شد و ورزشگاه خانگی آن‌ها از سال ۱۸۹۷ ورزشگاه ویلا پارک است. این باشگاه یکی از اعضای مؤسس لیگ فوتبال در سال ۱۸۸۸ و لیگ برتر فوتبال انگلستان در سال ۱۹۹۲ است. استون ویلا یکی از شش باشگاه انگلیسی است که موفق به قهرمانی در جام باشگاه‌های اروپا شده‌است؛ آن‌ها در فصل ۸۲–۱۹۸۱ برنده این رقابت‌ها شدند. آن‌ها همچنین موفق شده‌اند هفت بار پیروز لیگ دسته اول فوتبال انگلستان، هفت بار فاتح جام حذفی فوتبال انگلستان، پنج بار برنده جام اتحادیه باشگاه‌های انگلستان و یک بار قهرمان سوپرجام اروپا شوند. استون ویلا یکی از پرافتخارترین تیم های انگلستان است و رقیب دیرینه برای همه تیم‌ها است.
استون ویلا رقابت دیرینه و شدیدی با تیم بیرمنگام سیتی دارد و شهرآورد این دو تیم از سال ۱۸۷۹ برگزار شده‌است. لباس خامگی تیم استون ویلا به‌طور سنتی شامل پیراهنی به رنگ شرابی همراه با آستینی به رنگ آبی آسمانی، شورت سفید و جوراب آبی آسمانی است. نماد باشگاه به‌طور سنتی، شیر خیز برداشته است. این باشگاه هم‌اکنون تحت مالکیت گروه NSWE است؛ شرکتی که در اختیار ناصف ساویریس میلیاردر مصری و وس ادنس میلیاردر آمریکایی است. تیم استون ویلا همچنین جزو، شش تیم پرطرفدار انگلستان است. این تیم همچنین دومین قهرمان تاریخ لیگ برتر فوتبال انگلستان و جزو ۷ تیم ثروتمند انگلستان است. استون ویلا جزو ۱۰تیم اول جهان است. آنها همچنین ۳۲ سال پیاپی در لیگ برتر انگلستان بازی کردند و پس از آن دو سال در چمپیونشیپ بازی کردند. اوج کار آن‌ها در سال ۸۲–۱۹۸۱ بود که توانستند، قهرمان لیگ قهرمانان اروپا (مقابل بایرن مونیخ) و سوپرجام اروپا بشوند.
شاهزاده ویلیام (ولیعهد بریتانیا) طرفدار تیم استون ویلا است.
تاریخچه

در مارس ۱۸۷۴ تیم فوتبال استون ویلا توسط اعضای کلیسای ویلا کراس وسلیان در هندزورث که هم‌اکنون بخشی از بیرمنگام است تشکیل شد. چهار بنیانگذار تیم استون ویلا جک هیوز، فردریک متیوز، والتر پرایز و ویلیام اسکاتراگود بودند. نخستین مسابقه استون ویلا برابر تیم راگبی استون بروک سنت ماری بود. به عنوان شرط مسابقه، طرف ویلا مجبور شد موافقت کند که نیمه اول را طبق قوانین راگبی و نیمه دوم طبق قوانین انجمن بازی کند. در سال ۱۸۷۶ پس از انتقال به زمین جاده ولینگتون، تیم استون ویلا خیلی زود به عنوان یکی از بهترین تیم‌های میدلندز غربی شناخته شد و در سال ۱۸۸۰ به کاپیتانی جورج رامزی اسکاتلندی نخستین افتخار خود در جام ارشد بیرمنگام را بدست آورد.
این باشگاه نخستین جام حذفی خود را در سال ۱۸۸۷ با کاپیتانی آرچی هانتر (یکی از اولین نام‌های شناخته شده مسابقات و اولین بازیکنی که در هر مرحله جام حذفی گلزنی کرد) بدست آورد. استون ویلا یکی از ده تیمی بود که در سال ۱۸۸۸ در افتتاح لیگ فوتبال انگلستان شرکت داشت و از بنیانگذاران آن بود. ویلا نخستین قهرمانی خود در لیگ را در ۱۸۹۳-۱۸۹۴ بدست آورد. این باشگاه به خاطر سبک بازی کوتاه و سریع خود مشهور شد. استون ویلا به عنوان موفق‌ترین باشگاه انگلیسی دوره ویکتوریا ظاهر شد و در سال ۱۹۰۱ با درگذشت ملکه ویکتوریا پنج عنوان قهرمانی لیگ و سه جام حذفی را بدست آورد. در سال ۱۸۹۷ آنها به ورزشگاه فعلی خود «استون گروند» نقل مکان کردند. طرفداران تیم نام «ویلا پارک» را برای این ورزشگاه انتخاب کردند.
استادیوم

مقالهٔ اصلی: ورزشگاه ویلا پارک
استادیوم فعلی استون ویلا، ویلا پارک است. این تیم قبلاً در استون پارک (۱۸۷۴–۱۸۷۶) و ولینگتون رود (۱۸۷۶–۱۸۹۷) بازی می‌کرد. ویلا پارک بزرگترین استادیوم فوتبال در میدلندز انگلستان و هشتمین ورزشگاه بزرگ انگلستان است. این ورزشگاه میزبان ۱۶ بازیکن ملی‌پوش انگلستان در سطح بزرگسالان بوده‌است. نخستین بازیکن در سال ۱۸۹۹ و آخرین بازیکن در سال ۲۰۰۵ است. بنابراین، این وزرشگاه اولین زمین بازی فوتبال در انگلستان بود که در سه سده مختلف، فوتبال بین‌المللی را روی صحنه برد. ویلا پارک با میزبانی ۵۵ نیمه نهایی، پرکاربردترین ورزشگاه در تاریخ نیمه نهایی جام حذفی است. این باشگاه مجوز برنامه‌ریزی برای گسترش جایگاه شمالی را دارد. این، شامل پر کردن گوشه‌های دو طرف پایه شمالی است. در صورت تکمیل، ظرفیت پارک ویلا تقریباً به ۵۱٬۰۰۰ نفر افزایش خواهد یافت.
محل آموزش فعلی در بادی مور هیث در نزدیکی کینگزبری در شمال واریک‌شر است. مکانی که توسط رئیس پیشین، داگ الیس در اوایل دهه ۱۹۷۰ از یک کشاورز محلی خریداری شد. اگرچه در دهه ۱۹۷۰ بادی مور هیث از پیشرفته‌ترین کارها بود، اما در اواخر دهه ۱۹۹۰ این امکانات قدیمی به نظر می‌رسید. در نوامبر ۲۰۰۵ الیس و آستون ویلا plc اعلام کردند که در دو مرحله ۱۳ میلیون پوند پیموده‌است. زمین تمرین جدید در ۶ مه ۲۰۰۷ توسط مدیر وقت مارتین اونیل، گرت بری کاپیتان تیم و دنیس مورتیمر کاپیتان تیم برنده جام اروپا ۱۹۸۲ و کل بازیکنان ترکیب تیم استون ویلا برای فصل ۲۰۰۷–۲۰۰۸ به‌طور رسمی رونمایی شد.
در فرهنگ عامه

شماری از برنامه‌های تلویزیونی به تیم استون ویلا اشاره کرده‌اند. در سریال کامرک فرنی، شخصیت لنی گادبر از طرفداران استون ویلا است. هنگامی که فیلمبرداری در ارتش بابا آغاز شد، ایان لاوندر طرفدار ویلا اجازه یافت که روسری فرانک پایک را از میان آرایه کمد لباس بی‌بی‌سی انتخاب کند. او کلاتر و آبی را انتخاب کرد که رنگ‌های استون ویلا بودند. شخصیت نسا در شبکه تلویزیونی بی‌بی‌سی گاوین و استیسی به عنوان یکی از طرفداران استون ویلا در اپیزودی در دسامبر ۲۰۰۹ به نمایش درآمد.
ویلا همچنین در موارد مختلفی در نثر به نمایش درآمده است. استنلی وولی، شخصیت رمان اسکادران گوشاوک در فهرست انتخاب شده بوکر بوک درک رابینسون یکی از طرفداران استون ویلا است و یازده طرف ویلا را قبل از جنگ نامگذاری می‌کند. همچنین از استون ویلا در بازی پیشخدم گنگ هارولد پینتر نیز یاد شده‌است.
شاهزاده ویلیام (ولیعهد بریتانیا) طرفدار تیم استون ویلا است.
در فرهنگ عامه > تیم فوتبال زنان استون ویلا

استون ویلا یک تیم فوتبال بانوان دارد که در مسابقات قهرمانی زنان رقابت می‌کنند. آنها در سال ۱۹۷۳ به عنوان باشگاه فوتبال سولیهال مورس تأسیس شده و در سال ۱۹۸۹ به استون ویلا وابسته شدند.
افتخارات > داخلی

لیگ دسته اول فوتبال انگلستان: ۹۴–۱۸۹۳، ۹۶–۱۸۹۵، ۹۷–۱۸۹۶، ۹۹–۱۸۹۸، ۱۹۰۰–۱۸۹۹، ۱۰–۱۹۰۹، ۸۱–۱۹۸۰
لیگ دستهٔ دوم فوتبال انگلستان/چمپیونشیپ
سطح سوم لیگ فوتبال انگلستان: ۷۲–۱۹۷۱
جام حذفی فوتبال انگلستان: ۸۷–۱۸۸۶، ۹۵–۱۸۹۴، ۹۷–۱۸۹۶، ۰۵–۱۹۰۴، ۱۳–۱۹۱۲، ۲۰–۱۹۱۹، ۵۷–۱۹۵۶
جام اتحادیه باشگاه‌های انگلستان: ۶۱–۱۹۶۰، ۷۵–۱۹۷۴، ۷۷–۱۹۷۶، ۹۴–۱۹۹۳، ۹۶–۱۹۹۵
جام خیریه انگلستان: ۱۹۸۱
افتخارات > اروپایی

جام باشگاه‌های اروپا: ۸۲–۱۹۸۱
سوپرجام اروپا: ۱۹۸۲
جام اینترتوتو: ۲۰۰۱
ستاره تیم استون ویلا بر پیاده‌روی ستارگان بیرمنگام به افتخار قهرمانی این تیم در جام باشگاه‌های اروپا ۱۹۸۲
نورالدین کیانوری

| نورالدین کیانوری | نورالدین کیانوری |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۲۹۴ خورشیدی بخش بلده، شهرستان نور، مازندران
درگذشت: ۱۵ مرداد ۱۳۷۷ (۸۲–۸۳ سال)
ملیت: ایرانی
دیگر نام‌ها: Silvio Macetti N.K, Сильвио Масетти
پیشه(ها): فعال سیاسی، دکتری معماری و شهرسازی
سازمان: حزب توده ایران
آثار برجسته: دبیر اول کمیتهٔ مرکزی حزب توده ایران (۱۳۵۷–۱۳۶۲) زندانی سیاسی
عنوان: رفیق کیانوری، رفیق کیا
همسر: مریم فیروز (۱۳۲۳–۱۳۷۷)
والدین: شیخ مهدی نوری، زهرا سلطانی نوری
نورالدین کیانوری (۱۲۹۴ – ۲۵ مرداد ۱۳۷۷) دکترای مهندسی عمران، فعال سیاسی ایرانی و دبیر اول کمیته مرکزی حزب توده ایران از ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۲ بوده است. او نوه پسری شیخ فضل‌الله نوری بود. کیانوری با پایان تحصیلات خود در ۱۳۱۹، به ایران آمد و در ۱۳۲۱ به حزب تازه تأسیس توده پیوست. با اوج‌گیری جریان انقلاب ۵۷ دبیر حزب شد و در ۲۸ اردیبهشت ۱۳۵۸ به ایران بازگشت. کیانوری بعد از انقلاب، بازداشت و محاکمه شد و پس از آزادی از زندان اوین نیز، تحت مراقبت ویژه وزارت اطلاعات بود و تا پایان عمر خود در حبس خانگی به سر برد. وی در ۲۵ مرداد ۱۳۷۷ فوت کرد.
توده‌ای هستم و همراه امام، ماندگارم که زمان است به کام
نورالدین کیانوری، دبیر اول حزب توده در نشست پرسش و پاسخ ۲۰ شهریور ۱۳۶۱ خورشیدی.
زندگی شخصی

نورالدین کیانوری، متولد ۱۲۹۴ خورشیدی، در "بلده" استان مازندران بود. والدینش مهدی نوری (روحانی) و زهرا سلطانی نوری بودند. او نوه پسری شیخ فضل‌الله نوری و نوه دختری میرزا حسین نوری بود. در سال ۱۳۲۳، با مریم فیروز ازدواج کرد. مریم فیروز تا پایان عمر در کنار همسرش بود. نورالدین کیانوری تنها شخصی بود که توسط روح‌الله خمینی از مرگ (حکم اعدام) نجات پیدا کرد.
فعالیت معماری، شهرسازی و طراحی جامع

او تحصیلات خود را در ایران و آلمان انجام داد و از دانشگاه فنی آخن، دکترای مهندسی راه و ساختمان گرفت.
پس از تحصیل در آخن و شهر مونیخ، در ایران مشغول به کار با تخصص طراحی بیمارستان شد. او استاد معماری در دانشگاه تهران بود. کتاب «ساختمان‌های درمان و بهداشت» را در دوران حبس و پس از فرار از زندان قصر به تحریر درآورد که حداقل تا زمان فوتش (بیش از ۶۰ سال) تنها منبع علمی در طراحی و معماری درمانگاه و بیمارستان در ایران است.
او در مهاجرت به آلمان دموکراتیک با نام «سیلویو ماکتی ن.ک.» (به آلمانی: ‏.Architect Silvio Macetti N.K) در دو دهه ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ میلادی به تحقیق و تدریس در آکادمی ساختمان برلین (به آلمانی: ‏(Deutsche bauakademie zu berlin (DBA) مشغول بوده‌ است. بخشی از مهم‌ترین آثار و مقالاتش در این دوره عبارت‌اند از:
کتاب واحدهای مسکونی بزرگ که تجزیه و تحلیل و طرح جامع معماری و شهرسازی اجتماعی است و در سال ۱۹۶۷ در شرایط بعد از جنگ جهانی دوم و بازسازی آلمان توسط نورالدین کیانوری تحت نام مستعار Dr. Architect Silvio Macetti N.K. به زبان آلمانی نوشته و در مدت زمان یک سال پس از انتشار، ۸ بار در آلمان تجدید چاپ شد..
طرح و پروژه .N.K - پیشنهاد برای مسکن‌سازی صنعتی (انبوه‌سازی صنعتی مسکن) ۶۷–۱۹۶۵. نشریهٔ علمی روستوک آلمان
آسمان‌خراشهای مسکونی - (مقاله) نشریه علمی معماری آلمان
کتاب آسمان‌خراشهای مسکونی - (کتاب با ۱۶۷ تصویر - نتایج ۱۰ سال تحقیق از سال ۱۹۵۶ تا ۱۹۶۷)
توسعه سبک زندگی اجتماعی و مشکلات حمل و نقل شهری - نشریه علمی معماری آلمان . مقاله در سال ۱۹۷۰ توسط نورالدین کیانوری با نام مستعار Silvio Macetti N.K نوشته شده.
شیوه زندگی اجتماعی و مشکلات توسعه راه و حمل و نقل شهری - (مقاله) نشریه علمی معماری آلمان. خلاصه ای از رساله علمی به‌صورت مقاله انتقادی در مورد وضعیت حمل نقل کلان‌شهر لس آنجلس است. کیانوری در ادامه مقاله طرح جامع حمل و نقل شهری اجتماعی برای شهرهای بزرگ را طراحی و پیشنهاد می‌کند. مقاله در سال ۱۹۷۰ میلادی منتشر شده‌است.
چشم‌انداز معماری اجتماعی - معماری اجتماعی متضاد تئوری همگرایی مقاله مشترک - نشریه علمی معماری آلمان
اقتصاد شهری و مسئله شهرسازی - (طراحی جامع شهر)
مسئله اقتصاد ساختاری و فضایی بر مبنای حفظ محیط زیست - (مقاله) مجله معماری آلمان
طراحی شهری و معماری تا سال ۲۰۰۰ و فراتر از آن - طرح جامع - مجموعه طرح‌ها نورالدین کیانوری (نتایج ۱۰ سال تحقیق از سال ۱۹۶۸ تا ۱۹۷۸) با نام مستعار Dr. Architect Silvio Macetti N.K که از آکادمی معماری برلین به سرقت رفته)
فعالیت سیاسی > پیش از انقلاب ۱۳۵۷:

کیانوری با پایان تحصیلات خود در ۱۳۱۹ به ایران آمد و در ۱۳۲۱ به حزب تازه تأسیس توده پیوست. کیانوری چند سال بعد رهبری شاخه جوانان حزب را بر عهده گرفت. او با فروپاشی سازمان نظامی حزب توده به همراه بسیاری از رهبران دیگر توده در سال ۱۳۳۴ نخست به اتحاد شوروی و سپس در ۱۳۳۶ به آلمان شرقی مهاجرت نمود. با اوج‌گیری جنبش انقلابی ایران در سال ۱۳۵۷ به عنوان دبیر اول حزب توده ایران جای ایرج اسکندری را گرفت و در ۲۸ اردیبهشت ۱۳۵۸ به ایران بازگشت. تعداد اندکی از گردانندگان حزب در برلین شرقی که مقر حزب توده در تبعید بود باقی‌ماندند و دفتر این حزب را در اروپا فعال نگه داشتند.
فعالیت سیاسی > پس از انقلاب ۱۳۵۷: > درخواست سلاح از رهبری حزب کمونیست اتحاد شوروی:

بنا به پژوهش بهمن زبردست که در آن اسناد محرمانه حزب کمونیست اتحاد شوروی بازنشر شده، کیانوری بدون اطلاع رهبری حزب توده دوبار، نخست در مرداد ۱۳۵۸ و بار دوم یک سال بعد، در سفر به شوروی درخواست تسلیحاتی از چهار نوع اصلی: تپانچه، مسلسل، نارنجک‌انداز و نارنجک به‌شمار چند هزار عدد را نموده بود، اما رهبری حزب کمونیست اتحاد شوروی با این درخواست موافقت نکرده بودند.
فعالیت سیاسی > پس از انقلاب ۱۳۵۷: > زندان:

او در بهمن ۱۳۶۱ همراه با بسیاری از رهبران، اعضا و هواداران حزب دستگیر شد. چند ماه بعد، در دهم اردیبهشت ۱۳۶۲ در اعترافات تلویزیونی ضبط شده، در زندان که دستگاه‌های اطلاعاتی جمهوری اسلامی ترتیب داده بودند و از تلویزیون ایران پخش شد، رهبران درهم‌شکسته حزب یک به یک به جاسوسی برای شوروی اعتراف کردند. کیانوری، تکیده و درهم شکسته، اظهار داشت که «حزب توده از آغاز تأسیس در ۱۳۲۰ تا به حال، ابزاری برای جاسوسی و خیانت بوده‌است».
کیانوری در سال ۱۳۶۸ هنگامی که ۷۴ سال داشت و پس از شش سال حبس و زیر شکنجه قرار گرفتن، حاضر شد نامش در گزارش گالیندوپل نخستین نماینده کمیسیون حقوق بشر سازمان ملل متحد که از زندان اوین دیدار نمود، مبنی بر شکنجه دیدن و بدرفتاری نوشته شود. او با نشان دادن دست نیمه فلج و انگشت‌های شکسته و پای آسیب دیده، در حضور مسئولین زندان اوین دربارهٔ نحوه شکنجه شدن وحشیانه خود صحبت نمود و همین‌طور در گزارش اضافه کرد که سه تن از اعضای حزب در سلول‌های انفرادی به سر می‌برند، کیانوری هم‌چنین اتهام جاسوسی و توطئه را رد نموده و اعدام هزاران جوان بیگناه را محکوم کرد.
او در زندان نامه‌ای به سید علی خامنه‌ای در خصوص شکنجه‌های زندانیان نوشت و در آن نامه گفت که برای اعتراف به اتهام دروغین تدارک کودتای مسلحانه برای سرنگون ساختن نظام جمهوری اسلامی، به همراه سایر رهبران حزب به شدت شکنجه شده و همسرش مریم فیروز و همین‌طور افسانه دخترش را شلاق زده و در مقابل چشمانش از سقف آویزان نموده‌اند. کیانوری پس از آزادی از زندان اوین تحت مراقبت ویژه وزارت اطلاعات و تا پایان عمر خود در حبس خانگی به سر برد و تحت نظر بود. او در آستانه فروپاشی شوروی با اصلاحات گورباچف مخالفت کرد و بحران و فروپاشی شوروی را به توطئه آمریکا نسبت داد.
نقش کیانوری در ماجرای سوءقصد ناصر فخرآرایی به شاه

بنا به پژوهش بهمن زبردست که در آن قطعنامه کمیته مرکزی حزب توده ایران، به تاریخ اول مارس ۱۹۵۷ برابر با ۱۰ اسفند ۱۳۳۵، دربارهٔ سوءقصد به محمد رضا شاه، بازنشر شده، دیدگاه رسمی حزب توده ایران دربارهٔ نقش کیانوری در سوءقصد ناصر فخرآرایی به شاه بررسی شده‌است. طبق این قطعنامه، کیانوری باوجود اطلاع از ارتباط معاون انتظامات حزب عبدالله ارگانی، با ناصر فخرآرایی و برنامه‌ریزی او برای سوءقصد به شاه، نه‌فقط وی را مورد توبیخ قرار نمی‌دهد و از عمل بازنمی‌دارد، بلکه به بیانات او به‌ نحوی سرسری نگریسته و هیئت‌اجرائیه را نیز از این جریان بی‌خبر می‌گذارد. برای همین بی‌انضباطی، کمیتهٔ مرکزی حزب توده ایران در این قطعنامه، ضمن توبیخ کیانوری و موظف نمودن او به انتقاد از خود، وی را تا زمان جلب اعتماد کمیتهٔ مرکزی، از مشاغل تشکیلاتی در کادر هیئت‌اجرائیه کنار گذاشته و فعالیت‌های حزبی‌اش را به رشته‌های تبلیغی و تدریسی محدود نموده‌است.
کیانوری در فیلم قضیه شکل اول، شکل دوم

عباس کیارستمی در فیلم قضیه شکل اول، شکل دوم محصول سال ۱۳۵۸، آگاهانه در جریان مصاحبه با نورالدین کیانوری سر وی را در سمت راست، کنار مجسمه بزرگی در سمت چپ کادر فیلم‌برداری کرده‌است. شباهت بین دو سر: شقیقه بزرگ، لب برجسته، بینی و … و موهای ژولیده این تصور را به‌وجود می‌آورد که کیانوری در کنار مجسمه خودش یا شخصی از نزدیکانش فیلمبرداری شده‌است.
درگیری کیانوری با منوچهر آشتیانی

منوچهر آشتیانی نقل می‌کند:
«روزی در آلمان به همراه کیانوری و احسان طبری در رابطه با (مارکسیسم و نسبتش با میهن) بحث و جدل می‌کردیم، در حین بحث کیانوری مطرح کرد که مگر سرمایه‌داری میهن دارد؟ میهن سرمایه‌داری، جهانی است و هرجا بتواند سرمایه‌اش را می‌ریزد. به همین نسبت هم پرولتاریا جهانی است و میهن ندارد. من [آشتیانی] گفتم «پرولتاریا میهن ندارد» یعنی پایتخت ما مسکو است و تهران نیست و شاعر ما پوشکین است و حافظ نیست؟! گفت بلی! گفتم شاعر ما حافظ است و پوشکین نیست و پایتخت ما تهران است و مسکو نیست. دست برد به هفت‌تیر! بلی. دستش را طبری گرفت، چون من مخفی رفته بودم، اگر [مرا] می‌کشت کسی خبردار نمی‌شد و مرا در یک گورستانی می‌انداختند و اصلاً منوچهر آشتیانی وجود نداشت.»
برخی نظرات و نوشته‌ها در مورد وی

... آقایان برای اینکه دست خود را به یک چنین کار ننگینی که بدون تردید قابل‌دفاع نبود، آلوده نکرده باشند، یکی از افراد توده‌ای، به نام حسن قائم‌پناه را که برای فرار از فشار، تن به پستی داده بود، مأمور شلاق‌زدن کردند. پس از نشان دادن این منظره، مرا به پشت در سلول شکنجه‌گاه بردند و به زمین نشاندند و از من اعتراف می‌خواستند تا شلاق‌زدن به پای همسرم را که من صدای ضربات شلاق و ناله‌هایش را می‌شنیدم، پایان دهند.
نامه سرگشاده نورالدین کیانوری به سید علی خامنه‌ای به تاریخ ۱۶ بهمن ۱۳۶۸ خورشیدی.
کیانوری که از اعضای تأثیرگذار کمیته مرکزی حزب توده ایران بود، در پلنوم شانزدهم کمیته مرکزی حزب توده ایران در اسفند ۱۳۵۷ به عنوان دبیر اول حزب انتخاب شد؛ تا ۱۶ بهمن سال ۱۳۶۱ که زندانی شد و زیر شکنجه رفت. دبیر اولی این حزب را در دوران پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران بر عهده داشت و به عنوان دبیر اول کمیته مرکزی حزب، نقش مهمی در سیاست‌های حزب ایفا می‌کرد. سیاست‌های مبتنی بر حمایت و پشتیبانی گاه یک‌جانبه از روح‌الله خمینی و «خط امام» به رهبری وی صورت گرفت. در سال‌های اولیه دهه ۱۳۶۰ خورشیدی، حزب به رهبری کیانوری از برخورد حکومت اسلامی با وابستگان گروه‌های سیاسی‌ای که به مقابله مسلحانه با نظام اسلامی برخاسته بودند، حمایت می‌کرد.
در بهمن ۱۳۶۱، بیش از ۵۰ نفر از اعضای رهبری و کادرهای فعال آن از جمله نورالدین کیانوری و همسرش مریم فیروز، توسط سپاه پاسداران به اتهام «جاسوسی» دستگیر و در زندان توحید به زیر شکنجه برده شدند. وی در زندان به اتهام «تدارک کودتای مسلحانه برای سرنگون ساختن نظام جمهوری اسلامی» متهم شد و نهایتاً در ۷ اردیبهشت سال ۱۳۶۲، در حمله دوم نیروهای امنیتی ایران به بقیه رهبران، کادرها و اعضا حزب بیش از ۱۰٬۵۰۰ نفر از اعضای حزب توده ایران و رهبری و کادرهای فعال آن دستگیر و به زیر بازجویی و شکنجه برده شدند. در اعترافات تلویزیونی ضبط شده در زندان که دستگاه‌های اطلاعاتی جمهوری اسلامی ترتیب داده بودند و از تلویزیون ایران پخش شد، کیانوری تکیده و درهم شکسته، اظهار داشت که «حزب توده از آغاز تأسیس در ۱۳۲۰ تابه حال، ابزاری برای جاسوسی و خیانت بوده‌است».
وی در بهمن ۱۳۶۸، نامه‌ای به سیدعلی خامنه‌ای نوشت و در آن با ذکر جزئیات به بی‌اعتبار بودن اعترافاتی که با اعمال فشار، تهدید و شکنجه خود و خانواده‌اش در زندان انجام شده بود، پرداخت و از همکاری‌اش در دوران زندان با یکی از روحانیون به نام آقای موسوی زنجانی از حوزه علمیه قم، در زمینه آشنایی حوزه علمیه با مارکسیسم و کتاب کاپیتال پرده برداشت.
بخشی از مجموعهٔ انقلاب ۱۳۵۷ موضوعات چهره‌های اصلی احزاب و سازمان‌ها نهادهای رسمی رخدادها همچنین ببینید
همچنین با توجه به اینکه تاریخ نوشتن کتاب‌هایی که پس از انقلاب به علی دشتی و احسان طبری و کیانوری و روشنفکرانی این‌چنینی، منسوب است، به دوره زندان و شدیداً شکنجه شدنشان برمی‌گردد، از دید هوادارانشان کتاب‌های مربوط، نمی‌تواند جزو باورهای واقعی آن‌ها باشد.
درگذشت

کیانوری که در سال‌های آخر عمر خود، همچنان از سیاست‌های حزب توده در جهت پشتیبانی از انقلاب اسلامی ایران دفاع می‌کرد. وی در ۱۴ مرداد ۱۳۷۷ درگذشت و در بهشت زهرای تهران قطعه ۲۴۲، ردیف ۵۷، شماره ۳۱ به خاک سپرده شد.