داگلاس نورث
ایده‌ها و کارهای بنیادین نورث از نگاه جان والیس > چهار کار بنیادین داگلاس نورث > ۳.انتقاد از نظریه نئوکلاسیک در تاریخ اقتصادی

جان والیس کتاب «ساختار و تغییر در تاریخ اقتصادی» منتشره در ۱۹۸۱ را اوج انتقاد نورث از نظریه نئوکلاسیک دربارهٔ تاریخ اقتصادی، توسعه و رشد می‌داند، کتابی که از نظر او و بسیاری دیگر بهترین کتاب نورث است. از نظر او این کتاب سه محور مهم دارد: ابتدا این استدلال را بسط می‌دهد که ما باید بیش از یک تاریخچه از بازارها داشته باشیم تا تغییر اقتصادی را درک کنیم. سپس یک استدلال نئوکلاسیکی منطقی ارائه می‌دهد که چرا با وجود هزینه‌های مبادلاتی، نظام‌های سیاسی لزوماً نهادها را چنان متحول نمی‌کنند که رشد اقتصادی را ترویج دهند؟ و در آخر استدلال می‌کند که اگر می‌خواهیم تغییر بلندمدت به ویژه تغییر بلندمدتی که لزوماً ما را به رشد و توسعه نمی‌رساند را درک کنیم به نظریه سازمان‌ها و همچنین یک نظریه دربارهٔ باورها و ایدئولوژی نیاز داریم.
والیس معتقد است تناقض بین دو مسیر فکری در کتاب روشن است؛ از یک سو، استدلالی قوی آورده می‌شود که اقتصاد نئوکلاسیک قابلیت ارائه دامنه کاملی از تبیین‌های لازم برای درک تغییر اقتصادی به خصوص ایدئولوژی‌ها و باورها را ندارد. از سوی دیگر، استدلالی قوی می‌آورد که رفتار فرد عقلایی با آن انتخاب‌های نهادی سازگار است که به جای پیش بردن رشد اقتصادی، آن را به تأخیر و عقب می‌اندازد. خواننده سردرگم می‌شود که آیا قضیه بر سر این است که نئوکلاسیکی باشیم یا نباشیم؟ سپس والیس تحلیل می‌کند که قضیه واقعی که کتاب کوشش می‌کند با آن گلاویز شود این است: «ماندگاری یا تغییر؟» این دوگانگی این‌گونه توضیح داده می‌شود:
کتاب با بازگشت به کار نورث و توماس در سال ۱۹۷۳ می‌گوید نهادها هنگامی تغییر می‌کنند که منافعی در تغییر نهادها وجود داشته باشد اما سپس ماندگار می‌شوند چون هزینه‌های مبادلاتی تغییر دادن آن‌ها بالا است.
تدقیق در باورها و ایدئولوژی‌ها را می‌توان نقطه عطف تحلیل کتاب از نگاه والیس دانست؛ باورها و ایدئولوژی‌ها ماندگار هستند. چون باورها (و هنجارها و فرهنگ) براساس تجربه انباشته جامعه از طریق فرهنگ به نسل بعدی منتقل می‌شوند و با تعاملات تکراری بیشتر مردم از طریق هنجارهای رفتاری شکل می‌گیرند، پس باورها به سرعت تغییر نمی‌کنند و دستکاری و تغییر شکل‌دادن باورها برای عاملان اجتماعی در زمان جاری بی‌نهایت دشوار است.
نتیجه‌ای که والیس می‌گیرد این است کتاب معتقد است باورها همیشه تابع آنچه در گذشته اتفاق افتاده، هستند و می‌توانند مانع تغییر در زمان حال، چه خوب یا بد بشوند؛ بنابراین وجود ماندگاری باورها و نهادها از گذشته (فرهنگ) است که تبیین می‌کند چرا تغییرات در زمان حال اغلب نتایجی عاید می‌سازد که مانع رشد و توسعه اقتصادی می‌شود به جای اینکه جلوبرنده آن‌ها باشد.
والیس اهمیت باورها در این چهارچوب را از نکات مهم در کتاب «نهادها، تغییر نهادی و عملکرد اقتصادی» منتشره در ۱۹۹۰ و نقطه تمرکز اصلی در کتاب «درک فرایند تغییر نهادی» منتشره در ۲۰۰۵ می‌داند.
والیس سپس برای بیان نوع تغییر در باورها و ایدئولوژی‌ها به کتاب «ساختار و دگرگونی در تاریخ اقتصادی» برمی‌گردد و به دو الگوی زمانی متفاوتِ تغییر نهادی، در چهارچوب این کتاب می‌پردازد:
رویدادی و گسسته مانند حرکت به سمت پرداخت دستمزدی پس از حادثه طاعون در اروپای غربی
پیوسته و ذره‌ای مانند تغییرات در باورها و ایدئولوژی‌ها، یا تغییرات در هنجارها و در قواعد رسمی و غیررسمی که به‌صورت دایمی رخ می‌دهد ولی می‌تواند دوام نیاورد و ماندگار نباشد.
هیچ‌کدام از دو تغییر نهادی از نوع پیوسته و رویدادی، لزوماً ماندگار نیستند.
سپس به مقاله «قوانین اساسی و تعهدات: تکامل نهادهای حاکم بر انتخاب عمومی در انگلستان سده هفدهم» که نورث با همکاری واینگاست در ۱۹۸۹ نوشته اشاره می‌کند و آن را حاصل شرح و تکمیل این ایده‌ها در دهه ۱۹۸۰ می‌داند؛ این مقاله یک نمونه کلاسیک از یک تغییر در یک بحران که دوام می‌آورد را تشریح می‌کند؛ تأکید مقاله بر سازوکارهای نهادی است و تبیین می‌کند چرا نهادهای خاص، خودتنفیذی بوده و طی زمان دوام می‌آورند.
بعد به کتاب «نهادها، تغییر نهادی و عملکرد اقتصادی» که نورث در همان اثناء در ۱۹۹۰ نوشت، می‌پردازد؛ ماندگاری نهادها نقش مهمی در این کتاب دارد و در آن به شکل منظم تأکید می‌شود که کارکرد یک نهاد، ایجاد ثبات و پیش‌بینی‌پذیری رفتار انسانی است.
اما والیس پیشبرد مهم کتاب ۱۹۹۰ را تعریفی می‌داند که از نهاد با تمثیلی از بازی‌های ورزشی می‌دهد؛ نهادها قواعد بازی و ابزارهای تنفیذ بوده و سازمان‌ها همان تیم‌های ورزشی هستند که در بازی حضور دارند، این تعریف سه انتخاب رفتاری در برابر سازمان‌ها قرار می‌دهد:
یکی از آنها حداکثرسازی در سایه قواعد بازی
دومی اختصاص منابع برای تغییر دادن قواعد بازی
سومین رفتار هم تقلب کردن در بازی است.
این انتخاب‌ها مانع‌الجمع نبوده و چهارچوبی برای درک پویایی‌های تغییر نهادی را تشکیل می‌دهند.