stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
کلیساهای کنده‌شده در صخره لالی‌بلا
فهرست کلیساها

| تصویر | نام | نام انگلیسی | موقعیت | توضیحات |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | کلیسای سنت جورج، لالی‌بلا (ቤተ ጊዮርጊስ) | House of St. George | ۱۲°۰۱′۵۴″شمالی ۳۹°۰۲′۲۸″شرقی﻿ / ﻿۱۲٫۰۳۱۷۴°شمالی ۳۹٫۰۴۱۱۳°شرقی﻿ / 12.03174; 39.04113 مستقل | شکل صلیب مانند دارد. |
|  | Biete Denagel (ቤተ ደናግል) | House of Virgins | گروه شمالی |  |
|  | Biete Golgotha Mikael (ቤተ ጎልጎታ ሚካኤል) | House of Golgotha Mikael | گروه شمالی | شامل نسخه‌هایی از مقبره مسیح، آدم و مهد تولد است. |
|  | Biete Maryam (ቤተ ማርያም) | House of Mary | ۱۲°۰۲′۰۱″شمالی ۳۹°۰۲′۳۶″شرقی﻿ / ﻿۱۲٫۰۳۳۷۱°شمالی ۳۹٫۰۴۳۳۳°شرقی﻿ / 12.03371; 39.04333 گروه شمالی | دارای سقفی نقاشی شده که صحنه‌های مختلف کتاب مقدس را به تصویر کشیده است. |
|  | Biete Medhane Alem (ቤተ መድሃኒ አለም) | House of the Saviour of the World | ۱۲°۰۲′۰۱″شمالی ۳۹°۰۲′۳۷″شرقی﻿ / ﻿۱۲٫۰۳۳۷°شمالی ۳۹٫۰۴۳۷°شرقی﻿ / 12.0337; 39.0437 گروه شمالی | محل قرارگیری صلیب لالی‌بلا. به عنوان بزرگ‌ترین کلیسای تک‌قطعه‌ای جهان شناخته می‌شود. |
|  | Biete Meskel (ቤተ መስቀል) | House of the Cross | ۱۲°۰۲′۰۲″شمالی ۳۹°۰۲′۳۶″شرقی﻿ / ﻿۱۲٫۰۳۳۹۴۱°شمالی ۳۹٫۰۴۳۴°شرقی﻿ / 12.033941; 39.0434 گروه شمالی |  |
|  | Biete Abba Libanos (ቤተ አባ ሊባኖስ) | House of Abbot Libanos | ۱۲°۰۱′۵۳″شمالی ۳۹°۰۲′۴۳″شرقی﻿ / ﻿۱۲٫۰۳۱۴۱°شمالی ۳۹٫۰۴۵۱۸°شرقی﻿ / 12.03141; 39.04518 گروه جنوبی |  |
|  | Biete Amanuel (ቤተ አማኑኤል) | House of Emmanuel | ۱۲°۰۱′۵۵″شمالی ۳۹°۰۲′۴۴″شرقی﻿ / ﻿۱۲٫۰۳۱۸۲°شمالی ۳۹٫۰۴۵۵۶°شرقی﻿ / 12.03182; 39.04556 گروه جنوبی |  |
|  | Biete Gabriel-Rufael (ቤተ ገብሬል ሩፋኤል) | House of Gabriel Raphael | ۱۲°۰۱′۵۲″شمالی ۳۹°۰۲′۴۱″شرقی﻿ / ﻿۱۲٫۰۳۱۲۰°شمالی ۳۹٫۰۴۴۶۴°شرقی﻿ / 12.03120; 39.04464 گروه جنوبی |  |
|  | Biete Lehem (ቤተ ልሄም) | House of Holy Bread | ۱۲°۰۱′۵۴″شمالی ۳۹°۰۲′۴۰″شرقی﻿ / ﻿۱۲٫۰۳۱۶۹°شمالی ۳۹٫۰۴۴۵۱°شرقی﻿ / 12.03169; 39.04451 گروه جنوبی |  |
|  | Biete Qeddus Mercoreus (ቤተ ማርቆርዮስ) | House of St. Mercoreos | ۱۲°۰۱′۵۴″شمالی ۳۹°۰۲′۴۴″شرقی﻿ / ﻿۱۲٫۰۳۱۵۷°شمالی ۳۹٫۰۴۵۴۸°شرقی﻿ / 12.03157; 39.04548 گروه جنوبی |  |
نقشه منطقه لالی‌بیلا
ان‌جی‌سی ۳۱۷

| ان‌جی‌سی ۳۱۷ | ان‌جی‌سی ۳۱۷ |
| --- | --- |
نقشه‌برداری آسمانی دیجیتال اسلون image of NGC 317: نقشه‌برداری آسمانی دیجیتال اسلون image of NGC 317
اطلاعات رصدی (مبدأ مبدا): اطلاعات رصدی (مبدأ مبدا)
صورت فلکی: آندرومدا
بُعد: 00h 57m 39.7s
مِیل: ‏ 47″ 47′ ‎+43°
انتقال به سرخ: 0.018109
سرعت شعاعی: 5,429 km/s
قدر ظاهری (V): 13.8
ویژگی‌ها: ویژگی‌ها
گونه: S0 + Sb
نام‌های دیگر: نام‌های دیگر
CGCG 536-013, PGC 3442 + PGC 3445.: CGCG 536-013, PGC 3442 + PGC 3445.
ان‌جی‌سی ۳۱۷ (انگلیسی: NGC 317) یک جفت کهکشان برهم‌کنش متشکل از یک کهکشان عدسی شکل NGC 317A و یک کهکشان مارپیچی NGC 317B (همچنین با نام PGC 3445) در صورت فلکی آندرومدا قرار دارد. این جفت کهکشان در ۱ اکتبر ۱۸۸۵ توسط لوئیس سوئیفت کشف شد.
لیبریا

| جمهوری لیبریا Republic of Liberia لیبریا | جمهوری لیبریا Republic of Liberia لیبریا |
| --- | --- |
   پرچم    نشان ملی  :    پرچم    نشان ملی  
شعار: «عشق به آزادی ما را به این‌جا رساند»: شعار: «عشق به آزادی ما را به این‌جا رساند»
سرود: درود بر همگان، درود بر لیبریا! : سرود: درود بر همگان، درود بر لیبریا! 
موقعیت  لیبریا  (آبی تیره)در آفریقا  (آبی روشن): موقعیت  لیبریا  (آبی تیره)در آفریقا  (آبی روشن)
پایتخت و بزرگترین شهر: مونروویا ۶°۱۹′ شمالی ۱۰°۴۸′ غربی﻿ / ﻿۶٫۳۱۷°شمالی ۱۰٫۸۰۰°غربی﻿ / 6.317; -10.800
زبان(های) رسمی: انگلیسی
زبان‌های گفتاری و ملی: Liberian English
گروه‌های قومی  (۲۰۰۸): 20.3% Kpelle 13.4% Bassa 10% Grebo 8% Gio 7.9% Mano 6% Kru 5.1% Lorma 4.8% Kissi 4.4% Gola 4% Krahn 4% Vai 3.2% Mandinka 3% Gbandi 1.3% Mende 1.2% Sapo 0.8% Belle 0.3% Dey ۰٫۶٪ دیگر لیبریایی‌ها ۱٫۴٪ دیگر آفریقایی‌ها ۰٫۱٪ غیرآفریقایی
دین(ها) : ۸۳٫۱٪ مسیحیت ۱۴٫۷٪ اسلام ۲٫۱٪ دیگر
نام(های) اهلیت: لیبریایی
حکومت: حکومت متمرکز نظام ریاستی جمهوری
• رئیس‌جمهور : ژرژ وه‌آ
• معاون رئیس‌جمهور : Jewel Taylor
• رئیس مجلس : Bhofal Chambers
• دادستان کل : Francis Korkpor
 :  
قوه مقننه: Legislature of Liberia
• مجلس اعلا: سنا
• مجلس سفلا: House of Representatives
تشکیل و استقلال از ایالات متحده آمریکا: تشکیل و استقلال از ایالات متحده آمریکا
• سکونتگاه توسط American Colonization Society : ۷ ژانویه ۱۸۲۲
• Liberian Declaration of Independence : ۲۶ ژوئیه ۱۸۴۷
• Annexation of جمهوری مریلند : ۱۸ مارس ۱۸۵۷
• به رسمیت شناختن توسط ایالات متحده : ۵ فوریه ۱۸۶۲
• منشور ملل متحد سازمان ملل متحد : ۲ نوامبر ۱۹۴۵
• قانون اساسی کنونی : ۶ ژانویه ۱۹۸۶
 :  
مساحت: مساحت
• کل: ۱۱۱٬۳۶۹ کیلومتر مربع (۴۳٬۰۰۰ مایل مربع) (۱۰۲ام)
• آبها (٪): ۱۳٫۵۱۴
جمعیت: جمعیت
• برآورد سال ۲۰۱۵: ۵٬۰۷۳٬۲۹۶ (۱۲۶ام)
• سرشماری ۲۰۰۸: ۳٬۴۷۶٬۶۰۸
• تراکم: ۴۰٫۴۳ بر کیلومتر مربع (۱۰۴٫۷ بر مایل مربع) (۱۸۰ام)
تولید ناخالص داخلی (GDP)  برابری قدرت خرید (PPP): برآورد ۲۰۱۹ 
• کل: $۶٫۴۶۸ بیلیون
• سرانه: $۱٬۴۱۳
تولید ناخالص داخلی (GPD) (اسمی): برآورد ۲۰۱۹ 
• کل: $۳٫۲۲۱ بیلیون
• سرانه: $۷۰۴
شاخص جینی (۲۰۱۶): ۳۵٫۳ 
شاخص توسعه انسانی (۲۰۱۸):  ۰٫۴۶۵ ۱۷۶ام
واحد پول: دلار لیبریا (LRD)
منطقه زمانی: یوتی‌سی  (ساعت گرینویچ)
جهت رانندگی: راست
پیش‌شماره تلفنی: +۲۳۱
کد ایزو ۳۱۶۶: LR
دامنه سطح‌بالا: .lr
لیبِریا با نام رسمی جمهوری لیبریا (به انگلیسی: Republic of Liberia)، کشوری در غرب آفریقا و شمال خلیج گینه است که پایتخت آن مانروویا می‌باشد. این کشور از شمال با سیرالئون، از شمال شرق با گینه و از شرق با ساحل عاج همسایه است و از غرب به اقیانوس اطلس پیوند می‌خورد. کشور لیبریا در سال ۱۸۴۷ میلادی توسط بردگان آزادشده‌ای که از آمریکا به قارهٔ آفریقا بازگشته بودند بنیاد شده و یکی از کهن‌ترین جمهوری‌های قارهٔ آفریقا است. این کشور از دههٔ ۱۹۹۰ به دلیل جنگ‌های طولانی داخلی و نیز نقشی که در جنگ سیرالئون داشت، کشوری شناخته شده است و دارای حدود ۵٬۰۵۸٬۰۰۰ نفر جمعیت است. زبان رسمی این کشور انگلیسی است که به همراه ۲۹ زبان محلی دیگر در این کشور به کار می‌رود. ادیان مسیحیت، اسلام و برخی عقاید دیگر در این منطقه رواج دارد. میانگین عمر مردان ۴۱ سال و زنان ۴۲ است. واحد پول این کشور دلار لیبریا می‌باشد. الماس، آهن، کائوچو، قهوه و کاکائو از محصولات صادراتی این کشور است.
تاریخ

در ۱۸۲۱ و ۱۸۲۲ انجمن کوچ‌نشین آمریکا، لیبریا را برای استقرار بردگان آزاد شده بنیاد گذاشت.
در ۱۸۴۷ در لیبریا اعلام جمهوری شد. سیاهپوستان مهاجر آمریکایی بر آفریقایی‌های محلی چیرگی یافتند و این چیرگی را به دور از ساحل گسترش دادند.
از ۱۸۷۸ تا ۱۹۸۰ قدرت در دست رؤسای جمهوری از حزب ویگ واقعی، از جمله ویلیام تابمن (رئیس‌جمهور از ۱۹۴۴ تا ۱۹۷۱) بود.
جانشین وی، ویلیام تالبرت طی کودتایی به رهبری ساموئل دو ترور شد. ساموئل دوئه نخستین لیبریایی با نیاکان محلی بود که حکومت کرد.
در کودتایی در سال ۱۹۹۰، ساموئل دوئه سرنگون شد. جامعهٔ اقتصادی کشورهای غرب آفریقا به منظور ایجاد نظم از چندین کشور منطقه‌ای سرباز گسیل کرد، ولی جنگ داخلی که در آغاز میان دو نیروی شورشی بود، به رغم آتش‌بس ادامه داشت، این جنگ داخلی ۱۴ ساله در سال ۲۰۰۳ پایان یافت و باعث کشته شدن حدود ۲۵۰ هزار نفر شد.
در سال ۱۹۹۹، غنا، نیجر و دیگر کشورها، لیبریا را به دلیل پشتیبانی شورشیان سیرالئون محکوم کردند. در همین زمان چارلز تیلور نیز گینه را به طرفداری از آشوبگران شمال لیبریا متهم کرد.
اختلاف بر سر نتیجهٔ انتخابات ریاست جمهوری لیبریا موجب بروز بحران سیاسی دراین کشور شده بود بطوری که ناظران از احتمال از بین رفتن دموکراسی شکننده حاکم بر این کشور را که به درگیری‌های ۱۴ساله پایان داد، نگران بودند.
الن جانسون سیرلیف که بخاطر فعالیت‌هایش در زمینه دفاع از حقوق زنان، جایزهٔ نوبل را کسب کرد، نخستین رئیس‌جمهور زن دراین کشوراست که از زمان کسب استقلال این کشور در سال ۲۰۰۵ میلادی در آفریقا، به صورت دموکراتیک انتخاب شده است.
جغرافیا

مقالهٔ اصلی: جغرافیای لیبریا
لیبریا بین گینه، ساحل عاج و سیرالئون قرار دارد و می‌توان از آن‌ها به عنوان دروازهٔ غربی آفریقا یاد کرد، زیرا راه ورود به همهٔ کشورهای آفریقای غربی است. از راه این کشور و خلیج گینه می‌توان به کشورهای بنین، توگو، نیجریه، کامرون و همچنین کشور چاد راه یافت.
در لیبریا منطقه باتلاقی پست ساحلی در جوار منطقه‌ای مرتفع تر و پوشیده از جنگل‌های استوایی است.
رودهای مهم آن سنت پل، سنت جان، سِس و بلندترین نقطه لیبریا کوه نیمبا، با ۱۳۸۰ متر است.
لیبریا با فصل مرطوب در تابستان و فصل خنک در زمستان، آب و هوایی استوایی دارد.
جغرافیا > تقسیمات کشوری

کشور لیبریا دارای ۱۵ ایالت می‌باشد:
بومی (Bomi)
بونگ (Bong)
جبارپلو (Gbarpolu)
گراند باسا (Grand-Bassa)
گراند کیپ مونت (Grand Cape Mount)
گراند گده (Grand-Gedeh)
گراند کرو (Grand-Kru)
لوفا (Lofa)
مارگیبی (Margibi)
مریلند (Maryland)
مونتسرادو (Montserrado)
نیمبا (Nimba)
ریور سس (River Cess)
ریور جی (River Gee)
سینوئه (Sinoe)
مردم

۱۹ ٪ نژاد این کشور را قبایل کپله، ۱۳٪ باسا، ۱۰٪ گربو، ۷٪ گیو، ۷٪ کرو و ۶٪ را مانو تشکیل می‌دهند، همچنین دین ۶۳٪ لیبریایی‌ها، عقاید سنتی و قبیله‌ای و ۲۱ ٪ مسلمان و ۱۶ ٪ مسیحی است. زبان انگلیسی، زبان رسمی لیبریا است که در کنار آن سایر زبان‌های بومی و قبیله‌ای نیز رایج است.
در بعضی از محله‌ها از جمله Red Light Junction که فقیرترین محله پایتخت است، مشکلات اجتماعی در رابطه با روسپیگری و استفاده از مواد مخدر وجود دارد.
اقتصاد

بیش از ۷۰ ٪ نیروی کار به کشاورزی اشتغال دارد، و مانیوک و برنج را به عنوان محصولات معیشتی، و لاستیک، قهوه و کاکائو را برای صدور تولید می‌کند.
لیبریا مانند کشورهای پیرامون آن، هم از نظر فراورده‌های کشاورزی و باغداری ویژهٔ سرزمین‌های گرمسیری و استوایی مانند کاکائو، قهوه، نیشکر، برنج و موز هم از نظر اندوخته‌های معدنی مانند سنگ آهن، طلا، منگنز، الماس، زغال سنگ سرشار است.
ایالات متحدهٔ آمریکا از آغاز جنگ جهانی اول تا پایان جنگ جهانی دوم توانست از منابع کائوچوی این کشور کارخانه‌های لاستیک‌سازی فایرستون، استفاده کند. هم‌اکنون نیز مواد معدنی و گیاهی مورد نیاز خود را از نزدیکترین راه، یعنی از شرق اقیانوس اطلس، از بندرهای لیبریا به بندرهای شرق ایالات متحده می‌رساند.
لیبریا از صادرکنندگان عمدهٔ سنگ آهن است، ولی اقتصاد کشور به دلیل جنگ داخلی به هم خورده است. لیبریا درمجموع حدود سه میلیارد و ۷۰۰ میلیون دلار بدهی خارجی دارد که بیشتر آن‌ها در دوران دیکتاتوری‌های ساموئل دوئه و چارلز تیلور به بار آمده است. آمریکا در زمان وزارت خارجه کاندولیزا رایس آمریکا کلیه بدهی ۳۹۱ میلیون دلاری لیبریا به آمریکا را بخشید.
لیبریا تا سال ۲۰۰۹ میلادی هیچ ذخایر اثبات شده یا تولید نفتی نداشته است.
آموزش و رسانه

میزان با سوادی: ۳۵ ٪ (تخمین ۱۹۸۵).
سنین تحصیل اجباری: (فرضاً) ۶ تا ۱۶ سال.
تعداد دانشگاه: ۱.
رسانه‌های لیبریا ازسوی شبکه ارتباطات لیبریا (LCN) وابسته به رئیس‌جمهوری هدایت می‌شوند. LCN دارای یک شبکه تلویزیونی و دو شبکه رادیویی است. مطبوعات لیبریا نیز معمولاً به این شبکه وابسته هستند. رادیو بین‌المللی فرانسه نیز در مونروویا تقویت می‌شود.
هفت شبکه مطبوعاتی در لیبریا مشغول به کار هستند که سه شبکه دولتی و بقیه مستقل هستند. دو شبکه تلویزیونی وابسته به دولت و چندین ایستگاه رادیویی نیز در لیبریا به تولید و پخش برنامه می‌پردازند. لیبریا دارای یک خبرگزاری به نام "خبرگزاری لیبریاً است.
دفاع

کل نیروهای مسلح: به دلیل جنگ داخلی نیروی مسلح لیبریا دیگر موجود نیست.
دولت انتقالی را نیروی مرکب از ۸۰۰۰ سرباز «جامعهٔ اقتصادی کشورهای غرب آفریقا» حمایت می‌کند.
مجموع نیروی دو گروه شورشی ۱۱۰۰۰ نفر است.
خدمت سربازی: ندارد.
جوزف جنکینز رابرتز، نخستین رئیس‌جمهور لیبریا
جرج وه‌آ رئیس‌جمهور لیبریا و رووین ریولین دهمین رئیس‌جمهور اسرائیل
لیما گبوی برنده جایزه صلح نوبل در لیبریا برای «مبارزه بدون خشونت برای امنیت زنان و حقوق زنان در مشارکت برای ایجاد صلح»
نقشه توپوگرافی از جغرافیای لیبریا
نقشه تقسیمات کشوری لیبریا
شرل دونیه هنرپیشه و کارگردان فیلم لیبریایی
تله‌گذاری (فیلم)

| تله‌گذاری | تله‌گذاری |
| --- | --- |
کارگردان: جان امیل
بازیگران: شان کانری کاترین زیتا جونز ویل پاتون وینگ ریمز مائوری چایکین کوین مک‌نالی
موسیقی: کریستوفر یانگ
فیلم‌بردار: فیل میهیو
تدوین‌گر: تری رالینگز
توزیع‌کننده: فاکس قرن بیستم
تاریخ‌های انتشار:  ۳۰ آوریل ۱۹۹۹ (۱۹۹۹-04-۳۰) (ایالات متحده)  ۲۷ مه ۱۹۹۹ (۱۹۹۹-0۵-۲۷) (آلمان)  ۲ ژوئیه ۱۹۹۹ (۱۹۹۹-0۷-۰۲) (بریتانیا)  
مدت زمان: ۱۱۳ دقیقه
کشور: ایالات متحده
زبان: انگلیسی 
هزینهٔ فیلم: ۶۶ میلیون دلار
فروش گیشه: ۲۱۲٬۴۰۴٬۳۹۶ دلار
تله‌گذاری یا دام‌افکن (به انگلیسی: Entrapment) فیلمی محصول سال ۱۹۹۹ آمریکا به کارگردانی جان امیل است. در این فیلم بازیگرانی همچون شان کانری، کاترین زیتا جونز، ویل پاتون، وینگ ریمز، مائوری چایکین، کوین مک‌نالی و رالف ساکسون ایفای نقش کرده‌اند.
خلاصه داستان

ویرجینیا جین بیکر (کاترین زیتا جونز) یک بازپرس امور بیمه‌ای و رابرت مک دوگال (شان کانری) یک سارق آثار هنری است. ویرجینیا مأمور رسیدگی به یک پرونده دزدی توسط رابرت و مأمور پیدا کردن رابرت ونقشه‌های او می‌شود اما رابرت با یک پیشنهاد غافلگیرکننده موفق می‌شود تا ویرجینیا را وسوسه کند و او را به قلعه‌ای در اسکاتلند ببرد. آن‌ها پس از سرقت از یک موزه حالا به مالزی می‌روند تا از برج‌های دوقلوی پتروناس یک سرقت انجام دهند و…
کارل آدامیسکی

| کارل آدامیسکی | کارل آدامیسکی |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۸ مارس ۱۸۶۶ دومبرووه گورنیچا
درگذشت: ۱۶ مهٔ ۱۹۳۳ (۶۷ سال) ورشو
ملیت: لهستان
کارل آدامیسکی (انگلیسی: Karol Adamiecki؛ ۱۸ مارس ۱۸۶۶ – ۱۶ مهٔ ۱۹۳۳) یک اقتصاددان، و مهندس اهل لهستان بود که بعنوان یکی از پژوهشگران در حوزه مدیریت بشمار می‌آید.
موئسیا (استان رومی)

| موئسیای بزرگتر به لاتین Moesia superior | موئسیای بزرگتر به لاتین Moesia superior |
| --- | --- |
Former subdivision امپراتوری روم، امپراتوری بیزانس: Former subdivision امپراتوری روم، امپراتوری بیزانس
موئسیای بزرگتر (علیا) در امپراتوری روم: موئسیای بزرگتر (علیا) در امپراتوری روم
تاریخچه: 
ایجاد: ۶ میلادی
انحلال: سده هفتم میلادی
 :  
وضعیت: استان رومی
| موئسیای کوچکتر به لاتینMoesia inferior | موئسیای کوچکتر به لاتینMoesia inferior |
| --- | --- |
Former subdivision امپراتوری روم، امپراتوری بیزانس: Former subdivision امپراتوری روم، امپراتوری بیزانس
موئسیای کوچکتر (سفلی) در امپراتوری روم: موئسیای کوچکتر (سفلی) در امپراتوری روم
تاریخچه: 
ایجاد: ۸۶ میلادی
انحلال: سده هفتم
 :  
وضعیت: استان رومی
نقشهٔ استان‌های رومی ایلیریکوم، مقدونیه، داسیا، موئسیا، پانونیا و تراکیه. مرزهای موئسیای سفلی (بخش شرقی) و موئسیای علیا (بخش غربی) با رنگ زرد مشخص شده‌است.
موئسیا یکی از استان‌های امپراتوری روم در جنوب‌شرقی بالکان بود که در شمال با رود دانوب، در غرب با رود درینوس (درینای امروزی)، در جنوب با کوه‌های هایموس (بالکان) و در شرق با دریای سیاه هم‌مرز می‌شد. بنا بر نوشته‌های دیو کاسیوس، تاریخ‌نگار رومی، موئسیا در ۲۸ سال پیش از زایش مسیح توسط مارکوس لیسینیوس کراسوس فتح گردید. پس از آن این منطقه نخست به‌عنوان بخشی از استان مقدونیه به‌حساب می‌آمد و تا سدهٔ ۶ میلادی توسط بخشدارانی اداره می‌شد. با این حال موئسیا تا پیش از تقسیم مقدونیه در سال ۴۵ یا ۴۶ میلادی خود به استانی مستقل تبدیل شده بود.
در زمان امپراتوری دومیتیان و در فاصلهٔ سال‌های ۸۵ تا ۸۹، جنگ‌های داسیا روی داد و در این مدت موئسیا خود به دو استان غربی و شرقی به نام‌های موئسیای علیا (صربستان امروزی) و موئسیای سفلی (شمال بلغارستان امروزی) تقسیم شد که رودخانهٔ سیابروس (تسیبریتسای امروزی) مرز بین آن دو را تشکیل می‌داد. بخش‌هایی از رومانی امروزی نیز در زمان امپراتور تراژان به موئسیای سفلی افزوده شد. از آنجا که موئسیا منطقه‌ای مرزی بود، سپاهیان روم باید محافظت از آن را برعهده می‌گرفتند و به‌همین منظور کمپ‌هایی را در حاشیهٔ رود دانوب برپا ساختند. چندین شهر یونانی‌نشین در دهانهٔ رودخانه شکل گرفت و شهرهای مهم موئسیا همچون سینگیدونوم نیز تا فراتر از کمپ‌های لژیون‌های رومی گسترش یافت. در عین‌حال بخش قابل توجهی از جمعیت این شهرها را نیز یونانیان تشکیل می‌دادند و همین مسئله سبب شد تا ترکیب لژیون‌های مستقر در آنجا عمدتاً یونانی باشد.
موئسیا استان نسبتاً مرفهی به‌شمار می‌رفت زیرا مازاد گندم کشت‌شده در منطقهٔ دریای سیاه همواره از بازار مناسبی در امپراتوری روم برخوردار بود. این استان همچنین از نظر کشاورزی و تولید میوه استانی شکوفا بود و منابع معدنی رشته‌کوه‌های بالکان ثروتی برای آن به‌شمار می‌رفت.
موئسیا بر اثر حملهٔ بربرها در سدهٔ سوم میلادی و سپس به‌دنبال انتقال بخش عظیمی از جمعیت استان همجوار و رهاشدهٔ داسیا به آن در سال ۲۷۰ میلادی به‌شدت آسیب دید. با این حال این استان تا سدهٔ ۷ میلادی هنوز به‌عنوان بخشی از امپراتوری روم شرقی باقی‌مانده بود.
فریده لاشایی

| فریده لاشایی | فریده لاشایی |
| --- | --- |
فریده لاشایی در بهمن ۱۳۸۷: فریده لاشایی در بهمن ۱۳۸۷
زادهٔ: ۱۳۲۳ رشت
درگذشت: ۶ اسفند ۱۳۹۱ (۷۰ سال) بیمارستان جم، تهران
آرامگاه: روستای دربندسر در ۵۰ کیلومتری تهران
ملیت: ایرانی
پیشه(ها): نقاشی، نویسندگی و ترجمه
فریده لاشایی (۱۳۲۳ - ۶ اسفند ۱۳۹۱) نقاش نوگرا، نویسنده، و مترجم ایرانی بود. شهرت او به نقاشی‌های انتزاعی معاصرش بر می‌گردد. مهمترین کتاب او رمان شال بامو است. از دیگر آثار او می‌توان به ترجمه نجواهای شبانه ناتالیا گینزبورگ و گل‌های هیروشیما از ادیتا موریس اشاره کرد. ناصر تقوایی قصد داشت فیلمی دربارهٔ زندگی و آثار او بسازد که با درگذشت فریده لاشایی این پروژه متوقف شد.
زندگی

لاشایی در سال ۱۳۲۳ در شهر رشت زاده شد. او کار هنری را در کودکی آغاز کرد به گونه‌ای که در ده سالگی نزد جعفر پتگر کپی‌سازی می‌کرد. پس از چند ماه نزد وارطان که در خیابان منوچهری تهران تابلو فروشی داشت مشغول به کار شد. پس از تحصیلات دبیرستانی به آلمان سفر کرد و پس از فارغ‌التحصیلی از مدرسه مترجمی در مونیخ، به فراگیری هنرهای تزئینی در وین پرداخت. پس از پایان این دوره برای دو سال در کارخانه Reidel در تیرول، اتریش به طراحی کریستال پرداخت. برخی از طرح‌های او در استودیو روزنتال بر روی گلدان‌های چینی پیاده شده‌اند.
ورود به تحصیلات هنر، و حشر و نشر پیدا کردن او با نقاشان و مجسمه‌سازان و صحنه آرایان، همزمان با انقلاب فرهنگی چین و بازتاب‌های گسترده آن در جهان و از جمله در مونیخ بود. در نتیجه سبک کاری وی هم از این انقلاب تأثیر پذیرفت.
در اسفند ۱۳۶۶ نمایشگاهی از کارهای لاشایی در گالری کلاسیک برگزار شد. در آثار او در این نمایشگاه رنگ‌ها شفافیت و تنوع بیشتری یافته بودند و در کنار سبز-آبی‌های او، که آسمان و دریا و سبزینگی جنگل را بازتاب می‌داد، رنگ خاکی سفالینه‌ها نمادی از زمین و خاک و مادر آفریننده بر فضای تابلوها بر بدنه سفال‌ها وگلدان‌ها دیده می‌شد.
وی در پی یک دوره طولانی بیماری و ابتلا به سرطان سرانجام در ۶ اسفند ۱۳۹۱ در بیمارستان جم تهران درگذشت و در دربندسر تهران به خاک سپرده شد.
سبک و نگرش هنری

منتقدان معتقدند نقاشی‌های فریده لاشایی را می‌توان نمونه‌ای از حضور هنر گذشته در هنر معاصر به‌شمار آورد. حضور همان سفسطه‌های اندوهناک طبیعت که از اواخر سدهٔ هفدهم در آثار نقاشان شمال اروپا چهره نمایاند.
حضور سنت کارکرد رسانهٔ نقاشی که از روزگار سزان به این سو بر جسمانیت رنگ تأکید ورزیده‌ است. حضور همان سنتی که بر خط و رنگ‌های به هم آمیخته و فرم‌های نامنتظر تأکید دارد و سرانجام، حضور سنت نقاشی خاور دور همه و همه در آثار لاشایی حس شدنی است و با این همه نگاه او به طبیعت نگاهی نو و امروزی است.  به جز در معدودی از آثار (همچون مجموعه مصدق)، لاشایی تقریباً هیچگاه به فیگور انسانی نپرداخته است. در مقابل، طبیعت و عناصر آن چون درخت، زمین، گیاهان و گل‌ها شاکله اصلی کارهای لاشایی را تشکیل می‌دهند.
سازهٔ نقاشی‌های لاشایی زمین و درخت و گل و گیاه و در یک‌کلام عناصر طبیعت است. زبانش نیز کم و بیش سنتی است اما او این توان را دارد که به این زبان لهجه‌ای نو و روزآمد بدهد. نمی‌خواهد با این زبان گزارش و روایتی از جهان و طبیعت به دست دهد. نقاشی‌هایش نه تصویر ظاهری جهانی است که به چشم دیده می‌شود. نه ایماژ جهانی رؤیایی است. آنچه لاشایی به نمایش می‌گذارد یادگارهای نگاهی گذرا به چشم‌اندازهایی است که تنها با نیروی تصور می‌توان به آن‌ها دست یافته نا با خیال پردازی.
هدف لاشایی بر پرده آوردن ظاهر طبیعت به شیوه و روشی خاص نیستَ به نمایش بخش و برشی از طبیعت نیز نمی‌پردازد. با این همه اثرش نوعی ترجمان احساس طبیعت است. احساسی که سخت واقعی و بی‌خدشه جلوه می‌کند و شکل حضور نقاش در برابر طبیعت را به خود می‌گیرد. طبیعتی که لاشایی تصویر می‌کند اهمیتی متافیزیکی دارد و بازتاب نوعی آگاهی درونی است. گوشه‌ای از یک چشم‌انداز کلی است که گویی در بی‌زمانی مطلق نقاشی شده‌است. طبیعتی که در پیوند با کشمکش‌های درونی انسان مطرح می‌شود و دست کار نقاشی است که حیرت‌زده در برابر بی‌کرانگی و غنای طبیعت، تمام تجربه‌های هنری خود را بر پرده می‌آورد تا مکر تصویرگر لحظات پادرگریز آن باشد.
منظره پردازی همیشه ادبی و روایی بوده‌است اما چشم‌اندازی که لاشایی به نیروی تصور خود به تصویر درمی‌آورد بی‌زمان و بی‌روایت است و جزئیات آن، همان گونه که خاطرهٔ چشم‌انداز محو می‌شود، در فضای پرده مستحیل می‌شود و مرزهای مشخص اشیاء و عناصر طبیعت از میان می‌رود. حتی هنگامی که به رشد علف و گیاه و شوق رفتن و رهیدن می‌پردازد نیز سکوتی وهمناک بر کارش سایه می‌افکند و انگار همه چیز خود را تسلیم ضرباهنگ مرگ‌آور زمان کرده‌است. از همین رهگذر هم هست که گیاه زنده را در هیئت عنصری بی‌جان در یک اثر تجسمی نقاشی می‌کند.
لاشایی هرگز سر آن ندارد که نگاه خود را بر جزئیات و عناصر طبیعت متمرکز کند، نمی‌خواهد بیازماید و محک بزند. می‌خواهد طبیعت را به صورتی مبهم و نمادین و به شکلی شاعرانه و حسی تصویر کند. می‌خواهد به سنت نقاشان چینی و خاور دور به گونه‌ای نقاشی کند که فضای چشم‌اندازهایش احساس شود. با درهم آمیختن و درهم دواندن رنگ. تصویری سیال از طبیعت به دست می‌دهد و چشم‌اندازی نقاشی می‌کند که در آن ردپای چندانی از نشانه‌های آشنا و تعارف طبیعت دیده نمی‌شود اما احساس طبیعت و نشانه‌های ساختن و انهدام مداوم و نیروی درونی آن حس شدنی است.
در نقاشی‌های لاشایی احساس کولی‌وار بی‌انکه به پذیرش فرمی خاص تن دهد در فضای پرده سرگردان است و گه گاه به گونه‌ای گذرا و پادرگریز در فرم‌های گوناگون جلوه می‌کند تا حضور آن‌ها را توجیه کرده باشد. از همین رو در آثارش جاذبه‌ای وجود دارد که گاه به سبب هنر است و گاه به علت احساس یا آنچه امانوئل کانت آن را معادل زیبایی می‌نامید.
رمان شال بامو

شال بامو نوعی زندگینامه در قالب رمان و در خلال روایت زندگی است و گوشه‌ای از تاریخ سیاسی اجتماعی ایران نیز در آن به چشم می‌خورد. شال بامو مروری بر تاریخ اجتماعی سیاسی ایران از زمان جنگ ایران و عراق است که با لالایی که راوی برای دخترش می‌خواند آغاز می‌شود. در این کتاب روایت لاشایی درست مانند نقاشی‌های او است که منتقدی دربارهٔ آن گفته بود: آنچه فریده لاشایی به نمایش می‌گذارد یادگارهایی گذرا به چشم‌اندازهایی است که تنها با نیروی تصور می‌توان به آنها دست یافته باشد نه با خیال پردازی.
در بخشی از این کتاب می‌خوانیم: «در دسته‌بندی‌هایی شرکت می‌کردیم که نهایتاً به قصد رسیدن به قدرت صورت گرفته بود و آگاه یا ناآگاه، دوستی‌ها و دشمنی‌ها هم برحسب این دسته‌بندی‌ها شکل می‌گرفت… به ذهن کسی در آن زمان خطور نمی‌کرد که در مرکز همه این غوغاها، روحیه ای خشن، متجاوز و مردسالارانه حکم فرماست و این همه سرپوشی است برهزاران عقده ناگشوده. مثل همیشه، و در کجای تاریخ سرکوب گر سیاسی و اجتماعی ما جرات داشت به این چیزها بیندیشد؟»
نمایشگاه‌های انفرادی

۱۳۴۶، میلان، ایتالیا، نگارخانه Duomo میلان
۱۳۴۷، سلب، آلمان، استودیوی روزنتال
۱۳۵۲، تهران، ایران، نگارخانه سیحون
۱۳۵۲، تهران، ایران، نگارخانه تهران
۱۳۵۵، تهران، ایران، نگارخانه تهران
۱۳۵۶، خوزستان، ایران، مرکز فرهنگی شرکت ملی نفت ایران
۱۳۶۲، بیکرز فیلد، آمریکا، نگارخانه کلارک
۱۳۶۶، بازل، سوئیس، نگارخانه Demenga
۱۳۶۶، لاوالتا، مالتا، موزه ملی هنرهای زیبا
۱۳۶۶، تهران، ایران، نگارخانه کلاسیک
۱۳۶۶، تهران، ایران، نگارخانه گلستان
۱۳۶۷، دوسلدرف، آلمان، نگارخانه Libertas
۱۳۶۷، بازل، سوئیس، نگارخانه Demenga
۱۳۶۷، ماموت لیک، آمریکا، نگارخانه هنر
۱۳۶۹، برکلی، آمریکا، دانشگاه برکلی
۱۳۶۹، لندن، انگلستان، نگارخانه هیل
۱۳۷۱، تهران، ایران، نگارخانه گلستان
۱۳۷۲، دوسلدرف، آلمان، نگارخانه Am Hufeisen
۱۳۷۴، تهران، ایران، نگارخانه گلستان
۱۳۷۴، فرانسه، نگارخانه Noutse Henric
۱۳۷۵، تهران، ایران، نگارخانه گلستان
۱۳۷۶، فرانسه، نگارخانه Chateau de Lascours
۱۳۷۷، تهران، ایران، نگارخانه گلستان
۱۳۸۴، تهران، ایران، نگارخانه ماه
۱۳۹۴، تهران، ایران، موزه هنرهای معاصر
نمایشگاه‌های گروهی

۱۳۴۷، بلژیک، نمایشگاه بین‌المللی هنرمندان جوان
۱۳۵۰، تهران، ایران، نمایشگاه بین‌المللی تهران
۱۳۵۲، تهران، ایران، نمایشگاه بین‌المللی تهران
۱۳۵۴، تهران، ایران، انجمن ایران - آمریکا، چهار نقاش زن
۱۳۵۷، بازل، سوئیس، نمایشگاه بین‌الملل
۱۳۹۰، تهران، نمایشگاه گروهی «شش الهام از طبیعت» در گالری هور
قانع (شاعر)

سید محمد کابلی
سید محمد کابلی (به کردی: موحەممەد کابولی) متخلص به قانع و مشهور به ماموستا قانع شاعر معاصر کرد، نوهٔ شاعر کرد شیخ سعید دولاش (شیخ سعید کابلی) در سال ۱۲۷۷ خورشیدی در روستای دولاش، از توابع شهر مریوان به دنیا آمد. او در خردسالی والدین خود را از دست داد. وی بیشتر ایام کودکی و نوجوانی را تحت سرپرستی آقا سیدحسین چوری در روستای چور مریوان سپری نمود. سرانجام در تاریخ ۱۷ اردیبهشت‌ماه سال ۱۳۴۴ شمسی بر اثر بیماری آسم درگذشت.
هیمن از شاعران بزرگ کردستان در آثارش بارها اشاره کرده است که از بزرگ‌ترین دیدارهایش دیدار با ماموستا قانع بوده است.
در شهرهای مریوان، سنندج، مهاباد، سقز و بوکان و پیرانشهر میدان‌ها و خیابان‌های زیادی به اسم ماموستا قانع نامگذاری شده است که نشان از محبوبیت وی و اشعارش در میان کردزبانان است.
ویژگی‌های شعر قانع

درون مایه بیشتر اشعار وی ستایش آزادی، وطن و پرداختن به مشکلات مردم مستمند است، از این رو وی را شاعر ستمدیدگان کرد لقب داده‌اند. اشعار او وزن‌دار و بیشتر تحت تأثیر شاعرهای کلاسیک کرد چون نالی، کردی، سالم (شاعر) و حاجی قادر کویی است. قانع به زبان‌های کردی، عربی و فارسی شعر سروده ولی بیشتر شهرت او به خاطر اشعار ساده و روان کردی‌اش است.
فوتیج

دوربین فیلمبرداری
فوتیج (به انگلیسی: Footage) در صنعت فیلم‌سازی و تولید ویدئو به خروجی نهایی یک دوربین گویند که هیچگونه جلوه ویژه و فرایندهای متداول پس از فیلم‌برداری روی آن شکل گرفته نشده باشد. اینگونه فیلم‌ها در نهایت باید ویرایش شوند تا بتوان در ویدئو کلیپ‌ها، برنامه‌های تلویزیونی یا ساخت تصاویر متحرک و موارد مشابه مورد استفاده قرار بگیرد.
در حالت آزادانه، فوتیج می‌تواند به تمامی سکانس‌های یک فیلم یا در ویرایش فایل‌های ویدئویی از قبیل جلوه‌های ویژه و بایگانی اسناد (بسته رسانه‌ای یا فیلم خام قدیمی) اشاره داشته باشد.
سگ پارینه‌سنگی

ردیابی چند رنگی ساخته شده توسط باستان‌شناس آبه بریل از نقاشی غار (غارنگاره) سگ یا سگ گرگ-مانند کشف شده در غار Font-de-Gaume، دوردونی، فرانسه مربوط به ۱۷۰۰۰ سال پیش.
سگ پارینه‌سنگی (انگلیسی: Paleolithic dog)، کشف بقایای آن از چندین سایت باستان‌شناسی اروپایی که قدمت آنها به بیش از ۳۰۰۰۰ سال پیش می‌رسد گزارش شده است. وضعیت آنها به عنوان اهلی شده بسیار بحث‌برانگیز است، به طوری که برخی از نویسندگان پیشنهاد می‌کنند که آنها اجداد سگ خانگی یا یک جمعیت گرگ منقرض‌شده، از نظر ریخت‌شناختی و واگرایی ژنتیک باشند.