stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
هیراته هیروهیده

| هیراته هیروهیده | هیراته هیروهیده |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۵ ژانویهٔ ۱۵۵۳
درگذشت: ۲۵ ژانویهٔ ۱۵۷۳
ملیت: ژاپن
هیراته هیروهیده (به ژاپنی: 平手汎秀 Hirate Hirohide); ۱۵ ژانویهٔ ۱۵۵۳ – ۲۵ ژانویهٔ ۱۵۷۳) سامورایی در دوره سنگوکو در خدمت خاندان اودا اهل ژاپن بود.
دایره‌المعارف ارمنستان شوروی

انتشارات دائرةالمعارف ارمنستان شوروی (ارمنی: Հայկական սովետական հանրագիտարան Haykakan sovetakan hanragitaran) در سال ۱۹۶۷ به عنوان بخشی از فرهنگستان ملی علوم ارمنستان تحت نظارت ویکتور هامبارتسومیان تأسیس شد.
مجموعه‌ها

| نام | سال | جلدها |
| --- | --- | --- |
| Armenian Concise Encyclopedia | ۱۹۹۰–۲۰۰۳ | ۴ |
| دایرةالمعارف کودکان Voskeporik (Golden Belly) | ۱۹۹۳–۱۹۹۹ | ۳ |
| مسئله ارمنی | ۱۹۹۶ | ۱ |
| سازمان‌های جماعت ارمنیان پراکنده  | ۲۰۰۱ | ۱ |
| کلیسای ارمنی. Hierarchical Sees and Dioceses | ۲۰۰۱ | ۱ |
| دایرةالمعارف ارمنستان مسیحی | ۲۰۰۲ | ۱ |
| جنگ قره‌باغ. ۱۹۸۸–۱۹۹۴ | ۲۰۰۵ | ۱ |
| Family Encyclopedia Series | ۱۹۹۷– | ۳ |
:
مجموعه‌ها > دایرةالمعارف ارمنستان شوروی

نخستین جلد دایرةالمعارف ارمنستان شوروی در سال ۱۹۷۴ منتشر شد و چاپ نخست مجموعه کامل ۱۳ جلدی نیز در سال ۱۹۸۷ صورت گرفته‌است. دایرةالمعارف ارمنستان شوروی شامل ۳۸٬۷۶۷ مقاله، ۱۵٬۲۶۳ تصویر و ۸۵۸ نقشه در بیشتر از ۱۰۰٬۰۰۰ به چاپ رسیده‌است.
| جلد | سال | اسم‌ها | مقالات | صفحات | تصاویر | نقشه‌ها | تعداد تیراژه |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱ | ۱۹۷۴ | Ա-ԱՐԳԻՆԱ | ۳٬۴۴۲ | ۷۲۰ | ۱٬۲۹۴ | ۷۵ | ۱۰۰٬۰۰۰ |
| ۲ | ۱۹۷۶ | ԱՐԳԻՇՏԻ-ԳԵՂԵՐՎԱՆ | ۳٬۵۰۳ | ۷۲۰ | ۱٬۷۹۸ | ۷۵ | ۱۰۰٬۰۰۰ |
| ۳ | ۱۹۷۷ | ԳԵՂԵՑԻԿԸ-ԶՈՒՐԱԲՅԱՆ | ۳٬۵۰۹ | ۷۲۰ | ۱٬۷۲۶ | ۵۳ | ۱۰۰٬۰۰۰ |
| ۴ | ۱۹۷۸ | Է-ԽԱՂԽԱՂ | ۳٬۴۵۱ | ۷۲۰ | ۱٬۲۲۸ | ۵۳ | ۱۰۰٬۰۰۰ |
| ۵ | ۱۹۷۹ | ԽԱՂՈՂ-ԿՈՒԼԻՍՆԵՐ | ۳٬۶۹۴ | ۷۲۰ | ۱٬۳۲۶ | ۶۸ | ۱۰۰٬۰۰۰ |
| ۶ | ۱۹۸۰ | ԿՈՒԼԶՈՐ-ՁՈՒԼՈՒԿ | ۳٬۱۰۸ | ۷۲۰ | ۱٬۰۹۷ | ۶۴ | ۱۰۰٬۰۰۰ |
| ۷ | ۱۹۸۱ | ՁՈՒԼՈՒՄ-ՄՈՆՈՊԽՈՆՔ | ۳٬۲۵۰ | ۷۲۰ | ۱٬۴۳۶ | ۴۶ | ۱۰۰٬۰۰۰ |
| ۸ | ۱۹۸۲ | ՄՈՆՈՊՈԼԻԱ-ՉԵՉԵՐԵԿ | ۳٬۱۴۵ | ۷۲۰ | ۱٬۲۷۴ | ۷۰ | ۱۰۰٬۰۰۰ |
| ۹ | ۱۹۸۳ | ՉԵՉՔԱՐ-ՌՍՏԱԿԵՍ | ۳٬۱۸۵ | ۷۲۰ | ۱٬۰۴۶ | ۶۰ | ۱۰۰٬۰۰۰ |
| ۱۰ | ۱۹۸۴ | ՌՍՏԱՄ-ՍՍՀՄ | ۲٬۰۰۹ | ۷۳۶ | ۱٬۰۶۵ | ۶۱ | ۱۰۰٬۰۰۰ |
| ۱۱ | ۱۹۸۵ | ՍՈՎԵՏԱԿԱՆ-ՏԻԵԶԵՐՔ | ۲٬۹۷۰ | ۷۲۰ | ۹۵۸ | ۶۷ | ۱۰۰٬۰۰۰ |
| ۱۲ | ۱۹۸۶ | ՏԻԵՊՈԼՈ-ՖՈՒՔՍԻՆ | ۳٬۵۰۱ | ۷۵۲ | ۱٬۰۱۵ | ۹۶ | ۱۰۰٬۰۰۰ |
| مجموعاً (۱–۱۲) | ۱۹۷۴–۱۹۸۶ | Ա-ՖՈւՔՍԻՆ | ۳۸٬۷۶۷ | ۸٬۶۸۸ | ۱۵٬۲۶۳ | ۸۵۸ | ۱٬۲۰۰٬۰۰۰ |
| ۱۳ | ۱۹۸۷ | ՍՈՎԵՏԱԿԱՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆ |  |  |  |  |  |
:
دایفوکو

| 0 | 1 |
| --- | --- |
نام‌های جایگزین: دایفوکو موچی
خاستگاه: ژاپن
مواد اصلی: برنج چسبناک، برای داخل (معمولاً آن)
انواع: یوموگی دایفوکو, ایچیکو دایفوکو (توت فرنگی) , یوکیمی دایفوکو
  رسانه: دایفوکو:   رسانه: دایفوکو
دایفوکو (به ژاپنی: 大福 Daifuku) یا دایفوکو موچی، یک نوع واگاشی یا شیرینی ژاپنی است. این شیرینی شامل یک لایه نازک موچی یا برنج چسبناک است که با مواد شیرین بخصوص از آن (پوره لوبیا) که از لوبیای آزوکی به دست می‌آید، پر شده است.
دانا آلتمن

| 0 | 1 |
| --- | --- |
موقعیت فعلی: موقعیت فعلی
عنوان: Head coach
تیم: تیم بسکتبال اورگن داکس
کنفرانس: Pac-12
رکورد: 300–124 (٫۷۰۸)
دستمزد سالانه: $3.525 million
جزئيات زندگی‌نامه: جزئيات زندگی‌نامه
زاده: ۱۶ ژوئن ۱۹۵۸ ‏(۶۶ سال) کریت، نبراسکا
حرفه بازی: حرفه بازی
۱۹۷۶–۱۹۷۸: Southeast CC
۱۹۷۸–۱۹۸۰: Eastern New Mexico
 :  
پست(ها): پست‌های بسکتبال
حرفه مربی‌گری (HC unless noted): حرفه مربی‌گری (HC unless noted)
۱۹۸۰–۱۹۸۲: Western State Colorado (assistant)
۱۹۸۲–۱۹۸۳: Southeast CC
۱۹۸۳–۱۹۸۶: Moberly CC
۱۹۸۶–۱۹۸۹: Kansas State (assistant)
۱۹۸۹–۱۹۹۰: Marshall
۱۹۹۰–۱۹۹۴: Kansas State
۱۹۹۴–۲۰۱۰: Creighton
2010–present: تیم بسکتبال اورگن داکس
 :  
سابقه سرمربی‌گری: سابقه سرمربی‌گری
مجموع: 710–367 (٫۶۵۹) (college)
مسابقه‌ها: ۱۵–۱۴ (جام قهرمانی بسکتبال دسته اول مردان ان‌سی‌ای‌ای) 10–9 (NIT) 2–1 CIT) 5–1 (CBI)
دستاوردها و افتخارها: دستاوردها و افتخارها
قهرمانی‌ها: قهرمانی‌ها
NCAA Regional—Final Four (2017) CBI (2011) 6 MVC Tournament (1999، ۲۰۰۰، ۲۰۰۲، ۲۰۰۳، ۲۰۰۵، 2007) 3 MVC regular season (2001, 2002, 2009) 3 Pac-12 Tournament (۲۰۱۳، ۲۰۱۶، 2019) ۴ همایش پاسیفیک-۱۲ regular season (2016, 2017, 2020, 2021): NCAA Regional—Final Four (2017) CBI (2011) 6 MVC Tournament (1999، ۲۰۰۰، ۲۰۰۲، ۲۰۰۳، ۲۰۰۵، 2007) 3 MVC regular season (2001, 2002, 2009) 3 Pac-12 Tournament (۲۰۱۳، ۲۰۱۶، 2019) ۴ همایش پاسیفیک-۱۲ regular season (2016, 2017, 2020, 2021)
جایزه‌ها: جایزه‌ها
SoCon Coach of the Year (1990) Big Eight Coach of the Year (1993) 2× MVC Coach of the Year (2001, 2002) 3× Pac-12 Coach of the Year (2013, 2015, 2016) Jim Phelan Award (2013): SoCon Coach of the Year (1990) Big Eight Coach of the Year (1993) 2× MVC Coach of the Year (2001, 2002) 3× Pac-12 Coach of the Year (2013, 2015, 2016) Jim Phelan Award (2013)
 :  
دانا آلتمن (انگلیسی: Dana Altman؛ زادهٔ ۱۶ ژوئن ۱۹۵۸) سرمربی (بسکتبال) اهل ایالات متحده آمریکا است.
شورای مرکزی سنت

| شورای مرکزی سنت (شمس) | شورای مرکزی سنت (شمس) |
| --- | --- |
بنیان‌گذار: احمد مفتی‌زاده عبدالعزیز ملازاده (شخصیت‌های کلیدی)
بنیان‌گذاری: ۱۲ فروردین ۱۳۶۰ (اولین کنگره)
روزنامه: نشریهٔ «شمس»
مرام سیاسی: اسلام، سنی
طیف سیاسی: اسلامِ سیاسی
وبگاه: وبگاه
وبگاه رسمی: وبگاه رسمی
سیاست در ایران حزب‌ها انتخابات: سیاست در ایران حزب‌ها انتخابات
شورای مرکزی سنت یا به اختصار شمس، عنوانِ اجتماع، شورا و تشکلی بود که به دعوتِ احمد مفتی‌زاده تشکیل شد. نخستین کنگرهٔ آن با حضور رهبرانِ اهل‌سنت ایران از کردستان، سیستان و بلوچستان، خراسان و کرمانشاه در ۱۲ و ۱۳ فروردین ۱۳۶۰ در تهران برگزار شد.
تاریخچه > پیشینه

پیشینه و علتِ تأسیس «شورای شمس» به سالِ ۱۳۵۸ و به اصولِ ۱۲ و ۱۱۵ قانون اساسی برمی‌گردد؛ در این اصول مذهبِ رسمی کشور «شیعهٔ جعفری اثنی‌عشری» عنوان شده و این اصل را «الی‌الابد غیرقابل تغییر» بیان کرده، همچنین آمده که «رئیس‌جمهور باید دارایِ مذهب رسمی کشور» باشد.
احمد مفتی‌زاده در حسینیه ارشاد به تاریخ ۲۶ مهر ۱۳۵۸، قانون اساسی را مورد انتقاد قرار داد و گفت:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| « | قانون اساسی کشور اسلامی باید متخذ از قرآن باشد، این چه قانون اساسی است خبرگان تدوین کرده‌اند!؟ قوانین اساسی شرق و غرب را جلوشان گذاشته‌اند. این قانون اساسی هیچ ربطی به قرآن ندارد. اگرچه هستند بین‌شان افرادی آزاده و مطلع، اما محصول کارشان قابل‌قبول نیست. بشکند دست‌شان با این قانون نوشتن‌شان! به‌جای رسمیت بخشیدن به حکومت شوراها رفته‌اند سراغِ «ولایت فقیه». این همان مقامِ سلطنتِ سابق است با پسوند اسلامیِ «فقیه». اصل منحوس دوازده که تبعیض مذهبی را به جای تساوی و برادری دینی به رسمیت شناخته‌است… |  » |
تاریخچه > کنگره اول

در اسفند ۱۳۵۹ احمد مفتی‌زاده با نوشتنِ نامه‌ای به تشکیل شورا و اجتماعی برای اهل‌سنت ایران دعوت کرد. در اولین کنگرهٔ این شورا که در ۱۲ و ۱۳ فروردین ۱۳۶۰ در تهران و در منزلِ نظرمحمد دیدگاه برگزار شد، اعضایِ شورا شاملِ احمد مفتی‌زاده، عبدالعزیز ملازاده، ملاعبدالله محمدی، ملاصالح خسروی، ناصر سبحانی، عبدالعزیز حسینی، عبدالملک ملازاده، نظرمحمد دیدگاه، عبدالحمید اسماعیل‌زهی، عبدالعزیز الله‌یاری، شمس‌الدین مطهری، محمدسعید فاضلی می‌شد. در این کنگره صدها نفر از علماء، اندیشمندان و نویسندگان اهل‌سنتِ کشور حضور داشتند.
مولوی عبدالحمید دربارهٔ شورایِ شمس می‌گوید: «به پیشنهادِ علامه مفتی‌زاده و برای این‌که بتوانیم حقوقِ اهل‌سنت را از طریقِ قانونی پیگیری کنیم، این شورا تشکیل شد». او همچنین می‌گوید: «البته شورای شمس فرصت چندانی برای فعالیت نداشت، زیرا اولاً با مخالفتِ شدید بعضی از مسئولانِ رده‌بالا مواجه شد و ثانیاً پس‌از این‌که علامه مفتی‌زاده به زندان افتاد، عملاً فعالیت این شورا متوقف شد».
در اساس‌نامهٔ ۱۶ ماده‌ای شورای مرکزی سنت، وظیفهٔ این شورا را «کوشش در راه احیای امت واحده اسلامی» و «زدودن مظاهر تفرق از قیافه این امت» عنوان کرده‌اند. همچنین «فعالیت پی‌گیر و قاطعانه برای رفع ستم‌های مذهبی، ملی و طبقاتی در ایران»، «تلاش برای ایجاد مرکزی در تهران»، «اقداماتی در جهت سدِ باب نمودن اهانت به بزرگان اسلام و گنجانیدن آن در قانون اساسی»، «تشکیل گروه‌های متعدد … برای تبلیغات در تمام مناطق اهل‌سنت»، «کوشش برای تخصیص ساعاتی در شبانه‌روز از اوقات کار رادیو و تلویزیون سراسری و محلی» بخش‌هایی از مفاد اساس‌نامه و برنامهٔ این شورا بوده‌است.
دو هفته بعد از برگزاری اولین کنگرهٔ شورا، آیت‌الله خمینی در سخنرانیِ عمومیِ ۲۴ فروردین ۱۳۶۰ در حسینیهٔ جماران، این شوراء را به‌صورت «غیرمستقیم» خطاب قرار داده و آن را «وابسته به آمریکا و کنفرانس طائف» عنوان می‌کنند:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| « | الآن اجتماعاتی هست که به اسم شیعه و سنی بنا بر ایجادِ اختلاف دارند؛ همان‌طوری که وابستگانِ به قدرت بزرگ آمریکا در «طائف» این مسئله را طرح کردند … من هشدار می‌دهم به بعضی اشخاصی‌که در صدد مفسده هستند که ما آن‌ها را می‌شناسیم؛ خودشان به اسم این‌که ما حقوق خودمان را می‌خواهیم به اسلام خیانت نکنند. حقوق همهٔ افراد، چه برادرهای اهل‌سنت و چه برادرهای اهل تشیع و چه آن‌هایی که اقلیت مذهبی رسمی دارند، حقوق آن‌ها همه هم در قانون اساسی ملحوظ شده‌است … در یک هم‌چو موقعی مبادا برادران ما بازی بخورند از اشخاص مفسده‌جو که گاهی در کردستان و گاهی در کرمانشاه و گاهی در تهران اشتغال به افساد دارند. ما به آنها هشدار می‌دهیم که توجه به اسلام بکنند؛ |  » |
صلاح‌الدین بیانی نمایندهٔ دورهٔ نخست مجلس شورای اسلامی، در جلسهٔ ۱۵۷ مجلس به‌تاریخِ ۱۲ خرداد ۱۳۶۰ دربارهٔ شورای شمس می‌گوید: «در تهران شورائی از برادران اهل تسنن تشکیل شد که توجهٔ مقامات رسمی را بخود جلب کرد … إن‌شاءالله بنظر من فرض دوم صحیح است و مؤسسان محترم شورایِ سنت و اعضای مرکزی آن به جایی وابسته نیستند یا نخواهند بود و لازم است دراین‌صورت دولت هم در تقویت شوراء کوشش نماید … دادن وقت مناسب به اهل تسنن در رادیو و تلویزیون …».
در ۲۶ فروردین ۱۳۶۰ از برگزاری مصاحبهٔ مطبوعاتی بنیان‌گذاران شوراء توسط مأموران جلوگیری شد. در آبان ۱۳۶۰ حساب بانکی شورای شمس توسط داستان کل انقلاب مسدود شد؛ حسابی‌که برای «جمع اعانه‌های مردم» و در تیرماه همان سال افتتاح شده‌بود.
تاریخچه > کنگره دوم

در فاصلهٔ بین برگزاری دو کنگره «ملاصالح خسروی» یکی‌از اعضای شوراء در کردستان ترور شد. برای برگزاری کنگرهٔ دوم؛ به‌دلیلِ «عدم امکان چاپ در روزنامه‌ها» دعوت‌نامه‌ای از سویِ شورای شمس و به‌صورت شخصی برای افرادی مشخص فرستاده شد تا از آن‌ها دعوت نمایند. کنگرهٔ دوم شمس در تاریخ ۱۴ و ۱۵ مرداد ۱۳۶۱ در کرمانشاه برگزار شد؛ که از یازده عضو باقی‌ماندهٔ شوراء فقط احمد مفتی‌زاده، ناصر سبحانی و عبدالملک ملازاده حضور داشتند. بعد از برگزاری این کنگره با فرمانِ آیت‌الله خمینی کلیهٔ دفاترِ شمس در ایران بسته شدند و اکثریتِ اعضای شوراء راهی زندان شدند.
ناصر سبحانی عضو باقی‌ماندهٔ شوراء پس از هفت سال زندگی مخفیانه در خرداد ۱۳۶۸ در منزل فاروق فرساد در سنندج دستگیر شده و اعدام شد. مفتی‌زاده و برخی از همراهانش همچون فاروق فرساد و حسن امینی سه هفته بعد از برگزاری کنگره دوم بازداشت شدند. او به مدت ده سال را در زندان گذراند که پس‌از ابتلاء به بیماری سرطان کلیه آزاد شد و در سال ۱۳۷۱ بر اثر همین بیماری درگذشت. عبدالملک ملازاده نیز تنها عضو باقی‌مانده در سال ۱۳۷۴ در کراچیِ پاکستان ترور شد.
پی‌نوشت و منابع

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13  محسن کدیور (۹ اردیبهشت ۱۳۹۷). «جفای جمهوری اسلامی به احمد مفتی زاده؛ متفکر نواندیش و مبارز کرد اهل سنت (ویرایش سوم با اصلاحات و اضافات بسیار)». وب‌سایت رسمی محسن کدیور. بایگانی‌شده از اصلی در ۷ دسامبر ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۷ دسامبر ۲۰۲۳.
1 2  «ش. م. س: هنوز زنده‌ام». وب‌سایت شورای مرکزی سنت. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۴ دسامبر ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۷ دسامبر ۲۰۲۳.
1 2  «اساسنامهٔ شمس». وب‌سایت شورای مرکزی سنت. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۴ دسامبر ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۷ دسامبر ۲۰۲۳.
↑  اسماعیل دیده‌ور. «مصاحبه خواندنی نشریه «راه ما» با شیخ‌الاسلام مولانا عبدالحمید». پایگاه اطلاع‌رسانی مولانا عبدالحمید. بایگانی‌شده از اصلی در ۷ دسامبر ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۷ دسامبر ۲۰۲۳.
↑  دیده‌ور، اسماعیل (پاییز ۱۳۹۷). «مصاحبه اختصاصی نشریهٔ «راه ما» با شیخ‌الاسلام مولانا عبدالحمید اسماعیل‌زهی (حفظه‌الله)». نشریهٔ راه ما (نشریهٔ داخلیِ مکتب قرآن) (شمارهٔ ۲۷). دریافت‌شده در ۲ دسامبر ۲۰۲۳.
↑  منظور از «کنفرانس طائف» همان سازمان همکاری اسلامی می‌باشد که در سال [۱۹۸۱ م.] در شهر طائفِ عربستان سعودی برگزار می‌شد.
↑  راه، ایجاد اختلاف نیست (۱۳۶۰/۱/۲۴)، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای.
↑  حفظ وحدت و آرامش و هشدار به عناصر تفرقه‌جو, پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای.
↑  «سخنرانی در جمع اهالی گرگان، گنبد و ترکمن صحرا (حفظ وحدت و آرامش)». Emam.com. ۲۰۱۸-۰۶-۰۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۲-۰۸.
↑  «مشروح مذاکرات مجلس شورای اسلامی به ریاست آیت الله هاشمی رفسنجانی (دوره اول – جلسه 155)». مرکز اسناد آیت الله هاشمی رفسنجانی. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۲-۰۸.
عورکی بزرگ

| عورکی بزرگ عورکی | عورکی بزرگ عورکی |
| --- | --- |
روستا: روستا
مختصات: ۲۵°۴۳′۳۷″شمالی ۶۰°۵۶′۲۲″شرقی﻿ / ﻿۲۵٫۷۲۶۹۴۴°شمالی ۶۰٫۹۳۹۴۴۴°شرقی﻿ / 25.726944; 60.939444: مختصات: ۲۵°۴۳′۳۷″شمالی ۶۰°۵۶′۲۲″شرقی﻿ / ﻿۲۵٫۷۲۶۹۴۴°شمالی ۶۰٫۹۳۹۴۴۴°شرقی﻿ / 25.726944; 60.939444
کشور: ایران
استان: سیستان و بلوچستان
شهرستان: چابهار
بخش: پیرسهراب
دهستان: پیرسهراب
جمعیت: ۱۷۷۰ نفر (سرشماری ۹۵)
عورکی بزرگ، خدابخش یا عورکی، روستایی در دهستان پیرسهراب بخش پیرسهراب شهرستان چابهار در استان سیستان و بلوچستان ایران است. این روستا، مرکز دهستان پیرسهراب است.
جمعیت

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت این روستا برابر با ۱٬۷۷۰ نفر (۴۰۴ خانوار) بوده‌است.
| جمعیت تاریخی> سال | جمعیت تاریخی> جمعیت | جمعیت تاریخی> ±% |
| --- | --- | --- |
| ۱۳۸۵ | ۱٬۲۱۵ | —     |
| ۱۳۹۰ | ۱٬۶۳۲ | ۳۴٫۳٪+ |
| ۱۳۹۵ | ۱٬۷۷۰ | ۸٫۵٪+ |
دیابت بارداری

Medical condition
| دیابت بارداری | دیابت بارداری |
| --- | --- |
یک کیت سنجش قند همراه با دفتر ثبت که توسط زن دچار بیماری به طور روزمره به کار می‌رود.: یک کیت سنجش قند همراه با دفتر ثبت که توسط زن دچار بیماری به طور روزمره به کار می‌رود.
تخصص: پزشکی زایمان، غدد درون‌ریز و متابولیسم 
طبقه‌بندی و منابع بیرونی: طبقه‌بندی و منابع بیرونی
آی‌سی‌دی-۱۰: O۲۴
آی‌سی‌دی-۹-سی‌ام: 648.8
مدلاین پلاس: 000896
پیشنت پلاس: دیابت بارداری
سمپ: D016640
[ویرایش در ویکی‌داده]: [ویرایش در ویکی‌داده]
مقالهٔ اصلی: دیابت
دیابت بارداری به شرایطی گفته می‌شود که افزایش قند خون برای اولین بار، در طی دوران بارداری دیده شود. دیابت بارداری، تقریباً در ۴ درصد از بارداری‌ها بروز می‌کند. علت دقیق دیابت باردای مشخص نیست، ولی وجود برخی از سر نخ‌ها، در تشخیص زودرس این بیماری مؤثر است.
با توجه به عوارضی که دیابت برای جنین و مادر باردار می‌تواند داشته باشد، پیشگیری و کنترل دیابت در طی دوران بارداری ضروری است.
دیابت بارداری، حالت عدم تحمل گلوکز است و با وجود ناسازگاریش با بدن در زنان باردار بدون سابقه دیابت ظاهر می‌شود. بعد از دو بار آزمایش در صورتی که میزان گلوکز موجود در خون سیاهرگی فرد ناشتا بالاتر از ۱۲۶ میلی‌گرم در دسی لیتر باشد، فرد مبتلا به دیابت است. اما این مورد، نوعی ساده از عدم تحمل گلوکز است که می‌بایست تحت مراقبت قرار گیرد. این مسئله ای رایج در دیابت است که (تقریباً در ۵٪ بارداریها) منجر به بروز مشکلات کاملاً جدی برای مادر و جنین می‌شود. این بیماری معمولاً بین هفته‌های ۲۴ و ۲۸ بارداری ظاهر می‌شود و همزمان با آن هورمون لاکتوژن جفتی توسط جفت ترشح شده که باعث ایجاد کاهش حساسیت به انسولین در مادر می‌شود
علائم دیابت بارداری

برخی از علائم دیابت بارداری عبارتند از:
نوشیدن بیش از حد آب که معمولا به علت افزایش دفع ادرار میباشد
تکرر ادرار
پرخوری
گزگز کردن نوک انگشتان دست ها و پا ها
داشتن بی حالی و کرختی
احساس بی حسی در اندام های بدن بخصوص در پاها
طولانی تر شدن زمان بهبود زخم های بدن
به‌طور کلی شایع ترین علائم اولیه دیابت بارداری پرخوری و تکرر ادرار ( پر ادارای ) و پرنوشی است که البته در انواع دیگر بیماری قند نیز دیده میشود.
علل

تقریباً در اکثر زنان به دلیل تغییرات هورمونی ای که در طی بارداری ایجاد می‌گردد، درجاتی از اختلال عدم تحمل گلوکز مشاهده می‌گردد. بدین معنا که مقدار قند خون آنها افزایش می‌یابد، ولی به اندازه‌ای افزایش نمی‌یابد که بتوان آن را بیماری دیابت در نظر گرفت.
در طی سه‌ماهه سوم بارداری، تغییرات هورمونی مذکور، زن باردار را در خطر ابتلا به دیابت بارداری قرار می‌دهد. در طی بارداری افزایش یک سری از هورمون‌های مترشحه از جفت (جفت، اندام ارتباطی ای در ناحیه ناف نوزاد می‌باشد که همانند یک ریسمان، نوزاد را به رحم مادر متصل می‌کند)، به انتقال مواد غذایی از مادر به جنین و در نتیجه به پیشرفت رشد جنین کمک می‌کنند. بخش دیگری از هورمون‌هایی که در جفت تولید می‌شوند در جهت پیشگیری از افت قند خون مادر فعالیت می‌کنند که این دسته از هورمون‌ها از طریق ممانعت از عملکرد انسولین، عمل می‌کنند؛ لذا در طی بارداری، این هورمون‌ها زمینه اختلال عدم تحمل گلوکز (افزایش قند خون) را فراهم می‌کنند. در مقابل، بدن شما برای جلوگیری از افزایش قند خون مجبور خواهد بود انسولین بیشتری ترشح نماید تا قند به درون سلول‌ها منتقل شود و برای تولید انرژی در اختیار سلول‌های بدن قرار گیرد. سلول‌های موجود در لوزالمعده مادران، اغلب توانایی تولید انسولین بیشتر (در حدود ۳ برابر حد طبیعی) را برای غلبه بر اثر هورمون‌های بارداری افزایش دهنده قند خون دارند. اگر چنانچه لوزالمعده نتواند انسولین را به میزان کافی ترشح کند، میزان قند خون افزایش می‌یابد و در نهایت منجر به بروز دیابت بارداری می‌گردد.
عوارض دیابت بارداری

دیابت می‌تواند برای روی رشد و نمو جنین در طی بارداری اثر داشته باشد. در اوایل بارداری، دیابت مادر می‌تواند منجر به بروز نقص‌های مادرزادی و افزایش خطر سقط جنین گردد. بسیاری از نواقص مادرزادی، اثرات نامطلوبی را بر ارگان‌های مهم بدن مانند مغز و قلب دارند.
در طی سه‌ماهه دوم و سوم بارداری، دیابت مادر می‌تواند منجر به تغذیه و رشد زیاد از حد کودک گردد. داشتن نوزاد بزرگ و با وزن بالا، خطر زایمان‌های پردرد و سخت را افزایش می‌دهد؛ مثلاً نوزادهای بزرگ اغلب برای تولد نیاز به عمل سزارین دارند و اگر به‌طور طبیعی متولد شوند، خطر آسیب به ناحیه شانه آنها وجود دارد و وزن بالای نوزاد همچنین باعث تأخیر در زمان زایمان و خطرات کمبود اکسیژن برای مغز نوزاد می‌شود.
به علاوه وقتی جنین بیش از حد تغذیه گردد و در نتیجه به دنبال آن سطح انسولین خونش افزایش یابد، پس از زایمان، احتمال افت شدید قند خون در نوزاد وجود دارد، زیرا دیگر آن مقادیر بالای قند را از خون مادر دریافت نخواهد کرد.
با توجه به عوارض فوق، بهترین اقدام پیشگیری از وقوع دیابت بارداری است؛ ولی اگر به هر دلیل به دیابت بارداری مبتلا شدید، با یک درمان مناسب می‌توانید علی‌رغم ابتلا به دیابت، یک نوزاد سالم به دنیا آورید.
افراد در معرض خطر

عوامل زیر خطر ابتلا به دیابت بارداری را در طی دوره بارداری افزایش می‌دهند:
- داشتن اضافه وزن قبل از بارداری (چنانچه وزن قبل از بارداری از وزن ایده آل به میزان ۲۰٪ یا بیشتر، بالاتر باشد)
- وجود قند در ادرار
- اختلال تحمل گلوکز و اختلال در گلوکز ناشتا (در این شرایط قند خون بالا است، ولی به حدی بالا نیست که بتوان آن را دیابت در نظر گرفت. به این حالت مرحله پیش از دیابت گفته می‌شود)
- سابقه خانوادگی ابتلا به دیابت (اگر مادر و پدر یا برادر و خواهر شما دیابت داشته باشند)
- سابقه تولد نوزاد بیش از ۴ کیلوگرم در گذشته
- سابقه تولد نوزاده مرده در گذشته
- سابقه ابتلا به دیابت بارداری در بارداری قبلی میزان خطر دیابت بارداری را در دفعه بعد ۲ تا ۳ برابر می‌نماید.
- داشتن مایع آمنیوتیک بیش از حد (شرایطی که پلی هیدرآمینوس نامیده می‌شود).
- بیماران مبتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک
بسیاری از زنانی که دیابت بارداری در آنها پیشرفت می‌کند، هیچ‌یک از عوامل خطر شناخته شده ابتلا به دیابت بارداری را ندارند.
تشخیص زنانی که در معرض خطر دیابت بارداری هستند، باید هرچه سریع تر به منظور تشخیص دیابت بارداری غربالگری گردند و سایر زنان نیز می‌بایست در هفته ۲۴ تا ۲۸ بارداری به منظور بررسی دیابت بارداری غربالگری گردند.
به منظور غربالگری دیابت، یک آزمایش به نام «تست تحمل گلوکز خوراکی» انجام خواهد گرفت. این آزمایش شامل نوشیدن سریع یک محلول شیرین که حاوی ۵۰ گرم گلوکز است، می‌باشد. بدن این گلوکز را به سرعت جذب می‌کند که موجب افزایش قند (گلوکز) خون در طی ۳۰ تا ۶۰ دقیقه می‌گردد. یک ساعت پس از نوشیدن محلول شیرین، یک نمونه خون از بازوی شما می‌گیرند. نمونه خون نشان می‌دهد که چه میزان از محلول قندی توسط بدن استفاده شده‌است. اگر مقدار قند خون، برابر یا بیشتر از ۱۴۰ میلی‌گرم در دسی لیتر باشد، به عنوان مقادیر غیرطبیعی و نامناسب در نظر گرفته می‌شود. اگر جواب تست تحمل گلوکز خوراکی نامناسب باشد، تست دیگری پس از ۸ تا ۱۰ ساعت ناشتا بودن (تست قند خون ناشتا) انجام خواهد شد.
با توجه به عوارضی که دیابت بارداری می‌تواند به همراه داشته باشد، در زنانی که در معرض خطر زیاد ابتلا به دیابت بارداری هستند؛ به دنبال مشاهده نتایج طبیعی تست غربالگری، به منظور کسب اطمینان، مجدداً یک تست غربالگری دیگر نیز در هفته ۲۴ تا ۲۸ بارداری انجام خواهد گرفت.
کنترل و درمان دیابت بارداری

برای کنترل دیابت بارداری اقدامات زیر توصیه می‌گردد:
- پایش منظم سطح قند خون در طی روز (در مراحل اولیه توصیه می‌گردد که ۴ بار در روز قند خون را با دستگاه‌های اندازه‌گیری قند خون کنترل نمود: قبل از صبحانه و ۲ ساعت پس از هر وعده غذایی. برخی مواقع ممکن است پایش قند خون قبل از همه وعده‌های غذایی نیز لازم گردد. البته بعد از طی مرحله حاد، نیاز به این میزان اندازه‌گیری نخواهد بود).
- بررسی ادرار به منظور وجود کتون‌ها (یک نوع اسید که وجود آن در ادرار نشان می‌دهد دیابت کنترل نشده‌است).
- رعایت رژیم غذایی: نظم غذایی یکی از مهم‌ترین موارد در کنترل قند خون در طی ساعات روز است. بر همین اساس پزشک معالج، از بیمار درخواست می‌کند دریافت کالری اش را در چند نوبت منظم در طی روز توزیع کند.
- فعالیت بدنی و ورزش پس از تأیید پزشک معالج: داشتن پیاده‌روی منظم در کنترل سطح قند خون بسیار مفید است. برای جلوگیری از بروز عوارض مرتبط با فعالیت بدنی، حتماً باید بیمار با پزشک خود مشورت نماید.
- بررسی روند افزایش وزن: میزان افزایش وزن در طی دوران بارداری باید حدوداً بین ۷ تا ۱۴کیلو باشد. در افرادی که بارداری را با چاقی و افزایش وزن آغاز می‌نمایند، این میزان افزایش وزن به ویژه در صورت ابتلا به دیابت بارداری باید کمترین مقدار باشد.
- مصرف انسولین در صورت نیاز: انسولین تنها داروی دیابتی است که مصرف آن در طی بارداری در صورت عدم کنترل قند خون توصیه می‌گردد.
- کنترل افزایش فشار خون بیمار.
پایش قند خون

پایش سطح گلوکز خون در طی روز کمک می‌کند تا مشخص شود که آیا برنامه غذایی و فعالیت بدنی بیمار برای کنترل قند خون وی مؤثر بوده‌است؟ یا برای حفظ رشد و نمو صحیح در فرزند وی، نیاز به تجویز انسولین اضافی است؟
پزشک معالج از بیمار می‌خواهد که مصرف غذای روزانه خود را یادداشت کند. همچنین یادداشت نمودن مصرف قند و شکر خانگی، به پرهیز از مصرف بی‌رویه قندهای ساده کمک می‌نماید.
پایش قند خون مراحل پیچیده‌ای ندارد:
با ایجاد خراش کمی در نوک انگشتان با یک ابزار نوک تیز (لانست: ابزاری شبیه یک سوزن کوچک و نوک تیز که دردی به همراه نخواهد داشت) و چکاندن یک قطره خون بر روی صفحه باریک تست و استفاده از یک گلوکومتر (وسیله سنجش قند خون) می‌توان میزان قند خون خود را به راحتی تعیین نمود.
بیمار نتایج را در دفترچه گزارش روزانه خود ثبت می‌نماید و سپس ابزارهای یک بار مصرف استفاده شده مثل سر سوزن و صفحه تست را دور می‌ریزد (در یک کیسه یا قوطی پلاستیکی محکم و مناسب).
بیمار باید در هنگام مراجعه مجدد به پزشک خود، دفترچه ثبت قند خونش را به همراه داشته باشد. بر اساس آن، پزشک می‌تواند تشخیص دهد که آیا قند خون بیمار به خوبی کنترل شده‌است
یا خیر، و نیز می‌تواند تخمین بزند که آیا نیاز به ایجاد تغییراتی در برنامه درمانی بیمار هست یا خیر؟
در هنگام خرید گلوکومتر، پزشک یا داروساز داروخانه به بیمار نشان خواهند داد که چگونه از گلوکومتر استفاده کند.
هدف از این بررسی‌ها و پایش‌ها این است که قند خون بیمار تا حد امکان، در محدوده طبیعی و مطلوب حفظ شود.
مقادیر طبیعی قند خون در دوران بارداری با مواقع دیگر متفاوت است.
میزان طبیعی این مقادیر به شرح زیر است:
مقادیر طبیعی قند خون زمان آزمایش
گلوکز پلاسمای خون کمتر از ۱۰۵
گلوکز خون کامل کمتر از ۹۵ ناشتا (قبل از صبحانه) گلوکز پلاسمای خون کمتر از ۱۴۰
گلوکز خون کامل کمتر از ۱۲۰ دو ساعت پس از صرف وعده غذایی
اگر با اجرای برنامه درمانی، نتایج بالا حاصل نگردند، آن موقع پزشک انسولین درمانی را شروع می‌نماید.
رژیم غذایی

رژیم غذایی صحیح در دوران بارداری از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است، چرا که رشد و سلامت نوزاد در گرو سلامت و تغذیه صحیح مادر است. یک رژیم غذایی مناسب برای دیابت بارداری تقریباً مشابه رژیم‌های مناسب برای دیگر دیابت‌ها (دیابت نوع۱ یا ۲) می‌باشد. به عبارت دیگر یک رژیم مناسب برای دیابت بارداری نیز شامل مصرف غذاهای سالم و پرهیز از مصرف غذاهای چرب، پر نمک یا حاوی شکر است.
رژیم غذایی مناسب برای دیابت بارداری شامل مصرف طیف متنوعی از غذاهای سالم است. این رژیم حاوی مقادیر مکفی از تمام گروه‌های غذایی (اعم از: غلات، سبزیجات، میوها، لبنیات، پروتئین و چربیهای سالم) می‌باشد.
بر اساس نظر متخصصین دیابت و بویژه انجمن متخصصین دیابت آمریکا رژیم غذایی یک فرد دیابتی با یک رژیم غذایی سالم که برای عموم جامعه توصیه می‌شود تفاوت چندانی نخواهد داشت. همه ما برای تأمین و نگهداری سلامتی خود باید بیشتر از غلات سبوس دار، میوه و سبزیجات استفاده نماییم؛ و در مقابل مصرف چربی‌های اشباع شده و نیز اسید چرب ترانس را باید به حداقل برسانیم و به جای آنها از چربی‌های غیر اشباع مفید نظیر امگا۳ و امگا۶ و روغن زیتون بهره‌مند شویم.
گنجاندن اقلام فیبر دار در رژیم غذایی دیابت بارداری مفید است، و توصیه می‌شود به جای منابع کربوهیدرات ساده، از انواع غلات سبوس دار مصرف شود. اخیراً برخی پژوهشگران دریافتند که زنان مبتلا به دیابت بارداری با صرف وعده غذایی بر پایه غذاهای با نمایه گلیسمی پایین (غذاهایی که حاوی فیبر و سبوس هستند)، می‌توانند قند خون بعد از غذا را کاهش دهند. رژیم با نمایه گلیسمی پایین شامل غلات سبوس‌دار، سبزیجات و بسیاری از میوه‌جات که دارای فیبر فراوان اند، می‌باشد؛ که قند موجود در این اقلام فیبر دار یا سبوس دار به آهستگی جذب و مورد استفاده بدن قرار می‌گیرد.
البته دوران بارداری، دوران خاصی است و رژیم غذایی صحیح در این دوران از اهمیت بسزایی برخوردار است، چرا که رشد و سلامت نوزاد در گرو سلامت و تغذیه مناسب مادر اوست؛ لذا یک مادر باردار که دچار دیابت بارداری شده‌است باید حتماً تحت نظر یک متخصص تغذیه، از یک رژیم غذایی سالم و مناسب پیروی نماید. رژیم غذایی او باید تمام مواد مغذی مورد نیاز برای رشد و نمو جنین را دربرداشته باشد و به موازات آن به کنترل دیابت بارداری اش نیز کمک نماید. همچنین در صورت نیاز به مصرف انسولین در دوران بارداری، یک متخصص تغذیه می‌تواند تطابق‌های لازم بین دوز انسولین مصرفی با رژیم غذایی خانم باردار را ایجاد نماید، و نکات غذایی مرتبط با بیماری را به وی آموزش دهد.