stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
دومینا

| دومینا | دومینا |
| --- | --- |
ژانر: درام تاريخي
سازنده: سیمون برک
نویسنده: سیمون برک
کارگردان:  کلر مک‌کارتی  دیوید اوانز  دبس پترسون 
بازیگران:  نادیا پارکس  تام گلین کارنی  انزو چیلنتی  پیتر کامپین  دل دسیلوا  Tom Forbes  لیام گریگان  الیور هانتینگدان  الکساندرا مالانی  بیلی اسپندینگ  ملودی ویکیوئامینا  لیام کانینگهام  الکس لانیپکون  ایزابلا روسلینی  کاسیا اسموتنیاک  متیو مک‌نالتی  بن بت  کریستیان باتاملی  کلت دلال چانتچو  کلر فورلانی  Finn Bennett  ارل کیو  Youssef Kerkour  لیا اوپری 
آهنگساز: ساموئل سیم
کشور سازنده:  ایتالیا  لنگلیس 
زبان اصلی: انگلیسی
شمار قسمت‌ها: ۸ (فهرست قسمت‌ها)
تولید: تولید
تهیه‌کننده‌های اجرایی:  Simon Burke  Faye Dorn  Claire McCarthy  Patrick Spence  Marcus Wilson  Nils Hartmann  Sonia Rovai  Cameron Roach  Serena Thompson  Cristina Giubbetti 
تهیه‌کننده‌ها:  John Phillips  Carmel Maloney 
مکان تولید: رم
فیلم‌برداری:  Denson Baker  Ben Wheeler  Nicola Daley  Tim Fleming 
تدوین‌گران:  Crispin Green  Isobel Stephenson  Mikka Leskinen 
مدت: 48–55 minutes
تولیدکننده‌ها:  Fifty Fathoms  Tiger Aspect  Cattleya  Sky Italia  Sky Studios 
پخش: پخش
شبکهٔ اصلی:  Sky Atlantic (Italy)  Sky Atlantic (UK) 
انتشار اولیه: ۱۴ مه ۲۰۲۱ (۲۰۲۱-05-۱۴) – present
وبگاه: وبگاه
دومینا یک مجموعه تلویزیونی درام تاریخی بریتانیایی-ایتالیایی است که به تهیه‌کنندگی و نویسندگی سیمون برک برای آتلانتیک (ایتالیا) و اسکای آتلانتیک (بریتانیا) ساخته و نوشته شده‌است. دومینا با بازی کاسیا اسموتنیاک در نقش لیویا دروسیلا، نبرد قدرت روم باستان را از دیدگاه زنانه بررسی می‌کند. این سریال برای نخستین بار در ۱۴ مه ۲۰۲۱ پخش شد.
داستان

این سریال زندگی و ظهور لیویا دروسیلا، همسر قدرتمند امپراتور روم آگوستوس را به تصویر می‌کشد. اولین ملکه روم، لیویا دروسیلا، از قدیم به عنوان یک شرور قاتل معرفی شده است. اما دیزی دان به عنوان یک درام تلویزیونی جدید، سعی می کند واقعیت را از داستان جدا کند.
آنچه که تفاسیر جدیدی مانند دومینا قدرت انجام آن را دارد این است که دخالت لیویا در امور عمومی را به عنوان مدرکی دال بر هوش و مشارکت سیاسی مشتاق او در نظر بگیرد.
بازیگران > اصلی

کاسیا اسموتنیاک به عنوان لیویا دروسیلا
نادیا پارکز به عنوان لیویای کودک (سری اول)
میدو نوبرگا در نقش لیویای کوچک (تکرارکننده، سری اول)
متیو مک‌نالتی به عنوان آگوستوس
تام گلین-کارنی در نقش گیوس جوان (سری اول)
بن بات به عنوان مارکوس ویپسانیوس آگریپا
الیور هانتینگدون در نقش آگریپا جوان (سری اول)
کریستین باتملی به عنوان اسکریبونیا (همسر آگوستوس)
بیلی اسپالدینگ در نقش جوان اسکریبونیا (سری اول)
کولت دلال چانچو در نقش آنتیگونه (سری اول)
ملودی واکیوامینا در نقش آنتیگون جوان (سری اول)
آنل اولالی در نقش آنتیگونه کوچک (مهمان، سری اول)
کلر فورلانی به عنوان اکتاویای کوچک
الکساندرا مولونی در نقش اکتاویای جوان (سری اول)
انزو چیلنتی به عنوان تیبریوس کلودیوس نرون (سری اول)
پیتر کمپیون (بازیگر) به عنوان مارکوس لیویوس دروس لیبو (سری اول)
درل دسیلوا به عنوان گنائوس کالپورنیوس پیسو
تام فوربز در نقش سکستوس پومپه (سری اول)
لیام گریگان به عنوان مارک آنتونی (سری اول)
لیام کانینگهام به عنوان مارکوس لیویوس دروسوس کلودیانوس (سری اول)
الکس لانیپکون به عنوان تیکو
ایزابلا روسلینی در نقش بالبینا (ویژه، سری اول)
فین بنت به عنوان مارسلوس (خواهرزاده آگوستوس) (سری اول)
یوسف کرکور به عنوان گایوس مایسیناس (سری اول)
مرچ هوسی در نقش مایسنای جوان (مهمان، سری اول)
لیا اوپری به عنوان ژولیای بزرگ
دیوید آوری به عنوان لوسیوس دومیتیوس آهنوباربوس (سری دوم)
بنجامین آیزاک در نقش تیبریوس (سری دوم)
ارل کیو در نقش تیبریوس جوان (سری اول)
جوئل به عنوان ویپسانیا آگریپینا (سری دوم)
الکساندرا موئن به عنوان باکره‌های وستال (سری دوم)
بازیگران > مکرر

کوین لتیری در نقش وینیوس (سری اول)
نایکه آنا سیلیپو در نقش پریما (سری اول)
رولاند لیتریکو در نقش تلوس (سری اول)
لکس شراپنل به عنوان مارکوس لیسینیوس کراسوس (کنسول ۳۰ پیش از میلاد) (سری اول)
آنتونی بارکلی در نقش مارکوس والریوس مسالا کوروینوس (سری اول)
سالواتوره پالمبی در نقش مورنا (سری اول)
یوان هوراکس در نقش نرو کلودیوس دروسوس
الیور دنچ (سری اول) و جوزف اولمن به عنوان ژولیوس آنتونیوس
آلیس لاوسون به عنوان کلودیا مارسلا میجر
کلودیا استچر در نقش فورتوناتا (سری اول)
پدرو لئاندرو در نقش آپریو (سری اول)
یولیا سوبول در نقش جمینا (سری دوم)
میا جنکینز در نقش اورس (سری دوم)
هانا چین در نقش آنتونیای بزرگ (سری دوم)
اما کنینگ در نقش یانگ آنتونیا میجر (سری اول)
ایزابل کانولی در نقش آنتونیای کوچک «آنتونینا» (سری دوم)
بو گاددون در نقش آنتونیا مینور جوان (سری اول)
اتان مورهاوس در نقش ویستیلیوس (سری دوم)
الیوت بارنز-ورل به عنوان Vilbia (series 2)
ناتان ولش در نقش موسکا (سری دوم)
لیلیت لسر در نقش اورلیا (سری دوم)
بازیگران > میهمانان

آلانا بودن در نقش پوریکا
بازیگران > میهمانان > سری اول

آدلمو فابوس در نقش آرچیاس
دانیل کالتاگیرونه در نقش مارکوس امیلیوس لپیدوس
برایان مک‌کاردی به عنوان سیسرون
ملیسا دی سیانی در نقش Publilia
سرجیوس باسیل در نقش سالاسوس
جرارد موناکو در نقش داسیوس
امیلی بیوان به عنوان هرنیا
گرگ هیکس به عنوان آسپرناس
آنتونی کاف در نقش سابینوس
جودیتا نیکولی در نقش آلفیدیا
نوولتا لوکارلی در نقش هیلاریکا
مارتینا گالتا در نقش اورسولا
اتوره مارانی در نقش موسی
فیلیپ آردیتی در نقش پریموس
دولورس کاربوناری در نقش والریا
بازیگران > میهمانان > سری دوم

الساندرو اپیفانی در نقش آراتوس
ادموند وایزمن در نقش سیکولوس
ادوارد فرانکلین در نقش الوا
فابریزیو رومانیولی در نقش استرابو
گرگ دنی هومان در نقش بالومار
الکس والتون به عنوان یک فرانسوی
بن‌مايه

همکاری‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Domina»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی ۷ خرداد ۱۴۰۲)
↑  Dunn, Daisy (2021-05-07). "The truth behind Ancient Rome's most controversial woman". BBC Culture (به انگلیسی). Retrieved 2023-08-16.‏
پلکان پنروز

پلکان پنرز
پلکان پِنرُز (به انگلیسی: Penrose stairs) چیزی ناممکن است که توسط لیُنِل پِنرُز و پسرش راجر پنروز آفریده شد. این پلکان که گونه‌ای از سه گوش پِنرُز است، ترسیمی دو بعدی از پلکانی‌است که پله‌هایش در حین بالا آمدن یا پایین رفتن، چهار می پیچند و در عین حال یک چرخهٔ پیوسته را تشکیل می‌دهند، به گونه‌ای که شخص همواره از پلکان بالا می‌رود ولی به بلندای بالاتری نمی‌رسد. به‌وضوح چنین وضعیتی در فضای سه بعدی غیرممکن است.
ماشت

یک قداره قدیمی متعلق به آمریکای لاتین
ماشت یک ساطور بزرگ با نوک تیز است. تیغه آن به طور معمول میان ۳۲٫۵ تا ۴۵ سانتی‌متر (۱۲٫۸ تا ۱۸ اینچ) طول و ۳ میلی‌متر (۰٫۱۲ اینچ) عرض دارد. تیغه آن از جنس استیل و دسته آن نیز چوبی یا فلزی می‌باشد. و تنها یک طرف آن تیز می باشد.
در گذشته در زبان فارسی به این سلاح، دشنه نیز گفته می شد و امروزه نیز بیش تر به نام بامبو زن در ایران شناخته می شود.
در گذشته شمشیر های کوتاه در بین جنگ آوران مردم ترک و فارس از اهمیت بسیار بالایی برخوردار بود و شمشیر های کوتاهی مانند یاتاقان (Yatagan)، قمه و قداره تولید می شد. امروزه بسیاری از افراد به هر چاقوی بلند به اشتباه قداره می گویند در حالی که قداره شکل کاملا خاص و استانداردی دارد و نباید ماشت را با قداره اشتباه گرفت.
قداره بند

در ادبیات فارسی به افرادی که با توسل به‌زور به مقاصد خود می‌رسد قداره‌بند گفته می‌شود.
روجرز سیتی، میشیگان

مکان
| Rogers City, Michigan | Rogers City, Michigan |
| --- | --- |
شهر: شهر
Location of Rogers City, Michigan: Location of Rogers City, Michigan
مختصات: ۴۵°۲۵′۸″ شمالی ۸۳°۴۹′۶″ غربی﻿ / ﻿۴۵٫۴۱۸۸۹°شمالی ۸۳٫۸۱۸۳۳°غربی﻿ / 45.41889; -83.81833: مختصات: ۴۵°۲۵′۸″ شمالی ۸۳°۴۹′۶″ غربی﻿ / ﻿۴۵٫۴۱۸۸۹°شمالی ۸۳٫۸۱۸۳۳°غربی﻿ / 45.41889; -83.81833
ایالت: میشیگان
County: Presque Isle
مساحت: مساحت
 • کل: ۸٫۳۴ مایل مربع (۲۱٫۶۰ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۴٫۵۲ مایل مربع (۱۱٫۷۱ کیلومتر مربع)
 • آب: ۳٫۸۲ مایل مربع (۹٫۸۹ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۵۹۷ فوت (۱۸۲ متر)
جمعیت (2010): جمعیت (2010)
 • کل: ۲٬۸۲۷
 • برآورد (2012): ۲٬۷۷۶
 • تراکم: ۶۲۵٫۴/مایل مربع (۲۴۱٫۵/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۵ (Eastern (EST))
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۴ (EDT)
زیپ‌کد: 49779
کد منطقه: 989
FIPS code: 26-69260
GNIS feature ID: 0636115
روجرز سیتی، میشیگان (به انگلیسی: Rogers City, Michigan) یک شهر در ایالات متحده آمریکا با جمعیت ۲٬۸۲۷ نفر است که در میشیگان واقع شده‌است.
موقعیت جغرافیایی

موقعیت جغرافیایی شهرها و مناطق اطراف به شرح زیر است:
Localidades na vizinhança
چاک گرسلی

| چاک گرسلی | چاک گرسلی |
| --- | --- |
Chuck Grassley: Chuck Grassley
سناتور اول   از آیووا: سناتور اول   از آیووا
متصدی: متصدی
آغاز به کار  ۳ ژانویهٔ ۱۹۸۱ همکار با تام هارکین: آغاز به کار  ۳ ژانویهٔ ۱۹۸۱ همکار با تام هارکین
پس از: جان کولور
Chairman of the Senate Committee on Finance: Chairman of the Senate Committee on Finance
دوره مسئولیت ۳ ژانویهٔ ۲۰۰۳ – ۳ ژانویهٔ ۲۰۰۷: دوره مسئولیت ۳ ژانویهٔ ۲۰۰۳ – ۳ ژانویهٔ ۲۰۰۷
پس از: مکس بوکوس
پیش از: مکس بوکوس
Chairman of the Senate Special Committee on Aging: Chairman of the Senate Special Committee on Aging
دوره مسئولیت ۷ ژانویهٔ ۱۹۹۷ – ۳ ژانویهٔ ۲۰۰۱: دوره مسئولیت ۷ ژانویهٔ ۱۹۹۷ – ۳ ژانویهٔ ۲۰۰۱
پس از: ویلیام اس. کوهن
پیش از: جان باروکس
دوره مسئولیت ۲۰ ژانویهٔ ۲۰۰۱ – ۶ ژوئن ۲۰۰۱: دوره مسئولیت ۲۰ ژانویهٔ ۲۰۰۱ – ۶ ژوئن ۲۰۰۱
پس از: جان باروکس
پیش از: جان باروکس
Member of the مجلس نمایندگان ایالات متحده آمریکا from آیووا حوزه انتخابیه سوم آیووا: Member of the مجلس نمایندگان ایالات متحده آمریکا from آیووا حوزه انتخابیه سوم آیووا
دوره مسئولیت ۳ ژانویهٔ ۱۹۷۵ – ۳ ژانویهٔ ۱۹۸۱: دوره مسئولیت ۳ ژانویهٔ ۱۹۷۵ – ۳ ژانویهٔ ۱۹۸۱
پس از: H.R. Gross
پیش از: T. Cooper Evans
Member of the Iowa House of Representatives: Member of the Iowa House of Representatives
دوره مسئولیت ۱۲ ژانویهٔ ۱۹۵۹ – ۱۲ ژانویهٔ ۱۹۷۵: دوره مسئولیت ۱۲ ژانویهٔ ۱۹۵۹ – ۱۲ ژانویهٔ ۱۹۷۵
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: Charles Ernest Grassley ۱۷ سپتامبر ۱۹۳۳ ‏(۹۱ سال) نیو هارتفورد، آیووا
ملیت: American
حزب سیاسی: حزب جمهوری‌خواه ایالات متحده آمریکا
همسر(ان): باربارا گرسلی
فرزندان: لی وِندی رابین میشل جِی
اقامتگاه: نیو هارتفورد، آیووا
محل تحصیل: دانشگاه آیووای شمالی (B.A., M.A.)
پیشه: سیاست‌مدار
امضا: 
وبگاه: www.grassley.senate.gov
چاک گرَسلی (به انگلیسی: Chuck Grassley) (زادهٔ ۱۷ سپتامبر ۱۹۳۳) سیاست‌مدار آمریکایی و سناتور ایالت آیووا در مجلس سنای ایالات متحده آمریکا است که نخستین بار در ۳ ژانویهٔ ۱۹۸۱ به عضویت این مجلس درآمد.
زبان‌های رایج در ایران

این مقاله دربارهٔ زبان‌های رایج در ایران امروزی است. برای شاخه‌ای از زبان‌های هندواروپایی، زبان‌های ایرانی را ببینید.
| زبان‌های ایران | زبان‌های ایران |
| --- | --- |
رسمی: زبان فارسی
اصلی: زبان فارسی ۶۱٪، زبان ترکی آذربایجانی و دیگر زبان‌های ترکی ۱۸٪ (مانند زبان ترکی قشقایی، زبان ترکمنی)، زبان‌های کردی ۷٪، زبان گیلکی و زبان مازندرانی ۱۰٪، زبان لری ۳٪، زبان عربی ۲٪، زبان بلوچی ۲٪ و سایر زبان‌ها (زبان تاتی ایران، زبان تالشی، زبان اچمی، زبان ارمنی، زبان گرجی، آرامی جدید آشوری، زبان لکی۱/۳۴٪، زبان‌های چرکسی) ۱٪
اقلیتی: زبان ارمنی، زبان گرجی، زبان‌های چرکسی و آرامی جدید آشوری
اشاره: زبان اشاره فارسی
جانمایی صفحه‌کلید: Persian keyboard 
جمعیت ایران براساس سرشماری در سال ۱۳۹۵ خورشیدی، بالغ بر ۷۹٬۹۲۶٬۲۷۰ نفر بوده است. نشریه‌های مختلف گزارش‌های متفاوتی از آمار پراکندگی زبانی در ایران منتشر کرده‌اند.
تفاوت آمارها

علت تنوع آمارها به این خاطر است:
مرز روشنی از زبان‌ها وجود ندارد و زبان فارسی به‌عنوان زبان میانجی و زبان رسمی در تمامی نقاط ایران که زبان‌های بومی رایج هست، وجود دارد.
جابه‌جایی‌ها و مهاجرت‌ها تعادل زبانی یک منطقه را به هم می‌زند.
گزارش‌ها و تخمین‌ها

مقالهٔ اصلی: زبان‌های ایرانی
گزارش‌ها و تخمین‌ها > اتنولوگ

اتنولوگ جمعیت فارسی‌زبانان ایران در سال ۲۰۱۶ را ۵۰ میلیون و ۴۰۰ هزار نفر یعنی بیش از ۶۲ درصد می‌داند.
گزارش‌ها و تخمین‌ها > جمعیت گویشوران

جمعیت ایران در پایان سال ۲۰۱۶ میلادی، بر پایه برآوردهای گوناگون میان ۷۹ تا ۸۱ میلیون نفر بوده است. اتنولوگ جمعیت گویشوران زبان‌های گوناگون در ایران در سال ۲۰۱۶ میلادی را به ترتیب زیر بیان کرده است. به این نکته توجه شود که میان قومیت و گویشور تفاوت وجود دارد. برای نمونه میزان جمعیت آذری‌زبانان در جدول لحاظ شده است؛ در حالی که جمعیت آذری تباران اندکی بیش تر است. بیش از ۸۱ درصد مردم ایران در سال ۲۰۱۶ میلادی به یکی از
| ردیف | نام | جمعیت(۲۰۱۶) | درصد از کل جمعیت ایران(۲۰۱۶) |
| --- | --- | --- | --- |
| ۱ | زبان فارسی | ۵۰٬۴۰۰٬۰۰۰ | ۶۲٫۷۴ |
| ۲ | زبان ترکی آذربایجانی | ۱۰٬۹۰۰٬۰۰۰ | ۱۳٫۵۷ |
| ۳ | زبان کردی | ۵٬۵۹۰٬۰۰۰ | ۶٫۹۵ |
| ۴ | زبان لری | ۱٬۷۰۰٬۰۰۰ | ۲٫۱۱ |
| ۵ | زبان گیلکی | ۲٬۴۰۰٬۰۰۰ | ۲٫۹۸ |
| ۶ | زبان مازندرانی | ۲٬۳۴۰٬۰۰۰ | ۲٫۹۱ |
| ۷ | زبان بلوچی | ۱٬۹۲۰٬۰۰۰ | ۲٫۳۹ |
| ۸ | زبان عربی | ۱٬۳۲۰٬۰۰۰ | ۱٫۶۴ |
| ۹ | زبان لکی | ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱٫۲۴ |
| ۱۰ | زبان ترکمنی | ۷۹۰٬۰۰۰ | ۰٫۹۸ |
| ۱۱ | زبان ترکی خراسانی | ۸۸۶٬۰۰۰ | ۱٫۱۰ |
| ۱۲ | زبان قشقایی | ۹۵۹٬۰۰۰ | ۱٫۱۹ |
| ۱۳ | زبان تاتی و زبان تالشی | ۴۰۰٬۰۰۰ | ۰٫۴۹ |
| ۱۴ | زبان ارمنی | ۱۰۰٬۰۰۰ | ۰٫۱۲ |
| ۱۵ | زبان آشوری | ۱۵٬۰۰۰ | ۰٫۰۲ |
| ۱۶ | سایر زبان‌های ایرانی | محدود | ۰٫۰۴ |
| ۱۷ | سایر زبان‌های غیر ایرانی | محدود | ۰٫۰۲ |
| کل تجمیعی | کل زبان‌های رایج در ایران | ۸۰٬۷۲۰٬۰۰۰ | ۱۰۰ |
گزارش‌ها و تخمین‌ها > مرکز آمار ایران

بر اساس نتایج سرشماری سال ۱۳۷۵ دربارهٔ ترکیب قومی ملّت ایران، جمعیت فارسی‌زبانان حدود ۷۳ تا ۷۵ درصد جمعیت ایران است. آمار سرشماری سال ۱۳۷۵ نشان می‌دهد که ۸۲ تا ۸۳ درصد مردم فارسی صحبت می‌کنند و ۸۶ درصد از آن‌ها فقط فارسی را می‌فهمند. پس از فارسی‌زبانان، آذری‌ها فراوانی بیشتری دارد. جمعیت آذری‌ها حدود ۱۵ الی۱۷ درصد و جمعیت ترکمن‌ها حدود ۲/۱ درصد جمعیت ایران است. حدود ۵/۳ الی ۵ درصد از جمعیت به سومین گروه قومی، یعنی کردها اختصاص دارد. پس از آن‌ها به ترتیب عرب‌ها در جنوب غربی کشور با حدود ۳ درصد و بلوچ‌ها در جنوب شرقی کشور با حدود ۲ درصد از کل جمعیت قرار دارند.
گزارش‌ها و تخمین‌ها > سازمان سیا

سازمان سیا در کتاب حقایق خود درصد گویشوران هر زبان از جمعیت ایران را این‌گونه اعلام کرده است:
زبان فارسی: ۵۳ درصد
زبان‌های ترک‌تبار (آذری، ترکی خراسانی، قشقایی، افشاری، ترکمنی و خلجی): ۱۸ درصد
زبان‌های کردی: ۱۰ درصد
زبان گیلکی و زبان مازندرانی: ۷ درصد
زبان لری: ۶ درصد
زبان عربی: ۲ درصد
زبان بلوچی: ۲ دصد
زبان تاتی و زبان تالشی: ۱ درصد
دیگر زبان‌ها (ارمنی، اچمی، گرجی و غیره): ۱ درصد
گزارش‌ها و تخمین‌ها > دانشنامه ورلد اطلس

دانشنامهٔ وورلد اطلس در گزارش خود زبان‌های اصلی رایج در ایران را این‌گونه معرفی می‌کند:
زبان فارسی (چهل و هشت میلیون نفر)
زبان ترکی آذربایجانی (ده میلیون نفر در آذربایجان ایران)
زبان‌های کردی (هفت میلیون نفر)
زبان لری (سه میلیون نفر)
زبان بلوچی، زبان ترکمنی، زبان تاتی، زبان تالشی و سایر (حدود چهار میلیون نفر)
گزارش‌ها و تخمین‌ها > صندوق جمعیت ملل متحد

بر پایه‌گذارش صندوق جمعیت ملل متحد نیز زبان جمعیت ایران متشکل از
۵۱٪ زبان فارسی
۲۴٪ زبان ترکی آذربایجانی
۷٪ زبان گیلکی و زبان مازندرانی
۷٪ زبان‌های کردی
۳٪ زبان عربی
۲٪ زبان بلوچی
۲٪ زبان لری
۲٪ زبان ترکمنی
۱٪ زبان تاتی و زبان تالشی
۱٪ دیگر زبان‌ها مانند لکی، ترکی خراسانی، قشقایی، افشاری، خلجی، قزاقی، هزارگی، گرجی، ارمنی و…
گزارش‌ها و تخمین‌ها > سازمان فردای بی ترور

بر پایه آماری که سازمانی مستقر در آمریکا به نام «فردای بی ترور» با ضریب خطای +/- ۳٫۱٪ که با نمونه برداری یکنواخت به تفکیک جمعیت آماری هر استان گرفته شده است، آمار زیر به دست آمده است:
زبان فارسی ۵۰٫۵٪
زبان ترکی آذربایجانی ۲۱٫۶٪
زبان‌های کردی ۷٫۶٪
زبان گیلکی و زبان مازندرانی ۶٫۹٪
زبان عربی ۲٫۷٪
زبان لری ۵٫۹٪
زبان بلوچی ۱٫۴٪
زبان ترکمنی ۰٫۹٪
نامشخص ۱–۱٫۵٪
زبان‌های ترکی > زبان آذری

زبان ترکی آذربایجانی شاید پس از زبان ازبکی دومین زبان از زبان‌های ترکی باشد که بیشترین تأثیر را از فارسی گرفته است. این تأثیر بیشتر در واج‌شناسی، مجموعه لغات و ساختار بوده است و به صورت کمتر در صرف این زبان بوده است. تأثیر عناصر زبان‌های ایرانی بر اغوزی از آسیای میانه آغاز شده است. اتنولوگ جمعیت آذری زبان‌های ایرانی در سال ۲۰۱۶ میلادی را ۱۰٬۹۰۰٬۰۰۰ می‌داند و گسترش آن را در شمال (غربی) و مرکز ایران می‌داند.
اگر چه خطر انقراض، زبان ترکی آذربایجانی در ایران را تهدید نمی‌کند ولی آسیب‌ها و چالش‌های عمده ای دارد:
آب رفتن زبان ترکی و گسترش پدیده زبان فآذری: پدیده «زبان فآذری» (فارسی + آذری) به زبان ترکی آمیخته با واژگان و دستور زبان فارسی گفته می‌شود.  دو عامل در شکل‌گیری این پدیده نقش‌آفرینی کرده‌اند. نخست، رسانه‌ها و دوم، نظام آموزشی.
نازایی زبانی: فقدان مراکز علمی، پژوهشی به همراه عواملی مانند فراموشی و رقیق‌تر شدن زبان مادری در روند انتقال شفاهی از یک نسل به نسل دیگر و عدم امکان معادل‌سازی و معادل‌یابی برای موضوعات، مفاهیم و اشیای جدید، می‌تواند آن زبان مادری را به زبانی نازا و ایستا تبدیل کند. عدم انتقال نسلی و نازایی زبانی می‌تواند در یک بازه زمانی طولانی، یک زبان را به گویش تبدیل کند یا حتی منجر به مرگ تدریجی آن زبان شود. به‌طور نمونه، زبان‌های مازنی و گیلکی دست کم در مناطق شهری در طی دهه‌های اخیر تبدیل به گویش و لهجه شده‌اند که بر پایه تعاریف زبان‌شناسی، دیگر به سختی می‌توان آن‌ها را زبان نامید.
فقدان زبان و الفبای معیار و انشقاق زبانی: در کشورهای وسیعی مانند آمریکا، روسیه و چین نظام آموزشی و رسانه‌های سراسری، نقش مهمی در کم رنگ کردن لهجه‌های مختلف زبان‌های انگلیسی، روسی و چینی و تقویت یک لهجه استاندارد برای زبان‌های مادری ایفا کردند. در آذربایجان ایران اما عکس این موضوع را شاهد هستیم به طوری که به علت نبود رسانه‌های حرفه ای، نظام آموزشی و الفبای استاندارد و یکسان به زبان ترکی، لهجه‌های مختلف زبان ترکی (به‌طور مثال ترکی قشقایی و ترکی خلجی) در درک و فهم یکدیگر دچار مشکل بوده و در حال تبدیل شدن به زبان‌هایی مجزا (زبان قشقایی و زبان خلجی) هست.
زبان‌های ترکی > زبان ترکمنی

زبان ترکمنی در ایران و افغانستان با خط فارسی نوشته می‌شود. در کشور ترکمنستان تا سال ۱۹۲۸ خط فارسی و سپس خط لاتین جایگزین آن شد و در سال ۱۹۴۰ خط سریلیک جای آن را گرفت. در ۱۹۹۱ خط لاتین بر پایه خط ترکی (استانبولی) جایگزین خط سریلیک شد.
زبان‌های ترکی > زبان ترکی خراسانی

سازمان یونسکو از زبان‌های در معرض خطر جهان یا منسوخ شده، اطلسی تهیه کرده است که به صورت آنلاین و به کمک نقشه‌های گوگل قابل مشاهده است. در این لیست، برای کشور ایران ۲۵ زبان در معرض خطر نشان داده شده است که ترکی خراسانی یکی از این زبان‌ها است و با عنوان زبان آسیب‌پذیر (Vulnerable) از آن یاد شده است. این زبان بیشتر در استان خراسان شمالی صحبت می‌شود ولی در استان‌های خراسان رضوی و گلستان هم گویشور دارد. بیشتر کسانی که به زبان ترکی خراسانی سخن می‌گویند به زبان فارسی نیز مسلط هستند. نابودی تدریجی زبان ترکی خراسانی در شمال و مرکز خراسان رخ داده است.
زبان‌های ترکی > ترکی افشاری

ترکی افشاری یکی از لهجه‌های ترکی است که در استان کرمان متکلمین زیادی دارد، بسیاری در دو شهرستان بافت و ارزوئیه و بخش قابل توجهی از شهرستان‌های سیرجان، بردسیر و حاجی‌آباد به ترکی افشاری تکلم می‌کنند. تعداد ترکان افشار کرمان حداقل ۷۰هزار نفر برآورد شده است. به علت عدم حمایت، این زبان در معرض نابودی است و متولدین دهه هشتاد به بعد، زبان مادری را استفاده نمی‌کنند و با ادامه پیدا کردن این روند، این زبان در آینده نابود خواهد شد. بچاقچی‌ها یکی دیگر از ایلات بزرگ ترک کرمان هستند که در سیرجان و بافت ساکن هستند و به زبان ترکی افشاری تکلم می‌کنند، زبان این ایل نیز در حال نابودی است. لازم است ذکر شود هر دو ایل افشار و بچاقچی در دوران صفویه، افشاریه و قاجاریه از آذربایجان و فارس به کرمان مهاجرت کرده‌اند.
زبان‌های ترکی > ترکی قشقایی

زبان ترکی قشقایی یکی از لهجه‌های شاخه جنوب غربی زبان ترکی است که قشقایی‌ها بدان تکلم می‌کنند. در واژگان قشقایی تأثیر زبان فارسی مشخص است، در متون جمع‌آوری شده توسط دوئرفر و همکارانش از فیروزآباد دخیل‌های فراوان عربی دیده می‌شود. واژگان حکومتی و نظامی مانند پاسبان، پیکان و شاه بیشتر از فارسی وارد این زبان شده‌اند. قاموس دینی بیشتر ریشه عربی دارد اما از فارسی وارد این زبان شده‌اند و ویژگی‌های فارسی‌شان را حفظ کرده‌اند. واژگان پزشکی نیز تحت تأثیر فارسی است مانند بیمار، درد و دارو. بنا به یک پژوهش، در فیروزآباد قشقایی‌ها در همه سنین از زبان مادری در حوزه‌های دوستانه و خانوادگی استفاده می‌نمایند، اما در شیراز افراد زیر بیست سال خانواده‌های ترک‌زبان تمایل چندانی به استفاده از زبان مادری ندارند. در شیراز در حوزه‌های مختلف زبان غالب فارسی است و در موقعیت‌های غیررسمی در بعضی از مواقع زبان مادری استفاده می‌شود در صورتی که در فیروزآباد در شرایط مشابه ترکی ترجیح داده می‌شود. ترکی در شیراز به شدت تحت تأثیر فارسی است. زبان قشقایی در میان جوانان به تدریج در حال از دست دادن کاربری‌اش است.
زبان‌های ترکی > قزاقی

جمعیت قزاق‌های ایران بیش از ۵٫۰۰۰ نفر است که در شهرهای گرگان، بندر ترکمن و گنبد کاووس زندگی می‌کنند. بیشتر آن‌ها در اوایل قرن بیستم از قزاقستان شوروی به ایران مهاجرت کردند. زبان قزاقی در بین آن‌ها رایج است.
زبان‌های ترکی > خلجی

نشانه‌هایی تاریخی نشان می‌دهد که خلج‌ها احتمال دارد در اصل مردمی آریایی‌نژاد و گروهی از سکاها بوده‌اند که در آسیای میانه ترک‌زبان شده‌اند. مردم خلج از نظر فرهنگی ایرانی محسوب می‌شوند. امروزه زبان خلجی در معرض انقراض قرار دارد و جای خود را بین نسل جدید خلجی‌ها به فارسی داده است. نسل جدید تنها در حد درک مطلب با این زبان آشنائی دارند و دیگر در میان خود از این زبان استفاده نمی‌کنند. بر اساس آمار سایت اتنولوگ تعداد گویش وران زبان خلجی در ایران ۴۲٫۱۰۰ نفر می‌باشد.
بچاقچی، یکی از بزرگ‌ترین ایلات استان کرمان است. ایشان شیعه‌مذهب هستند و در گذشته به گویشی از ترکی صحبت می‌کردند ولی امروزه بیشتر شهرنشین شده و به فارسی صحبت می‌کنند. واژه بچاقچی در ترکی به معنای چاقوساز است و گویا از نام یکی از رؤسای گذشته ایل گرفته شده است.
زبان‌های کُردی

زبان کردی یکی از زبان‌های هند و اروپایی در شاخهٔ زبان‌های ایرانی غربی است. همچنین کردی به زنجیره گویشی ای گفته می‌شود که کُردها هم اینک با آن سخن می‌گویند. زبان کُردی یا زبان‌های کُردی از زبان‌های ایرانی شاخه شمال غربی هستند که با زبان فارسی خویشاوندی دارند. تعریف یک زبان به عنوان «کُردی» همواره دستخوش عوامل غیر زبان‌شناختی به‌ویژه عوامل سیاسی و فرهنگی است. در واقع «زبان کُردی» به مانند «زبان فارسی» به معنای یک زبان با یک شکل استاندارد و مرز و تعریف مشخص نیست، بلکه امروزه به طیفی از زبان‌های ایرانی شمال غربی گفته می‌شود که گاه به هم نزدیک و گاه نسبت به هم از نظر زبان‌شناسی دور هستند.
زبان لری

زبان لری یکی از زبان‌هایی است که حیاتش به دلایل مختلف درون و برون قومی، در معرض تهدید است. با توجه به استفادهٔ وافر و نسنجیده از شیوهٔ واژه‌گزینی، این شیوه به مهم‌ترین عامل آسیب‌رسان به زبان لُری تبدیل شده است. امروزه تعامل اقوام و ملل به شکل عجیبی گسترش یافته است و این امر موجب تأثیرگذاری بیش از پیش بر روی یک‌دیگر در همه عرصه‌ها شده است. در این خصوص، تأثیر زبان‌ها بر یک‌دیگر برای بعضی از اقوام به فرصت و برای برخی دیگر به تهدیدی جدی تبدیل شده است. برخی از زبان‌ها به دلیل برخورداری از عوامل رشد زبان که بیش‌تر درون‌قومی است دارای فرصت و برخی دیگر به دلیل عدم برخورداری از این عوامل مورد تهدید روزافزون و خطر از دور خارج شدن هستند. به نظر می‌رسد لُری در زمرهٔ زبان‌های دستهٔ دوم یعنی زبان‌های مورد تهدید قرار می‌گیرد. این قوم به علت نداشتن رسم‌الخط مشخص و واحد و نیز به علت شرایط خاص زیستی خود، موفق به مکتوب نمودن آثار ادبی خود نشده و از سوی دیگر در سال‌های اخیر نسل جدید مردمان لرتبار به فارسی صحبت کردن و دوری از زبان‌های بومی گرایش پیدا کرده‌اند که هر دوی این عوامل خطری برای ادامه حیات زبان‌های مردم لر می‌باشند. پرهیز از لری صحبت کردن در میان قشر تحصیل کرده و به ویژه جامعه دانشگاهی لرها بیش از قشرها دیگر شدت یافته است.
زبان لکی

زبان لکی زبان طوایف لک ایران و از زبان‌های ایرانی شاخه شمال غربی رایج در مناطق غرب ایران است.
حدود یک‌ونیم میلیون نفر شامل یک میلیون نفر با زبان مادری (۲۰۰۲) به این زبان سخن می‌گویند.
زبان لکی در مرداد ماه ۱۳۹۶ با در خواست استان لرستان به عنوان یک زبان مستقل ایرانی ثبت ملی شد.
زبان لکی یکی از زبان‌های بسیار قدیمی است. تعداد واژه‌ها در این زبان را تا ۳۰ هزار واژه اعلام کرده‌اند. در زبان لکی کنونی هنوز بسیاری از لغات، اصطلاحات و واژه‌های موجود در زبان اوستا به همان شکل اولیه بدون هیچ تغییری رایج و معمول هستند. لکی زبانی است تقریباً منظوم و مملو از اشعار، ضرب‌المثل‌ها، تمثیل‌ها، افسانه‌ها و بسیاری از کلمات و جملات آن دارای اوزان عروضی است، با این تفاوت که شعر لکی همه‌جا ۱۰هجایی است، اما گاهی ۸ و ۱۲هجایی نیز دارد. زبان و ادبیات لکی در معرض فراموشی و آسیب جدی است. رسم‌الخط واحدی در زبان لکی وجود ندارد. عبدالعلی میرزانیا کارشناس، شاعر و پژوهشگر زبان لکی می‌گوید: واژه‌های زبان لکی در معرض فراموشی قرار دارند که این موضوع هشداری جدی برای مقابله با آسیب رسیدن به این زبان کهن است. .