stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
منبع‌شناسی مانوی‌ها
آثار مانی > رساله‌ها و نامه‌ها

نامه‌هایی است که مانی در زمان‌ها و مکان‌های مختلف به رهبران جوامع مانوی نوشته است. این مجموعه در فارسی میانه «دیوان» (dĩwān جمع dĩb به معنی نوشته و نامه) نامیده شده و همین عنوان در یک سند مانوی به زبان چینی، از فارسی میانه وام گرفته شده است. اصل این نامه‌ها به زبان اصلی یا به صورت ترجمه به یکی از زبان‌های ایرانی، باقی نمانده است ولی بعضی از آن نقل قول‌های کوتاهی، که صورت اندرز و سخنان حکیمانه دارد، در برخی از متون فارسی میانه و سغدی مانوی، آمده است.
ابن ندیم در الفهرست، فهرستی از عنوان‌های ۷۷ نامه را آورده که عنوان تعدادی از آن‌ها به این قرار است:
رسالة الاصلین یا رسال دوبن: ظاهراً رساله‌ای دربارهٔ دو اصل نیکی و بدی بوده که در فارسی میانه «دو بن» (dō bun) نامیده شده است.
رسالة هند العظیمه یا رساله بزرگ هند: از این رساله در نوشته‌های تورفان جمله‌هایی باقی مانده است.
رسالة ارمینیه یا رساله ارمنستان:
در متنی سغدی از تورفان از rmyb frwrtyy (رساله ارمنستان) نقل قول‌هایی شده است.
رسالة وحمن فی خاتم الفم یا رساله وحمن در مُهر دهان: در میان نوشته‌های تورفان به فارسی میانه frwrdg y mwhr و به پارتی mwhrdybyy و به سغدی mwhr dyβyy به معنی «نامه مُهر» آمده است.
رسالة کلمات العشر یا رساله سخنان دهگانه (فرایض دهگانه).
رسالة حطا یا رساله حطا: در قطعه‌ای از تورفان به زبان فارسی میانه، نقل قول‌هایی از این رساله آمده است.
آثار مانی > فراقماطیا

ابن ندیم نام این کتاب را همین گونه نقل کرده است. اصل این واژه یونانی است که به سریانی وارد شده است. پراگماتیا در یونانی به معنی کار و پیشه است که سپس در معنی «رساله» به کار رفته است. ظاهراً این کتاب دستورهای دینی مانی، نیز رسائل عملی و تاریخی مانوی را دربرداشته است. نام این اثر در متون قبطی و چینی آمده ولی نشانه‌ای از آن در متون مانوی ایرانی دیده نشده است.
آثار مانی > اوراد و مزامیر

مجموعه‌ای از آثار دعایی مانی است که شامل دو زبور منظوم نیز هست. هیچ‌یکی از دعاها به فارسی میانه شناسایی نشده است، اما یک متن سغدی نشان می‌دهد که متن منظوم مفصلی به نام «آفرین بزرگان» توسط مانی تصنیف شده است. بسیاری از قطعات این متن به پارتی، فارسی میانه و سغدی در دست است. این زبور دربردارنده دعاهایی خطاب به پدر بزرگی و ایزدان آفرینش سوم است که امور جهان کنونی را بر عهده دارند. عبارت معینی در این زبور تکرار شده است. زبر دیگر «آفرین تقدیس» نام دارد، چه هر یک از دعاها با واژه قادوش آغاز می‌شود. ساختمان این زبور نیز مانند زبور نخستین است.
آثار مانی > ارژنگ

از کتاب‌هایی که به مانی نسبت داده شده، ارژنگ، مجموعه‌ای از نقاشی‌ها است که مانی به وسیله آن آفرینش را آنگونه که تصور می‌کرده، به ویژه جهان روشنی و تاریکی را، به تصویر کشیده و بر آن شرح نوشته است. این مجموعه به زبان پارتی آردهنگ و به فارسی «ارتنگ»، «ارثنگ» و «ارژنگ» نامیده شده است. این اثر به یونانی «ایقون»، در قبطی «ایقونس» و در کتب مانوی چینی «تصویر دو اصل بزرگ» نامیده شده است. از این کتاب در قرن پنجم (یعنی دوران غزنویان و سلجوقیان) نسخه‌ای در غزنه وجود داشته و ابولمعالی در کتاب فارسی خود «بیان الادیان» از آن نام برده است. از آردهنگ اثری به جا نمانده ولی قطعاتی از یک تفسیر پارتی به نام «توضیح آردهنگ» از تورفان به دست آمده است که داستان‌های تمثیلی بسیاری دارد.
آثار مانی > شاپورگان

در بیشتر منابع که ذکری از آثار مانی شده، از کتابی به نام شاپورگان نیز نام برده شده که مانی آن را برای شاپور اول ساسانی به زبان فارسی میانه نوشته بود. ابن ندیم عنوان سه فصل از شاپورگان (در منابع عربی شابرقان، شابورقان و سابرقان) را با مرگ نویشایان (باب انحلال السماعین)، بابا مرگ گزیدگان (باب انحلال المجتبین) و باب مرگ خاطیان (باب انحلال الخطاة) ذکر کرده است. بیرونی مطلبی را در مورد تولد مانی و نزول وحی بر او از فصل «آمدن رسول» نقل کرده است. همین نویسنده در جای دیگر دربارهٔ حقانیت پیامبران گذشته، مانند بودا، زرتشت و عیسی و اینکه اصول عقاید و اعمال مانی همان اصول عقاید این پیامبران است، مطالبی آورده است. یعقوبی نیز مطلبی را از آن در مورد نفس پاک و نفس آمیخته با دیوان و بیماری‌ها و نیز اینکه فلک به نظر وی مسطح است و جهان بر کوه مایلی است که فلکِ برین بر گرد آن می‌چرخد، نقل کرده است. در میان اوراق تورفان، قطعات مفصلی از شاپورگان دربارهٔ آفرینش جهان، رستاخیز و فروپاشی جهان به فارسی میانه به دست آمده است. شیوه نگارش این قطعات بسیار پیچیده و سنگین است و ابهام فراوانی در ساخت جمله‌های طولانی آن دیده می‌شود. این امر می‌تواند به دو عامل بستگی داشته باشد. یکی آن که مانی این کتاب را به زبان مادری اش ننوشته است و دیگر آنکه نثر فارسی میانه در سده سوم میلادی برخلاف نظم آن، از پختگی و فصاحت برخوردار نبوده است. به نظر می‌رسد که باید هر دو عامل را در اینجا محتمل دانست.
آثار مانی > کفالایا

مجموعه‌ای از روایات منسوب به مانی است که توسط شاگردان او در زمان زندگی اش گردآوری شده است. روایت قبطی این اثر با عنوان یونانی کفالایا و قطعاتی از ترجمه آن به فارسی میانه، پارتی و سغدی در دست است. بخش‌های مهم کتاب عبارتند از: کتاب مانی، پیامبران پیش از مانی که موعظه داشتند ولی کتاب نداشتند و به همین مناسبت دینشان تحریف شد، فرستادگان از شیث پسر آدم، ظهور مانی در جهان و فعالیت‌هایش، اهمیت مانی به عنوان فرستاده و غیره.
آثار مانی > آثار پیروان مانی

پس از مانی آثار متعددی از سوی پیروان و شاگردهای او دربارهٔ زندگی و اندیشه‌های او تدوین شده است. برخی از این آثار عبارتند از:
شرح حال مانی
داستان‌های تمثیلی
نامه‌ها
تفسیر جان
تکوین عالم
مواعظ متوهمد روشن
چکیده‌های تعلیمات مانی
همچنین سروده‌های زیبایی دربارهٔ دین مانی در دست است، مانند: سروده‌های بلند گفتار نفس زنده و گفتار نفس روشن به زبان فارسی میانه. همچنین مجموعه‌ای از سروده‌ها به زبانهای پارتی و سغدی موجود است. علاوه بر این، مدحیه بلندی به هر دو زبان‌های فارسی میانه و پارتی دربارهٔ ایزدهای مانوی یا خود مانی در دست است. سروده‌های کوتاهی نیز در وصف ایزدها و بزرگان مانوی باقیی مانده است.
آثار مانویان > آثار منثور > آثار پارتی

از پیروان مانی، تعدادی نامه به زبان پارتی در دست است. قدیمی‌ترین نامه از سیسینیوس، جانشین مانی، خطاب به آمو، رهبر مانویان شرق ایران است که به سده سوم میلادی تعلق دارد. متاخرترین نامه از پیروان فرقه دیناوریه، دربردارنده تعدادی وام‌واژه بودایی-هندی است. تاریخ این نامه که از قول مانی خطاب به آمو جعل شده، احتمالاً میان اواخر سده ششم و اوایل سده هفتم میلادی است. روایت شاعرانه‌ای نیز از مرگ مانی در دست است. در این متن مانی شهریار نیرومندی ترسیم شده که آزادانه سرنوشت خود را تعیین می‌کند. مانی حالت نمادین مردی را مجسم می‌سازد که زره خود، یعنی زندگی اش را رها می‌سازد، تا جامه‌ای دیگر یعنی زندگی برتر و بهتری را برکند.
متنی که تنها چند سطری از آن باقی مانده، گزارشی از آخرین سفر مانی، در پی احضارش توسط بهرام اول، به دربار است. به نظر می‌رسد که مانی از شاهراه قدیمی تیسفون به خوزستان گذر کرده و از جماعت مانوی در گئوخای، احتمالاً زادگاه خود، در ناحیه بیت‌درایه، دیدار کرده است.
متن دیگری در چند سطر، وقایع پیش از توقیف مانی را شرح می‌دهد. در اینجا پتیگ، نویسنده گزارش، در قالب پیشگویی، آنچه بر مانی در شهر جندی شاپور گذشته را شرح می‌دهد.
آثار مانویان > آثار منثور > آثار سغدی

از آنجا که مانویان در آسیای مرکزی زبان سغدی به کار می‌بردند، بخش سغدی ادبیات مانوی بسیار گسترده است. از متن سغدی مانوی، بخش منثور آن غنای بیشتری دارد. تقریباً شاهدی برای تاریخ‌گذاری آن‌ها وجود ندارد. متون شامل آثار اصیل سغدی و ترجمه‌هایی از زبان‌های ایرانی میانه غربی به سغدی است. قطعه M 1721 نقل قول‌هایی از انجیل مانی به دو زبان سغدی و فارسی میانه است. قطعه M 915 نیز دربردارنده فهرستی از آثار مانی است. متنی نیز به سه زبان فارسی میانه، پارتی و سغدی دربردارنده متن اعتراف برای گزیدگان و راهبان است که حلقه درونی جماعت مانوی را تشکیل می‌دهند. در میان متون منتشر شده، متن مفصل اعتراف گزیدگان (M 801a BBB) و دو قطعه اعتراف برای نوشایان، جدول‌های گاهشماری، متون پزشکی (مثلاً قطعات M 568 و M 746c) و تعدادی تمثیل، که به زبانی ساده و زنده بیان شده، موجود است. این تمثیل‌ها گواه راستین بر نقشی است که مانویان در انتقال داستان و تمثیل از شرق به غرب و برعکس داشته‌اند. این داستان‌ها از دیدگاه زبانشناسی نیز جالب توجه است. در حالی که متون سغدی مسیحی و بودایی تنها از نظر واژگان باارزش هستند، متون سغدی مانوی دیدگاه روشنی از ساخت و نحوه زبان سغدی به دست می‌دهند. این ویژگی بیشتر در داستان‌ها و تمثیل‌ها که اغلب بسیار زنده هستند، به چشم می‌آید. حتی متون ترجمه شده نیز به سغدی خوب برگردان شده‌اند. مترجمان مانوی از همکاران مسیحی و بودایی خود بهتر بودند، زیرا ترجمه از زبان‌های فارسی میانه و پارتی، که به سغدی نزدیک ترند، آسان‌تر از زبان‌های سریانی و چینی است.
مواعظ مُنوهمد روشن (پارتی: manihmēd rōšn، فارسی میانه: wahman wuzurg بهمن بزرگ) دربارهٔ یکی از ایزدان آفرینش سوم مانوی است که نجات روان را بر عهده دارد. این متن مفصل به پارتی و سغدی در دست است و در آن از آفرینش جهان، روان و نجات بخشی سخن رفته است. روایتی به چینی نیز از آن در دست است.
در میان متون منثور بدون تاریخ، قطعات نسبتاً مفصلی به پارتی، سغدی و ترکی ایغوری باقی مانده است که در پارتی عنوان «تفسیر جان» دارد و بیشتر آن‌ها منتشر نشده است.
آثار مانویان > آثار منثور > آثار قبطی

مقالهٔ اصلی: متون مانوی قبطی
دستنویس‌های قبطی بسیاری در سال ۱۹۳۰ میلادی در مصر کشف شد. از طریق این متون، آگاهی دربارهٔ مانی و مانویت افزایش یافت. متون قبطی روشنایی بیشتری بر بسیاری از سنن مربوط به زندگی و مرگ مانی افکند. از میان این دست‌نویس‌ها، سه کتاب مواعظ، کفالایا و مزامیر منتشر شده است.
آثار مانویان > آثار منثور > آثار قبطی > مواعظ

بخش‌های اول و دوم این اثر مربوط به اواخر سده سوم، بخش سوم حدود سال ۳۰۰ میلادی و بخش چهارم بدون تاریخ است. کتاب شامل مرثیه‌ای در مرگ مانی، آثار بازمانده از او، پایان زندگی مانی، مرگ شاپور، آخرین سفر او، آمادگی مانی برای مرگ و ورود به سرزمین روشنی، سوگواری پیروان مانی در مرگ او، اخبار مرگ مانی، مراسم تدفین و نیز مطالبی دربارهٔ سیسینوس، جانشین مانی و آفرینش و پایان جهان است.
آثار مانویان > آثار منثور > آثار قبطی > کفالایا

شامل اسناد باارزش مانوی مربوط به سده چهارم میلادی است. کتاب ظاهراً از زندگی‌نامه خود او اقتباس شده است.
آثار مانویان > آثار منثور > آثار قبطی > مزامیر

مزامیر مانوی متعلق به سده چهارم میلادی هستند و همه بجز مزامیر توماس ویژگی مشترکی دارند و آن این است که با یک دعا پایان می‌یابند. هر زبور در ستایش عیسی، مانی، گزیدگان و مانویانی است که احتمالاً از شهدا بوده‌اند. بدین ترتیب نام مانی تقریباً در تمام مزامیر آمده است. بعضی از آن‌ها جزئیات شاعرانه‌ای دربارهٔ خصوصیات مانی به دست می‌دهند. زبور شمار CCXXVI دربارهٔ بردباری مانی و شرح حضور مانی در برابر شاه، مرگ مانی و مثله شدنش می‌پردازد. در همین زبور فهرست کتاب‌های مانی به شکل نمادین خاصی معرفی شده است. نوشته‌ها با اجزای سازنده دارویی قوی مقایسه شده‌اند. خود مانی پزشک بزرگ نامیده شده و کتاب‌هایش اجزای نوشدارو است که درمان‌بخش همه دردها و رنج‌ها است.
آثار مانویان > آثار منثور > آثار چینی

در کاوش‌های تورفان، متون چینی بسیاری در تون هوانگ چین کشف شد. در سال ۱۹۰۰ یک راهب تائویی دست‌نویس‌های بسیاری در آنجا یافت. در سال ۱۹۰۷ دانشمند انگلیسی سر اُرل استین از تون هوانگ دیدار کرد و با بیش از پنج هزار دستنویس بازگشت. در میان این دستنویس‌ها، متون مانوی وجود داشت که خود دلیلی بر این واقعیت بود که در قرون وسطی، آثار چینی توسط مانویان در ترکستان نوشته می‌شده است. در سال ۱۹۰۸ دانشمند فرانسوی پلیو نیز از این ناحیه بازدید کرد و با خود اطلاعات بسیار باارزشی به کتابخانه ملی پاریس منتقل کرد. در سال ۱۹۱۱ و ۱۹۱۳، دو دانشمند فرانسوی، شاوان و پلیو، با توجه خاص به متون مانوی، ترجمه‌ای از اسناد چینی تون هوانگ را منتشر و نظریات خود را دربارهٔ آن‌ها بیان کردند. قطعه پلیو به سبب اشاراتش به زندگی مانی، به ویژه قابل توجه است. در سال ۱۹۵۲ هالون بخش اول قطعه پلیو را که منتشر نشده بود، با مقدمه و دو فهرست از هنینگ انتشار داد.
آثار مانویان > آثار منثور > آثار ترکی/ایغوری

قطعات ترکی آگاهی‌های تازه‌ای دربارهٔ مانی و مانویت به دست نمی‌دهند. زبان این متون ترکی، ترکی قدیم یا ایغوری نامیده می‌شود. زبان ایغوری، به زبان ترکان ایغور اشاره دارد که از سال ۷۶۳ تا ۸۴۰ میلادی، مانویت را به عنوان دین رسمی پذیرفته بودند. در میان قطعات بازیافته، بخشی دربارهٔ دعای اعتراف مانویای یعنی خواستوانیفت توسط بنگ و فون‌لوکوک منتشر شده است.
آثار مانویان > آثار فارسی میانه

قدیمی‌ترین آثار منثور تاریخ دار، پس از شاپورگان و ترجمه آثار دینی، قطعات دو روایت است. یکی گزارش آخرین دیدار مانی با بهرام اول که توسط یکی از همراهانش، نوهزادگِ مترجم، شرح داده شده است. مانی دو همراه دیگر نیز داشته که نام یکی از آن‌ها کوشتای، در متون قبطی آمده و نامه‌ای که مانی خطاب به او نوشته، موجود است. نفر دوم ابزخیا است که ظاهراً یکی از فرستادگان مانی به کرکوک بوده است. گزارش دوم شرح آخرین ساعت عمر مانی در زندانی در جندی شاپور و بدرود او با شاگردان و پیروانش است. تاریخ نگارش این دو گزارش، با وجود شاهدان عینی، حدود سال ۲۷۴ میلادی است. نثر هر دو قطعه ساده و جمله‌های کوتاه و تکراری است.
در متن دیگری از فرستادن مبلغان مذهبی به شرق و غرب سخن رفته است. در این متن چنان وانمود شده که پایه‌گذاری فرقه دیناوریه در سده سوم میلادی انجام شده است.
در میان آثار منثور فارسی میانه متقدم، ترجمه دو متن جعلی مسیحی، «شبان و هرمس» و کتاب «اخنوخ» موجود است. از کتاب شبان و هرمس قطعه کوتاهی به فارسی میانه باقی مانده است که در آن قالب داستانی تمثیلی، از کوه‌هایی سخن رفته که هر کدام گروهی از مردم ساکنند. مانی با کتاب اخنوخ آشنایی داشته است. در کتاب کفالایا چندین بار از آن نقل قول شده است. در قطعاتی از فارسی میانه نیز به آن اشاره شده و مانی مطالب مربوط به هبوط فرشتگان را از آن گرفته است.
جدیدترین متن منثور به فارسی میانه درآمدی بر یک مجموعه سرود (مَهرنامگ) است که تاریخی میان سال‌های ۸۲۵ تا ۸۳۲ میلادی در قره شهر در ترکستان چین نوشته شده است. در این زمان دین مانی توسط ایغورها، به عنوان دین رسمی پذیرفته شده بود. نویسنده آن سغدی زبانی بوده که فارسی میانه را به عنوان زبان دینی به کار برده است. در این متن بعضی واژه‌های پارتی و نیز صورت‌های فارسی به کار رفته است؛ مثلاً در بند ۳، (جا) Jāy به جای gyāg آمده که املای واژه را در سده نهم میلادی نشان می‌دهد.
قطعاتی از دستورهای دینی برای گزیدگان و نیوشایان، مواعظ، متون تعلیمی به صورت پرسش و پاسخ (که متون زرتشتی نیز دیده می‌شود)، قطعات تمثیلی بسیار به قصد تبلیغ عقاید مانویان، ادعیه و اوراد، متون مربوط به نجوم و گاهشماری، افسون ضد تب، و طلسم دور کردن دیوان نیز باقی مانده است.
آثار مانویان > آثار منظوم > وزن اشعار مانوی

در اشعار پارتی و به احتمال زیاد فارسی میانه، هر بیت شامل دو مصراع است و هر مصراع نیز معمولاً از چند واژه تشکیل می‌شود که دو واژه آن اصلی است و تکیه واژه بر روی هجای آخر آنهاست. این دو واژه اصلی (همراه واژه‌های وابسته به آنها) دوپایه یا رکن به‌شمار می‌روند و هر یک مرکب از دو یا سه یا چهار هجا به دندرت یک یا پنج هجا هستند. در وزن این اشعار، علاوه بر تعداد هجاهای تکیه دار، ضربِ وزن می‌تواند تفاوت داشته باشد.
رئالس د کامپس

مکان
| Roales de Campos, Spain | Roales de Campos, Spain |
| --- | --- |
بخش خودمختار: کاستیا و لئون
استان: استان وایادولید
فهرست دهستان‌های بالادولید: Roales de Campos
مساحت: مساحت
 • کل: ۲۲ کیلومتر مربع (۸ مایل مربع)
جمعیت (2004): جمعیت (2004)
 • کل: ۲۴۳
 • تراکم: ۱۱٫۰/کیلومتر مربع (۲۸/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (زمان)
رئالس د کامپس (به اسپانیایی: Roales de Campos) یک شهرستان در اسپانیا است که در استان وایادولید واقع شده‌است.
راهه

مکان
| راهه | راهه |
| --- | --- |
شهرک: شهرک
راهه: راهه
Raahe Church and statue of Per Brahe: Raahe Church and statue of Per Brahe
  نشان:   نشان
موقعیت راهه در نقشه: موقعیت راهه در نقشه
منطقه: اوستروبوتنیای شمالی
ناحیه: Raahe sub-region
منشور (قانون): ۱۶۴۹
حکومت: حکومت
 • مدیریت شهری: Ari Nurkkala
وبگاه: www.raahe.fi
راهه (به لاتین: Raahe) یک شهرک در فنلاند است که در اوستروبوتنیای شمالی واقع شده‌است. این شهرک در سال ۲۰۱۷ میلادی ۲۵٬۰۶۸ نفر جمعیت داشته‌است.
خواهرخوانده

شهرهای کوشیتسه و بخش شلفتیو خواهرخوانده‌های راهه هستند.
بخش انکون

District در Lima, 23x15px|border |alt=|link= پرو
| Ancón | Ancón |
| --- | --- |
District: District
Harbor: Harbor
  نشان:   نشان
Location of Ancón in the Lima province: Location of Ancón in the Lima province
Region: Lima
Province: Lima
تاسیس‌شده: October 29, 1874
پایتخت: Ancón
تقسیمات کشوری: 2 populated centers
حکومت: حکومت
 • شهردار: Guillermo Leonardo Pozo Garcia
مساحت: مساحت
 • کل: ۲۹۹٫۲۲ کیلومتر مربع (۱۱۵٫۵۳ مایل مربع)
ارتفاع: ۳ متر (۱۰ فوت)
جمعیت (2005 census): جمعیت (2005 census)
 • کل: ۲۹٬۴۱۹
 • تراکم: ۹۸/کیلومتر مربع (۲۵۰/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۵ (PET)
UBIGEO: 150102
وبگاه: muniancon.gob.pe
بخش انکون (به اسپانیایی: Ancón District) یک سکونتگاه مسکونی در پرو است که در لیما واقع شده‌است.
خصوصیات

بخش انکون ۲۹۹٫۲۲ کیلومترمربع مساحت و ۲۹٬۴۱۹ نفر جمعیت دارد و ۳ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
کارلوس، پادشاه امپراتور

| کارلوس، پادشاه امپراتور | کارلوس، پادشاه امپراتور |
| --- | --- |
ژانر: درام تاریخی
کارگردان: اوریول فِرِر
بازیگران: آلوارو سروانتس بلانکا سوآرس
سازنده موسیقی متن: فدریکو خوسید
کشور سازنده: اسپانیا
زبان اصلی: اسپانیایی
شمار فصل‌ها: ۱
شمار قسمت‌ها: ۱۷
تولید: تولید
تهیه‌کننده: نیکلای رومرو
مدت: ۷۰ دقیقه
تولیدکننده: دیاگونال تی‌وی برای تله‌بیسیون اسپانیولا
پخش: پخش
انتشار اولیه: ۷ سپتامبر ۲۰۱۵ (۲۰۱۵-09-۰۷) – ۲۵ ژانویه ۲۰۱۶ (۲۰۱۶-01-۲۵)
وبگاه: وبگاه
کارلوس، پادشاه امپراتور (اسپانیایی: Carlos, rey emperador‎) یک مجموعهٔ تلویزیونی اسپانیایی و از محصولات تله‌بیسیون اسپانیولا است که در سال ۲۰۱۵ منتشر شد. داستان این سریال دربارهٔ حکمرانی کارلوس یکم، پادشاه اسپانیا و امپراتور مقدس روم است.
گزیدهٔ بازیگران

آلوارو سروانتس در نقش کارلوس یکم، پادشاه اسپانیا و امپراتور مقدس روم
بلانکا سوآرس در نقش ایزابلای پرتغال
لائیا ماروی در نقش خوآنای یکم
اریک بالباس در نقش فردیناند یکم، امپراتور مقدس روم
لایا کوستا در نقش خوآنای یکم
گیومار پوئرتا در نقش کاترین اتریش، ملکه پرتغال
مارینا سالاس در نقش النور اتریش
مونیکا لوپس در نقش مارگارت آستوریاس
پابلو آربوئس در نقش فلیپه دوم (کودک)
الیزابت لارِنا در نقش ماریای آستوریاس
فلیکس گومس در نقش فرناندو آلوارس د تولدو
آلفونسو باساوه در نقش فرانسوای یکم
ماریا اِرواس در نقش مارگریت دو ناوار
اِوا روفو در نقش کلود فرانسه
آلبرتو آماریا در نقش هانری دوم
خوان کروساس در نقش مانوئل یکم، پادشاه پرتغال
تامار نوواس در نقش ژوآئو سوم
ملیدا مولینا در نقش کاترین آراگون
الکس برندمول در نقش هنری هشتم
آنخل د آندرس لوپس در نقش کلمنت هفتم
کارلوس کانیوفسکی در نقش لئون دهم
فرانسیسکو اولمو پاپ پائولوس سوم
فرانسزگ اوریا در نقش آدریان ششم
فرنان آئودی در نقش تامس کرامول
بلایی یوپیس در نقش تامس وولسی
ایتساسو آرانا در نقش ماریا مانوئلا
مینگو رافولس در نقش مارتین لوتر
یاروسلاو بیرسکی در نقش یاکوب فوگر
الیو پدرگال در نقش ویلیام دی کروی
کارلوس آلبارس-نووآ در نقش لئوناردو داوینچی
اسکار رابادان در نقش بارتلمه د لاس کاساس
خوزه لوئیس گارسیا پرس در نقش ارنان کورتس
یاسوآ لاریوس در نقش لامالینچه
کریستیان اسکی‌وِل در نقش موکتزومای دوم
خوانما لارا در نقش دیگو ولاسکس د کوئیار
خوزه مایا در نقش فرانسیسکو پیزارو
خوزه کرونادو در نقش ماکسیمیلیان یکم، امپراتور مقدس روم
آنخلا کرمونته در نقش ماری یکم، ملکه انگلستان
ائوسبیو پونسلا در نقش فرانسیسکو خیمنز دی سیسنروس
رامون بارئا در نقش فادریک آلبارس دِ تولِدو، دومین دوک آلبا
بیکتور کلاویخو در نقش فرانسیس بورخیا
فله مارتینس در نقش نیکُلا پِرنو دو گران‌وِل
ناتالی پوسا در نقش ژرمن آو فوآ
فیورلا فالتویانو در نقش اَن دو بوژو
تامار نوواس در نقش ژوآئو سوم
پپه اوسیو در نقش خِرومینو دِ آگیلار
خوانخو پوئیخ‌کوربه در نقش مِرکورینو دی گاتینارا
آنتونیو مایانس در نقش آنتونیو اوسوریو دِ آکونیا
ایلات قوم لک در ایران

مقالهٔ اصلی: مردم لک
لَک نام قومی ایرانی است که در لرستان و جنوب باختری ایران زندگی می‌کنند. زبان مادری لک‌ها زبان لکی است و مذهب اکثر آنان شیعه و در بعضی مناطق یارسان (اهل حق) است. در یکی از مقاله‌های دانشنامه ایرانیکا برخی از ایلات لک، مانند هلیلان، سلسله، دلفان، طرهان و بیرانوند از لرها به‌شمار آورده‌شدند.
ایلات و طوایف

دلفان
ایل دِلفان عنوان عام گروهی از مردم لک است. این طوایف در لرستان، ایلام، کرمانشاه و حتی مازندران، به‌ویژه کلاردشت و چالوس، پراکنده‌اند. زبان لکی رواج مسلک اهل حق در میان طوایف مشهور به دلفان نشان از ریشه مشترک آنان دارد. تمرکز بیشتر دلفانها در لرستان و وجود منطقه دلفان در آنجا تردیدی باقی نمی‌گذارد که موطن اصلی همه این طوایف لرستان بوده است. که شامل طوایف اولاد قُباد، ایتوَند (ایوتْوَند)، بالَه‌وند، باواری، پادِروند، بشرآمد، بیژن‌وند، چَواری (چاواری)، خیرغلام، سَنجابی، فَلَک‌الدین، قَلائی، کاکاوند، کَرَمعلی، مال مومه، موسی‌وند، مومه‌وند، میربیگ و نورعلی می‌باشد.نام این گروه برگرفته از ابودلف عجلی سردار عرب است.برخی بر اساس برخی از اسناد اصالت این گروه را عرب می‌دانند.معروف است که ابو دُلف پنج پسر به نام‌های ایوت، مومه، کاکا، بیژن و میربَگ داشت که هر کدام طایفه‌ای را با نامشان تأسیس کردند.
سلسله
ایل سلسله نام یکی از ایلات مردم لک است. که ساکن در استان لرستان و ایلام می‌باشند، عمده تمرکز طوایف سلسله در شهرستان سلسله استان لرستان می‌باشد. که شامل طوایف حسنوند کولیوند و یوسفوند می‌باشد.برخی سلسله نیای این طوایف را از قوم عرب دانسته‌اند.
هلیلان
هلیلان یا حلیلان عنوان گروهی از طوایف لک است.که ساکن در استان ایلام و کرمانشاه می‌باشند تمرکز جمعیتی هلیلانی‌ها در شهرستان هلیلان استان ایلام است. تمام طوایف کرد و لر ساکن در منطقه هلیلان را هلیلانی می‌گفتند.
ایلات و طوایف > زند

طایفه زند یکی از طایفه‌های لک و مؤسس سلسله پادشاهی زندیان می‌باشند. که از معروف‌ترین چهره‌های این طایفه، کریم خان زند و لطفعلی خان زند را می‌توان نام برد. دانشنامه ایرانیکا معتقد است: زندها طایفه ای از عشایر لک و از شعب لرهای شمالی بودند که بین زاگرس داخلی و دشت همدان در روستاهای پری و کمازان در مجاورت ملایر قرار داشتند.در برخی منابع از زند به عنوان ایلی لر تبار نام برده شده است.محمدعلی کشاورز معتقد است خوانین زند که سلسلهٔ زندیه را تشکیل دادند، خود را لر معرفی می‌کردند.
ایلات و طوایف > بالاوند

ایل بالاوند یکی از ایلات لک زبان استان کرمانشاه و ایلام است.
ایلات و طوایف > عثمانوند

عثمانوند یکی از طوایف لک زبان استان کرمانشاه است.
ایلات و طوایف > جلالوند

جلالوند از ایلات لک زبان ساکن در کرمانشاه و لرستان است.
اتحاد آزاد اروپا

| European Free Alliance | European Free Alliance |
| --- | --- |
کوته‌نوشت: EFA
رئیس: Lorena Lopez de Lacalle (ES)
دبیرکل: Jordi Solé (ES)
بنیان‌گذاری: ۹ ژوئیه ۱۹۸۱؛ ۴۳ سال پیش (۱۹۸۱-09}})
ستاد: Boomkwekerijstraat 1, 1000 Brussels, Belgium
اندیشکده: Coppieters Foundation
شاخه جوانان: European Free Alliance Youth
اعضای ثبت‌نام کرده  (26 ژانویه 2025): 2
مرام سیاسی: منطقه‌گرایی خودمختارگرایی جدایی‌خواهی
طیف سیاسی: خیمه بزرگ
گروه پارلمانی اروپایی: Greens/EFA (3 MEPs) ECR (N-VA, 3 MEPs) EPP Group (Manuela Ripa, direct member, 1 MEP)  The Left (Pernando Barrena, direct member, 1 MEP)
رنگ رسمی:   بنفش
وبگاه: وبگاه
e-f-a.org : e-f-a.org 
اتحاد آزاد اروپا ( EFA ) یک حزب سیاسی در اروپا است که از احزاب سیاسی مختلفی با نگرش های منطقه‌گرایی ، جدایی‌طلبی و مدافع منافع اقلیت های اروپا تشکیل شده است. احزاب عضو از استقلال و حاکمیت کامل سیاسی یا نوعی واگذاری یا خودمختاری برای سرزمین یا منطقه خود دفاع می کنند. این حزب به طور کلی عضویت خود را به احزاب چپ میانه و چپ محدود کرده است. بنابراین، تنها بخشی از احزاب منطقه‌گرای اروپایی عضو اتحاد آزاد اروپا هستند. از سال ۱۹۹۹،حزب اتحاد آزاد (EFA) و حزب سبز اروپا (EGP) با یکدیگر در گروه سبزها-اتحاد آزاد اروپا (سبزها/EFA) در پارلمان اروپا ادغام شدند، اگرچه برخی از اعضای این حزب هر از گاهی به گروه‌های دیگر پیوسته‌اند، برای مثال ائتلاف فلامان جدید که در گروه محافظه‌کاران و اصلاح‌طلبان اروپایی حضور دارد.
اتحاد آزاد اروپا در شورای اروپا توسط بارت دی وور از ائتلاف فلامان جدید که از سال ۲۰۲۵ به عنوان نخست‌وزیر بلژیک خدمت می کند، نمایندگی می شد. دو منطقه اتحادیه اروپا توسط سیاستمداران حزب اتحاد آزاد رهبری می شوند: فلاندر با ماتیاس دیپندال از ائتلاف فلامان جدید ، کرس با ژیل سیمئونی از بیایید کُرس را بسازیم و همین طور خارج از اتحادیه اروپا، در اسکاتلند با جان سوینی از حزب ملی اسکاتلند رهبری می شود.
رأس‌العین

مکان در 23x15px|border |alt=|link= سوریه
| سری کانی رأس العینSerê Kanîyê | سری کانی رأس العینSerê Kanîyê |
| --- | --- |
شهر: شهر
استان: استان حسکه
شهرستان: شهرستان راس العین
ناحیه: رأس‌العین
کنترل:  ترکیه  دولت انتقالی سوریه
ارتفاع: ۳۶۰ متر (۱۱۸۰ فوت)
جمعیت (۲۰۲۰): جمعیت (۲۰۲۰)
 • کل: بیش از ۸۰۰۰۰
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۲ (EET)
 • تابستانی (DST): +۳
کد منطقه: ۵۲
کلیسای جامع شهر سری‌کانی.
سری‌کانی یا رأس‌العین یکی از شهرهای کردستان سوریه[نیازمند منبع] است که در استان حسکه سوریه واقع شده‌است.
این شهر مرزی در فاصله کمی از شهر جیلان پنار ترکیه قرار دارد و نقطه ای استراتژیک به‌شمار می‌رود.
در سال ۲۰۱۳ مدتی بعد از شروع انقلاب مردم سوریه ضد دولت بشار اسد نبرد طولانی بین نیروهای کرد و ارتش آزاد سوریه در این شهر رخ داد. این شهر در ژوئیه ۲۰۱۳ به دست نیروهای کرد افتاد.
این شهر در اکتبر ۲۰۱۹ در جریان حمله نظامی ترکیه به شمال سوریه به تصرف ارتش ترکیه و ارتش ملی سوریه درآمد.