stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
فهرست هنرمندان در اسپاتیفای با بیشترین شنونده
بیشترین شنوندگان ماهانه

| رتبه | هنرمند | شنونده‌های ماهانه (میلیون) | تغییر | منابع |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | تیلور سوئیفت | ۱۱۴٫۲۹ |  |  |
| ۲ | د ویکند | ۱۱۰٫۹۴ |  |  |
| ۳ | پست مالون | ۹۱٫۰۴ |  |  |
| ۴ | آریانا گرانده | ۸۶٫۶۶ |  |  |
| ۵ | ریانا | ۸۴٫۵۷ |  |  |
| ۶ | دریک | ۸۲٫۶۹ |  |  |
| ۷ | دوآ لیپا | ۷۸٫۴۵ |  |  |
| ۸ | جاستین بیبر | ۷۵٫۲۵ |  |  |
| ۹ | دیوید گتا | ۷۴٫۱۸ |  |  |
| ۱۰ | کلدپلی | ۷۲٫۶۸ |  |  |
| ۱۱ | کانیه وست | ۷۱٫۱۹ |  |  |
| ۱۲ | سیزا | ۷۰٫۸۶ |  |  |
| ۱۳ | کالوین هریس | ۶۹٫۸۴ |  |  |
| ۱۴ | برونو مارس | ۶۹٫۷۴ |  |  |
| ۱۵ | تراویس اسکات | ۶۹٫۰۶ |  |  |
| ۱۶ | بیانسه | ۶۸٫۵۴ |  |  |
| ۱۷ | اد شیرن | ۶۸٫۱۹ |  |  |
| ۱۸ | بد بانی | ۶۷٫۶۰ |  |  |
| ۱۹ | امینم | ۶۶٫۷۹ |  |  |
| ۲۰ | کندریک لمار | ۶۶٫۱۳ |  |  |
| ۲۱ | شکیرا | ۶۶٫۰۳ |  |  |
| ۲۲ | بیلی آیلیش | ۶۴٫۸۳ |  |  |
| ۲۳ | مایلی سایرس | ۶۴٫۶۸ |  |  |
| ۲۴ | فیوچر | ۶۴٫۴۶ |  |  |
| ۲۵ | مترو بومین | ۶۲٫۷۸ |  |  |
| ۲۶ | مارشملو | ۶۲٫۲۶ |  |  |
| ۲۷ | مارون ۵ | ۶۲٫۱۵ |  |  |
| ۲۸ | ایمجین درگنز | ۶۱٫۲۸ |  |  |
| ۲۹ | سیا | ۶۰٫۶۱ |  |  |
| ۳۰ | دوجا کت | ۵۹٫۸۷ |  |  |
| ۳۱ | هری استایلز | ۵۸٫۴۹ |  |  |
| ۳۲ | هوزیر | ۵۷٫۶۱ |  |  |
| ۳۳ | ۲۱ سویج | ۵۶٫۳۴ |  |  |
| ۳۴ | بنسون بون | ۵۶٫۲۷ |  جدید |  |
| ۳۵ | لانا دل ری | ۵۶٫۲۱ |  |  |
| ۳۶ | اولیویا رودریگو | ۵۶٫۱۵ |  |  |
| ۳۷ | کیتی پری | ۵۷٫۷۵ |  |  |
| ۳۸ | وان ریپابلیک | ۵۵٫۵۴ |  جدید |  |
| ۳۹ | لیدی گاگا | ۵۵٫۲۸ |  |  |
| ۴۰ | جی بالوین | ۵۴٫۴۵ |  |  |
| ۴۱ | پلی بوی کارتی | ۵۴٫۳۷ |  جدید |  |
| ۴۲ | تیت مک‌ری | ۵۴٫۰۹ |  |  |
| ۴۳ | آرتماس | ۵۳٫۴۸ |  جدید |  |
| ۴۴ | خالید | ۵۳٫۰۸ |  جدید |  |
| ۴۵ | سابرینا کارپنتر | ۵۳٫۰۷ |  جدید |  |
| ۴۶ | کوئین | ۵۱٫۷۵ |  |  |
| ۴۷ | پزو پلاما | ۵۱٫۴۷ |  |  |
| ۴۸ | کریس براون | ۵۱٫۳۶ |  |  |
| ۴۹ | ددی یانکه | ۵۱٫۲۸ |  |  |
| ۵۰ | التون جان | ۵۰٫۶۹ |  |  |
تا ۱۰ می ۲۰۲۴: تا ۱۰ می ۲۰۲۴
هنرمندان فارسی‌زبان با بیشترین شنونده ماهانه

| رتبه | هنرمند | شنونده در ماه | تغییر (ماهانه) | منبع |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱ | آرش (خواننده) | 1,726,838 |  |  |
| ۲ | سامی بیگی | 262,502 |  |  |
| ۳ | کوروش وانتونز | 260,539 |  |  |
| ۴ | علیرضا طلیسچی | 234,841 |  |  |
| ۵ | ایهام (گروه موسیقی) | 207,068 |  |  |
| ۶ | آرتا | 206,003 |  جدید |  |
| ۷ | هایده | 200,951 |  |  |
| ۸ | ابی | 185,121 |  |  |
| ۹ | گوگوش | 184,724 |  |  |
| ۱۰ | سیجل | 177,752 |  |  |
| ۱۱ | سپهر خلسه | 176,887 |  |  |
| ۱۲ | فرامرز اصلانی | 176,467 |  جدید |  |
| ۱۳ | معین | 175,691 |  |  |
| ۱۴ | بهزاد لیتو | 174,762 |  |  |
| ۱۵ | شادمهر عقیلی | 166,210 |  |  |
| ۱۶ | امیر تتلو | 163,881 |  |  |
| ۱۷ | مهراد هیدن | 160,042 |  |  |
| ۱۸ | تی‌ام بکس | 156,774 |  |  |
| ۱۹ | همایون شجریان | 156,646 |  |  |
| ۲۰ | مسیح | 138,545 |  جدید |  |
تا ۱۰ می ۲۰۲۴: تا ۱۰ می ۲۰۲۴
هنرمندان فارسی‌زبان با بیشترین دنبال‌کننده[نیازمند بازبینی منبع]

در فهرست بیشترین شنوندهٔ ماهانه نیز حضور دارد.
| رتبه | هنرمند | دنبال‌کننده | منبع |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱ | شایع | ۵۴۸ هزار | [نیازمند منبع] |  |
| ۲ | امیر تتلو | ۵۱۴ هزار |  |  |
| ۳ | رضا پیشرو | ۴۸۷ هزار |  |  |
| ۴ | مهراد هیدن | ۴۷۳ هزار |  |  |
| ۵ | حصین | ۴۶۰ هزار |  |  |
| ۶ | بهزاد لیتو | ۴۰۴ هزار | [نیازمند منبع] |  |
| ۷ | سپهر خلسه | ۳۹۰ هزار |  |  |
| ۸ | کوروش | ۳۲۵ هزار |  |  |
| ۹ | یاس | ۳۲۴ هزار |  |  |
| ۱۰ | وانتونز | ۳۲۲ هزار |  |  |
| ۱۱ | علی سورنا | ۳۲۰ هزار |  |  |
| ۱۲ | هیچکس | ۳۱۶ هزار |  |  |
| ۱۳ | هیپهاپولوژیست | ۳۰۳ هزار |  |  |
| ۱۴ | پوریا پوتک | ۲۹۴ هزار |  |  |
| ۱۵ | زدبازی | ۲۹۲ هزار |  |  |
| ۱۶ | آرتا | ۲۷۹ هزار |  |  |
| ۱۷ | شاهین نجفی | ۲۷۲ هزار | [نیازمند منبع] |  |
| ۱۸ | سهراب ام جی | ۲۷۱ هزار |  |  |
| ۱۹ | بهرام | ۲۴۱ هزار |  |  |
| ۲۰ | فدائی | ۲۲۷ هزار |  |  |
تا تاریخ ۱۰ خرداد ۱۴۰۳: تا تاریخ ۱۰ خرداد ۱۴۰۳
برای مطالعه بیشتر

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «List of most-streamed artists on Spotify». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۵ ژانویهٔ ۲۰۲۴.
| ن ب واسپاتیفای | ن ب واسپاتیفای | ن ب واسپاتیفای |
| --- | --- | --- |
| افراد |  دنیل اک (سازنده)  |  |
| شرکت |  Criticism  فهرست هنرمندان در اسپاتیفای با بیشترین شنونده  فهرست ترانه‌ها در اسپاتیفای با بیشترین استریم  |  |
| زیرمجموعه‌ها |  Betty Labs (Spotify Live)  گیملت میدیا  Megaphone  Parcast  رینگر (وبسایت)  The Echo Nest  |  |
| برنامه‌ها و خدمات |  Soundtrap  Spotify Live  Spotify Wrapped  Spotify Kids  |  |
 رده:  رده
خواننده کانادایی د ویکند رکورد بیشترین تعداد شنونده ماهانه را ثبت کرده است.
تیلور سوئیفت پراستریم‌ترین هنرمند زن در تاریخ اسپاتیفای است.
گروه پسرانه بی‌تی‌اس پر استریم ترین گروه کیپاپ و تاریخ در اسپانیفای است.
آرش پرشنونده‌ترین خواننده ایرانی در اسپاتیفای
کوروش وانتونز پر شنونده‌ترین خواننده رپ فارسی در اسپاتیفای
شایع دنبال شده‌ترین خواننده رپ فارسی در اسپاتیفای
سقوط ایرباس ای۴۰۰ام فرودگاه سویا

| 0 | 1 |
| --- | --- |
دومین نمونه اولیه ایرباس ای۴۰۰ام اطلس: دومین نمونه اولیه ایرباس ای۴۰۰ام اطلس
تصادف: تصادف
تاریخ: ۹ مه ۲۰۱۵ (۲۰۱۵-05-۰۹)
علت: چندین خرابی موتور در طول پرواز آزمایشی
محل حادثه: La Rinconada، اسپانیا  ۳۷°۲۲′۰۰″شمالی ۵°۵۹′۴۰″غربی﻿ / ﻿۳۷٫۳۶۶۷°شمالی ۵٫۹۹۴۴°غربی﻿ / 37.3667; -5.9944
هواگرد: هواگرد
نوع: ایرباس ای۴۰۰ام اطلس
شرکت هواپیمایی: ایرباس دفاع و فضا
شناسه تماس: CASA423
شماره دم: EC-403
مبدا پرواز: فرودگاه سویا، اسپانیا
سرنشینان: ۶
خدمه: ۶
کشته‌شدگان: ۴
مجروحین: ۲
بازماندگان: ۲
در ۹ می ۲۰۱۵، یک هواپیمای باربری ایرباس ای۴۰۰ام اطلس در یک پرواز آزمایشی در لا رینکونادا، اسپانیا، در کمتر از ۵ کیلومتر (۳٫۱ مایل) از فرودگاه سویا در حدود ساعت 1:00 بعد از ظهر به وقت محلی سقوط کرد و ۴ نفر از ۶ خدمه کشته شدند.
یعقوب لیث

| یعقوب لیث | یعقوب لیث |
| --- | --- |
تندیس یعقوب لیث صفاری در ورودی زابل: تندیس یعقوب لیث صفاری در ورودی زابل
نخستین امیر سلسلهٔ صفاری: نخستین امیر سلسلهٔ صفاری
سلطنت: ۲۴۷ – ۲۶۵ ه‍.ق   ۸۶۱ – ۸۷۹ م
جانشین: عمرو لیث
زاده: ۲۲۵ ه‍.ق   ۸۴۰ م روستای قرنین، سیستان
درگذشته: شوّال ۲۶۵ ه‍.ق   ژوئن ۸۷۹ م جندی‌شاپور، خوزستان
آرامگاه: آرامگاه یعقوب لیث گندی‌شاپور
همسر(ان): راحیله
دودمان: صفاریان
پدر: لیث صفار
یعقوب لیث صفاری (۲۲۵ ه‍.ق – شوّال ۲۶۵ ه‍.ق) آهنگر و بنیان‌گذار دودمان صفاریان در سیستان به مرکزیت زَرَنگ بود.
وی در طول حیات سیاسی و همچنین به قدرت رسیدنش در سیستان موفق به شکست خوارج، علویان، طاهریان و فتح مناطقی همچون کرمان و فارس شد. توجه یعقوب لیث پس از تصرف فارس، خوزستان و سرکوب محمد بن واصل، به بغداد مرکز خلافت عباسی معطوف شد. براندازی دولت طاهریان که خلافت حامی آنها بود؛ حمایت از مخالفان خلیفه معتمد و نگرش‌های ضدعربی یعقوب، خلیفه را مجبور کرد که طی نامه‌ای یعقوب را لعن کرده و آمادهٔ نبرد با وی شود. پس از رسیدن دو سپاه به هم در ۷ شوّال ۲۶۵ ه‍.ق جنگ سختی درگرفت که در نهایت با پیروزی سپاه خلافت عباسی همراه بود. یعقوب پس از عقب‌نشینی سخت بیمار شد. عمرو، برادر یعقوب، به‌محض بیمار شدن برادرش خود را به او رساند؛ اما یعقوب در شوّال سال ۲۶۵ ه‍.ق بر اثر قولنج از دنیا رفت تا برادرش عمرو قدرت سلسلهٔ صفاریان را در دست بگیرد.
پیش‌زمینه > جغرافیای تاریخی سیستان

به لحاظ جغرافیایی سیستان ولایتی حاصلخیز و پُرنعمت به‌شمار می‌رفت و در قرن ۳ هجری، از دورهٔ فتوح اسلامی تا اوایل خلافت عباسی، همواره به‌لحاظ سیاسی تابع عراق بود. پس از تشکیل حکومت طاهریان در خراسان، حاکم سیستان از سوی فرمانروایان خراسان تعیین می‌شد و این شیوه تا زمان به قدرت رسیدن خاندان صفاری در این ناحیه ادامه داشت؛ به‌طوری که سیستان از این جهت شهرت پیدا کرد که امیران صفاری از آنجا برخاستند و در قسمت عمدهٔ جنوب و خاور ایران استقلال پیدا کردند. چهرهٔ سرزمین سیستان در سدهٔ ۴ق این چنین تصویر شده است:
از شرق به مکران و سرزمین هند و بخشی از مولتان، یعنی مغرب خراسان و بخشی از هند، از شمال به هند و از جنوب به بیابانی که میان سیستان و فارس و کرمان است، محدود می‌شود.
پیش‌زمینه > جغرافیای تاریخی سیستان > وضعیت اجتماعی و سیاسی سیستان

فتح ایران به‌دستِ مسلمانان عرب باعث دگرگونی وضعیت سیاسی و اجتماعی این سرزمین شد. هنوز دوران خلفای راشدین به پایان نرسیده بود که سیستان فتح و حکومت آن تابع دستگاه خلافت شد؛ اما در طول ۲۰۰ سال بعد، سیستان همواره یکی از ولایات مستعد شورش و محل تجمع مخالفان خلافت‌های اموی و عباسی بود. سیستان که سرزمینی پُرآب و آباد بود، از همان ابتدا در معرض حملهٔ عرب‌ها و مخالفان حکومت‌های دمشق و بغداد بود. قرارگرفتن سیستان در مرز ایران و شبه‌قارهٔ هند و دوری از مرکز خلافت، موقعیت ویژه‌ای به این سرزمین بخشیده بود. جمعیت سیستان طی ۲۰۰ سال پس از ظهور اسلام، علاوه بر بومیان شامل گروه‌هایی از عرب‌ها می‌شد که از خراسان تا سیستان پراکنده بودند.
پیش‌زمینه > جغرافیای تاریخی سیستان > وضعیت اجتماعی و سیاسی سیستان > عیاران

مقالهٔ اصلی: عیاران سیستان
در شهرها و مناطق اطراف زرنج و بُست گروه‌هایی برای مقابله با خوارج تشکیل شد که در برخی منابع، مطوعه نامیده شده‌اند؛ اما بیشتر به آن‌ها عیاران و غارتگران می‌گفتند؛ چراکه عیاران همان قدر که خارجیان را آزار می‌دادند، برای مقامات رسمی و افراد مطیع قانون نیز مزاحمت ایجاد می‌کردند. این افراد که پیرو آیین پهلوانی به‌شمار می‌رفتند، از عناصر فعال در خراسان و سیستان بودند. قدرت عیاران به‌اندازه‌ای بود که ارباب دولت و وزرا از آن‌ها یاری می‌جستند. عیاران طبقه‌ای سلحشور از عوام مردم بودند که تشکیلاتی خاص و اتحادیه‌هایی داشتند. در هر شهر تا حدودی به تشکیلات اصناف مرتبط بودند و گاهی از راهزنی و دزدی معیشت خود را می‌گذراندند. عیاران در جنگ‌ها به سراهای ثروتمندان دستبرد می‌زدند و ثروتشان را به تاراج می‌بردند. یعقوب لیث صفاری هم از سرهنگان این طایفه بود. آن‌ها در شهرهای بغداد، نیشابور، سمرقند و سیستان در هنگام ضعف حکومت، خودنمایی می‌کردند. عیاران شهر زرنج در سال ۲۳۱ یا ۲۳۲ق به‌سرکردگی یعقوب لیث صفاری به‌کمک صالح بن نصر برخاستند و او را در نبرد با بشیر یا بشار نامی که بر بست غلبه کرده بود، یاری دادند. در سال ۲۲۰ق اوضاع سیستان از جمله در شهرهای بزرگ آن مثل زرنج و بست بسیار آشفته بود و در همین اوضاع، شورش‌ها و جنگ میان سرداران ادامه یافت. در این میان و در جریان همین شورش‌ها بود که رفته‌رفته یعقوب لیث پا به عرصهٔ حیات سیاسی منطقه گذاشت.سیستان در سه دههٔ نخست قرن ۳ق دائماً دستخوش ناآرامی و جنگ میان این سه گروه بود:
سپاه حکومت خراسان و شبه نظامیان؛
خوارج و مخالفان حکومت؛
و عیاران (در پاره‌ای از مواقع).
نسب و تبار

پدر یعقوب، لیث، رویگری ساده بود و ۴ پسر (یعقوب، عمرو، علی و طاهر) داشت که نسب خود را ابتدا به خسرو انوشیروان ساسانی و از انوشیروان به تهمورث می‌رساندند. علاوه بر صفاریان خاندان‌های دیگری مثل سامانیان و آل بویه نیز نسب خود را به شاهان قدیم ایران می‌رساندند. به‌عقیدهٔ باستانی پاریزی علت این انتساب‌ها، اعتقاد به فرّ ایزدی پادشاهان قدیم ایران بود. به‌روایتِ تاریخ سیستان دربارهٔ نسب یعقوب چنین آمده است:
یعقوب بن لیث معدل بن حاتم ماهان بن کیخسرو بن اردشیر بن قباد بن خسرو پرویز بن هرمز بن خسرو بن انوشیروان بن قباد بن فیروز بن یزدگرد بن بهرام گور بن یزدگرد بن شاپور بن شاپور ذوالاکتاف بن هرمز بن نرسی بن بهرام بن بهرام بن هرمز البطل بن شاپور بن اردشیر بن بابک بن ساسان بن بابک بن ساسان بن بهمن بن اسفندیار بن یستاسف بن لهراسب بن سیاوش بن لهراسب بن آهو جنگ بن کیقباد بن کی فشین بن کی ابیکه بن کی منوش بن نوذر بن منوش بن منوشرود بن منوشجهر بن نسروسنج بن ایرج بن افریدون بن اتبین بن جمشید بن بحوجهان بن اینکهد بن اوشهنج بن فراوک بن سیامک بن میشی بن کیومرث
سال‌های ابتدایی

یعقوب در قریهٔ «قرنین» یا «کارنین»، در حاشیهٔ کویر، در شمال شرقی خاش رود، در روستای نیشت، در سیستان در یک منزلی بر سر راه فراه، در شهرکی که نهری از میان آن می‌گذشت و در خانواده‌ای رویگر زاده شد. تاریخ تولد یعقوب لیث مشخص نیست؛ اما به گفتهٔ برخی محققان با توجه به تاریخ وفات او در شوّال ۲۶۵ و لشکرکشی او به بغداد —که در پی ارسال پیغام تهدیدآمیز به خلیفه صورت گرفت— سه سال پیش از این تاریخ، به نظر نمی‌آید که وی در آن هنگام فردی فرتوت و سالخورده بوده باشد. اگر او را هنگام مرگ ۶۵ساله به حساب آوریم، باید در سال ۲۰۰ ه‍.ق متولد شده باشد. مؤلف تاریخ سیستان ضمن حوادثی که پیش از خلافت خلیفه واثق و نزدیک به مرگ او آورده چنین می‌گوید: «یعقوب لیث و عیاران سیستان صالح بن نصر را قوت کردند». با توجه به اینکه تاریخ مرگ واثق سال ۲۳۲ ه‍.ق است، این عبارت مربوط به سال‌های ۲۳۰ یا ۲۳۱ است و چنین معلوم است که یعقوب در جوانی صاحب عنوان سرهنگی عیاران بوده که به کمک صالح رفته است و این عمل او در تاریخ ثبت شده است. یعقوب برای رسیدن به این مقام می‌بایست ۲۵ساله بوده باشد؛ بنابراین تاریخ تولد او سال ۲۰۶ یا ۲۰۷ ه‍.ق است. با حدس و گمان و به احتمال قوی تاریخ تولد یعقوب بین سال‌های ۲۰۰ تا ۲۰۷، اوایل قرن سوم هجری است.
هرکدام از پسران لیث، حرفه‌ای را پیش گرفتند. یعقوب اول شاگرد رویگر شد؛ سپس از رویگری، به عیاری، دزدی و راهزنی روی آورد و با داشتن شخصیت رهبری، از دیگران جلو افتاد، مردم از او حمایت کردند و رئیس عیاران شهر زرنگ شد. یعقوب لیث در آغاز نیمه سدهٔ ۳ق پس از چند سال عیاری، سربازی و سرداری جنگ، سراسر سیستان را تصرف کرد؛ ازاین‌رو تاریخ رسمی آغاز امارت او سال ۲۵۱ق است. با وجود این، تعیین تاریخ رسمیِ آغاز امارت یعقوب دشوار است؛ زیرا از همان سال ۲۴۷ق که او به‌عنوان امیر سیستان برگزیده شد، نشان داد که به امارت یک ولایت قانع نیست. افزون بر این، در همین هنگام نیز ده سال از فعالیت او در سیستان می‌گذشت. اگر کار تاریخ‌نویسان سنتی را ادامه دهیم، آغاز حکومت مستقل یعقوب زمانی است که محمد بن طاهر را شکست داد. یعقوب از زمانی که طاهریان همچنان در خراسان بر سر کار بودند، کارهای بزرگی انجام داد و قدرت خود را استحکام بخشید.
حیات سیاسی > صالح بن نصر

در پی نبردی که بین سپاهیان احمد، پسر ابراهیم، و طرفداران غسان بن نصر بن مالک روی داد، غسان شکست خورد و به دار آویخته شد. مرگ غسان شورش مردم را به دنبال داشت. برادر غسان به نام صالح بن نصر به خون‌خواهی برادرش در بُست شورش کرد و گروه زیادی از مردم بُست، سیستان و عیاران سیستان از جمله یعقوب بن لیث با او همراه شدند و به این ترتیب شهر بُست و پیرامون آن به دست صالح بن نصر افتاد. این اولین باری است که نام یعقوب لیث برده می‌شود. یعقوب لیث در ابتدای کار، فرماندهی لشکر نظامی صالح را در اختیار داشت. رقابت قدیمی میان بُست و زرنج، موقعیت صالح را در شهر تضعیف کرد و او نیز برخلاف عهد و پیمان خود با مطوعه و عیاران، داعیهٔ غارتگری، تجاوز و نارضایتی یاران خود را فراهم ساخت تا بدان‌جا که عیاران سیستان به رهبری یعقوب، از غارتگری و تجاوز صالح خسته شده، کارهای او را خلاف غیرت و مردانگی دانسته و با او مخالفت کردند. آن‌ها صالح را که گریخته بود، تعقیب کرده و پس از نبردی سخت شکست دادند. درهم بن نصر که پس از صالح بن نصر به حکومت رسید، از ترس اعتبار یعقوب به بهانهٔ بیماری خود را در خانه محبوس ساخت. یعقوب در پیامی از او خواست که از خانه خارج شود، درهم نیز به سپاهیانش دستور قتل یعقوب را داد؛ اما یعقوب از این نیرنگ اطلاع یافت، ابتکار عمل را به دست گرفت، به خانهٔ درهم حمله، او را اسیر و زندانی کرد. پس از این واقعه، مردم سیستان ۵ روز مانده به پایان محرم سال ۲۴۷ق در روز شنبه با یعقوب بیعت کردند. یعقوب از اموالی که به دست آورده بود، به هریک از اسرا مالی بخشید. پس از آنکه یعقوب به بزرگی شهرت یافت، ازهر که با خوارج روابط دوستانه داشت، یعقوب را حمایت کرد و به او قدرت بخشید.
حیات سیاسی > ماجرای ازهر

ازهر، نسب خود را به خسرو پرویز، پادشاه ساسانی، می‌رساند. او در نامه‌هایی بزرگان و رؤسای خوارج را به نیکی و اقدامات خیرخواهانه تشویق نمود و از آن‌ها خواست تا به سپاه یعقوب بپیوندند؛ در نتیجه حدوداً هزار نفر به سپاه یعقوب پیوستند. یعقوب به بزرگان آن‌ها خلعت داد و مژده داد هرکدامشان که سرهنگ است به مقام امیری، هرکه سواره‌نظام ساده است به سرهنگی، هرکه پیاده‌نظام است به سواره‌نظام ارتقا پیدا می‌کند و هرکس هم که هنری در او دیده شود به مقامی خواهد رسید. پس از آن همه با او همراه شدند و مدتی در سیستان ماندند.
مقارن با قدرت گرفتن یعقوب در سیستان، در روز دوشنبه، هشت روز پایانی رجب ۲۴۸ق، طاهر بن عبدالله در نیشابور درگذشت و خلیفهٔ عباسی، مستعین، محمد را به‌عنوان جانشین پدر، حاکم خراسان کرد. این اقدام باعث نزدیک‌شدن خوارج به یعقوب شد. در همین زمان یعقوب نیز عزیز بن عبدالله را به‌عنوان جانشین خود در سیستان انتخاب کرد تا خودش به‌همراه دو هزار نیرو، برای نبرد با صالح بن نصر به بُست لشکرکشی کند. صالح با اطلاع از حملهٔ یعقوب، نزد رَتْبیل گریخت. یعقوب نیز اموال او را مصادره کرد و در ششم رمضان ۲۴۹ق به سیستان بازگشت. همان سال یکی از فرماندهان خوارج، اسدویه خارجی، به جنگ یعقوب رفت؛ ولی طی نبرد از او شکست خورد. بار دیگر، یعقوب خود را به بُست رسانید، با لشکر انبوه صالح که در حال فرار بودند روبه‌رو شد و در نزدیکی رخد جنگ سخت و بی‌سابقه‌ای درگرفت. رَتْبیل با فیل‌ها و سپاهیان بسیار به کمک صالح آمد. یعقوب که در شرایط سختی قرار داشت، با ۵۰ سوار برگزیدهٔ خود از میانهٔ لشکر به رَتْبیل حمله کرد و او را کشت که باعث فرار مابقی سپاهیان او شد. یعقوب نیز با یاران خود سپاهیان را از دم تیغ گذراند، حدود شش هزار نفر را کشته و سی هزار نفر را اسیر گرفتند. غنائم بسیاری از جمله چهار هزار اسب گران‌قیمت، درهم، دینار و چندین فیل به دست یعقوب افتاد.
در این جنگ خیرک، غلام و دربان صالح بن نصر، نیز اسیر شد؛ اما برادر رَتْبیل نزد یعقوب پناه گرفت. در حالی که صالح با ۵ هزار تن از یاران خود فرار کردند، یعقوب تمامی نزدیکان برادر رَتْبیل به‌همراه تخت نقره‌ای، خزائن و اموال او، اسلحه و اموال فراوانی را با کشتی به سیستان فرستاد و فردی به نام شاهین بن روشن را مسئول پیدا کردن صالح کرد. او صالح را در نزدیکی‌های پلی در سرحد والشتان، منطقه‌ای میان غزنه، مکران و سیستان، در منطقهٔ سند دستگیر کرد و نزد یعقوب برد. یعقوب صالح را همراه دیگر اسرا به سیستان آورد؛ در حالی که فیل‌ها را به‌دلیل بدشگونی باقی گذاشت.
حیات سیاسی > جنگ با عمار خارجی

زمانی که یعقوب در اوج پیشروی بود، به جنگ عمار در نیشک (از شهرهای سیستان) رفت و سپاه خود را به ناحیهٔ بتو رساند. سپاهیان عمار که آمادگی نبرد نداشتند، روحیهٔ خود را از دست دادند و از معرکه دور شدند؛ اما گروهی از جمله عمار در نبرد با سپاهیان یعقوب کشته شدند. با کشته‌شدن عمار، خوارج که مأیوس و سرخورده شده بودند به کوه‌های سفزار و سرزمین هندیجانان فرار کردند.
یعقوب که در جنگ با خوارج پیروز شده بود، با شورشی در نواحی فراه و جوین روبه‌رو شد؛ اما فرد شورشی را دستگیر کرد و به قتل رساند. پس از این یعقوب مدتی در سیستان ماند؛ اما صالح بن حجر شورش کرد. یعقوب عزیز بن عبدالله را به‌جای خود در حکومت سیستان نشاند و به جنگ با صالح بن حجر رفت.
حیات سیاسی > جنگ با صالح بن حجر

یعقوب پس از اطلاع از شورش و طغیان صالح، با سپاهیان خود جهت سرکوب او روانه شد. در این زمان، صالح در قلعه‌ای به نام کوهژ در غزنین بر سر راه بُست اقامت داشت. صالح از حرکت یعقوب و سپاهیانش اطلاع نداشت و هنگامی متوجه شد که سپاهیان یعقوب قلعه را محاصره کرده بودند. پس از گذشت چند روز از جنگ، صالح که توان مقاومت نداشت و اطمینان داشت که یعقوب عقب‌نشینی نمی‌کند، خودکشی کرد. سپاهیانش جسد او را از قلعه پایین انداختند و تسلیم شدند؛ سپس یعقوب فرد معتمدی را به نگهبانی قلعه گماشت و دستور داد جسد صالح را به بُست برده، خاک کنند و خود نیز به سیستان بازگشت. یعقوب پس از این ماجرا، کارگزارانی را مأمور نواحی والشتان، زمین داور و بُست کرد.
حیات سیاسی > لشکرکشی به هرات و اشغال آن

در این زمان ولایت خراسان و ناحیهٔ هرات در اختیار حاکمان طاهری از جمله حسین بن عبدالله طاهری در هرات و محمد بن طاهر در خراسان بود. یعقوب پیش از اینکه عازم هرات شود، داود بن عبدالله نامی را به‌جای خود به حکومت سیستان منصوب کرد. حسین بن عبدالله پس از آگاهی از لشکرکشی یعقوب، در هرات سنگر گرفت؛ اما پس از نبردی طولانی به‌ناچار هرات را تسلیم کرد و خود نیز اسیر شد. محمد بن طاهر، ابراهیم بن الیاس، سپاه‌سالار خراسان را مأمور جنگ با یعقوب کرد و خود نیز به پوشنگ رفت. یعقوب که از این موضوع آگاه شده بود، برادر خود علی بن لیث را با اسرا و غنائم در هرات گذاشت، به مردم هرات امان داد و راهی پوشنگ شد. در جنگ با ابراهیم، عدهٔ زیادی از سپاهیان ابراهیم را به قتل رساند. ابراهیم نیز پس از شکست فرار کرد و به‌سوی محمد بن طاهر بازگشت و شکست‌ناپذیری یعقوب را چنین توصیف کرد:
با این مرد به حرب هیچ نیاید، که سپاهی هولناک دارد، و از کشتن هیچ باک نمی‌دارد، و بی‌تکلف و بی‌نگرش همی حرب کنند و دون شمشیر زدن هیچ کاری ندارند، گوئی که از مادر حرب را زاده‌اند و خوارج با او همه یکی شده‌اند و به فرمان اویند. صواب آن است که او را به استمالت کرده آید تا شر او و آن خوارج بدو دفع باشد، و مردی جدّست و شاه فتن و غازی طبع. ...
با این توصیف، محمد بن طاهر درصدد برآمد که فرمان حکومت سیستان، کابل، کرمان و فارس را همراه با نامه، هدایا و خلعت برای یعقوب بفرستد. همچنین نامه‌ای به عثمان بن عفان نوشت و از او خواست تا در خطبه‌ها و نماز نام او را بیاورد. یعقوب نیز که به مقصود خود رسیده بود، آرام شد و به سیستان بازگشت. هنگامی که به سیستان رسید باقی‌ماندهٔ خوارج را کشت و اموال آن‌ها را مصادره کرد. در این زمان شعرا به عربی برای او شعری سرودند که دارای چنین مضمونی است:
خداوند بر مردم سیستان منت نهاده که یعقوب را با تعدادی زیاد بر آن‌ها حاکم کرده. مردم با او امنیت یافته و به او مغرور شدند، یعقوب پوشش بود که از سوی خدا در آن منطقه حاکم شد.
اما یعقوب عربی نمی‌دانست و معنای اشعار را نمی‌فهمید؛ لذا محمد بن وصیف سجزی، دبیر رسائل، بلافاصله اشعاری به زبان پارسی سرود. در واقع اولین فرد بزرگی که برای او شعر سرودند یعقوب لیث بود. محمد بن وصیف چنین سرود:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| ای امیری که امیران جهان خاصه و عام |  | بنده و چاکر و مولای و سگانند و غلام |
| ازلی خطی ور لوح که ملکی بدهید |  | بی‌آبی یوسف یعقوب بن اللیث همام |
| بلتام آمد زنبیل و لتی خور به لِنگ |  | لتره شد لشکر زنبیل و هبا گشت کنام |
| لمن الملک بخواندی تو امیرا به یقین |  | با قلیل الفیه کت داد بران لشکر کام |
| عمر عمار تو را خواست و زو گشت بری |  | تیغ تو کرد میانجی به میان دد و دام |
| عمر او نزد تو آمد که تو چون نوح بزی |  | در اکار تن او، سر او باب طعام |
یعقوب پس از آن که زُنْبیل و عمار خارجی را کشت، هرات را تصرف کرد و به حکومت سیستان، کرمان و فارس دست یافت.
حیات سیاسی > رفتن یعقوب به سوی کرمان

یعقوب در اواخر ذوالحجهٔ سال ۲۵۴ق، عزیز بن عبدالله را به‌جای خود به حکومت سیستان گماشت و راهی کرمان شد. در بم با شخصی به‌نام اسماعیل بن موسی —که از حامیان خوارج به‌شمار می‌رفت— جنگید و او را اسیر کرد؛ یاران او نیز در طول جنگ کشته شدند یا به‌دست سپاه یعقوب اسیر شدند.
در ادامهٔ راه به‌سمت کرمان، طوق بن المغس از سوی علی بن حسین، حاکم کرمان، مأمور جنگ با یعقوب شد. بعد از نبردی سنگین، ازهر، فرماندهٔ یعقوب، طوق را اسیر کرد و سپاهیان او را مجبور به فرار کرد. علی بن حسین با شنیدن خبر شکست سپاهیانش به شیراز گریخت؛ با وجود اینکه لشکری فراهم آورده و طایفهٔ کفجان را هم با خود همراه کرده بود؛ اما در حوالی شیراز در نبرد شدیدی با یعقوب سربازانش فرار کردند و او هم به اسارت درآمد. در نتیجهٔ این نبرد که در جمادی الاولی ۲۵۵ق درگرفت، یعقوب غنائم و ثروت زیادی به دست آورد و در پی این پیروزی، برای معتز، خلیفهٔ عباسی، هدایایی زیبا فرستاد. یعقوب در رجب ۲۵۵ق، همان ماهی که خلیفه معتز به قتل رسید، وارد سیستان شد؛ سپس به‌سوی فارس حرکت کرد.
حیات سیاسی > رفتن یعقوب به‌سوی فارس

یعقوب در این مدت (یعنی پس از کشته‌شدن معتز و روی‌کارآمدن مهتدی) توانست علاوه بر دستیابی به قدرت و ثروت‌های فارس، علی بن حسین و طوق بن مفلس را هم اسیر کند. در اول شوّال ۲۵۵ق، پس از مرگ عثمان بن عفان، عالم و فقیه مشهور، پسر رَتْبیل که در قلعهٔ بُست زندانی بود از فرصت استفاده کرده، فرار کرد. او سپاه بزرگی ایجاد کرد و وارد رخد شد. یعقوب پس از اطلاع از این واقعه، شخصی به‌نام حمدان بن عبدالله را به‌جای خود در سیستان گذاشت و در اواخر ذوالحجهٔ ۲۵۵ق راهی رخد شد. خلیفه پس از معامله با یعقوب و منصرف‌کردن او از تصرف شیراز، برای سرکوب‌کردن محمد بن واصل و تسلط دوباره بر فارس، عبدالرحمان بن مفلح را به جنگ محمد بن واصل فرستاد که در این جنگ محمد بن واصل پیروز شد. یعقوب پس از شنیدن خبر پیروزی محمد بن واصل، برای تحقق جاه‌طلبی‌های خویش و تسلط بر فارس، به آنجا لشکر کشید. ابوبلال، دایی ابن واصل، او صلاح را در پیروی از یعقوب دید؛ اما ابن واصل فرستادگان یعقوب را زندانی کرد، قصد غافلگیر کردن او را داشت که یعقوب از نیت او با خبر شد و بر حریف خود چیره شد. یعقوب در سال ۲۶۱ق بر فارس مسلط شد و غنائم فراوانی به دست آورد. او پس از تسلط بر فارس از جانب خود حاکمی برای آنجا برگزید. خلیفهٔ عباسی، معتمد، در سال ۲۶۲ق فرمان حکومت خراسان، طبرستان، گرگان، فارس، کرمان، سند و هند را به او تفویض کرد. عزیز بن عبدالله، از یاران یعقوب، محمد بن واصل را —که در جنگ با یعقوب فرار کرده بود— تعقیب کرد؛ سرانجام او را دستگیر و در سال ۲۶۳ق نزد یعقوب آورد؛ سپس یعقوب اموال محمد بن واصل را غارت کرده و او را به زندان انداخت. بعد از سال‌ها، محمد بن واصل پس از شکست از یعقوب، قصد تصرف دوبارهٔ فارس را داشت؛ اما یعقوب سپاهی برای تعقیب او فرستاد و او را به قتل رساند.