سنگی بر گوری
درون‌مایه

آل‌احمد سنگی بر گوری را در شش فصل و با یادداشت‌های کوتاه و به‌هم‌پیوسته و به صورت تک‌گویی نوشته‌است و طی آن به بی‌فرزندی خود و همسرش سیمین دانشور و عقیم‌بودنش و تأملات و افکارش پیرامون این مسئله پرداخته‌است.
«ما بچه نداریم. من و سیمین. بسیار خوب. این یک واقعیت است اما آیا کار به همین‌جا ختم می‌شود؟ اصلاً همین است که آدم را کلافه می‌کند. یک‌وقت چیزی هست. بسیار خوب هست. اما بحث بر سر آن چیزی است که باید باشد. بروید ببینید در فلسفه چه تومارها که از این قضیه ساخته‌اند. از حقیقت و واقعیت. دست کم این را نشان می‌دهند که چرا کُمیت واقعیت لَنگ است. عین کُمیت ما. چهارده سال است که من و زنم مرتب این سؤال را به سکوت از خودمان کرده‌ایم؛ و به نگاه؛ و گاهی با به روی خود نیاوردن.»
سنگی بر گوری
فصل اول– آل‌احمد در فصل اول که با جمله «ما بچه نداریم» آغاز می‌شود، «گره ناگشودنی» زندگی‌اش را مطرح می‌کند. او و همسرش پس از چهارده سال زندگی هنوز کمبود فرزند را در زندگی‌شان احساس می‌کنند. آنها پس از آزمایش‌های مکرر درمی‌یابند اشکال از آل‌احمد است و او از روند ناخوشایند درمان در ایران و یک‌بار در اتریش می‌گوید؛ پزشکی در وین که بعدها درمی‌یابد به‌خاطر سقط جنین زنی که همسرش فرزند می‌خواسته، به دست شوهر و دوستانش مضروب می‌شود. او بی‌فرزندی را «مردن بالقوه» می‌خواند و سپس به معرفی بستگانش و فرزندان‌شان می‌پردازد.
فصل دوم– در فصل دوم آل‌احمد از «به قضا تن دادن» خودش و همسرش صحبت می‌کند و این‌که آن‌ها چون دو دیوارند که میان‌شان کوچه‌ای نیست (فرزندی ندارند). سپس از خواهرش صحبت می‌کند و مرگش در اثر سرطان سینه که تلویحاً مرگ او را به بی‌فرزندی‌اش مربوط می‌داند. سپس بنا به توصیه یکی از آشنایان تصمیم می‌گیرند کودکی را به فرزندی بپذیرند اما فهمیدن علت نخواستن فرزند از طرف مادر و خانواده‌اش که کلفتی است که از مردی غنی به صورت نامشروع باردار شده، آنها را از تصمیم‌شان منصرف می‌کند. در پایان او از همسرش می‌خواهد اگر تمایلش به بچه‌دارشدن زیاد است، می‌تواند به سراغ مرد دیگری برود که همسرش آزرده می‌شود و می‌گرید.
فصل سوم– در این فصل آل‌احمد به معالجه‌های همسرش می‌پردازد و جراحی او به‌دست پزشکی مرد. پس از اینکه همسرش از او می‌خواهد در یکی از جلسه‌های معاینه کنارش باشد، تجربه‌ای تلخ و دردناک را از سر می‌گذراند. او به یاد خواهرش می‌افتد که بنا بر عقاید مذهبی از جراحی برداشتن سینه امتناع می‌کند و خانواده‌اش را وامی‌دارد روی سینه‌اش سرب مذاب بریزند. پس از این یادآوری آنها به درمان‌های خانگی و سنتی رومی آورند از جمله خوردن جگر خام گوسفند، چهل نطفه تخم‌مرغ به مدت چهل روز که آل‌احمد نیمه‌تمام رهایش می‌کند و ریختن آب مرده‌شوی‌خانه روی سر همسرش که زیر بار نمی‌رود. پس از آن دوباره به مدت دوسال به پزشکان و درمان آنها رومی‌آورد که در پایان سرخورده و متنفر از آنها کار را رها می‌کند.
فصل چهارم– در فصل چهارم آل‌احمد از به‌تنگ آمدن از درمان پزشکان می‌گوید و اینکه برای پر کردن خلاء فرزند گاه‌گداری میزبان بستگان و فرزندان‌شان می‌شوند. پس از آن از خودسوزی خواهر همسرش مطلع می‌شوند و به سمت کرمانشاه حرکت می‌کنند. در راه با بازماندگان زمین‌لرزه ۱۳۴۱ بوئین‌زهرا روبرو می‌شوند که از آنها انتظار کمک دارند. در کرمانشاه درمی‌یابند که خواهر در اثر جراحات درگذشته و دو فرزند از او باقی مانده که بهانه صحبت آل‌احمد و همسرش برای فرزندخواندگی آنها می‌شود.
«هر آدمیئی سنگی است بر گور پدر خویش.»
– فقفیقاع بنی –
آیه اول و آخر جزء سی‌ویکم
پیشانی‌نویس سنگی بر گوری
فصل پنجم– در این فصل آل‌احمد مأموریت می‌یابد از سوی وزارت فرهنگ به اروپا برود. آنجا با چند زن رابطه برقرار می‌کند و پزشکی در زوریخ به او پیشنهاد می‌دهد مانند برخی مسلمانان مجدداً ازدواج کند. او در بازگشت با یکی از زن‌هایی که با او رابطه داشته، مکاتبه دارد و منتظر است از او خبر باردار‌شدنش را بشنود. همسرش از این مکاتبه‌ها مطلع می‌شود و او تمام داستان را برایش تعریف می‌کند. در پایان او به این مسئله فکر می‌کند که می‌تواند برای جبران بی‌فرزندی، کلمات را به خدمت بگیرد و از آنها «سنگ قبری» برای خودش بسازد و از مشکل گره‌گشایی می‌کند.
فصل ششم– در این فصل آل‌احمد سرانجام واقعیت عقیم‌بودنش را می‌پذیرد و سرخورده از راه‌هایی که رفته، با مادر و خواهرش به قبرستان می‌رود. در آنجا با پدر درگذشته‌اش گفتگو می‌کند و به او می‌گوید «من سنگ قبر تو نیستم.» در پایان بر سر قبر یکی از بستگان درگذشته‌اش «عمقزی»، اعتراف می‌کند از اینکه آخرین سنگ بر گور درگذشتگان خودش است، خشنود است.