stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
شهرستان اسکو
موقعیت جغرافیایی

شهرستان اسکو در شرق دریاچه ارومیه با وسعت ۱۷۶۳ کیلومتر مربع قرار گرفته که از سمت شرق با شهرستان تبریز، از سمت شمال با شهرستان شبستر، از سمت غرب با دریاچه ارومیه و از سمت جنوب با شهرستان آذرشهر و شهرستان عجب‌شیر هم‌مرز است.
گردشگری

روستای توریستی کندوان از روستاهای شهرستان اسکو است که از پیشینه تاریخی هفت هزار ساله برخوردار است. این روستای تاریخی و باستانی دارای جاذبه‌های گردشگری فراوانی است که به‌دلیل شکل خانه‌های آن که به مانند کندوی عسل در دل کوه کنده شده‌اند مناظر زیبایی جهت بازدید گردشگران داخلی و خارجی دارد. این روستا در ۱۸ کیلومتری شهر اسکو واقع می‌باشد.
روستای صخره‌ای حیله ور در شهرستان اسکو در فاصله ۱۵ کیلومتری شهر اسکو و نرسیده به روستای توریستی کندوان قرار گرفته‌است. شیوه معماری این روستا منحصر به فرد می‌باشد به این صورت که خانه‌های آن در دل زمین به صورت زاغه‌های زیبا و با سبک بسیار عالی کنده شده و از استتار کافی برخوردار هستند. در واقع به این دلیل که خانه‌های این روستا از دید رهگذران پنهان می‌باشند به نام حیله ور معروف است. برخی از خانه‌های این روستا در برابر طلوع و غروب خورشید قرار گرفته‌اند که به اعتقاد برخی پژوهشگران این معماری حکایت از عقاید مردمان حیله ور به آیین میتراییسم دارد. همچنین برخی پژوهش‌های صورت گرفته و حدس و گمان‌ها در خصوص این روستا قدمت آن را تا دوره مادها نیز می‌رساند.
منطقه ارشد چمن یکی از جاذبه‌های گردشگری شهرستان اسکو، استان آذربایجان شرقی که در دامنه کوه سلطان داغی رشته‌کوه سهند در ۲۸ کیلومتری شهر اسکو و بعداز روستای توریستی کندوان واقع شده‌است. جاذبه‌های طبیعی منطقه ارشد چمن و آب و هوای مطبوع در اواخر فصل بهار و اوایل تابستان، زمان مناسب برای دیدن این منطقه را فراهم می‌سازد. به دلیل سردی هوا در دامنه‌های سهند حتی در تابستان هم می‌توان شاهد برف بود.
جزیره شاهی یا جزیره اسلامی در شرق دریاچه ارومیه در شهرستان اسکو، استان آذربایجان شرقی واقع شده‌است. انعکاس نمای کوه‌های اطراف این جزیره آهکی در آب دریاچه ارومیه و کریستال‌های نمکی موجود در آب همچون برف سفیدی دور تا دور جزیره را احاطه کرده و جذابیت خاصی را به آن بخشیده‌است. زیبایی و جاذبه‌های طبیعی این جزیره و بناهای تاریخی آن مانند قلعه هلاکوخان بی‌شمار است که امکان گرفتن عکس‌هایی جذاب و به یاد ماندنی را برای مسافران خود فراهم می‌کند تا برای همیشه در گنجینهٔ خاطرات به یادگار بماند. غروب خورشید در جزیره اسلامی منظرهٔ دل‌انگیزی را خلق می‌کند.
روستاهای هدف گردشگری عنصرود و گنبر در شهرستان اسکو از قطب‌های تولید گل محمدی در استان آذربایجان شرقی می‌باشند که هر ساله جشنواره برداشت گل محمدی شهرستان اسکو در این روستاهای دارای جاذبه‌های گردشگری برگزار می‌شود.
محصولات کشاورزی

بخش ایلخچی از قطب‌های مهم تولید انواع محصولات کشاورزی در شهرستان اسکو به حساب می‌آید. با موفقیت در کاشت، اصلاح و تکثیر (کلزا) و زعفران، زیره، پیاز، گردو، بادام، پسته و… در این منطقه کاشت و برداشت می‌شود. محصول کشاورزی به نام این منطقه در گذشته پیاز بود و حتی ایلخچی با این محصول شناخته می‌شد، لیکن هم‌اکنون اغلب مردم این منطقه از کاشت پیاز دست برداشته و به کشت سایر محصولات از جمله پسته و زعفران روی آورده‌اند.
همچنین روستاهای عنصرود و گنبر در شهرستان اسکو از قطب‌های تولید گل محمدی در استان آذربایجان شرقی می‌باشند.
تقسیمات کشوری

شهرستان اسکو دارای ۲ بخش، ۵ دهستان و ۳ شهر به شرح زیر است:
تقسیمات کشوری > شهرستان اسکو

| بخش | مرکز بخش | جمعیت بخش ۱۳۹۵ | نام دهستان | مرکز دهستان | جمعیت دهستان ۱۳۹۵ | شهر | جمعیت شهر ۱۳۹۵ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| مرکزی | اسکو | ۱۲۷٬۴۵۲ نفر | باویل | کلجاه | ۹٬۳۹۷ نفر | سهند اسکو | ۸۲٬۴۹۴ نفر  ۱۸٬۴۵۹ نفر |
| مرکزی | اسکو | ۱۲۷٬۴۵۲ نفر | سهند | اسفنجان | ۹٬۳۳۹ نفر | سهند اسکو | ۸۲٬۴۹۴ نفر  ۱۸٬۴۵۹ نفر |
| مرکزی | اسکو | ۱۲۷٬۴۵۲ نفر | گنبر | گنبر | ۷٬۷۶۳ نفر | سهند اسکو | ۸۲٬۴۹۴ نفر  ۱۸٬۴۵۹ نفر |
| ایلخچی | ایلخچی | ۳۰٬۸۱۸ نفر | شورکات جنوبی | خاص‌آباد | ۱۱٬۷۴۵ نفر | ایلخچی | ۱۶٬۵۷۴ نفر |
| ایلخچی | ایلخچی | ۳۰٬۸۱۸ نفر | جزیره | سرای‌ده | ۲٬۴۹۹ نفر | ایلخچی | ۱۶٬۵۷۴ نفر |
جمعیت

جمعیت شهرستان اسکو براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ برابر با ۱۵۸٬۲۷۰ نفر بوده‌است.
فریماه فرجامی

| فریماه فرجامی | فریماه فرجامی |
| --- | --- |
فرجامی در فیلم گفت هر سه نفرشان (۱۳۵۹): فرجامی در فیلم گفت هر سه نفرشان (۱۳۵۹)
زادهٔ: ۱۸ اردیبهشت ۱۳۳۱ تهران، ایران
درگذشت: ۹ تیر ۱۴۰۲ (۷۱ سال)
محل تحصیل: دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران
پیشه: بازیگر
سال‌های فعالیت: ۱۳۵۵–۱۳۹۸
فریماه فرجامی (۱۸ اردیبهشت ۱۳۳۱ – ۹ تیر ۱۴۰۲) بازیگر اهل ایران بود. او برای بازی در سرب (۱۳۶۷) ساختهٔ مسعود کیمیایی، دیپلم افتخار جشنوارهٔ فیلم فجر را کسب کرد و برای بازی در نقش اصلی پردهٔ آخر (۱۳۶۹)، برندهٔ سیمرغ بلورین بهترین بازیگر زن شد. وی در مجموعه‌های تلویزیونی پهلوانان نمی‌میرند (۱۳۷۶) و ولایت عشق (۱۳۷۹) نیز به ایفای نقش پرداخته‌بود.
زندگی

فریماه فرجامی در ۱۸ اردیبهشت ۱۳۳۱ در تهران زاده شد. او در سال ۱۳۵۶ از دانشکدهٔ هنرهای دراماتیک دانشکده سینما و تئاتر دانشگاه هنر کارشناسی دراماتیک دریافت کرد. در همان سال در مرکز مطالعات و هماهنگی فرهنگی شورای عالی فرهنگ و هنر و فصلنامه فرهنگ و زندگی به عنوان ویراستار، پژوهشگر و پژوهشگر مشغول به کار شد.
فریماه فرجامی از سال ۱۳۵۵ با گویندگی نمایش‌های رادیویی و بازی در نمایش تلویزیونی آدمک مومی فعالیت هنری خود را آغاز کرد. در سال ۱۳۵۹ با فیلم گفت هر سه نفرشان به کارگردانی علی عرفان وارد عرصهٔ سینما شد و با فیلم‌های تیغ و ابریشمِ مسعود کیمیایی و اجاره‌نشین‌های داریوش مهرجویی بود که شناخته شد. او موفق به دریافت سیمرغ بلورین نقش اول زن برای فیلم پرده آخر از نهمین دوره جشنوارهٔ فیلم فجر شد.
آخرین بازی فریماه فرجامی در فیلم لامینور ساخته داریوش مهرجویی بود.
مصاحبه با برنامهٔ هفت

در ۷ بهمن ۱۳۸۹ مصاحبهٔ فرجامی با برنامه تلویزیونی هفت از شبکه سه پخش شد. او در این مصاحبه انتقادات تندی را در مورد برخی از سینماگران و فاطمه معتمدآریا بیان کرد. امین تارخ و رخشان بنی‌اعتماد به‌علت پخش این مصاحبه، به صداوسیما اعتراض کردند. شورای تهیه‌کنندگان نیز به دلیل نمایش دردناک چهره‌های سرشناس سینما این برنامه را تحریم کرد.
درگذشت

فرجامی در دو ماه پایانی عمر دچار سکته مغزی شد و پس از بهبود نسبی، درمان را تحت نظر پزشک در خانه ادامه داد. اما دوباره براثر سکته در بیمارستان بستری شد و چند روز در کما به سر برد. او سرانجام در ۹ تیر ۱۴۰۲ در سن ۷۱ سالگی درگذشت.
کارنامهٔ هنری > سینما

| نام | سال | نقش | کارگردان |
| --- | --- | --- | --- |
| گفت هر سه نفرشان | ۱۳۵۹ | زن لهستانی | علی عرفان |
| خط قرمز | ۱۳۶۰ | لاله | مسعود کیمیایی |
| تیغ و ابریشم | ۱۳۶۴ | سوسن مکاشی | مسعود کیمیایی |
| اجاره‌نشین‌ها | ۱۳۶۵ | مهندس افجه‌ای | داریوش مهرجویی |
| بی‌پناه | ۱۳۶۵ | اعظم | علیرضا داوودنژاد |
| سرب | ۱۳۶۷ | مونس | مسعود کیمیایی |
| مادر | ۱۳۶۸ | ماه‌منیر جوانی مادر | علی حاتمی |
| پردهٔ آخر | ۱۳۶۹ | فروغ‌الزمان | واروژ کریم‌مسیحی |
| نرگس | ۱۳۷۰ | آفاق | رخشان بنی‌اعتماد |
| راز گل سرخ | ۱۳۷۱ |  | حسن قلی‌زاده |
| تماس شیطانی | ۱۳۷۱ | نفیسه | حسن قلی‌زاده |
| بانی چاو | ۱۳۷۴ | فائزه | احمدرضا گرشاسبی |
| عشق گمشده | ۱۳۷۵ | ایران | سعید اسدی |
| جوانمرد | ۱۳۷۵ | عاطفه | جمشید آهنگرانی |
| ساغر | ۱۳۷۶ | پرتو تابان | سیروس الوند |
| آب و آتش | ۱۳۷۹ | سیمین درخشان | فریدون جیرانی |
| زهر عسل | ۱۳۸۱ | فریبا | ابراهیم شیبانی |
| کاغذ دیواری زرد | ۱۳۸۲ |  | رامین لباسچی |
| نیم | ۱۳۹۴ | طلعت | بهمن کامیار |
| لامینور | ۱۳۹۸ |  | داریوش مهرجویی |
:
کارنامهٔ هنری > تلویزیون

| نام | سال | نقش | کارگردان |
| --- | --- | --- | --- |
| تله‌تئاتر «آدمک مومی» | ۱۳۵۵ |  | احمد هاشمی |
| تله‌تئاتر «تراژدی کسری» | ۱۳۶۳ |  | مجید جعفری |
| بخش چهار جراحی | ۱۳۶۷ | پرستار | مسعود فروتن |
| بانی چاو | ۱۳۷۴ | فائزه | احمدرضا گرشاسبی |
| خانه سبز | ۱۳۷۵ | بازیگر مهمان | بیژن بیرنگ و مسعود رسام |
| پهلوانان نمی‌میرند | ۱۳۷۶ | اعظم‌السادات | حسن فتحی |
| راه سوم | ۱۳۷۷ | خانم خردمند | قاسم جعفری |
| گل من گلی | ۱۳۷۷ | بازیگر مهمان | قاسم جعفری |
| ولایت عشق | ۱۳۷۹ | زبیده | مهدی فخیم‌زاده |
| فرمان | ۱۳۸۱ | پریچهر | مسعود رشیدی |
| روشن‌تر از خاموشی | ۱۳۸۲ | حکیمه خاتون | حسن فتحی |
| پاییز بلند |  |  | پخش شده در برنامه سیمای خانواده |
کارنامهٔ هنری > تئاتر

| نام نمایش | سال | نویسنده | کارگردان | محل اجرا |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| شب بیست‌ویکم | ۱۳۵۸ | محمود استاد محمد |  | تئاتر کوچک بازارچه صفویه |
| فیزیکدان‌ها | ۱۳۵۹ | فریدریش دورنمات | رضا‎ ‎کرم‌رضایی | تالار وحدت |
| همه پسران من | ۱۳۶۰ | آرتور‎ ‎میلر | اکبر زنجانپور | تالار وحدت |
| عنکبوت | ۱۳۶۲ | مجید جعفری | مجید جعفری | تالار اصلی تئاتر شهر |
| تراژدی کسری | ۱۳۶۳ | مجید جعفری | مجید جعفری | تالار اصلی تئاتر شهر |
| پیروزی در شیکاگو | ۱۳۷۱ | والتر وایدلی | داوود رشیدی | تالار اصلی تئاتر شهر |
| چمدان | ۱۳۷۲ | فرهاد آئیش | فرهاد آئیش | تالار اصلی تئاتر شهر |
| آن شب که تورو زندانی بود | ۱۳۷۴ | مجید جعفری | مجید جعفری | تالار اصلی تئاتر شهر |
| بیا تا گل برافشانیم | ۱۳۷۴ | مجید جعفری | مجید جعفری | تالار اصلی تئاتر شهر |
| زندگی دوگانه | ۱۳۷۸ | بر اساس آثاری از ویسواوا شیمبورسکا، لئونارد کوهن و ژان کوکتو | مازیار لرستانی | تالار سایه تئاتر شهر |
الموت: 
شاهزاده و گدا: 
دادگاه نورنبرگ: 
:
کارنامهٔ هنری > گویندگی

گویندگی در کاست «آفریقا» (کاری از پرتو اشراق و ناصر آقایی)
جوایز و افتخارات

برنده دیپلم افتخار بهترین بازیگر نقش اول زن برای بازی در فیلم سرب از هفتمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم فجر (۱۳۶۷)
برنده سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن برای بازی در فیلم پرده آخر از نهمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم فجر (۱۳۶۹)
تقدیر برای بازی در فیلم نرگس از دهمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم فجر (۱۳۷۰)
نامزد تندیس زرین بهترین بازیگر نقش اول زن از دومین جشن سینمای ایران برای بازی در فیلم ساغر (۱۳۷۷)
فضل الرحمن څمکنی

| فضل الرحمن څمکنی | فضل الرحمن څمکنی |
| --- | --- |
نمایندهٔ دوره پانزدهم پارلمان افغانستان: نمایندهٔ دوره پانزدهم پارلمان افغانستان
دوره مسئولیت ۱۳۸۴ – ۱۳۸۹: دوره مسئولیت ۱۳۸۴ – ۱۳۸۹
حوزه انتخاباتی: ولایت پکتیا
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: ولایت پکتیا
درگذشته: ۸ ثور ۱۳۸۷ بیمارستان ۴۰۰ بستر کابل
علت مرگ: اصابت گلوله به ایشان
ملیت: افغانستان
پیشه: سیاستمدار
فضل الرحمن څمکنی (چمکنی) (زاده:ولایت پکتیا) سیاست‌مدار افغانستانی و نماینده مردم پکتیا در دوره پانزدهم مجلس نمایندگان افغانستان بود. وی در ۸ ثور/اردیبهشت ۱۳۸۷ در حالی که در جریان تیراندازی در مراسم تجلیل جشن پیروزی مجاهدین زخمی شده بود، در بیمارستان ۴۰۰ بستر کابل درگذشت.
زندگی‌نامه

فضل الرحمن څمکنی متولد ولایت پکتیا افغانستان است. وی دارای تحصیلات نظامی از دانشکده هوایی کابل است.
دیگر فعالیت‌ها

افسر در اردو/ارتش افغانستان.
کارمند پشتنی بانک تجارتی بانک
رئیس اقوام، قبایل و سرحدات ولایت پکتیا
نماینده مردم چمکنی در گردهمایی‌های بزرگ اضطراری و قانون اساسی.
شمس‌الدین ابوالهدی لنگرودی

| شمس‌الدین ابوالهدی لنگرودی | شمس‌الدین ابوالهدی لنگرودی |
| --- | --- |
نماینده دوره‌های ۲۴ و ۲۳ مجلس شورای ملی: نماینده دوره‌های ۲۴ و ۲۳ مجلس شورای ملی
دوره مسئولیت ۱۳۵۰ – ۱۳۵۷: دوره مسئولیت ۱۳۵۰ – ۱۳۵۷
حوزه انتخاباتی: لنگرود
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: ۱۳۰۶
ملیت: ایرانی
حزب سیاسی: حزب رستاخیز
پیشه: سیاستمدار
شمس‌الدین ابوالهدی لنگرودی(۱۳۰۶-) پزشک و سیاستمدار گیلانی که از حوزه انتخابیه لنگرود در دوره‌های ۲۳ و ۲۴ مجلس شورای ملی حضور داشت.
خانواده و تحصیلات

شمس‌الدین ابوالهدی لنگرودی فرزند سید جعفر کیای معروف به ابوالهدی از هواداران نهضت جنگل و از روحانیون سرشناس در منطقه رودسر و لنگرود بود. او در سال ۱۳۰۶ در لنگرود به دنیا آمد و پس از اتمام تحصیلات ابتدایی به تهران رفته و در دبیرستان شرف تحصیلات متوسطه خود را ادامه داد. وی سپس به تحصیل در رشته پزشکی در دانشگاه تهران پرداخت و در سال ۱۳۳۳ فارغ‌التحصیل شد.
فعالیتهای اداری و سیاسی

لنگرودی پس از فراغت از تحصیل به لنگرود برگشته و رئیس بهداری لنگرود می‌شود وی همچنین ریاست باشگاه لاینز در این منطقه را نیز بر عهده داشت. او در سال ۱۳۴۱ جمعیت شیر و خورشید سرخ لنگرود را تأسیس می‌کند و همچنین پایه‌گذار بیمارستان منطقه می‌گردد.
ابوالهدی در سال ۱۳۵۰ و ۱۳۵۴ به نمایندگی مردم لنگرود در مجلس شورای ملی انتخاب می‌شود. وی پیش از پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ به آمریکا مهاجرت کرده و در همان‌جا سکنی می‌گزیند. پس از انقلاب ۱۳۵۷، اموالش توسط دولت جمهوری اسلامی تصرف شد.
فرانک لیبرام

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 Lieberam in 1989:  Lieberam in 1989
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
نام کامل:  Frank Lieberam
زادروز:  ۱۷ دسامبر ۱۹۶۲ ‏(۶۲ سال)
زادگاه:  هالبراشتات, جمهوری دمکراتیک آلمان
قد:  ۱٫۸۰ متر (۵ فوت ۱۱ اینچ)*
پست:  مدافع, مدافع
باشگاه‌های جوانان: باشگاه‌های جوانان
۰۰۰۰–۱۹۸۱:  ۱. FC Magdeburg
باشگاه‌های حرفه‌ای*: باشگاه‌های حرفه‌ای*
| سال‌ها |  باشگاه‌ها |  بازی† |  (گل)† |
| ۱۹۸۱–۱۹۸۳ |  ۱. FC Magdeburg |  ۱۱ |  (۱) |
| ۱۹۸۳–۱۹۸۴ |  Lok Halberstadt |   |   |
| ۱۹۸۴–۱۹۸۵ |  ۱. FC Magdeburg |  ۴ |  (۰) |
| ۱۹۸۵–۱۹۸۶ |  Stahl Riesa |  ۲۵ |   |
| ۱۹۸۶–۱۹۹۱ |  دینامو درسدن |  ۱۲۳ |  (۶) |
| ۱۹۹۲ |  اولسان هیوندای |  ۱۲ |  (۰) |
| ۱۹۹۲–۱۹۹۶ |  وولفسبورگ |  ۱۱۱ |  (۵) |
| ۱۹۹۶–۱۹۹۸ |  ۱. FC Magdeburg |  ۵۴ |   |
تیم ملی: تیم ملی
| ۱۹۸۹ |  تیم ملی فوتبال آلمان شرقی |  ۱ |  (۰) |
دوران مربیگری: دوران مربیگری
۱۹۹۸–۱۹۹۹:  باشگاه فوتبال ارتسگبیرگ آئو
۲۰۰۰–۲۰۰۴:  Germania Halberstadt
۲۰۰۴–۲۰۰۵:  ۱. FC Union Berlin
۲۰۰۶–۲۰۰۷:  MSV Neuruppin
 تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است. :  تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است. 
فرانک لیبرام (به آلمانی: Frank Lieberam) بازیکن فوتبال و مدافع اهل آلمان شرقی بود که از سال ۱۹۸۹ میلادی عضو تیم ملی فوتبال آلمان شرقی بوده‌است. وی در ۱ بازی ملی حضور داشته و در بازی‌های ملی‌اش گلی به ثمر نرساند. فرانک لیبرام آخرین بازی ملی خود را در سال ۱۹۸۹ میلادی انجام داد.
لری شمالی

| لُری شمالی | لُری شمالی |
| --- | --- |
زبان بومی در:  ایران  عراق
منطقه: غرب آسیا
قومیت: مردم لر
شمار گویشوران: حدود ۳ میلیون نفر  (بدون تاریخ)
تبار:   زبان‌های هندوایرانیزبان‌های ایرانیزبان‌های ایرانی غربیزبان‌های ایرانی جنوب غربیزبان لریلُری شمالی
سامانه نوشتاری: الفبای عربی در ایران و عراق
وضعیت رسمی: وضعیت رسمی
زبان رسمی در:  عراق: زبان محلی در کنار زبان عربی. [نیازمند منبع]  ایران: زبان محلی شناخته شده بر طبق قانون اساسی
کدهای زبان: کدهای زبان
ایزو ۲–۶۳۹: lrc
ایزو ۳–۶۳۹: در زمان‌های گوناگون:  andi1253 – گویش اندیمشکی  bala1298 – لری بالاگریوه‌ای  boru1243 – گویش بروجردی  caga1240 – گویش چِگِنی  khor1268 – لری خرم‌آبادی  maha1286 – لری محلی  naha1259 – گویش نهاوندی
این نوشتار شامل نمادهای آوایی آی‌پی‌ای است. بدون پشتیبانی مناسب تفسیر، ممکن است علامت‌های سوال، جعبه یا دیگر نمادها را جای نویسه‌های یونی‌کد ببینید.: این نوشتار شامل نمادهای آوایی آی‌پی‌ای است. بدون پشتیبانی مناسب تفسیر، ممکن است علامت‌های سوال، جعبه یا دیگر نمادها را جای نویسه‌های یونی‌کد ببینید.
لُری شمالی یا لُری فیلی (به لری: لۊری شومالی/لۊری فاٛیلی) نام شاخه ای از زبان لری است. دانشنامه ایرانیکا، و اتنولوگ زبان لری را به دو شاخه لری شمالی و جنوبی تقسیم کرده‌اند و فهرست لینگوییست زبان لری را به سه دسته شمالی، بختیاری و جنوبی دسته‌بندی کرده‌است. گویش‌های زبان لری با تفاوت‌های کم و بیش از هم سخن گفته می‌شوند، گویش لری شمالی به زبان کردی جنوبی هم نزدیک است.
جغرافیا

لری شمالی در استان‌های لرستان، خوزستان، مرکزی، همدان و جنوب استان ایلام جنوب و شرق کرمانشاه و چند روستا در شرق عراق رایج است. این گروه از زبان‌های لری‌تبار متداول‌ترین زبان‌های رایج در میان لر کوچک محسوب می‌شوند.
استان لرستان: تمام شهرستان‌ها به جز الیگودرز
استان همدان: اکثریت شهرستان‌های ملایر، نهاوند، تویسرکان
استان خوزستان: شهرستان اندیمشک و بخشی از و شوش، دزفول
استان مرکزی: شهرستان شازند، خنداب
استان ایلام: شهرستان دره شهر بخشی از شهرستان‌های، بدره، مهرانآبدانان، دهلران
استان کرمانشاه: بخشی از شهرستان کنگاور و روستاهای جنوب و جنوب شرق کرمانشاه
برخی واژگان به زبان لری

برخی کلمات در زبان لری فیلی (به الفبای لری نوشته شده‌است) و ترجمه به فارسی:
دا= مادر/
بۆںه=پدر/
برار=برادر/
لۋچ=لب/
می می= عمه/
پت= بینی/
کڵیک=انگشت/
می= مو/
گوپ، دٱم=دهان
قوڵ=مچ پا تا انگشتان پا/
مڵ=گردن/
کوک=کمر/
کوم، گیںه= شکم/
سی=برای/
ده= داخل/
ٸزگڵ= زغال/
چیا- چوقا= تپه/
ٸشکںفت=غار/
ژو= درد/
سی چی=برای چی/
کور=پسر
گویش‌ها

لری بالاگریوه‌ای
لری خرم‌آبادی
لری چگنی
لری بروجردی
لری سیلاخوری
لری گاپله‌ای
لری ملایری
لری تویسرکانی
لری نهاوندی
لری شوهانی
لری دهلرانی
پراکندگی مردم لر
نقشه پراکندگی زبان لری در ایران

(لری شمالی: مناطق سرخ رنگ)
نقشه Maunsell's قوم نگاری بریتانیا از غرب آسیا قیل از جنگ جهانی اول
لی شوئروی

لی شوئروی (انگلیسی: Li Xuerui؛ زادهٔ ۲۴ ژانویهٔ ۱۹۹۱) بدمینتون‌باز اهل چین است.
شهرستان اسلامشهر

| شهرستان اسلامشهر | شهرستان اسلامشهر |
| --- | --- |
شهرستان اسلامشهر: شهرستان اسلامشهر
اطلاعات کلی: اطلاعات کلی
کشور:  ایران
استان: تهران
سال تأسیس: ۱۳۷۳
نام‌های پیشین: قاسم‌آباد شاهی
اداره: اداره
فرماندار: حسین حبیبی
مردم: مردم
جمعیت: ۵۴۸٬۶۲۰ تن      =(سال ۱۳۹۵)  ۴۵۸٬۶۸۸(سال ۱۳۹۰)
رشد جمعیت: ۳۸٫۴۹۶ (در فاصله ۵ سال)
جغرافیای طبیعی: جغرافیای طبیعی
مساحت: ۱۹۵ کیلومتر مربع کیلومتر مربع
داده‌های دیگر: داده‌های دیگر
پیش‌شمارهٔ تلفن: ۰۲۱
وبگاه: فرمانداری اسلامشهر
میدان نماز
شهرستان اسلامشهر یکی از شهرستان‌های استان تهران است. مرکز این شهرستان، شهر اسلام‌شهر است. این شهرستان از شرق و جنوب به ری از غرب به شهرستان بهارستان و از شمال غرب به شهریار محدود است.
این شهرستان در سال ۱۳۹۵، ۵۴۸٬۶۲۰ نفر جمعیت داشته که از این تعداد ۲۷۹٬۲۸۲ نفر آن مرد و ۲۶۹٬۳۳۸ نفر آن زن بوده‌است.
باشگاه فرهنگی ورزشی آریو اسلامشهر تحت نظارت شرکت میهن در این شهرستان فعالیت دارد.
تاریخچه

اسلامشهر در گذشته یکی از روستاهای شهرری بوده‌است روستایی به نام قاسم‌آباد شاهی بوده‌است. یکی از روستاهای اسلامشهر، فیروز بهرام است که بنای آن را به فیروز ساسانی نسبت داده‌اند. اسلامشهر در دوران قاجار منزلگاه اردوی همایونی بوده و به نام قاسم‌آباد خالصه نیز خوانده می‌شده‌است. وجود بقایای پایه‌های پل بر روی رودخانه حصارک پایین و تپه‌های واقع در مجاورت یا نزدیکی آن و آثار مدفون در آن‌ها، دلالت بر وجود دوره‌های تاریخی مختلف داشته و حاکی از اهمیت این منطقه‌است.
از محوطه‌های باستانی این شهرستان که هم دوره با محوطه‌های باستانی چشمه علی شهر ری؛ مرتضی گرد و تپه سیلک کاشان هستند، می‌توان به تپه مافین آباد و تپه نظام آباد اشاره کرد که با دارا بودن هفت هزار سال پیشینه تاریخی و فرهنگی از شهرت زیادی در مجامع علمی برخوردار بوده و از شاخص‌های تمدن پیش از اسلام در جهان شناخته می‌شوند. همچنین تپه‌های باستانی پراکنده در سطح منطقه را می‌توان با محوطه‌های تاریخی مجاور آن در دشت بزرگ ری مقایسه کرد.
از این شهرستان تاکنون ۱۲ اثر تاریخی و باستانی در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این منطقه به دلیل مرغوبیت و حاصلخیزی زمین‌های مستعد کشاورزی، وجود رودخانه‌های پرآب، رشته قنات‌های جاری و نزدیکی به تهران از دیرباز مورد توجه بوده‌است. محوطه باستانی مافین آباد اسلامشهر که به دلیل حفاری‌های غیرمجاز آسیب دیده، دارای کهن‌ترین دوره تاریخی است که دیرینگی آن به هزاره پنجم پیش از میلاد می‌رسد.
ایجاد کارخانه‌های بزرگ و قدیمی در اطراف محور جاده قدیم ساوه همچون کیان تایر، ایران خودرو دیزل، میهن، قایق سازی و غیره، موجب جذب مهاجران جویای کار و اسکان آن‌ها در این منطقه شهری در پیش و پس از انقلاب ایران بوده‌است. نبود برنامه‌ریزی کلان در ارتباط با این میزان از مهاجرت از طرفی موجب افزایش تراکم جمعیتی و ساختمانی شده و از سویی این شهرستان را به لحاظ سیاسی و جمعیتی و اجتماعی در جایگاه ویژه‌ای در نزدیکی کلانشهر تهران قرار داده‌است.
یکی از ویژگی‌های تاریخی این شهرستان اختلاط فرهنگی و دینی است؛ از مهم‌ترین مستندات این گفته، وجود قبرستان ارمنی‌ها در کمربندی این شهر بوده که قدمتی چند ده ساله داشته و امروزه نیز مراجعان فراوانی دارد. از شمال و جنوب و شرق و غرب کشور، از همه فرهنگ‌ها، گروه‌هایی در این شهرستان سکنی دارند.
مردم‌شناسی

بیشینه مردم اسلامشهر را آذری‌ها تشکیل می‌دهند. گیلک‌ها و کردها و لرها و مازنی‌ها نیز از دیگر اقوام تشکیل دهنده جمعیت این شهرستان هستند.
موقعیت جغرافیایی

شهرستان اسلامشهر یکی از شهرهای استان تهران، در جنوب غربی شهر تهران بر سر راه ارتباطی جاده ساوه قرار گرفته و از طریق بزرگراه‌های قدیم و جدید تهران-ساوه و همچنین راه آن تهران به جنوب کشور و سایر استان‌های همجوار ارتباط دارد. فاصله آن تا مرکز شهر تهران حدود ۱۵ کیلومتر است. اسلامشهر در سال ۱۳۷۳ از سوی وزارت کشور به عنوان یکی از شهرستان‌های تابعه استان تهران اعلام شد.
وسعت شهرستان در حدود ۱۹۵ کیلومتر مربع است و دارای ۳ بخش، ۴ دهستان و ۲۷ روستا است. این شهرستان در منطقه دشت آبرفتی جنوب غربی تهران واقع شده و ارتفاع آن از سطح دریا در حدود ۱۳۰۰ یا ۱۲۵۰ متر است. شهرستان، قطارشهری در حال احداث دارد.
تقسیمات کشوری

تقسیمات کشوری این شهرستان، باتوجه به نتایج آمارگیری سرشماری سال ۱۳۸۵ کل کشور آمده‌است، بر حسب بخش، شهر، دهستان و روستا به شرح زیر است:
مناطق
اسلامشهر از ۶ منطقه تشکیل شده که مناطق ۱ و ۲ مرکزی و منطقه ۳ آن شهرک واوان، منطقه ۴ شاطره، منطقه ۵ قسمت‌هایی از احمدآباد مستوفی (خارج از محدوده بخشداری احمدآباد مستوفی)، منطقه ۶ شهرک میان آباد و شهرک امام خمینی است.
بخش‌ها
بخش مرکزی
بخش چهاردانگه
بخش احمدآباد مستوفی
شهرها
شهر اسلام‌شهر
شهر چهاردانگه
شهر احمدآباد مستوفی
دهستان‌ها
دهستان بهرام آباد
دهستان چیچکلو
دهستان ده عباس
دهستان فیروزبهرام
شهرک‌ها
شهرک قائمیه
شهرک سعیدیه
شهرک محمدیه
شهرک مهدیه
شهرک نواب صفوی
شهرک باغ نرده (ایرانشهر)
شهرک واوان
شهرک امام خمینی
شهرک گلها
شهرک شیرودی
شهرک موسی‌آباد
شهرک انبیاء
شهرک جانبازان
شهرک الهیه
شهرک توحید
شهرک باغ فیض
شهرک امام حسین
شهرک صادقیه
شهرک مصطفی خمینی
شهرک آزادگان
شهرک طالقانی
شهرک ضیاءآباد
شهرک احمدیه
روستاها
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  روستای مافین آباد  روستای فیروزبهرام  روستای محمدآباد چهار طاقی  نصیرآباد (کمتر از ۳ خانوار)  روستای ترشنبه  روستای گلدسته  روستای شمس‌آباد  روستای شاتره  روستای بهرام‌آباد  روستای حسین‌آباد سیاه‌آب  روستای ده عباس  روستای کرک‌اینکچه |  روستای سیمون  روستای لهک (کمتر از ۳ خانوار)  روستای مهران‌آباد  روستای نظام‌آباد  روستای ایرین  ملک‌آباد  روستای چیچکلو  روستای علی‌آباد  روستای علی‌آباد طپانچه  روستای بهمن‌آباد  روستای رضی‌آباد  روستای قلعه اکبربک (کمتر از ۳ خانوار)  روستای حسن‌آباد خالصه |  |
اماکن تاریخی

تپه باستانی چیچکلو
تپه باستانی مافین‌آباد
تپه واوان
تپه باستانی ده عباس
تپه سفید گلدسته
تپه باستانی نظام‌آباد
یخچال قدیمی علی‌آباد
یخچال قدیمی ترشنبه
آتشکده ضیا آباد
امامزاده‌ها

امامزاده ابراهیم
امامزاده اسماعیل (چیچکلو)
امامزاده سید رضا (علی‌آباد قاجار)
امامزاده عباس
امامزاده عقیل
امامزاده ابوطالب (فیروز بهرام)
امامزاده ذکریا (ایرین)
امامزاده طاهر
امامزاده عیسی (واوان)
امامزاده محمد (ایرین)
نگارخانه

نقشه شهرستان اسلامشهر در استان تهران
بازسازی امامزاده عقیل در بهار ۹۴
امامزاده عقیل
قبرستان امامزاده عقیل
ورودی امامزاده عقیل
میدان نماز
امامزاده طاهر
حمزه زرینی (والیبالیست اسلامشهری)
مجتمع فرهنگی و هنری شهید محمود صارمی
جاده ساوه اسلامشهر
شهرداری اسلامشهر
در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ  موجود است.
لوح بخت نصر

وقایع نگاری بر روی تخت سنگی مرسوم به لوح بخت نصر در موزه بریتانیا
لوح بخت نصر (به انگلیسی: Nebuchadnezzar Chronicle) یک لوح سنگی است که به شرح تاریخ اورشلیم پرداخته است و به بخت النصر پادشاه بابلیان منسوب است. این لوح، حاوی شرح یازده سال نخست حکومت بخت نصر می‌باشد. از جمله محتویات تاریخی این لوح، شرح جزئیات جنگ‌های این پادشاه در غرب می‌باشد. این لوح در موزه بریتانیا نگهداری می‌گردد. این لوح همه تاریخ بخت نصر را پوشش نمی‌دهد و در جایی از بخت نصر به عنوان ولیعهد یاد می‌کند. این لوح در سال ۱۸۹۶ توسط یک فروشنده آثار باستانی از یک حفار ناشناخته خریداری شد و ۶۰ سال بعد برای اولین بار توسط دونالد وایزمن، به سال ۱۹۵۶ رونمایی گردید.
محتوا

از جمله محتویات این لوح، گزارشی است که از جنگ کرکمیش بیان میکند؛ بر اساس این گزارش، بخت نصر برای جنگ با ارتش مصر، از رودخانه عبور کرده و با این ارتش مصری در محل کرکمیش وارد نبرد شد. نتیجه نبرد نیز شکست مصریان و کشته شدن تمام سپاه مصری حتی فراریان آنان عنوان شده است. در خصوص فتح بیت المقدس، در این لوح نوشته، یادی از بیت المقدس نشده است، تنها از شهر ایاهودو (به انگلیسی: Iaahudu) یاد شده است که به شهر یهودا تعبیر شده است. تواریخ در این خصوص گزارش کرده‌اند که بخت نصر در سال هفت سلطنتش، به عنوان پادشاه بابل، ارتشی را فراهم کرده و به سرزمین هتی (سوریه و فلسطین امروزی) یورش برد. وی شهر یهودا را محاصره کرد و توانست پس از چند روز، شهر را فتح نماید. وی شاه منطقه را به اسارت در آورد و پس از دریافت خراجی بزرگ، لشکریان را به بابل فرستاد. از این اثر تاریخی برای شناخت تاریخ دقیق اولین محاصره اورشلیم استفاده شده‌است. تا پیش از این، منابع سال وقوع این محاصره را ۵۹۷ قبل از میلاد مسیح گزارش کرده بودند، اما پس از کشف اثر، دانشمندانی از جمله آلیرابت، این واقعه را متعلق به سال ۵۹۸ پیش از میلاد دانستند.
لوته در باهاوس

| لوته در باهاوس | لوته در باهاوس |
| --- | --- |
کارگردان: گرگور اشنیتسلر
تهیه‌کننده: نیکو هوفمان بنیامین بندیکت
فیلمنامه‌نویس: یان برارِن
بازیگران: آلیسیا فون ریتبرگ نوآ زاویدرا کریستف لتکوفسکی
فیلم‌بردار: کریستیان اِشتان‌گاسینگر
تدوین‌گر: سندی سافیلس
تاریخ‌های انتشار:  ۱۳ فوریه ۲۰۱۹ (۲۰۱۹-۰۲-۱۳) (آلمان)  
مدت زمان: ۱۰۵ دقیقه
کشور: آلمان جمهوری چک
زبان: آلمانی 
لوته در باهاوس (آلمانی: Lotte am Bauhaus) یک تله‌فیلم آلمانی به کارگردانی گرگور اشنیتسلر است که در سال ۲۰۱۸ میلادی ساخته و در سال ۲۰۱۹ میلادی منتشر شد. وقایع فیلم در دههٔ ۱۹۲۰ میلادی در وایمار و دسائو می‌گذرد و دربارهٔ دختر جوانی به‌نام لوته است که در مدرسهٔ هنر باهاوس تحصیل می‌کند. گرچه این شخصیت خیالی است، اما با الهام از شخصیتِ آلما زیدهوف-بوشر خلق شده‌است.
این فیلم از شبکهٔ من و تو با نامِ «مدرسهٔ باهاوس» پخش شد.