درخت‌پار
ویژگی‌ها

درخت‌پارها، عمدتاً نسبت به مرکز خود متقارن هستند. گروهی دیگر از ترکیبات شیمیایی مشابه که درخت‌وار (به انگلیسی: Dendron) هستند نیز نسبت به یک نقطهٔ کانونی تقارن دارند.
با این‌که می‌توان منشأ درخت‌پارها را بسپارهای خطی و سپس بسپارهای منشعب دانست، اما ویژگی‌های ساختاری شگفت‌انگیز درخت‌پارها و درشت‌مولکول‌های دارای شاخه‌های زیاد، کاملاً با ویژگی‌های بسپارهای سنتی متفاوت است. با وجود استفادهٔ بسپارها در سیستم‌های دارورسانی، درخت‌پارها در مقایسه با آن‌ها حائز منافع بیشتری هستند. آن‌ها چند پاشیدگی (polydispersity) محدود و ابعادی در حد نانومتر دارند که موجب عبور آسان‌تر از سدهای زیستی می‌شود. دندریمرها می‌توانند مولکول‌های میهمان را به‌وسیلهٔ گیرندهٔ موجود در سطح خود حمل یا درون حفرات موجود در بین شاخه‌ها کپسوله کنند.
برخلاف بسپارهای خطی، درخت‌پارها ماکرومولکول‌هایی هستند که از یک هسته منشعب می‌شوند و همهٔ انشعابات در نهایت به یک هستهٔ مرکزی می‌رسند. در ساخت درخت‌پارها اندازه و جرم مولکولی آن‌ها به‌طور دقیق قابل کنترل است. حضور تعداد زیادی انشعاب انتهایی موجب افزایش انحلال‌پذیری و اختلاط‌پذیری و واکنش‌پذیری درخت‌پارها می‌شود. انحلال‌پذیری درخت‌پارها به شدت تحت تأثیر طبیعت گروه‌های سطحی قرار دارد برای مثال وجود گروه‌های آب‌دوست باعث می‌شود که درخت‌پارها در حلال‌های قطبی محلول باشند و گروه‌های انتهایی آبگریز موجب انحلال‌پذیری بیشتر درخت‌پارها در حلال‌های غیرقطبی می‌شود. اهمیت درخت‌پارها در اینجا مشخص می‌شود که تأثیرگذاری درمانی هر دارویی به انحلال‌پذیری خوب آن در محیط آبی بدن وابسته است. تعداد زیادی از مواد با خاصیت درمانی قوی موجودند اما به دلیل نامحلول بودن، برای اهداف درمانی مورد استفاده قرار نمی‌گیرند. درخت‌پارهای محلول در آب قابلیت اتصال به مولکول‌های آبگریز با خواص ضدقارچی یا ضدباکتریایی را دارند. احتمال آزادسازی داروی متصل شده بر اثر تماس با جانداران مورد هدف وجود دارد و بنابراین این کمپلکس‌ها به عنوان سیستم‌های تحویل‌دهندهٔ دارو لحاظ می‌شوند.
ویژگی‌های بی‌نظیر درخت‌پارها مثل اندازهٔ کنترل‌شده، تک‌پاشیدگی (Monodispersity) و گروه‌های سطحی تغییرپذیر، این مولکول‌ها را برای کاربردهای بیوپزشکی مطلوب می‌سازد. گروه‌های انتهایی در درخت‌پارها می‌توانند توسط عامل‌های مختلف درمانی و تصویربرداری، به‌طور خاص و کنترل‌شده عامل‌دار شوند، که این خود پتانسیلی برای استفادهٔ آن‌ها در دارورسانی هدفمند محسوب می‌شود. علاوه بر آن از وجود حفره‌های خالی در درخت‌پارها برای کپسوله کردن مولکول‌های دارویی آب‌گریز استفاده می‌شود.
وجود گروه‌های آمین نوع سوم در درخت‌پارهای پلی‌آمیدوآمین (PAMAM= Polyamidoamine) ایجادکنندهٔ برهمکنش‌های اسید- باز و پیوندهای هیدروژنی است، همان‌طور که باعث برهمکنش‌های غیرکوولانسی با مولکول‌های کپسوله شدهٔ میزبان می‌شود. همهٔ این ویژگی‌ها باعث می‌شود که درخت‌پارها عامل‌هایی مناسبی برای انحلال‌پذیری داروهای آبگریز باشند. پیدایش درخت‌پارهای عامل‌دارشده با پلی‌اتیلن گلیکول (PEG) که درخت‌پارهایی با ابعاد بزرگ‌تر محسوب می‌شوند، باعث انحلال‌پذیری در آب و افزایش بارگیری دارو می‌شود. نسل G3 و G4 از درخت‌پارهای "PAMAM" که با آمین عامل‌دار شده‌اند برای کپسوله کردن داروی ایبوپروفن و بررسی میزان جذب آن‌ها به سلول استفاده شده‌اند.
'''مطابقت شکل ساختاری درخت‌پار با هندسه نقوش اسلامی'''
درخت‌سانان، نمونه‌های تکامل‌یافتهٔ پیوندهای شیمیایی هستند که با انواع شمسه‌ها در زیر طاق و گنبدها مطابقت داشتند. این پیوندهای دست‌ساز بشری برای بهبود هر چه تمام‌تر ماده طراحی شده‌اند. با نگاه کلی به این پیوندها درمی‌یابیم که تکاملی در کار بوده و به نظام هندسی خیلی نزدیک شده‌اند. نمود این قضیه در هنر اسلامی، همان نقوش زیر گنبد هستند که از لحاظ فرمی، کامل‌ترین نقوش هستند. نکتهٔ قابل توجه دربارهٔ مولکول‌ها این است که تحت شرایط خاص و با ابزارآلات پیشرفتهٔ دست‌ساختهٔ بشر، به‌سمت تکامل حرکت کرده و آرایش شکلی خود را به صورت دَوَرانی نشان می‌دهند. تداعی حرکت دَوَرانی در پیوندهای مولکولی در تطابق با آجرکاری و کاشی‌کاری در طرح‌های زیبا و مزین به رنگ‌های شگرف، بارها و بارها در قالب شکل‌ها و فرم‌های بدیع اجرا و تکرار شده‌است.