خاندان خواجه‌نوری
تاریخچه > خاندان نوری در فارس

در سال ۱۲۱۴ هجری قمری فتحعلی‌شاه پسرش حسینعلی میرزا را به فرمانفرمایی فارس منصوب کرد و به میرزا نصرالله‌خان (برادر اسدالله خان) مأموریت داد تا همراه وی به سرکردگی هشتصد سوار نوری به فارس رود. حسن فسائی در کتاب فارسنامه ناصری می‌نویسد: «امیرالامراء نصرالله‌خان و محمدزکی‌خان پسران آقاباباخان و امیرالامراء حاجی شکرالله‌خان ولدالصدق میرزا اسدالله‌خان از دارالخلافه تهران وارد شیراز شدند و درگذار «موردستان» که متصل به ارگ دیوانی است منزل نمودند» و ادامه می‌دهد: «و در سال ۱۲۱۵ قمری نصرالله خان که به منصب سرداری جماعت نوری برقرار بود به رحمت ایزدی پیوست و منصب امارت او را به شکرالله‌خان نوری که جوانی دوازده ساله بود، واگذاشتند و مقرب‌الخاقان محمدزکی‌خان نوری را به نیابت او برقرار داشتند و محمدزکی‌خان از حسن کفایت و تدبیر کارش بالا گرفت تا در سال ۱۲۳۸ به منصب وزارت مملکت فارس رسید و در سال ۱۲۴۱ قمری به دامادی فتحعلی‌شاه قاجار قرین افتخار گردید.» یک سال بعد، میرزا شکرالله با دختر حسینعلی میرزا ازدواج کرد و به فرماندهی توپخانه فارس منصوب شد. او از این زمان به لقب «امیرالامرا» خوانده شد. در سال ۱۲۴۴ قمری صاحب منصبان نوری شیراز، مورد غضب فرمانفرما واقع شدند و دستور عزل و تبعید تمام نوری‌ها صادر شد. پس از حرکت از فارس، بزرگان نوری در تهران ساکن شدند و تابعین و سواران آنان به جانب مازندران رفتند و در موطن خود اقامت گزیدند. پس از گذشت چند سال، چون فرمانفرما از شکرالله‌خان رنجشی نداشت، او را به شیراز خواند و به مناصب مهمی گماشت. او پس از عزل فرمانفرما نیز، در ۱۲۵۲ قمری به امارت عدلیه فارس و در ۱۲۵۶ قمری به حکومت کهگیلویه و بویراحمد منصوب شد. مناصب شکرالله‌خان، از جمله امارت دیوان‌خانه شیراز، پس از مرگ او به سال ۱۲۶۰ قمری در مدینه به پسر ارشدش محمدهاشم‌خان انتقال یافت. پسر دوم او، مهرعلی‌خان (۱۲۳۲–۱۲۸۷) با لقب شجاع‌الملکی فرماندهی واحدهای نظامی فارس را داشت و در جنگ ایران و انگلیس (۱۸۵۶–۵۷) به فرماندهی کل نیروهای ایرانی در جنوب منصوب شد.
محمدزکی‌خان دارای چندین پسر بود که همگی پس از عزل او به تهران رفتند. خیرالله‌خان، یکی از این پسران، هنگام بازگشت نوری‌ها در سال ۱۲۴۴ قمری به تهران توسط دزدان طایفه خلج کشته شد. فرزند او که از دختر قوام‌الملک، رئیس خاندان خاندان قوام شیرازی، بود، در همین سال به دنیا آمد و تحت سرپرستی قوام‌الملک رشد کرد. پس از آن نیز با ازدواج فرج‌الله‌خان، نواده خیرالله‌خان، با دختر نصیرالملک ارتباط این خانواده با خاندان قوام ادامه یافت. از میان فرزندان محمدزکی‌خان تنها میرزا نعیم (۱۲۱۹–۱۲۹۲) برای همیشه در تهران اقامت نکرد. او پس از عزل فرمانفرما، در سال ۱۲۵۱ قمری به شیراز بازگشت. شغل اصلی او لشکرنویسی سپاه فارس بود و به حکومت بعضی از شهرهای کوچک ایالت فارس نیز منصوب شد. او صاحب دو پسر بود. پسرش بزرگش میرزا علی‌محمد نام داشت که به جای پدرش به مقام لشکرنویسی رسید، در سال ۱۲۹۵ قمری درگذشت و پسرش لطفعلی‌خان جانشین او شد.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | 32 | 33 | 34 | 35 | 36 | 37 | 38 | 39 | 40 | 41 | 42 | 43 | 44 | 45 | 46 | 47 | 48 | 49 | 50 | 51 | 52 | 53 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  | فتحعلی‌شاه | فتحعلی‌شاه | فتحعلی‌شاه | فتحعلی‌شاه | فتحعلی‌شاه | فتحعلی‌شاه |  |  | بدر جهان خانم | بدر جهان خانم | بدر جهان خانم | بدر جهان خانم | بدر جهان خانم | بدر جهان خانم |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | میرزا بابا | میرزا بابا | میرزا بابا | میرزا بابا | میرزا بابا | میرزا بابا |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | فتحعلی‌شاه | فتحعلی‌شاه | فتحعلی‌شاه | فتحعلی‌شاه | فتحعلی‌شاه | فتحعلی‌شاه |  |  | بدر جهان خانم | بدر جهان خانم | بدر جهان خانم | بدر جهان خانم | بدر جهان خانم | بدر جهان خانم |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | میرزا بابا | میرزا بابا | میرزا بابا | میرزا بابا | میرزا بابا | میرزا بابا |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
: 
: 
|  |  |  |  |  |  | حسینعلی میرزا فرمانفرما | حسینعلی میرزا فرمانفرما | حسینعلی میرزا فرمانفرما | حسینعلی میرزا فرمانفرما | حسینعلی میرزا فرمانفرما | حسینعلی میرزا فرمانفرما |  |  | همدم‌سلطان‌خانم | همدم‌سلطان‌خانم | همدم‌سلطان‌خانم | همدم‌سلطان‌خانم | همدم‌سلطان‌خانم | همدم‌سلطان‌خانم |  |  | محمدزکی‌خان وزیر فارس | محمدزکی‌خان وزیر فارس | محمدزکی‌خان وزیر فارس | محمدزکی‌خان وزیر فارس | محمدزکی‌خان وزیر فارس | محمدزکی‌خان وزیر فارس |  |  |  |  |  |  | میرزا نصرالله‌خان | میرزا نصرالله‌خان | میرزا نصرالله‌خان | میرزا نصرالله‌خان | میرزا نصرالله‌خان | میرزا نصرالله‌خان |  |  | میرزا اسدالله‌خان وزیرلشکر | میرزا اسدالله‌خان وزیرلشکر | میرزا اسدالله‌خان وزیرلشکر | میرزا اسدالله‌خان وزیرلشکر | میرزا اسدالله‌خان وزیرلشکر | میرزا اسدالله‌خان وزیرلشکر |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | حسینعلی میرزا فرمانفرما | حسینعلی میرزا فرمانفرما | حسینعلی میرزا فرمانفرما | حسینعلی میرزا فرمانفرما | حسینعلی میرزا فرمانفرما | حسینعلی میرزا فرمانفرما |  |  | همدم‌سلطان‌خانم | همدم‌سلطان‌خانم | همدم‌سلطان‌خانم | همدم‌سلطان‌خانم | همدم‌سلطان‌خانم | همدم‌سلطان‌خانم |  |  | محمدزکی‌خان وزیر فارس | محمدزکی‌خان وزیر فارس | محمدزکی‌خان وزیر فارس | محمدزکی‌خان وزیر فارس | محمدزکی‌خان وزیر فارس | محمدزکی‌خان وزیر فارس |  |  |  |  |  |  | میرزا نصرالله‌خان | میرزا نصرالله‌خان | میرزا نصرالله‌خان | میرزا نصرالله‌خان | میرزا نصرالله‌خان | میرزا نصرالله‌خان |  |  | میرزا اسدالله‌خان وزیرلشکر | میرزا اسدالله‌خان وزیرلشکر | میرزا اسدالله‌خان وزیرلشکر | میرزا اسدالله‌خان وزیرلشکر | میرزا اسدالله‌خان وزیرلشکر | میرزا اسدالله‌خان وزیرلشکر |  |  |  |  |  |  |
: 
: 
|  |  | میرزا آقاخان نوری | میرزا آقاخان نوری | میرزا آقاخان نوری | میرزا آقاخان نوری | میرزا آقاخان نوری | میرزا آقاخان نوری |  |  | دختر | دختر | دختر | دختر | دختر | دختر |  |  | میرزا نعیم لشکرنویس | میرزا نعیم لشکرنویس | میرزا نعیم لشکرنویس | میرزا نعیم لشکرنویس | میرزا نعیم لشکرنویس | میرزا نعیم لشکرنویس |  |  | میرزا خیرالله‌خان | میرزا خیرالله‌خان | میرزا خیرالله‌خان | میرزا خیرالله‌خان | میرزا خیرالله‌خان | میرزا خیرالله‌خان |  |  | عباسقلی‌خان سیف‌الملک | عباسقلی‌خان سیف‌الملک | عباسقلی‌خان سیف‌الملک | عباسقلی‌خان سیف‌الملک | عباسقلی‌خان سیف‌الملک | عباسقلی‌خان سیف‌الملک |  |  | میرزا شکرالله‌خان | میرزا شکرالله‌خان | میرزا شکرالله‌خان | میرزا شکرالله‌خان | میرزا شکرالله‌خان | میرزا شکرالله‌خان |  |  |  |  |  |  |
|  |  | میرزا آقاخان نوری | میرزا آقاخان نوری | میرزا آقاخان نوری | میرزا آقاخان نوری | میرزا آقاخان نوری | میرزا آقاخان نوری |  |  | دختر | دختر | دختر | دختر | دختر | دختر |  |  | میرزا نعیم لشکرنویس | میرزا نعیم لشکرنویس | میرزا نعیم لشکرنویس | میرزا نعیم لشکرنویس | میرزا نعیم لشکرنویس | میرزا نعیم لشکرنویس |  |  | میرزا خیرالله‌خان | میرزا خیرالله‌خان | میرزا خیرالله‌خان | میرزا خیرالله‌خان | میرزا خیرالله‌خان | میرزا خیرالله‌خان |  |  | عباسقلی‌خان سیف‌الملک | عباسقلی‌خان سیف‌الملک | عباسقلی‌خان سیف‌الملک | عباسقلی‌خان سیف‌الملک | عباسقلی‌خان سیف‌الملک | عباسقلی‌خان سیف‌الملک |  |  | میرزا شکرالله‌خان | میرزا شکرالله‌خان | میرزا شکرالله‌خان | میرزا شکرالله‌خان | میرزا شکرالله‌خان | میرزا شکرالله‌خان |  |  |  |  |  |  |
: 
: 
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | میرزا علی‌محمدخان لشکرنویس | میرزا علی‌محمدخان لشکرنویس | میرزا علی‌محمدخان لشکرنویس | میرزا علی‌محمدخان لشکرنویس | میرزا علی‌محمدخان لشکرنویس | میرزا علی‌محمدخان لشکرنویس |  |  | عبدالحسین‌خان | عبدالحسین‌خان | عبدالحسین‌خان | عبدالحسین‌خان | عبدالحسین‌خان | عبدالحسین‌خان |  |  |  |  |  |  | محمدهاشم‌خان امیردیوان | محمدهاشم‌خان امیردیوان | محمدهاشم‌خان امیردیوان | محمدهاشم‌خان امیردیوان | محمدهاشم‌خان امیردیوان | محمدهاشم‌خان امیردیوان |  |  | مهرعلی‌خان شجاع‌الملک | مهرعلی‌خان شجاع‌الملک | مهرعلی‌خان شجاع‌الملک | مهرعلی‌خان شجاع‌الملک | مهرعلی‌خان شجاع‌الملک | مهرعلی‌خان شجاع‌الملک |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | میرزا علی‌محمدخان لشکرنویس | میرزا علی‌محمدخان لشکرنویس | میرزا علی‌محمدخان لشکرنویس | میرزا علی‌محمدخان لشکرنویس | میرزا علی‌محمدخان لشکرنویس | میرزا علی‌محمدخان لشکرنویس |  |  | عبدالحسین‌خان | عبدالحسین‌خان | عبدالحسین‌خان | عبدالحسین‌خان | عبدالحسین‌خان | عبدالحسین‌خان |  |  |  |  |  |  | محمدهاشم‌خان امیردیوان | محمدهاشم‌خان امیردیوان | محمدهاشم‌خان امیردیوان | محمدهاشم‌خان امیردیوان | محمدهاشم‌خان امیردیوان | محمدهاشم‌خان امیردیوان |  |  | مهرعلی‌خان شجاع‌الملک | مهرعلی‌خان شجاع‌الملک | مهرعلی‌خان شجاع‌الملک | مهرعلی‌خان شجاع‌الملک | مهرعلی‌خان شجاع‌الملک | مهرعلی‌خان شجاع‌الملک |  |  |
: 
: 
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | لطفعلی‌خان لشکرنویس | لطفعلی‌خان لشکرنویس | لطفعلی‌خان لشکرنویس | لطفعلی‌خان لشکرنویس | لطفعلی‌خان لشکرنویس | لطفعلی‌خان لشکرنویس |  |  | فرج‌الله‌خان | فرج‌الله‌خان | فرج‌الله‌خان | فرج‌الله‌خان | فرج‌الله‌خان | فرج‌الله‌خان |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | لطفعلی‌خان لشکرنویس | لطفعلی‌خان لشکرنویس | لطفعلی‌خان لشکرنویس | لطفعلی‌خان لشکرنویس | لطفعلی‌خان لشکرنویس | لطفعلی‌خان لشکرنویس |  |  | فرج‌الله‌خان | فرج‌الله‌خان | فرج‌الله‌خان | فرج‌الله‌خان | فرج‌الله‌خان | فرج‌الله‌خان |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |