هانس-یورگن فون آرنیم
ورماخت > جنگ جهانی دوم > ارتش پنجم زرهی

در حین اجرای عملیات موسوم به مورد آبی از میانه سال ۱۹۴۲ و تمرکز درگیری‌ها بر مناطق جنوبی خط مقدم، سپاه آرنیم در خط مقدم بود اما درگیری چندانی نداشت. آرنیم که از این شرایط سکون راضی نبود، در تماس با دفتر پرسنل نیروی زمینی خواهان جابه‌جایی در جایگاه شد. روز ۳۰ نوامبر سال ۱۹۴۲ سرتیپ رودولف اشمونت، رئیس دفتر پرسنل در تماس تلفنی از او خواست فرماندهی سپاه ۳۹ زرهی را به سپهبد روبرت مارتینک بسپارد و در قرارگاه پیشوا در راستنبورگ در پروس شرقی حاضر شود. همین که به راستنبورگ رسید به او اطلاع دادند به درجه ارتشبد ترفیع گرفته و به مقام فرماندهی ارتش پنجم زرهی که در تونس در شمال آفریقا در حال تشکیل بود، منصوب گشته‌است. آرنیم در دیدار با فیلدمارشال ویلهلم کایتل، رئیس فرماندهی عالی ورماخت و شخص آدولف هیتلر در روز ۳ دسامبر، دستورالعمل خود در این جایگاه را دریافت کرد. این مأموریت در پی درخواست فیلدمارشال آلبرت کسلرینگ، فرمانده کل جبهه جنوبی آلمان، جهت تشکیل قرارگاه یک ارتش زرهی در تونس، به آرنیم محول می‌شد. او می٬بایست در حین عقب‌نشینی فیلدمارشال اروین رومل به سمت غرب، سر ساحل تونس را در مقابل تهاجم متفقین از الجزایر حفظ می‌کرد. پیشوا وعده داد سه لشکر زرهی و سه لشکر موتوریزه در اختیار او قرار گیرد و تدارکات کافی تأمین شود.
هنگامی که آرنیم به تونس رسید ارتش پنجم زرهی شامل یک لشکر دهم زرهی، دو گردان از هنگ ۵ چترباز، یک هنگ بادپر، یک گردان ۱۱ مهندسی چترباز، سه گردان جایگزینی میدانی، یک گردان ۵۰۱ زرهی سنگین با ۱۷ تانک تیگر ۱ و تعدادی یگان کوچک مختلف دیگر بود. میانه ماه دسامبر بیشتر لشکر ۳۳۴ام پیاده‌نظام نیز فرا رسید. او همچنین یک لشکر، یک تیپ و چند گردان ایتالیایی را نیز تحت فرمان داشت. او برای سازمان دادن به دفاع تونس، یگان‌های متفرقه آلمانی را با یکدیگر ترکیب و لشکر فون برویْش را تشکیل و در جناح راست (ساحلی) قرار داد. در این لشکر دهم زرهی از مرکز و نیروهای کمتر قابل‌اتکای ایتالیایی از جناح جنوب محافظت می‌کردند.
نخستین درگیری عمده بین طرفین با حضور آرنیم روز ۲۲ دسامبر بر سرعت ارتفاعات راهبردی جبل الاحمر در ۴۰ کیلومتری غرب شهر تونس رخ داد. این موضع چند بار در عرض چند روز دست به دست شد تا این که درحالی‌که نیروهای آرینم بر آن مسلط بودند، در پی بارش شدید باران نبرد متوقف شد. در این حین در جناح جنوبی نیروهای فرانسوی و بریتانیایی با پس زدن ایتالیایی‌ها در حال نزدیک شدن به ساحل مدیترانه بودند. اگر دشمن به هدف خود می‌رسید ارتباط بین رومل و آرنیم مسدود و مسیر تدارکاتی فیلدمارشال قطع می‌شد. آرنیم با اطمینان نسبی از قسمت مرکزی و راست خط مقدم، رو به جنوب آورد و در قالب عملیات آیلبوته از روز ۱۸ ژانویه سال ۱۹۴۳، با یک پاتک با ترکیبی از نیروهای پیاده و زرهی فرانسوی‌ها را مقداری عقب راند و چهار هزار نفر را به اسارت گرفت. کمبود تدارکات موجب توقف عملیات پس از یک هفته شد. پاتک‌های متفقین برای حدود یک هفته پس از آن ادامه داشت اما نتوانست تسلط آرنیم را از این موضع جابه‌جا کند.
اواخر ماه ژانویه سال ۱۹۴۳ لشکر بیست و یکم زرهی از قوای رومل در نهایت به تونس رسید. آرنیم با این نیروی کمکی یک حمله غافلگیر کننده از روز ۳۰ ژانویه به سمت گذرگاه فائض مجدداً در جناح جنوبی اجرا کرد که ضمن تسخیر گذرگاه، تا هنگام دخالت نیروهای آمریکایی، توانست هزار فرانسوی دیگر را اسیر کند. ضدحملات متعاقب آمریکایی‌ها نیز دفع شد. بدین شکل آرنیم بخش جنوبی را به اندازه کافی برای رسیدن بدنه اصلی نیروهای رومل تعریض کرد. آرنیم با حملات محلی دیگری چند پیروزی راه‌کنشی بیشتر حاصل نمود و یک لشکر فرانسوی را از بین برد.
با این وجود آرنیم در وضعیت راهبردی حساسی قرار داشت. با وجود برآورد نیاز ماهانه به ۱۵۰٬۰۰۰ تن تدارکات برای مجموع نیروهای آرنیم و رومل، فیلدمارشال کسلرینگ تنها می‌توانست ۶۰٬۰۰۰ تن تدارکات، حدود ۴۰ درصد مقدار مورد نیاز، برای آن‌ها تأمین کند. با از دست رفتن اراضی و بندرهای لیبی فشار دریایی و هوایی بر تدارکات‌رسانی آلمانی‌ها در نواحی میانی مدیترانه افزایش یافت. نخستین دیدار بین آرنیم و رومل روز ۹ فوریه سال ۱۹۴۳، به ابتکار کسلرینگ، در پایگاه لوفت‌وافه در تونس صورت گرفت. دیدار پیشین این دو تن به هجده سال پیش از آن مربوط می‌شد. آلمانی‌ها قصد داشتند پیش از رسیدن نیروهای بریتانیایی از شرق و جنوب، آمریکایی‌ها در غرب شکستند و سپس رو به دیگری آورند. به پیشنهاد کسلرینگ، قرار شد در حمله به سمت غرب رومل از جنوب در جهت قفصه و آرنیم با بیشتر نیروهای متحرک، در شمال در جهت سبیتلا یورش ببرند. این دو سبب رو به شمال می‌کردند و با اتصال به یکدیگر تا بندر بونه می‌رفتند و دشمن را به محاصره می‌انداختند. هدف تهاجم نه تصرف زمین، بلکه وارد آوردن حداکثر صدمه به دشمن بود. هر دو موافق این طرح بودند اما آرنیم نگرانی از کمبود سوخت برای چنین عملیات گسترده‌ای داشت. به هر صورت این دو فرمانده ارتش آلمانی با دو شخصیت متفاوت، هیچگاه نتوانستند همکاری مؤثری با یکدیگر داشته باشند.
حمله سرنیزه زرهی آرنیم از روز ۱۴ فوریه سال ۱۹۴۳ به رهبری سرهنگ هاینتس سیگلر، با جلوداری گردان ۵۰۱ زرهی سنگین آغاز شد. این تهاجم همان روز نخست یک هنگ و چند گردان آمریکایی را در هم کوبید. تا روز بعد بیش از ۱۰۰ تانک دشمن از بین رفت. حرکت رومل با یک روز اختلاف، نیز با عقب‌نشینی دشمن رو به رو، به خوبی آغاز و بر قفصه مسلط شد. همین مسئله بهانه‌ای شد تا برخلاف قرار پیشین، آرنیم از سپردن لشکر بیست و یکم زرهی به رومل امتناع کند. او دستور به استفاده از آن در حمله به سمتٰ سبیتلا داد. رومل پس از مدتی تحمل، شکایت به نزد کسلرینگ برد و از خواست هر دو لشکر بیست و یکم و نهم به راهی جنوب شوند. کسلرینگ موافق رومل بود اما خود این درخواست نیز برخلاف طرح اولیه بود تا کسلرینگ آن را منوط به کسب تکلیف از فرماندهی عالی ورماخت کند. در همین حال حمله نیروهای آرنیم به سبیتلا تنها از ظهر روز ۱۷ فوریه، سومین روز عملیات، صورت گرفت. این تعلل‌ها به آمریکایی‌ها فرصت بازیابی و گریز از نقاط در خطر داد. آرنیم مدتی بعد به رومل اطلاع مشکلات تدارکاتی دیگر امکان ادامه حرکت به او نمی‌دهد. بدین ترتیب عملیات او پس از تنها چند پیروزی موضعی، متوقف شد. فرماندهی عالی در نهایت فرمان به انتقال دو لشکر زرهی به رومل داد و او را موظف کرد از همان محل به سمت شمال چرخش کند. با این حال، آرنیم در تخطی عیان از فرمان، بدون این که به کسلرینگ و رومل اطلاع دهد بیشتر نیروهای لشکر دهم زرهی به علاوه هنگ ۵۰۱ زرهی سنگین را برای خود نگاه داشت. این اقدام اختلال بیشتری در کار رومل ایجاد کرد. کسلرینگ بعد از ظهر روز ۲۰ فوریه آرنیم را به شهر تونس فراخواند و به شدت توبیخ نمود. با وجود این که رومل مقدار دیگری پیروزی در نبرد گذرگاه القصرین کسب کرد اما آلمانی‌ها دیگر فرصت را از دست داده بودند. با تأیید کسلرینگ، رومل روز ۲۲ فوریه تهاجم را کاملاً متوقف کرد. این عملیات در مجموع گونه‌ای پیروزی برای نیروهای محور بود البته نه آن چیزی که به دنبال آن بودند.
روز ۲۳ فوریه سال ۱۹۴۳ گروه ارتش آفریقا تشکیل گردید. هیتلر تمایل خود بر انتصاب آرنیم بر فرماندهی آن را ابراز کرده بود اما کسلرینگ بنا شیوه رفتار و فرماندهی آرنیم، رومل را بدین منظور برگزید. به هر صورت رومل مشکلات وخیم سلامتی داشت و قرار بود به زودی از آفریقا برود؛ بدین شکل در نظر بود آرنیم در آن هنگام جایگزین او شود. در همین مدت، آرنیم بدون توجه به این که رومل در این حال مافوق او به حساب می‌آمد، بدون اطلاع او روز ۲۴ فوریه به رم رفت و موافقت کسلرینگ برای اجرای تهاجم دیگری از جانب خود در بخش شمالی تونس را کسب کرد. او تصور می‌کرد متفقین برای مقابله با رومل در القصرِین در جنوب، جناح شمالی خود را تضعیف کرده‌اند. این تهاجم موسوم به عملیات اوکسن‌کوپف از روز ۲۶ فوریه با حدود سه لشکر از جمله گردان ۵۰۱ زرهی سنگین آغاز شد. این عملیات برخلاف مورد پیشین دشمن را غافلگیر نکرد و به صورت حملات نامنظم در مقابل دفاع آماده جز اندک موفقیت‌های محلی، چیز دیگری عاید آنیم نساخت. او در این بین بیش از ۷۰ تانک خود از جمله بیشتر تیگرها را از دست داد؛ درحالی‌که گفته می‌شود این مقدار برای بریتانیایی‌ها تنها ۲۰ تانک بود. این درحالی بود که رفته‌رفته تجهیزات کمتری به دست آلمانی‌ها در تونس می‌رسید. این اقدام آرنیم به شکل مشابهی، تهاجم از پیش مقرر شده رومل به سمت شرق را نیز با مشکل و تأخیر مواجه کرد. بدین شکل، حمله رومل از روز ۶ مارس یک شکست تمام‌عیار به بار آورد.