اروس (مفهوم)
در ادبیات > روایت کلاسیک یونان

در دنیای کلاسیک، عشق اروتیک به‌طور کلی به عنوان نوعی جنون یا شیدایی (theia mania) که از سوی خدایان الهام شده، شناخته می‌شد.این اشتیاق عاشقانه از طریق یک طرح‌واره استعاری و اسطوره‌ای پیچیده شامل «تیرهای عشق» یا «کمان عشق» توصیف می‌شد که منشأ آن غالباً به شخصیت الهه اروس (یا همتای لاتین او، کوپیدو)، یا خدای دیگری مانند فِمه می‌رسید. گاهی اوقات گفته می‌شد که سرچشمهٔ تیرها، خودِ تصویر زیبای آن عشق است. اگر قرار بود این تیرها به چشمان عاشق برسد، منحرف می‌شد و قلب عاشق را سوراخ یا زخم می‌کرد و آن را غرق میل و اشتیاق (جنون عشق) می‌گرداند. از تصویر «زخم تیر» گاهی برای ایجاد استعارات عنادیه و برابر نهادهای بلاغی در مورد لذت و درد استفاده می‌شد.
" عشق در نگاه اول " به عنوان فریب ناگهانی و فوری عاشق از طریق عمل این فرایندها توضیح داده می‌شد، اما این تنها شیوهٔ آغاز عشقی پرشور در متون کلاسیک یونان نبود. گاهی اوقات این اشتیاق ممکن است پس از ملاقات اولیه رخ دهد. به عنوان مثال، در نامه فدرا به هیپولیتوس در کتاب هروئیدس اثر اووید آمده: "آن زمان که به الئوسیس رفتم… (گرچه قبلاً مرا خشنود کرده بودی) بیش از همه آن هنگام بود که عشق نافذ در عمیق‌ترین استخوان‌های من فرو نشست." گاهی اوقات، این اشتیاق حتی می‌توانست پیش از اولین نگاه اجمالی باشد، مانند نامه پاریس به هلن تروآیی در همان اثر، جایی که پاریس می‌گوید که عشقش به هلن قبل از این که به او چشم دوخته باشد، به او وارد شد: «... قبل از اینکه تو برای من شناخته شوی آرزوی قلبی من بودی. من شمایل تو را با روحم دیدم، پیش از آن که تو را با چشمانم دیده باشم. وصفی که از تو شنیدم، نخستین زخم را بر قلب من زد.»
به گفته نویسندگان کلاسیک، چه از طریق «نگاه اول» و چه از راه‌های دیگر، عشق پرشور اغلب نتایج فاجعه باری به همراه داشت. در صورت ظلم یا بی‌علاقگی معشوقه، این میل باعث افسردگی عاشق می‌شد و باعث نالیدن و بیماری او می‌شد. گهگاهی، به دلیل زیبایی والای معشوقه، او ناخواسته به دام عاشق گرفتار می‌آمد و به‌طور مثال، عاشق به او تجاوز می‌کرد زیرا برای این زیبایی او یک «نفرین الهی» متصور می‌شدند. داستان‌هایی هست که در آن مردان ناخواسته بدن برهنه آرتمیس (و گاهی آفرودیت) را می‌بینند که منجر به ویرانی‌های مشابهی می‌شود (مانند داستان آکتئون).
اسناد مکتوب کمی در یونان باستان وجود دارد که دربارهٔ زندگی و عشق زنان باشد. با این وجود، برخی از مورخان پیشنهاد کرده‌اند که زنان ممکن است بیشتر از آنچه قبلاً تصور می‌شد مورد عشق قرار گرفته‌اند و عشق مردان به زنان ممکن است یک ایده‌آل بوده باشد. در آتن باستان روابط زناشویی انسان‌ها در قالب شخصیت‌هایی مانند دولتمرد برجسته یونانی، آلکیبیادس، بیان می‌شود. یکی دیگر از روابط معروف بین یک مرد و یک زن در آتن باستان، روابط عاشقانه آسپاسیا با پریکلس، سیاستمدار برجسته شهر، بود. در اسپارت، موقعیت اجتماعی زنان قوی‌تر بود و آیین‌های زناشویی رسمیت داشتند. تدارک مفصلی برای شب زفاف می‌دیدند، در حالی که مرد در مراسمی نمادین باید همسر آینده خود را قبل از مراسم رسمی می‌ربود، زن موهایش را کوتاه می‌کرد و لباس پسرانه می‌پوشید. نتیجه ایده‌آل اِروس و زناشویی در اسپارت، تولد یک پسر سالم بود.
در سمپوزیوم اثر افلاطون، آریستوفان اسطوره ای از منشأ عشق دگرجنسگرا و همجنسگرا را بازگو می‌کند. اروس پیدیکوس یا آموزش تربیتی ظاهراً از ۲۰۰ سال قبل از افلاطون شناخته شده بود. طبق گفته آریستوفان، در اصل، قبل از اینکه زئوس تصمیم گرفت هر فرد را به دو نیم کند، هر انسان دو سر، چهار دست و چهار پا داشت. بعد از این که همه دو نیم شدند، هر نیمه به دنبال نیمه دیگر خود بود تا دوباره کامل شود. برخی از مردم، در اصل نیمه مرد و نیمه زن بودند و زمانی که زئوس آن‌ها را از هم جدا کرد مردان و زنانی شدند که به دنبال شریک جنسی از جنس مخالف خود بودند. برخی از مردم هم در اصل کاملاً زن بودند و به زنانی تقسیم شدند که به دنبال شریک زن می‌گشتند. برخی کاملاً مذکر بودند و به مردانی تقسیم شدند که به دنبال شریک مرد خود بودند.