شاهدخت بزرگ دوشز ماریا نیکولایونا از روسیه
اوایل زندگی

ماریا در ۲۶ ژوئن ۱۸۹۹ متولد شد. او سومین فرزند و دختر امپراتور نیکلاس دوم و امپراتریس آلکساندرا بود. او در هنگام تولد ۴٫۵ کیلوگرم وزن داشت. تولد سومین دختر منجر به ناامیدی گسترده در روسیه شد. گراند دوک کنستانتین کنستانتینوویچ، پسرعموی نیکلاس، نوشت: «و بنابراین وارثی وجود ندارد. تمام روسیه از این خبر ناامید خواهد شد.» ویکتوریا، ملکه بریتانیا، مادربزرگ آلکساندرا و مادربزرگ بزرگ ماریا، نوشت: «من برای کشور از تولد سومین دختر متأسفم. می‌دانم که یک وارث بیشتر از یک دختر مورد استقبال قرار می‌گیرد.» نیکلاس اصرار داشت که از تولد ماریا خوشحال است، و به الکساندرا گفت: «من کمترین شکایتی ندارم، چرا که چنین خوشبختی‌ای بر روی زمین دارم، گنجی مانند تو عزیز دلم الکساندرا، و همین حالا سه فرشته کوچک.»
وقتی ماریا نوپا بود، یک بار از حمام فرار کرد و درحالی‌که کاملاً برهنه بود، در راهروهای کاخ بالا و پایین می‌دوید. این در حالی بود که پرستار ایرلندی حواس‌پرتش، مارگارتا ایگار، که عاشق سیاست بود، با دوستی دربارهٔ ماجرای دریفوس بحث می‌کرد. عمه‌اش، گراند دوشس الگا الکساندرونا روسیه، به یاد می‌آورد: «خوشبختانه، من درست در همان لحظه رسیدم، او را بغل کردم و پیش خانم ایگار برگرداندم، که هنوز داشت دربارهٔ دریفوس صحبت می‌کرد.»
خواهر و برادرهای ماریا عبارت بودند از شاهدخت بزرگ اولگا روسیه، شاهدخت بزرگ تاتیانا روسیه، شاهدخت بزرگ آناستازیا روسیه، و الکسی نیکولایویچ روسیه. عنوان روسی ماریا (ولیکایا کنیاژنا Великая Княжна) دقیق‌ترین ترجمه آن «شاهدخت بزرگ» است، به این معنی که ماریا، به عنوان یک «والاحضرت امپراتوری» از نظر رتبه بالاتر از سایر شاهدخت‌ها در اروپا بود که «والاحضرت سلطنتی» بودند. «شاهدخت بزرگ» گسترده‌ترین ترجمه انگلیسی این عنوان است. با این حال، مطابق با تمایل والدینش برای تربیت ساده ماریا و خواهر و برادرهایش، حتی خدمتکاران نیز شاهدخت بزرگ را با نام کوچک و نام پدری‌اش، ماریا نیکولایونا، خطاب می‌کردند. او همچنین با نسخه فرانسوی نامش، «ماری»، یا با نام‌های مستعار روسی «ماشا» یا «ماشکا» خوانده می‌شد.
ماریا و خواهر کوچکترش، آناستازیا، در خانواده به عنوان «جفت کوچک» شناخته می‌شدند. این دو دختر یک اتاق را به اشتراک می‌گذاشتند، اغلب تغییراتی از همان لباس را می‌پوشیدند، و بیشتر وقت خود را با هم می‌گذراندند. خواهران بزرگتر آنها، اولگا و تاتیانا، نیز یک اتاق را به اشتراک می‌گذاشتند و به عنوان «جفت بزرگ» شناخته می‌شدند. چهار دختر گاهی اوقات نامه‌ها را با استفاده از نام مستعار اوتما امضا می‌کردند، که از حروف اول نام‌های کوچک آنها گرفته شده بود.
ماریا و آناستازیا برای مناسبت‌های خاص، به‌طور مشابه لباس می‌پوشیدند، زمانی که تغییراتی از همان لباس را می‌پوشیدند. او تمایل داشت تحت سلطه خواهر کوچکتر پرشور و پرانرژی خود باشد. وقتی آناستازیا افرادی را که از کنارشان می‌گذشتند زمین می‌انداخت، دیگران را مسخره می‌کرد یا با نمایش‌های دراماتیک خود صحنه‌ای ایجاد می‌کرد، ماریا همیشه سعی می‌کرد عذرخواهی کند، اگرچه هرگز نمی‌توانست خواهر کوچکترش را متوقف کند. دوست مادرش لیلی دن گفت که اگرچه ماریا به اندازه سه خواهرش سرزنده نبود، اما ذهن خودش را می‌شناخت.
ماریای جوان از عشوه‌گری‌های بی‌گناهانه با سربازان جوانی که در کاخ و در تعطیلات خانوادگی با آنها برخورد می‌کرد، لذت می‌برد. او به‌طور خاص عاشق کودکان بود و اگر شاهدخت بزرگ نبود، چیزی بیشتر از ازدواج با یک سرباز روسی و بزرگ کردن یک خانواده بزرگ را دوست نداشت. ماریا از سنین بسیار پایین علاقه‌مند به سربازان بود، طبق گفته مارگارتا ایگار:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| « | یک روز شاهدخت بزرگ کوچک ماری از پنجره به یک هنگ سربازان که رژه می‌رفتند نگاه می‌کرد و فریاد زد: «اوه! من این سربازان عزیز را دوست دارم؛ دوست دارم همه آنها را ببوسم!» من گفتم: «ماری، دختران کوچک خوب سربازان را نمی‌بوسند.» چند روز بعد ما یک مهمانی کودکان داشتیم، و فرزندان گراند دوک کنستانتین در میان مهمانان بودند. یکی از آنها، که به دوازده سالگی رسیده بود، به گروه کادت‌ها پیوسته بود و با یونیفرم خود آمده بود. او می‌خواست دختر عموی کوچکش ماری را ببوسد، اما او دستش را روی دهانش گذاشت و از آغوش پیشنهادی عقب کشید. «برو کنار، سرباز،» گفت، با وقار زیاد. «من سربازان را نمی‌بوسم.» پسر از اینکه او را یک سرباز واقعی تصور کرده بودند بسیار خوشحال بود و در عین حال کمی سرگرم شده بود. |  » |
تا ترور خودش در سال ۱۹۷۹، پسرعموی اول او لوئیس مونت‌باتن، ارل اول مونت‌باتن برما، عکسی از ماریا را در کنار تختش به یاد عشق یک‌طرفه‌ای که به او داشت، نگه می‌داشت. در سال ۱۹۱۰، لوئیس با خواهران رومانوف ملاقات کرد. او بعداً منعکس کرد که «آنها دوست‌داشتنی و بسیار شیرین بودند، بسیار زیباتر از عکس‌هایشان،» و گفت که «من عاشق ماری بودم و مصمم بودم با او ازدواج کنم. او فوق‌العاده دوست‌داشتنی بود.»
در سن یازده سالگی، ماریا ظاهراً دلبستگی دردناکی به یکی از مردان جوانی که ملاقات کرده بود، پیدا کرد. «سعی کن افکارت را زیاد روی او متمرکز نکنی، این چیزی است که دوست ما گفت،» آلکساندرا در ۶ دسامبر ۱۹۱۰ به او نوشت. آلکساندرا به سومین دخترش توصیه کرد احساساتش را پنهان کند زیرا ممکن است دیگران دربارهٔ دلبستگی او چیزهای ناخوشایندی بگویند. «نباید به دیگران اجازه داد ببینند درون انسان چه احساسی دارد، وقتی می‌داند که این کار مناسب تلقی نمی‌شود. می‌دانم او تو را مثل یک خواهر کوچک دوست دارد و دوست دارد به تو کمک کند تا زیاد اهمیت ندهی، چون می‌داند تو، یک شاهدخت بزرگ کوچک، نباید این‌قدر به او اهمیت بدهی.»
در سال ۱۹۱۷، شاهزاده کارول رومانی از روسیه بازدید کرد. قبل از اینکه در ۲۶ ژانویه به مسکو برود، پیشنهاد رسمی برای دست ماریا داد. نیکلاس «با خوش‌خلقی پیشنهاد شاهزاده را کنار گذاشت» زیرا ماریا «چیزی بیش از یک دختر مدرسه‌ای نبود.» ملکه ماری رومانی دربارهٔ «ازدواج کارول با یکی از دختران نیکی» امیدوار بود، و او این واقعیت را که نیکلاس این وصلت را «تملق‌آمیز و… یک نشانه خوب!» می‌دانست، پیدا کرد.
همانند خواهر کوچکترش آناستازیا، ماریا در طول جنگ جهانی اول از سربازان زخمی در بیمارستان خصوصی واقع در محوطه کاخ تزارسکویه سلو بازدید می‌کرد. این دو نوجوان، که برای تبدیل شدن به پرستار مانند مادر و خواهران بزرگترشان بسیار جوان بودند، با سربازان بازی‌های چکرز و بیلیارد انجام می‌دادند و تلاش می‌کردند روحیه آنها را بالا ببرند. سربازی زخمی به نام دمیتری در دفتر خاطرات ماریا امضا کرد و او را با یکی از لقب‌هایش خطاب کرد: «ماندریفولی معروف».
در طول جنگ، ماریا و آناستازیا همچنین از یک مدرسه پرستاری بازدید کردند و به مراقبت از کودکان کمک کردند. او به پدرش نوشت که هنگام غذا دادن به کودکان و تمیز کردن فرنی‌ای که از چانه‌شان پایین می‌ریخت با قاشق، به یاد او می‌افتاد. برای استراحت در طول جنگ، ماریا، خواهرانش و مادرش گاهی از تزار و تزارویچ آلکسی در مقر فرماندهی جنگ در موگیلف دیدن می‌کردند. در طول این بازدیدها، ماریا به نیکلاس دمیتریویچ دمنکوف، افسر روز در مقر فرماندهی تزار، علاقه‌مند شد. وقتی زنان به تزارسکویه سلو بازمی‌گشتند، ماریا اغلب از پدرش می‌خواست سلام او را به دمنکوف برساند و گاهی به شوخی نامه‌هایش به تزار را «خانم دمنکوف» امضا می‌کرد.