stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
سنگ‌چشم‌کوکوی دم‌تیز

| سنگ‌چشم‌کوکوی دم‌تیز | سنگ‌چشم‌کوکوی دم‌تیز |
| --- | --- |
وضعیت حفاظت: وضعیت حفاظت
 کمترین نگرانی  (IUCN 3.1):  کمترین نگرانی  (IUCN 3.1)
رده‌بندی علمی : رده‌بندی علمی 
فرمانرو:: جانوران
شاخه:: طنابداران
رده:: پرندگان
راسته:: گنجشک‌سانان
تیره:: کوکوسنگ‌چشمان
سرده:: کوکوسنگ‌چشم دم‌تیز Mearns, 1907
گونه:: M. mcgregori
نام دوبخشی: نام دوبخشی
Malindangia mcgregori (Mearns, 1907): Malindangia mcgregori (Mearns, 1907)
مترادف: مترادف
 Coracina mcgregori:  Coracina mcgregori
سنگ‌چشم‌کوکوی دم‌تیز یا سنگ‌چشم‌کوکوی مک‌گرگور (Malindangia mcgregori) گونه‌ای از پرندگان خانوادهٔ کوکوسنگ‌چشمان است. بومی جزیره میندانائو (فیلیپین) است.
زیستگاه طبیعی آن جنگل‌های کوهستانی نمناک نیمه‌گرمسیری یا گرمسیری است. به دلیل نابودی زیستگاه در حال نایاب شدن است.
ایران ایر

ایران ایر یا شرکت هواپیمایی حامل پرچم ایران با نام رسمی هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران است که در ایران از ابتدای تأسیس با نام هُما (هواپیمایی ملی ایران) شناخته می‌شود. ایران‌ایر که زمانی قدیمی‌ترین شرکت‌ هواپیمایی در خاورمیانه بود هم‌اکنون به مقاصد داخلی و بین‌المللی پرواز انجام می‌دهد. دفتر مرکزی ایران‌ایر در فرودگاه مهرآباد تهران قرار دارد و پایگاه اصلی پروازی این شرکت که بیشتر پروازهای ایران‌ایر از مبدأ یا به مقصد آن انجام می‌شود برای پروازهای داخلی فرودگاه مهرآباد و برای پروازهای خارجی فرودگاه بین المللی امام خمینی تهران است. بر اساس آمار، ایران ایر سالیانه بیش از ۷ میلیون مسافر را جابه‌جا می‌کند. در ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۴ آمریکا، بریتانیا، آلمان و فرانسه و در ۱۴ اکتبر ۲۰۲۴ اتحادیه اروپا، ایران ایر را به دلیل ارسال موشک‌های بالستیک به روسیه تحریم کردند.
تاریخچه > باشگاه هواپیمایی

در سال ۱۳۱۸ هجری خورشیدی، رضاشاه دستور داد باشگاه ملی هوانوردی برای ارتقا و توسعه هوانوردی تأسیس شود که هزینه آن را مالیات تأمین کند. رئیس هیئت مدیره باشگاه قوام‌الملک شیرازی، مدیرعامل آن عبدالله یاسایی و نائب رئیس هیئت مدیره شوکت‌الملک علم (وزیر پست و تلگراف) بودند و دیگر اعضای آن عبارت بودند از علی‌اصغر حکمت (وزیر کشور)، صدیق اعلم (رئیس فرهنگستان ایران) سهام‌السلطان بیات (نایب رئیس مجلس شورای ملی)، عباس مسعودی (نماینده مجلس و مدیر روزنامه اطلاعات)، سرتیپ احمد نخجوان (سرپرست وزارت جنگ) و سرتیپ احمد خسروانی.
با پولی که مستقیماً از مردم جمع‌آوری شد، ۲۵ فروند هواپیما از آمریکا به بهای مجموعاً ۱۲۸,۱۵۱ دلار و وسائل و تجهیزات لازم برای فرودگاه و قطعات یدکی به بهای ۳,۶۵۴,۷۳۱ ریال خریداری شد. زمین کنونی فرودگاه مهرآباد به مساحت ۱,۴۰۰,۰۰۰ متر مربع انتخاب و با هزینه ۵,۶۰۰ تومان تسطیح شد.
حدود هزار نفر برای آموزش خلبانی ثبت‌نام کردند که از میان آن‌ها چهارصد نفر در پرواز همراه با خلبان شرکت کردند و تا سال ۱۳۲۰، بیست و شش نفر آموزش دیدند و توانستند به صورت مستقل پرواز کنند. اشغال ایران در شهریور ۱۳۲۰، روند کار باشگاه را متوقف کرد. تا آذر ۱۳۲۰ ۲۷,۶۸۸,۴۵۲ ریال از ایرانیان داخل و ۵۷۵,۳۴۸ ریال از ایرانیان خارج از کشور برای راه‌اندازی باشگاه هواپیمایی پرداخت شده بود. آموزشگاه و آسایشگاه خلبانی در فرودگاه مهرآباد در حال ساخت بود و تا آذر سال۱۳۲۰، ۲۸۴,۳۰۰ تومان هزینه برداشته بود.
در پایان سال ۱۳۲۱، باشگاه هواپیمایی دوازده خلبان و هجده مکانیسین داشت و آموزشگاه خلبانی‌اش با دوازده هواپیمای آموزشی برقرار بود. دوازده هواپیمای دیگر این آموزشگاه در همان زمان به وزارت پست و تلگراف فروخته شد.
تاریخچه > ایرانین ایرویز

دو سرمایه‌دار ایرانی به‌نام‌های رضا افشار (وزیر پیشین راه) و غلامحسین ابتهاج (رئیس بانک ملی ایران) در آذر ماه سال ۱۳۲۳، نخستین شرکت هواپیمایی حامل پرچم ایران را با نام ایرانیان ایرویز تأسیس نمودند. این شرکت در ابتدا فقط در مسیر تهران-مشهد به جابجایی مسافر و بار می‌پرداخت ولی سپس در مسیرهای داخلی تهران-اصفهان-شیراز-بوشهر-آبادان-اهواز نیز پروازهایش را ادامه داد و علاوه بر این‌ها بعدا در مسیرهای بین‌المللی به تل‌آویو، قاهره، بغداد و پاریس نیز فعالیت می‌کرد. ناوگان هوایی این شرکت از تعدادی هواپیمای داگلاس دی‌سی-۳ تشکیل شده بود. بعدها تعدادی هواپیمای داگلاس دی‌سی-۴ و پس از آن هواپیماهای ویکرز ویسکونت نیز به ناوگان ایرانین ایرویز اضافه شد.
در فروردین سال ۱۳۳۳، یک شرکت هواپیمایی خصوصی دیگر به نام پارس یا پرشین ایرسرویس در تهران تشکیل شد. پارس ابتدا به صورت باربری و با استفاده از هواپیماهای آورو یورک کار خود را آغاز نمود و پروازهایی را از تهران به بیروت، بریندیزی و بازل از طریق آبادان انجام می‌داد. پس از آن، این شرکت با خرید هواپیمای داگلاس دی‌سی-۷سی از شرکت بلژیکی سابنا توانست از دو شهر آبادان و تهران به مقاصد پاریس، لندن، بروکسل و ژنو پروازهایی را به صورت مرتب انجام دهد.
تاریخچه > ایران ایر

در روز ۵ اسفند سال ۱۳۴۰، دو شرکت ایرانیان ایرویز و پرشن ایرسرویس در یکدیگر ادغام شدند و شرکت هواپیمایی ملی ایران (هما) با نام بین‌المللی ایران ایر (Iran Air) تأسیس گردید. این شرکت ملی اعلام شد و تمام امکانات و پرسنل دو شرکت مذکور را در اختیار گرفت و از فروردین ماه سال ۱۳۴۱، فعالیت‌های خود را آغاز کرد. مدیریت هواپیمایی ملی ایران در این سال به علی‌محمد خادمی محول شد. با مدیریت خادمی، هواپیمایی ملی ایران در دههٔ ۱۹۷۰ عنوان «رو به رشدترین شرکت هواپیمایی جهان» را به خود اختصاص داد. در سال ۱۳۴۱، ایران ایر ۱۳ فروند هواپیمای کوچک و نزدیک به ۷۵۰ کارمند داشت ولی این شمار در سال ۱۳۵۷ به ۳۷ فروند بوئینگ و بیش از ۱۲,۸۰۰  کارمند رسید.
هما پروازهای خود را با بهره‌گیری از هواپیماهای داگلاس دی‌سی-۳، داگلاس دی‌سی-۶، ویکرز ویسکونت و آورویورک آغاز نمود و در سال ۱۳۴۲ به عضویت کامل یاتا درآمد.
اولین پرواز هما با هواپیماهای جت در سال ۱۳۴۴ با استفاده از یک فروند بوئینگ ۷۲۷-۱۰۰ در مسیر تهران-بیروت انجام شد. پس از آن شرکت تصمیم به تبدیل تمام ناوگان خود به هواپیماهای جت گرفت. با شروع دهه ۱۳۵۰، عصر طلایی هما نیز آغاز گشت. در سال ۱۳۵۰ تعدادی بوئینگ ۷۳۷-۱۰۰ و در سال ۱۳۵۳، تعدادی بوئینگ ۷۲۷-۲۰۰ وارد ناوگان شرکت شد. همچنین تحویل هواپیماهای گران‌قیمت بوئینگ ۷۴۷ از نوع ۱۰۰، ۲۰۰ و اس‌پی از سال ۱۳۵۴ آغاز گشت.
در میانه دهه ۱۳۵۰ هجری خورشیدی، هما پروازهای بدون توقف بسیاری را به‌طور روزانه به قارهٔ اروپا انجام می‌داد. در این دوره، هواپیمایی ملی ایران تنها در مسیر تهران-لندن بیش از سی پرواز هفتگی انجام می‌داد. خط هوایی تهران به فرودگاه جان اف کندی نیویورک در سال ۱۳۵۴ با بهره‌گیری از بوئینگ ۷۰۷ و با یک توقف در فرودگاه هیترو لندن آغاز شد. با خرید بوئینگ‌های ۷۴۷اس‌پی، هما این هواپیماهای دوربرد را در مسیر تهران-نیویورک به کار گرفت و به این ترتیب طولانی‌ترین خط هوایی بدون توقف جهان را راه‌اندازی کرد.
در سال ۱۶ مهر ۱۳۵۱، هما قرارداد خرید ۳ فروند هواپیمای مافوق صوت کنکورد را با کنسرسیوم بریتانیایی-فرانسوی آن به امضا رساند. به این ترتیب هما اولین سفارش‌دهندهٔ قطعی هواپیمای کنکورد در جهان شد و هما در صف مقدم پروازهای مسافربری مافوق صوت در جهان قرار گرفت.
در سال ۱۳۵۶ هما ۶ فروند ایرباس ای-۳۰۰ را برای به‌کارگیری در مسیرهای محلی از شرکت اروپایی ایرباس خریداری کرد و نخستین بهره‌بردار هواپیماهای ایرباس در خاورمیانه لقب گرفت. در پایان این سال هما به بیش از ۳۱ مقصد در داخل و خارج از ایران، از پکن و توکیو گرفته تا نیویورک به‌طور روزانه پرواز می‌کرد و در حال راه‌اندازی خطوط هوایی جدیدی به مقصد لس آنجلس و سیدنی بود.
در اواسط دهه ۱۳۵۰ هجری خورشیدی، هواپیمایی ملی ایران به‌عنوان  یکی از ایمن‌ترین، مدرن‌ترین و پردرآمدترین شرکت‌های هواپیمایی دنیا نیز به‌شمار می‌رفت. در سال ۱۳۵۵ هما پس از شرکت استرالیایی کانتاس، ایمن‌ترین شرکت هوایی جهان لقب گرفت چراکه تا پیش از انقلاب اسلامی ایران، ۳ حادثه هما مربوط به سقوط سه فروند داگلاس دی‌سی-۳، این شرکت در سال‌های ۱۳۲۹ تا ۱۳۳۱ می‌شد. در آن سال‌ها هما سعی داشت از موقعیت استراتژیک ایران به عنوان نقطه‌ای میان شرق و غرب عالم به نحو احسن استفاده کرده و ایران را به مرکز ترانزیت بار و مسافر در جهان تبدیل کند.
خانوادهٔ هما

خانواده هواپیمایی ملی ایران امروزه تنها شامل یک شرکت حمل و نقل هوایی بار با نام ایران ایر کارگو است در صورتی که در گذشته شرکت هواپیمایی ایران ایرتور و گروه هتل‌های هما نیز از شرکت‌های تابعهٔ ایران ایر و از خانواده هما به‌شمار می‌رفتند که هر دو به علت مشکلات مالی فروخته و واگذار شدند. گروه هتل‌های هما به سازمان تأمین اجتماعی و هواپیمایی ایران ایرتور به بخش خصوصی فروخته شدند.
خانوادهٔ هما > ایران ایر کارگو

ایران ایر کارگو که در حال حاضر تنها شرکت زیرمجموعهٔ ایران ایر محسوب می‌شود با ناوگانی متشکل از سه فروند هواپیما وظیفه حمل و نقل بار را برای هُما بر عهده دارد. از میان سه فروند هواپیمای ناوگان این شرکت که همگی فرسوده و دارای عمر بالایی هستند، هم‌اکنون تنها یک فروند بوئینگ ۷۴۷–۲۰۰اف فعال و عملیاتی هست و دو فروند دیگر که شامل دو ایرباس-ای۳۰۰ هستند در فرودگاه مهرآباد زمینگیر هستند.
خانوادهٔ هما > ایران ایرتور

مقالهٔ اصلی: ایران ایرتور
هواپیمایی ایران ایرتور، یک شرکت خطوط هوایی است که قطب آن در فرودگاه بین‌المللی شهید هاشمی‌نژاد مشهد (MHD) قرار دارد. این شرکت با هدف افزایش مسیرهای پروازی ایران ایر در داخل کشور تأسیس شده‌بود ولی در سال ۱۳۹۴ به بخش خصوصی واگذار شد.
خانوادهٔ هما > گروه هتل‌های هما

مقالهٔ اصلی: گروه هتل‌های هما
گروه هتل‌های هما، یکی از شرکت‌های تابعهٔ ایران ایر بود که مالک چندین هتل در شهرهای بزرگ ایران بود. این هتل‌ها در تهران، شیراز، بندرعباس و مشهد (۲ هتل) قرار دارند. این ۵ هتل جمعاً دارای ۸۰۰ اتاق مجهز هستند که ساخت همگی آن‌ها به‌جز هتل هما ۲ مشهد، در پیش از سال ۱۳۵۷ صورت گرفته‌است. هتل ۲ مشهد در دههٔ ۱۳۷۰ هجری خورشیدی ساخته‌شد. در سال ۱۳۹۱، گروه هتل‌های هما به سازمان تأمین اجتماعی فروخته‌شد و اکنون از شرکت‌های تابعهٔ این سازمان است.
مقصدهای پروازی

مقالهٔ اصلی: مقصدهای پروازی ایران ایر
ایران ایر در حال حاضر به ۳۶ فرودگاه در ایران و ۱۹ فرودگاه اروپایی و آسیایی پرواز انجام می‌دهد.
مقصدهای پروازی > قرارداد نماد مشترک

ایران‌ایر با شرکت‌های هواپیمایی زیر قرارداد نماد مشترک دارد (ژانویهٔ ۲۰۱۷):
آئروفلوت
آستریا ایر
هواپیمایی آذربایجان
ترکیش ایرلاینز
لوفت‌هانزا
مقصدهای پروازی > پروازهای حج

یکی از مهم‌ترین فعالیت‌های سالیانهٔ هما ، انتقال حجاج ایرانی به عربستان و بازگرداندن آن‌ها بوده‌است. این شرکت سالیانه و در کنار انجام پروازهای عادی و برنامه‌ای خود، به صورت چارتر، ده‌ها هزار زائر را در زمان حج از شهرهای مختلف ایران به عربستان منتقل می‌کرد. با این وجود به علت تعداد زیاد زائران و کمبود هواپیما در ناوگان ایران ایر همه ساله مشکلاتی را برای ایران ایر به وجود می‌آورد تا اینکه عربستان بعدها اعلام کرد که شرکت هواپیمایی ملی عربستان سعودی باید سهمی از پروازهای حج هر کشور داشته باشد که این باعث شد مشکلات هما تا حدودی مرتفع گردد. تا سال ۱۳۹۴، ۵۰ درصد پروازهای حج ایران توسط ایران ایر و ۵۰ درصد دیگر توسط هواپیمایی سعودی انجام می‌شد. در سال ۱۳۹۵ با بالا گرفتن تنش‌ها میان ایران و عربستان، پروازهای حج متوقف شد و هیچ‌کدام از دو شرکت پروازی به کشورهای یکدیگر انجام ندادند. در سال ۱۳۹۶ این پروازها از سر گرفته شد اما شرکت هواپیمایی سعودی حاضر به انجام تمام پروازهای خود به ایران نشد و این باعث شد که ۷۵ درصد حجاج از شهرهای مختلف ایران توسط ایران ایر به مدینه و جده انتقال یابند. ایران ایر در پروازهای حج ۱۳۹۶، برای تعدادی از پروازها از ایرباس‌های ای-۳۳۰ که بعد از برداشته شدن تحریم‌های صنعت هوایی ایران خریداری کرده بود، استفاده کرد. علاوه بر این، این شرکت برای عملیات بازگشت حجاج به ایران یک فروند بوئینگ بوئینگ ۷۴۷-۴۰۰ نیز اجاره کرد تا برای انجام پروازها دچار مشکلات جدی نشود.
ناوگان

با توجه به تحریم‌های متعددی که صنایع مختلف ایران را در طی چهل سال گذشته مورد هدف قرار دادند، شرکت‌های هواپیمایی ایرانی از جمله شرکت‌های هواپیمایی محسوب می‌شوند که دارای فرسوده‌ترین و مسن‌ترین ناوگان هستند که ایران ایر نیز از این قاعده مستثنی نیست. میانگین سنی ناوگان این شرکت در حال حاضر به بیش از ۲۷ سال می‌رسد که از استانداردهای بین‌المللی بسیار بالاتر است.
در ۲۶ دی ۱۳۹۴ و به دنبال توافق هسته‌ای ایران با پنج کشور قدرتمند جهان، تحریم‌های صنعت هوایی ایران بعد از نزدیک به تقریبا چهل سال برداشته‌شد و این امکان تاریخی برای شرکت‌های هواپیمایی ایرانی فراهم شد تا ناوگان خود را بازسازی کنند و هواپیمای نو را به‌طور مستقیم از شرکت‌های بزرگ خریداری کنند.
در آذرماه سال ۱۳۹۵ و به دنبال سفر رئیس‌جمهور ایران به فرانسه و ایتالیا، قرارداد خرید ۱۰۰ فروند هواپیما در انواع مختلف به ارزش ۱۰ میلیارد دلار بین ایران ایر و ایرباس به امضا رسید. ایران ایر در همین سال و در قرارداد تاریخی دیگری که بزرگ‌ترین قرارداد تجاری میان ایران و آمریکا بعد از انقلاب محسوب می‌شد، سفارش ساخت ۸۰ فروند هواپیما را به بوئینگ داد و با این شرکت به توافق رسید. در سال ۲۰۱۸، مدیرعامل بوئینگ اعلام کرد نخستین بوئینگ شاید در سال ۲۰۱۹ تحویل ایران ایر داده شود.
در فوریه سال ۲۰۱۶، ایران ایر قرارداد ساخت ۲۰ فروند هواپیمای دیگر را از نوع ای‌تی‌آر ۷۲-۶۰۰ با شرکت فرانسوی-ایتالیایی ای‌تی‌آر با حق گزینش ۲۰ فروند دیگر به امضا رساند که اولین سری از این هواپیماها نیز با تحویل ۴ فروند در اردیبهشت ماه سال ۱۳۹۶ وارد ناوگان این شرکت شدند. در مهر ماه نیز ۲ فروند از این سری هواپیماها وارد کشور شد تا مجموع  ای‌تی‌آر‌های ۷۲-۶۰۰ به ۶ فروند و مجموع هواپیماهای تحویلی به ۹ فروند برسد. در دی ماه ۱۳۹۶ نیز ۲ فروند ای‌تی‌آر ۷۲-۶ در فرودگاه مهرآباد بر زمین نشستند تا مجموع هواپیماهای  ای‌تی‌آر‌ تحویل شده به این شرکت به عدد ۸ برسد. تحویل هواپیماهای جدید ایران ایر یک ماه بعد از امضای قرارداد و از دی ۱۳۹۵ (ژانویهٔ ۲۰۱۷ میلادی) با تحویل نخستین فروند از هواپیماهای ایرباس ای-۳۲۱-۲۰۰ توسط ایرباس آغاز شد. ایرباس همچنین در اسفند ۱۳۹۵ و فروردین ۱۳۹۶ (مارس ۲۰۱۷ میلادی) نیز دو فروند ایرباس ای ۳۳۰-۲۰۰ به ایران ایر تحویل داد. هواپیماهای تحویلی به ایران ایر به سفارش شرکت هواپیمایی اویانکا ساخته شده بودند اما به دلیل مشکلات مالی این شرکت تحویل داده نشده بودند و با امضای قرارداد ایران ایر با ایرباس، این هواپیماها بر اساس قرارداد به ایران ایر داده شدند. هر دو هواپیمای ایرباس ای ۳۳۰-۲۰۰ تحویلی به ایران ایر در هنگام ورود به ناوگان ایران ایر تنها پروازهایی آزمایشی جهت تعیین سلامت هواپیما را انجام داده بودند.
ناوگان > ناوگان فعلی

ناوگان ایران ایر در سال ۱۴۰۳ به شرح زیر است:
| هواپیما | تعداد | سفارش ها | ظرفیت صندلی | توضیحات |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ایرباس ای۳۰۰–۶۰۰ | ۴ |  | ۳۶۱ | ۲ فروند زمین گیر |
| ایرباس ای۳۰۰بی۴–۲۰۰ | ۱ |  | ۲۷۸ | تنها ایرباس۲۰۰–۳۰۰ فعال ایران ایر (EP-IBG) |
| بویینگ ۷۴۷–۲۰۰سی | ۱ |  | باری | برای جابه‌جایی بار _ بدون صندلی(EP-ICD) |
| بویینگ ۷۳۷-۳۰۰ | ۱ |  | ۱۳۲ | اجاره شده از هواپیمایی ارمنستان |
| ایرباس ای۳۲۰-۲۰۰ | ۵ |  | ۱۸۰ | ۱ فروند فعال |
| ایرباس ای۳۱۹–۱۰۰ | ۳ |  | ۱۶۷ | ۲ فروند فعال |
| ایرباس ای۳۱۰–۳۰۰ | ۲ |  | ۲۸۰ | ۱ فروند موقت برای پرواز های حج تمتع فعال شد |
| ایرباس ای۳۳۰–۲۰۰ | ۲ |  | ۲۳۸ | به صورت نو خریداری شده - فعال مورد استفاده در پروازهای اروپایی ایران ایر |
| ایرباس ای۳۲۱-۲۰۰ | ۱ |  | ۲۳۰ | به صورت نو خریداری شده - غیر فعال(مشکل در پایلون موتور) |
| فوکر ۱۰۰ | ۳ |  | ۱۰۴ | برای پروازهای داخلی مورد استفاده قرار می‌گیرد |
| ای تی آر۷۲–۶۰۰ | ۱۳ |  | ۶۸ | به صورت نو خریداری شده - ۱۰ فروند از ۱۳ فروند زمینگیر |
| هسا سیمرغ |  | ۲ | باری | برای جابه‌جایی بار - بدون صندلی |
| تعداد کل | ۳۵ | ۲ | — | — |
ناوگان > ناوگان قبلی

ایران ایر پیش‌تر از ناوگان زیر استفاده می‌کرد:
| هواپیما | بازنشستگی | توضیحات |
| --- | --- | --- |
| ایرباس ای۳۱۰-۲۰۰ | ۲۰۱۰ |  |
| ایرباس ای۳۴۰-۲۰۰ | اکتبر ۲۰۰۷ | اجاره از شرکت هواپیمایی کونویاسا |
| بوئینگ ۷۰۷-۳۰۰ | حدود ۲۰۰۰ |  |
| بوئینگ ۷۲۷-۱۰۰ | ۲۰۰۶ |  |
| بوئینگ ۷۲۷-۲۰۰ پیشرفته | ۲۰۱۲ |  |
| بوئینگ ۷۳۷-۲۰۰ | پیش از ۲۰۰۴ |  |
| بوئینگ ۷۴۷-۱۰۰بی | ژانویه ۲۰۱۴ | پنج فروند به پان امریکن ورلد ایرویز و کارگولوکس اجاره داده شده بود ایران ایر اولین اپراتور این مدل بود و آخرین شرکتی بود که این مدل را از سرویس خارج کرد |
| بوئینگ ۷۴۷-۲۰۰اف | ۲۰۰۴ | EP-ICC در نمایشگاه هوایی تهران زمین گیر شد |
| ایرباس ای۳۰۰بی۴-۲۰۰اف | ۲۰۱۴ |  |
| بوئینگ ۷۴۷-۲۰۰ام | مه ۲۰۱۶ | اجاره از شرکت هواپیمایی کابو ایر |
| بویینگ ۷۴۷-۴۰۰ | ۲۶ سپتامبر ۲۰۱۷ | اجاره شده از هواپیمایی کابو ایر جهت انجام پروازهای حج تمتع ۱۳۹۶ |
| بوئینگ ۷۴۷اس‌پی | ۱۱ ژوئن ۲۰۱۶ | ایران ایر آخرین کاربر این مدل در پروازهای مسافربری بود |
| ام‌دی۸۲ | ۲۰۲۱ | اجاره شده از هواپیمایی چابهار |
| ایرباس ای۳۰۰بی۲ | ۲۰۲۱ | ایران ایر آخرین کاربر این مدل در پروازهای مسافربری بود |
| فوکر ۲۷ فرندشیپ | ۱۹۷۷ | اجاره شده از نیروی هوایی ایران |
| فوکر ۲۸ فلوشیپ | اکتبر ۱۹۷۱ | اجاره شده از فوکر |
| کانویر ۲۴۰ | دههٔ ۱۹۶۰ |  |
| داگلاس دی‌سی-۳ | ۱۹۷۲ |  |
| داگلاس دی‌سی-۴ | دههٔ ۱۹۶۰ |  |
| داگلاس دی‌سی-۶ | ۱۹۷۲ |  |
| داگلاس دی‌سی-۷ | ? |  |
| داگلاس دی‌سی-۸ | ۱۹۷۷ | اجاره شده از مارتین ایر |
| مک دانل داگلاس دی‌سی-۹ | ۱۹۷۶ | اجاره شده از مارتین ایر |
| لاکهید ال ۷۴۹ کانستلیشن | ? |  |
| ویکرز ویسکونت | دههٔ ۱۹۶۰ |  |
آرم و رنگ‌آمیزی

طراحی آرم و لوگوی شرکت هواپیمایی ملی ایران در پاییز ۱۳۴۰ و توسط ادوارد زهرابیان انجام شد. این طراحی بر گرفته از سرستون شیردال در تخت جمشید که دارای سه خصلت متفاوت از سر عقاب، گوش‌های گاو و یال‌های اسب است، بود. آژانس خبری حمل و نقل هوایی (Skift) در یک گزارش در سال ۲۰۱۳، ۳۰ لوگوی برتر شرکت‌های هوایی دنیا را معرفی کرد که در این بین، لوگوی هواپیمایی ملی ایران یا هما به دلیل جذابیت، سادگی و رسا بودن پیام به عنوان برترین لوگوی شرکت‌های هواپیمایی جهان انتخاب شد.
رنگ آمیزی هواپیماهای هما نیز به گونه‌ای است که بدنه هواپیماها کاملاً سفید است و کلمه ایران ایر به رنگ آبی پررنگ بر روی قسمت جلویی هواپیما نوشته شده‌است. نشان هما هم به رنگ آبی پررنگ بر روی دم هواپیما نقش بسته‌است و خطی با همین رنگ در بالای آن قرار دارد. رنگ آمیزی هواپیماهای هما توسط یک شرکت آلمانی تهیه شده‌است.
برند ایران‌ایر در سال ۱۳۹۲ در دهمین جشنواره ملی قهرمانان صنعت ایران به عنوان یکی از ۱۰۰ برند برتر ایران شناخته شد.
سوانح و حوادث

در مجموع تا ماه نوامبر سال ۲۰۱۷، ۲۵ سانحه هوایی برای ایران ایر ثبت شده که تنها در ۱۲ حادثه تعداد ۵۴۸ مسافر جان خود را از دست دادند.
سوانح و حوادث > حوادث منجر به مرگ

در ۱۴ سپتامبر۱۹۵۰ (پنجشنبه، ۲۳ شهریور ۱۳۲۹)، یک فروند هواپیمای داگلاس دی سی ۳ با شماره هواپیما EA-AAG از مبدأ مهرآباد به مقصد عربستان و با ۹ سرنشین بلافاصله پس از بلند شدن از فرودگاه مهراباد سقوط کرد و همه سرنشینان جان باختند.
در ۱ دسامبر ۱۹۵۰(جمعه، ۱۰ آذر ۱۳۲۹)، یک فروند هواپیمای داگلاس دی سی ۳ با شماره هواپیما EA-AAJ از مبدأ تبریز به مقصد مهرآباد و با ۸ سرنشین با کوه برخورد کرد، سقوط کرد و همه سرنشینان جان باختند.
در ۲۵ دسامبر ۱۹۵۲ (پنجشنبه، ۴ دی ۱۳۳۱)، یک فروند هواپیمای داگلاس دی سی ۳ با شماره هواپیما EP-ACJ از مبدأ شیراز به مقصد مهرآباد و با ۲۵ سرنشین در نزدیکی تهران سقوط کرد، در اثر این حادثه ۲۴ نفر از ۲۵ سرنشین جان باختند.همچنین ببینید: سقوط هواپیمای دی‌سی-۳ (۱۳۳۱)در ۲۱ ژانویه ۱۹۸۰ (دوشنبه، ۱ بهمن ۱۳۵۸)، یک فروند هواپیمای بویینگ ۷۲۷–۸۶ با شماره هواپیما EP-IRD از مبدأ مشهد به مقصد مهرآباد و با ۱۲۸ سرنشین در حالی که در آستانه فرود در فرودگاه مهرآباد تهران قرارداشت بر اثر گرفتار شدن در طوفان در فاصله ۲۹ کیلومتری در شمال تهران با ارتفاعات پوشیده از برف البرز برخورد کرد. در اثر این حادثه هر هشت خدمه و تمام ۱۲۰ مسافر پرواز جان سپردند.
در ۱۵ اکتبر ۱۹۸۶(چهارشنبه، ۲۳ مهر ۱۳۶۵)، یک فروند بویینگ ۷۳۷–۲۰۰ با شماره هواپیمای EP-IRG که در حال آماده‌سازی برای پرواز بود در طی حمله هوایی عراق به فرودگاه شیراز دچار حادثه شد و ۳ نفر از مسافران که جهت فرار از هواپیما خارج شده بودند، جان باختند.
در ۳ ژوئیه ۱۹۸۸ (یکشنبه، ۱۲ تیر ۱۳۶۷)، یک فروند هواپیمای  ایر باس ای-۳۰۰بی۲-۲۰۰ با شماره هواپیما EP-IBU از مبدأ بندرعباس به مقصد دبی با پرواز شماره ۶۵۵ هما و با ۲۹۰ سرنشین توسط ناو آمریکایی یواس‌اس وینسنس بر فراز خلیج فارس سرنگون شد. بر اثر این حادثه همه ۲۷۴ مسافر و ۱۶ خدمه پرواز جان باختند. مقامات نیروی دریایی آمریکا ادعا کردند که خدمه ناو، ایرباس پهن‌پیکر هما را با یک فروند هواپیمای جنگنده اف۱۴ نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران اشتباه گرفته‌اند.
در ۹ ژوئن ۱۹۹۶ (یکشنبه، ۲۰ خرداد ۱۳۷۵)، یک فروند هواپیمای بویینگ ۷۲۷–۸۶ با شماره هواپیما EP-IRU در حال آموزش پرواز در حوالی رشت، پس از انجام ۱۵ بار مانور Touch-and-Go، فرود آمد و بر اثر آتش گرفتن در اثر این حادثه ۴ نفر از ۷ سرنشین جان باختند.
در ۲ فوریه۲۰۰۰ (چهارشنبه، ۱۳ بهمن ۱۳۷۸)، یک فروند هواپیمای  ایر باس A300B2-200 با شماره هواپیما EP-IBR در مهرآباد با یک فروند هواپیمای لاکهید سی-۱۳۰ هرکولس متعلق به نیروی هوایی ایران که خلبان آن کنترل هواپیما را از دست داد، با هواپیمای ایرباس که توسط یک یدک‌کش کشیده می‌شد برخورد کرد. در اثر این حادثه ۸ سرنشین هواپیمای هرکولس جان باختند.
در ۹ ژانویه ۲۰۱۱ (یکشنبه، ۱۹ دی۱۳۸۹)، یک فروند هواپیمای بویینگ ۷۲۷–۲۸۶ با شماره هواپیما EP-IRP از مبدأ مهرآباد به مقصد ارومیه و با ۱۰۵ سرنشین در نزدیکی ارومیه در حال فرود در شرایط جوی بد با یک کوه برخورد کرد. در اثر این حادثه ۷۸ نفر از ۱۰۵ سرنشین جان باختند.
تحریم

تحریم‌های پی در پی صنعت هوایی و شرکت‌های هواپیمایی ایرانی از سوی آمریکا و اتحادیه اروپا، ایران ایر را به کلی از روزهای طلایی خود دور کرد و امکان نوسازی ناوگان و استفاده از ناوگانی مدرن را از این شرکت گرفت، در نتیجه ایران ایر مجبور بود از هواپیماهایی قدیمی خود که قبل از انقلاب تهیه کرده بود برای پروازهایش استفاده کند. در همین رابطه در سال ۲۰۱۰ اتحادیه اروپا پرواز هواپیماهای بوئینگ ۷۲۷، بوئینگ ۷۴۷ ایران ایر را به علت فرسودگی و نا امنی بر فراز اروپا ممنوع اعلام کرد و محدودیت‌هایی برای پروازهای ایران ایر به اروپا به وجود آورد. از جمله این محدودیت‌ها عدم ارائه خدمات فرودگاهی به هواپیماهای ایران ایر به خصوص سوخت‌گیری بود. به همین علت هواپیماهای ایران ایر که عازم غرب اروپا بودند یا باید به مقدار کافی برای رفت و برگشت سوخت همراه می‌داشتند یا در میان مسیر در یکی از کشورهای اروپای شرقی یا فرودگاهی که شامل تحریم‌ها نمی‌شد برای سوخت‌گیری توقف می‌کردند. دامنه فشارها به ایران ایر به جایی رسید که یاتا، انجمن بین‌المللی حمل و نقل هوایی، تمامی تسویه حساب‌های شرکت‌های هواپیمایی را با هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران به حالت تعلیق درآورد.
محدودیت‌های مختلف ایران ایر برای پروازهای اروپایی تا سال ۲۰۱۲ ادامه داشت. در سال ۲۰۱۲ تحریم‌های ایران ایر مقداری کاهش یافت و اتحادیه اروپا به ایران ایر اجازه سوخت‌گیری در فرودگاه‌های شهرهای همچون لیوبلیانا، بوداپست، بلگراد و پراگ را داد. به عنوان مثال پروازهای هما به سوئد به گونه‌ای بود که هواپیماهای این شرکت مجبور بودند در مسیر برگشت به تهران در فرودگاه پراگ توقف کرده و سوخت‌گیری کنند. این تحریم‌ها و توقف‌ها برای سوخت‌گیری ایران ایر را با ضررهای هنگفتی مواجه کرد و باعث شد تعدادهای پروازهای این شرکت به اروپا کاهش یابد اما به جز پروازهای ژنو پروازهای ایران ایر به هیچ‌کدام از شهرهای اروپایی قطع نشد.
با آغاز اجرای برجام توسط ایران و کشورهای طرف قرارداد در سال ۲۰۱۶ بخش زیادی از تحریم‌های صنعت هوایی ایران لغو شد. این مورد باعث شد که سوخت‌گیری هواپیماهای هما در بیشتر مقاصد اروپایی از سر گرفته شود و ایران ایر امکان این را داشته باشد تا با خرید هواپیماهای نو پروازهای خود به اروپا با کیفیت بهتری انجام دهد این هواپیما ها شامل ایرباس ۳۸۰_۳۵۰_۳۳۰_۳۲۱و بوئینگ ۷۷۷_۷۸۷ بود که با خروج ایلات متحده آمریکا از برجام لغو شد و فقط ۲ مدل ایرباس به ایران ایر تحویل داده شد. هم‌اکنون بیشتر پروازهای ایران ایر به اروپا توسط ایرباس‌های ای ۳۲۱ و ۳۳۰ خریداری شده بعد از برجام انجام می‌ شد که پس از تحریم های اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۴ لغو شد.
تحریم > تحریم‌های آمریکا، بریتانیا، فرانسه و آلمان در سال ۲۰۲۴

در ۲۰ شهریور ماه ۱۴۰۳ (۱۰ سپتامبر ۲۰۲۴)، آمریکا، بریتانیا، آلمان و فرانسه شرکت هواپیمایی ملی ایران یا ایران ایر را در واکنش به ادعاهای مرتبط با ارسال موشک‌های بالستیک ایرانی به روسیه تحریم کردند.
آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه آمریکا، روز سه‌شنبه در کنفرانس خبری مشترک با دیوید لمی، وزیر امور خارجه بریتانیا در لندن خبر از وضع تحریم جدید علیه تهران داد. او ضمن تایید گزارش‌های روزنامه‌هایی مانند نیویورک تایمز در مورد ارسال موشک‌های بالستیک ایرانی به روسیه برای استفاده در جنگ اوکراین، اعلام کرد که روسیه اکنون نیز محموله‌های این موشک‌های بالستیک را دریافت کرده و در جنگ علیه اوکراین از آن‌ها استفاده خواهد کرد.
وزارت امور خارجه آلمان به نمایندگی از تروئیکای اروپایی یعنی آلمان، فرانسه و بریتانیا، طی بیانیه‌ای در دهم سپتامبر اعلام کرد که ایران به ارسال موشک بالستیک به روسیه طی جنگ روسیه و اوکراین متهم بوده و شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران را به همین دلیل تحریم می‌کنند.
در کنار خبر تحریم شرکت هواپیمایی ایران‌ایر، این دولت‌ها اعلام کردند که برای لغو قراردادهای دوجانبه خدمات هوایی با ایران، تعیین افراد و اشخاص مهم مرتبط با برنامه موشکی بالستیک ایران و انتقال موشک‌های بالستیک و سایر تسلیحات به روسیه، پیگیری‌های لازم را انجام خواهند داد. این موضوع نشان از محدودیت‌های جدید برای خدمات هوایی ایران دارد.
وزارت امور خارجه بریتانیا درباره تحریم ایران‌ایر به بی‌بی‌سی فارسی گفت: «براساس رویه‌های بین المللی،‌ برای خاتمه دادن به ترتیبات مربوط به خدمات هوایی باید زمانی برای کاهش خدمات تعیین شود، که یک دوره ۱۲ ماهه امری معمول است».
حسام قربانعلی سخنگوی ایران ایر در جمع خبرنگاران اظهار داشت: تا کنون گزارش رسمی از کشورهای فرانسه، انگلیس و آلمان به ایران‌ایر ارسال نشده است و پروازهای "هما" امروز و روزهای آینده نیز  طبق برنامه انجام می‌شوند. وی ادامه داد: درصورتی که تغییری در انجام  پروازهای "هما" به اروپا ایجاد شود حتماً به‌صورت رسمی اطلاع‌رسانی خواهیم کرد.