stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
کشته‌شدگان خیزش ۱۴۰۱ ایران
اسامی کشته‌شدگان > معترضان > کودکان

مقالهٔ اصلی: کودکان کشته‌شده در خیزش ۱۴۰۱ ایران
تاکنون دست‌کم ۷۴ کودک به‌دست نیروهای حکومتی نظام جمهوری اسلامی در ایران کشته‌شده‌اند. این کودکان توسط نیروهای امنیتی یا با شلیک سلاح گرم یا در اثر ضرب‌وشتم، جان خود را از دست داده‌اند.
اسامی کشته‌شدگان > نیروهای حکومتی

خبرگزاری‌های حکومتی از نیروهای کشته‌شدهٔ خود در سرکوب اعتراضات با نام «مدافعان امنیت» یاد می‌کنند. وب‌سایت شبکه العالم، وابسته به صداوسیمای جمهوری اسلامی، از جان باختن «سه بسیجی» در جریان اعتراضات چهارشنبه شب ۳۰ شهریور خبر داد. سپاه محمد رسول‌الله تهران که پیش‌تر از سوی مقام‌های جمهوری اسلامی برای سرکوب اعتراضات مردمی سال‌های گذشته مورد تقدیر قرار گرفته‌بود، اعلام کرد تا ۷ مهر، ۱۸۵ بسیجی هنگام مأموریت سرکوب اعتراضات در تهران زخمی‌شده‌اند.
اسامی کشته‌شدگان > نیروهای حکومتی > بسیج

| ردیف | نام | مکان کشته‌شدن | تاریخ کشته‌شدن | توضیحات | منبع |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱ | امیررضا اولادی |  |  |  |  |
| ۲ | پوریا احمدی |  | ۱۲ مهر ۱۴۰۱ |  |  |
| ۳ | حسین اجاقی‌زنوز | تبریز |  | فرماندهٔ پایگاه علامه طباطبایی مسجد فاطمی تبریز |  |
| ۴ | حسین تقی‌پور |  |  | بسیجی فعال سپاه محمد رسول‌الله |  |
| ۵ | محمدرسول دوست‌محمدی | مشهد |  |  |  |
| ۶ | سعید برهانزهی ریگی | زاهدان |  |  |  |
| ۷ | سید عباس فاطمیه | ارومیه |  |  |  |
| ۸ | عباس خالقی | الوند |  |  |  |
| ۹ | علی‌اصغر قورت بیگلو | کرج |  | بسیجی فعال پایگاه‌های نیروی مقاومت |  |
| ۱۰ | مجتبی امیری‌دوماری | قشم |  |  |  |
| ۱۱ | محمدامین عارفی | زاهدان |  |  |  |
| ۱۲ | محمدحسین سروری راد | گرمسار | ۲ مهر ۱۴۰۱ |  |  |
| ۱۳ | مهدی زاهدلویی | قم |  | طلبه بسیجی |  |
| ۱۴ | سلمان امیراحمدی | تهران | ۱۶ مهر ۱۴۰۱ |  |  |
| ۱۵ | احمدرضا عرفانی | بیرم | ۲۲ مهر ۱۴۰۱ | آخوند بسیجی |  |
| ۱۶ | آرمان علی‌وردی | تهران | ۴ آبان ۱۴۰۱ | آخوند بسیجی |  |
| ۱۷ | روح‌الله عجمیان | کرج | ۱۲ آبان ۱۴۰۱ |  |  |
| ۱۸ | حمید پورنوروز | لاهیجان | ۱۲ آبان ۱۴۰۱ | بسیجی دارای سابقهٔ حضور در جنگ سوریه |  |
| ۱۹ | مجید یوسفی | بندر کیاشهر | ۱۷ آبان ۱۴۰۱ | بسیجی دارای سابقهٔ حضور در جنگ سوریه |  |
| ۲۰ | حسین براتی | مشهد | ۲۳ آبان ۱۴۰۱ | مجروح‌شده در ۲۲ مهر |  |
| ۲۱ | محمد زارع مویدی | شیراز |  | طلبه و امام جماعت یکی از مساجد شهرک گلستان در شیراز به دلیل پرتاب کوکتل مولوتوف کشته شد. |  |
| ۲۲ | حسین زینال‌زاده | مشهد | ۲۶ آبان ۱۴۰۱ | بسیجی |  |
| ۲۳ | دانیال حسین‌زاده | مشهد | ۲۶ آبان ۱۴۰۱ | بسیجی |  |
| ۲۴ | ابراهیم غفاریان | مشهد | ۲۶ آبان ۱۴۰۱ | بسیجی |  |
اسامی کشته‌شدگان > نیروهای حکومتی > نیروهای مسلح

| ردیف | نام | مکان کشته‌شدن | تاریخ کشته‌شدن | توضیحات | منبع |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱ | داوود عبداللهی | مریوان |  | سرهنگ دوم و فرماندهٔ یگان امداد نیروی انتظامی مریوان |  |
| ۲ | سید حمیدرضا هاشمی (با نام مستعار سید علی موسوی) | زاهدان | ۸ مهر ۱۴۰۱ | معاون اطلاعات سپاه سلمان استان سیستان و بلوچستان |  |
| ۳ | علی بیک وارازی | زاهدان | ۸ مهر ۱۴۰۱ |  |  |
| ۴ | فرید کرم‌پور | رباط کریم |  |  |  |
| ۵ | محمدامین آب درشکر | زاهدان | ۸ مهر ۱۴۰۱ |  |  |
| ۶ | مسلم جاویدی‌مهر | قوچان |  | ستوان‌یکم تیپ ۲۷۷ متحرک هجومی شهید تولایی |  |
| ۷ | غلامرضا بامدی | سنندج | ۱۶ مهر ۱۴۰۱ | از نیروهای لشکر ۲۲ بیت‌المقدس کردستان |  |
| ۸ | نورالدین جنگجو | بیرم | ۲۲ مهر ۱۴۰۱ | سروان سپاه پاسداران |  |
| ۹ | علی نظری | ملایر | ۴ آبان ۱۴۰۱ | سروان پاسدار سپاه انصارالحسین همدان |  |
| ۱۰ | رضا الماسی | بوکان | ۲۴ آبان ۱۴۰۱ | سرهنگ پاسدار |  |
| ۱۱ | اسماعیل چراغی | اصفهان | ۲۵ آبان ۱۴۰۱ | سرهنگ یگان ویژه فرماندهی انتظامی |  |
| ۱۲ | مهدی اثنی‌عشری | بوکان | ۲۶ آبان ۱۴۰۱ | از نیروهای سربازان گمنام امام زمان |  |
| ۱۳ | رحیم سحابی | بوکان | ۲۶ آبان ۱۴۰۱ | از نیروهای سپاه پاسداران |  |
| ۱۴ | نادر بیرامی | صحنه | ۲۷ آبان ۱۴۰۱ | سرهنگ پاسدار، رئیس اطلاعات سپاه شهرستان صحنه |  |
| ۱۵ | رضا نصیری |  |  |  |  |
:
اسامی کشته‌شدگان > مورد مناقشه

کشته‌شدگان در طول اعتراضات یا کسانی که از جانب حکومت نیروی بسیجی معرفی شده‌اند ولی بسیجی‌بودن آن‌ها از سوی آشنایان و دوستانشان رد شده است:
| ردیف | نام | مکان کشته‌شدن | تاریخ کشته‌شدن | توضیحات | منبع |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱ | هادی چاکسری | آمل | ۵ آبان ۱۴۰۱ |  |  |
| ۲ | علی فاضلی | آمل | ۵ آبان ۱۴۰۱ | استاندار و فرماندار آمل او را بسیجی معرفی کردند، اما او آخرین استوری‌هایش در اینستاگرام را با #مهسا_امینی و «پایان سلسلهٔ آخوندیان» منتشر کرده بود. |  |
| ۳ | رضا زارع-مؤیدی | شیراز |  |  |  |
| ۴ | میلاد استادهاشم | تهران |  |  |  |
| ۵ | حمیدرضا روحی | تهران | ۲۷ آبان ۱۴۰۱ | خانواده وی برای اینکه بتوانند جسدش را بگیرند مجبور به گفتن اینکه او بسیجی است شدند تا پیکرش را بدهند و پس از گرفتن جسد، خانواده‌اش اعلام کردند که او بسیجی نبود. |  |
| ۶ | مولوی عبدالواحد ریگی | خاش | ۱۷ آذر ۱۴۰۱ | در ۱۷ آذر توسط افرادی ناشناس در مسجد ربوده و کشته شد. |  |
:
ناپدیدشدگان

| ردیف | نام | سن | مکان ناپدیدشدن | توضیحات | منبع |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱ | صحرا رضایی | ۲۱ ساله | تهران | دانشجوی دانشگاه علامه طباطبایی و زاده افغانستان ۲۶ مهر ناپدید شد |  |
| ۲ | پارمیدا مهدی‌پور | ۱۹ ساله | اهواز |  |  |
| ۳ | شراره ویسی |  |  | اهل دهگلان، در ۵ آبان ۱۴۰۱ ناپدید شد |  |
| ۴ | سینا بال‌افکن |  |  | اهل قصر شیرین، در ۴ آبان ۱۴۰۱ ناپدید شد |  |
| ۵ | امیرحسین خوشرو | ۲۵ ساله |  | اهل خرم‌آباد. وی پس از برگزاری مراسم ختم نیکا شاکرمی توسط نیروهای حکومتی با توسل به خشونت ربوده شده و سرنوشتش نامعلوم است. |  |
| ۶ | شقایق خادمی |  |  | از ۳۰ شهریور ۱۴۰۱ ناپدید شده است |  |
:
آمار

در روزهای نخست اعتراضات سازمان حقوق بشر ایران تعداد کشته‌شدگان اعتراضات را ۷۶ نفر اعلام کرد. تا تاریخ ۴ مهر ۱۴۰۱ استان مازندران با ۲۵ نفر و پس از آن استان‌های گیلان و آذربایجان غربی هر کدام با ۱۰ کشته بیشتر کشته‌شدگان را در این اعتراضات داشته‌اند. پنج‌شنبه، ۷ مهر ۱۴۰۱، سازمان حقوق بشر ایران تعداد کشته‌شدگان خیزش جاری در ایران را ۸۳ نفر اعلام کرد. جلال محمودزاده، نماینده مهاباد در مجلس ۹ آبان گفت که در سه روز گذشته، شش شهروند در مهاباد با شلیک مستقیم نیروهای امنیتی کشته شده‌اند. تا تاریخ ۱۵ آبان ۱۴۰۱ دست‌کم ۳۲۸ تن، از جمله، ۴۷ کودک کشته شده‌اند. همچنین تا تاریخ ۲۵ آبان ۱۴۰۱، ۳۶۲ نفر، از جمله، ۵۶ کودک و نوجوان کشته شدند.
بنا به برخی منابع، تا ۱۵ بهمن ۱۴۰۱، آمار کشته‌شدگان به ۶۳۲ نفر رسید؛ ولی بر طبق بولتن محرمانه فارس (سپاه): تعداد کشته‌ها بسیار بیشتر از آمار کشته‌شدگان اعتراضات آبان یعنی بیش از ۱٫۵۰۰ تن، از جمله، ۷۵ زن و دختر و نیز ۷۱ کودک و نوجوان است.
آمار > روزشمار تعداد کل کشته‌شدگان

در زیر، آمار کل کشته‌شدگان، مطابق با آنچه در رسانه‌ها گفته شده، بر پایهٔ روز اعلام، فهرست شده است:
| تاریخ | تعداد |
| --- | --- |
۳۱ شهریور: ۱۷
۱ مهر: ۵۰
۱۲ مهر: ۱۵۴
۱۶ مهر: ۱۸۵
۲۰ مهر: ۲۰۱
۲۵ مهر: ۲۲۴
۲ آبان: ۲۵۲
۵ آبان: ۲۶۶
۹ آبان: ۲۸۷
۱۱ آبان: ۲۹۸
۱۳ آبان: ۳۱۴
۱۸ آبان: ۳۲۸
۲۳ آبان: ۳۴۴
۲۵ آبان: ۳۶۲
۲۶ آبان: ۳۸۱
۳ آذر: ۴۴۰
آمار > بر پایهٔ استان

بر اساس گزارش سازمان حقوق بشر ایران، تا روز ۱۳ آبان ۱۴۰۱ در ۲۲ استان ایران کشته‌شدن معترضان تأیید شده است. این سازمان می‌گوید بیشترین کشته‌ها به ترتیب از استان‌های سیستان و بلوچستان، مازندران، تهران، کردستان و گیلان بوده‌اند. بر اساس این گزارش، آمار تأییدشدهٔ کشته‌شدگان بر اساس تفکیک استانی تا (۱۳ آبان) از این قرار است:
آمار > بر پایهٔ شهر

بر اساس گزارش کانون حقوق بشر ایران، تا روز ۲۷ آبان ۱۴۰۱ در ۷۱ شهر ایران کشته‌شدن معترضان تأیید شده است.
فهرست شهرها:
| 0 | 1 |
| --- | --- |
 اراک  اردبیل  ارومیه  اسلام‌آباد غرب  اشنویه  اصفهان  اهواز  ایذه  ایرانشهر  ایلام  آمل  بابل (مازندران)  بانه  بروجرد  بندر انزلی  بوکان  پاکدشت  پرند (تهران)  پیرانشهر  تالش  تبریز  تهران  جوانرود  چابهار  خاش  دزفول  ‌دهدشت  دهگلان  دیواندره  رشت  رضوانشهر  زاهدان  زنجان  ساری  سراوان  سقز  سلطان‌آباد  سنندج  شوشتر  شهر ری  شهر قدس  شهریار  شیراز  عسلویه  فردیس  فولادشهر  قائم‌شهر  قائم‌شهر  قرچک  قزوین  قصر شیرین  قوچان  کامیاران  کرج  کردآباد  کرمان  کرمانشاه  گرمسار  لاهیجان  لشت نشا  لنگرود  ماهشهر  مریوان  مشهد  مهاباد  مهرشهر  نایسر  نوشهر  ورامین  هشتگرد  همدان :  اراک  اردبیل  ارومیه  اسلام‌آباد غرب  اشنویه  اصفهان  اهواز  ایذه  ایرانشهر  ایلام  آمل  بابل (مازندران)  بانه  بروجرد  بندر انزلی  بوکان  پاکدشت  پرند (تهران)  پیرانشهر  تالش  تبریز  تهران  جوانرود  چابهار  خاش  دزفول  ‌دهدشت  دهگلان  دیواندره  رشت  رضوانشهر  زاهدان  زنجان  ساری  سراوان  سقز  سلطان‌آباد  سنندج  شوشتر  شهر ری  شهر قدس  شهریار  شیراز  عسلویه  فردیس  فولادشهر  قائم‌شهر  قائم‌شهر  قرچک  قزوین  قصر شیرین  قوچان  کامیاران  کرج  کردآباد  کرمان  کرمانشاه  گرمسار  لاهیجان  لشت نشا  لنگرود  ماهشهر  مریوان  مشهد  مهاباد  مهرشهر  نایسر  نوشهر  ورامین  هشتگرد  همدان
آمار > بر پایهٔ جنسیت

درصد کشته‌شدگان بر پایهٔ جنسیت
مرد (۸۰٫۴۲٪)
کودک (۱۲٫۴۷٪)
زن (۷٫۱۴٪)
بنا به اعلام سازمان حقوق بشر ایران تا تاریخ ۲۸ آبان ۱۴۰۱، شمار کشته‌شدگان در خیزش ۳۷۸ نفر بوده است که از این میان ۴۷ تن کودک و ۲۷ نفر زن و ۳۰۴ نفر مرد هستند.
آمار > بر پایهٔ سن

درصد کشته‌شدگان بر پایهٔ سن
بالای ۱۸ سال (۸۵٫۸۴٪)
زیر ۱۸ سال (۱۴٫۴۳٪)
به گزارش رادیو فردا تا ۲۸ آبان ۱۴۰۱، دست‌کم ۴۰۲ نفر از جمله ۵۸ کودک (زیر ۱۸ سال) در سراسر ایران به‌دست نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی کشته شدند.
آمار > برپایه تاریخ

بیشترین کشته‌ها به‌ترتیب در روزهای ۳۰ و ۳۱ شهریور و ۸ مهر گزارش شده‌اند.
پرونده‌سازی جمهوری اسلامی

مقالهٔ اصلی: پرونده‌سازی جمهوری اسلامی برای کشته‌شدگان خیزش ۱۴۰۱ ایران
جمهوری اسلامی معترضان را متهم به «پروژه کشته‌سازی» کرده و برای کشته‌شدگان این اعتراضات با طرح قصه‌های پلیسی و جنایی «پرونده‌سازی» می‌کند. برای تأیید این روند، فشار گسترده‌ای به خانواده‌های کشته‌شدگان وارد کرده و آنها را مجبور به اعترافات تلویزیونی می‌کنند یا آنها را تحت فشار قرار داده تا پیگیر عاملان قتل نشوند یا هرچه در جواز دفن نوشته شده بپذیرند تا در ازای آن پیکر آنها را تحویل بگیرند.
حدیث نجفی، سارینا اسماعیل‌زاده، نیکا شاکرمی و بهنام لایق‌پور از جمله کسانی بودند که خانواده‌های آنها تحت فشار نیروهای امنیتی حکومت ایران بودند.
ربودن پیکرها

مقالهٔ اصلی: ربودن پیکرها توسط جمهوری اسلامی ایران
جمهوری اسلامی با ربودن پیکرهای معترضان کشته‌شده و به خاک سپردن آنان در جایی دور از زادگاه و بی حضور خانواده‌هایشان، از برگزاری هرگونه مراسم عزاداری و یادبود جلوگیری می‌کنند. به گفته نزدیکان خانواده نیکا شاکرمی که در اعتراضات کشته شد مأموران امنیتی پیکر نیکا را از غسال‌خانه شهر خرم‌آباد دزدیدند و بعد از شستشوی مخفیانه، در روستای دورافتاده ویسیان به خاک سپردند.
تعداد کشته‌شدگان خیزش ۱۴۰۱ براساس استان
تعداد کشته‌شدگان خیزش ۱۴۰۱ براساس شهرستان
میخایلو میخایلوف

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
نام کامل:  Mykhaylo Leonidovych Mykhaylov
زادروز:  ۶ ژوئیه ۱۹۵۹
قد:  ۱٫۸۵ متر (۶ فوت ۱ اینچ)
پست:  دروازه‌بان
باشگاه‌های حرفه‌ای*: باشگاه‌های حرفه‌ای*
| سال‌ها |  باشگاه‌ها |  بازی† |  (گل)† |
| ۱۹۷۹ |  FC Zirka Kirovohrad |  ۰ |  (۰) |
| ۱۹۷۹–۱۹۸۰ |  باشگاه فوتبال دنیپرو دنیپروپتروفسک |  ۴۰ |  (۰) |
| ۱۹۸۰–۱۹۸۷ |  باشگاه فوتبال دینامو کیف |  ۱۰۱ |  (۰) |
| ۱۹۸۸ |  باشگاه فوتبال نفتچی باکو |  ۲۴ |  (۰) |
| ۱۹۸۹ |  باشگاه فوتبال شاختار دونتسک |  ۲۷ |  (۰) |
| ۱۹۹۰ |  باشگاه فوتبال دینامو کیف |  ۰ |  (۰) |
| ۱۹۹۱–۱۹۹۲ |  Apollon Smyrnis |  ۲۸ |  (۰) |
دوران مربیگری: دوران مربیگری
۱۹۹۳–۲۰۰۶:  باشگاه فوتبال دینامو کیف (مربی دروازه‌بانی)
۲۰۰۷–۲۰۰۹:  تیم ملی فوتبال اوکراین (مربی دروازه‌بانی)
۲۰۰۹–:  باشگاه فوتبال دینامو کیف (مربی دروازه‌بانی)
 تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است. :  تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است. 
میخایلو میخایلوف (انگلیسی: Mykhaylo Mykhaylov؛ زادهٔ ۶ ژوئیه ۱۹۵۹) یک ورزشکار اهل اتحاد جماهیر سوسیالیستی شوروی است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال دنیپرو دنیپروپتروفسک، باشگاه فوتبال دینامو کیف، باشگاه فوتبال نفتچی باکو و باشگاه فوتبال شاختار دونتسک اشاره کرد.
تأخیر شاپیرو

نمایشی از اثر خورشید بر سیگنال‌های فرستاده‌شده از کاوشگر کاسینی-هویگنس
تأخیر شاپیرو یا تأخیر زمانی گرانشی که پس از اروین شاپیرو نام‌گذاری شده‌است، پدیده‌ای است که موجب می‌شود سرعت نور هنگام عبور از کنار یک جرم بزرگ، برای ناظر دوردست کمتر به نظر برسد. این پدیده با نسبیت عام سازگار است و یکی از چهار آزمون کلاسیک این نظریه در منظومهٔ خورشیدی می‌باشد. این اثر برخلاف برخی اثرات دیگر مانند انتقال به سرخ گرانشی و خم‌شدن نور در نزدیکی میدان‌های گرانشی، در زمان ارائهٔ نسبیت عام در ۱۹۱۶ پیش‌بینی نشد و حدود ۵۰ سال بعد در ۱۹۶۴ توسط اروین شاپیرو مطرح گردید.
این تأخیر بارها در منظومهٔ خورشیدی، برای مثال با استفاده از سیگنال‌های راداری به سمت سیارهٔ زهره در هنگام حضور و عدم حضور یک جرم بزرگ در کنار مسیر سیگنال اندازی‌گیری شده‌است.
توضیح و محاسبه

در یک میدان گرانشی نزدیک به ایستا با شدت متوسط (مانند آنچه در نزدیکی سیاره‌ها و ستاره‌ها وجود دارد، و نه در نزدیکی سیاه‌چاله‌ها) این پدیده را می‌توان حالت خاصی از اتساع زمان گرانشی دانست. طبق نسبیت خاص سرعت نور در مسیرهای به اندازه کافی کوچک که فضازمان به‌طور مؤثر تخت است، ثابت است. این مطلب در مورد مسیرهای بزرگ‌تر و در حضور میدان گرانشی درست نیست؛ بنابراین می‌توان گفت دلایل این پدیده چنین هستند:
در نزدیکی جرم‌های عظیم زمان برای مکان نور از دید ناظر دوردست کندتر می‌گذرد و بنابراین از دید این ناظر سرعت نور کمتر می‌شود.
خمیدگی فضا موجب می‌شود که نور مسیر طولانی‌تری را از حالتی که جرم مورد نظر وجود نداشت طی کند.
توضیح و محاسبه > تأخیر زمانی مربوط به نور گذرنده از کنار یک جرم

در شرایط میدان گرانشی ضعیف و مستقل از زمان تنسور متریک را می‌شود چنین تقریب زد:
g={\begin{pmatrix}1+2\phi (r)&0&0&0\\0&-1+2\phi (r)&0&0\\0&0&-r^{2}&0\\0&0&0&-r^{2}\sin ^{2}{\theta }\end{pmatrix}}
برای سیگنالی که از اطراف یک جرم عظیم می‌گذرد تأخیر زمانی چنین به دست می‌آید:
\Delta t=-{\frac {2GM}{c^{3}}}\log(1-\mathbf {R} \cdot \mathbf {x} )
که در آن  \mathbf {R}  بردار یکه از محل ناظر به محل چشمه میدان است.
برای مطالعهٔ بیشتر

C. M. Will: Theory and experiment in gravitational physics. Cambridge University Press, Cambridge (1993). Standardwerk zur experimentellen Überprüfung der ART
C. M. Will: Was Einstein Right?: Putting General Relativity to the Test. Basic Books (1993). Eine populärwissenschaftliche Zusammenfassung desselben
C. M. Will: The Confrontation between General Relativity and Experiment, Living Reviews in Relativity. (2006). Kürzere, aber aktuellere Fassung von Theory and experiment in gravitational physics
هوشنگ

| هوشَنْگ هُشَنْگ 𐭤𐭥𐭱𐭭𐭢 haošyangha 𐬵𐬀𐬊𐬱𐬌𐬌𐬀𐬢𐬵𐬀 | هوشَنْگ هُشَنْگ 𐭤𐭥𐭱𐭭𐭢 haošyangha 𐬵𐬀𐬊𐬱𐬌𐬌𐬀𐬢𐬵𐬀 |
| --- | --- |
پادشاه هفت کشور پیشداد (پَرَداتَ) : پادشاه هفت کشور پیشداد (پَرَداتَ) 
هوشنگ اثر عبدالمطلب اسپهانی در نامهٔ خسروان؛ کتابخانه ایالتی باواریا: هوشنگ اثر عبدالمطلب اسپهانی در نامهٔ خسروان؛ کتابخانه ایالتی باواریا
دومین پادشاه ایران: دومین پادشاه ایران
سلطنت: ۴۰ سال (۳۰–۷۰ پس از کیومرث)
پیشین: کیومرث
جانشین: طهمورث
دومین پادشاه پیشدادی: دومین پادشاه پیشدادی
سلطنت: ۴۰ سال (۳۰–۷۰ پس از کیومرث)
پیشین: کیومرث
جانشین: طهمورث
همسر(ان):  گوزنگ 
فرزند(ان):  طهمورث 
خاندان: پیشدادیان
پدر: سیامک
هوشَنْگ (به اوستایی: 𐬵𐬀𐬊𐬱𐬌𐬌𐬀𐬢𐬵𐬀 ت.ت. 'haošyangha'؛ به پارسی میانه: 𐭤𐭥𐭱𐭭𐭢 ت.ت. 'هُشَنْگ')، از پادشاهان پیشدادی است و در اوستا بند ۲۱ا از آبان‌یشت و در بند ۲۴ از رام‌یشت نام هوشنگ آمده‌است. وی نخستین شاهی بود که اهورامزدا آتش را به وی شناسانید. همچنین نخستین استخراج‌گر آهن، نخستین آهنگر و نخستین قربانی‌کننده است. بر پایهٔ شاهنامهٔ فردوسی، وی نقش مهمی در یک‌جانشینی مردم و گسترش شهرنشینی داشته‌است.
هوشنگ در شاهنامه، پسر سیامک و نوهٔ گیومرث است که انتقام قتل سیامک را با کشتن خزروان (دیو) از اهریمن می‌گیرد و پس از گیومرث به پادشاهی جهان می‌رسد.
دو شهر هوشنگ بنا کرد، بابل و سوس.
واژه‌شناسی

واژهٔ هوشنگ به معنای کسی است که منازل خوب فراهم سازد، یا بخشندهٔ خانه‌های خوب است. لقب او در اوستا، پَرَداتَ (Para-dāta)، به معنای مقدم و بر سر قرار گرفته‌است. این لقب در پهلوی پشداتَ و پیشداد (Pēš-dād) و در فارسی پیشداد شده‌است.
هوشنگ در اوستا «هئوشینگه» آمده‌است که از دو واژهٔ هوش و هَنگ است. هوشنگ از پادشاهان پیشدادی است و در اوستا بند ۲۱ا از آبان‌یشت و در بند ۲۴ از رام‌یشت نام هوشنگ آمده‌است. فردوسی؛ هوشنگ را به چَمِ هوش و فرهنگ گرفته‌است.
نخستین پادشاه

هوشنگ در میان پادشاهان و پهلوانانی که در یشت‌ها برای آنان قربانی می‌کنند، نخستین کس است. نیز لقب وی ما را به این فکر وامی‌دارد که هوشنگ، در روزگاری که یشت‌ها نوشته می‌شده، به عنوان نخستین شاهی شناخته می‌شده که بر جهان فرمان رانده‌است. همچنین می‌توان حدس زد که روزگاری در پاره‌ای اساطیر محلی، وی را نخستین انسان می‌دانسته‌اند. با توجه به اینکه در اساطیر ودایی، از هوشنگ نشانی نیست و در آنجا جمشید (yama) بر همه مقدم است، شاید بتوان نتیجه گرفت که هوشنگ، لقبی برای جمشید بوده‌است، که بعدها شخصیتی مستقل شده‌است. آغاز سلسلهٔ پیشدادیان از اینجاست. در برخی از متن‌های پهلوی هوشنگ و وئیکرد دو برادری هستند که یکی فرمانروایی و دیگری کشاورزی را بنیان می‌نهد.
در شاهنامه هوشنگ فرزندزادهٔ کیومرث است. هوشنگ بر دیو سیاه پیروز می‌شود. همچنین کشف آتش را به او نسبت می‌دهند. فردوسی استخراج آهن توسط هوشنگ از سنگ آهن را چنین سروده‌است:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| نخستین یکی گوهر آمد به چنگ |  | به آتش ز آهن جدا کرد سنگ |
| سر مایه کرد آهن آبگون |  | کز آن سنگ خارا کشیدش برون |
طبری به‌نقل از هشام کلبی گوید که، شنیده‌ایم و خدا بهتر داند که نخستین پادشاهی که ملک همه زمین داشت اوشهنگ پسر عامر، پسر شالخ، پسر ارفحشد، پسر سام، پسر نوح بود.
در اوستا

از دو شاه افسانه‌ای هوشنگ و تهمورث، نام نخستین بیش از دومی در متن‌های اوستایی می‌آید. در یشت ۵، قهرمانان افسانه‌ای که برای آناهیتا قربانی می‌کنند، برشمرده شده‌اند. میان آنان هوشنگ را در می‌یابیم. بخش مورد نظر چنین است:
یشت ۵ بند ۲۱. برای او هوشنگ پیشدادی بر دامنهٔ کوه هَرا صد اسب نر، هزار گاو، ده‌هزار گوسفند قربانی کرد.
یشت ۵ بند ۲۲. و از او درخواست کرد: «این نعمت را به من بده، ای اردوی سور آناهیتای خوب بسیار نیرومند، تا برترین شهریاری را بر همهٔ کشورها، بر دیوان و مردمان، جادوان، و پریان، فرمانروایان ستمکار، کَوی‌ها و کَرَپان بیابند، و دو سوم دیوان مازنی و بدکاران وَرَنی را نابود کنم.»
یشت ۵ بند ۲۳. آن گاه اَردوی سوُر آناهیتا این نعمت را بدو داد، کسی که نعمت را به پارسایی که برای او «زُوهر» نثار آورد و قربانی کند، ارزانی می‌دارد.
یشت ۹ (قهرمانان برای درواسپا قربانی می‌کنند):
یشت ۹ بند ۳. برای او هوشنگ پیشدادی بر دامنهٔ کوه هَرای زیبای آفریدهٔ مزدا صد اسب، هزار گاو، ده هزار گوسفند قربانی کرد و «زُوهر» نثار آورد.
یشت ۱۳ (به یاری خوانده فروهرها):
یشت ۱۳. ۱۳۷. ما فروشی هوشنگ پارسا را می ستاییم برای پایداری او در برابر دیوان مازنی و بدکاران وَرَنی و برای پایداری در برابر آزار آفریدهٔ دیو.
یشت ۱۵ (قهرمانان برای وَیُو قربانی می‌کنند):
یشت ۱۵ بند ۷. هوشنگ پیشداد بر قلهٔ کوه «هَرا» با بندهای آهنین بر تخت زرین، بر بالشی زرین، بر فرشی زرین، با بَرسَم گسترده، با دست‌های پر او را ستایش کرد.
یشت ۱۷ (قهرمانان برای اَشی نیک قربانی می‌کنند):
یشت ۱۷ بند ۲۴. هوشنگ پیشداد بر دامنهٔ کوه هَرای زیبای آفریدهٔ مزدا او را ستایش کرد.
یشت ۱۹ (قهرمانان برای فره قربانی می‌کنند):
یشت ۱۹ بند ۲۵. فرهٔ کیانی نیرومند بسیار ستودهٔ زبردستِ مراقبِ پُر نیروی پُر هنرِ برتر از دیگران را می‌ستایم.
دینکرد هشتم، فصل ۱۳، بندهای ۵–۶ (چهرداد شامل روایت‌هایی است دربارهٔ):
بنیان نهادن قانون و آیین دهقانی برای کشاورزی و پرورش جهان که بر اساس [کوشش] وِیگرَد پیشداد است، و قانون فرمانروایی (دَهیُوبَدیه) برای پاسبانی و ادارهٔ آفریدگان که بر اساس [کوشش] هوشنگ پیشداد پایه‌گذاری شده‌است.
(دربارهٔ) نسب نامهٔ هوشنگ، نخستین و طمورث (تهمورث) دومین سرور هفت کشور، و برشمردن نسل‌ها از آفرینش اصلی تا زمان جم.
در شاهنامه

هوشنگ در شاهنامه، پسر سیامک و نوهٔ کیومرث است که انتقام قتل سیامک را با کشتن خزروان از اهرمن می‌گیرد و پس از کیومرث به پادشاهی جهان می‌رسد.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| گرانمایه را نام هوشنگ بود |  | تو گفتی همه هوش و فرهنگ بود |
همچنین، یافتن آتش و برپایی جشن سده را در شاهنامه و اسطوره‌های ایرانی به او نسبت می‌دهند. هوشنگ، مردم زمان خود را با آبیاری و صنعت و جداکردن آهن و سنگ و ساختن ابزارِ آهنی آشنا ساخت و به ایشان کشاورزی آموخت. در شاهنامه؛ آشپزی، پختن نان و گله‌داری از آموزه‌های او برای مردم به‌شمار می‌رود. پیدایشِ جشن سده نیز به هوشنگ نسبت داده می‌شود.
به گزارش فردوسی، هوشنگ در کوه ماری سیاه با چشمان سرخ دید که از دهانش دود برون می‌شد. سنگی به سوی او پرتاب کرد. سنگ، به سنگی دیگر خورد و آتشی افروخت. آن شب، جشنی در بزرگداشت آتش گرفتند و نام آن جشن سده است. در شاهنامه می‌خوانیم:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| یکی روز شاه جهان سوی کوه |  | گذر کرد با چند کس هم گروه |
| پدید آمد از دور چیزی دراز |  | سیه رنگ و تیره‌تن و تیز تاز |
| دوچشم از بر سر چو دو چشمه خون |  | ز دود دهانش جهان تیره‌گون |
| نگه کرد هوشنگ باهوش و سنگ |  | گرفتش یکی سنگ و شد تیزچنگ |
| به زور کیانی رهانید دست |  | جهانسوز مار از جهانجوی جست |
| برآمد به سنگ گران‌سنگ خرد |  | همان و همین سنگ بشکست گرد |
| فروغی پدید آمد از هر دو سنگ |  | دل سنگ گشت از فروغ آذرنگ |
| نشد مار کشته ولیکن ز راز |  | ازین طبع سنگ آتش آمد فراز |
| جهاندار پیش جهان آفرین |  | نیایش همی کرد و خواند آفرین |
| که او را فروغی چنین هدیه داد |  | همین آتش آنگاه قبله نهاد |
| بگفتا فروغیست این ایزدی |  | پرستید باید اگر بخردی |
| شب آمد برافروخت آتش چو کوه |  | همان شاه در گرد او با گروه |
| یکی جشن کرد آن شب و باده خورد |  | سده نام آن جشن فرخنده کرد |
| ز هوشنگ ماند این سده یادگار |  | بسی باد چون او دگر شهریار |
همچنین او جانوران سودمند مانند گاو و خر و گوسفند را جفت‌جفت جدا کرد تا آن‌ها را پرورش دهند، سپس از پوست آن‌ها چرم ساخت. هوشنگ ۴۰ سال حکومت کرد و پس از او تهمورث دیوبند پادشاه شد.
نگاره‌ای از هوشنگ در شاهنامهٔ تهماسبی که دیو سیاه را می‌کُشد
نگاره‌ای از هوشنگ در شاهنامهٔ تهماسبی
یک فرش کهن کاشانی از دورهٔ قاجاری که دور تا دور آن نقش پادشاهان اسطوره‌ای ایران قرار گرفته‌اند. در میانهٔ آن، نگارهٔ چند تن از شاهان ایران نوین جا داده شده‌است.
جلیل ویت

| جلیل ویت | جلیل ویت |
| --- | --- |
زادهٔ: ۲۷ نوامبر ۱۹۷۶ ‏(۴۸ سال)
ملیت: ایالات متحده آمریکا
سال‌های فعالیت: ۱۹۸۴–اکنون
وبگاه: www.jaleelwhite.com
جلیل ویت (انگلیسی: Jaleel White؛ زادهٔ ۲۷ نوامبر ۱۹۷۶) یک هنرپیشه، فیلم‌نامه‌نویس، و تهیه‌کننده اهل ایالات متحده آمریکا است. وی از سال ۱۹۸۴ میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده‌است.
از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته است می‌توان به دختران رویایی، سکوت قلب، جودی مودی و دروغگوی چاق گنده اشاره کرد.
کرم‌های زمین

داستان کوتاهاثر رابرت هاوارد
| «کرم‌های زمین» | «کرم‌های زمین» |
| --- | --- |
اثر رابرت هاوارد: اثر رابرت هاوارد
کشور: ایالات متحده
زبان: انگلیسی
انتشار: انتشار
منتشرشده در: وی‌یرد تیلز
نوع رسانه: مجله زرد
تاریخ نشر: نوامبر ۱۹۳۲
«کرم‌های زمین» (به انگلیسی: Worms of the Earth) داستانی کوتاه اثر رابرت هاوارد، نویسنده فانتزی آمریکایی است. این داستان نخستین بار ماه نوامبر سال ۱۹۳۲ در مجله وی‌یرد تیلز و سپس مجدداً در سال ۱۹۷۵ در مجموعه‌ای از داستان‌های کوتاه هاوارد با همین نام، منتشر شد.
طرح

بران مک مورن، پادشاه پیکت‌ها، پس از به به صلیب کشیده شدن یکی از هم‌وطنان خود، سوگند می‌خورد از تیتوس سولا، فرماندر رومی انتقام بگیرد. او به دنبال کمک‌های ممنوعه از کرم‌های زمین است؛ گونه‌ای از موجودات که اجداد بران مک مورن آن‌ها را سده‌ها پیش از پادشاهی خود تبعید کرده بودند. آن‌ها زمانی انسان بودند اما هزاران سال زندگی در زیر زمین باعث شد به هیولا و نیمه‌خزنده تبدیل شوند.
بران مک مورن در جستجوی تماس با این موجودات، با جادوگری روبرو می‌شود که در کلبه‌ای منزوی زندگی می‌کند و همسایگانش از او دوری می‌کنند. این جادوگر از رابطه جنسی یکی از کرم‌ها و یک زن انسان متولد شده‌است. خواسته جادوگر برای کمک به مک مورن «یک شب عشق‌بازی» است که نیمه انسان او آرزوی آن را دارد؛ چرا که انسان‌ها به سبب نیمهٔ خزنده از او امتناع می‌کنند. بران مک مورن، اگرچه خود نیز میلی به این کار ندارد، می‌پذیرد چنین کند. در عوض، جادوگر از گورپشته‌ای به او می‌گوید که «سنگ سیاه»، دست‌ساختهٔ مذهبی بسیار مهم کرم‌ها، در پنهان شده‌است.
دزدیدن سنگ سیاه کاری بسیار پرخطر است که اگر بران مک مورن در حین آن گرفتار کرم‌ها، در عذاب می‌مرد؛ «به‌شکلی که هیچ‌کس تا هزار سال پیش بدان نمرده‌است». خوشبختانه گورپشته بدون محافظ است و او موفق می‌شود با پنهان کردن سنگ در کف دریاچه‌ای آن را بدزدد. کرم‌ها برای پس گرفتن آن توافق می‌کنند سولا را به او تحویل دهند. آن‌ها دژی رومی موسوم به «برج تراژان» را ویران می‌کنند و سولا را ربوده با خود به زیر زمین می‌برند. مک مورن قصد داشت هنگامی که سولا را تحویل گرفت، تا سر حد مرگ با او دوئل کند. با این حال، خرد سولا پس از برخورد با کرم‌های وحشتناک زمین آسیب دیده‌است. در عوض، بران مک مورن به جای انتقام، او را به «رحمت» می‌کشد. او متوجه می‌شود برخی سلاح‌ها برای استفاده، حتی علیه روم، بسیار پلید هستند.
دریافت

کلارک اشتون اسمیت در نامه‌ای به آگوست درلت در سال ۱۹۳۲، در مورد موضوع جاری داستان‌های عجیب، اظهار داشت: «به نظر می‌رسد کرم‌های زمینِ هاوارد یکی از بهترین‌ها باشد.» اچ. پی. لاوکرفت می‌گوید: «تعداد کمی از خوانندگان قدرت وحشتناک و گیرای این شاهکار ترسناک کرم‌های زمین را فراموش خواهند کرد.» رابرت واینبرگ کرم‌های زمین را «ترکیبی مؤثر از وحشت و ماجراجویی» خواند و گفت این یکی از «بهترین آثار هاوارد» است.
اقتباس

یک داستان مصور دو قسمتی ۳۷ صفحه‌ای سیاه‌وسفید با اقتباس از این اثر، توسط روی توماس و به قلم تیم کنراد و بری ویندزور اسمیت، در مجلات کرتیسِ مارول کامیکس در ماه‌های دسامبر سال ۱۹۷۶ و فوریه سال ۱۹۷۷ منتشر شد. یک نسخه کتاب جلدکاغذی تجاری به صورت تمام‌رنگی توسط کراس پلِیْنز کامیکس در ماه اکتبر سال ۲۰۰۰ منتشر شد.
اوت (فوتبال)

اوت یکی از قانون‌های فوتبال است. هنگامی که تمام توپ از خط کنار زمین بگذرد اوت گرفته می‌شود.
برای نمونه توپ با پای بازیکن تیم مدافع بیرون رفته باشد، بازیکنان تیم مهاجم باید پرتاب اوت را انجام دهند. بازیکنی که پرتاب اوت را انجام میدهد باید توپ را از پشت سر و با هر دو دست و درحالی که هر دوپای او روی زمین قرار دارد، پرتاب کند.