stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
بهائیان در حکومت پهلوی
نگاهی کوتاه به آئین بهائی > سیر تکاملی ادیان

بر اساس تعالیم بهاءالله، همهٔ حقیقت، از جمله وحی، نسبی است. خدا، ذات حقیقت، چنان فراتر از آفرینش اوست که در طول ابدیت، انسان‌ها هرگز قادر نخواهند بود که تصویری از خدا شکل دهند و به چیزی جز تعمیق پیوسته و عمیق از صفات و خصوصیات خداوند دست یابند. این خصوصیات به‌طور برجسته، دوره به دوره، به واسطهٔ یک سری پیامبر که هدف خداوند را برای بشریت آشکار می‌کنند، نمایان می‌شود. گرچه این پیامبران الهی در طول تاریخ به عنوان مظاهر مستقل و حتّی انحصاری خداوند پنداشته شده‌اند، امّا بهائیان آن‌ها را عاملان یک روند واحد الهی که به تدریج در حال پیشرفت و ترقی است می‌دانند. این آموزه بدان معنی است که پس از بهاءالله هم پیامبران دیگری خواهند آمد امّا مهم‌تر از آن موضع اسلام ارتدکس که محمد خاتِم‌النبیین و در نتیجه حامل وحی نهایی خدا برای بشریت است را رد می‌کند. به همین دلیل از همان اوّل، یعنی از زمان قاجار، علمای امور و روحانیون اسلامی بر آن شدند با تحریف تاریخ و تعالیم آئین بهائی مردم را نسبت به این تعلیم و تعالیم دیگر این آئین، مانند مساوات بین زن و مرد، تحری حقیقت، و منع منبر و روحانی، ناآگاه نگاه دارند و آتش تعصب را در میان عامهٔ مردم شعله‌ور کنند.
نگاهی کوتاه به آئین بهائی > تعصب و ناآگاهی

تعصب عمیق نسبت به بهائیان و آئین آن‌ها، نه تنها در میان روحانیون اسلامی و توده‌های بی‌سواد بلکه بین بسیاری از نخبگان تحصیل‌کرده و طبقهٔ متوسط کشور نیز وجود داشت. این تعصب نهادینه شده بود و خود را به بسیاری از ناظران غربی نیز منتقل می‌کرد. به عنوان مثال، مایکل فیشر، یک مفسر انقلاب ایران، نوشته‌است: حتّی اِعمال عملکردهای مدنی معمول توسط بهائیان نوعی اثبات «توطئهٔ بهائی» تلقی می‌شد. ریچارد کوتام، نویسندهٔ کتاب ملّی‌گرایی در ایران، به مسئلهٔ مشکل‌ساز بودن تنها بحث در مورد موضوع آئین بهائی در کشوری که کلمهٔ بابی مدّت‌ها به‌طور آزادانه به عنوان لقب یا صفتی به همراه کلماتی مانند کافر برای توصیف هر کسی که گوینده به شدّت با او مخالف بود استفاده می‌شد اشاره کرده‌است. این تعصب احتمالاً اوّلین نکتهٔ مهمی است که باید برای درک وضعیت بهائیان در ایران دورهٔ پهلوی و ایران مدرن به خاطر داشت.
نکتهٔ دوم، که به ناسازه‌ای می‌ماند، این است که، در سرزمینی که آئین بهائی از آن‌جا نشأت می‌گیرد، پیش‌داوری‌ها با ناآگاهی نسبت به ماهیت، تعالیم و تاریخ این آئین همراه است. از همان اوایل، پرده‌ای از سکوت این موضوع را احاطه کرد و سیاست‌های حاکم در هر دوره از آغاز ظهور آئین بهائی مسئول این پرده‌پوشی بوده‌است. جامعهٔ بهائی در هر دوره از استفاده از روش‌های معمول ارتباط آن دوره با عموم مردم منع شده بود و هست. به علاوه، حاکمیت در هر دوره، افکار عمومی را در معرض تبلیغات سوء روحانیت مسلمان شیعه قرار داده که در آن نقش جامعهٔ بهائی در ایران، اعتقادات و اهدافش به‌طور نادرست جلوه داده شده‌است.
بهائیان در زمان حکومت پهلوی

در دوران قاجار، بهائیان در زندگی معمولی در ایران از نظر قانون «غیرانسان» تلقی می‌شدند. ازدواج‌های بهائی به رسمیت شناخته نمی‌شد، قربانیان بهائی همچنین نمی‌توانستند در دادگاه‌ها دادخواهی و مطالبهٔ خسارت بکنند. آن‌ها از حقّ ادارهٔ مدارس محروم بودند، ادبیات آن‌ها ممنوع شد، اجرای مراسم مذهبی‌شان بستگی به رحم و مروت مسئولان محلی داشت، و بهائیان در معرض هرگونه بدرفتاری و خشونت همسایگان مسلمان خود قرار می‌گرفتند. هر از گاهی، روحانی شیعه‌ای که بیش از حد نظر خصمانه نسبت به بهائیان داشت، مردم را تحریک به خشونت علنی علیه بهائیان در شهر یا روستایی می‌کرد که با حداقل دخالت از سوی مقامات مدنی روبه‌رو می‌شد. این اوضاع و جامعه‌ای بود که به خاندان پهلوی به ارث رسید.
بهائیان در زمان حکومت پهلوی > رضاشاه پهلوی (۱۳۰۴ تا ۱۳۲۰ خورشیدی)

پس از انحلال سلسلهٔ قاجار و عزل احمدشاه قاجار که با زمینه‌چینی و تحریک رضاخان سردار سپه صورت گرفت، رضاشاه پهلوی در سال ۱۳۰۴ به سلطنت رسید. با این تغییر، تحولات مهم دیگری نیز اتّفاق افتاد که تأثیرات عمده‌ای بر رفاه جامعهٔ بهائی داشت. با این‌که اکنون روحانیون شیعه در صدد تخریب هرگونه آثار رژیم پهلوی هستند، در آن زمان، روحانیون شیعه در دوره‌های حساس سلطنت پهلوی‌ها در میان متحدان اصلی هم رضاشاه و هم، فرزندش، محمدرضاشاه بودند. تصور این امر مشکل است که در حدود پنجاه و پنج سالی که پهلوی‌ها در ایران حکومت کردند، کنترل اوضاع را بدون حمایت ضمنی و گاه علنیِ روحانیون شیعه به انجام رساندند. اوّلین تحول از همان زمان کودتای رضاشاه به وجود آمد زیرا او بر آن بود که ایران را از حکومت سلطنتی به یک جمهوری ایرانی با الگوگیری از کمال آتاترک تبدیل کند. امّا با مخالفت شدید روحانیون شیعه روبه‌رو شد. برای همین به قم سفر کرد تا نظر طبقات مذهبی را جویا شود. آن‌ها بهترین راه را برکناری حکومت قاجار و بر تاج و تخت نشستن خود رضاشاه دانستند. آیت‌الله‌های برجسته در مراسم تاج‌گذاری رضاشاه شرکت کردند و یک یادگار حسین بن علی را به نشانهٔ مشروعیت رضاشاه به عنوان نه تنها رئیس دولت بلکه نایب‌السلطنهٔ امام زمان، به او هدیه دادند. امّا این رابطهٔ جدید، اندکی پس از شکل‌گیری شروع به فروپاشی کرد زیرا برنامهٔ نوسازی رضاشاه تقریباً تمام جنبه‌های موقعیت روحانیت را تهدید می‌کرد.
بهائیان در زمان حکومت پهلوی > محمدرضاشاه پهلوی (۱۳۲۰–۱۳۵۷)

پس از این‌که رضاشاه در سایهٔ جنگ جهانی به تبعید فرستاده شد و پسرش، محمدرضاشاه، بر تاج و تخت منصوب شد، این تصور ایجاد شده بود که کشور به دورهٔ جدیدی از آزادی اجتماعی وارد شده‌است. احزاب سیاسی تأسیس شدند و قدرت از سلطنت به مجلس منتقل شد. جامعهٔ بهائی نیز امیدوار بود که امکان برداشته شدن محدودیت‌ها علیه جامعه به‌وجود آید. امّا روحانیون شیعه از این تغییر استفاده کرده و با این‌که، در بیشتر موارد، آن‌ها پست‌های دولتی را به عهده نمی‌گرفتند یا خود را در عضویت در حزب درگیر نمی‌کردند، امّا مجتهدین برجسته، رهبران عقیدتی بسیاری از تحولات سیاسی آن دوران بودند. این کاملاً طبیعی بود چون بر اساس نظریهٔ شیعه، همهٔ اختیارات سیاسی متعلق به امام زمان است. در این میان، طرز برخورد با جامعهٔ بهائی آسان‌ترین نقطهٔ مشترکی بود که دولت و علما توانستند با هم پیدا کنند. از یک رو، علما اعتماد به نفس تازه پیدا کرده بودند و در پی توافقی بزرگ بین خود و شاه بودند. دولت هم به نوبهٔ خود به‌طور فوری به موضوعی نیاز داشت تا توجّه را از دو پروژهٔ حیاتی امّا بسیار آسیب‌پذیر منحرف کند: یکی جبران خسارت سهامداران نفت انگلیس و ایران که توسّط محمد مصدق ملّی شد و دیگری تصمیم دولت ایران برای پیوستن به پیمان بغداد. بخش وسیعی از مردم هر دو پروژه را دو مثال مصور دیگری از سلطهٔ ایران توسط قدرت‌های غربی قلمداد می‌کردند و اگر روحانیت تصمیم می‌گرفت که یک اعتراض عمومی را ترتیب دهد، این رژیم به ویژه آسیب‌پذیر می‌شد.
بهائیان در زمان حکومت پهلوی > برخی بهائیان سهیم در کارآفرینی و خدمات اجتماعی پیش از انقلاب ۱۳۵۷

برای آگاهی بیشتر، بهائیان ایرانی را ببینید.
خلیل ارجمند یکی از پایه‌گذاران صنایع ارج (نخستین و بزرگ‌ترین تولیدکنندهٔ لوازم خانگی در ایران) بود.
نصرالله باقراف هم بنیان‌گذار «گراند هتل»، اوّلین هتل مدرن ایران، بود و هم پایه‌گذار «گراند سینما».
حسین خان ضیاءالحکما پایه‌گذار اوّلین حمام دوش ایران (در آباده در فارس) بود.
حبیب‌الله زانیج‌خواه یکی از پیشگامان صنعت چاپ و گراورسازی ایران بود.
عباس نعمت یکی دیگر از پیشگامان صنعت چاپ و گراورسازی، پایه‌گذار و همچنین، صاحب امتیاز اوّلیهٔ روزنامهٔ «تهران مصور».
جواد رأفت یکی از پیشگامان صنعت چای در ایران بود.
علی حداد همایونی یکی از پیشاهنگان صنایع سنگین فلزی در ایران بود.
فرهنگ مودت یکی از سرآمدان صنعت قندسازی در ایران بود.
جمال‌الدین خانجانی یکی از پایه‌گذاران نخستین کارخانهٔ تمام‌خودکار آجرسازی در ایران بود که پس از انقلاب ۱۳۵۷ به عنوان یک زندانی عقیدتی حبس شد.
خلیل ارجمند یکی از پایه‌گذاران صنایع ارج (نخستین و بزرگ‌ترین تولیدکنندهٔ لوازم خانگی در ایران) بود.
عطاالله بخشایش یکی از بنیان‌گذاران بیمارستان صحت و نیز مدرسهٔ تربیت تهران بود.
حبیب‌الله ثابت (ثابت‌پاسال) بازرگان، صنعت‌گر، پایه‌گذار نخستین کارخانهٔ نجاری ماشینی و (نیز) مبل در ایران بود. او همچنین بنیان‌گذار نخستین شبکهٔ تلویزیونی در ایران، پایه‌گذار برخی از کارخانه‌های گوناگون ایران (از جمله: پپسی‌کولا و جنرال تایر) بود.
مهدی میثاقیه تهیه‌کنندهٔ سینما، پایه‌گذار استودیو میثاقیه، مالک سینماهای کاپری و فرهنگ، و عضو هیئت مدیرهٔ اتّحادیهٔ صنایع فیلم ایران. او همچنین یکی از بنیان‌گذاران بیمارستان میثاقیه (که پس از انقلاب ۱۳۵۷، نامش به مصطفی خمینی، تغییر یافت) بود.
احمدعلی ابتهاج (عموی هوشنگ ابتهاج) یک سرمایه‌دار و صنعتگر بود.
شاپور راسخ جامعه‌شناس و سیاستمدار اهل ایران که رئیس مرکز آمار ایران (۱۳۴۸–۱۳۵۱) بود.
برای فهرست کامل‌تر پیشگامان، بنیان‌گذاران و کارآفرینان و برخی از بهائیان سرشناس و کنش‌گر ایرانی در زمینه‌های گوناگون مانند اجتماعی، حقوق بشر، هنر، ادبیات، شعر، فلسفه و علم، ورزش‌کاران و قهرمانان و دین و عرفان و … بهائیان ایرانی را ببینید.
شهردار مدرسه

| شهردار مدرسه | شهردار مدرسه |
| --- | --- |
کارگردان: محمدباقر خسروی
تهیه‌کننده: محمدباقر خسروی
نویسنده: احمد خداکریم
بازیگران: محمدرضا شهبانی نوری حمید ملاعباسی رضا صنعتی شروین اتحاد داوود غفاری عزت‌الله رمضانی‌فر سید حسن حسینیان
موسیقی: رها خسروی
فیلم‌بردار: بهزاد علی‌آبادیان
تدوین‌گر: محمدباقر خسروی
شرکت تولید: سازمان سینمایی دهل فیلم
توزیع‌کننده: روشن فیلم
تاریخ‌های انتشار: ۱۱ اسفند ۱۳۷۸
مدت زمان: ۹۰دقیقه
کشور: ایران
زبان: فارسی
فروش گیشه: ۲۱۲٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان (تهران)
شهردار مدرسه فیلمی به کارگردانی محمدباقر خسروی و نویسندگی احمد خداکریم ساختهٔ سال ۱۳۷۶ است.
خلاصه داستان

گروهی از دانش آموزان یک مدرسهٔ راهنمایی با کمک و همیاری مدیر و ناظم مدرسه تصمیم می‌گیرند در انتخابات شهردار مدرسه شرکت کنند. یکی از دانش آموزان اما به دلیل ناراحتی قلبی در بیمارستان بستری می‌شود. همکلاسی‌ها به این خاطر در جستجوی راهی برای شرکت دادن او در انتخابات بر می‌آیند.
بازیگران

محمدرضا شهبانی نوری
حمید ملاعباسی
رضا صنعتی
شروین اتحاد
داوود غفاری
عزت اله رمضانی فر
محمد ورشوچی
محمود بهرامی
اسفندیار مهرتاش
علی اصغر نجات
غلامرضا صادقی
مینو احمدی
طاهره طایفی
مرتضی نیکخواه
داوود کریمی
امیر پریچهر
عطاءاله مرادی
حسن حسینیان
محسن اربابیان
محاصره اترار

محاصره اُترار محاصره‌ای بود که میان دسامبر ۱۲۱۹ و فوریه ۱۲۲۰ در روند گشایش امپراتوری خوارزمشاهیان از‌سوی مغول، در اترار (فاراب) یک شهر بازرگانی بزرگ در کرانه رودخانه سیردریا رخ داد. غايرخان، فرماندار شهر، کالاهای یک کاروان بازرگانی مغول را در سال گذشته، گرفته بود. پس‌از تحریکات بیشتر جانشین غایرخان و فرمانروای امپراتوری خوارزمشاهیان، سلطان محمد خوارزمشاه، چنگیزخان تاخت‌وتاز پروپیمان به امپراتوری را آغاز کرد. شهر دارای پادگان و برج‌وبارو بود و نیروهای مغول پیروزی در نبردها را دشوار می‌دیدند. پیشرفت به آرامی انجام شد و در فوریه چنگیز به اطمینان بسنده رسید و بخشی از ارتش خود را جدا کرده به‌سوی جنوب، رو‌به فرارود به‌راه انداخت. پسرانش چغتای و اوگتای برای به فرجام رساندن محاصره در اترار ماندند. قره‌چه، سردار برجسته شهر، در فوریه ۱۲۲۰ آن‌جا را رها کرد و ایستادگی ارگ شهر به‌زودی فرو ریخت. غايرخان فرماندار شهر زنده دستگیر و کشته شد. برخی بن‌مایه‌ها بازگو می‌کنند که او با ریختن فلز گداخته در سورا‌خ‌هایش کشته شد. این داستان نمایانگر آزمندی فرماندار در به‌چنگ‌آوردن کاروان‌هاست هرچند صحت این گزاره را نمی‌توان تایید کرد. چشم‌داشت سلطان محمد خوارزمشاه این بود که تازندگان کوچ‌نشین در دستیابی به اترار شکست بخورند، ولی فروریختن ایستادگی اترار دل امپراتوری خوارزمشاهیان را برای گشایش باز کرد؛ مغولان شهرهای بزرگ بخارا، سمرقند و گورگنج را تک و بی‌یار کرده و گرفتند.
پیش زمینه

واحه اترار دربردارندهٔ ۱۰ شهرِ با برج و بارو و ۵۰ روستای کوچک‌تر، سرزمينی به پهناوری ۲۰۰ کیلومتر مربع (۷۷ مایل مربع) را در نزدیکی برخوردگاه رودخانه سیر دریا و شاخه آن، رود آریس، در بر می‌گرفت. هر دو رودخانه شمار فراوانی از کانال‌های آبیاری را سیراب می‌کردند. این واحه که از سده دوم پيش از میلاد در آن مردمانی نشیمن گزیده بودند، یک سرزمین حائل میان سبزدشت عشایری در شمال و فرهنگ‌های کم‌جنبش در جنوب بوده است. شهر اترار خیلی استوار بود و در بالای زمینی به بلندای ۲۰ متر (۶۶ فوت) به نام "توب" جای داشت. اترار همچنین برخوردگاه چندین راه بنیادین بازرگانیِ جاده ابریشم بود که از باختر به گرگانج و اروپا، از جنوب به سمرقند و دیگر شهرهای بزرگ آسیای میانه و از خاور به چین از راه دروازه زونگاریان می‌انجاميد.
شهر اترار در سال ۱۲۰۴ زیر چیرگی یک فرمانروای قراخانی به نام تاج‌الدین بیلگه خان بود که در جایگاه دست‌نشانده قراختاییان ارتشی را برای کمک به سلطان محمد خوارزمشاه در برابر غوریان رهبری می‌کرد.
قراختاییان در پی رویدادهایی که در مرزهای خاوری‌شان رخ می‌داد ناتوان شدند: چنگیزخان پدید آوردن چیرگی و بالادستی بر تبارهای مغول را آغاز کرده که ناپایداری بزرگ در آن پیرامون را به دنبال آورده بود.
کوچلک خان، شاهزاده نایمانی که از مغول‌ها شکست خورده‌بود، در سال ۱۲۱۱ توانست تاج و تخت قراختاییان را به دست آورد و اینگونه سلطان محمد خوارزمشاه از آشوب بهره‌وری کرد و سرزمین خوارزمیان را بسیار گسترش داد.
او بین سال‌های ۱۲۱۰ تا ۱۲۱۲ همه فرارود و سرزمینهای شمال تا اترار را گرفت و فرمانداران بومی خود را جایگزین کرد و تاج‌الدین را به نسا دور راند.
تا سال ۱۲۱۸ امپراتوری خوارزمشاهیان بیشتر آسیای میانه و ایران را زیر فرمان خود داشت و اينگونه چاپلوسان با واژگانی مانند «اسکندر دوم» سلطان محمد خوارزمشاه را می‌ستودند.
با این همه سلطان محمد خوارزمشاه هنوز کم‌توان بودند. امپراتوری‌اش گسترده و نوبنياد بود، با مدیریتی که هنوز در حال گسترش بود.
افزون بر این، مادرش ترکان خاتون همچنان توانمندی چشمگيری در کشور داشت.
پیتر بنیامین گلدن تاریخ‌نگار، پیوند میان شاه و مادرش را "دوسالاری ناآرام" نامید که کارکردش بیشتر به زیان محمد بود.
ضیا بونیاتوف تاريخ‌نگار شوروی بازگو کرد که دستورهای محمد، بيشتر از سوی ترکان خاتون هیچ می‌شد. ترکان عملاً پایتخت خوارزمشاهیان، گرگانج را از آن خود کرد و محمد را ناچار کرد که دربار خود را به سمرقند ببرد.
‌ترکان خاتون که شاهدخت قپچاق بود همچنين جانشینی را دستکاری کرد و ادعای جلال‌الدین پسر بزرگ سلطان محمد خوارزمشاه  را به سود برادر ناتنی‌اش اوزلاق که از سوی مادر يک قپچاق بود، بی‌ارج کرد.
او همچنین بسیاری از خویشاوندان خود را در جایگاه‌های ترازبالای دولت خوارزمیان جای داد.
نیروهای کمکی قپچاق در ارتش سلطان محمد خوارزمشاه، افزون بر مسلمان نبودنشان، تندخو، آزمند و بیشتر زمان‌ها بی‌وفا بودند.
پس جای شگفتی نیست که گزارش‌های بنیادین تاخت‌وتاز مغول به خوارزمشاهیان که همگی از سوی نویسندگان مسلمان نوشته شده‌است، سرزنش را بر آزمندی قپچاق فرود می‌آورند. این بن‌مایه‌ها به‌ویژه از یکی از برادرزاده‌های ترکان خاتون، مردی به نام اینالچوق، نام می‌برند که در جایگاه فرماندار اترار که شهر مرزی سرزمین خوارزمشاهیان است، گماشته شده‌بود.
رويداد

اترار در جايگاه كانون بازرگانی، کاروانی مغول دربردارنده ۴۵۰ بازرگان را در زمستان ۱۲۱۸-۱۲۱۹ پذیرفت این بازرگانان که اندازه فراوانی کالاهای زیوری مانند زر ، سیم، خزهای سمور و ابریشم به همراهمی آوردند، از پیروان یکی از سرداران چنگیزخان بودند. اینالچوق آنها را سخن‌چین دانست و کشت و کالاهای آنها را از آن خود کرد. هم درباره دست داشتن سلطان محمد خوارزمشاه و هم درستی اتهام يادشده گفتگوی بسيار شده‌است.
با آنکه برخی از وقایع‌نگاران، مانند شهاب الدین محمد النساوی، کشتار را به گردن اینالچوق و آزمندی‌اش می‌اندازند ولی بیشترشان دست داشتن خود سلطان محمد خوارزمشاه را نیز پیش می‌کشند.
پل راچنفسکی باور دارد که اینالچوق می بایست «همراهی ضمنی» سلطان محمد خوارزمشاه برای انجام چنین تابویی داشته باشد.
چنين می‌نمايد كه اتهام سخن‌چينی تا اندازه بالايی درست بوده‌است: هم خوارزمی‌ها و هم مغول‌ها  از بازرگانان و دیپلمات‌ها در جايگاه سخن چين بهره‌وری می‌کردند که آگاهی‌های راهبردی ارزشمند را بیاموزند و آگهی‌های خوب را در جایگاه بخشی از کارویژه‌های خود پخش کنند.
کشتار بازرگانان در اترار به دو دلیل رویدادد بسیار ناگوار شمرده شد. نخست بر پایه هنجارهای مغول، فرستادگانی از هر گونه‌ای که باشند، از هر دست‌درازی‌ای در‍پناه شمرده می‌شدند، و هرگونه خوارداشتی به آنها،  كيفر یا كينجويی در پی می‌داشت.
باید در نگر داشت که کشتار بازرگانان گشایش جنگ اقتصادی نیز شمرده میشد.
برای عشایر استپ همیشه  آرامش و آسایش راه های بازرگانی برجستگی فراوان داشت:
از آنجایی که خوارزمیان بر همه راه های فراتر از اترار چیرگی داشتند مغول ها اکنون از انبازان بازرگانی در خاور نزدیک جدا شده بودند.
افزون بر این، شکست خوردن قراختاییان از کوچلوگ، تنش های دینی و سرزمینی را در ترکستان پدید آورده بود.
چنگیزخان پس از پذیرفته نشدن پیشنهادهای دیپلماتیکش، برای جنگ آماده شد. او سردار خود موقالی را در جایگاه جانشین در شمال چین گذاشت تا جنگ در برابر جین‌ها را پی بگیرد و بخش بزرگی از ارتش خود را در کوه‌های آلتای  گردآوری کرد.
با آنکه تاریخ‌نگاران سال‌های نخستین سده بیستم مانند واسیلی بارتلد نیروی مغول را بین صدوپنجاه تا دویست هزار تن ارزیابی کردند پژوهشگران نوین برآوردی میان پنجاه تا هفتادوپنج هزار تن پیش کشیده‌اند.
گزارش شده‌است که سلطان محمد خوارزمشاه بیش از چهارصد هزار سرباز داشت. و بن‌مایه‌های سده‌های میانه می‌گویند که اترار بین پانزده تا پنجاه هزار سرباز داشت، ولی این شمارها می‌تواند تا ۱۰ برابر بزرگنمایی شده باشد. فرماندهی بخشی از نیروهای شهر را قره‌چه، سرداری که سلطان محمد خوارزمشاه برای کمک به اینالچوق فرستاده بود، بر دوش داشت.
شهربند

نیروهای مغول در پاییز ۱۲۱۹ با گذر از چندین رودخانه و دریافت نیروهای کمکی از هم‌پیمان‌های‌شان به سیر دریا رسیدند.
پسران دوم و سوم چنگیز، چغتای و اوگدی ، برای محاصره شهر فرستاده شدند.
چنگیز خود در آن سوی رودخانه ماند و برای سلطان محمد خوارزمشاه تله گذاشت تا اگر سلطان برای درگیر شدن با نیروهای محاصره‌کننده جلو می‌آمد، چنگیز از رودخانه بگذرد و ارتش خوارزمشاهی را نابود کند.
سلطان محمد خوارزمشاه در تله نیفتاد، پس چنگیز برنامه دیگری ریخت. از آنجایی که محاصره اترار زمانبر بود، او نیروهای خود را بخش کرد.
برزرگترین پسر چنگیز، جوجی خان به شمال فرستاده‌شد تا شهرهای در راستای سیردریا را بگیرد، در حالی که سردارهای بزرگ سبتای و جبه نویان با نیروی کمی به سوی جنوب به دره فرغانه فرستاده شدند.
خود چنگیز کوچک‌ترین پسرش تولوی را با خود برد و با کمک راهنماهای بومی در بیابان قزل‌قوم ناپدید شد تا یک تاخت‌وتاز غافل‌گیرکننده به بخارا انجام دهد.
بن‌مایه

همکاری‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Otrar Catastrophe»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی ۶ آبان ۱۴۰۳)
میمون‌های جهان جدید

| پخ‌بینیان | پخ‌بینیان |
| --- | --- |
رده‌بندی علمی: رده‌بندی علمی
فرمانرو:: جانوران
شاخه:: طنابداران
رده:: پستانداران
راسته:: نخستی‌ها
زیرراسته:: ساده‌بینیان
فروراسته:: میمونان
Parvorder:: Platyrrhini E. Geoffroy٬ ۱۸۱۲
Families: Families
 میمون‌های شنل‌پوش  میمون‌های شب  لخت‌صورتان  عنکبوتی‌میمونان:  میمون‌های شنل‌پوش  میمون‌های شب  لخت‌صورتان  عنکبوتی‌میمونان
میمون‌های جهان جدید یا پخ‌بینیان را بر اساس شکل بینی و فاصله سوراخ‌های آن به دو کلاد یا زیست دستۀ وسیع بخش می‌کنند. دسته‌ای که سوراخ‌های بینی دور از هم دارند، پَخ‌بینیان (Platyrrhines) نامیده می‌شوند. میمون‌های بر جدید (قاره آمریکا) عمدتاً از این رده‌اند.
منبع

مک ایودی، کالین، اطلس تاریخی آفریقا، ترجمه فریدون فاطمی، تهران ۱۳۶۵، ص ۱۳.
"منبع جعبه‌زیست" (به انگلیسی). ویکی‌پدیای انگلیسی. Retrieved 22 November 2008.
ترکمن‌عالم

| 0 | 1 |
| --- | --- |
گونه مأموریت: ماهواره مخابراتی
اپراتور: 
شناسهٔ کوسپار: 2015-023A
شماره ستکات: ۴۰۶۱۷
مدت مأموریت: ۱۵ سال
 :  
ویژگی‌های فضاپیما: ویژگی‌های فضاپیما
Bus: Spacebus-4000C2
سازنده: تالس آلنیا اسپیس
جرم پرتاب: ۴٬۷۰۷ کیلوگرم (۱۰٬۳۷۷ پوند)
 :  
آغاز مأموریت: آغاز مأموریت
تاریخ راه‌اندازی: ۲۷ آوریل ۲۰۱۵
موشک: Falcon 9 v1.1
سایت پرتاب: پایگاه نیروی هوایی کیپ کاناورال SLC-40
پیمان‌کار: اسپیس‌اکس
 :  
مشخصات مداری: مشخصات مداری
طول جغرافیایی: ۵۲° شرقی
 :  
 :  
موناکوست یا ترکمنعالم (به انگلیسی: Monacosat/TurkmenÄlem) یک ماهواره ارتباطی است که با مشارکت کشورهای ترکمنستان، تالس آلنیا اسپیس از فرانسه و اسپیس‌اکس از آمریکا در مدار ۵۲ درجه شرقی قرار گرفته‌است. پرتوهای سه‌گانه این ماهواره، پوشش وسیعی را در اروپا، خاورمیانه، آسیای میانه، روسیه و شمال آفریقا دارند.
تاریخچه

این ماهواره توسط تالس آلنیا اسپیس ساخته شده و در ۲۸ نوامبر ۲۰۱۵ از پایگاه نیروی هوایی کیپ کاناورال در ایالت فلوریدا آمریکا به فضا پرتاب شد. پیمانکار پرتاب این ماهواره شرکت اسپیس اکس بود. شرکت WNS بزرگ‌ترین اپراتور این ماهواره است.
شبکه‌های ماهواره‌ای

این ماهواره هم‌جهت با یاه ست ۱ ای و اکسپرس ای‌ام ۶ است.
این ماهواره دارای کانال های فارسی زبان از جمله  
کانال های Persiana ، PMC , MBC و کانال های داخلی کشور ترکمنستان از جمله Asgabat , Miras , Yaslik میباشد.
فرکانس ها

فرکانس کانال های فارسی زبان :
10762V 27500
10804H 27500
10845V 27500
10887V 27500
11221V 27500
11344H 27500
فرکانس کانال های داخلی ترکمنستان :
12265V 27500
12303V 27500
آرت مترانو

| آرت مِترانو | آرت مِترانو |
| --- | --- |
زادهٔ: ۲۲ سپتامبر ۱۹۳۶ بروکلین، نیویورک، ایالات متحده آمریکا
درگذشت: ۸ سپتامبر ۲۰۲۱ (۸۴ سال) اونتورا، فلوریدا، ایالات متحده آمریکا
ملیت: آمریکایی
پیشه(ها): هنرپیشه، کمدین
سال‌های فعالیت: ۱۹۶۱ تا ۲۰۰۸
همسر: ربه‌کا شوت مِترانو (۱۹۷۲ تا کنون)
فرزندان: ۴
آرت مِترانو (انگلیسی: Art Metrano؛ زادهٔ ۲۲ سپتامبر ۱۹۳۶ – درگذشته ۸ سپتامبر ۲۰۲۱) هنرپیشه اهل ایالات متحده آمریکا بود. وی از سال ۱۹۶۱ میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده‌است.
از فیلم‌هایی که وی در آن نقش داشته‌است، می‌توان به مگر آن‌ها اسب‌ها را خلاص نمی‌کنند؟، متیلدا، دانشکده پلیس ۲، از نفس‌افتاده، قوی‌ترین مرد جهان، میمون رفتن! و دانشکده پلیس ۳ اشاره کرد.
شهاب‌سنگ مارکیسون

| شهاب‌سنگ مارکیسون  | شهاب‌سنگ مارکیسون  |
| --- | --- |
بزرگ‌ترین پاره از شهاب‌سنگ مارکیسون در موزه ملی تاریخ طبیعی (آمریکا) (واشینگتن، دی.سی.): بزرگ‌ترین پاره از شهاب‌سنگ مارکیسون در موزه ملی تاریخ طبیعی (آمریکا) (واشینگتن، دی.سی.)
نوع: کندریت
Class: کندریت کربن‌دار
گروه: CM2
ترکیب: آهن (مجموعا ۲۲/۱۳٪)، ۱۲٪ آب
Shock stage: S1-2
کشور: استرالیا
منطقه: مارچیسون، ویکتوریا
مختصات: ۳۶°۳۷′ جنوبی ۱۴۵°۱۲′ شرقی﻿ / ﻿۳۶٫۶۱۷°جنوبی ۱۴۵٫۲۰۰°شرقی﻿ / -36.617; 145.200
Observed fall: بله
تاریخ سقوط: ۲۸ سپتامبر ۱۹۶۹
TKW: ۱۰۰ کیلوگرم
یک جفت از ذره‌های شهاب‌سنگ مارکیسون: یک جفت از ذره‌های شهاب‌سنگ مارکیسون
 رسانه‌های مرتبط در انبار ویکی‌مدیا:  رسانه‌های مرتبط در انبار ویکی‌مدیا
شهاب‌سنگ مارکیسون (به انگلیسی: Murchison meteorite)، شهاب‌سنگ بزرگی است که در سال ۱۹۶۹ در نزدیکی مارچیسون، ویکتوریا، در استرالیا، با زمین برخورد کرد.مارکیسون از شناخته‌شده‌ترین شهاب‌سنگ‌ها است؛ یکی به سبب جرم جمع‌آوری شدهٔ آن؛ که به بیش از ۱۰۰ کیلوگرم می‌رسد و این واقعیت که سقوط آن مشاهده شده، و نیز به خاطر پیوستگی گروهی آن به گروه شهاب‌سنگ‌های غنی از ترکیبات آلی است.
در ژانویه ۲۰۲۰ دانشمندان ستاره‌شناس اعلام کردند که کاربید سیلیسیوم یافت‌شده در این شهاب‌سنگ، ۷ بیلیون سال قدمت دارد و قدیمی‌ترین ماده موجود بر روی کره زمین است. بنابراین عمر این شهاب‌سنگ، ۲/۵ بیلیون سال بیش از عمر زمین و سامانه خورشیدی است.
پیشینه

در ۲۸ سپتامبر ۱۹۶۹ در حدود ساعت ۱۰:۵۸ به وقت محلی، در نزدیکی شهر مارچیسون، ویکتوریا، در استرالیا یک سنگ آسمانی افروخته در آسمان دیده شد که پیش از ناپدید شدن، به سه قطعه تقسیم شده و ابری از دود را پدید آورده‌بود. حدود ۳۰ ثانیه بعد، لرزه‌هایی شنیده و احساس شدند. بسیاری از پاره‌های این شهاب بر روی یک منطقهٔ گسترده‌تر از ۱۳ کیلومتر مربع با جرم‌هایی تا ۷ کیلوگرم پیدا شدند که یکی از آن‌ها؛ با وزن ۶۸۰ گرم، از راه شکافتن سقف بر روی کاه سقوط کرد. وزن مجموع سنگ‌های جمع‌آوری شده بیش از ۱۰۰ کیلوگرم است.
طبقه‌بندی و ترکیب

شهاب‌سنگ مارکیسون وابسته به گروه (سی‌ام CM) از کندریت‌های کربن‌دار است (دسته‌بندی شهاب‌سنگ‌ها را ببینید). همانند بیشتر کندریت‌های CM، شهاب‌سنگ مارکیسون از دیدگاه سنگ‌شناسی پترولوژی نوع ۲ است؛ به این معنی که این سنگ پیش از فروپاشی و در نهایت رسیدن به زمین، دگرگونی‌های زیادی را تجربه کرده و پیکری که از آن جدا شده؛ در مجاورت مایعاتی که از آب غنی بوده‌اند قرار داشته‌است. کندریت‌های CM، همراه با گروه CI، از کربن غنی هستند و در شمار «از نظر شیمیایی ابتدائی‌ترین شهاب‌سنگ‌ها» هستند. مانند دیگر کندریت‌های CM، شهاب‌سنگ مارکیسون دارای (CAI)؛ کلسیم و آلومینیوم‌های فراوان‌است. بیش از ۱۵ گونه اسید آمینه؛ بخشی از اجزای اساسی زندگی، در طی بررسی‌های بسیار در شهاب‌سنگ مارکیسون شناسایی شده‌اند. همه اسیدهای آمینهٔ موجود در شهاب‌سنگ مارکیسون در آزمایش میلر–یوری؛ آزمایش‌های آزمایشگاهی با عمل تخلیهٔ الکتریکی در مخلوط متان، نیتروژن و آب با آمونیاک سنتز شده‌اند.
ترکیب‌های ارگانیک

شهاب‌سنگ مارکیسون دارای اسیدهای آمینه رایج مانند گلیسین، آلانین و اسید گلوتامیک و همچنین موارد غیرمعمول مانند ایزووالین و سودولایسین است. همان‌گونه که در آزمایش میلر–یوری دیده می‌شود مخلوط پیچیده‌ای از آلکان‌ها نیز به صورت جداگانه دیده می‌شوند.
تکه‌ای از شهاب‌سنگ به وزن ۰/۴۹۵ گرم