مالیات بهینه
برابری افقی و عمودی

هنگام بحث در مورد اینکه سطح مالیات منصفانه و بهینه چقدر خواهد بود، اصل برابری چه افقی و چه عمودی از اهمیت برخوردار است. برابری با ارزیابی اولیه توانایی پرداخت فرد مشخص می‌شود. ایده اصل توانایی پرداخت، این مسئله را در نظر می‌گیرد که آیا وضع مالیات بالاتر برای کسی، تنها به این دلیل که این شخص توانایی و منابع لازم برای پرداخت را دارد عادلانه است یا خیر. اگر تصمیم گرفته شود که آنها باید مبلغ بیشتری بپردازند، این سؤال مطرح می‌شود که چقدر بیشتر. این سؤالات را می‌توان از طریق برابری افقی و عمودی که زیر مجموعه‌های اصل توانایی پرداخت هستند، تحلیل کرد. برابری افقی نشان می‌دهد که آیا عادلانه است افرادی که توانایی پرداخت برابر دارند در واقع مبلغ مالیات مشابهی را بپردازند. برابری عمودی این ایده است که افرادی که توانایی پرداخت بالاتری دارند، در واقع باید بیشتر از افرادی که توانایی پرداخت کمتری دارند، مالیات پرداخت کنند تا زمانی که افزایش سطح مالیات منطقی تلقی شود.
برابری افقی این ایده را در بر می‌گیرد که وضع مالیات بر افرادی با توانایی یکسان در پرداخت دلالت بر این دارد؛ که دو شخص با درآمد یکسان باید به‌طور یکسان مشمول مالیات شوند. با این حال، Randall Holcombe، سناریویی را به تصویر می‌کشد که در آن یکی از این افراد مجرد است و دیگری متأهل و دارای فرزند و اینکه مشمول کردن این افراد به مبلغ یکسانی مالیات، به درستی بیانگر توانایی پرداخت آنها نیست. در مقابل، این وضعیت می‌تواند برهان مخالف را نیز تأیید کند. در همین مثال، اگر فردی تصمیم بگیرد که درآمد خود را برای حمایت از خانواده اش هزینه کند و فرد دیگری برای مسافرت، اکنون هر فرد پول کمتری برای پرداخت مالیات دارد. با این حال، این سؤال ایجاد می‌شود که دولت برای اهداف مالیاتی چگونه باید با این انتخابها به‌طور متفاوت رفتار کند. همان‌طور که Holcombe از طریق مثال‌های خود نشان داد، می‌توان اصول مالیاتی مختلفی را در وضعیت‌های مشابه اعمال کرد و به یک راه حل منطقی متفاوت رسید اما از آنجا که اینها موضوعاتی بر اساس هنجارها هستند، دستیابی به راه حل دشوار است؛ بنابراین وظیفه تعیین این که چه ساختار مالیاتی باید اجرا شود، بر عهده خود جوامع است.
برابری عمودی تصریح می‌کند که دولت باید برای کسانی که توانایی پرداخت بالاتری دارند نسبت به افرادی که توانایی پرداخت کمتری دارند، مالیات بالاتری اعمال کند. با این حال، بلافاصله مشکلاتی در رابطه با برابری عمودی به وجود می‌آید زیرا نه تنها سیاست گذاران مجبورند تعریف کنند که توانایی بالاتر یعنی چه، بلکه باید تعیین کنند که افزایش مناسب مالیات برای افرادی که توانایی پرداخت بیشتری دارند چقدر است. در عمل، برابری عمودی هیچ راه حلی برای این مشکلات ارائه نمی‌دهد.
علاوه بر این، به دلیل پیچیدگی سیاست‌های مالیاتی فعلی، افرادی که درآمد بیشتر و توانایی پرداخت بیشتری دارند، می‌توانند از طریق روش‌هایی از پرداخت مالیات طفره بروند و افراد براکت‌های پایین نمی‌توانند این کار را بکنند. با این حال، در نظر گرفتن مفهوم برابری عمودی در نحوه ایجاد و اجرای بهتر کد مالیاتی عادلانه ضروری است. از آنجا که به‌طور گسترده‌ای مورد توافق همگان است که درآمدهای بالاتر باید مالیات بیشتر پرداخت کنند، این موضوع کمک می‌کند تا بار مالیاتی بر کسانی که توانایی پرداخت آنها کمتر است، کاهش یابد. پس وظیفه سیاست گذاران است که مشخص کنند این این موضوع چگونه به نظر می‌رسد و افراد با درآمد بالاتر باید چه میزان بیشتر مالیات بپردازند.
با این حال، مانند هر مالیات دیگری، اعمال مالیات بالاتر بر روی انگیزه‌ها تأثیر منفی می‌گذارد و رفتار یک فرد را تغییر می‌دهد. Martin Feldstein در مقاله خود «تأثیر مالیات بر رفتار اقتصادی» در مورد این که چگونه رفتار اقتصادی تعیین شده توسط مالیات برای برآورد درآمد، محاسبه کارایی و درک عوامل منفی خارجی در کوتاه مدت مهم است، بحث می‌کند. وی در مقاله خود مانند بسیاری از تحقیقاتش در مورد این موضوع، تصمیم دارد تا بیشتر در مورد چگونگی تحت تأثیر قرار گرفتن خانواده‌ها متمرکز شود. Feldstein تصدیق می‌کند که مالیات بالا، مردم را از حضور فعال در بازار بازمی‌دارد و باعث پایین آمدن نرخ تولید و همچنین زیان خالص می‌شود. با این حال، به دلیل اینکه دیدن نتایج ملموس زیان خالص دشوار است، سیاست گذاران عمدتاً آن را نادیده می‌گیرند. Feldstein از اینکه سیاست گذاران هنوز این مفاهیم را درک نکرده‌اند و بنابراین سیاستی را برای تصحیح این اشتباه اتخاذ نمی‌کنند، ابراز ناامیدی می‌کند.
تصور برخی از اقتصاددانان این است که مالیات بر مصرف همیشه از مالیات بر درآمد کارامدتر است با این استدلال که دومی تأثیر ناخوشایند تری دارد. یکی از مشکلات این تجزیه و تحلیل، تعریف این مطلب است که چه چیز مصرف است و چه چیزی سرمایه‌گذاری. مشکل دیگر این است که بسته به طراحی سیستم مالیاتی و سطوح نسبی نرخهای مالیاتی مختلف، این تأثیر از کشوری به کشور دیگر متفاوت خواهد بود. برای ارزیابی این موضوع به تجزیه و تحلیل تجربی دقیق تری نیاز است. برای افراد شاغل با درآمد پایین که بیشتر درآمد خود را خرج می‌کنند، مالیات بر مصرف نیز اثر ناخوشایند قابل توجهی دارد؛ در حالی که افراد با درآمد بالاتر ممکن است بیشتر توسط اعتبار و پیشرفت حرفه ای برانگیخته شوند تا درآمد پس از کسر مالیات بیشتر. هرگونه بهره‌وری اقتصادی از تغییر به سمت مالیات بر مصرف ممکن است بسیار ناچیز باشد، در حالی که اثرات سوء آن بر توزیع درآمد ممکن است زیاد باشد.