پیشینه شهرداری تهران
جمهوری اسلامی

مدیریت شهری تهران از ۱۳۵۷ تا ۱۴۰۰ طی چهار دهه بیش از چهارده شهردار به خود دیده‌است.
در فاصله سال‌های ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۸ محمد توسلی، سید رضا زواره‌ای، سید کمال‌الدین نیک‌روش ،غلامحسین دلجو، محمدکاظم سیفیان، حسین بنکدار، محمدنبی حبیبی، سید مرتضی طباطبایی شهردار تهران بودند.
در نخستین دهه فعالیت مدیریت شهری بعد از انقلاب متأثر از وقوع جنگ و جوی انقلابی فعالیت‌های زیرساختی عمرانی جدی و گسترده در حوزه مدیریت شهری صورت نگرفت.
محدودیت منابع مالی، وقوع جنگ تحمیلی، بلایی طبیعی مانند سیل تجریش، سیل دماوند و لزوم حمایت شهرداری از مناطق سیل‌زده، گسترش مهاجرت به پایتخت، جدا شدن ماده ۱۰۰ از شهرداری، ساخت و ساز در اراضی سعادت آباد و قطعه‌بندی آن با حکم حاکم شرع بدون رعایت قوانین شهرداری و وزارت مسکن و شهرسازی، موشک باران تهران، منازعات سیاسی و اخلال در فعالیت مدیریت شهری، چالش‌های روزمره اعم از مسائل ترافیکی و جمع‌آوری زباله و… از عمد مسائل و چالش‌های مدیریت شهری در دهه نخست بعد از انقلاب ۱۳۵۷ است. مجموعه چالش‌های یاد شده کمتر فرصت اقدام اجرایی و زیربنایی و عمرانی گسترده و قابل توجه به مدیران شهری داد.
به‌رغم عدم فعالیت‌های اجرایی و عمرانی قابل اعتنا در دوره زمانی یاد شده مجموعه مصوبات و دستورالعمل‌های برنامه‌ریزی قابل ملاحظه‌ای در شهرداری تهران به تصویب رسید که از آن جمله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.
تصویب قانون درآمد پایدار شهرداری‌ها در مجلس شورای اسلامی
تأسیس کمیسیون ماده ۵ قانون و شهرسازی ایران
 به منظور تجهیز جایگاه قانونی بررسی طرح‌های شهری و تفصیلی
تشکیل مجدد قائم مقام شورای شهر تهران و راه‌اندازی کمیته‌های متعدد مانند 
 «بودجه و تشکیلات»، «معاملات و قراردادها»، «مالی و عوارض حمل و نقل» و «ترافیک خدمات شهری» بود.
تشکیل کمیسیون‌های ماده ۱۰۰ قانون شهرداری تهران
رسیدگی به تخلف‌های ساختمانی
تشکیل کمیسیون ماده ۷ آیین‌نامه اجرایی قانون حفظ و گسترش فضای سبز تهران 
 به منظور جلوگیری از تخریب باغ‌های تهران
تصویب و اجرای طرح طبقه‌بندی مشاغل کارگران شهرداری تهران
بودجه‌بندی مناطق بیست‌گانه شهرداری تهران
تجدیدنظر در ساختار اداری شهرداری تهران
تخریب محله «جمشید» در خیابان قزوین و جمع‌آوری فواحش
استخدام رسمی حدود ۵۵۰۰ نفر از کارکنان شهرداری داری قرارداد موقت
در فاصله سال‌های ۱۳۶۸ تا ۱۳۸۲ غلامحسین کرباسچی، مرتضی الویری، محمد حقانی، محمدحسن ملک‌مدنی و محمدحسین مقیمی به عنوان شهردار و سرپرست شهردای تهران فعالیت کردند. غلامحسین کرباسچی بیش از هشت سال سکان مدیریت شهری را بر عهده داشت. در این دوره زمانی اقدام‌های متعددی در زمینه‌های توسعه شهری، تکمیل شبکه بزرگراه‌های تهران، شبکه حمل و نقل عمومی، برج‌سازی و بهبود درآمدهای شهری و نیز حوزه‌های فضای سبز و مسائل فرهنگی و اجتماعی رقم خورد. در این دوره مسائل عمدتاً حول توسعه و بازسازی اقتدار شهری می‌گردد به دنبال خود ایده‌های تازه برای اداره شهر فراهم شد. فروش تراکم، باند مرتبه‌سازی، مدرن سازی و تأمین منابع مالی پایدار از جمله اقدام‌های این دوره چهارده ساله است. برخی از تحلیلگران مسائل شهری معتقدند این بازه زمانی از دوره‌های مهم مدیریت شهری تهران است که با دوره فعالیت کریم بوذرجمهری و غلامرضا نیک‌پی قابل قیاس است.
از جمله اقدام‌های صورت گرفته ارتقای کیفیت محیط زیست، بهبود و تقویت جایگاه شهرداری در تصمیمات اداری در همین دوره زمانی است که نخستین بار غلامحسین کرباسچی به عنوان شهردار وقت تهران می‌تواند در جلسات هیئت دولت شرکت کند. تأسیس مؤسسه همشهری انتشار روزنامه همشهری از دیگر اقدامات صورت گرفته‌است همچنین در اسفند ماه سال ۱۳۷۷ نخستین کسی مترو تهران افتتاح شد که تهران را به کرج متصل می‌کرد تأسیس شرکت‌ها و سازمان‌های متعدد از دیگر فعالیت‌های رقم خورده در این برهه زمانی است. .
به‌طور مشخص در دوره غلامحسین کرباسچی خصوصی‌سازی و تملک خصوصی‌سازی و تمرکز زدایی به مباحث وسیعی در عرصه عمومی دامن زد. تأمین منابع مالی پایدار و تحقق استقلال مالی شهرداری از دولت با گرفتن مالیات بر توسعه اخذ می‌شد؛ مالیاتی که در افواه از آن به عنوان «تراکم فروشی» یاد می‌شود.
تراکم‌فروشی چهره تهران و سایر شهرها ایران را دگرگون کرد هرچند منابع مالی سرشاری برای شهرداری‌ها تهران و دیگر کلان‌شهرهای ایران به همراه داشت. این اقدام با انتقادهایی همراه بوده‌است؛ زیرا قوانین موجود شهرسازی را زیر پا گذاشته‌است
در فاصله سال‌های دهه هفتاد شهرداری تهران به استقلال مالی دست یافت و درآمد آن بین سال‌های ۱۳۷۱ تا ۱۳۷۴ با میزان متوسط سالانه ۳۲ درصد رشد روبه‌رو شد تا جایی که در طول دو سال بودجه شهرداری ۵ برابر شد. از سال ۱۳۶۸ با شروع برنامه‌ریزی‌های توسعه در کشور و نیازی به اجرای طرح‌های عمرانی، مستند به قانون برناه اول توسعه، دستگاه‌هایی اجرایی از جمله شهرداری‌ها امکان یافتند بخشی از درآمدهای طرح‌های توسعه را خودشان تأمین کنند؛ شهرداری تهران هم برخلاف ضوابط «طرح جامع شهرسازی» به «تراکم‌فروشی» برای تأمین منابع اقدام کرد.
منتقدان مدیریت شهری، ایراد و انتقاد جدی وارد به دوره مدیریت غلامحسین کرباسچی را بی‌اعتنایی او به شهرسازی می‌دانند.
تحلیل‌گران برخی از ویژگی دوره مدیریت شهری در فاصله سال‌های ۱۳۶۸ تا ۱۳۸۲ را به شرح زیر توصیف کردند.
خصوصی‌سازی خدمات شهری از آن جمله می‌توان به خدمات سازمان‌های مسئول بازیافت، آمار و اطلاعات خدمات رایانه‌ای، گورستان، آتش‌نشانی و…
موج جدید طرح‌های عمده توسعه شهری از جمله احداث راه‌ها، بوستان‌ها، بزرگراه‌ها، فرهنگسراها و کتابخانه‌ها و…
توجه روزافزون شهرداری به مسائل اجتماعی - فرهنگی
تأسیس معاونت جدید برای رسیدگی به فرهنگسراها، کتابخانه‌های عمومی، مراکز ورزشی و تأسیسات تفریحی و گردشگری
تأسیس واحدهای تجاری جدید نظیر فروشگاه‌های زنجیره‌ای و میدان‌های میوه و تره‌بار
و…
طی هیجده سال در فاصله سال‌های ۱۳۸۲ تا ۱۴۰۰ نه شهردار سکان مدیریت شهری را به عنوان شهردار یا سرپرست شهرداری عهده داشتند؛ به ترتیب محمود احمدی‌نژاد، علی سعیدلو، محمدباقر قالیباف، مصطفی سلیمی، محمدعلی نجفی، سمیع‌الله حسینی مکارم، سید محمدعلی افشانی، پیروز حناچی، علیرضا جاوید علیرضا زاکانی عملاً محمود احمدی‌نژاد با دوسال فعالیت، محمدباقر قالیباف طی دوازده سال فعالیت و پیروز حناچی طی چهار سال فعالیت فرصت بیشتری در تحقق برنامه‌ها و فعالیت‌های اجرایی و سیاستگذاری مدیریت شهری داشتند. طی سال‌های ۱۳۸۲ تا ۱۳۹۷ توجه و تمرکز بر گسترش فضای کالبدی و اجرای پروژه‌های کلان زیرساختی در تکمیل شبکه بزرگراهی و مترو و حمل نقل عمومی است. از نخستین اقدامات محمود احمدی‌نژاد در سمت برطرف کردن معضل ناهمواری‌های معابر عمومی بود.
در دوران مدیریت محمود احمدی‌نژاد به منظور تسهیل ترافیک تعداد زیادی از چراغ‌های قرمز و تقاطع‌ها حذف و دوربرگردان جایگزین شد؛ چند سال بعد از این اقدام به عنوان اشتباه بزرگ مهندسی ترافیک در تهران یاد شد. در این دوران فروش تراکم کاهش محسوسی داشت. از دیگر رویدادهای دوران شهرداری احمدی‌نژاد مصرف بودجه شهرداری بدون هیچ سندی بود. در آن زمان رئیس وقت کمیسیون برنامه بودجه شورای شهر اعلام کرد ۳۵۰ میلیارد تومان هزینه در شهرداری فاقد سند است. در عین حال کسانی روحیه محمود احمدی‌نژاد او را تأیید می‌کردند.
محمدباقر قالیباف پس از انقلاب بیش از هر فرد دیگری شهرداری جهرم در مدت ۱۲ سال شهردار شهر تهران بود و در طول این مدت در کنار تمجید از برخی اقدامات شهرداری انتقادهایی نیز وجود داشت. در دوران ریاست محمدباقر قالیباف اتوبان نیایش و پل طبقاتی صدر طراحی و افتتاح شد. پروژه‌های عمرانی مانند تونل رسالت و برج میلاد به اتمام رسید.
در حوزه فنی و عمرانی تهران چهره دیگری گرفت دریاچه شهدای خلیج فارس، اتوبان امام علی رکورد بالاترین میزان تملک در دوران مدیریت شهری تهران را ثبت کرد. همچنین از تکمیل تونل امیرکبیر، اتوبان باقری، تونل توحید، پل جوادیه، بزرگراه‌های شهید زین‌الدین، یادگار امام، شهید یاسینی را می‌توان از جمله پروژه‌های مهم مدیریت شهری پایتخت در دوره قالیباف است. دروازه فنی عمرانی همچنین تعداد پل‌ها و تقاطع‌های غیرهمسطح شهر تهران از ۱۵۷ به ۳۵۶ افزایش یافت و نیز شبکه جمع‌آوری آب‌های زیرسطحی از ۴۲۳ کیلومتر ۵۱۴ کیلومتر افزایش یافت ۲۵ کیلومتر تونل حمل و نقل ویژه خودروهای ساخته شد. شبکه تونلی شهر تهران نیز ۱۹ برابر شد. در حوزه حمل و نقل ارائه عمومی هم پروژه‌های متعددی رقم خورد. این دوره تکمیل خط یک و دو مترو آغاز احداث خط سه، چهار، شش، هفت، هشت متر محقق شد و برخی از ایستگاه‌های این خطوط تأسیس شد. راه‌اندازی سامانه اتوبوس‌های تندرو (خطوط بی آر تی) نوسازی تاکسی‌های پایتخت، ورود تاکسی‌های هیبریدی به ناوگان حمل و نقل عمومی از جمله اقدام‌ها بود.
نقدهایی جدی نیز متوجه عملکرد و فعالیت محمدباقر قالیباف در مدیریت شهری شد.منتقدان حجم زیاد تراکم‌فروشی برای تأمین اعتبار پروژه‌های زیرساختی را به عنوان اقدامی مخرب توصیف کردند و از تهران به عنوان شهر سوخته یاد کردند. میزان قابل توجهی بدهی بر جای گذاشت حداقل میزان بدهی اعلام شده بیست هزار میلیارد تومان عنوان شد این در حالی بود که بودجه شهردار ۱۸ هزار میلیارد تومان بود.
همچنین از جمله موضوع‌های جنجالی و انتقاد برانگیز واگذاری املاک شهرداری با تخفیف بالا به بعضی از مدیران شهری بوداین ماجرا به املاک نجومی معروف شد. در دوره قالیباف برای تأمین منابع اقدام به تراکم فروشی حداکثری شد موضوعی که باعث انتقاد رئیس کمیسیون معماری و شهرسازی شورای شهر تهران شد و از این مسئله به عنوان زمین سوخته‌ای به نام تهران یاد کرد که تحویل شهردار آینده خواهد شد.
همچنین احداث پل صدر از جمله موضوعاتی بود که مهمترین انتقاد را متوجه حوزه مدیریت و عملکرد محمدباقر قالیباف رقم زد.
در دوره مدیریت پیروز حناچی شهرداری به دو مسئله شفافیت نقش آفرینی شهروندان در عرصه شهری و مدیریت شهری تأکید کرد موضوعی که به از آن تحلیلگران و ناظران بیش از چند دهه مغفول مانده بود.
گذار از شهر خودرو محور به شهر انسان محور نیز از دیگر فعالیت‌ها و رویکردهای پیروز حناچی در مدیریت شهری بود. همچنین تن زدن از تراکم فروشی و احیای هویت محلی حفظ توسعه افزایش تعلق ملی بهبود کیفیت زندگی در محلات شهر از جمله موضوعاتی بود که مورد توجه اهتمام مدیریت شهری در این دوره بود. توجه به اقشار آسیب‌پذیر و همچنین گروه‌های ناتوان، افراد سالخورده و معلولین از جمله موضوع‌های مورد توجه در مسائل مدیریت شهری بود مناسب‌سازی شبکه حمل و نقل عمومی، بوستان‌ها و فضای عمومی شهر تهران برای افراد کم توان و معلول مورد توجه قرار گرفت. تغییر منابع درآمدی شهرداری از تراکم‌فروشی به منابع جایگزین، کاهش وابستگی ۵۰ درصدی منابع اعتبارات شهرداری تهران به تراکم‌فروشی از جمله اقدام و فعالیت‌های صورت گرفته در حوزه مدیریت شهری پیروز حناچی بود. به‌رغم محدودیت منابع مالی در دوره پیروز حناچی خطوط مترو ۶ و ۷ و گسترش یافت و ایستگاه‌هایی از خطوط یاد شده افتتاح شد.