stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
فهرست جنگ‌های اسرائیل

این فهرست جنگ‌های اسرائیل است. از زمان اعلام استقلال اسرائیل در مه ۱۹۴۸، دولت اسرائیل، جنگ‌های مختلف با کشورهای عربی همسایه خود، مقابله با دو قیام بزرگ فلسطینی معروف به انتفاضه اول و انتفاضه دوم و نیز سایر درگیری‌های مسلحانه که ریشه در درگیری اسرائیل و اعراب دارد را انجام داده‌است.
فهرست جنگ‌ها

جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل
شورش فدائیان فلسطینی
بحران سوئز
جنگ شش‌روزه
جنگ فرسایش‌زا
جنگ یوم کیپور
مقاومت فلسطین در جنوب لبنان
جنگ ۱۹۸۲ لبنان
درگیری جنوب لبنان (۱۹۸۵–۲۰۰۰)
انتفاضه اول
انتفاضه دوم
جنگ ۲۰۰۶ اسرائیل و لبنان
جنگ غزه (۲۰۰۸–۲۰۰۹)
جنگ ۲۰۱۲ غزه
نبرد ۲۰۱۴ اسرائیل و غزه
جنگ داخلی سوریه
بحران ۲۰۲۱ اسرائیل و فلسطین
جنگ غزه
حمله اسرائیل به نوار غزه
درگیری اسرائیل و حزب‌الله (۲۰۲۳–۲۰۲۴)
حمله اسرائیل به لبنان (۲۰۲۴–اکنون)
حسین آبادیان

| حسین‌آبادیان | حسین‌آبادیان |
| --- | --- |
زادهٔ: ۲ بهمن لار، فارس
ملیت: ایرانی
پیشه(ها): تاریخ‌نگار و استاد دانشگاه
سال‌های فعالیت: ۱۳۶۳ تاکنون
سازمان: دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)
مکتب: پدیدارشناسی
آثار: تقدیر تاریخی اندیشه در ایران دوره قاجار
منصب: مدرس دانشگاه
جوایز: ایشان از سال ۱۳۷۹ به بعد جوایز متعددی به عنوان دانشجوی ممتاز دوره دکتری و پژوهشگر برجسته دانشگاه دریافت کرده‌است.
حسین‌آبادیان (زاده در لار) استاد دانشگاه، وی اکنون با درجهٔ علمی استادی در گروه تاریخ دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) تدریس می‌کند. وی همچنین به عنوان نویسنده و محقق تاریخ معاصر ایران، دوازده جلد کتاب و بیش از پنجاه مقاله پژوهشی به زبانهای فارسی، انگلیسی و عربی منتشر کرده‌است.
تحصیلات

تحصیلات وی از کارشناسی تا دکتری در دانشگاه شهید بهشتی انجام گرفته‌است. موضوع پایان‌نامهٔ کارشناسی ارشد وی، مبانی تئوریک مشروطه‌خواهی و مشروعه‌خواهی نام داشت که برای نخستین بار در تاریخ‌نگاری دورهٔ مشروطه، از مفاهیم و مباحث فقهی و اصولی در تبیین این جنبش استفاده کرد. بخشی از این رساله با عنوان مبانی نظری حکومت مشروطه و مشروعه منتشر شد.
سبک نگرش

آبادیان جزو معدود پژوهش‌گران تاریخ معاصر ایران است که رویکردی فلسفی و عقلانی به تاریخ دارد  و نیز او از مفاهیم فقهی و اصولی برای تبیین تاریخ جنبش‌های فکری معاصر ایران سود برده‌است که در نوع خود منحصربه‌فرد است. او برای فهم تاریخ ایران و تبیین وقایع تاریخ معاصر ایران از روش پدیدارشناسی سود می‌جوید.
کتاب‌ها

تقدیر تاریخی اندیشه در ایران دورهٔ قاجار، (تهران: نشر علم، ۱۳۹۳).
تاریخ سیاسی ایران معاصر؛ بسترهای تأسیس سلطنت پهلوی، (تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی، ۱۳۸۹).
مفاهیم قدیم و اندیشه جدید، درآمدی نظری بر مشروطه ایران، (تهران: انتشارات کویر، ۱۳۸۸).
بحران آگاهی و تکوین روشنفکری در ایران، (تهران: انتشارات کویر، ۱۳۸۸).
ایران؛ از سقوط مشروطه تا کودتای سوم اسفند (تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، ۱۳۸۵).
بحران مشروطیت در ایران، (تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، ۱۳۸۳)، چاپ دوم: بهار ۱۳۸۵
دو دهه واپسین حکومت پهلوی، (تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، ۱۳۸۳) چاپ دوم: ۱۳۸۵، چاپ سوم: ۱۳۸۷
روایت ایرانی جنگهای ایران و روس، (تهران: مرکز اسناد و تاریخ دیپلماسی وزارت امور خارجه، ۱۳۸۰).
زندگینامهٔ سیاسی دکتر مظفر بقائی، (تهران: مؤسسهٔ پژوهش و مطالعات سیاسی، ۱۳۷۷)، چاپ دوم ۱۳۸۵ با تجدید نظر و اضافات
اندیشهٔ دینی و جنبش ضد رژی در ایران، (تهران: مؤسسهٔ مطالعات تاریخ معاصر ایران، ۱۳۷۶)
رسول‌زاده فرقهٔ دمکرات و تحولات معاصر ایران، (تهران: مؤسسهٔ مطالعات تاریخ معاصر ایران، ۱۳۷۶).
مبانی نظری حکومت مشروطه و مشروعه، (تهران: نشر نی، ۱۳۷۴). ۱۳۸۵
ایپه

مکان
| شهر ایپه | شهر ایپه |
| --- | --- |
شهر: شهر
  پرچمنشان:   پرچمنشان
استان: خلدرلاند
مساحت(۲۰۰۶): مساحت(۲۰۰۶)
 • کل: ۱۵۷٫۲۵ کیلومتر مربع (۶۰٫۷۱ مایل مربع)
 • خشکی: ۱۵۶٫۲۱ کیلومتر مربع (۶۰٫۳۱ مایل مربع)
 • آب: ۱٫۰۴ کیلومتر مربع (۰٫۴۰ مایل مربع)
جمعیت (۲۰۰۷): جمعیت (۲۰۰۷)
 • کل: ۳۲۹۹۹
 • تراکم: ۲۱۱/کیلومتر مربع (۵۵۰/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (CET)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (CEST)
اِیپه (به هلندی: Epe) یکی از شهرهای استان خلدرلاند در شرق هلند است. جمعیت این شهر طبق آمار سال ۲۰۰۷ معادل ۳۲٬۹۹۹ نفر است.
از افراد مشهور این شهر می‌توان به مارک اوفرمارس، فوتبالیست و هافبک سابق تیم‌های آژاکس، آرسنال و بارسلونا اشاره کرد.
اهیوارا

city در 23x15px|border |alt=|link= هند
| Ahiwara | Ahiwara |
| --- | --- |
city: city
ایالت: چتیسگر
District: Durg
جمعیت (2001): جمعیت (2001)
 • کل: ۱۸٬۷۴۴
زبان‌ها: زبان‌ها
 • رسمی: زبان هندی, زبان چتیسگری
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۵:۳۰ (IST)
اهیوارا (به انگلیسی: Ahiwara) یک منطقهٔ مسکونی در هند است که در چتیسگر واقع شده‌است.
خصوصیات

اهیوارا ۱۸٬۷۴۴ نفر جمعیت دارد.
اهوا

مکان در 23x15px|border |alt=|link= هند
| اهوا Ahwa | اهوا Ahwa |
| --- | --- |
شهرک: شهرک
ایالت: گجرات
بخش: Dang
جمعیت (2011): جمعیت (2011)
 • کل: ۱۵٬۰۰۰
زبان‌ها: زبان‌ها
 • رسمی: زبان گجراتی, زبان هندی
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۵:۳۰ (IST)
PIN: 394710
پلاک خودرو: GJ-15
نزدیک‌ترین شهر: Surat
حوزه انتخابیه لوک‌سابا: Valsad
Vidhan Sabha  constituency: Dang-Vansda
اهوا (به انگلیسی: Ahwa) یک شهرک در هند است که در گجرات واقع شده‌است.
خصوصیات

اهوا ۱۵٬۰۰۰ نفر جمعیت دارد.
ایالت اداماوا

مکان در Yola, 23x15px|border |alt=|link= نیجریه
| Adamawa State | Adamawa State |
| --- | --- |
ایالت: ایالت
نام مستعار: Land of Beauty: نام مستعار: Land of Beauty
Location of Adamawa State in Nigeria: Location of Adamawa State in Nigeria
پایتخت: Yola
تاسیس‌شده: ۲۷ اوت ۱۹۹۱
حکومت: حکومت
 • Governor: Murtala Hammanyero Nyako (APC)
 • سناتورها: Jibrilla Moh'd Bindo, Bello M. Tukur, Hassan Barata.
 • National Assembly delegates: Jibrilla Moh'd Bindo, Bello M. Tukur, Hassan Barata.
مساحت: مساحت
 • کل: ۳۶٬۹۱۷ کیلومتر مربع (۱۴۲۵۴ مایل مربع)
جمعیت (۲۰۰۵): جمعیت (۲۰۰۵)
 • کل: ۳٬۷۳۷٬۲۲۳
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۰ (GMT)
ژئوکد: NG-AD
GDP (۲۰۰۷): $4.58 billion
GDP Per Capita: $1,417
www.adamawa.gov.ng: www.adamawa.gov.ng
ایالت اداماوا (به لاتین: Adamawa State) در ایالت در نیجریه است که در شرق این کشور واقع شده‌است.
خصوصیات

ایالت اداماوا ۳۶٬۹۱۷ کیلومترمربع مساحت و ۳٬۷۳۷٬۲۲۳ نفر جمعیت دارد.
امامزاده حمزه

| حمزه بن موسی | حمزه بن موسی |
| --- | --- |
به ترتیب گنبدهای حمزه بن موسی و عبدالعظیم حسنی و امامزاده طاهر: به ترتیب گنبدهای حمزه بن موسی و عبدالعظیم حسنی و امامزاده طاهر
زادهٔ: احتمالاً ۱۵۱ (قمری) مدینه
درگذشت: حدود سال ۲۰۴ (قمری) شهرری
علت مرگ: امامزاده حمزه در جنگ با سپاه حاکم شیراز زخمی شده و به شهر ری گریخت که در آنجا به دست سربازان مأمون شناسایی و به قتل رسید یا این که با همان زخم از دار دنیا رفت.
مدفن: حرم عبدالعظیم حسنی، شهرری
والدین: موسی کاظم (پدر) سعیده خاتون (مادر)
خویشاوندان: فرزند موسی بن جعفر و برادر احمد بن موسی
حمزه بن موسی از فرزندان امام هفتم شیعیان موسی کاظم و برادر امام هشتم شیعیان علی بن موسی الرضا می‌باشد که آرامگاه او در کنار مرقد شاه عبدالعظیم قرار دارد. وی زمانی که برای دیدن برادرش رضا، عازم خراسان بود، در شهر ری درگذشت. وی نیز برادر عبدالله بن موسی است.
گفته می‌شود عبدالعظیم حسنی به زیارت قبر وی می‌رفته و می‌گفت: «این قبر یکی از پسران موسی کاظم است.»
چندین امامزاده با نام حمزه در ایران وجود دارد که از همه مشهورتر، امامزاده حمزه تهران است.
مهاجرت به ایران و قتل

احمد بن موسی با برادر خود امامزاده حمزه و سید علاءالدین حسین و دیگر سادات، که قصد خراسان و دیدار علی بن موسی را داشتند، با سپاه قتلغ خان، حاکم شیراز مواجه شدند، و چون یاران احمد بن موسی آمادگی برای نبرد نداشتند و بعضاً مجروح و زخمی شده بودند، از معرکه گریخته و خود احمد بن موسی هم پس از این جریانات کشته شد.
در این میان، می‌توان چنین ادعا کرد که امامزاده حمزه در این جنگ با سپاه حاکم شیراز زخمی شده و به شهر ری گریخت که در آنجا به دست سربازان مأمون شناسایی و به قتل رسید یا این که با همان زخم درگذشت.
محل دفن

بنقل بعضی از منابع مدفن او در قم و برخی در ترشیز (کاشمر) (البته امامزاده حمزه کاشمر، فرزند حمزه بن موسی کاظم ری است) و بعضی در جزیره طرف جنوب حله نوشته‌اند. اما محدث نوری در تحیه الزائر، قول اخیر را بی‌اصل شمرده است. خاندان سید محمدباقر شفتی از نسل همین امامزاده حمزه هستند. پادشاهان صفویه که خود را از اولاد او می‌دانستند و در زمان سلطنت خود به آن توجه زیادی داشته‌اند و شاه طهماسب صفوی، برای او بقعه و گنبد ساخت.
محمدعلی عمویی

| محمدعلی عمویی | محمدعلی عمویی |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۳۰۴ کرمانشاه
ملیت: ایرانی
دیگر نام‌ها: «دکتر تبریزی» (نام مستعار)
آثار: دُرد زمانه
همسر: نسرین نافعی
محمد علی عمویی (زاده ۱۳۰۴ در کرمانشاه)، سیاستمدار ایرانی و عضو برجستهٔ حزب توده ایران که به دلیل فعالیت مخفیانه‌اش در حزب توده ایران و مبارزه علیه حکومت پادشاهی، ۲۵ سال را در زندان‌های حکومت پهلوی گذراند. وی در گرماگرم انقلاب ۱۳۵۷ ایران، عضو کمیته مرکزی حزب توده ایران شد و پس از چندی دوباره دستگیر و مجبور به اقرار تلویزیونی شد. وی ۱۲ سال را نیز در زندان‌های جمهوری اسلامی ایران گذراند.
زندگی

محمدعلی عمویی در ۱۳۰۷ در کرمانشاه به دنیا آمد. وی تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در کرمانشاه گذراند و در آنجا در جریان اعتصاب دانش آموزان کرمانشاه در ۱۳۲۴ با حزب توده ایران آشنا شد، اما به سبب تعقیب از سوی پلیس زادگاه خود را ترک کرد و برای ادامهٔ تحصیل در دوره متوسطه به تهران آمد. وی در تهران ارتباط خود را با حزب توده ادامه داد و پس از پایان تحصیلات متوسطه، به دانشکده افسری تهران وارد شد. عمویی از اعضای تشکیلات افسران حزب توده ایران و عضو کمیته مرکزی حزب بود. او اولین بار، پس از کودتای ۲۸ مرداد دستگیر و زندانی شد؛ و در آستانه انقلاب ایران، به همراه دیگر زندانیان سیاسی آزاد شد.
عمویی از باسابقه‌ترین زندانیان سیاسی درایران است که ۲۵ سال از عمر خود را در سال‌های قبل از انقلاب ایران در زندان به سر برده و ۱۲ سال نیز در زندان‌های جمهوری اسلامی ایران گذرانده‌است.
در اسفند ماه ۱۳۵۷، پلنوم شانزدهم حزب توده محمدعلی عمویی و پنج تن دیگر از اعضای سازمان افسری حزب (عباس حجری، تقی کی‌منش، اسماعیل ذوالقدر، ابوتراب باقرزاده، رضا شلتوکی) را که ۲۵ سال در زندان‌های حکومت پهلوی بودند را، غیاباً به عضویت کمیتهٔ مرکزی انتخاب کرد. هیئت سیاسی حزب در خرداد ۱۳۵۸ عمویی را به عضویت هیئت دبیران (و به تبع آن هیئت سیاسی) درآورد. در فروردین ۱۳۶۰، پلنوم هفدهم عضویت وی را در هیئت دبیران ابقاء نموده و او به عنوان مسئول روابط عمومی و روابط بین‌المللی برگزید.
عمویی در جریان بازداشت گسترده اعضای حزب توده در سال ۱۳۶۱ (به اتهام کودتا و سپس جاسوسی برای شوروی) دستگیر شد. عمویی در مصاحبه‌ای با روزنامه آفتاب امروز، بر شکنجه شدن کیانوری برای اعتراف به کودتا و جاسوسی تأکید کرد.
هاشمی رفسنجانی از چهره‌های سرشناس حکومت، بعدها در مصاحبه‌ای با روزنامه همشهری عنوان نمود که برخورد با حزب توده و اعدام اعضای حزب توده بهتر بود که انجام نمی‌شد. وی دلیلی برای اینکه حزب توده در اندیشه کودتا بوده، نیافته‌است.
زندان، شکنجه و اعتراف

وی در سال ۱۳۶۱ دستگیر شد و پس از آن به خیانت‌های حزب توده اعتراف کرد. محمد علی عمویی می‌گوید که پیش از انقلاب، ۲۳ سال زندانی بوده و حاضر نشده بوده که برگه اعترافات را امضا کند. اما در سال ۱۳۶۱ دستگیر شد و پس از چند هفته مقابل دوربین اعتراف کرد، او داستان اعتراف‌گیری خود را اینگونه روایت می‌کند: «دستانم را بستند و از یک حلقه من را آویختند. نوک پنجه‌هایم روی زمین بود. انگار تک‌تک جوارح بدنم بیرون کشیده می‌شد. مثل پاندول تکانم می‌دادند تا این‌که ایست قلبی کردم.» عمویی می‌گوید از آنجایی که بازجوها عجله دارند زود به نتیجه برسند، در همان حالت پاندول، «شلاق را بر می‌دارند درست مثل یک لاشه گوسفند که در قصابی آویخته است»، با شلاق می‌زنند. آنطور که او می‌گوید، بازجوها از از او می‌خواستند رابطه سیاسی خود را با همسر خمینی فاش کند: «وقتی اولین بار من را به تخت بستند که کابل بزنند، هر دو بازجویم دست به سوی آسمان بالا بردند و گفتند بارالها، برای عظمت اسلام می‌زنیم. در لابه‌لای زدن‌ها، وقتی به نهایت ضعف رسیدم، بازجو گفت مصاحبه می‌کنی؟ پذیرفتم.» آنطور که عمویی روایت می‌کند او را با تسمه به تخت بسته بودند و به کف پایش کابل می‌زندند، در بدعتی که حتی در زمان شاه تجربه نکرده بود، در دهانش پتو می‌کردند و روی سرش می‌نشستند تا احساس خفگی کند. بدین ترتیب زندانی نمی‌تواند از طریق فریاد زدن و تقلا کردن، اندکی هم شده، بر درد فائق آید. وی در بخشی از خاطراتش می‌گوید بازجوها ورزیده کار می‌کردند و فنی شکنجه می‌دادند و نهایت ابتکار را به کار می‌بردند تا خشونت در حد اعلا باشد، ولی قربانی زیر شکنجه نمیرد. با این حال او از بیش از ۱۰ تن از هم حزبی‌هایش یاد می‌کند که پیش از دادگاه و در جریان بازجویی، زیر شکنجه جان سپردند: محسن علوی، علی شناسایی، رضا شلتوکی، گاکیک آوانسیان، تقی کی منش، حیدر مهرگان(رحمان هاتفی)، غلامحسین قناعتی، حسن قزلچی، حسین پور و غیره.
آثار > تألیف

محمدعلی عمویی (۱۳۷۷)، دُرد زمانه - خاطرات محمدعلی عمویی «۱۳۵۷–۱۳۲۰»، انتشارات آنزان، شابک ۹۶۴-۹۱۴۸۴-۶-۹
محمدعلی عمویی (۲۰۲۰)، صبر تلخ - خاطرات محمدعلی عمویی «۱۳۶۲–۱۳۵۷»، ۳ مجلد، انتشارات واله
آثار > ترجمه

ارنستو چه‌گوارا (۱۳۸۱)، خاطرات ارنستو چه‌گوارا (روزشمار عملیات در بولیوی)، ترجمهٔ محمدعلی عمویی، نشر اشاره
روجر کِیران، توماس کنی (۱۳۸۴)، خیانت به سوسیالیسم: پس پردهٔ فروپاشی اتحاد شوروی، ترجمهٔ محمدعلی عمویی، نشر اشاره، شابک ۹۶۴-۵۷۷۲-۲۶-۵
مایک دیویدو (Mike Davidow) (۱۳۸۱)، پروسترویکا، فراز و فرود آن، ترجمهٔ محمدعلی عمویی، نشر اشاره، شابک ۹۶۴-۵۷۷۲-۹۲-۳
ایتا (شهر)

مکان در 23x15px|border |alt=|link= پاراگوئه
| ایتا Itá | ایتا Itá |
| --- | --- |
شهر: شهر
  پرچم:   پرچم
استان: ناحیه مرکزی
بنیانگذاری: ۱۵۳۹
بنیان‌گذار: Domingo Martínez de Irala
حکومت: حکومت
 • شهردار: Gloria Vicenta Benitez de Cantero
مساحت: مساحت
 • کل: ۲۶۵ کیلومتر مربع (۱۰۲ مایل مربع)
ارتفاع: ۱۰۱ متر (۳۳۱ فوت)
جمعیت (۲۰۰۸): جمعیت (۲۰۰۸)
 • کل: ۸۱٬۰۸۴
 • تراکم: ۳۱۰/کیلومتر مربع (۷۹۰/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی ۴- (AST)
کد پستی: ۲۷۱۰
کد منطقه: (۲۴) ۵۹۵+
ایتا (به اسپانیایی: Itá, Paraguay) شهری در کشور پاراگوئه، ناحیه مرکزی است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۰۲ میلادی ۱۷٫۴۶۹ نفر بوده‌است.
سلاریان

برای فقیه قرن پنجم هجری، سلار دیلمی را ببینید.
سلّاریان، سالاریان، آل مسافر، مسافریان، لنکریان، کنگریان یا غیره، یک خاندان دیلمی و شیعهٔ اسماعیلی در قرن چهارم و پنجم هجری بود که در دیلم تأسیس شد و حاکمیت خود را به‌سمت شمال غرب ایران توسعه داد و بر آران و آذربایجان و بخش‌هایی از ارمنستان و دربند سلطه یافت.
طایفه‌ای در دیلم که سلاریان جزئی از ان بودند، رابطه نزدیک و تنگاتنگی با جستانیان داشت و تحت نفوذ آنها بود. در سال ۳۰۶ ه‍. ق، شرایط مناسبی برای به قدرت رسیدن محمد بن مسافر به‌وجود آمد و او سلسله جستانی را کنار زده و حکومت خودش را تأسیس کرد. درپی شورش فرزندان محمد در سال ۳۳۰، یعنی مرزبان و وهسودان، محمد از قدرت برکنار شد. وهسودان حکومت دیلمستان را به‌دست گرفت و مرزبان آران و آذربایجان را فتح کرد و در آنجا به حکومت می‌پرداخت. اوج قدرت سلاریان در دوران مرزبان بود و پس از او، براثر اختلاف بر سر جانشینی‌اش، حکومت سلاریان به‌صورت دو شاخه مجزای «آذربایجان و آران و ارمنستان» (که توسط فرزندان مرزبان اداره می‌شد) و «طارم» (که توسط وهسودان اداره می‌شد) تقسیم شد. درگیری‌های شدید میان طرفین، و ضعف مدیریتی فرزندان مرزبان، سلاریان را تضعیف کرد و سرانجام آنها آران و آذربایجان و ارمنستان را از دست دادند. پس‌ازاین، حکومت آنها در دیلمستان و طارم و شمیران ادامه یافت. مدت حضور آنها در قفقاز چندان طولانی نبود و حکومت سلاری عمدهٔ حیاتش را در طارم و قلعه‌های دیلمستان گذراند. سلاریان احتمالاً به‌دست اسماعیلیان الموت منقرض شدند.
وجه تسمیه

پژوهشگران بر سر نام اصلی این سلسله اتفاق نظر ندارند. مورخان معاصر این سلسله نظیر ابن مسکویه و علی بن حسین مسعودی نامی برای آنها ذکر نکرده‌اند. مورخان و جغرافی‌دانان بعدی با عناوین مختلف آل لنجر، اللنجریون، آل مسافر، وهسودانیه، بنوسلّار، آل لنکر و آل کنکر و کنکریان از آنها یاد کرده‌اند.
این اختلاف به میان پژوهشگران معاصر نیز راه یافته است؛ شرق‌شناسان اروپایی آنان را مسافری یا سالاری خوانده‌اند. برخی پژوهشگران معاصر نظیر مادلونگ نیز معتقدند که سالاریان یا سلاریان از بقیه مشهورتر هستند و برخی نظیر ایرانیکا و دائرةالمعارف بزرگ اسلامی نیز مقالات خود با عنوان عنوان مسافریان یا آل مسافر نوشته‌اند.
کسروی برای هر شاخه یک نام قائل شده است و نام این دو شاخه را یکی ندانسته است. او معتقد است نام این سلسله در طارم، کنکریان و در آذربایجان، سلّاریان بوده است.
وجه تسمیه > سالار یا سلار یا سلّار

نام اصلی محمد بن مسافر سالار بود و ریشه نام سلّاریان در آن است. نخستین بار مسعودی مؤسس سلسله را ابن‌اسوار معروف به سلار خطاب می‌کند. همهٔ حاکمان سلاری، لقب سلّار یا سالار داشته‌اند. ابن مسکویه، ابن‌حوقل و ابن اثیر از مرزبان بن محمد با القابی نظیر سلار مرزبان یا سالار یاد کرده‌اند. از جستان بن مرزبان نیز با عناوینی نظیر ابن‌سلار یا سلار الدیلمی و از ابراهیم بن مرزبان، فرزند دیگر مرزبان، با عناوین السلار ابراهیم، سالار ابراهیم بن مرزبان و سلار ابراهیم مرزبان یاد شده است. برای آخرین حاکمان سالاری نیز از عنوان مشهور ابن‌سلّار استفاده شده است. همچنین روی سکه‌های باقیمانده از حاکمان سالاری همواره از سلار استفاده‌شده و «السلار» را به‌عنوان پیشوند پیش از نام خود روی سکه می‌نوشتند. برای مثال: السلار مرزبان بن محمد.
در منابع ارمنی نیز از اولین و آخرین فرد این سلسله در آذربایجان با لقب سالار یاد می‌شود.
پژوهشگران راجع به اطلاق سالار یا سلار نیز اختلاف نظر دارند. برخی مانند کسروی فقط از عنوان سالاریان استفاده کرده‌اند و برخی مانند مادلونگ سالار و سلار را با هم به‌کار برده‌اند ولی گروهی دیگر نیز مانند معتقدند که این نام هرگز به‌صورت سالار دیده نشده است و تنها سلّار درست است و حتی سلّار هم بدون تشدید نادرست می‌باشد و حتماً باید دارای تشدید باشد. تاریخ جامع ایران نیز آورده است که کاربرد سلار بسیار بیشتر از سالار بوده و سالار بسیار کم به‌کار رفته است.
مذهب

همچنین ببینید: مذهب دیلمیان
این خود داستان شگفتی بود که دیلمان پس از سیصد سال دشمنی با اسلام و جنگ و خونریزی با مسلمانان چون به رهنمایی علویان اسلام راه پذیرفته راه به میان مسلمانان پیدا کردند و پنجاه سال نگذشت که بر بخش بزرگی از عالم اسلام فرمانروایی یافتند و نام دیلم پس از آنکه پیوسته با لعن و نفرین توأم بود این دفعه در منبرهای اسلام (حتی در مکه و مدینه) خطبه و دعا به نام ایشان می‌خواندند.
آل مسافر پیرو تشیع اسماعیلی، و از نوع قرمطی آن بودند. حاکمان آل مسافر مانند سایر قرمطیان در این زمان با اسماعیلیان فاطمی اختلاف نظر داشته‌اند و از امامت خلفای فاطمی حمایت نمی‌کرده‌اند بلکه به غیبت محمد بن اسماعیل معتقد بودند. بااین‌وجود، برخی از مورخان نظیر عبدالحسین زرین‌کوب، مذهب اسماعیلی را بیشتر بهانه‌ای برای مخالف با خلافت عبای دانسته‌اند تا گرایش واقعی به مذهب.
سلاریان پس از فتوحات اسلام همچنان بر دین زرتشتی ماندند. مسلمانان فتوحات شان را تا مرز دیلمان ادامه دادند، اما هرگز موفق به ورود به کوه‌های دیلم نشدند. اسلام به وسیله داعیان علوی به‌میان دیلمیان راه یافت.
پس از قتل محمد بن زید توسط سامانیان در نزدیکی گرگان، ناصر کبیر به نزد جستان بن وهسودان در دیلم گریخت. وی به جستان اطمینان داد که درپی کسب قدرت سیاسی نیست و هدفش تنها تبلیغ اسلام است. مدتی بعد، بسیاری از دیلمیان و حتی شماری از خانواده جستان مسلمان شدند.
به‌نوشته مرعشی داعی ۱۴ سال (۲۸۷–۳۰۱ ه‍. ق) در دیلم بود و همهٔ مردم گیل و دیلم به دستش مسلمان شدند. به‌نظر می‌رسد خانواده مسافر نیز تا پیش از ۳۰۱ق به اسلام ایمان آوردند و به پیروی از سایر دیلمیان مذهب زیدی داشتند.
تغییر مذهب مسافریان، از شیعه زیدی به شیعه اسماعیلی، درمیان سال‌های ۳۰۰ تا ۳۳۰ق، و توسط داعیان اسماعیلی ری، به‌ویژه ابوحاتم رازی اتفاق افتاد. ابوحاتم، ابتدا حاکم ری، سپس در دیلم نخست اسفار شیرویه و سپس مرداویج را به مذهب خود دعوت نمود و توانست یکی از امیران جستانی به نام خسروفیروز را نیز به خود جذب کند.
در دوران حکومت سلاریان، مذهب اسماعیلی در مناطق تحت تصرفشان تبلیغ می‌شد. بااین‌حال، گرایش خاندان حکومتی سلاریان به تشیع اسماعیلی و تبلیغات داعیان اسماعیلی در زمان آنها در آذربایجان و دیلم، گرایش عامه مردم مناطق مذکور به مذهب اسماعیلیه را در پی نداشت.
الثائر، امام زیدی، درسال ۳۴۵ ه‍.ق برای کمک خواستن از مرزبان به آذربایجان رفته بود که علت این احتمالاً تشابه کلی مذهبی بین آنها بوده است.
تبار

آل مسافر خاندانی دیلمی بودند. ابوعلی مسکویه، مسعودی، عزالدین بن اثیر، و نویسندگان متأخری مانند مینورسکی، باسورث، و کسروی، این مسئله را تأیید کرده‌اند.
پیش‌زمینه

خاندان‌های دیلمی که از ابتدا تا میانهٔ قرن چهارم هجری تأسیس شدند، عبارتند از سلاریان، خاندان ماکان کاکی و حسن فیروزان، زیاریان، آل بویه.
سالاریان، از زمانی طولانی میان دیلمی‌ها شهرت داشتند ولی دارای نفوذ و قدرت سیاسی نبودند تا اینکه قلعه شمیران را تصرف کردند. آنها در مدت شکل‌گیری قدرتشان، به لنکریان مشهور بودند. در دو قرن اول هجری، تنها سلسلهٔ شناخته‌شدهٔ حاکم بر دیلم برای اعراب مسلمان، سلسلهٔ جستانی بود. خانواده لنکر و طایفه‌ای از دیلم که این خانواده در آن قرار داشتند، تحت نفوذ جستانیان بودند. ظاهراً در آن دوره در دیلم، دو طایفه با دو زبان یا لهجهٔ متفاوت حضور داشته‌اند، که یک طایفه، طایفهٔ جستانیان بوده که شناخته‌شده بوده است و یک طایفه همان طایفه‌ای است که لنکریان از میانشان برخاستند و به این دلیل که در کوه‌ها و قلعه‌های غیرقابل‌دسترس دیلم می‌زیستند، اطلاعات خاصی ازشان در دست نیست. ابوعلی حسین بن احمد در نامه‌ای که به صاحب بن عباد راجع‌به قلعه شمیران نوشته است، معتقد است خانواده لنکر، خانواده‌ای گمنام بودند که تنها به‌دلیل تسلط بر قلعه شمیران و سپس برقراری رابطهٔ خویشاوندی با جستانیان، به قدرت رسیدند.
خاندان کنکر در میان دیلمان پایه و بنیاد استواری نداشتند؛ تا اینکه این دز را تصرف کردند و سپس بلندی همت خود را بدانجا رسانیدند که از جستان وهسودان خواستار پیوند و خویشاوندی شدند جستان با آنکه چهل سال پادشاهی کرده‌بود چون دید شمیران خواهر الموت است ناگزیر تن به این پیوند داد.
با وجود عدم قدرت سیاسی سلاریان تا پیش از تصرف قلعهٔ شمیران، نمی‌توان حرف ابوعلی را راجع‌به کوچک و بی‌اهمیت بودن سلاریان پذیرفت؛ زیرا اگر بی‌اهمیت بودند، پادشاه بزرگی همچون جستان با آنها رابطهٔ خویشاوندی برقرار نمی‌کرد. این رابطهٔ خانوادگی حتی باعث شده بود تا سلاریان نام‌های مشخصی از جستانیان را بر فرزندان خود بگذارند، مانند وهسودان، جستان، مرزبان و غیره.
پیش‌زمینه > تضعیف جستانیان

پس از اسلام آوردن اکثریت مردم دیلم توسط داعیان علوی، جستانیان در جنگ‌های علویان با سامانیان، و حتی در کشمکش‌های داخلی میان آنها شرکت می‌کردند که این مسئله باعث تضعیف جستانیان شد. علت دیگر تضعیف جستانیان، رخ دادن اختلافات داخلی میان آنان بود. برای مثال، در حینی که جستان بن وهسودان با پناه دادن به داعیان علوی در مقابل خلافت عباسی قرار گرفته‌بود، برادرش علی بن وهسودان کاملاً حامی خلافت بود و رهبری حامیان خلافت در میان دیلمان را برعهده داشت. او حتی ازسوی خلیفه مدتی به حکومت اصفهان منسوب شد و داعی صغیر را دستگیر کنند و قصد داشت تا او را به بغداد بفرستد.
سال‌های ابتدایی > سقوط محمد

در سال ۳۳۰ ه‍.ق پسران محمد بن مسافر، مرزبان و وهسودان، با حمایت مادرشان خراسویه، علیه او توطئه، و از حکومت ساقطش کردند.
ابن مسکویه علت این توطئه بدرفتاری و سخت‌گیری‌های دائمی محمد و ترس پسرانش از او عنوان کرده است. محمد فرمان‌روایی باخرد، هوشیار و آبادی‌دوست، ولی بی‌رحم و درشت‌خوی بوده است.
محمد بدسرشت و درشت‌خوی بود و با خاندان خود سخت‌گیری و رفتار ناهنجار داشت. وهسودان پسرش از او ترسناک شده پیش برادرش مرزبان که در یکی از دزهای تارم بود پناه برد. محمد دانست چون دو برادر با هم باشند برایشان دست نخواهد داشت و خواست میانشان جدایی بیندازد نامه‌ای به مرزبان نوشت و او را به نزد خود فراخواند. وهسودان به مرزبان گفت من از تنهایی خود در این دز ترسناکم چه پدرمان در خیال گرفتن من است. مرزبان برادر را نیز همراه برداشت و چون در اثنای راه بودند به پیکی از محمد برخوردند که پنهان پیش مردم آن دز فرستاده و پیغام داده بود وهسودان چون تنها بماند دستگیر کنند و نگهدارند و دز را نیز به مرزبان بار ندهند. مرزبان و وهسودان از این پیک و پیغام در شگفت شده نیت محمد را دربارهٔ خود دانستند و چون به شمیران رسیدند محمد به دز دیگری بیرون رفته بود. مرزبان و وهسودان داستان پیک و پیغام را با مادر خود خراسویه گفتگو کردند و به همدستی او دز را با همه گنجینه و اندوخته محمد تصرف نمودند. محمد چون این خبر بشنید در کار خود حیران ماند و در آن دز که بود تهیدست و تنها بنشست …
پس دستگیری محمد بن مسافر حکومت در طارم، در دست وهسودان بن محمد قرار گرفت؛ وی محمد را در قلعه‌ای محبوس کرد. در همان سال (۳۳۰ ه‍.ق) مرزبان با حمله به آذربایجان، قلمرو سلّاریان را گسترش داد.
به روایت مسعر بن مهلهل، سیاح معروف عرب، محمد هرکجا آثار هنری زیبا می‌دید، هنروران آن آثار با پول زیاد به قلعه شمیران می‌آورد ولی زمانی‌که آنها وارد قلعه می‌شدند، دیگر هرگز اجازه خروج از قلعه را به آنها نمی‌داد. او حتی فرزندان رعایا را از خانواده‌هایشان جدا می‌کرد و به صنعتگران و هنروران می‌سپرد تا کار یاد بگیرند. پس از سقوط محمد، پسرانش مرزبان و وهسودان، این افراد که تعدادشان حدود پنج هزار نفر بوده را از قلعه آزاد کردند و آزادشدگان برای آن دو بسیار دعا کردند. دخل محمد بسیار و خرج او اندک بوده. مسعر همچنین از کوشک‌های قلعه شمیران بسیار تعریف می‌کند و آن را دارای قریب‌به سه هزار خانهٔ بزرگ و کوچک می‌داند.
مرزبان بن محمد > فتح آذربایجان

پس از قتل یوسف بن ابی‌الساج، حاکم ساجیان، در سال ۳۱۵، حکومت او در آذربایجان تا سال ۳۲۳ بین نزدیکانش دست‌به‌دست شد. پس از قتل آخرین آنها، آذربایجان صحنه نبرد میان کردها، دیلمی‌ها، و حمدانیان شد و ازطرفی هیچ حاکم رسمی ازسوی خلافت برای آذربایجان تعیین نشده بود. دیسم الکردی با استفاده از همین خلأ قدرت حاکم آذربایجان شد.
دیسم از خوارج بود ولی وزیری اسماعیلی داشت و دیلمیانی که از زمان وشمگیر در سپاه او بودند به‌سبب مذهب خارجی دیسم از او تنفر داشتند. وزیر دیسم از آذربایجان فرار کرده و به مرزبان پیوست و او را به فتح آذربایجان ترغیب کرد. پس از آن دیلمیان سپاه دیسم نیز به مرزبان ملحق شدند و بدین‌صورت، شکست دیسم قطعی شد. بدین‌ترتیب، مرزبان با استفاده از شکاف‌های قومی و مذهبی میان سپاه دیسم، حمایت‌های برادرش صعلوک (که از سال ۳۲۶ از سرکردگان سپاه دیسم بود) و برخی عوامل دیگر، آذربایجان را فتح کرد.
مرزبان، دوین، اردبیل و تبریز را تصرف کرد و سپس قدرت خود را به بردعه، دربند و همچنین مناطق شمال غربی آذربایجان تسری داد و شروانشاهان نیز تحت فرمان او درآمدند. او پس از فتح آذربایجان، در همان سال ۳۳۰ که دیسم را شکست داده‌بود، سلسلهٔ ساجیان را نیز منقرض کرد.
وهسودان بن محمد نیز در طارم با آنکه حریف قدرتمندی مانند رکن‌الدوله را درمقابل خود داشت، با قدرت حکمرانی می‌کرد و زنجان، ابهر، سهرورد و همچنین بخشی از قزوین را تصرف کرد و چندین قلعه جدید ساخت.
بدین‌ترتیب، حکومت سلاریان که در طارم تأسیس شده بود، ضمن مناطق فتح‌شده توسط مرزبان، زنجان، ابهر، سهرورد و بیشتر مناطق دیلمستان نیز در تصرف آنها بود.