اراک

برای دیگر کاربردها، اراک (ابهام‌زدایی) را ببینید.
| اراک | اراک |
| --- | --- |
  از بالا:  نمایی از شهر، بازار اراک، حمام چهارفصل، آرامگاه پیر مرادآباد، آرامگاه شاه غریب، مسجد جامع اراک، امامزاده شاهزاده عبدالله و آمنه خاتون، خانه حسن‌پور.:   از بالا:  نمایی از شهر، بازار اراک، حمام چهارفصل، آرامگاه پیر مرادآباد، آرامگاه شاه غریب، مسجد جامع اراک، امامزاده شاهزاده عبدالله و آمنه خاتون، خانه حسن‌پور.
: 
کشور:  ایران
استان: مرکزی
شهرستان: اراک
بخش: مرکزی
نام(های) پیشین: سلطان‌آباد، قلعه سلطان‌آباد
سال شهرشدن: ۱۲۳۱ قمری
مردم: مردم
جمعیت: ۵۲۰٬۹۴۴ تن (سال ۱۳۹۵)
تراکم جمعیت: بیش از ۱۰ هزار نفر بر کیلومتر مربع
جغرافیای طبیعی: جغرافیای طبیعی
مساحت: ۹۸ تا ۱۰۷ کیلومتر مربع
ارتفاع: ۱۷۴۳ متر
آب‌وهوا: آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه: ۱۳/۹ درجه سانتی‌گراد
میانگین بارش سالانه: ۳۳۷٫۱ میلی‌متر
روزهای یخبندان سالانه: بین ۶۰ تا ۱۲۰ روز
اطلاعات شهری: اطلاعات شهری
شهردار: علیرضا محمودی
ره‌آورد: فتیر، گوش‌فیل، آبگوشت دودار، باسلوق، کشمش
پیش‌شمارهٔ تلفن: ۰۸۶
وبگاه: www.arak.ir
شناسهٔ ملی خودرو:  ایران 47
کد آماری: ۱۱۰۱
    روی نقشه ایران ۳۴°۰۵′شمالی ۴۹°۴۲′شرقی﻿ / ﻿۳۴٫۰۸°شمالی ۴۹٫۷°شرقی﻿ / 34.08; 49.7   :     روی نقشه ایران ۳۴°۰۵′شمالی ۴۹°۴۲′شرقی﻿ / ﻿۳۴٫۰۸°شمالی ۴۹٫۷°شرقی﻿ / 34.08; 49.7   
 :  
اراک (تلفظپرونده:Arak.ogg) یکی از کلان‌شهرهای غیر رسمی ایران است. این شهر پرجمعیت ترین شهر و مرکز استان مرکزی شهرستان اراک است. جمعیت اراک در سال ۱۳۹۵ خورشیدی برابر با ۵۲۰٬۹۴۴ نفر بوده که از این نظر قطب جمعیتی استان مرکزی و هجدهمین شهر پرجمعیت ایران به‌حساب می‌آید.
از سده دوم اسلامی ناحیه میان همدان، ری و اصفهان عراق نامیده شد که سپس برای تمایز با عراق عرب آن را عراق عجم نامیدند. عَراق معرب اراک است. اراک نسبت به بسیاری از شهرهای ایران، شهر جوانی محسوب می‌شود. این شهر در دوران قاجار بنیان گذاشته شده و کمی بیش از دو قرن قدمت دارد. نام شهر که ابتدا قلعه‌ای نظامی در کنار روستای کرهرود بود قلعه سلطان‌آباد، بعد سلطان‌آباد عراق و در سال ۱۳۱۶ خورشیدی به اراک تغییر نام داد. بانی شهر اراک یوسف‌خان گرجی معروف به سپهدار بود که شهر را در طول چند سال و با هزینه ۲۰۰٬۰۰۰ تومان ساخت. در شهر جدید تمامی تأسیسات شهری از قبیل قنات، حمام، آب‌انبار، مسجد، مدرسه، سقاخانه، بازار و ارگ حکومتی ساخته شد. با رونق‌گیری اقتصاد شهر و عبور راه‌آهن سراسری از شهر، مهاجرت به شهر افزایش یافت.
شهر اراک دارای زمستان‌های سرد و مرطوب و تابستان‌های گرم و خشک است و کوه‌های اطراف شهر، تالاب میقان و دشت فراهان، بر آب و هوای آن تأثیر می‌گذارند. شهر در میان پایکوه‌های داخلی رشته‌کوه زاگرس قرار دارد و از جمله شهرهای امن از نظر لرزه‌خیزی است که احتمال وقوع زلزله بالای ۵ ریشتر در آن بسیار ضعیف است. مردم شهر اراک عمدتاً مسلمان و پیرو مذهب شیعه هستند، اما اقلیتی از مسیحی و بهائی نیز وجود دارند. زبان مردم، فارسی با لهجه اراکی است.
اراک از شهرهای صنعتی ایران است که از لحاظ گوناگونی محصولات صنعتی، نخستین، از لحاظ وجود صنایع مادر، دومین و به‌طور کلی یکی از چهار قطب صنعتی کشور محسوب می‌شود. این شهر به واسطه وجود صنایع مادر، تولید ۸۰٪ تجهیزات انرژی کشور، وجود بزرگ‌ترین کارخانه تولیدکننده آلومینیوم کشور، بزرگ‌ترین ماشین‌سازی کشور، بزرگ‌ترین واگن‌سازی و لوکوموتیوسازی خاورمیانه، بزرگ‌ترین کمباین‌سازی خاورمیانه، بزرگ‌ترین تولیدکننده ماشین‌آلات سنگین در خاورمیانه، بزرگ‌ترین تولیدکننده جرثقیل در خاورمیانه، مدرن‌ترین پالایشگاه نفت کشور و بزرگ‌ترین شرکت املاح معدنی کشور، به‌عنوان «پایتخت صنعتی ایران» شناخته شده است و به همین دلیل یکی از آلوده‌ترین شهرهای ایران است. طرح جامع کاهش آلودگی هوای اراک از جمله طرح‌های ملی است که برای کاهش آلودگی شهر به تصویب رسید، اما اجرای ضعیف آن پس از چند سال باعث شد تا مردم اراک، در سال ۱۳۹۲ خورشیدی به مدت ۱۸ هفته تجمعات اعتراضی نسبت به وضع موجود برپا کنند. ترافیک و گرانی مسکن از جمله مشکلات دیگر این شهر است.
از لحاظ گردشگری، قدمت بیشتر بناهای تاریخی اراک به دوره قاجار (فتحعلی شاه) بازمی‌گردد. از مهم‌ترین صنایع دستی شهر، قالی اراک است که در گذشته اهمیت و اعتبار فراوانی داشته است و رقیب قالی کرمان بود.