طالب آملی
زندگی

محمد آملی متخلص به طالب در سال ۹۹۴ قمری در کرچک‌لاریجانی آمل به دنیا آمد. وی در شعرش بارها اشاره کرده‌است که روستازاده‌است. طالب یکی از دردمندترین شاعران سبک هندی است.
پدر طالب از نظر وضع مادی دارای شأن و شوکتی بود بنا به منظومه طالبا، پدر طالب صاحب املاک و اموال فراوانی بود و از نظر مادی در جایگاه بالایی قرار داشت. پدر طالب از همسر اول خود دارای دو فرزند به نام‌های ستی النساء بیگم و سید محمد بوده که در همان اوان جوانی همسرش دارفانی را وداع کرده‌است و از همسر دوم خود نیز فرزندی به نام سید علی یا سبز علی داشته‌است.
طالب آملی در طول چهار سال تحصیل در مکتب علاوه بر حفظ قرآن، در علوم متداول آن زمان مانند سیاق و هندسه، فقه، هیئت، عروض، ادبیات عرب، شعر و حکمت را یادمی‌گیرد. او همچنین استادی مسلم در نوشتن انواع خطوط ایرانی شد که او را سرآمد اقران می‌کند.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| پا بر دومین پایهٔ اوج عشراتم |  | و اینک عدد فنم از آلاف زیاد است |
| بر هندسه و منطق و بر هیئت و حکمت |  | دستی است مرا کَش ید بیضا ز عباد است |
| در سلسلهٔ وصف خط این پس که ز کلکم |  | هر نقطه سویدای دل اهل سواد است |
طالب خیلی زود و در آغاز جوانی به شهرت رسید. در سال ۱۰۱۰ از مازندران کوچ کرد و به کاشان و اصفهان سفر نمود و از آن‌جا به مشهد رفت و آن‌گاه به قندهار کوچ کرد و در سال ۱۰۱۷ از آن‌جا راه هندوستان در پیش گرفت و برای همیشه ترک وطن نمود.
در هندوستان به شاگردی میرزا غازی بیک وقاری پرداخت. پس از ورود به دربار گورکانیان، در مدح جهانگیرشاه و اعتمادالدولهٔ وزیر و نورجهان بیگم و میرزا غازی بیگ قصاید غرایی می‌سرود. از آن‌جایی که طالب در انواع شعر استاد بود و از طرفی علوم زمانش را خوب می‌دانست در سال ۱۰۲۸ به مرتبهٔ ملک‌الشعرایی دربار گورکانیان ارتقا یافت.
هنگامی که عزم سفر از هند به قندهار کرده سروده‌است:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| نگاران لاهور و خوبان دهلی |  | بدل کرده بودند پیوند جانم |
| گره بسته بودند هر یک به نوعی |  | سر رشتهٔ جان به مویی میانم |
| یکی چهره سودی به چشم رکابم |  | یکی بوسه دادی به زلف عنانم |
| نشاندی یکی در بغل یاسمینم |  | نهادی یکی در دهان برگ پانم |
| غزالان مُلتان به نیرنگ‌سازی |  | که بندند از غمزه دست و دهانم |
| نگاران سرهند در نقش‌بندی |  | که سازند دل غرق خون، نافه‌سانم |
| من از جمله چون نکهت گل گریزان |  | که خود را به بزم همایون رسانم |
وقتی طالب را حکم ریش تراشیدن شد وی قطعه‌ای گفته به عرض رسانید و ریش خود را محفوظ داشت:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| سفر می‌کنم صاحبا ورنه من |  | چه سر بلکه گردن تراشیدمی |
| به ناخن، نه با تیغ از روی خود |  | من این مشت سوزن تراشیدمی |
| سر و ریش و ابرو، بروت و مژه |  | به رسم برهمن تراشیدمی |
| ازو این گیاه خداکِشته را |  | نه از بهر خرمن تراشیدمی |
| که سنبل چو آرایش دامن است |  | پی زیب دامن تراشیدمی |
پس از هشت سال در کمال عزت و احترام ظاهراً بر اثر مصرف افیون دچار اختلال حواس گردید. با این وجود، محمد طاهری شهاب در مقدمهٔ کلیات اشعار طالب آملی معتقد است با استناد به اشعار طالب، انتساب اختلال و جنون به او صحیح نیست بلکه از طعن حسودان زمانه آگاهانه به این کار دست زد. در نهایت طالب در سال ۱۰۳۵ یا ۱۰۳۶ در هندوستان در گذشت.
طالب در هندوستان ازدواج کرد که حاصل این ازدواجش دو دختر بود که بعد از مرگش خواهر او، ستی نسا، سرپرستی برادرزاده‌هایش را به عهده گرفت و آن‌ها را سر و سامان داد. ستی نسا که برای دیدار برادر خود به هندوستان رفته بود و زنی با کمال و ادب بود و در طبابت و تدبیر منزل‌آگاهی داشت، به دربار گورکانیان راه یافت و همان‌جا ازدواج کرد و تا پایان عمر همان‌جا ماند.