او-۱۱۱ (کریگس‌مارینه)
تاریخچه عملیاتی > گشت دوم

تصور می‌شد او-۱۱۱ دومین مأموریت گشتی خود را نیز در آب‌های شمالی به انجام خواهد رساند. با این حال، پیش از عزیمت مقرر شد در منطقهٔ آزور به گشت‌زنی بپردازد. البته این فرمان نیز دو ساعت پیش از حرکت لغو گردید. روز پیش از حرکت، ناوبان یکم هاینریش گولنیتس، افسر نخست او-بوت، در اثر حادثه‌ای از ناحیهٔ دست به‌شدت مجروح شد. او با ناوبان دوم هلموت فوکس، افسر دوم او-بوت جایگزین شد که او نیز به نوبهٔ خود با ناوبان یکم فریدریش ویلهلم روزینگ، یک افسر ۲۳ ساله کاملاً بی‌تجربه در زمینه او-بوت تعویض شد. به‌دلیل همین بی‌تجربگی، روزینگ افسر دوم او-بوت شد اگرچه درجه‌اش بالاتر از فوکس بود.
روز ۱۴ اوت، سرانجام او-۱۱۱ در دومین گشت رزمی خود از لوریان راهی ناحیهٔ فری‌تاون در ساحل غربی قاره آفریقا شد که نقطهٔ تجمع بزرگ برای کاروان‌های تجاری متفقین به‌شمار می‌رفت. تدارکات کافی، از جمله مواد غذایی و مهمات شامل ۱۸ اژدر و ۱۶۰ تن سوخت، برای یک سفر طولانی درون او-بوت ذخیره شده بود. همان شب نخست حرکت، دیده‌بان اژدری را شناسایی کرد که به‌سرعت به‌سمت او-بوت می‌آمد. با دستور فرمانده، او-بوت چرخش سختی انجام داد و اژدر با فاصله چند متری از کنار آن عبور کرد. احتمالاً یک زیردریایی بریتانیایی یا شاید حتی یک او-بوت دیگر آن را شلیک کرده بود؛ به هر حال هیچگاه برای کلاینشمیت مشخص نشد این شلیک کار چه‌کسی بود.
حدود ۳۶ ساعت پس از شروع حرکت، او-۱۱۱ دماغه فینیستر در شمال غربی اسپانیا را دور زد و رو به جنوب کرد. این او-بوت در ۲۲ اوت خود را به مجاورت فری‌تاون رساند. برخلاف تصور پیشین، این ناحیه خالی از هر گونه شناوری یافت شد. پس از چند روز توقف در این ناحیه، کلاینشمیت تصمیم به گذر از خط استوا گرفت اما آنجا هم چیزی نیافت. پس از چهارده روز حضور در دریا بدون مشاهدهٔ حتی یک کشتی، فرماندهی عالی دستور به حرکت او-۱۱۱ به‌سمت غرب در جانب سواحل برزیل داد. این نخستین سفر یک او-بوت به اقیانوس اطلس جنوبی بود. تا روز ۱۰ سپتامبر، او-۱۱۱ در ناحیهٔ جزایر سنت پاول در فاصلهٔ ۸۰۰ کیلومتری از برزیل بود. عصر همان روز، نزدیک‌شدن یک کشتی از جانب شمال شناسایی شد. این شناور مارکِن، کشتی تجاری غیر مسلح ۵۷۱۹ تنی هلندی حامل ادوات نظامی بود. با رفتن به عمق پریسکوپ و انتظار برای رسیدن این کشتی به فاصلهٔ مطمئن، چهار اژدر جلویی او-بوت به سمت آن شلیک شدند. دو اژدر به وسط کشتی اصابت کردند و به‌سرعت غرق شد. تمامی ۳۷ خدمهٔ شناور با قایق‌های نجات از آن تخلیه شدند. او-۱۱۱ به سطح آمد و خود را به قایق‌ها رساند. سرنشینان کشتی غرق‌شده را نخست بازجویی کردند، سپس مقداری مایحتاج به آنان دادند و مسیری به‌سمت خشکی برایشان مشخص کردند. این افراد یازده روز بعد توسط یک کشتی تجاری اسپانیایی از آب گرفته شدند.
او-۱۱۱ سپس به گشتزنی در طول مسیر تجاری شمال-جنوب ادامه داد. اندکی پیش‌از نیمه‌شب ۲۰ سپتامبر و در حالت توقف در ۴۰۰ کیلومتری جنوب شرقی جزایر سنت پاول، شناور دیگری در جنوب مشاهده شد. این شناور سینگِلیز پرِنس، کشتی تجاری ۸۴۷۴ تنی بریتانیایی حامل آهن خام، سنگ منگنز و چای بود. این بار بدون انتظار جهت نزدیک شدن شناور مذکور، سه اژدر به طرف آن شلیک گردید که هیچ‌یک به هدف اصابت نکرد. پنج ساعت دیگر گذشت تا او-بوت خود را در موضع مناسبی جهت حمله مجدد قرار دهد. تلاش دوباره با برخورد دو اژدر به کشتی ثمر بخش بود و موجب غرق شدن آن شد. او-۱۱۱ مجدداً خود را به تعدادی از خدمه شناور که موفق به نجات خود شده بودند، رساند و با تحویل مقداری آذوقه، به آن‌ها وعده داد در صورت مشاهده یک کشتی بی‌طرف از آن خواهد خواست این افراد را از آب جمع‌آوری نماید. مجموعاً ۵۷ تن از سرنشینان کشتی بریتانیایی از جمله ناخدای آن در این واقعه جان خود را از دست داند.
در این زمان او-۱۱۱ تنها سوخت کافی برای بازگشت به بیسکی را داشت اما ۹ اژدر ذخیره برای آن باقی مانده بود. کلاینشمیت در تماس رادویی از فرماندهی عالی کسب تکلیف کرد. او-۱۱۱ روز ۲۴ سپتامبر از طرف فرماندهی عالی مأمور به حرکت به سمت خلیج ترافال در کیپ ورده شد تا در این محل روز ۲۷ سپتامبر با او-۶۷ و او-۶۸ ملاقات کند. تا این زمان این او-بوت برای چهل روز بود که در دریا حضور داشت اما به جهت عدم پیش آمد موقعیت مناسب، همچنان بیشتر ذخیره اژدرهایش باقی مانده بود. او-۱۱۱ می‌بایست تعدادی از اژدرهای خود را به او-۶۸ می‌داد و در صورت لزوم خدمه بیمار آن را با خود به اروپا بازمی‌گرداند. بریتانیایی‌ها با شکستن رمز دستگاه انیگما، ارتباط رادویی بین او-۱۱۱ و فرماندهی عالی را رهگیری کرده و از قرار گرد آمدن او-بوت‌های آلمان در خلیج ترافال مطلع گشتند. در یکی از مکالمات کلاینشمیت به صورت غیرمحتاطانه و صریحی نام خلیج ترافال را برده بود.
او-۱۱۱ حدود یک ساعت پس از طلوع خورشید در روز ۲۷ سپتامبر، پس از او-۶۸، به موقعیت مذکور رسید. در هنگام انتقال اژدرها به او-۶۸ صحنه توسط پرتغالی‌ها مشاهده می‌شد اما به جهت پایبندی این کشور به بی‌طرفی دخالتی از طرف آن‌ها انجام نگرفت. عملیات انقال به صورت دستی بسیار کند و به سختی انجام می‌شد. پس از انتقال چهار اژدر کلاینشمیت دستور به توقف کار داد. او که از پر خطر بودن این کار نگران بود، تصمیم به نگاه داشتن تعدادی از اژدرها به جهت امکان برخورد با دشمن در مابقی مسیر گرفت. خدمه دو او-بوت شب را کنار یکدیگر سپری کردند. اچ‌ام‌اس کلاید، زیردریایی بریتانیایی بعد از ظهر همان روز از راه رسیده بود اما به جهت شرایط آب‌وهوایی و جغرافیایی موقتاً اقدامی صورت نداد. به جهت تاریکی هوا و عدم تحرک او-بوت‌ها کلاید از مکان دقیق او-بوت‌ها اطلاع نداشت. حدود ساعت چهار بامداد دو او-بوت آلمانی بدون اطلاع از حضور زیردریایی بریتانیایی قصد خروج از خلیج را داشتند تا مدت انتظار برای او-۶۷ را در آب‌های آزاد بگذرانند. او-۱۱۱ که زودتر حرکت کرده و با سرعت کم منتظر رسیدن او-۶۸ بود، در فاصله‌ای بسیار نزدیک در ورودی خلیج با زیردریایی بریتانیایی مواجه و متوجه حضور آن گردید. خدمه او-۱۱۱ پیش از این سایه محوی از این شناور دیده بودند اما تصور می‌کردند یک ناوشکن پرتغالی است. کلاید که در ابتدا او-۶۸ را دیده بود و قصد حمله به آن را داشت، با توجه به فاصله بسیار اندک آن با او-۱۱۱ که امکان استفاده از اژدر و توپ را نیز گرفته بود، با اندازه‌ای بزرگ‌تر و وزنی بیشتری نسبت به او-۱۱۱، سعی کرد با افزایش سرعت و یک چرخش شدید به سمت چپ خود را به آن بکوبد اما با شیرجه ناگهانی او-بوت به عمق، او-۱۱۱ با پذیرش یک ریسک بزرگ با فاصله سانتی‌متری از زیر زیردریایی بریتانیایی عبور کرد و به عمق اقیانوس گریخت. او-۱۱۱ برای دو ساعت زیر آب بود سپس به سطح آمد تا بیشترین سرعت به سمت غرب بیشترین فاصله را از محل بگیرد.
| تاریخ | نام | تناژ | کشور | سرنوشت |
| --- | --- | --- | --- | --- |
گشت نخست: گشت نخست
| ۱۳ مه ۱۹۴۱ | سامرزبی | ۵۱۷۰ |  بریتانیا | غرق‌شده |
| ۲۰ مه ۱۹۴۱ | سن فلیکس | ۱۳۰۳۷ |  بریتانیا | آسیب‌دیده |
| ۲۲ مه ۱۹۴۱ | بارنبی | ۴۸۱۳ |  بریتانیا | غرق‌شده |
گشت دوم: گشت دوم
| ۱۰ سپتامبر ۱۹۴۱ | مارکن | ۵۷۱۹ |  هلند | غرق‌شده |
| ۲۰ سپتامبر ۱۹۴۱ | سینگلیز پرنس | ۸۴۷۴ |  بریتانیا | غرق‌شده |