stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
رفعت اسد

| رفعت اسد | رفعت اسد |
| --- | --- |
رِفْعَتُ ٱلْأَسَدِ: رِفْعَتُ ٱلْأَسَدِ
اسد دهه ۱۹۸۰: اسد دهه ۱۹۸۰
معاون رئیس‌جمهور سوریه: معاون رئیس‌جمهور سوریه
دوره مسئولیت ۱۱ مارس ۱۹۸۴ – ۸ فوریه ۱۹۹۸: دوره مسئولیت ۱۱ مارس ۱۹۸۴ – ۸ فوریه ۱۹۹۸
رئیس‌جمهور: حافظ اسد
Member of the Regional Command of the Syrian Regional Branch: Member of the Regional Command of the Syrian Regional Branch
دوره مسئولیت ۱۵ آوریل ۱۹۷۵ – ۸ فوریه ۱۹۹۸: دوره مسئولیت ۱۵ آوریل ۱۹۷۵ – ۸ فوریه ۱۹۹۸
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: ۲۲ اوت ۱۹۳۷ ‏(۸۷ سال) منطقة القرداحة، سوریه
حزب سیاسی: حزب بعث (جناح سوریه)
همسر(ان): Amira al-Assad Sana' Makhluf Rajaa Bakrat Lina al-Khayer
فرزندان: Mudar Firas Tumadhir Durayd Sumer Siwar ریبال Ali Muhammad Lamia Fi Shatha Maysun Rania Sibt Natal
محل تحصیل: دانشگاه دمشق (بی‌ای) Soviet Academy of Sciences (پی‌اچ‌دی)
خدمات نظامی: خدمات نظامی
وفاداری:  جمهوری متحده عربی  سوریه
خدمت/شاخه: نیروی زمینی سوریه Defense Companies
سال‌های خدمت: ۱۹۵۸–۸۴
درجه:  سرلشکر
فرمانده: Defense Companies
جنگ‌ها/عملیات‌: جنگ شش‌روزه 1970 Syrian Corrective Revolution قیام اخوان المسلمین سوریه کشتار حما (اتهامات را تکذیب کرده) 
رفعت اسد برادر حافظ اسد رئیس‌جمهور سابق و عموی بشار اسد رئیس‌جمهور پیشین سوریه است. او یکی از اعضای بلندپایه در حزب بعث سوریه بوده‌است. نیروهای تحت فرمان او در سال ۱۹۸۲ به قتل هزاران نفر در جریان سرکوب قیام اسلام‌گرایان در سوریه متهم هستند. کشتار حما در فوریه ۱۹۸۲ با یورش نیروهای مسلح بعثی به حما به منظور سرکوب شورش مخالفان حکومت حزب بعث سوریه و دولت حافظ اسد صورت گرفت. رفعت اسد فرماندهی این عملیات را برعهده داشت.
رفعت اسد با توجه به این که تروریست‌های اخوانی اعلام کرده بودند به هر شهری برسند این کار را تکرار خواهند کرد و برای آن که حکومت برادرش حافظ اسد را مستحکم‌تر سازد و مخالفانش را نابود کند، بنابر تخمین عفو بین‌الملل بین ۱۷۰۰۰ تا ۴۰۰۰۰ مردم اخوانی سوریه را به قتل رساند. او همچنین برای حفظ حکومت بعث سوریه به ریاست حافظ اسد، کشتار زندان تدمر را نیز مرتکب شده‌است.
زندگی

وی در سال ۱۹۳۷ دیده به جهان گشود. محل تولد وی لاذقیه است. او پس از تحصیلات در کارهای نظامی وارد شد و سال‌ها در این عرصه فعالیت داشت. البته او به سبب پاره‌ای اختلافات با برادر خود مدتی در تبعید بود.
حافظ اسد (رئیس‌جمهور دولت بعث سوریه) و رفعت اسد (معاونت ریاست جمهوری)
قلم‌زنی

برای روستایی با همین نام، قلم‌زنی (میناب) را ببینید.
قَلَم‌زنی (به انگلیسی: Toreutics) عبارت است از تزیین و کندن نقوش بر روی اشیای فلزی به ویژه مس، طلا، نقره، برنج یا به عبارت دیگر ایجاد خطوط و نقوش به وسیله قلم با ضربه چکش و بر روی اجسام فلزی. قلم‌زنی یکی از رشته‌های هنرهای سنتی ایران است که در دسته‌بندی، در رده هنرهای صناعی و در گروه فلزکاری قرار دارد. قلمزنی روی مس. ساختن اشیاء با فلز مس، برنج، نقره و… به روش سرد را «دواتگری» گویند، این هنر با سابقه چندین هزار ساله خود؛ در دوران هخامنشیان رواج یافت و در دوره ساسانیان به اوج خود رسید.
امروزه برای قلم‌زنی نخست داخل یا زیر ظرف مورد نظر را که معمولاً از جنس نقره یا طلا و یا مس است از مخلوط قیر و گچ پر می‌کنند تا صدای قلم کمتر به گوش برسد و همچنین مانع از سوراخ شدن ظرف در حین کار شود. سپس نقش مورد نظر را روی ظرف رسم کرده و قلم مناسب را انتخاب کرده و روی سطح ظرف قرار می‌دهند و با چکش بر انتهای قلم می‌کوبند تا شیارها و نقش‌ها با تغییر شدت ضربه روی ظرف ایجاد شوند.
قلم‌ها متنوع هستند و نام‌های خاص خود را دارند مانند قلم سایه و قلم نیم‌بر. پس از پایان کار و ایجاد نقش‌ها، قیر را جدا می‌کنند و روی شیارها گرده زغال می‌ریزند و روی ظرف را با روغن جلای سیاه می‌پوشانند. به این ترتیب نقش‌های قلم‌زده شده به شکل خط‌هایی تیره مشخص و دیده می‌شود.

 نمونه‌ای از هنر قلم زنی استان مرکزی که یک بادیاب (بادیه، جام بزرگ پایه‌دار، سنگاب) مسی بود که توسط محمدمهدی باباخانی طراحی و قلمزنی شده در ورودی سازمان جهانی مالکیت فکری در سوئیس قرار دارد.
اساتید بسیار بزرگ و زیادی هستند که در زمینه تولید و آموزش این هنر ارزشمند در ایران تلاش و کوشش و فعالیت می‌کنند.
سبک‌ها

سه سبک اصلی در قلمزنی ایران مطرح است که عبارتند از
شیراز، تبریز و٬اصفهان.
درسبک شیراز. قلمزنی به دو روش ریزه قلم که روی فلز (مس) و (برنج) در دورهای صفویه ، زندیه ٬ قاجار و همچنین قبل از آن متداول بوده و برجسته یا منبت که در دوره قاجار با الگو برداری از سبک هخامنشیان تا به اکنون انجام می‌شود. که بیشتر بر روی نقره یا مس صورت می‌پذیرد. روش اجرای کار بدین شکل است. پس از طراحی بر روی کار ونیم برکردن شروع برجسته‌سازی وکف‌سازی می‌شود که در این سبک بیشتر از نقوش هخامنشی وساسانی وگل مرغ استفاده می‌شود. و در ایران این سبک را مکتب شیراز می‌نامند و منحصر به شیراز می‌باشد.
در سبک تبریز برای حرکت قلم و انجام قلمزنی از حرکت و فشار مچ دست استفاده می‌شود و در سبک اصفهان از ضربات چکش. به همین سبب قلم تبریز صاف و کم عمق است ولی قلم اصفهان عمیق‌تر می‌باشد.
سبک‌ها > قلم زنی، هنری اصیل با نقوشی خاص اصفهان

یکی از پر رونق‌ترین رشته‌های صنایع دستی اصفهان قلم زنی است که محصولات نقره ای، مسی و برنجی را با نقوش خاصی می‌آراید. هنرمندان با ابزاری خاص و وارد کردن ضربات بر روی سطوح مختلف نقش گل و مرغ، اشعار زیبای فارسی یا آیات و احادیث را حک می‌کنند تا زیبایی محصولات خود را به رخ بینندگان بکشند.
قلم زنی نیز در دو سبک مجزا می‌باشد که به نام‌های قلم ریز و فلم زنی برجسته که هنر مندان اصفهان  سبک برجسته را در سالهای اخیر اجرا می‌کنند. که سبک برجسته یکی از سبکهای قلمزنی ثابت شیراز از دیرباز بوده و قلم زنی برجسته دارای برجستگی‌های عمیق‌تری می‌باشد و حالتی سه بعدی را ایجاد می‌نماید. این‌گونه از قلم زنی در ساخت ضریح امامان شیعه استفاده می‌گردد.
سبک‌ها > آب‌کاری سیاه‌قلم

آبکاری سیاه‌قلم مس در تهیه و تولید قطعات تزئینی کاربرد فراوانی دارد.
سازوکار عمل تمامی محلول‌های سیاه قلم مس براساس ایجاد قشر نازکی از اکسید یا سولفید مس یا ترکیبی از این دو بر سطح فلز مس استوار است.
نمونه آثار سیاه قلم است
پیشینه هنر قلم‌زنی در ایران

پیشینه قلم‌زنی به زمان سکاها یا سیت‌ها نسبت داده می‌شود که نژاد آریایی داشتند.
پیشینه هنر قلم‌زنی در ایران > دوره پیش از تاریخ

پیشینه این هنر در ایران، تاریخ روشنی ندارد و از اثر مستندی که بیانگر نخستین مکان یا نخستین شیء باشد که بر روی آن قلم‌زنی، چکش‌کاری یا حکاکی شده‌است، اطلاع دقیقی در دست نیست.
کاربرد فلز، به ویژه مس در ایران و خاور نزدیک به چند هزار سال پیش از میلاد می‌رسد (لک پور، ۱۳۷۵، ص۷).
در اواخر هزاره دوم و اوایل هزاره اول پیش از میلاد هنر و صنعت فلزکاری در نقاط گوناگون ایران به ویژه در شمال و شمال غرب و حاشیه جنوبی دریای مازندران شکوفایی داشته‌است. از آثار مهم به دست آمده در این دوره جام طلای حسنلو است که در ۱۳۳۶ کشف شد و دارای نقوش برجسته چون خدایان سوار بر گردونه یا ارابه‌است.
در هزاره اول پیش از میلاد فلزکاری و قلم‌زنی در ایران از رونق و اعتبار ویژه‌ای برخوردار بوده‌است و آثار باارزشی از آن دوران بر جای مانده که از جمله آن‌ها جام‌های طلای مارلیک است.
پیشینه هنر قلم‌زنی در ایران > دوره مادها

آثار قلم‌زنی اندکی از دوره مادها که در سده هفتم ق. م در شمال ایران روی کار آمدند به یادگار مانده‌است. اشیای به دست آمده از آذربایجان حاکی از آن است که از نفوذ سکاها به تدریج کاسته شده و سبک مادها در این زمان جای آن را گرفته‌است.
پیشینه هنر قلم‌زنی در ایران > دورهٔ هخامنشی

با روی کار آمدن پارس‌ها و تشکیل حکومت هخامنشی (۵۵۰–۳۳۰ق. م) هنر قلم‌زنی تحوّل یافت و از جایگاه ویژه‌ای برخوردار شد و بر روزگار پس از خود تأثیر گذاشت. دوره هخامنشی اوج هنر فلزکاری در زمینه‌های ریخته‌گری، چکش‌کاری، ترصیع و… است. به دلیل حمله اسکندر و آتش زدن تخت جمشید آثار بسیاری نابود شد یا به دستور اسکندر گداخته و به سکه تبدیل شد.
از جمله اشیای شناخته شده در دوره هخامنشی دو لوح سیمین به وزن ۴ کیلوگرم و زرّین به وزن ۵ کیلوگرم است که در موزه ملّی ایران نگهداری می‌شود.
پیشینه هنر قلم‌زنی در ایران > دوره سلوکی

در دوره سلوکی با ساخت شهرهای جدیدی مانند مرو و نسا و انتقال کارگاه‌های هنری به این شهرها، هنر قلم‌زنی با تأثیرپذیری از هنر هلنی (هنر یونانی) ادامه یافت.
پیشینه هنر قلم‌زنی در ایران > دوره اشکانی

با روی کار آمدن پارت‌ها در سال ۲۵۰ ق. م تا ۲۲۴ میلادی هنر قلم‌زنی با همان شیوه هخامنشی با اندک تغییر به عمر خود ادامه داد.
ساخت پیکره‌ها از جنس زر و نقره و مفرغ به شیوه ریخته‌گری در دوره اشکانی از رونق ویژه‌ای برخوردار شد و زیورآلات مرصع با سنگ‌های قسمتی با همان شیوهٔ هخامنشی ادامه یافت. در این دوره به دلیل هجوم اسکندر آثار هنری مهمّی در دست نیست و به سبب هرج و مرج و کم‌توجّهی پارتیان اولیه به هنر، تنها در اواخر این دوره ساخت آثار قلم‌زنی رو به رشد نهاد.
پیشینه هنر قلم‌زنی در ایران > ساسانی

زمان ساسانیان در سال ۲۲۴ تا ۶۵۰ میلادی به دلیل گسترش بازرگانی میان ایران، یونان و روم هنرهای ایرانی از هنر یونانی و رومی تأثیر گرفت.
در دورهٔ ساسانی ساخت اشیا به سه طریق زیر انجام می‌شد:
به‌وسیله چکشکاری بر ورق سرد.
به‌وسیله ریختگی و ساخت ظروف آستردار از ورق.
تراش با چرخ
پیشینه هنر قلم‌زنی در ایران > دورهٔ اسلامی

در سده‌های آغازین اسلامی، اعراب هنر قلم‌زنی دوره ساسانی را مورد تقلید قرار داده و در سده‌های بعد در اثر علاقهٔ هنرمندان ایرانی به مذهب و گرایش آنان به اسلام، با تأثیرپذیری از باورهای اسلام، در آفرینش آثار فلزی کوشیدند و کم‌کم نقوش طرح‌های بومی و اسطوره‌های ایرانی جای خود را به خطوط کوفی و آیات و احادیث داد.
در دورهٔ سامانیان هنر قلم‌زنی در اثر دادوستد به دیگر سرزمین‌های اسلامی راه یافت. اشیای قلم‌زنی شده دوران دیلمیان در موزه‌های ایران از جمله آثار معروف این دوره است.
از سده‌های آغازین تا سده‌های سوم و چهارم قمری اشیای فلزی در ایران به سبک زمان ساسانی ساخته می‌شد. مکتب قلم‌زنی خراسان در سدهٔ چهارم قمری شکل گرفت و در دورهٔ سلجوقی به اوج پختگی خود رسید.
پیشینه هنر قلم‌زنی در ایران > دورهٔ سلجوقی

سلجوقیان در اوایل سدهٔ پنجم قمری (۴۲۹) از ترکستان به ماوراءالنّهر آمدند و سکونت گزیدند و سپس خراسان را متصرّف شدند. با علاقه‌ای که حکام سلجوقی به هنر داشتند، هنر قلم‌زنی همچون سایر رشته‌های هنری حمایت شد و گسترش چشم‌گیری یافت.
ایجاد نقوش گیس‌باف شامل نوارهایی در تزیینات ظروف به شیوه و سبک بسیار زیبا متداول شد. در این دوران ترصیع فلزات به صورت مفتول‌های طلا، مس و نقره یا ترصیع ظروف مفرغی با مفتول مس رایج شد. از کارهای بسیار زیبا در این دوره مشبک کاری روی فلز است.
هنر قلم‌زنی خراسان که در سده‌های پنجم و ششم قمری، هم‌زمان با حکومت سلجوقی در خاور به ویژه خراسان و فرارود رواج یافته بود، پس از حمله مغول به دلیل ویران شدن بسیاری از مراکز هنری این منطقه و مهاجرت هنرمندان به غرب و میان رودان، در آن نواحی تداوم یافت. هنر فلزکاری خراسان از شرق آغاز شد و در غرب رشد و گسترش یافت (روح فر، ۱۳۷۸، ص۸۰).
پیشینه هنر قلم‌زنی در ایران > در دورهٔ مغول و تیموری

با تصرف سوریه توسط غازان خان در اوایل سده هشتم قمری هنرمندان قلمزن مورد حمایت ایلخانان قرار گرفتند و بعدها شهرهای حلب، دیار بکر، موصل، شیراز و تبریز از مراکز مهم و بزرگ هنر قلم‌زنی به‌شمار آمدند. در این زمان آثار قلم‌زنی تحت تأثیر هنرهای بومی قرار گرفت، به گونه‌ای که در سوریه و مصر نشانه‌های این تحوّل بیشتر به چشم می‌خورد. ترصیع و در نشاندن ظروف در این زمان به تقلید از دورهٔ سلجوقی تداوم یافت. استفاده از هنر خوشنویسی در قلم‌زنی به وفور گسترش یافت و ظروف زیادی از این‌گونه ساخته و تزیین شد.
با حمله تیمور به ایران در سال ۷۷۱ق، هرات دوباره رونق هنری خود را بازیافت و بزرگ‌ترین مرکز هنری آن روز شد. هنر قلم‌زنی در این شهر بسیار درخشید. از جمله ظروف سنگاب گور امیرتیمور در سمرقند است که اکنون در موزه آرمیتاژ نگهداری می‌شود. سنگاب‌هایی نیز از سده هشتم در مسجد جامع هرات و در موزه آستان قدس رضوی موجود است.
نقره‌کوبی روی فلزات در دوره صفوی به اوج شکوفایی و کمال خود رسید.
کتاب‌شناسی

عرفان‌منش، راهله و حسینی‌دزکی، راضیه. آموزش گام به گام هنر قلم‌زنی: نخستین کتاب آموزشی هنر قلم‌زنی، تهران: انتشارات بین‌المللی حافظ‏‫، ۱۳۹۲. ‬
ت‍وان‍گ‍ر زم‍ی‍ن، غ‍لام‍ح‍س‍ی‍ن. آم‍وزش ه‍ن‍ر ق‍ل‍م‌زن‍ی، ش‍ی‍راز: ن‍وی‍د ش‍ی‍راز، ۱۳۸۱.
حجتی، سمیه، قلم‌زنی هنری ماندگار، تهران: میر دشتی‏‫، ‫۱۳۹۲. ‬‬
کاهی، نرگس، آشنایی با هنر قلمزنی، تهران: امیرعلی، ‏‫۱۳۸۶. ‬
رم‍ض‍ان‍ی، ول‍ی‌ال‍ل‍ه، آم‍وزش ق‍ل‍م‍زن‍ی، ‏‫ت‍ه‍ران‌‬: آذرب‍رزی‍ن‏‫، ۱۳۸۰.
افرا، منیژه، آموزش هنر قلمزنی، تهران: هیل، ‏‫۱۳۹۰. ‬
پیلوار، صدف، بررسی نقوش گیاهی و حیوانی قلمزنی‌شده در جام‌های زرین و سیمین پیش از اسلام، تهران: شاین‏‫، ۱۳۹۸. ‬
صحرانورد، محمد، خودآموز فنون قلمزنی، تهران: فرهنگستان هنر جمهوری اسلامی ایران، ‏‫‏۱۳۹۶. ‬‬
سیف، هادی، درِ قلمزنی شده مدرسهٔ چهارباغ خورشید بی غروب هنر قلمزنی ایران، تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، ۱۳۸۴.
س‍ت‍اری، م‍ح‍م‍د، ق‍ل‍م‍زن‍ی، ت‍ص‍اوی‍ر از ح‍ب‍ی‍ب‌ال‍ل‍ه پ‍زش‍ک‍ی و م‍ح‍م‍د س‍ت‍اری، ت‍ه‍ران: ام‍ی‍رک‍ب‍ی‍ر، ک‍ت‍اب‍ه‍ای ش‍ک‍وف‍ه، ۱۳۶۷.
شعبانی‌منش، حامد، قلمزنی: تاریخچه، آموزش، اساتید بنام، تهران: جمال هنر‏‫، ۱۳۹۲. ‬
ش‍ی‍خ‍ی، ح‍س‍ی‍ن و ف‍ض‍ل‍ی، اح‍د. ق‍ل‍م‍زن‍ی‌، اس‍ت‍ان‍دارده‍ای م‍ه‍ارت‍ی ش‍اخ‍ه ک‍ار و دان‍ش زم‍ی‍ن‍ه‍. خ‍دم‍ات - گ‍روه ف‍ره‍ن‍گ و ه‍ن‍ر، ت‍ه‍ی‍ه‌ک‍ن‍ن‍ده م‍رک‍ز ب‍رن‍ام‍ه‌ری‍زی و آم‍وزش ن‍ی‍روی ان‍س‍ان‍ی، اداره ب‍رن‍ام‍ه‌ری‍زی درس‍ی، گ‍روه ب‍رن‍ام‍ه‌ری‍زی درس‍ی ک‍ار دان‍ش، زی‍رن‍ظر ح‍م‍ی‍درض‍ا ب‍ه‍روان، ت‍ن‍ظی‍م و ت‍دوی‍ن، ت‍ه‍ران: آن، ۱۳۷۹.
پ‍ی‍ل‍ه‌ف‍روش، رب‍اب‍ه‍. خ‍ات‍ون و ده‍ن‍وی، م‍ح‍م‍ود. ق‍ل‍مزن‍ی ب‍ه روای‍ت م‍ح‍م‍ود ده‍ن‍وی، ب‍ا م‍ق‍دم‍ه م‍ح‍م‍ود ف‍رش‍چ‍ی‍ان، م‍ت‍رج‍م م‍ح‍س‍ن ای‍رج‌ارب‍اب‍ی، ت‍ه‍ران: خ‍ان‍ه ف‍ره‍ن‍گ و ه‍ن‍ر گ‍وی‍ا‏‫، ۱۳۸۰. ‏‬
ربیعی، ارژنگ، قلمزنی و دواتگری، شیراز: هنر بیستم، ‏‫۱۳۹۵. ‬
ق‍اض‍ی، ش‍ه‍ره، ک‍ی‍م‍ی‍ا: م‍ن‍ت‍خ‍ب آث‍ار طراح‍ی ت‍ذه‍ی‍ب و ق‍ل‍م‍زن‍ی، اص‍ف‍ه‍ان: ان‍دی‍ش‍ه‌گ‍س‍ت‍ر‏‫، ۱۳۸۴. ‬
گلچین‌پور‬، ‏‫محمدحسن‬، هنر قلمزنی ایران: مفاخرامروز، ماندگاران فردا، تهران: نشر سخن‏‫، ۱۳۹۴. ‮‬‬
ح‍م‍زه‌ل‍و، م‍ن‍وچ‍ه‍ر، ه‍ن‍ر ق‍ل‍م‍زن‍ی در ای‍ران‌، ت‍ه‍ران: دف‍ت‍ر پ‍ژوه‍ش‌ه‍ای ف‍ره‍ن‍گ‍ی، ۱۳۸۴.
فتوح‌نژاد، رضا. ‏‫قلمزنی و شناخت ابزار‮‬‏‫، شیراز: دانشگاه شیراز، مرکز نشر‮‬‏‫، ۱۳۹۶.
نگارخانه

قلمزنی بر روی مس با آبکاری نقره - سبک تبریز
انگشتر عقیق با رکاب دستساز قلم زنی
شیوه قلم تبریز
اسطوره‌شناسی ترکی

اسطوره‌شناسی ترکی اسطوره‌ها و افسانه‌هایی است، که مردم ترک در گذشته به آن باور داشته و امروزه گروهی به آن باور دارند. این افکار اعتقادهای تنگریستی و شمنیستی، به‌همراه بسیاری از ساختارهای اجتماعی و فرهنگی دیگر مربوط به شیوه زندگی کوچ‌نشینی و جنگجویی مردمان ترک و مغول در دوران باستان را نشان می‌دهد.
اسطوره‌های ترکی نیز تحت تأثیر دیگر اسطوره‌های بومی آسیا و اوراسیا قرار گرفته‌است. برای مثال، در اسطوره‌های تاتار، عناصر اسطوره‌های فنلاندی و هندواروپایی با هم وجود دارند. موجوداتی از اساطیر تاتار عبارتند از Äbädä، Alara، Şüräle , Shekä، Pitsen , Tulpar و Zilant، اغلب این باورها دیگر از طریق تلفیق در سنت اسطوره‌ای و جهان بینی بومی غالب خود ادغام می‌شدند.
خدایان در اساطیر ترکی

نوشتار اصلی: تنگری‌باوری
کایرا
İye ارواح نگهبان هستند که مسئول عناصر طبیعی خاص هستند. آنها اغلب فاقد ویژگی‌های شخصی هستند زیرا تعدادشان زیاد است. اگرچه بیشتر موجودات را می‌توان به عنوان خدایان یا İye شناسایی کرد، موجودات دیگری مانند Genien (Çor) و شیاطین (Abasi) وجود دارند.
خدایان در اساطیر ترکی > تنگی

کوک تنگری اولین خدایان ازلی در آیین قوم ترک اولیه است. پس از اینکه ترکها مهاجرت کردند و آسیای مرکزی را ترک کردند و مذاهب توحیدی را دیدند، تنگریسم از خاستگاه بت‌پرستی/ شرک آن تغییر یافت. این دین پس از تغییر، بیشتر شبیه دین زرتشتی بود، [نیاز به منبع] و تنها دو خدای اصلی باقی مانده بودند: تنگری، نماینده خدای خوب و اوچماگ (مکانی مانند بهشت)، در حالی که ارلیک جایگاه خدای بد و جهنم را گرفت، کلمات تنگی و آسمان مترادف بودند اکنون مشخص نیست تنگی چگونه به نظر می‌رسد. او بر سرنوشت کل مردم حکومت می‌کند و آزادانه عمل می‌کند. اما آن منصف است که جایزه می‌دهد و مجازات می‌کند. سعادت مردم به اراده او بستگی دارد. قدیمی‌ترین شکل این نام در سالنامه‌های چینی از قرن ۴ قبل از میلاد ثبت شده‌است و اعتقادات شیونگنو را توصیف می‌کند. شکل撑犁/ Cheng-li را به خود می‌گیرد که فرض بر این است که رونویسی چینی از Tengri است. [نیازمند منبع]
خدایان در اساطیر ترکی > خدایان دیگر

امای (ریشه ترکی umāy در اصل به معنای جفت، پس از تولد) الهه باروری و باکرگی است. امای شبیه الهه‌های مادر زمین است که در ادیان مختلف جهان یافت می‌شود و دختر تنگری است.
Öd Tengri خدای زمان است که به خوبی شناخته نشده‌است، همان‌طور که در سنگ‌های اورخون می‌گوید: «اود تنگری فرمانروای زمان است» و پسر کوک تنگری است. [نیازمند منبع]
Boz Tengri، مانند Öd Tengri، چندان شناخته شده نیست. او به عنوان خدای زمین‌ها و استپ‌ها دیده می‌شود و پسر کوک تنگری است. [نیازمند منبع]
کایرا روح خداست. خدای اولیه بالاترین آسمان، هوای بالا، فضا، جو، نور، زندگی و پسر کوک تنگری.
اولگان پسر کایرا و امیه است و خدای نیکی است. آروگ (Arı) در اساطیر ترکی و آلتایی به معنای «روحهای خوب» است. آنها تحت فرمان اولگن هستند و کارهای خوبی در زمین انجام می‌دهند.
مرگن پسر کایرا و برادر اولگن است. او نماینده ذهن و هوش است. او در طبقه هفتم آسمان نشسته‌است. از آنجایی که او همه چیز را می‌داند، می‌تواند همه چیز را بپردازد.
قیزاقان با جنگ همراه است و به عنوان خدایی قوی و قدرتمند به تصویر کشیده شده‌است. کیزاغان پسر کایرا و برادر اولگان است. و در طبقه نهم آسمان زندگی می‌کند. او را مردی جوان با کلاه ایمنی و نیزه ای سوار بر اسب قرمز نشان دادند.
ارلیک خدای مرگ و عالم اموات است که به تامگ معروف است.
آک آنا: «مادر سفید»، خالق الهه اولیه مردم ترک است. او به عنوان الهه آب نیز شناخته می‌شود.
ایاز عطا خدای زمستانی است.
آی دده خدای ماه است.
گون آنا الهه خورشید است.
الاز خدای آتش است.
تالی خدای اقیانوس‌ها و دریاها است.
الوس الهه آشوب و کنترل است. او را می‌توان در زیر زمین، آسمان یا زمین یافت. [نیازمند منبع]
نمادها

در نتیجه فرهنگ عشایری، اسب نیز یکی از چهره‌های اصلی اساطیر ترک است. ترک‌ها اسب را امتداد فرد می‌دانستند (اگرچه عموماً به جنس مذکر نسبت داده می‌شد) و می‌دانستند که با آن کامل است. این ممکن است منجر به یا منشأ اصطلاح «آت‌بی» (ارباب اسب) شده باشد. [نیازمند منبع]
اژدها (اورن، همچنین Ebren)، نیز به عنوان یک به تصویر کشیده مار یا مارمولک، نمادی از قدرت و قدرت است. اعتقاد بر این است که، به ویژه در کوهستانی آسیای مرکزی، اژدهاها هنوز در کوه‌های تیان شان/تنگری تاگ و آلتای زندگی می‌کنند. اژدها همچنین نماد خدای تنگری در سنت ترکی باستان است، اگرچه خود اژدها به عنوان خدا پرستیده نمی‌شدند. [نیازمند منبع]
درخت جهانی یا درخت زندگی نماد اصلی در اساطیر ترکی است. به گفته ترکان آلتای، انسان در واقع از درختان است. به گفته یاقوت‌ها، مادر سفید در پایه درخت زندگی می‌نشیند که شاخه‌های آن به آسمان می‌رسد و در آنجا توسط موجودات ماوراء طبیعی مختلفی که در آنجا زنده شده‌اند، اشغال می‌شوند. آسمان آبی اطراف درخت نشان دهنده طبیعت آرام این کشور است. حلقه قرمز که همه عناصر را احاطه کرده‌است نشان دهنده ایمان باستانی تولد دوباره، رشد و توسعه مردم ترک است. [نیازمند منبع]
در میان حیوانات، آهو به عنوان واسطه ای برتر بین جهان خدایان و انسان‌ها در نظر گرفته می‌شد. در این مثال، تداعی‌های باستانی تشییع جنازه آهو (مرگ تحت اللفظی یا فیزیکی) را می‌توان در اینجا دید که با معادله آن‌ها با مرگ استعاری فنا (عمل صوفیانه مردن به خود) شیب جدیدی (اسلامی) یافته‌است. که منجر به تولدی دوباره روحانی در خلسه عرفانی بقا می‌شود.
یک گوشه نشین جنگلی عرفانی سوار بر آهو در ویتا مرلینی جفری از مونموث شباهت عجیبی با این داستان ترکی دارد.
حماسه‌ها > افسانه گرگ خاکستری

گرگ
آسنا نام یکی از ده پسری است که توسط یک گرگ افسانه ای در اساطیر ترکی به دنیا آمد.
حماسه‌ها > افسانه ارگنه‌کن

ارگنه‌کن افسانه ای که دربارهٔ یک بحران بزرگ برای ترک‌های باستان می‌گوید. پس از یک شکست نظامی، ترک‌ها به دره افسانه ای ارگنکون پناه بردند، جایی که به مدت چهار قرن در آن گیر افتاده بودند. سرانجام زمانی که آهنگری با آب شدن کوه، گذرگاهی ایجاد کرد و به گرگ خاکستری آسنا اجازه داد تا آنها را به بیرون هدایت کند، آزاد شدند. مراسم سال نو یادآور فرار افسانه‌ای اجدادی از ارگنکون است.
حماسه‌ها > افسانه‌های اوغوز

افسانه اغوز خان یک اسطوره سیاسی مرکزی برای مردمان ترک آسیای مرکزی و در نهایت ترک‌های اوغوز است که در آناتولی و ایران حکومت می‌کردند. نسخه‌هایی از این روایت در تواریخ رشیدالدین طبیب، در دستنوشته خط عمودی اویغوری ناشناس قرن چهاردهمی که اکنون در پاریس است، و در شجره در ترک ابوالقاضی یافت شده و به روسی و آلمانی ترجمه شده‌است. [نیازمند منبع]
حماسه‌ها > داستان‌های کورکوت آتا

دده قورقود
کورکوت آتا
غز
حماسه‌ها > حماسه‌های دیگر

آلپ ار تونقا
اکبوزات [نیازمند منبع]
حماسه مناس: جنگ حماسی مناس قهرمان قرقیزها با ترکان خیتان و کالمیکی است که در آن مناس دیگر ترک‌ها را شکست می‌دهد.
بتال گازی: حماسه نبرد بتال، داستان نبرد بین قهرمانان مسلمان ترک و عرب، بتال، با بیزانس (ترکیه امروزی)
حماسه کور اوغلو
ادیگو: ادیگو یکی از امیران مسلمان ترک گروه اردوی سفید بود که یک نهاد سیاسی جدید را تأسیس کرد که به عنوان گروه نوگای شناخته شد.
دانشمند گازی :دانیشمند گازی بنیانگذار بیلیک دانیشمندها بود. پس از پیشروی ترکیه به آناتولی که پس از نبرد مانزیکرت انجام شد، سلسله وی مناطق شمال مرکزی آناتولی را کنترل کرد.
سلطان ساتوق بوغراخان: سلطان ساتوق بوغراخان یکی از اولین فرمانروایان ترک بود که به اسلام گروید.
آلپامیش: داستان عشق آلپامیش و بارچین.
اورال باتیر: داستان اورال و افسانه‌هایش برگرفته از داستان‌های ایرانی و باشقیری.
حماسه‌ها > حماسه شاه گسار در اقوام ترک

چادویک و ژیرمونسکی معتقدند که خطوط اصلی این چرخه همان‌طور که در مغولستان، تبت و لداخ داریم، طرحی را نشان می‌دهد که با الگوی شعر پهلوانی در میان مردمان ترک مطابقت دارد.
خاستگاه افسانه ای اقوام ترک

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های اساطیر ترکی این است که هر قبیله، هر چند کوچک، یک افسانه تبار شخصی دارد. به عنوان مثال، در اوغوزنامه، ابتدا افسانه تبار هر قبیله ذکر شده بیان شده‌است.
یکی دیگر از افسانه‌های معروف پیدایش، پیدایش قوم قرقیز است. طبق این افسانه، چهل دختر (به قرقیزی: kırk kız) که از آب یک دریاچه مقدس باقی مانده‌اند، اولین قوم قرقیزی را تشکیل می‌دهند.
اساطیر ترکی سیبری

ترکها از سیبری کسانی نیستند که ترک نگه داشته‌اند اساطیر پر جنب و جوش‌ترین، رنگارنگ و حفظ شده‌است. تا به امروز، آنها هنوز هم موجودات مقدس Tengris را می‌پرستند و همچنان سنت افسانه ای ترک‌های قدیمی را زنده نگه می‌دارند.
مثلاً در میان مردم دلگان اساطیر باستانی وجود دارد که تعداد آن بسیار کم است. دلگان‌ها که در آب و هوای توندرا در شمال سیبری زندگی می‌کنند، در طول کوچ خود گهگاه با اجساد ماموت‌ها مواجه می‌شوند که نیمی از آن‌ها به مدت ۱۰۰۰۰ سال از زیر خاک بیرون نیامده‌اند. دلگان‌ها بر این باورند که ارلیک خان، ارباب عالم اموات، ماموت‌ها را به عالم اموات برد و آنها را به خدمت خود واداشت. ماموت‌ها طبق اعتقاداتشان در عالم اموات به دام افتاده‌اند. اگر بخواهند به زمین برسند، بلافاصله به عنوان مجازات یخ می‌زنند. واسیلی رادلوف دز مورد دلگان توضیح داد که این حیوانات غول پیکر که هرگز آنها را زنده ندیده بودند، نیمه دفن شده، نیمی بیرون و به این ترتیب منجمد شدند. در آلتائی‌ها، یاقوت‌ها و سایر ترک‌های سیبری نیز، این ارواح خوب و بد و موجودات مقدس هستند که مسئول بسیاری از اتفاقات دنیای آنها هستند. با دعا و قربانی دادن، سعی می‌کنند آنها را خوشایند کنند تا نعمت‌ها قطع نشود. [نیازمند منبع]
اساطیر ترکی بودایی > غزال هانت

در برخی داستان‌های دیگر به موضوع تولد دوباره بودا در بدن‌های دیگر پرداخته شده‌است. در یکی از داستان‌ها، یک حاکم هندی ناپایدار با صدها نفر از افراد خود شکار می‌کند و هزاران غزال را می‌کشد. یک غزال طلایی، رهبر غزال‌ها، یک تناسخ روح بودا است. غزال طلایی به حاکم هشدار می‌دهد و به او دستور می‌دهد که دست از زندگی بردارد، اما حاکم گوش نمی‌دهد. غزال طلایی در نهایت همه آنها را به بدی مجازات خواهد کرد.
ردپای اساطیر ترک در اروپا

با توجه به ترک‌های باستانی که به اروپا مهاجرت کرده‌اند، می‌توان آثاری از اساطیر ترک را در اروپا یافت. به ویژه هون‌ها و پس از آن بلغارها موضوع حماسه‌ها بوده‌اند. شناخته شده‌ترین حماسه اساطیر آلمان حماسه قهرمان آلمانی زیگفرید است که با هون‌ها و اژدهاها جنگید. در این حماسه نام آتیلا «اتزل» است.
هر کودک بلغاری که حماسه آسپاروح را که به‌وسیلهٔ پروتو بلغارها (بلغارهای ترک) در کلاس اول در بلغارستان به بالکان آورده شده می‌خواند، می‌تواند از روی دل درک کند. علاوه بر این، کودکان دبستانی در جشنواره بهاری «مادر مارس» که توسط پروتو بلغارها نیز آورده شده‌است، بخش‌هایی از حماسه آسپاروه را بازی می‌کنند. در قسمت انیمیشن، خان آسپاروه اولین ایالت بلغارستان را تأسیس کرد و از خدای آسمان تنگری خواست تا آن را جشن بگیرد. قبل از تقدیم باید یک دسته شوید را در آتش مقدس بسوزاند، اما شوید را جایی پیدا نمی‌کند. برای همین خیلی غمگین می‌شود. خواهرش که در سواحل ولگا دور است، درد آسپاروه را حس می‌کند و دسته ای شوید را به پای شاهین می‌بندد و می‌فرستد. مجارستانی‌ها همچنین دارای داستان آتیلای بسیار طولانی و حماسه‌های قدیمی ترکی هستند.
سون لاگاربرینگ گفت: «رفقای اودن اجداد ما ترک هستند. ما اسناد کافی در این زمینه داریم. کسانی هستند که می‌خواهند آنها را به عنوان تراکیس یا گتس نشان دهند. نیازی به انتقاد ندارم. نتیجه‌گیری من تغییر نمی‌کند. چون اینها هم مردمانی هستند که با ترک‌ها ماجراجویی می‌کنند. رهبران ما به راحتی اجداد ما را ترک و عشایر معرفی می‌کنند.
تفاسیر مدرن > هنرهای تزئینی

سکه ۵ غروشی - دارای تصویر درخت زندگی است.
درخت زندگی، همچنین که در پرچم چوواشستان، یک ایالت ترک در فدراسیون روسیه دیده می‌شود. درخت زندگی، نمادی از تولد دوباره، با سه خورشید، یک مظهر سنتی محبوب در هنر چوواشی است. قرمز تیره نشان دهنده زمین و زرد طلایی نشان دهنده رفاه است.