کتاب‌شناسی بهاءالله
صیف عزت و جلال الهی: روملی (۱۸۶۳–۱۸۶۸ میلادی) > سالهای میانی در ادرنه (مارس ۱۸۶۶ - سپتامبر ۱۸۶۷ میلادی)

دوره میانی اقامت بهاءالله در ادرنه و آثار او در این برهه با نگاشتن «سوره امر» آغاز می‌گردد. سوره ای که از شروع جریان «فصل اکبر»، که منجر به جدایی کامل بهاءالله از میرزا یحیی شد، حکایت می‌کند. حدود بیش از دو ده پیش از این، در زمان حیات سید باب به دلیل شهرت بهاءالله و از آنجایی که قبلاً یک بار حکم اعدام برای او صادر شده بود، ملاحظات زیادی وجود داشت تا بهاءالله به عنوان رهبر بابیان در کانون توجه قرار نگیرد. حتی نامه‌های باب به بهاءالله به برادر کوچکش میرزا یحیی خطاب می‌شد. بهاءالله، به همراه یکی از منشیان سید باب و میرزا یحیی موافقت کردند تا میرزا یحیی که در آن زمان ۱۸ سال بیش نداشت به‌عنوان مقام تشریفاتی رهبری جامعه بابی معرفی شده و در خفا به دور از گزند زندگی کند تا توجه‌ها از بهاءالله دور شود و وی بتواند برای ادامه فعالیتهایش آزادانه‌تر عمل کند. خطری که آن زمان بهاءالله را تهدید می‌کرد از جانب امیرکبیر بود. اگر امیرکبیر به نقش کلیدی بهاءالله در جامعه بابی پی‌می‌برد حتماً او را به قتل می‌رساند. بعد از تیرباران باب، بهاءالله جامعه به شدت سرکوب شده بابی را احیاء کرد و به عنوان رهبر برجسته آن شناخته شد. هر چه احترام بابیان به بهاءالله بیشتر می‌شد بر کینه و حسادت میرزا یحیی که خود دعوی رهبری داشت افزوده می‌شد. در سالهای پایانی دوره ادرنه انتشار دعوی بهاءالله به عنوان موعود دیانت بابی، یعنی من یظهره الله، مقام میرزا یحیی را تحت الشعاع قرار داد و بر شدت حسادت وی افزود، تا آنجا که حتی در صدد قتل بهاءالله برآمد.
این دوره نسبتاً کوتاه اما پر فراز و نشیب با تحریر اثری به نام «لوح مباهله» که فصل الخطابی ست بین بهاءالله و میرزا یحیی پایان می‌پذیرد. در بیشتر این برهه زمانی بهاءالله انزوا اختیار می‌کند. او در بیشتر آثار خود که در این یک سال و اندی نگاشته شده به این گوشه نشینی اشاره می‌نماید و همچنین مفصلاً به رد ادعاهای میرزا یحیی می‌پردازد و از توطئه‌های او برای قتل خویش پرده برمی‌دارد. بهاءالله در این دوره از بابیانی که همراه او تبعید شده بودند خواست که بین میرزا یحیی و او یکی را انتخاب کنند. تقریباً همه بابیان بهاءالله را انتخاب کردند، همچنین به صورت فزاینده‌ای بابیان ایران به وی گرویدند.
بهاءالله در این دوره همچنین به گسترش پیام خود به فراسوی جامعه بابی ادامه می‌دهد.
برخی از شناخته شده‌ترین آثار او در این محدوده زمانی به قرار ذیل است:
سوره امر: یکی از عمده‌ترین آثار بهاءالله در اعلان ادعای پیامبری خویش به عنوان موعود بیان و ظهور الهی جدید است که به زبان عربی نگاشته شده. بهاءالله درخواست نموده تا این اثر را با صدایی بلند و رسا برای میرزا یحیی بخوانند و از او خواسته بود تا جواب صریح خود را در رد یا قبول این ادعا بیان دارد. در این اثر، که بهاءالله آن را گاهی از زبان خداوند و گاهی از زبان خویش نوشته، به توصیف نهرهای فردوس پرداخته شده، و زمین، آسمان، درختان، ابرها، سرزمین عراق و روملی، و پیروان باب مخاطب قرار گرفته‌اند. متن زیر قسمتی از این اثر است. یا قوم فارحموا علی أنفسکم ولا تفتروا علی الله کما أفتریتم من قبل ولا تتّخذوا اللّهو لأنفسکم ولیًّا من غیر الله ثمّ بآیاته فی محضرکم لا تلعبون ولا تقاسوا نفس الله من أنفسکم ولا آیات الله بکلماتکم إن أنتم بعین الله فی أمره تتفرّسون ولا تقولوا فی أمر الله ما لا یلیق بشأنکم ولا تتجاوزوا عن حدّکم وهذا خیر النصح إن أنتم فی أنفسکم تنصفون
سورة الله: در این اثر که به زبان عربی به رشته تحریر درآمده بهاءالله به رتبه الوهیت مظاهر ظهور الهی اشاره می‌نماید، بابیان را برای دسیسه چینی علیه او ملامت می‌کند، و عزلت موقت خویش را اعلام می‌دارد. قطعه زیر برگرفته از این اثر است.  وإن کان جرمی ما ینزل عَلَیَّ من آیات اللّه تاللّه هذا لم یکن من عندی بل من لدن عزیز جمیل فواللّه لست أنا أوّل من ارتکب هذا الذّنب بل ارتکبوا أکثر الأنبیاء ومنهم عَلِیّ قبل نبیل ومن قبله محمّد رسول اللّه ومن قبله المسیح ومن قبله الکلیم کلّ تکلّموا بما ألهمهم شدید الرّوح من ملکوت اللّه المهیمن القدیر قل تاللّه ما ظهر فی الإبداع شبهی وأنا الّذی ما رأت عیون مثلی وأنا المقتدر علی ما أشاء وأنا الغفور الرّحیم من أنکر أمری فقد أنکر کلّ الرّسل ومن أعرض عن وجهی فقد أعرض عن وجه اللّه ویشهد بذلک حقایق الممکنات ثمّ ألسن الموجودات ثمّ هذا اللّسان العالم الخبیر
لوح رسول: دو اثر با این نام از بهاءالله بر جای مانده که یکی به عربی ست و دیگری به فارسی. اثر مورد نظر در این مقال لوح رسول فارسی ست که در آن بهاءالله خود و بلایای وارده بر خود را با پیامبران گذشته و بلایای وارد بر ایشان یکی می‌داند و همچنین از قصد خویش برای مدتی گوشه نشینی سخن می‌گوید. متن زیر برگرفته از بدایت این اثر است.  ان یا رسول، اگر از شمس سماء معنی پرسی در کسوف حسد مکسوف و مغطو و اگر از قمر بقای قدسی خبر خواهی در خسوف بغضا مخسوف و مقنوع و اگر از نجم فلک عمائی اطّلاع طالبی در افول غل مأفول و محجوب. یک حسین و صدهزار شمر بر او قائم و یک خلیل و هزاران نمرود بر او محیط یک روح پاک و صدهزار قابض و یک حنجر و هزار هزار خنجر. در تمام عمر شبی نیاسودم و در جمیع ایّام دمی نیارمیدم. گاهی سرمرا دیار بدیار بهدیه فرستادند و گاهی در هوایم بیاویختند. وقتی مصاحبم سنان بود و وقتی مؤانسم خولی. هر صباح که سر از فراش برداشتم بلای جدیدی استقبال نمود و هر شام که در محفل وحدت جالس شدم عقوبتی رخ گشود. نه در بلایم تأخیری و نه در عقوبتم تعویقی.
سوره هجر: اثری ست به زبان عربی که مجدداً به قصد بهاءالله به گوشه نشینی از جامعه می‌پردازد و از عواملی که منجر به این تصمیم شدند ابراز تأسف می‌نماید. قسمتی از این اثر در زیر درج گردیده. قل یا قوم خافوا عن اللّه ولا تتعرّضوا بجمالی ولا تکوننّ من الخاسرین قل إنّا اکتفینا بنفسنا الحقّ عن کلّ من فی السّموات والأرض ویشهد بذلک قیامی فی ملکوت الملک بین الملوک والسّلاطین کذلک نزّلنا الأمر وصرّفنا الآیات لعلّ النّاس یستشعرون فی أنفسهم ویکوننّ من المتذکّرین.
سلطان عبدالعزیز عثمانیسوره ملوک: این اثر که به زبان عربی نگاشته شده یکی از برجسته‌ترین آثار بهاءالله ست که در آن سلاطین عالم را از وجود خویش و آنچه بر او وارد گشته آگاه می‌نماید. اگر چه او در این اثر خود را هنوز آشکارا به عنوان موعود جمیع ادیان معرفی نمی‌نماید، اما به نوبه خود به نصیحت و انذار تمامی پادشاهان عالم، سلاطین جهان مسیحیت، سفیر فرانسه در استامبول، وزراء دربار عثمانی، مردم استامبول، سلطان عثمانی (عبدالعزیز)، سفیر ایران در امپراتوری عثمانی (میرزا حسین‌خان سپهسالار), مردم ایران، علماء و حکماء استامبول، و تمامی فلاسفه جهان می‌پردازد. متن زیر آغازگر این اثر است.«(هُوَ الْعَزِیزُ) هَذَا کِتَابٌ مِنْ هذَا العَبْدِ الَّذِی سُمِّیَ بِالْحُسَیْنِ فِی مَلَکُوتِ الأَسْمَاءِ إِلَی مُلُوکِ الأَرْضِ کُلِّهِمْ أَجْمَعِینَ، لَعَلَّ یَنْظُرُونَ إِلَیهِ بِنَظْرَةِ الشَّفَقَةِ وَیَطَّلِعُونَ بِما فِیهِ مِنْ أَسْرارِ القَضاءِ وَیَکُونُنَّ مِنَ العارِفینَ، وَلعَلّ یَنْقَطِعُونَ عَمَّا عِنْدَهُمْ وَیَتَوَجَّهُونَ إِلی مَوَاطِنِ القُدْسِ وَیُقَرَّبُونَ إِلَی اللهِ الْعَزِیزِ الجَمِیلِ.»
میرزا حسین‌خان سپهسالار (مشیر الدوله)لوح بهاء: از معدود آثار بهاءالله است که ابتداعا به عربی نوشته شده و سپس توسط خود او به فارسی ترجمه گشته. او در این اثر مجدداً به یگانگی بلایای وارده بر او با مصائب پیامبران قبل اشاره می‌نماید؛ میرزا یحیی را با بلعم، که بعد از ارتقاء به مقامی شامخ بر ضد موسی قیام نمود، مقایسه می‌کند؛ و به پیروان خود، که به «اهل البهاء» تسمیه شده‌اند، امر می‌نماید که به «سفینة البقا» که بر «بحر الحمراء» شناور است داخل شوند. برای نمونه، ذیلاً جمله اول از متن عربی و جمله اول از متن ترجمه فارسی درج گردیده‌است.  أن یا أَمَة اللّه أتصبرین علی مقعدکِ بعد الّذی کان قمیص الغلام محمرّا بدم البغضا بین الأرض والسّماء وینادی فی کلّ حین بنداء حزین وکلّما یستغیث من أحبّائه یتقرّبون إلیه بسیوف الحسد وکذلک کان الأمر إن أنتِ من العارفین. ((ای کنیز خدا آیا صبر را در صدر قرار دهی یا اصطبار را بر اضطراب اختیار نمائی بعد از آنکه قمیص این غلام الهی و ثیاب این جمال روحانی مرشوش و محمرّ گشته بدم بغضاء در بین ارض و سماء و در کلّ حین بنداء حزین ندا فرماید و هر گاه از دوستان استغاثه نماید یا از محبّان استعانت جوید بشمشیرهای حسد تقرّب جویند و به تیغهای رشک و غضب اجابت نمایند این چنین بوده‌است امر این جمال مظلوم اگر هستی تو از عارفین))
لوح لیلة القدس: این اثر بخشی به عربی و بخشی به فارسی است، که در آن بهاءالله از پیروان خویش می‌خواهد تا در کمال اتحاد و همبستگی باشند و با «وجوه ناظره مستبشره با یکدیگر معاشر» کنند. بخش زیر قسمتی از این اثر است. قسم باسم اعظم حیف است این ایّام نفسی بشئونات عرضیه ناظر باشد بایستید بر امر الهی و با یکدیگر بکمال محبّت سلوک کنید. خالصًا لوجه المحبوب حجبات نفسانیّه را بنار احدیّه محترق نمائید و با وجوه ناظره مستبشره با یکدیگر معاشرت کنید کلّ سجایای حق را بچشم خود دیده‌اید که ابداً محبوب نبوده که شبی بگذرد و یکی از احبّای الهی از این غلام آزرده باشد قلب عالم از کلمه الهیّه مشتعل است حیف است باین نار مشتعل نشوید انشاء اللّه امیدواریم که لیله مبارکه را لیلة الاتّحادیه قرار دهید و کلّ با یکدیگر متحد شوید و بطراز اخلاق حسنه ممدوحه مزیّن گردید و هَمّتان این باشد که نفسی را از غرقاب فنا بشریعه بقا هدایت نمائید و در میانه عباد بقسمی رفتار کنید که آثار حق از شما ظاهر شود
لوح روح: در این اثر بهاءالله به اثبات بطلان برخی از ادعاهای میرزا یحیی می‌پردازد؛ به عظمت مقام خود شهادت می‌دهد؛ مقامی که به نوشته او هنوز قوای تقلیب کننده مکنونش، به حکمت الهی، کاملاً آشکار نگشته؛ او همچنین از پیروزی نهایی امرش خبر می‌رساند. گزیده‌ای از این اثر ذیلاً درج می‌گردد.هو الباقی ببقاء نفسی المهیمن القیّوم لأنّ نفسی نفسه لو أنتم تشعرون. فسبحان الّذی فی قبضته ملکوت ملک الآیات یصرّفها کیف یشاء بأمر من عنده وإنّه لهو السّلطان آلفرد المقتدر العزیز القدیر. قل یا قوم هذه آیات اللّه موجدکم قد نزلت علیکم من سحاب القضاء لتشهدنّ صنع بارئکم بین الأرض والسّماء وتستقرّنّ علی کرسیّ الاستقلال فی ظلال هذا الجمال الّذی استضاء منه شمس العظمة فی سماء البقاء ثمّ شمس القدرة عن أفق البَدَاء ثمّ شمس العزّة علی سماء الإمضاء ثمّ شموس الأوّلین والآخرین.
لوح سَرّاج: این اثر در میان بلندترین آثار بهاءالله جای دارد که بالغ بر بیست و شش هزار کلمه است و در نگارش آن از هر دو زبان عربی و فارسی استفاده گردیده؛ جوابی است به سؤال فردی که در مورد مقام بالای میرزا یحیی در عالم بابی و ارتباط آن با ظهور بهاءالله پرسشی را مطرح نموده، که در آن بهاءالله با استفاده از بیانات متعددی از آثار باب توضیح می‌دهد که حسنات هر فردی که از شمس حقیقت روی برگرداند تبدیل به سیئات خواهد شد. درست مثل روشنی آینه که با روی گرداندن از خورشید تبدیل به تاریکی می‌شود. متن زیر بدایت این اثر است. (هو المجیب) نامه آن جناب بین یدی العرش حاضر و بر مقر انه لا یعرف بما سواه واصل و ما فیه بلحاظ الله ملحوظ آمد. سئوال شده بود از اینکه چگونه می‌شود که حرف علیین بسجین تبدیل می‌شود یا اثبات بنفی راجع گردد یا ثمره جنیه از لطافت ممنوع شود یا مرآت از اشراقات انوار آفتاب معانی محروم ماند. فنعم ما سئلت و کنت من السائلین. بسیار سئوال شما مقبول افتاد چه که الیوم لازم است هر نفسیکه از عرفان معضلات مسائل الهیه عاجز شود از شریعه علم ربانیه و فرات حکمت صمدانیه سائل و آمل گردد که شاید برشحی از آن مشروب شود و بر بساط سکون و ایقان مستریح گردد… چه که الیوم بر هر نفسی من عند الله فرض شده که بچشم و گوش و فؤاد خود در امر او ملاحظه نماید و تفکر کند تا از بدایع مرحمت رحمن و فیوضات حضرت سبحان باشراقات شمس معانی مستنیر و فائز شود و علتی که جمیع ناس را از لقاء الله محروم نموده و بما سواه مشغول داشته اینست که بوهم صرف کفایت نموده‌اند و بآنچه از امثال خود شنیده قناعت کرده‌اند براه‌های مهلک تقلید مشی نموده‌اند و از مناهج تجرید محروم شده‌اند.
سوره بیان: بهاءالله در این اثر مخاطب را به تبلیغ امرش دعوت و تشویق می‌نماید و انقطاع و عشق به خداوند را سرمایه و لازمه این عمل عنوان می‌دارد. او همچنین حوریه الهی را فرا می‌خواند تا به هر کس که به تبلیغ آیین او می‌پردازد تأیید و توفیق رساند. در ادامه او مخاطب این لوح را به رساندن این پیام به بعضی افراد در برخی از مناطق ایران معمور می‌نماید. قطعه زیر قسمتی از این اثر است.أن یا أیّها المسافر إلی اللّه خذ نصیبک من هذا البحر ولا تحرم نفسک عمّا قدّر فیه وکن من الفائزین. ولو یرزقنّ کلّ من فی السّموات والأرض بقطرة منه لیغنیّن فی أنفسهم بغناء اللّه المقتدر العلیم الحکیم * خذ بید الإنقطاع غرفة من هذا البحر الحیوان ثمّ رشّح منها علی الکائنات لیطهّرهم عن حدودات البشر ویقرّبهم بمنظر اللّه الأکبر هذا المقرّ المقدّس المنیر… تَاللّهِ الحَقِّ من یفتح الیوم شفتاه فی ذکر اسم ربّه لینزل علیه جنود الوحی عن مشرق اسمی الحکیم العلیم وینزلنّ علیه أهل ملأ الأعلی بصحائف من النّور وکذلک قدّر فی جبروت الأمر من لدن عزیز قدیر.
طبقه فوقانی خانه باب در شیراز (قبل از تخریب در ۱۹۷۹ میلادی)سوره حج: دو اثر با این نام از بهاءالله بر جای مانده که به گونه ای مکمل یکدیگرند. در این دو اثر که هر دو به زبان عربی نگاشته گشته‌اند او به تشریح جداگانه مناسک حج به منظور اجرا در خانه باب در شیراز و خانه خود در بغداد می‌پردازد. او بعدها در کتاب اقدس از حج به عنوان وظیفه ای مقدس یاد می‌کند. در زیر دو فقره از جملات این دو اثر گنجانده شده که به ترتیب مربوط به سوره حج بیت بهاءالله و باب می‌باشد. فَطُوْبَی لَکَ یَا بَیْتُ بِمَا جَعَلَکَ اللّهُ مَوْطِأَ قَدَمِهِ فَطُوْبَی لَکَ یَا بَیْتُ بِمَا وَقَعَ عَلَیْکَ مِنْ لَحَظَاتِ عِزِّ کِبْرِیَائِهِ فَطُوْبَی لَکَ یَا بَیْتُ بِمَا اخْتَارَکَ اللّهُ وجَعَلَکَ مَحَلًّا لِنَفْسِهِ ومَقَرًّا لِسَلْطَنَتِهِ ومَا سَبَقَکَ أَرْضٌ إِلَّا أَرْضُ الَّتِی اصْطَفَاهَا اللّهُ عَلَی کُلِّ بِقَاعِ الأَرْضِ بِمَا رُقِمَ مِنْ قَلَمِهِ الحَفِیظِ. «أَشْهَدُ أنْ لا إِلهَ إلاّ هُوَ وَحْدَهُ لا شَریْکَ لَهُ وَلا شَبِیْهَ لَهُ وَلا وَزِیْرَ وَلا نَظِیْرَ ولا ضِدَّ وَلا نِدَّ وَلا مِثالَ لِسُلْطانِهِ المُرْتَفِعِ المُمْتَنِعِ الرَّفِیْعِ لَمْ یَزَلْ کانَ وَاحِدًا فِی ذَاتِهِ وَوَاحِدًا فی صِفاتِهِ وَواحِدًا فی أَفْعالِهِ وَلا یَزَالُ یَکُوْنُ بِمِثْلِ ما قَدْ کانَ فی عزِّ جَلالِهِ وَسُلْطانِ اسْتِجْلالِهِ الَّذیْ قَدْ أَقَرَّ العَارِفُوْنَ بِالْعَجْزِ عَنْ الْوُرُوْدِ عَلی مَیادِیْنِ قُدْسِ عِرْفانِهِ وَاعْتَرَفَ المُخْلِصُوْنَ بِالتَّقْصِیْرِ عَنْ الارْتِقاءِ إِلَی سَمَاءِ ذِکْرِهِ وَثَنائِهِ.»
سوره قدیر: تأملی ست بر نام «قدیر» خداوند و تأثیر عام این نام بر هر چیز به میزان استعداد او. همچنین شامل اشاراتی است بر خصومت‌های میرزا یحیی و دعوتی ست از بابیان و مظاهر قدرت به قبول بهاءالله به عنوان پیامبر الهی. این اثر به زبان عربی ست. متن زیر قسمتی از این اثر است. فسبحان الّذی قدّر مقادیر کلّ شیء فی ألواح عزّ محفوظ وخلق کلّ شیء علی شأن لو یصفنّ أنفسهم عن غبرة الوهم والهوی لیصعدنّ إلی مقاعد القصوی وینطقنّ بما نطق روح القدس عند سدرة المنتهی بأنّه لا إله إلّا هو وإنّ ذات کلمتین فی هذین الإسمین لقیّوم الأسماء فی جبروت البقاء وکذلک أحاطت رحمة الأیّام کلّ الأنام ولکنّ النّاس هم لا یشعرون.
سوره زُبُر: بهاءالله در این اثر به توضیح شرایطی می‌پردازد که منتج به عزلت او از جامعه شده‌است؛ شرایطی که باعث شده تا او حقیقت ذات خویش را در پس پرده‌های حجاب مسطور نماید. او همچنین از مخاطب این اثر می‌خواهد که به نصرت و دفاع از امر او، شفاهاً و کتباً، قیام کند و به او اطمینان می‌دهد که تأییدات الهی در این مسیر شامل حال او خواهد بود. این اثر نیز به زبان عربی به رشته تحریر درآمده. در زیر جملاتی از بدایت این اثر درج می‌گردد. جمال الرّحمن عن أفق الرّضوان خلف سحاب الأحزان قد کان بالحقّ مشروقًا وان یرفع السّحاب یظهر الإضطراب فی کلّ نفس بحیث ینفضّون العباد عن مالک الإیجاد لذا اتّخذ لوجهه الحجاب لیستشرق الأنوار علی الأبرار علی قدر مقدورًا وهذا شأن الأبرار من الأخیار فکیف الّذینهم کفروا بربّهم المختار واتّخذوا العجل لأنفسهم من دون اللّه محبوبًا وإنّا لمّا وجدنا النّاس صمّاء عمیاء ترکناهم فی تیه الوهم والهوی وخرجنا عن بینهم بسلطان الّذی کان علی العالمین مشهورًا
مسجد سلیمیّه در ادرنهلوح مباهله: در این لوح بهاءالله از وقایع روزی سخن می‌گوید که میرزا یحیی او را به مباهله دعوت نموده تا حق از باطل تمیز یابد. بهاءالله حکایت می‌کند که دعوت به مباهله را فوراً پذیرفته و محل آن را مسجد سلطان سلیم (سلیمیّه) در ادرنه قرار می‌نهد. او قاصدی به میرزا یحیی می‌فرستد که تا غروب آفتاب منتظر او خواهد بود اما میرزا یحیی از حضور سر باز می‌زند و بدین سان حجت بهاءالله بر او تمام شده «فصل اکبر» کامل می‌گردد. متن زیر قسمتی از این لوح است.فلمّا سمعنا خرجنا عن البیت بسلطان مبین و قلنا یا محمّد خرج الرّوح عن مقرّه و خرجت معه أرواح الأصفیاء ثمّ حقایق المرسلین إنّک إِذًا فاشهد أهل منظر الأعلی فوق رأسی ثمّ فی قبضتی حجج النّبیّین فافتح عیناک هذا لعلیّ ثمّ محمّد رسول اللّه قد طلع عن أفق البیت بسلطان مبین و آتاکم بکلّ الآیات من لدی اللّه المقتدر القدیر.