stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
شب هول
داستان

هرمز شهدادی در این کتاب با قراردادن بخشی از تاریخ روشن‌فکری ایران بر زمینه‌ای داستانی، به ارزیابی نقش روشنفکران در دوره‌های مختلف تاریخ معاصر ایران پرداخته‌است.
رمان شب هول با سبک جریان سیال ذهن نوشته شده و از جمله نمونه‌های رمان نو در ادبیات فارسی است. بیماری، ترس، خشم و خاطره از جمله موضوعات محوری این کتاب هستند. در داستان شب هول، دو شخصیت وجود دارد: یکی از آنها فرهیخته، روشنفکر و استاد دانشگاه و دیگری لمپن به تمام معنا یا نمک به حرام است. پیشینه این دو در رمان به یک جا ختم می‌شود. خاستگاه و ریشه‌های آنها یکی است. در این مفهوم به گمان نویسنده، روشنفکری ایران در گنداب (در همان لمپنیسم، اما در پشت نقاب فرهیختگی) ریشه دارد. استاد دانشگاه، فردی ترسو، محتاط و محافظه‌کار است. خشم او متوجه درون است. یعنی افسرده و خودآزار (مازوخیست) است.
برخلاف او، خشم فرد دیگری که مأمور ساواک است، متوجه بیرون است. یعنی برون‌گرا و آزار کام (سادیست) است.
به نظر نویسنده، انقلاب مسیر خشم را از درون به بیرون تغییر می‌دهد و آدم‌های توسری خورده، مغبون و محروم ناگهان بر ترس خود چیره می‌شوند و به آتش خشم خود، تَر و خشک را می‌سوزاندند.
نقد

این رمان به خاطر شرایط اولیه انقلاب ۱۳۵۷ ایران نتوانست خوب نقد و شناخته شود.
الهامات

بنا به برخی منابع، ابوالحسن نجفی، یکی از قهرمان‌های داستان شب هول است.
تیرمار بیابانی

| تیرمار بیابانی | تیرمار بیابانی |
| --- | --- |
تیرمار بیابانی، Psammophis schokari: تیرمار بیابانی، Psammophis schokari
رده‌بندی علمی: رده‌بندی علمی
فرمانرو:: جانوران
شاخه:: طنابداران
رده:: خزندگان
راسته:: پولک‌داران
تیره:: قمچه‌ماران
گونه:: P. schokari
نام دوبخشی: نام دوبخشی
Psammophis schokari : Psammophis schokari 
تیرمار بیابانی(نام علمی: Psammophis schokari) نام یک گونه از فروراسته ناکورماریان است.
ویلسن (تگزاس)

Community در 23x15px|border |alt=|link= تگزاس, 23x15px|border |alt=|link= ایالات متحده آمریکا
| Wilson, Texas | Wilson, Texas |
| --- | --- |
Community: Community
The Green Building and the rest of downtown Wilson.: The Green Building and the rest of downtown Wilson.
WilsonLocation of Wilson in Texas: WilsonLocation of Wilson in Texas
مختصات: ۳۳°۱۹′۰۱″ شمالی ۱۰۱°۴۳′۲۷″ غربی﻿ / ﻿۳۳٫۳۱۶۹۴°شمالی ۱۰۱٫۷۲۴۱۷°غربی﻿ / 33.31694; -101.72417: مختصات: ۳۳°۱۹′۰۱″ شمالی ۱۰۱°۴۳′۲۷″ غربی﻿ / ﻿۳۳٫۳۱۶۹۴°شمالی ۱۰۱٫۷۲۴۱۷°غربی﻿ / 33.31694; -101.72417
State:  تگزاس
County: Lynn
منطقه: Llano Estacado
تاسیس‌شده: 1912
بنیان‌گذار: William Green
ارتفاع: ۳۱۲۰ فوت (۹۵۰ متر)
جمعیت (۲۰۰۰): جمعیت (۲۰۰۰)
 • کل: ۵۳۲
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۶ (CST)
زیپ‌کد: 79381
Area code: 806
وبگاه: Handbook of Texas
ویلسن، تگزاس (به انگلیسی: Wilson, Texas) یک شهر در ایالات متحده آمریکا با جمعیت ۵۳۲ نفر است که در تگزاس واقع شده‌است.
موقعیت جغرافیایی

موقعیت جغرافیایی شهرها و مناطق اطراف به شرح زیر است:
Localidades na vizinhança
پارسی‌سازی

ایرانی‌سازی یا پارسی‌سازی، یک فرایند دگرگونی فرهنگی و/یا زبانیِ یک چیز غیر ایرانی به ایرانی است.
مردمان نیز ممکن است فرایند ایرانی‌شدن را تجربه کنند؛ هنگامی که یک مهاجر به ایران می‌رود و با فرهنگ این کشور خو می‌گیرد، ایرانی‌سازی می‌شود.
به‌طور تاریخی، این اصطلاح معمولاً در مورد جذب فرهنگ و آداب و رسوم ایرانی توسط سلسله‌های با منشأ ابتدایی خارجی کاربرد دارد [نیازمند منبع]، به مانند غزنویان، سلوکیان و ایلخانان مغول.
تاریخچه > دوره پیش از اسلام

نخستین تاریخ ثبت شده از ایرانی‌سازی به اسکندر مقدونی بازمی‌گردد، که در قرن چهارم پیش از میلاد، پوشاک ایرانی، رسوم، ضیافتها و آداب درباری را از طریق شاهدخت ایرانی که با او ازدواج کرده بود و زیردستانش پذیرفت. همچنین رسم بوسه ادب (بوسه فرستادن نمادین با پشت دست که ایرانیان در مورد فرادستان اجتماعی انجام می‌دادند) نیز از همین سبب به یونانیان راه یافت. یونانیان آن را پروسکونسیس (فراپیش‌بوسی) نامیدند. برخی از ساتراپ‌ها نیز عادات ایرانیان را پذیرفته بودند. مانند پوکستاس «Peucestas» ساتراپ پارس که به محض گمارش، پوشاک ایرانیان را بر تن کرد و زبان و عادات آنان را فرا گرفت.
تاریخچه > دوره آغازین اسلامی

پس از سقوط ساسانیان در سال ۶۵۱ میلادی، خلفای عرب بنی‌امیه بسیاری از رسوم ایرانی، به‌ویژه آداب حکومتی و درباری را پذیرفتند. هر کدام از فرمانداران ایالتی عرب، بی‌شک از آرامی‌های ایرانی‌سازی شده یا اقوام ایرانی بودند؛ مطمئناً پارسی به‌عنوان زبان رسمی و دفتری خلافت تا به‌کارگیری عربی در اواخر قرن هفتم میلادی باقی‌مانده بود، تا هنگامی که در سال ۶۹۲ میلادی، ضرب سکه‌ها در دمشق پایتخت امویان آغاز شد. سکه‌های اسلامی جدید به تقلید از سکه‌های ساسانی تکامل یافتند (همانند سکه‌های بیزانسی)، و دبیره پهلوی روی سکه‌ها جایش را به حروف عربی داد.
عباسیان (پس از ۷۵۰) پایتختشان را در عراق و سرانجام بغداد مستقر کردند. یک جابجایی که گرایش به سوی شرق (ایران) در آن آشکار بود و به دلیل نفوذ فرهنگ ایرانی/پارسی و ریشه‌های شکل‌گیری عباسی در خراسان، صورت گرفت.
حکومت‌های ایرانی شده

اسکندر مقدونی
امپراتوری غزنوی
سلسله غوری
امپراتوری سلجوقی
امپراتوری خوارزمشاهی
ایلخانان
امپراتوری تیموری
سلسله آق قیونلوها
گورکانیان هند
سلطان‌نشین دهلی
امپراتوری عثمانی (به مرور کمتر شد)
شهرستان مشگین‌شهر

| شهرستان مشگین‌شهر | شهرستان مشگین‌شهر |
| --- | --- |
اطلاعات کلی: اطلاعات کلی
کشور:  ایران
استان: اردبیل
مرکز شهرستان: مشگین‌شهر
سایر شهرها: (کنگرلاهرود) لاهرود ، رضی ، مرادلو ، فخرآباد ، قصابه ، آلنی
بخش‌ها: مرکزی ، ارشق ، مشگین شرقی ، مرادلو ،قصابه
سال تأسیس: ۱۳۲۷ خورشیدی
نام‌های پیشین: خیاو ، مغان ، موغان ،
اداره: اداره
فرماندار: مهدی بخشی
مردم: مردم
جمعیت: ۱۸۱٬۱۵۶ نفر (۱۳۹۵)
مذهب: شیعه
جغرافیای طبیعی: جغرافیای طبیعی
مساحت: ۳۸۲۵ کیلومتر مربع
داده‌های دیگر: داده‌های دیگر
پیش‌شمارهٔ تلفن: ۰۴۵
شهرستان مشگین‌شهر یکی از شهرستان‌های استان اردبیل است. این شهر بعد از مرکز استان دومین شهر بزرگ استان است. مرکز این شهرستان، شهر مشگین‌شهر است. شهرستان مشگین‌شهر با وسعت ۳۸۲۵ کیلومترمربع  بزرگترین شهرستان استان اردبیل است و دارای پنج بخش و هفت شهر است و از نظر موقعیت جغرافیایی در ایران، در شمال غربی ایران و ۵۰۰ کیلومتری تهران واقع شده‌است و جمعیتی بالغ بر ۸۹۰۰۰ نفر را در خود جای داده است. آب و هوای این شهرستان معتدل کوهستانی است. کوه ساوالان در ۲۵ کیلومتری این شهر واقع شده‌است. شواهد و قرائن به دست آمده از منطقه باستانی شهریری، حکایت از تمدنی با قدمت شش هزار سال قبل از میلاد در منطقه مشگین‌شهر دارد.
مشگین شهر روستا های بسیار زیادی دارد که می توان به روستای میرکندی و ... اشاره کرد .
جغرافیا

رودهای مهم: خیو چای - مشگین چای - اونار چای - قره سو
مناطق طبیعی: سبلان و دامنه‌های آن - پارک جنگلی – شیروان دره سی و آبشار آن- قره سو - زیستگاه‌های قاراگول-حاتم مشه سی، موئیل، آیقار، منطقه  گردشگری کپز ، محوطه ایلانلی داغ، آبشار گورگور خیاوچای، هوشنگ میدانی
همچنین در بهمن ماه ۱۳۹۹ چهار اثر طبیعی دیگر شامل منطقه فسیلی دره‌تنگ و سه درخت کهنسال گردو در روستای هدف گردشگری اونار شهرستان مشگین شهر در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفت.
آبگرمهای معدنی: قوتورسویی – قینرجه – ایلاندو – شابیل – موئیل سویی ...
چشمه‌های معدنی مشگین شهر

این شهرستان در ۹۰ کیلومتری غرب شهرستان اردبیل واقع شده‌است. مشگین شهر به جهت واقع شدن در دامنه ساوالان، از طبیعتی زیبا و آب و هوایی خنک و آب‌های معدنی فراوان برخوردار است. این شهرستان دارای 10 چشمه معدنی است که به فاصله تقریبی ۱۹ کیلومتری از مرکز شهرستان مشگین شهر قرار دارند.
تقسیمات کشوری

بخش مرکزی شهرستان مشگین‌شهر
دهستان دشت یا مشگین مرکزی
دهستان شعبان یا مشگین جنوبی
دهستان مشگین شرقی
دهستان مشگین غربی
شهرها: مشکین‌شهر و قصابه و آلنی،
بخش ارشق
دهستان ارشق شمالی
دهستان ارشق مرکزی
شهرها: رضی،
بخش مشکین شرقی یا لاهرود
دهستان قره سو
دهستان لاهرود
دهستان نقدی
شهرها: لاهرود و فخرآباد،
بخش مرادلو
دهستان ارشق غربی  یا مشگین شمالی
دهستان صلوات
دهستان یافت
شهرها: مرادلو،
آثار تاریخی

سنگ نبشته شاپور دوم ساسانی _ بقعه شیخ حیدر _ قلعه قهقهه _ قلعه ارشق _ کهنه قلعه و سنگ‌نبشته آن _ قزقلعه‌سی‌لنگه‌بیز _ اوغلان‌قلعه‌سی‌لنگه‌بیز _ عسگر‌قایاسی‌لنگه‌بیز _ کاروانسراهای قانلی بلاغ، _ قلعه قشلاق زاخور _ دیو قالاسی _ قلعه بربر _ منطقه باستانی شهریئری _ سنگ‌نگاره‌های شیخ مدی،موزه باستان شناسی مشگین شهر  و ... .
شهرستان مشگین شهر بزرگترین تولید کننده محصولات باغی استان اردبیل و دومین تولید کننده محصولات زراعی این استان است.
این شهرستان در سال ۴۰۰هزارتن میوه تولید میکند که این میوه ها شامل هلو و شلیل با ۷۰ هزار تن، سیب با ۱۰۰هزارتن ،انگور با ۳۰ هزارتن ،زردآلو با ۱۰ هزارتن ، گیلاس و آلبالو با ۸ هزار تن ، گلابی با ۵ هزارتن ، آلو با ۱۰ هزارتن و سایر میوه های جالیزی و سردرختی با ۱۲۰ هزار تن میشود.
همچنین بیش از چندین هکتار از اراضی کشاورزی شهرستان مشگین شهر به کشت محصولات جالیزی مثل هندوانه اختصاص یافته است و بیشترین محصول تولیدی خیار است.
همچنین سالانه بیش از ۱۰۰هزارتن سیب زمینی و گوجه فرنگی از مزارع شهرستان مشگین شهر برداشت می‌شود.
تولید گندم و جو هم از قرن های پیش در شهرستان مشگین شهر رونق داشته است.
از سایر محصولات تولیدی در مشگین شهر می‌توان به سیر ، برنج ، کدوتنبل و ... اشاره کرد.
همچنین در بهمن ماه ۱۳۹۹ چهار اثر طبیعی دیگر شامل منطقه فسیلی دره‌تنگ و سه درخت کهنسال گردو در روستای هدف گردشگری اونار شهرستان مشگین شهر در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفت.
تامارا نوساوا

| تامارا نوساوا | تامارا نوساوا |
| --- | --- |
زادهٔ: ۲۱ نوامبر ۱۹۲۷ مسکو
درگذشت: ۲۵ مارس ۲۰۰۷ (۷۹ سال) مسکو
ملیت: اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی
پیشه: بازیگر
سال‌های فعالیت: ۱۹۴۸–۱۹۹۹
تامارا نوساوا (روسی: Тамара Макаровна Носова؛ ۲۱ نوامبر ۱۹۲۷ – ۲۵ مارس ۲۰۰۷) بازیگر اهل اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی بود.
وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون هنرمند مردمی روسیه شده‌است.
فراز کمالوند

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 فراز کمالوند در سال ۱۴۰۰:  فراز کمالوند در سال ۱۴۰۰
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زادروز:  ۵ دی ۱۳۵۵ ‏(۴۸ سال)
زادگاه:  خرم‌آباد
قد:  ۱٫۷۳ متر (۵ فوت ۸ اینچ)
اطلاعات باشگاهی: اطلاعات باشگاهی
باشگاه کنونی:  صنعت نفت آبادان (سرمربی)
دوران مربیگری: دوران مربیگری
| سال‌ها |  تیم |   |   |
۱۳۷۵–۱۳۸۱:  پاس تهران
۱۳۸۱–۱۳۸۲:  استقلال اهواز (کمک‌مربی)
۱۳۸۴–۱۳۸۲:  باشگاه فوتبال برق تهران
۱۳۸۴:  پیام مشهد
۱۳۸۵–۱۳۸۶:  شیرین‌فراز کرمانشاه
۱۳۸۶–۱۳۸۷:  صنایع اراک
۱۳۸۷:  سرخپوشان
۱۳۸۷–۱۳۹۰:  تراکتور
۱۳۹۰–۱۳۹۱:  پاس همدان
۱۳۹۱–۱۳۹۲:  شهرداری تبریز
۱۳۹۳–۱۳۹۶:  گسترش فولاد تبریز
۱۳۹۶–۱۳۹۷:  صنعت نفت آبادان
۱۳۹۸:  گل ریحان البرز
۱۳۹۷–۱۳۹۸:  الومینیوم اراک
۱۳۹۸:  پارس جنوبی جم
۱۳۹۹–۱۴۰۰:  شاهین بوشهر
۱۴۰۰:  استقلال تهران (مدیرفنی)
۱۴۰۰:  سایپا
۱۴۰۰:  تراکتور
۱۴۰۰:  نفت مسجدسلیمان
۱۴۰۰–۱۴۰۲:  خیبر خرم‌آباد
۱۴۰۲:  خیبر خرم‌آباد (مدیرعامل)
۱۴۰۴–۱۴۰۳:  صنعت نفت آبادان
فراز کمالوند (زادهٔ ۵ دی ۱۳۵۵) سرمربی فوتبال اهل ایران است.
کمالوند جوان‌ترین مربی تاریخ لیگ برتر است که در سی سالگی هدایت تیم تراکتور را بر عهده داشت
از جمله افتخارات وی صعود به لیگ برتر به همراه تراکتور تبریز، شیرین فراز کرمانشاه و استقلال اهواز است.
دوران مربیگری

کمالوند بین سال‌های ۱۳۷۷ تا ۱۳۸۰ همراه با عادل فردوسی‌پور زیر نظر اردشیر لارودی در روزنامه ابرار ورزشی روزنامه‌نگاری می‌کرد و یک ژورنالیست ورزشی بود.
فراز مربیگری را نزد فیروز کریمی آموخت و به واسطه معرفی فیروز کریمی به تیمسار ملاحی مدیر عامل وقت باشگاه پاس در سن ۱۹ سالگی، هدایت تیم نوجوانان پاس را بر عهده گرفت. وی در طی پنج سال حضور در تیم پاس در هر سه رده نوجوانان، جوانان وامید در باشگاه‌های تهران تیم پاس را قهرمان کرد وبا تیم امید پاس قهرمان کشور شد. وی بازیکنان زیادی مثل محمد نصرتی، وحید طالب لو، خسرو حیدری، میثم منیعی، محمد ابراهیمی، مهدی کیانی، داریوش شجاعیان و… را به فوتبال کشور معرفی کرد. کمالوند از سال ۸۰مربیگری را به عنوان دستیار در کنار فیروز کریمی در رده بزرگسالان آغاز کرد و موفق شد در دو سال پیاپی همراه تیم‌های ابو مسلم و استقلال اهواز به لیگ برتر صعود کند.
وی از سال ۸۳ به عنوان سرمربی دو سال پیاپی هدایت تیم برق تهران را برعهده داشت که در هر ۲ سال روز آخر از صعود به لیگ برتر بازماند. کمالوند در سال ۸۵ تیم تازه تأسیس شده شیرین فراز کرمانشاه را به لیگ برتر آورد.
کمالوند در فصل ۱۳۸۸–۱۳۸۷ سرمربیگری باشگاه فوتبال تراکتورسازی تبریز را پذیرفت و با دست یابی به قهرمانی لیگ آزادگان با این تیم توانست با تکرار افتخاراتش برای خود این تیم را پس از ۸ سال انتظار راهی لیگ برتر فوتبال کند.
کمالوند در ۳ فصل حضور در تراکتور نتایج درخشانی کسب کرد و در سال ۸۹ برای کسب سهمیه آسیایی آن‌ها یک امتیاز کم آورد. وی در سال ۹۰ به طرز عجیبی از این تیم کنار گذاشته شد و امیر قلعه نوعی جانشین وی شد.
کمالوند در سال ۱۳۹۱ بار دیگر به تبریز برگشت و مربیگری تیم شهرداری تبریز را برعهده گرفت.
وی پس از ۳ سال دوباره سکان هدایت یک تیم تبریزی و این بار گسترش فولاد تبریز را بر عهده گرفت و بعد از ۳ فصل، به تیم صنعت نفت آبادان پیوست.
کمالوند موفق شد در فصل ۹۶–۱۳۹۵ و ۹۷–۱۳۹۶ بهترین نتیجه تاریخ این دو باشگاه را در لیگ خلیج فارس با رتبه هشتمی به‌دست‌آورد. وی پس از یک فصل حضور در لیگ دسته اول با دو تیم گل ریحان البرز و  باشگاه آلومینیوم اراک؛ با قبول هدایت پارس جنوبی جم به لیگ برتر بازگشت.
افتخارات

تیمهای پایه:
قهرمان نوجوان تهران
قهرمان جوانان تهران
نایب قهرمان امیدهای تهران
قهرمان امیدهای کشور
رده بزرگسالان:
صعود به لیگ برتر استقلال اهواز ۸۱–۸۰
صعود به لیگ برتر شیرین فراز کرمانشاه ۸۶–۸۵
صعود به لیگ برتر تراکتورسازی تبریز ۸۸–۸۷
پرنده
کلیات

پرندگان پرتنوع‌ترین نوع مهره‌داران چهاراندامی‌اند و از قطب شمال تا قطب جنوب می‌توان گونه‌هایی از پرندگان را پیدا کرد. کوچک‌ترین گونهٔ زنده از پرنده‌ها، مرغ پرزنبوری با طول ۵ سانتیمتر و بزرگ‌ترین آن‌ها شترمرغ با بزرگی ۲٫۷۵ متر است. فسیلها گواه آن هستند که منشأ پرندگان به دایناسورهای دوپا و نزدیک به ۱۶۰ میلیون سال پیش، در دوران ژوراسیک بازمی‌گردد. دیرین‌شناسان بر این باورند که پرندگان تنها گروه دایناسورها هستند که از رویداد انقراض کرتاسه-پالئوژن در ۶۵٫۵ میلیون سال پیش، جان سالم به در برده‌اند.
قلب پرندگان چهارحفره‌ای و خم آئورت به سمت راست است. استخوان‌های سر به هم جوش‌خورده و در استخوان پس‌سری تنها یک (مهره -مفصل) دارند. در این مهره‌داران ۹ کیسه هوایی متصل به شش‌ها وجود دارد، استخوان‌ها برای کاهش وزن پرندگان تو خالی و سبک هستند و چشم‌ها بزرگ است و حس بینایی قوی‌ترین حس آن‌ها است.
تنها پرنده ای که زبان ندارد پلیکان است
امروزه پرندگان با این ویژگی‌ها شناخته می‌شوند: منقار و بدنی پوشیده از پر دارند، دندان ندارند، تخم‌هایی با پوستهٔ سخت می‌گذارند، سوخت‌وساز بالا، قلب چهارحفره‌ای، استخوان‌بندی نیرومند و هم‌زمان سبکی دارند. امروزه تمامی پرندگان زنده دو بال دارند، تنها استثنای این مطلب پرنده‌ای با نام موآ از زلاندنو است که هم‌اکنون منقرض شده. در پرندگان زائده‌های حرکتی پشتی برای راه رفتن، نشستن یا شنا کردن سازگاری یافته‌است و زائده‌های حرکتی جلویی به صورت بال تغییر شکل یافته. به این ترتیب بال یک عضو پیشرفته و تکامل یافته‌است و به بیشتر پرندگان توان پرواز می‌دهد. بی‌تیغه‌ها، پنگوئنها و گونه‌های انگشت شماری از پرندگان توان پرواز ندارند. دستگاه گوارش و دستگاه تنفسی پرندگان بسیار ویژه‌است و به خوبی به نیازهای آن‌ها برای پرواز پاسخ می‌دهد. برخی پرندگان مانند کلاغ‌ها و طوطیها در میان باهوش‌ترین گونه‌های جانوران جای می‌گیرند. دیده شده که برخی پرندگان توان ساخت و کاربرد ابزارها را دارند. همچنین بسیاری از گونه‌هایی که زندگی اجتماعی دارند آشکارا دانش خود را در اختیار نسل‌های بعد قرار می‌دهند.
گونه‌های زیادی از پرندگان سالانه مهاجرت‌های طولانی دارند و بسیاری هم به جای مهاجرت طولانی، جابجایی‌های کوتاه دارند. بسیاری پرندگان موجوداتی اجتماعی بوده و با همدیگر از راه نشانه‌ها، صداها، آوازها، شرکت در رفتارهای اجتماعی، شکار، جنگ و مبارزه و یورش دسته جمعی به دیگر جانوران (معمولاً برای حفاظت از خود) با یکدیگر ارتباط برقرار می‌کنند. پرندگان پس از تخم‌گذاری، تخم را در لانه نگهداری می‌کنند و بر روی آن می‌خوابند. بسیاری از جوجه‌ها پس از آنکه از تخم بیرون آمدند باید مدت طولانی مورد حمایت و سرپرستی پدر و مادر خود باشند. پرندگان در کنار پستانداران از تکامل‌یافته‌ترین جانوران می‌باشند.
فرگشت

مقالهٔ اصلی: فرگشت پرندگان
نخستین طبقه‌بندی علمی جانداران را فرانسیس ویلبی و جان ری در سال ۱۶۷۶ در کتاب Ornithologiae خود انجام دادند. در سال ۱۷۵۸ کارل لینه این کار را ویرایش کرد تا یک نظام آرایه‌شناسی از آن به‌دست آورد، این نظام هم‌اکنون مورد استفاده‌است. طبقه‌بندی مورد نظر لینه، ردهٔ فیلوژنتیک پرندگان را در کلاد دایناسورهای دوپا جای می‌دهد.
فرگشت > تعریف

پرندگان (Aves) و گروه خواهرش، کلاد تمساح‌سانان، شامل تنها اعضای باقی‌مانده از کلاد شاه‌خزندگان هستند. در دهه ۱۹۹۰، پرندگان اغلب از دیدگاه تبارزایشی معرف همهٔ بازماندگان نزدیک‌ترین نیای مشترک پرنده‌های امروزین و کهن‌بالان (Archaeopterygidae) شمرده می‌شد. با این حال تعریفی قدیمی‌تر از ژاک گوتیه طرفداران زیادی از جمله بسیاری از دانشمندان هوادار سامانه فیلوکد در سده ۲۱ میلادی یافت. گوتیه مرغان را تنها شامل گروه‌های نوین پرنده‌ها، گروه تاجی، دانست. چنین چیزی به معنای کنار گذاشتن بیشتر گروه‌های شناخته شده از سنگواره‌ها، و قرار دادن آن‌ها در کلاد Avialae بود. یکی از دلایل او برای انجام چنین کاری دوری از ابهامات مربوط به جایگذاری کهن‌بال در رابطه با جانورانی بود که پیشتر و به صورت سنتی، دایناسورهای دوپا به‌شمار می‌رفتند.
گوتیه چهار روشی را که می‌توان با آن‌ها «مرغان» را تعریف کرد مشخص ساخت. این روش‌ها در عین حال می‌توانند با هم در تناقض بیفتند. او برای حل مشکل، پیشنهاد داد که عبارت مرغان تنها برای گروه تاجی به کار گرفته شود (شماره ۴ در پایین). او دیگر نام‌ها را برای گروه‌های باقی‌مانده برگزید:
مرغان می‌توانند به شاه‌خزندگان پیشرفته دارای پر (همان Avifiloplumaها) گفته شوند.
مرغان آن‌هایی هستند که می‌توانند پرواز کنند. (همان Avialaeها)
مرغان همهٔ خزندگانی هستند که بیشتر به پرنده‌ها نزدیکند تا تمساح‌ها. (همان پرنده‌گردنان)
مرغان می‌توانند واپسین نیای مشترک همهٔ پرنده‌های کنونی و بازماندگان آن باشند. (همان نومرغان)
بر پایه تعریف چهارم، کهن‌بال یک Avialae به‌شمار می‌رود و نه عضوی از مرغان. پیشنهادهای گوتیه از سوی بسیاری دانشمندان در رشته‌های دیرین‌شناسی و فرگشت پرندگان مورد قبول واقع شدند، ولی تعاریف دقیق برای واژگان به کار برده شده در نوشته‌های علمی که به این گروه از جانوران اشاره دارند همه یکی نیستند. بسیاری از پژوهشگران Avialae را نیز با عنوان «پرنده» در جلوی نامشان خطاب قرار می‌دهند، اگرچه این کلاد برای دربرگرفتن محتوای سنگواره‌ای سنتی مرغان پیشنهاد شده‌است.
بیشتر پژوهشگران Avialae را کلادی شاخه‌بنیان تعریف می‌کنند، اگرچه تعریف‌ها با هم تفاوت دارند. بعضی نیز تعریفی چون «همهٔ دوپایانی که نزدیک‌تر به پرنده‌ها هستند تا دینونیکوس» را ارائه داده‌اند. Avialae همچنین گاه به صورت کلادی ناریخت‌بنیان تعریف می‌شود. گوتیه خود در سال ۲۰۰۱ بازتعریفی ارائه داد که بر پایه آن Avialae شامل همهٔ دایناسورهایی می‌شود که دارای بال‌های پرداری بودند که برای پرواز جهشی از آن‌ها بهره می‌گرفتند، و همهٔ دیگر بازماندگانشان.
فرگشت > دایناسورها و خاستگاه‌های پرندگان

مقالهٔ اصلی: خاستگاه پرندگان
بر پایه شواهد سنگواره‌ای و زیستی، بیشتر دانشمندان موافق این نظر هستند که پرندگان زیرگروهی ویژه از دایناسورهای دوپا هستند. به‌طور خاص، آن‌ها اعضای دست‌قاپان هستند؛ گروهی از ددپایان که شامل دونده‌خزندگان و خاگ‌دزدان و دیگران است. با کشف دوپاهای ناپرنده که با پرندگان ارتباط دارند، تمایز آشکار پیشین میان ناپرندگان و پرندگان نامشخص و مبهم است. اکتشافات تازه در استان لیائونینگ در شمال شرقی چین نشان داده‌اند که چندین گونه دایناسورهای دوپا دارای پر بوده‌اند (دایناسور پردار).
دیدگاه مورد اجماع در میان پرنده‌شناسان معاصر این است که پرندگان راستین، یا اعضای کلاد Avialae، نزدیک‌ترین خویشاوندان دونده‌خزندگان و ترودونتیدس‌ها هستند. این‌ها به همراه هم گروهی به نام پیراپرندگان را تشکیل می‌دهند. بعضی از اعضای پایه‌ای این گروه، همچون ریزدزد، دارای ویژگی‌هایی بودند که آنان را قادر به پرواز یا هواپری می‌کرد. پایه‌ای‌ترین Deinonychosaurها بسیار کوچک بودند. چنین حقیقتی از احتمال اینکه نیای همهٔ پیراپرندگان می‌توانسته‌است درخت‌زی باشد یا هواپری کند، پشتیبانی می‌کند. برخلاف کهن‌بال و دایناسورهای پردار غیرپرنده که مشخصاً گوشت‌خوار بودند، پژوهش‌های تازه پیشنهاد داده‌اند که نخستین پرندگان احتمالاً گیاه‌خوار بوده‌اند.
گونهٔ کهن‌بال از گذشته به عنوان یکی از گونه‌های انتقالی شناخته‌شده در رابطه با پرندگان شناخته می‌شد و از جمله شواهد تاییدکنندهٔ فرگشت در سده ۱۹ میلادی عنوان می‌گشت. کهن‌بال نخستین سنگواره‌ای بود که مشخصا ویژگی‌های موجود در خزندگان چون دندان، ناخن‌های پنجه دار و دمی بلند و مشابه سوسمارها، در کنار بال‌های پروازی همانند آنچه که در پرندگان امروزین وجود دارد، داشت. با آن که این‌گونه به عنوان نیای پرندگان امروزین شناخته نمی‌شود، اما تصور بر این است که خویشاوندی و ارتباط نزدیکی با نیای حقیقی داشته‌است.
فرگشت > دایناسورها و خاستگاه‌های پرندگان > نگره‌های علمی جایگزین و مناقشه‌ها

اختلاف نظرهای آغازین بر روی خاستگاه پرندگان شامل این می‌شد که آیا پرندگان از دایناسورها فرگشت یافتند یا از شاه‌خزندگان اولیه. در گروه هواداران خاستگاه دایناسوری، اختلاف نظر بر روی این مسئله وجود داشت که کدام یک از پرنده‌کفلان یا ددپایان، نیاکان احتمالی پرندگان بوده‌اند. اگرچه دایناسورهای پرنده‌کفل در داشتن ساختار کفلی یکسان با پرندگان نوین اشتراک داشتند، اما باور بر این است که پرندگان از دایناسورهای خزنده‌کفل فرگشت پیدا کردند و به همین دلیل ساختار کفل آن‌ها مستقل از پرنده‌کفلان فرگشت یافت. در حقیقت، گروه سومی نیز از دایناسورهای با چنین ساختار کفلی یکسانی وجود داشتند که داس‌خزندگان نامیده می‌شوند.
با این حال گروه کوچکی از دانشمندان نیز، همچون آلن فدوچیا دیرین‌پرنده‌شناس دانشگاه کارولینای شمالی، مخالف باور غالب بوده و عقیده دارد که پرندگان دایناسور نیستند، بلکه از خزندگان آغازینی چون درازپولک فرگشت یافته‌اند.
گستره پراکندگی

پرندگان از جمله گروه‌هایی از جانوران هستند که در تقریباً همهٔ مناطق خشکی در جهان و نیز درون اقیانوس‌ها یافت می‌شوند. در دورترین نقطهٔ جنوبی، کبوتردریایی برفی در گروه‌هایی در ۴۴۰ کیلومتری درون خاک جنوبگان تخم‌گذاری می‌کند. بیشترین تنوع پرندگان در جهان در مناطق گرمسیری است. پیشتر گمان می‌رفت که چنین تنوعی برآمده از میزان بیشتر گونه‌زایی در مناطق گرمسیر است، ولی پژوهش‌های جدید نشان داده‌اند که میزان گونه‌زایی در مناطق دورتر از استوا بیشتر است، اما میزان انقراض گونه‌ای نیز در آن مناطق بیشتر از مناطق گرمسیر است. بعضی گونه‌های پرندگان برای زندگی همیشگی بر روی آب اقیانوس‌ها تطابق یافته‌اند. پرندگانی چون مرغان طوفان همهٔ عمر را بر روی آب سپری می‌کنند و تنها برای تخم‌گذاری به کرانه‌ها می‌آیند.
به نظر می‌رسد که می‌توان تیره‌های پرندگان را بر پایه خاستگاه جغرافیایی‌شان به قلمرو زیستی زمین نسبت داد: قلمرو همه‌گرمسیری (پانتروپیکال)، همه‌شمالگانی (هولوآرکتیک)، بخش آمریکایی که قلمرو نوگرمسیری را تشکیل می‌دهد و قلمرو دیرینه‌قطبی و گروهی که از پرندگان به شدت کوچ‌رو تشکیل یافته‌اند.
جدا شدن قاره‌ها از هم نقش مهمی در بومی‌شدن تیره‌های بسیار داشت؛ برای نمونه مگس‌مرغان در قاره آمریکا حضور ندارند و Dromaius نیز در استرالیا یافت نمی‌شود. بخش استرالیایی گسترهٔ پرندگان، همانند پستانداران ویژه‌اش، بیشترین میزان بوم‌زادی را داراست.
اندام‌شناسی و کالبدشناسی > پر

پر از جمله ویژگی‌های مهم پرندگان و گروهی از دایناسورها است؛ گروهی که هم‌اکنون به عنوان پرندگان راستین به‌شمار آورده نمی‌شوند. پرها باعث آسان شدن پرواز، ایجاد عایق به منظور تنظیم دمایی، و جلوگیری از خیس شدن بدن می‌شوند، و در نمایش در هنگام جفت‌یابی، استتار، و علامت دادن کاربرد دارند. چندین نوع پر وجود دارد که هر یک برای هدف مشخصی هستند. پرها از پوست رشد می‌کنند و تنها در بخش‌های معینی از آن با نام pterylae رشد می‌کنند. الگوی پخش این بخش‌ها به دانش‌مندان در رده‌بندی و طبقه‌بندی علمی گونه‌ها کمک می‌کند. جایگیری و ظاهر پرها بر روی بدن، که پروبال خوانده می‌شود، می‌تواند در میان گونه‌های مختلف بسته به سن، پایگاه اجتماعی، و جنسیت فرق داشته باشد.
پروبال به‌طور مداوم پرریزی دارند. پروبال معمول یک پرنده همانی است که پس از دورهٔ جفت‌گیری پدیدار می‌شود و پروبال «غیر جفت‌گیری» نامیده می‌شود. پروبال جفت‌گیری یا انواع مختلف پروبال معمول با تفاوت جزئی، در سامانهٔ اصطلاح‌شناسی هامفری-پارکس با عنوان «پروبال جایگزین» شناخته می‌شوند. پرریزی در بیشتر گونه‌ها سالیانه است، اگرچه بعضی ناچارند دو بار در سال پرریزی کنند، و بعضی دیگر همچون پرندگان شکاری بزرگ‌جثه تنها یک بار در چند سال پرریزی می‌کنند. در گنجشک‌سانان، پرهای پرواز به ترتیب و پشت سر هم ریخته می‌شوند به‌طوری‌که پرهای اولیه درونی‌تر نخست می‌ریزند، سپس هنگامی که پنجمین پر اولیه ریخت، بیرونی‌ترین پرهای ردیف سوم آغاز به ریختن می‌کنند. با رسیدن به درونی‌ترین پرهای ردیف سوم و ریختن آن‌ها، پرهای ثانویه از درونی‌ترین پرها آغاز به ریختن می‌کنند تا به پرهای بیرونی برسند. به چنین الگویی در ریزش پرها، پرریزی مرکزگرا (centrifugal moult) می‌گویند. تعدادی از پرندگان، همانند اردک‌ها و غازها، پرهای پرواز خود را به یکباره از دست می‌دهند و برای مدتی توانایی پرواز ندارند. به عنوان ی قاعده کلی، پرهای دم از درونی‌ترین جفت پرها آغاز به ریختن می‌کنند و به دیگر پرها می‌رسند. پیش از آشیانه‌سازی، بر روی بدن ماده‌های اغلب گونه‌های پرندگان بخشی برهنه به نام ناحیه کرچی پدید می‌آید. ناحیه کرچی بخشی از بدن در نزدیکی سینه ماده است که پرهای خود را از دست می‌دهد. پوست این ناحیه دارای تجمع زیادی از رگ‌های خونی است که به پرنده در نشستن بر روی تخم یاری می‌رساند.
در اکثر پرندگان، کارکرد اصلی پر برای پرواز است. با این حال هنگامی که پرنده به دلایل فرگشتی دیگر نیازی به پرواز نداشته باشد، کارکرد پر نیز تغییر می‌یابد. بری نمونه، پرهای پنگوئنها آنچنان تغییر یافته‌اند که بیشتر شبیه به فلس می‌مانند تا پر؛ همچنین پرهای پرندگان بزرگی چون شترمرغ – که نیاز به سرعت بالا در هنگام دویدن دارند – آنچنان نرم شده‌اند که با آن‌ها نمی‌توان پرواز کرد. در مورد کاسوواری، سه یا چهار پر باقی‌مانده از پرهای پرواز این پرنده شکلی خاردار و تیز پیدا کرده‌اند که تنها برای دفاع به کار می‌روند.