stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
کی‌یف
تاریخچه

شواهد باستانشناسی نشان می‌دهد که برای ده‌ها هزار سال در ناحیه‌ای از اوکراین که اکنون کی‌یف نامیده می‌شود مهاجرانی زندگی می‌کردند و حدود سه هزار سال قبل از میلاد، قبایلی در این منطقه ساکن شدند.
کی‌یف در طول تاریخ خود به عنوان یکی از قدیمی‌ترین شهرهای اروپای شرقی، چندین مرحله از برجستگی و گمنامی را پشت سر گذاشت. این شهر احتمالاً در سده پنجم به عنوان یک مرکز تجاری وجود داشته است. شهرکی اسلاوها در مسیر بزرگ تجاری بین اسکاندیناوی و قسطنطنیه، کی‌یف خراج‌گذار خزرها بود تا زمانی که در اواسط سده نهم توسط وایکینگ‌ها تصرف شد. تحت حکومت وارنگیان، این شهر به پایتختی روس کی‌یف تبدیل شد. دولت اسلاوی شرقی این شهر که در طول حمله مغول در سال ۱۲۴۰ میلادی به‌طور کامل ویران شد بیشتر نفوذ خود را برای سده‌ها از دست داد و به یک مرکز استانی با اهمیت حاشیه‌ای در حومه مناطق تحت کنترل همسایگان قدرتمند آن، ابتدا لیتوانی، سپس لهستان، و در نهایت روسیه بدل شد.
این شهر در طول انقلاب صنعتی امپراتوری روسیه در اواخر سده نوزدهم دوباره رونق گرفت. در سال ۱۹۱۸ پس از اعلام استقلال جمهوری خلق اوکراین از روسیه شوروی کی‌یف پایتخت آن شد. از سال ۱۹۲۱ به بعد، کی‌یف یکی از شهرهای اوکراین شوروی بود که توسط ارتش سرخ اعلام شد و از سال ۱۹۳۴ پایتخت آن بود. این شهر در طول جنگ جهانی دوم تقریباً به‌طور کامل ویران شد. اما در سال‌های پس از جنگ به سرعت بهبود یافت و سومین شهر بزرگ اتحاد جماهیر شوروی باقی ماند.
پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و استقلال اوکراین در سال ۱۹۹۱ کی‌یف پایتخت اوکراین باقی ماند و هجوم دائمی مهاجران اوکراینی قومی از سایر مناطق کشور را تجربه کرد. در طول تبدیل کشور به اقتصاد بازار و دموکراسی انتخاباتی، کی‌یف همچنان بزرگ‌ترین و ثروتمندترین شهر اوکراین بود. تولید صنعتی وابسته به تسلیحات، پس از فروپاشی شوروی کاهش یافت و بر علم و فناوری تأثیر نامطلوب گذاشت. اما بخش‌های تازه‌ای از اقتصاد مانند خدمات و امور مالی رشد کی‌یف در حقوق و سرمایه‌گذاری را تسهیل و همچنین بودجه مستمر برای توسعه مسکن و زیرساخت‌های شهری را فراهم کرد.
سیاست

کی‌یف به‌عنوان طرفدار غربی‌ترین منطقه اوکراین شناخته می‌شود. احزاب طرفدار ادغام شدیدتر با اتحادیه اروپا در طول انتخابات تسلط دارند.
تقسیمات اداری

این شهر به وسیلهٔ رود دنیپر به دو قسمت شرقی و غربی تقسیم می‌شود که در مجموع دارای ۱۰ منطقه شهرداری است.
بخش غربی رودخانه که دارای ۷ منطقه است جمعیتی در حدود ۲٫۶۴۲٫۴۴۰ نفر دارد و بخش شرقی رودخانه با ۳ منطقه دارای جمعیتی در حدود۹۳۰٫۰۰۰ نفر است.
بر پایه سرشماری سال ۲۰۰۷ در این شهر ۷۱۹ گروه و سازمان دینی وجود دارند که مسیحیان پروتستان با ۱۷۷ سازمان، بیشترین آمار را به خود اختصاص داده‌اند.
در این آمار ۸ مرکز اسلامی نیز به چشم می‌خورد.
| منطقه | مساحت منطقه کیلومتر مربع | جمعیت | تراکم کیلومترمربع |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
کرانه شرقی رودخانه دنیپر: کرانه شرقی رودخانه دنیپر
| منطقه گلوسویسکی | ۱۵۶ | ۲۳۸ ۹۸۳ | ۱۵۳۲ |  |
| منطقه سولومیناسکی | ۴۰ | ۳۵۱ ۳۴۲ | ۸۷۸۳ |  |
| منطقه استویاتوشنسکی | ۱۰۱ | ۳۳۷ ۷۱۸ | ۳۳۴۳ |  |
| منطقه اوبولونسکی | ۱۱۰ | ۳۱۷ ۶۱۵ | ۲۸۸۷ |  |
| منطقه پودولسکی | ۳۴ | ۱۹۳ ۷۳۲ | ۵۶۹۸ |  |
| منطقه پیچرسکی | ۲۷ | ۱۴۵ ۲۴۲ | ۵۳۷۹ |  |
| منطقه شوچنکیوسکی | ۲۵ | ۲۲۹ ۷۸۰ | ۹۱۹۱ |  |
کرانه غربی رودخانه دنیپر: کرانه غربی رودخانه دنیپر
| منطقه دارینتسکی | ۱۳۴ | ۳۲۱ ۶۲۲ | ۲۴۰۰ |  |
| منطقه دنیپروفسکی | ۶۷ | ۳۴۹ ۱۳۸ | ۵۲۱۱ |  |
| منطقه دسنیانسکی | ۱۴۸ | ۳۶۲ ۸۴۲ | ۲۴۵۱ |  |
جمعیت

در پایان سده هجدهم جمعیت اوکراین حدود ۳۰٬۰۰۰ نفر بوده است. بر پایه سرشماری انجام شده در سال ۲۰۰۱ حدود ۲٬۶۱۱٬۳۰۰ نفر در کی‌یف زندگی می‌کردند. هم‌اکنون سالانه حدود ۲۰ هزار نفر به جمعیت کی‌یف اضافه می‌شود. بر اساس آمارهای جمعیتی از ۱ ژانویه ۲۰۰۲ تا ۱ ژانویه ۲۰۱۰ جمعیت شهر کی‌یف ۱۷۴٬۰۰۰ نفر افزایش یافته است. در ۱ دسامبر ۲۰۱۳ جمعیت کی‌یف ۲٬۸۶۶٬۵۱۶ نفر بود که طبق گزارش منتشر شده از سوی دولت نرخ رشد در کی‌یف ۲٫۲ و کل کشور ۴٫۱۷- اعلام شد. به گفته مؤسسه جمعیت‌شناسی و مطالعات اجتماعی NAS جمعیت در اوکراین پس از منطقه افزایش جمعیت در شهر مثبت بوده و پس از استان‌های رونسکی و زاپارپاتسکی که به ترتیب ۳٫۷ و ۲٫۴ را کسب نموده است. بنا بر آمارهای غیررسمی در سال ۲۰۰۹ جمعیت واقعی کی‌یف ۳٬۱۴۴٬۳۰۰ بوده که ۴۲۰٬۰۰۰ نفر با آمار رسمی اختلاف دارد.
جمعیت > ترکیب قومی

بر پایه داده‌های سرشماری سال ۲۰۰۱ بیش از ۱۳۰ ملیت و گروه قومی در قلمرو کی‌یف زندگی می‌کنند. اوکراینی‌ها با ۲٬۱۱۰٬۸۰۰ نفر یا ۸۲٫۲ درصد از جمعیت، بزرگ‌ترین گروه قومی کی‌یف را تشکیل می‌دهند. روس‌ها ۳۳۷۳۰۰ (۱۳٫۱٪)، یهودیان ۱۷۹۰۰ (۰٫۷٪)، بلاروسی‌ها ۱۶۵۰۰ (۰٫۶٪)، لهستانی‌ها ۶۹۰۰ (۰٫۳٪)، ارمنی‌ها ۴۹۰۰ (۰٫۲٪)، آذربایجانی‌ها ۲۶۰۰ (۰٫۲٪)، ۵۰ تاتارها، گرجی‌ها ۲۴۰۰ (۰٫۱٪)، و مولداوی‌ها ۱۹۰۰ (۰٫۱٪) هستند.
مطالعه‌ای در سال ۲۰۱۵ توسط مؤسسه بین‌المللی جمهوری‌خواه نشان داد که ۹۴٪ از کی‌یف دارای هویت قومی اوکراینی و ۵٪ قومی روسیه بودند. بیشتر جمعیت غیر اسلاو این شهر را تاتارها، قفقازی‌ها، و دیگر مردم اتحاد جماهیر شوروی تشکیل می‌دهند.
جمعیت > زبان

مردم این شهر معمولاً به دو زبان اوکراینی و روسی صحبت می‌کنند. تقریباً ۷۵٪ از جمعیت کی‌یف به سؤال سرشماری سال ۲۰۰۱ در مورد زبان مادری خود «اوکراینی» و تقریباً ۲۵٪ به «روسی» پاسخ دادند. بر پایه یک نظرسنجی در سال ۲۰۰۶، ۲۳٪ از مردم کی‌یف در خانه از زبان اوکراینی و ۵۲٪ از روسی استفاده می‌کنند. ۲۴٪ نیز بین هر دو جابجا می‌شوند. در نظرسنجی جامعه‌شناختی سال ۲۰۰۳ وقتی این سؤال مطرح شد که "شما از چه زبانی در زندگی روزمره استفاده می‌کنید؟" ۵۲٪ "عمدتاً روسی"، ۳۲٪ "هر دو روسی و اوکراینی به اندازه یکسان"، ۱۴٪ "بیشتر اوکراینی"، و ۴٫۳٪ "به طور انحصاری اوکراینی" را پاسخ دادند.
طبق سرشماری سال ۱۸۹۷ از حدود ۲۴۰۰۰۰ نفر کی‌یف، تقریباً ۵۶٪ از جمعیت به زبان روسی، ۲۳٪ به زبان اوکراینی، ۱۳٪ به ییدیش، ۷٪ لهستانی، و ۱٪ به زبان بلاروس صحبت می‌کردند.
یک مطالعه در سال ۲۰۱۵ توسط مؤسسه بین‌المللی جمهوری‌خواه نشان داد که زبان‌هایی که در خانه در کی‌یف صحبت می‌شوند اوکراینی (۲۷٪)، روسی (۳۲٪)، و ترکیبی برابر از اوکراین و روسی (۴۰٪) است.
جمعیت > جامعه یهودی

اولین اطلاعات در مورد زندگی یهودیان در این شهر به سده دهم میلادی برمی‌گردد. از جمله مورخانی یهودی که در مورد جامعه بزرگ یهودیان کی‌یف کتاب نوشته‌اند می‌توان به بنیامین تطیلی و پرهام رگنسبورگ نام برد. بیشتر یهودیان کی‌یف بازماندگان یهودیان لهستان بودند که در پی حمله مغول‌ها به لهستان نابود شده یا فرار کردند. در طول این دوران یهودیان دو بار در سال‌های ۱۴۵۹ و ۱۶۱۹ از کی‌یف اخراج و دوباره به این شهر بازگشتند. سال ۱۶۴۸ سال سختی برای یهودیان کی‌یف بود. در آن سال کی‌یف به پادشاهی مسکو الحاق شد و در سال ۱۶۵۴ سکونت یهودیان در کی‌یف ممنوع شد. این ممنوعیت با تجزیه لهستان در سال ۱۷۹۳ لغو شد و یهودیان توانستند وارد کی‌یف شوند. امروزه در کی‌یف ۲۰٬۰۰۰ یهودی زندگی می‌کنند. در این شهر دو مدرسه یهودی و دو کنیسه به فعالیت خود ادامه می‌دهند.
مترو

متروی کی‌یف در سال ۱۹۶۰ راه‌اندازی شده و هم‌اکنون دارای ۳ خط و ۵۲ ایستگاه است.
بر پایه برخی منابع ایستگاه متروی آرسنالنای این شهر، عمیق‌ترین ایستگاه متروی جهان نامگذاری شده است.
نقشه مناطق ده‌گانه شهر کی‌یف
باج‌خور

| باج‌خور | باج‌خور |
| --- | --- |
کارگردان: فرزاد مؤتمن
تهیه‌کننده: حسن توکل‌نیا
نویسنده: ایرج افشار
بازیگران: نیکی کریمی فریبرز عرب‌نیا مهدی احمدی شاهد احمدلو ایرج نوذری محمدولی احمدلو رضا سخایی علی صادق پور بابک کشوری
موسیقی: کارن همایون‌فر
فیلم‌بردار: جمشید الوندی
تدوین‌گر: بهرام دهقانی
شرکت تولید: یکتا فیلم
تاریخ‌های انتشار: ۷ خرداد ۱۳۸۳
مدت زمان: ۸۳ دقیقه
کشور: ایران
زبان: فارسی 
فروش گیشه: ۹۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان (تهران)
باج‌خور فیلمی ایرانی به کارگردانی فرزاد مؤتمن محصول سال ۱۳۸۲ است.
بازیگران

فریبرز عرب نیا
نیکی کریمی
ایرج نوذری
مهدی احمدی
شاهد احمدلو
خلاصه داستان

اسی (فریبرز عرب‌نیا) که به جرم قتل زندانی است، با کمک رفیقش حاج توفیق (ایرج نوذری) از زندان آزاد می‌شود. اسی پس از آزادی سراغ دوستش علی (شاهد احمدلو) می‌رود که در تعمیرگاه کار می‌کند. علی به او می‌گوید در همان تعمیرگاه مشغول کار شود اما اسی می‌گوید قصد دارد پولی کلان دربیاورد. اسی که متوجه می‌شود لیلا دختری که دوستش داشت - ازدواج کرده و به خارج رفته کاملاً سرخورده می‌شود. او سپس پیش توفیق می‌رود. توفیق می‌گوید قصد انتقام گرفتن از زنی به نام رعنا (نیکی کریمی) را دارد و اگر اسی این کار را بکند در قبالش ده میلیون پول می‌دهد.
اسی با ماشین و اسلحه‌ای که از توفیق گرفته به سراغ رعنا می‌رود. اما با شنیدن حرف‌های رعنا منصرف می‌شود و وانمود می‌کند که رعنا را کشته؛ و قرار می‌شود همان شب به محل کار توفیق برود و پولش را بگیرد، اما در آنجا آدم‌های توفیق انتظارش را می‌کشند و او را به قصد کشت کتک می‌زنند. اسی که زخمی شده با کمک رعنا به محل امنی می‌روند و رعنا با کمک دوست دکترش (مهدی احمدی) او را معالجه می‌کنند. توفیق در پی پیدا کردن اسی علی را می‌کشد، و همین باعث می‌شود تا اسی به پیشنهاد رعنا برای از بین بردن توفیق جواب مثبت بدهد.
آنها به ترفندی توفیق را از خانه‌اش بیرون می‌کشند و اسی او را وامی‌دارد تا پول رعنا و حق خودش را بدهد. اما در لحظه آخر در دفتر میان آنها درگیری به وجود می‌آید و نهایتاً توفیق به دست رعنا کشته می‌شود. اسی به رعنا می‌گوید که با برداشتن پول‌ها به جایی دور بروند، اما در نهایت متوجه می‌شود که رعنا او را فریب داده، و رعنا و دکتر زن و شوهر هستند. دکتر قصد کشتن اسی را دارد اما گلوله به رعنا می‌خورد. اسی دکتر را می‌کشد. قصد کشتن رعنا را هم دارد اما نهایتاً پشیمان می‌شود و ساک پول را برمی‌دارد تا فرار کمد ولی با شلیک نیروهای پلیس کشته می‌شود
آندره فومیتشو

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 Fomitschow in 2015:  Fomitschow in 2015
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
نام کامل:  André Fomitschow
زادروز:  ۷ سپتامبر ۱۹۹۰ ‏(۳۴ سال)
زادگاه:  درسدن
قد:  ۱٫۸۰ متر (۵ فوت ۱۱ اینچ)
پست:  هافبک
باشگاه‌های جوانان: باشگاه‌های جوانان
۰۰۰۰–۲۰۰۳:  FC Brome
۲۰۰۳–۲۰۰۹:  باشگاه فوتبال وولفسبورگ
باشگاه‌های حرفه‌ای*: باشگاه‌های حرفه‌ای*
| سال‌ها |  باشگاه‌ها |  بازی† |  (گل)† |
| ۲۰۰۹–۲۰۱۲ |  VfL Wolfsburg II |  ۶۷ |  (۲۱) |
| ۲۰۱۲–۲۰۱۳ |  باشگاه فوتبال فورتونا دوسلدورف |  ۹ |  (۳) |
| ۲۰۱۲–۲۰۱۴ |  باشگاه فوتبال فورتونا دوسلدورف |  ۱ |  (۰) |
| ۲۰۱۳–۲۰۱۴ |  ← باشگاه فوتبال انرژی کوتبوس (قرضی) |  ۳۴ |  (۱) |
| ۲۰۱۴–۲۰۱۶ |  باشگاه فوتبال کایزرسلاوترن |  ۲۴ |  (۰) |
| ۲۰۱۴ |  1. FC Kaiserslautern II |  ۱ |  (۰) |
| ۲۰۱۶–۲۰۱۷ |  باشگاه فوتبال ان‌ئی‌سی نایمخن |  ۲۵ |  (۰) |
| ۲۰۱۷–۲۰۱۹ |  باشگاه فوتبال هایدوک اسپلیت |  ۲۶ |  (۱) |
 تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است و آمار به روز شده در تاریخ ۰۹:۱۸, ۹ سپتامبر ۲۰۱۸ (UTC). :  تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است و آمار به روز شده در تاریخ ۰۹:۱۸, ۹ سپتامبر ۲۰۱۸ (UTC). 
آندره فومیتشو (انگلیسی: André Fomitschow؛ زادهٔ ۷ سپتامبر ۱۹۹۰) بازیکن فوتبال اهل آلمان است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال انرژی کوتبوس، باشگاه فوتبال فورتونا دوسلدورف، باشگاه فوتبال کایزرسلاوترن، و باشگاه فوتبال وولفسبورگ اشاره کرد.
برای مطالعه بیشتر

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «André Fomitschow». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۲.
خرس عینکی

| خرس عینکی | خرس عینکی |
| --- | --- |
یک خرس عینکی در باغ وحش تنوجی اوساکا.: یک خرس عینکی در باغ وحش تنوجی اوساکا.
رده‌بندی علمی: رده‌بندی علمی
فرمانرو:: جانوران
شاخه:: طنابداران
رده:: پستانداران
راسته:: گوشت‌خوارسانان
تیره:: خرسان
زیرخانواده:: عینک‌خرسیان
سرده:: خرس‌های عینکی ژروی، ۱۸۵۵
گونه:: T. ornatus
نام دوبخشی: نام دوبخشی
Tremarctos ornatus (کوویه، ۱۸۲۵): Tremarctos ornatus (کوویه، ۱۸۲۵)
مترادف: مترادف
 Ursus ornatus کوویه، ۱۸۲۵:  Ursus ornatus کوویه، ۱۸۲۵
خرس عینکی (به انگلیسی: Spectacled Bear) که به خرس آندی (به انگلیسی: Andean Bear) هم معروف است نوعی خرس است که در آمریکای جنوبی زندگی می‌کند. این نوع خرس تنها خرسی است که در نیمکره جنوبی زمین زندگی می‌کند. دور چشم این خرس‌ها موهایی با رنگ متفاوت دارد که از دور شبیه عینک به نظر می‌رسد.
توصیف

خرس عینکی تنها خرس بومی آمریکای جنوبی است و بزرگترین گوشتخوار زمینی در آن قسمت از قاره است، هرچند تنها ۵٪ از رژیم غذایی او از گوشت تشکیل شده‌است.
در باغ وحش سینسینتی
نبرد سوم پانی‌پت

نبرد سوم پانی‌پت (به انگلیسی: Third Battle of Panipat)، در ۱۴ ژانویهٔ ۱۷۶۱ میلادی در شهر پانی‌پت، که تقریباً در ۹۷ کیلومتری شمال دهلی واقع شده‌است، میان امپراتوری مراتا و ارتش مهاجم افغان به فرماندهی احمدشاه درانی به‌وقوع پیوست. در این جنگ ارتش احمدشاه از جانب چهار متحد هندی شامل روهیله‌های تحت فرمان نجیب‌الدوله، افغان‌های منطقهٔ دوآب و نواب اوده به‌نام شجاع‌الدوله حمایت می‌گردید. ارتش مراتا توسط «سداشوراهو بهاو» هدایت می‌گردید، کسی که از نظر قدرت بعد از «چترپتی» (شاه مراتا) و پیشوا (نخست‌وزیر مراتا) در ردهٔ سوم قرار داشت. ارتش اصلی مراتا به رهبری پیشوا در دکن مستقر شده بود.
از نظر نظامی، این جنگ رقابت میان توپخانه و سواره‌نظام مردم مراتی در مقابل سواره‌نظام سنگین و توپخانهٔ سوارهٔ (زنبورک و جزائل) افغان‌ها و روهیله‌ها به رهبری ابدالی و نجیب‌الدوله که هر دو از قوم افغان بودند، را به نمایش می‌گذاشت. این جنگ یکی از بزرگ‌ترین و پرحادثه‌ترین جنگ‌های قرن هجدهم میلادی پنداشته می‌شود و همچنین شاید از نظر آرایش جنگی کلاسیک میان دو ارتش، بزرگ‌ترین تلفات را داشته باشد.
تاریخ‌نگاران در مورد مکان دقیق جنگ اختلاف نظر دارند، اما از نظر اکثریت مورخان این جنگ در نزدیکی منطقه کالا آمب و جادهٔ سانولی امروزی رخ داده‌است. این جنگ برای چندین روز ادامه یافت و بیش از ۱۲۵٬۰۰۰ نیروی جنگی در آن شرکت داشتند. درگیری‌ها میان دو ارتش به درازا کشید و هر دو جناح، ضررها و منافعی داشتند. نیروهای تحت رهبری احمدشاه درانی پس از تخریب چندین جناح مراتی‌ها در نهایت فاتح میدان نبرد شدند. مورخان اختلاف نظرهای سنگینی در میزان ضررهای هر دو جناح دارند، اما باور براین است که حدود ۶۰٬۰۰۰ تا ۷۰٬۰۰۰ نفر در این جنگ کشته شده و تعداد زخمی‌ها و اسیران به‌طور قابل توجه مورد مناقشه است. طبق یک رویدادنامه که بر اساس شاهد عینی نگاشته شده، باخار توسط دیوان شجاع‌الدوله کاشی راج–در حدود ۴۰٬۰۰۰ زندانی مراتی یک روز پس از جنگ با خونسردی سلاخی شدند. «گرنت دوف» مصاحبه‌ای از نجات‌یافتگان این قتل‌عام‌ها را در «تاریخ مراتی‌ها» آورده که این رقم را تأیید می‌کند. شیج‌واکر که رسالهٔ وی تحت عنوان «پانی‌پت ۱۷۶۱»، یکی از بهترین منابع ثانویه در مورد جنگ پنداشته می‌شود، می‌گوید که «تعداد کشته‌های مراتی‌ها (سربازان و نیروهای غیرجنگی) در جریان جنگ و پس از آن کمتر از ۱۰۰٬۰۰۰ نیست».
پیش‌زمینه > زوال امپراتوری مغول

جنگ ۲۷ سالهٔ مغول و مراتا (۱۶۸۰–۱۷۰۷) منتج به از دست‌رفتن سریع قلمرو امپراتوری مراتا به نفع امپراتور مغول اورنگ‌زیب شد. با این حال، پس از مرگ وی در ۱۷۰۷ میلادی، این فرایند به دلیل نزاع میان پسران اورنگ‌زیب برای رسیدن به امپراتوری معکوس گردید. مراتی‌ها تا سال ۱۷۱۲ میلادی سریعاً شروع به پس‌گیری خاک از دست رفتهٔ خود نمودند. در جریان فرمان‌دهی پیشوا باجی راو، مناطق گجرات، ملوا و راجپوتانه تحت کنترل مراتی‌ها قرار گرفت. باجی راو نهایتاً در ۱۷۳۷ میلادی مغول‌ها را در حومه‌های شهر دهلی مغلوب نمود و بیشتر سرزمین‌های پیشین مغول در جنوب آگرا را تحت کنترل امپراتوری مراتا درآورد. پسر باجی راو به‌نام بالاجی باجی راو با تصرف پنجاب در ۱۷۵۸ میلادی قلمرو امپراتوری مراتا را بیشتر گسترش داد. نامهٔ راگوناتراو به پیشوا، ۴ مه ۱۷۵۸.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| « | بیشر نواحی لاهور، ملتان و سایر صوبه‌ها در شرق اتُک تحت حکومت ما هستند و مکان‌هایی که هنوز تحت حکومت ما نیستند به‌زودی تحت حکومت ما آورده خواهند شد. پسر احمدشاه ابدالی، تیمورشاه ابدالی و جهان‌خان توسط نیروهای ما تعقیب گردیده و نیروهای آن‌ها کاملاً تاراج گردید. آن‌ها حالا با نیروهای شکسته به پیشاور رسیده‌اند… در نتیجه احمدشاه ابدالی با حدود ۱۲ تا ۱۴ هزار نیروی شکست خورده به قندهار بازگشته است… از این‌رو همگی علیه احمدشاه درانی برخاسته‌اند و وی کنترل مناطق را از دست داده‌است. ما تصمیم گرفته‌ایم که حکومت خود را تا قندهار گسترش بدهیم. |  » |
این امر مراتی‌ها را به‌طور مستقیم در مقابل امپراتوری درانی احمدشاه ابدالی (با نام احمدشاه دُرانی نیز شناخته می‌شود) قرار داد. وی در سال ۱۷۵۹ ارتشی از قوم‌های پشتون و بلوچ ایجاد کرد و چندین مرتبه نیروهای کوچک مراتی‌ها را در پنجاب شکست داد. وی سپس با متحدان هندی خود –روهیله‌های افغان در گنجیتیک دو آب– یکی شد و یک ائتلاف وسیع علیه مراتی‌ها تشکیل داد.
راگوناتراو برای مقابله با این اتحاد باید به‌سمت شمال می‌رفت تا وضعیت را کنترل کند. راگوناتراو درخواست یک ارتش بزرگ را نمود، اما از جانب سداشوراهو بهاو که برادرزادهٔ وی و دیوانِ پیشوا بود رد گردید؛ بنابراین وی تصمیم گرفت تا از آن‌جا برود. به‌جایش، سداشوراهو بهاو به عنوان سرفرماندهٔ اعلی ارتش مراتا انتخاب گردید و جنگ پانی‌پت تحت فرمان‌دهی وی انجام شد.
مراتی‌ها تحت فرماندهی سداشوراهو بهاو با گردآوری حدود ۴۵٬۰۰۰ تا ۶۰٬۰۰۰ سرباز به این اتحاد واکنش نشان دادند، همچنین حدود ۲۰۰٬۰۰۰ افراد غیر جنگی این سربازان را همراهی می‌نمودند. اکثریت آن‌ها زائرانی بودند که می‌خواستند به زیارت و مکان‌های مقدس هندو در شمال هندوستان بروند. مراتی‌ها سفر خود به‌سوی شمال، به تاریخ ۱۴ مارس ۱۷۶۰ از پتدور آغاز کردند. هر دو جناح می‌خواستند حمایت نواب اوده که شجاع‌الدوله بود را به‌خود جلب کنند. شجاع‌الدوله در اواخر ژوئیه تصمیم گرفت تا به ائتلاف افغان-روهلیه ملحق شود، چون ترجیح می‌داد به ارتشی بپیوند که «ارتش اسلام» انگاشته می‌شد. از نظر استراتژیک این یک ضرر کلان را متوجه مراتی‌ها می‌ساخت، چون شجاع بیشتر منابع مالی که ارتش افغان برای ماندن طولانی مدت در شمال هند نیاز داشت را تأمین می‌کرد. این مسئله که آیا ائتلاف افغان-روهیله این منابع و توانایی را داشت تا بدون حمایت شجاع به جنگ خود علیه مراتی‌ها ادامه دهد یا خیر، مورد تردید قرار دارد.
پیش‌زمینه > ظهور مراتی‌ها

«ساداشیورائو بائو»
نقاشی از سرباز مراتی توسط «جیمز فوربس».
گرانت دوف، ارتش مراتی را این‌گونه توصیف می‌کند:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| « | خیمه‌های رفیع و پهناور دارای خطوط ابریشمی و ماهوتی که با پیرایه‌های طلایی بزرگ تزئین شده بودند و از فاصله دور نمایان می‌شدند. تعداد بی‌شمار فیل‌ها، بیرق‌های گوناگون، بهترین اسب‌ها با زین و برگ‌های باشکوه … به نظر می‌رسید که از تمامی نواحی جمع‌آوری شده باشند … این کار بیشتر تقلیدی از صف‌آرایی زیبنده و خوش سلیقه مغول‌ها در اوج شکوهشان بود. |  » |
مراتی‌ها کنترل بیشتر مناطق هندوستان را در دوره میانی (۱۷۱۲–۱۷۵۷ میلادی) به‌دست آورده‌اند. آن‌ها در ۱۷۵۸ میلادی اسماً دهلی را اشغال کردند، لاهور را تصرف نموده و تیمورشاه درانی، پسر و نایب‌السلطنهٔ حاکم افغانستان احمدشاه ابدالی، را از آن‌جا راندند. این دوره درخشان‌ترین مرحلهٔ گسترش امپراتوری مراتا بود و مرزهای امپراتوری آن‌ها از شمال تا دریای سند و از جنوب تا کریلای شمالی می‌رسید. تمامی این قلمرو توسط پیشوا حکمرانی می‌شد، کسی که همواره حرف از نشاندن پسر خود ویشواسراو بر تخت مغول می‌زد. با این حال، دهلی هنوز تحت کنترل مغول‌ها بود و علمای مسلمان چون شاه ولی‌الله و سایر روحانیون مسلمان در هندوستان از این پیشرفت‌ها هراس داشتند. آن‌ها در حالت ناگزیری به احمدشاه ابدالی که حاکم افغانستان بود متوسل شدند تا این تهدید را متوقف سازد.
طلیعهٔ جنگ

پرتره از احمدشاه درانی
سربازان سلطنتی امپراتوری درانی (که به آن امپراتوری افغان نیز گفته می‌شود).
احمدشاه درانی که از خبرهای پسر و متحدان خود خشمگین شده بود، نمی‌خواست اجازه دهد تا گسترش مراتا بدون توقف ادامه یابد. تا اواخر ۱۷۵۹ ابدالی همراه با قبایل افغان، متحدان بلوچ و هم‌پیمان روهیلهٔ خود نجیب‌خان به لاهور و دهلی رسیده و نیروهای کوچک دشمن را مغلوب نموده بود. احمدشاه در این مقطع ارتش خود را در آنوپ‌شهر که در مرز کشور روهیله قرار داشت مستقر نمود و توانست نوابِ اوده که شجاع‌الدوله نام داشت را قانع سازد تا به ائتلاف وی علیه مراتی‌ها ملحق شود. مراتی‌ها قبلاً به سفدر جنگ (پدر شجاع) کمک کرده بودند تا روهیله‌ها را در فرخ‌آباد شکست دهد.
مراتی‌ها تحت فرماندهی سداشوراهو بهاو با گردآوری یک ارتش و حرکت آن به‌سوی شمال هند به اخبار بازگشت افغان‌ها به شمال هند واکنش نشان دادند. نیروهای ارتش بهاو با برخی نیروهای مراتا که تحت فرمان‌دهی هولکار، سیندا، گیکواند و گویند پانت بوندیلی بودند، مستحکم شده بود. سوراج مال (حاکم بهاراتپور که از قبیلهٔ جات بود) نیز در اول به بهاو صاحب ملحق شد. این نیروی متفق در دسامبر ۱۷۵۹ پایتخت مغول، دهلی، را از یک نیروی کوچک افغان تصرف نمودند. دهلی قبلاً چندین‌بار بر اثر تهاجم‌ها با خاک یکسان شده بود و این بار نیز به دلیل کمبود شدید تأمینات در اردوگاه‌های مراتی‌ها، بهاو دستور داد تا شهری که قبلاً تاراج شده بود، دوباره غارت شود. گفته می‌شود که وی برنامه داشت تا برادرزادهٔ خود و پسر پیشوا ویشواسراو را بر تخت دهلی بنشاند. مردمان قبیلهٔ جات حمایت خود از مراتی‌ها را متوقف نمودند. خارج‌شدن آن‌ها از جنگ اجتناب ناپذیر، نقش حیاتی در نتیجه آن داشت. ابدالی با حمله بر یک ارتش کوچک مراتی‌ها در منطقهٔ بوراری گات که توسط داتاجی شندی رهبری می‌گردید نخستین خونریزی را آغاز کرد. داتاجی در این نبرد کشته شد.
درگیری‌های کوچک قبل از نبرد > شکست افغان‌ها در کنجپورا

چون هر دو ارتش برای جنگ آماده‌باش بودند، مانورهای جنگی فراوانی انجام شد و درگیری‌های کوچک میان دو ارتش در کرنال و کنجپورا به‌وقوع پیوست. کنجپورا که در کنار رود یامونا و ۶۰ مایل به‌سمت شمال دهلی واقع شده‌است با طوفانی از مراتی‌ها مواجه شد و تمامی نیروهای افغان کشته یا اسیر شدند. مراتی‌ها توانستند در کنجپورا در مقابل ۱۵٬۰۰۰ افغانی که در آن‌جا جابه‌جا شده بودند یک پیروزی نسبتاً آسان‌تر حاصل نمایند. برخی از بهترین ژنرال‌های ابدالی مانند نجابت‌خان در آن‌جا کشته شدند. احمدشاه در آن‌سوی رود یامونا، که بر اثر بارندگی شدید طغیان کرده بود، اردو زده بود و از کمک به نیروهای خود ناتوان بود. قتل‌عام نیروهای کنجپورا که در پیش چشم اردوگاه درانی انجام شده بود، شاه ابدالی را به حدی به خشم آورد که دستور داد به هر قیمتی از رودخانه عبور نمایند.
درگیری‌های کوچک قبل از نبرد > عبور افغان‌ها از یامونا

احمدشاه و متحدان وی در ۱۷ اکتبر ۱۷۶۰ از شاه‌دره گذشتند و به‌سمت جنوب حرکت کردند. ابدالی با ریسک حساب‌شده که گرفته بود داخل رود شد و محافظان و نیروهایش به تعقیب وی وارد شدند. آن‌ها توانستند در ۲۳ و ۲۵ اکتبر از باغ‌پات (شهر کوچک که در فاصلهٔ ۲۴ مایل در قسمت بالای رودخانه واقع شده‌است) بدون هیچ مقاومتی از جانب مراتی‌ها که هنوز هم مشغول تاراج کنجپورا بودند، عبور نمایند.
برای مطالعه بیشتر

H. G. Rawlinson, An Account Of The Last Battle of Panipat and of the Events Leading To It, Hesperides Press (2006) ISBN 978-1-4067-2625-1
Vishwas Patil, Panipat – a novel based on the 3rd battle of Panipat, Venus (1990)
Uday S. Kulkarni, A Non Fiction book – 'Solstice at Panipat – 14 January 1761' Mula-Mutha Publishers, Pune (2011). ISBN 978-81-921080-0-1 An Authentic Account of the Campaign of Panipat.
Third Battle of Panipat by Abhas Verma ISBN 9788180903397 Bharatiya Kala Prakashana
Panipat War memorial Pictures
District Panipat
Was late mediaeval India ready for a Revolution in Military Affairs? Part II Airavat Singh بایگانی‌شده  در ۲۰ نوامبر ۲۰۱۳ توسط Wayback Machine
Historical maps of India in the 18th century
| ن ب وگورکانیان  | ن ب وگورکانیان  |
| --- | --- |
پادشاهان:  بابر  نصیرالدین همایون  اکبر کبیر  جهانگیرشاه  شاه جهان  اورنگ‌زیب  محمد اعظم شاه  بهادرشاه یکم  جهاندار شاه  فرخ‌سیر  رفیع الدرجات  شاه جهان دوم  محمدشاه گورکانی  احمد شاه بهادر  عالمگیر دوم  شاه جهان سوم  شاه عالم دوم  اکبر دوم  بهادرشاه دوم 
نبردها ودرگیری‌ها:  نبرد پانی‌پت (۱۵۲۶)  فتح گجرات  نبرد خنوه  نبرد گاگرا  محاصره سامبال  نبرد پانی‌پت (۱۵۵۶)  نبرد تهانسر  محاصره چیتورگره (۱۵۶۷–۱۵۶۸)  محاصره رانثامبر (۱۵۶۸)  نبرد توکاروی  نبرد راج‌محل  نبرد هالدیگاتی  نبرد بوچر موری  محاصره قندهار (۱۶۰۵–۱۶۰۶)  جنگ صفویه با گورکانیان (۱۶۲۲–۱۶۲۳)  اورنگ‌زیب  جنگ صفویه–گورکانیان (۱۶۴۹–۱۶۵۳)  نبرد سموگره  نبرد خواجه  سرکوب شورش تیلپات  کش‌مکش اهوم–گورکانیان هند  محاصره پورندر  جنگ تبت-لاداخ-مغول  جنگ مغول-ماراتها محاصره بیجاپور  محاصره جینجی  جنگ کودکان  محاصره گلکنده  جنگ کرنال  نبرد سوم پانیپات  نبرد بکسر  محاصره دهلی 
معماری:  تاج محل  باغ بابر  فاتح پور سیکری مقبره سلیم چیشتی  آرامگاه همایون  لال قلعه  قلعه شاهی  جهانگیر محل  قلعه لالباغ  سیکندرا  قلعه آگره  مسجد چاوک  باغ شالیمار  باغ آچابال  آرامگاه جهانگیر  مقبره بی‌بی  مسجد پادشاهی  پل شاهی  مسجد شاه‌جهان  شیش محل  مسجد سونهری  مسجد تیپو سلطان  مسجد وزیر خان  رده:معماری گورکانی 
مخالفان:  ابراهیم لودی  رانا سانگا  شیرشاه سوری  همو  مهارانا پراتاپ  مالک آمبار  گوکولا  پراتاپادیتیا  شیواجی  لاپیت بورفوکان  خوشحال‌خان ختک  سر جان چایلد  گورو گوبیند سینگ  هنری ایوری  باجی‌رائوی اول  نادرشاه  هکتور مونرو 
استان‌ها:  بنگال صوبه  گجرات صوبه 
جستارهای وابسته:  هنر اسلامی  آشپزی  فرهنگ هندو ایرانی  پرچم  باغ‌های مغولی  زبان و ادب فارسی در هند  نظامی‌گری  نگارگری  ایرانیان  دین الهی  قبیله مغل  سلاح  دودمان تیمور شجره‌نامه 
حکومت‌های جانشین:  امپراتوری مراتا  راجپوتانا  زط‌ها  امپراتوری سیک  نوابان بنگال و مرشد آباد  حکومت اوده  نظام حیدرآباد  کارناتیک  پادشاهی میسور  روهیل‌خند 
| 0 | 1 |
| --- | --- |
داده‌های کتابخانه‌ای: کتابخانه‌های ملی :  اسرائیل  ایالات متحده آمریکا 
گستره امپراتوری مراتا، ۱۷۶۰ میلادی
کریستینا گرادو

| کریستینا گرادو | کریستینا گرادو |
| --- | --- |
کریستینا گرادو در سال ۱۹۶۱: کریستینا گرادو در سال ۱۹۶۱
نام هنگام تولد: ماریا کریستینا گرادو
زادهٔ: ۲ فوریهٔ ۱۹۳۹ رم، ایتالیا
درگذشت: ۳ ژانویهٔ ۲۰۱۶ (۷۶ سال) رم، ایتالیا
ملیت: ایتالیایی
پیشه(ها): بازیگر، صداپیشه
سال‌های فعالیت: ۱۹۵۳ تا ۲۰۱۶
فرزندان: آلساندرو گرادو
کریستینا گرادو (ایتالیایی: Cristina Grado؛ ‏ ۲ فوریهٔ ۱۹۳۹ – ۳ ژانویهٔ ۲۰۱۶) بازیگر و صداپیشه اهل ایتالیا بود.
از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته‌است، می‌توان به ما، زنان و کنت دو مونت-کریستو اشاره کرد.
مری مک اوی (هنرمند)

| مری مک اوی | مری مک اوی |
| --- | --- |
"خانم امبروز مک اووی" اثر آمبروز مک اوی: "خانم امبروز مک اووی" اثر آمبروز مک اوی
نام هنگام تولد: مری اسپنسر ادواردز
زادهٔ: ۲۲ اکتبر 1870 فرشفورد، سامرست، انگلستان
درگذشت: الگو:تاریخ و سن مرگ فرشفورد، سامرست
ملیت: British
تحصیلات: مدرسه هنر اسلید
شناخته‌شده برای: نقاش
همسر: Ambrose McEvoy (م. ۱۹۰۲–۱۹۲۷، مرگ او)
مری آگوستا مک‌اووی خواهرزاده اسپنسر ادواردز (زاده ۲۲ اکتبر ۱۸۷۰ - درگذشته ۴ نوامبر ۱۹۴۱) یک هنرمند بریتانیایی بود که به‌خاطر نقاشی‌های پرتره، دکوراسیون داخلی و گل‌ها شهرت داشت.