stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
گویش شهمیرزادی
دستور زبان > صرف فعل

جدول زیر فعل خوردن (baxordan) بر اساس گویش شهمیرزادیدر زمان‌های مختلف صرف می‌شود. برای منفی کردن این فعل در زمان‌های: گذشته ساده، گذشته کامل، گذشته التزامی، گذشته کامل، گذشته کامل التزامی، حال التزامی n جایگزین b در ابتدای فعل می‌شود و در زمان‌های: حال ساده، گذشته استمراری، حال در حال انجام و گذشته در حال انجام ne در ابتدای فعل اصلی می‌آید.
| زمان/شخص | ۱ مفرد | ۲ مفرد | ۳ مفرد | ۱ جمع | ۲ جمع | ۳ جمع |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| گذشته ساده | baxordema | baxordi | baxorda | baxordemi | baxordeni | baxordena |
| گذشته کامل | baxorde-bema | baxorde-bi | baxorde-bia | baxorde-bemi | baxorde-beni | baxorde-bena |
| گذشته التزامی | baxorde-bam | baxorde-bi | baxorde-bo | baxorde-bim | baxorde-bin | baxorde-ben |
| گذشته التزامی کامل | baxorde-bi-bam | baxorde-bi-bi | baxorde-bi-bo | baxorde-bi-bim | Baxorde-bi-bin | baxorde-bi-ben |
| گذشته استمراری | moxordema | moxordi | moxorda | moxordemi | moxordeni | moxordena |
| گذشته در حال انجام | davema-moxordema | davi-moxordi | dava-moxorda | davemi_moxordemi | daveni moxordeni | davena moxordena |
| حال ساده/آینده | xoremma | xoreni | xorena | xoremmi | xorenni | xorenna |
| حال در حال انجام | darma-xoremma | dari-xoreni | dara-xorena | darmi-xoremmi | darni xorenni | darna xorenna |
| حال التزامی | baxoram | baxori | baxora | baxorim | baxorin | baxoran |
| آینده نوع اول | vana baxoram | vana baxori | vana baxora | vana baxorim | vana baxorin | vana baxoran |
| آینده نوع دوم | xâmma baxoram | xâni baxori | xâna baxora | xâmmi baxorim | xânni baxorin | xânna baxoran |
دستور زبان > فعل منفی

۱. حالت اول:
جدول زیر فعل خوردن (baxordan) بر اساس گویش شهمیرزادی منفی شده‌است. در تمام افعال na قبل از ستاک فعل می‌آید به استثنا زمان گذشته استمراری و گذشته در حال انجام که حرف منفی ساز na بین حرف ma (علامت استمرار) و ستاک فعل قرار می‌گیرد.
| زمان | فعل مثبت | فعل منفی |
| --- | --- | --- |
| گذشته ساده | baxordema | na-xordema |
| گذشته کامل | baxorda-bema | na-xorda-bema |
| گذشته التزامی | baxorda-bam | na-xorda-bam |
| گذشته التزامی کامل | baxorda-bi-bam | na-xorda-bi-ban |
| گذشته استمراری | moxordema | ma-na-xordema |
| گذشته در حال انجام | davema moxordema | davema ma-na-xordema |
| حال ساده/آینده | xorema | na-xorema |
| حال در حال انجام | darma xorema | darma na-xorema |
| حال التزامی | baxorem | naxorem |
| آینده نوع اول | vana baxorem | na-vana baxorem |
| آینده نوع دوم | xâme baxorem | na-xâme baxorem |
۲. حالت دوم:
جدول زیر فعل ریختن (dapâtan) بر اساس گویش شهمیرزادی منفی شده‌است. در افعالی که هجای da در آغازشان به کار رفته‌است در تمام زمان‌ها حرف na بین da و ستاک فعل قرار می‌گیرد.
| زمان | فعل مثبت | فعل منفی |
| --- | --- | --- |
| گذشته ساده | da-pâta | da-na-pâta |
۳. حالت سوم:
فعل بودن اگر بصورت معین نباشد با هجای da می‌آید و در حالت منفی حرف منفی ساز na بین حرف da و ستاک فعل قرار می‌گیرد.
| فارسی معیار | گویش شهمیرزادی |
| --- | --- |
خانه بود: xona da-vea
خانه نبود: xona da-na-vea
خانه هست: xona da-ra
خانه نیست: xona da-ni-a
دستور زبان > نشانه جمع

در گویش شهمیرزاد از نشانه‌های [un] برای جمع استفاده می‌شود.
| 0 | 1 |
| --- | --- |
چشم‌ها: čaš un
زن‌ها: zan un
درخت‌ها: dâr un
در گویش شهمیرزاد با افزودن [â] به آخر اسم می‌توان آن را به اسم جمع تبدیل کرد.
| 0 | 1 |
| --- | --- |
کفش‌ها: kuš â
در گویش شهمیرزاد با افزودن [hâ] به آخر اسم می‌توان آن را به اسم جمع تبدیل کرد.
| 0 | 1 |
| --- | --- |
سیب‌ها: siu hâ
مرغ‌ها: karg hâ
در گویش شهمیرزاد با افزودن [hama] به آخر اسم می‌توان آن را به اسم جمع تبدیل کرد.
| 0 | 1 |
| --- | --- |
انگورها: angir hama
دستور زبان > ضمایر پرسشی

ضمایر پرسشی به در گویش شهمیرزادی.
| فارسی معیار | شهمیرزاد |
| --- | --- |
چه کسی/کی: ki/ke
کجا: koja
چه/چی: čači
چرا: čukâ
چطور/چگونه: čati
کدام: kan
دستور زبان > صفت ملکی

صفت ملکی در گویش شهمیرزاد.
| ضمیر | ۱ مفرد | ۲ مفرد | ۳ مفرد | ۱ جمع | ۲ جمع | ۳ جمع |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ملکی، شهمیرزاد | me | te | e | ame/hami | šame/šami | ošone |
| 0 | 1 |
| --- | --- |
دخترم: me detar
صورتش: e dim
کفشت: te kuš
دستور زبان > حرف اضافه

حروف اضافه در گویش شهمیرزادی.
| فارسی معیار | شهمیرزادی | گویش ساری |
| --- | --- | --- |
| درون | dela/damin | dele |
روی: dim/sar
| برای/را | ra/a/r | re/e |
| برای | vra/vera/ev | vesse/se/ve |
| از | jen | je |
| در/روی | sar/dim | sar/dim/dam |
| زیر | beni/jir | ben/jer |
دنبال: demâl
کنار: pali/var
| با/به وسیله | hamrâ/vari/bâ | hamrâ/je/jâ/bâ |
مانند: vâri
| فارسی معیار | شهمیرزادی | ساروی |
| --- | --- | --- |
| زن برای من بچه می‌آورد | zan me-vra kota urana | zan me-ve kote yârne |
| برای کتاب جلد بخر | ketab-ev jald baxer | ketab-ve jeld baxer |
| من خود را داخل آینه دیدم | mo xoštan-e ayne dela badima | men xeštan-e ayne dele badime |
| من در مسجد بود | mo masjed-e damin davema | men masjed-e darun davime |
| از کجا می‌آیی | koja jen ani | koje je eni |
| من روی دیوار تکیه دادم | mo divar-e dim tekye hadâma | men divâr-e dim tekye hedâme |
| او در را با کلید باز کرد | u dare-re kali-vari va hakerda | ve dar-re keli je vâ hâkerde |
| سر تو مانند سر من کچل شد | te sar me sare vâri kal bavea | te sar me sare vâri kal bavie |
| اون موش را ببین | un miš-ra hišin | un gal-re hâreš |
| مرد را گفت | mard-a bogota | mardi-a baote |
| خوابم می‌گیرد | ma-r xu girna | me-re xu girne |
دستور زبان > واژگان

شماری از واژه‌های شهمیرزادی و مقایسه آن با گویش ساروی و فارسی:
| گویش شهمیرزادی | گویش ساروی | فارسی |
| --- | --- | --- |
| pesar | rikâ/peser | پسر |
| detar | kijâ/deter | دختر |
| kota | kote/vače | بچه |
| čitekâ | čindekâ | جوجه |
| bâmši | bâmeši | گربه |
| molije | melije | مورچه |
| maryija | mičkâ | گنجشک |
| haštpa | ban/kârten | عنکبوت |
| abr | miâ | ابر |
| čâka | čuke | رودخانه |
| por | mašt/per | پر |
| valg | valg/gelâm | برگ |
| našt | lačer | کثیف |
| šeno | hasno | شنا |
| adi | diru | دیروز |
| barekkian | barekessen/barkiyen | خاراندن |
| hakorden | hâkerden | کردن |
| dom badâan | dem badâen | دور انداختن |
| dârtan | bazâen | دنیا آوردن |
هم‌ساخت‌شناسی

با هم‌ساخت‌گرایی اشتباه نشود.
پای جلویی در پستانداران نمونه‌ای از هومولوژی است.
در نظریه تکامل، هم‌ساخت‌شناسی یا هومولوژی (homology) به بررسی شباهت ویژگی‌های زیست‌شناختی که ناشی از اشتراک نیایی است می‌پردازد و در شاخه‌های گوناگون زیست‌شناسی نمونه‌های آن وجود دارد. ساختمان‌های کالبدشناختی که کارکردهای یکسانی در گونه‌های مختلف زیستی دارند و از یک ساختار در یک گونه که نیای همه آنهاست، تحول یافته‌اند، هم‌ساخت نامیده می‌شوند. در ژنتیک می‌توان هم‌ساختی را در ساختار دی‌ان‌ای مشاهده کرد.
هم‌ساختی اساس سازماندهی برای زیست‌شناسی مقایسه‌ای را شکل می‌دهد. در ۱۸۴۳ RICHARD OWEN (ریچارد اُوِن) همولوژی را به عنوان «اندام‌های مشابه در جانوران مختلف با هر تنوع شکل و عملکرد» توصیف کرد. اندام‌های متفاوت در بال خفاش، بالهٔ یک خوک آبی، پنجهٔ گربه و دست انسان یک ساختار اساسی مشترک از استخوان‌ها و ماهیچه‌ها را دارند. اُوِنر(owen) نتیجه گرفت که شاید یک نقشه ساختمانی مشترک در همهٔ مهرداران وجود دارد، همچنین برای هر رده از مهرداران، ویژگی‌های همولوگ ارگانیسم‌ها ناشی از سهیم بودن آن‌ها در یک نیای مشترک است و این قبیل ویژگی‌ها اغلب ارگانیسم‌های جنینی و پیشرفته مشابه دارند. همولوگوس در مقابل ویژگی آنالوگ قرار می‌گیرد. تشابه‌های درنظر گرفته‌شده بین اندام‌ها در آرایه‌هایی که آخرین نیای مشترک آن‌ها یکسان نیست، مثلاً بالهای خفاش و پرندگان، که به‌طور جداگانه رشد و نمو کردند، امّا هر دو از بال جلویی مهرداران نمو پیدا کرده‌اند و بنابراین ویژگی جنین‌شناسی اولیه مشابهی را دارند.
به هر حال، یک ویژگی همولوگ بستگی به سطح رده‌بندی و آناتومی دارد که آزمایش شده است. برای مثال بال پرنده و خفاش همولوگ هستند مانند بازوها در چهارپایان. اگر چه بال‌ها همولوگ نیستند، زیرا اندام به عنوان یک بازو (نه بال)، در آخرین نیای مشترک چهارپایان خدمت کرده است. طبق تعریف، هر ویژگی همولوگ یک کلاد را تعریف می‌کند. یک تاکسون متحدالاصل که در آن همهٔ اعضا دارای آن ویژگی هستند (یا به زوال یافته است) و غیراعضاها آن را ندارند. یک ویژگی هولوگ ممکن است هموپلوسیس باشد- یعنی به صورت مستقل حاصل می‌شوند امّا از یک ساختار اجدادی مشابه پلیومرفیک- که در جد مشترک وجود دارد امّا در بعضی از نسل‌ها اهمیت خود را از دست داده یا آپومرفیک در جدّشان وجود داشته است و در همه نسل‌ها نیز هست. یک ویژگی همولوگوس اغلب همولوگ نامیده می‌شود. در ژنتیک واژه همولوگ هم برای پروتئین‌های مشابه و ژن‌های (توالی DNA) کدکننده به کار برده می‌شود.
همانندی ساختارها

دودمان اشتراکی می‌تواند تکاملی یا توسعه یافته باشد. تبار تکاملی به این معنی است که این ساختارها از بعضی از ساختارهای اجدادی مشترک منشأ گرفته‌اند. برای مثال، بال‌های خفاش و بازوان نخستی‌ها در این مفهوم مشابه‌اند (همولوگ اند). دودمان نمو یافته به این معنی است که این ساختارها در نمو جنینی از یک بافت مشابه برآمده‌اند (منشأ گرفته‌اند). تخمدان‌ها در زنان و بیضه‌ها در مردان در مفهوم همولوگ‌اند. همولوژی متفاوت از آنالوژی است، که رابطهٔ بین صفاتی که ظاهراً مشابه‌اند امّا تکامل فیلوژنی مستقلی را دارند، توصیف می‌کند. بال‌های دانه درخت افرا و بال‌های یک مرغ دریایی آنالوگ اند امّا همولوگ نیستند (هر دو اندام اجازه حرکت در باد را داده، امّا از یک ساختار مشابه نمو (تکامل) پیدا نمی‌کنند). آنالوژی عمدتاً به تشابهات اشاره دارد که بیشتر موازی، معکوس و همگرا تشخیص داده شده‌اند.
از دید زیست‌شناسی توسعه یافته تکاملی (evo-devo) که تکامل دیده شده به عنوان تکامل توسعهٔ ارگانیسم‌ها. Rolf sattler تأکید کرد که هم‌ساختاری می‌تواند جزئی باشد. ساختارهای جدید می‌تواند از طریق ترکیب مسیرهای توسعه یافته یا بخش‌هایی از آن استنتاج شود.
به عنوان یک نتیجه: ساختارهای موزاییکی یا دورگه می‌تواند هم ساختی‌های مشترکی را نشان دهند. برای مثال برگ‌های مرکب گیاهان گلدار مشخصی به صورت جزئی هم ساختار هم برگ‌ها و هم ساقه‌ها هستند زیرا آن‌ها ترکیبی از بعضی ویژگی‌های ساقه‌ها و برگ‌ها هستند.
ساختارهای هم‌ساخت در دیگر شاخه‌ها

بحث دربارهٔ هم ساختاری به‌طور عادی خورشان را به اعضای چهارپایان مهرداران محدود می‌کند و گاهی اوقات ساختارهای دیگر را، مثل تغییر دادن دندان‌ها در وال‌ها و فیل‌ها متأثر می‌کند. هم ساختارها (همولوژی) بیتش مهمی برای دسته‌بندی در هر جایی در قلمرو جانوران فراهم می‌کند اگر چه تعدادی از آن‌ها ممکن است به‌طور قابل توجهی دور از انتظار باشد.
برای مثال در داخل arthropodها، بروسکا و بروسکا همولوژی زیرین (جدول زیر) را برای ۱۰ سومیت اول (بخش‌های جنینی) در گروه‌های متعددی از arthropod فراهم می‌کند، امّا اضافه می‌شود که «... موضوع عنوان ضمیمه هومولوژی (هم ساختاری) بین از arthropodها کاملاً مغشوش و بسیار قابل بحث است…»
همانندی توالی‌ها در ژنتیک

هم ساختاری بین پروتئین‌ها و DNA اغلب بر پایهٔ همانندی توالی‌ها نتیجه می‌شود به‌خصوص در بیوانفورماتیک، برای مثال، در کل، اگر دو یا تعداد بیشتر ژن توالی‌های بسیار مشابه DNA داشته باشند شبیه این است که هم‌ساختند (همولوگوس) امّا شبیه بودن توالی‌ها ممکن است بدون جد مشترک نتیجه شود. توالی‌های کوتاه ممکن است شانسی شبیه باشند و توالی‌ها ممکن است به دلیل اینکه هر دو برای پیوستن به یک پروتئین خاص انتخاب شده باشند؛ همانند یک عامل اونویسی. این قبیل دنباله‌ها شبیه هستند، امّا همانند نیستند ناحیه‌های توالی که همانند هستند حفاظت شده نامیده می‌شوند. این نباید اشتباه گرفته شود با حفاظت شده در توالی‌های آمینواسیدی که این آمینواسیدها در شرایط خاص با نوع دیگری که از نظر عملکرد فیزیکی و شیمیایی مشابه‌اند جایگزین شوند.
عبارت درصد هم ساختاری گاهی اوقات به نادرست استفاده می‌شود. درصد همانندی یا درصد شباهت باید برای مقداری کردن همانندی بین توالی‌های مولکول‌های زیستی استفاده شود.
برای دو توالی در حال وقوع، درصد همانندی یک اندازه‌گیری واقعی است، از آنجاییکه همانندی یک فرض پشتیبانی شده به وسیلهٔ مدارک و شواهد است. دیگر که می‌تواند، به هم ساختاری جزئی اشاره کند در جاییکه یک کسر از توالی‌های مقایسه شده (فرض شده) نسل را تقسیم می‌کنددر حالی که بقیه این جنین نیستند. برای مثال هم‌ساختاری جزئی ممکن است از رویداد هم جوشی ژن نتیجه شود. بسیاری الگوریتم‌ها برای دسته‌بندی توالی‌های پروتئین وجود دارند. برای توالی خانواده‌هایی که مجموعه‌ای از توالی‌های هم ساختاری متقابل (دو به دو ناسازگار) هستند. (دسته‌بندی توالی‌ها وصف بندی توالی‌ها را ببینید) بعضی پایگاه‌های دادهٔ زیست‌شناسی مخصوص توالی‌های هم ساختار را در ژنوم حیوانات جمع‌آوری می‌کنند.
دنباله‌های هم ساختاری دو نوع اند: orthologous,paralogous
ارتاساختی

دنباله‌های هم ساختاری اَرتاساخت orthologous هستند اگر به وسیله اتفاقات خاص از هم جدا شده باشند. هنگامی که یک نمونه به دو نمونه جدا واگرا می‌شود کپی‌های واگرا از یک ژن مقرد در نتیجه گونه‌هایی هستند که اَرتاساخت (اُرتولوگوس) نامیده می‌شوند.
ژن‌های ارتاساخت ژن‌هایی هستند که در نمونه‌های متفاوتند که شبیه به یکدیگر هستند زیرا آن‌ها به وسیلهٔ نسبت رأسی (نژادهای عمودی) از ژن مقردی از آخرین جد مشترک منشأ می‌گیرند. واژه ortholog در سال ۱۹۷۰ به وسیلهٔ والترفیچ (walter fitch) ابداع شد.
محکم‌ترین دلیل برای اینکه دو ژن مشابه ارتاساخت هستند نتیجهٔ یک تحلیل وابسته به تکامل نژادی اصل و نسب ژن است. ژن‌هایی که درون یک دسته (clade) یافت می‌شوند ارتاساخت هستند و ناشی از یک جد مشترک‌اند. ارتاساخت‌ها اغلب امّا نه همیشه دارای همان عملکردند (دارای عملکرد یکسان اند). توالی‌های ارتاساخت اطلاعات مفیدی در مورد طبقه‌بندی آرایه‌ای و مطالعات چند ژنی (پلی ژنتیک) ارگانیسم‌ها تهیه می‌کند.
الگوی واگرایی ژنتیکی می‌تواند برای ردیابی وابستگی ارگانیسم‌ها استفاده می‌شود. دو ارگانیسم به‌طور نزدیکی بهم وابسته‌اند احتمالاً توالی‌های DNAهای خیلی شبیه به هم را بین دو اُرتولوگ نمایش می‌دهند.
برعکس یک ارگانیسم که به صورت تکاملی بیش تر از ارگانیسم دیگر حذف شده است شبیه نمایش یک واگرایی بزرگتر در توالی ارتاساخت‌های مطالعه شده است. بعضی پایگاه‌های دادهٔ مخصوص شدهٔ دیگر، ابزارهایی برای معرفی و جمع‌آوری توالی‌های ارتاساخت فراهم می‌کنند.
این منابع (پایگاه‌های داده) در ارتباط‌هایی بکار می‌روند که می‌توانند به‌طور کلی به آن‌هایی که بر اساس مقایسه توالی‌های دو به دو است و آن‌هایی که در متدهای (روش‌های) فیلوژنتیک استفاده می‌شوند دسته‌بندی شوند.
روش‌های مقایسهٔ توالی‌ها، اولین بار بوسیلهٔ COGS پیشگام شد، هم‌اکنون نیز توسعه پیدا کرده و به‌طور اتوماتیک وار به وسیلهٔ پایگاه اطلاعاتی eggnog زیاد شده است.
در پارانوئید مرکز توجه روی ارتباط دو به ودی ارتولوگ هاست.
Ortho DB درک می‌کند که مفهوم ارتاساختی وابسته به نکات مخصوص متفاوتی هست البته به وسیلهٔ تهیه یک سلسله مراتب از ارتاساخت در طول انواع درخت (توضیح اضافه: منظور درخت فیلوژنی یا درخت تبار زایشی است).
پراساختی

دنباله‌های هم ساختار پَراساخت paralogous هستند اگر آن‌ها بوسیلهٔ وقایع نسخه برداری ژن‌ها جدا شده باشند: اگر یک ژن در یک ارگانیسم برای اینکه دو موقعیت متفاوت را در ژنوم یکسان اشغال کند رونویسی می‌شود، سپس این دو کپی را پَراساخت گویند.
یکسری از توالی‌هایی که پراساخت هستند پراساخت همدیگر نامیده می‌شوند.
پراساخت‌ها هم به‌طور نمونه عملکردهای شبیه هم یا یکسانی دارند، امّا گاهی اوقات نیز ندارند؛ به وسیلهٔ فقدان فشار انتخاب طبیعی روی یک کپی از ژن رونویسی شده، این کپی از هر گونه جهش و بدست آوردن عملکردهای جدید محفوظ می‌ماند.
توالی‌های پراساخت دید مفیدی از راه استخراج ژنوم تهیه می‌کند. ژن‌های کدکنندهٔ میوگلوبین و هموگلوبین به عنوان پارالوگ‌های قدیمی در نظر گرفته می‌شوند.
سادگی:۴ کلاس (دسته) شناخته شده هموگلوبین (هموگلوبینA، هموگلوبین A_۲، هموگلوبینB، هموگلوبینF) پراساخت همدیگرند، وقتی که هر کدام از این پروتئین‌ها عملکرد مشابه اساسی انتقال اکسیژن را سرویس دهی می‌کنند. آن‌ها تقریباً به آرامی در عملکرد از هم واگرائیدند: هموگلوبین جنینی (هموگلوبینF) پیوستگی بالاتری برای اکسیژن از هموگلوبین بالغین دارد. عملکرد، همیشه از صدمات محافظت نشده است. اگر چه آنژیوژنین (angiogenin) انسانی، از ریبونوکلئاز انشعاب یافته (واگرائیده)، برای مثال: در حالیکه ۲ پراساخت در ساختمان سوم خود بسیار شبیه بهم باقی مانده‌اند، عملکردشان در داخل سلول هم‌اکنون کاملاً متفاوت است.
ژن‌های پراساخت اغلب به گونه‌های مشابهی تعلق دارند، امّا مشابه بودن هم همیشه ضرورت ندارد: برای مثال، ژن‌های هموگلوبین انسان‌ها و ژن میوگلوبین شامپانزه‌ها پارالوگ هستند. این یک اشکال رایج در بیوانفورماتیک است: وقتی که ژنوم گونه‌های متفاوت توالی یابی شدند و ژن‌های هم ساختار پیدا شدند، یک چیزی که نتوانست سرعت استنتاج (نتیجه‌گیری) شود این بود که این ژن‌ها عملکرد یکسان یا مشابه دارند، به‌طوری که آن‌ها می‌توانند پراساخت‌هایی باشند که عملکردشان واگرا شده باشد.
Ohnology

ژن‌های ohnology، ژن‌های پارالوگ هستند که به وسیلهٔ فرایند رونویسی کل ژنوم (WGD) منشأ گرفتند. Ohnology برای آنالیزهای تکاملی ذی‌نفع می‌شوند چون همشان برای طول مدت زمان‌های مشابه از منشأهای مشترک واگرا می‌شوند.
Xenology

هم ساختارها از ژن‌های افقی که بین دو ارگانیسم منتقل می‌شوند نتیجه می‌شوند که بنام اصطلاح xenology نامیده می‌شوند.
Xenologyها می‌توانند عملکردهای مختلف داشته باشند، اگر محیط جدید به‌طور گسترده‌ای برای ژن‌های جابجا شده افقی متفاوت باشد. به‌طورعموم، اگر چه، xenologyها به‌طور نمونه عملکردهای مشابه در هر دو ارگانیسم دارند.
Gametology

گامتولوژی رابطهٔ بین ژن‌های هم‌ساختار روی کروموزوم‌های نو ترکیب نشده جنس مخالف مشخص می‌کند. Gametologyها از منشأهای ژنتیکی تعیین جنسیت نتیجه می‌شوند و مانع نو ترکیبی بین کروموزوم‌های جنسی است. مثال‌های گامتولوگ‌ها (Gametologs) در پرندگان شامل CHDWوCHDZ
هوش محیطی

تکامل (مورد انتظار) محاسبات از ۱۹۶۰ تا ۲۰۱۰
هوش محیط نزدیک یا هوش پیرامونی (به انگلیسی: Ambient intelligence) به محیط‌های الکترونیکی گفته می‌شود که نسبت به حضور مردم حساس و پاسخگو هستند. هوش پیرامونی چشم‌اندازی است در مورد آینده لوازم الکترونیک مصرفی، مخابرات و رایانش که ابتدا در پایان دهه ۱۹۹۰ برای بازه زمانی ۲۰۱۰–۲۰۲۰ توسعه یافت. در دنیایی که هوش محدوده‌ای محقق شده باشد، ابزارها در هماهنگی با یکدیگر به صورتی کار می‌کنند که به افراد در انجام فعالیت‌ها، وظایف و مناسبات روزمره‌شان کمک می‌کنند. این هماهنگی با کمک اطلاعات و روش هوشمندی که در شبکه این ابزارها به هم متصل می‌شود، نهفته است (به اینترنت اشیاء مراجعه کنید). هرچه این ابزارها کوچک‌تر و متصل‌تر و بیشتر با محیط پیرامون ما یکپارچه بشوند، فناوری از محیط پیرامونی ناپدید می‌شود تا جایی که تنها واسط کاربری توسط کاربران قابل درک می‌ماند.
لتروزول

| 0 | 1 |
| --- | --- |
داده‌های بالینی: داده‌های بالینی
روش مصرف دارو: خوراکی
داده‌های فارماکوکینتیک: داده‌های فارماکوکینتیک
زیست فراهمی: 99.9%
پیوند پروتئینی: 60% عمدتاً با آلبومین
متابولیسم: کبدی(چرخه اِنتروهپاتیک)
نیمه‌عمر حذف: 2 روز
دفع: کلیوی
شناسه‌ها: شناسه‌ها
CompTox Dashboard (EPA): DTXSID4023202 
ECHA InfoCard: 100.200.357 
داده‌های فیزیکی و شیمیایی: داده‌های فیزیکی و شیمیایی
فرمول شیمیایی: C17H11N5
جرم مولی: g·mol−1 285.310
لتروزول (به انگلیسی: Letrozole) که با نام تجاری فمارا نیز شناخته میشود یک مهار کننده آنزیم آروماتاز ​​است که در القا تخمک گذاری و درمان سرطان پستان  استفاده می شود و در شکل دارویی قرص در بازار موجود است. این ماده با اتصال رقابتی و برگشت پذیر به واحد سیتوکروم P450 مانع تبدیل آندروژن به استروژن شده و کاهش سطح استروژن در بدن منجر به کاهش رشد سلول های سرطانی وابسته به هورمون می شود.
موارد مصرف

قرص لتروزول برای تحریک تخمک گذاری در زنان نابارور مبتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک مقاوم به کلومیفن و درد درمان و کنترل انواع سرطان پستان (وابسته به هورمون گیرنده مثبت) و تخمدان در زنان پس از یائسگی تجویز میشود. برخی از سرطان های پستان توسط هورمون طبیعی به نام استروژن سریع تر رشد می کنند. لتروزول میزان استروژن بدن را کاهش داده و باعث کند شدن یا معکوس شدن رشد سلول های سرطان های پستان می شود.
عوارض جانبی

شایع ترین عوارض جانبی این دارو تعریق، گرگرفتگی، ورم و درد مفاصل،خستگی و التهابات پوستی است. مصرف طولانی مدت آن نیز می تواند منجر به پوکی استخوان شود. بنابراین در برخی زنان بخصوص افرادی که در دوران یائسگی هستند و بیشتر مستعد پوکی استخوان می باشند فسفونات نیز تجویز می شود.
تداخلات دارویی

در محیط آزمایشگاهی، لتروزول آنزیم کبدی CYP 2A6 و به میزان کمتر آنزیم CYP2C19 را مهار می کند، اما تا کنون هیچ گونه تداخل خاصی با داروهایی مانند سایمتیدین و وارفارین در زمان مصرف لتروزول گزارش نشده است.
موارد منع مصرف واحتیاط

در صورت حساسیت نسبت به ترکیبات آن به پزشک یا داروساز اطلاع دهید. قبل از استفاده از دارو، پزشک معالج را در مورد بیماری های زمینه ای خود مانند چربی خون بالا ، پوکی استخوان، سکته مغزی یا لخته شدن خون، بیماری قلبی (مانند درد قفسه سینه ، حمله قلبی ، نارسایی قلبی)، فشار خون بالا ، مشکلات کلیوی، مشکلات کبدی مطلع سازید.
این دارو ممکن است باعث سرگیجه و خستگی و یا بندرت دچار تاری دید شود. مصرف همزمان مشروبات الکل یا ماری جوانا (حشیش) این عوارض را شدید تر می کند.
این دارو نباید در دوران بارداری استفاده شود. و جزو گروه D میباشد زیرا ممکن است به جنین آسیب برساند. لتروزول عمدتاً در زنان بعد از یائسگی استفاده می شود. هنوز مشخص نیست که آیا این دارو به شیر مادر منتقل می شود یا خیر اما جهت اطمینان، نباید در شیردهی استفاده شود.
قرص 2.5 میلی گرمی لتروزول
علی لطفی محمود

| علی لطفی محمود | علی لطفی محمود |
| --- | --- |
نخست‌وزیر مصر: نخست‌وزیر مصر
دوره مسئولیت ۴ سپتامبر ۱۹۸۵ – ۹ نوامبر ۱۹۸۶: دوره مسئولیت ۴ سپتامبر ۱۹۸۵ – ۹ نوامبر ۱۹۸۶
رئیس‌جمهور: حسنی مبارک
پس از: کمال حسن علی
پیش از: عاطف صدقی
وزیر دارایی: وزیر دارایی
رئیس‌جمهور: انور سادات
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: ۶ اکتبر ۱۹۳۵ فیوم، مصر
درگذشته: ۲۷ مهٔ ۲۰۱۸ (۸۲ سال) قاهره، مصر
حزب سیاسی: حزب ملی دمکراسی
علی لطفی محمود (زادهٔ ۶ اکتبر ۱۹۳۵ – درگذشتهٔ ۲۷ مه ۲۰۱۸) یک اقتصاددان و سیاست‌مدار اهل مصر بود. وی از ۴ سپتامبر ۱۹۸۵ تا ۹ نوامبر ۱۹۸۶ نخست‌وزیر مصر بود.
کبوتر جنگی

ارسال پیام به وسیله کبوتر نامه‌بر در ارتش سوئیس در طول جنگ جهانی اول
کبوترهای خانگی از دیرباز نقش مهمی در جنگ ایفا کرده‌اند. به دلیل توانایی، سرعت و ارتفاع، اغلب به عنوان پیام رسان نظامی مورد استفاده قرار می‌گرفتند. کبوترهای حامل پیامی که در جنگ جهانی اول و دوم استفاده شدند، از نژاد کبوترهای مسابقه کبوترپرانی بودند. به چر امی صلیب نظامی، به ۳۲ کبوتر نشان دیکین اهدا شده است.
لس آنجلس سیاه

| ال> ای. نویر | ال> ای. نویر |
| --- | --- |
جلد بازی: جلد بازی
توسعه‌دهنده(ها): تیم بوندی
ناشر(ها): راک‌استار
کارگردان(ـان): برندن مک‌نامارا
تهیه‌کننده(ها): ناریش هیرانی
طراح(ـان): الکس کارلایل
نویسنده(ها): برندن مک‌نامارا
سکو(ها): پلی‌استیشن ۳ اکس‌باکس ۳۶۰ مایکروسافت ویندوز نینتندو سوئیچ پلی‌استیشن ۴ اکس‌باکس وان
تاریخ(های) انتشار: پلی‌استیشن ۳ و اکس‌باکس ۳۶۰   مایکروسافت ویندوز   سوئیچ، پی‌اس۴ و اکس وان  
ژانر(ها): اکشن-ماجراجویی
حالت(ها): تک‌نفره
رسانه: دیسک بلو-ری، توزیع دیجیتال
گروه سنی: ESRB: M PEGI: ۱۸ 
ال.ای. نوآر یا لس‌آنجلس سیاه (به انگلیسی: L.A. Noire) نام یک بازی ویدئویی به سبک اکشن-ماجراجویی، نئو-نوآر و کارآگاهی است که در سال ۲۰۱۱ توسط شرکت استرالیایی تیم بوندی توسعه یافته و بوسیلهٔ راک‌استار گیمز در ۱۷ مه ۲۰۱۱، برای کنسول‌های پلی‌استیشن ۳ و اکس‌باکس ۳۶۰ منتشر شده‌است. نسخه مایکروسافت ویندوز این بازی در ۸ نوامبر ۲۰۱۱ عرضه شد؛ و همچنین راکستار بار دیگر بازی را برای کنسول‌های نینتندو سوئیچ، اکس‌باکس وان و پلی‌استیشن ۴ در تاریخ ۱۴ نوامبر ۲۰۱۷ عرضه کرد. ساخت این بازی از سال ۲۰۰۶ میلادی تا ۲۰۱۱ میلادی به طول انجامید. لس‌آنجلس سیاه در سال ۱۹۴۷ و شهر لس آنجلس رخ می‌دهد و بازیکن را در نقش یک مأمور اداره پلیس لس‌آنجلس به چالش می‌کشد که وظیفه دارد تا تعدادی پرونده را در پنج دسته حل کند. بازیکنان باید محل جرم را برای پیدا کردن سرنخ‌ها جستجو کنند، از مظنونان بازجویی کنند، و به پیگیری پرونده مشغول شوند. موفقیت بازیکن در این فعالیت‌ها روی میزان پیشرفتش در فاش کردن داستان هر پرونده تأثیر می‌گذارد.
بازی چه در زمینه زیبایی‌شناسی و چه در زمینه داستان به‌شدت از فیلم نوآر—فیلم‌هایی که در دهه‌های ۴۰ و ۵۰ میلادی محبوب شدند و سبک دیداری و قالب مشترکی داشتند، از جمله عناصر شک و تردید و جرم و جنایت—بهره می‌گیرد و از پرونده‌های واقعی هم برای ساختن و پرداختن پرونده‌های درون‌بازی استفاده شده‌است، پرونده‌هایی که بر اساس گزارش‌های جنایی در سال ۱۹۴۷ در لس آنجلس طرح‌ریزی شدند. بازی از سبک رنگ‌های متمایزی استفاده می‌کند، اما برای وفاداری به فیلم نوآر شامل ویژگی‌ای برای سیاه‌وسفید کردن بازی است. بسیاری از عناصر داستان بازی به موضوع کلی فیلم‌های کارآگاهی و گانگستری مانند از درون گذشته، شهر عریان، جنگل آسفالت، بوی خوش موفقیت، محله چینی‌ها، تسخیرناپذیران، محرمانه لس آنجلس، کوکب سیاه و کوکب آبی اشاره دارد.
لس آنجلس سیاه به ‎دلیل استفاده از فناوری جدید تجزیه و تحلیل عمیق اسکن‌حرکت جلب‌توجه زیادی کرد، در این فناوری بازیگری که نقش شخصیت بازی را اجرا می‌کند، توسط ۳۲ دوربین احاطه می‌شود تا حالات چهره‌اش از هر زاویه‌ای ضبط شوند. این فناوری برای ساز و کار بازجویی بازی ضروری بود، چون بازیکن باید در هنگام بازجویی به حالات چهره متهم دقت کند و متوجه دروغ یا راست بودن حرف وی شود. لس آنجلس سیاه اولین بازی ویدئویی بود که در جشنواره فیلم ترایبکا به‌نمایش گذاشته شد. پس از عرضه، این بازی تحسین فراوانی را به دلیل پیشرفتش در داستان‌گویی و فناوری اسکن حالات چهره دریافت کرد. در فوریه ۲۰۱۲، از هر دو نسخه رایانه شخصی و کنسول مجموعاً در حدود پنج میلیون نسخه به بازار عرضه شده بود. لس آنجلس سیاه: پرونده‌های واقعیت‌مجازی، نسخه‌ای از پرونده‌های بازی برای سربند واقعیت مجازی بود که از اچ‌تی‌سی وایو پشتیبانی می‌کرد و در ۱۵ دسامبر ۲۰۱۷ عرضه شد.