اسماعیل
روایت کتاب مقدس

الوهیم به ابراهیم (که در این نقطه از داستان ابرام نام دارد) و ساره (که او نیز در این نقطه نامش سارای است) وعده فرزندی داده بود اما بعد از گذشت ۱۰ سال این وعده هنوز محقق نشده بود؛ نتیجتاً، ساره برده مصری خود هاجر را به ابراهیم بخشید تا با او آمیزش کند و بدین طریق ساره صاحب فرزندی شود. این شیوه فرزندآوری (از طریق زن یا مردی دیگر) رسمی رایج در خاورمیانه باستان بوده‌است. زمانی‌که هاجر از ابراهیم حامله شد به دیده تحقیر به ساره نگریست و ساره به همین دلیل شکایت نزد ابراهیم برد؛ ساره به ابراهیم گفت: «ظلمی که بر من رفته بر گردن توست! بادا که الوهیم میان من و تو داوری کند.» اما ابراهیم پاسخ داد: «آن برده در اختیار توست. هر چه خواهی با او بکن.» پس ساره با هاجر بدرفتاری کرد و به همین دلیل، هاجر از خانه گریخت و راه مصر در پیش گرفت. مضامین داستان خروج بردگان اسرائیلی از مصر به رهبری موسی اینجا برعکس شده‌است: برده مصری از خانه صاحبان اسرائیلی‌اش می‌گریزد و مقصدش مصر است. فرار هاجر از خانه ابراهیم نسخه دیگری از همان قصه بیرون انداختن او و اسماعیل از خانه توسط ابراهیم است. هر دو این قصه‌ها در واقع نسخه‌های مختلفی از یک قصه عامیانه قدیمی‌تر هستند.
فرشته الوهیم هاجر را در کنار چشمه‌ای در راه شور یافت. اینجا از فرشته نام برده شده اما در ادامه هاجر فرشته الوهیم را یک خدا محسوب می‌کند. فرشته به هاجر گفت: «هاجر، برده ساره، از کجا آمده‌ای و به کجا می‌روی؟» هاجر پاسخ داد: «از بانویم ساره فرار می‌کنم.» فرشته الوهیم به او گفت: «نزد بانویت بازگرد و تابع او باش.» فرشته همچنین ادامه داد: «فرزندانت را به اندازه‌ای زیاد خواهم کرد به دلیل تعدادشان قابل شمارش نباشند. صاحب پسری خواهی شد و نامش را اسماعیل خواهی گذاشت؛ او مردی وحشی خواهد بود.» هاجر خدایی که با او ملاقات کرده بود را «ال روی» نامید زیرا با او ملاقات کرد و نمرد. آن چاه نیز به «بئر لحی روی» موسوم شد. هاجر به خانه بازگشت و پسری زایید. ابراهیم او را اسماعیل نام داد. در این نقطه، برخلاف آنچه پیشتر روایت شده بود، ابراهیم است که اسم کودک را اسماعیل می‌گذارد. ابراهیم در این زمان ۸۶ ساله توصیف شده‌است.
در باب ۱۷ به عهد ابراهیم و الوهیم پرداخته شده‌است. این بخش ریشه در منبع پی دارد و دومین بار در پیدایش است که نویسنده منبع پی به عهد خدا و نیاکان اسرائیل پرداخته‌است. ال شدای (خدای کوهستان، اشاره به محل زندگی این خدا) وعده فرزندان بسیار که به ابراهیم داده بود را تجدید و نام او را از ابرام به ابراهیم و نام همسرش را از سارای به ساره عوض کرد، به او خبر داد پسر جدیدش که اسحاق نام دارد، به زودی متولد خواهد شد و قرار شد به نشانه عهدشان، ابراهیم و تمام فرزندان مذکرش ختنه شوند. الوهیم به ابراهیم وعده داد از نسل اسحاق ملت‌ها و پادشاهان پدید خواهند آمد اما زمانی که ابراهیم از او دربارهٔ نقش اسماعیل پرسید، وی پاسخ داد: «عهد من با اسحاق است.» اما همچنین دربارهٔ اسماعیل به ابراهیم گفت: «تو را شنیدم (بازی با کلمات، اسماعیل در لغت به معنای «ال می‌شنود» است) و او را برکت خواهم داد و او به ملت بزرگی تبدیل خواهد شد اما عهد من با اسحاق است.» بعد از پایان گفتگو، ابراهیم خودش، پسرش اسماعیل و بردگان مذکرش را ختنه کرد؛ اسماعیل در زمان ختنه شدن ۱۳ ساله بود.
بعد از اینکه اسحاق متولد شد، او را در هشت روزگی ختنه کردند. روزی که اسحاق را از شیر گرفتند، ساره اسماعیل را دید که با اسحاق بازی می‌کند (بازی با کلمه «سحق»، به معنای خندیدن و ریشه نام اسحاق؛ اینجا می‌تواند به معنای تمسخر هم باشد). به همین دلیل، ساره به ابراهیم گفت: «زن برده و پسرش را بیرون کند زیرا او نباید مثل پسر من وارث تو باشد.» ابراهیم از این مسئله ناراحت شد اما خدا به او گفت: «به خاطر آن پسر و زن برده نگران نباش؛ همانگونه که ساره به تو گفته عمل کن زیرا نسل تو از اسحاق خوانده خواهد شد. از آن پسر نیز ملت بزرگی پدید خواهم آورد، چون او پسر توست.» پس ابراهیم صبح زود از خواب بیدار شد و هاجر را به همراه اسماعیل که ۱۴ ساله بود، به همراه نان و مشک آبی از خانه بیرون کرد. هاجر و اسماعیل رفتند و به بیابان بئرشبع رسیدند. آنجا مشک آب تمام شد و هاجر پسرش را زیر بوته‌ای گذاشت و خود به اندازه پرتاب یک تیر از او فاصله گرفت تا مرگ او را نبیند. وقتی هاجر شروع به گریستن کرد، الوهیم صدای پسر را شنید (دوباره بازی با کلمه اسماعیل) و فرشته خدا به هاجر گفت: «هاجر، چه تو را آشفته کرده؟ نگران نباش، الوهیم صدای پسر را شنیده. بیا پسر را بگیر زیرا از او ملت بزرگی به وجود خواهم آورد.» پس هاجر چاه آبی دید و مشک را پر کرد. اسماعیل و مادرش در بیابان پاران ساکن شدند. اسماعیل آنجا رشد کرد و در تیراندازی مهارت یافت. هاجر از سرزمین صمر برای او زن گرفت. او صاحب ۱۲ پسر شد. به اسماعیل بار دیگر در روایت مرگ ابراهیم اشاره شده و او با کمک اسحاق پدرش را دفن کرد. اسماعیل در ۱۳۷ سالگی مرد.