روجا
زبان و تکنیک

روجا حدود یک‌هفتم از تمامی شعرهایی که از نیما یوشیج باقی مانده‌اند را تشکیل می‌دهد. نیما سرودن روجا را از سال ۱۳۰۰ هجری، موازی با سرایش شعرهای فارسی خود، آغاز کرد. زبانی که در روجا به کار رفته، گویش و لهجهٔ کوهستانی نور و کجور است که از واژه‌های اصیل مازندرانی نیز برخوردار شده است. علی‌رغم گذشت سالیان، همچنان این زبان برای مازندرانی‌زبانان کنونی ملموس و قابل فهم است. با این حال، برخی از کلمات به کار رفته در این دیوان امروزه مهجور شده‌اند. همچنین نیما گاه از واژگان فارسی، بنا به ضرورت وزن و قافیه، با بسامد کمی بهره جسته است.
شورم گِنه من شنه نم روشمه
لَش‌بار گنه شنه پلم روشمه
ملا گنه باغ اِرم روشمه
ای مردمون من شه غمِ روشمه
ترجمه:
 مه صبح بهاری می‌گوید من رطوبت (نم) خود را می‌فروشم
باتلاق می‌گوید من علف بدبوی خود را می‌فروشم 
ملا می‌گوید من باغ بهشت را می‌فروشم
ای مردمان، من غمم را می‌فروشم
به نقل از جلیل قیصری
نیما یوشیج در این اثر به وضوح تحت تأثیر کنزالاسرار، دیوان امیر پازواری، است. این تأثیر در روجا هم به صورت زبانی و هم به شکل محتوایی قابل مشاهده است. در بسیاری از ابیات روجا احساسات شاعرانه موج می‌زند ولی این شاعرانگی ناشی از به‌کارگیری آرایه‌های ادبی نیست؛ بلکه به موجب بروز عواطف شاعر است. همچنین نماد از شاخصه‌های سبکی و شعری نیماست که همچون آثار فارسی او، در دیوان اشعار مازندرانی وی هم نمود بسیاری دارد.
دوبیتی رایج‌ترین قالب شعری در زبان مازندرانی است و ترانه‌های فولکلوریک آن بر روایت استوار است؛ به گونه‌ای که از تمام ظرفیت شعر برای انتقال معنی و مفهوم استفاده می‌شود و قالب شعری به نفع روایت و داستان رنگ می‌بازد و جنبهٔ تزئینی برای آن دارد. این سنت موجب خلق داستان‌های مینی‌مال در شعر مازندرانی می‌شود؛ لذا چنین داستان‌هایی در اشعار روجا هم قابل ردیابی است.
در روجا با سروده‌هایی مواجه می‌شویم که در آن نیما یوشیج ضمن افتخار به تبار و نیاکان خود، حسرت‌ها و خواسته‌هایش را مطرح می‌کند و با خطاب قرار دادن خود، از ناکامی‌هایش می‌گوید. در بیشتر این اشعار، «نیما» فقط نامی حقیقی و منفرد نیست؛ بلکه مَجاز از هر انسانی است که بتواند به فردایی بهتر بیندیشد. این حساسیت و رویکرد در آثار نیما بسیار دیده می‌شود و می‌توان نشانه‌های مشابه آن را در آثار دیگر شاعران نیز مشاهده کرد. گویی نیما با آوردن نام خود، برای بیان دغدغه‌های انسانی از شیوهٔ امیری خوانی الهام گرفته و به حدیث نفس می‌پردازد. مهم‌ترین بخش از خودخوانی‌های نیما، جایی است که به بیان آرزوها و ناکامی‌های شاعر می‌پردازد. این بخش‌ها نه از منظر شخصی، بلکه بازتاب منِ اجتماعی شاعر است و درد مشترک اوست که در قالب حدیث نفس بازگفته می‌شود. بخش‌های زیادی از روجا را شِکوه‌ها و شکایت‌ها تشکیل داده و در برخی از این گونه ابیات نیما شخص خودش را مورد عتاب قرار می‌دهد.
به نظر مصطفی علی‌پور، منتقد ادبی، گرچه نیما شعرهای طبری را به وزن‌های کلاسیک و سنتی سروده است، ولی از منظر زبان و نگاه شاعرانه همان اتفاقی در روجا روی می‌دهد که در اشعار فارسی و نیمایی او رخ داد. علی‌پور دربارهٔ روجا می‌گوید: «آمیختگی عاشقانگی با نوعی لحن مرثیه‌ای، در ترکیب با فرهنگ و عناصر بومی مازندران یکی از زیباترین فضاهای شعر روستایی روزگار ما را شکل می‌دهد. شاید پس از ترانه‌های مذهبی و اجتماعی امیر پازواری مازندرانی، شعری به قابلیت روجای نیما یوشیج در نمایندگی کردن فرهنگ و آرزوها و غم‌ها و شادی‌های مردم مازندران وجود نداشته و ندارد.» شیون نوری در گیله‌وا می‌گوید: روجا علاوه بر این که «دارای رگه‌های ساحرانهٔ شعری» است، اطلاعات مفید تاریخی، محتوایی، واژگان طبری و قواعد صرف و نحو این زبان را هم در بر می‌گیرد و «مضمونه‌های نو و بدیع نیمایی» در خود دارد. او در ادامه با مقایسهٔ شعرهای فارسی نیما با روجا می‌نویسد: «اگرچه نیما در شعر فارسی به تحول توأمان فرم و محتوی پرداخت؛ اما در روجا تحول، تحول مضمونی است یعنی انعکاس واقعیت‌ها، عشق‌ها، سرایش زبان حال توده با نگاهی ابژکتیو و کشیدن شعر به حوزهٔ اجتماعی و… اما در موسیقی شعر، خرق عادت نمی‌کند.» بیژن هنری‌کار، پژوهشگر حوزهٔ ادبیات مازندران، معتقدست نیما در روجا نگاهی نو در فضای کلاسیک داشت که حتی در آثار شاعران مازندرانی پس از او دیده نمی‌شود. جلیل قیصری با توجه به دیدگاه نظریه‌پردازانی همچون نوآم چامسکی، کارل گوستاو یونگ و کنراد لورنتس، به نقش زبان مادری در جهان‌بینی و تفکر افراد تأکید می‌کند؛ او معتقدست چهارچوب کلی بسیاری از شعرهای فارسی نیما ابتدا در قالب دوبیتی‌های روجا به وجود آمده است.