فهرست رهبران اتحاد جماهیر شوروی
فهرست رهبران

این فهرست کسانی است که بالاترین مقام را در اتحاد شوروی از زمان تأسیس آن در ۱۹۲۲ تا انحلال آن در ۱۹۹۱ داشته‌اند. علامت † نشان‌دهنده آن است که فرد در زمان خدمت درگذشته‌است.
| نام (طول عمر) | تصویر | دوره | نکات | منصب سیاسی | سیاست‌ها |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ولادیمیر لنین (۱۸۷۰–۱۹۲۴) |  | ۳۰ دسامبر ۱۹۲۲ ۲۱ ژانویه ۱۹۲۴† | از زمان ظهور بلشویک‌ها، لنین به صورت دوفاکتو رهبرشان بود. بعد از انقلاب روسیه، لنین از ۱۹۱۷ رهبر جمهوری فدراتیو سوسیالیستی روسیه شوروی و از ۱۹۲۲ تا زمان مرگش رهبر اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی بود. | صدر شورای کمیسرهای خلق | لنینیسم وحشت سرخ (۱۹۱۷–۲۳) کمونیسم جنگی (۱۹۱۸–۲۱) سیاست‌های نوین اقتصادی (۱۹۲۱–۲۸) |
| ژوزف استالین (۱۸۷۸–۱۹۵۳) |  | ۲۱ ژانویه ۱۹۲۴ ۵ مارس ۱۹۵۳† | بعد از مرگ لنین، استالین در ابتدا به عنوان بخشی از یک تروییکا به همراه گریگوری زینوویف و لو کامنف حکومت را در دست گرفت. اما با تحکیم قدرت توسط استالین، این تروییکا از هم پاشید و او به دیکتاتور مطلق اتحاد شوروی تبدیل شد. استالین از ۱۹ ژوئیه ۱۹۴۱ تا ۳ مارس ۱۹۴۷ وزیر دفاع و در جریان جنگ جهانی دوم رئیس کمیته دفاع کشور نیز بود. | دبیرکل حزب کمونیست (۱۹۲۲–۱۹۵۲) | استالینیسم سوسیالیسم در یک کشور جمعی‌سازی (۱۹۲۸–۴۰) صنعتی‌سازی اجباری (۱۹۲۹–۴۱) پاکسازی بزرگ (۱۹۳۶–۳۸) |
| ژوزف استالین (۱۸۷۸–۱۹۵۳) |  | ۲۱ ژانویه ۱۹۲۴ ۵ مارس ۱۹۵۳† | بعد از مرگ لنین، استالین در ابتدا به عنوان بخشی از یک تروییکا به همراه گریگوری زینوویف و لو کامنف حکومت را در دست گرفت. اما با تحکیم قدرت توسط استالین، این تروییکا از هم پاشید و او به دیکتاتور مطلق اتحاد شوروی تبدیل شد. استالین از ۱۹ ژوئیه ۱۹۴۱ تا ۳ مارس ۱۹۴۷ وزیر دفاع و در جریان جنگ جهانی دوم رئیس کمیته دفاع کشور نیز بود. | رئیس شورای وزیران | استالینیسم سوسیالیسم در یک کشور جمعی‌سازی (۱۹۲۸–۴۰) صنعتی‌سازی اجباری (۱۹۲۹–۴۱) پاکسازی بزرگ (۱۹۳۶–۳۸) |
| گئورگی مالنکوف (۱۹۰۱–۱۹۸۸) |  | ۵ مارس ۱۹۵۳ ۱۴ سپتامبر ۱۹۵۳ | بعد از مرگ استالین مالنکوف جانشین استالین در همه مناصب او شد اما در طول یک ماه پلیتبورو مجبورش کرد از بیشتر آن مناصب استعفا دهد. او به زودی خود را در یک جدال بر سر قدرت با نیکیتا خروشچف یافت که نتیجه آن خلع او از نخست‌وزیری در ۱۹۵۵ بود. | رئیس شورای وزیران | استالینیسم سوسیالیسم در یک کشور جمعی‌سازی (۱۹۲۸–۴۰) صنعتی‌سازی اجباری (۱۹۲۹–۴۱) پاکسازی بزرگ (۱۹۳۶–۳۸) |
| نیکیتا خروشچف (۱۸۹۴–۱۹۷۱) |  | ۱۴ سپتامبر ۱۹۵۳  ۱۴ اکتبر ۱۹۶۴ | در سپتامبر ۱۹۵۳، نیکیتا خروشچف با تبدیل شدن به دبیر اول حزب کمونیست، به رهبری اتحاد جماهیر شوروی رسید. در ۲۷ مارس ۱۹۵۸ به رئیس شورای وزیران تبدیل شد و قدرت خود را بیش از پیش تحکیم کرد. زمانی که در آبخاز در تعطیلات بود، لئونید برژنف او را برای یک ملاقات فوری شورای عالی در ۱۳ اکتبر ۱۹۶۴ به مسکو فرا خواند. در یک جلسه مجادله‌آمیز، از همه مناصبش خلع شد اما به او اجازه دادند به صورت عمومی به دلیل «سن بالا و مشکلات سلامتی» بازنشسته شود. | دبیر اول حزب کمونیست | آب‌شدن یخِ خروشچف استالین‌زدایی (۱۹۵۶–۶۴) دین‌زدایی (۱۹۵۸–۶۴) شکاف چینی-شوروی (۱۹۵۶–۶۶) |
| لئونید برژنف (۱۹۰۶–۱۹۸۲) |  | ۱۴ اکتبر ۱۹۶۴ ۱۰ نوامبر ۱۹۸۲† | برژنف در اکتبر ۱۹۶۴ جای نیکیتا خروشچف را به عنوان دبیر اول حزب کمونیست گرفت. علی‌رغم اینکه رئیس حزب حاکم بود، در ابتدا به همراه آلکسی کاسیگین و نیکلای پادگورنی به عنوان عضوی از یک تروییکا کشور را اداره می‌کرد. تا دهه ۱۹۷۰، قدرت خود را تحکیم کرد و به تنها رهبر شوروی تبدیل شد. در ۱۹۷۷، رسمای جای نیکلای پادگورنی را به عنوان رئیس شورای عالی گرفت. در ۱۹۸۲ درگذشت و در یک تشییع جنازه دولتی به خاک سپرده شد. | دبیرکل حزب کمونیست | دوره رکود رهبری جمعی اصلاحات کاسیگینی (۱۹۶۵–۷۰) دکترین برژنف (۱۹۶۸–۸۱) دتانت جنگ سرد (۱۹۶۹–۷۹) اصلاحات اقتصادی ۱۹۷۳ اصلاحات اقتصادی ۱۹۷۹ |
| یوری آندروپوف (۱۹۱۴–۱۹۸۴) |  | ۱۰ نوامبر ۱۹۸۲ ۹ فوریه ۱۹۸۴† | دبیرکل کمیته مرکزی حزب کمونیست و رئیس شورای عالی از ۱۶ ژوئن ۱۹۸۳ تا ۹ فوریه ۱۹۸۴. | دبیرکل حزب کمونیست | دوره رکود رهبری جمعی اصلاحات کاسیگینی (۱۹۶۵–۷۰) دکترین برژنف (۱۹۶۸–۸۱) دتانت جنگ سرد (۱۹۶۹–۷۹) اصلاحات اقتصادی ۱۹۷۳ اصلاحات اقتصادی ۱۹۷۹ |
| کنستانتین چرنینکو (۱۹۱۱–۱۹۸۵) |  | ۹ فوریه ۱۹۸۴ ۱۰ مارس ۱۹۸۵† | دبیرکل کمیته مرکزی حزب کمونیست و رئیس شورای عالی از ۱۱ آوریل ۱۹۸۴ تا ۱۰ مارس ۱۹۸۵. | دبیرکل حزب کمونیست | دوره رکود رهبری جمعی اصلاحات کاسیگینی (۱۹۶۵–۷۰) دکترین برژنف (۱۹۶۸–۸۱) دتانت جنگ سرد (۱۹۶۹–۷۹) اصلاحات اقتصادی ۱۹۷۳ اصلاحات اقتصادی ۱۹۷۹ |
| میخائیل گورباچف (۱۹۳۱–۲۰۲۲) |  | ۱۰ مارس ۱۹۸۵ ۲۵ دسامبر ۱۹۹۱ | از ۱۱ مارس ۱۹۸۵ تا استعفایش در ۲۴ اوت ۱۹۹۱ دبیرکل بود. از ۱ اکتبر ۱۹۸۸ تا ۱۵ مارس ۱۹۹۰ ریاست شورای عالی را در دست داشت. از ۱۵ مارس ۱۹۹۰ تا ۲۵ دسامبر ۱۹۹۱ رئیس‌جمهور اتحاد شوروی بود. یک روز بعد از استعفای گورباچف، اتحاد جماهیر شوروی رسماً منحل اعلام شد. | دبیرکل حزب کمونیست | پرسترویکا گلاسنوست اوسکورنیه دموکراتیزاسیون تفکر سیاسی جدید برنامه ۵۰۰ روزه (اجرا نشد) |
| میخائیل گورباچف (۱۹۳۱–۲۰۲۲) |  | ۱۰ مارس ۱۹۸۵ ۲۵ دسامبر ۱۹۹۱ | از ۱۱ مارس ۱۹۸۵ تا استعفایش در ۲۴ اوت ۱۹۹۱ دبیرکل بود. از ۱ اکتبر ۱۹۸۸ تا ۱۵ مارس ۱۹۹۰ ریاست شورای عالی را در دست داشت. از ۱۵ مارس ۱۹۹۰ تا ۲۵ دسامبر ۱۹۹۱ رئیس‌جمهور اتحاد شوروی بود. یک روز بعد از استعفای گورباچف، اتحاد جماهیر شوروی رسماً منحل اعلام شد. | رئیس‌جمهور (۱۹۹۰–۱۹۹۱) | پرسترویکا گلاسنوست اوسکورنیه دموکراتیزاسیون تفکر سیاسی جدید برنامه ۵۰۰ روزه (اجرا نشد) |
: