stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
مؤتمر علماء بغداد
قضاوت دربارهٔ صحت مناظره > برخی از پیامدهای این مناظره > شیوع سنت مناظره‌کردن عالمان شیعی در دربار سلجوقیان

از دیگر پیامدهای این واقعه معمول شدن سنت مناظره در دستگاه سلجوقی بود و حتی شخص پادشاه در جلسات مناظره حضور پیدا می‌کرد. به‌عنوان نمونه مؤلف کتاب «النقض» گزارشی از آشوب اسماعیلیان و فعالیت‌های آنها در زمان سلطان محمد، پسر سلطان ملک‌شاه آورده است که بر اساس آن خواجه ابواسماعیل حمدانی به اصفهان رفت و با اسماعیلیان مناظره و محکومشان کرد. پس از بازگشت از اصفهان، سلطان محمد به پاداش این اقدام، او را به «ناصرالدین» ملقب کرد. همچنین، کتاب مناظرات جرت بینه و بین الملاحدة، اثر خواجه ابواسماعیل حمدانی، برگزاری جلسات مناظرهٔ شیعیان امامیه با اسماعیلیان را در این دوره تأیید می‌کند.
علمای شیعه در دوران ملکشاه سلجوقی علاوه‌بر علمای اهل سنت مناظرات مهمی با اسماعیلیان در راستای اثبات بطلان عقاید ایشان نیز داشته‌اند. به عنوان نمونه تا کنون بیش از ۷۰ هزار نسخه از این کتاب در ایران به فروش رسیده است و چندین ترجمهٔ فارسی دارد.
ترجمه و شرح کتاب

این کتاب به چند زبان ترجمه شده است از جمله به زبان فرانسه با عنوان: «La Conferense des savants de Bagdad» به عربی نیز تحت عنوان «أبهی المداد فی شرح مؤتمر علماء بغداد» شرح شده است.
مهدی‌قلی‌خان مجدالدوله

| مهدی‌قلی‌خان مجدالدوله | مهدی‌قلی‌خان مجدالدوله |
| --- | --- |
مهدی‌قلی‌خان مجدالدوله: مهدی‌قلی‌خان مجدالدوله
زادهٔ: ۱۲۳۰ خورشیدی
درگذشت: ۱۶ اردیبهشت ۱۳۱۶ (۸۶ سال) تهران، ایران
همسر: فخرالدوله والیه بیگم قاجار
فرزندان: عیسی‌خان مجدالسلطنه، شمس‌الدین‌خان تمجیدالدوله، محمدعلی‌خان، عبدالحسین‌خان، الله‌قلی‌خان، غلامحسین‌خان، مصطفی‌قلی‌خان، مرتضی‌قلی‌خان، افتخارالدوله، سروراقدس، نزهت‌الدوله، قدرت‌الدوله، آفاق‌الدوله، منیراعظم، عزت‌الدوله
والدین: عیسی‌خان والی
خویشاوندان:  توران امیرسلیمانی (نوه)  سعید امیرسلیمانی (نوه)  کمند امیرسلیمانی(نتیجه)  سپند امیرسلیمانی(نتیجه)  بهزاد بلور (نبیره) 
مهدی‌قلی‌خان مجدالدوله (۱۲۳۰ – ۱۳۱۶) معروف به حاج مجدالدوله، پسرداییِ ناصرالدین‌شاه قاجار و پسرِ عیسی‌خان والی بود.
زندگی

مجدالدوله پسر عیسی خان اعتمادالدوله، برادر مهدعلیا و دایی ناصرالدین شاه قاجار بود. مجدالدوله پسر دایی و از نزدیکان جدایی ناپذیر ناصرالدین‌شاه بود، به‌طوری‌که در هر سه سفر ناصرالدین‌شاه به اروپا او را همراهی کرد. در آخرین سفر، هنگام بازدید شاه از برج ایفل پاریس که به تازگی برای نمایشگاه بین‌المللی ساخته شده بود، به شاه گفته شد که یک ماجراجوی فرانسوی همان روز، به منظور ثبت رکورد، بدون تجهیزات از داربست‌های برج تا بالای آن صعود کرده‌است. به محض شنیدن این موضوع، مجدالدوله که در شمار همراهان شاه بود، کلاه و لباده را به کناری نهاد و به همان شکل از برج بالا رفت و رکورد مرد فرانسوی را شکست.
در دوران سلطنت احمدشاه قاجار، پس از فوت عضدالملک که نایب‌السلطنه شاه بود، برای جانشینی او از طرف قاجاریه نام سه نفر برده می‌شد که عبارت بودند از عبدالصمد میرزا عزالدوله پسر محمدشاه و برادر ناصرالدین شاه، مهدی‌قلی‌خان مجدالدوله و بالاخره احمدخان علاءالدوله داماد عضدالملک. در نهایت ذکاءالملک فروغی و گروهی دیگر از وکلای مجلس به تلاش افتادند و زمینه را برای ابوالقاسم خان ناصرالملک فراهم ساختند تا او در مهرماه ۱۲۸۹ خورشیدی با اکثریت ضعیفی در مجلس به نیابت سلطنت برگزیده شد.
مجدالدوله از شکارچیان ماهر بود و بیشتر اوقات خود را به شکار و سواری می‌گذرانید. او از بهترین تیراندازان روزگار خود بود و تا سنین بالا نیز مهارت خود را در تیراندازی و سواری حفظ کرد. وی در حالی که ۸۶ سال سن داشت، در خانهٔ خود بر اثر ایست قلبی درگذشت. او تا آخرین لحظه در سلامت جسمانی کامل قرار داشت، به طوری که صبح همان روز به همراه دخترش به سوارکاری رفته بود.
دوستعلی معیری می‌نویسد: «مجدالدوله در پیشگاه شهریاری [=ناصرالدین‌شاه] گستاخ بود و اغلب شاه را تو خطاب می‌کرد.» محمدحسن خان اعتمادالسلطنه در کتاب خاطرات خود به سختی از مجدالدوله انتقاد کرده‌است. چرچیل کارمند سفارت انگلیس در تهران، در گزارش‌های محرمانه خود می‌نویسد: «مجدالدوله حکومت نواحی ییلاقی شمیرانات را به عهده دارد و بخش قابل ملاحظه‌ای از املاک آن‌جا به او تعلق دارد.»
مجدالدوله بیست بار ازدواج کرد و همهٔ همسران او پیش از او از دنیا رفتند. نخستین همسرش فخرالدوله دختر ناصرالدین‌شاه بود. پس از او والیه دختر دیگر شاه را گرفت که به بیماری سل درگذشت. سپس با معصومه‌خانم دختر کامران میرزا ازدواج کرد که او نیز جوانمرگ شد. یکی دیگر از همسرانش دختر رکن‌الدوله (برادر ناصرالدین‌شاه) بود که او نیز بر اثر بیماری در سن جوانی فوت شد. مجدالدوله با خواهر علی خان ظهیرالدوله نیز ازدواج کرد که فرزند ارشدش، عیسی خان مجدالسلطنه، حاصل این ازدواج بود.
نشان سنت ژرژ

وی در هر سه سفر ناصرالدین شاه به اروپا به عنوان پیشخدمت خاصه، با شاه به اروپا رفت. در یکی از این سفرها، ملکه ی انگلیس برنامه ی گردشی را در هایدپارک لندن تدارک دید و در روز مقرر، کالسکه ی هشت اسبه، ملکه انگلیس و شاهِ ایران را به گردش برد که مجدالدوله نیز به درخواست شاه، و برای همسخنی با او، با آن دو همراه شد. پس از مدت کمی که از آغاز این گردش گذشت، دو اسبی که پیش قراول کالسکه بودند، رَم کرده و دیگر اسب ها نیز، از آنان پیروی نمودند و در نتیجه، کنترل کالسکه، از دست کالسکه چی خارج گردید و در نهایت از روی کالسکه به زیر افتاد و اسب ها نیز با همان حالت ناهنجار، به مسیر خود ادامه دادند. در این موقع، مجدالدوله، از روی اسب های آخری، خود را به اسب های اولی رساند و با بهره گیری از مهارتی که در سوارکاری داشت، کالسکه را متوقف کرد. این مسئله، موجب شد تا هیئت وزیران انگلیس، بلافاصله برای تعیین پاداش مجدالدوله، که جان ملکه را نجات داده، وارد شور شود و پس از مشورت هایی که صورت گرفت، اعطای بالاترین نشان دولتی انگلستان موسوم به سن ژرژ، به عنوان پاداش مجدالدوله در نظر گرفته شد.
نهضت مشروطه

با سلطنت محمدعلی شاه و آغاز دورانِ استبداد صغیر، مجدالدوله، با محمدعلی شاه همراه شد و پس از فتح تهران و فرار او، مجدالدوله نیز یکی از کسانی بود که دستگیر و راهی زندان و محکوم به اعدام شد. این خبر به پسران مجدالدوله داده شد. پسر بزرگ مجدالدوله فوراً به سفارت انگلستان رفت و خبر حکم اعدام مجدالدوله را به سفیر انگلیس داد. سفیر انگلیس بلافاصله شخصاً با عده ای سرباز هندی مسلح، به دیدن سپهسالار رفته و تقاضای استخلاص فوری مجدالدوله را نمود و سپهسالار او را تحویل کارکنان سفارت انگلیس داد.
موقوفات

مهدی‌قلی‌خان، بانی مسجد مجدالدوله است.
نگارخانه

مجدالدوله و میرآخور در ۱۳۱۱ ق. (۱۲۷۲ خ.)
مجدالدوله نفر هشتم از راست، در میان پیشخدمتان ناصرالدین‌شاه (۱۲۷۲ خ. در دره آه)
مجدالدوله در حال بازی شطرنج در دره آه ۱۲۷۲ خ.
مجدالدوله نشسته نفر اول از چپ در دره آه ۱۲۷۲ خ.
مجدالدوله دومین نفر در سمت راست ناصرالدین‌شاه، ۱۲۷۲ خ. در سرخه حصار
مجدالدوله نفر دوم در سمت چپ ناصرالدین‌شاه ۱۲۷۲ خ. سرخه حصار
مجدالدوله در کاخ صاحبقرانیه هنگام ناهار شاه (۱۲۷۲ خ.)
مجدالدوله در کنار صدراعظم در روز آشپزان در سرخ حصار (۱۲۷۲ خ.)
نگاره‌ای از ناصرالدین‌شاه در سفر سوم او به اروپا (۱۸۸۹) به همراه ادوارد هفتم (ایستاده سمت چپ) ولیعهد بریتانیا در آن زمان. در سمت راست ردیف جلو به ترتیب میرزا علی‌اصغر اتابک و الکساندرای دانمارک و پشت سر آن‌ها مجدالدوله دیده می‌شوند.
مارکو روسی (بازیکن فوتبال، زاده ۱۹۶۴)

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زادروز:  ۹ سپتامبر ۱۹۶۴ ‏(۶۰ سال)
زادگاه:  درونتو
پست:  مدافع
اطلاعات باشگاهی: اطلاعات باشگاهی
باشگاه کنونی:  تیم ملی فوتبال مجارستان (manager)
باشگاه‌های حرفه‌ای*: باشگاه‌های حرفه‌ای*
| سال‌ها |  باشگاه‌ها |  بازی† |  (گل)† |
| ۱۹۸۳–۱۹۸۴ |  باشگاه فوتبال تورینو |  ۲ |  (۰) |
| ۱۹۸۴–۱۹۸۶ |  Campania |  ۶۱ |  (۷) |
| ۱۹۸۶–۱۹۸۷ |  Campania Puteolana |  ۲۶ |  (۳) |
| ۱۹۸۷–۱۹۸۸ |  Catanzaro |  ۳۸ |  (۳) |
| ۱۹۸۸–۱۹۹۳ |  باشگاه فوتبال برشا |  ۱۶۴ |  (۱۰) |
| ۱۹۹۳–۱۹۹۵ |  باشگاه فوتبال سمپدوریا |  ۲۵ |  (۱) |
| ۱۹۹۵–۱۹۹۶ |  باشگاه فوتبال آمریکا |  ۱۷ |  (۲) |
| ۱۹۹۶–۱۹۹۷ |  باشگاه فوتبال آینتراخت فرانکفورت |  ۱۵ |  (۰) |
| ۱۹۹۷–۱۹۹۸ |  باشگاه فوتبال پیاچنزا |  ۲۴ |  (۰) |
| ۱۹۹۸–۱۹۹۹ |  Ospitaletto |  ۲۳ |  (۱) |
| ۱۹۹۹–۲۰۰۰ |  AC Salò |  ۲۴ |  (۰) |
| مجموع |   |  ۴۱۹ |  (۲۷) |
دوران مربیگری: دوران مربیگری
۲۰۰۴–۲۰۰۶:  AC Lumezzane
۲۰۰۶:  باشگاه فوتبال ارورا پرو پاتریا ۱۹۱۹
۲۰۰۷–۲۰۰۸:  باشگاه فوتبال ارورا پرو پاتریا ۱۹۱۹
۲۰۰۸–۲۰۰۹:  باشگاه فوتبال اسپتزیا
۲۰۱۰:  Scafatese
۲۰۱۰–۲۰۱۱:  Cavese
۲۰۱۲–۲۰۱۴:  باشگاه فوتبال بوداپست هونود
۲۰۱۵–۲۰۱۷:  باشگاه فوتبال بوداپست هونود
۲۰۱۷–۲۰۱۸:  باشگاه فوتبال داک ۱۹۰۴ دونایسکا استردا
۲۰۱۸–:  تیم ملی فوتبال مجارستان
 تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است. :  تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است. 
مارکو روسی (انگلیسی: Marco Rossi؛ زادهٔ ۹ سپتامبر ۱۹۶۴) بازیکن فوتبال اهل ایتالیا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال تورینو، باشگاه فوتبال برشا، باشگاه فوتبال پیاچنزا، باشگاه فوتبال سمپدوریا، باشگاه فوتبال آینتراخت فرانکفورت، و باشگاه فوتبال آمریکا اشاره کرد.
میخال پروبیژ

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زادروز:  ۲۴ سپتامبر ۱۹۷۲ ‏(۵۲ سال)
زادگاه:  بیتوم، لهستان
قد:  1.74 m
پست:  هافبک
اطلاعات باشگاهی: اطلاعات باشگاهی
باشگاه کنونی:  تیم ملی فوتبال لهستان (سرمربی)
باشگاه‌های جوانان: باشگاه‌های جوانان
۱۹۸۳–۱۹۸۴:  ŁKS Łagiewniki
۱۹۸۴–۱۹۸۷:  Rozbark Bytom
۱۹۸۷–۱۹۸۹:  Gwarek Zabrze
باشگاه‌های حرفه‌ای*: باشگاه‌های حرفه‌ای*
| سال‌ها |  باشگاه‌ها |  بازی† |  (گل)† |
| ۱۹۹۰–۱۹۹۳ |  باشگاه فوتبال روخ خوژوف |  ۷۷ |  (۲) |
| ۱۹۹۳–۱۹۹۵ |  باشگاه فوتبال اوردینگن ۰۵ |  ۱۲ |  (۰) |
| ۱۹۹۵–۱۹۹۷ |  SG Wattenscheid 09 |  ۳۰ |  (۲) |
| ۱۹۹۷–۲۰۰۴ |  باشگاه فوتبال گورنیک زابژه |  ۱۸۱ |  (۷) |
| ۲۰۰۴ |  باشگاه فوتبال پوگون شچچین |  ۲ |  (۰) |
| ۲۰۰۴–۲۰۰۵ |  باشگاه فوتبال ویدزف ووچ |  ۲۱ |  (۱) |
| مجموع |   |  ۳۲۳ |  (۱۲) |
تیم ملی: تیم ملی
|  |  تیم ملی فوتبال زیر ۱۹ سال لهستان |   |   |
|  |  تیم ملی فوتبال زیر ۲۱ سال لهستان |   |   |
دوران مربیگری: دوران مربیگری
۲۰۰۵–۲۰۰۶:  باشگاه ورزشی پولونیا بیتوم
۲۰۰۶–۲۰۰۷:  باشگاه فوتبال ویدزف ووچ
۲۰۰۷–۲۰۰۸:  باشگاه ورزشی پولونیا بیتوم
۲۰۰۸–۲۰۱۱:  باشگاه فوتبال یاگلونیا بیاویستوک
۲۰۱۱:  ŁKS Łódź
۲۰۱۱–۲۰۱۲:  باشگاه فوتبال آریس سالونیک
۲۰۱۲:  باشگاه فوتبال ویسوا کراکوف
۲۰۱۲:  GKS Bełchatów
۲۰۱۳–۲۰۱۴:  باشگاه فوتبال لخیا گدانسک
۲۰۱۴–۲۰۱۷:  باشگاه فوتبال یاگلونیا بیاویستوک
۲۰۱۷–۲۰۲۱:  Cracovia
۲۰۲۲:  Bruk-Bet Termalica
۲۰۲۲–۲۰۲۳:  تیم ملی فوتبال زیر ۲۱ سال لهستان
۲۰۲۳–:  تیم ملی فوتبال لهستان
 تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است. :  تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است. 
میخال پروبیژ (لهستانی: Michał Probierz؛ زادهٔ ۲۴ سپتامبر ۱۹۷۲) بازیکن سابق و مربی فوتبال اهل لهستان است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده است می‌توان به باشگاه فوتبال گورنیک زابژه و باشگاه فوتبال روخ خوژوف اشاره کرد.
وی همچنین در تیم‌های ملی فوتبال زیر ۱۹ سال لهستان و زیر ۲۱ سال لهستان بازی کرده است.
فرانچسکو کالتسونا

| اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی |
| --- | --- | --- | --- |
زادروز:  ۲۴ اکتبر ۱۹۶۸ ‏(۵۶ سال)
زادگاه:  ویبو والنتسیا
پست:  هافبک
اطلاعات باشگاهی: اطلاعات باشگاهی
باشگاه کنونی:  تیم ملی فوتبال اسلواکی (سرمربی)
باشگاه‌های حرفه‌ای*: باشگاه‌های حرفه‌ای*
| سال‌ها |  باشگاه‌ها |  بازی† |  (گل)† |
| ۱۹۸۶–۱۹۸۷ |  باشگاه فوتبال اتلتیکو آرتزو |  ۳ |  (۰) |
دوران مربیگری: دوران مربیگری
۲۰۰۸–۲۰۰۹:  باشگاه فوتبال پروجا (دستیار)
۲۰۱۰–۲۰۱۱:  باشگاه فوتبال آلساندریا (دستیار)
۲۰۱۰–۲۰۱۱:  باشگاه فوتبال سورنتو کالچو (دستیار)
۲۰۱۲–۲۰۱۵:  باشگاه فوتبال امپولی (دستیار)
۲۰۱۵–۲۰۱۸:  باشگاه فوتبال ناپولی (دستیار)
۲۰۲۰–۲۰۲۱:  باشگاه فوتبال کالیاری (دستیار)
۲۰۲۱–۲۰۲۲:  باشگاه فوتبال ناپولی (مدیر فنی)
۲۰۲۲–:  تیم ملی فوتبال اسلواکی
۲۰۲۴:  باشگاه فوتبال ناپولی
 تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است. :  تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است. 
فرانچسکو کالتسونا (ایتالیایی: Francesco Calzona؛ زادهٔ ۲۴ اکتبر ۱۹۶۸) بازیکن سابق و مربی فوتبال اهل ایتالیا است.
صدا و سیمای البرز

صدا و سیمای مرکز البرز یکی از مراکز صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران است که در شهر کرج فعالیت می‌کند.
در حال حاضر مهدی کریمی زارچی مدیر کل صداوسیمای البرز می باشد.
شبکه البرز

مقالهٔ اصلی: شبکه البرز
مایکل ترنر

نگارهٔ مایکل ترنر، سیاست‌مدار آمریکایی - ۲۰۱۳
مایکل ترنر (به انگلیسی: Michael Turner) نمایندهٔ حوزه انتخابیه دهم اوهایو از حزب جمهوری‌خواه ایالات متحده آمریکا در مجلس نمایندگان ایالات متحده آمریکا است که برای نخستین‌بار در ۲۹ ژانویه ۲۰۰۳ میلادی به‌عضویت این مجلس درآمد.
عصر روشنگری

عصرِ روشنگری یا عصرِ روشن‌اندیشی جنبشی فکری و فلسفی در تاریخ فلسفه غرب بود که از میانه‌های سدهٔ هفدهم ابتدا در انگلستان و سپس در فرانسه، آغاز شد و تا پایان سدهٔ هجدهم ادامه داشت. این جنبش انقلاب‌های عظیمی را در دانش و فلسفه به وجود آورد که در نهایت باعث از میان‌رفتن کامل جهان‌بینی قرون وسطایی شد. اهداف اصلی متفکران روشنگری، آزادی، پیشرفت، دلیل، مدارا، و پایان دادن به سوء استفاده از کلیسا (منظور دین) و دولت بود. در فرانسه، اساس آموزه‌های روشن‌فکری، (Lumières) آزادی فردی و مدارای مذهبی، در تقابل با پادشاهی مطلقه و تعصبات ثابت کلیسای کاتولیک روم بود. روشنگری با افزایش تجربه‌گرایی، دقت علمی و تقلیل‌گرایی، همراه با افزایش بازجویی از دین مشخص شده بود.
دیدرو، ولتر، روسو، مونتسکیو، کانت و دو ساد از فیلسوفان عصر روشنگری‌اند.
روشنگری، اشاره به حرکت تاریخی روشنفکری است که دنباله‌رو دکارت و مدافع عقل به عنوان مبنای سیستم زیبایی‌شناسی معتبر، اخلاق، حکومت و منطق بوده و به فیلسوفان اجازه می‌دهد که حقیقت قابل مشاهده را در جهان به دست آورند.
عصر روشنگری دوران آزاداندیشی است. البته این آزاداندیشی هنوز به معنای تحقق عملی آزادی و کسب حقوق شهروندی نیست، بلکه دوران پاشیدن بذر اندیشه و معرفت و دوران آمادگی برای رهایی خویشتن از طریق معرفت و شناخت است.
سه اصل بنیادین روشنگری عبارتند از:تساهل عقل و انسان باوری
روشن‌نگری چیست؟

این پرسشی است که یک کشیش پروتستان در شماره دسامبر ۱۷۸۳ میلادی ژورنال ماهانه برلین (Berlinische Monatsschrift) در مخالفت با ازدواج کامن لا و دفاع از تزویج کلیسایی (= شرعی) مطرح ساخت. وی در پانوشت مقاله اش این پرسش چالشگرانه را پیش کشیده‌است که: «به راستی روشن‌نگری چیست؟»
به این پرسش مهم که در تاریخ فلسفه نتایجی ثمربخش و ژرف بر جای نهاد تاکنون پاسخ‌های زیادی داده شده‌است. نخستین کسی که به این پرسش پاسخ می‌دهد موزس مندلسزون بود که در شماره سپتامبر ۱۷۸۴ میلادی برلینیشه موناتسشریفت در مقاله‌ای زیر عنوان «معنای روشن‌نگر ساختن چیست؟» به آن مقاله پاسخ می‌گوید.
هم‌زمان کانت نیز با تعریفی مشهور در شمارهٔ دسامبر همان نشریه، بی اینکه بداند مندلسزون نیز به آن پرسش پاسخ گفته، مقاله مشهور خویش را با عنوان «در پاسخ به پرسش روشن‌نگری چیست؟» منتشر می‌نماید.
کانت مقاله خویش را با این جمله مشهور آغاز می‌نماید:
«روشن‌نگری خروج آدمی است از نابالغیِ به تغصیر (صغارت) خویشتنِ خود؛ و نابالغی ناتوانی در به کار گرفتن فهم خویشتن است بدون هدایت دیگری.»
«دلیر باش در به‌کار گرفتن فهم خویش! این است شعار روشن‌نگری».
این شعار چکیدهٔ خوش بینیِ بنیادینی بود که مشوق بیشترِ متفکرانِ روشنگری بود.
امانوئل کانت معتقد بود مشخصهٔ مهم عصر او اشتیاق به دانستن حقیقت است. او در پاسخ به این پرسش خودش که «آیا ما اکنون در عصر روشن‌نگر زندگی می‌کنیم؟» پاسخ گفت: «خیر، بلکه ما در عصر روشنگری زندگی می‌کنیم».
پخش اندیشه‌ها

فیلسوفان، انرژی زیادی را صرف پراکندن و انتشار اندیشه‌هایشان در میان مردان و زنان تحصیل کرده در جهان‌شهرها کردند. آن‌ها از انجامگاه‌های زیادی بهره جستند، که برخیشان بسیار جدید بودند.
پخش اندیشه‌ها > صنعت کتاب

افزایش مصرف مطالب و چیزهای خواندنی از هر نوع، یکی از ویژگی‌های کلیدی روشنگری «اجتماعی» بود.
پخش اندیشه‌ها > تاریخ طبیعی

مقالهٔ اصلی: تاریخ طبیعی
ژانری که به لحاظ اهمیت بسیار ارتقا یافت مربوط به متون علمی بود. بالاخص تاریخی طبیعی در میان طبقات بالاتر به‌طور فزاینده ای محبوب شد.
پخش اندیشه‌ها > ژورنال‌های علمی و ادبی

اولین ژورنال‌های علمی و ادبی در طی روشنگری به وجود آمدند. اولین ژورنال، ژورنال د سوان (به فرانسوی: Journal des sçavans) به معنای «ژورنال دانشوران» از پاریس، در ۱۶۶۵ میلادی ظهور کرد.
پخش اندیشه‌ها > دانشنامه‌ها و لغت‌نامه‌ها

اگرچه وجود لغتنامه‌ها و دانشنامه‌ها از دوران کهن سابقه داشته‌است، لکن در لغت‌نامه‌های دانشنامه‌ای قرن ۱۸ میلادی، متن‌ها از صرفاً تعریف واژگان در فهرست‌هایی پر طول و دراز، به بحث‌هایی پر جزئیات تر از آن واژگان، تغییر کرد.
افراد تأثیرگذار

الف:
آیزاک نیوتون
آدام اسمیت
امانوئل کانت
آدام وایسهائوپت
ادموند برک
ب:
باروخ اسپینوزا
بارون دولباخ
بنجامین فرانکلین
پ:
پیر بل
ت:
توماس هابز
توماس جفرسون
ج:
جان لاک
جوزف باتلر
جرج بارکلی
د:
دیوید هیوم
دنیس دیدرو
ر:
رنه دکارت
رابرت هوک
ژ:
ژان ژاک روسو
ژان لو رون دالامبر
ژولین اوفره دو لا متری
ف:
فردریک کبیر
فرانسیس بیکن
گ:
گوته
م:
مونتسکیو
مارتین لوتر
و:
ولتر
رویدادهای مهم در تاریخ عصر روشنگری

| سال | رُخداد |
| --- | --- |
۱۳۵۰: رنسانس در ایتالیا آغاز می‌شود.
۱۵۱۹: مارتین لوتر انقلاب‌پروتستانی را آغاز می‌کند.
۱۶۲۴: لُرد هربرت آو چربری در باب حقیقت را منتشر می‌کند.
۱۶۸۲: پیر بل اخبار جمهوری ادبیات را تأسیس می‌کند.
۱۶۸۷: ادمونت هالی اصول ریاضیات اسحاق نیوتن را منتشر می‌کند.
۱۶۸۸–۸۹: انقلاب شکوهمند در راه است.
۱۶۹۰: جان لاک دو رساله در باب حکومت را منتشر می‌سازد.
۱۶۹۷: پیر بل فرهنگ تاریخی و انتقادی را منتشر می‌کند.
۱۷۱۱: جوزف ادیسون و ریچارد استیل اسپکتاتور (تماشاگر) را منتشر می‌سازد.
۱۷۱۷: انجمن فراماسون تأسیس می‌کند.
۱۷۱۹: دانیل دوفو رابینسون کروزو را منتشر می‌کند.
۱۷۲۰: جان تولند دلایل دادن تابعیت به یهودیان در بریتانیای کبیر و ایرلند را منتشر می‌سازد.
۱۷۲۶: ولتر به انگلستان می‌گریزد.
۱۷۳۴: ولتر مکتوبات دربارهٔ کشور انگلستان را منتشر می‌کند.
۱۷۳۹: دیوید هیوم رساله‌ای در باب سرشت انسان را منتشر می‌کند.
۱۷۴۷: ژولین اُفروی دو لامتری انسان یک ماشین را منتشر می‌کند.
۱۷۴۸: بارون دولابِرِد اِ دو مونتسکیو روح‌القوانین را منتشر می‌کند.
۱۷۴۹: ژان ژاک روسو مقالهٔ پیشرفت علوم و فنون موجب تباهی یا بهبود رفتار انسان شده‌است؟ را منتشر می‌سازد؛ هنری فیلدینگ تام جونز را منتشر می‌کند.
۱۷۵۱: جلد اول انسیکلوپدیا (دایرةالمعارف) به چاپ می‌رسد.
۱۷۵۴: روسو مقالهٔ گفتار دربارهٔ منشأ نابرابری در میان انسان‌ها را منتشر می‌سازد.
۱۷۶۰: فرقهٔ ایلومیناتی [روشن ضمیران] تأسیس می‌شود؛ تریسترام شاندی اثر لارنس استرن منتشر می‌شود.
۱۷۶۱: روسو رُمان هلوئیز جدید را منتشر می‌کند.
۱۷۶۲: روسو امیل و قرارداد اجتماعی را منتشر می‌کند.
۱۷۶۴: سزار بکاریا رساله‌ای در بارهٔ جرم و مجازات را منتشر می‌کند.
۱۷۷۰: بارون دولباخ نظام طبیعت را منتشر می‌سازد.
۱۷۷۱: کلیسای کاتولیک با فیلسوفان معتقد به اصل انسیکلوپدیا به مقابله برمی‌خیزد.
۱۷۷۶: اعلامیهٔ استقلال منتشر می‌شود؛ انقلاب آمریکا آغاز می‌شود؛ آدام اسمیت ثروت ملل را منتشر می‌سازد؛ نهضت ادبی اشتورم آوند درانگ (غوغا و تلاش) در راه است؛ ادوارد گیبون زوال و سقوط اپراتوری رم را منتشر می‌سازد.
۱۷۸۱: امانوئل کانت نقد خرد ناب را منتشر می‌کند.
۱۷۸۳: ایالات متحده آمریکا استقلال خود را از بریتانیای کبیر به‌دست می‌آورد؛ یوزف دوم پادشاه اتریش فرمان رواداری مذهبی را صادر می‌کند؛ پیترو تامبیرینی دربارهٔ رواداری دینی و مدنی را منتشر می‌سازد.
۱۷۸۴: جان و چارلز ویزلی کلیسای مِتُدیست را تأسیس می‌کنند.
۱۷۸۷: قانون اساسی ایالات متحده به تصویب می‌رسد.
۱۷۸۹: منشور حقوق شهروندان تصویب و به قانون اساسی ایالات متحده افزوده می‌شود؛ انقلاب فرانسه آغاز می‌شود؛ مجلس ملی فرانسه اعلامیهٔ حقوق بشر و شهروند را تصویب می‌کند.
۱۷۹۱: فرانسه قانون اساسی جدیدی را به تصویب می‌رساند؛ اُلیمپ دگوژ اعلامیه حقوق زن را منتشر می‌سازد.
۱۷۹۳–۹۴: حکومت ترور در فرانسه
۱۷۹۴: انقلاب فرانسه به پایان می‌رسد.
۱۸۰۴: ناپلئون امپراتور فرانسه می‌شود.
۱۸۰۹: تفتیش عقاید در ایتالیا به پایان می‌رسد.
کتاب‌ها

عصر روشنگری نویسنده آن (جان ام. دان)، که مهدی حقیقت خواه آن را به فارسی ترجمه کرده و توسط انتشارات ققنوس منتشر شده‌است.
نقد عقل محض یا نقد اول نخستین کتاب از سه‌گانهٔ فلسفه انتقادی از ایمانوئل کانت است که اولین‌بار در سال ۱۷۸۱ چاپ شد. این کتاب مهم‌ترین اثر کانت است و دربارهٔ ویژگی‌های عقل و توان آن در شناخت متافیزیک است.
نقد عقل عملی یا نقد دوم از مهم‌ترین آثار امانوئل کانت است که در آن به مبانی فلسفه اخلاق می‌پردازد.
کانت فیلسوف آلمانی عصر روشنگری
اولین چاپ کتاب نقد عقل محض
نسخهٔ آلمانی چاب ۱۷۸۸نقد عقل عملی
مبادله کلید اینترنت

در محاسبات، مبادله کلید اینترنت (Internet Key Exchange، گاهی IKEv1 یا IKEv2، بسته به نسخه) پروتکل مورد استفاده برای راه اندازی یک انجمن امنیتی (SA) در مجموعه پروتکل IPsec است که بر اساس پروتکل اوکلی و ISAKMP ساخته شده‌است. IKE از گواهینامه‌های X.509 برای تأیید اعتبار استفاده می‌کند - یا از قبل به اشتراک گذاشته شده یا با استفاده از DNS (ترجیحاً با DNSSEC) توزیع شده - و یک پروتکل تبادل کلید دیفی-هلمن برای تنظیم یک جلسه مشترک مخفی که از آن کلیدهای رمزنگاری گرفته می‌شوند.
کارگروه مهندسی اینترنت (IETF) در اصل IKE را در نوامبر ۱۹۹۸ در یک سری نشریات (درخواست نظر - RFC) معروف به RFC 2408 ، RFC 2407 و RFC 2409 تعریف کرد:
RFC 2407 دامنه تفسیر امنیت اینترنت IP برای ISAKMP را تعریف کرد.
RFC 2408 انجمن امنیت اینترنت و پروتکل مدیریت کلیدی (ISAKMP) را تعریف کرد.
RFC 2409 پروتکل مبادله کلید اینترنت (IKE) را تعریف کرد.
RFC 4306 در دسامبر 2005 پروتکل IKE را به نسخه دوم (IKEv2) به روز کرد. RFC 4718 در اکتبر ۲۰۰۶ برخی از جزئیات را روشن کرد. RFC 5996 این دو سند و توضیحات اضافی را در IKEv2 به روز شده که در سپتامبر ۲۰۱۰ منتشر شد، ترکیب کرد. به روزرسانی بعدی، این سند را از نسخه پیشنهادی استاندارد به استاندارد اینترنت ، که در اکتبر ۲۰۱۴ به عنوان RFC 7296 منتشر شده‌است، ارتقا داد.
سازمان اصلی IETF، انجمن اینترنتی (ISOC)، کپی رایت این استانداردها را بصورت رایگان در دسترس جامعه اینترنت حفظ کرده‌است.
معماری

اکثر پیاده‌سازی‌های IPsec شامل یک Daemon IKE است که در فضای کاربر و یک پشته IPsec در هسته اجرا می‌شود که بسته‌های IP واقعی را پردازش می‌کند.
مکانهای فضای کاربر در صورت لزوم دسترسی آسان به ذخیره انبوه شامل اطلاعات پیکربندی مانند آدرس‌های انتهایی IPsec، کلیدها و گواهینامه‌ها دارند. از طرف دیگر ماژول‌های هسته می‌توانند بسته‌ها را به صورت کارآمد و با حداقل سربار پردازش کنند - که به دلایل عملکرد بسیار مهم است.
پروتکل IKE از بسته‌های UDP، معمولاً در پورت ۵۰۰ استفاده می‌کند، و به‌طور کلی برای ایجاد یک SA (انجمن امنیتی) از هر دو طرف به ۴–۶ بسته با ۲–۳ دور سفر نیاز دارد. مواد اصلی مورد مذاکره سپس به پشته IPsec داده می‌شود. به عنوان مثال، این می‌تواند یک کلید AES باشد؛ اطلاعاتی که نقاط پایانی IP و پورت‌هایی را که باید محافظت شوند، و همچنین نوع تونل IPsec ساخته شده را شناسایی می کند. IPsec، به نوبه خود، بسته‌های IP مربوطه را در صورت لزوم رهگیری می‌کند و رمزگذاری / رمزگشایی را طبق نیاز انجام می‌دهد. پیاده‌سازی‌ها بستگی به نحوه عملکرد رهگیری بسته‌ها دارد. مثلاً برخی از دستگاه‌های مجازی استفاده می‌کنند، برخی دیگر برشی را از دیواره آتش می‌گیرند و غیره.
IKEv1 از دو مرحله تشکیل شده‌است: فاز ۱ و فاز 2.
معماری > مراحل IKEv1

هدف IKE فاز اول ایجاد کانال ارتباطی معتبر با استفاده از الگوریتم پروتکل تبادل کلید دیفی-هلمن برای تولید یک کلید مخفی مشترک برای رمزگذاری ارتباطات IKE است. این مذاکره منجر به یک انجمن امنیتی دو جانبه ای ( ISAKMP  (SA می‌شود. احراز هویت را می‌توان با استفاده از کلید پیش اشتراک شده(راز مشترک)، امضاها یا رمزگذاری کلید عمومی انجام داد. فاز ۱ در حالت اصلی یا حالت تهاجمی عمل می‌کند. حالت اصلی با رمزگذاری آنها، از هویت همتایان و هش کلیدهای مشترک محافظت می‌کند و حالت تهاجمی ندارد.
در فاز دوم IKE، همتایان IKE از کانال ایمن مستقر در فاز ۱ برای مذاکره انجمنهای امنیتی به نمایندگی از سایر خدمات مانند آی‌پی‌سک استفاده می‌کنند. مذاکرات منجر به حداقل دو انجمن امنیتی یک طرفه (یک درون مرزی و یک برون مرزی) می‌شود. فاز ۲ فقط در حالت سریع (Quick Mode) عمل می‌کند.
معماری > مشکلات IKE

در اصل، IKE گزینه‌های پیکربندی بی شماری را داشت اما فاقد امکانات کلی برای مذاکره خودکار برای یک مورد پیش فرض شناخته شده‌است که به‌طور جهانی اجرا می‌شود. در نتیجه، هر دو طرف IKE مجبور بودند دقیقاً در مورد نوع انجمن امنیتی که می‌خواستند ایجاد کنند، توافق کنند - گزینه به گزینه - یا امکان ایجاد ارتباط وجود نداشت. عوارض بیشتر ناشی از این واقعیت است که در بسیاری از پیاده‌سازی‌ها، در صورت وجود هرگونه امکانات برای تولید خروجی تشخیصی (diagnostic output)،تفسیر خروجی اشکال زدایی دشوار بود.
مشخصات IKE در حد قابل توجهی از تفسیر واضح بودند؛ محدود بودن به خطاهای طراحی ( Dead-Peer-Detection مورد در مورد [نیازمند منبع]) و به وجود آوردن پیاده سازی های مختلف IKE به هیچ وجه قادر به ایجاد یک انجمن امنیتی توافق شده برای بسیاری از گزینه ها نیست ، با این حال به درستی پیکربندی شده است و ممکن است در انتهای هرکدام از آنها ظاهر شود.
برنامه‌های افزودنی پروتکل

کارگروه IETF ipsecme تعدادی از برنامه‌های استاندارد را با هدف مدرن سازی پروتکل IKEv2 و تطبیق بهتر آن با محیط‌های با حجم بالا، بطور استاندارد تنظیم کرده‌است. این پسوندها شامل موارد زیر است:
از سرگیری جلسه IKE: امکان از سرگیری یک "جلسه" IKE / IPsec شکست خورده پس از یک شکست، بدون نیاز به طی کل مراحل تنظیم IKE (ارجاع به RFC 5723 ).
تغییر مسیر IKE: تغییر مسیر درخواستهای IKE ورودی، امکان ایجاد توازن ساده بین چندین نقطه انتهایی IKE(ارجاع به RFC 5685).
قابلیت مشاهده ترافیک IPsec: برچسب زدن ویژه بسته‌های ESP که احراز هویت شده اما رمزگذاری نشده‌اند، با هدف آسان‌تر کردن جعبه‌های میانی (مانند سیستم‌های تشخیص نفوذ) برای تحلیل جریان (RFC 5840).
احراز هویت EAP متقابل: پشتیبانی از احراز هویت EAP - تنها (یعنی گواهی کمتر) از هر دو همکار IKE. هدف این است که امکان استفاده از روشهای تأیید هویت مدرن مبتنی بر رمز عبور (RFC 5998) فراهم شود.
تشخیص سریع تصادف: به حداقل رساندن زمان تا زمانی که یک همکار IKE تشخیص دهد که همتای مخالف خود سقوط کرده‌است (RFC 6290).
پسوندهای در دسترس بالا: بهبود هماهنگ سازی پروتکل سطح IKE / IPsec بین خوشه نقاط پایانی IPsec و یک همتای، برای کاهش احتمال اتصالات افت شده پس از یک رویداد عدم موفقیت (RFC 6311).