stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ماری بونل
فیلم‌ها

L'Hôtel de la plage
Les Filles du régiment
Gros Dégueulasse
Une affaire de femmes
Le Secret de Sarah Tombelaine
La Femme à abattre
Couples et Amants
Le Bateau de mariage
Les Misérables
Ma vie en rose
Que faisaient les femmes pendant que l'homme marchait sur la Lune
Les Fautes d'orthographe
Saint-Jacques… La Mecque
Arsène Lupin
Demandez la permission aux enfants
La Fille coupée en deux
Bellamy
Quai d'Orsay|
À court d'enfants|
C'est beau la vie quand on y pense
Le Daim
دمیترو کوشنیروف

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
نام کامل:  دمیترو الکساندروویچ کوشنیروف
زادروز:  ۱ آوریل ۱۹۹۰ ‏(۳۴ سال)
زادگاه:  تالنه
قد:  ۱٫۷۹ متر (۵ فوت ۱۰ ۱⁄۲ اینچ)
پست:  مدافع
باشگاه‌های جوانان: باشگاه‌های جوانان
۲۰۰۳–۲۰۰۷:  RVUFK Kyiv
باشگاه‌های حرفه‌ای*: باشگاه‌های حرفه‌ای*
| سال‌ها |  باشگاه‌ها |  بازی† |  (گل)† |
| ۲۰۰۷–۲۰۰۸ |  باشگاه فوتبال دیناموکیف |  ۵ |  (۰) |
| ۲۰۰۷–۲۰۱۳ |  باشگاه فوتبال دیناموکیف |  ۱۴۲ |  (۵) |
| ۲۰۱۴ |  داگاوا |  ۱ |  (۰) |
تیم ملی‡: تیم ملی‡
| ۲۰۰۵–۲۰۰۶ |  تیم ملی فوتبال زیر 16 سال اوکراین |  ۵ |  (۰) |
| ۲۰۰۵–۲۰۰۷ |  تیم ملی فوتبال زیر 17 سال اوکراین |  ۲۱ |  (۰) |
| ۲۰۰۷–۲۰۰۸ |  تیم ملی فوتبال زیر 18 سال اوکراین |  ۱۶ |  (۰) |
| ۲۰۰۸–۲۰۰۹ |  تیم ملی فوتبال زیر 19 سال اوکراین |  ۱۰ |  (۰) |
| ۲۰۱۰–۲۰۱۲ |  تیم ملی فوتبال زیر ۲۱ سال اوکراین |  ۱۵ |  (۰) |
 تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است و آمار به روز شده در تاریخ ۹ فوریه ۲۰۱۶.   ‡ آمار بازی‌ها و گل‌های ملی به‌روز شده در تاریخ ۹ فوریه ۲۰۱۶:  تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است و آمار به روز شده در تاریخ ۹ فوریه ۲۰۱۶.   ‡ آمار بازی‌ها و گل‌های ملی به‌روز شده در تاریخ ۹ فوریه ۲۰۱۶
دمیترو کوشنیروف (اوکراینی: Дмитро Олександрович Кушніров؛ زادهٔ ۱ آوریل ۱۹۹۰) بازیکن فوتبال اهل اوکراین است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به اشاره کرد.
وی همچنین در تیم‌های ملی فوتبال زیر 16، 17 ،18، 19، و زیر ۲۱ سال اوکراین بازی کرده‌است.
اینسبروک

| اینسبروک | اینسبروک |
| --- | --- |
Innsbruck: Innsbruck
  نشان:   نشان
اینسبروکموقعیت در اتریش: اینسبروکموقعیت در اتریش
مختصات: ۴۷°۱۶′ شمالی ۱۱°۲۳′ شرقی﻿ / ﻿۴۷٫۲۶۷°شمالی ۱۱٫۳۸۳°شرقی﻿ / 47.267; 11.383: مختصات: ۴۷°۱۶′ شمالی ۱۱°۲۳′ شرقی﻿ / ﻿۴۷٫۲۶۷°شمالی ۱۱٫۳۸۳°شرقی﻿ / 47.267; 11.383
کشور: اتریش
ایالت: Invalid state: "تیرول (ایالت)" 
ناحیه: Statutory city
حکومت: حکومت
 • شهردار: Georg Willi
مساحت: مساحت
 • کل: ۱۰۴٫۹۱ کیلومتر مربع (۴۰٫۵۱ مایل مربع)
ارتفاع: ۵۷۴ متر (۱۸۸۳ فوت)
جمعیت (۱۱ دی ۱۳۹۴): جمعیت (۱۱ دی ۱۳۹۴)
 • کل: ۱۳۰٬۸۹۴
 • تراکم: ۱۲۰۰/کیلومتر مربع (۳۲۰۰/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (CET)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (CEST)
کدهای پستی: 6010–6080
پیش‌شماره: 0512
پلاک خودرو: I
وبگاه: innsbruck.at
اینسبروک یکی از شهرهای کشور اتریش و مرکز ایالت فدرال تیرول در اتریش غربی است.
این شهر در دره «این» در کوه‌های آلپ جای دارد.
نام

واژهٔ بروک از واژهٔ آلمانی «Bruck» به معنی پل می‌آید که همراه با «Inn» به معنای «پلی بر فراز این» (رودخانه این) است.
ورزش

اینسبروک به‌عنوان یک مرکز ورزش‌های زمستانی در دنیا شهرت دارد.
این شهر در سال‌های ۱۹۶۴ و ۱۹۷۶ میزبان بازی‌های المپیک زمستانی بود.
جمعیت

جمعیت اینسبروک در آغاز سال ۲۰۰۷ میلادی برابر با ۱۱۷٬۹۱۶ نفر بوده است.
جمعیت این شهر از سال ۱۹۰۰ میلادی تا ۲۰۰۷ از این قرار است:
| سال | ۱۹۰۰ | ۱۹۵۱ | ۱۹۶۱ | ۱۹۷۱ | ۱۹۸۱ | ۱۹۹۱ | ۲۰۰۱ | ۲۰۰۷ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| جمعیت | ۴۹٬۷۲۷ | ۹۵٬۰۵۵ | ۱۰۰٬۹۵۹ | ۱۱۶٬۱۰۴ | ۱۱۷٬۲۸۷ | ۱۱۸٬۱۱۲ | ۱۱۳٬۳۹۲ | ۱۱۷٬۹۱۶ |
نگارخانه

کلیسای ویلتن ابی
کلیسای ویلتن
مارینا هورکا

| مارینا هورکا | مارینا هورکا |
| --- | --- |
شهر: شهر
Monument of Maria - symbol of Mar`ina Horka: Monument of Maria - symbol of Mar`ina Horka
  پرچمنشان:   پرچمنشان
Maryina Horkaموقعیت مارینا هورکا در نقشه: Maryina Horkaموقعیت مارینا هورکا در نقشه
مختصات: ۵۳°۳۰′۲۵٫۹۲″ شمالی ۲۸°۰۹′۰۷٫۹۲″ شرقی﻿ / ﻿۵۳٫۵۰۷۲۰۰۰°شمالی ۲۸٫۱۵۲۲۰۰۰°شرقی﻿ / 53.5072000; 28.1522000: مختصات: ۵۳°۳۰′۲۵٫۹۲″ شمالی ۲۸°۰۹′۰۷٫۹۲″ شرقی﻿ / ﻿۵۳٫۵۰۷۲۰۰۰°شمالی ۲۸٫۱۵۲۲۰۰۰°شرقی﻿ / 53.5072000; 28.1522000
کشور منطقه رایون:  بلاروس  منطقه مینسک  Pukhavichy Raion
تأسیس‌شده: ۱۲۲۲
Town rights: ۲۲ ژوئیه ۱۹۵۵
مساحت: مساحت
 • کل: ۸٫۲ کیلومتر مربع (۳٫۲ مایل مربع)
ارتفاع: ۱۶۹ متر (۵۵۴ فوت)
جمعیت (۲۰۰۹): جمعیت (۲۰۰۹)
 • کل: ۲۱۴۴۶
 • تراکم: ۲۶۰۰/کیلومتر مربع (۶۸۰۰/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۲ (زمان اروپای شرقی)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۳ (ساعت تابستانی اروپای شرقی)
کد پستی: ۲۲۲۸۱۱
کد منطقه: +۳۷۵ ۱۷۱۳
License plate: ۵
وبگاه: وبگاه رسمی
مارینا هورکا (به لاتین: Marjina Horka) یک منطقهٔ مسکونی در بلاروس است که در منطقه مینسک واقع شده‌است. مارینا هورکا ۸٫۲ کیلومتر مربع مساحت و ۲۱٬۴۴۶ نفر جمعیت دارد و ۱۶۹ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
بایویتسا

| بایویتسا | بایویتسا |
| --- | --- |
روستا: روستا
Bajevica mosque: Bajevica mosque
کشور:  صربستان
شهرداری: نووی پازار
ارتفاع: ۲۲۶۷ فوت (۶۹۱ متر)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانی اروپای مرکزی)
بایویتسا (به صربی: Bajevica) یک روستا در صربستان است که در نووی پازار واقع شده‌است. بایویتسا ۶۹۱ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
کی-پاپ استار

| کی-پاپ استار | کی-پاپ استار |
| --- | --- |
هانگول: K팝 스타
لاتین‌نویسی اصلاح‌شده: KPap Seuta
 :  
ژانر: تلویزیون واقع‌نما
مجری: یون دو-هیون جون هیون مو یو هه یونگ یورا
داوران: جی. وای. پارک یانگ هیون-سوک یو هی-یول بوآ
کشور سازنده: کره جنوبی
زبان اصلی: کره‌ای
شمار فصل‌ها: ۶
شمار قسمت‌ها: ۸۷
تولید: تولید
تهیه‌کننده: پارک سونگ هون
مدت: ۷۰–۱۱۰ دقیقه
تولیدکننده‌ها: اس‌بی‌اس ورایتی یونیت چوروکبم مدیا
پخش: پخش
شبکهٔ اصلی: اس‌بی‌اس
انتشار اولیه: ۴ دسامبر ۲۰۱۱ (۲۰۱۱-12-۰۴) – آوریل ۲۰۱۷ (۲۰۱۷-04)
انتشار: انتشار
نمایش‌های مشابه: گود ساندی سی-پاپ استار
وبگاه: وبگاه
کی-پاپ استار (انگلیسی: K-pop Star; کره‌ای: K팝 스타) یک برنامه تلویزیونی واقع‌نمای کره جنوبی است و در آن سه آژانس سرگرمی/استعدادیابی در کره جنوبی ادیشن‌های سراسری برای یافتن ستاره‌های بالقوه بعدی کی-پاپ برگزار می‌کنند. ادیشن‌های مقدماتی در سراسر جهان در آسیا، آمریکای شمالی، آمریکای جنوبی، اروپا و استرالیا برگزار می‌شود. برنده نهایی با کمپانی مورد نظر خود، باهم جایزه نقدی ۳۰۰ میلیون وون (تقریبا ۳۰۰٬۰۰۰ دلار آمریکا) دریافت می‌کنند، علاوه بر این دو وسیله نقلیه نو، فرصت‌هایی برای تبدیل شدن به مدل تبلیغاتی و بازیگری در درام‌ها و مزایای دیگر نیز به برنده داده خواهد شد.
ایگور انگولو

| اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی |
| --- | --- | --- | --- |
نام کامل:  Igor Angulo Alboniga
زادروز:  ۲۶ ژانویهٔ ۱۹۸۴ ‏(۴۰ سال)
زادگاه:  بیلبائو
قد:  1.81 m
پست:  مهاجم
اطلاعات باشگاهی: اطلاعات باشگاهی
باشگاه کنونی:  باشگاه فوتبال مومبای سیتی
شمارهٔ پیراهن:  ۱۷
باشگاه‌های جوانان: باشگاه‌های جوانان
۱۹۹۵–۱۹۹۶:  Danok Bat
۱۹۹۶–۲۰۰۲:  Athletic Bilbao
باشگاه‌های حرفه‌ای*: باشگاه‌های حرفه‌ای*
| سال‌ها |  باشگاه‌ها |  بازی† |  (گل)† |
| ۲۰۰۲–۲۰۰۳ |  Basconia |  ۲۳ |  (۵) |
| ۲۰۰۳–۲۰۰۸ |  باشگاه فوتبال اتلتیک بیلبائو بی |  ۷۸ |  (۷) |
| ۲۰۰۳–۲۰۰۸ |  باشگاه فوتبال اتلتیک بیلبائو |  ۴ |  (۰) |
| ۲۰۰۴–۲۰۰۵ |  ← باشگاه خیمناستیک تاراگونا (قرضی) |  ۱۱ |  (۰) |
| ۲۰۰۶–۲۰۰۷ |  ← باشگاه فوتبال کن (قرضی) |  ۲۷ |  (۳) |
| ۲۰۰۸–۲۰۱۰ |  Écija |  ۵۲ |  (۱۵) |
| ۲۰۱۰–۲۰۱۱ |  باشگاه فوتبال نومانسیا |  ۲۴ |  (۰) |
| ۲۰۱۱–۲۰۱۳ |  Real Unión |  ۶۲ |  (۲۰) |
| ۲۰۱۳–۲۰۱۴ |  باشگاه فوتبال انوسیس نئون پارالیمنی |  ۲۱ |  (۹) |
| ۲۰۱۴–۲۰۱۵ |  باشگاه فوتبال آپولون اسمیرنیس |  ۳۰ |  (۱۴) |
| ۲۰۱۵–۲۰۱۶ |  Platanias |  ۲۵ |  (۸) |
| ۲۰۱۶–۲۰۲۰ |  باشگاه فوتبال گورنیک زابژه |  ۱۳۸ |  (۸۰) |
| ۲۰۲۰–۲۰۲۱ |  باشگاه فوتبال گوآ |  ۲۱ |  (۱۴) |
| ۲۰۲۱– |  باشگاه فوتبال مومبای سیتی |  ۱۹ |  (۱۰) |
تیم ملی: تیم ملی
| ۲۰۰۳ |  تیم ملی فوتبال زیر ۱۹ سال اسپانیا |  ۳ |  (۱) |
| ۲۰۰۳ |  تیم ملی فوتبال زیر ۲۰ سال اسپانیا |  ۲ |  (۱) |
| ۲۰۰۴ |  تیم ملی فوتبال زیر ۲۱ سال اسپانیا |  ۲ |  (۰) |
 تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است و آمار به روز شده در تاریخ ۱۸:۱۴, ۵ مارس ۲۰۲۲ (UTC). :  تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است و آمار به روز شده در تاریخ ۱۸:۱۴, ۵ مارس ۲۰۲۲ (UTC). 
ایگور انگولو (انگلیسی: Igor Angulo؛ زادهٔ ۲۶ ژانویهٔ ۱۹۸۴) بازیکن فوتبال اهل اسپانیا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال مومبای سیتی، باشگاه فوتبال نومانسیا، باشگاه فوتبال انوسیس نئون پارالیمنی، باشگاه فوتبال کن، باشگاه فوتبال اتلتیک بیلبائو، باشگاه خیمناستیک تاراگونا، باشگاه فوتبال گوآ، باشگاه فوتبال گورنیک زابژه، باشگاه فوتبال آپولون اسمیرنیس، و باشگاه فوتبال اتلتیک بیلبائو بی اشاره کرد.
وی همچنین در تیم‌های ملی فوتبال زیر ۱۹ سال اسپانیا، زیر ۲۰ سال اسپانیا، و زیر ۲۱ سال اسپانیا بازی کرده‌است.
تپه دهله

| تپه دهله | تپه دهله |
| --- | --- |
نام: تپه دهله
کشور: ایران
استان: استان لرستان
شهرستان: شهرستان الیگودرز
اطلاعات اثر: اطلاعات اثر
کاربری: تپه
دیرینگی: دوران پیش از تاریخ ایران باستان
دورهٔ ساخت اثر: دوران پیش از تاریخ ایران باستان
اطلاعات ثبتی: اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت: ۴۳۶۵
تاریخ ثبت ملی: ۵ آذر ۱۳۸۰
تپه دهله مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان الیگودرز، روستای دهله واقع شده و این اثر در تاریخ ۵ آذر ۱۳۸۰ با شمارهٔ ثبت ۴۳۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کیرشتسل

| کیرشتسل   | کیرشتسل   |
| --- | --- |
  نشان:   نشان
کشور: آلمان
ایالت: بایرن
منطقه اداری: Unterfranken
ناحیه: Miltenberg
تقسیمات: 7 روستاe
حکومت: حکومت
 • شهردار: Stefan Schwab (CSU)
مساحت: مساحت
 • کل: ۶۳٫۸۶ کیلومتر مربع (۲۴٫۶۶ مایل مربع)
ارتفاع: ۱۹۲ متر (۶۳۰ فوت)
جمعیت (2013-12-31): جمعیت (2013-12-31)
 • کل: ۲٬۲۶۷
 • تراکم: ۳۵/کیلومتر مربع (۹۲/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: CET/CEST (UTC+1/+2)
کدهای پستی: 63931
کدهای شماره‌گیری: 09373
پلاک خودرو: MIL
وبگاه: www.kirchzell.de
کیرشتسل (به آلمانی: Kirchzell) یک منطقهٔ مسکونی در آلمان است که در Miltenberg واقع شده‌است.
بخش هزارمسجد

| بخش هزارمسجد> اطلاعات کلی | بخش هزارمسجد> اطلاعات کلی |
| --- | --- |
کشور:  ایران
استان: خراسان رضوی
شهرستان: کلات
مرکز بخش: حسن‌آباد
شهرها: حسن‌آباد
دهستان‌ها: هزارمسجد ، لاین
سال تأسیس: ۱۴۰۰ خورشیدی
مردم: مردم
جمعیت: ۶،۰۷۵ نفر (۱۳۹۵)
بخش هزارمسجد یکی از بخش‌های شهرستان کلات در استان خراسان رضوی ایران است.
تقسیمات کشوری

بخش هزارمسجد
دهستان هزارمسجد
دهستان لاین
جمعیت

جمعیت بخش هزارمسجد براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ برابر با ۶،۰۷۵ نفر بوده‌است.
تمدن‌های آند

تمدن‌های کوه‌های آند آمریکای جنوبی

تمدن‌های آند (به انگلیسی: Andean civilizations) یکی از تمدنهای بومی‌های آمریکای جنوبی است، که عمدتاً در دره‌ها و سواحل پرو توسعه یافته‌اند. باستان‌شناسان معتقدند که تمدن آند نورته چیکو از قدیمی‌ترین تمدن‌های قاره آمریکا که قدمت آن به ۳۲۰۰ سال قبل از میلاد بازمی‌گردد، شناخته شده‌است که در دشت ساحلی باریک اقیانوس آرام ایجاد شدند. کوه‌های آند از جنوب کلمبیا به سمت جنوب از پایین آند به شیلی و شمال غربی آرژانتین کشیده شدند.
با وجود چالش‌های سخت محیطی، که برای تمدن آند وجود داشت، آن‌ها محصولات متنوعی را پرورش می‌دادند که برخی از آن‌ها از اهمیت جهانی برخوردار شدند. تمدن آند از نظر معماری، پارچه‌بافی و بسیاری از ویژگی‌های دیگر جوامعی منحصر به فردی را ایجاد کردند.
کمتر از یک قرن قبل از ورود امپراتوری اسپانیا ،امپراتوری اینکا از وطن خود با مرکزیت شهر کوسکو، اکثر قبایل آند را به یک امپراتوری واحد تبدیل کردند که تمام آنچه تمدن آند خوانده می‌شود را در بر می‌گیرد. تیموتو کوئیکا که در ونزوئلا قرار داشت، در خارج از مدار امپراتوری اینکاها باقی ماند. امپراتوری اینکا از زبان‌ها، فرهنگ‌ها و مردمان مختلفی شکل گرفته بود.
حکومت اسپانیا بسیاری از عناصر تمدن آند را به پایان رساند یا آنها را دگرگون کرد و خصوصاً بر مذهب و معماری آن‌ها تأثیر گذار بود.
منحصربه‌فرد بودن

تمدن آند یکی از پنج تمدن در جهان است که از نظر دانشمندان «بکر» قلمداد می‌شود و سرزمینی بومی است و در تمدن‌های دیگر ریشه ندارد. بومی‌های آمریکای جنوبی به دلیل جدا بودن از تمدن‌های دیگر، مجبور بودند از روش‌های منحصربه‌فرد خود برای چالش‌های زیست‌محیطی و اجتماعی استفاده کنند.
تمدن آند فاقد چندین ویژگی بود که آن را از تمدن‌های بکر در بر قدیم و همچنین فرهنگ‌های آمریکای میانه متمایز می‌کرد. اولین و شاید مهم‌ترین آنها این بود که تمدن‌های آند زبان نوشتاری نداشتند. در عوض، جوامع آنها از کیپو، دستگاهی از رشته‌های گره‌خورده و رنگی، برای انتقال اطلاعات استفاده می‌کردند. تعداد کمی از کیپوها باقی مانده و هرگز به‌طور کامل رمزگشایی نشده‌است. دانشمندان در مورد اینکه آیا طناب‌های گره‌خوردهٔ کیپو فقط قادر به ثبت داده‌های عددی هستند یا می‌توانند برای نوشتن حروف نیز استفاده شوند، اختلاف نظر دارند.
استفاده از کیپو حداقل به امپراتوری واری در سال ۶۰۰–۱۰۰۰ قبل از میلاد و احتمالاً به تمدن‌های تمدن نورته چیکو در هزاره سوم قبل از میلاد بازمی‌گردد.
تمدن‌های آند فاقد وسایل نقلیه چرخ‌دار و حیوانات مناسب سوارکاری بودند. در خشکی فقط با پای پیاده سفر می‌کردند و حمل‌ونقل کالا فقط توسط انسان یا لاما انجام می‌شد، که می‌توانستند تا یک‌چهارم وزن خود، حداکثر ۴۵ کیلوگرم بار حمل کنند.
لاماها آن‌قدر بزرگ و قوی نبودند که بتوانند برای شخم‌ زدن به جای گاوآهن یا حیوانات کار استفاده شوند.
علاوه بر این، تمدن‌های آند با چالش‌های سخت زیست‌محیطی روبرو بودند. تمدن‌های اولیه در مناطق بیش از حد خشک ساکن بودند و کشاورزی فقط با آبیاری در دره‌ها که محل عبور رودخانه‌ها بود امکان‌پذیر بود. به‌علاوه در چند واحه به نام لوماس در آند، با استفاده از خاک و آب و هوای سرد بارش کم یا فصلی کمبود زمین مسطح کشاورزی را محدود می‌کرد. محل زندگی برخی تمدن‌های آند در ارتفاعات بالاتر از ۳٬۰۰۰ متر (۹٬۸۰۰ فوت) بود که کاهش شدید دمای هوا در این ارتفاعات در هر ماهی از سال محتمل بود.
تمدن‌های آند فاقد پول بودند. آن‌ها از تبر مسی و صدف‌های چروک خاردار به‌عنوان واسطهٔ مبادله در برخی مناطق، به‌ویژه اکوادور، استفاده می‌کردند. این خصوصیات به‌ویژه در دوران امپراتوری اینکاها دیده می‌شد، اما ریشهٔ آن به دوران بسیار قبل‌تر از آن بازمی‌گشت.
کشاورزی

کشاورزی آند در حدود ۸۰۰۰ سال قبل میلاد ودر اکوادور و فرهنگ باستانی لاس‌وگاس آغاز شده باشد.
برخی از محققان می‌گویند که تمدن‌های اولیه در سواحل پرو در ابتدا بیش از کشاورزی در طول دوره شکل‌گیری جوامع خود به منابع دریایی متکی بودند. بااین‌حال، مانند همه تمدن‌ها تا اواخر قرن ۱۹، کشاورزی عمده‌ترین شغل مردم این منطقه بوده‌است. بیشترین سهم تمدن آند در دنیای مدرن گیاهانی محصولاتی است که توسط آندها پرورش می‌یافتند و غالباً مختص منطقه بودند. ذرت که از مکزیک به آند راه پیدا می‌کرد، اغلب مهم‌ترین محصول در ارتفاعات پایین و متوسط بود. آندی‌ها تخمین زده‌اند ۷۰ گیاه مختلف، تقریباً به همان اندازه که در کل اروپا و آسیا کشت شده بودند، را کشت کردند.بسیاری از این گیاهان دیگر کشت نمی‌شوند، یا محصولات جزئی هستند، اما گیاهان مهمی که در آند یا نزدیک آند کشت می‌شد، شامل سیب‌زمینی، کینوآ، گوجه‌فرنگی، فلفل تند، پنبه، کوکا، تنباکو، آناناس، بادام‌زمینی و انواع مختلفی از لوبیاو همچنین حیوانات اهلی آند، لاما و خوکچه هندی پرورش می‌دادند.
چالش‌های محیط‌زیست به دانش و فناوری پیشرفته کشاورزی نیاز داشت. برخلاف خاورمیانه، آند فاقد گیاهان دانه درشت و مناسب کشت مانند گندم و جو گیاه و حیوانات بزرگ مثل اسب و گاو بو. که به راحتی اهلی می‌شدند بود.کشاورزی به توسعه آبیاری در کوهستان، ارتفاع، آب‌وهوای سرد و زمین‌های شیب‌دار به طیف وسیعی از راه‌های آبیاری فنی مانند زمین شیب دار، بهره‌برداری از اقلیم‌های کوچک و پرورش انتخابی یا زادگیری گزینشی نیاز داشت. به دلیل عدم اطمینان آب‌وهوایی، کشاورزان به‌طور سنتی محصول را در زمین‌هایی که در ارتفاع و قرارداشتن را در معرض کشاورزی قرار می‌دادند. در سطح کلان، جوامع و کشورها همین کار را با زمین‌های شیبدار انجام دادند، و مجموعه ای از زمین‌ها را در ارتفاعات و مکان‌های مختلف ایجاد کردند تا احتمال موفقیت کشاورزی را افزایش دهند.
فرهنگ‌های باستان‌شناسی > کارال

مقالهٔ اصلی: تمدن نورته چیکو
اهرام کارال در دره خشک سوپه، حدود ۲۰ کیلومتری ساحل اقیانوس آرام تمدن نورته چیکو، همچنین کارال می‌نامند. یک جامعه پیچیده از دوران پیشاکلمبی بود که شامل. مراکز عمده جمعیت در منطقه تمدن نورته چیکو در شمال پرو استقرار داشتند و این قدیمی‌ترین تمدن شناخته شده در قاره آمریکا و یکی گهواره تمدن است که به‌طور جداگانه از جهان باستان سرچشمه گرفته و بین قرن ۳۰ قبل از میلاد و قرن ۱۸ قبل از میلاد شکوفا شد. نام جایگزین، کارال - سوپه، از شهر مقدس کارل در دره سوپه، یک سایت بزرگ و کاملاً مطالعه شده در نورت چیکو گرفته شده‌است. جامعه پیچیده‌ای در هزاره بعد از سومر در بین‌النهرین ظهور کرد، که با اهرام مصر مقارن بود و تقریباً دو هزار سال قبل از مردمان آمریکای میانه ،اولمک بود.
فرهنگ‌های باستان‌شناسی > بالدیبیا

مقالهٔ اصلی: تمدن بالدیبیا
ساحل جنوبی در ۴۰۰۰ پ.م. تا ۱۵۰۰ پ. م تمدن بالدیبیا یکی از قدیمی‌ترین تمدن‌های مستقر در قاره آمریکا است. این فرهنگ از تمدن قبلی لاس‌وگاس تمدن باستانی لاس‌وگاس ظهور کرد و در شبه‌جزیره سانتا النا اکوادور در نزدیکی شهر امروزی والدیویا، اکوادور بین سال‌های ۳۵۰۰ قبل از میلاد و ۱۸۰۰ قبل از میلا به شکوفایی رسید.
فرهنگ‌های باستان‌شناسی > چاوین

مقالهٔ اصلی: تمدن چاوین
تصور می‌شود قدمت تمدن چاوین به حدود ۱۵۰۰ سال قبل از میلاد مسیح می‌رسد که این تمدن ظاهراً از ارتفاعات پرو آغاز شده و سپس گسترش‌یافته‌است. تمدن چاوین دارای سبک‌های هنری بسیار متمایزی بودند که یکی از هنرهایشان ساخت گلدان‌هایی با نقش برجسته گربه‌سانان بود. که برای مرکز آیینی تمدن چاوین از اهمیّت بسیاری برخوردار بود .چاوین هانتر معروف‌ترین سایت باستان‌شناسی دربارهٔ این تمدن است.
فرهنگ‌های باستان‌شناسی > نازکا

مقالهٔ اصلی: تمدن نازکا
تمدن نازکا از ۱۰۰ تا ۸۰۰ سال قبل از میلاد مسیح درجنوب پرو در دره‌های رودخانه ریو گراند شکوفا شد. منسوجات نازکاها معروف بود، مجموعه‌ای از صنایع‌دستی زیبا مانند سرامیک، منسوجات و تپه نگارهمی‌باشد که به آن خطوط نازکا می‌گویند. آنها همچنین از قنات‌های زیرزمینی آباره استفاده می‌کردند که هنوز هم قابل استفاده است.
فرهنگ‌های باستان‌شناسی > موچه

مقالهٔ اصلی: موچه
فرهنگ موچه به دلیل ظروف سفالی خود شهرت جهانی دارد، در تصویر یک رخ‌نگاره کرکس آند از حدود ۳۰۰ سال پیش از میلاد از تمدن موچه وجود دارد. به‌طور متناوب، در دوره توسعه منطقه‌ای از حدود ۱۰۰ م تا ۸۰۰ قبل از میلاد در شمال پرو شکوفا شدندو بسیاری از محققان ادعا می‌کنند که موچه از نظر سیاسی به‌عنوان یک امپراتوری یا یک کشور یکپارچه سازماندهی نشده‌است. در عوض، آنها احتمالاً گروهی از سیاست‌های خودمختار بودند همان‌طور که در معماری غنی شمایل نگاری و دیده می‌شود. آنها خصوصاً به‌خاطر سرامیک‌های رنگ‌آمیزی شده دقیق و هنر، کار باطلا روش‌های آبیاری موردتوجه قرار می‌گیرند. تاریخچه موچه را می‌توان به‌طورکلی به سه دوره تقسیم کرد: ظهور فرهنگ موچه در اوایل موچه۱۰۰ تا ۳۰۰قبل از میلاد، گسترش و شکوفایی آن در طول موچه میانه ۳۰۰تا۶۰۰ قبل از میلاد، و هسته شهری و فروپاشی بعدی در
فرهنگ‌های باستان‌شناسی > چاچاپویا

مقالهٔ اصلی: تمدن چاچاپویا
دیوارهای قلعه‌های باقی مانده در چاچاپویا، پرو یا «مردم ابر» یکی از تمدن‌های آند بود که در جنگل‌های منطقه آمازوناس در شمال پرو فعلی زندگی می‌کردند. اینکاها اندکی قبل از ورود اسپانیایی‌ها به پرو، چاچاپویا را فتح کردند. اولین شواهد اثبات شده از وجود آن‌ها از حدود ۷۰۰ سال قبل از میلاد برمی‌گردد، اگرچه این احتمال وجود دارد که آنها ابتدا شهرکی ساخته‌اند که در آنجا قدمت برخی از سرامیک‌ها به ۲۰۰ قبل از میلاد برمی‌گردد. بزرگ‌ترین سایت باستان‌شناسی چاچاپویا که تاکنون کشف شده‌است، کوئلاپ است که تعدادی مومیایی دفن شده نیز کشف شده‌است.
فرهنگ‌های باستان‌شناسی > واری

مقالهٔ اصلی: تمدن واری
تمدن واری در جنوب کوه‌های آند و منطقه ساحلی پرو از حدود ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ قبل از میلاد شکوفا شد فرهنگ واری را نباید با تمدنی که در ۱۱ کیلومتری شمال شرقی آیاکوچو واقع شده‌اس. اشتباه گرفت. این شهر مرکز تمدنی بود که بسیاری از مناطق مرتفع و سواحل پرو را در بر می‌گرفت. بقایای بهتر حفظ شده، ویرانه‌های شمالی واری است که اخیراً کشف شده‌است که در نزدیکی شهر چیکلایو و موکگوا است. همچنین خرابه‌های مشهور دیگری نیز در جنوب شرقی کوسکو در مسیر دریاچه تیتیکاکا قرار دارد.
فرهنگ‌های باستان‌شناسی > تیواناکو

تیاهواناکو یا تیواناکو مربوط به دوره پیشا کلمبی است که در غرب بولیوی، آمریکای جنوبی است. دانشمندان آند، تیواناکو را به‌عنوان یکی از مهم‌ترین پیش‌گامان امپراتوری اینکا می‌شناسند و تقریباً به مدت ۵۰۰ سال به‌عنوان پایتخت آیینی و اداری یک قدرت بزرگ دولتی بود. خرابه‌های شهر باستانی نزدیک ساحل جنوب شرقی دریاچه تیتیکاکا در بخش لاپاز بولیوی، اینگاوی، شهری حدود ۷۲ کیلومتر ی غرب لاپاز بولیوی. قرار دارد این سایت برای اولین‌بار در تاریخ مکتوب توسط اسپانیایی‌ها و «اولین وقایع‌نگار هند» پدرو سیزا د لئون ثبت شد ه است لئون در سال ۱۵۴۹ هنگام جستجوی قوزقو، پایتخت اینکا، به بقایای تیواناکو برخورد کرد برخی این فرضیه را مطرح کرده‌اند که نام امروزی تیواناکو با اصطلاح زبان آیمارا به معنای «سنگ در مرکز» است، و کنایه این عقیده است که در مرکز جهان قرار دارد. بااین‌حال، ممکن است نامی که برای ساکنان آن شناخته شده بود، از بین رفته باشد، زیرا مردم هیچ زبان نوشتاری نداشتند.
فرهنگ‌های تاریخی > چیمو

تمدن چیمو با مرکزیت شهر چان چان، که یک شهر بزرگ خشتی در دره تروخیو پرواز سال ۹۰۰ به وجود آمد. حاکم اینکاها، توپا اینکا یوپانکی لشکرکشی را رهبری کرد که در حدود سال ۱۴۷۰ چیمو را فتح کرد.
تاریخ‌نویسان اسپانیایی توانستند گزارش‌هایی از فرهنگ چیمو را از افرادی که قبل از تصرف اسپانیایی‌ها در آن جا زندگی کرده بودند، ثبت کنند. به همین ترتیب، شواهد باستان‌شناسی نشان می‌دهد که چیمو از بقایای فرهنگ موچه رشد کرده‌است. ظروف اولیه کشف شده شباهت زیادی به فرهنگ موچه داشتند و از سرامیک سیاه استفاده می‌کردند و کار آنها بافلزات گران‌بها بسیار دقیق بود.
فرهنگ‌های تاریخی > امپراتوری اینکا

مقالهٔ اصلی: امپراتوری اینکا
تمدن اینکا بزرگ‌ترین امپراتوری در آمریکای قبل از دوران پیشاکلمبی بود.که پایتخت و مرکز اداری، سیاسی و نظامی امپراتوری آن در شهر کوسکو واقع شده بود. تمدن اینکا در اوایل قرن ۱۳ از ارتفاعات پرو به وجود آمد و در سال ۱۵۷۲ توسط اسپانیایی‌ها فتح شد. از سال ۱۴۳۸ تا ۱۵۳۳ میلادی اینکاها از روش‌های مختلف مسالمت‌آمیز برای فتح استفاده می‌کردند. اینکا از بخش بزرگی از غرب آمریکای جنوبی، بخش مرکزی در کوه‌های آند از جمله پرو، جنوب غربی اکوادور، غرب و جنوب مرکزی بولیوی، شمال غربی آرژانتین و شمال شیلی تشکیل شده بود.
فرهنگ‌های تاریخی > مویسکا

میوسیکاها به زبانی از خانواده چیبچا استفاده می‌کردند. میوسیکاها کنفدراسیون داشتند که زیپا بخش جنوبی تونخا امروزی و زاکوآ بخش شمالی بوگوتا را اداره می‌کردند واقتصاد آنها بر پایه کشاورزی معدن نمک بود گنسالو خیمنس در زمان فتح در سال ۱۵۳۷ میلادی با ساکنان بخش شمالی آمریکای جنوبی روبرو شد.
فرهنگ‌های تاریخی > تیموتو کوئیکا

مردم تیموتو کوئیکا از دو قبیله، تیموتو و کوئیکا که در منطقه آند کوه‌های آند در غرب ونزوئلا، تشکیل شده بود.آنها از نزدیک با مردم مویسکا که ساکن کوه‌های آند بودند به زبان چیبچا صحبت می‌کردند، ارتباط داشتند. تیموتو کوئیکا نه‌تنها از قبایل تیموتو و کوئیکا، بلکه از ماکاکی، مهاجران، تابار و موکوچیس نیز تشکیل شده بودند. تیموتو کوئیکاها در. دهکده‌های دائمی که با زمین‌های کشاورزی شیب دار احاطه شده بود، قرار داشت. آنها همچنین آب را در مخازنی ذخیره می‌کردند. خانه‌های آن‌ها از سنگ و چوب با سقف کاهگلی ساخته شده بود. در بیشتر موارد، آنها صلح‌جو بودند و به کشت محصولات مشغول بودند. محصولات زراعی منطقه شامل سیب‌زمینی و بود. آن‌ها همچنین مجسمه‌های سرامیکی می‌ساختند که امروزه آثار کمی از آن‌ها باقی مانده‌است تیموتو کوئیکاها از الیاف گیاهی برای بافتن منسوجات و حصیرها برای خانه‌هایشان استفاده می‌کردند.
نگارخانه

دیوار سنگی
نمای معبد اصلی Cerro Sechín
نقش‌های سنگی گران پایاتن
مقبره در Huilcahuaín