فراماسونری
پیشینه > شکوفایی فراماسونری اروپایی > اختلاف

طی رویدادهایی که در انگلستان رخ داد و به تشکیل لژ بزرگ متحد انگلستان در سال ۱۸۱۳ منتهی شد، شکل آئین و رسومی که گراند اورینت فرانسه بر پایه آن شکل گرفته بود در انگلستان منسوخ گشت. گرچه دو محکمه تا رویدادهای دهه ۱۸۶۰ و ۱۸۷۰ در رفاقت (تصدیق متقابل) به کار خود ادامه دادند اما پس از آن ظاهراً شکافی عمیق و پایدار بین آن‌ها ایجاد شد. در سال ۱۸۶۸ در قلمرو لژ بزرگ لوئیزیانا، شورای عالی رایت کهن و پذیرفته‌شده اسکاتلندی به دست گراند اورینت فرانسه (و نه گروه قدیمی‌تری که از قلمرو خودشان تجاوز کرده بودند) به رسمیت شناخته شد. گروه اسکاتلندی جدید سیاه‌پوستان را نیز پذیرفت، و در سال بعد قطعنامه گراند اورینت فرانسه دربارهٔ اینکه نه رنگ، نه نژاد و نه مذهب نمی‌تواند یک مرد را از ماسون بودن محروم کند را نیز پذیرفت. این موضوع باعث تحریک لژ بزرگ انگستان شد، و رسمیت آن را پس گرفته و باطل کرد، و دیگر لژهای بزرگ آمریکایی را نیز متقاعد کرد تا این چنین کنند.
مجادله‌ای در جریان شوراهای عالی ۱۸۷۵ کنگره لوزان باعث شد گراند اورینت فرانسه گزارشی را به یکی از پیشوایان روحانی پروتستان تسلیم کند که در نتیجه آن اعلام می‌کرد که فراماسونری یک دین نبوده‌است و نباید یک عقیده مذهبی را شرط قرار دهد. قانون اساسی جدید می‌گفت: «اصول فراماسونری آزادی مطلق وجدان و اتحاد انسانی‌ست» و ماهیت خداوند و وجود روحانی ابدی از بین شروط آن حذف شد. احتمال این هست که اعتراضات بی‌درنگ لژ بزرگ متحد انگلستان، حداقل تا حدودی، تحت تأثیر تنش‌های سیاسی تحریک‌کننده بین فرانسه و بریتانیا در آن زمان بوده باشد. نتیجه آن، باطل شدن رسمیت گراند اورینت فرانسه توسط لژ بزرگ متحد انگلستان بود که تا امروز همچنان ادامه داشته‌است.
در سال ۱۸۹۴، لژهایی که لژ بزرگ فرانسه را تشکیل دادند نسبت لزوم به رسمیت شناختن معمار بزرگ جهان توجه داشتند. البته همه لژهای فرانسوی با نامگذاری‌ها و عبارت‌سازی‌های جدید موافق نبودند. در ۱۹۱۳، لژ بزرگ متحد انگلستان، لژ جدیدی را با نام لژ بزرگ فراماسون‌های باقاعده به رسمیت شناخت، لژی که رسومی مشابه فراماسونری آنگلو آمریکایی را در کنار اعتقاد اجباری به خدا و وجود یزدانی دنبال می‌کرد.
در حال حاضر سه شاخه از فراماسونری در فرانسه هست که در سراسر قاره اروپا گسترش یافته‌اند:
لیبرال (همچنین با عنوان ادوگماتیک یا پروگرسیو) - اصول آزادی وجدان، و لائیسیته به ویژه جدایی کلیسا و دولت.
سنتی - رسم قدیمی فرانسوی با پیش‌نیاز اعتقاد به یک وجود عالی. (این نوع در قالب لژ بزرگ فرانسه می‌باشد)
باقاعده - شاخه‌ای از رسم آنگلو آمریکایی، اعتقاد اجباری به وجود عالی.
اصطلاح فراماسونری اقلیمی، قاره‌ای یا اروپایی در دانشنامه فراماسونری ۱۸۷۳ «مَکِی» برای «اشاره به لژها در قاره اروپا استفاده شد که کاربردهای بسیاری را به خود اختصاص می‌داد اما در لژهای انگلستان، ایرلند، اسکاتلند و ایالات متحده یا پذیرفته نشد یا هرگز مشاهده نشد». از این رو امروزه، این واژه به صورت مکرر فقط برای اشاره به قلمروهای محکمه‌های لیبرال، شکل گرفته در گراند اورینت فرانسه استفاده می‌شود.
اغلب جامعه فراماسونری، شاخه لیبرال (اقلیمی) را غیرقانونی و غیرشرعی می‌دانند و از به رسمیت شناختن آن ممانعت می‌کنند. اگرچه برای لژهای اقلیمی لیبرال، داشتن راهی متفاوت از فراماسونری رایج باعث نشد که از فراماسونری جدا شوند. در ۱۹۶۱، یک سازمان چتری به نام «مرکز روابط و اطلاعات امضاکنندگان قدرت‌های ماسونی فرجام استراسبورگ» (CLIPSAS) بنا شد که در عصر حاضر انجمنی ست برای اکثر لژها و اورینت‌های بزرگ در سطح جهان شامل بلژیک، فرانسه و ایتالیا. ۷۰ گراند لژ و گراند اورینت به نمایندگی از سه شاخه لیبرال، سنتی و باقاعده شامل سازمان‌های زنان و مختلط در فهرست آن قرار دارند. گراند لژ متحد انگلستان با هیچ‌یک از این محکمه‌ها ارتباط برقرار نکرد و انتظار داشت که متحدانش نیز این مسیر را دنبال کنند. این موضوع بین فراماسونری آنگلو آمریکایی و اقلیمی تمایز ایجاد کرد. گراند اورینت فرانسه و بلژیک بین سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۰ آن را ترک کردند. این مرکز از سال ۲۰۱۱ در یونسکو وضعیت شورایی ویژه دارد.