جیمز ایول براون استوارت
در ارتش کنفدراسیون

با آغاز جنگ داخلی و اعلام جدایی ویرجینیا از اتحادیه آمریکا، استوارت به عنوان یک خانواده برده دار جنوبی وفاداری خود را به زادگاهش و ایالات جنوبی آمریکا نشان داد و پس از کناره‌گیری از ارتش اتحادیه، خانواده خود را به جنوب بازگرداند. وی تصمیم گرفت تا خدمات نظامی خود را در اختیار ارتش کنفدراسیون قرار دهد.
در ۱۰ می ۱۸۶۱، استوارت با درجه سرهنگ دوم به ارتش ویرجینیای شمالی پیوست. وی طی فرمان ژنرال لی فرمانده ارتش ویرجینیای شمالی موظف شد که در واحد سرهنگ استون‌وال جکسن در هارپرزفری خدمت کند. سرهنگ جکسن اعتقادی به بهره‌گیری از استوارت در واحد پیاده نظام خود را نداشت. بلکه در ۴ ژوئیه به وی مأموریت داد تا نخستین گردان‌های سواره نظام ارتش ویرجینیای شمالی را سازماندهی کند.
پس از آن استوارت در ۱۶ ژوئیه به درجه سرهنگی ارتقا پیدا کرد. پس از سپری کردن نخستین دوره خدمت نظامی اش در دره شناندو، استوارت حضوری موفقیت آمیز در پیروزی چشمگیر جنوبی‌ها علیه ارتش اتحادیه در نخستین نبرد بول ران داشت و پس از نبرد به تعقیب و جستجوی نیروهای در حال گریختن شمالی پرداخت. اندکی بعد وی در ۲۴ سپتامبر ۱۸۶۱ به درجه سرتیپی (انگلیسی: brigadier general) ارتقا یافت.
در ژوئن ۱۸۶۲ در طی نبرد هفت روزه جهت دفاع از ریچموند که پایتخت ایالات مؤتلفه بشمار می‌رفت شرکت کرد و از سوی ژنرال لی موظف شد که به جناح راست ارتش اتحادیه که فرماندهی آن برعهده ژنرال جورج بی مک‌کللن بوده یورش برد. وی نه تنها مأموریتش را با موفقیت انجام داد، بلکه پس از آن به تعقیب دشمن پرداخت که در پایان گزارشی ارزشمند از موقعیت و مسیر جابجایی ارتش اتحادیه به ژنرال لی ارائه کرد. مأموریت بعدی ژنرال استورات ایجاد اختلال در شبکه ارتباطی شمالی‌ها و بریدن سیم‌های تلگراف بود که در انجام آن، گردان‌های سواره نظام وی بسیار فعال و پرکار بودند. در کنار آن سواران چابک و تیز روی ژنرال استوارت وظیفه دیدبانی و گزارش دهی را برعهده داشتند. حتی در موردی موفق شدند سند مهمی از اطلاعات نیروهای فدرال کشف کنند که باعث شناسایی و آشکار شدن شمار و موقعیت آن‌ها شد. پس از آن در اوت ۱۸۶۲، استورات در دومین نبرد بول ران (دومین ماناسس) به درجه سرلشکری (major general) ارتقا یافت و در نبرد فرماندهی کل سواره نظام ارتش کنفدراسیون را برعهده داشت. وی در طول کمپین مریلند، نبوغ و توانایی‌های جنگی خود را به هنگام دفاع در کرمپتون گپ (انگلیسی: Gap Crampton's Gap) در یکی از گذرگاه‌های ساوت مانتین (انگلیسی: South Mountain) به‌خوبی نشان داد. پایداری استوارت در برابر حمله ژنرال مک‌کللن باعث تأخیر برنامه و نقشه تهاجم ارتش اتحادیه گردید و ژنرال لی این فرصت را پیدا کرد تا نیروهای خود را به خوبی متمرکز کند. تا پایان سال ۱۸۶۲، استوارت توانایی‌های خود را به عنوان یک فرمانده سواره نظام و یک افسر اطلاعاتی به‌خوبی نشان داد. به‌طوری‌که ژنرال لی وی را به عنوان چشم‌های ارتش خود می‌نامید.
پس از نبرد آنتی تام ،در ۲۶ اکتبر ژنرال مک‌کللن با پافشاری و پیگیری‌های رئیس‌جمهور لینکلن با گذر از رود پوتوماک جهت تعقیب کردن ژنرال لی بسوی جنوب به کندی پیشروی را آغاز کرد. ژنرال لی برای رویارویی با ارتش اتحادیه، ژنرال استوارت را به عنوان پیشقراول ارتش ژنرال لانگستریت قرار داد. در نخستین روزهای ماه نوامبر، چندین زدوخورد میان استوارت با یگان‌های سواره و پیاده نظام ارتش اتحادیه در مانیتن ویل، الدی و آپرویل پیش آمد. در ششم نوامبر، استوارت پیغام غم انگیزی از طریق تلگراف دریافت کرد. دخترش فلورا اندکی پیش از جشن تولد پنج سالگی اش بر اثر بیماری حصبه درگذشته بود.
در دسامبر ۱۸۶۲ طی نبرد فردریکزبرگ، ژنرال استوارت با کمک سواره نظام خود و همراه آتش توپخانه سرگرد جان پلهام از نیروهای جنوبی در فرمان ژنرال جکسن واقع در گذرگاه همیلتون پشتیبانی می‌کرد. بعدها، ژنرال لی از فرماندهی استوارت و نقش مهم سواره نظام در دفاع از موقعیت جنوبی‌ها در برابر نیروهای دشمن ستایش کرد. ژنرال لی عنوان کرد که استوارت در زمان‌های سرنوشت ساز جنگ، به‌خوبی از جناح راست ارتش جنوب دفاع کرده و موجب آشفتگی و پریشانی نیروهای دشمن به هنگام پیشروی آنان شده بود. بعد از جنگ استوارت به همسرش فلورا نامه نوشت که طی این جنگ به دستمال گردن خزدارش گلوله ای برخورد کرده، اما آسیبی به وی وارد نشده‌است.
پس از روزهای کریسمس، استورات طبق فرمان ژنرال لی، سواره نظامش را به سوی شمال رودخانه راپاهانوک حرکت داد و می‌بایست به پشت نیروهای شمالی رخنه کند که در صورت امکان به نیروهای دشمن آسیب جدی وارد کند تا شرایط نفوذ و پیشروی دشمن مختل شود. استوارت با هزاروهشتصد سوارکار و با در اختیار داشتن پشتیبانی آتش توپخانه به سمت شمال پیشروی کرد و خود را به چهار مایلی جنوب فرفکس، ویرجینیا رساند. در آنجا موفق شد. ۲۵۰ تن از نیروهای دشمن را اسیر کند و شماری اسب و قاطر و سایر سازوبرگ جنگی دشمن را غنیمت گرفت. سپس استوارت پیش از آنکه نیروهای پیشتازش خطوط تلگرام دشمن را قطع کنند، طی تلگرافی به ژنرال میجس فرمانده پشتیبانی و تدارکات ارتش اتحادیه نوشت: " ژنرال میجس خواهشمندم دفعه دیگر قاطرهای بهتری برایمان بفرستید. اینهایی که به تازگی فرستادید بسیار بی ارزش هستند."
در طول نبرد چنسلورزویل استوارت توانایی‌های خود را در فرماندهی نیروهای پیاده نیز به خوبی نشان داد. پس از زخمی شدن ژنرال استون‌وال جکسن علاوه بر سواره نظام تحت فرمان خود، فرماندهی نیروهای پیاده ژنرال جکسن نیز به وی سپرده شد.
تا سال ۱۸۶۳، با بلند شدن نام و آوازه استوارت، وی به یک اسطوره و قهرمان ملی برای جنوبی‌ها تبدیل شده بود. نقشه‌های جنگی وی، همواره با جزئیات بسیاری همراه بود. اما در ماه ژوئن در طی بزرگترین جنگ سواره نظام در طول جنگ داخلی آمریکا واقع در برندی استیشن، ویرجینیا، بازنگری بزرگی از سوی فرماندهان نظامی و رسانه‌ها پیرامون میزان توانایی‌های سواره نظام پرآوازه و نیرومند وی به وجود آمد. در ۹ ژوئن ۱۸۶۳ دو لشکر سواره نظام ارتش اتحادیه از دو مسیر متفاوت به سواره نظام ژنرال استوارت به‌طور غافلگیرانه یورش بردند. در آغاز جنگ استوارت آمادگی رویارویی با دشمن را نداشت اما اندکی بعد با روحیه و شور مثال زدنی به سازماندهی نیروهاش پرداخت. وی در ادامه موفق شد به یورش‌های آغازین سواره نظام اتحادیه پاسخ بدهد و از نفوذ آن‌ها جلوگیری کند. اما به آوازه شکست ناپذیری وی خدشه وارد آمده بود. زیرا وی از دفع کامل و آسیب رساندن به دشمن ناکام مانده بود. این برای نخستین بار در طول جنگ بود که وی از برتری کامل در برابر دشمن برخوردار نشده بود.
در طول کمپین گتیس‌بورگ (ماه ژوئیه ۱۸۶۳)، ژنرال استورات و مردانش به عنوان جلودار و پیشقراول ارتش ویرجینیای جنوبی با پایداری سرسختانه نیروهای اتحادیه روبرو شدند. پیشروی ژنرال استوارت در مسیر شمال رود پوتوماک از سر گرفته شد. فرماندهی استورات طی نبرد گتیسبرگ بسیار مورد بحث و نقد قرار گرفته‌است. طبق فرمان ژنرال لی، استورات مأموریت یافته بود که با پراکنده کردن دیدبان‌های خود به هنگام پیشروی، اطلاعات مهمی از دشمن برای ارتش کنفدراسیون گردآوری کنند. اما ژنرال استوارت تنها بر روی پیشروی متمرکز شده بود. همچنین وی بسیار دیرتر از زمان تعیین شده خود را به گتیس‌برگ رسانید و اطلاعات مهمی که پیرامون موقعیت، شمار و مسیر پیشروی نیروهای دشمن که ژنرال لی برای آغاز جنگ به آن‌ها نیازمند بود با تأخیر همراه شد. هنگامی که او به ژنرال لی پیوست، نبرد آغاز شده بود و نیروهای خسته وی نتواستند کمکی چندانی در پیشبرد جنگ انجام دهند.
سرتیپ ادوارد پورتر الکساندر نوشت: «ژنرال لی فقط گفت:خب ژنرال،بالاخره تو اینجا هستی.»
و استوارت از سرمای کلام ژنرال لی،نارضایتی و اعتراض او را درک کرد.