stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
قشقایی
زبان و ادبیات

مقالهٔ اصلی: زبان قشقایی
قشقایی‌ها به زبانی از شاخه جنوب غربی ترکی (ترکی اغوز) صحبت می‌کنند، این زبان غیر از فارس در همدان نیز رواج دارد. کوالسکی این زبان را نزدیک‌ترین گویش به ترکی آذربایجانی دانسته است. این موضوع به شکل‌های مختلف توسط آنه ماری ون‌گابن و گرهارد دوئرفر نیز بیان شده است، اما کی.اچ. منگز این زبان را بیشتر به ترکی عثمانی شبیه می‌داند. در قشقایی مصوت‌های i, e, ä, a, å, ï, u, ü, o, ö و صامت‌های p, b, m, f, v, t, d, n, s, z, š, ž, č, ۳˘, k, g, q, γ, χ, ŋ, l, r, h موجوداند. در واژگان قشقایی تأثیر زبان فارسی و عربی مشخص است. واژگان حکومت‌داری، نظامی و پزشکی تحت تأثیر فارسی‌اند و قاموس دینی تحت تأثیر عربی است، که البته آن نیز از فارسی وارد این زبان شده است. در فیروزآباد ترکی میان قشقایی‌ها بسیار رایج است، اما در شیراز افراد زیر بیست سال خانواده‌های ترک‌زبان تمایل چندانی به استفاده از زبان مادری ندارند و ترکی شیراز شدیداً تحت تأثیر فارسی است. این زبان بین جوانان به تدریج در حال از دست دادن کاربری‌اش است. همچنین طایفه کُرُش یا دارغه (ساربانان) به گویش کرشی (گویشی از زبان بلوچی) و تیره سارویی از طایفه عمله به گویشی خاص صحبت می‌کنند که برای دیگر قشقایی‌ها قابل فهم نیست.
ادبیات قشقایی که به شعر و داستان خلاصه می‌شود بیشتر سینه به سینه منتقل و کمتر مدون شده است. بیشتر اشعاری که امروز میان قشقایی‌ها شنیده می‌شود، به شاعران نه چندان دور بازمی‌گردد، همچنین جز چند رباعی فولکلور این اشعار به ندرت ریشه آذربایجانی دارند. طبیعت، زندگی مردم، عشق‌ها و غم‌ها و شادی‌ها، شکوه از بی‌مهری آسمان، مهاجرت‌ها و فراق و جدایی‌ها از عناصر اصلی این اشعار هستند. علی‌رغم سابقه جنگاوری و دلاوری ایل، شعر قشقایی بیشتر پرسوز است تا حماسی. از دیگر خمیرمایه‌های اشعار قشقایی کوچ است. علی‌رغم ترک‌زبان بودن، ادبیات قشقایی‌ها بسیار با اساطیر و آداب و رسوم ایرانی چنان پیوند خورده است که تنها عامل جداکننده این قوم و فارسی‌زبانان را می‌توان زبان ترکی دانست. شعر قشقایی هجایی است و قالب‌های متعددی دارد از جمله:
تغزل (غزل ترکی):این قالب بیشترین سهم را در ادبیات قشقایی دارد، از مهم‌ترین عناصر آن عشق است. همچنین مقاومت، وطن‌گرایی، تهی‌دستی و فقر از دیگر درون‌مایه‌های تغزل قشقایی هستند.
گرایلی:بیشتر در ردیف‌های آوازی و موسیقی حضور دارد. سه آهنگ به نام‌های گرایلی، باش‌گرایلی و باسمه‌گرایلی وجود دارد. تنها تفاوت گرایلی با غزل در هجای آن است، در غزل هر مصرع ۱۱ هجا و گرایلی ۸ هجا وجود دارد.
آسانک:این قالب همان بایاتی آذربایجان است و از کهنترین قالب اشعار عامیانه میان قشقایی‌ها است. آسانک هفت هجا و چهارپاره دارد که مصرع سوم آزاد است و باقی مصرع‌ها هم‌قافیه هستند. اندیشه اصلی در دو مصرع آخر بیان می‌شود.
شاختایی:با آهنگی به همین نام نواخته می‌شود. می‌گویند که شاختایی لقب شاه اسماعیل صفوی است و شعری منسوب به او نیز در ایل رواج دارد که با همین آهنگ نواخته می‌شود.
مسمط:این قالب جدیداً در میان ایل رواج پیدا کرده است و شاعران نوپا از آن استفاده می‌کنند. مسمط را در قالب حیدربابایه سلام شهریار می‌سرایند.
نامدارترین شاعر قشقایی مأذون است. وی افزون بر ترکی به فارسی و لری نیز شعر سروده است. زندگی این شاعر هم‌زمان بوده با هجوم دولت بریتانیا به مرزهای ایران در پی فتح هرات، وی داستان جنگ قشقایی‌ها با عوامل بریتانیایی را به نظم درآورده است. اشعار وی را ملک منصورخان قشقایی جمع‌آوری کرده است. از دیگر شاعران قشقایی می‌توان به یوسف‌علی‌بیگ (هم‌دوره صولت‌الدوله) و محمد ابراهیم اشاره کرد.
موسیقی

موسیقی قشقایی برخلاف موسیقی سنتی ایران برپایه ردیف نیست. این موسیقی از طبیعت و سرنوشت قشقایی‌ها الهام می‌گیرد، گاهی محزون است، گاهی پرشور است و گاه حماسی. موسیقی قشقایی به گروه‌هایی از قبیل موسیقی عاشیق‌ها، موسیقی چنگی‌ها و موسیقی ساربان‌ها (دارغاها) تقسیم می‌شود.
موسیقی چنگی‌ها:
«چنگی» به نوازندگان کرنا، نقاره و ساز (سرنا) گفته می‌شود. اینان متعلق به طایفه خاصی نیستند و رد پای آن‌ها را می‌توان در همه طوایف قشقایی پیدا کرد. کرنا و نقاره معمولاً با هم نواخته می‌شود اما به جای کرنا گاهی از ساز (سرنا) استفاده می‌شود. چنگی‌ها حافظ موسیقی قومی ایل قشقایی هستند. چنگی‌ها اغلب در عروسی‌ها، ختنه سوران‌ها و دیگر جشن‌ها می‌نوازند. اینان با کرنا و سُرنا آهنگ‌های سحرآوازی، جنگ نامه، هَلِی (رقص زن‌ها) که اصیل ترینشان «آغورهلی»، «یورغه هلی» و «لکی» است را می‌نوازند.
موسیقی ساربان‌ها:
ساربان‌ها که به نام کُرُش و دارغه نیز شناخته می‌شوند؛ آهنگ‌های قومی ایل قشقایی را با «نی» می‌نوازند. آنان را ذوق و علاقه شخصی به موسیقی کشانده است. از آهنگ‌های مخصوص ساربان‌ها «گدان دارغا» را می‌توان نام برد که در وصف شترهای در حال حرکت است. ساربان‌ها به زبان ترکی قشقایی صحبت نمی‌کنند و زبان آن‌ها زبان کوروشی (گویش کرشی از زبان‌های قدیمی ایرانی و گویشی از زبان بلوچی) است؛ ولی آواز و موسیقی آنان کاملاً قشقایی است و فرهنگ قشقایی بر آن‌ها چیره شده است. بهترین خوانندگان را می‌توان در میان ساربان‌ها جستجو کرد.
موسیقی عاشیق‌ها:
عاشیق‌ها طایفه‌ای هستند در میان قشقایی‌ها که حرفه‌شان نواختن، خواندن و افسانه سرایی است. موسیقی عاشق‌ها یک موسیقی کهن و گسترده است. عاشق‌ها برای هر موسیقی چه غمناک و چه شادی آفرین نوایی دارند. حضور عاشیق‌ها را نه تنها در فارس بلکه در آذربایجان و برون از این سرزمین می‌توان دنبال کرد. عاشیق‌های قشقایی در اصل از مناطقی همانند قفقاز، شیروان و شکی به فارس مهاجرت کردند. وجوه اشتراک زیادی بین عاشیق‌های قشقایی و عاشیق‌های آذربایجان وجود دارد اما از نظر موسیقی تفاوت‌های اساسی وجود دارد و اکثر قطعات کاملاً با آهنگ‌های آذربایجانی متفاوت است. گروه نوازی در میان عاشیق‌ها بسیار معمول بوده است. ساز اولیه عاشیق‌ها قوپوز (چگور) بوده که البته بعدها کمانچه و سه تار نیز نواخته‌اند. از آهنگ‌های معروفشان می‌توان کوراوغلو، غریب و صنم، اصلی و کرم و کوچ عیوض را نام برد.
برخی از انواع موسیقی قشقایی عبارتند از: لالایی‌ها، واسونک‌ها (که در مجالس شادی خوانده می‌شوند)، جنگ نامه (موسیقی حرکات موزون یا چوب بازی مردان قشقایی که حالت رزمی دارد و با کرنا و نقاره نواخته می‌شود) و آهنگ‌های کار (مثلاً آهنگ بافندگان فرش، برنج کوبی، راندن شترها و چرانیدن گوسفندان).
آداب و رسوم

قشقایی‌ها مردمانی سرخوش و دلشادند. به جشن و شادی علاقه‌مندند. در تمام سال تنها در ده روز آغاز محرم سوگواری می‌کنند. در جشن‌ها و عروسیها رقص گروهی زنان و مردان قشقایی و رقص با چوب (چوب بازی) بسیار زیبا و جالب است.
در مراسم جشن و عروسی، زنان و مردان قشقایی رقص بسیار زیبا و جالبی دارند. در این جشن‌ها زنان و مردان هر یک دو دستمال در دست می‌گیرند و پیرامون یک دایره بزرگ می‌ایستند و با آهنگ کرنا و دهل دستمال‌ها را تکان می‌دهند و با حرکات موزون پیش می‌روند. در رقص «دَرْمَرو» یا چوب بازی نیز، مردان دوتا دو تا و به نوبت با چوبهای کوتاه و بلندی که در دست دارند به آهنگ ساز و دهل با یکدیگر می‌رقصند مبارزه می‌کنند.
قشقایی‌ها به نوشیدن چای علاقه بسیاری دارند. قشقایی‌ها به کشیدن قلیان بسیار علاقه‌مند هستند. مردان طایفه دره شوری از چپق نیز استفاده می‌کنند.
قشقایی‌ها در مرگ خان یا کلانتر، مانند عزیزان و فرزندان خود متأثر می‌شوند. گورستان‌های قشقایی در سر راه کوچ ایل قرار گرفته تا هنگام کوچ بتوانند برای مردگان خود فاتحه‌ای بخوانند. به سبب علاقه‌ای که به خانهای خود دارند برای آن‌ها آرامگاه‌های باشکوه و استوار می‌سازند که سالیان متمادی پابرجا می‌ماند و هر سال هنگام کوچ قبر آن‌ها را زیارت می‌نمایند. آرامگاه عده‌ای از سران ایل قشقایی به ویژه خانهای طایفه کشکولی در دامنه با صفای شاهدای اردکان با سنگ و شیروانی به سبک مزار حافظ ساخته شده و نظر بیننده را به خود جلب می‌کند.
بیشتر قشقایی‌ها دارای چشمانی متوسط، موی تیره (مشکی و قهوه‌ای) و صورت گندم‌گون هستند. در میان طایفهٔ فارسیمدان (ایمور) و دره شوری گروهی سفیدپوست با موی زرد یا بور نیز دیده می‌شوند. زنان قشقایی هرگز آرایش نمی‌کنند. تنها فرق زنان با دختران «چتر زلف» زنهاست. هنگام عروسی برای آرایش عروس این چتر زلف را درست می‌کنند. مردان قشقایی معمولاً صورت خود را می‌تراشند و به بلند کردن سبیل علاقه خاصی دارند
کوچ

قشقایی‌ها همه ساله بین سرزمین‌های سردسیر (ییلاق) و سرزمین‌های گرمسیر (قشلاق) کوچ می‌کنند.
سردسیر (ییلاق) قشقایی‌ها دو منطقه را در بر می‌گیرد. یک منطقه، میان شیراز و دشت ارژن تا اطراف کازرون قرار گرفته است. منطقه دیگر، در شمال شرقی شیراز قرار دارد و از سپیدان (اردکان فارس) تا مرزهای کهگیلویه و از شمال آباده تا شهرضا ادامه می‌یابد و به سرحد بزرگ معروف است. در این منطقه که تا همسایگی بختیاری‌ها و دامنه کوه دنا را در بر می‌گیرد، طوایف مختلف قشقایی پراکنده می‌شوند.
گرمسیر (قشلاق) اولیه قشقایی‌ها در جنوب شرقی فارس بوده که از مناطق کم ارتفاع جلگه‌ای و پست لار، جهرم، فیروزآباد آغاز شده تا کرانه‌های خلیج فارس ادامه میابد، طوایف عمله، شش بلوکی، فارسی مدان، کشکولی کوچک و چند طایفه وابسته در گرمسیر اولیه قشلاق می‌نمایند. گرمسیر دره شوری‌ها، کشکولی بزرگ و شاخه‌های وابسته در مناطقی از کازرون تا نزدیکی‌های بهبهان و حدود بندر گناوه ادامه می‌یابد. قشقایی‌ها که به قشلاق اولیه و قدیمی می‌روند به نام «ابه‌های فارس» و آن‌ها که به مغرب و جنوب غربی کشور قشلاق می‌کنند به نام «ابه‌های بهبهان» معروفند.
کوچ > چادر

عشایر قشقایی در چادر زندگی می‌کنند. بخش بالایی چادر (سقف آن) سیاه‌چادر نام دارد و از موی بز بافته می‌شود. بخش دیگر دیواره جانبی است که چیق (یا چیت) نام دارد و از ترکیب نی و موی بز ساخته می‌شود
چادرهای ایلی را از موی بز و به رنگ سیاه می‌بافند. این چادرها به شکل مستطیل است و از چند بخش گوناگون: سقف، لتف‌های اطراف چادر، تیرک‌ها، چند قطعه «کمَّج» یا «کمجِّه»، بندها، میخ‌های بلند چوبی، میخ‌های کوچک چوبی که به نام «شیش» خوانده می‌شود و لفاف یا «چیق» یا «نی چی» اطراف چادر تشکیل شده است. لتف‌ها از جنس سقف و به رنگ سیاه بافته می‌شوند. پهنای لتف یک متر و درازای آن نامعین است و گاهی تا ده متر می‌رسد. لتف‌ها با میخهای کوچک چوبی «شیش» به سقف متصل می‌گردند. تیرکها و کمج‌ها نگهدارنده سقف چادرند. سر تیرکها در زیر سقف، در سوراخ کمج‌ها قرار می‌گیرد. شکل چادر در تابستان و زمستان فرق می‌کند. در زمستان بیشتر تیرکها در میان و سراسر چادر قرار می‌گیرند و سقف را به شکل مخروط درمی‌آورند تا هنگام ریزش باران، آب از لبه سقف و به زمین بریزد. پیرامون چادر نیز جوی کوچکی حفر می‌کنند که آب باران در آن جاری می‌شود ولی در تابستان و بهار تیرکها را در اطراف چادر قرار می‌دهند تا سقف صاف و هموار باشد. در تابستان چادر تنها در بخشی که اسباب خانه و رختخواب‌ها قرار می‌گیرد دیوار دارد. در زمستان و پایان پائیز سه طرف چادرها با لتف پوشیده می‌شود و تنها راه ورود و خروج، یک ضلع پهنای چادر است. «نی چی» یا «چیق» حصیری است از نی که از درون، دورادور بخش پایین چادر گذاشته می‌شود تا درون چادر از دید خارج شود و از باران و سرما محفوظ بماند. باید دانست که بیشتر لوازم زندگی و خواربار و رختخواب و پوشاک و وسایل دیگر را در جوال‌ها و خورجین‌ها و خوابگاه‌ها یا چمدان‌ها می‌گذارند و آن‌ها را در امتداد درازای چادر، منظم و مرتب روی هم می‌چینند و گاهی یک جاجیم بزرگ منگوله دار و زیبا بر روی سراسر آن‌ها می‌کشند.
چادر از موی بز تهیه می‌شود و تنها مادهٔ خارجی که در آن کاربرد دارد چوب است. چادرسیاه هم در تابستان و هم در زمستان مسکن مردم ایل است و از خصوصیات آن آسانی حمل آن است. برای جلوگیری از ورود آب باران درقسمت داخلی چادر شیاری رادرست می‌کنند که آب‌های ریخته شده از اطراف این شیارها به سمت بیرون چادر می‌روند. مساحت این چادرها بین ۱۵تا۲۰مترمربع و برای خان‌ها حتی به۴۰مترمربع هم می‌رسد. چیق: در دو نوع ساده و آلاچیق بافته می‌شود که نوع سادهٔ آن برای حفاظت بره‌های کوچک در فصل سرما در کنار یا پشت چادر بنا می‌شود و نوع دوم آن را دراطراف چادرسیاه می‌کشند تا از ورود سرما و گردوخاک به داخل چادر جلوگیری کنند که این نوع چیق از نی و ترکه‌های باریک ایجاد می‌شود که نوع ترکه‌های باریک از جنس درخت گز است که درطول۱٫۵متر تهیه می‌شود.
به جز چادرهای سیاه که چادر رسمی ایلی است، چادرهای برزنتی سفید یا اخرائی رنگ دو پوششه آفتاب گردان یا مخروطی برای پذیرائی مهمان‌ها و برای استفاده در جشن‌ها و عروسی‌ها نیز وجود دارد. در جشن‌ها دامن این چادرها را بالا می‌زنند تا تماشاچیان صحنه را بهتر ببینند. گاهی در درون این چادرها شستشو می‌کنند. چادرهای دو پوششه را در اصفهان می‌سازند. بجز این چادر، یک نوع چادر کوچک مستطیلی شکل از کرباس سفید رنگ نیز دارند که ویژه آبریزگاه است. در قسمت وسط چادر آبریزگاه چاله کوچکی کنده‌می‌شود.
نامداران

از مشاهیر ایل قشقایی، اسماعیل خان قشقایی معروف به صولت‌الدوله سردار عشایر است (متولد ۱۲۵۷شمسی/۱۲۹۵ قمری). سابقه مبارزات وی در دوران مشروطه و همچنین در جنگ با نظامیان انگلیسی در جنگ جهانی اول بسیار قابل توجه است. وی از ایلخان‌های صاحب نام قشقایی است که نقش مهمی در تاریخ ایل قشقایی و همچنین در وقایع سیاسی کشور داشته است. صولت‌الدوله در شانزدهم مهر ۱۳۱۱ در زندان قصر تهران درگذشت.
یکی دیگر از مشاهیر ایل قشقایی، جهانگیرخان قشقایی از طایفه دره‌شوری (متولد ۱۲۰۶ خورشیدی/۱۲۴۳ قمری) است که تا ۴۰ سالگی همراه ایل کوچ می‌کرده و از تحصیلات مکتبی ابتدایی برخوردار بوده است. او در سفر به اصفهان برای تعمیر سه‌تار خود با فردی برخورد می‌کند که به او توصیه می‌کند دنبال علم برود. از شاگردان برجسته وی می‌توان به محمدعلی شاه‌آبادی، سید حسین طباطبایی بروجردی، سید حسن مدرس، نخودکی اصفهانی و… اشاره کرد. وی در سال ۱۲۸۹ شمسی (۱۳۲۸ قمری) درگذشت و در «تخت فولاد اصفهان» به خاک سپرده شد.
حاج ایازخان قشقایی نویسنده سفرنامه حج و عتبات عالیات در دوره احمدشاه قاجار (نویسنده اولین سفرنامه قشقایی) از دیگر مشاهیر قشقایی است. وی مشاور و معتمد اسماعیل خان صولت الدوله قشقایی و از مشاهیر قشقایی در دوران جنگ جهانی اول به‌شمار می‌رود. او متولد ۱۲۸۷ قمری (۱۲۴۸ خورشیدی) بوده و در سال ۱۳۵۸ قمری (۱۳۱۸ خورشیدی) درگذشته است.
محمدابراهیم متخلص به مأذون قشقایی، شاعر صاحب نام قشقایی از تیره قادرلو بوربور طایفهٔ عمله می‌باشد. او متولد سال ۱۲۴۶ قمری است و در سال ۱۳۱۳ قمری فوت نموده است. ماذون اشعار عارفانه و عاشقانه به زبان‌های فارسی و ترکی قشقایی دارد و شهباز شهبازی (گردآورنده اشعار شعرای قشقایی) او را بزرگ‌ترین شاعر قشقایی می‌داند.
طایفه‌ها

مقالهٔ اصلی: طایفه‌های ایل قشقایی
اتحادیه ایلی قشقایی از پنج طایفه بزرگ تشکیل شده‌بود.
طایفه عمله
این طایفه، طایفه فرمانده اتحادیه ایلی قشقایی است. ایشان در اصل کارگزاران و جنگاورانی بودند از طایفه‌های دیگر که جهت انجام کارهای ایلخانی جمع‌آوری شدند. در دوره رضاشاه که بسیاری از قشقایی مجبور به ترک زندگی عشایری شدند، افراد دیگر طایفه‌ها به طایفه قدرتمند عمله پیوستند و از این رو پس از کنار رفتن رضاشاه، جمعیت طایفه دوبرابر شد. پس از آن نیز محمدناصرخان، ایلخانی قشقایی، بسیاری از طایفه‌های را که در نتیجه سیاست‌های خشن رضاشاه، کلانترهای خود را از دست داده‌بودند، بخشی از طایفه عمله کرد.
طایفه فارسیمدان
فارسیمدان‌ها معتقدند که اصل آن‌ها از طایفه خلج می‌باشد و قبل از نقل مکان به جنوب ایران، در منطقه خلجستان اقامت داشته‌اند. نام اولیه این طایفه، ایمور بوده که از طوایف مستقل بوده و سپس در ایل قشقایی ادغام شدند. قشلاق آنها منطقه دادین کازرون و ییلاق شان منطقه پادنا سمیرم بوده است. بیشتر فارسیمدان‌ها اکنون در بخش جره و بالاده یکجانشین شده‌اند. یکی از مهم‌ترین تیره‌های فارسیمدان تیره عمله است که اکنون در شهرک مرادی از توابع بخش ارژن شهرستان شیراز اسکان شده‌اند. طایفه فارسیمدان از اواخر قرن شانزدهم میلادی، در فارس حضور داشته است.
طایفه دره‌شوری
نام این طایفه را برگرفته از سکونتگاه تابستانی‌شان یعنی دره‌شور می‌دانند، به ایشان همچنین دره‌شولی نیز می‌گویند که مینورسکی معتقد است که با قوم شول ارتباط دارد. ایشان را بازماندگان جنگاوران قزلباشی می‌دانند که در زمان شاه عباس بزرگ به منطقه آورده شده‌اند و در دوره کریم‌خان زند به اتحادیه ایلی قشقایی پیوسته‌اند. ایشان بزرگ‌ترین پرورش‌دهندگان و صاحبان اسب در میان قشقایی‌ها بودند، در نتیجه سیاست‌های رضاشاه دره‌شوری‌ها نزدیک به ۸۰ تا ۹۰ درصد اسب‌هایشان را از دست دادند.
طایفه شش بلوکی
این ایل از پرجمعیت‌ترین طوایف قشقایی است که در پرورش و نگهداری دام مهارت فراوان دارند. طایفه شش بلوکی اغلب دارای تیره‌های بسیار قدیمی و از همان ترکان عراقی یعنی مهاجران اولیه می‌باشد.
طایفه کشکولی بزرگ و طایفه کشکولی کوچک
طایفه «کشکولی» احتمالاً از اقوام ترک بوده و پس از سقوط سلسله زندیه در اواخر قرن هجدهم گروه‌هایی از کردها و لرها را به خود جذب کرده است. ریشه خانواده‌های حاکم بر این طایفه (کلانتر) این طایفه به زندیه بر می‌گردد. در سال‌های قبل از جنگ جهانی اول کلانتران و خوانین طایفه کشکولی از دولت انگلستان حمایت کردند و پس از جنگ جهانی اول، صولت الدوله کشکولی‌ها را تنبیه کرد. او کلانتران کشکولی را که به مخالفت با او برخاسته بودند عزل کرد و قدرت طایفه کشکولی را تنزل داد. از این پس دو گروه را از طایفه کشکولی جدا کرد و به آن‌ها هویت طایفه‌های مستقل داد. این دو گروه «قراچه‌ای» و طایفه کشکولی کوچک نام گرفتند. باقی‌مانده طایفه کشکولی، تحت نام طایفه کشکولی بزرگ خوانده می‌شوند.
نقاشی کریم‌خان زند، برخی بر این گمانند که شخص نابینا ایستاده در کنار وی اسماعیل‌خان است
اسماعیل خان قشقایی معروف به صولت الدوله
صولت‌الدوله قشقایی (ایستاده از سمت چپ نفر پنجم با کلاه پهلوی) در تبعید تهران (بهمن ۱۳۰۹) در کنار گروهی از رجال پهلوی
ناصرخان قشقایی در چادر مخصوص‌اش
سواران قشقایی در سال ۱۳۲۵
دکتر مصدق در کنار محمد حسین قشقایی و خسرو قشقایی بعد از قیام سی تیر
چنگی‌های قشقایی در حال نواختن کرنا و نقاره
کوچ قشقایی‌ها
چادرسیاه
درون چادر قشقایی
لباس مردان قشقایی پس از ۱۳۲۰
کلاه دوگوشی عرضه شده توسط محمدناصرخان قشقایی
قالی قشقایی
چنته
گلیم قشقایی
<جاجیم>
گبه
خوانین طایفه کشکولی و فرزندانشان در دوران رضاشاه
ضد قفل

ماده ضد قفل یا آنتی سیز (به انگلیسی: Anti-seize) یک نوع روان‌کننده است که در هنگام مونتاژ تجهیزات، بر روی سطوح اتصالات صنعتی قرار گرفته و از گالینگ، خوردگی، جوش سرد و فرسایش زودرس آنها جلوگیری می‌کند.

با استفاده از آنتی سیزهای مطابق با استاندارد MIL-PRF-907F، می‌توان از اتصالات صنعتی در برابر زنگ زدگی و اکسیداسیون محافظت کرد و عمر مفید آنها را افزایش داد. استاندارد MIL-PRF-907F یک استاندارد نظامی مهم، تعیین شده توسط وزارت دفاع ایالات متحده آمریکا است که مشخصات و الزامات مربوط به گریس آنتی سیز را تعیین می‌کند. این استاندارد اهمیت بسیاری در حفظ و نگهداری تجهیزات و ابزار نظامی دارد، زیرا گریس‌های مطابق با این استاندارد می‌توانند به عمر مفید و عملکرد بهتر این تجهیزات کمک کنند. استاندارد MIL-PRF-907F شامل خواص فیزیکی، شیمیایی و عملکردی مورد نیاز برای ترکیب‌های آنتی سیز است

انتخاب یک آنتی سیز مناسب می‌تواند مزایای زیادی را به یک سیستم مهندسی شده بیافزاید. از آنتی سیز به‌طور گسترده در صنایع مختلف از جمله صنایع نیروی نظامی، صنایع دریایی، نفت و گاز، فولاد و پتروشیمی استفاده می‌شود و می‌تواند به کاهش هزینه‌های نگهداری و تعمیرات و همچنین افزایش بهره‌وری و عمر مفید تجهیزات کمک کند.
تاریخچهٔ آنتی سیز

ماده ضد قفل در سال ۱۹۷۱ میلادی کشف شد و از آن زمان تاکنون به عنوان یکی از مواد حیاتی در صنایع مختلف استفاده می‌شود.
محتویات آنتی سیز

ماده ضد قفل (آنتی سیز) با توجه کاربردهای مختلف آن، از نانو سرامیک (مانند تیتانیوم نیترید) یا پودرهای فلزی (مانند مس، آلومینیوم، روی) یا گرافیت یا ترکیبات پلی تترافلوئورواتیلن تشکیل می‌شود.
مزایای آنتی سیز

آنتی سیزها موادی با فناوری بالا هستند که در صنعت، خصوصاً در تعمیرات و مونتاژ و دمونتاژ تجهیزات و ماشین آلات استفاده می‌شوند و قادر به تحمل بار زیاد و دمای بالا هستند. این ماده از اتصالات گران‌قیمت و حساس محافظت می‌کند. با استفاده از آنتی سیز با صرف هزینه کم از هزینه‌های هنگفت تعمیرات، جایگزینی تجهیزات و خطرات احتمالی جلوگیری می‌شود.
استفاده از آنتی سیز می‌تواند تأثیرات مثبتی در جلوگیری از گالینگ و خوردگی تجهیزات داشته باشد. آنتی سیزها، معمولاً حاوی مواد شیمیایی هستند که باعث ایجاد یک لایه حفاظتی بر روی سطح فلز شده و از تماس مستقیم با عوامل خورنده و گالینگی مانند آب، هوا، اسیدها و مواد شیمیایی جلوگیری می‌کنند.

از آنتی سیز در مونتاژ و دمونتاژ قطعات و اتصالات برای جلوگیری از گالینگ و سایش بست‌ها استفاده می‌شود. این محصول فشار دقیق تر و مداوم تری را در بست‌ها ایجاد می‌کند و باعث جدا کردن و روانکاری سطوح رابط اتصالی می‌شود تا از ساییدگی و شل شدن آنها جلوگیری شود. همچنین، آنتی سیز با جلوگیری از ورود آب و مواد شیمیایی، خوردگی رابط‌ها را کاهش می‌دهد و سهولت جداسازی و جلوگیری از آسیب رساندن به قطعات را فراهم می‌کند. به‌طور کلی، استفاده از آنتی سیز در فرآیندهای مونتاژ و دمونتاژ به بهبود عملکرد و طول عمر قطعات کمک می‌کند. آنتی سیز، دارای قابلیت آب‌بندی بسیار قوی است و می‌توان از آن در دماهای ۳۰- تا ۱۳۰۰ درجه سانتی گراد استفاده کرد و در برابر آب، هوا، رطوبت و همچنین محیط‌های شیمیایی تهاجمی یا گازهای خورنده مقاوم است.

این لایه حفاظتی می‌تواند به عنوان یک پوشش مقاوم در برابر فرسایش و خوردگی عمل کند و سطح فلز را در برابر آسیب‌های خارجی محافظت کند. به همین دلیل، استفاده از آنتی سیز می‌تواند به حفظ و نگهداری از محصولات فلزی مانند لوله‌ها، ماشین‌آلات، ابزارهای برقی و … کمک کند و عمر مفید آن‌ها را افزایش دهد.
انواع آنتی سیز

آنتی سیز پایه نیکل: این ماده برای محافظت از اتصالات فلزی در برابر زنگ زدگی، خوردگی و قفل شدگی در دماهای تا ۲۶۰۰ درجه فارنهایت توصیه می‌شود. این آنتی سیز که از نیکل (۲۰٪) و گرافیت ساخته شده است، مقاومت شیمیایی و اکسیداسیون عالی را ارائه می‌دهد.
آنتی سیز پایه نقره: این ماده برای محافظت از قطعات فلزی در برابر زنگ زدگی و خوردگی، در دماهای تا ۱۸۰۰ درجه فارنهایت استفاده می شود. این ماده به رنگ نقره ای و حاوی مس، آلومینیوم و گرافیت است و برای کاربردهایی که استفاده از مس در آن ها، ممنوع است؛ توصیه نمی‌شود.
آنتی سیز پایه آلومینیوم: این ماده یک محافظت کامل از خوردگی و جلوگیری از گریپاژ ارائه می دهد و به دلیل داشتن نانوذرات آلومینیوم در خود، رسانای کامل الکتریسیته نیز می‌باشد. این محصول از ۳۰- تا ۱۱۰۰+ درجه سانتی گراد تحمل دمایی را دارا است.
آنتی سیز پایه مس: این ماده مسی رنگ است و از قطعات فلزی در برابر زنگ زدگی و زنگ زدگی و انسداد در دمای تا ۱۸۰۰ درجه فارنهایت محافظت می‌کند. این آنتی سیز، رسانای الکتریکی است و یکپارچگی فلزات نرم را به خطر نمی‌اندازد. همچنین عاری از سرب، نیکل و سولفور بوده و به عنوان جداکننده برای قطعات تحت فشار بالا و حرارت بالا به کار می‌رود.
آنتی سیز صنایع غذایی: این ماده، مبتنی بر کمپلکس آلومینیومی است که به‌طور خاص در مواردی که احتمال تماس تصادفی با غذا امکان‌پذیر است، استفاده می‌شود. این آنتی سیز، از قطعات فلزی در برابر زنگ زدگی و خوردگی در دمای تا ۱۸۰۰ درجه فارنهایت محافظت می‌کند. آنتی سیز فود گرید (صنایع غذایی) مطابق با الزامات استاندارد NSF H1 است.
آنتی سیز هسته ای: این ماده با گرافیت فوق‌العاده خالص و پودر فولاد ضد زنگ برای برآورده کردن نیازهای صنعت تولید انرژی هسته ای و الکتریکی، ویژه نیروگاه‌ها فرموله شده است. این آنتی سیز، مقاومت حرارتی را از -۵۰ درجه فارنهایت تا ۲۴۰۰ درجه فارنهایت (-۴۶ درجه سانتیگراد تا ۱۳۱۶ درجه سانتیگراد) ارائه می‌دهد. این ماده فاقد مس، سرب، گوگرد، هالوژن یا سایر موادی است که ممکن است بسترهای کاتالیست راکتور را مسموم کند.
نحوه استفاده از آنتی سیز

ابتدا قطعات را تمیز کنید: قبل از استفاده از گریس، قطعات را از هرگونه آلودگی، گرد و غبار و گریس قدیمی پاک کنید.
گریس را روی قطعات بمالید: با استفاده از برس یا انگشت، گریس را به‌طور یکنواخت روی قطعات مورد نظر بمالید.
گریس اضافی را پاک کنید: هرگونه گریس اضافی را از روی قطعات با یک پارچه تمیز پاک کنید.
از استفاده بیش از حد گریس خودداری کنید: استفاده بیش از حد گریس می‌تواند منجر به جذب آلودگی و گرد و غبار شود و عملکرد قطعات را مختل کند.
گریس را به‌طور منظم چک کنید: به‌طور مرتب قطعات را چک کنید و در صورت نیاز دوباره آنها را گریس کاری کنید.
از گریس مناسب برای نوع قطعات خود استفاده کنید: برای قطعات مختلف ممکن است به انواع مختلف گریس نیاز باشد.
آنتی سیز در ایران

متخصصان شرکت دانش بنیان نانو مواد خاکستری در اهواز موفق شدند برای اولین بار در ایران، ماده آنتی سیز را تولید و بومی سازی کنند. این شرکت دانش بنیان ماده‌ای را تولید کرده که می‌تواند قطعه را در برابر هر شرایط آب و هوایی و فیزیکی سالم نگه دارد.

نخبگان این شرکت توانستند برای اولین بار در ایران و به عنوان سومین کشور در جهان، محصول آنتی سیز را در ۵ پایه نانو مس، نانوسرامیک، نانو آلومینیوم، نانو نیکل و فودگرید تولید کنند که به عنوان یک راهکار نوین و اقتصادی برای حفاظت از قطعات صنعتی در برابر خوردگی و پوسیدگی در صنایع مختلف استفاده می‌شود. این آنتی سیز ایرانی مقاوم در برابر آب و گرما بوده و موجب جلوگیری از آسیب و بریده شدن قطعات صنعتی می‌شود. با استفاده از این محصول، تا ۹۰ درصد در هزینه‌های تعمیرات صرفه‌جویی شده و از بریده شدن و ذوب شدن تجهیزات گرانبها جلوگیری می‌گردد. این محصول که در انحصار شرکت‌های آمریکایی و آلمانی بوده و برای اولین بار در کشور، در پنج پایه تولید می‌شود، در بیست و چهارمین نمایشگاه دستاوردهای پژوهش و فناوری خوزستان رونمایی شد.

این آنتی سیز ایرانی مطابق با استاندارد ۹۰۷ اف طراحی و آزمایش‌های لازم برای آن انجام شد. از این محصول برای جلوگیری از خوردگی یا از کار افتادگی قطعات در صنایع نفت، گاز، پتروشیمی و فولاد استفاده می‌شود.
در کتاب‌ها

کتاب راهنمای مهندس نفت برای مواد شیمیایی و سیالات میدان نفتی - سال ۲۰۱۱ - صفحه 152 - به قلم جاناتان فینک:
ترکیبات ضد قفل برای کاهش آسیب ناشی از تنش‌های بالا بین لایه‌های فلزی استفاده می‌شود. این ترکیب از جوش سرد جلوگیری می‌کند.
وال-ژولی، کبک

Municipality در 23x15px|border |alt=|link= استان کبک, 23x15px|border |alt=|link= کانادا
| Val-Joli | Val-Joli |
| --- | --- |
Municipality: Municipality
Val-Joli: Val-Joli
مختصات (500, route 249): ۴۵°۳۶′ شمالی ۷۱°۵۸′ غربی﻿ / ﻿۴۵٫۶۰۰°شمالی ۷۱٫۹۶۷°غربی﻿ / 45.600; -71.967: مختصات (500, route 249): ۴۵°۳۶′ شمالی ۷۱°۵۸′ غربی﻿ / ﻿۴۵٫۶۰۰°شمالی ۷۱٫۹۶۷°غربی﻿ / 45.600; -71.967
استان:  استان کبک
ناحیه: Estrie
منطقه شهری: Le Val-Saint-François
Constituted: July 1, 1855
حکومت: حکومت
 • Mayor: Laurent Tremblay
 • Federal riding: Richmond—Arthabaska
 • Prov. riding: Richmond—Arthabaska
مساحت: مساحت
 • کل: ۹۲٫۲۰ کیلومتر مربع (۳۵٫۶۰ مایل مربع)
 • خشکی: ۹۱٫۲۴ کیلومتر مربع (۳۵٫۲۳ مایل مربع)
جمعیت (2011): جمعیت (2011)
 • کل: ۱٬۵۰۱
 • تراکم: ۱۶٫۵/کیلومتر مربع (۴۳/مایل مربع)
 • Change (2006–11): افزایش۱٫۵%
 • Dwellings: ۶۴۱
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی −۵ (EST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی −۴ (EDT)
Postal code(s): J1S 0E8
کد منطقه: 819
وبگاه: www.municipalite.val-joli.qc.ca
وال-ژولی (به فرانسوی: Val-Joli) شهری در منطقه شهری لو وال-سن-فرانسوا ناحیه استری در استان کبک کانادا است. در سرشماری سال ۲۰۱۱ این شهر ۱٬۶۴۱ نفر جمعیت داشته‌است و مساحت آن ۹۰٫۶۱ کیلومتر مربع است.