ابن ربن طبری
زندگانی

در مورد تاریخ تولد و درگذشت ابن ربن اختلاف نظر وجود دارد. عادل نویهض، مصحح الدین و الدولة، و محمد زبیر صدیقی، مصحح فردوس الحکمة، تولد ابن ربن را در اواخر حکومت منصور، خلیفه عباسی، (حک. ۱۵۸–۱۳۶) یا اوایل خلافت مهدی عباسی (حک. ۱۶۹–۱۵۸) می‌دانند. با توجه به نوشتهٔ خود ابن ربن در فردوس الحکمة، که می‌گوید به همراه پدرش در طبرستان شاهد «حریق عظیم» بوده‌است، نویهض این «حریق» را با حملهٔ مهدی به طبرستان در سال ۱۶۷، یکی پنداشته و اینطور نتیجه‌گیری کرده که اگر ابن ربن در زمان آن واقعه حداقل ۱۰ ساله بوده باشد، پس در حدود سال ۱۵۷ (یا قبل‌تر از آن) متولد شده‌است. علی عبدالله دفاع و محمود نجم‌آبادی نیز بدون ذکر منبع، تاریخ تولد او را ۱۹۲ ه‍.ق در شهر مرو نوشته‌اند. اما برخی دیگر محل تولد او را طبرستان ذکر کرده‌اند. دیوید توماس به این نکته توجه کرده‌است که ابن ربن در الدین و الدولة می‌گوید ۷۰ سال اول زندگی خود را مسیحی بود و اگر منظورش به معنای واقعی کلمه چنین باشد، این جمله می‌تواند سرنخ خوبی برای محاسبهٔ سالشمار زندگیش باشد. این کتاب بایستی پس از سال ۲۳۲ قمری نوشته شده باشد؛ بنابرین او در حدود ۱۶۳ هجری به دنیا آمده‌است. توماس منابعی که حدود سال ۱۹۲ هجری را تولد ابن ربن دانسته‌اند، رد می‌کند زیرا او نمی‌توانسته در سن بیست سالگی مسئولیت‌های سنگینی که در دولت مازیار داشته را برعهده گرفته باشد.
ابن ربن که در خانواده‌ای مسیحی متولد شده‌بود جوانی خود را در طبرستان گذراند؛ وی در طبرستان، از دبیران مازیار بن قارن بود و در این کار بسیار مهارت داشت، چنان‌که به قول ابن اسفندیار: «باعث حیرت بُلَغای عراقین و حجاز می‌شد». ابن ربن همچنین در یکی از مذاکرات سیاسی دولت قارنوندی، به نمایندگی آنها منصوب شده بود. ابن ربن در طول شورش مازیار به او وفادار ماند. او مدتی نیز در ری زندگی کرد که شاید پس از دستگیری مازیار بوده باشد. به هر ترتیب، ابن ربن پس از شکست مازیار در سال ۲۲۴، به سامرا رفت و در آنجا مورد احترام معتصم بود. سپس متوکل او را به ندیمی برگزید، و در عصر معتصم به دارالخلافه هم راه یافت.معتصم به او معترض شد که نامه‌هایی که می‌نویسد، به فصاحت نامه‌هایی که برای مازیار می‌نوشت نیست؛ ابن ربن پاسخ داد: «او به لغت خویش (زبان طبری) می‌نبشتی، من با تازی کردمی.» و یکی از نامه‌های مذکور به زبان عربی اکنون موجود است که یحتمل به ترجمهٔ ابن ربن است. آذرتاش آذرنوش از این روایت چنین برداشت می‌کند که «زبان طبری از مایه‌های فرهنگی والایی برخوردار بود و مردم می‌توانستند در آن تعابیر ارجمندی بسازند که ترجمهٔ آن‌ها اعجاب خلیفه را برانگیزد. و نیز علی بن ربن چنان در آن زبان که شاید زبان مادریش بود، مهارت یافته بود که می‌توانست به آسانی از آن به عربی ترجمه کند.» او پس از معتصم، به واثق و متوکل نیز خدمت کرد و از نزدیکان خلفا به‌شمار می‌رفت. تا حدی که واثق با ابن ربن هم‌سفره می‌شد.
برخی مورخان ادعا کرده‌اند که ابن ربن به دست معتصم مسلمان شده‌است، اما خود ابن ربن می‌نویسد که «به راهنمایی متوکل» اسلام آورده‌است. وی راجع به مسلمان شدنش اینطور توضیح می‌دهد که با «غور و تعمق در اندیشه‌های اسلامی و معانی قرآنی» اسلام آورده‌است. یونس کرامتی در دانشنامهٔ ایران‌زمین تاریخ مسلمان شدن ابن ربن را سال ۲۴۰ ه‍.ق ثبت کرده‌است. دیوید توماس معتقدست لحن ابن ربن دربارهٔ متوکل در دو کتاب فردوس الحکمة و الدین و الدولة متفاوت است و بنابرین نتیجه می‌گیرد که شاید او پس از سال ۸۵۰ میلادی (که کتابت اثر نخستش پایان یافت) مسلمان شده باشد.
خیرالدین زرکلی در الاعلام سال وفات ابن ربن را ۲۴۷ دانسته‌است. اگرچه در مورد تاریخ درگذشت ابن ربن نیز اجماع وجود ندارد، ولی به دلیل معاصر بودن وی با متوکل، به‌صورت تقریبی می‌توان گفت تا نیمهٔ قرن سوم زنده بوده‌است.دیوید توماس نیز با ارائهٔ محاسباتی، حدود سال ۲۴۵ هجری را پایان هشتاد سال زندگی ابن ربن تخمین زده‌است.