stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
کاهش جمعیت دوزیستان
اقدامات حفاظتی

DAPTF گروه ویژه کاهش جمعیت دوزیستان در سال ۱۹۹۰ بود. خبرهای مختلف نتایج را از طریق خبرنامه Froglog اطلاع‌رسانی کرد.
بخش عمده‌ای از این تحقیقات در گزارش اولین ارزیابی جهانی دوزیستان (GAA) گزارش شد. این گزارش در سال ۲۰۰۴ منتشر شد و هر گونه دوزیست شناخته شده را بر اساس معیارهای فهرست قرمز آی‌یوس‌ان ارزیابی کرد. این نشان داد که تقریباً یک سوم گونه‌های دوزیستان در معرض خطر انقراض قرار دارند. در نتیجهٔ این یافته‌های تکان دهنده، جلسه‌هایی دربارهٔ حفاظت از دوزیستان در سال ۲۰۰۵ برگزار شد.
نتیجه‌های جلسات حفاظت از دوزیستان، منجر به اولین برنامه اقدام حفاظت از دوزیستان (ACAP) و ادغام DAPTF و گروه تخصصی جهانی دوزیستان در گروه تخصصی دوزیستان SSC IUCN (ASG) شد. ACAP اقدامات مورد نیاز برای مقابله با این بحران، از جمله اقدامات اولویت دار در زمینه‌های مختلف موضوعی را انجام داد. ASG یک شبکه جهانی متشکل از کارشناسان اختصاصی است که برای ارائه پایه‌های علمی برای اقدامات مؤثر حفاظت از دوزیستان در سراسر جهان کار می‌کند.
در ۱۶ فوریه ۲۰۰۷، دانشمندان سراسر جهان در آتلانتا، ایالات متحده، گرد هم آمدند تا گروهی به نام کشتی دوزیستان را تشکیل دهند تا با شروع برنامه‌های پرورش در اسارت، بیش از ۶۰۰۰ گونه از دوزیستان را از منقرض شدن نجات دهند. در سال‌های ۲۰۰۷ و ۲۰۱۹، ۵۷ درصد افزایش جمعیت در تعداد ۷۷ گونه دیگر مشاهده شده‌است.
بعضی از مناطق مانند استرالیا، قوانین و سیاست‌های آسان‌گیرانه‌تری برای حفاظت از قورباغه‌ها داشتند که این باعث کاهش جمعیت قورباغه‌ها در آنجا شده است. با این حال، ابتکارات محلی در جایی قرار گرفته‌اند که تلاش‌های آگاهانه برای کاهش گرمایش جهانی به تلاشی آگاهانه برای نجات قورباغه‌ها نیز تبدیل می‌شود. در آمریکای جنوبی، جایی که جمعیت دوزیستان در آنجا به طور قابل توجهی کاهش یافته‌است، هیچ سیاست مشخصی برای تلاش برای نجات قورباغه‌ها وجود ندارد.
یک مسئله حیاتی شامل نحوه طراحی مناطق حفاظت شده برای دوزیستان است که شرایط مناسبی را برای بقای آنها فراهم کند. تلاش‌های حفاظتی از طریق استفاده از مناطق حفاظت‌شده، نشان داده‌ است که این عموماً یک راه‌حل موقت برای کاهش و انقراض جمعیت است زیرا دوزیستان با آنجا سازگار می‌شوند. برای بیشتر دوزیستان حفظ بخش زیادی از تنوع ژنتیکی در محیط‌های بزرگ و متنوع‌تر بسیار مهم است.
آموزش دادن به مردم محلی برای محافظت از دوزیستان، همراه با قوانین حفاظت محلی و محدود کردن استفاده از مواد شیمیایی سمی (از جمله برخی کودها و آفت کش‌ها) در مناطق حساس دوزیستان، یک کار بسیار مهم است.
یک نر بالغ Ecnomiohyla rabborum در باغ گیاه‌شناسی آتلانتا، گونه ای که توسط Batrachochytrium dendrobatidis در زیستگاه بومی خود ناپدید شده‌است. این آخرین عضو شناخته شده بازمانده از گونه خود بود و پس از اینکه در ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۶ مرد، به نظر می‌رسد که این گونه کاملاً منقرض شده‌است
خاچیک بادالیان

خاچیک (رازمیک) آرمناکی بادالیان (ارمنی: Խաչիկ (Ռազմիկ) Արմենակի Բադալյան زاده ۲۸ ژوئیهٔ ۱۹۴۰) یک بازیگر اهل ارمنستان است. وی از سال میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده‌است.
زندگی‌نامه

وی در ۲۸ ژوئیهٔ ۱۹۴۰ در لنیناکان به دنیا آمد. وی در تئاتر دراماتیک دولتی وارطان آجمیان گیومری، فرهنگستان دولتی تئاتر سوندوکیان فعالیت می‌کرد.  وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون مدال موسس خورناتسی (۲۰۰۹)، هنرمند مردمی جمهوری ارمنستان (۲۰۱۵)، هنرمند شایسته ارمنستان شوروی (۱۹۸۹) و  مدال طلای اتحادیه کارگردان تئاتر ارمنستان (۲۰۱۳) شده‌است.
یادداشت

↑  (ՀԹԳՄ Ոսկե մեդա (Հայաստանի թատերական գործիչների միություն
گورنواستالوو

| گورنواستالوو | گورنواستالوو |
| --- | --- |
Горносталево: Горносталево
نمای هوایی از دید سنتینل-۲: نمای هوایی از دید سنتینل-۲
گورنواستالوونمایش نقشه Altai Kraiگورنواستالوونمایش نقشه روسیه: گورنواستالوونمایش نقشه Altai Kraiگورنواستالوونمایش نقشه روسیه
موقعیت: دشت کولوندا دشت سیبری غربی
مختصات: ۵۱°۵۵′۵۰″ شمالی ۷۹°۱۳′۴۹″ شرقی﻿ / ﻿۵۱٫۹۳۰۵۶°شمالی ۷۹٫۲۳۰۲۸°شرقی﻿ / 51.93056; 79.23028
گونه: حوضه بسته
کشورهای حوضه: Russia
بیشترین درازا: ۴٫۴ کیلومتر (۲٫۷ مایل)
بیشترین پهنا: ۲٫۹ کیلومتر (۱٫۸ مایل)
مساحتِ رو: ۸٫۷ کیلومتر مربع (۳٫۴ مایل مربع)
زمان ماند: یوتی‌سی ۰۶:۰۰+
ارتفاع سطح: ۱۳۹ متر (۴۵۶ فوت)
جاهای مسکونی: نوودنویه
گورنواستالوو (روسی: Горносталево) یک دریاچه در سرزمین آلتای کشور روسیه است.
شچکولدوک

| شچکولدوک | شچکولدوک |
| --- | --- |
Щекулдук: Щекулдук
نمایی از دریاچه از دید سنتینل-۲: نمایی از دریاچه از دید سنتینل-۲
شچکولدوکنمایش نقشه Altai Kraiشچکولدوکنمایش نقشه روسیه: شچکولدوکنمایش نقشه Altai Kraiشچکولدوکنمایش نقشه روسیه
موقعیت: دشت کولوندا دشت سیبری غربی
مختصات: ۵۲°۳۲′۰۴″ شمالی ۷۸°۵۲′۳۹″ شرقی﻿ / ﻿۵۲٫۵۳۴۴۴°شمالی ۷۸٫۸۷۷۵۰°شرقی﻿ / 52.53444; 78.87750
گونه: حوضه بسته
کشورهای حوضه: Russia
بیشترین درازا: ۳٫۸ کیلومتر (۲٫۴ مایل)
بیشترین پهنا: ۲٫۹ کیلومتر (۱٫۸ مایل)
مساحتِ رو: ۷٫۱ کیلومتر مربع (۲٫۷ مایل مربع)
زمان ماند: یوتی‌سی ۷:۰۰+
ارتفاع سطح: ۱۲۳ متر (۴۰۴ فوت)
جاهای مسکونی: کولوندا
شچکولدوک (روسی: Щекулдук) یک دریاچه در سرزمین آلتای کشور روسیه است.
باشگاه فوتبال زنان پالایش گاز ایلام

Football club
| 0 | 1 |
| --- | --- |
نام ورزشگاه: ورزشگاه عدالت ایلام
گنجایش: ۱۵۰۰۰ نفر
مالک: شرکت پالایش گاز ایلام
مدیرعامل: نبی اله مهدوی
سرمربی: بیان محمودی
لیگ: لیگ کوثر فوتبال زنان ایران
۱۴۰۲-۰۳: پنجم
باشگاه فوتبال زنان پالایش گاز ایلام در اردیبهشت ماه ۱۳۹۸
باشگاه فوتبال زنان پالایش گاز ایلام یک باشگاه فوتبال زنان در ایران است. این باشگاه در لیگ برتر زنان ایران، لیگ برتر کوثر حضور دارد.
تاریخچه

بازیکنان
طاهره آزادی
عاطفه ایمانی
فاطمه پسندیده
زهرا حاتم نژاد
سپیده حاجی نسب
فاطمه حسینی نژاد
سارا خاکی
محدثه زلفی
فاطمه عزیزی
کوثر عنبری
زهره عینی
لیلا فارغی
طیبه فرجی
سمیه فیضی
ملیکا قاسمی
طاهره منصوری
اسما نظری
سوگول یاسمی
سیده فاطمه یوسفی
پانیا عباسی
سپیده یونسی یونسی زاده
کادر فنی

ندا عزیزپور
دست‌آوردها

| چهارچوب رقابت‌ها | قهرمانی | نایب قهرمانی | تاریخ و فصل |
| --- | --- | --- | --- |
| جام حذفی فوتبال زنان ایران | - | ۱ بار |  قهرمانی: - نایب قهرمانی: ۹۳–۱۳۹۲ |
دادلی دورسلی

دادلی دورسلی یکی از شخصیت‌ها در مجموعه کتابهای هری پاتر) است. او پسر لوس و ناز پروردهٔ پتونیا و ورنون دورسلی است. او به خاطر حرص ورزیدن، بسیار چاق و سنگین است. سرگرمی او وقت گذراندن با دار و دسته‌اش و کتک‌زدن پسر خاله‌اش هری است. دادلی در حال حاضر به مدرسه اسملتینگز، می‌رود.
او سابقاً یک عمل جراحی برای برداشتن دم خوک‌مانندی که هاگرید در تولد یازده سالگی هری برای او گذاشته بود داشته است.
تاریخچه نام

دادلی از کلمهٔ Dud به معنای «چیزی که هنوز منفجر نشده است» می‌باشد.
دورسلی نام شهر کوچکی در بریتانیا است.
رآکتور شیمیایی

بالای یک راکتور شیمیایی در ابعاد بزرگ برای تولید صنعتی
رآکتور شیمیایی یا واکنش‌گاه شیمیایی وسیله‌ای است که در آن واکنش‌های شیمیایی انجام می‌شود و طی آن مواد اولیهٔ خام به محصولات مورد نیاز تبدیل می‌شوند.
طراحی و بهره‌برداری از رآکتورهای شیمیایی از جمله مهم‌ترین وظایف متخصصین صنایع شیمیایی از جمله مهندسین شیمی است. طراحی رآکتور شیمیایی نیازمند شناخت درست از واکنش شیمیایی انجام‌گرفته در رآکتور است. برای این منظور تسلط بر علومی چون ترمودینامیک شیمیایی، سینتیک شیمیایی و ریاضیات ضروری است.
رآکتورهای شیمیایی می‌توانند در ابعاد بزرگ و برای مصارف صنعتی یا در ابعاد کوچک جهت کاربردهای آزمایشگاهی و تحقیقاتی ساخته و تولید شوند. همچنین جنبه‌های اقتصادی نیز بر طراحی بهینهٔ رآکتور تأثیرگذار است. از جمله صرف هزینهٔ کمتر برای طراحی رآکتور کاراتر و کوچک‌تر، صرف انرژی کمتر برای تولید محصول بیشتر، رساندن مواد اولیه به بیشترین درصد تبدیل و بالا بردن راندمان فرایند و ….
در طراحی رآکتورها پارامترهای زیادی از جمله: زمان اقامت ( \tau )، حجم (V)، دما (T)، فشار (P)، غلظت گونه‌های شیمیایی (C۱,C۲,C۳,... ,Cn)، ضریب انتقال حرارت (U, h)، سرعت واکنش (r) و … دخالت دارند. رآکتورهای شیمیایی بر اساس نوع واکنش و موارد کاربرد در اشکال مختلف و با جزئیات خاص طراحی می‌شوند که پیچیدگی آن‌ها را زیاد می‌کند. اما می‌توان رآکتورها را در چند دستهٔ بزرگ و کلی از جمله رآکتورهای پیوسته و ناپیوسته، رآکتورها سیال‌بستر یا ثابت‌بستر، رآکتورهای لوله‌ای و مخزنی یا رآکتورهای همگن و ناهمگن، طبقه‌بندی کرد. رفتار رآکتورها معمولاً با معادلاتی موسوم به معادلهٔ رآکتور مطرح می‌شود که برای گونه‌های مختلف رآکتور متفاوت بوده و رابطهٔ ریاضیاتی بین پارامترهای مؤثر در رآکتور را بیان می‌کند.
مفاهیم واکنش‌های شیمیایی

واکنش شیمیایی فرآیندی است که طی آن یک یا چند ماده به مواد دیگر تبدیل می‌شوند. مواد اولیه موادی با ارزش اقتصادی کمتر می‌باشند و در عوض محصولات موادی با ارزش بالاتر است. درک سینتیک و سازوکار واکنش یکی از نکات مهم در طراحی رآکتورهای صنعتی است. معادله سرعت، تعادلی بودن یا نبودن، فاز مواد درگیر در واکنش (جامد، مایع، گاز)، گرماگیر یا گرماده بودن و همچنین اثر کاتالیزور بر واکنش، از جمله مهم‌ترین نکاتی است که در طراحی رآکتور حائز اهمیت است.
مفاهیم واکنش‌های شیمیایی > سینتیک واکنش

مقالهٔ اصلی: سینتیک شیمیایی
سینتیک واکنش شیمیایی عبارت است از بررسی سازوکار انجام یک واکنش شیمیایی. علم سینتیک شیمیایی به‌طور کامل به نحوه انجام واکنش، واکنش‌های جانبی، مواد واسط تولیدی و بسیاری از جزئیات یک واکنش می‌پردازد. سرعت واکنش و بستگی آن به غلظت گونه‌های درگیر در واکنش با استفاده از رابطه‌ای به نام معادله سرعت بیان می‌شود. به‌طور کلی تغییر غلظت گونه‌ای موجود در واکنش در واحد زمان را سرعت واکنش نسبت به آن ماده تعریف می‌کنند مثلاً برای واکنش ساده A → B معادله سرعت به صورت زیر است که واکنشی از نوع درجه اول محسوب می‌شود:
r_{A}={\frac {d[A]}{dt}}
معادله سرعت واکنش را می‌توان به شکل زیر هم بازنویسی کرد. باید توجه داشت که در معادله زیر علامت منفی به‌طور قرار دادی نشان دهنده مصرف گونه  A است. به همین ترتیب برای تولید گونه  B از علامت مثبت استفاده می‌شود.
-r_{A}=k[A]^{n}
در این معادله  k عددی ثابت است که به «ثابت سرعت واکنش» معروف است و عدد  k بزرگتر نشان‌دهنده واکنش سریع‌تر است. همچنین  n میزان بستگی سرعت واکنش به غلظت  A را نشان می‌دهد که به درجه واکنش نسبت به گونه  A معروف است. این پارامتر معمولاً عددی بین صفر تا ۳ است. همچنین اگر گونه‌های واکنش‌دهنده بیش از یکی باشد، از جمع توان‌های واکنش‌دهنده‌ها، درجه کلی واکنش حاصل می‌شود. روش‌های گوناگونی برای به دست آوردن این معادلات وجود دارد؛ اعم از روش‌های تئوری یا استفاده از داده‌های آزمایشگاهی.
مفاهیم واکنش‌های شیمیایی > ترمودینامیک واکنش

مقالهٔ اصلی: ترمودینامیک شیمیایی
بررسی واکنش‌ها از نظر انرژی، در حوزه مباحث ترمودینامیک شیمیایی است. گرماگیر یا گرماده بودن واکنش و میزان انرژی تبادل شده در واکنش از نکات مهم در این علم است. اهمیت این مسئله از آن جهت است که برای رآکتورها می‌باید سیستم‌های گرمایش یا سرمایش طراحی شود تا تبادل انرژی به خوبی انجام شود. وجود هر نوع اشکال یا محاسبات نادرست در سیستم تبادل انرژی موجب اخلال در انجام واکنش، کیفیت محصول، مقدار محصول و حتی خطر جانی و مالی می‌شود. به عنوان نمونه در واکنش‌های گرماده شدید، در صورتی که گرمای تولید شده در واکنش به خوبی تبادل نشود، افزایش بی‌رویه دما داخل رآکتور می‌تواند منجر به افزایش حجم و بالارفتن فشار شود، همچنین در واکنش‌هایی که با تولید گاز شدید انجام می‌شوند، ممکن است موجب انفجار شود.
مفاهیم واکنش‌های شیمیایی > اثر کاتالیزورها و بازدارنده‌ها بر واکنش

کاتالیزورها موادی هستند که با دخالت در واکنش و تغییر مسیر واکنش، سرعت واکنش را بالا می‌برند. از کاتالیزورها در واکنش‌هایی که در شرایط معمول با سرعت پایین انجام می‌شوند استفاده می‌شود. در نقطه مقابل مواد دیگری به نام بازدارنده‌ها وجود دارند که مانند کاتالیزور هستند با این تفاوت که افزودن آن به واکنش موجب کندی و حتی توقف واکنش می‌شود. بازدارنده‌ها به‌طور ویژه در صنایع پلیمر و برای کنترل فرآیندهای پلیمراسیون در رآکتور شیمیایی کاربرد دارد. کاتالیزورها و بازدارنده‌ها می‌توانند به صورت همگن با فاز مواد درگیر در واکنش مصرف شوند که به واکنش‌های کاتالیستی همگن معروف هستند. واکنش‌هایی که کاتالیزور و مواد درگیر در واکنش در یک فاز قرار ندارند به واکنش‌های کاتالیستی ناهمگن معروف هستند.
این مواد معمولاً با درصد بسیار پایین و به اشکال مختلف در فرایند مورد استفاده قرار می‌گیرند. ممکن است کاتالیزور یا بازدارنده به صورت ثابت در رآکتور شیمیایی قرار داشته باشد و مواد واکنش‌دهنده پس از تماس با آن خارج شوند. در نقطه مقابل ممکن است این مواد به صورت پودر یا اشکال دیگر به داخل رآکتور تزریق و سپس از آن خارج شوند. به عنوان نمونه در فرایند کراکینگ کاتالیزوری سیال بستر، کاتالیزور زئولیت به صورت پودر به داخل رآکتور تزریق می‌شود. پس از اشباع شدن کاتالیزور، همراه با فرآورده‌ها از فرایند خارج و پس از جداسازی و بازیابی مجدداً به داخل رآکتور تزریق می‌شود. به این ترتیب این چرخه پیوسته ادامه پیدا می‌کند و کاتالیزور در فرایند، همواره در گردش است.
مفاهیم واکنش‌های شیمیایی > انواع واکنش‌ها

توجه به ماهیت و نوع واکنش نیز در طراحی رآکتور از اهمیت بالایی برخوردار است. مثلاً در واکنش‌های یک‌طرفه تقریباً تمام مواد واکنش‌دهنده با نسبت‌های استوکیومتری مشخص مصرف می‌شوند. اما در واکنش‌های تعادلی در یک سیستم بسته، در دما و فشار مشخص، مواد اولیه و مواد تولیدی پس از مدتی با یکدیگر به تعادل می‌رسند، یعنی با گذشت زمان، غلظت مواد دچار تغییر نشده و مقداری از مواد اولیه به صورت واکنش نداده در سیستم باقی می‌ماند. رفتار واکنش‌های تعادلی با اصلی به نام اصل لوشاتلیه بررسی می‌شود.
A\leftrightharpoons B
در واکنش‌های رقابتی یک یا چند واکنش جانبی، که منجر به تولید مواد بلااستفاده می‌شود، در کنار واکنش اصلی رخ می‌دهد. در این نوع واکنش‌ها باید پارامترهای فرایند طوری طراحی شود که بیشترین مقدار ممکن از ماده مطلوب تولید شود.
{\begin{cases}A\longrightarrow B\\A\longrightarrow C\end{cases}}
همچنین در واکنش‌های سری چند واکنش پشت سر هم انجام می‌شود تا محصول نهایی تولید شود. به عبارتی واکنش کلی از ترکیب چند واکنش به وجود می‌آید. در این نوع واکنش‌ها، سرعت کلی واکنش به سرعت کندترین واکنش بستگی دارد.
{\begin{cases}A\longrightarrow B\\B\longrightarrow C\end{cases}}
مفاهیم بنیادی راکتورها

رآکتورهای شیمیایی محلی برای انجام یک واکنش شیمیایی هستند. رآکتورها می‌توانند جهت تولید انبوه مواد شیمیایی، دارویی و مواد پتروشیمی و در واحدهای صنعتی بزرگ به کار گرفته شوند یا جهت انجام مطالعات و تحقیقات و در ابعاد کوچک به کار بروند.
طراحی رآکتورها با توجه به مکانیسم واکنش و همچنین نوع واکنش و فاز مواد درگیر در واکنش متفاوت است. در طراحی رآکتورهای شیمیایی برخی از پارامترها مانند دما، فشار و دبی مواد ورودی و خروجی، توسط طراح قابل تغییر است. اما برخی پارامترها مانند ماهیت واکنش، گرماگیر یا گرماده بودن، ایجاد گاز یا تغییر در حجم مواد، از جمله مواردی است که به طبیعت واکنش مربوط بوده و در اختیار طراح قرار ندارد. از مجموع این موارد می‌توان نتیجه گرفت که رآکتورها در اشکال پیوسته یا بسته، بستر ثابت یا بستر متلاطم، تحت فشار یا در فشار اتمسفری یا با اثر کاتالیزور یا بدون اثر کاتالیزور طراحی می‌شوند. برخی از پارامترهایی که تقریباً در تمام راکتورها مطرح بوده و حائز اهمیت به جهت شناخت راکتور و عملکرد آن است، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
مفاهیم بنیادی راکتورها > معادله رآکتور

معادله رآکتور رابطه ریاضیاتی است که پارامترهای مربوط به رآکتور مانند زمان اقامت و حجم رآکتور را به سرعت واکنش، نشان می‌دهند. این معادلات می‌توانند به صورت عمومی برای دسته‌ای خاصی رآکتورها مطرح شوند یا به صورت تجربی برای گونه خاصی از رآکتور به دست بیایند.
مفاهیم بنیادی راکتورها > زمان ماند، زمان نیمه عمر و زمان پایان واکنش

مقالهٔ اصلی: زمان اقامت
در رآکتورهای پیوسته که به‌طور مداوم مواد خام وارد و محصولات خارج می‌شوند، نمی‌توان زمان مشخصی برای انجام واکنش و تبدیل مواد اولیه به محصول بیان کرد. در نتیجه از کمیتی به نام زمان ماند استفاده می‌شود. زمان ماند متوسط زمانی است که یک ذره وارد رآکتور شده و تا زمان خروج در آنجا در حال واکنش است. این کمیت به صورت زیر نشان داده می‌شود:
\tau ={\frac {V}{q}}
در این معادله،  V نشان دهنده حجم رآکتور،  q دبی حجمی ورودی و خروجی از رآکتور و  \tau  زمان اقامت است. زمان ماند یکی از پارامترهای مورد استفاده در معادله رآکتور است.
زمان نیمه عمر مدت زمانی است که نیمی از غلظت ماده اولیه تزریق شده در رآکتور، به محصولات تبدیل می‌شوند. به عنوان مثال در واکنش ساده A → B نیمه عمر واکنش به صورت زیر تعریف می‌شود:
-r_{A}=k[A]^{n}\longrightarrow {\frac {-d[A]}{dt}}\!=k[A]^{n}\longrightarrow {\frac {-d[A]}{[A]^{n}}}\!=kdt
از این رابطه با در نظر گرفتن شرایط مرزی زیر انتگرال می‌گیریم:
غلظت گونه  A از  [A]_{0} تا  [A]_{\frac {1}{2}}\! که نصف غلظت اولیه است، تغییر می‌کند.
زمان از لحظه ۰ تا زمان نیمه عمر ( t_{\frac {1}{2}}\!) در تغییر است.
\int _{[A]_{0}}^{[A]_{\frac {1}{2}}\!}{\frac {-d[A]}{[A]^{n}}}\,=\int _{0}^{t_{\frac {1}{2}}\!}k\,dt\longrightarrow {\frac {(-{\frac {[A]_{0}}{2}}\!)^{1-n}}{1-n}}\!+{\frac {[A]_{0}^{1-n}}{1-n}}\!=kt_{\frac {1}{2}}\!\longrightarrow
t_{\frac {1}{2}}\!={\frac {({2^{n-1}-1})[A]_{0}^{1-n}}{k(n-1)}}
همچنین زمان پایان واکنش به شیوه مشابه به صورت زیر به دست می‌آید. باید توجه داشت که تنها واکنش‌هایی پایان پذیر هستند که در آن‌ها  n<1 باشد، در غیر این صورت همواره مقداری از مواد اولیه در رآکتور به صورت واکنش نداده باقی می‌ماند.
-r_{A}=k[A]^{n}\longrightarrow {\frac {-d[A]}{dt}}\!=k[A]^{n}\longrightarrow {\frac {-d[A]}{[A]^{n}}}\!=kdt
از این رابطه با در نظر گرفتن شرایط مرزی زیر انتگرال می‌گیریم:
غلظت گونه  A از  [A]_{0} تا  [A]=0 که به معنی صفر شدن غلظت مواد اولیه است، تغییر می‌کند.
زمان از لحظه ۰ تا زمان پایان واکنش ( t_{end}) در تغییر است.
\int _{[A]_{0}}^{0}{\frac {-d[A]}{[A]^{n}}}\,=\int _{0}^{t_{end}}k\,dt\longrightarrow {\frac {(0)^{1-n}}{1-n}}\!+{\frac {[A]_{0}^{1-n}}{1-n}}\!=kt_{end}\longrightarrow
t_{end}={\frac {[A]_{0}^{1-n}}{k(1-n)}}
مفاهیم بنیادی راکتورها > انتقال حرارت در رآکتور

انتقال حرارت فرایند چه از نظر عملیاتی و چه از نظر ایمنی از اهمیت بالایی برخوردار است. عمده واکنش‌های شیمیایی یا گرماده هستند یا گرماگیر. در نتیجه در حین انجام واکنش ممکن است محتویات درون رآکتور گرم شده یا سرد شوند. بالا رفتن بیش از حد دما در رآکتور می‌تواند موجب اختلال در عملکرد رآکتور و تجهیزات کنترلی آن شود و از همه مهمتر، ریسک خطر انفجار و نشت مواد را بالا می‌برد. همچنین در صورتی که واکنش گرماگیر باشد، با پیشرفت واکنش محتوایات رآکتور سردتر می‌شود و ممکن است موجب کندی سرعت واکنش یا انجماد در رآکتور و تجهیزات آن شود. در نتیجه می‌بایست در رآکتورها، همواره دما را در حد مناسب و ایمن نگه داشت. برای این منظور از مبدل‌ها و تجهیزات انتقال حرارت استفاده می‌شود. یکی از متداول‌ترین روش‌ها برای کنترل دمای رآکتورها استفاده از جاکت یا کویل‌های تبادل حرارت است. در جاکت‌ها، یک لایه از سیال با دمای بالاتر یا پایین‌تر برای تنظیم دما، در اطراف رآکتور و بدون تماس جرمی با محتویات رآکتور، مرتباً در چرخش است. در روش کویل نیز لوله‌هایی که حاوی سیال سردتر یا گرم تر است به صورت مارپیچ یا اشکال دیگر در اطراف رآکتور قرار داده می‌شود تا تبادل حرارت با رآکتور انجام شود.
مفاهیم بنیادی راکتورها > هم‌زنی و انتقال جرم در رآکتور

فرایند هم‌زدن و انتقال جرم در رآکتورها از اهمیت بالایی برخوردار است زیرا در صورتی که محتویات داخل رآکتور به خوبی ترکیب نشوند، امکان واکنش ندادن بخشی از مواد و در نتیجه پایین آمدن کیفیت محصول می‌شود. عمل هم زدن در رآکتورهای مخزنی شکل، با استفاده از همزن‌های دوار که به شفت و الکتروموتور متصل است انجام می‌شود. در رآکتورهای لوله‌ای (پلاگ) نیز به دلیل شکل رآکتور، عمل اختلاط در طول لوله با حرکت سیال اتفاق می‌افتد. شکل، نحوه قرارگیری و سرعت چرخش همزن بستگی به عواملی چون، حجم مخزن، شکل مخزن، گران‌روی سیال و … دارد. همچنین انتخاب جنس همزن و بدنه رآکتور به مواد داخل رآکتور بستگی دارد. مثلاً اگر مواد داخل رآکتور خورنده باشند، استفاده از فولاد و موادی که امکان خورده شدن در آن وجود دارد، غیر منطقی است.
در این گونه موارد انتخاب مواد جایگزین یا پوشش دهی تجهیزات با لعاب‌های سرامیکی یا پوشش‌های پلیمری روش مناسبی در جلوگیری از خوردگی و واکنش‌های ناخواسته است.
انواع راکتورهای شیمیایی

رآکتورهای شیمیایی طراحی‌های پیچیده‌ای دارند که گاه طی سالیان متمادی برای یک فرایند خاص به تکامل رسیده‌است. پارامترهای بسیار بر طراحی و شکل رآکتور مؤثر هستند که موجب تنوع انواع رآکتورها می‌شوند. اما می‌توان بر اساس برخی پارامترهای اساسی، رآکتورها را به دسته‌های عمده تقسیم کرد که در زیر به آن می‌پردازیم.
انواع راکتورهای شیمیایی > انواع رآکتور از نظر فازهای درگیر در واکنش

واکنش‌ها در رآکتور ممکن است به صورت همگن (تمامی مواد در یک فاز هستند) یا ناهمگن (مواد درگیر در واکنش در فازهای مختلف قرار دارند) انجام شود. این امر موجب می‌شود تا در طراحی رآکتور محدودیت‌هایی ایجاد شود. واکنش‌های گازی نمونه‌ای از واکنش‌های همگن هستند که معمولاً در رآکتورهای لوله‌ای انجام می‌شوند. رآکتورهای ناهمگن بر اساس فازهای درگیر در واکنش شکل‌های مختلفی دارند اما نکته مهم در این رآکتورها ایجاد انتقال جرم و تماس مناسب بین فازها برای انجام واکنش است.
در جدول زیر انواع راکتورهای شیمیایی از نظر فازهای درگیر در واکنش و نمونه‌های صنعتی آن نشان داده شده‌اند:
| نوع فرایند | نمونه صنعتی |
| --- | --- |
فرایند گاز-جامد: واکنش گاز کلر با اکسید اورانیوم برای تولید اورانیوم کلرید فرار •  زدایش ناخالصی اکسید آهن از اکسید تیتانیوم با استفاده از گاز کلر •  سوختن زغال‌سنگ •  تولید گاز از زغال‌سنگ •  تولید گاز هیدروژن از واکنش بخار آب و آهن •  تولید کاربید سینامید از واکنش نیتروژن هوا با کلسیم کاربید •  واکنش سوختن سنگ معدن سولفید آهن در هوا
فرایند مایع-جامد: فرایند انتقال یون •  تولید استیلن از واکنش آب و کلسیم کاربید •  لیچینگ سنگ معدن اورانیوم با اسید سولفوریک •  واکنش اسید سولفوریک و سدیم کلرید جامد با سدیم فسفات یا سدیم نیترات
فرایند گاز-مایع: تولید سدیم تیوسولفات از واکنش گوگرد دی‌اکسید و محلول آبی سدیم کربنات و سدیم سولفید •  تولید سدیم نیتریت از واکنش نیتریک اکسید و اکسیژن با محلول سدیم کربنات •  تولید سدیم هیپوکلریت از واکنش کلر با سدیم هیدروکسید •  تولید آلومینیوم نیترات از واکنش آمونیاک و اسید نیتریک محلول •  تولید اسید نیتریک از جذب نیتریک اکسید در آب •  استخراج ید از واکنش گوگرد دی‌اکسید با محلول سدیم یدات •  واکنش هیدروژنه کردن روغن‌های گیاهی با گاز هیدروژن
فرایند مایع-مایع: تولید سود سوزآور از واکنش آمالگام سدیم و آب •  نیتروژن دار کردن ترکیبات آلی با محلول آبی نیتریک اسید •  تولید صابون از واکنش محلول‌های قلیایی و چربی‌ها یا اسیدهای چرب •  زدایش گوگرد از مشتقات نفتی با اتانول آمین‌ها •  واکنش محصولات پتروشیمی با اسید سولفوریک
فرایند جامد-جامد: تولید سیمان •  تولید کاربید بور از واکنش اکسید بور و کربن •  تولید سیلیکات کلسیم از آهک و سیلیکا •  تولید کلسیم کاربید از واکنش آهک و کربن •  فرایند لبلانک
فرایند جامد-مایع-گاز: مایع‌سازی یا هیدروژنه کردن زغال‌سنگ در دوغاب نفتی
انواع راکتورهای شیمیایی > رآکتور بسته و نیمه بسته

رآکتور بسته گونه ساده‌ای از رآکتورهای شیمیایی هستند که به صورت مخزنی همراه با همزن و سیستم تبادل حرارت است. در این رآکتورها مواد اولیه داخل رآکتور پر می‌شود و سپس واکنش انجام می‌گیرد. پس از تکمیل واکنش و تولید محصول، در رآکتور باز شده و محصولات تخلیه می‌شوند. این فرایند بارها و بارها قابل تکرار است. رآکتورهای نیمه بسته نیز به همین صورت است با این تفاوت که در این نوع از رآکتورها، مواد اولیه به آرامی به مخزن افزوده می‌شود اما خروجی از رآکتور وجود ندارد.
از رآکتورهای بسته عمدتاً در تولید محصول در ابعاد کم و محصولاتی که متقاضی مقطعی یا فصلی دارند استفاده می‌شود. موادی مانند مواد دارویی از جمله موادی هستند که در سیستم‌های بسته تولید می‌شود. تغییر در شکل فرایند با استفاده از رآکتورهای بسته به مراتب آسان‌تر و به صرفه تر از فرآیندهای پیوسته‌است. دانستن سینتیک و سازوکار فرایند در رآکتورهای بسته کم‌اهمیت تر است به همین سبب است که سینتیک عمده فرآیندهای داروسازی ناشناخته است.
معادله عمومی رآکتورهای بسته به شکل زیر تعریف می‌شود:
-r_{A}={\frac {-d[A]}{dt}}\!\longrightarrow dt={\frac {d[A]}{-r_{A}}}\!\longrightarrow
با انتگرال‌گیری از معادله دیفرانسیل بالا در شرایط مرزی زیر به معادله عمومی رآکتور بسته بر حسب غلظت خواهیم رسید.
غلظت گونه  A از  [A]_{0} تا  [A]_{0} که غلظت پایانی است، تغییر می‌کند.
زمان از لحظه ۰ تا زمان کامل شدن واکنش ( t) در تغییر است.
t=-\int _{[A]_{0}}^{[A]_{f}}{\frac {d[A]}{-r_{A}}}\,