stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
بصره
نام

منابع کهن‌تر نام بصره را عربی‌شده نام پارسی بسره و بسراه به معنای «محل راه‌های بسیار» دانسته‌اند.
نام پیشین شهر بصره که امروزه بخشی از خاک عراق است، وهشت‌آباد اردشیر بوده‌است. این نام گویای ساخته شدن و آباد شدن این شهر به فرمان اردشیر بابکان، بنیادگذار شاهنشاهی ساسانی است.
بر اساس کتاب اسناد نام خلیج فارس، میراثی کهن و جاودان در مورد نام بصره چند نظر وجود دارد. حمزه اصفهانی نوشته‌است که بصره عربی شده «پس راه» است. نامهای دیگری چون أم العراق، خزانة العرب، عین الدنیا، ذات الوشامین، البصرة الزاهرة، ثغر العراق الباسم، الفیحاء، قبة العلم، الرعناء نیز گفته شده و گفته‌اند که آپلوگوس یا اُبُله در نزدیکی بصره بوده‌است. در متن‌های ساسانی بسرا/باسرا تلفظ و نگارش شده‌است. بر اساس رهنامه دریای اریتره (نگاه کنید به نقشه) «در انتهای دریای پارس بر کنار رود، شهر بسیار آباد و سعادتمندی وجود دارد که تجار پارسی، هندی و رومی در آنجا تجارت دارند و حاکم آن عادلترین است».
برخی شهر ابلوم یا آپلوگوس اکدی را نزدیک بصره می‌دانند و عده‌ای آن را منطقه آبادان می‌دانند. در شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید آمده‌است که بصره و شهرهای اطراف آن را بحر فارس سه بار نابود کرده‌است.
در هزار و یک شب تحت نام بس راه شهر ذکر شده‌است و گفته شده سندباد ملوان سفر دریایی خویش را از اینجا شروع کرده‌است. همچنین «بصرا» نام یک نوع بازی ماهیگیری (بازی کارتی) می‌باشد که در خاورمیانه در قهوه‌خانه‌ها بازی می‌کردند. بصره/ باصرا را بعضی‌ها سرزمین صخره معنی کرده‌اند و آن را واژه سریانی دانسته‌اند.
خرمای بصره

خرمای بصره چنان با اهمیت و پر آوازه بوده‌است که مقدسی گوید: «خرمای بصره فراموش شدنی نیست.» البته خرمای بصره، متنوع بوده‌است که مقدسی آن را بر چهل و نه گونه به‌شمار می‌آورد. حمداللّه مستوفی (متوفای ۷۴۰ ق) نیز گوید که بصره، خرماهای خوب دارد و خرمای آنجا را تا هندوچین و ماچین می‌برند.
شرح تاریخچه کتاب‌ها

حلاک، وائل. اصول و تکامل قانون اسلامی. چاپ دانشگاه کمبریج، سال ۲۰۰۵
هاتینگ، جرالد آر. اولین خاندان اسلامی.
میدلانگ، ویلفرد. «عبدالله بی. ال – زبیر و مهدی» در روزنامه نییر ایسترن استادیز ۴۰. سال ۱۹۸۱. صفحه ۲۹۱–۳۰۵.
وینسنت، استیفن. «به سوی منطقه قرمز: سفری به روح عراق». آی اس بی ان ۰-۵۷-۸۹۰۶۲۶-۱
بصره اروندرود
خلیج پارس در یکی از نقشه‌های امپراطوری عثمانی ۱۷۲۹
بخشی از یک نقشه دولت عثمانی در اوایل قرن بیستم که کویت در آن جزئی از ولایت بصره است.
نقشه‌ای اروپایی از سال ۱۷۳۰ که کویت در آن خارج از مرزهای دولت عثمانی است.
Names, خرکس و آپلوگوس ۵۰ م.
نینو فراسیکا

| نینو فراسیکا | نینو فراسیکا |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۱ دسامبر ۱۹۵۰ ‏(۷۳ سال) مسینا، ایتالیا
ملیت: ایتالیایی
پیشه(ها): بازیگر، کمدین
سال‌های فعالیت: ۱۹۷۰–اکنون
قد: ۱٫۶۷ متر (۵ فوت ۶ اینچ)
نینو فراسیکا (ایتالیایی: Nino Frassica؛ زادهٔ ۱۱ دسامبر ۱۹۵۰) بازیگر، فیلم‌نامه‌نویس، کمدین و مجری تلویزیون اهل ایتالیا است. وی از سال ۱۹۷۰ میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده‌است.
از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته‌است، می‌توان به معجزه ایتالیایی، تا ابد جوان، توریست، پدر ماتئو، ماریو و یک جایی اشاره کرد.
وقت آواز

| وقت آواز | وقت آواز |
| --- | --- |
کارگردان: کی. باپایا
بازیگران: میتون چاکرابورتی  سری دوی گلشن گروور قادرخان
موسیقی: باپی لاهیری
تاریخ‌های انتشار:  ۱ ژوئیه ۱۹۸۸ (۱۹۸۸-07-۰۱)  
مدت زمان: ۱۵۵ دقیقه
کشور: هند
زبان: هندی 
وقت آواز (به هندی: Waqt Ki Awaz) فیلمی محصول سال ۱۹۸۸ که در این فیلم هنرمند مشهور و خوشتیپ بالیوود mithun da میتون چاکرابورتی، سری دوی، گلشن گروور، قادرخان، آسرانی، نیلم کوتهاری ایفای نقش کرده‌اند.
آتینا چنچی

| آتینا چنچی | آتینا چنچی |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۳ مارس ۱۹۴۶ ‏(۷۸ سال) جزیره کس، ایتالیا
ملیت: ایتالیایی
پیشه: بازیگر
قد: ۱٫۷۳ m (۵ ft ۸ in)
آتینا چنچی (انگلیسی: Athina Cenci؛ زادهٔ ۱۳ مارس ۱۹۴۶) بازیگر اهل ایتالیا است.
از فیلم‌هایی که وی در آن نقش داشته‌است، می‌توان به معجزه ایتالیایی، ارادهٔ آنا، خانواده، به خانه برگرد گُری، به خانه خوش آمدی گُری، هم‌کلاسی‌ها و فیوریله اشاره کرد.
گیلانشاه ابروسفید اوراسیایی

| گیلانشاه ابروسفید اوراسیایی | گیلانشاه ابروسفید اوراسیایی |
| --- | --- |
زیرگونهٔ اروپایی گیلانشاه ابروسفید: زیرگونهٔ اروپایی گیلانشاه ابروسفید
رده‌بندی علمی: رده‌بندی علمی
فرمانرو:: جانوران
شاخه:: طنابداران
رده:: پرندگان
راسته:: سلیم‌سانان
تیره:: آبچلیکان
سرده:: گیلانشاه‌های نوک‌خمیده
گونه:: گیلانشاه ابروسفید اوراسیایی
نام دوبخشی: نام دوبخشی
Numenius phaeopus (لینه، ۱۷۵۸: Numenius phaeopus (لینه، ۱۷۵۸
گیلانشاه اَبروسِفید اوراسیایی (نام علمی: Numenius phaeopus) نوعی پرنده آبچر است که در خانوده آبچلیکان قرار دارد. پهنای بال این پرنده در میان گیلانشاه‌های نوک‌خمیده از همه بیشتر است.
لیلو و گرگ

| لیلو و گِـرِگ | لیلو و گِـرِگ |
| --- | --- |
لیلو (راست) و گِـرِگ (چپ) در ترنی، (۲۰۱۰): لیلو (راست) و گِـرِگ (چپ) در ترنی، (۲۰۱۰)
اطلاعات پس‌زمینه: اطلاعات پس‌زمینه
پیشه(ها): موسیقی‌دان، کمدین
پاسکواله پترولو (ایتالیایی: Pasquale Petrolo؛ زادهٔ ۲۷ اوت ۱۹۶۲ در رم) و کلاودیو گِـرگوری (ایتالیایی: Claudio Gregori؛ زادهٔ ۱۷ نوامبر ۱۹۶۳ در رم) که با نام هنری لیلو و گِـرِگ (انگلیسی: Lillo & Greg) فعالیت می‌کنند، یک زوج کمدین، موسیقی‌دان و هنرمند ایتالیایی هستند که در تئاتر، سینما، تلویزیون و رادیو فعالیت دارند.
از فیلم‌هایی که این دو هنرمند در آن‌ها نقش داشته‌اند، می‌توان به بانیوماریا، تا ابد جوان، دوستان من، یک خانواده وحشت‌انگیز، یک کریسمس شگفت‌انگیز، نیمه ابری همراه با طلسم‌های آفتابی و حالت پرواز اشاره نمود.
رد الشمس

| رد الشمس> کاربرد | رد الشمس> کاربرد |
| --- | --- |
معنای اصطلاحی: برگرداندن خورشید توسط پیامبر اسلام پس از غروب
معنای فارسی: برگرداندن خورشید
قدمت کاربرد: صدر اسلام
تعداد کاربرد در قرآن: بدون کاربرد
تعداد کاربرد در روایات: متوسط
پر اهمیت نزد: شیعه
کاربرد: علم کلام
رد الشمس، از معجزات محمد بشمار می‌رود که به توسط مسلمانان در تأیید اثبات نبوت محمد مورد استدلال قرار خواهد گرفت. بر اساس این واقعه، محمد، خورشید را در هنگام غروب، به جایگاهش در وسط روز بازگردانده‌است. حدیث مربوط به این واقعه را اسماء بنت عمیس از طریقی صحیح در علم حدیث گزارش کرده‌است. این معجزه، در منابع شیعی همواره به عنوان فضیلتی برای علی بن ابی‌طالب به‌شمار رفته‌است. این معجزه پیش از محمد، برای یوشع بن نون نیز گزارش شده‌بود.
بر اساس برخی از روایات، این واقعه برای علی بن ابی‌طالب پس از درگذشت محمد نیز رخ داده‌است. در این خصوص قسطانی از دانشمندان اهل سنت نیز این ماجرا را برای علی بن ابی‌طالب گزارش کرده‌است.
کتاب‌شناسی

سید محمدمهدی خرسان، از دانشمندان شیعه، در خصوص توجیه‌های فلسفی و علمی در خصوص وقوع حادثه‌ای اینچنینی و گزارش یا عدم گزارشش در منابع، اثری با عنوان مزیل اللبس فی مسألتی شق القمر و ردّ الشمس را تألیف نموده‌است که در فصل دوم آن به مبحث ردالشمس و بررسی‌های آن پرداخته‌است.
آنتسیو (فیلم)

| آنتسیو | آنتسیو |
| --- | --- |
کارگردان: ادوارد دمیتریک دویلیو کولتی
تهیه‌کننده: دینو د لائورنتیس
بازیگران: رابرت میچام رابرت رایان پیتر فالک آرتور کندی ارل هالیمن مارک دیمون آنتونی استیل پاتریک مگی جانکارلو جانینی ولفگانگ پرایس آرتور فرانتس وید پرستون رنی سانتونی توماس هانتر تونیو سلوارت ونانتینو ونانتینی تیبریو میتری  هربرت فوکس
موسیقی: ریتز اورتولانی
فیلم‌بردار: جوزپه روتونو
تدوین‌گر: پیتر تیلور
شرکت تولید: دینو د لائورنتیس سینماتوگرافیکا کلمبیا پیکچرز
توزیع‌کننده: کلمبیا پیکچرز
تاریخ‌های انتشار:  ۲۴ ژوئیه ۱۹۶۸ (۱۹۶۸-۰۷-۲۴) (ایالات متحده)  
مدت زمان: ۱۱۷ دقیقه
کشور: ایتالیا ایالات متحده
زبان: انگلیسی ایتالیایی
فروش گیشه: ۱٬۴۰۰٬۰۰۰ دلار (ایالات متحده٬ کانادا)
آنتسیو (انگلیسی: Anzio) فیلمی به کارگردانی ادوارد دمیتریک است که در سال ۱۹۶۸ منتشر شد.
بازیگران

رابرت میچام
رابرت رایان
پیتر فالک
آرتور کندی
ارل هالیمن
مارک دیمون
آنتونی استیل
پاتریک مگی
جانکارلو جانینی
آرتور فرانتس
رنی سانتونی
توماس هانتر
تیبریو میتری
هربرت فوکس
اوگو پالیائی

| اوگو پالیائی | اوگو پالیائی |
| --- | --- |
اوگو پالیائی در سال ۲۰۰۷: اوگو پالیائی در سال ۲۰۰۷
زادهٔ: ۱۳ نوامبر ۱۹۳۷ ‏(۸۷ سال) پیستویا، ایتالیا
ملیت: ایتالیایی
پیشه(ها): بازیگر، صداپیشه
سال‌های فعالیت: ۱۹۶۳-اکنون
همسر: پائولا گاسمن (ا. ۱۹۷۳)
فرزندان: ۱
اوگو پالیائی (ایتالیایی: Ugo Pagliai؛ زادهٔ ۱۳ نوامبر ۱۹۳۷) بازیگر و صداپیشه اهل ایتالیا است.
از فیلم‌هایی که وی در آن‌ها نقش داشته‌است، می‌توان به بانیوماریا، دوست من، تا زمانی که ازدواج یکی‌مان کند، شیر یا خط، قتل‌های هفتگانه بانوی سرخ‌پوش و دختری با جلد ماه اشاره نمود.
مک و من

| مک و من | مک و من |
| --- | --- |
پوستر فیلم در زمان اکران: پوستر فیلم در زمان اکران
کارگردان: استوارت رافیل
تهیه‌کننده: مارک دیمون
نویسنده:  استیو فک  استوارت رافیل 
بازیگران: کریستین ابرسول   جاناتان وارد   کاترینا کاسپری   لورن استنلی   جید کالگوری
موسیقی: آلن سیلوستری
فیلم‌بردار: نیک مک‌لین
تدوین‌گر: تام والس
توزیع‌کننده: اوریون پیکچرز
تاریخ‌های انتشار:  ۵ اوت ۱۹۸۸ (۱۹۸۸-08-۰۵) (هنگ کنگ)  ۱۲ اوت ۱۹۸۸ (۱۹۸۸-۰۸-۱۲) (ایالات متحده)  
مدت زمان: ۹۹ دقیقه
کشور: آمریکا
زبان: انگلیسی 
هزینهٔ فیلم: ۱۳ میلیون دلار
فروش گیشه: ۶٫۴ میلیون دلار
مک و من (انگلیسی: Mac and Me) یک فیلم علمی تخیلی، کمدی و ماجراجویانه آمریکایی محصول سال ۱۹۸۸ به کارگردانی استوارت رافیل با بازی کریستین ابرسول و جاناتان وارد می‌باشد. فیلم بر روی یک موجود بیگانه اسرارآمیز (مک) متمرکز دارد که از دست مأموران بدجنس ناسا می‌گریزد و با پسری به نام اریک کروز دوست می‌شود. آنها با هم سعی می‌کنند خانواده مک را که او از آنها جدا شده است پیدا کنند.
این فیلم در گیشه ضعیف عمل کرد و به‌طور کلی توسط منتقدان مورد توجه قرار گرفت، تا حدی به دلیل خطوط داستانی مشابه ئی.تی. موجود فرازمینی (۱۹۸۲)، و همچنین قرار دادن محصولات دقیق آن از مک‌دونالد و کوکا کولا. این فیلم نامزد چهار جایزه تمشک طلایی شد و برنده بدترین کارگردانی و بدترین ستاره جدید (برای رونالد مک دونالد) شد. با این حال، چهار نامزدی جوایز جوانان در فیلم (در حال حاضر جوایز هنرمند جوان) را دریافت کرد. به دلیل استقبال ضعیف از آن، اوریون پیکچرز دنباله برنامه‌ریزی شده را لغو کرد. در حالی که به عنوان یکی از بدترین فیلم‌های ساخته شده در نظر گرفته می‌شود، به یک فیلم کالت تبدیل شده است.
بازخوردها

در جمع‌آوری نقد راتن تومیتوز، با ۲۸ نقد، این فیلم دارای ۷٪ محبوبیت و میانگین امتیاز ۳٫۴ از ۱۰ است. اجماع سایت چنین می‌گوید: «مک و من به درستی بدنام است: نه تنها تقلیدی کم رنگ از فیلم ئی.تی. بلکه یک آگهی تبلیغاتی طولانی مدت برای مک‌دونالدز و کوکاکولا است.»
در متاکریتیک، این فیلم بر اساس رای ۱۲ منتقد، امتیاز ۲۶ از ۱۰۰ را کسب کرده است که نشان‌دهنده «بررسی‌های عموماً نامطلوب» است.
این فیلم در ایالات متحده ۶٫۴۲۴٫۱۱۲ دلار در مقابل بودجه ۱۳ میلیون دلاری فروخت و بمب گیشه شد.
ژان دیولافوا

| ژان دیولافوا | ژان دیولافوا |
| --- | --- |
مادام دیولافوا در لباس مردانه: مادام دیولافوا در لباس مردانه
زادهٔ: ۲۹ ژوئن ۱۸۵۱ تولوز
درگذشت: ۲۵ مهٔ ۱۹۱۶ (۶۴ سال) اوت-گارون
ملیت: فرانسوی
پیشه: باستان‌شناس
همسر: مارسل دیولافوا
ژان دیولافوا (فرانسوی: Jane Dieulafoy‎) همسر مارسل اوگوست دیولافوا (۱۸۴۳–۱۹۲۰)، مهندس راه و ساختمان و باستان‌شناس فرانسوی بود و به همراه همسرش از سوی دولت فرانسه برای انجام کاوش‌های باستان‌شناسی سه بار به ایران سفر کردند. اولین مسافرت آن‌ها در سال ۱۸۸۱ به بندرهای جنوبی ایران صورت گرفت. مادام دیولافوا مطالعات و مشاهدات اجتماعی و یافته‌های باستان‌شناسی همسرش را به صورت یادداشت‌های روزانه جمع‌آوری کرد و در دو کتاب جداگانه انتشار داد.
دستاوردها و کتاب‌ها

کتاب اول با نام مسافرت دیولافوا در ایران و شوش و کلده است. این کتاب یکی از منابع مفید برای تحقیق در تاریخ دوره قاجاریه به ویژه سالهای سلطنت ناصرالدین شاه، و آشنایی با اوضاع اجتماعی و اقتصادی مردم ایران در عصر مذکور به‌شمار می‌رود. طرح‌ها و نقاشی‌ها و عکس‌هایی که مؤلف از مکان‌ها و اشخاص تهیه کرده در کتاب به چاپ رسیده است. کتاب دوم مشتمل بر یادداشت‌های سفر دوم و سوم آنهاست و سال‌های ۱۸۸۴ تا ۱۸۸۶ را در بر می‌گیرد.
دیولافوا در در ۲۰ اکتبر ۱۸۸۶ نشان لژیون دونور را دریافت کرد.
کاوش‌ها و یافته‌ها

این زوج اشیای باستانی پرشماری را از کاخ‌های هخامنشی داریوش بزرگ و اردشیر دوم در شوش به موزهٔ لوور پاریس انتقال دادند، که اکنون در معرض نمایش قرار دارد.
ترجمه به فارسی

دو سفرنامهٔ ژان دیولافوا به زبان فارسی ترجمه و با مشخصات زیر به چاپ رسیده است:
از قفقاز تا پرسپولیس، ترجمهٔ محمد مجلسی، تهران: دنیای نو، ۱۳۹۲.
س‍ف‍رن‍ام‍ه… ت‍ا پ‍خ‍ت‍ه ش‍ود خ‍ام‍ی (س‍ف‍رن‍ام‍هٔ خ‍ارج‍ی‍ان‍ی ک‍ه از ای‍ران دی‍دار ک‍رده‌ان‍د)، ب‍ه‌اه‍ت‍م‍ام م‍ن‍وچ‍ه‍ر دان‍ش‌پ‍ژوه، ۲ جلد، ج ۱: اب‍ن‌ب‍طوطه، م‍ارک‍وپ‍ول‍و، ب‍رادران ش‍رل‍ی، ش‍اردن، ف‍لان‍دن، ک‍ن‍ت دوگ‍وب‍ی‍ن‍و، دی‍ولاف‍وا، ج ۲: پ‍ی‍ر ل‍وت‍ی، ج‍ک‍س‍ن، آی‍رون‍س‍ای‍د، م‍ری‍ان س‍ی، ک‍وپ‍ر، ت‍ه‍ران: ث‍ال‍ث و م‍رک‍ز ب‍ی‍ن‌ال‍م‍ل‍ل‍ی گ‍ف‍ت‍گ‍وی ت‍م‍دن‌ه‍ا، چاپ اول: ۱۳۸۰.
ایران کلده و شوش ، علی‌محمد فره‌وشی، تهران: مؤسسهٔ انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، ۱۳۶۹؛ چاپ دوم: ۱۳۸۵.
ای‍ران ک‍ل‍ده و ش‍وش (ب‍ا ۳۳۶ ک‍ل‍ی‍ش‍ه روی چ‍وب از روی ع‍ک‍س‌ه‍ای م‍ؤل‍ف و دو ن‍ق‍ش‍ه پ‍اری‍س ۱۸۸۷)، ت‍رج‍م‍هٔ ع‍ل‍ی‌م‍ح‍م‍د ف‍ره‌وش‍ی (م‍ت‍رج‍م ه‍م‍ای‍ون)، وی‍راس‍ت ۲ ب‍ا ت‍ج‍دی‍دن‍ظر ک‍ام‍ل و ت‍رج‍م‍ه اف‍ت‍ادگ‍ی‌ه‍ا و ف‍ه‍رس‍ت‌ه‍ا ب‍ه ک‍وش‍ش ب‍ه‍رام ف‍ره‌وش‍ی، ته‍ران: خ‍ی‍ام، ۱۳۶۱؛ ت‍ه‍ران: ق‍ص‍ه‌پ‍رواز، ۱۳۷۸؛ ت‍ه‍ران: اف‍راس‍ی‍اب، ۱۳۸۱؛ ت‍ه‍ران: دن‍ی‍ای ک‍ت‍اب، ۱۳۸۲.
س‍ف‍رن‍ام‍ه: خ‍اطرات ک‍اوش‌ه‍ای ب‍اس‍ت‍ان‌ش‍ن‍اس‍ی ش‍وش ۱۸۸۴–۱۸۸۶، ت‍رج‍م‍ه ای‍رج ف‍ره‌وش‍ی، ت‍ه‍ران: دان‍ش‍گ‍اه ت‍ه‍ران، م‍ؤس‍س‍ه ان‍ت‍ش‍ارات و چ‍اپ، ۱۳۷۶.
نگارخانه

نمونه‌هایی از نقاشی‌ها و طراحی‌های ژان دیولافوا از شهرها و بناهای تاریخی و مردمان ایران:
کعبه زرتشت
آب‌انبار حاج کاظم
کاخ فیروزآباد
بازار ورامین
بازار وکیل شیراز
نمایی از بخش ایران موزه لوور
زن شیرازی در سال ۱۸۸۱
نانسی بریلی

| نانسی بریلی | نانسی بریلی |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۰ آوریل ۱۹۶۴ ‏(۶۰ سال)
نانسی بریلی (ایتالیایی: Nancy Brilli؛ زادهٔ ۱۰ آوریل ۱۹۶۴) بازیگر اهل ایتالیا است.
زندگی حرفه‌ای

او در رم متولد شد و به سینما توسط پاسکواله اسکویتیری معرفی شد؛ که اولین نقش خود را در فیلم کلارتا بازی کرد. در سال ۱۹۹۰ برنده جایزه دیوید دوناتلو بهترین نقش بازیگر زن مکمل و روبان نقره‌ای در همان دسته شد.
از فیلم‌ها یا مجموعه‌های تلویزیونی که وی در آن‌ها نقش داشته‌است، می‌توان به کاترینا و دخترانش، زیبایی زنان، هم‌کلاسی‌ها، سوءتفاهم‌های جزئی، سفارش‌ها، طعم تو و تابستانی کنار دریا اشاره نمود.
پردازنده چندهسته‌ای

نمودار یک پردازندهٔ دو هسته‌ای
یک پردازندهٔ دوهسته‌ای Core 2 Duo E6750 اینتل
یک پردازندهٔ دوهسته‌ای Athlon X2 6400+ ای‌ام‌دی
پردازندهٔ چند هسته‌ای از اجزای رایانشی و محاسباتی است که از دو یا چند واحد پردازش به نام هسته تشکیل شده است. هسته‌ها واحدهایی برای خواندن و اجرای دستورالعمل‌های برنامه هستند. این دستورالعمل‌ها عموماً دستورالعمل‌های معمولی CPU از قبیل اضافه کردن، انتقال داده‌ها، و انشعاب هستند، اما هسته‌های متعدد می‌توانند در همان زمان دستورالعمل‌های بیشتری را اجرا کنند که موجب افزایش سرعت کلی برای برنامه‌های تابع رایانش موازی می‌شود. تولیدکنندگان معمولاً هسته‌ها را بر روی یک قطعه مدار مجتمع (IC) ادغام می‌کنند، یا بر روی چند قطعه در یک بسته تراشه عرضه می‌کنند. پردازنده‌هایی که امروزه در کامپیوترهای شخصی استفاده می‌شوند همگی چند هسته ای هستند.
یک پردازنده چند هسته ای بر روی یک بسته فیزیکی پیاده شده‌است. طراحان گاهی چندین هسته را در کنار هم قرار می‌دهند. پردازنده‌ها ممکن است از حافظه نهان مشترک استفاده کنند و از روش‌های ارتباط message passing و حافظه مشترک درون هسته ای بهره گرفته شود. توپولوژی معمول شبکه‌ها شامل bus , ring, مش بندی دو بعدی و crossbar است. سیستم‌های چند هسته ای همگن شامل هسته‌های همسان و سیستم‌های چندهسته ای ناهمگن شامل هسته‌های ناهمسان هستند. برای نمونه big.LITTLE هسته‌های ناهمگنی را داراست که دستورالعمل‌های یکسانی را به اشتراک می‌گذارند. مانند سیستم‌های تک هسته ای، سیستم‌های چند هسته ای ممکن است دارای معماری‌هایی چون VLIW, superscalar, vector, multithreading باشند. پردازنده‌های چندهسته ای در حوزه وسیعی شامل کاربردهای عمومی و embedded, شبکه و پردازش سیگنال‌های دیجیتال و واحدهای گرافیکی حضور دارند.
بهبود عملکرد پردازنده‌های چند هسته ای به الگوریتم نرم‌افزاری و پیاده‌سازی وابسته است. حد تسریع این سامانه‌ها محدود است و به قانون Amdahl معروف است.
چکیده

همچنانکه کامپیوترهای شخصی متداول‌تر شده‌اند و بیشتر برنامه‌های کاربردی برای آن‌ها طراحی شده‌است، کاربر نهایی نیاز به سریعتر شدن و نگهداری بهتر از سیستم را درک کرده‌است.
تسریع به وسیلهٔ افزایش سرعت کلاک و به‌تازگی اضافه کردن هسته‌های پردازش چندگانه برای تراشه‌های مشابه به دست آمده‌است اگرچه سرعت تراشه در طی سال‌ها به‌طور نمایی افزایش یافته‌است.
این زمان در حال خاتمه یافتن است و تولیدکنندگان به سمت پردازش چندهسته‌ای تمایل دارند اگرچه به وسیله افزایش تعدادی هسته روی یک تراشه تنها چالش‌هایی در رابطه با حافظه و انسجام حافظهٔ نهان و همچنین ارتباط بین هسته‌ها ناشی می‌شود. پروتکل‌های منسجم و شبکه‌های به هم متصل تعدادی از موضوعات را حل کرده‌اند اما تا زمانی که برنامه نویسان نوشتن برنامه‌های کاربردی موازی را یادمی‌گیرند مزیت کامل و کارایی پردازنده‌های چند هسته‌ای‌ها دست نخواهند یافت.
پس زمینه

روند افزایش سرعت پردازنده‌ها برای بالا بردن کارایی یک روش قدیمی است. پردازنده‌های چندهسته‌ای مسیر و جهت جدیدی برای تولیدکنندگانی است که روی آن متمرکز شده‌اند. استفاده از هسته‌های چندگانه روی یک تراشه در توان پردازشی اولیه سودمند است اما این راحت بدست نمی‌اید.
با اضافه کردن هسته اتلاف توان و گرما به یک نگرانی تبدیل می‌شود و باید قبل از چینش به بهترین نحوی که گرما را در سطح تراشه پخش کند تعیین شود تا نقاط داغ در سطح تراشه ایجاد نشوند.
حافظه نهان مشترک و توزیعی روی یک تراشه برای منسجم کردن پروتکل‌ها باید با هم یکپارچه باشند تا این اطمینان را ایجاد کنند که وقتی یک هسته از حافظه می‌خواند در واقع در حال خواندن از قطعه جاری است نه مقداری که توسط یک هسته متفاوت به روز شده‌است.
در کنار مسایل مربوط به پردازنده‌های چند هسته‌ای مسایلی که قبلاً قابل پیش‌بینی نبودند اهمیت پیدا کرده‌اند.
هسته‌های چندگانه چطور با یکدیگر ارتباط برقرار خواهند کرد؟ آیا باید هسته‌ها از یک نوع باشند یا اینکه هریک کار خاصی را انجام دهند تا کاراتر باشند؟ و موضوع مهم بعدی این است، آیا برنامه نویسان قادر خواهند بود کدهای چند نخی که می‌توانند روی هسته‌های چندگانه اجرا شوند را بنویسند؟
دو هسته ای (Dual Core): دارای دو عدد پردازنده یا CPU در یک تراشه واحد هستند و به‌طور همزمان کار می‌کنند. تکنولوژی Multi-Tasking در پردازنده‌های دو هسته ای کارامدتر از Multi-Tasking در پردازنده‌های تک هسته ای یا single core processor است.
چهار هسته ای (Quad Core): دارای چهار عدد پردازنده یا CPU در یک تراشه واحد هستند و به‌طور همزمان کار می‌کنند. تکنولوژی Multi-Tasking در پردازنده‌های چهار هسته ای کارامدتر از Multi-Tasking در پردازنده‌های دو هسته ای است.
شش هسته‌ای (Hexa core): دارای شش عدد پردازنده یا CPU در یک تراشه واحد هستند و به‌طور همزمان کار می‌کنند. تکنولوژی Multi-Tasking در پردازنده‌های شش هسته ای کارامدتر از Multi-Tasking در پردازنده‌های چهار هسته ای است.
هشت هسته ای (Octa core): دارای هشت عدد پردازنده یا CPU در یک تراشه واحد هستند و به‌طور همزمان کار می‌کنند. تکنولوژی Multi-Tasking در پردازنده‌های هشت هسته ای کارامدتر از Multi-Tasking در پردازنده‌های شش هسته ای است.
تاریخچه مختصری از ریزپردازنده‌ها

اینتل اولین میکروپروسسوری به نام ۴-bit ۴۰۰۴ در اوایل ۱۹۷۰ که اساساً فقط یک ماشین متراکم بود را تولید کرد.
به‌طور خلاصه بعد ازآن ۸۰۰۸ و۸۰۸۰ را تولید کرد که هر دو ۸ بیتی بودند و موتورلا نیز با ارائه ۶۸۰۰ که مانند اینتل ۸۰۸۰ بود خود را با بازار تطبیق داد. شرکت‌ها سپس ریزپردازنده ۱۶ بیتی را ساختند.
قانون مور

یک قاعده راهنما برای ساختار کامپیوتر به عنوان قانون مور شناخته شده‌است. در ۱۹۶۸ مور بیان کرد که تعداد ترانزیستورهای روی تراشه تقریباً هر ساله دو برابر می‌شوند. او این نتیجه را در سال‌های بعد اصلاح کرد. در سال ۱۹۷۵ بیان کرد که هردو سال تعداد دوبرابر می‌شوند.
نیازمندی به چند هسته‌ای‌ها

به دلیل پیشرفت در تکنولوژی مداری و محدودیت کارایی در زمینه‌های گسترده پردازنده‌های انتزاعی تراشه‌های چند پردازنده یا تکنولوژی چند هسته‌ای مسیر اصلی در طراحی یک cpu شده‌است.
تسریع فرکانس پردازنده نقش خودش را در اوایل این دهه اجرا کرده‌است. ساختارهای کامپیوتری به یک راه حل برای افزایش کارایی نیاز داشتند اضافه کردن یک هسته پردازشی علاوه بر یک تراشه مشابه به صورت تئوری کارایی دو برابر را نتیجه می‌دهد و گرما را کمتر هدر می‌دهد. اگرچه که در عمل سرعت واقعی هر هسته کمتر از سریعترین پردازندهٔ تک هسته‌ای در سپتامبر ۲۰۰۵ شرکت IEEE Reviewer کاملاً متوجه این نکته شد که تا افزایش کلاک بهMHZ ۴۰۰ (در سرعت کلاک) توان مصرفی۶۰٪ افزایش پیدا می‌کند اما رویکرد دو هسته‌ای به این معنی است که شما می‌توانید به اهمیت بالا بردن کارایی بدون نیاز به اجرا در سرعت کلاک ویرانگر دست پیدا کنید.
چند هسته‌ای یک مفهوم جدید نیست. به عنوان مفهومی که قبلاً در سیستم‌های جاسازی شده و برای برنامه‌های کاربردی خاص برای مدتی استفاده شده‌است می‌باشد. اما به‌تازگی تکنولوژی به یک جریان اصلی با استفاده از اینتل و دستگاه‌های ریز پیشرفته AMD)) که بسیاری از تراشه‌های چند هسته‌ای موجود تجاری را معرفی می‌کند تبدیل شده‌است. برخلاف ماشین‌های ۲یا۴ هسته‌ای در دسترس تجاری در سال ۲۰۰۸ بعضی از متخصصین بر این باورند که به وسیله پردازنده‌های تعبیه شده در سال ۲۰۱۷ می‌توانند ۴۰۹۶ هسته را پشتیبانی کنند. پردازنده‌های سرور می‌توانند از ۵۱۲ هسته و تراشه‌های کامپیوترهای رو میزی می‌توانند از ۱۲۸ هسته استفاده کنند. این نرخ رشد گیج‌کننده‌است چراکه تراشه‌های رومیزی جاری در اوج استفاده از ۴ هسته هستند و تک هسته‌ای‌ها در ۳۰ سال گذشته‌استفاده می‌شدند.
مبناهای چند هسته‌ای

شرح زیر مخصوص هر طرح چند هسته‌ای نیست اما تقریباً یک مرور کلی از ساختارهای چند هسته‌ای است اگرچه تولیدکننده طراحی را متفاوت از دیگری انجام می‌دهد ساختارهای چند هسته‌ای نیاز دارند تا با جنبه‌های معین تطابق یابند. پیکربندی پایه یک ریزپردازنده در شکل ۲ دیده می‌شود.
حافظه نهان سطح ۱ نزدیکترین به پردازنده‌است. این یک حافظه خیلی سریع است که اغلب برای ذخیره کردن داده به وسیله پردازنده استفاده‌است. حافظه نهان سطح ۲ بزرگتر از حافظه نهان سطح ۱ است و برای یک هدف یکسان طراحی شده‌است. حافظه اصلی بزرگتر و کندتر از حافظه نهان است. یک مثال برای حافظه اصلی:ذخیره کردن یک فایل word که الان در حال ویرایش آن هستیم.
بسیاری از سیستم‌ها بین ۱GB تا ۴GB از حافظه اصلی و تقریباً ۳۲KB از حافظه نهان سطح ۱ و ۲MB از حافظه نهان سطح ۲ را دارند. سرانجام زمانی‌که داده در حافظه نهان یا حافظه اصلی موجود نیست سیستم باید آن را از دیسک سخت بدست آورد که زمان بیشتری را نسبت به خواندن از حافظه اصلی می‌برد. اگر ما دو هسته را کنار هم قرار دهیم کاملاً واضح است که یک روش ارتباطی بین هسته و حافظه اصلی نیاز است که این موضوع معمولاً یا به وسیله استفاده از یک باس ارتباطی تک یا شبکه به هم متصل بدست می‌آید.
رویکرد گذرگاه در مدل حافظه مشترک استفاده می‌شود در حالیکه رویکرد شبکه درون ارتباطی در مدل حافظه‌ای توزیع شده‌استفاده می‌شود؛ و تقریباً بعد از ۳۲ هسته، گذرگاه سربار زیادی به وسیله مقداری از پردازش ارتباط، رقابت که باعث کاهش کارایی می‌شود، پیدا می‌کند؛ بنابراین یک گذرگاه ارتباطی یک مقیاس پذیر محدودی دارد.
به نظر می‌آید که پردازنده‌های چند هسته‌ای جواب مناسبی برای عیب‌های پردازنده‌های تک هسته‌ای به وسیلهٔ افزایش پهنای باند در حالیکه اتلاف توان را کاهش می‌دهد، هستند.
جدول ۱ که در زیر آمده‌است مقایسهٔ پردازندهٔ تک هسته و چند هسته (در این مثال ۸ هسته) است که به وسیلهٔ مرکز تحقیق و بسته‌بندی در تکنولوژی Georgia ارائه شده‌است.
با منبع ولتاژ مشابه و هسته‌های چند گانه که در فرکانس پایین‌تر اجرا می‌شوند، می‌بینیم که تقریباً با افزایش ۱۰ برابری در پهنای باند را داریم در عین حال مصرف توان کل به یک چهارم کاهش پیدا می‌کند.
پیاده‌سازی چند هسته‌ای

در هر تکنولوژی ساختارهای چند هسته از تولیدکنندگان متفاوت بسیار متنوع اند:
در بعضی ساختارهای چند هسته‌ای، هسته‌های متفاوت، عملکردهای متفاوتی دارند؛ بنابراین آن‌ها یکنوع نیستند. تفاوت در ساختارها برای Intel’s core 2 Due در زیر ثبت شده‌است.