مریم
سرگذشت مریم > «مریم باکره»: روایت متی و لوقا > انجیل لوقا

مریمِ انجیل لوقا قهرمان رستگاری بشر است. بیشتر عقاید قرون بعدی در ربط با مریم، در این انجیل ریشه دارند. روایت لوقا با داستان تولد معجزه‌آسای یحیی از زکریا و الیصابات، از خویشان نازای مریم، آغاز می‌شود. سپس تولد عیسی—که معجزهٔ بزرگ‌تری است—را بازگو کرده است. در این انجیل، جبرئیل به مریم خبر از تولد عیسی می‌دهد و می‌گوید «خدا با توست» و «نزد خدا مرحمت یافته‌ای.» این مطالب به نظر نقشی مهم برای مریم در عهد با خدا—مشابه شخصیت‌های عهد عتیق—قائل هستند. مریم در ابتدا سردرگم است اما بعداً پیام جبرئیل را می‌پذیرد. به عقیدهٔ کوهن، اینجا لوقا قصد داشته مخاطب خود را در نقش مریم قرار دهد (یعنی اول عیسی را رد کند، بعداً بپذیرد). مریم در پاسخ می‌گوید: «پس چنین باشد.» و می‌پذیرد که مادر مسیحا شود. مسیحیان اعصار بعد، بر اساس همین سخن معتقد بودند مریم پذیرفته که باکره بماند.
در ادامهٔ روایت (‎۱:۳۹–۵۶) مریم در یهودیه به دیدار الیصابات می‌رود؛ اینجا مریم در واقع نقش تابوت عهد از اسرائیل باستان را دارد که محل استراحت خداست، حضورش موجب شادی و شعف می‌شود و برای سه ماه در تپه‌های یهودا می‌ماند (بنگرید به خروج ‎۴۰:۳۴–۸ در تورات). در مکاشفهٔ یوحنا (۱۱:۱۹) هم اول به تابوت عهد اشاره شده، بعد بلافاصله «زنی که آفتاب را دربردارد و ماه زیر پاهایش و بر سرش تاجی از دوازده ستاره است» (۱۲:۱) یاد شده است. مریم در ملاقات با الیصابات، آوازی موسوم به «جانِ من خداوند را تمجید می‌گوید» می‌خواند (۱:۴۶) که یادآور آواز میریام (خواهر موسی؛ میریام و مریم یک اسم هستند) در سفر خروج است؛ میریام در آن داستان در مدح پیروزی یهوه بر فرعون آواز می‌خواند (خروج ‎۱۵: ۲۰–۲۱).
در لوقا (۴:۲۲) عیسی را «پسر یوسف» خطاب می‌کنند. لوقا همچنین در دو بند دیگر حاوی مطالبی است که احتمالاً ریشه در مرقس دارند: در ‎۸:۱۹–۲۱ به عیسی اطلاع داده می‌شود که مادر و برادرانش بیرون هستند. عیسی پاسخ می‌دهد: «مادر و برادرانم آنانند که کلمهٔ خدا را می‌شنوند.» در ‎۱۱:۲۷–۸ زنی به عیسی می‌گوید «مبارک باد رحمی که تو را حمل کرد، [مبارک باد] آن پستان که تو مکیدی.» ولی جواب عیسی چنین است: «مبارکند آنان که کلمهٔ خدا را می‌شنوند.» لیکن همین انجیل از قول مریم (۱:۴۸) می‌گوید: «نسل‌هایی که می‌آیند، مرا مبارک خواهند خواند.» لذا می‌توان فرض کرد این انجیل، مریم را میان آنان که کلمهٔ خدا را شنیدند، می‌یابد.
لوقا به‌طور کلی تأکید دارد که عیسی با فقرا می‌نشست؛ لذا (‎۱:۴۶–۵۵) مریم هم خود را «حقیر» و «خادم» خدا خطاب می‌کند. اینجا هم مریم نماد اسرائیل است: او ضعیف است و از خدا طلب کمک دارد. مطالب این بخش از نغمهٔ حنا (مادر نازای سموئیل؛ بنگرید به اول سموئیل ‎۲:۱–۱۰) وام گرفته شده است. نتیجتاً، مریم در لوقا صفات پیامبرگونه دارد. به گفتهٔ فوسکت، اساساً در جهان باستان باکرگی و وحی با یکدیگر مرتبط محسوب می‌شدند. با این وجود، لوقا صراحتا مریم را «نبی» خطاب نکرده است؛ به عقیدهٔ کروی و کانر، این موضوع از آن جهت که است که پیامبران زن یونان و روم باستان، باکره بوده‌اند و می‌ترسیدند میان اینان و مریم شباهتی تشخیص داده شود.
مطالب فوق، به همراه داستان‌های نوزادی عیسی (که در آن‌ها به جای مغان، از چوپانان نام برده شده)، ارائهٔ عیسی در معبد اورشلیم و داستان یافتن عیسی در معبد، روی هم دو باب ابتدایی انجیل لوقا را شکل می‌دهند. لوقا نیز مانند متی، یوسف را از نوادگان داوود معرفی کرده و می‌گوید روح‌القدس نطفه را در رحم مریم قرار داد و سپس نوشته: «روح‌القدس بر تو خواهد آمد و قوّت حضرت اعلی (خدا) بر تو سایه خواهد افکند.» در لوقا، مریم زمان حاملگی به همراه یوسف به بیت‌لحم می‌رود و آنجا می‌زاید. چوپانانی به دیدار عیسای نوزاد می‌آیند. لوقا همچنین داستان ختنهٔ عیسی و دو داستان دیگر در معبد اورشلیم—مقدس‌ترین بنای یهودیت—با حضور مریم و عیسی روایت کرده است؛ یکی اعمال پسازایمان مریم مطابق سنت یهودی است و دیگری وقتی مریم و یوسف، عیسای دوازده ساله را در معبد گم می‌کنند و او را در حال تدریس به معلمان می‌یابند. لوقا چند مرتبه افکار درونی مریم را هم روایت کرده است. مسیحیان ادوار بعدی، مریم را هم مثل یوسف از تبار داوود می‌دانستند، ولی عهد جدید چنین نگفته است. در عوض، الیصابات از سبط هارون (جد روحانیت اسرائیل) است. لذا می‌توان نتیجه گرفت مریم نیز به همین سبط تعلق داشته است.