stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
دهلی نو

مکان در 23x15px|border |alt=|link= هند
| دهلی نو नई दिल्ली | دهلی نو नई दिल्ली |
| --- | --- |
ناحیه پایتختی ملی دهلی: ناحیه پایتختی ملی دهلی
Above: From top clockwise: مشرق‌الاذکار نیلوفر آبی، آرامگاه همایون، Connaught Place, Akshardham temple and دروازه هند (دهلی نو).: Above: From top clockwise: مشرق‌الاذکار نیلوفر آبی، آرامگاه همایون، Connaught Place, Akshardham temple and دروازه هند (دهلی نو).
ایالت: دهلی
تاسیس‌شده: ۱۹۱۱
حکومت: حکومت
 • Lieutenant Governor: Najeeb Jung
 • Chief Minister: Najeeb Jung
مساحت: مساحت
 • ناحیه پایتختی ملی دهلی: ۴۲٫۷ کیلومتر مربع (۱۶٫۵ مایل مربع)
ارتفاع: ۲۱۶ متر (۷۰۹ فوت)
جمعیت (۲۰۱۱): جمعیت (۲۰۱۱)
 • ناحیه پایتختی ملی دهلی: ۲۴۹۹۹۸
 • تراکم: ۵۸۵۴٫۷/کیلومتر مربع (۱۵۱۶۴/مایل مربع)
 • کلان‌شهری: ۲۱۷۵۳۴۸۶
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۵:۳۰ (IST)
پین کد: 110xxx
کد منطقه: +91-11
پلاک خودرو: DL-1x-x-xxxx to DL-13x-x-xxxx
زبان رسمی: زبان پنجابی، اردو/هندی
وبگاه: www.ndmc.gov.in
دهلی نو (به انگلیسی:New Delhi به هندی: नई दिल्ली، به پنجابی: ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ، به اردو: نئی دلی) پایتخت کشور هند و بخشی از منطقه پایتخت ملی دهلی (NCT) است. دهلی نو مقر هر سه قوهٔ دولت هند است که میزبان راشتراپاتی باوان، ساختمان مجلس هند و دیوان عالی هند است. دهلی نو یک شهرداری در NCT است که توسط NDMC اداره می‌شود، که عمدتاً دهلی لاتی‌ینز و چند منطقه مجاور را پوشش می‌دهد. منطقه شهرداری بخشی از یک منطقه اداری بزرگتر، بخش دهلی نو است.
اگرچه در زبان محاوره ای دهلی و دهلی نو به جای یکدیگر برای اشاره به بخش پایتخت دهلی استفاده می‌شود، این‌ها دو موجودیت متمایز هستند، که هم شهرداری و هم ناحیه دهلی نو بخش نسبتاً کوچکی از کلان شهر دهلی را تشکیل می‌دهند. منطقه پایتخت دهلی یک نهاد بسیار بزرگ‌تر است که کل دهلی را به همراه مناطق مجاور در ایالت‌های همسایه آن، از جمله قاضی‌آباد، نویدا، گورگان و فریدآباد تشکیل می‌دهد. بر مبنای آخرین داده های جغرافیایی کلانشهر دهلی نو حدوداً ۴۷ کیلومتر درازا دارد.
سنگ بنای دهلی نو توسط جورج پنجم در دربار دهلی در سال ۱۹۱۱ گذاشته شد. این بنا توسط معماران بریتانیایی ادوین لاتی‌ینز و هربرت بیکر طراحی شده‌است. پایتخت جدید در ۱۳ فوریه ۱۹۳۱ توسط نایب‌السلطنه و فرماندار کل هند، ایروین افتتاح شد.
تاریخچه > بعد از استقلال

پس از استقلال هند در سال ۱۹۴۷، خودمختاری محدود به دهلی‌نو اعطا شد و توسط یک کمیسر ارشد منصوب شده توسط دولت هند اداره می‌شد. در سال ۱۹۶۶، دهلی به یک قلمرو اتحادیه تبدیل شد و در نهایت معاون فرماندار جایگزین کمیسر ارشد شد. شصت و نهمین متمم قانون اساسی سال ۱۹۹۱، قلمرو اتحادیه دهلی را رسماً به عنوان منطقه پایتخت ملی دهلی اعلام کرد. سیستمی معرفی شد که بر اساس آن به دولت منتخب اختیارات گسترده‌ای داده شد، به جدای از قانون که در اختیار دولت مرکزی بود. اجرای واقعی این قانون در سال ۱۹۹۳ انجام شد.
اولین توسعه بزرگ دهلی‌نو در خارج از دهلی لاتی‌ینز در دهه ۱۹۵۰ زمانی که اداره مرکزی منافع عمومی (CPWD) زمین وسیعی را در جنوب غربی دهلی لاتی‌ینز توسعه داد تا منطقه دیپلماتیک چاناکی‌پوری را ایجاد کند، در آن‌جا زمینی برای احداث سفارت‌خانه‌ها اختصاص داده شد، اعیان، کمیسیون‌های عالی و اقامت‌گاه سفیران، در اطراف، مسیر شانتی قرار گرفتند.
جغرافیا

با مساحت کل ۴۲٫۷ کیلومتر مربع (۱۶٫۵ مایل مربع)، شهرداری دهلی نو بخش کوچکی از منطقه شهری دهلی را تشکیل می‌دهد. از آنجایی که شهر در جلگه سند و گنگ قرار دارد، تفاوت کمی در ارتفاع در سراسر شهر وجود دارد. دهلی نو و مناطق اطراف آن زمانی بخشی از رشته کوه آراوالی بودند. تنها چیزی که از آن کوه‌ها باقی مانده‌است، خط راس دهلی است که به آن ریه‌های دهلی نیز می‌گویند. در حالی که دهلی نو در دشت‌های سیلابی رودخانه جمنا، قرار دارد اما اساساً یک شهر محصور در خشکی است. شرق رودخانه ناحیه شهری شاه‌دره است.
جغرافیا > زلزله‌شناسی

دهلی نو در منطقه لرزه‌خیز-IV قرار دارد و آن را در برابر زلزله آسیب‌پذیر می‌کند. روی چندین خط گسل قرار دارد و بنابراین زلزله‌های مکرری را تجربه می‌کند که اغلب آنها با شدت کم هستند. تعداد زمین‌لرزه‌ها بین سال‌های ۲۰۱۱ و ۲۰۱۵ افزایش یافت که مهم‌ترین آن زلزله ۵٫۴ ریشتری در سال ۲۰۱۵ با مرکز آن در نپال، زلزله ۴٫۷ ریشتری در ۲۵ نوامبر ۲۰۰۷، زلزله ۴٫۲ ریشتری در ۱ سپتامبر و ۱ سپتامبر ۲۰ بود. زمین لرزه ۵٫۲ ریشتری در ۵ مارس ۲۰۱۲ و گروهی متشکل از دوازده زمین لرزه شامل چهار زمین لرزه به بزرگی ۲٫۵، ۲٫۸، ۳٫۱ و ۳٫۳ در ۱۲ نوامبر ۲۰۱۳ بود.
جغرافیا > اقلیم

آب و هوای دهلی نو یک آب و هوای نیمه خشک گرم (کوپن BSh) است که با آب و هوای نیمه‌گرمسیری مرطوب خشک‌زمستانی (کوپن Cwa) با تغییرات زیاد بین تابستان و زمستان از نظر دما و بارندگی هم‌مرز است. دما از ۴۶ درجه سلسیوس (۱۱۵ درجه فارنهایت) متغیر است در تابستان تا حدود ۰ درجه سلسیوس (۳۲ درجه فارنهایت) در زمستان می‌رسد. نوع آب و هوای نیمه گرمسیری مرطوب این منطقه به‌طور قابل توجهی با بسیاری از شهرهای دیگر با این طبقه‌بندی آب و هوایی متفاوت است، زیرا دارای تابستان‌های طولانی و بسیار گرم همراه با طوفان‌های شن، زمستان‌های نسبتاً خشک و معتدل با ریزگرد آتش‌سوزی جنگلی و دوره بادهای موسمی است. تابستان‌ها طولانی است و از اوایل فروردین تا مهرماه ادامه دارد و فصل باران‌های موسمی در اواسط تابستان رخ می‌دهد. زمستان از آبان شروع می‌شود و در دی‌ماه به اوج خود می‌رسد. میانگین دمای سالانه حدود ۲۵ درجه سلسیوس (۷۷ درجه فارنهایت) درجه است؛ میانگین دمای روزانه ماهانه بین ۱۴ تا ۳۴ درجه سلسیوس (۵۷ تا ۹۳ درجه فارنهایت) درجه سانتی‌گراد است. بالاترین دمای ثبت شده دهلی نو ۴۸٫۴ درجه سلسیوس (۱۱۹٫۱ درجه فارنهایت) است در ۲۶ مه ۱۹۹۸ در حالی که کمترین دمای ثبت شده −۲٫۲ درجه سلسیوس (۲۸٫۰ درجه فارنهایت) است. در ۱۱ ژانویه ۱۹۶۷، که هر دو در فرودگاه بین‌المللی ایندیرا گاندی (که قبلاً فرودگاه پالام نامیده می‌شد) ثبت شده‌اند. میانگین بارندگی سالانه ۷۱۴ میلیمتر (۲۸٫۱ اینچ) است، که بیشتر آن در زمان باران‌های موسمی در تیر و مرداد است.
جغرافیا > کیفیت هوا

در بررسی سالانه کیفیت زندگی مرسر در سال ۲۰۱۵، دهلی نو به دلیل کیفیت بد و آلودگی هوا در رتبه ۱۵۴ از بین ۲۳۰ شهر قرار دارد. سازمان جهانی بهداشت دهلی نو را در سال ۲۰۱۴ در میان حدود ۱۶۰۰ شهر که این سازمان در سراسر جهان ردیابی کرده‌است، به عنوان بدترین شهر آلوده جهان رتبه‌بندی کرد. در سال ۲۰۱۶، سازمان حفاظت از محیط زیست ایالات متحده آمریکا، دهلی نو را به عنوان آلوده‌ترین شهر روی زمین و آی‌کیوایر برای دومین سال متوالی در سال ۲۰۱۹، دهلی نو را به عنوان آلوده‌ترین شهر پایتخت جهان فهرست کرد.
در تلاش برای کاهش آلودگی هوا در دهلی نو، که در طول زمستان بدتر می‌شود، طرح زوج و فرد توسط دولت دهلی در دسامبر ۲۰۱۵ اعلام شد. علاوه بر این، کامیون‌ها تنها پس از ساعت ۱۱ اجازه ورود به پایتخت هند را داشتند بعد از ظهر، دو ساعت دیرتر از محدودیت موجود. طرح محدودیت رانندگی قرار بود به صورت آزمایشی از اول ژانویه ۲۰۱۶ برای یک دوره آزمایشی ۱۵ روزه اجرا شود. این محدودیت از ۸ صبح تا ۸ شب اجرا شد و اما برای روز یکشنبه محدودیتی نداشت. خدمات حمل و نقل عمومی در دوره محدودیت افزایش یافت.
در ۱۶ دسامبر ۲۰۱۵، دیوان عالی هند محدودیت‌های متعددی را بر سیستم حمل و نقل دهلی برای جلوگیری از آلودگی اعمال کرد. از جمله این اقدامات، دادگاه دستور توقف ثبت نام خودروهای دیزلی و خودروهای اسپرت با حجم موتور ۲۰۰۰ سی سی و بیشتر را تا ۳۱ مارس ۲۰۱۶ صادر کرد. دادگاه همچنین به تمام تاکسی‌های منطقه دهلی دستور داد تا از اول مارس ۲۰۱۶ به سی‌ان‌جی مجهز شوند. ورود وسایل نقلیه با قدمت بیش از ۱۰ سال به پایتخت ممنوع شد.
تجزیه و تحلیل داده‌های سرعت خودرو در زمان واقعی از اوبر دهلی نشان داد که در طول برنامه زوج و فرد، سرعت متوسط از نظر آماری ۵٫۴ درصد (۲٫۸ انحراف از استاندارد نرمال) افزایش یافته‌است. این به این معنی است که وسایل نقلیه زمان خلوت کمتری در ترافیک دارند و موتورهای خودرو به حداقل مصرف سوخت نزدیک‌تر می‌شوند. در مناطق مرزی، سطوح PM 2.5 بیش از 400 (ug/m3) ثبت شد، در حالی که در مناطق داخلی دهلی، به‌طور متوسط بین ۱۵۰ تا ۲۱۰ ثبت شد. با این حال، شهر دوارکا، واقع در ناحیه جنوب غربی، سطح آلودگی هوا به میزان قابل توجهی پایین است. در پردیس دانشگاه NSIT، واقع در بخش 3 Dwarka، سطح آلودگی به 93 PPM کاهش یافت.[نیازمند منبع]
در ۷ نوامبر ۲۰۱۷، انجمن پزشکی هند به دلیل سطح بالای آلودگی وضعیت اضطراری بهداشت عمومی اعلام کرد. بیشترین در منطقه باغ پنجابی با شاخص کیفیت هوا ۹۹۹ و در منطقه RK Puram با شاخص ۸۵۲ است. کمترین شاخص ثبت شده مربوط به منطقه آناند ویهار با شاخص ۳۱۹ است سطوح PM2.5 در ۷۱۰ ثبت شد میکروگرم بر متر مکعب، بیش از ۱۱ برابر حد مجاز سازمان جهانی بهداشت.
در مطالعه‌ای در سال ۲۰۱۸، دهلی نو آلوده‌ترین پایتخت از میان ۶۱ پایتخت در سراسر جهان بود.
در دسامبر ۲۰۱۹، مؤسسه فناوری هند بمبئی، با مشارکت دانشکده مهندسی McKelvey دانشگاه واشینگتن در سنت لوئیس، مرکز تحقیقات آئروسل و کیفیت هوا را برای مطالعه آلودگی هوا در دهلی نو، در میان سایر شهرهای هند راه اندازی کرد.
در طول قرنطینه همه‌گیر COVID-19 در هند، کیفیت آب حوضه رودخانه جمنا و گنگ بهبود یافته‌است زیرا صنایع به دلیل قرنطینه بسته شده‌اند. کیفیت هوا نیز در طول قرنطینه به میزان قابل توجهی بهبود یافته‌است.
در ۵ نوامبر ۲۰۲۰، دهلی نو سمی‌ترین روز خود را در یک سال ثبت کرد، زیرا غلظت ذرات سمی PM2.5 14 برابر حد مجاز WHO ثبت شد.
جمعیت‌شناسی

از سال ۲۰۱۱، منطقه شورای شهرداری دهلی نو دارای ۲۴۹۹۹۸ نفر جمعیت است. زبان هندی رایج‌ترین زبان دهلی نو و زبان میانجی این شهر است. اما درجه اول انگلیسی به عنوان زبان رسمی توسط مؤسسات تجاری و دولتی استفاده می‌شود. دهلی نو طبق سرشماری سال ۲۰۱۱ دارای ۸۹٫۳۸ درصد باسوادی است که بالاترین میزان در دهلی است.
جمعیت‌شناسی > دین

| پیروان ادیان در دهلی نو (NDMC) | پیروان ادیان در دهلی نو (NDMC) | پیروان ادیان در دهلی نو (NDMC) | پیروان ادیان در دهلی نو (NDMC) | پیروان ادیان در دهلی نو (NDMC) |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ادیان | ادیان |  | تاکنون | تاکنون |
| هندوئیسم | هندوئیسم |   | ۸۹٫۸۲٪ | ۸۹٫۸۲٪ |
| مسلمان‌ها | مسلمان‌ها |   | ۴٫۵۰٪ | ۴٫۵۰٪ |
| مسیحی‌ها | مسیحی‌ها |   | ۲٫۹۳٪ | ۲٫۹۳٪ |
| سیک‌ها | سیک‌ها |   | ۱٫۹۷٪ | ۱٫۹۷٪ |
| جین‌ها | جین‌ها |   | ۰٫۴۲٪ | ۰٫۴۲٪ |
| دیگران | دیگران |   | ۰٫۳۶٪ | ۰٫۳۶٪ |
بر اساس سرشماری سال ۲۰۱۱، هندوئیسم دین ۸۹٫۸ درصد از جمعیت دهلی نو است. همچنین جوامعی از مسلمان‌ها (۴٫۵٪)، مسیحی‌ها (۲٫۹٪)، سیک‌ها (۲٫۰٪)، جین‌ها (۰٫۴٪) وجود دارند. سایر گروه‌های مذهبی عبارتند از پارسی‌ها، بودایی‌ها و یهودی‌ها.
معبد لاکسمینارایان هندو ماندیر در دهلی نو.
کلیسای جامع قلب مقدس یک کلیسای جامع کاتولیک رومی است که توسط معمار بریتانیایی هنری مد بر اساس معماری ایتالیایی طراحی شده‌است.
گوردوارای بنگلا سهیب یک گوردوارای سیک‌ها در دهلی نو.
مترو

متروی دهلی در سال ۲۰۰۲ تأسیس شده و هم‌اکنون دارای ۶ خط و ۱۶۰ ایستگاه می‌باشد.
مترو دهلی یک سیستم حمل و نقل سریع است که به دهلی، فریدآباد، غازی آباد، گورگان و نویدا در منطقه پایتخت ملی هند خدمات رسانی می کند. متروی دهلی دوازدهمین سیستم متروی بزرگ جهان از نظر طول است. متروی دهلی اولین سیستم حمل و نقل عمومی مدرن هند بود که با ارائه یک وسیله حمل و نقل سریع، قابل اعتماد، ایمن و راحت، سفر را متحول کرد. در حال حاضر، این شبکه از 10 خط کد رنگی تشکیل شده است که به 255 ایستگاه با طول کل 348.12 کیلومتر (216.31 مایل) خدمات می دهد. اوتار پرادش، و فریدآباد و گورگان در هاریانا. همه ایستگاه ها دارای پله برقی، آسانسور و کاشی های لمسی هستند تا افراد کم بینا را از ورودی ایستگاه به قطار راهنمایی کنند. دارای ترکیبی از خطوط مرتفع، درجه یک و زیرزمینی است و از وسایل نورد گیج گسترده و استاندارد استفاده می کند. چهار نوع وسیله نورد استفاده می شود: گیج پهن میتسوبیشی-ROTEM، گیج بمباردیر موویا، گیج استاندارد میتسوبیشی-ROTEM و گیج استاندارد CAF Beasain. طبق یک مطالعه، متروی دهلی به حذف حدود 390000 وسیله نقلیه از خیابان های دهلی کمک کرده است.
متروی دهلی توسط شرکت ریل مترو دهلی محدود (DMRC)، یک شرکت دولتی با مشارکت برابر سهام دولت هند و دولت منطقه پایتخت ملی دهلی ساخته و اداره می شود. با این حال، این سازمان تحت کنترل اداری وزارت توسعه شهری، دولت هند است. علاوه بر ساخت و ساز و بهره برداری از مترو دهلی، DMRC همچنین در برنامه ریزی و اجرای پروژه های ریلی مترو، مونوریل و قطار سریع السیر در هند و ارائه خدمات مشاوره به سایر پروژه های مترو در داخل و خارج از کشور مشارکت دارد. پروژه متروی دهلی توسط Padma Vibhushan E. Sreedharan، مدیر عامل DMRC و معروف به "مرد مترو" هند، رهبری شد. او به طرز معروفی از DMRC استعفا داد و مسئولیت اخلاقی فروریختن پل مترو را بر عهده گرفت که جان پنج نفر را گرفت. Sreedharan به دلیل مشارکت در متروی دهلی توسط دولت فرانسه نشان Legion of Honor را دریافت کرد.
نگارخانه

ساختمان دبیرخانه دارای وزارتخانه‌های دفاع، دارایی، داخلی و امور خارجه است. همچنین دفتر نخست‌وزیری را در خود جای داده‌است.
راش‌تراپاتی باوان، اقامت‌گاه رئیس‌جمهور هند
مه غلیظ در Connaught Place، دهلی نو .
۲۰۱۵ آلودگی هوا در دهلی نو (PM2.5 AQI).
کویر حاج علی‌قلی

| کویر حاج علی‌قلی | کویر حاج علی‌قلی |
| --- | --- |
کویر حاج علی‌قلی، ۱۳ خرداد ۱۴۰۰: کویر حاج علی‌قلی، ۱۳ خرداد ۱۴۰۰
fa (in English: Expected satiety): fa
موقعیت: روستای حسن‌آباد شهرستان دامغان
مساحت: ۲۳۹۱ کیلومتر مربع
حوضهٔ آبریز: کویر مرکزی
ریزشگاه رودهای: کال شور، کر، چشمه علی
زمین‌چهرهای پیرامون: کوه‌های خرس، دولت‌دیار، ترکمن‌گدار، پنج‌کوه، سرخ‌کوه،
کویر حاج علی‌قلی (کویر دامغان، کویر چاه جم) کویر و نمکزاری در جنوب شرقی دامغان است. گسترهٔ این کویر از کوه آهواند در شرق تا روستای حسن‌آباد  در غرب است. کوه‌های ترکمن‌گدار، خرس و دولت‌دیار در کرانهٔ جنوبی، و کوه پنج و سرخ‌کوه در کرانهٔ جنوب غربی این کویر جای‌دارند. رود فصلی کر از جنوب غرب به سوی دریاچهٔ نمک سرازیر می‌شود. در فصول بارندگی ایجاد دریاچه فصلی جلوه بسیار زیبایی داشته و گردشگران زیادی را به خود جذب می‌کند.
این کویر با مساحت ۲۳۹۱ کیلومتر مربع دارای %۴۷ پهنهٔ رسی، %۳۴ پهنهٔ باتلاقی و %۱۹ آن نیز نمکزار است.
وجه تسمیه این بخش از کویر روایتیست که سینه به سینه از گذشتگان نقل شده است. حاج علی قلی هراتی شریف‌آبادی در دوره ناصرالدین شاه در مسیردامغان، جندق، اردکان، یزد به کار تجارت مشغول بوده است. مسیر حرکت کاروان‌های تجاری به دلیل وجود دریاچه نمک و باتلاقی بودن زمین‌ها بسیار دشوار و مجبور بودند دریاچه را دور بزنند و در بیابان برهوت مسیر خودرا ده‌ها کیلومتر دور نمایند. بالاخره حاج علی قلی و همراهان در برگشت از یکی از سفرهای تجاری نزدیک دریاچه توقف نمودند آنگاه حاج علی قلی تصمیم گرفت مسیر کوتاه تری را در دریاچه نمک یا اطراف آن پیداکند؛ لذا تصمیم خودرا با کاروانیان مطرح نمود لاکن همگی با اومخالفت کردند درنتیجه کاروان به راه خود درمسیر همیشگی به سمت دامغان حرکت کرد اما حاج علی قلی به تنهایی با ۳ نفر شتر به امید پیداکردن مسیر میانبر وارد دریاچه نمک شد. سرانجام توانست راه میانبر رااز مسیر دریاچه به سمت روستای حسن‌آباد و شریف‌آباد پیداکند درحالی ک دونفر از شتران همراه او دربین راه در باتلاق فرورفتند. این مسیر به لحاظ نزدیکتر بودند مورد استقبال تجار و کاروانیان قرار گرفت و از همان زمان به نام کویر حاج علی قلی معروف و مشهور شد به نحوی که در اطلس‌های جغرافیایی و نقشه‌های سرزمینی این بخش از کویر مرکزی به نام کویرحاج علی قلی ثبت گردیده است. نوادگان حاج علی قلی هراتی شریف‌آبادی هم‌اکنون با شهرت‌های هراتی، هراتیان، حیدری‌هایی، عزآبادی در شهرستان دامغان به ویژه روستای عبدیا ساکن می‌باشند.
عمیق‌ترین منطقه این کویر در قسمت مرکزی و جنوب شرقی قرار دارد و معروفترین رودی که به این کویر می‌ریزد رود فصلی کر است. زمین‌های این کویر پوشیده از پلتفرم‌های نمکی چندوجهی است و زمین‌های اطراف آن باتلاقی با درصد چسبندگی متوسط می‌باشند. از کویرهای نزدیک به این منطقه می‌توان به دق بیارجمند در فاصله ۶۰ کیلومتری در شرق و دشت کویر (کویر بزرگ) در فاصله ۱۰۰ کیلومتری در جنوب نام برد.
راه‌های ورود به منطقه:
مسیر اول و بهترین و نزدیکترین مسیر: از طریق شهر دامغان به روستای حسن‌آباد رفته (بدین طریق که به سمت جاده معلمان حرکت کرده و پس از ۱۵ کیلومتر به سمت جاده روستای حسن‌آباد رانندگی نموده و پس از ۱۰ کیلومتر رانندگی دیگر به روستای حسن‌آباد خواهید رسید) پس از رسیدن به روستای حسن‌آباد و طی مسافت ۹ کیلومتری جاده شوسه به دریاچه و کویر حاج علیقلی خواهید رسید.
مسیر دوم از شهرستان شاهرود به سمت معلمان - و سپس جاده خاکی چاه جم به کوه خرس که از جنوب این کویر می‌گذرد. مسیر دوم مسیر دامغان به معلمان - و سپس جاده خاکی ده فرات به کوه خرس می‌باشد.
زمین‌چهرها > دق دوزخی

کوهستان دق دوزخی در جنوب کویر حاج علی‌قلی است. این کوهستان سرچشمهٔ ریزابه‌هایی از رودخانه‌های کُر و دام گُو است. بلندترین قلّهٔ این کوهستان ۱۷۳۱ متر است. شق خُرّم، دولت‌دیار، خورس و ترکمن‌گدار از کوه‌های دق دوزخی‌اند.
زمین‌چهرها > مسیل کر

کر رودی فصلی به درازای ۸۰ کیلومتر است. این رود از ۷۰ کیلومتری دامغان به سوی شمال شرقی روان است. سرچشمهٔ کر در ارتفاع ۱۷۰۰ متری و از کوه‌های کاه‌دان، انجیلو و چاه‌حسینی است. ریزابه‌های این رود همگی فصلی یا مسیل هستند.
زمین‌چهرها > کال شور

کال شور رودی فصلی به درازای ۹۰ کیلومتر است. این رود از کوه چاقندی در ۲۵ کیلومتری جنوب شرقی شاهرود، به سوی جنوب غربی روان است. رودهای کال سیاه، نهر شش‌آسیاب و مارچشمه ریزابه‌های کال شور هستند. این رود در ۱۹ کیلومتری جنوب شرقی دامغان به سوی جنوب و کویر حاج علی‌قلی سرازیر می‌شود.
زمین‌چهرها > رودخانهٔ چشمه علی

َچشمه علی رودی به درازای ۶۵ کیلومتر است. دامغان‌رود و رودخانهٔ آستانه ریزابه‌های چشمه علی هستند. سیلاب این رود در فصل‌های بارانی به کویر حاج علی‌قلی سرازیر می‌شود.
محوطهٔ چاه جم

یکی از زیستگاه‌های انسان نئاندرتال دوران پارینه‌سنگی است. این محوطه در شش کیلومتری جنوب دامغان آغاز و تا ۸٫۵ کیلومتر به سوی جنوب شرق گسترده شده است.
علی هاشمی (پاسدار)

| علی هاشمی | علی هاشمی |
| --- | --- |
زاده: ۱۰ دی ۱۳۴۰ اهواز، ایران
درگذشته: ۴ تیر ۱۳۶۷ (۲۶ سال) جزیره مجنون، بصره، عراق
مدفن: اهواز، ایران
وفاداری: ایران
شاخه نظامی: سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
یگان: نیروی زمینی سپاه پاسداران
فرماندهی: تیپ ۳۷ نور سپاه سوسنگرد سپاه ششم قرارگاه نصرت
جنگ‌ها و عملیات‌ها: جنگ ایران و عراق † عملیات فتح‌المبین عملیات خیبر عملیات بدر عملیات بیت‌المقدس آزادسازی خرمشهر
علی هاشمی (۱۰ دی ۱۳۴۰–۴ تیر ۱۳۶۷) نظامی ایرانی بود، که از فرماندهان میانی سپاه پاسداران، در جنگ ایران و عراق محسوب می‌شد و فرماندهی قرارگاه نصرت را برعهده داشت.
او به دلیل آشنایی با مناطق عملیاتی، نقش مهمی در میان فرماندهان سپاه پاسداران در خلال جنگ ایران و عراق داشت. از وی به‌عنوان طراح اصلی عملیات خیبر و عملیات بدر یاد می‌شود. هاشمی در سال ۱۳۶۷ پس از انجام مأموریت تخلیه جزیره مجنون، در هنگام ترک مقر فرماندهی، توسط هلی‌کوپترهای نیروی زمینی عراق مورد هدف قرار گرفت و کشته شد. پیکر وی ۲۲ سال بعد، در سال ۱۳۸۹ شناسایی و در اهواز به خاک سپرده شد.
زندگی‌نامه

هاشمی در ۱۰ دی ۱۳۴۰ در محلهٔ عامری، شهر اهواز زاده شد. پدر وی از اهالی روستای مویلحه هواشم، از توابع شهرستان باوی بود. دوران کودکی و نوجوانی او نیز در محله حصیرآباد شهر اهواز سپری شد.
پس از وقوع انقلاب ۱۳۵۷، وی با همکاری گروهی در دشت آزادگان، اقدام به تشکیل سپاه حمیدیه نمود. با شروع جنگ ایران و عراق، در پی کشته شدن نظرآقایی؛ فرمانده سپاه حمیدیه، علی شمخانی؛ فرمانده وقت سپاه خوزستان، هاشمی را به‌عنوان فرمانده سپاه حمیدیه منصوب کرد.
با گسترش محورهای عملیاتی در طول جنگ ایران و عراق، علی هاشمی تیپ ۳۷ نور را در منطقه حمیدیه راه‌اندازی کرد. پس از عملیات بیت‌المقدس، اقدام به تشکیل سپاه بستان و پس از آن سپاه هویزه نمود. ایجاد تعدادی از پاسگاه‌های مرزی، با هدف پدافند از منطقه خوزستان نیز از فعالیت‌های دیگر او در سالهای نخست جنگ بود. وی پس از تشکیل قرارگاه نصرت در سپاه پاسداران و ارائه طرح کلی عملیات خیبر و عملیات بدر، مسئولیت سپاه ششم (سپاه امام جعفر صادق) را عهده‌دار شد، که حاصل آن سازماندهی ۱۳ یگان رزمی و پشتیبانی سپاه پاسداران، در استان خوزستان بود.
فرماندهی تیپ ۳۷ نور

با شکل‌گیری یگان‌های رزم سپاه پاسداران، هاشمی مأمور تشکیل تیپ ۳۷ نور شد و با آغاز جنگ، فرمانده یکی از محورهای سپاه در جبهه‌ها بود. در روزهای نخست جنگ و پیشروی سریع نیروهای ارتش عراق به عمق استان خوزستان، هاشمی در جایگاه فرمانده تیپ ۳۷ نور، اقدام به رهاسازی آب موجود در کانال سلمان، به منطقه کرخه کور نمود و از پیشروی بیشتر نیروهای عراقی به حمیدیه و به طبع آن، از سقوط اهواز جلوگیری نمود. تیپ ۳۷ نور به فرماندهی هاشمی در عملیات بیت‌المقدس و آزادسازی خرمشهر نیز شرکت داشت و توانست محور منطقه غرب خوزستان را آزاد و از نیروهای عراقی پاکسازی نماید.
فرماندهی سپاه سوسنگرد

در آستانه عملیات والفجر مقدماتی، تیپ ۳۷ نور، با تصمیم فرماندهان ارشد سپاه پاسداران منحل شد و علی هاشمی نیز به فرماندهی سپاه سوسنگرد منصوب گردید.
فرماندهی قرارگاه نصرت

از اقدامات قرارگاه نصرت در طول جنگ ایران و عراق، شناسایی مناطق عملیاتی، از هورالعظیم، تا جاده بغداد به بصره بود. همچنین شناسایی‌های برون‌مرزی در عراق، از جمله شهرهای نجف، کربلا و سامرا، از دیگر اقدامات قرارگاه نصرت بود. پس از انجام عملیات‌های خیبر و بدر، نیروهای قرارگاه نصرت شیوه جدیدی را برای مقابله با نیروی زمینی عراق آغاز کردند، که نیروهای اطلاعات و عملیات این قرارگاه، از نظر اطلاعاتی به سراسر منطقه هورالعظیم مسلط شدند. وی در قرارگاه نصرت از نیروهای بومی و عرب‌های ایرانی استفاده می‌کرد. این مسئله در مخفی ماندن هویت نیروهای ایرانی حین انجام عملیات شناسایی در منطقه هور نقش بسزایی داشت.
فرماندهی سپاه ششم

در سال ۱۳۶۵ علی هاشمی به فرماندهی سپاه ششم امام جعفر صادق منصوب شد، که در پی آن، فرماندهی سپاه‌های استان خوزستان، لرستان و لشکر ۵ نصر، به وی سپرده شد.
عملیات خیبر

از علی هاشمی به عنوان طراح عملیات خیبر یاد شده است. طی یازده ماه کار شناسایی در هور توسط هاشمی، عملیات خیبر طراحی شد. ثمره اجرای عملیات خیبر، تصرف دو جزیره شمالی و جنوبی مجنون بود. در این مناطق ۵۸ حلقه چاه نفت قرار داشت.
عملیات والفجر ۸

اندکی پیش از اجرای عملیات والفجر ۸ که به فتح فاو منجر شد، علی هاشمی اقداماتی برای فریب نیروهای عراقی انجام داد، تا توجه نیروی زمینی عراق را از فاو به هور جلب کند. به‌عنوان مثال او دستور می‌داد روزها چندین کامیون از ستاد قرارگاه، به سمت هور حرکت کنند. (او این کامیون‌ها را شبانه برمی‌گرداند) به علاوه تعداد زیادی سنگر در هور ساخت، تا وانمود کند قرار است نیروهای زیادی در منطقه هور مستقر شوند. ضمناً شکل برخی سنگرها را با لوله‌های پولیکا به گونه‌ای طراحی کرد که در تصاویر هوایی شبیه تانک به نظر برسند. تحرکات تصنعی در قرارگاه نصرت (واقع در هور) این تصور را برای سر فرماندهی نیروهای عراقی پدیدآورد، که حمله اصلی قرار است از جانب هور انجام شود؛ لذا هنگام شروع حمله به فاو، عراق تا مدتی از پاتک جدی خودداری نمود. به علاوه بخشی از نیروهای عراقی مستقر در منطقه فاو به نزدیکی هور منتقل شدند، تا جلوی حمله‌ای که تصور می‌شد از ناحیه هور قرار است آغاز شود را بگیرند. الگاوی؛ فرمانده لشکر ۲۳ نیروی زمینی عراق که یک سال بعد در مناطق شمالی اسیر شد، در اعترافات خود می‌گوید:
در زمستان ۱۳۶۴ لشکر من در فاو مستقر بود. آن قدر تحرکات شما در هور زیاد شد که من مطمئن شدم حمله مجدد شما از هور است. برای همین سه تیپ از نیروهایم را از فاو به هور منتقل کردم. عکس‌های هوایی از هور نشان می‌داد که شما تانک‌های زیادی را در هور مستقر کرده‌اید. جاسوس‌های ما خبر دادند که هر روز صدها کامیون تجهیزات و نفرات وارد هور می‌شوند. دیگر مطمئن شدیم که عملیات در هور خواهد بود. وقتی که نیروها خبر دادند ایران به فاو حمله کرده، گفتم نگران نباشید، حمله ایران به فاو یک فریب است، حمله اصلی از هور است. ما تا سه روز منتظر حمله شما در هور بودیم اما خبری نشد، این اشتباه من باعث شد که فاو را از دست بدهیم.
درگذشت

علی هاشمی فرمانده سپاه ششم سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، در ۴ تیرماه ۱۳۶۷ به دنبال تهاجم سراسری نیروی زمینی عراق به جزیره مجنون و پس از اطمینان از تخلیه افراد از این جزیره، اندکی پس از جدا شدن از علی‌اصغر گرجی‌زاده؛ رئیس ستاد سپاه ششم، به هنگام ترک مقر فرماندهی، هدف موشک هلی‌کوپترهای نیروی زمینی عراق قرار گرفت و در ۲۶ سالگی کشته شد. با توجه به مجروح شدن و اسارت گرجی‌زاده توسط نیروهای ارتش عراق، تا مدت‌ها تصور می‌شد که هاشمی نیز در عراق اسیر شده است. در سال ۱۳۸۹ پیکر وی پس از ۲۲ سال، در نزدیکی محل استقرار قرارگاه فرماندهی سپاه ششم کشف شد و در اهواز به خاک سپرده شد.
آثار پیرامون > زیر صفر مرزی

مقالهٔ اصلی: زیر صفر مرزی
زیر صفر مرزی مستندی به کارگردانی مهدی افشارنیک دربارهٔ ناپدید شدن علی هاشمی در اواخر روزهای جنگ است. این مستند در پی سقوط جزیره مجنون، شایعات بسیاری را دربارهٔ جاسوس بودن او مطرح می‌کند. زیر صفر مرزی تلاش کرده تا قصه علی هاشمی را با غصه مردم منطقه در دشت آزادگان پیوند بزند و در پس آن نگاهی انتقادی نیز به بخشی از مدیریت جنگ داشته باشد.
آثار پیرامون > گمشده من

کتاب گمشده من انشارات سوره مهر؛ خاطرات محسن رضایی فرمانده وقت سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، از علی هاشمی است. این کتاب ابتدا توضیحاتی را دربارهٔ برنامه عملیاتی که برعهده هاشمی گذاشته شده، ارائه می‌کند، سپس به شرح آنچه از وی در ذهن دارد، می‌پردازد. کتاب گمشده من، چهره ناشناخته علی هاشمی و تأثیرگذاری او در دوران جنگ را معرفی می‌کند.
آثار پیرامون > هوری

هوری از انتشارات شهید ابراهیم هادی نام کتابی می‌باشد، که به شرح خاطرات و بررسی زندگی‌نامه علی هاشمی می‌پردازد.
مزار علی هاشمی، در یادمان شهدای قرارگاه نصرت، بهشت‌آباد اهواز
منصور اوجی

| منصور اوجی | منصور اوجی |
| --- | --- |
زاده: ۹ آذر ۱۳۱۶ شیراز، ایران
درگذشته: ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۰ (۸۳ سال) شیراز، ایران
پیشه: شاعر
ملیت: ایرانی
دانشگاه: دانشگاه تهران دانشسرای عالی دانشگاه شیراز
منصور اوجی (۹ آذر ۱۳۱۶ – ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۰) شاعر معاصر ایرانی بود. از وطن: ۱۶۲ شعر در ستایش شیراز، باغ و جهان مردگان، حیرانی‌ها، حرفی برای گفتن، دفتر گمشده، باغ شب، خواب درخت و تنهایی زمین، شهر خسته، این سوسن است که می‌خواند، مرغ سحر، صدای همیشه، شعرهایی به کوتاهی عمر، حالی است مرا، دفتر میوه‌ها، کتاب کلمات، دفتر شاعری و کوتاه مثل آه از جمله مجموعه اشعار منتشر شده اوجی است.
او دارای نشان درجه یک هنری در حوزه ادبیات بود.
زندگی

۹ آذر ۱۳۱۶ در شیراز متولد شد. در رشته فلسفه از دانشگاه تهران موفق به کسب مدرک لیسانس شد و پس از آن در رشته علوم تربیتی از دانش‌سرای عالی تهران مدرک فوق لیسانس را کسب کرد. پس از آنکه به زادگاهش بازگشت، بار دیگر به دانشگاه پهلوی (دانشگاه شیراز) رفت و مدرک لیسانس زبان و ادبیات انگلیسی را نیز کسب کرد. او پس از سال‌ها تدریس، تصمیم گرفت که تدریس را رها کند و زمان بیشتری را به شعر گفتن اختصاص دهد.
در گفتگویی عنوان کرده بود:
«شاعر باید اثر انگشت و امضا داشته باشد و شاعران امروز به دلیل نداشتن این ویژگی، همه شبیه به هم شده‌اند. در هشتاد سال عمرم سعی کردم خودم و زندگی‌ام را بنویسم و هیچ‌وقت دوست نداشتم شبیه کسی باشم.»
به واسطه تألیف بیش از ۲۵ کتاب شعر، دو کتاب در حوزه ترجمه و سه کتاب در حوزه تحقیق و پژوهش، در سال ۱۳۹۶ نشان درجه یک هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به اوجی تعلق گرفت.