stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
سقوط ری

برای نوشتارهای همانند، نبرد ری ببینید.
سقوط ری در سال ۱۰۲۹ با تاخت‌وتاز محمود غزنوی که سال‌ها به آن دیار چشم داشت، رخ داد. پس از درگذشت فخرالدوله علی بویی در سال ۳۸۷ قمری (۹۹۷ میلادی) و نشستن مجدالدوله رستم، پسر خردسالش بر تخت فرمانروایی، قدرت راستین در دست مادر این شاه نونهال یعنی سیده ملک‌خاتون (شیرین باوندی) بود. سیده در این مدت با چنان شایستگی به گرداندن امور پرداخت که دشمنان آل بویه بر آن نشدند که به مرزهای آن فرمانروایی بتازند. ولی پس از مرگ سیده در سال ۴۱۹ قمری (۱۰۲۸ میلادی) و به قدرت رسیدن خود مجدالدوله، با شورش سپاهیان، شیرازه امور در ری از هم گسست و این گسستگی دخالت غزنویان را در ری به‌دنبال آورد. مجدالدوله، کاری شگفت کرد و از سلطان محمود برای سرکوب شورشیان درخواست کمک نمود و سلطان نیز در سال ۴۲۰ قمری سپاهی را به ری گسیل نمود.
غزنویان پس از درآمدن به ری، مجدالدوله را برداشتند، و شهر را به کلی دستخوش چپاول و تاراج نمودند. محمود پس از بازداشت مجدالدوله، از پیرامون جرجان به ری شد و گنجینه‌های بویه را که در ری دربردارنده میلیون‌ها دینار دارایی، چیزهای گران‌بها و گوهرافزارها می‌شد، به چنگ درآورد.
سلطان محمود پس از گشایش ری چون ناچار بود تا رفتار پرخاش‌آمیز سپاهیانش را در آن شهر درست‌انگاری نماید، این کارش را در رده غزوه‌های هند شمرد و هنگام گشایش نامه‌ای که به خلیفه فرستاد، از پاک شدن جبال از باطنیه کافر که در زمان فرمانروایی مجدالدوله سر برآورده بودند، سخن گفت. به‌راستی سلطان محمود در ری در برابر شیعه‌ها رفتار و کردار بسیار سختی از خود نشان داد. مجدالدوله را به گرفتاری درآورد، و بسیاری از نزدیکان او را که برخی از آنان دانشمندان دوره بودند، به دار زد. همچنین بسیاری از مردم ری به بهانه قرمطی بودن از دم تیغ سپاهیان محمود گذشتند. کتابخانه گرانبهای مجدالدوله هم به این بهانه که متضمن فلسفه و مذهب معتزله و ستاره‌شناسان است، به آتش کشیده شد و تنها، گزیده‌ای از آن کتابخانه که پیرامون پنجاه یا صد بار شتر بود، از آتش رهید و به غزنه فرستاده شد.
سلطان پس از این کارها، قزوین، ساوه و آبه را نیز به دست آورد و پسرش مسعود را گماشت تا زنجان و ابهر را بگشاید. محمود سپس در حالی که فرمانروایی سرزمین‌های  تازه‌گشوده‌شده را به مسعود سپرده بود، به غزنه بازگشت.
بن‌مایه

اهداف راهبردی فتح ری توسط سلطان محمود غزنوی. نشریه: مطالعات تاریخ انتظامی سال:۱۳۹۷ | دوره:۵ | شماره:۱۷ | نویسندگان: جعفر آقازاده و فرزاد خوش‌آب
حمله به روم در تخیلات فاتحانه سلطان محمود غزنوی _ نشریه پژوهش‌های تاریخی ایران و اسلام  دوره ۷، شماره ۱۲ - فروردین ۱۳۹۲ - سیّد ابوالقاسم فروزانی
↑  «زنی که سلطان محمود در برابرش کم آورد!». خراسان.
سکه‌های چینی

سکه‌های چینی
سکه‌های چینی (به چینی: 方孔钱) یا سکه‌های فنگ شویی (به انگلیسی: Feng Shui coins)، به نوعی سکه قدیمی گفته می‌شود که یک سوراخ مربعی در وسط آن وجود دارد. این سکه از قرن چهارم قبل از میلاد تا قرن بیستم پس از میلاد در چین و آسیای شرقی (مانند: کره و ژاپن) مورد استفاده قرار می‌گرفت. امروزه از این سکه‌ها با عنوان سکه‌های خوش شانسی چینی (Chinese fortune coins) یاد می‌شود.
فلزات مورد استفاده

در طول تاریخ این سکه‌ها بیشتر از آلیاژهای مس یا برنز ساخته می‌شدند و گاهی از آهن، سرب و روی برای ساخت آن‌ها استفاده می‌شده است. همچنین سکه‌هایی از جنس نقره و طلا نیز تولید وجود داشته است.
۲ دسامبر

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| <<  | دسامبر | دسامبر | دسامبر | دسامبر | دسامبر |  >> |
| ش | ی | د | س | چ | پ | ج |
|  |  | ۱ | ۲ | ۳ | ۴ | ۵ |
| ۶ | ۷ | ۸ | ۹ | ۱۰ | ۱۱ | ۱۲ |
| ۱۳ | ۱۴ | ۱۵ | ۱۶ | ۱۷ | ۱۸ | ۱۹ |
| ۲۰ | ۲۱ | ۲۲ | ۲۳ | ۲۴ | ۲۵ | ۲۶ |
| ۲۷ | ۲۸ | ۲۹ | ۳۰ | ۳۱ |  |  |
۲۰۲۵ میلادی: ۲۰۲۵ میلادی
۲ دسامبر سیصد و سی و ششمین (در سال‌های کبیسه سیصد و سی و هفتمین) روز سال در گاه‌شماری میلادی است. ۲۹ روز تا پایان سال باقی‌است.
رویدادها

۱۸۰۴ - تاجگذاری ناپلئون بناپارت به عنوان امپراتور فرانسه
۱۸۰۵ - پیروزی فرانسه در نبرد آوسترلیتس در برابر قوای روسی-اتریشی
۱۹۸۸ - بی نظیر بوتو، به عنوان نخستین رئیس‌دولت زن در کشورهای مسلمان، به نخست‌وزیری در پاکستان رسید.
۱۹۸۹ - حزب کمونیست مالایا به دنبال امضای پیمان صلح با دولت‌های مالزی و تایلند منحل شد و ۲۱ سال درگیری مسلحانه به پایان رسید.
زادروزها

۱۸۲۵ - پدروی دوم، دومین و واپسین امپراتور برزیل
۱۸۵۹ - ژرژ سورا، نقاش فرانسوی و بنیان‌گذار نودریافتگری
۱۸۸۵ - جرج مینوت، زیست‌شناس آمریکایی برنده جایزه نوبل فیزیولوژی و پزشکی
۱۹۰۱ - رایموندو اورسی، بازیکن فوتبال و اهل ایتالیا
۱۹۲۰ - احسان عباس، تاریخ‌نگار، پژوهشگر، ناقد و استاد دانشگاه فلسطینی-اردنی
۱۹۲۴ - الکساندر هیگ، وزیر امورخارجه ایالات متحده
۱۹۳۰ - گری بکر، اقتصاددان آمریکایی
۱۹۵۸ - ولادیمیر پارفنوویچ، ورزشکار رشته قایق‌رانی اهل شوروی
۱۹۵۹ - بومان ایرانی، بازیگر هندی
۱۹۶۳ - آن پچت، رمان‌نویس آمریکایی
۱۹۶۸ - دیوید بتی بازیکن فوتبال اهل انگلستان
۱۹۷۱ - فرانچسکو تولدو، بازیکن فوتبال اهل ایتالیا
۱۹۷۸ - جیسون کولینز، بازیکن بسکتبال آمریکایی
۱۹۷۹ - سبینه بابایوا، خواننده اهل جمهوری آذربایجان
۱۹۸۱ - دانیل پرانیچ، بازیکن فوتبال اهل کرواسی
۱۹۸۵ - آموری لیویوکس، شناگر اهل فرانسه
۱۹۸۶ - تل ویلکنفلد، نوازندهٔ گیتار باس استرالیایی
درگذشت‌ها

۱۵۴۷ - ارنان کورتس، کنکیستادور و سردار اسپانیایی
۱۷۷۴ - یوهان فریدریش آگریکولا، آهنگساز، خواننده و آلمانی
۱۸۱۴ - مارکی دوساد، نویسنده و فیلسوف فرانسوی
۱۸۵۹ - جان براون، مبارز آمریکایی ضد برده‌داری
۱۸۸۸ - نامق کمال شاعر عثمانی، نویسنده، اصلاح‌طلب و روزنامه‌نگار ترکیه.
۱۹۱۸ - ادمون روستان نویسنده و شاعر اهل فرانسه.
۱۹۳۱ - ونسان دندی هنگساز و آموزگار موسیقی فرانسوی.
۱۹۶۶ - لویتسن اخبرتوس یان براوئر هنگساز و آموزگار موسیقی فرانسوی.
۱۹۶۹ - خودکشی خوسه ماریا آرگداس، رمان‌نویس، شاعر و انسان‌شناس پرویی.
۱۹۷۲ - ییپ من اولین استاد (سی‌فو) هنرهای رزمی بود که وینگ‌چون کونگ‌فو را به‌طور عمومی آموزش داد.
۱۹۸۰ - رومن گاری نویسنده، فیلم‌نامه‌نویس فرانسوی.
۱۹۸۲ - جیووانی فرراری بازیکن فوتبال و اهل ایتالیا.
۱۹۸۵ - فیلیپ لارکین شاعر
۱۹۸۷ - لوییز اف لیلویر بیوشیمیست آرژانتینی و برنده جایزه نوبل.
۱۹۹۳ - پابلو اسکوبار قاچاقچی کلمبیایی مواد مخدر.
۲۰۰۶ - ماریسکا فیرس خواننده هلندی.
۲۰۰۸ - اودتا خواننده، ترانه‌سرا، گیتاریست، هنرپیشه و فعال اجتماعی و حقوق بشر اهل آمریکا.
اعیاد

روز جهانی لغو برده داری
روز ملی لائوس
روز ملی امارات متحده عربی
روز ارتش در کوبا
۱۰ مه

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| <<  | مه | مه | مه | مه | مه |  >> |
| ش | ی | د | س | چ | پ | ج |
| ۳۱ |  |  |  |  | ۱ | ۲ |
| ۳ | ۴ | ۵ | ۶ | ۷ | ۸ | ۹ |
| ۱۰ | ۱۱ | ۱۲ | ۱۳ | ۱۴ | ۱۵ | ۱۶ |
| ۱۷ | ۱۸ | ۱۹ | ۲۰ | ۲۱ | ۲۲ | ۲۳ |
| ۲۴ | ۲۵ | ۲۶ | ۲۷ | ۲۸ | ۲۹ | ۳۰ |
۲۰۲۵ میلادی: ۲۰۲۵ میلادی
۱۰ مه صد و سیمین (در سال‌های کبیسه صد و سی و یکمین) روز سال در گاه‌شماری است. ۲۳۵ روز تا پایان سال باقی است.
رویدادها

۱۶۵۵ - قوای انگلیسی جامائیکا  تصرف کردند.
۱۷۷۴ - لوئی شانزدهم و ماری آنتوانت به عنوان پادشاه و ملکه فرانسه  منصوب شدند.
۱۷۹۶- پیروزی ناپلئون بناپارت بر امپراتوری اتریش در نبرد لودی بریج
۱۸۷۷ - رومانی از امپراتوری عثمانی اعلام استقلال کرد.
۱۹۴۰ - بریتانیا ایسلند را مورد هجوم قرار می‌دهد.
۱۹۴۰ - جنگ جهانی دوم: آغاز نبرد فرانسه و تهاجم آلمان به بلژیک، هلند و لوکزامبورگ
۱۹۷۹ - کشور میکرونزی به خود مختاری دست یافت.
۱۹۸۱ - فرانسوا میتران به عنوان نخستین رئیس‌جمهور سوسیالیست در فرانسه انتخاب شد.
۱۹۹۴ - نلسون ماندلا نخستین رئیس‌جمهور سیاه‌پوست آفریقای جنوبی شد.
۲۰۱۳ - ساختمان شماره یک سازمان تجارت جهانی بلندترین ساختمان نیم کره غربی شد.
زادروزها

۱۹۲۳ - گوستاف اشترزمان، سیاست‌مدار آلمانی و وزیرخارجه جمهوری وایمار (ز. ۱۸۷۸)
۱۹۴۰ - وین دایر، روان‌شناس، سخنران و نویسنده آمریکایی
۱۹۶۹ - خدیجه (شهلا) جاهد ؛پرستار،مربی مهد کودک، دانشجوی روان‌شناسی، همسر دوم موقت ناصر محمدخانی و قصاص شده در پی محکومیت به جنایت قتل فاطمه(لاله)سحرخیزان
درگذشت‌ها

۱۹۳۷ - مصطفی صادق رافعی، نویسنده و شاعر مصری
مناسبت‌ها

روز مادر در کشورهای السالوادور، گواتمالا و مکزیک
روز جهانی پرنده مهاجر
ورامین

| ورامین | ورامین |
| --- | --- |
 به ترتیب از بالا به پایین:  میانسرای مسجد جامع، امامزاده یحیی، برج علاءالدین، کارخانه قند:  به ترتیب از بالا به پایین:  میانسرای مسجد جامع، امامزاده یحیی، برج علاءالدین، کارخانه قند
کشور:  ایران
استان: تهران
شهرستان: ورامین
بخش: مرکزی
مردم: مردم
جمعیت: ۲۲۵٬۶۳۸ نفر
جغرافیای طبیعی: جغرافیای طبیعی
ارتفاع: ۹۱۸ متر
اطلاعات شهری: اطلاعات شهری
ره‌آورد: طالبی، گوجه فرنگی، فرش ورامین، بادمجان، خیار، انار
پیش‌شمارهٔ تلفن: ۰۲۱
  ورامین  روی نقشه ایران ۳۵°۱۹′۳۱″شمالی ۵۱°۳۸′۴۴″شرقی﻿ / ﻿۳۵٫۳۲۵۳°شمالی ۵۱٫۶۴۵۶°شرقی﻿ / 35.3253; 51.6456   :   ورامین  روی نقشه ایران ۳۵°۱۹′۳۱″شمالی ۵۱°۳۸′۴۴″شرقی﻿ / ﻿۳۵٫۳۲۵۳°شمالی ۵۱٫۶۴۵۶°شرقی﻿ / 35.3253; 51.6456   
 :  
وَرامین مرکز شهرستان ورامین در جنوب شرقی استان تهران است. جمعیت این شهر برپایه آمار سال ۱۳۹۵ برابر با ۲۲۵٬۶۲۸ بوده است. بیشتر مردم این شهر به زبان فارسی صحبت می‌کنند، امّا گروه‌های قومیتی مختلفی در طول قرن‌ها به این شهر کوچیده‌اند.
ورامین از آغاز سده‌های نخستین اسلامی به عنوان یکی از نقاط مرکزی شیعیان گفته شد ولی اوج شکوفایی آن تا پیش از دوران معاصر، در دورهٔ ایلخانان مغول بود و بناهای تاریخی شاخص این شهر مانند مسجد جامع و برج علاالدوله به این دوره تعلّق دارند. ورامین از آغاز حکومت قاجاریان و پایتخت شدن تهران رونق بیشتری یافت و در دوران پهلوی با ساخته‌شدن کارخانه‌ها، مانند کارخانه قند بر اهمیت آن افزوده شد.
موقعیت جغرافیایی

شهر ورامین، مرکز شهرستان ورامین، در دشت ورامین در جنوب شرق تهران از لحاظ موقعیت جغرافیایی در طول ۵۱ درجه و ۳۰ دقیقه تا ۵۱ درجه و ۴۰ دقیقه شرقی و عرض ۳۵ درجه و ۲۸ دقیقه تا ۳۵ درجه و ۴۵ دقیقه شمالی واقع شده است.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | پاکدشت | پاکدشت، قرچک | قرچک، کهریزک |  |
|  | پیشوا |  | حسن‌آباد |  |
|  | پیشوا |    ورامین     | حسن‌آباد |  |
|  | پیشوا |  | حسن‌آباد |  |
|  | پیشوا | جوادآباد | چرمشهر |  |
اقلیم

شهر ورامین با قرارگیری در ۹۱۸ متر ارتفاع از سطح دریاهای آزاد و مجاورت با کویر مرکزی ایران آب‌وهوای خشک و نیمه‌بیابانی دارد. هوا در تابستان خشک و به ۴۵ درجه سانتیگراد می‌رسد و در زمستان به منفی ۱۰ درجه سانتیگراد بارش برف سالانه تقریباً دو بار است.
| داده‌های اقلیم ورامین، ارتفاع: ۹۱۸ متر، ۲۰۰۹–۲۰۲۲> ماه | داده‌های اقلیم ورامین، ارتفاع: ۹۱۸ متر، ۲۰۰۹–۲۰۲۲> ژانویه | داده‌های اقلیم ورامین، ارتفاع: ۹۱۸ متر، ۲۰۰۹–۲۰۲۲> فوریه | داده‌های اقلیم ورامین، ارتفاع: ۹۱۸ متر، ۲۰۰۹–۲۰۲۲> مارس | داده‌های اقلیم ورامین، ارتفاع: ۹۱۸ متر، ۲۰۰۹–۲۰۲۲> آوریل | داده‌های اقلیم ورامین، ارتفاع: ۹۱۸ متر، ۲۰۰۹–۲۰۲۲> مه | داده‌های اقلیم ورامین، ارتفاع: ۹۱۸ متر، ۲۰۰۹–۲۰۲۲> ژوئن | داده‌های اقلیم ورامین، ارتفاع: ۹۱۸ متر، ۲۰۰۹–۲۰۲۲> ژوئیه | داده‌های اقلیم ورامین، ارتفاع: ۹۱۸ متر، ۲۰۰۹–۲۰۲۲> اوت | داده‌های اقلیم ورامین، ارتفاع: ۹۱۸ متر، ۲۰۰۹–۲۰۲۲> سپتامبر | داده‌های اقلیم ورامین، ارتفاع: ۹۱۸ متر، ۲۰۰۹–۲۰۲۲> اکتبر | داده‌های اقلیم ورامین، ارتفاع: ۹۱۸ متر، ۲۰۰۹–۲۰۲۲> نوامبر | داده‌های اقلیم ورامین، ارتفاع: ۹۱۸ متر، ۲۰۰۹–۲۰۲۲> دسامبر | داده‌های اقلیم ورامین، ارتفاع: ۹۱۸ متر، ۲۰۰۹–۲۰۲۲> سال |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| میانگین بیش‌ترین °C (°F) | ۱۱  (۵۲) | ۱۳  (۵۵) | ۱۹  (۶۶) | ۲۵  (۷۷) | ۳۱  (۸۸) | ۳۷  (۹۹) | ۴۰  (۱۰۴) | ۳۸  (۱۰۰) | ۳۵  (۹۵) | ۲۶  (۷۹) | ۱۷  (۶۳) | ۱۳  (۵۵) | ۲۵٫۴  (۷۷٫۸) |
| میانگین کم‌ترین °C (°F) | ۳  (۳۷) | ۵  (۴۱) | ۱۰  (۵۰) | ۱۵  (۵۹) | ۲۰  (۶۸) | ۲۶  (۷۹) | ۲۸  (۸۲) | ۲۷  (۸۱) | ۲۳  (۷۳) | ۱۶  (۶۱) | ۹  (۴۸) | ۵  (۴۱) | ۱۵٫۶  (۶۰) |
| بارندگی میلی‌متر (اینچ) | ۲۲٬۷۱ | ۳۰٫۴۰  (۱٫۲) | ۳۴٫۴۹  (۱٫۳۶) | ۳۸٫۸۰  (۱٫۵۳) | ۳۵٫۵۳  (۱٫۴) | ۹٫۴۰  (۰٫۳۷) | ۵٫۶۱  (۰٫۲۲) | ۲٫۶۰  (۰٫۱) | ۳٫۱۱  (۰٫۱۲) | ۲۱٫۴۴  (۰٫۸۴) | ۳۳٫۹۴  (۱٫۳۴) | ۱۷٫۴۱  (۰٫۶۹) | — |
| میانگین روزهای بارانی  | ۱ | ۲ | ۲ | ۲ | ۱ | ۰ | ۰ | ۰ | ۰ | ۱ | ۲ | ۱ | ۱۲ |
| درصد رطوبت | ۴۲ | ۴۲ | ۳۳ | ۲۹ | ۲۳ | ۱۵ | ۱۵ | ۱۷ | ۱۸ | ۲۷ | ۴۱ | ۴۵ | ۲۸٫۹ |
منبع: World Weather Online: منبع: World Weather Online
وجه تسمیه

نام امروزی ورامین از سدهٔ سوم هجری به این سو به همین تلفّظ و نوشتار ثبت شده است. وجه تسمیه ورامین دقیقاً مشخّص نیست و عموم گفته‌ها بر پایهٔ حدس و گمان است. در برهان قاطع آمده است: «وَرام … چیزهای سهل و کم‌وزن را گویند و نام شهری است از ملک ری که به ورامین شهرت دارد.» فرهنگ نفیسی نیز «ورام» را کمی و نقصان در وزن و هر چیز سهل می‌داند و آن را شهری از توابع ری و بلوکی که در آن واقع است می‌نامد. در فرهنگ دهخدا نیز ورام را برابر با ورامین ذکر کرده است. جلال‌الدین کزازی واژهٔ «ورام» را خوانشی از واژهٔ «وهرام»، صورت پهلوی نام بهرام، می‌داند؛ در نتیجه «ورام+ین» به معنای «شهر بهرام» را به عنوان وجه تسمیه ممکن می‌داند.
مردم > جمعیت

جمعیت ورامین در سال‌های مختلف به شرح زیر بوده است:
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| سال | ۱۹۸۶ | ۱۹۹۱ | ۱۹۹۶ | ۲۰۰۶ | ۲۰۱۲ |
| جمعیت | ۵۸۳۱۱ | ۷۷۶۲۴ | ۱۰۷۲۳۳ | ۲۹۸۱۵۷ | ۲۸۴۷۲۴ |
مردم > زبان

مردم بومی شهر ورامین به زبان پارسی سخن می‌گویند و بارزترین نکته در لهجهٔ آن‌ها به‌کارگیری پسوند -ک برای فعل سوم شخص مفرد در حالت ماضی نقلی است. در طول تاریخ گروه‌های قومیتی مختلفی از جمله لر، ترک، کرد و عرب نیز به این منطقه کوچیده‌اند.
مردم > دین

در منطقهٔ ورامین تعداد زیادی قلعه به نام گبری وجود دارد که نشانگر زرتشتی بودن مردم این منطقه در پیش از اسلام است. پس از اسلام ورامین از مناطق پرقدرت شیعیان بوده است. به ویژه از سدهٔ پنجم هجری به این سو به علّت سکونت برخی سادات و نزدیکی به سایر مناطق شیعی، تشیّع در این شهر رواج یافت. حمدالله مستوفی در سدهٔ هشتم یعنی پیش از صفویه در گزارشی از ورامین گفته است که مردم منطقه شیعه دوازده امامی هستند. گروهی از مردم که بیشتر ساکن روستای خورین هستند علی اللهی هستند.
تاریخچه > پیش از تاریخ

صادق ملک شهمیرزادی در کتاب «ایران در پیش از تاریخ»، قدیمی‌ترین آثار حیات انسان در ورامین را مربوط به حدود ۶۰٬۰۰۰ تا ۴۵٬۰۰۰ سال قبل و متعلق به دوران «پارینه سنگی جدید» می‌داند.
تاریخچه > پیش از اسلام

دربارهٔ ورامین در پیش از اسلام اطلاعات چندی در دست نیست، اما به علّت وجود تعداد زیادی قلعه در اطراف شهر احتمالاً آباد بوده است. اعتمادالسلطنه در کتاب مرآت البلدان و جرج کرزن در سفرنامه اش ورامین و قلعهٔ چهارگوش ایرج در نزدیکی آن را با وارنا که در اوستا آمده است، برابر دانسته‌اند؛ هرچند منابع دیگر، وارنا را گیلان، طبرستان یا پتشخوارگر معرّفی کرده‌اند.
تاریخچه > پس از اسلام

در سال ۲۲ هجری، عمر، یکی از مأموران خود به نام نعیم بن مقرن را به ری می‌فرستد؛ در حالی که در آن زمان در ری سیاوخش خود را برای مبارزه با سپاه عرب آماده می‌کرد. در بین سپاهیان سیاوخش شخصی به نام رامی که با وی دشمنی داشته با مأمور عمر در روستای کوچک قوهه که در شمال غربی شهر ورامین واقع است ملاقات می‌کند و مأمور عمر هم سپاهی را در اختیار وی می‌گذارد و مسلمانان ورامین را فتح کردند.
تاریخچه > دورهٔ سلجوقی

در اواخر دورهٔ سلجوقی، ورامین از شهرهای ثروتمند و پر نفوذ شیعی بود به طوری که از سه وزیر آخر دورهٔ سلجوقی دوتن از اهالی ورامین (عزیزالدین رضی و فخرالدین بن رضی‌الدین ورامینی، که از خاندان ابوسعد ورامینی بودند) و یک تن دیگر هم ساکن ورامین (معین‌الدین کاشی) بودند.
در این دوره ورامین رو به‌آبادی رفت و خاندان رضی‌الدین چندین مدرسه و مسجد در شهر ساختند و همین‌طور خیرات فراوانی برای مکه و مدینه انجام دادند. قوامی رازی دربارهٔ این ساخت و سازها این گونه سروده است:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| اختیار کعبه کرده سخت نیک |  | بختیاری کاختیار این کرده‌ای |
| چون توانی شد به کعبه کز سخا |  | کعبه عالم ورامین کرده‌ای |
تاریخچه > حملهٔ مغول و پس از آن

یاقوت حموی در معجم‌البلدان، ورامین را از نواحی ری و در نزدیکی زامین معرّفی می‌کند. پیش از یورش مغولان به ایران، ورامین به عنوان کانون کشاورزی مطرح بود و پس از نابودی ری، به عقیدهٔ گای لسترنج، مهاجرت مردم آنجا به ورامین باعث رشد شهر شده است. در سدهٔ هشتم و دورهٔ ایلخانان، ورامین اهمیت زیادی پیدا کرد. آثار تاریخی مهم این شهر، مانند مسجد جامع، امامزاده یحیی و برج آرامگاه علاءالدین نیز مربوط به همین دوره‌اند. حمدالله مستوفی قزوینی در کتاب نزهة القلوب دربارهٔ ورامین و پیشرفت‌های آن در این دوره می‌نویسد:
ورامین در ماقبل دِیْهی بوده است و اکنون قَصَبه شده و دارالملک آن تومان گشته. طولش از جزایر خالدات عزکه و عرض از خط استوا لهکط، در آب‌وهوا خوش‌تر از ری است و در محصول پنبه و غله و میوه‌ها و مانند آن، اهل آنجا شیعه اثنی‌عشریند و تکبّر بر طبعشان غالب بود.
به نظر می‌رسد، در آغاز دورهٔ تیموری به علّت حملات تیمور، از رونق ورامین کاسته می‌شود. به طوری که کلاویخو شهر را «تقریباً خالی از سکنه» توصیف می‌کند. با این حال در این دوره، مرمّت‌هایی جزئی در مسجد جامع انجام می‌شود و بنای آرامگاه حسین رضا در شمال شهر ساخته می‌شود. پس از این دوره و از اوایل سدهٔ ۱۶ میلادی، کم‌کم تهران به شهر مرکزی منطقه تبدیل می‌شود.
تاریخچه > دورهٔ صفویه، زندیه و قاجاریه

در دورهٔ صفویه، اگرچه ورامین به بزرگی سابق نبود، امّا آباد بوده است، در کتاب هفت اقلیم آمده است:
ورامین زمان پیشین حاکم‌نشین بوده و قلعه در غایت حصانت داشته الحال بعد از تهران محلی در ری از آن شگرف‌تر نیست، و از میوه‌جات انگورش بر تمام ری رجحان دارد و مضافات نیک چنانچه یکی از آن مواضع خاوه است که حاصلش قریب سه‌هزار تومان است و بیشتر ارتفاعات یک من صد من می‌شود.
در زمان شاه عباس یکم، عدّه‌ای از عشایر اصانلو و لر (احتمالاً هداوند) به خوار و ورامین کوچانده شده‌اند. همچنین چندین بنای امامزاده در روستاهای مختلف اطراف ورامین در دورهٔ صفویان ساخته شده است. در زمان حملهٔ افغان‌ها ورامین جزو شهرهای تصرّف شده بوده است.
مورخان[کدام؟] می‌نویسند زمانی که کریم‌خان زند در حال احتضار بود آغامحمدخان قاجار که در خدمت وی به سر می‌برد به بهانهٔ شکار از شیراز به سرعت خارج شد و پس از گذشتن از اصفهان و قم به ورامین رسید و در اینجا ایلات پراکنده قاجار را جمع‌آوری کرد و تحت فرماندهی خود به استرآباد برد.
در دوران سلطنت ناصرالدین شاه ژان دیولافوا از ورامین دیدن کرد و شرحی راجع به آن نوشته است. در بخشی از آن می‌گوید.
پس از چهار ساعت راه‌پیمایی و پایمال کردن محصول مزارع و شنیدن ناملایمات از زارعین، بام مخروطی شکل و گنبد مینائی مسجدی که در میان مزارع سر برآورده بود از دور پدیدار گردید، اینجا دهکده ورامین است کمی بعد به آنجا رسیده و در میان باغ‌ها که دیوارهای گلی داشتند داخل شده در این باغ‌ها درختان میوه از قبیل گیلاس و زردآلو و گوجه و هلو، جنگل انبوهی تشکیل می‌دادند، پسران کوچکی بر بالای درختان توت کهنسال رفته و توت‌های سفید و سیاه را که به درشتی تخم کبوتر بود با دست چیده و می‌خوردند دهکده ورامین در دشت پر حاصلی واقع شده اما کاروانسرایی ندارد که بتوان در آن منزل کرد. خوشبختانه نظر به توصیه دکتر تولوزان توانستیم در خانه کدخدا فرود آییم…
هانری رنه دالمانی جهانگرد فرانسوی که در زمان محمدعلی شاه به ایران آمده بود در کتاب خود در خصوص ورامین می‌نویسد:
کمی بعد وارد دشت ورامین شدیم در هر قدم نهر آبی بود که از کوهستان سرازیر می‌شد به مزارع سبز و خرمی برخوردیم. زارعین در مزارع مشغول کار بودند ما به تماشای یک قرقی مشغول شدیم که در هوا پرواز می‌کرد و ناگهان به زمین فرود آمد و مرغی را شکار کرد. دشت مانند تابلوی دورنمایی است که گویی به دست نقاشان ژاپنی با نقش‌های ته طلایی مطلوبی در زمینه سیاه ساخته شده است، از دور دهکده‌ای دیده می‌شود که در دامنه کوه واقع است و از تابش اشعه خورشید منظره خاصی دارد…
تاریخچه > پهلوی

در زمان سلطنت رضاشاه ورامین مجدداً یکی از مراکز مهم کشاورزی ایران شد، تأسیس کارخانه‌ها بر اهمیت آن افزود.
تاریخچه > پهلوی > قیام پانزده خرداد ورامین

در قیام ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ عده‌ای از مردم پیشوا به سمت تهران حرکت کردند که در مسیر دروگران فصلی و مردم روستاهای مسیر و ورامین به تظاهر کنندگان پیوستند. این حرکت به گفتهٔ شاهدان عینی از روستای محمدآباد عرب‌ها و به ادّعای امام جمعه پیشوا از صحن امامزاده جعفر بن موسی کاظم و همزمان با آیین سنتی بنی اسد مردم پیشوا آغاز شد و در ساعت پنج بعد از ظهر بر روی پل باقرآباد با تیراندازی نیروهای نظامی و امنیتی به دستور شخصی به نام سرهنگ بهزادی خاتمه یافت. نام هفت نفر به عنوان کشته ثبت شده که دو تن از آن‌ها به نام هوشنگ (امیر) معصوم شاهی و حسن خانی از اهالی شهر ورامین بودند و دو تن به نام‌های جعفر عرب مقصودی و سید مرتضی طباطبایی اهل روستای محمدآباد عرب‌ها بودند. سه تن دیگر از اهالی پیشوا بودند. این کشته‌ها در گورستان مسگرآباد در شرق تهران دفن شده‌اند. پانزده تن هم دستگیر شده‌اند که شش تن از آن‌ها ساکن ورامین و بقیه از اهالی پیشوا بوده‌اند. تعداد مجروح‌شدگان نا معلوم است.
آثار تاریخی > دورهٔ ایلخانان

در دورهٔ ایلخانان مغول، با رشد اقتصادی منطقه، ورامین به نقطه‌ای شهری بدل شد و عمدهٔ بناهای تاریخی شاخص این شهر مربوط به همین دوره هستند. از آن جمله:
آثار تاریخی > دورهٔ ایلخانان > مسجد جامع ورامین

مقالهٔ اصلی: مسجد جامع ورامین
این مسجد مربوط به دورهٔ ایلخانی است و ساخت آن در دورهٔ سلطان محمد خدابنده آغاز و در دورهٔ پسرش به پایان رسیده است. این مسجد از جمله مساجد چهار ایوانی ایران است که هنر آجرکاری، کاشیکاری، گچ‌بری و سوزن کاری محراب این بنا از زیباترین نمونه‌های هنر معماری بعد از اسلام در ایران است. این اثر تاریخی در سال ۱۳۱۰ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آثار تاریخی > دورهٔ ایلخانان > برج علاءالدوله

مقالهٔ اصلی: برج آرامگاه علاءالدین
این برج متعلق به سید فخرالدین حسن علاءالدوله و دین بوده که در سال ۶۸۸ ه‍.ق ساخته شده و در سال ۱۳۱۰ ه‍.ش در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این برج از یک قسمت استوانه‌ای شکل ساخته شده و قسمت مخروط شکلی که بر روی قسمت استوانه‌ای است. ارتفاع قسمت استوانه‌ای ۱۲ متر و ارتفاع قسمت مخروطی ۵ متر است که روی هم رفته ۱۷ متر می‌شود. در این برج آرامگاهی از هنر آجر کاری و کاشی کاری هم‌زمان استفاده شده است. حسن علاءالدوله و دین هم معلم و هم یکی از حکام محلی بوده است که فرزندش این آرامگاه را پس از مرگ او برایش ساخت.
آثار تاریخی > دورهٔ ایلخانان > امامزاده یحیی

مقالهٔ اصلی: امامزاده یحیی (ورامین)
بقعهٔ امام‌زاده یحیی در جنوب شرقی ورامین در محلهٔ کهنه گل قرار گرفته است. تاریخ بنای بقعه، سال ۷۰۷ هجری قمری است. مقبره گنبد بزرگ آجری دارد و در بدنه‌اش هشت دریچهٔ مشبک ساخته شده است. صحن بنا به شکل برج، چهار کنج طاق‌نما دارد. در قسمت پایین دیوارهٔ صحن، گچ‌بری‌هایی وجود دارد و در پایین آن‌ها نیز کاشی‌های بزرگ و زیبایی با جلای فلزی به کار رفته است.
آثار تاریخی > دورهٔ ایلخانان > دیگر آثار ایلخانی

علاوه بر آثار فوق مقبرهٔ شاه حسین نیز مربوط به دورهٔ ایلخانی است. سیّاحان از بنای دیگری به نام مسجد شریف (اتمام ۱۳۰۷ میلادی) نام برده‌اند که امروزه موجود نیست. گورستانی تاریخی مربوط به همین دوره در سال ۱۳۹۵ کشف شد.
مسجد جامع ورامین
برج آرامگاه علاءالدین
نمونه‌ای از کاشی‌کاری‌های امامزاده یحیی
آثار تاریخی > سایر بناهای تاریخی

علاوه بر ابنیهٔ فوق مقابر امامزادگان،  حسین رضا، سکینه‌بانو، کوکب‌الدین، سید فتح‌الله، زید ابوالحسن از دیگر بناهای تاریخی هستند. افزون بر آن مورّخان، مدرسهٔ تاریخی رضویه در نزدیکی مسجد جامع صحبت کرده‌اند. قلعهٔ ورامین در ۱۵۰۰ قدمی مسجد جامع نیز مورد توجّه سیاحان بوده است، که امروزه موجود نیست.
قلعهٔ ورامین اثر ژول لورانس، ۱۸۴۸
آرامگاه حسین رضا
کتیبهٔ آرامگاه سید فتح‌الله
ترابری

شهر ورامین از سوی تهران تنها یک راه ورودی دارد که انواع ماشین‌های سبک و سنگین در آن تردّد دارند. یک کمربندی نیز از میدان ولیعصر به عرض ۴۵ متر و طول ۱۱ کیلومتر تا میدان بسیج ورامین ادامه دارد.
مسیر دوم برای رفت‌وآمد بین تهران و ورامین که طولانی‌تر است، مسیر تهران-شریف‌آباد-پیشوا-ورامین است.
ورامین از طریق جاده چرمشهر به آزادراه قم-گرمسار که بخشی از «آزادراه حرم تا حرم» است، متصل می‌شود. همچنین با بهره‌برداری از آزادراه آبیک-چرمشهر، (آزادراه غدیر) ورامین از همین مسیر به استان قزوین و استان مرکزی نیز متّصل شد.
ترابری > راه‌آهن و مترو

ایستگاه راه‌آهن ورامین در مسیر راه‌آهن تهران-مشهد قرار دارد. اجرای خط متروی ورامین و پیشوا و اتصال آن به متروی تهران در سال ۱۳۸۸ بر عهدهٔ سازمان متروی تهران گذاشته شد. در سال ۱۳۹۴، این پروژه به راه‌آهن جمهوری اسلامی سپرده شد. در سال ۱۴۰۰، علی امام، مجری متروی تهران، از واگذاری دوباره این پروژه به شرکت مترو خبر داد. عابد ملکی، معاون استاندار تهران، در صورت تأمین بودجه، اتمام این پروژه تا ۱۴۰۱ را وعده داد. در حال حاضر ورامین به مترو تهران متصل نیست.
صنعت > کارخانهٔ قند

مقالهٔ اصلی: تصفیه‌خانه قند ورامین
این کارخانه نخستین کارخانه قند در ایران و خاورمیانه است. نیکلای مارکف طراح ساختمان آن در سال ۱۳۱۳ بوده است در سال‌های اخیر تولید آن بسیار پایین آمده و حتی به تعطیلی نزدیک شده است. این بنا در میان آثار ملی به شماره ۶۱۴۶ به ثبت رسیده است.
صنعت > روغن‌کشی

مقالهٔ اصلی: کارخانه روغن‌کشی ورامین
این کار خانه در سال ۱۳۱۷ احداث شد و نخستین تولیدکننده روغن نباتی جامد در کشور است.
صنعت > کشاورزی

کشاورزی در اطراف شهر ورامین و در سطح شهر ورامین بسیار رایج است به طوری که یکی از قطب‌های کشاورزی تهران است. مهم‌ترین محصول کشاورزی منطقه طالبی است. بعد از آن گوجه فرنگی، بادمجان، گندم، جو، انگور، انار و پسته سطح کشت بالایی دارند.
آموزش

دانشگاه آزاد اسلامی واحد ورامین – پیشوا در هفتم مرداد سال ۱۳۶۴ افتتاح شد. در حال حاضر این واحد ۵ دانشکده کشاورزی، مامایی و پرستاری، ادبیات و علوم انسانی، علوم پایه و علوم زیستی دارد که در این ۵ دانشکده بیش از ۸۶ رشته درسی در مقطع کاردانی، کارشناسی و کارشناسی ارشد تدریس می‌شود. این دانشگاه ظرفیت نزدیک به ۱۵۰۰۰ دانشجو را دارد.
فرهنگ و هنر

ورامین در طول تاریخ در زمینه هنرهای تزئینی، کاشی‌کاری، گچ‌بری، آجرکاری، خوشنویسی، معماری، شعر، عرفان، فلسفه، فقه، کلام و سیاست، دانشمندان سرشناسی[کدام؟] زاده شده و پرورش یافته‌اند.
فرهنگ و هنر > قالی‌بافی

مقالهٔ اصلی: قالی ورامین
قالی ورامین گونه‌ای از صنایع دستی همین خطه است که امروزه و در گذشته تولید می‌شده است. طرح و نقشه معروف به میناخانی خاص قالی ورامین است که شهرتی جهانی دارد. لازم است ذکر شود فرش ورامین بعد از بیجار بالاترین استحکام را درمیان فرش‌های ایرانی دارد و رنگ‌های تیره در این نوع فرش نمود بیشتری داشته و از ابریشم در بعضی از نقوش آن استفاده می‌شود.
فرهنگ و هنر > آشپزی

از انواع غذاهای سنتی می‌توان به شیش‌انداز، آش گوجه، ته‌چین، اشکنه و … همچنین از شیرینی‌ها به نان کسمه، نان پنجره‌ای، یوخه، توتک، میان‌پر و … اشاره کرد. برخی از این غذاها و شیرینی‌ها امروزه در حال فراموش شدن هستند.
فرهنگ و هنر > سینما

سینما قدس ورامین در سال ۱۳۴۷ تأسیس شد.