stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
شاه اسماعیل یکم
سیاست‌های خارجی > با خان‌های ازبک

هم‌زمان با قیام شاه اسماعیل صفوی در ایران، شیبک خان توانست تا سال ۱۵۰۸ سراسر ترکستان و ماوراءالنهر را با قسمت بزرگی از افغانستان کنونی و شمال خراسان و استرآباد متصرف شود و از غرب و جنوب با قلمرو سلطنت شاه اسماعیل همسایه گردد، شیبک خان در مذهب تسنن بسیار متعصب بود و پیروان مذهب شیعه را دشمن می‌دانست. به همین سبب با شاه اسماعیل از در کینه‌توزی و دشمنی درآمد و در سال ۱۵۰۹ سپاه عظیمی از راه کویر به کرمان فرستاد و آن ایالت را غارت کرد و جمعی از مردم بی‌گناه را هلاک نمود. شاه اسماعیل در این هنگام در شیروان مشغول جنگ بود لذا سفیری به نام ضیاء الدین نورالله را با نامه‌ای دوستانه نزد شیبک خان فرستاد و او را به ترک دشمنی دعوت کرد؛ ولی خان ازبک در جواب وی نامه‌ای با عبارات زشت و توهین آمیز فرستاد و ضمن آن به طعنه نوشت چون قصد زیارت مکه را دارد می‌خواهد قلمرو سلطنت شاه اسماعیل را تصرف کند و از آن راه به زیارت خانه خدا برود. شاه اسماعیل در جواب نوشت اتفاقاً او هم قصد زیارت مشهد مقدس را دارد و به این جهت می‌خواهد خراسان را تصرف کند. به دنبال این مکاتبات در سال ۱۵۱۰ شیبک خان در نبرد مرو شکست خورد و کشته شد و سراسر خراسان، هرات، قندهار و مرو تا رود جیحون به دست شاه اسماعیل افتاد. پس از کشته شدن شیبک خان پسرش محمد تیمور سلطان در سمرقند به جای پدر نشست و با عبیدالله‌خان ازبک پسر عمویش که در بخارا حکومت می‌کرد سفیرانی نزد شاه اسماعیل فرستادند و از در صلح‌جویی درآمدند. شاه اسماعیل نیز با تقاضای آنان موافقت کرد و از خراسان به آذربایجان بازگشت. اما دیری نگذشت که باز امیران ازبک به سرحدات خراسان حمله بردند و چون شاه اسماعیل گرفتار تجاوز عثمانی بود نتوانست عکس‌العملی نشان دهد و این تاخت و تازها تا زمان درگذشت شاه اسماعیل و جلوس شاه تهماسب یکم ادامه یافت.
سیاست‌های خارجی > با بابر گورکانی

ظهیرالدین محمد بابر چند بار با ازبکان بر سر سمرقند جنگید و در نهایت شکست خورد و ازبکان سمرقند را گرفتند بابر به حصار شادمان گریخت و در آن جا به محاصره ازبکان درآمد. شیبک خان به او پیشنهاد کرد خواهرش خانزاده بیگم را به ازدواج او در بیاورد و از محاصره بیرون رود، بابر به ناچار پذیرفت و سپس به کابل رفت. پس از آن‌که شاه اسماعیل در نبرد مرو در ۹۱۶ قمری بر ازبکان پیروز شد، خواهر بابر را به نزد برادرش فرستاد و بابر ضمن سپاس از شاه اسماعیل برای پس گرفتن سمرقند کمک خواست. شاه اسماعیل نیرویی به کمک بابر فرستاد و او توانست بار دیگر به سمرقند دست یابد؛ اما پس از شکست از ازبکان در جنگ غجدوان به کابل گریخت و چون از فتح ماوراءالنهر ناامید شده بود درصدد فتح ممالک هند برآمد و در ۹۳۲ قمری، سلطان ابراهیم را در نبرد نخست پانی‌پت شکست داد و سلسله گورکانیان هند را تأسیس کرد.
سیاست‌های خارجی > پیشنهاد اتحاد به سلطان مصر و دولت‌های اروپایی

شاه اسماعیل یکم در سال ۱۵۱۶ میلادی (۹۲۲ قمری) سفیرانی نزد سلطان مصر و دولت جمهوری ونیز که هر دو در معرض تهدید عثمانی‌ها بودند فرستاد. سفیر شاه اسماعیل حامل نامه‌ای دوستانه و دویست برده گرجی و ترکمن جهت قانصوه غوری سلطان مصر فرمانروای سلطنت ممالیک بود و شاه در نامه خود وی را به جنگ علیه سلطان سلیم که نظریات تجاوزکارانه نسبت به مصر داشت تشویق می‌کرد. در این هنگام سلطان سلیم قسمتی از کردستان و شمال بین‌النهرین را تصرف کرده و متوجه سوریه شده بود، لذا سلطان مصر با سپاهی در حدود ۳۰ هزار نفر از قاهره به سوی سوریه روانه شد. در شمال شهر حلب، نیروی سلطان مصر با قشون عثمانی رو به رو شد و این بار هم کثرت نفرات و توپخانه و سلاح‌های آتشین به کمک عثمانی‌ها رسید. سلطان سالخورده مصر در ۲۴ اوت ۱۵۱۶ در نبرد مرج دابق کشته شد و سپاهش تار و مار گردید و سراسر سرزمین‌های سوریه و لبنان و فلسطین هم به تصرف عثمانی درآمد. سلطان سلیم پس از این پیروزی عازم فتح مصر شد و توانست طومان بای دوم آخرین سلطان مصر را در نبرد ریدانیه شکست دهد و در سوم فوریه ۱۵۱۷ فاتحانه وارد قاهره شود و سفیر جمهوری ونیز و نماینده شریف مکه به حضورش رسیده تبریک گفتند. او متوکل سوم آخرین خلیفه عباسی را که فقط عنوان خلافت داشت از مقام خود برکنار نمود و جزو اسرا به استانبول فرستاد. شریف مکه نیز در ۱۷ ژوئیه تسلیم شد و کلیدهای حرمین شریفین را تسلیم سلطان سلیم کرد که از آن زمان عنوان خلیفه مسلمین را بر سایر عناوینش افزود. سفیری که شاه اسماعیل نزد جمهوری ونیز فرستاده بود، مأموریت داشت آن دولت را به جنگ با عثمانی تشویق کند تا زمانی که شاه ایران از راه خشکی به آن کشور حمله می‌برد آنان نیز از طریق دریا قوای عثمانی را مشغول نمایند و به این ترتیب هر دو کشور بتوانند سرزمین‌های از دست رفته خود را تصاحب کنند. دولت ونیز که به واسطه قدرت سرشار تجارتی و نیروی دریایی عظیم خود از زمان جنگ‌های صلیبی توانسته بود سیادت خود را بر دریای مدیترانه مسلم گرداند، در سال‌های آخر قرن پانزدهم دچار تجاوزات عثمانی به قلمرو خود گردیده بود و از این بابت متحد طبیعی ایران به‌شمار می‌رفت. به همین جهت در سال‌های ۱۴۷۱ و ۱۴۷۸ و ۱۳۸۳ میلادی سه سفیر نزد اوزون حسن آق قویونلو فرستاده و به وی پیشنهاد اتحاد کرده و حتی جهت او مقداری اسلحه و مهمات فرستاده بود؛ ولی نظر به اینکه در این موقع ونیزی‌ها از طرفی گرفتار جنگ با پاپ ژولیوس دوم بوده و از طرف دیگر به تازگی با دولت عثمانی پیمان صلح منعقد کرده بودند پیشنهادهای شاه اسماعیل را نپذیرفتند و به آن جواب منفی دادند. وقتی شاه اسماعیل خبر شکست مصری‌ها را شنید و از اتحاد با ونیز هم مأیوس شد، در اکتبر ۱۵۱۸ میلادی (۹۲۵ قمری) سفیرانی نزد پادشاهان مجارستان و لهستان فرستاد و آنان را که در معرض خطر تجاوز عثمانی‌ها بودند به اتحاد مقابله با دشمن مشترک دعوت کرد. لایوش دوم پادشاه مجارستان از پیشنهاد شاه ایران استقبال کرد و در سال ۱۵۲۲ یکی از کشیشان فرقه مارونی لبنان به نام فرا پتروس را که فارسی می‌دانست با نامه دوستانه‌ای نزد شاه اسماعیل فرستاد. کشیش مزبور شمه‌ای از اوضاع سیاسی اروپا و عظمت و قدرت کارل پنجم امپراتور اسپانیا و امپراتور آلمان را که برادرزن پادشاه مجارستان نیز بود برای شاه اسماعیل شرح داد به طوری که شاه اسماعیل مایل شد با این امپراتور مقتدر که ضمناً دشمن سرسخت عثمانی بود روابطی دوستانه برقرار کند.
سیاست‌های خارجی > روابط ایران و امپراتور مقدس روم

مقالهٔ اصلی: اتحاد ایران–هابسبورگ
شاه اسماعیل یکم در سال ۱۵۲۳ میلادی (۹۳۱ قمری) فراپتروس را با نامه‌ای که به زبان لاتین نوشته شده بود و نویسنده آن ظاهراً خود وی می‌باشد، نزد کارل پنجم فرستاد. شاه اسماعیل در این نامه شمه‌ای دربارهٔ جنگ‌های خود با عثمانی و پیمان اتحادی که با پرتغالی‌ها منعقد کرده و سفیری که به تازگی از آن کشور به دربار وی آمده، سخن گفته و پیشنهاد نموده بود که در ماه آوریل سال بعد، ارتش دو کشور از شرق و غرب به قلمرو دشمن مشترک حمله کنند و تا وقتی که به پیروزی نهائی نایل نشده‌اند از انعقاد پیمان صلح جداگانه با عثمانی خودداری نمایند. فراپتروس چندین ماه در راه بود تا اینکه سرانجام، در اواخر سال ۱۵۲۴م به اسپانیا رسید و در شهر تولدو و به حضور امپراتور بار یافت و نامه شاه اسماعیل را تسلیم کرد. سفیر ایران مورد مهر و محبت شارل قرار گرفت و مدتی در دربار وی اقامت داشت؛ تا اینکه در ۲۵ اوت ۱۵۲۵ امپراتور پاسخِ نامه شاه را به وی تسلیم کرد که با خود به ایران ببرد. شارل پنجم در نامه خود پس از ابراز محبت فراوان نسبت به پادشاه ایران، گرفتاری‌های خود را در جنگ با فرانسویان و شکست دادن و اسارت فرانسوای یکم پادشاه آن کشور را شرح داده و ضمن موافقت با پیشنهاد شاه اسماعیل مبنی بر اتحاد علیه دولت عثمانی، آمادگی خود را برای شروع نبرد اعلام داشته بود. هنگامی که فراپتروس به تبریز رسید پیش از یک سال از درگذشت شاه اسماعیل گذشته بود و از قرار وی، نامه شارل را به پسر و جانشین‌اش شاه تهماسب تسلیم کرده است. چهار سال بعد، در فوریه ۱۵۲۹ میلادی (۹۳۵ قمری) شارل سفیر دیگری به نام یوهان بالبی به ایران فرستاد، و چون نامه‌ای که به وسیله این سفیر فرستاده به عنوان شاه اسماعیل می‌باشد معلوم می‌شود هنوز خبر مرگ این پادشاه به اروپا نرسیده بوده است.
ظاهر و رفتار

آنجوللو سفرنامه‌نویس ونیزی ویژگی‌های ظاهری و توانایی‌های شاه اسماعیل را چنین نقل می‌کند:
این شاه صفوی زیبا، خوش‌رو و دلپذیر است. چندان بلند قامت نیست، اما اندامی خوش‌ترکیب دارد. فربه است و میان کتف‌هایش فراخ و مویش مایل به سرخی است. از ریش و سبلت فقط سبلت را گذاشته است و چپ دست است. مانند یک خروسِ جنگی بی‌باک و از تمام فرماندهانش نیرومندتر است؛ در تیراندازی با کمان نیز از هر ۱۰ سیب هدف، ۷ سیب را می‌زند.
به عقیده راجر سیوری، شخصیت اسماعیل دارای جذبه، استعداد رهبری و شجاعت بود؛ اگرچه در مقام یک فرمانده نظامی، هم فاقد روحیه احتیاط‌کاری و هم از نبوغ تاکتیکی و استراتژیکی شاه عباس یکم بی‌بهره بود. او همچنین سیاستمداری قابل و آگاه بود. اگرچه راه‌حل های مافوق تصور و غالباً ابتکاری وی برای مشکلات حکومتش اغلب در کوتاه‌مدت و نه در درازمدت مفید واقع شد، این بیشتر ناشی از بزرگی مشکلات بود تا عدم کفایت راه‌حل ها.
شاه اسماعیل لواط‌گر قهاری بود و از همان سنین نوجوانی از می‌گساران قهار نیز به‌شمار می‌رفت. وی همواره با کنیزان و پسرکان در بزم بود. غیاث‌الدین خواندمیر که از مداحان استوار شاه اسماعیل است، در جایی بزم‌های عیاشی و می‌گساری شاه اسماعیل را چنین ستوده است: «اقدام رقیق عقیق وش (جام‌های شفاف سرخ‌گون) چون جام زرین آفتاب، در بزم فلک آغاز گردش کرده، جام‌های شراب رقیق بی‌غش به سانِ ساغر سیمین هلال، در دست ساقیان سیم اندام (دختران و پسران اسیر شدهٔ ایرانی) در گردش بود.» این رفتارهای او گاه موجب اعتراضات گسترده از سوی مردم می‌شد که همگی نیز با خشونت سرکوب می‌شدند.
شاه اسماعیل شاعر نیز بود و با تخلص خطائی شعر می‌سرود و پس از عمادالدین نسیمی، ادبیات ترکی آذربایجانی را گسترش داد. وی علاوه بر ترکی آذربایجانی به زبان فارسی نیز شعر می‌سرود که تنها چند نمونه از اشعار فارسی وی به‌جا مانده است.
به گفته نصرالله فلسفی، شکست در جنگ چالدران در اخلاق و رفتار او تأثیر بسیار کرد و خودخواهی و غرورش به نومیدی و ملال مبدل گشت. او از آن پس به عزاداری پرداخت و خرقه و پرچم سیاه برافراشت و تا ۱۰ سال باقی‌مانده عمرش، دیگر هیچ‌گاه رهبری سپاهیانش را بر عهده نگرفت. اسماعیل دیگر مانند گذشته توجه خود را مصروف دولت نمی‌کرد و بالعکس، می‌کوشید تا اندوهش را با می‌گساری تسکین دهد؛ به طوری که بیشتر اوقاتش صرف شکار یا رابطه با جوانان گل‌رخسار، نوشیدن پیاله‌هایی از شراب‌های گلگون و گوش سپردن به موسیقی و شعر می‌شد.
شاه اسماعیل به رسم‌ها و آیین‌های شیعی بسیار علاقه نشان می‌داد و به ایجاد بناهای یادبود نیز اهتمام داشت. مهم‌ترین آثاری که از دوران وی به یادگار مانده، عبارت‌اند از ۴ بازار دور میدان قدیم اصفهان، مدرسه هارونیه و بقعهٔ امامزاده هارون در اصفهان. وی بناهای یادبودی هم در اوجان فارس و شیراز و آبادانی و ساختمان‌های متعددی در خوی و تبریز بنیاد کرد.
همسر و فرزندان > همسران

نام یکی از همسران او «حیات» ذکر شده که شاعری فارسی‌زبان بوده است. همسر اصلی و محبوب وی شهبانو تاجلو بیگم بود که در نزد شاه اسماعیل بسیار عزیز و گرامی بود. شاه اسماعیل شعرهایی در وصف زیبایی و شجاعت تاجلی سروده بود و او را عاشقانه دوست می‌داشت. تاجلی بیگم مادر ولیعهد هم بود. شاه اسماعیل در غزل معروفش اینجیمه بیزدن (از ما مرنج) به‌طور مستقیم از تاجلی نام می‌برد و شرط اثبات عاشقی را فدا کردن جان در راه معشوق می‌داند:
ائی دیوانه، ائی دیوانه
عاشق اولان قییار جانه
ختایی دئر، تاجلی خانه
قالسین، کؤنول، یول قالماسین
همسر و فرزندان > پسران

سلطان تهماسب میرزا (زادهٔ ۲۲ فوریهٔ ۱۵۱۴ شاه‌آباد اصفهان – درگذشتهٔ ۱۴ مه ۱۵۷۶ قزوین) از تاجلو بیگم.
سلطان القاسب میرزا (زادهٔ ۱۵ مارس ۱۵۱۵ تبریز – درگذشتهٔ ۹ آوریل ۱۵۵۰، قلعه قهقه مشگین‌شهر) از خان بیگم.
سلطان رستم میرزا (زادهٔ ۱۳ سپتامبر ۱۵۱۶ اردبیل) چند سال پس از تولد درگذشت.
سلطان سام میرزا (زادهٔ ۱۶ اوت ۱۵۱۷ مراغه – درگذشتهٔ دسامبر ۱۵۶۷ قلعه قهقه مشگین‌شهر)
سلطان بهرام میرزا (زادهٔ ۷ سپتامبر ۱۵۱۸ مراغه – درگذشتهٔ ۱۵ سپتامبر ۱۵۵۰ همدان) از تاجلو بیگم.
همسر و فرزندان > دختران

خانش خانم (زاده حدود ۱۵۰۷ تبریز – درگذشته مارس ۱۵۶۳ یزد) در سال ۱۵۱۸ با امیر مظفر دباج و در سال ۱۵۳۷ شاه نورالدین نعمت‌الله باقی ازدواج کرد.
پریخان خانم (زاده حدود ۱۵۰۹ تبریز – درگذشتهٔ ۱۵۴۸ خانات شکی) از تاجلو بیگم، در سال ۱۵۲۲ با خلیل‌الله دوم و در سال ۱۵۳۸ با درویش محمدخان ازدواج کرد.
مهین‌بانو خانم (زادهٔ ۱۵۱۹ در اردبیل – درگذشتهٔ ۲۰ ژانویهٔ ۱۵۶۲ در قزوین) از تاجلو بیگم، او ازدواج نکرد.
فرنگیس خانم، با عبدالله خان استاجلو ازدواج کرد.
زینب خانم، با محمدخان شرف‌الدین اوغلی ازدواج کرد.
مرگ

شاه اسماعیل برای شکار از تبریز به شکی رفت. او از شکار بازگشت و بعد از زیارت قبور آبا و اجداد خود به سمت سراب رفت و در سایین بیمار شد. هر چقدر که او را معالجه کردند فایده نداشت و در شب دوشنبه ۱۹ رجب ۹۳۰ /۲۳ مه ۱۵۲۴ درگذشت و در محل آرامگاه شیخ صفی‌الدین اردبیلی در اردبیل به‌خاک سپرده شد. او هنگام مرگ، سی و شش سال و ۱۰ ماه سن داشت و قریب به بیست و سه سال سلطنت کرده بود.
میراث

ظهور و عملکرد شاه اسماعیل یکم پیامدهای بسیاری در تاریخ ایران و جهان برجای گذاشت. بسیاری از اقدامات و ابداعات وی تا قرن‌ها برقرار بودند و برخی حتی تا امروز احوالات ایران را تحت تأثیر قرار داده‌اند. شخصیت شاه اسماعیل همواره بابت برخی کارها ستایش و برای برخی دیگر مورد نکوهش قرار گرفته است.
میراث > یکپارچه کردن ایران

پس از برافتادن حکومت ایلخانان و به‌مدت حدود دو قرن، در ایران از بلخ تا دیاربکر وضعیت ارباب‌رعیتی حاکم بود. حسن‌بیگ روملو در خصوص سال ۸۸۰ خورشیدی (۱۵۰۱ م/۹۰۷ ق) مجموعه‌ای از حکام محلی را نام می‌برد که مهم‌ترین آن‌ها عبارت بودند از: سلطان حسین بایقرا آخرین شاه تیموریان در خراسان، بدیع‌الزمان میرزا در بلخ، سلطان مراد در عراق عجم، حسین کیای چلاوی در سمنان، مراد بیک بایندر در یزد و شاه اسماعیل در آذربایجان.
در نهایت شاه اسماعیل توانست، با برخورداری از نیروی قزلباشان ایران را یکپارچه گرداند. او ابتدا سلطان مراد حاکم عراق عجم که پسر سلطان یعقوب آق‌قویونلو بود را در ناحیه‌ای میان همدان و بیجار شکست داد و سلطان مراد به شیراز گریخت. شاه اسماعیل او را تعقیب نمود و او از ترس به بغداد گریخت و شاه اسماعیل بدون جنگ شیراز را تصرف نمود و از آن‌جا به قم رفت. سپس بر حسین کیای چلاوی حاکم سمنان و فیروزکوه پس از جنگی سخت غلبه کرد و نهایتاً یزد و ابرکوه را که در اختیار محمدکره بود، تصرف کرد و از شهری به شهری رفت و حکام محلی را برانداخت یا تابع خود نمود. سپس در سال ۸۸۷ خورشیدی (۹۱۴ قمری) عازم عراق عرب شد و بغداد و نجف را نیز فتح نمود و حکومت مستقل خاندان مشعشعیان خوزستان را برانداخت و شاه رستم خورشیدی حاکم اتابکان لر کوچک را تابع خود کرد. بدین ترتیب او در مدت هفت سال بیشتر ایران بزرگ به‌جز برخی نواحی نظیر خراسان و ارمنستان را تصرف کرد و حکومتی واحد و مستقل را در آن برقرار ساخت و به‌عنوان «پادشاه ایران» تاج‌گذاری کرد و به قرن‌ها چندپارگی در ایران پایان داد.
میراث > میراث مذهبی

شیوهٔ کشورداری شاه اسماعیل و ترویج مذهب شیعه احتمالاً مانع تجزیهٔ ایران آشوب‌زده میان دو قدرت بزرگ عثمانی و شیبانیان شد. وی برای تعدیل سیاست‌های افراطی سران قزلباش، صوفیان و مریدان حیدری، علمای ایران و نیز جبل عامل، کوفه و بحرین را به تدوین کتاب‌های فقهی در زمینهٔ شیعه دوازده‌امامی دعوت کرد. محقق کرکی که در نشر فقه و اصول مذهب شیعهٔ دوازده‌امامی، شخصیت مهمی محسوب می‌شد، از جملهٔ آنان بود. بسیاری از قوانین و ابداعات شاه اسماعیل که ریشه مذهبی داشتند تا دو قرن پس از او و تا پایان حکومت صفویان برقرار بودند. گشت‌های تبرائیان، به‌کارگیری چگین‌ها، جشن عمرکشان و دستگاه دین‌سالاری ازجمله این موارد بودند. از دیگر اقدامات شاه صفوی برای تجلیل از امامان شیعه نیز، ضرب سکه با نام امامان شیعه، قرار دادن نام ۱۲ امام شیعه به‌عنوان سجع مهر شاهی، تعمیر و توسعهٔ آرامگاه امامان در شهرهای عراق و مشهد و نیز ایجاد ساختمان مقبره برای امامزاده‌ها در شهرهای ایران و طرح آب‌رسانی از فرات به نجف بود.
میراث > میراث سیاسی

امپراتوری صفوی که شاه اسماعیل یکم بنیان گذاشت، در زمینه‌های نظامی، فقه شیعه و هنر پیشرفت‌های قابل توجهی داشت. تأسیس این حکومت، هویت جدیدی به ویژه در جهان غرب به ایران بخشید. به باور عبدالحسین نوایی، با صفویه پس از گذشت ۹ قرن از سقوط شاهنشاهی ساسانی، یک فرمانروایی ملی بر ایران مسلط شد. شاه اسماعیل به دلیل ناتوانی‌های نظامی، در ۱۵۰۷ میلادی جزایر هرمز، قشم، مسقط (عمان امروزی) و سواحل جنوبی خلیج فارس (امارات متحده عربی امروزی) و در ۱۵۱۴ میلادی بندرعباس و در ۱۵۲۱ میلادی بحرین را به امپراتوری پرتغال واگذار کرد. این مناطق بیش از یک قرن در دست پرتغالی‌ها ماندند تا سرانجام در سال ۱۶۲۲ میلادی، شاه عباس یکم با دادن امتیازات دیگری به انگلستان، با پشتیبانی ناوگان آن‌ها این مناطق را بازپس گرفت. با این اقدامات، صفویان در واقع راه استعمار در ایران و هندوستان توسط دولت‌های اروپایی را هموار کردند.
سکه‌ها

انواع سکه‌های سلطنت شاه اسماعیل یکم شامل سه نوع سکه اشرفی و سه نوع شاهی بوده است. بر روی سکه‌های وی آمده: «السلطان العادل الهادی الوالی ابوالمظفر شاه اسمعیل بهادر خان خلدالله ملکه و سلطنه» یا «السلطان العادل الکامل الهادی الوالی ابوالمظفر سلطان اسمعیل بهادر خان الصفوی الحسینی خلدالله ملکه». پشت سکه‌ها نیز عبارت: «لا اله الا الله، محمداً رسول‌الله و علی ولی‌الله» و نام دوازده امام حک شده است.
نگارخانه

نگاره‌ای از شاه اسماعیل یکم
لوازم شخصی شاه اسماعیل یکم که در جریان جنگ چالدران به دست عثمانیان افتاد؛ امروزه در کاخ طوپقاپو، استانبول.
کلاه‌خود شاه اسماعیل یکم
نگاره‌ای از شاه اسماعیل یکم اثر کمال الدین بهزاد
نگاره‌ای از نبرد بین شاه اسماعیل و شروان‌شاه فرخ یسار از شهنشاه‌نامه، اثر قاسم گنابادی.
نگاره‌ای از شاه اسماعیل نوجوان درحال اعلام مذهب شیعه به‌عنوان مذهب رسمی حکومت در مسجد جامع تبریز در سال ۱۵۰۱ میلادی.
نگاره‌ای از شاه اسماعیل یکم در حضور قزلباشان که پس از پیروزی بر فرخ یسار شروان‌شاه مورد تکریم و سجده آنان قرار می‌گیرد؛ اثر معین مصور در جهانگشای خاقان، اصفهان، اواخر دهه ۱۶۸۰ میلادی.
نگاره‌ای از شاه اسماعیل یکم
نگارهٔ «نبرد مرو» در کاخ چهل ستون که شاه اسماعیل یکم را در حال کشتن شیبک خان نشان می‌دهد.
نگاره‌ای از شاه اسماعیل در جنگ چالدران اثر معین مصور
نگاره‌ای از جوانی شاه اسماعیل یکم
آرامگاه شاه اسماعیل واقع در آرامگاه شیخ صفی‌الدین اردبیلی
مجسمه شاه اسماعیل یکم در اردبیل
یک سکه اشرفی شاه اسماعیل یکم ضرب تبریز
لاس وگاس، نیومکزیکو

مکان
| لاس وگاس Las Vegas | لاس وگاس Las Vegas |
| --- | --- |
شهر: شهر
Downtown Las Vegas: Downtown Las Vegas
Location of Las Vegas, New Mexico: Location of Las Vegas, New Mexico
مختصات: ۳۵°۳۵′۴۹″ شمالی ۱۰۵°۱۳′۲۱″ غربی﻿ / ﻿۳۵٫۵۹۶۹۴°شمالی ۱۰۵٫۲۲۲۵۰°غربی﻿ / 35.59694; -105.22250: مختصات: ۳۵°۳۵′۴۹″ شمالی ۱۰۵°۱۳′۲۱″ غربی﻿ / ﻿۳۵٫۵۹۶۹۴°شمالی ۱۰۵٫۲۲۲۵۰°غربی﻿ / 35.59694; -105.22250
State: نیومکزیکو
County: San Miguel
مساحت: مساحت
 • کل: ۷٫۵ مایل مربع (۱۹٫۵ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۷٫۵ مایل مربع (۱۹٫۵ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰٫۰ مایل مربع (۰٫۰ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۶۴۲۴ فوت (۱۹۵۸ متر)
جمعیت (۲۰۱۰): جمعیت (۲۰۱۰)
 • کل: ۱۴۴۰۸
 • تراکم: ۱۹۳۸٫۲/مایل مربع (۷۴۸٫۳/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۷ (Mountain (MST))
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۶ (MDT)
زیپ‌کدs: ۸۷۷۰۱, ۸۷۷۴۵
کد منطقه: ۵۰۵
FIPS code: ۳۵-۳۹۹۴۰
GNIS feature ID: ۰۹۱۵۷۸۸
وبگاه: lasvegasnm.gov
لاس وگاس، نیومکزیکو (به انگلیسی: Las Vegas, New Mexico) شهری در ایالت نیومکزیکو کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۱۳٬۷۵۳ نفر بوده‌است.
لینکلن، نبراسکا

مکان در 23x15px|border |alt=|link= نبراسکا, 23x15px|border |alt=|link= ایالات متحده آمریکا
| لینکلن، نبراسکا Lincoln, Nebraska | لینکلن، نبراسکا Lincoln, Nebraska |
| --- | --- |
شهر: شهر
City of Lincoln: City of Lincoln
پایتخت ایالتی نبراسکا: پایتخت ایالتی نبراسکا
نام مستعار: شهر ستاره: نام مستعار: شهر ستاره
موقعیت در لنکستر و در ایالت نبراسکا: موقعیت در لنکستر و در ایالت نبراسکا
مختصات: ۴۰°۴۸′۳۵″ شمالی ۹۶°۴۰′۳۱″ غربی﻿ / ﻿۴۰٫۸۰۹۷۲°شمالی ۹۶٫۶۷۵۲۸°غربی﻿ / 40.80972; -96.67528: مختصات: ۴۰°۴۸′۳۵″ شمالی ۹۶°۴۰′۳۱″ غربی﻿ / ﻿۴۰٫۸۰۹۷۲°شمالی ۹۶٫۶۷۵۲۸°غربی﻿ / 40.80972; -96.67528
ایالت:  نبراسکا
شهرستان: لنکستر
تاریخ تأسیس: ۱۸۵۶
تغییر نام: ۲۹ ژوئیه ۱۸۶۷
تاریخ شهر شدن: ۱ آوریل ۱۸۶۹
حکومت: حکومت
 • نوع: شهر
 • شهردار: کریس باتلر (د)
مساحت: مساحت
 • شهر: ۲۳۴٫۰۳ کیلومتر مربع (۹۰٫۳۶ مایل مربع)
 • خشکی: ۲۳۰٫۷۹ کیلومتر مربع (۸۹٫۱۱ مایل مربع)
 • آب: ۳٫۲۴ کیلومتر مربع (۱٫۲۵ مایل مربع)
ارتفاع: ۳۵۸ متر (۱۱۷۶ فوت)
جمعیت (۲۰۱۰): جمعیت (۲۰۱۰)
 • شهر: ۲۵۸۳۷۹
 • تراکم: ۱۱۰۰/کیلومتر مربع (۲۹۰۰/مایل مربع)
 • کلان‌شهری: ۳۰۲۱۵۷
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی ۶- (CDT)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی ۵ (CDT)
کد(های) منطقه: ۴۰۲, ۵۳۱
FIPS code: ۳۱–۲۸۰۰۰
شناسهٔ GNIS feature ID: ۰۸۳۷۲۷۹
وبگاه: www.lincoln.ne.gov
شهر لینکلن مرکز ایالت نبراسکا و دومین شهر معروف این ایالت در آمریکا است. بر اساس سرشماری در سال ۲۰۰۶، جمعیت این شهر ۲۴۱٬۱۶۷ می‌باشد.
کاپیتول ایالت نبراسکا اینجا قرار دارد.
مراکز علمی-فرهنگی

دانشگاه نبراسکا
چشم‌اندازی از شهر لینکلن
اکس-آن-پرووانس

مکان در 23x15px|border |alt=|link= فرانسه
| اکس-ان-پرووانس Aix-en-Provence | اکس-ان-پرووانس Aix-en-Provence |
| --- | --- |
شهر: شهر
  مهر:   مهر
اکس-ان-پرووانس: اکس-ان-پرووانس
مختصات: ۳۴°۲۰′۳۱″ شمالی ۶۲°۱۲′۱۱″ شرقی﻿ / ﻿۳۴٫۳۴۱۹۴°شمالی ۶۲٫۲۰۳۰۶°شرقی﻿ / 34.34194; 62.20306: مختصات: ۳۴°۲۰′۳۱″ شمالی ۶۲°۱۲′۱۱″ شرقی﻿ / ﻿۳۴٫۳۴۱۹۴°شمالی ۶۲٫۲۰۳۰۶°شرقی﻿ / 34.34194; 62.20306
ناحیه: پروانس آلپ-کوت دازور
شهرستان: بوش دو رون
حکومت: حکومت
 • شهردار: Maryse Joissains-Masini
مساحت: مساحت
 • کل: ۱۸۶٫۰۸ کیلومتر مربع (۷۱٫۸۵ مایل مربع)
ارتفاع: ۱۷۳ متر (۵۶۸ فوت)
جمعیت (۲۰۰۹): جمعیت (۲۰۰۹)
 • کل: ۱۴۱۴۵۶
 • رتبه: ام
 • تراکم: ۷۶۰/کیلومتر مربع (۲۰۰۰/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی ۱+ (CET)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی ۲+ (CEST)
کد پستی: ۱۳۱۰۰
کد منطقه: ۱۳ (۰۳۳)
اکس-ان-پرووانس ((به فرانسوی: Aix-en-Provence), [ɛk.sɑ̃.pʀɔ.ˈvɑ̃s] (پرونده صوتی "FR-Aix-en-Provence.ogg " پیدا نشد)) شهری در شهرستان بوش دو رون در ناحیه پروانس آلپ-کوت دازور با جمعیت ۱۴۲٬۵۳۴ نفر که در کشور فرانسه واقع شده‌است.
این شهر در سال ۱۲۲ (پیش از میلاد) به دست ارتشیان گایوس سکتوس کالوینوس با نام داکوآ سکتی پایه‌ریزی شد. امروزه این شهر جمعیتی بالغ بر۱۴۱٫۵۴۵ نفر دارد و در رده ۲۴امین شهر فرانسه از نظر جمعیت قرار دارد. این شهر بخشی از جمعیت شهرنشین مارسی را دربرگرفته که مجموعاً جمعیتی بالغ بر ۱٫۶۱۸٫۳۶۹ نفر را دربرگرفته و سومین جمعیت بزرگ شهرنشین فرانسه را داراست.
پردیس دانشگاه Arts et Métiers ParisTech و Aix-Marseille Université از جمله مراکز دانشگاهی معروف این شهر می‌باشند.
فررا دی وارزه

مکان
| فررا دی وارزه | فررا دی وارزه |
| --- | --- |
کومونه: کومونه
فررا دی وارزه: فررا دی وارزه
ناحیه: لمباردی
استان / شهرستان: استان وارزه (VA)
مساحت: مساحت
 • کل: ۱٫۵ کیلومتر مربع (۰٫۶ مایل مربع)
جمعیت (Dec. 2004): جمعیت (Dec. 2004)
 • کل: ۶۵۳
 • تراکم: ۴۴۰/کیلومتر مربع (۱۱۰۰/مایل مربع)
اهلیت‌نام: Ferreresi
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانه)
کد پستی: 21030
پیش‌شماره تلفن: 0332
فررا دی وارزه (به ایتالیایی: Ferrera di Varese) یک کومونه در ایتالیا است که در استان وارزه واقع شده‌است.
خصوصیات

فررا دی وارزه ۱٫۵ کیلومترمربع مساحت و ۶۵۳ نفر جمعیت دارد.
ایالت انوگو

مکان در 23x15px|border |alt=|link= نیجریه
| ایالت انوگو | ایالت انوگو |
| --- | --- |
ایالت: ایالت
ایالت انوگو: ایالت انوگو
نام‌های مستعار: Coal City State, Wawa State زبان ایگبو: Ọrā nke Ama ichekù: نام‌های مستعار: Coal City State, Wawa State زبان ایگبو: Ọrā nke Ama ichekù
موقعیت ایالت انوگو در نقشه: موقعیت ایالت انوگو در نقشه
مختصات: ۶°۳۰′ شمالی ۷°۳۰′ شرقی﻿ / ﻿۶٫۵۰۰°شمالی ۷٫۵۰۰°شرقی﻿ / 6.500; 7.500: مختصات: ۶°۳۰′ شمالی ۷°۳۰′ شرقی﻿ / ﻿۶٫۵۰۰°شمالی ۷٫۵۰۰°شرقی﻿ / 6.500; 7.500
Date created: ۲۷ اوت ۱۹۹۱
مرکز: انوگو
حکومت: حکومت
 • Governor: Ifeanyi Ugwuanyi (PDP)
مساحت: مساحت
 • کل: ۷۱۶۱ کیلومتر مربع (۲۷۶۵ مایل مربع)
 • رتبه: فهرست ایالت‌های نیجریه بر پایه مساحت
جمعیت (سرشماری ۲۰۰۶): جمعیت (سرشماری ۲۰۰۶)
 • کل: ۳۲۶۷۸۳۷
 • رتبه: جمعیت
 • تراکم: ۴۶۰/کیلومتر مربع (۱۲۰۰/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۰۱ (WAT)
کد منطقه: ۰۴۲
کد ایزو ۳۱۶۶: ISO 3166-2:NG
وبگاه: enugustate.gov.ng
ایالت انوگو (به لاتین: Enugu State) یک ایالت در نیجریه است.
خصوصیات

ایالت انوگو ۷٬۱۶۱ کیلومترمربع مساحت و ۳٬۲۶۷٬۸۳۷ نفر جمعیت دارد.
پابراده

مکان در 23x15px|border |alt=|link= لیتوانی
| Pabradė | Pabradė |
| --- | --- |
شهر: شهر
  نشان:   نشان
PabradėLocation of Pabradė: PabradėLocation of Pabradė
مختصات: ۵۴°۵۹′۰″ شمالی ۲۵°۴۷′۰″ شرقی﻿ / ﻿۵۴٫۹۸۳۳۳°شمالی ۲۵٫۷۸۳۳۳°شرقی﻿ / 54.98333; 25.78333: مختصات: ۵۴°۵۹′۰″ شمالی ۲۵°۴۷′۰″ شرقی﻿ / ﻿۵۴٫۹۸۳۳۳°شمالی ۲۵٫۷۸۳۳۳°شرقی﻿ / 54.98333; 25.78333
منطقه قوم‌نگاری: اوکشتایتیا
شهرستان: ویلنیوس
شهرداری: Švenčionys district municipality
Eldership: Pabradė eldership
پایتخت: Pabradė eldership
اولین معرفی: 15th century
Granted city rights: 1946
جمعیت (2005): جمعیت (2005)
 • کل: ۶٬۳۹۸
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۲ (EET)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۳ (EEST)
پابراده (به لاتین: Pabradė) در لیتوانی با جمعیت ۶٬۳۹۸ نفر است که در Švenčionys district municipality واقع شده‌است.
انادهیو

مکان در 23x15px|border |alt=|link= قبرس
| Anadhiou Αναδιού | Anadhiou Αναδιού |
| --- | --- |
AnadhiouLocation in Cyprus: AnadhiouLocation in Cyprus
مختصات: ۳۴°۵۶′۴۱″ شمالی ۳۲°۳۳′۵۶″ شرقی﻿ / ﻿۳۴٫۹۴۴۷۲°شمالی ۳۲٫۵۶۵۵۶°شرقی﻿ / 34.94472; 32.56556: مختصات: ۳۴°۵۶′۴۱″ شمالی ۳۲°۳۳′۵۶″ شرقی﻿ / ﻿۳۴٫۹۴۴۷۲°شمالی ۳۲٫۵۶۵۵۶°شرقی﻿ / 34.94472; 32.56556
District: ناحیه پافوس
جمعیت (2001): جمعیت (2001)
 • کل: ۶
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۲ (EET)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۳ (EEST)
کد پستی: 6311
انادهیو (به لاتین: Anadhiou) یک منطقهٔ مسکونی در قبرس است که در ناحیه پافوس واقع شده‌است.
خصوصیات

انادهیو ۶ نفر جمعیت دارد.
ابیلیکس

مکان
| Abbeyleix, County Laois, Ireland Mainistir Laoise | Abbeyleix, County Laois, Ireland Mainistir Laoise |
| --- | --- |
شهر: شهر
Abbeyleix, Main St: Abbeyleix, Main St
استان‌های ایرلند: لینستر
County: County Laois
ارتفاع: ۹۵ متر (۳۱۲ فوت)
جمعیت (2006): جمعیت (2006)
 • شهر: ۲٬۵۶۹
 • شهری: ۱٬۵۶۸
 • Environs: ۱٬۰۰۱
Irish Grid Reference: S435850
ابیلیکس (به انگلیسی: Abbeyleix) در ایرلند با جمعیت ۲٬۵۶۹ نفر است که در لینستر واقع شده‌است.
عکاز، معسکر

مکان در 23x15px|border |alt=|link= الجزایر
| عکاز،معسکر | عکاز،معسکر |
| --- | --- |
شهرداری: شهرداری
استان: استان معسکر
جمعیت (1998): جمعیت (1998)
 • کل: ۱۰٬۱۲۰
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
عکاز،معسکر (به عربی: عكاز،معسكر) یک شهرداری در الجزایر است که در استان معسکر واقع شده‌است.
 عکاز  ۱۰٬۱۲۰ نفر جمعیت دارد.