محسن شجاعی
مقالات و كتاب‌هاي چاپ شده

«ویراستاران پرده‌­نشین». جهان کتاب، شماره­‌ی 9 (391). بهمن – اسفند 1400. ص. 53-54.
«ایران ساسانی نتیجه­‌ی 60 سال پژوهش». فرهنگ­‌بان، سال سوّم، شماره­‌های 9-10، بهار و تابستان 1400 [پخش: زمستان 1400]، ص. 195-203.
گ.پ.ئو. خاطرات یک چکیست. گئورگی آقابکوف. ترجمه: محسن شجاعی. جهان کتاب، 1400.
فعل مرکّب در زبان فارسی. یوری آرونوویچ روبینچیک. ترجمه: محسن شجاعی، با یادداشت­های علی­اشرف صادقی. کتاب بهار، 1400.
«جهانگیر درّی و ادبیات فارسی». فرهنگ‌­بان، سال دوم، شماره­‌ی 6، تابستان 1399 [پخش: زمستان 99]. ص. 128-138.
«از جیحون تا فرات: کتابی نیازمند ویرایش». جهان کتاب. شماره­‌ی 7-8 (377-378). مهر- آبان 1399. ص. 27-29.
«Перевод коллокаций в художественных текстах: актуальные проблемы (на примере анализа коллокаций в пьесе «Чайка» А.П. Чехова)».  АНО «Институт перевода» Миры литературного перевода. Том первый. Сборник докладов участников V Международного конгресса переводчиков художественной литературы (Москва, 6–9 сентября 2018 г). Москва: Институт перевода, 2020. с. 327- 330.  («مسائل اصلی مربوط به ترجمه­ی همایندها در متون ادبی. برپایه­ی تحلیل همایندهای موجود در نمایشنامه­ی «مرغ دریایی» آنتون چخوف».پنجمین کنگره­‌‌ی بین­‌المللی مترجمان ادبی. مسکو: 6-9 سپتامبر 2018؛ تاریخ انتشار: 2020).
روسیه پس از فروپاشی شوروی: مردم، جامعه، اصلاحات. گردآورندگان: پیوتر دوتکیویچ، ریچارد ساکوا، ولادیمیر کولیکوف. ترجمه‌­ی محسن شجاعی. نگارستان اندیشه؛ ایراس، 1399.
«ایران‌­شناسی سرکوب­‌شده در روسیه­‌ی شوروی». نگاه نو. شماره‌ی 126، تابستان 1399. ص. 99-120.
«معادل‌یابی برای واژه‌های غیرساده‌ی روسی و رویکرد تکواژشناختی محض». پژوهش­‌های زبان‌­شناختی در زبان­‌های خارجی [مجله­ی علمی-پژوهشی دانشکده­‌ی زبان­‌های خارجی دانشگاه تهران]. تابستان 1399، دوره­ی 10،شماره­‌ی 2، ص.  348-361.
«از جیحون تا فرات». فصلنامه­‌ی مترجم. سال 29، شماره­‌ی 70، بهار 1399. ص. 95- 102.
«Характеристика типичных ошибок в речи иранских студентов, изучающих русский язык, с точки зрения межкультурного несоответствия (к постановке вопроса)».  Известия Южного Федерального Университета. Филологические науки. 2020, том 24, № 1. с. 167- 181.     («توصیف خطاهای رایج در میان دانشجویان ایرانیِ زبان روسی از دید ناهمگونی­‌های میان­‌فرهنگی». مجله‌ی دانشگاه فدرال جنوب. علوم فقه­‌اللغه. 2020. شماره‌­ی 1)
«انتظارات ایرانیان از ایران‌­شناسی روسیه». فصلنامه­‌ی مطالعات ایران­‌شناسی. سال پنجم، شماره‌­ی پانزدهم، زمستان 1398، ص. 53-60.
«دربارۀ واژۀ روسی grivenka و واژۀ فارسی گيروانکه / گروانکه». نوشته­‌ی واسیلی آبایف، ترجمه­‌ی محسن شجاعی. فرهنگ­‌نویسی [ویژه‌­نامه‌ی نامه‌­ی فرهنگستان]. شماره­‌ی 14، 1398، ص. 138- 142.
«ویژگی­‌های ضروری در فرهنگ روسی­به فارسی برای کاربر ایرانی». مجموعه مقالات فرهنگ­‌نگاری دوزبانه: ارائه‌شده در همایش ملّی فرهنگ­‌نگاری دوزبانه (اردیبهشت 1398: تهران). تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1398. ص. 113-117.
«تاریخ ایران­شناسی در روسیه: محملی برای «کتابدار» شدنِ زودهنگام». جهان کتاب. سال 23، شماره 11 و 12 (357-358)، بهمن و اسفند 1397. ص. 10-15.
فرهنگ‌­نویسی برای زبان فارسی. یوری آرونوویچ روبینچیک. ترجمه: محسن شجاعی، با یادداشت­‌های علی­‌اشرف صادقی. کتاب بهار، 1397.
عجائب­‌الدّنیا (متنی از سده­ی هفتم هجری)، ابن محدث تبریزی. پژوهش لیدیا پاولوونا اسمیرنووا، تصحیح و تحقیق: علی نویدی ملاطی. ترجمه­‌ی مقدّمه و تعلیقات چاپ مسکو: محسن شجاعی. بنیاد موقوفات دکتر افشار، 1397.
«Обучение  переводу с русского языка в иранской аудитории: восемь практических правил». Миры литературного перевода. IV Международный конгресс переводчиков художественной литературы. Москва: 8-10 сентября 2016 г. М.: 2018. с. 373-378.   («آموزش ترجمه از روسی برای ایرانی‌­ها: هشت قاعده­ی کاربردی». چهارمین کنگره­‌ی بین­المللی مترجمان ادبی. مسکو: 8-10 سپتامبر 2016؛ تاریخ انتشار: 2018).
«К выбору теоретических критериев анализа учебников по РКИ, публикуемых в Иране». Тезисы научных докладов Второго международного форума ИАРЯЛ. Тегеран: Типография и издание Тегеранского университета, 2018. с. 137.   («انتخاب معیارهای تحلیل کتاب­‌های درسی در زمینه‌­ی آموزش زبان روسی به عنوان زبان خارجی که در ایران منتشر می­شوند». دوّمین گردهم­‌آیی انجمن ایرانی زبان و ادبیات روسی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1397.)
«توصیف خطاهای رایج در گفتار روسیِ دانشجویان ایرانی از دید ناهمگونی­‌های میان‌­فرهنگی (طرح مسئله)». محسن شجاعی. نقد زبان و ادبیات خارجی. [دوفصلنامه علمی پژوهشی دانشکده­‌ی ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید بهشتی]. دوره 12، شماره 16، بهار و تابستان 1395، ص. 153- 174.
ترجمه­‌ی اشعار برگزيده‌­ی ايوان بونين. ترجمه­‌ی گروه مترجمين. گزينش اشعار، ويرايش ترجمه­‌ها و مقدمه و توضيحات از محسن شجاعی. ایراس، 1394.
«Обучение переводу на примере опубликованных переводов». В сборнике: Миры литературного перевода. Сборник докладов участников III Международного конгресса переводчиков художественной литературы. Москва, 4-7 сентября 2014 г. М.: 2015. с. 394-396.   («آموزش ترجمه برپایه­‌ی ترجمه‌­های منتشرشده». سوّمین کنگره­‌ی مترجمان ادبی. مسکو: 4- 7 سپتامبر 2014؛ تاریخ انتشار: 2015)
«Иранистика в России: выдающиеся достижения прошлых лет и обширные перспективы в будущем». Караван, № 30, январь 2014 г., стр. 36 – 40.   («ایران­شناسی در روسیه: دستاوردهای درخشان در گذشته و دورنمای گسترده در آینده». مجله­‌ی کاراوان. 2014، شماره­‌ی 30)
«آن که در پاسخ به ندای درون فارسی آموخت»، [شرح حال یوری روبینچیک]. فرهنگ­‌نویسی (ویژه­‌نامه­‌ی نامه‌­ی فرهنگستان). جلد پنجم و ششم، اردیبهشت 1392، ص. 392-400.
«Человек, изучавший персидский по зову сердца». Караван,  Памяти Ю.А. Рубинчика. Специальный выпуск, август  2013 г., стр. 82-91.   (ترجمه‌­ی روسی مقاله­‌ی بالا است که در مجله­‌ی کاراوان به چاپ رسیده است.)
Коммуникативное обучение как ведущий подход современной методики обучения иностранным языкам. Преподаватель XXI века. (ВАК). [Издательство "Прометей" МПГУ им. В.И. Ленина]. № 1, 2012, с. 206-211. («آموزش ارتباطي، رويكردي پيشرو در روش­شناسي معاصر آموزش زبان‌­هاي خارجي». مسکو: مجله­‌ی استادان قرن 21. دانشگاه دولتی علوم آموزش و پروروش، 2012، شماره­ی 1)
فرهنگ روسي به فارسي. گرانت آوانِسوویچ واسکانیان. ویرستار و دستیار محسن شجاعی. انتشارات فرهنگ معاصر، 1391. (چاپ پنجم: 1401)
«دوّمین کنگره­‌ی بین­‌المللی مترجمان آثار ادبی روسی»، [گزارش] محسن شجاعی، جهان کتاب، سال هفدهم (1391)، شماره­ی 9 و 10 (283-284)، آذر و دی 1391، ص. 23-24.
"Перевод произведенийи русской литературы в Иране: нынешнее состояние и перспективы". Доклад Мохсена Шоджаи на II международном конгрессе литературных переводчиков. Москва. 7-8 сентября 2012 г.   («ترجمه­‌ی آثار ادبی روسی در ايران: وضعيت کنونی و دورنمای آينده». دوّمين کنگره­‌ی بين‌المللی مترجمان ادبی. مسکو: 7-8 سپتامبر 2012).
«تاریخچه­‌ی ترجمه­‌های قرآن به روسی و بررسی مختصر ترجمه­‌های موجود». محسن شجاعی. صحیفه‌­ی مبین [نشریه­ی پژوهشکده­ی قرآن و عترت دانشگاه آزاد اسلامی]، شماره 50، پائیز و زمستان 1390 [تاریخ انتشار: 1391]، ص. 67-101.
«نگاهی به ترجمه‌­ی دستور زبان ادبی معاصر فارسی»، دستور (ویژه­نامه­‌ی نامه‌­ی فرهنگستان). جلد هشتم، اسفند 1391، ص. 245-277.
«ضرورت­‌هاي عينيِ ويرايش فرهنگ‌­هاي روسيِ موجود در ايران با تكيه بر تجربه­‌ي ويرايش فرهنگ روسي به فارسي واسكانيان»، کنفرانس: نقش زبان و فرهنگ در توسعه­‌ی روابط ایران و روسیه. رشت، دانشگاه گیلان، 24 آبان 1389. (مجموعه مقالات: چاپ 1390، ص. 87-100).
«Об особенностях преподавания русско-персидского перевода».   Дидактика перевода: Материалы научной конференции. Москва, 21 мая 2010 г. Государственный институт русского языка им. А.С. Пушкина. с. 88-89.  («ویژگی­‌های تدریس ترجمه از روسی به فارسی». مسکو: انستیتوی دولتی زبان روسی پوشکین. کنفرانس آموزش ترجمه، 21 ماه مه سال 2010).
«گزارش هم­‌انديشيِ استادان زبان فارسي در انستيتوي دولتيِ روابط بين­‌الملل مسكو» [گزارش] محسن شجاعی، نامه‌­ي فرهنگستان ]نشريه‌ي فرهنگستان زبان و ادب فارسي]، دوره­‌ي دهم، شماره‌­ي اوّل، بهار 1387 ]تاريخ انتشار: بهار 1388[، ص. 203-209.
Шоджаи Мохсен. Наследие Рудаки: Материалы Международной научной конференции. Москва, 4 июня 2008 г. с. 50-53.   («رودكي در نگاه ايرانيان امروز»، کنفرانس بین‌­المللی رودکی. مسکو: 2008)
Шоджаи Мохсен. «Актуальность проведения сертификации в обучении персидскому языку российских студентов по модели Совета Европы», Филологические науки в МГИМО, 2008, № 34 (49), с. 167-174. [статья переиздана в сборнике: Обучение персидскому языку в московских вузах. М.: Мгимо-Университет, 2011. с. 82-88].  («ضرورت تعيين سطوح استاندارد در آموزش زبان فارسي به دانشجويان روس برپايه­‌ي الگوي شوراي اروپا». مسکو: مجله‌­ی انستیتوی دولتی روابط خارجی، 2008، شماره‌­ی 34. بازچاپ در مجموعه مقالات همان انستیتو، 2011)
«المپياد زبان فارسی و جايزه­‌ی ادبی فردوسی در روسيه»، [گزارش] محسن شجاعی، نشر دانش [نشريه‌­ی مرکز نشر دانشگاهی]، سال بيست و دوّم، شماره‌ي دوّم، تابستان1385، [تاريخ انتشار: 1386]، ص. 75-77.
Шоджаи Мохсен. «Преподавание русского языка в Иране (на примере подготовительного курса)»,   . Русский язык за рубежом, 2007, № 4 (203), стр. 92-96  («آموزش زبان روسي در ايران بر پايه­‌ي دوره­‌ي پيش­‌دانشگاهي». مسکو: مجله­‌ی زبان روسی در خارج. 2007، شماره­‌ی 4)
«آثار بازيافته‌­ی زبان خوارزمی در توپراق‌­قلعه (ازبکستان)»، نوشته‌ی سرگی پاولوويچ تالستوف، ترجمه‌­ی محسن شجاعی. مجله­‌ی زبان­شناسی [از انتشارات مركز نشر دانشگاهي]، سال بيست و دوّم، شماره­‌ی اوّل 1386، ص. 99-107.
«همایش بین‌­المللی "روسیه و ایران: گفت­وگوی فرهنگ­‌ها"، [گزارش] محسن شجاعی. فصلنامه­‌ی مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز. سال شانزدهم، دوره­‌ چهارم، شماره­‌ی 58. تابستان 1386. ص. 217-246
«دو روايت متفاوت از [ترجمة] تاريخ طبري تحرير بلعمی»، پيوتر آفاناسيِويچ گريازْنويچ وآلکساندر نيکُلايِويچ بولديرِف، ترجمه‌­ی: محسن شجاعی، ويرايش علي اشرف صادقي. نامه‌­ی فرهنگستان [نشريه‌ي فرهنگستان زبان و ادب فارسي]، دوره­‌ی نهم، شماره‌­ی چهارم، زمستان     1386، ص. 176-198.
[بخش کتاب­های روسی در:] کتاب­شناسی ايران­‌شناسی و اسلام‌­شناسی برمبناي مجموعة كتابخانة ملّي،2 جلد، به كوشش شهده سلطاني، شهره طراوتي، محسن شجاعي، واهيك وسكان؛ زير نظر پوري سلطاني- كامران فاني. ناشر: سازمان اسناد و کتابخانه­‌ی ملی جمهوري اسلامي ايران و بنيادايران‌شناسي،1386.
Шоджаи Мохсен. «Методы обучения русскому языку в Иране и пути их улучшения», Теоретический и прикладной аспекты преподавания русского языка в техническом вузе, сборник материалов межвузовской научно-практической конференции: (Москва, Московский государственный строительный университет, 26-27 апреля 2006 г.). М., 2006. с. 127-135.  («روش­‌هاي آموزش زبان روسي در ايران و راه‌­هاي بهبود آن». کنفرانس: جنبه­‌های نظری و عملیِ تدریس زبان روسی در مؤسسات آموش عالیِ فنی. مسکو: دانشگاه دولتی معماری، 2006)
فرهنگ فارسیِ تاجيكي. زير نظر محمّدجان شكوري ... [و ديگران]، دو جلد، برگردان از خط سيريليک و تصحيحات: محسن شجاعي. انتشارات فرهنگ معاصر، 1385.
«بخش زبان­‌شناسی در همايش بين­‌المللی«ايران: سنّت، تاريخ و روند توسعه»، [گزارش] محسن شجاعی، نامه­‌ی فرهنگستان [نشريه‌ي فرهنگستان زبان و ادب فارسي] ، دوره­‌ی هشتم، شماره‌­ی اوّل، بهار 1385، ص. 223-230.
«نشانگرهای سخن در زبان فارسی امروز»، نوشته­­‌ی يوليا پانووا، ترجمه‌­ی محسن شجاعی. مجلّه­‌ی زبان­ شناسی [از انتشارات مركز نشر دانشگاهي]، سال بيست و يکم، شماره­‌ی اوّل و دوّم 1385، ص. 131-146.
«سخن عشق» شب شعر فريدون مشيری در مسکو»، [گزارش] محسن شجاعی، بخارا. شماره­‌ی 57، آذر و دی 1385، ص. 566- 568.
«دستور زبان فارسي ادبي معاصر»، [نقد كتابГрамматика современного пепрсидского литературного языка  نوشته‌ي يوري آرونوويچ روبينچيك]، محسن شجاعي. مجله‌ي زبان‌شناسي [از انتشارات مركز نشر دانشگاهي]، سال نوزدهم، شماره‌ي دوّم، پاييز و زمستان 1383، ص. 88-110.
«فعل‌هاي كمكي در زبان دري [فارسي افغانستان]»، نوشته‌ي باريس آستروفسكي، ترجمه‌ي محسن شجاعي. پژوهش‌هاي زبان‌شناسي ايراني، شماره‌ي اوّل: جشن‌نامه‌ي دكتر علي‌اشرف صادقي، نشر هرمس، 1382، ص. 257-281.
«درباره‌ي ترجمه‌هاي عربي خداي‌نامه»، نوشته‌ي بارون و. روزِن، ترجمه‌ي متن روسي: محسن شجاعي.  نامه‌ي  فرهنگستان [نشريه‌ي فرهنگستان زبان و ادب فارسي]،  ضميمه‌ي شماره‌ي 15، دي 1382، ص. 25-52.
«برخي ساخت‌هاي نحوي قالبي‌شده در زبان فارسي»، نوشته‌ي آلكساندر وِرِتِنّيكوف،ترجمه‌ي محسن شجاعي. مجلّه‌ي زبان‌شناسي [از انتشارات مركز نشر دانشگاهي]، سال شانزدهم، شماره‌ي اوّل، بهار و تابستان 1380، ص. 77-82.
لهجه‌ي تهراني. نوشته‌ي لازار ساموئيلوويچ پِي‌سيكوف، ترجمه‌ي محسن شجاعي، ويراستار علمي دكتر علي اشرف صادقي، فرهنگستان زبان و ادب فارسي، 1380.
«اسنادي از تاريخ ازبكستان»، نوشته‌ي اولگا دميتري‌يونا چخوويچ، ترجمه‌ي محسن شجاعي. وقف، ميراث جاويدان [نشريه‌ي سازمان اوقاف و امور خيريه]، سال هشتم،شماره‌ي 29، بهار 1379، ص. 19-24.
«پژوهش‌هايي در باره‌ي فقه‌اللّغه‌ي ايراني»، [معرّفی مقالات مندرج در مجموعه­ی Исследования по иранской филологии]، محسن شجاعي. مجلّه‌ي زبان‌شناسي [از انتشارات مركز نشر دانشگاهي]، سال پانزدهم، شماره‌ي اوّل، بهار و تابستان 1379، ص. 79-94.
آخرين جهش به سوي جنوب. نوشته‌ي  ولاديمير وولفوويچ ژيرينوفسكي، ترجمه‌ي محسن شجاعي، نشر و پژوهش فرزان روز، 1378.
«تركيب‌هاي ثابت فعلي در زبان فارسي»، [نقد كتابОчерки глагольной фразеологии персидского языка  نوشته‌ي آلكساندر وِرِتِنّيكوف]، محسن شجاعي. مجلّه‌ي زبان شناسي [از انتشارات مركز نشر دانشگاهي]، سال سيزدهم، شماره‌ي اوّل و دوّم، 1375[تاريخ انتشار: آذر 1377]، ص. 153-165.
«اطّلاعات تازه‌اي از زبان‌هاي رمزي (آرگو) در آسياي ميانه: گروه قومي «قوال» در كولاب و آرگوي آن»، نوشته‌ي يوسيف ميخائيلوويچ آرانسكي، ترجمه‌ي محس شجاعي. فرهنگ: ويژه‌ي زبان‌شناسي [فصلنامه‌ي علمي و پژوهشي پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي]، سال نهم، شماره‌ي اوّل، بهار 1375، ص. 165- 200.
«چكيده‌ي پايان‌نامه‌هاي زبان‌شناسي»، [نقد كتابي به همين نام از نرجس جواندل صومعه‌سرائي]، محسن شجاعي. فصلنامه‌ي كتاب[نشريه‌ي كتابخانه‌ي ملّي جمهوري اسلامي ايران]، دوره‌ي پنجم، شماره‌ي سوّم و چهارم، پائيز وزمستان 1373، ص. 122-125.
«نظريه‌ي زبان‌هاي نوستراتيك»، محسن شجاعي. مجلّه‌ي زبان‌شناسي [از انتشارات مركز نشر دانشگاهي]، سال نهم، شماره‌ي دوّم، پائيز و زمستان 1371 [تاريخ انتشار:اسفند 1373]، ص. 76-83.
«فرهنگ‌نويسي براي زبان فارسي»، [نقد كتاب Лексикография персидского языка نوشته‌ي يوري روبينچيك]، محسن شجاعي. مجلّه‌ي زبان‌شناسي [از انتشارات مركز نشر دانشگاهي]، سال نهم، شماره‌ي اوّل، بهار و تابستان 1371 [تاريخ انتشار: خرداد 1373]، ص. 74-86.
«نزاع شيعه و سنّي در بخارا، يك توطئه»، نوشته‌ي صدرالدّين عيني، بازنويسي محسن شجاعي. مجلّه‌ي مطالعات آسياي مركزي و قفقاز [وابسته به دفتر مطالعات سياسي و بين المللي وزارت امور خارجه]، سال دوّم، شماره‌ي دو، پائيز 1372، ص. 37-48.
«نمايشگاه پايان‌نامه‌هاي دكتراي ايران‌شناسي و اسلام‌شناسي»، [گزارش] محسن شجاعي. فصلنامه‌ي كتاب [نشريه‌ي كتابخانه‌ي ملّي جمهوري اسلامي ايران]، دوره‌ي چهارم، شماره‌ي چهارم، زمستان 1372، ص. 550-555.
«تاريخچه‌ي حضور ايرانيان مهاجر در آسياي مركزي در نيمه‌ي دوّم سده‌ي 19 و آغاز سده‌ي 20  ميلادي»، نوشته‌ي آ. م. ماتوي‌يف، ترجمه‌ي محسن شجاعي. مجلّه‌ي مطالعات آسياي  مركزي و  قفقاز [وابسته به دفتر مطالعات سياسي و بين المللي وزارت امور خارجه]، سال اوّل، شماره‌ي سوّم،  زمستان 1371، ص. 117-149.
«وضعيت كتابداري در تاجيكستان و راه‌هاي بهبود آن»، نوشته‌ي عبدالرّحيم رحيموف، ترجمه‌ي محسن شجاعي. فصلنامه‌ي كتاب [نشريه‌ي كتابخانه‌ي ملّي جمهوري اسلامي ايران]، دوره‌ي اوّل، شماره‌هاي دوّم تا چهارم، 1369، ص. 178-199.
«صداي شرق» [معرّفي نشريات فارسي چاپ خارج]، نوشته‌ي محسن شجاعي. نشر دانش [نشريه‌ي مركز نشر دانشگاهي]، سال دهم، شماره‌ي اوّل، آذر و دي 1368، ص. 57.
«مسائل زبان فارسي در تاجيكستان»، بازنويسي و حواشي از محسن شجاعي. نشر دانش [نشريه‌ي مركز نشر دانشگاهي]، سال نهم، شماره‌ي ششم، مهر و آبان 1368 ، ص. 22-28.