فاطمه اختصاری
فعالیت‌های فرهنگی و هنری > فعالیت‌های ادبی > قبل از خروج از ایران

اختصاری نوشتن شعر و داستان را از دههٔ هفتاد و تحصیل در مقطع راهنمایی (۱۱ سالگی) آغاز کرد. اما در سال‌های آغازین دههٔ هشتاد و پس از ورود به دانشگاه با سید مهدی موسوی، که به‌عنوان پدر غزل پست‌مدرن شناخته می‌شود، آشنا و وارد کارگاه‌های ادبی او شد. او با ورود به این کارگاه‌ها فعالیت در حوزهٔ غزل پست‌مدرن را آغاز کرد و توانست در جشنواره‌های مختلف ادبی نظیر جشنوارهٔ مهرگان و جایزهٔ خورشید مقام کسب کرده و نام خودش را در کشور مطرح کند. وی همچنین در سال ۱۳۸۶ داوری اولین جشنوارهٔ سراسری غزل پست‌مدرن و انتخاب اثر برای مجموعهٔ گریه روی شانهٔ تخم‌مرغ را به عهده داشت.
او در سال‌های ۱۳۸۵ تا ۱۳۸۸ سردبیر فصلنامهٔ تخصصی «همین فردا بود» بود که به غزل پست‌مدرن می‌پرداخت. این نشریه در بهار ۱۳۸۸ توقیف شد و هرگز اجازهٔ انتشار مجدد پیدا نکرد. اختصاری همچنین در سایت‌ها و نشریات بسیاری نظیر «لیچار» و «عقربه»، در دههٔ هشتاد و نود، مسئولیت بخش شعر را به عهده داشته است.
او در وبلاگ ادبی پرطرفداری به نام «رقص روی سیم‌های خاردار» نیز می‌نوشت که چندین بار (در آدرس‌های مختلف) به دستور قضایی فیلتر و حذف شد؛ اما بارها با رأی مردم یا نظر کارشناسان به‌عنوان وبلاگ برتر مورد تقدیر قرار گرفت. همچنین مقالات او مانند «روزی که زن شدم» و «ترفندهای زبانی در غزل پست‌مدرن»، در نشریات و سایت‌های گوناگون، با استقبال مخاطبان و منتقدان روبرو و به چندین زبان ترجمه و منتشر شد.
اولین مجموعه‌شعر او با نام «یک بحث فمینیستی قبل از پختن سیب‌زمینی‌ها» پس از سانسور و کشمکش‌های طولانی در اردیبهشت ۱۳۸۹ در نمایشگاه کتاب تهران منتشر شد، اما باوجود استقبال فراوان مردم، به همراه سه مجموعهٔ دیگر از شاعران غزل پست‌مدرن، در روز دوم از نمایشگاه جمع و تمامی نسخه‌های آن خمیر شد. اختصاری نسخهٔ بدون سانسور این مجموعه را به‌صورت فایل الکترونیکی رایگان منتشر کرد و چندی بعد نسخه‌های چاپی آن نیز به‌صورت زیرزمینی در خیابان انقلاب تهران توسط دستفروشان عرضه شدند.
مجموعهٔ دوم او، «کنار جاده فرعی» در سال ۱۳۹۲ با حذف بیش از دو سوم اشعار مجوز گرفت، درحالی‌که خود اختصاری در زندان به‌سر می‌برد. حذفیات این مجموعه، دایرهٔ وسیعی از کلمات و مفاهیمی را شامل می‌شد که از دیدگاه ممیزان وزارت ارشاد، اروتیک، سیاسی یا مذهبی بودند. این کتاب باوجود محدودیت در عرضه و ممنوعیت برگزاری هرگونه مراسم رونمایی یا نقد، با استقبال مخاطبان روبرو شد و در زمانی کوتاه به چاپ چندم رسید.
آخرین مجموعه‌ای که فاطمه اختصاری در ایران به چاپ رساند، «منتخبی از شعرهای شاد به همراه چند عکس یادگاری» بود که علاوه بر غزل پست‌مدرن، برخی از اشعار آزاد و ترانه‌های او را نیز شامل می‌شد و در سال ۱۳۹۴ و چند ماه قبل از خروج او از ایران منتشر شد. پیش از انتشار این کتاب چندین گزارش در سایت‌های سپاه و اخبار ۲۰:۳۰ صداوسیما منتشر شد که این مجموعه را حاوی «اشعار شاهین نجفی به همراه عکس‌های مبتذل فاطمه اختصاری» دانسته بودند؛ درحالی‌که در خود کتاب هیچ شعری از شاهین نجفی یا هیچ عکسی وجود نداشت. این مجموعه‌شعر بلافاصله پس از انتشار، توقیف و از بازار جمع‌آوری شد. مدیر کمیتهٔ رسیدگی به تخلفات ناشران، ابتدا دلیل توقیف را استفادهٔ خوانندگان خارج از ایران از اشعار این کتاب دانست. اما پس از آنکه مشخص شد هیچ شعری از این مجموعه به‌صورت اثر موسیقایی منتشر نشده است، خبرگزاری‌های سپاه آن را شامل توهین به مقدسات و دفاع مقدس دانستند. معاون فرهنگی وزارت ارشاد نیز علت جمع‌آوری کتاب با وجود داشتن مجوز را گزارش‌های باشگاه خبرنگاران و صداوسیما دانست. در ماه‌های بعد نیز گزارش‌هایی از جمع‌آوری این مجموعه از بازار در سایت‌های منسوب به سپاه منتشر شد.
مقالات زیادی این مجموعه و آثار دیگر اختصاری را از دیدگاه‌هایی نظیر سبک نوشتاری زنانه و تکنیک‌های پست‌مدرن بررسی کرده‌اند.
بسیاری از آثار اختصاری نظیر کتاب «زنیدن در باران» هرگز اجازهٔ چاپ و انتشار پیدا نکردند. او در بسیاری از سال‌های اقامتش در ایران ممنوع‌الفعالیت بود و حتی از حضورش در جلسات ادبی جلوگیری می‌شد. وی کارگاه‌های شعری را نیز به‌صورت حضوری و مجازی به‌صورت رایگان اداره می‌کرد که با فشار ارگان‌های امنیتی بسته شدند. او همچنین آخرین مصاحبه با سیمین بهبهانی را پیش از درگذشتش انجام داد و در همان سال به‌عنوان یکی از نمایندگان شعر ایران به سوئد سفر کرده و در جشنوارهٔ «تظاهراتی روی میز من» شعرخوانی کرد.
در سال‌های آخر حضور اختصاری در ایران، اشعار او در دو مجموعه‌شعر به زبان چکی، تحت عنوان‌های در میان تارهای عنکبوت و وقتی نسیم میان‌بر می‌رود، با ترجمهٔ رادک هاسالیک در کشور جمهوری چک به چاپ رسیدند. همچنین مجلهٔ ادبی کریتیکر (Kritiker)، شمارهٔ ۲۸ و ۲۹ خود را به انتشار ترجمهٔ سوئدی آثار فاطمه اختصاری و چند شاعر مطرح دیگر از ایران اختصاص داد.