stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
مسجدالحرام
دوران ابراهیم

در احادیث آمده که در آغاز آفرینش سراسر زمین را آب فرا گرفته بود و نخستین خشکی که آفریده شد زمین زیر کعبه بود که خشکی‌های دیگر از آن گسترده شدند. بر اساس روایات اسلامی، کعبه را ابتدا آدم ساخت و سپس ابراهیم به کمک پسرش اسماعیل تعمیر و بازسازی کرد. کعبه در زمان محمد و پیش از بعثت، به دست قریش و با همکاری محمد، بر اساس بنای اولیه ابراهیم دوباره بازسازی شد.
دوران عبدالمطلب

خداوند کعبه و اطراف آن را «حرم» قرار داده‌است. یعنی مقدس شمرده و ارتکاب گناه و قتل و شکار و تجاوز به جان و مال مردم و جنگ و دزدی و راهزنی و… را در آن جایز ندانسته‌است. وقتی مجرمی به آنجا پناه ببرد کسی حق مؤاخذه او را ندارد. واقعه مهمی که در دوران عبدالمطلب، سرپرست و تولیت کعبه، رخ داد؛ نجات معجزه‌آسای آن از ویرانی به دست سپاه ابرهه و اصحاب فیل بود. همزمان با ظهور اسلام، صدها بت فلزی و چوبی و سفالی در شکل‌های گوناگون در داخل و بیرون و بر روی دیوارها و سقف کعبه بود. اما در روز فتح مکه که در رمضان سال هشتم هجری رخ داد محمد وارد کعبه شد و همه بت‌ها را نابود کرد.
مشخصات بنا

ساختمان کعبه به شکل مکعب مستطیل و دارای چهار ضلع است که هر ضلع آن را رُکن می‌نامند. به مجموع چهار ضلع ارکان کعبه می‌گویند که سه رکن آن، رکن یمانی، رکن شامی، و رکن عراقی نام دارند. ساختمان کعبه ۱۴/۸۵ متر ارتفاع، ۱۱/۵۸ طول، و ۱۰/۲۲ متر عرض دارد. بنای کعبه از سنگ‌های سیاه و سختی ساخته شده‌است که پرده سیاهی بر روی آن قرار دارد. می‌گویند نخستین بار اسماعیل پرده‌ای بر کعبه کشید و بعدها قریش نیز چنین کردند و پرده‌داری، منصبی ویژه برای آنان محسوب می‌شد. اکنون نیز آن پرده به صورتی خاص بافته و بر روی کعبه نهاده می‌شود.
این بنا بخش‌های دیگری همچون حجرالاسود، ملتزم، مستجار، حطیم و حجر اسماعیل دارد و در نزدیکی آن نیز مقام ابراهیم و چاه زمزم واقع است.
گسترش در دهه ۱۹۸۰

در دهه ۱۹۸۰ ملک فهد، پادشاه درگذشته عربستان سعودی مسئولیت نظارت بر گسترش مسجدالحرام در مکه و مسجدالنبی در مدینه را به محمد کمال اسماعیل داد.
تولیت

گفتنی است تولیت و مناصب کعبه هنوز باقی است.
هم‌اکنون عبدالرحمن السدیس، امام جمعهٔ مسجدالحرام است.
کعبه
فهرست تجهیزات نیروی هوایی سلطنتی مالزی

| 0 | 1 |
| --- | --- |
: این پرونده فاقد اطلاعات واضح و تأییدپذیر منبع است. به‌منظور صحت‌سنجی وضعیت حق تکثیر آن توسط دیگران، به اطلاعات منبع نیاز است. اگر منبع تصویر مشخص نشود، این پرونده پس از چهارشنبه، ۴ دسامبر ۲۰۲۴ حذف  خواهد شد. لطفاً در صورتی که منبع به‌روزرسانی شد، این الگو را بردارید. برای مدیران: حذف این پرونده.  استفاده: {{حپ-بدون منبع|تاریخ=۲۷ نوامبر ۲۰۲۴|غیرآزاد=خیر/بله}} آگاه‌سازی بارگذار با: {{جا:حپ-بدون منبع-آگاه‌سازی|1=فهرست تجهیزات نیروی هوایی سلطنتی مالزی}} ~~~~ این عبارت را به زیرنویس تصویر اضافه کنید: {{پرونده حذف‌شدنی-زیرنویس|چهارشنبه، ۴ دسامبر ۲۰۲۴|پ۴}}%5B%5B%D9%88%D9%BE%3A%D9%BE%DB%B4%7C%D9%BE%DB%B4%5D%5D%3A+%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%D9%94+%D8%A8%D8%AF%D9%88%D9%86+%D9%85%D9%86%D8%A8%D8%B9+%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C+%D8%A8%DB%8C%D8%B4+%D8%A7%D8%B2+%DB%B7+%D8%B1%D9%88%D8%B2
[[رده:پرونده‌های با منبع نامعلوم ویکی‌پدیا از خطا: زمان نامعتبر]]
تجهیزات نیروی هوایی سلطنتی مالزی می‌تواند به بخش‌های هواگرد، مهمات، فریبگر تاکتیکی، حسگرجا، رادار، پدافند هوایی و جنگ‌افزار تقسیم‌بندی گردد.
هواگرد

| هواگرد> هواگرد نظامی | کشور سازنده> هواگرد نظامی | نوع> هواگرد نظامی | مدل> هواگرد نظامی | در حال خدمت> هواگرد نظامی | نکات> هواگرد نظامی | هواگرد نظامی |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| مک‌دانل داگلاس اف/ای-۱۸ هورنت | ایالات متحده آمریکا | جنگنده چندمنظوره | اف/ای-۱۸دی | ۸ |  |  |
| سوخو سو-۳۰ | روسیه | جنگنده چندمنظوره | سوخو سو-۳۰ام‌کی‌ام | ۱۸ |  |  |
| بی‌ای‌یی هاوک | بریتانیا | هواگرد تهاجمی | هاوک ۲۰۸ | ۱۲ |  |  |
| تی-۵۰ گلدن ایگل | کره جنوبی | هواگرد تهاجمی | اف‌ای-۵۰ام | ۰ | ۱۸ عدد سفارش داده شده |  |
هواگرد گشت دریایی: هواگرد گشت دریایی
| ای‌تی‌آر ۷۲ | فرانسه / ایتالیا | گشت دریایی | ای‌تی‌آر ۷۲ ام‌پی | ۰ | ۲ عدد سفارش داده شده |  |
| کاسا/آی‌پی‌تی‌ان سی‌ان-۲۳۵ | اسپانیا / اندونزی | گشت دریایی | سی‌ان-۲۳۵–۲۲۰ام‌اس‌ای | ۳ |  |  |
| بیچ‌کرفت سوپر کینگ ایر | ایالات متحده آمریکا | گشت دریایی | مدل ۲۰۰ | ۳ |  |  |
سوخت‌گیری هوایی: سوخت‌گیری هوایی
| هرکولس کی‌سی-۱۳۰ | ایالات متحده آمریکا | سوخت‌گیری هوایی / ترابری | کی‌سی-۱۳۰تی | ۴ |  |  |
هواگرد ترابری نظامی: هواگرد ترابری نظامی
| بوئینگ ۷۳۷ | ایالات متحده آمریکا | ترابری وی‌آی‌پی | ۷۳۷–۷۰۰ بی‌بی‌جی | ۱ |  |  |
| ایرباس ای۳۱۹ | آلمان | ترابری وی‌آی‌پی | ای۳۱۹ سی‌جی | ۱ |  |  |
| داسو فالکون ۹۰۰ | فرانسه | ترابری وی‌آی‌پی |  | ۱ |  |  |
| بمباردیه گلوبال اکسپرس | کانادا | ترابری وی‌آی‌پی | بی‌دی-۷۰۰ | ۱ |  |  |
| ایرباس ای۴۰۰ام اطلس | اسپانیا | ترابری | ای۴۰۰ام-۱۸۰ | ۴ |  |  |
| سی-۱۳۰ هرکولس | ایالات متحده آمریکا | ترابری | سی-۱۳۰اچ | ۱۰ |  |  |
| کاسا/آی‌پی‌تی‌ان سی‌ان-۲۳۵ | اسپانیا / اندونزی | ترابری | سی‌ان-۲۳۵–۲۲۰ | ۴ |  |  |
بالگرد: بالگرد
| سیکورسکی یواچ-۶۰ بلک هاوک | ایالات متحده آمریکا | ترابری وی‌آی‌پی / چندمنظوره | اس-۷۰ای | ۲ |  |  |
| آگوستاوستلند ای‌دابلیو۱۳۹ | ایتالیا | عملیات امداد و نجات / چندمنظوره |  | ۴ | اجاره شده از وست‌استار اوییش |  |
| یوروکوپتر ئی‌سی۷۲۵ | فرانسه | عملیات امداد و نجات / چندمنظوره |  | ۱۲ |  |  |
هواگرد آموزشی: هواگرد آموزشی
| بی‌ای‌ئی هاوک | بریتانیا | جت آموزشی | هاوک ۱۰۸ | ۴ |  |  |
| بیچ‌کرفت سوپر کینگ ایر | ایالات متحده آمریکا | چند موتوره آموزشی | مدل ۳۵۰ | ۲ |  |  |
| پیلاتوس پی‌سی-۷ | سوئیس | سبک آموزشی | پی‌سی-۷ ام‌کی II | ۲۰ |  |  |
| یوروکوپتر ئی‌سی۱۲۰ کالیبری | فرانسه | روتورکرافت آموزشی |  | ۵ |  |  |
پهپاد: پهپاد
| تی‌ای‌آی آنکا | ترکیه | پهپاد رزمی | آنکا-اس | ۰ | ۳ عدد سفارش داده شده |  |
| سی‌تی‌آرام آلودرا | مالزی | هواپیمای تجسسی | آلودرا ام‌کی ۱ | ۳ |  |  |
| سی‌تی‌آرام ایگل ۱۵۰ | استرالیا / مالزی | هواپیمای تجسسی | ایگل ای‌آروی | ۳ |  |  |
مهمات

| مهمات> موشک هوابه‌هوا | کشور سازنده> موشک هوابه‌هوا | نوع> موشک هوابه‌هوا | در حال خدمت> موشک هوابه‌هوا | نکات> موشک هوابه‌هوا | موشک هوابه‌هوا | موشک هوابه‌هوا |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ایم-۷ اسپارو | ایالات متحده آمریکا | آشیانه‌یابی راداری نیمه فعال | ۵۰ |  |  |  |
| ایم-۹ سایدوایندر | ایالات متحده آمریکا | آشیانه‌یابی فروسرخ | ۲۱۰ | ۲۰ عدد از آنها ایم-۹ سایدوایندر هستند. |  |  |
| ایم-۱۲۰ آمرام | ایالات متحده آمریکا | موشک فراتر از برد بصری | ۳۰ |  |  |  |
| آر-۲۷ | روسیه | آشیانه‌یابی فروسرخ | ۲۸۰ |  |  |  |
| آر-۷۳ | روسیه | آشیانه‌یابی فروسرخ | ۵۰۰ |  |  |  |
| آر-۷۷ | روسیه | آشیانه‌یابی راداری فعال | ۱۵۰ |  |  |  |
موشک هوابه‌سطح: موشک هوابه‌سطح
| ای‌جی‌ام-۶۵ ماوریک | ایالات متحده آمریکا |  | ۳۰ |  |  |  |
| FZ 90 FFAR | فرانسه | راکت غیر هدایت شونده |  |  |  |  |
| خا-۲۹ | روسیه |  |  |  |  |  |
| خا-۳۱پ | روسیه | موشک ضدرادار | ۱۵۰ |  |  |  |
| خا-۵۹ | روسیه |  |  |  |  |  |
بمب چندمنظوره: بمب چندمنظوره
| مهمات تهاجم مستقیم مشترک | ایالات متحده آمریکا | بمب هدایت‌شونده | ۵۰ |  |  |  |
| پیووی | ایالات متحده آمریکا | بمب هدایت لیزری | ۶۰ |  |  |  |
| ام‌کی۸۲ | ایالات متحده آمریکا | بمب چندمنظوره |  |  |  |  |
| کی‌ای‌بی-۵۰۰ال | روسیه | بمب هدایت لیزری |  |  |  |  |
| کی‌ای‌بی-۱۵۰۰ال | روسیه | بمب هدایت لیزری |  |  |  |  |
| اف‌ای‌بی-۵۰۰ | روسیه | بمب چندمنظوره |  |  |  |  |
| اُاف‌ای‌بی-۱۰۰-۱۲۰ | روسیه | بمب چندمنظوره |  |  |  |  |
| اُاف‌ای‌بی-۲۵۰–۲۷۰ | روسیه | بمب چندمنظوره |  |  |  |  |
موشک ضدکشتی: موشک ضدکشتی
| هارپون ای‌جی‌ام-۸۴ | ایالات متحده آمریکا | موشک ضدشناور | ۳۰ |  |  |  |
| خا-۳۱ای | روسیه | موشک ضدشناور | ۱۵۰ |  |  |  |
فریبگر تاکتیکی

| فریبگر تاکتیکی | کشور سازنده> فریبگر تاکتیکی | نوع> فریبگر تاکتیکی | در حال خدمت> فریبگر تاکتیکی | نکات> فریبگر تاکتیکی |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ای‌دی‌ام-۱۴۱ تی‌ای‌ال‌دی | ایالات متحده آمریکا | موشک فریبگر |  | مورد استفاده توسط اف/ای-۱۸ هورنت |
حسگرجا

| حسگرجا | کشور سازنده> حسگرجا | نوع> حسگرجا | در حال خدمت> حسگرجا | نکات> حسگرجا |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ای‌ان/ای‌اس‌کیو-۲۲۸ ای‌تی‌اف‌ال‌آی‌آر | ایالات متحده آمریکا | حسگرجا تارگتینگ |  | مورد استفاده توسط اف/ای-۱۸ هورنت |
| داموکلس | فرانسه | حسگرجا تارگتینگ |  | مورد استفاده توسط سوخو سو-۳۰ام‌کی‌ام |
| Knirti SAP-518 | روسیه | حسگرجا جمر |  | مورد استفاده توسط سوخو سو-۳۰ام‌کی‌ام |
رادار

| رادار | کشور سازنده> رادار | نوع> رادار | در حال خدمت> رادار | نکات> رادار |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| لاکهید مارتین تی‌پی‌اس-۷۷ ام‌ام‌آر | ایالات متحده آمریکا | رادار زمینی | ۱ | ۱ تا ۲ واحد توسط ایالات متحده فراهم گردید. |
| Hughes/Raytheon اچ‌ای‌دی‌آر | ایالات متحده آمریکا | رادار زمینی | ۲ |  |
| تالس گروند مستر ۴۰۰ | فرانسه | رادار زمینی | 1 | یک عدد سفارش داده شده است |
| سلکس آرای‌تی-۳۱ | ایتالیا | رادار زمینی | ۳ |  |
|  مارکونی مارتلو اس-۷۴۳ | بریتانیا | رادار زمینی | ۲ |  |
| بارس N011M | روسیه | رادار هواپیما |  | مورد استفاده توسط سوخو سو-۳۰ام‌کی‌ام |
| ای‌پی‌جی-۷۳ | ایالات متحده آمریکا | رادار هواپیما |  | مورد استفاده توسط اف/ای-۱۸ هورنت |
| ای‌پی‌جی-۶۶ | ایالات متحده آمریکا | رادار هواپیما |  | مورد استفاده توسط بی‌ای‌یی هاوک ۲۰۸ |
پدافند هوایی

| پدافند هوایی | کشور سازنده> پدافند هوایی | نوع> پدافند هوایی | در حال خدمت> پدافند هوایی | نکات> پدافند هوایی |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| استاراستریک | بریتانیا | سامانه پدافند هوایی همراه |  | مورد استفاده توسط RMAF's 401 GBAD |
| استاربرست | بریتانیا | سامانه پدافند هوایی همراه |  | مورد استفاده توسط RMAF's 401 GBAD |
نکات

↑  A total of 10 C-130 transport configuration in service. World Air Forces 2024 stated that 1 C-130 in MPA section and 9 C-130 in transport section (total of 10) which is outdated information as RMAF has no more C-130 in MPA configuration as per new MPA aircraft ordered and delivered.
↑  A total of 4 CN-235 in service. 3 in transport configuration and 1 in VIP configuration. World Air Forces 2024 just stated 3 transport configuration in service because it doesn't count the one that in VIP role.
↑  A total of 2 UH-60 in service. World Air Forces 2024 stated that 4 in service which is outdated information as the additional used UH-60 procurement from Brunei was cancelled.
دوره بحرانی

دوره بحرانی یا دوره‌ی حساس (انگلیسی: Critical period) در روان‌شناسی تکوینی و زیست‌شناسی تکوینی، دوره بحرانی مرحله‌ای از بلوغ در طول عمر ارگانیسم است که طی آن سیستم عصبی به‌ویژه به محرک‌های محیطی خاص حساس است. اگر به دلایلی، ارگانیسم محرک مناسبی را در طول این «دوره بحرانی» برای یادگیری یک مهارت یا ویژگی خاص دریافت نکند، ممکن است توسعه برخی عملکردهای مرتبط بعداً در زندگی دشوار، در نهایت کمتر موفق یا حتی غیرممکن باشد.
ادبیات بلوچی

| ادبیات بلوچی بلۏچی استانداردݔن اب Balòci Estàndàrdèn Ab | ادبیات بلوچی بلۏچی استانداردݔن اب Balòci Estàndàrdèn Ab |
| --- | --- |
نوشته‌ای به الفبای استاندارد بلوچی: نوشته‌ای به الفبای استاندارد بلوچی
نوع: ابجد
زبان‌ها: بلوچی
ادبیات بلوچی (بلوچی: بلۆچی لبزانک و ادب) به مجموعه نوشته‌ها، سروده‌ها یا داستان‌هایی اطلاق می‌شود که به گویش‌های مختلف زبان بلوچی از جمله رخشانی، مکرانی، سلیمانی یا بلوچی سرحدی و گویش‌های مخلتف این زبان نوشته یا سروده شده‌اند.
ادبیات بلوچستان یادگاری از دوره‌های مختلف فرهنگ و تمدن بلوچ‌ها است، که در آثار ادبیات بلوچی روایت افسانه‌ها و اسطوره‌های باستانی و قدیمی شان از جمله داستان‌های هانی و شیخ مرید، میر چاکر رند، گِسِّدُک، اشکش بلوچ و دودا، حماسه بالاچ، حمل جییند، شهداد و مهناز، دوستین وشیرین و گراناز
حدوداً تا پیش از ۱۹۴۰ چندان ادبیات مکتوب منسجمی به زبان بلوچی در دست نیست. اما در دهه چهل میلادی، بعضی از تحصیل‌کردگان بلوچ به گرد آوری و تدوین اشعار و داستانهایی که غالباً به صورت شفاهی و سینه به سینه نقل شده بود پرداختند.
در سال ۱۹۵۱ خیر محمد ندوی برای اولین بار مجله ای به زبان بلوچی به نام اومان منتشر کرد.
این ماهنامه در محافل علمی و ادبی بسیار مورد استقبال قرار گرفت و باعث تشویق آن دسته از نویسندگان و پژوهشگران بلوچ که به زبانهای اردو، فارسی یا انگلیسی می‌نوشتند شد.
رابرت لیچ نخستین کسی بود که از شعر بلوچ را در نوشته‌ای با عنوان «طرحی از زبان بلوچی شمالی» معرفی کرد، پس از او، لانگ ورث دیمز در ۱۸۷۵م به بررسی علمی و جمع‌آوری شعرها و ترانه‌های بلوچ پرداخت و نخستین بار در ۱۸۸۱م نمونه‌هایی از آنها را در مقاله‌ای با عنوان «طرحی از زبان بلوچی شمالی» عرضه کرد.
از بزرگان ادبیات بلوچی می‌توان به ناطق مکرانی، ملارگام، زیب مگسی، قاضی نور محمد گنج ابوی، عبدالله روانبد و سید ظهور شاه هاشمی، صبا دشتیاری و میر گل خان نصیر نام برد.
ادوار مختلف

در تقسیم‌بندی تاریخ ادبیات بلوچی نظرات متعددی بین محققان وجود دارد اما شناخته شده‌ترین و صائب‌ترین این نظرات ادبیات بلوچی را به دو گونه تقسیم‌بندی می‌کنند.
نظر اول اینکه تاریخ ادبیات بلوچی از سه دوره عمده تشکیل شده است. دوره اول مشهور به دوره کهن یا کلاسیک، دوره دوم مشهور به دوره ملایان (ملایی) و دوره سوم دوره معاصر است.
گروهی دیگر از پژوهشگران برای ادبیات بلوچی چهار دوره در نظر گرفته‌اند، دوره اول از قرن پانزدهم میلادی تا نیمه اول قرن شانزدهم به دوره رند و لاشار معروف بوده، دوره دوم از سال ۱۵۰۰ میلادی که حاکمان و قوم رند لاشار به سند و پنجاب مهاجرت کردند تا حدود سال ۱۸۰۰ میلادی زمانی که بریتانیا بلوچستان را مورد تهاجم و تجاوز قرار داد، دوره سوم از زمان تجاوز انگلیس به بلوچستان تا ۱۹۲۰ میلادی به دوره بریتانیا معروف است و از ۱۹۲۰ میلادی تاکنون تماماً
دوره معاصر نام دارد. ایوب درازهی در گاهنامه سمین نیز برای تاریخ ادبیات بلوچی، از جمله شعر بلوچی از همین چهار دوره نام برده است، از دوره اول باعنوان دوره ناشناخته (بلوچی: گاریں دور) - دوره دوم دوره قدیم (بلوچی: اهدی دور) دوره سوم دوره نیمه قدیمی (بلوچی: نیم اهدی دور) و دوره چهارم دوره نو (بلوچی: نوکیں دور) نام برده است.
دوره کهن یا کلاسیک

آثار به جا مانده از این دوره (که بیشتر به صورت شفاهی بوده‌اند) اشعار و داستانهای اساطیری- تاریخی هستند؛ اشعار و داستانهای این دوره بیشتر با نام قهرمانان افسانه‌ها شهرت دارند تا با نام گویندگان و سرایندگان آنها.
از کتاب‌هایی که دربارهٔ این دوره از تاریخ ادب بلوچی به رشته تحریر درآمده اند می‌توان به مجموعه قطور «میراث» که توسط پژوهشگر بلوچ فقیر شاد گرد آوری شده است اشاره کرد.
دوره میانه (دوره ملایان)

اکثر ادبای شناخته شده در این دوره از فقها و روحانیان بوده‌اند به همین سبب امروزه بنام دوره ملایی یا ملایان شناخته می‌شود.
از شعرا و ادبای نامدار این دوره می‌توان به ملا فاضل مندی، ملا قاسم، ملا اسماعیل پل آبادی، ملا رگام واشی(خاشی)، ملا عزت پنجگوری، ملا نورمحمد بم پشتی و ملا ابراهیم باهوکلاتی را اشاره کرد.
نامدارترین شاعران این دوره ملا فاضل می‌باشد که تبحر و توانایی او در بدیهه سرایی مشهور است.
با توجه به نوآوری‌های فراوان و ابتکارات موجود در شعر ملا فاضل نه تنها او را از بزرگ‌ترین شعرای این دوره که بسیاری او را، از بزرگ‌ترین شعرای تمام تاریخ بلوچستان به‌شمار می‌آورند.
سروده‌های او در سه دفتر با نامهای «شپچراگ» «دِرَپشوکین سهیل» و «شه لَچه کار» گرد آوری شده است.
دوره معاصر

دوران معاصر را می‌توان غنی‌ترین دوره ادبیات بلوچ دانست. در این دوره شاعران و نویسندگان بلوچ بر اثر مطالعه، آشنایی و تاثیرپذیری از ادبیات ملل مختلف جهان توانستند با استفاده از تکنیک‌ها و قالب‌های نوین، در داستان‌نویسی و شعر تحولی عظیم در ادب بلوچی پدیدآورند.
سید هاشمی، عبدالله روانبد، عطا شاد، کریم دشتی، جی آر ملا و مبارک قاضی از نامدارترین شاعران و نویسندگان این دوره محسوب می‌شوند.
انواع ادبی > مجلات و نشریه‌ها

از اوایل سال ۱۹۵۱ تا کنون همواره مجله‌هایی به زبان بلوچی منتشر شده و می‌شود و برخی از مشهورترین‌ها عبارت اند از:
ماهنامه بلوچی، ماهنامه لبزانک، ماهنامه سوغات، فصلنامه درد، فصلنامه چمگ و….
انواع ادبی > فرهنگ‌ها و لغت نامه‌ها

مشهورترین لغت نامه بلوچی زبان، به نام لغت نامه «سید گنج» توسط سید ظهور شاه هاشمی در یک جلد قطور نگاشته شده است.
از دیگر فرهنگ‌های مشهور دیگر می‌توان به فرهنگ دو زبانه بلوچی - فارسی از عبدالغفور جهاندیده از اعضای هیئت علمی دانشگاه دریانوردی و علوم دریایی چابهار اشاره کرد.
برخی از فرهنگ‌هایی که در دست چاپ یا تحریر هستند:
میرگنج از احمد دهانی
فرهنگ لغت بلوچی از ایوب ایوبی با فونتیک دوزبانه
بلوچی دیکشنری که توسط جمعی از محققان و زبان شناسان آکادمی بلوچی کویته تدوین شده است
فرهنگ دو زبانه بلوچی- انگلیسی از ابن داود گوادری
انسائیکلوپیدیا بلوچستانیکا (دائرةالمعارف بلوچستان) توسط جمعی از زبان شناسان و پژوهشگران به سرپرستی پروفسور صبا دشتیاری در حال تدوین است.
انواع ادبی > شعر

شعر از پربارترین انواع ادبی بلوچی به‌شمار می‌آید:
«کسدگوار» از سید ظهور شاه هاشمی، «شَپْ سحار اندیم» و «روچگر» از عطا شاد، «زرنوشت» از مبارک قاضی و «مکرانی شَیْر» از مولانا عبدالله روانبد برخی از مشهورترین دفاتر شعر به چاپ رسیده شاعران بلوچ در دوره معاصر می‌باشند.
انواع ادبی > داستان

تاریخ آغاز داستان‌نویسی در ادبیات بلوچی بر می‌گردد به دهه پنجاه قرن بیستم میلادی پروفسور غنی پرواز، امان‌الله گچکی، بانل دشتیاری و حفیظ حسن‌آبادی از داستان نویسان مشهور بلوچ به‌شمار می‌روند.
انواع ادبی > طنز

این نوع، از انواع ادبی در ادبیات بلوچی به نام «تژن و بِچْکند» معروف است. برخی از طنز نویسان صاحب نام دوره معاصر عبارتند از: محمدبیگ بیگل، اکرم صاحب خان، عیسی گل و…
و از مجموعه کتابهای طنز به چاپ رسیده دوران معاصر: «شکّل و ماجین»، «جوکر»، «زَندیْن دَپار» و «بیل و آلار» را می‌توان نام برد.
انواع ادبی > نقد

نخستین نویسنده ای که در عرصه ادب بلوچی مقالات ناقدانه می‌نوشت را می‌توان کریم دشتی دانست؛ مجموعه نقدهای این نقاد چیره‌دست را می‌توان در کتاب «شر گداری» مطالعه نمود.
از سایر کتاب‌های نقد مشهور بلوچی عبارت اند از:
لبزانکی نقد کاری از صبا دشتیاری
لبزانکی شرگداری از غنی پرواز
تناپین تران از صدیق آزاد
نگدانک از ناگمان
انواع ادبی > رمان

نخستین رمان در ادبیات بلوچی توسط سید ظهور شاه هاشمی به رشته تحریر درآمد و پس از آن غنی پرواز، اسلم دوستڃن و فقیر محمد عنبر را می‌توان از رمان‌نویسان مشهور و صاحب‌نام بلوچ دانست.
انواع ادبی > ترجمه

بیشترین آثار ترجمه شده به زبان بلوچی به ترجمه متون و آثار دینی بر می‌گردد.
از پر کارترین و شناخته شده‌ترین افراد این حوزه می‌توان قاضی عبدالصمد سربازی و خیر محمد ندوی را نام برد.
ضرب‌المثل‌ها

در اینجا لیستی از ضرب‌المثل‌های بلوچی(بلوچی:بلۆچی بتل) آورده شده است:
| ضرب‌المثل‌های بلوچی | معنی فارسی |
| --- | --- |
آ گوهار ءَ که تنگئیں برات نیست، چو کلات ء که واجه یی ماں نیست: اگر خواهری بدون برادر باشد، مانند قلعه ای است که بدون پادشاه است.
مرد که لج کنت بهائی کک اِنت، جن که لج کنت بهائی لکه اِنت: یک مرد خجالتی ارزش یک بز را دارد، یک زن خجالتی ارزش یک شهر را دارد.
اگا بیکارین سؤال جست کنی گورا ترا بیکارین جواب مل ات: سوالات احمقانه بپرسید و پاسخ‌های احمقانه دریافت خواهید کرد.
لوگ په مردم و مردم په لوگ: خانه با اهلش زیبا می‌شود و اهل با خانه
تاسی آپ بور، سد سال و پا کں: اگر در خانه کسی یک لیوان آب خوردی باید صد سال مدیون صاحبان آن خانه باشی و همیشه حرمتشان را حفظ کنی.
شُدءَمرد گوں مزارءَمیڑینتگگ: گرسنگی انسان را به جنگ با شیر وامی‌دارد.
ریش وتی دست ءَ سپه دارنت: طوری رفتار نکن که آبرویت را از دست بدهی
جوهر بلوچ آغیرتینت: جوهر بلوچ غیرت و همت اوست.
مرد په نام مریت نامرد په نان: مرد برای نام می‌میرد و نا مرد برای نان
وهدی کی پیشی هدا نبی ات گورا مشک لیب کن انت: وقتی گربه دور است موش‌ها بازی می‌کنند.
تدریس در دانشگاه

زبان و ادبیات بلوچی در دانشگاه‌های ایالت بلوچستان پاکستان تدریس می‌شود. تدریس زبان و ادبیات بلوچی به عنوان یک رشته از سال ۱۹۸۵ در مرکز مطالعات پاکستان آغاز شد. دپارتمان بلوچی در دانشگاه بلوچستان نیز در سال ۱۹۹۲ تأسیس شد و میرعقیل‌خان منگال اولین مدیر آن بود.
با این وجود در ایران تأسیس رشتهٔ زبان و ادبیات بلوچی تاکنون متحقق نشده است. این در حالی‌ست که نویسندگان و روشنفکران متعددی خواهان تدریس زبان و ادبیات بلوچی در دانشگاه‌های ایران بوده‌اند. در سال ۱۳۹۴ دفتر برنامه‌ریزی آموزشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری اعلام کرد که وزارت علوم مجوز تدریس زبان و ادبیات بلوچی به‌صورت دو واحد درسی اختیاری در دورهٔ کارشناسی در دانشگاه‌های استان سیستان و بلوچستان و دانشگاه ولایت ایرانشهر را صادر کرده است.
ریچارد بول (هنرپیشه)

| ریچارد بول | ریچارد بول |
| --- | --- |
زادهٔ: ۲۶ ژوئن ۱۹۲۴
درگذشت: ۳ فوریهٔ ۲۰۱۴ (۸۹ سال)
ملیت: ایالات متحده آمریکا
سال‌های فعالیت: ۱۹۵۶–۲۰۱۴
ریچارد بول (انگلیسی: Richard William Bull؛ ۲۶ ژوئن ۱۹۲۴ – ۳ فوریه ۲۰۱۴ میلادی) یک هنرپیشه اهل ایالات متحده آمریکا بود. وی بین سال‌های ۱۹۵۶ تا ۲۰۱۴ میلادی فعالیت می‌کرد.
«بول» سال ۱۹۲۴ در ایالات متحده آمریکا متولد شد و کار خود را از عنوان جوانی در عرصه تئاتر شروع کرد. «ریچارد بول» طی سال‌های ۱۹۷۴ تا ۱۹۸۳ در ۹ فصل از مجموعه تلویزیونی «خانه‌ای کوچک در مرغزار» بازی کرد. او در این مجموعه نقش «نیلز اولسون»، را بازی می‌کرد، روز دوشنبه ۳ فوریه ۲۰۱۴ در سن ۸۹ سالگی درگذشت.
از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته‌است می‌توان به نمای پارالاکس، خانه کوچک، حفاظت بی‌شعور و جاذبه آندرومدا اشاره کرد.
ولوو اف‌ام‌اکس

Motor vehicle
| ولوو اف‌ام‌اکس (Volvo FMX) | ولوو اف‌ام‌اکس (Volvo FMX) |
| --- | --- |
ولوو اف‌ام‌اکس ۴۶۰ مدل ۲۰۱۲ 6x4 (سه محور/جفت محور چرخ محرک): ولوو اف‌ام‌اکس ۴۶۰ مدل ۲۰۱۲ 6x4 (سه محور/جفت محور چرخ محرک)
دید کلی: دید کلی
شرکت:  ولوو تراکس
تولید: ۲۰۱۰–اکنون
مونتاژ:  سوئد: یوتبری  ایران: تهران (سایپا دیزل)  بلژیک: خنت  استرالیا: بریزبن  روسیه: کالوگا  آفریقای جنوبی: دوربان  هند: بنگلور  برزیل: کوریتیبا  مصر: قاهره
بدنه و شاسی: بدنه و شاسی
کلاس: کامیون سنگین
شکل بدنه: بی‌دماغ اتاق روز  اتاق تخت خواب‌دار  اتاق بلند گلوبتروتر 
خودروهای وابسته: ولوو اف‌ام
پیشرانه: پیشرانه
موتور: موتور شش‌سیلندر خطی توربوشارژر و سردکن سیال موتور ولوو تراکس D13 کامیون (۱۲٫۷ لیتری)
جعبه‌دنده: جعبه‌دنده دستی کامیون
ولوو اف‌ام‌اکس (انگلیسی: Volvo FMX) یک کامیون سنگین است که توسط ولوو تراکس تولید می‌شود و در سال ۲۰۱۰ معرفی شد. بر اساس استاندارد ولوو اف‌ام، اف‌ام‌اکس یک سری کامیون چند منظوره برای توزیع، ساخت و ساز و وظایف حمل و نقل بزرگراه/خارج از بزرگراه است. از سال ۲۰۱۱، اندازه موتور دیگر به نام مدل اضافه نشده است. مدل به روز شده مبتنی بر نسل اول اف‌ام‌اکس در سال ۲۰۱۳ و سپس نسل دوم که یک تغییر کامل است، از ۲۷ فوریه ۲۰۲۰ معرفی شد.
نگارخانه

ولوو اف‌ام‌اکس
ولوو اف‌ام‌اکس 10x4 کمپرسی مدل ۲۰۱۴
ولوو اف‌ام‌اکس مدل ۲۰۲۳ اتاق یوروفورست
تک‌بیضگی احتمالی آدولف هیتلر

آدولف هیتلر به همراه اوا براون و سگ‌هایشان در اقامتگاه برگهوف، بایرن در ژوئن ۱۹۴۲.
این احتمال که آدولف هیتلر تنها یک بیضه داشته باشد، موضوع حاشیه‌ای در میان مورخان و دانشگاهیان است که در مورد پیشوای آلمان تحقیق می‌کنند. این شایعه ممکن است یک افسانه شهری باشد که احتمالاً از یک آهنگ نظامی معاصر بریتانیا با نام «هیتلر فقط یک تخم دارد» نشأت گرفته‌است.
پزشک هیتلر، اروین گیزینگ (Erwin Giesing) و پزشک شخصی او تئودور مورل نظریه تک‌بیضگی هیتلر را نادیده گرفتند و گفتند بیضه‌های هیتلر مشکلی ندارد. با این حال، هیتلر اغلب از درآوردن لباس برای معاینات پزشکی خودداری می‌کرد. در سال ۱۹۷۰، اتحاد جماهیر شوروی ادعا کرد که کالبدشکافی‌ها نشان می‌دهد که هیتلر یک بیضه‌اش را از دست داده‌است؛ اما صحت تاریخی گزارش مورد بحث است. در دسامبر ۲۰۱۵، گزارش شد که در یادداشت‌های پزشکی از زندان لاندسبرگ ثبت شده‌است که هیتلر به «نهان‌بیضگی سمت راست» مبتلا بوده‌است. این موضوع بر اساس شواهدی از معاینه پزشکی اجباری که هیتلر در سال ۱۹۲۳ تحت آن قرار گرفت می‌باشد.
شواهد و مدارک > مدارک پزشکی جنگ جهانی اول

در نوامبر ۲۰۰۸، کشف یک روایت شاهد عینی در مورد نحوه برخورد با هیتلر پس از گلوله خوردن در جبهه غربی در طول جنگ جهانی اول در مطبوعات اعلام شد. بر اساس این گزارش‌ها، یک پزشک سابق ارتش آلمان به نام یوهان جمبور در دهه ۱۹۶۰ به یک کشیش و مورخ آماتور لهستانی به نام فرانسیسک پاولار گزارش داده‌است که چگونه در سال ۱۹۱۶ پس از جراحت کشاله ران جان هیتلر را نجات داد و دید که او یک بیضه‌اش را از دست داده‌است. جمبور گفت آنها در حالی که هیتلر را می‌بردند، زیر آتش فرانسوی‌ها قرار گرفتند و مجبور شدند موقتاً او را رها کنند؛ که ناگهان وی با صدای بلند فریاد زد و از آنها خواست که برگردند و آنها را تهدید کرد که اگر او را رها کنند در دادگاه نظامی از آنها شکایت خواهد کرد. پرونده مکالمه پاولار توسط بستگان پاولار کشف و توسط گرژگورز واوچینی، نویسنده لهستانی منتشر شد. روزنامه بیلد می‌گوید که به گفته جمبور، «شکم و پاهایش غرق در خون بود. هیتلر از ناحیه شکم زخمی شده بود و یک بیضه خود را از دست داده بود. اولین سؤال او از پزشک این بود: «آیا هنوز هم می‌توانم بچه دار شوم؟»»
سوابق نظامی نشان می‌دهد که هیتلر در سال ۱۹۱۶ و در جریان نبرد سم مجروح شده‌است؛ مجروحیتی که به عنوان زخمی در کشاله ران یا ران چپ در اثر انفجار یک گلوله در دونده‌های اعزامی توصیف شده‌است. دیگر مورخان جدیدتر، مانند ایان کرشاو، به این نتیجه رسیدند که زخم در ران چپ هیتلر بوده‌است.
شواهد و مدارک > سوابق زندان

در دسامبر ۲۰۱۵، گزارش شد که قرار است اسنادی از زندان لندسبرگ منتشر و برای یک کتاب جمع‌آوری شود. در میان آنها یادداشتی در کتاب «آوفناهمبوخ» (کتاب ورود به زندان) پزشک جوزف برینشتاینر وجود دارد که بنا بر گزارش‌ها، هیتلر را در سال ۱۹۲۳ معاینه کرده و گفته‌است که او به «نهان‌بیضگی سمت راست» مبتلا بوده‌است.
کنایه‌های معاصر

قبل از موفقیت با زنان خشن در دهه ۱۹۸۰، اعضای گروه برایان ریچی و ویکتور دلورنزو اعضای گروهی به نام «بیضه گم‌شده هیتلر» بودند.
تک‌بیضگی هیتلر به عنوان یک ایستر اگ در بازی‌های ویدئویی نخبه تک تیرانداز تحت عنوان DLC Kill Hitler استفاده شد.
موضوع تک‌بیضگی هیتلر به عنوان یک شوخی در فیلم جوجو خرگوشه ۲۰۱۹ استفاده شده‌است؛ جایی که کاپیتان دیرتز از گشتاپو به شخصیت اصلی عنوان می‌گوید: «شما و دوستانتان ممکن است شایعه‌ای را شنیده باشید مبنی بر این که هیتلر فقط یک بیضه دارد. این دروغ محض است است. او چهارتا دارد.»
موری (اندیکا)

| موری | موری |
| --- | --- |
روستا: روستا
مختصات: ۳۲°۲۱′۲۲″ شمالی ۴۹°۵۰′۲۸″ شرقی﻿ / ﻿۳۲٫۳۵۶۱۱°شمالی ۴۹٫۸۴۱۱۱°شرقی﻿ / 32.35611; 49.84111: مختصات: ۳۲°۲۱′۲۲″ شمالی ۴۹°۵۰′۲۸″ شرقی﻿ / ﻿۳۲٫۳۵۶۱۱°شمالی ۴۹٫۸۴۱۱۱°شرقی﻿ / 32.35611; 49.84111
کشور: ایران
استان: خوزستان
شهرستان: اندیکا
بخش: بخش چلو 
جمعیت (۱۳۸۵): ۱۸۲ نفر (سرشماری ۹۵)
موری، روستایی از توابع شهرستان اندیکا  در استان خوزستان ایران است.