اقتصاد کره جنوبی
تاریخچه > رشد سریع دهه ۱۹۶۰ تا دهه ۱۹۸۰

تولید ناخالص داخلی واقعی کره جنوبی در سال ۱۹۶۲ برابر با ۲٫۷ میلیارد دلار بود و در ۱۹۸۹ به ۲۳۰ میلیارد دلار رسید که به‌طور میانگین رشد سالانه‌ای معادل با ۸ درصد را نشان می‌دهد. این رقم در ۲۰۰۶ رکورد یک تریلیون دلار را شکست. سرانه تولید ناخالص داخلی اسمی از ۱۰۳٫۸۸ دلار در ۱۹۶۲ به ۵٬۴۳۸ دلار در ۱۹۸۹ رسید. این عدد در سال ۲۰۰۶ رقم ۲۰٬۰۰۰ دلار را رد کرد. بخش صنعت توانست از سهم ۱۴٫۳٪ از درآمد ناخالص ملی در سال ۱۹۶۲ به ۳۰٫۳٪ در ۱۹۸۷ برسد. حجم داد و ستد کالا از ۴۸۰ میلیون دلار در سال ۱۹۶۲ به ۱۲۷٫۹ میلیارد دلار در ۱۹۹۰ رسید. نسبت پس‌انداز به درآمد ناخالص ملی از ۳٫۳٪ در ۱۹۶۲ به ۳۵٫۸٪ در ۱۹۸۹ رسید. در سال ۱۹۶۵ نرخ رشد کره جنوبی از نرخ رشد کره شمالی در بسیاری از صنایع بالاتر رفت اما درآمد ناخالص ملی آن همچنان از همسایه شمالی پایین‌تر بود.
در کره گسترش صادرات از طریق بازار آزاد انجام نگرفت بلکه با برنامه ریزی دولتی انجام شد. غالب اقتصاددانان ملی کردن بخش بانکی را به عنوان مهمترین عامل در معجزه اقتصادی کره مورد تاکید قرار داده اند. علاوه بر این دولت با کنترل نحوه تخصیص وام های بانکی به طور ضمنی از سپرده گذاران مالیات می گرفت و پول دریافت شده را برای سرمایه گذاری به طرف بخش های مورد توجه خود به جریان می انداخت. این نقش مداخله گرایانه دولت کره جنوبی را بانک جهانی در گزارش خود در سال ۱۹۸۹ مورد تصریح قرار داده است.
مهم‌ترین دلیل رشد صنعتی‌سازی کره جنوبی اتخاذ راهبرد نگاه به خارج در اوایل دهه ۱۹۶۰ بود. این راهبرد در آن زمان مناسب بود چون کره جنوبی از فقر منابع طبیعی، پس‌انداز اندک و بازار کوچک داخلی رنج می‌برد. راهبرد جدید باعث شد تا رشد اقتصادی در سایهٔ صادرات کالاهایی که متکی به نیروی کار ارزان بودند و کره جنوبی در تولید آن‌ها مزیت نسبی داشت رشد یابد. ابتکار عمل دولت نقش اساسی در این فرایند داشت. دولت کره جنوبی با تشویق صنعتگران به صادرات باعث شد تا شرکت‌های کره‌ای انگیزهٔ لازم برای بکارگیری فناوری‌های نوین را بدست آورند و بهره‌وری تولیدی خود را افزایش دهند تا بتوانند در بازار جهانی به رقابت با حریفان مقتدر بپردازند. کارخانه‌های کره‌ای می‌توانستند با رعایت آیین‌نامه‌ها و خواسته‌های دولت از جوایز و امتیازات یارانه‌ای و سرمایه‌ای برخوردار شوند و بدین ترتیب می‌توانستند در بازارهای جهانی با سایرین رقابت کنند. همچنین ورود سرمایهٔ خارجی به کره جنوبی به شدت مورد حمایت دولت قرار می‌گرفت تا بدین شیوه کمبود پس‌انداز در کشور جبران شود. کره جنوبی با این روش بود که توانست صادرات خود را افزایش دهد و بعداً به درآمد بالا دست یابد.
تأکید بر توسعهٔ بخش صنعتی و راهبرد صادرات‌محور سئول باعث شد تا بخش روستایی نسبتاً عقب‌مانده باقی بماند. در این زمان صنایع فولاد و کشتی‌سازی بیش از سایر صنایع به توسعهٔ اقتصادی کره جنوبی کمک کردند. به غیر از صنعت معدن‌کاری بیشتر صنایع در شهرهای شمال غربی و جنوب شرقی متمرکز بودند. اکثر صنایع سنگین کره در جنوب کشور قرار داشتند. کارخانه‌های سئول بیش از ۲۵٪ از کل ارزش‌افزودهٔ بخش صنعت را در سال ۱۹۷۸ تأمین می‌کردند. البته اگر کارخانه‌هایی که کل استان گیونگی-دو یعنی استانی که سئول در آن قرار دارد را به حساب آوریم، ۴۶٪ از کالاهای تولیدی کره جنوبی در آن سال در این منطقه تولید شده‌است. کارخانه‌های سئول و استان گیونگی-دو ۴۸٪ از کارگران ۲٫۱ میلیون نفری کارخانه‌های کره را به کار گرفته بودند. از این رو افزایش تبعیض درآمدی میان بخش‌های صنعتی و کشاورزی کره شمالی در میانه‌های دهه ۱۹۷۰ به یکی از مشکلات جدی کره جنوبی تبدیل شد. با وجود تلاش‌های دولت برای افزایش درآمد مزارع و کیفیت زندگی روستاییان، این تبعیض همچنان به عنوان یکی از مشکلات این کشور وجود دارد.
دولت کره جنوبی در اوایل دهه ۱۹۸۰ میلادی سیاست پولی محافظه‌کارانه و اقدامات مالی سخت‌گیرانه‌ای برای کنترل تورم اتخاذ و پیاده کرد. رشد عرضه پول از ۳۰٪ در دهه ۱۹۷۰ به ۱۵٪ کاهش یافت. حتی دولت برای مدت کمی بودجه خود را افزایش نداد. دخالت دولت در اقتصاد به شدت کاهش پیدا کرد و سیاست‌های مربوط به واردات و سرمایه‌گذاری خارجی لیبرالیزه شد تا رقابت افزایش پیدا کند. دولت برای کاهش نابرابری میان شهرها و روستاها اقدام به سرمایه‌گذاری در بخش عمومی کرد. این بخش‌های شامل جاده‌ها، امکانات ارتباطی و ماشینی کردن مزارع بود.
اقداماتی که در اوایل این دهه صورت گرفت با بهبود چشمگیر اقتصاد جهانی همراه شد و بدین ترتیب به اقتصاد کره جنوبی کمک کرد تا فرصت‌های از دست رفته در اواخر دهه ۱۹۸۰ را بازیابد. کره جنوبی توانست میان سال‌های ۱۹۸۲ تا ۱۹۸۷ به رشد واقعی ۹٫۲٪ برسد و میان سال‌های ۱۹۸۶ تا ۱۹۸۸ به رشد ۱۲٫۵٪ رسیده بود. در آن زمان تورم دورقمی دههٔ ۱۹۷۰ مهار شده بود. میان سال‌های ۱۹۸۰ تا ۱۹۸۸ تورم عمده‌فروشی به‌طور میانگین به ۲٫۱٪ در سال رسید و قیمت کالاها سالانه ۴٫۷٪ افزایش می‌یافت. دولت کره در ۱۹۸۶ توانست برای نخستین بار به مازاد تراز پرداخت چشمگیری به میزان ۷٫۷ میلیارد دلار دست یابد. این عدد در ۱۹۸۷ و ۱۹۸۸ به ۱۱٫۴ میلیارد دلار بالغ شد. این پیشرفت به دولت کره جنوبی اجازه داد تا از حجم بدهی‌های خارجی بکاهد. این در حالی بود که مازاد تجاری ۱۹۸۹ فقط ۴٫۶ میلیارد دلار بود و در سال بعد منفی شد.
آلیس امسدن در صفحه ۱۳۹ کتاب غول بعدی آسیا: کره جنوبی و صنعتی شدن دیرهنگام می نویسد: کره نمونه ای از کشورهایی است که بسیار سریع رشد نمود و در عین حال قواعد عمومی عقل اقتصاد متعارف را به چالش کشید در کره بجای اینکه سازوکار بازار به تخصیص منابع بپردازد و سرمایه گذاری های خصوصی را هدایت کند دولت اکثر تصمیمات محوری را در مورد سرمایه گذاری ها می گرفت.