stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
۱۳ اوت
پیوندهای خارجی

BBC: On This Day
| ن ب وماه‌ها و روزهای گاه‌شماری میلادی | ن ب وماه‌ها و روزهای گاه‌شماری میلادی |
| --- | --- |
امروز: ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۴ میلادی: امروز: ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۴ میلادی
ژانویه:  ۱  ۲  ۳  ۴  ۵  ۶  ۷  ۸  ۹  ۱۰  ۱۱  ۱۲  ۱۳  ۱۴  ۱۵  ۱۶  ۱۷  ۱۸  ۱۹  ۲۰  ۲۱  ۲۲  ۲۳  ۲۴  ۲۵  ۲۶  ۲۷  ۲۸  ۲۹  ۳۰  ۳۱ 
فوریه:  ۱  ۲  ۳  ۴  ۵  ۶  ۷  ۸  ۹  ۱۰  ۱۱  ۱۲  ۱۳  ۱۴  ۱۵  ۱۶  ۱۷  ۱۸  ۱۹  ۲۰  ۲۱  ۲۲  ۲۳  ۲۴  ۲۵  ۲۶  ۲۷  ۲۸  ۲۹ 
مارس:  ۱  ۲  ۳  ۴  ۵  ۶  ۷  ۸  ۹  ۱۰  ۱۱  ۱۲  ۱۳  ۱۴  ۱۵  ۱۶  ۱۷  ۱۸  ۱۹  ۲۰  ۲۱  ۲۲  ۲۳  ۲۴  ۲۵  ۲۶  ۲۷  ۲۸  ۲۹  ۳۰  ۳۱ 
آوریل:  ۱  ۲  ۳  ۴  ۵  ۶  ۷  ۸  ۹  ۱۰  ۱۱  ۱۲  ۱۳  ۱۴  ۱۵  ۱۶  ۱۷  ۱۸  ۱۹  ۲۰  ۲۱  ۲۲  ۲۳  ۲۴  ۲۵  ۲۶  ۲۷  ۲۸  ۲۹  ۳۰ 
مه:  ۱  ۲  ۳  ۴  ۵  ۶  ۷  ۸  ۹  ۱۰  ۱۱  ۱۲  ۱۳  ۱۴  ۱۵  ۱۶  ۱۷  ۱۸  ۱۹  ۲۰  ۲۱  ۲۲  ۲۳  ۲۴  ۲۵  ۲۶  ۲۷  ۲۸  ۲۹  ۳۰  ۳۱ 
ژوئن:  ۱  ۲  ۳  ۴  ۵  ۶  ۷  ۸  ۹  ۱۰  ۱۱  ۱۲  ۱۳  ۱۴  ۱۵  ۱۶  ۱۷  ۱۸  ۱۹  ۲۰  ۲۱  ۲۲  ۲۳  ۲۴  ۲۵  ۲۶  ۲۷  ۲۸  ۲۹  ۳۰ 
ژوئیه:  ۱  ۲  ۳  ۴  ۵  ۶  ۷  ۸  ۹  ۱۰  ۱۱  ۱۲  ۱۳  ۱۴  ۱۵  ۱۶  ۱۷  ۱۸  ۱۹  ۲۰  ۲۱  ۲۲  ۲۳  ۲۴  ۲۵  ۲۶  ۲۷  ۲۸  ۲۹  ۳۰  ۳۱ 
اوت:  ۱  ۲  ۳  ۴  ۵  ۶  ۷  ۸  ۹  ۱۰  ۱۱  ۱۲  ۱۳  ۱۴  ۱۵  ۱۶  ۱۷  ۱۸  ۱۹  ۲۰  ۲۱  ۲۲  ۲۳  ۲۴  ۲۵  ۲۶  ۲۷  ۲۸  ۲۹  ۳۰  ۳۱ 
سپتامبر:  ۱  ۲  ۳  ۴  ۵  ۶  ۷  ۸  ۹  ۱۰  ۱۱  ۱۲  ۱۳  ۱۴  ۱۵  ۱۶  ۱۷  ۱۸  ۱۹  ۲۰  ۲۱  ۲۲  ۲۳  ۲۴  ۲۵  ۲۶  ۲۷  ۲۸  ۲۹  ۳۰ 
اکتبر:  ۱  ۲  ۳  ۴  ۵  ۶  ۷  ۸  ۹  ۱۰  ۱۱  ۱۲  ۱۳  ۱۴  ۱۵  ۱۶  ۱۷  ۱۸  ۱۹  ۲۰  ۲۱  ۲۲  ۲۳  ۲۴  ۲۵  ۲۶  ۲۷  ۲۸  ۲۹  ۳۰  ۳۱ 
نوامبر:  ۱  ۲  ۳  ۴  ۵  ۶  ۷  ۸  ۹  ۱۰  ۱۱  ۱۲  ۱۳  ۱۴  ۱۵  ۱۶  ۱۷  ۱۸  ۱۹  ۲۰  ۲۱  ۲۲  ۲۳  ۲۴  ۲۵  ۲۶  ۲۷  ۲۸  ۲۹  ۳۰ 
دسامبر:  ۱  ۲  ۳  ۴  ۵  ۶  ۷  ۸  ۹  ۱۰  ۱۱  ۱۲  ۱۳  ۱۴  ۱۵  ۱۶  ۱۷  ۱۸  ۱۹  ۲۰  ۲۱  ۲۲  ۲۳  ۲۴  ۲۵  ۲۶  ۲۷  ۲۸  ۲۹  ۳۰  ۳۱
محوطه کهنه کلوخ

| محوطه کهنه کلوخ | محوطه کهنه کلوخ |
| --- | --- |
نام: محوطه کهنه کلوخ
کشور: ایران
استان: استان خراسان جنوبی
شهرستان: شهرستان سربیشه
اطلاعات اثر: اطلاعات اثر
کاربری: محوطه
دیرینگی: دوره صفوی
دورهٔ ساخت اثر: دوره صفوی
اطلاعات ثبتی: اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت: ۹۲۵۹
تاریخ ثبت ملی: ۲۴ تیر ۱۳۸۲
محوطه کهنه کلوخ مربوط به سدهٔ ۳ و ۴ ه‍.ق تا دوره صفوی است و در شهرستان سربیشه، روستای حسین‌آباد غیناب واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۴ تیر ۱۳۸۲ با شمارهٔ ثبت ۹۲۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بهداشت قاعدگی

آموزش بهداشت در مدرسه برای دختران و پسران (عکس از مارنی سامر)
بهداشتِ قاعدگی (به انگلیسی: Menstrual Hygiene) یک جنبهٔ اساسی بهداشت زنان و مربوط به دورهٔ بین شروع چرخهٔ قاعدگی و یائسگی است. بهداشت قاعدگی از عوامل مؤثر در توانمندسازی و رفاه زنان و دختران در سراسر جهان محسوب می‌شود. بر اساس آمار بانک جهانی در سال ۲۰۱۸ میلادی، حداقل ۵۰۰ میلیون زن و دختر در سرتاسر جهان فاقد دسترسی مناسب به محصولاتِ بهداشتِ قاعدگی هستند.
راهنمای مواد بهداشتی قاعدگی > پد قاعدگی قابل شست‌وشو

پدهای قابل استفاده مجدد در قسمت بیرونی بدن در لباس زیر پوشیده می‌شوند و برای جذب جریان قاعدگی و معمولاً به وسیله یک سنجاق در جای خود نگه داشته می‌شود.این گونه از پدها از انواع مواد طبیعی یا مصنوعی ساخته شده‌اند و به مدت یکسال با شستن و خشک کردن آن می‌توان از آنها استفاده شود.
روز بهداشت قاعدگی

هرساله در تاریخ ۲۸ مه، روز بهداشت قاعدگی گرامی داشته می‌شود. این روز نمادین یک بستر جهانی است تا با ایجاد آگاهی در مورد نقش اساسی که بهداشت خوب قاعدگی در توانمندسازی زنان و دختران ایفا می‌کند، کمک کند.
بهداشت زنان در زندان

شامل در دسترس بودن و استفاده از تامپون‌ها، نوارهای بهداشتی و محصولات مشابه توسط زنان زندانی است. بسیاری از زندانیان زن از نقاط مختلف جهان مدعی‌اند که در تأمین این محصولات کم‌کاری می‌کنند. یا اینکه مقامات زندان از این محصولات به عنوان اهرم قدرت برای کنترل بر زندانیان استفاده کرده‌اند.
بهداشت زنان در زندان > آریزونا

در آریزونا، کمپین #LetItFlow منجر به صدور اعلامیه وزارت امور خارجه آریزونا شد تغییر سیاست فوری در مورد تخصیص محصولات بهداشتی در زندان‌ها را درخواست می‌کند.
بهداشت زنان در زندان > ویرجینیا

در سال ۲۰۱۸، اداره اصلاحات ویرجینیا سیاست جدیدی را برای جلوگیری از حضور زنان در زندان‌های دولتی با استفاده از تامپون یا فنجان قاعدگی اعلام کرد، اما پس از آن با اعتراض عمومی مخالفت کرد.
بهداشت زنان در زندان > فدرال

بر اساس قانون فرست‌استپ، در حال حاضر اداره فدرال زندان‌ها باید چنین محصولاتی را در مقادیر مناسب، به صورت رایگان به زندانیان ارائه کند.
بردنشانده (مسجدسلیمان)

| بردنشانده | بردنشانده |
| --- | --- |
روستا: روستا
مختصات: ۳۲°۱۴′۲۲″ شمالی ۴۹°۲′۱۵″ شرقی﻿ / ﻿۳۲٫۲۳۹۴۴°شمالی ۴۹٫۰۳۷۵۰°شرقی﻿ / 32.23944; 49.03750: مختصات: ۳۲°۱۴′۲۲″ شمالی ۴۹°۲′۱۵″ شرقی﻿ / ﻿۳۲٫۲۳۹۴۴°شمالی ۴۹٫۰۳۷۵۰°شرقی﻿ / 32.23944; 49.03750
کشور: ایران
استان: خوزستان
شهرستان: مسجدسلیمان
بخش: بخش مرکزی
دهستان: جهانگیری
جمعیت: ۴۴ نفر (سرشماری ۹۵)
بردنشانده روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان مسجدسلیمان در استان خوزستان ایران است.
جمعیت

این روستا در دهستان جهانگیری قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۲۹ نفر (۵خانوار) بوده‌است.
والی (اسطوره)

والی (به زبان نروژی باستان: Váli) در اساطیر اسکاندیناوی، پسر اودین و ماده غولی به نام ریند بود. والی برادران بی‌شماری از جمله بالدر و ثور داشت. هنگامی که برادر ناتنی‌اش هودر، دیگر برادر او یعنی بالدر را کشت، در همان روز ریند، والی را به دنیا آورد. او تنها یک روزه بود که به اندازهٔ انسانی بالغ رشد کرد و در نهایت به عنوان انتقام مرگ بالدر، هودر را کشت. او به همین جهت با نام انتقام‌گیر بالدر نیز شناخته می‌شود.
بر اساس نسخهٔ ساکسو گراماتیکوس، پسر ریند و اودین در این روایت به جای والی، «بوئه» نام دارد و او پسری است که پس از بالیدن یارای کشتن قاتل بالدر را پیدا می‌کند. اطلاعات اندکی دربارهٔ والی در دسترس است، و تنها اشاره‌ای دیگری از وی غیر از نقش داشتن در انتقام مرگ بالدر، از شعری آمده‌است که او را در میان نسل جوان ایزدان قرار داده و یکی از شخصیت‌هایی است که از نبرد فرجامین راگناروک جان سالم به در خواهد برد. ریشه و معنای لغوی نام والی نامعلوم است. قانع‌کننده‌ترین نظریه‌ای که تاکنون در این باره بیان شده، این است که از لغت نیا-زبان ژرمنی «waihalaR»، به معنای «مشاجره‌کننده» مشتق شده‌است.
والی همچنین نام پسر ایزد شرارت لوکی، و همسر باوفایش سیگین است، اما هیچ رابطه‌ای با والی فرزند اودین ندارد.
زبان کاتالان

| زبان کاتالان | زبان کاتالان |
| --- | --- |
Catalan–Valencian–Balearic: Catalan–Valencian–Balearic
català: català
بیان: [kətəˈla]
زبان بومی در: اسپانیا، آندورا، فرانسه، ایتالیا
شمار گویشوران: ۴٫۱ میلیون نفر  (۲۰۱۲) مجموع گویشوران: بیش از ۱۰ میلیون (زبان مادری به‌علاوه زبان دوم؛ ۲۰۱۸)
تبار: هندواروپایی  ایتالیرومیغربیگالی-رومیاکسیتانو-رومیزبان کاتالان
گونه‌های نخستین: کاتالان باستان زبان کاتالان 
گونه‌های معیار: کاتالان والنسیایی    
سامانه نوشتاری: خط لاتین (الفبای کاتالان) بریل کاتالان
گونه‌های اشاره: کاتالان اشاره
وضعیت رسمی: وضعیت رسمی
زبان رسمی در:   آندورا  همچنین در ۳ بخش اسپانیا:  جزایر بالئاری   کاتالونیا   بخش خودمختار والنسیا (به‌عنوان والنسیایی) 
زبان اقلیت شناخته‌شده در:  آلگرو (ساردینیا، ایتالیا)  آراگون (اسپانیا)  پیرنه-اورینتال (فرانسه)
تنظیم‌شده توسط: سازمان پژوهش‌های کاتالان آکادمی زبان والنسیا
کدهای زبان: کدهای زبان
ایزو ۱–۶۳۹: ca
ایزو ۲–۶۳۹: cat
ایزو ۳–۶۳۹: cat
گلاتولوگ: stan1289
زبان‌شناسی: 51-AAA-e
  کاتالان تکلم می‌شود و رسمی است   کاتالان تکلم می‌شود ولی رسمی نیست   کاتالان در گذشته تکلم می‌شده ولی رسمی است:   کاتالان تکلم می‌شود و رسمی است   کاتالان تکلم می‌شود ولی رسمی نیست   کاتالان در گذشته تکلم می‌شده ولی رسمی است
این نوشتار شامل نمادهای آوایی آی‌پی‌ای است. بدون پشتیبانی مناسب تفسیر، ممکن است علامت‌های سوال، جعبه یا دیگر نمادها را جای نویسه‌های یونی‌کد ببینید.: این نوشتار شامل نمادهای آوایی آی‌پی‌ای است. بدون پشتیبانی مناسب تفسیر، ممکن است علامت‌های سوال، جعبه یا دیگر نمادها را جای نویسه‌های یونی‌کد ببینید.
گسترهٔ زبان کاتالان در خاور اسپانیا.
زبان کاتالان، کاتالانی یا کاتالونیایی (به کاتالان: Català) زبانی رومی‌تبار است که زبان رسمی کشور آندورا و یکی از زبان‌های رسمی در سه بخش خودمختار کاتالونیا، والنسیا و جزایر بالئاری در شمال کشور اسپانیا به‌شمار می‌رود. این زبان در شهرستان آلگرو ایتالیا نیز وضعیت رسمی دارد. کاتالان همچنین در دپارتمان پیرنه-اورینتال فرانسه و دو منطقه لا فرانژا در آراگون و کارچه در مورسیا در شرق اسپانیا گفتگو می‌شود.
مجموع گویشوران کاتالان بیش از ۱۰ میلیون نفر برآورد می‌شود. کاتالان در قرون وسطی از لاتین عامیانه در شرق پیرنه پدید آمد. این زبان در قرن نوزدهم میلادی شاهد یک احیای ادبی بود که در اوایل دهه ۱۹۰۰ به اوج خود رسید. به مناطق کاتالان‌زبان سرزمین‌های کاتالان (Països Catalans) می‌گویند. کاتالان دارای دو گونه معیار است. یکی که بر پایه کاتالان مرکزی (گویش بارسلونا) است و سازمان پژوهش‌های کاتالان در کاتالونیا آن را تنظیم می‌کند و دیگری که بر پایه گویش والنسیایی (گویش والنسیا) است و آکادمی زبان والنسیایی آن را تنظیم می‌کنند
نام

واژه کاتالان برگرفته از واژه کاتالونیا، نام منطقه‌ای که زبان در آن گفتگو می‌شود، است. برخی از زبان‌شناسان کاتالونیا (Catalunya) را از ریشه لاتین گاتیا لونیا (Gathia Launia) می‌دانند که از واژه گوتیا یا گاتیا آمده و به معنی «سرزمین گوت‌ها» است.
نام کاتالان (català) در گویش‌های شرقی این زبان به صورت کَتَلا و در گویش‌های غربی به صورت کاتالا است. در بخش خودمختار والنسیا و کارچه به این زبان والنسیایی (valencià) گفته می‌شود؛ بنابراین، نام «والنسیایی» اگرچه اغلب برای ارجاع به گویش‌های والنسیا و کارچه استفاده می‌شود، اما توسط والنسیایی‌ها به عنوان یک نام برای کل زبان و هم‌معنی با کاتالان استفاده می‌شود.
تاریخ

مقالهٔ اصلی: تاریخ کاتالان
تاریخ > قرون وسطی

در قرن نهم، کاتالان در دو طرف انتهای شرقی پیرنه، و همچنین سرزمین‌های استان رومی هیسپانیا تاراکوننسیس در جنوب از لاتین عامیانه تکامل یافت. از قرن هشتم به بعد، کاتالان‌ها با دفع مسلمانان قلمرو خود را به سمت جنوب و غرب گسترش دادند و زبانشان را در آن مناطق گستردند. با جدایی شهرستان بارسلونا از امپراتوری کارولنژی در سال ۹۸۸، روند گسترش زبان کاتالان بیش از پیش تقویت شد.
در قرن یازدهم، تلمیع‌های لاتین این مناطق شروع به نشان دادن عناصر کاتالان کرد. کاتالان باستان اشتراکات بسیاری با گالی-رومی داشت و حاصل واگرایی از اکسیتان باستان بین قرن ۱۱ و ۱۴ بود.
در طول سده‌های ۱۱ و ۱۲ قلمرو حاکمان کاتالان تا شمال رود ایبرو گسترش یافت و آن‌ها در قرن سیزدهم سرزمین والنسیا و جزایر بالئاری را فتح کردند. شهر آلگرو در ساردینیا در قرن ۱۴ با جمعیت کاتالان‌زبان دوباره آباد شد. این زبان به مورسیا نیز رسید که در قرن پانزدهم اسپانیایی‌زبان شد.
در قرون وسطی، کاتالان دوران طلایی را پشت سر گذاشت و به اوج بلوغ و غنای فرهنگی رسید. برای نمونه می‌توان به کارهای همه‌چیزدان مایورکایی رامون یوی (۱۲۱۵–۱۳۱۵)، چهار تواریخ بزرگ (سده‌های ۱۳–۱۴) و مکتب شعر والنسیا اشاره کرد که توسط آوزیاز مارک (۱۴۵۹–۱۳۹۷) به اوج خود رسید. در قرن پانزدهم، شهر والنسیا به مرکز فرهنگی اجتماعی تاج‌وتخت آراگون تبدیل شد و کاتالان در سراسر جهان مدیترانه حضور داشت. در این دوره، شورای سلطنتی یک زبان کاملاً معیار شده را تبلیغ کرد. کاتالان در سیسیل تا قرن پانزدهم و در ساردینیا تا قرن هفدهم به عنوان زبان رسمی مورد استفاده قرار می‌گرفت. کوستا کارراس در این دوره کاتالان را «یکی از زبان‌های بزرگ اروپای قرون وسطی» می‌نامید.
رمان جوانمردانه تیرانت لو بلانک (۱۴۹۰) از مارتورل، گذر از ارزش‌های قرون وسطایی به دوران رنسانس را نشان می‌دهد، چیزی که در آثار میجه نیز دیده می‌شود. نخستین کتاب چاپ‌شده با روش چاپ سربی در شبه‌جزیره ایبری به زبان کاتالان بود.
تاریخ > آغاز دوران نوین

با اتحاد تاج‌های کاستیا و آراگون در سال ۱۴۷۹، استفاده از زبان اسپانیایی به تدریج از ارج بیشتری برخوردار شد و این آغاز روند زوال کاتالان بود. با آغاز سده ۱۶، ادبیات کاتالان تحت تأثیر زبان اسپانیایی قرار گرفت و ادیبان و مردم شهری دوزبانه شدند.
با پیمان پیرنه (۱۶۵۹)، اسپانیا قسمت شمالی کاتالونیا را به فرانسه واگذار کرد و به زودی پس از آن گونه‌های محلی کاتالان آن مناطق تحت تأثیر زبان فرانسوی قرار گرفتند که در سال ۱۷۰۰ تبدیل به تنها زبان رسمی منطقه شد.
اندکی پس از انقلاب فرانسه (۱۷۸۹)، جمهوری اول فرانسه استفاده رسمی از زبان‌های منطقه‌ای فرانسه، مانند کاتالان، آلزاسی، برتون، اکسیتان، فلامان و باسکی را ممنوع کرد و سیاست‌های تبعیض‌آمیزی را اعمال کرد.
تاریخ > فرانسه: قرن نوزدهم تا بیستم

پس از تأسیس مستعمره الجزایر توسط فرانسه از سال ۱۸۳۰، این سرزمین چندین موج از مهاجران کاتالان‌زبان را پذیرفت. مردم استان آلیکانته اسپانیا در اطراف وهران ساکن شدند و الجزیره بیشتر از کاتالونیای شمالی و مینورکا مهاجر داشت. گویش آن‌ها به پاتوئت معروف بود. تا سال ۱۹۱۱ تعداد کاتالان‌زبانان الجزایر در حدود ۱۰۰٬۰۰۰ نفر بود. پس از اعلام استقلال الجزایر در سال ۱۹۶۲، تقریباً همه کاتالان‌زبانان به کاتالونای شمالی یا آلیکانته گریختند.
دولت فرانسه فقط زبان فرانسه را به عنوان زبان رسمی کشور به رسمیت می‌شناسد. با این وجود، در ۱۰ دسامبر ۲۰۰۷، شورای عمومی پیرنه-اورینتال کاتالان را به عنوان یکی از زبان‌های این اداره به رسمیت شناخت و در صدد ارتقا بیشتر آن در زندگی عمومی و آموزش است.
تاریخ > اسپانیا: قرن هجدهم تا بیستم

زوال کاتالان در قرن ۱۶ و ۱۷ ادامه یافت. شکست ائتلاف طرفدار هابسبورگ در جنگ جانشینی اسپانیا (۱۷۱۴) مجموعه‌ای از قوانین را آغاز کرد که در میان سایر اقدامات متمرکز، استفاده از زبان اسپانیایی را در اسناد قانونی در سراسر اسپانیا اجباری می‌کرد.
با این حال، قرن نوزدهم شاهد احیای ادبی کاتالان بود (رونسانس کاتالان یا Renaixença)، که تا به امروز ادامه داشته‌است. این دوره با قصیده به میهن (۱۸۳۳) از اریباو آغاز می‌شود. این روند در نیمه دوم قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم با کارهای ورداگر (شعر)، اولر (رمان رئالیستی) و گویمرا (درام) دنبال شد.
در قرن نوزدهم، منطقه کارچه، در استان مورسیا، با حضور کاتالان‌زبانان سرزمین والنسیا دوباره آباد شد. جمهوری دوم اسپانیا (۱۹۳۱ تا ۱۹۳۹) شاهد یک دوره آزادی کوتاه‌مدت برای کاتالان بود و بیشترین محدودیت‌ها در مورد آن برداشته شده بودند. علی‌رغم معیارسازی املایی در سال ۱۹۱۳ و وضعیت رسمی زبان در جمهوری دوم اسپانیا، در اسپانیای فرانکو استفاده از کاتالان در مدارس و در ادارات دولتی بین سال‌های ۱۹۳۹ و ۱۹۷۵ ممنوع بود.  با توجه به خواست فرانکو برای همگن بودن جمعیت اسپانیا، برخی از کاتالونیایی‌ها، که بیشتر از اعضای طبقه بالا بودند، آغاز به عدم استفاده از کاتالان کردند. مهاجرت‌های اسپانیایی‌زبانان در دهه ۱۹۵۰ از سایر مناطق اسپانیا به کاتالونیا نیز علاوه بر از دست دادن ارج کاتالان و ممنوعیت استفاده از آن در مدارس، به کاهش استفاده از این زبان کمک کرد. بیشتر این مهاجران از وجود زبان کاتالان بی‌اطلاع بودند و بنابراین نیازی به یادگیری یا استفاده از آن احساس نمی‌کردند. با وجود همه این سختی‌ها، کاتالان همچنان به صورت خصوصی در خانه‌ها مورد استفاده قرار گرفت و پس از پایان دیکتاتوری فرانکو توانست زنده بماند.
تاریخ > امروزه

از زمان انتقال اسپانیا به دموکراسی (۱۹۷۵–۱۹۸۲)، کاتالان به عنوان یک زبان رسمی، در آموزش و رسانه‌های جمعی نهادینه شده‌است. همه این‌ها به افزایش ارج آن کمک کرده‌اند. در کاتالونیا، یک جامعه بزرگ غیردولتی چندزبانه وجود دارد. تدریس زبان کاتالان در همه مدارس اجباری است، اما استفاده از زبان اسپانیایی برای تحصیل در سامانه آموزش عمومی کاتالونیا در دو حالت ممکن است - اگر آموزگار تشخیص دهد یا در حین روند یادگیری یک یا چند دانش‌آموز مهاجر تازه‌وارد. همچنین تغییراتی میان‌نسلی به سمت کاتالان وجود دارد.
براساس آمار مؤسسه آماری کاتالونیا، در سال ۲۰۱۳ زبان کاتالان دومین رایج در کاتالونیا پس از اسپانیایی بود و ۴۷٫۵٪ از جمعیت اسپانیایی، ۳۶٫۴٪ کاتالان و ۷٪ هر دو زبان را زبان بومی خود می‌دانستند. در سال ۲۰۰۳، همان مطالعات نشان داد که هیچ ترجیحی برای شناسایی هویت در بین افراد بالای ۱۵ سال وجود ندارد: ۵٪ با هر دو زبان، ۴۴٫۳٪ با کاتالان و ۴۷٫۵ با اسپانیایی خود را معرفی می‌کردند. دولت خودمختار کاتالونیا برای ترویج استفاده از کاتالان، بخشی از بودجه سالانه خود را با نهادهایی مانند کنسرسیوم عادی‌سازی زبانی (Consorci per a la Normalització Lingüística) صرف ارتقا استفاده از کاتالان در کاتالونیا و سایر مناطق می‌کند.
در آندورا، کاتالان همیشه تنها زبان رسمی بوده‌است. از زمان ابلاغ قانون اساسی ۱۹۹۳ این کشور، چندین سیاست حامی کاتالان، مانند آموزش متوسط کاتالان، اجرا شده‌است.
از طرف دیگر، چندین فرایند تغییر زبان در حال حاضر در حال انجام است. در ناحیه کاتالونیای شمالی فرانسه، کاتالان همان روند سایر زبان‌های اقلیت فرانسه را دنبال کرده‌است، زیرا بیشتر گویشوران بومی آن ۶۰ سال یا بیشتر (از سال ۲۰۰۴) هستند. کاتالان به عنوان یک زبان خارجی توسط ۳۰٪ از دانش آموزان دوره ابتدایی و ۱۵٪ از دوره متوسطه تحصیل می‌شود. انجمن فرهنگی La Bressola شبکه‌ای از مدارس تحت مدیریت جامعه را به کاتالان ترویج می‌کند.
در استان آلیکانته، اسپانیایی و در آلگرو ایتالیایی در حال جایگزینی با کاتالان هستند. همچنین در بخش والنسیا، ایبیزا، و به میزان کمتری، در بقیه جزایر بالئاری دوزبان‌گونگی کاملاً ریشه‌ای وجود دارد.
دسته‌بندی

زبان کاتالان را در شاخه اکسیتانو-رومی زبان‌های گالی-رومی است که خود از شاخه غربی گروه رومی زبان‌های هندواروپایی به‌شمار می‌رود.
کاتالان دارای درجات مختلفی شباهت به گونه‌های زبانی تحت عنوان اکسیتان دارد.
دسته‌بندی > رابطه با سایر زبان‌های رومی

طبق اتنولوگ، تشابه واژگانی بین کاتالان و سایر زبان‌های رومی به شرح زیر است: ۸۷٪ با ایتالیایی؛ ۸۵٪ با پرتغالی و اسپانیایی؛ ۷۶٪ با لادین؛ ۷۵٪ با ساردنیایی؛ و ۷۳٪ با رومانیایی.
| واژه | کاتالان | اکسیتان | (کامپیدانی) ساردنیایی | ایتالیایی | فرانسوی | اسپانیایی | پرتغالی | رومانیایی |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| عموزاده | cosí | cosin | fradili | cugino | cousin | primo | primo | văr |
| برادر | germà | fraire | fradi | fratello | frère | hermano | irmão | frate |
| خواهرزاده | nebot | nebot | nebodi | nipote | neveu | sobrino | sobrinho | nepot |
| تابستان | estiu | estiu | istadi | estate | été | verano, estío | verão, estio | vară |
| عصر | vespre | ser, vèspre | seru | sera | soir | tarde, noche | tarde, serão | seară |
| صبح | matí | matin | mangianu | mattina | matin | mañana | manhã, matina | dimineață |
| ماهی تابه | paella | padena | paella | padella | poêle | sartén | frigideira, fritadeira | tigaie |
| تخت | llit | lièch, lèit | letu | letto | lit | cama, lecho | cama, leito | pat |
| پرنده | ocell, au | aucèl | pilloni | uccello | oiseau | ave, pájaro | ave, pássaro | pasăre |
| سگ | gos, ca | gos, canh | cani | cane | chien | perro, can | cão, cachorro | câine |
| آلو | pruna | pruna | pruna | prugna | prune | ciruela | ameixa | prună |
| کَره | mantega | bodre | burru, butiru | burro | beurre | mantequilla, manteca | manteiga | unt |
| تکه | tros | tròç, petaç | arrogu | pezzo | morceau, pièce | pedazo, trozo | pedaço, bocado | bucată |
| خاکستری | gris | gris | canu | grigio | gris | gris, pardo | cinza, gris | gri, sur, cenușiu |
| گرم | calent | caud | callenti | caldo | chaud | caliente | quente | fierbinte |
| بسیار | massa | tròp | tropu | troppo | trop | demasiado | demais, demasiado | prea |
| خواستن | voler | vòler | bolli(ri) | volere | vouloir | querer | querer | a vrea |
| گرفتن | prendre | prene, prendre | pigai | prendere | prendre | tomar, prender | apanhar, levar | a lua |
| نماز خواندن | pregar | pregar | pregai | pregare | prier | orar | orar, rezar, pregar | a se ruga |
| پرسیدن | demanar/preguntar | demandar | dimandai, preguntai | domandare | demander | pedir, preguntar | pedir, perguntar | a cere, a întreba |
| گشتن | cercar/buscar | cercar | circai | cercare | chercher | buscar | procurar, buscar | a căuta |
| وارد شدن | arribar | arribar | arribai | arrivare | arriver | llegar, arribar | chegar | a ajunge |
| سخن گفتن | parlar | parlar | chistionnai, fueddai | parlare | parler | hablar, parlar | falar, palrar | a vorbi |
| خوردن | menjar | manjar | pappai | mangiare | manger | comer | comer (papar in slang), manjar | a mânca |
پراکندگی جغرافیایی

مقالهٔ اصلی: سرزمین‌های کاتالان
| 0 | 1 |
| --- | --- |
 کاتالونیای شمالی کاتالونیا آلگرو لا فرانژا والنسیا کارچه ساردینیا(ایتالیا) آراگون(اسپانیا) مورسیا(اسپانیا) فرانسه آندورا جزایر بالئاری :  کاتالونیای شمالی کاتالونیا آلگرو لا فرانژا والنسیا کارچه ساردینیا(ایتالیا) آراگون(اسپانیا) مورسیا(اسپانیا) فرانسه آندورا جزایر بالئاری 
به‌طور سنتی سرزمین‌های کاتالان‌زبان را گاهی سرزمین‌های کاتالان (Països Catalans) می‌نامند که مبتنی بر قرابت فرهنگی و میراث مشترک و همچنین تفسیر سیاسی است اما هیچ وضعیت رسمی ندارد. تفسیرهای مختلف از این اصطلاح ممکن است شامل برخی یا همه این مناطق باشد.
| کشور | سرزمین | نام کاتالان |
| --- | --- | --- |
| آندورا |  آندورا | Andorra |
| فرانسه |  کاتالونیای شمالی | Catalunya Nord |
| اسپانیا |  کاتالونیا | Catalunya |
| اسپانیا |  بخش خودمختار والنسیا | Comunitat Valenciana |
| اسپانیا |  لا فرانژا | La Franja |
| اسپانیا |  جزایر بالئاری | Illes Balears |
| اسپانیا |  کارچه | El Carxe |
| ایتالیا |  آلگرو | L'Alguer |
پراکندگی جغرافیایی > شمار گویشوران

شمار افرادی که به زبان کاتالان تسلط دارند، بسته به منابع مورد استفاده متفاوت است. یک مطالعه در سال ۲۰۰۴ شمار کل گویشوران کاتالان را با تطبیق درصد گویشوران هر منطقه‌ای که کاتالان صحبت می‌کند، ۹ تا ۹٫۵ میلیون نفر برآورد کرد. وب سایت دولت کاتالونیا تخمین زده‌است که در سال ۲۰۰۴، ۹٬۱۱۸٬۸۸۲ گویشور کاتالان وجود داشته‌است. این ارقام فقط بیانگر سخنرانان بالقوه است. امروز این زبان، فقط زبان بومی ۳۵٫۶٪ از جمعیت کاتالان‌هاست. طبق اتنولوگ، کاتالان در سال ۲۰۱۲ چهار میلیون گویشور مادری و پنج میلیون گویشور دوم داشته‌است.
طبق پژوهشی در سال ۲۰۱۱ تعداد کل کاتالان‌زبانان بیش از ۹٫۸ میلیون نفر بود که ۵٫۹ میلیون نفر از آن‌ها در کاتالونیا زندگی می‌کردند. بیش از نیمی از آن‌ها به کاتالان به عنوان زبان دوم گفتگو می‌کردند و بومیان در حدود ۴٫۴ میلیون نفر بودند (در کاتالونیا بیش از ۲٫۸ میلیون نفر). شمار بسیار کمی تک‌زبانه کاتالان وجود دارد. اساساً، تقریباً همه کاتالان‌زبانان در اسپانیا دوزبانه کاتالان و اسپانیایی هستند. در کاتالونیای شمالی، امروزه فقط اقلیتی به زبان کاتالان گفتگو می‌کنند و فرانسوی زبان بیشتر ساکنان آنجا است. طبق یک نظرسنجی در سال ۲۰۱۹ توسط دولت کاتالونیا، زبان اصلی ۳۱٫۵٪ از ساکنان کاتالونیا در خانه کاتالان بود در حالی که ۵۲٫۷ درصد اسپانیایی، ۲٫۸ درصد کاتالان و اسپانیایی و ۱۰٫۸ درصد زبان‌های دیگر را انتخاب کرده بودند.
اسپانیایی بیشترین زبان گفتگو شده در بارسلونا است (طبق سرشماری زبانی که توسط دولت کاتالونیا در سال ۲۰۱۳ برگزار شد) و تقریباً همه آن را درک می‌کنند. طبق این سرشماری سال ۲۰۱۳، کاتالان در شهر ۱٬۵۰۱٬۲۶۲ نفری نیز گفتگو می‌شود: ۹۵٪ مردم آن را درک می‌کنند، ۷۲٫۳٪ از بالای ۲ سالان می‌توانستند با آن صحبت کنند (۱٬۱۳۷٬۸۱۶)، ۷۹٪ می‌توانند آن را بخوانند (۱٬۲۴۶٫۵۵۵) و ۵۳٪ می‌توانند آن را بنویسند (۸۳۵٬۰۸۰). ۷۲٫۳ درصدی که در بارسلونا می‌توانستند به کاتالان صحبت کند نسبت به کل جمعیت کاتالان‌ها کمتر است و در کل ۸۱٫۲٪ از افراد بالای ۱۵ سال می‌توانستند به این زبان صحبت می‌کنند. دانش کاتالان به لطف سامانه آموزشی در دهه‌های اخیر به میزان قابل توجهی افزایش یافته‌است. یک ویژگی مهم اجتماعی زبان کاتالان این است که تمام مناطقی که در آن تکلم می‌شود در عمل دوزبانه هستند: در روسیون همراه با زبان فرانسوی، در آلگرو با ایتالیایی، در آندورا با اسپانیایی و فرانسوی و در بقیه مناطق با اسپانیایی.
| سرزمین | کشور | فهم | صحبت |
| --- | --- | --- | --- |
|  کاتالونیا |  اسپانیا | ۶٬۵۰۲٬۸۸۰ | ۵٬۶۹۸٬۴۰۰ |
|  بخش خودمختار والنسیا |  اسپانیا | ۳٬۴۴۸٬۷۸۰ | ۲٬۴۰۷٬۹۵۱ |
|  جزایر بالئاری |  اسپانیا | ۸۵۲٬۷۸۰ | ۷۰۶٬۰۶۵ |
|  روسیون |  فرانسه | ۲۰۳٬۱۲۱ | ۱۲۵٬۶۲۱ |
|  آندورا |  آندورا | ۷۵٬۴۰۷ | ۶۱٬۹۷۵ |
|  لا فرانژا (آراگون) |  اسپانیا | ۴۷٬۲۵۰ | ۴۵٬۰۰۰ |
|  آلگرو (ساردینیا) |  ایتالیا | ۲۰٬۰۰۰ | ۱۷٬۶۲۵ |
|  کارچه (مورسیا) |  اسپانیا | نامشخص | نامشخص |
| کل سرزمین‌های کاتالان‌زبان | کل سرزمین‌های کاتالان‌زبان | ۱۱٬۱۵۰٬۲۱۸ | ۹٬۰۶۲٬۶۳۷ |
| سایر جهان | سایر جهان | نامشخص | ۳۵۰٬۰۰۰ |
| کل | کل | ۱۱٬۱۵۰٬۲۱۸ | ۹٬۴۱۲٬۶۳۷ |
پراکندگی جغرافیایی > شمار گویشوران > میزان تسلط

| حوزه | صحبت | فهمیدن | خواندن | نوشتن |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| کاتالونیا | ۸۱٫۲ | ۹۴٫۴ | ۸۵٫۵ | ۶۵٫۳ |
| والنسیا | ۵۷٫۵ | ۷۸٫۱ | ۵۴٫۹ | ۳۲٫۵ |
| جزایر بالئاری | ۷۴٫۶ | ۹۳٫۱ | ۷۹٫۶ | ۴۶٫۹ |
| روسیون | ۳۷٫۱ | ۶۵٫۳ | ۳۱٫۴ | ۱۰٫۶ |
| آندورا | ۷۸٫۹ | ۹۶٫۰ | ۸۹٫۷ | ۶۱٫۱ |
| لا فرانژا در آراگون | ۸۸٫۸ | ۹۸٫۵ | ۷۲٫۹ | ۳۰٫۳ |
| آلگرو | ۶۷٫۶ | ۸۹٫۹ | ۵۰٫۹ | ۲۸٫۴ |
پراکندگی جغرافیایی > شمار گویشوران > استفاده اجتماعی

| حوزه | در خانه | بیرون از خانه |
| --- | --- | --- |
| کاتالونیا | ۴۵ | ۵۱ |
| والنسیا | ۳۷ | ۳۲ |
| جزایر بالئاری | ۴۴ | ۴۱ |
روسیون: ۱
| آندورا | ۳۸ | ۵۱ |
| لا فرانژا در آراگون | ۷۰ | ۶۱ |
| آلگرو | ۸ | ۴ |
پراکندگی جغرافیایی > شمار گویشوران > زبان مادری

| حوزه | مردم | درصد |
| --- | --- | --- |
| کاتالونیا | ۲٬۸۱۳٬۰۰۰ | ۳۸٫۵٪ |
| والنسیا | ۱٬۰۴۷٬۰۰۰ | ۲۱٫۱٪ |
| جزایر بالئاری | ۳۹۲٬۰۰۰ | ۳۶٫۱٪ |
| آندورا | ۲۶۰۰۰ | ۳۳٫۸٪ |
| لا فرانژا در آراگون | ۳۳۰۰۰ | ۷۰٫۲٪ |
| روسیون | ۳۵۰۰۰ | ۸٫۵٪ |
| آلگرو | ۸۰۰۰ | ۲۰٪ |
| جمع | ۴٬۳۵۳٬۰۰۰ | ۳۱٫۲٪ |
واج‌شناسی

کاتالان مرکزی گونه معیار این زبان محسوب می‌شود و بیشترین تعداد گویشور را دارد. این گویش در مناطق پرجمعیت استان بارسلون، نیمه شرقی استان تاراگونا و بیشتر استان خیرونا رایج است.
واج‌شناسی > واکه‌ها

کاتالان سیستم واکه‌ای معمولی لاتین عامیانه را با هفت واج فشاری /a ɛ e i ɔ o u/ به ارث برده‌است که ویژگی مشترک همه زبان‌های رومی غربی به جز اسپانیایی است. بالئاری همچنین مواردی از استرس /ə/ را دارد. گویش‌ها در کاهش واکه‌ای،  و میزان بروز جفت /ɛ e/ متفاوت هستند.