stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
شعر سپید

با شعر آزاد اشتباه نشود.
شعر سپید یا شعر شاملویی یا آزاد، گونه‌ای از شعر نو فارسی است که در دهه سی شمسی و با مجموعهٔ هوای تازه از احمد شاملو ظهور پیدا کرد و شاید بتوان آن را با شعر آزاد (به فرانسوی: vers libre) در ادبیات کشورهای غربی مقایسه کرد. تفاوت عمده این آثار با نمونه‌های قبلی شعر نو در فرم شعر بود. در این سبک عموماً وزن عروضی رعایت نشده ولی آهنگ و موسیقی نمود دارد.
در دسته‌بندی عرفی شعر نو فارسی، گاهی به هر شعری که در قالب شعر نیمایی نگنجد سپید می‌گویند. در کل شعر سپید را شعر نو، بی‌وزن، منثور یا آزاد نیز می‌گویند. از جهتی چون در پی شعر نیمایی بوده و متفاوت با آن از قید وزن عروضی نیز رها شده در عین حال برخلاف موج نو (شعر منثور) همچنان با فرم نثر متمایز بوده اصطلاحاً شعر بی‌وزن یا آزاد نامیده می‌شود.
برخی از منتقدان متاخر شعر سپید مانند محمد مستقیمی شعر سپید را پالاییده‌ترین نوع شعر فارسی می‌دانند که خود را از موسیقی و همهٔ چیزهای دیگر آزاد کرده‌است. وی در کتاب آیینه پردازان خود با این تعریف از شعر که کلامی است مخیل دربارهٔ شعر سپید یکی از دلایل خوانده شدن این شعر به عنوان شعر سپید را معنی و خوانش سپیدی‌هایی می‌داند که در تقطیع‌های شعر سپید در فضای خیال خواننده بازآفرینی می‌شود یا خواننده آنها را در فضای خیال خود پر می‌کند. به نظر وی «در شعر سپید به دنبال موسیقی نباشید چون شعر سپید به معنای شعر بی‌قید و بند است این شعر از قیود موسیقی که هنر دیگریست خود را رها کرده و صفت سپیدیش به همین معناست مثل ازدواج سپید پس نه موسیقی دارد نه نیازی به موسیقی دارد و آن تعاریف شعر سپید یعنی آن که خواننده سپیدی‌های کاغذ را هم بخواند همه ناشی از ناآگاهی در مورد این صفت و کاربرد آن است سپید یعنی بی‌قید»
نمونه اشعار

سلاخی می‌گریست
 به قناری کوچکی
 دل باخته بود!
دلم گرفته‌است
 دلم گرفته‌است
 به ایوان می‌روم و انگشتانم را بر پوست کشیدهٔ شب می‌کشم
 چراغ‌های رابطه تاریکند
 چراغ‌های رابطه تاریکند
کسی مرا به آفتاب معرفی نخواهد کرد
کسی مرا به مهمانی گنجشک‌ها نخواهد برد
پرواز را به خاطر بسپار
پرنده مردنی ست.
تاریخچه و شاعران معروف

در مسیر شعر نو نیمایی در سال ۱۳۲۶ نخستین مجموعه شعر احمد شاملو به نام آهنگ‌های فراموش شده به چاپ رسید. به جهت آن که این مجموعه حاوی نخستین نمونه‌های «شعر سپید» در زبان فارسی است نشر آن در این سال سزاوار توجه‌است (برای دیدن نقد و نظرهای چند در مورد این کتاب، رک :شمس لنگرودی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۱/۳۵۴ به بعد) قطعنامه نام مجموعهٔ دیگر شعر احمد شاملو بود که نخستین بار در سال ۱۳۳۰ منتشر شد. این مجموعه حاوی چهار شعر بلند بود که نشان می‌داد شاملو با عبور از شیوهٔ نیمایی برای خود راه تازه‌ای می‌جوید (جعفر یاحقی، جویبار لحظه‌ها:۶۱). در دهه هشتاد شمسی گروهی از شاعران جوان در تداوم شعر نو به تعادل خوبی در فرم و محتوای شعر دست یافتند.
اسامی برخی از شاعران نامی این سبک در زیر آمده‌است:
احمد شاملو
یدالله رؤیایی
فروغ فرخزاد
بیژن جلالی
تندرکیا
فریدون مشیری
شمس لنگرودی
شمس آقاجانی
رضا براهنی
سید علی صالحی
منوچهر آتشی
احمدرضا احمدی
علی عبدالرضایی
بیژن الهی
هوشنگ ابتهاج (سایه)
هرمز علی پور
علی باباچاهی
منصور اوجی
طاهره صفارزاده
سید حسن حسینی
خسرو گلسرخی
حسین منزوی
کاوه کاکائی نژاد
کیومرث منشی زاده
هوشنگ چالنگی
پرویز اسلامپور
هوشنگ آزادی پور
محمد مختاری
نصرت رحمانی
هرمز علیپور
محمدباقر کلاهی اهری
خان شیخون

مکان در 23x15px|border |alt=|link= سوریه
| خان شیخون | خان شیخون |
| --- | --- |
شهرک: شهرک
Khan Shaykhun: Khan Shaykhun
  پرچم خان شیخونپرچم:   پرچم خان شیخونپرچم
خان شیخونموقعیت شهر در نقشه سوریه: خان شیخونموقعیت شهر در نقشه سوریه
مختصات: ۳۵°۲۶′ شمالی ۳۶°۳۸′ شرقی﻿ / ﻿۳۵٫۴۳۳°شمالی ۳۶٫۶۳۳°شرقی﻿ / 35.433; 36.633: مختصات: ۳۵°۲۶′ شمالی ۳۶°۳۸′ شرقی﻿ / ﻿۳۵٫۴۳۳°شمالی ۳۶٫۶۳۳°شرقی﻿ / 35.433; 36.633
استان: استان ادلب
شهرستان: شهرستان معره نعمان
ارتفاع: ۳۵۰ متر (۱۱۵۰ فوت)
جمعیت (۲۰۱۲): جمعیت (۲۰۱۲)
 • کل: ۵۵۸۴۳
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی ۲+ (EET)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی ۳+ (EEST)
کد منطقه: ۲۳ (۹۶۳)+
مذاهب: اسلام سنی
شهر خان شیخون (به عربی: خان شیخون) در استان ادلب در کشور سوریه واقع شده‌است. جمعیت این شهر ۵۰٫۹۴۰ نفر است.
دوران جنگ داخلی سوریه

با شروع جنگ داخلی سوریه، این شهر در سال ۲۰۱۴ به کنترل مخالفان دولت بشار اسد درآمد. خان شیخون از سال ۲۰۱۴، یکی از پایگاه‌های جبهه النصره به‌شمار می‌رود."
طبق گفته مخالفان، در ۴ آوریل ۲۰۱۷، این شهر با استفاده از سلاح‌های شیمیایی مورد حمله هوایی قرار گرفت. در جریان حمله شیمیایی، ۹۲ نفر کشته و چند صد نفر زخمی شدند. ایالات متحده آمریکا و دیگر کشورهای اروپایی، دولت سوریه را مسئول حمله شیمیایی دانستند. اما دولت سوریه حمله شیمیایی به خان شیخون را رد کرد و آن را ساختگی دانست. پس از چند ماه آرامش نسبی، این شهر در سپتامبر ۲۰۱۷ دوباره توسط جنگنده‌های سوریه و روسیه بمباران شد.
در تاریخ ۲۷ فوریه ۲۰۱۸، رسانه‌های طرفدار دولت سوریه گزارش دادند که تحریر الشام از شهر خان شیخون عقب‌نشینی کرده و توسط دیگر گروه‌های شورشی از غرب حلب نیز اخراج شده‌است. اما در اواسط آوریل ۲۰۱۸، تحریر الشام بار دیگر وارد شهر شد. تا سال ۲۰۱۹، تقریباً همه ساکنان، شهر را ترک کرده بودند.
در ۲۰ اوت ۲۰۱۹ ارتش سوریه کنترل کامل شهر خان شیخون را به دست گرفت.
هنری همبرگر

| هنری همبرگر | هنری همبرگر |
| --- | --- |
زادهٔ: ۲ دسامبر ۱۹۰۲
درگذشت: ۱۴ سپتامبر ۱۹۵۰ ساکرامنتو، کالیفرنیا
ملیت: ایالات متحده آمریکا
هنری همبرگر (انگلیسی: Henry Homburger; ۲ دسامبر ۱۹۰۲ – ۱۴ سپتامبر ۱۹۵۰)از برندگان مدال‌های بازی‌های المپیک زمستانی، مهندس عمران، و مهندس اهل ایالات متحده آمریکا بود.
قنادی هانس

| 0 | 1 |
| --- | --- |
بنا نهاده: ۱۹۵۸
دفتر مرکزی: تهران، خیابان کریمخان زند، آبان جنوبی، کوچه عقیلی، پلاک ۳
نام‌های تجاری: قنادی هانس
وبگاه: hans.ir
قنادی هانس یکی از قدیمی‌ترین شیرینی‌فروشی‌های شهر تهران محسوب می‌شود. شعبه اصلی این قنادی که در سال ۱۳۳۷(۱۹۵۸) تأسیس شده و بیش از پنجاه سال سابقه دارد، در خیابان آبان (شهید عضدی) قرار دارد. قنادی هانس شعبه دیگری ندارد.
رشت
وجه تسمیه

سر اینکه معنی واژه «رشت» چیست، دیدگاه‌های زیادی مطرح شده است:
رشت با بیان درست «رِشت» در ایرانی باستان Ṷṛšti «باران» اسم مؤنث از Ṷaṛš «باریدن» و از این ریشه در زبان اوستایی صفت فعلی varǝšta «باریده» و در زبان لری باستان bǝṛšt «بارش» و bǝšt «باران» و در گویش هورامی veš «باران» و فارسی نو «بارِش» از «وارِشت» فارسی میانه هم‌ریشه است.
واژه «رشت» در فرهنگ واژه‌های دساتیر، به گچی که بنایان، سنگ و آجر را به آن استوار نمایند، معنی شده است.
در واژه‌نامه‌های انجمن آرا، آنندراج، لغت فرس اسدی توسی، لغت محلی شوشتری، برهان قاطع، ناظم الاطبا و لغت‌نامهٔ جهانگیری این گونه معنی شده: چیزی که از هم فروریزد و فروپاشد.
رشت در دیدگاه گروهی به معنی در گودی قرار گرفته می‌باشد. مطرح شدن این دیدگاه پیشینه ای تاریخی دارد. آن زمان هفته بازار رشت روزهای یکشنبه در همین شهر و روزهای چهارشنبه در آج بیشه (که هم‌اکنون یکی از محلات حاشیه شهر رشت است)، برگزار می‌شد. «رشت بازار» یعنی بازار در گودی قرار گفته و این صفت به این معنا بود که هر رهنورد یا مسافری که از بخش‌های جنوبی (مانند رودبار)، بخش‌های غربی (مانند فومن) و بخش‌های شرقی (مانند لاهیجان) به سوی رشت حرکت می‌کرد از منطقه ای بلندتر به ناحیه ای که در سطح پایین‌تر قرار داشت سرازیر می‌شد. در طول زمان واژه «بازار» از پایان این نام حذف شد و «رشت» کنونی باقی ماند.
گروهی نیز بر این گمانند که نام «رشت» از نام ایزد باران در زبان فارسی میانه یعنی «تیشتر» گرفته شده است و گروهی هم بر این باورند که واژه «رشت» از واژه گیلکی «وارش» سرچشمه گرفته است. بر پایه این باور، «وا» برابر باز، متبادر کننده بازباران یعنی باران پی در پی است.
بنا بر یک گمانه زنی دیگر، نام درست این شهر «رِشت» بوده که از بن رشتنی و ریسیدن گرفته شدن و دلیل این نام گذاری پرآوازه بودن این شهر در تولید رشته‌های نوغان یا همان ابریشم دانسته شده است.
در اوستا، کتاب ایرانیان باستان، واژه «هو رشت» بارها تکرار شده است. «هو» به معنی نیک و «رشت» به معنی کردار می‌باشد؛ یعنی محل انجام کار خوب و نیکو.
قدیمی‌ترین نام این شهر «بیه» بوده که به معنای مصب میان دو رود است.
یکی دیگر از نام‌های پیشین این شهر یعنی «دارالمرز»، سرزمین پست و گود (جلگه ای) معنا شده است. همچنین علی اکبر دهخدا بر این باور است که چون ساخت این شهر در سال ۹۰۰ هجری آغاز شده و واژه «رشت» در حساب ابجد ۹۰۰ است، این نام را برای این شهر برگزیده اند.
تاریخچه > پیش از اسلام

ایجاد بنای اولیه رشت را با احتمال زیاد به قبل از اسلام و به دوره ساسانیان نسبت می‌دهند در حالی که به نوشته برخی از محققان؛ رشت در پیش از اسلام و دست کم در دوره ساسانیان وجود داشته است و بنا بر روایت دیگری این ناحیه در گذشته دور، زیر آب‌های دریای خزر قرار گرفته بود، اما به تدریج و بر اثر رسوب زیاد و تبخیر آب، اراضی گیلان و ناحیه‌ای که امروزه به نام رشت معروف است از آب خارج شدند همچنین این منطقه یکی از چندهزار شهرهای می‌باشد که تحت حکومت الولکیان بوده است. این ناحیه چون دارای منابع طبیعی مانند جنگل و زمین‌های مناسب کشاورزی بوده، به سرعت به صورت دهکده‌ای درآمده و قابل سکونت شده است. در زمانی‌که حکومت ساسانی روبه فروپاشی می‌رفت، حکمرانی مستقل این دیار را گیلان‌شاه می‌نامیدند.
تاریخچه > پس از اسلام

پس از غلبه مسلمانان بر ایران، اولین بار که نامی از رشت به میان آمد، سال ۶۱ هجری قمری بود. در زمان صفویه به ویژه در دوره شاه اسماعیل صفوی، سرزمین گیلان به دو بخش داخلی: «بیه پس» به مرکزیت فومن (و بعدها رشت) و «بیه پیش» به مرکزیت لاهیجان تقسیم می‌شد. حکومت بیه پیش از ۹۴۳ هجری قمری به خان احمد گیلانی رسید و شاه طهماسب اول صفوی، حکومت بیه پس را نیز به او سپرد. سرانجام شاه عباس بزرگ گیلان را تسخیر کرد. در زمان سلطنت شاه عباس اول، گیلان استقلال خود را از دست داد.
این شهر از سال ۱۰۰۴ هـ. ق به فرمان شاه‌عباس مرکز استان گیلان و مرکز معاملات نوغان و ابریشم شد که در آن زمان محصول اول گیلان بود. این امر موجب شد که مالکان بزرگ و معامله‌گران ایرانی و روسی و یونانی و ارمنی که سر و کار با نوغان و ابریشم داشتند به این شهر رو کرده و بر وسعت آن بیفزایند. از این زمان سنگفرش بازار و سرپوشیدن خندقهای سرگشاده در نواحی مرکزی شهر شروع شد.
در سال ۱۰۷۱ هجری قمری، قوای روسیه به دستور پتر اول به گیلان حمله برد و رشت را تا سال ۱۱۴۵ هجری قمری در اشغال خود نگه داشت. در سال ۱۰۴۵ هجری قمری شهر رشت به دست استپان رازین روس غارت شد. در سال ۱۷۲۲ میلادی نیز سپاهیانپترکبیر، رشت را تسخیر کردند. سپس روس‌های بلشویک در جریان تعقیب هواداران تزار رشت را به تصرف خود درآوردند.
رشت در فاصلهٔ سال‌های ۱۱۵۷ هـ. ق تا ۱۱۸۴ هـ. ق در وسط جنگلی انبوه قرار داشت. در اطراف نقاط اصلی شهر خانه‌ها نزدیک به هم و در بقیهٔ نقاط خانه‌ها بدون هیچ‌گونه نظمی پراکنده بود. در سال ۱۲۲۳ هـ. ق دارای سه‌هزار خانوار بوده، بازارش از چهار کوچه نامنظم که بخشی از آن با نی و حصیرهای تکه‌پاره پوشانده بودند تشکیل شده بود. این شهر در آن روزگار شش روز با تهران فاصله داشته است.
این شهر از محلاتی تشکیل شده که نام خود را از زاهدان و عارفانی که در آن سکونت داشتند گرفته است مانند سمابجار (صومعه بجار)، چله‌خانه، پیرسرا، استادسرا، آفخرا، علمداران، خواهر امام، سلیمان‌داراب و غیره. سکونت هر یک از زاهدان یا عارفان یا پیران در قسمتی از قصبه یا شهر موجب بود که پیروان آنان مجاور مراد خود جمع شده و کویی تشکیل دهند و نام مراد خود را بر آن نهند. قسمتی از شهر نیز از پیشه‌وران و صنعتگرانی نام می‌گرفت مانند: خمیران یا خمگران، ساغری سازان، صیقلان و غیره.
تاریخچه > معاصر > قیام مشروطه‌طلبان و تصرف رشت

مقالهٔ اصلی: رویداد باغ مدیریه
مقالهٔ اصلی: فتح تهران
کمیته سری ستار، که در دوره استبداد صغیر محمدعلی شاه در رشت، گیلان تشکیل شد و هدف از تشکیل آن، اعاده مشروطیت بود. ۴۶ نفر از مشروطه خواهان گیلانی و غیر گیلانی که در آن زمان در رشت بودند، در آن عضویت یافتند و با مساعی آنان بود که انقلاب محرم ۱۳۲۷ ه‍.ق رشت واقع شد که به نوبه خود منجر به فتح تهران و اعاده مشروطیت گردید.
در مقابل این گروه و برای مقابله با شورش‌های احتمالی سردار افخم دارالحکومه را به مرکز اوباشان و فراشان سرکوب گر تبدیل کرده بود. به همین جهت مجاهدین گیلان از جمله اعضای کمیتهٔ ستار تصمیم گرفتند به هر وسیلهٔ ممکن سردار افخم را از بین ببرند. حمله آنان به دارالحکومه منجر به رویداد باغ مدیریه گردید.
سردار افخم والی گیلان و کسی بود که در جریان تحریم تنباکو و تحصن حاج میرزا حسن آشتیانی و معترضین در میدان ارک تهران به سوی مردم دستور شلیک داد و حدود سی تن را کشته و تعداد زیادی را زخمی‌کرد.
رویداد باغ مدیریه مربوط به روزی است که سردار افخم در مجلس مهمانی در باغ مدیریه رشت حضور داشت، در این روز مجاهدین گیلان از سه نقطه، نخست خانه یوسف خان (معاون دیوان)، دوم از باغ حاجی وکیل و سوم از خانه میرزا کریم خان به سمت باغ به حرکت درآمدند. سپس پانزده نفر آنان همراه معز السلطان مأمور باغ مدیریه شدند و عده‌ای هم به همراه میرزا حسین خان کسمایی و علی محمد خان تربیت به سمت دارالحکومه حرکت کردند؛ ستون سوم نیز زیرفرمان یپرم خان، مأمور پشت دارالحکومه شدند. این افراد موفق شدند سردار افخم را به ضرب گلوله از پای درآورند.
وقتی خبر کشته سردار افخم در شهر پیچید، بلافاصله دیگر گروه‌های مجاهدین دارالحکومه را تصرف و بر اوضاع شهر چیره شدند و با روحیهٔ مضاعف به تجهیز داوطلبان و آموزش نظامی آن‌ها برآمدند.
رویداد باغ مدیریه نه تنها مظهر خشم و نارضایتی گیلانیان علیه ظلم حکام وقت گردید، بلکه بازتاب آن در سراسر ایران روحی تازه به مشروطه طلبان و آزادی خواهان داد و بی‌درنگ برخی افراد حکومتی که موضوع انقلاب مشروطه را جدی دیدند به صف مخالفان حکومت پیوستند.
از این دست می‌توان به سپهدار رشتی اشاره کرد که پس از واقعه باغ مدیریه و به محض این‌که وکیل التجار یزدی و ناصرالاسلام ندامانی مأمور شدند تا به تنکابن رفته و از او بخواهند رهبری مجاهدین شمال را به عهده بگیرد، به سرعت این پیشنهاد پذیرفت و بلافاصله با چند تن از نزدیکان خود و حدود پانصد نفر تفنگچی وارد رشت شد و اداره امور فرماندهی نیروهای انقلابی را به دست گرفت و برای فتح پایتخت به سوی تهران حرکت نمود. هنوز مراسم نوروز سال ۱۲۸۸ ه‍.خ پایان نیافته بود، که مجاهدین مشروطه‌خواه گیلان به فرماندهییپرم‌خان، وارد قزوین شدند و بین آنان و قوای دولتی، جنگ درگرفت. سرانجام مجاهدین، شهر را تصرف کردند و قاسم خان امیرتومان، فرمانده قشون دولتی و چند نفر دیگر به دار آویخته شدند. روز ۲۲ تیرماه ۱۲۸۸ ه‍.خ قوای بختیاری به فرماندهی سردار اسعد بختیاری و نیروهای گیلان به فرماندهی سپهدار تنکابنی، در نزدیکی تهران به هم رسیدند و در بادامک، اردو زدند. پس از پنج روز درگیری؛ بالاخره قوای مشروطه توانستند کنترل کامل تهران را به دست بگیرند. در این میان سران این قوا در عمارت بهارستان ساکن شدند و زمام امور تهران را به‌دست گرفتند.
تاریخچه > معاصر > جنگ جهانی و قیام میرزا کوچک جنگلی

جنبش جنگل یا نهضت جنگل یا قیام جنگل، جنبشی سیاسی همراه با مبارزهٔ مسلحانه در ایران بود که از سال ۱۲۹۳ به رهبری میرزا کوچک‌خان جنگلی به مبارزهٔ مسلحانه ضد ارتش خارجی داخل خاک ایران و بریگاد قزاق، که زیر دست افسران روسی تعلیم و تربیت شده بودند، پرداخت. آنچه روشن است تعداد زیادی از انقلابی‌های جنگل در درگیری‌های مسلحانه با لشکرهای انگلیس، روسیه و ارتش سلطنتی قاجار کشته شدند.
جنگ جهانی اول و پادرمیانی انگلیس و روسیه تزاری در آن و ناتوانی شدید حکومت مرکزی ایران در اثر فقدان حمایت‌های خارجی، فضای سیاسی و اجتماعی آماده‌ای را برای ایجاد و رشد حرکت‌های مردمی به وجود آورد. در این فضای آماده، جنبش جنگل در شهریور ۱۲۹۳ شمسی (اوت ۱۹۱۴) شکل گرفت و در مدتی کوتاه نه تنها در گیلان، بلکه در اکثر نقاط ایران با استقبال مردم روبرو شد و روزبه روز بر توان نظامی آن افزود، به‌طوری‌که به خطری جدّی برای سیاست استعماری انگلیس در منطقه تبدیل شد. میرزا و یارانش نشریه‌ای نیز به نام جنگل منتشر می‌نمودند که در مجموع در سه دوره مجزای انتشارش مشتمل بر ۳۹ شماره شد.
در سال ۱۳۱۶ هجری قمری در رشت شورش نسبتاً دامنه‌داری علیه قانون خراج راهداری کارگزاران روس که از ساکنان دهستان‌ها دریافت می‌کردند به وقوع پیوست. به هنگام جنگ جهانی اول شهر رشت در معرض تاخت و تاز سپاهیان روس و بعد نیروهای انگلیسی و شورشیان محلی قرار گرفت و خرابی بسیار در آن به بار آورد. در سال ۱۹۲۰ میلادی ارتش سرخ باکو را تصرف کرد و وارد بندر انزلی شد. انگلیسی‌ها رشت را تخلیه کردند و با آتش زدن انبارهای خود و انهدام پل سفید رود رهسپار بغداد شدند. این کار موجب شد که حکومتی ضد انگلیسی به ریاست میرزا کوچک خان جنگلی در رشت تشکیل شود.
در واقع در این سال گیلان از ایران جدا شده و با تشکیل جمهوری سوسیالیستی گیلان رشت
به عنوان پایتخت آن برگزیده شد و تا سال ۱۹۲۱ این وضعیت برای گیلان و رشت برقرار بود. سرانجام قوایی از تهران عازم سرکوبی انقلابیون شد؛ و در پی آن به موجب قرارداد ۱۳۳۹ هجری قمری (۱۹۲۱ میلادی) که بین دولتهای ایران و اتحاد جماهیر شوروی
تاریخچه > وقایع تلخ تاریخی رشت

در خلال پیکارهای مستمری که برحسب سنت بین امیران و سران گیلان جاری بود، رشت مکرر عرصه پیکار بوده و مکرر دست به دست می‌شد یا به آتش کشیده می‌شد. همچنین روحیه مردم گیلان در عدم پذیرش حکومت مرکزی باعث درگیری‌های دائم با قوای حاکم بر ایران بود که بسیاری از این کشمکش‌ها باعث پیوستن گیلان به حکومت مرکزی ایران می‌شد در مقابل قدرت‌های خارجی مانند روسیه برای ضربه زدن به حکومت ایران به گیلان و به خصوص رشت حمله می‌بردند که حکومت مرکزی یا توانایی مقابله با متجاوز را نداشت یا به دلیل درگیری‌های گذشته با گیلانیان تمایلی به این کار از خود نشان نمی‌داد. به این ترتیب در گیلان چرخه تقریباً ثابتی از جنگ داخلی، جنگ با حکومت مرکزی و جنگ با بیگانگان در جریان بود. . تعرض مغولان عهد اولجایتو، تعرض سیدعلی کیا امیر بزرگ گیلان بیه‌پیش، قیام عادل‌شاه، تصرفات روسیان عهدپترکبیربیش از ده سال و پیکارهای ایذایی ده ساله با اشغالگران، تعرض قوای آغامحمدخان قاجار از چند جانب به رشت، درگیری قوای آغامحمدخان قاجار با قوای برادرش مرتضی قلیخان، تعرض قوای ژنرال سیسانوف، قیام مشروطه‌طلبان و تصرف شهر، تعرض ناگهانی قوای روس به رشت و اعدام مدافعان، جنگ مجاهدان با اشغالگران انگلیسی و جنگ هفده روزه شهری قوای میرزا کوچک خان با کمونیستهای انقلاب سرخ، اشغال رشت از طرف قوای شوروی در جنگ جهانی دوم، از مهم‌ترین وقایع رشت بین سال‌های ۷۰۶ هـ. ق تا ۱۳۲۶ هـ. ش می‌باشد.
همچنین باید گسترش بیماری‌هایی مانند وبا و طاعون را به علت تجارت ابریشم و رفت‌وآمد تجار بین سال‌های ۱۲۴۶ تا ۱۲۴۷ هجری نام برد که منجر به کشته شدن عدهٔ زیادی شد بر مصائب فوق افزود. در زمستان ۱۲۴۶ هجری قمری، طاعون شدید در گیلان شایع شد و در حدود شش هزار نفر را از پای درآورد. ۵۶ سال بعد شهر به آتش کشیده شد و خسارات فراوان دید. شهر رشت چندین بار بین سال‌های ۱۱۲۱ تا ۱۲۶۰ هجری از زمین لرزه و حریق آسیب دیده و باعث کاهش فراوان جمعیت در این شهر گردید. این شهر ۶ بار بین سال‌های ۱۱۷۰ تا ۱۳۲۰ دچار حریق گردید. در حریق سال ۱۳۰۴ هجری تمام بازار و دو مسجد و تعداد زیادی از کاروانسراها و حمام ویران گردید و در حریق ۱۳۲۰ هجری در حدود ۱۰۰۰ دکان و ۱۰ کاروانسرا ویران شد.
رشت چندین بار به وسیله قوای بیه پیش غارت گردید. در سال ۱۰۴۹ تا ۱۰۴۸ هجری قزاقهای «دن» وسی سال بعد «استنکورازین» دوباره آن را به ویرانی کشید و به سال ۱۰۷۸ هجری غنیمت زیادی از آنجا به دست آورد. در سال ۱۱۳۱ هجری زبر دست خان فرمانده سپاهیان افغان این شهر را محاصره نمود. مردم رشت از پطر کبیر یاری طلبیدند با وجود آنکه رشتی‌ها افاغنه را به عقب‌نشینی واداشتند نیرویی کهپتر اول به کمک آن‌ها فرستاده بود مدت ۱۲ سال یعنی از سال ۱۱۳۵ تا ۱۱۴۷ این شهر را در اشغال خود داشتند. در سال ۱۱۶۰ هجری پس از مرگ نادرشاه یکی از فرماندهان سپاه اصلان خان به نام رضا قلی خان با ۱۷۰۰ نفر افغانی از تبریز به رشت آمد و بازرگانان انگلیسی را که در این شهر به سر می‌بردند غارت کرد و آغا محمد خان قاجار در سال ۱۱۹۷ هجری رشت را اشغال نمود. رشت در سال ۱۱۶۵ هجری به وسیله لشکریان محمد حسن خان قاجار ویران گردید و بعدها هم سربازان کریم خان زند آن را به آتش کشیدند. در واقع رشت در طول تاریخ خود، وقایع اسف انگیز فراوانی را از سر گذرانده است.
تاریخچه > اولین‌های شهر رشت در ایران

اولین شعبهٔ بانکی ایران (اولین شعبهٔ بانک سپه):در آغاز سال ۱۳۰۴ شمسی که هنوز اهمیت موسسات اقتصادی و عوامل بازرگانی در شئون اداری و زندگی اجتماعی ایران محسوس نشده بود، ایجاد اولین مؤسسه بانکی کشور طرح‌ریزی شد و مأمورین اجرای این فرمان با تشکیل شورایی از افراد بصیر و مطلع موفق شدند در چند مغازه واقع در خیابان سپه نخستین بانک ایرانی را در اردیبهشت سال ۱۳۰۴ افتتاح نمایند.
سرمایه اولیه بانک ۳٬۸۸۳٬۹۵۰ ریال از محل موجودی صندوق بازنشستگی درجه داران قشون بود و بدین جهت فعالیت یک سال نخست این بانک به افسران ارتش اختصاص داشت، که با پرداخت وام‌های تقسیطی به رفع نیازمندی‌های آنان کمک مؤثر می‌نمود و چون پیوسته به وسعت دامنه عملیات خود می‌افزود دوایر بانک به جای وسیع‌تری که در اول باب همایون از ابنیه قورخانه آماده شده بود، انتقال یافت و در ۲۴ اسفند ۱۳۰۴ اولین شعبه این بانک در شهر رشت افتتاح شد و علاوه بر معاملات درجه‌داران قشون، به خرید و فروش برات و گشایش اعتبار برای بازرگانان و فعالیت‌های بیشتری در امور بانکی و معاملات بازرگانی آغاز گردید.
اولین کتابخانه ملی با بنای شاخص: فکر تأسیس این کتابخانه ملی در سال ۱۳۰۶ توسط محمدعلی تربیت، رئیس اداره فرهنگ گیلان، در زمین اهدایی شهرداری رشت به این اداره مطرح شد. در روز ۱۶ آذر سال ۱۳۰۶ جمعیتی به نام نشر معارف گیلان که هدف آن ساخت کتابخانه ملی بود تشکیل شد و سرانجام در روز پنجشنبه ۱۹ مهر ۱۳۱۳ هم‌زمان با جشن هزاره فردوسی کتابخانه مذکور گشایش یافت. این کتابخانه اولین کتابخانه‌ای است که لفظ "کتابخانه ملی"برای آن استفاده گردید و احداث بنا ی آن هم‌زمان با ساخت و ساز یک سلسله ابنیه اداری و عام‌المنفعه در شمال ایران در دوره عهد پهلوی اول انجام گرفت و نوع معماری آن تقلیدی از معماری شرق اروپا می‌باشد. (کتابخانه ملی رشت واقع در میدان شهرداری - خیابان علم الهدی)
اولین تئاتر: اولین تئاتر ایران به شکل کلاسیک و در سالن در شهر رشت شروع به کار کرد.
اولین اتوبوس وارد شده به ایران (قبل از دههٔ نود قرن سیزدهم هجری شمسی (پیش از سال هزار و دویست و نود شمسی)):اولین اتوبوس در ایران توسط یک تاجر بلژیکی در شهر رشت به کار گرفته شد، اما به مرور زمان و با توجه به میزان کرایه، سودآوری و زیر ساخت‌های حمل و نقل توجیه اقتصادی آن رد شد و به همین دلیل اتوبوس به کار گرفته شده به یکی از تجار ایرانی به نام (معین التجار) فروخته شد.
اولین راه‌آهن ایران: قدیمی‌ترین راه‌آهن ایران در مسیر بندر انزلی به پیربازار و رشت احداث شده و بقایای این راه‌آهن و خطوط ریلی هنوز وجود دارد.
اولین داروخانه شبانه‌روزی در ایران (داروخانه کارون)
اولین خانه معلولین و سالمندان در ایران
جغرافیا > مکان نگاری

رشت در ۴۹ درجه و ۳۶ دقیقه طول شرقی و ۳۷ درجه و ۱۶ دقیقه عرض شمالی واقع شده و فاصله آن از تهران ۳۰۰ کیلومتر است. همچنین شهر رشت با مساحت ۱۳۶ کیلومتر مربع در زمینی مسطح و هموار به ارتفاع به‌طور میانگین ۷ متر پایین‌تر از سطح آب‌های آزاد قرار دارد. رشته کوه البرز در قسمت جنوبی شهر رشت واقع شده و نزدیک‌ترین قله بلند به شهر رشت (درفک) به ارتفاع ۲٬۷۳۳ متر است. نزدیک‌ترین شهرستان به رشت شهرستان خمام است که در فاصلهٔ ۸ کیلومتر ی از آن قرار دارد. رشت از شمال به دریای کاسپین و شهرستان خمام و از شمال غرب به شهرستان انزلی، از غرب به رودخانه پسیخان و شفت، صومعه‌سرا و فومن، از جنوب به بخش سنگر و شهرستان رودبار و از شرق به کوچصفهان و آستانه اشرفیه محدود است.
سلسله جبال البرز در قسمت جنوبی شهر رشت واقع شده و نزدیک‌ترین قله بلند به شهر رشت (درفک) به ارتفاع ۲۷۳۳ متر است. نزدیک‌ترین شهرستان به رشت شهرستان خمام است که در فاصلهٔ ۸ کیلومتر ی آن قرار دارد. رشت از جانب شمال به دریای کاسپین و شهرستان خمام و از شمال غرب به شهرستان انزلی، غرب به رودخانه پسیخان، صومعه‌سرا و فومن، از جنوب به شهرستان سنگر و رودبار و از شرق به کوچصفهان و لاهیجان محدود است و فاصلهٔ آن تا تهران ۳۲۵ کیلومتر، تا مشهد ۱۰۵۰ تا ساری ۳۶۵ کیلومتر و تا بندر انزلی ۲۵ کیلومتر است.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | دریای خزر و تالاب انزلی |  |  |
|  | کوچصفهان و آستانه اشرفیه |  | شفت، رودخانه پسیخان، صومعه‌سرا و فومن |  |
|  | کوچصفهان و آستانه اشرفیه |    رشت     | شفت، رودخانه پسیخان، صومعه‌سرا و فومن |  |
|  | کوچصفهان و آستانه اشرفیه |  | شفت، رودخانه پسیخان، صومعه‌سرا و فومن |  |
|  |  | سنگر و سراوان |  |  |
جغرافیا > محله‌ها

مقالهٔ اصلی: محلات رشت
امروزه نقاط مختلف شهر با نام‌های زیر خوانده می‌شوند که بعضی از آن‌ها از آبادی‌های تابع رشت بودند که جزو محدوده شهر شده‌اند:
کسبخ بلوار مدرس
سیاه اسطلخ رشت، خیابان جهاد،انتهای شهرک فرهنگیان، که به زودی بزرگ راهی که از فخب به عینک از آن می‌گذرد، منطقه‌ای توریستی با آب و هوای فوق‌العاده
شهرک مروارید (معین رودخان)(ماهی رودخان) گلباغ نماز، کوی پیام انتهای پارس سوم
دیانتی بعد از بلوار احمدزاده
خیابان آیت اله رودباری(رشت)
شالکوه (قسمت بزرگی از رشت که مابین (لب آب)(بوسار)(آلمان پستک) ((تش) منطقه‌ای نزدیک فرودگاه میرزاکوچک خان رشت) قرار دارد.
علی‌آباد (مسجد هاشمی)
صالح آباد
آب و برق
زیرکوچه (محله ای در یخسازی)
سرخه بنده (نزدیک لب آب است نزدیک پل پشت خیابان تختی)
احمدیان
پارک شهر
لاکانی
زرجوب (لب آب) در خیابان شریعتی
سوخته تکیه (امروزه در خیابان استاد مطهری واقع است)
حاجی‌آباد (از یک طرف به خیابان استاد مطهری و از سوی دیگر به خیابان امام خمینی (ره) متصل می‌باشد)
بادی الله
ارمنی بولاغ (گورستان ارامنه رشت در این محل واقع است)
کردمحله
باقرآباد
ساغری سازان
دانشسرا
جیرباغ
روبارتان
خمیران زاهدان
دباغیان
کوزه گران
خمیران چهل تن
چله خانه (آرامگاه دکتر ابراهیم حشمت از سران نهضت جنگل در صحن مسجد چله خانه واقع است)
چمارسرا (بقعه دانای علی که زیارتگاه مورد توجه اهالی رشت است، در این محل واقع است)
نقره دشت
ضیابری
استادسرا
پاسکیاب
سرخه بنده
آتشگاه (آتشگاه بیستون)
صیقلان
کیاب
سبزه میدان (آرامگاه استاد ابراهیم پورداود در این محل واقع است)
شهرداری
معلم
گلسار
بوسار
پیربازار
فخب
پل عراق
خیابان سام(رشت)
استخر
دو برادران (چهار برادران)
خواهر امام
رشتیان (رشت)
سلیمان داراب
تازه آباد
منظریه رشت
احمد گوراب
فلکه گاز
جاده لاکان
دروازه لاکان
پل طالشان
مسکن مهر یا شهرک مهر رشت
باهنر
جماران (خیابان شهید قربان‌زاده)(محله‌ای است مقابل خیابان ولیعصر (عج) و موازی با رودخانه گوهررود)
نیروی دریایی
آفخرا (آقا فخرا)
آج بیشه (حاجی بیشه)
شهرک قدس
سنگ سازی
استقامت
نخودچر
عینک
پاسکیاب
حمیدیان
پسیخان
پارس گاز
پیرکلاچاه
دارسازی (داروسازی)
پاکت سازی
آب آسیاب یک محله قدیمی واقع در بلوار امام علی که تا ابتدای جاده سنگر و مدرسه سمیه سابق ادامه دارد.
توتدار یک محله قدیمی در بلوار امام علی که امروزه کوی زمان نامیده می‌شود.