stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
یواس‌اس آبراهام لینکلن (سی‌وی‌ان-۷۲)
ماموریت‌ها > ۱۹۹۰ تا ۱۹۹۹

آبراهام لینکن در سپتامبر سال ۱۹۹۰ به اقیانوس آرام فرستاده شد. اولین استقرار این ناو به‌طور ناگهانی به علت عملیات طوفان صحرا/حفاظت صحرا در تاریخ ۲۸ مه سال ۲۰۰۰ انجام گرفت.
در راه اقیانوس هند، کشتی راه خود را برای پشتیبانی از عملیات تخلیه بعد از شورش کوه پیناتوبو در جزیره لوزون واقع در فیلیپین تغییر داد. در حمایت از عملیات حراست پرشور لینکولن فرماندهی ۲۳ کشتی را عهده‌دار بود تا ۴۵٬۰۰۰ نفر را از پایگاه دریایی خلیج سوبیک به بندر سوگبو در ویسایا منتقل نماید. این کار بزرگترین تخلیه کادر فعال نظامی و خانواده‌های آنها در زمان صلح در تاریخ محسوب می‌شود.
بعد از عملیات حراست پرشور لینکن به سمت خلیج فارس رهسپار شد، تا عملیات شناسایی و گشت هوایی را در عراق و کویت انجام دهد، و به سربازان کشورهای هم‌پیمان و ایالات متحده که در عملیات توفان صحرا شرکت داشتند یاری رساند.
در اوایل سال ۱۹۹۲ کشتی از عملیات کشیک جنوبی که قسمتی از تحریم سازمان ملل موسوم به منطقه پرواز ممنوع در جنوب عراق بود پشتیبانی کرد.
در اکتبر سال ۱۹۹۳، به ناو هواپیمابر دستور رفتن به سواحل سومالی برای کمک به عملیات انسان‌دوستانه سازمان ملل داده شد. برای چهار هفته آبراهام لینکن گشت‌های هوایی را برای پشتیبانی از عملیات بازگشت امید بر روی مگادیشو انجام داد.
آبراهام لینکن اولین ناو هواپیمابری شد که بعد از انقضای «قانون منع زنان از نبرد» در تاریخ ۲۸ آوریل سال ۱۹۹۳ هوانوردان زن را با کادر پروازی یکپارچه ساخت. کشتی سن دیگو را در تاریخ ۲۴ اکتبر ۱۹۹۴ برای انجام آموزشهای جدید
ترک کرد. روز بعد، ستوان کارا اسپیرز هالتگرین اولین خلبان زن هواپیمای اف-۱۴ درهنگام نزدیکی نهایی برای فرود به علت ترکیبی از نقص فنی موتور و اشتباه خلبان در دریا سقوط کرد و جان سپرد.
استقرار سوم آبراهام لینکن در آوریل سال ۱۹۹۵ در حالی آغاز شد که به خلیج فارس فرستاده شده بود، جایی که کشتی در عملیات‌های کشیک جنوبی و حسگران هشیار کمک کرده بود.[نیازمند منبع] در حین تجدید تدارکات در بین مسیر، ناو لینکن که سعی می‌کرد که خود را در موقعیت عملیات هوایی قرار دهد، باعث رویارویی ناگهانی و تصادم به پهلوی ناو ساکرامنتو (اِی‌اُای-۱) و خرد کردن چارچوب‌های اصلی و تا قسمتی خرد کردن قسمت پیاده شدن خدمه زن شد و یک حفره بزرگ در روساخت ناو ساکرامنتو ایجاد کرد (اتاق سامانه تاکتیکی ناوبری هوایی). لینکلن قادر بود که به عملیات خود ادامه دهد در صورتی که ناو ساکرامنتو مجبور بود در جبل علی در امارات متحده عربی به خاطر تعمیرات برای چند هفته لنگر اندازد.
آبراهام لینکلن چهارمین استقرار خود را در ژوئن ۱۹۹۸ شروع کرد. بار دیگر کشتی راه خود را به طرف خلیج فارس برای پشتیبانی از عملیات کشیک جنوبی در پیش گرفت. کشتی در خلیج فارس در طی یکی از گرمترین تابستان‌های آن سال‌ها برای سه ماه ماند. دما در عرشه پرواز تا ۱۵۰ درجه فارنهایت (۶۶ درجه سانتیگراد) گزارش شد.
در سال ۱۹۹۹ کشتی در چندین تمرین داخلی نیروی دریایی شرکت کرد و رهسپار یک بازدید کلی در حوضچه تعمیر دریایی پوژه ساوند در برمتون، واشینگتن شد.
ماموریت‌ها > بعد از سال ۲۰۰۰

استقرار پنجم ناو هواپیمابر در اوت سال ۲۰۰۰ در حالی آغاز شد که ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن دوباره برای پشتیبانی از عملیات کشیک جنوبی به خلیج فارس عزیمت کرده بود. در این استقرار، ناو هواپیمابر، گروه پروازی، و گروه کشتی‌های جنگی نشان لیاقت و تقدیر نیروی دریایی را کسب کردند. علاوه بر آن کشتی نشان معروف آرلی برک را برای بهترین فرماندهی در ناوگان اقیانوس آرام کسب کرد.
ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن در ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ در بندر مستقر شد.
در ماه ژانویه ۲۰۱۲ این ناو جنگی وارد خلیج فارس شد و وزارت دفاع آمریکا پنتاگون اعلام کرد: ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن در تاریخ ۳ بهمن ۱۳۹۰ از تنگه هرمز عبور کرد و از این پس در خلیج فارس مستقر خواهد بود.در همین حال وزارت دفاع بریتانیا در بیانیه‌ای اعلام کرد یک ناو بریتانیایی و یک ناو فرانسوی نیز به همراه کاروان ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن از تنگه هرمز عبور کردند.
در ۷ مه ۲۰۱۹ این ناو جنگی دوباره رهسپار خلیج فارس شد به گفته مشاور امنیت آمریکا هدف از اعزام این ناو جلوگیری از تهدید ایران برای بستن تنگه هرمز خلیج فارس است که می‌تواند قیمت نفت را در جهان به بالاترین حد ممکن در طول تاریخ برساند و از این گذر اقتصاد دنیا را با مشکل جدی مواجه سازد.
در ۶ آگوست ٢٠٢۴ ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن به جهت جایگزینی با ناو هواپیمابر تئودور روزولت به منظور ایجاد بازدارندگی در برابر ایران در جریان جنگ اسرائیل و حماس بار دیگر راهی خلیج فارس‌ شد.
نگارخانه

USS Abraham Lincoln carrier battle group during the RIMPAC exercises on 20 June 2000.
Abraham Lincoln sailing in the Western Pacific Ocean in 2004.
Abraham Lincoln sailing in the Gulf of Alaska as part of a joint training exercise, specifically during the "Northern Edge" Joint Training Exercise.
Abraham Lincoln in San Diego Bay, 2011.
ناو هواپیمابر آبراهام لینکولن در حالی که نشان پایان مأموریت را بر خود دارد در تاریخ ۲ مه سال ۲۰۰۳ به بندر بر می‌گردد.
سری دوی

| سری دوی | سری دوی |
| --- | --- |
سری دوی در سال ۲۰۱۳: سری دوی در سال ۲۰۱۳
نام هنگام تولد: سری اما یانگر
زادهٔ: ۱۳ اوت ۱۹۶۳ سیواکاسی، تامیل نادو، ایالت مدرس
درگذشت: ۲۴ فوریهٔ ۲۰۱۸ (۵۴ سال) دبی، امارات متحده عربی
ملیت: هندی
پیشه(ها): بازیگر، تهیه‌کننده، مدل
سال‌های فعالیت: ۱۹۶۷–۱۹۹۷ ۲۰۱۲–۲۰۱۸
همسر: بانی کاپور (۱۹۹۶–۲۰۱۸)
فرزندان: جانوی کاپور و خوشی کاپور
جوایز: پادما شری (۲۰۱۳)فیلم فیر (۱۹۹۰)، (۱۹۹۲)، (۲۰۱۳)فیلم فیر جنوب (۱۹۷۱)، (۱۹۷۷)، (۱۹۸۲)، (۱۹۹۱)ناندی (۱۹۹۰)جایزه ملی فیلم (۲۰۱۸)تامیل نادو (۱۹۸۱)
سری دوی، سری دیوی یا آنگونه که در افغانستان معروف است، سارا دیوی (به تامیلی: ஸ்ரீதேவி) (به هندی: श्रीदेवी) (۱۳ اوت ۱۹۶۳ – ۲۴ فوریه ۲۰۱۸) هنرپیشه و رقصندهٔ برجسته هندی بود که در بیش از سیصد فیلم نقش‌آفرینی کرده‌است.
اوایل زندگی و خانواده

او در سال ۱۹۶۳ و با نام کامل شری آما یانگر آیاپان در شیواکاشی، تامیل نادو زاده شد. در مصاحبه‌ای با سی‌ان‌ان اعلام کرد که زبان مادری او تلوگو است و تامیل نیست. پدرش یک وکیل از سیواکاسی، تامیل نادو بود. مادرش از تیروپاتی، آندرا پرادش بود. او یک خواهر و دو خواهرزاده داشت. همیشه مادر یا خواهرش او را در صحنه‌های فیلمبرداری در فیلم‌های او در فاصله سال‌های ۱۹۷۲ تا ۱۹۷۳ همراهی می‌کردند. پدرش در سال ۱۹۹۱ درگذشت، در حالی که او در فیلم لحظات بازی می‌کرد. مادرش نیز در سال ۱۹۹۶ پس از تحمل عمل جراحی برای برداشتن تومور مغزی که در سال ۱۹۹۵ در نیویورک انجام داده بود، درگذشت. جراحی عصبی او به اشتباه در سمت نادرست انجام شده بود و این باعث از دست دادن حافظه و بینایی او شده بود. این موضوع در آن زمان در رسانه‌های ایالات متحده بسیار جنجال به پا کرد و سبب شد بیل کلینتون به بیمارستان‌ها دستور دهد خطاهای پزشکی‌شان را افشا کنند. او در سال ۱۹۹۶ با بانی کاپور ازدواج کرد و دخترانش جانوی و خوشی نام دارند.
زندگی هنری

او بازیگری را در سن چهار سالگی آغاز کرد. او از سال ۱۹۷۹ پا به دنیای بالیوود گذاشت و با فیلم «شوک» شهرت یافت. سری دوی در فیلم‌هایی به زبان‌هایی تامیلی، تلگو، کالایلام و کانادا و تعداد زیادی فیلم به زبان هندی نقش آفرینی کرد. او در دوره‌هایی جزو برترین بازیگران زن بود. سری‌دیوی در پنج دهه در حدود ۳۰۰ فیلم از جمله برخی از معروف‌ترین فیلم‌های بالیوود ظاهر شده‌است. اوج شهرت وی در دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ میلادی بود اولین ابرستاره زن سینمای هند است که همواره در احاطه مردان بوده‌است. او به خاطر استعداد کمدی و تبحرش در رقص که در سینمای هند سرمایه و قابلیت مهمی است شهرت فراوانی داشت.
و از طرف اعضای صنعت فیلم هند به عنوان یکی از مستعدترین بازیگران شناخته شده‌است.
او در سال ۱۹۹۷ پس از ازدواج با بانی کاپور از بازیگری کناره‌گیری کرد. وی در سال ۲۰۱۲ با بازی در فیلم اینگلیش وینگلیش دوباره به سینما بازگشت.
تصویر و استعداد هنری

سری دیوی از بزرگ‌ترین ستاره‌های زن فیلم‌های بالیوود بود. و او به عنوان یکی از محبوب‌ترین بازیگران سینمای هند شناخته می‌شد منتقدان توانایی‌های کمدی او نظر مثبت داشتند. همچنین توانایی رقص او مورد توجه بود در دهه ۱۹۹۰ او یکی از بهترین بازیگران زن بالیوود بود. در نظر سنجی سی‌ان‌ان او به عنوان یکی از بهترین بازیگران صد سال اخیر هند شناخته شد. او یکی از معدود ستاره‌های زن هند بود که می‌توانست بدون حضور یک قهرمان مرد موفق به کسب موفقیت برای یک فیلم در فروش آن شود.
مرگ

وی برای شرکت عروسی "موهیت مارواه، از بستگان نزدیکش، به دبی سفر نموده بود. او در ۲۴ فوریه ۲۰۱۸ در سن ۵۴ سالگی در دبی درگذشت. در حالیکه رسانه‌ها علت مرگ سری دوی را سکته قلبی عنوان کرده‌اند، پزشکی قانونی دبی اعلام کرد وی بر اثر خفگی در وان حمام فوت کرده‌است. کالبد وی دو روز بعد از مرگ با هواپیما به مومبای (بمبئی) منتقل شد.
ناریندرا مودی، نخست‌وزیر هند، در توییتی نوشت:
"از مرگ نابهنگام بازیگر مشهور سری‌دیوی متاسف شدم."
صادق خان، شهردار لندن نیز، در توییتی یاد سری‌دیوی را گرامی داشت و نوشت:
"در سفر اخیرم به هند از ملاقات با ستاره سینمای بالیوود لذت بردم. از مرگ بازیگر و تهیه‌کننده پرذوق مانند وی بسیار ناراحت هستم."
جوایز و افتخارات

جایزه فیلم‌فیر بهترین بازیگر زن تامیل
وی به خاطر خدماتش به صنعت سینما مدال پادما شری، چهارمین مدال افتخاری غیرنظامی در هند، را دریافت کرده بود.
گزیده فیلم‌شناسی

فهرست برخی از فیلم‌هایی که سری دوی در آن‌ها به ایفای نقش پرداخته‌است:
نام من رانی است-۱۹۷۲
جولی-۱۹۷۵
در آغوش گرفتن-۱۹۷۶
سه گره-۱۹۷۶
قدردانی-۱۹۷۶
درباره-۱۹۷۷
آسمان دور است-۱۹۷۷
تقاطع-۱۹۷۷
آن لحظه-۱۹۷۷
اولین درس-۱۹۷۷
خوشبختی-۱۹۷۷
کاوی کویل-۱۹۷۷
در سن ۱۶ سالگی(تامیل)-۱۹۷۷
رزهای قرمز- ۱۹۷۸
افتخار خلبان- ۱۹۷۸
آیا تعداد زیادی سایه در یک فرد و جود دارد!-۱۹۷۸
پریا-۱۹۷۸
در سن ۱۶ سالگی(تلوگو)-۱۹۷۸
جنگ خیریه-۱۹۷۹
کالایانا رامان-۱۹۷۹
یک شب در روز-۱۹۷۹
گل‌های آبی-۱۹۷۹
بایروان شمشیردار-۱۹۷۹
من نمی‌توانم بدون مادرم زندگی کنم-۱۹۷۹
شکارچی-۱۹۷۹
پسر دوست‌داشتنی-۱۹۷۹
کارتیکا دیپام-۱۹۷۹
۱۶ سالگی(هندی)-۱۹۷۹
گورو-۱۹۸۰
جانی-۱۹۸۰
ویشواروپام-۱۹۸۰
رام روبرت راهیم-۱۹۸۰
سردار پاپارایودو-۱۹۸۰
رودی رامودو کونته کریشنا-۱۹۸۰
بازیکن-۱۹۸۰
بالا ناگاما-۱۹۸۱
شانکارلال-۱۹۸۱
شعله-۱۹۸۱
ساتیام شیوام-۱۹۸۱
رانی کاسولا رانگاما-۱۹۸۱
الهه عشق-۱۹۸۱
شیر کونداویتی-۱۹۸۱
معلم شاگرد-۱۹۸۱
رنگ فقر قرمز است-۱۹۸۱
سارق بزرگ-۱۹۸۱
هدیه عشق-۱۹۸۱
دوباره کوکیلا-۱۹۸۱
سرباز-۱۹۸۱
پادشاه ولگرد-۱۹۸۲
هلال قسمت سوم ماه-۱۹۸۲
زندگی یک توهم است-۱۹۸۲
قاضی چوداری-۱۹۸۲
خانواده ثروتمند-۱۹۸۲
دختران زیبا، شوهران حیله‌گر-۱۹۸۲
تنها پادشاه جنگل-۱۹۸۲
نیزه سه‌شاخه-۱۹۸۲
برگزیدگی الهه-۱۹۸۲
ببر بابلی-۱۹۸۲
وارث بعدی-۱۹۸۳
قاضی چودهری-۱۹۸۳
شوهر دوست‌داشتنی-۱۹۸۳
اخلاق سری رانگا-۱۹۸۳
راماراجیاملو بیمارجو-۱۹۸۳
به پیش-۱۹۸۳
آسیب-۱۹۸۳
مرد شجاع-۱۹۸۳
بهترین دوست-۱۹۸۳
سرکش-۱۹۸۳
هنرمند-۱۹۸۳
انسان بیدار-۱۹۸۴
تحفه-۱۹۸۴
انقلاب-۱۹۸۴
مقصد-۱۹۸۴
گام نو-۱۹۸۴
اس.پی بهایانکار-۱۹۸۴
غیرت-۱۹۸۵
قربانی-۱۹۸۵
استاد-۱۹۸۵
خانه جهان-۱۹۸۶
آتش و شعله-۱۹۸۶
قاضی-۱۹۸۶
زن متأهل-۱۹۸۶
یک رادا دو کریشنا است-۱۹۸۶
سلطنت-۱۹۸۶
کارما-۱۹۸۶
جانباز-۱۹۸۶
ملکه مارها-۱۹۸۶
گزینه آخر-۱۹۸۶
پدربزرگ خدا-۱۹۸۶
من برده نیستم-۱۹۸۶
نگهبان وطن-۱۹۸۷
نگاه-۱۹۸۷
اولاد-۱۹۸۷
سرگرم‌کننده-۱۹۸۷
آقای هند-۱۹۸۷
امپراتور بدون تاج‌وتخت-۱۹۸۷
شجاعت و تلاش-۱۹۸۷
شیر-۱۹۸۸
نبرد نهایی-۱۹۸۸
وقت آواز-۱۹۸۸
بوره روی طلا-۱۹۸۸
گورو-۱۹۸۹
جوشیله-۱۹۸۹
ملکه مارها ۲-۱۹۸۹
من دشمن تو هستم-۱۹۸۹
حیله‌گر-۱۹۸۹
مهتاب-۱۹۸۹
غیرقانونی-۱۹۸۹
مردی از سنگ-۱۹۹۰
در زندان-۱۹۹۰
او سوپراستار نیست-۱۹۹۰
فرشته-۱۹۹۱
لحظه به لحظه-۱۹۹۱
بانجاران-۱۹۹۱
لحظات-۱۹۹۱
خدا گواه-۱۹۹۲
گوویندا گوویندا-۱۹۹۳
گمراه-۱۹۹۳
گورودو-۱۹۹۳
ملکه زیبایی و شاه دزد-۱۹۹۳
دختری از ماه-۱۹۹۳
اس.پی. پاراسورام-۱۹۹۴
به همسرم جواب نده-۱۹۹۴
تکه‌ای از ماه-۱۹۹۴
ارتش-۱۹۹۶
آقای بیچاره-۱۹۹۶
کی راست میگه کی دروغ میگه-۱۹۹۷
جدایی-۱۹۹۷
انگلیش وینگلیش- ۲۰۱۲
ببر-۲۰۱۵
مامان-۲۰۱۷
زیرو-۲۰۱۸
مادهوری دیکشیت و سری دوی
سری دوی در سال ۲۰۱۸
هورلاخ

مکان
| هورلاخ   | هورلاخ   |
| --- | --- |
  نشان:   نشان
ایالت: بایرن
منطقه اداری: اوبربایرن
ناحیه: لندسبرگ ام پش
انجمن شهرداری: ایگلینگ 
تقسیمات: 2 روستاe
حکومت: حکومت
 • شهردار: ویلهلم بوم (CSU)
مساحت: مساحت
 • کل: ۱۷٫۱۵ کیلومتر مربع (۶٫۶۲ مایل مربع)
ارتفاع: ۵۸۴ متر (۱۹۱۶ فوت)
جمعیت (2013-12-31): جمعیت (2013-12-31)
 • کل: ۱٬۶۶۹
 • تراکم: ۹۷/کیلومتر مربع (۲۵۰/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: CET/CEST (UTC+1/+2)
کدهای پستی: 86857
کدهای شماره‌گیری: 08248
پلاک خودرو: LL
وبگاه: www.hurlach.de
هورلاخ (به آلمانی: Hurlach) یک شهر در آلمان است که در بایرن واقع شده‌است.
خصوصیات

هورلاخ ۱۷٫۱۵ کیلومترمربع مساحت دارد ۵۸۴ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
کنیسه حییم

| کنیسه حییم به معنی زنده و جاوید | کنیسه حییم به معنی زنده و جاوید |
| --- | --- |
نام: کنیسه حییم به معنی زنده و جاوید
کشور: ایران
استان: استان تهران
شهرستان: تهران
اطلاعات اثر: اطلاعات اثر
کاربری: موزه
دیرینگی: دوره قاجار
دورهٔ ساخت اثر: دوره قاجار
اطلاعات ثبتی: اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت: ۱۳۵۶۶
کنیسه حییم نخستین کنیسه‌ای بود که در سال ۱۲۹۲ شمسی (۵۶۷۴ عبری) در خارج از محله عودلاجان که مرکز اصلی سکونت یهودیان بود، توسط آقایان اسحاق صدق و اسحاق مراداف در یکی از کوچه‌های فرعی خیابان سی تیر (قوام‌السلطنه سابق)، کوچه سیمی ساخته شد.
پیشینه

این کنیسه را اولین کنیسه خارج از محله عودلاجان است. پیروان آیین یهودیت پیش از آن بیشتر در محدودهٔ محله‌های یهودی‌نشین یعنی محله عودلاجان کنیسه داشتند. کنیسه‌های قدیمی‌تر بیشتر در خیابان سیروس وجود دارند که قدمت آنها به ۲۰۰ سال پیش برمی‌گردد. کنیسای حییم نتیجه تحولات مشروطه است که طی آن یهودیان در مجلس دارای وکیل شدند. قدمت کنیسای حییم بیش از یک قرن است. بعدها در اطراف این کنیسه، خانه‌های جامعه یهودی به تدریج ساخته شدند.
در جنگ جهانی دوم مهاجران لهستانی وارد ایران شده و یهودیان ایرانی مهماندار یهودیان لهستان می‌شوند و در کنار کنیسه حیییم، یهودیان ایرانی یک کنیسا مختص مهمانان لهستانی خود که از فرقه اشکنازی بودند بانام کنیسه لهستانی ها می‌سازند. بعدها این کنیسه هم در اختیار یهودیان ایرانی قرار گرفت.
کنیسه حییم در یکی از مناطق تاریخی و گردشگری تهران قرار گرفته است. «این دروازه خداوند است، عادلان داخل خواهند شد.» جمله‌ای که بالای عبادتگاه اصلی این کنیسه به خط عبری نوشته شده است.
نگارخانه

بخشی از محراب کنیسه
موسیقی راک ایرانی

| موسیقی در ایران> تاریخ | موسیقی در ایران> تاریخ |
| --- | --- |
پیش از اسلام: هخامنشیان •  ساسانیان
پس از اسلام: صدر اسلام • مروگی
معاصر: قاجار • پهلوی • لس‌آنجلسی • زیرزمینی
موسیقی سنتی ایرانی: موسیقی سنتی ایرانی
مقام‌ها • نظریهٔ ادوار • دستگاه‌ها • تحول مقام به دستگاه • ردیف • فواصل موسیقی ایرانی • گوشه • آوازها • سازها • فرم‌ها: مقام‌ها • نظریهٔ ادوار • دستگاه‌ها • تحول مقام به دستگاه • ردیف • فواصل موسیقی ایرانی • گوشه • آوازها • سازها • فرم‌ها
دیگر سبک‌ها: دیگر سبک‌ها
پاپ • رپ • راک • سمفونیک • جاز • متال • کرال: پاپ • رپ • راک • سمفونیک • جاز • متال • کرال
نواحی: نواحی
آذربایجانی • شوشتری • ایلامی • جنوبی • مازندرانی • بختیاری • سیستانی • بخشی‌های خراسان شمالی • بلوچی • بندری • ترکمنی • خراسانی • علوانیه • کردی • کرمانی • گیلکی • لری: آذربایجانی • شوشتری • ایلامی • جنوبی • مازندرانی • بختیاری • سیستانی • بخشی‌های خراسان شمالی • بلوچی • بندری • ترکمنی • خراسانی • علوانیه • کردی • کرمانی • گیلکی • لری
مناسبتی: مناسبتی
زرتشتی • نوروزخوانی • تعزیه • رمضان • صلوات‌خوانی • مداحی: زرتشتی • نوروزخوانی • تعزیه • رمضان • صلوات‌خوانی • مداحی
ن ب و: ن ب و
راک ایرانی گونه‌ای از موسیقی راک است که در کشور ایران رواج دارد. موسیقی راک در ایران، از اواخر دهه چهل خورشیدی و با ظهور خوانندگانی مانند: کوروش یغمایی، فرهاد مهراد، فریدون فروغی و حبیب محبیان رواج پیدا کرد اما پس از انقلاب فرهنگی دستکم در ظاهر امر به دست فراموشی سپرده شد.
موسیقی راک ایرانی از «راک انگلیسی»، «راک آمریکایی» و سبک‌های اروپایی تأثیر گرفته‌است. در این نوع موسیقی نیز همانند بیشتر سبک‌های راک، گیتار الکتریک و گیتار بیس و درامز اصلی‌ترین سازها هستند. در بعضی از گروه‌ها کیبورد نیز وظیفه تنظیم ریتم‌ها و سمپل‌ها را بر عهده دارد. اما نکته قابل توجه این است که به دلیل ایرانی بودن اجرا کنندگان این موسیقی، انواع سازها و ریتم‌ها و لحن‌های ایرانی در بعضی از آهنگ‌های تولیدی وجود دارد و در سبک راک است.
قبل از انقلاب ۱۳۵۷

موسیقی راک در دههٔ ۱۳۴۰ همراه با ورود سایر ژانرهای موسیقی غربی به صنعت موسیقی ایران وارد شد. موسیقی راک فارسی با ظهور هنرمندانی چون فرهاد مهراد، کوروش یغمایی، بلک کتس، د دنجرز و اسکورپیو همراه شد. راک فارسی به سرعت به عنوان یک ژانر موسیقی محبوب در میان نسل جوان، به ویژه در کاباره های تهران و آبادان رشد کرد.
قبل از انقلاب ۱۳۵۷ > رستوران کوچینی

خاستگاه بسیاری از هنرمندان راک ایرانی از جمله فرهاد و بلک کتس رستوران کوچینی است. این رستوران را ویدا قهرمانی در اوایل دههٔ ۱۳۴۰ تأسیس کرد. فرهاد مهراد در این رستوران پیانو می‌نواخت و خواننده گروه بلک کتس بود. او همچنین آهنگ‌های ری چارلز را می‌خواند. آمریکایی‌ها در آن منطقه به فرهاد لقب «ری چارلز ایران» داده بودند. همچنین ابی اولین اجرای خود را نیز در رستوران کوچینی اجرا کرد. بعد از معروف شدن بلک کتس دیگر در این رستوران اجرا نداشتند. به همین دلیل گروه‌های دیگری مانند اسکورپیو جایگزین آنها شدند. به طور کلی رستوران کوچینی مهمترین مکان برای پرورش موسیقی راک ایرانی بود.
«بدون رستوران کوچینی، موسیقی راک هرگز در ایران رشد نمی‌کرد و ما هرگز خواننده‌هایی مانند ابی و فرهاد را نمی‌شنیدیم.»
قبل از انقلاب ۱۳۵۷ > کوروش یغمایی

کوروش یغمایی انتشار آلبوم‌های خود را از سال ۱۳۵۰ آغاز کرد. او نوآوری زیادی در راک ایران ایجاد کرد. استفاده از کیبورد به عنوان ریتم آهنگ به جای گیتار بخشی از این نوآوری است. کوروش یغمایی قبل از انقلاب ۱۳۵۷ دو آلبوم منتشر کرد که هر دو از آثار مهم راک ایران هستند. مهم‌ترین اثر او «گل یخ» است. گل یخ بر اساس استانداردهای جهانی به سرعت به خارج از مرزهای ایران نفوذ کرد و پس از آن اجراهای مختلف در سایر کشورهای جهان تا به امروز ادامه یافت. به گفتهٔ ابراهیم نبوی (نویسندهٔ کتاب موسیقی زیرزمین): «کوروش یغمایی تأثیر عمیقی بر سایکدلیک راک در ایران داشته است.» کوروش یغمایی به دلیل تأثیر عمیقی که بر موسیقی راک ایران داشته است به عنوان «پدر راک ایران» شناخته می‌شود. یغمایی پس از انقلاب اسلامی به مدت ۱۷ سال از اجرا محروم شد. در آن دوران برای کودکان کار کرد و کتاب و نوار کاست منتشر کرد. در سال ۱۳۶۶ چهارمین آلبوم انفرادی خود را به نام «دیار» را منتشر کرد که باس، گیتار و درام به دستور دولت ایران ضبط شد. علاوه بر این، یغمایی قطعات موسیقی فولکلور را برای نواختن با ارکستر ملی ایران تنظیم می‌کرد. یغمایی بین سال‌های ۱۳۸۲ تا ۱۳۸۵ با آخرین آلبوم استودیویی خود به نام «ملک جمشید» کار کرد. پس از ۱۲ سال تلاش برای کسب مجوز لازم از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، این مرجع از انتشار این آلبوم در ایران خودداری کرد.
قبل از انقلاب ۱۳۵۷ > حبیب و فریدون فروغی از پیشگامان بلوز راک

حبیب (راست) و فریدون فروغی (چپ)
فریدون فروغی یک سال بعد از فرهاد مهراد کار خود را آغاز کرد. اولین آلبوم او با نام «زندونِ دل» از اولین آلبوم‌های بلوز راک ایرانی بود. صدای خَش‌دار فریدون فروغی به شهرت او کمک زیادی کرد. معروف‌ترین آهنگ او «یار دبستانی من» است. کار فریدون فروغی با این آلبوم به پایان رسید. فروش ضعیف این آلبوم باعث شد که نتواند آلبوم دیگری را منتشر کند. با وقوع انقلاب ایران، دیگر صدای فریدون فروغی شنیده نشد. اگرچه فعالیت فریدون فروغی طولانی نبود، اما تأثیر او بر موسیقی راک ایرانی قابل توجه است. حبیب در سال ۱۳۵۶ شروع به تهیه اولین آلبوم خود به نام «مرد تنهای شب»  کرد. حبیب به دلیل فوت مادرش آهنگی به نام «مادر» خواند که در آلبوم از آن استفاده شد. حبیب محبیان دو آهنگ دیگر با نام های «مرد تنهای شب» و «شهلای من» دارد که هر دو در این آلبوم هستند.
تا قبل انقلاب ایران حبیب آلبوم دیگری به نام «سلام همسایه» منتشر کرد. حبیب پس از انقلاب تا سال ۱۳۶۲ در ایران ماند و سپس به لس آنجلس رفت. برجسته‌ترین اثر حبیب در دورهٔ فعالیتش، «خرچنگ‌های مردابی» بود که اثری مهم در موسیقی بلوز راک ایرانی محسوب می‌شود. حبیب در سال ۱۳۸۸ به ایران بازگشت و می‌خواست در ایران به فعالیت خودش ادامه دهد ولی به او مجوز داده نشد. در نهایت حبیب در سال ۱۳۹۵ درگذشت.
قبل از انقلاب ۱۳۵۷ > تهران ساوند (صدای تهران)

به تدریج تعداد گروه‌های راک افزایش یافت و هر کدام در کافه‌ها و رستوران‌ها اجرا می‌کردند. برخی از این گروه‌ها مانند روبُلز، د دَنجِرز و گُلدِن رینگ آلبوم‌هایی منتشر کرده‌اند. اکثر آثاری که این گروه ها منتشر کردند ناموفق بود. به مرور زمان همهٔ این گروه‌های راک با هم ادغام شدند و به «تهران ساوند» تغییر نام دادند. همه گروه‌های تهران ساوند آهنگ‌های خود را با لیبل آپولو منتشر کردند. اما اکثر آنها موفق نشدند. اندی شروع به نواختن موسیقی با گروه کرد و گیتار بیس می‌نواخت. تهران ساوند با انحلال گروه‌های کلیدی مانند حلقه طلایی در سال ۱۳۵۵ تقریباً ناپدید شده بود. یکی از آخرین هنرمندانی که خود را عضو تهران ساوند نامید فرامرز اصلانی بود که فلامنکو را با راک ترکیب کرد. تهران ساوند با شروع انقلاب ایران به پایان رسید.
قبل از انقلاب ۱۳۵۷ > گروه‌های منطقه‌ای > آستارا

در سال‌های ۱۳۴۸ و ۱۳۴۹ گروه «گلدن رینگ» برای اولین بار گاراژ راک را وارد موسیقی راک ایرانی کرد. در نتیجه گروه‌های بزرگی از علاقه‌مندان به این سبک در سراسر ایران شکل گرفت. مهمترین گروه راک آستارا، «گروه چشم آذر» بود که ناصر چشم‌آذر آن را تأسیس کرد. آهنگ «خدای آسمون‌ها» محبوب‌ترین آهنگ گروه است.
قبل از انقلاب ۱۳۵۷ > گروه‌های منطقه‌ای > مشهد

«سینرز» و «پپه فلوی» از گروه‌های راک فعال در مشهد بودند. در سال ۱۳۴۵، گروه سینرز «ارضا (نمی‌شوم)» را در کاخ محمدرضا شاه اجرا کردند. آندرانیک آساطوریان در سال ۱۳۴۸ گروه «سوپر فایو» را تشکیل داد. این گروه یکی از اولین نمونه‌های موسیقی جاز فیوژن در ایران بود. سوپر فایو فقط یک سال فعالیت کرد.
قبل از انقلاب ۱۳۵۷ > گروه‌های منطقه‌ای > آبادان

گروه «هِربز» در آبادان تشکیل شد. برخی از اعضای این گروه بعداً به گروه «اسکورپیو» پیوستند. «سون سول برادرز» گروهی بود که مارتیک و مهدی خاشه تأسیس کردند. مارتیک و مهدی خاشه هر دو اهل آبادان بودند و برای ارکستر مهدی رحمتی گیتار می زدند. در سال ۱۳۵۰ مارتیک و مهدی خاشه از ارکستر مهدی رحمتی جدا شدند. مارتیک و مهدی خاشه به همراه فیروز سرکرده، بهروز لاری، محمد مرادی و حسین حسینی گروه «سون سول برادرز» را تشکیل دادند. این گروه در ابتدا آثار خارجی را کاور می‌کرد. این گروه از سال ۱۳۵۱ آهنگ‌های خود را می‌ساخت که موفق‌ترین آنها «چشمای تو» در سال ۱۳۵۴ است. «چشمای تو» در لیست شماره ۹۰ شبکهٔ من‌و‌تو به عنوان «۱۰۰ آهنگ برتر ایرانی» درج شد. این گروه در سال ۱۳۵۷ منحل شد.
قبل از انقلاب ۱۳۵۷ > نقش و تأثیر ارامنه

ارمنی‌ها نوازندگان بسیار توانمندی بودند. ویگن در ادغام موسیقی پاپ با شعر فارسی پیشگام بود. آرتوش و گروهش نیز در ایجاد سیمفونیک راک در ایران پیشگام بودند اما آثار آرتوش چندان شناخته شده نبود و آرتوش تا زمان مرگش در سال ۱۳۹۷ ناشناس ماند. واروژان، موسیقی‌دان بزرگ ارمنی، آهنگ‌های محبوب ایرانی را تنظیم کرده بود. او در اوایل چهل سالگی بر اثر ایست قلبی درگذشت. آثار ارمنی‌ها در موسیقی راک ایران بسیار مهم و تاثیرگذار هستند. و هنوز هم این آثار محبوبیت خود را حفظ کرده‌اند.
انقلاب اسلامی و سال‌های پس از آن

انقلاب اسلامی برای جامعه هنر و موسیقی ایران پیامدهای خوبی در پی نداشت. از همان اولین سال‌های پس از انقلاب، فعالیت هرگونه موسیقی ممنوع گردید؛ موسیقی پاپ غیرمجاز اعلام شده و به تبع آن سبک راک نیز اجازه فعالیت نیافت. تنها نوع موسیقی که مجوز فعالیت داشت، موسیقی سنتی و سرودهای انقلابی بود. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، فیلترینگ بزرگی را در مقابل هرگونه موسیقی انجام می‌داد و به تبع آن بیشتر خوانندگان پیش از انقلاب به کشورهای دیگر مهاجرت کردند. تنها تعداد انگشت شماری از خوانندگان پیش از انقلاب از ایران خارج نشدند که پیشگامان راک ایرانی نیز از جمله این افراد بودند. کوروش یغمایی، فرهاد مهراد و فریدون فروغی در کشور ماندند تا وزارت فرهنگ و ارشاد فعالیت آن‌ها را ممنوع کند. کوروش یغمایی تا ۱۸ سال اجازه فعالیت نیافت؛ صدای فرهاد سال‌ها پخش نشد و تنها یک آهنگ به نام «وحدت» از او پخش گردید که در وصف پیامبر اسلام بود و مضمونی انقلابی داشت. فریدون فروغی نیز وضعی مشابه و به مراتب سخت‌تر از دیگر همراهانش داشت. با این شرایط، دوران رکود و انزوای موسیقی راک ایرانی آغاز شد.
دههٔ ۱۳۷۰ > اوایل دههٔ ۱۳۷۰

در اوایل دههٔ ۱۳۷۰ نیز وضع به همین ترتیب بود. تنها گروه راک ایرانی که در آن زمان فعالیت می‌کرد، گروه «کوچ» نام داشت. این گروه در آمریکا به ساخت و تنظیم آهنگ‌هایی در سبک کانتری مشغول بود. در ایران نیز به‌طور محدود گروه‌ها و خوانندگان اندکی به فعالیت‌های زیرزمینی مشغول بودند، اما هنوز بستر مناسبی برای راک ایرانی آماده نشده بود. «کاوه یغمایی» از معدود خوانندگان راک ایرانی بود که در این سال‌ها با مجوز رسمی وزارت ارشاد فعالیت می‌کرد و حتی در سال ۷۳ کنسرتی را برگزار کرد که نخستین کنسرت راک ایران پس از انقلاب لقب گرفت.
دههٔ ۱۳۷۰ > اواخر دههٔ ۱۳۷۰؛ دوباره زنده شدن راک ایرانی

در اواخر دههٔ ۱۳۷۰ و با روی کار آمدن دولت اصلاحات، وزارت فرهنگ و ارشاد دولت وقت؛ فرصتی طلایی به جامعه موسیقی ایران داد. موسیقی پاپ و راک پس از سال‌ها انزوا دوباره شروع به فعالیت کردند و با سرعتی چشمگیر نسبت به گذشته در حال پیشرفت بودند.
در این سال‌ها موسیقی راک پیشرفت زیادی کرد. گروه‌های زیادی در داخل کشور فعالیت می‌کردند، اما همچنان بسیاری از خوانندگان و گروه‌ها به فعالیت‌های زیر زمینی مشغول بودند. هنوز دولت صراحتاً موسیقی راک را آزاد اعلام نکرده بود و این نوع موسیقی را با پاپ ادغام می‌کرد. هیچ‌گاه جشنواره و کنسرتی از سوی دولت تحت عنوان موسیقی راک برگزار نشد. تنها یک بار جشنواره‌ای با نام «جشنواره موسیقی پاپ ایران» برگزار گردید که کلیه خوانندگان پاپ آن زمان ایران در این جشنواره شرکت کردند. کاوه یغمایی و داریوش خواجه نوری نیز در این جشنواره حضور داشتند و آهنگ‌هایی را با سبک راک و تحت عنوان پاپ اجرا نمودند. وی موفق شد ستاره طلایی این جشنواره را از نظر «بهترین گروه» به خود اختصاص دهد.
در همین سال‌ها جو تازه‌ای از موسیقی راک در میان جوانان ایرانی در حال شکل‌گیری بود. موسیقی «هوی متال» که زیر شاخه‌ای موسیقی راک و جدا شده از سبک «هارد راک» می‌باشد، به سرعت در میان ایرانیان محبوب می‌شد و توجه جوانان ایرانی به انواع سبک‌های متال بیش از پیش در حال اوج‌گیری بود. گروه‌های زیادی در این زمینه تشکیل شدند. هم‌اکنون موسیقی متال و زیر شاخه‌هایش از نظر دولت جمهوری اسلامی ممنوع و غیرمجاز است.
دههٔ ۱۳۸۰؛ دوران طلایی راک ایرانی

دههٔ ۱۳۸۰ دورانی طلایی را برای موسیقی راک ایران به ارمغان آورد. در اوایل این دهه توجّه جوانان ایرانی به این نوع موسیقی و زیرشاخه‌هایش بیش از پیش شدت گرفت و گروه‌های زیادی در این زمینه تشکیل شدند.
در این سال‌ها کنسرت‌های زیادی در سطح کشور برگزار شد که بسیاری از آنان به صورت زیرزمینی و تنها تعداد اندکی از این کنسرت‌ها با مجوّز رسمی برگزار گردید. توجّه جوانان ایران به راک و زیرشاخه‌های آن بسیار زیاد شده‌بود.
اجرای نوریک میساکیان در دانشگاه تهران را می‌توان یکی از با کیفیت‌ترین اجراهای این دهه نام برد.