stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
الهیات دفاعی
پاسخ به انتقادات > پاسخ به «گم کردن آدم و حوا در باغ بعد از اینکه آن دو خود را در میان درختان پنهان کردند» و «بی اطلاعی خداوند از اینکه آدم و حوا از درخت خورده‌اند»

متن کتب عهد قدیم و عهد جدید، و به ویژه عهد قدیم، به دنبال ترسیم یک گفت و گو میان خدا و انسان است. سؤالی که خداوند در تورات خطاب به انسان (آدم و حوا) مطرح می‌کند، نشان‌دهنده ندانستن و عدم اطلاع نیست. در تورات دو مرتبه پرسش مشابه دیگری نیز از سوی خداوند خطاب به قائن (قابیل) مطرح می‌شود، پس از آن که برادر خود، هابیل را به قتل رساند:
"یهوه به قائن گفت: برادرت هابیل کجاست؟ گفت: نمی‌دانم، مگر من نگهبان برادرم هستم؟ [یهوه] گفت: چه کرده‌ای؟ صدای خون برادرت از زمین به سوی من فریاد برمی‌آورد"
همان‌طور که در نقل فوق از تورات، مشهود است، این پرسش از سوی خدا خطاب به قائن، نشان دهندهٔ عدم علم خدا به عمل قائن نیست. خداوند می‌دانست که قائن مرتکب قتل برادر خود شده‌است. با این حال این سؤال از قائن، نشان دهندهٔ این است که خداوند در مقام قاضی و عالِم به پیدا و پنهان، به شخص گناه‌کار این فرصت را می‌دهد، تا خود نزد خدا به گناه خود اعتراف کند. وقتی قائن با سرکشی و تکبّر در مقابل خداوند، واقعیت را انکار می‌کند، خداوند خود گناه او را آشکار می‌سازد.
به طریق مشابه، خداوند پس از گناه آغازین انسان (آدم و حوا)، از او سؤال می‌کند. در ضمن این سؤال، دو موضوع بیان می‌شود:
خداوند با وجود علم و آگاهی از گناه انسان (آدم و حوا)، در ابتدا از او سؤال می‌کند و به او فرصت اعتراف قلبی را می‌دهد.
اینکه پس از گناه بشر، این پروردگار است که در پی انسان گمگشته و گناهکار می‌آید و او را صدا می‌زند. این انسان (آدم و حوا) نبود که پس از انجام گناه به سوی خالق خود بازگشت، و نزد او توبه کرد، بلکه خدا بود که او را صدا زد و از او پرسید "کجا هستی؟".
کتاب مقدس در خصوص علم نامحدود خداوند چنین می‌فرماید:
"آیا اعجاز نوسان ابرها را می‌دانی، که اعجاز استادِ دانش (= معجزهٔ خداوند صاحب عِلم و دانش) است؟"
"حتی پیش از آن که کلمه‌ای به زبان بیاورم، خداوندا، تو آن را تماماً می‌دانی"
"زیرا سخن خدا زنده و فعال است، و برّنده تر از هر شمشیر دو دَم و تا جدا کردن روح از جان، مفاصل و نیز معز استخوان‌ها نفوذ می‌کند و نیت‌ها افکار دل را تشخیص می‌دهد. و در مقابل او آفریده‌ای نامرئی وجود ندارد، بلکه همه چیز عریان و بی پرده است به چشمان آن کس که باید به او حساب پس بدهیم"
پاسخ به انتقادات > پاسخ به «دلالت خدا بر یکسان بودن خودش و فرشتگانش از جهت درک و شعور و اینکه آدم هم با خوردن از درخت مثل آنها شده‌است»

روایت مذکور در کتاب مقدس در صدد بیان این مطلب است، که انسان، پس از خوردن از میوهٔ «درخت شناخت نیک از بد»، به این موضوع پی برد، که می‌تواند از «قدرت اختیار» خود سوءاستفاده کند و در جهتی خلاف ارادهٔ خداوند قدم بردارد. به این معنا که انسان پس از آفرینش جهان توسط خداوند، که جهانی تماماً نیک بود، مفهوم خوب و بد را تعریف کرد، و پس از آن، در مقاطع مختلف در راستای «بدی» گام برداشت. به صورت نمادین و استعاری، «عریان بودن» که قبل از تشخیص نیک از بد، به خودی خود «بد» نبود، انسان «بد» بودن را به «عریان بودن» نسبت داد، چرا که می‌دانست می‌توان از «عریان بودن» سوءاستفاده کرد، به همین جهت برای جلوگیری از این سوءاستفاده، به استفاده از پوشش یا لباس روی آورد.
به صورت خلاصه:
خداوند همواره از آغاز آفرینش می‌دانست، که انسان پتانسیل و قابلیت این را دارد که از طبیعت (به‌طور مثال، از رابطهٔ طبیعی خدادادی بین زن و مرد) سوءاستفاده کند و مرتکب گناهان شود.
انسان پس از خوردن از درخت نیک از بد، همچون خداوند، متوجه این قضیه شد، که می‌تواند از طبیعت (به‌طور مثال، از رابطهٔ طبیعی خدادادی بین زن و مرد) سوءاستفاده کرد و مرتکب گناهان مختلف شد (برای مثال، مرتکب گناهان اخلاقی ای همچون تجاوز و سایر روابط ناسالم). از این حیث، انسان، همچون خداوند شد، و وارد دنیایی شد که بر قابلیت «گناه کردن» و «سوءاستفاده از طبیعت» علم و آگاهی پیدا کرد.
پاسخ به انتقادات > پاسخ به «پشیمان و ناراحت شدن خدا از آفرینش انسان و اینکه از عواقب این خلقتش خبر نداشته»

ابتدا اشاره به این نکته لازم است که در کتاب‌های عهد قدیم و عهد جدید، بارها به علم مطلق خداوند اشاره شده. به عنوان مثال در اشاره به علم مطلق و پیش دانی خداوند چنین مکتوب است:
"حتی پیش از آن که کلمه ای به زبان بیاورم، خداوندا، تو آن را تماماً می‌دانی"
"رویدادهای نخستین و دور را به یاد آورید، آری من خدا هستم و خدای دیگری نیست. من خدا هستم و هیچ‌کس همچون من نیست. از آغاز اعلام می‌کنم، آنچه را که روی خواهد داد، و از زمان‌ها کهن، آنچه را که هنوز روی نداده؛ می‌گویم، طرح من تحقق خواهد یافت و تمامی اراده ام را به انجام خواهم رساند"
اما در خصوص «محزون گردیدن خدا و پشیمانی از خلقت» باید به ادبیات کتاب مقدس توجه کرد. همان‌طور که در پاسخ به انتقادات قبلی نیز مطرح شد، متن کتاب مقدس، یک متن ادبی است، به ویژه در بخش پیدایش از کتاب تورات. در بخش‌های مختلف کتاب مقدس، از عبارات استعاری برای بیان منظور استفاده شده‌است. هرچند بسیار اشتباه خواهد بود اگر این عبارات را به معنای تحت اللفظی آن‌ها در نظر بگیریم. بخش پیدایش از کتاب تورات، روایت رابطهٔ خداوند به عنوان خالق و انسان به عنوان مخلوق را در قالب واژه‌ها و عباراتی که نمایان گر احساس محبت یا غم است به زبان انسانی بیان می‌کند. در نتیجه نه فقط در کتاب مقدس و تورات، بلکه ایمان داران به خدا، برای بیان یا توصیف یک عمل از سوی خداوند، همواره از «زبان انسانی» استفاده می‌کنند؛ مثلاً اینکه «خداوند از انسان خشنود می‌گردد» یا «خداوند از اعمال نادرست انسان ناراحت می‌گردد». اینها همه عباراتی هستند به زبان انسانی، که به معنای فلسفی نباید آن‌ها را درک کرد، بلکه به عنوان عباراتی که برای انسان قابل فهم هستند.
به همین ترتیب اینکه «خداوند از آفرینش انسان محزون گردید و از آفریدهٔ خود پشیمان شد» به معنای عدم علم خداوند به آینده نیست، بلکه نشان گر این است که انسان، با سوءاستفاده از قدرت اختیار و اعمال خود، خداوند را «آزرده خاطر کرد»، «رنجاند» یا «خداوند را از خود ناامید کرد». می‌دانیم که حتی همهٔ این عبارات، کلماتی است که خداوند در کتاب خود، برای توصیف خود به‌طور قابل درک و فهم و به زبان انسان‌ها است، تا خواننده بتواند تصوری از «حس» در این روایت داشته باشد. به‌طور خلاصه هدف متن تورات بیان این است:
خداوند انسان را دوست داشت (و دارد)، اما انسان آن طور که باید، به خداوند پاسخ شایسته و در خور نداد و با بی اعتنایی به محبت خداوند و سرپیچی از او (خداوند)، او را از خود رنجاند.
پاسخ به انتقادات > پاسخ به «کُشتی گرفتن خدا با یعقوب و شکست خداوند و برکت گرفتن با زور»

روایت مذکور که در کتاب تورات بیان شده، به هیچ وجه یک روایت تحت اللفظی برای نشان دادن زور و قدرت جسمی نیست. چهره‌های مطرحی از مسیحیت و یهودیت نیز اشاره کرده‌اند که این مبارزه یک «رؤیا» یا حالت روحی ای بوده که یعقوب آن را تجربه کرده‌است.
ابتدا مختصراً می‌پردازیم به اینکه این روایت در بارهٔ چه موضوعی است. باید توجه داشت، روایت «کُشتی» یا «مبارزهٔ یعقوب با خدا»، در میانهٔ بازگویی روایت «آماده شدن یعقوب برای روبرو شدن با برادرش عیسو»، پس از بیست سال جدایی میان این دو برادر است. در میانهٔ بازگوی واقعهٔ رویارویی یعقوب با برادرش، که یعقوب انتظار داشت با جنگ و خونریزی همراه باشد، تورات احوال یعقوب را از شبِ قبل از ملاقاتِ دو برادر شرح می‌دهد. در این شب، یعقوب تمام خانواده و احشام خود را از رود اُردن گذرانده بود، و خودش به عنوان نفر آخر در سمت دیگر رود اُردن باقی مانده بود و «هیچ‌کس دیگری همراهش نبود».
حال می‌پردازیم به روایت مورد انتقاد «کُشتی» یا «مبارزهٔ یعقوب با خدا». همچنان که در بالاتر اشاره شد، به عقیدهٔ چهره‌های مطرح مسیحی و یهودی، مبارزهٔ مورد بحث، یک مبارزهٔ عرفانی است، و نه مبارزهٔ فیزیکی. تورات بیان می‌کند که در آن شب، یک «مَرد» با یعقوب مبارزه کرد. قابل توجه است که تورات از یک «مَرد» نام می‌برد. اطلاع بیشتری به دست نمی‌دهد. حتی پس از مبارزه نیز آن مَرد نام خود را به یعقوب نمی‌گوید. اما براساس گفتهٔ یعقوب که "... خداوند را رو در رو دیدم و حیاتم محفوظ ماند…" می‌توان دریافت که آن «مَرد» دربردارندهٔ تجلّی ظهور خداوند بوده‌است، هرچند نه به معنای تجسم خدا که بت پرستان به آن معتقد بوده‌اند، بلکه تجلی قدرت خداوند در قالب یک «مَرد». همانند آن آتشی که در بوتهٔ سوزان نشان گر حضور تجلی خدا در مواجهٔ با موسی نبی بود. تورات در مواقع مختلفی از حضور تجلی خداوند در قالب یک "فرشته" یا یک "انسان" یا "آتش"، "طوفان" و غیره، به عنوان مظهر حضور خداوند، به صورتی که برای حواس شش گانهٔ بشری قابل درک باشد، نام برده‌است. اما نکته ای که باید توجه داشت، این است که تورات این موارد فقط به عنوان مظهری برای حضور قدرت و تجلّی حضور او نام می‌برد و نه همچون تجسمی و "خودِ واقعیِ خداً که بت پرستان به آن قائل بودند؛ زیرا خداوند در تورات به موسی نبی می‌فرماید " نمی‌توانی رویِ مَرا ببینی، زیرا انسان نمی‌تواند مرا ببیند و زنده بماند". اما در ادامه، خداوند به موسی نبی "جلال" یا "تجلی حضور" یا "تجلی قدرت" خود را نشان می‌دهد. همچنین در کتاب هوشع نبی در کتاب مقدس نیز به روایت مبارزهٔ یعقوب اشاره شده‌است، که می‌فرماید: "با فرشته زورآزمایی کرد و بر او چیره شد، گریست و از او التماس کرد". پس در مجموع این موضوع آشکار است، که در روایت مورد بحث، تورات هرگز خداوند را همچون خدایان محدود و تجسمی بت‌پرستان توصیف نمی‌کند، بلکه صرفاً از حضور جلال خدا در قالب یک «مَرد» یا به عبارت دیگر «فرشته» سخن آمده.
پاسخ به انتقادات > پاسخ به «خدای فریبنده»

انتقاد مطرح شده، ناشی از نگاه بسیار سطحی به کتاب اِرمیا، باب ۲۰، آیهٔ ۷ است، چرا که اِرمیای نبی به الهام از روح خدا، در این آیات به سبب سختی‌ها و شکنجه‌های ناشی از پیامبری خود با خالق خود درد دل می‌کند، در عین حالی که خداوند را دوست دارد و در نهایت به او توکل می‌کند، چرا که اِرمیای نبی در ادامهٔ همین آیهٔ ۷، به الهام از روح القدس، در آیهٔ ۱۱ تا ۱۳ از توکّل و عشق خود به خداوند، می‌نویسد و خالق خود را ستایش می‌کند. پیام این بخش از کلام خدا از زبان اِرمیای نبی، نشان دادن این موضوع به مخاطب است که هر شخصی حتی اگر نبی خدا هم باشد، در هنگام قدم برداشتن در راه خدا، ممکن است به چنان سختی‌هایی برخورد کند، که گاهی جانش به سطوح می‌آید و در پیشگاه خداوند و به حالت گریستن و درددل از او شکایت می‌کند، در حالی که در فکر و دل خودش خدا را دوست دارد، و در مقابل، خداوند درددل این شخص خداپرست درستکار را به هیچ وجه به دیدهٔ بدی نمی‌بیند. این بخش از کتاب اِرمیای نبی و حتی کلّ کتاب مراثی اِرمیا، این پیام را به مخاطب می‌رساند، که خداوند درددل‌های انسان درستکار را در اوج سختی و حتی گریستن و شکایت از خدا را در قالب راز و نیاز با صبوری می‌شنود و اجازهٔ گشودن درد دل را به انسان‌های پاک دل می‌دهد و از آن آزرده نمی‌شود، و بلکه خداوند از انسان می‌خواهد، تا انسان حتی در اوج سختی خود، با خداوند درددل کند و حتی از وضعیت مشقّت بار خود در نزد خدا شکایت کند، در حالی که در نهایت باز مجدداً پس از خالی کردن دل خود، به خداوند توکّل کند.
در نگاه دیگر، عبارت «فریفته شدن» در کتاب اِرمیای نبی، می‌تواند به معنای فریفته شدن و عشق آن نبی، به خداوند و رنج کشیدن برای خداوند باشد، چرا که این نبی به الهام از روح القدس چنین می‌نویسد: "[با خود] گفتم: دیگر از او -خدا- ذکری به میان نخواهم آورد و دیگر به نام او سخن نخواهم گفت، اما آن در دلم همچون آتشی سوزان بود، محبوس در استخوان‌هایم، از خودداری خسته شدم و دیگر قادر به آن نخواهم بود". برای اِرمیای نبی، هرچند پیامبری و نبوت باعث رنج و زحمت جسم اوست، اما از محبت و عشق به خدا، نمی‌تواند سکوت کند و با وجود تمام شکایت‌ها و سختی‌ها، کلام خدا همچون آتشی در استخوان است و نمی‌تواند آن را به مردم نگوید و از بیان کلام خدا بین مردم خودداری کند.
پاسخ به انتقادات > پاسخ به «تجسم خدا و اتحاد او با گوشت و خون پیروان خود»

در خصوص کالبد انسانی گرفتن «خدا» یا «کلمهٔ خدا» که در انجیل یوحنا، باب ۱، آیهٔ ۱، مراجعه کنید به توضیحات موجود در بند بالاتر تحت عنوان «در پاسخ به بیان تثلیث». قابل ذکر است که باور مسیحیان بر اینکه خداوند در جسم عیسی مسیح، که همان معبد یا خانهٔ مقدس خداست، برگرفته از تعالیم انجیل است که حضور خداوند در جسم عیسی، آن خانه یا معبد را با ذکر نام دیگر عیسی بیان می‌کند: نام دیگر عیسی، عمانوئیل است که در زبان عبری یعنی: خدا با ما. این نام را اِشعیای نبی در کتاب خود نیز برای مسیح ذکر می‌کند.
اما در خصوص یکی شدن خداوند یا ساکن شدن روح پاک خداوند -روح القدس- که خود خداوند است، در وجود انسان‌های با ایمان و صادق، احتمالاً منظور عشای ربانی ذکر شده در انجیل است، که این نمادی است که مسیحیان انتقادی به آن وارد نمی‌دانند، بلکه آن را نشانهٔ وحدت و یکپارچگی قلمداد می‌کنند و با شستن پای یکدیگر، که نشانهٔ خضوع و خدمت به یکدیگر است، از فرمان خدا پیروی می‌کنند.
پاسخ به انتقادات > پاسخ به «تبدیل آب به شراب به عنوان اولین معجزه»

در بخش عهد قدیم از کتاب مقدس، اعتیاد به الکل و میگساری و مستی غیرقابل کنترل جزو اعمال نادرست و مذموم خوانده شده و در بخش عهد جدید صراحتاً حرام اعلام شد، امّا استفادهٔ کنترل شده از الکل منعی ندارد. درنتیجه مسیحیان انتقادی به معجزهٔ «تبدیل آب به شراب» توسط عیسی مسیح وارد نمی‌دانند.
پاسخ به انتقادات > پاسخ به "مستی مکرر لوط پیامبر و زنای او با دو دخترش"

نکتهٔ اول اینکه، لوط در کتاب مقدس هیچگاه به عنوان "پیامبر" یا "نبی" معرفی نشده‌است، بلکه صرفاً به عنوان شخصی که نسبت به شرایط زمانی و فرهنگی حاکم در محل زندگی خود موضع صحیح‌تری داشت و به همین دلیل کتاب مقدس او را درستکار می‌خواند و آن طور که خداوند از زبان پطرس رسول می‌فرماید، لوط "... هر روز با دیدن و شنیدن بی اخلاقی آنان آزرده می‌شد" و احتمالاً اهالی شهر خود را به خاطر همجنس باز بودن سرزنش می‌کرده، طوری که مردم شهر سدوم - آن طور که خداوند در تورات می‌فرماید- می‌گفتند "[لوط] مثل یک داور (قاضی) رفتار می‌کند". لوط در مقیاس با اصول اخلاقی ارائه شده در یهودیت و مسیحیت که قرن‌ها بعد ظهور کردند به هیچ وجه شخص ایده‌آلی نبود. هنگامی که فرشتگان خداوند به ظاهرِ دو مَرد به خانهٔ لوط آمده بودند، تا او و اهالی خانهٔ او را دربارهٔ بلا و مجازاتی که خداوند بر شهر سدوم و عموره خواهد آورد با خبر سازند، اهالی شهر -به قصد تجاوز و همجنس‌گرایی- بر در خانهٔ لوط آمدند و از لوط خواستند تا مهمانان خود را به دست اهالی شهر بسپارد. لوط از این نظر که در مقابل خواستهٔ آنان ایستادگی کرد، کار درستی کرد، اما راه چاره‌ای که با خود اندیشید، پیشنهاد داد تا دختران باکرهٔ خود را به دست آنان بسپارد. این راه حل اخلاقی درستی نبود و خداوند در هیچ جایی از کتاب مقدس این راه حل او را به هیچ وجه تأیید نمی‌کند، بلکه صرفاً بیان و روایت شده که لوط چه کاری کرد. این البته آخرین اشتباه لوط نبود، بلکه او بعدها در حالت مستی اجازه داد تا دخترانش با او همبستر شوند که از نظر اخلاقی در یهودیت و مسیحیت کار غیراخلاقی‌ای به حساب می‌آید، طوری که حتی رابطهٔ جنسی با بستگان دورتر همچون نَوه، حرام اعلام می‌شود.
بله، آن طور که در صفحهٔ نقد کتاب مقدس گفته شده، لوط مرتکب زنا با محارم شد، اما باید توجه کرد که لوط پیامبر خدا نبوده، بلکه صرفاً از این جهت که همجنس‌گرایی اهالی شهر ساکن در آن برایش آزار دهنده بود و پیام فرشتگان خدا را پذیرفت، که به دلیل دعای ابراهیم پیامبر نزد لوط آمده‌بودند، از این جهت او -نسبت به شرایط زمانی و فرهنگی- درستکار خوانده شده‌است.
پاسخ به انتقادات > پاسخ به "ساخت بت و دعوت به بت‌پرستی از طرف هارون پیامبر و برادر موسی"

تفاسیر متفاوتی در مورد ساختن گوسالهٔ طلایی وجود دارد. با این حال یک تفسیر/احتمال این است که هارون (برادرِ موسی نبی) بت را احتمالاً تحت اجبار یا شاید حتی تهدید ساخته باشد. این احتمال از آن جا تقویت می‌شود که هارون در پاسخ به موسی، که از او پرسید "این قوم بر تو چه کرده بودند، که گناهی عظیم بر ایشان وارد ساختی؟" به موسی نبی چنین پاسخ می‌دهد: "خشم سرورم برافروخته نشود. تو خودت می‌دانی که این قوم به بدی گرایش دارند. به من گفتند برای ما خدایی بساز تا در مقابل ما حرکت کند، زیرا این موسی، مَردی که ما را از مصر بیرون آورده، نمی‌دانیم چه بر سر او آمده". همچنین در ادامهٔ روایت ماجرا مکتوب است، که هارون «افسار امّت اسرائیل را رها کرده» بود. این احتمال وجود دارد که هارون از این جهت خطا کرده‌باشد که به خاطر تهدید یا حتی شاید حفظ جان خود، اسرائیلیان را از پرستش گوساله منع نکرده بود، لیکن در هر صورت هارون نبود که داوطلبانه گوسالهٔ طلایی را ساخت. با این حال هارون نیز به همین دلیل مورد خشم خداوند قرار گرفت که با دعای بخشش موسی نبی، خداوند از گناه هارون/کوتاهیِ هارون در مسئولیتِ خود در خصوص "اَفسار زدن" به قوم اسرائیل گذشت کرد. همچنین مکتوب است که هنگامی که موسی نبی پس از بازگشت از کوه سینا و دیدن گوسالهٔ طلایی، پیش از مجازات الهی، یک فرصت توبه به امّت اسرائیل می‌دهد، قومِ لاوی (یکی از دوازده سبط اسرائیل) جزو توبه کنندگان هستند
پاسخ به انتقادات > پاسخ به «مستی و زنای داود پیامبر با زن شوهردار»

داود، بر اساس کتاب مقدس، پادشاه اسرائیل و پیامبر بود. با این وجود، او در یک مرحله از زندگی خود مرتکب لغزش و گناه بزرگ زنا شد. این گناه او را خداوند با فرستادن پیامبر دیگر، به نام ناتان نبی به او نمایاند. داود هرچند توبه قلبی کرد، اما در هر صورت تبعات این گناه در نهایت منجر به از بین رفتن حکومت اسرائیل شد. توبهٔ داود نبی، توبهٔ صادقانه بود، هرچند که لغزش و گناه وی بسیار بزرگ بود. باید توجه داشت، داود نبی، با اینکه پادشاه بود و هیچ‌کس او را بابت اعمالش بازخواست نمی‌کرد، امّا وقتی صدای خداوند را از زبان ناتان نبی شنید، بدون تکبّر، معترف به گناه بزرگ خود شد و توبه کرد.
آموزه ای که می‌توان از این روایت تاریخی فراگرفت، این است که انسان، هرچقدر هم در گذشتهٔ خود بر طبق فرامان‌ها خداوند راه رفته باشد، امّا لغزش در هر لحظه در کمین اوست، همچون یهودای اسخریوطی، که ابتدا منتخب عیسی مسیح و جزو حواریون او بود، امّا به مسیح خیانت ورزید. با این تفاوت که داود نبی، با وجود لغزش بسیار بزرگ خود، از گناه خود توبه قلبی کرد.
پاسخ به انتقادات > پاسخ به «فحاشی و مستی نوح پیامبر»

آن طور که از آموزهٔ کتاب مقدس و به خصوص در انجیل و تعالیم عیسی مسیح برمیآید، احکام خداوند برای انسان‌ها در طول زمان متفاوت بوده‌است. مستی و مصرف بیش از حد الکل در مسیحیت صراحتاً جزو اعمال نادرست خوانده شد، اما تا قبل از آن منعی بر آن وجود نداشت. در یک مورد قابل توجه، ازدواجِ یعقوب با راحیل و لیه بود، که خواهر یکدیگر بودند. ازدواج هم‌زمان با دو خواهر هرچند از زمان شریعت یهود به بعد در کتاب مقدس حرام خوانده شد اما پیش از آن ظاهراً منع دینی بر آن وجود نداشت. به همین ترتیب، نوح نیز (که بسیار پیش تر از یعقوب و ابراهیم می‌زیست) در کتاب مقدس مردی درستکار نسبت به هم عصرانِ خود و دعوت کننده انسان‌ها به عدالت است. اما باید توجه کرد، که پیامبر بودن نوح، با استفاده از الکل تناقضی ندارد، چرا که خداوند منعی برای استفادهٔ متعادل از شراب قرار نداده‌است.
حال آن که دو نکته را باید در نظر داشت:
در کتاب مقدس مکتوب است که نوح نبی "شراب نوشید و مست شد و در میان خیمهٔ خود برهنه گردید". اول اینکه نوح نبی در «خیمهٔ خود» برهنه گردید، نه جای دیگر و این خیمهٔ خصوصی او بوده و شاید نوح نبی می‌خواسته با همسرش همبستر شود. با این حال این‌ها احتمالاتی هستند که می‌تواند وجود داشته باشد، اما هیچ‌کدام قطعی نیست.
برخلاف آنچه در صفحهٔ «نقد کتاب مقدس» نوشته شده، نوح «فحّاشی» نکرد، بلکه نفرین کرد. نکتهٔ بسیار مهم اینکه: محل بحث است که آیا "حام" پسر نوح بود که برهنگی پدر خود را تمسخر کرد، یا اینکه کنعان (پسرِ حام=نوهٔ نوح)؟ چرا که بر اساس کتاب مقدس، نوح پس از بازیافتن هوشیاری خود متوجه شد که "پسر جوان تر" چه کرده‌است و سپس «کنعان» را لعنت کرد. حال آن که به نظر می‌رسد حام فرزند جوان‌تر نوح نبود و او نبود که برهنگی نوح در خیمهٔ خود را به استهزا گرفت، زیرا در حالی که کتاب مقدس، فرزندان را یا به ترتیب سنّی از بزرگ‌تر به کوچک‌تر، یا بر اساس مهم و ویژه بودن لیست می‌کند، در ذکر نام پسران نوح، (سام، حام و یافث) همواره حام را به عنوان دومین فرزند نوح نام برده‌است. این فرضیه همچنین همخوانی دارد با متن تورات، که از سام به عنوان برادر بزرگ‌تر یافث ذکر می‌کند. درخصوص حام امّا، تورات هرگز از حام به عنوان کوچک‌ترین فرزندِ نوح نام نبرده‌است. از سوی دیگر، برخلاف حام، بسیار محتمل است که «کنعان» جوان ترین/کوچک‌ترین فرزند حام بوده باشد، چرا که در لیست اعقاب حام، کنعان آخرین فرزند نام برده شده‌است. در ضمن، حتی پیش از ذکر روایت مورد بحث، تأکید خاصی بر روی کنعان وجود دارد، به نحوی که نام فرزندان نوح پس از نجات یافتن از طوفان و خارج شدن از کشتی اینگونه ذکر شده :"پسران نوح که از کشتی بیرون آمدند، سام و حام و یافث بودند. حام پدر کنعان است". این تأکید به نظر می‌رسد تمرکز خاصی بر روی «کنعان» دارد و نقشی که او در چند آیه بعدتر، در دیدن برهنگی نوح دارد. از طرف دیگر، عبارت «پسر جوان ترِ نوح» می‌تواند به کنعان اشاره داشته باشد، چرا که در کتاب مقدس، در موارد دیگری نیز از نوه یا نتیجه با عنوان فرزند یاد شده‌است. در نهایت به نظر می‌رسد که کنعان با قصد و به عمد با سرک کشیدن به خیمهٔ خصوصی نوح، برهنگیِ او را دیده، و به این ترتیب به نوح بی‌احترامی کرده‌است؛ وقتی حام به غیرعمد و غیر از قصد بی‌احترامی، نوح را برهنه می‌یابد، ماجرا را با برادران خود در میان می‌گذارد که چه اتفاقی افتاده. در نتیجه، مطابق این تفسیر، کنعان بود که به نوح بی‌احترامی کرد و مورد لعن قرار گرفت، نه حام. هرچند این یکی از تفاسیر است و تفسیر رسمی‌ای در خصوص این روایت وجود ندارد.
شاهرخ مسکوب

| شاهرخ مسکوب | شاهرخ مسکوب |
| --- | --- |
زادهٔ: ۲۰ دیِ ۱۳۰۴ بابل، ایران
درگذشت: ۲۳ فروردین ۱۳۸۴ (۷۹ سال) پاریس، فرانسه
علت مرگ: سرطان خون
ملیت: ایرانی
دیگر نام‌ها: ش. البرزی، م. کوهیار
پیشه(ها): نویسنده، شاهنامه‌پژوه، مترجم
آثار برجسته: سوگ سیاوش، مقدمه‌ای بر رستم و اسفندیار، در کوی دوست، ارمغان مور، روزها در راه…
شاهرخ مِسکوب (۲۰ دیِ ۱۳۰۴ – ۲۳ فروردینِ ۱۳۸۴) پژوهشگر، شاهنامه‌پژوه، مترجم و نویسنده ایرانی بود.
زندگی

شاهرخ مسکوب به سالِ ۱۳۰۴ در بابل زاده شد و دوره ابتدایی را در تهران و در مدرسه علمیه پشت مسجد سپهسالار گذراند. از کلاس پنجم ابتدایی مطالعه رمان و آثار ادبی را شروع کرد. از همان زمان در دبیرستان ادب اصفهان ادامه تحصیل داد. پس از پایان تحصیلات دبیرستان در سال ۱۳۲۴ از اصفهان به تهران رفت و در رشته حقوق دانشگاه تهران مشغول به تحصیل شد. در همین سال‌ها بود که به روزنامه «قیام ایران» رفت و به تفسیر اخبار خارجی پرداخت. این «اولین کار نویسندگی» او بود. علاوه بر این، مِسکوب در این سال‌ها زبان فرانسه را آموخت. گرایش او به جریانات چپ و اشتیاق فراوانش برای دانستن اطلاعات روز و مطالعه مطبوعات چپ فرانسه، یکی از اصلی‌ترین انگیزه‌های او در این زمینه بود.
مسکوب به صورت پاره‌وقت با پروژه تاریخ شفاهی ایران هم همکاری‌ داشت و مصاحبه از چندین شخصیت سیاسی اجتماعی مانند هوشنگ نهاوندی را عهده‌دار بود.
فعالیت سیاسی

گرایش سیاسی او به چپ باعث شد که در فروردین ماه سال ۱۳۳۰ در آبادان دستگیر و روانه زندان شود که البته خودش می‌گوید: «این بار دومی بود که به زندان می‌افتادم. بار اول بیست و چهار ساعت بیشتر نبود.» و آن بار اولش سال ۱۳۲۷ بوده است. «بیست و چهار ساعت در شهربانی نگه‌ام داشتند و بعد ولم کردند.» ولی در سال ۱۳۳۰ یک ماه تمام در زندان می‌ماند و در اردیبهشت همان سال آزاد می‌شود و «بعد از اینکه از زندان درآمدم منتقلم کردند شیراز». مسکوب یک بار دیگر یعنی در اسفند سال ۱۳۳۳ و چند ماه پس از کودتای ۲۸ مرداد سال ۱۳۳۲ دوباره دستگیر شده و تا اردیبهشت سال ۱۳۳۶ در زندان می‌ماند.
هوشنگ ابتهاج در کتاب خاطرات خود چنین آورده است: «شاهرخ وقتی از زندان اومد بیرون، خیلی بدزبان شده بود و این بدزبانیش هم تا مدت‌های مدید باهاش مونده بود. اصلاً نمی‌شد باور کرد این [فحش‌های چارواداری و خیلی مستهجن] از دهن شاهرخ بیرون می‌آد. بعد هم یک چیزهای فرضی رو با چنان قاطعیتی می‌گفت … مثلاً توی خونه من می‌گفت که 'خسرو روزبه فلان فلان شده، خودش فهرست اسم افسرها رو به حکومت داده و حالا یه جایی نشسته و داره کیف می‌کنه' در صورتی که روزبه همون لحظه تو اون اتاق نشسته بود!»
شاهرخ مسکوب در مورد دوران شکنجه‌اش در زندان‌های پهلوی دوم گفته که دو چیز او را زنده نگه داشت، یکی مادرش و دیگری دوستش مرتضی کیوان که در مهرماه همان سال تیرباران شده بود.
مسکوب از نگاه دیگران

حسن کامشاد: «روز سه‌شنبه پیکر شاهرخ طی مراسمی از برابر تالار وحدت در میان اندوه و انبوه دوستدارانش: روشنفکران، نویسندگان، دانشجویان و جمعی از ناشران و روزنامه نگاران به بهشت زهرا برده شد. برخلاف گمان خودش که: «هرچه پیش‌تر می‌روم، تنهاتر می‌شوم. گمان می‌کنم به روز واقعه باید خودم جنازه‌ام را به گورستان برسانم. راستی مرده‌ای که جنازه خودش را به دوش بکشد، چه منظره عجیبی دارد، غریب، بیگانه.» شاهرخ نه غریب مرد، نه بیگانه…»
محمد رحیم اخوت: «بعد استقرار نظام جمهوری اسلامی در ایران ماند. مدتی ماند و فعالیت کرد. از همان اوایل در روزنامهٔ آیندگان مطلب می‌نوشت. به دلایلی که بحثش مفصل است، دید دیگر نمی‌تواند در آن شرایط و فضا باشد و بنویسد. خوب کارش تألیف، نوشتن و خواندن بود دیگر. مدتی هم که در ایران پیش از انقلاب مجبور شد به کارهای دیگری بپردازد، مثل مرغ در قفس بود. وقتی دید در روزهای بعد انقلاب از طریق نوشتن و انتشار عقایدش نمی‌تواند ادامه دهد، ایران را ترک کرد و همان‌جور که گفتید به مدرسهٔ مطالعات اسلامی پاریس رفت و در دانشگاه‌های لندن زبان و ادبیات پارسی تدریس می‌کرد. کتاب «مسافرنامه» حاصل آن رفت‌وآمدها از لندن به پاریس است. بله او در سختی زندگی کرد. حتی در پستوی عکاسی می‌خوابید. خُب می‌بینم کسی که اخلاق گرا و متعهد به باورهایش باشد و نگاهی انتقادی داشته باشد، گریزی نیست. آدم‌های این جوری را تاب نمی‌آورند.»
داریوش شایگان: «مسکوب اقلیم حضور بود، او از آثارش بزرگ‌تر بود.»
عبدالله کوثری: «چندی پیش که خاطرات مسکوب را که در خارج منتشر شده می‌خواندم، بارها و بارها بغضی آمیخته با خشم چنان بی‌تابم کرد که به راستی تاب خواندن نیاوردم. این‌که انسانی چنین فرزانه و چنین دلبسته میهن ناچار باشد در دیار غربت و آن هم در سنین سال‌خوردگی با چه دغدغه‌هایی برای گذران زندگی دست و پنجه نرم کند و ساعات گران‌بهایی را که می‌توانست صرف خلاقیتی به راستی ستایش‌انگیز کند، در چه دویدن‌های جان فرسایی به آتش بکشد، آیا از همه چیز گذشته ستمی بر ما و بر فرهنگ ما نبوده است؟»
حسن کامشاد از دوستان نزدیک مسکوب در مقدمه کتاب سوگ مادر نوشته است:
«من در سال ۱۳۲۳ در کلاس ششم متوسطه در اصفهان به آشیانه گرم این خانواده راه یافتم. مادر خودم تازه مرده بود و من چنان شیفته محبت سادگی و مهربانی تک تک افراد این خانواده شدم که در عالم خیال اندیشیدم، ای کاش این زن همسر پدر بیوه من می‌شد، من و برادرم دو خواهر را به نامزدی می‌گرفتیم و شاهرخ از یگانه خواهر من خواستگاری می‌کرد.»
او در ادامه آورده:
" خیال پردازیم را روزی با شاهرخ در میان گذاشتم، خندید و گفت: "این زنای با محارم در زنای محارم در زنای با محارم… می‌شود. شرع مقدس اجازه نمی‌دهد!""
مسکوب هم در خاطره مربوط به روز ۲۲/۰۴/۱۹۸۷ آورده:
«پریشب از لندن برگشتم. یک هفته ای پیش حسن و ناهید بودم. همه چیز در آرامشی دوستانه در آسودگی و سعادتی که فقط در دوستی وجود دارد، گذشت. هر دوستی ای خصلت خاص خود را دارد. خصوصیت دوستی حسن آرامش است. بودن با او روح مرا با من آشتی می‌دهد. از طرف دیگر از برکت این دوستی عمیق و طولانی به ریشه‌های دور خودم دست می‌یابم.»
مرگ

شاهرخ مسکوب سرانجام در تاریخ بیست و سوم فروردین ۱۳۸۴ به علت ابتلا به سرطان خون در پاریس دیده از جهان فروبست. پیکر وی در بهشت زهرای تهران به خاک سپرده شده است.