stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
افرا

برای دیگر کاربردها افرا (ابهام‌زدایی) را ببینید.
| افرا محدودهٔ زمانی: Late Paleocene تا امروزه  PreЄ Є O S D C P T J K Pg N      | افرا محدودهٔ زمانی: Late Paleocene تا امروزه  PreЄ Є O S D C P T J K Pg N      |
| --- | --- |
برگ‌های افرای شبه‌چناری: برگ‌های افرای شبه‌چناری
رده‌بندی علمی : رده‌بندی علمی 
فرمانرو:: گیاهان
کلاد:: نهان‌دانگان
کلاد:: دولپه‌ای‌های نو
کلاد:: رزیدها
راسته:: افراسانان
تیره:: ناترکیان
زیرخانواده:: شاه‌بلوط‌هندی‌واران
سرده:: Acer لینه
نقشهٔ پراکندگی جغرافیایی: نقشهٔ پراکندگی جغرافیایی
افرا (به انگلیسی: Acer)، نام یک سرده از درخت‌ها و درختچه‌ها از خانوادهٔ ناترکیان است. در این سرده، تقریباً ۱۳۲ گونه شناسایی شده که بیشتر آن‌ها بومی آسیا هستند و تعدادی از آن‌ها نیز بومی اروپا، شمال آفریقا و آمریکای شمالی هستند و تنها یک گونه افرا (Acer laurinum) به‌طور وحشی در نیم‌کره جنوبی نیز یافت شده‌است. گونه نماد این سرده، افرای شبه‌چناری، رایج‌ترین گونهٔ افرا در اروپا است. افراها معمولاً دارای برگ‌های پنجه‌ای و منشعب بوده و به‌راحتی قابل تشخیص هستند (افرای جعبه‌ای یک استثنا است). میوه‌ها فندقی دارای دو بال به‌شکل عدد ۸ با زاویهٔ بین دو بال که از ۴۵ تا ۱۸۰ درجه، متغیر است و در تابستان می‌رسند. افراها به بیشتر خاک‌ها و شرایط مقاوم هستند.
شیره افرا از برخی از گونه‌های افرا تهیه می‌شود. گونه‌هایی از آن‌ها نیز در باغ‌ها و پارک‌ها به‌عنوان گیاه زینتی کاشته می‌شوند. نزدیک‌ترین سردهٔ گیاهی به افراها، سردهٔ دیپترونیا است.
گیاه‌شناسی

بیشتر افراها درختانی هستند که تا ارتفاع ۱۰ تا ۴۵ متر، رشد می‌کنند. سایر افراها درختچه‌هایی با ارتفاع کمتر از ۱۰ متر با تعدادی تنه کوچک هستند که از سطح زمین بیرون می‌آیند. بیشتر گونه‌ها برگ‌ریز هستند و بسیاری از آن‌ها به‌دلیل رنگ برگ پاییزی ویژه و جذاب خود، شهرت دارند، اما تعداد کمی از افراها در جنوب آسیا و منطقه مدیترانه، گیاهانی همیشه‌سبز هستند. ریشه‌ها معمولاً متراکم و فیبری هستند که از رشد سایر گیاهان در زیر آن‌ها جلوگیری می‌کنند. تعداد کمی از گونه‌ها، به‌ویژه افرای شیردار، پاجوش تولید می‌کنند.
برگ‌ها در بیشتر گونه‌ها منشعب و لبه‌دار هستند. چندین گونه از جمله افرای پوست‌کاغذی، افرای منچوری، افرای نیکو و افرای سه‌گل، دارای برگ‌های سه‌شاخه‌ای هستند. یکی از گونه‌ها، افرای جعبه‌ای (افرای مانیتوبا)، سه‌برگچه‌ای یا ممکن است دارای پنج، هفت یا به‌ندرت ۹ برگچه باشد. تعداد کمی از افراها مانند افرای نرم (افرای نپال) و افرای ممرز، دارای برگ‌های سادهٔ رگبرگ‌دار هستند.
گل‌ها منظم و دارای چهار یا پنج کاسبرگ، چهار یا پنج گلبرگ حدود ۱ تا ۶ میلی‌متری (در برخی گونه‌ها وجود ندارد)، ۴ تا ۱۰ پرچم حدود ۶–۱۰ میلی‌متری و ۲ یا ۱ مادگی هستند. تخمدان دارای دو برچه است که بال‌های آن‌ها گل‌ها را برافراشته می‌کند و تشخیص این‌که کدام گل ماده است را آسان می‌کند. افراها در اواخر زمستان یا اوایل بهار، در بیشتر گونه‌ها با ظاهر شدن برگ‌ها یا درست پس از آن، گل می‌دهند. گل‌ها در برخی از گونه‌ها، پیش از رشد برگ‌ها، ظاهر می‌شوند. گل‌های افرا سبز، زرد، نارنجی یا قرمز هستند. برخی از افراها منبع گرده و شهد برای زنبورها هستند.
میوه‌های متمایز فندقه بالدار افراها به‌گونه‌ای شکل می‌گیرند که در هنگام سقوط، بچرخند و دانه‌ها را تا فاصلهٔ قابل‌توجهی توسط باد، حمل کنند. مردم اغلب آن‌ها را «هلیکوپتر» می‌نامند، زیرا آن‌ها در هنگام سقوط، چرخش دارند. در طول جنگ جهانی دوم، ارتش ایالات متحده یک وسیلهٔ مخصوص حمل و نقل هوایی ساخت که می‌توانست تا ۶۵ پوند (۲۹ کیلوگرم) را حمل کند که شکل آن، از میوهٔ افرا الهام گرفته شده بود. بلوغ بذرها معمولاً از چند هفته تا شش ماه پس از گلدهی است و بذرها کمی پس از بلوغ، پراکنده می‌شوند. با این حال، یک درخت می‌تواند صدها هزار دانه را در یک زمان آزاد کند. بسته به گونه، دانه‌ها می‌توانند کوچک و سبز تا نارنجی و بزرگ با غلافی ضخیم باشند. برخی از دانه‌ها می‌توانند تا چندین سال پیش از جوانه زدن در خاک بمانند.
آفات و بیماری‌ها

برگ‌های افرا، توسط لاروهای تعدادی از گونه‌های راستهٔ پروانه‌سانان استفاده می‌شود. شته‌ها همچنین از شیره‌خواران بسیار رایج افرا هستند. در کاربردهای باغبانی، سم دایمتوات این مشکل را حل می‌کند. هجوم سوسک شاخ بلند آسیایی (Anoplophora glabripennis) منجر به نابودی هزاران درخت افرا و سایر گونه‌های درختی در ایلینوی، ماساچوست، نیوجرسی، نیویورک و اوهایو در ایالات متحده و انتاریو، کانادا شده‌است.
افرا همچنین تحت تأثیر تعدادی از بیماری‌های قارچی قرار دارد. تعدادی از آن‌ها می‌تواند باعث پژمردگی و خشک‌شدگی قابل‌توجهی شود. کریپتوستروما کورتیکاله که توسط گونه‌های کریپتوستروما ایجاد می‌شود، می‌تواند درختانی را که به‌دلیل خشکسالی تحت تنش هستند از بین ببرد. مرگ افرا به ندرت می‌تواند ناشی از پوسیدگی ریشه گیاه‌کش و پوسیدگی ریشهٔ گانودرما باشد. برگ‌های افرا در اواخر تابستان و پاییز معمولاً به‌دلیل «لکهٔ تار» ناشی از گونه Rhytisma و سفیدک ناشی از گونهٔ آنسینولا تغییر شکل می‌دهند، اما این بیماری‌ها معمولاً تأثیر نامطلوبی بر سلامت طولانی‌مدت درختان ندارند.
اهمیت فرهنگی

یک برگ افرا بر روی نشان ملی کانادا و بر روی پرچم کانادا قرار دارد. افرا نماد رایج قدرت و استقامت است و به‌عنوان درخت ملی کانادا انتخاب شده‌است. برگ‌های افرا به‌طور سنتی بخش مهمی از رگال‌های نظامی نیروهای مسلح کانادا هستند، به‌عنوان مثال، در نشان درجهٔ نظامی ژنرال‌ها از نمادهای برگ افرا استفاده می‌شود. ۱۰ گونه افرا به‌طور طبیعی در این کشور رشد می‌کنند و حداقل یک گونه در هر ایالت، وجود دارد. ایدهٔ قرار دادن درخت به‌عنوان یک نماد ملی، در ابتدا از استان استان کبک که در آن افرای قندی مورد توجه است، الهام گرفته شده‌است. افرا همچنین نماد هیروشیما است.
کاربردها > به‌عنوان گیاه زینتی

برخی از نمونه‌های افرا به‌دلیل رنگ برگ پاییزی جذاب، رشد نسبتاً سریع و سهولت پیوند، به‌طور گسترده توسط صاحبان خانه، مشاغل و شهرداری‌ها به‌عنوان درختان زینتی کاشته می‌شوند. افرای نروژی (اگرچه در آمریکای شمالی، گونه‌ای مهاجم در نظر گرفته می‌شود)، افرای سفید، ژاپنی و افرای قرمز از محبوبیت خاصی برخوردار هستند. افراهای دیگر، به‌ویژه گونه‌های کوچک‌تر یا غیرمعمول‌تر نیز محبوبیت بالایی دارند.
ارقام متعدد افرا که برای ویژگی‌های خاص انتخاب شده‌اند را می‌توان تنها از طریق تکثیر غیرجنسی مانند قلمه زدن، کشت بافت، جوانه زدن یا پیوند زدن تکثیر کرد. افرای ژاپنی به‌تنهایی بیش از ۱۰۰۰ رقم دارد که بیشتر آن‌ها در ژاپن تولید و تکثیر شده‌اند و بسیاری از آن‌ها دیگر در دنیای غرب تکثیر نمی‌شوند یا در حال کشت نیستند. برخی از ارقام ظریف افرا معمولاً در گلدان نیز رشد می‌کنند و به‌ندرت به ارتفاع بیش از ۵۰ تا ۱۰۰ سانتی‌متر می‌رسند.
کاربردها > بونسای

افراها یک انتخاب محبوب برای هنر بونسای هستند. افرای ژاپنی (Acer palmatum)، افرای سه‌سره (A. buergerianum)، افرای آمور (A. ginnala)، افرای مزرعه (A. campestre) و افرای مونپلیه (A. monspessulanum) انتخاب‌های محبوبی در این زمینه هستند و به تکنیک‌های بونسای، به‌خوبی پاسخ می‌دهند.
کاربردها > چوب و شیره

برخی گونه‌های افرا به‌عنوان منبع شیره و چوب، دارای اهمیت اقتصادی هستند. چوب خشک‌شدهٔ افراها اغلب برای دودی کردن غذا استفاده می‌شود. از زغال چوب افرا ݐ تهیهٔ ویسکی تنسی استفاده می‌شود. الوار برخی از افراها ارزش بالایی دارد. چوب افرا، پیشینه‌ای طولانی در استفاده برای تولید مبلمان در ایالات متحده دارد. سرخپوستان چروکی از پوست درخت افرا، رنگ ارغوانی تولید می‌کردند که از آن برای رنگ کردن پارچه استفاده می‌کردند.
در اواخر زمستان تا اوایل بهار در شمال شرقی آمریکای شمالی زمانی که دمای هوا در حال گرم شدن است، از درختان افرا برای تهیهٔ شیره استفاده می‌شود تا شیره درخت افرا تولید شود. این شیره پس از فرآوری، می‌تواند به شکر افرا یا آب‌نبات تافی افرا تبدیل شود. تمامی گونه‌های افرا ممکن است برای تهیهٔ شربت استفاده شوند، اما بسیاری از آن‌ها مقادیر کافی شکر برای مقرون‌به‌صرفه بودن تجاری ندارند. برای تولید شربت از گونهٔ افرای قندی (A. saccharum) استفاده می‌شود. کبک، کانادا تولیدکنندهٔ عمده شربت افرا است و این صنعت، سالانه حدود ۵۰۰ میلیون دلار کانادا ارزش دارد. گل‌های افرا منبعی برای گرده مورد نیاز زنبورهای عسل هستند که نقش تجاری مهمی در زنبورداری دارند. افراها همچنین در صنعت تولید کاغذ، مورد استفاده هستند.
گونه‌ها > افرای سیاه (افرای سه برگی)

این درخت به ارتفاع ۱۰ تا۲۰ متر بوده و یک درخت با سرعت رشد بالا و مردم‌پسند است. برگ‌ها شانه‌ای، گل‌ها کوچک و به‌شکل خوشه‌هایی از شاخه‌ها آویخته می‌گردد. رویشگاه اصلی آن آمریکای شمالی است. شاخه‌ها باریک بوده و در مقابل بادهای شدید مقاومت چندانی ندارد. گل‌های نر و ماده روی پایه‌های جداگانه قرار دارند و تنها پایه‌های نر جنبه تزئینی دارند گونه دیگر افرای سیاه به شکل پایه ماده دیده می‌شود که برگ‌های آن حالت ابلق دارند.
گونه‌ها > افرای پر چینی یا افرای دشتی

یک درخت مرتعی به ارتفاع ۸–۶ متر است برگ‌هایش دارای ۵–۳ لوب و پهنای آن بین ۱۰–۵ سانتی‌متر بوده که لوب میانی، خود به ۳ لوب کوچک‌تر تقسیم می‌گردد.
گونه‌ها > افرای کوهستانی یا افرای نروژی

برگ‌ها پنجه‌ای بزرگ و چاک‌دار با تقسیمات دندانه‌دار نوک‌تیز و رنگ آن‌ها سبز مایل به زرد است که در پائیز به زرد تیره تبدیل می‌شود. گل‌آذین آن رو به بالا قرار دارد. برگ‌ها دارای ۷–۵ لوب و دمبرگ‌ها بلند و حاوی شیرآبهٔ سفیدرنگی هستند. ساقهٔ نهال جوان و کبودرنگ و کرک‌دار و سپس قهوه‌ای مایل به سبز می‌شود.
گونه‌ها > افرای برگ چناری

این نوع افرا به ارتفاع ۶ متر و دارای برگ‌هایی چنارمانند با لبه‌های کرمی‌رنگ است.
گونه‌ها > افرای سرخ

این نوع افرا دارای برگ‌های قرمز ارغوانی به ارتفاع حداکثر ۵ متر می‌باشد و در شرایط آب و هوایی مرطوب رشد می‌کند. افرای سرخ سایه پسند بوده و در پارکها جهت پر کردن فضای خالی درختان بلند مناسب است. ڽ
گونه‌ها > افرای شبه‌چناری

این نوع افرا، رشد سریعی دارد و به‌سرعت به ارتفاع حدود ۹ متر و بیشتر می‌رسد. این درخت مخصوص مناطقی است که نیاز به پر کردن فضاهای خالی با درختان زود رشد است. برگ‌ها پنجه‌ای‌شکل، روی برگ‌ها سبزرنگ و پشت آن سفیدرنگ است. گل‌ها آویخته هستند.
شیردار
برگ‌های افرای ممرز
گیاه دورگه حاصل از لقاح افرای قرمز و سفید
گل‌ها و برگ‌های جوان افرای درشت‌برگ
افرای نرم
افرای همیشه‌بهار
افرای آمور
افرای ژاپنی
افرای دندان‌بزرگ
برگ افرای کرکف
برگ افرای ژاپنی در پاییز
میوه‌های سامارا در افرای نروژی
افرای پوست‌کاغذی
افرای الیور
Acer buergerianum var. formosanum
افرای قندی
افرای تاکی (Acer circinatum)
بیماری قارچی در برگ افرای شبه‌چناری
طرح برگ افرا بر روی پرچم کانادا
یکی از ارقام افرای ژاپنی
یک افرای قرمز در میان درختان کاج نوئل
بونسای گونه‌ای از افرا
نیمکت ساخته‌شده با چوب افرا
افرای نروژی
گل‌های افرای قرمز
مون لندرو

| مون لندرو | مون لندرو |
| --- | --- |
هفتمین وزیر مسکن و توسعه شهری آمریکا: هفتمین وزیر مسکن و توسعه شهری آمریکا
دوره مسئولیت ۱۹۷۹ – ۱۹۸۱: دوره مسئولیت ۱۹۷۹ – ۱۹۸۱
رئیس‌جمهور: جیمی کارتر
پس از: Patricia Harris
پیش از: Samuel Pierce
۵۶مین شهردار نیواورلئان: ۵۶مین شهردار نیواورلئان
دوره مسئولیت May 4, 1970 – May 1, 1978: دوره مسئولیت May 4, 1970 – May 1, 1978
پس از: Victor H. Schiro
پیش از: Ernest Nathan Morial
At Large Member of the شورای شهر نیو اورلئان: At Large Member of the شورای شهر نیو اورلئان
دوره مسئولیت ۱۹۶۶ – ۱۹۷۰: دوره مسئولیت ۱۹۶۶ – ۱۹۷۰
Member of the Louisiana House of Representatives: Member of the Louisiana House of Representatives
دوره مسئولیت ۱۹۶۰ – ۱۹۶۶: دوره مسئولیت ۱۹۶۰ – ۱۹۶۶
پس از: J. Marshall Brown
پیش از: Eddie Sapir
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: موریس ادوین لندرو ۲۳ ژوئیهٔ ۱۹۳۰ ‏(۹۴ سال) Uptown New Orleans، لوئیزیانا
حزب سیاسی: حزب دموکرات ایالات متحده آمریکا
همسر(ان): Verna Satterlee Landrieu
فرزندان: مری لندرو Mark Melanie Michelle Mitchell Madeleine Martin Melinda Maurice, Jr
محل تحصیل: Loyola University New Orleans
تخصص: وکیل; سیاست‌مدار
خدمات نظامی: خدمات نظامی
خدمت/شاخه: نیروی زمینی ایالات متحده آمریکا
سال‌های خدمت: ۱۹۵۴-۱۹۵۷
مون لندرو (انگلیسی: Moon Landrieu؛ زادهٔ ۲۳ ژوئیهٔ ۱۹۳۰) یک سیاست‌مدار، و وکیل اهل ایالات متحده آمریکا است. او سابقاً وزیر مسکن و توسعه شهری آمریکا در کابینه جیمی کارتر و شهردار نیو اورلئان بوده است. او و همسرش نه فرزند دارند از جمله مری لندرو سناتور کنونی از لوییزیانا و میچ لندرو شهردار کنونی نیو اورلئان.
جان وارنر

| جان وارنر KBE | جان وارنر KBE |
| --- | --- |
United States Senator   از ویرجینیا: United States Senator   از ویرجینیا
دوره مسئولیت ۲ ژانویه ۱۹۷۹ – ۳ ژانویه ۲۰۰۹: دوره مسئولیت ۲ ژانویه ۱۹۷۹ – ۳ ژانویه ۲۰۰۹
پس از: ویلیام ال. اسکات
پیش از: مارک وارنر
۶۱ام فرمانده نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا ۱۳امSecretary under the DoD: ۶۱ام فرمانده نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا ۱۳امSecretary under the DoD
دوره مسئولیت ۴ مه ۱۹۷۲ – ۸ آوریل ۱۹۷۴: دوره مسئولیت ۴ مه ۱۹۷۲ – ۸ آوریل ۱۹۷۴
رئیس‌جمهور: ریچارد نیکسون
پس از: جان چفی
پیش از: J. William Middendorf, II
رئیس Senate Committee on Armed Services: رئیس Senate Committee on Armed Services
دوره مسئولیت ۳ ژانویه ۱۹۹۹ – ۳ ژانویه ۲۰۰۱: دوره مسئولیت ۳ ژانویه ۱۹۹۹ – ۳ ژانویه ۲۰۰۱
پس از: استروم ثورموند
پیش از: کارل لیون
دوره مسئولیت ۲۰ ژانویه ۲۰۰۱ – ۶ ژوئن ۲۰۰۱: دوره مسئولیت ۲۰ ژانویه ۲۰۰۱ – ۶ ژوئن ۲۰۰۱
پس از: کارل لیون
پیش از: کارل لیون
دوره مسئولیت ۳ ژانویه ۲۰۰۳ – ۳ ژانویه ۲۰۰۷: دوره مسئولیت ۳ ژانویه ۲۰۰۳ – ۳ ژانویه ۲۰۰۷
پس از: کارل لیون
پیش از: کارل لیون
رئیس Senate Committee on Rules and Administration: رئیس Senate Committee on Rules and Administration
دوره مسئولیت ۸ سپتامبر ۱۹۹۵ – ۳ ژانویه ۱۹۹۹: دوره مسئولیت ۸ سپتامبر ۱۹۹۵ – ۳ ژانویه ۱۹۹۹
پس از: تد استیونز
پیش از: میچ مکانل
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: John William Warner ۱۸ فوریهٔ ۱۹۲۷ ‏(۹۷ سال) Washington, D.C.
حزب سیاسی: حزب جمهوری‌خواه ایالات متحده آمریکا
همسر(ان): Catherine Mellon (div.) الیزابت تیلور (div.) Jeanne Vander Myde
فرزندان: Virginia Warner John Warner, Jr. Mary Warner
اقامتگاه: الکساندریا، ویرجینیا
محل تحصیل: Washington and Lee University University of Virginia Law School
تخصص: Lawyer
جایزه‌ها: رتبه امپراتوری بریتانیا
امضا: 
خدمات نظامی: خدمات نظامی
خدمت/شاخه: نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا سپاه تفنگداران دریایی ایالات متحده آمریکا
سال‌های خدمت: ۱۹۴۵–۱۹۴۶ ۱۹۵۰–۱۹۵۳
درجه: Petty Officer 3rd Class Captain
یگان: 1st Marine Aircraft Wing
جنگ‌ها/عملیات‌: World War II جنگ کره
جان وارنر (به انگلیسی: John Warner) سناتور سابق عضو حزب جمهوری‌خواه ایالات متحده آمریکا بود. وی در سال ۱۹۷۹ تا ۲۰۰۹ میلادی سناتور ایالت ویرجینیا در سنای ایالات متحده آمریکا بود.
بیل کار

بیل کار (انگلیسی: Bill Carr; ۲۴ اکتبر ۱۹۰۹ – ۱۴ ژانویهٔ ۱۹۶۶) دونده اهل ایالات متحده آمریکا بود.
وی در مسابقات کشوری و بین‌المللی در مجموع برندهٔ ۲ مدال طلا شده‌است.
ماتزون

ماست از قفقاز
| 0 | 1 |
| --- | --- |
نام‌های جایگزین: ماتسونی,  ماست دریای کاسپین
گونه: محصول لبنی تخمیری
خاستگاه: ارمنستان
منطقه: ارمنستان، گرجستان
دمای سرو: سرد
مواد اصلی: شیر
  رسانه: ماتسون:   رسانه: ماتسون
ماتسون (به ارمنی: ماتسون) یا ماتسونی (گرجی: მაწონი, ماستسونی) یک محصول شیر تخمیری از ارمنستان منشاء دارد که در ارمنستان و گرجستان یافت می‌شود. ماست دریای کاسپین که در ژاپن تجاری‌سازی شده است به عنوان نوعی از ماتسون شناخته می‌شود، اما مقایسه‌ای بین میکروبیوتا و ویسکوزیته نشان داد که این دو کاملاً متفاوت هستند. ماتسونی گرجی از ۲۴ ژانویه ۲۰۱۲ به عنوان نشانه جغرافیایی محافظت‌شده در گرجستان ثبت شده‌است.
ریشه‌شناسی

نام این محصول از کلمه "ماتز" (ترش، چسب) ارمنی گرفته شده‌است. ریشه‌شناسی آن توسط گریگور ماگیستروس در تعریف دستور زبان (قرن ۱۱) ارائه شده است.
تاریخچه

اولین اسناد مکتوب در مورد ماتزون در نسخه‌های دست‌نویس قرون وسطی ارمنی توسط گریگور ماگیستروس (قرن ۱۱)، هوهانس یرزنکاتسی (قرن ۱۳)، گریگور تاتواتسی (قرن ۱۴) و دیگران آمده است. ماتسونی در کتاب پزشکی گرجی قرن ۱۵ام کارابادینی توسط زازا پاناسکرتلی-تسیتسیشویلی ذکر شده است.
مهاجران ارمنی، سارکیس و روز کلمبوسیان، که در سال ۱۹۲۹ "کرمیری کولومبو و پسران" را در انداور، ماساچوست، راه‌اندازی کردند، ماتزون را در سراسر نیوانگلند در یک واگن اسب‌کشی با نام ارمنی "مدزون" معرفی کردند، که بعدها به "ماست"، نام ترکی این محصول، تغییر یافت، زیرا ترکی زبان فرانکا بین مهاجران از اقوام مختلف خاور نزدیک بود که عمده مصرف‌کنندگان در آن زمان بودند.
در ۲۴ ژانویه ۲۰۱۲، گرجستان یک نشانه جغرافیایی برای "ماتسونی" ثبت کرد. در سال ۲۰۲۲، گرجستان صادرات ماست "ماتسون" ارمنی به روسیه از طریق قلمرو خود را ممنوع کرد. شرکت مستقر در ارمنستان بعداً محصول خود را به عنوان "ماست کوهستانی ارمنی" نام‌گذاری کرد.
ماتزون نه تنها در آشپزی ارمنی بلکه در فرهنگ غذایی سایر کشورهای قفقازی و آسیای مرکزی نیز جایگاه ویژه‌ای دارد. در ارمنستان، گرجستان، و سایر کشورهای همسایه، ماتزون به‌عنوان یکی از عناصر اصلی در سفره‌های روزانه استفاده می‌شود و نقش مهمی در تغذیه سالم دارد. از آنجا که این محصول به‌طور سنتی در دمای طبیعی و با استفاده از باکتری‌های طبیعی تهیه می‌شود، به‌عنوان یک غذای پروبیوتیک شناخته شده و برای سلامت گوارش مفید است.
روش تهیه

ماتسون از شیر گاو (بیشتر)، شیر بز، شیر گوسفند، شیر بوفالو یا ترکیبی از آن‌ها و کشت از تولیدات قبلی ساخته می‌شود. مشابه ماست، معمولاً با استفاده از باکتری اسید لاکتیک زیر تهیه می‌شود؛ لاکتوباسیلوس اسیدوفیلوس (فقط نسخه اصلی)، لاکتوباسیلوس دلبروکی زیر گونه بولگاریکوس و استرپتوکوک ترموفیلوس. لاکتوکوکوس لاکتیس  به عنوان یک گونه باکتری غالب شناخته شد که تولید پلی‌ساکارید می‌کند که ویژگی بالای ویسکوزیته ماتسون را به آن می‌دهد.
نگهداری

در آشپزی ارمنی، می‌توان ماتزون را چکیده کرد تا کاماس ماتزون به دست آید. به‌طور سنتی، برای نگهداری بلندمدت با تخلیه ماتزون در کیسه‌های پارچه‌ای تولید می‌شود. سپس در کیسه‌های چرمی یا کوزه‌های سفالی برای یک ماه یا بیشتر بسته به میزان نمک‌زدایی نگهداری می‌شد.
ماتزون برای تولید کره استفاده می‌شود. زمانی که چرخانده می‌شود از دوغ (به ارمنی: թան، تان) جدا می‌شود. تان می‌تواند بیشتر خشک شود و محصول به دست آمده به عنوان چورتان شناخته می‌شود.
می‌توان ماتزون را با تخم‌مرغ و مقادیر مساوی آرد گندم و نشاسته ترکیب کرد تا ترخینه تولید شود. قطعات کوچک خمیر خشک شده و سپس در ظروف شیشه‌ای نگهداری می‌شوند. عمدتاً در سوپ‌ها استفاده می‌شوند و در مایعات داغ حل می‌شوند.
آلفرد مکرتچیان

| آلفرد مکرتچیان | آلفرد مکرتچیان |
| --- | --- |
زادهٔ: ۵ آوریل ۱۹۳۵ لنیناکان (گیومری کنونی)، جمهوری شوروی سوسیالیستی ارمنستان
درگذشت: ۵ فوریهٔ ۲۰۱۶ (۸۰ سال)
ملیت: ارمنی
تحصیلات: دکتری علوم پزشکی (۱۹۹۴)استاد (۱۹۸۰)
محل تحصیل: دانشگاه پزشکی دولتی ایروان
جوایز: 
پیشینه علمی: پیشینه علمی
محل کار: انستیتو قلب و عروقانستیتو جراحی میکائلیاندانشگاه پزشکی دولتی ایروان
 :  
آلفرد آرمناکی مکرتچیان (ارمنی: Ալֆրեդ Արմենակի Մկրտչյան؛  زادهٔ ۵ آوریل ۱۹۳۵- درگذشته ۵ فوریهٔ ۲۰۱۶) جراح اهل ارمنستان بود.
زندگی‌نامه

وی در ۵ آوریل ۱۹۳۵ در لنیناکان به دنیا آمد و از دانشگاه پزشکی دولتی ایروان (۱۹۵۸) فارغ‌التحصیل گشت. همچنین برندهٔ جوایزی همچون مدال مخیتار هراتسی (۲۰۰۵) شده است. وی در ۵ فوریهٔ ۲۰۱۶ در سن ۸۰ سالگی درگذشت.
یادداشت

↑  բժշկական գիտությունների դոկտոր
جزیره کات با

| 0 | 1 |
| --- | --- |
View of Cát Bà Town: View of Cát Bà Town
کشور: کشور
Vietnam: Vietnam
جزیره کات با (به لاتین: Cát Bà Island) یک جزیره در ویتنام است.
استپان ماتسویان

| استپان ماتسویاناستپان ماتسویان | استپان ماتسویاناستپان ماتسویان |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۶ مارس ۱۹۲۳ جمهوری شوروی سوسیالیستی گرجستان، جمهوری فدراتیو سوسیالیستی قفقاز جنوبی شوروی
درگذشت: ۲۶ نوامبر ۲۰۱۰ (۸۷ سال) ایروان، ارمنستان
ملیت: ارمنستان
تحصیلات: دکتری علوم شیمی (۱۹۶۶) و استاد (۱۹۶۷)
محل تحصیل: دانشگاه پلی‌تکنیک ارمنستان
جوایز: 
پیشینه علمی: پیشینه علمی
شاخه(ها): شیمی
محل کار: فرهنگستان ملی علوم ارمنستان
 :  
استپان گریگوری ماتسویان (ارمنی: Ստեփան Գրիգորի Մացոյան؛  زادهٔ ۱۶ مارس ۱۹۲۳ - درگذشته ۲۶ نوامبر ۲۰۱۰) شیمی‌دان اهل ارمنستان بود.
زندگی‌نامه

وی در ۱۶ مارس ۱۹۲۳ در باتومی به دنیا آمد و از دانشگاه پلی‌تکنیک ارمنستان (۱۹۴۸) فارغ‌التحصیل گشت. وی عضو فرهنگستان ملی علوم ارمنستان بود. همچنین برندهٔ جوایزی همچون نشان آنانیا شیراکاتسی (۲۰۰۳) و نشان دوستی خلق شده است. وی در ۲۶ نوامبر ۲۰۱۰ در سن ۸۷ سالگی در ایروان درگذشت.
یادداشت

↑  քիմիական գիտությունների դոկտոր
آنتونیو میوچی

| آنتونیو مِیوتچی | آنتونیو مِیوتچی |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۳ آوریل ۱۸۰۸ فلورانس ، ایتالیا
درگذشت: ۱۸ اکتبر ۱۸۸۹ (۸۱ سال) نیویورک، ایالات متحده.
شهروندی: ایتالیایی
محل تحصیل: Accademia di Belle Arti
شناخته‌شده برای: اختراع دستگاهی شبیه تلفن، مبتکر، تاجر، حامی اوحدت ایتالیا
پیشینه علمی: پیشینه علمی
شاخه(ها): وسایل ارتباطی، تولید، مهندسی شیمی و مهندسی مکانیک، حق امتیاز مواد شیمیایی و غذا
 :  
آنتونیو مِیوتچی (به ایتالیایی: Antonio Meucci)،(زاده ۱۳ آوریل ۱۸۰۸ – درگذشته ۱۸ اکتبر ۱۸۸۹))، مخترع ایتالیایی و معاون جوزپه گاریبالدی بود.میوچی بیشتر به دلیل ساخت دستگاهی شبیه تلفن که چندین منبع آن را اولین تلفن می‌دانند، شناخته شده‌است.
میوچی شکلی از ارتباط صوتی را در خانه‌اش در استیتن آیلند نیویورک ایجاد کرد که اتاق خواب طبقه دوم را به آزمایشگاهش وصل کرد.
او در سال ۱۸۷۱، برای دستگاه تلفن خود یک هشدار حق ثبت اختراع به اداره ثبت اختراع و نشان تجاری ایالات متحده آمریکا ارسال کرد، اما در هشدارش هیچ اشاره‌ای به انتقال الکترومغناطیسی صدا نکرده بود. در سال ۱۸۷۶، به الکساندر گراهام بل حق ثبت اختراع انتقال الکترومغناطیسی صدا توسط جریان الکتریکی موجی داده شد. علی‌رغم این مطلب دولت ایتالیا با عنوان «مخترع اصلی تلفن» به او افتخار می‌کند.قطعنامه شماره 269 کنگره ایالات متحده آمریکا به تاریخ یازدهم ژوئن2002،تصریح می کند: به علت ورشکستگی مالی مخترع وحراج اموالش! “اگر میوچی  قادر می بود، عوارض ده دلاری ثبت اختراع تلفن خودرادرسال1874 بپردازد، الکساندر گراهام بل بعد از وی، هیچ گاه نمی توانست اختراع تلفن رابه نام خودبه ثبت برساند!
US Congress Resolution 269

Bill Number H.RES.269 for the 107th Congress بایگانی‌شده  در ۲۰۱۵-۱۰-۱۸ توسط Wayback Machine
Summary and status of Resolution 269 بایگانی‌شده  در ۲۰۱۵-۱۰-۱۸ توسط Wayback Machine
Museums and celebrations

The Garibaldi-Meucci Museum بایگانی‌شده  در ۲ سپتامبر ۲۰۱۶ توسط Wayback Machine
The Garibaldi-Meucci Museum (Staten Island site)
Celebrations for the two hundred years of the birth of Antonio Meucci Official site of the Italian National Committee for the celebrations of the two hundred years of the birth of Antonio Meucci – آوریل ۲۰۰۸ – April 2009 (in Italian and in English)
Antonio Meucci - L`invenzione del telefono in La storia siamo noi Italian TV program on Italy's national public broadcasting company RAI
Antonio Meucci Centre at COPRAS (Italian-Canadian heritage website)
Dr. Basilio Catania Website (website of a telecommunications researcher and historian with an extensive collection of Meucci documentation, including The Proofs Of Meucci's Priority)
Antonio Meucci on BobsOldPhones (by Bob Estreich, an Australian telephone researcher and historian)
Alexander Graham Bell Family Papers at the Library of Congress, 1862-1939
Alexander Graham Bell Institute at Cape Breton University
| داده‌های کتابخانه‌ای  | داده‌های کتابخانه‌ای  |
| --- | --- |
عمومی:  ISNI 1  ویاف 1  ورلدکت (از طریق ویاف) 
کتابخانه‌های ملی:  فرانسه (داده‌ها)  آلمان  ایالات متحده آمریکا  جمهوری چک 
واژه‌نامه‌های زندگی‌نامه‌ای:  آلمان 
سایر:  کاربرد چندوجهی اصطلاحات موضوعی  شبکه‌های اجتماعی و محتوای بایگانی شونده  سوداک (فرانسه) 1
صفحه‌کلید فارسی

برای راهنمای فارسی‌نویسی و راهنمای نصب صفحه‌کلید استاندارد، به ویکی‌پدیا:فارسی‌نویسی مراجعه کنید.
صفحه‌کلید فارسی به جانمایی صفحه‌کلید رایانه یا ماشین تایپ گفته می‌شود که برای زبان فارسی طراحی شده باشد.
تاریخچه

از آنجا که استاندارد کردن تعداد و شکل حروف و اعداد و علامات در ماشین‌های تحریر فارسی ضروری بود در سال ۱۳۵۲ کمیسیونی از نمایندگان تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان و برخی اشخاص علاقه مند و خبره تشکیل شد و پس از بررسی‌های جامعی که دربارهٔ این موضوع به عمل آمد تصمیم گرفته شد که اولاً حداقل تغییرات ممکن را در ترتیب حروف و اعداد و علامات به عمل آورند تا تایپیست‌هایی که به حروف سابق عادت کرده‌اند دچار سردرگمی نشوند و تعویض سنگین ماشین تحریرهای موجود به مردم و دولت تحمیل نشود و همچنین حروف، علامات و اعداد در ماشین‌های تحریر فارسی از نظر تعداد، شکل و ترتیب استاندارد شوند تا کلیه ماشین‌های تحریر که به صورت تجاری وارد کشور می‌شوند از جهات مذکور یکنواخت گردند و در نهایت استاندارد صفحه‌کلید ایزیری ۸۲۰ شکل گرفت.
تدوین و اصلاح استاندارد صفحه‌کلید فارسی در چندین نسخه ادامه یافت.
صفحه‌کلید استاندارد ملی ایران

ایزیری ۹۱۴۷ در تاریخ ۸ اردیبهشت ۱۳۸۶ به عنوان صفحه‌کلید استاندارد از سوی مؤسسهٔ استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران معرفی شد که استانداردهای زیر در نوشتن استاندارد ۹۱۴۷ مورد استفاده و توجه قرار گرفته‌اند:
ایزیری ۸۲۰، مصوب ۱۳۵۲، «حروف فارسی در ماشین‌های تحریر»
ایزیری ۲۹۰۱، مصوب ۱۳۷۳ (تجدیدنظر اول)، «طرز قرار گرفتن حروف و علائم زبان فارسی بر روی صفحه‌کلید کامپیوتر»
ایزیری ۳۳۴۲، مصوب ۱۳۷۳، «استاندارد کد تبادل اطلاعات ۸بیتی فارسی»
ایزیری ۶۲۱۹، مصوب ۱۳۸۱، «فناوری اطلاعات — تبادل و شیوهٔ نمایش اطلاعات فارسی بر اساس یونی‌کد»
صفحه‌کلید فارسی در سیستم‌عامل‌ها

چینش صفحه‌کلید فارسی در سیستم‌عامل ویندوز تا نسخهٔ ۷، با چینش استاندارد ملی ایران (ایزیری ۹۱۴۷)، متفاوت است (این چینش را ببینید).
از نسخهٔ ۸ به بعد صفحه‌کلید فارسی دیگری با نام فارسی (استاندارد) (به انگلیسی: Persian (Standard)) به ویندوز اضافه شده و قابل فعال‌سازی است؛ این صفحه‌کلید شباهت بیشتری به صفحه‌کلید استاندارد ملی ایران (۹۱۴۷) دارد (این چینش را ببینید).
در توزیع‌های گنو/لینوکس این استاندارد صفحه‌کلید به‌صورت پیش‌فرض رعایت گردیده است.
استاندارد قدیمی صفحه‌کلید فارسی (۲۹۰۱) در سیستم‌عامل مک‌اواس ۱۰ با عنوان Persian ISIRI 2901 همراه با پرچم ایران وجود دارد.
در صفحه‌کلید فارسی گوگل بیشتر نویسه‌های موجود در صفحه‌کلید استاندارد فارسی پشتیبانی شده است. فقط شمار اندکی از نویسه‌های حالت دگرساز راست مانند زیرمتن راست به چپ پشتیبانی نمی‌شوند.
صفحه کلید فارسی طبق ایزیری ۹۱۴۷
روتک (خاش)

| روتک | روتک |
| --- | --- |
روستا: روستا
مختصات: ۲۸°۱۲′۵۲″شمالی ۶۲°۳۹′۴۸″شرقی﻿ / ﻿۲۸٫۲۱۴۵۲۷۴°شمالی ۶۲٫۶۶۳۳۵۸۶°شرقی﻿ / 28.2145274; 62.6633586: مختصات: ۲۸°۱۲′۵۲″شمالی ۶۲°۳۹′۴۸″شرقی﻿ / ﻿۲۸٫۲۱۴۵۲۷۴°شمالی ۶۲٫۶۶۳۳۵۸۶°شرقی﻿ / 28.2145274; 62.6633586
کشور: ایران
استان: سیستان و بلوچستان
شهرستان: خاش
بخش: پشتکوه
دهستان: بیلری
جمعیت: ۱۵۱ نفر (سرشماری ۹۵)
روتک، روستایی مرزی  از توابع دهستان بیلری بخش پشتکوه شهرستان خاش در استان سیستان و بلوچستان ایران است. برخی اوقات به اشتباه از آن به عنوان روتک سراوان یاد می شود.
محصولات

محصولات عمده آن خرما می باشد به طوری که سالانه بیش از ۱۵۰ تن خرما به بازار عرضه میکند.