درویش‌خان
آثار درویش‌خان > تصنیف‌ها

۱. بهار دلکش (ابوعطا) که شعر آن چنین است:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| بهار دلکش رسید ودل به جا نباشد  |  |  از آنکه دلبر دمی به فکر ما نباشد |
| در این بهر ای صنم بیا آشتی کن  |  |  که جنگ و کین با من حزین روا نباشد |
| صبحدم بلبل بر درخت و گل بخنده می‌گفت  |  |  مه جبینان را نازنینان را وفا نباشد |
| اگر که با این دل حزین تو عهد بستی  |  |  حبیب من با رقیب من چرا نشستی |
| چرا عزیزم دل مرا به کینه خستی  |  |  بیا در برم از وفا یکشب ای مه نخشب |
| تازه کن عهدی، تازه کن عهدی که بر شکستی |  | تازه کن عهدی، تازه کن عهدی که بر شکستی |
۲. ز من نگارم (ماهور) که شعر آن چنین است:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| ز من نگارم، حبیبم خبر ندارد |  | به حال زارم عزیزم نظر ندارد |
| خبر ندارم من، از دل خود  |  |  دل من از من حبیبم خبر ندارد |
| کجا رود دل عزیز من آی که دلبرش نیست  |  |  کجا پرد مرغ عزیزم که پر ندارد |
| فغان از این عشق حبیب من آخ امان از این عشق  |  |  که غیر خون جگر ندارد |
| همه سیاهی حبیبم همه تباهی  |  | مگر شب ما عزیزم سحر ندارد |
| بهار مضطر حبیب من آی منالُ دیگر  |  |  که آه و زاری اثر ندارد |
| جز انتظار (انتظام) و حبیبم جز استقامت  |  |  وطن علاج عزیزم دگر ندارد |
| ز هر دو دست بر سرش بکوبند  |  | کسی که تیغ عزیزم دوسر ندارد |
۳. دائم مه من (ماهور) که شعر آن چنین است:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| دائم مه من بر دلبریش کند ناز  |  |  چون خواجه منعم که به درویش کند ناز |
| عاشق طلبی بین که جو معشوق نبیند |  | در آیینه بیند رخ و بر خویش کند ناز |
| مُردم به لب چشمه حیوان دهانش  |  |  چون تشنگی م بیش شود بیش کند ناز |
| ای کاش که از خویش آگه نشود یار  |  |  ترسم که به اندازه خوبیش کند ناز |
| دانست که من عاشق و دیوانه اویم  |  | هرروز به من بیشتر از پیش کند ناز |
| از پیش و پسش ظنظنه حسن جمالش  |  |  از پشت کند غمزه و از پیش کند ناز |
۴. صبحدم ز مشرق (سه‌گاه) که شعر آن چنین است:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| صبحدم ز مشرق طلوعی در جهان کن  |  |  بزم ما منور زمویت گلفشان کن |
| ملک دل مسخر ز رویت ناگهان کن |  | صنم شاهی تو، مرا جانم فدایت |
| تاجم ماهی تو مرا مردم برایت  |  | حبیبـم، ملیحم، صبیحم |
|  مه رخشانم تویی توآرام جانم تویی تو  |  | شمع مجلسم، سرو نورسم |
۵. عروس گل (سه‌گاه) که شعر ان چنین است:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| عروس گل از باد صبا  |  | شده در چمن چهره گشا |
| الا ای صنم بهر خدا  |  |  ز پرده تو رخ به در کن |
| ندیده بودم چهر پری  |  | نهفته کند جلوه گری |
| تو چون از پری زیبا تری  |  |  هر آیینه جلوه سر کن |
| دیده کسی هرگز بود پیچه زدن خوی گل  |  |  پرده برافکن تا شود پرده نشین روی گل |
| آه نهان چرا چهره دلجوی تو  |  |  یار، گشاده به روی تو و موی تو |
۶. باد خزان (افشاری):
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| باد خزان وزان شد  |  | چهره گل نهان شد |
| طلایه لشکر خزان  |  | از دو طرف عیان شد |
| چو ابر بهمن ز چشم من  |  |  چشمه خون روان شد |
| ناله‌ها مرغ سحر از غم آشیان زد  |  |  آشین سوخته بین مشعله در جهان زد |
| درین زمستان به هر شبستان  |  |  تو انگران راحت و شادان و خندان |
| فتاده گریان، فقیر و عریان  |  |  گرسنه در بستر برف و بوران |
| کشور خراب، فغان و زاری  |  |  ظلم بی حساب، سیاه کاری |
| وه چه کنم از غم بی قراری  |  |  تا به کی کشیم ذلت و بیماری |
| بیا مه من رویم از این ورطه جانسپاری |  | رویم از این ورطه جانسپاری |
اشعار این تصنیف‌ها از محمدتقی بهار است، به‌استثنای تصنیف صبحدم ز مشرق که از حاجب است. در این میان دو تصنیف بهار دلکش و ز من نگارم، شهرت بیشتری پیدا کرده‌اند.
با وجود اینکه درویش به کارهای سیاسی، اجتماعی گرایش نداشت اما تصنیف ز من نگارم، سروده ملک الشعرا و تصنیف باد خزان وزان شد حال و هوای اعتراضی دارند.