stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
شکوفه یداللهی

| شکوفه یداللهی | شکوفه یداللهی |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۳۴۶ شیراز، استان فارس، ایران
ملیت: ایرانی
تحصیلات: کارشناسی ارشد روانشناسی تربیتی
محل تحصیل: دانشگاه شیراز
پیشه: روانشناس
شناخته‌شده برای: اعتراضات گلستان هفتم
مکتب: پیرو سلسله نعمت‌اللهی سلطانعلیشاهی گنابادی
مجازات‌های جزایی: ۵ سال حبس تعزیری، ۲ سال ممنوع الخروجی و حضور در احزاب سیاسی
فرزندان: کسری نوری، پوریا نوری، امیر نوری
شکوفه یداللهی زندانی سیاسی سابق، روانشناس و فعال حقوق زنان در ایران است. جمهوری اسلامی برای افزایش فشارها بر کسری نوری، یداللهی را همراه با دو فرزند دیگرش در اعتراضات گلستان هفتم بازداشت کرد که در مجموع به ۲۵ سال حبس محکوم شدند. او در این اعتراضات جمجمه‌اش در اثر ضربات وارده دچار شکستگی شد و حس بویایی خود را از دست داد. قاضی صلواتی در دادنامه محکومیت شکوفه یداللهی به پنج سال حبس تعزیری آورده بود که او به همراه فرزندش کسری نوری، تمام تلاش خود را برای مقابله با نظام جمهوری اسلامی ایران به کار گرفته‌است.
پیشینه

شکوفه یداللهی از دانشگاه شیراز مدرک کارشناسی ارشد روانشناسی تربیتی را اخذ کرده‌است. او سابقه همکاری طولانی مدت با بهزیستی در رابطه با کودکان را داشته و مدیر و صاحب امتیاز مهد کودک زیتون شیراز بوده‌است.او تاکنون دوبار توسط مأموران امنیتی جمهوری اسلامی ایران بازداشت شده‌است. شکوفه یداللهی مادر کسری نوری، پوریا نوری و امیر نوری است که همگی در جریان اعتراضات گلستان هفتم بازداشت شدند.
بازداشت‌ها

اولین بازداشت او، اسفند ۱۳۹۲ در خیابان پانزده خرداد هنگام تحصن دراویش گنابادی در مقابل دادستانی تهران رخ داد.
به گفتهٔ بی‌بی‌سی فارسی، مأموران امنیتی به معترضان حمله کرده و تعدادی از آن‌ها را بازداشت کردند که شکوفه یداللهی، مادر کسری نوری، از جمله بازداشت شدگان بود.
این گزارش می‌افزاید مادر کسری نوری شامگاه همان روز آزاد شد.
دومین بار، شکوفه یداللهی در اعتراضات گلستان هفتم به همراه بیش از ۶۰ زن درویش دیگر در یک اسفند ۱۳۹۶ بازداشت شد و یک روز پس از بازداشت به همراه ۱۰ زن درویش به زندان قرچک ورامین منتقل شد. پیش از این خبرگزاری‌های داخلی بازداشت زنان درویش را تکذیب کرده بودند.
شکوفه یداللهی در جریان اعتراضات به شدت آسیب دید، دچار شکستی از ناحیه دنده شد، جمجمه اش در اثر ضربات وارده شکست و حس بویایی اش را در اثر این شکستگی از دست داد. در مدت زمانی که زندانی بود، بارها اخباری مبنی بر وخامت حال وی منتشر شد و چندین بار به بیمارستان منتقل شد اما بدون درمان به زندان بازگشت و دادستان تهران از آزادی موقت او جلوگیری کرد.
عفو بین‌الملل بارها خواستار آزادی شکوفه یداللهی و دیگر زنان درویش شده بود.
دیدگاه > پیمان دادخواهی

اسفند ۱۴۰۱، شکوفه یداللهی و ۸۲ تن دیگر از کنشگران عرصه دادخواهی، با امضای «پیمان دادخواهی» در راستای ساخت مبنایی برای «همبستگی» در پیشبرد «جنبش زن، زندگی، آزادی»، بر اصولی مانند نفی خشونت و برقراری عدالت و حقیقت، عهد بستند. این گروه، امضا کرده‌اند که برای فردای ایران به اصولی پایبندند که بخشی از تمامی کنوانسیون‌ها و میثاق‌های جهانی ناظر بر رعایت حقوق‌بشر است.
نرگس محمدی، حامد اسماعیلیون، آتش شاه‌کرمی، اکرم نقابی، شهناز اکملی، شیرین عبادی، مهرانگیز کار، پرستو فروهر، کیوان صمیمی، نسرین ستوده، ایرج مصداقی، رضا معینی و عفت ماهباز از دیگر امضاکنندگان این پیمان‌‌نامه هستند.
اعتصاب غذا

ضرب و شتم زنان درویش در زندان قرچک نهایتاً منجر به اعتصاب غذای آنها شد. روز بعد از اعلام خبر این ضرب و شتم، خبرگزاری مهر در گفتگو با دادستان قرچک آن را تکذیب کرد.
شکوفه یداللهی از تاریخ ۲۱ خردادماه ۱۳۹۷ در زندان قرچک در اعتراض به برخوردهای ناهنجار مأموران زندان، دست به اعتصاب غذا زدند. در این اعتصاب غذا نهادهای حقوق بشری و برخی از شخصیت‌های سیاسیهمچون مهدی کروبی در نامه و اطلاعیه‌هایی خواستار پایان اعتصاب غذای زنان درویش شدند.
یداللهی، الهام احمدی، سپیده مرادی، نازیلا نوری، مریم فرسیابی و معصومه براکوهی ۹ تیرماه همان سال پس از گذشت ۱۶ روز، با انتشار نامه‌ای به اعتصاب غذای خود پایان دادند. این زنان درویش در نامهٔ پایان اعتصاب غذای خود زندان‌های محل حبس زنان و مردانِ درویش را شکنجه گاه نامیدند.
همچنین پس از این واقعه در زندان قرچک رییس فراکسیون زنان مجلس شورای اسلامی از درخواست این فراکسیون برای ملاقات با زنان درویش در قرچک خبر داد، اما رییس وقت قوه قضائیه با آن مخالفت کرد.
اعتصاب غذا > انتقال به زندان اوین

پس گذراندن ۱۸ ماه حبس در زندان قرچک ورامین سپیده مرادی، الهام احمدی به همراه شکوفه یداللهی به بند زنان زندان اوین منتقل شدند.
زندان قرچک محل نگهداری زنان زندانی با جرایم عادی بود که به‌صورت غیرقانونی این زنان درویش به مدت یک سال و نیم در آن نگهداری شدند.
آزادی

حکم آزادی شکوفه یداللهی صبح روز ۱۹ بهمن ماه ۱۳۹۸ از سوی قوه قضائیه به سازمان زندان‌ها ابلاغو پس از دو سال حبس از زندان آزاد شد. پوریا نوری، فرزند شکوفه یداللهی، در توییتر خودش خبر از آزادی قطعی مادرش داد و نوشت که پس از دو سال شکوفه خانم آمد.
پس از آزادی تصاویری از تماس تلفنی شکوفه یداللهی با پسرش امیر نوری که در زندان فشافویه زندانی بود منتشر شد.
شیرین عبادی در واکنش به این تصاویر نوشت:
شکوفه یداللهی به محض آزادی با تلفن با فرزند شجاع و در بندش سخن می گوید. بشنوید و سپس بیاندیشید که آیا برای تداوم شرایط فعلی حاضر هستید رأی دهید؟
فرزندانش؛ پوریا نوری پس از گذراندن ۸ ماه حبس آزاد شد، امیر نوری هم پس از دو سال یکماه در حالی که از تجدیدنظر خواهی امتناع کرده بود در هنگام مرخصی مشمول عفو نوروزی شد و کسری نوری دیگر فرزند او پس از پنج سال از زندان آزاد شد.
اتهامات و احکام صادره

شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب تهران به ریاست قاضی صلواتی، به‌صورت غیابی، یداللهی را با تفهیم اتهامات اقدام علیه امنیت ملی، اخلال در نظم و تمرد از دستور پلیس به تحمل ۵ سال حبس تعزیری، دو سال ممنوعیت خروج از کشور و دو سال محرومیت از فعالیت اجتماعی و رسانه ای محکوم کرد.
شکوفه یداللهی در سه مرتبه احضار متوالی، از حضور در جلسه دادگاه امتناع کرد. این امتناع در اعتراض به محرومیت از حق داشتن وکیل و عدم رعایت تشریفات قانونی در روند دادرسی صورت گرفت.
در دادنامه شکوفه یداللهی مصاحبه‌های او با رسانه‌ها دربارهٔ فرزندش کسری نوری در سالهای گذشته، مبنای حکم شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب قرار گرفته‌است.
همین‌طور در بخش دیگری از دادنامه گفته شده، موضع‌گیری خانم یداللهی و تعصب وی نسبت به جریان (فرقه) درویشان گنابادی مشخص است او به همراه فرزندش کسری نوری، تمام تلاش خود را برای مقابله با نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران به کار گرفته‌است.
اتهامات و احکام صادره > تشکیل پرونده قضایی جدید در زندان

شکوفه یداللهی، سپیده مرادی و الهام احمدی از زنان درویش به اتهام اخلال در نظم زندان، تمرد از دستور مأموران و توهین به مأموران زندان در حین انجام وظیفه به دادسرای اوین احضار شدند.
مدتی بعد پوریا نوری در توییتی با اشاره به متن دادنامه از برائت مادرش شکوفه یداللهی در این پرونده خبر داد.
امیر نوری یکماه پس از انتشار این تماس تلفنی در هنگام مرخصی از زندان در کنار مادرش؛ شکوفه یداللهی
یاکوو سمیرنوف

| یاکوو سمیرنوف | یاکوو سمیرنوف |
| --- | --- |
زادهٔ: ۲۴ ژانویهٔ ۱۹۵۱ ‏(۷۴ سال) اودسا  ، جمهوری سوسیالیستی شوروی اوکراین ، اتحاد جماهیر سوسیالیستی شوروی
ملیت: اوکراینی
پیشه: بازیگر
سال‌های فعالیت: ۱۹۸۳-حال
یاکوو سمیرنوف (به انگلیسی: Yakov Smirnoff) (زاده ۲۴ ژانویه۱۹۵۱)، بازیگر اوکراینی-آمریکایی است.
از فیلم‌های معروف او می‌توان به بازی در فیلم مسکو روی هادسن، گودال پول اشاره کرد.
یک، دو، سه، چهار، پنج

| «یک، دو، سه، چهار، پنج»> Nursery rhyme | «یک، دو، سه، چهار، پنج»> Nursery rhyme |
| --- | --- |
تاریخ انتشار: ح. 1765
«یک، دو، سه، چهار، پنج» (به انگلیسی: One, two, three, four, five) یک شعر کودکانه به زبان انگلیسی در سبک بازی شمارشی است.
متن اصلی ترانه

۱, ۲, ۳, ۴, ۵, Once I Caught a Fish Alive
One, two, three, four, five,
Once I caught a fish alive,
Six, seven, eight, nine, ten,
Then I let it go again.
Why did you let it go?
Because it bit my finger so.
Which finger did it bite?
This little finger on my right.
نسخه اصلی و معنا

این شعر یکی از شعرهای شمارشی است. برای اولین بار در آهنگ مادر غاز در ۱۷۶۵ سروده شد. مانند بسیاری از نسخه‌ها اواخر قرن نوزدهم ثبت شد. نسخه اصلی تنها بند اول شعر است، و شعر مربوط به گرفتن خرگوش است و هیچ ماهی در آن نیست. شعر:
نسخه مدرن با سه تغییر توسط هنری بولتون در ۱۸۸۰ در آمریکا مشتق شده است.
این آهنگ در برنامه تلویزیونی کودکان بارنی و دوستان خوانده شد.
موشک بالستیک قاره‌پیما

اطلس نخستین موشک بالستیک قاره‌پیمای آمریکا در سال ۱۹۵۷ آزمایش شد.
موشک پرتابشی قاره‌پیما یا موشک بالستیک قاره‌پیما (به انگلیسی: Intercontinental ballistic missile) به موشک‌های بالستیکی گفته می‌شود که برد مفید آن‌ها بیش از ۵٬۵۰۰ کیلومتر (۳۴۰۰ مایل) باشد. به‌طور کلی این نوع موشک‌ها برای شلیک بمب هسته‌ای ساخته می‌شوند و قادر به حمل یک یا چند کلاهک هسته‌ای هستند اما به کلاهک‌های جنگی متعارف یا شیمیایی و میکروبی نیز می‌توانند مسلح شوند. بیشتر موشک‌های بالستیک قاره‌پیمای امروزی از قابلیت هدف‌گیری مستقل چندگانه بهره‌مند هستند؛ یعنی به چندین کلاهک مسلح می‌شوند که هر یک از آن‌ها می‌تواند به هدف جداگانه‌ای برخورد کند.
پیش‌تر انواع اولیه موشک‌های بالستیک قاره‌پیما، دقت بسیار پائینی داشتند و فقط علیه هدف‌های بزرگی مانند شهرها قابل استفاده بودند و تنها امتیاز آن‌ها قابلیت قرارگیری در محلی کاملاً امن در خاک خودی بود. اما نسل‌های دوم و سوم موشک‌های قاره‌پیما به طرز قابل توجهی دقیق‌تر شده‌اند. به طوری‌که علیه کوچک‌ترین اهداف نظامی هم، قابل استفاده هستند. هرچند دقت آن‌ها هیچ‌گاه قابل مقایسه با بمب‌افکن‌های استراتژیک نیست.
انواع و کشورهای دارنده

موشک‌های قاره‌پیما در دو نوع «زمین‌پایه» و «زیردریایی‌پایه» ساخته شده‌اند.
انواع و کشورهای دارنده > موشک‌های قاره‌پیمای زمین‌پایه

روسیه، ایالات متحده آمریکا، چین، هند و کره شمالی تنها کشورهایی هستند که به‌طور قطعی از موشک‌های قاره‌پیمای زمین‌پایه برخوردار هستند. اسرائیل همچنین این نوع موشک‌ها را آزمایش کرده اما مشخص نیست که آن‌ها را فعال کرده باشد. امروزه ایالات متحده ۴۰۵ موشک قاره‌پیما در اختیار دارد که آن‌ها را در سه پایگاه نیروی هوایی نگهداری می‌کند و همه آن‌ها از نوع LGM-30G Minuteman-III هستند.
| نوع | کمینه محدوده (کیلومتر) | بیشینه برد (کیلومتر) | کشور | وضعیت |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Ground Based Strategic Deterrent |  |  |  ایالات متحده |  |
| LGM-30 Minuteman III |  | ۱۳٬۰۰۰ |  ایالات متحده |  |
| LGM-30F Minuteman II |  | ۱۱٬۲۶۵ |  ایالات متحده | پایان یافته |
| LGM-30A/B Minuteman I |  | ۱۰٬۱۸۶ |  ایالات متحده | پایان یافته |
| ال‌جی‌ام-۱۱۸ پیسکیپر |  | ۱۴٬۰۰۰ |  ایالات متحده |  |
| MGM-134 Midgetman |  | ۱۱٬۰۰۰ |  ایالات متحده | پایان یافته |
| تیتان دو (SM-68B, LGM-25C) |  | ۱۶٬۰۰۰ |  ایالات متحده | پایان یافته |
| تیتان یک (SM-68, HGM-25A) |  | ۱۱٬۳۰۰ |  ایالات متحده | پایان یافته |
| SM-65 Atlas (SM-65, CGM-16) |  | ۱۰٬۱۳۸ |  ایالات متحده | پایان یافته |
| RTV-A-2 Hiroc | ۲٬۴۰۰ | ۸٬۰۰۰ |  ایالات متحده | پایان یافته |
| RS-28 Sarmat |  | ۱۰٬۰۰۰ |  روسیه |  |
| RS-26 Rubezh | ۶٬۰۰۰ | ۱۲٬۶۰۰ |  روسیه |  |
| RS-24 "Yars" (SS-29) |  | ۱۱٬۰۰۰ |  روسیه |  |
| RT-2UTTH "Topol M" (SS-27) |  | ۱۱٬۰۰۰ |  روسیه |  |
| UR-100N (SS-19) |  | ۱۰٬۰۰۰ |  شوروی |  |
| R-36 (SS-18) | ۱۰٬۲۰۰ | ۱۶٬۰۰۰ |  شوروی |  |
| RT-23 Molodets |  | ۱۱٬۰۰۰ |  شوروی | پایان یافته |
| آراس-۱۲ام |  | ۱۰٬۰۰۰ |  شوروی | پایان یافته |
| RT-21 Temp 2S |  | ۱۰٬۵۰۰ |  شوروی | پایان یافته |
| R-9 Desna |  | ۱۶٬۰۰۰ |  شوروی | پایان یافته |
| R-16 |  | ۱۳٬۰۰۰ |  شوروی | پایان یافته |
| R-26 |  | ۱۲٬۰۰۰ |  شوروی | پایان یافته |
| MR-UR-100 Sotka | ۱۰٬۲۵۰ | ۱۰٬۳۲۰ |  شوروی | پایان یافته |
| UR-100 |  | ۱۰٬۶۰۰ |  شوروی | پایان یافته |
| UR-200 |  | ۱۲٬۰۰۰ |  شوروی | پایان یافته |
| RT-20 |  | ۱۱٬۰۰۰ |  شوروی | پایان یافته |
| RT-2 |  | ۱۰٬۱۸۶ |  شوروی | پایان یافته |
| R-7 Semyorka |  | ۸٬۰۰۰ |  شوروی | پایان یافته |
| DF-4 | ۵٬۵۰۰ | ۷٬۰۰۰ |  چین |  |
| DF-31 | ۷٬۲۰۰ | ۱۱٬۲۰۰ |  چین |  |
| DF-5 | ۱۲٬۰۰۰ | ۱۵٬۰۰۰ |  چین |  |
| دی‌اف-۴۱ | ۱۲٬۰۰۰ | ۱۵٬۰۰۰ |  چین |  |
| هواسانگ ۱۳ | ۱٬۵۰۰ | ۱۲٬۰۰۰ |  کره شمالی |  |
| هواسانگ ۱۴ | ۶٬۷۰۰ | ۱۰٬۰۰۰ |  کره شمالی |  |
| أگنی-۵ | ۵٬۰۰۰ | ۸٬۰۰۰ |  هند |  |
انواع و کشورهای دارنده > موشک‌های قاره‌پیمای زیردریایی‌پایه

موشک‌های بالستیک قاره‌پیمای زیردریایی‌پایه هم در اختیار ۶ کشور آمریکا، روسیه، بریتانیا، فرانسه، چین، هند و کره شمالی هستند.
| نوع | نام ناتو | کمینه محدوده (کیلومتر) | بیشینه برد (کیلومتر) | کشور | وضعیت |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| UGM-96 Trident I (C-4) |  |  | ۱۲٬۰۰۰ |  ایالات متحده | پایان یافته |
| UGM-133 Trident II (D5LE) |  |  | ۱۲٬۰۰۰ |  ایالات متحده | عملیاتی |
| RSM-40 R-29 "Vysota" | SS-N-8 "Sawfly" |  | ۷٬۷۰۰ |  شوروی/روسیه | پایان یافته |
| RSM-50 R-29R "Vysota" | SS-N-18 "Stingray" |  | ۶٬۵۰۰ |  شوروی/روسیه | پایان یافته |
| RSM-52 R-39 "Rif" | SS-N-20 "Sturgeon" |  | ۸٬۳۰۰ |  شوروی/روسیه | پایان یافته |
| RSM-54 R-29RM "Shtil" | SS-N-23 "Skiff" |  | ۸٬۳۰۰ |  شوروی/روسیه | پایان یافته (بازسازی شده با نام R-29RMU "Sineva") |
| RSM-54 R-29RMU "Sineva" | SS-N-23 "Skiff" |  | ۸٬۳۰۰ |  شوروی/روسیه | عملیاتی |
| RSM-54 R-29RMU2 "Layner" |  | ۸٬۳۰۰ | ۱۲٬۰۰۰ |  شوروی/روسیه | عملیاتی |
| بولاوا | SS-NX-32 | ۸٬۰۰۰ | ۸٬۳۰۰ |  شوروی/روسیه | عملیاتی |
| UGM-133 Trident II (D5) |  |  | ۱۲٬۰۰۰ |  بریتانیا | عملیاتی |
| M45 |  |  | ۶٬۰۰۰ |  فرانسه | عملیاتی |
| ام۵۱ |  | ۸٬۰۰۰ | ۱۰٬۰۰۰ |  فرانسه | عملیاتی |
| JL-2 |  | ۷٬۴۰۰ | ۸٬۰۰۰ |  چین | عملیاتی |
| K-5 |  |  | ۶٬۰۰۰ |  هند | تحت استقرار |
| Pukkuksong-1/ KN-11 |  | ۵۰۰ | ۶۷۰۰ |  کره شمالی | تحت استقرار |
مرگ‌ها در ژوئن ۲۰۲۰

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
فهرست: فهرست
 ۱  ۲  ۳  ۴  ۵  ۶  ۷  ۸  ۹  ۱۰  ۱۱  ۱۲  ۱۳  ۱۴  ۱۵  ۱۶  ۱۷  ۱۸  ۱۹  ۲۰  ۲۱  ۲۲  ۲۳  ۲۴  ۲۵  ۲۶  ۲۷  ۲۸  ۲۹  ۳۰:  ۱  ۲  ۳  ۴  ۵  ۶  ۷  ۸  ۹  ۱۰  ۱۱  ۱۲  ۱۳  ۱۴  ۱۵  ۱۶  ۱۷  ۱۸  ۱۹  ۲۰  ۲۱  ۲۲  ۲۳  ۲۴  ۲۵  ۲۶  ۲۷  ۲۸  ۲۹  ۳۰
|  مه → | ژوئن | ← ژوئیه |
مرگ‌ها در ژوئن ۲۰۲۰ آنچه در پی می‌آید فهرست افراد سرشناسی است که در ژوئن ۲۰۲۰ درگذشته‌اند.
در هر عنوان به‌ترتیب نام شخص، سن، دلیل سرشناسی، ملیت، علت مرگ، و منبع آمده‌است.
ژوئن

مرگ‌ها در ژوئن ۲۰۲۰ آنچه در پی می‌آید فهرست افراد سرشناسی است که در ژوئن ۲۰۲۰ درگذشته‌اند.
ژوئن > ۱

میروسلاو اسکوریک، ۸۱، آهنگساز و رهبر ارکستر اهل اوکراین.
روبرتو پسی، ۷۸، فیزیک‌دان اهل ایتالیا.
ژوئن > ۲

وس آنسلد، ۷۴، بازیکن بسکتبال و مربی اهل ایالات متحده آمریکا بر اثر سینه‌پهلو.
جان کونئو، ۹۱، قایقران قایق بادبانی اهل استرالیا.
مری پت گلیسون، ۷۰، بازیگر اهل ایالات متحده آمریکا بر اثر سرطان.
ژوئن > ۳

ایشتوان کاوس، ۸۷، شمشیرباز اهل مجارستان.
ژوئن > ۴

مارچلو آبادو، ۹۳، نوازنده پیانو و آهنگساز اهل ایتالیا.
استیو پریست، ۷۲، موسیقی‌دان و ترانه‌نویس اهل بریتانیا.
پیت رادماکر، ۹۱، بوکسور اهل ایالات متحده آمریکا.
ژوئن > ۵

کرت توماس، ۶۴، ژیمناست هنری اهل ایالات متحده آمریکا پیچیدگی از سرخرگ قاعده‌ای.
جاناتان داولینگ، ۶۵، فیزیک‌دان اهل ایالات متحده آمریکا.
ژوئن > ۶

رمضان عبدالله، ۶۲، دبیرکل جنبش جهاد اسلامی فلسطین پیچیدگی ناشی از جراحی قلب.
ژوئن > ۷

چیرانجیوی سارجا، ۳۹، بازیگر اهل هند.
ژوئن > ۸

پیر انکورونزیزا، ۵۵، سیاستمدار اهل بوروندی، رئیس‌جمهور (پس از ۲۰۰۵)، بر اثر سکته قلبی.
ایان تیلور، ۶۴، کارآفرین، بازرگان و مدیر ارشد اجرایی اهل بریتانیا، بر اثر سینه‌پهلو.
تونی دان، ۷۸، بازیکن فوتبال اهل ایرلند.
نمیر کردار، ۸۳، کارآفرین، سرمایه‌دار و مدیر ارشد اجرایی ترکیهای عراقی‌تبار.
ژوئن > ۹

پرویز ابوطالب، ۷۸، بازیکن و مربی فوتبال اهل ایران، پیچیدگی ناشی از بیماری آلزایمر.
ژوئن > ۱۰

دولیو آریگونی، ۹۱، شیمی‌دان اهل سوئیس.
هانس سیسلارسیوک، ۸۳، بازیکن فوتبال اهل آلمان.
ژوئن > ۱۱

دنیس اونیل، ۸۱، ویراستار و نویسنده کتاب‌های کمیک اهل ایالات متحده آمریکا.
امانوئل ایسوزه انگنده، ۵۹، سیاستمدار اهل گابن، نخست‌وزیر (۲۰۱۶–۲۰۱۹)، بر اثر آسم.
رزا ماریا ساردا، ۷۸، هنرپیشه، کمدین و مجری تلویزیون اهل اسپانیا بر اثر لنفوم.
ژوئن > ۱۲

ویلیام سشنز، ۹۰، کارمند حکومت فدرال ایالات متحده آمریکا و رئیس سابق اداره تحقیقات فدرال (۱۹۸۷–۱۹۹۳).
ریکی والانس، ۸۴، خواننده اهل بریتانیا.
پرفکتو یاسای جونیور، ۷۳، سیاستمدار و وزیر امور خارجه سابق (۲۰۱۶–۲۰۱۷) اهل فیلیپین بر اثر سینه‌پهلو پیچیده شده توسط سرطان.
ژوئن > ۱۳

محمد نسیم، ۷۲، سیاستمدار (جاتیا سانگساد) اهل بنگلادش.
ژان راسپای، ۹۴، نویسنده اهل فرانسه.
ژوئن > ۱۴

ساره حجازی، ۳۰، فعال حقوق بشر اهل مصر بر اثر خودکشی.
سوشانت سینگ راجپوت، ۳۴، هنرپیشه اهل هند بر اثر خودکشی با حلق آویز کردن (از جمله آثار او: دونی: داستان ناگفته).
محمدعلی کشاورز، ۹۰، هنرپیشه اهل ایران بر اثر نارسایی کلیه.
ژوئن > ۱۶

جان جی مونی، ۹۰، مهندس شیمی اهل ایالات متحده آمریکا بر اثر سکته مغزی.
ژوئن > ۱۷

گوردون اچ. باور، ۸۷، روان‌شناس اهل ایالات متحده آمریکا.
ویلی تورن، ۶۶، بازیکن اسنوکر و مفسر ورزشی اهل بریتانیا بر اثر سرطان خون.
ویلیام سی. دیمنت، ۹۱، دانشمند اهل ایالات متحده آمریکا بر اثر بیماری قلبی-عروقی.
پیترو زوپاس، ۸۶، دوچرخه‌سوار اهل ایتالیا.
طارق عزیز، ۸۴، مجری اهل پاکستان.
رونی فان اسوولت، ۵۷، دوچرخه‌سوار اهل بلژیک.
فابریس فیلیپو، ۵۴، دوچرخه‌سوار اهل فرانسه.
جورج کارپاتی، ۸۴، بازیکن واترپلو اهل مجارستان.
لوئیس جان کارلینو، ۸۸، فیلم‌نامه‌نویس و کارگردان اهل ایالات متحده آمریکا بر اثر سرطان خون.
جین کندی اسمیت، ۹۲، سیاست‌مدار اهل ایالات متحده آمریکا.
ژوئن > ۱۸

تیبور بندک، ۴۷، بازیکن واترپلو اهل مجارستان بر اثر سرطان لوزالمعده.
کلاوس بیدرشتت، ۹۱، هنرپیشه و صداپیشه اهل آلمان.
ژول سیدنی، ۹۷، سیاست‌مدار اهل سورینام، نخست‌وزیر (۱۹۶۹–۱۹۷۳).
ویرا لین، ۱۰۳، خواننده، ترانه‌سرا و بازیگر اهل بریتانیا.
ژوئن > ۱۹

کارلوس رویز زافون، ۵۵، نویسنده اهل اسپانیا.
ماریو کورسو، ۷۸، بازیکن فوتبال اهل ایتالیا.
نوئل واندرنوت، ۹۶، قایقران روئینگ اهل فرانسه.
ایان هولم، ۸۸، بازیگر اهل بریتانیا.
ژوئن > ۲۱

زیو اشترنهل، ۸۵، تاریخ‌دان اهل اسرائیل.
احمد راضی، ۵۶، بازیکن فوتبال و سیاست‌مدار اهل عراق بر اثر بیماری کروناویروس ۲۰۱۹.
ژوئن > ۲۲

پیرینو پراتی، ۷۳، بازیکن فوتبال اهل ایتالیا.
جوئل شوماخر، ۸۰، کارگردان فیلم و هنرپیشه اهل ایالات متحده آمریکا بر اثر سرطان.
ژوئن > ۲۳

ریان آنتونی، ۵۱، نوازنده ترومپت اهل ایالات متحده آمریکا بر اثر سرطان.
ژوئن > ۲۴

مارک فومارولی، ۸۸، تاریخ‌نگار اهل فرانسه.
ژوئن > ۲۶

کلی اشبری، ۶۰، فیلم‌نامه‌نویس اهل ایالات متحده آمریکا بر اثر سرطان معده.
تارین پاور، ۶۶، هنرپیشه اهل ایالات متحده آمریکا بر اثر سرطان خون.
یاروسلاو پولاک، ۷۲، بازیکن فوتبال اهل اسلواکی.
استوارت کورنفلد، ۶۷، تهیه‌کننده و هنرپیشه اهل ایالات متحده آمریکا بر اثر سرطان.
میلتون گلیزر، ۹۱، طراح گرافیک اهل ایالات متحده آمریکا بر اثر سکته مغزی و نارسایی کلیه.
ویلیام نجری، ۸۴، بازیکن فوتبال اهل ایتالیا.
ژوئن > ۲۷

دیوید استروناخ، ۸۹، باستان‌شناس اهل اسکاتلند.
ایلیا پتکویچ، ۷۴، بازیکن و مربی فوتبال اهل یوگسلاوی بر اثر بیماری کروناویروس ۲۰۱۹.
بلعید عبدالسلام، ۹۱، سیاستمدار اهل الجزایر، نخست‌وزیر (۱۹۹۲–۱۹۹۳).
لیندا کریستال، ۸۹، هنرپیشه اهل آرژانتین.
فردی کول، ۸۸، موسیقی‌دان اهل ایالات متحده آمریکا.
ژوئن > ۲۸

رودولفو آنایا، ۸۲، نویسنده، پدیدآور و رمان‌نویس اهل ایالات متحده آمریکا.
ژوئن > ۲۹

جانی مندل، ۹۴، موسیقی‌دان اهل ایالات متحده آمریکا.
کارل راینر، ۹۸، هنرپیشه، کمدین، نویسنده، تهیه‌کننده تلویزیونی و کارگردان اهل ایالات متحده آمریکا.
ژوئن > ۳۰

الکساندر کابانوف، ۷۲، بازیکن واترپلو اهل اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی.
دن هیکس، ۶۸، هنرپیشه اهل ایالات متحده آمریکا بر اثر سرطان.
پیر انکورونزیزا
سوشانت سینگ راجپوت
ویرا لین
ایان هولم
کارلوس رویز زافون
کارل راینر
مسروب ماشتوتس

| مسروب ماشتوتس | مسروب ماشتوتس |
| --- | --- |
مسروب ماشتوتس اثر استپانوس نرسیسیان، نگه داشته در سریر مقدس اچمیادزین: مسروب ماشتوتس اثر استپانوس نرسیسیان، نگه داشته در سریر مقدس اچمیادزین
زادهٔ: ۳۶۱ میلادی روستای هاتسه‌گاتس، تارون (ارمنستان باستان), ارمنستان بزرگ
درگذشتۀ: ۱۷ فوریه ۴۴۰ میلادی واغارشاپات
تکریم‌شده در: کلیسای حواری ارمنی کلیسای کاتولیک ارمنی کلیسای کاتولیک کلیسای ارتدکس شرقی
بارگاه اصلی: کلیسای مسروب ماشتوتس در اوشاکان
بزرگداشت: کلیسای ارمنی به یاد مسروب ماشتوتس و ساهاک پارتو، دو بار در سال، یک بار در ماه ژوئیه و سپس در جشنی به نام مترجمان مقدس در ماه اکتبر. ۱۷ فوریه در کلیسای کاتولیک.
قدیس حامی: ارمنستان
مسروپ ماشتوتس مقدس (به ارمنی Մեսրոպ Մաշտոց؛ به انگلیسی Mesrop Mashtots)، (زاده ۳۶۱ میلادی، در روستای هاتسه‌گاتس در ناحیه تارون، ارمنستان غربی، درگذشته ۱۷ فوریه ۴۴۰ میلادی، در روستای اوشاکان، استان آراگاتسوتن)، ابداع‌کننده الفبای زبان ارمنی، بانی ادبیات نوشتاری ارمنی و نخستین آموزگار، مترجم و بنیان‌گذار نخستین مدرسه ارمنی، در (صومعه آماراس، آرتساخ) است.
تاریخ

مقالهٔ اصلی: سلسله اشکانی ارمنستان
در دوران ارمنستان اشکانی، ارمنستان از لحاظ سیاسی بین دو نیرو یعنی ساسانیان و رومیان تقسیم شده بود و سیاست هر دو قدرت در قبال ارمنستان، کم و بیش، در جهت محو عاملی بود که امروز هویت ملی نامیده می‌شود. مسروپ ماشتوتس برای مقابله با خطر نابودی ملی در شرایط فقدان استقلال سیاسی، به فکر تقویت مبانی فرهنگی افتاد و با ابداع الفبای ارمنی و آموزش آن و ترجمه کتاب مقدس و متون علمی و فلسفی و مذهبی، به مردم خود استقلال فرهنگی بخشید.
سده پنجم میلادی در تاریخ فرهنگ ارمنستان به (سده طلایی) معروف است و علت اطلاق این نام، جنبشی است که در آغاز سده پنجم آغاز شد و مسروپ ماشتوتس طلایه دار آن بود، جنبشی که با ترجمه و تألیف آثار ارزشمند، در مدت چند دهه به بالاترین درجه شکوفایی رسید.
زندگی

مسروپ در زادگاهش به آموختنِ دانش‌های وقت پرداخت و با سه زبانِ پارسی و یونانی و سریانی آشنایی یافت. سپس راهی واغارشاپات پایتخت ارمنستان شد و در دربار خسرو سوم، پادشاه ارمنستان، به سپاهیگری و دبیری دیوان دربار پرداخت ولی پس از چندی، علی‌رغم دستاوردهای شغلی به کسوت روحانیت درآمد. چندی بعد او همراه شاگردانش به ناحیه گوقتان در ارمنستان، که تا آن زمان آیین و آداب و رسوم پیش از مسیحیت در آن همچنان پابرجا و محفوظ مانده بود رهسپار شد. «شابیت»، فرمانروای ناحیه از او به گرمی استقبال کرد و برای گسترش و تبلیغ دین مسیح، امکاناتی در اختیار او گذاشت. اهالی گوقتان را به دین مسیح آورد.
پیش‌زمینه ابداع الفبای ارمنی

پادشاهان ایران درصدد آن بودند که مسیحیت را از میان برداشته و دین زرتشت را به ارمنیان تحمیل کنند که این امر سرانجام به نبرد آوارایر منجر شد. (ارمنیان با شعار دفاع از دین به جنگی نابرابر برخاستند، جنگی که در اصل نه یک جنگ مذهبی بلکه جنگی مردمی و استقلال طلبانه با هدف حفظ موجودیت و نجات ارمنیان از نابود شدن به‌شمار می‌رفت. در حقیقت در آن زمان و در آن شرایط، دین جدا از ملیت نبود)، در واقع بازگشت ارمنیان به دین زرتشت به معنی مستحیل شدن آنان در جامعه زرتشتی بود.
در شرایط موجود، توده مردم به قدر کافی قادر به درک تعالیم مسیحیت نبودند، زیرا موعظه‌ها به زبان‌های یونانی و آشوری ایراد می‌شد که برای عامه مردم قابل فهم نبود. در آن شرایط مسئله گسترش و تحکیم مسیحیت در میان ارمنیان تنها، یک مسئله دینی نبود بلکه یک هدف سیاسی نیز به‌شمار می‌رفت، چراکه می‌بایست در برابر خطر نابودی ملی حایل می‌شد، بنابراین مسروپ درصدد برآمد تا که مسئله گسترش مسیحیت را در ابعادی وسیع تر از آنچه که از طریق موعظه و تبلیغ قابل عمل بود به اجرا درآورد.
«قلبم آکنده از درد است برای برادرانم و هم میهنانم؛ و همچنان در دام اندوه و در تلاطم افکار گرفتار بود که برای نجات چه تدبیری بیندیشد؟.»
در این افکار و نگرانی‌ها بود که بنابه نوشته موسس خورناتسی اندیشه ابداع الفبای ارمنی به ذهن او راه یافت. مسروپ برای تحقق این هدف عازم پایتخت شد و به حضور ساهاک پارتو رسید. در این ملاقات معلوم شد که جاثلیق نیز دستخوش همان افکار است. از این رو پیشنهاد مسروپ را پذیرفت.
روحانیون کلیسای ارمنی برآن بودند که از طریق ابداع خط و کتابت، در زمینه‌های فرهنگی و دینی نیز از تأثیرات کلیسای یونانی و آشوری در امان بمانند.
ابداع الفبای ارمنی

مسروپ و ساهاک در جستجوی امکاناتی، برای ابداع الفبای ارمنی برآمدند و نیت خود را با بهرام شاپور پادشاه ارمنستان در میان گذاشتند. او نیز موافقت خود را اعلام داشت. این امر گویای ضرورتی بود که از شرایط سیاسی و فرهنگی وقت سرچشمه می‌گرفت و در عین حال، تلاش مشترک رهبران سیاسی و دینی، برای مقابله با خطر نابودی ملی ارمنیان را نشان می‌داد. پادشاه ضمن تشویق آنان، اطلاع داد که یک اسقف ارمنی به نام دانیل به‌طور اتفاقی الفبای ارمنی را یافته‌است. از این رو شخصی به نام «واهریج» را نزد یکی از بستگان دانیل گسیل داشتند. وی با شنیدن دستور پادشاه شتابان نزد دانیل رفت، نشانه‌های الفبا را از او گرفت و برای شاه ارمنستان ارسال کرد. این واقعه در پنجمین سال پادشاهی بهرام شاپور اتفاق افتاد. مسروپ گروهی از جوانان را گردآورد و الفبای دانیل را به آنان تعلیم داد؛ ولی بزودی آشکار شد، این الفبا که در ارمنی‌شناسی به حروف دانیالی شهرت دارد نمی‌تواند نیازهای زبان ارمنی را برآورد و برای نظام واجی غنی ارمنی ناقص است؛ بنابراین از آن چشم پوشیدند و جستجوها ادامه یافت.
مسروپ همراه گروهی از جوانان به یکی از بزرگترین مراکز علمی و آموزشی وقت، یعنی شهر ادسا رهسپار شد. تنی چند از آنان را در ادسا مستقر گردانید، دیگران را به شهر ساموستا روانه کرد تا در آنجا به تحصیلات یونانی بپردازند و خود به یاری افراد آگاه، در کتابخانه معروف ادسا که گنجینه عظیمی از متون در آن نگهداری می‌شد شروع به کنکاش کرد. او با مطالعه کتاب‌های گوناگون الفبای زبان‌های مختلف را مورد بررسی قرار داد، با ساختار و شکل نشانه‌ها و اصول نگارش آنان، که تسلط بدان‌ها برای ابداع الفبای ارمنی واجب می‌نمود، آشنا شد. پس از طی این مراحل مسروپ به ابداع نشانه‌های نوشتاری زبان ارمنی دست زد و الفبای ارمنی را با پیروی از بهترین اصول نوشتاری و با نشانه‌های خود ویژه پدیدآورد.
با ابداع الفبای ارمنی، کار مسروپ در ادسا به پایان رسیده بود. از این رو وی به شهر ساموستا عزیمت کرد. در این شهر خوشنویسی را به نام «هروپانوس» یافت که در کتابت خط یونانی متبحر بود و خوشنویسی الفبای ابداعی خود را به او سپرد و با ترجمه جمله‌ای از کتاب امثال سلیمان از هروپانوس خواست که آن جمله را به خط خوش بنویسد تا به‌طور حقیقت توانایی و قابلیت حروف ابداعی، نه تنها از نظر مطابقت آن‌ها با نظام صوتی زبان ارمنی بلکه همچنین از نظر زیبایی نگارش نیز محرز گردد.