تسخیر سلسله سونگ توسط مغول
تسلیم سلسله سونگ (۱۲۶۰–۱۲۷۶)

پس از انتخاب کوبلای به‌عنوان خان بزرگ مغول‌ها در سال ۱۲۶۰، او در نهایت توانست دودمان سونگ در جنوب را فتح کند، اما این فتح هزینه زیادی در پی داشت. از سال ۱۲۶۰ تا ۱۲۶۴، او ابتدا با شورش‌های داخلی در امپراتوری مغول روبه‌رو شد که توسط برادر کوچکترش، اریق بؤکه، که فرماندهی شمال را بر عهده داشت و در پایتخت مغول‌ها، قره‌قروم مستقر بود، رهبری می‌شد. این مسئله منجر به جنگ‌داخلی خاندان تولی شد و پس از آن در سال ۱۲۶۵ یک درگیری بزرگ در قلعه دیاو یو در سیچوان رخ داد. مغول‌ها در نهایت توانستند ارتش‌های زمینی و دریایی سونگ را شکست دهند و بیش از ۱۰۰ کشتی را تصرف کنند.
دودمان یوان یک «ارتش هان» (漢軍) از نیروهای یینی که به خدمت مغول‌ها درآمده بودند و یک ارتش دیگر از نیروهای سونگ که به «ارتش تازه تسلیم‌شده» (新附軍) معروف بود، تشکیل داد. زنان کره‌ای که مغول‌ها در هنگام حمله به کره به اسارت گرفته بودند، به‌عنوان همسر برگزیده می‌شدند. بسیاری از سربازان چینی سونگ به مغول‌ها پیوستند؛ به آن‌ها گاو، لباس و زمین داده می‌شد. زمین‌هایی به‌عنوان حق‌الارض به افسران نظامی چینی که به مغول‌ها پیوسته بودند، اهدا شد. دودمان یوان به فرماندهان چینی سونگ که تسلیم شده بودند، زمین‌های کشاورزی «جونتون» اعطا می‌کرد.
در سال ۱۲۶۸، پیشروی مغول‌ها در شهر شیانگ یانگ که در کنار رودخانه هان قرار داشت و دسترسی به یانگ تسه، دروازه‌ای به مرکز تجاری مهم هانگژو را کنترل می‌کرد، متوقف شد. دیوارهای شیانگ یانگ حدود ۶ تا ۷ متر (۲۰ تا ۲۳ فوت) ضخامت داشتند و مساحتی حدود ۵ کیلومتر (۳٫۱ مایل) را در بر می‌گرفتند. ورودی‌های اصلی دیوار به مسیری آبی منتهی می‌شد که در تابستان غیرقابل عبور بود و در زمستان به یک باتلاق و مجموعه‌ای از دریاچه‌ها و دشت‌های گلی تبدیل می‌شد. شیانگ یانگ از طریق یک پل شناور به شهر دوقلوی خود، فانچنگ (樊城)، در سوی دیگر رودخانه متصل بود. مدافعان این دو شهر تلاش کردند تا محاصره را بشکنند، اما مغول‌ها تحت فرماندهی آجو تمامی تلاش‌ها را ناکام گذاشتند و همه نیروهای ارسالی از سونگ را که هرکدام از هزاران نفر تشکیل شده بودند، درهم شکستند. طبق گفته پروفسور ژانگ لیانگائو از دانشگاه علوم و فناوری هواژونگ، در سال ۱۲۶۹ (سال پنجاهم ژیانچون)، مغول‌ها نزدیک رود یانگ تسه شدند اما پس زده شدند. پائوایینگ در سال ۱۲۷۰ (سال ششم ژیانچون) در جریان سرنگونی سونگ جنوبی در دوران سلطنت امپراتور دوزونگ بازسازی شد.
پس از این شکست، آجو از کوبلای خان درخواست کرد که ماشین‌های محاصره قدرتمند ایلخانان را برای او ارسال کنند. اسماعیل و آل‌آود-دین از موصل، عراق، به چین جنوبی آمدند تا نوع جدیدی از منجنیق‌ها را بسازند که بتوانند از گلوله‌های انفجاری استفاده کنند. مهندسان موصلی منجنیق‌های جدید انفجاری، منجنیق‌های ساده و همچنین منجنیق‌های کششی را ساختند. طراحی منجنیق‌های انفجاری که از آن‌ها استفاده شد، از منجنیق‌هایی گرفته شده بود که هولاکو برای خراب کردن دیوارهای بغداد در سال ۱۲۵۸ استفاده کرده بود. منجنیق‌های انفجاری که هولاکو استفاده می‌کرد (که در تاریخ رسمی ایلخانان به عنوان منجنیق‌های فرانکی یاد شده‌اند) احتمالاً از واسیان او در دولت‌های صلیبی گرفته شده بود. به گفتهٔ تاریخ‌نگار ایلخانان رشیدالدین، شناخت این سلاح‌ها در سال ۱۲۶۸ تعیین‌کننده بود و به مغول‌ها این امکان را داد که به سرعت شهرهای مستحکم را که پیش‌تر آن‌ها را غیرقابل فتح می‌دانستند، تسخیر کنند.
گلوله‌های انفجاری در چین برای قرن‌ها مورد استفاده قرار گرفته بودند، اما سیستم ضد دیوار منجنیق انفجاری دقت و برد بیشتری داشت. بنابراین، منجنیق انفجاری که توسط ایرانیان ساخته شد از نظر عملی دارای برد بیشتری بود، و بنابراین می‌توانست با ایمنی بیشتر به نیروهای مغول کمک کند تا دیوارهای فانچنگ را تخریب کنند.[نیازمند منبع] مهندسان مسلمان و چینی از این سلاح‌ها و ماشین‌های محاصره برای ارتش‌های مغول استفاده می‌کردند. بنابراین، چینی‌ها که نخستین کسانی بودند که منجنیق کششی را اختراع کردند،[نیازمند منبع] حالا با منجنیق‌های انفجاری طراحی‌شده توسط ایرانیان روبرو بودند که در ارتش مغول قرار داشت، بنابراین تا سال ۱۲۷۳ چینی‌ها مجبور شدند خودشان منجنیق‌های انفجاری بسازند؛ همان‌طور که یک گزارش چینی می‌گوید:
در سال ۱۲۷۳، همهٔ شهرهای مرزی سقوط کردند. اما منجنیق‌های مسلمانان با مزیت‌های جدید و مبتکرانه ساخته شدند و انواع مختلفی از آن‌ها در دسترس مغول‌ها قرار گرفت که به‌مراتب بهتر از منجنیق‌های قبلی بودند.
در طول محاصره، هم نیروهای مغول و هم نیروهای سونگ از بمب رعد که نوعی سلاح آتش‌زا از جنس آهن ریخته‌گری شده که با باروت پر شده و از طریق منجنیق یا وسایل دیگر پرتاب می‌شد، استفاده می‌کردند. اثرات این بمب‌ها بر روی انسان‌ها و مواد طبیعی ویرانگر بود؛ صدای آن همچون رعد و برق بود و در مسافت‌های زیادی طنین‌انداز می‌شد، در حالی که پوسته بمب قادر بود تا در زمان انفجار در زره آهنی نفوذ کند. مغول‌ها همچنین از تیرکمان‌های محاصره‌ای استفاده می‌کردند، در حالی که سونگ‌ها از پیکان‌های آتشین بهره می‌بردند.[نیازمند منبع]
به دلیل قدرت خاندان لئو نبردهای سیاسی در دربار سونگ نیز به سقوط شیانگیانگ و فانچنگ کمک کرد. بسیاری از افراد به وفاداری آن‌ها به سونگ شک داشتند، زیرا روحیه نیروها در حال فروپاشی بود، و امپراتور جیا سیدائو را از فرماندهی کنار گذاشت. لی‌تینگ‌جی، دشمن خاندان لئو، به عنوان فرمانده منصوب شد. جیا اجازه داد که اعضای خاندان لئو دستورها لی را نادیده بگیرند که منجر به یک ستاد فرماندهی پر از اختلاف شد. لی سپس نتواست شیانگیانگ و فانچنگ را نجات دهد.
بایان از بارین، فرمانده مغول‌ها، سپس نیمی از نیروهای خود را به سمت بالای رودخانه فرستاد تا به ساحل جنوبی بروند و پلی بسازند تا قلعه یانگ لو را تصرف کنند؛ سه هزار کشتی سونگ به سمت رودخانه هان حرکت کردند و با شکست روبرو شدند، پنجاه کشتی نابود شد و ۲٬۰۰۰ نفر کشته شدند.[نیازمند منبع] در نبردهای دریایی، نیروهای سونگ از کشتی‌های پارویی استفاده می‌کردند، و در برخی کشتی‌ها از دستگاه‌های آتش‌زا علیه نیروهای مغول استفاده می‌شد.
لوی ون‌هوان، فرمانده شیانگیانگ از خاندان لئو، سپس تسلیم فرمانده مغول شد و به عنوان فرماندار شیانگیانگ منصوب شد. تمامی نیروها، به سمت پایین رودخانه یانگ‌تسه حرکت کردند و قلعه‌های موجود در طول مسیر تسلیم شدند، زیرا این فرمانده که اکنون با مغول‌ها متحد شده بود، بسیاری از قلعه‌های پایین رودخانه را نیز فرماندهی کرده بود. لوی ون‌هوان باقی‌مانده اعضای خانواده خود را نیز به تغییر طرف دعوت کرد. در سال ۱۲۷۰، فرمان ساخت پنج هزار کشتی را صادر شده بود. سه سال بعد، دو هزار کشتی دیگر برای ساخت سفارش داده شدند؛ این کشتی‌ها حدود ۵۰٬۰۰۰ سرباز را برای نبرد با سونگ حمل می‌کردند.
در سال ۱۲۷۳، فانچنگ تسلیم شد و مغول‌ها تمامی جمعیت را به وسیله شمشیر کشتند تا ساکنان شیانگیانگ را به ترس بیندازند. پس از تسلیم شیانگیانگ، چندین هزار کشتی به کار گرفته شدند. ناوگان سونگ، با وجود اینکه به‌عنوان نیروی دفاع ساحلی یا گارد ساحلی بیشتر از یک نیروی دریایی عملیاتی به کار گرفته شده بود، برای مغول‌ها مشکلی بزرگ بود. تحت فرماندهی بایان، خوبلای حمله‌ای رودخانه‌ای به شهر شیانگیانگ در رودخانه هان ترتیب داد. مغول‌ها نهایتاً پیروز شدند.
خوبلای در سال ۱۲۷۱ دینامیک یوان را تأسیس کرد.[نیازمند منبع] با این اوضاع رودخانه یانگ‌تسه برای ناوگانی بزرگ که می‌توانست امپراتوری سونگ جنوبی را فتح کند، در دسترس قرار گرفت. یک سال بعد، شاهزاده‌صغیر ژائو شیان امپراتور شد. مقاومت ادامه یافت، که منجر به قتل‌عام ساکنان چانگ‌ژو در سال ۱۲۷۵ و خودکشی گروهی مدافعان در چانگ‌شا در ژانویه ۱۲۷۶ شد. زمانی که نیروها و ناوگان مغول-چینی یوان پیشروی کردند و هر شهرستان به ترتیب به یوان تسلیم شد، جیا سیدائو نیز همچون دیگران تسلیم شد، اما صدراعظم یوان آن را رد کرد.
آخرین گروه‌های نیروهای دینامیک سونگ به شدت شکست خوردند، شهر قدیمی جیانکانگ (جیانگ‌سو) سقوط کرد و جیا سیدائو کشته شد. پایتخت سونگ، لین‌آن (هانگژو)، توسط فرماندهان، ون تیان‌شیانگ و ژانگ شی‌جی دفاع می‌شد.
زمانی که بایان و دونگ ون‌بینگ در فوریه ۱۲۷۶ در خارج از لین‌آن اردو زدند، بانوی بزرگ امپراتریس و امپراتریس کوآن امپراتور جوان امپراتور گونگ سونگ را همراه با مهر امپراتوری تسلیم کردند.
مورخ پاتریشیا باکلی ایبری اشاره می‌کند که مغول‌ها در دوران سلطنت دودمان یوان خانواده سلطنتی ژورچن وانیان را به شدت تحت فشار قرار دادند و صدها نفر از آن‌ها را کشتند، همچنین امپراتور تانگوت‌های شیای غربی را که پیشتر در جنگ مغول‌ها او را شکست داده بودند، به قتل رساندند. با این حال، ایبری همچنین بیان می‌کند که مغول‌ها در مقایسه با این رفتار، در برخورد با خانواده سلطنتی هان چینی از سونگ جنوبی که در پایتخت هانگژو زندگی می‌کردند، همچون امپراتور گونگ از سونگ و مادرش، رفتار نسبتاً ملایمی داشتند. آن‌ها به این افراد اجازه دادند که به کارهای روزمره خود ادامه دهند و حتی برخی از مقامات سونگ را به کار بازگرداندند. مغول‌ها زنان حرمسراهای سونگ جنوبی را برای خود نگرفتند، بلکه هنرمندان هان چینی در شانگدو را به ازدواج زنان حرمسرا درآوردند. امپراتور مغول‌ها خوبلای خان حتی یک پرنسس مغول از خانواده برجیگین خود را به عنوان همسر به امپراتور تسلیم‌شده امپراتور گونگ از سونگ داد و از آن‌ها پسری به نام ژائو وانپو به دنیا آمد.
امپراتور گونگ از سلطنت کناره‌گیری کرد، اما وفاداران به او همچون ژانگ جوی، ون تیان‌شیانگ، ژانگ شی‌جی و لو شیوفو به ترتیب برادران کوچکتر او ژائو شی و ژائو بینگ را به عنوان امپراتور منصوب کردند. ژائو شی در منطقه فوزو از پایتخت به عنوان امپراتور دوان‌زونگ از سونگ تاج‌گذاری کرد، اما بلافاصله پس از آن در هنگام فرار به سوی جنوب و به سمت گوانگ‌دونگ کنونی درگذشت. ژائو بینگ در جزیره لان‌تاو در هنگ‌کنگ به عنوان امپراتور هوآیزونگ از سونگ تاج‌گذاری کرد. در تاریخ ۱۹ مارس ۱۲۷۹، مغول‌ها آخرین نیروهای سونگ را در نبرد دریایی نبرد یامن شکست دادند. پس از نبرد، به عنوان آخرین عمل مقاومت در برابر مهاجمان، لو شیوفو امپراتور هشت‌ساله را در آغوش گرفت و هر دو از کوه یامن به پایین پریدند و جان خود را از دست دادند که این حادثه به معنای انقراض سونگ جنوبی بود.

یک جنگجوی مغول بر روی اسب، در حال آماده شدن برای تیراندازی در حال سوارکاری.
کوبلای خان، خان بزرگ امپراتوری مغول و امپراتور دودمان یوان. نقاشی از ۱۲۹۴.