نبرد هوایی جنگ خلیج فارس
طرفین درگیری > نیروهای مسلح عراق

در زمان جنگ خلیج فارس، نیروی هوایی عراق (IQAF) ششمین نیروی هوایی بزرگ جهان بود که متشکل از بیش از ۷۵۰ هواپیمای جنگی ثابت‌بال، ۲۴ فرودگاه اصلی، ۱۳ میدان هوایی و ۱۹ میدان هوایی کوچک بود. عراق همچنین ۵۹۴ پناهگاه مقاوم‌شدهٔ هواپیما را برای نگهداری تقریباً کل هواپیماهای نیروی هوایی خود ساخته بود و از آن‌ها در برابر حملات، محافظت می‌کرد. عراق همچنین دارای تعداد قابل‌توجهی از سیستم‌های پدافند هوایی بود. این تجهیزات، شامل ۱۶۰۰۰ موشک سطح‌به‌هوا از نوع راداری و آشیانه‌یابی فروسرخ، و بیش از ۳٬۶۰۰ سامانهٔ پدافند موشکی اصلی بود. عراق تا ۱۵۴ سایت موشک سطح‌به‌هوا و ۱۸ مرکز پشتیبانی از آن‌ها در عراق و ۲۰ یا ۲۱ سایت دیگر در جبههٔ کویت داشت. این کشور همچنین دارای تعداد زیادی توپ ضدهوایی (AAA) شامل ۹۷۲ سایت AAA، تعداد ۲۴۰۴ ضدهوایی ثابت (AA) و ۶۱۰۰ ضدهوایی خودکششی بود. ۴۷۸ رادار هشدار زودهنگام، ۷۵ رادار فرکانس بالا و ۱۵۴ رادار اکتسابی، پوشش کامل حریم هوایی عراق را فراهم می‌کردند.
بسیاری از این تجهیزات در یک سیستم یک‌پارچهٔ دفاع هوایی (IADS) تحت نظارت سیستمی موسوم به Kari بود. این سیستم، یک سیستم کامپیوتری خودکار فرماندهی و کنترل بود که توسط عراق توسعه یافته و توسط پیمانکاران فرانسوی در پی عملیات اپرا ساخته شده بود. Kari کل سیستم پدافندی عراق را به یک مکان واحد، به‌نام مرکز ملی عملیات دفاع هوایی (ADOC) واقع در یک پناهگاه زیرزمینی در بغداد متصل و عراق را به چهار بخش دفاعی تقسیم می‌کرد که هر یک توسط یک مرکز عملیاتی (SOC) واقع در پایگاه هوایی اچ-۳، کرکوک، تاجی و پایگاه هوایی علی پوشش داده می‌شدند. همچنین یک بخش جدید در پایگاه هوایی علی السالم اضافه شده بود تا کویت اخیراً فتح‌شده را پوشش دهد. هر SOC بر حریم هوایی محلی نظارت می‌کرد و بین دو تا پنج مرکز عملیات رهگیری (IOC) را در هر بخش، فرماندهی می‌کرد. IOCها در پناهگاه‌هایی قرار داشتند که در پایگاه‌های نیروی هوایی عراق ساخته شده بودند و به سیستم‌های راداری محلی متصل بودند و می‌توانستند اطلاعات آن را به SOC خود و از آن‌جا به بغداد منتقل کنند. به‌این‌ترتیب یک SOC قادر به ردیابی همزمان ۱۲۰ هواپیما و انتخاب سیستم تسلیحاتی مناسب برای درگیری با آن‌ها بود. این سیستم می‌توانست به‌طور خودکار، مراکز سام-۱، سام-۲ و سام-۳ را در بخش خود کنترل و پرنده‌های متخاصم را هدف‌گیری کند. این به این معنی بود که سیستم‌های سام، مجبور نیستند رادار خود را روشن کنند و موقعیت خود را آشکار کنند. بغداد، خود یکی از حفاظت‌شده‌ترین شهرهای جهان بود و ۶۵ درصد از موشک‌های پدافندی عراق و بیش از نیمی از توپ‌های ضدهوایی عراق، از آن محافظت می‌کردند.
به همین ترتیب، «Kari» نیز دارای کمبودهایی بود که نیروهای هوایی ائتلاف از آن‌ها استفاده می‌کردند. هدف اصلی این سیستم، دفاع در برابر حملات بسیار ضعیف‌تر از سوی محتمل‌ترین دشمنان عراق، یعنی ایران، سوریه و اسرائیل بود و به‌جای دفاع منطقه‌ای، بر دفاع نقطه‌ای متمرکز بود. این بدان معنا بود که پدافند عراق، به ویژه در برابر هجوم از سمت عربستان سعودی به سوی بغداد، دارای شکاف‌های قابل‌توجهی بود و هواپیماهای مهاجم می‌توانستند از آن سو، از چندین جهت به هدف خود نزدیک شوند. مانند هواپیماهای عراقی، بسیاری از تجهیزات پدافند هوایی عراق نیز منسوخ شده بود: سامانه‌های سام-۲ و ۳ به پایان عمر عملیاتی خود نزدیک می‌شدند و اقدامات متقابل و عملکرد و ویژگی‌های آن‌ها، برای نیروهای ائتلاف، کاملاً شناخته‌شده بود، در حالی‌که سایر سامانه‌های ضدهوایی عراق نیز چندان جدیدتر و به‌روز نبود و بخش‌های مختلف دفاع هوایی عراق، نمی‌توانستند اطلاعات را بین یکدیگر به اشتراک بگذارند. اگر یک SOC نابود یا از وضعیت عملیاتی خارج می‌شد، تسلیحات پدافند هوایی متصل نیز تمام توانایی خود را برای هماهنگی و واکنش، از دست می‌دادند.