افغانستان در ۱۹۲۳
مارس ۱۹۲۳

ارتباطات تلگرافی میان افغانستان و بریتانیا آغاز شد. در این ایام پیام‌های دوستانه‌تر نسبت به ژانویه مبادله می‌شود. امیر برای خدماتی که مقامات بریتانیایی برای توسعه کارها انجام داده‌اند سپاس‌گذاری نموده و امید خود مبنی بر تداوم روابط دوستانه میان دو ملت را ابراز می‌نماید، هم‌زمان امیر از بریتانیا درخواست رفتار عادلانه با دنیای اسلام را می‌کند. پادشاه انگلستان نیز از تمنیات نیک امیر استقبال نموده و روی علاقه بریتانیا به زندگی صلح‌آمیز و همکاری همسایه‌گی با دنیای اسلام تأکید می‌نماید. علی‌رغم قدم‌های بزرگ و پیشرونده در خارج کردن افغانستان از انزوا، در جریان این سال پیشرفت اندکی در مسائل مهم ارتباطات داخلی صورت می‌گیرد. کار روی هیچ راه‌آهنی آغاز نشده و پیشرفت اندکی در پلان‌های جاده‌سازی برای وسایط صورت می‌گیرد، هم‌زمان شاه‌راه‌های موجود میان کابل و پشاور و قندهار چیزی جز یک خرابه نمانده‌است. در صورت عدم موجودیت ارتباطات خوب، فرصت اندکی برای توسعه منابع طبیعی کشور وجود دارد.
اشتیاق امیر به عدالت از این‌جا هویدا می‌شود، که وی به ناپدری مادر خودش به‌نام شاه غازی محمد سرور خان به دلیل سوءاستفاده از اموال عامه، حکم زندان صادر می‌کند.
مردمان قبایل دو تبعه انگلستان را در مرز شمال-غربی هند در کوهات و لندی کوتل به قتل می‌رسانند و قاتلین به افغانستان فرار می‌کنند. حکومت افغانستان به تاریخ ۴ جون به سفیر انگلیس در کابل اطلاع می‌دهد که دستور دست‌گیری سریع این افراد صادر شده‌است اما چند هفتهٔ سپری می‌شود تا این افراد دست‌گیر می‌شوند. بریتانیا مشکوک می‌شود که امیر در تبانی با بلشویک عمل نموده و قصداً انگلستان را تمسخر می‌کند. پس از این‌که قاتل‌ها دست‌گیر می‌شوند، آن‌ها قبل از محکمه موفق می‌شوند، فرار کنند. هرچند هیچ ثبوتی مبنی برهم‌دستی مقامات در این فرار وجود ندارد اما به هر حال این کار یک تأثیر بد برجای می‌گذارد. برای جبران کردن این کار، حکومت افغانستان تدابیر جدی‌تر علیه قانون گریزان در مرز اتخاذ می‌کند و یک کمیسیون مشترک افغان و انگلیس در اکتوبر در کراچی باهم ملاقات می‌نمایند تا بالای چند رویدادی که رخ داده‌است، تحقیق نمایند. اما با این وجود، از این مقطع به بعد مسائل به‌جای این‌که بهبود یابد، شدیداً بدتر می‌شود. افغان‌ها شک می‌کنند که انگلستان یک باردیگر در حال طراحی نقشه‌های امپریالیستی است و تلاش دارد تا به‌طور مطلق بالای کشور تسلط یابد. این احساسات قویاً از جانب سفیر افغانستان در پاریس، سردار طرزی خان، در مصاحبهٔ که با روزنامه نیشن انجام می‌دهد، ابراز می‌نماید. وی بریتانیا را متهم می‌کند که به‌طور خاص در سه ماه گذشته یک مقدار تسلیحات نیروهای پولیس افغانستان را در بمبی نگه داشته‌است، که این امر معاهده ۱۹۲۱ افغانستان و بریتانیا و هم‌چنین کنوانسیون ۵ جون همین سال را نقض می‌کند، بریتانیا در این معاهده علاوه بر سایر موارد تعهد قبلی بریتانیا مبنی بر اجازه ترانزیت تسلیحات به افغانستان از طریق هندوستان را تصدیق نموده‌است. بریتانیا در دفاع از خود می‌گوید، که طبق این معاهده واردات تسلیحات تا زمانی اجازه داده می‌شود که نیت حکومت افغانستان دوستانه بوده و هیچ‌گونه تهدیدی مستقیم متوجه هندوستان نباشد. تا اواخر این سال شرایط رابطه میان کشور به‌طور کلی جدی خوانده شد. باور براین است که شک افغان‌ها نسبت به نیت بریتانیا ریشه در تلقین سایر کشورها به‌ویژه روسیه و فرانسه دارد، مثلاً مقالهٔ دو آتشه در ۲۶ دسمبر در روزنامه لی‌ایر ناویل نشر می‌شود و در آن گفته می‌شود، که آنچه بریتانیا را بی‌قرار کرده‌است فعالیت یاغی‌ها نیست بلکه سیاست مستقل افغانستان است. آخرین اقدام بریتانیا در جریان سال این تقاضا است که نماینده بلشویک باید از افغانستان بیرون کرده شود، قدمی که از جانب روسیه یک «اولتیماتوم» پنداشته می‌شود.