stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
بلندآرواره

| بلندآرواره محدودهٔ زمانی: تریاس پسین  PreЄ Є O S D C P T J K Pg N      | بلندآرواره محدودهٔ زمانی: تریاس پسین  PreЄ Є O S D C P T J K Pg N      |
| --- | --- |
بلندآرواره، Hypsognathus: بلندآرواره، Hypsognathus
رده‌بندی علمی: رده‌بندی علمی
فرمانرو:: جانوران
بالاشاخه:: دهان‌دومیان
شاخه:: طنابداران
زیرشاخه:: مهره‌داران
فروشاخه:: آرواره‌داران
بالارده:: ماهیان استخوانی
رده:: خزنده‌چهرگان
زیررده:: پیراخزندگان
راسته:: پیش‌انجامه‌شکلان
زیرراسته:: Procolophonia
بالاخانواده:: پیش‌انجامه‌واران
تیره:: پیش‌انجامگان
بلندآرواره (نام علمی: Hypsognathus) نام یک سرده از تیره پیش‌انجامگان است.
بوسه (فیلم ۱۹۸۸)

| 0 | 1 |
| --- | --- |
کارگردان: Pen Densham
تهیه‌کننده: Pen Densham Richard Barton Lewis John Watson
نویسنده: Stephen Volk (story and screenplay) Tom Ropelewski
فیلمنامه‌نویس: Tom Ropelewski
بازیگران: یوآنا پاتسوا Meredith Salenger جان رابز شاون لوی
موسیقی: J. Peter Robinson
فیلم‌بردار: Francois Protat
تدوین‌گر: Stan Cole
توزیع‌کننده: ترایستار پیکچرز
تاریخ‌های انتشار: ۱۴ اکتبر ۱۹۸۸
مدت زمان: ۱۰۱ دقیقه
کشور: آمریکا کانادا
هزینهٔ فیلم: $۲٫۵ میلیون
فروش گیشه: $۱٬۸۶۹٬۱۴۸
«بوسه» (انگلیسی: The Kiss (1988 film)) فیلمی در ژانر ترسناک است که در سال ۱۹۸۸ منتشر شد. از بازیگران آن می‌توان به شاون لوی اشاره کرد.
بهره‌وری کل عوامل

در اقتصاد، بهره‌وری کل عوامل متغیری است که اثر عواملی غیر از متغیرهای به طور مرسوم در نظرگرفته شدهٔ نیروی انسانی و سرمایه را بر روی خروجی محاسبه می‌کند.
بهره‌وری ایکس

بهره‌وری ایکس (به انگلیسی: X-Efficiency) به درجه‌ای از بهره‌وری در یک کسب‌وکار اطلاق می‌گردد، که ناشی از رقابت ناقص یا ناکامل شخص است. در مکتب فکری اقتصاد کلاسیک-نو، در شرایط بازار رقابت کامل، شخص یا شرکت باید از بهره‌وری کامل و ۱۰۰٪ درصد استفاده کند، تا بتواند سودی حاصل نماید. هر چند در زمانی که شرایط کامل رقابتی در بازار موجود نباشد، شرکت‌ها یا اشخاص نمی‌توانند از بهره‌وری کامل برخوردار باشند.
بلنغور

| بلنغور | بلنغور |
| --- | --- |
بلنغورموقعیت در ازبکستان: بلنغورموقعیت در ازبکستان
مختصات: ۳۹°۴۵′۳۶″ شمالی ۶۷°۱۶′۱۲″ شرقی﻿ / ﻿۳۹٫۷۶۰۰۰°شمالی ۶۷٫۲۷۰۰۰°شرقی﻿ / 39.76000; 67.27000: مختصات: ۳۹°۴۵′۳۶″ شمالی ۶۷°۱۶′۱۲″ شرقی﻿ / ﻿۳۹٫۷۶۰۰۰°شمالی ۶۷٫۲۷۰۰۰°شرقی﻿ / 39.76000; 67.27000
کشور:  ازبکستان
ولایت: استان سمرقند
District: شهرستان بلنغور
جمعیت (۲۰۰۵): جمعیت (۲۰۰۵)
 • کل: ۲۵٬۰۰۰
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۵ (UZT)
بلنغور (به ازبکی: Bulungur) یک منطقهٔ مسکونی در ازبکستان است که در شهرستان بلنغور واقع شده‌است. بلنغور ۲۵٬۰۰۰ نفر جمعیت دارد.
بوسه (فیلم ۲۰۰۷)

| 0 | 1 |
| --- | --- |
کارگردان: کونیتوشی ماندا
تهیه‌کننده: Takenori Sento
نویسنده: Kunitoshi Manda Tamami Manda
بازیگران: ایکو کویک اتسوشی تویوکاوا Tōru Nakamura
موسیقی: Hiroyuki Nagashima
فیلم‌بردار: Makoto Watanabe
تاریخ‌های انتشار:  ۲۲ نوامبر ۲۰۰۷ (۲۰۰۷-۱۱-۲۲) (Tokyo FILMeX)  ۸ مارس ۲۰۰۸ (۲۰۰۸-۰۳-۰۸) (Japan)  
مدت زمان: ۱۰۸ دقیقه
کشور: Japan
«بوسه» (ژاپنی: 接吻) فیلمی در ژانر درام است که در سال ۲۰۰۷ منتشر شد. از بازیگران آن می‌توان به ایکو کویک اشاره کرد.
آپولونیا (ایلریا)

| 0 | 1 |
| --- | --- |
Monument of Agonothetes: Monument of Agonothetes
موقعیت در آلبانی: موقعیت در آلبانی
موقعیت: شهرستان فیر، آلبانی
منطقه: ایلیریا
مختصات: ۴۰°۴۳′۱۸٫۴۴″ شمالی ۱۹°۲۸′۲۳٫۰۴″ شرقی﻿ / ﻿۴۰٫۷۲۱۷۸۸۹°شمالی ۱۹٫۴۷۳۰۶۶۷°شرقی﻿ / 40.7217889; 19.4730667
آپولونیا (آلبانیایی: Apolonia ; یونانی: Ἀπολλωνία κατ᾿ Ἐπίδαμνον یا Ἀπολλωνία πρὸς Ἐπίδαμνον، Apollonia kat 'Epidamnon یا Apollonia pros Epidamnon) یک شهر یونان باستان بود که در ساحل سمت راست رودخانه آووس واقع شده بود. ویرانه‌های آن در شهرستان فیر، جنب روستای پویانی (پولینا)، در آلبانی مدرن واقع شده‌است. آپولونیا در سال ۵۸۸ قبل از میلاد توسط استعمارگران یونانی از کورفو و کورینتوس در محلی که قبایل بومی ایلری در آن سکونت داشتند، تأسیس شد و شاید مهمترین آن شهر کلاسیک معروف به آپولونیا باشد. آپولونیا در دوره روم شکوفا شد و در مکتب مشهور فلسفی قرار داشت، اما از قرن ۳ میلادی شروع به نزول کرد که بندر آن در اثر زلزله از بین رفت و با پایان دوران باستان متأخر، رها شد.
تاریخ

سایت آپولونیا در قلمرو تاولانتی، بخشی از قبایل ایلری قرار داشت که قرن‌ها از نزدیک درگیر این شهرک بودند و در کنار استعمارگران یونان زندگی می‌کردند. گفته می‌شود که این شهر در ابتدا پس از بنیانگذار آن، Gylax، به نام Gylakeia نامگذاری شده‌است اما بعداً این نام به افتخار خدای آپولون تغییر یافت. این تنها شهری نبود که برای خدای آپولو نامگذاری شده بود. ۲۴ شهر دیگر به نام آپولونیا وجود داشت، اما آپولونیا ایلریا مهمترین بود و به عنوان واسطه تجاری بین هلنیست‌ها و ایلری‌ها نقش اصلی را ایفا کرد. تخمین زده می‌شود که این شهر حدود ۶۰٬۰۰۰ نفر جمعیت داشته باشد.
بو ولی، نبراسکا

بو ولی، نبراسکا از سمت غرب
بو ولی، نبراسکا (انگلیسی: Bow Valley, Nebraska) یک محدوده ثبت نشده و  حوزه سرشماری است که در  شهرستان سدار، نبراسکا در ایالات متحده آمریکا قرار دارد. جمعیت آن به موجب سرشماری سال ۲۰۱۰ تعداد ۱۱۶ بودند.
بهترین هیولاهای دیو

بهترین هیولاهای دیو عنوان دومین آلبوم برگزیده بهترین‌های گروه هوی متال دیو است که به صورت سی‌دی در سال ۲۰۰۰ منتشر شد. این آلبوم اولین بار در آمریکا منتشر گشت و بر طبق سانداسکن بیش از ۴۰۰ هزار نسخه از این آلبوم فروش رفته‌است.
فهرست آهنگ‌ها

«به پا خیز و فریاد کن» (رانی جیمز دیو، جیمی بین، تامی گلدمن) - ۳:۱۹
«غواص مقدس» (دیو) - ۵:۵۴
«رنگین کمانی در تاریکی» (دیو، بین، ویوین کمپل، وینی اپایس) - ۴:۱۶
«از میان قلب» (دیو، بین) - ۴:۳۶
«ما به لرزه درمی‌آوریم» (دیو) - ۴:۳۵
«آخر صف» (دیو، کمپل، بین) - ۵:۴۷
«راز» (دیو، بین) - ۳:۵۸
«پادشاه راک ان رول» (اجرای زنده) - ۳:۵۲
«قلب قدسی» (دیو، بین، کمپل، اپایس) - ۶:۲۸
«مشتاق بهشت» (دیو، بین) - ۴:۱۱
«کودکان راک ان رول» (دیو) - ۴:۳۳
«مردی بر فراز کوه نقره‌ای» (دیو، ریچی بلکمور) - ۲:۲۹
«رویاهای پلید ببین» (دیو، کریگ گلدی) - ۴:۲۹
«می‌توانم خیالباف باشم» (دیو، گلدی) - ۴:۴۴
«گرگ‌ها را محبوس کن» (دیو، بین، روآن رابرتسون) - ۸:۳۴
«بزرگراه‌های غریب» (دیو، اپایس، تریسی جی، جف پیلسن) - ۶:۵۳
سازندگان

رانی جیمز دیو - خواننده
ویوین کمپل - گیتار
کریگ گلدی - گیتار
روآن رابرتسن - گیتار
تریسی جی - گیتار
جیمی بین - باس
جف پیلسن - باس، کیبورد
وینی اپایس - درامز
سیمون فیلیپس - درامز
کلاود اشنل - کیبورد
جنس جانسون - کیبورد
بوهومیل دوردیس

بوهومیل دوردیس (چکی: Bohumil Durdis) وزنه‌بردار اهل چکسلواکی بود.
وی در مسابقات کشوری و بین‌المللی در مجموع برندهٔ ۱ مدال برنز شده‌است.
آنالانجیروفو

| منطقه آنالانجیروفو | منطقه آنالانجیروفو |
| --- | --- |
منطقه: منطقه
موقعیت منطقه روی نقشه: موقعیت منطقه روی نقشه
کشور:  ماداگاسکار
مرکز: فنریوه است
مساحت: مساحت
 • کل: ۲۱٬۹۳۰ کیلومتر مربع (۸۴۷۰ مایل مربع)
جمعیت (۲۰۰۴): جمعیت (۲۰۰۴)
 • کل: ۸۶۰٬۸۰۰
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی ۳ (EAT)
آنالانجیروفو (Analanjirofo) یکی از ۲۲ منطقه کشور ماداگاسکار است.
ناحیه ها

منطقه آنالانجیروفو از ۶ ناحیه تشکیل شده است:
واواتنینا (Vavatenina)
فنوآریوو-آتسینانانا (Fenoarivo-Atsinanana)
مانانارا آواراترا (Mananara Avaratra)
ماروآنتسترا (Maroantsetra)
نوسی-بوراها (Nosy-Boraha)
سوآنیه‌رانا-ایوونگو (Soanierana-Ivongo)
بند پشدان

سد در ولسوالی کرخ، ولایت هرات
| بند پشدان | بند پشدان |
| --- | --- |
موقعیت بند پشدان در افغانستان: موقعیت بند پشدان در افغانستان
کشور: افغانستان
محل: ولسوالی کرخ، ولایت هرات
مختصات: ۳۴°۲۴′۱۹″ شمالی ۶۲°۲۵′۲۵″ شرقی﻿ / ﻿۳۴٫۴۰۵۲۸°شمالی ۶۲٫۴۲۳۶۱°شرقی﻿ / 34.40528; 62.42361
کاربری: آبیاری و الکتریسیته
وضعیت: در حال ساخت
آغاز ساخت: ۲۰۱۱
هزینه ساخت: $۱۱۷ میلیون
مالک(ـان): وزارت انرژی و آب
سد و سرریزها: سد و سرریزها
گونه سد: سد وزنی
گونه سد: سد وزنی
بند پشدان (انگلیسی: Pashdan Dam)  در حدود ۲۵ کیلومتری (۱۶ مایلی) شمال شرق هرات، افغانستان، در ولسوالی کرخ ولایت هرات قرار دارد. این یک سد وزنی با سرریز کانال جانبی و یک نیروگاه است که انتظار می‌رود تا سال ۲۰۲۵ به بهره‌برداری برسد. پس از تکمیل، این سد تا ۲ مگاوات برق تولید می‌کند و آب آبیاری بیش از ۱۳۰۰۰ هکتار از زمین کشاورزی را تامین می‌کند. مخزن آن می‌تواند تا ۵۴ میلیون متر مکعب آب را ذخیره کند.
بو هانسون (ورزشکار)

بو هانسون (انگلیسی: Bo Hanson; ۷ اوت ۱۹۷۳ – ) قایقران روئینگ اهل استرالیا بود.
وی در مسابقات کشوری و بین‌المللی در مجموع برندهٔ ۱ مدال طلا، ۲ مدال نقره، ۳ مدال برنز شده‌است.
آیینه افکار

| 0 | 1 |
| --- | --- |
نوع: روزنامه
صاحب(ان) امتیاز: محمد فرخی یزدی
بنیانگذار(ان): محمد فرخی یزدی
مدیر مسئول: علی‌محمد فخام‌السلطان مستوفی
زبان: فارسی
روزنامه آیینه افکار روزنامه‌ای با صاحب امتیازی فرخی یزدی و مدیر مسئولی علی‌محمد فخام‌السلطان مستوفی بود که فرخی امتیاز آن را برای دوره های توقیف روزنامه طوفان در نظر گرفته بود.
توقیف پس از چاپ تنها شماره

در پی توقیف روزنامه طوفان پس از چاپ مقاله امنیت چیست در شماره ۳۷ سال سوم (۳ آذر ۱۳۰۲) بلافاصله فرخی یزدی از امتیاز این روزنامه استفاده کرد و اولین شماره آن را به چاپ رساند. پس از چاپ سرمقاله تنها شماره این روزنامه با عنوان حکومت فشار که در آن فخام‌السلطان علیه کابینه سردار سپه تاخته بود این روزنامه برای همیشه توقیف شد. در پی توقیف روزنامه آیینه افکار، فخام‌السلطان مدتی در تهران حبس شد و فرخی نیز دستگیر و به مدت دو ماه در کرمان زندانی شد.
بیت زرا

| بیت زرا {{{hebname}}} {{{arname}}}> نویسه‌گردانی(های) عبری | بیت زرا {{{hebname}}} {{{arname}}}> نویسه‌گردانی(های) عبری |
| --- | --- |
بیت زرا{{{pushpin_map_caption}}}: بیت زرا{{{pushpin_map_caption}}}
مختصات: ۳۲°۴۱′۲۰٫۰۳″ شمالی ۳۵°۳۴′۲۴٫۲۳″ شرقی﻿ / ﻿۳۲٫۶۸۸۸۹۷۲°شمالی ۳۵٫۵۷۳۳۹۷۲°شرقی﻿ / 32.6888972; 35.5733972: مختصات: ۳۲°۴۱′۲۰٫۰۳″ شمالی ۳۵°۳۴′۲۴٫۲۳″ شرقی﻿ / ﻿۳۲٫۶۸۸۸۹۷۲°شمالی ۳۵٫۵۷۳۳۹۷۲°شرقی﻿ / 32.6888972; 35.5733972
شورا: Emek HaYarden
Affiliation: Kibbutz Movement
بنیان‌گذاری: September 1927
بنیان‌گذار: Austrian و German Jewish immigrants
جمعیت (۲۰۱۷): ۵۷۷
وبگاه: www.betzera.org.il
بیت زرا (به لاتین: Beit Zera) یک منطقهٔ مسکونی در اسرائیل است که در ایمک هایاردن واقع شده‌است.
بوعرفه (استان بلیده)

| بوعرفه (استان بلیده) | بوعرفه (استان بلیده) |
| --- | --- |
شهرداری: شهرداری
کشور:  الجزایر
استان: استان البلیده
جمعیت (۱۹۹۸): جمعیت (۱۹۹۸)
 • کل: ۳۰۲۵۸
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
بوعرفه (به عربی: بوعرفة) یک شهرداری در الجزایر است که در استان البلیده واقع شده‌است. بوعرفه ۳۰٬۲۵۸ نفر جمعیت دارد.
بورکی-پادوخه

| بورکی-پادوخه | بورکی-پادوخه |
| --- | --- |
روستا: روستا
بورکی-پادوخه: بورکی-پادوخه
مختصات: ۵۲°۵′۱۷″ شمالی ۲۲°۲۰′۵۳″ شرقی﻿ / ﻿۵۲٫۰۸۸۰۶°شمالی ۲۲٫۳۴۸۰۶°شرقی﻿ / 52.08806; 22.34806: مختصات: ۵۲°۵′۱۷″ شمالی ۲۲°۲۰′۵۳″ شرقی﻿ / ﻿۵۲٫۰۸۸۰۶°شمالی ۲۲٫۳۴۸۰۶°شرقی﻿ / 52.08806; 22.34806
کشور:  لهستان
استان: استان ماسوویان
شهرستان: شهرستان شدلتسه
گمینا: گمینا ویشنگو
جمعیت: جمعیت
 • کل: ۴۷۵
بورکی-پادوخه (به لهستانی:  Borki-Paduchy) یک روستا در لهستان است که در گمینا ویشنگو واقع شده‌است. بورکی-پادوخه ۴۷۵ نفر جمعیت دارد.
بوجانی

| بوجانی Бођани (صربی) | بوجانی Бођани (صربی) |
| --- | --- |
روستا: روستا
The Bođani Orthodox monastery: The Bođani Orthodox monastery
بوجانیموقعیت بوجانی در نقشه: بوجانیموقعیت بوجانی در نقشه
مختصات: ۴۵°۲۳′ شمالی ۱۹°۰۶′ شرقی﻿ / ﻿۴۵٫۳۸۳°شمالی ۱۹٫۱۰۰°شرقی﻿ / 45.383; 19.100: مختصات: ۴۵°۲۳′ شمالی ۱۹°۰۶′ شرقی﻿ / ﻿۴۵٫۳۸۳°شمالی ۱۹٫۱۰۰°شرقی﻿ / 45.383; 19.100
کشور:  صربستان
منطقه:  استان خودمختار وویوودینا
منطقه: Bačka (Podunavlje)
ناحیه: ناحیه باچکای جنوبی
شهرداری: باتچ
جمعیت (۲۰۰۲): جمعیت (۲۰۰۲)
 • کل: ۱۱۱۳
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانی اروپای مرکزی)
بوجانی (به صربی: Bođani) یک منطقهٔ مسکونی در صربستان است که در Bač Municipality واقع شده‌است. بوجانی ۱٬۱۱۳ نفر جمعیت دارد.
ابراهیم جباری

| سردار ابراهیم جباری | سردار ابراهیم جباری |
| --- | --- |
زاده: ۱۳۳۶ (۶۶–۶۷ سال) تهران، ایران
وفاداری: ایران
شاخه نظامی: سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
سال‌های خدمت: اکنون–۱۳۵۸
درجه: سرتیپ پاسدار
یگان: نیروی زمینینیروی مقاومت بسیجحفاظت سپاه پاسداران
فرماندهی: سپاه ناحیه کرجمنطقه مقاومت بسیج زنجانمنطقه مقاومت بسیج قزوینسپاه علی بن ابی‌طالب قمسپاه حفاظت ولی‌امر
جنگ‌ها و عملیات‌ها: جنگ ایران و عراق
ابراهیم جباری (زاده ۱۳۳۶ تهران) سرتیپ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است، که از ۱۳۸۹ تا ۱۴۰۱ فرماندهی سپاه حفاظت ولی‌امر را برعهده داشت. وی در فاصله سالهای ۱۳۸۱ تا ۱۳۸۷ فرمانده سپاه منطقه قزوین بود، از ۱۳۸۷ تا ۱۳۸۸ بعنوان جانشین فرمانده سپاه محمد رسول‌الله تهران بزرگ فعالیت می‌کرد و از ۱۳۸۸ تا ۱۳۸۹ نیز فرماندهی سپاه علی بن ابی‌طالب قم را برعهده داشت.
زندگی

جباری پس از پایان جنگِ ایران و عراق تا سال ۱۳۸۱ فرمانده سپاه زنجان بود، از سال ۱۳۸۱ تا ۱۳۸۷ فرمانده سپاه منطقه قزوین را برعهده داشت. او مهر ماه ۱۳۸۷ به معاونت فرمانده سپاه محمد رسول‌الله تهران بزرگ منصوب شد و خرداد ۱۳۸۸ به سِمت معاون حسین طائب در نیروی مقاومت بسیج گمارده شد. در آبان ۱۳۸۸ به فرماندهی سپاه استان قم منصوب شد و یک سال بعد در آبان ۱۳۸۹ فرمانده سپاه حفاظت ولی‌امر شد. وی تا ۴ تیر ۱۴۰۱ در این سمت بود و حسن مشروعی‌فر جایگزین او گردید. وی اصالتاً اهل زنجان است.
آسباد

آسبادها، قدیمی‌ترین آسیاب‌های بادی عمودمحور در جهان هستند که در منطقهٔ شرق ایران ساخته شده‌اند. با توجه به اسناد تاریخی موثق، خاستگاه این آسبادها در منطقهٔ سیستان است. آسبادها در گذشته رکن اصلی دوام و پایداری معیشت نیاکان شرق ایران بوده‌اند و همچنین نمونهٔ بارزی از معماری سنتی ایران با رویکردی پایدار، استفاده از مصالح بومی و انرژی پاک باد، به‌شمار می‌آیند. به‌دلیل ویژگی‌های خاص و منحصر به فرد آسبادها و با توجه به جنبه‌های عملکردی و زیباشناسانهٔ آسبادها، بررسی آن‌ها از اهمیت خاصی برخوردار است. آسبادها در شرق ایران، خراسان و سیستان، از نظر گونه به چند دسته تقسیم می‌شوند و تنوع و گستردگی مخصوص به خود را دارند.
ایرانیان از دیرباز انواع آسبادها را بر اساس شرایط اقلیمی که در آن می‌زیستند، برای آرد کردن گندم و سایر غلات و تهیهٔ نان که یکی از مهم‌ترین غذاهای روزانه‌شان به‌شمار می‌آمد، احداث کرده‌اند. هر چند که این سازه‌های کهن معماری ایرانی در گذشته نقش حیاتی در زندگی مردم داشته‌اند، امروزه با گسترش صنعت و تکنولوژی از رونق افتاده‌اند. با این حال ویژگی‌های معماری و فنی- مهندسی بسیار ارزشمندی در آن‌ها نهفته‌است که می‌توانند به عنوان میراثی از دانش نیاکان در بهره‌برداری مناسب از اقلیم و شرایط محیطی به نسل‌های آینده معرفی گردند.
تاکنون، مطالعات محدود و انگشت‌شماری در زمینهٔ شناخت آسبادها صورت گرفته‌است. کمبود چنین مطالعاتی زمانی آشکار می‌شود که انرژی‌های تجدیدناپذیر رو به اتمام هستند. حال آن‌که استفاده از باد که یکی از مظاهر انرژی خورشیدی است، در مناطق بادخیز به عنوان ابتدایی‌ترین منبع برای دیگر اشکال انرژی سابقه‌ای دیرینه دارد. بادهای ۱۲۰ روزهٔ سیستان معروف‌ترین بادهای محلی در کشور ایران است که از اوایل خردادماه تا اواخر شهریورماه در منطقهٔ وسیعی از نواحی شرقی ایران می‌وزد. آسبادها به عنوان یکی از روش‌های تولید انرژی، شاهدی در بهره‌گیری از امکانات محیطی بوده‌اند.
آسباد در ایران
معرفی > واژه‌شناسی

در فرهنگ معین آمده‌است: دو سنگ گرد و مسطح برهم نهاده و سنگ زیرین در میان میلی آهنین و جز آن از سوراخ میان سنگ زبرین در گذشته و سنگ فوقانی به قوت دست آدمی یا ستور یا باد یا آب یا برق یا بخار چرخد و حبوب و جز آن را خرد کند و آرد سازد.
در لغت‌نامهٔ دهخدا آسباد بدین معناست: آسیا که به قوت باد بگردد. واژهٔ آسباد حاصل اشتقاق دو واژهٔ آس و باد است. آس به معنای سنگ آسیاست.
معرفی > تعریف آسباد

آسیاب‌های بادی (آسباد) نوعی از دستگاه‌های مکانیکی هستند که انرژی جنبشی در حال حرکت (باد) را به اشکال دیگر انرژی تبدیل می‌کند؛ بنابراین می‌توان گفت آسیاب بادی موتوری است که توسط نیروی باد به حرکت در می‌آید تا انرژی باد را به شکل مورد نظر تبدیل کند. (رحیمی، ۹٬۱۳۸۶)
معرفی > پیشینهٔ تاریخی

در کتاب ماتیکان سیستان آمده‌است که یکی از صنایع سیستان، آسیاب‌های بادی‌اند که جغرافی‌نگاران عرب به اتفاق از آن سخن به میان آورده‌اند. هنگام ورود اعراب به سیستان یگانه چیزی که مایهٔ تعجب‌شان گردید همین آسیاب‌های بادی بود.(محمدی خمک، ۷۶٬۱۳۸۷)
مسعودی در مروج‌الذهب می‌گوید: سیستان دیار باد است و همان شهری است که گویند باد آنجا آسیاب‌ها را می‌گرداند و آب را از چاه کشیده، باغ‌ها را سیراب می‌کند و در همهٔ دنیا شهری نیست که بیشتر از آن‌جا از باد سود برد و خدا داناتر است.
در دانشنامهٔ بریتانیکا آمده‌است که آسیاب‌های بادی پس از هجوم مغول‌ها توسط اسیران ایرانی به فراسوی مرزهای شرقی برده شده.
در کتاب شهرهای ایران روزگار پارتیان و ساسانیان، از شهرهای بزرگ و قصباتی که در آن روزگار دارای آسیاب بوده و قوانینی مدون جهت استفاده از آسیاب، دستمزد آسیابان و مال‌الاجارهٔ آسیاب وجود داشته، از سیستان نام برده شده‌است.
معرفی > ساختار معماری

بنای آسباد از ساده‌ترین مصالح شامل خشت و گل و چوب ساخته شده و ساختمان آن از دو طبقهٔ اصلی تشکیل شده‌است. طبقهٔ همکف که سالن اصلی آسباد به حساب می‌آید، محل قرار گرفتن سنگ بزرگ و مدور آسیاب است و کار اصلی آسیاب غلات در اینجا انجام می‌شود. از این طبقه به‌عنوان انبار غلات هم استفاده می‌شود. در طبقهٔ دوم که همان پشت‌بام آسباد محسوب می‌شود پره‌ها و تیرک‌های متصل به آن قرار گرفته‌است. پره‌های آسیاب از چوب و نی ساخته شده‌است و سبک است تا به راحتی حرکت کرده و بتواند سنگ بزرگ طبقهٔ زیرین را به حرکت درآورد. در مناطق گرمسیری جنس پره‌ها متفاوت است.
معرفی > ساختمان و اجزاء

آسبادها شامل بخش‌هایی هستند که به‌صورت تقریباً یکسانی در نمونه‌های موجود در جنوب خراسان و سیستان تکرار شده‌اند. این بخش‌ها عبارت‌اند از:
سنگ‌های آسیاب: سنگ‌های آسیاب شامل دو سنگ استوانه‌ای پهن است، سنگ رویین که در هنگام کار روی سنگ زیرین می‌گردد در میان سوراخی دارد و گندم از این سوراخ وارد شده و از میان شکاف دو سنگ در اطراف خارج می‌شود.
پل: شاخه‌ای است که با زدن شاخ و برگ آن به صورت صاف در می‌آید.
خر پل: خَرپل بالای آسیاب ستونی از چوب کاج به قطر ۳۰ سانتی‌متر و طول ۵ متر است که دو سر آن به حالت افقی بر روی دیوارهای طرفین آسیاب تکیه دارد و در قسمت وسط با محور چوبی آسیاب متصل است. در وسط این خرپل حفره‌ایست به نام «کلوسی» که محور عمودی چرخ و پر «تیرپل» در این محل یا خرپل افقی متصل می‌شود و میله‌ای چوبی به نام «قلندرک» حرکت محور را داخل کلوسی تسهیل می‌کند و عملکرد خرپل جلوگیری از حرکات جانبی تبدیل است.
تبدیل: قسمت دوم آسیاب است که بر سینهٔ سنگ فرود می‌آید و آن را به حرکت درمی‌آورد. تبدیل با طول ۸ متر و قطر ۳۵ و با ضخامت ۱۰۱ سانتی‌متر به صورت مدور ساخته شده‌است.
بازو، باهو: چوب‌هایی هستند به طول ۱۱۵ سانتی‌متر و قطر ۷ سانتی‌متر که سر آن‌ها به پرها و انتهایش به تبدیل متصل و در حقیقت رابط بین تبدیل پرها بوده و نیروی چرخشی پره‌ها که ناشی از باد است را به تبدیل منتقل نموده و با چرخش تبدیل می‌گردد. هر پره دارای ۶ تا ۷ بازو است.
پر: چوب‌هایی است با عرض ۱۴ و ضخامت ۱ سانتی‌متر و طول تقریبی ۱ متر. تعداد پرها در هر پره ۴ یا ۵ عدد است.
نی باد: ابزاری است که شدت عبور باد به درگاه‌ها را تنظیم می‌کند، همچون حصیر بافته شده، عملکرد آن هنگامی است که بخواهند آسبادها را متوقف سازند یا سرعت گردش آن را تغییر دهند. (سازمان میراث فرهنگی سیستان، ۱۳۸۱)
درگاه: فواصل بین درگاه را گویند که معمولاً حدود ۶۲ سانتی‌متر است.
توره: فلزی با طول ۳۶ تا ۵۰ سانتی‌متر که عرض آن در باریک‌ترین قسمت ۶ تا ۷ سانتی‌متر و در پهن‌ترین آن ۱۰ تا ۱۲ سانتی‌متر و قطر آن ۲ تا ۱۲ سانتی‌متر می‌باشد و میله‌ای قطور و فلزی که در انتهای تبدیل تعبیه شده و در انتهایش به صورت دوشاخه است.
چوب دو شاخ: چوبی با ارتفاع ۱۴۰ سانتی‌متر که انتهای آن به صورت دوشاخه است.
چوب موشته: چوبی است محکم و مخروطی شکل با ارتفاع ۴۰ تا ۵۰ سانتی‌متر که قطر باریک‌ترین قسمت آن ۳ تا ۴ سانتی‌متر است.
معرفی > مصالح کاربردی در ساخت آسباد

معماری ایرانی بر پایهٔ استفاده از مصالح بوم‌آورد و محلی پایه‌گذاری شده‌است و معماری آسبادهای جنوب خراسان و سیستان نیز با بهره‌گیری از مصالح موجود در کویر از جمله گل و خشت و کاه و چوب سازه‌هایی را ایجاد نموده‌است که استواری و کارایی لازم را داراست. ساختمان آسبادها بر بستر تپه بدون هرگونه شالوده‌ریزی بنا شده‌است، از این رو مصالح کاربردی در پی بنا همان بستر زمین است. برای برپاسازی دیوارهای آسباد، خشت‌های گلی بر روی هم قرار یافته‌اند. البته در بعضی از آسبادها تا پاکار طاق از چینه استفاده شده‌است. (خضری، ۱۱۹٬۱۳۸۸)
باد به‌عنوان انرژی پاک

از آنجایی که مصرف سوخت‌های فسیلی در ۲۰۰ سال گذشته بسیار افزایش یافته‌است و با توجه به محدود بودن منابع این نوع سوخت‌ها، توجه به جایگزینی آن‌ها امروزه امری اجتناب‌ناپذیر است؛ بنابراین بشر در چند دههٔ اخیر متوجه اهمیت توسعهً منابع پاک و تجدیدپذیر انرژی شده‌است. بدین منظور یکی از محورهای توسعه کاهش شدت استفاده از انرژی، همگام با گسترش بهره‌برداری از منابع انرژی پاک بوده و امید بر این است که بتوان وابستگی به سوخت‌های فسیلی را قبل از اتمام کامل این منابع از میان برد. (گندمکار، ۴٬۱۳۸۶)
اما انرژی باد به عنوان یکی از پاک‌ترین انرژی‌های در دسترس از گذشته‌های دور مورد توجه بوده‌است. با آغاز قرن بیستم اندیشهٔ استفاده از انرژی باد و تبدیل آن به انرژی الکتریکی مورد توجه جدی قرار گرفت و کشورهایی نظیر فرانسه، انگلستان، آلمان، آمریکا و روسیه تلاش زیادی جهت توسعهٔ توربین‌های بادی به عمل آوردند. (حاجی‌آبادی، ۱۳۸۶)
در بین بادهای محلی ایران، بادهای ۱۲۰ روزهٔ سیستان در بخش شرقی سرزمین ایران برای مدتی از سال می‌وزند. محدودهٔ وزش این بادها را خراسان جنوبی تا سیستان و زمان آن را فصل تابستان بیان کرده‌اند. بادهای ۱۲۰ روزهٔ سیستان معروف به بادهای لوار، حاصل اختلاف فشار بین ناحیهٔ شمال ایران و منطقهٔ موسمی در شبه‌قارهٔ هند است و از طریق افغانستان و خصوصاً در بیابان تار این کشور قدرت یافته و با عبور از نواحی کم‌ارتفاع افغانستان چون دشت ناامید وارد ایران می‌شود. در مجموع شاخه‌های گوناگونی از این بادها تمام شمال سیستان و جنوب خراسان را در بر می‌گیرند. بادهای معروف ۱۲۰ روزهٔ سیستان (شمال شرقی) که اهالی جنوب خراسان «سیاه‌باد» یا «بادکوه» می‌گویند. مشخصهٔ این بادها یعنی تداوم زیاد، سرعت و زمان مناسب، بهره‌گیری از این باد را امکان‌پذیر ساخته‌است، سرعت زیاد که گاهی به ۱۲۰ کیلومتر در ساعت می‌رسد نیروی زیادی ایجاد می‌کند که در صورت مهار آن انرژی زیادی در اختیار مردم قرار می‌گیرد. (همان، ۱۳۸۶)
سیر تکاملی آسباد

آسبادها در انواع متفاوتی موجودند؛ اگر چه دوره‌های را برای هر یک از آسبادهای موجود ذکر کرده‌اند اما مراحل  تکاملی آسبادها را می‌توان بر اساس تکامل ساختار شکلی آن‌ها بررسی کرد. بر این اساس آسبادهایی که در مناطق روستایی و با اشکال ساده طراحی شده‌اند نوع سادهٔ اولیهٔ آن‌ها و انواعی که دارای ساختمان بزرگ‌تر و پیچیده‌تر هستند، انواع تکامل یافته‌تر محسوب می‌شوند.
سیر تکاملی آسباد > آسبادهای سادهٔ اولیه

آسبادهای اولیه مانند آسبادهای روستای نشتیفان خواف یا آسبادهای خوان‌شرف نزدیک نهبندان از یک ساختمان دوطبقه تشکیل شده‌اند که با مصالح خشت خام در دو طبقه با پلان سادهٔ مربعی‌شکل طراحی شده‌اند. از آنجایی که این ساختمان‌های ساده توان کارکردی کمی دارند و علاوه بر این امکان ساخت آن‌ها برای عموم کشاورزان به سادگی میسر است، هر یک از آن‌ها متعلق به یک خانواده است و یک بنای عمومی محسوب نمی‌شوند. از طرف دیگر در یک منطقه معمولاً یک نقطه مناسب‌ترین محل برای احداث آسباد است، بنابراین این گونه آسبادها در نزدیکی این نقطه در کنار هم شکل می‌گیرند و اهالی نیز طبق یک قانون نانوشته در قسمت جلوی این بناها که ورودی باد به آن‌هاست چیزی نمی‌سازند تا آسبادها با حداکثر توان کارکنند. در نتیجه مجموعه‌هایی از این آسبادها معمولاً در کنار هم دیده می‌شوند که منظر و خط آسمان شاخصی ایجاد می‌کنند. آسبادهایی که امروزه در نشتیفان و خوان شرف موجودند اخیراً مورد مرمت قرار گرفته‌اند و تخمین زده می‌شود که قدمت آن‌ها به دوران صفوی برسد. این آسبادها بازمانده‌های گروه بزرگی از آسبادهایی هستند که در تمام روستاهای شرق سیستان و خراسان امروزی گسترده شده‌بودند.
سیر تکاملی آسباد > آسبادهای دالانی

کامل‌ترین و زیباترین نوع آسبادهایی که امروزه در سیستان موجودند آسبادهایی هستند که به صورت منفرد و بسیار بزرگ‌تر از آسبادهای ساده با آجرکاری زیبا طراحی و ساخته شده‌اند. این آسبادها نیز از دو طبقه تشکیل شده‌اند که طبقهٔ بالایی محل پروانهٔ آسباد و طبقهٔ زیرین محل قرار گرفتن سنگ آسیاب است؛ اما مجرای ورود باد به‌صورت دالانی سرگشاده درآمده که با یک دهانهٔ بزرگ با پره‌های جانبی شروع می‌شود که این قسمت نقش جمع‌آوری باد را به عهده دارد، سپس باد از دو یا سه شکاف که در یک طرف دیوارهٔ این دهانه قرار دارد وارد بخش داخلی می‌شود که در آنجا پره‌ها قرار دارند. به بیان دیگر شکاف تا جلو پره باد را هدایت می‌کند. این بخش از دالان از داخل به شکل طبقهٔ زیرین از سه بخش تشکیل شده بخش زیر پره‌ها طبعاً به اتاق سنگ آسیاب تعلق دارد. یک راهرو با طاقچه‌هایی در اطراف این اتاق قرار دارد که به دلیل ایجاد مقاومت بالا برای سازه این سقف ایجاد شده تا رانش نیروی دینامیکی که از محور آسباد به این سقف وارد می‌شود را کنترل کند بخش میانی که دهلیز ورودی نام دارد از یک چهارطاقی در تشکیل شده که به بیرون راه دارد و همچنین ارتباط دو اتاق دیگر، از این فضا صورت می‌گیرد. بخش سوم نیز انبار موقت غله در آسباد است؛ چرا که به دلیل مقیاس بزرگ‌تر آسباد مقدار غلهٔ بیشتری در آن آرد می‌شده و نیاز به محلی برای نگهداری آن‌ها بوده‌است. به‌علاوه این‌که حضور این نوع آسبادها در مراکز جمعیتی و نزدیک قلعه‌های حکومت‌های محلی صحت این موضوع را نشان می‌دهد. طرح ساختمان این آسبادها بسیار سازمان‌یافته‌تر از انواع ساده است. شکل منظم و سازهَ منسجم آن‌ها نشان‌دهندهٔ تکامل یافتن آن‌ها در طول قرن‌ها بوده‌است. ایجاد دیواری دوجداره در اتاق زیر محور آسباد به جهت پدیدآوردن تکیه‌گاهی برای طاق زیر پره‌های آسباد تدبیری بوده که معمار برای کنترل رانش طاق ایجاد کرده‌است و همچنین ارتباط این بخش با بخش ورودی را با چهار طاقی فراهم کرده‌است.
جدول مقایسهٔ چند آسباد

| آسباد | محل | قدمت | مکان قرارگیری | تعداد طبقه | فرم پلان | مصالح | تزئینات | مالکیت | سازه |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| لوتک | سیستان | ساسانیان | خارج از بافت مسکونی | ۲ | مستطیل | خشت خام | ندارد | عمومی | ۴طاقی/دیوار۲جداره |
| نشتیفان | خراسان رضوی | صفویان | خارج از بافت مسکونی | ۲ | مستطیل | آجر رسی | ندارد | خصوصی | طاق و تویزه/۴طاقی |
| خوان شرف | خراسان جنوبی | صفویان | نزدیک بافت مسکونی | ۲ | مربع | خشت خام | ندارد | خصوصی | طاق و تویزه/۴طاقی |
| نهبندان | خراسان جنوبی | قاجار | خارج از بافت مسکونی | ۲ | مستطیل | خشت خام | شکستگی فرم | خصوصی | ۴طاقی |
| قلعه مچی | سیستان | نامشخص | خارج از بافت مسکونی | ۲ | مستطیل | خشت خام | آجرکاری | عمومی | گنبد عرقچین/قوس ۵ او ۷ |
| حسین‌آباد شورابه | یزد - تفت | معاصر | نزدیک بافت مسکونی | ۲ | مربع | خشت | ندارد | خصوصی | گنبد با گوشه سازی فیلپوش |