stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
افسانه مادر سالاری
فرض

الر، مادر سالاری فمینیستی را به عنوان «یک دروغ ممتنع» رد کرد.
او استدلال می‌کند که اواخر قرن بیستم باستان‌شناسی فمینیستی ماریا گیمبوتاس نقش بزرگی در ساخت اسطوره فمینیستی مادر سالاری پیش از تاریخ داشته‌است. وی این سؤال را مطرح می‌کند که آیا یافته‌های باستان‌شناسی گیمبوتاس از ادعای مادر سالاری یا مادر گرا بودن این جوامع به اندازه کافی حمایت می‌کند؟ وی می‌گوید ما هیچ فرهنگی را نمی‌شناسیم که در آن پدری نادیده گرفته شود و مقام مقدس الهه‌ها به‌طور غیرارادی موقعیت اجتماعی زن را افزایش نمی‌دهد. الر نتیجه گرفت تأسیس دوره‌های ماقبل تاریخ که در آن زنان و مردان در هماهنگی و برابری زندگی کردند «باری است که فمینیست‌ها به آن نیازی ندارند و نباید تحمل کنند.» از دیدگاه او، «اسطوره مادرسالارانه» جنبش فمینیستی را با در معرض گذشتن آن در مقابل اتهامات «خلأ و بی ربطی که ما نمی‌توانیم در دادگاه اظهار کنیم» لکه دار می‌کند.
انتقاد

کتاب الر توسط مکس داشو، تاریخ‌نویس فمینیستی، به علت «توصیف اشتباه» نظریه‌های گیمبوتاس و دیگر انسان شناسان برجسته، و به علت نام گذاری آن‌ها به عنوان «زن سالاری» با وجود اینکه بسیاری از این دانشمندان ایده‌های مادرسالاری (حکومت زن) را به نفع مادر گرایی یا مادرتباری جوامع رد کردند، مورد انتقاد قرار گرفته‌است. داشو نوشت که الر «بین مطالعات علمی در طیف گسترده‌ای از زمینه‌ها و بیان‌های جنبش در حال رشد الهه، شامل رمان‌ها، تورهای راهنما، شرکت‌های بازار محور، هیچ تمایزی قائل نیست. همه این‌ها در یک 'اسطوره' یکپارچه و فاقد هرگونه پایه تاریخی جمع شده‌اند.»
نسخه‌ها

افسانه پیش از تاریخ مادری: چرا گذشته‌ای ابداع شده به زنان آینده ای نخواهد داد، Beacon Press (2000) ،شابک ‎۹۷۸-۰-۸۰۷۰-۶۷۹۲-۵.
کرشک (قائنات)

| کرشک | کرشک |
| --- | --- |
روستا: روستا
مختصات: ۳۳°۲۳′۰۹″ شمالی ۵۹°۱۸′۴۹″ شرقی﻿ / ﻿۳۳٫۳۸۵۸۳°شمالی ۵۹٫۳۱۳۶۱°شرقی﻿ / 33.38583; 59.31361: مختصات: ۳۳°۲۳′۰۹″ شمالی ۵۹°۱۸′۴۹″ شرقی﻿ / ﻿۳۳٫۳۸۵۸۳°شمالی ۵۹٫۳۱۳۶۱°شرقی﻿ / 33.38583; 59.31361
کشور: ایران
استان: خراسان جنوبی
شهرستان: قائنات
بخش: سده
دهستان: سده
جمعیت: ۶۲ نفر (سرشماری ۹۵)
کرشک روستایی در دهستان سده بخش سده شهرستان قائنات استان خراسان جنوبی ایران است. بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۰ جمعیت این روستا ۴۳ نفر (در ۲۰ خانوار) بوده‌است.
| جمعیت تاریخی> سال | جمعیت تاریخی> جمعیت | جمعیت تاریخی> ±% |
| --- | --- | --- |
| ۱۳۸۵ | ۴۶ | —     |
| ۱۳۹۰ | ۴۳ | ۶٫۵٪− |
خراشسانی (ناحیه راکوونیک)

| خراشسانی (ناحیه راکوونیک) | خراشسانی (ناحیه راکوونیک) |
| --- | --- |
شهر و روستا: شهر و روستا
کشور:  جمهوری چک
منطقه: منطقه بوهمی مرکزی
ناحیه: Rakovník District
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (CET)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (CEST)
خراشسانی (به چکی: Chrášťany) یک منطقهٔ مسکونی در جمهوری چک است که در ناحیه راکوونیک واقع شده‌است.
جرمی دی ماگالهس

| اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی |
| --- | --- | --- | --- |
نام کامل:  Jérémy De Magalhaes
زادروز:  ۲۱ نوامبر ۱۹۸۳ ‏(۴۰ سال)
زادگاه:  ایوری-سور-سن
قد:  ۱٫۸۴ متر (۶ فوت ۱⁄۲ اینچ)
پست:  مدافع
باشگاه‌های حرفه‌ای*: باشگاه‌های حرفه‌ای*
| سال‌ها |  باشگاه‌ها |  بازی† |  (گل)† |
| ۲۰۰۲–۲۰۰۷ |  Laval |  ۷۶ |  (۱) |
| ۲۰۰۷–۲۰۰۸ |  باشگاه فوتبال کن |  ۲۲ |  (۰) |
| ۲۰۰۸–۲۰۰۹ |  باشگاه فوتبال بارنت |  ۴ |  (۰) |
| ۲۰۰۹ |  L'Entente SSG |   |   |
| ۲۰۱۰–۲۰۱۱ |  باشگاه فوتبال کن |  ۱۷ |  (۰) |
| ۲۰۱۱–۲۰۱۲ |  Martigues |  ۲۳ |  (۱) |
| ۲۰۱۲–۲۰۱۴ |  Hyères |  ۵۴ |  (۱) |
 تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است و آمار به روز شده در تاریخ ۲۲:۱۹, ۱۱ فوریه ۲۰۱۷ (UTC). :  تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است و آمار به روز شده در تاریخ ۲۲:۱۹, ۱۱ فوریه ۲۰۱۷ (UTC). 
جرمی دی ماگالهس (انگلیسی: Jérémy De Magalhaes؛ زادهٔ ۲۱ نوامبر ۱۹۸۳) بازیکن فوتبال اهل فرانسه است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال بارنت و باشگاه فوتبال کن اشاره کرد.
جاک استاین

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 استاین در سال ۱۹۷۱:  استاین در سال ۱۹۷۱
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
نام کامل:  جان استاین
زادروز:  ۵ اکتبر ۱۹۲۲
زادگاه:  لانارکشر جنوبی، اسکاتلند
تاریخ مرگ:  ۱۰ سپتامبر ۱۹۸۵ (۶۲ سال)
محل مرگ:  کاردیف، ولز
پست:  مدافع
باشگاه‌های جوانان: باشگاه‌های جوانان
۱۹۴۲–۱۹۴۰:  بلن‌تایر ویکتوریا
باشگاه‌های حرفه‌ای*: باشگاه‌های حرفه‌ای*
| سال‌ها |  باشگاه‌ها |  بازی† |  (گل)† |
| ۱۹۵۰–۱۹۴۲ |  آلبیون راورز |  ۹۴ |  (۴) |
| ۱۹۵۱–۱۹۵۰ |  لیانلی تاون |  ۴۴ |  (۵) |
| ۱۹۵۷–۱۹۵۱ |  سلتیک |  ۱۰۶ |  (۲) |
| مجموع |   |  ۲۴۴ |  (۱۱) |
تیم ملی: تیم ملی
| ۱۹۵۴ |  منتخب لیگ اسکاتلند |  ۱ |  (۰) |
دوران مربیگری: دوران مربیگری
۱۹۶۴–۱۹۶۰:  دانفرملاین
۱۹۶۵–۱۹۶۴:  هیبرنین
۱۹۶۵:  اسکاتلند
۱۹۷۸–۱۹۶۵:  سلتیک
۱۹۷۸:  لیدز یونایتد
۱۹۸۵–۱۹۷۸:  اسکاتلند
 تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است. :  تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است. 
جاک استاین (انگلیسی: Jock Stein؛ ۵ اکتبر ۱۹۲۲ – ۱۰ سپتامبر ۱۹۸۵) بازیکن و مربی فوتبال اهل اسکاتلند بود. او نخستین مربی بود که موفق شد یک باشگاه بریتانیایی را به مقام قهرمانی جام باشگاه‌های اروپا برساند (سلتیک در ۱۹۶۷).
استاین زمانی که به صورت پاره وقت برای تیم‌های "آلبیون راورز" و "بلن‌تایر ویکتوریا" بازی می‌کرد، به عنوان معدنچی معدن زغال‌سنگ نیز کار می‌کرد. او در باشگاه ولزی "لیانلی تاون" تبدیل به یک بازیکن حرفه‌ای و تمام وقت شد اما در سال ۱۹۵۱ این تیم را ترک کرد و به سلتیک پیوست. او در سلتیک افتخارات و جام‌هایی را کسب کرد از جمله در سال ۱۹۵۴، به قهرمانی لیگ اسکاتلند و جام حذفی اسکاتلند رسید. مصدومیت‌های از ناحیهٔ مچ پا، موجب خداحافظی استاین از بازی در سال ۱۹۵۷ شد.
مجسمهٔ برنزی استاین بیرون سلتیک پارک
پس از خداحافظی استاین از فوتبال، سلتیک او را به عنوان سرمربی تیم دوم خود برگزید. او دوران رسمی مربیگری خود را در سال ۱۹۶۰ و با تیم "دانفرملاین" آغاز کرد؛ جایی که او موفق به فتح جام حذفی اسکاتلند شد و نتایج قابل توجهی را در فوتبال اروپا کسب کرد. بعد از یک دورهٔ کوتاه اما موفقیت‌آمیز در هیبرنین، استاین در مارس ۱۹۶۵ به سلتیک بازگشت و هدایت این تیم را بر عهده گرفت. در طی سیزده سال هدایت سلتیک، او موفق به فتح جام‌باشگاه‌های اروپا، ده عنوان قهرمانی لیگ اسکاتلند، هشت قهرمانی جام حذفی و شش عنوان قهرمانی جام اتحادیه اسکاتلند شد. پس از سلتیک، او مدت کوتاهی هدایت لیدز یونایتد را بر عهده داشت و پس از آن، از سال ۱۹۷۸ تا زمان مرگش در سال ۱۹۸۵، هدایت تیم ملی فوتبال اسکاتلند را بر عهده داشت.
مرگ

در ۱۰ سپتامبر ۱۹۸۵ و از سری رقابت‌های انتخابی جام جهانی ۱۹۸۶، تیم ملی فوتبال اسکاتلند باید در ورزشگاه نینیان پارک شهر کاردیف، به مصاف تیم ملی فوتبال ولز می‌رفت؛ ولز با نتیجه ۱–۰ و با تک گل مارک هیوز پیروز میدان بود تا این‌که ۹ دقیقه به پایان بازی، یک ضربهٔ پنالتی به سود اسکاتلند اعلام شد؛ دیوی کوپر ضربه را به گل تبدیل کرد و با پایان بازی با نتیجه ۱–۱، اسکاتلند به دیدار پلی‌آف جام جهانی در مقابل استرالیا راه یافت. جاک استاین، سرمربی اسکاتلند، که وضعیت سلامتی ضعیفی داشت و تحت فشار شدیدی قرار داشت، در پایان مسابقه دچار سکته قلبی شد و مدتی بعد در اتاق پزشکی استادیوم درگذشت. او در زمان مرگ، ۶۲ سال سن داشت. جسد استاین در یک مراسم خصوصی که بسیاری از چهره‌های گذشته و حال فوتبال جهان در آن حضور داشتند، در مُرده‌سوزخانه لین، در شهر گلاسکو خاکستر شد.
درگذشت او تأثیر عمیقی بر روی دستیار او، و سرمربی آبردین، الکس فرگوسن گذاشت. فرگوسن استاین را استاد خود می‌دانست و از مرگ زودهنگام او، وحشت‌زده بود؛ پس از مرگ استاین، فرگوسن به عنوان مربی موقت منصوب شد و تیم ملی اسکاتلند را به جام جهانی ۱۹۸۶ هدایت کرد. اسکاتلند نتوانست از مرحله گروهی صعود کند و اندی راکسبورگ به عنوان جانشین دائم استاین منصوب شد.
نینیان پارک، ورزشگاهی که در ۱۰ سپتامبر ۱۹۸۵، جاک استاین سرمربی تیم ملی فوتبال اسکاتلند در آن درگذشت.
تنظیم منابع آب در افغانستان

از برف‌باری در ولایت بدخشان دریای آمو به‌وجود می‌آید «ولسوالی درواز»
تنظیم منابع آب در افغانستان، به معنای نظم دادن به نحوه تخصیص منابع آبی برای مصارف مختلف در افغانسان است.
در گذشته دور به‌طور میانگین مصارف روزانهٔ مردم در افغانسان تا ۱۰ لیتر در روز بوده‌است. در زمان ظاهر شاه ریاست آبرسانی برای هر فرد ۲۰–۲۵ لیتر آب سنجیده به همان پیمانه در شهر کابل آبرسانی می‌کرد. با افزایش نفوس و کم‌سرعت بودن کار دولتی، توازن توزیع آب تا امروز از میان رفت؛ مردم در هر گوشه و کنار از آب‌های زیرزمینی استفادهٔ اعظمی می‌نمایند.
بر اساس تقسیم‌بندی وزارت انرژی و آب افغانستان، این کشور به پنج حوضه آبریز اصلی و ۴۲ حوزهی فرعی تقسیم شده‌است که مجموع مقدار روان آب سطحی این حوضه‌ها سالانه به حدود ۵۷ میلیارد متر مکعب می‌رسد. این میزان در سال‌های اخیر به دلیل تغییر اقلیم و گرمایش جهانی کاهش یافته‌است. افغانستان به عنوان کشور بالادست، این کشور را مسلط به جریان رودخانه‌های روان به پایین دست و کشورهای همسایه بدل کرده‌است.
میانگین مقدار بارندگی در افغانستان ۲۵۰ میلی‌متر در متر مربع در سال است که یعنی در سال در حدود ۱۶۳ میلیارد مترمکعب بارش در کل افغانسان رخ می‌دهد که در نتیجه آن ۵۷ میلیارد متر مکعب روان‌آب تشکیل شده و ۱۸ میلیارد مترمکعب سفره‌های آب زیرزمینی نفوذ می‌کند و باقیمانده طوری تبدیل به بخار و طوری جذب در خاک و مقداری در وجود اجسام زنده و سایر ملحوظات طبیعی ذخیره می‌شود.
براساس گزارش سازمان ملل و دانشگاه کابل، سرانهٔ آب در افغانستان ۲٬۷۷۵ متر مکعب به ازای هر نفر است. در صورت استفاده درست ازین آب‌ها افزون‌بر ضرورت خود می‌توان به کشورهای همجوار برق و آب داد.
میانگین ارتفاع در افغانستان ۱٬۲۰۰ متر از سطح دریا است. بلندترین نقطهٔ افغانستان نوشاخ بدخشان است که دارای ارتفاع ۷٬۴۹۲ و پست‌ترین نقطه رودآمو است که دارای ارتفاع ۲۵۰ متر از سطح دریا می‌باشد. میانگین بارندگی در مناطق غربی ۲۵۰ میلی‌متر، در مناطق جنوب شرقی ۲۵۰ میلی‌متر، در ساحات شمال شرقی و ارتفاعات بالاتر از ۳٬۰۰۰ متر و کوه‌ها از ۴۵۰ الی ۱٬۰۰۰ میلی‌متر در سال می‌رسد. میزان بارندگی برف در کوه‌های پامیر و واخان ۱٬۰۰۰ میلی‌متر یا یک متر است. دو رود بزرگ افغانستان شامل آمودریا با آورد آب سالانه ۲۲ میلیارد مترمکعب و دریای هلمند با آورد آب سالانه ۹٫۳ میلیارد مترمکعب است. ضرورت است تا آب این رودها در تحت پروژه‌ها گرفته شود تا بتواند افغانستان از فقر فرار نماید. سطح استفاده از آب آمودریا صفر و از هلمند ناچیز است. افغانستان که دارای ۲۵ رودخانه بزرگ، صدها رود کوچک و هزاران جوی و کوه‌های پر برف دارد. در افغانستان بیشترین آب در بخش کشاورزی به مصرف می‌رسد.
آبیاری کشتزارهای کشاورزی در افغانستان

شغل اکثر مردم افغانستان کشاورزی است و ۸۰٪ مردم به کشاورزی و مالداری اشتغال دارند. کشاورزی بدون آب ناممکن است. کشت نباتات در این کشور به‌شکل للمی و آبی است. زیادهٔ کشت للم در صفحات شمال افغانستان صورت می‌گیرد. زمین‌های جلال‌آباد و لغمان چون آب فراوان دارند تا سالی ۳ بار نیز حاصل می‌دهند. در قسمت‌های غربی و شمال از ولایت قندوز تا ولایت بادغیس حدود یک میلیون هکتار زمین کشاورزی در کنار آمودریا و رود مرغاب قرار دارد ولی به نسبت عدم ورود فناوری آب این زمین‌ها به‌شکل دشت و لامزروع باقی مانده‌است. اهالی این ولایت‌ها از زمین‌ها به‌شکل للمی استفاده می‌نمایند. افغانستان دارای ۵۷ میلیارد مترمکعب در سال روان آب تجدیدپذیر است ولی حدود ۲۵ درصد یعنی ۲۰ میلیارد آن استفاده نموده متباقی ۷۵ درصد آن به کشورهای همجوار می‌ریزد. در تاریخ افغانستان کشاورزی پیشرفته و حفر جویبارها در زمان کوشانیان، غزنویان، باختران تیموریان، بابریان و تیمورشاه درانی مروج گردید. سامانهٔ آبیاری در افغانستان به‌دست وسایل نوین نبوده بلکه مانند صدها سال پیش توسط جوی‌های خاکی آبیاری می‌شود که درصدی ضایعات خیلی زیاد است. پیشتر پلان بود که در پروژه‌های بند سردهٔ غزنی، سد سلمای هرات و سد کجکی هلمند کشاورزی نوین را مروج نمایند که پروژه تا اکنون موفق نگردیده‌است. زیادهٔ زمین‌های افغانستان به‌شکل علفزار مورد استفاده مالداران قرار دارد. دهقانان افغانستان آب کشت مورد ضرورت خود را از آب باران، دریا، چشمه‌ها (کاریز) هر دو چاه به‌دست می‌آورند.
اراضی افغانستان از دیدگاه زراعت به ۶ گونه تقسیم شده‌است. زمین‌های قابل کشت، زمین‌های تحت غرس نهال‌ها، که هر دو قسمت ۷٫۸ میلیون هکتار ۱۱٫۹۶٪ ساحهٔ خاک را دربردارد. علفزارها ۳۱ میلیون هکتار که حدود ۴۹٪ می‌باشد؛ جنگل‌ها ۱٫۹ میلیون هکتار ۳٪؛ زمین‌های تحت آب و زمین‌های غیر مزروعی است. اراضی افغانستان طوریست که هر منطقه دشت و دره آب هوا مخصوص دارند؛ مثلاً ولسوالی سروبی که در ۳۰ کیلومتری کابل موقعیت دارد در زمستان برف‌باری ندارد. ولایت قندهار، خوست، ننگرهار، لغمان، گرمسیر بوده در زمستان برف‌باری ندارند. ۱ بر ۶ حصهٔ خاک را دشت تشکیل داده‌است که به مساحت ۱۰۸٬۷۰۴ کیلومترمربع ۱۰٬۸۷۰ میلیون هکتار می‌شود. بالاتر از ۸۰ درصد منابع آبی افغانستان را کوه‌های هندوکش تشکیل می‌دهند. درمجموع ۷٫۸ میلیون هکتار ساحهٔ قابل کشت وجود دارد. از جمله ۳٫۳ میلیون هکتار (۱۸۱٫۵ میلیون جریب) آبی ۴٫۵ میلیون هکتار (۲۲٫۵ میلیون جریب) للمی یا بارانی وجود دارد. از جمله ۴ میلیون هکتار تحت کشت است. در سال ۲۰۱۰ حدود ۳٫۱ میلیون هکتار تحت زرع علوفه‌جات و از جمله ۲ میلیون هکتار تحت زرع گندم قرار داشت. زمین‌های سیر آب حدود ۱٫۸ میلیون هکتار را دربردارد. در ۱٫۴۴ میلیون هکتار به نسبت آب کافی دو بار کشت می‌شود طور طبیعی به جز چند نبات محدود همهٔ نباتات درین خاک می‌رویند. در اکثر نقاط شمال، جنوب، و جنوب شرقی افغانستان حرارت در تابستان به ۴۵ درجه می‌کشاند. زیادترین آب درین مناطق به مصرف می‌رسد سطح تبخیر درین مناطق زیاد بوده در ظرف ۳ تا ۶ روز زمین دوباره خشک می‌شود. حرارت زمین الی ۲۰ درجه بیشتر از حرارت هوا است. خشکسالی در همین مناطق بروز می‌کند.
آب و منابع آبی در افغانستان > دریای آمو (آمودریا)

این دریا از کوه‌های پامیر افغانستان و تاجیکستان شروع می‌گردد و از شمال شرق رو به جنوب غرب جریان پیدا می‌کند، در قسمت پنج سرعت این دریا خیلی تند و با شتاب می‌گردد. در قسمت شمال شرقی بدخشان دریای آمو یک چرخ مثلثی زده بازهم به مسیر خود ادامه می‌دهد و پس از طی مسافت ۲٬۴۰۰ کیلومتر به دریاچهٔ خوارزم می‌ریزد. کوه‌های پامیر دارای بارندگی ۱٬۰۰۰ میلی‌متر در یک سال بوده و به همین دلیل این دریای بزرگ را به جریان انداخته‌است. این دریا در یک ثانیه ۲٬۰۰۰ متر مکعب و در یک سال ۲۲ میلیارد آب را انتقال می‌دهد. در کنار این دریا دشت‌های لامزروع و کم ارتفاع به اندازهٔ یک میلیون هکتار (۱۰ میلیون جریب) قرار دارد؛ که با مصرف کم می‌تواند زیادهٔ قسمت این دشت‌ها را سیراب نمود.
عرض دریا در بسیاری از جاها بیشتر از یک کیلومتر است. قسمت کم عرض آن در نواحی حیرتان واقع شده‌است. از لحاظ قانونی افغانستان از اینکه منشأ این دریا است حق استفاده بیشتر را دارد. برخلاف این اصل ازبکستان ۶۰ درصد ازین آب استفاده می‌نماید و هم از طلا که این رود سالانه دارد. در صورت احداث پروژه‌ها در افغانستان با مشکلات و ممانعت‌های زیادی روبرو خواهد بود. این دریا در مرز دو کشور قرار دارد و به نام آب‌های بین‌المللی یاد می‌شود دارای قانون خاص است.
جدول زیر مربوط به مقدار تولید و مصارف آب دریای آمو است:
| نام کشور | سهم‌گیری درآب آمو به‌تناسب سال\کیلومتر مکعب | سهم که کشورها باید مستفید شوند به درصد | آبیاری اراضی به میلون هکتار | تخصیص آب | درصدی کل که استفاده می‌شود |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| افغانستان | ۲۴** | ۳۰٪ | ۱٬۲ | ۰ | ۰ |
| تاجیکستان | ۴۹ | ٪ ۶۱ | ۰٬۵ | ۹٬۵ | ۱۵٬۴ |
| ازبکستان | ۴٬۸ | ٪ ۶ | ۲٬۳ | ۲۹٬۶ | ۴۸٬۲ |
| ترکمنستان | ۰٬۸۲ | ٪ ۱ | ۱٬۷ | ۲۲ | ۸، ۳۵ |
| قرقیزستان | ۱٬۶ | ٪ ۲ | ۱٬۰ | ۴٬۰ | ۶، ۰ |
| مجموعه کل | ۸۰٬۲۲ | ٪ ۱۰۰ | ۸، ۵ | ۵، ۶۱ | ٪ ۱۰۰ |
آب و منابع آبی در افغانستان > رودخانهٔ هلمند

دومین رودخانه پراهمیت رود هلمند است که از سنگلاخ یا ۸۰ کیلومتری غرب کابل سرچشمه گرفته و از شمال به جنوب غرب کوهستان‌ها هزاره‌جات را پشت سر گذاشته در گرشک داخل ریگستان‌ها دشت مارگو می‌شود. پسانتر به‌طرف سیستان جریان نموده. به تالاب بین‌المللی هامون در منطقهٔ سیستان ایران می‌ریزد. درازای این رودخانه ۸۳۵ کیلومتر است. در مسیر این رود سد کجکی با ظرفیت ۶۷۰ میلون متر مکعب اعمار گردیده‌است. در سال ۲۰۱۱ کار بند کمال خان نیز در مسیر این دریا آغاز گردیده‌است. این بند در زمان داود خان سروی و به ارزش ۳۳ میلیون دالر با حکومت چکسلواکی قرارداد گردیده بود که در این ۳۲ سال کار آن متوقف بود. رودخانهٔ هلمند در مجموع ۳۸۶٬۰۰۰ کیلومتر مربع را می‌تواند آبریزی کند؛ و اگر از این آب درست استفاده شود می‌توان تمام زمین‌های اطراف این رودخانه را زیر کشت محصولات زراعی برد.
آب و منابع آبی در افغانستان > فراه رود

یکی از رودخانه‌های سیراب و پراهمیت افغانستان فراه‌رود است. این رودخانه از بند باین و خاک یارک ولسوالی دولینه سرچشمه گرفته پس از گذشتن از ریگستان‌های فراه در تالاب هامون می‌ریزد. مناطق زیاد در غور، پرچمن و فراه به نام آن مسمی گردیده، ازین رودخانه در زمین‌های زراعتی استفاده به عمل می‌آید، اما در جوار این رودخانه زمین زراعتی کم است ولی با استفاده از فناوری و ذخیرهٔ آب ولایت فراه که کاملاً دشت است می‌توان آبیاری نمود. طول این رودخانه ۵۶۰ کیلومتر است.
آب و منابع آبی در افغانستان > رودخانهٔ کابل

این دریا از محدودهٔ سنگلاخ سرچشمه گرفته در درهٔ اونی کوه پغمان از رودخانهٔ هلمند جدا می‌شود سپس جلگهٔ میدان را آبیاری نموده، وارد شهر کابل می‌شود، سپس در جلگهٔ سروبی با رودخانهٔ پنجشیر ملحق شده به جلگهٔ جلال‌آباد می‌ریزد. این رودخانه دارای درازای ۷۰۰ کیلومتر بوده سرانجام به رود سند می‌ریزد که ۴۶۰ کیلومتر آن در درون خاک افغانستان جریان دارد.
آب و منابع آبی در افغانستان > رود مرغاب

این رودخانه که معاون آن رودخانهٔ کاشان است از نقطهٔ اتصال سفیدکوه و تیربند ترکستان سرچشمه گرفته به طرف غرب در وادی وسیعی جریان دارد. در نزدیکی بالا مرغاب رود قیصار هم به آن افزون شده و پس از عبور از علاقهٔ پنج‌ده و آق‌تپه، رود کشک هم به ملحق می‌شود و سرانجام پس از طی مسافت ۹۶۰ کیلومتر در ریگستان قراقروم ترکمنستان می‌ریزد. این رودخانه از میان چندین کوه گذشته سپس به ارتفاعات هموار می‌ریزد با استفاده از فناوری معاصر امکانات زیاد در ذخیره استحصال برق و مزروعی ساختن اراضی زراعتی مورد استفاده قرار داد.
آب و منابع آبی در افغانستان > هریرود

این رودخانه هم از دامنه‌های کوه بابا درمناطق مرکزی کشور سرچشمه می‌گیرد. هریرود فاصلهٔ طولانی را در داخل ولایت غور طی نموده و با عبور از شهر فیروزکوه مرکز آن ولایت وارد ولایت هرات می‌شود. سرانجام وارد ترکمنستان شده و در ریگزارهای قره‌قوم دفن می‌گردد. این رود ۱٬۱۲۴ کیلومتر درازا داشته و ۵۶۰ کیلومتر آن در داخل افغانستان جاری است. ۶۰ کیلومتر مرز مشترک میان دو کشور ایران و افغانستان را همین رودخانه تشکیل می‌دهد. سرسبزی ولایت هرات از آب هریرود است ولی با آن همه، استفاده چندانی از آب این رودخانه در داخل افغانستان صورت نگرفته و اضافه آب آن جذب ریگستان‌های کشورهای همسایه می‌گردید. درین اواخر دولت ایران و ترکمنستان ذخیره‌گاه بزرگی ازین آب غرض آبیاری جلوگیری از سیلاب مناطق دو کشور ساخته‌است.
ذخایر آب و نقش آن در توسعه زراعت و صنعت در افغانستان

مهم‌ترین منبع آبی افغانستان یخچال‌های دایمی قلل‌های بلندکوه هندو کش و چشمه‌ها است. بالاتر از ۷۵ درصد خاک را کوها تشکیل داده‌است. تمامی رودخانه های افغانستان از این کوه ها منشأ می‌گیرد. از سرازیر شدن این آب‌ها نظر به موقعیت جغرافیای و سرعت آب می‌توان گاهی ذخیره فراوانی را ساخت. تکنولوژی امروز نظر به موقعیت جغرافیای دریا و آب انواع بندها را اختراع نموده‌است. کشیدن تونل‌های آب توسط ماشین‌های TBM، ساختن کاسه‌های بزرگ آبی توسط انفجارات اتمی، ساختن کانال‌ها توسط Vertical cannal drilling machin و تی بی ایم و غیره ماشین‌های مدرن که سرعت کارا خیلی سریع می‌سازد. از این رودها توسعه اراضی زراعتی را نمود و از انرژی پوتانشیل آن برق استحصال نمود.


واضع است که همه ساله در افغانستان نفوس ازدیاد می‌یابد با ازدیاد نفوس برخلاف زمین‌های زراعتی تحت ساختمان قرار می‌گیرد و آبی که برای زراعت طبیعی به مصرف می‌رسید به سایر موارد به مصرف می‌رسد. این آب پس از استفاده مخلوط با روغنیات و مواد کیمیاوی گردیده واپس تبخیر نمی‌کنند رطوبت نسبی نیز پائین می‌آید. ملت افغان از قدیم‌الایام زراعت پیشه بودند آبی که توسط جوی‌ها داخل محلات مسکونی می‌گردید مطابق به نفوس و زمین مورد ضرورت کافی بود. در سه دهه جنگ مردم کشت و کار را رها کرده مهاجر گردیدند در زمان برگشت نفوس دوچند ازدیاد یافت. لازم بود تا مقدار منابع آب و زمین زراعتی ازدیاد میافت ولی چنین نشد. بنا بر چندین عوامل تعداد از زمین‌ها این کشور از کشت بازماند. در نتیجه کشور از حالت خود کفائی برآمده محتاج است تا یک تعداد از محصولات زراعتی و تولیدات محصولات زراعتی را از خارج وارد کند. پس از سال ۲۰۰۲ که تحولات در افغانستان رونما گردید دولت افغانستان الی سال ۲۰۰۹ روی عوامل نامعلوم اهمیت زراعت را فراموش نموده بود. ضرورت بود الی خروج خارجی‌ها در اعمار بندها. ذخیره گاهی کانال‌ها و توسعه اراضی زراعتی می‌کوشید تا ملت ما کمافی سال‌های قبل از لحاظ خوراک متکی بخود می‌شد. در صورت بهبود زراعت صنعت این کشور رونق می‌گرفت. فعلاً صرف ۱۲ درصد زمین این کشور تحت کشت حدود ۴۶ درصد آن علفزار و۳درصد آن جنگل است. باالاثر همکاری دولت آلمان وضع زراعت آبیاری و آبرسانی در ولایت کندز بهتر گردیده‌است. زیاده زمین‌های کندز تحت کشت گندم قرار گرفته‌است. با فعال ساختن پروژه‌های آبی می‌توان صنعت را رشد داد. صنعت ضرورت به برق زراعت پیشرفته، راه پخته و سیستم آبرسانی مدرن دارد. تهیه آب غرض صنعت زراعت و منازل توسط ساختمان‌های زراعتی ذخیره گاه‌های آبی حوض‌های مصنوعی کشیدن تونل‌های آبی در اعماق زمین و کوه‌ها حفر هزاران چاهای عمیق آبی و غیره اکتفاپذیر خواهد بود. در سال ۲۰۱۱ دولت افغانستان به جهانیان اعلان نمود که افغانستان غرض تنظیم آب خویش مبلغ ۱۲ بیلون دالر ضرورت دارد. مقدار آب سرانه ۲۷۷۸ مترمکعب در یک سال است در حالی که ۱۴۲۰ متر مکعب آن در دسترس قرار دارد.
ذخایر آب و نقش آن در توسعه زراعت و صنعت در افغانستان > حوضه رودخانه‌های افغانستان

طبق پیشنهاد وزارت انرژی و آب و سایر مراجع ذی‌ربط افغانستان به پنج حوضه دریای تبدیل گردید که عبارتند از حوضه آمو، حوضه شمال، حوضه مرغاب و هریرود، حوضه هلمند و حوزه رود کابل است. این پیشنهاد توسط رئیس‌جمهور افغانستان شش وزیر و رئیس اداره محیط زیست منظور گردید. یک تعداد از سازمان‌ها و بانک‌های که در حصه اعمار و احیا پنج حوزه همکاری نموده‌اند از قبیل بانک جهانی مبلغ ۷۵ میلون دالر در تمام ۵ حوزه. بانک آسیایی اداره(JFPR) مبلغ ۱۵ میلون دالر غرض احیا و ترمیم دریای شمال. اداره (JFPR) جاپان مبلغ ۱۰ میلون دالر را غرض احیا دریای بلخ. اتحادیه اروپا مبلغ ۱۵ میلون دالر غرض اعمار پروژه‌ها بالای دریای کندز. کشور کانادا و دوبی ADB مبلغ ۹۰ میلون دالر غرض احیا و اعمار در دریای مرغاب و هری رود. اداره EC در بخش دریای آمو کمک نموده‌اند که ملت افغان ازین‌ها تشکر می‌نماید.
ذخایر آب و نقش آن در توسعه زراعت و صنعت در افغانستان > حوضه رودخانه‌های افغانستان > جدول پنج حوضه آبی افغانستان

| اسم رود | الگو | رودهای که با این رودخانه ملحق می‌شود | اراضی تحت پوشش به کیلومتر مربع | ظرفیت رودخانه به بیلون متر مکعب | کشور منبع | به کشور که می‌ریزد |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| رود آمو |  | واخان کوکچه قندز پامیر پنج | ۹۱٫۵ | ۲۲ |  | ازبکستان ترکمنستان |
| رود شمال |  | [شیرین تگاب  سرپل بلخ] | ۷۱٬۷ | ۱٫۸۸ |  |  |
| رود هلمند |  | هلمند ارغنداب غزنی ترنک ارغستان موسی قلعه | ۲۶۴۹ | ۹٬۳۰ |  | ایران |
| دریای غربی |  | خاش رود ادرسکن فراه رود هریرود مرغاب کشک گلران و غیره | ۷۸٬۴ | ۳٬۰۶ |  | ایران و ترکمنستان |
| رود کابل |  | میدان کابل لوگر شتل غوربند پنجشیر علی شنگ علی نگار لغمان جلال‌آباد | ۷۷٬۷ | ۲۰٬۷۶ |  | پاکستان |
| مجموعه |  | ۳۳رودخانه بزرگ | ۲۹۶۸٬۳ | ۵۷ |  |  |
علل خشکسالی

خشکسالی کشاورزی (Agricultural drought):
جنبه‌های مختلف خشکسالی اقلیمی یا خشکسالی هیدرولوژیکی را به تأثیرات کشاورزی پیوند می‌دهد. مفهوم این خشک سالی کمبود بارندگی، تفاوت تبخیر و تعرق واقعی با تبخیر و تعرق پتانسیل، کمبود رطوبت خاک، میزان محیط سبز، غلظت گازات درجه حرارت، سطح آب‌های زیر زمینی یا مخازن است. آب مورد نیاز گیاهان بستگی تام به شرایط غالب اقلیمی منطقه، خصوصیات بیولوژیکی گیاه مورد نظر، مرحله رشد و خصوصیات فیزیکی و بیولوژیکی خاک دارد. گفته می‌توانیم خشکسالی کشاورزی عبارتند از کمبود میزان آب مورد نیاز گیاهان مختلف در دوره‌های مختلف رشد از حالت بذر تا بلوغ است. کمبود رطوبت خاک سطحی در هنگام جوانه زنی مرحله تولید گل و تکمیل نمودن ضروریات داخل تخم خیلی‌ها پراهمیت است؛ زیرا اگر در مرحله جوانی زدن آب نباشد نبات نمی‌روید در مرحله گل اگر آب نرسد تخم پوچ و میان تهی می‌آید در مرحله ساقه زنی اگر آّب نرسد ساقه ضعیف یا چپه می‌شود یا مورد حمله آفات قرار می‌گیرد. یکی از بزرگ‌ترین علت خشکسالی اب و هوای گرم است. در هر نقطه دنیا که گرمی است بارندگی کم است هرقدر هوا سرد شود مقدار بارندگی ازدیاد میابد. در آن محلات که درجه حرارت کم و زیاد می‌شود بارندگی متعلق به این حرارت دارد.
منبع و منشأ که از ان بخارات آب برمی‌خیزد خیلی‌ها مهم‌تر ازهمه‌است که با چه غلظت و فشار بخارات می‌آید با تغیرات فشار دریک محیط باد پیدا می‌شود و باد خود منبع سردکننده هوا است. با سرد شدن هوا باران می‌ریزد. در افغانستان جبهه بخارات گرم از بحر هند و جبهه بخارات سرد از سایبریا باعث بارش‌ها می‌گردد. بارش‌ها دونوع اند قاره ئی و منطقه ئی. بارش‌های بین القاره زیاده در چهار فصل ارتباط دارد ولی منطقه‌ای مربوط به بخارات آب و سردی منطقه‌است؛ مثلاً جنگلات غلو باعث ریزش باران می‌شود. نرسیدن جبهات دریک منطقه باعث نباریدن بارش نیز می‌گردد. خشک سالی می‌تواند یکساله ویا چندین ساله باشد؛ ولی دایمی نیست.
راه بیرون رفت از خشکسالی

خشک سالی یک عمل طبعی است کسی نمی‌تواند جلو این پدیده را گیرد. فقد یک وسیله خیلی‌ها کمک می‌کند آن هم غرس درختان درمنطقه است. از اینکه یکی از خصوصیات انسان‌ها مبارزه با طبعیت نیز است لازم است از طریق دیگر مبارزه با خشک سالی صورت گیرد. هدف این مبارزه چگونه به مناطق که خشک سالی رخ دهد از طریق دیگر آب رساند تا کشت صورت گیرد و حاصل دهد.