stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
مردان نمکی
کشف > کشف ششمین مرد نمکی

ششمین مرد نمکی با آغاز فصل سوم کاوش در خرداد ۱۳۸۶ بر اثر بارندگی‌ها و شست‌وشوی نمک، پس از حدود ۴۰ سانتی‌متر حفاری در نزدیکی محل کشف مرد نمکی شمارهٔ ۲ پیدا شد، اما به علت نبود مجوز حفاری و مشکل در نگهداری، این جسد تاکنون درون نمک باقی‌مانده‌است. جمجمهٔ ششمین مرد نمکی مربوط به دورهٔ ساسانی است.
در فصل سوم کاوش‌های باستان‌شناسی معدن نمک چهرآباد زنجان، هیأتی از دانشگاه بوخوم و موزهٔ این شهر، دانشگاه سوئیس و ادارهٔ کل میراث فرهنگی استان زنجان همکاری می‌کنند. این کاوش‌ها براساس تفاهمنامه‌ای میان ادارهٔ کل میراث فرهنگی استان زنجان، دانشگاه بوخوم و موزهٔ معدن بوخوم آلمان صورت می‌گیرد.
محل نگهداری

پیکر نخستین مومیایی در معدن نمک چهرآباد واقع در یک کیلومتری جنوب روستای حمزه‌لو در ناحیهٔ غرب شهرستان زنجان پیدا شده‌است. سر و پای چپ نخستین مرد نمکی در موزهٔ ایران باستان تهران قابل بازدید است. جسد سه تن دیگر از مردان نمکی در عمارت ذوالفقاری در شهر زنجان نگهداری می‌شود.
پژوهش‌ها

با انجام آزمایش‌های سالیابی به روش کربن ۱۴، که بر راوی نمونهٔ استخوان‌ها و پارچه‌های مجموعه صورت گرفت، قدمتی حدود ۱٬۷۰۰ سال (اواخر اشکانی–اوایل ساسانی) برای مرد نمکی تعیین گردید. آزمایش‌های دی‌ان‌ای نشان داد که سن مرد نمکی هنگام مرگ حدود ۳۷ سال و قد وی حدود ۱۷۵ سانتی‌متر بوده‌است. با بررسی آزمایش‌های انجام‌شده بر روی سلول‌های موی سر، گروه خونی مرد نمکی +B تعیین شد.
با آزمایش سی‌تی‌اسکن و رادیولوژی که با همکاری دکتر جلال جلال شکوهی انجام گرفت، مشخص شد که مرد نمکی در اثر سقوط ناگهانی درون یکی از گودال‌های معدن نمک و وارد شدن ضربهٔ بسیار شدید به ناحیهٔ راست جمجمه و صورت از بین رفته‌است.
مطالعات باستان‌شناختی بر روی مجموعهٔ مرد نمکی نشان داد که به علت آرایش خاص موهای بلند سر و صورت، وجود گوشوارهٔ طلا در گوش چپ، چکمهٔ چرمی با ساخت و دوخت بسیار ظریف و هنرمندانه و همچنین نوع و بافت تکنیکی پارچهٔ لباس و به‌دست آمدن شیء نقره‌ای همراه با متوفی، فرد مزبور یک کارگر سادهٔ معدن نمک نبوده، بلکه فردی عالی‌رتبه و دارای جایگاه اجتماعی بالا بوده‌است، اما علت حضور، سقوط و مرگ وی در معدن نمک چهرآباد همچنان در پردهٔ راز و ابهام باقی مانده‌است.
در آذر ماه ۱۳۹۴ مردان نمکی شماره‌های یک و پنج با رویکرد کشف یافته‌های نو در یکی از مراکز علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران سی‌تی‌اسکن شدند.
پژوهش‌ها > انگل‌شناسی

در پژوهشی که در سال ۲۰۱۲ روی یکی از مردان نمکی که حدوداً مربوط به ۲٬۲۰۰ سال پیش بوده‌است، معلوم شد که در دستگاه گوارشی این فرد بقایای تخم کرم کدو دارد که از نظر تعیین نوع غذای آن دوران و نوع آلودگی انگلی موجود کشف قابل توجهی محسوب می‌شد. ابتلا به کرم کدو نشان می‌دهد که در آن زمان، استفاده از گوشت کم پخته‌شده رواج داشته‌است.
پژوهش‌ها > پارچه‌ها

لباس‌هایی که بر تن مومیایی‌های معدن نمک دوزلاخ در چهرآباد محفوظ مانده، اطلاعات بسیار با ارزشی در مورد نحوهٔ پوشش، رنگ‌آمیزی و بافتن پارچه در زمان خود به ما می‌دهد؛ مثلاً مومیایی شمارهٔ ۴ لباس کامل بر تن دارد و پارچه‌های لباس هم در وضع بسیار مناسبی حفظ شده‌اند.
پژوهش‌ها > روش‌های باستانی استخراج معدن

بررسی وسایل استخراج و حفر معدن و مطالعهٔ خود معدن به همراه اطلاعات به‌دست آمده از آزمایش کربن چهارده، نشان می‌دهد که در سدهٔ پنجم پیش از میلاد (زمان هخامنشی)، معدن فعال بوده و چندین‌بار ریزش معدن در آن اتفاق افتاده که باعث کشته شدن تعدادی از معدنچیان شده و تا زمان سدهٔ پنجم (زمان ساسانی) از معدن استفاده می‌شده‌است. با استفاده از کلنگ و ستون - اتاقک زدن، داخل معدن حفاری انجام می‌شده و روش استخراج در زمان‌های هخامنشی و ساسانی متفاوت بوده‌است.
فیلم مستند مردان نمکی

مستند «مردان نمکی» به تهیه‌کنندگی و کارگردانی حسن دهقان و بازیگری مسعود محمدی و محمدولی فروتن به مدت ۶۰ دقیقه در صدا و سیمای مرکز زنجان تولید شد.
فیلم مستند مردان نمکی > موضوعات فیلم

در این مستند به جسدهای کشف‌شده معدن نمک باستانی و تاریخی و کهن روستای چهرآباد واقع در استان زنجان که به شکل طبیعی طی هزاران سال مومیایی طبیعی شده‌اند پرداخته می‌شود.
در مستند «مردان نمکی» نحوه کشف، ابزار، پارچه‌ها و لباس‌های همراه این اجساد که مربوط به دوران تاریخی ۱٬۷۰۰ تا ۲٬۸۰۰ سال پیش است مورد بررسی قرار می‌گیرد.
همچنین بخشی از زندگی این مردان به شکل بازسازی و بازآفرینی ارائه شده و مسائل مربوط به مباحث علمی و باستان‌شناسی نیز به‌طور محض بررسی شده‌است.
نگارخانه

سر مرد نمکی شماره ۱
مرد نمکی شمارهٔ ۴، کامل‌ترین جسد از نوجوانی ۱۶ ساله که متعلق به ۲٬۳۵۰ سال پیش (دورهٔ هخامنشی) است.
مرد نمکی شمارهٔ ۲
مرد نمکی شماره ۴
چکمهٔ پای چپ مرد نمکی شمارهٔ ۱ در موزهٔ ایران باستان
مرد نمکی شمارهٔ ۲، با بقایای موی او، متعلق به ۱٬۸۰۰ سال پیش در دورهٔ اشکانیان
مرد نمکی شماره ۴، باقی‌مانده پسری ۱۵ تا ۱۶ ساله
برخی از وسایل همراه
گاوینا (شرکت)

| 0 | 1 |
| --- | --- |
نام بومی: .Gavina Spa
نوع: شرکت سهامی
بنا نهاده: ۱۹۶۰ میلادی در سن لاتسارو دی ساونا، ایتالیا
بنیانگذاران: دینو گاوینا
دفتر مرکزی: سن لاتسارو دی ساونا،  ایتالیا
محدودهٔ فعالیت: مبلمان
افراد کلیدی: کارلو اسکارپا، رئیس
محصولات: اثاث، صندلی، صندلی راحتی، مبل، پارچه
وبگاه: www.dinogavina.it
فروشگاه گاوینا در بولونیا، راه‌اندازی شده توسط کارلو اسکارپا. تصویر: پائولو مونتی، ۱۹۶۳ میلادی.
شرکت گاوینا (به ایتالیایی: Azienda Gavina)؛ توسط دینو گاوینا در سال ۱۹۶۰ میلادی تأسیس شد که نقش مدیرعامل را بر عهده گرفت و معمار، کارلو اسکارپا را برای ریاست شرکت فراخواند. دفتر مرکزیِ تاریخی این شرکت در سن لاتسارو دی ساونا، در ساختمانی که توسط پیر جاکومو کاستیلیونی در سال ۱۹۵۹ میلادی طراحی شده، واقع شده است. در سال ۱۹۶۳ میلادی، به لطف مشوق‌های دولتی برای توسعهٔ جنوب ایتالیا، دینو گاوینا یک دفتر در فولینیو افتتاح کرد. در سال ۱۹۶۲ میلادی دینو گاوینا با مارسل بروئر در نیویورک ملاقات کرد و او را متقاعد کرد که طرح‌های خود را از دههٔ ۱۹۲۰ میلادی دوباره ویرایش و خلق کند. از دیگر طراحان شناخته‌شده که با گاوینا همکاری کردند، می‌توان از: پیر جاکومو کاستیلیونی، آکیله کاستیلیونی، کارلو اسکارپا، اینیاتسیو گاردلا، توبیا اسکارپا نام برد. پس از فروش شرکت به شرکت آمریکایی نول در سال ۱۹۶۸ میلادی و بسته شدن برند بولونیزه، چندین محصول از مجموعهٔ گاوینا با نام تجاری نول به فروش رسید. برخی از آن‌ها بعداً به تولیدکنندگان دیگر فروخته شد (مانند صندلی راحتی سنلوکا). نول همچنان از دفتر مرکزی فولینیو برای تولید مجموعهٔ خود برای مشتریان اروپایی استفاده می‌کند.
محصولات

از جملهٔ این محصولات، عبارتند از:
صندلی لیرنا اثر آکیله و پیر جاکومو کاستیلیونی، ۱۹۵۹ میلادی.
صندلی تریپولینا.
صندلی راحتی سنلوکا اثر آکیله و پیر جاکومو کاستیلیونی، ۱۹۶۰ میلادی.
مبل باستیانو اثر توبیا اسکارپا، ۱۹۶۰ میلادی.
صندلی راحتی دیاگاما از اینیاتسیو گاردلا.
صندلی واسیلی اثر مارسل بروئر (در حال تولید از سال ۱۹۶۲ میلادی).
صندلی چسکا توسط مارسل بروئر (از ۱۹۶۳ میلادی).
مبل سوزان اثر کازوهیده تاکاهاما (از سال ۱۹۶۵ میلادی).
نگارخانه

فروشگاه گاوینا در خیابان آلتابلّا در بولونیا، طراحی شده توسط کارلو اسکارپا. تصاویر از: پائولو مونتی، ۱۹۶۳ میلادی.
نمای فروشگاه گاوینا
جزئیات نما
فضای داخلی
فضای داخلی
فضای داخلی
فضای داخلی
رودآب

| رودآب | رودآب |
| --- | --- |
کشور:  ایران
استان: خراسان رضوی
شهرستان: سبزوار
بخش: بخش روداب
نام(های) پیشین: قلعهٔ نو رودآب، ساسان آباد، بلوک جنوب غرب
سال شهرشدن: ۱۳۷۰
مردم: مردم
جمعیت: ۸۴۳۲ نفر (۱۳۹۵)
رشد جمعیت: ۶٪ (۵سال)
تراکم جمعیت: ۸۵ نفر بر کیلومتر مربع
جغرافیای طبیعی: جغرافیای طبیعی
مساحت: ۱۰۰۵
ارتفاع: ۱۲۴۶ متر
آب‌وهوا: آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه: ۲۰درجه سانتیگراد
میانگین بارش سالانه: ۱۰۹میلیمتر
روزهای یخبندان سالانه: ۳۰روز
اطلاعات شهری: اطلاعات شهری
ره‌آورد: گندم، جو، ذرت، انار، بادام، جوز، زدرالو، سیب ترش، زیره، پسته، نان محلی، کلوچه، پنبه و..
پیش‌شمارهٔ تلفن: ۴۵۵۲
شناسهٔ ملی خودرو:  ایران۴۳
کد آماری: ۲۲۴۵
  رودآب  روی نقشه ایران ۳۶°۰۱′۱۶″شمالی ۵۷°۱۸′۴۳″شرقی﻿ / ﻿۳۶٫۰۲۱°شمالی ۵۷٫۳۱۲°شرقی﻿ / 36.021; 57.312   :   رودآب  روی نقشه ایران ۳۶°۰۱′۱۶″شمالی ۵۷°۱۸′۴۳″شرقی﻿ / ﻿۳۶٫۰۲۱°شمالی ۵۷٫۳۱۲°شرقی﻿ / 36.021; 57.312   
 :  
رودآب شهری زیبا در غرب استان خراسان رضوی در شرق ایران است. این شهر در بخش روداب شهرستان سبزوار قرار دارد.
شهر رودآب در جنوب باختری شهر سبزوار واقع شده و جادهٔ آسفالته‌ای از سبزوار به آن می‌رسد.
بخش روداب یکی از بخش‌های هفت‌گانه شهرستان سبزوار که در جهت جنوب غربی شهرستان و در ۳۸ کیلومتری شهر سبزوار واقع و دارای ۵۳۲۱ کیلومترمربع وسعت و سه دهستان به نام‌های فروغن به مرکزیت روداب با ۱۵۵۰ کیلومترمربع وسعت، خواشد به مرکزیت بجدن با ۱۲۹۵ کیلومترمربع وسعت و کوهمایی به مرکزیت اجنورد با ۲۰۹۶ کیلومترمربع می‌باشد.
این شهر از شمال و شمالشرقی با شهرستان داورزن و بخش مرکزی شهرستان سبزوار، از شرق با شهرستان ششتمد، از جنوب با بخش انابد شهرستان بردسکن، و از غرب با شهرستان شاهرود در استان سمنان همسایه است.
جمعیت

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۸۴۳۲ نفر (در ۱٬۲۵۴ خانوار) بوده است.
| جمعیت تاریخی> سال | جمعیت تاریخی> جمعیت | جمعیت تاریخی> ±% |
| --- | --- | --- |
| ۱۳۸۵ | ۶٬۷۸۹ | —     |
| ۱۳۹۰ | ۷٬۰۱۲ | ۳٫۳٪+ |
| ۱۳۹۵ | ۸٬۳۲۱ | ۱۸٫۷٪+ |
در قدیم

در لغتنامه دهخدا به نقل از فرهنگ جغرافیایی ایران جلد ۹ در مورد این آبادی آمده است:
قصبه قلعه نو رودآب مرکز دهستان فروغن بخش مرکزی شهرستان سبزوار و ۶ هزار گزی جنوب کال شور. این ده در جلگه واقع و گرمسیر است. سکنه آن ۱۰۰۹تن است. آب آن از قنات و محصول آن غلات، پنبه، زیره، و شغل اهالی زراعت است. راه ارابه‌رو دارد. در دهستان فروغن آبادی‌ای به‌نام فروغن وجود ندارد بل‌که نام بلوکی است که مرکز آن قصبه نورود آب است و دبستان دارد.
اقتصاد

در منطقه پروند در حوالی رودآب کارخانه سیمانی به نام کارخانه سیمان لار قرار دارد. فاصله این کارخانه از شهر سبزوار ۷۰کیلومتر است و همچنین در رشته کوه‌های عظیم این شهر ک در شرق و جنوب شرقی و شمال شرقی آن یعنی کوه میش و کوه دختر و کو همائی معادن عظیم منگنز سنگ مرمر و آهن وجود دارد.
جفری گلدبرگ

| جفری گلدبرگ | جفری گلدبرگ |
| --- | --- |
زادهٔ: سپتامبر ۱۹۶۵
جفری گلدبرگ (انگلیسی: Jeffrey Goldberg؛ زادهٔ سپتامبر ۱۹۶۵) روزنامه‌نگار، و نویسنده اهل ایالات متحده آمریکا و سردبیر مجله آتلانتیک است. او پیشتر برای نیویورکر، نیویورک تایمز و نیویورک می‌نوشت. او عموماً در زمینهٔ امور خارجی خصوصاً آفریقا و خاور میانه می‌نویسد. به گفته مدیر ژورنال روزنامه‌نگاری کلمبیا، گلدبرگ «اثرگذارترین روزنامه‌نگار/بلاگر در زمینه‌های مرتبط با اسرائیل» است.
گلدبرگ در بروکلین، نیویورک زاده شد. او وارد دانشگاه پنسیلوانیا شد و حین تحصیل سردبیر روزنامه دانشجویی دیلی پنسیلوینین بود. سپس کالج را به قصد اسرائیل ترک کرد و به عنوان زندانبان در جریان انتفاضه اول به نیروهای دفاعی اسرائیل پیوست. سپس به آمریکا برگشت و به کار روزنامه‌نگاری ادامه داد.
پیشینه حرفه‌ای

گلدبرگ پیش از این که سردبیر آتلانتیک شود روزنامه‌نگار آن بود. او پیشتر برای نیویورکر, مجله نیویورک تایمز و نیویورک کار می‌کرد. گلدبرگ اساساً در زمینه سیاست خارجی با تمرکزی بر خاورمیانه و آفریقا می‌نویسد.
او نومحافظه‌کار، لیبرال، صهیونیست و منتقد اسراییل توصیف شده‌است.
سید جعفر پیشه‌وری

| 0 | 1 |
| --- | --- |
شناسنامه: شناسنامه
معروف به: سیدجعفر پیشه‌وری
نام کامل: میرجعفر جوادزاده خلخالی
زادروز: ۱۲۷۲ خورشیدی
زادگاه: روستای زاویه سادات خلخال
تاریخ فوت: ۱۳۲۶ خورشیدی
محل فوت: جاده گنجه - یِولاق در تصادف اتومبیل
مدفن: آرامگاه مشاهیر آذربایجان، باکو
فارغ‌التحصیل از: دارالمعلمین باکو دانشگاه کمونیستی زحمتکشان شرق (کوتو)
حزب سیاسی: فرقه دموکرات آذربایجان حزب کمونیست ایران حزب عدالت
رئیس حکومت خودمختار آذربایجان از ۲۱ آذر ۱۳۲۴: رئیس حکومت خودمختار آذربایجان از ۲۱ آذر ۱۳۲۴
رهبر فرقه دموکرات آذربایجان ۱۳۲۴: رهبر فرقه دموکرات آذربایجان ۱۳۲۴
دبیر مسؤول تشکیلات حزب کمونیست ایران: دبیر مسؤول تشکیلات حزب کمونیست ایران
کمیسر امور خارجه جمهوری گیلان، ۱۲۹۹: کمیسر امور خارجه جمهوری گیلان، ۱۲۹۹
عضو کمیتهٔ مرکزی حزب عدالت: عضو کمیتهٔ مرکزی حزب عدالت
ن ب و: ن ب و
میرجعفر جوادزاده مشهور به سیدجعفر پیشه‌وری (۱۲۷۲–۱۳۲۶) سیاستمدار، روزنامه‌نگار و انقلابی کمونیست ایرانی بود. او نخست‌وزیر حکومت خودمختار آذربایجان، مؤسس فرقه دموکرات آذربایجان و کمیسر امور داخله جمهوری شورایی گیلان بود. پیشه‌وری از بنیان‌گذاران و عضو کمیتهٔ مرکزی حزب عدالت در باکو، از مؤسسان حزب کمونیست ایران در نخستین کنگره آن و دبیر مسؤول تشکیلات این حزب در تهران بود. پیشه‌وری در باکو سردبیر روزنامه دوزبانه ترکی آذربایجانی – فارسی «حُرّیَت» بود، و گرداننده اصلی روزنامه حقیقت بود که در ۱۳۰۰–۱۳۰۱ در تهران منتشر می‌شد. بعدها او روزنامه آژیر را در تهران منتشر کرد.
اوایل زندگی

او در ۱۲۷۲ خورشیدی در روستای زاویه سادات خلخال زاده شد و در ده یا دوازده سالگی و پس از گذراندن بخشی از تحصیلات ابتدایی، به همراه خانواده‌اش که در یک آشوب دارایی‌شان را از دست داده بودند، به قفقاز رفت. در آن زمان باکو به عنوان یک مرکز جدید صنعتی هزاران جویای کار را به خود می‌پذیرفت. او در باکو در دانشگاه کمونیستی زحمتکشان شرق تحصیل کرد، و در آن‌جا ضمناً در مدارس اتحاد ایرانیان و بلدیه به شغل معلمی پرداخت.
فعالیت سیاسی

پس از انقلاب روسیه، به مرام کمونیستی علاقه‌مند شد و فعالیت مطبوعاتی خود را با مقاله‌نویسی در نشریه «آچیق سوز» (حرف بی‌پرده)، ارگان حزب مساوات آغاز کرد و سپس با روزنامه آذربایجان، جزء لاینفک ایران، ارگان حزب دموکرات ایران شعبه باکو همکاری کرد. در پی حوادث اسفند ۱۲۹۶ و افزایش فعالیت‌های سوسیالیستی بین کارگران باکو به حزب عدالت پیوست و در نشریاتی چون حریت، ارگان حزب عدالت، و دیگر نشریات چپ باکو به فعالیت روزنامه‌نگاری ادامه داد. او در اواسط سال ۱۲۹۸ در خلال کنفرانس عمومی حزب عدالت به عضویت کمیتهٔ مرکزی آن درآمد. پس از سلطه بلشویک‌ها بر جمهوری آذربایجان و اشغال انزلی توسط شوروی در اواخر اردیبهشت ۱۲۹۹ او در گیلان به همراه دیگر اعضای حزب عدالت فعالیت سیاسی گسترده‌ای را شروع کردند. در اوایل تیر آن سال حزب عدالت طی یک کنگره به حزب کمونیست ایران تغییر نام داد و پیشه‌وری عضو کمیته مرکزی آن شد. او پس از یک کودتا، وزیر امور خارجه جمهوری گیلان شد.
او در کنگره خلق‌های خاور در باکو به عنوان نماینده ایران حضور داشت. او با شکست نهضت جنگل ایران را ترک کرد. او در باکو روزنامه اَکینجی (زارع) را چاپ می‌کرد.
با تفاهم ایران و شوروی و وجود امکان برای فعالیت‌های علنی، او به هیئت تحریریه روزنامه حقیقت، ارگان اتحادیه عمومی کارگران ایران پیوست. وی در نوشتن مقالات این نشریه چپ که در آن زمان از مهم‌ترین نشریات سیاسی بود نقشی مهم داشت. این نشریه در تیر ۱۳۰۱ توقیف شد و پیشه‌وری به علت فشارهای شدید دولت به باکو رفت. او در آنجا معلمی کرد ولی به گفته خود به دلیل تمایل همسرش و وضعیت ایرانیان باکو و در پی تشکیل دومین کنگره حزب کمونیست ایران برای سازماندهی مجدد فعالیت صنفی و سیاسی به ایران برگشت و دبیر کمیته مرکزی و مسؤول تشکیلات حزب کمونیست ایران در تهران شد. او پس از مدتی اقامت در بابل احتمالاً در زمستان ۱۳۰۶ وارد تهران شد و تا اوایل سال ۱۳۰۸ مدیریت کتابفروشی کتابخانه فروردین را داشت. در اواخر تابستان آن سال معلم مدرسه شوروی شد. در سال ۱۳۰۹ به همراه دیگر اعضای شبکه کمونیستی دستگیر شد. در اواخر ۱۳۱۸ محاکمه و به جرم «قبول فرقه اشتراکی و تبلیغ آن» به «ده سال حبس مجرد و (؟) سال حبس تأدیبی» محکوم شد. اندکی قبل از شهریور ۱۳۲۰ پس از ده سال محکومیت در ۱۳۱۹ به کاشان تبعید شد ولی در پی سقوط رضاشاه دوباره وارد عرصه سیاسی شد.
فعالیت سیاسی > پس از سقوط رضا شاه

او که از اعضای مؤسس حزب توده در نشست مهر ۱۳۲۰ بود، و نقش مهمی در تدوین اولین مرامنامه آن داشت به علت اختلافات سیاسی قبلی با بعضی از رهبران دیگر حزب ناشی از دسته‌بندی‌های حزب کمونیست در دهه ۱۳۰۰ و وجود اختلاف و شکاف بین کمونیستهای قدیمی در زندان رضا شاه از جمله شخص دکتر تقی ارانی و آوانسیان و تسری جدی آن به «حزب توده ایران» یا به این دلیل که ماهیّت کمونیستی «حزب توده» چندان روشن نبود یا شاید به این دلیل که پیشه‌وری شخصیت خویش را بسیار فراتر و موجه‌تر از مؤسسان حزب توده می‌دید، در حزب چندان فعالیتی نکرد. او روزنامه آژیر را تأسیس و نخستین شماره آن را در اول خرداد ۱۳۲۲ منتشر کرد. این روزنامه با وجود چپ بودن، حزبی نبود. خط مشی این روزنامه هم احتمالاً از دلایل دوری حزب از پیشه‌وری بود چرا که به علت یادداشت وی به مناسبت مرگ رضاشاه جلوی حضور او به عنوان نماینده منتخب حزب در نخستین کنگره حزب توده ایران در مرداد ۱۳۲۳ را گرفتند.
پیشه‌وری در انتخابات دوره چهاردهم مجلس شورای ملی به عنوان نماینده اوّل تبریز انتخاب شد ولی در ۲۳ تیرماه ۱۳۲۳ اعتبارنامه وی علی‌رغم حمایت دکتر مصدق از وی به علت مخالفت نمایندگان محافظه کار به رهبری سیدضیاءالدین طباطبائی و حمایت بعضی از نمایندگان حزب توده از آن‌ها تصویب نشد. این اتفاق تکان‌دهنده و تلخ، روزهای تاریک گذشته را در ذهنش تداعی می‌کرد. بسیاری از پژوهشگران معتقدند که این مسئله عامل اصلی انزواء و فرو غلتیدن پیشه‌وری در دامن روس‌ها بوده است و این اقدام نمایندگان مجلس را یکی از مهم‌ترین عوامل تقویت انگیزه پیشه‌وری برای تشکیل فرقه دمکرات آذربایجان دانسته‌اند؛ به‌طوری‌که نقل شده هنگام رد اعتبار نامه پیشه‌وری، او با صراحت گفته است: «من به این سادگیها دست بردار نیستم و خیلی زود حساب این مرتجعین مارک‌دار را خواهم رسید»؛ «من از پنجره بیرون رفتم ولی از در وارد خواهم شد».
ارتباط با شوروی در بحران > نامه به سران شوروی

پس از شروع مذاکرات روسیه و ایران، سران «فرقه دموکرات آذربایجان» تلگرافی به میرجعفر باقراف، دبیر اول کمیته مرکزی «حزب کمونیست آذربایجان» به «جمهوری شوروی سوسیالیستی آذربایجان» مخابره کردند که متن آن در روزنامه آذربایجان، ارگان کمیته مرکزی «فرقه دموکرات آذربایجان» به چاپ رسید در متن تلگراف مذکور چنین آمده است:
پدر عزیز و مهربان میرجعفر باقراف.

خلق آذربایجان جنوبی که جز لاینفک آذربایجان است، مانند همه خلق‌های جهان، چشم امید خود را به خلق بزرگ شوروی و دولت شوروی دوخته است.
چندی بعد جعفر پیشه‌وری، از استالین درخواست می‌کند مخفیانه برایشان اسلحه بفرستد تا با جنگ مسلحانه، آذربایجان را از ایران جدا کنند و به او قول می‌دهد که نخواهند گذاشت کارگزارانِ دولت ایران از این موضوع اطلاع بیابد. به او اطّلاع می‌دهند که مردم آذربایجان خواهان جدایی از ایران هستند ولی اگر استالین ترجیح بدهد که فعلاً از ایران جدا نشوند، هم‌همچنان برای برقرار کردن دولت سوسیالیستی در ایران تلاش خواهند کرد. او همچنین پیوسته ادعا می‌کرد که «تمام ایران آماده انقلاب است».
ارتباط با شوروی در بحران > نامه استالین به پیشه‌وری

در هشتم ماه مه ۱۹۴۶ (۱۳۲۵) یعنی یک روز قبل از خروج کامل قوای شوروی از ایران، استالین در اقدامی بی‌سابقه، با توجه به نارضایتی پیشه‌وری، در نامه ای به او، علل خروج نیروهای شوروی از ایران را به او توضیح می‌دهد و در جایی از نامه می‌گوید که «بنظر می‌رسد شما در بررسی وضع داخلی ایران و همچنین بُعد بین‌المللی مسئله دچار اشتباه شده‌اید.»
ارتباط با شوروی در بحران > نامه پیشه‌وری به استالین

پیشه‌وری به تاریخ ۱۷ آذر ۱۳۲۵، نامه‌ای به رهبر اتحاد جماهیر شوروی نوشت:
مادام که مرزهایمان باز هستند و قدرت ملی مان پابرجاست، مقدار کمی به ما سلاح داده شود؛ زیرا اگر سرکوبها به این روال پیش رود، این جدایی دیگر ممکن نخواهد شد. ما به‌راحتی قادریم این سلاح‌ها را چنان مخفیانه به‌دست قوای ملی برسانیم که نیروی مخالف، از آن مطلع نشود. پس از شروع و شدت درگیری انجام این کار بسیار سخت خواهد بود. ما سلاح زیادی نمی‌خواهیم. منظور ما اندک مقداری است تا فدائیان ناگزیر نشوند با دست خالی جلوی دشمن بروند.
حالا که قوام جنگ را شروع کرده و به ریختن خون برادران ما پرداخته است، اجازه داده شود ما نیز از هر سو او را در تنگنا قرار دهیم، تا از این طریق امکان قیام آزادیخواهان همه جای ایران را فراهم کرده، نهضت بزرگی در سراسر ایران آغاز نماییم و با سرنگون ساختن حکومت ارتجاعی تهران، حکومتی دموکراتیک به جای آن مستقر سازیم.
اگر این کار به صلاح نیست، بگذارید از تهران کاملاً قطع رابطه کنیم و حکومت ملی خویش را به‌وجود آوریم. ([مردم ما] به راه حل اخیر بیشتر تمایل دارد). سیاست شوروی هر کدام از این دو راه را که انتخاب کند، ما می‌توانیم آن را شرافتمندانه اجرا کنیم و موفق گردیم.
شکست سیاست شوروی در مسئله نفت در ایران، به معنی شکست سیاست ترقی‌خواهانه در ایران است. این شکست ضربه بزرگی به جنبشهای دموکراتیک در خاور زمین خواهد زد؛ زیرا همانگونه که جنبش آذربایجان تأثیر عظیم و مثبتی بر جای نهاده است، شکست آن نیز تأثیر منفی عظیمی برجای خواهد نهاد.
ارتباط با شوروی در بحران > درخواست خروج از ایران از سوی باکو

نمایندگان شوروی در پاییز ۱۳۲۵، سران فرقه را دعوت کردند تا آنها را از تصمیم خود مطلع کنند. در این دیدار، سرهنگ قلی‌اف (معاون آتاکیشیوف، وزیر امنیت جمهوری آذربایجان شوروی که نقش رابط را میان تبریز و باکو بر عهده گرفته بود) از پیشه‌وری خواست که به کناره‌گیری از فرقه بیندیشد و جانشینی برای خود انتخاب کند. پیشه‌وری در واکنش می‌گوید «آخر چطور می‌شود که من به این سادگی استعفا کنم؟ این نظر کیست؟ این رفتار جوانمردانه‌ای نیست از سوی رفقای شوروی.» در جواب سرهنگ قلی‌اف با تندی به پیشه‌وری می‌گوید: «‘سَنی گتیرن، سَنه دِییر گِت. همان کسی که شما را آورده، حالا می‌گوید، شما باید بروید’.»
در نهایت، یک روز مانده به ۲۱ آذر ۱۳۲۵ نمایندگان باقروف به پیشه‌وری و دیگر رهبران بالای فرقه گفتند که بزودی چند ماشین می‌آیند تا آنها را به باکو ببرند. پیشه‌وری نیز آنگونه که خودش گفته علی‌رغم خواست خودش تبریز را ترک می‌کند.
نامه‌های دست‌نویس جعفر پیشه‌وری به رهبر اتحاد جماهیر شوروی:
نامه پیشه وری به استالین
نامه پیشه وری به استالین
نامه پیشه وری به استالین
نامه پیشه وری به استالین
نامه پیشه وری به استالین
نامه پیشه وری به استالین
نامه پیشه وری به استالین
رفتار و سخن پیشه‌وری

وی در ۲۱ آذر ۱۳۲۴ در مقاله‌ای در روزنامه آژیر با عنوان “چرا سید ضیاءالدین طباطبایی را خائن ایران می‌دانیم؟ آیا سران ایلات و عشار مردمان میهن‌پرستی هستند؟ ” می‌نویسد:
«ایران باید یک دولت مستقل ملی به تمام معنا داشته باشد و سعی بکند طایفه بازی و ایل بازی را از بین ببرد. تمام افراد ملت را در زیر یک بیرق و یک قانون تمرکز بدهد. هر کسی بر خلاف این رفتار بکند خائن است. مردان میهن‌پرست هرگز به تضعیف کشور خود اقدام نمی‌کنند و هیچ وقت راضی نمی‌شوند بر خلاف قوانین کشور خود رفتار نموده و هم میهنان خود را آزار بدهند و مرکزیت کشور خود را متزلزل سازند. مردان شرافتمند از بالای سر کشور خود با بیگانگان رابطه نمی‌زنند. در خطرناک‌ترین موقع‌ها علیه دولت مرکزی برنمی‌خیزند و برای احقاق حقوق مشروع یا ادعاهای نامشروع خود از راه دزدی و غارتگری و شورش و بلوا اقدام نمی‌کنند. ارتجاع بین‌المللی از وحدت ایران خوشش نمی‌آید و سعی می‌کند در پیکر ایران دولت‌های کوچک به وجود بیاورد».
ما همیشه گفته‌ایم و اکنون نیز صریحاً می‌گوییم: ما به‌طور جدی به ایران و تمامیت ارضی آن علاقه‌مند ایم. اگر از طرفی خدشه‌ای به آن وارد شود شاید جدّی‌تر و فداکارانه‌تر از ساکنان ایالت‌های دیگر ایران – برای جلوگیری از آن [خدشه] اقدام خواهیم کرد. با این حال هرگز حاضر نیستیم از دفاع از ملّت، زبان و آداب و رسوم و خصوصیت‌مان به شرط آن‌که کشورمان یعنی ایران را خدشه‌دار نکند- صرف‌نظر کنیم. این‌جا چیزی که مغایر با قانون و حقّ حاکمیت خلق‌های ایران باشد وجود ندارد. برعکس اگر ما خود را با دست خودمان اداره کنیم، چه بسا این امر بتواند به تکامل و تعالی ایران رشد بیش‌تری دهد. نهضت ملی ما دیگر از چارچوب ملّی خارج شده و مقام پیشاهنگی جنبش دموکراتیک ایران را احراز کرده است. اکنون دیگر عموم مردم ایران شروع به درک این موضوع و معنای حقیقی آن کرده‌اند. گفتگوهای آغاز شده در تهران موجب روشن شدن ابهامات و سؤتفاهماتی گشته که دشمنان ما به طرق و بهانه‌های گوناگون ایجاد کرده‌اند. این گفتگوها حسن تفاهمی اساسی میان خلق آذربایجان و ایرانیان بیرون از آذربایجان به وجود آورده است. این حسن تفاهمات علی‌رغم تلاش‌های مذبوحانهٔ مرتجعین داخلی و خارجی، روز به روز عمق می‌یابد و نتایج مثبتی می‌دهد.
چنانچه تهران راهِ ارتجاع را انتخاب کند، خداحافظ! راه در پیش. بدون آذربایجان به راه خود ادامه دهد. این است آخرین حرف ما.
آذربایجان ترجیح می‌دهد به‌جای این‌که با بقیه ایران به شکل هندوستان اسیر باشد، برای خود سرزمین ایرلند آزادی باشد.
اگر کار بدین منوال پیش رود، ما چاره‌ای نداریم جز این که تماماً از تهران جدا شده و دولتی مستقل تشکیل دهیم.
مرگ پیشه‌وری

او در پی فروپاشی فرقه دموکرات آذربایجان، به آذربایجان شوروی گریخته بود سرانجام در ۲۰ تیر ۱۳۲۶ پس از یک حادثه رانندگی در بیمارستان درگذشت. به دلیل مشاجره لفظی پیشه‌وری و میرجعفر باقروف، نخست وزیر جمهوری آذربایجان شوروی، احتمال داده شد باقروف در این حادثه دست داشته است.
محمد بی‌ریا وزیر فرهنگ دولت پیشه‌وری، درتاریخ سوم آوریل ۱۹۵۴ نامه‌ای را در هشت صفحه به نخست‌وزیر وقت شوروی «مالنکوف» در رابطه با ۲۱ آذر و حکومت خودمختار آذربایجان و مرگ پیشه‌وری (دال بر قتل عمدی پیشه‌وری) نوشته است.
نگارخانه

قبر سید جعفر پیشه وری در پارک مفاخر باکو
آرم فرقه دموکرات آذربایجان و سخنانی از پیشه وری کنار قبر وی
برگه یک تومان حکومت خودمختار آذربایجان
برگه پنج تومانی حکومت خودمختار آذربایجان
برگه پنجاه تومانی حکومت خودمختار آذربایجان
نامه‌های فوق محرمانه شوروی

نامه استالین به پیشه‌وری
نامه استالین به پیشه‌وری ۲
نامه استالین به پیشه‌وری ۳
Stalin, Joseph V (۱۹۴۵-۰۶-۲۱). "Geological Prospecting Work for Oil in Northern Iran". No 9168 SS (به انگلیسی). CWIHP. Archived from the original on 2015-12-22. Retrieved 22 December 2015.
CC VKP(b) Politburo (6 July 1945). "Measures to Organize a Separatist Movement in Southern Azerbaijan and Other Provinces of Northern Iran" (به انگلیسی). CWIHP. Archived from the original on 22 December 2015. Retrieved 22 December 2015.
ناشناس (۱۹۴۵-۰۷-۱۴). «نام غیررسمی برای ارزشیابی جهت پایه‌گذاری جنبش‌های جدایی‌خواهانه در شمال ایران». CWIHP. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰۱۵-۱۲-۲۲. دریافت‌شده در ۲۰۱۵-۱۲-۲۲.
نامه استالین به پیشه‌وری، وبسایت رادیو فردا
تصویر متن اصلی فرمان استالین (به زبان روسی) به میرجعفر باقرف برای ایجاد فرقه دموکرات آذربایجان و جنبش‌های تجزیه طلبانه در ایران
تصویر دسته جمعی اعضای فرقه دموکرات. در میانه تصویر سید جعفر پیشه‌وری حضور دارد و در بالای سر جمعیت دو پیکره بزرگ از لنین و استالین، رهبران کمونیست شوروی سابق به چشم می‌خورد.
پرویز دوامی

| پرویز دوامی | پرویز دوامی |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۱ خرداد ۱۳۲۰ تهران
ملیت: ایرانی
محل تحصیل: دانشگاه لیدز
پیشینه علمی: پیشینه علمی
شاخه(ها): مهندسی متالورژی
محل کار: دانشگاه صنعتی شریف
 :  
پرویز دوامی (۱۱ خرداد ۱۳۲۰، تهران -)، استاد دانشکده مهندسی و علم و مواد دانشگاه صنعتی شریف و از اعضای پیوستهٔ فرهنگستان علوم ایران است. وی یکی از چهره‌های ماندگار و دارای نشان درجهٔ یک دانش است و در دانشگاه لیدز تحصیل کرده‌است.