یوروپا یونیورسالیس ۴
گیم‌پلی

یوروپا یونیورسالیس ۴ یک بازی استراتژی هم‌زمان است و بازیکن در لحظه در بازی حضور دارد؛ با این وجود توسعه‌دهندگان ترجیح می‌دهند به علت سامانه شبکه فنی آن را یک بازی استراتژی جنگی خطاب کنند. بازی با یک تخته که می‌توان آن را بزرگنمایی کرد آغاز می‌شود؛ بسته به این که بازیکن چه کشوری را انتخاب کرده‌باشد، برخی مناطق که توسط آن کشور هنوز کشف نشده‌اند، روی نقشه نشان داده نمی‌شوند و تا زمانی که توسط کشور بازیکن اکتشاف نگردند، با بخاری پوشانده می‌شوند. در بالای صفحه می‌توان وضعیت کنونی کشور و معیارهای گوناگون مانند اعتبار و دیگر چیزها را مشاهده کرد. در پایین صفحه یک نوار ابزار برای مشاهده رویدادهای کشورهای دیگر در جهان بازی قرار دارد. علاوه بر این می‌توان صفحاتی برای جنبه‌های خاص مدیریت کشور باز نمود.
در بالای صفحه بازی، یک نوار قرار دارد که چند علامت را نشان می‌دهد. به‌ترتیب از سمت چپ، ابتدا پرچم کشور مورد انتخاب و نام کشور قرار دارد. زیر پرچم، در سمت چپ گزینه امور کشور قرار دارد که صفحه‌ای باز می‌کند و می‌توان از آنجا ساختمان‌ها، خودمختاری استان‌ها، تغییر دین و فرهنگ استان‌ها و غیره را کنترل کرد و در سمت راست پایین پرچم گزینه‌ای قرار دارد که با کلیک کردن آن ۸ کشور ابرقدرت جهان را نشان می‌دهد. در سمت راست پرچم، به‌ترتیب میزان پول کشور، سربازها برای پر کردن ارتش‌ها، ملوانان، عدالت، فساد، پرستیژ، اقتدار شاهی (که اگر نوع حکومت جمهوری باشد نام آن اقتدار جهوری است) و تجسم قدرت قرار دارد. در نواری که نام کشور قرار دارد و زیر آمار است، مقدار سه امتیاز پادشاهی اداری، دیپلماسی و نظامی نشان داده می‌شود. خارج از نوار، ۴ علامت شکل آدمک قرار دارد که به ترتیب از سمت چپ نشان‌دهنده میزان بازرگانان، استعمارگران، دیپلمات‌ها و مبلغان مذهبی است و همچنین نشان می‌دهد در زمان چه تعدادی از آن‌ها موجود هستند. در پایین آن، عصری که بازی در آن زمان جریان دارد را نشان می‌دهد و می‌توان از بهره‌مندی‌های آن عصر استفاده کرد.
در یوروپا یونیورسالیس ۴، بازیکن نقش یک حاکم تاریخی از پیش تعیین‌شده را بر عهده می‌گیرد و از سال ۱۴۴۴ تا ۱۸۲۱ میلادی می‌توان به عنوان هر حاکم دلخواهی در کشورهای بازی کرد. شیوه بازی کردن بستگی به خود بازیکن دارد؛ اما به‌طور کلی بازی بر پایه سیستم امتیازهای پادشاهی است که بازیکن با انجام دادن کارهای خاصی آن‌ها را به‌دست می‌آورد.
در بازی، دین‌های شناخته‌شده‌ای مانند کاتولیک، ارتدکس، پروتستان، تسنن، شیعه و مزدیسنا، بودیسم، شینتو، زنده‌انگاری و گونه‌های مختلف پاگانیسم وجود دارند و هر کدام به گروه‌های خود تقسیم می‌شوند، به‌طور نمونه کاتولیک، ارتدکس و پروتستان در گروه مسیحیت و تسنن، شیعه و اباضیه در گروه مذاهب اسلامی قرار دارند. هر دین با توجه به ویژگی‌هایش، برای بازیکن منافع متفاوتی دارد. به‌طور نمونه، دین کاتولیک از سیستم پاپ بهره می‌برد که در هر دوره‌ای از زمان کشوری کنترل آن را در دست می‌گیرد و برای آن کشور سودهایی دارد.
گیم‌پلی بازی توسط رویدادهایی (Event) که به‌طور معمول پیش می‌آید تحت تأثیر قرار می‌گیرد. این رویدادها می‌توانند مفید یا مضر باشند. برخی از این رویدادها برای کشورهای ویژه‌ای بنا بر تاریخ آن، پیش می‌آیند؛ اما دیگر رویدادها برای افزودن تنوع در بازی افزوده شده‌اند و در تمامی کشورها اتفاق می‌افتند. بازیکنان می‌توانند میان تک‌نفره بازی‌کردن علیه هوش مصنوعی یا بازی کردن چندنفره با چندین بازیکن انسان و هوش مصنوعی با شبکه محلی انتخاب کنند. حالت تک‌نفره بازی یک حالت به عنوان «آیرون‌من» (Ironman) دارد که چندین گزینه مانند انتخاب درجه سختی بازی را غیرفعال می‌کند و ذخیره کردن روند بازی را متوقف می‌کند، به این معنی که اشتباهات برگشت‌ناپذیر هستند. با این وجود تنها راه گرفتن «اچیومنت» های بازی در حالت آیرون‌من است.