گستهم پسر گژدهم
سروده های شاهنامه فردوسی > کشته شدن لهاک و فرشیدورد به‌دست گستهم و زخمی شدن گستهم

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| چو از دور لهاک و فرشیدورد  |  | گذشتند پویان ز دشت نبرد |
| به یک ساعت از هفت فرسنگ راه |  | برفتند ایمن ز ایران سپاه |
| یکی بیشه دیدند و آب روان |  | بدو اندرون سایهٔ کاروان |
| به ببیشه درون مرغ و نخچیر و شیر |  | درخت از بر و سبزه و آب زیر |
| به نخچیر کردن فرود آمدند |  | وزآن تشنگی سوی رود آمدند |
| چو آب اندر آمد ببایست نان |  | به اندوه و شادی نبندد دهان |
| بگشتند بر گرد آن مرغزار |  | فگندند بسیار مایه شکار |
| برافروختند آتش و زان کباب |  | بخوردند و کردند سر سوی خواب |
| چو بُد روزگار دلیران دژم |  | کجا خواب سازد بریشان ستم |
| فرو خفت لهاک و فرشیدورد  |  | بسر برهمی پاسبانیش کرد |
| برآمد چو شب تیره شد ماهتاب |  | دو غمگین سر اندر نهاده به خواب |
| رسید اندرآن جایگه گستهم |  | که بودند یاران توران به‌هم |
| نوند اسب او بوی اسبان شنید |  | خروشی برآورد و اندر دمید |
| سبک اسب لهاک هم زین نشان |  | خروشی برآورد چون بی هشان |
| دمان سوی لهاک فرشیدورد  |  | ز خواب خوش آمدشْ بیدار کرد |
| بدو گفت برخیز زین خواب خوش |  | به مردی سر بخت خود را بکش |
| که دانا زد این داستان بزرگ |  | که شیری که بگریزد از چنگ گرگ |
| نباید که گرگ از پسش درکشد |  | که او را همان بخت خود برکشد |
| چه مایه بپوید و چندی شتافت |  | کس از روز بد هم رهایی نیافت |
| هلا زود بشتاب کآمد سپاه |  | از ایران و بر ما گرفتند راه |
| نشستند بر باره هر دو سوار |  | کشیدند پویان از آن مرغزار |
| ز بیشه به بالا نهادند روی |  | دو خونی دلاور دو پرخاشجوی |
| به هامون کشیدند هر دو سوار |  | پُر اندیشه تا چون بسیچند کار |
| پدید آمد از دور پس گستهم |  | ندیدند با او سواری به هم |
| دلیران چو سر را برافراختند |  | مر او را چو دیدند بشناختند |
| گرفتند یک با دگر گفت و گوی |  | که یک تن سوی ما نهاده ست روی |
| نیابد رهایی ز ما گستهم |  | مگر بخت بد کرد خواهد ستم |
| جز از گستهم نیست کآمد به جنگ |  | درفش دلیران گرفته به چنگ |
| گریزان بباید شد از پیش اوی |  | مگر کاندر آرد بدین دشت روی |
| وز آنجا به هامون نهادند روی |  | پس اندر دمان گستهم کینه‌جوی |
| بیامد چو نزدیک ایشان رسید |  | چو شیر ژیان نعره‌ای برکشید |
| بریشان ببارید تیر خدنگ |  | چو فرشیدورد اندر آمد بجنگ |
| یکی تیر زد بر سرش گستهم |  | که با خون برآمیخت مغزش بهم |
| نگون گشت و هم در زمان جان بداد |  | شد آن نامور گُرد ویسه نژاد |
| چو لهاک روی برادر بدید |  | بدانست کز کارزار آرمید |
| بلرزید و از درد او خیره شد |  | جهان پیش چشم‌اندرش تیره شد |
| ز روشن‌روانش به‌سیری رسید |  | کمان را به‌زه کرد و اندر کشید |
| شدند آن زمان خسته هر دو سوار |  | به شمشیر برساختند کارزار |
| یکایک برو گستهم دست یافت |  | ز کینه چنان خسته اندر شتافت |
| به گردنشْ بر زد یکی تیغ تیز |  | برآورد ناگاه زو رستخیز |
| سرش زیر پای اندر آمد چو گوی |  | که آید همی زخم چوگان به روی |
| چنین است کردار گردان سپهر |  | ببرد ز پروردهٔ خویش مهر |
| چو سر جویی اش پای یابی نخست |  | وگر پای جویی سرش پیش تست |
| به زین بر چنان خسته بد گستهم |  | که بگسست خواهد تو گفتی ز هم |
| بیامد خمیده به زین اندرون |  | همی راند اسب و همی ریخت خون |
| و زآنجا سوی چشمه‌ساری رسید |  | هم آب روان دید و هم‌سایه دید |
| فرود آمد و اسب را بر درخت |  | ببست و به آب اندر آمد ز بخت |
| بخورد آب بسیار و کرد آفرین |  | ببستش تو گفتی سراسر زمین |
گستهم بعد از کشتن لهاک و فرشیدورد زخمی در کنار چشمه‌ای می‌افتد و آرزویش این است که، سپاه ایران بدانند که او جز با سرافرازی و نام‌نیک نمرده‌است:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| بپیچید و غلتید بر تیره خاک |  | سراسر همه تن بشمشیر چاک |
| همی گفت کای روشن کردگار |  | برانگیز از آن لشکر شهریار |
| به دلسوزگی بیژن گیو را |  | و گرنی دلاور یَکی نیو را |
| که گر مرده گر زنده، زین جایگاه |  | برد مر مرا سوی ایران سپاه |
| سرِ نامدارانِ توران سپاه |  | ببرّد برد پیشِ بیدار شاه |
| بدان تا بداند که من جز به نام |  | نمردم، ز گیتی همین ست کام |
در ابیات فوق نظر گستهم متوجه یازده نبرد پیشین و پیروزی پهلوانان ایرانی است. او نیز می‌خواهد مانند آن یازده تن با نعش هم‌نبرد تورانی به سپاه ایران برگردد. وقتی بیژن به بالین او می‌رسد همین آرزو را تکرار می‌کند.