زبان‌های نیلوصحرایی
واژگان

نمونه واژگان اساسی در شاخه‌های مختلف نیلوصحرایی:
یادداشت: در خانه‌های دارای خط مورب، شکل مفرد پیش از آن و شکل جمع پس از آن است.
| زبان | چشم | گوش | بینی | دندان | زبان | دهان | خون | استخوان | درخت | آب | خوردن | نام |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| نیانیلی | (k)ɔŋ, pl. (k)ɔɲ | yit̪ | (q)ume | kɛ-la(-c) | ŋa-lyɛp | (k)ʊt̪ʊk |  | käw | kɛ-ɛt, kɪ-yat | pi(-ʀ) | ɲam | ka-ʀin |
| نیاجبل | ed ~ er | si(di ~ gi) |  | ɲi-di | kala-d | udu | k-afa-d | (g-)am- | kaca | cii ~ kii | ɲam | (siigə, saag) |
| تمین | nɪ́ŋɪ̀nàʈ / kɛ̀ɛ́n | wénàʈ / kwèén | kɪ́mɪ́nʈɪ̀n / kɪkɪ́mɪ́nʈɪ́nɪ̀ | awɪ̀s / kɛ́ɛ̀ʔ | mɛ́nɖɪnyàʈ | íʈùk / k(w)úʈɪ̀n | mónɪ̀ʈ | àmɪ̀s / kɔ́maʔ | mɛ́rɛŋɪ̀s / mɛ́rɛŋ | múŋ | láma | kàlɪ́n, kàlɪ́ŋ |
| نیاداجو | aŋune / aŋwe ~ aŋun | wunute / wunuge | mu-ne | ɲiɣte / ɲiɣke | ɲabire / ɲabirta | ikke / ikku | tamuke | ŋai / ŋayu | ewete / ewe | ma- | si- | ange / angu |
| کادوگلی (گویش تالا) | ayyɛ / iyyɛ | naasɔ / isinɛ́ | ámb-/nigáŋg-árɔk | t̪- / iŋŋini | áŋdáɗuk / ni- | niinɔ / niginíínɔ | ariid̪ʊ | t̪iŋguba / kuba | ffa / nááfa | ɓiid̪i | oori | ɛɛrɛ / nigirɛɛnɛ |
| نیاسودانی شمال شرقی | maɲ | ɲog-ul | em-u | ŋes-il | ŋal | ag-il ~ ag-ul | ug-er | kɛs-ɛr | koɲ-er- | mban | kal- / kamb- | (ŋ)ɛr-i |
| نارا | no, nòò / no-ta, nóó-ta | tús / túsá | demmo, dəmmo, dàm̀mò, dòmmò | nɪ̀hɪ̀ / nɪ̀hɪ̀t-tá; nèʃɪ̀ / nèʃá | hàggà, àggà, ààdà, hàdà | aùlò / aùl-lá; àgúrá / àgúr-tà | kitto, kɪ̀tò | ketti, kəti, kátɪ́ / ketta, kátá | tüm, tûm; kè́l | emba, mbàà | kal, kál, kár | ade, ààdà |
| نیانوبی | maaɲ, sg. miɲ-di | ugul(-e), sg. ugul-di |  ? | ŋil, sg. ŋíl-di | ŋal, sg. ŋal-di | agil | ùg-er | kiser, sg. kisir-ti | koor, sg. koor-ti | es-ti | kal- | er-i |
| نیاتامی | me-ti, pl. mVŋ | (ŋ)usu-ti (sg) | eme, sg. emi-ti (sg.) | ŋesi-t(i), pl. ŋes-oŋ | laat | auli | agi | kei-ti, pl. kei-ŋ | gaan; kiɲe(-ti) (?) | kal /kaal | ŋan- | (ŋ)aat, pl. (ŋ)ari-g |
| نیانیما | a̍ŋV | ɲɔgɔr- | (o)mud̪- (?) | ŋil- |  ? | ŋàl- | wule | amV | t̪uma | bɔ́ŋ | t̪a̍l- / ta̍m- |  |
| نیاسورمی جنوب غربی | kɛɓɛrɛ (pl.) | it̪t̪at | ʊŋɛtʃ (?) | ɲiggɪtta | ʌgʌʌt | (k)-ʊt̪t̪ʊk | ɓɪj- | ɛmmɛ | kɛɛt̪ | maam | ɗak- | ðara |
| نیاسورمی جنوب شرقی | kabari | ɲabi (?) | giroŋ | ɲigidda (?) | kat | tuk- | ɲaɓa | giga (?) | kɛdo (?) | ma |  | sara |
| نیاکولیاک | ekw, pl. ekw=ẹk | beos, pl. beosẹk | nyab, pl. nyabẹk |  | ɛd-eɓ | ak, pl. akẹk | seh | ɔk | ad, pl. ad=is | kywɛh |  | yed, pl. yedẹk |
| شابو | sɛ | k’iti | sonɑ | k’ɑu | hɑndɑ | kɑusɛ | dɑmo | emɑhɑ; egege | k’ɔnɑ | wɔ: |  | woŋgɑse |
| اونگوتا | ˈʔa:fa | ˈwo:wa | ˈsi:na (loan?) | ʔitiˈma | ʔɑdabo (loan?) | ˈʔi:fa |  | ˈmitʃa (loan?) | ˈhɑntʃa | ˈtʃa:hawa | ʔeˈdʒak | ˈmiʃa |
| نیاباگیریمی | kamɔ; kamu; kama | imbi; EmbE; mbili; mbElE; imbil-; EmbEl- | Samɔ; Samu; Somu; kanu; kunu; kVnV | kanga; nganga | unɖɛ(C-) | tara | manga; masu; mVsV; nɖuma | Kinga; Kunga; Kingo | kaga | mEnE; mAnɛ; mani | OɲO; ɔɲɔ; VɲV | iɭi; ʈV |
| نیامانگبتو | mʷɔ̀ | bɪ́ | amɔ̀ | kɪ́ | kàɖrà | tí(kpɔ̀) | álí | kpɔ̀ | kɪ́rɪ́ɛ̀ | gʷò | láɲɔ̀ | kɛ̀lʊ̀ |
| مانگبوتو | owékékí | ubí | tongi | usɛ́ | kedrú | utí | koto | ikpi | okpá | uwɛ | ano | aɓé |
| باله | ɲɔ̌ | bí | ndǔ̱tú̱ | kú | da | tso | zú | kpa | tsú | cû | wyɔ | ngbá / nzú |
| اندرو | nikpɔ́ | ɓi(na) | ondǐ̹tsǔ̹ | ku | da | tsu | âzû | kpá | ítsú | ǐɗá | ɲú | óvôná |
| معدی (اوگاندا) | mī | bí | ɔ̀mvɔ̄ | sí | lɛ̀ɖá | ti | àrɪ́ | hʷa | kʷɛ | èyí | ɲā | rú |
| بیری | mɛ́; mʊ́ | nvö; nvu | ímɔ̀; ámɔ̀ | sì | ìnɖrɔ́; ìnɖrá | tyi(di) | ɔ́tɔ́ | kpɔ | kpi; kpɪ | wu | ɔnyo | iri |
| کرش | mumu | mbímbi | uŋú | ʃɛ́ʃɛ̀ | ndjindja | - | srama | kpɔkpɔ́ | kpikpi | ùyù | ɔ́ʃɔ́ | díri |
| دونگو | mómu | mbimbi | ʔɔŋu | cẹ̀cẹ̀ | ndjándja | - | ọọs | kpọkpŏ | kpikpi | ùyù | l-ọc(ic) | díri |
| آجا | iɲi | mimbi | múmú | uku | ndindyi | - | usa | gbäbí | cící | ɓaɓa | aɲ | kiri |
| کوناما | wà | ùkùˈnà | bòbòˈnà | mà | ŋèeˈlà | ùˈdà | kòkòˈbà | sàŋˈgà | èˈlà | bìˈà | ˈìŋ(à) | ˈkíidà |
| برتا | aře | iile | amúŋ | ndu-fuudí | hala | n'du | k’aβa | k’aara | s’ís’ía | fɪ'ri | θɪ́ŋa | huu (= foot) |
| گوموز شمالی | kʼwácá | tsʼéa | ííta | kʼósa | kʼótʼá | sa | maχá | ʒákwá | ɟá | aja | sá | tsʼéa |
| نیانیاکومی | D̪E | cʼɛ | ʃʊnʃ | ʃE | lEtʼ̪a | tʼ̪wa | sʼámá; bàs | ʃUImakʼ | cwálá | jiɗE | ʃa; kʼama | D̪uga |
| گوله | yan | ĭgŭn | fufŭn |  | ŏdāīān |  | wāīdjo |  | wŏt | āī |  |  |
| گوله | yan | igă̄n | fufan |  | adad ayan | ĭten |  |  |  | ai |  |  |
| آمدانگ (کوچانه) | ni | dili, kiliŋgɛ | gʊrnɑ | kɑlkɑ | dɔl: | sɪˈmi | tʃo: | dʊrtu | sɔŋ | sunu | zɑm | tʃuluk |
| مابا | kàʃì-k/-ñi | koi-k | boiñ | sati-k | delmi-k | kan-a/-tu | àríi | kàñjí-k | soŋgo-k | inji | añ | mílí-i/-síi |
| میمی ریکورس | dyo | feɾ | fir | ɲain |  | ɲyo |  |  | su | engi | ɲyam |  |
| کانوری | shîm | sə́mò | kə́nzà | tímì; shélì | tə́làm | cî | bû | shíllà | kə̀ská | njî | bù | cû |
| زاگاوا | í | kέbέ | síná | màrgi: | tàmsi: | áá | ógú | úrú | bɛ̀gìdi: | bí | sε:gì | tír |
| دندی | mò | háŋŋá | nínè | hínydyè | dɛ́llɛ̀ | méè | kpííʀì | bíʀí | túúʀì | hàʀí | ŋwáà | máà |
| تاداکساهاک | mó | haŋgá | t-í-nʒar | ée-ʃan | íilǝs | míya | kud-én | biidí | tugúdu | aryén | ŋá | mân |