انقلاب ۱۹۵۶ مجارستان
پیش‌درآمد

ریشهٔ شورش و بحران ۱۹۵۶ در مجارستان را باید در جریان‌های سیاسی پس از اشغال این کشور و همچنین اختلافات درون حزبی جستجو کرد.
در پایان جنگ جهانی دوم، مجارستان توسط ارتش سرخ اشغال شده و به شکل منطقهٔ نفوذ شوروی درآمد. بلافاصله پس از جنگ اولین انتخابات آزاد برای اولین بار در تاریخ این کشور برگزار شد که نتیجهٔ آن یک دولت ائتلافی با اکثریت حزب خرده مالکان به نخست‌وزیری زولتان تیلدی بود. کمونیستها که در اقلیت بودند، توانستند با شیوه‌های معمول خود دو پست کلیدی وزارت کشور به ریاست لاسلو رایک و وزارت کشاورزی به ریاست ایمره نادْیْ برای خود محفوظ کنند و بالاخره با تاکتیک سالامی اکثریت کرسی‌های پارلمان را به دست آورند. ایمره نادی که تحصیلکردهٔ مسکو و دهقان‌زاده بود، همچنین عهده‌دار اصلاحات ارضی در ۱۹۴۵ شد. او و لاسلو رایک هر دو بعداً به دلیل خیانت از حزب رانده و اعدام شدند. تا سال ۱۹۴۷ حزب کمونیست توانست دو اهرم قدرت؛ پلیس و ارتش را به دست بگیرد و حزب‌های غیر کمونیستی را نیز تضعیف کند.
علاوه بر تبعات گستردهٔ اقتصادی و اجتماعی که جنگ برای مجارستان به دنبال داشت، در معاهده صلح پاریس مصوب ۱۰ فوریه ۱۹۴۷، نیز مجارستان ملزم به پرداخت ۳۰۰ میلیون دلار به یوگسلاوی، چکسلواکی و اتحاد جماهیر شوروی گردید. دوسوم از این مبلغ قابل پرداخت به شوروی بود که به‌صورت کالاهای صنعتی، محصولات کشاورزی و غیره می‌بایست در ظرف مدت شش سال تحویل داده شود. با توجه به اینکه قیمت اجناس در زمان قرارداد با نرخ سال ۱۹۳۸ تعیین شده و بسیاری از وسایل صنعتی پس از تعمیر، تحویل داده می‌شدند، هزینه‌ای که مجارستان در آخر حساب متحمل شد عملاً بیش از دوبرابر، تخمین زده می‌شود. در چنین شرایطی کشور زیر بار برنامه‌های سنگینی برای صنعتی‌شدن رفت و اهداف غیر واقع بینانهٔ اقتصادی باعث فشار بیش از حد، روی همهٔ قشرهای جامعه شد.
مجارستان در فوریهٔ ۱۹۴۸ رسماً به یک دولت تک حزبی تبدیل شد و نخست‌وزیر زولتان تیلدی نیز در همین سال استعفا داد. از سال ۱۹۴۹ تا مرگ استالین در ۱۹۵۳ تصفیه‌های درون حزبی با محاکمه و اعدام به ریاست ماتیاش راکوشی (معروف به بهترین شاگرد استالین) آغاز گردید. در این دوره هرگونه فعالیت سیاسی غیر کمونیستی ممنوع بوده و رهبران سیاسی از هر حزب دستگیر یا ترغیب به همکاری با حزب کمونیسم می‌شدند. مطبوعات مطلقاً سانسور می‌شد و اساساً هیچ آزادی بیانی وجود نداشت. مردم از طبقهٔ متوسط بوداپست به حاشیهٔ شهر کوچانده یا دستگیر شده و رهبران انجمن‌ها و متخصصان از شغل‌های خود اخراج یا زندانی شده‌بودند. تمامی عرصه‌های قابل توجه اقتصادی در مالکیت عمومی و دولتی قرار می‌گرفتند و مؤسسات مستقل مدنی بسته یا در نظام بروکراسی دولتی ادغام می‌شدند. کارگران صنایع تحت فشار مداوم برای افزایش غیرمعمول تولیدات بودند. زمینداران مجبور به ترک مزرعهٔ خصوصی و کار در مزارع اشتراکی می‌شدند. این سیاست‌ها نتیجه‌ای جز رکود اقتصادی و پائین آمدن استاندارد زندگی در برنداشت. بین سال‌های ‎۱۹۴۹–۱۹۵۲ دستمزد واقعی تا ۱۸درصد افت کرد و مقاومت انفعالی کشاورزان ضد مزارع اشتراکی باعث کمبود غذا شد. در این میان دادگاه‌های نمایشی نیز یکی پس از دیگری برگزار می‌شد، از جمله لاسلو رایک وزیر کشور به جرم جاسوسی اعدام و کاردینال یوژف میندسِنتی، رهبر کلیسای کاتولیک زندانی و شکنجه شدند.
این رویه پس از مرگ استالین و روی کار آمدن خروشچف تغییر پیدا کرد. راکوشی از قدرت کناره‌گیری کرد ولی همچنان رئیس حزب باقی ماند و در ۲۸ ژوئن ۱۹۵۳ ایمره نادْیْ به سمت نخست‌وزیری منصوب شد. اصلاحات او برای از بین بردن کنترل‌های ژدانفیستی، افزایش تولیدات غذایی و آهسته کردن سیاستِ اشتراکی مزارع کماکان ناتوان ماند و در مارس ۱۹۵۵، راکوشی توانست کرملین را متقاعد به اعمال مجدد سیاستهای استالینیستی کند. ایمره نادی از حزب اخراج و از پست نخست‌وزیری منفصل شد. راکوشی به غیر از آزادی نسبی مطبوعات و اجازهٔ انتقاد درون حزبی، تمامی سیاست‌های پیشین را مجدداً به اجرا درآورد.
یکی از وقایع مهم در این میانه منعقد شدن پیمانی در اتریش در ۱۵ می ۱۹۵۵ بود که به موجب آن متفقین این کشور را در ۲۵ اکتبر ترک کردند و اعلامیه بی‌طرفی دائمی و خنثی بودن اتریش (به آلمانی: Österreichische Neutralität) به صورت رسمی جزئی از قانون رسمی در پارلمان به تصویب رسید (که تا قرن ۲۱ نیز پا برجاماند و اتریش تنها کشور مستقل اتحادیه اروپاست). این سرآغار امیدی برای مردم مجارستان شد، ایمره نادی نیز بر آن صحه گذاشت که امکان اتخاذ این قرارداد برای مجارستان وجود دارد.
در بیستمین کنگرهٔ حزب کمونیست شوروی در ‎۲۲–۲۵ فوریهٔ ۱۹۵۶ در گزارش محرمانه خروشچف، استالین‌زدایی رسماً مطرح و مورد ارج قرار گرفت. با توجه به سیاست‌های جدید بسیاری از زندانیان سیاسی قربانی استالینیسم، از جمله یانوش کادار، یکی از اعضای برجستهٔ حزب و شریک جرم لاسلو رایک، آزاد شدند. در ژوئن ۱۹۵۶ راکوشی به بهانهٔ مداوای پزشکی به مسکو سفر کرد و از ریاست حزب برکنار شد و به جای وی اِرنو گِرو، وابستهٔ نزدیکش عهده‌دار ریاست حزب شد.