stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
غز
تاریخچه > ایل قایی و تشکیل امپراتوری عثمانی

قبیله «کای» یا «قایی» یکی از قبایل بیست و چهارگانهٔ اغوز بود. قایی فرزند ارشد «گون خان»، و وی فرزند ارشد اغوزخان بوده و به اعتقاد برخی، عثمان اول، بنیانگذار امپراتوری عثمانی، از قبیلهٔ قایی بوده است. امپراتوری عثمانی، یک امپراتوری مسلمان بود که چندین سده بخش‌های بزرگی از جنوب‌شرق اروپا، غرب آسیا و شمال آفریقا را تحت کنترل خود داشت. این امپراتوری در اواخر سدهٔ سیزدهم میلادی توسط رهبر قبایل اغوز یعنی عثمان یکم در سوگوت بنیان‌گذاشته شد و در سال ۱۳۵۴، با فتح بالکان، به اروپا راه یافت که بدین ترتیب دولت کوچک عثمانی به یک قدرت میان‌قاره‌ای تبدیل شد. تا سال ۱۴۵۳، عثمانیان همهٔ قلمروی امپراتوری روم شرقی را ضمیمهٔ خاک خود کردند و با سقوط قسطنطنیه (استانبول کنونی) توسط محمد فاتح، پایتخت خود را به این شهر انتقال دادند. در سده‌های شانزدهم و هفدهم میلادی، امپراتوری عثمانی در اوج گسترهٔ خود در زمان سلطان سلیمان قانونی، یک دولت چند فرهنگی و چند زبانی بود که همهٔ جنوب‌شرق اروپا، بخش‌هایی از اروپای مرکزی و آسیای غربی، بخش‌هایی از شرق اروپا و قفقاز و قسمت‌های وسیعی در شمال و شاخ آفریقا را زیر فرمان خود درآورده بود.
تاریخچهٔ غزها در تاریخ ایران

نام ترکمنی (اُغوز) قبایل، در تاریخ اسلامی سده‌های میانی (قرون وسطی) ایران، پدیدار گشت. امپراتوری سلجوقی نخستین دودمان پادشاهی اغوزها در ایران بود و دودمان‌های آق‌قویونلو، قراقویونلو، قاجار و افشاریان (دودمان نادرشاه افشار) نیز از ترکان اغوز بودند.
اغوز در تاریخ به عنوان یکی از قبایل نه‌گانهٔ توغوز اغوز، هست که با همدیگر کنفدراسیون ترک‌های شرقی یا تیو-کیو را تشکیل دادند. در اواخر سدهٔ هشتم میلادی آن‌ها از سمت میان دریاچهٔ آرال (دریاچهٔ خوارزم) و دریای خزر به سوی غرب به سمت ناحیه‌های فرای رودخانهٔ ارتیش (Erteš)، و حاشیه‌های درهٔ سیردریا (اکنون در بخش جنوبی جمهوری قزاقستان است)، حرکت کردند تا وارد تاریخ دنیای اسلامی شوند. در ۲۰۵ هجری/۸۲۰–۸۲۱ میلادی، توغوز اغوزها، میانهٔ استان سیردریا در اشروسنه را غارت کردند. در پاسخ عبدالله بن طاهر (۲۱۳–۲۳۰ هجری/ ۸۲۸–۸۴۵ میلادی) حکمران خراسان و سومین امیر طاهریان به سرزمین‌های غز یورش برد.
ابن اثیر، به استناد مورخان خراسانی، اظهار می‌کند که اغوزها در دوران خلیفه المهدی (حکومت ۷۷۵–۷۸۵ میلادی) از سرزمین‌های خیلی دور ترکان (سرزمین آلتای) به فرارود آمدند. در ابتدای سدهٔ نهم میلادی، اغوزها حضور محسوسی در آن ناحیه داشتند.
همبستگی اوغوزها با سایر اقوام ترک

دربارهٔ همبستگی‌های زبان‌شناسی و نژادشناسی اوغوزها با سایر اقوام ترک عقاید مختلف است. در دائرةالمعارف اسلام دربارهٔ طوایف نه‌گانهٔ اوغوز، چنین آمده:
غز لغت تازی است که به قبیلهٔ ترکان اوغوز گفته می‌شود.
ویژگی‌های ظاهری

المسعودی مورخ و جغرافی‌دان عرب می‌نویسد که ترک‌های اوغوز ساکن ینگی‌کند (پایتخت اغوز یبغو) از سایر مردمان به واسطه شجاعت در نبرد، چشم‌های تنگ و کوچکی قامتشان متمایز می‌شوند.
سردیس‌های نخبگان سلجوقی که در موزه متروپولیتن نیویورک نگهداری می‌شوند، ویژگی‌های مردم شرق آسیایی را نشان می‌دهند. با گذشت زمان و مهاجرت اغوز‌ها به سمت منطقه غرب آسیا، ظاهر فیزیکی اُغوزها تغییر کرد. رشیدالدین فضل‌الله همدانی می‌گوید: «ترکان اغوز که در ابتدا به سان ترکان ماوراءالنهر بودند، به دلیل مهاجرت به ایران و آناتولی و اختلاط با اقوام بومی این مناطق، ویژگی‌های ظاهری آن‌ها به تدریج به تاجیک‌ها شبیه شد. از آنجایی که آن‌ها تاجیک نبودند، مردم تاجیک آن‌ها را ترکمان، (ترک‌مانند) می‌نامیدند». ابوالغازی بهادرخان، حکمران خیوه و تاریخدان جغتایی در کتاب شجره تراکمه (تألیف ۱۰۷۰ ق. / ۱۶۵۹–۱۶۶۰ م) می‌نویسد: اغوز‌های ساکن ینگی‌کند و پادشاهان سلجوقی شمایلی مانند ازبک‌ها و قرقیزها داشتند؛ اما پس از مهاجرت به سمت غرب و امتزاج و اختلاط با غیر ترکان، اغوز‌ها پس از پنج یا شش نسل چهره‌شان دچار دگرگونی گشت. «چانه‌شان باریک، چشمانشان بزرگ، صورتشان کوچک و بینی‌شان بزرگ شد.
نقل مسلمانان از غز و اغوز

آنچه نویسندگان مسلمان دوره‌های بعد دربارهٔ اوغوزخان و بیست و چهار قبیلهٔ اوغوز نقل کرده‌اند، از تاریخ غازانی است، به‌خصوص مورد تواریخ آل سلجوق، که مؤلف آن بلندپروازی‌های خیالی چنگیزخان را از تاریخ غازانی گرفته و فقط اوغوزخان را به جای چنگیزخان نهاده، نمونهٔ خوبی از این اقتباس است. یک دانشمند ترک که در اثر این تحریف دچار اشتباه شده نظر داده است که «مجموعهٔ قوانین ترکان اوغوز» «مبنای یاسای معروف چنگیزخان» را برای ما به جای گذارده است. همچنین میان تُرکمانان دریای خزر، اوزخان (به جای اوغوزخان) تا سدهٔ نوزدهم میلادی به عنوان جد قوم‌شان معروف بود.
ابن فضلان در کتاب سفرنامه ابن فضلان گوید که، چون راه مزبور طی شد به قبیله‌ای از ترک‌ها به نام غزها رسیدیم. آنان مردمی صحرانشین هستند و خانه موئی یا سیاه چادر: «بيوت شعر» دارند و همیشه در حرکنند. به رسم صحرانشینان يک دسته از این چادرها در یکجا و دسته دیگر در جای دیگر گردهم جمع می‌باشند. این مردم زندگی صحرائی دارند و در رنج و مشقت به سر می‌برند. در عین حال مانند الاغ گمراهند، به خدا ایمان ندارند و فاقد عقل و شعورند و هیچ چیز را نمی‌پرستند. فقط بزرگان خود را ارباب می‌خوانند.
این مردم طهارت نمی‌گیرند، غسل جنابت و شستشو نمی‌کنند و با آب بخصوص در زمستان سر و کاری ندارند.
نمایندهٔ خلیفه احمد بن فضلان که در تابستان ۳۰۹–۳۱۰ هجری/ ۹۲۲ میلادی از سرزمین خوارزم به رودخانه‌های آرال و امبه در مسیر پادشاهی بلغار در میانهٔ ولگا حرکت می‌کرد، در مورد اغوزهایی در مسیر عبورش در سرزمینشان در دشت Üst Urt میان دریاهای آرال و کاسپین (خزر) دیده بود، شرحی نوشت و آن‌ها را مردمانی با سطح فرهنگ پایین، توصیف کرد. با این حال، بعضی از اغوزها، آغاز به یکجانشینی کرده و یکی از شهرهایشان ینگی‌کِنت به معنی «شهر نو» در پائین رود سیردریا بود که پایتخت زمستانی حاکمان اغوز مشرک بود.
زبانشناسی

زبان اغوزی، در زمان محمود کاشغری (۴۶۹ هجری/۱۰۷۷ میلادی) نشانگر برخی تفاوت‌ها از دیگر شاخه‌های زبان مشترک ترکی است؛ به ویژه که به دلیل همسایگی نزدیک با خوارزم و دیگر نواحی زیست‌بوم ایرانی در آسیای مرکزی، از زبان‌های ایرانی وام‌واژه گرفته است.
از نظر زبان‌شناسی اُغوز یا شاخهٔ جنوبی زبان‌های ترکی‌تبار، شامل زبان‌های ترکمنی، ترکی استانبولی، ترکی آذربایجانی، ترکی افشاری، کریمهٔ تاتاری، قشقایی، سنقری، شاهسونی و ترکی خراسانی می‌باشد.
تمغاهای قبایل اوغوز

هر یک از قبیله‌های ترک اغوز تمغای ویژه خود را داشتند به صورت زیر:
آق‌اولی
آلایونتلو
افشار
بیات
بایندر
بیگدلی
بوگدوز
چاوولدور
چپنی
دودورغا
دوگر
ایمور
ایغدیر
قره‌اولی
قایی
قینیق
پچنک
سالور
یازیر
ییوا
یورگیر
نگارخانه

سردیس شاهزاده سلجوقی
بنای یادبود اغوزخان، عشق‌آباد
تندیس آلپ ارسلان سلجوقی
رومانوس چهارم دراسارت آلپ ارسلان پس از نبرد ملازگرد
تندیس علاءالدین کیقباد در آلانیا
طغرل بیک پایه‌گذار امپراتوری سلجوقی
طغرل سوم واپسین سلطان امپراتوری سلجوقی
جلال‌الدین خوارزمشاه
سکه یادبود سلطان جلال الدین خوارزمشاه در گرگانج
سردیس کول‌تکین، پادشاه گوک ترک
جهانشاه قراقویونلو
سلطان یعقوب آق‌قویونلو و درباریانش
نادرشاه افشار
سکه شیر و خورشید نشان دوره سلجوقی
بند پایانی سنگ‌نبشته اورخون: "رؤسای قبایل ترکان اوغوز، مردم قبایل، خوب بشنوید. اگر خداوند نابود نکند یا زمین نبلعد، چه کسی می‌تواند قبایل ترک و قانون‌شان را نابود کند؟)"
در سال ۶۰۰ میلادی، قلمرو پادشاهی گوک‌ترک از سواحل دریای سیاه در اروپا تا شمال چین گسترش داشت
قلمرو امپراتوری سلجوقی در دورهٔ ملکشاه یکم
قلمرو امپراتوری عثمانی در زمان سلیمان یکم، شامل سرزمین‌هایی از سه قاره (اروپا، آسیا، آفریقا)
سردیس شاهزاده سلجوقی
امیررضا کوهستانی

| امیر رضا کوهستانی | امیر رضا کوهستانی |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۸ خرداد ۱۳۵۷ شیراز
ملیت: ایرانی
پیشه: نمایش‌نامه‌نویس و کارگردان تئاتر
سال‌های فعالیت: ۱۳۷۸ تاکنون
وبگاه: www.mehrtheatregroup.com
امیررضا کوهستانی (زاده ۱۸ خرداد ۱۳۵۷، شیراز) نویسنده و کارگردان تئاتر ایرانی است. او با اجرای بیش از ۲۰۰ تئاتر در خارج از ایران، از جمله موفق‌ترین کارگردانان تئاتر ایران به‌شمار می‌رود.
زندگی

امیررضا کوهستانی در سال ۱۳۵۷ در شیراز به دنیا آمد. ۱۸ ساله بود که اولین داستان کوتاهش را در روزنامه‌های محلی چاپ کرد. پس از آن جذبسینما شد و تحصیلات آکادمیک خود را در رشتهٔ کارگردانی سینما آغاز کرد، سپس در دانشگاه منچستر انگلستان در رشتهٔ مطالعات تئاتری ادامه داد. وی اولین نمایشنامهٔ خود را با نام «و روز هرگز نیامد» در سال ۱۳۷۷ نوشت که هرگز به اجرا در نیامد. یک سال بعد نمایش «قصه‌های در گوشی» را به روی صحنه برد که توجه بسیاری را در هجدهمین جشنوارهٔ تئاتر فجر جلب کرد.
وی از سال ۱۳۷۴ به عضویت کارگاه و گروه تئاتر مهر درآمد و در شیراز کار خود را ادامه داد و در نمایش‌های کبودان و اسفندیار و ارتفاع فعالیت کرد و با قصه‌های درگوشی خود را معرفی کرد و با سومین اثرش «رقص روی لیوانها» (۱۳۸۰) حمایت چندین فستیوال هنری اروپایی را کسب کرد. وی در تهران با نام گروه تئاتر مهر به کار خود ادامه داد. او در سال ۲۰۰۲ نمایش «تجربه‌های اخیر» را در فستیوال تئاتر جهان در شهر بُن آلمان دید و پس از آن تصمیم گرفت که این اثر که برداشتی از نمایشنامه‌ای کانادایی است را به همین نام بازنویسی و اجرا کند.
آثار بعدی او «در میان ابرها» -که دربارهٔ مهاجرت است- (۱۳۸۴)، «خون خشک و سبزی تازه» (۱۳۸۶)، «کوارتت» (۱۳۸۶) هر کدام درتئاتر ایران و چندین فستیوال و تئاتر اروپایی به اجرا درآمده‌اند. وی نمایش «اوتوپیاها» را با همکاری یک نمایشنامه نویس- کارگردان ژاپنی (اوریزا هیراتا) و یک کارگردان فرانسوی (سیلوان موریس) در فرانسه و ژاپن به روی صحنه برد. کوهستانی بعد از چند سال تحصیل در انگلستان برای اجرای نمایش «درشب ۱۷ دی کجا بودی؟» به ایران بازگشت و همچنین آن را در تئاتر La Colline فرانسه و چندین کشور اروپایی اجرا کرد.
کوهستانی سپس تئاتر ایوانف را در سال ۱۳۹۰ بر اساس نخستین نمایشنامه بلند آنتوان چخوف را در تماشاخانه ایرانشهر به صحنه برد. در بهمن ۱۳۹۰ فیلم پذیرایی ساده به کارگردانی مانی حقیقی که فیلمنامه اش به‌طور مشترک توسط وی و امیررضا کوهستانی نوشته شده بود در شصت و دومین دوره جشنواره فیلم برلین در بخش جنبی فوروم (تریبون آزاد) برنده جایزه نتپک (شبکه توسعه سینمای آسیا) شد. کار بعدی وی تئاتر دیوار چهارم بر اساس نمایشنامهٔ انگلستان اثر تیم کراوچ بود که در سال ۹۱ در تالار شمس به روی صحنه رفت. نمایش سالگشتگی که در سال ۹۲ بار دیگر در تالار شمس بر روی صحنه رفت به نوعی دنباله ایی بود بر تئاتر رقص روی لیوان‌ها و سرنوشت شخصیتهای آن نمایش را پی می‌گرفت. کوهستانی با نمایش شنیدن (۱۳۹۴) پس از ده سال و بعد از نمایش در میان ابرها (۱۳۸۴) که در تالار قشقایی به صحنه برده بود به تئاتر شهر بازگشت.
«شنیدن» اثری از امیررضا کوهستانی سال ۲۰۱۶ در دوره هفتادم جشنواره آوینیون از ایران در بخش اصلی حضور پیدا کرد. او در سال ۲۰۱۸ با «بی تابستان» و سال ۲۰۲۲ در سومین حضور خود در هفتاد و ششمین دوره جشنواره، نمایشی به نام «در ترانزیت» را اجرا کرد.
آثار

قصه‌های درگوشی (۱۳۷۸)
رقص روی لیوانها (۱۳۸۰)
تجربه‌های اخیر (۱۳۸۲)
در میان ابرها (۱۳۸۴)
اتاق یک‌نفره (۱۳۸۵)
خون خشک، سبزی تازه (۱۳۸۶)
کوارتت، سفری به شمال (۱۳۸۶)
اتوپیاها (اپیزود ماهی‌های سائومیگل) (۱۳۸۷)
۱۷ دی کجا بودی؟ (۱۳۸۸)
ایوانف (۱۳۹۰)
دیوار چهارم (۱۳۹۱)
سالگشتگی (۱۳۹۲)
شنیدن (۱۳۹۴)
تاکسی نوشت (۱۳۹۴)
ایوانف آنتون چخوف (۱۳۹۵)
در میان ابرها (۱۳۹۶)
بی تابستان (۱۳۹۷)
در انتظار گودو (۱۳۹۹)
در ترانزیت (۱۴۰۱)
ایثن هاک

| ایثن هاک | ایثن هاک |
| --- | --- |
هاک در ۲۰۲۵: هاک در ۲۰۲۵
نام هنگام تولد: ایثن گرین هاک
زادهٔ: ۶ نوامبر ۱۹۷۰ ‏(۵۴ سال) آستین، تگزاس، ایالات متحده
تحصیلات:  دانشگاه کارنگی ملون  دانشگاه نیویورک 
پیشه‌ها: بازیگر فیلم‌ساز
سال‌های فعالیت: ۱۹۸۵–اکنون
همسر(ها): اوما تورمن (ا. ۱۹۹۸–۲۰۰۵)  رایان شاهوز (ا. ۲۰۰۸)
فرزندان: ۴، از جمله مایا هاک
ایثن گرین هاک (انگلیسی: Ethan Green Hawke؛ زادهٔ ۶ نوامبر ۱۹۷۰) بازیگر و فیلم‌ساز آمریکایی است. او چند جایزه برنده شده و نامزد دریافت چهار جایزهٔ اسکار و یک جایزهٔ تونی بوده است. او سه فیلم بلند، سه نمایش‌نامهٔ آف برادوی و یک مستند را کارگردانی کرده است و همچنین سه رمان و یک رمان گرافیکی نوشته است.
هاک فعالیت خود در سینما را با فیلم علمی تخیلی کاوشگران (۱۹۸۵) آغاز کرد و بعدها برای بازی در درام انجمن شاعران مرده (۱۹۸۹) به شهرت رسید. او برای بازی در نیش واقعی (۱۹۹۴) مورد تحسین منتقدان قرار گرفت. هاک در سه‌گانهٔ پیش متشکل از پیش از طلوع (۱۹۹۵), پیش از غروب (۲۰۰۴) و پیش از نیمه‌شب (۲۰۱۳) ایفای نقش کرد و برای نوشتن فیلم‌نامهٔ دو فیلم دوم نامزد دریافت جایزهٔ اسکار شد. همچنین برای بازی در نقش مکمل روز تعلیم (۲۰۰۱) و پسرانگی (۲۰۱۴) نامزد دریافت جایزهٔ اسکار شد.
هاک فعالیت در زمینهٔ کارگردانی را با دیوارهای چلسی (۲۰۰۱) آغاز کرد. او در سال ۲۰۱۸ برای بازی در درام نخستین اصلاح‌شده و کارگردانی درام بلیز مورد تحسین منتقدان قرار گرفت. او در سال ۲۰۲۱ برای بازی در مینی‌سریال تاریخی پرنده ارباب خوب نامزد دریافت جایزهٔ گلدن گلوب شد، و در سال ۲۰۲۲ در مجموعهٔ تلویزیونی شوالیه ماه از دنیای سینمایی مارول ایفای نقش کرد.
زندگی > کودکی و نوجوانی

ایثن هاوک در آستین در تگزاس متولد شد او فرزند لزلی کارون و جیمز استیون هاک، ایثن نزد پدربزرگش هاوارد لموئل گرین زندگی کرد. ایثن بازیکن تیم بیس بال لگیزلیچر تگزاس بود. زمانی که ایثن به دنیا آمد پدر و مادرش وارد دانشگاه تگزاس شدند و درست زمانی که خود ایثن وارد این دانشگاه شد پدر و مادرش از یکدیگر جدا شدند. سپس او با مادرش از آتلانتا به نیویورک رفت؛ و پس از مدتی به وستویندسور نیوجرسی نقل مکان کرد در سال ۱۹۸۸ او به مدرسه بازیگری مک کارتر رفت.
زندگی > دورانِ کاری

ایثن در سن ۱۴ سالگی اولین فیلمش با نام کاوشگران را بازی کرد. سپس به مدرسه بازیگری بریتیش تئاتر در انگلستان رفت.
ایثن در سال ۱۹۸۹ در فیلم انجمن شاعران مرده بازی کرد. پس از این فیلم هاک در فیلم‌های دیگری مانند: غار شیر، پدر، پیش از طلوع، پیش از غروب و روز تعلیم بازی کرد که برای بازی در فیلم روز تعلیم نامزد جایزه اسکار نیز شد. (فیلم‌های نامبرده شده خلاصه‌ای از فیلم‌های ایثن هاک می‌باشد). هاک فیلمی به نام دیوارهای چلسی را کارگردانی کرد.
زندگی > زندگیِ خصوصی

ایثن هاوک در سال ۱۹۹۸ با اوما تورمن، بازیگر فیلم‌هایی همچون پالپ فیکشن و بیل را بکش ازدواج کرد. حاصل این ازدواج یک دختر به نام مایا ری تورمن هاوک (متولد ۸ ژوئیه ۱۹۹۸) و یک پسر به نام لوون روآن تورمن هاوک (متولد ۱۵ ژانویه ۲۰۰۲) است. هاوک در ژوئیه سال ۲۰۰۴ از اوما تورمن جدا شد. او در شهر منهتن زندگی می‌کند و حامی دموکرات‌ها نیز می‌باشد.
فیلم‌شناسی > فیلم

| سال | عنوان |
| --- | --- |
۱۹۸۵: کاوشگران
۱۹۸۹: انجمن شاعران مرده
۱۹۸۹: پدر
۱۹۹۱: سپیددندان
۱۹۹۱: تاریخ معما
۱۹۹۲: سرزمین‌آب
۱۹۹۲: نیمه‌شبی آرام
۱۹۹۳: عشق گرانبها
۱۹۹۳: زنده
۱۹۹۴: مسابقه تلویزیونی
۱۹۹۴: نیش واقعی
۱۹۹۴: دست و پا زدن
۱۹۹۴: سپیددندان ۲: افسانه گرگ سفید
۱۹۹۵: پیش از طلوع
۱۹۹۵: جستجو و نابود کردن
۱۹۹۷: گاتاکا
۱۹۹۸: آرزوهای بزرگ
۱۹۹۸: پسران نیوتن
۱۹۹۹: سرعت گری
۱۹۹۹: بارش برف روی سروها
۲۰۰۰: هملت
۲۰۰۱: زندگی بیداری
۲۰۰۱: نوار
۲۰۰۱: روز تعلیم
۲۰۰۱: دیوارهای چلسی
۲۰۰۴: گرفتن جان‌ها
۲۰۰۴: پیش از غروب
۲۰۰۵: حمله به کلانتری ۱۳
۲۰۰۵: ارباب جنگ
۲۰۰۵: یه چیز دیگه
۲۰۰۶: گرمترین ایالت
۲۰۰۶: ملت غذای آماده
۲۰۰۷: پیش از آنکه شیطان بفهمد مرده‌ای
۲۰۰۸: آنچه تو را نمی‌کشد
۲۰۰۸: نیویورک، دوست دارم
۲۰۰۹: بهترین‌های بروکلین
۲۰۰۹: استیتن آیلند
۲۰۰۹: روزشکنان
۲۰۱۱: زنی در طبقه پنجم
۲۰۱۲: یادآوری کامل
۲۰۱۲: شوم
۲۰۱۲: میاماکزیماکولپا: خاموشی در خانه خدا
۲۰۱۳: پیش از نیمه‌شب
۲۰۱۳: پاکسازی
۲۰۱۳: گریز
۲۰۱۴: پسرانگی
۲۰۱۴: تقدیر
۲۰۱۴: سیمبلین
۲۰۱۴: کشتن خوب
۲۰۱۴: سیمور: یک معرفی رسمی
۲۰۱۵: ده‌هزار قدیس
۲۰۱۵: طرح مگی
۲۰۱۵: متولد رنگ آبی
۲۰۱۵: بازگشت
۲۰۱۶: در دره خشونت
۲۰۱۶: پدیده
۲۰۱۶: مائودی
۲۰۱۶: هفت دلاور
۲۰۱۷: والرین و شهر هزار سیاره
۲۰۱۷: ۲۴ ساعت تا زنده‌ماندن
۲۰۱۸: جولیت، برهنه
۲۰۱۸: بلیز
۲۰۱۸: استکهلم
۲۰۱۸: نخستین اصلاح‌شده
۲۰۱۹: د کید
۲۰۱۹: یک بزرگراه رو تمیز کن
۲۰۱۹: حقیقت
۲۰۲۰: تسلا
۲۰۲۰: شهر گلو بریده
۲۰۲۱: گناهکار
۲۰۲۱: تلفن سیاه
۲۰۲۲: مرد شمالی
۲۰۲۲: گلس آنین: یک چاقوکشی اسرارآمیز
۲۰۲۲: ریموند و ری
۲۰۲۳: سبک عجیب زندگی
۲۰۲۳: گربه وحشی
۲۰۲۳: دنیا را پشت سر بگذار
۲۰۲۵: بلو مون
۲۰۲۵: تلفن سیاه ۲
:
فیلم‌شناسی > تلویزیون

آلیاس (۲۰۰۳)
مرغ ربات (۲۰۰۷)
پاکسازی (۲۰۱۹)
پرنده ارباب خوب (۲۰۲۰)
شوالیه ماه (۲۰۲۲)
هاک در سال ۲۰۰۷
جان استپ

| جان استپ | جان استپ |
| --- | --- |
Stapp in his Air Force uniform: Stapp in his Air Force uniform
نام هنگام تولد: John Paul Stapp
زادهٔ: ۱۱ ژوئیهٔ ۱۹۱۰ باهیا
درگذشت: ۱۳ نوامبر ۱۹۹۹ (۸۹ سال) الماگوردو، نیومکزیکو
آرامگاه: Fort Bliss National Cemetery ال پاسو، تگزاس، U.S.
ملیت: ایالات متحده آمریکا
شهروندی:  ایالات متحده آمریکا
محل تحصیل: دانشگاه بیلر (B.A. 1931, M.A. 1932) دانشگاه تگزاس در آستین (پی‌اچ‌دی، 1940) University of Minnesota (دکترای پزشکی، ۱۹۴۴)
شناخته‌شده برای: Study of شتاب on humans,  Stapp's Law
جوایز: مدال الیوت کرسون (1973) Gorgas Medal (۱۹۵۷)
پیشینه علمی: پیشینه علمی
شاخه(ها): فیزیک (فیزیک شتاب‌دهنده‌ها) پزشک و شیمی دارویی
 :  
جان استپ (انگلیسی: John Stapp; ۱۱ ژوئیهٔ ۱۹۱۰ – ۱۳ نوامبر ۱۹۹۹) دانشمند در زمینه زیست‌فیزیک اهل ایالات متحده آمریکا بود.
وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون مدال الیوت کرسون، جایزه ایگ‌نوبل، و مدال ملی فناوری و نوآوری شده‌است.
منطقه حفاظت شده باغ شادی

| 0 | 1 |
| --- | --- |
منطقه حفاظت شده باغ شادی : منطقه حفاظت شده باغ شادی 
                                                                         موقعیت منطقه حفاظت شده باغ شادی :                                                                          موقعیت منطقه حفاظت شده باغ شادی 
مکان: ایران
نزدیکترین شهر: هرات در یزد ، مشکان در فارسNearest city: هرات در یزد ، مشکان در فارس
مختصات: ۲۹°۴۸′۰۰″ شمالی ۵۴°۰۸′۲۹″ شرقی﻿ / ﻿۲۹٫۸۰۰۰۰°شمالی ۵۴٫۱۴۱۳۹°شرقی﻿ / 29.80000; 54.14139
مساحت (کیلومتر مربع): ۳۴ هزار هکتار
تاسیس: ۱۳۷۹ خورشیدی Established: ۱۳۷۹ خورشیدی
ارگان سرپرست: اداره کل حفاظت محیط زیست یزد
منطقه حفاظت شده باغ شادی  در ۳۰ کیلومتری جنوب شهرستان خاتم در مرز بین استان یزد و استان فارس واقع شده‌است. این جاذبه طبیعی از شهر هرات در حدود ۳۸ کیلومتر فاصله دارد. شهر هرات مرکز شهرستان خاتم بوده و در جنوبی‌ترین نقطهٔ استان یزد قرار گرفته‌است.
این منطقهٔ وسیع جنگلی که در بین دو استان فارس و استان یزد واقع شده، مساحتی در حدود ۳۴۰۰۰ هکتار را به خود اختصاص داده که ۲۰٫۰۰۰ هکتار از این مساحت درخت و ۱۴٫۰۰۰ هکتار آن مزارع غیر درخت است. این مناطق جنگلی پوشیده از درخت‌های جنگلی بوده که شامل جنگل‌های چاه منج، بختیاری، قناتو، باغ معدن و باغ شادی است.
مساحت

از مساحت کل استان یزد که معادل ۱۲٬۸۴۶٬۳۲۹ هکتار می‌باشد سطحی برابر ۱۸۳٬۹۲۳ هکتار را جنگل اعم از طبیعی و دست کاشت تشکیل می‌دهد.
«جنگل: عبارت‌ است از یک جامعه زیستی متشکل از درختان و درختچه‌ها و گیاهان علفی و جانواران که تحت تأثیر محیط ایجاد شده و قادر به ادامه حیات به‌طور مستقل می‌باشد» با توجه به شرایط اقلیمی گرم و خشک و کویری حاکم بر استان یزد درصد زیادی از مساحت آن را اراضی لخت و فاقد پوشش گیاهی پوشانده‌است و بخش کمی از آن را اراضی جنگلی تشکیل می‌دهد.
جنگل باغ شادی (بنه و بادام) هرات: در جنوبی‌ترین نقطه استان یزد در شهرستان خاتم منطقه جنگلی باغ شادی وجود دارد که از لحاظ نوع و ترکیب و وسعت در استان منحصر به فرد است ولی به جهت شرایط اکولوژیک حساس و شکننده منطقه و فشار بی‌امان و بسیار زیاد دام خسارات جبران ناپذیری به گونه‌های با ارزش بنه و بادام منطقه وارد آمده‌است. مساحت محدوده جنگلی هکتار می‌باشد. که در ۲۵ کیلومتری مرکز دهستان چاهک از توابع بخش مرکزی شهرستان خاتم قراردارد. از طرف شمال به محدوده سامان کندر و باغ شادی از طرف غرب به کوه سربره از طرف جنوب به روستای باغ معدن و از طرف شرق به جاده فرعی بختیاری باغ شادی محدود می‌گردد. این محدوده در بین عرض‌های جغرافیایی ۵۵ ۴۸ ۲۹ و ۴۷ ۲۹ و طول جغرافیایی ۳۳ ۰۶ ۵۴ و ۵۰ ۰۹ ۵۴ واقع می‌باشد. فاصله منطقه تا مرکز شهرستان حدود ۳۰ کیلومتر و تا مرکز استان ۲۷۰ کیلومتری می‌باشد.
پوشش جانوری منطقه

زیستگاه‌های پستانداران در منطقه حفاظت‌شده باغ شادی شامل جنگلی کوهستانی با شیب تند، دشتی بیابانی، تپه‌ماهوری و کوهپایه، باغات و… می‌شود و تاکنون در آن، تعداد ۱۸ گونه پستاندار از ۱۳ خانواده شناسایی شده‌است. بسیاری از پستانداران گوشت‌خوار منطقه بنا بر ارجحیت فراوانی غذا و پناه، زیستگاه‌های متنوعی در محیط‌های جنگلی، دشتی، کوهپایه‌ای، کوهستانی، کشتزار و بیابانی دارند. خرس قهوه‌ای به‌عنوان شاخص‌ترین و مهم‌ترین پستاندار تیپ کوهستانی جنگلی منطقه از خانواده خرس‌ها، کاراکال از گربه‌سانان، کفتار از خانواده کفتارها، روباه معمولی و شنی، شغال و گرگ از خانواده سگ‌سانان، گراز و خوک وحشی از مهم‌ترین گونه‌های حیات‌وحش این منطقه هستند و اخیراً، گوزن زرد ایرانی نیز در حال تکثیر می‌باشد. قوچ و میش، اصلی‌ترین پستاندار تیپ تپه‌ماهوری کوهپایه‌ای است که در این منطقه منقرض شده و گله‌های گراز جای آن‌ها را گرفته‌اند. بیشترین پستاندارانی که در مناطق استپی جنگل باغ شادی زیست می‌کنند، شامل گونه‌های کاراکال، روباه شنی، رودک عسل خوار و کفتار می‌شوند.
جنگ هند و چین

جنگ هند و چین جنگی بود که در سال ۱۹۶۲ بین دو کشور هند و جمهوری خلق چین روی داد. بهانهٔ آغاز جنگ مناقشه‌های مرزی دربارهٔ منطقهٔ اقصی در هیمالیا بود ولی موارد دیگری در این امر نقش داشتند. پس از اینکه هند در سال ۱۹۵۹ به چهاردهمین دالایی لاما پناهندگی داد درگیری‌های مرزی خشونت‌باری بین دو کشور صورت گرفت. در پاسخ به این درگیری‌ها هند به استراتژی‌ای موسوم به «سیاست رو به جلو» روی آورد که در آن هند روی مرزش با چین تعدادی برج دیده‌بانی ساخت. برخی از این برج‌های دیده‌بانی شمال خط مک‌ماهون (مرز بین هندوستان و چین است که در سال ۱۹۱۴ با توافق چین، تبت و بریتانیا تعیین شده بود) قرار داشتند. خط مک‌ماهون بخش شرقی خط کنترل واقعی بود که نخست‌وزیر جمهوری خلق چین چو ان‌لای در ۱۹۵۹ آن را مرز مؤثر کشورهای هند و چین دانسته بود.
پس از آنکه مذاکرات سیاسی دربارهٔ حل اختلافات در مرز ۳٬۲۲۵ متری دو کشور در هیمالیا به در بسته خورد، چین در ۲۰ اکتبر ۱۹۶۲ و همزمان با بحران موشکی کوبا دست به حملاتی همزمان در لداخ و آنسوی خط مک‌ماهون زد. نیروهای چینی در هر دو جبههٔ جنگ بر نیروهای هندی غالب آمدند و رزانگ لا در جبههٔ غربی و تاوانگ در جبههٔ شرقی را اشغال کردند. جنگ در نهایت در ۲۰ نوامبر ۱۹۶۲ با اعلان آتش‌بس از سوی چین و بیان این امر پایان یافت که چین به «خط کنترل واقعی» اش باز خواهد گشت.
عمدهٔ درگیری‌های جنگ در شرایط سخت کوهستانی و ارتفاع بالای ۴٬۰۰۰ متر صورت گرفت. در این جنگ همچنین هیچ‌یک از دو طرف از نیروهای هوایی یا دریایی خود استفاده نکردند.
همزمانی جنگ هند و چین با بحران ۱۳ روزهٔ موشکی کوبا بین آمریکا و شوروی (۱۶–۲۸ اکتبر ۱۹۶۲) باعث شد رئیس جمهور آمریکا جان اف. کندی درخواست جواهر لعل نهرو مبنی بر ارسال کمک‌های نظامی به هند را رد کند.
مک‌لارن ۷۲۰اس

Motor vehicle
| مک‌لارن ۷۲۰اس | مک‌لارن ۷۲۰اس |
| --- | --- |
مک‌لارن ۷۲۰اس ۲۰۱۹: مک‌لارن ۷۲۰اس ۲۰۱۹
دید کلی: دید کلی
شرکت: خودروسازی مک‌لارن
تولید: ۲۰۱۷–اکنون
مونتاژ: ووکینگ، ساری، انگلستان
طراح: رابرت ملویل
بدنه و شاسی: بدنه و شاسی
کلاس: خودروی اسپورت
شکل بدنه: ۲ در کوپه ۲ در کروکی با سقف فلزی جمع‌شونده
طرح‌بندی: موتور وسط عقب-محور عقب
سکو: مونوکیج ۲ مونوکوک فیبر کربن
خودروهای وابسته: مک‌لارن سنا مک‌لارن ۷۲۰اس جی‌تی۳ مک‌لارن اسپیدتیل
پیشرانه: پیشرانه
موتور: ۴٫۰ لیتری وی۸ ام۸۴۰تی با توربوی دوگانه
قدرت موتور: ۷۱۰ اسب بخار (۵۲۹ کیلووات) ۷۷۰ نیوتن متر (۵۶۸ پوند-فوت) گشتاور
جعبه‌دنده: ۷ دندهٔ دوکلاچه
ابعاد: ابعاد
فاصله بین محورها: ۲٬۶۷۰ میلیمتر (۱۰۵ اینچ)
درازا: ۴٬۵۴۳ میلیمتر (۱۷۹ اینچ)
پهنا: ۱٬۹۳۰ میلیمتر (۷۶ اینچ)
بلندی: ۱٬۱۹۶ میلیمتر (۴۷ اینچ)
وزن خالص: ۱٬۴۳۷ کیلوگرم (۳٬۱۶۸ پوند)
گاه‌شمار: گاه‌شمار
پیشین: مک‌لارن ۶۵۰اس
پسین: مک‌لارن ۷۵۰اس
مک‌لارن ۷۲۰اس (به انگلیسی: McLaren 720S) یک خودروی اسپورت است که توسط مک‌لارن، خودروساز بریتانیایی، طراحی و ساخته شده است. این خودرو، دومین خودرو از «سری سوپر» شرکت مک‌لارن است که با معرفی در ۷ مهٔ ۲۰۱۷ در نمایشگاه خودرو ژنو، جایگزین مدل ۶۵۰اس شده است. شاسی کربنی مونوکوک ۷۲۰اس در مقایسه با شاسی مدل ۶۵۰اس، دارای وزن کمتر و استحکام بیشتر است.
در طراحی ۷۲۰اس از خودروهایی نظیر مک‌لارن اف۱ و مک‌لارن پی۱ الهام گرفته شده است، چنان‌که درهای آن همانند مدل اف۱ به‌صورت پروانه‌ای باز شده و نمای عقب آن شباهت زیادی به مدل پی۱ دارد.
مدل جی‌تی۳ مک‌لارن ۷۲۰اس در سال ۲۰۱۹ برای شرکت در مسابقات جی‌تی۳، جایگزین خودروی ۶۵۰اس جی‌تی۳ شد. همچنین در سال ۲۰۱۸ مدل سقف-باز ۷۲۰اس نیز با نام ۷۲۰اس اسپایدر توسط شرکت مک‌لارن معرفی شد. علاوه بر این مدل‌ها، مک‌لارن چندین نسخهٔ ویژه از ۷۲۰ اس با تولید محدود را نیز به مناسبت‌های مختلف به بازار عرضه کرده است.
نسخهٔ دیگری از این خودرو که توسط شرکت مک‌لارن در سال ۲۰۱۹ ارائه شد، نسخهٔ اسباب‌بازی الکتریکی این خودرو است که به گفتهٔ مک‌لارن، توان پیشرانهٔ برقی آن برای حمل یک سرنشین بالغ نیز کافی است.
۷۲۰اس در سال ۲۰۱۹ عنوان «بهترین خودروی عملکردی جهان» را کسب کرده است و یک بار نیز در سال ۲۰۲۰ به‌دلیل خطر آتش‌سوزی به کارخانه فراخوانده شده است.
تاریخچه

۷۲۰اس نخستین بار در نمایشگاه خودروی ژنو ۲۰۱۷ رونمایی شد. این خودرو در زمان رونمایی، به‌عنوان جانشین مدل ۶۵۰اس و نخستین مدل از ۱۵ خودروی جدید مک‌لارن معرفی شد که طبق اعلام مدیرعامل این شرکت قرار است تولید آن تا سال ۲۰۲۲ ادامه داشته باشد. ۷۲۰اس اولین خودروی مک‌لارن از زمان بازگشایی مجدد این کارخانه در سال ۲۰۱۱ است که در قالب یک مدل کاملاً جدید جایگزین یکی از مدل‌های اصلی این شرکت شده است. توسعهٔ این مدل، طبق اعلام شرکت مک‌لارن با ۹۱٪ از قطعات کاملاً جدید، از سال ۲۰۱۳ و پیش از معرفی مدل پیشین یعنی ۶۵۰اس آغاز شده‌بود. عدد ۷۲۰ که در نام این خودرو به‌کار رفته است، به قدرت خروجی موتور ۴٫۰ لیتری آن که برابر با ۷۲۰ اسب بخار متری (۷۱۰ اسب بخار) است، اشاره دارد. نخستین دستگاه از مک‌لارن ۷۲۰اس در آوریل ۲۰۱۷ از کارخانهٔ مک‌لارن در ووکینگ انگلستان خارج شد.
در ژوئن ۲۰۱۸، یک نمونهٔ مقیاس کامل از مک‌لارن ۷۲۰اس ساخته‌شده از ۲۸۰٬۰۰۰ قطعهٔ لگو در موزه خودروی پیترسن به نمایش درآمد. زمان صرف‌شده برای ساخت این نمونه، ۲۰ برابر بیشر از زمان لازم برای تولید نمونهٔ واقعی و دست‌ساز آن بوده که برابر با ۱۲ روز کاری است.
مشخصات فنی > پیشرانه

مک‌لارن ۷۲۰اس به موتور جدید مک‌لارن با نام ام۸۴۰تی مجهز است. موتور وی۸ با توربوی دوگانه با حجم موتور ۴ لیتر (۳٬۹۹۴ سانتی‌متر مکعب)، که در واقع نمونهٔ بازطراحی شده از موتور قبلی ۳٫۸ لیتری ام۸۳۸تی است، توانایی تولید ۷۲۰ اسب بخار متری (۷۱۰ اسب بخار؛ ۵۳۰ کیلووات) نیرو در دور موتور ۷٬۰۰۰ دور بر دقیقه را دارد. جهت افزایش حجم موتور، طول سفر پیستون‌ها به میزان ۳٫۶ میلیمتر افزایش یافته و ۴۱٪ از قطعات موتور نیز جدید هستند. گشتاور تولیدی این پیشرانه نیز برابر با ۷۷۰ نیوتن متر (۵۶۸ پوند-فوت) در دور موتور ۵٬۵۰۰ دور بر دقیقه می‌باشد.
مشخصات فنی > تعلیق

سیستم تعلیق «کنترل شاسی پرو اکتیو ۲» مورد استفاده در ۷۲۰اس، نسخه‌ای پیشرفته‌تر از نمونهٔ به کار رفته در مدل ۶۵۰اس است، با این تفاوت که وزن آن نسبت به نسخهٔ پیشین ۱۶ کیلوگرم (۳۵ پوند) کاهش یافته است. این سیستم در نسخهٔ جدید در بر دارندهٔ شتاب‌سنج در بالا، و حسگر فشار در بالا و پایین هر کمک‌فنر است تا برای بهبود تنظیمات لحظه‌ای سیستم تعلیق، اطلاعات دقیقی را به رایانهٔ مرکزی این خودرو منتقل کند. این سیستم تعلیق بر اساس نتایج یک تحقیق در دانشگاه کمبریج طراحی شده است.