رویداد خانه فاطمه زهرا
دیدگاه‌ها > شیعه

گزارش اجماع
طوسی (د ۴۶۰ ه‍.ق) در کتاب تلخیص الشافی گزارش می‌کند که بین شیعیان امامیه، مسئله هجوم به خانه علی بن ابی‌طالب و کتک زدن فاطمه زهرا، اجماعی است و اختلافی در آن نیست. شیخ طوسی همچنین به مسئله لگد عمر به شکم فاطمه که منجر به سقط جنین فاطمه که به محسن نامگذاری شده‌بود اشاره دارد و این دیدگاه را در میان طوایف مسلمان، مشهور می‌داند. شیخ مفید در بخشی از الارشاد، گزارشی را نقل می‌کند و می‌نویسد: «در میان شیعه کسانی می‌گویند فاطمه پس از پیامبر، یک فرزند پسر سقط کرد…». محمد حسین فضل‌الله با استناد به این نقل مفید، اجماع ادعایی طوسی را مورد مناقشه قرار می‌دهد. با این وجود، مرتضی عاملی معتقد است که منظور مفید از کلمه «شیعه» عموم شیعه شامل اسماعیلیه، زیدیه، امامیه و حتی معتزله بوده‌است. مرتضی عاملی همچنین هدف نگارش شیخ مفید از الارشاد را نگارش کتابی عاری از اختلاف‌های مذهبی می‌داند که سبب شده‌است احتیاط‌های به‌خصوصی را رعایت کند. محمدحسین کاشف الغطاء نیز در جنة الماوی به اجماع تمام منابعی که از قرن اول ه‍.ق تا قرن یازدهم به موضوع فاطمه زهرا پرداخته‌اند در خصوص مورد ظلم واقع شدن فاطمه زهرا اشاره دارد و به مسئله سیلی خوردن، تازیانه خوردن و شکسته شدن استخوان‌های سینه فاطمه زهرا در اثر حمله عمر بن خطاب اشاره می‌کند. مظفر نیز در دلائل الصدق، اجماع شیعه در خصوص این واقعه را گزارش می‌کند. سید عبدالحسین شرف‌الدین در النص و الاجتهاد خویش، معتقد است که تهدید علی به آتش زدن خانه، به تواتر قطعی ثابت است.
وحید خراسانی از مراجع تقلید معاصر شیعه، در خصوص هجوم به خانه فاطمه، معتقد است که منابع شیعه و سنی در مسئله تهدید عمر بن خطاب نسبت به آتش زدن خانه فاطمه، اجماعی تقریبی دارند. وی پس از این مسئله به نقل از چند منبع سنی همچون الامامة و السیاسه و دائرة المعارف القرن العشرین، این ماجرا را گزارش می‌کند و در نهایت با انضمام روایتی از عمر بن خطاب در کتاب صحیح بخاری که در آن، بیعت با ابوبکر یک خطا و لغزش عنوان گرفته‌است؛ می‌افزاید: «اگر به اعتراف تو، این بیعت غلط بود، چرا برای حفظ این بیعت آمد فاطمه زهرا را بسوزاند؟». بر اساس آنچه علی لباب در فهرست‌نویسی از کتاب الهجوم عبدالزهرا مهدی نوشته‌است؛ مسئله هجوم به خانه فاطمه در منابع امامیه، تواتر معنوی دارد و اصل هجوم به خانه غیرقابل انکار است. لباف در بخشی از کتابش به سخن محسن کدیور نیز اشاره می‌کند که وی می‌گوید: «اینکه در صدر اسلام چه رفتار نامناسبی با امام (علی) علیه السلام و حضرت (فاطمه) سلام‌الله علیها شده، مسلم است ولی جزئیات آن برای ما به‌طور تاریخی ثابت نشده‌است.»
انکار ناپذیری
سید جعفر شهیدی، نویسندهٔ شیعه، تهدید به آتش‌زدن را تأیید می‌کند. از نظر او با توجه به این‌که شیعیان یا گروه‌های سیاسی موافقشان در نخستین سالیان هجرت نیرویی نداشته‌اند، جعل روایات مربوط به این رویداد ناممکن می‌نماید. به‌علاوه می‌گوید که بعضی از این روایات در نوشتارهای مَغربِ اسلامی هم آمده‌است. اما در این باره که «آیا بازوی دختر پیغمبر را با تازیانه آزرده‌اند»، یا «می‌خواسته‌اند با زور به درون خانه راه یابند و او که پشت در بوده‌است، صدمه دیده» می‌نویسد «در آن گیرودارها ممکن است چنین حادثه‌هایی رخ داده باشد». خواجه نصیرالدین طوسی نیز به صراحت، مسئله هجوم به خانه فاطمه را انکار ناپذیر قلمداد می‌کند.
تردیدها
محمدحسین فضل‌الله از مجتهدین لبنانی شیعه بود که در اظهاراتی، منکر «هجوم به خانه فاطمه» و به‌طور کلی «شهادت فاطمه زهرا» شد. این اظهارات با عکس‌العمل‌هایی در میان عالمان و مراجع تقلید شیعه مواجه بود. نوشته شدن ۲ جلد کتاب به نام ماساة الزهرا از جانب سید جعفر مرتضی عاملی از اولین اقدامات علمی در نقد دیدگاه او به‌شمار می‌رود.
تحلیل‌ها
مرتضی مطهری با اشاره به وصیت فاطمه به علی درخصوص دفن شبانه و مخفیانه؛ آن را بزرگترین سیاست به کار گرفته فاطمه زهرا می‌داند که در راستای افشای نیت‌های خلیفه و حامی او عمر بن خطاب اتخاذ شده‌است. به عقیده مطهری، جنایتکاران همواره در پی مظلوم نمایی هستند، اما فاطمه زهرا با این تصمیم، آنها را از تطهیر خود در خصوص این جنایت، منع کرد.