stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
بخش چاه‌ورز
زیرساخت > بهداشت و درمان > مرکز درمانی شیخ‌عامر

مرکز بهداشتی درمانی شیخ عامر در زمینی به مساحت ۲۷۰۰ مترمربع با زیربنای ۴۵۰ مترمربع، توسط خیّری به نام «غلام اسدی» در سال ۹۵ کلنگ زنی آن با حضور جمعی از مسئولان و معتمدین آغاز شد. برخی روستاهای این بخش تا مرکز بهداشتی درمانی چاهورز دارند که این مرکز طبق نظر محمد حسینی، رئیس شبکه بهداشت و درمان شهرستان می‌تواند نقش مؤثری در دسترسی آسان مردم به خدمات بهداشتی درمانی داشته باشد.
زیرساخت > بهداشت و درمان > خانه‌های بهداشت

خانه‌های بهداشت چاه‌ورز۱ و چاه‌ورز۲، شیخ‌عامر، دهنو فاضلی، شیرینو و دهنو نیز در این بخش فعال است.
زیرساخت > ترابری

راه‌های ارتباطی بین شهرستان‌های گراش و لار به شهرستان‌های لامرد و شهرستان مهر از این بخش می‌گذرد.
لذا این بخش از لحاظ ارتباطی حائز اهمیت شده‌است.
زیرساخت > ترابری > محور چاه‌ورز-سه‌راه بیرم

با به پایان رسیدن عملیات و آسفالت باند دوم محور چاه ورز- سه راه بیرم به طول ۴۷۵۰ متر و عرض ۷٫۳ متر و ضخامت ۶ سانتی‌متر در تاریخ اردیبهشت ۹۶ این محور تکمیل شد. این مسیر هرساله شاهد تصادفات مکرر بود که با احداث محور جدید تلاش بر آن شده‌است حوادث جاده‌ای کاهش یابد.
در این محور دو بانده دو ستگاه آبنمای ساده و ۲ دستگاه پل چهارمتری قرار گرفته و باعث دسترسی راحت‌تر مسیر لامرد و مهر به لارستان و گراش شده‌است.
زیرساخت > ترابری > تونل شهید باقری

مقالهٔ اصلی: تونل شهید باقری
بزرگترین تونل جنوب کشور است و طول آن به ۲۶۵۰ متر می‌رسد. در نتیجه آن، تردد از گردنه صعب العبور احشام به ندرت اتفاق می‌افتد. مهندس باقری فرد مدیر کل راه وشهرسازی لارستان گفت: «حدود ۱۰ سال از آیین کلنگ زنی این تونل سپری شده و مفتخریم که همزمان با بهار ۹۸ و ایّام عید نوروز توانسته‌ایم خواستهٔ دیرینهٔ مردم این منطقه را تحقق ببخشیم … هدف از احداث این تونل حذف گردنه صعب العبور احشام و کاهش مسیر جنوب کشور به منطقه انرژی بر پارس جنوبی و عسلویه است و این تونل زمینه‌ساز کاهش مسیر شهرستان لامرد به مرکز استان را در پی خواهد داشت… عملیات آسفالت تونل به‌طور کامل انجام و انتقال برق نیز تا ورودی تونل صورت گرفته و با نصب ۱۲۵ پروژکتور، روشنایی کامل در داخل تونل نیز تأمین شده و دو برج نوری نیز در تقاطع‌های دو طرف تونل نصب گردیده‌است.»
زیرساخت > آب

مرداد ۱۳۹۳ بخشدار چاه‌ورز، الهیاری در دومین گردهمایی منطقه‌ای بخشداران جنوب فارس در لامرد گفت که تصویب طرح مطالعاتی انتقال آب از خلیج فارس به فارس می‌تواند معضل آبرسانی را در جنوب استان به خوبی حل کند. در ادامه وی افزود اعتبارات بیشتری به غیر از ۲ درصد نفت و گاز به آب‌های روستایی اختصاص یابد. انتظار داریم هر چه سریع آب سد هایپر به بخش چاهورز برسد. در سال ۱۳۹۹ امام جمعه بیرم زندوی پس از بررسی این طرح را ناممکن عنوان کرد در این راستا نماینده مجلس حسین حسین‌زاده از بررسی طرح انتقال آب از «سد خلیج فارس» خبر داد. در همین سال تیم پنج نفره دوچرخه سواران علامرودشت به نشانه اعتراض به کم‌بود آب چاهورز و چهار بخش دیگر مسیر ۳۶۰ کیلومتری را با شعار «پنج بخش جنوبی فارس با جمعیت ۸۰ هزار نفری آب ندارند» را پیمودند. این حرکت اعتراضی به دلیل مشکل بی‌آبی و کم‌آبی بخش‌های جنوبی استان فارس و پیگیری چندین باره از سوی نهادهای مسئول که نتیجه‌ای حاصل نشد انجام گرفت. آبان ۹۹ در جریان نشستی که رئیس شورای حل اختلاف چاه‌ورز مجید فاطمی با نماینده شهرستان موسی موسوی داشت از وضع آب چاه‌ورز انتقاد کرد و گفت «رفع مشکل آب بخش چاهورز را جدی بگیرید چرا زمانیکه حسین‌زاده نماینده لارستان برای رفع مشکل آب بخش بیرم؛ زمان و زمین را بهم می‌دوزد و از چند دقیقه وقتش در مجلس فقط و فقط برای رفع مشکل آب بیرم استفاده می‌کند ولی شما متأسفانه در آن لحظه به تسویه حساب‌های انتخابی‌تان می‌پردازید» در ادامه فاطمی گفت که [در طی] نشست با مدیران سازمان آب و آبفا تشکیل شد … برایشان روشن شد که از ۲۰ سال گذشته تا کنون هیچ اقدام خاصی در ارتباط با حل این مشکل صورت نگرفته‌است. در نوروز ۱۴۰۰ موسوی طبق گزارش خبرگزاری برنا عنوان کرد که پی‌گیری‌های طولانی مدت در زمینه تأمین آب داشته و پروژه انتقال آب از سد سلمان فارسی با تصویب مجلس در بودجه ۱۴۰۰ قرار گرفت که اعتبار این طرح بالغ بر ۲۵ میلیارد است.
زیرساخت > برق

چند سال پس از انقلاب برق رسانی به چاه‌ورز انجام شد. در سال ۹۳ بخشدار چاه‌ورز الهیاری گفت که اعتباری نزدیک به ۵۰۰ میلیون تومان برای برق چاه‌ورز هزینه شده‌است. الهیاری کم‌بود ترانس‌های برق را از مشکلات جدی چاهورز برشمرد.
در ادامه الهیاری نبود اداره برق را از دیگر مشکلات مردم دانست که در سال ۹۷ ساختمان نمایندگی اداره برق چاهورز با زیربنای ۱۰۲ مترمربع و اعتباری بالغ بر سه میلیارد و ۴۱۰ میلیون ریال به بهره‌برداری رسید. روشنایی بلوارهای کمربندی چاهورز نیز انجام شد. آذر ۹۹ برای بهبود کیفیت برق و جلوگیری قطعی‌های احتمالی در بخش چاهورز و دیگر بخش‌های لامرد رستمی وعده داد تا دو ماه آینده بیش از ۷۰ کیلومتر از شبکه سیمی برق شهرستان تبدیل به کابل می‌شود.
زیرساخت > گاز

برای دسترسی این بخش به گاز، ۲۴ کیلومتر خط انتقال ۶ اینچ از خط چهارم سراسری و ۸۱ هزار و ۷۷۳ متر شبکه فلزی و پلی اتیلن با فشار ۶۰ پوند بر اینچ مربع یک ایستگاه تقلیل فشار گاز (cgs) با ظرفیت ۱۰ هزار متر مکعب بر ساعت و یک ایستگاه تقلیل فشار گاز (TBS) با ظرفیت ۵هزار متر مکعب بر ساعت فراهم شده‌است. اولین قسمتی که در بخش چاه‌ورز دارای گاز شد روستای شیرینو بود که به مناسبت دهه فجر اسفند ۹۸ گازرسانی به آن صورت گرفت. سال ۹۹ نیز گازرسانی به شهر چاهورز و ۱۰ روستای این بخش با اعتباری بالغ بر ۴۲ میلیارد تومان به بهره‌برداری رسید. البته علمک (انشعاب) هنوز نصب نشده بود تا اینکه در دی ۹۹ طبق گفته رئیس اداره گاز شهرستان لامرد عملیات نصب ۲ هزار فقره انشعاب در این بخش با اعتباری بالغ بر ۲۹ میلیارد ریال شروع شد.
معضلات بخش > آلودگی محیط زیست

به دلیل فعالیت صنایع پارس جنوبی در نزدیکی بخش چاه‌ورز، آلوده شده‌است که درصدی نیز از عوارض آلاینده صنایع پارس جنوبی به این بخش اختصاص داده شده‌است.
شهردار لامرد از انتقال زباله‌های شهر لامرد به چاهورز سخن گفت که با واکنش بخشدار چاهورز مواجه شد. الهیاری بخشدار چاه‌ورز گفت: انتقال زباله‌های لامرد به چاه‌ورز امکان به خطر انداختن سلامت مردم چاه‌ورز را به همراه دارد. فرماندار لامرد گفت اقدامی را انجام نمی‌دهیم که برای چاه‌ورز از لحاظ محیط زیستی مشکل ایجاد شود.
معضلات بخش > کرونا ویروس

به دلیل تردد زیاد اتباع چینی در لامرد شایعاتی مبنی بر ورود کرونا به این شهرستان وجود داشت که در ۱۹ اسفند ۱۳۹۸ رئیس بهداشت لامرد اعلام کرد که هیچ نوع بیمار کرونایی فعلاً در بخش چاه‌ورز و دیگر بخش‌های لامرد وجود ندارد. در ادامه به دلیل گسترش کرونا در ایران و طرح فاصله‌گذاری اجتماعی و محدودیت بین شهر در چاهورز نیز به مدت یک ماه ورود و خروج آن کنترل شد. دومین شخص مبتلا به کرونا در لامرد جزء اهالی چاه‌ورز بود. خانواده فرد مبتلا نیز مدتی را در قرنطینه سپری کردند. خرداد ۹۹ در پی کاهش درآمد مردم درمیان قشر با درآمد متوسط بسته‌های معیشتی شامل غذا و ماسک پخش شد. آذر ۹۹، محقق چاه‌ورزی «سعید دلاوری» برای رفع مشکلات کم‌بود مواد ضدعفونی کننده با توجه به وفور خرما در این بخش اقدام به تولید الکل طبی ۹۶ درصد با خرما کرد. ۳ دی ۱۳۹۹ به دلیل فاصله چاهورز تا لامرد کیت تشخیص کرونا به درمانگاه چاه‌ورز اختصاص یافت و هزینه آن نیز رایگان اعلام گردید.
معضلات بخش > جرم و جنایت

به گزارش انجمن حقوق بشر در جریان یک دعوای خونین و سابقه‌دار طائفه‌ای در بخش چاهورز که طی سالیان به کشته شدن بیش از ۲۰ نفر منجر شد. در گذشته در بخش چاه‌ورز به رسم خون‌بس دختری از طائفه‌ای درگیر به ازدواج با مردی از طایفهٔ طرف دعوا مجبور به ازدواج می‌شد. فردی از اهالی چاه‌ورز در ۱۲ ژوئیه ۲۰۱۲ اعدام شد که وزیر وقت امور خارجه بریتانیا ویلیام هیگ این امر را نقض حقوق بشر عنوان کرد.
در عید سعید فطر ۱۳۸۷ شهرام (فتحعلی) قائدی رئیس شورای چاه‌ورز و مدیر دبستان به ضرب چهار گلوله با اسلحه کلاشینکف کشته شد قاتل وی دو سال بعد یعنی آبان ۱۳۸۹ پس از درگیری مسلحانه با پلیس کشته شد.
در اردیبهشت ۱۴۰۱ سارقانی مسلح در شیخ‌عامر همراه با خشونت اقدام به سرقت از یک پیرمرد کردند که منجر به برآشفتن خشم اهالی این دهستان بخش چاهورز شد و در پی آن جلوی فرمانداری لامرد با در دست داشتن بنر امنیت حق ماست دست به اعتراض زدند.
سیاست

در ۱۱ دی ۹۷ شورای حل اختلاف چاه‌ورز افتتاح شد. مشارکت مردم چاهورز در انتخابات مجلس دوازدهم به دلیل حضور مردم از شهرهای اطراف به ۱۰۲ درصد رسید.
سیاست > بخشدارها

همچنین ببینید: بخشداری چاه‌ورز
بخشدار عالی‌ترین مقام دولتی در چاه‌ورز شناخته می‌شود. اشخاص زیر طی حکم استاندار وقت فارس منصوب گردیده‌اند و ترتیب آنان؛
بهرام الهیاری (تاریخ انتصاب شهریور ۱۳۹۲)
عبدالرضا ابراهیمی
عبدالرضا حق‌شناس: مراسم تودیع و معارفه وی ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸ در حسینیه شهید رفیعی چاهورز برگزار شد. پیش از این او ریاست میراث فرهنگی شهرستان لامرد بوده است.
سید علی اصغر احمدی زاده
سیاست > شهردارها

«عبدالحمید میر» سال ۹۷ به‌عنوان شهردار چاه‌ورز معارفه شد. میر متولد روستای چاه کور بخش علامرودشت دارای مدرک کارشناسی معماری از دانشگاه آزاد لامرد و دانشجوی کارشناسی ارشد طراحی شهری از دانشگاه آزاد لارستان می‌باشد که بیش از ۱۱ سال در شهرداری لامرد مشغول به فعالیت بوده‌است.
"مقداد سلمانپور" شهردار کنونی چاهورز از شهر علامرودشت است.
سیاست > شوراهای شهر

دوره ششم: الیاس عارف نیا، جعفر آهنین جان، احمد راستگو، ابراهیم مهدوی نیا و حسین غلامی
فرهنگ > پوشش سنتی

لباس سنتی زنان این منطقه بسیار رنگارنگ است و از پارچه‌های اطلس تهیه می‌شود. حاشیه این لباس با نوارهای نقره و گلابتن تزئین می‌گردد. لباس عروس‌های این منطقه در قدیم با سکه‌های قدیمی و انواع زیورها تزئین می‌شده و دامن بسیار بزرگ بود به‌طوری که برای دوخت آن از چندین متر پارچه استفاده می‌کردند و دور تا دور آن پنبه‌دوزی می‌شده‌است. آرزو ضرغام، مدرس و کارشناس حوزه مد و لباس در این باره به خبرنگار مهر می‌گوید: «ما در این نمونه پارچه که با نوارهای نقره در دامن‌های پرچین استفاده می‌شود در پارچه‌ها، لباس‌ها و مد اسپانیا هم می‌بینیم که دقیقاً به همین شکل و شمایل هستند، در حالی‌که آن‌ها بیشتر دیده شدند و به نوعی جهانی شده‌است و مردم آن را بیشتر و بهتر می‌شناسند، حتی این لباس به مد اسپانیایی هم معروف است…» ضرغام خواستار توجه بیشتر به این نوع لباس‌ها شد.
فرهنگ > بازی‌های محلی > گود و پشکل (کل پشکلو)

گود و پشکل به عامیانه چاه‌ورزی کُل پِشکلو (kolpeshkeloo) طی آن دو نفر با هم رقابت می‌کنند. ۱۰ سوراخ (گود) در زمین نیاز داریم که آنها را به صورت دو ردیف پنج تایی در زمین ایجاد می‌شود. در هر سوراخ ۴ عدد پِشکل (سرگین یا پِهِن) بز قرار می‌گیرد. ردیف اول سوراخ‌ها متعلق به یک بازیکن و ردیف دوم آنها متعلق به بازیکن دیگر است. در ادامه هر یک از بازیکنان در مقابل یک ردیف از سوراخ‌ها می‌نشیند. نفر اول در اولین حرکت خود پشکل‌های موجود در اولین خانه سمت راست خود را درآورده و از همان طرف پشکل‌ها را یکی یکی داخل خانه‌های حریف خود می‌اندازد. این کار را تا زمانی ادامه می‌دهد که پشکل‌های موجود در دستش تمام می‌شود و به یک خانه دیگر برسد و دوباره این کار را تکرار کند ولی اگر وقتی که پشکل‌های موجود در دستش تمام شود و به یک خانه پوچ یا خالی رسید معنایش این است که نوبت او تمام شده و نوبت طرف مقابل است در این صورت حریف او نیز همانند او همین کار را انجام می‌دهد. این بازی تا زمانی ادامه دارد که تمام خانه‌های یکی از دو بازیکنان خالی شود و در این صورت آن شخص سوخته یا باخته‌است و طرف مقابلش برنده بازی است.
فرهنگ > چهارشنبه سوری و عید نوروز

در چاهورز چهارشنبه سوری به صورت روشن کردن آتش همانند دیگر مناطق برگزار می‌شود اما روش جدیدی نیز رایج است که در آن موتور سواران در اطراف فلکه شهدا و فلکه هفت‌سین به حرکات نمایشی می‌پردازند.
آموزش

بنابر گفته شاعر چاهورز مختار حقیقت در اواسط شاهنشاهی پهلوی برای تحصیل می‌بایست تا ۱۲ کیلومتر دورتر در بیرم تحصیل کرد که با در نظر گرفتن نبود ماشین می‌بایست این مسیر پیاده طی شود که مشکلات خاصی در پی داشت. چاهورزیان در زمان پهلوی علاوه بر مدرسه به مکتبخانه نیز جهت سوادآموزی می‌رفتند. در ادامه در دوران پهلوی مدرسه‌ای تأسیس شد ولی در ابتدا مردم از تحصیل دختران امتناع کردند ولی کم‌کم‌تعدادی از دختران نیز به تحصیل پرداختند. اما پس از انقلاب مردم دختران خود را نیز به مدرسه فرستادند و زنان دخترانی که پیش از این به مدرسه نرفته بودند تحت تعلیم نهضت سواد آموزی قرار گرفتند.
آموزش > مدرسه‌ها

شهر و تمامی روستاهای بخش چاه‌ورز دارای مدرسه ابتدایی هستند. شهر چاهورز نیز دارای مدرسه راهنمایی دخترانه و مدرسه راهنمایی پسرانه و دبیرستان پسرانه و دیگر دبیرستان برای دختران است. در دبیرستان پسرانه چاه‌ورز رشته علوم انسانی و تجربی همانند دبیرستان دخترانه این شهر تدریس می‌شود.
امروزه چاه‌ورز آمار بیشترین دانشجو و تحصیلکرده را در بین شهرها و روستاهای همجوار را دارد و غالباً در امورات اداری و فرهنگی فعالند.
آموزش > کتابخانه‌ها

در سال ۱۳۷۶ توسط نماینده وقت شهرستان کتابخانه فرهیختگان چاهورز افتتاح شد. این کتابخانه زیر نظر نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور و تاکنون دارای ۳۶۰ عضو فعال است. این کتابخانه ۱۱۵۵۱ نسخه کتاب از منابع گوناگون ادبی، تاریخی، علمی، مذهبی، کمک درسی، هنر، کودک و نوجوان در خود جای داده‌است. همچنین دارای بخش مرجع و نشریات و یک سالن مطالعه با زیربنای ۳۳ متر مربع و بخش مجزای کودک می‌باشد. در اردیبهشت ۱۴۰۰ در طی نخستین نشست انجمن کتابخانه‌های چاهورز پرداخت سریع نیم درصد از درآمد شهرداری به کتابخانه و احداث ساختمان‌های جدید مورد بحث قرار داده شد.
در ۶ شهریور ۱۳۹۵، کتابخانه عمومی شهید محمد علی‌پور در روستای دهنو بخش چاهورز شهرستان لامرد با مساحت ۳۵۰ متر و زیربنای ۲۳۰ مترمربع، با اعتبار دو میلیارد ریال افتتاح شد. با راه‌اندازی این کتابخانه، تعداد کتابخانه‌های عمومی شهرستان لامرد به ۱۶ باب رسید و تعداد کتابخانه‌های لامرد در طول سه سال خبر سه برابر شده‌است.
ورزش > اماکن ورزشی

در سال ۹۶ رئیس اداره ورزش و جوانان لامرد از کلنگ‌زنی زمین چمن مصنوعی مینی‌فوتبال در چاهورز خبر داد که اعتبارات احداث آن به همت نماینده مردم شهرستان لامرد و مهر در مجلس از وزارت ورزش و جوانان تأمین می‌شود.
ورزش > فوتبال

این بخش دارای تیم فوتبال «منتخب بخش چاهورز» است. سال ۹۶ مهدی طارمی در بازی دوستانه تیم منتخب بخش چاهورز و تیم پیام شهرداری لامرد در ترکیب تیم منتخب چاه‌ورز قرار گرفت . در سال ۱۳۹۲ مسابقات فوتبال با حضور هشت تیم از بخش‌های بیرم اشکنان و… در اشکنان برپا شد که طبق گزارش خبرگزاری برنا، تیم بخش چاه‌ورز با پیروزی دو برر یک مقابل فجر شهید احمدی اشکنان قهرمان شد.
نگارخانه چاه‌ورز

کنار.
تصویری از یک سقف با بافتی قدیمی در چاه‌ورز
تصویری از نسخه‌ای خطی از تاریخ گزیدهٔ حمدالله مستوفی. شعری تازی از ظهیر فاریابی پیرامون ذال معجم آمده‌است. در خود نسخه هم قاعده رعایت شده‌است: دارد و شد.
محوطه تپه گلرخ که اثراتی از شالده قلعه گلرخ امروزه باقی مانده‌است این قلعه در ارتفاعات کوه واقع گردیده تا دشمن نتواند به راحتی قلعه نفوذ کند.
نمایی از پله‌های گلرخ، باوجود اینکه قلعه تا حدودی سالم بود اما با دوباره مسکونی شدن چاهورز دیوارهای آن تخریب شد تا با استفاده از سنگ‌های این قلعه دوباره خانه‌سازی شود از طرف دیگر به هدف دستیابی به اشیای ارزشمند بسیار زیاد واکاوی و مورد تخریب واقع شده تا حدی که امروزه اثرات کمی از شالده‌های آن به‌جا مانده است.
یادمان فرهاد طالبی در دهنوفاضلی چاهورز
رود فصلی علامرودشت عبوری از شمال چاه‌ورز
برگزاری محرم در چاه‌ورز سال ۱۳۹۸
نخل دوقلوی چاه‌ورز
خشک شدن کامل نخل دوقلوی چاه‌ورز
نمای بیرونی حمام دهکهنه
تصویری از گرازی وحشی که بر اثر حادثه جاده‌ای در محور چاه‌ورز-سه‌راه بیرم جان باخته‌است.
مردی از اهالی چاهورز در لباس سنتی همراه با عروسک‌ بانوی چاهورزی در لباس سنتی
Eydeh nowrooz Chah Varz
چهارشنبه سوری در چاهورز
زمین چمن مصنوعی مینی‌فوتبال چاه‌ورز
بوستان (تاجیکستان)

مکان در 23x15px|border |alt=|link= تاجیکستان
| بوستان | بوستان |
| --- | --- |
ولایت: سغد
ناحیه: کوهستان مست‌چاه
جمعیت: جمعیت
 • کل: ۱۹۱۹۸
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی ۵:۰۰+
شهر بوستان  (به تاجیکی: Бӯстон) در ناحیهٔ کوهستان مست‌چاه استان سغد در کشور تاجیکستان واقع شده‌است. جمعیت این شهر ۱۴٫۴۰۳ نفر است.
احمد سمیعی گیلانی

| احمد سمیعی (گیلانی) | احمد سمیعی (گیلانی) |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۱ بهمن ۱۲۹۹ تهران، ایران
درگذشت: ۲ فروردین ۱۴۰۲ (۱۰۳ سال) تهران، ایران
علت مرگ: کهولت سن
ملیت: ایرانی
تحصیلات: کارشناسی ارشد زبان‌شناسی
محل تحصیل: دانشگاه تهران
پیشه(ها): مترجم، نویسنده، ویراستار
سال‌های فعالیت: ۱۳۴۰–۱۴۰۲
دوران: قاجار، پهلوی، جمهوری اسلامی
خویشاوندان: خاندان سمیعی
احمد سمیعی (گیلانی) (۱۱ بهمن ۱۲۹۹ – ۲ فروردین ۱۴۰۲) مترجم، ویراستار و نویسندهٔ ایرانی و عضو پیوستهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی بود. او را «پدر ویرایش ایران» و همچنین «پدر ویراستاری نوین ایران» خوانده‌اند.
زندگی

احمد سمیعی‌ (گیلانی) در تاریخ ۱۱ بهمن ۱۲۹۹ در کوچهٔ افشارها، سنگلج تهران در خانواده‌ای اهل گیلان و مذهبی زاده شد. پدرش مجتهد و تحصیل‌کردهٔ نجف و مادرش فرزند ملامحمد خمامی، روحانی سرشناس رشت بود.
سمیعی تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در رشت گذراند و سپس وارد دانشگاه تهران شد. او پیش از این، موفق شده بود تا در امتحان ورودی به دانشگاه فنی در سال ۱۳۱۸ با احراز رتبه اول، به این دانشگاه وارد شود اما از تحصیل در این دانشگاه منصرف شد و به دانشگاه تهران وارد شد.
او در اواخر دههٔ ۱۳۴۰ به‌عنوان ویراستار در مؤسسهٔ انتشارات فرانکلین مشغول خدمت شد و هم‌زمان دورهٔ کارشناسی‌ارشد زبان‌شناسی را نیز در دانشگاه تهران به‌پایان برد. نخستین کار سمیعی در فرانکلین ویرایش اثری از آمینه پاکروان دربارهٔ آقامحمدخان قاجاربود که پیش از او برعهدهٔ جهانگیر افکاری قرار داشت. کار بعدی سمیعی ویرایش ترجمهٔ مهرداد نبیلی از از ره رسیدن و بازگشت اثر آرتور کستلر بود. سمیعی، در همین دوران به دعوت عبدالحسین زرین‌کوب، در دانشگاه تهران (دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی) و، علاوه بر آن، در دانشگاه تربیت معلم و دورۀ فوق لیسانس دانشگاه تربیت معلّم همچنین در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان تهران، برای مدتی تدریس کرد. او در کنار حرفهٔ ویراستاری، چند کتاب در زمینهٔ نگارش و ویرایش هم نوشت و به‌مرور مقاله‌های ارزشمندی در مجلات گوناگون نظیر پیک جوانان، کتاب امروز و رودکی به‌چاپ رسانید. آیین نگارش و ویرایش و شیوه‌نامهٔ دانشنامهٔ جهان اسلام از جملهٔ این آثار هستند.
سمیعی که به زبان فرانسوی و انگلیسی مسلط بود کار ترجمه را هم با برگرداندن رمان دلدار و دلباخته، از ژرژ ساند، شروع کرد و بعد آثاری از نویسندگانی مانند ژرژ پرک و گوستاو فلوبر را هم به فارسی برگرداند. ترجمهٔ ساخت‌های نحوی، اثر نوآم چامسکی، و تتبعات، اثر میشل دو مونتنی نیز از دیگر کارهای او در این زمینه هستند.
سمیعی پس از انقلاب در بنگاه ترجمه و نشر کتاب (بعدها مرکز انتشارات علمی و فرهنگی)، مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی، انتشارات سروش، مرکز نشر دانشگاهی و بنیاد دایرةالمعارف اسلامی به ویراستاری ادامه داد. او از سال ۱۳۷۰ به عضویت فرهنگستان زبان و ادب فارسی درآمد و پس از آن، از ابتدای انتشار دورهٔ جدید نشریهٔ نامهٔ فرهنگستان در سال ۱۳۷۴ تا خرداد ۱۳۹۸ سردبیر این مجله بود. سمیعی همچنین مدیریت گروه «ادبیات معاصر» فرهنگستان زبان و ادب فارسی را نیز برعهده داشت. وی مشاور علمی پژوهشگاه علوم انسانی و سردبیر نامهٔ فرهنگستان‌ نیز بود.
فعالیت سیاسی

سمیعی، در جوانی، مدتی به حزب تودهٔ ایران پیوست. او در مصاحبه‌ای با بلاگ تاریخ شفاهی دربارهٔ آن دوران گفته‌است:
نمی‌خواهم وارد جزئیات شوم. تقریباً ۱۰ سال فعالیت سیاسی داشتم که نمی‌خواهم به چندوچون آن بپردازم؛ فقط می‌گویم که بهترین سال‌های عمرم همان ۱۰ سال بود. از تجربه‌های مثبت و منفی که در این دوره داشتم بسیار آموختم؛ برای من درس زندگی بود. حوادث تازهٔ بسیاری از سر گذراندم و مهارت‌های تازه‌ای پیدا کردم. همهٔ آن‌ها از من شخصیت تازه‌ای ساخت.
سمیعی بابت فعالیت‌های سیاسی خود دو سال و نیم به زندان افتاد که به‌گفتهٔ خودش «بسیار پرثمر بود»، چندان‌که طی آن چندین اثر، همچون سالامبو، اثر گوستاو فلوبر، را ترجمه کرد. حبس او در زندان باعث شد تا به دستور ساواک،‌ از شغل دولتی‌اش در راه‌آهن کنار گذاشته شود در مهر ۱۳۵۶ با سابقه ۱۰ ساله فعالیت در آن نهاد،‌ بازنشسته شد.
سمیعی (گیلانی)، وقتی به آستانۀ صدسالگی رسیده بود، سرانجام در مصاحبه با سایه اقتصادی‌نیا، فعالیت سیاسی‌اش در حزب تودۀ ایران را از ابتدا تا انتها و با ذکر جزئیات شرح داد. این گفت‌وگو در قالب کتابی با عنوان احمد سمیعی (گیلانی)، زندگانی و خاطرات سیاسی در گفت‌وگو با سایه اقتصادی‌نیا توسط نشر نی در سال ۱۴۰۳ چاپ و منتشر شد. اقتصادی‌نیا، مؤلف کتاب، ماجرای شکل‌گیری مصاحبه را در مقدمۀ چنین توضیح داده است:
کار ثبت و ضبط خاطرات سیاسی استاد احمد سمیعی (گیلانی) را خیلی دیر شروع کردم: تابستان ۱۳۹۹، وقتی همه‌گیری کووید جهان را آشفته بود و استاد، پیر و بی‌حوصله و تنها، صدمین سال حیاتش را در خانه می‌گذراند: گوشش نمی‌شنید و سوی چشمش کم شده بود و از ناتوانی‌اش در خواندن و نوشتن کلافه بود. به‌رغم این‌همه، شکایت اصلی‌اش از تنهایی بود. قرنطینه را تاب نمی‌آورد و نمی‌دانست خودش را چطور سرگرم کند. عمری به صحبت رندان خو کرده بود، به زندان زمان اسیر افتاده بود. سرانجام، همین کلافگی بود که کلاف سکوت سالیانش را شکافت: قرار گذاشتیم دیدارهای گاه‌وبیگاهمان را به ملاقات‌های منظم ضبط خاطرات سیاسی‌اش تبدیل کنیم تا تلخی و خاموشی ایام با شِکر خاطره و جرقه‌های حافظۀ او شیرین و روشن شود. آنچه از خاطرات در طول سال‌های کار ادبی و فعالیت فرهنگی در یاد داشت، در مصاحبه‌های دیگر، حتی مکرر، گفته بود؛ اما در نقل خاطرات سیاسی همواره پرهیزی محافظه‌کارانه داشت. این اولین روایت یکپارچه و مفصل اوست از فعالیت سیاسی در سازمان جوانان حزب تودۀ ایران.
درگذشت

احمد سمیعی (گیلانی) چهارشنبه ۲ فروردین ۱۴۰۲ در خانه خود به علت کهولت سن در تهران درگذشت. مراسم خاکسپاری پیکر او در فرهنگستان زبان و ادب فارسی با حضور شماری از بزرگان علم و ادب در شنبه ۵ فروردین ۱۴۰۲ در تهران برگزار شد. سرانجام مراسم تشییع پیکر سمیعی در یکشنبه ۶ فروردین ۱۴۰۲ در رشت برگزار شد و پیکرش در محوطه تالار مرکزی رشت به خاک سپرده شد.
در نگاه دیگران

کریم امامی، سرویراستار مؤسسهٔ انتشارات فرانکلین طی سال‌های ۱۳۴۷ تا ۱۳۵۳:
ویراستارهای ما بیش از حد لزوم ویرایش می‌کردند. یکی از بهترین آن‌ها آقای احمد سمیعی گیلانی بود که ویرایشش از اول تا آخر صفحه را سیاه می‌کرد.
افتخارات و جوایز

نخل آکادمیک- در ۲۳ اسفند ۱۴۰۱، چند روز پیش از درگذشت سمیعی، نیکلا رُش سفیر فرانسه در ایران به خانهٔ او رفت و به‌سبب نقش سمیعی «در معرّفی آثار ارزشمند فرانسه به‌زبان فارسی» بالاترین درجهٔ نشان نخل آکادمیک وزارت آموزش ملی فرانسه تحت عنوان «کوماندور» (به‌معنای «فرمانده») را به او اهدا کرد.
عضویت پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی، از ۱۳۷۰
جایزه قلم برتر جشنواره نشان دهخدا، ۱۳۹۷
جایزه ادبی فرض‌پور ماچیانی، ۱۳۹۷
جایزه مترجم برتر در دومین دورۀ جشنوارۀ فارابی
معرفی به عنوان چهره ماندگار ایران در سال ۱۳۸۰
نگارش کتاب به دانش بزرگ و به همت بلند (جشن‌نامهٔ استاد احمد سمیعی گیلانی)، به اهتمام سایه اقتصادی‌نیا، تهران: هرمس، ۱۳۹۳، ۴۴۰ صفحه. شابک ‎۹۷۸۹۶۴۳۶۳۸۵۴۲ برای تجلیل از او
آثار

سمیعی در کنار حرفه ویراستاری، چند کتاب در زمینه آیین نگارش و ویرایش تألیف‌ کرد. او کار ترجمه را با برگرداندن رمان دلدار و دلباخته از ژرژ ساند آغاز کرد و سپس آثاری را از نویسندگانی مانند ژرژ پرک و گوستاو فلوبر به فارسی برگرداند.
آثار > نوشته‌ها

آشنایی با ادبیات عصر اشکانی و ساسانی (نگاشته‌ها و نوشته‌های زبان‌های ایرانی دوره میانه)، تهران: سخن: ۱۳۹۱، ۱۵۶ صفحه. شابک ‎۹۷۸۹۶۴۳۷۲۶۲۳۲
آشنایی با زبان‌شناسی (کلیات و واج‌شناسی)، تهران: سخن، ۱۳۹۱، ۱۴۲ صفحه. شابک ‎۹۷۸۹۶۴۳۷۲۶۲۲۵
آیین نگارش، ۱۳۶۶، تهران: مرکز نشر دانشگاهی، ۱۴۲ صفحه. شابک ‎۹۷۸۹۶۴۰۱۰۳۳۴۰
ادبیات ساسانی، ۱۳۵۵
به فرهنگ باشد روان تندرست: مقاله‌ها و نقدهای نامه فرهنگستان دربارهٔ شاهنامه، به همراه ابوالفضل خطیبی، تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ۱۳۹۱، ۵۰۶ صفحه. شابک ‎۹۷۸۶۰۰۶۱۴۳۰۶۴
حسنک وزیر، تهران: شباویز، ۱۳۸۳، ۳۶ صفحه. شابک ‎۹۷۸۹۶۴۵۰۵۱۳۴۹
خلوت فکر (مقالاتی در باب فلسفه و علوم اجتماعی)، به اهتمام سایه اقتصادی‌نیا، تهران: هرمس، ۱۳۹۸، ۲۵۸ صفحه. شابک ‎۹۷۸۶۰۰۴۵۶۰۳۸۲
شیوه‌نامهٔ دانشنامهٔ جهان اسلام، ۱۳۷۵، تهران: بنیاد دائره‌المعارف اسلامی، ۱۹۶ صفحه. شابک ‎۹۷۸۹۶۴۴۴۷۰۳۵۶
فرهنگ آثار ایرانی - اسلامی: معرفی آثار مکتوب از روزگار کهن تا عصر حاضر، به همراه رضا سیدحسینی، سیدعلی آل‌داود، تهران: سروش، ۱۳۹۰، ۶ جلدی. شابک ‎۹۷۸۹۶۴۱۲۰۱۵۳۳
گلگشت‌های ادبی و زبانی، تهران: هرمس، ۳ جلدی.
نگارش و ویرایش، ۱۳۷۸، تهران: سمت، ۴۱۸ صفحه. شابک ‎۹۷۸۶۰۰۰۲۲۱۷۳۷
آشنایی با زبان‌شناسی (کلیات و واج‌شناسی)، تهران: سخن، ۱۳۹۱، ۱۹۶ صفحه. شابک ‎۹۷۸۹۶۴۳۷۲۶۲۲۵
آثار > گفتگوها

گوهرنشان ادب، سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، ۱۳۹۵
احمد سمیعی (گیلانی)، زندگانی و خاطرات سیاسی در گفت‌وگو با سایه اقتصادی‌نیا‏‫. تهران: نشر نی. ۱۴۰۳. شابک ۹۷۸-۶۲۲-۰۶-۰۶۳۱-۴.
آثار > ترجمه‌ها

برادرزاده رامو، دنی دیدرو، تهران: علمی و فرهنگی، ۱۳۹۳، ۱۵۶ صفحه. شابک ‎۹۷۸۶۰۰۱۲۱۴۷۹۰
تتبعات (گزیده): همراه با شرح احوال و آثار نویسنده، میشل دو مونتنی، ۱۳۸۳، تهران: سخن، ۲۴۰ صفحه. شابک ‎۹۷۸۹۶۴۳۷۲۰۷۸۰
جهان‌بینی در ایران پیش از انقلاب تحلیل ادبی آثار چند نویسنده در بافتِ تاریخ افکار، اثر کلاوس پدرسن.
چومسکی، جان لاینز، تهران: علمی و فرهنگی، ۱۳۵۷، ۱۶۰ صفحه. شابک ‎۹۷۸۹۶۴۴۴۵۰۵۲۵
چیزها (داستانی از سالهای ۱۹۶۰)، ژرژ پرک، تهران: علمی و فرهنگی، ۱۳۴۸، ۱۵۸ صفحه. شابک ‎۹۷۸۶۰۰۱۲۱۴۹۸۱
خیال‌پروری‌های تفرجگر انزواجو، ژان ژاک روسو، تهران: نیلوفر، ۱۳۴۵، ۲۸۸ صفحه. شابک ‎۹۷۸۹۶۴۴۴۸۷۵۵۲
داتا گنج‌بخش (زندگی‌نامه و تعالیم شیخ ابوالحسن علی‌بن عثمان هجویری)، شیخ عبدالرشید، ۱۳۴۹
دلدار و دلباخته، ژرژ ساند، تهران: علمی و فرهنگی، ۱۳۴۵، ۲۵۶ صفحه. شابک ‎۹۷۸۶۰۰۴۳۶۴۰۴۱
دیدرو، پیتر فرانس، ۱۳۷۳، تهران: نیلوفر، ۱۴۴ صفحه. شابک ‎۹۷۸۹۶۴۴۴۸۷۷۷۴
زیباشناسی، ژان برتلمی، تهران: سخن، ۱۳۹۲، ۶۰۴ صفحه. شابک ‎۹۷۸۹۶۴۳۷۲۶۵۵۳
ساخت‌های نحوی، نوآم چامسکی، تهران: خوارزمی، ۱۳۶۲، ۱۹۶ صفحه.
سالامبو، گوستاو فلوبر، تهران: خوارزمی، ۱۳۷۴، ۵۳۲ صفحه.
سبک و آراء فیلسوفان و سخن‌شناسان دربارهٔ آن، کریستین نوی-کلوزاد، تهران: هرمس، ۱۳۹۵، ۱۴۲ صفحه. شابک ‎۹۷۸۹۶۴۳۶۳۹۶۱۷
کنفوسیوس، کارل یاسپرس، تهران: خوارزمی، ۱۳۶۳، ۸۴ صفحه. شابک ‎۹۷۸۹۶۴۴۸۷۱۰۵۴
مسیح، کارل یاسپرس، تهران: خوارزمی، ۱۳۸۴، ۸۴ صفحه. شابک ‎۹۷۸۹۶۴۴۸۷۱۰۳۰
نگارش و ویرایش‌ اثر میشل دو مونتنی
هزیمت یا شکست رسوای آمریکا در ایران، مایکل له‌دین، ویلیام آرتور لوئیس، ۱۴۰۰، تهران: هرمس، ۳۱۸ صفحه. شابک ‎۹۷۸۶۰۰۴۵۶۲۴۶۱
آثار > تألیفات مرتبط

به دانش بزرگ و به همت بلند (جشن‌نامهٔ استاد احمد سمیعی گیلانی)، به اهتمام سایه اقتصادی‌نیا، تهران: هرمس، ۱۳۹۳، ۴۴۰ صفحه. شابک ‎۹۷۸۹۶۴۳۶۳۸۵۴۲