الفبای آذربایجانی
حروف صامت در ترکی آذربایجانی

در حالی که الفبای لاتین ترکی آذربایجانی دارای ۲۳ حرف هم‌خوان است، الفبای عربی ترکی آذربایجانی ۳۰ هم‌خوان دارد، به دلیل این‌که چندین حرف می‌توانند نشان‌دهندهٔ یک صدا باشند.
| شماره | حرف | معادل لاتین | آوانگاری | نمونه | نوشتار لاتین | معنی |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱ | ب | B b | [b] | بالیق بئل قاب | Balıq Bel Qab | ماهی کمر ظرف |
| ۲ | پ | P p | [p/pʰ] | ایپک ساپ | İpək Sap | ابریشم نخ |
| ۳ | ت | T t | [t/tʰ] | تلیس | Təlis | گونی |
| ۴ | ث | S s | [s] | ثۆریّا | Sürəyya | ثریا |
| ۵ | ج | C c | [d͡ʑ] | جئیران قوْجا کرپیج | Ceyran Qoca Kərpic | گوزن پیر آجر |
| ۶ | چ | Ç ç | [t͡ɕ/t͡ɕʰ] | چای سئرچه قوْلچاق | Çay Serçə Qolçaq | رودخانه گنجشک عروسک |
| ۷ | ح۱ | H h | [h/hˁ] | حۆریّت صاباح | Hürriyyət Sabah | آزادی صبح، فردا |
| ۸ | خ | X x | [x/χ] | خوْرتان آرخ توْخۇماق | Xortan Arx Toxumaq | لولو جوی آب بافتن |
| ۹ | د | D d | [d̪] | داراق دامجی | Daraq Damcı | شانه قطره |
| ۱۰ | ذ | Z z | [z] | اذیّت گۆذشت | əziyyət güzəşt | گدشت اذیت |
| ۱۱ | ر | R r | [ɾ/r] | بَرک قارا | Bərk Qara | سفت سیاه |
| ۱۲ | ز | Z z | [z] | زای مازالاق بالدیز | Zay Mazalaq Baldız | خراب، گندیده فرفره خواهر شوهر و خواهر زن |
| ۱۳ | ژ | J j | [ʒ] | قیژقیرماقژاله | Qıjqırmaq Jalə | ترشیدن ژاله |
| ۱۴ | س۲ | S s | [s] | ساچ ترسَه | Saç Tərsə | زلف، گیسو برعکس |
| ۱۵ | ش | Ş ş | [ʃ/ʂ/ɕ] | شیش مئشه دؤش | Şiş Meşə Döş | سیخ جنگل سینه |
| ۱۶ | ص | S s | [s] | صاباح صۆلح ایصفاهان | Sabah Sülh İsfahan | صبح، فردا صلح اصفهان |
| ۱۷ | ض | Z z | [t/tʰ] | ضربه | Zərbə | ضربه |
| ۱۸ | ط | T t | [t̪] | طاماح | Tamah | طمع |
| ۱۹ | ظ | Z z | [z] | ظالیم | Zalım | ظالم |
| ۲۰ | غ۳ | Ğ ğ | [ɣ/ʁ (ʕ/ʢ)] | آغری یاغ | Ağrı Yağ | درد روغن |
| ۲۱ | ف | F f | [f] | کۆفلنمیش | Küflənmiş | کپک زده |
| ۲۲ | ق۴ | Q q | [g/ɢ] | قارقا قۇلاق قارپیز | Qarqa Qulaq Qarpız | کلاغ گوش هندوانه |
| ۲۳ | ک۵ | K k | [c/cʰ/k (ç)] | کۆرک تیکان اؤرتۆک | Kürək Tikan Örtük | پشت خار ملافه |
| ۲۴ | گ۶ | G g | [ɟ] | گؤزل گَلین سۆپورگه | Gözəl Gəlin Süpürgə | زیبا عروس جارو |
| ۲۵ | ل | L l | [l/ɫ] | لاله سالخیم اَل | Lalə Salxım Əl | لاله خوشه میوه دست |
| ۲۶ | م | M m | [m] | مارال اَپریمک | Maral Əprimək | گوزن فرسوده شدن |
| ۲۷ | ن | N n | [n] | نارین | Narin | ریز |
| ۲۸ | و۷ | V v | [v] | وئرمک سئوگی | Vermək sevgi | دادن عشق |
| ۲۹ | هـ ه۱، ۷ | H h | [h/hˁ] | هؤرمک | Hörmək | بافتن |
| ۳۰ | ی۷ | ِY y | [j] | آیی آی | Ayı Ay | خرس ماه |
نکته‌ها:
واژگان واردشده از عربی مختوم به حرف «ع»، مثل «طمع»، «متاع»، در زبان ترکی آذربایجانی با صدای «H h» تلفظ می‌شوند، با حرف «ح» نوشته خواهند شد. «طاماح»، «ماتاح». (واکه‌های این واژگان، به تبعیت از قانون هماهنگی واکه‌ها عوض شده‌اند) اگر تغییر تلفظ «ع» در میان یک کلمه باشد، این حرف تبدیل به «ه / هـ» می‌شود. به‌طور مثال، واژهٔ «فعله» (به معنی کارگر) که به‌صورت «فهله» نوشته می‌شود.
واژگان واردشده از زبان‌های دیگر که با صدای «SK, ST, SP, ŞT, ŞP» شروع می‌شوند، هنگام نوشتن به ترکی، حروف «ای» به آن‌ها اضافه می‌شود. مثال «ایسپورت» (اسپورت)، «ایستئیک» (استیک)
در نگارش با الفبای عربی املاء واردشده از زبان‌های دیگر با حرف «غ»، بدون در نظر گرفتنِ این‌که این حرف به صورت «غ» یا «ق» تلفظ می‌شود (همان‌طور که در جدول پیداست، در ترکی آذربایجانی بین «غ» و «ق» تفاوت تلفظ وجود دارد، و تلفظ آن‌ها با فارسی تفاوت دارد)، حفظ شده و با حرف «غ» نوشته می‌شوند. برای نمونه مقایسهٔ نوشتار عربی و لاتین واژهٔ «افغان Əfqan» که تلفظ آن برای فارسی‌زبانان مثل «افگان» به نظر می‌رسد.
واژگانی که تلفظ اصلی آنها با صدا «گ G g» است، اما در الفبای ترکی لاتین با «Q q» نوشته شده‌اند، با «ق» نوشته می‌شوند. مثال «قاز Qaz» (گاز)، «اوْرتوقرافی Orfoqrafi» (اورتوگرافی، رسم‌الخط)
در نگارش با الفبای عربی هرگاه که هم‌خوان «ک» در هنگام پیوند پسوندی، مابین دو واکه قرار می‌گیرد، با وجود اینکه تلفظ آن تبدیل به «ی» می‌شود، اما برای حفظ اصل و ظاهر کلمه، از حرف «گ» (به اصطلاح موسوم به «گ نرم») استفاده می‌شود. برای مثال، مقایسهٔ نوشتار عربی و لاتین این واژگان ترکی: «چؤرگیم çörəyim» (نان من) مشتق از «چؤرک»، «گله‌جگیم gələcəyim» (آیندهٔ من) مشتق از «گله‌جک».
در نگارش با الفبای عربی هرگاه که حرف هم‌خوان «ی» (Y) بین دو واکهٔ «ای» (İ-i) قرار می‌گیرد، به صورت «گ» نوشته می‌شود. به این حرف، «گ نرم» گفته می‌شود. برای مثال، مقایسهٔ نوشتار عربی و لاتین این واژگان ترکی: «دۆگو Düyü» (برنج)، «ایگیرمی iyirmi» (بیست)
حروف هم‌خوان «و»، «ه / هـ»، و «ی»، از منظر شکلی، هم‌شکل بعضه واکه‌ها می‌باشند. در نوشتن آنها به عنوان هم‌خوان، آن‌ها به صورت ساده و بدون هیچ علامت یا دیاکریتیک نوشته می‌شوند.
حروف مشدّد را، اگر واژهٔ واردشده از عربی باشند، با تشدید، مثل «مۆکمّل mükəmməl»، «مدنیّت mədəniyyət»، و اگر واژهٔ ترکی یا واژهٔ واردشده از زبان‌های اروپایی باشد، با تکرار حروف همسان می‌نویسند: «یئددی yeddi»(هفت)، «ساققال Saqqal» (ریش)، «اوْتللو Otello".