دکترین ضاحیه
تاریخچه > جنگ 33 روزۀ اسرائیل و لبنان (۲۰۰۶)

دکترین ضاحیه برای اولین بار  در  اکتبر 2008  و در  قالب مصاحبه‌ای  با  ژنرال گادی آیزنکوت،  فرمانده جبهه  شمالی  ارتش  اسرائیل،  در  روزنامه  یدیعوت اخرونوت مطرح  گردید.  وی  در  این  مصاحبه  به  طور  صریح  اعلام  کرد:
«آنچه در سال 2006 در محله ضاحیه بیروت به وقوع پیوست، به عنوان الگویی برای هر روستا و شهرکی که از آن به سمت اسرائیل شلیک شود، مورد استفاده قرار خواهد گرفت. ما بدون هیچ‌گونه تردید و ملاحظه‌ای از قدرت نامتناسب و ویرانگر خود استفاده کرده و خسارات و ویرانی‌های عظیمی را به بار خواهیم آورد. از دیدگاه ما، این مناطق مسکونی هیچ تفاوتی با پایگاه‌های نظامی ندارند و به همان شکل مورد حمله قرار خواهند گرفت. [...] این سخنان نه یک هشدار ساده و نه یک تهدید پوچ است، بلکه بیانگر طرحی است که قبلاً به تصویب رسیده و کاملاً آماده اجرا می‌باشد. [...] هر یک از روستاهای شیعه‌نشین در جنوب لبنان، در حکم یک سایت نظامی با ستاد فرماندهی، مرکز اطلاعاتی و مرکز ارتباطات تلقی می‌شود. ده‌ها موشک در خانه‌ها، زیرزمین‌ها، اتاق‌های زیر شیروانی و حتی مساجد و اماکن مذهبی پنهان شده‌اند و روستا به طور کامل تحت کنترل و نظارت افراد حزب‌الله قرار دارد. در هر روستا، با توجه به وسعت و جمعیت آن، ده‌ها عضو فعال حزب‌الله از میان ساکنان محلی و در کنار آن‌ها جنگجویانی از خارج از لبنان حضور دارند. تمامی این عوامل با دقت و برنامه‌ریزی قبلی در آنجا مستقر شده‌اند و همه چیز هم برای یک نبرد دفاعی و هم برای شلیک موشک به سمت اسرائیل آماده است. [...] حزب‌الله به خوبی می‌داند که شلیک موشک از داخل روستاها و استفاده از مردم به عنوان سپر انسانی، علاوه بر نقض فاحش قوانین بین‌المللی و حقوق بشر، منجر به نابودی کامل آن روستاها و کشتار مردم بی‌گناه خواهد شد. سید حسن نصرالله، رهبر حزب‌الله، قبل از اینکه دستور شلیک به سمت اسرائیل را صادر کند، باید به دقت بیاندیشد که آیا حاضر است پایگاه حمایتی خود را در روستاهای شیعه‌نشین به طور کامل نابود کرده و مسئولیت کشتار مردم بی‌گناه را بر عهده بگیرد؟ این مسئله برای او یک بحث نظری و انتزاعی نیست، بلکه یک واقعیت تلخ و ملموس است که پیامدهای ویرانگری برای او و سازمانش در پی خواهد داشت. در واقع، ترس از کشتار غیرنظامیان و از دست دادن پایگاه اجتماعی، عامل اصلی بازدارنده نصرالله و دلیل آرامش دو سال گذشته در مرز لبنان بوده است».
در سال 2010، آیزنکوت طی مقاله‌ای به طور مفصل به تبیین و تشریح دیدگاه‌های خود در مورد این دکترین پرداخت و ابعاد مختلف آن را مورد بررسی و تحلیل قرار داد:
«روش عملیاتی ما در جنگ لبنان [در سال 2006] بر اساس یک برنامه‌ریزی دقیق و مرحله‌بندی شده صورت گرفت. در مرحله اول، تمام تمرکز ما بر روی انهدام اهدافی بود که تهدید فوری و جدی برای اسرائیل محسوب می‌شدند. این اهداف عمدتاً شامل پایگاه‌های موشکی، مراکز فرماندهی و کنترل حزب‌الله، انبارهای سلاح و مهمات و سایر تأسیسات نظامی و لجستیکی این گروه بودند. در مرحله دوم، برای حفظ جان غیرنظامیان و جلوگیری از وارد آمدن هرگونه آسیب به آن‌ها، اقدام به تخلیه ساکنین مناطق خطر و درگیری کردیم. بدین ترتیب، با ایجاد مناطق امن و انتقال غیرنظامیان به آنجا، از آن‌ها در برابر آسیب‌های احتمالی جنگ محافظت کردیم. تنها پس از تخلیه کامل ساکنین و اطمینان از امنیت آنها، اهداف حزب‌الله را به طور گسترده‌تر و با شدت عمل بیشتر مورد حمله قرار دادیم. من بر این باورم که این الگوی عملیاتی، یک الگوی اخلاقی، انسانی و کاملاً منطبق بر قوانین و مقررات بین‌المللی بود. استفاده از این روش در جنگ کاملاً صحیح، به‌جا و حتی الزامی بود و اگر در آینده نیز مجبور به درگیری نظامی با حزب‌الله شویم، بدون تردید از همین روش استفاده خواهیم کرد. در حقیقت، این حزب‌الله است که با پنهان شدن در میان مردم و استقرار نیروها و سلاح‌های خود در مناطق مسکونی، روستاها و شهرهای لبنان را به میدان‌های نبرد تبدیل کرده و جان و مال غیرنظامیان را به خطر می‌اندازد. امیدوارم این درک و آگاهی باعث شود که این سازمان تروریستی قبل از تصمیم گیری در مورد هرگونه اقدام نظامی، تروریستی، آدم‌ربایی یا تیراندازی، عواقب و پیامدهای وحشتناک آن را برای مردم بی‌گناه به دقت مورد توجه قرار دهد و مسئولیت کشتار آن‌ها را بر عهده بگیرد».
به گفته گابی سیبانی،  از  تحلیلگران  ارشد  و  متخصص  مسائل  نظامی  در موسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل،  دکترین ضاحیه برای اسرائیل دارای  مزایایی است  که  آن  را  از  سایر  دکترین‌های  نظامی  متمایز  می‌سازد:
«در  صورت  وقوع  هرگونه  درگیری  و  تنش  نظامی  [با  حزب‌الله  یا  هر  گروه  مسلح  دیگری]،  ارتش  اسرائیل  باید  با  سرعت  و  قاطعیت  عمل  کرده  و  بدون  در  نظر  گرفتن  ملاحظات  سیاسی  یا  دیپلماتیک،  با  قدرتی  نامتناسب  با  اقدامات  دشمن  و  میزان  تهدیدی  که  ایجاد  می‌کند،  وارد  عمل  شود.  به  عبارت  دیگر،  واکنش  اسرائیل  باید  به  گونه‌ای  باشد  که  دشمن  را  کاملاً  غافلگیر  کرده  و  او  را  در  یک  موقعیت  دفاعی  و  انفعالی  قرار  دهد.  هدف  اصلی  چنین  واکنشی  آن  است  که  خسارات  و  ویرانی‌های  فراوانی  به  دشمن  وارد  شود  و  آنچنان  تنبیه  و  مجازات  شود  که  برای  سال‌های  متمادی  مجبور  به  پرداخت  هزینه‌های  گزاف  برای  بازسازی  ویرانه‌ها  و  جبران  خسارات  شود.  در  چنین  شرایطی،  دشمن  به  دلیل  فشار  افکار  عمومی  و  ناآرامی‌های  داخلی،  چاره ای  جز  تن  دادن  به  صلح  و  پذیرش  خواسته‌های  اسرائیل  نخواهد  داشت.  یکی  از  مهمترین  آزمون‌ها  برای  اسرائیل،  شدت  و  کیفیت  واکنش  آن  به  حوادث  مرز  لبنان  یا  حملات  تروریستی  حزب‌الله  در  شمال  یا  حماس  در  جنوب  خواهد  بود.  در  چنین  مواردی،  اسرائیل  به  هیچ  وجه  نمی‌تواند  واکنش  خود  را  به  اقداماتی  محدود  کند  که  شدّتِ  آن‌ها  متناسب  با  یک  حادثه  منفرد  و  محدود  باشد.  در  عوض،  باید  به  طور  نامتناسب  و  کوبنده  پاسخ  دهد  تا  به  طور  کاملاً  روشن  و  قاطع  به  دشمنان  و  همۀ  جهان  اعلام  کند  که  دولت  اسرائیل  هیچ‌گونه  تلاشی  را  برای  برهم  زدن  آرامش  و  امنیت  در  مرزهای  خود  و  به  خطر  انداختن  جان  شهروندانش  نمی‌پذیرد  و  با  تمام  قدرت  و  قاطعیت  با  آن  مقابله  خواهد  کرد.  اسرائیل  باید  همیشه  برای  تشدید  و  گسترش  درگیری  و  حتی  یک  رویارویی  تمام  عیار  آماده  باشد.  چنین  آمادگی  برای  جلوگیری  از  فرسایش  طولانی  مدت  و  تحمیل  هزینه‌های  سنگین  به  دشمن  کاملاً  الزامی  است».
با توجه به اینکه ضاحیه، محله شیعه‌نشین در جنوب بیروت، در جریان جنگ 33 روزه لبنان توسط نیروی هوایی اسرائیل به شدت بمباران و تخریب شد و خسارات فراوانی به بار آمد، یارون لندن، روزنامه‌نگار و تحلیلگر سیاسی اسرائیلی، در سال 2008 در مقاله‌ای نوشت که این دکترین به زودی «در گفتمان امنیتی اسرائیل ریشه دوانده و به یکی از ارکان اصلی آن تبدیل خواهد شد». به عبارت دیگر، وی بر این باور بود که دکترین ضاحیه به عنوان یک راهبرد نظامی مؤثر و کارآمد در مقابله با دشمنان اسرائیل، به طور گسترده مورد استفاده قرار خواهد گرفت و تأثیر عمیقی بر سیاست‌های امنیتی و نظامی این رژیم خواهد گذاشت.