stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
فهرست بازی‌ها و نرم‌افزارهای کاربردی دی‌اس‌آی‌ویر

| 0 | 1 |
| --- | --- |
توسعه‌دهنده: نینتندو
نوع: محتوای قابل دانلود
تاریخ معرفی: ۱ نوامبر ۲۰۰۸ (DSi) ۲۱ نوامبر ۲۰۰۹ (DSi XL)
سکو: نینتندو دی‌اس‌آی (XL) نینتندو ۳دی‌اس (XL) نینتندو ۲دی‌اس (XL جدید) نینتندو ۳دی‌اس نو (XL)
وضعیت: در ۳۱ مارس ۲۰۱۷ متوقف شد
این مقاله فهرستی از بازی‌ها و نرم‌افزارهای کاربردی است که در مجموع آن‌ها را عنوان دی‌اس‌آی‌ویر (به انگلیسی: DSiWare) می‌شناسند. این برنامه‌ها برای کنسول بازی دستی نینتندو DSi ساخته شده‌اند و از طریق DSi شاپ موجود بوده و بر روی مدل‌های قدیمی‌تر DS نیز قابل بازی کردن نیستند. یکی از بروزرسانی‌هایی که برای نینتندو 3DS در ژوئن ۲۰۱۱ میلادی منتشر شد، برای خدمات نینتندو ئی‌شاپ پشتیبانی افزود که شامل کتابخانه کاملی از DSi شاپ برای بازی‌های DSiWare (آن زمان) به جز برخی بازی‌ها و برنامه‌ها بود. تا اوت ۲۰۱۰ میلادی بیش از ۲۰۰ بازی قابل دانلود در آمریکای شمالی موجود بوده‌است.
فهرست بازی‌های DSiWare

| عنوان | ژانر | ناشر | ژاپن | آمریکای شمالی | اروپا | استرالیا |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱۰۰۱ بلاک‌باستر | اکشن | سلکت‌سافت | منتشرنشده | ۰۲۰۱۱−۱۰−۱۳ ۱۳ اکتبر ۲۰۱۱ | ۰۲۰۱۲−۰۳−۰۸ ۸ مارس ۲۰۱۲ | منتشرنشده |
| آسفالت ۴: مسابقات نخبگان | رانندگی | گیملافت | ۵ اوت ۲۰۰۹ | ۶ ژوئیه ۲۰۰۹ | ۱۲ ژوئن ۲۰۰۹ | ۹ سپتامبر ۲۰۰۹ |
نورثروپ اف-۵
طراحی و توسعه > خاستگاه

طراحی این هواپیما توسط معاونت مهندسی شرکت نورثروپ و طراح هواپیما ادگار اشموود(به انگلیسی: Edgar Schmued) راهبری شد، وی سابقاً در شرکت نورث آمریکن آویشن ریاست تیم طراحی جنگنده‌های موفق نورث امریکن پی-۵۱ ماستنگ و اف-۸۶ سیبر بود اشموود تیم مهندسی قدرتمندی را برای نورثروپ استخدام نمود.
در دسامبر ۱۹۵۳، سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) اسناد ان‌بی‌ام‌آر-۱ که یک مناقصه برای جنگنده تاکتیکی سبک بود را منتشر نمود. جنگنده مذکور می‌بایست قادر به استفاده از مهمات هسته ای و مهمات متعارف و همچنین پرواز و انجام عملیات از باندهای پرواز نیمه آماده باشد. در اواخر سال ۱۹۵۴، تیم نورثروپ برنامه‌های مسافرتی به اروپا و آسیا را برای ارزیابی و بررسی برنامه ان‌بی‌ام‌آر-۱ و همچنین نیازهای سازمان پیمان آسیای جنوب شرقی (سیتو) انجام داد.
بر اساس این سفرها اشموود برای تیم خود این هدف را تعیین کرد، که به جای روند آن زمان در توسعه جنگنده‌های بزرگ و سنگین، بروی طرحی با عملکرد بالا، مانورپذیری بالا تمرکز نمایند که در مقایسه با جنگنده‌های هم عصر خود ارزان قیمت تر بوده و هزینه‌های نگهداری پائین‌تری داشته باشد.
وی با درک این موضوع که هواپیماهای جت گران‌قیمت را نمی‌توان هر چند سال یکبار جایگزین نمود، همچنین خواستار این شد که، طول عمر بیش از ۱۰ سال برای هواپیمای در دست طراحی در نظر گرفته شود.
طرح هواپیمای جدید در سال ۱۹۵۵ با معرفی موتور توربوجت جنرال الکتریک جی ۸۵ جدی تر شد. موتور جی ۸۵ در اصل برای موشک کروز هواپایه ای‌دم‌ام-۲۰ کویل توسعه یافته بود تا در بمب افکن‌های راهبردی بوئینگ بی-۵۲ استراتوفورترس مورد استفاده قرارگیرد. بسته به گونه، موتور جی-۸۵ دارای نسبت نیرو به وزن ۶٫۲۵ تا ۷٫۵ بود که دارای مزیت چشمگیری نسبت به موتور هم عصر خود موتور جی-۷۹ با نسبت نیرو به وزن ۴٫۷ بود، که در مک‌دانل داگلاس اف-۴ فانتوم ۲ مورد استفاده قرار می‌گرفت.
طراحی و توسعه > روند تکامل در طراحی

تیم طراح با در نطر گرفتن یک کاربرد یک جفت موتور جی-۸۵ به عنوان مبنای طرح، اقدام به در ارائه طراح‌های آتی نمود. در این میان، یکی از طرح‌های مفهومی اولیه ان-۱۵۶ تی‌اکس بود که در مارس ۱۹۵۵ خلق شد. در این طرح موتورها در علاف‌هایی در زیر بالها قرار داشتند. بدنه هواپیما نسبت به طراحی نهایی بسیار باریک بوده و دارای دو خلبان بود که در زیر یک کاناپی و در کابین‌های تنگی مستقر می‌شدند.
در آن سال، نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا، علاقمندی خود را برای جنگنده ای که بتواند از ناوهای هواپیمابر پشتیبان آن نیرو به کار روند، را اعلام داشت؛ زیرا این نوع ناوها برای جت‌های موجود نیروی دریایی آمریکا، بسیار کوچک بودند. عکس العمل نورثروپ به این درخواست، طرح با تغییرات افراطی پی‌دی-۲۷۰۶ بود، که همانند اف-۴ (فانتوم)، موتورها در یک معبر کوتاه قرار می‌گرفتند که خروجی آنها پیش از دم هواپیما بود. همچنین سکان افقی به دم تی شکل هواپیما منتقل شده بود. در نتیجه این طراحی دارای بدنه ای بسیار کوتاهتر و بسیار فشرده بود. البته این طرح با تصمیم نیروی دریایی برای خارج نمودن ناوهای هواپیمابر پشتیبان از خدمت، متوقف شد. در نتیجه نورثروپ بروی توسعه طرح ان-۱۵۶ تمرکز نمود، مدل دو سرنشینه آموزش پیشرفته با نام ان-۱۵۶ تی و مدل تک سرنیشنه با نام ان-۱۵۶ اف طراحی شد.
یکی دیگر از چهره‌های بسیار تأثیرگذار، مهندس ارشد ولکو گاسیچ بود، که اشمووید را متقاعد کرد که موتورها برای حداکثر کارایی باید در داخل بدنه هواپیما قرار گیرند. این طرح منجر به گونه پی‌دی-۲۸۱۲ در ژانویه ۱۹۵۶ شد که بسیار شبیه به محصول نهایی بود، اگرچه این نسخه دارای بازه بال بزرگ، سکان افقی با نصب پائین با زاویه هفتی بود. در ماه مارس ۱۹۵۶ گونه پی‌دی-۲۸۳۲، با سکان افقی با طرحی بیشتر متعارف و سکان عمودی رو به عقب بود. این طرح در طول سال بعد چندین نسخه دیگر را تجربه نمود که با طراحی‌های مختلف دماغه آزمایش شد و به طویل تر شدن بدنه منجر شد. نمونه نهایی پی‌دی-۳۸۷۹ دی در دسامبر ۱۹۵۶ پدیدار شد.
گاسیچ همچنین مفهوم «هزینه چرخه عمر» را در طراحی جنگنده معرفی کرد که پایه و اساس هزینه عملیاتی پایین و عمر طولانی اف-۵ را فراهم نمود. در یک مطالعه بروی طراحی نورتروپ اعلام شد: «کاربرد فناوری پیشرفته برای ارائه حداکثر اثربخشی نیرو با حداقل هزینه استفاده شد. این امر به فلسفه نورتروپ در توسعه هواپیماهای سبک آموزشی سبک‌وزن تی-۳۸ و جنگنده اف-۵ تبدیل شد.»
طراحی و توسعه > ورود به تولید

اف-۵ به جتی مشهور بود که شناسایی آن در هوا برای هواپیمای دشمن مشکل بود، و نهایتاً وقتی آن را مشاهده می‌نمود که مورد اصابت آتش توپ یا موشک‌های آن قرار گرفته بود.
ان-۱۵۶تی سریعاً توسط نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا، به عنوان جایگزینی برای تی-۳۳ انتخاب شد. در ۱۲ ژوئن ۱۹۵۹ (۲۱ خرداد ۱۳۳۸ خورشیدی) نمونه اولیه ای که متعاقباً وای‌تی-۳۸ تالون نام گرفت، پرواز اولیه خود را انجام داد. تا زمان پایان یافتن تولید این هواپیمای آموزشی در ژانویه ۱۹۷۲، جمعاً ۱٬۱۸۹ فروند از آن تولید شد. توسعه نمونه جنگنده ان-۱۵۶اف به عنوان یک سرمایه‌گذاری خصوصی توسط نورثروپ با اولویت کمتری ادامه یافت. در ۲۵ فوریه ۱۹۵۸ (۱۶ اسفندماه ۱۳۳۶خورشیدی)، سفارشی برای سه نمونه اولیه برای یک جنگنده ارزان قیمت بالقوه صادر شد که می‌توانست تحت برنامه کمک نظامی ایالات متحده برای کشورهای هم پیمان کمتر توسعه یافته ارائه شود. نمونه اولیه ان-۱۵۶اف در ۳۰ ژوئیه ۱۹۵۹ (۱۶ تیرماه ۱۳۳۸ خورشیدی) در پایگاه نیروی هوایی ادواردز پرواز اولیه خود را انجام دادو در همان اولین پرواز خود از سرعت صوت فراتر رفت.
اگرچه آزمایش‌های نمونه ان-۱۵۶اف موفقیت‌آمیز بود، و قابلیت اطمینان بی‌سابقه ای را نشان داد و در نقش حمله زمینی نسبت به نورث آمریکن اف-۱۰۰ سوپر سببرهای موجود برتری داشت، اما علاقه رسمی به این محصول نورثروپ کاهش یافت و در سال ۱۹۶۰ به نظر می‌رسید که این پروژه شکست خورده است. در سال ۱۹۶۱ علاقمندی به این هواپیما مجدداً احیا شد وقتی که ارتش ایالات متحده نمونه مذکور را (به همراه داگلاس ای-۴ اسکای هاوک و فیات جی.۹۱) برای انجام مأموریت شناسایی و پشتیبانی هوایی نزدیک آزمایش نمود. اگرچه هر سه نمونه اولیه در طول آزمایش‌های ارتش توانایی خود را نشان دادند، اما انجام عملیات با هواپیماهای جنگی بال ثابت از نظر قانونی بر عهده نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا بود، که با انجام این نوع از عملیات با هواپیماهای جنگی بال ثابت توسط ارتش آن کشور موافقت نمی‌نمود، وضعیتی که با سی-۷ کاریبو تکرار شد.
در سال ۱۹۶۲، دولت کندی نیاز به یک جنگنده صادراتی ارزان قیمت را احیا کرد، و ان-۱۵۶اف را به عنوان برنده رقابت اف-ایکس در ۲۳ آوریل ۱۹۶۲ (۳ اردیبهشت ۱۳۴۱ خورشیدی) انتخاب نمود و متعاقباً به "اف-۵ای" تبدیل شد و در اکتبر به تولید انبوه نمود. این هواپیما تحت سیستم تعیین هواپیمای سه نیروی ایالات متحده در سال ۱۹۶۲(به انگلیسی: 1962 United States Tri-Service aircraft designation system) که شامل تنظیم مجدد سری شماره‌های جنگنده بود، نام‌گذاری گردید. نورثروپ ۶۲۴ فروند اف-۵ای را که شامل ۳ فروند نمونه وای‌اف-۵ای بود، را تولید نمود. قبل از اینکه تولید این هواپیما در سال ۱۹۷۲ متوقف شود، ۲۰۰ فروند از گونه آموزشی دو سرنشینه اف-۵ بی که
توپ دماغه آن و از جهات دیگر ظرفیت رزمی آن حذف شده بود و همچنین ۸۶ فروند هواپیمای شناسایی آراف-۵ای که دارای چهاردوربین در دماغه بود، نیز تولید شد. علاوه بر آن ۲۴۰ فروند اف-۵ تحت امتیاز در کاناداایر و ۷۰ فروند دیگر در کاسا تولید شد.
اولین سفارش برای این جنگنده در ۲۸ فوریه ۱۹۶۴ (۹ اسفند ۱۳۴۲ خورشیدی) توسط نیروی هوایی سلطنتی نروژ گذاشته شد.
طراحی و توسعه > اف-۵ئی و اف-۵اف تایگر-۲

درسال ۱۹۷۰، نورث روپ برنده رقابت هواپیمای جنگنده بین‌الملل (آی‌اف‌ای) (به انگلیسی: International Fighter Aircraft (IFA)) شد. این رقابت برای جایگزینی برای اف-۵ای با کارایی بهتر در جنگ هوا به هوا علیه هواپیماهایی مانند میگ-۲۱ ساخت شوروی بود. هواپیمای به‌وجود آمده که اف-۵ای-۲۱ و متعاقباً اف-۵ئی نامیده شد، دارای دو موتور قدرتمندتر جنرال الکتریک جی-۸۵–۲۱ با قدرت موتور ۳٬۶۰۰ پوند-نیرو (۱۶ کیلونیوتن) بدون پس سوز و ۵٬۰۰۰ پوند-نیرو (۲۲ کیلونیوتن) با پس‌سوز بوده و دارای بدنه کشیده تر شده برای افزایش بیشتر ذخیره سوخت بود. بالهای این هواپیما دارای لبه حمله گسترش یافته (به انگلیسی: leading edge extension) بود که باعث بهبود مانورپذیری آن می‌شد.
سامانه‌های اویونیکی هواپیما نیز پیشرفته تر و سطح بالاتر بود به خصوص رادار (در مدل‌های اولیه رادار امرسون الکتریک ای‌ان/ای‌پی‌کیو-۱۵۳)(اف-۵ای و اف-۵بی فاقد رادار بودند). دو قبضه توپ ام۳۹ در دوسمت دماغه هواپیما از اف-۵ای باقی ماند. بنابر درخواست خریداران، سامانه‌های ایونیکی گوناگون می‌توانست مورد استفاده قرار گیرد. از جمله سامانه ناوبری اینرسیایی (آی‌ان‌اس)،
سامانه ناوبری هوایی تاکتیکی، پادکار الکترونیکی (ئی‌سی‌ام).
علاوه بر این، ارابه فرود دماغه دو موقعیتی از سی‌اف-۵ کانادایی برای کاهش فاصله برخاست در هواپیمای جدید نیز تعبیه شده بود.
اولین پرواز اف-۵ئی در ۱۱ اوت ۱۹۷۲ (۲۰ مرداد ۱۳۵۱ خورشیدی) به انجام رسید. گونه آموزشی دو سرنشینه و دارای قابلیت رزمی اف-۵اف، در ۲۵ سپتامبر ۱۹۷۴ (۳ مهرماه ۱۳۵۳ خورشیدی) در
پایگاه نیروی هوایی ادواردز به پرواز درآمد. این هواپیما دارای دماغه جدیدی با سه فوت طول بیشتر بود. برخلاف اف-۵بی که فاقذ توپ داخلی بود، یک قبضه توپ ام۳۹ در دماغه این هواپیما (البته با مهمات کمتری از اف-۵ئی) در نظر گرفته شده بود.
اف-۵اف به رادار ای‌ان/ای‌پی‌کیو-۱۵۷ ساخت امرسون مجهز بود. این رادار از ای‌ان/ای‌پی‌کیو-۱۵۳ مشتق شده بودو دارای کنترل و صفحه نمایش در هر دو کابین خلبان بود. این رادار دارای همان رنج رادار ای‌ان/ای‌پی‌کیو-۱۵۳ و معادل ۱۰ مایل دریایی بود. در ۶ آوریل ۱۹۷۳ (۱۷ فرودین ۱۳۵۲ خورشیدی) اولین جنگنده اف-۵ئی تایگر-۲ به گُردان هوایی ۴۲۵ در پایگاه هوایی ادواردز در آریزونا وارد شد.
گونه شناسایی آراف-۵ئی (تایگرآی) مجهز به مجموعه ای از سنسورها در دماغه که جایگزین رادار شده و به یک قبضه توپ مجهز بود، نیز ارائه شد.
اف-۵ئی نهایتاً تایگر-۲ نام گرفت، ۷۹۲ فروند اف-۵ئی، ۱۴۶ فروند اف-۵اف و ۱۲ فروند آراف-۵ئی توسط نورثروپ تولید شد. البته هواپیماهای بیشتری از این نوع به صورت تحت امتیاز در خارج از ایالات متحده تولید شد: ۹۱ فروند در سوئیس، ۶۸ فروند در کره جنوبی، و ۳۰۸ فروند در تایوان.
اف-۵ئی در خدمت متحدین ایالات متحده آمریکا ثابت کرد که یک هواپیمای جنگی موفق است، اما در نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا وارد خدمت رزمی نشد. اگرچه اف-۵ای با تغییراتی، به نام اف-۵سی، توسط ایالات متحده در ویتنام پرواز نمود. گونه تک موتوره اف-۵جی از اف-۵ئی منشعب شده و به اف-۲۰ تایگرشارک تغییر نام داد. البته این هواپیما در سالهای ۱۹۸۰ در رقابت با اف-۱۶ فایتینگ فالکن ناموفق بوده و خریداری پیدا ننمود.
طراحی و توسعه > به روز رسانی‌ها

اف-۵ئی در طی عمر خود ارتقاءهای متعددی را تجربه نمود، که مهم‌ترین آنها استفاده از رادار از نوع آنتن آرایه ای مسطح(به انگلیسی: planar array radar) جدید، امرسون ای‌ان/ای‌پی‌کیو-۱۵۹ با برد ۲۰ مایل دریایی برای جایگزینی رادار اصلی یعنی ای‌ان/ای‌پی‌کیو-۱۵۹ بود. به‌روزرسانی‌های راداری مشابه برای اف-۵اف رادار ای‌ان/ای‌پی‌کیو-۱۶۷ که از مشتقات ای‌ان/ای‌پی‌کیو-۱۵۹بود، برای جایگزینی ای‌ان/ای‌پی‌کیو-۱۵۷ پیشنهاد شد، اما لغو شد. آخرین ارتقاء رادار شامل امرسون ای‌ان/ای‌پی‌کیو-۶۹ بود که جانشین ای‌ان/ای‌پی‌کیو-۱۵۹ بود و قابلیت نقشه‌برداری را در خود جای داد. با این حال، اکثر کشورها به دلایل مالی ترجیح دادند که ناوگان اف-۵‌های خود را به روزرسانی ننمایند، و رادارهای مذکور به تعداد محدود اسکادران‌های تهاجمی نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا و نیروی هوایی سوئیس مورد استفاده قرار خواهد گرفت.
نسخه‌های مختلف اف-۵ در بسیاری از کشورها در حال خدمت هستند. سنگاپورکه اولین اف-۵ئی تایگر-۲ خود در سال ۱۹۷۹ تحویل گرفت، ۴۹ فروند هواپیمای روزآمد و بازطراحی شده اف-۵اس (تک سرنشینه) و اف-۵تی (دو سرنشینه) را تا اوایل دهه ۲۰۱۰ در خدمت داشت. به روزرسانی‌های شامل رادار جدید باند ایکس فیار گریفو-اف ساخت شرکت گالیله‌ئو آویونیکا(به ایتالیایی: Galileo Avionica) (که از نطر عملکردی مشابه امرسون ای‌ان/ای‌پی‌کیو-۶۹) و کابین خلبان به روز شده با نمایشگرهای چند منظوره، و سازگاری با موشک‌های هوا به هوای ایم-۱۲۰ آمرام و رافائل پایتون بود.
بدنه یک فروند اف-۵ئی متعلق به ادارهٔ کل ملی هوانوردی و فضا ایالات متحده آمریکا (ناسا) برای انجام آزمایش بوم صوتی توسط سازمان پروژه‌های پژوهشی پیشرفتهٔ دفاعی (دارپا) دچار تعییراتی شد. این هواپیما در موزه وایلانت ایرکامند واربیرد (به انگلیسی: Valiant Air Command Warbird Museum) در تیتوس‌ویل، فلوریدا نگهداری می‌گردد.
نیروی هوایی سلطنتی تایلند ناوگان اف-۵‌های خود را تحت یک برنامه به روزرسانی گسترده قرار داد که در نتیجه این جنگنده دوباره به عنوان اف-۵تی تایگرس معرفی شد. هواپیمای جدید به موشک‌های پایتون ۳ و ۴ و همچنین سامانه نمایشگر و سیستم هدف‌گیری نصب‌شده بروی کلاه خلبان مجهز می‌باشد.
برنامه‌های مشابهی با کمک‌های فنی البیت در شیلی و برزیل انجام شده است. گونه به روزرسانی شده شیلیایی که اف-۵ تایگر-۳ پلاس نام دارد، یک رادار جدید التا ئی‌ال/ام-۲۰۳۲ و سایر تجهیزات بهبودیافته را در خود جای داده است. برنامه برزیل، که هواپیمایی مجدداً طراحی شده به نام اف-۵ام نام دارد، یک رادار جدید گریفو-اف را به همراه چندین تغییر در سامانه‌های اویونیکی و سامانه نمایشگر و سیستم هدف‌گیری نصب‌شده بروی کلاه خلبان را شامل می‌گردد. اف-۵ ام سیستم‌های جنگ‌افزاری جدیدی مانند
موشک فراتر از برد بصری، موشک هوا به هوای کوتاه برد پایتون ۴، بمب‌های هوشمند «اس‌ام‌کی‌بی» و چندین سلاح دیگر مجهز شده است.
سوابق عملیاتی > اتیوپی

در سال ۱۹۶۶ امپراطوری اتیوپی ۱۰ فروند اف-۵ای و دو فروند اف-۵بی را از ایالات متحده آمریکا دریافت نمود. علاوه بر این اتیوپی یک گُردان هوایی آموزشی دارای حداقل ۸ فروند تی-۳۳ شوتینگ‌استار را در اختیار داشت. در سال ۱۹۷۰ ایران حداقل ۳ فروند اف-۵ای و بی را به آن کشور واگذار نمود. در سال ۱۹۷۵ قرارداد تسلیحاتی دیگر با ایالات متحده آمریکا منعقد شد که شامل ۱۴ فروند اف-۵ئی و سه فروند اف-۵اف بود. ۸ فروند از جنگنده‌های اف-۵ئی در همان سال به اتیوپی واگذار شد، مابقی هواپیماهای قرارداد مذکور، به دلیل تغییرات در شرایط سیاسی اتیوپی توقیف شده و به گردان هوایی تهاجمی نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا منتقل شد. ایالات متحده همچنین روابط سیاسی خود را با دولت جدید اتیوپی قطع و پرسنل خود را از آن کشور خارج نمود. افسران اتیوپیایی چندین قرارداد با اسرائیل، برای راهبری تجهیزات ساخت آمریکا منعقد نمودند.
اف-۵‌های اتیوپیایی درگیر عملیات جنگی در طی جنگ اوگادن (۱۹۷۷ الی ۱۹۷۸)شدند. اصلی‌ترین جنگنده‌های سومالی میگ-۲۱ ام‌اف بود که در سالهای ۱۹۷۰ در اختیار آن کشور قرار گرفته بود، که توسط جنگنده‌های میکویان-گورویچ میگ-۱۷ حمایت می‌شدند که هواپیماهای مذکور نیز در سالهای ۱۹۶۰ از شوروی دریافت شده بود.
ناوگان اف-۵ئی در اختبار اتیوپی که مجهز به موشک‌های هوا به هوای آمریکایی ایم-۹ سایدوایندر بودند، برای کسب برتری هوایی مورد استفاده قرار می‌گرفتند، در صورتی که از جنگنده‌های اف-۵ای ماموریت‌های آفندی و پشتیبانی هوایی عمیق برعهده داشتند. در این دوران جنگنده‌های اف-۵ئی اتیوپی با هواپیماهای اف-۵ای و اف-۸۶ (برای شبیه‌سازی میگ-۲۱‌ها و میگ-۱۷‌های سومالی) تمرین می‌نمودند.
در ۱۷ ژوئیه ۱۹۷۷ (۲۶ تیرماه ۱۳۵۶ خورشیدی)، دو فروند اف-۵ئی در حال یک گشت زنی نظامی در نزدیکی هرر بودند که جهارفروند میگ-۲۱ ام‌اف سومالیایی را شناسایی نمودند. دو فروند از میگ -۲۱ سرنگون شدند و دو فروند دیگر در حالی که سعی در فرار از یک موشک ایم-۹بی بودند، با یکدیگر در آسمان برخورد نمودند. خلبانان بهتر آموزش دیده اف-۵‌های اتیوپی به سرعت موفق به کسب برتری هوایی بر نیروی هوایی سومالی شده و چندین هواپیمای سومالیایی را سرنگون نمودند، درحالی که هواپیماهای دیگری از سومالی نیز با آتش دفاع هوایی اتیوپی سقوط نمودند. گزارش‌ها نمایانگر آن است که اف-۵‌های اتیوپیایی از گُردان هوایی نهم در فاصله ۲۰ ژوئیه تا اول سپتامبر سال ۱۹۷۷ موفق به سرنگونی ۱۳ فروند میگ-۱۷ و ۱۲ فروند میگ-۲۱ شدند. تمامی هواپیماهای مذکور مورد اصابت موشک‌های ایم-۹ سایدوایندر قرار گرفتند. اگرجه حداقل سه فروند اف-۵ در هنگام انجام پروازهای آفندی علیه پایگاه‌های واقع در غرب سومالی، توسط آتش پدافند هوایی آن کشور سرنگون شدند.
خلبانان اتیوپیایی که تجربه پرواز با هر دو جنگنده اف-۵ و میگ-۲۱ را داشنند. اف-۵ را هواپیمایی برتر در نظر گرفتند؛ زیرا اف-۵ در سرعت‌های پائین و متوسط مانورپذیرتر بود و به دلیل اینکه پرواز با آن آسانتر بود، به خلبان اجازه می‌داد به جای توجه به کنترل هواپیما بیشتر بر ماموریت‌های رزمی خود تمرکز نماید.
این امر با توجه به کیفیت پائین آموزش خلبانی توسط شوروی، افزوده می‌شد. در سیستم آموزشی شوروی ساعات پروازی کمتری به آموزش اختصاص داده می‌شد و تمرکز بیشتر بروی برخاست و فرود هواپیما بود و تمرینی برای جنگ هوایی انجام نمی‌شد.
لِگِسه تِفِرا خلبان تک خال نیروی هوایی اتیوپی بود که افتخار سرنگون نمودن ۶(یا ۷) میگ سومالیایی را کسب نمود و به موفق‌ترین خلبان اف-۵ تبدیل شد.
سوابق عملیاتی > ایران

در طی سالهای ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ نیروی هوایی شاهنشاهی ایران مقادیر قابل توجهی از تجهیزات و جنگ‌افزارهای ساخت ایالات متحده آمریکا را دریافت نمود. در فوریه سال ۱۹۶۵ ایران ۱۱ فروند اف-۵ای و دو فروند اف-۵ بی را دریافت نمود که در ماه ژوئن همان سال به وضعیت عملیاتی رسیدند. سرانجام تا سال ۱۹۷۲، ایران ۱۰۴ فروند اف-۵ای و ۲۳ فروند اف-۵ بی را دریافت نمود. اولین گُردان هوایی (اسکادران) شامل ۲۸ فروند اف-۵اف در سال ۱۹۷۴ به نیروی هوایی شاهنشاهی ایران وارد شد. در پایان سال ۱۹۷۶ ایران مجموعاً ۱۶۶ فروند اف-۵ ئی/اف و ۱۵ فروند گونه شناسایی آراف-۵ای را در اختیار داشت. در هنگامی که ایران ناوگان اف-۵ ئی/اف خود را دریافت می‌نمود، اقدام به فروش اف-۵ای و بی خود به کشورهای دیگر همانند اتیوپی، ترکیه، یونان و ویتنام جنوبی نمود. تا سال ۱۹۷۶، اکثر این هواپیماها فروخته شد، به جز تعدادی اف-۵ بی که از خدمت در ماموریت‌های آموزشی خارج شدند. اف-۵ها همچنین در تیم نمایشی نیروی تاج طلایی مورد استفاده قرار می‌گرفتند.
بعد از انقلاب ایران در سال ۱۹۷۹، نیروی هوایی جدید، (نیروی هوایی جمهوری اسلامی ایران) در طی جنگ ۸ ساله ایران و عراق تا حدودی در نگه داشتن جنگنده‌های غربی در خدمت موفق بود و اف-۵‌های ساده تا آخرین سالهای جتگ از آمادگی عملیاتی خوبی برخوردار بودند. ایران در ابتدا قطعات یدکی را از منابع خارجی تهیه می‌نمود. بعدها توانست به کمک صنعت هوایی خود، هواپیماهای نظامی در اختیار خود را در وضعیت عملیاتی نگه دارد.
در طی سالهای جنگ، اف-۵‌های نیروی هوایی ایران، به شدت در سورتی‌های پرواز هوا به هوا و هوا به سطح مورد استفاده قرار گرفتند. اف-۵‌های ایرانی در نبردهای هوایی با جنکنده‌های عراقی میگ-۲۱، میگ-۲۳، میگ-۲۵، سوخو۲۰/۲۲، میراژاف۱ و سوپراتاندارد شرکت داشتند. آمارهای این نبردهای هوایی از منابع ایرانی، عراقی، غربی و روسی متفاوت است. بر اساس بعضی از گزارش‌ها در ۶ اوت ۱۹۸۳ (۱۵ مردادماه ۱۳۶۲) یک اف-۵ ئی ایرانی به خلبانی سرگرد یدالله جوادپور، یک فروند میگ-۲۵ را سرنگون نمود. اما منابع روسی اولین شکار میگ-۲۵ توسط نیروی هوایی ایران را در سال ۱۹۸۵ اعلام داشته‌اند.
در سالهای اولیه جنگ، اف-۵‌های ایرانی که از گونه پیشرفته موشک حرارت یاب ایم-۹ سایدوایندراستفاده می‌نمودند، از لحاظ فن آوری موشکی بر دشمن خود برتری داشتند. البته در سالهای بعد با تحویل موشک‌ها و جنگنده‌های جدید به نیروی هوایی عراق، این برتری از دست رفت.
در حال حاضر شرکت صنایع هواپیماسازی ایران سه هواپیمای آذرخش، صاعقه و کوثر را که از اف-۵ مشتق شده‌اند، را تولید می‌نماید.
سوابق عملیاتی > برزیل

در اکتبر ۱۹۷۴، نیروی هوایی برزیل (اف‌ای‌بی) ۳۶ فروند اف-۵ئی و ۶ فروند اف-۵بی را به ارزش ۷۲ میلیون دلار به نورثروپ سفارش داد. سه فروند اولیه از این سفارش در ۱۲ مارس ۱۹۷۵ به برزیل وارد شدند. در سال ۱۹۸۸، نیروی هوایی برزیل ۲۲ فروند جنگنده اف-۵ئی و چهار فروند اف-۵اف دست دوم را که قبلاً به عنوان هواپیمای مهاجم (هواپیمای تمرینی برای آموزش رزم هوایی نامتجانس) را از نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا خریداری نمود. ۱۵ فروند از این هواپیما از دسته اولین ۳۰ هواپیمایی از این نوع بودند که توسط نورثروپ تولید شده بودند. در سال ۱۹۹۰، نیروی هوایی برزیل تمام پنج فروند اف-۵بی خود را از خدمت خارج نمود. هواپیماهای مذکور بعدها، به موزه‌های برزیل در سراسر کشور فرستاده شدند.
در سال ۲۰۰۱، البیت سیستمز و امبرائر کار بر روی یک برنامه نوسازی ۲۳۰ میلیون دلاری ناوگان اف-۵‌های برزیل را آغاز نمودند که طی یک دوره هشت ساله به انجام رسید و ۴۶ فروند هواپیمای اف-۵ئی/اف را ارتقا داده و به روزرسانی نمود، که مجدداً به عنوان اف-۵ئی‌ام و اف-۵اف‌ام نامگذاری شدند.
نوسازی در چندین حوزه متمرکز بود: سامانه‌های جدید جنگ الکترونیک، رادار گریفو-اف، سامانه سیستم سوخت‌گیری هوایی، ناوبری مبتنی بر
آی‌ان‌اس/جی‌پی‌اس، امکان به‌کارگیری و پشتیبانی از جنگ‌افزارهای جدید، سیستم‌های هدف‌گیری و دفاع از خود، سامانه دکمه‌ها و سوئیچ‌ها بر روی اهرم کنترل پرواز (HOTAS)، نمایشگرهای ال‌سی‌دی، نمایشگرهای نصب شده بر روی کلاه ایمنی خلبان (HMD)، گیرنده هشدار رادار، سامانه ارتباطات رمزگذاری شده، سازگاری کابین خلبان برای عینک دید در شب، روی برد سیستم تولید اکسیژن داخل کابین (OBOGS) و انواع مختلف ارتقاء رایانه داخلی. یکی از قابلیت‌های مهم این گونه، امکان برقراری ارتباط امن با سامانه کنترل و هشدار زودهنگام هوابرد (آواکس) امبرائر آر-۹۹ و ایستگاه‌های زمینی است.
از نقطه نظر ظاهر خارجی، هواپیمای جدید دارای یک مخروط دماغه بزرگتری است که تجهیزات راداری حجیم تری را در خود جای داده است. اولین اف-۵ئی‌ام در ۲۱ سپتامبر ۲۰۰۵ تحویل داده شد. در ۷ ژوئیه ۲۰۰۳، چهار غلاف هدف‌گیری رافائل لایتنیگ-۳ با هزینه ۱۳ میلیون دلار آمریکا سفارش داده شد، تا در اف-۵ام به همراه سه غلاف جنگ الکترونیک و ضد پارازیت رافائل اسکای شیلد که در ۵ ژوئیه ۲۰۰۶ با هزینه ۴۲ میلیون دلار آمریکا سفارش داده شدند، مورد استفاده قرار گیرند.
در سال ۲۰۰۹، نیروی هوایی برزیل در طی قراردادی به مبلغ ۲۱ میلیون دلاری، هشت فروند هواپیمای مستعمل اف-۵ یک سرنشینه و سه هواپیمای دو سرنشینه اف-۵اف را از اردن خریداری نمود. این هواپیماها بین سالهای ۱۹۷۵ تا ۱۹۸۰ تولید شده بودند.
در ۱۴ آوریل ۲۰۱۱، قراردادی به مبلغ ۱۵۳ میلیون دلار با امبرائر و البیت برای نوسازی اف-۵های اضافی خریداری شده از اردن و تأمین یک شبیه‌ساز پرواز دیگر به عنوان ادامه قرارداد امضا شده در سال ۲۰۰۰ به امضا رسید. همان پیکره بندی ۴۶ فروند اف-۵ به روزرسانی شده برای اف-۵های جدیدتر خریداری شده نیز اعمال گردید. اولین تحویل این دسته دوم از جنگنده‌های جت ارتقا یافته برای سال ۲۰۱۳ با استفاده پیش‌بینی شده تا ۲۰۳۰ برنامه‌ریزی شده است.
سوابق عملیاتی > تایوان

در سال ۱۹۶۵ نیروی هوایی جمهوری چین (تایوان) اولین دسته شامل ۷ فروند اف-۵ای و ۲ فروند اف-۵بی را در طی یک برنامه کمک نظامی از ایالات متحده آمریکا دریافت نمود. در سال ۱۹۷۲ آن نیرو ۷۲ فروند اف-۵ای و ۱۱ فروند اف-۵بی را در اختیار داشت. در طول سال ۱۹۷۲و قبل از خروج نیروهای آمریکایی از ویتنام ایالات متحده ۴۸ فروند اف-۵ای نیروی هوایی تایوان را برای کمک به نیروی هوایی جمهوری ویتنام استقراض نمود. تا سال ۱۹۷۳، اکثر جنگنده‌های اف-۵ای قرض گرفته شده در شرایط پروازی نبودند، بنابراین ایالات متحده تصمیم گرفت ۲۰ فروند اف-۵ای را با برداشت ۹ فروند اف-۵ای از ذخایر ایالات متحده و تعمیر ۱۱ فروند از ویتنام جنوبی به تایوان بازگرداند. تا می ۱۹۷۵ تعداد ۲۸ فروند اف-۵ئی به تایوان صادر شد.در سال ۱۹۷۳، شرکت توسعه صنایع هوافضا تایوان (AIDC) تولید محلی، اولین از شش دسته ببر صلح (به انگلیسی: Peace Tiger)تولیدی در تایوان، شامل ۱۰۰ فروندی اف-۵ئی را آغاز نمود.
تا پایان سال ۱۹۸۶ که خط تولید پس از تکمیل ۶ دسته ببر صلح بسته شد. (AIDC) ۲۴۲ فروند اف-۵ئی و ۶۶ فروند اف-۵اف را تولید نمود. تایوان زمانی بزرگ‌ترین کاربر از این نوع هواپیما بوده و مجموعاً ۳۳۶ فروند فروند اف-۵ئی/اف را در اختیار داشت. آخرین دسته از اف-۵ئی/اف‌های تولید شده در AIDC دارای دماغه ای مشابه با اف-۲۰ تایکرشارک بودند.
با ورود ۱۵۰ فروند اف-۱۶، ۶۰ فروند میراژ-۲۰۰۰ و ۱۳۰ فروند  اف-سی‌کی-۱ چینگ‌کو در اواسط تا اواخر دهه ۱۹۹۰ به نیروی هوایی تایوان، هواپیماهای اف-۵ئی/اف به جنگنده‌های خط دوم در آن نیرو تبدیل شده و در حال حاضر در گُردان‌های هوایی اکثراً با جنگنده‌های جدید جایگزین شده، از خدمت خارج شده‌اند.
هفت فروند اف-۵ئی که دارای ساعت‌های پائین پروازی بودند به ST Aerospace فرستاده شده تا آنها را به گونه آراف-۵ئی تبدیل نموده تا نقش شناسایی را که قبلاً توسط لاکهید آراف-۱۰۴ جی به انجام می‌رسید و در آن زمان از خدمت نیروی هوایی تایوان خارج شده بود رابرعهده گیرند.
از سال ۲۰۰۹، تنها حدود ۴۰ فروند از ناوگان اف-۵ئی/اف نیروی هوایی تایوان در نقش‌های آموزشی و در حدود ۹۰ تا ۱۰۰ فروند تایگر-۲ به عنوان ذخیره باقی مانده‌اند. سابر جنگنده‌های اف-۵ئی/اف بازنشسته شده یا از بین می‌روند، یا به عنوان طعمه‌های رنگ آمیزی شده با رنگ‌هایی که نمایانگر جنگنده‌های خط مقدم اصلی اف-۱۶، میراژ ۲۰۰۰و یا اف-سی‌کی-۱ هستند، استفاده می‌شوند و در اطراف پایگاه‌های هوایی اصلی مستقر می‌باشند.
تایوان همچنین تلاش کرد تا ناوگان اف-۵ئی/اف خود را با برنامه Tiger 2000/2001 AIDC ارتقا دهد. اولین پرواز در ۲۴ ژوئیه ۲۰۰۲ به انجام رسید. این برنامه رادار اف-۵ئی/اف را با رادار جی‌دی-۵۳ مورد استفاده اف-سی‌کی-۱ جایگزین نمود و به جنگنده اجازه داد تا یک موشک هوا به هوا فراتر از برد بصری تی‌سی-۲ اسکای سورد ۲ (به انگلیسی: TC-II Sky Sword 2)را در زیر بدنه هواپیما حمل نموده و به کارگیرد. اما به علت عدم علاقه نیروی هوایی تایوان، در نهایت این برنامه را از بین برد. تنها نمونه اولیه آن در AIDC در مرکز تایوان به نمایش گذاشته شده است.
در ۲۲ مارس ۲۰۲۱، دو خلبان تایوانی که با هواپیماهای اف-۵ئی پرواز می‌کردند، دو خلبان پس از سقوط جان باختند.