stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
بوشهر
مردم > اقوام

در تاریخ ۱۹۱۳ میلادی، ج.ج. لوریمر، سرکنسول انگلیس در بوشهر که جمعیت آن ۱۵هزار نفر بود، قومیت‌های موجود در شهر بوشهر را طبق جدول زیر اعلام کرد.
| قوم | جمعیت (نفر) |
| --- | --- |
بوشهری‌ها: ۵۰۰۰
شنبدی‌ها: ۲۵۰۰
کازرونی‌ها: ۱۰۰۰
بهبهانی‌ها: ۱۰۰۰
خنسیرها: ۳۰۰
شیرازی‌ها: ۲۰۰
تنگستانی‌ها: ۲۰۰
دوانی‌ها: ۲۰۰
بحرینی‌ها: ۲۰۰
دهدشتی‌ها: ۱۵۰
دشتی‌ها: ۱۰۰
صمفانی‌ها: ۴۰
خراجی‌ها: ۳۰
اصفهانی‌ها: ۱۰
طهرانی‌ها: ۱۰
لنگه‌ای‌ها: ۵
این جدول نشان می‌دهد که بیشترین قوم غالب در بوشهر از کدام بوده است. طبق این جدول قوم‌های غالب به‌ترتیب، خود بوشهری‌ها، شنبدی‌ها، کازرونی‌ها، بهبهانی‌ها، خنسیرها، شیرازی‌ها، تنگستانی‌ها، دوانی‌ها و بحرینی‌ها بوده‌اند. پس می‌توان گفت که نژاد مردم شهر بوشهر در اصل از این قوم‌ها بوده است.
مردم > اقوام > ارامنه

همچنین ببینید: ارمنی‌های_ایران § بوشهر
براساس اسناد موجود در بایگانی وزارت خارجه که کشیش واهاک (رئیس روحانی ارامنه بوشهر) با مجلس شورای ملی و وزارت خارجه مکاتبه داشته است می‌توان تخمین زد که حضور ارامنه در این شهر سیصد سال است. در واقع از دوره صفویان ارامنه در بوشهر حضور داشته‌اند. بعد از سقوط اصفهان توسط افغانها و در دوره پایانی صفویه، بخشی از این اقلیت به نواحی جنوبی از جمله بوشهر مهاجرت کردند. طبق گفته پیشینیان، مردم و ارامنه بوشهر با هم ارتباط بسیار نزدیکی داشته‌اند و ارامنه بوشهر مورد اعتماد مردم بوشهر بوده‌اند به‌طوری که اندوخته‌ها و دارایی‌های خود را به آنان می‌سپرده‌اند. همچنین در دوره مشروطه که قوای مردمی گمرک بوشهر را تصرف می‌کنند و بلژیکی‌ها را از ریاست خلع می‌کنند، یک ارمنی به نام مؤسس خان ارمنی را به ریاست آن منصوب می‌کنند. همچنین در تأمین مالی بعضی از فعالیت‌ها در بوشهر نیز مشارکت داشته‌اند. در حال حاضر از کلیساهای ارامنه بوشهر می‌توان به کلیسای گئورگ مقدس اشاره کرد که خود بنوعی نشان از حضور بسیار زیاد اقلیت ارامنه در بوشهر داشته است.
مردم > اقوام > یهودیان

طبق اطلاعات ذکر شده در اسناد تاریخی، در سالهای ۱۸۵۰ و ۱۸۶۰ م. به ترتیب حدود ۷۰ و ۳۵۰ نفر یهودی در بوشهر ساکن بوده‌اند. در سال ۱۹۰۰ م. یهودیان بوشهر به ۶۰۰ نفر می‌رسند که در محله‌های بهبهانی و دهدشتی و در منطقه ای به نام محله «کلیمی‌ها» ساکن بوده‌اند. شغل اکثر یهودی‌های بوشهر زرگری، پارچه فروشی، مشروب فروشی، دارو فروشی و صرافی بوده است. یهودیان بوشهر دارای سه کنیسه بوده‌اند. در دهه ۱۳۳۰ ه‍.ش بیشتر یهودیان بوشهر به قصد زندگی در سرزمین موعود یعنی اسرائیل، بوشهر را ترک کردند. در دوره قاجار با وجود محدودیت برای یهودیان اما در بوشهر زندگی مسالمت آمیزی داشته‌اند به‌طوری که در انجام امورات زندگی و اجرای مراسمات مسلمانان؛ کمک کننده و یاری گر مسلمانان بوده‌اند. از خاندان مشهور یهودی بوشهر می‌توان به ساسون‌ها اشاره کرد.
مردم > زبان

مقالهٔ اصلی: گویش بوشهری
بوشهری‌ها فارسی با گویش بوشهری صحبت می‌کنند، گویش بوشهری گویشی است نزدیکی زیادی به فارسی‌میانه دارد.
اقتصاد

از گذشته دور یکی از منابع درآمد مردم شهر بوشهر تجارت از راه دریا بوده است. در سفرنامه یوشیدا ماساهارو که بعنوان اولین فرستاده امپراتور ژاپن به ایران در دوره قاجار بوده و از بوشهر و دشتستان برای رسیدن به پایتخت عبور کرده است، نوشته شده که اکثر تجار بزرگ و معتبر بوشهر یا ارمنی و یهودی بوده‌اند یا خارجی. او از خاندان یهودی ساسون‌ها در بوشهر بعنوان یکی از تجار بزرگ نام برد. از دیگر تجار مشهور بوشهر در آن دوران می‌توان به هوتس که هلندی بودند اشاره کرد. از شرکت‌های قدیمی تجاری در بوشهر می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
شرکت هاتس و پسران (دارای دو شعبه در لندن و بوشهر)
شرکت موییر توییدی (یک شرکت بریتانیایی)
شرکت گری پل (یک شرکت بریتانیایی)
شرکت دیوید ساسون (یک شرکت یهودی که در بوشهر و اصفهان شعبه داشت)
از شرکت‌های کشتیرانی قدیمی در بوشهر می‌توان موارد زیر را نام برد:
کمپانی حاج ابوالقاسم بوشهری
کمپانی کشتیرانی جهازات هند انگلیسی
کمپانی کشتیرانی جهازات خلیج فارس
کمپانی خط هامبورگ و آمریکا
کمپانی روسی کشتی‌رانی و تجار
همچنین یوشیدا دو قلم از مهم‌ترین کالاهای صادراتی از این بندر را تریاک و اسب عنوان می‌کند. از دیگر نکات جالب این سفرنامه می‌توان به کاشت خربزه و هندوانه در بوشهر اشاره کرد که نشان می‌دهد مردم بوشهر ظاهراً در این منطقه کشاورزی می‌کرده‌اند و منبع درآمدشان هم بوده است.
اقتصاد شهر بوشهر در اصل بسیار وابسته به دریا است. صنایع دریایی مانند کشتی‌سازی و سکوسازی، تجارت دریایی، و شیلات نقش مهمی در اقتصاد مردیم این شهر داشته و دارد. اما چند ده سال از تأسیس منطقه ویژه اقتصادی بوشهر و دو شهرک صنعتی و یک ناحیه صنعتی دریائی بوشهر در کنار این شهر می‌گذرد و نقش این دو در اقتصاد مردم این شهر پررنگ تر شده است. جدای از اشتغال در محیط‌های اداری، وجود چندین پایگاه نظامی (پایگاه ششم شکاری، منطقه دوم نیروی دریای سپاه، نیروی دریایی ارتش(گردان تکاوران دریایی بوشهر)، نیروی هوافضای سپاه، پدافند هوایی شهید بوشهریان، و نیروی زمینی سپاه)، چندین نیروگاه اتمی و گازی از دیگر مواردی است که در ایجاد اشتغال و اقتصاد مردم نقش داشته است. از دیگر منابع درآمدی و اشتغال مردم بوشهر، می‌توان به وجود مراکز تجاری و تفریحی در بوشهر اشاره کرد که هم‌اکنون در حال افزایش می‌باشد.
ماهی‌های صید شده که در شهر بوشهر فروخته می‌شوند
فروش میگو در شهر بوشهر
یک کشتی در حال ساخت در بوشهر سال ۱۳۰۳ (اثر والتر میتل‌هولتسر)
اسکله بوشهر و بارهای در اسکله برای بارگیری در سال ۱۳۰۳ (اثر والتر میتل‌هولتسر)
جاذبه‌های گردشگری > تاریخی

همچنین ببینید: فهرست بازارهای تاریخی بوشهر
همچنین ببینید: معماری بافت قدیم بوشهر
همچنین ببینید: بافت قدیم شهر بوشهر
همچنین ببینید: معماری بومی سواحل خلیج فارس
همچنین ببینید: اتاق سنتی (معماری بوشهر)
قسمت ساحلی بافت قدیم بوشهر در سال ۱۳۷۸ با شماره ۲۳۶۰ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد. تقریباً تمامی این نواحی قدیمی و مربوط به دورهٔ حکومت‌های پیشین است. از اماکن تاریخی و دیدنی این شهر می‌توان به مراکز مقابل اشاره نمود: ریشهر، آب انبار قوام، خانه قاضی، عمارت دهدشتی، مدرسه گلستان، بافت شهر بوشهر، عمارت کلاه‌فرنگی بوشهر، عمارت گلشن، کلیسای ارامنه گریگوری، گورستان مهاجمین انگلیسی، قبر جنرال، عمارت کوتی، مدرسه سعادت، عمارت ملک بوشهر، آرامگاه اصفهانی، معبد خدا دریا، کلیسای مسیح مقدس، قلعه هلندی‌ها، کنیسه یهودیان، عمارت حاج رئیس
جاذبه‌های گردشگری > مذهبی

امامزاده عبدالمهیمن
جاذبه‌های گردشگری > طبیعی > بوستان‌ها

بوستان‌های شهر بوشهر عبارتند از: مرجان، مروارید، لیان، خلیج فارس، شغاب
جاذبه‌های گردشگری > موزه

موزه‌های شهر بوشهر عبارت‌اند از: باستان‌شناسی، مردم‌شناسی بوشهر، دریا و دریانوردی خلیج فارس، تاریخ طبیعی، تاریخ پزشکی خلیج فارس، موزه منطقه ای خلیج فارس (بزرگ‌ترین موزه جنوب ایران)، موزه تجارت دریایی خلیج فارس، دهدشتی
جاذبه‌های گردشگری > هتل و مراکز اقامتی

هتل سیراف (رضا، سابق)؛ خیابان امام خمینی (سنگی)
هتل دلوار: میدان رئیس علی دلواری
هتل پرواز: خیابان ساحلی، روبه‌روی پارک مرجان
هتل آپارتمان آسمان: بوشهر. خیابان حافظ جنوبی
هتل آپارتمان پاسارگاد: بوشهر. خیابان خمینی
مهمان‌سرای ایران: خیابان صفوی
مهمان‌سرای سعدی: خیابان حافظ
مهمان‌سرای کسری: خیابان نادر
مهمان‌سرای قصر طلایی: خیابان لیان
هتل آپارتمان یاس: خیابان عاشوری
هتل آپارتمان جزیره: کوی بندر
هتل ورزش: خیابان ورزش
هتل پلاس: چهارراه کشتیرانی
جاذبه‌های گردشگری > نمایشگاه بین‌المللی

شرکت نمایشگاه‌های بین‌المللی شهر بوشهر در سال ۱۳۸۱ تشکیل گردید و هم‌اکنون در کیلومتر ۴ جاده بوشهر-برازجان قرار دارد.
جاذبه‌های گردشگری > سوغات

از سوغات‌های شهر بوشهر می‌توان به ماهی، میگو، گلیم، قالی، مسقطی، و حصیر اشاره کرد.
ترابری > فرودگاه

فرودگاه بین‌المللی شهدای بوشهر در سال ۱۲۹۸ هجری شمسی ایجاد شد که در حال حاضر یک قرن از تأسیس آن می‌گذرد. در گذشته، این فرودگاه یکی از دو قطب اصلی فرودگاهی کشور بوده است به طوری که اولین میزبان خطوط هوایی بزرگ و مهم دنیا همچون بریتیش ایرویز انگلستان و کی ال ام هلند در ایران بوده است. گفته شده که اولین محموله هواپیماهای خریداری شده برای ارتش شاهنشاهی ایران در سال ۱۳۰۳ هجری شمسی در بندر بوشهر تحویل و از این فرودگاه به دیگر نقاط کشور فرستاده شده است. در سال ۱۹۱۹ میلادی اولین پرواز بین اروپا و هندوستان راه اندازی شد که در فرودگاه بین‌المللی بوشهر جهت سوختگیری و سرویس، نشست و برخاست داشت و همچنین از اولین پروازهایی بود که از آسمان ایران استفاده می‌کرد. این فرودگاه به دلیل امکانات و تجهیزات، و سامانه‌های پیشرفته ناوبری هوایی از توان بسیار بالایی برخوردار است. در حال حاضر کار مطالعات احداث فرودگاه جدید بوشهر تمام شده است و قرار است این فرودگاه در ۲۵ کیلومتری بندر بوشهر (بین چغادک و احمدی) با ۴۲۵۰ هکتار وسعت ایجاد گردد.
پروازهای بین‌المللی فرودگاه بوشهر به عراق، سوریه، عربستان سعودی و کشورهای حوزهٔ خلیج فارس چون امارات متحده عربی صورت می‌پذیرد.
پروازهای داخلی فرودگاه بوشهر هم‌اکنون به تهران، اصفهان، شیراز، مشهد، خارگ، تبریز، رشت، بندرعباس، کیش انجام می‌شود.
ترابری > مسافری و گردشگری دریایی

بوشهر دارای یک پایانهٔ بین‌المللی مسافری و گردشگری دریایی است که برای مسیر خارگ-بوشهر نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد. همچنین مسئولان استان هنوز در حال پیگیری برای برقراری خط کشتیرانی بوشهر-قطر هستند اما هنوز این امر محقق نشده است.
ترابری > راه‌آهن

در حدود سال ۱۲۹۸ هجری شمسی، انگلیسی‌ها با استفاده از هندوها بین بوشهر و برازجان یک خط ریلی ایجاد کردند تا از آن جهت مقاصد نظامی استفاده کنند. انگلیسی‌ها به شهرداری بوشهر پیشنهاد فروش این خط ریلی را دادند؛ اما چون شهرداری توانایی خرید آن را نداشت پس مصالح خط ریلی را جمع می‌کنند و به بصره می‌برند.
بعد از انقلاب اسلامی، در دولت دهم، طرح راه‌آهن بوشهر شیراز به طول ۴۳۹ کیلومتر تصویب شد؛ اما به‌علت نبود اعتبارات مالی متوقف شد. این پروژه به ۱۱ قطعه تقسیم شده است. قرار بوده است که این خط راه‌آهن از مرودشت در شمال شیراز آغاز و پس از عبور از کوار، فیروزآباد، فراشبند، کلمه، بوشکان، اهرم و چغادک عبور کرده و نهایتاً به بوشهر متصل شود. در قسمت دیگر، محور دیگری از اهرم شروع و با گذشتن از خورموج و کنگان به بندر عسلویه متصل شود. تأمین اعتبار این پروژه نیز قرار بوده است تا توسط وزارت نفت انجام شود که ظاهراً این وزارتخانه از ۱۳۸۹ از تأمین اعتبار این خط ریلی شانه خالی کرده است. در سال ۱۴۰۱، احداث راه‌آهن شیراز-بوشهر از سر گرفته شد به شرط آنکه ساخت مسیر ریلی شیراز- بوشهر-عسلویه ۴۰ هزار میلیارد تومان اعتبار نیاز داشته باشد که مصوب شد از محل تهاتر نفت و در مدت زمان ۳ سال انجام شود
ترابری > اتوبوس و تاکسی برون‌شهری

در حال حاضر شهر بوشهر دارای یک ترمینال اتوبوس جهت مقاصد برون‌شهری و برون استانی است که در قسمت جنوبی شهر و در جادهٔ برازجان - بوشهر قرار دارد. یازده شرکت مسافربری با ۱۲۰ اتوبوس و ۱۱۰ تاکسی در حال خدمت‌رسانی به مسافران در این ترمینال هستند.
ترابری > اتوبوس و تاکسی درون‌شهری

در حال حاضر با وجود پاندمی کرونا ۳۰ دستگاه اتوبوس شهری در ۱۱ خط در حال انجام فعالیت هستند. همچنین در بوشهر حدود ۴۰۰ تاکسی زرد شهری وجود دارد که به دلیل فرسودگی فقط ۲۰۰ عدد در حال استفاده می‌باشند. از دیگر تاکسی‌های عمومی در شهر بوشهر می‌توان به تاکسی بیسیم اشاره کرد.
تاکسی زرد شهر بوشهر
اتوبوس شهری شهر بوشهر
تاکسی بیسیم بوشهر
سیما و رسانه‌ها > صدا و سیما

همچنین ببینید: صدا و سیمای مرکز بوشهر، شبکه بوشهر، و رادیو بوشهر
صدا و سیمای مرکز بوشهر که شامل دو بخش تلویزیونی و رادیویی است، برنامه‌های متعددی را پخش می‌کند. شبکه بوشهر هم‌اکنون هر روز به مدت ۲۴ ساعت برنامه‌های خود را به مخاطبان ارائه می‌کند. رادیو بوشهر نیز به‌عنوان یکی از رادیوهای محلی کشور هم‌اکنون به صورت ۲۴ ساعته فعالیت می‌کند.
سیما و رسانه‌ها > نشریه‌ها

مقالهٔ اصلی: نشریه‌های بوشهر
اولین روزنامه مستقل و محلی بوشهر در سال ۱۳۱۸ ه‍.ق / ۱۹۰۰ م. با نام «طلوع» شروع به فعالیت کرد. مدیر و سردبیر آن عبدالحمیدخان ثقفی ملقب به «متین السلطنه» بود. روزنامه بعدی، «مظفری» بود که در ۱۷ شوال ۱۳۱۹ / ۱۹۰۱ م. در ۱۶ صفحه و قطع خشتی در بوشهر منتشر شد. بعد از آن در ۱۳۲۷ ه‍.ق / ۱۹۰۹ م. روزنامه «اصلاح» در چهار صفحه و با خط نسخ و چاپ سنگی منتشر شد که مدیر آن محمدرضا دریس (معروف به بوشهری) این روزنامه در بمبئی هندوستان چاپ می‌شد. هدف از فعالیت آن تحقق آرمان دموکراسی و مشروطیت و افشای جنایات محمدعلی شاه قاجار بود. در سال ۱۳۲۵ / ۱۹۴۶ م. روزنامه «ندای جنوب» با صاحب امتیازی و سردبیری محمدباقرخان تنگستانی در بوشهر منتشر شد. البته از سال ۱۳۲۱ ه‍.ق / ۱۹۱۳ م. که بوشهر به دست قوای بریتانیایی افتاد، چاپ روزنامه در آن متوقف شد. اما واسموس روزنامه «ندای حق» را که خودش سردبیری آن را بر عهده داشت در سال ۱۳۳۴ ه‍.ق / ۱۹۱۶ م. در برازجان چاپ و منتشر کرد.
بوشهر سابقه صدساله در داشتن مطبوعات دارد. تبادل فرهنگی، اقتصادی و سیاسی بوشهر با نقاط دیگر جهان موجب ارتقا فرهنگی سیاسی و گسترش نشر و چاپ روزنامه‌ها و هفته‌نامه‌های مختلف از دوران مشروطیت در بوشهر شده است. روزنامه‌ها و هفته‌نامه‌هایی چون ندای جنوب، سنگلاخ، دریاکنار، پست خلیج، عرشه، طلوع، مظفری، اصلاح، ندای حق و… در دهه‌های گذشته تا زمان کودتای سال ۱۳۳۲، در بندر بوشهر، چاپ، نشر و توزیع می‌شده است. بعد از انقلاب ایران با تأخیر چند ساله، اولین هفته‌نامهٔ بوشهر، «آئینه جنوب»، در سال (۱۳۷۳) نشر گردید. نسیم جنوب دومین هفته‌نامهٔ استان بوشهر و قدیمی‌ترین نشریه در حال انتشار بوشهر از اسفندماه ۱۳۷۶ تاکنون است.
| ن ب ونشریه‌های بوشهر | ن ب ونشریه‌های بوشهر |
| --- | --- |
روزنامه‌های قدیمی: دوره قاجاریه: طلوع (۱۳۱۸ ق) •  مظفری (۱۳۱۹ ق)  دوره پهلوی اول: ندای حق (۱۳۰۴ ش) •  خلیج ایران (۱۳۰۷ ش) •  نورافشان (۱۳۰۹ ش)  دوره پهلوی دوم: دیلی‌نیوز (۱۳۲۱ ش) •  ندای جنوب (۱۳۲۹ ش) •  دریاکنار (۱۳۳۰ ش) •  سنگلاخ (۱۳۳۰ ش) •  پست خلیج (۱۳۳۱ ش) •  عرشه (۱۳۳۱ ش)
هفته‌نامه‌های دوره انقلاب: آئینه جنوب (۱۳۷۳) •  آوای بوشهر (۱۳۷۳) •  نسیم جنوب (۱۳۷۶) •  پیام جنوب (۱۳۷۷) •  پیغام (۱۳۷۷) •  طب جنوب (۱۳۷۷) •  نصیر بوشهر (۱۳۷۸) •  لیان (۱۳۷۸) •  خلیج فارس (۱۳۷۸) •  اتحاد جنوب (۱۳۷۸) •  آوای بهارستان (۱۳۸۱) •  آوای نخلستان (۱۳۸۰) •  دریادلان (۱۳۸۱) •  بیرمی (۱۳۸۲) •  دریای جنوب (۱۳۸۲) •  صدای بوشهر (۱۳۸۳) •  مهرویان (۱۳۸۳) •  اندیشه جنوب (۱۳۸۳) •  سراج (۱۳۸۳) •  عسلویه (۱۳۸۳)
سیما و رسانه‌ها > چاپخانه

اولین چاپخانه بوشهر «مظفری» نام داشته که اطلاعات زیادی از آن در دست نیست. چاپخانه دوم در بوشهر «احمدیه» نام داشته است که سید عبدالله علوی با خریداری و تجهیز آن چاپخانه «علوی» را بنیان‌گذاری می‌کند که با یک قرن سابقه قدیمی‌ترین و پرسابقه‌ترین چاپخانه ایران و کرانه‌های شمالی و جنوبی خلیج فارس می‌باشد و هنوز هم مشغول به فعالیت است.
ورزش > ورزشگاه‌ها

از ورزشگاه‌های مهم و مشهور شهر بوشهر می‌توان به ورزشگاه شهید بهشتی و ورزشگاه شهید مهدوی اشاره کرد.
ورزش > باشگاه فوتبال

شهر بوشهر دارای دو باشگاه فوتبال مشهور می‌باشد که عبارت‌اند از باشگاه فوتبال ایرانجوان بوشهر و باشگاه فوتبال شاهین بوشهر که هر دو سابقهٔ حضور در جام حذفی و لیگ برتر را در کارنامه خود دارند.
مراکز آموزش عالی و دانشگاه‌ها

مکتب‌خانه «احمدیه» اولین مرکز آموزشی در بندر بوشهر بوده است که «شیخ احمد» مدیریت آن را بر عهده داشته است. بعد از مرگ شیخ احمد، «واثق الملک» که کارگزار بوشهر بوده است، به همراه احمدخان دریابیگی بنیان «مدرسه سعادت» را با تغییراتی بر همین مکتب‌خانه در سال ۱۳۱۷ ه‍.ق ایجاد کردند. البته نام سعادت برگرفته از نام محمدحسین سعادت است که به درخواست احمدخان دریابیگی این مدرسه را ایجاد کرد. مدرسه سعادت در کل ایالت فارس نخستین مدرسه به سبک جدید بوده است.
دومین مدرسه غیردولتی در بوشهر، مدرسه «تربیت» بوده است. مدرسه ایرانیان بحرین (تأسیس ۱۳۲۲ ه‍.ق) از دیگر مدارس مشهور بوشهر بود که در خود بحرین تأسیس شد. از مدارس دیگر می‌توان به مدرسه فردوسی، پورسینا یا سالاریه، معینی، اخوت، شاهدخت و مدرسه فرانسوی زبان فرانسوی‌ها اشاره کرد. از دانشگاه‌های بوشهر می‌توان به موارد زیر اشار کرد:
دانشگاه خلیج فارس
دانشگاه علوم پزشکی بوشهر
دانشگاه الزهرا
دانشگاه جامع علمی کاربردی بوشهر
دانشگاه آزاد اسلامی واحد بوشهر عالیشهر
دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات استان بوشهر
دانشگاه پیام نور مرکز بوشهر
دانشکده فنی پسران بوشهر
مرکز تربیت معلم بنت الهدی صدر بوشهر
مؤسسه غیرانتفاعی لیان بوشهر
مؤسسه غیرانتفاعی خرد بوشهر
آموزشکده فنی و حرفه‌ای سماء بوشهر
دانشگاه تربیت معلم علامه طباطبایی بوشهر
مدرسه علمیه خمینی بوشهر
دانشگاه علمی کاربردی فرهنگ و هنر بوشهر
افول بوشهر

بوشهر در دوره افشاریه، زندیه، قاجاریه و دوران پهلوی اول مهم‌ترین و مشهورترین بندر خلیج فارس بوده است به‌طوری که حدود ۲۰ کشور در آن دارای کنسولگری بوده‌اند. در دوره قاجار به بوشهر «باب الابواب» خلیج فارس گفته می‌شده است. حاکم بوشهر در این دوره‌ها حکمران کل بندرها و جزایر خلیج فارس بوده و قلمرو آن تا بلوچستان و بندر چاه بهار را در بر می‌گرفته است (یعنی حتی بندرعباس و جزایر آن). اسدپور، استادیار گروه تاریخ دانشگاه خلیج فارس عوامل و موانع توسعه بوشهر را به دو دسته درونی و بیرونی تقسیم کرده که عبارتند از:
موانع درونی:
موقعیت جغرافیایی و اقلیمی بوشهر
ضعف نخبگان و دیوانسالاران بومی
ساختارهای سنتی اقتصاد و معشیت
قاچاق
خروج نخبگان و عدم ماندگاری آنان
زوال و افول جامعه تجاری بوشهر
اوضاع نابه سامان سیاسی و اجتماعی
مهاجرت و پیامدهای آن
ضعف سرمایه‌گذاری‌های صنعتی بوشهر
موانع بیرونی:
بحران‌های سیاسی و نظامی
سیاست‌های دولت‌های ایران
فاصله زیاد از پایتخت کشور
برخورداری و توسعه یافتگی استان‌های همجوار
مشاهیر

بوشهر دارای مشاهیر در زمینه‌های متفاوتی در طول تاریخ بوده است. در حوزه سیاست می‌توان جواد بوشهری را بعنوان یکی از مشاهیر شهر بوشهر معرفی کرد. او سناتور، وزیر پست و تلگراف (در دوره نخست‌وزیری احمد قوام)، وزیر کشاورزی (در دوره نخست‌وزیری عبدالحسین هژیر)، وزیر راه (در دوره نخست‌وزیری محمد مصدق) و مدیر جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهشنشاهی بوده است. از دیگر مشاهیر شهر بوشهر می‌توان به ناخدا عباس دریانورد اشاره کرد که از دریانوردان مشهور دوره خود بوده است. در حوزه دینی از مشاهیر این شهر می‌توان به سید عبدالله بلادی بوشهری و غلامعلی صفایی بوشهری اشاره کرد. از مشاهیر ادبی بوشهر می‌توان به صادق چوبک و در حوزه هنری می‌توان به غلامرضا نیکخواه و جهانبخش کردی‌زاده اشاره کرد. در حوزه ورزشی نیز می‌توان مهدی طارمی و مهدی قایدی را نام برد.
مدیریت شهری > شورا

همچنین ببینید: پیشینه شهرداری در ایران
همچنین ببینید: شهرداری بوشهر
شورای شهر بوشهر دارای ۹ عضو اصلی و ۵ عضو علی‌البدل است. در سال ۱۴۰۱ بودجه شهرداری شهر بوشهر و سازمان‌های وابسته آن ۹۴۰ میلیارد تومان و ۱۵۱۳ میلیارد تومان که ۵۰۰ میلیارد تومان آن اوراق مشارکت و مابقی نقدینگی است برای طرح‌های شهرداری بوشهر تصویب شد.
مدیریت شهری > معضلات شهری

از معضلات شهر بوشهر می‌توان به مدیریت نامناسب فاضلاب و آب‌های جاری شده نزولات آسمانی یا زه ساختمان‌ها، عدم حفاظت صحیح از بافت قدیمی شهر، کمبود شدید امکانات تفریحی و مبلمان شهری ضعیف، ترافیک سنگین در برخی نقاط شهر مانند نقاط ورودی شهر، کمبود شدید محل پارک یا پارکینگ در برخی از خیابان‌های شلوغ مانند باغ زهرا و سنگی و خیابان‌های مرکز شهر، کمبود تاکسی زرد شهری و گرانی یا کمبود مسکن برای خرید یا اجاره نشینی اشاره کرد.
مدیریت شهری > محلات و مراکز شهری

امروزه محله‌های دهدشتی، شنبدی، کوتی و بهبهانی چهار محلهٔ شمالی و مرکزی بندر بوشهر هستند.
قدیمی‌ترین محلهٔ این شهر، ریشهر است که با همین نام پارسی حداقل قدمت آن به دوره عیلامی می‌رسد. در این منطقه پرتغالی‌ها بعد از ساخت بناهایی ساکن شدند.
از دیگر محله‌های این بندر می‌توان به صلح‌آباد، جُفره، جفره علی‌باش، جفره ماهینی، سنگی، شکری (بهشت صادق)، باغ زهرا، جبری، شغاب، کوی فرهنگیان، عالی‌آباد، ستم‌آباد، ظلم‌آباد، رونی، سبزآباد، سنگی، پودر، جلالی، مخ بلند، دواس، تل کوتی، بن مانع، عسلو، هلالی، نیدی، خواجه‌ها، دستک، امام‌زاده، رایانی، سرتل، تنگک (شمالی، وسطی، جنوبی)، تنگک غریب، تنگک محمد جعفری (رئیس)، تنگک زنگنه، نیروگاه اتمی، هلیله، بندرگاه، دروازه، چاه‌کوتاه، آب طویل، توحید اشاره کرد.
مدیریت شهری > روز ملی بوشهر

هم‌اکنون ۱۸ اسفند ماه، سالروز تأسیس مدرسهٔ سعادت، روز بوشهر نام گرفته شده است. این روز با به‌کارگیری حروف ابجد و همراهی آن با مناسبت‌های مختلف تاریخی، فرهنگی، قهرمانی استان بوشهر تعیین شد.
مدیریت شهری > شهروندان افتخاری

در سال ۱۳۹۱، هم‌زمان با روز بوشهر، احمد اقتداری، جغرافی‌دان و پدر مطالعات خلیج‌فارس، از سوی شهرداری این شهر به‌عنوان شهروند افتخاری بوشهر معرفی شد.
مدیریت شهری > کنسولگری‌ها

همچنین ببینید: کنسولگری‌ها در ایران
از دوره افشاریه تا دوران پهلوی اول حدود ۲۰ کشور در بوشهر دارای کنسولگری بوده‌اند. کشورهایی همچون ایالات متحده آمریکا، بریتانیا (انگلستان)، روسیه، آلمان، فرانسه، هلند، ایتالیا و عثمانی از جمله کشورهایی بودند که در بوشهر دارای کنسولگری بوده‌اند. بعضی کنسولگری‌ها در بوشهر به قدری پراهمیت بوده‌اند که دیگر کنسولگری‌ها زیر نظر کنسولگری آن کشور در بوشهر اداره می‌شده‌اند مانند سرکنسولگری روسیه در بوشهر که کنسولگری‌های دیگر مناطق مانند اهواز و شیراز زیر نظر آن اداره می‌شد. هنوز هم بعضی از کشورها مانند روسیه محل کنسولگری خود در بوشهر را حفظ کرده‌اند.
| نام کشور | وضعیت کنسولگری | سال فعالیت |
| --- | --- | --- |
|  بریتانیا | غیرفعال |  |
|  فرانسه | غیرفعال | ۱۸۸۹ |
|  روسیه | غیرفعال | ۱۹۰۱–۱۹۱۸ |
|  آلمان | غیرفعال | ۱۸۹۷ |
|  امریکا | غیرفعال |  |
|  بلژیک | غیرفعال |  |
|  هلند | غیرفعال | ۱۸۶۸ |
|  کویت | غیرفعال |  |
|  نروژ | غیرفعال |  |
|  ارمنستان | غیرفعال |  |
|  ایتالیا | غیرفعال |  |
|  عثمانی | غیرفعال | ۱۲۸۸ هجری قمری– ۱۳۳۶ شمسی |
|  پرتغال | غیرفعال |  |
|  سوئد | غیرفعال |  |
:
مدیریت شهری > شهرهای خواهرخوانده

مقالهٔ اصلی: فهرست خواهرخواندگان ایران
بوشهر با ۴ شهر، پیمان خواهرخواندگی امضا کرده است:
مرسین، ترکیه: از مهر ۱۳۹۱
فوجو، چین: از ۲۳ آبان ۱۴۰۲
حیدرآباد، هند
هرار، اتیوپی: از ۲۱ مارس ۲۰۱۵
خواهرخواندگی بوشهر با یکی از شهرهای کشورهای زیر هم پیشنهاد شده است:
آفریقای جنوبی
روسیه
ژاپن
صربستان
بیمارستان‌ها

شماری از بیمارستان‌های بندر بوشهر عبارت‌اند از:
بیمارستان شهدای خلیج فارس بوشهر
بیمارستان فاطمه زهرا
بیمارستان قلب بوشهر
بیمارستان بنت الهدی بوشهر
بیمارستان پایگاه هوایی (بیمارستان امیرالمؤمنین)
بیمارستان نیروگاه اتمی بوشهر
بیمارستان سلمان فارسی (تأمین اجتماعی) بوشهر
بیمارستان کودکان علی‌اصغر بوشهر
مرکز جراحی دی
بیمارستان قائم
بیمارستان خاتم النبیا
یک نقشه مربوط به سال ۱۷۴۰ که توسط جورج چایلد کشیده شده و نام بوشهر با نام بندر ریشهر نوشته شده است
فیلم هوایی از شهر بوشهر که توسط یک انگلیسی در بیش از ۷۰ سال پیش گرفته شده است
تصویر از ساحل شهر بوشهر در سال ۱۳۰۳ اثر والتر میتل‌هولتسر
مرکز حکمرانی بوشهر در دوره قاجار (اندرونی عمارت چهاربرج)
تصویری قدیمی از کشتی رافائل در بوشهر
نقشهٔ آب‌وهوایی ایران؛ بندر بوشهر در جنوب غرب کشور قرار گرفته و آب‌وهوای آن نیمه‌بیایانی گرم است.
فرزندان یک خانواده یهودی بوشهری در ۱۹۲۸ میلادی
موزه منطقه ای خلیج فارس در بوشهر (بزرگ‌ترین موزه جنوب کشور)
میگو خشک یکی از سوغاتی‌های شهر بوشهر
میگوپلو بوشهری
اهالی بوشهر به همراه تعدادی تکنسین در حال انتقال هواپیما در فرودگاه بوشهر در سال ۱۳۰۳ (والتر میتل‌هولتسر)
پایانه بین‌المللی مسافری و گردشگری دریایی بوشهر
رصدخانه مهر بوشهر بزرگ‌ترین رصدخانه دانش آموزی کشور
جواد بوشهری ملقب به امیرهمایون
نقشه شهر بوشهر و اطلاعات دریایی ساحل آن که در سال ۱۹۰۶ رسم شده است. در این نقشه که در مقیاس ۱:۲۳٬۴۰۰ رسم شده، شهر بوشهر و روستاها و موقعیت ساختمانهای اطراف آن به‌صورت دقیق تعیین شده است (مانند ساختمان انگلیسی‌ها و فرانسوی‌ها)
محمد سلیمانی (بازیکن والیبال)

محمد سلیمانی استاد دانشگاه ،مربی بزرگسالان سایپا
افتخارات شخصی:
۱-بهترین اسپکر نوجوانان آسیا (اصفهان ۱۳۷۹)
۲-بهترین بازیکن نوجوانان آسیا (اصفهان ۱۳۷۹)
۳-بهترین بازیکن نوجوانان جهان (مصر  ۱۳۸۰)
۴-جزوبهترینهای مقدماتی جوانان جهان(پاکستان ۱۳۸۰)
۵-جزو بهترینهای جوانان آسیا (تهران ۱۳۸۱)
۶-بهترین بازیکن نوجوانان آسیا ( هندوستان ۱۳۸۲)
۷-بهترین بازیکن تورنمنت روسیه ( روسیه ۱۳۸۲)
۸-بهترین بازیکن نوجوانان جهان ( تایلند ۱۳۸۲)
۹-بهترین بازیکن جوانان جهان ( تهران ۱۳۸۲)
۱۰-بهترین بازیکن جوانان آسیا ( قطر ۱۳۸۳)
۱۱-بهترین بازیکن بزرگسالان باشگاههای آسیا(ویتنام 
۱۳۸۵)
۱۲-بهترین بازیکن بزرگسالان باشگاههای آسیا(بحرین ۱۳۸۶)
۱۳-بهترین بازیکن لیگ امارات (دبی ۱۳۸۷)
پیمان اسماعیلی

| پیمان اسماعیلی | پیمان اسماعیلی |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۳۵۶ خورشیدی تهران
ملیت: ایرانی
پیشه: نویسندگی
آثار: نگهبان، برف و سمفونی ابری، جیب‌های بارانی‌ات را بگرد، همین امشب برگردیم
پیمان اسماعیلی (۱۳۵۶ در تهران - )، نویسندهٔ ایرانی است. او برای مجموعه داستان "برف و سمفونی ابری" جایزهٔ روزی روزگاری، مهرگان، گلشیری و منتقدان و نویسندگان مطبوعات را دریافت کرد. مجموعه داستان "همین امشب برگردیم" برنده جایزه ادبی احمد محمود شده است.
زندگی‌نامه

پیمان اسماعیلی در سال ۱۳۵۶ خورشیدی در تهران به دنیا آمد. او در سال ۱۳۷۴ در رشته مهندسی برق وارد دانشگاه علم و صنعت ایران شد. او دبیر هیئت مؤسس مجمع کانونهای ادبی دانشجویان سراسر کشور بوده‌است.
او از سال ۱۳۷۹ همکاری اش را با روزنامه‌هایی چون بهار، شرق، اعتماد و مجلاتی چون همشهری ماه، به صورت نوشتن نقد یا انجام مصاحبه آغاز کرده که از آن بین مصاحبه با پل آستر، کورت ونه‌گات، استانیسلاو لم، جومپا لاهیری، مایکل کانینگهام، ارونداتی روی و جویس کارول اوتس قابل ذکرند.
از او سه مجموعه داستان به نام‌های برف و سمفونی ابری، جیب‌های بارانی‌ات را بگرد و همین امشب برگردیم، و یک رمان به نام نگهبان منتشر شده‌است.
او برای مجموعه داستان برف و سمفونی ابری جایزه روزی روزگاری، مهرگان، گلشیری و منتقدان و نویسندگان مطبوعات را دریافت کرد.
مجموعه داستان جیب‌های بارانی ات را بگرد در سال ۱۳۸۵ در جایزه ادبی اصفهان شایسته تقدیر دانسته شده‌است. مجموعه داستان «همین امشب برگردیم» برنده نخستین دوره جایزه ادبی احمد محمود شده است. این مجموعه همچنین در نظرسنجی مجله تجربه در سال ۱۳۹۵ به عنوان بهترین مجموعه داستان سال انتخاب شد.
آثار > مجموعه‌داستان

جیب‌های بارانی‌ات را بگرد، تهران: ققنوس، ۱۳۸۳؛ چاپ دوم، تهران: چشمه، ۱۳۹۵.
برف و سمفونی ابری، تهران: چشمه، ۱۳۸۷؛ چاپ دوازدهم: ۱۴۰۲.
همین امشب برگردیم، تهران: چشمه، ۱۳۹۵؛ چاپ پنجم: ۱۴۰۲.
آثار > رمان

نگهبان، رمان، تهران: زاوش، ۱۳۹۲؛ چاپ پنجم، تهران: چشمه، ۱۴۰۱.
آثار > مجموعۀ گروهی

ک‍وره‍ا ت‍ا ح‍اش‍ی‍ۀ ج‍اده‌ آم‍ده‌ان‍د، پیمان اسماعیلی به همراه رسول آبادیان،فریبا خانی، سپیده زرین‌پناه، حسین شیخ‌رضایی، احمد غلامی، حسن محمودی، و امیر نصری، ت‍ه‍ران‌: ک‍ت‍اب‍‌ه‍ای‌ ارغ‍وان‍ی‌‏‫، ۱۳۷۹.‬