جیمز استوارت (اقتصاددان)
آثار

استوارت اولین کتاب نوشته شده توسط یک اقتصاددان اسکاتلندی که در عنوانش به عبارت «اقتصاد سیاسی» اشاره کرده‌است را تحت عنوان تحقیقی در اصول اقتصادی سیاسی در سال ۱۷۶۷ منتشر کرد. در زیر جستاری از این کتاب آورده شده‌است.
[درست همان‌طور که] اقتصاد به‌طور کلی [هنر] تأمین تمام نیازهای یک خانواده است ، [بنابراین علم اقتصاد سیاسی] می‌کوشد یک سرمایه معیشتی برای همه ساکنان تأمین کند، تا از هر شرایط زیان آور محتملی در آینده جلوگیری کند، و آنچه برای پاسخگویی به نیازهای جامعه لازم است را مهیا کند و ساکنان را به کار گیرد و مشارکت دهد … به گونه ای که به‌طور طبیعی روابط و وابستگی‌های متقابل بین آنها ایجاد شود و خواسته‌های متقابل یکدیگر را تأمین کنند.
این کتاب کاملترین و نظام مندترین مطالعه مروری در زمینه اقتصاد سیاسی با نیم نگاهی به سوداگرایی بود که در انگلیس منتشر شد و در واقع اولین رساله اقتصاد تمام عیار است که تا کنون مستند شده‌است. در همین راستا هگل، فیلسوف معروف آلمانی در سال ۱۷۹۹ دربارهٔ آن نظراتی نوشت. گرچه از آن به عنوان بخشی از جرکت روشنگری اسکاتلندی یاد می‌شود که منجر به ظهور اشخاصی مثل دیوید هیوم و آدام اسمیت، شد، می‌توان گفت که اقتصادی که استوارت از آن گفته‌است به اوایل دوران سوداگرایی بر می‌گردد
مکتب سوداگرایی یا مرکانتیلیسم بیان داشت که برقراری تعادل مثبت در تجارت برای هر ملتی از اهمیت اساسی برخوردار است مع لازمه آن جلوگیری از کلیه صادرات طلا و نقره می‌باشد. نظریه سوداگرایی منجر به افزایش تعرفه‌های محافظتی جهت جداکثر کردن بهره‌وری از منابع داخلی، گسترش استعمار و انحصار تجارت با مستعمرات شد. تلاش انگلیس برای پیروی از ایده‌های مرکانتلیستی سرانجام به چهار جنگ ناوبری انگلیس و هلند و جنگ‌های استعماری آمریکا در سالهای ۱۷۷۶–۱۷۸۱ و ۱۸۱۲ ختم شد. علاوه بر این، در سال ۱۸۱۵، انگلیس، به پیشنهاد مشاورین مرکانیلیست قانون افزایش تعرفه واردات گندم را تحت عنوان قوانین ذرت در مورد همه گندم‌های وارداتی تصویب نمود. لازم است ذکر شود که مجادله‌های مختلفی بر سر قوانین ذرت شکل گرفت که در نهایت تمامی دولت‌های انگلیس تا سال ۱۸۴۶ که این قانون حذف شد مشمول این قانون بودند.
نظریه مرکانتیلیسم در خصوص معاملات خرید/فروش شخصی (فردی) بیان دارد که سود در محل فروش بوجود می‌آید. استوارت معتقد بود که سود صرفاً یک هزینه «اضافی» است که هنگام فروش کالا بدست می‌آید. در واقع می‌توان گفت که استوارت یک مرکانتیلیست مجض نبود، بلکه به یک «شکل علمی از مرکانتیالیسم» اعتقاد داشت. وی معتقد بود که تمام سود حاصل از یک معامله به صورت «هزینه اضافی» است که خریدار به فروشنده می‌پردازد با این استثنا که «سود» حاصل از مبادله با افزایش و / یا کاهش تقاضا می‌تواند «در نوسان باشد». با این حال، استوارت نیز مانند دیگر مرکانتیلیست‌ها در نهایت امر به موضوع تبادل به عنوان تولیدکننده سود تمرکز داشت و هیچ ارزشی برای یک کالا تا قبل از موقع فروش آن حائز نمی‌شد. استوارت یکی از آخرین نمایندگان مکتب تفکر اقتصادی مرکانتیلیست بود.
گرچه اثر استوارت تا حدی مقبولیت یافت و با استقبال خوبی روبرو شد، ۹ سال بعد با منشتر شدن کتاب ثروت ملل اثر آدام اسمیت این مقبولیت تحت الشعاع قرار گرفت. نکته ای که در خصوص این کتاب وجود دارد این است که گرچه اسمیت با استوارت و آثارش آشنا بود، اما در هیچ بخشی از کتابش به او یا کارش ارجاع نداده‌است. گفته می‌شود که اجتناب اسمیت از اشاره به کارهای استوارت به این خاطر بوده‌است که ایده‌آل‌های استوارت ممکن بود اثرات سو بر نظریه اش داشته باشد. علاوه بر این، به نظر می‌رسد که اکثر حملات و اتهامات وارده بر مکتب مرکانتیلیسم در خصوص ثروت ملل‌ها علیه استوارت بوده‌است. بدین گونه، چون اسمیت ظاهراً باور داشته‌است که نظریه استوارت از کتاب خودش بهتر است، به خاطر اتهامات وارده سعی کرد خود را از هرگونه مباحثه مشترک با استوارت دور کند. صد سال بعد، از نظریات استوارت در مکتب تاریخی اقتصاد استقبال شد.