نهضت خداپرستان سوسیالیست

| نهضت خداپرستان سوسیالیست | نهضت خداپرستان سوسیالیست |
| --- | --- |
دبیر اول: جلال‌الدین آشتیانی، محمد نخشب
دبیرکل: کاظم سامی
بنیان‌گذاری: مه ۱۹۴۴؛ ۸۰ سال پیش (۱۹۴۴}})
ادغام از: میهن (شامل: استقلال+میهن پرستان+پیکار) انشعاب‌ها: جمعیت آزادی مردم ایران
ستاد: تهران، ایران
مرام سیاسی:  ملی‌گرایی ایرانی  سوسیال-دموکراسی  اسلام 
طیف سیاسی: چپ میانه
وابستگی ملی: جبهه ملی ایران (از ۱۳۲۲–۱۳۲۹)
شعار:  برای ایران، با فکر ایرانی، به‌دست ایرانی  کار، داد، آزادی 
سیاست در ایران حزب‌ها انتخابات: سیاست در ایران حزب‌ها انتخابات
| 0 | 1 |
| --- | --- |
 نهضت ملی‌شدن نفت:  نهضت ملی‌شدن نفت
دربار: دربار
 محمدرضا پهلوی  ثریا اسفندیاری بختیاری: 
نخست‌وزیران: نخست‌وزیران
 احمد قوام محمد ساعد حاجیعلی رزم‌آرا حسین علاء محمد مصدق فضل‌الله زاهدی :  احمد قوام محمد ساعد حاجیعلی رزم‌آرا حسین علاء محمد مصدق فضل‌الله زاهدی 
چهره‌های مهم: چهره‌های مهم
 محمد مصدق سید ابوالقاسم کاشانی غلامحسین صدیقی اصغر پارسا  مظفر بقایی مجتبی نواب صفوی کریم سنجابی علی شایگان حسین مکی عباس خلیلی اللهیار صالح سرتیپ افشارطوس حسین فاطمی احمد زیرک‌زاده خسرو قشقایی  کاترین لمبتون  خلیل ملکی  اسدالله رشیدیان  اسکندر آزموده  شعبان جعفری  نعمت‌الله نصیری  شاپور ریپورتر  کرمیت روزولت  نورمن شوارتسکف  سیدضیاءالدین طباطبائی:  محمد مصدق سید ابوالقاسم کاشانی غلامحسین صدیقی اصغر پارسا  مظفر بقایی مجتبی نواب صفوی کریم سنجابی علی شایگان حسین مکی عباس خلیلی اللهیار صالح سرتیپ افشارطوس حسین فاطمی احمد زیرک‌زاده خسرو قشقایی  کاترین لمبتون  خلیل ملکی  اسدالله رشیدیان  اسکندر آزموده  شعبان جعفری  نعمت‌الله نصیری  شاپور ریپورتر  کرمیت روزولت  نورمن شوارتسکف  سیدضیاءالدین طباطبائی
احزاب و گروه‌ها: احزاب و گروه‌ها
 سیا  ام آی ۶  جبهه ملی ایران  حزب پان ایرانیست  حزب توده ایران  حزب ملت ایران  حزب ایران  جمعیت آزادی مردم ایران  حزب سومکا  حزب دموکرات  فدائیان اسلام  شرکت نفت ایران و انگلیس:  سیا  ام آی ۶  جبهه ملی ایران  حزب پان ایرانیست  حزب توده ایران  حزب ملت ایران  حزب ایران  جمعیت آزادی مردم ایران  حزب سومکا  حزب دموکرات  فدائیان اسلام  شرکت نفت ایران و انگلیس
وقایع مهم: وقایع مهم
 صنعت نفت ایران  ایران جنگ جهانی دوم  کمیسیون مخصوص نفت  ملی شدن صنعت نفت  قرارداد دارسی  قرارداد ۱۹۳۳  قرارداد گس-گلشائیان  قرارداد کنسرسیوم  قیام ۳۰ تیر  توطئه قتل مصدق، ۱۳۳۱  همه‌پرسی انحلال مجلس شورای ملی (۱۳۳۲)  کودتای ۲۵ مرداد ۱۳۳۲  کودتای ۲۸ مرداد:  صنعت نفت ایران  ایران جنگ جهانی دوم  کمیسیون مخصوص نفت  ملی شدن صنعت نفت  قرارداد دارسی  قرارداد ۱۹۳۳  قرارداد گس-گلشائیان  قرارداد کنسرسیوم  قیام ۳۰ تیر  توطئه قتل مصدق، ۱۳۳۱  همه‌پرسی انحلال مجلس شورای ملی (۱۳۳۲)  کودتای ۲۵ مرداد ۱۳۳۲  کودتای ۲۸ مرداد
: 
نهضت خداپرستان سوسیالیست در سال ۱۳۲۲ توسط گروهی از جوانان مذهبی به رهبری محمد نخشب و حسین راضی و جلال‌الدین آشتیانی و کاظم سامی تأسیس شد که متمایل به خردگرایی غربی، تجدد و سوسیالیسم بودند. این تشکل، با تلفیق نگرش اسلامی موردنظر رهبران آن با اندیشه‌های مدرن چپ و ملی‌گرایی فعالیت می‌کرد. نظریه‌پردازان این نهضت، محمد نخشب و جلال‌الدین آشتیانی، معتقد بودند که باید سوسیالیسم را از قید ماتریالیسم و خداپرستی را از قید خرافات رها کرد. آن‌ها در پی تحقق اهداف خود با تشکیل جلسات بحث و انتقاد، مبارزات سیاسی و اجتماعی خود را آغاز کردند. حسین راضی از اعضای اولیه خداپرستان سوسیالیست می‌نویسد که مهم‌ترین هدف نهضت خداپرستان سوسیالیست مقابله با حزب توده نبود، بلکه منظور رهایی مردم از ستم، فقر و هر نوع استعمار و استثمار انسان از انسان و هر نوع وابستگی سیاسی و اقتصادی بوده است.