stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
یاقوت حموی
در نگاه شرق‌شناسان و محققان

به گفتهٔ کراچکوفسکی، دربارهٔ هیچ‌یک از جغرافی‌دانان عرب، بیشتر از یاقوت حموی تحقیق نشده‌است. اما او تا پیش از سال ۱۸۶۰ میلادی، برای محققان غربی چندان شناخته‌شده نبود. پیش از آن، نام یاقوت در آثار برخی از شرق‌شناسان سده هفدهم و هجدهم میلادی مانند گولیوس، گرونوویوس و کوهلر یاد شده‌است. اما کریستین مارتین فران نخستین شخصی بود که دربارهٔ یاقوت مطالبی نوشت و او را معرفی کرد. با این حال محققانی مانند باربیه دومنار در اهمیت علمی آثار یاقوت تردید جدی داشتند که کراچکوفسکی، علت احتمالی این تردید را در دسترس نبودن نسخه‌ای کامل از آثار او می‌داند. دومنار، با وجود این، در کتاب فرهنگ ایران که در سال ۱۸۴۸ منتشر شد، از مطالب معجم‌البلدان در مورد مناطق مختلف ایران استفاده کرده‌است.
کتاب معجم البلدان حموی، هم در بین محققان اسلامی و هم در نظر محققان غربی، کتابی معتبر در زمینهٔ جغرافیای جهان در سده دوازدهم و سیزدهم میلادی است. بخش‌های مختلفی از این کتاب در اوایل سده نوزدهم میلادی به زبان‌های اروپایی ترجمه شد. به‌طور مثال اوسیپ سنکوفسکی در سال ۱۸۳۸ میلادی، روایت یاقوت در مورد تفلیس را به زبان روسی برگرداند. او معتقد بود که حفظ شدن اطلاعات تاریخی و جغرافیایی زیادی از قرون وسطی، مرهون کوشش و دقت یاقوت حموی است.
با انتشار نسخه کامل کتاب در سال‌های ۱۸۶۶ تا ۱۸۷۳ میلادی، تحقیق در مورد مکان‌ها و افردی که یاقوت از آنها نام برده بود، شروع شد و بسیاری از منابع قدیمی مانند ابن فضلان، ابن کلبی و ابودلف، که نسخه‌ای از آنها در دست نبود، شناسایی شدند. وستنفلد در جلد ششم از معجم‌البلدان، فهرستی از منابع یاقوت در تدوین کتاب را در جداولی آورد که به سبب شناسایی شدن این منابع، که بسیاری از آنها تا آن زمان در دسترس محققان قرار نداشت، اهمیت زیادی پیدا کرد. وستنفلد همچنین در کتاب مستقلی، نتایج تحقیقات خود را در مورد سفرهای یاقوت و سرزمین‌هایی که او از نزدیک دیده، منتشر نمود. او همچنین در سال ۱۸۶۵ در نشریه گوتینگن، مقاله‌ای با عنوان «توصیف نویسندگان و دانشمندان از یاقوت حموی» به چاپ رساند. وستنفلد کتاب المشترک وضعا و المفترق صقعا را نیز در سال ۱۸۴۶ ترجمه کرده بود.
شرق‌شناس دیگری که مطالعات ویژه‌ای در آثار جغرافیایی حموی دارد، ایگناتی کراچکوفسکی است. او در آثار خود شامل تحلیل استشهادات شعری در معجم‌البلدان یاقوت حموی، رساله دوم ابی‌دلف در معجم‌البلدان و ماه تموز در معجم‌البلدان تحقیقات خود را در مورد یاقوت منتشر کرده‌است. او همچنین در کتاب تاریخ‌نوشته‌های جغرافیایی، در فصلی مجزا به یاقوت حموی پرداخته‌است. عرفان شهید، محقق و تاریخ‌دان می‌گوید که معجم‌البلدان، اگرچه کتاب جغرافی است، اما ارزش تاریخی هم دارد. او می‌گوید محققان دریافته‌اند که او کمک بزرگی در شناخت تاریخ روسیه، اسلاوها، سیسیل، ایران، هند، سرزمین‌های آفریقایی، عربستان پیش از اسلام و همین‌طور غسانیان کرده‌است. این کتاب همچنین اطلاعات مهمی در مورد جنگ‌های صلیبی دارد. او همچنین معتقد است که معجم‌البلدان را مهمترین دانشنامه جغرافیایی به زبان عربی می‌داند که شیوه معرفی و ارجاع به منابع آن با روشی اصولی و استاندارد صورت گرفته‌است.
منبع‌شناسی > منابع دست اول

تاریخ اربل: تاریخ اربل نوشته ابن مستوفی (۵۶۴ تا ۶۳۷ قمری) کتابی است در مورد سرگذشت ادبا، پادشاهان و افراد سرشناس که از قدیمی‌ترین متونی است که آثار یاقوت حموی را فهرست کرده‌است. ابن مستوفی در این کتاب، سرگذشتی از یاقوت حموی ارائه می‌کند و از جمله مباحثه‌ای را که بین یاقوت و یکی از بزرگان در مورد شعری از متنبی درگرفته‌بود، شرح می‌دهد. ابن مستوفی معاصر یاقوت بود و زمانی که یاقوت برای فرار از مغولان به حلب می‌رفت، در اربیل با او دیدار کرد.
ذیل تاریخ بغداد: عنوان کتابی است از ابوعبدالله ابن نجار (۵۷۸ تا ۶۴۳ قمری) که در تکمیل کتاب تاریخ بغداد خطیب بغدادی و در مورد افراد سرشناسی نوشته شده‌است که در بغداد زندگی می‌کردند. از جمله این افراد سرشناس، یاقوت حموی است.
إنباة الرواة علی أنباهِ النُحاة: جمال‌الدین قفطی (۵۶۸ تا ۶۴۶ قمری) مورخ و ادیب مصری و هم‌عصر یاقوت حموی بود که در حلب اقامت داشت و به جمع‌آوری کتاب علاقه‌مند بود. به همین سبب آشنایی نزدیکی با یاقوت حموی پیدا کرده بود و مدتی در خانه خود به او پناه داده بود. او در کتاب انباه الرواة نام حموی را در زمره نحویان فهرست کرده و در خصوص آشنایی خود با او توضیح داده و شرحی بر زندگانی وی در هجده صفحه نوشته‌است. قفطی در این کتاب نام حموی را در زمره نحویان (عالمان نحو عربی) ذکر کرده‌است. با این حال، حموی را نکوهیده و آگاهی او را در مورد زبان کم توصیف کرده‌است. قفطی به دو کتاب از حموی به نام‌های اوزان الاسماء و الافعال الحاصرة لکلام العرب و ردّ ابن جنّی در سرّ الصناعة اشاره کرده و این دو کتاب را «سرهم‌بندی‌شده» توصیف کرده‌است.
قلائد الجمان: ابن شعار موصلی (متوفای ۶۵۴) نویسندهٔ کتاب قلائد الجمان، معاصر یاقوت حموی بود و در میانسالی او را ملاقات کرد. ابن شعار، یاقوت حموی را مردی با چهرهٔ گلگون، چشمان آبی و موی زرد توصیف کرده‌است. او یاقوت را به‌لحاظ علمی «بخیل» توصیف کرده و گفته که یاقوت خیلی دلبستهٔ آثار خود بود و به کسی اجازه نسخه‌برداری از کتاب‌هایش را -دست کم تا زمانی که نگارش آن‌ها کامل شود- نمی‌داد. او گزارش کرده‌است که دیگران پشت سر یاقوت، او را صرفاً برده‌ای رومی می‌خواندند و از او عیب‌جویی می‌کردند. ابن شعار خودزندگی‌نامهٔ یاقوت حموی را در کتاب معجم‌الادبا دیده و آن را روایت کرده‌است. اهمیت این روایت در این است که این بخش از معجم‌الادبا مفقود شده و به روزگار معاصر نرسیده‌است.
وَفیاتَ الأعیان: وفیات الأعیان اثر ابن خلکان (۶۰۸ تا ۶۸۱ قمری)، مجموعهٔ زندگی‌نامهٔ بیش از هشتصد تن از سرشناسان به‌ترتیب الفبای عربی است. در این کتاب شرحی از زندگی یاقوت حموی بیان شده‌است. ابن خلکان معاصر یاقوت حموی بود، اما آن‌ها یکدیگر را ملاقات نکردند. او بخشی از نامه یاقوت حموی به قفطی را در این کتاب منعکس کرده‌است.
التّکملة لوفیات النّقله: عنوان کتابی است از عبدالعظیم المنذری (متوفای ۶۵۶)
منبع‌شناسی > منابع دست دوم

تاریخ الاسلام: این کتاب توسط شمس‌الدین ذهبی (۶۷۳ تا ۷۴۸ قمری)، تاریخ‌نگار و سیره‌نویس در مورد تاریخ عمومی جهان اسلام نوشته شده‌است. این کتاب موضوعات مختلفی از جمله تاریخ اسلام، سیره نبوی و سرگذشت افراد را دربرمی‌گیرد.
سیر اعلام النبلاء: عنوان کتابی است از شمس‌الدین ذهبی (۶۷۳ تا ۷۴۸ قمری) که یکی از منابع اهل تسنن برای شناخت راویان محسوب می‌شود.
مرآة الجنان: عنوان کتابی است از عبدالله یافعی (۶۹۸ تا ۷۶۸ قمری) که به تاریخ یافعی نیز مشهور است. این کتاب در چهار جلد نوشته شده و در آن شرحی از حوادث تاریخی تا سال ۷۵۰ قمری آمده‌است. یافعی نیز بخشی از نامه حموی به قفطی را در این کتاب منعکس کرده‌است.
شذرات الذهب: عنوان کتابی است به زبان عربی از ابن عماد حنبلی (۱۰۳۲ تا ۱۰۸۹ قمری). این کتاب، سرگذشت‌نامه‌ای است که وقایع تاریخی جهان اسلام از جمله جنگ‌ها، کشمکش‌ها و سرگذشت افراد سرشناس در آن بیان شده‌است. این کتاب بازه زمانی از آغاز هجرت تا سال ۱۰۰۰ هجری قمری را پوشش داده‌است. در این کتاب، شرحی از زندگی یاقوت حموی ارائه شده‌است.
نگاره ای از دانشجویان در بیت الحکمه در سده هفتم هجری/سیزدهم میلادی برگفته از کتاب مقامات الحریری.
یاقوت پس از انجام چندین سفر تجاری به جزیره کیش، در سال ۶۱۳ به خراسان مهاجرت کرد. اما بار دیگر در سال ۶۱۷ در پی حمله مغولان به حلب گریخت. او سفرهای دیگری هم داشت و نقاط بسیاری را از نزدیک دیده بود.
رافائل گارسیا گرانادوس

| رافائل گارسیا گرانادوس | رافائل گارسیا گرانادوس |
| --- | --- |
زادهٔ: ۲۰ فوریهٔ ۱۸۹۳
درگذشت: ۷ ژانویهٔ ۱۹۵۶ (۶۲ سال)
ملیت: مکزیک
رافائل گارسیا گرانادوس (اسپانیایی: Rafael García Granados‎; زاده ۲۰ فوریهٔ ۱۸۹۳ – درگذشته ۷ ژانویهٔ ۱۹۵۶) تاریخ‌نگار اهل مکزیک بود.
کتاب‌ها

Huexotsingo. La ciudad y el convento franciscano (1934)
Xochimilco (1934)
Sillería del coro de la Antigua iglesia de San Agustín, 2 جلد (1941)
Diccionario biográfico de historia Antigua de Méjico, 3 جلد (1952–1953)
El hospital de Jesús, published posthumously (1956)
فیگلس

مکان در 23x15px|border |alt=|link= کاتالونیا, 23x15px|border |alt=|link= اسپانیا
| Fígols | Fígols |
| --- | --- |
شهرستان: شهرستان
  نشان:   نشان
FígolsLocation in Catalonia: FígolsLocation in Catalonia
مختصات: ۴۲°۱۱′۲″ شمالی ۱°۵۰′۲۴″ شرقی﻿ / ﻿۴۲٫۱۸۳۸۹°شمالی ۱٫۸۴۰۰۰°شرقی﻿ / 42.18389; 1.84000: مختصات: ۴۲°۱۱′۲″ شمالی ۱°۵۰′۲۴″ شرقی﻿ / ﻿۴۲٫۱۸۳۸۹°شمالی ۱٫۸۴۰۰۰°شرقی﻿ / 42.18389; 1.84000
بخش خودمختار:  کاتالونیا
استان: بارسلون
Comarca: Berguedà
حکومت: حکومت
 • شهردار: Josep Guixé i Sancliments
مساحت: مساحت
 • کل: ۲۹٫۳۱ کیلومتر مربع (۱۱٫۳۲ مایل مربع)
ارتفاع: ۱٬۱۵۴ متر (۳۷۸۶ فوت)
جمعیت (2007): جمعیت (2007)
 • کل: ۴۹
 • تراکم: ۱٫۷/کیلومتر مربع (۴٫۳/مایل مربع)
اهلیت‌نام(ها): Figolenc, figolenca
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (زمان)
فیگلس (به اسپانیایی: Fígols) یک شهرستان در اسپانیا است که در بارسلون واقع شده‌است.
خصوصیات

فیگلس ۲۹٫۳۱ کیلومترمربع مساحت و ۴۹ نفر جمعیت دارد و ۱٬۱۵۴ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
آذری یا زبان باستان آذربایجان

| 0 | 1 |
| --- | --- |
نویسنده(ها): احمد کسروی
کشور: ایران
زبان: پارسی
گونه(های) ادبی: ادبیات غیرداستانی تاریخی
انتشار: ۱۳۰۴ خورشیدی
پس از: زبان پاک 
پیش از: به دنبال قیام شیخ محمد خیابانی 
آذری یا زبان باستان آذربایجان رساله‌ای است که به دست پژوهشگر و اندیشمند ایرانی احمد کَسرَوی در سال ۱۳۰۴ خورشیدی دربارهٔ پیشینه زبان آذری نوشته شده است. این کتاب به تأیید بسیاری از خاورشناسان رسیده است. کسروی در این کتاب با بهره‌گیری از اسناد و دست‌نوشته‌های گوناگون تاریخی اثبات می‌کند که زبان آذری را (که به آن «پهلوی» یا «آذربایجانی» نیز گفته می‌شود) نباید جزو زبان‌های ترکی، بلکه در زمره زبان‌های ایرانی، به‌شمار آورد.
این رساله که نخستین اثر جدی کسروی به‌شمار می‌آید که در سطح جهانی نیز بسیار تأثیرگذار بوده است و منجر به نظریه جدیدی در ایران در مورد وجود ریشه ایرانی در زبان آذری گردید. علیرضا مناف‌زاده در مورد این کتاب کسروی می‌گوید:
این کتاب دارای یک جایگاه علمی برجسته در سراسر جهان می‌باشد. انتشار این اثر را نیز می‌توان تأییدی بر پیوند ناگسستنی ایرانیان آذری زبان با سایر ایرانیان دانست. بررسی رابطه زبانی ایرانیان گذشته به همان اندازه که نشان‌دهنده وحدت زبانی آن‌ها در آینده است، بلکه ابزاری بود برای نشان دادن اینکه تمام ایرانیان از یک هویت پیوسته و جاودانه برخوردارند.
اطلاعات کتاب

سرنویس: آذری یا زبان باستان آذربایجان
نویسنده: احمد کسروی
چاپ نخست: ۱۳۰۴ ه‍.ش
ناشران کنونی: انتشارات هَزار کرمان (در ۱۱۸ صفحه رقعی)، همچنین در جلد نخست کتاب «زبان فارسی در آذربایجان» به کوشش ایرج افشار، انتشارات دکتر محمود افشار آورده شده است.
دربارهٔ کتاب > نظر والتر برونو هنینگ

مقالهٔ اصلی: والتر هنینگ
هنینگ در مورد کسروی و کتابش، چنین می‌گوید:
«... چند قرنی است که شعبه‌ای از زبان ترکی در ایالات شمال غربی ایران، آذربایجان و زنجان به صورت زبان عامه درآمده است. داستان چگونگی نفوذ تدریجی قبایل ترک نژاد به این مناطق و به تبع آن، عقب‌نشینی و ناپدید شدن نهایی زبان ایرانی سکنهٔ پیشین ناحیه را مورخ ایرانی، سید احمد کسروی، از روی اسناد و آثار تاریخی پی جویی کرده است. جریان مذکور در سدهٔ یازدهم میلادی (قرن پنجم هجری) شروع و در آغاز سدهٔ شانزدهم (دهم هجری) به پایان رسیده است.
همه همداستانند – و در واقع هیچ گونه تردید جدی در این مورد وجود ندارد- که، پیش از ورود ترکان، مردم آذربایجان و زنجان نیز، همانند مردم سایر مناطق ایران، به یکی از زبان‌های ایرانی گفتگو می‌کردند. با توجه به نحوه پراکندگی گویش‌های ایرانی، می‌توان استنباط کرد که زبان گم شدهٔ آذربایجان به کدام گروه از زبان‌های ایرانی تعلق داشته است.»
چکیدهٔ کتاب

«[اوایلِ قرنِ بیستم] در عثمانی، دستهٔ اتحاد و ترقی به روی کار آمده و آنان به این می‌کوشیدند که همهٔ ترکان را در هر کجا که هستند با خود همدست گردانند و یک تودهٔ تُرکِ بسیار بزرگی پدیدآورند و در قفقاز[ ارّان، که در ۱۹۱۸ میلادی نامِ جمهوری آذربایجان را بر خود نهاد] نیز پِی‌رَوی از اندیشهٔ ایشان می‌نمودند. این گفتارها در آذربایجان کارگر نمی‌افتاد؛ زیرا آذربایجانیان خواستِ نویسندگانِ آنها را نیک می‌دانستند و مردم در آنجا کمتر ارجی به آن نگارش‌ها می‌نهادند.
لیکن در تهران روزنامه‌ها به جوش آمده به پاسخ می‌کوشیدند و چیزهایی می‌نوشتند که اگر ننوشتندی بهتر بودی. این شگفت که چیزی را که می‌بایست به جست‌وجو از راهِ تاریخ به دست آورند هر کسی با گمان و پندار، سخنِ دیگری بیرون می‌داد. چنان‌که یکی از روزنامه‌های تهران می‌نوشت: «مغولان چون به ایران آمدند با زور و فشار، ترکی را در آذربایجان رواج دادند.»
این است نمونه‌ای از پاسخ‌هایی که به نویسندگانِ ترک داده می‌شد و شما چون بسنجید چندین نادرستی در آن پدیدار است؛ زیرا چنین چیزی در هیچ تاریخی نوشته نشده و مغولان با صد خون‌خواری و بی‌دادگری، از این بی‌داد به دور بوده‌اند که زبانِ مردم را دیگر سازند. وآن‌گاه زبانِ مغولان، ترکی نبوده تا آن را با زور، روان گردانند.
ایران[ایرها] یا مردمِ ایر چون به پُشتهٔ ایران آمدند، دستهٔ بزرگی از ایشان که ماد نامیده می‌شدند شمالِ غربیِ ایران را که اکنون آذربایجان و شهرهای همدان و کرمانشاهان و قزوین و اِسپَهان و تهران در آنجاست فرا گرفتند و آذربایجان، مادِ خُرد و آن بخشِ دیگر، مادِ بزرگ بوده. پیش از ایران، بومیان دیگری در آذربایجان می‌نشسته‌اند و ایران چون به آنجا درآمده و بر آن بومیان چیره شده‌اند، دو تیره به هم درآمیخته‌اند. ولی این در همه‌جا بوده است و ما در پیِ آن نیستیم که بگوییم مردمِ آذربایجان یا مردمِ ایران تنها از ریشهٔ ایر بوده‌اند و هیچ آمیختگی با دیگران نمی‌داشته‌اند. این خود چیزِ بیهوده‌ای‌است و جدایی میانهٔ این ریشه و آن ریشه گزاردن دور از خِرَد می‌باشد. راهِ کوچِ ترکان [به آذربایجان نیز] از زمانِ پادشاهیِ سلجوقیان[در حدودِ هزار سال پیش] باز شد لیکن باید دانست دسته‌هایی پیش از آن زمان به ایران آمده‌اند و به آذربایجان رسیده‌اند. با این همه در زمانِ سلجوقیان زبانِ آذربایجان همان آذری بوده و ترکی جز زبانِ ترکانِ تازه‌رسیده شمرده نمی‌شده. جا باز کردنِ ترکی برای خود و به کنار زدنِ آن، آذری را، پیش از پادشاهیِ صفویان انجام گرفته[در حدودِ پانصد سال پیش] و می‌توان گفت در آن روزگار[عصرِ صفویان] ترکی به‌یک‌بار چیره شده و آذری از شهرها ناپدید گردیده و در بیرون‌ها نیز جز چند جا بازنمانده.
[با این حال] زبانِ همگانی[فارسی] همیشه در آذربایجان بوده است و کنون نیز هست و این از شگفتی‌هاست که آذربایجانیان با آنکه از قرن‌ها، زبانشان ترکی گردیده همیشه در نوشتن، فارسی را به کار می‌بردند. نه تنها در کتاب‌نویسی و چامه‌سرایی، در نامه نوشتن به یکدیگر هم جز آن را به کار نمی‌بردند و کنون نیز نمی‌برند. اگرچه گاهی در آذربایجان کتاب‌ها به ترکی نوشته شده و برخی شاعران شعرها سروده‌اند، لیکن این‌ها بسیار کم و جز از روی هوس نبوده است.»
کتاب آذری یا زبان باستان آذربایجان، نوشته احمد کسروی
ابوالقاسم غفاری

| ابوالقاسم غفاری | ابوالقاسم غفاری |
| --- | --- |
زاده: ۲۵ خرداد ۱۲۸۶
درگذشته: ۱۴ آبان ۱۳۹۲ (سن ۱۰۶ سالگی) آمریکا
پیشه: فیزیکدان، ریاضیدان
ملیت: ایرانی
دانشگاه: امپریال کالج
ابوالقاسم غفاری (زادهٔ ۲۵ خرداد ۱۲۸۶ - درگذشته ۱۴ آبان ۱۳۹۲)، دانشمند حوزهٔ علوم ریاضی، فیزیک و صنعت فضا بود. او، نخستین ایرانی شاغل در سازمان فضایی ایالات متحده (ناسا) بود. در مرکز مطالعات پیشرفته‌ی پرینستون در نیوجرسی ایالات متحده بر روی نظریهٔ «وحدت میدان» (Grand Unification Theory) و الکترومغناطیس، از برجسته‌ترین این پژوهش‌ها ست. دکتر غفاری دانشمند ارشد برنامه‌های جمینی و آپولو بود.او با آلبرت اینشتین، جی رابرت اوپنهایمر و ورنر فون براون کار و همکاری کرد. همکاری او با ناسا از سال ۱۹۶۴ تا ۱۹۷۱ طول کشید. و در سال ۱۹۶۹ از نیکسون نشان افتخار گرفت. در ۱۹۷۲-۱۳۵۱ شمسی به ایران بازگشت و از شاه ایران نشان تاج دریافت کرد. پس از مدتی بدلیل اینکه شرایط را مساعد نمیدید به امریکا رفت و تا آخر عمر و سن ۱۰۶ سالگی در آنجا زندگی کرد.
ورود به ناسا

پس از تأسیس ناسا در ۱۹۵۸، با هیو درایدن آشنا شد که چندی بعد به سمت معاون ناسا برگزیده شد و همو بود که غفاری را برای برنامه مسیریابی آپولو ۱۱ به ناسا دعوت کرد. در سال ۱۹۶۴، سه سال پس از برنامه فضایی سرنشین دار، او به عنوان دانشمند هوافضا به مرکز پرواز فضایی گودارد سازمان ملی هوانوردی و فضایی (ناسا) پیوست و در آنجا جنبه‌های ریاضی تکنیک‌های مختلف بهینه‌سازی مرتبط با مسائل مسیر زمین-ماه را مطالعه کرد. و روش‌های تحلیلی مختلف برای مانورهای چندگانه میانی در هدایت بین سیاره.ای. او بعداً تأثیرات فشار تابش خورشیدی را بر رونق‌های ماهواره‌ای اکتشاف نجوم رادیویی و همچنین تأثیرات نسبیت عام بر مدارهای ماهواره‌های زمین مصنوعی را بررسی کرد. همکاری وی با ناسا در ۱۹۷۱ خاتمه یافت و در ۱۹۷۲ به ایران برگشت.
نشانها

نشان تاج از محمدرضا شاه پهلوی ۱۹۷۲
جایزه ویژه دستاورد آپولو ایالات متحده (۱۹۶۹) را در مراسم کاخ سفید با رئیس‌جمهور نیکسون دریافت کرد.
در سال ۲۰۰۵ جایزه دانشمند ممتاز را از انجمن اساتید و پژوهشگران میراث ایران (APSIH) در دانشگاه UCLA دریافت کرد.
در سال ۲۰۰۷، از سوی شهردار سابق بورلی هیلز جیمی دلشاد نامه ای دریافت کرد که در آن از دستاوردهای متعدد در طول عمرش قدردانی کرد.
اخیراً توسط SINA (روح دستاوردهای برجسته) در دانشگاه هاروارد به عنوان عضو تالار مشاهیر منصوب شد.
آثار

او بیش از ۵۰ مقاله در زمینه ریاضیات محض و کاربردی در نشریات آمریکایی، انگلیسی، فرانسوی و فارسی منتشر کرده است. او علاوه بر دو کتاب درسی، نویسنده کتاب ریاضی «روش هودوگراف در دینامیک گاز» (۱۹۵۰) است.
عضویتها

او همچنین عضو سابق کمیسیون ملی ایران یونسکو بوده است. غفاری عضو آکادمی علوم نیویورک، آکادمی علوم واشینگتن، و انجمن پیشرفت علوم آمریکا و عضو انجمن ریاضی لندن، انجمن ریاضی آمریکا، انجمن ریاضی آمریکا، و انجمن آمریکایی است. انجمن نجوم.
مرگ

غفاری روز سه شنبه ۱۴ آبان ۱۳۹۲ در ساعت ۱۰ و ۵۵ دقیقه شب در سن ۱۰۶ سالگی درگذشت. از او همسرش میترا و دو دخترش آیدا و ویدا به یادگار مانده است. او در پارک یادبود برادران پیرس والهالا در شمال هالیوود، کالیفرنیا به خاک سپرده شد. یکی از آرزوهای او این بود که برای جوانان ایرانی که در رشته ریاضی یا علوم تحصیل می‌کردند، بورسیه‌ای به نام خود داشته باشد.
سده ۳۹ (پیش از میلاد)

سده سی‌ونهم پیش از میلاد مسیح
(سده چهلم پ.م. - سده سی‌ونهم پیش از میلاد مسیح - سده سی‌وهشتم پ.م. - سده‌های دیگر)
رخدادها

ساخت سویت ترک در انگلستان، کهنترین راه شناخته‌شده در جهان
اسطوره‌ها

۳۸۹۸ (پیش از میلاد)؛ فروپاشی دولت هوان‌گوک برپایه اسطوره‌های کره
شیخ بهایی

| بهاءالدین محمد عاملی | بهاءالدین محمد عاملی |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۸ فوریه ۱۵۴۷ بعلبک در نزدیکی جبل عامل، امپراتوری عثمانی (لبنان امروزی)
درگذشت: ۱ سپتامبر ۱۶۲۱ (۷۴ سال) اصفهان، ایران صفوی (ایران امروزی)
دیگر نام‌ها: شیخ بهایی، همه‌چیزدان
پس‌زمینه‌های علمی: پس‌زمینه‌های علمی
مکتب یا سنت: مکتب اصفهان
استاد راهنما: احمد کچائی، محمد بن عبداللطیف مقدسی،  محمدباقر یزدی، افضل قاضی، حکیم‌الدین (اعتمادالدین) محمود، ملا علی مذهّب
کار علمی: کار علمی
رشته اصلی: فلسفه اسلامی
آثار برجسته: کشکول
 :  
بهاءالدین محمد بن عزالدین حسین بن عبدالصمد بن شمس الدین محمد بن حسن بن عاملی  (۱۸ فوریه ۱۵۴۷ در بعلبک، لبنان – ۱ سپتامبر ۱۶۲۱ در اصفهان) معروف به شیخ بهایی، همه‌چیزدان، حکیم، علامهٔ فقیه، معمار، عارف، اخترشناس، ریاضی‌دان، شاعر، ادیب، تاریخ‌نگار و دانشمند شیعهٔ ایرانی عرب‌تبار از بعلبک در لبنان کنونی قرون دهم و یازدهم هجری بود که در دانش‌های فلسفه، منطق، هیئت و ریاضیات دانایی داشت، در حدود ۹۶ کتاب و رساله از او در سیاست، حدیث، ریاضی، اخلاق، نجوم، عرفان، فقه، مهندسی، هنر و فیزیک بر جای مانده است.
به پاس خدمات او به علم ستاره‌شناسی، یونسکو سال ۲۰۰۹ که مصادف با سال نجوم می‌بوده نام شیخ بهایی را در لیست مفاخر ایران و لبنان ثبت کرد. او طومار شیخ بهایی را تدوین کرده است. بهائی یکی از نخستین اخترشناسانی در جهان اسلام بود که امکان حرکت زمین را پیش از انتشار نظریه کوپرنیک مطرح کرد. از او ۱۲۳ رساله و مقاله و کتاب به‌جامانده است. او همچنین بنیان‌گذار حلواشکری، نان سنگک و فرنی بوده است.
تولّد و خانواده

وی از نوادگان حارث همدانی یکی از یاران علی بن ابی‌طالب است که در بعلبک متولد شد. دوران کودکی را در جبل عامل، از نواحی شام، در روستایی به نام «جبع» یا «جباع» زیست. او از نوادگان «حارث بن عبدالله اعور همدانی» بوده است (از شخصیت‌های برجسته صدر اسلام و از یاران علی بن ابی طالب، متوفی به سال ۶۴ خورشیدی). خاندان او از خانواده‌های معروف جبل عامل در سده‌های دهم و یازدهم خورشیدی بوده‌اند. پدر او از شاگردان برجسته شهید ثانی بوده است.
تولّد و خانواده > تاریخِ تولّد و مرگ

تاریخ تولد و مرگ بهائی بر روی سنگ قبر و کاشی‌کاری‌های دیوار اتاق مقبره، اندکی متفاوت است:[نیازمند منبع]
کتیبه دیوار در سال ۱۳۲۴ خورشیدی در زمان استانداری علی منصور ساخته شد و حاوی تاریخ روز، ماه و سال است، در حالی که کتیبه سنگ قبر فقط حاوی تاریخ ماه و سال است. به نظر می‌رسد که در هنگام بازسازی اتاق، تحقیقاتی دربارهٔ تاریخ تولد و مرگ انجام شده باشد و به این خاطر تاریخ روز به کتیبه کاشیکاری اضافه شده است. در این صورت به نظر می‌رسد که تاریخ‌های کتیبه دیوار دقیق‌تر باشند.
مهاجرت به ایران

بنا به نسخه‌ای به خط بهاءالدین عاملی که در سال ۹۹۵ قمری در قزوین نوشته شده است، وی هنگام ورود به ایران سیزده ساله بود. پدرش عزالدین حسین عاملی به خاطر اذیت شیعیان آن منطقه توسط دولت عثمانی از یک سو و دعوت شاه تهماسب صفوی برای حضور در ایران، به سوی ایران رهسپار گردید و چون به قزوین رسیدند و آن شهر را مرکز دانشمندان بزرگ ایرانی یافتند، در آن سکنی گزیدند و بهاءالدین به شاگردی پدر و دیگر دانشمندان آن عصر مشغول شد. وقتی او ۱۷ ساله بود (۹۷۰ ق)، پدرش به شیخ‌الاسلامی اصفهان به توصیه علی منشار عاملی از سوی شاه طهماسب منصوب شد. ۱۴ سال بعد، در ۹۸۴ قمری، پدر بهاءالدین محمد برای زیارت خانه خدا از ایران خارج شد اما در بحرین درگذشت. شیخ بهایی در قزوین فارسی آموخته و به مدت سی سال در آن شهر پرورش یافته و پرورش داد.
شخصیت علمی و ادبی و اخلاق و پارسای او باعث شد تا از ۴۳ سالگی شیخ‌الاسلام اصفهان شود و در پی انتقال پایتخت از قزوین به اصفهان (در ۱۰۰۶ قمری)، از ۵۳ سالگی تا آخر عمر (۷۵ سالگی) منصب شیخ‌الاسلامی پایتخت صفوی را در دربار مقتدرترین شاه صفوی، شاه عباس بزرگ بر عهده داشته باشد. بهائی در فاصلهٔ سال‌های ۹۹۴ تا ۱۰۰۸ قمری سفرهایی چند به خارج از قلمروی صفویه داشت. این سفرها برای زیارت، سیاحت، دانش‌اندوزی و همچنین به گفته برخی مورخان به سفارت سیاسی بوده است. مکه، مصر و شام از جمله مقاصد این سفرها بوده‌اند. نقل شده که آن جناب شش ماه پیش از وفات خود به مزارستان گذشت و از قبر بابا رکن الدین صدایی شنید، بهاءالدین عاملی از اصحاب خویش که با وی بودند پرسید که شما شنیدید این صدایی که من شنیدم گفتند نشنیدیم پس وی بعد از آن پیوسته مشغول گریه تضرع و مناجات بود و توجه به آخرت داشت تا وفات یافت. از بعضی نقل شده صدایی که او شنید این بود: «شیخنا به فکر خود باش»
مهاجرت به ایران > مرگ

وی در سال ۱۰۰۰ خورشیدی در اصفهان درگذشت و بنابر وصیت خودش پیکر او را به مشهد بردند و در کنار آرامگاه علی‌بن موسی‌الرضا جنب موزه آستان قدس به خاک سپردند. امروزه آرامگاه وی بین مسجد گوهرشاد و صحن آزادی در رواقی که به یاد او نامگذاری شده قرار دارد.
شخصیت علمی > استادان

نام برخی از استادان بهاءالدین محمد از این قرار است:
فقه و اصول، تفسیر، حدیث و ادبیات عرب را نزد پدرش شیخ عزالدین حسین عاملی.
منطق و کلام و معانی و بیان و ادبیات عرب را نزد نجم ابن شهاب، معروف به عبدالله بهابادی، مؤلف مشهور «حاشیه بر تهذیب منطق» معروف به «حاشیه ملا عبدالله».
ریاضی، کلام و فلسفه را از مولانا افضل قاینی مدرس سرکار فیض کاشانی فرا گرفت.
طب را از حکیم عماد الدین محمود، طبیب ویژه شاه طهماسب و مشهورترین پزشک ایران در آن دوره آموخت.
صحیح بخاری را نزد ابی الطیف مقدسی فرا گرفت.
همچنین نقل است نزد ملا محمد باقر یزدی مؤلف کتاب مطالع الانوار که از ریاضی‌دانان عصر خود بوده نیز درس خوانده است.
شخصیت علمی > شاگردان

تعداد کثیری از نامی قرن یازدهم نزد وی تحصیل کرده‌اند. یکی از محققان معاصر ۳۳ تن از شاگردان او را نام برده است که در این‌جا به مشهورترین آن‌ها اشاره می‌کنیم:
صدرالدین محمد بن ابراهیم شیرازی، معروف به ملاصدرا، فیلسوف بنیان‌گذار حکمت متعالیه، متوفی به سال ۱۰۵۰ ق.
محسن فیض کاشانی، متوفی ۱۰۹۱ ق.
سید رفیع‌الدین محمد حسینی طباطبایی نائینی، متوفی ۱۰۹۹ ق.
مراد تفرشی
محمد تقی مجلسی، معروف به مجلسی اول، متوفی ۱۰۷۰ ق.
محمدباقر سبزواری، معروف به محقق سبزواری، شیخ‌الاسلام اصفهان، وفات ۱۰۹۰ ق.
نظام‌الدین احمد گیلانی
آثار و تالیفات

بهاءالدین عاملی در علومی که در آن زمان مرسوم بود، به ویژه در اخبار و احادیث، تفسیر، اصول فقه و ریاضیات دارای تألیفات بسیار است. تألیفات شیخ بر اساس پژوهش یکی از محققان بالغ بر ۹۵ کتاب و رساله است. برخی از نویسندگان نیز آثار او را ۱۲۰ عنوان ذکر کرده‌اند.
در این‌جا برخی از آثار علمی بهاءالدین محمد را بررسی می‌کنیم:
آثار و تالیفات > جامع عباسی

از نخستین و معروفترین رساله‌های عملیه در فقه بوده و به زبان فارسی است که این خود ابتکاری نو در نگارش متون فقهی به‌شمار می‌رفت تا آن‌جا که برخی از صاحب نظران از آن به عنوان اولین دوره فقه فارسی غیر استدلالی که به صورت رسالهٔ عملیه نوشته شده است یاد می‌کنند، این کتاب از یک مقدمه و بیست باب (از طهارت تا دیات) تشکیل شده است.
آثار و تالیفات > الزبده فی الاصول

مهم‌ترین اثر بهائی است که در اصول فقه است. تاریخ نگارش آن یعنی سال ۱۰۱۸ هـ. ق و به قولی در سال ۱۰۰۵ هـ. ق، حکایت از اهمیت آن است، زیرا اوایل قرن یازدهم، عصر سیطره اخباریان در حوزه فقه و اصول شیعی بوده است.
آثار و تالیفات > اربعین

تألیف اربعین (چهل حدیث) از سوی محدثان و عالمان شیعی بر اساس حدیث معروفی است که از پیامبر اسلام نقل شده است. بهاءالدین عاملی نیز به پیروی از این سنت معمول، به تألیف اربعین حدیث پرداخت، با این امتیاز که شرح کافی و جامع دربارهٔ احادیث یاد شده دارد و در مجموع، از بهترین و معروف‌ترین اربعین‌ها می‌باشد. این اثر بعد از مثنوی سوانح حجاز، تنها اثری است که او در آن به مباحث سیاسی پرداخته است، مؤلف در شرح حدیث پانزدهم (که دربارهٔ حرمت اعانت ظالمان و گرایش قلبی به آن‌ها وارد شده است) به تفصیل دیدگاه‌های خود را مطرح کرده است. وی دربارهٔ این موضوع به‌طور صریح و شفاف سخن گفته است، از این رو می‌توان دیدگاه و عقیده باطنی او در مورد رفتار با حاکم جور، و نیز علل و عوامل همکاری علما با شاهان صفوی را به دست آورد، همچنین وی در این اثر به بحث از امر به معروف و نهی از منکر، شرایط و مراحل آن پرداخته است.
آثار و تالیفات > مثنوی سوانح الحجاز (نان و حلوا)

این کتاب آمیخته‌ای از مواعظ، طنز، حکایت، تمثیل و لطایف عرفانی و معارف برین بشری است. با زبانی روان و دلنشین. نان و حلوا ترسیمی است از ریاکاری، تلبیس و غرور به مال و منال و عنوان و منصب دنیایی. بهایی در یکی از بخش‌های این مثنوی به دوری از سلاطین که خود آن را از نزدیک تجربه کرده بود اشاره می‌کند، چرا که قرب شاهان غارت دل و دین را در پی دارد. در مجموع، مثنوی نان و حلوا از جمله آثار بهائی است که در تبیین دیدگاه و اندیشه سیاسی او می‌توان بدان استناد کرد.