stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
خبب

مکان در 23x15px|border |alt=|link= سوریه
| خبب ܓ ܒ ܒ | خبب ܓ ܒ ܒ |
| --- | --- |
شهر: شهر
Khabab: Khabab
استان: استان درعا
شهرستان: شهرستان الصنمین
ارتفاع: ۷۵۰ متر (۲۴۶۰ فوت)
جمعیت (۲۰۱۲): جمعیت (۲۰۱۲)
 • کل: ۱۰٬۰۰۰
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی ۲+ (EET)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی ۳+ (EEST)
کد منطقه: ۱۵ ۹۶۳+
مذاهب: کلیسای کاتولیک
زبان های رسمی: عربی, انگلیسی, فرانسوی, یونانی
خبب (به لاتین: Khabab) یک شهر در جنوب سوریه در هوران ساده بارور و آهنگ درعا. در لبه منطقه جنوب شرقی از Jah صدای یورتمه رفتن اسب و یالاجاة سنگی بازالت با سنگ سیاه و سفید. و به دور از شهرستان از دمشق، پایتخت، ۵۷ کیلومتری جنوب و در شهرستان سپر که دارای مدیریت حدود ۵۵ کیلومتری شمال است که با این دو شهرستانها در دو راه .نام قدیمی این شهر است ابیبا بر روی یک سنگ در دیوار غربی فوقانی ساختمان خانه خوری گریس سلمان در مرکز دهکده و اما زبان که نوشته شده است یونانی و تاریخ این کتیبه مربوط به ۲۱۳ میلادی.
جمعیت

جمعیت از ۱۰۰۰۰ مردم در داخل شهر (تابستان فصل ، بسیاری از افراد به بازگشت به فصل تابستان) و به تعداد مساوی هستند و خارج از پایتخت ، برخی از استان های مهم توزیع از دمشق، و تعدادی از مهاجران زندگی در خارج از کشور وجود دارد.
پس از تبدیل جمعیت کاتولیک پادشاهان ، شناخته شده در زبان عربی کلمه کاتولیک هستند، شناخته شده‌اند که ساکنان منطقه غسانیان ,
ساکنان شهر صحبت هوران لهجه عربی است و علاقه از جمعیت در هر دو زبان فرانسه و انگلیسی.
تربشوف

Municipality and village در 23x15px|border |alt=|link= جمهوری چک
| Třebešov | Třebešov |
| --- | --- |
Municipality and village: Municipality and village
Air view - Třebešov on background: Air view - Třebešov on background
استان‌های جمهوری چک: منطقه هرادتس کرالووه
District: Rychnov nad Kněžnou District
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (زمان)
تربشوف (به لاتین: Třebešov) یک سکونتگاه مسکونی در جمهوری چک است که در Rychnov nad Kněžnou District واقع شده‌است.
مارک نیکولز

مارک نیکولز (انگلیسی: Mark Nichols؛ زادهٔ ۱ ژانویهٔ ۱۹۸۰) ورزشکار کرلینگ اهل کانادا است.
از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته‌است می‌توان به باشگاه امپراتور اشاره کرد.
درای کریک، اکلاهما

مکان
| Dry Creek | Dry Creek |
| --- | --- |
مکان مختص سرشماری: مکان مختص سرشماری
State: اکلاهما
شهرستان: Cherokee
مساحت: مساحت
 • کل: ۸٫۷ مایل مربع (۲۳ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۸٫۷ مایل مربع (۲۳ کیلومتر مربع)
جمعیت (۲۰۰۰): جمعیت (۲۰۰۰)
 • کل: ۲۱۶
 • تراکم: ۲۵/مایل مربع (۹٫۶/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۶ (Central (CST))
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۵ (CST)
درای کریک(به انگلیسی: Dry Creek) شهری در ایالت اکلاهما کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۲۲۷ نفر بوده‌است.
ترامونتی دی سوتو

مکان
| ترامونتی دی سوتو | ترامونتی دی سوتو |
| --- | --- |
کومونه: کومونه
ترامونتی دی سوتو: ترامونتی دی سوتو
ناحیه: فریولی ونتزیا جولیا
استان / شهرستان: استان پوردنونه (PN)
مساحت: مساحت
 • کل: ۸۴٫۶ کیلومتر مربع (۳۲٫۷ مایل مربع)
ارتفاع: ۳۶۶ متر (۱۲۰۱ فوت)
جمعیت (Dec. 2004): جمعیت (Dec. 2004)
 • کل: ۴۴۴
 • تراکم: ۵٫۲/کیلومتر مربع (۱۴/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانه)
کد پستی: 33090
پیش‌شماره تلفن: 0427
ترامونتی دی سوتو (به ایتالیایی: Tramonti di Sotto) یک کومونه در ایتالیا است که در استان پوردنونه واقع شده‌است.
خصوصیات

ترامونتی دی سوتو ۸۴٫۶ کیلومترمربع مساحت و ۴۴۴ نفر جمعیت دارد و ۳۶۶ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
تراداته

مکان
| تراداته | تراداته |
| --- | --- |
کومونه: کومونه
تراداته: تراداته
ناحیه: لمباردی
استان / شهرستان: استان وارزه (VA)
دهستان: Abbiate Guazzone
حکومت: حکومت
 • شهردار: Laura Fiorina Cavalotti (from 21-05-2012) (Left coalition)
مساحت: مساحت
 • کل: ۲۱ کیلومتر مربع (۸ مایل مربع)
ارتفاع: ۳۰۳ متر (۹۹۴ فوت)
جمعیت (۳۱ دسامبر ۲۰۰۴): جمعیت (۳۱ دسامبر ۲۰۰۴)
 • کل: ۱۶۲۵۹
 • تراکم: ۷۷۰/کیلومتر مربع (۲۰۰۰/مایل مربع)
اهلیت‌نام: Tradatesi
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانه)
کد پستی: ۲۱۰۴۹
پیش‌شماره تلفن: ۰۳۳۱
قدیس پشتیبان: Santo Stefano
روز قدیس: 26 December
وبگاه: وبگاه رسمی
تراداته (به ایتالیایی: Tradate) یک کومونه در ایتالیا است که در استان وارزه واقع شده‌است.
خصوصیات

تراداته ۲۱ کیلومترمربع مساحت و ۱۶٬۲۵۹ نفر جمعیت دارد و ۳۰۳ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
خواهرخوانده

شهرهای Loriol-sur-Drôme, Mirmande و ترووکس خواهرخوانده‌های تراداته هستند.
خنرال روکا

مکان در 23x15px|border |alt=|link= آرژانتین
| General Roca | General Roca |
| --- | --- |
شهر: شهر
استان: استان ریو نگرو
بخش: General Roca
حکومت: حکومت
 • شهردار: Carlos Soria (Justicialist Party)
بیشترین ارتفاع: ۳۰۰ متر (۱۰۰۰ فوت)
کمترین ارتفاع: ۲۲۷ متر (۷۴۵ فوت)
جمعیت: جمعیت
 • کل: ۷۸۲۷۵
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۳ (ART)
کد پستی: R8332
کد تلفن: +۵۴ ۲۹۴۱
خنرال روکا (به اسپانیایی: General Roca) شهری در کشور آرژانتین، استان ریو نگرو است که در سال ۲۰۰۹ میلادی، حدود ۶۹٬۶۷۲ نفر جمعیت داشته‌است.
سازمان جلب سیاحان

سازمان جلب سیاحان که قاسم رضایی سبزواری نماینده ان را تاسیس کرد در تلاش برای ترغیب گردشگران برای سفر به ایران در سال ۱۳۴۲ بنیان‌گذاری شد. به‌دلیل سرعت رو به افزایش صنعت گردشگری و روی آوردن گردشگران خارجی برای مسافرت به ایران و توسعه مواصلات و ارتباطات کشور و همچنین برای هماهنگی و نظارت بر کلیه فعالیت‌های جهانگردی کشور دایر شد، و در آن زمان صنعت گردشگری رفته‌رفته جای خود را میان سایر صنایع کشور باز نمود. به منظور معرفی بیشتر کشور و آشنا ساختن سایر ملل به خصوصیات ملی و آثار تاریخی و تمدن ایران و همچنین ترغیب جهانگردان و ایرانیان به مشاهده آثار باستانی و مناظر طبیعی و ایجاد تسهیلات در مسافرت آن‌ها و تمرکز و هماهنگی کامل در امور مربوط به سیاحت تأسیس شد. این سازمان در بدو تأسیس تحت نظر مستقیم نخست‌وزیر اداره شد و سرپرست آن سمت معاونت نخست‌وزیر را داشت.
تاریخچه

پس از انقلاب مشروطیت ورود گردشگران خارجی به ایران افزایش یافت ولی هیچ‌گاه گردشگری به‌عنوان صنعت به‌شکل امروزی که دارای تشکیلات منظم و قوانین و مقررات است و صنعتی درآمدزا است، مورد توجه نبود. توجه ویژه به صنعت گردشگری در ایران از نیم قرن پیش به این طرف به منظور شناساندن مفاخر و تمدن ایران رسماً شکل گرفت و برای اولین بار از سال ۱۳۱۴ اداره‌ای در وزارت داخله (وزارت کشور) به نام «اداره سیاحان خارجی و تبلیغات» تأسیس شد که فعالیت آن محدود به چاپ نشریات و کتابچه‌های راهنمای گردشگری ایران بود. بعد از شهریور ۱۳۲۰ اداره یادشده جای خود را به «شورای عالی جهانگردی» داد که زیرنظر وزارت کشور بود و در نهایت در سال ۱۳۴۴ با فرمانی دایر بر اجرای قانونی سازمان جلب سیاحان که به تصویب مجلس‌های سنا و شواری ملی رسیده بود «سازمان جلب سیاحان» تأسیس شد و این سازمان به صورت رسمی کار خود را آغاز کرد. در سال ۱۳۵۳ با الحاق سازمان جلب سیاحان در وزارت اطلاعات این وزارتخانه به «وزارت اطلاعات و جهانگردی» تغییر نام یافت.
تشکیلات

این سازمان دارای شورایی با ترکیب وزارتخانه‌های اقتصاد، کشور، فرهنگ و هنر، سازمان برنامه و بودجه، کانون جهانگردی ایران و سه نفر صاحب‌نظر و مطلع به پیشنهاد سرپرست سازمان و تصویب نخست‌وزیر بود. اعضای این شورا به مدت ۲ سال انتخاب و به صورت افتخاری انجام وظیفه نموده و انتخاب مجدد آن‌ها بلامانع بود. همچنین جلسات آن هر ۲ ماه یکبار تشکیل می‌شد.
این اداره در تلاش برای ترغیب گردشگران برای سفر به ایران بود. در آستانه دهه ۱۳۴۰، اداره امور جهانگردی در وزارت کشور تشکیل شد. توسعه ارتباطات کشور و افزایش سرعت گردشگری در این دهه تاریخ‌ساز، باعث شد تا در سال ۱۳۴۲ «سازمان جلب سیاحان» راه‌اندازی شود. این سازمان دارای شورایی با ترکیب وزارتخانه‌های اقتصاد، کشور، فرهنگ و هنر، سازمان برنامه و بودجه، کانون جهانگردی ایران و ۳ عضو صاحب‌نظر و مطلع به پیشنهاد سرپرست سازمان و زیرنظر مستقیم نخست‌وزیر بود. اساس‌نامه سازمان نیز در ۲۱ اردیبهشت‌ماه ۱۳۴۵ تصویب شد. پس از گذر از این دهه، محمدرضا پهلوی برای توسعه برنامه‌های گردشگری در ایران و ورود آسان‌تر غربی‌ها به ایران، در سال ۱۳۵۳ سازمان جلب سیاحان را در وزارت اطلاعات و جهانگردی آن روزگار، ادغام کرد. اما رویکرد امنیتی این سازمان، به توسعه و رونق گردشگری کشور کمک شایانی نکرد.
رئیسان سازمان

مهدی شیبانی
قاسم رضایی
سیروس فرزانه
درباشیه

Town در 23x15px|border |alt=|link= قیومیت بریتانیا بر فلسطین
| درباشیه الدرباشیة | درباشیه الدرباشیة |
| --- | --- |
Town: Town
ولسوالی‌های قیمومیت بریتانیا بر فلسطین: منطقه از صفد
جمعیت (1945 census): جمعیت (1945 census)
 • کل: ۳۱۰
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۲ (EET)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۳ (EEST)
درباشیه (به عربی: الدرباشیة) روستایی فلسطینی، واقع در ۲۰ کیلومتری شمال شرق صفد بود.
خلق‌آباد (ازبکستان)

مکان در 25px ازبکستان
| خلق‌آباد Xalqobod | خلق‌آباد Xalqobod |
| --- | --- |
روستا: روستا
استان: سرخان‌دریا
شهرستان: شهرستان مزرباط
جمعیت (۱۹۸۹): جمعیت (۱۹۸۹)
 • کل: ۷٬۵۱۵
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۵ (UZT)
خلق‌آباد (به ازبکی: Khalkabad) یک منطقهٔ مسکونی در ازبکستان است که در استان سرخان‌دریا واقع شده‌است.
خصوصیات

خلق‌آباد ۷٬۵۱۵ نفر جمعیت دارد.
ادبیات مازندرانی

ادبیات مازندرانی یا ادبیات تبری به مجموعه‌ای از آثار نوشتاری و روایات شفاهی به زبان مازندرانی (تبری) گفته می‌شود.
ادبیات طبری کهن > علی پیروزه

استاد علی پیروزه از شاعران طبرستان (قرن چهارم) که مداح عضدالدوله شهنشاه فناخسرو بوده، به زبان طبری چنین می‌سراید:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| بیروجه/پروجه که خورد همیون شو دارو |  | ای وی بسهون کمترم یا بنیرو |
پیروزه که خورد همدان ...
از وی به سخن کمترم یا به نیرو؟
ادبیات طبری کهن > مست مرد

دیواره‌وز (مست مرد) شاعر طبری سرای (قرن چهارم) به زبان طبری چنین می‌سراید:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| کرو سدره نیله بدا واآین |  | وا دیم کتی دیم ای مردمون وشاین |
| خیری بنهون کرد و نرگیس نماین |  | ای خیری خوی داوستی ور این |
| کو خوره شی باین بومداین |  | ای دریا و نیمی و نیومه اآین |
دخترک نیلی سدره پیدا آیان
با صورت افتاد ای مردمان گسسته
خیری پنهان کرد و نرگس نمایان
ای خیر تر و تازه بستی در آیان
گویی خورشید خود به این سرزمین می‌آید
ای دریا نیستیم و نیامدین
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| دا کیهون ای خور خورمی وندا |  | مست آو و مست آتش بیا با |
| دا وا شاه بکیهون سایه سری دلشا |  | بریه و کت اونرا که خور هابرا |
| آوی داد از ابنی آاینا |  | شر ای واک وارسته کیهون و جا |
تا در جهان ای خورشید می‌خوریم
مست آب و و مست آتش یا باد
تا شاه جهان سایه سر است دلشاد
می‌برد و بزرگ اون را که خورشید برد
بیداد اگر… آیین
شر ای … بارید جهان و جایگاه
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| مردم خورم ای خور ایرونه بومی |  | زنش بمن چون کنه کنون شومی |
| آین ییم یک شو مست مو بی مونس |  | بدای شمسی دل دنمه دنهراسن ای کس |
| ناگا بمن او گتن یکی دو نادون |  | هاگتن برون زنن بزیندون |
مردم خرم از خورشید خرم ایران می‌شویم
زنش به من چه می‌کند که به کیوان می‌رویم
آیان بودم یک شب مست من بی مونس
بجز شمس نمی‌دهم دل نهراسد از کس
ناگاه به من درافتادند یک دو نادان
فراگرفتند بردند زدند به زندان
ادبیات طبری کهن > عنصرالمعالی کیکاوس

عنصرالمعالی کیکاوس بن اسکندر بن قابوس شمس‌المعالی (قرن پنجم) در فصل بیستم قابوس‌نامه یک دو بیتی به زبان طبری می‌سراید:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| سی دشمن بشر تو داری رمونه |  | نهراسم ور میر مبر کهون وردونه |
| چنین گنه دونا که بوین هر زونه |  | بگور خته نخسه آنکس به خونه |
سی دشمن انسان تو داری که می‌ماند
نهراسم ور میر جهان می‌گردد
چنین می‌گوید دانا که ببین هر کس را می‌زدند
به گور می‌خوابید آنکس که نمی‌خوابد در خانه
ادبیات طبری کهن > اسپهبد خورشید

اسپهبد خورشید بن ابوالقاسم مامطیری چنین می‌سراید:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| تدبیر کرده کادی که کوشک بسوجن |  | اون که شی کوشک بربدو تا بلوجن |
| نون کشور بوین سوجن کهون اورجن |  | تدبیر کرده کادی دیر هار موجن |
تدبیر کرده قاضی که کوشک بسوزند
آنکه کوشک خود پر بوده تا به روزن
اکنون کشور ببین سوزان جهان افروزان
تدبیر کرده قاضی را آموزش
ادبیات طبری کهن > باربد جریر طبری

باربد جریر طبری شاعر طبری‌سرا (قرن ششم) چنین می‌سراید:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| ای دو خر دارنه شاه ایرون |  | یک خر بزین نیکه یکی بپالون |
این دو خر که دارد شاه ایران
یک خر به زین نیک است یکی به پالان
ادبیات طبری کهن > گرده بازو

گرده بازو یزگرد پسر مهتر اسپهبد رستم شاه غازی (قرن ششم) یک دو بیتی به زبان طبری می‌سراید:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| چَل وا من کرد این کرده وا یکی بُو |  | ورداورد بناز هو برد بخاکه واشو |
| بویست و پنج سال می تن بی بلا بو |  | کاشکی بیکی بازو نیاوردادو |
چرخ با من کرد این با یکی نکرده بود
برآورد به ناز فروبرد به خاک سیاه
به بیست و پنج سال تن من بی بلا بود
کاشکی به یکی بازو نیاورد
ادبیات طبری کهن > مجیر بانصران

مجیر بانصران (قرن ششم) چنین می‌سراید:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| مجیر تو جنا ببر نه او مجیری |  | که گتن بتی سزد اژدها بمیری |
مجیر تو زن ببر آن مجیری
که گفتن به تو سزد اژدها بمیری
ادبیات طبری کهن > ابوالعمرو

ابوالعمرو (قرن ششم) چنین می‌سراید:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| تَنه هشتر بر بوم |  | به دلیری ای سوم |
می تَنَد اژدر بر بوم
به دلیری از سام
ادبیات طبری کهن > اصفهبد مرزبان رستم بن شروین

اصفهبد مرزبان رستم بن شروین پریم (قرن ششم) چنین می‌سراید:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| چنین گُته دونای زرین کتاره |  | به نیکیه نومه که شر جا دیاره |
| این پری بیا جه اندوهن کاره |  | پیا چه کمارزم برده این یپاره |
چنین می‌گفت دانای زرین دهان
به نیکی نامه که شعر پر آوازه است
این پیری بود از کار اندوهناک است
بود چه که ما را به رزم می‌برد این …
ادبیات طبری کهن > اصفهبد مرزبان رستم بن شروین > قاضی هجیم

قاضی هجیم (قرن ششم) قصیده ای را در هفتاد و هشت بیت به زبان طبری سروده‌است.
ادبیات طبری کهن > اصفهبد مرزبان رستم بن شروین > قاضی هجیم > ابیات ۴ تا ۷

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| جعبه شاعران چه کرده بوین |  | همه را چون برا اتیلاو |
| هر که می دوسته ای من این پرسی |  | بو من اسا بشر و جنباو |
| هر که می دشمنه آمل بهلی |  | واری و آوازه کوه و انکاو |
| می شکم ای فضول و جعبه پره  |  | اینه کی وا دره بمی لاو |
جعبه شاعران چه می‌کرده ببین
همه را چون … گِل
هر که دوست من است از من این می‌پرسد
بود مانند من حالا بشر و جنبده
هر که دشمن من است آمل هلید
مانند آواز کوه و …
شکم من از فضل و جعبه پر است
این است که باد هست در بستر من
ادبیات طبری کهن > اصفهبد مرزبان رستم بن شروین > ابیات ۸ تا ۱۰

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| اونک آورده می برون اشعار |  | برده وا شیرو لا اشیلاو |
|  من و تو هر دوی سخن مونی |  | این بنارنج و آن بخرماو |
| هر دوی نومه را ادی گیرن  |  | هردو هستیمه‌ها براناو |
آنکه آورده بیرون اشعار مرا
برده با شیر و …
سخن منو تو هر دو می‌ماند
این به نارنج و آن به خرما
کتاب هر دو اکنون گیرند
هر دو هستیم بُرَنده
ادبیات طبری کهن > اصفهبد مرزبان رستم بن شروین > قطب رویانی

در قرن هفتم اسپهبد ملک محمد بن اردشیر باوندی و استندار شهرآگیم برای فتح قلعه گردکوه به دامغان لشکر کشید و قطب رویانی در این لشکرکشی ترجیع بندی تقدیم اسپهبد ملک محمد بن اردشیر باوندی و استندار شهرآگیم تقدیم نمود.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| دا وا وره ور شی چل شم ای شیم |  | وا پی کرد بناز وشکت وهار ببجیر دیم |
| کنی کرمه وا دکت سرما دکالیم |  |  روباری او هارش بی ورفالیم |
| میه شی شنه ای سنبله خوری بیم  |  | آهو سنبل ور بکرد زیله رازیم |
| نرگس دهیت جام زر دربودپات سیم |  | دبیری بیا زریر بسیم میم |
| ونوشه بناز هو کرد سر و درومه |  | چادر بکهو کرد بکلون کرد جومه |
| هاگیر کرده کوه دزره بریو و نیرنگ  |  | یا بهل انداج که نیه آن یکی سنگ |
| شه کین خشت هولار زتن هوز ماین |  | بینن انگشت هوکیل در کیب جاین |
تا بربره (حمل) می‌رفت شمع چرخ از ماهی
… بشکفت … صورت زیبای بهار
گویی گرمباد فروافتاد سرما را کالبد
آب رودبار را نگاه کن شد برف آلای
این ژاله می‌ریزد از بیم سنبله خورشید
آهو بر سنبل کرد راز دل
نرگس فراآخت جام زر پاشید نقره
… به سیم زر موم
بنفشه بناز فروکرده سرو در می‌آید
چادر به کبود کرد برگان لباس چوپان
خشت کین خود بشتاب بیازمای
می‌بینند انگشت …
بگیر دز گرده کوه را به ریو و نیرنگ
یا بگدار خراج که نیست یکی سنگ
ادبیات طبری کهن > اشعار طبری در نسخه خطی الکفایه فی علم الاعراب

نسخه خطی الکفایه فی علم الاعراب در نحو عربی مربوط به قرن نهم قمری می‌باشد که در کتابخانه استان قدس رضوی نگهداری می‌شود. کتاب الکفایه فی علم الاعراب از ضیاالدین مکی اخطب خوارزم صدرالائمه خطیب خوارزمی از شاگردان جارالله زمخشری در قرن ششم می‌باشد. در این نسخه طی هشت تک بیت به زبان طبری درج شده است.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| یا فلان این شربتی مرک واجینا |  | آتش دکدی و مرا بسوجانی |
| ترا خیربا که مرا خوش نزد جانی |  | این غم که من دارمه ایره اشتر داشتی |
ادبیات طبری کهن > پیش از اسلام

در کتاب تاریخ تبرستان و دربارهٔ وجه تسمیه شهر آمل از شخصی به نام آمله دخت اشتاد دیلمی همسر فیروز شاه بلخ داستانی آمده که در پایان آن عبارتی به نثر مسجع آمده:
جاوید فرخ خسرو خدای انوشه ورجاوند، اج بامدادان سَفزه دییِن چشمِ افروجه، اُ تاوستان کتان و زمستان پرنیان پوشییِن تنِ افروجه، اُ سیر و انکسم خوردِن دَمِشِ افروجه.
ترجمه‌هایی از عربی به طبری

مقالهٔ اصلی: ترجمه قرآن به زبان طبری
آنچه میراث مکتوب طبری را از دیگر زبان‌های مشابه ممتاز می‌سازد وجود چندین ترجمه از قرآن و ترجمه‌ای از مقامات حریری است. روشی که در عموم این آثار اختیار شده ترجمهٔ کلمه به کلمه در زیر هر سطر از متن عربی‌ست و عیبش آن است که استخراج نحو زبان مقصد (طبری) را دشوار می‌سازد.
کتابی که تحت عنوان «ترجمه طبری قرآن» معروف شده، با نام تفسیر کتاب‌الله شناخته می‌شود. این کتاب در واقع یک تفسیر قرآن در سنت دینی زیدیه است که به لهجه غرب مازندران و شرق گیلان در میانه‌های آن ترجمهٔ آیات نوشته شده‌است ولی خود تفاسیر اکثراً به زبان عربی هستند. طبق کشف عمادی حائری، نویسنده این کتاب ابوالفضل بن شهردویر دیلمی نام دارد. متن کامل این اثر به صورت نسخه برگردان در دو جلد با مقدمه سید محمد عمادی حائری در سال ۱۳۸۸ ش منتشر شده‌است.
ترجمه مقامات الحریری در نسخه‌ای در کتابخانهٔ ملک تهران نگهداری می‌شود و دارای ۱۸۹ برگ است. صادق کیا(۱۳۲۳) در ارزیابی کوتاهی ترجمه را از اوایل قرن هفتم برآورد کرده اما فضل‌الله پاکزاد(۱۳۸۴) در مطالعه‌ای که از شش مقامهٔ نخست متن به عمل آورده تاریخی قدیمی‌تر از قرن نهم و دهم هجری برای آن قائل نمی‌شود.
ترجمه‌هایی از عربی به طبری > ترجمه طبری قرآن به گویش کجوری

قرآن طبری به گویش کجوری نزدیک به کلارستاقی توسط محمد خطیبی امام جمعه کلارآباد بین سال‌های ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۳ به رشته تحریر درآمد. ترجمه طبری قرآن که بالغ بر ۱۰۱۰ صفحه می‌باشد به دو زبان عربی و طبری می‌باشد در کلارآباد رونمایی گردید.
ترجمه‌هایی از عربی به طبری > ترجمه طبری قرآن به گویش گرگانی

جز سی ام قرآن طبری به گویش گرگانی توسط مهدی کمالی در سال ۱۴۰۰ به رشته  تحریر درآمد. این ترجمه طبری قرآن در تالارفخرالدین اسعد گرگانی رونمایی شد.
آثار سده نوزدهم میلادی

آثاری که تا کنون یاد شد، گرچه طبری یا خویشاوندی نزدیک است، غالباً ناقص و ناخواناست و سیمای زبان را به‌درستی نشان نمی‌دند و برای مازندرانیان معاصر به‌درستی مفهوم نیست. نخستین آثاری که زبان طبری را تمام و کمال به ما عرضه می‌دارد مربوط به نیمه اول سدهٔ نوزدهم میلادی است. این آثار حاکی از آن است که در دویست سال اخیر مازندرانی دستخوش دگرگونی مهمی نشده‌است.
نصاب طبری
یادگار پر و پیمان این عصر نصابی است که امیر تیمور قاجار ساروی مشهور به امیر مازندرانی، در عهد محمد شاه قاجار سرود. در این اثر ۸۵۳ لغت مازندرانی و برابر فارسی هرکدام در چند بحر عروض به رشته نظم کشیده شده‌است. این لغات را صادق کیا از روی سه نسخه استخراج کرده و در واژه‌نامهٔ طبری(۱۳۲۷) تنظیم نموده‌است.
کوشش‌های خاورشناسان
آثار دیگر مازندرانی از سدهٔ نوزدهم مرهون کوشش‌های خاورشناسان و کنجکاوی جهانگردان است: الکساندر خوجکو(۱۸۴۲)، ایلیا برزین(۱۸۵۳)، گریگوری والریانویچ ملگنوف(۱۸۶۱٬۶۸)، برنهارد دارن(۱۸۶۲٬۷۵)، ژاک دمورگان(۱۹۰۴) در تألیفات خویش مقدار قابل توجهی لغات و اصطلاحات و عبارات و اشعار مازندرانی ثبت کرده‌اند.
در اینجا باید از متون منثور مازندرانی نیز یادکرد که به توصیهٔ اروپائیان نوشته شده یا از فارسی ترجمه شده‌است:
ترجمه بخشی از طوفان البکاء (برزین ۱۸۵۳، ج۲، ص ۷۲–۷۹)
ترجمه چندین حکایت فارسی، از جمله حکایات گلستان سعدی (دارن ۱۸۶۰٬۶۶، ج۲، ص ۱–۱۲۲)
روایتی از حادثهٔ معروف به شیخ طبرسی در نزدیکی بارفروش (دارن ۱۸۶۵)
دو روایت در مورد آمل و بارفروش به تاریخ ۱۳۰۷ هجری قمری (مورگان ۱۹۰۴، ص ۲۴۸–۷۶۰)
دیوان امیر پازواری
این دیوان مجموعه‌ای از دو بیتی‌های طبری منسوب به شاعری به نام «امیر پازواری» است که «برنهارد دارن» شرق‌شناس روسی به یاری محمد شفیع مازندرانی، در سال ۶–۱۸۶۰ میلادی تحت عنوان کنز الاسرار در سن پطرزبورگ با برگردان پارسی چاپ کرده‌است.
کیا افراسیاب چلاوی

همچنین ببینید: زبان مازندرانی
کیا افراسیاب گاهی اشعاری می‌سروده‌است، اما دیوان او موجود نیست؛ البته برخی از شعرهایش به زبان طبری (مازندرانی) باقی مانده‌است. در نسخه‌ای از اشعار نظامی گنجوی که در پاریس نگهداری می‌شود، بین مخزن‌الاسرار و خسرو و شیرین تعدادی از اشعار خیام نهفته شده‌است و هم‌چنین در بین اسکندرنامه چندین دو بیتی به زبان طبری و با خطی الحاقی آمده‌است که نسبتاً قدیمی است. گویا وزن این رباعیات، وزن ویژه ملی ایرانیان – و لااقل طبری‌ها – است و از بحرهای خلیل بن احمد خارج است.
شاعران این دو بیتی‌ها «امیر افراسیاب»، «امیر داوود» و «حسن کیا» ذکر شده‌اند که در این میان اولی همان کیا افراسیاب چلاوی است و دو نفر دیگر نیز از معاصران و اطرافیان وی می‌باشند. از کیا افراسیاب چلاوی سه دو بیتی دیگر نیز در کتاب تاریخ طبرستان و رویان و مازندران وجود دارد.
این دو بیتی‌ها در تاریخ زبان و ادبیات طبری ارزش زیادی دارند؛ چنان‌که قدیمی‌ترین سروده‌های باقی ماندهٔ این زبان از قرن‌های چهارم تا نهم هجری قمری هستند و ۱۲ بیت مذکور یک پنجم این مجموعه را تشکیل می‌دهد و این در حالی است که از نظر کیفی هم این اشعار قابل قرائت‌تر از اشعار پیشین هستند. از دیگر تفاوت‌های این اشعار، ذکر نشدن علت سرودن شعر است.
در واقع این اشعار از واپسین متون تاریخی زبان طبری است؛ زیرا با نابودی دودمان‌هایی که دنبالهٔ اسپهبدان طبرستان بودند، ترویج فرهنگ پهلوانی طبرستان و دوران ادبیات رزمی و بزمی آن به سر می‌رسد. گرچه تمام الفاظ با آوانگاری اصیل طبری نوشته شده‌اند، ولی در اشعار مذکور «فارسی‌گرایی» نیز دیده می‌شود. به‌طور مثال در این اشعار از «ا» به جای «و» در موضع پیش از صامت خیشومی استفاده شده‌است.
بخشی از اشعار طبری کیا افراسیاب چلاوی:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| آن عهد که کُردی آ من تو نوجه آهنگ |  | هادانستمه جا راست نبی چر خور رنگ |
| چون دل پلنگی دارمه او شیر بیا چنگ |  | این سان مرد بگیتی نکشی کسی ننگ |
و آخر هزیمت بر لشکر رستمدار رسید در آن معرکه سیصد و سی تن از مردم رستمدار کشته و کیا افراسیاب در آن باب گفته طبری:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| ملک رستمدار پسر شهنشاه غازی |  | آمل به نتوندی گیتن بواز وازی |
| مردان جنگی دارمه و اسپون تازی |  | پرفریسیومه قد باین درازی |
رضا خرات

رضا خرات کُجوری (۱۱۵۰ هجری قمری - ۱۲۲۰ هجری قمری) از اهالی خرات محله کجور شهرستان نوشهر، از شاعران مشهور طبری زبان استان مازندران در عصر زندیه به‌شمار می‌رود که به گویش کجوری می‌سرایید. اشعار او همانند سروده‌های شیخ العجم امیر پازواری در میان مردمان طبری مازندران سینه به سینه نقل می‌شود. رضا خرات پس از امیر پازواری، تنها شاعر بومی سرایی بود که سروده‌هایش در میان مردم مازندران قبول عام یافت.
سروده‌های رضا خرات کجوری دارای مفاهیم مذهبی، اخلاقی، اجتماعی و برخوردار از بار عاطفی ویژه ای است. از لحاظ ساختمان زبانی و شیوه کاربرد صرفی و نحوی، فاصله چندانی با زبان طبری عصر حاضر ندارد و بدین دلیل که زبان طبری عصر زندیه و آغاز به قدرت رسیدن آقا محمدخان قاجار، یعنی هنگام زندگانی رضا خرات، با بازمانده زبان طبری امروز قرابت و نزدیکی دارد.
نوع مفاهیم و، تصاویر و لحنی که در سروده‌های رضا خراط مشاهده می‌شود دارای حال و هوای کوهستانی است و به‌طور واضح با سبک و شیوه امیر پازواری متمایز است.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| من که بَمِینهَ، مَر بَوِرین مِه دیما |  | اونجه بَوِرین، روزی هزار بار شیما |
| اَتا خال نرگس، دَکارین خاکِ دیما |  | مِه مار که بِمو، دونه مِه خاک کَدیما |
mәn kә bәminә mәr bәverin me dimā
onjә bәverin ruzi hәzārbār šimā
attā xāl narges dakārin xāke dimā
me mār kә bemu dune me xāk kәdimā
وقتی مُردم مرا به دیارم ببرید
مرا جایی ببرید که روزی هزار بار می‌رفتم
در خاک گور من شاخه ای نرگس بکارید
تا مادرم گور مرا بشناسد
ادبیات طبریِ گرگانی

بخشی از ادبیات طبری را گویش گرگانی تشکیل می‌دهد که کتاب‌هایی مانند محبت نامه، نوم نامه، جاودان نامه، محرم نامه، و لغت نامه ای به نام لغت‌استرآبادی به این گویش نگاشته شده‌اند که صادق کیا از روی این متون واژه‌نامه گرگانی را تهیه کرد.
جاودان نامه:
سَبب چه بی که عیسی واتِی که با شِمِه هر چه واتِن به اشاره واتِن(طبری امروزی:سبب چه بی‌یه که عیسی باته که با شِما هر چه باتمِه به اشاره باتمه)
نوم نامه:
واتِی که هَنِه کو تِنِ زمین سِرخ بو(طبری امروزی:باته که ونِه که تِنِ زمین سِرخ بوئه)
ادبیات شفاهی > حماسه هژبرسلطان

مقالهٔ اصلی: حماسه هژبرسلطان
منظومه هُژَبر سلطان (مازندرانی: هوجْبِرنومهْ یا هوجْبِر سِلْطونْ) روایتی شعرگونه به زبان مازندرانی برگرفته از حادثه‌ای تاریخی است که در شمال ایران رخ داده‌است.
مضمون این منظومه مربوط می‌شود به دو رویداد تاریخی نبردهای سوادکوه (۱۲۹۸ و ۱۳۰۰هـ. ش) و ستیز انجمن ملی طبرستان (امیرمؤید سوادکوهی و فرزندانش) با نظامیان تحت فرمان رضاشاه.
این منظومه گزارش تاریخی صرف نیست؛ مردم آنگونه که پسندشان بوده از این واقعیت تاریخی سودجسته و در مناطق مختلف طبرستان، مطابق شرایط خاص، آن را بازسازی کرده‌اند.
ادبیات شفاهی > حماسه هژبرسلطان > ویژگی‌ها

منظومه هژبرسلطان در تقسیم‌بندی سروده‌ها در رده منظومه‌های حماسی است. سرایندگان این منظومه آنگونه که خواسته‌اند این منظومه را بازسازی کردند و مطابق آرمان‌ها و خواسته‌هایشان با دستمایه قراردادن رویدادها به سرودن پرداخته‌اند. این منظومه مانند دیگر منظومه‌های حماسی، انعکاسی از آمال جامعه و مردمی است که در دست یافتن به آرمان‌هاشان ناکام و دچار مشکلند.
البته بعضی از مؤلفان در حماسی بودن این منظومه به دیدهٔ شک نگاه کرده‌اند. چنانچه کیوان پهلوان نقدی بر حماسی قلمداد کردن این منظومه نوشته‌است. ولی بیشتر نویسندگان، زبان‌شناسان از این منظومه به عنوان یک منظومه حماسی یادکرده‌اند.