تحریف نام خلیج فارس
جغرافی نویسان - تفسیر نویسان و مورخان

از جمله در آثار شخصیت‌های برجسته زیر بحر فارس و خلیج فارس توصیف شده است:
ابن خردادبه -قدامة بن جعفر-یعقوبی - ابن فقیه همدانی- ابن رسته، سهراب - علی بن حسین مسعودی- اصطخری - بزرگ بن شهریار- مطهر بن طاهر مقدسی- ابوریحان بیرونی-ابن حوقل-مقدسی-ابن بلخی-شریف ادریسی-محمد بن نجیب بکران- زکریای قزوینی- ابوالفدا - شمس‌الدین انصاری دمشقی-شهاب‌الدین نویری- ابن وردی- ابن بطوطه- مصطفی کاتب چلبی قسطنطنی- ابن خلدون- طبری- الماوردی-استخری- مسعودی- بیرونی، حمدالله مستوفی- یاقوت حموی- حمزه اصفهانی- ناصرخسرو قبادیانی- ابوریحان بیرونی - حافظ ابرو عجم، محمد (۱۳۸۸). اسناد نام خلیج فارس، میراثی کهن و جاودان. تهران: تهران. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۹۰۲۳۱-۴-۱.
حافظ ابرو، عبدالله بن لطف بن عبدالرشید مورخ و جغرافیدان مشهور عصر تیموری (متوفای ۸۳۳ ق) صاحب آثاری در تاریخ اسلام و ایران، خاصه دروه تیمور و شاهرخ است. او در کتاب جغرافیای که به ویژه در فصول مربوط به ایران و ماوراءالنهر پر از اطلاعات مهم تاریخی است و از مهم‌ترین آثار او به‌شمار می‌رود که خود او شاهد وقایع بوده است. ذکر دریاها و خلیج هارا در چند فصل شرح داده است.
ابوبکر احمدبن اسحاق بن ابراهیم المهذانی، مورخ معروف عرب که به ابن الفیقه مشهور است در کتاب جغرافیای خود موسوم به مختصر کتاب البلدان که در سال‌های آخر سده سوم هجری قمری تألیف کرده، می‌نویسد:
و اعلم اَن بحر فارس و الهند هما بحر واحد لاتصال احدهما بالاخر
که یعنی دریای فارس و هند از برای پیوستگی یکی به دیگری هر دو یک دریا هستند.
همین‌طور، ابوعلی احمدبن عمر بن رُسته در کتاب خود به نام الاعلاق النفیسة که در سال ۲۹۰ هجری تألیف کرده می‌نویسد که «از دریای هند خلیجی به سوی ناحیه فارس جدا می‌شود که «خلیج فارس» (الخلیج الفارسی) نامیده می‌شود» و می‌افزاید که «سرزمین حجاز و یمن و دیگر بلاد عرب بین این خلیج و خلیج احمر واقعند».
ابن خردادبه (۲۱۱–۳۰۰ ه‍.ق)، جغرافی‌دان و تاریخ‌نویس ایرانی-اسلامی در کتاب المسالک الممالک (۲۵۰ ه‍.ق) به هنگام توصیف خلیج فارس از نام دریای فارس استفاده کرده است.
قدامة بن جعفر، از مشاهیر ادب در کتاب الخراج (۲۶۶ ه‍.ق) آب‌های جنوب ایران را خلیج فارس نامیده و نوشته است: «رود دجله از میان شهر بغداد عبور می‌کند، سپس از واسط می‌گذرد و به بطایح سرازیر می‌شود… پس از خروج از بطایح، به دو شعبه تقسیم می‌شود، یک شعبه آن از بصره می‌گذرد و شعبه دیگر از ناحیه مذار عبور می‌کند. سپس هر دو جمع شده به دریای فارس می‌ریزد.»
یعقوبی (۲۳۲–۳۳۴ ه‍.ق)، از تاریخ نگاران و جغرافی‌دان‌های دوره عباسی در کتاب تاریخ یعقوبی(۲۷۸ ه‍.ق) با ذکر نام دریای فارس چنین می‌نویسد: «اول دریای فارس است، که بایستی از سیراف در کشتی نشست و آخرش راس جمحمه (در میان عمان و عدن) است، این دریا کم وسعت است و جاهایی برای شکار صدف دارد.»
ابن فقیه همدانی (۲۵۵–۳۳۰ ه‍.ق)، تاریخ‌نگار و جغرافیدان ایرانی در کتاب ترجمه مختصر البلدان(۲۹۰ ه‍.ق) با اشاره به دریای فارس می‌نویسد: «بدان که دریای فارس و هند از برای پیوستگی به یکدیگر هر دو یک دریا هستند.» همچنین با اشاره به سوره الرحمن قرآن می‌نویسد: «خداوند بزرگ و عزیز می‌فرماید دو دریا روان کرده است تا به هم برسند، از حسن روایت می‌شود که گفته است مقصود دریای فارس و روم است.»
ابن رسته، از مکتشفان و گیاه شناسان ایرانی در کتاب الاعلاق النفیسة (۲۹۰ ه‍.ق) نوشته است: «دریای هند، در سرزمین حبش دارای خلیجی است که از ناحیه بربر می‌گذرد و به همین جهت به خلیج بربر معروف است… و خلیج دیگری در ناحیه ایله از آن جدا می‌شود که به نام دریای احمر است و باز از این دریا خلیج دیگری به طرف ناحیه فارس جدا می‌شود که به خلیج فارس مرسوم است.»
سهراب، از جغرافی نگار ایرانی که در سده سوم هجری قمری می‌زیسته، در کتاب عجائب الاقالیم السبعة الی نهایة العمارة، می‌نویسد: «دریای فارس، همان دریای بزرگ جنوب است.»
علی بن حسین مسعودی (۲۸۳–۳۴۶ ه‍.ق)، تاریخ‌نگار و جغرافیدان مسلمان در کتاب مروج الذهب و معادن الجوهر(۳۳۲ ه‍.ق) با اشاره به دریای فارس می‌نویسد: «از دریای زنگ خلیج دیگری منشعب می‌شود که دریای فارس است و به دیار ابله و خشبات و عبادان می‌رسد و عرض آن در وسط پانصد میل است.» همچنین در جای دیگری می‌نویسد: «در این دریا جزایر بسیار است، چون جزیره خارگ… این دریا همان خلیج فارس است و به نام دریای فارس معروف است، که سواحل آن را بحرین و فارس و کرمان و عمان تا راس الجمحمه برشمردیم. میان خلیج فارس و خلیج فلزم (دریای سرخ) ابله و حجاز و یمن فاصله است و فاصله دو خلیج یک هزار و پانصد میل است.»
اصطخری، از جغرافی دانان و نقشه کشان برجسته ایرانی در کتاب المسالک الممالک (۳۴۰ ه‍.ق) نوشته است: «و در خوزستان دریا نیست، مگر اندک مایه از دریای فارس که از ماهی رویان تا نزدیک سلیمانان برابر عبادان باشد.»
بزرگ بن شهریار، دریانورد ایرانی در کتاب عجایب هند (۳۴۲ ه‍.ق) نوشته است: «دیگر از عجایب دریای فارس این است که گاهی در شب هنگامی که امواج دریا مضطرب شده و به هم می‌خورند و از تصادم با هم متلاشی می‌گردند، همچون شعله‌های آتش به نظر می‌آیند به قسمی که مسافرین دریا گمان می‌کنند در دریای آتش سیر می‌نمایند .»
مطهر بن طاهر مقدسی، جغرافیدان و تاریخ‌نگار دوره عباسی در کتاب البداء و التاریخ (۳۵۵ ه‍.ق) ضمن شرح حوضه آبریز دجله می‌نویسد: «دجله از ابله به آبادان بگذرد و در خلیج فارسی ریزد.»
ابوریحان بیرونی، دانشمند ایرانی در کتاب التفهیم لاوایل صناعة التنجیم و کتاب قانون مسعودی به نام خلیج فارس اشاره می‌کند. همچنین در کتاب تهدید نهایات الاماکن لتصحیح مسافات المساکن می‌نویسد: «دریای فارس در جنوب شیراز قرار دارد.»
ابن حوقل، جغرافیدان سرشناسی که در قرن چهارم هجری قمری می‌زیست فصلی از کتاب صورة الارض (۳۶۷ ه‍.ق) خود را به دریای فارس اختصاص داده و ضمن شرح مفصلی حدود آن را مشخص می‌کند.
در کتاب حدود العالم من المشرق الی المغرب، که کهن‌ترین کتاب جغرافیا به زبان فارسی می‌باشد آمده است: «دریای بزرگ که آن را بحرالاعظم خوانند… و این دریا را پنج خلیج است، یکی از آن‌ها را خلیج فارس خوانند از بحر فارس برگیرد با پهنای اندک تا حدود سند.»
مقدسی، جغرافیدان متولد بیت‌المقدس که در قرن چهارم هجری قمری می‌زیست در کتاب احسن التقاسیم فی معرفه الاقالیم (۳۷۵ ه‍.ق) از دریای جنوب ایران با نام خلیج فارس و بحر فارس یاد کرده است.
ابن بلخی، تاریخ‌نگار ایرانی که در قرن ششم هجری قمری می‌زیست در کتاب فارس نامه (۵۰۰–۵۱۰ ه‍.ق)، دریای جنوب ایران را بحر فارس و دریای فارس نامیده است.
شریف ادریسی، جغرافیدان بزرگ عرب که در قرن ششم هجری قمری و در سیسیل می‌زیست در کتاب جغرافیایی نزهة المشتاق فی اختراق الآفاق (۵۴۸ ه‍.ق)، از نام بحر فارس استفاده کرده است.
محمد بن نجیب بکران، در کتاب جغرافیایی جهان‌نامه (۶۰۵ ه‍.ق)، برای خلیج فارس از نام بحر فارس استفاده کرده است.
یاقوت حموی، جغرافیدان و تاریخ‌نگار مشهور قرن هفتم هجری قمری در دائرةالمعارف جغرافیایی خود معروف به معجم‌البلدان (۶۲۳ ه‍.ق)، برای توصیف خلیج فارس از نام بحر فارس استفاده کرده است.
زکریای قزوینی (۶۰۰–۶۸۲ ه‍.ق)، از تاریخ نگاران و جغرافی‌دان‌های قرن هفتم هجری در کتاب آثارالبلاد و اخبارالعباد (۶۷۴ ه‍.ق) از نام دریای فارس استفاده کرده است. وی همچنین در کتاب عجائب المخلوقات و غرائب الموجودات نیز نام بحر فارس را بکار برده است.
ابوالفدا (۶۷۲–۷۳۲ ه‍.ق)، جغرافیدان و تاریخ‌نگار مشهور که در دمشق متولد شد، در کتاب تقویم البلدان خود که کتابی جغرافیایی است، از خلیج فارس با نام دریای فارس نام برده است و حدود آن را مشخص کرده است.
شمس‌الدین انصاری دمشقی، در کتاب نخوة الدهر فی عجائب البر و البحر، از خلیج فارس از نام بحر الفارسی یاد کرده است.
شهاب‌الدین نویری، در کتاب نهایة فی فنون العرب الارب خود ضمن بیان حدود این دریا از آن با نام خلیج فارس یاد می‌کند.
حمدالله مستوفی (۶۸۰–۷۵۰ ه‍.ق)، مورخ و جغرافیدان قرن هشتم، در کتاب نزهةالقلوب که به زبان فارسی نوشته است، چنین آورده: «جزایری که در بحر فارس است، از حساب ملک فارس شمرده‌اند و بزرگ‌ترین آن، به کثرت مردم و نعمت جزایر قیس (کیش) و بحرین است.»
ابن الوردی (۶۹۱–۷۴۹ ه‍.ق)، مورخ و ادیب قرن هشتم، در کتاب خریدة العجائب وفریدة الغرائب، از خلیج فارس با نام بحر فارس یاد می‌کند.
ابن بطوطه (۷۰۳–۷۷۹ ه‍.ق)، جهانگرد و جغرافیانگار نامدار، در کتاب سفرنامه خود، در شرح سفر خود به آبادان از خلیج فارس با نام خلیج بیرون از بحر فارس یاد می‌کند.
حافظ ابرو مورخ و جغرافیدان مشهور عصر تیموری (متوفای ۸۳۳ ق) در کتاب جغرافیای که به ویژه ذکر دریاها و خلیج هارا در چند فصل شرح داده است.
گفتار دوم: «بحر الاخضر و هو بحرالهند». از نظر او بحر اخضر و بحر هند و بحر فارس یک دریا حساب می‌شوند. (او این دریا را شرح داده است همان محلی که امروزه دریای عرب نام دارد)
اما در گفتار سوم او «بحر فارس و کرمان» را شرح می‌دهد که امروزه شامل خلیج عمان و خلیج فارس می‌شود.