stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
گلالی (بخش مرکزی کرمانشاه)

| گلالی (کرمانشاه) | گلالی (کرمانشاه) |
| --- | --- |
روستا: روستا
مختصات: ۳۴°۲۸′۳۰″ شمالی ۴۶°۴۸′۳۰″ شرقی﻿ / ﻿۳۴٫۴۷۵۰۰°شمالی ۴۶٫۸۰۸۳۳°شرقی﻿ / 34.47500; 46.80833: مختصات: ۳۴°۲۸′۳۰″ شمالی ۴۶°۴۸′۳۰″ شرقی﻿ / ﻿۳۴٫۴۷۵۰۰°شمالی ۴۶٫۸۰۸۳۳°شرقی﻿ / 34.47500; 46.80833
کشور: ایران
استان: کرمانشاه
شهرستان: کرمانشاه
بخش: بخش مرکزی
دهستان: بالادربند
جمعیت: ۱۸۷ نفر
گلالی (کرمانشاه)، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان کرمانشاه در استان کرمانشاه ایران است.
جمعیت

این روستا در دهستان بالادربند قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱۸۷ نفر (۴۱خانوار) بوده‌است.
موساشیمارو کویو

| موساشیمارو کویو | موساشیمارو کویو |
| --- | --- |
武蔵丸 光洋: 武蔵丸 光洋
Musashimaru watching a sumo match in 2007.: Musashimaru watching a sumo match in 2007.
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
تولد: Fiamalu Penitani ۲ مهٔ ۱۹۷۱ ‏(۵۳ سال) American Samoa
قد: ۱٫۹۲ متر (۶ فوت ۳ ۱⁄۲ اینچ)
وزن: ۲۳۵ کیلوگرم (۵۱۸ پوند؛ ۳۷٫۰ سنگ)
حرفه: حرفه
Stable: Musashigawa
رکورد: ۷۷۹-۲۹۴-۱۱۵
آغاز به کار: سپتامبر، ۱۹۸۹
بالاترین رتبه: یوکوزونا (مه، ۱۹۹۹)
بازنشستگی: نوامبر، ۲۰۰۳
قهرمانی: ۱۲ (ماکوچی) ۱ (جوریو) ۱ (ساندانمه) ۱ جونوکوچی
جایزه‌های ویژه: عملکرد برجسته (۱) روح مبارزاتی (۱) تکنیک (۲)
* بروزرسانی‌شده تا تاریخ اوت ۲۰۰۷.: * بروزرسانی‌شده تا تاریخ اوت ۲۰۰۷.
موساشیمارو کویو (به ژاپنی: 武蔵丸 光洋) کُشتی‌گیر سوموی اهل هاوایی، در کشور ایالات متحده آمریکا است که شصت‌وهفتمین کشتی‌گیر دارای رتبهٔ یوکوزونا محسوب می‌شود. وی در سال ۱۹۹۹ میلادی به این مرتبه ارتقا یافت و در سال ۲۰۰۳ میلادی بازنشست شد. موساشیمارو کویو توانست ۱۲ بار قهرمان (یوشو) مسابقات سومو شود.
گورستان تاریخی گیلیارد

| گورستان تاریخی گیلیارد | گورستان تاریخی گیلیارد |
| --- | --- |
نام: گورستان تاریخی گیلیارد
کشور: ایران
استان: تهران
شهرستان: دماوند
بخش: مرکزی، شهر دماوند
اطلاعات اثر: اطلاعات اثر
کاربری: گورستان
دیرینگی: قرون ۵ و ۶ هجری
اطلاعات ثبتی: اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت: ۳۱۶۹۱
تاریخ ثبت ملی: خرداد ۱۳۹۶
گورستان تاریخی گیلیارد در خرداد ۱۳۹۶ به شماره ۳۱۶۹۱ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده‌است و رتبه هفتاد و سومین اثر ثبت شده از شهرستان دماوند در فهرست آثار ملی کشور را به خود اختصاص داد.
این گورستان در غرب محله جیلارد دماوند، بر روی تپه ای مشرف به خیابان اصلی و شمال شهرک جهاد واقع شده‌است. گورستان مربوط به یهودیان دارای دو بخش جدید و قدیمی تر می‌باشد که در بخش قدیمی آثاری از ششصد سال پیش نیز موجود است. در قسمت جنوب شرق گورستان یهودیان، آثاری از گورستان مسلمانان نیز وجود دارد که سفال شکسته‌های موجود در آن از دوران سلجوقی و تیموری یافت می‌شود که بیانگر قدمتی مربوط به قرون ۵ و ۶ هجری است.
پیرامون

پس از ثبت این مکان تاریخی به عنوان اثری تاریخی و تنها یک روز پس از نصب تابلو معرفی اثر در محوطه اثر، این تابلو توسط عده ای ناشناس تخریب شد.
دزیولسکی (دهانه)

| 0 | 1 |
| --- | --- |
مختصات: ۲۱°۱۲′شمالی ۹۸°۵۴′شرقی﻿ / ﻿۲۱٫۲°شمالی ۹۸٫۹°شرقی﻿ / 21.2; 98.9
قطر: ۶۳ کیلومتر
عمق: نامعلوم
هم‌درازا: ۲۶۲° در طلوع آفتاب
نام‌بخش: Władysław Dziewulski[*]
دزیولسکی یک دهانه برخوردی در ماه‌ است.
دهانه‌های اقماری

این دهانه ۱ دهانه اقماری دارد.
| Dziewulski | عرض جغرافیایی | طول جغرافیایی | قطر |
| --- | --- | --- | --- |
| Q | ۲۰.۵° N | ۹۸.۲° E | ۳۲.۰ کیلومتر |
دانشگاهیان

به جامعه استادان دانشگاه، استادیاران و دانشجویان و پژوهشگران دخیل در آموزش عالی و حوزه پژوهش اصطلاحاً به‌طور جمعی، دانشگاهیان گفته می‌شود. اگرچه بسیاری از مدیران دارای درجه پیشرفته، به پیگیری تحقیقات علمی و نوشتن می‌پردازند و همچنین به وظایف اداری خود رسیدگی می‌کنند، یک فرد دانشگاهی معمولاً دارای یک درجه پیشرفته است.
برابر غربی

در زبان انگلیسی به دانشگاها academicans گفته می‌شود. این کلمه از akademeia در یونان باستان، و از قهرمان آتن، Akademos مشتق شده‌است. در خارج از دیوارهای شهر آتن، ورزشگاه معروف افلاطون به عنوان یک مرکز یادگیری ساخته شده‌است. فضای مقدس، اختصاص داده شده به الهه حکمت، آتنا، بوده‌است و از این رو عبارت «باغ‌های دانشگاهی» انرا بیان می‌کنند.
در این باغ، فیلسوف بزرگ، افلاطون با پیروان خود صحبت می‌کرد. سرانجام افلاطون توانست جلسات خود را به یک روش آموزش فلسفه توسعه دهد و در سال ۳۸۷ قبل از میلاد، توانست آنچه را که امروز به عنوان آکادمی قدیمی شناخته شده‌است، تأسیس کند.
با گسترش دانشگاه‌ها، چنین معنی برای آن آمده‌است که محیطی برای انباشت دانش فرهنگی، توسعه و انتقال در سراسر نسل‌ها است. در قرن ۱۷، محققان بریتانیایی و فرانسوی با استفاده از این اصطلاح، انواع مؤسسات آموزش عالی را توصیف کردند.
انگلستان

در انگلستان، عناوین مختلف رتبه علمی استفاده می‌شود، به‌طور معمول عضو محقق، محقق (همچنین محقق ارشد و محقق اصلی)، مدرس (مدرس ارشد و مدرس اصلی)، خواننده و استاد. اصطلاح محاوره دان هم است که گاهی برای آموزش کارکنان در آکسفورد و کمبریج جایگزین شده‌است. محقق گاهی معادل با «دانشگاهی» استفاده می‌شود و به‌طور کلی کسانی هستند که در رشته پژوهش خود به تلسط رسید ه‌اند.
زاگورتسی (استان دوبریچ)

| زاگورتسی (استان دوبریچ) | زاگورتسی (استان دوبریچ) |
| --- | --- |
روستا: روستا
زاگورتسی (استان دوبریچ)موقعیت در بلغارستان: زاگورتسی (استان دوبریچ)موقعیت در بلغارستان
مختصات: ۴۳°۴۷′۰۲″شمالی ۲۷°۴۷′۱۷″شرقی﻿ / ﻿۴۳٫۷۸۴°شمالی ۲۷٫۷۸۸°شرقی﻿ / 43.784; 27.788: مختصات: ۴۳°۴۷′۰۲″شمالی ۲۷°۴۷′۱۷″شرقی﻿ / ﻿۴۳٫۷۸۴°شمالی ۲۷٫۷۸۸°شرقی﻿ / 43.784; 27.788
کشور:  بلغارستان
استان: استان دوبریچ
شهرستان: Krushari
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۲ (EET)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۳ (EEST)
زاگورتسی (به بلغاری: Zagortsi) یک منطقهٔ مسکونی در بلغارستان است که در شهرستان کروشاری واقع شده‌است.
جنگ داخلی سزار

جنگ داخلی بزرگ روم یا جنگ داخلی سزار (۴۹ تا ۴۵ پیش از میلاد) یکی از آخرین درگیری‌های سیاسی-نظامی در جمهوری روم پیش از بنیان‌گذاری امپراتوری روم بود. جنگ داخلی بزرگ روم، به صورت مجموعه‌ای از رویارویی‌های سیاسی و نظامی بین ژولیوس سزار و حامیان سیاسی‌اش موسوم به پوپولارها (عوامیون) از یک سو، با اپتیمات‌های محافظه‌کار سنا تحت رهبری گنایوس پومپیئوس کبیر از سوی دیگر، آغاز شد. این جنگ با گذر سزار از روبیکن در ۱۰ ژانویهٔ ۴۹ پیش از میلاد آغاز شده و تا ۱۷ مارس ۴۵ پیش از میلاد به طول انجامید. این جنگِ چهار سال و دو ماه و یک هفته‌ای با پیروزی سزار و یارانش پایان یافت و در نتیجهٔ آن ژولیوس سزار دیکتاتور مطلق جمهوری شد.
شرح

بسیاری از تاریخ‌نگاران متفق‌القول هستند که این جنگ داخلی نتیجه منطقی روند طویل «انحطاط» نهادهای سیاسی روم بود، انحطاطی که با قتل برادران گراکی در ۱۳۳ و ۱۲۱ پیش از میلاد آغاز شده بود و با اصلاحات گایوس ماریوس در لژیون‌ها، جنگ اجتماعی سال‌های ۹۱ تا ۸۸ پیش از میلاد، جنگ جنگ داخلی میان ماریان‌ها و حامیان سولا که با احیای منصب دیکتاتوری توسط لوکیوس کورنلیوس سولا پایان یافت، و درنهایت تریوم‌ویرات اول ادامه یافت. این حوادث پایه‌های جمهوری را سست کردند و روشن است که سزار فرصت‌هایی که بر اثر انحطاط و زوال نهادها جمهوری پدید آمده بودند را استادانه به سود خود به‌کار گرفت؛ چنان‌که سیسرون در باب او می‌گوید که همه‌چیز را دارد جز نیت خیر را:
«Causam solum illa causa non habet, ceteris rebus abundat»
 «آن مورد (سزار) تنها یک چیز [یعنی نیت خیر] را کم دارد؛ بقیه چیزها را دارد»
پس از اختلافات تند با سنا، سزار در ژانویه ۴۹ پیش از میلاد مسلحانه نیروهایش را از رود روبیکن که حدود میان استان گالیا کیسالپینا و قلمرو ایتالیا را مشخص می‌کرد عبور داد؛ در مقابل، سنا نیز حول و حوش پومپیئوس گرد آمد و در تلاش برای دفاع از نهادهای جمهوری، تصمیم به اعلان جنگ به سزار گرفت. پس از زد و خوردهایی چند، دو نیرو در فارسالوس با یکدیگر رویارو شدند، جایی‌که سزار شکستی علاج‌ناپذیر به نیروهای پومپیوس تحمیل کرد. پومپیوس به مصر گریخت امّا به دستور بطلمیوس سیزدهم سربریده شد (۴۸ ق. م). سزار نیز به مصر رفت و در نبرد بر سر جانشینی میان کلئوپاترای هفتم و برادرش بطلمیوس سیزدهم درگیر شد؛ پس از حل این قضیه، جنگ را ادامه داد و پادشاه پنتوس به نام فارناک دوم را در نبرد زیله (زیله در ترکیه امروزی) را شکست داد (۴۷ ق. م). سپس روانه آفریکا (استان روم) شد، جایی‌که بازماندگان پومپیئوس به‌رهبری کاتوی کوچک مجدداً سازمان یافته بودند، و آنان را در نبرد تاپسوس شکست داد (۴۶ ق. م). بازماندگان به هیسپانیا پناهنده شدند، جایی‌که سزار روانه شد و آنان را در نبرد موندا این‌بار قاطعانه درهم کوبید (۴۵ ق. م).
این جنگ داخلی مسیر پایان یافتن جمهوری روم را هموار کرد و مدّتی پس از آن جنگ داخلی روم (۳۱-۴۴ ق. م) ــ که با نبرد آکتیوم به پایان رسید ــ میان اوکتاویانوس و مارکوس آنتونیوس نیز تیرخلاص را بر پیکرهٔ نیمه‌جان جمهوری زد.
منابع تاریخی

منابع تاریخی در باب جنگ داخلی سال‌های ۴۹ تا ۴۵ پیش از میلاد عبارتند از زندگی دوازده قیصر از سوئتونیوس، زندگی‌های موازی از پلوتارک، تاریخ روم جلد چهاردهم، جنگ‌های داخلی از آپیان، تاریخ روم از دیون کاسیوس، تواریخ روماثر ولیئوس پاترکولوس، فیلیپیکائه اثر مارکوس تولیوس سیسرو، فارسالیا اثر مارکوس آنیوس لوکانوس و نیز خاطراتی در باب جنگ گالی و در باب جنگ داخلی اثر یکی از طرفین نبرد یعنی ژولیوس سزار.
نیروهای طرفین

در بدو جنگ داخلی نیروهای طرفین به شرح زیر بودند:
پومپیئوس می‌توانست روی دو لژیون که در لوچرا و نیز سه لژیون دیگر که تازه سربازگیری کرده بودند حساب کند. تاریخنگار جنگی به نام تئودور دُج بر این عقیده است که در مجموع ده لژیون در سراسر شبه جزیره ایتالیا حضور داشتند. به آنها هفت لژیون حاضر در استان رومی هیسپانیا نیز افزوده می‌شدند و نباید فراموش کرد نیروهایی نیز در سیسیل، آفریکا، سوریه، آسیا و مقدونیه نیز بودند که همگی آنان به حال پومپیئوس و اپتیمات‌ها سودمند افتادند.
در عوض سزار نمی‌توانست روی بیش از ۴۰٬۰۰۰ سرباز که در ۹–۸ لژیون تقسیم شده بودند حساب کند.
جنگ داخلی > سال ۴۹ پیش از میلاد > گذر از روبیکن (۱۱–۱۰ ژانویه)

مقالهٔ اصلی: گذر از روبیکن
سزار پس از بانگ زدن بر نیروهایش و کسب موافقت آنان تصمیم گرفت با لژیون سیزدهم خود به‌سوی آریمینوم (ریمینی امروزی) روانه شود. می‌دانیم که در دهم ژانویه ۴۹ ق. م از روبیکن گذشت و شاید جمله معروف Alea iacta est (تاس انداخته شده‌است) را بر زبان آورد و سپس از رود مزبور که مرز ایتالیای روم را مشخص می‌کرد با تنها یک لژیون گذر کرد و اینچنین آغازگر جنگ داخلی شد. تاریخنگاران بر سر آنچه که سزار در هنگام گذر از روبیکن بر زبان آورد اتفاق نظر ندارند. از بین دو نظریه رایج‌تر یکی می‌گوید سزار Alea iacta est را بر زبان آورد و دیگری می‌گوید عبارت Alea iacta esto (تاس باید انداخته شود!) را بر زبان راند که شعری از کمدی‌سرای یونانی مورد علاقه‌اش، مناندروس، بود. سوئتونیوس می‌گوید که وی جمله «Iacta alea est» را ادا کرد.
زمانی‌که سزار از روبیکن گذر کرد سیسرون کوشید دل وی را بدست آورد امّا سپس تصمیم گرفت به پومپیئوس بپیوندد. در این میان سزار که به آریمینوم رسیده بود با تریبون پلبی‌هایی که از روم گریخته و به وی پناه آورده بودند (مارکوس آنتونیوس و لونگینوس و فاباتوس) روبرو شد. حال پیک‌هایی به اردوگاه‌های دیگر لژیون‌هایش فرستاد و به آنان فرمان داد خود را به وی برسانند. پسرعمویش به نام لوسیوس یولیوس سزاردر آریمینوم به وی ملحق شد، کسی که از سزار خواست این حقیقت که وی همواره مصلحت جمهوری را فراتر از روابط شخصی‌اش با سزار قرار می‌داد را همچون قصور (گناه) در نظر نگیرد. این پسرعمو افزود که:
«همچنین سزار باید ــ به‌خاطر مقام شامخی که دارد ــ روحیه فرقه‌گرایی و کینه شخصی‌اش را فدای میهن کند؛ نه اینکه اینچنین خشم‌آلود از دشمنانش برنجد و به جمهوری صدمه بزند یا امید به تنبیه‌شان داشته باشد.»
همچنین پرایتور لوسیوس روشیوس فاباتوس همان استدلال‌های پسرعمو را تکرار کرد و نشان داد که این پومپیئوس بوده که این منصب را به او اعطا کرده‌است.
امّا سزار ادعا کرد که همواره در پی سازش با دشمنانش بوده‌است، و انگ زد که قوانین را به ضرر وی زیر پا گذاشته‌اند:
«[...] کنسول‌ها شهر را ترک می‌کنند [...] و شهروندان عادی برخلاف تمامی سنن عرفی لیکتورهایی در روم و کاپیتول با خود دارند. در سرتاسر ایتالیا سربازگیری می‌شود، ارتش‌ها به‌صف می‌شوند، پول از شهرداری‌ها طلبیده و از معابد دزدیده می‌شود، و در یک‌کلام از تمامی قوانین الهی و انسانی تخطی می‌شود.»
سوئتونیوس می‌گوید:
«سزار کوشید با رقبایش مصالحه کند: پیشنهاد کرد گالیا ترانس‌آلپینا را ترک کرده و هشت لژیون را معاف کند، مشروط برآنکه تا زمانی‌که به کنسولی انتخاب نشده گالیا کیسالپینا با دو لژیون برایش باقی‌بماند، یا حتّی فقط ایلیریکوم با تنها یک لژیون. امّا ازآن‌رو که سنا بی‌حرکت ماند و حریفانش نیز هرگونه مذاکره با وی در باب جمهوری را رد می‌کردند، وی وارد گالیا کیسالپینا شد و [...] در راونا توقف کرد؛ آماده بود با نیروهایش از سنا [...] انتقام بگیرد.»
جنگ داخلی > سال ۴۹ پیش از میلاد > سزار پیک‌هایی به جانب کاپوآ می‌فرستد (۲۵–۲۳ ژانویه ۴۹ پیش از میلاد)

قیصر (سزار) بار دیگر تلاش کرد از جنگ داخلی اجتناب کند، از این رو پسرعمویش لوسیوس سزار و روشیوس فاباتوس را به جانب پومپیئوس در کاپوآ فرستاد. وی می‌دانست که اپتیمات‌ها قصد نابودی وی را دارند، با این‌حال آماده بود «به‌خاطر مصلحت جمهوری» گفتگو و مذاکره کند. سزار به‌واسطه دو فرستاده مزبورش گفت:
«پومپیئوس به استان‌های خودش بازگردد، و هردوی استان‌هایش ارتش‌ها را معاف کنند، در ایتالیا همگی سلاح‌ها را زمین بیندازند، تا خطر [جنگ داخلی] از روم مرتفع شود، [... و] تمامی امور حکومتی به سنا و مردم روم واگذار شود؛ و برای آن‌که تمامی این‌ها سهل‌تر و در امنیت انجام گیرد، پومپیئوس ضمن ادای یک سوگند رسمی نزدیک بیاید یا اینکه به سزار اجازه دهد نزدیک او شود، تا بلکه بواسطه یک‌سری گفتگوها اختلافات حل و فصل شوند.»
روشیوس فاباتوس و لوسیوس سزار هنگامی‌که به محل حضور پومپیئوس و کنسول‌ها یعنی کاپوآ رسیدند (و یا در تئانو، چنان‌که سیسرون نقل می‌کند) درخواست‌های سزار را تقدیم آن‌ها کردند، و آنان نیز پس از بحث و تفحص دربارهٔ نامه، ترجیح دادند با مکاتبه پاسخ سزار را بدهند. سیسرون نقل می‌کند که دو سفیر سزار با پومپیئوس و کنسول‌ها در ۲۳ ژانویه ملاقات کردند، در حالی‌که پاسخ دو روز بعد در ۲۵ ژانویه و در غیاب پومپیئوس تدوین شد. چیزی‌که پومپیئوس و اپتیمات‌ها می‌خواستند این بود که سزار به گل بازگردد، ریمینی را ترک کرده و ارتش را معاف کند. تنها در این شرایط بود که پومپیئوس به هیسپانیا بازمی‌گشت، امّا تا هنگامی‌که سزار به وعده‌ها وفا نکند، کنسول‌ها و پومپیئوس به سربازگیری برای لژیون‌های خود ادامه خواهند داد.
جنگ داخلی > سال ۴۹ پیش از میلاد > محاصره کورفینیو (۲۱–۱۵ فوریه ۴۹ پیش از میلاد)

هنگامی‌که سزار و نیروهایش به نزدیکی شهر رسیدند، فوراً با پنج کوهورس مواجه شدند که انوباربوس فرستاده بود تا پُل روی رود را قطع کنند؛ پُلی که سه مایل درازا داشت. نیروهای انوباربوس عقب‌رانده شده و به درون شهر عقب‌نشستند، لژیون‌های سزار آنان را تعقیب کرده و در نزدیکی دیوارهای شهر اردو زدند تا محاصره کورفینیو (۱۵ فوریه) را آغاز کنند، انوباربوس نیز پیک‌هایی به جانب پومپیئوس ــ که در لوچرا در ناحیه پولیا اردو زده بود ــ فرستاد تا درخواست کمک کند.
چند روز بعد ارتش سزار با رسیدن لژیون هشتم و بیست و دو کوهورس دیگر در سربازگیری‌های جدید و سیصد سواره تقویت شد. این نیروها تحت امر کوریوس در سوی مخالف شهر اردو زدند. وقتی حلقه محاصره تکمیل شد پیک‌ها از جانب پومپیئوس بازگشتند. نامبرده به انوباربوس نوشته بود که نیروهای خود را با شتافتن به کمک وی در معرض چنین خطر بزرگی قرار نمی‌دهد، و اینکه انوباربوس بدون خواست (فرمان) وی به شهر کورفینیو عقب نشسته‌است و باید در عوض در پولیا (جنوب‌شرقی ایتالیا) با همه نیروهایش به وی ملحق شود. امّا این امر دیگر ممکن نبود چراکه استحکامات سزار تقریباً کل شهر را محاصره کرده بودند. اینچنین بود که انوباربوس به اندیشه فرار افتاد، نیروهایش را رها کرده و با گفتن این‌که پومپیئوس به یاری آنان خواهد آمد آنان را فریب داد. هنگامی‌که سربازان پی بردند انوباربوس به آنان دروغ گفته، وی را به انظار عمومی کشانده و اسیرش کردند، و نمایندگانی به جانب سزار فرستادند و حاضر بودند دروازه را بگشایند و فرمانده‌شان را تسلیم وی کنند. امّا سزار به نشانه ترحم به‌صورتی غیرمنتظره وی را آزاد کرد و محاصره کورفینیو پایان یافت. مسئولان شهر شش میلیون سسترتیوس که انوباربوس در خزانه نهاده بود را به سزار تسلیم کردند و وی نیز آنان را به خودش بازگرداند. سزار نمی‌خواست که:
«چنین به‌نظر آید که در برابر زندگی [مردم] بیشتر معقول و حساس است تا در برابر پول؛ با وجودی که می‌دانست اینان پول‌های دولتی هستند که پومپیئوس برای پرداخت اجرت سربازان به انوباربوس داده‌است»
سزار در نهایت برای تمامی سربازان انوباربوس سوگند یاد کرد و در همان روز از میان آنان سربازگیری کرد. پس از آنکه هفت روز در کورفینیو توقف کرده بود روانه پولیا شد.
جنگ داخلی > سال ۴۹ پیش از میلاد > بازگشت دوباره به روم (دسامبر ۴۹ ق. م)

قیصر با بازگشت دوبارهٔ پیروزمندانه خود به روم، در اوایل دسامبر منصب دیکتاتوری را برای یازده روز به خود اختصاص داد (مارکوس آنتونیوس را به عنوان ماجیستر اکوئیتوم یا معاون خود انتخاب نمود)، و همین کار کافی بود تا وی برای سال ۴۸ ق. م و پس از نُه سال برای دومین بار به منصب کنسولی برگزیده شود. اینبار کنسول همکار وی پوبلیوس سرویلیوس واتیا ایساروکیوس بود.
جنگ داخلی > سال ۴۸ پیش از میلاد > عزیمت به مقدونیه (ژانویه-اوت)

مقاله‌های اصلی: نبرد دیراکیوم و نبرد فارسال
حتّی سیسرون نیز که طرف پومپیئوس را گرفته بود در پی وی به دراج (با نام قدیم دیراکیوم) رفت، امّا متوجه شد که همه امیدهایی که به جبهه پومپیئوس‌ـ به عنوان ناجیان جمهوری‌ـ بسته بود بی‌اساس بوده‌اند، و همگی آنان نه برای دفاع از آرمان جمهوری بلکه صرفاً در تلاش برای کسب سود از جنگ در آنجا هستند.
سزار توانست فوراً عازم یونان شود تا تعقیب پومپیئوس را که به مقدونیه پناه برده بود از سر بگیرد. وی در معیت معاون خود مارکوس آنتونیوس (مارک آنتونی) در ژانویه ۴۸ ق. م از بریندیزی سوار بر کِشتی شد. مارکوس کالپورنیوس بیبولوس در کورفو فرمانده ناوگان جبهه پومپیئوس بود که سواحل استان اپیروس و مقدونیه را کنترل می‌کرد امّا سزار موفق شد با هفت لژیون در پالسته (جنوب دراج) فرود آید و از آنجا روانه اوریکو در شمال شود. پومپیئوس با شتاب تلاش کرد پیش از اینکه سزار به آپولونیا (شمال اوریکو) برسد جلویش را بگیرد امّا سزار از وی سبقت جُست. دو ارتش در دو سوی رود آپسو (میان آپولونیا و دراج) با یکدیگر رویارو شدند. ماه‌های بعدی شاهد جنگی با تأسیس استحکامات و سنگر بود که دو ارتش می‌کوشیدند متقابلاً یکدیگر را در محاصره بگیرند. مارکوس آنتونیوس با چند نیروی تقویتی به سزار پیوست. پومپیئوس که از لحاظ نظامی برتر بود امّا از حیث مایحتاج غذا، علوفه و اسلحه در مضیقه بود، موفق شد سزار را شکست دهد و کوشید مجدداً آپولونیا (جنوب محل نبرد) را از سزار بازپس بگیرد. بازهم سزار در رسیدن به آپولونیا از وی پیشی گرفت امّا فوراً شهر را رها کرد و به سوی تسالی (شرق) روانه شد تا به نیروهای جدیدی که دومیتیوس برایش می‌آورد ملحق شود. پومپیئوس وی را تعقیب کرد، و این‌بار پومپیئوس از سزار سریعتر می‌رفت زیرا می‌توانست از مسیر مناسب جاده اگناتیاگذر کند در حالی‌که سزار، برعکس، ناچار بود از گذرگاه‌های کهنه کوه‌های پیندوس استفاده کند.
سزار در ۲۹ ژوئیه به فارسال رسید و دو روز بعد پومپیئوس نیز که نیروهایی تقویتی برایش رسیده بود، بدان مکان پا گذاشت. پومپیئوس می‌کوشید با کاربست جنگ فرسایشی شامل یک سری تحرکات مصنوعی و کوتاه‌مدت، نیروهای کم‌شمارترِ سزار را خسته کرده و همزمان نیروهای خود را حفظ کند. امّا اشرافیانی که در معیت پومپیئوس بودند چنان از پیروزی‌شان در نبرد مطمئن بودند که شروع به بحث و دعوا بر سر پُست‌های سیاسی آینده‌شان در روم کردند وی را وادار و متقاعد ساختند که با سزار در جبهه باز رویارو شود.
پس تنها در نهم اوت بود که نبرد در جبهه‌ای باز درگرفت، جایی‌که نیروهای پومپیئوس که از لحاظ عددی برتری داشتند مغلوب شده و ناچار شدند به امید ترحمِ سزار خود را بدو تسلیم کنند، یا اینکه به هیسپانیا و آفریکا بگریزند. ظاهراً تلفات سزار ۱٬۲۰۰ و تلفات پومپیئوس ۶٬۰۰۰ نفر بوده و ۲۴٬۰۰۰ نفر نیز اسیر شدند امّا فاتح جنگ آنان را بخشید.
پس از پیروزی بزرگ سزار، سیسرون به روم بازگشت و مشمول عفو سزار شد.
جنگ داخلی > سال ۴۸ پیش از میلاد > فرار پومپیئوس به مصر (اوت-سپتامبر ۴۸ پیش از میلاد)

مقالهٔ اصلی: لوسیوس سپتیمیوس
پومپیئوس کوشید به استان آفریکا برود، جایی‌که پادشاه نومیدیه یعنی جوبای اول آنرا برای پومپیئوس امن نگه داشته بود و بسیاری از اپتیمات‌های دیگر از جمله کاتوی کوچک بدان‌جا پناه برده بودند. او در مسیر فرارش ابتدا به لاریسا رفت، سپس آمفیپولیس، و بعد موتیلنه. انطاکیه دروازه‌های بندر را به رویش بست، و همین‌طور رودس. در نهایت این ژنرال فراری به پلوزیوم در مصر بطلمیوسی پناهنده شد و از بطلمیوس سیزدهم جوان درخواست کمک کرد. مشاوران ارشد بطلمیوس و در رأس آنان پوتینوس در ابتدا تظاهر به پذیرش خواست وی کردند، امّا در ۲۸ یا ۲۹ سپتامبر یک افسر مزدور رومی به نام لوسیوس سپتیمیوس (که خود سابقاً از افسران پومپیئوس بود)، به همراه ژنرال مصری آخیلاس در قایق از پشت به وی خنجر زدند، به امید آنکه دل سزار (که در آن حال در تعقیب وی بود) را بدست آورده باشند. بدین ترتیب پومپیئوس که نزدیک به ۵۸ سالگی‌اش بود کشته شد.
سزار که در تعقیب وی بود پس از چند روز با سر بُریده شده‌اش مواجه شد. منابع می‌گویند که سزار با دیدن سر پومپیئوس به گریه افتاد و امر کرد جسد وی به روم برده شده و مراسم تدفین مناسبی برایش برگزار شود.
جنگ داخلی > سال ۴۷ پیش از میلاد > نبرد جانشینی در مصر (تا ماه ژوئن)

در مصر یک جنگ جانشینی میان بطلمیوس سیزدهم و خواهرش کلئوپاترای هفتم در جریان بود. سزار با هدف تنبیه بطلمیوس به‌خاطر کشتن پومپیئوس، تصمیم گرفت کلئوپاترا را به عنوان حاکم مصر به رسمیت بشناسد، کسی که با وی روابطی عاشقانه برقرار کرده بود و از وی صاحب یک پسر نامشروع به نام بطلمیوس پانزدهم‌ـ معروف به سزاریون‌ـ نیز شد. تصمیم سزار چندان به مذاق اهالی اسکندریه مصر خوش نیامد، و وی ناچار شد خود را در کاخ سلطنتی با کلئوپاترا محبوس کند. در این‌جا سردار رومی که سربازان بسیار کمی داشت مجبور شد به ساختن استحکامات روی آورد و تا هنگام رسیدن نیروهای تقویتی در کاخ محبوس بماند. چندین بار کوشش کرد با استفاده از ناوگان کمی که در دسترس خود داشت محاصره را بشکند امّا همواره پس‌رانده می‌شد، و حتّی در جریان یکی از این نبردها، از کشتیِ ویران شدهٔ خود به پائین پرید و ناچار شد با شنا خود را به جای امنی برساند، در حالی‌که یک بازوی خود، که در آن اوراق و خاطرات خود را نگه داشته بود، را بیرون از آب نگه دارد.
«[...] ناچار شد خود را به آب بیندازد و با زحمت بسیار شناکنان خود را نجات دهد. گفته می‌شود که در آن حادثه اوراق بسیاری در دست داشت، و با آنکه مورد هدف واقع بود و می‌بایستی شنا کند امّا [اوراق] را هم رها نکرد، بلکه با یک دست آنان را در خارج از آب نگه می‌داشت و با [دست] دیگر شنا می‌کرد.»
«خود را به آب انداخت، و برای دویست قدم شنا کرد تا در پهنهٔ نزدیک‌ترین کِشتی امان گیرد، در حالی‌که دست چپ خود را بالا برده بود تا اوراق خیس نشوند، و ردای خود را هم با دندان‌هایش گرفته بود تا به عنوان غنیمت به دست دشمن نیفتد.»
برای اجتناب از اینکه آخیلاس، ژنرال مصری، مبادا بتواند معدود ناوگان باقی‌مانده را تصاحب کند آنان را آتش زد، و در ضمن این آتش‌سوزی احتمالاً کتابخانه اسکندریه معروف آسیب دید، کتابخانه‌ای که در خود متونی بی‌نطیر و بس گران‌بها داشت. پس از ماه‌ها محاصره، سزار از محاصره آزاد شد و توانست عملاً جنگ در برابر جبهه بازماندگان پومپیئوس‌ـ که اکنون خود را مجدداً سازماندهی کرده بودندـ را از سر گیرد: پادشاه پنتوس، فارناک دوم، که متحد پومپیئوس بود، به قلمروهای روم حمله می‌کرد و در همان حال بسیاری از اشراف سناتور تحت فرماندهی کاتوی کوچک به آفریکا پناهنده شده بودند. در هر حال، سزار نیروهای بطلمیوس سیزدهم را شکست داد و کلئوپاترا را حاکم مصر کرد، کسی که از وی تنها پسرش، سزاریون، را صاحب شده بود، امّا با این ملکه مصری ازدواج نکرد زیرا قانون روم اجازه ازدواج با کسی که شهروند روم نبود را نمی‌داد.
جنگ داخلی > سال ۴۶ پیش از میلاد > نبرد در آفریقا

در آفریقا که نیروهای جبهه پومپیئوسی تحت هدایت کاتوی کوچک قرار داشتند ارتشی بزرگ جمع‌آوری کرده و هدایت آن را به تیتوس لابینوس و کوینتوس کایسیلیوس متلوس پیوس شیپیو ناسیکا سپردند و اتحادی مستحکم با پادشاه نومیدیا، جوبای اول، داشتند. پس از چند برخورد و تصادم جزئی، سزار نبرد تاپسوس (در تونس امروزی) را آغازید، جایی که در ۶ آوریل ارتش پومپیئوسی‌ها را شکست داد. متلوس و جوبا در جنگ کشته شدند در حالی‌که کاتو که سردسته جمهوری‌خواهان پس از مرگ پومپیئوس (۴۸ ق. م) بود، با اطلاع از شکست مزبور اقدام به خودکشی کرد. لابینوس و دو تن از فرزندان جوان پومپیئوس، گنایوس و سکستوس، موفق شدند از اسارت اجتناب کرده و به اسپانیا بگریزند.