ژوآئو دا گاما
عبور از اقیانوس آرام

تصمیم دی ژوآئو دا گاما که یک ریسک‌پذیر بود، با علم به آنکه یک سرمایه‌گذاری غیرقانونی بوده گرفته شد چرا که بر همگان مسجل بود که تجارت میان مناطق جهانی پرتغال و تاج کاستیا (بعدها اسپانیا) بر اساس پیمان تردسییاس و پیمان ساراگوسا ممنوع شده بود. ممنوعیت با نامهٔ شاه فیلیپه دوم به نائب‌السلطنه اسپانیای نو و هند، همچنین نامهٔ مستقیم به بدنهٔ اداری ماکائو و فیلیپین در سال‌های ۱۵۸۹ و ۱۵۹۰، تقویت شد و این امر موجب اخراج اسپانیایی‌ها از ماکائو در سال ۱۵۹۲ شد.
تصمیم غیر معمول و استثنایی برای انجام این سفر به دلیل آن بود که انتظارات ابتدایی باید با بردباری در نظر گرفته می‌شد. همان‌طور که برای برخی نمونه‌های اسپانیایی در ماکائو اتفاق افتاد. از سوی دیگر، به نظر می‌رسد که در موقعیت ناامید کننده‌ای اتخاذ شده‌است، زیرا دا گاما احتمالاً می‌دانست که اگر به گوا بازگردد، احتمالاً به دلیل ارتکاب تخلفات جدی دستگیر می‌شود. این واقعیت در نامهٔ شاه فیلیپه دوم (شاه فیلیپه اول پرتغال) که در ۶ فوریه ۱۵۸۹ به نائب‌السلطنه فرستاد، بازتاب داشت. شاه در آن نامه به نائب‌السلطنه دستور داد تا «آن نجیب‌زاده (ژوآئو دا گاما) که از چین آمده، باید با آهن به دست و پا دستگیر شده و به پادشاهی خارج از این آرماندا برده شود»؛ همان‌طور که قبلاً نیز توسط ولیعهد مقرر شده بود.
گرچه ژوآئو دا گاما در سال ۱۵۸۸ از این واقعیت غافل به نظر می‌رسید، از آنجاییکه در ۲۰ نوامبر همان سال نامه‌ای از ماکائو به شاه فرستاده بود که در آن وی را از قصد خود برای سفر به اسپانیا از طریق مکزیک آگاه کرد و توجیهی که برای این کار ارائه داد آن بود که بتواند شخصاً بخشی از مأموریت خود به چین را به شاه عرضه کند و نشان دهد که این پیروزی چقدر راحت به نظر می‌رسد، (در واقع پرتغالی‌ها در ماکائو مخالف چنین پروژه‌ای بودند). دو روز قبل یعنی هجدهم نوامبر، دومینگو سگورادو در ماکائو نیز نامه‌ای به شاه نوشته بود، مبنی بر آن که یک کشتی اسپانیایی از اسپانیای جدید در ماکائو خراب شده‌است و خدمهٔ آن به کشتی دا گاما منتقل شده‌اند و صاحب کشتی به مقصد ژاپن یک بار در ماکائو فرمان نائب‌السلطنهٔ هند را برای انتقال آن خدمه به مکزیک و حضورش در دفتر فرماندار ماکائو در غیاب گاما و حتی پیشنهاد ملاقات شخصی او در آن دفتر یا به عنوان جایزه-ای در قبال خدماتش تدارک دو سفر دریایی از چین به اسپانیای جدید را پذیرفته‌است.
پس از آغاز سفر دریایی در ماکائو دا گاما به دلیل صدمهٔ ناشی از یک تایفون، ناگزیر به مجمع‌الجزایر آماکوسا در ساحل ژاپنی پناه جست. او بعد از تعمیرات لازم، در اکتبر ۱۵۸۹ به سفر خود ادامه داد. وی با از عبور از اقیانوس آرام در یک عرض جغرافیایی بسیار بالاتر (در حدود ۴۵ درجهٔ شمالی و حتی بیشتر) از عرضی که کشتی‌های مانیلا گالنون اسپانیایی به‌طور معمول طی (معمولا در حدود ۴۰ درجهٔ شمالی) و مابین مکزیک و مانیل حرکت می‌کردند، به مکزیک رسید. دا گاما به مکانی دست یافت که ایزو (یزو) نامیده شده‌است- کشف سرزمینی به نام «سرزمین گاما» در امتداد جزیرهٔ هوکایدو که ممکن است به یک یا چند جزیره از جزایر کوریل مربوط باشد. هنگامی که در مارس ۱۵۹۰ به آکاپولکو رسید، ممکن است هدایتگر کشتی در جهت شمال و در امتداد سواحل اصلی ژاپنی و جزایر کوریل تا نزدیکی جزایر آلیوتی عبور کرده و بعد تا ساحل آمریکایی به سمت پایین رفته باشد. نام او در تقویم‌های پرتغالی به سرزمینی نامعین نسبت داده شده‌است که او در شمال شرقی ژاپن رویت کرده بود.
این فرضیه که ژوآئو دا گاما به آمریکای شمالی همان‌طور دست یافته‌است که خوان رودریگز کابریلو، بارتولوم فرر، فرانسیس دریک و فرانسیسکو گالی (در سال ۱۵۸۴) از ماکائو دریانوردی را آغاز کرده و احتمالاً جزایری را با امتداد پانصد لیگ به سمت شرق یا شمال شرقی بخش جنوب شرقی ژاپن (حدود ۲۹ درجه شمالی و حتی بیشتر)، رویت کرده بودند یا مثل سباستیانو رودریگز سورومینو که به آمریکای شمالی دست یافته بود و نیز این که با مسیری از سمت شرق در مناطق شمالی‌تر به خشکی رسیده‌است، شاهدی ندارد زیرا بسیاری از مدارک مسیر او در نزدیکی آمریکای شمالی و توقف‌های احتمالی دیگر او در آمریکای شمالی از بین رفته‌است و تنها مدارک موجود رسیدن او را به آکاپولکو در مارس ۱۵۹۰ تأیید می‌کنند. با این وجود بعدها چندین نقشه به سفرهای ژوآئو دا گاما و کشف بخش بزرگی از سواحل شمال غرب شناخته‌شده یا ناشناختهٔ آمریکای شمالی اشاره می-کنند. در دههٔ ۱۶۳۰ مدارکی به دست نقشه‌کش پرتغالی، جوآئو تکسیر آلبرنار هنگامی که در سویل بود، رسید و سرانجام این کاغذها طرحی از یک ساحل طولانی شمالی در اقیانوس آرام را دربرداشتند که ژوآئو دا گاما از آنها عبور کرده بود.
سفر دا گاما کاملاً مغایر با قانون پادشاهی شبه‌جزیرهٔ ایبری بود که معاملات تجاری میان امپراتوری‌های اسپانیا و پرتغال را ممنوع می‌کرد. به همین دلیل وی دستگیر و کشتی و محمولهٔ باقی‌مانده‌اش توسط مامورهای محلی توقیف شدند. علی‌رغم آن که بعداً پرتغال و اسپانیا متحد شدند، کالاهای باقی‌ماندهٔ دا گاما، نقشه‌ها و گزارش‌های او از سفر دریایی‌اش همچنان در مصادره ماندند. ارزش کالاهای باقی‌ماندهٔ او یکصد و چهل هزار پزو تخمین زده شد. رفتن او به کازا دلا کانتراتاسیون در سویل به اجبار انجام شد. کسب و کار ژوآئو دیگر خوشایند اسپانیا نبود؛ درست همان‌طور که یک قرن پیش برای پدربزرگش رقم خورده بود. خدمه و بازرگانان پرتغالی که در سفر شرکت کرده بودند، بعد از توقفی در مکزیک، جاییکه به آن نقره می‌آوردند از طریق فیلیپین به ماکائو بازگشتند و دا گاما به سویل فرستاده شد تا توسط حضار کازا دلا کانتراتاسیون محاکمه شود. ژوآئو دا گاما نخستین مردی بود که توانست جهان را در جهت شرق دور بزند.
در عبور از اقیانوس آرام در جهت عکس یعنی از ماکائو به آکاپولکو، فرانسیسکو گالی و پدرو دی انمونو از او پیشی گرفته بودند.
او پیش از آنکه بتواند، مسئلهٔ موردنظرش را حل‌شده ببیند، احتمالاً در اسپانیا یا پرتغال پس از سال ۱۵۹۱ یا ۱۵۹۲ چشم از جهان فروبست.