stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
شیراز
جغرافیا

مقالهٔ اصلی: جغرافیای شیراز
شیراز، مرکز استان فارس به طول ۴۰ کیلومتر و عرضی متفاوت بین ۱۵ تا ۳۰ کیلومتر با مساحت ۱۲۶۸ کیلومتر مربع به شکل مستطیل و از لحاظ جغرافیایی در جنوب غربی ایران و در بخش مرکزی فارس قرار دارد. اطراف شیراز را رشته‌کوه‌های نسبتاً مرتفعی به شکل حصاری استوار، احاطه کرده‌اند که از لحاظ سوق‌الجیشی و حفظ شهر اهمیت ویژه‌ای دارند.
این شهر از سمت غرب به کوه دراک، از سمت شمال به کوه‌های بمو، سبزپوشان، چهل‌مقام و باباکوهی (از رشته‌کوه‌های زاگرس) محدود شده‌است.
مختصات جغرافیایی شیراز عبارتست از ۲۹ درجه و ۳۶ دقیقه شمالی و ۵۲ درجه و ۳۲ دقیقه و ارتفاع آن از سطح دریا بین ۱۴۸۰ تا ۱۶۷۰ متر در نقاط مختلف شهر متغیر است. رودخانهٔ خشک شیراز رودخانهٔ فصلی است که پس از عبور از شهر شیراز به سمت جنوب شرقی حوضهٔ خود متمایل شده و به دریاچه مهارلو می‌ریزد.
جغرافیا > آب و هوا

میانگین دما در تیر (گرم‌ترین ماه سال) ۳۰ درجهٔ سانتی‌گراد، در دی (سردترین ماه سال)، ۵ درجهٔ سانتی‌گراد، در فروردین ۱۷ درجهٔ سانتی‌گراد و در مهر ۲۰ درجهٔ سانتی‌گراد است و نیز میانگین سالانهٔ دما ۱۸ درجهٔ سانتی‌گراد است. میزان بارندگی سالیانهٔ شهر شیراز ۳۳۷٫۸ میلی‌متر است.
| داده‌های اقلیم شیراز> ماه | داده‌های اقلیم شیراز> ژانویه | داده‌های اقلیم شیراز> فوریه | داده‌های اقلیم شیراز> مارس | داده‌های اقلیم شیراز> آوریل | داده‌های اقلیم شیراز> مه | داده‌های اقلیم شیراز> ژوئن | داده‌های اقلیم شیراز> ژوئیه | داده‌های اقلیم شیراز> اوت | داده‌های اقلیم شیراز> سپتامبر | داده‌های اقلیم شیراز> اکتبر | داده‌های اقلیم شیراز> نوامبر | داده‌های اقلیم شیراز> دسامبر | داده‌های اقلیم شیراز> سال |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| سابقهٔ بیش‌ترین °C (°F) | ۲۲٫۴  (۷۲) | ۲۴٫۰  (۷۵) | ۳۰٫۶  (۸۷) | ۳۴٫۰  (۹۳) | ۳۸٫۶  (۱۰۱) | ۴۲٫۰  (۱۰۸) | ۴۳٫۲  (۱۱۰) | ۴۲٫۰  (۱۰۸) | ۳۹٫۰  (۱۰۲) | ۳۴٫۴  (۹۴) | ۲۸٫۴  (۸۳) | ۲۳٫۲  (۷۴) | ۴۳٫۲  (۱۱۰) |
| میانگین بیش‌ترین °C (°F) | ۱۲٫۱  (۵۴) | ۱۴٫۷  (۵۸) | ۱۸٫۹  (۶۶) | ۲۳٫۸  (۷۵) | ۳۰٫۶  (۸۷) | ۳۶٫۱  (۹۷) | ۳۷٫۸  (۱۰۰) | ۳۷٫۰  (۹۹) | ۳۳٫۷  (۹۳) | ۲۷٫۸  (۸۲) | ۲۰٫۵  (۶۹) | ۱۴٫۴  (۵۸) | ۲۵٫۶  (۷۸) |
| میانگین روزانه °C (°F) | ۵٫۳  (۴۲) | ۷٫۷  (۴۶) | ۱۱٫۸  (۵۳) | ۱۶٫۲  (۶۱) | ۲۲٫۵  (۷۳) | ۲۷٫۷  (۸۲) | ۲۹٫۸  (۸۶) | ۲۸٫۷  (۸۴) | ۲۴٫۵  (۷۶) | ۱۸٫۴  (۶۵) | ۱۱٫۷  (۵۳) | ۶٫۸  (۴۴) | ۱۷٫۶  (۶۴) |
| میانگین کم‌ترین °C (°F) | −۰٫۴  (۳۱) | ۱٫۲  (۳۴) | ۴٫۸  (۴۱) | ۸٫۵  (۴۷) | ۱۳٫۲  (۵۶) | ۱۷٫۱  (۶۳) | ۱۹٫۹  (۶۸) | ۱۸٫۸  (۶۶) | ۱۴٫۱  (۵۷) | ۸٫۸  (۴۸) | ۳٫۸  (۳۹) | ۰٫۵  (۳۳) | ۹٫۲  (۴۹) |
| سابقهٔ کم‌ترین °C (°F) | −۱۴٫۰  (۷) | −۸٫۰  (۱۸) | −۴٫۰  (۲۵) | −۲٫۰  (۲۸) | ۳٫۰  (۳۷) | ۹٫۰  (۴۸) | ۱۴٫۰  (۵۷) | ۱۲٫۰  (۵۴) | ۱٫۰  (۳۴) | ۱٫۶  (۳۵) | −۸٫۰  (۱۸) | −۱۱٫۰  (۱۲) | −۱۴٫۰  (۷) |
| بارندگی میلی‌متر (اینچ) | ۷۹٫۸  (۳٫۱۴) | ۴۹٫۸  (۱٫۹۶) | ۴۸٫۴  (۱٫۹۱) | ۳۰٫۶  (۱٫۲) | ۶٫۶  (۰٫۲۶) | ۰٫۲  (۰٫۰۱) | ۱٫۰  (۰٫۰۴) | ۰٫۱  (۰) | ۰٫۰  (۰) | ۵٫۲  (۰٫۲) | ۲۰٫۷  (۰٫۸۱) | ۶۳٫۲  (۲٫۴۹) | ۳۰۵٫۶  (۱۲٫۰۳) |
| میانگین روزهای بارانی  | ۸٫۷ | ۷٫۹ | ۷٫۹ | ۶٫۴ | ۲٫۱ | ۰٫۲ | ۰٫۸ | ۰٫۴ | ۰٫۱ | ۱٫۲ | ۳٫۷ | ۷٫۲ | ۴۶٫۶ |
| میانگین روزهای برفی  | ۱٫۵ | ۰٫۶ | ۰٫۰ | ۰٫۰ | ۰٫۰ | ۰٫۰ | ۰٫۰ | ۰٫۰ | ۰٫۰ | ۰٫۰ | ۰٫۰ | ۰٫۶ | ۲٫۷ |
| درصد رطوبت | ۶۵ | ۵۸ | ۵۱ | ۴۶ | ۳۲ | ۲۲ | ۲۴ | ۲۴ | ۲۶ | ۳۴ | ۴۸ | ۶۱ | ۴۱ |
| میانگین روزانه ساعت‌های تابش آفتاب | ۲۱۷٫۰ | ۲۱۸٫۵ | ۲۳۶٫۲ | ۲۴۷٫۷ | ۳۲۴٫۱ | ۳۵۷٫۸ | ۳۴۴٫۶ | ۳۲۹٫۷ | ۳۱۸٫۰ | ۲۹۷٫۷ | ۲۳۸٫۳ | ۲۱۶٫۲ | ۳٬۳۴۵٫۸ |
منبع شماره ۱: NOAA: منبع شماره ۱: NOAA
منبع شماره ۲: سازمان هواشناسی ایران: منبع شماره ۲: سازمان هواشناسی ایران
جغرافیا > دریاچه مهارلو

مقالهٔ اصلی: دریاچه مهارلو
این دریاچه با ابعاد ۲۸ در ۱۵ کیلومتر و مساحت ۶۰۰ کیلومتر مربع در ارتفاع ۱٬۴۶۱ متری از سطح دریا در ۲۰ کیلومتری جنوب شرقی شهر شیراز و در باختر دریاچه بختگان قرار گرفته‌است. دریاچه مهارلو خاوری‌ترین بخش جلگه شیراز است. مهارلو دارای آبی بسیار شور است و در فصل‌های خشکی یکی از کانسارهای بزرگ نمک ایران به‌شمار می‌آید. فرآوری نمک از این دریاچه توسط مجتمع استحصال نمک وابسته به پتروشیمی شیراز انجام می‌شود.
دریاچه مهارلو در ۱۵ کیلومتری شرق شیراز
کوه دراک
یک روز برفی در شیراز
رودخانه خشک شیراز
فرهنگ

مقاله‌های اصلی: فرهنگ در شیراز، واسونک، و شراب شیراز
شیراز پایتخت فرهنگی ایران است. از میان شاعرهای بانویِ معروف ایران می‌توان از جهان‌ملک خاتون که در شیراز می‌زیسته نام برد. شیراز به شهر شعر، شراب، باغ، نارنج و ترنج و گل و بلبل معروف است. باغ در فرهنگ ایرانیان از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است و شیراز از قدیم به داشتن باغ‌های بسیار و زیبا مشهور بوده‌است. شیراز از دوران باستان باغ‌های انگور فراوانی داشته و همین باعث شهرت جهانی شراب شیراز در دنیا شده‌است. امروزه بیشتر باغ‌های این شهر در شمال غرب آن و در مناطق قصرالدشت، کشن، چمران و معالی‌آباد واقع شده‌اند. تعدادی از باغ‌های شیراز از لحاظ تاریخی بسیار حایز اهمیت هستند و به‌عنوان مراکز مهم گردشگری به‌شمار می‌آیند. از معروف‌ترین این باغ‌ها می‌توان به باغ ارم، باغ عفیف‌آباد، باغ دلگشا و باغ جهان‌نما اشاره نمود.
شهر شیراز در بین سال‌های ۱۳۴۷ تا ۱۳۵۷ محل برگزاری جشن هنر شیراز بود. این جشنواره در زمان خود بزرگ‌ترین رویداد فرهنگی در نوع خود در سطح جهان بود. این رویداد با هدف تشویق هنرهای سنتی ایران و بالا بردن استانداردهای فرهنگی ایران تشکیل شده‌بود. همچنین این رویداد محلی بود برای گرد آمدن بزرگ‌ترین هنرمندان سنتی و مدرن ایران و سراسر دنیا در رشته‌های مختلف هنری.
فرهنگ > هنر

همچنین ببینید: معماری مسکونی شیراز و قالی فارس
فرهنگ > هنر > جشن هنر شیراز

مقالهٔ اصلی: جشن هنر شیراز
جشن هنر شیراز جشنواره‌ای از هنر نمایشی و موسیقی بود که از سال ۱۳۴۶ تا ۱۳۵۶ در پایان تابستان هر سال در شهر شیراز و تخت‌جمشید برگزار می‌شد. این جشنواره زیر نظر دفتر مخصوص فرح پهلوی و با مدیریت فرخ غفاری اجرا می‌شد. از این جشنواره هنری به عنوان جنجالی‌ترین جریان فرهنگی و هنری در تاریخ معاصر ایران یاد می‌شود، و در جهان به عنوان یکی از رادیکال‌ترین جشنواره‌های مخلوط از هنرهای گوناگون و فرهنگ‌های شناخته می‌شود.
فرح پهلوی در حال گفتگو با فرزانه تأییدی، علی نصیریان، عزت‌الله انتظامی و مهین شهابی در جشن هنر شیراز
محمدرضا شجریان، محمدرضا لطفی و ناصر فرهنگ‌فر در جشنوارهٔ موسیقی جشن هنر شیراز سال ۱۳۵۴
جلال ذوالفنون در حال نواختن سه تار در جشن هنر شیراز در حافظیه
تمبرپستی جشن هنر شیراز ۱۳۵۵
فرهنگ > هنر > نگارگری

مقاله‌های اصلی: مکتب شیراز اول و مکتب شیراز دوم
یک مکتب نگارگری ایرانی است. مغول‌ها تمامی ایران را تصرف کردند به جز شیراز که خود تسلیم شد. این مسئله باعث شد که در طی حکومت مغولان، در شیراز یک حکومت محلی شیرازی شکل بگیرد و این مسئله باعث پیدایش مکتب نگارگری شیراز شد که از مکتب تبریز بسیار بیشتر به مایه‌های ایرانی و شیوهٔ کهن نقاشی ایرانی نزدیک است. از آثار مکتب شیراز می‌توان به شاهنامه طوپقاپوسرای (۷۳۱ ه‍.ق)، شاهنامه قوام‌الدین حسن وزیر (۷۴۱ ه‍.ق) و مونس الاحرار محمد بن بدر (۷۴۲ ه‍.ق) اشاره کرد.
به مجموعه‌ای هنری که از اواخر سده هشتم هجری در شیراز و خصوصاً دوره تیموری تولید شده‌اند گفته می‌شود. پس از فروپاشی حکومت مغولان در سال ۷۷۱ ه‍.ق توسط تیمور، مکتب شیراز ادامه یافت و تأثیراتی را از مکتب تازه تأسیس جلایری هم دریافت کرد. از آثار این دوره گلچین اسکندر سلطان (۸۱۴ ه‍.ق)، شاهنامهٔ ابراهیم سلطان (۸۲۳ ه‍.ق) و خاوران نامهٔ ابن حسام با نگارگری فرهاد (۸۸۱ ه‍.ق) است. در دوران تیموریان (سده۹ ه‍.ق) و حضور اسکندر سلطان و ابراهیم سلطان در شیراز زمینه برای بروز دوباره ویژگی‌های دیداری مکتب شیراز اول (سده۸) فراهم شد.
فرهنگ > هنر > صنایع دستی

با بررسی‌های شورای جهانی صنایع دستی در بهمن ۱۳۹۸ شیراز به فهرست یونسکو برای شهرهای جهانی صنایع دستی افزوده شد. مجموعهٔ وکیل از مهم‌ترین مجموعه بناهای عمومی زندیه در این شهر است که امروزه می‌توان در بازار آن از انواع صنایع دستی‌های شیراز بازدید کرد. آثار صنایع دستی این شهر دارای تنوع بسیاری است و نمی‌توان آن را شهری تک‌رشته‌ای در این حوزه معرفی کرد. تولید محصولات صنایع دستی در تمامی این رشته‌های با رعایت شاخصه‌های کیفیت، اصالت، پیشینهٔ تاریخی، مرغوبیت، نوآوری و خلاقیت نشان از توجه خاص هنرمندان و صنعتگران این شهر از به هنرهای دستی و پیوند عمیق تولیدات دست‌ساز در این منطقه با حیات فردی و اجتماعی مردمان آن دارد.
تولیدات چوبی از جمله خاتم‌کاری، که شاید بیش از تمامی هنرها در شیراز مشهور است، معرق کاری، منبت‌کاری چوب، صنایع‌دستی سفالی و سرامیکی، از جمله سفالگری، کاشی معرق، کاشی هفت‌رنگ، هنرهای فلزی از جمله نقره‌کاری و قلم‌زنی، دست‌بافته‌هایی چون گلیم و گبه، حصیر و بوریا، در کنار شیشه‌گری سنتی با پیشینهٔ وسیع تاریخی، نمدمالی، گچ‌بری، گیوه‌بافی و نیز نگارگری که از دیرباز نام این شهر را در میان مکتب‌های نقاشی ایران برجسته کرد، شیراز را در کنار سه شهر و روستای دیگر در ایران شایستهٔ حضور در فهرست شهرهای جهانی صنایع دستی در سال ۲۰۲۰ میلادی کرد.
ساخت صنایع دستی
بافت و فروش گبه و گلیم
فلزکاری
صنایع دستی چرم
بازار وکیل مرکز صنایع دستی
فرهنگ > روز شیراز

مقالهٔ اصلی: روز شیراز
با تصویب شورای شهر شیراز و تأیید مجلس شورای اسلامی روز میانی بهار، ۱۵ اردیبهشت به نام روز شیراز نام‌گذاری شده‌است. به همین مناسبت، همه ساله برنامه‌های ویژه‌ای از طرف شهرداری شیراز، در این روز برگزار می‌گردد. به عنوان مثال در سال ۱۳۸۹ هجری خورشیدی برای اولین بار در ایران ۱۲ بالون هوای داغ به‌طور هم‌زمان بر فراز آسمان شیراز به پرواز درآمدند. به مناسبت هفته شیراز بالن‌هایی از کشورهای مختلف اروپایی توسط بالن‌سواران حرفه‌ای با حضور شهروندان شیرازی در آسمان شیراز پرواز کردند. بالن‌ها از ۲ منطقه استادیوم ورزشی حافظیه و دانشگاه علوم پزشکی شیراز برخاسته و پس از پروازی تقریباً ۲ ساعته بر فراز شهر شیراز، در نقاط مختلف فرود آمدند.
جمعیت‌شناسی

مقالهٔ اصلی: جمعیت‌شناسی شیراز
جمعیت‌شناسی > جمعیت

| جمعیت تاریخی> سال | جمعیت تاریخی> جمعیت | جمعیت تاریخی> ±% |
| --- | --- | --- |
| ۱۳۳۵ | ۱۷۰٬۶۵۹ | —     |
| ۱۳۴۵ | ۲۶۹٬۸۶۵ | ۵۸٫۱٪+ |
| ۱۳۵۵ | ۴۲۵٬۸۱۳ | ۵۷٫۸٪+ |
| ۱۳۶۵ | ۸۴۸٬۲۸۹ | ۹۹٫۲٪+ |
| ۱۳۷۰ | ۹۶۵٬۱۱۷ | ۱۳٫۸٪+ |
| ۱۳۷۵ | ۱٬۰۵۳٬۰۲۵ | ۹٫۱٪+ |
| ۱۳۸۵ | ۱٬۲۲۷٬۳۳۱ | ۱۶٫۶٪+ |
| ۱۳۹۰ | ۱٬۴۶۰٬۶۶۵ | ۱۹٪+ |
| ۱۳۹۵ | ۱٬۵۶۵٬۵۷۲ | ۷٫۲٪+ |
در نخستین سرشماری رسمی ایران که در سال ۱۳۳۵ خورشیدی انجام گرفت، شهر شیراز با ۱۷۰٬۶۵۹ تن جمعیت ششمین شهر پرجمعیت ایران بود. در سرشماری سال ۱۳۵۵ خورشیدی این شهر با پیشی‌گرفتن بر آبادان به پنجمین شهر پرجمعیت ایران تبدیل شد؛ و تا سرشماری سال ۱۳۷۵ خورشیدی همین جایگاه را در اختیار داشت. در آخرین سرشماری انجام‌گرفته در سال ۱۳۸۵ خورشیدی، کرج با رشد سریع خود بر شیراز پیشی گرفت.
براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵ خورشیدی، جمعیت شهرستان شیراز در این سال بالغ بر ۱٬۸۶۹٬۰۰۱ تن بوده‌است که از این تعداد ۹۴۲٬۴۴۴ تن مرد و ۹۲۶٬۵۵۷ تن زن بوده‌اند. همچنین تعداد خانوارهای ساکن این شهر، ۵۶۷٬۵۶۷ خانوار بوده‌است که از این تعداد ۱٬۵۶۵٬۵۷۲ تن در شهر شیراز زندگی می‌کنند.
| مردان | سن | زنان |
| --- | --- | --- |
| ۵۰٬۹۲۲  | بیشتر از ۶۵ |  ۴۹٬۴۸۰ |
| ۳۰٬۷۸۵  | ۶۰–۶۴ |  ۲۹٬۷۵۴ |
| ۳۹٬۱۰۲  | ۵۵–۵۹ |  ۳۸٬۱۵۹ |
| ۴۴٬۶۲۳  | ۵۰–۵۴ |  ۴۳٬۹۵۰ |
| ۵۰٬۸۲۰  | ۴۵–۴۹ |  ۵۰٬۹۵۷ |
| ۵۳٬۱۸۹  | ۴۰–۴۴ |  ۵۳٬۹۶۱ |
| ۷۱٬۴۹۴  | ۳۵–۳۹ |  ۷۳٬۶۱۷ |
| ۹۱٬۹۹۵  | ۳۰–۳۴ |  ۹۵٬۲۴۰ |
| ۸۱٬۱۳۸  | ۲۵–۲۹ |  ۸۴٬۸۴۵ |
| ۶۰٬۹۴۶  | ۲۰–۲۴ |  ۵۹٬۶۶۳ |
| ۵۱٬۷۷۴  | ۱۵–۱۹ |  ۴۸٬۸۷۲ |
| ۴۹٬۸۹۹  | ۱۰–۱۴ |  ۴۷٬۷۲۳ |
| ۵۴٬۴۲۷  | ۵–۹ |  ۵۲٬۲۸۰ |
| ۵۴٬۳۳۶  | ۰–۴ |  ۵۱٬۶۲۱ |
جمعیت‌شناسی > دین

همچنین ببینید: گذر ادیان
بیشتر ساکنان شیراز مسلمان و شیعه دوازده امامی هستند. دیگر جوامع مذهبی این شهر اهل سنت، بهائیان، زرتشتیان، مسیحیان و یهودیان هستند. طبق سرشماری سال ۱۳۹۵ اقلیت‌های رسمی استان فارس شامل ۵۸۸۰ مسیحی، ۲۸۱۶ یهودی و ۸۳۹ زرتشتی بودند که بیشتر آن‌ها در شیراز زندگی می‌کنند. این شهر همچنین دارای جمعیت بهایی قابل توجهی است و از این نظر دومین شهر کشور پس از تهران به‌شمار می‌رود. طی یک پژوهش شیراز سکولارترین شهر ایران معرفی شد.
شیراز دارای یک جامعه برجسته یهودی است که جمعیت آن‌ها تا ۶ هزار نفر نیز برآورد شده‌است؛ گرچه بیشتر آن‌ها در دهه‌های اخیر به آمریکا و اسرائیل مهاجرت کرده‌اند. یهودیان در شیراز در گذشته در محله جودها (کلیمیان) ساکن بودند و امروزه دارای ۱۷ کنیسه در نقاط مختلف شهر هستند که کنیسه ربیع‌زاده بزرگ‌ترین آن‌هاست. این شهر در کنار تهران و اصفهان یکی از معدود شهرهای ایران با جمعیت قابل توجه یهودی و بیش از یک کنیسه فعال است.
شیراز پس از تهران، یزد و کرمان میزبان بزرگ‌ترین گروه زرتشتیان ایران است. زرتشتیان شیراز در گذشته در میان اقلیت‌های مذهبی این شهر از جایگاه خاصی برخوردار بودند. آن‌ها از زمان اسلام آوردن بیشینه اهالی شهر تا حدود دوره صفویه بزرگ‌ترین اقلیت دینی شیراز به‌شمار می‌رفتند اما امروزه از نظر جمعیت کوچک‌ترین آن‌هایند. امروزه یک آتشکده در شیراز فعال است که آیین‌های مزدیسنا در آن برگزار می‌شود.
مسیحیان شیراز در گذشته بیشتر از ارامنه بودند و در محله ارمنی‌ها متمرکز بودند اما در سده‌های ۱۹ و ۲۰ میلادی به دلیل فعالیت‌های تبلیغاتی مسیحی گروه‌های کوچکی از مسیحیان فرقه پروتستان مانند انگلیکن و پرسبیتری در شیراز پدید آمدند. هم‌اکنون دو کلیسای فعال در شیراز وجود دارد؛ کلیسای مریم مقدس وابسته به کلیسای حواری ارمنی و کلیسای شمعون غیور وابسته به کلیسای انگلیکن.
مسجد نصیرالملک
جشن سده در آتشکده زرتشتیان
کنیسه ربیع‌زاده
کلیسای مریم مقدس
جمعیت‌شناسی > زبان

مقالهٔ اصلی: لهجه شیرازی
مردم شیراز زبان فارسی را با لهجه شیرازی تکلم می‌کنند. لهجه شیرازی دارای ۲۳ همخوان /P/ , /b/ , /f/ , /v/ , /t/ , /d/ , /k/ , /g/ , /q/ , /c/ , /j/ , /s/ , /z/ , /s/ , /z/ , /m/ , /n/ , /l/ , /r/ , /h/ , /x/ , /?/ , /y/ و ۹ واکه ساده /a/ , /a:/ , /e/ , /e:/ , /o/ , /o:/ , /a/ , /i/ , /u/ و ۵ واکه مرکب /y/ , /ay/ , /ou/ , /ey/ , /ow/ است و ساخت هجایی آن cvc(c) است. تحقیقات در مورد وضع حاضر لهجه شیرازی نشان می‌دهد که در میان شیرازیان میزان آشنایی با این لهجه در سنین بالاتر بیشتر است. در میان بانوان میزان آشنایی زنان خانه‌دار و در میان مردان، کسانی که کار آزاد دارند آشنایی بیشتری با این لهجه دارند. ظهور دو شاعر بزرگ فارسی نو، حافظ و سعدی، باعث تأثیرپذیری تمام جنبه‌های زندگی مردم شیراز از عصر مغول به پس از آثار این شاعران شد. به‌گونه‌ای که باعث افول گویش پیشین مردمان این شهر و حکم‌فرما شدن فارسی نو در این شهر شد.
طبق آمار درصد جمعیتی ملت های مختلف در شیراز بدین صورت است:
فارس:۴۵درصد
لر:۳۵درصد
ترک:۱۰
اچمی ها و هرمزگونی ها:۶
سایرملل(بلوچ، عرب، کرد،)۴
گردشگری

مقالهٔ اصلی: گردشگری در شیراز
گردشگری > جاذبه‌های تاریخی

شیراز به عنوان یکی از مهم‌ترین مراکز گردشگری و توریستی ایران مطرح بوده و با جاذبه‌های تاریخی فراوان برای گردشگران داخلی و خارجی شناخته شده‌است.
از جاذبه‌های تاریخی شهر شیراز می‌توان به آتشکدهٔ صمیکان، آرامگاه حافظ، آرامگاه خواجوی کرمانی، آرامگاه سعدی، ارگ کریم‌خان، باغ جهان‌نما، باغ ارم، باغ تخت، باغ چهل‌تن، باغ دلگشا، باغ عفیف‌آباد، باغ نارنجستان قوام، باغ هفت‌تن، خانه صالحی، چاه مرتاض علی، حمام باغ نشاط، عمارت باغ ایلخانی، عمارت باغ نشاط، عمارت دیوانخانه، عمارت کلاه‌فرنگی باغ نظر، مسجد نصیرالملک، قصر ابونصر، قلعهٔ کک‌ها، مدرسهٔ آقاباباخان، مدرسهٔ خان، موزهٔ پارس، موزهٔ هفت‌تنان و نقش برجسته بهرام در برم دلک اشاره کرد.
در سال ۱۳۷۴ در پروژه بین الحرمین ۷ هکتار از بافت تاریخی شیراز که متشکل از ۸۷ خانه تاریخی، مسجد و مدرسه تاریخی بود تخریب شد. هم‌اکنون نیز تصمیم بر این است که تحت همان پروژه ۵۷ هکتار دیگر بدون در نظر گرفتن آثار و بناهای ارزشمند تاریخی تخریب و جایش را به پاساژهای تجاری بدهد.
حافظیه
مسجد نصیرالملک
مسجد وکیل
سعدیه
باغ عفیف‌آباد
ارگ کریم‌خان
باغ ارم
دروازه قرآن
گردشگری > جاذبه‌های طبیعی

از جاذبه‌های طبیعی شهر شیراز می‌توان به باغ‌وحش شیراز، باغ گل‌های شیراز، آبشار کوهمره سرخی، برم‌دلک، پارک قلعه‌بندر، پارک ملی بمو، باغ پرندگان شیراز، پیربناب، چشمهٔ جوشک، چشمهٔ خارگان، چشمهٔ ریچی، دریاچهٔ دشت ارژن، دریاچهٔ مهارلو، رکن‌آباد، رودخانهٔ قره‌آغاج، روستای قلات، کوه سبزپوشان، گردشگاه آتشکده، گردشگاه چاه‌مسکی، گردشگاه چشمه سلمانی و گردشگاه هفت‌برم اشاره کرد.
چشمه‌های طبیعی موجود در اطراف شیراز هم از جهت آب‌درمانی و هم از جهت جذب گردشگر برای صنعت گردشگری استان فارس از اهمیت ویژه‌ای برخوردار هستند و صنعت گردشگری این استان را رونق می‌بخشند.
گردشگری > جاذبه‌های مذهبی

مقبره امام‌زادگان متعددی که در شیراز وجود دارد، در طول سده‌ها ساختار اجتماعی و اقتصادی این شهر را شکل داده‌است. گفته می‌شود که در زمان مأمون خلیفهٔ عباسی، تعدادی از فرزندان و نوادگان موسی بن جعفر – امام هفتم شیعیان – به شیراز پناه آورده بودند. برطبق روایت‌های مختلف، آنان به مرگ طبیعی درگذشتند یا توسط حاکم عباسی کشته شدند. پس از سال‌ها تعدادی از این مزارها شناسایی شدند و زیارتگاه شیعیان قرار گرفتند. برخی از این امام‌زادگان -همچون علی بن حمزه- در دورهٔ آل بویه شناسایی شدند؛ ولی برای بعضی دیگر – مانند شاه‌چراغ – حدود چهارصد سال زمان لازم بود تا توسط حکمرانان سَلغُری شیراز شناسایی شوند. شناسایی بیشتر این مزارها بیش از آن‌که براساس شواهد و سندهای تاریخی باشد، بر مبنای احادیث و روایات اسلامی بوده‌است.
خانه باب، مهم‌ترین زیارت‌گاه بهائیان در ایران بود، در ۱۰ شهریور ۱۳۵۸ و در جریان حوادث بعد از انقلاب ایران تخریب شد.
علی بن حمزه
شاه‌چراغ
روستای گردشگری قلات
دریاچهٔ مهارلو
گردشگری > فضای سبز

همچنین ببینید: فهرست بوستان‌های شیراز
سرانه فضای سبز در شیراز در سال ۱۳۸۷ برابر با ۱۲٫۷ متر مربع به ازای هر تن است. هم‌اکنون در شهر شیراز ۱۱۸ پارک فعالیت می‌کنند که این تعداد شامل ۴۸ پارک شهری و ۷۰ پارک محله‌ای است که از این جهت مساحت کل پارک‌ها در شیراز ۲٬۱۷۰٬۵۵۰ متر مربع است که از این میزان ۱۲۸٬۰۴۴ متر مربع متعلق به پارک‌های محله‌ای و ۲٬۰۴۲٬۵۰۶ متر مربع متعلق به پارک‌های شهری است و همچنین پارک آزادی با ۲۰۴٬۱۹۱ متر مربع مساحت بزرگ‌ترین پارک شیراز محسوب می‌شود.
پارک کوهستانی دراک یکی از بزرگ‌ترین بوستان‌های ایران است که در شهر شیراز و در دامنه کوه دراک در شمال غرب این شهر قرار دارد. فاز اول این بوستان در تابستان ۱۳۹۶ گشایش یافت. در این پارک مسیر مناسب‌سازی شده‌ای برای پیمایش کوه وجود دارد. همچنین هوای تمیز پارک و چشم‌انداز زیبایی که از کوه دراک به شهر و طبیعت اطراف آن دیده می‌شود که یکی از جاذبه این پارک است
بوستان آزادی
پارک کوهستانی دراک
باغ جهان‌نما
لونا پارک
گردشگری > نمایشگاه بین‌المللی

مقالهٔ اصلی: نمایشگاه بین‌المللی شیراز
نمایشگاه بین‌المللی شیراز بزرگ‌ترین مرکز نمایشگاهی در جنوب ایران است.
این نمایشگاه در فضایی بالغ بر ۷۶۰٬۰۰۰ متر مربع در شمال غرب شیراز در شهرک گلستان تأسیس گردیده‌است. نمایشگاه بین‌المللی شیراز هم‌اکنون دارای فضایی به میزان ۱٫۷ کیلومتر مربع به‌صورت ۶ سالن سرپوشیده و سه سالن در حال ساخت و فضای باز نمایشی به میزان ۳٬۰۰۰ متر مربع است.
گردشگری > سوغات

از سوغات عمدهٔ شیراز می‌توان به آبلیمو، انار، انجیر، ترشی‌جات، چرم، حصیر، حنا، خاتم‌کاری، خراطی، خرما، ریسندگی، زعفران، سفیداب، سنگ‌تراشی، شیشه‌گری، بهار نارنج، ظروف سفالی، عرقیات، فلزکاری، قالی، کنده‌کاری، کیسه حمام، گبه، گلیم، کلوچه و مسقطی، نان یوخه، نان شیرین (نان چایی)، منبت‌کاری و نمد اشاره کرد.
گردشگری > نگارخانه‌ها

شیراز دارای ۱۸ نگارخانه‌است که به پرپایی و نمایش آثار هنری و فرهنگی می‌پردازند.
گردشگری > موزه‌ها

مقالهٔ اصلی: فهرست موزه‌های شیراز
شهر شیراز تعداد ۱۷ موزه را در خود جای داده‌است که از میان آن‌ها می‌توان به موزه‌هایی همچون موزه قاجار که به نمایش اشیاء زمان قاجار می‌پردازد، موزهٔ تاریخ طبیعی و تکنولوژی که به نمایش گونه‌های جانوری، گیاهی و زمین‌شناسی می‌پردازد، موزه پارس که به نمایش اشیاء سفالی از هزاره‌های پیش از میلاد تا دوره قاجاریه می‌پردازد و موزه عفیف‌آباد که به نمایش سلاح‌های گوناگون دوره صفویه تا دوره پهلوی می‌پردازد اشاره کرد.
ساختمان کلاه‌فرنگی موزه پارسساختمان کلاه‌فرنگی موزه پارس
موزه نظامی عفیف‌آباد
موزه مردم‌شناسی ارگ
موزه سنگ
موزه تاریخ طبیعی
گردشگری > هتل‌ها و مراکز اقامتی

مقالهٔ اصلی: فهرست هتل‌های شیراز
شهر شیراز مجموعاً دارای ۱۳۱ مهمان‌پذیر و مهمان‌سرا ثبت شده و همچنین ۳۴ هتل است که از این تعداد، هتل‌های شیراز، پرسپولیس، زندیه، چمران، پارس و هما پنج ستاره، ۲۶ هتل چهار، سه، دو و یک ستاره و ۴ هتل آپارتمان است.
هتل شیراز
هتل هما
هتل چمران
هتل پارس
اقتصاد

مقالهٔ اصلی: اقتصاد شیراز
در طول تاریخ شیراز به واسطه مرکزیت نسبی‌اش در منطقه زاگرس جنوبی و واقع بودن در یک منطقه به نسبت حاصل‌خیز به محل طبیعی برای مبادلات محلی کالا میان کشاورزان و یکجانشینان و عشایری مانند قشقایی تبدیل گشته بود. همچنین این شهر در مسیر راه‌های تجاری داخل ایران به بندرهای جنوب مانند بوشهر بوده‌است که این نقش با احداث شبکه راه‌آهن به بندرهای دیگر ایران کمرنگ شده‌است. مرکزیت ادارای و نظامی این شهر نیز باعث رونق شهر در طول تاریخ بوده‌است. در دهه‌های اخیر این صنعت گردشگری به رونق این شهر افزوده‌است.
شهرک صنعتی بزرگ شیراز صنایع کوچک و بزرگ بسیاری را در خود جای داده‌است. شیراز جایگاه بودن کارخانجات الکترونیکی متعددی از جمله صنایع مخابراتی و الکترونیک ایران (صاایران)، زیمنس، ITMC و تکصا است. صنایع فناوری اطلاعات از بزرگ‌ترین صنایع این شهر به‌شمار می‌رود که با شهرهای بزرگی در زمینهٔ تبادل صنایع فناوری اطلاعات در جهان مانند مونیخ و برلین (در زمینهٔ کارخانجات زیمنس) در ارتباط است.
کشاورزی همواره بخش مهمی از اقتصاد شیراز و حومهٔ آن بوده‌است که دلیل آن فراوانی آب در این منطقه نسبت به بیابان‌های اطراف است. تولیدات کشاورزی این شهرستان عبارتند از: انگور، نارنج، خرمالو، ازگیل، شلیل، انار و گندم. این شهر در تولید فرش و گل نیز معروف است. از صنایع دستی این شهر می‌توان به خاتم کاری، معرق‌کاری، قالی‌بافی و منبت‌کاری اشاره کرد.
صنایع مهم شیراز شامل صنایع الکترونیک، پالایشگاه نفت، مجتمع پتروشیمی، کارخانهٔ سیمان، صنایع لاستیک‌سازی، صنایع لبنیات و صنایع نساجی است و در بخش انرژی نیروگاه گازی شیراز، نیروگاه حافظ، نیروگاه سیکل ترکیبی فارس و نیروگاه خورشیدی شیراز از جمله نیروگاه‌های مهم شیراز هستند.
سیاست

شیراز مرکز استان فارس و شهرستان شیراز است. به عنوان یک مرکز سیاسی و اداری، نهادهای دولتی و قضایی استان همانند استانداری فارس و ادارات کل در شیراز واقع شده‌اند. همچنین مقر سازمان‌های فرااستانی در منطقه جنوب کشور و تعدادی سازمان بین‌المللی از جمله پایگاه استنادی علوم جهان اسلام نیز در شیراز قرار دارند.
شیراز ۴ نماینده در مجلس شورای اسلامی دارد. ادارهٔ شهر نیز توسط شهرداری شیراز انجام می‌شود. شهردار شیراز توسط شورای شهر شیراز انتخاب شده و این شورا بر عملکرد شهرداری نظارت و برای ادارهٔ شهر قانون‌گذاری می‌کند. شهر شیراز به لحاظ اداری به ۱۱ منطقهٔ شهرداری تقسیم شده است.
سیاست > شهرداری

مقالهٔ اصلی: شهرداری شیراز
شیراز سومین شهر ایران بود که پس از تبریز و تهران نهاد شهرداری در آن تأسیس شد. شهرداری شیراز در سال ۱۲۹۰ خورشیدی، در زمان استانداری مهدی‌قلی هدایت تأسیس شد. شهرداری آن زمان بلدیه نامیده می‌شد و حبیب‌الله حاجی قوام به عنوان نخستین رئیس بلدیه، توسط انجمن بلدیه، در همان سال انتخاب شد. او به‌همراه شش کارمند و کارگر، خدمات شهرداری را در شیراز آغاز کرد. با به قدرت رسیدن رضا شاه، دولت نقش مهم‌تری در بلدیه‌ها پیدا کرد. پس از تصویب نظامنامهٔ بلدیه در سال ۱۳۰۹، تأمین منابع مالی برای شهرداری راحت‌تر شد.
سیاست > شورای شهر

مقالهٔ اصلی: شورای اسلامی شهر شیراز
شورای اسلامی شهر شیراز، شورایی مرکب از ۱۳ تن است که با رای مستقیم مردم شهر شیراز، انتخاب می‌گردند. این نهاد وظیفه تصمیم‌گیری در مورد امور مربوط به شهرداری شیراز را داراست.
سیاست > شهرهای خواهرخوانده

شیراز با سیزده شهر جهان دارای پیوند خواهرخواندگی است:
وایمار، آلمان
چونگ‌کینگ، چین
کوالا لامپور، مالزی
اکادیر، مراکش
نیکوزیا، قبرس
دوشنبه، تاجیکستان
پچ، مجارستان
نانجینگ، چین
مشهد، ایران
رامسر، ایران
خوی، ایران
قونیه، ترکیه
خواهرخواندگی‌های پیشنهاد شده:
دوحه، قطر
سیاست > نمایندگی‌های بین‌المللی

| کشور/سازمان | نوع | وضعیت |
| --- | --- | --- |
|  پایگاه استنادی علوم جهان اسلام | ستاد | فعال |
|  مرکز منطقه‌ای اطلاع‌رسانی علوم و فناوری | ستاد | فعال |
|  کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد | دفتر فرعی | فعال |
|  ایالات متحده آمریکا | کنسولگری | غیرفعال |
|  بریتانیا | کنسولگری | غیرفعال |
|  اتحاد جماهیر شوروی | کنسولگری | غیرفعال |
|  آلمان | کنسولگری | غیرفعال |
|  کنیا | کنسولگری | غیرفعال |
|  هند | کنسولگری | غیرفعال |
|  امپراتوری عثمانی | کنسولگری | غیرفعال |
|  جمهوری هلند | تجارت‌خانه | غیرفعال |
|  عراق | دفتر امور کنسولی | غیرفعال |
ترابری

همچنین ببینید: ترابری در شیراز
ترابری > فرودگاه

مقالهٔ اصلی: فرودگاه بین‌المللی شیراز
شیراز دومین شهر ایران پس از تهران بود که دارای فرودگاه بین‌المللی شد. این فرودگاه در دوران سلطنت محمدرضا شاه پهلوی با نام فرودگاه بین‌المللی شیراز تأسیس شد که پس از پیروزی انقلاب اسلامی به‌نام «فرودگاه بین‌المللی شهید دستغیب» تغییر نام داد. فرودگاه شیراز پس از فرودگاه امام خمینی مجهزترین فرودگاه در سطح کشور محسوب می‌گردد. در حال حاضر فرودگاه بین‌المللی شهید دستغیب شیراز با دارابودن دستگاه‌های کمک ناوبری مدرن و کارآمد از قبیل دستگاه رادار PSR-SSR که یکی از پیشرفته‌ترین رادارهای دنیا است و همچنین دستگاه‌های NDB - DME - DVOR و ILS یکی از فرودگاه‌های ایمن و مجهز در سطح کشور بوده و پذیرای تمامی تایپ‌های پروازی است و به لحاظ سیستم‌های هواشناسی، ارتباطی و رادیویی از تجهیزات پیشرفته و قابل اطمینان برخوردار است. فرودگاه شیراز در اسفندماه سال ۱۳۸۹ خورشیدی به جمع چهار فرودگاه خودگردان کشور پیوست.
ترابری > راه‌آهن

مقالهٔ اصلی: ایستگاه راه‌آهن شیراز
خبر افتتاح راه‌آهن شیراز اصفهان در ۱۳ خرداد سال ۱۳۸۸ خورشیدی توسط رسانه‌های خبری منتشر شد.
مدت کوتاهی پس از افتتاح این راه‌آهن معلوم شد که این راه‌آهن به صورت نیمه‌تمام و ناقص اجرا شده و با عبور اولین قطار از روی آن بسیاری از ریل‌ها در هم شکسته‌اند. از آن زمان تا شهریورماه سال ۱۳۹۰ خورشیدی، به علت آماده نبودن ایستگاه راه‌آهن شیراز شیراز برای سوار و پیاده کردن مسافران از ایستگاه موقتی در شهر جدید صدرا استفاده می‌شد. ایستگاه راه‌آهن شیراز شیراز که اکنون یکی از بهترین ایستگاه‌های راه‌آهن کشور محسوب می‌شود در مهرماه سال ۱۳۹۰ خورشیدی به بهره‌برداری کامل رسید و از آن زمان تمامی قطارها از ایستگاه اصلی حرکت می‌کنند.
هم‌اکنون مسیرهای ریلی شیراز - فسا - نی ریز - گل گهر، شیراز - بوشهر - عسلویه و همچنین شیراز - جهرم - لار - بندرعباس در دست ساخت است.
ترابری > پایانه مسافربری

مقالهٔ اصلی: پایانه‌های مسافربری شیراز
چهار باب پایانهٔ مسافربری برون‌شهری در نزدیکی به ابتدای ۴ محور اصلی خروجی شهر قرار دارند. شهرداری شیراز در سال ۱۳۶۳ خورشیدی اولین پایانهٔ متمرکز خود را با نام «پایانهٔ شهید کاراندیش» مطالعه، طراحی و به اجرا درآورد که در دی‌ماه ۱۳۶۶ خورشیدی به بهره‌برداری رسید. «پایانهٔ شهید مدرس» در شرق شیراز و «پایانهٔ امیرکبیر» در جنوب غرب این شهر نیز پس از احداث و تجهیز در اردیبهشت‌ماه ۱۳۷۵ خورشیدی، به‌طور هم‌زمان به بهره‌برداری رسیدند. همچنین «پایانهٔ غیرمتمرکز سپیدان» جهت سرویس‌دهی به بخش‌های شمال غربی شهر شیراز از سال ۱۳۷۵ خورشیدی شروع به فعالیت کرده‌است.