فهرست باورهای نادرست رایج
علم > زیست‌شناسی > تکامل

واژه نظریه در نظریه تکامل به این معنا نیست که در خصوص معتبر بودن آن در جریان اصلی علمی شکی وجود دارد؛ مفاهیم نظریه و فرضیه معانی خاصی در زمینهٔ علمی دارند. در حالی‌که نظریه در کاربرد محاوره‌ای ممکن است معنای حدس یا گمان بدهد، یک نظریه علمی مجموعه اصولیست که پدیده‌های قابل مشاهده را با استفاده از الفاظ طبیعی توضیح می‌دهد. «واقعیت و نظریه علمی با قطعیت قابل جداسازی نیستند» و تکامل به همان مضمون نظیر نظریه جرم یا نظریه گرانش یک نظریه است.
تکامل تلاش نمی‌کند که منشأ حیات یا منشأ و توسعه جهان را توضیح دهد. در حالی که تکامل زیستی فرایندی را توصیف می‌کند که گونه‌ها و دیگر سطوح سازمان زیستی سرچشمه می‌گیرد و در پایان تمام شکل‌های حیات را به جهان‌نیای پایانی متصل می‌کند، در اصل ارتباطی با منشأ خود حیات ندارد، و به ریشه و تکامل جهان و اجزای آن مربوط نمی‌شود. تئوری تکامل در درجه اول با تغییرات در تولیدات پی در پی در طول زمان بعد از منشأگیری حیات در ارتباط است. مدل علمی مرتبط با خاستگاه نخستین جانداران زنده از مولکول‌های آلی و غیرآلی، به پیداش حیات معروف است و تئوری غالب برای توصیف رشد آغازین جهان ما، مدل انفجار بزرگ است.
انسان، تکامل‌یافته هیچ‌یک از گونه‌های شامپانزه‌ها نیست. همچنین انسان تکامل یافته گونه‌های شامپانزه‌های منقرض شده، جد مشترک شامپانزه و انسان، نمی‌باشد. دو گونه تازه (شامپانزه‌های معمولی و بونوبوها) نزدیکترین اجداد زنده انسان هستند و برخی انسان‌شناسان و زیست‌باستان‌شناسان قبول دارند که انسان از یک شامپانزه منقرض شده ایجاد نشده است، بلکه گونه‌ای از شامپانزه زنده است. نزدیک‌ترین نیای مشترک انسان و سایر شامپانزه‌های زنده حدود ۵ تا ۸ میلیون سال قبل زندگی می‌کرد. یافتن آردی‌کپی‌های ۴٫۴ میلیون ساله، نشان می‌دهد که این اجداد، جانوران مناسب دوپا (نه چهارپا) و کوچکی بودند و دست و پای درازتر و پوزه کوچکتری نسبت به شامپانزه‌ها داشتند. مخالف ایده شامپانزه‌ها، آن‌ها از زمان آن شکاف تکامل بسیاری یافتند و به بالاروندگان بزرگتر، مهاجم‌تر و تواناتری تبدیل شدند. این جانداران، با دیگر کپی‌ها، انسان‌ها و شامپانزه‌ها، خانواده انسانیان را شکل می‌دهند. این گروه از اجدادی متداول با تکامل میمون‌های جهان قدیم در حدود ۴۰ میلیون سال پیش به وجود آمدند.
تکامل، نقشه‌ای برای توسعه سازگاری جاندار زنده برای زنده ماندن ارائه نمی‌کند. برای مثال، روشی نادرست برای توصیف تکامل زرافه اینست که بگوییم گردن زرافه با گذر زمان به دلیل نیاز به رسیدن به درختان بلند، دراز می‌شود. تکامل نیاز و پاسخی را نمی‌بیند؛ به جای آن، یک فرایند بی هدف است. جهشی که سبب ایجاد گردن درازتر می‌شود، احتمالاً برای جانوری که در محل دارای درختان بلند زندگی می‌کند، مفیدتر از محلی است که درختان کوچک دارد، و در نتیجه احتمال زنده ماندن ژن‌های گردن‌دراز افزایش می‌یابد. درختان بلند نه می‌توانند سبب ایجاد جهش شوند و نه می‌توانند درصد تولد زرافه‌های گردن درازتر را افزایش دهند. در مثال زرافه، آنچه که در تکامل گردن دراز نقش دارد، انتخاب جنسی می‌باشد. در واقع گردن دراز به عنوان یک ویژگی جنسی، که برای نرها مزیت دارد، سبب تکامل می‌شود.
برخلاف مطلبی که در بسیاری از کتاب‌ها یافت می‌شود، دایناسورها بر اثر عدم توانایی در سازگاری خود با تغییرات آب‌وهوایی معمولی منقرض نشدند. در واقع، دایناسورها گروهی بسیار سازگار و موفق بودند، و انقراض آن‌ها نتیجه رویدادی خارق‌العاده بود که بسیاری از گیاهان، پستانداران و جانداران دریایی را نیز نابود ساخت. محتمل‌ترین دلیل آغاز رویداد انقراض کرتاسه-پالئوژن، برخورد شهاب‌سنگ به شبه جزیره یوکاتان می‌باشد. همچنین تمام دایناسورها منقرض نشدند. پرندگان تکامل یافته ددپایان بالدار کوچک در ژوراسیک می‌باشند، و زمانی که نسل دایناسورها در اواخر کرتاسه در حال انقراض بود، برخی پرندگان نجات یافتند. در نتیجه، اجداد دایناسورها بخشی از جانداران امروزی‌اند.
پستانداران تکامل‌یافته هیچ‌یک از گروه‌های امروزی خزندگان نیستند. اندکی پس از ظهور خزندگان، آن‌ها به دو دسته خزندگان چهرگان و هم‌کمانان تقسیم شدند. حدود ۳۲۰ میلیون سال پیش، در اواسط دوران کربنیفر، مسیری که به پستانداران ختم می‌شد، از مسیر خزندگان امروزی (خزندگان چهرگان)، فاصله گرفت. بعدها (در اواخر کرینیفر با اوایل پرمیان)، گروه‌های امروزی خزندگان (پولک‌خزندگان، لاکپشت‌ها و کروکودیل‌ها) مسیر خود را تغییر دادند. پستانداران، تنها بازماندگان خط هم‌کمانان، «خواهر و برادر» خزندگان امروزی نمی‌باشند، بلکه «عمو زادگان» آن‌ها هستند.
به گفتهٔ فرهنگستان علوم کالیفرنیا تنها ۵۹ درصد از بزرگسالان در ایالات متحده آمریکا می‌دانند که انسان‌ها و دایناسورهای غیرپرنده هم‌زمان با هم نمی‌زیسته‌اند. آخرین دایناسورهای غیرپرنده ۶۵٫۵ میلیون سال قبل، بعد از انقراض دوران سوم کرتاسه از بین رفتند. درحالی که اولین انسان‌ها بین ۲٫۳ تا۲٫۴ میلیون سال قبل پدیدار شدند؛ بنابراین فاصله‌ای ۶۳ میلیون سالی بین این دو گونه وجود دارد.
تکامل و قانون دوم ترمودینامیک در تناقض با هم نیستند. یک استدلال معمول علیه تکامل این است که آنتروپی طبق قانون دوم ترمودینامیک با زمان افزایش می‌یابد و در نتیجه تکامل نمی‌تواند پیچیدگی بیشتر ایجاد کند. اما این قانون در مورد پیچیدگی اعمال نمی‌شود، و برای سامانه‌های منزوی (ایزوله) تعریف می‌شود، که زمین چنین نیست (با فضای بیرون ارتباط دارد).
تکامل پیشرفتی از ارگانیسم‌های پست به کامل نیست، و لزوماً باعث افزایش پیچیدگی نمی‌شود. یک جمعیت ممکن است تکامل پیدا کرده و ساده‌تر شود، ژنوم کوچکتری پیدا کند، ولی تنازل یک اسم بی‌مسمی است.