stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
لئون تروتسکی
انقلاب روسیه

در سال ۱۹۰۷ تروتسکی دوباره موفق شد تا به وین فرار کند و چند سالی در آنجا بماند. جنگ جهانی اول آسیب جبران‌ناپذیری به سوسیال دموکراسی وارد آورد و موجب تجزیهٔ آن شد. اگرچه جنگ بین دولت‌های سرمایه‌داری بود رهبران انترناسیونال دوم به تصویب اعتبار جنگ رأی دادند. به عقیدهٔ تروتسکی و لنین، کارگران نباید در میان خویش، کشتار به راه می‌انداختند بلکه باید سلاح خود را علیه آن طبقه‌ای نشانه می‌رفتند که استثمارشان می‌کند. این گفتهٔ لنین بود که: «ما باید این جنگ را به جنگ شهریِ انقلابی تبدیل کنیم».
فلاکت جنگ در سرتاسر اروپا قحطی و بدبختی را می‌گسترد. در فوریه ۱۹۱۷ انقلاب دیگری در روسیه رخ داد. این بار تزار نیکلای دوم روسیه باید از قدرت برکنار می‌شد و حکومتی موقت تحت ادارهٔ بورژواهای لیبرال تشکیل می‌شد. لنین در ماه آوریل و تروتسکی در ماه مه به مسکو وارد شدند.
با ورود لنین، بلشویک‌ها دوباره با منشویک‌ها همکاری کرده و حکومت موقت را به رسمیت شناختند. لنین جریان حزب را دگرگون نمود. در نظر او، کارگران باید قدرت را از طریق شوراها در دست بگیرند و با پشتوانهٔ انقلاب جهانی که انقلاب روسیه آغازگر آن است، سازندهٔ جامعه‌ای برابر و بی‌طبقه یا «سوسیالیسم» باشند. تروتسکی پس از ورودش به روسیه با تأیید فراموش کردن اختلافات گذشته، تمایل خود را به بلشویک‌ها نشان داد.
در طی ماه‌های بعدی، بلشویک‌ها با خواست‌هایی نظیر توقف جنگ، بازتوزیع زمین‌ها و قدرت گرفتن کامل شوراها، بتدریج توده‌های زیادی را جلب کردند. اما ۲۵ اکتبر انقلاب دیگر و با خون‌ریزی کم در راه بود. چرا که نیروهای نظامی جانب انقلابیون را می‌گرفتند. بدین ترتیب روسیه نخستین کشوری شد که در آن، کارگران و دهقانان قدرت را در دست گرفتند. حکومتی ترکیبی از بلشویک‌ها و سوسیالیست‌های انقلابی بزودی برپا شد. لنین و تروتسکی در نتیجهٔ انقلاب روسیه، امید زیادی به رویداد انقلاب در دیگر کشورهای پیشرفتهٔ سرمایه‌داری داشتند. آن‌ها معتقد بودند روسیه که کشوری توسعه‌نیافته و از نظر فرهنگی عقب‌افتاده‌است به تنهایی نمی‌تواند سوسیالیسم را برآورده کند.
علیرغم طغیان‌های انقلابی بسیار به‌خصوص در آلمان، انقلاب در هیچ‌کجا پیروز نشد. نقش ضدانقلابی سوسیال دموکراسی، لنین و تروتسکی را به این نتیجه رساند که انترناسیونالی دیگر ضرورت دارد. انترناسیونال سوم (کمینترن) در ۱۹۱۹ برپا شد. همزمان بلشویک‌ها در روسیه درگیر جنگ شهری طاقت‌فرسایی برای نابودی گروه‌های سلطنت‌طلب و سوسیالیست‌های مخالف حکومت شوروی و جمهوری‌خواهان و بسیاری از گروه‌های دیگر که تنها در مخالفت با بلشویک‌ها با هم متحد شده بودند شدند که تقریباً ۲۰ کشور سرمایه‌داری از آنان پشتیبانی می‌کردند.
تروتسکی مسئولیت تشکیل ارتش سرخ را به عهده گرفت که در نهایت موفق شد گروه‌های مخالف را شکست دهد. اما از طرف دیگر جنگ شهری وضعیتی را ایجاد کرد که به سمت دیوان‌سالاری دولتی شوروی رفت. این موضوع، باعث خشونت‌آمیز شدن مناسبات سیاسی و اجتماعی شد. در این زمینهٔ سیاسی و اجتماعی، سوگیری بلشویک‌ها به سمتی رفت که این تغییرشکل را ـ اگرچه موقت ـ تشدید کرد. در ادامهٔ این روند در ۱۹۲۱ احزاب سیاسی غیرقانونی اعلام شدند و حق تشکیل فراکسیون در احزاب، موقتاً ملغی شد. در نظر ارنست مندل، این، سال‌های سیاهی بود که در آن تروتسکی از سیاست ترس، و سرکوب آنارشیست‌ها (ماخنو، کرونشتات) و نظامی‌سازی سندیکاها دفاع می‌کرد.
مخالفت با استالین

در ۱۹۲۲ ژوزف استالین که تا آن زمان کمتر شناخته شده بود دبیرکل حزب کمونیست اتحاد شوروی شد و این زمانی بود که ولادیمیر لنین هرچه بیشتر خطر دیوان‌سالار شدن دولت شوروی را احساس می‌کرد. او در ۱۹۲۲ در کنگره حزب گفت: «زمانی که به ماشین دیوان‌سالار می‌نگریم باید از خود بپرسیم که چه کسی حکومت می‌کند و چه کسی حکومت می‌شود؟ من به‌شدت شک دارم که این کمونیست‌ها هستند که حکومت می‌کنند. حقیقت این است که این‌ها حکومت می‌شوند». در همین سال لنین بیمار شده و به این ترتیب، ناتوان و از گود خارج شد. تروتسکی در ابتدا بارها ضرورت بازگشت دموکراسی در حزب را هشدار می‌داد که نتیجه‌ای جز خشم استالین و همدستانش نداشت؛ زیرا آنها نمایندهٔ منافع قشر تازه سوسیال بوروکرات‌ها بودند. بسیاری از کمیسیون‌ها و اعضای اثر گذار حزب کمونیست، با تطمیع یا ترساندن استالین تغییر موضع دادند.
لنین در ۱۹۲۴ درگذشت. او در وصیت‌نامهٔ سیاسی‌اش از اعضای دیگر رهبری حزب کمونیست خواسته بود تا استالین را از مقام دبیرکلی حزب کمونیست برکنار کنند. تروتسکی نیز تلاش کرد تا مبارزهٔ لنین را ادامه دهد اما تلاش‌های تروتسکی در زمانی بود که توده‌ها در انفعال و خستگیِ پس از انقلاب به‌سر می‌بردند. در نتیجه دیوان‌سالاران حکومتی، تروتسکی را از نظر سیاسی محاصره کرده و او را در ژانویه ۱۹۲۵ از مقام کمیسر عالی امور نظامی و دریایی شوروی برکنار کردند.
اخراج و تبعید

در سال ۱۹۲۵ (یکسال پس از مرگ لنین) دربارهٔ آینده شوروی دو دیدگاه وجود داشت: تروتسکی و هوادارانش در داخل حزب و ارگان‌های سیاسی ارتش، از سیاست صنعتی کردن سریع کشور و تشدید فعالیت‌های انقلابی در صحنه بین‌المللی حمایت می‌کردند (نظریه انقلاب جهانی). از سوی دیگر استالین و هوادارانش نظریه «سوسیالیسم در کشور واحد» را ارائه دادند که به معنای اولویت تحکیم اوضاع داخلی کشور و مماشات با کشورهای غرب بود. از نظر اعضای ساده حزب و اکثریت کارگران، نظریه استالین از جاذبه بیش تری برخوردار بود.
استالین در مقابل تئوری انقلاب جهانی تروتسکی، ایده سوسیالیسم در یک کشور را ارائه کرد و تروتسکیسم را مغایر با ارزش‌های انقلاب دانست. تروتسکی در سال‌های ۱۹۲۶ و ۱۹۲۷ گروهی متشکل از ۸ هزار نفر از اعضای حزب کمونیست را گرد آورد و یک اپوزیسیون تشکیل داد. این اپوزیسیونِ چپی در محلات شهرهای بزرگ به صورت پنهانی گرد هم جمع می‌شدند. همه اعضای شناخته شدهٔ این اپوزیسیون در سال ۱۹۲۷ از حزب کمونیست اخراج و تبعید یا زندانی شدند. تروتسکی نیز نخست در اکتبر ۱۹۲۶ از پولت‌بیورو و سپس در اکتبر ۱۹۲۷ از کمیته مرکزی اخراج شد. سرانجام در نوامبر ۱۹۲۷ در پی سخنرانی تروتسکی علیه استالین که در آن استالین را «گورکن انقلاب» نامید، از حزب کمونیست اخراج و ناچار شد روسیه را ترک کند و به تبعید برود. تروتسکی در ژانویه ۱۹۲۸ ابتدا به آلماتی تبعید شد و سرانجام در فوریه ۱۹۲۹ از اتحاد جماهیر شوروی اخراج شد. تروتسکی و ناتالیا همسرش تبعید شدند. سفری دریایی و طولانی آن‌ها را از ترکیه به فرانسه، نروژ و از آنجا به مکزیک رساند؛ ولی تروتسکی دست از فعالیت سیاسی برنداشت. در سال ۱۹۳۵ تروتسکی در مخالفت با استالین، در کتابی به نام انقلابی که به آن خیانت شد نوشت که جریان حاکم بر شوروی در راستای منافع خود، منافع کارگران و پرولتاریا را نادیده می‌گیرد. او با بررسی احزاب سوسیال دموکرات اروپایی و امکانات حاصل از نتیجه جنگ جهانی اول به این نتیجه رسید که باید انترناسیونال چهارم را تشکیل دهد؛ بنابراین در سال ۱۹۳۸ و در اطراف پاریس، انترناسیونال چهارم را تشکیل داد و برپایی انقلابی تازه را وظیفه خود دانست.
در همین حال در بسیاری از احزاب کمونیست جهان جریان‌های اپوزیسیون سر برآوردند. اما مسکو خواستار اطاعت بود و در هرکجا تروتسکیستی پیدا می‌کرد از حزب کمونیست اخراج می‌نمود. از طرف دیگر تروتسکی سعی کرد تا ارتباطش را با این جریان‌ها حفظ کند. در اتحاد شوروی استالین برنامهٔ صنعتی‌سازی اجباری را پیش گرفت. بهای سنگین این برنامه را کارگران و خانواده‌هایشان پرداختند. او همچنین در روستاها به اشتراکی‌سازی اجباری زمین‌ها دست زد. وضع قانون‌گذاری حتی از زمان تزاریسم هم بدتر بود: از سن ۱۲سالگی برای جرم دزدی مجازات مرگ در نظر گرفته می‌شد. همچنین تبعید و اعدام‌های جمعی گسترده‌ای صورت می‌گرفت.
کارشکنی‌های فراوان تروتسکی در روند پیشرفت‌های اقتصادی و سیاسی شوروی سبب تحقیقات گسترده پلیس ترور شوروی شد که نهایتاً منجر به اعترافات زیادی در زمینه ایجاد مشکلات و خرابکاری‌های پیش آمده در امور شوروی شد که خرابکاران اذعان به همکاری با عامل اصلی آن‌ها یعنی تروتسکی نمودند. همین امر موجب آن شد که استالین دستور اعدام‌های گسترده‌ای را برای این خرابکاران بدهد.
ترور تروتسکی

تروتسکی در آخرین سال‌های زندگی، کتاب‌ها و مقالات بسیاری علیه خائنان به انقلاب نوشت. او خواستار برپایی دوباره شوراها و دموکراسی چند حزبی بود. ترس استالین از تروتسکی آنچنان زیاد بود که وجود او در تبعید را نیز برنمی‌تافت؛ زیرا تروتسکی همچنان تا سال‌های پایانی زندگی، چنان قدرتمند و دارای کاریزما بود که بتواند کودتا یا انقلابی در روسیه را رهبری کند.
به نظر می‌رسید که تروتسکی در مکزیک در امنیت است، اما در ۲۰ اوت ۱۹۴۰ مردی جوان به نام مستعار «آقای جکسون» در مکزیک به دیدار لئون تروتسکی رفت. او خود را از حامیان و دوستداران تروتسکی معرفی کرد که از تروتسکی می‌خواهد تا کتابش را پیش از انتشار بررسی کند. جکسون به نظر مردی متشخص می‌آمد و برای همین کسی به او شک نکرد و او را بازرسی نکردند. جکسون با تروتسکی مشغول گپ زدن بود. گفته می‌شود در حالی که تروتسکی کتاب جکسون را می‌خواند او ناگهان با تیشه کوهنوردی از پشت، به سر تروتسکی ضربه زد.
تروتسکی پیش از مرگ گفت: «او را نکشید، باید همه چیز را اعتراف کند». آشکار شد که جکسون می‌خواسته پس از ترور تروتسکی خودکشی کند. محافظان تروتسکی، جکسون را به مقامات مکزیکی تحویل دادند. هویت واقعی او رامون مرکادر، تبعهٔ اسپانیا بود که به ۲۰ سال زندان محکوم شد. در روز خاکسپاری تروتسکی، نزدیک به ۳۰۰ هزار نفر حضور داشتند.
ژوزف استالین گفته بود: «من در ترور تروتسکی هیچ نقشی ندارم»، اما مرکادر پس از آزادی از زندان، به شوروی رفت و نشان لنین که بالاترین نشان شوروی بود را دریافت کرد.
آثار

زندگی من
تاریخ انقلاب روسیه
کمون پاریس
مارکسیسم و تروریسم
هنر و انقلاب
فیلم‌ها دربارهٔ تروتسکی

مینی‌سریال تروتسکی به زبان روسی در ۸ قسمت (۲۰۱۷)
ترور تروتسکی (۱۹۷۲)
نگاره گذرنامه لئون تروتسکی در سال ۱۹۱۵
پوستر پروپاگاندای ارتش سفید روسیه که در آن تروتسکی به عنوان نماد بلشویسم یهودی و به صورت شیطانی تصویر شده‌است.
زبان‌های اسلاوی غربی

| زبان‌های اسلاوی غربی | زبان‌های اسلاوی غربی |
| --- | --- |
پراکنش:: اروپای شرقی
تبار:: زبان‌های هندواروپاییبالتواسلاویاسلاویزبان‌های اسلاوی غربی
زیرگروه‌ها::  چکسلواکی لخی سوربی                 
ایزو ۵–۶۳۹: zlw
  کشورهایی که زبان ملی آنان ، زبان اسلاوی غربی است.:   کشورهایی که زبان ملی آنان ، زبان اسلاوی غربی است.
زبان‌های اسلاوی غربی زیرمجموعه‌ای از زبان‌های اسلاوی می‌باشند. زبان‌های اسلاوی غربی زبان چکی، زبان لهستانی، زبان اسلواکیایی، زبان کاشوبی ، زبان سیلزیایی و زبان سوربی را شمال می‌شوند.
دسته‌بندی

هندواروپایی
بالتواسلاوی
اسلاوی
اسلاوی غربی
چک-اسلواکی
چکی
کنعانی (یهودی-چکی)
اسلواکیایی
لخی
لهستانی
سیلزیایی
پومرانی
کاشوبی
اسلونیایی
پولابی
سوربی
سوربی بالا
سوربی پایین
منبع

http://en.wikipedia.org/wiki/West_Slavic_languages
| 0 | 1 |
| --- | --- |
داده‌های کتابخانه‌ای: کتابخانه‌های ملی :  فرانسه (داده‌ها)  آلمان  اسرائیل  ایالات متحده آمریکا  جمهوری چک
سودجان

| سودجان | سودجان |
| --- | --- |
کشور:  ایران
استان: چهارمحال و بختیاری
شهرستان: شهرکرد
بخش: لاران
سال شهرشدن: ۱۳۸۲
مردم: مردم
جمعیت: ۵٬۵۸۱ نفر (۱۳۹۵)
رشد جمعیت: مثبت
اطلاعات شهری: اطلاعات شهری
شهردار: رضا نادری
پیش‌شمارهٔ تلفن: 0383346
وبگاه: www.soodejan.ir
شناسهٔ ملی خودرو:  ایران
کد آماری: ۵۶۱۴
  سودجان  روی نقشه ایران ۳۲°۳۱′۲۴″شمالی ۵۰°۲۳′۵۶″شرقی﻿ / ﻿۳۲٫۵۲۳۳°شمالی ۵۰٫۳۹۸۹°شرقی﻿ / 32.5233; 50.3989   :   سودجان  روی نقشه ایران ۳۲°۳۱′۲۴″شمالی ۵۰°۲۳′۵۶″شرقی﻿ / ﻿۳۲٫۵۲۳۳°شمالی ۵۰٫۳۹۸۹°شرقی﻿ / 32.5233; 50.3989   
 :  
سودجان شهری از توابع بخش لاران شهرستان شهرکرد در استان چهارمحال و بختیاری ایران است که در ساحل زاینده‌رود قرار دارد.. بیشتر مردم سودجان از ایل قشقایی هستند و به زبان ترکی قشقایی صحبت می کنند.
جمعیت

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۵۵۸۱ نفر (در ۱۶۵۸ خانوار) بوده‌است.
| جمعیت تاریخی> سال | جمعیت تاریخی> جمعیت | جمعیت تاریخی> ±% |
| --- | --- | --- |
| ۱۳۸۵ | ۲٬۴۱۵ | —     |
| ۱۳۹۰ | ۲٬۶۱۰ | ۸٫۱٪+ |
| ۱۳۹۵ | ۲٬۵۸۱ | ۱٫۱٪− |
از این شهر خانوارهای زیادی مهاجرت کرده‌اند و به همین دلیل جمعیت این شهر نسبت به سال‌های گذشته کمتر شده‌است. (جمعیت در سال۱۳۷۰ حدوداً ۶۰۰۰ نفر بوده‌است). اکنون شغل بیشتر اهالی دامپروری و دامداری است.
مردم‌شناسی

در خصوص مردم این شهر حاج عبدالغفار نجم الملک در حدود دویست سال پیش ذکر می‌کند. بعد از طی فرسخی به قریه بزرگ سودجان رسیدیم که جز چنارود است، اهالی آن شصت خانوار بختیاری اند.زبان مردم سودجان، ترکی است که در آن واژگان بختیاری و فارسی فراوان دیده می‌شود وبا ترکی آذری تفاوت زیادی نیز دارد. گویش بختیاری از زبان های رایج دیگر شهر استبه دلیل ایلراه بودن اقوام لر نيز در آن ساکن ميباشند.فرهنگ ساکنان منطقه با آداب و رسوم بختیاری پیوند خورده‌است. برای نمونه لباس رسمی و سنتی سودجانی‌ها چوقا و دبیت (از جمله پوشش‌های بختیاری)است. بسیاری از ده نشینان اطراف این شهر که اکثراً بختیاری زبان نیز هستند به این منطقه مهاجرت کرده و سکنی گزیده‌اند.
قره‌داش پرچیک

۳۵°۳۱′۵۸″شمالی ۴۹°۲۸′۳۰″شرقی﻿ / ﻿۳۵٫۵۳۲۸°شمالی ۴۹٫۴۷۴۹°شرقی﻿ / 35.5328; 49.4749
مکان
| قره‌داش پرچیک قاراداش | قره‌داش پرچیک قاراداش |
| --- | --- |
روستا: روستا
مختصات: ۳۵°۳۱′۵۸٫۱″ شمالی ۴۹°۲۸′۲۹٫۶″ شرقی﻿ / ﻿۳۵٫۵۳۲۸۰۶°شمالی ۴۹٫۴۷۴۸۸۹°شرقی﻿ / 35.532806; 49.474889: مختصات: ۳۵°۳۱′۵۸٫۱″ شمالی ۴۹°۲۸′۲۹٫۶″ شرقی﻿ / ﻿۳۵٫۵۳۲۸۰۶°شمالی ۴۹٫۴۷۴۸۸۹°شرقی﻿ / 35.532806; 49.474889
استان: قزوین
شهرستان: آوج
بخش: بخش آبگرم
دهستان: خرقان شرقی
جمعیت: ۵۰۰ نفر
پیش‌شمارهٔ تلفن: ۰۲۸۵۸۴۱
قره‌داش پرچیک، روستایی از توابع بخش آبگرم شهرستان آوج در استان قزوین ایران است.

این روستا به دلیل میزان بارندگی مناسب آب و هوای خنک و زمستانی،[۳۲۰میل] یکی از روستاهای حاصلخیز به حساب می‌آید.
قره داش با محصولاتی همچون گندم وجو، نخود، گردو، بادام، سیب، آلو بخارا، آلوی سیاه، انگور، و داروهای گیاهی و عسل طبیعی کوهستان میزبان گردشگران و مسافران می‌باشد.
جمعیت

این روستا در دهستان خرقان شرقی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، جمعیت آن۵۰۰نفر (۱۲۵خانوار) بوده‌است.
نانسی اوستون

| نانسی هیوستون | نانسی هیوستون |
| --- | --- |
نام اصلی: Nancy Huston
زاده: ۱۶ سپتامبر ۱۹۵۳ ‏(۷۱ سال) کلگری، کانادا
پیشه: نویسنده، رمان‌نویس، مترجم
ملیت: کانادایی 
همسر(ها): تزوتان تودوروف
نانسی هیوستون (هیوستن) ((به فرانسوی: Nancy Huston)، زاده ۱۶ سپتامبر ۱۹۵۳) نویسنده و رمان‌نویس کانادایی است. وی آثارش را هم به زبان فرانسه و هم انگلیسی می‌نویسد. وی همسر سابق تزوتان تودوروف است و از این ازدواج دارای ۲ فرزند است. وی در حال حاضر با نقاشی سوئیسی زندگی می‌کند. از وی ۲۵ اثر داستانی و ۱۴ اثر غیرداستانی به چاپ رسیده‌ است.
کتاب‌شناسی

ردپای فرشته، ترجمۀ فریبا مجیدی، نشر نیماژ، 1396.
خطای نسلها، ترجمۀ فریبا مجیدی، نشر نیماژ، 1398.
سازهای ظلمت، ترجمۀ فریبا مجیدی، نشر دانوب آبی، 1401.
انقلاب اسلامی (روزنامه)

خبر توقیف روزنامهٔ انقلاب اسلامی در روزنامهٔ پیام رئیس‌جمهور
انقلاب اسلامی روزنامه‌ای است که با صاحب امتیازی و مدیر مسئولی ابوالحسن بنی‌صدر و به‌سردبیری علیرضا نوبری منتشر می‌شد. پس از انتخاب ابوالحسن بنی‌صدر به‌نخست‌وزیری، علیرضا نوبری از طرف او به‌ریاست کلی بانک مرکزی منصوب و محمد جعفری به‌مدیر مسئولی و سید جمال‌الدین موسوی به‌سردبیری روزنامهٔ انقلاب اسلامی انتخاب شدند. نخستین شمارهٔ این روزنامه، در سه‌شنبه، ۲۹ خرداد ۱۳۵۸ منتشر شد و تا ۱۷ خرداد ۱۳۶۰ ادامه داشت.
نام روزنامه

نام‌های متعددی برای روزنامه پیشنهاد شد. از جمله توحید، انقلاب اسلامی، طلوع فجر، عدالت، آزادی و رسالت. سه نام توحید، انقلاب اسلامی و رسالت انتخاب شدند و سید ابوالحسن بنی‌صدر برای احترام به‌نظر سید روح‌الله خمینی، این سه نام را به‌وی پیشنهاد کرد و نظر او را برای انتخاب روزنامه جویا شد. خمینی نام انقلاب اسلامی را پسندید.
توقیف روزنامه

این روزنامه به‌دستور سید محمد بهشتی و با حکم اسدالله لاجوردی توقیف شد. آخرین شمارهٔ این روزنامه، که پانصد و پنجاه و هفتمین شمارهٔ آن بود، در ۱۷ خرداد ۱۳۶۰ منتشر شد.
هفته‌نامه «انقلاب اسلامی در هجرت»

بنی‌صدر تا پیش از مرگ در ورسای، حومه پاریس، اقامت داشت و به انتشار منظم هفته‌نامه انقلاب اسلامی در هجرت می‌پرداخت.
فرهنگ در فرانسه

شاهکار آزادی هدایت‌گر مردم اثر اوژن دولاکروا که انقلاب ژوئیه را به تصویر می‌کشد. از آنجا که آزادی‌بخشی از شعار «آزادی، برابری، برادری» بود، این نقاشی مهم‌ترین نماد جمهوری فرانسه گشت.
فرهنگ فرانسه و مردمان فرانسوی‌زبان فرهنگ رایج در میان مردم فرانسه است که در گذر زمان توسط عواملی چون جغرافیا و رویدادهای تاریخی و گروه‌های داخلی و خارجی در این کشور شکل گرفته است. فرانسه، و به ویژه پاریس، از قرن هفدهم میلادی نقش مهمی در فرهنگ و ادب و هنرهای تزئینی در اروپا پیدا کرد و تأثیرات آن در قرن نوزدهم در سراسر جهان هویدا بود. از پایان قرن نوزدهم به این سو همچنین، فرانسه نقش مهمی در هنرهایی چون فیلم‌سازی و مد و آشپزی ایفا کرد.
غنای فرهنگ فرانسه برآمده از تنوع آن، بازتاب فرهنگ بخش‌های گوناگون فرانسه بودنش، تأثیراتش بر دیگر ملت‌ها، پایداری آن در میان گروه‌های قومی و سیاسی است و به آن امکان این را داده که در طول زمان بسیار به رشد بپردازد.
زبان

مقالهٔ اصلی: زبان فرانسوی
فرهنگستان فرانسه تعیین‌کننده سیاست‌های کشور در زمینه زبان فرانسوی است؛ با این حال این سیاست‌ها که پذیرش آن‌ها اجباری نیست گاه از سوی دولتمردان فرانسه نیز نادیده انگاشته می‌شوند. برای نمونه دولت لیونل ژوسپن خواهان مونث‌سازی بعضی واژگان از جمله واژه وزیر در «خانم وزیر» (madame la ministre) بود که با واکنش فرهنگستان که خواهان باقی ماندن وزیر به صورت مذکر (madame le ministre) بود، مواجه شد.
زبان‌های محلی متعددی در فرانسه وجود دارند که بعضی از آن‌ها همچون زبان برتون و زبان آلزاسی با زبان رسمی فرانسوی تفاوت بسیار دارند. بعضی زبان‌های نواحی، همانند خود زبان فرانسوی، ریشهٔ رومی دارند از جمله زبان اکسیتان. زبان باسک به گونه کامل با فرانسوی تفاوت دارد و ریشه در هیچ زبان دیگری در جهان ندارد. گویشوران این زبان در مناطق جنوب غربی فرانسه تا شمال اسپانیا زندگی می‌کنند. نسخه‌ای بازنگری شده از قانون اساسی فرانسه که در آن زبان‌های محلی به رسمیت شناخته شده‌اند در سال ۲۰۰۸ در نشست پارلمانی در کاخ ورسای به امضا رسید. زبان انگلیسی در فرانسه به عنوان زبان دوم در مدرسه‌ها و نهادهای آموزشی آموزش داده می‌شود.
دین

فرانسه کشوری سکولار است که در آن آزادی اندیشه و مذهب زیر اعلامیه حقوق انسان و شهروند تصویب شده در ۱۷۸۹، محترم شمرده می‌شوند. جمهوری فرانسه بر پایه لائیسیته بنا شده است و آزادی دین‌ها (از جمله ندانم‌گرایی و خداناباوری) تضمین شده‌اند. قانون جدایی کلیسا و سیاست در فرانسه در ۱۹۰۵ به تصویب رسید و در آغاز جمهوری سوم (۱۹۴۰–۱۸۷۱) به اجرا گذاشته شد.
با آنکه در گذشته بیشترین جمعیت فرانسه را باورمندان به آیین کاتولیک تشکیل می‌دادند، امروزه کمتر از نیمی از مردم آن کشور خود را کاتولیک می‌دانند. بر پایه یک آمارگیری که در سال ۲۰۰۶ میلادی در مجله فاینانشیال تایمز به چاپ رسید، ۳۲٪ از مردم فرانسه خود را ندانم‌گرا می‌دانند و ۳۲٪ دیگر خداناباور هستند و تنها نزدیک به ۲۷٪ مردم به وجود خدا یا وجودی برتر و لایتناهی باور دارند.
دین > آیین کاتولیک

مذهب کاتولیک رومی دین رسمی فرانسه پیش از انقلاب فرانسه و در دوره چند حکومت ناجمهوری در سده ۱۹ام، از جمله دوران بازگشت و پادشاهی ژوئیه و امپراتوری دوم، بود؛ اگرچه امروز این جایگاه را از دست داده است. جدایی رسمی دین و دولت (Séparation de l'Eglise et de l'Etat) در سال ۱۹۰۵ پدید آمد و این کار رویکرد سخت‌گیرانه جمهوریخواهان آن دوره در برابر دین و هواداری آن‌ها از لائیسیته را نشان می‌دهد.
در آغاز قرن ۲۰ام، فرانسه کشوری با جمعیت روستایی زیاد بود که بیشتر آنان را کاتولیک‌های محافظه‌کار تشکیل می‌دادند؛ اما با گذشت یکصد سال از آن هنگام و با افزایش جمعیت شهرنشین، بیشتر جمعیت این کشور رو به سکولاریسم آوردند. به باور پژوهشگران امروزه دیگر فرانسه کشوری کاتولیک به‌شمار نمی‌رود.
دین > اسلام

مقالهٔ اصلی: اسلام در فرانسه
پس از آیین کاتولیک، اسلام دومین دین بزرگ در فرانسه به‌شمار می‌رود و جمعیت مسلمانان ساکن این کشور بیشترین در میان همه کشورهای غرب اروپا است. این به دلیل روندهای مهاجرتی، که از دهه ۱۹۶۰ میلادی به این سو شدت گرفتند، از کشورهای شمال آفریقا همچون مراکش و الجزایر و تونس و نیز به میزان کمتر از کشورهای ترکیه و آفریقای غربی، پدید آمده است. با آنکه قانون اجازه گردآوری اطلاعات دربارهٔ باورهای دینی در فرانسه را به دولت نمی‌دهد، تخمین‌ها و آمارگیری‌ها نشان می‌دهند که ۷–۴٪ از مردم این کشور مسلمان هستند.
دین > یهودیت

بر پایه آمارگیری سال ۲۰۱۰ کتابخانه مجازی یهودیان، جمعیت کنونی یهودیان در فرانسه نزدیک به ۴۸۳٬۵۰۰ تن است. یهودیان فرانسه بیشتر در کلان‌شهرهایی چون پاریس و مارسی و استراسبورگ زندگی می‌کنند.
تاریخ دین یهود در فرانسه به بیش از ۲۰۰۰ سال پیش بازمی‌گردد. در آغاز سده‌های میانی فرانسه مرکزی برای آموزش یهودیان بود، با این حال پس از آن بسیاری از یهودیان تحت پیگرد قرار گرفتند. فرانسه نخستین کشور اروپایی بود که پس از انقلاب خود، یهودیان را در زندگی و گزیدن آیین آزاد گذاشت؛ اگرچه یهودی‌ستیزی مشکلی باقی ماند و در سال‌های پس از آن ماجراهایی چون ماجرای دریفوس را پدیدآورد. با آنکه یک چهارم یهودیان فرانسه در جریان هولوکاست کشته شدند، این کشور اکنون بزرگ‌ترین جمعیت یهودیان اروپا را در خود جای داده.
بیشترین یهودیان فرانسه سفاردی هستند که گستره‌ای از یهودیان بسیار مذهبی حریدی تا یهودیان به گونه کامل سکولار را شامل می‌شود.
حکومت و فرهنگ > وزارت فرهنگ

وزیر فرهنگ در دولت فرانسه مسوول موزه‌ها و مکان‌های باستانی، پشتیبانی و تشویق هنرها (تجسمی، تئاتر، موسیقی، رقص، معماری، ادبی، تلویزیون و رسانه، عکاسی) در فرانسه و بیرون از آن، مدیریت آرشیوهای ملی و خانه‌های فرهنگ (maisons de culture) است. وزارت فرهنگ در پله رویال در پاریس واقع شده است.
جایگاه نوین وزارت فرهنگ را شارل دوگل در سال ۱۹۵۹ با وزیر نمودن آندره مالرو ایجاد کرد. مالرو مسوول اجرای سیاست «droit à la culture» (حق فرهنگ) گشت. این سیاست که در قانون اساسی فرانسه و اعلامیه جهانی حقوق بشر ذکر شده است، با مردم‌سالارانه کردن هنر دسترسی به آن را آزاد می‌کرد و در راستای سیاست گلیستی «grandeur» (بالا بردن قدر و اعتبار فرانسه) پس از جنگ جهانی دوم بود.
حکومت و فرهنگ > فرهنگستان

مقالهٔ اصلی: فرهنگستان فرانسه
فرهنگستان فرانسه یا آکادمی زبان فرانسوی (Académie française) مهم‌ترین مرجع تصمیم‌گیرنده دربارهٔ سیاست‌های کشور در زمینه زبان فرانسوی است. این نهاد به گونه رسمی در سال ۱۶۳۵ توسط کاردینال ریشلیو، نخست‌وزیر دربار لوئی سیزدهم گشایش یافت. در سال ۱۷۹۳ و در جریان انقلاب فرانسه سرکوب شد و در ۱۸۰۳ توسط ناپلئون بناپارت بازگشایی شد. این آکادمی یک از پنج آکادمی تشکیل دهنده بنیاد فرانسه است.
تعداد اعضای فرهنگستان ۴۰ تن است که با نام «جاودانان» (Immortels) خوانده می‌شوند. اعضای جدید توسط خود اعضای فرهنگستان برگزیده می‌شوند و عضویت در این نهاد دایمی است مگر آنکه عضوی به دلیل خطا و کار ناشایست کنار گذارده شود. وظیفه فرهنگستان نظارت بر روند واژه‌سازی و چاپ واژه‌نامه رسمی به زبان فرانسوی است. اصلاحات این نهاد پیشنهادی هستند و اجباری بر دولت و مردم برای پذیرش ایجاد نمی‌کنند.
هنر و رسانه‌ها > هنر لوکس و مد

چهره فرانسه با کالاها و هنرهای لوکس آن گره خورده است. به پاریس همواره به عنوان لوکس‌ترین شهر جهان نگریسته و به همراه میلان و لندن و نیویورک از نمادهای مد در جهان شمرده می‌شود. آغاز توجه به مد در فرانسه به پادشاهی لوئی چهاردهم بر می‌گردد و در آن هنگام همه صنایع تولیدی لوکس زیر کنترل دربار پادشاهی درآمدند. بسیاری از شرکت‌های فعال در زمینه مد و پوشاک فرانسه در سده میان سال‌های ۱۸۶۰ تا ۱۹۶۰ گشایش یافتند (ال در ۱۹۴۵ و ووگ در سال ۱۸۹۲ بنیان نهاده شدند). نشان‌های تجاری نامدار و گران‌قیمتی نیز توسط کسانی چون ایو سن لوران، کریستین دیور، اوبر ژیوانشی، پیر بالمن به بازار جهان عرضه شدند.
هنر و رسانه‌ها > موسیقی

فرهنگ فرانسه در بر دارنده چندین گونه مختلف موسیقی بومی است به همراه موسیقی‌های بومی‌ای که از سوی مهاجران آفریقایی و آمریکای مرکزی و آسیایی به آن کشور معرفی شدند. در زمینه موسیقی کلاسیک، موسیقی‌دانان و آهنگسازان نامداری چون گابریل فوره و ژرژ بیزه (آهنگساز اپرای معروف کارمن) از این کشور برخاسته‌اند.
روی جلد مجله ووگ، یکی از چندین نماد مد و پوشاک در فرانسه.
ریچر (مجموعه تلویزیونی)

| ریچر | ریچر |
| --- | --- |
نام‌های دیگر: جک ریچر
ژانر:  اکشن  دلهره‌آور  جنایی  کارآگاهی 
توسعه‌دهنده: نیک سانتورا
بازیگران: آلن ریچسون مالکوم گودوین ویلا فیتزجرالد بروس مک‌گیل
آهنگساز: تونی مورالس
کشور سازنده: آمریکا
زبان اصلی: انگلیسی
شمار فصل‌ها: ۳
شمار قسمت‌ها: هر فصل ۸ قسمت
تولید: تولید
تهیه‌کننده‌های اجرایی: دان گرینجر کریستوفر مک‌کوری دیوید الیسون
فیلم‌برداری: رونالد پلانت
دوربین: فیلم‌برداری تک دوربین
مدت: ۴۲ الی ۵۴ دقیقه
تولیدکننده‌ها:  اسکای‌دنس مدیا  پارامونت تله‌ویژن  بلک جک فیلمز  آمازون استودیوز 
پخش: پخش
شبکهٔ اصلی: پرایم ویدئو
فرمت تصویر: وضوح ۴کی تلویزیون وضوح بسیار بالا
فرمت صدا: دالبی دیجیتال
انتشار اولیه: ۴ فوریه ۲۰۲۲ (۲۰۲۲-02-۰۴)
وبگاه: وبگاه
ریچر (به انگلیسی: Reacher) یک مجموعهٔ تلویزیونی اینترنتی آمریکایی در ژانر اکشن و جنایی است که توسط نیک سانتورا برای شبکهٔ پرایم ویدئو ساخته شده‌است. این مجموعه بر اساس مجموعه کتاب‌های جک ریچر نوشته لی چایلد ساخته شده و آلن ریچسون نقش شخصیت اصلی جک ریچر، یک افسر پلیس نظامی سابق که در طول سفر با جنایتکاران خطرناک مبارزه می‌کند، را ایفا کرده‌است.
فصل اول بر اساس رمان قتلگاه در ۴ فوریه ۲۰۲۲ منتشر شد. فصل دوم، بر اساس رمان (بدشانسی و دردسر)، در ۱۵ دسامبر ۲۰۲۳ آغاز شد و در ژانویه ۲۰۲۴ به پایان رسید. فصل سوم، بر اساس رمان (متقاعدکننده)، در ۲۰ فوریه ۲۰۲۵ پخش شد. در اکتبر ۲۰۲۴، قبل از پخش فصل سوم، سریال برای فصل چهارم نیز تمدید شد. یک سریال اسپین‌آف به نام نیگلی در حال حاضر در دست تولید است.
داستان

جک ریچر یک سرگرد سابق پلیس نظامی ارتش ایالات متحده با تجربه تحقیقاتی و رزمی گسترده است که اکنون به عنوان یک دریفت زندگی می‌کند و از شهری به شهر دیگر در سراسر ایالات متحده سفر می‌کند.
داستان > فصل اول

جک ریچر، یک پلیس نظامی سابق ارتش ایالات متحده، از شهر خیالی روستایی مارگرو در جورجیا بازدید می‌کند و به جرم قتل دستگیر می‌شود. پس از آزادی، او با اسکار فینلی و روسکو کانکلین همکاری می‌کند تا یک توطئه بزرگ با افسران پلیس، سیاستمداران و تاجران فاسد را بررسی کنند.
داستان > فصل دوم

در فصل دوم، ریچر توسط یکی از اعضای سابق واحد پارلمان از شهر نیویورک تماس می‌گیرد که یکی از آنها در شرایط مرموز به قتل می‌رسد. او تیم قدیمی خود را دوباره جمع می‌کند تا قاتلان را پیدا کند و از دوست آنها انتقام بگیرد.
تولید

فیلمبرداری اصلی فصل ۱ بین ۱۵ آوریل تا ۳۰ ژوئیه ۲۰۲۱ در تورنتو انجام شد.
نویسندگان برای انطباق کتاب‌ها با نمایش سریال به این نتیجه رسیدند که باید ریچر را مجبور کنند افکارش را بیشتر به صورت شفاهی بیان کند، اما دیالوگ‌های او را کوتاه و مستقیم نگه می‌دارند و از او می‌خواهند که فقط با افرادی که به آنها احترام می‌گذارد بیشتر صحبت کند. آنها همچنین تصمیم گرفتند که نیگلی را زودتر از آنچه در کتاب ها آمده بود به این مجموعه معرفی کنند. در ۲ دسامبر ۲۰۲۳، قبل از پخش فصل دوم، آمازون پرایم ویدئو سریال را برای فصل سوم تمدید کرد.