شمارش کامل خون
هدف

خون از یک بخش مایع به نام پلاسما و بخش سلولی که شامل گلبول‌های قرمز، گلبول‌های سفید و پلاکت‌ها است، تشکیل شده‌است. شمارش کامل خون سه جزء سلولی خون را ارزیابی می‌کند. برخی شرایط پزشکی، مانند کم‌خونی یا ترومبوسیتوپنی، با افزایش یا کاهش مشخص در تعداد سلول‌های خونی تعریف می‌شوند. تغییرات در بسیاری از دستگاه‌های بدن می‌تواند بر روی خون تأثیر بگذارد، بنابراین نتایج شمارش کامل خون برای بررسی طیف وسیعی از شرایط مفید هستند. به دلیل مقدار اطلاعاتی که فراهم می‌کند، شمارش کامل خون یکی از متداول‌ترین آزمون‌های آزمایشگاهی پزشکی است.
شمارش کامل خون اغلب برای غربال‌گری بیماری‌ها به عنوان بخشی از یک ارزیابی پزشکی مورد استفاده قرار می‌گیرد. همچنین زمانی که یک ارائه‌دهنده مراقبت‌های بهداشتی مشکوک می‌شود که فردی مبتلا به بیماری است که بر سلول‌های خونی مانند عفونت، اختلال انعقاد خون یا برخی سرطان‌ها تأثیر می‌گذارد. افراد دارای اختلالات خاص که ممکن است باعث نتایج غیرطبیعی آزمایش شوند یا افرادی که تحت درمان‌هایی‌اند که می‌تواند بر تعداد سلول‌های خون تأثیر بگذارد، ممکن است به آزمایش منظم که بر روی سلامت آن‌ها نظارت کند نیاز داشته باشند، و این آزمون اغلب هر روز بر روی افرادی که در بیمارستان بستری می‌شوند انجام می‌شود. نتایج ممکن است نشان‌دهندهٔ نیاز به تزریق خون یا پلاکت باشد.
شمارش کامل خون کاربردهای ویژه‌ای در بسیاری از تخصص‌های پزشکی دارد. این آزمون جهت تشخیص کم‌خونی، اغلب قبل از این انجام می‌شود که فرد تحت عمل جراحی است، تا پزشک اطمینان حاصل کند که سطح پلاکت کافی است، و برای عفونت غربالگری شود، به طوری که بعد از عمل جراحی بتوان خونریزی را کنترل کرد.
در طب اورژانس، شمارش کامل خون برای بررسی علائم متعددی مانند تب، درد شکم و تنگی نفس، و برای ارزیابی خونریزی و تروما مورد استفاده قرار می‌گیرد. شمارش خون در افرادی که تحت شیمی‌درمانی یا پرتودرمانی برای سرطان هستند، باید به دقت تحت نظارت باشد، زیرا این درمان‌ها تولید سلول‌های خونی در مغز استخوان را سرکوب می‌کنند و می‌توانند به شدت سطوح گلبول‌های سفید، پلاکت‌ها و هموگلوبین را پایین بیاورند. CBCهای منظم برای افرادی که برخی از داروهای روان‌پزشکی مانند کلوزاپین و کاربامازپین را مصرف می‌کنند، ضروری هستند، که در موارد نادر می‌توانند علت افت شدید تعداد گلبول‌های سفید خون (‏آگرانولوسیتوز) ‏شود. از آنجا که کم‌خونی در طول بارداری می‌تواند منجر به نتایج خفیفی برای مادر و فرزندش شود، شمارش کامل خون یک بخش معمول مراقبت‌های دوران بارداری است، همچنین در نوزادان تازه متولد شده، یک CBC ممکن است برای بررسی زردی یا شمارش تعداد سلول‌های نابالغ در آزمایش افتراقی گلبول‌های سفید لازم باشد، که می‌تواند نمایش‌دهندهٔ سپتیسمی باشد.
شمارش کامل خون یک ابزار ضروری برای خون‌شناسی است که مطالعهٔ علت، پیش‌آگهی، درمان و جلوگیری از بیماری‌های مربوط به خون است. نتایج شمارش کامل خون و آزمایش اسمیر، عملکرد سیستم خونساز را منعکس می‌کند، یعنی اندام‌ها و بافت‌های درگیر در تولید و پرورش سلول‌های خونی، به ویژه مغز استخوان. برای مثال، شمار کم هر سه نوع سلول (‏پان‌سیتوپنی)‏ می‌تواند نشان دهد که تولید سلول خونی تحت‌تاثیر اختلال مغز استخوان قرار گرفته و آزمایش مغز استخوان می‌تواند علت را بیشتر بررسی کند. سلول‌های غیرطبیعی در اسمیر خون ممکن است نشان‌دهنده لوسمی یا لنفوم حاد باشند، در حالی که تعداد غیرطبیعی نوتروفیل‌ها یا لنفوسیت‌ها، همراه با نشانه‌های بیماری و یافته‌های اسمیر خون، ممکن است ظنّ به اختلال نئوپلاسم بیش‌تکثیری مغز استخوان یا اختلال لنفوپرولیفراتیو را افزایش دهد. بررسی نتایج CBC و اسمیر خون می‌تواند به تشخیص علل کم‌خونی، مانند کمبودهای تغذیه‌ای، اختلالات مغز استخوان، کم‌خونی همولیتیک اکتسابی و شرایط ارثی مانند کم‌خونی داسی‌شکل و تالاسمی کمک کند.
دامنه‌های مرجع برای شمارش کامل خون، دامنهٔ نتایج یافت‌شده در ۹۵٪ از افراد به ظاهر سالم را نشان می‌دهد. طبق تعریف، ۵٪ از نتایج همیشه خارج از این محدوده قرار می‌گیرند، بنابراین برخی از نتایج غیرعادی ممکن است نشان‌دهنده تغییرات طبیعی به جای نشان دادن یک مسئله پزشکی باشند. این امر به ویژه در صورتی محتمل است که چنین نتایجی تنها کمی خارج از محدوده مرجع باشند، اگر با نتایج قبلی سازگار باشند، یا اگر هیچ ناهنجاری مرتبط دیگری توسط شمارش کامل خون نشان داده نشود. هنگامی که آزمایش بر روی یک جمعیت نسبتاً سالم انجام می‌شود، تعداد ناهنجاری‌های بالینی ناچیز ممکن است از تعداد نتایجی که نشان‌دهنده بیماری هستند بیشتر باشد. به همین دلیل، سازمان‌های حرفه‌ای در ایالات‌متحده، بریتانیا و کانادا توصیه می‌کنند از شمارش کامل خون قبل از عمل برای جراحی‌های کم‌خطر در افراد بدون شرایط پزشکی مرتبط، خودداری شود. استفاده مکرر از خون برای آزمایش خون‌شناسی در بیماران بستری می‌تواند به کم‌خونی بیمارستانی بینجامد و ممکن است منجر به تزریق غیر ضروری خون شود.