stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
لیزین

لیزین (نماد: Lys یا K) یکی از بیست آمینو اسید اصلی یاخته‌های زنده است. لیزین یک α-آمینو اسید است که در بیوسنتز پروتئین‌ها استفاده می‌شود و حاوی یک گروه α-آمینو (که در شرایط بیولوژیکی پروتونیزه شده و به −NH3+ تبدیل می‌شود)، یک گروه α-کربوکسیلیک اسید (که در شرایط بیولوژیکی پروتون از دست داده و به −COO− تبدیل می‌شود) و یک زنجیر جانبی لیزیل (CH2)4NH2)) است و به عنوان یک آمینو اسید آلیفاتیک، باردار در پی‌اچ فیزیولوژیک و قلیایی طبقه‌بندی می‌شود. لیزین توسط کدون‌های AAA و AAG کدگذاری می‌شود.
مانند تقریباً تمام اسیدهای آمینهٔ دیگر، α-کربن آن کایرال بوده و لیزین ممکن است به صورت دو انانتیومر (ایزومر نوری) L و D یا مخلوط راسمیک از هر دو انانتیومر وجود داشته باشد. تنها انانتیومر L-Lysine از نظر بیولوژیکی فعال بوده و α-کربن آن در پیکربندی S قرار دارد. بدن انسان نمی‌تواند لیزین را سنتز کند، بنابراین در انسان یک اسید آمینهٔ ضروری محسوب می‌شود و باید از غذا به‌دست آید. در موجوداتی که سنتز لیزین دارند، دو مسیر اصلی بیوسنتز هست که عبارت‌اند از مسیر diaminopimelate و مسیر α-aminoadipate که از آنزیم‌ها و سوبستراهای مختلف استفاده می‌کنند و در جانداران مختلف یافت می‌شوند. کاتابولیسم لیزین از طریق یکی از مسیرهای مختلف رخ می‌دهد، که شایع‌ترین مسیر saccharopine است.
لیزین چندین نقش را در انسان ایفا می‌کند، مهم‌ترین آن‌ها پروتئین‌زایی است، اما همچنین در ارتباط متقابل پلی‌پپتیدهای کلاژن، جذب مواد معدنی مغذی ضروری و تولید کارنیتین، که کلیدی در متابولیسم اسیدهای چرب است نقش دارد. لیزین اغلب در تغییرات هیستون دخالت دارد و در نتیجه، اپی‌ژنوم را متأثر می‌کند. گروه ε-آمین اغلب در پیوند هیدروژنی و به عنوان یک پایهٔ کلی در کاتالیز شرکت می‌کند.
گروه ε-آمونیوم (NH3+)به کربن چهارم از α-کربن چسبیده‌است که آن خود به گروه کربوکسیل (C=OOH) متصل است. با توجه به اهمیت آن در چندین فرایند بیولوژیکی، نبودن لیزین می‌تواند منجر به بیماری‌های مختلفی از جمله نقص در مفاصل، اختلال در متابولیسم اسیدهای چرب، کم‌خونی و کمبود سیستمیک انرژی پروتئینی شود. در مقابل، تجمع بیش از حد لیزین، ناشی از کاتابولیسم ناکارآمد آن، می‌تواند به مشکلات شدید عصبی بینجامد. لیزین نخستین بار توسط زیست‌شیمیدان آلمانی به نام فردیناند هاینریش ادموند درشل در سال ۱۸۸۹ از پروتئین کازئین موجود در شیر جدا شد. او آن را «لیزین» نامید. در سال ۱۹۰۲، شیمی‌دان آلمانی امیل فیشر و فریتز ویگرت، ساختار شیمیایی لیزین را با سنتز آن مشخص کردند.
مسیرهای سوخت‌وساز

لیزین: سطح پایین لیزین باعث افت سنتز پروتئین شده و روی تشکیل کلاژن و ماهیچه تأثیر می‌گذارد.
لیزین و ویتامین ث با یکدیگر ال-کارنیتین را می‌سازند که سلول‌های ماهیچه‌ای را توانا به مصرف اکسیژن می‌کند. این خاصیت، لیزین را به یک مادهٔ منحصربه‌فرد برای ورزش‌های استقامتی تبدیل کرده‌است. لیزین یکی از ۲۰ آمینو اسیدی است که پروتئین را می‌سازند و بدن انسان نمی‌تواند این آمینو اسید را بسازد و باید از طریق مواد غذایی تأمین شود. لیزین یک باز است. در فراورده‌های حیوانی، مانند گوشت، تخم‌مرغ، پنیر و برخی از ماهی‌ها یافت می‌شود و همچنین در برخی از گیاهان مانند دانه‌های سویا و لوبیا وجود دارد.
اهمیت لیزین

لیزین به عنوان یکی از اسیدهای آمینهٔ ضروری، یکی از مهم‌ترین اسیدهای آمینه‌ای بوده که با هدف تحریک هورمون رشد از آن استفاده می‌شده‌است. می‌توان گفت پس از اسید آمینهٔ آرژینین این اسید آمینهٔ لیزین است که شهرت بیشتری در میان اسیدهای آمینه در این زمینه دارد. هرچند مقادیر زیاد لیزین و آرژینین نقش رقابتی با هم دارند.
میزان نیاز روزانه

میزان نیاز روزانه به اسید آمینهٔ لیزین ۳۸ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن است.
کمبود لیزین در بدن

کمبود دریافت لیزین در افراد ورزشکار موجب اشکال در تولید پروتئین و نبودِ سازگاری طبیعی نسبت به استرس‌ها در تمرینات قدرتی و استقامتی می‌شود. محدودیت در این فرایند سازگاری باعث ایجاد اشکال در ترمیم بافت ماهیچه‌ای، تولید پادتن و سلامت استخوان‌ها می‌گردد.
کمبود لیزین در بدن > گروهای در معرض خطر کمبود لیزین

کسانی که رژیم غذایی از نوع کاهش وزن دارند.
گیاهخواران
کمبود لیزین در بدن > عوامل خطرزای کمبود لیزین

کسانی که کاهش وزن ماهیچه‌ای را تجربه کردند.
بازیابی ضعیف پس از جلسات تمرین
گیاه‌خواری
خوزه ماریا ولاسکو ایبارا

| خوزه ماریا ولاسکو ایبارا | خوزه ماریا ولاسکو ایبارا |
| --- | --- |
ولاسکو ایبارا در ۱۹۷۳: ولاسکو ایبارا در ۱۹۷۳
رئیس‌جمهور اکوادور: رئیس‌جمهور اکوادور
دوره مسئولیت ۱ سپتامبر ۱۹۶۸ – ۱۵ فوریه ۱۹۷۲: دوره مسئولیت ۱ سپتامبر ۱۹۶۸ – ۱۵ فوریه ۱۹۷۲
پس از: اتو آروسمنا
پیش از: گیلرمو رادریگوز
دوره مسئولیت ۱ سپتامبر ۱۹۶۰ – ۷ نوامبر ۱۹۶۱: دوره مسئولیت ۱ سپتامبر ۱۹۶۰ – ۷ نوامبر ۱۹۶۱
پس از: کامیلو پونسه انریکس
پیش از: کارلوس جولیو آروسمنا مونروی
دوره مسئولیت ۱ سپتامبر ۱۹۵۲ – ۳۱ اوت ۱۹۵۶: دوره مسئولیت ۱ سپتامبر ۱۹۵۲ – ۳۱ اوت ۱۹۵۶
پس از: گالو پلازا لاسو
پیش از: کامیلو پونسه انریکس
دوره مسئولیت ۱ ژوئن ۱۹۴۴ – ۲۳ اوت ۱۹۴۷: دوره مسئولیت ۱ ژوئن ۱۹۴۴ – ۲۳ اوت ۱۹۴۷
پس از: کارلوس آلبرتو آرویو دل ریو
پیش از: کارلوس مانچنو کاخاس
دوره مسئولیت ۱ سپتامبر ۱۹۳۴ – ۲۱ اوت ۱۹۳۵: دوره مسئولیت ۱ سپتامبر ۱۹۳۴ – ۲۱ اوت ۱۹۳۵
پس از: آبلاردو مونتالو
پیش از: آنتونیو پونز
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: ۱۹ مارس ۱۸۹۳ کیتو، اکوادور
درگذشته: ۳۰ مارس ۱۹۷۹ (۸۶ سال) کیتو، اکوادور
ملیت:  اکوادور
حزب سیاسی: Conservative
همسر(ان): Corina Parral de Velasco Ibarra
محل تحصیل: Central University of Ecuador
امضا: 
خوزه ماریا ولاسکو ایبارا (به اسپانیایی: José María Velasco Ibarra) (زادهٔ ۱۹ مارس ۱۸۹۳ – درگذشتهٔ ۳۰ مارس ۱۹۷۹) یک سیاستمدار اهل اکوادور بود. وی هفت بار بین سال‌های ۱۹۳۴ تا ۱۹۷۲ رئیس‌جمهور اکوادور بود.
خوزه ماریا ولاسکو ایبارا در ۳۰ مارس ۱۹۷۹، در سن ۸۶ سالگی درگذشت.
هدف آن برجسته کردن شخصیت، شغل سیاسی و کار این شخصیت تاریخی بحث‌برانگیز ملت است.
ایجاد آن به لطف اهدای اسناد، عکس‌ها، تزئینات و اشیا personal شخصی مهم توسط رهبران همکار، اقوام، دوستان و پیروان دکتر ولاسکو ایبارا، به ویژه خانم ویکتوریا سامانیگو د سالازار، منشی خصوصی در دوره چهارم دادرسی خود بود. پزشکان پدرو ولاسکو اسپینوزا و خیمه آکوستا اسپینوزا، خانم زویلا یانز د کارریلو، مربی و رهبر ولاسکوئیستا و آقای لوئیس سالاس منچنو، رهبر حمل و نقل، و دیگران. برخی از عکسها از بایگانی تاریخی بانک مرکزی اکوادور به دست آمده‌است.
خوزه ماریا ولاسکو ایبارا، یک سخنران غیرقابل عبور، توده‌ها، «خرابکاری» را که توسط مردم از همه بخش‌های مردم نشان داده شده بود، به ارمغان آورد: صنعتگران، کارگران، رانندگان، کشاورزان و دیگران. وی تلاش خود را به سوی تحقق دو هدف بزرگ معطوف کرد: بهبود آموزش و ارتباطات جاده ای در کشور. او مسئول امضای فرمان ایجاد دانشگاه‌های خصوصی است، در این میان دانشگاه کاتولیک اکوادور برجسته است، اولین مؤسسه خصوصی آموزش عالی، که قرار بود کار خود را به عنوان دانشگاه کاتولیک کویتو از ۴ نوامبر ۱۹۴۶ آغاز کند تا ۲۴ ژانویه ۱۹۵۴، تاریخی که وی در آن به دانشگاهی که امروز اشغال می‌کند نقل مکان کرد. در سال ۱۹۶۳ سلطنت مقدس به این م institutionسسه عنوان دانشگاه کاتولیک پاپی اکوادور اعطا کرد.
در مورد طرح راه، این پروژه شامل ساخت جاده‌ها و بهسازی جاده‌های موجود، مانند جاده‌های دوران-تامبو، گیرون-پاساژه، باباهوی-کوئدو، سانتو دومینگو-کوینینده، پاپالاکتا-لاگو آگریو و کاجابامبا پالاتانگا-بوکای بود.
خوزه ماریا ولاسکو ایبارا در سال ۱۹۷۹، اندکی پس از همسر دومش کورینا پارال، در کویتو درگذشت. با او، ولاسکیسمو به عنوان یک جنبش سیاسی از بین می‌رود، اما یاد آن هنوز در حافظه مردم اکوادور وجود دارد.
لیگ برتر بسکتبال زنان ایران ۱۴۰۱

| 0 | 1 |
| --- | --- |
فدراسیون: فدراسیون بسکتبال ایران
لیگ: لیگ برتر بسکتبال زنان ایران
ورزش: بسکتبال
زمان برگزاری: ۲۲ مهر –
تعداد تیم‌ها: ۱۰
دور مقدماتی: دور مقدماتی
فینال: فینال
 فصل‌های لیگ برتر بسکتبال:  فصل‌های لیگ برتر بسکتبال
← ۱۴۰۲۱۴۰۰ →: ← ۱۴۰۲۱۴۰۰ →
لیگ برتر بسکتبال زنان ایران ۱۴۰۱ بیست و یکمین دورهٔ لیگ برتر بسکتبال زنان ایران بود. این مسابقات با حضور ۱۰ تیم در یک گروه به صورت رفت و برگشت برگزار می‌شود.
شهرداری گرگان، پاز تهران، ذوب آهن اصفهان، نیکان تهران، گاز تهران، گروه بهمن تهران، سپهرداد تهران، پادما یدک، پالایش نفت آبادان و تیروژ حیات کردستان، ده تیم شرکت کننده در این دوره هستند.
مرحله گروهی > ۱۰ تیم

۱۰ تیم حاضر در مرحله گروهی به صورت رفت و برگشت با یکدیگر دیدار کردند که در پایان ۱۸ بازی تیم گروه بهمن تهران به صدر نشینی رسید.
| رتبه | تیم | امتیاز |
| --- | --- | --- |
| ۱ | گروه بهمن تهران |  |
۲: 
۳: 
۴: 
۵: 
۶: 
۷: 
۸: 
۹: 
۱۰:
مرحله پلی آف

| تیم گروه یک | نتیجه | تیم گروه یک | بازی اول | بازی دوم | بازی سوم |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
:
مرحله نیمه‌نهایی

| تیم گروه یک | نتیجه | تیم گروه یک | بازی اول | بازی دوم | بازی سوم |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
:
مسابقه رده‌بندی

| تیم گروه یک | نتیجه | تیم گروه یک | بازی اول | بازی دوم | بازی سوم |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
:
مسابقه فینال

| تیم گروه یک | نتیجه | تیم گروه یک | بازی اول | بازی دوم | بازی سوم |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
:
رده‌بندی پایانی

| رتبه | تیم |
| --- | --- |
۱: 
۲: 
۳: 
۴:
ترکیب تیم قهرمان

اسامی بازیکنان و کادر فنی تیم های برتر عبارت است از:
تیم قهرمان :
تیم نایب قهرمان :
تیم سوم :
ماسیمو وینیلی

| ماسیمو وینیلی | ماسیمو وینیلی |
| --- | --- |
ماسیمو وینیلی و للا در مجموعه هنرهای گرافیکی آرآی‌تی کری با نمونه‌ای از فونت خود، بودونی ما: ماسیمو وینیلی و للا در مجموعه هنرهای گرافیکی آرآی‌تی کری با نمونه‌ای از فونت خود، بودونی ما
زادهٔ: ۱۰ ژانویهٔ ۱۹۳۱ میلان، ایتالیا
درگذشت: ۲۷ مهٔ ۲۰۱۴ (۸۳ سال) نیویورک سیتی، نیویورک، ایالات متحده آمریکا
ملیت:  ایتالیا
تحصیلات: دانشگاه پلی‌تکنیک میلان
پیشه(ها): طراح گرافیک، طراح صنعتی، معمار
سازمان(ها): شرکای وینیلی، یونیمارک اینترنشنال
همسر: للا وینیلی
ماسیمو وینیلی (به ایتالیایی: Massimo Vignelli)؛ (تلفظ ایتالیایی: [ˈmassimo viɲˈɲɛlli]) (زادۀ ۱۰ ژانویهٔ ۱۹۳۱ میلادی – درگذشتۀ ۲۷ مهٔ ۲۰۱۴ میلادی) یک طراح اهل ایتالیا بود که در زمینه‌های مختلفی از جمله بسته‌بندی، لوازم خانگی، مبلمان، تابلوهای عمومی و طراحی نمایشگاه کار می‌کرد. او یکی از بنیانگذاران شرکای وینیلی، به همراه همسرش، للا بود. شعار او این بود: «اگر می‌توانی یک چیز را طراحی کنی، می‌توانی همه چیز را طراحی کنی» که گسترۀ وسیعی از کارهای او را نشان می‌دهد.
وینیلی محکم در سنت مدرنیستی کار کرد. سبک او بر سادگی با استفاده از اشکال هندسی اولیه تأکید داشت.
روابط افغانستان و ایران

| 0 | 1 |
| --- | --- |
 افغانستان:  ایران
 :  
روابط افغانستان و ایران بر مبنای مشترکات بسیاری که در تاریخ، فرهنگ و دین داشته است استوار بوده است. در سال‌های پیش از انقلاب ایران روابط خوب و آرامی میان دو کشور برقرار بوده است و شاهان دو کشور روابط دوستانه‌ای با یکدیگر داشته‌اند.
با وقوع انقلاب ثور (اردیبهشت) ۵۷ در افغانستان، حکومت پهلوی گرچه به سختی دولت کمونیستی افغانستان را به رسمیت شناخت اما روابط خود را تا سطح کاردار تنزل داده بود. وقوع انقلاب ۲۲ بهمن ۵۷ در ایران باعث ضعف روابط میان دو کشور گردید. اکثریت مردم افغانستان دولت تازهٔ افغانستان را کمونیستی و کافر می‌خواندند و از سویی روح‌الله خمینی رهبر انقلاب ایران، انقلاب خویش را اسلامی می‌خواند و این باعث محبوبیت انقلاب اسلامی ایران در افغانستان گردید. ایران از نخستین کشورهایی بود که تجاوز به افغانستان و حضور نیروهای نظامی شوروی را محکوم کرد.
دیدار وزیر امورخارجه ایران با مقامات طالبان در تهران
دوران رضا شاه پهلوی

در ششم آذر (قوس) ۱۳۰۶ «عهدنامهٔ ودادیه و تأمینیه» در کابل میان سید مهدی خان فرخ وزیر مختار ایران و غلام صدیق‌خان کفیل وزارت خارجهٔ افغانستان امضا شد که تأیید دوباره‌ای بود بر عهدنامه سال ۱۳۰۰. بنابر «عهدنامهٔ ودادیه و تأمینیه» دو کشور تعهد می‌کردند در اتحادها و ائتلاف‌های سیاسی و نظامی که خلاف استقلال یا امنیت یا اقتدار کشور دیگر باشد یا به آن کشور آسیب سیاسی یا نظامی بزند، نه رسماً و نه عملاً شرکت نکنند، از مشارکت در محاصره یا تحریم اقتصادی یکدیگر خودداری ورزند، چنان‌که هر یک هدف حملهٔ کشور ثالثی شد، دیگری بی‌طرف بماند.
در ۲۵ خرداد (جوزا) ۱۳۰۷ فتح‌الله پاکروان کفیل وزارت امور خارجهٔ ایران و غلام صدیق‌خان کفیل وزارت خارجهٔ افغانستان دو پروتکل الحاقی به این عهدنامه امضا کردند. پروتکل اول برای استرداد مجرمان و متهمان غیرسیاسی بود، مشروط بر اینکه تقاضانامهٔ استرداد همراه با ورقهٔ جلب یا حکمی به امضای مقام‌های صلاحیت‌دار قضائی باشد و در آن، جرم صریحاً ذکر شده و مادهٔ قانونی که مجازات آن جرم را تصریح می‌کند، معین شده باشد. اعتبار این پروتکل دو سال بود و باید هر دو سال یک بار تمدید می‌شد.
پروتکل دوم مقرر می‌کرد در صورتی که به ایران یا افغانستان حمله شود، دیگری باید برای پایان دادن به جنگ همهٔ کوشش خود را بکند. همچنین دو کشور به پیشرفت و رفاه هم کمک کنند و امکانات و متخصص در اختیار یکدیگر بگذارند و با همدیگر همکاری اقتصادی داشته باشند.
در پی قیام حبیب‌الله کلکانی در زمستان ۱۳۰۷ در افغانستان، ایران جانب امان‌الله خان پادشاه افغانستان را گرفت.[نیازمند منبع] امان‌الله خان سلطنت را به برادرش عنایت‌الله سپرد و به قندهار گریخت. عنایت‌الله خان هم سرانجام پس از سه روز پادشاهی با خانواده‌اش کابل را ترک گفت. کلکانی در ۲۸ جدی (دی) ۱۳۰۷ بر تخت سلطنت نشست و خود را امیر حبیب‌الله نامید. بنابر گزارشی که روزنامهٔ انگلیسی ااکسپرس در آن زمان منتشر کرد، فرماندهٔ ارتش ایران با هواپیما به قندهار رفت و به امان‌الله خان پیشنهاد کمک کرد.
امان‌الله خان کوشید تا به کمک قبایل دوباره خود را به کابل برساند، اما رقابت و خصومت قبایل غلزایی و درانی مانع این کار شد. امان‌الله خان شکست خورد و به هند گریخت و از آنجا به ایتالیا رفت. در این وقت ژنرال محمد نادرخان، وزیر جنگ پیشین که از وزیر مختاری در فرانسه استعفا کرده بود و در شهر نیس زندگی می‌کرد، به کمک برادرانش، گویا پس از مذاکره با انگلستان در هند، قصد کابل کرد و سرانجام به کمک قبایل مخصوصاً افراد دو قبیلهٔ جاجی و وزیری در ۲۱ میزان (مهر) ۱۳۰۸ پایتخت را گرفت و حبیب‌الله کلکانی و یارانش را به دار کشید.
دوران رضا شاه پهلوی > حل اختلافات مرزی

ایران و افغانستان ۸۱۵ کیلومتر مرز مشترک دارند. پس از جدا شدن هرات و در پی تشکیل دولت مرکزی در افغانستان با حمایت انگلیس، هیچ خط مرزی مشخصی میان دو کشور تعیین نشده و دو دولت بر سر مناطقی که میان قلمروشان بود، با یکدیگر اختلاف داشتند. دولت انگلستان که افغانستان را تحت‌الحمایهٔ خود می‌دانست، برای پایان دادن به این اختلاف، در سال ۱۲۶۹ خورشیدی (۱۸۹۰ میلادی) ژنرال مک‌لین و کلنل مک‌ماهون را مأمور تعیین مرز دو کشور کرد. ظرف یک سال، ژنرال مک‌لین ۱۶۵ کیلومتر از بخش شمالی مرز را در دشت هشتادان میان ولایت هرات و ایالت خراسان ایران و کلنل مک‌ماهون ۲۷۵ کیلومتر از بخش جنوبی را میان ولایت سیستان ایران و ولایت نیمروز افغانستان تعیین کرد که هر دو دولت پذیرفتند. بقیهٔ مرز همچنان بدون تعیین حدود باقی ماند.
اما به‌تدریج در مورد جزئیات خطوطی که انگلیسی‌ها تعیین کرده بودند، میان دو کشور اختلاف ایجاد شد تا اینکه در شانزدهم اسفند (هفدهم حوت) ۱۳۱۲ قراردادی میان محمدتقی اسفندیاری سفیرکبیر ایران در کابل و فیض‌محمد خان وزیر امور خارجهٔ افغانستان امضا شد که حل اختلافات و تحدید کامل مرز دو کشور را به حکمیت دولت ترکیه سپرد و طرفین موافقت کردند که هر نظری را که دولت ترکیه اعلام کند، نظر قطعی بدانند و به آن عمل کنند.
دولت ترکیه ارتشبد فخرالدین آلتای را به عنوان حکم معرفی کرد که در سال ۱۳۰۷ (۱۹۲۸) هنگام سفر امان‌الله خان و همسرش ثریا به ترکیه، مهماندار رسمی آنان بود. ارتشبد آلتای پس از مطالعات محلی و بررسی اسنادی که دو کشور در اختیار او گذاشتند و همچنین مطالعه دربارهٔ بافت جغرافیایی و تاریخ منطقه، رأی خود را در ۲۵ اردیبهشت ۱۳۱۴ ابلاغ کرد که دو دولت پذیرفتند و مجلس شورای ملی نیز در سیزدهم مهر ۱۳۱۴ تأیید کرد.
دوران رضا شاه پهلوی > ادامه مناقشه بر سر آب هیرمند

مقالهٔ اصلی: حقابه ایران از هیرمند
اختلافات و حتی زود و خورد بین ایرانیان سیستان و افغان‌های چخانسور بر سر آب هیرمند ادامه یافت. در زمان رضا شاه پهلوی که دو کشور برای نزدیکی به یکدیگر گام‌هایی برداشتند، از سال ۱۳۱۱ مذاکراتی را در مورد اختلافات بر سر مرزها و حقابه هیرمند آغاز کردند که در سال ۱۳۱۴ به حل اختلافات مرزی انجامید. چون مذاکرات بر سر حقابه هیرمند ممکن بود به طول انجامد، دولتین ایران و افغانستان نمایندگان خود را به محل اعزام کردند که در سوم اسفند (حوت) ۱۳۱۵ با امضای پروتکل موقتی قرار گذاشتند هر مقدار آبی که به بند کمال خان برسد، به صورت مساوی میان دو کشور تقسیم شود.
در ششم بهمن (دلو) ۱۳۱۷ مهذب‌الدوله کاظمی سفیر ایران و علی محمد خان وزیر امور خارجه افغانستان در کابل اعلامیه مشترکی امضا کردند که در آن، دو کشور توافق می‌کردند همه ساله هر مقدار آب رودخانه هیرمند که به بند کمال خان می‌رسد، از آن بند به بعد به صورت مساوی میان دو کشور تقسیم شود. فردای امضای این اعلامیه، ارتباط مستقیم تلگرافی میان ایران و افغانستان از طریق دو ایستگاه تلگرافی طییبات (تایباد) - اسلام‌قلعه و زابل - نادعلی برقرار شد.
برای آنکه از ده چهار برجک تا بند کمال خان، زائد بر مقدار آبی که در آن زمان برده می‌شد مصرف نشود، دولت افغانستان تعهد کرد در فاصله میان ده چهار برجک تا بند کمال خان، آبراه تازه‌ای احداث نکند. همچنین هر دو دولت ایران و افغانستان تعهد کردند هیچ گونه اقدامات و عملیاتی از بند کمال خان تا ده دوست محمد خان و سیخ سرکه که آخرین تقسیم‌گاه آب بود نکنند که باعث کاهش سهم هر یک از طرفین بشود.
مجلس شورای ملی ایران این اعلامیه را در یازدهم اردیبهشت (ثور) ۱۳۱۸ تصویب کرد اما مجلس افغانستان حاضر به تصویب اعلامیه نشد و در پی آن، افغان‌ها شروع به کندن نهرهای بقرا و سراج به صورت مهندسی شده کردند که ایران را از بخش عمده آب هیرمند محروم کرد. افغان‌ها مسیر آب را در خواجه علی و قاضی شیرجان بند آورده و بسوی نهرهای تازه منحرف کرده بودند و اندک آبی هم که از این محل می‌گذشت در بند گوهک فرومی‌رفت.
دوران رضا شاه پهلوی > پیمان سعدآباد

در پی حل اختلافات مرزی، روابط ایران و افغانستان رو به تعمیق و گسترش نهاد و دولت افغانستان ابراز تمایل کرد به پیمان عدم تعرضی بپیوندد که ایران و عراق و ترکیه قصد امضای آن را داشتند. در پی موافقت این سه کشور، فیض محمد خان وزیر امور خارجهٔ افغانستان در تیر (سرطان) ۱۳۱۶ به تهران رفت و در هفدهم این ماه (هشتم ژوئیهٔ ۱۹۳۷) همراه با همتایان خود از ایران و عراق و ترکیه، معاهده‌ای را امضا کرد که پیمان سعدآباد نام گرفت.
با این پیمان، چهار کشور به یکدیگر تعهد دادند که نه به‌تنهایی و نه همراه با کشور دیگری دست به هیچ‌گونه عملیات متجاوزانه علیه یکدیگر نزنند و به کشور دیگری که به یکی از آن‌ها تجاوز کرده نیز چه مستقیم و چه غیرمستقیم، کمکی نرسانند. این دولت‌ها همچنین تعهد کردند که در مرزهای خود از تشکیل یا عملیات گروه‌های مسلح یا غیرمسلحی که علیه نظم و امنیت کشورهای دیگر یا واژگونی دولت آن‌ها فعالیت کنند، جلوگیری کنند.
«موافقت‌نامهٔ روابط پستی مستقیم» در ۲۷ تیر (سرطان) ۱۳۱۷ میان علی‌اکبر بهمن سفیرکبیر ایران و رحیم‌الله خان وزیر پست و تلگراف افغانستان و «قرارداد تلگرافی با سیم و بی‌سیم» را در ۲۷ دی (جدی) همان سال میان سفیر بعدی ایران، مهذب‌الدوله کاظمی با رحیم‌الله خان امضا شد.
دوران محمدرضا شاه پهلوی

اشغال ایران در شهریور ۱۳۲۰ و مشغول شدن ایران به گرفتاری‌های سیاسی و اقتصادی که جنگ جهانی دوم و دگرگونی اوضاع سیاسی در کشور به دنبال آورد، فرصتی برای افغانستان بود تا برخلاف تعهدات قبلی‌اش به سوق دادن آب رودخانه هیرمند بسوی اراضی خود بپردازد. روابط ایران و افغانستان که در دوره رضا شاه به نزدیکی زیادی میان دو کشور کشیده بود، در دوران محمدرضا شاه با اختلاف بر سر حقابه هیرمند با چالش تازه‌ای آغاز شد.
دوران محمدرضا شاه پهلوی > روابط اقتصادی

ارزش صادرات ایران به افغانستان در سال ۱۳۳۲ خورشیدی، ۶۶۱۱۲۳٫۳ ریال و وارداتش ۱۸۸۴۳۴٫۹ ریال بوده است.
پس از انقلاب اسلامی

جنگ داخلی و ظهور طالبان و القاعده در افغانستان از دلایل رونق نگرفتن روابط بین دو دولت پس از انقلاب بوده است. این روند تا زمان حمله آمریکا به افغانستان در سال ۲۰۰۱ ادامه داشت. از آن زمان به بعد بود که با استقرار دولت واحد متمرکز در افغانستان، دو طرف سعی کردند مناسبات خود را گسترش دهند.
فرانسوا میتران پیرامون انقلاب ایران می‌گوید: «انقلاب، ایران را از مدار غرب خارج کرد، اما به بلوک شرق هم ملحق نکرد؛ از این رو، توازن قوای جهانی بر اثر این انقلاب به هم نخورد.» یکی از شعارهای اساسی رهبران ایران در سال‌های پس از انقلاب شعار «نه شرقی نه غربی» بود. این شعار به معانی گوناگونی تعبیر شد. همچون سایر عرصه‌ها پیش از آنکه شعور تعیین‌کننده شعار باشد، شعار بر شعور و اندیشه سوار شد. در نتیجه شعار نه شرقی نه غربی از معنایی همچون عدم وابستگی اساسی و تأثیرپذیری استعماری از بلوک شرق و غرب به معنی عدم هرگونه همکاری یا رابطه بنیادین با تمام کشورهای عضو بلوک شرق و غرب و دو راس آن یعنی آمریکا و شوروی تعبیر شد. این سیاست گاه تا آنجا پیش رفت (و می‌رود) که رهبران ایران خود را منادی درانداختن طرحی نو در برابر آمریکا و شوروی با اتکا به اندیشه‌های اسلامی دانستند. در شرایطی که حتی اگر فقه سنتی شیعه که از سوی روحانیون ایران عرضه می‌شود چنین توانی داشته باشد، توانایی مالی و اقتصادی و علمی ایران جوابگوی پیش بردن چنین هدفی نیست. به همین جهت به نظر می‌رسد اقدامات حکومت ایران خصوصاً در عرصه سیاست خارجی حاکی از نوعی گیجی، برخوردهای انفعالی یا افراطی و در پایان ضربه خوردن از هر دو قدرت جهانی می‌شود.
از سوی دیگر (خصوصاً پس از سال‌های دهه ۶۰ و کنار گذاشتن همه احزاب و گروه‌ها از حاکمیت) ترجیح منافع ملی و دیدگاه ملی در سیاست‌های حکومت ایران بیش از پیش تضعیف و دیدگاه‌های مذهبی (شیعه) برتری می‌یابد. بدین ترتیب ایران ترجیح می‌دهد تا از گروه‌های شیعه، بیشتر حمایت کند.
ایران این واقعیت را انکار می‌کند که خواه نا خواه منافع ایران و آمریکا در افغانستان یکسان شده است و این ایران چه از لحاظ ایدئولوژیک موافق بلوک غرب باشد وچه نباشد می‌تواند با همکاری با آمریکا در مبارزه با ارتش شوروی و نقش منطقه‌ای خود را افزایش داده و در در برابر حمایت خود امتیازاتی از آمریکا کسب کند.
دولتمردان ایران ترجیح می‌دهند فارغ از غرب، مستقلاً به حمایت از گروه‌های جهادی (خصوصاً هزاره و تاجیک‌های شیعه) بپردازند. اما این واقعیت که توان ایران در برابر غرب و شوروی کمتر است، باعث می‌شود که ایران عملاً توفیق چندانی کسب نکند، هزینه‌های سنگین حمایت از مجاهدین افغان را با کمک‌های شوروی به عراق در جنگ بپردازد و دست آخر شاهد واگذاری عرصه به متحدان منطقه‌ای آمریکا علی‌الخصوص پاکستان و عربستان باشد.
روی کار آمدن طالبان در افغانستان (با حمایت پاکستان و عربستان و امارات و سکوت آمریکا) را می‌توان یکی از نتایج استراتژی شکست خورده ایران دانست.
پس از انقلاب اسلامی > مخالفت ایران با حمله شوروی به افغانستان

پیش از حمله شوروی به افغانستان سفیر شوروی درایران با روح‌الله خمینی دیدار و موضوع را به اطلاع وی می‌رساند اما با مخالفت وی مواجه می‌شود:
آن روزی که سفیر شوروی آمد پیش من، گفت که دولت افغانستان خواسته است که شوروی، نظامی به آنجا بفرستد، به او گفتم که این اشتباهی است که شوروی می‌کند، البته دولت شوروی می‌تواند افغانستان را قبضه کند، ولی نمی‌تواند در آنجا مستقر شود، اگر شما خیال کرده‌اید بتوانید افغانستان را بگیرید و آن را آرام کنید، این خیال باطل است. ملت افغانستان مسلم است، ایستاده‌اند در مقابل حکومت افغانستان، شما هم اگر بروید و هر قدرت دیگر هم برود، آنجا را می‌گیرد اما نمی‌تواند آن‌ها را آرام کند و بالاخره شکست می‌خورد.
پس از انقلاب اسلامی > تجهیز و آموزش مجاهدین افغان

بلافاصله پس از حمله شوروی به افغانستان، ایران حمایت از مجاهدین افغان را از طریق سپاه پاسداران انقلاب اسلامی آغاز کرد. اولین آموزشگاه نظامی ایران در افغانستان توسط علی تجلایی (از سرداران سپاه پاسداران) در داخل خاک افغانستان تأسیس گردید و آموزش افغان‌ها آغاز شد. این در حالی است که ایران خود درگیر مناقشات گسترده با گروه‌های مسلح مخالف در اغلب استان‌های مرزی و همچنین درگیری مسلحانه با سازمان مجاهدین خلق در شهرهای بزرگ داشت و مصالحه با شوروی بیش از حمایت از مجاهدین افغان برای ایران نفع مادی داشت.
ایران در تمام سال‌های اشغال افغانستان توسط شوروی به حمایت سیاسی - نظامی از مجاهدین ادامه داد.
در تلاش‌های سیاسی برای ایجاد اتحاد میان گروه‌های جهادی کوچک و احزاب افغان، در سال ۱۳۵۸ به دعوت ایران «جبهه متحد انقلاب اسلامی افغانستان» متشکل از هشت گروه به شرح ذیل: «سازمان نصر»، «حرکت اسلامی»، «نیروی اسلامی»، «نهضت اسلامی»، «اتحادیه علما» و «نهضت روحانیت و جوان» تأسیس گردید. گرچه این ائتلاف به دلیل اختلاف میان گروه‌های افغان دوام چندانی نداشت اما در سال‌های بعد در بهار ۱۳۶۶ «شورای ائتلاف هشتگانه» تأسیس شد که دوام بیشتری داشت. در نهایت پس از برگزاری چند کنفرانس مختلف در بامیان و مذاکره با دولت ایران «حزب وحدت اسلامی افغانستان» تأسیس شد و همه گروه‌های افغان متعهد شدند که نیروهایشان را در خدمت این حزب قرار دهند.