محمدعلی فروغی

| محمّدعلی فروغی | محمّدعلی فروغی |
| --- | --- |
فروغی، حوالی ۱۹۲۵ میلادی: فروغی، حوالی ۱۹۲۵ میلادی
: 
نخست‌وزیر ایران: نخست‌وزیر ایران
دوره مسئولیت ۵ شهریور ۱۳۲۰ – ۱۴ اسفند ۱۳۲۰ دوره سوم: دوره مسئولیت ۵ شهریور ۱۳۲۰ – ۱۴ اسفند ۱۳۲۰ دوره سوم
پادشاه: رضاشاه محمدرضا پهلوی
پس از: علی منصور
پیش از: علی سهیلی
دوره مسئولیت ۲۷ شهریور ۱۳۱۲ – ۱۱ آذر ۱۳۱۴ دوره دوم: دوره مسئولیت ۲۷ شهریور ۱۳۱۲ – ۱۱ آذر ۱۳۱۴ دوره دوم
پادشاه: رضاشاه
پس از: مهدی‌قلی هدایت
پیش از: محمود جم
دوره مسئولیت ۱۰ آبان ۱۳۰۴ – ۲۲ خرداد ۱۳۰۵ دوره اول کفیل نخست‌وزیر: دوره مسئولیت ۱۰ آبان ۱۳۰۴ – ۲۲ خرداد ۱۳۰۵ دوره اول کفیل نخست‌وزیر
پادشاه: رضاشاه
پس از: رضاشاه
پیش از: حسن مستوفی
وزیر دارایی ایران: وزیر دارایی ایران
دوره مسئولیت ۱۰ شهریور ۱۳۰۳ – ۱۰ آبان ۱۳۰۴ دوره چهارم: دوره مسئولیت ۱۰ شهریور ۱۳۰۳ – ۱۰ آبان ۱۳۰۴ دوره چهارم
نخست‌وزیر: رضاشاه
دوره مسئولیت ۲۴ خرداد ۱۳۰۲ – ۳ آبان ۱۳۰۲ دوره سوم: دوره مسئولیت ۲۴ خرداد ۱۳۰۲ – ۳ آبان ۱۳۰۲ دوره سوم
نخست‌وزیر: حسن پیرنیا
دوره مسئولیت ۲۲ اسفند ۱۲۹۳ – ۱۰ اردیبهشت ۱۲۹۴ دوره دوم: دوره مسئولیت ۲۲ اسفند ۱۲۹۳ – ۱۰ اردیبهشت ۱۲۹۴ دوره دوم
نخست‌وزیر: حسن پیرنیا
دوره مسئولیت ۲ مهر ۱۲۹۲ – ۱۳ خرداد ۱۲۹۲ دوره یکم: دوره مسئولیت ۲ مهر ۱۲۹۲ – ۱۳ خرداد ۱۲۹۲ دوره یکم
نخست‌وزیر: صمصام‌السلطنه
وزیر امور خارجه ایران: وزیر امور خارجه ایران
دوره مسئولیت ۵ آبان ۱۳۰۲ – ۱۰ شهریور ۱۳۰۳ دوره دوم: دوره مسئولیت ۵ آبان ۱۳۰۲ – ۱۰ شهریور ۱۳۰۳ دوره دوم
نخست‌وزیر: رضاشاه
دوره مسئولیت ۱۴ بهمن ۱۳۰۱ – ۲۴ خرداد ۱۳۰۲ دوره یکم: دوره مسئولیت ۱۴ بهمن ۱۳۰۱ – ۲۴ خرداد ۱۳۰۲ دوره یکم
نخست‌وزیر: حسن مستوفی‌الممالک
وزیر دادگستری ایران: وزیر دادگستری ایران
دوره مسئولیت ۱۳ خرداد ۱۲۹۲ – ۱۴ آذر ۱۲۹۳: دوره مسئولیت ۱۳ خرداد ۱۲۹۲ – ۱۴ آذر ۱۲۹۳
نخست‌وزیر: صمصام‌السلطنه حسن مستوفی‌الممالک
رئیس مجلس شورای ملی: رئیس مجلس شورای ملی
دوره مسئولیت تیر ۱۲۹۰ – ۲۶ آذر ۱۲۹۰: دوره مسئولیت تیر ۱۲۹۰ – ۲۶ آذر ۱۲۹۰
پس از: ممتازالدوله
پیش از: موتمن‌الملک
عضو مجلس ایران در دوران قاجار: عضو مجلس ایران در دوران قاجار
دوره مسئولیت ۲۸ آبان ۱۲۸۸ – ۱۲ مرداد ۱۳۰۰: دوره مسئولیت ۲۸ آبان ۱۲۸۸ – ۱۲ مرداد ۱۳۰۰
حوزه انتخاباتی: تهران
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: محمدعلی فروغی دردشتی ۱۲۵۶ تهران، ایران
درگذشته: ۵ آذر ۱۳۲۱ (۶۶–۶۷ سال) تهران، ایران
آرامگاه: قبرستان ابن بابویه، تهران
حزب سیاسی: حزب تجدد
فرزندان:  محمود فروغی  محسن فروغی  فرشته فروغی  حمیده فروغی  جواد فروغی  حسین فروغی 
پدر: محمدحسین فروغی
خویشاوندان:  ابوالحسن فروغی (برادر)  محمدمهدی ارباب اصفهانی (پدربزرگ) 
محل تحصیل: دارالفنون
لقب(ها): ذُکاءُالمُلک
محمّدعلی فروغی دردشتی (۱۲۵۶ – ۵ آذر ۱۳۲۱)، ملقّب به ذُکاءُالمُلک، نویسنده و سیاستمدارِ ملی گرا ایرانی بود که در دورهٔ پهلوی سه بار به‌عنوان نخست‌وزیر خدمت کرد. او در دورهٔ قاجار چند بار وزیر، دو بار نمایندهٔ مجلس شورای ملی و یک بار رئیسِ دیوان عالی تمیز شد. فروغی از فعّالان و مبارزانِ برجستهٔ جنبشِ مشروطهٔ ایران بود. او در دوران پس از جنگ جهانی اول عضو هیئت اعزامی ایران به کنفرانس صلح پاریس (۱۹۱۹) و جامعهٔ ملل بود.
فروغی در ۱۳۰۴، پس از تصویب انقراض دودمان قاجار که خود در آن نقشی تعیین‌کننده داشت، کفیل نخست‌وزیری شد. با انتقال سلطنت از قاجار به پهلوی، او که اولین نخست‌وزیر دورهٔ پهلوی بود، در نخستین گام، مراسم تاج‌گذاری رضاشاه را برگزار کرد. او از مدت‌ها پیش با مصطفی کمال آتاترک آشنا بود، و رضاشاه به‌اصرار او به ترکیه سفر کرد، که به‌دنبال آن، برخی اصلاحات انجام شد. پس از اینکه میان فروغی و رضاشاه اختلافاتی افتاد، فروغی، سیاست را رها کرد و به کارهای علمی پرداخت، هرچند همچنان تسلط بسیاری بر اوضاع داخلی ایران داشت. به‌دنبال اشغال ایران در جنگ جهانی دوم در شهریور ۱۳۲۰، رضاشاه دوباره از فروغی برای نخست‌وزیری دعوت کرد و او را به سیاست بازگرداند.
سومین دورهٔ نخست‌وزیری، با استعفای رضاشاه از سلطنت آغاز شد که استعفانامه را فروغی نوشت و به‌امضای شاه رساند. سلطنت، به‌اصرار رضاشاه و با سفارش فروغی، به محمدرضاشاه رسید. فروغی نخستین نخست‌وزیر در دورهٔ محمدرضاشاه شد. او، از یک سو پیشنهاد مأموران متفقین از جمله ریدر بولارد، وزیرمختار بریتانیا بر تغییر رژیم را رد کرده بود، زیرا از نظر او، با بحران‌های پیچیده و فراوان آن زمان، شیرازهٔ امور و تمامیت ارضی کشور با تغییر رژیم، فرومی‌پاشید. از سوی دیگر، با برکناری رضاشاه در زمان اشغال ایران از سوی متفقین و انتقال قدرت به فرزندش، ایران به حامیان متفقین پیوست و خطرات احتمالی جنگ میان ایران و متفقین، مانند تجزیهٔ ایران از سوی متفقین برطرف شد.
فروغی نقش مهمی در تأسیس دانشگاه تهران داشت و پایه‌گذار و نخستین رئیسِ فرهنگستان ایران بود. او در پایه‌گذاری انجمن آثار ملی نیز نقش داشت و به تلاش برای نهادینه کردنِ پاسداری و نگهداری از آثار تاریخی ایران می‌پرداخت. فروغی همچنین چندین اثر مهم ادبی را تصحیح کرد که مشهورترین آن‌ها، کلیات سعدی است. نخستین کتابِ فارسی دربارهٔ فلسفه غرب، تحتِ عنوانِ سیر حکمت در اروپا را نیز او نوشت. افزون‌بر این‌ها، فروغی چندین اثر دربارهٔ تاریخ، به‌ویژه تاریخ ایران باستان، اقتصاد و حقوق نوشت. بعضی، مانندِ مهرزاد بروجردی، او را مهم‌ترین سیاست‌مدارِ ایرانیِ قرنِ بیستم گفته‌اند.