stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ونوشا
تاریخچه

در سپتامبر ۲۰۱۰، شرکت دانگ‌فنگ نیسان یک برند جدید به نام ونوشیا را معرفی کرد که برای فروش خودروهایی که به‌طور خاص توسط این شرکت در چین توسعه و طراحی شده بودند، مورد استفاده قرار می‌گرفت.
در نوامبر ۲۰۱۱، دانگ‌فنگ نیسان اعلام کرد که اولین خودرویی که تحت برند ونوشیا به فروش خواهد رسید، یک سدان کلاس متوسط به نام دی۵۰ خواهد بود و این خودرو در نیمه اول سال ۲۰۱۲ به بازار عرضه می‌شود.
در نمایشگاه خودروی گوانگژو ۲۰۱۲، دانگ‌فنگ نیسان نسخه تولیدی خودروی برقی ونوشیا ای۳۰ را معرفی کرد. نسخه اولیه این خودرو با نام ونوشیا ای-کانسپت در نمایشگاه خودروی پکن ۲۰۱۲ رونمایی شده بود. در ابتدا، تولید این خودروی برقی برای سال ۲۰۱۵ در چین برنامه‌ریزی شده بود و این خودرو از نظر بدنه، ابعاد، مشخصات فنی موتور برقی و سایر ویژگی‌ها مشابه نیسان لیف بود. دانگ‌فنگ نیسان قصد داشت یک پروژه آزمایشی در ۱۵ شهر چین به‌منظور ترویج ونوشیا ای۳۰ به‌طور مشترک با دولت‌های محلی اجرا کند.
تا دسامبر ۲۰۱۳، مجموعاً ۲۱۶ دستگاه از این خودرو تحویل داده شد. این خودروها که به نام ونوشیا مورنینگ ویند بازاریابی می‌شدند، در واقع نسخه‌ای با نشان جدید از لیف بودند، زیرا هنوز تولید داخلی آغاز نشده بود. در آوریل ۲۰۱۴، دانگ‌فنگ نیسان اعلام کرد که فروش خرده‌فروشی ونوشیا ای۳۰ از سپتامبر ۲۰۱۴ آغاز خواهد شد.
دومین مدل تولیدی دانگ‌فنگ نیسان، یک خودروی هاچ‌بک پنج‌در سایز متوسط به نام آر۵۰ بود که در سپتامبر ۲۰۱۲ عرضه شد. آر۵۰ در چین طراحی شده و برای خریداران تازه‌کار هدف‌گذاری شده بود.
خودروی مفهومی ونوشیا ویوا در نمایشگاه خودروی شانگهای در آوریل ۲۰۱۳ رونمایی شد و پیش‌نمایشی از یک خودروی تولیدی جدید بر اساس پلتفرم نیسان مارچ بود. پس از آن، خودروی آر۳۰ در سال ۲۰۱۴ عرضه شد.
در دو سال اول فروش (۲۰۱۲–۲۰۱۴)، نیسان ادعا کرد که ۲۰۰٬۰۰۰ خودروی ونوشیا به فروش رسیده است.
در ژانویه ۲۰۱۵، خودروی شاسی‌بلند کامپکت تی۷۰، که بر پایه نیسان قشقایی ساخته شده بود، معرفی شد.
در فوریه ۲۰۱۷، ونوشیا به‌عنوان یک شرکت تابعه مستقل از شرکت دانگ‌فنگ موتور جدا شد. همان سال، این شرکت یک خودروی سدان سایز متوسط به نام دی۶۰ را معرفی کرد که اولین وسیله نقلیه‌ای بود که سبک طراحی جدید برند ونوشیا را به‌کار می‌گرفت. از سال ۲۰۱۸، این شرکت شروع به عرضه نسخه‌های برقی مدل‌های دارای موتور احتراقی خود کرد.
در اواخر سال ۲۰۱۹، دانگ‌فنگ ونوشیا معرفی خودروی کراس‌اور کوچک استار (چینی ساده: 星; پین‌یین: Xīng) را اعلام کرد. فروش این خودرو در اوایل سال ۲۰۲۰ آغاز شد. استار اولین خودرویی بود که سبک طراحی گلکسی-وی را به‌کار گرفت. همچنین، اولین خودرویی بود که بر روی معماری هوشمند ونوشیا (VSA) ساخته شد؛ سیستمی ماژولار که امکان محلی‌سازی بیشتر پلتفرم‌ها را برای دانگ‌فنگ ونوشیا فراهم می‌کرد و همچنین به نصب قطعات از شرکت‌های مختلف اتحاد رنو-نیسان-میتسوبیشی کمک می‌کرد.
در دسامبر ۲۰۲۰، شرکت دانگ‌فنگ موتور اعلام کرد که در چارچوب یک سازماندهی مجدد، برند ونوشیا دوباره به دانگ‌فنگ نیسان بازمی‌گردد.
طراحی و تولید

در ابتدا، خودروهای ونوشیا مستقیماً توسط دانگ‌فنگ نیسان طراحی می‌شدند. در سال ۲۰۱۴، این شرکت اعلام کرد که یک مرکز جداگانه در گوانگژو برای طراحی اختصاصی خودروهای ونوشیا ایجاد خواهد کرد که به نام مرکز طراحی ونوشیا شناخته شد. این مرکز در ژوئن ۲۰۱۶ افتتاح شد. در آوریل ۲۰۱۸، دانگ‌فنگ ونوشیا یک مرکز طراحی پیشرفته در شانگهای افتتاح کرد.
خودروهای ونوشیا در کارخانه‌های واقع در گوانگژو و ژنگژو مونتاژ می‌شوند.
قلعه طوق

| قلعه طوق | قلعه طوق |
| --- | --- |
روستا: روستا
مختصات: ۳۲°۲۲′۵۷″ شمالی ۴۸°۲۰′۵۹″ شرقی﻿ / ﻿۳۲٫۳۸۲۵۰°شمالی ۴۸٫۳۴۹۷۲°شرقی﻿ / 32.38250; 48.34972: مختصات: ۳۲°۲۲′۵۷″ شمالی ۴۸°۲۰′۵۹″ شرقی﻿ / ﻿۳۲٫۳۸۲۵۰°شمالی ۴۸٫۳۴۹۷۲°شرقی﻿ / 32.38250; 48.34972
کشور: ایران
استان: خوزستان
شهرستان: دزفول
بخش: بخش مرکزی
دهستان: قبله‌ای
جمعیت: ۲۶۸۵ نفر (سرشماری ۹۵)
قلعه طوق، از توابع بخش مرکزی شهرستان دزفول در استان خوزستان ایران است.
جمعیت

این روستا در دهستان قبله‌ای قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱٬۹۹۸ نفر (۳۷۳خانوار) بوده‌است.
مارسل بروئر

| مارسل بروئر | مارسل بروئر |
| --- | --- |
بروئر در سال ۱۹۷۰ میلادی: بروئر در سال ۱۹۷۰ میلادی
نام هنگام تولد: مارسل لایوژ بروئر
زادهٔ: ۲۱ مهٔ ۱۹۰۲ اتریش-مجارستان، پچ
درگذشت: ۱ ژوئیهٔ ۱۹۸۱ (۷۹ سال) ایالات متحده آمریکا، نیویورک سیتی
ملیت:  مجارستان,  آلمان,  ایالات متحده آمریکا (از سال ۱۹۴۴ میلادی)
پیشه: معمار
جوایز: مدال طلای ای‌آی‌ای (۱۹۶۸ میلادی)
ساختمان‌ها: مرکز میراث جهانی ۹۴۵ خیابان مدیسون آی‌بی‌ام لا گاد (فهرست کامل)
طراحی: صندلی واسیلی، صندلی سسکا
 :  
امضاء: امضاء
مارسل بروئر (به انگلیسی: Marcel Breuer) (تلفظ مجاری: [/ˈbrɔɪ. ər/ BROY-ər])؛ معمار و طراح مبلمان نوگرای مجارستانی-آلمانی بود. او در سال ۱۹۳۷ میلادی به ایالات متحدۀ آمریکا نقل مکان کرد و در سال ۱۹۴۴ میلادی تابعیت آمریکا را دریافت کرد.
در باوهاوس او صندلی واسیلی و صندلی سسکا را طراحی کرد که نیویورک تایمز آن‌ها را برخی از مهم‌ترین صندلی‌های سدهٔ بیستم میلادی نامیده است. بروئر واژگان مجسمه‌سازی را که در کارگاه نجاری در باوهاوس ایجاد کرده بود به یک معماری شخصی گسترش داد که او را به یکی از محبوب‌ترین معماران جهان در اوج طراحی سدۀ بیستم میلادی تبدیل کرد. آثار او شامل موزه‌های هنری، کتابخانه‌ها، ساختمان‌های کالج، ساختمان‌های اداری و اقامتگاه‌ها است. بسیاری از آن‌ها به سبک معماری بروتالیستی هستند، از جمله تأسیسات سابق تحقیق و توسعۀ آی‌بی‌ام که زادگاه اولین رایانۀ شخصی بود. او به عنوان یکی از مبتکران بزرگ طراحی مبلمان مدرن و یکی از تأثیرگذارترین نمایندگان سبک بین‌المللی در نظر گرفته می‌شود.
گرازماهی بورمایستر

| گرازماهی بورمایستر | گرازماهی بورمایستر |
| --- | --- |
جثه در مقایسه با انسان متوسط: جثه در مقایسه با انسان متوسط
وضعیت حفاظت: وضعیت حفاظت
 کمبود داده  (IUCN 3.1):  کمبود داده  (IUCN 3.1)
رده‌بندی علمی: رده‌بندی علمی
فرمانرو:: جانوران
شاخه:: طنابداران
رده:: پستانداران
راسته:: آب‌بازان
زیرراسته:: آب‌بازان دندان‌دار
تیره:: گرازماهیان
سرده:: گرازماهی‌ها
گونه:: P. spinipinnis
نام دوبخشی: نام دوبخشی
Phocoenoides spinipinnis بورمایستر، ۱۸۶۵: Phocoenoides spinipinnis بورمایستر، ۱۸۶۵
گستره گرازماهی بورمایستر: گستره گرازماهی بورمایستر
گرازماهی بورمایستر گونه‌ای آب‌باز است از تیره گرازماهیان که در کرانه‌های آمریکای جنوبی زندگی می‌کند. نام گرازماهی بورمایستر برگرفته از نام هرمان بورمایستر، جانورشناس آلمانی که این گونه را در سال ۱۸۶۵ شناسایی و رده‌بندی کرد، است.
توصیف ظاهری

بیشتر عکس‌های گرفته شده از گرازماهی بورمایستر از نمونه‌های مرده برداشته شده‌اند که رنگ بدن آن‌ها را سیاه نشان می‌دهند. به دلیل رنگ‌آمیزی سیاه‌رنگ بدن آن، نام گرازماهی سیاه نیز به این گونه گفته می‌شود. با این حال، رنگ بدن این گرازماهیان خاکستری تیره است که مدتی پس از مرگ به سیاه می‌گراید. رنگ شکم بسته به نمونه‌های مختلف فرق می‌کند اما اغلب خاکستری روشن است.
میانگین طول گرازماهیان بالغ ۱۵۰ سانتی‌متر است با وزنی برابر با ۷۵ کیلوگرم. باله پشتی مثلثی‌شکل است و نزدیک به انتهای بدن قرار دارد. فاصله باله پشتی تا سر در این گونه بیشتر از این فاصله در هر نوع دیگری از گرازماهیان و دلفین‌ها است؛ مشخصه‌ای که آن را از دلفین شیلی، که در گستره مشابهی با گرازماهی بورمایستر زندگی می‌کند، به آسانی تشخیص‌پذیر می‌کند.
گستره

این گونه دارای گستره‌ای به هم پیوسته در کرانه‌های آمریکای جنوبی است که از شمال پرو در اقیانوس آرام آغاز می‌شود، در جنوب به تیرا دل فوئگو می‌رسد و در شرق جنوب برزیل را در بر می‌گیرد. جمعیت آن‌ها کمینه چند ده هزار عدد است. با آنکه آن‌ها بیشتر در کنار ساحل می‌مانند، بعضی نمونه‌ها در شیلی فاصله‌هایی تا ۵۰ کیلومتر از کرانه دیده شده‌اند.
طلال بن عبدالله

| طلال ابن عبدالله | طلال ابن عبدالله |
| --- | --- |
پادشاه اردن هاشمی : پادشاه اردن هاشمی 
سلطنت: ۱۹۵۱–۱۹۵۲
پیشین: عبدالله اول
جانشین: ملک حسین
زاده: ۲۶ فوریه ۱۹۰۹ مکه، امپراتوری عثمانی
درگذشته: ۷ ژوئیهٔ ۱۹۷۲ (۶۳ سال) استانبول، ترکیه
دودمان: هاشمی
پدر: عبدالله بن الحسین
طَلال ابن عبدالله (زاده ۲۶ فوریه ۱۹۰۹ میلادی در مکه – درگذشته ۷ ژوئیه ۱۹۷۲ میلادی) دومین پادشاه کشور اردن بود.
تحصیلات او در مدرسه نظامی سلطنتی سندهرست انگلستان بود. پس از اینکه پدرش عبدالله بن الحسین (عبدالله اول) در اورشلیم به دست یک فلسطینی کشته شد از ۲۰ ژوئیه ۱۹۵۱ جانشین او شد.
ملک طلال در سال ۱۹۵۲ به علت روان‌پریشی از پادشاهی کنار گذاشته شد و در سال ۱۹۷۲ درگذشت.
دینا بنت عبدالحمید

| دینا بنت عبدالحمیدملکه اردن | دینا بنت عبدالحمیدملکه اردن |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۵ دسامبر ۱۹۲۹ قاهره، مصر
درگذشت: ۲۱ اوت ۲۰۱۹ (۸۹ سال) امان، اردن
خویشاوندان: پدر= شریف عبدالحمید بن محمد عبدالعزیز مادر= فخریه براو شوهر= ملک حسین
شریفه دینا بنت عبدالحمید (زاده ۱۵ دسامبر ۱۹۲۹ – درگذشته ۲۱ اوت ۲۰۱۹) ملکه سابق اردن، زاده ۱۹۲۹ میلادی، اولین همسر ملک حسین و مادر بزرگ‌ترین فرزند او یعنی علیه بنت الحسین است. او و ملک حسین در سال ۱۹۵۵ با هم ازدواج کردند. این ازدواج دو سال بعد در سال ۱۹۵۷ میلادی به جدایی انجامید. دینا در سال ۱۹۷۰ با یکی از اعضای عالی‌رتبه سازمان آزادی‌بخش فلسطین ازدواج کرد.
دینا بنت عبدالحمید در قاهره به دنیا آمد. پدرش عبدالحمید بن محمد عبدالعزیز و مادرش فخریه براو بودند. او به دلیل اینکه از نوادگان حسن بن علی بوده که سومین عموزاده خوانده پدرش بود، ملقب به عنوان افتخاری شریفه مکه شد. عموهای او ادعا کرده‌اند که نزدیک به ۲۰۰۰ فدان وقف کرده‌اند.
ملک حسین و دینا - ۱۹۵۵
شریفه دینا و ملک حسین برای اولین در سال ۱۹۵۲ در دوران تحصیل در لندن، در منزل یکی از بستگان عراقی با هم ملاقات کردند. در حالی که او در گیرتون کالج کمبریج درس می‌خواند حسین در هاروو اسکول مشغول به تحصیل بود. بعد از آن ملک حسین بار دیگر در المعادی او را ملاقات کرد. او لیسانس هنر را با درجه ممتاز کسب کرد و قبل از ازدواج در دانشگاه قاهره به تدریس ادبیات انگلیسی پرداخت. امور کشور داشت، نامزدی پسرش و دینا را اعلام کرد. این رابطه بعدها به شدت از سوی جمال عبدالناصر تحسین شد. در ۱۸ آوریل ۱۹۵۵ میلادی در حالی که حسین ۱۹ سال و دینا ۲۶ سال سن داشتند، با هم ازدواج کردند. او بعد از این ازدواج به ملکه اردن مبدل گشت ولی در روز عروسی، ملک حسین در مصاحبه با عزیز فهمی نویسنده اردنی گفت که دینا هیچ نقش سیاسی نخواهد داشت. عزیز فهمی گفت که ملک حسین، شخصیت قوی دینا را تهدیدی برای اقتدار مادرش می‌دانست. مشکلات شاه و ملکه بزودی خود را نشان داد. در ۱۳ فوریه ۱۹۵۶ میلادی اولین فرزند آنها، ملکه علیه، به دنیا آمد ولی تولد این کودک نیز نتوانست کمکی به بهبود روابط در این ازدواج سلطنتی بنماید.
در یکی از روزهای تعطیل مصر در سال ۱۹۵۶ ملک حسین قصد خود برای جدایی را با دینا در میان گذاشت. آنها در تاریخ ۲۴ ژوئن ۱۹۵۷ از یکدیگر جدا شدند و ملکه تا مدتی اجازه ملاقات دخترش را نداشت.
مدل توبیت

مدل توبیت یک مدل آماری برای داده‌های پنل می‌باشد که توسط James Tobin در سال ۱۹۵۸ برای توصیف رابطهٔ بین یک متغیر وابسته غیر منفی مانند  y_{i} و متغیرهای مستقل  x_{i} ایجاد شده‌است. در این مدل در نظر گرفته می‌شود که یک متغیر latent یا غیرقابل مشاهده مانند  {y_{i}}^{*} در مدل وجود دارد که این متغیر به شکل خطی به متغیر  x_{i} وابسته است.
بنابراین رابطهٔ زیر را داریم:
y_{it}^{*}={\acute {x}}_{it}\beta +{\alpha _{i}}+\epsilon _{it}
متغیر  y_{i} برابر متغیر غیرقابل مشاهده خواهد بود هرجا که این متغیر بیشتر از صفر باشد و در غیر این صورت برابر صفر خواهد بود. یعنی داریم:
y_{it}=y_{it}^{*} اگر  y_{it}^{*}=0
y_{it}=0 اگر  y_{it}^{*}\leq 0
اگر در این مدل ضریب را مانند آنچه در رگرسیون معمولی تفسیر می‌کنیم (یعنی میزان تأثیر متغیر مستقل بر متغیر وابسته) در نظر بگیریم، دچار اشتباه شده ایم. در عوض باید آن را با ترکیب دو مفهوم زیر تفسیر کنیم:
میزان تغییرات متغیر وابسته وقتی بیشتر از حد پایین است، با وزن احتمال بیشتر بودن از حد پایین
احتمال بیشتر بودن از حد پایین با وزن مقدار مورد انتظار متغیر وابسته وقتی بیشتر از حد پایین است.
فرض‌های معمول مدل اثر متغیر یا random effect را بر این مدل اعمال می‌کنیم. یعنی در نظر می‌گیریم که  \alpha _{i},\epsilon _{it} توزیع مستقل نرمال دارند که مستقل از مقادیر x است و میانگین صفر و واریانس‌های به ترتیب برابر  \sigma _{\epsilon }^{2} و  \sigma _{\alpha }^{2} را دارند.
در صورتی که  \beta  را در مدلی که  y_{i} روی x_{i} رگرس شده‌است، از طریق روش حداقل مربعات معمول تخمین بزنیم، تخمین گر مربوطه نا سازگار خواهد بود. تاکشی آمیمیا در سال ۱۹۷۳ نشان داد که تخمین گر حداکثر راست نمایی برای مدل توبی سازگار است.
در صورتی که f را تابع چگالی احتمال در نظر بگیریم، تابع راست نمایی می‌تواند به صورت رابطه زیر نوشته شود:
 f(y_{i1},...,y_{iT}|x_{i1},...,x_{iT})=\int _{-\infty }^{+\infty }\pi f(y_{it}|x_{it},\alpha _{i},\beta )f(\alpha _{i})d\alpha _{i}
به شکلی که  f(\alpha _{i}) از رابطه زیر حاصل می‌شود:
f(\alpha _{i})={\frac {1}{\sqrt {2\pi \sigma _{\alpha }^{2}}}}exp\{-{\frac {1}{2}}{\frac {\alpha _{i}^{2}}{\sigma _{\alpha }^{2}}}\}
و  f(y_{it}|x_{it},\alpha _{i},\beta )
از روابط زیر حاصل می‌شود. اگر  y_{it}>0 برابر خواهد بود با:
f(y_{it}|x_{it},\alpha _{i},\beta )={\frac {1}{\sqrt {2\pi \sigma _{\epsilon }^{2}}}}exp\{-{\frac {1}{2}}{\frac {{(y_{it}-{\acute {x}}_{it}-\alpha _{i})}^{2}}{\sigma _{\epsilon }^{2}}}\}
و در صورتی که  y_{it}=0 برابر خواهد بود با:
1-\Phi ({\frac {{\acute {x}}_{it}\beta +\alpha _{i}}{\sigma _{\epsilon }}})
این دو رابطه مشابه روابط راست نمایی مدل cross section می‌باشد . تنها تفاوت وجود  \alpha _{i} در میانگین شرطی است.
شیدی سید، مریلند

| Shady Side, Maryland | Shady Side, Maryland |
| --- | --- |
CDP: CDP
U.S. Post Office, Shady Side MD, May 2010: U.S. Post Office, Shady Side MD, May 2010
Location of Shady Side, Maryland: Location of Shady Side, Maryland
کشور: آمریکا
ایالت: مریلند
شهرستان: Anne Arundel
مساحت: مساحت
 • کل: ۷٫۹ مایل مربع (۲۰٫۵ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۷٫۳ مایل مربع (۱۹٫۰ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰٫۶ مایل مربع (۱٫۵ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۳ فوت (۱ متر)
جمعیت (۲۰۰۰): جمعیت (۲۰۰۰)
 • کل: ۵۵۵۹
 • تراکم: ۷۵۷٫۸/مایل مربع (۲۹۲٫۶/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۵ (Eastern (EST))
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۴ (EDT)
زیپ‌کد: ۲۰۷۶۴
کد منطقه: ۴۱۰
FIPS کد: ۲۴-۷۱۴۵۰
GNIS feature ID: ۰۵۹۱۲۵۹
شیدی سید (به انگلیسی: Shady Side) شهری در ایالت مریلند کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۵٬۸۰۳ نفر بوده‌است.
ولادیمیر یگوروف

ولادیمیر یگوروف (به روسی: Владимир Егоров، آوانگاری: زادهٔ ۲۷ ژوئن ۱۹۹۵) یک کشتی‌گیر آزادکار روسی الاصل اهل کشور مقدونیه است. وی سابقه حضور در المپیک ۲۰۲۴ پاریس را دارد.
آتش بهرام

آذر بهرامی که در آتشدان آتشکده یزد، به نگهبانی از جهان می‌سوزد.
آذر یا آتشِ بَهرام (وَهرام)؛ آتش مانع‌شکن؛ آتش مقدس؛ بالاترین آتشِ آیینی در کیش زرتشتی و در افسانه‌های ایرانی نگهبان همهٔ آتش‌های جهان به‌شمار می‌آید. در اساطیر ایرانی از سه آتشِ بهرام نام برده شده، که از آغاز آفرینش، در نبرد با اهریمن، به نگهبانی از آفریدگان و در نظم‌آوری فروزانند. در ایرانشهرِ ساسانی از آتشانِ بهرامْ مانندِ شعله‌های همیشه‌فروزان و یادگارانی از دورانی کهن‌تر نگهداری می‌شده. ترتیب تهیهٔ آتش برای آتش بهرام با دیگر آتش‌ها متفاوت است و با روش‌های خاصی صورت می‌گیرد که اساس آن بر تهیهٔ آتش از اجاق صنف‌های مختلف است تا همه باهم، پیوند همبستگی داشته باشند. آتش‌هایی از اجاق‌های خانه‌ها، سراها، کارگاه‌ها و طبیعت، به دست موبدان گردآوری، پاکیزه، و باز یکی می‌شوند. بُندَهِش، نوشتهٔ پهلوی روایتگرِ آفرینشِ آغازینِ هورمزد، از سرشتِ آتشِ بهرام می‌گوید:
«آن فرّه‌ای (که) بدیشان میهمان است، مانند تن مردمان است، که (چون) در شکم مادر فراز باشد روانی از مینو (بدان) برنشیند که آن تن را تا زنده است بی‌گمان برایاند؛ چون آن تن فرو میرد، تن به زمین آمیزد، روان باز به مینو شود. نیز باشد که هنگامی که هزار آتش مادی را بدان (یک) آتش کنند، و بدان نیرنگ، (که) آشکار است، زوهر (بدو) دهند و به دادگاه نشانند، آنگاه، مینویی از فرّهٔ آتشان بر او نشیند. بمانند آن (سه آذر) نیز که بر آتش مادی میهمان شدند، (این) دیگران نیز آتش بهرام‌اند.»
از دید ایرانشناسان، اسطوره آتشِ بهرام پیوندهای عمیقی با افسانه‌های پیشازرتشتی دارد و به مرور، با گسترش مزدیسنا، در لباس آیین نگهداری از آتشِ مقدسِ همیشه‌فروزان فراگیر شده، و به شکل نمادی زنده از پیروزمندی و دوام درآمده. در کاربرد روزمره، آتش بهرام گاهی به آتشکده‌های بزرگی که با آذر بهرام روشن شده‌اند گفته شده، و آدریان یا آگیاری، به آتشکده‌های کوچک.
پیشینهٔ واژه‌شناختی آتش بهرام

آذَر یا آدَر، از آدور (ādur)، همان آتش یا آتَخش (ātaxš) در پارسی میانه، اوستایی آتَرْشْ (ātarš)؛ از نیا-ایرانی -ātr* و -ātar* که از نیا-هندواروپایی -h₂eh₁ter* (آتش) آمده.
بَهرام یا وَهرام (Wahrām) در پارسی میانه، دگرگون شدهٔ اوستایی وِرِثْرَقنَ (vərəθraγna)، همسان با هندوایرانی *vrtra-g'han (مانع‌شکن) با ریشهٔ نیا-هندواروپایی *-wltro-gwhen (زننده موانع)؛ سِرشتِ مانع‌شکنِ آورندهٔ پیروزمندی؛ «آتشی که با فَرّه پیروزمندی فروزان است». به «آتش پیروزمند» و «آتش پیروزی» تعبیر شده؛ و با اسطورهٔ ایزد پیروزی پیوند دارد. در پهلوی ādurān pādixšā pērōzgar آمده، یا آتشی که در نگهبانی از آنچه خویش و از خود (دوست) است پیروزی‌بخشی می‌کند؛ «سرشتِ یاری‌گرِ آورندهٔ پیروزمندی»، خوانده شده و به «شاهِ (نگهبانِ) پیروزمندِ آتش‌ها» برگردانده شده.
در فارسی امروزی، واژگانی مانند «زَدن» و «زَهر» با هجای دوم «وِرِثْرَغْنَه» هم‌ریشه‌اند (نیا-هندواروپایی gʷʰen- به معنی «زدن» یا «کشتن»). واژهٔ वृत्र در سانسکریت، به معنی «پوشاننده» یا «دربندآورنده» یا «لَفّاف»، و به مرور در معانی «دشمن» یا «بدخواه»، ریشهٔ نام «وْریتْرَ» است، همان اَسورای خشکسالی و دشمن «ایندْرَ»، که به شکل ماری تصویر شده که با چنبرهٔ خود جریان آب را متوقف می‌کند. این واژه با هجای نخست «وِرِثْرَغْنَه» هم‌ریشه است. در افسانه‌های ایرانی، موانعی که به یاری آتش بهرام از پیشِ رو برداشته می‌شوند، اغلب در لباس «تاریکیِ پوشاننده» تصویر شده‌اند.
پیشینه‌های اساطیری آتش بهرام > متون فارسی

تاریخ سیستان داستانی از پیدایش آتشکدهٔ «آتش کرکوی» و آذر گشنسب آورده. داستان با پدیدار شدن آذر گشنسب بر گوش اسب کیخسرو، شاه معجزه‌گر، در سفر به آذربادگان آغاز می‌شود. در ادامه شاه به کین سیاوش به توران می‌تازد. شاه توران افراسیاب اول به چین، سپس به هندوستان، و از آنجا به «بُنکوه» در سیستان پناه می‌آورد. در آنجا به همراهی مغان تاریکیِ فراگیری تا دو فرسنگ گرداگرد آن دژ می‌سازند (که پناه او و سپاهش می‌شود). کیخسرو که نمی‌تواند به آن تاریکی وارد شود، به معبد گرشاسب در کرکوی می‌رود، که مردم از آن مراد می‌گرفتند. در آنجا پلاس نیایش می‌پوشد و در پاسخ به نیایشِ او روشنایی‌ای فَرادید می‌آید، (که به یاری آن) دژ بُنکوه را در آتش می‌کشد و ویران می‌کند. افراسیاب به جادو می‌گریزد. نویسنده ناشناس متن، آتش کرکوی را آن روشنایی می‌داند (که پدید آمد)، و پیروان دین آن را «هوش گرشاسب» می‌پندارند آنچنان که در سرود کرکوی آمده.
شاهنامهٔ فردوسی در چند داستان به آتش‌ها اشاره کرده. در آغاز داستان پادشاهی گشتاسپ، نگارنده در خواب دقیقی توسی را می‌بیند که از او می‌خواهد داستان گشتاسپ و ارجاسپ را، که در پی مرگ او ناتمام مانده بود، به گوش شاه برساند. داستان از لهراسپ پدر گشتاسپ، آغاز می‌شود که تخت شاهی را به پسر می‌دهد و خود راهی معبد نوبهار بلخ می‌شود و تا سی سال در آنجا خورشید را نیایش می‌کند. گشتاسپ، پادشاهی آزاده و دادگر، یادآور فریدون، از ناهید دختر قیصر، دارای دو فرزند ماهرو می‌شود: اسفندیار و پشوتن. روزگار بر گشتاسپ به نیکی می‌گذرد، و تنها، شاه توران ارجاسپ، که او را «هامال» خود می‌دانسته، از دادن باج به او سر باز می‌زند. چند سال می‌گذرد و در ایوان کاخ گشتاسپ، درختی خردمند و سخنگو (و جاودانه) به نام «زردهشت» پدید می‌آید و خود را پیغمبری می‌خواند که از آفرینندهٔ جهان، برای راهنمایی شاه، خرد نزد او آورده تا به آیین بهدینی درآید، آن را از پیامبر بیاموزد، و از او پند بشنود. گرشاسپ به آیین نو می‌گرود، موبدانی به هر سوی جهان می‌فرستد، و آتشکده‌ها بنا می‌کند:
«نخست آذر مهربرزین نهاد/ به کشمر نگر تا چه آیین نهاد!»
در پیشگاه این آتش سروی از بهشت می‌کارد، که به مرور به درختی تنومند تبدیل می‌شود، و در گرداگرد آن کاخی با دو ایوان زرین بنا می‌کند، و به نگاره‌هایی از جمشید و فریدون مزین می‌کند. دژی آهنین در گرد کاخ می‌سازد، و در آن به «شاهیِ زمین» می‌نشیند. در ستایش سرو بی‌مانند کشمر به جای‌جای کشور پیام می‌فرستد و از نودینان می‌خواهد که به سرو کشمر (و آذر) روی گردانند، از زردهشت پند بگیرند، و به «بتِ چین» پشت کنند:
«در آیین پیشینیان منگرید/ برین سایهٔ سروبن بگذرید سوی گنبد آذر آرید روی/ به فرمان پیغمبر راست‌گوی».
در بازگفتی از دقیقیِ توسی، در داستان سفرها و دین‌گستری‌های اسفندیارِ کیانی در «روم و هندوستان و یمن» آمده که در همراهی با پهلوان:
«بُتان بر سر کوه می‌سوختند/ به جای بُت آتش برافروختند!»
اسفندیار در رویارویی با رستم هم، از گرفتن رویین‌دژ در هفت‌خوان خود و نفی آیین پیشین می‌گوید:
«چو رفتم همه بت‌پرستان بدند/ سراسیمه برسان مستان بدند
به مردی من آن باره را بستدم/ بتان را همه بر زمین بر زدم
برافراختم آتش زردهشت/ که با مجمر آورده بود از بهشت».
[این بخش به مرور گسترش می‌یابد].
پیشینه‌های تاریخی آتش بهرام

آتش همیشه‌فروزان باباگورگور در کرکوک.
«یَنَرْتَشْ» در ترکیه؛ مرتبط با اسطورهٔ «کوه شیمر».
نیایشگاهِ مادی نوشیجان تپه، که در آن محرابی با بقایای آتش پیدا شد.
نمایی از دژ کاخا بنا شده بر کوه خواجه در سیستان.
آتشدانی که در محوطهٔ باستانی بندیان پیدا شد.
یَنردَگ [تلفظ؟] (کوه آتشین) نزدیک باکو.
پیشینه‌های تاریخی آتش بهرام > ریشه‌های آتش مقدس

آیین تهیه آتش بهرام نخستین بار در نوشته‌های پس از آغاز دوران ساسانی آورده شده، اما برخی ایرانشناسان بر این باورند که ریشه‌های آتش مقدس را می‌توان در رسوم و آیین‌های کهن‌تر جست. شناخت امروزی از ریشه‌های تاریخی آتش‌های بهرام و بروز آیینی آن‌ها، وامدار پژوهش‌هایی است که در قرن بیستم میلادی انجام شد، به خصوص تلاش‌های مِری بویْس ایران‌شناس و پژوهشگر مطالعات زرتشتی. دستمایهٔ این کوشش تصویری است از این آیین، گاه در لباس بازگفتی از آیین‌های کهن‌تر، و گاه دگرگون‌شده در نوآوری‌های آذرموبدان متاخر هخامنشی و اشکانی. بویس، ریشهٔ جایگاه والای معنوی آتش در مزدیسنا را در آیین‌های کهن‌تر هندوایرانی و پیش از آن هندواروپایی می‌داند که در آن‌ها، آتش‌های اجاق‌ها، بروز مادی ایزد آذر انگاشته می‌شدند. در یکجانشینی‌ها، از جمله در فلات ایران و پیرامون آن، اجاق‌های خانگی (کَدَگی) که ابزارهای پخت‌وپز، گرمی‌بخشی، و روشنایی‌بخشی‌اند، نیز در استعاره از دوام خانه‌ها و نسل همیشه روشن نگاه داشته می‌شدند. اجاق‌های همیشه‌فروزان به مرور، به نمادهایی تبدیل می‌شوند از دوام دوران نگهبانی یک شاه و پیوستگی یک شاهنشاهی. در بازگفت بهدینی، یادآور نظم پویای آفرینش‌اند و نگهبانی آفریننده از آن، و ستایشگر اندیشهٔ نو که زرتشت آورندهٔ آن بود. همزمان بسیاری از آیین‌های معرّف آتش مقدس پیوند خود را با اساطیر ایزدان پیروزی و جنگاوری حفظ می‌کنند. گزارش شده که ذغال‌های گداخته با آتش مقدس، در روز کارزار، سپاه هخامنشیان را تا پیروزی همراهی می‌کردند، و در چلیپاهای نقش رستم، آتش مقدس، هم‌طراز شاهنشاه، روایت‌گر پیروزی و تسلط او بر مردمان، و دوام امپراتوری او در زیر آفتاب است.
گمان می‌رود آتش از دیرباز در فلات ایران کاربردهای آیینی داشته. یکی از نمونهٔ آن بقایای آتش در محرابی در بنای مادی نوشیجان تپه است که (در کنار زیگورات دوراونتاش) به عنوان یکی از کهن‌ترین معابد کشف شده در ایران باستان شناخته می‌شود.[نیازمند منبع مستقل] بسیار پیش از این، ردِ آتش‌های آیینی گاهی در هزاره‌های پیشین در شهرنشینی‌های میاندورود یافت شده، مانند بقایای آتشْ در محرابِ معبدِ سپیدِ اوروک، نیایشگاهِ اینانا. آتشگاه‌ها، نیایشگاه‌های آتش-محور در فضای باز، به مرور در شاهنشاهی هخامنشی فراگیر می‌شوند. به گزارش هِرودوت، ایلامیان در پارسه تختان‌هایی بنا کرده بودند که مردمان دوران هخامنشی در آنها آتش می‌افروختند و آیین‌های نیایش هورمزد را در فضای باز سوی آسمان برگزار می‌کردند. سازه‌هایی مانند کوه آتشگاه در اصفهان هم به گمانی در آغاز، پرستشگاه‌های ایلامی یا قربان‌گاه‌های مهری بودند، که به مرور به آتشگاه تبدیل شدند.
پیشینه‌های تاریخی آتش بهرام > آتش‌هایی که بی‌خورش می‌سوزند

شاید تنها نمونه‌های آتش‌های همیشه‌فروزان در این دوران، آتش‌های طبیعی مانند باباگورگور در کرکوک بودند، که به گمانی دست کم از ۲۰۰۰ سال پیش از میلاد می‌سوخته، و برای مردم غرب و شمال غرب فلات ایران و میاندورود باستان شناخته شده بوده. گفته شده که ردپای این آتش و پیوندش با بقای نسل از فرزند پسر گاهی هنوز در قصه‌های ساکنان آن نواحی دیده می‌شود[نیازمند منبع مستقل]. کمی دورتر، آتش همیشه‌فروزان طبیعی «یَنَرْتَشْ» (سنگ آتشین) در آنتالیای امروزی (لیکیهٔ باستان) الهام‌بخش افسانهٔ کوه شیمر بوده، که کهن‌ترین بازگفت آن در ایلیاد هومر آمده، و در نزدیکی آن معبدی منسوب به هفائستوس، ایزد یونانی آتش ساخته شده بوده که اکنون ویران شده.[نیازمند منبع مستقل] رد آتش‌های طبیعی را در فلات نفت‌خیز ایران هم در برخی منابع می‌توان یافت. بُندَهِش به اجمال از دو آتش نام برده که «بی‌خورش می‌سوزد»، و به نظر می‌رسد تا زمان اتمام گردآوری این نوشته (سه قرن بعد از سقوط ساسانیان) دست کم یکی همچنان روشن بوده. در آذربایجان، آتشگاه باکو تا سال ۱۹۶۹ با نشت طبیعی گاز روشن بوده که گمان می‌رود از دیرباز می‌سوخته. در نزدیکی آن آتش طبیعی یَنَردَگ همچنان می‌سوزد. دور از ذهن نیست که نخستین نیایشگاه‌های میزبان آتش‌های همیشه‌فروزان، به شکل حریم‌های مقدس اطراف این شعله‌ها پدید آمده باشند. در کنار بندهش، داستانی در ۲ مکابی آمده از یک آتش قدیمی نفتا که به دست کاهنان پنهان شده بوده و پس از بازیابی در دوران اشکانی به دستور شاه به عنوان حریم مقدس از آن نگهداری می‌شود.  در شرفنامهٔ نظامی داستان مفصلی از خاموش شدن آتشکده‌ها پس از اشغال ایران به دست اسکندر مقدونی آمده که در آن به آتشی «خودسوز» در آذربایجان اشاره شده.</ref>