اسماعیل نوری‌علا
زندگی

اسماعیل نوری علا (پیام) در بیست و سوم بهمن ۱۳۲۱ در تهران به دنیا آمد. در ۱۳۴۰ در رشته ریاضی در دبیرستان مروی فارغ‌التحصیل شد و در همان سال، در رشته زبان و ادبیات انگلیسی دانشکده ادبیات تهران پذیرفته شد. در سال ۱۳۴۳ و پس از اخذ مدرک لیسانس، تحصیل در دانشسرای عالی را نیز به پایان رساند. در سال ۱۳۴۷ دوره فوق لیسانس رشته علوم اجتماعی دانشگاه تهران را گذراند و در سال ۱۳۶۱ از دانشگاه لندن در رشته جامعه‌شناسی سیاسی فارغ‌التحصیل شد.
او از ۱۵ سالگی کار در مطبوعات را با همکاری با صفحه کودکان مجله آسیای جوان آغاز کرد و نخستین ترجمه‌هایش دربارهٔ مسائل مربوط به سینما را از سال ۱۳۳۷ در مطبوعات سینمایی به چاپ رساند. پس از سال‌ها نخستین اشعار نوی او از سال ۱۳۴۱ در مطبوعات ایران به چاپ رسیدند و از سال ۱۳۴۴ به جمع منتقدان شعر نوی فارسی پیوست. از او تاکنون ۹ مجموعه شعر منتشر شده است. او در سال ۱۳۴۸ کتاب مفصل خود دربارهٔ تاریخ و مقولات شعر نو را با نام صور و اسباب منتشر کرد. در سال ۱۳۷۴ نیز کتاب مفصل دیگر او با نام تئوری شعر: از موج نو تا شعر عشق در لندن به چاپ رسید است. نوری‌علا در طول دوره نویسندگی خود از نام‌های مسعاری چون «ا. ن. پیام» و «ماهیار» استفاده می‌کرد.
نوری‌علا از سال ۱۳۴۲ دست به ترجمه کتاب‌های متعددی در زمینه نقاشی، معماری و سینمای مدرن زد و از سال ۱۳۴۴، به نوشتن نقد فیلم پرداخت. از سال ۱۳۴۷ در جشنواره‌های متعدد سینمایی به‌عنوان عضو هیئت داوران شرکت داشت و در سال ۱۳۴۹ نخستین فیلم سینمایی خود را با نام مردان سحر نوشت و کارگردانی کرد. سال بعد دومین فیلم او به نام مطرب ساخته شد. در سال ۱۳۵۶ نیز دست به تولید ۸ فیلم مستند دربارهٔ هنرهای ایران زد که به زبان انگلیسی و برای پخش در تلویزیون‌های اروپا و آمریکا تهیه شده بودند. در سال ۱۳۴۲ یکی از مؤسسان انتشارات طرفه بود و در سال ۱۳۴۳ نشریه ادبی–فرهنگی آن را سردبیری کرد و در همان سال به‌عنوان منتقد شعر و سینما در مجله بامشاد به کار پرداخت. در سال ۱۳۴۴ به‌عنوان معاون سردبیر مجله نگین در انتشار آن نشریه همکاری کرد و در همان سال مجله‌ای ویژه شعر مدرن ایران با نام جزوه شعر را منتشر ساخت که جریان «موج نوی شعر ایران» از آن برخاسته است. او در سال ۱۳۴۵ مسئول صفحات فرهنگی مجله خوشه شد و این صفحات را با نام «هوای تازه» اداره کرد. از سال ۱۳۴۶ به‌عنوان یکی از مسئولان صفحات شعر مجله فردوسی انتخاب شد و فعالیت‌های خود را در آن نشریه متمرکز ساخت.
در روز اول اردیبهشت سال ۱۳۴۷، در جلسهٔ شلوغی در خانهٔ جلال آل‌احمد «کانون نویسندگان ایران» رسماً فعالیت خود را آغاز کرد. بنا بر پیش‌بینی اساسنامه، ۴۹ تن از امضاکنندگان بیانیهٔ اول اسفند ۱۳۴۶ که در جلسه حضور داشتند، «هیئت مؤسس» نامیده شدند و از میان آن‌ها کمیسیونی مأمور شد که مقدمات انتخابات هیئت دبیران کانون را، مطابق اساسنامه فراهم آورد. یکی دو هفته بعد، در خانهٔ جعفر کوش‌آبادی انتخاب هیئت دبیران انجام شد. اسماعیل نوری‌علاء در این انتخابات به عنوان یکی از اعضای نخستین هیئت دبیران کانون نویسندگان ایران و سمت «منشی کانون» انتخاب شد. در انتخابات دورهٔ دوم کانون اسماعیل نوری‌علاء با ۲۵ رأی به همراه رضا براهنی با ۱۳ رأی به عنوان عضو علی‌البدل دومین دورهٔ کانون نویسندگان ایران برگزیده شدند.
در سال ۱۳۴۷ یکی از ۹ نفر مؤسسان کانون نویسندگان ایران، دو بار عضو هیئت دبیران و نیز منشی تمام دوران نخست فعالیت این کانون بود. اما پس از انقلاب ۱۳۵۷ در اعتراض به سیاست‌های هیئت دبیران کانون که منجر به اخراج برخی از اعضاء مؤسس کانون شد از آن استعفاء داد. در سال ۱۳۵۴ برای ادامه تحصیل به انگلستان رفت. دو ماه پس از انقلاب ۱۳۵۷ به ایران بازگشت و سپس، در سال ۱۳۶۱ برای آخرین‌بار از ایران خارج شده و به انگلستان پناهنده شد. در آنجا مؤسس «گروه ایران کوچک» و یکی از مؤسسان «انجمن نویسندگان و هنرمندان ایرانی» بود. نشریه پویشگران نتیجه این همکاری محسوب می‌شود. اسماعیل نوری‌علا و شکوه میرزادگی در سال ۱۹۹۰ با هم ازدواج کرده و در سال ۱۹۹۴ به کشور آمریکا مهاجرت کردند و در ایالت کلرادو ساکن شدند. آنها در طی سال‌های اقامت خود در کلرادو نخست به باز تأسیس «انجمن فرهنگی پویشگران» اقدام کرده و سپس به ادامه انتشار نشریه پویشگران پرداختند.
آنها از سال ۲۰۰۲ برنامه تلویزیونی «کارگاه اندیشه» و از سال بعد برنامه رادیو–تلویزیونی «بر میز تشریح» و از سال ۲۰۰۵ برنامه «در پیشگاه فرهنگ» را برای کانال‌های ماهواره‌ای سیاسی فارسی‌زبان تولید کردند.
نوری‌علا مدرس ادبیات فارسی و «جامعه‌شناسی اسلام» در دانشگاه دنور کلرادو بوده است.
از اول دسامبر ۲۰۰۷، نشریه اینترنتی سکولاریسم نو به سردبیری نوری علا بر روی شبکه اینترنت جهانی قرار گرفت.
نوری علا در سال ۲۰۱۰ شبکه «سکولارهای سبز ایران» را بنیان‌گزاری کرد و در اگوست ۲۰۱۳ نیز «جنبش سکولار دموکراسی ایران» به همت او و تنی چند از همفکرانش شکل گرفت. در اکتبر ۲۰۱۳ نوری‌علا سکولاریسم نو را تعطیل کرد و این نشریه جای خود را به سایت «جنبش سکولار دموکراسی در ایران» داد.