stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
آکو-آکو (اسطوره)

برای استفاده های دیگر، آکو آکو (ابهام‌زدایی) را ببینید.
کاواکاوی چوبی، تندیسی تراشیده شده، که نماینده آکوآکو است
آکو-آکو(Aku-Aku) (در مفهوم شیطان، شبح یا روح) که همچنین با نام‌های آکو، آکوآکو(Akuaku)و واروآ(Varua) شناخته می‌شوند؛ ارواح انسان‌نما ی اساطیر "راپا نویی" در جزیره ایستر هستند.
آکو-آکو در حقیقت و در باورهای محلی اشاره به ارواح مردگان دارد، که البته جاودانه نبوده و قابل دفع کردن هستند. آن‌ها می‌توانند از هر دو جنس باشند. و آکو-آکوهای مختلف با مناطق خاصی از جزیره ایستر مرتبط هستند. برخی از آکو-آکوها نیز مورد پرستش واقع شده‌اند. بر اساس باورها و افسانه‌ها آنها ابتدا با هوتو ماتوآ(Hotu Matuꞌa) اولین ساکن افسانه ای جزیره ایستر، وارد جزیره شدند. گروه اصلی آکو-آکوها که با هوتو ماتوآ وارد جزیره شدند شامل ۹۰ نفر و عموماً ماهی خوار بودند.
آکو-آکوهای خاص موارد زیر هستند:
اوکا ئو هوهِرو(Uka-o-hoheru)، آکو-آکو مؤنثی که با توپاهوتو(Tupahotu) فانی ازواج کرد.
کاوا آرآ(Kava-ara) و کاوا توآ(Kava-tua) دو آکو-آکو مؤنث که اوره آ هوهو(Uré-a-hohové) را اسیر کردند تا زمانی که توسط آکو-آکو پیر دیگری نجات یافت.
ماتا وارا واره(Mata-wara-ware) و پاپایی آ تاکی ورا(Papai-a-taki-vera)، زن و شوهری که روح انسان‌ها را در شب اسیر می‌کنند که منجر به مرگ آنها می‌شوند.
دو آکو-آکو که توئو کویهو(Tu’u Koihu) پسر هوتو ماتوآ با آن‌ها ملاقات کرد.
جزیره نشینانی که می‌توانستند با آکو-آکوها ارتباط برقرار کنند را اصطلاحاً کروماکی(koromaké) یا ایوا آتوآ(iva-atua) خطاب می‌کردند و روایت‌هایی وجود داشته‌است که از آنها برای از بین بردن آکو-آکوهای شرور استفاده شده‌است.
آکو-آکو به‌طور خاص مورد پرستش قرار نمی‌گرفته‌است اما قبل از غدا از آنها قدردانی می‌کردند.
گفته می‌شد که «آکو-آکو با عطر یک غذا زندگی می‌کند.»، به دیگر سخن، تغذیه آنها از عطر وعده‌های غذایی است. یک آکو-آکو ی خوب تغذیه شده و مهربان، در کارهای خانه به خانواده کمک می‌کند. گفته می‌شود برای ورود به غارهایی که گمان می‌رودخانه آنها باشد، می‌توان مراسم تشریفاتی مانند اومو تاهو(umu tahu) را برای دفع بدشانسی و بدبختی انجام داد.
میندن، آیووا

مکان در 23x15px|border |alt=|link= آیووا, 23x15px|border |alt=|link= ایالات متحده آمریکا
| Minden, Iowa | Minden, Iowa |
| --- | --- |
شهر: شهر
Minden United Church of Christ: Minden United Church of Christ
Location of Minden, Iowa: Location of Minden, Iowa
ایالت:  آیووا
شهرستان: شهرستان پوتاواتامی، آیووا
مساحت: مساحت
 • کل: ۰٫۴۳ مایل مربع (۱٫۱۱ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۰٫۴۲ مایل مربع (۱٫۰۹ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰٫۰۱ مایل مربع (۰٫۰۳ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۱۲۱۱ فوت (۳۶۹ متر)
جمعیت (۲۰۱۰): جمعیت (۲۰۱۰)
 • کل: ۵۹۹
 • برآورد (2012): ۵۹۳
 • تراکم: ۱۴۲۶٫۲/مایل مربع (۵۵۰٫۷/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۶ (CST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۵ (CDT)
زیپ‌کد: 51553
کد منطقه: 712
FIPS code: 19-52590
GNIS feature ID: 0459122
میندن (به انگلیسی: Minden) شهری در ایالت آیووا کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۵۹۹ نفر بوده‌است.
داکواتر، نوادا

مکان
| داکواتر، نوادا | داکواتر، نوادا |
| --- | --- |
محدوده ثبت‌نشده: محدوده ثبت‌نشده
ایالت: نوادا
شهرستان: نای
مساحت: مساحت
 • کل: ۴۳۴۶٫۴ مایل مربع (۱۱۲۵۷ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۵۴۸۰ فوت (۱۶۷۰ متر)
جمعیت (2010): جمعیت (2010)
 • کل: ۲۲۸
 • تراکم: ۰٫۰۵۲/مایل مربع (۰٫۰۲۰/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۸ (منطقه زمانی اقیانوس آرام)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۷ (منطقه زمانی اقیانوس آرام)
زیپ‌کد: 89314
داکواتر، نوادا (به انگلیسی: Duckwater, Nevada) یک محدوده ثبت‌نشده در ایالات متحده آمریکا است که در شهرستان نای، نوادا واقع شده‌است.
خصوصیات

داکواتر ۲۲۸ نفر جمعیت دارد و ۱٬۶۷۰٫۳۲ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
مهرجرد

مکان
| مهرجرد | مهرجرد |
| --- | --- |
روستا: روستا
محل : محل 
مختصات: : مختصات: 
استان: کرمان
شهرستان: شهربابک
بخش: مرکزی
دهستان: استبرق
جمعیت: ۰ نفر (سرشماری ۹۵)
مهرجرد، یک آبادی از توابع بخش مرکزی، شهرستان شهربابک در استان کرمان ایران است.
جمعیت

این آبادی در دهستان استبرق قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، خالی از سکنه دائم بوده‌است.
کلاوس زیبرت

کلاوس زیبرت (انگلیسی: Klaus Siebert; ۲۹ آوریل ۱۹۵۵ – ۲۴ آوریل ۲۰۱۶) ورزشکار دوگانه اهل آلمان بود.
ونتینا

مکان در 23x15px|border |alt=|link= اسلوونی
| Vanetina | Vanetina |
| --- | --- |
منطقه تاریخی: استیریای سفلی
منطقه آماری: دراوا
شهرداری: Cerkvenjak
مساحت: مساحت
 • کل: ۱٫۴۹ کیلومتر مربع (۰٫۵۸ مایل مربع)
ارتفاع: ۳۰۲ متر (۹۹۱ فوت)
جمعیت (2002): جمعیت (2002)
 • کل: ۷۳
ونتینا (به لاتین: Vanetina) یک زیستگاه انسانی در اسلوونی است که در Cerkvenjak Municipality واقع شده‌است.
خصوصیات

ونتینا ۱٫۴۹ کیلومترمربع مساحت و ۷۳ نفر جمعیت دارد و ۳۰۲ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
کارل شروت

| کارل شروت | کارل شروت |
| --- | --- |
زادهٔ: ۹ ژانویهٔ ۱۹۵۳ زامز
ملیت: اتریش
کارل شروت (انگلیسی: Karl Schrott؛ زادهٔ ۹ ژانویهٔ ۱۹۵۳) لژسوار اهل اتریش است.
زمین‌شناسی پزشکی

آزبست
زمین‌شناسی پزشکی علمی پدیدار شناختی و بین رشته‌ای است که حوزهٔ کاری آن بررسی تأثیرات زمین شناختی (چه مثبت و چه منفی) بر سلامتی انسان‌ها، حیوانات و گیاهان است. این رشته از تأثیرات محیط و منابع طبیعی بر انسان و همچنین خواص درمانی برخی مواد معدنی بحث می‌کند.
برای مثال یک دانشمند زمین‌شناسی پزشکی تأثیرات ژئوشیمیایی و انسانی عناصر را بر حیات موجودات زنده بررسی می‌کند.
مثال چرخهٔ نیتروژن

در اکوسیستم زمین، عنصر نیتروژن یکی از مهم‌ترین عناصر است.
نیتروژن به عنوان جزئی از عناصر اسیدهای نوکلئیک، نقش مهمی در تشکیل پروتئین‌ها دارد. پس بررسی چرخهٔ آن در طبیعت بسیار مهم است.
نیتروژن به مقدار بسیار زیاد در اتمسفر زمین یافت می‌شود. (۷۹٪)
ولی چون به صورت یک گاز بی‌اثر (N2) است برای موجودات زنده قابل استفاده نیست.
فرمی از نیتروژن که برای استفادهٔ موجودات زنده مناسب است، فرم نیترات و آمونیوم است.
در طبیعت نیتروژن جذب خاک می‌شود و در آنجا توسط باکتری‌هایی به یون‌های آمونیوم تبدیل می‌شود.
این یون‌های آمونیوم به نوبهٔ خود توسط باکتری‌هایی موسوم به Nitrosomonas به یون‌های نیتریت تبدیل می‌شوند و این یون‌های هم توسط باکتری‌هایی به نام Nitrobacter به یون‌های نیترات تبدیل می‌شوند.
حال این یونهای نیترات می‌توانن توسط گیاهان جذب شده و مصرف گردند.
نمک‌های یون‌های نیترات حلالیت بسیار زیادی در آب دارند، از خاک‌ها به راحتی شسته شده و توسط رودخانه‌ها به اقیانوسها راه میابد.
نهایتاً این یونهای نیترات در اقیانوسها توسط بعضی باکتری‌ها دوباره به گاز نیتروژن تبدیل شده و به جو بازمی‌گردد.
موازی با این تبدیلات در اتمسفر زمین نیز گاز نیتروژن در اثر نور خورشید و رعد و برق به اکسیدهای نیتروژن تبدیل می‌شود که این اکسیدها توسط باران شسته شده و به صورت نیتریک اسید به روی زمین برمی گردد و همان فرایند را انجام می‌دهد.
در اثر افزودن کودهای آمونیاک و نیترات به خاک، رشد جلبک‌هایی در حاشیهٔ رودخانه‌ها و آزاد شدن بیش از حد مواد زائد حیوانی و انسانی به خاک این تعادل چرخ ی نیتروژن برهم می‌خورد.
از جمله عوارض برهم خوردن چرخهٔ نیتروژن بر جوامع انسانی:
به خطر افتادن وضعیت سلامتی عمومی
نامتعادل شدن رژیم غذایی
بیماری‌های تنفسی
بیماری‌های قلبی
سرطان
تولید زیاد گرده‌های حساسیت زا
.....
مثال چرخهٔ یُد

در طبیعت منبع اصلی ید اراضی کنار دریا هاست.
در کنار دریاها آب به خاک‌های مجاور نفوذ می‌کند و به مرور زمان در این خاک‌ها رسوب می‌کند.
بررسی قرار گرفتن موجودات زنده در معرض عناصر و ترکیبات کمیاب زیان بار
بررسی کمبود عناصر و ترکیبات کمیاب بر سلامتی موجودات زنده
بررسی ژئوشیمیایی سنگ‌ها و کانی‌ها بر رشد گیاهان
بررسی تأثیرات استنشاق گاز‌ها و گرد و غبار‌های منتشر شده توسط آتشفشان‌ها و تماس موجودات زنده با آنها
بررسی انتقال، تغییر و تراکم ترکیبات آلی در طبیعت
بررسی قرار گرفتن موجودات زنده در معرض کانی‌های حاوی هسته‌های پرتوزا
بررسی قرار گرفتن موجودات زنده در معرض میکروب‌ها و پاتوژن‌ها
چند مثال دیگر

قرار گرفتن در معرض کاتیون‌های سنگین مانند سرب که در آبها و ذرات معلق هواکره موجود می‌باشند.
قرار گرفتن در معرض آزبست: مثل غبار آزبست در مونتانای لیبی که مشکلات زیادی برای افراد این منطقه به وجود آورده است.
عفونت قارچی ناشی از ذرات معلق هوا مانند تب دره
تأثیرات منفی آرسنیک محلول در آبهای سطحی
سختی آب که باعث انجام نشدن بسیاری از فرایندهای زیستی می‌شود.
خطرات عناصر جزئی و کمیاب

قرار گرفتن درمعرض عناصر جزئی و کمیاب سمی مشکلات زیادی را برای سلامتی به بار می‌آورد. در دنیا میلیون‌ها نفر به دلیل تماس با آرسنیک، سرب، فلورین، جیوه، اورانیوم و… از مشکلات سلامتی رنج می‌برند. استفاده نادرست از زغال با کیفیت پایین نیز خطراتی برای سلامتی به دنبال دارد، چون زغالهایی با کیفیت پایین، دارای خاکستر، سولفور، عناصر جزئی و. کمیاب سمی و خطرناکی هستند، به عنوان مثال، در ایالت گوژو (جنوب غربی چین) روستاییان فلفل‌های قرمز و محصولات ذرتشان را در داخل فرهای بدون منفذ، خشک می‌کردند. تا اواسط قرن گذشته، فرها، سوخت چوبی داشتند، ولی امروزه با از بین رفتن جنگلها، چوب کمیاب شده، تا جایی که روستائیان میزان زیادی از محصولات را به زغال تبدیل می‌کنند و برای گرمازایی و پخت‌وپز و حتی خشک کردن بقیه محصولات استفاده می‌کنند، اما در هنگان تبدیل این محصولات به زغال، مقدار زیادی آرسنیک (3500ppm) و دیگر عناصر جزئی در آن‌ها رسوب می‌کنند و متأسفانه فلفل‌های قرمزی که در حرارت این زغالها خشک می‌شوند، غذای اصلی روستائیان بوده و منبع اصلی آرسنیک می‌باشند بیماری‌هایی که آرسنیک ایجاد می‌کند، عبارتند از:
هیپرپیگمنتاسیون که با برافروختگی و کک و مک همراه است.
هیپرکراتوسین که علایم آن زخم‌های بزرگ با تمرکز بیشتر در دستن وپا.
باونز که در آن سیاه و شاخی شده خشک که مقدمه سرطان پوست است، دیده می‌شود.
سلول‌های فلسی شکل کارسینوما (سرطانی)
البته، همه خطراتی که از زغال ناشی می‌شوند، صرفاً از احتراق آن نیست، به عنوان مثال در بالکان، آبهای زیر زمینی، هیدرکربنهای آروماتیک چندحلقه‌ای را از زغال‌هایی با لایه بندی نازک، شسته و در آب چاه‌ها جمع می‌شوند ومردم با خوردن از آب چاه، به نوعی بیماری کلیه‌ای درون بافتی، به نام نفروپاتی اندمیک مبتلا می‌شوند. چون این هیدروکربنها به عامل بیماری کمک می‌کنند. این بیماری‌ها بیش از صد هزار نفر را در یوگسلاوی سابق کشته است.
در نتیجه مصرف زغال‌های خانگی، فلورین هم متصاعد می‌شود که بیشتر از آرسنیک، بیماری‌زا می‌باشد، تنفس گرد و غبار ریزی که حاوی آزبست‌های رشته‌ای باشد، بیماری‌هایی را باعث می‌شود که عبارتند از:
آزبستوزیس، فیبروزیس شش‌ها، سرطان ریه، مزوتلیومای بدخیم.
در کالیفرنیای جنوبی در سال ۱۹۹۴ در اثر زمین لغزش و زلزله، قارچهای خاکی به نام کوکسیدیوئیدی ایمیتس؛ آزاد شده بود و مردم با تنفس این هوای آلوده به بیماری‌هایی مثل آسم، کوکسیدیودومویس (تب دره) مبتلا شدند.
همچنین هیدروکسیل آپاتیت (Ca)5(PO4)3(OH) کانی استخوان و اصلی‌ترین ماده استحکام بخش استخوان هاست؛ و برای تشکیل دانه‌های این کانی در استخوان باید در رژیم غذاییی ذخایر عظیمی کلسیم و فسفر موجود باشد. فلورین هم در ساختمان آپاتیت وارد می‌شود. در آب بعضی مناطق غلظت‌های بالایی از فلورین وجود دارد. (حدود ۱۴ppm) که در اواخر قرن بیستم خالدار شدن دندانها در این مناطق را به غلظت‌های بالایی از فلورین نسبت دادند؛ ولی جالب اینجاست که تحقیقات زمین‌شناسی پزشکی نشان داده است که اگر به آب مصرفی ۱ppm فلورین اضافه کنیم، دندانها سالم می‌مانند که همه این یافته‌ها را با استفاده از قوانین و دستاوردهای ژئوشیمی به دست آورده‌اند.
کانسنگ بوکسیت که در صنعت آلومینیوم مورد استفاده قرار می‌گیرد در صورت ورود به آبهای زیر زمینی آنها را آلوده کرده و باعث بروز بیماری‌های تنفسی حاد خواهد شدمنبع
۱۳۰۰ (خورشیدی)

| 0 | 1 |
| --- | --- |
سده: : سده ۱۲ - سده ۱۳ - سده ۱۴
دهه::  ۱۲۷۰  ۱۲۸۰  ۱۲۹۰  ۱۳۰۰  ۱۳۱۰  ۱۳۲۰  ۱۳۳۰  
سال:: ۱۲۹۷ ۱۲۹۸ ۱۲۹۹ - ۱۳۰۰ - ۱۳۰۱ ۱۳۰۲ ۱۳۰۳
۱۳۰۰ هزار و سی صدمین سال هجری خورشیدی سالی کبیسه است.
| 0 | 1 |
| --- | --- |
گاه‌شماری میلادی: ۱٬۹۲۱ – ۱٬۹۲۲
هجری قمری: ۱٬۳۳۹ – ۱٬۳۴۰
گاه‌شماری گرگوری: 1921   MCMXXI
از تاریخ پیدایش رم: ۲٬۶۷۴
گاه‌شماری ارمنی: ۱٬۲۳۰   ԹՎ
گاه‌شماری بهائی: ۷۷ – ۷۸
گاه‌شماری بربری: ۲٬۸۷۱
گاه‌شماری بودایی: ۲٬۴۶۵
گاه‌شماری برمه‌ای: ۱٬۲۸۳
گاه‌شماری رومی: ۷٬۴۲۹ – ۷٬۴۳۰
گاهشماری مازندرانی: ۱٬۴۳۲ – ۱٬۴۳۳
گاه‌شماری قبطی: ۱٬۶۳۷ – ۱٬۶۳۸
گاه‌شماری اتیوپیایی: ۱٬۹۱۳ – ۱٬۹۱۴
سال عبری:  ۵٬۶۸۱  –  ۵٬۶۸۲ 
گاه‌شماری هندی: 
 - ویکرم سموت: ۱٬۹۷۶ – ۱٬۹۷۷
 - ساکا سموت: ۱٬۸۴۳ – ۱٬۸۴۴
 - کالی یوگا: ۵٬۰۲۲ – ۵٬۰۲۳
گاه‌شماری هولوسین: ۱۱٬۹۲۱
گاه‌شماری کره‌ای: ۴٬۲۵۴
گاه‌شماری خورشیدی تایلندی: ۲٬۴۶۴
ن ب و: ن ب و
رویداد ها > فروردین

۲ فروردین - بلدیهٔ تهران با تشکیلات جدید شروع به کار کرد و سیدضیاءالدین طباطبایی نخست‌وزیر وقت، گاسپار ایپگیان را به ریاست آن گمارد.
۱۳ فروردین – دستگیری قوام‌السلطنه والی خراسان توسط کلنل محمدتقی خان پسیان فرمانده ژاندارمری خراسان به فرمان سید ضیاءالدین طباطبایی رئیس دولت جدید و ارسال او به تهران. تشکیل جمهوری خودمختار خراسان ایران توسط پسیان. قوام را به زندان عشرت‌آباد فرستادند.
۱۴ فروردین – سید ضیاءالدین طباطبایی، کلنل پسیان را به سمت والی نظامی خراسان گمارد.
۲۲ فروردین – بریتانیا امارت فرااردن را از بخشی از مناطقی که در خاورمیانه در شرق رود اردن در قیمومت داشت ایجاد کرد. عبدالله بن حسین بن علی هاشمی شاه حجاز به عنوان حاکم این امارت که امروزه پادشاهی اردن خوانده می‌شود، تعیین گردید.
رویداد ها > اردیبهشت

۴ اردیبهشت – سید ضیاءالدین طباطبایی وزرای کابینهٔ جدید خود را تعیین و به احمدشاه قاجار معرفی کرد. در این کابینه: رضاخان سردار سپه وزیر جنگ، معززالدوله وزیر امور خارجه، مدیرالملک جم وزیر مالیه، میرزا تقی مشیر معظم خواجوی وزیر پست و تلگراف، رضاقلی هدایت نیرالملک وزیر معارف، علی‌اصغر مؤدب‌الدوله نفیسی وزیر صحیه و امور خیریه شدند و رئیس‌الوزرا شخصاً سرپرستی وزارت داخله را به عهده گرفت.
۱۰ اردیبهشت – آغاز خروج نیروهای انگلیسی شامل ۱۱٬۶۰۰ سرباز انگلیسی و هندی به فرماندهی ژنرال ادموند آیرونساید از ایران
رویداد ها > خرداد

۴ خرداد – کابینهٔ سیدضیاءالدین طباطبایی پس از ۳ ماه سقوط کرد و احمد قوام‌السلطنه که هنوز در زندان بود مأمور تشکیل کابینه شد. اکثر این وزرا جزو محبوسین دورهٔ رئیس‌الوزرایی طباطبایی بودند. در این کابینه رضاخان سردار سپه وزیر جنگ، محتشم‌السلطنه وزیر امور خارجه، مصدق‌السلطنه وزیر مالیه، عمیدالسلطنه وزیر عدلیه، ممتازالدوله وزیر معارف و اوقاف و صنایع مستظرفه، میرزا حسینخان سمیعی ادیب‌السلطنه وزیر تجارت و فوائد عامه، حکیم‌الدوله وزیر صحیه، مشارالسلطنه وزیر پست و تلگراف و مستشارالدوله وزیر مشاور شدند و رئیس‌الوزرا سرپرستی وزارت داخله را به عهده گرفت.
۷ خرداد – احمدشاه در تلگرافی به کلنل پسیان او را در سمت فرماندهی قوای نظامی خراسان ابقا کرد اما از دخالت در امور حکومتی منع نمود.
۲۴ خرداد – وینستون چرچیل وزیر مستعمرات بریتانیا با ارائهٔ طرح‌هایی به پارلمان این کشور از ایجاد کشوری مستقل در میانرودان به نام «عراق» و همچنین ایجاد یک کشور صهیونیستی در فلسطین خبر داد.
۲۵ خرداد – قیام امیرمؤید سوادکوهی و پسرانش و برخی از خوانین مازندران در سوادکوه علیه دولت مرکزی
۲۵ خرداد – حملهٔ احسان‌الله خان دوستدار در رأس نیروهای کمونیست و ساعدالدوله به تنکابن
۲۶ خرداد – شکست نیروهای کمونیست به فرماندهی احسان‌الله‌خان و ساعدالدوله به دست سرهنگ فضل‌الله زاهدی
رویداد ها > تیر

۱ تیر – افتتاح چهارمین دورهٔ مجلس شورای ملی
۱ تیر – امضای عهدنامهٔ مودت ایران و افغانستان در تهران
۴ تیر – شکست نیروهای میرزا کوچک‌خان جنگلی به دست نیروهای اعزامی سردار سپه
۱۰ تیر – اعزام میرپنج احمدآقاخان برای سرکوب امیر مؤید در سوادکوه
۲۵ تیر – شکست شورشیان فارس توسط نیروهای اعزامی از تهران
۲۹ تیر – آغاز اعتراض‌های دمشق به مفاد هشدار گورو
رویداد ها > شهریور

۱ شهریور – ملک فیصل اول در عراق به عنوان نخستین شاه این کشور به پادشاهی رسید.
۱ شهریور – شکست شورشیان کردستان توسط نیروهای اعزامی از پایتخت
۱۳ شهریور – امارت افغانستان معاهدهٔ عدم مداخله با اتحاد جماهیر شوروی امضا کرد.
۱۷ شهریور – خروج بلشویک‌ها از گیلان
۲۶ شهریور – پس از چند ماه تعقیب و گریز در نهایت نیروهای نظامی، شورشیان سوادکوه به فرماندهی امیرمؤید را شکست دادند.
رویداد ها > مهر

۷ مهر – درگیری میان هواداران میرزا کوچک خان جنگلی با دیگران در ملاسرا که موجب مرگ حیدرخان شد.
۸ مهر – تشکیل کابینهٔ دوم قوام‌السلطنه: سردار سپه وزیر جنگ، مصدق‌السلطنه وزیر امور خارجه، مشارالسلطنه وزیر عدلیه، دکتر امیراعلم وزیر معارف و اوقاف، عمیدالسلطنه وزیر تجارت و فوائد عامه، شهاب‌الدوله وزیر پست و تلگراف، عزالملک کفیل وزارت مالیه و سرپرستی وزارت داخله در دست رئیس‌الوزرا باقی ماند. یک هفته بعد کابینهٔ جدید ترمیم شد.
۹ مهر – کلنل محمدتقی خان پسیان که دولت وی را یاغی اعلام کرده بود در نبردی در تپه‌های داوودلی جعفرآباد شکست خورده و کشته شد.
۱۸ مهر – بیانیهٔ تشکیل دولت پادشاهی کردستان به پایتختی سلیمانیه توسط محمود برزنجی به عنوان شاه این دولت منتشر شد. این دولت تا کمتر از سه سال بعد وجود داشت.
۲۱ مهر – امضای عهدنامهٔ قارص میان روسیه بلشویکی و مجلس ملی کبیر ترکیه با حضور نمایندگانی از جمهوری شوروی سوسیالیستی ارمنستان، جمهوری شوروی سوسیالیستی آذربایجان، جمهوری شوروی سوسیالیستی گرجستان در قارص به منظور تعیین مرزهای ترکیه با کشورهای جنوب قفقاز
رویداد ها > آبان

۷ آبان – جوزف شائول کورنفلد، حاخام یهودی آمریکایی به عنوان سفیر جدید ایالات متحده در ایران منصوب شد.
۱۰ آبان – نیروهای رضاخان سردار سپه، طی تلگرامی به پایتخت خبر شکست جنگلی‌ها را مخابره کردند.
۱۱ آبان – امارت جبل شمر که شامل اکثر مناطق شمالی عربستان سعودی امروزی می‌شد توسط نیروهای سلطان‌نشین نجد به فرماندهی عبدالعزیز بن عبدالرحمن آل سعود به تصرف درآمد.
۱۶ آبان – تصویب عهدنامه مودت و دوستی بین دولت ایران و دولت جمهوری چین در مجلس شورای ملی
۱۷ آبان – احسان‌الله‌خان به همراه چند تن از یارانش به بادکوبه فرار کرد.
۲۴ آبان – میرزا حسین‌خان علاء فرستادهٔ فوق‌العادهٔ تازه منصوب و وزیر مختار ایران به حضور وارن هاردینگ رئیس‌جمهور آمریکا پذیرفته شد.
۲۶ آبان – تشکیل «قشون» ایران با الغای واژهٔ قزاق و ترکیب این نیروها با ژاندارم‌ها
۳۰ آبان – مجلس مجوز استخراج نفت ایران توسط شرکت استاندارد اویل آمریکا در آذربایجان، گرگان، مازندران، گیلان و خراسان را تصویب کرد.
رویداد ها > آذر

۱ آذر – در کابل میان امارت افغانستان و بریتانیا عهدنامه‌ای امضا شد که طبق مفاد آن کابل اطمینان می‌داد مجوز تأسیس کنسولگری در شهرهایی که هم‌مرز با هند بریتانیا بودند را به شوروی ندهد. این عهدنامه، متممی بر پیمان ۱۹۱۹ راولپندی بود. در این عهدنامه بر استقلال افغانستان، حق واردات مهمات از خاک هند به افغانستان و انتقال بخش کوچکی در نزدیکی تنگه خیبر به افغانستان تأکید شده بود.
۱۱ آذر – مرگ میرزا کوچک خان جنگلی در گردنهٔ گیلوان بر اثر سرما
۱۴ آذر – تشکیل دانشگاه افسری در ایران
۲۳ آذر – تصویب عهدنامه مودت میان ایران و شوروی توسط مجلس شورای ملی
رویداد ها > دی

۹ دی – تصویب قانون عضویت ایران در جامعهٔ ملل
۱۴ دی – حذف واژگان بیگانه از تشکیلات نظامی ایران و تقسیم ایران به پنج ناحیه نظامی که در هر کدام یک لشکر مستقر گردید.
۱۴ دی – تصویب قانون استقراض یک میلیون دلار از دولت آمریکا برای مصارف معوقه نظامی توسط مجلس شورای ملی
۱۹ دی – تصویب نظامنامهٔ لباس قشون ایران توسط وزارت جنگ
۲۷ دی – بندر انزلی از شورشی‌ها پس گرفته شد.
۲۹ دی – احمد قوام‌السلطنه که نسبت به حمایت‌های مجلس از اختیارات گسترده‌ای که به محمد مصدق‌السلطنه وزیر مالیه برای اصلاحات مالی داده شده بود شکایت داشت، در نهایت پس از ۸ ماه از نخست‌وزیری استعفا داد.
دی – اعتصاب مدارس تهران به دلیل نگرفتن چند ماه مواجب
رویداد ها > بهمن

۲ بهمن – میرزا حسن‌خان پیرنیا مشیرالدوله از سوی احمدشاه قاجار مأمور تشکیل کابینه شد: رضاخان وزیر جنگ و فرمانده کل قوا، مدیرالملک جم وزیر مالیه، سردار معظم خراسانی تیمورتاش وزیر عدلیه، نیرالملک هدایت وزیر معارف و اوقاف، اعتلاءالسلطنه وزیر پست و تلگراف، ادیب‌السلطنه سمیعی وزیر تجارت و فوائد عامه. سرپرستی وزارت داخله باز هم به عهدهٔ رئیس‌الوزرا باقی ماند.
۵ بهمن – شکست قوای ژاندارم به فرماندهی کلنل لندبرگ سوئدی از شورشی‌های آذربایجان
۶ بهمن – دومین سفر احمد شاه قاجار به فرنگ
۷ بهمن – ابوالقاسم لاهوتی در تبریز از افسران ژاندارمری علیه دولت مرکزی قیام کرد و کنترل تبریز را به دست گرفت.
۱۹ بهمن – شکست قوای لاهوتی از نیروهای سرتیپ حبیب‌الله شیبانی
۲۲ بهمن – فرار لاهوتی و چند تن از همراهانش به روسیه
۲۷ بهمن – فرمان سردار سپه مبنی بر تشکیل ادارهٔ امنیه مملکتی
۲۷ بهمن – شکست شورشیان خراسان و دستگیری شیخ علی‌اکبر تربتی
رویداد ها > اسفند

۳ اسفند – تصویب عهدنامهٔ حکمیت بین دولت ایران و دولت ایالات متحده آمریکا توسط مجلس شورای ملی
۳ اسفند – انتشار اطلاعیه‌ای از سوی رضاخان سردار سپه در سالگرد کودتا و به عهده گرفتن آن و ذکر دلایل آن
۷ اسفند – امضای قرارداد مودت ایران و شوروی
۸ اسفند – رسماً اعلام شد: ایران در سال گذشته میلادی (۱۹۲۱) ۱۶٬۶۷۳٬۰۰۰ بشکه نفت خام استخراج کرده‌است. درآمد ایران از این اندازه نفت معادل ۶۰۰ هزار لیره انگلیسی بود.
۲۱ اسفند – جمهوری فدراتیو سوسیالیستی قفقاز جنوبی شوروی با ادغام سه جمهوری سوسیالیستی قفقاز (آذربایجان، ارمنستان و گرجستان) به پایتختی تفلیس تشکیل شد.
دعوت به تحریم مصرف شکر وارداتی از کشورهای نامسلمان توسط روحانیون قزوین
احداث نخستین کارخانه کبریت‌سازی توسط خانواده خوبیلر با وارد کردن دستگاه‌های کبریت‌سازی از سوئد
زادروزها

۱ فروردین – شعبان جعفری، مشهور به شعبون بی‌مخ، از اوباش تأثیرگذار در کودتای ۲۸ مرداد (درگذشت ۱۳۸۵)
۲ فروردین – ابوالقاسم گرجی، دانشمند دینی ایرانی (درگذشت ۱۳۸۹)
۲۵ فروردین – عبدالرحمن شرفکندی (ماموستا هه‌ژار)، نویسنده، شاعر، مترجم ایرانی (درگذشت ۱۳۶۹)
۲ اردیبهشت – فضل‌الله اکبری، پدر حسابداری ایران (درگذشت ۱۳۸۴)
۸ اردیبهشت – سیمین دانشور، نویسنده، شاعر، مترجم ایرانی و همسر جلال آل‌احمد (درگذشت ۱۳۹۰)
۱۰ اردیبهشت – محمد اسماعیل رضوانی، پژوهشگر ایرانی تاریخ (درگذشت ۱۳۷۵)
۱۴ اردیبهشت – صفر قهرمانیان، افسر فرقه دموکرات آذربایجان (درگذشت ۱۳۸۱)
۱ خرداد – جلیل شهناز، نوازنده ایرانی (درگذشت ۱۳۹۲)
۲ مهر - علی دانایی‌فرد، از بنیان‌گذاران تیم فوتبال باشگاه دوچرخه‌سواران و تاج (استقلال کنونی) و از یاران اولیه این تیم در سال ۱۳۲۴ بود.
۱۴ آبان – ملکه فوزیه، شاهزاده مصری و اولین همسر محمدرضا شاه پهلوی. (درگذشت ۱۳۹۲)
۱۸ آبان – آلنوش طریان، فیزیک‌دان ایرانی، (درگذشت ۱۳۸۹)
۱۰ آذر – آیت‌الله علی مشکینی، رئیس مجلس خبرگان رهبری (درگذشت ۱۳۸۶)
۱۳ آذر – محمدجواد بهروزی، نویسنده، شاعر و نوازندهٔ ایرانی (درگذشت ۱۳۸۲)
۳۰ آذر – ابوالقاسم تفضلی، حقوقدان ایرانی (درگذشت ۱۳۸۳)
۳ دی – عباس سحاب جغرافی‌دان و نقشه‌نگار ایرانی (درگذشت ۱۳۷۹)
۴ دی – حسن ارژنگ‌نژاد، نقاش و مجسمه‌ساز ایرانی (درگذشت ۱۴۰۱)
۲ بهمن – فریدون میرزا قاجار، تنها فرزند ذکور احمدشاه قاجار (درگذشت ۱۳۵۴)
۷ اسفند – فرخ غفاری، مورخ، سینماگر و منتقد سینما (درگذشت ۱۳۸۵)
۲۷ اسفند – مهدی آذر یزدی، نویسنده کودک و نوجوان ایرانی (درگذشت ۱۳۸۸)
مرتضی کیوان، شاعر، منتقد هنری، روزنامه‌نگار و فعال سیاسی (درگذشت ۱۳۳۳)
رضا روزبه، دانشمند دینی (درگذشت ۱۳۵۲)
سپهبد مهدی رحیمی، آخرین فرماندار نظامی تهران (درگذشت ۱۳۵۷)
منصور روحانی، سیاستمدار ایرانی (درگذشت ۱۳۵۸)
علی‌مراد داودی، پژوهشگر ایرانی فلسفه و علوم تربیتی (درگذشت ؟)
سعید نیوندی، سینماگر ایرانی (درگذشت ۱۳۶۵)
ابوالقاسم انجوی شیرازی، پژوهشگر ادبی (درگذشت ۱۳۷۲)
حسن گل‌نراقی، خواننده ایرانی (درگذشت ۱۳۷۲)
آیت‌الله العظمی سید رضا صدر، فقیه و مرجع تقلید ایرانی (درگذشت ۱۳۷۳)
عبدالله سوری، روحانی و سیاستمدار ایرانی (درگذشت ۱۳۷۴)
اکبر جنتی شیرازی، سینماگر ایرانی (درگذشت ۱۳۷۵)
محمود انصاری قمی، دانشمند دینی (درگذشت ۱۳۷۷)
جواد شیخ‌الاسلامی، مورخ ایرانی (درگذشت ۱۳۷۹)
محمد کرمی، دانشمند دینی ایرانی (درگذشت ۱۳۸۱)
عماد خراسانی، شاعر ایرانی (درگذشت ۱۳۸۲)
ژاله اصفهانی، شاعر ایرانی مشهور به شاعر امید (درگذشت ۱۳۸۶)
عزت‌الله نگهبان، باستان‌شناس ایرانی (درگذشت ۱۳۸۷)
محمد خوانساری، منطق‌دان و فیلسوف ایرانی (درگذشت ۱۳۸۸)
رحمت‌الله مقدم مراغه‌ای، سیاستمدار ایرانی (درگذشت ۱۳۹۱)
داوود نصیری، ورزشکار و اولین داور ورزشی ایرانی ملقب به پدر ورزش ایران (درگذشت ۱۳۹۲)
مریم بهنام، فعال اجتماعی و نویسنده ایرانی (درگذشت ۱۳۹۳)
اسماعیل چشم‌آذر، موسیقی‌دان و نوازنده ایرانی (درگذشت ۱۳۶۲)
بدری وزیری، موسیقی‌دان و مترجم ایرانی (فرزند کلنل وزیری)
محمدصادق فرمان، نماینده حوزه انتخابیه کاشمر در دوره بیست و چهارم مجلس شورای ملی (درگذشت ۱۳۹۱)
درگذشت‌ها

۹ مهر – کلنل محمدتقی پسیان فرمانده ژاندارمری خراسان (زادهٔ ۱۲۷۰)
۵ آبان – حیدرخان عمواوغلی، انقلابی ایرانی و از فعالان مؤثر جنبش مشروطه ایران و از رهبران حزب کمونیست ایران (زادهٔ ۱۲۵۹)
۷ آذر – عباس افندی عبدالبها، در حیفا، سومین شخصیت محوری آیین بهایی (زادهٔ ۱۲۲۳)
۱۱ آذر – میرزا کوچک خان جنگلی رهبر جنبش جنگل (زادهٔ ۱۲۵۹)
عبدالحسین صنیع همایون، نقاش و تذهیب‌کار دوره قاجار (زادهٔ ۱۲۳۸)
میرزا نصرالله بهار شروانی، شاعر آذربایجانی (زادهٔ ۱۲۴۷)
خالو قربان هرسینی، از مبارزان جنبش جنگل (زادهٔ ۱۲۵۵)
میرزا احمد وزیری معتضدالدوله، از دولتمردان کرمانشاه (زادهٔ ۱۲۴۸)
گائوک، از همراهان آلمانی میرزا کوچک جنگلی
بی‌بی‌خانم استرآبادی نویسندهٔ دورهٔ مشروطه و نخستین زن طنزنویس ایرانی
جعفری با پرچمی در دست، در فعالیت‌های انتخاباتی مجلس دورهٔ هجدهم (عکس از آرشیو «واتیمور»، عکاس «تایم-لایف»)
شخصیت مکمل

اِسخیلوس در سقف تئاتر آپولو، سیروس
شخصیت مکمل (انگلیسی: Deuteragonist) یا نقش مکمل یا دوتراگونیست (یونان باستان δευτεραγωνιστής «بازیگر دوم») در ادبیات، بازیگر دوم یا شخصیت اصلی ثانویه، دومین شخصیت روایی مهم، بعد از شخصیت اول است. شخصیت مکمل اغلب به‌عنوان یک همراه ثابت با قهرمان یا کسی که به قهرمان کمک می‌کند عمل می‌کند. شخصیت مکمل ممکن است حامی و مخالف قهرمان باشد.