stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
کرج
پیشینه > دوران باستان

آثار باقی‌مانده در عهد باستان و دوران حکومت هخامنشیان، اشکانیان و ساسانیان در منطقهٔ کرج گواه است که این ناحیه در روزگاران گذشته از تمدن پیشرفته‌ای برخوردار بوده است.
کرج، مدتی جزء مازندران و زمانی بخشی از ری بوده است و گاهی از روستاهای رودبار ارنگه محسوب می‌شده است. تا پیش از حملهٔ مغول رفت‌وآمد کاروان‌ها بیشتر از راهی بوده که از طریق سگز آباد و شهریار (تهران) به ری می‌رفته است. پس از این دوره راه قزوین–کرج–ری اهمیت بیشتری یافت ولی اهمیت کرج در دورهٔ صفوی به دلیل قرار گرفتن بر سر راه تهران-قزوین-تبریز بیشتر شده و کاروانسراها، پل‌ها و قلعه‌ها ایجاد شده در حاشیهٔ این جاده به آن هویت بخشیده است.
مقدسی در سدهٔ چهارم هجری قمری از کرج به عنوان یکی از روستاهای ری نام برده است. در آغاز سدهٔ هفتم هـ. ق یاقوت حموی نیز کرج را تابع ری دانسته است.

حمدالله مستوفی، در سدهٔ هشتم هـ. ق در کتاب مشهور خود (نزهة القلوب) کن و کرج را از ولایات تابع رودبار ارنگه برشمرده و در ذکر رودخانه‌های عراق عجم از کوهرود نام می‌برد که ویژگی‌های آن به‌طور دقیق قابل تطبیق بر روی رودخانه کرج است.
در سده‌های میانهٔ اسلام و پس از آن به ویژه در عهد آخرین پادشاهان صفوی که تهران مقر حکومتی دربار می‌شود، مسیر تهران–کرج–قزوین مورد توجه قرار می‌گیرد و به احتمال فراوان کاروانسرای صفوی کرج قابل انتساب به همین دوره است.
پیشینه > دوران قاجار

دورهٔ قاجار به ویژه دورهٔ فتحعلی شاه و ناصرالدین شاه کرج به علت هم‌جواری با پایتخت و قرار گرفتن بر سر راه ارتباطی سلطانیه و تبریز مورد توجهٔ سلیمان میرزا قرار گرفت و کاخ سلیمانیه را در آنجا ساخت. در همین دوران سپاهی‌ها زیادی از منطقه عبور کرده و یادداشت‌هایی از خود بر جای گذاشته‌اند. در این دورهٔ کرج به عنوان قسمتی از راه اصلی تهران-قزوین شناخته می‌شد. در بیشتر سفرنامه‌ها ایرانی و غربی به گستردگی از این مکان یاد نشده است.
پیشینه > دوران پهلوی

در کتاب فرهنگ جغرافیایی ایران که در دهه ۱۳۲۰ خورشیدی توسط حسینعلی رزم آرا تألیف شده است، دربارهٔ کرج این‌گونه نوشته است که این نشان دهنده وضعیت کرج در آن روزگار است:کرج شهری کوچک بر سر راه شوسه تهران به قزوین است که در ۳۹ کیلومتری باختر تهران و ۱۰۱ کیلومتری خاور قزوین واقع است؛ در دامنه رودخانه کرج با آب و هوایی سردسیر و معتدل است. حدود ۵۰٬۰۰۰ نفر سکنه دارد که شیعه مذهب و فارسی‌زبان هستند. آب شهر از رودخانه کرج تأمین می‌شود. کرج در گذشته دهی بیش نبوده، پس از احداث راه و شوسه و موسسات کشاورزی آباد شده. از فلکه آن چهار خیابان در چهار جهت اصلی احداث گردیده، بناهای جدید و مغازه‌های نوساز در طرفین خیابانها بنا شده و روز به روز به‌آبادی آن افزوده می‌گردد. دانشکده کشاورزی و کارخانه قند در جنوب باختر آن واقع شده است. ادارات دولتی کرج عبارتند از بخشداری، شهرداری، کلانتری، دارائی، آمار، شعبات بانک ملی و کشاورزی، دامپروری، بهداری، فرهنگ، مراکز پست و تلگراف و تلفن، دسته ژاندارمری، دامپزشکی، ۳ دبستان و ۱ دبیرستان. کارخانه‌های کرج عبارتند از، کارخانه قند، سیم سازی، مقواسازی و مشروب سازی. کرج از طرف خاور از راه شوسه آسفالته به تهران - از شمال از راه شوسه درجه ۱ در طول دره کرج چالوس - از طرف باختر از راه شوسه آسفالته به قزوین و از طرف جنوب به راه نیمه شوسه به سمت اشتهارد و زرند منشعب می‌گردد. راه‌آهن تهران آذربایجان از جنوب کرج گذشته و ایستگاه راه‌آهن معتبر آن در جنوب شهر واقع است. پمپ بنزین و ۲۰۰ باب مغازه مختلفه دارد. در تمام ساعات روز اتوبوس خط تهران به کرج رفت و آمد می‌نماید. آثار قدیم آن کاروانسرای شاه‌عباسی و بنای امامزاده حسن می‌باشد.
در سال ۱۳۱۲ هـ. خ با احداث جادهٔ آسفالت تهران-کرج به سواحل دریا خزر (چالوس) و همچنین احداث جاده‌ها غرب کشور (قزوین-همدان-زنجان-تبریز-و…)، کرج به گلوگاه مهم ارتباطی تبدیل گردید. در دورهٔ پهلوی احداث کارخانه‌ها و تأسیسات صنعتی فراوان حد فاصل تهران-کرج-قزوین و اطراف آن باعث شکوفایی و گسترش روزافزون شهر گردید.
پیشینه > دوران پس از انقلاب اسلامی

پس از انقلاب اسلامی ایران، بر سرعت گسترش این کلان‌شهر هر روزه افزوده می‌گردید تا امروزه که چهرهٔ یک شهر به نام و مشهور با کلیهٔ پیشرفت‌های صنعتی، آموزشی، علمی، بهداشتی، تفریحی و … را به خود گرفته، به حدی که چهرهٔ چند دههٔ گذشتهٔ آن با چهرهٔ کرج امروز غیرقابل مقایسه می‌باشد.
پیشینه > مراحل گسترش تاریخی

کرج، در محدودهٔ خیابان‌های کشاورز و مصباح، روستایی تابع بخش ساوجبلاغ از توابع حوزهٔ ۱۹ تهران بود و در این دوره مراکز اداری و تجاری آن گاهی تهران، (ارنگه بزرگ)، بوده است.
سپس شهر کرج تابع شهرستان تهران شد و نمایندگی‌های ادارات مرکزی به رتق و فتق امور آن می‌پرداختند. این شهرستان با جهشی سریع از دورهٔ روستایی و شهری گذشت و منطقهٔ بسیار وسیعی را دربر گرفت. اشتهارد، شهریار، طالقان، ساوجبلاغ، کوهپایه و بخش حومهٔ تابع استان تهران، همه قلمرو کرج به حساب می‌آمد.
پس از انقلاب اسلامی، با گسترش سریع و افزایش جمعیت و پیدایش قطب‌های جاذبه‌ای، کرج به چندین شهرستان و منطقه تقسیم شد؛ که اینک هر کدام از بخش‌های پیشین به یک شهرستان و بسیاری از روستاهای اقماری آن خود به شهر و شهرک‌هایی تبدیل شده‌اند.
محدوده‌ای که امروز کرج بزرگ (شهر کرج) نامیده می‌شود، در گذشته شامل روستاهایی تابع حوزهٔ کن، شهرستان شمیران، ساوجبلاغ و شهریار و ارنگه بزرگ بوده است؛ و کلاک، سرجوب، حصار، وسیه، باغ پیر، بیلقان، حسین‌آباد بیلقان، علی‌آباد پرگیرک، زورآباد، بیدستان، دشت ویان، جوادآباد، نهر رستم، درهٔ دروا، حسن‌آباد، حاجی‌آباد، صوفی‌آباد، وهرجرد (ورگرد)، دلمبر، حیدرآباد، میان‌جاده، شنبه‌دژ، نوزمین، سیاه کلان، کسین، کارخانهٔ قند، گلشهر، مهرویلا، مهرشهر، حسین‌آباد، پیشاهنگی، گلدشت، جو مردآباد، سرحد آباد، آسیاب برجی، سرآسیاب، ده کرج، حسین‌آباد راه‌آهن، شهر صنعتی، اطراف امامزاده طاهر و امامزاده حسن، باغ فلاحت و مناطق دیگری که در سال‌های اخیر در محدودهٔ شهر کرج قرار گرفته، را در بر می‌گرفته است.
در سال ۱۳۸۹ خورشیدی پس از تصویب مجلس شورای اسلامی، شهر کرج به همراه ۳ شهرستان دیگر در قالب استان البرز جای گرفت.
جغرافیا > موقعیت

کرج در ۳۶ کیلومتری غرب تهران، در کرانهٔ غربی رود کرج و در دامنهٔ جنوبی رشته کوه البرز گسترده شده است. این شهرستان از شمال به شهرستان چالوس، از شرق به شهرستان تهران، از جنوب به شهرستان شهریار و از غرب به شهرستان ساوجبلاغ و شهرستان اشتهارد محدود است.
شهر کرج با طول جغرافیایی ۵۱ درجه و ۰ دقیقه و ۳۰ ثانیهٔ خاوری و عرض جغرافیایی ۳۵ درجه و ۴۸ دقیقه و ۴۵ ثانیهٔ شمالی (پل تاریخی کرج، ورودی جادهٔ کرج-چالوس)، با ارتفاع ۱٬۲۹۷ متر از سطح دریا (ایستگاه راه‌آهن)، در فاصلهٔ ۳۶ کیلومتری شمال غربی تهران واقع شده است. این شهر با مساحتی معادل ۱۷۵٫۴ کیلومتر مربع و حریمی به وسعت ۱۷۸٫۹ کیلومتر مربع در دامنهٔ رشته‌کوه البرز مرکزی قرار دارد و مرکز شهرستان کرج می‌باشد.
جلگهٔ پهناور کرج با ارتفاع متوسط ۱٬۳۲۰ متر از سطح دریا در مسیر راه ارتباطی وسائل نقلیهٔ حامل کالاها وارداتی و صادراتی از مرز ترکیه و جمهوری آذربایجان و به مقصد تهران و بالعکس است.
رشته‌کوه‌های البرز همچون دیواری بلند استان مازندران را از کرج جدا کرده است. دهستان کرج در میان دره‌های پرپیچ و خم البرز و در اطراف جاده چالوس قرار دارند. از تونل کندوان تا روستا مراد تپه در غرب اشتهارد، حوزهٔ فرمانداری کرج را تشکیل می‌دهد.
حوزهٔ فرمانداری کرج در سال ۱۳۳۷ برای جمعیتی در حدود ۳۵ هزار نفر و با وسعتی در حدود ۵٬۸۳۰ کیلومتر مربع بنیاد شد.[نیازمند منبع] با گذشت زمان و افزایش جمعیت، شهرستان‌های طالقان، ساوجبلاغ، نظرآباد، اشتهارد و فردیس از شهرستان کرج جدا و هر کدام تبدیل به یک شهرستان مستقل شدند. شهر کرج امروزه به عنوان مرکز شهرستان کرج به حساب می‌آید.
جغرافیا > مخاطرات طبیعی > زمین لرزه

شهر کرج به علت قرار گرفتن در منطقه لرزه خیز، وجود بافت‌های فرسوده بسیار و جمعیت متراکم بسیار از زمین لرزه آسیب‌پذیر است.براساس مطالعات ژئوفیزیکی انجام شده، گسل‌های اطراف شهر کرج پتانسیل لرزه زایی بالایی دارند. عامل اصلی خطر زمین لرزه در شهر کرج بخش غربی گسل مشاء، بخش غربی گسل شمال تهران، گسل ایپک و گسل بوئین زهرا می‌باشد.
جغرافیا > مخاطرات طبیعی > تاب آوری مناطق شهری در برابر زمین لرزه

بر اساس تحقیقات انجام شده شهر کرج از لحاظ تاب آوری در برابر زمین لرزه در وضعیت نامطلوبی قرار دارد. بر پایهٔ بررسی‌های سال ۱۳۸۷ خورشیدی، کلانشهر کرج در آن سال دارای ۶۸۰ هکتار بافت فرسودهٔ شهری بوده است.
مناطق عظیمیه، گوهردشت و جهانشهر به علت ساخت و ساز اصولی، ساختمان‌های نوساز و معابر عریض، مقاوم‌ترین مناطق کرج در برابر زمین لرزه هستند و همچنین مناطق حصارک بالا، کیانمهر، مرکز شهر کرج و اسلام‌آباد به علت وجود بافت‌های فرسوده بسیار، جمعیت متراکم، عدم نقشه‌کشی شهری اصولی و هندسی، کم‌ترین میزان تاب آوری را در برابر زمین لرزه دارند.
جغرافیا > مخاطرات طبیعی > سیل

شهر کرج از لحاظ خطر وقوع سیل در وضعیت نامطلوبی قرار دارد. مناطق کوهستانی شمال و شمال شرقی کرج از جمله عظیمیه، مرکز شهر کرج و مناطق اطراف رودخانه کرج بیشترین خطر سیل خیزی را دارند. مناطق جنوبی و دشت‌های کرج مانند مهرشهر نیز کمترین خطر سیل خیزی را دارند. از علل افزایش خطر وقوع سیل در کرج می‌توان به ساخت و ساز بی‌رویه در حریم رودخانه‌ها و حوضه‌های آبریز و عدم وجود سیستم هدایت و جمع‌آوری فاضلاب شهری در برخی مناطق اشاره کرد.
جمعیت‌شناسی > اقوام

طی پژوهشی که شرکت پژوهشگران خبرهٔ پارس به سفارش شورای فرهنگ عمومی در سال ۱۳۹۹ انجام داد و براساس یک بررسی میدانی و یک جامعهٔ آماری از میان ساکنان ۲۸۸ شهر و حدود ۱٬۴۰۰ روستای سراسر کشور، درصد اقوامی که در این نظر سنجی نمونه‌گیری شد در کرج به قرار زیر بود:
| اقوام کلانشهر کرج | اقوام کلانشهر کرج | اقوام کلانشهر کرج | اقوام کلانشهر کرج | اقوام کلانشهر کرج |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| قومیت | قومیت |  | درصد | درصد |
| فارس، تات | فارس، تات |   | ۵۳٪ | ۵۳٪ |
| آذری | آذری |   | ۳۰٪ | ۳۰٪ |
| کرد | کرد |   | ۷٫۲٪ | ۷٫۲٪ |
| طبری و گیلک | طبری و گیلک |   | ۵٪ | ۵٪ |
| لر | لر |   | ۴٫۱٪ | ۴٫۱٪ |
| عرب | عرب |   | ۰٫۹٪ | ۰٫۹٪ |
| سایر | سایر |   | ۰٫۳٪ | ۰٫۳٪ |
جمعیت‌شناسی > جمعیت

جمعیت شهر کرج بر پایهٔ سرشماری سال ۱۳۹۵ ه‍.خ برابر با ۱٬۵۹۲٬۴۹۲ تن بوده که این رقم با احتساب جمعیت ساکن در حومهٔ شهر (کلان‌شهر کرج) به ۱٬۹۷۳٬۴۷۰ تن می‌رسد. کرج چهارمین شهر پرجمعیت ایران و بیست و دومین کلان‌شهر پرجمعیت خاورمیانه است. رشد جمعیت در شهر کرج برابر با ۴/۷ درصد بوده است که بالاترین میزان رشد جمعیت در بین شهرهای ایران است.
جمعیت‌شناسی > زبان

مردم کرج به زبان فارسی و گویش کرجی گویش می‌کنند.
جمعیت‌شناسی > مشکلات اجتماعی > حاشیه نشینی

حاشیه‌نشینی از معضلات بزرگ کرج است که به علت مهاجرپذیری بالا روی داده است. کرج در زمینه حاشیه نشینی، رتبه دوم در ایران را داراست.
از علت‌های مهم حاشیه نشینی در کرج، وجود زندان‌های بزرگ ملی در کرج است که باعث مهاجرت خانواده‌های زندانیان به کرج و اسکان در نزدیکی زندان‌ها است. از دیگر علت‌های مهم نیز می‌توان به مهاجرپذیری بالا، عدم برنامه‌ریزی شهری و همجواری با تهران اشاره کرد.
زیرساخت‌ها > ترابری > حمل و نقل جاده‌ای

همچنین ببینید: فهرست خیابان‌های اصلی کرج
مسیر جابجایی کاروان‌ها به سمت جادهٔ چالوس از میان روستای کرج که در دورهٔ قاجار ساخته شده است امروزه جای خود را به بزرگراه داده است. این مسیر تهران را به کرانه‌های دریای خزر از طریق تونل کندوان که در سال ۱۹۳۸ احداث شد، متصل می‌کند. یکی دیگر از راه‌های اصلی که از میان کرج می‌گذرد بزرگراهی بود که تهران را به آذربایجان و گیلان متصل می‌کند.
کلان‌شهر کرج، از دیرباز پل ارتباطی و گلوگاه بسیار مهمی در حد فاصل تهران-قزوین و شهرهای استان مازندران بوده است.
مهم‌ترین راه‌های ارتباطی کرج عبارت‌اند از:
آزادراه تهران- کرج- قزوین
بزرگراه یادگارامام (کنارگذر مهرشهر)
آزادراه کنارگذر شمالی کرج (شهید سلیمانی) و آزادراه شهدای البرز
بزرگراه فتح (جاده قدیم کرج)
بزرگراه لشکری (جاده مخصوص کرج)
خیابان بهشتی و جاده ۳۲
راه آسفالتهٔ کرج-چالوس به طول ۱۶۱ کیلومتر
زیرساخت‌ها > ترابری > پایانه‌های مسافربری

پایانه‌های مسافربری کرج (پایانه‌های: شهید کلانتری، البرز،شهید سلطانی و گلشهر) نقش عمده‌ای را در زمینهٔ ترابری و جابجایی بار و مسافر از مقصد کرج به سوی نقاط مختلف ایران و درون کرج بر عهده دارند.
زیرساخت‌ها > ترابری > فرودگاه

فرودگاه بین‌المللی پیام کرج یک فرودگاه مسافربری، پستی و سازمانی اقتصادی با پتانسیل‌های ویژه است. این سازمان دارای فرودگاه بین‌المللی- هاب پستی و تنها منطقهٔ ویژهٔ اقتصادی استان البرز و مرکز کشور است که در مسیر شاهراه ارتباطی ۹ استان کشور قرار گرفته است.
منطقهٔ ویژهٔ اقتصادی پیام در زمینی به مساحت سه هزار و ۶۰۰ هکتار در اراضی ۱۰ هزار هکتاری فرودگاه بین‌المللی پیام جهت حمل و نقل بار هوایی و پستی- انبارداری- خدمات سردخانه‌ای- صنایع بسته‌بندی- فراوری کالا و صادرات کالاهای فاسدشدنی در محدودهٔ فرودگاه بین‌المللی پیام واقع در استان البرز در جنوب غربی شهر کرج در سال ۱۳۶۹ تأسیس شده است.
این فرودگاه در ابتدا فقط کاربرد باری و پستی داشت که سرانجام در ۱۸ شهریور ۱۳۹۸ نخستین پرواز مسافری به سمت مشهد انجام شد.
در سال ۱۴۰۰ مجوز پرواز هواپیما به عنوان تاکسی‌هوایی در این فرودگاه داده شد که این اتفاق برای نخستین بار در ایران در فرودگاه پیام افتاده است. بخش تاکسی‌هوایی این فرودگاه ظرفیت سفر به تمام فرودگاه‌های ایران را دارد.
باند این فرودگاه دارای قابلیت فرود هواپیماهایی پهن‌پیکر همچون آنتونوف۱۲۴ را دارا می‌باشد.
زیرساخت‌ها > ترابری > مترو

مقالهٔ اصلی: متروی کرج
مطالعات امکان‌سنجی احداث قطار شهری کرج و حومه که با همکاری سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور صورت گرفته در ابتدای سه‌ماههٔ نخست سال ۸۲ به انجام رسید که کلیات آن در جلسهٔ مورخهٔ ۸۲/۳/۲۱ شورای ترافیک استان تأیید گردید و در جلسهٔ مورخهٔ ۸۲/۵/۸ کمیتهٔ فنی شورای عالی ترافیک شهرهای کشور، ۲۵ کیلومتر آن به تصویب رسیده و سرانجام این امر در تاریخ ۸۲/۷/۹ به تصویب نهائی شورای عالی ترافیک شهرهای کشور رسید.
در سال ۱۳۷۷ فعالیت روزانهٔ قطار سریع‌السیر کرج-تهران (از ایستگاه گلشهر تا ایستگاه صادقیه) مورد بهره‌برداری قرار گرفت و در تاریخ ۱۰ دی ۱۳۹۸نیز ایستگاه شهید سلیمانی به طول ۴۳ کیلومتر از گلشهر تا شهرجدید هشتگرد مورد بهره‌برداری قرار گرفته است.
قطعه یک از خط ۲ متروی کرج از ایستگاه چهل و پنج متری گلشهر تا ایستگاه آیت الله طالقانی به طول ۶/۵ کیلومتر در ۸ اسفند ۱۴۰۱ با حضور وزیر کشور به بهره‌برداری رسید.
| رنگ | نشانه | خط | مسیر | ایستگاه‌ها | درازا (کیلومتر) | پیش‌بینی میزان جابجایی مسافر (در هر جهت در ساعت) | وضعیت خط |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| طلایی |  | خط۱ | گرمدره به شهید سلیمانی | ۷ | ۴۳ | ۳۰۰٬۰۰۰ | فعال |
| سبز |  | خط۲ | کمالشهر به ملارد | ۲۴ | ۲۷ | ۳۵٬۰۰۰ | درحال احداث |
| آبی |  | خط۳ (مسیر هوایی) | کرج (شهید سلطانی) به باغستان | ۱۲ | ۱۴٫۵ | ۱۶٬۵۰۰ | غیرفعال |
| قرمز |  | خط۴ | باغستان به فرودگاه پیام | ۲۰ | ۱۸ | ۲۲٬۵۰۰ | غیرفعال |
| بنفش |  | خط۵ | دانشگاه آزاد به محمد شهر | ۱۰ | ۱۵ | ۱۸٬۶۰۰ | غیرفعال |
| قهوه‌ای |  | خط۶ | بلوار استقلال به انستیو پاستور واحد تحقیقات کرج | ۱۱ | ۹ | ۱۷٬۳۰۰ | غیرفعال |
توضیحات:
الف  در انشعاب‌ها، ایستگاه مشترک هم در تعداد ایستگاه‌های خط اصلی و هم در تعداد ایستگاه‌های خط منشعب‌شده آمده است.
زیرساخت‌ها > ترابری > راه‌آهن

ایستگاه راه‌آهن شهر کرج که در قسمت جنوب آزادراه تهران-کرج قرار دارد یکی دیگر از شبکه‌های انتقال مسافر و بار می‌باشد که فاصلهٔ آن از تهران به کرج ۴۱ کیلومتر و از ایستگاه کرج تا قزوین ۱۰۳ کیلومتر است.
| ایستگاه قبلی |   | خطوط حومه‌ای تهران |   | ایستگاه بعدی |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| شهر قدسبه سمت تهران |  | راه‌آهن ایرانخط حومه‌ای تهران-کرج-هشتگرد |  | هشتگردبه سمت قزوین |
| ایستگاه قبلی |   | راه‌آهن ایران |   | ایستگاه بعدی |
| ایستگاه آخر |  | راه‌آهن ایرانکرج-مشهد |  | تهرانبه سمت مشهد |
| هشتگردبه سمت تبریز |  | راه‌آهن ایرانتبریز-مشهد |  | تهرانبه سمت مشهد |
| تهرانبه سمت میانه |  | راه‌آهن ایرانتهران-میانه |  | هشتگردبه سمت تهران |
| تهرانبه سمت رشت |  | راه‌آهن ایرانتهران-رشت |  | قزوینبه سمت تهران |
| تهرانبه سمت زنجان |  | راه‌آهن ایرانتهران-زنجان |  | قزوینبه سمت تهران |
| ایستگاه آخر |  | راه‌آهن ایرانکرج-مشهد |  | تهرانبه سمت مشهد |
زیرساخت‌ها > ترابری > اتوبوسرانی و تاکسی‌رانی

مقالهٔ اصلی: سازمان حمل و نقل بار و مسافر شهرداری کرج
اتوبوسرانی کرج و حومه که در حال حاضر یکی از بزرگ‌ترین زیرمجموعه‌های سازمان حمل و نقل بار و مسافر شهرداری کرج محسوب می‌شود در تاریخ ۱۳۷۰/۶/۳۱ فعالیت خود را با کنترل خطوط تحت پوشش مینی‌بوس‌رانی در بخش خصوصی رسماً آغاز نمود. پس از مدت کوتاهی با خرید ۱۲ دستگاه اتوبوس در واقع پایهٔ اصلی حمل و نقل ناوگان اتوبوسرانی کرج در اواخر سال ۱۳۷۰ پایه‌گذاری شد.
بنابر آمار اعلامی در ابتدای سال ۱۴۰۰ ه‍.ش مجموع ناوگان ملکی فعال در خطوط اتوبوس‌رانی کرج ۹۳ دستگاه و مجموع ناوگان بخش خصوصی فعال ۱۷۶ دستگاه، تعداد خطوط شهری و حومه ۴۷ خط و تعداد خطوط منتهی به تهران نیز ۶ خط می‌باشد. میانگین سن ناوگان ملکی شش سال و میانگین سن ناوگان بخش خصوصی نیز سیزده سال است.
تعداد خطوط تاکسیرانی کرج ۱۱۵ خط است.
در شهر کرج ۱۲۵۰۰ دستگاه تاکسی وجود دارد که ۷۷۰۰ تاکسی ایستگاهی و ۴۸۰۰ دستگاه تاکسی به صورت گردشی فعالیت می‌کنند.
زیرساخت‌ها > ترابری > اتوبوسرانی و تاکسی‌رانی > بی‌آرتی کرج

مقالهٔ اصلی: سامانه اتوبوس تندرو کرج
سامانه اتوبوس تندرو کرج پنجمین سامانه اتوبوس تندرو در ایران است. نخستین خط این سامانه که فاصله میان میدان حصارک در غرب کرج تا پل فردیس در شرق کرج می‌پیماید، در فروردین ۱۴۰۳ راه اندازی شد.
| رنگ | نشانه | خط | مسیر | ایستگاه‌ها | درازا (کیلومتر) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| قرمز |  BRT 1  | خط ۱ | پایانه حصارک به پایانه سلطانی | ۲۴ | ۳۰ |
| کل: | کل: | کل: | کل: | ۲۴ | ۳۰ |
این که نخستین لاین از این این سامانه می‌باشد، در اصلی‌ترین شریان کلانشهر کرج قرار دارد و طبق برنامه‌ریزی‌های شهرداری و شورای اسلامی شهر کرج، قرار است حد فاصل میدان حصارک در غرب تا میدان سپاه (شهید آجورلو) در مرکز تا اواخر سال ۱۴۰۲ به بهره‌برداری برسد. مسیر کامل این خط از میدان حصارک در غرب تا پل فردیس (پل شهید سلطانی و پایانه ای با همین اسم) در شرق پیش‌بینی شده است.
در حال حاضر تعداد دقیق ایستگاه‌های این خط ۲۴ ایستگاه تعیین شده و با توجه به دیده‌های عینی، تقاطع بلوار ۴۵ متری گلشهر و خیابان شهید بهشتی و تقاطع بلوار باغستان (امام خمینی) و خیابان شهید بهشتی در حال ساخت هستند.
شهردار کرج گفت: خوشبختانه پروژه خط ویژه تندور اتوبوس با سرعت خوبی در حال انجام است و اکنون عملیات اجرایی احداث و نصب ایستگاه‌های این پروژه حدفاصل میدان خوارزمی تا میدان سپاه به طول ۷/۵ کیلومتر در حال انجام است.
فرزند فرشاد: در حال حاضر عملیات اجرایی پروژه مسیر ویژه اتوبوس تندرو در پایانه حصارک «ضلع جنوب»، ایستگاه آقا رضایی، ضلع شرقی تقاطع گلشهر - بهشتی، ایستگاه میانجاده و ایستگاه دهقان ویلا در حال انجام است.
زیرساخت‌ها > مراکز صنعتی

کرج دارای تعداد زیادی واحدهای تولیدی و صنعتی است که در مناطق مختلف شهر یا عمدتاً در شهرک‌های صنعتی متمرکز شده‌اند. برای نمونه دو شهرک صنعتی سیمین دشت و بهارستان مجموعاً بیش از ۴۷۰ واحد تولیدی فعال دارند و بیش از ۹۵۰ واحد دیگر در مناطق مختلف شهر و حومهٔ آن قرار دارند.
زیرساخت‌ها > فضای سبز

صفحهٔ اصلی: رده:پارک‌ها در کرج
شهر کرج در گذشته‌ای نه چندان دور، با توجه به آب و هوای مناسب و وجود منابع آبی چون رودخانهٔ کرج، باغ شهری زیبا و سبز با درختان کهن و بی‌شمار بوده است که آثار آن هنوز هم در شهر به چشم می‌خورد. در طی ۴۰ سال اخیر و با مهاجرت‌های زیاد از سراسر ایران به این شهر، رفته رفته باغ‌های آن تخریب و با مناطق مسکونی و راه‌ها جایگزین گردید.
از مناطقی که دارای درختان انبوه زیادی بوده‌اند و در حال حاضر نسبت به دیگر مناطق کرج دارای فضای سبز و درختان بیشتری هستند می‌توان به جهان‌شهر، مهرشهر و عظیمیه اشاره کرد. پارک جهان‌نما، باغ سیب مهرشهر و باغ‌های محمدصادق فاتح در جهان‌شهر از جمله باغ‌های بزرگ کرج هستند که البته قسمت‌های زیادی از آن‌ها در ۳۰ سال اخیر از بین رفته است. در حدود ۵ الی ۶ سال اخیر شهرداری کرج تصمیم گرفته که هویت باغ‌شهر کرج را به این شهر برگرداند و اقدام به ساخت پارک‌ها و بوستان‌های متعدد در سطح شهر کرده است. البته راه زیادی تا احیای باغ‌های انبوه از دست رفته باقی است.
در حال حاضر شهر کرج دارای بیش از ۲۴۳ پارک و بوستان کوچک و بزرگ است. از معروف‌ترین آن‌ها می‌توان به پارک جهان‌نما، پارک چمران، باغ سیب مهرشهر، پارک ایران کوچک، پارک تنیس (باغ فاتح)، پارک نبوت، پارک ایران‌زمین، پارک خانواده و پارک هامون اشاره کرد.
زیرساخت‌ها > مجموعه‌های ورزشی > مجموعه ورزشی انقلاب اسلامی

ورزشگاه انقلاب کرج در حال حاضر ورزشگاه خانگی تیم شهدای رزکان البرز در لیگ دسته دوم کشور محسوب می‌شود. تیم فوتبال سایپای کرج در سال ۱۳۸۶ در این ورزشگاه با برد ۲ بر صفر مقابل تیم مس کرمان قهرمان لیگ برتر ششم شد. تیم والیبال سایپا هم در سال ۹۰ با باخت برابر تیم کاله آمل در این ورزشگاه در دیدار فینال به مقام نایب قهرمانی لیگ برتر والیبال کشور نائل شد.
زیرساخت‌ها > مجموعه‌های ورزشی > مجموعه ورزشی انقلاب اسلامی > تیم‌های فعال ورزشی در لیگ کشور

تیم مقاومت البرز در لیگ برتر فوتسال ایران
تیم آقایان بوتاپارس ایرانیان در لیگ یک فوتسال ایران
تیم زنان بوتا پارس ایرانیان و تیم زنان نصر فردیس کرج در لیگ برتر فوتسال زنان ایران
زیرساخت‌ها > مجموعه‌های ورزشی > ورزشگاه دکتر شریعتی

ورزشگاه شریعتی هم بین سال‌های ۱۳۷۲ تا ۱۳۷۹ میزبان بازی‌های خانگی باشگاه فوتبال بهمن کرج بود و این تیم در این ورزشگاه به افتخارات زیادی در سطح اول فوتبال کشور رسید. این ورزشگاه همچنین در چند سال ابتدایی میزبان بازی‌های تیم فوتبال سایپای کرج هم بود. هم‌اکنون این ورزشگاه میزبان بازی‌های خانگی باشگاه‌های: شهرداری کرج و مردانپاشا البرز، در لیگ دسته سوم و میزبان برخی بازی‌های فوتبال پایه استان البرز است.
زیرساخت‌ها > مراکز درمانی مهم

بیمارستان امام علی
بیمارستان شهید مدنی
بیمارستان کمالی
بیمارستان ثارالله
بیمارستان کوثر
بیمارستان شهید رجایی
بیمارستان کسری
بیمارستان قائم
بیمارستان امام خمینی
بیمارستان تخت جمشید
بیمارستان چشم‌پزشکی نور البرز
بیمارستان آرام
بیمارستان تخت جمشید
بیمارستان امام علی
مراکز آموزش عالی و پژوهشی

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی و درمانی البرز
دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران
دانشگاه خوارزمی پردیس کرج
دانشگاه هنر پردیس کرج
پژوهشگاه مواد و انرژی
مؤسسه تحقیقات واکسن و سرم سازی رازی (وابسته به وزارت جهاد کشاورزی)
دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج
دانشگاه فرهنگیان (پردیس حکیم فردوسی (برادران) و پردیس امیرکبیر (خواهران))
دانشگاه پیام نور مرکز کرج
دانشگاه جامع علمی کاربردی (استان البرز)
دانشگاه فنی و حرفه ای (آموزشکده پسران شهید بهشتی و آموزشکده دختران هفده شهریور)
مرکز مطالعات خلیج فارس
پژوهشگاه علوم و فنون هسته ای (وابسته به سازمان انرژی اتمی)
مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر (وابسته به وزارت جهاد کشاورزی)
مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور (وابسته به وزارت جهاد کشاورزی)
دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران
دانشگاه علوم پزشکی البرز
دانشگاه خوارزمی پردیس کرج
دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج
دانشگاه هنر
مکان‌های تاریخی

| 0 | 1 |
| --- | --- |
اثر: قدمت
آهنین راه و پل سنگی: دوره اسلامی
تپه‌های امامزاده احمد و محمود: دوره اسلامی
مسجد هلجرد: دوره قاجار
مسجد جامع: دوره قاجار
کاروانسرای کندوان: دوره قاجار
کاروانسرای شاه عباسی: دوره صفوی
قبرستان قدیمی: دوره صفوی
چنار حصار: ۸۰۰ ساله
درخت سرو کهن: ۱۳۰۰ ساله
تپه (آق تپه) مهرشهر: باستانی
تپه مرد آباد ماهدشت: باستانی
حمام حیدر آباد: صفویه
در حوزه فرمانداری کرج بیش از ۱۰۰ اثر با ارزش فرهنگی – تاریخی و هنری شناسایی شده و در گزارش بررسی و شناسایی این منطقه درج گردیده. از آثار و مکان‌های تاریخی که دارای قدمت دوره اسلام و پیش از اسلام و دوره قاجار و صفوی و قرن ۷ و ۸ و ۹ هـ. ق می‌توان موارد زیر را نام برد.[نیازمند منبع]
آثار فرهنگی و تاریخی دهستان‌های نسا، آسارا و آدران در منطقه‌ای کوهستانی قرار داشته و آبادی‌های آن‌ها در دره‌های پرشیب یا بر کناره بلند کوه‌ها ایجاد شده است.
در شهرهای کمال شهر، گرمدره، محمدشهر از حوزه فرمانداری کرج آثار ارزشمند و چشمگیری وجود دارد که شماری از آن‌ها توسط کارشناسان میراث فرهنگی استان تهران و کرج شناسایی شده و تعدادی نیز در حال بازسازی و استحکام بخشی هستند. دو گرمابهٔ قدیمی واقع در روستاهای هلجرد و بیلقان نیز از آثار تاریخی کرج است.
مراکز فرهنگی > مراکز مذهبی

استان البرز دارای ۱۰۰۰ مسجد است که نیمی از آنها، تقریباً ۵۰۰ مسجد در کرج واقع شده‌اند.
مراکز فرهنگی > موزه‌ها

موزه تاریخ طبیعی و تنوع زیستی کرج
این موزه با وسعت هزار متر در پارک چمران واقع شده است.
در این موزه، نمونه‌هایی از گونه‌های جانوری، حشرات، سنگ‌ها و کانی‌ها، جمجمه و سردیس‌های گونه‌های جانوری نگهداری می‌شود. همچنین نمونه‌های بسیاری از جانوران تاکسیدرمی شده در این موزه نگهداری می‌شود.
کاخ موزه سلیمانیه
این مجموعه در سال‌های ۱۲۲۴ تا ۱۲۲۷ به دستور فتحعلی شاه قاجار ساخته شده است.
فضای داخلی این بنا با گچبری‌ها و نقش‌های مربوط به دوران قاجاریه آراسته شده است.
بخش‌های زیادی از بناهای محوطه این کاخ تخریب شده است و درحال حاضر تنها بنای اصلی این کاخ باقی مانده است.
موزه جانورشناسی جلال افشار
این موزه در محوطه دانشکده پردیس کشاورزی کرج واقع شده است. این موزه در سال ۱۳۰۹ با کاربری مدرسه و با نام مدرسه فلاحت آغاز به کار نمود.
در حال حاضر این مکان به موزه تبدیل شده است.
در این موزه گونه‌های مختلفی از حشرات و آبزیان به نمایش گذاشته شده‌اند همچنین این موزه بخش‌هایی نظیر آزمایشگاه پژوهشی، کتابخانه و عکاسخانه تخصصی را داراست.
موزه اسناد و نسخ و مردم‌شناسی
در این موزه انواعی از ابزارهای مورد استفاده مردمان گذشته، سلاح‌های جنگی، نسخ‌های تاریخی، اسناد حکومتی، نامه‌های تجار و عکسها و اسناد قدیم کرج وجود دارد.
موزه تندیس
این موزه بیش از ۱۲۰ تندیس و تابلو را به نمایش گذاشته است که نمایانگر نحوه زندگی مردمان قدیم ایران است. این موزه در بلوار چمران کرج واقع شده است.
موزه شهدای کرج
در این موزه وسایل شخصی به جا مانده از کشته شدگان جنگ ایران و عراق به نمایش گذاشته شده است. این موزه در امامزاده محمد قرار دارد.
کاخ مروارید مهرشهر
این مجموعه متعلق به شمس، خواهر محمدرضا پهلوی بوده که در اواسط دهه چهل خورشیدی و توسط یک شرکت معماری مشهور آمریکایی بنا نهاده شده است. شمس پهلوی تا انقلاب ۱۳۵۷ در این کاخ و در مهرشهر کرج ساکن بوده است. کاخ مروارید معماری منحصر بفردی دارد و توسط فضای سبز وسیع و دریاچه مصنوعی احاطه شده است.
مراکز فرهنگی > موزه‌ها > سینماها

شهر کرج از نظر تعداد سینماها آمار نامطلوبی دارد. کرج نسبت به جمعیت شهر تعداد بسیار کمی سینما دارد.
سینما ساویز
این سینما در گوهردشت واقع شده است. سینما ساویز در سال ۱۳۸۱ با ۳ سالن افتتاح شد.
سینما هجرت
این سینما قدیمی‌ترین سینمای کرج می‌باشد و در میدان اصلی کرج واقع شده است که در سال ۱۳۴۷ راه‌اندازی شد.
سینما الهیه گرمدره
این سینما در گرمدره است که در سال ۱۴۰۱ با سه سالن تأسیس شده است.
سینما پرشین
این سینما در مهرشهر واقع شده است که در سال ۱۳۸۶ ساخته شد و در سال ۱۳۹۳ افتتاح شد. این سینما دارای چهار سالن می‌باشد که در مجموع ۶۰۰ نفر ظرفیت دارد.
سینما سپهر
سینما سپهر در شهرک وحدت کرج واقع شده است که در سال ۱۳۹۰ افتتاح شد. این سینما دارای گنجایش ۳۵۰ نفری است.
سینما فردیس
این سینما در شهر فردیس است که در سال ۱۳۸۵ با یک سالن با ظرفیت ۳۱۸ نفر تأسیس شده است.
پردیس سینمایی اکومال
پردیس سینمایی اکومال نخستین پردیس استاندارد سینمایی استان البرز است. این مجموعه سینمایی دارای ۶ سالن و ظرفیت ۱۰۰۰ نفر، است.