stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
سوختگی
علت > عمدی

حمله علت ۳–۱۰٪ سوختگی افرادی است که بر اثر سوختگی با آب داغ یا آتش بستری می‌شوند. دلایل این کار عبارت است از: کودک‌آزاری، جروبحث‌های شخصی، همسر آزاری، سالمند آزاری و جروبحث‌های تجاری. آسیب ناشی از قرار گرفتن در معرض آب سرد یا آب داغ ممکن است نشانهٔ کودک‌آزاری باشد. این آسیب زمانی اتفاق می‌افتد که دست و پا یا قسمت تحتانی بدن (باسن یا میاندوراه) در زیر آب نگه داشته می‌شود. این کار باعث به وجود آمدن مرز فوقانی مشخصی می‌شود که در بیشتر موارد متقارن است. دیگر نشانه‌های ریسک بالای آزار احتمالی شامل این موارد می‌شود: سوختگی‌های محیطی اندام‌ها، نبود علائم دست و پا زدن در آب، سوختگی با عمق یکسان و ارتباط با نشانه‌های دیگر احمال یا سوءاستفاده.
عروس‌سوزی، یک نوع خشونت خانگی، در بعضی از فرهنگ‌ها مانند هند اتفاق می‌افتد و زن به‌دلیل آنچه که شوهر یا خانوادهٔ شوهرش به‌عنوان جهیزیه ناکافی تلقی می‌کنند سوزانده می‌شود. در پاکستان اسیدپاشی ۱۳٪ از سوختگی‌های عمدی را به خود اختصاص می‌دهد و همواره با خشونت خانوادگی ارتباط دارد. خودسوزی (آتش زدن خود به نشانهٔ اعتراض) نیز نسبتاً در بین زنان هند رواج دارد.
پاتوفیزیولوژی

پروتئین‌ها در دماهای بالاتر از ۴۴ درجه سلسیوس (۱۱۱ درجه فارنهایت) شروع به از دست دادن ساختار سه‌بعدی خود کرده و می‌شکنند. این عمل باعث آسیب رسیدن به سلول‌ها و بافت‌ها می‌شود. بسیاری از اثرات مستقیم سلامت ناشی از سوختگی، عوارض جانبی اختلال در عملکرد عادی پوست هستند. این تأثیرات اختلال حساسیت پوست، توانایی جلوگیری از هدر رفتن آب از طریق تبخیر و توانایی کنترل دمای بدن را در بر می‌گیرد. اختلال غشاهای سلولی باعث می‌شود سلول‌ها پتاسیم را به فضای بیرون از سلول رها کنند و در عوض آب و سدیم جذب کنند.
در سوختگی‌های وسیع (بیش از ۳۰٪ کل سطح بدن)، واکنش التهابی قابل توجهی رخ می‌دهد. این عمل باعث کمبود شدید مایع از مویرگ و بافت خیز (آماس) می‌شود. و باعث از دست رفتن حجم کلی خون می‌شود، در این حالت خون باقی‌مانده پلاسمای زیادی از دست می‌دهد و در نتیجه غلظت خون افزایش پیدا می‌کند. گردش ضعیف خون به اندام‌ها مانند کلیه و دستگاه گوارش باعث نارسایی کلیه و زخم معده می‌شود. افزایش کاتکول‌آمین و کورتیزول ممکن است باعث افزایش متابولیسم بدن شود و سال‌ها ادامه داشته باشد. این افزایش با برون ده قلبی، دگرگشت، تندتپشی و عملکرد ایمنی ضعیف بدن در ارتباط است.
تشخیص بیماری

سوختگی‌ها بر اساس عمق، نوع سوختگی، وسعت و آسیب‌های مرتبط دسته‌بندی می‌شوند. رایج‌ترین دسته‌بندی بر اساس عمق سوختگی است. معمولاً عمق سوختگی از طریق آزمایش تعیین می‌شود، این در حالی است که کالبدشکافی نیز در مواردی مورد استفاده قرار می‌گیرد. تعیین دقیق عمق سوختگی به‌وسیلهٔ یک معاینه دشوار است، برای این کار لازم است چندین آزمایش در طول یک دورهٔ زمانی صورت بگیرد. در افرادی که سردرد یا سرگیجه دارند و از سوختگی به‌وسیلهٔ آتش رنج می‌برند، باید مسمومیت با کربن منوکسید را در نظر گرفت. مسمومیت با سیانور نیز باید در نظر گرفته شود.
تشخیص بیماری > وسعت

وسعت سوختگی به عنوان درصدی از سطح کلی سوختگی بدن (TBSA) که دچار سوختگی‌های با ضخامت نسبی و کامل می‌شوند محاسبه می‌شود. سوختگی‌های درجه اول که قرمز رنگ و بدون تاول هستند در این ارزیابی شامل نمی‌شوند. بیشتر سوختگی‌ها (۷۰٪) کمتر از ۱۰٪ سطح کلی سوختگی بدن را شامل می‌شود.
روش‌های مختلفی برای تعیین سطح کلی سوختگی بدن وجود دارد از جمله «قانون نه‌ها»، نمودار لوند و برودر و تخمین بر اساس اندازهٔ کف دست شخص. یادگیری و به کار بردن قانون نه‌ها بسیار راحت است ولی فقط در افراد بالای ۱۶ سال دقیق است. ارزیابی‌های دقیق‌تر را می‌توان به‌وسیلهٔ استفاده از نمودارهای لوند و برودر انجام داد، به‌وسیلهٔ این نمودارها می‌توان بخش‌های مختلفی از بدن افراد بالغ و کودکان که دچار سوختگی شده است را ارزیابی کرد. وسعت اثر دست (شامل کف دست و انگشتان) انسان تقریباً ۱٪ کل سطح بدن اوست.
تشخیص بیماری > شدت

| جزئی | متوسط | کلی |
| --- | --- | --- |
| بزرگسالان <۱۰٪ کل سطح بدن | بزرگسالان ۲۰–۱۰٪ کل سطح بدن | بزرگسالان>۲۰٪ کل سطح بدن |
| پیر یا جوان <۵٪ کل سطح بدن | پیر یا جوان ۱۰–۵٪ کل سطح بدن | پیر یا جوان>۱۰٪ کل سطح بدن |
| <۲٪ سوختگی با ضخامت کامل | ۵–۲٪ سوختگی با ضخامت کامل | >۵٪ سوختگی با ضخامت کامل |
|  | آسیب ناشی از ولتاژ بالا | سوختگی ناشی از ولتاژ بالا |
|  | آسیب تنفسی احتمالی | آسیب تنفسی تشخیص داده شده |
|  | سوختگی محیطی اندام‌ها | سوختگی قابل توجه در ناحیهٔ صورت، مفاصل، دست و پا |
|  | مشکلات سلامتی دیگر | صدمات مرتبط |
انجمن سوختگی آمریکا یک سیستم دسته‌بندی را به وجود آورد که بر اساس آن می‌توان تشخیص داد چه موقع نیاز است بیمار را به یک مرکز تخصصی سوختگی انتقال داد. بر طبق این سیستم، سوختگی‌ها به سه دستهٔ جزئی، متوسط و کلی تقسیم می‌شوند. این تقسیم‌بندی بر اساس چندین عامل از جمله وسعتی که پوست دچار سوختگی شده، آسیب به ناحیه‌های ساختاری خاص، سن فرد و آسیب‌های مرتبط صورت می‌گیرد. سوختگی‌های جزئی را می‌توان در خانه درمان کرد، سوختگی‌های متوسط را معمولاً در بیمارستان درمان می‌کنند و سوختگی‌های کلی در مراکز سوختگی درمان می‌شوند.
پیشگیری

از نظر تاریخی در حدود نیمی از سوختگی‌ها قابل پیشگیری هستند. برنامه‌های پیشگیری از سوختگی به‌طور قابل توجهی میزان سوختگی‌های شدید را کاهش داده است. معیارهای پیشگیری شامل موارد زیر می‌شود: کنترل کردن دمای آب داغ، زنگ‌های هشدار دود، سیستم آب‌پاشی خودکار، ساختمان‌سازی مناسب و لباس‌های ضد آتش. کارشناسان توصیه می‌کنند دمای آب‌گرم‌کن زیر ۴۸٫۸ درجه سلسیوس (۱۱۹٫۸ درجه فارنهایت) تنظیم شود. معیارهای دیگر برای جلوگیری از سوختگی ناشی از آب جوش شامل استفاده از دماسنج برای اندازه‌گیری دمای آب حمام و نیز استفاده از محافظ بخاری یا اجاق گاز است. اگرچه اثر پخش آتش نامشخص است، اما شواهد احتمالی مفیدی مانند محدود کردن فروش وسایل آتش‌بازی به کودکان وجود دارد.
مراقبت

احیای بیمار با ارزیابی و تثبیت راه‌های تنفسی، تنفس و گردش خون فرد شروع می‌شود. اگر فرد نتواند تنفس کند به لوله‌گذاری فوری نیاز است. به دنبال این عمل می‌بایست از سوختگی نیز مراقبت کرد. افرادی که دچار سوختگی شدید هستند را می‌بایست با پارچه‌ای سفید پوشاند و آن‌ها را به بیمارستان انتقال داد. از آنجایی که احتمال دارد زخم‌های به وجود آمده از سوختگی دچار عفونت شوند، در صورتی که بیمار در پنج سال گذشته در برابر کزاز واکسینه نشده است می‌بایست به او واکسن کزاز تزریق شود. در آمریکا، ۹۵٪ افراد دچار سوختگی که به اورژانس مراجعه می‌کنند درمان و ترخیص می‌شوند و ۵٪ نیاز به بستری شدن در بیمارستان دارند. تغذیهُ اولیه در مورد سوختگی‌های کلی بسیار اهمیت دارد. درمان با اکسیژن پر فشار نیز علاوه بر درمان‌های معمولی مؤثر است.
مراقبت > مایعات وریدی

جایگزینی مایع در افرادی که دچار خونیاری ضعیف هستند توصیه می‌شود. بهتر است مایع‌درمانی و مراقبت ویژه در کودکانی که دچار ۲۰–۱۰٪ و بزرگسالانی که دچار بیش از ۱۵٪ سوختگی هستند صورت گیرد. در صورت امکان این عمل در افرادی که دچار سوختگی بالای ۲۵٪ هستند، می‌بایست قبل از بستری شدن در بیمارستان صورت بگیرد. فرمول پارکلند می‌تواند به تعیین حجم مایع وریدی مورد نیاز در طول ۲۴ ساعت اول کمک کند.  این فرمول بر اساس وزن و سطح سوختگی فرد است. نصف این مایع می‌بایست در طول ۸ ساعت اول و باقی‌ماندهٔ آن در طول ۱۶ ساعت بعدی به فرد داده شود.  بازهٔ زمانی از زمانی که فرد دچار سوختگی شده است محاسبه می‌شود نه از زمانی که مایع‌درمانی آغاز می‌شود.  کودکان به مایع نگهدارندهٔ بیشتری نیاز دارند که شامل گلوکز می‌شود. علاوه بر این، افرادی که دچار آسیب به اندام‌های تنفسی شده‌اند نیاز به مایع بیشتری دارند. اگرچه مایع‌درمانی ناکافی باعث به‌وجود آمدن مشکلاتی می‌شود، مایع‌درمانی زیاد نیز می‌تواند مضر باشد. این فرمول‌ها صرفاً جهت راهنمایی شما هستند که در آن تزریق به‌طور ایدئال به حجم ادرار>۳۰ میلی‌لیتر در ساعت در بزرگسالان یا>۱ میلی‌لیتر در کیلوگرم در کودکان و فشار خون متوسط شریانی بیشتر از ۶۰ میلی‌متر جیوه تنظیم شده است.
اگرچه در بیشتر موارد از محلول رینگرلاکتاک استفاده می‌شود، اما هیچ مدرکی مبنی بر برتری این محلول نسبت به سرم نرمال سالین وجود ندارد. به نظر می‌رسد مایعات شبه بلوری نیز به همان خوبی مایع کلوئیدی باشد، این در حالی است که کلوئیدها گران‌تر هستند و به همین دلیل توصیه نمی‌شوند. در سوختگی‌ها به ندرت به انتقال خون نیاز می‌شود. انتقال خون برای جلوگیری از بدتر شدن حال بیمار و تنها هنگامی که سطح هموگلوبین خون زیر ۸۰–۶۰ g/L(6-8 g/dL) برسد توصیه می‌شود. در صورت نیاز می‌بایست کاتتر شریانی از طریق پوست سوخته قرار داده شود یا از تزریق درون استخوانی استفاده شود.
مراقبت > مراقبت از زخم

خنک کردن اولیه (ظرف مدت ۳۰ دقیقه از زمان سوختگی) باعث کاهش میزان و درد سوختگی می‌شود، اما باید در نظر داشت خنک کردن زیاد می‌تواند باعث سرمازدگی شود. نباید در عمل خنک کردن به جای آب خنک ۱۰–۲۵ درجه سلسیوس (۵۰٫۰–۷۷٫۰ درجه فارنهایت) از یخ استفاده کرد زیرا استفاده از یخ باعث آسیب بیشتر به محل سوختگی می‌شود. در سوختگی‌های ناشی از مواد شیمیایی باید محل سوختگی را با مقدار زیاد آب شست‌وشو داد. شست‌وشو با آب و صابون، جدا کردن بافت‌های مرده و بستن زخم جنبه‌های مهم مراقبت از زخم هستند. مشخص نیست در مورد تاول باید چه اقدامی صورت بگیرد.  شواهد نشان می‌دهد بهترین کار این است که آن‌ها را به حال خود بگذاریم.  سوختگی‌های درجه دو را باید بعد از دو روز ارزیابی کرد.
شواهد اندکی برای تعیین نوع پانسمان و بستن زخم در سوختگی‌های درجه اول و دوم وجود دارد. عاقلانه‌ترین این است که سوختگی‌های نوع اول را پانسمان نکرد. اگرچه آنتی‌بیوتیک‌های موضعی در بیشتر موارد توصیه می‌شود اما شواهد اندکی مبنی بر مؤثر بودن آن‌ها وجود دارد. سیلور سولفادیازین (یک نوع آنتی‌بیوتیک) به هیچ وجه توصیه نمی‌شود زیرا استفاده از آن ممکن است باعث افزایش زمان بهبودی شود. شواهد اندکی وجود دارد که استفاده از نقره یا درمان جراحت به وسیله فشار منفی را توصیه می‌کنند.
مراقبت > درمان با دارو

سوختگی‌ها می‌توانند بسیار دردناک باشند، از این رو روش‌های مختلفی برای مدیریت درد وجود دارد.  این روش‌ها شامل استفاده از مسکن‌های ساده (مانند ایبوپروفن و استامینوفن) و نیز اپیوئید‌ها از جمله مرفین می‌شود.  بنزودیازپین‌ها نیز ممکن است همراه با مسکن‌ها استفاده شوند تا اضطراب فرد را کاهش دهد. استفاده از آنتی‌هیستامین، ماساژ و تحریک عصب از راه پوست در طول فرایند بهبود به کاهش خارش کمک می‌کند. هرچند آنتی‌هیستامین تنها بر روی ۲۰٪ از افراد تأثیرگذار است. شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد استفاده از گاباپنتین مفید بوده و استعمال آن برای افرادی که آنتی‌هیستامین بر آن‌ها تأثیر ندارد توصیه می‌شود.
آنتی‌بیوتیک درون‌رگی قبل از عمل برای افرادی توصیه می‌شود که دارای سوختگی‌های وسیع (<۶۰٪ سطح بدن) هستند. از سال ۲۰۱۰ به‌دلیل نگرانی‌های مربوط به مقاومت در برابر آنتی‌بیوتیک و ریسک زیاد عفونت قارچی، دستورالعمل‌ها استفادهٔ عمومی از آن‌ها را توصیه نمی‌کند. با این وجود شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد که استفاده از این آنتی‌بیوتیک‌ها می‌تواند باعث افزایش میزان زنده ماندن در افرادی شود که دارای سوختگی شدید و وسیع هستند. استفاده از اریتروپویتین در درمان یا جلوگیری از کم‌خونی افرادی که دچار سوختگی هستند مؤثر نیست. کلسیم گلوکونات در سوختگی‌های ناشی از هیدروفلوئوریک اسید به‌عنوان یک پادزهر خاص عمل می‌کند و می‌توان آن را به‌صورت تزریق در رگ و/یا به‌صورت موضعی استفاده کرد.
مراقبت > درمان با پانسمان بیولوژیک

یک روش مؤثر دیگر برای درمان سوختگی‌های شدید، درمان با پانسمان بیولوژیک ساخته شده از پردهٔ آمنیوتیک است. پردهٔ آمنیوتیک یا کیسهٔ آب جنین پوششی است که در طول دورهٔ جنینی از جنین محافظت می‌کند و پس از زایمان به‌عنوان زبالهٔ زیستی دفع می‌شود ولی در حال حاضر با رعایت پروتکل‌های بهداشتی و انجام آزمایش ویروسی روی خون مادر اهدا کننده برای جلوگیری از انتقال عفونت از این پرده برای درمان انواع زخم‌های صعب‌العلاج مثل سوختگی‌های شدید و زخم پای دیابتی و بیماران پروانه‌ای استفاده می‌شود و جواب‌های امیدوارکننده‌ای از آن گرفته شده است.[نیازمند منبع]
مراقبت > جراحی

زخم‌هایی که نیازمند بسته شدن به‌وسیلهٔ گرافت پوست یا فلاپ (به‌طور معمول هرچیز که بیشتر از سوختگی کوچک با ضخامت کامل باشد) هستند را می‌بایست سریع درمان کرد. سوختگی‌های محیطی دست و پا سینه نیازمند بریدن غشا عضلانی اطراف نواحی سوخته یا اسکارتومی است. این عمل برای درمان یا جلوگیری مشکلات گردش خون در دست و پا یا ترکیب خون با اکسیژن صورت می‌گیرد. مشخص نیست این عمل در سوختگی‌های گردن یا انگشتان مؤثر است یا خیر. در سوختگی‌های الکتریکی ممکن است به فاشیاتومی نیاز باشد.
مراقبت > درمان‌های دیگر

از زمان‌های قدیم عسل برای بهبود زخم‌های ناشی از سوختگی‌های درجه اول و دوم استفاده می‌شود. شواهد استفاده از آلوئه‌ورا بسیار کم است. اگرچه ممکن است آلوئه ورا به تسکین درد کمک کند و گزارشی از سال ۲۰۰۷ شواهدی مبنی بر کوتاه شدن زمان بهبودی ارائه داد، اما گزارش بعدی در سال ۲۰۱۲ هیچ‌گونه اثر بهبود به وسیله سولفادیازین نقره را تأیید نکرد.
شواهد اندکی وجود دارد که نشان دهد ویتامین ئی به رفع کلوئید یا جای زخم کمک کند. کره در این مورد اصلاً توصیه نمی‌شود. در کشورهای کمتر توسعه یافته تا یک سوم سوختگی‌ها به روش طب سنتی درمان می‌شود، در این روش از تخم‌مرغ، گِل، برگ یا مدفوع گاو استفاده می‌شود. در بعضی موارد مدیریت جراحی به‌دلیل کمبود منابع مالی و دسترسی محدود است. روش‌های دیگری وجود دارد که می‌تواند علاوه بر دارو به منظور کاهش درد و اضطراب استفاده شود از جمله: درمان با واقعیت مجازی، هیپنوتیزم و رویکردهای رفتاری مانند تکنیک‌های منحرف کردن فکر.
روش‌های جدید درمان اسکار

با روش‌هایی مانند درم ابریژن، با کمک لیزر یا امواج رادیویی (RF)، برخی پمادهای موضعی مانند فیبرینولیزین، تزریق استروئید و … تلاش می‌شود اسکار ایجاد شده برطرف شود.
برخی از انواع امواج لیزری تأثیر به‌سزایی در درمان انواع مختلف اسکار خصوصاً اسکار سوختگی دارد. مکانیسم عمل این لیزرها در ایجاد شوک گرمایی ناگهانی در عمق پوست (درم) و تحریک آن به کلاژن‌سازی است که این کلاژن‌سازی طبق آخرین تحقیقات تا ۹ ماه پس از درمان با دستگاه نیز ادامه می‌یابد.
پیش‌آگهی

| سطح سوختگی بدن | مرگ و میر |
| --- | --- |
<۱۰٪: ۰٫۶٪
۱۰–۲۰٪: ۲٫۹٪
۲۰–۳۰٪: ۸٫۶٪
۳۰–۴۰٪: ۱۶٪
۴۰–۵۰٪: ۲۵٪
۵۰–۶۰٪: ۳۷٪
۶۰–۷۰٪: ۴۳٪
۷۰–۸۰٪: ۵۷٪
۸۰–۹۰٪: ۷۳٪
>۹۰٪: ۸۵٪
Inhalation: ۲۳٪
پیش‌آگهی در افرادی که دچار سوختگی‌های وسیع‌تر هستند، افراد مسن‌تر و زنان، وخیم‌تر است. وجود آسیب‌های ناشی از استنشاق دود، آسیب‌های جدی دیگر مانند ترک خوردن شدید استخوان و بیماری‌های زمینه‌ای (مانند بیماری‌های قلبی، دیابت، بیماری‌های روان‌پزشکی و قصد خودکشی) نیز بر پیش‌آگهی تأثیر می‌گذارد. به‌طور میانگین، از کل افرادی که به مراکز سوختگی آمریکا مراجعه می‌کنند، ۴٪ جان خود را از دست می‌دهند، که این میزان به شدت آسیب ناشی از سوختگی بستگی دارد. به‌عنوان مثال، افرادی که سطح سوختگی بدنشان کمتر از ۱۰٪ است دارای نرخ مرگ و میر کمتر از ۱٪ هستند، این در حالی است که افرادی که سطح سوختگی بالای ۹۰٪ دارند دارای نرخ مرگ و میر ۸۵٪ هستند. در افغانستان، افرادی که دارای سطح سوختگی بالای ۶۰٪ هستند به سختی زنده می‌مانند. در گذشته از سیستم پیش‌بینی احتمال مرگ برای تعیین پیش‌آگهی سوختگی‌های کلی استفاده می‌شد اما با توسعهٔ مراقبت‌های درمانی، این سیستم دیگر ابزار دقیقی به‌شمار نمی‌آید. میزان مرگ و میر به‌وسیلهٔ مجموع وسعت سوختگی (% کل سطح بدن) با سن فرد تعیین می‌شود که حاصل آن تقریباً با خطر مرگ برابر است.
پیش‌آگهی > عوارض

سوختگی می‌تواند دارای عوارض زیادی باشد که عفونت شایع‌ترین آن هاست. عوارض احتمالی سوختگی به ترتیب کثرت شامل موارد زیر می‌شود: سینه‌پهلو، سلولیت، عفونت مجاری ادرار و نارسایی تنفسی. عوامل خطر در عفونت شامل این موارد می‌شود: سوختگی بیش از ۳۰٪ کل سطح بدن، سوختگی با ضخامت کامل، کم یا زیاد بودن سن (پیر با جوان) یا سوختگی‌های پاها یا میاندوراه. ذات الریه بیشتر در افرادی مشاهده می‌شود که دچار آسیب تنفسی شده‌اند.
کم‌خونی در سوختگی با ضخامت کامل که در آن وسعت سوختگی بیش از ۱۰٪ کل سطح بدن است بسیار معمول است. سوختگی الکتریکی که نتیجه‌اش از کار افتادن ماهیچه است ممکن است منجر به سندروم کمپارتمان یا رابدومیلوزیس شود. بر اساس تخمین‌های صورت گرفته، ترومبوز سیاهرگی عمقی در ۶ تا ۲۵٪ افراد اتفاق می‌افتد. حالت بیش متابولیک که سال‌ها پس از سوختگی در فرد باقی می‌ماند می‌تواند باعث کاهش ضخامت استخوان و از دست رفتن تودهٔ ماهیچه‌ای شود. ممکن است بعد از سوختگی به‌ویژه در افراد جوان و کسانی که دارای پوست تیره هستند شاهد کلوئید باشیم. ممکن است کودکان بعد از سوختگی دچار ضربهٔ روانی شدید شده و اختلال اضطراب پس از سانحه را تجربه کنند. اثر زخم نیز می‌تواند باعث بدریخت شدن شکل بدن شود. در کشورهای در حال توسعه ممکن است سوختگی باعث انزوای اجتماعی و فقر مطلق شود.
همه‌گیرشناسی

از سال ۲۰۰۴، در سراسر جهان ۱۱ میلیون سوختگی به مراقبت پزشکی نیاز داشته و از این تعداد ۳۰۰۰۰۰ نفر جان خود را از دست داده‌اند. بر همین اساس بعد از تصادفات موتوری، پرت شدن از ارتفاع و خشونت، سوختگی چهارمین عامل مرگ و میر است. حدود ۹۰٪ سوختگی‌ها در کشورهای در حال توسعه رخ می‌دهد. و علت آن تا حدودی تجمع بیش از حد و شرایط آشپزی غیر ایمن است. به‌طور کلی ۶۰٪ سوختگی‌های منجر به مرگ در جنوب شرق آسیا رخ می‌دهد و نرخ آن ۱۱٫۶ نفر در هر ۱۰۰٬۰۰۰ نفر است.
در کشورهای توسعه‌یافته نرخ مرگ و میر ناشی از سوختگی در مردان دو برابر زنان است.  این میزان به احتمال زیاد به‌دلیل مشاغل پرخطر و نیز فعالیت‌های ریسک‌پذیر آن‌هاست.  در بسیاری از کشورهای در حال توسعه نرخ مرگ و میر زنان بر اثر سوختگی دو برابر مردان است و عمدتاً با حادثه‌های رُخ‌داده در آشپزخانه یا خشونت‌های خانوادگی ارتباط دارد. نرخ مرگ‌ومیر ناشی از سوختگی کودکان در کشورهای در حال توسعه بیش از ده برابر نرخ مرگ و میر ناشی از سوختگی کودکان در کشورهای توسعه یافته است. به‌طور کل، مرگ و میر ناشی از سوختگی یکی از پانزده علت اصلی مرگ و میر در کودکان است. از دههٔ ۱۹۸۰ تا سال ۲۰۰۴ بیشتر کشورها شاهد کاهش نرخ سوختگی‌های کشنده و به‌طور کلی سوختگی بوده‌اند.
همه‌گیرشناسی > کشورهای توسعه یافته

در آمریکا سالانه ۵۰۰٬۰۰۰ نفر به‌دلیل آسیب‌های ناشی از سوختگی در مراکز پزشکی تحت درمان قرار می‌گیرند. از این تعداد نزدیک به ۳٬۳۰۰ نفر جان خود را از دست می‌دهند. بیشتر سوختگی‌ها (۷۰٪) و مرگ‌های ناشی از سوختگی در مردان اتفاق می‌افتد. بالاترین میزان سوختگی در افراد ۱۸–۳۵ سال اتفاق می‌افتد، این در حالی است که بیشترین میزان سوختگی به‌وسیلهٔ آب جوش در کودکان زیر ۵ سال و افراد بالای ۶۵ سال رخ می‌دهد. سوختگی‌های الکتریکی سالانه عامل مرگ حدود ۱۰۰۰ نفر هستند. رعد و برق در هر سال جان ۶۰ نفر را می‌گیرد. در اروپا، سوختگی‌های عمدی بیشتر در مردان میانسال اتفاق می‌افتد.
همه‌گیرشناسی > کشورهای در حال توسعه

در هند، حدود ۷۰۰٬۰۰۰ تا ۸۰۰٬۰۰۰ نفر سوختگی‌های شدیدی را تحمل می‌کنند، این در حالی است که تعداد کمی از این افراد در مراکز تخصصی سوختگی مداوا می‌شوند. بالاترین نرخ در زنان بین ۳۵–۱۷ سال رخ می‌دهد. بخشی از این نرخ بالا با آشپزخانه‌های غیر ایمن و لباس‌های گشاد و دنباله‌دار که مختص هند است ارتباط دارد. برآورد می‌شود یک سوم کل سوختگی‌ها در هند به‌دلیل آتش گرفتن لباس است. سوختگی‌های عمدی نیز یکی از علل شایع مرگ‌ومیر بعد از خشونت‌های خانوادگی و خودزنی است و بیشتر در دختران جوان رخ می‌دهد.
نگاره‌ای از گیوم دوپویترن (۱۸۳۵–۱۷۷۷)؛ او اولین کسی بود که دسته‌بندی درجات سوختگی را ابداع کرد.
سه درجهٔ سوختگی
سال‌های زندگی تعدیل شده بر حسب ناتوانی در مورد آتش بر حسب ۱۰۰۰۰۰ ساکن در سال ۲۰۰۴.




  بدون داده
  <۵۰
  ۵۰–۱۰۰
  ۱۰۰–۱۵۰
  ۱۵۰–۲۰۰
  ۲۰۰–۲۵۰
  ۲۵۰–۳۰۰


  ۳۰۰–۳۵۰
  ۳۵۰–۴۰۰
  ۴۰۰–۴۵۰
  ۴۵۰–۵۰۰
  ۵۰۰–۶۰۰
  > ۶۰۰
هیروشیما ۲۲۴۷

| کشف | کشف |
| --- | --- |
تاریخ کشف: سپتامبر ۲۴, ۱۹۶۰
ویژگی‌های مداری: ویژگی‌های مداری
مبدأ مه ۱۴, ۲۰۰۸: مبدأ مه ۱۴, ۲۰۰۸
اوج: ۲.۷۱۹۴۵۸۶
حضیض: ۲.۱۷۷۶۳۲۲
خروج از مرکز مداری: ۰.۱۱۰۶۴۲۵
تناوب مداری: ۱۳۹۹.۴۶۰۵۹۳۵
آنومالی متوسط: ۱۲۵.۰۲۱۳۲
انحراف: ۵.۹۴۰۳۸
 :  
سیارک ۲۲۴۷ (به انگلیسی: 2247 Hiroshima، نامگذاری:6512P-L) دو هزار و دویست و چهل و هفتمین سیارک کشف شده‌است که در ۲۴ سپتامبر ۱۹۶۰ کشف شد.
قدر مطلق سیارک برابر ۱۳٫۹۰ است.
اس‌ام یوسی-۶۵

| پیشینه> مالک | پیشینه>  |
| --- | --- |
سفارش ساخت::  ۱۲ ژانویه ۱۹۱۶
آغاز کار::  ۸ ژوئیه ۱۹۱۶
اعزام::  ۷ نوامبر ۱۹۱۶
مشخصات اصلی: مشخصات اصلی
وزن::  ۴۲۷ تن متری (۴۷۱ تن کوچک)
درازا::  ۱۶۵ فوت ۲ اینچ (۵۰٫۳۴ متر)
پهنا::  ۱۷ فوت ۴ اینچ (۵٫۲۸ متر)
آبخور::  ۱۲ فوت ۲ اینچ (۴ متر)
سرعت::  ۱۲٫۰ گره (۲۲٫۲ کیلومتر بر ساعت)
اس‌ام یوسی-۶۵ (به انگلیسی: SM UC-65) یک زیردریایی بود که طول آن ۱۶۵ فوت ۲ اینچ (۵۰٫۳۴ متر) بود. این زیردریایی در سال ۱۹۱۶ ساخته شد.
اس‌ام یوسی-۵۸

| پیشینه> مالک | پیشینه>  |
| --- | --- |
سفارش ساخت::  ۱۲ ژانویه ۱۹۱۶
آب‌اندازی::  ۱۸ مارس ۱۹۱۶
آغاز کار::  ۲۱ اکتبر ۱۹۱۶
اعزام::  ۱۲ مارس ۱۹۱۷
مشخصات اصلی: مشخصات اصلی
وزن::  ۴۱۵ تن متری (۴۵۷ تن کوچک)
درازا::  ۱۶۵ فوت ۹ اینچ (۵۰٫۵۲ متر)
پهنا::  ۱۷ فوت ۴ اینچ (۵٫۲۸ متر)
آبخور::  ۱۲ فوت ۲ اینچ (۴ متر)
سرعت::  ۱۱٫۶ گره (۲۱٫۵ کیلومتر بر ساعت)
اس‌ام یوسی-۵۸ (به انگلیسی: SM UC-58) یک زیردریایی بود که طول آن ۱۶۵ فوت ۹ اینچ (۵۰٫۵۲ متر) بود. این زیردریایی در سال ۱۹۱۶ ساخته شد.
روابط اسرائیل و آنگولا

| 0 | 1 |
| --- | --- |
 آنگولا:  اسرائیل
 :  
روابط آنگولا و اسرائیل به روابط تاریخی و دو جانبه کنونی آنگولا و اسرائیل اشاره دارد. آنگولا در تل آویو و اسرائیل در لوآندا سفارت دارند.
تاریخ

دولت اسرائیل در سالهای ۱۹۶۳ و ۱۹۶۹، در جریان جنگ استقلال آنگولا ، به جبهه ملی برای آزادی آنگولا کمک کرد. در دهه ۱۹۶۰ هولدن روبرتو، رئیس NFLA، از اسرائیل دیدار کرد و اعضای FNLA برای آموزش به اسرائیل اعزام شدند. در دهه ۱۹۷۰، اسرائیل اسلحه را از طریق زایر به FNLA فرستاد. سفارت اسرائیل در لواندا در سال ۱۹۹۵ بازگشایی شد و تامار جولان که در این دهه‌ها برای حفظ ارتباط اسرائیل با کشورهای آفریقایی تلاش می‌کرد، به عنوان سفیر اسرائیل منصوب شد. تامار جولان این پست را در سال ۲۰۰۲ ترک کرد، اما بعداً به درخواست ژوزه ادوآردو دوس سانتوس، رئیس‌جمهور آنگولا، برای کمک به ایجاد یک گروه ویژه تحت نظارت سازمان ملل، برای برداشتن مین‌ها به آنگولا بازگشت. شرکت اسرائیلی " ژئومین " تجهیزات ردیابی مین را در اختیار آنگولا قرار داد تا از بین بردن آنها آسان شود. رئیس‌جمهور دوس سانتوس در سال ۲۰۰۵ از اسرائیل بازدید کرد. در مارس ۲۰۰۶، حجم تجارت بین دو کشور ۴۰۰ میلیون دلار بود. سفیر اسرائیل در آنگولا اورن روزنبلات است. در سال ۲۰۱۰، دولت آنگولا به دلیل گرایش خود از پذیرفتن آشکارا همجنسگرای عیسی یانوکا به عنوان سفیر جدید خودداری کرد.
در اوت ۲۰۱۲، صدراعظم آنگولا یک سفر سه روزه به اورشلیم انجام داد، جایی که دولتهای آنگولا و اسرائیل توافق‌نامه تقویت روابط بین دو کشور را در تل آویو تصویب کردند. رئیس‌جمهور اسرائیل شیمون پرز گفت که این باید بر اساس زمینه‌های علوم و فناوری، اقتصاد و امنیت باشد، و نخست‌وزیر آنگولا ابراز تمایل به ادامه همکاری‌های دو جانبه در زمینه بهداشت، کشاورزی، علوم و فناوری و تشکیل آنگولا کارشناسان را اعلام کرد.
سفارت آنگولا، تل آویو
ورزشگاه یوویلینی

| 0 | 1 |
| --- | --- |
fa (in English: Expected satiety): fa
نام‌های پیشین: Spartak Stadium (۱۹۴۹–۱۹۸۹)
مکان: اوکراین ۴۰۰۳۰, سومی، Vulytsia Haharina 9
مختصات: ۵۰°۵۴′۸″ شمالی ۳۴°۴۷′۵۹″ شرقی﻿ / ﻿۵۰٫۹۰۲۲۲°شمالی ۳۴٫۷۹۹۷۲°شرقی﻿ / 50.90222; 34.79972
مالک: Public joint-stock company "Spartak" (۲۰۰۱–۲۰۰۷) شهرداری سومی (۲۰۰۷–تاکنون)
گرداننده: شهرداری سومی
گنجایش: ۲۵٬۸۳۰
ابعاد زمین: ۱۰۵ در ۶۸ متر (۳۴۴ در ۲۲۳ فوت)
سطح: چمن
تابلوی نتایج: ۳٫۶۹ × ۵٫۹۴ (متر) "ویدئوتون" 
ساخت: ساخت
آغاز ساخت: ۲ سپتامبر ۱۹۹۹
گشایش: ۲۰ سپتامبر ۲۰۰۱؛ ۲۳ سال پیش (۲۰۰۱-20}})
نوسازی: ۲۰۰۱ (بازسازی کامل)
هزینه ساخت: ۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰+ گریونا اوکراین
مدیر پروژه: Public joint-stock company "Spartak"
مهندس سازه: "Tsivilproektrestavratsia" ("Ukraniiproektrekonstruktsia")
مهندس خدمات: "Stroimashservis" (groundwork)
پیمانکار عمومی: PPKMP "NASA"
پیمانکار اصلی: "Sumykhimprom" (southern stand) "Agropromstroi" (eastern stand) "Sumy machine-building Frunze Production Complex" (northern stand)
استفاده‌کنندگان: استفاده‌کنندگان
FC Spartak Sumy (۲۰۰۱–۲۰۰۷) PFC Sumy (۲۰۰۹–۲۰۱۹) FC Alians Lypova Dolyna (۲۰۱۹–تاکنون) FC Sumy (۲۰۱۹–تاکنون): FC Spartak Sumy (۲۰۰۱–۲۰۰۷) PFC Sumy (۲۰۰۹–۲۰۱۹) FC Alians Lypova Dolyna (۲۰۱۹–تاکنون) FC Sumy (۲۰۱۹–تاکنون)
وبگاه: وبگاه
fc.sumy.ua: fc.sumy.ua
استادیوم یوویلینی یک ورزشگاه فوتبال در سومی، اوکراین، مکان برگزاری هر دو سومی و آلیانس است. این ساختمان در ۲۰ سپتامبر ۲۰۰۱ به استخراج رسید. ظرفیت کلی این ورزشگاه ۲۵٬۸۳۰ تماشاگر است.
این ورزشگاه میزبان مسابقه‌های بسیاری در سوپرجام اوکراین و جام اوکراین بوده‌است. در غیر این صورت، این استادیوم میزبان بیشترین مسابقات آلیانس در لیگ نخست اوکراین و همچنین مسابقات خانگی سومی می‌باشد. نخستین مسابقه این ورزشگاه با حضور در حدود ۲۹٬۳۰۰ تماشاگر وقتی که اسپارتاک سومی در سال ۲۰۰۳با نفتویک اوختیرکا بازی کرد، رکورد داشت.
تاریخ

استادیوم یوویلینی در حومه پارک کوزهدوب در نزدیکی مرکز شهر سومی واقع گردیده‌است. پیش از ساخت آن، در مکان یوویلینی استادیوم اسپارتاک بود که در سال ۱۹۴۹ ساخته شد. در سال ۱۹۶۸، به شکل گسترده نوسازی شد تا ۱۲٬۰۰۰ تماشاگر را در خود جای دهد و در اواخر دهه ۸۰ برای ساخت استادیوم جدیدی با ظرفیت ۳۵٬۰۰۰ تماشاگر تخریب شد.
در روز ۱۱ ژوئیه ۲۰۰۹، این ورزشگاه میزبان مسابقه سوپرجام اوکراین ۲۰۰۹ میان باشگاه فوتبال دیناموکیف و باشگاه فوتبال ورسکلا پولتاوا بود. یوویلینی همچنین میزبان فینال جام اوکراین میاندیناموکیف و شاختار دونتسک در ۲۵ می ۲۰۱۱ با مجموع ۲۷٬۸۰۰ تماشاگر بود.
در ۲۲ ژوئیه ۲۰۱۶، کمیته اجرایی فدراسیون فوتبال اوکراین تصمیم گرفت فینال جام حذفی اوکراین را در سومی برگزار نماید. ولی تحت یکسری شروط‌ها از غبیل افزایش تعداد صندلی‌ها به ۳۰٬۰۰۰ صندلی، تطبیق ورزشگاه و محوطه با استانداردهای نظارتی، تکمیل کار نصب سیستم آتش‌نشانی، اتفاقاً اینطور نشد. در روز۱۳ دسامبر ۲۰۱۶، اطلاعاتی منتشر شد مبنی بر اینکه خارکف حق میزبانی فینال جام را از سومی گرفته‌است.
در روز ۲۰ اوت ۲۰۱۶، این ورزشگاه میزبان بازی لیگ برتر میانالمپیک دونتسک و اسکندریه بود. بعد از آن، المپیک تصمیم گرفت تمام بازی‌های خانگی خود در دور نخست جام اوکراین را در یوبیلینی برگزار کند.
در سال ۲۰۱۸–۲۰۲۰، باشگاه لیگ آماتور ال اس جی سیرواتکا آغاز به میزبانی مسابقه‌های خانگی خود در ورزشگاه کرد و متعاقباً در سال ۲۰۲۰ این باشگاه به اف سی سومی تغییر نام داد.
مشخصات

پیمایش ورزشگاه ۱ هکتار (۲٫۵ جریب فرنگی) می‌باشد، در حالی که زمین ساخته شده به ۱۵٬۹۶۰ متر مربع (۱۷۱٬۸۰۰ فوت مربع) می‌رسد. سیستم زهکشی و سیستم گرمایش زمین توسط التر نصب گردیده شده، در حالی که روشنایی ورزشگاه توسط آتش ضمانت می‌شود. جدول امتیازهای میدانی توسط ویدئوتون مهیا شده‌است.
ساختمان اداری ۱۰۶٫۴ متر در ۱۴٫۹ متر می‌باشد در حالی که سالن آموزش ۱۶۴٫۲ متر مربع (۱٬۷۶۷ فوت مربع) است.
اسمیاتزدیل

اسمیاتزدیل (به انگلیسی: Smythesdale) یک شهرک در استرالیا است که در ویکتوریا (استرالیا) واقع شده‌است.
استوپینو

شهر استوپینو (به روسی: Ступино) در کشور روسیه و در اوبلاست مسکو واقع شده‌است.