چرخ زمان
جهان‌سازی > جهان چرخ زمان

| جهان چرخ زمان و وست‌لندز | جهان چرخ زمان و وست‌لندز |
| --- | --- |
نقشهٔ جهان چرخ زمان: نقشهٔ جهان چرخ زمان
نقشهٔ وست‌لندز: نقشهٔ وست‌لندز
موقعیت چرخ زمان: موقعیت چرخ زمان
خالق: رابرت جردن
ژانر: فانتزی
اولین حضور: چشم جهان
آخرین حضور: خاطره‌ای از نور
چرخ زمان در جهانی روی می‌دهد که به‌سبب ماهیتِ دوّارِ زمان، همزمان گذشتهٔ دور و آیندهٔ دور زمین است.
در گذار روایت، اسطوره‌هایی باستانی و تخیلی روایت می‌شوند که به تاریخ معاصر زمین اشاره دارند،
ازآن‌جمله دو غول به نام‌های موسک و مِرک، که در افسانه‌ها با نیزه‌هایی آتشین که تا آنسوی جهان می‌رسید با هم ستیز می‌کردند،
و برخی رویدادهای روایت منشأ اسطوره‌های زمین واقعی‌اند،
مثل شخصیت آرتور هاوک‌وینگ در داستان که به افسانهٔ شاه آرتور در جهان واقعی اشاره دارد.
روایت اصلی مجموعه سه‌هزار سال پس از «شکاندن جهان» روی می‌دهد که به «عصر افسانه‌ها» (که روزگاری بسیار پیشرفته بود) پایان داد.
در طول قسمت عمدهٔ روایت، فناوری و ساختارهای اجتماعی جهان به اروپای رنسانس شباهت دارد،
با این تفاوت که کفهٔ عدالت اجتماعی به نفع زنان سنگین‌تر است و برخی جوامع زن‌سالارند.
در طی رویدادهای روایت تحولاتی مشابه انقلاب صنعتی در برخی از ملل داستان روی می‌دهد.
صحنهٔ اصلی رویدادهای مجموعه بخش غربی قاره‌ای عظیم است که نام آن در متون اصیل ذکر نشده است، ولی رابرت جردن در مصاحبه‌هایش از آن با عنوان «وست‌لندز» یاد کرده است.
در وست‌لندز، که از شرق با رشته‌کوهی محاط است، چندین پادشاهی و دولت-شهر هست.
در شرق این رشته‌کوه بیابانی موسوم به برهوت آئیل قرار دارد که ساکنین آن را قبیله‌ها و جوامع جنگجوی آئیل تشکیل می‌دهند که در سکونت‌گاه‌هایی کوچک زندگی می‌کنند.
در شرق برهوت آئیل کشور بزرگ و منزوی شارا قرار دارد که با رشته‌کوهی عظیم و منطقه‌ای غیرقابل‌عبور از برهوت آئیل جدا می‌شود.
سراسر محدودهٔ شمالی این سه منطقه (وست‌لندز، برهوت آئیل، و شارا) را «پژمردگی کبیر» فراگرفته است که بیابانی آلوده و شیطانی است.
در غرب وست‌لندز و آنسوی اقیانوسِ مونرال قارهٔ شان‌چن قرار دارد که عرض غرب به شرقش از قارهٔ دیگر کمتر است ولی از قطب شمال تا قطب جنوب کشیده شده است.
قارهٔ شان‌چن با آبراهه‌ای به دو قسمت شمالی و جنوبی تقسیم شده است. این آبراهه اقیانوس مونرال را به اقیانوس آریت متصل می‌کند.
در شمالی‌ترین بخش قسمت شمالی شان‌چن «پژمردگی صغیر» واقع شده است که با پژمردگی کبیر طول جغرافیایی یکسانی دارد.
در آغاز داستان چرخ زمان، ساکنان وست‌لندز از وجود شان‌چن بی‌خبرند.
در دنیای چرخ زمان رابرت جردن در نیم‌کرهٔ جنوبی قاره‌ای کوچک موسوم به «سرزمین دیوانگان» قرار دارد، ولی در مجموعهٔ اصلی از آن ذکری نرفته است.
روایت مجموعه در پایان «عصر سوم» روی می‌دهد. «عصر سوم» با «شکاندن جهان» آغاز می‌شود که پایان‌بخش «عصر افسانه‌ها» بود.
«عصر افسانه‌ها» در پی «عصر نخست» می‌آید. «عصر نخست» به‌صورت ضمنی بر جهان معاصر دلالت دارد و نام برخی از شخصیت‌های اسطوره‌ای آن در خلال مجموعه آمده است که السبت، ملکهٔ همگان (اشاره به الیزابت دوم) و ماترز درمانگر (اشاره به مادر ترزا) از آن دسته‌اند.
در عصر سوم در وست‌لندز رویداد تاریخی بزرگ روی داد: نخست «جنگ‌های ترالک»، که در آن هزار سال پس از شکاندن جهان موجوداتی از پژمردگی جهان انسانی را تقریباً نابود می‌کنند،
و دوم ظهور آرتور هاوک‌وینگ که هزار سال پس از جنگ‌های ترالک وست‌لندز را فتح و متحد کرد، ولی وارثی نداشت و «جنگ‌های صدساله» پس از مرگ او بر سر تقسیم قلمروش درگرفت.
در پی هر یک از این دو رویداد، تقسیم‌های سیاسی و ساختار ملل وست‌لندز به‌کلی تغییر کرد. زبان کهن (که در عصر افسانه‌ها رایج بود) در زمان روایت مجموعه زبانی مرده است و تنها برخی محققان و اشراف‌زادگان به آن تکلم می‌کنند.
در جهان چرخ زمان، «الگو» تجلی جهان واقع و سرنوشت آدمیان است و «چرخ» نماد گذر زمان.
این مفاهیم به جهان‌های موازی داستان هم تسری می‌یابند. برخی از شخصیت داستان می‌توانند این جهان‌های موازی را ببینند یا از آن‌ها موازی بازدید می‌کنند. در برخی ازین جهان‌ها تاریخ به‌گونه‌ای دیگر رقم خورده است و برخی آنقدر با واقعیت اصلی تفاوت دارند که خالی از سکنه شده‌اند.
در برخی از جهان‌ها قوانین فیزیک به گونه‌ای دیگر از جهان واقع عمل می‌کند.
اهالی شان‌چن جانورانی بیگانه و عجیب‌وغریب را از این جهان‌های موازی وارد کرده‌اند و بعدها آنان را اهلی کرده و پرورش داده‌اند.
«تِل‌آی‌ران‌ریود» «جهان رؤیاها» است که همهٔ این جهان‌ها را به هم متصل می‌کند. ازین جهان می‌شود در خواب بازدید کرد، ولی اتفاقاتی که در آن روی می‌دهند واقعی‌اند، و همچنین می‌توان به‌صورت فیزیکی وارد آن شد.