stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
محاصره لنینگراد
پیش‌زمینه

لنینگراد با جمعیت ۳٫۲ میلیون نفری به عنوان «پایتخت دوم» شوروی، در سال ۱۹۴۱ یکی از مراکز عمده صنعتی و اقتصادی آن به حساب می‌آمد. این شهر با حدوداً ۶۰۰ کارخانه قریب به ۱۰ درصد از مجموع تولیدات صنعتی کشور را به خود اختصاص داده بود. صنایع لنینگراد نزدیک به یک سوم ماشین‌آلات صنعتی شوروی و بیشتر توربین‌های تولید انرژی آن را تأمین می‌کردند.
لنینگراد یکی از اهداف سه‌گانه آلمانی‌ها در طرح عملیاتی بارباروسا برای تهاجم به شوروی و هدف اصلی گروه ارتش شمال به فرماندهی فیلدمارشال ویلهلم ریتر فون لیب، بود. این عملیات ساعت ۳ بامداد روز ۲۲ ژوئن سال ۱۹۴۱ آغاز شد. تهاجم آلمان نیروهای شوروی در تمامی طول خط مقدم را کاملاً غافلگیری کرد. گروه زرهی ۴ تحت فرمان ارتشبد اریش هوپنر نقش سرنیزه زرهی گروه ارتش شمال را بر عهده داشت. این نیرو توانست روز نخست ۸۰ کیلومتر و در عرض ۱۰۰ ساعت ۳۲۰ کیلومتر از خط مرزی در عمق خاک شوروی پیشروی کنند و در ۲۶ ژوئن بر دونابورگ مسلط شوند. بدین ترتیب نیروهای جلودار گروه ارتش شمال نیمی از راه لنینگراد را تنها در عرض ۵ روز طی کردند. گروه ارتش شمال با خطوط تدارکاتی کوتاه‌تر، خطوط آهن بهتر و تصرف سریع بنادر منطقه بالتیک از پشتیبانی تدارکاتی بهتری نسبت به دو گروه ارتش دیگر ورماخت برخوردار بود. به هر صورت انتظار نمی‌رفت پیاده‌نظام ورماخت بتواند با سرعت نیروهای زرهی آن را دنبال کند. سر نیزه زرهی گروه ارتش شمال با دفع ضد حملات دشمن در دونابورگ، پیشروی خود را مجدداً از ۲ ژوئیه از سر گرفت و روز ۴ ژوئیه اوستروف و روز بعد آن پسکوف را تصرف و تا ۱۴ ژوئیه به گذرگاهی در سابسک بر روی رود لوگا دست پیدا کرد. بدین شکل پیش قراولان گروه ارتش شمال در عرض ۳ هفته با طی مسافتی ۷۵۰ کیلومتری، به صد کیلومتری لنینگراد رسیدند. چگونگی تحقق هدف سلطه بر لنینگراد مداوما نزد مهاجمان دست‌خوش تغییر و اصلاح قرار داشت. در نهایت صدور فرمان شماره ۳۴ پیشوا در ۳۰ ژوئیه گروه ارتش شمال را موظف کرد این شهر را به محاصره درآورد و با نیروهای فنلاندی ارتباط برقرار کند. طبق طرح فرماندهی عالی نیروی زمینی آلمان گروه زرهی ۴ می‌بایست ارتباط لنینگراد با خارج را قطع می‌کرد. همچنین مقرر گشت یگان‌های قدرتمند پیاده‌نظام از جنوب به سمت این شهر حرکت کنند تا نیروهای متحرک را هر چه زود برای عملیات‌های دیگر آزاد نمایند. فرماندهی گروه ارتش شمال با تصور این که نیروهای دشمن در جنوب شرقی لنینگراد آخرین یگان‌های آن جهت ارائه مقاومتی جدی هستند و همین نیروها با یک یورش سخت از طرف نیروهای دارای برتری آلمانی عقب خواهند نشست، به راحتی این فرامین را پذیرفت.
ترکیب یگان‌ها

ترکیب یگان‌های در ۲ ژانویه سال ۱۹۴۲:
ورماخت:
ارتش هجدهم - ارتشبد گئورگ فون کوشلر:
| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
|  سپاه ۱ - سپهبد کونو فون بوت لشکر یازدهم پیاده‌نظام  لشکر بیست و یکم پیاده‌نظام  لشکر دویست و پنجاه و چهارم پیاده‌نظام  لشکر دویست و نود و یکم پیاده‌نظام  هنگ ۹ پیاده‌نظام اس‌اس  گردان ۱ هنگ ۲۰۳ زرهی  یک گردان با ترکیبی از نیروهای لشکر هشتم زرهی و لشکر دوازدهم زرهی |  سپاه ۲۶ - سپهبد آلبرت وودریش: لشکر نود و سوم پیاده‌نظام  لشکر دویست و دوازدهم پیاده‌نظام  لشکر دویست و هفدهم پیاده‌نظام |  سپاه ۲۸ - سپهبد هربرت لوش لشکر یکم پیاده‌نظام  لشکر نود و ششم پیاده‌نظام  لشکر دویست و بیست و سوم پیاده‌نظام  لشکر دویست و بیست هفتم پیاده‌نظام  لشکر دویست و شصت و نهم پیاده‌نظام  هنگ ۳۷۴ زیشرونگس  گردان زرهی ووخن‌آوئر (لشکر هشتم زرهی)  گردان فون مولر (لشکر دوازدهم زرهی)  گردان ۵۶۳ ضدتانک |  سپاه ۵۰ - سپهبد گئورگ لیندمان: لشکر پنجاه و هشتم پیاده‌نظام  لشکر صد و بیست و یکم پیاده‌نظام  لشکر صد و بیست و دوم پیاده‌نظام  لشکر پلیس اس‌اس   |
ارتش سرخ:
جبهه لنینگراد:
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  ارتش بیست و سوم: لشکر ۱۲۳ تفنگ‌دار  لشکر ۱۴۲ تفنگ‌دار  لشکر ۲۹۱ تفنگ‌دار |  ارتش چهل و دوم: لشکر ۱۳ تفنگ‌دار  لشکر ۱۸۹ تفنگ‌دار  لشکر ۲۱ تفنگ‌دار ان‌کاوه‌ده |  ارتش پنجاه و پنجم: لشکر ۱۱ تفنگ‌دار  لشکر ۴۳ تفنگ‌دار  لشکر ۵۶ تفنگ‌دار  لشکر ۷۰ تفنگ‌دار  لشکر ۷۲ تفنگ‌دار  لشکر ۸۵ تفنگ‌دار  لشکر ۸۶ تفنگ‌دار  لشکر ۹۰ تفنگ‌دار  لشکر ۱۲۵ تفنگ‌دار  لشکر ۱۷۷ تفنگ‌دار  لشکر ۲۶۸ تفنگ‌دار |  گروه عملیاتی نِوا: لشکر ۱۱ تفنگ‌دار ان‌کاوه‌ده  تیپ ۱۱ تفنگ‌دار  تیپ ۴ تفنگ‌داران دریایی |  گروه عملیاتی ساحلی در اورانینباوم: لشکر ۴۸ تفنگ‌دار  لشکر ۱۶۸ تفنگ‌دار  تیپ ۲ تفنگ‌داران دریایی  تیپ ۵ تفنگ‌داران دریایی |  ارتش پنجاه و چهارم: لشکر ۳ تفنگ‌دار محافظ  لشکر ۸۰ تفنگ‌دار  لشکر ۱۱۵ تفنگ‌دار  لشکر ۱۲۸ تفنگ‌دار  لشکر ۱۹۸ تفنگ‌دار  لشکر ۲۸۱ تفنگ‌دار  لشکر ۲۸۵ تفنگ‌دار  لشکر ۲۸۶ تفنگ‌دار  لشکر ۲۹۴ تفنگ‌دار  لشکر ۳۱۱ تفنگ‌دار  تیپ ۱ تفنگ‌دار کوهستان  تیپ ۶ تفنگ‌داران دریایی  تیپ ۱۶ تانک  تیپ ۱۲۲ تانک   |
ذخیره جبهه:
لشکر ۱۰ تفنگ‌دار
لشکر ۲۰ تفنگ‌دار ان‌کاوه‌ده
تیپ ۱۲۳ تانک
تیپ ۱۲۴ تانک
پیشروی ورماخت به سمت لنینگراد

پس از سه هفته توقف جهت رسیدن یگان‌های پیاده‌نظام به قوای جلودار، حرکت نیروهای گروه ارتش شمال به سمت لنینگراد از روز ۸ اوت از سرگرفته شد. سپاه ۴۱ موتوریزه و سپاه ۳۸ ورماخت در شرایط بارندگی شدید، در محور کینگیسپ-کراسنوگواردِیسک پیشروی کردند تا با دست یافتن به اراضی باز جنوب خط آهن ناروا-لنینگراد با چرخش به شرق به سمت لنینگراد بروند. این دو سپاه پس از سه روز مبارزه شدید، با نفوذ در دفاع دشمن، بر گذرگاه‌هایی بر رود لوگا در ایوانوسکوئه و بولشوی‌سابک سلطه پیدا کردند. روز ۱۰ اوت سپاه ۵۶ موتوریزه و سپاه ۱ به سمت شهر لوگا و نووگورود یورش بردند. نیروهای گروه زرهی ۴ روز ۱۱ اوت خط آهن کینگیسپ-کراسنوگواردیسک را قطع کردند. در این موقعیت سپاه ۴۱ موتوریزه به سمت کراسنوگواردِیسک در شرق و سپاه ۳۸ به سمت کینگیسپ رفتند. با تصرف کینگیسپ توسط سپاه ۳۸ نیروهای ارتش هشتم شوروی وادار به عقب‌نشینی از ناروا به سمت شهر لوگا شدند. بدین ترتیب فن لیب نتوانست نیروهای دشمن در ناروا و کینگیسپ را منهدم کند تا ضمن امنیت‌بخشی پیاده‌نظام به جناح راست، تهاجم نیروهای زرهی به کراسنوگواردِیسک به تعویق بیفتد. با فشار سپاه‌های ۲۶ و ۲۸ ارتش هجدهم ورماخت، ارتش هشتم شوروی تا ناحیه اورانینباوم در کرانه جنوبی خلیج فنلاند عقب نشست. سه سپاه گروه ارتش شمال خط دفاعی نسبتاً آماده گروه عملیاتی لوگا و ارتش چهل و هشتم شوروی در طول رود لوگا را در هم شکستند و با تصرف شیمسک در ۱۲ اوت، نووگورود در ۱۶ اوت و شهر لوگا در ۲۴ اوت، خود را به رود وولخوف رساندند و خط آهن مسکو-لنینگراد را سد نمودند. بدین شکل ارتباط ارتش چهل و هشتم شوروی که تنها ۶۲۰۰ نفر با ۵۰۰۰ تفنگ و ۳۱ توپ برای آن باقی مانده بود، با جبهه شمال غربی نیز قطع شد. با ورود لشکر هشتم زرهی از جایگاه ذخیره گروه زرهی ۴ به میدان و چرخش آن به جنوب از جناح راست سپاه ۴۱ موتوریزه ورماخت و اتصال به سپاه ۵۰ ورماخت که پس از تسخیر شهر لوگا در حال حرکت به سمت شمال بود، ۹ لشکر گروه عملیاتی لوگا و سپاه ۴۱ تفنگ‌دار شوروی در نزدیکی ویریتسا به محاصره آلمانی‌ها افتادند. پاکسازی این منطقه به اسارت ۲۵ هزار نفر از نیروهای شوروی انجامید.
ووراشیلوف روز ۲۳ اوت ارتش چهل‌وهشتم شوروی را به جبهه شمالی منتقل کرد و دستور به دفاع این ارتش تضعیف‌شده در شمال چودوفو، از مسیر جنوب شرقی لنینگراد داد. همان روز استاوکا جبهه شمالی شوروی را به دو جبهه لنینگراد و کارلیا تقسیم کرد. استاوکا روز ۲۷ اوت جهت شمال غربی شوروی را منحل و ووراشیلوف را فرمانده جبهه لنینگراد شوروی کرد. استاوکا همچنین پس از تشکیل ارتش‌های چهارم، پنجاه و دوم و پنجاه‌وچهارم شوروی از ذخایر راهبردی جهت تقویت ارتش مستقل هفتم شوروی در طول رود سویر، شروع به استقرار آن‌ها در طول کرانه شرقی رود وولخوف کرد تا از اتصال نیروهای آلمانی و فنلاندی به یکدیگر در شمال شرقی لنینگراد جلوگیری کند.
همزمان فون لیب که نیروهایش در ۴۰ کیلومتری جنوب و ۱۰۰ کیلومتری جنوب غربی لنینگراد بودند، در حال متمرکز کردن یگان‌های خود جهت تهاجم نهایی به لنینگراد بود. او سپاه تازه‌دریافت‌شده ۳۹ موتوریزه و دو سپاه ۱ و ۲۸ از ارتش شانزدهم ورماخت را موظف به رخنه در لنینگراد از جنوب شرقی در طول جاده مسکو-لنینگراد کرد. گروه زرهی ۴ و ارتش هجدهم ورماخت نیز می‌بایست از جنوب و غرب این شهر را مورد تهاجم قرار می‌دادند. مابقی قوای ارتش شانزدهم ورماخت هم مسئول دفاع از جناح راست گروه ارتش در ارتفاعات والدای و در طول رود وولخوف بودند.
مشارکت فنلاند

نیروهای فنلاندی که عملیات‌های خود را به غرب دریاچه‌های اونگا و لادوگا علیه ارتش هفتم شوروی محدود ساخته بودند، با پیشروی از روز ۳۱ ژوئیه در باریکه کارلیا و با عقب راندن ارتش بیست و سوم شوروی از جبهه لنینگراد، روز ۲ سپتامبر خود را به مرزهای پیش از سال ۱۹۳۹ رساندند. در این موقعیت فنلاندی‌ها که از باز پس گرفتن اراضی از دست رفته خود در جنگ زمستان، راضی بودند، دیگر میلی به ادامه پیشروی نداشتند. بدین ترتیب به فرمان مارشال کارل مانرهیم، شش لشکر فنلاندی در فاصله ۳۲ کیلومتری از این شهر حالت تدافعی به خود گرفتند. در این نقطه، با رد درخواست آلمانی‌ها، مانرهیم اعلام کرد فنلاند به هیچ وجه قصدی جهت مشارکت در تهاجم به لنینگراد ندارد؛ با این حال پذیرفت به پیشروی در کارلیا تا رود سویر ادامه دهد.
باقی ماندن ناحیه‌ای نسبتاً بزرگ در شمال لنینگراد بین شهر تا مواضع نیروهای فنلاندی، موجب فراهم آمدن فضای تنفس ۲۸۰۰ کیلومتر مربعی برای مدافعان آن گشت. این فضا امکان گسترده‌ای برای ایجاد و استفاده از پایگاه‌های هوایی، انبارها، مزارع و کارخانه‌ها برای شوروی فراهم آورده بود که تا حدودی موجب تقلیل تأثیر محاصره می‌شد. صنایع شوروی در داخل منطقه تحت محاصره، خارج از برد توپخانه ورماخت، به تولید مهمات، تسلیحات و خودروها و تعمیر این ادوات ادامه دادند.
ماه دسامبر سال ۱۹۴۱ الکساندرا کولونتای، سفیر شوروی در استوکهلم، از طریق سوئد بی‌طرف به فنلاند پیشنهاد یک صلح جداگانه کرد تا گشایشی برای محاصره لنینگراد که غیرنظامیان درون آن در معرض قحطی بودند فراهم آید. فنلاند این پیشنهاد شوروی را رد کرد چرا که به نقل از مارشال مانرهیم، این کشور در این زمان بسیار به واردات غذا از آلمان وابسته بود. در همین حال فنلاند از پیشروی بیشتر در ساحل جنوب شرقی دریاچه لادوگا نیز اجتناب می‌کرد تا موجب تحریک قدرت‌های غربی نشود. ایالات متحده و بریتانیا به فنلاند هشدار داده بودند که اگر پیشروی بیشتری در اراضی شوروی صورت دهد به عنوان کشور متخاصم با آن رفتار خواهند کرد. بدین شکل راه دریاچه لادوگا به عنوان محل اتصال لنینگراد به بدنه اصلی شوروی باز باقی ماند.
ادامه محاصره

پس از یک تأخیر کوتاه، گروه زرهی ۴ از ۱۸ سپتامبر شروع به ترک گروه ارتش شمال کرد تا فیلدمارشال فن لیب به مابقی نیروهای خود دستور به برقراری خطوط محاصره حول لنینگراد دهد. در این شرایط نه آلمانی قدرت لازم جهت ورود به شهر را داشتند و نه مدافعان می‌توانستند حلقه محاصره بشکنند تا گونه‌ای بن‌بست فرسایشی بر خط مقدم حاکم شود. در این حال، ارتش هجدهم ورماخت با سه لشکر سپاه ۲۴ حصر ناحیه اورانینباوم و با چهار لشکر سپاه ۵۰ خط مقدم جنوب لنینگراد از اوریتسک تا شلیسلبورگ را حفظ کرده بود و ارتش شانزدهم ورماخت در خط مقدم رود وولخوف استقرار داشت. گروه زرهی ۴ با از دست دادن ۳۴۴۰ نفر از قوای خود، بین روزهای ۹ تا ۱۶ سپتامبر به ۶ تا ۱۰ کیلومتری محدوده جنوبی این شهر رسیده و ۲۵ هزار نفر از نیروهای دشمن را به اسارت گرفته بود. عدم فعالیت مدافعان سبب شد ارتش هجدهم ورماخت با بسیار کم عرض ساختن حلقه محاصره برخی از یگان‌های سپاه‌های ۲۴ و ۵۰ خود را جهت یاری‌رسانی به ارتش شانزدهم ورماخت به خط مقدم رود وولخوف عازم کند. نبردهای ناحیه لنینگراد تا پایان ماه سپتامبر فروکش کرد و خط مقدم در این موقعیت موقتاً تثبیت گردید. آلمانی‌ها در جریان این نبردها متحمل ۶۰ هزار نفر تلفات شده بودند. با این حال تلفات مدافعان لنینگراد به مراتب بیشتر بود. جبهه شمالی شوروی از ۱۰ ژوئیه تا ۲۳ اوت ۵۵ هزار نفر و جبهه لنینگراد شوروی از ۲۳ اوت تا ۳۰ سپتامبر ۱۱۶ هزار نفر دیگر را از دست دادند. تلفات جبهه شمال غربی شوروی از ۱۰ ژوئیه تا ۳۰ سپتامبر ۱۴۵ هزار نفر دیگر به این آمار افزود.
عملیات‌ها در ناحیه وولخوف > تهاجم ورماخت به تیخوین

فرماندهی عالی نیروی زمینی آلمان به دنبال اجرای تمهیداتی بود که به پایان یافتن مقاومت شهر شتاب ببخشد. رهبران نیروی زمینی آلمان بر این باور بودند که گروه ارتش شمال همچنان توان لازم جهت پیشروی به سمت تیخوین و وولخوف و تصرف آن‌ها را دارد تا خط آهنی را که آمد و شد بر روی دریاچه لادوگا پشتیبانی می‌نماید، قطع کند. فن لیب در نظر داشت به کمک سه لشکر پیاده‌نظام سپاه ۱ و آخرین نیروهای متحرک خود یعنی چهار لشکر سپاه ۳۹ موتوریزه به بین مواضع ارتش‌های چهارم و پنجاه و دوم شوروی در نزدیکی چودوفو نفوذ و جهت سلطه بر تیخوین به سمت شمال شرقی پیشروی نماید.
تهاجم آلمانی‌ها روز ۱۶ اکتبر آغاز شد. پس از چهار روز مبارزه، سپاه ۳۹ موتوریزه ورماخت توانست خط مقدم دشمن را در مرز ارتش‌های پنجاه و دوم و چهارم شوروی بشکند. درگیری‌های سنگینی حتی بر سر آبادی‌های کوچک جهت دستیابی به پناهگاهی شبانه بین طرفین درگرفت. کولاک و یخبندان در پهنه‌ای پوشیده از جنگل‌ها، دریاچه‌ها و مرداب‌ها، گاهی موجب توقف تهاجم آلمانی‌ها می‌شد. با وجود شرایط نامساعد جغرافیایی، بدی آب‌وهوا و بارش ۳۰ سانتی‌متری برف، لشکر دوازدهم زرهی ورماخت موفق شد در عرض ۱۲ روز ۶۰ کیلومتر پیشروی کند و روز ۸ نوامبر به تیخوین دست یابد. حدود ۲۰ هزار نفر از نیروهای ارتش سرخ در این موضع به اسارت و نزدیک به ۱۸۰ توپ و ۱۰۰ تانک به غنیمت آلمانی‌ها درآمدند. در شمال شرقی تیخوین، گروه عملیاتی بوکمن ورماخت شامل لشکرهای یازدهم، بیست و یکم و ۲۵۴ پیاده‌نظام توانست خود را تا حدود ۵ کیلومتری وولخوف برساند. با از دست رفتن خط آهن تیخوین، شرایط غذایی جمعیت و نیروهای در محاصره شوروی در لنینگراد سخت‌تر شد. در پی این شکست مارشال کولیک از فرماندهی ارتش پنجاه و چهارم شوروی عزل و مدت کوتاهی بعد اعدام شد.
هفت لشکر آلمانی درگیر در این تهاجم در مدت نزدیک به یک ماه در مجموع متحمل قریب به ۱۰ هزار نفر تلفات گشتند. آب‌وهوای زمستانی امکان پیشروی فراتر از تیخوین و جنوب وولخوف را از آلمانی‌ها سلب کرد. سه لشکر بسیار ضعیف دوازدهم زرهی و هجدهم و بیستم پیاده‌نظام موتوریزه ورماخت در حال دفاع از خط مقدم ۱۰۰ کیلومتری برآمدگی ایجاد شده در خط مقدم بودند. وضعیت تدارکاتی ورماخت در ناحیه تیخوین بسیار وخیم و تنها امید آن ضعف شوروی در بهره نبردن از این شرایط بود.
عملیات‌ها در ناحیه وولخوف > ضد حمله ارتش سرخ در تیخوین

ژوکوف ۶ اکتبر لنینگراد را ترک کرد و موقتاً فرماندهی را به فدیونیسکی سپرد. با اصرار استاوکا بر شکسته شدن هر چه سریع‌تر محاصره لنینگراد، ژوکوف دو هفته بعد مأمور به هدایت ارتش پنجاه و چهارم در وولخوف جهت آماده‌سازی بدین منظور گشت. ارتش پنجاه و چهارم شوروی روز ۲۰ اکتبر در قالب ۸ لشکر تفنگ‌دار ۶۳ هزار نفر با پشتیبانی ۴۷۵ توپ و ۵۹ تانک کی‌وی به منظور ضد حمله در اختیار داشت. استاوکا جهت اجرای بلافاصله ضد حمله در همکاری با ارتش‌های پنجاه و دوم و پنجاه و چهارم، ژنرال مرتسکوف را به فرماندهی ارتش چهارم شوروی منصوب ساخت و سه لشکر با توان کامل از مناطق نظامی فرا بایکال و خاور دور را به آن اختصاص داد. بر اساس طرح استاوکا ارتش پنجاه و چهارم شوروی در حوالی وولخوف به تهاجم می‌پرداخت، ارتش چهارم شوروی، به عنوان محور اصلی، منطقه محدب تیخوین را از بین می‌برد و در نهایت ارتش پنجاه و دوم شوروی به همراه گروه عملیاتی نووگورود، در جناح جنوبی پیشروی می‌کرد. هدف کلی این نیروها بازگشایی خط آهن تیخوین-لنینگراد و انهدام نیروهای آلمانی در جانب شرقی رود وولخوف بود.
ارتش سرخ تهاجم خود علیه مواضع آلمانی‌ها در تیخوین را از ۱۲ نوامبر آغاز کرد. ارتش پنجاه و چهارم شوروی در این تهاجم سپاه ۱ ورماخت در جناح شمالی و ارتش پنجاه و دوم شوروی نیز سپاه ۳۸ ورماخت را در جناح جنوبی مورد هدف قرار دادند. تهاجم مرتسکوف جناحین نیروهای آلمانی را به تدریج عقب راند و عناصری از لشکرهای ۱۲۱ و ۲۵۴ آن را به محاصره انداخت. آلمانی‌ها خط تدارکاتی خود به تیخوین را از دست دادند و وادار به ارسال اضطراری مهمات از طریق هوایی به آن شدند. بدتر شدن شرایط آب‌وهوایی و سرمای شدید امر دفاع را برای آلمانی‌ها دشواری‌تر کرده بود. روز ۳ دسامبر سپاه ۳۹ موتوریزه ورماخت گزارش دیگر قادر به حفظ تیخوین در مقابل ارتش چهارم شوروی نیست. با استفاده از این شرایط، مرتسکوف حمله همه‌جانبه خود به تیخوین را از ۴ دسامبر آغاز کرد. هیتلر تا ۶ دسامبر بر حفظ تیخوین اصرار داشت اما روز پس از آن فن لیب دستور به آماده‌سازی جهت عقب‌نشینی لشکر شصت و یکم پیاده‌نظام ورماخت از آن داد. او شب همان روز مجوز تخلیه این شهر را صادر کرد. با دریافت اطلاع تلفنی، هیتلر نیز بامداد ۸ دسامبر با این مسئله موافقت کرد تا دقیقاً یک ماه پس از ورود به تخوین، آلمانی‌ها این شهر را رها کنند.
با عقب نشستن به رود وولخوف، جایی که دو ماه پیش تهاجم نیروهای آلمانی از آن آغاز شده بود، ۱۰ لشکر ورماخت خط مقدم جدیدی تا اواخر ماه دسامبر ایجاد کردند. این ۱۰ لشکر در مجموع این نبردها متحمل ۲۱۵۳۰ تن تلفات از جمله ۴۶۰۰ کشته، شدند. با وارد آمدن خسارت جدی به لشکرهای هشتم و دوازدهم زرهی، دیگر ذخیره‌ای از نیروهای متحرک برای گروه ارتش شمال ورماخت باقی نمانده بود.
در طرف مقابل پس از پس گرفتن تیخوین، استاوکا با بازسازماندهی نیروهای خود، جبهه جدید وولخوف را تحت امر مرتسکوف ایجاد و آن را با ارتش‌های جدید بیست و ششم و پنجاه و نهم شوروی تقویت کرد. ضد حمله موفق شوروی در تیخوین، با درگیر نگاه داشتن مقدار زیادی از نیروهای آلمانی و روحیه‌بخشی به ارتش سرخ، یاری‌بخش مدافعان مسکو در نبردی که به شکل همزمان بر سر این شهر جریان داشت، نیز بود. پس از این ضد حمله مسیر جاده‌ای و ریلی به لنینگراد همچنان مسدود باقی ماند اما شوروی را مجدداً قادر کرد از طریق دریاچه لادوگا تدارکات‌رسانی به این شهر را ادامه دهد. با بازماندن مسیر دریاچه لادوگا، آلمانی‌ها هیچگاه نتوانستند به یک محاصره کامل حول لنینگراد دست یابند.
تقویت دفاع لنینگراد

اواسط ماه اکتبر سرلشکر خوزین مسئولیت فرماندهی جبهه لنینگراد را بر عهده گرفت. او تمرکز خود را بر تقویت شرایط دفاعی ارتش‌های چهل و دوم و پنجاه و چهارم که توان لشکرهای آن‌ها به ۲ تا ۳ هزار نفر تقلیل یافته بود، نهاد. تا ماه نوامبر ارتش چهل و دوم شوروی توانست حاشیه جنوبی لنینگراد را با چندین خط دفاعی مستحکم سازد. با یخ زدن خلیج فنلاند و دریاچه لادوگا، خوزین سعی کرد با استقرار نیروهایی در سواحل از تهاجم دشمن از طریق آن‌ها جلوگیری کند. درون شهر آندری ژدانوف، کمیسار سیاسی جهت شمال غربی شوروی، ۷۹ گردان از کارگران مسلح مجموعاً با توان ۴۰ هزار نفر جهت تأمین امنیت هر یک از مناطق شهر تشکیل داد. استالین با تسلیح کارگران مخالف نبود اما انتظار داشت این یگان‌ها تحت کنترل سفت و سخت ان‌کاوه‌ده باشند. روز ۱۰ سپتامبر وراشیلوف و ژدانوف فرمانی فوق سری مبنی بر توزیع ۵۰۰ کاربین بین این افراد صادر نمودند. به نظر می‌رسد این نخستین بار در شوروی بود که سلاح گرم بین جمعیت غیرنظامی توزیع می‌شد. جز آن ۵۰۰ کاربین مشخص نیست دیگر چه نوع سلاح‌هایی به این کارگران داده شده است.
شرایط محاصره > محاصره‌کنندگان

در طرف مقابل با توجه به این که ارتش هجدهم آلمان پیش از فرا رسیدن فصل سرما در مواضع زمستانی خود مستقر گشت، تلفات انسانی کمتری در اثر بیماری و سرمازدگی متحمل شد. با این حال تلفات میان اسب‌های این نیرو قابل توجه بود. برای مثال در لشکر پلیس اس‌اس که در فصل تابستان تنها ۶۷ اسب خود را از دست داده بود، در فصل زمستان ۱۲۰۰ اسب تلف گشتند. وعده غذایی سربازان آلمانی در ماه‌های اولیه محاصره مقداری بالغ بر سه برابر دشمنان در محاصره بود.
نبرد هوایی

هنگام آغاز جنگ نیروی هوایی شوروی هفت هنگ جنگنده و شش هنگ بمب‌افکن مجموعاً با ۴۲۶ جنگنده و ۱۸۲ بمب‌افکن در نزدیکی لنینگراد مستقر کرده بود. حدود سه چهارم از این جنگنده‌ها از مدل‌های قدیمی بودند. دفاع هوایی داخلی لنینگراد بر سپاه ۲ دفاع هوایی متشکل از شش هنگ توپ‌های ضدهوایی (با حدود ۳۰۰ توپ ۷۶ و ۸۵ میلی‌متری)، ۲۳۰ مسلسل، ۳۰۰ نور افکن، ۳۶۰ بالون ضدهوایی و ۳۰۰ جایگاه دیده‌بانی، اتکا داشت. شوروی تنها یک رادار در شمال شرقی لنینگراد جهت شناسایی هوایی به‌کار گرفته بود و این امر غالباً به کمک دیده‌بانان زمینی و گشت‌های هوایی صورت می‌گرفت که منجز به تلفات زیادی می‌شد. ناوگان دریایی دریای بالتیک شوروی نیز سه هنگ جنگنده با ۱۸۰ هواگردهای آی-۱۵بیس و آی-۱۶ و یک هنگ توپ‌های ضدهوایی با ۶۸ توپ برای دفاع از کرونشتات در اختیار داشت.
نخستین حضور لوفت‌وافه در ناحیه لنینگراد توسط ۱۸ بمب‌افکن یو ۸۸ صورت گرفت که در آن ۳۶ مین یک تنی مغناطیسی دریایی در نزدیکی کرونشتات ریخته شد. با توجه به اجتناب شوروی از دیگر شدن با هواگردهای آلمانی در آن هنگام، با وجود شناسایی هواگردهای آلمانی، توهای ضدهوایی شوروی اقدام به آتش و ساقط کردن آن‌ها نکردند. لوفت‌وافه همچنان به مین‌ریزی آب‌های اطراف لنینگراد ادامه داد. با نزدیک شدن گروه ارتش شمال به لنینگراد، هواگردهای لوفت‌وافه حملاتی علیه پل‌های عمده خطوط‌آهن صورت دادند تا از رسیدن نیروی کمکی به شهر جلوگیری شود. تا ماه اوت حدود ۱۰۰ جنگنده و ۲۰۰ بمب‌افکن در اختیار ناوگان یکم هوایی لوفت‌وافه به فرماندهی ارتشبد آلفرد کلر بود؛ درحالیکه نیروهای جبهه شمال غربی شوروی به فرماندهی سرلشکر الکساندر نوویکوف، بیشتر توان خود را در تلاش برای کُند کردن پیشروی آلمانی‌ها از دست داده بود. لوفت‌وافه سپاه ۸ هوایی خود به فرماندهی ارتشبد ولفرام فرایهر فن ریشتوفن را با چهار گروه هواگردهای اشتوکا و ب‌اف ۱۱۰، جهت تقویت مرحله نهایی تهاجم زمینی به شهر، به این ناحیه اعزام نمود.
نیروهای آلمانی در حومه لنینگراد.
تهاجم گروه ارتش شمال ۲۰ اوت تا ۸ سپتامبر
حدود پیشروی نهایی نیروهای فنلاندی در ناحیه کارلیا
خطوط مقدم در ناحیه لنینگراد، ۲۱ سپامبر ۱۹۴۱
تهاجم ورماخت در ناحیه تیخوین
سربازان ارتش سرخ در جبهه لنینگراد، ژانویه ۱۹۴۲
شهر در سال ۱۹۴۲
شهر در طول نبرد ژانویه ۱۹۴۴
تصویر هوایی آلمانی‌ها از لنینگرادِ در محاصره
قرارداد اجتماعی

برای کتابی از روسو با همین نام، قرارداد اجتماعی (کتاب) را ببینید.
در فلسفه سیاسی، قرارداد اجتماعی یا قرارداد سیاسی، نظریه یا مدلی است که ریشه در عصر روشنگری دارد و در پی یافتن پاسخ خاستگاه اجتماع و مشروعیت تسلط حکومت بر اشخاص است.
نظریهٔ قرارداد اجتماعی ناظر است بر تنظیم قراردادی میان افراد آزاد برای بنیاد نهادن اصول سیاسی، مدنی، یا اخلاقی در یک اجتماع. در این راستا، نظریهٔ قرارداد اجتماعی می‌کوشد با تکیه بر مفهوم توافق، به این اصول مشروعیت ببخشد. قرارداد به واسطهٔ این توافق مدعی نوعی اقتدار می‌گردد که از پیمان کسانی که متعهد شده‌اند به این قرارداد ملتزم بمانند نشات گرفته‌است. هابز، جان لاک و ژان-ژاک روسو نظریه‌هایی پیرامون قرارداد اجتماعی مطرح کردند، حال آنکه متفکرانی از قبیل هیوم، هگل و مارکس انتقادهایی به این دیدگاه بیان کردند.
قرارداد اجتماعی عبارت است از توافق قراردادی بین افراد جامعه که برای همه واجب است. این قرارداد، در حالت طبیعی به این صورت است که شخص در تمام امور و مقدرات خود، در مقابل اراده عام که مأمور اجرای تمام امور زندگی است متعهد می‌شود. روسو گوید: «انسان با قرارداد اجتماعی آزادی اجتماعی خود را به دست می‌آورد و آزادی طبیعی خود را از دست می‌دهد.»
نزد هربرت اسپنسر قرارداد عبارت است از صورت آرمانی و مثالی تمام روابط اجتماعی.
زمین کشاورزی

سهم زمین مورد بهره‌برداری برای کشاورزی، OWID
زمین کشاورزی (به انگلیسی: Agricultural land) معمولاً زمینی است که به کشاورزی اختصاص داده شده‌است، استفاده سیستماتیک و کنترل‌شده از دیگر شکل‌های زندگی — به ویژه پرورش دام و تولید محصول کشاورزی — برای تولید غذا برای انسان. این به‌طور کلی مترادف با هم زمین کشاورزی (farmland) یا زمین محصول کشاورزی (cropland) است و هم چراگاه یا مرتع را دربر می‌گیرد.
بر اساس تعاریف فائو، زمین‌های کشاورزی تا سال ۲۰۱۱، ۳۸٫۴ درصد از مساحت زمین را پوشش می‌دهد. مراتع دائمی ۶۸٫۴ درصد از کل زمین‌های کشاورزی (۲۶٫۳ درصد از مساحت زمین جهان)، زمین‌های زراعی (محصولات ردیفی) ۲۸٫۴ درصد از کل زمین‌های کشاورزی (۱۰٫۹ درصد از سطح زمین‌های جهانی) و محصولات دائمی (به عنوان مثال تاکستان‌ها و باغ‌ها) ۳٫۱٪ (۱٫۲٪ از مساحت زمین جهان) هستند.
کل زمین مورد بهره‌برداری برای تولید غذا: ۴۹٬۱۱۶٬۲۲۷ کیلومتر مربع یا ۱۸٬۹۶۳٬۸۸۱ مایل مربع
زمین قابل کشت: ۱۳٬۹۶۳٬۷۴۳ کیلومتر مربع یا ۵٬۳۹۱٬۴۳۱ مایل مربع
مراتع دائمی: ۳۳٬۵۸۵٬۶۷۶ کیلومتر مربع یا ۱۲٬۹۶۷٬۵۰۲ مایل مربع
محصولات دائمی: ۱٬۵۳۷٬۳۳۸ کیلومتر مربع یا ۵۹۳٬۵۷۰ مایل مربع
در سطح جهانی، مقدار کل مراتع دائمی طبق FAO از سال ۱۹۹۸ کاهش یافته‌است، تا حدی به دلیل کاهش تولید پشم به سود الیاف مصنوعی (مانند پلی‌استر) و پنبه بوده‌است.
|  | ۲۰۰۸ | ۲۰۰۹ | ۲۰۱۰ | ۲۰۱۱ |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ایالات متحده آمریکا ایالات متحده آمریکا | ۴٬۰۴۴ | ۴۰۳۵ | ۴٬۱۰۹ | ۴٬۱۱۳ |
|  آلمان آلمان | ۱۶۹ | ۱۶۹ | ۱۶۷ | ۱۶۷ |
منبع: کتابخانه هلگی، بانک جهانی، فاوستات
نکیر و منکر

نقاشی از نکیر و منکر
نکیر و منکر (به معنای انکار شده و انکار کننده) در فرجام‌شناسی اسلامی، به عقیده شیعیان و اهل تسنن دو فرشته هستند که ایمان مردگان را در قبرشان آزمایش می‌کنند. هم ناباوران و هم مؤمنان، در قبر پاسخگوی این پرسش‌ها قرار می‌گیرند. در قبر، در خصوص محمد از آنان سؤال می‌شود. مؤمن پاسخ خواهد داد که پیرو الله است، و پس از آن تا روز قیامت رها خواهد شد. ناباوران و گناهکاران، از سوی دیگر، پاسخ قانع کننده‌ای نخواهند داشت. سپس، این فرشتگان، آن‌ها را شدیداً مضروب خواهند کرد. بنا به گفتهٔ متون اسلامی تا روز قیامت، به جز جمعه‌ها عذاب قبر برای انسان در قرآن به صراحت نیامده است، ولی در برخی سوره‌ها اشاره هایی به آن شده‌است.
مرسی (ترانه)

«به من رحم کن» (به انگلیسی: Mercy) تک‌آهنگی توسط خواننده و ترانه‌سرای کانادایی شان مندز برای دومین آلبوم استودیویی او ایلومینیت است که در ۱۸ اکتبر ۲۰۱۶ (۲۰۱۶-10-۱۸) منتشر شد. مندز این آهنگ را با همکاری السی جوبر، دنی پارکر و تدی گایگر نوشته است و مورد آخر (تدی گایکر)، به همراه جیک گاسلینگ تولید آهنگ را برعهده داشتند.
Mercy در این اهنگ به معنی رحم کردن است.
فضل‌الله مهتدی صبحی

فضل‌الله مهتدی معروف به صبحی یا: فضل‌الله مهتدی صبحی (زاده ۱۲۷۶ کاشان - درگذشت ۱۷ آبان ماه ۱۳۴۱ در تهران)، داستانسرای معروف و پایه‌گذار سنت قصه‌گویی برای کودکان در رادیوهای ایران است.
| فضل الله مهتدی‌ صبحی | فضل الله مهتدی‌ صبحی |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۲۷۶ کاشان، استان اصفهان، ایران
درگذشت: ۱۷ آبان ۱۳۴۱ (۶۵ سال) تهران، استان تهران، ایران
علت مرگ: سرطان حنجره
دیگر نام‌ها: صبحی
شناخته‌شده برای: پایه‌گذار سنت قصه‌گویی برای کودکان در رادیوهای ایران
والدین: محمدحسن مهتدی