stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ویتنام
ریشه‌شناسی نام

نام Việt Nam (Vietnamese pronunciation:&nbsp;[viə̀t na:m]، (چو هان) chữ Hán) گونه ای از نام Nanyue (南越) است، و می‌توان سابقه آن را در سلسله تریو، قرن دوم قبل از میلاد، ردیابی کرد. اصطلاح "Việt" (یوئه) (زبان‌های چینی: 越; پین‌یین: Yuè; Cantonese Yale: Yuht; وید جایلز: Yüeh4; ویتنامی: Việt) در چینی میانه برای اولین بار در نگارش واژه‌نگاشت "戉" (به معنای تبر)، در کتیبه‌های استخوانی و برنزی اواخر سلسله شانگ (حدود ۱۲۰۰ قبل از میلاد)، به کار رفته‌است.
این واژه در آن زمان به قوم یا رئیسی در شمال غربی چین اشاره داشت. در اوایل قرن هشتم قبل از میلاد، قبیله ای در یانگ‌تسه میانی، که یانگیو نامیده می‌شدند، و بعداً برای مردمان جنوبی تر استفاده شد. بین قرن‌های هفتم و چهارم قبل از میلاد، یوئه/ویت به ایالت یو در حوضه پایینی یانگ تسه و مردم آن اشاره داشت. از قرن سوم پیش از میلاد، این اصطلاح برای جمعیت‌های غیر چینی جنوب و جنوب غربی چین و شمال ویتنام، باگروه‌های قومی خاص به نام‌های مین یوئه، او یوئه، لو یوئه (Vietnamese: Lạc Việt) و غیره که مجموعاً بایوئه (Bách Việt, زبان‌های چینی: 百越; پین‌یین: Bǎiyuè; Cantonese Yale: Baak Yuet; ویتنامی: Bách Việt; "Hundred Yue/Viet";) نامیده می‌شدند، استفاده می‌شد.
اصطلاح بایوئه/باش ویت برای اولین بار در کتاب لوشی چانشیو، که در حدود ۲۳۹ قبل از میلاد گردآوری شده‌است، ظاهر شد. در قرون هفدهم و هجدهم میلادی، ویتنامی‌های تحصیل کرده ظاهراً خود را نگویی ویت (مردم ویت) یا نگویی نام (مردم جنوبی) می‌نامیدند.
لغت Việt Nam (الگو:Vi-nom) برای اولین بار در شعر فقهی سام ترانگ‌ترین، شاعر قرن شانزدهم، ثبت شده‌است. این نام همچنین بر روی ۱۲ سنگ یادبود حکاکی شده در قرن‌های ۱۶ و ۱۷ یافت شده‌است، از جمله یکی در بتکده بائو لام در هایفونگ که قدمت آن به سال ۱۵۵۸ برمی گردد.
در سال ۱۸۰۲، نگوین پوچ آن (که بعداً امپراتور گیگ لونگ شد) سلسله نگوین را تأسیس کرد. در دومین سال حکومت خود، از امپراتور جیاگینگ درخواست کرد تا پس از به دست گرفتن قدرت در آنام، لقب «پادشاه نام ویت / نانوئه» (南越 به چینی) را به او اعطا کند. امپراتور نپذیرفت زیرا این لقب مربوط به قلمروی ژیائو توئو، شامل مناطق گوانگشی و گوانگ‌دونگ در جنوب چین، بود؛ بنابراین، امپراتور چینگ تصمیم گرفت به جای نانوئه این منطقه را «ویت نام» بنامد.
میان سال‌های ۱۸۰۴ و ۱۸۱۳ نام ویتنام به‌طور رسمی توسط امپراتور گیا لونگ مورد استفاده قرار گرفت. این نام در اوایل قرن بیستم در کتاب تاریخ از دست دادن ویتنام اثر فان بوی چائو و بعد توسط حزب ملی‌گرای ویتنام (VNQDĐ) احیا شد. این کشور به‌طور معمول تا سال ۱۹۴۵، زمانی که دولت امپراتوری ویتنام در هوئه نام Việt Nam را رسماً پذیرفت، آنام نامیده می‌شد.
تاریخ

مقالهٔ اصلی: تاریخ ویتنام
بائو دای، آخرین امپراتور ویتنام
جنگ ویتنام
هوشی مین، اولین رئیس‌جمهور ویتنام
در ۱۸۰۲، «نگوین آن» تونکن (شمال کشور)، آنام (مرکز) و کوشن‌شین (جنوب) را متحد و خود را امپراتور ویتنام ساخت. از دهه ۱۸۶۰ فرانسویان در این منطقه مداخله کردند، در ۱۸۸۳ سرزمینی تحت‌الحمایه در ویتنام به وجود آوردند و در ۱۸۸۷ اتحاد هندوچین را - شامل کامبوج و لائوس - تشکیل دادند. در دهه ۱۹۳۰ شورش‌های ضد استعماری آغازگر دوره‌ای از جنگ و اشغال بود که به مدت ۴۰ سال طول کشید. در ۱۹۴۰ ژاپن، ویتنام را اشغال و سرانجام حکومت دست‌نشانده‌ای تحت امپراتوری بائودای برپا کرد.
در ۱۹۴۱هوشی مین، رهبر کمونیست، ویت مین را به صورت ارتش ملی‌گرای چریکی برای جنگ با ژاپنی‌ها بنیاد نهاد. در ماه‌های آخر جنگ، ویت‌مین از آمریکا کمک دریافت کرد. پس از تسلیم ژاپن، جمهوری دمکراتیک ویتنام با ریاست هوشی‌مین در هانوی تأسیس شد. فرانسه تا ۱۹۴۶ سلطه خود را بازنیافت، و در ابتدا جمهوری دموکراتیک ویتنام را به عنوان یک «کشور آزاد» داخل هندوچین فرانسه به رسمیت شناخت. پس از برخورد میان حکومت هانوی و فرانسویان، هوشی‌مین هانوی را ترک و جنگ چریکی را با استعمارگران و بائودای، امپراتور به تخت بازگشته، آغاز کرد. ویت‌مین به تدریج تمام تونکن را به دست آورد و در ۱۹۵۴ فرانسویان را در دین‌بین‌فو، پس از ۵۵ روز محاصره، وادار به تسلیم کرد.
قرارداد صلح ژنو (ژوئیه ۱۹۵۴) ویتنام را به منطقه کمونیست در شمال و منطقه حکومت بائودای در جنوب تقسیم کرد. انتخابات در سراسر کشور برای ۱۹۵۶ زمان‌بندی شده بود، ولی شمال از شرکت امتناع کرد. در ۱۹۵۵ بائودین خلع شد و نگودین‌دیم در ویتنام جنوبی اعلام جمهوری کرد. رژیم سرکوبگر دیم موجب تشویق فعالیت چریک‌های کمونیست در جنوب شد و در ۱۹۶۰ [نیروی چریکی] ویت کنگ (کمونیست) با هدف سرنگون کردن دولت طرفدار غرب در ویتنام جنوبی تشکیل گردید. در ۱۹۶۱ جان فیتزجرالد کندی، رئیس‌جمهور آمریکا، مستشاران نظامی آمریکایی را برای کمک به ویتنام جنوبی اعزام کرد.
در ۱۹۶۴ گروه «مستشاران» به ارتشی از سربازان کادر آمریکا بسط یافته بود. پس از حمله‌ای که ویتنام شمالی به ناوهای نیروی دریایی آمریکا کرد (۱۹۶۴)، آمریکا بمباران هوایی شمال را به‌طور منظم آغاز کرد. در پایان ۱۹۶۴ قریب به ۲۰۰٬۰۰۰ نفر از نیروهای رزمی آمریکا در ویتنام درگیر عملیات بودند.
در برابر حمله موسوم به تت، کمونیستها در ۱۹۶۸ مقاومت شدند و ضعف ویتنام جنوبی آشکار گردید. مخالفت با جنگ در آمریکا افزایش یافت. در ۱۹۶۹ مذاکرات صلح آغاز شد ولی در ۱۹۷۰ نیروهای آمریکایی ضد ویت‌کنگ در لائوس و کامبوج فعال بودند. این جنگ طبق موافقات صلح پاریس (۱۹۷۳) رسماً به پایان رسید، ولی پس از عقب‌نشینی سربازان آمریکایی ادامه یافت. از زمان تسخیر جنوب (۱۹۷۵) از طرف کمونیستها و اتحاد مجدد ویتنام بازسازی کشور را جنگ مرزی با چین (۱۹۷۹) و اشغال کامبوج (۱۹۷۹ تا ۱۹۸۹) به دست نیروهای ویتنامی به تأخیر انداخته‌است.
فقدان کمک و سرمایه‌گذاری غربی مانع توسعه اقتصادی بوده، و این وضع، در ترکیب با سرکوب سیاسی، منجر به فرار شمار کثیری پناه‌جو («قایق‌سوار»)از کشور شده‌است. از ۱۹۸۹ کوشش برای جذب سرمایه غربی موجب اتخاذ سیاست‌های عملی‌گرایانه‌تری شده‌است.
جغرافیا

مقالهٔ اصلی: جغرافیای ویتنام
جمهوری سوسیالیستی ویتنام با مساحت ۳۳۰٬۳۶۳ کیلومتر مربع در قسمت شرقی شبه جزیره هند و چین در منطقه جنوب شرقی آسیا واقع شده‌است. ویتنام از شمال با جمهوری خلق چین همسایه بوده و از شرق به خلیج Tonkin و دریای چین جنوبی محدود است. این کشور از غرب با کشور لائوس و در قسمت جنوب غرب با کشور کامبوج مرز مشترک دارد. ویتنام از جنوب نیز به دریای چین جنوبی محدود است. ویتنام باریکه طویلی به طول یک هزار مایل است که از کرانه دلتای رود مکونگ در جنوب تا مرز چین در شمال بطول ۱۶۵۰ کیلومتر امتداد دارد. طول سواحل این کشور ۳۴۴۴ کیلومتر است.
به‌طور کلی ویتنام از سه منطقه شمالی، منطقه مرتفع مرکزی و دلتای رودمکونگ تشکیل شده‌است. از نظر جغرافیای طبیعی این کشور باریکه طویلی بطول یک هزار مایل از دلتای رود مکونگ در جنوب تا دلتای رود سرخ در شمال امتداد دارد. دو رودخانه اصلی کشور، رود مکونگ و رود سرخ است. رود مکونگ بطول ۴ هزار کیلومتر و دلتای آن در جنوب به عنوان بزرگ‌ترین رود جنوب شرق آسیا و هفتمین رود قاره آسیا است که از کشورهای چین، تایلند و لائوس و کامبوج گذشته و به ویتنام وارد می‌شود. رود سرخ و دلتای آن در شمال محل اصلی تشکیل مدنیت در این کشور بوده‌است.
تقسیمات کشوری > هانویی

هانویی به عنوان مرکز سیاسی و فرهنگی کشور در منطقه شمالی ویتنام قرار دارد. این شهر جزء هیچ‌یک از استان‌های کشور به حساب نیامده و دارای شهرداری مستقل است. شهرهای هوشی‌مین و هایفونگ نیز وضعیت مشابهی دارند.
تقسیمات کشوری > هوشی مین

هوشی‌مین یا بندر سابق سایگون مرکز حکومت ویتنام جنوبی بوده‌است که پس از خروج نیروهای آمریکایی از این کشور بنام رهبر فقید این کشور نام‌گذاری شده‌است. شهر هوشی مین در حال حاضر بزرگ‌ترین شهر کشور و قطب اصلی اقتصاد ویتنام محسوب می‌گردد. این شهر بیش از ۳۸ درصد از تولید ناخالص داخلی ویتنام را بخود اختصاص داده‌است.
تقسیمات کشوری > بندر هایفونگ

بندر هایفونگ یکی دیگر از مناطق استراتژیک و مهم در منطقه شمال ویتنام بشمار می‌آید. این شهر در زمان جنگ‌های استقلال طلبانه و آزادی‌خواهانه ویتنام راه اصلی مواصلاتی نیروهای شمالی کشور بوده‌است. در حال حاضر این بندر با سرمایه‌گذاری‌های صورت گرفته یکی از قطب‌های اقتصادی ویتنام است.
تقسیمات کشوری > هویه

هویه واقع در جنوبی‌ترین قسمت منطقه شمالی ویتنام و یکی از قطب‌های گردشگری فرهنگی ویتنام بشمار می‌آید.
تقسیمات کشوری > دانانگ

دانانگ یکی از مهم‌ترین مراکز جمعیتی و بندر در مرکز کشور ویتنام و در حال حاضر سومین شهر پر جمعیت ویتنام است.
آب و هوا

ویتنام دارای آب و هوای موسمی استوایی است. منطقه شمالی به‌واسطه مجاورت با چین هوایی کاملاً استوایی ندارد ولیکن قسمت جنوبی این کشور دارای آب و هوایی استوایی است. متوسط دما در هانوی ۲۳ درجه و در هوشی مین ۲۶ درجه سانتی گراد است.
حکومت و سیاست

مقالهٔ اصلی: سیاست ویتنام
ویتنام یک جمهوری سوسیالیستی متمرکز مارکسیست–لنینیستی تک‌حزبی، و یکی از دو دولت کمونیستی (در کنار لائوس) در جنوب شرق آسیا است. گرچه ویتنام رسماً به سوسیالیسم به عنوان کیش تعریف کننده اش متعهد مانده، سیاست‌های اقتصادیش به‌طور فزاینده ای سرمایه‌دارانه شده، و اکونومیست مشخصه رهبری آن را «کمونیست‌های به نحو پرشوری سرمایه‌دار» خوانده‌است.
بر اساس قانون اساسی، حزب کمونیست ویتنام (CPV) نقش خود را در همه شاخه‌های سیاست و جامعه اعمال می‌کند. رئیس‌جمهور رئیس کشور منتخب و فرمانده کل قوای مسلح است، و به عنوان رئیس شورای عالی دفاع و امنیت فعالیت می‌کند، و دارای دومین مقام عالی‌رتبه و نیز ایفاگر نقش‌های اجرایی و انتصابات دولتی و تعیین خط مشی است.
حکومت و سیاست > سیاست خارجی

رئیس‌جمهور تران دای کوانگ به همراه رئیس‌جمهور ولادیمیر پوتین در ۱۹ نوامبر ۲۰۱۶.
وزیر امور خارجه آمریکا رکس تیلرسون رئیس‌جمهور آمریکا دونالد ترامپ را در مراسم امضای توافق تجاری با رئیس‌جمهور ویتنام در
 ۱۲ نوامبر ۲۰۱۷ همراهی می‌کند.
سیاست خارجی کنونی ویتنام متشکل از پیاده‌سازی خط مشی استقلال، خوداتکایی، صلح، همکاری و توسعه و نیز بازبودن، تنوع بخشی و چندجانبه‌گرایی با روابط بین‌الملل است. این کشور خود را دوست و شریک همه کشورها در جامعه بین‌المللی، فارغ از پیوستگی سیاسی آنها، از طریق شرکت کردن در پروژه‌های توسعه همکاری منطقه ای و بین‌المللی اعلام کرده‌است. از دهه ۱۹۹۰، ویتنام گامهای کلیدی متعددی برای بازگردانی پیوندهای دیپلماتیک با جهان غرب سرمایه دارانه برداشته است. این کشور از قبل با کشورهای غربی کمونیستی در دهه‌های پیشتر روابط داشت.
روابط با ایالات متحده با ارتقای سطح دفاتر نمایندگی دو کشور به جایگاه سفارت در سال ۱۹۹۵ شروع به ارتقا کرد. با رشد پیوندهای دیپلماتیک بین دو حکومت، ایالات متحده یک کنسولگری در هو شی مین سیتی و ویتنام کنسولگری خود در سان فرانسیسکو را افتتاح کردند. روابط کامل دیپلماتیک با نیوزیلند، نیز که سفارت خود را در ۱۹۹۵ در هانوی افتتاح کرد برقرار شد؛  ویتنام در سال ۲۰۰۳ سفارت خود را در ولینگتون افتتاح کرد. پاکستان نیز در اکتبر ۲۰۰۰ سفارت خود را در هانوی بازگشایی کرد و ویتنام سفارت خود را در اسلام‌آباد در دسامبر ۲۰۰۵ و دفتر تجاری خود در کراچی را در نوامبر ۲۰۰۵ افتتاح کرد.
در مه ۲۰۱۶, رئیس‌جمهور آمریکا باراک اوباما روابط با ویتنام را پس از اعلام رفع تحریم سلاح به ویتنام بیش از پیش عادی کرد. امروزه ویتنام با وجود تاریخ گذشته‌اش، یکی از متحدین بالقوه آمریکا، مخصوصاً در زمینه ژئوپولیتیک مناقشات ارضی در دریای جنوبی چین در برابر توسعه طلبی چین تلقی می‌شود.
حکومت و سیاست > حقوق بشر و مسائل اجتماعی‌سیاسی

بر اساس قانون اساسی، حزب کمونیست ویتنام تنها حزب مجاز به حکمرانی است، فعالیت همه دیگر احزاب غیرقانونی است. دیگر مسایل حقوق بشری معطوف آزادی انجمن، آزادی بیان، آزادی ادیان، و آزادی رسانه اند. در سال ۲۰۰۹, له کونگ دین وکیل ویتنامی دستگیر و به جرم براندازی محکوم شد؛ تعداد زیادی از مرتبطین با او نیز دستگیر شدند. عفو بین‌الملل او و مرتبطین زندانی او را زندانی عقیدتی خواند. ویتنام همچنین دچار قاچاق انسان و مسایل مرتبط بوده‌است.
درسال ۲۰۱۲ میلادی ویتنام در سفری که رئیس جمهور چین به این کشور داشت، به اشتباه از پرچم ۶ ستاره برای چین (۱ ستاره بزرگ و ۵ کوچک) استفاده کرده بود.
کشاورزی

طبق گزارش فائو درسال ۲۰۱۹، این کشور دارای ۱۲٬۱۷۲٬۰۰۰ هکتار اراضی قابل کشت و ۱۴٬۳۷۷٬۰۰۰ هکتار اراضی جنگلی بوده‌است.
تصویربرداری ماهواره‌ای ویتنام
استان‌های ویتنام
ناحیه بازرگانی مرکزی شهر چی‌مین بزرگ‌ترین شهر ویتنام
دانگ ویتنام دومین پول رایج بی‌ارزش جهان پس از ریال ایران.
هواپیمای ای‌تی‌آر ۷۲ از شرکت ویتنام ایر سرویسز کمپانی
بوئینگ ۷۸۷ دریم‌لاینر شرکت بامبو ایرویز
فعالیت های ویت‌تل شرکت مخابرات ویتنامی در خارج از کشور
بی‌صدا فریاد کن

| بی‌صدا فریاد کن | بی‌صدا فریاد کن |
| --- | --- |
پوستر سریال بی‌صدا فریاد کن: پوستر سریال بی‌صدا فریاد کن
ژانر: اکشن، پلیسی
نویسنده: مهدی فخیم‌زاده
کارگردان: مهدی فخیم‌زاده
بازیگران: مهدی فخیم‌زاده محمد صادقی سارا خوئینی‌ها فریبا کوثری کامران تفتی لیلا برخورداری انوشیروان فاطمی لیدا کریملی فرهاد قائمیان فرداد صفاخو
سازنده موسیقی متن: کارن همایون‌فر
زبان اصلی: فارسی
شمار قسمت‌ها: ۱۵
تولید: تولید
تهیه‌کننده: مهدی فخیم‌زاده
مکان تولید: تهران
مدت: ۶۰ دقیقه
پخش: پخش
شبکهٔ اصلی: شبکه ۲ سیما
بی‌صدا فریاد کن سریالی است به کارگردانی مهدی فخیم‌زاده که در سال ۱۳۸۶ از شبکه ۲ سیما به روی آنتن رفت.
خلاصه داستان

مرگ با قرص ‎های تقلبی «اکس» و «برنج» که هم بی‌فریاد است و هم بی‎صدا. فردی پس از انتقال به یک بیمارستان نظامی بر اثر مصرف قرص ‎های اکس می ‎میرد. سرهنگ باقری علت مرگ بیمار را جویا می‎شود و دکتر لیلا افخمی، افسر نیروی انتظامی در آن بیمارستان، گزارش خود را نسبت به تولید نادرست و بی ‎رویه ‎‏ی قرص‌های اکس و برنج در کشور ارائه می ‎کند و خود از سوی سرهنگ باقری مامور رسیدگی به این پرونده می ‎شود و …
بازیگران

مهدی فخیم‌زاده در نقش غلام عموحیدر_ غلام فراری
محمد صادقی در نقش چنگیز تورانی
سارا خوئینی‌ها در نقش سرگرد لیلا افخمی
فریبا کوثری در نقش آذر، همسر غلام
کامران تفتی در نقش امیر خانی، داماد غلام
لیلا برخورداری در نقش مونا تورانی، دختر چنگیز
انوشیروان فاطمی در نقش یوسف، برادر چنگیز
اردشیر تفتی در نقش عباسی‌زاده، دایی مونا
فرهاد قائمیان در نقش سرهنگ باقری
فرداد صفاخو در نقش بهرام، همسر مونا
لیدا کریملی در نقش مینا، دختر غلام
بهارک صالح‌نیا در نقش مریم، دستیار سرگرد افخمی
حسن تسعیری در نقش سروان کلانتری
حمیدرضا قلی خانی در نقش اکبر، آدم چنگیز و یوسف
سیامک اشعریون در نقش مربی باشگاه بوکس
هوشنگ سالک در نقش همکار چنگیز
ابراهیم شجاعی در نقش همکار چنگیز
غلامرضا حدادروشن در نقش همکار چنگیز
عباس قاصدی در نقش همکار چنگیز
محسن آفتاب سوار در نقش همکار چنگیز
بنتوتی

مکان
| بنتوتی | بنتوتی |
| --- | --- |
کومونه: کومونه
بنتوتی: بنتوتی
ناحیه: ساردینیا
استان / شهرستان: استان ساساری (SS)
حکومت: حکومت
 • شهردار: Gianni Murineddu
مساحت: مساحت
 • کل: ۹۴٫۴ کیلومتر مربع (۳۶٫۴ مایل مربع)
ارتفاع: ۴۰۶ متر (۱۳۳۲ فوت)
جمعیت (۳۰ نوامبر ۲۰۱۰): جمعیت (۳۰ نوامبر ۲۰۱۰)
 • کل: ۲۰۰۹
 • تراکم: ۲۱/کیلومتر مربع (۵۵/مایل مربع)
اهلیت‌نام: Benetuttesi
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانه)
کد پستی: ۰۷۰۱۰
پیش‌شماره تلفن: ۰۷۹
بنتوتی (به ایتالیایی: Benetutti) یک کومونه در ایتالیا است که در استان ساساری واقع شده‌است.
خصوصیات

بنتوتی ۹۴٫۴ کیلومترمربع مساحت و ۲٬۰۰۹ نفر جمعیت دارد و ۴۰۶ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
دیوید بویی
حرفهٔ موسیقی > تین مشین (۱۹۸۹–۱۹۹۱)

در پی شکست هنری امشب و هیچ‌وقت ناامیدم نکن، بویی قصد داشت حرفهٔ خودش را کاملاً احیا کند. او پس از آشنایی با گیتاریست ریوز گابرلز، کار انفرادی خود را به حالت تعلیق درآورد و گروه چهارنفرهٔ هارد راک تین مشین را پایه‌گذاری کرد. این ترکیب با حضور تونی و هانت سیلز، نوازنده بیس و درامر، که در سال ۱۹۷۷ با بویی در آلبوم شهوت زندگی ایگی پاپ کار کرده بودند، تکمیل شد. به رغم اینکه بویی قصد داشت تین مشین از دموکراسی برخوردار باشد، با این حال هم ترانه‌سرایی و هم تصمیم‌گیری‌ها زیر سیطرهٔ او بود. نخستین آلبوم هم‌نام گروه در سال ۱۹۸۹ با نقدهای مختلطی روبه‌رو شد ناشر ئی‌ام‌آی از اشعار موعظه‌کننده و همچنین موسیقی یکنواخت و ساختار مینیمالیست این آلبوم گله‌مند بود. به باور منتقدان آل‌میوزیک و آلتیمت کلسیک راک، این آلبوم جلوتر از زمان خود بود و اگر پنج تا شش سال بعد منتشر می‌شد، تحسین بیشتری را به خود جلب می‌کرد. این آلبوم در بریتانیا به رتبه سوم رسید و با یک تور دوازده روزه پشتیبانی شد.
این تور با موفقیت تجاری همراه بود، اما یک بی‌میلی فزاینده در بین طرفداران و منتقدان مبنی بر پذیرش جایگاه بویی صرفاً به‌عنوان عضو گروه وجود داشت. مجموعه‌ای از تک‌آهنگ‌های تین مشین در جدول شکست خوردند و بویی پس از اختلاف نظر با ئی‌ام‌آی، این ناشر را ترک کرد. همانند مخاطبان و منتقدانش، خود بویی به‌طور فزاینده‌ای از نقش خود در کسوتِ فقط یکی از اعضای گروه ناراضی شد. تین مشین کار بر روی آلبوم دوم را آغاز کرد، اما مراحل ضبط متوقف شد. در آن زمان بویی تور هفت‌ماهه صدا+بینایی را اجرا می‌کرد که برای او موفقیت تجاری و تحسین منتقدان را به همراه داشت.
در اکتبر ۱۹۹۰، بویی و ایمان به‌وسیلهٔ یک دوست مشترک با هم آشنا شدند. بویی به خاطر می‌آورد «شبی که همدیگر را دیدیم، داشتم اسم بچه‌ها را انتخاب می‌کردم…» آن‌ها در سال ۱۹۹۲ ازدواج کردند. تین مشین کار خود را در همان ماه از سر گرفت، اما مخاطبان و منتقدان که از آلبوم نخست ناامید بودند، خیلی زود علاقهٔ ناچیزی نشان دادند. تین مشین ۲ (۱۹۹۱) نخستین آلبوم بویی در بیست سال گذشته بود که نتوانست در میان ۲۰تای نخست جدول بریتانیا قرار بگیرد و به‌خاطر طرح روی جلدش بحث‌برانگیز بود. طرح روی جلد چهار مجسمه برهنهٔ باستانی کوروس را نشان می‌داد. کمپانی موسیقی جدید، ویکتوری، جلد آن را «نمایش تصاویر نادرست و ناپسند» تلقی کرد و طرح اندام تناسلی مجسمه‌ها را برای پخش در آمریکا اصطلاح کرد. تین مشین دوباره به برگزاری تور پرداخت، اما پس از اینکه آلبوم زنده تین مشین لایو: ای وای، عزیزم (۱۹۹۲) از نظر تجاری شکست خورد، بویی گروه را منحل کرد و فعالیت انفرادی خود را از سر گرفت. او تا پایان دههٔ ۱۹۹۰ به همکاری با گابرلز ادامه داد.
حرفهٔ موسیقی > سال‌های پایانی (۲۰۱۳–۲۰۱۶)

شایعاتی مبنی بر حال نامساعد بویی وجود داشت، به‌ویژه پس از رد دعوت‌های مکرر برای اجرا در بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۱۲ لندن. بویی در نوامبر ۲۰۱۰ جویای ویسکانتی بود که منجر به ضبط نمونهٔ آزمایشی چندین اثر شد. بیست و پنجمین آلبوم استودیویی بویی، روز بعد، در مارس ۲۰۱۳ منتشر شد. جلسات ضبط به‌صورت کاملاً محرمانه برگزار شد و همهٔ عوامل در امضای پیمان‌نامه عدم افشا دخیل بودند. خبر انتشار این آلبوم در ۱۳ ژانویه همان سال مصادف با روز تولد بویی منتشر شد و با انتشار تک‌آهنگ «اکنون کجا هستیم؟» همراه بود. روز بعد از زمان بلک تای وایت نویز در ۱۹۹۳، نخستین آلبومش بود که به صدر جدول بریتانیا رسید.
بر اساس گزارش تایمز، بویی درخواست مصاحبه را همواره رد می‌کرد. بعداً در سال ۲۰۱۳، آواز کوتاه او در ترانهٔ «رفلکتور» اثر آرکید فایر قرار گرفت. در نظرسنجی اکتبر ۲۰۱۳ مجله تاریخی بی‌بی‌سی، بویی به‌عنوان خوش‌پوش‌ترین بریتانیایی تاریخ معرفی شد. موفقیت روز بعد باعث شد که بویی به مسن‌ترین دریافت‌کننده جایزهٔ بریت تبدیل شود. او در این مراسم جایزهٔ هنرمند تک‌خوان مرد بریتانیا را در جوایز بریت ۲۰۱۴ به دست آورد. کیت ماس از طرف او این جایزه را دریافت کرد.
در میانهٔ سال ۲۰۱۴، بویی به سرطان کبد مبتلا شد. او سرطان خود را مخفی نگه داشت. آلبوم گردآوری‌شدهٔ جدیدی به نام هیچ چیز تغییر نکرده است در نوامبر همان سال منتشر شد. این آلبوم شامل ترانه‌های کمیاب و آثار قدیمی او به اضافه یک ترانهٔ جدید به نام «سو (یا در فصلی از جنایت)» بود. بویی در طول سال ۲۰۱۵ به کار خود ادامه داد و مخفیانه آخرین آلبوم خود یعنی ستارهٔ سیاه را در نیویورک ضبط کرد. در اوت ۲۰۱۵ اعلام شد که او در حال نوشتن ترانه برای موزیکال برادوی مبتنی بر مجموعهٔ کارتونی باب‌اسفنجی شلوارمکعبی است. او همچنین ترانهٔ افتتاحیهٔ مجموعهٔ تلویزیونی آخرین پلنگ‌های سیاه را نوشت و ضبط کرد که در نوامبر پخش شد. این ترانه بعدها قطعهٔ عنوان آلبوم ستارهٔ سیاه شد. در ۷ دسامبر، موزیکال لازاروسِ بویی در نیویورک به نمایش درآمد. آخرین حضور در ملأ عام او در شب افتتاحیهٔ این موزیکال بود.
ستارهٔ سیاه در ۸ ژانویه ۲۰۱۶ همزمان با ۶۹ سالگی بویی منتشر شد و با تحسین منتقدان روبه‌رو گردید. او دو روز بعد درگذشت. ویسکانتی اعلام کرد بویی هدف داشت این آلبوم آواز قو و هدیهٔ خداحافظی او به طرفدارانش باشد. چندین گزارشگر و منتقد سپس خاطرنشان کردند که به نظر می‌رسد بخش عمدهٔ اشعار آلبوم حول محور مرگ قریب‌الوقوع او می‌چرخد. سی‌ان‌ان اشاره کرد که این آلبوم «مردی را نشان می‌دهد که به نظر می‌رسد با فناپذیری خود دست و پنجه نرم می‌کند». به گفتهٔ ویسکانتی، بویی در حال برنامه‌ریزی برای نوشتن آلبوم بعدی بود و در هفته‌های پایانی، دموهایی از پنج ترانه را نوشت و ضبط کرد، و حاکی از آن بود که فکر می‌کند چند ماه دیگر برایش باقی مانده است. روز بعد از مرگ بویی، بازدید آنلاین موسیقی او به شدت افزایش یافت و رکورد پربازدیدترین هنرمند ویوو در یک روز را شکست. ستارهٔ سیاه به صدر جدول آلبوم‌های بریتانیا رسید. همچنین نوزده آلبومش در جدول ۱۰۰ آلبوم برتر بریتانیا و سیزده تک‌آهنگش در جدول ۱۰۰ آلبوم برتر بریتانیا قرار داشتند. ستارهٔ سیاه همچنین در صدر جدول‌های سراسر جهان از جمله استرالیا، فرانسه، آلمان، ایتالیا، نیوزیلند و ایالات متحده قرار گرفت.
درگذشت

بویی در ۱۰ ژانویهٔ ۲۰۱۶ بر اثر سرطان کبد در آپارتمان شهر نیویورک درگذشت. سرطان او از ۱۸ ماه قبل تشخیص داده شده بود اما بویی وضعیت خود را در میان عموم علنی نکرده بود. کارگردان بلژیکی تئاتر، ایوو ون هوو که با او در موزیکال آف برادوی لازاروس کار کرده بود، گفت بویی به علت پیشرفت بیماری قادر به حضور در تمرینات نبود. او خاطرنشان کرد که بویی در طول بیماری کار خود را ادامه داده است. تونی ویسکانتی نوشت: «او همیشه آنچه را که می‌خواست انجام می‌داد. و او می‌خواست به روش خودش و به بهترین شکل انجام دهد. مرگ او با زندگی‌اش — که یک اثر هنری است — تفاوتی نداشت. او هدیهٔ خداحافظی‌اش ستارهٔ سیاه را برای ما ساخت. اما من آماده نبودم. او مردی خارق‌العاده بود، سرشار از عشق و زندگی. او همیشه با ما خواهد بود.»
به دنبال مرگ بویی، طرفداران بدون آمادگی قبلی در زیارتگاه‌های خیابانی تجمع کردند. در کنار نقاشی دیواری او در زادگاهش بریکستون، که او را در شخصیت علاءالدین سالم به تصویر کشیده شده است، طرفداران گل گذاشتند و ترانه‌های او را خواندند. سایر مکان‌های یادبود شامل برلین، لس آنجلس و خارج از آپارتمان او در نیویورک می‌شد. پس از اعلام خبر مرگ او، فروش آلبوم‌ها و تک‌آهنگ‌هایش افزایش یافت. بویی پیش از مرگش اصرار داشت که مراسم تشییع جنازه نمی‌خواهد، و طبق گواهی درگذشت، جسد او در ۱۲ ژانویه در نیوجرسی سوزانده شد. همان‌طور که او در وصیت‌نامهٔ خود ذکر کرده بود، خاکسترش در یک مراسم بودایی در بالی اندونزی پخش شد.
جایزه‌ها و دست‌آوردها

بویی برای ترانهٔ موفق سال ۱۹۶۹ «شگفتی فضایی» جایزهٔ ویژهٔ آیور نوولو بابت خلاقت را برنده شد. نقش‌آفرینی او در فیلم مردی که به زمین سقوط کرد برای او جایزه ساترن برای بهترین بازیگر مرد را به دنبال داشت. در دهه‌های بعدی، او شش جایزهٔ گرمی و چهار جایزهٔ بریت به دست آورد که دوبار آن در رشتهٔ بهترین هنرمند مرد بریتانیایی بود؛ جایزه مشارکت ممتاز در موسیقی در سال ۱۹۹۶؛ و جایزه نماد بریت برای «تأثیر ماندگار او بر فرهنگ بریتانیا» پس از مرگ در سال ۲۰۱۶ به او داده شد.
بویی در سال ۱۹۹۹ از سوی دولت فرانسه نشان فرماندهٔ هنر و ادب را دریافت کرد و مدرک دکترای افتخاری کالج موسیقی برکلی به او اهدا شد. او در سال ۲۰۰۰ نشان سلطنتی فرمانده والامقام امپراتوری بریتانیا (CBE) را نپذیرفت و در سال ۲۰۰۳ هم از دریافت نشان شوالیه خودداری کرد. بویی بعداً گفت: «هرگز قصد پذیرش چیزی شبیه به این را ندارم. جدا نمی‌دانم به چه دردی می‌خورد. این چیزی نیست که زندگی‌ام را صرفش کردم.»
بووی در طول دوران زندگی بیش از ۱۰۰ میلیون نسخه از آثارش را در سراسر جهان فروخت و به یکی از پرفروش‌ترین هنرمندان موسیقی تبدیل شد. منابع دیگر رقم فروش آثار او را بین ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلیون عنوان می‌کنند. بویی در سال ۲۰۲۲ پرفروش‌ترین هنرمند وینیل در سدهٔ بیست و یکم معرفی شد. نام چهار ترانهٔ او در فهرست تالار مشاهیر راک اند رول از ۵۰۰ ترانه‌ای که راک اند رول را شکل دادند گنجانده شده است.
در نظرسنجی سال ۲۰۰۲ بی‌بی‌سی از ۱۰۰ بریتانیایی کبیر، بویی در رتبهٔ ۲۹ قرار گرفت. رولینگ استون در سال ۲۰۰۴ نام او را در فهرست ۱۰۰ هنرمند بزرگ تاریخ در رده ۳۹ قرار داد. بویی در سال ۱۹۹۶ به تالار مشاهیر راک اند رول و در سال ۲۰۰۵ به تالار مشاهیر ترانه‌پردازان راه یافت. او در سال ۲۰۱۳ وارد تالار مشاهیر علمی تخیلی و فانتزی شد. چند روز پس از مرگ بویی، راب شفیلد، یکی از نویسندگان رولینگ استون، او را «بزرگ‌ترین ستاره راک تاریخ» معرفی کرد. این مجله همچنین او را به عنوان سی و نهمین ترانه‌سرای بزرگ تاریخ رتبه‌بندی کرد. در سال ۲۰۲۲، اسکای آرتس او را تأثیرگذارترین هنرمند ۵۰ سال گذشته در بریتانیا معرفی کرد. بویی در فهرست سال ۲۰۲۳ رولینگ استون از ۲۰۰ خواننده بزرگ تاریخ، در رتبه ۳۲ قرار گرفت.
دیسکوگرافی

دیوید بویی (۱۹۶۷)
دیوید بویی (۱۹۶۹)
مردی که دنیا را فروخت (۱۹۷۰)
رضایتمندانه (۱۹۷۱)
ظهور و سقوط زیگی استارداست و عنکبوت‌ها از مریخ (۱۹۷۲)
علاءالدین سالم (۱۹۷۳)
پین‌آپ‌ها (۱۹۷۳)
سگ‌های الماسی (۱۹۷۴)
آمریکایی‌های جوان (۱۹۷۵)
ایستگاه به ایستگاه (۱۹۷۶)
کم (۱۹۷۷)
«قهرمانان» (۱۹۷۷)
مستأجر (۱۹۷۹)
هیولاهای ترسناک (و ابروحشتناک‌ها) (۱۹۸۰)
بیا برقصیم (۱۹۸۳)
امشب (۱۹۸۴)
هیچ‌وقت ناامیدم نکن (۱۹۸۷)
بلک تای وایت نویز (۱۹۹۳)
بودای حومه‌نشینان (۱۹۹۳)
بیرون (۱۹۹۵)
زمینی (۱۹۹۷)
ساعت‌ها (۱۹۹۹)
هیتن (۲۰۰۲)
واقعیت (۲۰۰۳)
روز بعد (۲۰۱۳)
ستاره سیاه (۲۰۱۶)
تصویر تبلیغاتی بویی در سال ۱۹۶۷
پلاکی در ترایدنت استودیوز در لندن. بویی شش آلبوم بین سال‌های ۱۹۶۹ تا ۱۹۷۴ در آن‌جا ضبط کرد.
بویی و تونی دفریس در راندهاوس لندن، ۱۹۷۱
بویی در طول تور زیگی استارداست، ۱۹۷۲
بویی هنگام اجرای «ربل ربل»، فوریهٔ ۱۹۷۴
بویی و شر، ۱۹۷۵
بویی در نقش دوک سفید لاغر، ۱۹۷۶
آپارتمان واقع در شونبرک، برلین، که بویی از ۱۹۷۶ تا ۱۹۷۸ در آن‌جا زندگی می‌کرد

بویی هنگام اجرا در اسلو، نروژ، ۱۹۷۸
بویی در تور مهتاب جدی، ۱۹۸۳
بویی در تور عنکبوت شیشه‌ای، ۱۹۸۷
بویی در تور صدا+بینایی، ۱۹۹۰
بویی هنگام اجرا در تورکو، فنلاند، ۱۹۹۷
بویی هنگام اجرا در طول تور هیتن، ۲۰۰۲
بویی هنگام اجرا در دوبلین، ایرلند، در نوامبر ۲۰۰۳ طی تور واقعیت—آخرین تور کنسرتی او
بویی به همراه پسرش دانکن جونز در افتتاحیهٔ نخستین فیلم کارگردانی‌شدهٔ جونز، ماه، ۲۰۰۹
زنی یک روز پس از اعلام مرگ بویی در بیرون آپارتمان او در نیویورک گل می‌گذارد.
ستارهٔ بویی در پیاده‌روی مشاهیر هالیوود
دماغه پسچانی (دریای کاسپین)

| دماغه پسچانی | دماغه پسچانی |
| --- | --- |
Мыс Песчаный قزاقی: Песчаный Мүйісі: Мыс Песчаный قزاقی: Песчаный Мүйісі
دماغه پسچانیLocation of the cape: دماغه پسچانیLocation of the cape
موقعیت: قزاقستان
مختصات جغرافیایی: ۴۳°۹′۴″ شمالی ۵۱°۱۶′۲۸″ شرقی﻿ / ﻿۴۳٫۱۵۱۱۱°شمالی ۵۱٫۲۷۴۴۴°شرقی﻿ / 43.15111; 51.27444
پهنه‌های آبی فراساحلی: دریای کاسپین
زمین‌شناسی: دماغه
دماغه پسچانی (انگلیسی: Cape Peschany) یک دماغه در سواحل دریای کاسپین در کشور قزاقستان و در جنوب شهر آق‌تاو است.