stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
جادوگر شهر از (فیلم ۱۹۲۵)

| 0 | 1 |
| --- | --- |
کارگردان: لری سمون
تهیه‌کننده: لری سمون
نویسنده: لری سمون فرانک جاسلین بام
فیلمنامه‌نویس: فرانک جاسلین بام لری سمون
بر پایه: جادوگر شهر از اثر فرانک جاسلین بام
بازیگران: لری سمون برایانت واشبرن دوروتی دوان ویرجینیا پیرسون اولیور هاردی چارلز ماری ماری کار فرانک الکساندر جوزف سوئیکارد اوتو لدرر اسپنسر بل ویلیام هابر اسپنسر بل
فیلم‌بردار: فرانک بی. گود هانس اف. کوئینکمپ لئونارد اسمیت
تدوین‌گر: سام زیمبالیست
تاریخ‌های انتشار:  ۱۳ آوریل ۱۹۲۵ (۱۹۲۵-0۴-۱۳)  
مدت زمان: ۹۳ دقیقه
کشور: آمریکا
جادوگر شهر از (انگلیسی: Wizard of Oz) فیلمی در ژانر فانتزی به کارگردانی لری سمون است که در سال ۱۹۲۵ منتشر شد.
بازیگران

لری سمون
برایانت واشبرن
ویرجینیا پیرسون
اولیور هاردی
چارلز ماری
ماری کار
فرانک الکساندر
جوزف سوئیکارد
اسپنسر بل
ویلیام هابر
اسپنسر بل
کرتیس مک‌هنری
کمدین‌ها (فیلم ۱۹۵۴)

| 0 | 1 |
| --- | --- |
کارگردان: خوان آنتونیو باردم
تهیه‌کننده: Eduardo Manzanos Brochero Alberto Soifer
نویسنده: Juan Antonio Bardem
بازیگران: اما پنه‌یا فرناندو ری کارلوس کاساراویا
موسیقی: Isidro B. Maiztegui خسوس فرانکو Manuel Parada
فیلم‌بردار: Ricardo Torres
تدوین‌گر: Antonio Gimeno
تاریخ‌های انتشار: ۱۷ مه ۱۹۵۴
مدت زمان: ۸۸ دقیقه
کشور: اسپانیا
کمدین‌ها (اسپانیایی: Cómicos‎) یک فیلم به کارگردانی خوان آنتونیو باردم است که در سال ۱۹۵۴ منتشر شد. از بازیگران آن می‌توان به فرناندو ری اشاره کرد.
گاه‌شماری رسمی ایران

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| <<  | بهمن | بهمن | بهمن | بهمن | بهمن |  >> |
| ش | ی | د | س | چ | پ | ج |
|  |  | ۱ | ۲ | ۳ | ۴ | ۵ |
| ۶ | ۷ | ۸ | ۹ | ۱۰ | ۱۱ | ۱۲ |
| ۱۳ | ۱۴ | ۱۵ | ۱۶ | ۱۷ | ۱۸ | ۱۹ |
| ۲۰ | ۲۱ | ۲۲ | ۲۳ | ۲۴ | ۲۵ | ۲۶ |
| ۲۷ | ۲۸ | ۲۹ | ۳۰ |  |  |  |
۱۴۰۳ خورشیدی: ۱۴۰۳ خورشیدی
| 0 | 1 |
| --- | --- |
گاه‌شماری میلادی: ۲٬۰۲۰ – ۲٬۰۲۱
هجری قمری: ۱٬۴۴۱ – ۱٬۴۴۲
گاه‌شماری گرگوری: 2020   MMXX
از تاریخ پیدایش رم: ۲٬۷۷۳
گاه‌شماری ارمنی: ۱٬۳۲۹   ԹՎ
گاه‌شماری بهائی: ۱۷۶ – ۱۷۷
گاه‌شماری بربری: ۲٬۹۷۰
گاه‌شماری بودایی: ۲٬۵۶۴
گاه‌شماری برمه‌ای: ۱٬۳۸۲
گاه‌شماری رومی: ۷٬۵۲۸ – ۷٬۵۲۹
گاهشماری مازندرانی: ۱٬۵۳۱ – ۱٬۵۳۲
گاه‌شماری قبطی: ۱٬۷۳۶ – ۱٬۷۳۷
گاه‌شماری اتیوپیایی: ۲٬۰۱۲ – ۲٬۰۱۳
سال عبری:  ۵٬۷۸۰  –  ۵٬۷۸۱ 
گاه‌شماری هندی: 
 - ویکرم سموت: ۲٬۰۷۵ – ۲٬۰۷۶
 - ساکا سموت: ۱٬۹۴۲ – ۱٬۹۴۳
 - کالی یوگا: ۵٬۱۲۱ – ۵٬۱۲۲
گاه‌شماری هولوسین: ۱۲٬۰۲۰
گاه‌شماری کره‌ای: ۴٬۳۵۳
گاه‌شماری خورشیدی تایلندی: ۲٬۵۶۳
ن ب و: ن ب و
گاه‌شماری رسمی ایران بر طبق قانون اساسی هجری خورشیدی است و البته هجری قمری نیز معتبر است؛ تعطیل رسمی هفتگی نیز روز جمعه است.
گاهشماری هجری خورشیدی در ۱۱ فروردین ۱۳۰۴ (۱۹۲۵ میلادی) در مجلس شورای ملی تصویب شد و به موجب آن طول و نام ماه‌های سال اصلاح شد. طول ماه‌ها که در هر سال متغیر بود و از ۲۹ تا ۳۲ روز تغییر می‌کرد به شش ماه ۳۱ روزه، پنج ماه ۳۰ روزه و یک ماه ۲۹ روزه (که در سال‌های کبیسه ۳۰ روز می‌شود) دقیق شد و نام ماه‌ها از نام عربی برج‌های فلکی به نام‌های امروزی آن (فروردین تا اسفند) تغییر کرد. معیار شروع سال، ۱ فروردین و معیار لحظه تحویل سال اعتدال بهاری است.
بر طبق این گاه‌شماری، مانند گاه‌شماری هجری خورشیدی برجی، بر مبنای طول و سرآغاز سال گاه‌شماری جلالی است ولی مبدأ آن برگرفته از تقویم برجی مذکور، نوروز سال هجرت محمد، پیامبر اسلام از مکه به مدینه در سال ۶۲۲ میلادی است و ماه‌های آن با تعدیل طول و تغییر نام ماه‌های تقویم برجی است.
تاریخچه

تقویم هجری خورشیدی، بر اساس مبانی تقویم جلالی (ایجاد شده در ۴۷۱ هجری قمری) و پس از تغییراتی در تقویم جلالی در قالب تقویم هجری خورشیدی برجی در سال ۱۲۸۹ خورشیدی برای امور مالی کشور رسمیت یافت. ابتکار تغییر گاهشمار رسمی کشور از هجری قمری به هجری شمسی را نخستین بار میرزا عبدالحسین وحیدالملک شیبانی نماینده دوره دوم مجلس شورای ملی پیشنهاد کرد. این پیشنهاد در ۱۰ ربیع‌الثانی ۱۳۲۸ قمری (۳۱ حمل ۱۲۸۹ شمسی؟) در مجلس مطرح و قرار شد در طرح قانون محاسبات که در حال تدوین بود گنجانده شود. قانون محاسبات در ۹ ذیقعدهٔ ۱۳۲۸ قمری (۲۰ یا ۲۱ عقرب ۱۲۸۹ شمسی؟) به تصویب مجلس رسید و ماده سوم آن مقرر می‌کرد: «مقیاس زمان بعد از این درمحاسبات دولتی سال‌های شمسی و ماه‌های شمسی (بروج) خواهدبود».
بتدریج تا سالهای پایانی دوره قاجار، تقویم خورشیدی جایگزین هجری قمری شد اما نامهای ماه‌ها، نامهای بروج فلکی (حمل، ثور، جوزا …) بود. در ۲۱ جدی ۱۳۰۳ (۱۵ جمادی‌الثانی ۱۳۴۳ قمری) بیش از چهل نماینده طرحی به مجلس دادند و خواهان آن شدند که از سال آینده، نامهای ایرانی برای ماه‌ها به کار رود. در این طرح آمده بود: «ایرانیان با وجود داشتن بهترین تاریخ شمسی که معنی هر یک از آن ماه‌ها کاملاً موافقت به مقتضیات فصل موجوده مملکت می‌نماید، متأسفانه به مرور ایام، قهراً یا به علل غیرمعلوم دیگر، از صورت اصلی خارج و گاهی به اسامی بی‌تناسب حیوانات یا بروج آمیخته شده‌است». این طرح در ۱۱ فروردین ۱۳۰۴ در مجلس شورای ملی تصویب شد و دولت را مکلف کرد که از آغاز نوروز ۱۳۰۴ سال‌های شمسی از ماه فروردین شروع شود و به اسفند خاتمه یابد. کاربرد نام سالهای ترکی و بروج فلکی نیز کنار گذاشته شود. بر اساس این قانون استفاده از گاه‌شماری گاه‌شماری دوازده حیوانی (خَتا و اویغوری) منسوخ شد (استفاده از گاه‌شماری حیوانی همچنان در فرهنگ عمومی مردم ایران رواج دارد) و گاه‌شماری هجری شمسی با مبدأ هجرت پیامبر اسلام از مکه به مدینه و با طول سال شمسی و با نام ماه‌های فارسی میانه مورد استفاده قرار گرفت.
در عمل بین کبیسه‌های اعمال شده در این گاه‌شماری با گاه‌شماری جلالی اختلاف‌هایی وجود دارد.[نیازمند منبع] آن زمان برای رفع چنین اختلافاتی در گاه‌شماری هجری شمسی، هیئت اصلاح تقویم‌ تشکیل شد. این هیئت همان روش کلی کبیسه‌گیری گاه‌شماری میلادی گریگوری را پیشنهاد کرد و علاوه بر آن آرایه جدیدی برای تعدیل کبیسه‌گیری عرضه نمود.[نیازمند منبع]
تنها دریک وقفهٔ زمانی بین ۲۴ اسفند ۱۳۵۴ تا ۵ شهریور ۱۳۵۷، تقویم شاهنشاهی تقویمی جدید با مبدأ تقریبی آغاز حکومت کوروش بزرگ (۱۱۸۰ سال افزوده نسبت به تقویم هجری شمسی)، به جای آن تقویم رسمی ایران اعلام شده بود.
سال مبدأ گاه‌شماری

مبدأ گاهشماری ایران مانند گاهشماری هجری قمری، سال هجرت پیامبر اسلام، محمد، سال ۶۲۲ میلادی از مکه به مدینه می‌باشد. هجرت پیامبر اسلام از مکه به مدینه در (ربیع‌الاول / شهریور و مهر سال ۱ هجری) برابر با سپتامبر ۶۲۲ (میلادی قدیم) می‌باشد.
روز سرآغاز گاه‌شماری

سرآغاز گاهشماری ایران روز جمعه «۱ فروردین سال ۱ هجری خورشیدی» (۲۹ شعبان ۱ سال پیش از هجرت) برابر با ۱۹ مارس ۶۲۲ میلادی قدیم (یولیانی) و ۲۲ مارس ۶۲۲ میلادی جدید (گرگوری) است؛ یعنی، ۱۱۹ روز پیش از مبدأ گاه‌شماری هجری قمری و ۱۷۹ روز پیش از هجرت.
لحظه تحویل سال

در این گاه‌شماری معیار شروع سال، ۱ فروردین و معیار لحظه تحویل سال اعتدال بهاری است ولی مکانی که باید مبدأ محاسبهٔ تقویم قرار گیرد مشخص نشده‌است. مرکز تقویم مؤسسهٔ ژئوفیزیک دانشگاه تهران که مرجع رسمی تقویم در ایران است و بعضی (از جمله ایرج ملکپور) نصف‌النهار ۵۲٫۵ درجهٔ شرقی را مرجع محاسبات این تقویم گرفته‌اند و برخی دیگر (از جمله راین‌گولد و درشوویتز در کتاب محاسبات تقویمی خود، Calendrical Calculations) شهر تهران را. این دو مبدأ تا حدود سال ۱۴۶۹ هجری شمسی اختلافی در گاه‌شماری ایجاد نمی‌کنند ولی برای تعیین کبیسه بودن یا نبودن سال ۱۴۶۹، لازم است مبدأ این گاه‌شماری مشخص شود.
تقسیمات گاه‌شماری ایران

پس از اصلاح و تعیین نام ماه‌های سال و تصویب دقیق زمان ابتدا و انتهای هر ماه و فصل‌های سال، مجلس شورای ملی تقسیم‌بندی سالیانه را به این صورت ابلاغ کرد:
یک سال رسمی ایران، یک سال خورشیدی است که تشکیل شده‌است از ۱۲ ماه، که شش ماه اول ۳۱ روز، پنج ماه دوم ۳۰ روز و ماه آخر ۲۹ روز می‌باشد. هر ۴ سال یکبار طول ماه آخر ۳۰ روز است که آن سال به سال کبیسه معروف است.
این سالنما پس از ساماندهی در افغانستان به‌طور رسمی و در منطقه کردستان به صورت غیررسمی ولی همگانی نیز بکار برده می‌شود. طول سال و فصل‌ها در همه جا یکسان ولی ماه‌ها در هر زبان و گویشی نام خاصی دارند؛ که به ترتیب عبارت‌اند از:
| ترتیب | روزها | نام> فارسی (ایران) | نام> فارسی (افغانستان) | نام> پشتو (افغانستان) | نام> هزارگی (افغانستان) | نام> کردی | نام> ترکیآذربایجانی | تاریخ‌های میلادی | فصل |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱ | ۳۱ | فروردین | حَمَل | وری | اورال | خاکه‌لێوه | آغلار-گۆلر | ۲۱ مارس – ۲۰ آوریل | بهار |
| ۲ | ۳۱ | اردیبهشت | ثَور | غویی | اید | گوڵان | گۆلن | ۲۱ آوریل – ۲۱ مه | بهار |
| ۳ | ۳۱ | خرداد | جَوزا | غبرګولی | بررید | جۆزه‌ردان | قؽزاران | ۲۲ مه – ۲۱ ژوئن | بهار |
| ۴ | ۳۱ | تیر | سَرَطان | چنګاښ | سرتایستو | پووشپه‌ڕ | قوْرا بیشیرن | ۲۲ ژوئن – ۲۲ ژوئیه | تابستان |
| ۵ | ۳۱ | مرداد | اَسَد | زمری | چیله تایستو | گه‌لاوێژ | قۇیرۇق دوْغان | ۲۳ ژوئیه – ۲۲ اوت | تابستان |
| ۶ | ۳۱ | شهریور | سُنبُله | وږی | آخیر تایستو | خه‌رمانان | زۇمار | ۲۳ اوت – ۲۲ سپتامبر | تابستان |
| ۷ | ۳۰ | مهر | میزان | تله | تخم ریز | ڕه‌زبه‌ر | خزل | ۲۳ سپتامبر – ۲۲ اکتبر | پاییز |
| ۸ | ۳۰ | آبان | عَقرَب | لړم | برگ ریز | خه‌زه‌ڵوه‌ر | قؽروْو | ۲۳ اکتبر – ۲۱ نوامبر | پاییز |
| ۹ | ۳۰ | آذر | قَوس | لیندی | چیله زمستو | سه‌رماوه‌ز | آذر | ۲۲ نوامبر – ۲۱ دسامبر | پاییز |
| ۱۰ | ۳۰ | دی | جَدْی | مرغومی | بامو | به‌فرانبار | چیلله | ۲۲ دسامبر – ۲۰ ژانویه | زمستان |
| ۱۱ | ۳۰ | بهمن | دَلو | سلواغه | سیاه بار | ڕێبه‌ندان | دوْندۇران | ۲۱ ژانویه – ۱۹ فوریه | زمستان |
| ۱۲ | ۲۹–۳۰ | اسفند | حوت | کب | نجیر | ره‌شه‌مه | بایرام | ۲۰ فوریه – ۲۰ مارس | زمستان |
با اینکه معیار محاسبات تقویم‌های خورشیدی، حرکت زمین به دور خورشید (سال) است؛ واژه ماه در این تقویم‌ها هم مورد استفاده قرار می‌گیرد که تقریباً برابر یک دور حرکت ماه به دور زمین در گاه‌شماری قمری است. هر ماه در سال خورشیدی، ۲۹، ۳۰ یا ۳۱ روز طول می‌کشد که برابر ۳۰درجه حرکت زمین بدور خورشید در یک برج فلکی است. با اینکه کاربرد این کلمه ماه حالت همگانی دارد، استفاده از واژه برج مانند قدیم برای تقویم‌های خورشیدی درست‌تر است.
کبیسه‌گیری گاه‌شماری رسمی ایران

تقویم رسمی کنونی ایران معمولاً هر چهار سال یکبار کبیسه می‌شود و برای جبران کسر سال حقیقی، در آغاز هر دورهٔ ۲۹، ۳۳ یا ۳۷ساله، یک کبیسه پنج ساله وجود دارد. بنا به محاسبات ایرج ملکپور، در یک فراز پنج هزارساله، به ازای هر دورهٔ ۳۷ساله، نزدیک به پنج دورهٔ ۲۹ساله و تقریباً ۲۰ دورهٔ ۳۳ساله وجود دارد. ترتیب و توالی کبیسه‌ها قاعده‌مند نیست. چنانچه لحظه تحویل سال خورشیدی بعد از ظهر حقیقی/شرعی ۳۶۶اُمین روز از سال باشد، آن سال کبیسه و روز بعد نوروز است.
بر اساس محاسبات مرکز تقویم مؤسسهٔ ژئوفیزیک دانشگاه تهران که مرجع رسمی تقویم ایران است، از سال ۱۲۰۶ تا ۱۴۹۸ هجری شمسی این سالها کبیسه بوده‌اند یا خواهند بود:
۱۲۱۰، ۱۲۱۴، ۱۲۱۸، ۱۲۲۲، ۱۲۲۶، ۱۲۳۰، ۱۲۳۴، ۱۲۳۸، ۱۲۴۳ (۳۳ساله)، ۱۲۴۷، ۱۲۵۱، ۱۲۵۵، ۱۲۵۹، ۱۲۶۳، ۱۲۶۷، ۱۲۷۱، ۱۲۷۶ (۳۳ساله)، ۱۲۸۰، ۱۲۸۴، ۱۲۸۸، ۱۲۹۲، ۱۲۹۶، ۱۳۰۰، ۱۳۰۴، ۱۳۰۹ (۳۳ساله)، ۱۳۱۳، ۱۳۱۷، ۱۳۲۱، ۱۳۲۵، ۱۳۲۹، ۱۳۳۳، ۱۳۳۷، ۱۳۴۲ (۳۳ساله)، ۱۳۴۶، ۱۳۵۰، ۱۳۵۴، ۱۳۵۸، ۱۳۶۲، ۱۳۶۶، ۱۳۷۰، ۱۳۷۵ (۳۳ساله)، ۱۳۷۹، ۱۳۸۳، ۱۳۸۷، ۱۳۹۱، ۱۳۹۵، ۱۳۹۹، ۱۴۰۳، ۱۴۰۸ (۳۳ساله)، ۱۴۱۲، ۱۴۱۶، ۱۴۲۰، ۱۴۲۴، ۱۴۲۸، ۱۴۳۲، ۱۴۳۶، ۱۴۴۱ (۳۳ساله)، ۱۴۴۵، ۱۴۴۹، ۱۴۵۳، ۱۴۵۷، ۱۴۶۱، ۱۴۶۵، ۱۴۶۹، ۱۴۷۴ (۳۳ساله)، ۱۴۷۸، ۱۴۸۲، ۱۴۸۶، ۱۴۹۰، ۱۴۹۴، و ۱۴۹۸.
کبیسه‌گیری گاه‌شماری رسمی ایران > تطبیق کبیسه رسمی و حسابی

همچنین ببینید: گاه‌شماری هجری خورشیدی حسابی
در کنار تقویم رسمی ایران، تقویم یا تقویم‌های حسابی ایرانی یا هجری شمسی نیز وجود دارند. یکی از آنها تقویم حسابی احمد بیرشک است که با تقویم رسمی ایران در کبیسه‌گیری تفاوت دارد. در تقویم رسمی، کبیسه‌گیری با تحویل حقیقی سال مشخص می‌شود و دارای سه دورهٔ بسیط ۲۹ساله، ۳۳ساله یا ۳۷ساله است و نظم تعریف شده‌ای در توالی دوره‌های سه‌گانه‌اش وجود ندارد.
اما در تقویم حسابی بیرشک دوره‌های سه‌گانه یادشده با تعدیل حسابی و ریاضی کبیسه‌ها به‌طور متوالی در دوره‌هایی بزرگتر منظم شده و معمولاً در یک دوره بزرگ ۲۸۲۰ ساله مرتب می‌شوند، بنابرین در تقویم حسابی به راحتی تنها با محاسبه ریاضی می‌توان کبیسه بودن یا نبودن یک سال را تعیین کرد، در حالیکه در تقویم رسمی جز با محاسبات نجومی پیچیده امکان‌پذیر نیست.
تقویم حسابی بیرشک در کاربردهای عملی قابل استفاده نیست چون در کبیسه‌گیری بسیاری از سالها، از جمله سال ۱۴۰۳ هجری شمسی، با تقویم رسمی ایران تفاوت دارد.
یاسر شه‌بخش

| یاسر شه‌بخش | یاسر شه‌بخش |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱ خرداد ۱۳۶۵ زاهدان، استان سیستان و بلوچستان، ایران
درگذشت: ۸ مهر ۱۴۰۱ (۳۶ سال) زاهدان، استان سیستان و بلوچستان، ایران
علت مرگ: شلیک مستقیم مأموران نظامی جمهوری اسلامی
ملیت: ایرانی
شناخته‌شده برای: کشته‌شدن در جمعه خونین زاهدان
عنوان: مدافع مکی
یاسر شه بخش (۱ خرداد ۱۳۶۵ – ۸ مهر ۱۴۰۱) مشهور به «مدافع مکی» «قهرمان» و «تک تیرانداز بلوچ» است که در جریان خیزش ۱۴۰۱ ایران، در جمعه خونین زاهدان با شلیک مستقیم لباس شخصی‌های اطلاعات سپاه کشته شد.
زمانی که نیروهای سپاه پاسداران نمازگزاران بلوچ را هنگام خروج از مسجد مکی به رگبار گلوله بستند، یاسر شه بخش برای دفاع از مردم با سلاح به خیابان آمد و در درگیری‌ها با نیروهای لباس شخصی‌های اطلاعات سپاه در شامگاه جمعه جان خود را از دست داد.
رئیس و فرمانده اطلاعات سپاه استان، حمیدرضا هاشمی (با نام مستعار سیدعلی موسوی) که مسئولیت اجرایی عملیات جمعه خونین زاهدان و رگبار نمازگزاران را بر عهده داشت به همراه چند مأمور دیگر در اقدامی هدفمند به ضرب گلوله یاسر شه بخش کشته شدند.
زندگی شخصی

یاسر شه‌بخش متولد ۱ خرداد ۱۳۶۵ فرزند تاج محمد اهل زاهدان، بلوچ و سنی مذهب بود. او متأهل و یک فرزند پسر داشت و از نظر مالی نیز در خانواده ای مرفه بزرگ شده بود و کم و کسری نداشت. یاسر شه‌بخش استعداد درخشان و مهارت فوق‌العاده‌ای در تیراندازی داشت و ویدئوهای تیراندازی او پس از کشته شدنش در رسانه‌های اجتماعی مورد توجه و بازتاب قرار گرفت.
درگیری‌های جمعه خونین زاهدان

مقالهٔ اصلی: جمعه خونین زاهدان
درگیری‌های جمعه خونین زاهدان > پیش زمینه

با انتشار بیانیهٔ تأیید خبر تجاوز یک فرمانده نیروی انتظامی به یک دختر ۱۵ ساله بلوچ توسط امام جمعه موقت راسک در استان سیستان و بلوچستان، اعتراضات سرتاسر بلوچستان را فرا گرفت. هم‌زمان با اوج‌گیری خیزش ۱۴۰۱ در روز هشتم مهر نمازگزاران هنگام خروج از مسجد مکی در حالی که علیه حکومت شعار می‌دادند توسط نیروهای لباس شخصی و سپاه به رگبار بسته شدند.
درگیری‌های جمعه خونین زاهدان > درگیری‌های جمعه خونین زاهدان

با بالا گرفتن درگیری‌ها در جمعه خونین زاهدان، علاوه بر جان باختن ده‌ها تن از معترضان با گلوله جنگی نیروهای حکومتی، بیش از ۲۵۰ تن دیگر نیز مجروح شدند. خبرگزاری حکومتی ایرنا از کشته‌شدن عبدالمجید ریگی و یاسر شه‌بخش به‌دست نیروهای امنیتی خبر داد.
مردم خشمگین یک پاسگاه در منطقهٔ شیرآباد زاهدان را تسخیر کردند؛ و یک کلانتری را در نزدیکی مسجد مکی را آتش زدند. روابط عمومی قرارگاه قدس نیز طی اطلاعیه‌ای از کشته شدن ۳ پاسدار و یک بسیجی با نام‌های پاسدار سید حمیدرضا هاشمی، پاسدار محمدامین آذرشکر و یک بسیجی به نام محمدامین عارفی در جریان درگیری نیروهای نظامی با معترضان خبر دادند. همچنین مقامات نظامی سیستان و بلوچستان از کشته و مجروح شدن ۳۲ تن از نیروهای انتظامی و امنیتی خبر دادند.
مقامات حکومتی همانند گذشته معترضان را عوامل گروه‌های تروریستی خواندند
درگیری‌های جمعه خونین زاهدان > دفاع از تظاهرات کنندگان

یاسر شه‌بخش در جریان جمعه خونین زاهدان که بیش از ۱۰۰ تن از مردم زاهدان توسط نیروهای حکومتی جان باختند، برای دفاع از مردم و مسجد مکی که در محاصره نیروهای سرکوبگر قرار گرفته بودند، از خانه خود اسلحه را برداشت و راهی آن‌جا شد.
گفته می‌شود او تلاش کرده تا جهت مبارزه خود را به پشت‌بام مسجد مکی برساند اما انتظامات مسجد با استقرار بر پشت‌بام مسجد ممانعت کردند. وی به همراه جمعیتی از مسجد به خیابان خیام رفت تا در آنجا سنگر گرفت سپس با سلاح خود به سمت مأموران تیراندازی می‌کرد. به نقل از شاهدان او حین درگیری گفته بود اجازه ندهند پس از کشته شدنش پیکرش به دست مأموران بیفتد.
کشته شدن

هنگامی که مسجد مکی در محاصره نیروهای سپاه بود و مردم را مورد هدف شلیک گلوله قرار می‌دادند او برای دفاع از مردم محاصره شده با سلاح به خیابان آمده بود که بر اثر تیراندازی مستقیم نیروهای لباس شخصی اطلاعات سپاه جان خود را در شامگاه جمعه از دست داد. انتظامات مسجد مکی پیکرش را بنا به وصیت خودش، به داخل مسجد بردند تا به‌دست مأموران نیفتد و روز بعد در گورستان زاهدان به خاک سپردند.
کشته شدن > روایت حکومتی

خبرگزاری‌های وابسته حکومتی به نقل از ایرنا از کشته شدن دو عضو ارشد جیش‌العدل با نام‌های «یاسر شه بخش» و «عبدالمجید ریگی»(عبدالمالک ریگی) در واقعه جمعه خونین زاهدان به دست مأموران امنیتی خبردادند. سپس ادعا کردند آنها قصد داشتند ضمن تحریک مردم نسبت به تخریب اموال عمومی، به کشتن مردم عادی و مأموران انتظامی اقدام کنند. اما این در صورتی است که عبدالمجید ریگی (عبدالمالک ریگی)، رهبر گروه جیش‌العدل در سال ۱۳۸۸ دستگیر و اعدام شده بود.
خبرگزاری حکومتی تسنیم اعلام کرد  گروه جیش العدل با انتشار بیانیه‌ای مسئولیت حمله را پذیرفته است. اما بعداً گروه جیش العدل با انتشار بیانیه‌ای قبول مسئولیت را «کذب محض» خواند و ادعای سپاه را در مورد مشارکت در جمعه خونین زاهدان و خاش رد کرد.
روایت حکومت ایران از نقش گروه‌های «تجزیه‌طلب» در این رویداد توسط عبدالحمید اسماعیل‌زهی، امام جمعه اهل سنت زاهدان نیز تکذیب شده است.
کشتن رئیس اطلاعات سپاه

رئیس و فرمانده اطلاعات سپاه سیستان و بلوچستان، حمیدرضا هاشمی (با نام مستعار سیدعلی موسوی) که مسئولیت اجرایی عملیات جمعه خونین زاهدان و رگبار نمازگزاران و مقابله مسلحانه با مردم را بر عهده داشت در اقدامی هدفمند توسط یاسر شه بخش به ضرب گلوله سلاح تک تیرانداز کشته شد.
حمیدرضا هاشمی با درجه سرتیپ یکی از سرداران سپاه پاسداران بود که سابقه اتهامات بلوچ ستیزی، سنی ستیزی، مبارزه با شهروندان بلوچ تحت عنوان «قاچاقچی»، حمله و سرکوب مردم روستای سرجنگل کورین با سلاح‌های سبک و سنگین در اعتراضات ۱۳۹۹ سیستان و بلوچستان، حضور میدانی و شلیک مستقیم شخص وی در جهت سرکوب معترضان سرباز در پی بازداشت مولوی فضل الرحمن کوهی و در آخر نیز فرمانده و رئیس عملیات جمعه خونین زاهدان را در کارنامه خود داشت.
یاد بود > مدافع مکی

مردم بلوچ پس از رشادت‌هایی که او در جمعه خونین و در دفاع از مردم و مسجد مکی انجام داد، او را مدافع مکی خواندند.
یاد بود > خیابان یاسر شه‌بخش

مردم بلوچ در اقدام‌هایی تابلوهای محل جان باختن او را در خیابان خیام به «خیابان یاسر شه‌بخش» تغییر دادند و آن را «خیابان یاسر شه بخش» نام نهادند.
همچنین در جمعه‌های اعتراضی مردم اسم وی را فریاد می‌زدند.
یاد بود > شعار مردم در جمعه‌های اعتراضی

«مثل شهید یاسرم برای مرگ حاضرم»
سنگ مزار یاسر
گارودا

| گارودا   गरुड़   Garuda | گارودا   गरुड़   Garuda |
| --- | --- |
خدای قوت و هوشیاری: خدای قوت و هوشیاری
گارودا با شکست دادن آمیرتا از دایتیا محافظت می کند.: گارودا با شکست دادن آمیرتا از دایتیا محافظت می کند.
دیواناگری: गरुड़
ترجمهٔ سانسکریت: Garuḍa
وابستگی: طرفدار ویشنو (هندوئیسم) دارما پالا (بودیسم) شانتینات (جینیسم)
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
والدین: کاشیاپا و ویناتا
خواهر و برادر: آرونا، سوماتی
شریک زندگی: اوناتی
فرزندان: سوموکا (پسر)
| گارودا | گارودا |
| --- | --- |
دیواناگری: गरुड
خط تامیلی: கருடன்
متون: گارودا پورانا
گارودا (به انگلیسی: Garuda) (به هندی: गरुड़) پرنده‌ای افسانه‌ای و عظیم است که به شکل پرنده‌ای انسان‌نما و موجودی خیالی در هر دو فرهنگ اساطیری هندویی و بودایی به چشم می‌خورد. گارودا مَرکَب یا در اصطلاح اسطوره‌شناسی هندویی «واهانا» برای ویشنو این ایزد بلندمرتبه است و افزون بر آن به عنوان شهریار پرندگان و پرنده‌ای تندپروازتر از باد، احترام بسیاری نزد هندوان دارد. همچنین گارودا در اخترشناسی سنتی هندویی، نام صورت فلکی عقاب نیز هست. امروزه براهمینی کایت (کورکور سرسفید) و فونیکس (عنقا یا ققنوس) مظهر گارودا در نظر گرفته می‌شوند. اندونزی و تایلند گارودا را به عنوان نماد رسمی ملی خود برگزیده‌اند. در اندونزی گارودا را بیشتر شبیه به عقاب جاوه به تصویر می‌کشند تا «براهمینی کایت» که بسیار کوچکتر است.
معنی نام گارودا را «کلام بالدار» دانسته‌اند که اشاره به این دارد که گفته‌اند هنگام پرواز از بال‌هایش صدای سرود وداها برمی‌خیزد. گاهی نیز معنی لفظی آن را «نابودکننده و کاهنده زهر» شمرده‌اند که به دشمنی او با مارها و نقش او به عنوان حرزی در برابر سم مار اشاره می‌کند.
پدر گارودا، کاشیاپَه (به انگلیسی: Kashyapa) و مادرش ویناتَه (به انگلیسی: Vinata) از دختران دکشَه (به انگلیسی: Daksha) است.
در منابع فارسی

در متون ترجمه شدهٔ فارسی واژه گارودا به شکل‌های مختلفی نوشته شده‌است. مانند: گارودا، گارودها گرود گرودا و همچنین به‌نام گروتمان که در ریگ ودا، در ستایش ویشودوا، دیده می‌شود.
در آیین هندو > تولد و اعمال در مهابهاراتا

داستان تولد و اعمال گارودا در کتاب نخست حماسه منظوم مهاباراتا آمده‌است. با توجه به این حماسه، زمانی که گارودا برای اولین بار سر از تخم بیرون نهاد همچون شرری از دوزخ ظاهر شد که برابر با آتش کیهانی بود که گیتی در یک سال نیاز دارد. خدایان وحشت‌زده از او طلب رحمت کردند و گارودا در پاسخ به درخواست ایشان از اندازه و انرژی خود کاست. وقتی گارودا از تخم ویناته سر برآورد چندان رخشان بود که او را به جای اَگنی نیایش می‌کردند.
در آیین هندو > فرزندان

بنابر متن منظومه مهاباراتا، گارودا از کسانی که از رقابت پرندگان فرود آمده بودند شش پسر داشت: سوموکا (به انگلیسی: Sumukha)، سوورنا (به انگلیسی: Suvarna)، سوبلا (به انگلیسی: Subala)، سوناما (به انگلیسی: Sunaama)، سونِترا (به انگلیسی: Sunethra) و سووارچاس (به انگلیسی: Suvarchas). اعضای این مسابقه در رابطه‌شان با مارها بی‌شفقت، استوار و پرقدرت بودند. ویشنو حامی ایشان بود.
در آیین هندو > نقش نمادین

در سراسر مهاباراتا، از گارودا به عنوان یک نماد تند و تیز و نیرویی خشن، پرسرعت و همچنین دارای قابلیت‌های رزمی یاد شده‌است. رزمندگان سریع، پرقدرت و پیشرو در شکست دشمنان به گارودا مانند شده‌اند که به یک مار صدمه می‌زند و رزمندگان شکست‌خورده به مارهای مجروح از حمله گارودا تشبیه شده‌اند. سردار اسطوره‌ای به نام درنا (به انگلیسی: Drona) از نوعی تشکل نظامی استفاده می‌کند که آن را «پس از گارودا» نام می‌نهد و کریشنا حتی حامل تصویر گارودا در بیرق خود است.
در آیین بودایی

در اساطیر بودایی، گارودا (به پالی: garuḷā) پرنده ایست عظیم، درنده، باهوش و سازمان دهنده. نام دیگر گارودا سوپرانا (به پالی: supaṇṇa) است، به معنی «دارنده بال‌های خوب». مانند ناگا، از ترکیب ویژگی‌های حیوانات و موجودات الهی برخوردار است و ممکن است جزو ایزدان یا الهه‌هایی با پایین‌ترین مرتبت در نظر گرفته شود.
نماد فرهنگی و ملی

در هند، اندونزی و بقیه آسیای جنوب شرقی گارودا نماد پرنده افسانه‌ای عظیم‌الجثهٔ عقاب مانندی است که ویژگی‌های هر دو فرهنگ اساطیری هندو و بودایی را به عنوان مَرکب برگزیده خدای ویشنو دارا است.
گارودا نشان ملی کشورهای تایلند و اندونزی است. در تایلند این نماد به عنوان سمبل خاندان سلطنتی نیز بکار می‌رفته‌است. همچنین در مغولستان گارودا که به نام «خان گارودا» یا «خانگارید» (به انگلیسی: Khangarid) (به مغولی: Хангарьд) هم نامیده می‌شود نماد شهر اولان باتور پایتخت و بزرگ‌ترین شهر این کشور است؛ در هند از گارودا بیشتر به عنوان یک نقش مایه رزمی استفاده می‌شود.
در تایلند به‌طور سنتی گارودا بیشتر به شکل پرنده انسان‌نمای افسانه‌ای ارائه می‌شود در حالی که در اندونزی به شکل جنگجویی با صفاتی همانند یک پرنده‌ای واقعی شبیه به شاهین-عقاب جاوان ترسیم می‌شود.
بسیاری از نهادها و شرکت‌های تجاری و فرهنگی در آسیای جنوب شرقی و شبه‌قاره هند مانند شرکت هواپیمایی اندونزی گارودا ایندونزیا، نقشی از گارودا را به عنوان نشان تجاری خود انتخاب کرده‌اند.
گارودا به عنوان نماد ملی اندونزی
گارودا به عنوان نماد ملی تایلند
گارودا یا خانگاردی (Khangardi) به عنوان نماد اولان باتور، مغولستان
گارودا و سیمرغ

با توجه به منابعی چون شاهنامه فردوسی، اوستا، بندهش و مقایسه آن با منابع هندویی و بودایی ارتباط غیرقابل انکاری بین گارودا و پرندگان افسانه‌ای و اساطیری همچون سیمرغ، عنقا، چمروش، هما و کومک دیده می‌شود. برخی از پژوهشگران معتقدند اصل این مرغان اساطیری را باید در اساطیر آریاییان هندی، همچون افسانه گارودا سراغ گرفت. بی‌تردید ریشه‌های مشترک آریایی و همچنین تبادل‌های فرهنگی مکرر، مداوم و دیرپای این دو فرهنگ همسایه در هم‌آهنگ شدن این دو اسطوره بی‌تاثیر نبوده‌است.
سابقهٔ حضور سیمرغ اساطیری در فرهنگ ایرانی به پیش از اسلام می‌رسد، از آنچه در اوستا و آثار پهلوی یا به‌طور کلی از فرهنگ پیش از اسلام بر می‌آید می‌توان دریافت که این مرغ، مرغی فراخ‌بال است که بر درختی درمان بخش به نام ویسپوبیش یا هرویسپ تخمک آشیان دارد که در بر دارندهٔ تخمهٔ همه گیاهان است. در اوستا اشاره شده که این درخت در دریای ونورکش یا دریای فراخ‌کرت قرار دارد.
اساطیر ایران و هند اشتراکات فراوانی دارند. مطالعه تطبیقی اسطوره سیمرغ در شاهنامه و شخصیت و اسطوره گارودا، ناشناخته‌های بسیاری را برای اسطوره شناسان آشکار می‌کند.
گارودا و سیمرغ > نقش فرّهی

سیمرغ نماد و سمبل ظاهری قدرت بیکران است که در داستان زال حمایت خود را از انسان نشان می‌دهد و قدرت و توان بی‌نظیر خود را جلوه‌گر می‌سازد. سیمرغ نمادی از ذات خداوند و دارای شخصیت و موجودیتی شکست‌ناپذیر و نامیرا است.
نقش گارودا و سیمرغ هر دو به عنوان مرغ بهشتی مورد توجه بوده‌است. عطار سیمرغ را مظهر بهشت پرستان می‌داند او مشتاق بازگشت به بهشتی است که آدم به گناه همدستی با مار از آنجا رانده شد.
سیمرغ و گارودا در عرفان اسلامی و هندی هر دو به عنوان موجودی کامـل که از دیده‌ها پوشیده‌است و وجود ناپیدا و بی‌نشان دارد، بکار می‌رود. هر دو حیوان را بر روی زمین و آب و در آسمان می‌بینیم، هر دو نماد خورشید در زمین و آسمان هستند؛ بنابراین دو جنبه متضاد روان آدمی، یعنی زمینی و آسمانی بودن همچنین، نماد دانش و هوش هستند. هر دو به خدایی می‌مانند که از همه چیز آگاه است، سیمرغ سه بار شاهد ویرانی دنیا بوده و از تمام علوم دوران آگاهی دارد؛ از این رو نماینده خدای خدایان است.
سیمرغ شخصیتی منحصر به فرد و بی‌همتا است که بر شکل‌گیری مرغان اساطیری دیگر تأثیری شگرف گذاشته‌است. سیمرغ و گارودا هر دو به گونه‌ای مقدس و مثبت قلمداد می‌شدند و صعود به عالم بالا را نشان می‌دادند و نماینده ایزدان و خدایان، فرّه و تاییدات الاهی و انوار راهنمایی سالکان هستند. پَر و حتی سایه آنان باعث دوری دیوها و شر و دفع آسیب می‌گشت. هر دو موجود افسانه‌ای به عنوان نماد الوهیت، انسان کامـل، جاودانگی و ذات واحد مطلق در عرفان اسلامی و هندی شناخته شده‌اند.
در اساطیر هند و ایران این دو به صورت صاعقه و طوفان تجلی یافته‌اند که با باران ارتباط دارند و در اساطیر ایرانی و هندی به عنوان پیک خورشید معرفی شده‌اند.