بلوچ‌های دور از وطن
بلوچ‌های عمان > تاریخچه روابط بلوچستان و عمان

در دوران اوج قدرت خاندان‌های سلطنتی آل سعید و آل یعرب در عمان سرزمین‌های بسیاری در غرب آسیا و شرق آفریقا تحت سیطره حکومت عمان قرار داشتند.
تا جایی که در آسیا مرزهای عمان قسمت‌هایی از جنوب بلوچستان و مشخصا بخشی از نوار ساحلی مکران را در بر می‌گرفت. روابط بلوچ‌ها با عمان به چند قرن اخیر محدود نمی‌شود و شواهد تاریخی بسیاری مبنی بر وجود ارتباطات عمیق بین بلوچستان و عمان یافت شده‌است. به‌طور مثال ظروف سرامیکی یافت شده در مناطق رأس الجنز ورأس الحد عمان در سال ۱۹۸۱ که بر روی آن نوشته‌هایی با سیستم نوشتاری هاراپا حک شده بود حاکی از کهن بودن رابطه جوامع بلوچ با مردم عمان است.
سیستم نوشتاری هاراپا مربوط به مردمان تمدن دره سند است. طبق شواهد و آثار یافت شده در نقاط بسیاری از بلوچستان در ایران و پاکستان می‌توان دریافت که تمدن دره سند بخش بزرگی از بلوچستان را در بر می‌گرفته‌است.
گروهی از مورخان بر این باوراند که بلوچ‌ها در اوان ظهور اسلام در حدود ۱۴۰۰ سال پیش به عمان مهاجرت کرده‌اند. همچنین جهانگردان اروپایی که طی قرون ۱۶ و ۱۷ میلادی از عمان بازدید کرده‌اند به حضور برخی از اقوام و جوامع بلوچ که معتقد بوده‌اند از قرن‌ها قبل در عمان ساکن اند در آن زمان اشاره کرده‌اند.
علیرغم روابط اجتماعی عمیق بین جوامع بلوچستان و عمان تا چند قرن پیش و تا پیش از به قدرت رسیدن خاندان‌های آل یعرب و آل بوسعید هیچ گونه رابطه سیاسی بین دو جامعه وجود نداشته‌است.
آل یعرب بین سال‌های ۱۶۲۴ تا ۱۷۴۴ و آل بوسعید از ۱۷۴۴ تا کنون بر عمان حکومت کرده‌اند.
با روی کار آمدن آل یعرب، عمان نیروی دریایی قدرتمندی تشکیل‌داد که توانستند پرتغالی‌ها را از عمان، شبه جزیره هند و شرق آفریقا شکست دهند و بیرون برانند. پادشاهی عمان در مدت حکومت خاندان آل یعرب به حکومتی بدل شد که مرزهای آن در شرق تا کرانه‌های رود گنگ در هند امتداد یافته بود و جنوب بلوچستان نیز به عنوان مرکز تجاری و سیاسی این حکومت بدل شده بود. در نتیجه روابط سیاسی که بلوچ‌ها را به عمان وصل می‌کرد جمعیت بزرگی از بلوچ‌ها در این دوران به نیروهای نظامی سلطنت عمان پیوستند.
از سربازان بلوچ برای محافظت از بندرگاه‌ها و شهرهای عمان استفاده می‌شد. بلوچ‌ها همچنین نقش بسزایی در برپایی حکومت عمان در شرق آفریقا در عهد سلطنت سیف بن سلطان داشتند.
گشایش شهر ممباسا توسط فرمانده ارتش عمان «الجمادر شهداد بلوچ» اتفاق افتاد و همان‌طور که از نامش پیداست او از زمره افسرانی از ارتش عمان بود که اصالتی بلوچ داشت. سیف الدین بن سلطان نیز برای تقدیر از تلاش‌های الجمادر دادشاه، او را به فرمانروایی شهر مومباسا گماشت.
در بدو حکمرانی خاندان آل سعید، احمد بن سعید البوسعیدی با شورش‌های داخلی بسیاری رو به رو شد از جمله درگیری با «محمد بن سلیمان آل یعرب»؛ سید احمد نیز با درخواست کمک از فرمانروایان بلوچستان و سند توانست اغتشاشات داخلی را دفع کند.
در سال ۱۷۷۲ فرمانروای بلوچستان میر نصیر اول، شهر ساحلی مکران، گوادر، را به سلطان بن احمد بن سعید، سلطان عمان، هدیه کرد؛ بنابراین از این پس گوادر به بخشی از سلطنت عمان بدل شد و در همان سال «سیف بن علی» نیز به عنوان والی گوادر منصوب شد. «سیف بن علی» نیز بنای قلعه ای بزرگ را در این شهر نهاد و در نتیجه این اتفاقات نفوذ عمان در بلوچستان بیش از پیش افزایش یافت.
جهانگردان اروپایی که از عمان در طول سلطنت «سید سعید بن سلطان» بازدید کرده‌اند اشاره کرده‌اند که در طول این دوران بخش بزرگی از نیروهای نظامی عمان را بلوچ‌ها تشکیل می‌داده‌اند. جمعیت بلوچ‌های شهر مسقط در این زمان حدود ۲۰۰۰ نفر ذکر شده‌است.
سعید بن سلطان بن احمد بیش از هر پادشاه دیگری در تاریخ عمان به سربازان بلوچ برای تحکیم قدرت خود و همچنین دفع شورش‌های داخلی متکی بوده‌است؛ بنابراین او «دورا بن جمعه البلوشی» را به عنوان والی شهر مسقط و «اسماعیل البلوشی» را به عنوان فرماندهٔ قلعه سمائل گماشت. پس از درگذشت سعید بن سلطان در ۱۸۵۶ سلطنت عمان شروع به تجزیه شدن کرد. انقلاب‌ها و شورش‌ها بر روابط بین بلوچستان و عمان تأثیر بسزایی گذاشت و در نتیجه آن نفوذ عمان در بلوچستان کاهش یافت.