مردم ایبان
فرهنگ و آداب و رسوم

موسیقی
موسیقی ایبان منطبق بر ساز کوبه‌ای است. ایبان دارای میراث موسیقی است که از گونه‌های مختلف گروه موسیقی آگونگ تشکیل شده است-گروه‌های ساز کوبه‌ای از گونگ‌های آویزان بزرگ (large hanging)، معلق، ارباب یا رئیس (bossed)/قبه‌دار (knobbed) تشکیل شده‌اند که بدون مشایعت ساز ملودیک، به عنوان طبل عمل می‌کنند. گروه کلیشه‌ای آگونگ ایبان شامل مجموعه‌ای از انکرومونگ (engkerumung) (گونگ‌های کوچک که کنار هم قرار گرفته‌اند و مانند یک زیلوفون نواخته می‌شوند)، تاواک (tawak) (معروف به "باس گونگ")، بِبِندای (bebendai) (که همانند طبل کوچک عمل می‌کند) و نیز کتبونک یا بداپ (bedup) (ساز کوبه‌ای/طبل یک طرفه) خواهد بود.
یک نمونه از موسیقی سنتی ایبان، تابوه (taboh) است. انواع متفاوتی از تابوه (موسیقی) وجود دارد که به هدف و نوع رقص انگاجات (Ngajat) بستگی دارد که یک نمونه از آن آلون لوندای (alun lundai) (تمپو آرام) نام دارد. گندانگ می‌تواند در انواع مشخص، متناسب با نوع و هدف اجرای مراسم، نواخته شود. محبوب‌ترین آنها گندانگ رایاه (gendang rayah) (ضرب نوسانی) و گندانگ پامپات (gendang pampat) (ضرب جاروبی) نام دارد.
صنایع دستی
محصولات بافته شده به نام بتنون (betenun) معروف هستند. چند نوع روانداز بافته شده توسط مردم ایبان، پوا کومبو، پوا ایکات، کین کاراپ و کین سونکیت هستند. مردم ایبان از طریق بافندگی، روانداز، لباس بی‌آستین (باجو بورونگ)، کین کبات، کین بتاتینگ و سلامپای (selampai) درست می‌کنند. بافندگی نشانه تندخویی زنان ایبان است در حالی که کایائو (شکار سر) نشانه تندخویی مردان است. روانداز پوا کومبو با انگیزه آیینی یا سنتی بافته می‌شود که به نیت محصول بافته شده بستگی دارد. افرادی که آموزش‌های بافندگی را به پایان می‌رسانند با عنوان تمبو کایو (finish the wood) نامیده می‌شوند. از زمره بافته‌های با بن‌مایه آیینی که به خوبی شناخته شده هستند می‌توان به گاجا مرام (فیل آشفته)، تیانگ ساندونگ (تیرک آیینی)، ملیگای (زیارتگاه) و تیانگ رانیای (Tiang Ranyai) اشاره کرد.
مالکیت زمین
از دوران قدیم، کشاورزی ایبان بر اساس سیستم کشاورزی یکپارچه بومی موجود استوار بود. دایاک‌های ایبان به کشت برنج روی سطوح شیب‌دار تپه تمایل داشتند. اراضی کشاورزی به این مفهوم، بیشتر در مورد اصطلاحات شالیزار برنج روی سطوح شیب‌دار تپه، لادنگ (باغ) و هوتان (جنگل) به کار گرفته می‌شد.
وقتی ایبان به منطقه ساحلی رودخانه نقل مکان می‌کرد، آن منطقه را به سه منطقه اصلی یعنی منطقه کشاورزی، حوزه قلمرویی (pemakai menoa) و ذخیره جنگلی (pulau galau) تقسیم می‌کرد. منطقه کشاورزی با اتفاق نظر و بعد از تقسیم‌بندی، متناسب با هر خانوار بین آنها توزیع می‌گردید. رئیس و بزرگترهای قبیله مسئولیت دارند تا هر نوع اختلاف و دعاوی را به صورت مسالمت‌آمیز حل و فصل کنند. حوزه قلمرویی یک ناحیه مشترک است که خانوارهای هر لانگ‌هاوس مجاز بودند تا غذای خود را از آن قلمرو مشترک، بدون تخطی به قلمرو دیگر لانگ‌هاوس‌ها، برآورده کنند. ذخیره جنگلی برای استفاده عموم است و منبع مواد طبیعی برای ساخت لانگ‌هاوس (ramu)، قایق، امور بافندگی و بقیه موارد است.
تمام منطقه کناری رودخانه می‌تواند تعداد زیادی از لانگ‌هاوس‌ها را در بر بگیرد و بنابراین کل منطقه به تمام آنها تعلق گرفته و آنها باید از آن در برابر تخطی و هجوم بیگانگان دفاع کنند. لانگ‌هاوس‌های اشتراکی و زندگی در منطقه کناری رودخانه، به آنها نام مالکان اشتراکی (sepemakai) می‌بخشد. هر راه گذر جنگل بکر که توسط هر خانواده هموار و به صورت ایمن، در دسترس قرار گیرد به‌طور خودکار به آن خانوار تعلق گرفته و به عنوان ارثیه (pesaka) به نسل‌های بعدی آنها تعلق می‌گیرد مگر اینکه به دیگر نواحی مهاجرت کنند و از مالکیت زمین خود چشم‌پوشی کنند، در این موارد به صورت نمادین یک کالای ساده در قبال زمین، به آنها داده می‌شود.
کشاورزی و اقتصاد
مراحل اصلی کشت برنج، توسط نقال‌های لمامبانگ ایبان برای خواندن وردهای آیینی دنبال می‌شود. نقال‌ها همچنین مراحل انجام شکار سر را با مراحل انجام کشت برنج تشبیه می‌کنند. سایر محصولات که کشت می‌شوند از جمله انسابی (نوعی اسفناج)، خیار (رامپو آمات و رامپو بتو)، بادمجان (برینجال)، ذرت، لینکائو، ارزن و پنبه (تایاک) هستند.
در مورد پول نقد، محصولات جنگلی را یافته و برای فروش در بازار و شهر عرضه می‌کردند. مدتی بعد فلفل، کاکائو و کائوچو کاشتند. امروزه، به منظور دست‌یابی به درآمد بهتر، تعداد زیادی از ایبانی‌ها در شهر به کار مشغول هستند.
تجارت، یک فعالیت و مشغولیت طبیعی برای مردم ایبان نیست. در روزگار قدیم، آنها شلتوک برنج را با ظروف شیشه‌ای یا سفالی و ماهی شور دریا مبادله می‌کردند ولی مدتها پیش، شلتوک برنج ارزش اقتصادی خود را از دست داد. در مناطقی که به‌طور مکرر کشت محصول انجام می‌شود، به خاطر اینکه منبع طبیعی کود از خود جنگل است و منبع آبیاری کشاورزی از باران است، محصول زیادی نمی‌توان برداشت کرد و چرخه موسم آب و هوا اهمیت دارد و لازم است به طرز صحیح دنبال شود. تجارت اقلام خرده ریز، محصولات کشاورزی یا جنگلی توسط چینی‌هایی که بین شهر و مکان داد و ستد مردم ایبان تردد می‌کنند، انجام می‌پذیرد.
راهزنی دریایی
همان‌طور که از نام دایاک‌های دریا مشخص است، گروهی از قبایل هستند که با دریا ارتباط دارند و اساس پیکارهای آنها بر محور قایق و کانو است. یکی از تاکتیک‌های مورد علاقه آنها در هنگام نبرد، این است که تعدادی از قایق‌های بزرگ خود را مخفی می‌کنند و برای اغوای دشمن، تعدادی کانوی کوچک و ضعیف دارای خدمه را، برای حمله به سمت دشمن روانه می‌کنند. کانوها سپس عقب‌نشینی کرده و دشمن مبادرت به تعقیب آنها می‌کند و خیلی زود از مکانی که قایق‌های بزرگتر دایاک پنهان شده‌اند عبور کرده و از پشت توسط آنها مورد حمله قرار می‌گیرند، در حالی که کانوهای کوچکتر که نقش طعمه را اجرا کرده‌اند، از عقب‌نشینی دست برداشته و بازمی‌گردند و وارد نبرد می‌شوند. برای اجرای این گونه حمله، مکان‌هایی انتخاب می‌شوند که رود دارای قوس و خمیدگی است، شاخه‌های آویزان درختان و شاخ و برگ‌های متراکم در ساحل، موقعیت بسیار خوبی را برای مخفی کردن قایق‌ها، در دسترس قرار می‌دهد.
تعداد زیادی از دایاک‌های دریا، دزد دریایی بودند. در قرن نوزده، تعداد زیادی دزد دریایی وجود داشت و به صورت پنهانی توسط حکمرانان محلی که سهمی از اموال غارت شده را دریافت می‌کردند، و نیز توسط مالایی‌هایی که به خوبی از هدایت قایق برمی‌آمدند، به ادامه کار ترغیب می‌شدند. ناوگان قایق‌های مالایی، مشتمل بر تعداد زیادی از قایق‌های جنگی طویل یا پراهو (prahu) بود که طول هر کدام حدود ۹۰ فوت (۲۷ متر)، یا بیش از این مقدار بود و تیر و کمانی را حمل می‌کردند که تیرهایی از جنس برنج را پرتاب می‌کرد، دزدان دریایی به شمشیر، نیزه و تفنگ فتیله‌ای مسلح بودند. در هر قایق، ۶۰ تا ۸۰ نفر پارو می‌زدند. این قایق‌ها در خلیج کوچک محافظت شده، کمین کرده و منتظر طعمه می‌شدند و به کشتی‌های تجاری که بین چین و سنگاپور تردد می‌کردند، هجوم می‌بردند. دزدان دریایی مالایی و متحدان دایاک آنها، با هر کشتی تجاری که مواجه می‌شدند آن را ویران و نابود می‌کردند، با هر گونه مقاومتی توسط خدمه آنها را به قتل رسانده و بقیه را برای بردگی می‌بردند. دایاک سر کشته شده‌ها را از تن جدا کرده و در معرض دود آتش قرار می‌دادند تا خشک شوند، سپس به عنوان یک دارایی با ارزش به خانه می‌بردند.
تاریخچه نظامی
نخستین رویارویی مستقیم دایاک ایبان با بروک و نیروی تحت امرش در سال ۱۸۴۳ اتفاق افتاد که در طی آن نیروهای بروک به منطقه باتانگ ساریباس (Batang Saribas) یا به عبارت دیگر به ترتیب پاده، پاکو و ریمباس حمله کردند. عاقبت این نبرد منجر به همایشی در ناگنا سبولوه (Nagna Sebuloh) در جهت امضای پیمان صلح ساریباس به منظور خاتمه راهزنی دریایی و عمل شکار سر بود ولی بومیان از امضای این پیمان خودداری کرده و موضوع پیمان را مورد بازبینی دوباره قرار دادند.
در سال ۱۸۴۴، نیروهای تحت امر بروک به باتانگ لوپار، باتانگ آندوپ و باتانگ اسکرانگ حمله کردند تا دایاک‌ها و شریف‌های مالایی را که در این نواحی زندگی می‌کردند، مغلوب سازند. شریف‌های مالایی، علیرغم شهرت و قدرت کنترل پر آوازه آنها بر بومی‌های ساکن آنجا، به راحتی در پاتوسین در باتانگ لوپار مغلوب شدند بدون این که نبرد جدی به وقوع بپیوندد. با این وجود، در طی نبرد باتانگ آندوپ، یکی از نیروهای بروک، افسر نیروی دریایی بریتانیا به نام چارلز وید در نبرد اولو آنتوپ هنگامی که در تعقیب شریف‌های مالایی در بالای رودخانه بود، کشته شد. متعاقباً، نیروهای مالایی تحت امر بروک به سرپرستی داتو پاتینگی علی و آقای استوارد، توسط قوای اسکرانگ ایبان در نبرد کرانگان پریس در منطقه باتانگ اسکرانگ، به‌طور کامل شکست خوردند.
در سال ۱۸۴۹ در نبرد بتینگ مارو، گروهی از قایق‌های دایاک در حال بازگشت از یک اقامت کوتاه مدت از طریق رود راجان بودند، متوجه یک کشتی جنگی بروک به نام نمسیس شدند. آنها بر آب‌تل بتینگ مارو پهلو گرفتند و به سمت روستاهای خود عقب‌نشینی کردند، وفق اینکه دو قایق دایاک به منظور انحراف توجه دشمن به سوی کشتی نمسیس رفته و با او درگیر شدند و بعد از تبادل چند تیراندازی، به سلامت عقب‌نشینی کردند. روز بعد، دایاک برای نیروی پیگرد بروک کمین کرده و قبل از بازگشت، دو نفر از خدمه ایبانی بروک را کشتند.
لایانگ، داماد ریبائو «لنتاپ» به عنوان اولین فرد ایبان شناخته شده است که یک شخص سفیدپوست، به نام آقای آلن لی «تی متی روگی»، (که بیهوده کشته شد) را در سال ۱۸۵۳ در نبرد لینتانگ باتانگ، به قتل رسانده است که این امر بر فراز قلعه اسکرانگ که توسط بروک در سال ۱۸۵۰ ساخته شده بود اتفاق افتاد. حکومت بروک سه حرکت متوالی تنبیهی را به منظور تسخیر قلعه نظامی که به عنوان کوه سادوک معروف بود، علیه لیبائو رنتاپ راه اندازی کرد. در مجموع، حکومت بروک ۵۲ اقدام تنبیهی را علیه ایبان انجام داد که یکی از آنها علیه کایان بود.
رنجرهای ساراواک که بیشتر آنها از دایاک بودند، در شورش ضد کمونیست در دوره وضعیت اضطراری مالایا، بین سال‌های ۱۹۴۸ تا ۱۹۶۰ شرکت کردند. رنجرهای ساراواک به منظور جنگیدن در جریان شورش برونئی در سال ۱۹۶۲، توسط بریتانیا اعزام شدند.
گسترش ایبان در سمت شمال بین ۱۸۰۰–۱۹۴۱
حکومت بروک به مهاجرت قوم ایبان به سمت شمال، در طی گسترش قلمرو در ساراواک کمک کرد، به همین علت قوم ایبان به یکی از گروه‌های قومی برجسته در ساراواک امروزی تبدیل شد.
ساراواک؛ دایاک دریا به همراه اسلحه و پوشش مربوط به سر
یک شکارچی‌سر از قوم ایبان در دوران وضعیت اضطراری در مالایا (۱۹۴۸–۱۹۶۰) که در حال بریدن پوست سر روی گنجایه بخش‌هایی از بدن انسان است.
دوشیزگان قوم ایبان از قلمرو کاپواس هولو در حال اجرای رقص سنتی
یک پوا کومبو ایبان (پارچه ویژه مراسم) از ساراواک که در موزه هنر هونولولو در معرض دید گذاشته شده است.
یک لانگ‌هاوس ایبان، سال ۱۸۹۶
کنده‌کاری ایبان از نوک‌شاخ، مربوط به قرن نوزده.