stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
نشانه میدانی

«عینک» های سرودخوان سرسیاه به عنوان یک نشانه میدانی تشخیصی در نظر گرفته می‌شود.
نشانه میدانی (به انگلیسی: Field mark) هر ویژگی است (مانند پر) که برای شناسایی گونه‌ها، معمولاً پرندگان، سودمند است. آنها اغلب در راهنماهای میدانی یا کلیدهای شناسایی استفاده می‌شوند. در یک زمینه گسترده‌تر، یک نشانه میدانی ممکن است به عنوان یک «ویژگی» نامیده شود (به عنوان مثال "ویژگی متفاوت" یا "ویژگی تشخیصی"). برای پرندگان این ممکن است شامل پر، ویژگی‌های پرواز، نسبت‌ها، صدا، رفتار و غیره باشد، یعنی همه ویژگی‌هایی که به شناسایی کمک می‌کنند. برخلاف نشانه‌های درون‌دستی، که زمانی که نمونه‌ای در دست نگه داشته می‌شود، قابل تشخیص هستند، نشانه میدانی به ویژه آن دسته از نشانه‌هایی هستند که در شرایط کمتر از بهینه سودمند باقی می‌مانند، برای مثال زمانی که سوژه دورتر است، تنها تا اندازه‌ای قابل دیدن است یا به اندازه کافی رنگ‌های آن دیده نمی‌شود.
آکادمیسین

محمدتقی بهار (ملک‌الشّعرا) (۱۲۶۵–۱۳۳۰) از اعضای پیوستهٔ فرهنگستان ایران (فرهنگستان اول) بود.
آکادمیسین (به فرانسوی: académicien(ne)، به انگلیسی: academician) عنوانی است که نشان می‌دهد فردِ دارندهٔ آن، عضوِ مادام‌العمر و/یا تمام‌وقتِ یک فرهنگستان (آکادمی) هنری، علمی، یا ادبی است.
گرچه این عنوان معمولاً افتخاری است، گاهی، برای مثال در آکادمی علوم روسیه، با خود امتیازات واقعی، مسئولیت‌های اجرایی و اداری، یا تخصیص بودجه به همراه دارد.
«آکادمیک» واژهٔ منسوب به «آکادمی» است. این واژه، افزون بر معنای منسوب (با هویت دستوریِ صفت)، هم در معنای «آکادمیسین» (مثال: افراد آکادمیک) و هم در معنای عام «دانشگاهی» و «دارای شیوه، روش و اصول دانشگاهی» (مثال: نشریه‌های آکادمیک) نیز به کار می‌رود.
تصویر یک آکادمیسین (شاهزاده ایوانه جاواخیشویلی، تاریخ‌نگار و زبان‌شناس گرجی)
مخزن سد نیژنه‌کامسک

| مخزن سد نیژنه‌کامسک | مخزن سد نیژنه‌کامسک |
| --- | --- |
نمایی از سد در نزدیکی نابرژنیه چلنی: نمایی از سد در نزدیکی نابرژنیه چلنی
مخزن سد نیژنه‌کامسک: مخزن سد نیژنه‌کامسک
مختصات: ۵۵°۵۴′۲۰″ شمالی ۵۲°۴۴′۳۰″ شرقی﻿ / ﻿۵۵٫۹۰۵۵۶°شمالی ۵۲٫۷۴۱۶۷°شرقی﻿ / 55.90556; 52.74167
گونه: برق آبی مخزن سد
درون‌شارش‌های کلان: رود کامه، رود بلایا، رودخانه ایک، رود ایژ، رود سیون، رود منزلیا
برون‌شارش‌های کلان: رود کامه
کشورهای حوضه: روسیه
بیشترین درازا: ۲۰۰ کیلومتر (۱۲۰ مایل)
مساحتِ رو: ۱٬۰۸۴ کیلومتر مربع (۴۱۹ مایل مربع)
حجم آب: ۲٫۸ کیلومتر مکعب (۲٫۳ میلیون جریب فوت)
ارتفاع سطح: 63,3 (68 planned)
جاهای مسکونی: نابرژنیه چلنی مندلیفسک منزلینسک ساراپول نفتکامسک کامبارکا آگیدل
مخزن سد نیژنه‌کامسک (انگلیسی: Nizhnekamsk Reservoir) یک مخزن سد در تاتارستان کشور روسیه است.
چخماقلوی علیا

| چخماقلوی علیا چاخماقلی | چخماقلوی علیا چاخماقلی |
| --- | --- |
روستا: روستا
مختصات: ۳۹°۰۲′۵۰″شمالی ۴۵°۰۶′۱۸″شرقی﻿ / ﻿۳۹٫۰۴۷۲۲۲°شمالی ۴۵٫۱۰۵°شرقی﻿ / 39.047222; 45.105: مختصات: ۳۹°۰۲′۵۰″شمالی ۴۵°۰۶′۱۸″شرقی﻿ / ﻿۳۹٫۰۴۷۲۲۲°شمالی ۴۵٫۱۰۵°شرقی﻿ / 39.047222; 45.105
کشور: ایران
استان: آذربایجان غربی
شهرستان: پلدشت
بخش: ارس
دهستان: گچلرات غربی
جمعیت: ۱۷ نفر (سرشماری ۹۵)
چخماقلوی علیا روستایی در دهستان گچلرات غربی بخش ارس شهرستان پلدشت استان آذربایجان غربی ایران است.این روستا در بین روستاهای چخماقلوی سفلی و قوچ کندی قرار دارد.
جمعیت

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این روستا ۱۷ نفر (در ۵ خانوار) بوده است.
جایزه شعر یدی‌تپه

جایزه شعر یدی‌تپه (به ترکی استانبولی: Yeditepe Şiir Armağanı) جایزه‌ای است که اهدای آن توسط انتشارات یدی‌تپه از طرف حسام‌الدین بوزوک از سال ۱۹۵۵ آغاز شده است. این جایزه هرسال به بهترین کتاب شعر سال قبل داده می‌شود. آخرین جایزه به نجاتی جومالی داده شده است.
برندگان

| سال | نام شاعر> به فارسی | نام شاعر> به ترکی | نام اثر> به فارسی | نام اثر> به ترکی |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱۹۸۴ | نجاتی جومالی | Necati Cumalı | قبل از طوفان | Tufandan Önce |
| ۱۹۸۳ | ایلهان برک | İlhan Berk | دریای قدیم | Deniz Eskisi |
| ۱۹۸۲ | علی یوجه | Ali Yüce | دوران خلق | Halk Çağı |
| ۱۹۸۱ | جاهد کلبی | Cahit Külebi | آتش‌سوزی | Yangın |
| ۱۹۸۰ | صباح‌الدین قدرت آکسال | Sabahattin Kudret Aksal | اشعار | Şiirler |
| ۱۹۷۹ | رفیک دورباش | Refik Durbaş | شاگرد استخدام می‌شود | Çırak Aranıyor |
| ۱۹۷۸ | حلیم یاووز | Hilmi Yavuz | اشعار شرق | Doğu Şiirleri |
| ۱۹۷۷ | گولتن آکین | Gülten Akın | نوحه‌ها و نغمه‌ها | Ağıtlar ve Türküler |
| ۱۹۷۶ | ملیح جواد آندای | Melih Cevdet Anday | مرگ قایق | Teknenin Ölümü |
| ۱۹۶۷ | اولکو تمر | Ülkü Tamer | هوایی که تنفس می‌کنم آسمان است | İçime Çektiğim Hava Değil Gökyüzüdür |
| ۱۹۶۶ | جیحون آتوف کانسو | Ceyhun Atuf Kansu | گل آزادی | Bağımsızlık Gülü |
| ۱۹۶۵ | احمد اوکتای | Ahmet Oktay | هر چهره داستانی می‌نویسد | Her Yüz Bir Öykü Yazar |
| ۱۹۶۴ | حسن حسین کوکمازگیل | Hasan Hüseyin Korkmazgil |  | Kavel |
| ۱۹۶۳ | تورگوت اویار | Turgut Uyar | توتون‌ها خیس هستند | Tütünler Islak |
| ۱۹۶۲ | احمد حمدی تانپینار | Ahmet Hamdi Tanpınar | اشعار | Şiirler |
| ۱۹۵۹ | جمال ثریا - آریف دامار | Cemal Süreya - Arif Damar |  | Üvercinka - İstanbul Bulutu |
| ۱۹۵۸ | ادیب جانسور | Edip Cansever |  | Yerçekimli Karanfil |
| ۱۹۵۷ | بهجت نجاتیگیل | Behçet Necatigil | خاک قبلی | Eski Toprak |
| ۱۹۵۶ | فاضل حسنی داغلارجا | Fazıl Hüsnü Dağlarca | آسو | Asu |
| ۱۹۵۵ | اوکتای رفعت | Oktay Rıfat | روباه و کلاغ | Karga ile Tilki |
شلی آکرمن

شلی آکرمن (به انگلیسی: Shelley Ackerman) (متولد ۱۴ اکتبر ۱۹۵۳) یک ستاره‌شناس، نویسنده، بازیگر و خواننده اهل آمریکا است. همچنین وی از مهمانان و تفسیرگران اخبار، برنامه‌های رادیویی و تلویزیونی و سرگرمی است.
زندگی‌نامه

او دختر یک خاخام است و در منهتن متولد و بزرگ شده است. او در ۱۶ سالگی در سال ۱۹۷۰ از مدرسه عالی موسیقی و هنر فارغ‌التحصیل شد.
زندگی‌نامه > بازیگری

او در سال ۱۹۸۸ کار را با کارن آکرز شروع کرد. وی همچنین در چند نقش کوتاه در تعدادی فیلم ایفای نقش کرده است، از جمله آثار او می‌توان به فرار از خانه (۱۹۷۱)، گاربو حرف می‌زند (۱۹۸۴) بچه فلامینگو (۱۹۸۴)، رز ارغوانی قاهره (۱۹۸۵) اشاره کرد.
زندگی‌نامه > رسانه‌ها

آکرمن در بسیاری از برنامه‌های تلویزیونی حضور داشته است، از جمله:
فاکتور آوریلی (۲۰۰۰–۲۰۰۱)
اخبار جهان اکنون (ژانویه ۲۰۰۵)
همراه با Court TV (۲۰۰۵؛ برای تبلیغ کارآگاهان روانی)
دسترسی به هالیوود در ۲۰۰۵ و ۲۰۰۸
"آیا ۰۷/۰۷/۰۷ روز خوبی برای گره زدن گره است؟"، اخبار شاهد عینی WABC-TV، ۱۷ ژانویه ۲۰۰۷
MSNBC (۹ فوریه ۲۰۰۷)
نمایش امروز (۱۰ فوریه ۲۰۰۷)
WTTG FOX5 DC (۱۲ مارس ۲۰۰۷)
اخبار عصر CBS
اضافی
نمایش کارولین ری
نمایش دریاچه ریکی
نمایش کاملیا اسکات
فاکس و دوستان
او به صورت هفتگی با نمایش رادیویی گفتگوی داگ استفان (۱۹۹۷–۱۹۹۹) همکاری می‌کرد. او همچنین در برنامه‌های مختلف دیگر حضور پیدا کرد:
خواهران ماهواره ای
رادیو عمومی ملی
نمایش WOR صبح.
ستاره سیریوس
نوشته‌های او همچنین در نیویورک تایمز، نیویورک دیلی نیوز، نیویورک پست، تایم نیویورک، پیک پست، واشینگتن پست، یواس‌ای تودی، اخبار ای‌اوال و فیلادلفیا اینکوایرر، منتشر شده است.
ایری هور

ایری هور یا رُ فرعونی در دوره پیش‌دودمانی مصر بود. با آنکه بعضی مصرشناسان در وجود او شک دارند، او به گمان قوی جد کا بوده‌است. او بر ابیدوس فرمانروایی می‌کرد و در گورستانی محلی در ام‌القعاب در نزدیکی کا، نارمر، و دیگر فرعون‌های دودمان نخست به خاک سپرده شد. نام او به معنای «شیر» یا «متعلق به هوروس» است.
ابهام در فرعون بودن ایری هور ریشه در نبود سِرِخ در جلوی نام او دارد. اگر او پادشاه بوده باشد، می‌بایست بر هیرکانوپولیس حکومت می‌داشته و توان حمله به همسایگان شمالی خود را دارا بوده. بنا بر باور بعضی مصرشناسان، گور او قدیمی‌ترین در میان گورهای موجود در ام‌القعاب است.
پیش از آنکه پادشاهان تینیس خود را با نام هوروس یاد کنند، ایری هور نخستین پادشاهی بوده که از شاهین به عنوان نماد خود بهره می‌گرفته و این از روی کوزه‌های به دست آمده در آرامگاه او نمایان شده‌است.
پطروس پطروسیان

| پطروس پطروسیان | پطروس پطروسیان |
| --- | --- |
Պետրոս Հակոբի Պետրոսյան: Պետրոս Հակոբի Պետրոսյան
نام هنگام تولد: Petros Petrosyan
زادهٔ: ۲۴ دسامبر ۱۹۶۸ ایروان، جمهوری سوسیالیستی ارمنستان شوروی
درگذشت: ۱۵ دسامبر ۲۰۱۲ (۴۳ سال) ایروان، ارمنستان
ملیت: ارمنستان
محل تحصیل:  ۱۹۸۴–۱۹۸۸ - کالج دولتی هنرهای زیبا پانوس ترلمزیان  ۱۹۸۸–۱۹۹۴ – فرهنگستان هنرهای زیبا ایروان 
شناخته‌شده برای: نقاشی
آثار برجسته: "Tree Cutting", "Noon", "Road", "Grief", "Elegy", "Masks", "Cold Memories", and "Immortelles"
وبگاه: petrospetrosyan.am
پطروس پطروسیان (ارمنی: Պետրոս Հակոբի Պետրոսյան؛ ۲۴ دسامبر ۱۹۶۸ – ۱۵ دسامبر ۲۰۱۲) یک نقاش اهل ارمنستان بود.
زندگی‌نامه

وی در ۲۴ دسامبر ۱۹۶۸ در ایروان به دنیا آمد و از کالج دولتی هنرهای زیبا پانوس ترلمزیان و فرهنگستان هنرهای زیبا ایروان فارغ‌التحصیل شد. وی عضو اتحادیه نقاشان ارمنستان بود. وی در ۱۵ دسامبر ۲۰۱۲ در سن ۴۳ سالگی در ایروان درگذشت.
شهرستان قره‌سای

| شهرستان قره‌سای Қарасай ауданы قاراساي اۋدانى Карасайский район | شهرستان قره‌سای Қарасай ауданы قاراساي اۋدانى Карасайский район |
| --- | --- |
شهرستان: شهرستان
  مهر:   مهر
کشور: قزاقستان
استان: استان آلماتی
شهر مرکزی: کاسکلن
تاسیس‌شده: 1929
مساحت: مساحت
 • کل: ۹۰۰ مایل مربع (۲۳۰۰ کیلومتر مربع)
جمعیت (2013): جمعیت (2013)
 • کل: ۲۸۰٬۹۳۹
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۶ (East)
شهرستان قره‌سای (به قزاقی: Қарасай ауданы، قاراساي اۋدانى) یک شهرستان در قزاقستان است که در استان آلماتی واقع شده‌است.
خصوصیات

شهرستان قره‌سای ۲٬۳۰۰ کیلومترمربع مساحت و ۲۸۰٬۹۳۹ نفر جمعیت دارد.
۳۰ (پیش از میلاد)

| 0 | 1 |
| --- | --- |
سده:: سده ۰ - سده ۱ - سده ۲
دهه:: ۰  ۱۰  ۲۰  ۳۰  ۴۰  ۵۰  ۶۰ 
سال:: ۲۷ ۲۸ ۲۹ - ۳۰ - ۳۱ ۳۲ ۳۳
| 0 | 1 |
| --- | --- |
گاه‌شماری ایرانی: ۶۶۵ پیش از هجرت – ۶۶۴ پیش از هجرت
گاه‌شماری میلادی: ۴۴ پیش از میلاد XLIII BC
گاه‌شماری اتیوپیایی: −۵۱ – −۵۰
گاه‌شماری ارمنی: نامعلوم
گاه‌شماری اسلامی: ۶۸۵ پیش از هجرت – ۶۸۴ پیش از هجرت
گاه‌شماری ایگبو: −۱۰۴۳ – −۱۰۴۲
گاه‌شماری آشوری: ۴۷۰۷
گاه‌شماری بربری: ۹۰۷
گاه‌شماری بنگالی: −۶۳۶
گاه‌شماری بهائی: −۱۸۸۷ – −۱۸۸۶
گاه‌شماری بودایی: ۵۰۱
گاه‌شماری بیزانسی: ۵۴۶۵–۵۴۶۶
گاه‌شماری جوچه: نامعلوم
گاه‌شماری چینی: 丙子年 (آتش موش) ۲۶۵۳ یا ۲۵۹۳     — تا — 丁丑年 (آتش گاو نر) ۲۶۵۴ یا ۲۵۹۴
گاه‌شماری خورشیدی تایلندی: ۵۰۰
گاه‌شماری دیسکوردیان: ۱۱۲۳
گاه‌شماری ژاپنی: نامعلوم
گاه‌شماری ژولینی: ۴۴ پیش از میلاد XLIII BC
گاه‌شماری سنتی برمه‌ای: −۶۸۱
گاه‌شماری عبری: ۳۷۱۷–۳۷۱۸
گاه‌شماری قبطی: −۳۲۷ – −۳۲۶
گاه‌شماری کره‌ای: ۲۲۹۰
گاه‌شماری مینگو: ۱۹۵۵ پیش از گاه‌شماری جمهوری چین 民前۱۹۵۵年
گاه‌شماری هولوسن: ۹۹۵۷
گاه‌شماری‌های هندو: 
 - ویکرم سموت: ۱۳–۱۴
 - شاکا ساموات: نامعلوم
 - کالی یوگا: ۳۰۵۸–۳۰۵۹
از تاریخ پیدایش رم: ۷۱۰
سال سلطنت انگلیس: نامعلوم
این جعبه:  نمایش بحث ویرایش: این جعبه:  نمایش بحث ویرایش
۳۰ (پیش از میلاد) سی‌امین سال قبل از تقویم میلادی است.
درگذشتگان

‎
| ن ب ودهه‌ها و سال‌ها | ن ب ودهه‌ها و سال‌ها |
| --- | --- |
-۱۹۰:  -۱۹۹  -۱۹۸  -۱۹۷  -۱۹۶  -۱۹۵  -۱۹۴  -۱۹۳  -۱۹۲  -۱۹۱  -۱۹۰ 
۰۰۰:  ۰۰۹  ۰۰۸  ۰۰۷  ۰۰۶  ۰۰۵  ۰۰۴  ۰۰۳  ۰۰۲  ۰۰۱  ۰۰۰ 
۰۱۰:  ۰۱۹  ۰۱۸  ۰۱۷  ۰۱۶  ۰۱۵  ۰۱۴  ۰۱۳  ۰۱۲  ۰۱۱  ۰۱۰ 
۰۲۰:  ۰۲۹  ۰۲۸  ۰۲۷  ۰۲۶  ۰۲۵  ۰۲۴  ۰۲۳  ۰۲۲  ۰۲۱  ۰۲۰ 
۰۳۰:  ۰۳۹  ۰۳۸  ۰۳۷  ۰۳۶  ۰۳۵  ۰۳۴  ۰۳۳  ۰۳۲  ۰۳۱  ۰۳۰ 
۰۴۰:  ۰۴۹  ۰۴۸  ۰۴۷  ۰۴۶  ۰۴۵  ۰۴۴  ۰۴۳  ۰۴۲  ۰۴۱  ۰۴۰ 
۰۵۰:  ۰۵۹  ۰۵۸  ۰۵۷  ۰۵۶  ۰۵۵  ۰۵۴  ۰۵۳  ۰۵۲  ۰۵۱  ۰۵۰ 
۰۶۰:  ۰۶۹  ۰۶۸  ۰۶۷  ۰۶۶  ۰۶۵  ۰۶۴  ۰۶۳  ۰۶۲  ۰۶۱  ۰۶۰ 
۰۷۰:  ۰۷۹  ۰۷۸  ۰۷۷  ۰۷۶  ۰۷۵  ۰۷۴  ۰۷۳  ۰۷۲  ۰۷۱  ۰۷۰ 
۰۸۰:  ۰۸۹  ۰۸۸  ۰۸۷  ۰۸۶  ۰۸۵  ۰۸۴  ۰۸۳  ۰۸۲  ۰۸۱  ۰۸۰ 
۰۹۰:  ۰۹۹  ۰۹۸  ۰۹۷  ۰۹۶  ۰۹۵  ۰۹۴  ۰۹۳  ۰۹۲  ۰۹۱  ۰۹۰ 
۱۰۰:  ۱۰۹  ۱۰۸  ۱۰۷  ۱۰۶  ۱۰۵  ۱۰۴  ۱۰۳  ۱۰۲  ۱۰۱  ۱۰۰
استرالیا در المپیک تابستانی ۲۰۱۶

استرالیا از ۵ تا ۲۱ اوت ۲۰۱۶ در بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۱۶ در ریو دو ژانیرو در برزیل به رقابت پرداختند. استرالیا با ۸ طلا، ۱۱ نقره و ۱۰ برنز در جایگاه دهم دنیا قرار گرفت.
مرتضی رحیموف

| مرتضی رحیموف Муртаза Губайдуллович Рахимов | مرتضی رحیموف Муртаза Губайдуллович Рахимов |
| --- | --- |
۱مین President of Bashkortostan: ۱مین President of Bashkortostan
دوره مسئولیت ۱۲ دسامبر ۱۹۹۳ – ۱۵ ژوئیه ۲۰۱۰: دوره مسئولیت ۱۲ دسامبر ۱۹۹۳ – ۱۵ ژوئیه ۲۰۱۰
پیش از: رستم حمیدوف
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: ۷ فوریهٔ ۱۹۳۴ ‏(۹۰ سال) Tavakanovo, Kugarchinsky District, Bashkir ASSR، جمهوری شوروی فدراتیو سوسیالیستی روسیه، اتحاد جماهیر سوسیالیستی شوروی
ملیت: روسیه
حزب سیاسی: روسیه متحد
همسر(ان): Luiza Galimovna Rakhimova
محل تحصیل: Ufa Oil Institute
تخصص: صنعت نفت
مرتضی رحیموف (روسی: Муртаза́ Губайду́ллович Рахи́мов؛ زادهٔ ۷ فوریهٔ ۱۹۳۴ – درگذشتهٔ ۱۱ ژانویه ۲۰۲۳) سیاست‌مدار اهل کشور روسیه بود. وی که نژاد باشقیری دارد از سال ۱۹۹۳ تا ۲۰۱۰ نخستین رئیس جمهور باشقیرستان در فدراسیون روسیه بوده‌است.
گنبد (تکاب)

| گنبد (تکاب) | گنبد (تکاب) |
| --- | --- |
روستا: روستا
مختصات: ۳۶°۳۳′۳۵″ شمالی ۴۷°۱۵′۰″ شرقی﻿ / ﻿۳۶٫۵۵۹۷۲°شمالی ۴۷٫۲۵۰۰۰°شرقی﻿ / 36.55972; 47.25000: مختصات: ۳۶°۳۳′۳۵″ شمالی ۴۷°۱۵′۰″ شرقی﻿ / ﻿۳۶٫۵۵۹۷۲°شمالی ۴۷٫۲۵۰۰۰°شرقی﻿ / 36.55972; 47.25000
کشور: ایران
استان: آذربایجان غربی
شهرستان: تکاب
بخش: بخش تخت سلیمان
دهستان: چمن
جمعیت: ۱۲۹ نفر (سرشماری ۹۵)
گنبد (تکاب)، روستایی از توابع بخش تخت سلیمان شهرستان تکاب در استان آذربایجان غربی ایران است. یکی از بزرگترین معادن تراورتن ایران و آذربایجان در این روستا قرار دارد که به طبیعت زیبای گنبد، آسیب فراوان وارد نموده‌است.[نیازمند منبع] این روستا در دامنه کوه‌های پیر و گنبدی شکل قرار دارد، به همین علت به آن گنبد می‌گویند. گنبد از بزرگترین تولیدکنندگان صنایع دستی در شهرستان تکاب می‌باشد.[نیازمند منبع]
جمعیت

این روستا در دهستان چمن قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱۷۰ نفر (۳۷ خانوار) بوده‌است. مردم این روستا از ترکان افشار بوده و به زبان ترکی آذربایجانی تکلم می‌نمایند، مذهب همه اهالی شیعه است.[نیازمند منبع]
بلغارستان
نام

نام بلغارستان برگرفته از قوم بلغار است، قبیله ای با ریشه‌های ترکی که اساس نخستین امپراتوری بلغارستان را پی ریختند. ریشه نام بلغار به درستی شناخته نیست و به دشواری می‌توان اشاره به آن را تا پیش از قرن چهارم میلادی یافت. با اینحال شاید این نام ریشه در واژه پیشاترکی بولغا داشته باشد که به معنای ترکیب کردن، تکاندن و به هم زدن بوده و واژه مشتق شده از آن «بولغاک» که به معنی شورش و بی نظمی است. این معنا را شاید بتوان تا شورشی، محرک یا ایجاد هرج و مرج گستراند
که در نتیجه بلغار به معنای «اخلالگر» بوده است. گروه‌های قبیله ای فراوانی در آسیای داخلی به نام‌هایی با آوای مشابه شناخته شده‌اند مانند «بلوجی»، قبیله ای مرکب از پنج قوم بربر که در خلال قرن چهارم میلادی از آنها به عنوان اقوام مختلط یا دردسرسازان یاد شده است.
جغرافیا

مقالهٔ اصلی: جغرافیای بلغارستان
در شمال این کشور جمهوری رومانی با ۶۰۸ کیلومتر مرز مشترک قرار دارد. در غرب با صربستان با طول مرز ۳۱۸ کیلومتر و مقدونیه شمالی با مرز مشترک ۱۴۸ کیلومتری، همجوار می‌باشد. در جنوب با کشور یونان ۴۹۸ با کیلومتر، و ترکیه ۲۴۰ کیلومتر هم‌مرز است. در شرق این کشور دریای سیاه قرار دارد.
دو رشته کوه مهم بلغارستان را فرا گرفته است، یکی رشته‌کوه بالکان که شمال و مرکز این کشور را دربر گرفته و دیگری رشته‌کوه‌های ردوپه که غرب و جنوب کشور را شامل می‌شود، از دیگر رشته‌کوه‌های بلغارستان می‌توان به ریلا و پیرین اشاره کرد.
کوه‌های بالکان از شرق تا غرب و مرکز بلغارستان می‌گذرد. در شمال، تپه‌های کم‌ارتفاع به رود دانوب متمایل است. در جنوب، منطقه‌ای از زمین‌های پست کوه‌های بالکان را از گرانکوهی بلند و چین‌دار که بلندترین قله بلغارستان در آن است جدا می‌کند. بلندترین نقطه این کشور قله مُصَلّی با ۲۹۲۵ متر ارتفاع است که در ارتفاعات ریلا در غرب بلغارستان واقع شده است.
شمال کشور تابستان‌های گرم و زمستان‌های سرد دارد، در حالی که جنوب شرق از آب و هوای مدیترانه‌ای برخوردار است. بیشتر اقلیم بلغارستان دارای آب و هوای سرد و کوهستانی است و نواحی ساحلی دریای سیاه نیز آب و هوایی معتدل و مرطوب دارد. مهم‌ترین رود ماریتسا نام دارد که از رشته‌کوه‌های ردوپه در غرب بلغارستان سرچشمه گرفته و با گذر از مناطق مرکزی کشور راه جنوب را در پیش گرفته و وارد ترکیه می‌شود و سپس به دریای اژه می‌ریزد. رود دیگر دانوب نام دارد که در شمال بلغارستان جریان دارد.
پایتخت بلغارستان، شهر صوفیه جمعیتی حدود ۱٬۳۳۰٬۰۰۰ نفر دارد و از مهم‌ترین شهرهای بلغارستان می‌توان به پلوودیف ۳۴۵ هزار نفر، وارنا ۳۴۴ هزار نفر، بورگاس ۲۰۹ هزار نفر و روسه ۱۶۰ هزار نفر اشاره کرد.
تاریخ

مقالهٔ اصلی: تاریخ بلغارستان
تاریخ > استپ‌های شمال

همچنین ببینید: سارمات‌ها، اسلاوها، اسلاوهای جنوبی، و کریمه
تاریخ > شروع مهاجرت و تاریخ باستان

تاریخ تمدن در بلغارستان کنونی به ۳۵۰۰ سال پیش از میلاد مسیح بازمی‌گردد، ساکنان اولیه این منطقه اقوام تراکیه‌ای‌ها بودند. نام بلغارستان برگرفته از بلغارهای باستان است که از استپ‌های شمال دریای سیاه به آنجا مهاجرت کردند و بر قبایل اسلاو غلبه نمودند و در سال ۶۸۱ میلادی نخستین امپراتوری بلغار را بنا نهادند. بلغارهای باستان قومی آمیخته از مردمان ترک‌تبار و ایرانی‌تبار (سارمات‌ها) بودند. که در مسیر مهاجرت، اقوام دیگری را نیز در خود حل کرده بودند. و زبان آن قوم نیز زبان بلغار نام داشت که از شاخه زبان‌های ترکی‌تبار بود و امروزه منقرض شده است. بلغارها در جمعیت اسلاوها که افزون‌تر بودند حل شدند که این فرایند با پذیرش مسیحیت ارتدکس از سوی پادشاه بوریس یکم در سده نهم شتاب گرفت. پیدایش خط سیریلیک در سال ۸۵۵ میلادی و استقرار مسیحیت به عنوان مذهب رسمی در ۸۶۴ میلادی محرک‌هایی نیرومند در تحول فرهنگی کشور بودند. تحت حاکمیت شاه سیمئون یکم بلغارستان به اوج قدرت خود رسید و گفته می‌شد که پایتخت آن، پرسلاو، از لحاظ قدرت بازرگانی و حیات فکری با قسطنطنیه رقابت می‌کند.
نخستین امپراتوری بلغار در ۱۰۱۸ میلادی از امپراتوری بیزانس شکست خورد. دومین امپراتوری بلغار، در سال ۱۱۸۶ میلادی در ولیکو تارنووو تأسیس شد، دوباره مرزهای پیشین را برقرار ساخت و عصر طلایی نوینی آغاز شد که در طی آن قلمرو بلغار با سه دریا هم‌مرز بود: دریاهای سیاه، آدریاتیک و اژه. در ۱۳۹۶ میلادی، پس از یک جنگ طولانی و مقاومتی سخت، کشور به سلطه عثمانی‌ها درآمد. آغاز سده هجدهم سرآغازی بر دوره احیای بلغارستان بود که با شکوفایی کلیسا، ادبیات و فرهنگ بلغاری مشخص می‌گردد. پس از یک انقلاب ناموفق در ۱۸۷۶، بلغارستان در پی جنگ آزادی‌بخش اردو- ترکی در ۳ مارس ۱۸۷۸ به استقلال دست یافت.
در پی کنگره برلین در ۱۸۷۸، کشور به سه بخش یعنی بلغارستان شمالی، روملیای شرقی و ناحیه مقدونیه تقسیم شد. کلیه این مناطق به نحوی تحت نفوذ عثمانی بودند اما نخستین پادشاه بلغارستان شمالی بنام الکساندر باتنبرگ، روملیای شرقی را تصرف کرده و به خاک خود ملحق کرد. جانشین وی شاهزاده فردیناند یکم در ۲۲ سپتامبر ۱۹۰۸ میلادی بلغارستان را کاملاً مستقل از حکومت عثمانی اعلام کرد و به خود لقب تزار داد. ادعای صربستان بر ناحیه مقدونیه منجر به جنگ دوم بالکان (در سال ۱۹۱۳) شد که در طی آن بلغارستان سرزمین‌های وسیعی را که در جنگ نخست بالکان تصرف کرده بود از دست داد. پس از جنگ دوم بالکان پیمان بخارست در ۱۰ اوت ۱۹۱۳ به امضاء طرفین جنگ رسید. بنا به این معاهده بلغارستان از تمام فتوحات خود (از سال ۱۹۱۲ تا این زمان) تنها به ترانس و دره استرومیتسا اکتفا نمود، ولی صربستان، مونیستار و دره واردار و قسمتی از سن ژاک و نوی بازار را؛ که به دست آورده بود بین خود و مونته‌نگرو تقسیم نمود.
تاریخ > دو جنگ جهانی

میان سال‌های ۱۹۱۲ تا ۱۹۱۸ بلغارستان درگیر سه جنگ شد، دو جنگ در بالکان و دیگری، جنگ جهانی اول. پس از یک شکست فاجعه بار در جنگ دوم بالکان، بلغاری‌ها دوباره درگیر نبردی بودند که آن‌ها در سمت بازنده اش قرار داشتند چون آن‌ها متحد قدرت‌های مرکز در جنگ جهانی اول بودند. با وجود آن‌که بیش از یک چهارم جمعیت بلغارستان، ۱٬۲۰۰٬۰۰۰ تن عضو ارتش شدند و پیروزی‌های چشمگیری در مناطقی مانند دوبریچ به‌دست آمد با این حال این کشور در ۱۹۱۸ شکست را پذیرفت. جنگ‌ها باعث شد ۸۷٬۵۰۰ سرباز کشته شوند و زمین‌های بسیاری از دست برود. از سال ۱۹۱۲ تا ۱۹۲۹ به دلیل جنگ‌ها بیش از ۲۵۳ هزار فراری به بلغارستان مهاجرت کردند و بار اضافه بر دوش اقتصاد از پیش آسیب دیدهٔ بلغارستان گذاشتند.
سیاست‌ها و خسارت‌های وارده باعث شد تا از سال ۱۹۱۸ تا ۱۹۴۳ یک حکومت دیکتاتوری توسط بوریس سوم برپا شود. در ۱۹۴۱ بلغارها به عنوان عضوی از نیروهای محور، وارد جنگ جهانی دوم شدند اما نپذیرفتند تا در عملیات بارباروسا شرکت کنند و مانع از فرستاده شدن جمعیت یهودی شان به اردوگاه‌های کار اجباری آلمان نازی شدند. مرگ ناگهانی بوریس سوم در تابستان ۱۹۴۳ کشور را دچار آشفتگی سیاسی کرد چرا که جریان اقلیت کمونیست حرکت‌هایی از خود نشان دادند. بوگدان فیلوف نتوانست با متفقین به صلح برسد. بلغارستان درخواست شوروی در بیرون راندن نیروهای آلمان را اجرا نکرد در نتیجه شوروی در سپتامبر ۱۹۴۴ وارد خاک بلغارستان شد. پس از آن گروه مقاومت کمونیست قدرت را به‌دست گرفت، از نیروهای محور خارج شد و به نیروهای متفقین پیوست و تا پایان جنگ در این سو ماند.
با آغاز جنگ جهانی اول، بلغارستان به امید بازپس‌گیری دوبارهٔ مقدونیه به آلمان پیوست. پس از دومین شکست، فردیناند یکم در سال ۱۹۱۸ از حکومت کناره‌گیری نموده و قدرت را به پسرش بوریس سوم واگذار کرد. بوریس سوم ضمن ایجاد حکومتی استبدادی منابع طبیعی کشور را نیز بر باد داد. بلغارستان با آغاز جنگ جهانی دوم متحد آلمان نازی و در جبهه نازی‌ها علیه متفقین می‌جنگید ولی روسیه در ۵ سپتامبر ۱۹۴۴ به این کشور اعلان جنگ داد و این کشور جهت خود را به زیان نازی‌ها تغییر داد و به متفقین پیوست و چهار روز بعد در ۹ سپتامبر ۱۹۴۴ حکومتی کمونیستی در کشور ایجاد شد و کیمون گئورگیف دبیرکل حزب کمونیست بلغارستان شد.
تاریخ > دوره کمونیسم

از سال ۱۹۴۷ حکومتی در بلغارستان به سبک حکومت شوروی سوسیالیست برقرار شد. به زودی بلغارستان به سبب سرسپردگی و وابستگی کامل به شوروی به مطیع‌ترین منطقه تحت سیطره کمونیسم در اروپای شرقی بدل شد، بدین دلیل نیز بود که فعالیت ضد کمونیستی چشمگیری در دوره نفوذ شوروی بر بلغارستان به وقوع نپیوست. تودور ژیوکوف، دبیرکل حزب کمونیست بلغارستان، پس از ۳۵ سال در سال ۱۹۸۹ از قدرت کناره گرفت، بلافاصله پتار ملادنوف جانشین او شد، ملادنوف، پولیتبورو (دفتر سیاسی حزب کمونیست) بلغارستان را پاک‌سازی کرد و به بیش از چهار دهه انحصار قدرت در دست حزب کمونیست پایان بخشید.
تاریخ > به سوی دموکراسی

انتخابات آزاد در ماه مه ۱۹۹۰ در بلغارستان برگزار شد و حزب کمونیست بلغارستان که به حزب سوسیالیست بلغارستان (BSP) تغییر نام داده بود پیروز انتخابات شد. ملادنوف در ژوئیه ۱۹۹۰ مجبور به استعفا شد. در اکتبر ۱۹۹۱ یک ائتلاف از یک جریان غرب‌گرا موسوم به اتحاد نیروهای دموکراتیک (UDF) و یک حزب نماینده اقلیت ترک‌های کشور جای سوسیالیست‌ها را گرفتند. در ژانویه ۱۹۹۲ ژلیو ژلف، روشنفکری از سنخ واتسلاف هاول در چکسلواکی با شعار «دموکراسی یا کمونیسم» دست به مبارزه زد و رئیس‌جمهور بلغارستان شد. بلغارستان با مشکلات همیشگی رو به رو بود: تورم، نرخ بیکاری هجده درصدی در اوایل ۱۹۹۴ و بدهی خارجی یازده میلیارد دلاری که با دستمزد دو سال تمام بلغارها برابری می‌کرد. اما بلغارستان پس از کمونیسم وجوه مثبتی نیز داشت، خصوصی‌سازی مزارع و کسب و کار با موفقیت انجام شد و بازارهای کشور از فراوانی مواد غذایی جلوه تازه‌ای یافت.
سیاست

۲۴۰ عضو مجمع ملی هر پنج سال تحت نظام تعیین تعداد نمایندگان به نسبت جمعیت هر منطقه با رای تمامی افراد بالغ انتخاب می‌شوند. رئیس‌جمهور که مستقیماً برای پنج سال انتخاب می‌گردد نخست‌وزیر و شورای وزیرانی را انتصاب می‌کند که از حمایت اکثریت در مجمع برخوردارند. احزاب عمده سیاسی بلغارستان عبارتند از: اتحاد نیروهای دموکراتیک (میانه‌رو)، حزب سوسیالیست (کمونیست سابق)، جنبش برای حقوق و آزادی (ترکی).
بلغارستان در سازمان ملل متحد، سازمان امنیت و همکاری اروپا، و شورای اروپا عضویت دارد.
حزب ائتلاف دموکراتیک بلغارستان (UDF) در سال ۱۹۹۷ مجدداً پیروز انتخابات شده و مأمور تشکیل کابینه گردید. پس از آن ایوان کوستوف نخست‌وزیر بلغارستان شد. کوستوف توانست با ایجاد اصلاحاتی سیستم فاسد اقتصادی بلغارستان را تا حدودی ترمیم کند. با این وجود، این پیشرفت‌ها بسیار کند و ناچیز به نظر می‌رسید. در انتخابات ۲۰۰۱، حزب ائتلاف دموکراتیک شکست سختی خورد و حزب جدید یعنی حزب جنبش ملی سیمئون دوم (SNM) به رهبری پادشاه پیشین سیمئون زاکس-کبورگ و گوتا پسر بوریس سوم که ۵۵ سال پیش از آن به دنبال نفوذ کمونیسم بر کشور از سلطنت خلع شده بود به عنوان نخست‌وزیر بلغارستان انتخاب شد. در انتخابات ریاست جمهوری ۲۲ ژانویه ۲۰۰۲ گئورگی پاروانف با اکثریت آراء به عنوان رئیس‌جمهور بلغارستان انتخاب شد، پاروانف در انتخابات ژانویه ۲۰۰۶ نیز مجدداً با کسب اکثریت قاطع ۷۷ درصدی پیروز انتخابات شد، رقیب جدی او در این انتخابات وولن سیدروف بود که تنها توانست ۲۲ ٪ آراء را از آن خود کند.
در انتخابات عمومی سال ۲۰۰۵، هیچ‌کدام از احزاب شرکت‌کننده در انتخابات نتوانستند به اکثریت قاطع دست یابند، بنابراین یک دولت ائتلافی توسط حزب سوسیالیست به رهبری سرگئی استانیشف به عنوان نخست‌وزیر مأمور تشکیل کابینه شد. در سال ۲۰۰۷ بلغارستان به عضویت اتحادیه اروپا درآمد. در ۲۳ ژوئیه ۲۰۰۸ کمیسیون اروپا اعطای کمک ۵۰۰ میلیون دلاری اتحادیه اروپا را به بلغارستان به علت جنایت‌های سازمان یافته و فساد لجام‌گسیخته در این کشور به حالت تعلیق درآورد. کمبود شدید انرژی برای چندین هفته در ژانویه ۲۰۰۹ به دنبال مناقشه روسیه و اوکراین بر سر قیمت گاز وارداتی از روسیه، بلغارستان را نیز تحت تأثیر قرار داد که اعتراضات گسترده و خشم مردم بلغارستان در قبال سیاست‌های مربوط به انرژی دولت را به دنبال داشت.
در انتخابات عمومی که در ژوئیه ۲۰۰۹ در بلغارستان برگزار شد، حزب راست میانه موسوم به «شهروندان برای توسعه اروپایی بلغارستان» یا (GERB) به رهبری بویکو بوریسوف پیروز انتخابات شد و بوریسوف به عنوان نخست‌وزیر بلغارستان برگزیده شد، بوریسوف کار خود را به عنوان نخست‌وزیر از روز ۲۷ ژوئیه ۲۰۰۹ آغاز کرد.
روسن پلونلیف وزیر پیشین توسعه منطقه‌ای و شهرسازی بلغارستان آبان ماه سال ۱۳۹۰ در دومین مرحله انتخابات ریاست جمهوری با کسب ۵۴٫۸ درصد آرا به عنوان رئیس‌جمهوری جدید این کشور انتخاب شد.