stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
تاریخ آسیا
قرون وسطایی > آسیای غربی (خاورمیانه) > امپراتوری روم

در قرن اول پیش از میلاد، گسترش جمهوری روم کل منطقه مدیترانه شرقی را دربر گرفت. بدین ترتیب و تحت امپراتوری روم، این منطقه با بسیاری از مناطق اروپایی و شمال آفریقا در یک واحد منفرد سیاسی و اقتصادی متحد شد. حتی مناطقی که به‌طور مستقیم به روم ضمیمه نشدند نیز به شدت تحت نفوذ این امپراتوری قرار گرفتند تا برای قرن‌ها یکی از قوی‌ترین نهادهای سیاسی و فرهنگی منطقه را تشکیل دهند. اگر چه در این مناطق فرهنگ لاتین به صورت پراکنده منتشر شده بود، اما رومی‌ها در ادامه روند امپراتوری مقدونیه، به گسترش فرهنگ و زبان یونانی در منطقه پرداختند.
شهرستانهای کوچک منطقه خاور میانه، به ویژه اسکندریه، به مراکز شهری بزرگ امپراتوری روم بدل شدند و کل منطقه را به انبار نان امپراتوری، به عنوان تولیدکننده کلیدی محصولات کشاورزی آن بدل کردند.
با پذیرش دین مسیحیت از جانب امپراتوری روم، این آیین در خاورمیانه نیز ریشه دوانید و شهرهایی نظیر اسکندریه به مراکز اصلی تحصیلات مسیحی بدل شدند. در قرن پنجم میلادی، مسیحیت رومی بر دیگر مذاهب منطقه خاورمیانه سیطره یافت و آنان را به شدت سرکوب کرد. در این زمان، زبان یونانی به زبان رسمی منطقه تبدیل شد، اگر چه زبان‌هایی مانند سریانی‌ها و عبری همچنان وجود داشتند.
قرون وسطایی > آسیای غربی (خاورمیانه) > دوره خلفای اسلامی

از قرن هفتم، قدرت جدیدی در خاورمیانه شروع به رشد کرد. درحالی‌که امپراتوری روم شرقی و امپراتوری ایرانی ساسانی بر اثر دو قرن جنگ در جریان جنگ‌های ایران و روم تضعیف شده بودند، مسلمانان قدرت جدید و تازه‌نفسی را در منطقه پایه‌گذاری کردند. طی یک سری فتوحات سریع و غافل گیرکننده، ارتش‌های عربی توانستند با تکیه بر انگیزه‌های اسلامی، رهبری خلفای ماهر و فرماندهان نظامی زبر دست مانند خالد ابن ولید، بسیاری از خاورمیانه را به اشغال درآورند. بدین ترتیب بیش از نیمی از سرزمین‌های امپراتوری روم شرقی و تقریباً تمامی سرزمین‌های امپراتوری ایران به تصرف اعراب درآمد. این لشکر کشی‌ها در آسیای صغیر توسط باقی‌مانده امپراتوری روم شرقی و با کمک بلغاری‌ها متوقف شد.
قرون وسطایی > آسیای غربی (خاورمیانه) > ترک‌ها، صلیبیون و مغول‌ها

تسلط اعراب در اواسط قرن ۱۱ میلادی به صورت ناگهانی با ورود ترکان سلجوقی پایان یافت. اقوامی که از سرزمین‌های مادری خود در آسیای مرکزی به سوی جنوب مهاجرت کرده و ایران، عراق (تسخیر بغداد در ۱۰۵۵)، سوریه، فلسطین و حجاز را را فتح کردند.
هرچند امپراتوری مسیحی بیزانس بخش‌های گسترده‌ای از اراضی خود را در قرن هفتم از دست داده بود، اما به عنوان یک قدرت نظامی و اقتصادی به حیات خود ادامه داد و از گسترش و نفوذ بیشتر اعراب در اروپا جلوگیری کرد. با این حال شکست ارتش امپراتوری بیزانس از سلجوقی‌ها در قرن ۱۱ و اقامت در آناتولی نقطه پایانی بود بر نفوذ امپراتوری بیزانس در منطقه. سلجوقیان طی ۲۰۰ سال آینده بر بیشتر منطقه خاورمیانه حکومت کردند، اما امپراتوری آن‌ها خیلی زودی به تعدادی سلطان‌نشین تقسیم شد.
قرون وسطایی > آسیای غربی (خاورمیانه) > عصر عثمانی

ترک‌های ساکن منطقه آسیای صغیر که با تشکیل حکومت سلجوقی در ایران و بخش‌های عظیمی از خاورمیانه راه برای مهاجرت هر چه بیشتر آن‌ها از منطقه آسیای مرکزی به این منطقه یعنی مناطق آزاد شده از دست امپراتوری بیزانس فراهم شده بود به نبرد با این امپراتوری و سرپیچی از دستورهای حکومت سلجوقی پرداختند و کم‌کم پس از مدتی امپراتوری عثمانی به نام پایه‌گذار آن یعنی عثمان رئیس قبیله قایی ایجاد شد
این حکومت بنابر روحیه جنگجویی افراد قبایل ترک به تصرف تدریجی قلمرو بیزانس پرداخته و کم‌کم به امپراتوری ای بزرگ مبدل شد که نام آن تا مدت‌ها بر دل دشمنان هراس می‌افکند
امپراتوران عثمانی خود را موظف می‌دانستند که بر عنصر اسلام تکیه کرده و به نوعی خود را مأمور گسترش اسلام در جهان می‌دانستند. توسعه طلبی این امپراتوری در مواقعی باعث برخورد آن با دول ایران و بیشتر از آن با دول اروپایی از قبیل روسیه و اتریش گردید.
قرون وسطایی > آسیای شرقی > چین

مقالهٔ اصلی: تاریخ چین
قرون وسطایی > آسیای شرقی > چین > سلسله سوئی

مقالهٔ اصلی: دودمان سوئی
قرون وسطایی > آسیای شرقی > چین > سلسله تانگ

مقالهٔ اصلی: دودمان تانگ
قرون وسطایی > آسیای شرقی > چین > سلسله‌های لیائو، سونگ و جین

مقاله‌های اصلی: دودمان لیائو، دودمان سونگ، و دودمان کین (۱۲۳۴–۱۱۱۵)
قرون وسطایی > آسیای شرقی > چین > سلسله یوان

مقالهٔ اصلی: دودمان یوآن
قرون وسطایی > آسیای شرقی > ژاپن

مقالهٔ اصلی: تاریخ ژاپن
قرون وسطایی > آسیای شرقی > کشور کره

مقالهٔ اصلی: دودمان شیلا
کتابشناسی

Best, Antony. The International History of East Asia, 1900-1968: Trade, Ideology and the Quest for Order (2010) online بایگانی‌شده  در ۲۱ اوت ۲۰۱۹ توسط Wayback Machine
Bowman, John S. (2000), Columbia Chronologies of Asian History and Culture, New York City: انتشارات دانشگاه کلمبیا, ISBN 978-0-231-50004-3
Catchpole, Brian. A map history of modern China (1976), new maps & diagrams
Clyde, Paul H, and Burton H. Beers. The Far East, a history of the Western impact and the Eastern response, 1830-1975 (6th ed. 1975) 575pp
Clyde, Paul Hibbert. The Far East: A History of the Impact of the West on Eastern Asia (3rd ed. 1948) online free; 836pp
Clyde, Paul Herbert. International-Rivalries-In-Manchuria-1689-1928 (2nd ed. 1928) online free
Curtin, Philip D. The World and the West: The European Challenge and the Overseas Response in the Age of Empire (2002)
Ebrey, Patricia Buckley, Anne Walthall and James Palais. East Asia: A Cultural, Social, and Political History (2006); 639pp; also in 2-vol edition split at 1600.
Embree, Ainslie T. , and Carol Gluck, eds.  Asia in Western and World History: A Guide for Teaching (M.E. Sharpe, 1997);
Fairbank, John K. , Edwin O. Reischauer.  A History of East Asian Civilization: Volume One: East Asia the Great Tradition and A History of East Asian Civilization: Volume Two: East Asia the Modern transformation (1966) Online free to borrow
Holcombe, Charles. A History of East Asia: From the Origins of Civilization to the Twenty-First Century (2010).
Ludden, David. India and South Asia: A Short History (2013).
Macnair, Harley Farnsworth and Donald F. Lach. Modern Far Eastern International Relations (1955) online free
Mansfield, Peter, and Nicolas Pelham, A History of the Middle East (4th ed, 2013).
Moffett, Samuel Hugh. A History of Christianity in Asia, Vol. II: 1500–1900 (2003) excerpt
Murphey, Rhoads. A History of Asia (8th ed, 2019) excerpt also Online free tomorrow
Park, Hye Jeong. "East Asian Odyssey Towards One Region: The Problem of East Asia as a Historiographical Category." History Compass 12.12 (2014): 889-900. online[پیوند مرده]
Stearns, Peter N.; Michael Adas; Stuart B. Schwartz; Marc Jason Gilbert (2011), World Civilizations: The Global Experience (Textbook) (6th ed.), Upper Saddle River, NJ: انتشارات لانگمن, ISBN 978-0-13-136020-4
Stearns, Peter N. , and William L. Langer. The Encyclopedia of World History: Ancient, Medieval, and Modern (2001)
کتابشناسی > مذاهب

Adshead, Samuel Adrian Miles. Central Asia in world history (Springer, 2016).
Fenby, Jonatham The Penguin History of Modern China: The Fall and Rise of a Great Power 1850 to the Present (3rd ed. 2019) popular history.
Gilbert, Marc Jason.  South Asia in World History (Oxford UP, 2017)
Goldin, Peter B. Central Asia in World History (Oxford UP, 2011)
Huffman, James L. Japan in World History (Oxford, 2010)
Jansen, Marius B. Japan and China: From War to Peace, 1894-1972 (1975)
Karl, Rebecca E. "Creating Asia: China in the world at the beginning of the twentieth century." American Historical Review 103.4 (1998): 1096-1118. online
Lockard, Craig. Southeast Asia in world history (Oxford UP, 2009).
Ropp, Paul S. China in World History (Oxford UP, 2010)
کتابشناسی > تاریخ اقتصاد

Allen, G.C. A Short Economic History Of Modern Japan 1867-1937 (1945) online; also 1981 edition free to borrow
Cowan, C.D. ed. The economic development of China and Japan: studies in economic history and political economy (1964) online free to borrow
Jones, Eric. The European miracle: environments, economies and geopolitics in the history of Europe and Asia. (Cambridge UP, 2003).
Lockwood, William W. The economic development of Japan; growth and structural change (1970) online free to borrow
Pomeranz, Kenneth. The Great Divergence: China, Europe, and the Making of the Modern World Economy. (2001)
Schulz-Forberg, Hagen, ed. A Global Conceptual History of Asia, 1860–1940 (2015)
Smith, Alan K. Creating a World Economy: Merchant Capital, Colonialism, and World Trade, 1400-1825 (Routledge, 2019).
Von Glahn, Richard. The Economic History of China (2016)
| ن ب وتاریخ قاره‌ها | ن ب وتاریخ قاره‌ها |
| --- | --- |
 آفریقا  آمریکا (آمریکای شمالی  آمریکای جنوبی)  جنوبگان  استرالیا  اوراسیا (اروپا  آسیا)  اقیانوسیه :  آفریقا  آمریکا (آمریکای شمالی  آمریکای جنوبی)  جنوبگان  استرالیا  اوراسیا (اروپا  آسیا)  اقیانوسیه 
بخشی از ویرانه‌های حفر شده تل هالف
نقشه‌ای از فروپاشی تمدن در اواخر عصر برنز، BCE ۱۲۰۰
جهان در ۱۰۰۰ پیش از میلاد؛ بخش درون خط سرخ‌رنگ نشان‌دهنده جایی است که فلزکاری انجام می‌گرفته‌است، برنزکاری درون خط صورتی نشان داده‌شده‌است.
اولین امپراتوری پارس در بزرگترین حد خود، ج. ۵۰۰ سال قبل از میلاد
Hinduism expansion in Asia, from its heartland in Indian Subcontinent, to the rest of Asia, especially Southeast Asia, started circa 1st century marked with the establishment of early Hindu settlements and polities in Southeast Asia.
تراکم جمعیت و مرزهای سلسله غربی ژو در چین
جاده ابریشم در آسیا
امپراتوری‌های بیزانس و ساسانیان در سال ۶۰۰ میلادی
نبرد طراز نبرد طراز بین سلسله تانگ و خلافت عباسی. ۷۵۱
مجسمه‌ای از شاهزاده شوتوکو تایشی
محمد دوران

| محمد دوران | محمد دوران |
| --- | --- |
دوران در ۲۰۰۹: دوران در ۲۰۰۹
زاده: ۲۰ ژانویه ۱۹۵۴ ولسوالی نجراب، ولایت کاپیسا، افغانستان
وفاداری:  افغانستان
شاخه نظامی:  نیروی هوایی افغانستان
سال‌های خدمت: ۲۰۰۵ – اکنون
درجه: تورن جنرال
سرلشکر محمد دوران (زاده ۲۰ ژانویه ۱۹۵۴) فرمانده نیروی هوایی افغانستان است. او در سال ۲۰۰۵ توسط وزارت دفاع افغانستان به این پست منصوب شد. جای خدمت اصلی محمد دوران، میدان هوایی بگرام است که بزرگترین پایگاه هوایی افغانستان است.
وی در ولسوالی نجراب ولایت کاپیسا افغانستان متولد شد. او از قوم تاجیک است.  دوران در دهه ۱۹۸۰ خلبان نیروی هوایی شد و یکی از دو نامزدی بود که در سال ۱۹۸۸، برای سایوز تی‌ام-۶ ششمین فضاپیمای سرنشین دار برای بازدید از ایستگاه فضایی شوروی، میر انتخاب شد. به جای دوران عبدالاحد مومند، که دومین سفر فضایی وی بود، انتخاب گردید. دوران متاهل است و شش فرزند دارد.
فضل‌الله همایونی

| فضل‌الله همایونی | فضل‌الله همایونی |
| --- | --- |
زاده: ۱۲۸۲ تهران
وفاداری: ایران
شاخه نظامی:  ارتش شاهنشاهی ایران
فرماندهی: فرمانده لشکر لرستان  فرمانده لشکر کردستان  فرمانده لشکر خوزستان 
فضل‌الله همایونی (زاده ۱۲۸۲ در تهران - درگذشته ۱۳۷۲) نظامی و سیاستمدار ایرانی بود. وی نماینده تهران در دوره بیستم مجلس شورای ملی و همچنین نماینده طرحان و کوهدشت در دوره‌های بیست و یکم، بیست و دوم و بیست و سوم بود.
خدمت در ارتش

بنا به اظهارات همایونی در مصاحبه با پروژه تاریخ شفاهی ایران در دانشگاه هاروارد نخستین ماموریت او در قامت فرماندهی اعزام وی به همراه یک گروهان برای محافظت از مهندسان سوئدی برای ساخت جاده خرم آباد به دزفول در سال ۱۳۰۵ بود. او ضمن عملیات محافظت، به نیروهای محمد شاه‌بختی که تحت محاصره عشایر متمرد لر بودند نیز یاری رساند.دومین ماموریت مهم وی رساندن امان نامه رضاشاه به دوست‌مراد بهرانه‌وند رئیس یاغی طایفه بویراحمد بود که طی نامه ای به رضاشاه خواستار تسلیم در ازای دریافت زمین زراعی در سیمره شده بود. با امان دهی رضاشاه و مذاکره حضوری و همراهی همایونی بالاخره تسلیم و راضی به خلع سلاح طایفه اش می شود. 
وی بعد از این ماموریت به فرماندهی دزفول می رسد.
با اعدام سران طوایف لر، منطقه لرستان دستخوش شورش و ناآرامی می شود و در همین زمان همایونی به فرماندهی تیپ لرستان منصوب می شود.
نجات آذربایجان

وی از نظامیانی بود که در آزادسازی آذربایجان نقش داشتند.
نخست‌وزیر کره شمالی

| نخست‌وزیر کابینه جمهوری دموکراتیک خلق کره | نخست‌وزیر کابینه جمهوری دموکراتیک خلق کره |
| --- | --- |
조선민주주의인민공화국 내각총리: 조선민주주의인민공화국 내각총리
متصدی کنونی پاک ته-سونگ از ۲۹ دسامبر ۲۰۲۴: متصدی کنونی پاک ته-سونگ از ۲۹ دسامبر ۲۰۲۴
دارندهٔ افتتاحی: کیم ایل-سونگ
بنیادگذاری: ۹ سپتامبر ۱۹۴۸
نخست‌وزیر کره شمالی با نام رسمی نخست‌وزیر کابینه جمهوری دموکراتیک خلق کره (به کره‌ای: 조선민주주의인민공화국 내각총리)، رئیس دولت غیراجرایی کره شمالی است. نخست‌وزیر کنونی پارک ته-سونگ است.
نخست‌وزیر رئیس و نظارت‌کننده بر کابینه است که وظیفه‌اش اجرای سیاست‌های کمیته مرکزی حزب کارگران کره است. نخست‌وزیر به‌طور نامی در کنار مجمع عالی خلق (یعنی رئیس کشور) و رئیس شورای امور دولتی (یعنی فرمانده کل قوا) یکی از سه زمامدار ناظر بر قوه مجریه کره شمالی است. روی کاغذ این سه هر یک یک سوم معادل قدرت رئیس‌جمهور در نظام‌های ریاستی را دارا هستند. رئیس مجمع عالی خلق مسئول روابط خارجی است، نخست‌وزیر امور داخلی را اداره می‌کند و رئیس حکومت است، و رئیس شورای امور دولتی (که تا پیش از ۲۰۱۶ به آن کمیسیون ملی دفاع گفته می‌شد) نیروهای مسلح را فرماندهی می‌کند. اما در عمل رئیس شورای امور دولتی که قانون اساسی آن را مادون دو مقام دیگر تعریف کرده، قدرت اصلی را دارد.
اسدالغابه فی معرفه الصحابه

اسد الغابه فی معرفة الصحابه کتابی از عزالدین بن اثیر در علم رجال شامل زندگی نامهٔ هفت هزار و پانصد یا هفت هزار و هفتصد و سه نفر از یاران پیامبر است که از جمع‌آوری و تصحیح کتابهای «ابن منده اصفهانی» و «ابونعیم اصفهانی» و «ابن عبدالبر نمری قرطبی» و «ابوموسی اصفهانی» و افزودن مطالبی بر آنها حاصل شده است.
ابوالحسن علی بن ابی الکرم محمد شیبانی موصلی جزری ملقب به عزالدین و معروف به عزالدین بن اثیر است.
اکس (فیلم ۱۹۹۷)

| اکس | اکس |
| --- | --- |
پوستر فیلم: پوستر فیلم
کارگردان: مارک ال. لستر
تهیه‌کننده: مارک ال. لستر
نویسنده: لری کوئن
بازیگران: ینسی باتلر سوزی آمیس
موسیقی: پل زازا
فیلم‌بردار: ریچارد لایتمن
تدوین‌گر: دیوید برلاتسکی
توزیع‌کننده: لاینزگیت فیلمز
تاریخ‌های انتشار: ۲۲ آوریل ۱۹۹۷
مدت زمان: ۸۷ دقیقه
کشور: کانادا آمریکا
زبان: انگلیسی 
اکس (به انگلیسی: The Ex) یک فیلم سینمایی محصول مشترک کانادا و آمریکا در ژانر هیجان انگیز وابسته به عشق شهوانی محصول سال ۱۹۹۷ میلادی به کارگردانی مارک ال. لستر و با بازی ینسی باتلر و سوزی آمیس است. فیلمنامه براساس رمان سال ۱۹۹۶ توسط جان لوتز ساخته شده‌است.
بازیگران

| بازیگر | نقش |
| --- | --- |
یانسی باتلر: دیدر کنیون
سوزی امیس: مولی کنیون
نیک مانچوسو: دیوید کنیون
هامیش تیلدسلی: مایکل کنیون
جان نواک: مایل
راجر بارنز: سام بلتزر
بابز چولا: دکتر لیلیان یوهانس
باری دبلیو لوی: صریح
کلر رایلی: کارآگاه لنگ
تام پیکت: کنیون دومان
آلیسون وارن: منشی هتل
آرلن بلکسترو: همسایهٔ کناری
باری 'خرس' هورتون: دوچرخه
جیسون لستر (بی‌سابقه): کودک در پرسه زن
تولید

فیلمبرداری در ونکوور و ریچموند، بریتیش کلمبیا و همچنین تورنتو ، انتاریو انجام شده‌است.
سؤال و جواب

سؤال و جواب از انواع آرایه‌های ادبی است که در آن، راوی یا شاعر آن‌چه ‌را که بین دو شخص در جریان است را به‌صورت پرسش و پاسخ بیان می‌کند. سؤال و جواب اگر در شعر استفاده شود، در مصرع یا بیت اول سؤال به‌میان می‌آید و در مصرع یا بیت دوم جواب آن داده می‌شود.
انواع

نوع اول: سؤال و جواب‌هایی که بر اساس تعاریف قدما و غالب کتب بدیعی معاصر، مبين سؤال و جواب بر مبنای کاربرد واژگان «گفتم، گفتا» باشد.
مثال:گفتم ای دوست شدم عاشق آن روی چو ماهگفت لا حول و لا قوه الا بالله
نوع دوم: سؤال و جواب‌هایی که سؤال جنبه گفتاری همراه با واژگانی از گروه «گفتم، گفتا» دارند، ولی پاسخ این سؤال‌ها گفتار نیست بلکه فعلیت و یا عکس‌العملی در برابر آن سؤال به نشانه جواب است.
مثال:گفتمش مرغ دلم از چه به دام تو فتاددانه خال سیه برزخ زیبا بدرود
نوع سوم: برخلاف نوع دوم ابتدا فعلیتی سؤال‌آمیز در جایگاه سؤال قرار می‌گیرد و سپس در پاسخ این فعلیت جوابی گفتاری با همراهی واژگانی از گروه «گفتم، گفتا» ذکر می‌شود.
مثال:هر که دید از رخ تو خرم و خوش جامی راگفت کین پیر دگرباره جوان خواهد شد
اورگرین، کارولینای شمالی

مکان در 23x15px|border |alt=|link= ایالات متحده آمریکا
| Evergreen, North Carolina | Evergreen, North Carolina |
| --- | --- |
مکان مختص سرشماری: مکان مختص سرشماری
ایالت: کارولینای شمالی
شهرستان: شهرستان کلمبوس، کارولینای شمالی
مساحت: مساحت
 • کل: ۳٫۹ مایل مربع (۱۰٫۰ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۳٫۹ مایل مربع (۱۰٫۰ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰٫۰ مایل مربع (۰٫۰ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۱۰۸ فوت (۳۳ متر)
جمعیت (۲۰۱۰): جمعیت (۲۰۱۰)
 • کل: ۴۲۰
 • تراکم: ۱۰۹/مایل مربع (۴۲٫۱/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۵ (EST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۴ (EDT)
زیپ‌کد: 28438
FIPS code: 37-22080
شماره GNIS: 0984874
اورگرین (به انگلیسی: Evergreen) شهری در ایالت کارولینای شمالی کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۴۲۰ نفر بوده‌است.
زبان اردو
پراکندگی جغرافیایی

بیش از ۱۰۰ میلیون گویشور بومی اردو در هند و پاکستان با هم وجود دارد: طبق سرشماری سال ۲۰۱۱، ۵۰٫۸ میلیون اردوزبان در هند (۴٫۳۴٪ از کل جمعیت) وجود داشت و در برآوردی در سال ۲۰۰۶ تقریباً ۱۶ میلیون اردوزبان در پاکستان یافت می‌شد. در انگلستان، عربستان سعودی، ایالات متحده و بنگلادش نیز چند صد هزار گویشور اردو وجود دارند.با این حال، هندوستانی، که اردو یکی از گونه‌های آن است، بسیار گسترده‌تر صحبت می‌شود و سومین زبان رایج در جهان پس از ماندارین و انگلیسی است.نحو (دستور زبان)، صرف و واژگان اصلی اردو و هندی اساساً یکسان هستند - بنابراین زبان شناسان معمولاً آن‌ها را به عنوان یک زبان واحد می‌شمارند، در حالی که برخی ادعا می‌کنند که آن‌ها به دلایل سیاسی اجتماعی باید به عنوان دو زبان متفاوت در نظر گرفته شوند.
اردو به دلیل تعامل با زبان‌های دیگر، در هر کجا که صحبت شود بومی‌سازی شده‌است؛ از جمله در پاکستان. اردو در پاکستان دستخوش تغییراتی شده‌است و واژه‌های زیادی را از زبان‌های منطقه‌ای وام گرفته‌است، بنابراین این به اردوزبانان در پاکستان این امکان را می‌دهد که خودشان را راحت‌تر بشناسند و به آن زبان طعم و مزه پاکستانی می‌بخشد. به همین ترتیب، گویش‌هایی اردویی را که در هند صحبت می‌شود، همانند اردوی معیار لکهنو و دهلی و همچنین دکنی جنوب هند (دکن)، نیز می‌توان به راحتی شناخت.اگر یک گویشور اردو و هندی از استفاده از واژگان ادبی خودداری کنند، به دلیل شباهت این دو، به راحتی می‌توانند سخن یکدیگر را درک کنند.
پراکندگی جغرافیایی > پاکستان

گرچه بیشتر جمعیت پاکستان به اردو تسلط دارند، تنها ۷ درصد از آن‌ها از آن به عنوان زبان مادری خود را در سرشماری ۱۹۹۲ یاد کردند.بیشتر حدود سه میلیون پناهجوی افغانستانی با خاستگاه‌های مختلف قومی (مانند پشتون، تاجیک، ازبک، هزاره و ترکمن) که بیش از بیست و پنج سال در پاکستان اقامت داشتند، نیز به زبان اردو تسلط دارند.مهاجران از سال ۱۹۴۷ بیشینه جمعیت را در شهر کراچی تشکیل داده‌اند.روزنامه‌های زیادی به زبان اردو در پاکستان منتشر می‌شوند، از جمله روزنامه‌های دیلی جنگ ، نوای وقت و ملت.
هیچ منطقه‌ای در پاکستان از اردو به عنوان زبان مادری خود استفاده نمی‌کند، اگرچه این زبان به عنوان زبان نخست مهاجران مسلمان (معروف به مهاجران) در پاکستان که پس از استقلال در سال ۱۹۴۷ هند را ترک کردند، صحبت می‌شود.اردو در سال ۱۹۴۷ به عنوان نمادی از وحدت برای دولت جدید پاکستان انتخاب شد، زیرا پیشتر به عنوان زبان میانجی در میان مسلمانان در شمال و شمال غربی هند انگلیس عمل کرده بود. این زبان در تمام استان‌ها / سرزمین‌های پاکستان نوشته و گفتگو می‌شود و مورد استفاده قرار می‌گیرد، هرچند مردم مناطق مختلف ممکن است زبان‌های بومی مختلفی داشته باشند.
اردو به عنوان یک درس اجباری تا دبیرستان در هر دو سامانه دبیرستان‌های انگلیسی و اردو تدریس می‌شود، که میلیون‌ها اردوزبانان زبان دوم را در میان افرادی که زبان مادری آن‌ها از دیگر زبان‌های پاکستان است، تولید کرده‌است- که این به نوبه خود منجر به به جذب واژگان از زبان‌های مختلف منطقه‌ای پاکستانی و همچنین جذب واژگان اردو به زبان‌های منطقه‌ای شده‌است. با وجود اینکه مردمان بسیاری به اردو سخن می‌گویند، این زبان عطر و طعم خاصی از پاکستان پیدا کرده‌است که باعث تمایز بیشتر آن از زبان اردویی که توسط گویشوران بومی آن صحبت می‌شود، و در نتیجه گوناگونی بیشتری در زبان، شده‌است.
پراکندگی جغرافیایی > هند

در هند، اردو در مناطقی که اقلیت‌های بزرگی از مسلمان وجود دارند یا شهرهایی که در گذشته پایگاه امپراتوری‌های مسلمان بوده‌اند، گفتگو می‌شود. این شامل بخش‌هایی از اوتار پرادش، مادها پرادش، بیهار، تلانگانا، آندرا پرادش، ماهاراشترا، کارناتاکا و شهرستان‌هایی مانند لکهنو، دهلی، مالیرکوتله، بریلی، میروت، سهاران‌پور، مظفرنگر، رورکی، دیوبند، مرادآباد، اعظم‌گره، بیجنور، نجیب‌آباد، رامپور، علیگر، الله‌آباد، گوراخوپور، آگره، کانپور، بدایون، بوپال، حیدرآباد، اورنگ‌آباد، بنگلور، کلکته، میسور، پتنه، گلبرگه، پاربانی، ناندید، کوچی، ماله‌گاون، بیدر، آجمبر و احمدآباد می‌شود. برخی از مدارس هند زبان اردو را به عنوان زبان نخست آموزش می‌دهند و برنامه‌های درسی و امتحانات را به این زبان دارند. در صنعت بالیوود هند معمولاً از زبان اردو - به ویژه در آهنگ‌ها - استفاده می‌کند.
هند دارای بیش از ۳٬۰۰۰ نشریه اردو از جمله ۴۰۵ روزنامه روزانه اردو است.روزنامه‌هایی مانند نشاط نیوز اردو، صحرای اردو، دیلی سالار، هندوستان اکسپرس، دیلی پاسبان، سیاست دیلی، منصف دیلی و انقلاب در بنگلور، ملگاون، میسور، حیدرآباد و بمبئی به اردو منتشر و توزیع می‌شوند.
پراکندگی جغرافیایی > دیگر جای‌ها

در بیرون از جنوب آسیا، اردو توسط بسیاری از کارگران مهاجر جنوب آسیایی در مراکز عمده شهری کشورهای حاشیه خلیج فارس صحبت می‌شود. این زبان همچنین توسط تعداد زیادی از مهاجران و فرزندان آن‌ها در مراکز مهم شهری انگلستان، ایالات متحده، کانادا، آلمان، نروژ و استرالیا گفتگو می‌شود. اردو در کنار عربی، دو زبان پرگویشور مهاجران در کاتالونیا هستند.
رسمیت

از اردو یک گونه کمتر رسمی خود به عنوان ریخته، به معنی «مخلوط خشن» یاد شده‌است. گونه رسمی‌تر اردو گاهی اوقات به صورت زبان اردوی معلی با اشاره به ارتش شاهنشاهی یا لشکری زبان یا به سادگی فقط لشکری یاد می‌شود. ریشه‌شناسی واژه‌ای که در اردو استفاده می‌شود، در بیشتر موارد تعیین می‌کند که چقدر گفتار فرد مودبانه یا پالایه‌شده‌است. برای نمونه، اردو زبانان بین پانی و آب تمایز قائل می‌شوند که هر دو به معنای «آب» است؛ اولی در محاوره استفاده می‌شود و ریشه در سانسکریت دارد، اما دومی به‌طور رسمی و شاعرانه استفاده می‌شود و اصالتاً فارسی است.
استفاده از واژگان فارسی یا عربی نشان‌دهنده سطح سخنرانی رسمی‌تر و بالاتر است. به همین ترتیب، اگر از ساختارهای دستور زبان فارسی یا عربی، مانند اضافات، در اردو استفاده شود، سطح گفتار رسمی‌تر و بالاتر را نشان می‌دهد. اگر واژه‌ای از سانسکریت استفاده شود، سطح گفتار محاوره‌ای و شخصی در نظر گرفته می‌شود.
رسمیت > پاکستان

اردو تنها زبان ملی و یکی از دو زبان رسمی پاکستان (همراه با انگلیسی) است.این زبان در سراسر کشور گفتگو می‌شود و قابل فهم است، در حالی که زبان‌های هر ایالت (زبان‌هایی که در مناطق مختلف صحبت می‌شوند) زبان‌های استانی نامیده می‌شوند. تنها ۷٫۵۷٪ پاکستانی‌ها اردو را به عنوان زبان نخست خود صحبت می‌کنند.وضعیت رسمی اردو به این معنی است که این زبان به عنوان زبان دوم یا سوم به‌طور گسترده در سراسر پاکستان درک و صحبت می‌شود. از اردو به گستردگی در آموزش، ادبیات، اداره کشور و تجارت استفاده می‌شود، اگرچه در عمل، انگلیسی به جای اردو در رده‌های بالاتر دولتی استفاده می‌شود. ماده (۱) ۲۵۱ قانون اساسی پاکستان دستور می‌دهد که اردو به عنوان تنها زبان دولت به کار گرفته شود، اگرچه انگلیسی همچنان پرکاربردترین زبان در سطوح بالاتر دولت پاکستان است.
رسمیت > هند

اردو یکی از زبان‌های به رسمیت شناخته‌شده هند و یکی از پنج زبان رسمی جامو و کشمیر، یکی از دو زبان رسمی تلانگانا و همچنین "زبان رسمی اضافی" در ایالت‌های اوتار پرادش، بیهار، جارکند، بنگال غربی و پایتخت ملی، دهلی نو، است.در ایالت جامو و کشمیر پیشین، در بخش ۱۴۵ قانون اساسی چنین آمده‌است: "زبان رسمی دولت باید اردو باشد اما اگر قانونگذار مقرر کند باید از انگلیسی نیز باید برای تمام اهداف رسمی ایالت استفاده شود. "
هند یک دفتر دولتی را برای ارتقا زبان اردو در سال ۱۹۶۹ تأسیس کرد، اگرچه اداره مرکزی هندی در اوایل سال ۱۹۶۰ تأسیس شد و ترویج هندی با بودجه بهتر و به صورت پیشرفته‌تری انجام می‌شود در حالی که با ارتقا هندی وضعیت اردو تضعیف شده‌است. سازمان‌های خصوصی هندی مانند انجمن ترقی اردو، شورای دینی تعلیمی و اردو مشافیز دسته، استفاده از اردو را ترویج و آن را حفظ می‌کنند؛ انجمن با موفقیت یک کارزار را آغاز کرد که اردو را به عنوان زبان رسمی بیهار در دهه ۱۹۷۰ معرفی شود.
واج‌شناسی > همخوان‌ها

|  |  | لبی | دندانی | لثوی | برگشته | کامی | نرم‌کامی | زبانکی | چاکنایی |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| خیشومی | خیشومی | m م |  | n ن |  |  | ŋ ن٘ |  |  |
| انسدادی/ انسایشی | بی‌واک | p پ | t ت |  | ʈ ٹ | tʃ چ | k ک | (q) ق |  |
| انسدادی/ انسایشی | بی‌واک حلقی | pʰ په | tʰ ته |  | ʈʰ ٹه | tʃʰ چه | kʰ که |  |  |
| انسدادی/ انسایشی | واک‌دار | b ب | d د |  | ɖ ڈ | dʒ ج | ɡ گ |  |  |
| انسدادی/ انسایشی | واک‌دار حلقی | bʰ به | dʰ ده |  | ɖʰ ڈه | dʒʰ جه | gʰ گه |  |  |
| زنشی/لرزشی | صاف |  |  | r ر | ɽ ڑ |  |  |  |  |
| زنشی/لرزشی | واک‌دار حلقی |  |  |  | ɽʱ ڑه |  |  |  |  |
| سایشی | بی‌واک | f ف |  | s س |  | ʃ ش | x خ | x خ | ɦ ه |
| سایشی | واک‌دار | ʋ و |  | z ز |  | (ʒ) ژ | (ɣ) غ | (ɣ) غ |  |
| ناسوده | ناسوده | ʋ و |  | l ل |  | j ی |  |  |  |
واج‌شناسی > واکه‌ها

|  |  | پیشین> کوتاه | پیشین> بلند | مرکزی> کوتاه | مرکزی> بلند | پسین> کوتاه | پسین> بلند |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| بسته |  | ɪ | i: |  |  | ʊ | u: |
| بسته | خیشومی | ɪ̃ | ĩ: |  |  | ʊ̃ | ũ: |
| بسته-میانه |  |  | e: | ə |  |  | o: |
| بسته-میانه | خیشومی |  | ẽ: | ə̃ |  |  | õ: |
| باز-میانه |  | ɛ | ɛ: |  |  |  | ɔ: |
| باز-میانه | خیشومی |  | ɛ̃: |  |  |  | ɔ̃: |
| باز |  |  | (æ:) |  | Error: {{آوا}}: برچسب زبان ناشناخته: ä |  |  |
| باز | خیشومی |  | (æ̃:) |  | ã: |  |  |