stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
یاکوولف یاک-۴۰
مشخصات

منبع اطلاعات Jane's All The World's Aircraft 1976–77.
مشخصات عمومی
خدمه: 3 (two pilots, one flight mechanic)
گنجایش:  32 passengers
طول: 20.36 m (66 ft ۹½ in)
پهنای بال: 25.00 m (82 ft ۰¼ in)
ارتفاع: 6.50 m (21 ft 4 in)
بال: مساحت 70.00 m² (753.5 ft²)
وزن خالی: 9,400 kg (20,725 lb)
بیشینه وزن برخاست: 15,500 kg (34,170 lb)
پیشرانه: ۳× turbofans Ivchenko AI-25 , 14.7 kN (3,300 lbf) هرکدام
عملکرد
سرعت بیشینه: 550 km/h (297 knots, 342 mph) at 7,000 m (23,000 ft) (max cruise)
برد: 1,800 km (971 nmi, 1,118 mi)
سقف پروازی: 8,000 m (26,240 ft)
نرخ اوج‌گیری: 8.0 m/s (1,575 ft/min)

کابین خلبان یاک-۴۰
حوضه مدیترانه

حوزهٔ مدیترانه
حوزهء مدیترانه یا منطقهٔ مدیترانه منطقهٔ بزرگی در اطراف دریای مدیترانه است. حوزهٔ مدیترانه منطقه‌ای میان‌قاره‌ای است که شامل دریای مدیترانه با جزایر درون آن و مناطق قاره‌ای نزدیک به ساحل جنوب اروپا، غرب آسیا و آفریقای شمالی می‌باشد. اصطلاح حوزهٔ مدیترانه از دیدگاه جغرافیای طبیعی، جغرافیای سیاسی، اقلیم شناسی، جغرافیای زیستی و حوزهٔ فرهنگی به‌طور جداگانه و دقیق‌تر می‌تواند مورد بررسی قرار گیرد.
چشم‌اندازی از شهر آنتیب در فرانسه، اقلیم گرم، دریا، کوه‌ها و میراث فرهنگی حوضهٔ مدیترانه را تبدیل به یک منطقهٔ گردشگری محبوب نموده‌است
زمین‌شناسی و دیرینه‌شناسی

حوزهءمدیترانه با برخورد قدیمی قارهٔ آفریقا-عربی در حال حرکت به شمال با قارهٔ پایدار اوراسیا شکل گرفته‌است. با انتقال آفریقا و عربستان به شمال، دریای تتیس پیشین را که پیش‌تر اوراسیا را از قارهٔ باستانی گوندوانا جدا می‌کرد، که بخشی از آن آفریقا بود، جدا کرد. تقریباً در همین زمان، ۱۷۰ مایا در دورهٔ ژوراسیک، یک حوزهٔ کوچک اقیانوس Neotethys که اندکی قبل از بسته‌شدن دریای تتیس در انتهای شرقی تشکیل شد. این برخورد سامانهٔ گسترده‌ای از کوه‌ها را از پا درآورد و از پیرنه‌های اسپانیا تا کوه‌های زاگرس در ایران امتداد داد. این قسمت از کوه‌سازی، معروف به کوه‌زایی آلپ، عمدتاً در دوره‌های الیگوسن (۳۴ تا ۲۳ میلیون سال پیش (میا)) و میوسن (۲۳ تا ۵٫۳ میا) رخ داده‌است. Neotethys در طی این برخوردها بزرگ‌تر و بزرگ‌تر و فرورانش شد.
مرزهای جغرافیایی حوضهٔ مدیترانه

به‌طور کلی این منطقه دارای ۱٫۳ میلیون کیلومتر مربع خشکی و ۲٫۵ میلیون کیلومتر مربع دریای مدیترانه است. این منطقه از شمال به کوهپایه‌های آلپ در ونیز، از غرب به کابو دا روکا در نزدیکی لیسبون، از شرق و جنوب به به بیابان سوریه و صحرای بزرگ آفریقا محدود می‌شود.
منطقهٔ مدیترانه میان سه قارهٔ اروپا، آفریقا، و آسیا گسترده شده‌است. در اروپا این منطقه از غرب به شرق همه یا بخشی از پرتغال، اسپانیا، آندورا، فرانسه، موناکو، ایتالیا، سان مارینو، واتیکان، مالت، اسلوونی، کرواسی، بوسنی و هرزگوین، مونته‌نگرو، آلبانی، یونان و بخش اروپایی ترکیه را در بر می‌گیرد. در آسیا این منطقه بخش آسیای صغیر ترکیه، سوریه، لبنان، اسرائیل، حکومت خودگردان فلسطین، اردن و جزیره قبرس را در بر می‌گیرد. در آفریقا از شمال تونس و شمال کشورهای مصر، لیبی، الجزایر و مراکش می‌شود.
به‌طور کلی مرزبندی منطقهٔ مدیترانه به وسیلهٔ کوهستان‌ها و ارتفاعات پیرنه و آلپ، دیناری، صرب و مقدونیه، ردپی، توروس، لبنان، غرب اردن و همچنین بیابان‌های شبه‌جزیره سینا و لیبی، تریپیولی و کوه‌های اطلس تعیین می‌شود. علاوه بر این فراتر از این مرزها این منطقه شامل مناطق نزدیک دلتای رودخانه‌ها به غیر از منطقهٔ نیل و برخی از رودخانه‌ها مانند رون را شامل می‌شود.
به معنای دقیق‌تر مرزهای این منطقه به منطقهٔ طبیعی و بالقوهٔ زیتون خیز محدود می‌شود و از این رو اصطلاح مرز درخت زیتون به کار می‌رود. طبق این تعریف منطقهٔ مدیترانه شامل پهنهٔ اقلیم مدیترانه‌ای در اروپا، خاورمیانه و آفریقای شمالی می‌شود. برخی از مناطق اقلیم مدیترانه‌ای که دور از دریای مدیترانه قرار دارند، مانند مناطق اطراف دریای سیاه یا ارتفاعات زاگرس در ایران شامل حوزهٔ مدیترانه نمی‌شوند.
بیشتر کشورهای هم‌مرز این منطقه مانند فرانسه، ترکیه یا کشورهای شمال آفریقا بخش کوچکی از آن‌ها شامل منطقهٔ دریای مدیترانه می‌شود. از سوی دیگر کشورهای پرتغال و اردن به دلایل اقلیمی بخشی از منطقهٔ مدیترانه به حساب می‌آیند، گرچه هیچ خط ساحلی با دریای مدیترانه ندارند.
دویتین ۳۷

| دویتین ۳۷ | دویتین ۳۷ |
| --- | --- |
کاربری: هواپیمای جنگنده
تولیدکننده: Dewoitine / SNCAM / SNCASE
طراح: Emile Dewoitine
نخستین پرواز: اوت ۱۹۳۲
دویتین ۳۷ (به انگلیسی: Dewoitine_D.371) یک هواگرد از نوع هواپیمای جنگنده ساخت شرکت Dewoitine / SNCAM / SNCASE است. هواگرد دویتین ۳۷ نخستین پروازش را در اوت ۱۹۳۲ میلادی انجام داد.
طراح این هواگرد، Emile Dewoitine بود.
انتخابات ریاست‌جمهوری بلاروس (۲۰۲۵)

انتخابات ریاست‌جمهوری بلاروس (۲۰۲۵) در ۲۶ ژانویه ۲۰۲۵ برگزار شد. در بلاروس، رئیس‌جمهور، مستقیماً برای یک دوره پنج ساله انتخاب می‌شود.
انتخابات در شرایطی مستبدانه برگزار شد که در آن دولت الکساندر لوکاشنکو، رئیس‌جمهور، مخالفان سیاسی را سرکوب و نامزدهای مخالف را از شرکت در انتخابات، منع کرده و رسانه‌های خبری مستقل را ممنوع یا سانسور کرد. به غیر از لوکاشنکو، چهار نامزد در رای‌گیری حضور داشتند. سه نفر از آنها نماینده احزاب طرفدار دولت بودند. نامزد چهارم، هانا کاناپاتسکایا، تنها نامزد رسمی مستقل بود، اما چهره‌های اپوزیسیون او را متهم کردند که یک معامله‌گر است.
پس از مشخص شدن نتیجه انتخابات که نشان‌دهنده پیروزی قاطع لوکاشنکو بود، این انتخابات توسط منتقدان تقلبی توصیف شد.
دسوتر ام کی۲

| دسوتر ام کی۲ | دسوتر ام کی۲ |
| --- | --- |
کاربری: Liaison
تولیدکننده: Desoutter Aircraft Company/Koolhoven
طراح: Frederick Koolhoven
نخستین پرواز: ۱۹۳۰
معرفی‌شده در: ۱۹۳۰
کاربر اصلی: National Flying Services Ltd
تعداد ساخته‌شده: F.K.41: 6
دسوتر ام کی۲ (به انگلیسی: Desoutter_Mk.II) یک هواگرد ملخ‌پیشین تک‌موتوره از نوع Liaison ساخت شرکت Desoutter Aircraft Company/Koolhoven است. هواگرد دسوتر ام کی۲ نخستین پروازش را در ۱۹۳۰ میلادی انجام داد. این هواگرد در سال ۱۹۳۰ میلادی رسماً معرفی گردید. در مجموع، تعداد 6 فروند از این هواگرد ساخته شده‌است.
طراح این هواگرد، Frederick Koolhoven بود.
حماسه گیلگمش
تاریخ ادبی گیلگمش

آثار ادبی مکتوب در بین‌النهرین، از ۲۶۰۰ پیشا دوران مشترک پیدا شده‌اند. در آن زمان، خط بازتاب کامل زبان نبود و خواندن  این لوح‌های اولیه بسیار دشوار است. حداقل از همین زمان (و به احتمال زیاد از زمان خیلی پیشتر)، دو گروه از مردمانی که به دو زبان کاملا متفاوت صحبت می‌کردند در بین‌النهرین سفلی مقیم شدند. یکی از این دو زبان، سومری بود که با هیچ زبان شناخته‌شده‌ای خویشاوندی ندارد. به نظر می‌رسد نخستین خط به این زبان نوشته شده است. زبان دیگر، اکدی بود که از خانوادهٔ زبان‌های سامی و در نتیجه با زبان عبری و عربی در ارتباط است. زبان سومری بیشتر در مناطق شهریِ جنوب و زبان اکدی در مناطق محلیِ شمال رایج بود. تقسیم جغرافیایی در سنت پسین واژگان دیده می‌شود: سومر و اکد. وضعیتی که این فرهنگ چندزبانه در هزاره سوم پیشا دوران مشترک داشت احتمالا به وضعیت زبان فرانسوی و فلامان در بلژیک امروزی شبیه است.
از ۲۳۰۰ پیشا دوران مشترک، متن‌های اکدی به وفور دیده می‌شوند، زمانی که این زبان ابزار اداری امپراتوری اکد شده بود. در میان این متون، آثار ادبی بسیار کمی وجود دارد. روایت‌ها بیشتر به صورت سنت شفاهی بودند و هیچگاه نوشته نمی‌شدند یا بسیار بعدتر مکتوب می‌شدند. به مرور زبان سومری در مقابل زبان اکدی جایگاه گفتاری خود را از دست داد. در آخرین سدهٔ هزارهٔ سوم پیشا دوران مشترک، پس از رنسانس سومری دوباره این زبان در جایگاه زبان اصلی نوشتار تقویت شد.
تاریخ ادبی گیلگمش > گیلگمش و ادبیات بین‌النهرین باستان

در زمان حاکمیت شولگی (۲۰۹۴ تا ۲۰۴۷ پیشا دوران مشترک) از فرمانروایان سلسله سوم اور، بسیاری از ادبیات به سومری تصنیف شد. امروزه این آثار نه به واسطهٔ لوح‌های نوشته‌شده در همان زمان، بلکه از طریق برنامه درسی کاتبان در تمدن بابل شناخته می‌شوند. در سدهٔ هجدهم پیشا دوران مشترک و در زمان حاکمیت حموراپی (۱۷۹۲ تا ۱۷۵۰ پیش از دوران مشترک)، سومری زبانی مرده در میان گویشوران محسوب می‌شد اما جایگاه نوشتاری خود را حفظ کرد. تقریبا هر آنچه از ادبیات سومری (از جمله پنج شعر گیلگمش) باقیمانده است به واسطه لوح‌هایی است که شاگردان کاتبی در مدرسه‌های تمدن بابل نگاشته‌اند.
تاریخچه

به عقیده اندرو جرج، از یک صد سال پیش که نخستین ترجمه‌های مدرن حماسه گیلگمش منتشر شد، در جایگاه یکی از آثار اصلی ادبیات جهان قرار گرفت. این حماسه، بارها در قالب نمایش، رمان و اپرا اقتباس و حداقل به شانزده زبان ترجمه شده‌است. یکی از درون‌مایه‌های اصلی این حماسه، «ترس از مرگ» است. دو درون‌مایهٔ جهان‌شمول دیگر، «راه خردمندی» و وضعیت بشری هستند. علاوه بر این، وظایف شایستهٔ شاهان؛ وظیفه در قبال خانواده؛ تمدن و بربریت؛ دوستی و قهرمان واقعی بودن را شامل می‌شود. در این میان، داستان سنتی «طوفان» و توصیف جهان مردگان نیز به آن پیوسته‌است. مجموع این موضوعات گیلگمش را به قهرمان فرهنگ تبدیل کرده‌است.
نکته‌ای که حماسه گیلگمش و سایر ادبیات بین‌النهرین باستان را مجزا می‌کند، آن است که هنوز نسخه‌های گوناگونی از آن پیدا می‌شود. هفتاد سال پیش، کمتر از چهل نسخه وجود داشت اما اکنون بیش از دو برابر آن پیدا شده و در حال افزایش است. نسخه‌های مختلف گیلگمش بر روی لوح گِلی و به خط میخی نوشته و در شهرهای باستانی مختلف در بین‌النهرین، شام و آناتولی پیدا شده‌اند. خط میخی در هزاره سوم پیشا دوران مشترک در دولت‌شهرهای جنوب بین‌النهرین پدید آمد. لوح‌های خط میخی، دربرگیرنده گستره زمانیِ سه هزار ساله هستند و در میان آنان آثار ادبی و علمی دیده می‌شوند.
قطعه‌های ادبی که داستان گیلگمش را روایت می‌کنند از دوره‌های مختلف و به زبان‌های گوناگون به دست آمده‌اند که می‌توان بر اساس زمان، مکان و زبان آنان را دسته‌بندی کرد. گروه اصلی (نسخه معیار)، به زبان اکدی هستند و به تمدن بابل و آشور در هزاره اول پیشا دوران مشترک تعلق دارند. این نسخه در همان زمان خود با واژگان آغازین («او که دریا را دید») شناخته می‌شده‌است. سایر گروه‌ها، قدیمی‌تر و به زبان اکدی هستند. گروه دوم، متن‌های نیمه اول هزاره دوم پیشا دوران مشترک (دوره بابلی باستان) هستند. گروه سوم تکه‌هایی هستند که به تمدن بابل در نیمه دوم هزاره دوم پیشا دوران مشترک (دوره بابلی میانه) تعلق دارند. گروه چهارم، متعلق به همان زمان گروه سوم هستند اما خارج از تمدن بابل (شام و آناتولی) به دست آمده‌اند. گروه پنجم، نسخه‌هایی به زبان سومری هستند که توسط شاگردان کاتبی در تمدن بابل (قرن هجدهم پیشا دوران مشترک) نوشته شده‌اند.
کتابخانه آشوربانی‌پال بزرگ‌ترین مجموعه را فراهم کرد که سازمان‌دهی‌شده مکتوب و جمع‌آوری شده بودند. در میان متن‌هایی که کاتبان آشوربانی‌پال رونویسی می‌کردند، حماسه گیلگمش قرار داشت که در کتابخانه آشوربانی‌پال احتمالاً تا چهار مجموعه کامل از آن بر الواح گلی نقش بسته بود. پس از غارت نینوا توسط اتحاد مادها و بابلی‌ها در سال ۶۱۲ پیشا دوران مشترک، رونوشت‌های آشوربانی‌پال از این حماسه، همانند سایر الواح، بر کف کاخ‌های پادشاهی تکه‌تکه باقی ماندند و تا حدود ۲۵۰۰ سال پس از آن پیدا نشدند.
تاریخچه > بازیافتن حماسه

مقالهٔ اصلی: جرج اسمیت (آشورشناس)
نخستین بار در سالهای ۱۸۵۰ و ۱۸۵۳، آستن هنری لایارد و دستیارش هرمزد رسام الواح را در کتابخانه‌های شاهی نینوا کشف کردند. این الواح هسته اصلی مجموعه لوح‌ها را در موزه بریتانیا تشکیل می‌دهند. آنان همچنین سنگ بنای رشته آشورشناسی هستند و برای اکثر پژوهش‌ها منبع اصلی محسوب می‌گردند. آن دو حفاری را در کاخ سناخریب (پدربزرگ آشوربانی‌پال) که نامش «کاخ بی‌هماورد» بود، آغاز کردند. سه سال پس از آن، رسام از سوی موزه بریتانیا بازگشت و گنجینه دوم را در کاخ خود آشوربانی‌پال («کاخ شمالی») پیدا کرد. سالها پس از آن (۱۸۷۹ تا ۱۸۸۲)، رسام ده‌ها هزار لوح بابلی را در سایت‌هایی در جنوب، بابل و سیپار، به دست آورد که در موزه بریتانیا گرد آمدند. هیچ‌یک از آن دو نفر توانایی خواندن الواح را نداشتند.
اهمیت کشف این مجموعه برای اولین بار در سال ۱۸۷۲ شناخته شد. در این سال، جرج اسمیت در حین مرتب کردن لوح‌ها در موزه بریتانیا، لوح «طوفان» را یافت. همکار او در آن زمان، واکنش وی را چنین توصیف کرده‌است: «اسمیت لوح را برداشت و شروع به خواندن سطرها کرد؛ هنگامی که دریافت محتوای آن همان بخشی از افسانه است که امیدوارانه به دنبالش بود، گفت «اولین انسانی هستم که پس از دو هزار سال فراموشی می‌خوانمشان.» لوح را روی میز گذاشت، به هوا پرید و با هیجان بسیار دور اتاق خیز برداشت و در میان حیرت حضار شروع به درآوردن لباسهایش کرد.» او ترجمه لوح طوفان را در «انجمن باستان‌شناسی کتاب مقدس» (با حضور نخست‌وزیر) ارائه داد.
نسخه‌ها > بابلی معیار و بابلی باستان

نام سنتی شاعر که همراه با نسخه مرجع بابلی آمده، «سین-لیقِ-اونینی» است. معنای آن، «ای خدای ماه، بپذیر نیایشم را!» و حرفه او جن‌گیری (دور کردن شیطان با نیایش) است. این پیشه، مهارت بسیار مهمی بوده و یکی از کاربردهای اصلی آن، درمان بیماران است. هیچ چیز دیگری دربارهٔ وی در دست نیست، جز آنکه چندین خانواده شناخته‌شده در میان کاتبان (اواخر هزاره اول پیشا دوران مشترک) در شهر اوروک (جنوب تمدن بابل)، او را نیای خود دانسته‌اند. دیدگاه امروزی این است که او در حدود قرن سیزدهم تا یازدهم پیشا دوران مشترک زندگی کرده‌است. او نمی‌تواند سراینده اصلی حماسه بابلی باشد زیرا نسخه‌ای از آن در دوره بابلی باستان موجود بود اما به احتمال زیاد شکل‌دادن نهایی با او بوده و نسخه هزاره اول موجود در کتابخانه‌ها بر عهده وی بوده‌است، همان نسخه‌ای که به آن نسخه معیار گفته می‌شود. با همه اینها نمی‌توان احتمال این را در نظر نگرفت که مابین زمان زندگی او و قرن هفتم پیشا دوران مشترک، متن او تغییرات جزئی کرده باشد.
شعر حماسی طولانی‌ای که در دورهٔ باستان به «سین-لیقِ-اونینی» نسبت داده شده‌است، در دوره قدیم با نام «sha naqba imuru» («او که دریا را دید») شناخته می‌شده که واژگان آغازین آن است. این نسخه از حماسه در اغلب جاها، از نسخه بابلی باستان حماسه («Shūtur eli sharrī»: برتر از همه پادشاهان دیگر) سطر به سطر پیروی کرده‌است. در سایر جاها تفاوتهای مهمی وجود دارد. در میان زمانی که «برتر از همه پادشاهان دیگر» به «او که «دریا» را دید» تحول یافت، نسخه‌های بابلی اواخر هزاره دوم پیشا دوران مشترک وجود دارند. این گروه از نسخه‌ها به دو بخش «در تمدن بابل» و «خارج از تمدن بابل» تقسیم می‌شوند. بخش اول شامل دو لوح است: نیپور و اور. این دو لوح بسیار شبیه به نسخه معیار هستند (همراه با تفاوتهایی).
نسخه‌ها > سایر نسخه‌ها و اقتباس‌ها

متن‌های بابلی خارج از تمدن بابل، به قرن چهاردهم پیشا دوران مشترک (اواخر عصر برنز) تعلق دارند. در این دوره پادشاهی نوین مصر و هیتی‌ها قدرت‌های اصلی در شرق دریای مدیترانه بودند و زبان اکدی در ارتباطات بین‌المللی در خاور نزدیک زبان میانجی محسوب می‌گشت. پادشاهان آشوری و بابلی، طبیعتاً به اکدی برای فرعون نامه می‌نوشتند، اما فرعون نیز به اکدی پاسخ آنها را می‌داد. پادشاه هیتی و فرعون نیز همینگونه مکاتبه می‌کردند. حاکمان خرد در ساحل شام و سوریه نیز به همین زبان با سروران خود در ارتباط بودند، گرچه از اصطلاحات کنعانی و هوری نیز استفاده می‌کردند. این زبان اکدی به همان شیوه سنتی، خط میخی بر روی لوح گلی، نوشته می‌شد. کاتبان محلی برای آنکه بتوانند نامه‌ها، قراردادها و سایر سندهای سروران خود را فراهم کنند، به خط میخی و با واژگان و ادبیات بابلی آموزش می‌دیدند (این اتفاق پیش از آن نیز روی داده بود و در میانه هزاره سوم پیشا دوران مشترک، خط میخی به ابلا رسیده بود).
در نتیجه، در هاتوسا (بغاز کوی امروزی، پایتخت تمدن هیتی)، آختاتون (امارنه، شهر سلطنتی فرعون آخناتون در مصر علیا)، اوگاریت (راس شمرا، در بخش ساحلی سوریه)، ایمار (تل مِسکِنه) (شهری بر کنار فرات) - فقط به عنوان چند نمونه - بر الواح، ادبیات اکدی نقش می‌بست. به جز امارنه، از همهٔ این مکان‌ها و علاوه بر آن در مگیدو (فلسطین) الواح گیلگمش پیدا شده‌اند. آنچه در هاتوسا به دست آمده‌است، قدیمی‌ترین در این گروه و بسیار شبیه به نسخه بابلی باستان حماسه (پنسیلوانیا و ییل) است؛ آنان متعلق به پیش از سین-لیقِ-اونینی هستند. متن‌های ایمار که متعلق به چند سده بعد هستند، با وجود تفاوتهایی به نسخه او شبیه هستند (باز هم باید گفت در حال حاضر نمی‌توان تشخیص داد پیش از اثر او بوده‌اند یا پس از آن). سایر نسخه‌های گیلگمش که در «غرب» پیدا شده‌اند، محلی و خلاصه یا بازنگری حماسه معیار هستند. یک نسخه هیتی و یک نسخه هوری هر دو در پایتخت تمدن هیتی پیدا شده‌اند. نسخه هیتی نسبتاً بهتر اما نسخه هوری به زحمت قابل خواندن است. حتی نسخه‌ای در ارمنستان، بسیار دور از عیلام، پیدا شد که گمان می‌رفت نسخه عیلامی گیلگمش باشد. به سرعت منتشر شد و ترجمه‌هایی نیز به دنبال آن آمد. اما بررسی بیشتر نشان داد که در واقع نامه‌ای خصوصی بوده که هیچ ربطی به گیلگمش ندارد. این نامه نمونه‌ای شد از این حقیقت که زبان عیلامی هنوز ناشناخته‌ترین زبان خاور نزدیک است. زبان اکدی چنین وضعیتی ندارد.
خلاصه داستان

مقالهٔ اصلی: فهرست شخصیت‌های حماسه گیلگمش
از نسخهٔ بابلی معیار حماسه، ۷۳ نسخه خطی به جا مانده‌است: ۳۵ عدد از کتابخانه‌های آشوربانیپال در نینوا، ۸ لوح یا قطعه دیگر از سه شهر آشوری دیگر (آشور، کالاه، حوزیرینا) و ۳۰ لوح از تمدن بابل (به خصوص شهرهای بابل و اوروک) به دست آمده‌است. لوح‌های آشوربانیپال قدیمی‌تر هستند. جدیدترین نسخه خطی متعلق به ۱۳۰ پیشا دوران مشترک و از شهر بابل است.
تعداد سطرهای یازده لوح حماسه، مابین ۱۸۳ تا ۳۲۶ است؛ در کل حدود ۳٬۰۰۰ سطر وجود داشته‌است. تنها لوح‌های I, VI, X، و XI تقریباً کامل هستند. بعضی از سطرها از دست رفته‌اند اما با متن‌های مشابه قابل بازیابی هستند. حدود ۵۷۵ سطر کاملاً از بین رفته‌اند، حتی یک کلمه نیز از آنان باقی نمانده‌است. تعداد بسیاری آسیب زیادی دیده‌اند و کمتر از چهار-پنجم حماسه متن به هم پیوسته‌است.
رویکرد به حماسه نباید مانند رویکرد به شعر هومر باشد (متن اصلاً کامل نیست)؛ مانند کتابی است که بخشی از آن را موریانه خورده یا طوماری که آتش نیمی از آن را سوزانده باشد.
خلاصه داستان > لوح I. سرآغاز حماسه و پیدایی انکیدو

مقالهٔ اصلی: اوتنپیشتی § سرآغاز، خاتمه و پیام حماسه
سرآغاز حماسه، سطرهای ۱ تا ۲۸
او که «دریا» را دید، پی‌ریزی سرزمین،

   [آنکه] دانست …، خردمند بود در همه امور!

[گیلگمش، آنکه] «دریا» را دید، پی‌ریزی سرزمین،

   [آنکه] دانست …، خردمند بود در همه امور!
[او] … همه‌جا …

 و [فراگرفت] همگی مجموع حکمت را.

دید آنچه را نهفته بود، پیدا کرد آنچه را نهان بود،

 او آورد داستانی از پیش از «طوفان».
راه درازی آمد، فرسوده بود، آرامش یافت،

 و گذاشته شد همه کارهایش بر لوحی از سنگ. (سرآغاز حماسه، سطرهای ۱ تا ۱۰)
بر بالای دیوار اوروک شو و به پس و پیش رو!

 پِی‌ریزی‌هایش را برانداز کن، آجرکاری‌اش را ببین!

آجرهایش در کوره پخته نشدند؟

 «هفت فرزانه» پی‌ریزی‌هایش را بنیاد نریختند؟
[یک میل مربع است] شهر، [یک میل مربع] بیشه خرما، یک میل مربع است گودال خاک رس، نیم میل مربع معبد ایشتار:

 [سه میل مربع] و نیم است گستره اوروک.
[بنگر] صندوق لوح سدر را،

   [باز کن] قفل برنزش را!

[بلند کن] سرپوش راز و رمزش را،

 [بردار] لوح سنگ لاجورد را و به صدای بلند بخوان

 رنجهای گیلگمش، هر آنچه بر او رفت. (سرآغاز حماسه، سطرهای ۱۸ تا ۲۸)
سرآغاز و ستایش. پادشاه گیلگمش، ظالمانه بر مردم شهر اوروک حکومت می‌کند، آنها به خدایان شکایت می‌کنند. خدایان برای مشغول کردن و تغییر مسیر نیروهای فرابشری وی، همتایش را خلق می‌کنند: مردی وحشی با نام انکیدو که توسط حیوانات وحشی بزرگ شده‌است. دام‌گذاری، انکیدو را می‌بیند، وی را با کمک یک روسپی از گله به دور می‌کشاند و می‌فریبد. روسپی هنرهایش را به او نشان می‌دهد و پیشنهاد می‌دهد که با او به اوروک برود، جایی که گیلگمش، انکیدو را در خواب دیده‌است.
خلاصه داستان > لوح I. سرآغاز حماسه و پیدایی انکیدو > خلاصه

داستان با گیلگمش، پادشاه اوروک آغاز می‌شود. گیلگمش، دو-سوم خدا و یک-سوم انسان، بر مردم شهرش ستم می‌کند، آن‌ها از دست او به خدایان پناه می‌برند. ستم او به زنان جوان اوروک، اجبارشان به همخوابگی در شب عروسی است (حق لرد (ارباب)). ستم او به مردان جوان (لوح در این قسمت آسیب دیده) این‌گونه حدس زده می‌شود که آنها را با مسابقه، آزمون قدرت، یا به احتمال زیاد بیگاری کشیدن در بنای ساختمان‌ها از پای درمی‌آورد. خدایان به درخواست مردم با خلقِ همتایِ گیلگمش پاسخ می‌دهند، که می‌تواند از ستم او جلوگیری کند. این مرد وحشی، انکیدو، پوشیده از مو-ست و در محیط وحش با حیوانات زندگی می‌کند. دام‌گذاری می‌بیندش، انکیدو گذران زندگی او را با ریشه‌کن کردن دام‌ها خراب کرده‌است. شمهات، یک روسپیِ مقدس، انکیدو را فریفته می‌کند؛ نخستین گام او به سوی رام شدن. پس از شش روز و هفت شب (و یا بر اساس پژوهش جدید، دو هفته) همخوابگی و آموزش راه‌های شهریگری به انکیدو، شمهات او را به منزل‌گاه شبان می‌برد. در همین حال، گیلگمش همراهِ محبوبِ ناآشنایی را به خواب می‌بیند که از راه خواهد رسید و از مادرش، نینسون، می‌خواهد در یافتن معنای رؤیاها کمکش کند.
خلاصه داستان > لوح II. رام کردن انکیدو

مقالهٔ اصلی: انکیدو
روسپی، انکیدو را به چادر شبان می‌برد، وی در آنجا شیوه انسان بودن را می‌آموزد و نگهبانی برای شبان می‌شود. غریبه‌ای که از آنجا می‌گذرد دربارهٔ گیلگمش در اوروک می‌گوید و اینکه چگونه او در مراسم عروسی، حق شب اول را به اجرا می‌گذارد. انکیدو از این رسم شگفت‌زده می‌شود، به اوروک پا می‌گذارد و مانع از این اتفاقات می‌شود. گیلگمش و انکیدو می‌جنگند تا آنکه انکیدو برتری گیلگمش را می‌پذیرد و آنها دوستانی راسخ می‌شوند. گیلگمش پیشنهاد می‌دهد برای دستیابی به شهرت و شکوه به جنگل سدر سفر کنند و هشدار انکیدو دربارهٔ خطر این کار را نادیده می‌گیرد. آنها خود را به جنگ‌افزار مجهز می‌کنند. گیلگمش برنامه خود را به اجتماع اوروک خبر می‌دهد. بزرگان شهر تلاش می‌کنند تا وی را بازدارند.
خلاصه داستان > لوح III. آماده‌سازی برای سفر به جنگل سدر

بزرگان به گیلگمش و انکیدو برای سفر پند و اندرز می‌دهند. دو قهرمان به دیدار ایزدبانو نینسون می‌روند که یاری خدای خورشید، شَمَش، و کمک زن وی، آیا، را می‌طلبد. نینسون انکیدوی یتیم را به فرزندی می‌پذیرد. گیلگمش دستوراتی برای اداره اوروک در نبودش می‌دهد. قهرمانان به راه می‌افتند.
خلاصه داستان > لوح IV. سفر به جنگل سدر

هر سه روز یکبار در مسیر سفر، گیلگمش و انکیدو بر دامنه تپه‌ای اردو می‌زنند و آیینی اجرا می‌کنند تا رؤیایی برانگیزند. هر بار گیلگمش با کابوسی بیدار می‌شود اما انکیدو به وی اطمینان خاطر می‌دهد که رویایش در حقیقت خیر است. پس از دست‌کم پنج رؤیا، قهرمانان به جنگل سدر نزدیک می‌شوند. شمش پیشنهاد حمله‌ای بی‌درنگ می‌دهد تا هومبابای غول را غافلگیر کنند که پوشانده در هفت هاله‌اش از جنگل سدر نگاهبانی می‌کند. در حالی که قهرمانان با نگرانی تلاش می‌کنند از ترس یکدیگر بکاهند، به جنگل می‌رسند.
خلاصه داستان > لوح V. نبرد با هومبابا

مقالهٔ اصلی: هومبابا
پس از ستایش کوه انبوه از درخت سدر، قهرمانان سلاح برمی‌کشند و آهسته‌آهسته به جنگل پیش می‌روند. هومبابا بر سر راهشان قرار می‌گیرد و انکیدو را به خیانت متهم می‌کند. انکیدو بر اقدام فوری پافشاری می‌کند. گیلگمش و هومبابا می‌جنگند و شمش سیزده باد را برای کور کردن هومبابا می‌فرستد تا دست‌پرورده‌اش به پیروزی دست یابد. هومبابا برای جانش التماس می‌کند. دوباره انکیدو بر شتاب پافشاری می‌کند، به گیلگمش می‌گوید پیش از آنکه خدایان خبردار شوند، هومبابا را بکشد. هومبابا قهرمانان را نفرین می‌کند، آن دو فوراً او را به قتل می‌رسانند و به قطع کردن درخت سدر در بیشه‌های مقدس مشغول می‌شوند. انکیدو یک درخت باشکوه را برای ساختن در بزرگی که معبد انلیل را بیاراید، نذر می‌کند.
خلاصه داستان > لوح VI. ایشتار و نرگاو آسمان

مقاله‌های اصلی: نرگاو آسمان و آنو
اطلاعات بیشتر: داستان گودام
پس از بازگشت به اوروک، زیبایی گیلگمش تمایل جنسی را در ایزدبانو ایشتار برمی‌انگیزاند و او به گیلگمش پیشنهاد ازدواج می‌دهد. گیلگمش او را تحقیر می‌کند، همه دلباخته‌گان را به یاد ایشتار می‌آورد که به چه سرنوشتی دچارشان کرده‌است. ایشتار خشمگین می‌شود و به آسمان می‌شتابد. آنو، پدرش، را وادار می‌کند تا نرگاو آسمانِ آتشین (صورت فلکی گاو) را به وی دهد تا بتواند گیلگمش را به مرگ کیفر دهد. نرگاو آسمان در اوروک ویرانی به بار می‌آورد اما گیلگمش و انکیدو نقطه ضعف آن را می‌یابند و می‌کشندش. آنها به ایشتار توهین بیشتری می‌کنند و پیروزمندانه به کاخ برمی‌گردند تا موفقیت خود را جشن بگیرند.
خلاصه داستان > لوح VII. مرگ انکیدو

مقالهٔ اصلی: انکیدو
انکیدو در رؤیایی شورای خدایان را می‌بیند که در آن حکم به زوال وی می‌دهند. در هذیانی عذاب‌آور، در بزرگ ساخته‌شده از سرو را تصور می‌کند که برای معبد انلیل ساخت، نفرینش می‌کند که نتوانست پشتیبانی خدا را برایش به دست آورد. سپس افکارش را معطوف به صیاد و روسپی می‌کند که وسیله‌ای شدند تا او با تمدن آشنا شود، همان‌ها که وی بدبختی خود را از آنان می‌داند. شمش او را به نرم شدن می‌خواند، انکیدو برای روسپی دعای خیر می‌کند. رؤیای دومی می‌بیند؛ در آن، فرشته مرگ وی را به جهان زیرین می‌کشاند؛ جلوه‌ای از دوزخ می‌بیند. پس از توصیف رؤیا برای گیلگمش، بیمار می‌شود. بی‌رمق در بستر مرگش، به گیلگمش از ننگ سرنوشت خود شکایت می‌برد، که چرا در میدان نبرد نمرد. می‌میرد.
خلاصه داستان > لوح VIII. خاکسپاری انکیدو

مقالهٔ اصلی: انکیدو
گیلگمش سوگواری بزرگی برای انکیدو برگزار می‌کند. صنعتگرانش را فرامی‌خواند و پیکره‌ای از دوستش می‌سازد، اسباب گور را از خزانه‌اش فراهم می‌کند تا انکیدو به جهان زیرین بَرَد و رضایتمندی خدایان ساکن در آنجا را به دست آورد. در شب عزا، ضیافتی بزرگ برپا می‌شود، سپس گنج‌ها گشوده و به خدایانِ جهان زیرین تقدیم می‌شوند و آیین‌وار برای عموم به نمایش گذاشته می‌شوند.
خلاصه داستان > لوح IX. سفرهای گیلگمش

در سوگ انکیدو که مرگش فناپذیری خود را به یاد گیلگمش آورده، وی اوروک را ترک می‌گوید و در آرزوی راز اوتنپیشتیِ جاودان، آواره زمین می‌شود. به سوی آخر جهان رهسپار می‌شود و به کوه‌هایی می‌رسد که خورشید در آنجا غروب و طلوع می‌کند. از عقرب-مردی که نگاهبان گذرِ زیر کوه‌هاست، یاری می‌خواهد. ناتوان از واداشتن گیلگمش به درک خطری که در پیش دارد، عقرب-مرد اجازه عبور می‌دهد. گیلگمش در مسابقه با زمان از «کوره‌راه خورشید» گذر می‌کند، پیش از آنکه خورشید بتواند به او برسد. بهنگام به پایان راه می‌رسد و خود را در باغ جواهرات می‌یابد.