آیه اطعام
شأن نزول > زمان و مکان نزول

در زمان و مکان نزول سوره انسان اختلافاتی وجود دارد. در میان منابع متقدم، ابن شهرآشوب، محدث شیعه، احسان علی بن ابی‌طالب و خانواده‌اش در بیست و پنجم ذی‌الحجة الحرام گزارش کرده‌است و آورده‌است که سورهٔ «هل اتی» نیز در همان روز نازل شده‌است. ابوحمزه ثمالی، از شاگردان شیعی علی بن الحسین نیز تمام سوره انسان را مدنی گزارش کرده‌است. ابن‌عباس نیز سوره انسان را نازل شده در مدینه دانسته‌است. روایت ابن‌عباس به سه طریق از عثمان بن عطاء، ابن جریج و مجاهد گزارش شده‌است. سعید بن مسیب، تابعی پیامبر اسلام، دیگر شخصی است که این سوره را مدنی گزارش کرده‌است. دیگر روایات از منابع متقدم اهل سنت، مربوط می‌شود به عکرمه، زهری، عطاء، حسین بن واقد، ابن‌جوزی که همگی سوره انسان را مدنی دانسته‌اند. در مقابل، منابع دیگر اهل سنت همچون قتاده، علی بن ابی‌طلحه، نحاس و طبری، این سوره را مکی گزارش کرده‌اند.
از میان مفسران اهل سنت، برخی همچون فخر رازی، تمام سوره انسان را مکی دانسته‌اند. با این وجود، سیوطی، مفسر سنی مذهب، گزارشاتی را نقل می‌کند که بر اساس آنها، در زمان نزول آیه اطعام، اسیرانی از مشرکین در مدینه حضور داشتند. طباطبایی، مفسر شیعه، با استناد به این عبارت، نزول این آیه را مربوط به مدینه می‌داند. شوکانی و صدیق حسن خان، از مفسران اهل سنت، معتقدند که اکثریت مفسران و قراء این سوره را مدنی می‌دانند، اما مُقاتِل و کَلبِی به مکی بودن سوره رای داده‌اند. سید قطب، نویسنده اهل سنت، مکی بودن این سوره را از ظاهر و سیاق آن برداشت کرده‌است. وی معتقد است که بیان سوره در عذاب‌های سخت و دعوت پیامبر به صبر، مربوط به مکه شده و مکی بودن سوره را می‌رساند. طبرسی، مفسر شیعه، در نقد دیدگاهی که نزول سوره انسان و علی‌الخصوص آیه اطعام را مکی دانسته‌است، ضمن تعصبی خواندن این نوع دیدگاه، از منابعی یاد کرده‌است که سوره انسان را مدنی می‌دانند. وی روایتی را از حاکم حسکانی، دانشمند اهل سنت، به نقل از علی بن موسی الرضا نقل می‌کند که بر اساس آن، سوره انسان در مدینه نازل شده‌است. گزارش‌ها دیگری که مورد استناد طبرسی قرار گرفته‌است، گزارشی از سعید بن مسیب و ابن‌عباس است که سوره را مدنی دانسته‌اند. همچنین وی برای اعتبار مدنی بودن سوره انسان به روایتی از ابن‌عباس استناد می‌کند که در آن آمده‌است: «برخی سوره‌ها ابتدایش در مکه نازل شده و در ابتدای آن، سوره را مکی نوشته‌اند، اما ادامه سوره در مدینه نازل شده‌است؛ از جمله این سوره‌ها، سوره انسان است.»
در مقابل دو دیدگاه مکی یا مدنی بودن سوره انسان، دیدگاه سومی وجود دارد که تفصیلی را برای محل نزول سوره قائل شده‌است. طبرسی، مفسر شیعه و قرطبی، مفسر اهل سنت از قولی یاد می‌کنند که آیه بیست و سوم تا انتهای سوره را مکی و باقی آیات را مدنی دانسته‌اند. قرطبی در بیان دیدگاه دیگران در مکی یا مدنی بودن سوره می‌نویسد: «این سوره نزد ابن‌عباس، مقاتل و کعبی، مکی و اکثر مفسرین و قراء آن را مدنی دانسته‌اند.» قرائتی، مفسر شیعه، وجود کلمه «اسیر» در آیه را دلیلی روشن بر مدنی بودن این آیه دانسته‌است؛ چرا که اسارت در جنگ، تنها پس از جنگ‌های محمد و پس از هجرت محمد به مدینه رخ داده‌است.
| 0 | 1 |
| --- | --- |
: 
زندگی: زندگی
نام‌ها و القاب ·  زندگی زناشویی ·  اختلاف مالی فاطمه و عباس با خلافت ·  خطبه فدکیه ·  رویداد خانهٔ فاطمه ·  درگذشت: نام‌ها و القاب ·  زندگی زناشویی ·  اختلاف مالی فاطمه و عباس با خلافت ·  خطبه فدکیه ·  رویداد خانهٔ فاطمه ·  درگذشت
در قرآن: در قرآن
سوره انسان ·  سوره قدر ·  سوره کوثر ·  آیه مباهله ·  آیات نور ·  آیه تطهیر ·  آیه مودت ·  آیه اطعام: سوره انسان ·  سوره قدر ·  سوره کوثر ·  آیه مباهله ·  آیات نور ·  آیه تطهیر ·  آیه مودت ·  آیه اطعام
جای‌ها: جای‌ها
در مکه: محله بنی‌هاشم ·  شعب ابی‌طالب
در مدینه: بقیع ·  بیت‌الاحزان ·  درخت کنار ·  روضه نبوی ·  سقیفه ·  مسجد النبی
در شمال حجاز: فدک
افراد: افراد
خانواده: محمد ·  خدیجه ·  علی
فرزندان: حسن ·  حسین ·  زینب ·  ام‌کلثوم ·  محسن
همراهان: فضه ·  ام ایمن ·  اسماء  ·  سلمان
دیگران: قنفذ ·  مغیره ·  عمر ·  ابوبکر
آثار: آثار
خطبه فدکیه ·  خطبه عیادت ·  دعای نور ·  مصحف فاطمه ·  لوح فاطمه: خطبه فدکیه ·  خطبه عیادت ·  دعای نور ·  مصحف فاطمه ·  لوح فاطمه
مرتبط: مرتبط
تسبیحات فاطمه ·  رویداد مباهله ·  ایام فاطمیه: تسبیحات فاطمه ·  رویداد مباهله ·  ایام فاطمیه
ن ب و: ن ب و