stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
اودا نوبوناگا
شخصیت

به نوبوناگا در جوانی به علت پوشش و رفتارهای غیرعادی خُل اُواری گفته می‌شد. از طرف دیگر، وی از دورهٔ نوجوانی در تمرین و یادگیری تیراندازی با کمان، تیراندازی با تفنگ، و شمشیربازی بسیار دقیق بود. اسب‌سواری، بازداری، دویدن به دنبال شاهین در دشت و کوه، و شنا جزو فعالیت‌های روزمره‌اش بود، اما بیش از همه، ورزش سومو را دوست می‌داشت. در مورد خصوصیات شخصی نوبوناگا ذکر شده‌است که او هرگز لب به مشروب نمی‌زد. احتمال داده می‌شود که وی نسبت به الکل آلرژی داشته و شاید به همین سبب به سمت مراسم چای ژاپنی گرایش داشته‌است. وی به نظافت و تمیزی بسیار اهمیت می‌داد و کارهایش را با وسواس و دقت بسیار انجام می‌داد. بسیار پرکار و سخت‌کوش بود. در محلی که اقامت داشت زودتر از دیگران از خواب برمی‌خواست و برای آن روز برنامه‌ریزی می‌کرد. بر خود بسیار سخت می‌گرفت و از اطرافیان نیز انتظار داشت که به مانند وی باشند. نقل این سختگیری‌ها در نسل‌های بعدی مبالغه شده و در حکایت‌ها شخصیت وی به صورت یک آدم بیرحم ساخته و پرداخته شده‌است.
لوئیس فرویس نویسندهٔ کتاب تاریخ ژاپن که از نزدیک با نوبوناگا آشنایی داشته وی را چنین توصیف می‌کند:
نوبوناگا قدی بلند، بدنی لاغر، ریش‌های کم‌پشت، و صدایی بلند و رسا داشت. به جنگ بسیار علاقه داشت. در تمرینات نظامی خستگی‌ناپذیر و متکبر و در اجرای عدالت سختگیر بود. توهین نسبت به خود را هرگز بدون مجازات سنگین باقی نمی‌گذاشت. زمان خوابش کوتاه بود و صبح زود بیدار می‌شد. طماع نبود، پنهانکار بود، و در تاکتیک‌های جنگی بسیار ماهر بود. شتابزده و هیجان‌زده بود، اما آدم ساده‌ای نبود. بجز موارد استثنایی یا به عبارت بهتر به‌هیچ‌وجه مطابق با نصیحت و مشورت ملازمانش عمل نمی‌کرد و به‌شدت مورد احترام همه بود. هرگز لب به مشروب نمی‌زد. کم خوراک بود و در رفتار و گفتارش با دیگران بسیار رُک. به هر آنچه خود می‌اندیشید باور داشت. نوبوناگا به همه قدرتمندان ژاپن (شاه و دایمیوها) با دیدهٔ حقارت می‌نگریست و طوری در مورد آنان صحبت می‌کرد که انگار همه پایین‌تر از وی هستند. مردم به مانند پادشاهی مطلقه به تبعیت وی در می‌آیند. خدایان (خدا) و بودا را عبادت نمی‌کرد و به رسوم و خرافات ملحدان نیز به دیدهٔ تحقیر نگاه می‌کرد. تنها اسماً به بوداگرایی نیچیرن وابستگی داشت، اما به روح و قضاوت پس از مرگ اعتقاد نداشت. خانه‌اش بسیار تمیز بود، خود وی بادقت مراقب انجام همهٔ کارها بود. طولانی شدن صحبت و مقدمه‌چینی را دوست نداشت و با افراد طبقهٔ اجتماعی پایین نیز با مهربانی صحبت می‌کرد. وی علاقهٔ خاصی به جمع‌آوری لوازم نادر و معروف مراسم چای ژاپنی، اسب خوب، شمشیر، بازداری، و تماشای سومو داشت.
شخصیت > زندگی شخصی

در دوران سنگوکو افزودن به تعداد فرزندان به دلیل نیاز به جانشین، نوعی وظیفه و کار برای دایمیوها به حساب می‌آمد. همچنین پیوند با دایمیوهای دیگر از طریق پیمان‌های زناشویی و به وجود آوردن فرزندی که دارای خون مشترک دو خاندان باشد از سیاست‌های رایج آن دوران بود. هر چند طبیعتاً احتمال درگیری‌های مرسوم بر سر جانشینی نیز بیشتر می‌شد. نوبوناگا ۲۲ فرزند داشت که حتی در مقایسه با دیگر دایمیوهای پُرفرزند آن دوران نیز تعداد بسیار فرزندانش به چشم می‌آید. پدر نوبوناگا اودا نوبوهیده نیز ۲۴ فرزند داشت. تعداد خواهران و برادران نوبوناگا نشان از ثروت خانوادگی و توان مالی پدرش برای نگهداری از زنان متعدد دارد. به غیر از زن اصلی، دو زنی که نوبوناگا بیش از همه دوست داشت، ایکوما کیتسونو و اونابه نو کاتا بودند. هر دوی آنان بیوه‌زنانی مسن‌تر از نوبوناگا بودند. گرایش به زنان مسن احتمالاً ناشی از جدایی وی از مادرش در همان دوران کودکی و کمبود محبت مادری بوده‌است.
در دوره سنگوکو سامورایی‌ها ممکن بود سال‌های زیادی از عمرشان را دور از خانواده و در جنگ بگذرانند. طبق یکی از قوانین سامورایی‌ها و یکی از موارد ممنوعیت زنان، نزدیک شدن زنان به سامورایی در هنگام جنگ ممنوع بود. از این رو واکاشودو (شاهدبازی) در بین سامورایی‌ها رواج پیدا کرده و به نوعی سنت تبدیل شده بود. نوبوناگا بجز همسرانش با برخی از مردانی که در خدمتش بودند نیز در رابطه بود. دو تن از کوشوهای وی (منشی سامورایی) به نام‌های موری رانمارو و مائدا توشی‌ایه (در زمان نوجوانی وی) به عنوان شریک جنسی او شناخته می‌شوند.
شخصیت > اهمیت به شایسته‌سالاری

اکثر دایمیوها در دوره سنگوکو مجبور بودند ملازمی را که اجداد خود استخدام کرده بودند را در نظر بگیرند و بدون توجه به توانایی و کارایی، به آنها حقوق و زمین بدهند. در چنین زمینه‌ای که اصل و نسب و موقعیت اجتماعی مهمترین عامل تعیین‌کننده برای اشتغال بود، فرصت کمی برای پیشرفت یک سامورایی با استعداد وجود داشت. نوبوناگا کاملاً به سیستم شایسته‌سالاری اعتقاد داشت. نوبوناگا به این شهرت داشت که اگر کسی توانایی داشته باشد، بدون توجه به اصل و نسب، به او فرصت پیشرفت می‌دهد. همچنین او به ملازمی که یک بار شکست خورده یا به وی خیانت کرده بودند را می‌بخشید و به آنان فرصتی مجدد برای جبران می‌داد. به عنوان مثال، شیباتا کاتسوایه که در قضیه جانشینی از برادر کوچکتر نوبوناگا دفاع کرده بود پس از حل و فصل شدن این مسئله و جانشین شدن نوبوناگا، به عنوان ژنرال ارشد نزد نوبوناگا مشغول به کار شد. همچنین در نبرد میکاگاتاهارا، ساکوما موریماسا به هدف پشتیبانی از توکوگاوا ایه‌یاسو به این نبرد اعزام شد اما در برابر سپاه تاکدا شینگن شکست خورد. نوبوناگا بار دیگر به وی فرصت داد تا دوباره خود را ثابت کند اما چون نتوانست نقش فعالی در انجام وظایفش داشته باشد در نهایت اخراج شد.
سیاست‌ها > نظامی

در دورهٔ سنگوکو بسیاری از سربازان رده‌پایین کشاورز بودند و سرباز–کشاورز محسوب می‌شدند. به همین علت در شروع برداشت محصول در فصل پاییز، این گروه از سربازان مایل به شرکت در جنگ‌ها نبودند و فرار آنان در هنگام نبرد مشکلاتی را به وجود می‌آورد. نوبوناگا کشاورزان تحت نفوذ خود را به دو گروه تقسیم کرد: یک گروه را در مزارع به عنوان کشاورز باقی گذاشت و گروه دیگر را از زمین‌های کشاورزی جدا کرد و به همراه خانواده‌شان در اطراف قلعه‌ها به عنوان سرباز حرفه‌ای ساکن کرد. به این ترتیب گروه اخیر برای حفظ خانه و خانوادهٔ خویش بیش از قبل برای شرکت در جنگ‌ها انگیزه داشتند. نوبوناگا همچنین در سپاه خویش از سلاح‌های جدید استفاده می‌کرد. در نبرد با خاندان موری دستور ساخت شش کشتی را داد که با آهن پوشیده شده بودند. این کشتی‌ها اولین کشتی آهنی ساخته شده در جهان بودند و تیر تفنگ‌ها و سلاح‌های گرم نمی‌توانست به آن‌ها نفوذ کنند. سپاه وی در جنگ‌ها از نیزه‌هایی استفاده می‌کردند که بسیار بلندتر از نوع متداول آن زمان بود. همچنین وی به تأثیر استفاده از تفنگ که به‌تازگی توسط پرتغالی‌ها به ژاپن وارد شده بود واقف بود و با وجود قیمت بسیار گزاف آن سپاه خود را با این سلاح جدید مجهز کرده بود.
سیاست‌ها > اقتصادی

مقالهٔ اصلی: راکو ایچی-راکو زا‏
در قرون وسطی راهبان بودایی دارای چنان قدرتی شدند که با تحت فشار قرار دادن امپراتور توانستند امتیازات بسیاری را کسب کنند. آنان با دریافت مالیاتی به نام عبور از معابر عمومی و تعرفه بازرگانی به ثروت کلانی دست یافتند، به‌خصوص معبد انریاکو با دریافت مالیات از کسبه و مردم کیوتو که قلب اقتصادی ژاپن محسوب می‌شد، از نظر اقتصادی بسیار ثروتمند شده بود.
نوبوناگا مالیات عبور از معابر عمومی را لغو کرد. همچنین در آن زمان پرداختن به شغل تجارت آزاد نبود و محدود به کسانی می‌شد که از دایمیوها یا معابد دارای اجازه مخصوص بودند. نوبوناگا این رسم را لغو و انجام تجارت را برای همه مردم آزاد کرد. لغو این محدودیت‌ها به رونق اقتصادی منجر شد.
سیاست‌ها > مذهبی

نوبوناگا نخستین رهبری بود که نسبت به تخصصی کردن سپاهیان اقدام کرد. وی عقیده داشت که باید کار سیاست را به سیاستمداران، کار جنگ را به ارتشیان و کار مذهب را به روحانیان واگذار کرد. وی اینکه راهبان به‌جای پرداختن به کار خود حریصانه در پی کسب ثروت، مسلح کردن خود و دخالت در کار سیاست بودند را قابل بخشش نمی‌دانست. بعد از یک قرن جنگ داخلی برای رسیدن به وحدت ضرورت داشت جلوی قدرت روزافزون نظامی و مالی راهبان گرفته شده و قدرت نظامی از پراکندگی به وحدت برسد. بدین ترتیب جنگ مابین نوبوناگا که قصد تغییر و نیروهای مذهبی که قصد حفظ حقوق به دست آوردهٔ خود را داشتند به امری اجتناب‌ناپذیر تبدیل شد.
پس از کشتار نوبوناگا در واقعهٔ آتش زدن کوه هیئی این تصور در مورد نوبوناگا به وجود آمد که وی ترسی از خداوند ندارد، اما این عمل وی هرگز به معنای نفی مذهب نبود، بلکه وی با مداخله مذهب در سیاست و همچنین وجود تشکیلات نظامی فرقه‌های بودایی مخالفت داشت. ساخت معبد سیشو جهت بزرگداشت استادش هیراته ماساهیده و ساخت دو معبد پس از مرگ همسر غیراصلی‌اش ایکوما کیتسونو به جهت یادبود وی و دوستی و همکاری با برخی از راهبان بودایی مانند تاکوگِن سواُون نشان‌دهندهٔ این است که وی در جهت انکار و دشمنی با خود مذهب نبود. وی هیچ‌گاه به معبدهایی که راهبان مسلح را تنها برای دفاع از معبدشان استخدام کرده و از این حد فراتر نرفتند، تعرض نکرد. بعد از تسلیم و خلع سلاح معبد انریاکو و معبد ایشی‌یاما هونگان هیچ ممنوعیتی برای عقاید پیروان این دو فرقه مذهبی صادر نکرد. به غیر از آن نوبوناگا در طول حیات خود حتی یک بار نیز فرمان ممنوعیت عقیدتی برای هیچ دین و مذهبی صادر نکرد.
در رابطه با مسیحیت، رفتار نوبوناگا همواره نسبت به مسیحیان با مدارا بود. وی در کیوتو و شهر آزوچی به مبلغان مسیحیت اجازهٔ ساخت کلیسا داد. همچنین با اجازهٔ وی یک مدرسهٔ دینی مسیحی نیز در داخل کلیسای شهر آزوچی تأسیس شد.
سیاست‌ها > فرهنگی

نوبوناگا از همان هنگام که تنها دایمیوی یک ولایت یعنی اُواری بود، شخصاً با ملازمش به ورزش سومو می‌پرداخت. این علاقه تا هنگامی که به بزرگترین دایمیوی ژاپن تبدیل شد در وی باقی ماند. او ورزشکاران سوموی ماهر را جمع می‌کرد و در مراسمی که برپا می‌کرد به تماشای مبارزهٔ آن‌ها می‌نشست و به برندگان شمشیر و زمین به عنوان جایزه اهدا می‌کرد.
نوبوناگا علاقهٔ مفرطی به مراسم چای ژاپنی داشت. در ۱۵۷۹ استاد بزرگ مراسم چای ریکیو به خدمت نوبوناگا درآمد. نوبوناگا از مراسم چای در جهت مصالح سیاسی استفاده می‌کرد. بدین نحو که در مراسم چای نوبوناگا فقط کسانی می‌توانستند شرکت کنند که اجازهٔ مخصوص داشتند. شرکت در این مراسم نوعی داشتن شأن و مقام در رژیم نوبوناگا به‌شمار می‌آمد. خرسندی و خوشحالی بسیار تویوتومی هیده‌یوشی هنگامی که برای اولین بار اجازهٔ شرکت در این مراسم را یافت در منابع تاریخی ثبت شده‌است.
نوبوناگا همچنین هنرهای نمایشی و هنرمندان این رشته را مورد حمایت قرار می‌داد. وی مخصوصاً به نمایش کوواکامای علاقه داشت و بیشتر از اینکه خود به تنهایی به تماشای نمایش بپردازد از اجرای نمایش برای شروع پذیرایی از مهمانان خود استفاده می‌کرد.
سیاست‌ها > روابط با خارجیان

مقالهٔ اصلی: دوره تجاری نانبان
در ۱۵۴۳ یک کشتی پرتغالی که به سمت چین می‌رفت، راه خود را گم کرد و به کرانه‌های ژاپن رسید. پس از این دیدار تصادفی، چیزی نگذشت که کشتی‌های تجاری پرتغالی رفت‌وآمد به بندرهای ژاپن را آغاز کردند. اروپاییان در این زمان عصر کاوش را می‌گذراندند، اما ژاپنیان آگاهی بسیار اندکی در مورد کشورهای دیگر جهان داشتند. نوبوناگا پس از تسخیر پایتخت با مبلغان مسیحی دیدار کرد و به گفتگو با آنان علاقه‌مند بود.
نوبوناگا به مبلغان مسیحی اجازهٔ ساخت کلیسا و مدرسه مذهبی را داد و از فعالیت آنان حمایت کرد. به نظر محققان این اقدام دلایل سیاسی داشته و نوبوناگا که در آن زمان در حال جنگ با نیروهای معبد ایشی‌یاما هونگان (شین بودیسم) بوده، ترویج مسیحیت را به عنوان رقیبی برای شین بودیسم در نظر داشته‌است. مبلغان مسیحی به عنوان هدیه آینه، ساعت، کنپیتو (آب نبات قندی)، تلسکوپ، ذره‌بین و اشیای دیگری را اهدا کردند. در میان اشیای اهداشده ماکتی از کرهٔ زمین بود. نوبوناگا به عنوان اولین ژاپنی شناخته می‌شود که با توضیحات مبلغان دریافت که کرهٔ زمین به شکل کروی است. همچنین مبلغان برده‌ای سیاه‌پوست را به همراه داشتند که توجه نوبوناگا را به خود جلب کرد. این اولین برخورد نوبوناگا با یک سیاه‌پوست بود. نوبوناگا دستور داد که وی را با آب شستشو دهند و چون رنگ وی تغییر نکرد بالاخره باور کرد که در جهان مردمی سیاه‌پوست نیز زندگی می‌کنند. سپس نوبوناگا از مبلغان خواست مرد سیاه‌پوست را به وی واگذار کنند. نوبوناگا به وی مقام سامورایی داد و نام یاسوکه را بر وی گذاشت.
ارزیابی تاریخی

نوبوناگا شیطانی در لباس مبدل است. تاکدا شینگن (زاده: ۱۵۲۱، درگذشت: ۱۵۷۳)
نوبوناگا فرمانده شجاعی بود، اما فرمانده خوبی نبود. راه پیروزی از طریق جنگ را خوب می‌دانست، ولی راه پیروزی از طریق انعطاف را نمی‌شناخت. هنگامی که با دشمن روبرو می‌شد کنترل خشم خود را از دست می‌داد و تا ریشهٔ دشمن را قطع نمی‌کرد و برگ‌هایش را نمی‌خشکاند آرام نمی‌گرفت. از آنجایی که تسلیم‌شدگان را کشتار کرد، کینه از وی پایدار باقی ماند. توانایی وی نقصان داشت، به همین خاطر اطرافیانش وی را دوست نداشتند. تویوتومی هیده‌یوشی (زاده:۱۵۳۶، درگذشت:۱۵۹۸)
آتش زدن کوه هیئی عملی بیرحمانه بود، اما نوبوناگا برای همیشه شر سوهی‌ها را کم کرد و اقدامش به سود وحدت کشور تمام شد. آرای هاکوسکی (محقق، نویسنده) (زاده: ۱۶۵۷، درگذشت: ۱۷۳۵)
اینکه ژاپن مورد حمله خارجیان قرار نگرفت به لطف اودا نوبوناگا بود. وی وحدت ژاپن را هدف قرار داد و توانست کشور را متحد کند. امپراتور میجی (زاده: ۱۸۵۲، درگذشت: ۱۹۱۲)
محبوبیت

نوبوناگا، تویوتومی هیده‌یوشی و توکوگاوا ایه‌یاسو به عنوان سه قهرمان برجسته که ژاپن را به سوی وحدت هدایت کردند، شناخته می‌شوند و همواره محبوبیت این سه رهبر در کتاب‌های مختلف با یکدیگر مقایسه شده‌است. این سه رهبر هر یک نقش عمده‌ای در ایجاد ژاپن نوین ایفا کردند. نوبوناگا ارزش‌های کهنه را ویران کرد. هیده‌یوشی ارزش‌های جدید اجتماعی را بنیان گذاشت. ایه‌یاسو ارزش‌های جدید اجتماعی را ارتقا داد و حفظ کرد.
تصور و ارزیابی نوبوناگا به‌طور عمده به سه دسته تقسیم می‌شود: در دوره ادو، از دوره میجی تا قبل از شروع جنگ جهانی دوم، و از پایان جنگ جهانی دوم تا به بعد. قهرمان بی‌بدیل دورهٔ ادو، بنیان‌گذار این دوره توکوگاوا ایه‌یاسو بود. از نظر عامه مردم پس از ایه‌یاسو تویوتومی هیده‌یوشی به عنوان کسی که بالاترین پیشرفت را در تاریخ ژاپن داشت، شایستهٔ احترام بود. همچنین مردم برای تاکدا شینگن و اوئه‌سوگی کنشین نیز احترام بسیاری قائل بودند و نوبوناگا در مرتبه‌ای پایین‌تر از آن‌ها قرار می‌گرفت.
پس از دوره ادو و سقوط شوگونسالاری توکوگاوا؛ هیده‌یوشی به عنوان محبوب‌ترین جنگ‌سالار دورهٔ سنگوکو درآمد. این محبوبیت نخست به دلیل آن بود که با پایان دورهٔ ادو و حذف محدودیت‌های طبقاتی، مردم امکان پیشرفت و گذشت از سد طبقاتی را بنابر کوشش خود از طریق تحصیل به دست آورده بودند و هیده‌یوشی برای مردم نمونه و الگوی کسی بود که توانسته بود از پایین‌ترین طبقهٔ اجتماعی به بالاترین درجه برسد. دومین دلیل گرایش به نظامی‌گری و توسعه‌طلبی ژاپن در این برههٔ زمانی بود و هیده‌یوشی نمونهٔ رهبری بود که با حمله به کره توانسته بود این کشور را تسخیر کند.
پس از شکست ژاپن در جنگ جهانی دوم به یکباره هیده‌یوشی محبوبیت خود را در بین مردم از دست داد و تبدیل به کسی شد که با حمله به کره موجب کشتار خارجیان شده بود. از آن پس بود که محبوبیت نوبوناگا ناگهان رو به افزایش گذاشت. نوبوناگا کسی بود که هرچند در داخل کشور کشتارهای بسیاری انجام داده بود، اما با خارجیان رفتار مسالمت‌آمیزی داشت.
در ۱۸۶۹ امپراتور میجی به خاطر قدردانی از نقش نوبوناگا در وحدت ژاپن، وی را کامی (خدایان شینتو، ارواح شریف و مقدس) نامید و دستور ساخت یک معبد برای پرستش وی را صادر کرد. در پی این دستور معبد کنکون در کیوتو برای بزرگداشت نوبوناگا ساخته شد.
در سال ۲۰۰۶ میلادی طبق نظرسنجی‌های یک برنامه تلویزیونی از نیپون تلویژن برای تعیین ۱۰۰ شخصیت تاریخی محبوب، نوبوناگا محبوب‌ترین شخصیت تاریخی جهان از نظر مردم ژاپن است.
در فرهنگ عامه

در تمامی کتاب‌هایی که پس از مرگ وی انتشار یافت، نوبوناگا به صورت مردی سختگیر و بی‌رحم تصویر شد که کشتارهای بزرگی را پشت سر هم انجام داد و نسبت به دشمنانش بدون بخشش بود.
در اواخر دوره ادو به زبان استعاره خصوصیات شخصیتی نوبوناگا، هیده‌یوشی و ایه‌یاسو در حکایتی آمده‌است. در این حکایت از این سه رهبر پرسیده می‌شود که با کوکوی کوچکی که چهچه نمی‌زند چه باید کرد؟ (چهچه نزدن کوکوی کوچک استعاره‌ای است بر آدم‌های بی‌خاصیت) پاسخ‌ها به این ترتیب بود:
اگر چهچه نمی‌زند، باید کشته شود. (نوبوناگا)
اگر چهچه نمی‌زند، کاری می‌کنم که چهچه بزند. (هیده‌یوشی)
اگر چهچه نمی‌زند، آنقدر صبر می‌کنم تا چهچه بزند. (ایه‌یاسو)
نکته‌ای که در این حکایت نهفته این است که برخلاف زمان معاصر که تصویر نوبوناگا با نبوغ همراه شده در آن زمان هیده‌یوشی است که در مقایسه با دو رهبر دیگر توانایی و درایت کافی برای چاره‌اندیشی را داشته‌است.
در حکایت‌ها آمده‌است که نوبوناگا در مراسم سال نو و پس از نابودی خاندان آزای و خاندان آساکورا، جمجمه‌های آزای ناگاماسا و پدرش آزای هیساماسا و همچنین آساکورا یوشیکاگه را به شکل جام جمجمه با پوششی از طلا درآورد و این جام‌ها را در این ضیافت به ملازمان خود نشان داد و آن‌ها با این جام ساکی نوشیدند. این امر به منظور نشان دادن سرنوشت کسانی بود که ضد وی جنگیده بودند. اما در منابع اولیه آمده‌است که نوبوناگا جمجمه این سه نفر را به یادگار پیروزی خود با طلا پوشاند و نگهداری کرد.
آثار مربوط

شخصیت نوبوناگا در بسیاری از انیمه‌ها، مانگاها، بازی‌های ویدئویی و فیلم‌های سینمایی به تصویر کشیده شده‌است. ماجراهای دوران زندگی نوبوناگا و جنگجویان زیردستش آن قدر جذابیت باقی گذاشته که هر از گاهی هنرمندان سراغ آن‌ها بروند و به نحوی داستان وی را دوباره بازگو کنند.
دم ماه (مانگا)
کنسرت نوبوناگا (مانگا)
کیو سامورایی (مانگا)
آشپز نوبوناگا (مانگا)
نوبوناگا نو شینوبی (مانگا)
تابوت نوبوناگا (رمان تاریخی)
اودا نوبوناگا (۱۹۴۰)
اودا نوبوناگا، کودک ابر و باد (۱۹۵۹)
کاگه‌موشا اثر آکیرا کوروساوا (این فیلم به ویژه در خصوص تاکدا شینگن ساخته شده‌است) (۱۹۸۰)
کنسرت نوبوناگا (۲۰۱۶)
هتل هونوجی (۲۰۱۷)
داستان ربودن سرزمین (۱۹۷۳) مجموعه تلویزیونی تایگا
اودا نوبوناگا (۱۹۸۹) شبکه تلویزیونی تی‌بی‌اس
اودا نوبوناگا (۱۹۹۴) تی‌وی توکیو
نوبوناگا، شاه ژاپن (۲۰۰۸) مجموعه تلویزیونی تایگا
گو: شاهزاده خانم‌های سنگوکو (۲۰۱۱) مجموعه تلویزیونی تایگا
نوبوناگای خل
جاه‌طلبی اودا نوبونا
سنگوکو تایسن (۱۹۹۲)
سری سنگوکو باسارا (۱۹۹۲)
اونیموشا ۳: محاصره اهریمن (۲۰۰۵)
اونیموشا
سنگوکو
کلکسیون سنگوکو
کسن سه
رزمندگان اوروچی
داستان افرا
جاه‌طلبی نوبوناگا
تاج و تخت تاریکی
پیروزی پوکمون
آتلانتیکا آنلاین
استاد نینجا: هائو نینپو چو
این‌ایندو: راه و رسم نینجا
جنگ تمام‌عیار: شوگان ۲
عصر فرمانروایان ۲: پیروزمندان
خانواده

پدر: اودا نوبوهیده (۱۵۱۰–۱۵۵۱)
مادر: دوتا گوزن (مرگ ۱۵۹۴ میلادی)
نوبوناگا بعد از برادر بزرگترش که به صورت نامشروع به دنیا آمده بود، دومین پسر نوبوهیده محسوب می‌شود. وجود ۱۰ برادر کوچکتر از وی مورد تأیید است، اما در مورد تعداد خواهران وی اختلاف در منابع دیده می‌شود. تعداد خواهران بین ۴ تا ۱۲ نفر ذکر شده‌است.
برادران
اودا نوبوهیرو (مرگ ۱۵۷۴)
اودا نوبویوکی (۱۵۵۷–۱۵۳۶)
اودا نوبوهارو (۱۵۷۰–۱۵۴۵)
اودا ناگاماسو (۱۶۲۲–۱۵۴۸)
اودا نوبوکانه (۱۵۴۸–۱۶۱۴)
اودا نوبوتوکی (مرگ ۱۵۵۶)
اودا نوبواوکی (مرگ ۱۵۷۰)
اودا هیده‌تاکا (مرگ ۱۵۵۵)
اودا هیده‌ناری (مرگ ۱۵۷۴)
اودا نوبوترو (۱۵۴۶–۱۶۱۰)
اودا ناگاتوشی (مرگ ۱۵۸۲)
خواهران:
اوایچی (۱۵۸۳–۱۵۴۷)، همسر اول آزای ناگاماسا، همسر دوم شیباتا کاتسوایه
اواینو (مرگ ۱۵۸۲)، همسر اول ساجی نوبوکاتا، همسر دوم هوسوکاوا آکیموتو
همسر سِی‌شیتسو (اصلی): نوهیمه دختر سایتو دوسان (تولد ۱۵۳۵ – زمان مرگ نامشخص)
همسران سوکوشیتسو (غیراصلی): ایکوما کیتسونو، ساکاشی، کئو اون این، جیدوکواین و دیگران
پسران:
اودا نوبوتادا (۱۵۸۲–۱۵۵۷)
اودا نوبوکاتسو (۱۶۳۰–۱۵۵۸)
اودا نوبوتاکا (۱۵۸۳–۱۵۵۸)
هاشیبا هیده‌کاتسو (۱۵۸۵–۱۵۶۷)
اودا کاتسوناگا (۱۵۸۲–۱۵۶۸)
اودا نوبوهیده (۱۵۹۷–۱۵۷۱)
اودا نوبوتاکا (۱۶۰۲–۱۵۷۶)
اودا نوبویوشی (۱۶۱۵–۱۵۷۳)
اودا نوبوسادا (۱۶۲۴–۱۵۷۴)
اودا نوبویوشی (مرگ ۱۶۰۹)
اودا ناگاتسوگو (مرگ ۱۶۰۰)
اودا نوبوماسا (بزرگترین فرزند و فرزند نامشروع) (۱۶۴۷–۱۵۵۴)
دختران:
توکوهیمه (۱۶۳۶–۱۵۵۹)، همسر ماتسودایرا نوبویاسو
فویوهیمه (سوئو این) (۱۶۴۱–۱۵۶۱)، همسر گامو اوجیساتو
هیده‌کو (مرگ ۱۶۳۲)، همسر تسوتسوی ساداتسوگو
ای هیمه (۱۶۲۳–۱۵۷۴)، همسر مائدا توشیناگا
هوئون‌این (۱۶۵۳–۱۵۷۴)، همسر نیوا ناگاشیگه
سان نو مارو دونو (مرگ ۱۶۰۳)، همسر غیر اصلی تویوتومی هیده‌یوشی و همسر اصلی نیجو آکیزانه
تسوروهیمه، همسر ناکاگاوا هیده‌ماسا
اوفوری (مرگ ۱۶۴۳)، همسر اول میزونو تاداتانه، همسر غیر اصلی ساجی کازوناری
گنکواین (مرگ ۱۶۰۰)، همسر مادنوکوجی آتسوفوسا
گتسومیواین (مرگ ۱۶۰۸)، همسر توکودایجی سانه‌هیسا
منبع‌شناسی

منابعی که توسط معاصران نوبوناگا نوشته شده‌است:
نوبوناگا کوکی؛  اوتا گیوایچی — کتابی در مورد وقایع در ارتباط با اودا نوبوناگا است که توسط اوتا گیوایچی یک جنگجوی در خدمت اودا نوبوناگا نوشته شده‌است. این کتاب معتبرترین مرجع تاریخی در مورد نوبوناگا شمرده می‌شود.
تاریخ ژاپن؛  لوئیس فرویس — وقایع تاریخی از ۱۵۴۹ تا ۱۵۹۴ را در بر می‌گیرد. تاریخ فرویس از نظر تاریخی ارزش بسیاری دارد، اما در برخی موارد از نظر درک نادرست فرهنگ ژاپن یا ارزیابی وقایع از دریچهٔ یک مسیحی متعصب ایراداتی بر آن گرفته شده‌است.
هوآن شینچوکی؛ اوزه هوآن — این کتاب بر اساس کتاب نوبوناگا کوکی نوشته شده و داستان‌ها و حکایت‌های بسیاری بر اصل کتاب افزوده شده‌است. این کتاب در ۱۶۲۲ در دوره ادو منتشر شد و در بین مردم محبوبیت داشت، اما از نظر صحت تاریخی ارزش چندانی ندارد.
یادداشت‌هایی از کشور پادشاهی ژاپن؛ آویلا گیرون — حوادث مربوط به قدرت‌گیری نوبوناگا تا حادثه معبد هوننو در این کتاب ذکر شده‌است. از نظر تاریخی مرجعی ارزشمند است.
میکاوا مونوگاتاری؛ اوکوبو تاداتاکا
کاواسومی تایکوکی — در مورد زندگی تویوتومی هیده‌یوشی نوشته شده، اما نقل رویدادها از حادثه معبد هوننو که با نوبوناگا در ارتباط است، شروع می‌شود.
توکی‌تسونه کیوکی (خاطرات روزانهٔ توکی‌تسونه)؛ یاماشینا توکی‌تسونه
کانه‌می کیوکی (خاطرات روزانهٔ کانه‌می)؛ یوشیدا کانه‌می — در ارتباط با رویدادهای دوره آزوچی–مومویاما فقط به حادثهٔ معبد هوننو پرداخته‌است.
تایکوکی؛ اوزه هوآن — عمدتاً در مورد زندگی تویوتومی هیده‌یوشی است.
کویو گونکان — عمدتاً توسط کوساکا ماسانوبو نوشته شده و در ۱۶۱۶ توسط اوباتا کاگه‌نوری تکمیل شده‌است.
سیشوگونکی
ساکوماگونکی
نقشه ولایت اُواری در سال ۱۵۵۵ میلادی، قلعه ایواکورا در قسمت بالایی ولایت و قلعه کیوسو در قسمت پایینی آن قرار دارد.
در این نقشه متعلق به سال ۱۵۴۸، ولایت اُواری با رنگ صورتی و ولایت مینو (منطقه متعلق به خاندان سایتو) با رنگ قرمز نشان داده شده‌است. در این سال یک قرارداد سیاسی بین دو خاندان اودا و سایتو بسته شد.
قلعه کیوسو
نقشه ژاپن در ۱۵۶۰ (نبرد اوکه‌هازاما)

قهوه‌ای: تاکدا شینگن

بنفش (مرکز): ایماگاوا یوشیموتو (از راست به چپ شامل سه ولایت سوروگا، توتومی و میکاوا) منطقه اصلی خاندان ایماگاوا ولایت توتومی و ولایت سوروگا بود. در این زمان دایمیوی ولایت میکاوا (پدر توکوگاوا ایه‌یاسو) بسیار ضعیف شده، به‌گونه‌ای که خاندان ایماگاوا توانسته بود ولایت میکاوا را نیز تحت کنترل خود درآورد و با ولایت اُواری همسایه شود.

قرمز (مرکز): اودا نوبوناگا (ولایت اُواری)
مناطق قهوه‌ای رنگ مناطق محاصره‌کنندگان و مناطق قرمز رنگ متحدان نوبوناگا را در سال ۱۵۷۰ میلادی و در طی اولین محاصره نشان می‌دهد.
قلعه آزوچی بازسازی شده در دهکده فرهنگی آزوچی مومویامای ایسه
ژاپن در سال ۱۵۸۲ (حادثه معبد هوننو)

آبی (شرق): اوئسوگی کاگه‌کاتسو

سبز(شامل توکیوی امروزی): خاندان هوگو

قرمز: اودا نوبوناگا

زرد: موری تروموتو

فیروزه‌ای: توکوگاوا ایه‌یاسو (شامل سه ولایت از طرف از راست به چپ شامل سه ولایت سوروگا، توتومی و میکاوا)

سبز  چُوسُوکابه مُوتُوچیکا در شیکوکو

آبی (غرب): شیمازو یوشی‌هیسا
تصویری نقاشی شده از حادثه معبد هوننو که مقابله شدید نوبوناگا در میان آتش با سپاه آکچی میتسوهیده به تصویر کشیده شده‌است.
پرتره اودا نوبوناگا از نقاش یسوعی جووانی نیکولا، ۱۵۸۳–۱۵۹۰
تصویری از نوبوناگا در هنگام تماشای سومو
پوستر فیلم کنسرت نوبوناگا، در ایران این فیلم به عنوان دنیای نوبوناگا از تلویزیون پخش شده‌است.
اوایچی خواهر نوبوناگا یکی از زیباترین زنان عصر خویش محسوب می‌شد.
جمشید بایرامی

| جمشید بایرامی | جمشید بایرامی |
| --- | --- |
پرونده:Jamshid Bairami.jpg: پرونده:Jamshid Bairami.jpg
زادهٔ: ١٣٤٠ تهران
ملیت: ایرانی
پیشه: عکاس
سال‌های فعالیت: ۱۳۶۷ تا کنون
شناخته‌شده برای: عکاس خبرگزاری فرانسه
جمشید بایرامی (متولد ۱۳۴۰ در تهران) عکاس ایرانی است.
زندگی

بایرامی در سال ۱۳۵۹ و در جبهه‌های جنگ به عکاسی روی آورد. اولین نمایشگاه انفرادی‌اش را در گالری سبز، تهران برپا کرد. از آن پس، عکس‌هایش را بارها در ایران و دیگر کشورها به نمایش گذاشته‌است. بایرامی از اوایل دهه ۱۳۷۰ با مطبوعات داخلی و خارجی و آژانس‌های عکاسی و خبری بین‌المللی همکاری می‌کند. بایرامی تاکنون از مجموع کارهای مذهبی خود کتاب‌های حج ،نماز، محرم و قم را منتشر کرده‌است. بایرامی علاوه بر عکس‌های مذهبی، کار دربارهٔ موضوع‌هایی چون افغانستان، زنان، آذربایجان، پشت صحنه سینما، تنوع فرهنگی و قومی ایرانیان، ساحل نشینان دریای خزر و دریای عمان را به تصویر کشیده‌است. او عکاسِ تصویر معروف احمد باطبی است که روی جلد مجلهٔ اکونومیست منتشر شد.
جوایز [نیازمند منبع]

۱۳۷۸: عکاس برگزیده – جشنواره مهر
۱۳۷۶: عکاس برگزیده جشنواره کودک و جوان
۱۳۷۶: برنده دوم مسابقه عکاسی (فرانس پرس)
۱۳۷۵: دیپلم افتخاری، جایزه پنجم جشنواره فیلمهای مستند
۱۳۷۵: عکس برگزیده فرانس پرس (ماه مه)
۱۳۷۵: عکس برگزیده فرانس پرس (ماه ژوئیه)
۱۳۷۴: برنده چهاردهمین جشنواره سینمایی سلام
۱۳۷۱: عکاس برگزیده، موزه هنرهای معاصر، تهران
۱۳۷۱: مدال طلای جشنواره بین‌المللی عکس پاکستان
نمایشگاه‌ها

۱۳۸۱: نمایشگاه عکس، دانشگاه جورج‌تاون
۱۳۸۱: نمایشگاه عکس در مطالعات ایرانی، هتل‌هایت – بثسدا
۱۳۸۱: نمایشگاه عکس یونسکو دربارهٔ فرهنگ ایران
۱۳۸۰: نمایشگاه عکس، موزه عکاسی پاریس
۱۳۷۹: نمایشگاه عکس، مرکز فرهنگی استراسبورگ، فرانسه
۱۳۷۸: نمایشگاه عکس، دانشگاه آکسفورد، انگلستان
۱۳۷۸: نمایشگاه عکس، عصر جدید و سینمای آزادی
۱۳۸۸: نمایشگاه عکس، سلام سینما، گالری سیحون، تهران
۱۳۸۷: نمایشگاه عکس ورود اسرا از عراق
۱۳۹۶: نمایشگاه عکس، علی، گالری سیحون
۱۳۷۳: نمایشگاه عکس، گالری سبز، تهران
۱۳۷۲: نمایشگاه عکس، سبک زندگی ایرانی، موزه هنرهای معاصر تهران
سید موسی حجازی

| سید موسی حجازی | سید موسی حجازی |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۲۶۱ تهران، ایران
درگذشت: ۱۳۳۲ (۷۰–۷۱ سال)
ملیت: ایران
پیشه: پزشک
شناخته‌شده برای: بنیان‌گذاری نخستین بیمارستان روانی در استان خراسان
حرفه پزشکی: حرفه پزشکی
حرفه: روان‌پزشکی
مؤسسه‌ها: بیمارستان دکتر حجازی (بنیان‌گذار)
 :  
سید موسی حجازی (۱۲۶۱ – ۱۳۳۲)، که با نام پزشک اعظم مشهور است، پزشک ایرانی و بنیانگذار بیمارستان روانی حجازی در استان خراسان بود.
نخستین بیمارستان روانی مدرن در مشهد

حجازی، در شرایطی که بیماران روانی از جامعه طرد می‌شدند، تصمیم به ایجاد مرکزی برای نگهداری آن‌ها گرفت و با تلاش او و کمک افراد خیر، سرانجام محلی در میدان «دوچرخه»، مکانی که امروزه سالن ورزشی مهرانِ مشهد قرار دارد، به این کار اختصاص داده‌شد.
حجازی با کمک آستان قدس رضوی زمینی در خیابان سمرقند مشهد (آیت‌الله عبادی فعلی) برای این کار تهیه کرد و سنگ بنای نخستین بیمارستان روانی شهر مشهد را گذاشت بیمارستان حجازی را در سال ۱۳۲۸ تأسیس کرد.
او به تأسیس این بیمارستان اکتفا نکرد و هزینهٔ نگهداری بسیاری از بیماران بی‌سرپرست را شخصاً تقبل می‌کرد. حجازی پیش از تأسیس بیمارستان حجازی، درصدد ساماندهی وضعیت مسلولان شهر مشهد برآمد. به همت او، در ابتدای جاده طرقبه فعلی، برای نگهداری مسلولان، بیمارستانی ساخته شد که امروزه به بیمارستان دکتر علی شریعتی مشهور است. ساخت بنای این بیمارستان در سال ۱۳۲۵ به پایان رسید.