stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
کیم سه رون
حرفه > ۲۰۰۱–۲۰۱۴: آغاز حرفه به عنوان مدل کودک و انتقال به بازیگری

کیم سه رون در سال ۲۰۰۱ حرفهٔ خود را به عنوان مدل کودک آغاز کرد.
اولین نقش بازیگری کیم در فیلم یک زندگی جدید محصول سال ۲۰۰۹ بود که توسط کارگردان فرانسوی کره‌ای، اونی لِکُنت ساخته شد و به‌طور آزادانه از زندگی او الهام گرفته بود. کیم در این فیلم نقش شخصیت اصلی، دختری نه ساله به نام جین هی را بازی کرد که پس از ازدواج مجدد پدرش، در یتیم‌خانه رها می‌شود و بعدها توسط یک زوج فرانسوی به فرزندخواندگی پذیرفته می‌شود. کیم در جشنواره فیلم کن حضور داشت زمانی که فیلم در آنجا به‌طور ویژه نمایش داده شد و او تبدیل به جوان‌ترین بازیگری شد که به این جشنواره دعوت می‌شد.
سپس او در فیلم مردی از هیچ‌کجا همبازی وون بین شد که پرفروش‌ترین فیلم در کره جنوبی در سال ۲۰۱۰ بود. کیم در این فیلم نقش جونگ سو می، دختر یک معتاد به هروئین را بازی کرد که توسط یک باند جنایتکار ربوده می‌شود. در حین فیلمبرداری، او فقط اجازه داشت صحنه‌های خود را از روی مانیتور مشاهده کند. کیم برای دو نقش اول خود جوایز زیادی از جمله بهترین بازیگر تازه‌کار زن در جوایز فیلم کره‌ای و جوایز فیلم بوایل را به‌دست‌آورد.
در سال ۲۰۱۱، کیم در فیلم جنایی دیگری به نام من یک پدر هستم بازی کرد و نقش دختر کیم سونگ وو را ایفا نمود. سپس اولین نقش تلویزیونی خود را در مجموعه تلویزیونی به صدای قلبم گوش کن به عهده گرفت و نقش نسخه جوان‌تر شخصیت هوانگ جونگ اوم را بازی کرد. او در چهار قسمت اول این مجموعه حضور داشت و بازی‌اش از سوی منتقدان تلویزیونی مورد تحسین قرار گرفت. نقش بعدی او در فیلم درام باربی بود که در آن با خواهرش آه رون همبازی شد. این فیلم دربارهٔ فرزندخواندگی بین‌المللی است و اولین فیلم کره‌ای بود که در جشنواره بین‌المللی فیلم جیفونی در سال ۲۰۱۲ جایزه بهترین فیلم را برد. سپس کیم در فیلم دلهره‌آور همسایه‌ها نقش دوگانه‌ای ایفا کرد و هم نقش قربانی قتل و هم هدف بعدی قاتل سریالی را بازی کرد.
در سال ۲۰۱۳، کیم در مجموعه تلویزیونی کلاس ملکه نقش یک دانش‌آموز را بازی کرد که این نقش باعث شد جایزه بهترین بازیگر زن جوان را در جوایز درامای ام‌بی‌سی ۲۰۱۳ به‌دست‌آورد (که این جایزه همراه با سه بازیگر دیگر به اشتراک گذاشته شد).
در یک مصاحبه در سال ۲۰۱۴، مدیر برنامه‌های کیم گفت که او «چشم خوبی برای انتخاب فیلم‌نامه‌های خوب دارد که این باعث شده تا در سنین پایین بتواند پروژه‌های خود را انتخاب کند». کیم همچنین بیان کرد که هیچ وقت در پذیرش نقش‌های دشوار مشکلی نداشته و همیشه توانسته به تدریج خود را در شخصیت‌ها غرق کند. اولین نقش او در آن سال در فیلم مستند درام مان‌شین: ده هزار روح بود که در آن نسخه جوانی کیم گوم هوا، شمن معروف را بازی کرد. او سپس در فیلم دختری در درب خانه‌ام نقش دختری را بازی کرد که قربانی
قلدری و خشونت خانگی است. او این نقش را به دلیل علاقه‌اش به فیلم‌نامه و جذب شدن به شخصیت آن پذیرفت. کیم برای دومین بار به جشنواره فیلم کن رفت زمانی که فیلم در آنجا به عنوان انتخاب رسمی بخش نوعی نگاه به نمایش درآمد. بازی او مورد تحسین منتقدان قرار گرفت؛ ورایتی آن را «مسحورکننده» و توئیچ فیلم اشاره کرد که او در این فیلم لایه‌ها و عمق بیشتری نسبت به نقش‌های قبلی خود نشان داده است. کیم نامزد جوایز زیادی شد و در نهایت جایزه بهترین بازیگر تازه‌کار زن را در سی و پنجمین جوایز فیلم اژدهای آبی و جوایز گلدن سینماتوگرافی را برنده شد. در همان سال، او در مجموعه تلویزیونی فانتزی رمانتیک عشق در دبیرستان در نقش یک فرشته که به انسان تبدیل می‌شود بازی کرد و همچنین در فیلم دلهره‌آور منهول نقش دختری ناشنوا که توسط یک قاتل سریالی ربوده می‌شود را ایفا کرد.
حرفه > ۲۰۱۵–۲۰۲۱: تحسین و انتقال به نقش‌های اصلی

در سال ۲۰۱۵، کیم در ویژه برنامه تلویزیونی دراما سیتی به نام جاده برفی نقش اصلی را بازی کرد. این درام دو قسمتی دربارهٔ «زنان آسایشگر» در دوران استعمار ژاپن بر کره در جنگ جهانی دوم بود و بعدها به عنوان فیلم در سینماها اکران شد. بازی کیم در نقش یک زن آسایشگر ۱۵ ساله مورد تحسین منتقدان و تماشاگران قرار گرفت و او جایزه بهترین بازیگر زن در فیلم خارجی در مراسم‌های جوایز خروس زرین و صد گل دریافت کرد. سپس او در مجموعه تلویزیونی ادامه دارد نقش اصلی را ایفا کرد و در مجموعه تلویزیونی وسوسه فریبنده نقش نسخه جوان‌تر شخصیت چوی کانگ هی را بازی کرد.
در سال ۲۰۱۶، او اولین نقش اصلی بزرگسالی خود را در مجموعه تلویزیونی آیینه جادوگر به عنوان یک شاهدخت نفرین‌شده در دوران چوسان بر عهده گرفت. شخصیت او رابطه‌ای عاشقانه با هو جون، که توسط یون شی یون بازی می‌شد و ۱۴ سال از کیم بزرگ‌تر بود، داشت.
در نوامبر ۲۰۱۶، کیم با وای‌جی انترتینمنت قرارداد امضا کرد.
در سال ۲۰۱۸، کیم در فیلم دلهره‌آور روستایی‌ها بازی کرد. در سال ۲۰۱۹، او در فصل چهارم مجموعه اینترنتی پلی‌لیست عشق نقش آفرینی کرد. همان سال، او در مجموعه تلویزیونی دلهره‌آور قدرت نفوذ که بر پایه مجموعه تلویزیونی آمریکایی با همین نام ساخته شده بود، حضور داشت.
در نوامبر ۲۰۱۹ گزارش شد که قرارداد کیم با وای‌جی انترتینمنت به پایان رسیده و او قصد دارد از این شرکت جدا شود. در ژانویه ۲۰۲۰، کیم به همراه بازیگران کیم سو هیون و سو یه جی با شرکت گلد مدالیست قرارداد امضا کرد.
در مه ۲۰۲۱، تأیید شد که کیم نقش اصلی زن را در مجموعه اینترنتی ۱۲ قسمتی شمن بزرگ گا دو شیم بازی خواهد کرد و نام دا روم نقش اصلی مرد را ایفا می‌کند.
حرفه > ۲۰۲۲–۲۰۲۴: حادثه رانندگی تحت تأثیر الکل، رکود حرفه‌ای و تلاش برای بازگشت

در آوریل ۲۰۲۲، او برای بازی در مجموعه تلویزیونی شبکه اس‌بی‌اس به نام ترولی انتخاب شد. اما در مه ۲۰۲۲ پس از تصادف با خودرو و وارد شدن اتهام رانندگی در حال مستی علیه او، از این پروژه کنار کشید.
در مه ۲۰۲۲، کیم در ناحیه گانگنام، سئول حدود ساعت ۸ صبح در حال رانندگی تحت تأثیر الکل بود که با چندین سازه از جمله ترانسفورماتور، نرده‌های حفاظتی و درختان خیابانی تصادف کرد. در نتیجهٔ این تصادف، ترانسفورماتور خراب شد و برق در حدود ۵۷ مکان، از جمله مغازه‌های اطراف، به مدت سه ساعت قطع شد که خساراتی به کسبه وارد کرد. روز بعد، آژانس او، گلد مدالیست بیانیه‌ای منتشر کرد و اعلام کرد: «کیم سه رون به شدت در حال تأمل و پشیمانی بابت اشتباه آشکار خود است. خسارات ناشی از تصادف تا حد ممکن جبران شده است. من تمام تلاشم را می‌کنم تا مسئولیت‌پذیری خود را تا پایان نشان دهم.»
در دسامبر ۲۰۲۲، کیم تصمیم گرفت قرارداد خود را با گلد مدالیست تمدید نکند.
در ۱۷ آوریل ۲۰۲۴، اعلام شد که کیم در تئاتر دونگ چی می بازی خواهد کرد. این اولین بازگشت او به عرصه بازیگری پس از این حادثه بود. اما در ۱۸ آوریل، برگزارکنندگان نمایش اعلام کردند که کیم به دلیل مشکلات سلامتی از پروژه کنار کشیده است.
حرفه > ۲۰۲۵: انتشار پسامرگی

آخرین فیلم‌های کیم، مرد گیتار و روز به روز قرار است پس از مرگ او در سال ۲۰۲۵ به نمایش درآیند. فیلم‌برداری مرد گیتار در پایان سال ۲۰۲۴ تمام شد و قرار است در مه ۲۰۲۵ اکران شود. روز به روز در نیمهٔ دوم سال ۲۰۲۱ فیلمبرداری شد و قرار بود در نیمهٔ اول ۲۰۲۲ منتشر شود. اما به دلیل مشکلات پس از تولید، از جمله حادثه رانندگی در حالت مستی کیم در مه ۲۰۲۲، اکران فیلم به تعویق افتاد و اکنون برنامه‌ریزی شده است که در سپتامبر ۲۰۲۵ در سینماهای کره جنوبی به نمایش درآید.
مرگ

در ۱۶ فوریه ۲۰۲۵، کیم در خانه‌اش توسط دوستش در ناحیه سونگدونگ، سئول پیدا شد. او ۲۴ ساله بود. نتیجه تحقیقات صورت گرفته در فردای آن روز توسط مقامات پلیس مرگ او را خودکشی اعلام کردند. یک مراسم تشییع جنازه خصوصی برای او در مرکز پزشکی آسان در سئول در ۱۹ فوریه برگزار شد. کوان یونگ چان، رئیس یک گروه مدنی که برای جلوگیری از خودکشی در میان شخصیت‌های عمومی کار می‌کند، به خبرنگاران گفت که پدر کیم به او اطلاع داده است که او عمیقاً تحت تأثیر محتوای خشن منتشر شده در رسانه‌های اجتماعی قرار گرفته است که بخش‌هایی از زندگی خصوصی او را افشا می‌کند.
ترانه‌شناسی

| عنوان | سال | آلبوم |
| --- | --- | --- |
| «عبارت» (Phrase; 귀가) | ۲۰۱۲ | اواس‌تی همسایه‌ها |
فیلم‌شناسی

مقالهٔ اصلی: فیلم‌شناسی کیم سه رون
کیم در سال ۲۰۱۰
کیم در دسامبر ۲۰۱۲
کیم در فوریه ۲۰۱۴
کیم در نوامبر ۲۰۱۷
ورده (روستا)

CDP
| Verde Village, Arizona | Verde Village, Arizona |
| --- | --- |
CDP: CDP
Verde Village as seen from a hot air balloon, 2005. Cottonwood and the رودخانه ورده are at top right. View is to the west.: Verde Village as seen from a hot air balloon, 2005. Cottonwood and the رودخانه ورده are at top right. View is to the west.
Location in شهرستان یاواپای، آریزونا و ایالت آریزونا: Location in شهرستان یاواپای، آریزونا و ایالت آریزونا
ایالت: آریزونا
شهرستان: یاواپای
مساحت: مساحت
 • کل: ۸٫۸ مایل مربع (۲۲٫۸ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۸٫۸ مایل مربع (۲۲٫۷ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰٫۰ مایل مربع (۰٫۰ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۳۳۱۴ فوت (۱۰۱۰ متر)
جمعیت (سرشماری ۲۰۰۰): جمعیت (سرشماری ۲۰۰۰)
 • کل: ۱۰۶۱۰
 • تراکم: ۱۲۱۰٫۵/مایل مربع (۴۶۷٫۴/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۷ (MST)
FIPS code: ۰۴-۱۶۴۸۵
روستا ی ورد، آریزونا (به انگلیسی: Verde Village, Arizona) یک عوارض جغرافیایی و مکان مختص سرشماری در ایالات متحده آمریکا است که در شهرستان یاواپای، آریزونا واقع شده‌است.
خصوصیات

روستا ی ورد ۲۲٫۸ کیلومترمربع مساحت و ۱۰٬۶۱۰ نفر جمعیت دارد و ۱٬۰۱۰ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
وردمنت، سن برنردینو، کالیفرنیا

Neighborhood community
| Verdemont, San Bernardino | Verdemont, San Bernardino |
| --- | --- |
Neighborhood community: Neighborhood community
پارک تام مینور Tom Minor Park: پارک تام مینور Tom Minor Park
نام(های) مستعار: V-mont; Northside: نام(های) مستعار: V-mont; Northside
مختصات: مختصات: ناتوان در تجزیه عرض جغرافیایی به عنوان یک رقم:N {{#coordinates:}}: عرض جغرافیایی نامعتبر: مختصات: مختصات: ناتوان در تجزیه عرض جغرافیایی به عنوان یک رقم:N {{#coordinates:}}: عرض جغرافیایی نامعتبر
ایالت: کالیفرنیا
شهرستان: سن برناردینو
ارتفاع: ۲۵۰۰ فوت (۸۰۰ متر)
جمعیت (۲۰۰۶): جمعیت (۲۰۰۶)
 • کل: ۲۲۶۲۱
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۸ (اقیانوس آرام)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۷ (PDT)
زیپ‌کد: ۹۲۴۰۷
کد منطقه: 909
وردمنت، سن برنردینو، کالیفرنیا (به انگلیسی: Verdemont, San Bernardino, California) یک منطقهٔ مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در سن برناردینو، کالیفرنیا واقع شده‌است.
خصوصیات

وردمنت ۲۲٬۶۲۱ نفر جمعیت دارد و ۷۶۲٫۰۱ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
وردل، واشینگتن

CDP در آمریکا
| Veradale, Washington | Veradale, Washington |
| --- | --- |
CDP: CDP
Location of Veradale, Washington: Location of Veradale, Washington
ایالات آمریکا: ایالت واشینگتن
County: Spokane
مساحت: مساحت
 • کل: ۳٫۱ مایل مربع (۸٫۰ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۳٫۱ مایل مربع (۸٫۰ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰٫۰ مایل مربع (۰٫۰ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۲۰۲۴ فوت (۶۱۷ متر)
جمعیت (۲۰۰۰): جمعیت (۲۰۰۰)
 • کل: ۹٬۳۸۷
 • تراکم: ۳۰۴۲٫۳/مایل مربع (۱۱۷۴٫۶/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۸ (PST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۷ (PDT)
زیپ‌کد: 99037
Area code: 509
استاندارد پردازش اطلاعات فدرال: 53-74725
GNIS feature ID: 1512761
وردل، واشینگتن (به انگلیسی: Veradale, Washington) یک منطقهٔ مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در شهرستان اسپوکن، واشینگتن واقع شده‌است.
خصوصیات

وردل ۸٫۰ کیلومترمربع مساحت و ۹٬۳۸۷ نفر جمعیت دارد و ۶۱۷ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
فایرفلای اروسپیس

| 0 | 1 |
| --- | --- |
نوع: شرکت سهامی خاص
صنعت: فناوری هوافضا
بنا نهاده: ژانویه ۲۰۱۴؛ ۱۱ سال پیش (۲۰۱۴}})
دفتر مرکزی: سیدر پارک، تگزاس،  ایالات متحده آمریکا
تعداد کارکنان: ۳۵۰ نفر
وبگاه: firefly.com
فایرفلای اروسپیس (انگلیسی: Firefly Aerospace) یک شرکت خصوصی فضایی آمریکایی است که در پارک سیدار، تگزاس واقع شده و بر روی وسایل پرتاب کوچک و متوسط برای پرتاب‌های تجاری مداری تمرکز دارد. این شرکت در سال ۲۰۱۴ به عنوان فایرفلای اسپیس سیستمز تأسیس شد و با چالش‌های مالی و قانونی مواجه شد که منجر به ورشکستگی آن در سال ۲۰۱۷ گردید. سپس توسط سرمایه‌گذاری‌های نووسفر احیا و به فایرفلای ایرو اسپیس تغییر نام داد.
تحولات کلیدی

سال‌های اولیه (۲۰۱۴-۲۰۱۷)
توسط تام مارکوسیک و دیگران تأسیس شد و راکت فایرفلای آلفا را توسعه داد، اما با مشکلات قانونی با ویرجین گالاکتیک مواجه شد که منجر به ورشکستگی گردید.
احیا و رشد (۲۰۱۷-۲۰۲۱)
راکت آلفا را بازطراحی کرد و یک مرکز تحقیق و توسعه در اوکراین افتتاح کرد. با ناسا برای برنامه خدمات بارگذاری تجاری قمری همکاری کرد و تأمین مالی قابل توجهی را به دست آورد.
تلاش‌ها و چالش‌های پرتاب
در سال ۲۰۲۱ پرواز آزمایشی اول خود را با شکست مواجه شد و پرواز آزمایشی دوم در سال ۲۰۲۲ به‌طور جزئی موفق بود. مکس پولیاکوف به دلیل نگرانی‌های امنیت ملی ایالات متحده، سهام خود را فروخت.
دستاوردهای اخیر (۲۰۲۲-۲۰۲۴)
در سپتامبر ۲۰۲۳ با موفقیت آلفا را برای وزارت دفاع ایالات متحده پرتاب کرد. لندر قمری بلو گاست را توسعه داد که اولین مأموریت آن برای ژانویه ۲۰۲۵ برنامه‌ریزی شده است و با نورثروپ گرومن برای راکت آنتارس ۳۰۰ همکاری کرد.
نوآوری‌های فناوری
به خاطر موتورهای چرخه‌ای تپ‌آف خود شناخته شده و در حال توسعه وسایل انتقال مداری الیترا برای خدمات‌دهی به ماهواره‌ها است.
وضعیت کنونی

فایرفلای ایرو اسپیس به‌طور فعال در بازار پرتاب ماهواره‌های کوچک رقابت می‌کند و برنامه‌هایی برای وسایل پرتاب متوسط (MLV) و همکاری‌های مداوم با شرکت‌های بزرگ فضایی دارد، با وجود چالش‌هایی مانند از دست دادن مرکز تحقیق و توسعه اوکراینی و تغییرات رهبری.
لوله نسلر

لوله نسلر
نسلر(به انگلیسی:Nessler Cylinder)در واقع نوعی لوله آزمایشگاهی است، که معمولاً کف آن تخت است. نسلر دارای اندازه و حجم‌های متفاوت است. معمولاً حجم‌های ۵۰و۱۰۰ سی سی کاربرد بیشتری دارند.
کاربردها

یکی از موارد استفاده نسلر برای تشخیص بهتر رنگ سنجی بصورت بصری است.
نسلرها وسیله مناسبی برای اختلاط و واکنش مواد هستند.
از دیگر موارد استفاده این وسیله کاربردی انجام برخی آزمایش‌های تیتراسیون است.
برای مثال در آنالیز میزان اکتیواسیون شوینده‌ها که با روش تیتراسیون انجام می‌شود، از نسلر استفاده می‌شود. چون اختلاط به خوبی صورت می‌گیرد و تغیر رنگ به خوبی مشهود است. از لحاظ بصری بهتر می‌توان رنگ مورد نظر که در واقع نقطه پایانی واکنش است را تشخیص داد.
روش استفاده

نسلر با گیره به پایه بورت وصل می‌شود. زیر آن استایرر قرار می‌گیرد برای چرخاندن مگنت‌هایی که در نسلر قرار گرفته‌است. بورت درون گیره و بالاسر نسلر وصل می‌شود.
کرمانشاه
ریشۀ نام

مقالهٔ اصلی: پیشینه نام کرمانشاه
ریشۀ نام > پیشینه نام کرمانشاه

کرمانشاه در دوره‌های مختلف دارای نام‌های گوناگونی بوده که معمولاً با تغییر از حکومتی به حکومتی دیگر صورت می‌گرفته‌است، در قدیمی‌ترین شکل خود اولین بار در دوران باستان و در زمان فرمانروایی کاسیها کرمانشاه را با نام الیپی می‌خوانند و در دوران هخامنشیان از کرمانشاه با نام‌های کامبادن، کارمیسین، کارمیشین، کرمینشان و غیره یاد می‌شود.
پس از اسلام، نام کرمانشاه در زبان عربی به قرماسین تغییر پیدا کرد، اما در دوره‌های بعدی از نام‌های کرمانشاهان و کرمانشاه استفاده شد.
نام کرمانشاه پس از پیروزی انقلاب ۵۷ به قهرمانشهر و چندی بعد به باختران تغییر پیدا کرد؛ ولی از آن‌جایی که این امر با اعتراضات گستردهٔ مردم کرمانشاه همراه شد، در نتیجه چندی بعد با تلاش‌های اسماعیل ططری و با تصویب قانونی نام شهر به نام قدیمی خود تغییر یافت.
ریشۀ نام > نام کرمانشاه در افسانه‌ها

در افسانه‌ها بنای شهر کرمانشاه را بدست طهمورث دیوبند پادشاه افسانه‌ای پیشدادیان بیان کرده‌اند.
ریشۀ نام > باورها در مورد نام کرمانشاه

در مورد نام‌گذاری کرمانشاه باورهای متفاوتی وجود دارد، عده‌ای نام کرمانشاه را به بهرام چهارم منسوب می‌دانند که در سدهٔ سوم تا چهارم میلادی پادشاه شهر کرمان بوده و پس از تأسیس کرمانشاه این شهر را با نام او می‌خوانند.
نام این شهر در زبان مردم بومی، کرماشان تلفظ می‌شود. محمد مکری، پژوهشگر و زبان‌شناس، نام کرمانشاه را تلفظی اشتباه اما مصطلح از کلمهٔ کرماشان می‌داند که از کرمانچ یا کرمانج به معنای رعیت گرفته شده و به باور وی شهر رعایا معنا می‌دهد. عبدالرحمان شرفکندی (هژار) نیز در فرهنگ واژگان کردی خود با عنوان هنبانه بورینه، معنای واژهٔ کرمانج را روستایی کرد، و کرمانشاه را کردی مخفف «کرمانج شار یا کرمانجان» دانسته‌است.
تاریخ

مقالهٔ اصلی: پیشینه کرمانشاه
همچنین ببینید: گاهشمار تاریخ استان کرمانشاه
همچنین ببینید: فهرست آثار تاریخی کرمانشاه
تاریخ > تاریخ باستان

کرمانشاه که در میانه‌های رشته کوه زاگرس قرار دارد به دلیل وضعیت آب و هوایی، کوهستانی بودن و وجود پناهگاه و غارهای طبیعی همواره مورد توجه انسان‌های عصر سنگ بوده‌است.
کرمانشاه از لحاظ بقایای سکونت‌های پیش از تاریخ، یکی از مناطق بسیار غنی و مهم در ایران و غرب آسیا است.
قدیمی‌ترین آثار سکونت انسان در کرمانشاه مربوط به دورهٔ پارینه‌سنگی کهن است که در محوطهٔ سنگ معدن در آبان ۱۴۰۰ در جنوب غربی شهر پیداشده که شامل ده‌ها تبرسنگی، ساطور ابزار و سنگ مادر مربوط به دورهٔ آشولی است و قدمت آن بین ۷۰۰ هزار تا ۱ میلیون سال برآورد شده‌است. علاوه بر این در دههٔ ۱۹۶۰ آثاری از دورهٔ دورهٔ پارینه‌سنگی کهن شامل چند تبرسنگی است در تپهٔ گاکیه و نیز در غرب هرسین یافت شده‌بود که قدمت آن حدود ۲۰۰ هزار سال برآورد شده‌بود. آثار مهمی از دوران عصر سنگ در غارهای کرمانشاه کشف شده‌است که بیشترشان مربوط به دوره‌های میان‌سنگی و نوسنگی است.
ساکنان منطقهٔ امروزی کرمانشاه در دوران باستان بسیاری از نخستین‌های تاریخ را به نام خود ثبت کرده‌اند؛ نخستین انسان‌هایی که در حدود ۹ هزار سال پیش با گرم شدن زمین غارنشینی را ترک کرده و به زندگی یکجانشینی روی آورده‌اند ساکنان این بوم بوده‌اند که نخستین خشت خام را تولید و در ساخت خانه و صنعت از آن استفاده کرده‌اند. همچنین نخستین روستای خاورمیانه در دوران نوسنگی (از ۹۸۰۰ ق. م تا ۷۴۰۰ ق. م) در این منطقه شکل گرفته‌است. ساکنان این منطقه در دوران باستان همچنین با اختراع سفال نخستین انسان‌هایی بودند که به فعالیت‌های صنعتی رو آوردند و آثار زیادی از دوران پیش از تاریخ در کرمانشاه یافت شده‌است.
تاریخ > دورۀ اسلامی

به دنبال حمله اعراب به امپراتوری ساسانی و پیروزی سپاه اسلام در نبرد جلولا در سال ۶۳۷ م تسخیر مناطق کردنشین آغاز شد. تسخیر کرمانشاه در فاصلهٔ سال‌های ۶۳۷ م تا ۶۴۰ م در مجموعه نبردهایی اتفاق افتاد که به فرماندهی هاشم بن عتبه و جریر بن عبدالله بجلی انجام شد و طی آن شهرهای خانقین، بندنیجین (مندلی)، قصر شیرین، حلوان و کرمانشاه به دست اعراب مسلمان تسخیر شدند. از بلاذری نقل شده که «سعد جریر» در سال ۶۴۰ م به دینور حمله کرده و چون از فتح آن ناکام مانده راهی کرمانشاه شده و این شهر بدون نبرد به دست او افتاده‌است. همچنین در ۶۴۲ م شهر دینور نیز به صلح تسلیم سپاه اعراب مسلمان شد. با این وجود شهر کرمانشاه به دنبال حمله اعراب به امپراتوری ساسانی به کلی ویران شد و از جمعیت آن کاسته شد و در پی آن ساکنان این شهر به شهر دینور مهاجرت کردند. از اوایل قرن دوم هجری قمری بار دیگر گروهی از مردم در حاشیهٔ رود قره‌سو سکونت گزیدند. از این شهر جدید در منابع با نام قرمیسین یاد شده که در دوران عباسیان به دلیل موقعیت استراتژیک خود یکی از چهار شهر مهم عراق عجم به حساب می‌آمده‌است.

در سال ۹۶۱ م حکومت کُردی حسنویان از سوی ابوالفوارس حسنویه در سرماج بنیان گذاشته شد که شهر قرمیسین نیز بخشی از آن محسوب می‌شد. این حکومت تا ۱۰۴۶ م که مهلهل ابن محمد عناز از طایفهٔ کُرد بنی عیاران شهر قرمیسین را فتح کرد تداوم داشت. با این وجود حملهٔ تُرک‌های سلجوقی به حکومت هر دو سلسلهٔ کُرد در کرمانشاه پایان داد.
در دوره سلجوقیان قلمروی حکومت به ایالت‌های مختلفی تقسیم شد و کرمانشاه به عنوان شهر ارشد ولایت کردستان بوده‌است. با این وجود کرمانشاه در سال ۱۲۲۰ م پس از حمله مغول به ایران بار دیگر ویران شد و آسیب‌های بسیاری دید. در ۱۲۵۷ م سپاه هلاکوخان که برای فتح بغداد می‌رفت کرمانشاه را نیز ویران کرد و ساکنانش را قتل‌عام کرد. در قرن هشتم نیز سپاه امیر تیمور به کرمانشاه یورش آورد. در توصیف شرایط آن زمان حمدالله مستوفی در کتاب نزهةالقلوب (نوشته‌شده به سال ۷۴۰ قمری برابر با ۱۳۳۹ میلادی)، شهر کرمانشاه را در شمار شهرهای کردستان آورده و نوشته‌است:
کرمانشاه، آن را در کتب قرماسین نوشته‌اند، از اقلیم چهارم است … شهری وسط بوده‌است، اکنون دیهی است و صفه شبدیز در آن حدود است و خسروپرویز ساخته و در صحرای آن باغ انداخته دو فرسنگ در دو فرسنگ، و …
تاریخ > دورۀ اسلامی > صفویه

با تشکیل حکومت صفویان، کرمانشاه همچون دیگر شهرهای ایران تحت تسلط این حکومت درآمد. در زمان حکومت شاه اسماعیل صفوی، کرمانشاه به اشغال سپاهیان سلطان مراد آق قویونلو درآمد اما شاه اسماعیل با دوازده هزار قزلباش به جنگ وی رفت و موفق به بازپس‌گیری کرمانشاه شد. در سال‌های آغازین حکومت صفوی به دلیل جنگ و ستیز این حکومت با عثمانی، کرمانشاه گاه تحت تسلط صفویه و گاه تحت تسلط عثمانی بود. از عصر شاه صفی به بعد، خاندان زنگنه که تیولداران بخش اعظم منطقهٔ غرب ایران بودند در کرمانشاه حکومتی تشکیل دادند و به قدرت رسیدند. شهر کرمانشاه در این دوره همچنان در مکانی میان پل کهنه و قلعه کهنه در حاشیهٔ رود قره‌سو قرار داشت. پایان یافتن جنگ‌های میان ایران و عثمانی و انعقاد عهدنامهٔ زهاب در ۱۷ می ۱۶۳۹ سبب شد تا کرمانشاه از عصر شاه صفی تا پایان دورهٔ صفویه دورانی از آرامش را همراه با ترقی اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی سپری کند.
تاریخ > دورۀ اسلامی > افشاریه

در سال ۱۱۴۳ هـ.ق. سپاهیان نادرشاه، سپاهیان عثمانی را شکست دادند و همدان، کرمانشاهان و آذربایجان را از وجود آنان پاک کردند. در عصر افشاریه به دلیل وجود توپخانهٔ نادری در کرمانشاه این شهر اهمیت نظامی پیدا کرد و به جبههٔ جنگ نادر شاه با عثمانی تبدیل شد. بعد از مرگ نادر شاه این شهر به دلیل وجود توپخانهٔ نادری در کانون توجه قدرت طلبان قرار داشت و درگیری‌هایی میان سرداران مختلف بر سر دستیابی به این شهر صورت گرفت که در نهایت کریم خان بر آن مسلط شد.
تاریخ > دورۀ اسلامی > زندیه

در عصر زندیه کرمانشاه با وجود حکمران مقتدر خود الله‌قلی‌خان زنگنه اگر چه دورانی کوتاه توأم با آرامش را از سر گذراند، اما با مطرح شدن الله‌قلی‌خان به عنوان یکی از مدعیان قدرت و تلاش وی برای دستیابی به تاج و تخت سلطنت بعد از مرگ کریم خان، بار دیگر این شهر به میدان جنگ و ستیز مبدل گشت.
در سال ۱۷۵۳ میلادی شهر کرمانشاه که در آن زمان در درهٔ رود قره‌سو واقع شده‌بود، با حملهٔ نیروهای زندیه به‌طور کامل تخریب شده و جمعیت آن نیز به‌طور کامل تخلیه شد. ابعاد این تخریب تا اندازه‌ای بود که تا نزدیک به ۱۰ سال شهری به نام کرمانشاه وجود نداشت و منطقهٔ کرمانشاه نیز بدون حاکم‌نشین و حاکم بود. از سال ۱۷۶۲ میلادی با منصوب شدن الله‌قلی‌خان زنگنه به حکومت کرمانشاه از سوی کریم‌خان زند، به عنوان نخستین حاکم منطقهٔ کرمانشاه پس از دورهٔ ۱۰ ساله، ساخت دوبارهٔ شهر آغاز شد و کرمانشاه این بار در درهٔ رودخانه آبشوران در جنوب غربی مکان سابق احیا گردید. شهر جدید از به هم پیوستن چهار روستای فیض‌آباد، هوری‌آباد، برزه‌دماغ و چنانی شکل گرفت که به محله‌های شهر جدید تبدیل شدند.
تاریخ > دورۀ اسلامی > قاجاریه

کرمانشاه از جمله مناطقی بود که در ابتدای سلطنت تُرک‌های قاجار به تصرف آقا محمدخان قاجار درآمد. در قرن نوزدهم بر اهمیت تجاری و استراتژیک کرمانشاه افزوده شد و کرمانشاه به عنوان مرکز کردستان ایران مطرح شد. هنری بایندر سیاح فرانسوی که در اواخر قرن نوزدهم از کرمانشاه دیدن کرده‌است، در سفرنامهٔ خود با عنوان «در کردستان، در بین‌النهرین و پرشیا» که در سال ۱۸۸۷ به چاپ رسیده‌است می‌نویسد:
.... کرمانشاه با شهر سنه که در شمال آن واقع شده، عنوان حاکم‌نشین کردستان ایران را دارند.
سر جان ملکم اهمیت کرمانشاه را به عنوان بازاری برای تجارت بین ترکیه و ایران ذکر کرده‌است. سر جان مک‌دانلد کینر بیان می‌کند که در ۱۸۰۱ شهر در حال شکوفایی بود و حدود ۱۲۰۰۰ خانه داشت که جمعیتی بالغ بر حدود ۶۰۰۰۰ نفر را سکنی می‌داد.
دوران بعدی رشد و توجه به کرمانشاه در دوران قاجاریه بود که مورد توجه دوباره حکومت از لحاظ سیاسی و اجتماعی بود. در سال ۱۸۰۶ میلادی محمدعلی میرزا دولتشاه قاجار به حکومت کرمانشاهان منصوب و از خاندان کُرد زنگنه سلب حاکمیت شد. در این دوران بافت تاریخی شهر کرمانشاه شکل کنونی خود را پیدا می‌کند. پس از درگذشت محمدعلی میرزا دولتشاه فرزندش محمدحسین میرزا حشمت‌الدوله در سال ۱۲۳۷ هـ. ق به حکومت غرب و عراق عرب و عراق عجم از جمله کرمانشاهان منصوب شد.
| ن ب وآثار دوره اسلامی کرمانشاه | ن ب وآثار دوره اسلامی کرمانشاه |
| --- | --- |
پس از اسلام:  آرامگاه ابودجانه  قلعه مروان کندوله  مسجد عبدالله بن عمر  چله‌خانه هجیج  حوض‌خانه هجیج 
حسنویهیان:  قلعه سرماج 
سلجوقیان:  آرامگاه ویس نازار 
ایلخانان:  آرامگاه شمس قمر  بنای ریجاب  بنای شالان  کاروانسرای ایلخانی بیستون 
صفویان:  پل بیستون  پل کوچه  پل کهنه قره‌سو  پل ماهیدشت  پل میان‌راهان  پل نوژی‌وران  حمام توکل کنگاور  کاروانسرای عباسی بیستون  کاروانسرای عباسی قصر شیرین  کاروانسرای عباسی ماهیدشت  گنبد صوفی 
افشاریان:  قلعه کهنه 
زندیان:  مسجد آقاشیخ هادی جلیلی  مسجد جامع کرمانشاه 
قاجاریان:  آرامگاه ملا عباسعلی  بازار کرمانشاه سرای حاج علی‌محمد همدانی  سرای نو  سرای وکیل‌الدوله  بانک شاهی  بیمارستان مسیح (تخریب شد)  تکیه معاون الملک  تکیه بیگلربیگی  حسینیه هیئت محبان حسین  حمام بزرگ کنگاور  حمام بیگلری  حمام حاج شهبازخان  حمام حسن خان  حمام میدان کنگاور  حمام میرزا سلیم  حمام نظام  خانه حکیم نصیر  خانه خواجه باروخ  خانه ساری‌اصلانی  خانه سعدوندی  خانه صارم‌الدوله  خانه معتضدالدوله  خانه فیض مهدوی  خانه معین‌الکتاب  خانه یزدی  ساختمان شهرداری  عمارت مسعودیه  کاخ عمادیه  مسجد جامع  مسجد حاج شهبازخان  مسجد دولتشاه  مسجد شاهزاده  مسجد عمادالدوله  مسجد معتمد  مسجد نواب عالیه خانم کوچک 
پهلوی:  استانداری سابق کرمانشاه  پل چهر  پل دوآب  تکیه نایب آقامراد  خانه خدیوی  خانه سوری  خانه سیدین  دبیرستان جلال آل احمد  کلیسای پنطی کاستی  کلیسای قلب مقدس مسیح  کلیسای نمازخانه  مدرسه کزازی  مسجد جامع شافعی  مسجد نظام  مسجد هاشمی  هتل بیستون  هنرستان فنی کرمانشاه 
نامعلوم:  آرامگاه مالک  زورخانه سنگتراش‌ها  ساختمان گمرک  آرامگاه سلطان سی قلی مه  قلعه امیری کلیایی
تاریخ > دوران معاصر

به نوشته دانشنامه ایرانیکا کرمانشاه به‌طور فعال در انقلاب مشروطه درگیر بود. به نوشته دائرةالمعارف الاسلامیه نقش اندکی در انقلاب مشروطه داشت. در سال ۱۹۱۱، سالار الدوله به نام محمد علی شاه، شاه سابق، وارد کرمانشاه شد. یک سال بعد، او با نیرویی متشکل از کلهرها، سنجابی‌ها و دیگر عشایر کرد به سوی تهران پیشروی کرد. او در نزدیکی همدان شکست خورد و سربازان دولتی کرمانشاه را بازپس گرفتند. عملیات تا پاییز ادامه یافت و در این حین کرمانشاه چند بار دست به دست شد.
کرمانشاه در جنگ جهانی اول برای مدتی محل تشکیل دولت موقت مهاجرین مشروطه خواه بود. این دولت که با مهاجرت نمایندگان مجلس شورای ملی به کرمانشاه به ریاست نظام السلطنه مافی تشکیل شده بود، مناطق غربی ایران را زیر نفوذ خود داشت و توانست ۹ ماه پایدار بماند. با ورود نیروهای روسیهٔ تزاری در ۲۵ فوریه ۱۹۱۶ اعضای این دولت به قصر شیرین و از آنجا به عثمانی مهاجرت کردند. همچنین با وقوع انقلاب فوریه ۱۹۱۷ در روسیه، نیروهای روسیه تزاری از کرمانشاه خارج شدند و ارتش عثمانی توانست کرمانشاه را اشغال نماید.
کرمانشاه همچنین در جنگ جهانی دوم به تصرف نیروهای بریتانیا درآمد و تا پایان جنگ در اشغال ماند.
کرمانشاه در وقوع انقلاب بهمن ۱۳۵۷ نیز تأثیر زیادی داشت و تظاهرات و اعتصاب‌های مردم سبب شد تا به عنوان یکی از مراکز مقاومت مردم در برابر حکومت پهلوی شناخته شود. پس از انقلاب این شهر در جنگ ایران و عراق، خسارات زیادی دید.