stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
مهرپرستی
شمایل‌نگاری > صحنه کشتن گاو

در هر میترائیوم تصویر اصلی، صحنهٔ ذبح گاوی مقدس توسط میتراس است؛ عملی که رومیان آن را تاروکتونی (به معنی گاوکشی) می‌نامیدند. تصویر ممکن است به صورت نقش برجسته یا مجسمه ایستاده باشد و جزئیات جانبی ممکن است موجود یا حذف شده باشد. در مرکز تصویر، میتراس دیده می‌شود که جامه‌ای به سبک ساکنان آناتولی به تن دارد و کلاه فریگی بر سر نهاده است. میتراس زانوی خود را روی گاو مغلوب نهاده، با دست چپ خود سوراخ بینی گاو را گرفته، و با دست راست دشنه‌ای را در گردن گاو فرو می‌برد. میتراس در حین کشتن گاو به پشت سر به سوی سُول نگاه می‌کند. یک سگ و یک مار خود را به خون گاو رسانده‌اند که بر زمین می‌ریزد. عقرب دستگاه تناسلی گاو را گرفته است. کلاغ سیاهی در اطراف آنها پرواز می‌کند یا بر پیکر گاو نشسته. سه خوشه گندم دیده می‌شود که از دم گاو و گاه از زخم او بیرون زده است. گاو اغلب سفید است. میتراس به صورتی غیرطبیعی روی گاو نشسته و با پای راست خود، سم گاو را مهار کرده و پای چپ را خم کرده و بر پشت یا پهلوی گاو گذاشته است. دو نفر در طرفین مشعل به دست دارند و لباسی مانند میتراس پوشیده‌اند. این دو مشعل‌دار در میترائیسم کائوتس (Cautes) و کائوتوپاتس (Cautopates) خوانده می‌شوند. کائوتس مشعل خود را بالا گرفته و به سمت بالا اشاره دارد و کائوتوپاتس با مشعل خود به سمت پایین اشاره می‌کند. گاهی کائوتس و کائوتوپاتس به جای مشعل، عصای چوپانی در دست دارند.
ذبح گاو در گودالی انجام می‌گیرد که میتراس پس از شکار و سوار شدن و غلبه بر قدرت گاو، آن را به داخلش برده است. گاه گودال توسط دایره‌ای احاطه شده که روی آن دوازده علامت منطقةالبروج مشخص است. در خارج از گودال، بالا سمت چپ، سول (خورشید)، با تاج شعله‌ور خود، اغلب در حال راندن یک ارابهٔ چهار اسبی دیده می‌شود. شعاعی از نور اغلب به پایین می‌رسد تا میتراس را لمس کند. در سمت راست بالا لونا با هلال ماه خود دیده می‌شود که ممکن است در حال راندن ارابه‌ای دو اسبی به تصویر کشیده شود.
در بعضی از تصاویر، تاروکتونی مرکزی توسط مجموعه‌ای از صحنه‌های فرعی در سمت چپ، بالا و راست احاطه شده که وقایع زندگی میتراس را مطابق روایات نشان می‌دهند: زایش میتراس از دل صخره، معجزه آب، شکار و سوار شدن بر گاو، رویارویی با سول که در برابرش زانو زده، دست دادن با سول و خوردن وعده غذایی از قطعات بدن گاو به همراه سول، و صعود به آسمان‌ها در ارابه. در بعضی موارد، مانند گچ‌بری میترائیوم سانتا پریسکا در رم، میتراس قهرمانانه برهنه است. برخی از این نقش برجسته‌ها به گونه‌ای ساخته شده‌اند که می‌توانند حول یک محور بچرخند. در قسمت عقب صحنه ضیافت استادانه‌تری دیده می‌شود. این نشان می‌دهد که صحنه قتل گاو در قسمت اول جشن مورد استفاده قرار می‌گرفته است، سپس حجاری را برگردانده و از صحنه دوم در قسمت دوم جشن استفاده می‌شده است. علاوه بر نماد اصلی فرقه، تعدادی مهرابه نیز یافت شده است که دارای چندین تاروکتونی ثانویه و نسخه‌های قابل حمل کوچک، احتمالاً برای پرستش خصوصی، می‌باشند.
به نظر می‌رسد به تصویر کشیدن خدا در حال ذبح گاو مختص میترائیسم رومی است. مطابق نوشته‌های دیوید اولانسی، «این شاید مهم‌ترین نمونه» از تفاوت آشکار بین سنن ایرانی و رومی است. «... هیچ مدرکی در دست نیست که نشان دهد خدای ایرانی میترا هرگز ارتباطی با کشتن گاو داشته است.»
شمایل‌نگاری > ضیافت

دومین صحنه مهم بعد از تاورکتونی (گاوکشی) در هنر میترائیک، صحنه ضیافت است. این صحنه ضیافت میتراس و سول اینویکتوس را در مخفیگاه ذبح گاو نشان می‌دهد. در صحنه ضیافت نقش برجستهٔ فیانو رومانو، یکی از مشعل‌داران عصای چاوشی را به سمت پایهٔ که به نظر می‌رسد شعله‌های آتش از آنجا زبانه می‌کشند، گرفته است. رابرت تورکان نوشته است که چون عصای چاوش مربوط به مرکوری است و وی در اساطیر به عنوان راهنمای روح به تصویر کشیده شده، خروج شعله‌های آتش در این صحنه اشاره به اعزام ارواح انسانی و بیان آموزه‌های میترائیک در این مورد است. تورکان همچنین این واقعه را با تاورکتونی (گاوکشی) پیوند می‌دهد: خون گاو ذبح شده، زمین محراب را خیس کرده و ارواح توسط عصای چاوش از خون خارج می‌شوند.
شمایل‌نگاری > تولد از سنگ

میتراس در حال برآمدن از سنگ (موزه ملی تاریخ رومانی)
تولد میتراس از سنگ ( پیش از میلاد؛ حمام‌های دیوکلسین)
میتراس به عنوان کسی که از سنگ متولد می‌شود، به تصویر کشیده شده است. میتراس در صحنه‌های برآمدن از سنگ جوان است و خنجری در یک دست و مشعلی در دست دیگر دارد. برهنه است و روی پاهای خود ایستاده و کلاه فریگی پوشیده است.
در عین حال، تفاوت‌ها و تنوعاتی نیز وجود دارد. بعضی اوقات او هنگام برآمدن از صخره کودک است و در یک مورد او یک کره‌ای در دست دارد. گاه صاعقه‌ای نیز به چشم می‌خورد. همچنین تصاویری وجود دارد که در آن شعله‌های آتش از سنگ و همچنین از کلاه میترا خارج می‌شوند. پایهٔ یک مجسمه سوراخ است تا بتواند به عنوان آبنما مورد استفاده قرار گیرد و پایه دیگر نقاب خدای آب را دارد. بعضی اوقات میتراس سلاح‌های دیگری مانند تیر و کمان دارد و در اطرافش حیواناتی چون سگ، مار، دلفین، عقاب، پرندگان دیگر، شیر، تمساح، خرچنگ و حلزون هستند. در بعضی از نقش برجسته‌ها، چهرهٔ ریش‌داری نیز حاضر است که اوکئانوس، خدای آب می‌باشد، و در بعضی نقش برجسته‌ها خدایان چهار باد نیز حاضرند. در این نقش برجسته‌ها، می‌توان به درگاه چهار عنصر با هم دعا کرد. به نظر می‌رسد گاهی ویکتوریا، لونا، سول و ساترن نیز نقشی برعهده دارند. به ویژه ساترن اغلب در حال تحویل خنجر به میتراس است تا بتواند کارهای مقتدرانهٔ خود را انجام دهد.
در برخی تصاویر، کوتس و کوتوپاس نیز حاضرند. گاهی این دو به صورت چوپان نشان داده می‌شوند.
در برخی موارد، آمفرا نیز در صحنه به چشم می‌خورد، و در نقش برجسته، مواردی چون تولد تخم مرغ یا تولد درخت نیز دیده می‌شود. برخی تفسیرها نشان می‌دهد که تولد میتراس با روشن کردن مشعل یا شمع، جشن گرفته می‌شده است.
شمایل‌نگاری > پیکر با سر شیر

یکی از ویژگی‌های بارز میترائیسم که کمتر درک شده است، پیکر عریان با سر شیر است که اغلب در معابد میترائیک یافت می‌شود. پژوهشگران مدرن این پیکر را با اصطلاحات توصیفی مانند لئونتوسفالین (دارای سر شیر) یا لئونتوسفالوس (دارای سر شیر) نامگذاری کرده‌اند. بدن این پیکره، بدن مردی برهنه است که یک مار (یا دو مار مانند عصای چاوش) به آن پیچیده است و سر مار اغلب بر روی سر شیر قرار دارد. دهان شیر اغلب باز است که جلوه ای هولناک به پیکره می‌بخشد. پیکره معمولاً چهار بال، دو کلید (گاهی یک کلید واحد) و یک عصای سلطنتی در دست خود دارد. گاهی پیکره روی کره‌ای با یک صلیب مورب است، ایستاده است. روی پیکرهٔ می‌تراوم اوستیا آنتیکا (چپ، CIMRM 312) چهار بال نمادهای چهار فصل هستند و صاعقه‌ای روی سینه حک شده است. در پایه مجسمه انبر وولکان، خروس مرکوری و عصای چاوش قرار دارد. نوع دیگری از همین پیکره اما با سر انسان به جای سر شیر نیز یافت می‌شود که البته نادر است.
اگرچه پیکره‌های دارای سر حیوان در بازنمایی اساطیری مصری و گنوستیک معاصر میترائیسم رایج است. اما پیکرهٔ موازی دقیقی با لئونتوسفالین میترائیک یافت نشده است.
از طریق کتیبه‌های اختصاصی معلوم شده است که نام این پیکره Arimanius، شکل لاتین شدهٔ اهریمن – چهره شیطانی در زیارتگاه‌های زرتشتی– است. از کتیبه‌هایی همچون CIMRM 222 اوستیا، CIMRM 369 رم، ۱۷۷۵ و CIMRM 1773 پانونیا معلوم است که Arimanius خدایی در فرقه میترائیک می‌باشد.
برخی از پژوهشگران پیکرهٔ انسان با سر شیر را آیون، زروان، کرونوس یا خرونوس می‌دانند. درحالی‌که برخی دیگر ادعا می‌کنند که این پیکره شکلی از اهریمن زرتشتی یا آریامان ودایی است. همچنین گمانه زنی‌هایی وجود دارد که این پیکره را عقل فعال گنوستیک می‌دانند. گرچه هویت دقیق این پیکره نزد پژوهشگران مورد مناقشه است، اما اکثراً توافق دارند که این خدا با زمان و تغییرات فصلی در ارتباط است. با این حال کاشفی به نام د. جیسون کوپر برخلاف این باور رایج معتقد است که این پیکره، خدا نیست بلکه نشان دهنده وضعیت معنوی است که در سطح «ماهر» میترائیسم یا در درجه لئو (شیر) حاصل می‌شود.
مهرابه‌ها یا میترائیوم‌ها

به پرستشگاه‌های مهرپرستان مهرابه یا میترائیوم گفته می‌شود. ساختمان مهرابه‌ها از یک ورودی، سپس دهلیز درونی که به سه راهرو منتهی می‌شد تشکیل شده است. تالار روبرویی بزرگ بوده و تالار اصلی معبد بوده است. دو راهرویی که در سمت چپ و راست قرار داشتند تنگتر بوده و سقف آن هم کوتاه‌تر است. مهراب بالای تالار اصلی قرار می‌گرفت و عبارت بود از گودی اندکی در دیوار که نقش مهر (و گاهی مجسمه او) در حال کشتن گاو در آن دیده می‌شد کوتس و کوتوپاس نیز در دو سوی او دیده می‌شدند. در دو طرف تالار اصلی نیمکت‌هایی سنگی قرار می‌دادند.
روشنی مهرابه‌ها از روزنه‌های کوچک سقف یا پنجره‌های باریک تأمین می‌شد، به‌طوری‌که فضای مهرابه تقریباً تاریک بود و این برای آن بود که حالت اصلی غار حفظ شود.
میترائیسم و مسیحیت

مقالهٔ اصلی: مهرپرستی و مسیحیت
آیین میترائیسم رومی و مسیحیت همانندی‌های بسیاری داشته و امروزه پژوهشگران معتقدند که مسیحیت غرب چهارچوب اصلی خود را که به این دین پایداری و شکل بخشیده به مذاهب پیش از مسیحیت روم باستان از جمله مهرپرستی مدیون است.
نقشی از تاق بستان در کرمانشاه ایران. در این نقش شاه ساسانی شاپور دوم در میان و در سمت راست وی اهورا مزدا که حلقهٔ فر ایزدی را به منظور تاجگذاری به او می‌دهد، روی دشمنی به خاک افتاده (یولیانوس امپراتور روم) چپ شاه، میترا یا مهر، که پیکان‌های نوری همچون خورشید از سر او در تمامی سمت‌ها پراکنده شده، شاخه‌ای از نبات که «برسم» نام دارد را در دست گرفته است و بر روی گل نیلوفری ایستاده است.
گردنبند ایرانی «گردونه میترا» که مشهور به گردنبند تپه مارلیک است و دارای قدمت حدود یک هزار سال پیش از میلاد می‌باشد، موزه ملی ایران
میترا با کلاه فریگی در سمت راست و آنتیوخوس اول شاه کوماژن در سمت چپ، (نقش برجسته متعلق به سده نخست پیش از میلاد در کوه نمرود.)
حجاری ذبح گاو توسط میتراس به عنوان گاو، ناین‌هایم نزدیکی هایدلبرگ، صحنه‌هایی از زندگی میتراس به عنوان قاب حجاری اصلی، حکاکی شده است.
ترسیم لئونتوسفالین یافت شده در می‌تراوم در اوستیا آنتیکا، ایتالیا (۱۹۰ میلادی؛ CIMRM 312)
یک میترائیوم که در شهر بندری و باستانی «اوستیا» در ایتالیا کشف شده است. مهرابه‌های بسیاری نظیر آن در آلمان، فرانسه و روسیه، به‌طور اتفاقی یا هنگام مرمت کلیساها پیدا شده‌اند.
سر گرز نارمر

سر گرز نارمر
سر گرز نارمر (نمای جلو).
سر گرز نارمر (نمای پشت). نام نارمر در سرخ در بالای آن دیده می‌شود.
تصاویر روی سر گرز نارمر
سرِ گُرزِ نارمر (انگلیسی: Narmer Macehead) یک سنگ تزئینی باستانی مصر است. این سر گرز در «محل اصلی» در منطقه معبد شهر باستانی نخن توسط جیمز کویبل در سال ۱۸۹۸ پیدا شد. این سر گرز به دوران دوره آغازین دودمانی مصر و حکومت پادشاه نارمر (حدود قرن ۳۱ پیش از میلاد) که سِرِخ او بر روی آن حک شده است، برمی‌گردد. این سر گرز اکنون در موزه اشمولین، آکسفورد نگهداری می‌شود.
طرح‌ها

سر گرز نارمر بهتر از سر گرز عقرب حفظ شده و تفسیرهای گوناگونی از آن شده است. یک نظر این است که، همانند تخته‌رنگ نارمر، وقایعی که روی آن نقش شده، سال ساخت و ارائه آن به معبد را ثبت کرده است، که این یک رسم است که از یافته‌های دیگر در نخن شناخته شده است. نظریه‌ای که توسط دانشمندان پیشین از جمله فلندرز پتری و والتر امری ارائه شده است، این است که گرز به مناسبت‌هایی بزرگ مانند جشن سد نارمر یا ازدواج او با ملکه احتمالی نیث‌هوتپ ساخته شده است.
در سمت چپ این گرز، پادشاهی در زیر سایه‌بانی روی تخت نشسته است؛ او تاج دِشرِت را بر سر دارد و در یک ردای بلند پوشیده شده است. پادشاه یک تازیانه در دست دارد و بالای سایه‌بان، کرکسی، احتمالاً الهه محلی نخبت، با بال‌های گسترده پرواز می‌کند. نخن یا نخن یکی از چهار مرکز قدرت در مصر علیا بود که پیش از یکپارچگی مصر علیا در پایان دوره پیش‌دودمانی وجود داشت. اهمیت مذهبی هیرکون‌پولیس تا مدت‌ها پس از کاهش نقش سیاسی آن ادامه داشت. دقیقاً در مقابل پادشاه یک تخت دیگر یا احتمالاً تخت روان قرار دارد که بر روی آن شخصی نشسته است که رو به پادشاه دارد. این فرد به عنوان شاهزاده‌ای که برای ازدواج به پادشاه معرفی می‌شود، فرزند پادشاه یا یک ایزدبانو تفسیر شده است. این تخت با ساختاری کمانی پوشیده شده و پشت آن سه ردیف ثبت وجود دارد. در ردیف مرکزی، خدمتکارانی در پشت تخت راه می‌روند یا می‌دوند. در ردیف بالایی، یک محوطه، با چیزی شبیه به یک گاو و گوساله، ممکن است نماد نوم تب‌کا، یا الهه هاتور و پسرش حوروس باشد، الهه‌هایی که از قدیمی‌ترین زمان‌ها با پادشاهی مرتبط بوده‌اند. پشت محوطه، چهار پرچم‌دار به سمت تخت نزدیک می‌شوند. در ردیف پایینی، در مقابل بادبزن‌دارها، مجموعه‌ای از هدایا قرار دارد.
در قسمت مرکزی سر گرز، پشت تختی که پادشاه بر آن نشسته، فردی دیده می‌شود که مانند حامل صندل فرضی روی لوحه نارمر است، که بالای سر او نیز طرح گُل‌مانند دیده می‌شود. او به دنبال مردی که یک تیر بلند حمل می‌کند، در حال حرکت است. بالای سر او سه مرد دیگر در حال راه رفتن هستند که دو نفر از آن‌ها تیرهای بلند حمل می‌کنند. سِرِخ که نشانه‌های نارمر را به نمایش می‌گذارد، بالای سر این مردان دیده می‌شود.
در میدان بالایی سمت راست میدان مرکزی، یک ساختمان، شاید یک زیارتگاه، با حواصیلی که بر روی سقف آن نشسته است، دیده می‌شود. زیر آن، یک محوطه سه حیوان، احتمالاً شاخ‌درازان را نشان می‌دهد. این طرح به عنوان نشانه‌ای از شهر باستانی بوتو تفسیر شده که رویدادهای توصیف شده روی گرز ممکن است در آنجا رخ داده باشند.
سر گرز نارمر (نقاشی). این طرح نشان می‌دهد که اسیران به فرعون نارمر که بر تخت ناؤس نشسته، ارائه می‌شوند. این صحنه یک مراسم را نشان می‌دهد که در آن اسیران و غنایم به شاه نارمر که زیر سایبانی بر روی سکویی نشسته، ارائه می‌شوند. او تاج قرمز مصر سفلی را بر سر دارد، تازیانه‌ای در دست دارد و در یک ردا پوشیده شده است. در سمت چپ، نام نارمر در داخل نمای کاخ (سِرِخ) که با یک شاهین بالای آن است، نوشته شده. در پایین، گزارشی از غنایم حیوانی و انسانی آمده است؛ ۴۰۰٬۰۰۰ گاو، ۱٬۴۲۲٬۰۰۰ بز، و ۱۲۰٬۰۰۰ اسیر. موزه اشمولین، آکسفورد.
سر گرز نارمر (راست) در زمان کشف، نخن
ریداکشن

| عمل جا انداختن استخوان | عمل جا انداختن استخوان |
| --- | --- |
ICD-9-CM: 79
[ویرایش در ویکی‌داده]: [ویرایش در ویکی‌داده]
جا انداختن استخوان که در زبان پزشکی به آن ریداکشن(به انگلیسی: Reduction) گفته می‌شود نوعی تکنیک جراحی به منظور بازگرداندن شکستگی استخوان یا دررفتگی مفصل به جای اصلی آن می‌باشد. زمانی که یک استخوان می‌شکند حالت خود را به وسیله جابجایی و از دست دادن قطعات از دست می‌دهد. در شکستگی‌هایی که هیچ گونه تغییر شکل کالبدشناختی به وجود نیامده‌است تنها کار لازم قرار دادن استخوان در راستای طبیعی خود آن است.
جراحان ارتاپزشکی به وسیله ریداکشن اقدام به بازسازی حالت کالبدشناختی استخوان می‌کنند.
دلایل انجام

کمک به درمان سریعتر و مناسب تر
کاهش درد و جلوگیری از بدشکلی (مال یونیون) و عدم جوش خوردن (نان یونیون) استخوان
بازیابی مجدد حرکت و استفاده از استخوان و اندام
ریداکشن باز

ریداکشن باز(اختصاری ORIF) شامل بازگرداندن استخوان به جای اصلی خود بعد از باز کردن محل شکستگی می‌باشد.
ریداکشن باز > شرایط انجام

در صورت چند تکه شدن استخوان، دشواری جا انداختن یا همان ریداکشن، عدم جا افتادن استخوان در حالت ریداکشن بسته
ریداکشن باز > عوارض احتمالی

آسیب‌های عصبی
عفونت
خونریزی
آمبولی چربی یا لخته خون
نیاز به جراحی مجدد در صورت عدم التیام صحیح استخوان
واکنش به بیهوشی
ریداکشن باز > عوامل افزایش دهنده عوارض

کهولت سن
وضعیت پزشکی خاص
شکستگی باز
دیابت
استفاده از داروهای استروئیدی
استعمال دخانیات
چاقی
ریداکشن بسته

ریداکشن بسته (اختصاری CRIF)شامل جااندازی استخوان به جای اصلی بدون باز کردن محل شکستگی می‌باشد.
ریداکشن بسته > شرایط انجام

این تکنیک در شکستگی‌هایی که پارگی پوست در آن روی نداده است یا به اصطلاح در شکستگی‌های بسته به انجام می‌رسد.
ریداکشن بسته > عوارض احتمالی

آسیب‌های عصبی
ورود ذرات چربی یا لخته به درون جریان خون و ایجاد آمبولی چربی و خون
نیاز به جراحی در صورت عدم التیام صحیح استخوان
واکنش به بیهوشی
ریداکشن بسته > عوامل افزایش دهنده عوارض

استعمال دخانیات
مصرف الکل
بیماری‌های مزمن از جمله دیابت و چربی
استفاده از برخی داروهای خاص
زمانی که قطعات مورد ریداکشن قرار می‌گیرند توسط گج، کشش حفظ شده و توسط ایمپلنت‌ها که به به نوبه خود ممکن است داخلی یا خارجی باشند نگهداری می‌شوند.
به منظور بررسی دقت و صحت ریداکشن از آزمایش‌های کلینیکی و اشعه ایکس، به خصوص در مورد دررفتگی مفاصل استفاده می‌شود که امری بسیار مهم است.
آنیتا تاریان

| آنیتا تاریانAnita Darian | آنیتا تاریانAnita Darian |
| --- | --- |
نام تولد: Anita Margaret Esgandarian
زاده: ۲۶ آوریل ۱۹۲۷دیترویت، میشیگان، ایالات متحده آمریکا
خاستگاه: ارمنی‌های آمریکا
درگذشته: ۱ فوریهٔ ۲۰۱۵ (۸۷ سال)اوشن ساید، نیویورک
ژانر: سوپرانو
پیشه: خواننده
سال‌های فعالیت: دهه ۱۹۵۰ - دهه ۲۰۱۰
دانشگاه: مؤسسه موسیقی کرتیسمدرسه جولیارد
آنیتا تاریان (ارمنی: Անիտա Դարյան؛ ۲۶ آوریل ۱۹۲۷ – ۱ فوریهٔ ۲۰۱۵) خواننده سوپرانو، و بازیگر تئاتر موزیکال ارمنی‌تبار اهل ایالات متحده آمریکا بود. وی از دهه ۱۹۵۰ تا دهه ۲۰۱۰ میلادی مشغول فعالیت بوده‌است.
زندگی‌نامه

وی با نام اصلی آنیتا مارگاریتا اسکندریان در دیترویت، میشیگان به دنیا آمد. در سال ۱۹۴۵ از دبیرستان کولی فارغ‌التحصیل شد و در مؤسسه موسیقی کرتیس فیلادلفیا و مدرسه جولیارد نیویورک در رشته اپرا تحصیل نمود. دوریان نقش‌هایی در اپرای نیویورک سیتی ایفا نمود. وی همچنین تکخوان فیلارمونیک نیویورک بود. وی به دلیل عوارض عمل جراحی در ۱ فوریه ۲۰۱۵ در سن ۸۷ سالگی در اوشن ساید، نیویورک درگذشت.
سان مارینو

| Repubblica di San Marino سان مارینو | Repubblica di San Marino سان مارینو |
| --- | --- |
   پرچم     نشان ملی  :    پرچم     نشان ملی  
شعار: Libertas (آزادی): شعار: Libertas (آزادی)
سرود: بخش سوم  «Inno Nazionale della Repubblica»: سرود: بخش سوم  «Inno Nazionale della Repubblica»
پایتخت: سان مارینو ۴۳°۵۶′ شمالی ۱۲°۲′ شرقی﻿ / ﻿۴۳٫۹۳۳°شمالی ۱۲٫۰۳۳°شرقی﻿ / 43.933; 12.033
بزرگترین شهر: دوگانا
زبان(های) رسمی: زبان ایتالیایی
دین(ها) : مسیحیت
حکومت: جمهوری پارلمانی
• • رئیس شورا • رئیس شورا : فدریکو پدینی آماتی روزا زافرانی (CDU)
 :  
بنیان‌گذاری: ۳ سپتامبر ۳۰۱
مساحت: مساحت
• کل: ۶۱٫۲ کیلومتر مربع (۲۳٫۶ مایل مربع) (۱۹۱م)
• آبها (٪): جزئی
جمعیت: جمعیت
• سرشماری : ۳۳٬۶۰۰ (۱۹۱م)
• تراکم: ۵۲۰ بر کیلومتر مربع (۱٬۳۴۶٫۸ بر مایل مربع) (۲۳م)
تولید ناخالص داخلی (GDP)  برابری قدرت خرید (PPP): برآورد ۲۰۲۲ 
• کل: ۲٫۴۵ میلیارد دلار (۱۹۴م)
• سرانه: ۷۲٬۰۷۰ دلار (۱۰م)
تولید ناخالص داخلی (GPD) (اسمی): برآورد ۲۰۲۲ 
• کل: ۱٫۶۲ میلیارد دلار (۱۹۲م)
• سرانه: ۴۷٬۷۰۰ دلار (۲۰م)
شاخص توسعه انسانی (۲۰۲۱):  ۰٫۸۵۳ ۴۴م(بسیار بالا)
واحد پول: یورو (€) (EUR)
منطقه زمانی: یوتی‌سی+۱ (CET)
• تابستان (ساعت تابستانی): یوتی‌سی+۲ (CEST)
جهت رانندگی: راست
پیش‌شماره تلفنی: ۳۷۸
کد ایزو ۳۱۶۶: SM
دامنه سطح‌بالا: .sm
سان مارینو، (به ایتالیایی: San Marino) با نام رسمی جمهوری سان مارینو (به ایتالیایی: Repubblica di San Marino) کشوری مستقل در جنوب اروپا است که در بخش شمال‌شرقی کوهستان آپنینی واقع شده و از سمت خشکی به‌طور کامل توسط ایتالیا محصور شده است. سان مارینو با مساحت ۶۱ کیلومتر مربع، پنجمین کشور کوچک و با جمعیت ۳۳٬۸۴۷
پنجمین کشور کم جمعیت جهان است.
شهرت سان مارینو به قانون اساسی این کشور است. قانون اساسی سان مارینو که در سال ۱۶۰۰ میلادی تدوین شده، قدیمی‌ترین قانون اساسی ملی در جهان است و هنوز اجرا می‌شود.
این کشور اولین کشور با حکومت جمهوری در جهان می‌باشد.
سرگذشت

برپایهٔ افسانهٔ محلی، سنگ‌تراشی به‌نام مارینوس پیرامون سال ۳۰۰ پس از میلاد جزیره زادگاهش آربا در دالماسی را ترک گفت تا در شهر ریمینی به بنایی مشغول شود. پیش‌از آغاز سیل آزار و اذیت مسیحیان به‌فرمان امپراتور دیوکلتیانوس در سال ۳۰۳ پس از میلاد، مارینوس پارسا گریخت و در کوه تیتانو پناه گرفت. شمار فزاینده‌ای از آزاردیدگان به او پیوسته و بدین ترتیب بر فراز کوه تیتانو جامعه‌ای مسیحی بنیان گذاشتند. تاریخ رسمی پیدایش این جامعه در قانون اساسی کنونی ۳ سپتامبر ۳۰۱ پس از میلاد تعریف شده است.
سال ۱۳۲۰، دولت کیسانوووا به این کشور پیوست. سال ۱۴۶۳، سان مارینو گسترش یافت و فائتانو، فیورنتینو، مونته‌جاردینو و سرواله را دربر گرفت؛ از آن زمان تا به امروز، مرزهای این کشور دیگر تغییری نکردند.
سال ۱۵۰۳، چزاره بورجا — پسر پاپ الکساندر ششم — سان مارینو را شش ماه اشغال کرد؛ تا اینکه پاپ ژولیوس دوم — جانشین پدرش — پا در میان گذاشت و استقلال این جمهوری را بازگرداند.
در ۴ ژوئن ۱۵۴۳، فابیانو دی مونته‌سان‌ساوینو — برادرزادهٔ ژولیوس سوم که بعدتر پاپ شد — کوشید جمهوری سان مارینو را فتح کند؛ ولی پیاده‌نظام و سواره‌نظام او در مه غلیظی گم شده و شکست خوردند. سان‌مارینویی‌ها این رویداد را به کوئیرینوس قدیس نسبت دادند (که جشن یادبودش در آن روز بود).
پس از اینکه دوک‌نشین اوربینو در سال ۱۶۲۵ به ایالات پاپی پیوسته شد، سان مارینو به کشوری محصور درون ایالات پاپی تبدیل شد؛ بنابراین این کشور در سال ۱۶۳۱ می‌خواست پشتیبانی رسمی ایالات پاپی را به‌دست‌آورد، ولی این هرگز باعث نشد که ایالات پاپی عملاً کنترل این جمهوری را در دست بگیرند.
سان مارینو در ۱۷ اکتبر ۱۷۳۹ به‌دست کاردینال جولیو آلبرونی — نمایندهٔ (فرماندار ایالات پاپی) راونا — اشغال شد؛ ولی پاپ کلمنت دوازدهم در ۵ فوریه ۱۷۴۰ استقلال آن را بازگرداند. آن روز، جشن بزرگداشت آگاتای قدیسه بود؛ بنابراین از آن زمان، او قدیسهٔ نگهبان جمهوری سان مارینو شد.
پیشروی ارتش ناپلئون به‌سال ۱۷۹۷، تهدیدی کوتاه‌مدت برای استقلال سان مارینو بود؛ ولی یکی از نایب‌السلطنه‌های آن به‌نام آنتونیو اونوفری توانست با ناپلئون دوست شود و کشورش را از این خطر برهاند. به‌دلیل پادرمیانی اونوفری، ناپلئون در نامه‌ای به گاسپار مونژ — دانشمند و کمیسر حکومت فرانسه در دانش و هنر — قول داد که استقلال جمهوری سان مارینو را ضمانت کرده و پاس بدارد؛ حتی پیشنهاد کرد پهنهٔ آن را بر مبنای نیازهایش بگستراند. نایب‌السلطنه‌ها این پیشنهاد را رد کردند، زیرا از کین‌خواهی سایر ایالت‌ها در آینده می‌ترسیدند.
در فرآیند یکپارچگی ایتالیا در سدهٔ نوزدهم، سان مارینو پناهگاهی شد برای افراد بسیاری که به‌دلیل پشتیبانی از یکپارچگی مورد آزار و اذیت قرار گرفتند، ازجمله جوزپه گاریبالدی و همسرش آنیتا. گاریبالدی اجازه داد سان مارینو مستقل بماند. سال ۱۸۶۲، سان مارینو و پادشاهی ایتالیا پیمان دوستی امضا کردند.
دولت سن مارینو به آبراهام لینکلن — رئیس‌جمهور وقت ایالات متحده — شهروندی افتخاری داد. لینکلن در پاسخ نوشت که این جمهوری ثابت کرد «دولتی که بر اصول جمهوریت بنا شود، می‌تواند چنان اداره شود تا امن و پایدار باشد.»
سیاست

پارلمان سان مارینو (که شورای بزرگ و عمومی Consiglio Grande e Generale نامیده می‌شود)، با رأی مستقیم مردم و برای یک دورهٔ پنج‌ساله تشکیل می‌گردد.
دو نفر از اعضای پارلمان، برای یک دوره شش‌ماهه به ریاست حکومت برگزیده می‌شوند. این دو نفر (که در سان مارینو کاپیتانی رِجنتی (Capitani Reggenti) نامیده می‌شوند) به همراه اعضای کابینه، قوای اجرایی کشور را در دست می‌گیرند.
پارلمان در هر پنج سال فعالیت خود، اعضای هیئت قوه قضائیه به نام شورای دوازده نفره (Consiglio dei XII) را انتخاب می‌کند، که دوره فعالیت پنج‌ساله این هیئت با دوره فعالیت پارلمان هم‌زمان است.
قانون اساسی سان مارینو

قدیمی‌ترین قانون اساسی ملی که هنوز اجرا می‌شود، در سال ۱۶۰۰ میلادی نوشته شده و متعلق به این کشور است. قانون اساسی سان مارینو (Leges Statutae Republicae Sancti Marini) با زبان لاتین نوشته شده و شامل ۶ دفتر است. نخستین دفتر آن شامل ۶۲ بخش است که شوراها، دادگاه‌ها و ادارات اجرایی دولت و شرح کار آن‌ها را تعریف می‌کند. سایر دفترها قوانین مدنی، جنایی و دادگستری و سلسله مراتب اداری را شرح می‌دهند.
تقسیمات کشوری

کشور سان مارینو به نه استان (که در سان مارینو Castello نامیده می‌شوند) بخش می‌شود
که بزرگ‌ترین شهر سان مارینو به نام دوگانا در استان سراواله قرار دارد.
استان‌های کشور سان مارینو عبارت‌اند از:
سان مارینو
آکوآویوا
بورگو ماجوره
کیه‌سانوئووا
دومانیانو
فائتانو
فیورنتینو
مونته‌جاردینو
سراوالّه
جغرافیا

سان مارینو سومین کشور کوچک اروپاست. (پس از واتیکان و موناکو.)
این کشور کاملاً در درون ایتالیا قرار گرفته، و در میان دو استان امیلیا رومانیا و مارکه محصور شده است. کوه تیتانو با بلندای ۷۴۹ متر، بلندترین مکان این کشور است. سان مارینو آب و هوای مدیترانه‌ای، تابستان‌های گرم و زمستان‌های معتدل دارد.
اقتصاد

سان مارینو کشوری توسعه‌یافته است. این کشور عضو اتحادیهٔ اروپا نیست؛ ولی از ۱ ژانویه ۲۰۰۲، در پِی توافقی با این اتحادیه، یورو را به‌عنوان پول رسمی به‌کار می‌بَرَد و مجوز دارد که مسکوکات خود را با یک روی ملی بزند؛ درست همانند دیگر کشورهای عضو منطقهٔ یورو.
تمبرهای پستی سان مارینو، که برای پُست در داخل کشور معتبر هستند، بیشتر به تمبرشناسان فروخته می‌شوند و منبع درآمد قابل‌توجهی هستند. سان مارینو دیگر در سپاک عضو نیست.
جهانگردی

هر ساله جهانگردان زیادی از ایتالیا، آلبانی، بوسنی و کشورهای دیگر اروپایی به سان مارینو سفر می‌کنند، نکته جالب توجه دربارهٔ سان مارینو این است که تعداد جهانگردانی که به این کشور سفر می‌کنند از جمعیت این کشور بیشتر است!
مردم > جمعیت‌نگاری

سان مارینو در فوریه ۲۰۱۵ بالغ‌بر ۳۲٬۷۹۳ نفر جمعیت داشت. نزدیک‌به ۱۳٬۰۰۰ نفر از اهالی این کشور نیز در بیرون از مرزهای آن زندگی می‌کنند. سان مارینو چون مساحت کوچکی دارد، تراکم جمعیتش زیاد و نزدیک‌به ۵۴۹ نفر/km2 است.
پایتخت این کشور، شهر سان مارینو، تنها ۴٬۰۷۹ نفر جمعیت دارد. بیشتر جمعیت این کشور در دو ارگ سرواله با ۱۰٬۷۳۳ نفر و بورگو ماجیوره با ۶٬۷۴۱ نفر متمرکز شده است. پس از پایتخت، به‌ترتیب دومانیانو ۳٬۳۹۳ نفر، فیورنتینو ۲٬۵۳۰ نفر، آکووا ویوا ۲٬۱۱۹ نفر و فائتانو ۱٬۱۷۶ نفر جمعیت دارند. دیگر ارگ‌ها بیشتر فضای روستایی دارند تا شهری، مانند کیسانوووا ۱٬۱۱۲ نفر و مونته‌جاردینو ۹۱۵ نفر.
تا پیش‌از همه‌پرسی ۲۶ سپتامبر ۲۰۲۱، سقط جنین در این کشور ممنوع بود.
برپایهٔ گزارش مؤسسهٔ منابع جهانی، کشور سان مارینو کمبود آب شدید دارد.
مردم > زبان

زبان ایتالیایی، زبان رسمی سان مارینو است.
مردم > دین

برپایهٔ آمار سال ۲۰۱۳، کاتولیک‌ها ۸۸٬۹٪ و دیگر مسیحیان ۱۱٬۱٪ جمعیت را تشکیل می‌دهند.
آنگونه که میکائل گاسپرونی ذکر می‌کند، یهودیان سان مارینو نیز، به ویژه از سدهٔ سیزدهم تا هفدهم میلادی، در سرنوشت این کشور مشارکت بسیاری داشته‌اند.
نگاره‌ای از مارینوس قدیس، بنیان‌گذار جمهوری سان مارینو
تقسیمات کشوری سان مارینو.
نمایی از سان مارینو بر فراز کوه تیتانو.
سرجنگل (غور)

| سرجنگل | سرجنگل |
| --- | --- |
روستا: روستا
کشور:  افغانستان
ولایت: غور
ولسوالی: فیروزکوه
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی ۴:۳۰+
سرجنگل روستایی در ولسوالی فیروز کوه از ولایت غور در کشور افغانستان است.
زبان دوتلی

| زبان دوتلی | زبان دوتلی |
| --- | --- |
Dotyali: Dotyali
डोटेली: डोटेली
زبان بومی در: نپال
منطقه: Doti (سودورپاشچیم پرادش) and کارنالی پرادش
شمار گویشوران: ۷۸۸٬۰۰۰ در نپال  (2011 census)
تبار: هندواروپایی  زبان‌های هندوایرانیزبان‌های هندوآریاییزبان‌های هندوآریایی(Eastern Pahari)زبان نپالیزبان دوتلی
سامانه نوشتاری: دیواناگری (Nepali alphabet)
وضعیت رسمی: وضعیت رسمی
زبان رسمی در:    نپال As per Part 1, Section 6 of قانون اساسی نپال 2072 (2015):
کدهای زبان: کدهای زبان
ایزو ۳–۶۳۹: dty
گلاتولوگ: dote1238
زبان دوتلی (انگلیسی: Doteli) زبانی هندوآریایی است که توسط ۸۰۰٬۰۰۰ نفر صحبت می‌شود که بیشتر آن‌ها در نپال زندگی می‌کنند. به‌طور سنتی به عنوان گویش غربی زبان نپالی در نظر گرفته می‌شود و به خط دیواناگری نوشته می‌شده است.