stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
حلزون مخروطی

حلزون مخروطی (به انگلیسی: cone snail) نام گروه بزرگی از حلزونهای دریایی است که از نرم‌تنان دریایی شکم‌پا محسوب می‌شوند.
این حلزون‌ها یکی از کندترین موجودات در اقیانوس هستند اما بسیار سریع به طعمه حمله می‌کنند و سم‌شان بسیار قوی است.
محققان آمریکایی امید دارند با استفاده از سم این حلزون، ترکیبات دارویی تازه ای را کشف کنند که به درمان بیماری‌ها، از قبیل سرطان کمک کند.
فنوبام

| فنوبام | فنوبام |
| --- | --- |
نام‌گذاری آیوپاک1-(3-chlorophenyl)-3-(3-methyl-5-oxo-4H-imidazol-2-yl)urea: نام‌گذاری آیوپاک1-(3-chlorophenyl)-3-(3-methyl-5-oxo-4H-imidazol-2-yl)urea
شناساگرها: شناساگرها
شماره ثبت سی‌ای‌اس: ۵۷۶۵۳-۲۶-۶ Y
پاب‌کم: ۱۶۲۸۳۴
MeSH: fenobam
ChEMBL: CHEMBL۲۳۹۸۰۰ N
IUPHAR ligand: 1434
جی‌مول-تصاویر سه بعدی: Image 1
 SMILES CN1CC(=O)N=C1NC(=O)NC2=CC(=CC=C2)Cl :  SMILES CN1CC(=O)N=C1NC(=O)NC2=CC(=CC=C2)Cl 
خصوصیات: خصوصیات
فرمول مولکولی: C11H11ClN4O2
جرم مولی: 266.684
به استثنای جایی که اشاره شده‌است در غیر این صورت، داده‌ها برای مواد به وضعیت استانداردشان داده شده‌اند (در 25 °C (۷۷ °F)، ۱۰۰ kPa): به استثنای جایی که اشاره شده‌است در غیر این صورت، داده‌ها برای مواد به وضعیت استانداردشان داده شده‌اند (در 25 °C (۷۷ °F)، ۱۰۰ kPa)
 N (بررسی) (چیست: Y/N؟):  N (بررسی) (چیست: Y/N؟)
Infobox references: Infobox references
:   
فنوبام (به انگلیسی: Fenobam)
رده درمانی: ایمیدازول ضداضطراب
این دارو مسکن و خواب‌آور بوده هرچند ظاهراً بر گیرنده‌های گلوتامات (زیر گونه mGluR5 ) مؤثر است ولی بنزودیازپین نیست.
فنوبام از شبه اوره‌های غیر حلقوی با فرمول شیمیایی C۱۱H۱۱ClN۴O۲ یک ترکیب شیمیایی با شناسه پاب‌کم ۱۶۲۸۳۴ است. که جرم مولی آن ۲۶۶٫۶۸۴ g/mol می‌باشد.
خرس‌وارگان

| خرس‌وارگان | خرس‌وارگان |
| --- | --- |
رده‌بندی علمی: رده‌بندی علمی
فرمانرو:: جانوران
بالاشاخه:: دوم‌دهانیان
شاخه:: طنابداران
زیرشاخه:: مهره‌داران
فروشاخه:: آرواره‌داران
بالارده:: چهاراندامان
رده:: پستانداران
فرورده:: جفت‌داران
بالاراسته:: لوراسیاددان
راسته:: گوشت‌خوارسانان
زیرراسته:: سگ‌سانیان
خرس واران
خرس‌وارگان (نام علمی: Arctoidea) نام یک فروراسته از زیرراسته سگ‌سانیان است.
نهشت (علوم جوی)

در فیزیک هواپخش‌ها، نهشت (انگلیسی: Deposition) فرایندی است که طی آن ذرات معلق هواپخش، خود را روی سطوح جامد گردآوری کرده یا رسوب دهند که این فرایند باعث کاهش غلظت ذرات در هوا می‌شود. فرایند نهشت را می‌توان به دو فرایند فرعی تقسیم کرد: نهشت خشک و نهشت تر. نرخ نهشت که سرعت نهشت نیز نامیده می‌شود، برای ذرات با اندازه متوسط در کندترین مقدار است. سازوکار فرایندهای نهشت برای ذرات بسیار کوچک یا بسیار بزرگ موثرتر هستند. ذرات بسیار بزرگ به سرعت از طریق فرایندهای رسوب‌گذاری یا فشردگی هواپخش‌ها ته‌نشین می‌شوند، در حالی که حرکت براونی بیشترین تأثیر را روی ذرات کوچک دارد. این وضعیت به دلیل آن است که ذرات بسیار کوچک در چند ساعت منعقد می‌شوند تا زمانی که به قطر ۰٫۵ میکرومتر برسند. با رسیدن به این اندازه، ذرات دیگر منعقد نمی‌شوند. این فرایند تأثیر زیادی در مقدار PM-2.5 موجود در هوا دارد.
ملخ و مورچه‌ها

| ملخ و مورچه‌ها | ملخ و مورچه‌ها |
| --- | --- |
کارگردان: ویلفرد جکسون
تهیه‌کننده: والت دیزنی
داستان: بیل کوترل
بازیگران: پینتو کالویگ
موسیقی: لی هارلاین
شرکت تولید: استودیو انیمیشن والت دیزنی
توزیع‌کننده: یونایتد آرتیستس
تاریخ‌های انتشار:  ۱۰ فوریه ۱۹۳۴ (۱۹۳۴-۰۲-۱۰)   (آمریکا)
مدت زمان: ۸ دقیقه
کشور: ایالات متحده آمریکا
زبان: انگلیسی 
ملخ و مورچه‌ها (انگلیسی: The Grasshopper and the Ants) یک فیلم کوتاه انیمیشن آمریکایی محصول سال ۱۹۳۴ است که توسط استودیو انیمیشن والت دیزنی ساخته شده و توسط یونایتد آرتیستز منتشر شده‌است. این اثر از سری انیمیشن‌های سمفونی احمقانه و اقتباسی از مورچه‌ها و ملخ، یکی از افسانه‌های ایزوپ است. کارگردانی این اثر توسط ویلفرد جکسون و پینتو کالویگ صداپیشگی ملخ «هاپ» را بر عهده داشت.
کلیمبازول

| 0 | 1 |
| --- | --- |
داده‌های بالینی: داده‌های بالینی
روش مصرف دارو: موضعی
کد ATC: None
شناسه‌ها: شناسه‌ها
 نام آیوپاک (RS)-1-(4-Chlorophenoxy)-1-imidazol-1-yl-3,3-dimethylbutan-2-one :  نام آیوپاک (RS)-1-(4-Chlorophenoxy)-1-imidazol-1-yl-3,3-dimethylbutan-2-one 
شمارهٔ سی‌ای‌اس: 38083-17-9 Y
پاب‌کم CID: 37907
کم‌اسپایدر: 34752 N
UNII: 9N42CW7I54
ChEBI: CHEBI:83499 N
ChEMBL: ChEMBL1437764 N
CompTox Dashboard (EPA): DTXSID6046555 
ECHA InfoCard: 100.048.870 
داده‌های فیزیکی و شیمیایی: داده‌های فیزیکی و شیمیایی
فرمول شیمیایی: C15H17ClN2O2
جرم مولی: 292.76 g·mol−1
مدل سه بعدی (جی‌مول): Interactive image
دست‌سانی : Racemic mixture
 SMILES CC(C)(C)C(=O)C(n1ccnc1)Oc2ccc(cc2)Cl :  SMILES CC(C)(C)C(=O)C(n1ccnc1)Oc2ccc(cc2)Cl 
 InChI InChI=1S/C15H17ClN2O2/c1-15(2,3)13(19)14(18-9-8-17-10-18)20-12-6-4-11(16)5-7-12/h4-10,14H,1-3H3 N Key:OWEGWHBOCFMBLP-UHFFFAOYSA-N N :  InChI InChI=1S/C15H17ClN2O2/c1-15(2,3)13(19)14(18-9-8-17-10-18)20-12-6-4-11(16)5-7-12/h4-10,14H,1-3H3 N Key:OWEGWHBOCFMBLP-UHFFFAOYSA-N N 
 NY (این چیست؟)  (صحت‌سنجی):  NY (این چیست؟)  (صحت‌سنجی)
کلیمبازول (انگلیسی: Climbazole) یک داروی ضد قارچ موضعی است که معمولا در درمان عفونت‌های قارچی پوست انسان مانند شوره سر و اگزما به کار می‌رود. کلیمبازول در شرایط in vitro و in vivo اثربخشی بالایی در برابر Malassezia spp نشان داده است. به نظر می رسد که این دارو نقش مهمی در پاتوژنز شوره سر دارند. ساختار شیمیایی و خواص آن مشابه سایر قارچ‌کش‌ها مانند کتوکونازول و میکونازول است.
موارد مصرف و فرمولاسیون

این ماده بیشتر به عنوان یک ماده فعال در محصولات ضد شوره و ضد قارچ بدون نسخه از جمله شامپوها، لوسیون‌ها و نرم‌کننده‌ها یافت می شود. ممکن است با سایر مواد فعال مانند پیریتیون روی یا تری‌کلوسان همراه باشد.
اثرات جانبی

ممکن است باعث تحریک موضعی پوست با علائمی مانند قرمزی، بثورات و خارش شود.
گربه‌کوسه‌ماهیان
گونه‌های مربوط به ایران

گربه‌کوسه عربی: Chiloscyllium arabicum
یشینه درازا ۷۰ سانتی‌متر، پراکنش در سراسر خلیج فارس و اطراف چابهار.
گربه‌کوسه خاکستری:  Chiloscyllium griseum
بیشینه درازا ۷۴ سانتی‌متر، در آب‌های لب شور و دریایی به سر می‌برند و با آب سنگ‌ها در ارتباط است، اهمیت شیلاتی دارد.
گربه‌کوسه باریک:  Chiloscyllium indicum
یشینه درازا ۶۵ سانتی‌متر، کفزی است، و در آب‌های شیرین و دریایی به سر می‌برد، اهمیت شیلاتی دارد.
گربه‌کوسه لکه‌دار: Chiloscyllium punctatum
بیشینه درازا ۱۰۴ سانتی‌متر، صید در اطراف بوشهر
ژنرال نیل

| ژنرال نیل | ژنرال نیل |
| --- | --- |
کارگردان: ریشارد بوگایسکی
نویسنده: ریشارد بوگایسکی کشیشتف ووکاشِویچ
بازیگران: اولگیرد ووکاشویچ آلیتسیا یاخیه‌ویچ
موسیقی: شین هاروی
تاریخ‌های انتشار:  ۱۷ آوریل ۲۰۰۹ (۲۰۰۹-04-۱۷)  
کشور: لهستان
زبان: لهستانی 
ژنرال نیل (لهستانی: Generał Nil) یک فیلم درام تاریخی لهستانی به کارگردانی ریشارد بوگایسکی است که در سال ۲۰۰۹ منتشر شد. این فیلم دربارهٔ زندگی سرتیپ آئوگوست امیل فیلدورف معاون و جانشین فرمانده کل ارتش میهنی لهستان است که نام مستعارش ژنرال نیل بود.
گزیدهٔ بازیگران

اولگیرد ووکاشویچ
زبیگنیف استرئی
یاتسک روزنک
لِشِک لیخوتا
ماچئی کوزووفسکی
توماش ددک
کاتاژینا هرمان
آدام وُرونوویچ
تادئوش برادتسکی
دوروتا لاندوفسکا
ماریا مامونا
مارِک لواندوفسکی
میئوگوست رچک
پیوتر رنکاویک
بئاتا خروشچینسکا
آندژی دِسکور
ماگدالنا امیلیانوویچ
آنا چیِشلاک
آلیتسیا یاخیه‌ویچ
گژگوش کووالچیک
کشیشتف ووکاشِویچ
ماچئی میکووایچیک
روبرت وابیخ
آرتور جورمان
استفان اشمیت
زبان چچنی

| زبان چچنی | زبان چچنی |
| --- | --- |
Нохчийн мотт Noxçiyn mott نوٓخچیین موٓتت: Нохчийн мотт Noxçiyn mott نوٓخچیین موٓتت
بیان: [ˈnɔxt͡ʃĩː muɔt]
زبان بومی در: قفقاز شمالی
منطقه: چچن، اینگوش و داغستان
قومیت: چچنی‌ها
شمار گویشوران: ۱٫۷ میلیون نفر  (۲۰۲۰)Template:Ethnologue26 does not exist
تبار: قفقازی شمالی  ناخیواناخیزبان چچنی
سامانه نوشتاری: سیریلیک (رسمی) لاتین (غیررسمی) عربی (در گذشته)
وضعیت رسمی: وضعیت رسمی
زبان رسمی در:  روسیه  چچن   داغستان 
کدهای زبان: کدهای زبان
ایزو ۱–۶۳۹: ce
ایزو ۲–۶۳۹: che
ایزو ۳–۶۳۹: che
گلاتولوگ: chec1245
این نوشتار شامل نمادهای آوایی آی‌پی‌ای است. بدون پشتیبانی مناسب تفسیر، ممکن است علامت‌های سوال، جعبه یا دیگر نمادها را جای نویسه‌های یونی‌کد ببینید.: این نوشتار شامل نمادهای آوایی آی‌پی‌ای است. بدون پشتیبانی مناسب تفسیر، ممکن است علامت‌های سوال، جعبه یا دیگر نمادها را جای نویسه‌های یونی‌کد ببینید.
زبان چچنی (Нохчийн мотт / Noxçiyꞑ mott;: نوٓخچیین موٓتت) زبانیست که توسط بیش از یک و نیم میلیون نفر در جمهوری چچن و نیز داغستان تکلم می‌شود. این زبان پیوندی که از شاخه زبان‌های قفقازی شمالی محسوب می‌شود در داغستان و جمهوری چچن مقام زبان رسمی دارد. اولین الفبا که برای نگارش زبان چچنی به‌طور رسمی و فراگیر استفاده شد، الفبای عربی بود، که به تبعیت از فرهنگ و رسوم نوشتاری عثمانی تدوین شده بود. اما بر اساس سیاست‌های شوروی، الفبای عربی زبان‌های اقلیت کنار گذاشته  شدند. امروزه این زبان اگرچه به خط سیریلیک نوشته می‌شود اما در میان مهاجران چچنی ساکن در ترکیه و عراق و سوریه استفاده از خط سیریلیک رایج نیست و برای نگارش این زبان در آن مناطق از الفبای لاتین استفاده می‌شود. تجزیه طلبان چچنی در روسیه بیشتر خط لاتین را برای نگارش زبان چچنی بکار می‌برند.
شیوه نگارش > تاریخچه

تا پیش از قرن نوزدهم میلادی، فرهنگ و ادبیات زبان چچن، شفاهی بود و این زبان نوشته نمی شد. زبان نوشتاری اصلی مردم چچن پیش از این دوران، در بیشتر مواقع زبان عربی بود.  برای اولین بار، تلاشها برای تدوین و استانداردسازی الفبای چچنی بر پایهٔ الفبای عربی شروع شد، مخصوصا تحت خلافت و رهبری معنوی شیخ شامل داغستانی. الفبای عربی چچنی چندین بار، در سالهای ۱۹۱۰، ۱۹۲۰، و ۱۹۲۲ میلادی تکامل 
و تحول یافته. در نهایت، تحت سیاست شوروی در کنارگذاری الفبای عربی زبان‌های اقلیت، در سال ۱۹۲۵ میلادی الفبای لاتین جایگزین الفبای عربی چچنی شد.
الفبای لاتین چچنی تا سال ۱۹۳۸ میلادی بر جا بود. در آن سال، با تغییر سیاست زبانی شوروی، الفباهای لاتین کنار گذاشته شدند و الفبای سیریلیک جایگزین آن شد.
پس از فروپاشی شوروی در سال ۱۹۹۱ میلادی، و اعلام جدایی چچن از روسیه، به جهت تحکیم هویت ملی چچنی و فاصله‌بخشی آن با فرهنگ و زبان «استعماری» روسی، الفبای لاتین مجددا مطرح و تدوین شد. این الفبا، تا زمان سقوط جمهوری جدایی طلب چچن و جذب چچن به فدراسیون روسیه، رسمیت داشت. امروزه الفبای رسمی چچنی در جمهوری چچن سیریلیک می باشد. در میان چچنی‌های ساکن ترکیه و کشورهای عربی و غربی، الفبای لاتین نیز کاربرد دارد.
شیوه نگارش > الفبای سیریلیک

از سال ۱۹۳۸ میلادی به این سو، الفبای سیریلیک، الفبای رسمی زبان چچنی بوده است.
از جمله خصوصیات الفبای سیریلیک چچنی (که با الفبای سیریلیک سایر زبان‌های منطقهٔ قفقاز شمالی به اشتراک دارد)، استفادهٔ به نسبت گسترده از حرف «پالوچکا» (ӏ) می باشد. این حرف، اگر تنها استفاده شود، صدایی مانند حرف «ع» در زبان عربی می دهد. در بیشتر مواقع، این حرف در دونگاره‌های متعدد، برای نشان دادن واج‌های صامت مختص زبان چچنی می باشد.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| А а | Аь аь | Б б | В в | Г г | Гӏ гӏ | Д д |
| Е е | Ё ё | Ж ж | З з | И и | Й й | К к |
| Кх кх | Къ къ | Кӏ кӏ | Л л | М м | Н н | О о |
| Оь оь | П п | Пӏ пӏ | Р р | С с | Т т | Тӏ тӏ |
| У у | Уь уь | Ф ф | Х х | Хь хь | Хӏ хӏ | Ц ц |
| Цӏ цӏ | Ч ч | Чӏ чӏ | Ш ш | Щ щ | Ъ ъ | Ы ы |
| Ь ь | Э э | Ю ю | Я я | Ӏ ӏ |  |  |
شیوه نگارش > الفبای لاتین

الفبای سیریلیک، اولین بار در سال ۱۹۲۵ برای زبان چچنی برگزیده شد. طبیعتا، این امر همزمان با سرکوب و تعطیلی مدارس اسلامی و جامعهٔ ملایان چچن، در راستای سیاست‌های سکولاریزم شوروی انجام شد.
در سال ۱۹۳۵ میلادی، تغییرات جزئی برای تطبیق بخشیدن به رسم الخط زبان چچنی و زبان اینگوشی که هم‌خانواده با چچنی می باشد، در الفبای لاتین انجام شد. الفبای لاتین چچنی هم شامل دونگاره‌ها و هم شامل حروف جدید بود.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| A a | Ä ä | B b | C c | Č č | Ch ch | Čh čh | D d |
| E e | F f | G g | Gh gh | H h | I i | J j | K k |
| Kh kh | L l | M m | N n | Ņ ņ | O o | Ö ö | P p |
| Ph ph | Q q | Qh qh | R r | S s | Š š | T t | Th th |
| U u | Ü ü | V v | X x | Ẋ ẋ | Y y | Z z | Ž ž |
در سال ۱۹۹۲ میلادی، پس از فروپاشی شوروی و اعلام جدایی چچن از روسیه، الفبای لاتین دوباره به عنوان الفبای زبان چچنی مطرح شد. الفبای لاتین، با تفاوت‌های نسبت به الفبای هفتاد سال پیش از آن تدوین شد، منجمله اینکه تعداد دونگاره‌ها کمتر شده و تعداد حروف نوین بیشتر. پس از بازپس‌گیری چچن توسط روسیه در سال ۲۰۰۰ میلادی، الفبای لاتین نیز از رسمیت خارج شد.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| A a | Ä ä | B b | C c | Č č | Ch ch | Čh čh | D d |
| E e | F f | G g | Gh gh | H h | I i | J j | K k |
| Kh kh | L l | M m | N n | Ņ ņ | O o | Ö ö | P p |
| Ph ph | Q q | Qh qh | R r | S s | Š š | T t | Th th |
| U u | Ü ü | V v | X x | Ẋ ẋ | Y y | Z z | Ž ž |
شیوه نگارش > مقایسهٔ الفباها

| سیریلیک | لاتین (۱۹۹۲-۲۰۰۰) | لاتین (۱۹۲۵-۱۹۳۸) | عربی (۱۹۲۲-۱۹۲۵) | آوانگاری |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| А а | A a, Ə ə | A a | آ | /ɑ/, /ɑː/ |
| Аь аь | Ä ä | Ä ä | ا | /æ/, /æː/ |
| Б б | B b | B b | ب | /b/ |
| В в | V v | V v | و | /v/ |
| Г г | G g | G g | گ | /g/ |
| Гӏ гӏ | Ġ ġ | Gh gh | غ | /ɣ/ |
| Д д | D d | D d | د | /d/ |
| Е е | E e, Ie ie, Ye ye | E e, Je je | ە | /e/, /ɛː/, /je/, /ie/ |
| Ё ё | Yo yo | — | یوٓ | /jo/ |
| Ж ж | Ƶ ƶ | Ž ž | ج | /ʒ/, /dʒ/ |
| З з | Z z | Z z | ز | /z/, /dz/ |
| И и | I i | I i | ای | /i/ |
| Й й | Y y | J j | ی | /j/ |
| К к | K k | K k | ک | /k/ |
| Кх кх | Q q | Q q | ق | /q/ |
| Къ къ | Q̇ q̇ | Qh qh | ڨ | /qʼ/ |
| Кӏ кӏ | Kh kh | Kh kh | ࢰ | /kʼ/ |
| Л л | L l | L l | ل | /l/ |
| М м | M m | M m | م | /m/ |
| Н н | N n, Ŋ ŋ | N n, Ŋ ŋ | ن | /n/, /ŋ/ |
| О о | O o, Uo uo | O o | اوٓ | /o/, /ɔː/, /wo/, /uo/ |
| Оь оь | Ö ö | Ö ö | اوٓ | /ø/, /yø/ |
| П п | P p | P p | ف | /p/ |
| Пӏ пӏ | Ph ph | Ph ph | ڢ | /pʼ/ |
| Р р | R r | R r | ر | /r/ |
| С с | S s | S s | س | /s/ |
| Т т | T t | T t | ت | /t/ |
| Тӏ тӏ | Th th | Th th | ط | /tʼ/ |
| У у | U u | U u | او | /u/ |
| Уь уь | Ü ü | Ü ü | او | /y/ |
| Ф ф | F f | F f | ف | /f/ |
| Х х | X x | X x | خ | /x/ |
| Хь хь | Ẋ ẋ | X̌ x̌ (Ꜧ ꜧ) | ح | /ħ/ |
| Хӏ хӏ | H h | H h | ھ | /h/ |
| Ц ц | C c | C c | ر̤  | /ts/ |
| Цӏ цӏ | Ċ ċ | Ch ch | ڗ | /tsʼ/ |
| Ч ч | Ç ç | Č č | چ | /t͡ʃ/ |
| Чӏ чӏ | Ç̇ ç̇ | Čh čh | ڃ | /t͡ʃʼ/ |
| Ш ш | Ş ş | Š š | ش | /ʃ/ |
| (Щ щ) | Şç şç | Šč šč | — |  |
| (Ъ ъ) | ' | — | ئ | /ʔ/ |
| (Ы ы) | i | — | — |  |
| (Ь ь) |  | — | — |  |
| Э э | E e | E e | اە | /e/ |
| Ю ю | Yu yu | Ju ju | یو | /ju/ |
| Юь юь | Yü yü | Jü jü | یو | /jy/ |
| Я я | Ya ya | Ja ja | یا | /ja/ |
| Яь яь | Yä yä | Jä jä | یا | /jæ/ |
| Ӏ ӏ | J j | Y y | ع | /ʡ/, /ˤ/ |
همینطور، در زبان چچنی، دونگاره‌ها و چندنگاره‌هایی وجود دارند که به عنوان حرف خاص به حساب نمی آیند، اما برای نوشتن واج‌های مصوت کشیده و واج‌های صامت تشدید شدهٔ پراستفاده کاربرد دارند.
| سیریلیک | عربی (پیش از ۱۹۲۵) | لاتین مدرن | IPA |
| --- | --- | --- | --- |
| Ий ий | یی | Iy iy | /iː/ |
| Кк кк | کک | Kk kk | /kː/ |
| Ккх ккх | قق | Qq qq | /qː/ |
| Ов ов | وٓو | Ov ov | /ɔʊ/ |
| Пп пп | فف | Pp pp | /pː/ |
| Рхӏ рхӏ | رھ | Rh rh | /r̥/ |
| Сс сс | سس | Ss ss | /sː/ |
| Тт тт | تت | Tt tt | /tː/ |
| Ув ув | وو | Uv uv | /uː/ |
| Уьй уьй | و | Üy üy | /yː/ |
دستور

زبان چچنی، یک زبان پیوندی می باشد که در آن، صرف کنایی-مطلق وجود دارد. اسامی در چچن، به ۶ کلاس (یا جنسیت) تعلق دارند، و هر کلاس، پسوند خاص خود را میگیرد. صفات و افعالِ با هر اسم، باید از کلاس و پسوند آن تبعیت کنند.
در زبان چچنی، اسم‌ها ۸ حالت دستوری می پذیرند (مطلق، اضافه،‌ کنائی، برائی، محرکه‌ای، ابزاری، مکانی، قیاسی). این حالات، هر کدام با پسوند‌های خود مشخص می شوند. صفات و اسامی اشاره و نام‌های اضافه، پیش از یک اسم می آیند.
دستور > کلاس‌های دستوری

هر اسم در زبان چچنی به یکی از ۶ کلاس زیر تعلق دارد. افعال و در برخی موارد صفتها نیز، بر اساس تعلق اسم به این کلاس‌ها صرف می شوند و پیوند مربوط «بـ-»، «د-»، «و-»، «یـ-» را می گیرند.
|  | نام کلاس | مثال اسم متعلق به کلاس | پسوند در حالت مفرد | پسوند در حالت مفرد | پسوند در حالت جمع | پسوند در حالت جمع | تبعیت از کلاس در حالت مفرد | تبعیت از کلاس در حالت مفرد | تبعیت از کلاس در حالت جمع | تبعیت از کلاس در حالت جمع |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱ | کلاس «و» | кӏант / ࢰانت | в- | وـ | б- / д- | بـ- /د- | веза кӏант | وەزا ࢰانت | беза кӏентий | بەزا ࢰەنتیی |
| ۱ | کلاس «و» | پسر | в- | وـ | б- / д- | بـ- /د- | پسر سنگین | پسر سنگین | پسران سنگین | پسران سنگین |
| ۲ | کلاس «ی» | зуда / زودا | й- | یـ- | б- / д- | بـ- / د- | йеза зуда | یەزا زودا | беза зударий | بەزا زوداریی |
| ۲ | کلاس «ی» | زن | й- | یـ- | б- / д- | بـ- / د- | زن سنگین | زن سنگین | زنان سنگین | زنان سنگین |
| ۳ | کلاس «ی»-۲ | пхьагал / فحاگال | й- | یـ- | й- | یـ- | йеза пхьагал | یەزا فحاگال | йеза пхьагалаш | یەزا فحاگالاش |
| ۳ | کلاس «ی»-۲ | خرگوش | й- | یـ- | й- | یـ- | خرگوش سنگین | خرگوش سنگین | خرگوش‌های سنگین | خرگوش‌های سنگین |
| ۴ | کلاس «د» | наж / ناج | д- | د- | д- | د- | деза наж | یەزا ناج | деза нежаш | یەزا نەجاش |
| ۴ | کلاس «د» | بلوط | д- | د- | д- | د- | بلوط سنگین | بلوط سنگین | بلوط‌های سنگین | بلوط‌های سنگین |
| ۵ | کلاس «ب» | мангал / مانگال | б- | بـ- | б- / ю- | بـ- / یوـ | беза мангал | بەزا مانگال | беза мангалаш | بەزا مانگالاش |
| ۵ | کلاس «ب» | منقل | б- | بـ- | б- / ю- | بـ- / یوـ | منقل سنگین | منقل سنگین | منلق‌های سنگین | منلق‌های سنگین |
| ۶ | کلاس «ب»-۲ | Ӏаж / عاج | б- | بـ- | д- | دـ | беза Ӏаж | بەزا عاج | деза Ӏежаш | دەزا عەجاش |
| ۶ | کلاس «ب»-۲ | سیب | б- | بـ- | д- | دـ | سیب سنگین | سیب سنگین | سیب‌های سنگین | سیب‌های سنگین |
به‌طور کلی، دو کلاس اول، شامل انسان‌ها می شوند. انسان‌های مذکر در کلاس اول، کلاس «ب»، انسان‌های مونث در کلاس دوم، کلاس «ی» قرار می گیرند. به جز استثناءهایی، چهار کلاس دیگر، شامل اسامی غیر انسان می شوند. از جملهٔ این استثناءها، واژه «Дела / دەلا» به معنای خدا است، که در کلاس اول قرار دارد.
در زبان چچنی، در صرف افعال، شخص وجود ندارد. افعال، با تبعیت از کلاس مربوط، صرف می شوند.
افعال ناگذر در تبعیت از فاعل صرف می شوند.
КӀант цӏа воьду.
ࢰانت ڗا ووٓدو.
پسر به خانه می رود.
افعال گذرا با تبعیت از مفعول مستقیم صرف می شوند. همین امر است که کنایی بودن زبان چچنی را نشان می دهد.
КӀанта кехат доьшу.
ࢰانتا کەخات دوٓشو.
پسر نامه را می خواند.
دستور > حالات دستوری

جدول زیر، حالات دستوری اسم، برای واژه «говр / گوٓور» به معنی اسب را نشان می دهد.
| حالت | مفرد | مفرد | جمع | جمع |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| مطلق | говр | گوٓور | говраш | گوٓوراش |
| اضافی | говран | گوٓوران | говрийн | گوٓوریین |
| برائی | говрана | گوٓورانا | говрашна | گوٓوراشنا |
| کنائی | говро | گوٓوروٓ | говраша | ‌ گوٓوراشا |
| محرکه‌ای | говре | گوٓورە | говрашка | گوٓوراشکا |
| ابزاری | говраца | گوٓورار̤ا | говрашца | گوٓوراشر̤ا |
| مکانی | говрах | گوٓوراخ | говрех | گوٓورەخ |
| قیاسی | говрал | گوٓورال | говрел | گوٓورەل |
رزا پارکس

| رزا پارکسRosa Louise McCauley | رزا پارکسRosa Louise McCauley |
| --- | --- |
رزا پارکس در سال ۱۹۵۵ به همراه مارتین لوترکینگ: رزا پارکس در سال ۱۹۵۵ به همراه مارتین لوترکینگ
زادهٔ: ۴ فوریه ۱۹۱۳ تاسکیگی، آلاباما
درگذشت: ۲۴ اکتبر ۲۰۰۵ (۹۲ سال) دیترویت، میشیگان
ملیت: آمریکایی
شناخته‌شده برای: فعال حقوق بشر
امضاء: امضاء
رُزا پارکس (انگلیسی: Rosa Parks; با نام اصلی انگلیسی: Rosa Louise McCauley; زاده ۴ فوریه ۱۹۱۳ - درگذشته ۲۴ اکتبر ۲۰۰۵) او یک زن سیاه‌پوست (آمریکایی آفریقایی‌تبار) آمریکایی بود که خیاطی میکرد و بعدتر یکی از فعالان جنبش حقوق مدنی آمریکا شد و توسط کنگره آمریکا به عنوان «مادر جنبش آزادی» و «بانوی اول جنبش حقوق مدنی» شناخته شد.
رزا پارکس به این خاطر مشهور است که در ۱ دسامبر ۱۹۵۵ از دادن صندلی‌اش در اتوبوس به یک مرد سفیدپوست خودداری کرد و در نتیجه بازداشت و جریمه شد. وی در تاریخ آمریکا جایگاه ویژه‌ای دارد و اقدام اعتراض‌آمیز وی در روز اول دسامبر سال ۱۹۵۵ در ایالت آلابامای ایالات متحده آمریکا علیه مقررات نژادی نقطه آغاز نمادین جنبش حقوق مدنی سیاهان آمریکا قلمداد می‌شود. خودداری رزا پارکس از واگذاری صندلی‌اش در یک اتوبوس شهری به یک مرد سفیدپوست و بازداشت متعاقب وی به تحریم گسترده شبکه ترابری همگانی توسط سیاهان منجر شد و به اعتراضات گسترده‌تر دامن زد. کشیش جوانی به نام مارتین لوتر کینگ که بعداً رهبری جنبش مدنی سیاهان را به عهده گرفت، سازماندهی آن تحرکات را به عهده داشت. جنبش اعتراضی او سرانجام به تصویب قانون حقوق مدنی سال ۱۹۶۴ انجامید که هرگونه تبعیض نژادی در آمریکا را ممنوع می‌کرد.
پارکس در سال ۲۰۰۵ در سن ۹۲ سالگی درگذشت و در ساختمان کپیتال هیل در واشینگتن دفن شد. وی تنها زن سیاهپوست تاریخ آمریکا است که در چنین مکانی دفن شده‌است.
پیش‌نمایی از ماجرا

قبل از موفقیت جنبش آزادی‌خواهی سیاهان در بیشتر ایالات جنوبی آمریکا سیاه پوستان از سفید پوستان جدا بودند. به عنوان مثال سیاهان باید در مدارس جداگانه‌ای درس می‌خواندند، در پارک‌هایی که مخصوص سفیدپوستان بود حضور پیدا نمی‌کردند و حتی از آب‌خوری‌های جداگانه‌ای استفاده می‌کردند. سیاهان همچنین حق سوار شدن به اتوبوس از در جلو را نداشتند. آنها بایستی پس از پرداخت بلیت خود از در عقب اتوبوس وارد می‌شدند. اگر در هنگام مسیر یک سفیدپوست وارد می‌شد و صندلی خالی نبود یک سیاه موظف بود که صندلی‌اش را به وی بدهد.
مارتین لوتر کینگ فرد سیاهی بود که به خاطر پایان بخشی به این وضع از تمام سیاهان خواسته بود که اتوبوس‌ها را تحریم کنند و چون بیشتر مسافران اتوبوس‌های شهری آن ایالات را سیاهان تشکیل می‌دادند (۷۰٪) وی امید داشت که بدین ترتیب حکومت را مجبور کند که برای جلوگیری از ورشکستگی سیستم حمل و نقل شهری، حقوق سیاهان را محترم بشمارد.
ماجرای اتوبوس

در روز اول دسامبر سال ۱۹۵۵، پارکس وقتی که از محل کارش در آلاباما (مرکزی برای آموزش حقوق و برابری حقوق نژادی به کارگران) بازمی‌گشت سوار اتوبوس شد. رانندهٔ اتوبوس (James F. Blake) شخصی بود که قبلاً با پارکس درگیری داشت و چند سال پیش هنگامی که او بلیتش را پرداخت کرده بود و برای سوارشدن به سمت در عقب اتوبوس حرکت می‌کرد درها را بست و بدون این‌که او را سوار کند حرکت کرده بود. بعدها پارکس همیشه از سوار شدن به اتوبوسی که او راننده‌اش بود خودداری کرده بود اما در آن روز به خاطر تنگی وقت مجبور بود که سوار شود.
دستگیری

پس از حرکت در دو ایستگاه بعد یک مرد سفیدپوست وارد اتوبوس شد و مجبور بود که بایستد. اگر چه آن مرد هیچ اعتراضی نکرد اما راننده بلافاصله متوجه شد و دستور داد که برای نشستن آن مرد جایی را خالی کنند. بعد از اینکه دو نفر از جای خود بلند شدند پارکس مانع از نشستن آن مرد سفیدپوست شد. دیگر مسافران (سیاه) که خشم راننده را دیده بودند از اتوبوس پیاده شدند. بعد از آن دو پلیس آمدند و پارکس را بازداشت، جریمه و انگشت‌نگاری کردند.
این ماجرا سر و صدای زیادی بر پا کرد و سیاهان را تشویق کرد که برای دستیابی به حقوق خود تلاش بیشتری کنند.
سال‌های بعد از جنبش

رزا پارکس بعدها بنیاد «رزا و رِیموند پارکس» را در دیترویت در سال ۱۹۸۷ تأسیس کرد. وی بیشتر سال‌های عمر خود را صرف آگاهی دادن به جوانانی می‌کرد که از سال‌های سیاه تبعیض نژادی آمریکای چیزی نمی‌دانستند.
اتوبوسی که رزا پارکس در آن دستگیر شد. این اتوبوس هم‌اکنون در موزه هِنری فورد نگهداری می‌شود.
نگاره‌ای از لحظهٔ انگشت‌نگاری شدن رُزا پارکس توسط یک افسر پلیس به‌تاریخ ۲۲ فوریهٔ ۱۹۵۶ م.
رزا پارکس در ۹ سپتامبر ۱۹۹۶، مدال آزادی ریاست‌جمهوری آمریکا را از دستان بیل کلینتون دریافت کرد.
noicon
Spoken Wikipedia
کریستوفر لوتز

| کریستوفر لوتز Christopher Lutz | کریستوفر لوتز Christopher Lutz |
| --- | --- |
کریستوفر لوتز سال ۲۰۰۰م، در استانبول: کریستوفر لوتز سال ۲۰۰۰م، در استانبول
کشور: آلمان
زاده: ۲۴ فوریهٔ ۱۹۷۱ ‏(۵۳ سال) نویکیرشن-ولوین، غرب آلمان
عنوان: استادبزرگ شطرنج
رده‌بندی فیده: ۲۵۳۲ (سپتامبر ۲۰۲۲م)
بهترین رنکینگ: ۲۶۵۵ (ژوئیه ۲۰۰۲م)
کریستوفر لوتز (آلمانی: Christopher Lutz) زادهٔ ۲۴ فوریهٔ ۱۹۷۱ ‏(۵۳ سال)، در غرب آلمان، یک استادبزرگ شطرنج آلمانی است. وی تا به حال ۲ بار عنوان قهرمانی شطرنج آلمان را تصاحب کرده‌است.
پیشینه شطرنج

کریستوفر لوتز در سال ۱۹۷۱م، در غرب آلمان به دنیا آمد. در سال ۱۹۸۹م، در حالی که بیشتر از ۱۸ سال نداشت، موفق به کسب عنوان استاد بین‌المللی شطرنج شد. سه سال بعد در سال ۱۹۹۲م، عنوان استادبزرگ شطرنج به وی تعلق گرفت. در سال ۱۹۹۵م، کریستوفر برای اولین بار به قهرمانی شطرنج آلمان رسید و در سال ۲۰۰۱م، بار دیگر عنوان قهرمانی شطرنج آلمان را به خود اختصاص داد. همچنین وی در سال ۲۰۰۰م، در مسابقات بین‌المللی شطرنجی که در استانبول، برگزار شد، برای تیم آلمان بازی کرد و به همراه سایر اعضای تیم، مدال نقره را به دست آورد.
از اوایل سال ۲۰۰۶م، کریستوفر لوتز به عنوان مشاور یک برنامه ساخت رایانه شطرنج مشغول به کار شد و تا زمان توقف این برنامه در سال ۲۰۰۹م، به کار خود ادامه داد. دراین برنامه وی علاوه بر تمرکز برشیوه‌های  گشایش، روی موقعیت‌های فرضی نیز مشغول پژوهش بود.
در ماه مه سال ۲۰۱۸م، کریستوفر لوتز، با ۲۵۳۷ امتیاز در رده‌بندی الو در جایگاه نفر ۲۸ در شطرنج آلمان قرار داشت.
زندگی شخصی

در تابستان سال ۲۰۰۶م، کریستوفر لوتز با آنکه لوتز (Anke Lutz) که یک استاد زن در رشته شطرنج است، ازدواج کرد. این زوج دارای ۲ فرزند دختر هستند.
چگونه جنگ جهانی دوم را آغاز کردم

| چگونه جنگ جهانی دوم را آغاز کردم | چگونه جنگ جهانی دوم را آغاز کردم |
| --- | --- |
جلد دی‌وی‌دی لهستانی: جلد دی‌وی‌دی لهستانی
کارگردان: تادئوش خمیلفسکی
فیلمنامه‌نویس: تادئوش خمیلفسکی
بازیگران: ماریان کوچینیاک
موسیقی: یرژی ماتوشکیویچ
شرکت تولید: زسپووی فیلمووه
تاریخ‌های انتشار:  ۲ آوریل ۱۹۷۰ (۱۹۷۰-04-۰۲)  
مدت زمان: ۲۲۴ دقیقه
کشور: لهستان
زبان: لهستانی آلمانی صربی‌کرواتی یونانی انگلیسی فرانسوی ایتالیایی روسی
چگونه جنگ جهانی دوم را آغاز کردم (لهستانی: Jak rozpętałem drugą wojnę światową) یک فیلم کمدی لهستانی است که در سال ۱۹۷۰ منتشر شد.