شاهدخت بزرگ دوشز ماریا نیکولایونا از روسیه
ظاهر و شخصیت

ماریا زیبایی برجسته‌ای بود. [نیازمند منبع] او موهای قهوه‌ای روشن و چشمان آبی بزرگی داشت که در خانواده به «نعلبکی‌های ماری» معروف بودند. ماریا، دوشس ساکس-کوبورگ و گوتا، عمه بزرگ ماریا، اعلام کرد که ماریا «یک زیبایی واقعی… با چشمان آبی عظیم» است. دوست مادرش، لیلی دن نوشت که او «فوق‌العاده زیبا بود، با زیبایی کلاسیک رومانوف‌ها.» یکی از اشراف دربار امپراتوری گفت که ماریای نوزاد «چهره‌ای شبیه یکی از فرشتگان بوتیچلی» داشت. معلم فرانسوی او پیر ژیلیار گفت ماریا قد بلند و خوش‌اندام بود، با گونه‌های گلگون. تاتیانا بوتکینا فکر می‌کرد حالت چشمان ماریا «نرم و مهربان» بود. بارونس سوفی بوکسهوودن، ندیمه مادرش، اظهار داشت که «[ماریا] از نظر رنگ و ویژگی‌ها شبیه اولگا بود، اما همه در مقیاسی زنده‌تر. او همان لبخند دلنشین و همان شکل صورت را داشت.» او همچنین می‌گفت که چشمانش «باشکوه، به رنگ آبی عمیق» بودند و موهایش «درخشش طلایی داشت.»
مانند پدربزرگش الکساندر سوم روسیه، ماریا به‌طور غیرعادی قوی بود. او گاهی خود را با نشان دادن اینکه چگونه می‌تواند معلمانش را از زمین بلند کند، سرگرم می‌کرد.
ماریا استعداد نقاشی داشت و به خوبی طراحی می‌کرد، همیشه با دست چپ خود. سوفی بوکسهوودن ماریا را تنها خواهری توصیف کرد که استعداد هنری داشت. با این حال، ماریا به کارهای مدرسه‌اش علاقه‌ای نداشت.
ماریا می‌توانست لجباز و تنبل باشد. مادرش در یکی از نامه‌ها شکایت کرد که ماریا بداخلاق است و برای افرادی که او را آزار می‌دادند «نعره می‌کشید». بدخلقی‌های ماریا همزمان با دوره قاعدگی او بود، که تزارینا و دخترانش به آن به عنوان دیدار «مادام بکر» اشاره می‌کردند.
ماریا شخصیتی مهربان و شیرین داشت. گراند دوک ولادیمیر الکساندروویچ روسیه به دلیل خوش‌خلقی‌اش به او لقب «نوزاد دوست‌داشتنی» داده بود.
مارگارتا ایگر گفت که «ماریا خوب به دنیا آمد… با کمترین اثر ممکن از گناه اولیه.» طبق گفته ایگر، خواهران بزرگترش اولگا و تاتیانا یک بار از ماریا به عنوان «خواهر ناتنی» خود یاد کردند زیرا او بسیار خوب بود و هرگز به دردسر نمی‌افتاد. وقتی او بیسکویت‌هایی را از میز چای مادرش دزدید، نیکلاس گفت که خوشحال است «می‌بیند او فقط یک کودک انسانی است» زیرا «همیشه می‌ترسید بال‌هایش رشد کند.»
خواهران ماریا از او سوءاستفاده می‌کردند. خواهرانش به او لقب «پاپاتال کوچولو» داده بودند. در سال ۱۹۱۰، ماریا نامه‌ای به الکساندرا نوشت و از او خواست به اولگا اتاق شخصی بدهد و اجازه دهد لباس‌هایش را بلندتر کند. ماریا سعی کرد مادرش را متقاعد کند که این ایده خودش بوده است که نامه را بنویسد، و در پایان‌نامه نوشت «پی‌نوشت: این ایده من بود که به شما بنویسم.»
ماریا بسیار به پدرش نزدیک بود. ایگر متوجه شد که عشق ماریا به پدرش «مشخص» بود و او اغلب سعی می‌کرد از اتاق کودکان فرار کند تا «پیش پاپا برود». وقتی نیکلاس به حصبه مبتلا شد، او هر شب تصویر کوچکی از او را غرق بوسه می‌کرد. همان‌طور که او و خانواده‌اش منتظر بازگشت پدرش به تزارسکویه سلو پس از کناره‌گیری‌اش بودند، او به سرخک مبتلا شد. وقتی هذیان می‌گفت، مدام تکرار می‌کرد «آه، من واقعاً می‌خواستم وقتی پاپا می‌آید بیدار باشم» تا اینکه هوشیاری‌اش را از دست داد.
به عنوان فرزند میانی خانواده، ماریا در مورد نقش خود احساس ناامنی می‌کرد و نگران بود که به اندازه خواهر و برادرانش دوست داشته نمی‌شود. ظاهراً او نگران بود که مادرش آناستازیا را به او ترجیح می‌دهد، زیرا الکساندرا یادداشتی برایش فرستاد «من با آناستازیا رازی ندارم، من رازها را دوست ندارم.» الکساندرا یادداشت دیگری برای ماریا فرستاد: «فرزند شیرین، باید به من قول بدهی که دیگر هرگز فکر نکنی هیچکس تو را دوست ندارد. چطور چنین فکر فوق‌العاده‌ای وارد سر کوچکت شد؟ سریع آن را بیرون کن.» ماریا که از طرف خواهران بزرگترش طرد شده بود، سعی کرد با دخترعمویش پرنسس ایرینا الکساندروونا دوست شود، اما الکساندرا به او هشدار داد که این فقط باعث می‌شود خواهرانش «تصور کنند… که تو نمی‌خواهی با آنها باشی.»