پله (بازیکن فوتبال)

ادسون آرانتس دو ناسیمنتو (به پرتغالی: Edson Arantes do Nascimento؛ ۲۳ اکتبر ۱۹۴۰ – ۲۹ دسامبر ۲۰۲۲) که با نام پله شناخته می‌شود، بازیکن سابق فوتبال اهل برزیل بود که در پست مهاجم بازی می‌کرد. او یکی از بزرگترین بازیکنان تمام ادوار است و از سوی فیفا لقب «برترین» را گرفته است. او یکی از موفق‌ترین و محبوب‌ترین چهره‌های ورزشی قرن بیستم بود. کمیتهٔ بین‌المللی المپیک در سال ۱۹۹۹ میلادی از او به عنوان ورزشکار قرن یاد کرد و نامش از سوی مجلهٔ تایم در فهرست ۱۰۰ شخصیت برجستهٔ قرن بیستم قرار گرفت. پله در سال ۲۰۰۰ میلادی از سوی فدراسیون بین‌المللی تاریخ و آمار فوتبال (IFFHS) به عنوان بازیکن برتر جهان انتخاب شد و همچنین یکی از دو برندهٔ مشترک بازیکن قرن فیفا بود. پله در مجموع ۱۲۸۳ گل در ۱٬۳۶۳ بازی زده است که شامل بازی‌های دوستانه نیز بوده است و این موضوع از سوی رکوردهای جهانی گینس به رسمیت شناخته شده است.
پله در دوران بازیکنی خود، سه جام جهانی را کسب کرد و رکوردهای بسیاری، از جمله بیشترین گل در تاریخ فوتبال را شکست. از القاب دیگر او «ری» (شاه؛ سلطان) و «پرولا نگرا» (مروارید سیاه) و«g.o.a.t» (بزرگترین تمام دوران)  بودند. او از نظر بسیاری از صاحب‌نظران، بزرگ‌ترین و بهترین بازیکن تاریخ فوتبال شناخته می‌شود. پله موفق به ثمر رساندن ۷۰ گل از روی ضربات ایستگاهی در دوران فوتبال خود شده است. پله در سال ۱۹۵۸ در سن ۱۷ سالگی در یک سال میلادی موفق به ثمر رساندن ۷۵ گل در طول یک سال شده است. پله در دوران فوتبالش موفق به ثبت ۹۲ هتریک، ۱۰۰۳ تاثیر گذاری روی گل و همچنین ۶۹۲ پاس گل رسمی و دوستانه و ۱۱ گل ضربه برگردان شده است. پله در ادوار جام جهانی موفق به ثبت ۱۲ گل و ۱۰ پاس گل شده که هفت پاس گل آن فقط در جام جهانی ۱۹۷۰ بوده است همچنین پله موفق به ثمر رساندن ۳ گل و ۴ پاس گل در فینال های جام جهانی شده است. همچنین پله برای باشگاه فوتبال سانتوس ۶۴۳ گل رسمی به ثمر رسانده با تایید فدراسیون جهانی فوتبال پله در سال ۱۹۵۹ در ۱۰۳ بازی رسمی و دوستانه در یک سال میلادی ۱۲۷ گل به ثمر رسانده است. پله همچنین موفق به ثمر رساندن ۱۲۴ گل با ضربه سر شده است. پله در ۱۱۱۶ بازی رسمی و دوستانه برای باشگاه فوتبال سانتوس موفق به ثمر رساندن ۱۰۹۱ گل رسمی و دوستانه و ۵۷۳ پاس گل رسمی و دوستانه شده است. پله در ۸۱۸ بازی رسمی در دوران فوتبالش موفق به ثمر رساندن ۷۶۷ گل رسمی و ۳۶۹ پاس گل رسمی شده است. پله همچنین ۵ بار موفق به گرفتن کفش طلا شده است. پله در دوران فوتبالش در تمامی فینال ها هم  باشگاهی و هم ملی در ۳۱ بازی موفق به ثبت ۳۱ گل و ۱۹ پاس گل و مجموع ۵۰ و میانگین ۱/۶۱ شده است. همچنین پله در سال ۲۰۰۰ نخستین ورزشکار جهان بوده که تحت عنوان یک عمر فعالیت ورزشی برنده جایزه لاروس از دست نلسون ماندلا شده است. پله در دوران فوتبالش در تورنمنت های مختلف هم ملی و هم باشگاهی ۱۱ بار بهترین گلزن و ۷ بار بهترین پاسور و ۲۰ بار بهترین بازیکن انتخاب شده است. پله در تمام دورانی که فوتبال بازی می‌کرد موفق به بردن توپ طلا نشده بود، در حالی که توپ طلا از سال ۱۹۵۶ اهدا می‌شد (یعنی اولین سال بازی او در تیم سانتوس)؛ چرا که توپ طلا آن موقع تنها به بازیکنان اروپایی داده می‌شد،اما در بازنگری توپ طلا در ۲۰۱۶ مشخص شد که پله هفت بار باید به عنوان بازیکن سال جهان برگزیده میشد و هفت توپ طلا به نام او ثبت شد. مجلهٔ فرانس فوتبال در سال ۱۹۹۹ میلادی در رأی‌گیری از برندگان توپ طلا تا آن سال پله را با ۱۷ رأی به عنوان برترین بازیکن قرن ۲۰ فوتبال انتخاب کرد. وی همچین از طرف کمیتهٔ بین‌المللی المپیک برترین ورزشکار قرن ۲۰ شناخته شد.
وی فوتبال را از سال ۱۹۵۰ میلادی در سن ۱۰ سالگی شروع کرد و در سال ۱۹۵۸ میلادی با این‌که ۱۸ سال بیشتر نداشت، در جام جهانی سوئد جوان‌ترین بازیکن برزیلی شناخته شد و همچنین توانست با گلزنی به افتخارات خویش بیفزاید. او ضمن مهارت بازی به عنوان هافبک یا مهاجم، مهارت کامل بازی با هر دو پا را داشت. تمام‌کننده‌ای قهار بود، دریبل‌زنی بی‌نظیر و پاسوری به یاد ماندنی. او حتی — به عنوان یک فوروارد — تکل‌زن قهاری نیز بود. سرعت، قدرت و دقت شوت او از معروف‌ترین ویژگی‌هایش بودند. او در دوران حرفه‌ای خود در چهار جام جهانی بازی کرد و موفق به کسب ۳ جام جهانی (۱۹۶۲، ۱۹۵۸ و ۱۹۷۰) شد. در جام‌جهانی ۱۹۵۸ سوئد او با ۱۷ سال سن جوان‌ترین بازیکن برزیل بود و موفق شد با گلزنی در فینال برزیل را قهرمان جهان کند. در جام جهانی ۱۹۶۲ در دومین بازی برزیل برابر چکسلواکی مصدوم شد و نتوانست برزیل را در دیدارهای بعدی همراهی کند. در جام جهانی ۱۹۶۶ نیز مصدومیت باعث شد تا تنها در دو بازی برای برزیل بازی کند و برزیل این بار در همان مرحلهٔ گروهی حذف شد؛ ولی در جام جهانی ۱۹۷۰ با قدرت بازگشت و با گلزنی در فینال برابر ایتالیا علاوه بر کسب جام قهرمانی یکی از معدود بازیکنانی شد که در دو فینال جام جهانی گلزنی کرده‌اند. او موفق شد در چهار دورهٔ پیاپی جام جهانی گلزنی کند.
هنری کیسینجر در مقاله‌ای در سال ۱۹۹۹ در مجلهٔ تایم خاطرنشان کرد که هر دو طرف در جنگ داخلی نیجریه در سال ۱۹۶۷ به مدت ۴۸ ساعت آتش‌بس اعلام کردند تا پله بتواند در پایتخت لاگوس در مسابقه‌ای نمایشی بازی کند.
او تمام دوران فوتبال خود را در باشگاه برزیلی سانتوس بازی کرد و تنها در سال‌های آخر به آمریکا رفت تا برای نیویورک کاسموس بازی کند. بعد از بازنشستگی در ۱۹۷۷ او به عنوان شخصیتی ورزشی فعالیت کرده است و مدتی وزیر ورزش برزیل بوده است؛ و اولین بازیکنی است که از فیفا جایزهٔڽ افتخاری بهترین بازیکن جهان را دریافت کرده است؛ این اتفاق در سال ۲۰۱۴ میلادی رخ داد که در آن شب که مراسم اهدای توپ طلا بود به صورت افتخاری یک توپ طلا به پله نیز داده شد.
او در تاریخ ۲۹ دسامبر سال ۲۰۲۲ در بیمارستان آلبرت اینشتین شهر سائو پائولو در ۸۲ سالگی درگذشت.