سیاست خارجی حسن روحانی

حسن روحانی بر این باور است که اساس سیاست خارجه بایستی در راستای تأمین منافع ملی و امنیت ملی ایران باشد و اگر سیاست خارجی قادر بود تأمین منافع ملی را تضمین و کشور را در راه توسعه و گسترش قرار دهد و به سخن ساده‌تر هزینه‌ها را کاهش و سودها را افزایش دهد، این سیاست خارجی مطلوب خواهد بود؛ بنابراین برمبنای حقیقت‌های دنیای کنونی و شرایطی که ما حالا داریم، باید هزینه‌ها را کم و فایده‌ها را بیفزایم. سیاست خارجه در چارچوب منافع و امنیت ملی باید تعریف و تدوین گردد. در سیاست خارجه بایستی از تجربیات مطلوب دولت‌های پیشین و حتی دولت نهم و دهم که من منتقد این دولت بوده و هستم باید بهره برد. منتقد بودن به معنای این نیست که در این دولت کار خوبی صورت نگرفته است. ضمن توجه به این موضوع که در دولت سازندگی و دولت اصلاحات به عنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی حضور داشتم با سیاست‌های اجرایی آن دو دولت آشناتر هستم و برای من آن سیاست‌ها ملموس‌تر است و در تدوین سیاست‌های آن دوره، تصمیم‌گیری و تصمیم‌سازی داشته‌ام، بنابراین بسیاری از آن سیاست‌ها مورد پذیرش من است.
روحانی اعتقاد دارد قطع رابطه با کشورهای دیگر امکان‌پذیر نیست، قطع رابطه نه شدنی است نه امکان‌پذیراست که انزوا حاصل شود و نمی‌توان کشور را از جهان جدا کرد. کلید حل معضلات تدبیر است مگر ما قادر نبودیم با جهان رابطه خوب داشته باشیم؟ در دولت اصلاحات رابطه‌ای با جهان داشتیم که به ما پیشنهاد کردند هر میزان می‌خواهیم وام با بهره کم بگیریم.
حسن روحانی دربارهٔ هدف ورودش به انتخابات ریاست جمهوری گفته بود «ما برای اینکه به اهداف ملی دست پیدا کنیم و برای اینکه کشور را از تحریم ظالمانه نجات دهیم و برای اینکه روابطمان را با دنیا براساس تعامل سازنده بنیانگذاری کنیم در این عرصه ورود کرده‌ایم.»
حسن روحانی برای تشکیل کابینه دولت تدبیر و امید، چهار کارگروه اقتصادی، سیاست خارجی، سیاست داخلی و مسائل فرهنگی و اجتماعی را تشکیل داده است که زیر نظر این چهار کمیته؛ ۲۰ کارگروه مشغول به کار هستند، از ۵۰۰ نفر از صاحبنظران و شخصیت‌های فرهیخته، دانشگاهی با سابقه کار اجرایی یا قانون‌گذاری و بسیاری از تشکل‌های مردمی نیز استفاده کرده است.
روحانی می‌گوید پیام انتخابات ۱۳۹۲ سیاست خارجی پویا و فعال با جهان بود که البته همراه با احترام، منافع و حفظ حقوق متقابل است.
حسن روحانی در خصوص سیاست خارجی دولت احمدی‌نژاد می‌گوید که سیاست خارجی این دولت را نمی‌پسندد و شیوه‌های آن را قبول ندارد، البته وی همچنین اضافه کرده است که شرایط امروز ما هم با دولت‌های گذشته متفاوت است.
حسن روحانی بر این باور است افرادی که بار امانت سیاست خارجی را بر دوش می‌گیرند باید افرادی حرفه‌ای، با کار دقیق کارشناسی، روی گشاده و شهامت باشند. ما در بیان منافع ملی‌مان باید با کمال شهامت حرف بزنیم و با کسی تعاریف نداریم، ولی سخن باید عادلانه، دقیق و منطقی باشد. این عرصه جای شعر و شعار نیست، جای فهم درست مسائل و وقایع جهانی است و اگر نتوانیم به درستی درک کنیم و نتوانیم در تصمیم‌سازی و دیگر مسائل مرتبط با آن موفق باشیم در اجرا نیز موفق نخواهیم بود. اگر ملت احساس کند که ما با تدبیر کار می‌کنیم حتی اگر دنیا هم بخواهد زور بگوید تمام ملت پشت سر ما خواهد بود و اگر شعار بدهیم و بی‌منطق حرکت کنیم و نحوه سلوک ما به گونه‌ای باشد که مردم احساس کنند که ما دقیق عمل نکردیم اجماع ملی ایجاد نمی‌شود.
« بسیاری از تهدیدها با این انتخابات برطرف و جایگاه جمهوری اسلامی ایران در عرصه بین‌الملل به جایگاهی جدید در افکار عمومی مبدل شد و جهانیان با دیدگاهی دیگر نسبت به ایران و نظام جمهوری اسلامی ایران نگاه کردند. در سیاست خارجی دولت تدبیر و امید ضمن توجه به حقوق مردم و پاسداشت همه حقوق ملت ایران تلاش می‌کند با منطق و استدلال و تعامل سازنده با دنیا شرایطی را بوجود آورد تا بهانه‌هایی که غرب برای تحریم ایران دنبال می‌کند را از دست آنها گرفته و تلاش می‌کند که فشار نابجا، نابحق و غیرقانونی که علیه ملت ایران به انجام رسیده از ملت دور کند. »
حسن روحانی در مجلس خبرگان رهبری، ۱۳ شهریور ۱۳۹۲
سیاست خارجه حسن روحانی را می‌توان در موارد زیر خلاصه کرد:
اولویت قرار دادن روابط دوستانه و نزدیک با همه همسایگان
تلاش برای خروج پرونده هسته‌ای ایران از شورای امنیت در کنار تکمیل فناوری هسته‌ای
حذف تحریم‌ها، جلوگیری از افزایش تنش بین رابطه ایران و آمریکا
حل بحران سوریه به وسیله خود مردم سوریه
آرمان‌خواهی واقع‌گرایانه
قدرت‌جویی بین‌المللی محاسبه‌گرانه
تعامل با نظم بین‌المللی
موازنه قدرت بر اساس مفهوم اعتدال
تنش‌زدایی به ویژه با همسایگان و رویکرد هزینه-فایده
خودداری از درشت سخن راندن در مقابل دشمن و شناخت نقشه‌های آن
تدبیر و مدیریت در برابر نقشه‌های دشمن
رسیدن به نظر واحد بین دولت و مجلس برای سهم مشکلات داخلی و مسائل جهانی به منظور سهولت در امور
خطا برشمردن اندیشه تقابل و تسلیم با دنیا و پیمودن مسیر تعامل سازنده
پایان دادن به بداخلاقی‌های سیاسی
حسن روحانی می‌گوید اگر چند کشور را استثناء کنیم تمام کشورهای دنیا پس از پیروزی من در انتخابات پیام تبریک فرستادند و بعضی هم تماس تلفنی گرفتند. به همه این پیام‌ها پاسخ داده شده است. تقریباً کشورهای مهم اروپایی پیام فرستادند که به آنها هم پاسخ داده شده است. در واقع این پیام‌های فضای جدیدی در روابط بین جمهوری اسلامی ایران با دنیای بیرون بود.
حسن روحانی می‌گوید سیاست خارجی ما در چارچوب اصول خاصی است، ما در منطقه خواهان ثبات و صلح و از بین رفتن زمینه‌های جنگ هستیم. روابط ایران براساس منافع ملی و منافع ملت‌های مختلف با بازیگران بین‌الملل از جمله غرب تنظیم می‌شود.