هاوانا
تاریخ

دوره استعمار
شهر هاوانا را یکی از کنکیستادورها یا به عبارتی فاتحان اسپانیایی به نام دیگو ولازکز د کوئیار (به اسپانیایی: Diego Velázquez de Cuéllar) در ۲۵ اوت سال ۱۵۱۴ یا ۱۵۱۵ میلادی در ساحل جنوبی جزیره نزدیکی شهر کنونی باتابانو بنیاد نهاد. همه تلاش‌ها برای یافتن شهر در ساحل جنوبی بی‌نتیجه مانده‌است درحالیکه نقشه اولیه کوبا که از سال ۱۵۱۴ به جا مانده‌است آن را در ساحل جنوبی ترسیم کرده‌است.
بین سال‌های ۱۵۱۴ و ۱۵۱۹ اسپانیایی‌ها دو شهرک دیگر در ساحل شمالی جزیره ایجاد کردند. کیفیت ساحلی که هم‌اکنون میزبان بندرگاه شهر هاوانا است موجب شد که شهرک به آن مکان تغییر موقعیت دهد.
پانفیلو دو نارفاییز یکی از فرماندهان نظامی اسپانیایی نام سان کریستوبال د لا هابانا را برای این شهرک که ششمین شهرکی بود که به دست اسپانیایی‌ها در کوبا ساخته شده بود برگزید. این نام ترکیبی از سان کریستوبال قدیس حامی حامی هاوانا و هابانا با منشأ مبهم است. شاید این کلمه از هاباگونه (Habaguanex) نام حاکم بومی آمریکایی که که منطقه در گذشته تحت کنترل او بوده‌است آمده باشد. این نام در نامه‌ای که فرمانده اسپانیایی برای پادشاه اسپانیا فرستاده آمده‌است.
در ابتدا هاوانا به عنوان یک بندر تجاری ساخته شد که منظما مورد حمله انواع دزدان دریایی قرار می‌گرفت. اولین حمله در سال ۱۵۵۵ توسط دزدان دریایی فرانسوی صورت گرفت. این حملات موجب شد اسپانیایی‌های حاکم به فکر ساختن برج و بارو و دیوار محافظ برای بخش اصلی شهر بیفتند تا علاوه محافظت از شهر در مقابل دزدان دریایی کنترل بیشتری بر خطوط تجاری هند غربی داشته باشند.
کشتی‌ها از سرتاسر جهان نو به منظور انتقال محصولاتشان به اروپا ابتدا به کوبا منتقل می‌شدند. تجمع کشتی‌های جذب شده به این جزیره باعث شد تا کشاورزی و صنعت در آن جا پیشرفت کند زیرا برای انتقال محصولات در مسیر طولانی اقیانوس نیاز زیادی به غذا ایجاد شده بود.
هاوانا در قرن هفدهم توسعه بسیاری داشت به گونه‌ای که ساختمان‌های بسیاری با معماری ایبریایی (شبه جزیره‌ای که اسپانیا در آن قرار دارد) و عمدتاً با مصالح محلی همچون چوب ساخته شد.
در سال ۱۶۴۹ بیماری مرگ بار مسری که از کارتاگنا واقع در کلمبیا به هاوانا منتقل شده بود یک سوم مردم این شهر را به خود مبتلا کرد. در میانه قرن ۱۸ میلادی هاوانا دارای بیش از ۱۷ هزار نفر سکنه بود که از این حیث رتبه سوم را بین شهرهای آمریکا داشت به‌طوری از لیما در پرو و مکزیکوسیتی کوچک‌تر بود ولی جمعیت بیشتری نسبت به بوستون و نیویورک داشت. در طول قرن هجدهم هاوانا مهم‌ترین بندر اسپانیایی به دلیل دارا بودن تأسیساتی برای حفظ و تعمیر کشتی‌ها بود. تا سال ۱۷۴۰ هاوانا به بزرگترین و فعال‌ترین بندر کشتی‌سازی اسپانیا و تنها بندر کشتی‌سازی در جهان نو تبدیل شد.
در جریان جنگ هفت ساله بین اسپانیا و بریتانیا این شهر توسط قوای متخاصم بریتانیایی به اشغال درآمد. به گونه‌ای در ۶ ژوئن ۱۷۶۲ نیروی دریایی سلطنتی بریتانیا متشکل از بیش از ۵۰ کشتی به همراه متجاوز از ۱۱ هزار نفر از قوای نیروی زمینی سلطنتی از طرف بندر شرقی هاواناوارد این شهر شدند. بریتانیایی‌ها بلافاصله بعد از ورود به این شهر خطوط تجاری را با آمریکای شمالی و مستعمرات خود کارائیب به راه انداختند که این موضوع باعث شد تا جامعه هاوانا دست‌خوش تغییرات سریعی بشود. کمتر از یک سال پس از سقوط هاوانا قرارداد پاریس بین طرفین جنگ منعقد شد که بر اساس آن به توصیه فرانسوی‌ها اسپانیا فلوریدا را به بریتانیا واگذار کرد تا در قبال آن کوبا را باز پس بگیرد زیرا اگر چنین نمی‌کرد حاکمیت اسپانیا بر مکزیک و آمریکای جنوبی از طرف بریتانیایی‌ها شدیداً به خطر می‌افتاد.
پس از استرداد هاوانا به اسپانیا این کشور این شهر را به یکی از مستحکم‌ترین قلاع شهری در قاره آمریکا تبدیل کرد. ساخت و ساز با آغاز ساخت قلعه سان کارلوس لاجابانا در این شهر آغاز شد که آن را به سومین قلعه قدرتمند اسپانیایی در قاره آمریکا تبدیل کرد. ۱۵ ژانویه ۱۷۹۶ بنابر وصیت خودش که خواسته بود در خاک قاره آمریکا دفن شود جسد کریستف کلمب کاشف اسپانیایی به دلیل اشغال سان دمینیگو پایتخت جمهوری دومینیکن کنونی توسط فرانسوی‌ها به این جزیره منتقل شد. جسد کلمب تا سال ۱۸۹۸ در این مکان بود که در آن سال با از دست رفتن جزیره از طرف اسپانیایی‌ها به کلیسای جامع سبیا در خاک اصلی اسپانیا بازگردانده شد.
پس از آن که در قرن نوزدهم خطوط تجاری بین کارائیب و آمریکای شمالی پر رونق تر گردید هاوانا به یکی از مجلل‌ترین و زیباترین شهرهای روز دنیا تبدیل شد. تئاتر هاوانا در این دوره دارای سرشناس‌ترین بازیگران زمانه بود. به گونه‌ای که این شهر به پاریس جزایر آنتیل معروف شده بود.
در سال ۱۸۳۷ اولین خط آهن در این جزیره به طول ۵۱ کیلومتر بین هاوانا و بجوکال احداث شد که هدف سازندگان از احداث آن انتقال شکر به بندر بود. با این سازه کوبا به پنجمین کشور در دنیا و اولین کشور اسپانیایی زبان دارای راه‌آهن تبدیل شد. در سال بعدی قرن نوزدهم چندین ساختمان فرهنگی دیگر نیز در این شهر ساخته شد؛ که از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان سالن تئاتر تاکون را نام برد که در زمان خود یکی از مجلل‌ترین سالن‌ها در جهان بود. تا سال ۱۸۸۶ برده داری در کوبا قانونی بود که موجب افراد هوادار برده داری مانند گروه شوالیه‌های دایره طلایی به این جزیره کشانده شوند. همچنین پس از این که در سال ۱۸۶۵ در جنگ داخلی آمریکا به پایان رسید بسیاری از برده داران سابق برای ادامه فعالیت برداری خود به کوبا سفر کردند.
در سال ۱۸۶۳ دیوارهای شهر تخریب شد تا فرصت گسترش بدنه اصلی شهر ایجاد شود. در اواخر قرن نوزدهم هاوانا شاهد آخرین روزهای حکومت استعماری اسپانیا بر قاره آمریکا بود.