stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
شاعران سیستانی
فرخی سیستانی

ابوالحسن علی بن جولوغ سیستانی معروف به فرخی سیستانی از غلامان امیر خلف بانو آخرین امیر صفاری بود. علی بن جولوغ، از سر ناچاری شعری در قالب قصیده سرود و آن را «با کاروان حله» نام نهاد؛ و شعر را به عمید اسعدچغانی وزیر امیر صفاری تقدیم کرد. معروف است که روز بعد علی بن جولوغ قصیده‌ای به نام «داغگاه» ساخت و آن را برای امیر صفاری خواند. امیر صفاری، چهل کره اسب را به علی بن جولوغ هدیه کرد و او را از نزدیکان دربارش قرار داد.
علی بن جولوغ نیز با تخلص فرخی در دربار صفاریان، چغانیان و غزنویان شعر می‌گفت. محمود غزنوی او را به ملک الشعرایی دربار منصوب کرد. پس از مرگ محمود در سال ۴۲۱ هجری قمری، فرخی به دربار سلطان روی آورد و تا پایان عمر به ستایش این امیر غزنوی مشغول بود. سهل و ممتنع (آسان‌نمای دشوار گفت) به سخنی می‌گویند که سرودن آن در ظاهر آسان می‌نماید، اما نظیر آن گفتن مشکل باشد.شیوه ای که بعد از فرخی تنها شیخ اجل سعدی شیرازی در آن نامدار شده است.
روایت شده‌است که فرخی علاوه بر شاعری آوازی خوش داشت و در نواختن بربط مهارت داشت. دیوان شعر فرخی شامل بیش از چند هزار بیت است که در قالب‌های قصیده، غزل، قطعه، رباعی، ترکیب بند، و ترجیع بند سروده شده‌است.
از آن جا که بیشتر قصاید فرخی در دربار غزنویان سروده شده‌است؛ ستایشگری و وصف در آن بسیار زیاد است؛ هر چند در میان شعرهای فرخی اشعاری نیز هستند که نکات آموزنده اخلاقی را دربردارند. فرخی در سال ۴۲۹ هجری قمری در سنین جوانی در غزنه درگذشت.
از شاعر هم عصرش لبیبی در رثای اوست که: پیری بماند دیر و جوانی برفت زود گر فرخی بمرد چرا عنصری نمرد؟
او در این دو بیت بر سیستانی بودن خود تأکید کرده‌است:
من قیاس از سیستان دارم که او شهر منست وز پی خویشان ز شهر خویشتن دارم خبر
شهر من شهر بزرگست و زمینش نامدار مردمان شهر من در شیر مردی نامور
ابوالفرج سگزی

ابوالفرج سگزی از شعرای نامدار و اندیشمند سیستان است که در حدود سال‌های ۳۷۲–۳۳۳ هجری قمری به هنر شاعری مشغول بود. مطالعه در زندگی و شعر ادیبان قبل از خودش، از وی استادی چیره‌دست و سراینده‌ای ماهر ساخت. بطوری که در متون، همیشه لقب استاد در کنا نامش مشاهده می‌شود. وفات ابوالفرج را سال ۳۹۳ هجری قمری ذکر کرده‌اند.
ابوحاتم سجستانی

سهل بن محمدبن عثمان بن یزید سجستانی، معروف به ابوحاتم سجستانی از بزرگان علم وادب، فقه، حدیث و لغت دوران خویش در سیستان بوده‌است. وی از شاگردان ابوزید بلخی و ابو عبیده و اخفش بوده‌است.
ابوحاتم مؤلف کتب بسیاری در علم صرف و نحو لغت و شعر است. از شاگردان وی نیز به محمدبن جریرطبری می‌توان اشاره نمود که علم حدیث را نزد ایشان فراگرفته است.
شمس بستی سیستانی

امام شمس الدین حاجی بستی از شعرا و فضلای قرن ششم ه‍.ق بود. وی طبعی لطیف وسخنی عالی داشت.
از لطایف اشعار او این رباعی است:
گویند ز زر ترا بود خرسندی
خرسند شوی چو دل ازو برکندی
زر کندهٔ کان و بی وفای دهرست
بر کندهٔ بی وفا چرا دل بندی
ابوالفتح بستی

ابوالفتح علی بن محمد بُستی از شاعران سده چهارم هجری قمری است. زادگاه او را شهر بُست سیستان می‌دانند. او به زبان عربی تسلط کامل داشت. از نتایج طبع او، دو دیوان شعر به جای مانده‌است. وفات وی را به سال ۴۰۱ ق ثبت کرده‌اند.
نویسنده کتاب دورنمایی از فرهنگ ایرانی و اثر جهانی آن، این شعر را به‌عنوان نمونه‌ای از اندیشه و قلم این شاعر سیستانی در نوشته خویش آورده‌است.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| یکی نصیحت من گوش دار و فرمان کن |  |  که از نصیحت سود آن کند که فرمان کرد |
| همه به صلح گرای و همه مدارا کن |  |  که از مدارا کردن، ستوده گردد مرد |
ابوالفضل بستی

ابوالفضل الحافظ القاضی بن موسی البستی، یکی از فضلا و عرفای نامدار در تاریخ تصوف سیستان است. این عارف، محدث و عالم مشهور سیستانی، صاحب تألیف کتاب‌های متعددی از جمله کتاب شرح شفا می‌باشد.
در کتاب ریاض العاشقین آمده است که: شیخ ابوالفضل بعد از احمد غزالی به هدایت سالکان مشغول بود.
وی با ابوالنجیب سهروردی و عین‌القضات همدانی برادر طریقت بوده است. ابوالفضل بستی در سال ۵۵۰ هجری قمری در زمان سلطان سنجر بن ملکشاه سلجوقی وفات یافت.
بدیع سیستانی

بدیع الدین ترکو سیستانی از شعرای مشهور قرن ششم ه‍.ق بود که در سخن سرایی نادر وصحبتش مطبوع بود.
هنگامی که یکی از عرفا را اسب بر زمین انداخت این دو بیتی را گفت:
آن اسپ ترا عظیم شیرین انداخت
انصاف بده کز در تحسین انداخت
در ره گذر تونیز گفتاری بود
اسپ چو بدان رسید سرگین انداخت
احولی سیستانی

احولی سیستانی، شاعر و ادیب سیستانی است که در سال ۱۰۲۴ به هند مهاجرت کرد. ملاعبدالنبی فخرالزمانی قزوینی، «مؤلف تذکره میخانه‌ها» به سال ۱۰۲۶ احولی را در شهر دلپذیر کشمیر ملاقات کرده‌است.
احمدگلچین معانی، درکتاب «کاروان هند» احولی را تخلص شاعر می‌داند که بعداً به بسمل تغییر تخلص داده‌است.
او در سال ۱۰۳۱ هجری قمری به سیستان بازمی‌گردد. برای وفات این شاعر تاریخی ذکر نشده‌است. دیوان احولی سیستانی مشتمل برپنج هزار بیت است.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| ساقی بده آن باده که غارتگر هوش است  |  |  چون عشق کلید در دلهای خموش است |
| آن آتش گلفام که در چشم صراحی  |  |  چون خون به دل اهل محبت همه جوش است |
مولانا عاشق سیستانی

مولانا عاشق سیستانی، مردی شاعر عاشق پیشه و در سبک شاعری و غزل سرایی از خسرو ملک، پیروی و در دربار امیرخسرو دهلوی مشغول بوده‌است.
برای طلب علم و دانش به شام می‌رود و مدتی در قدس و در محضر محقق، درویش موسی از مشاهیر صوفیه، علوم صوفیه را فرا می‌گیرد؛ و بعد از مدتی به وطنش سیستان بازمی‌گردد.
مولانا ولی که شاعری نامدار است در وصف بیت زیر که سروده مولانا عاشقی است. می‌گوید: تمام دیوان خود را با این بیت عاشقی معاوضه می‌کنم.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| سرچشم یار گردم، که هجوم غمزه او |  | نفسی نمی‌گذارد، که دل آرمیده باشد |
| زشگفتن رقیب، به سحر در اضطرابم |  | که چه ذوق دارد، آیا چه به خواب دیده باشد |
ملک شاه حسین سجستانی

ملکشاه حسین بن غیاث الدین محمدبن شاه محمود سیستانی، از شاهزادگان سیستان و بازمانده از سلسله عمرو لیث صفاری است .وی متولد ۹۷۸ ه.ق در سیستان می‌باشد.
ملک شاه حسین علاوه بر زبان فارسی به زبان‌های عربی و پهلوی هم مسلط بود.وی طبع شعر نیز داشت.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| از آه به سینه، شعله اندوخته ایم  |  |  ز آن شعله متاع، عافیت یافته ایم |
| نه بیم زدوزخ، نه تمنای بهشت  |  |  از هرچه جز اوست، دیده بر دوخته ایم |
امیر حسین سجزی

امیر حسن بن علاء سجزی، متولد ۶۵۰–۶۴۹ هجری قمری و وفات ۷۳۸–۷۳۷ هجری قمری، از عارفان وشاعران بزرگ قرن هفتم و هشتم هجری قمری است وی اصالتاً سیستانی است و در هندوستان اقامت داشته‌است. وی همچنین کاتب شیخ نظام الدین اولیا و معاصر امیر خسروی دهلوی بوده‌است.
شیخ نجم الدین دارای دیوان منثور و منظوم بسیاری است.
حمزه غافل سیستانی

حمزه غافل سیستانی، ملک حمزه فرزند ملک جلال الدین، متخلص به غافل سیستانی، از شاعران سده یازده هجری قمری است. به مهربانی و عطوفت شهرت داشت. تخلص غافل، تواضع و فروتنی این شاعر بزرگ در میدان دانش و معلومات وسیع او را ثابت می‌کند.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| غافل نشوی از این دو معنی، غافل  |  | سرمایه مرد از این دو گردد، حاصل |
| زین راهنمایان، به یکی شو قابل  |  | یا عقل درست، یا جنون کامل |
خواجه معین الدین سجزی

خواجه معین الدین محمد بن حسن سجزی، از عرفا و صوفیان سیستانی است. خواجه معین الدین در محضر خواجه عثمان هروی تربیت یافته و در هندوستان مروج دین نبوی و طریقت علوی بوده‌است.
از مریدان وی می‌توان از قطب الدین بختیار کاکی، ضیاالدین بلخی و شهاب الدین غوری نام برد. خواجه معین الدین دارای اشعار زیادی می‌باشد.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| ای بعد نبی بر سر تو تاج نبی  |  |  وی داده شهان زصولت باج نبی |
| آنی تو که، معراج تو بالاتر شد  |  |  یک قامت احمدی زمعراج نبی |
| اگر در آتش عشقت بسوختم چه عجب  |  |  که کوته تاب نیاورد، این تجلی را |
| معین به چشم خرد، حسن دوست ننماید  |  |  ببین به دیده مجنون، جمال لیلی را |
سموری سجزی

سموری سجزی سیستانی، از شاعران و کاتبان معروف سیستانی و از شخصیت‌های ممتاز قرن ششم هجری قمری است. عوفی شعر او را از سخن معشوقان، دلکش تر و خط او را از خط دلبران عنبر زلف، خوش تر وصف می‌کند. سموری سجزی به مسائل حکمت و تعلیمی توجه زیاد داشته و عزت و آزادگی را تبلیغ می‌کرده‌است.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| هرکه چون گل، به زر فریفته شد |  | در عمل آبروی داد به باد |
| دست کوتاه باش و راست، همچون سرو |  |  تا سرافراز باشی و آزاد |
شمس الدین سیستانی

شمس الدین، محمد بن نصیر (نصر) سیستانی از خطیبان برجسته و شاعران بزرگ، در میان قرن ششم و هفتم هجری می‌زیسته‌است. وی دارای کتبی از جمله مجمع البحرین بوده به قول امین احمد رازی، مؤلف کتاب هفتم اقلیم، این کتاب (مجمع البحرین) میان شریعت و حقیقت پیوند زده‌است. عوفی می‌نویسد: در سیستان از سجزی شنیدم که افتخار سیستان در سه چیز است: شیر، امیر و شعر ابن نصیر.
از رباعیات اوست: شاها باید کز تو دلی کم شکند لطف تو هزار لشکر غم شکند اندیشه به کار دار، کاندر سحری یک آه هزار ملک در هم شکند شمس الدین مبارک سیستانی
شمس‌الدین مبارک سیستانی

شمس الدین مبارک سیستانی از شاعران بزرگ سیستان در قرن هفتم هجری است.
از اشعار او در رثای یکی از حاکمان چنین آمده‌است: بی تیغ تو فتنه کامرانی دارد اسلام زکفر ناتوانی دارد سر برکش و بنگر که ز مرگ تو جهان در پای بلا چه زندگانی دارد
امیر حسن علاء سجزی

امیر حسن بن علاء سجزی از شاعران پارسی گوی هند، در نیمه دوم قرن هفتم و اوایل قرن هشتم می‌زیسته‌است. امیرحسن ساکن هند بود و از آنجا که او دارای نسب سجزی می‌باشد، پدران وی را از جمله مهاجران سیستانی دانسته‌اند که به هند مهاجرت کرده‌اند. دیوان او متجاوز از ۹۰۰۰ بیت، شامل: قصیده، غزل، ترجیع، ترکیب، رباعی و مثنوی است. علاوه بر دیوانش وی دارای کتاب فوائد الفؤاد، در مباحث عرفانی در ۵ مجله می‌باشد. وی در حدود سال ۷۳۸ در گذشته‌است. از اشعار اوست: مشتاق تو به هیچ جمالی نظر نکرد بیمار تو ز هیچ طبیبی دوا نخواست بر ما دلت نسوخت ندانم چرا نسوخت ما را دلت نخواست ندانم چرا نخواست
زین سیستانی

زین الدین سنجری از شاعران فاضل سیستان، از مردمان بحسک، از توابع فراه بوده‌است. امین احمد رازی در کتاب هفت اقلیم، دانش وسیع و سرعت فهم او را ستوده‌است. از اشعار اوست: مشنو سخن عالم فانی و مگوی و ندر طلبش مدار چندین تک و پوی دنیا چو گل است ای پسر بر لب جوی تا چشم زنی نه رنگ بینی و نه بوی
قاضی احمد سیستانی

قاضی احمد سیستانی، قاضی لاغر، از شاعران نامی نهان ملک محمود، پادشاه سیستان بوده‌است. از آثار قاضی می‌توان از دیوان اشعارش نام برد. او در سال ۹۵۸ ه‍.ق در گذشته‌است.
سراج الدین سگزی

سراج الدین سگزی متخلص به «سراجی» و مشهور به سید سراجی از شاعران بزرگ پارسی گوی نیمه اول قرن هفتم هجری است. به طوری که از اشعار وی بر می‌آید او سگزی و از مردم سیستان بوده و ظاهراً نخست در سیستان و سپس در مکران به مدح پادشاهان و امرای محلی پرداخته‌است. سگزی را برای تبحرش در ردیف‌های سخت اسمی و فعلی «مصراع الشعراء» خوانده‌اند. از اشعار اوست: آتشی دارم بدل از آن دو لعل آبدار باد تا نقش پریشان کرد گشتم خاکسار خاک ره گل می‌شود از آب چشمم تا چرا آتش اندر من زد و رفت از بر من بادوار
فرید الدین سیستانی

فرید الدین حالوس الافلاک از مردم سیستان بود. اما در شعران به تحصیل پرداخت و در آنجا ساکن گردید. وی از شاعران بزرگ قرن هفتم سیستان بوده‌است.
امین احمد رازی مؤلف هفت اقلیم دربارهٔ او آورده‌است: «فریدالدین… فرید عصر و وحید دهر بوده، لطافت نظم او از شراب صبوح خوشتر وحسن نثرش از وصل دلدار دلکشتر.» عوفی نیز وی را به حسن و لطافت در اشعارش ستوده‌است. از اوست: بامدادان می‌گذشتم، یافتم ملحدی شش هفت در ویرانه‌ای راستی گفتم چودیدم آن زمان هر یکی را راست چون دیوانه‌ای
عبرت سیستانی

پدر وی آقا شیخ غلامرضا واعظ و مادرش صابره، در سال ۱۲۸۳ هجری قمری در سیستان بدنیا آمد. مادر عبرت نیز شاعر بوده‌است طوری که به علت لیاقت علمی او، ناصرالدین شاه سالانه مبلغی به عنوان صله برایش می‌فرستاد. عبرت سیستانی، زیاد اهل سفر و جهانگردی بود و به ایران، عربستان، هندوستان و افغانستان سفر کرده بود.
وی دارای دیوان عبرت یا «عبرنامه» است. کتاب قصاید عبرت نیز در سال ۱۳۴۴ به سفارش فرزندش در کراچی به چاپ رسیده‌است. وفات عبرت سیستانی را به سال ۱۳۳۹ ثبت نموده‌اند.
اشعار زیر برداشتی از کتاب غزلیات عبرت سیستانی است.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| ای گدای خوشه چین، دانی که خرمن، آن کیست |  | وی حریف مست دانی، باده از پیمان کیست  |
| آمدی با گوی سر در عرصه میدان عشق |  |  لیک واقف نیستی، سر در خم چوگان کیست  |
| کانیات از خوان انفاسش تمتع برده اند |  | باز می پرسد ز «عبرت» کاین نعم از خوان کیست  |
حسینا

حسینا از شاعران متاخر و دو بیتی سرای ایران می‌باشد از وی دوبیتی‌های فراوانی در فرهنگ بومی و محلی ایران به یادگار مانده‌است.احتمال قوی بر آن است که وی از مردم سیستان بوده باشد. حسینا اشعار خود را در مدح و ستایش معشوقه‌ای با نام دلارام سروده‌است و آوازه عشق و دوبیتی‌های او به خصوص در فرهنگ محلی مردم سیستان و جنوب خراسان به خوبی به یادگار مانده‌است.
وی که در سده‌ های نه چندان دور در سیستان متولد شد و همان‌جا عمر خود را گذراند با سرودن دوبیتی‌های دلچسب به صورت فهولیات آغشته با گویش سیستانی گفته شده‌است. وی شعور، احساس، شادی و اندوه خود رادر این اشعار جاری ساخته بصورتی که این دوبیتی‌ها سینه به سینه نقل و به این زمان رسیده‌است.
حسینا > شعر

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| حسینا را بدیدُ شیب می‌رفت  |  | وَ با غستو وَ سیل میوهَ می‌رفت |
| و باغستو برای میوه خوب  |  | وصد نازُ و وصد غمزه می‌رفت |
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| بو قوربون دو چشمای سیاهش |  | چطو دِل وَرکنو از تو جدا شا |
| چطو دِل وَرکونوم از یار شیری |  | بریو باز خه کس گدِ آشنا شا |
غلامعلی رئیس‌الذاکرین دهبانی

غلامعلی رئیس‌الذاکرین دهبانی (زادهٔ ۱۰ فروردین ۱۳۱۸ – درگذشتهٔ ۱ مهر ۱۴۰۰) آغازگر سرایش شعر به گویش سیستانی بود. این استاد را چهره‌های نامی ادبیات، برترین بومی سرای ایران می‌دانند بطوری که تمامی آثار استاد رئیس‌الذاکرین که برخی‌ها را نیز با صدای خودش خوانده‌است به زبان سیستانی نوشته و چاپ شده‌است. رئیس‌الذاکرین کارشناس زیست‌شناسی بود اما اراده و عشق به وطن سبب گردید تا برترین بومی سرای ایران با سبک مختص خودش شود.
فهرست کشورهای مستقل و سرزمین‌های وابسته در آسیا

این مقاله فهرست کشورهای مستقل و قلمروهای وابسته در آسیا است.
کشورهای مستقل

اطلاعات بیشتر: کشور مستقل
کشورهای مستقل > دیگر سرزمین‌ها

اطلاعات بیشتر: فهرست کشورهای با رسمیت محدود
| پرچم | نقشه | نام کوتاه و نام رسمی | وضعیت | نام کوتاه و نام رسمی به زبان محلی | پایتخت | جمعیت | مساحت |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | آبخاز  جمهوری آبخاز | ادعاشده به‌عنوان استان‌های گرجستان توسط گرجستان. شناسایی‌شده توسط چهار کشور عضو سازمان ملل. | آبخازی: Аҧсуа (Apswa) | سوخومی / Sukhum  آبخازی: Аҟәа (Akwa)[نیازمند منبع] | 250,000 | ۸٬۶۶۰ کیلومتر مربع (۳٬۳۴۴ مایل مربع) |
|  |  | قبرس شمالی  جمهوری ترک قبرس شمالی | ادعاشده به‌عنوان ناحیه‌های قبرس توسط قبرس. شناسایی‌شده تنها توسط ترکیه. | ترکی استانبولی: Kuzey Kıbrıs — Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti[نیازمند منبع] | لفکوشای شمالی  ترکی استانبولی: Lefkoşa | 285,356 | ۳٬۳۵۵ کیلومتر مربع (۱٬۲۹۵ مایل مربع) |
|  |  | فلسطین  دولت فلسطین |  | عربی: فلسطین — دولة فلسطین (Filastīn — As-Sulta Al-Wataniyya Al-Filastīniyya) | قدس شرقی (claimed) رام‌الله(de facto)[نیازمند منبع] | 4,225,710 | ۶٬۲۲۰ کیلومتر مربع (۲٬۴۰۲ مایل مربع) |
|  |  | اوستیای جنوبی  جمهوری اوستیای جنوبی | ادعاشده به‌عنوان استان‌های گرجستان توسط گرجستان. شناسایی‌شده توسط چهار کشور عضو سازمان ملل. | آسی: Хуссар Ирыстон — Республикæ Хуссар Ирыстон (Khussar Iryston — Respublikæ Khussar Iryston)  روسی: Южная Осетия — Республика Южная Осетия (Yuzhnaya Osetiya — Respublika Yuzhnaya Osetiya) | تسخینوالی  آسی: Цхинвал or Чъреба (Chreba)[نیازمند منبع] | 70,000 | ۳٬۹۰۰ کیلومتر مربع (۱٬۵۰۶ مایل مربع) |
|  |  | تایوان  جمهوری چین | Claimed as a تقسیمات کشوری چین، the government of Taiwan has not renounced claims over the mainland and is officially recognised as the government of China by 21&nbsp;UN member states and the سریر مقدس. However, Taiwan maintains unofficial relations with most other countries and is de facto recognized by most sovereign states. See وضعیت سیاسی تایوان for more information about the situation. | چینی سنتی: 臺灣/台灣 — 中華民國 (Táiwān—Zhōnghuá Mínguó)[نیازمند منبع] | تایپه | 23,071,779 | ۳۵٬۹۸۰ کیلومتر مربع (۱۳٬۸۹۲ مایل مربع) |
قلمروهای وابسته و دیگر قلمروها

اطلاعات بیشتر: قلمروی وابسته
| پرچم | نقشه | نام کوتاه و نام رسمی | Status | نام کوتاه و نام رسمی به زبان محلی | پایتخت | جمعیت | مساحت |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | آکراتاری و داکیلیا  The Sovereign Base Areas of Akrotiri and Dhekelia | سرزمین‌های فرادریایی بریتانیا | انگلیسی: Akrotiri and Dhekelia — Sovereign Base Areas of Akrotiri and Dhekelia | Episkopi Cantonment  انگلیسی: Episkopi Cantonment | 15,700 | ۲۵۴ کیلومتر مربع (۹۸ مایل مربع) |
|  |  | قلمرو اقیانوس هند بریتانیا | سرزمین‌های فرادریایی بریتانیا | انگلیسی: British Indian Ocean Territory | — | 4,000 | ۵۴٬۴۰۰ کیلومتر مربع (۲۱٬۰۰۴ مایل مربع) |
|  |  | جزیره کریسمس  Territory of Christmas Island | ایالت‌ها و ناحیه‌های استرالیا | انگلیسی: Christmas Island — Territory of Christmas Island | Flying Fish Cove / The Settlement | 1,402 | ۱۳۵ کیلومتر مربع (۵۲ مایل مربع) |
|  |  | جزایر کوکوس  Territory of the Cocos (Keeling) Islands | ایالت‌ها و ناحیه‌های استرالیا | انگلیسی: Cocos (Keeling) Islands — Territory of the Cocos (Keeling) Islands | وست آیلند، جزایر کوکوس / Bantam | 596 | ۱۴ کیلومتر مربع (۵ مایل مربع) |
|  |  | هنگ کنگ  Hong Kong Special Administrative Region of the People's Republic of China | منطقه ویژه اداری | چینی: 香港 — 中華人民共和國香港特別行政區  انگلیسی: Hong Kong — Hong Kong Special Administrative Region of the People's Republic of China | Hong Kong | 7,122,508 | ۱٬۱۰۴ کیلومتر مربع (۴۲۶ مایل مربع) |
|  |  | ماکائو  Macao Special Administrative Region of the People's Republic of China | منطقه ویژه اداری | چینی: 澳門 — 中華人民共和國澳門特別行政區  پرتغالی: Macau — Região Administrativa Especial de Macau da República Popular da China | ماکائو / Macao | 573,003 | ۲۸٫۲ کیلومتر مربع (۱۰٫۹ مایل مربع) |
جنگ صلیبی چوپانان (۱۲۵۱)

تصویری از جنش چوپانان در حال مبارزه با لرد هایشان
جنگ صلیبی چوپانان (انگلیسی: Shepherds' Crusade)، یکی از جنبش‌ها و حرکات مردمی در شمال فرانسه برای آزاد کردن لویی نهم پس از جنگ صلیبی هفتم که توسط ایوبیان اسیر شده بود. اوضاع اروپا در اواسط سده سیزدهم، به دلیل اختلافات داخلی و درگیری میان پادشاهان اروپا از یک سو و درگیری آنان با پاپ از سوی دیگر، برای حمله مساعد نبود. برادران لوئی نهم، که به لشکرکشی مجدد به شرق تمایل نداشتند، صرفاً به سبب قولی که داده بودند با پاپ ملاقات و خواست لوئی را مطرح کردند ولی چون پاپ هم رغبتی به حمله جدید نداشت، نتیجه چندانی از این ملاقات حاصل نشد. با این حال، تلاش‌های اندکی برای بسیج نیروها انجام گرفت.
در این میان جنبشی مردمی، به رهبری چوپانی مجارستانی که خود را «آقای مجارستان» می‌نامید، برپا شد و سراسر فرانسه را نیز فرا گرفت و چون بیشتر شرکت‌کنندگان در آن کشاورزان و چوپانان بودند، به «حمله صلیبی چوپانان» معروف شد.
جنگ صلیبی هفتم

مقالهٔ اصلی: جنگ صلیبی هفتم
هفتمین جنگ صلیبی به رهبری لویی نهم پادشاه فرانسه آغاز گردید که از سال ۱۲۴۸ تا ۱۲۵۴ به طول انجامید، در حدود ۸۰۰ هزار بیزانت مبلغ باج در جهت آزای پادشاه لویی به مسلمانان پرداخت گردید و بدین وسیله شرایط آزادی وی فراهم گردید، لویی در این نبرد هزاران نفر از لشکریان خود را از دست داده و در نهایت اسیر مسلمین و سلطان ایوبیان توران شاه گردید که از پشتیبانی ممالیک بحری، مملوک‌ها، بیبرس، سیف الدین قطز و آیبک برخوردار بود.
بزرگ‌دد

| بزرگ‌دد محدودهٔ زمانی: اواخر پلیوسن تا اوایل هولوسین ۲ تا ۰٫۰۰۸ میلیون سال پیش  PreЄ Є O S D C P T J K Pg N  ↓   | بزرگ‌دد محدودهٔ زمانی: اواخر پلیوسن تا اوایل هولوسین ۲ تا ۰٫۰۰۸ میلیون سال پیش  PreЄ Є O S D C P T J K Pg N  ↓   |
| --- | --- |
استخوان‌بندی بزرگ‌دد آمریکایی در  موزه تاریخ طبیعی، لندن: استخوان‌بندی بزرگ‌دد آمریکایی در  موزه تاریخ طبیعی، لندن
رده‌بندی علمی: رده‌بندی علمی
فرمانرو:: جانوران
شاخه:: طنابداران
رده:: پستانداران
راسته:: کرک‌داران
تیره:: † بزرگ‌ددان
سرده:: †بزرگ‌دد
گونه نماد: گونه نماد
†Megatherium americanum Cuvier, G., 1796 : †Megatherium americanum Cuvier, G., 1796 
گونه‌ها: گونه‌ها
  †M. altiplanicum Saint-André & de Iuliis, 2001  †M. tarijense Gervais & Ameghino, 1880  †M. medinae Philippi, 1893  †M. istilarti Kraglievich, 1925  †M. parodii Hoffstetter, 1949  †M. sundti Philippi, 1893  †M. gallardoi Ameghino & Kraglievich, 1921:   †M. altiplanicum Saint-André & de Iuliis, 2001  †M. tarijense Gervais & Ameghino, 1880  †M. medinae Philippi, 1893  †M. istilarti Kraglievich, 1925  †M. parodii Hoffstetter, 1949  †M. sundti Philippi, 1893  †M. gallardoi Ameghino & Kraglievich, 1921
بزرگ‌دَد یا مگاتریوم (Megatherium) یک سرده از تنبل‌های زمینی است که بومی آمریکای مرکزی و آمریکای جنوبی بود و از دوره پلیوسن تا پلیستوسن در حدود ۵٫۳ میلیون سال پیش زندگی می‌کرده‌است. آخرین فسیل کشف شده مربوط به تاریخ هشتاد هزار سال پیش است.
مگاتریوم از نظر اندازه به کمتر جانور خشکی‌زی شباهت داشته است، با این حال فیل سانان را میتوان از نظر اندازه با آن در یک گروه قرار داد.
در فرهنگ یونانی به آن therion گویند. شخصیت لرد تریون در مجموعه کتاب‌های نغمه یخ و آتش و سریال تحسین شده‌ی Game of Thrones برگرفته از داستان های اساطیری و پیشدادی، برای تمسخر او به دلیل کوتوله بودن و مرگ مادر به هنگام تولد به این نام انتخاب شده است.
در فرهنگ فارسی از کلمه ی دَد که اشاره بدین نام دارد به موجود دیلاق و پریش و غول پیکر گفته می شود و در فرهنگ اساطیری ایران به عنوان نوعی دیو وجود دارد.
مگاتریوم حدود دوازده هزار سال پیش (احتمالا به دلیل شکار شدن توسط پستانداران) منقرض شده است.
خودروی فرمول یک

یک رد بول ریسینگ آربی۱۶ با رانندگی الکساندر آلبون
مک‌لارن ام‌پی۴/۴ با رانندگی آیرتون سنا در سال ۱۹۸۸
فراری اف۲۰۰۴ بسیار موفق
لوتوس بی۴۹
خودرو فرمول یک (به انگلیسی: Formula One car) ماشینی است تک صندلی، کابین باز، چرخ باز با بال‌های جلو و عقب بزرگ. دارای موتوری در پشت راننده که در مسابقات فرمول یک مورد استفاده قرار می‌گیرد. آیین‌نامه‌های مربوط به اتومبیل‌ها فقط مربوط به مسابقات قهرمانی است و مشخص می‌کند که اتومبیل‌ها باید توسط تیم‌های اتومبیلرانی ساخته شوند، اگرچه طراحی و ساخت می‌تواند به خارج از کشور سپرده شود.
طراحی شاسی

اتومبیل‌های فرمول یک امروزی از کامپوزیت‌های الیاف کربن و مواد بسیار سبک‌وزن ساخته شده‌اند. حداقل وزن مجاز ۷۴۰ کیلوگرم (۱٬۶۳۱ پوند) (با راننده) است، ولی سوخت را شامل نمی‌شود. وزن خودروها با لاستیک‌هایی اندازه گرفته می‌شوند که توسط پیرلی انتخاب شده‌اند. قبل از فصل ۲۰۱۴، وزن ماشین‌ها معمولاً کمتر از این حد بود بنابراین تیم‌ها به منظور افزودن وزن به ماشین، بالاست اضافه می‌کردند. مزیت استفاده از بالاست این است که می‌تواند در هر مکانی از ماشین قرار گیرد تا توزیع ایدئال وزن را فراهم کند. این می‌تواند به منظور کاهش ثبات مرکز ثقل خودرو کمک کند.
موتورها

در فصل ۲۰۰۶ شاهد بودیم که فدراسیون بین‌المللی اتومبیل‌رانی (فیا) یک موتور جدید را در آن زمان معرفی کرد. این موتورها یک موتورهای ۲٫۴ لیتری تنفس طبیعی بود.
از فصل ۲۰۱۴، همه خودروهای فرمول یک به موتورهای ۱٫۶ لیتری V6 توربوشارژ مجهز شده‌اند.
گیربکس

اتومبیل‌های فرمول یک از گیربکس‌های نیمه اتوماتیک استفاده می‌کنند. در آیین‌نامه آمده‌است که گیربکس‌ها باید ۸ دنده جلو داشته باشند (قبل از ۲۰۱۴ ۷ دنده بود).یک دنده عقب دارند
آیرودینامیک

آیرودینامیک کلید موفقیت در این ورزش شده‌است و تیم‌ها هر ساله ده‌ها میلیون دلار صرف تحقیق و توسعه در این زمینه می‌کنند.
طراح آیرودینامیک دو نگرانی اصلی دارد: ایجاد نیروی داون‌فورس، برای بهبود نیروهای پیچش، و کم کردن درگ (مقاومت هوا).
《سیستم دی آراس》
از سال ۲۰۱۱ سیستم دی‌آراس به فرمول یک اضافه شد که مقاومت هوا را کم می‌کند. طبق آیین‌نامه‌ها، این سیستم در محوطه دی‌آراس {به انگلیسی|DRS zone} 
فعال می‌شود. 
برای فعال شدن سیستم راننده‌ها باید در نقطه مشخص شده با خودروی جلویی فاصله‌ای کم‌تر از یک ثانیه داشته باشند.
《ترمز》
هر اتومبیل {F1} متوسط می‌تواند 
در حدود ۱۵ متر (۴۹ فوت) سرعت خود را از ۱۰۰ به ۰ کیلومتر در ساعت (۶۲ تا ۰ مایل در ساعت) برساند.
یک موتور رنو(RS26 V8)
بدنه‌ی ساده فراری 553 F1 ۱۹۵۴
زنبق‌زیان

| زنبق‌زیان محدودهٔ زمانی: کامبرین - Recent  PreЄ Є O S D C P T J K Pg N      | زنبق‌زیان محدودهٔ زمانی: کامبرین - Recent  PreЄ Є O S D C P T J K Pg N      |
| --- | --- |
زنبق‌زیان، Crinozoa: زنبق‌زیان، Crinozoa
رده‌بندی علمی: رده‌بندی علمی
فرمانرو:: جانوران
شاخه:: خارپوستان
زیرشاخه:: Crinozoa
زنبق‌زیان(نام علمی: Crinozoa) نام یک زیرشاخه از شاخه خارپوستان است.
درجه سه-ستاره

نشان درجه سه-ستاره
درجه سه-ستاره (انگلیسی: Three-star rank) عنوان رتبه و درجه‌ای نظامی شامل سه-ستاره، در بسیاری از ارتش‌های کشورهای جهان می‌باشد. درجه سه-ستاره دارای کد رمز ناتو به شماره اختصاری OF-8 می‌باشد و البته توسط برخی کشورها و ارتش‌هایی که عضو ناتو هم نیستند استفاده می‌گردد. معمولاً دارندگان نشان سه-ستاره، سپهبد یا دریاسالار هستند.
نشان درجه سپهبد جمهوری اسلامی ایران
ایستمن‌استخوان

| ایستمن‌استخوان محدودهٔ زمانی: Middle to Late دوونین | ایستمن‌استخوان محدودهٔ زمانی: Middle to Late دوونین |
| --- | --- |
ایستمن‌استخوان، Eastmanosteus: ایستمن‌استخوان، Eastmanosteus
رده‌بندی علمی: رده‌بندی علمی
فرمانرو:: جانوران
شاخه:: طنابداران
رده:: پلمه‌پوستان
راسته:: بندی‌گردنان
تیره:: دانکل‌استخوانان
سرده:: Eastmanosteus
ایستمن‌استخوان (نام علمی: Eastmanosteus) نام یک سرده از تیره دانکل‌استخوانان است.
رئیس اجرایی

رئیس اجرایی (انگلیسی: Executive officer) افسر اجرایی یا مدیر اجرایی، فردی که مسئولیت اجرایی یک سازمان را برعهده دارد. در حوزه‌های نظامی، در بسیاری از ارتش‌ها، افسر اجرایی، فرمانده دوم محسوب می‌شود، که به فرمانده گزارش می‌دهد و اغلب مسئولیت مدیریت فعالیت‌های روزمره را برعهده دارد تا فرمانده اصلی بر تعیین استراتژی‌ها و برنامه‌ریزی واحد متمرکز باشد. در حوزه کسب‌وکار، رئیس اجرایی اغلب تحت عنوان مدیرعامل شناخته می‌شود و در شرکت‌های بزرگ نیز رئیس اجرایی به مدیران ارشدی اطلاق می‌شود، که مسئولیت مدیریت بر دفاتر یا ادارات اصلی را برعهده دارند و به‌طور معمول از اعضای هیئت مدیره شرکت نیز محسوب می‌شوند،