دیرگداز
کاربردهای محصولات دیرگداز

محصولات دیرگداز برای کاربردهای زیر مورد استفاده قرار می‌گیرند:
جداره دستگاه‌هایی که فرایندهای حرارتی دارند (کوره‌های ذوب، پخت و عملیات حرارتی) و مخازن حمل مذاب.
عایق‌کاری گرمایی
ساخت قطعاتی طراحی شده در محیطهای گرم (سر مشعلها. سر نازلها)
صنعت آهن و فولاد بزرگ‌ترین مصرف کنندهٔ محصولات دیرگداز است. از دیگر صنایع مصرف کنندهٔ محصولات دیرگداز، صنایع نفت، گاز و پتروشیمی است.
همچنین در صنایع شیشه، نیروگاه‌ها، رآکتورهای هسته ای، کوره‌های ساخت سیمان و آهک، کوره‌های زباله سوزی (برای تولید برق)، صنایع فلزات غیرآهنی (مس، آلومینیم، روی و سرب و…)و توربین‌های گازی نیز کاربرد چشم‌گیری دارند.
اتلاف گرمایی از جدارهٔ کوره به عوامل زیر بستگی دارد:
دمای داخل کوره
دمای هوای بیرون
سرعت جریان هوای بیرون
پیکربندی دیواره‌های کوره
قابلیت نشر دیواره‌ها
ضخامت دیواره‌ها
رسانایی گرمایی دیواره‌ها
دو مورد آخر که در بالا اشاره شد به راحتی بوسیلهٔ تولیدکنندگان کوره قابل کنترل است. از بحث انجام شده می‌توان موارد زیر را نتیجه گرفت:
هنگامی که ضخامت دیواره افزایش یابد، اتلاف گرما کاهش می‌یابد.
هنگامی که ضخامت عایق افزایش یابد، اتلاف گرما کاهش می‌یابد.
تأثیر عایق کاری در کاهش اتلاف گرما از افزایش ضخامت دیرگداز بیشتر است (تقریباً یک سانتیمتر از یک آجر عایق تأثیری برابر با ۵–۸سانتیمتر آجر ساخته شده از رس را دارد)
در کوره‌های غیرمداوم، جدارهٔ عایق کاری شدهٔ نازک نسبت به جداره‌های ضخیم‌تر ترجیح داده می‌شود زیرا در جداره‌های نازک‌تر انرژی کمتری ذخیره می‌گردد.
یکی از روش‌هایی که می‌تواند استفاده گردد تا گرمای ذخیره شده را کاهش دهیم این است که دیرگدازهای بخش داخلی آستر نسوز را از نوع مواد عایق استفاده کنیم.
دیرگدازهای مناسب با استحکام خوب و مقاوم در برابر خردشدن را می‌توان در گسترهٔ دمایی ۱۳۰۰ درجه سانتیگرد استفاده کرد. این دیرگدازها که از جمله مواد عایق محسوب می‌شوند را عایق‌های سطح داغ (hot face insulation) نامیده می‌شوند.
آجرهای ساخته شده از عایق‌های هات فیس از دیرگدازهای معمولی سبک ترند. این آجرها معمولاً وزنی معادل یک سوم یا یک دوم آجرهای دیرگداز معمولی دارند؛ بنابراین گرمای ذخیره شده در داخل این آجرها بسیار کم است.
فاکتورهای اساسی که بر روی عملکرد دیرگدازها اثر می‌گذارد عبارتند از:
دما، ترکیب شیمیایی، ترکیب شیمیایی گاز یا سرباره، سرعت حرکت سرباره (حالت آرام یا توربلانت)، تنش‌های ترمومکانیکی. علاوه براین، انتخاب نوع دیرگداز به نوع کوره یا واحد حرارتی و شرایط غالب در حین کاربرد بستگی دارد. شرایط غالب در حین کاربرد عبارت است از:
اتمسفر گازی، حضور سرباره، نوع فلز شارژ شده به کوره و …
دمای کاربرد ممکن است مهم‌ترین عامل باشد اما قطعً تنها عامل قطعی برای انتخاب دیرگدازها نیست. انتخاب صحیح دیرگدازها برای کاربردی خاص باعث می‌گردد تا عملکرد آن فرایند به خاطر خواص آن دیرگداز تحت تأثیر قرار گیرد. و بهبود یابد. هر طراح کوره باید اطلاعات کافی در مورد وضعیتی که دیرگدازهای یک کوره با آن‌ها روبرو می‌شوند، داشته باشد. سازندگان و استفاده‌کنندگان از دیرگدازها باید قبل از انتخاب دیرگداز به نکات زیر توجه کنند.
ناحیهٔ مورد استفاده
دمای کارکرد
میزان سایش و ضربات اعمالی
نیروهای ساختاری وارد بر کوره
استرس‌های اعمالی به خاطر گرادیان دما در ساختار و نوسان دمایی
سازگاری شیمیایی با محیط کوره
انتقال حرارت و صرفه جویی در مصرف انرژی
صرفه جویی اقتصادی
از میان فاکتورهای بالا باید ارزیابی هدفمند صورت گیرد. تخمین مناسب از ویژگی‌های مورد نیاز باید به عنوان خطوط راهنما برای انتخاب مواد دیرگداز در نظر گرفته شود.
مسئلهٔ حفاظت از انرژی مسئلهٔ بسیار مهمی است که مورد توجه تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان کوره‌ها است. مصرف سوخت را می‌توان به دو روش کاهش داد. یکی با عایق کاری و دومی با افزایش سرعت فرایند تولید. هر دو روش گفته شده باعث کاهش مصرف انرژی برای هر تن محصول تولیدی می‌شوند.