stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
صبح خلاق

| 0 | 1 |
| --- | --- |
کریتیو مورنینگز: کریتیو مورنینگز
نشانه (لوگو) رسمی رویداد صبح خلاق: نشانه (لوگو) رسمی رویداد صبح خلاق
بنیان‌گذاری: 2008
بنیان‌گذار: تینا راث ایزنبرگ
گونه: سازمان مردم نهاد
مکان: سراسر جهان
وبگاه: creativemornings.com
صبح خلاق (به انگلیسی: CreativeMornings) عنوان رویدادی بین‌المللی است که در بیش از ۲۴۵ شهر در سراسر جهان و در بیش از ۷۴ کشور برگزار می‌شود و هدف آن ایجاد بسترهای لازم برای شکوفایی خلاقیت در بین جامعه است.
این رویداد در سال ۲۰۰۸ توسط تینا راث ایزنبرگ، طراح سوئیسی پایه‌گذاری شد.
این رویداد در یک جمعه از هر ماه میلادی برگزار می‌شود و افراد به صورت رایگان و آزاد با ثبت نام در وب‌سایت رسمی، در آن شرکت می‌کنند.
صبح خلاق هر ماه بر پایه یک موضوع (تم) بین‌المللی برگزار می‌شود و تمام شهرهای عضو، در آن ماه از یک یا دو سخنران دعوت می‌کنند تا به مدت ۲۰ دقیقه در خصوص آن موضوع صحبت کند. این موضوعات نیز توسط شهرهای عضو به ترتیب عضویت پیشنهاد داده می‌شود. افراد پس از صرف صبحانه، با حضور در سخنرانی از مطالب مطرح شده استفاده کرده و می‌توانند پاسخ سوالات خود را از زبان سخنران بشنوند.
رویداد صبح خلاق در ایران > صبح خلاق تهران

از اسفند ۱۳۹۵ گروهی در تهران به سرپرستی عباد غفوری نمایندگی برگزاری این رویداد را دریافت کرده‌اند و از اردیبهشت ۱۳۹۶ به صورت متوالی در یک جمعه از هر ماه، این رویداد را برگزار کردند.
این رویداد در تهران در یک جمعه از هر ماه میلادی برگزار می‌شود و تاکنون ۲۰ دوره از این رویداد در تهران برگزار شده‌است. صبح خلاق تهران شاهد سخنرانی افراد مطرحی از جامعه از جمله امیرهوتن هاشمی، محمدرضا عبدالملکیان، لیلا قاسم‌زاده، شیما قوشه، حسن عشایری، پرویز پرستویی، کوروش قاضی‌مراد، پرواز همای، رضا غیابی، رضا سیاح، مرتضی پورصمدی، مجید کیانپور، هادی حیدری، امیر سقراطی، امیرحسین ماحوزی، سروش صلواتیان، علی اکبر صادقی، محمد درویش، فردین خلعتبری و هیوا سیفی زاده بوده‌است.

در اتفاقی بی‌سابقه تمامی بلیت‌های ششمین رویداد صبح خلاق تهران در کمتر از ۷ ثانیه توسط مخاطبان رویداد به صورت آنلاین رزرو شد. بلیت سایر رویدادهای صبح خلاق تهران نیز غالباً در کمتر از ۱-۲ دقیقه رزرو می‌شوند.
پس از آبان ۱۳۹۸ و نوزدهمین رویداد، برگزاری رویداد صبح خلاق در شهر تهران ابتدا به جهت همه‌گیری ویروس کرونا و پس از آن به جهت اعتراضات سال ۱۴۰۱، متوقف شد و بیستمین رویداد صبح خلاق تهران پس از وقفه‌ای ۴ ساله در تاریخ ۶ بهمن ۱۴۰۲ با موضوع برخاستن برگزار شد. در هنگام ثبت نام برای رزرو بلیت رویداد این دوره، سایت جهانی رویداد صبح خلاق به دلیل ازدحام جمعیت بازدیدکننده از سرویس‌دهی خارج شد و حدود ۳ ساعت از ساعت ۱۱ الی ۱۳ در دسترس نبود و دریافت بلیت در این دوره با سختی و اختلال مواجه شد.
رویداد صبح خلاق در ایران > صبح خلاق تهران > رویدادهای برگزار شده در صبح خلاق تهران

| شماره دوره | تاریخ برگزاری | سخنران(ان) | موضوع جهانی | شهر منبع موضوع ماه | محل برگزاری | تعداد شرکت‌کنندگان |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱ | ۸ اردیبهشت ۱۳۹۶ | امیر هوتن هاشمی | فراتر از انتظار - Beyond | بنگلور | سالن فرخی یزدی - باغ موزه قصر، تهران | ۱۲۰ |
| ۲ | ۵ خرداد ۱۳۹۶ | محمدرضا عبدالملکیان | خوش شانسی اتفاقی - Serendipity | مسکو | سالن فرخی یزدی - باغ موزه قصر، تهران | ۱۶۰ |
| ۳ | ۱۶ تیر ۱۳۹۶ | لیلا قاسم زاده | بقا - Survival | بالتیمور | سالن کانون زبان پارسی - موقوفات دکتر محمود افشار، تهران | ۲۰۰ |
| ۴ | ۶ مرداد ۱۳۹۶ | شیما قوشه | برابری - Equality | ژوهانسبورگ | سالن کانون زبان پارسی - موقوفات دکتر محمود افشار، تهران | ۲۰۰ |
| ۵ | ۳ شهریور ۱۳۹۶ | حسن عشایری | نبوغ - Genius | گوادالاخارا، خالیسکو | سالن کانون زبان پارسی - موقوفات دکتر محمود افشار، تهران | ۲۵۰ |
| ۶ | ۳۱ شهریور ۱۳۹۶ | پرویز پرستویی | همدردی - Compassion | هلسینکی | سالن کانون زبان پارسی - موقوفات دکتر محمود افشار، تهران | ۳۷۰ |
| ۷ | ۱۲ آبان ۱۳۹۶ | کوروش قاضی مراد | پیشگام - Pioneer | دنور | سالن اصلی برج آزادی، تهران | ۳۰۰ |
| ۸ | ۸ دی ۱۳۹۶ | پرواز همای | زمینه - Context | مینیاپولیس | سالن پژوهشکده فرهنگ و هنر،‌ تهران | ۳۷۰ |
| ۹ | ۶ بهمن ۱۳۹۶ | رضا غیابی | تشویش - Anxiety | بخارست | سالن اصلی برج آزادی، تهران | ۴۰۰ |
| ۱۰ | ۴ اسفند ۱۳۹۶ | رضا سیاح | کنجکاوی - Curiosity | مالمو | سالن سینما پردیس قلهک، تهران | ۴۰۰ |
| ۱۱ | ۲۱ اردیبهشت ۱۳۹۷ | چندین سخنران (تولد یک سالگی رویداد) | بازی - Game | لیژ | سالن پژوهشکده فرهنگ و هنر،‌ تهران | ۷۰۰ |
| ۱۲ | ۱۵ تیر ۱۳۹۷ | هادی حیدری - امیر سقراطی | مهارت دستی - Craft | بمبئی | نمایشگاه اینوتکس، تهران | ۲۰۰ |
| ۱۳ | ۱۹ مرداد ۱۳۹۷ | مرتضی پورصمدی | نیت - Intention | نشویل، تنسی | سالن سینما پردیس قلهک، تهران | ۴۰۰ |
| ۱۴ | ۴ آبان ۱۳۹۷ | محمود شهریاری - مجید کیانپور | صداقت - Honesty | کاردیف | سالن سینما پردیس قلهک، تهران | ۴۷۰ |
| ۱۵ | ۹ آذر ۱۳۹۷ | امیرحسین ماحوزی - سروش صلواتیان | شروع مجدد - Restart | کلن | سالن سینما آستارا، تهران | ۷۵۰ |
| ۱۶ | ۱۲ بهمن ۱۳۹۷ | علی اکبر صادقی | سورئال - Surreal | بروکسل | سالن سینما پردیس قلهک، تهران | ۶۰۰ |
| ۱۷ | ۳۰ فروردین ۱۳۹۸ | محمد درویش | آب - Water | پرث | سالن سینما پردیس قلهک، تهران | ۴۰۰ |
| ۱۸ | ۲۵ مرداد ۱۳۹۸ | چندین سخنران (تولد دو سالگی رویداد) | عدالت - Justice | براتیسلاوا | سالن سینما آستارا، تهران | ۸۰۰ |
| ۱۹ | ۳ آبان ۱۳۹۸ | فردین خلعتبری | جریان - Flow | مکزیکوسیتی | سالن سینما پردیس قلهک، تهران | ۵۰۰ |
| ۲۰ | ۶ بهمن ۱۴۰۲ | هیوا سیفی زاده | برخاستن - Rise | سن پترزبورگ، فلوریدا | سالن کانون زبان پارسی - موقوفات دکتر محمود افشار، تهران | ۴۰۰ |
| ۲۱ | ۹ اسفند ۱۴۰۳ | علی دهباشی | لایه‌ها - Layers | لوزان، سوئیس | سالن پژوهشکده فرهنگ و هنر،‌ تهران | ۴۰۰ |
رویداد صبح خلاق در ایران > صبح خلاق تبریز

صبح‌های خلاق تبریز به عنوان نخستین نمایندگی فعال خاورمیانه و البته کشور ایران، از ۳۰ مهر ماه سال ۱۳۹۳ فعالیت خود را آغاز کرده‌است. این رویداد توسط دپارتمان ایونت گروه گپ در تبریز برگزار می‌شود که به عنوان نود و دومین شهر در جهان موفق به دریافت نمایندگی این رویداد بین‌المللی گشته است.
در میان سخنرانان این رویداد تا به امروز چهره‌هایی نظیر آیدین آغداشلو، کریم زینتی، ایرج میرزاعلیخانی، عظیم قیچی‌ساز، بهرام آشفته و محمدصادق ذاکرحمیدی به چشم می‌خورند.
در حال حاضر این رویداد جهانی در سالن همایش مجتمع تفریحی تجاری لاله‌پارک به صورت ماهانه توسط گروه گپ برگزار می‌شود.
رویداد صبح خلاق در ایران > صبح خلاق اصفهان

در شهریورماه ۱۳۹۷ کارهای دریافت مجوز برگزاری این رویداد در شهر اصفهان آغاز شد و پس از طی شدن مراحل گوناگون در مهر ماه ۱۳۹۷، اصفهان نیز (به عنوان سومین شهر ایران) با سرپرستی امین زمانی به شهرهای برگزارکننده‌ی صبح‌خلاق در دنیا اضافه شد.
اولین رویداد صبح خلاق اصفهان در تاریخ ۲ آذر ۱۳۹۷ با سخنرانی فرید شکریه در شهرکتاب اصفهان برگزار شد.
در رویداد صبح‌خلاق اصفهان تاکنون اشخاصی مانند احسان حسینی، آوا حدادی، محسن صفوی‌فر، محمد کرمانی، احمدرضا میرمقتدایی، محسن طاهری، مسعود عظیمی‌فر، قاضی امین تویسرکانی، والا یزدانی و رسول کمالی سخنرانی داشته‌اند.
تا کنون بیش از ۱۷۰۰ نفر در رویدادهای صبح خلاق اصفهان شرکت داشته‌اند.
درحال حاضر این رویداد هر ماه در یک صبح جمعه، در شهر اصفهان برگزار می‌گردد.
نشان‌واره (لوگو) رویداد صبح خلاق تهران
سخنرانی محمدرضا عبدالملکیان در دومین رویداد صبح خلاق تهران
حضور و سخنران فردین خلعتبری در نوزدهمین رویداد صبح خلاق تهران
سخنرانی پرویز پرستویی در ششمین رویداد صبح خلاق تهران
سخنرانی هیوا سیفی زاده در بیستمین رویداد صبح خلاق تهران
هشتمین رویداد صبح‌خلاق اصفهان در پردیس سینمایی اصفهان سیتی‌سنتر
سیاره
واژه‌شناسی

سیاره در زبان انگلیسی Planet خوانده می‌شود که برگرفته از واژهٔ ἀστὴρ πλανήτης (اَستِر پِلانِتِس) در یونان باستان می‌باشد. ریشهٔ واژهٔ ἀστὴρ(اَستِر) برابر واژهٔ «ستاره» در فارسی است و هر دو واژهٔ ایرانی و یونانی برگرفته از واژهٔ h₂stḗr* در زبان نیا-هندواروپایی هستند. واژهٔ πλανήτης(پِلانِتِس) نیز به معنی «گردان» است و در نتیجه ἀστὴρ πλανήτης به معنی ستارهٔ گردان می‌باشد.
واژهٔ سیاره نیز واژه‌ای با ریشهٔ عربی و به معنی «راه‌پیما» می‌باشد که توسط ستاره‌شناسان ایرانی سدهٔ نخستین به‌کارگرفته شد و به نظر می‌رسد که ترجمه‌ای برای واژهٔ πλανήτης(پِلانِتِس) یونانی باشد. در واژه‌نامه‌های آنندراج، برهان قاطع و جهانگیری، از واژهٔ کهن «هرپاسب» نیز به معنی سیاره یاد شده‌است.
همچنین در متون زرتشتی کهن از واژهٔ «اَباختَر» نیز برای اشاره به سیاره‌ها استفاده شده‌است.
تاریخچه

اطلاعات بیشتر: تاریخ اخترشناسی و تعریف سیاره
ایده سیارات در طول تاریخ تکامل یافته‌است، از ستارگان گردان الهی در عهد باستان تا اجسام زمین‌وار عصر دانش. مفهوم آن گسترش یافته تا دنیاهایی نه تنها در منظومه خورشیدی بلکه در صدها منظومه فراخورشیدی دیگر را نیز دربرگیرد. ابهامات نهفته در تعریف سیاره، بحث‌های علمی بسیاری را برانگیخته است.
پنج سیاره سنتی منظومه شمسی که قابل دیدن با چشم غیر مسلح هستند؛ از دوران باستان شناخته‌شده بودند و تأثیرات مهمی بر افسانه‌شناسی، کیهان‌شناسی دینی و اخترشناسی باستانی گذارده‌اند. در دوران باستان اخترشناسان متوجه شدند که بر خلاف ستارگان ثابت که موقعیت نسبی ثابتی در آسمان دارند؛ برخی از نورها در پهنه آسمان حرکت می‌کنند. یونانیان باستان این نورها را «ستاره گردان» (به یونانی: πλάνητες ἀστέρες(پِلانِتِس اَستِرِس)) یا به اختصار «گردان‌ها» (به یونانی: πλανῆται(پِلانِتای)) نام نهادند
که واژه معادل انگلیسی سیاره، یعنی Planet، از آن مشتق شده‌است.
در یونان باستان، چین باستان، بابل و در واقع همه تمدن‌های پیشانوین،
این باور مورد پذیرش عمومی قرارگرفته بود که زمین مرکز جهان است و همه سیارات به دور زمین می‌گردند. دلیل این برداشت آن بود که مشاهده می‌شد ستارگان هر روز یکبار به دور زمین می‌چرخیدند
و ظاهراً درک عمومی بر آن بوده‌است که زمین ثابت و پایدار است و همواره در سکون می‌ماند.
تاریخچه > تمدن بابل

نخستین تمدن شناخته‌شده‌ای که نظریه‌ای کاربردی در مورد سیارات داشتند، بابلی‌ها بودند که در هزاره‌های نخست و دوم قبل از میلاد در منطقه میان‌رودان (بین‌النهرین) زندگی می‌کردند. کهن‌ترین متن اخترشناسی سیاره‌ای برجای مانده، لوحی بابلی به نام لوح زهره امی‌صدوقا است؛ رونوشتی مربوط به سده هفتم پیش از میلاد از لیست مشاهدات حرکات سیاره زهره است که احتمالاً تاریخ آن به هزاره دوم پیش از میلاد می‌رسد.
مول.اپین یک جفت لوح به خط میخی مربوط به سده هفتم پیش از میلاد است که حرکات خورشید، ماه و سیارات را در طول سال ترسیم می‌کند.
اختربینهای بابلی چیزی را بنیان‌گذاری کردند که بعدها به اختربینی غربی منتهی شد.
انوما انو انلیل که در دوره امپراتوری آشوری نو در سده هفتم پیش از میلاد
نوشته شده‌است شامل لیستی از طالع‌ها و روابط آن‌ها با پدیده‌های آسمانی مانند حرکت سیارات است.
زهره (ناهید)، عطارد (تیر) و سیاره‌های دورتر مریخ (بهرام)، مشتری (برجیس) و زحل (کیوان) توسط اخترشناسان بابلی شناخته‌شده بودند. این سیاره‌ها تا پیش از اختراع تلسکوپ در اوایل دوران مدرن تنها سیاره‌های شناخته‌شده بودند.
تاریخچه > هند

در سال ۴۹۹ پس از میلاد، آریابهاتا یک مدل سیاره‌ای پیشنهاد نمود که صریحاً به چرخش زمین به دور محورش اشاره داشت و توضیح داد که دلیل حرکت ظاهری از شرق به غرب ستارگان، همین چرخش زمین به دور خود است. او همچنین باور داشت که مدار سیارات بیضوی هستند.
پیروان آریابهاتا به‌طور ویژه در جنوب هند قدرت داشتند و در آنجا اصل حرکت چرخشی زمین وی به همراه سایر اصولش پیروی می‌شد و کارهای ثانویه‌ای نیز بر پایه آن به انجام رسید.
در سال ۱۵۰۰، نیلاکانتا سومایاجی از مدرسه ستاره‌شناسی و ریاضیات کرالا در رساله تانتراسامگراها مدل آریابهاتا را مورد بازبینی قرار داد.
او در «آریابهاتیابهاسیا» که گزارشی در مورد «آریابهاتیا» ی آریابهاتا بود، مدلی پیشنهاد داد که در آن تیر، ناهید، بهرام، مشتری و کیوان به دور خورشید می‌گردند و خورشید به دور زمین می‌گردد؛ شبیه به مدل تیکویی که بعدها توسط تیکو براهه در اواخر سده شانزدهم ارائه شد. بیشتر اخترشناسان مدرسه کرالا که از او پیروی می‌کردند نظریه او را پذیرفته بودند.
تاریخچه > اخترشناسی دوران اسلامی

مقاله‌های اصلی: ستاره‌شناسی در دوران اسلامی و کیهان‌شناسی اسلامی
در سده یازدهم، ابن سینا متوجه پدیده گذر ناهید شده‌بود و چنین نوشت که ناهید حداقل گاهی زیر خورشید قرار می‌گیرد.
در سده دوازدهم ابن باجه دو سیاره را به شکل دو لکه تیره روی خورشید مشاهده نمود که بعدها در سده سیزدهم، اخترشناس رصدخانه مراغه، قطب‌الدین شیرازی، متوجه شد که آن‌ها گذر تیر و گذر ناهید هستند. هرچند که ابن باجه نمی‌توانسته گذر ناهید را دیده باشد زیرا در دوران زندگی وی اتفاق نیفتاده است.
تاریخچه > رنسانس اروپایی

همچنین ببینید: نظریه خورشید مرکزی
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱ تیر  | ۲ ناهید  | ۳ زمین  | ۴ بهرام  | ۵ مشتری  | ۶ کیوان  |
پس از پیدایش انقلاب علمی، درک انسان از سیاره از چیزی که در پهنه آسمان حرکت می‌کند (نسبت به ستارگان ثابت) به جسمی که به دور زمین می‌گردد تغییر یافت، و در سده هجدهم با قدرت گرفتن نظریه خورشید مرکزی کوپرنیک، گالیله و کپلر، این درک، به اجسامی که مستقیماً به دور خورشید می‌گردند تغییر یافت.
بنابراین زمین نیز در لیست سیارات قرارگرفت
در حالیکه خورشید و ماه از این لیست خارج شدند. در آغاز، وقتی نخستین اقمار مشتری و کیوان در سده هفدهم کشف شدند، واژه‌های قمر و سیاره به جای یکدیگر به‌کار می‌رفتند، اما در سده بعدی بیشتر از واژه قمر برای این اجسام استفاده می‌شد. تا اواسط سده نوزدهم تعداد سیارات به سرعت زیاد شد زیرا در آن زمان جامعه علمی هر جسم تازه کشف‌شده‌ای را که مستقیماً به دور خورشید بگردد به عنوان سیاره قلمداد می‌نمود.
تاریخچه > سده نوزدهم

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱ تیر  | ۲ ناهید  | ۳ زمین  | ۴ بهرام  | ۵ وستا  | ۶ جونو  | ۷ سرس  | ۸ پالاس  | ۹ مشتری  | ۱۰ کیوان  | ۱۱ اورانوس  |
در سده نوزدهم اخترشناسان به تدریج متوجه شدند که اجسامی که به تازگی کشف شده بودند و برای تقریباً نیم سده به عنوان سیاره طبقه‌بندی شده‌بودند (مانند سرس، پالاس و ۴ وستا)، با سیارات سنتی شناخته شده بسیار تفاوت داشتند. این اجسام همه در یک منطقه از فضا بین بهرام و مشتری(کمربند سیارک‌ها) پراکنده بودند و جرم آن‌ها نیز بسیار کمتر بود. در نتیجه آن‌ها در طبقه‌بندی جدید «سیارکها» قرار گرفتند. در غیاب یک تعریف رسمی برای «سیاره»، هر جسم بزرگی که به دور خورشید می‌گشت سیاره قلمداد می‌شد. از آنجا که اختلاف اندازه سیاره و سیارک بسیار زیاد بود، و همچنین به این دلیل که نظر می‌رسید سیل اکتشافات جدید با اکتشاف نپتون در سال ۱۸۴۶ پایان یافته‌است، نیازی به یک تعریف رسمی احساس نمی‌شد.
تاریخچه > سده بیستم

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱ تیر  | ۲ ناهید  | ۳ زمین  | ۴ بهرام  | ۵ مشتری  | ۶ کیوان  | ۷ اورانوس  | ۸ نپتون  |
در سده بیستم پلوتون کشف شد. برپایه مشاهدات اولیه این گمان به‌وجود آمد که از زمین بزرگتر است و به همین سبب به سرعت به عنوان نهمین سیاره به رسمیت شناخته شد.
مشاهدات بعدی نشان داد که این جسم در واقع بسیار کوچکتر از آن است که تصور می‌شد. در سال ۱۹۳۶، ریموند لیتلتون پیشنهاد نمود که ممکن است پلوتون یکی از قمرهای گریخته نپتون باشد،
و فرد لارنس ویپل در سال ۱۹۶۴ پیشنهاد داد که ممکن است پلوتون یک دنباله‌دار باشد،
اما با این وجود، به دلیل اینکه هنوز از هر سیارک شناخته‌شده‌ای بزرگتر بود و به نظر نمی‌رسید که عضوی از یک جمعیت بزرگتر باشد،
وضعیت خود را به عنوان سیاره تا سال ۲۰۰۶ حفظ نمود.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱ تیر  | ۲ ناهید  | ۳ زمین  | ۴ بهرام  | ۵ مشتری  | ۶ کیوان  | ۷ اورانوس  | ۸ نپتون  | ۹ پلوتون  |
در سال ۱۹۹۲، اخترشناسان، الکساندر والشتان و دیل فریل کشف چند سیاره در اطراف یک تپ‌اختر به نام پی‌اس‌آر بی۱۲۵۷+۱۲ را اعلام نمودند. این اکتشاف عموماً به عنوان نخستین سامانه سیاره‌ای کشف شده در اطراف یک ستاره دیگر شناخته‌می‌شود. پس از آن در ۶ اکتبر ۱۹۹۵، میشل مایر و دیدیه کیلوز از دانشگاه ژنو، نخستین برون‌سیاره در حال گردش به دور یک ستاره معمولی رشته اصلی(۵۱ پگاسوس) را کشف نمودند. کشف سیارات فراخورشیدی به ابهام دیگری در تعریف سیاره انجامید: نقطه‌ای که در آن سیاره تبدیل به ستاره می‌شود. بسیاری از سیارات فراخورشیدی شناخته‌شده جرمی چندین برابر مشتری دارند که نزدیک به جرم برخی از اجسام ستاره‌ای به نام کوتوله‌های قهوه‌ای است.
کوتوله‌های قهوه‌ای عمومات به عنوان ستاره تلقی می‌شوند زیرا توانایی همجوشی دوتریم، که ایزوتوپ سنگین‌تر هیدروژن است، را دارا هستند.
اگرچه اجرام آسمانی باید حداقل ۷۵ بار از مشتری سنگین‌تر باشند تا توانایی همجوشی هیدروژن را داشته‌باشند، اجسامی که تنها ۱۳ برابر از مشتری سنگین‌تر قادر به همجوشی دوتریم خواهند بود. هرچند که دوتریم بسیار نادر است و بیشتر کوتوله‌های قهوه‌ای فرایند همجوشی‌شان مدت‌ها پیش از کشف آنها، متوقف شده‌است و این در عمل آن‌ها را از سیارات بسیار بزرگ نامتمایز می‌سازد.
تاریخچه > سده بیست و یکم

با کشف اجسام بیشتر در منظومه شمسی و اجسام بزرگ در اطراف ستارگان دیگر که در خلال نیمهٔ دوم سده بیستم رخ داد، بحث‌هایی دربارهٔ این که چه چیزی را باید سیاره دانست، آغاز شد. اختلاف نظرهای در مورد این که آیا جسمی را که بخشی از یک جمعیت متمایز مانند یک کمربند سیارکی باشد، یا جسمی که آنقدر بزرگ باشد که از روش همجوشی گرمایی هسته‌ای دوتریم تولید انرژی کند، را می‌توان سیاره دانست، وجود داشت.
شمار رو به افزایشی از اخترشناسان بر این باورند که می‌بایست پلوتون را از لیست سیاره‌ها خارج نمود، زیرا بسیاری از اجسام مشابه با اندازه‌های نزدیک به آن در همان منطقه از منظومه شمسی (کمربند کویپر) در خلال دهه‌های ۱۹۹۰ و ۲۰۰۰ یافت شده‌است. مشخص گشت که پلوتون تنها جسم کوچکی در میان جمعیتی از هزاران جسم دیگر است.
رسانه‌ها در مورد برخی از این اجسام همچون کواوار، سدنا و اریس بشارت کشف سیاره دهم را می‌دادند، هرچند که هرگز مورد پذیرش گسترده جامعه علمی قرار نگرفتند. اعلام کشف اریس در سال ۲۰۰۵ به عنوان جسمی با جرم ۲۷٪ بیش از پلوتون، ضرورت و تمایل عمومی را برای ایجاد یک تعریف رسمی برای سیاره، ایجاد کرد.
با پذیرش مشکل، اتحادیه بین‌المللی اخترشناسی عزم ایجاد تعریفی برای سیاره نمود و یکی در سال ۲۰۰۶ ارائه داد. شمار سیارات به هشت سیارهای کاهش یافت که اجسامی با بزرگی قابل توجه هستند و مدارشان را پاکسازی کرده‌اند، و رده جدیدی نیز به نام «سیاره‌های کوتوله» به وجود آمد که در ابتدا شامل سه جسم بود(سرس، پلوتون و اریس).
تاریخچه > تعریف ۲۰۰۶ اتحادیه اخترشناسی از سیاره

مقالهٔ اصلی: تعریف اتحادیه بین‌االمللی اخترشناسی از سیاره
موضوع حد پایین در جلسه مجمع عمومی سال ۲۰۰۶ اتحادیه بین‌المللی اخترشناسی مورد بحث قرارگرفت. پس از بحث بسیار و یک پیشنهاد مردود، اکثریت افرادی که در جلسه باقی ماندند برای رسیدن به یک توافق رای‌گیری کردند. مجمع رأی به این تعریف برای سیارات منظومه شمسی داد:
سیاره یک جسم آسمانی است که
(الف) در مداری به دور خورشید بگردد،
(ب) جرم کافی داشته باشد تا نیروی خودگرانشی‌اش بر نیروهای پیوستگی جسم صلب غلبه‌کند به گونه‌ای که شکل آن در تعادل هیدرواستاتیکی (تقریباً گرد) باشد، و
(پ) همسایگی اطراف مدارش را پاکسازی نموده‌باشد.
هشت سیاره عبارتند از تیر (عطارد)، ناهید (زهره)، زمین، بهرام (مریخ)، برجیس (مشتری)، کیوان (زحل)، اورانوس و نپتون.
طبق این تعریف، منظومه شمسی هشت سیاره دارد، اجسامی که شرط اول و دوم را دارا هستند اما در شرط سوم صدق نمی‌کنند (مانند سرس، پلوتون و اریس) به عنوان سیاره‌های کوتوله طبقه‌بندی می‌شوند، البته با این شرط که خود قمر سیاره دیگری نباشند. در آغاز IAU تعریفی را پیشنهاد داده بود که اجسام بسیاری را در بر می‌گرفت، زیرا شرط سوم در آن غایب بود.
پس از بحث فراوان از طریق رای‌گیری تصمیم گرفته شد که این اجسام را به جای سیاره در رده سیاره‌های کوتوله طبقه‌بندی شوند.
این تعریف بر پایه نظریات شکل‌گیری سیارات بنا شده که طبق این نظریات رویانهای سیاره‌ای در ابتدا همسایگی مداری خود را از اجسام کوچک دیگر پاکسازی می‌کنند. استیون سوتر اخترشناس این‌گونه توصیه می‌کند که
محصول پایانی یک برافزایش قرصی ثانویه، شمار اندکی از اجسام بزرگ (سیارات) در مدارهای نامتقاطع یا مدارهای طنین‌داری ایست که از بروز برخورد بین آن‌ها جلوگیری می‌کنند. سیاره‌های خرد و دنباله‌دارها، از جمله اجسام کمربند کوئیپر، از این نظر متفاوت‌اند که امکان برخورد با یکدیگر و با سیارات را دارند.
تعریف سال ۲۰۰۶ اتحادیه اخترشناسی در مورد سیارات فراخورشیدی به مشکل می‌خورد زیرا اولا زبان آن خاص سیارات منظومه شمسی است و همچنین گرد بودن و پاکسازی منطقه مداری در مورد این سیارات فعلاً قابل مشاهده نیست.
معیار مارگوت
اخترشناسی به نام ژان لوک مارگوت یک معیار ریاضیاتی ارائه داد که برا اساس جرم جسم، محور نیمه اطول آن و جرم ستاره میزبان، مشخص می‌کند که آیا یک شی در طول حیات ستاره میزبان خود، قادر به پاکسازی مداری هست یا خیر. با این فرمول مقداری برای پارامتری به نام π محسبه می‌شود که برای سیارات باید از ۱ بزرگتر باشد. این مقدار برای هشت سیاره منظومه شمسی و تمام سیارات فراخورشیدی بیشتر از ۱۰۰ است، در حالیکه برای سرس، پلوتون و اریس مقدار π ۰/۱ یا کمتر است. انتظار می‌رود اجسامی با مقدار π بزرگتر از یک تقریباً کروی باشند، یعنی اجسامی که می‌توانند پاکسازی محدوده مداری خود را تکمیل کنند، خود به خود شرط گرد بودن را نیز برآورده می‌کنند.
شکل‌گیری سیاره‌ها

در مورد چگونگی پیدایش سیارات، هنوز اطلاع قطعی وجود ندارد. نظریه پیشتاز این است که سیارات در حین فروریختن یک سحابی و تبدیل آن به به قرص نازکی از گاز و غبار شکل می‌گیرند. در پی این فروریزی یک پیش‌ستاره در هسته تشکیل می‌شود که قرص پیش‌سیاره‌ای چرخانی آن را دربرگرفته‌است. از طریق برافزایش (یک فرایند برخورد چسبنده) ذرات غبار قرص به شکل پایداری در کنار هم انباشته می‌شوند تا اجسامی بزرگتر تشکیل دهند. تجمع‌های محلی جرم به نام سیارات خرد شکل می‌گیرند و با بهره‌گیری از جاذبه گرانشی فرایند برافزایش را تسریع می‌کنند. این تجمع‌ها مرتباً چگال‌تر می‌شوند تا اینکه سرانجام بر اثر گرانش به درون فرو ریخته و پیش‌سیارهها را تشکیل می‌دهند.
پس از آنکه قطر سیاره از ماه بزرگتر شد، شروع به انباشتن یک اتمسفر گسترده می‌کند و از طریق پدیده پسار اتمسفری، سرعت جذب سیارات خرد آن بسیار افزایش می‌یابد.
وقتی یک پیش‌ستاره به‌اندازه‌ای بزرگ می‌شود که شعله‌ور گردد و ستاره‌ای به‌وجود آید، قرص باقی‌مانده توسط پدیده‌های تبخیر فوتونی، بادهای خورشیدی و کشش پوینتینگ-رابرتسون از درون به خارج رانده می‌شود.
پس از آن ممکن است که هنوز پیش‌سیاره‌های زیادی در حال گردش به دور ستاره یا یکدیگر باشند، اما به مرور زمان با هم برخورد کرده یا تشکیل یک سیاره بزرگتر یا اینکه مواد آن‌ها پراکنده می‌شود تا جذب پیش‌سیاره‌ها و سیاره‌های بزرگتر شود.
آن اجسامی که به اندازه کافی پرجرم می‌شوند، بیشتر مواد موجود در همسایگی خود را جذب می‌کنند و تشکیل سیاره می‌دهند. در این میان، پیش‌سیاراتی که از برخوردها دوری کرده‌اند، یا از طریق جذب گرانشی به قمرهای طبیعی این سیارات تبدیل می‌شوند یا اینکه در کمربندهایی در کنار اجسام دیگر باقی‌مانده و تبدیل به سیاره کوتوله و اجرام کوچک می‌شوند.
تأثیرات پرانرژی سیارات خرد (و همچنین واپاشی رادیواکتیو)، باعث گرم شدن سیارات در حال رشد و ذوب شدن حداقل بخشی از آن‌ها می‌شود، جرم بخش درونی سیاره تغییر کرده و چگالتر می‌شود.
با کشف و مشاهده سامانه‌های سیاره‌ای پیرامون ستارگان دیگری به غیر از خورشید، رفته رفته امکان آن پدید می‌آید که این دیدگاه را شفاف‌سازی، تجدید نظر یا حتی عوض نمود. اکنون این باور به‌وجود آمده‌است که درجه فلزیگی - یک اصطلاح اخترشناسی که میزان فراوانی عناصر شیمیایی با عدد اتمی بزرگتر از ۲ (هلیم) را نشان می‌دهد - می‌تواند احتمال سیاره داشتن یک ستاره را تعیین کند.
از این رو گمان می‌رود که یک ستاره پرفلز جمعیت یک از یک ستاره کم فلز جمعیت دو، شانس بیشتری برای داشتن یک سامانه سیاره‌ای دارد.
منظومه شمسی

مقالهٔ اصلی: منظومه شمسی
طبق تعریف اتحادیه بین‌المللی اخترشناسی، هشت سیاره در منظومه شمسی وجود دارند. این سیارات به ترتیب فاصله از خورشید عبارتند از:
عطارد (تیر)
زهره (ناهید)
زمین
مریخ (بهرام)
مشتری (هرمز)
زحل (کیوان)
اورانوس
نپتون
مشتری با جرم ۳۱۸ برابر جرم زمین بزرگ‌ترین و عطارد با ۰٫۰۵۵ جرم زمین کوچک‌ترین سیاره‌ها هستند.
سیاره‌های سامانه خورشیدی را می‌توان بر پایهٔ ترکیباتشان در رده‌هایی طبقه‌بندی نمود:
سنگی: سیاراتی که شبیه به زمین هستند و بدنهٔ آن‌ها عمدتاً از سنگ تشکیل شده‌است: عطارد، زهره، زمین و مریخ. عطارد با ۰٫۰۵۵ جرم زمین کوچک‌ترین سیاره سنگی و زمین بزرگ‌ترین سیاره سنگی منظومه شمسی هستند.
غول‌های گازی : سیاراتی که عمدتاً از مواد گازی تشکیل شده‌اند و دارای جرم‌های بسیار بیشتری از سیارت سنگی هستند: مشتری، زحل، اورانوس، نپتون. مشتری با ۳۱۸ برابر جرم زمین بزرگ‌ترین سیاره منظومه شمسی است در حالیکه زحل یک سوم مشتری و ۹۵ برابر جرم زمین، جرم دارد.
غول‌های یخی، شامل اورانوس و نپتون زیررده‌ای از غول‌های گازی است که وجه تمایز آن‌ها با غول‌های گازی دیگر، جرم به مراتب کمتر آن‌ها (تنها ۱۴ تا ۱۷ برابر جرم زمین)، خالی بودن اتمسفرشان از هلیم و هیدروژن و مقادیر به مراتب بیشتر سنگ و یخ در آن‌هاست.
منظومه شمسی > ویژگی‌های سیاره‌ها

| نوع | نام | قطر استوایی | جرم | شعاع مداری (AU) | تناوب مداری (سال) | انحراف مداریسوی استوای خورشید (°) | خروج از مرکزمداری | دوره چرخش (روز) | قمرهای تاییدشده  | دارای حلقه | اتمسفر |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| سنگی | عطارد | ۰٫۳۸۲ | ۰٫۰۶ | ۰٫۳۱–۰٫۴۷ | ۰٫۲۴ | ۳٫۳۸ | ۰٫۲۰۶ | ۵۸٫۶۴ | ۰ | خیر | کمینه |
| سنگی | زهره | ۰٫۹۴۹ | ۰٫۸۲ | ۰٫۷۲ | ۰٫۶۲ | ۳٫۸۶ | ۰٫۰۰۷ | ۲۴۳٫۰۲- | ۰ | خیر | CO2, N2 |
| سنگی | زمین | ۱٫۰۰ | ۱٫۰۰ | ۱٫۰۰ | ۱٫۰۰ | ۷٫۲۵ | ۰٫۰۱۷ | ۱٫۰۰ | ۱ | خیر | N2, O2, Ar |
| سنگی | مریخ | ۰٫۵۳۲ | ۰٫۱۱ | ۱٫۵۲ | ۱٫۸۸ | ۵٫۶۵ | ۰٫۰۹۳ | ۱٫۰۳ | ۲ | خیر | CO2, N2, Ar |
| غول | مشتری | ۱۱٫۲۰۹ | ۳۱۷٫۸ | ۵٫۲۰ | ۱۱٫۸۶ | ۶٫۰۹ | ۰٫۰۴۸ | ۰٫۴۱ | ۶۷ | بله | H2, He |
| غول | زحل | ۹٫۴۹۹ | ۹۵٫۲ | ۹٫۵۴ | ۲۹٫۴۶ | ۵٫۵۱ | ۰٫۰۵۴ | ۰٫۴۳ | ۶۲ | بله | H2, He |
| غول | اورانوس | ۴٫۰۰۷ | ۱۴٫۶ | ۱۹٫۲۲ | ۸۴٫۰۱ | ۶٫۴۸ | ۰٫۰۴۷ | ۰٫۷۲- | ۲۷ | بله | H2, He |
| غول | نپتون | ۳٫۸۸۳ | ۱۷٫۲ | ۳۰٫۰۶ | ۱۶۴٫۸ | ۶٫۴۳ | ۰٫۰۰۹ | ۰٫۶۷ | ۱۴ | بله | H2, He |
اجسام سیاره-جرم

جسم سیاره-جرم (به انگلیسی: Planetary-mass object) (اختصاری PMO) یا جسم سیاره‌ای یا سیاره‌نما، شیئی آسمانی است که جرم آن در محدوده تعریف‌شده برای سیاره قرار می‌گیرد، جرم ان در حدی بزرگ هست که تعادل هیدرواستاتیکی برسد (بر اثر گرانش خود گرد شود) اما به اندازه‌ای نیست که مانند یک ستاره بتواند از طریق همجوشی تولید انرژی کند.
طبق تعریف تمام سیارات جسم سیاره-جرم هستند، اما این واژه بیشتر به اجسامی اشاره دارد که ویژگی‌های معمول مورد انتظار در مورد یک سیاره را ندارند. این اجسام شامل سیاره‌های کوتوله، قمرهای بزرگتر، سیاره‌نماهای غوطه‌ور آزاد، که یا از منظومه‌ای به بیرون پرتاب شده یا اینکه به جای برافزایش، از طریق فروریزی ابر به وجود آمده‌اند. (گاهی به آن‌ها کوتوله قهوه‌ای گفته می‌شود)
اجسام سیاره-جرم > سیاره‌های سرگردان

مقالهٔ اصلی: سیاره سرگردان
چندین شبیه‌سازی‌های رایانه‌ای از شکل‌گیری و تکامل ستارگان و سیارات چنین پیشنهاد می‌کنند که برخی از اجسام سیاره‌جرم ممکن است به فضای میان‌ستاره‌ای پرتاب شوند.
برخی از دانشمندان معتقدند که چنین اجسامی را باید سیاره دانست در حالیکه برخی دیگر بر این باورند که باید این اجسام را کوتوله قهوه‌ای کم‌جرم نامید.