عربی شبه‌جزیره‌ای
مقایسه واژگان

| واژه | عربی معیار | حجازی شهری | قبیله حرب (حجازی) | قبیله حرب (نجدی) | نجدی شهری |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| "آب" | ماء māʼ | مویة mōya | ما mā یا مویة mōya | ما mā یا مویة mōya | مویة mōya |
| "می‌خواهم" | أرید ʼurīd | أبغی ʼabḡa یا گاهی أبی ʼaba | أبی ʼaba | أبی ʼabi | أبی ʼabi |
| "کجا؟" | أین ʼayn | فین fēn | وین wēn | وین wēn | وین wēn |
| "چی؟" | ماذا māḏā | إیش ʾēš | ویش wēš | ویش wēš | وش wiš |
| "چرا؟" | لماذا limāḏā | لیش lēš یا لیه lēh | لیش lēš یا لیه lēh | لیش lēš یا لیه lēh | لیش lēš یا لیه lēh |
| "بامداد" | ضُحَی ḍuḥā | ضُحَی ḍuḥa | ضَحی ẓaḥa (ظَحی) | ضَحی ẓaḥa (ظَحی) | ضَحی ẓaḥa (ظَحی) |
| "اکنون" | الآن alʼān | دحین daḥīn یا daḥēn | ذحین daḥīn | هالحین hal-ḥīn | الحین il-ḥīn |
| "قهوه" | قَهْوَة qahwa | قَهْوَة gahwa | قْهَوَة ghawa | قْهَوَة ghawa | قْهَوَة ghawa یا قَهْوَة gahwa |
| "نان" | خُبْز ḵubz | خُبْز ḵubuz یا عیش ʿēš | عیش ʿayš | خِبْز ḵibz | خِبْز ḵibz |
| "همچنین" | أیْضًا ʾayḍan یا کَذٰلِکَ ka-ḏālika | کمان kamān یا برضه barḍu | کمان kamān یا برضه barẓu (برظه) | کَذٰلِکَ ka-ḏālik | بَعَد baʿad |
| "بدو" | یَرْکُض yarkuḍu یا یَجْرِی yajrī | یِجْری yijri | یَجْرِی yajri | یَرْکُض yarkiẓ (یَرْکِظ) | یَرْکُض yarkiẓ (یَرْکِظ) |
| "شاید" | یُمْکِن yumkin | یِمْکِن yimkin یا بَلْکی balki* | یِمْکِن yimkin یا بَلْکی balki* | یِمْکِن yimkin | یِمْکِن yimkin |
| "بودیم" | کُنَّا kunnā | کُنَّا kunna | کِنَّا kinna | کِنَّا kinna | کِنَّا kinna |
| "گفتند" | قالوا qālū | قالوا gālu | قالوا gālaw | قالوا gālaw | قالوا gālaw یا قالوا gālu |
| "گاوها" | بَقَر baqar | بَقَر bagar | بُقَر bugar | بُقَر bugar | بِقَر bigar |
| "گردن" | رَقَبة raqaba | رَقَبة ragaba | رْقُبة rguba | رْقُبة rguba | رْقَبة rgaba |
| "کوچک" | قَلیل qalīl | قَلیل galīl | قِلیل gilīl | قِلیل gilīl | قِلیل gilīl |
| "نیرومند" | قَوِیّ qawiyy | قَوی gawi | قُوی guwi | قُوی guwi | قُوی guwi |
| "با تو سخن گفت" | کَلَّمَکَ kallamaka | کَلَّمَک kallamak | کَلَّمْک kallamk | کَلَّمْک kallamk | کَلَّمْک kallamk |
| "همه" یا "بخور!" | کُلّ kull | کُلّ kull | کُلّ kull | کِل kill | کِل kill |
| "بزرگ‌تر شد" | کَبُرَ kabura | کِبِر kibir | کِبِر kibir | کِبَر kibar | کِبَر kibar |
| "نوشید" | شَرِب šarib | شِرِب širib | شِرِب širib | شِرَب širab | شِرَب širab |
| "ایستاد" | سَکَن sakan | سَکَن sakan | سِکَن sikan | سِکَن sikan | سِکَن sikan |
| "راست گفت" | صَدَق ṣadaqa | صَدَق ṣadag | صِدَق ṣidag | صِدَق ṣidag | صِدَق ṣidag |
| "می‌داند" | یَعْرِف yaʿrif | یِعْرِف yiʿrif | یْعَرِف yʿarif | یْعَرِف yʿarif | یْعَرِف yʿarif |
| "نوشت" | کَتَبَ kataba | کَتَب katab | کِتَب kitab | کِتَب kitab | کِتَب kitab |
| "می‌نویسد" | یَکْتُبُ yaktubu | یِکْتُب yiktub | یَکْتِب yaktib | یَکْتِب yaktib یا یْکَتِب ykatib | یَکْتِب yaktib یا یْکَتِب ykatib |
| "وارد می‌شود" | یَدْخُل yadḵul | یِدْخُل yidḵul | یَدْخِل yadḵil | یَدْخِل yadḵil | یَدْخِل yadḵil |
| "می‌شماریم" | نَحْسِبُ naḥsibu | نِحْسِب niḥsib | نْحَسِب nḥasib | نْحَسِب nḥasib | نْحَسِب nḥasib یا نِحْسِب niḥsib |
| "تکه چوب" | خَشَبَة ḵašaba | خَشَبَة ḵašaba | خْشِبَة ḵšiba | خْشِبَة ḵšiba | خْشِبَة ḵšiba یا خَشَبَة ḵašaba |
| "می‌نشیند" | تَقْعُد taqʿud | تِقْعُد tigʿud | تَقْعُد tagʿud | تَقْعِد tagʿid | تَقْعِد tagʿid |
| "گفتم" | قُلْت qult | قُلْت gult | قُلْت gult | قِلْت gilt | قِلْت gilt |
| "بیدار شد" | صَحِیَ ṣaḥiya | صِحِی ṣiḥi | صَحَی ṣaḥa | صَحَی ṣaḥa | صَحَی ṣaḥa |
| "کَندن" | اِحْفِرْ iḥfir | اَحْفُر aḥfur | اِحْفِرْ iḥfir | اِحْفِرْ iḥfir | اِحْفِرْ iḥfir |
| "ببر!" | خُذْ ḵuḏ | خُذْ ḵud (خُد) | خُذْ ḵuḏ | خِذْ ḵiḏ | خِذْ ḵiḏ |
| "بگو!" | قُل qul | قول gūl | قول gūl | قِل gil یا rarely قول gūl | قِل gil یا rarely قول gūl |
| "برو!" | اِذْهَب iḏhab | روح rūḥ | روح rūḥ | رح riḥ یا rarely روح rūḥ | رح riḥ یا rarely روح rūḥ |
| "رها کن!" | خَلِّ ḵalli | خَلِّی ḵalli | خل ḵall | خل ḵall | خل ḵall |
| "گور" | قَبْر qabr | قَبُر gabur | قَبُر gabur | قبر gabir | قبر gabir |
| "تنگ‌دستی" | فَقْر faqr | فَقِر fagir | فَقُر fagur | فَقِر fagir | فَقِر fagir |
| "پسین" | عَصْر ʿaṣr | عَصُر ʿaṣur | عَصِر ʿaṣir | عَصِر ʿaṣir | عَصِر ʿaṣir |
| "شتر" | جَمَل jamal | جَمَل jamal | جِمَل jimal | جِمَل jimal | جِمَل jimal یا جَمَل jamal |
| "راستی" | حَقیقة ḥaqīqa | حَقیقة ḥagīga | حِقیقة ḥigīga | حِقیقة ḥigīga | حِقیقة ḥigīga |
| "بزرگ" | کَبیر kabīr | کَبیر kabīr | کِبیر kibīr | کِبیر kibīr | کِبیر kibīr یا کَبیر kabīr |
| "خشک شد" | یَبِس yabisa | یِبِس yibis | یِبِس yibis | یِبَس yibas | یِبَس yibas |
| "ما" | نَحْن naḥnu | احنا iḥna یا نحنا niḥna | حنا ḥinna | حنا ḥinna | حنا ḥinna |
| "ایشان" | هُم hum | َّهُم humma | هُم hum | هُم hum | هُم hum |
| "او" | هُوَ huwa | هُوَّ huwwa | هو hū یا huw یا huwah یا آهو ihwa | هو hū یا huw | هو hū یا huw |
| "این" | هذا hāḏā | هذا hāda (هدا) | هذا hāḏa | هذا hāḏa | هذا hāḏa |
| "همچون" | مِثْل miṯl یا کما kama | زَی zay | مِثْل miṯl یا کما kima یا زَی zay | مِثْل miṯl یا کما kima یا زَی zay | مِثْل miṯil یا زَی zay |
یادداشت‌ها:
بَلْکی باستانی است و به ندرت در هردو گویش استفاده می‌شود.