stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
حملات نوامبر ۲۰۰۸ در بمبئی
واکنش‌ها

سازمان ملل متحد: بان کی‌مون دبیرکل سازمان ملل، در نیویورک این حملات تروریستی را به‌شدت محکوم کرد و گفت با هیچ دلیلی نمی‌توان این‌گونه حملات علیه غیرنظامیان را توجیه کرد. وی افزود که مسئولان این اقدامات باید پاسخگو باشند.
اتحادیه اروپا: اتحادیه اروپا مراتب تاسف عمیق خود را از این حملات اعلام داشت.
استرالیا: وزیر امور خارجه این کشور گفت: این‌ها اقدامات بزدلانه‌ای هستند و تنها با هدف حمله به دموکراسی صورت می‌گیرد.
اسرائیل: تسیپی لیونی وزیر خارجه اسرائیل حملات تروریستی جاری در بمبئی را محکوم کرد و آن را یک شهادت دردناک دیگر در مبارزه با تروریسم خواند که اسرائیل و جامعه جهانی با آن در حال مبارزه هستند.
آلمان: فرانک والتر اشتاین‌مایر وزیر امور خارجهٔ آلمان، حملات تروریستی بمبئی را محکوم کرد.
ایالات متحده آمریکا: سخنگوی کاخ سفید گفت که جورج بوش، رئیس‌جمهور آمریکا، در جریان حملات بمبئی قرار گرفته و آن را به شدت محکوم کرده و وزارت خارجه ایالات متحده ضمن ابراز انزجار از این حادثه، اعلام داشت که دولت این کشور آماده حمایت از مقامات هندی برای مقابله با اینگونه حملات وحشیانه است.
باراک اوباما: رئیس‌جمهور منتخب آمریکا با صدور بیانیه‌ای حملات هماهنگ علیه افراد بیگناه را نشانه وجود خطر جدی تروریسم دانست و اعلام داشت که دولت آمریکا باید روابط خود با هند و سایر کشورها را تقویت کند و از همکاری بین‌المللی گسترده‌تری برای خشکاندن ریشه‌های تروریسم حمایت کند.
ایران: حسن قشقاوی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران ضمن ابراز همدردی دولت و ملت ایران با دولت و ملت هند و خانواده قربانیان و مجروحان حوادث تروریستی هند، بر «سیاست جمهوری اسلامی ایران در محکومیت و مخالفت با هر گونه اقدام تروریستی» تأکید کرد.
بریتانیا: گوردون براون نخست‌وزیر بریتانیا عملیات ترور و گروگان‌گیری را محکوم و پشتیبانی خود را از دولت هند اعلام کرد. وی شامگاه چهارشنبه در لندن گفت: به این حملات وحشتناک، با قدرت پاسخ داده خواهد شد.
پاکستان: پاکستان حملات در شهر بمبئی هند را به شدت محکوم کرد و قول داد در نبرد با تروریسم با دولت هند همکاری و حمایت کامل داشته باشد.
ترکیه: وزارت امور خارجه ترکیه اقدام تروریستی چهارشنبه شب در بمبئی را به شدت محکوم کرد. در اطلاعیه وزارت امور خارجه آمده‌است: ترکیه در مقابل بلای تروریسم که دشمن مشترک انسان‌ها به‌شمار می‌رود خود را در کنار جمهوری هندوستان و مردم هند می‌داند و این حادثه تروریستی را که ثبات هندوستان و منطقه را هدف گرفته‌است محکوم کرده، به خانواده‌های قربانیان و ملت هندوستان تسلیت می‌گوید و آرزوی سلامتی مجروحان این حادثه تروریستی را دارد.
روسیه: دیمیتری مدودف، رئیس‌جمهوری روسیه، حملات مسلحانه در بمبئی را محکوم دانسته و گفته‌است که نباید برای حل و فصل اختلافات، به اقدامات تروریستی متوسل شد.
فرانسه: فرانسه که ریاست اتحادیه اروپا را برعهده دارد حملات تروریستی در هند را تقبیح و با قربانیان این حادثه ابراز همدردی کرد. پاریس اعلام کرد که مردم هند با دمکراسی پیوند دارند و این اقدامات تروریستی علیه آنان بوده‌است.
کانادا: وزیر امور خارجه کانادا با محکوم کردن این حملات همکاری و رابطه نزدیک کشور خود را با دولت هند اعلام داشت و گفت: کانادا و هند به آزادی، دموکراسی، حقوق بشر و اجرای قانون متعهد هستند و همکاری نزدیک برای گسترش امنیت بین‌المللی و جنگ با تروریسم از اولویت‌های دو جانبه می‌باشد.
یکی از حمله کنندگان با AK-47 در دست او
محل آسیب دیده در ایستگاه محمد در بمبئی طی بمب‌گذاری قطار بمبئی در روز ۱۱ ژوئیه ۲۰۰۶
علامت گلوله بر روی دیوار در CST
کالبدشکافی ماقبل تاریخ

| کالبدشکافی ماقبل تاریخ | کالبدشکافی ماقبل تاریخ |
| --- | --- |
جلد فیلم: جلد فیلم
ژانر: فیلم مستند
کارگردان: ناتالی هامفریس (مدیر خلاق)
راوی: George McGavin آلیس رابرتز
کشور سازنده: بریتانیا
زبان اصلی: انگلیسی
شمار قسمت‌ها: سه قسمت یک ساعته
تولید: تولید
تهیه‌کنندهٔ اجرایی: جین آلدوس
تهیه‌کننده: گریم تامسون
فیلم‌برداری: ویک کوسین فیل پیوتروسکی
تدوین‌گران: پل کونتی جان استیونتون جان ویلسون
مدت: ۳ ساعت (۱۸۰ دقیقه)
تولیدکننده: بی‌بی‌سی
پخش: پخش
شبکهٔ اصلی: بی‌بی‌سی
انتشار اولیه: ۲۲ اکتبر ۲۰۱۲ (۲۰۱۲-10-۲۲) – ۲۴ اکتبر ۲۰۱۲ (۲۰۱۲-10-۲۴)
کالبد شکافی ماقبل تاریخ (انگلیسی: Prehistoric Autopsy)، یک مجموعه تلویزیون بریتانیا فیلم مستند محصول ۲۰۱۲ است که در سه قسمت یک ساعته در بی‌بی‌سی دو نمایش داده می‌شود. این سریال دربارهٔ فرشت انسان است و توسط زیست‌شناس جرج مک گاوین و آناتومیست آلیس رابرتز روایت می‌شود. گریم تامسون تهیه‌کننده سریال و جین آلدوس تهیه‌کننده اجرایی هستند.
گورستان ارامنه بلداجی

| گورستان ارامنه بلداجی | گورستان ارامنه بلداجی |
| --- | --- |
نام: گورستان ارامنه بلداجی
کشور: ایران
استان: استان چهارمحال و بختیاری
شهرستان: بروجن
بخش: بلداجی
اطلاعات اثر: اطلاعات اثر
کاربری: گورستان ارامنه
دیرینگی: دوره قاجار (۱۸۶۸ میلادی)
دورهٔ ساخت اثر: دوره قاجار
اطلاعات ثبتی: اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت: ۵۸۷۸
تاریخ ثبت ملی: ۲۵ خرداد ۱۳۸۱
گورستان ارامنه بلداجی مربوط به دوره قاجار است و در استان چهارمحال و بختیاری، شهرستان بروجن، ۱ کیلومتری جنوب شهر بلداجی، بر روی تپه به نام «تل مزار ارمنی» واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۵ خرداد ۱۳۸۱ با شمارهٔ ثبت ۵۸۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
لیلا کدرووا

| لی‌لا کدرووا | لی‌لا کدرووا |
| --- | --- |
نام هنگام تولد: Elizaveta Nikolayevna Kedrova
زادهٔ: ۹ اکتبر ۱۹۱۸ سن پترزبورگ، روسیه
درگذشت: ۱۶ فوریهٔ ۲۰۰۰ (۸۱ سال) Sault Ste. Marie, انتاریو، کانادا
ملیت: روسیه
پیشه: بازیگر
سال‌های فعالیت: ۱۹۳۸–۱۹۹۴
همسر: دیک هاوارد (۲۰۰۰–۱۹۶۸)
لی‌لا کدرووا (به انگلیسی: Lila Kedrova) (زاده ۹ اکتبر ۱۹۱۸ – درگذشته ۱۶ فوریه ۲۰۰۰) هنرپیشه اهل روسیه بود.
وی بین سال‌های ۱۹۳۸ تا ۱۹۹۴ میلادی فعالیت می‌کرد.
وی همچنین برنده جوایزی همچون جایزه اسکار بهترین بازیگر نقش مکمل زن شده‌است.
فیلمشناسی

زن و بازیچه او (۱۹۵۹)
زوربای یونانی (۱۹۶۴)
پرده پاره (۱۹۶۶)
باد سخت در جامائیکا (۱۹۶۵)
تقدیم به مادر عزیزم در زادروزش
مستاجر (۱۹۷۶)
به نوبت (۱۹۸۱)
شمشیر شجاعت (۱۹۸۴)
بعضی دخترها (۱۹۸۸)
تهاجم گورلیسه-تارنوف

تهاجم گورلیسه-تارنوف در طول جنگ اول جهانی، در ابتدا به عنوان یک تهاجم کوچک از سوی آلمان‌ها برای آزاد کردن اتریش-مجارستان از فشار روس‌ها در جبهه شرق در نطر گرفته شده بود؛ اما ناخواسته به عنوان تلاش تهاجمی اصلیِ دولت‌های محور∗ در ۱۹۱۵ از آب درآمد و سبب فروپاشی خطوط روس‌ها در ناحیه گالیسیا (اروپای شرقی) و عقب‌نشینی آن‌ها به کشور خود، که لقب «عقب‌نشینی بزرگ» را بر خود نهاد، گردید. این نبرد شامل یک رشته عملیات‌هایی بود که از مه ۱۹۱۵ تا اکتبر این سال (تنها بدی اوضاع جوی بود که باعث پایان گرفتن نبرد شد) ادامه داشت.
علت اولیه پیروزی دولت های محور در این نبرد، قدرت آتش کوبندهٔ توپخانه‌شان بود. توپ صحرایی و هویتزر آلمانی با زاویهٔ شلیک بالای خود باعث انهدام توپخانه و نیز ضدحملات پیاده‌نظام روسیه شد. آلمان‌ها با بهره‌گیری از تجسس هوایی موفق شدند دقت آتش توپخانهٔ خود را بهبود دهند. توپخانهٔ آلمان با آتش مستقیم∗ خود استحکامات روس‌ها را تخریب و بدین طریق پیاده‌نظام خود را پشتیبانی می‌کرد.
پیش زمینه

در اولین ماه جنگ (اوت) ارتش هشتم آلمان به فرماندهی ژنرال هیندنبورگ یک رشته کارهای تقریباً غیرقابل باور در برابر دو ارتش روسیه‌ای که در جلوی خود می‌دید، انجام داد: پس از محاصره و سپس انهدام ارتش دوم روسیه در نبرد تاننبرگ، هیندنبورگ و لودندورف نیروهای خود را به سوی شمال شرقی پروس چرخاندند تا با ارتش اول روسیه مواجه شوند؛ در اولین نبرد دریاچه مازوریان، پیش از اینکه روس‌ها به استحکامات خود پناه ببرند تقریباً به کل تار و مار شدند و پس مانده شان نیز از طریق مرز گریخت. در اواخر سپتامبر وقتی این حوادث به تدریج فروکش کردند، اکثریت هر دو ارتش روسیه محو شده و تمامی نیروهای مهاجم پس از تحمل ۲۰۰٬۰۰۰ کشته یا اسیر از دریاچه مازوریان (در شمال شرق لهستان امروزی) رانده شد.
اما ارتش تزار در جنوب بسیار بهتر عمل کرد، جایی که با ارتش امپراتوریِ رو به اضمحلال اتریش_مجارستان روبرو بود؛ ارتشی که سریع‌تر بسیج شده و حمله اش را در پایان اوت از گالیسیا (بخش لهستانیِ روسیه تزرای) شروع نمود و روس‌ها را ابتدا به محلی که امروزه مرکز لهستان است، راند؛ روس‌ها اما با ضد حمله ای موفق در پایان سپتامبر، در حالی که نفرات بیشتری نیز به جبهه گسیل داشته بودند، دشمن خود را در حالتی بی نظم به مرزهایش پس زدند به طوری که اتریش یک پادگانِ محاصره شده در شهر مستحکم پرزمیسی (پرزمشیل) را رها کرد.
آلمان با ایجاد ارتش جدید نهم که در طی نبرد رود ویستولا از سیلزیای آلمان تا لهستان حرکت کرد، به کمک متحد خود شتافت. هر چند در ابتدا حملات موفقیت‌آمیز بودند، ژرمن‌ها حمله را تدریجاً متوقف کردند و به مواضع اولیه‌شان بازگشتند؛ در طول این عقب‌نشینی، سربازان آلمانی برای آنکه در موقع حمله روسیه به سیلزیای خودش، هرگونه شانس استفاده از راه‌آهن و پل‌ها را از بین ببرند، اقدام به تخریب آن‌ها کردند. اما روس‌ها آنها را تعمیر نموده و آمادهٔ حمله شدند. ارتش نهم آلمان اکنون به شمال قشون کشید تا نبرد لوش (Łódź) رقم بخورد، اقدامی که فشاری قابل توجه بر جناح راست روسیه وارد کرد. آلمان‌ها در محاصرهٔ ارتش روسیه ناموفق بودند و این نبرد با عقب‌نشینی منظم روسیه به شرق نزدیک ورشو(warsaw)، اشغال لوش توسط آلمان و پایان تهدید روسیه علیه سیلزیای آلمان پایان گرفت.
پیامدها

سرهنگ هانس فون زکت، رئیس ستاد ژنرال مکنسن، پیشنهاد نمود که اکنون ارتش یازدهم آلمان باید در حالی که جناحینش توسط رودهای ویستولا و بوگ حفاظت می‌شود، به شمال به سوی برست-لیتوفسک پیشروی کند. ژنرال هیندنبورگ و معاونش ژنرال لودندورف موافقت کرده و پیشنهاد دادند همزمان با این پیشروی ارتش‌های دهم و ارتش جدید نیمن (Niemen army)، شهرهای کونو(Kovno) و ویلنا(Vilna) را نیز متصرف شوند. (در بالای نقشه، ارتش دهم و ارتش نیمن به ترتیب با مستطیلهای قرمز رنگی که داخل آنها کلمات Tenth و Niemen و بالایشان چهار علامت X قرار دارد، مشخص شده‌اند)
از دید آلمان‌ها، در هر دوی ویلنا و برست لیتوفسک، تمامی خطوط اصلی راه‌آهن لهستان به روسیه می‌توانست قطع شود و نیروهای روسی در پیشرفتگی (دماغه) لهستان∗ در یک کیسه به دام می‌افتادند؛ در این حال ممکن بود چنین شکست خفت آوری تزار را به صلح وادارد. ژنرال فالکنهاین نظرش این بود که چنین مانور جسارت آمیزی پا را از حدود فراتر می‌گذارد، و به جای آن حمله ای رو به جلو در سراسر جبهه فعلی شان در لهستان را توصیه کرد.
گراند دوک نیکلای فرامینی صادر کرد که قدم به قدم تسلیم فشارها شده و هر دوی گالیسیا و پیشرفتگی لهستان را برای نظم بخشیدن به خطوط مقدم خود رها می‌ساخت، امیدش این بود که برای کسب اسلحه‌هایی که جداً نیازمند به آنها بودند_از جمله ۳۰۰٬۰۰۰ سلاح تک تیر اتداز_ وقت بخرد.
این عقب‌نشینی عظیم آن چیزی است که در تاریخ این جنگ به "عقب‌نشینی بزرگ ۱۹۱۵" شهره گشته‌است. ورشو تخلیه و در ۵ اوت توسط ارتش جدید دوازدهم آلمان اشغال شد، در پایان ماه لهستان به‌طور کامل در دستان ائتلاف اتریشی_ژرمنی بود.
آلمان‌ها از دولت دانمارک تقاضا کردند که پیشنهاد میزبانی یک کنفرانس صلح را بدهد. تزار نیکلای دوم از مشارکت خودداری کرد: او به متفقین غربی اش قول داده بود که جداگانه با دشمن صلح نکند. ژنرال مکنسن به رهبری ارتشهای اتریشی_ژرمنی در سرتاسر جنگ ادامه داد، ابتدا صربستان و سپس رومانی را متصرف شد. تزار نیکلای دوم، گراند دوک نیکلای را از فرماندهی کل قوا برکنار و خود شخصاً سمت وی را بر عهده گرفت تا شاید روحیه میهن‌پرستی و جنگجویی ملتش را، ولو موقتی، احیا کند.
خمپاره انداز(Mortar) غول پیکر آلمانی که در محاصره پرزمیسی به کار رفت.
جمهوری شوروی سوسیالیستی ترکمنستان

جمهوری سوسیالیستی ترکمنستان شوروی یا ترکمنستان شوروی (ترکمنی: Түркменистан Совет Социалистик Республикасы, Türkmenistan Sowet Sotsialistik Respublikasy; روسی: Туркменская Советская Социалистическая Республика، یکی از ۱۵ جمهوری تشکیل‌دهندهٔ اتحاد جماهیر شوروی، در آسیای میانه، بود. ترکمنستان در ۷ اوت ۱۹۲۱ (۱۶ مرداد ۱۳۰۰) به عنوان استانی از ترکستان شوروی تأسیس گردید و در ۱۳ می ۱۹۲۵ (۲۳ اردیبهشت ۱۳۰۴) به یک جمهوری جداگانه از جماهیر اتحادیه شوروی، به نام «جمهوری شوروی سوسیالیستی ترکمنستان»، تبدیل شد. از همان زمان اعلام ترکمنستان به عنوان یکی از جمهوری‌های چندگانه شوروی، تا اکنون مرزهای شوروی تغییر نکرده‌است.
در ۲۲ اوت سال ۱۹۹۰ (۳۱ مرداد ۱۳۶۹) ترکمنستان مانند دیگر جماهیر شوروی، حق خودمختاری و حکمیت بر امور داخلی خود را بدست آورد. ترکمنستان در ۲۷ اکتبر ۱۹۹۱ (۵ آبان ۱۳۷۰) استقلال خود را از اتحادیه جماهیر شوروی اعلام کرد. این به معنای پایان جمهوری شوروی ترکمنستان بود و جمهوری ترکمنستان جانشین آن شد.
تاریخ > الحاق به امپراتوری روسیه

روسیه در اواخر قرن نوزدهم با جدیت تجاوزهای خود را به قلمروی ترکمن‌های آسیای میانه آغاز کرد. امپراتوری روسیه در سال ۱۸۶۹ بندر کراسنوودسک (ترکمن باشی امروزی) ایجاد کرد و با این بندر، پایگاه مطمئنی برای خود در مناطق ترکمنستان امروزی به وجود آورد. روس‌ها در سال ۱۸۷۳ به خانات خیوه لشکرکشی کرده و خیوه را تحت سلطه خود درآوردند. دلیل این حمله این بود که قبایل ترکمن بسیاری، به ویژه قبیله یموت، در خدمت خان خیوه بودند. روس‌ها در طی حمله به خیوه، صدها ترکمن را سلاخی و سکونتگاه‌های آنان را ویران کردند. در سال ۱۸۸۱ قوای روس به فرماندهی «میخائیل سکوبلف» گوک تپه، یکی از آخرین پایگاه ترکمن‌ها در شمال غربی عشق آباد، را محاصره و تصرف کردند. با شکست ترکمن‌ها در طی این جنگ، روس‌ها توانستند بدون مقاومت چندانی مناطق ترکمنستان امروزی را به خاک خود الحاق کنند. در اواخر سال مذکور، روس‌ها و دولت ایران قرارداد آخال را امضا کردند و طی آن ایران از ادعای حاکمیت بر مناطق ترکمن نشین صرف نظر کرد و مرز جدید خود با روسیه را به رسمیت شناخت. مرزی که تا به امروز ثابت مانده‌است. در سال ۱۸۹۷ نیز قرارداد مشابهی میان روسیه و افغانستان امضا شد.
این مناطق، پس از پایان لشکرکشی‌های روسیه به آسیای میانه، تحت نام منطقه ماوراء خزر در زیرمجموعه ایالت ترکستان امپراتوری روسیه قرار گرفتند. مقامات نظامی روس این منطقه را، زیر نظر فرماندار کل ترکستان در تاشکند، اداره می‌کردند. روس‌ها در دهه ۱۸۸۰ خط آهن بندر کراسنوودصک به عشق آباد را ایجاد کردند. این راه‌آهن بعدها تا تاشکند گسترش یافت. در امتداد این راه‌آهن، مناطق شهری مختلفی توسعه یافتند و شکوفا شدند. اگرچه منطقه ماوراء خزر مستعمره روسیه بود اما یک منطقه عقب مانده و دور افتاده و بی‌اهمیت به‌شمار می‌رفت و تنها چیزی که توجه مقامات روس را به این منطقه جلب می‌کرد احتمال و خطر قیام‌های قبایل ترکمن و فعالیت‌های استعماری انگلیس بود.
تاریخ > تأسیس جمهوری شوروی ترکمنستان

در بحبوحه انقلاب روسیه در سال ۱۹۱۷ فعالیت‌های انقلابی چندانی در منطقه ماوراءخزر رخ نداد و عمده‌ترین دلیل آن بی‌تفاوتی ترکمن‌ها نسبت به وقایع جاری در روسیه بود. اما قبل از آغاز انقلاب روسیه، ترکمن‌ها قیام‌های مختلف و پراکنده‌ای علیه حکومت روسیه ترتیب دادند که برجسته‌ترین آنها قیام ضد تزاری سال ۱۹۱۶ بود که دامنه آن به تمام مناطق ایالت ترکستان گسترش یافت. در زمان جنگ داخلی روسیه ترکمن‌ها بر علیه روس‌ها و حکومت شوروی قیام‌های مسلحانه ای ایجاد کردند که بخشی از شورش‌های بزرگ قوای مسلمان باسماچی‌ها در کل آسیای مرکزی (از دهه ۱۹۲۰ تا اوایل دهه ۱۹۳۰) به حساب می‌آید. ترکمن‌ها به سختی مقاومت کردند اما در نهایت با بی رحمی توسط حکومت شوروی سرکوب شدند. منابع دوران شوروی از این مبارزات مسلحانه به عنوان یک بخش کوچک در تاریخ ترکمنستان یاد کرده‌اند.
در اکتبر ۱۹۲۴، هنگام تقسیم مناطق آسیای میانه به واحدهای سیاسی متمایز، منطقه ماوراء خزر جمهوری خودمختار شوروی سوسیالیستی ترکستان، به همراه مناطق چهارجوی و کرکی و بخش‌هایی از استان شیرآباد جمهوری خلق بخارا و استان ترکمن نشین (داش اغوز) جمهوری خلق خوارزم، در یک واحد متحد شدند و جمهوری ترکمنستان شوروی را به وجود آوردند. بخش اعظم جمعیت این جمهوری جدید را ترکمن‌ها (در حدود ۸۰ درصد) تشکیل می‌دادند.
تاریخ > انحلال

زمانی که دیگر جمهوری‌های اتحاد جماهیر شوروی در سال‌های ۱۹۸۸ و ۱۹۸۹ خواهان استقلال داخلی و حکمیت بر امور داخلی خود شدند، رهبری ترکمنستان نیز شروع به انتقاد از سیاست‌های اقتصادی و سیاسی مسکو به‌عنوان استثمارگر و مضر برای رفاه و غرور ترکمن‌ها کرد. ترکمنستان در اوت ۱۹۹۰ با رای وحدت رویه شورای عالی خود، حاکمیت خود را اعلام کرد. در مارس ۱۹۹۰، ترکمنستان در رفراندوم بین‌المللی دربارهٔ آینده اتحاد جماهیر شوروی شرکت کرد که در آن ۹۸ درصد از شرکت کنندگان به حمایت از حفظ اتحاد جماهیر شوروی رأی دادند. پس از کودتای اوت ۱۹۹۱ در مسکو، صفرمراد نیازوف، رهبر کمونیست ترکمنستان، خواستار برگزاری همه‌پرسی عمومی برای استقلال شد. نتیجه رسمی همه‌پرسی ۹۴ درصد به نفع استقلال بود. سپس شورای عالی جمهوری، استقلال ترکمنستان از اتحاد جماهیر شوروی و تأسیس جمهوری ترکمنستان را در ۲۷ اکتبر ۱۹۹۱ اعلام کرد. ترکمنستان در نهایت ۲۶ دسامبر ۱۹۹۱ از اتحاد جماهیر شوروی استقلال یافت.
رهبران

جمهوری ترکمنستان شوروی تا قبل از استقلال توسط مدیران ارشد حزب کمونیست شوروی اداره می‌شد. پس از استقلال از ترکستان شوروی عملاً قدرت اجرایی به دست حزب کمونیست شاخه ترکمنستان منتقل شده و عملاً دبیر اول حزب، رهبر کشور محسوب می‌شد.
رهبران حزب کمونیست ترکمنستان به شرح ذیل می‌باشد:
ایوان میژلاووک (۱۹۲۴—۱۹۲۶)
شاهمردان ابراهیموف
نیکولای پاسکوتسکی
گریگوری آرونشتام (۱۹۳۰—۱۹۲۸)
جاکوب پوپوک (۱۹۳۷—۱۹۳۰)
جاکوب چوبین (۱۹۳۹—۱۹۳۷)
میخائیل فونین (۱۹۴۷—۱۹۳۹)
شادژا باتیروف (۱۹۵۱—۱۹۴۷)
سبحان بابایف (۱۹۵۸—۱۹۵۱)
جومادوردی قرایف (۱۹۶۰—۱۹۵۸)
بالیش عوضوف (۱۹۶۹—۱۹۶۰)
محمدنظر غفوروف (۱۹۸۵—۱۹۶۹)
صفر مراد نیازوف (۱۹۹۱—۱۹۸۵)
سربازان شوروی از افغانستان بازمی‌گردند. ۲۰ اکتبر ۱۹۸۶، گوشگی، ترکمنستان شوروی.
دون خوان و فرمانده

| 0 | 1 |
| --- | --- |
هنرمند: فرانسیسکو گویا
سال: ۱۷۹۷–۱۷۹۸
مواد: رنگ‌روغن روی بوم
ابعاد: ۴۵ × ۳۲ س.م
دون خوان و فرمانده (اسپانیایی: Don Juan y la estatua del Comendador یا El burlador de Sevilla) نام اثری از هنرمند اسپانیایی، فرانسیسکو گویا است. این نقاشی به مجموعه‌ای از شش نقاشی کابینتی او تعلق دارد که هر کدام حدوداً ۴۳ × ۳۰ سانتی‌متر هستند و موضوع جادوگری محور اصلی آنها است. این نقاشی‌ها روایتی واحد را تشکیل نمی‌دهند و معنای مشترکی ندارند، بنابراین هر یک به طور جداگانه تفسیر می‌شوند، اما به لحاظ نزدیکی موضوع و دوره خلق اثر، همیشه در کنار هم بررسی می‌شوند.
این مجموعه در مالکیت دوک‌های اوسونا بود و زینت‌بخش اقامتگاه تابستانی آن‌ها در آلآمدا د اوسونا بود. این مجموعه آثار، علاوه بر دون خوان و فرمانده، شامل جشن جادوگران، پرواز جادوگران، افسون، مرد افسون‌شده و آشپزخانه جادوگران می‌شود. چهار مورد از این نقاشی‌ها در مجموعه‌های عمومی، و یکی در مجموعه‌ای خصوصی نگهداری می‌شود و دون خوان و فرمانده اثری مفقود شده تلقی می‌شود.
پیشینه آفرینش آثار > حمایت دوک‌های اوسونا

در سال‌های نخست فعالیت حرفه‌ای گویا در مادرید، در حالی که همزمان مشتریان خصوصی خود را در میان اشراف و بورژوازی پایتخت گسترش می‌داد، عمدتاً به عنوان طراح برای کارخانه سلطنتی تاپستری نیز کار می‌کرد. حامیان مهم او در این دوره، دوک‌های اوسونا، پدرو تله‌س-گیرون و همسرش ماریا جوزفا پیمنتل بودند که از نخبگان فکری و از چهره‌های برجسته روشنگری اسپانیا بشمار می‌رفتند. آن‌ها جلسات بحث و گفتگو را با حضور روشنفکران برگزار می‌کردند و به عنوان حامیان جدی فرهنگ شناخته می‌شدند؛ کتابخانه‌ای چشمگیر جمع‌آوری کرده و در محل اقامت خود تئاتر برگزار می‌کردند و از دانشمندان و هنرمندان آن دوره، از جمله گویا و لیندرو فرناندز د موراتین حمایت می‌کردند. بین سال‌های ۱۷۸۵ تا ۱۸۱۷، گویا حدود ۳۰ اثر برای آن‌ها آفرید که شامل پرتره‌هایی از خود دوک و دوشس و فرزندانشان، صحنه‌های مذهبی و نقاشی‌های کابینتی بود. همچنین نسخه‌های اولیه حکاکی‌های مجموعه لوس کاپریچوس را نیز این زوج از هنرمند خریداری کردند. پس از مرگ دوک در سال ۱۸۰۷، گویا همچنان برای دوشس و خانواده او به عنوان هنرمند مشغول به کار بود.
پیشینه آفرینش آثار > آلامدا د اوسونا

در سال ۱۷۸۳، دوک اوسونا زمین‌ها و ساختمان‌هایی در منطقه شمال شرقی مادرید، یعنی منطقه لا آلامدا را که خانواده‌های ثروتمند تابستان‌های خود را سپری می‌کردند خریداری کرد.  در این منطقه که به لا آلامدا د اوسونا مشهور شد، پروژه‌های توسعه زیادی توسط این خانواده انجام گرفت و تا سال ۱۷۹۲، پروژه‌های ساختمانی دوک و همسرش شامل کاخی برای سکونت و مجموعه‌ای از باغ‌ها به نام ال کاپریچو به پایان رسید. دوک اوسونا مجموعه‌ای از شش نقاشی کوچک از گویا خریداری کرد تا کاخ جدیدش را تزئین کند. بر اساس اسناد موجو، صورتحسابی مورخ ۲۷ ژوئن ۱۷۹۸ صادر شده که مربوط به خرید "شش اثر با موضوع جادوگران"، به مبلغ ۶۰۰۰ رئال است.
تصور عموم بر این است که این نقاشی‌ها به سفارش دوشس خلق شده‌اند؛ اما هیچ مدرکی برای اثبات این ادعا وجود ندارد. ممکن است گویا آثار از پیش خلق شده‌ای را به مشتریان خود ارائه داده باشد که مطابق با سلیقه آن‌ها بوده است. به همین دلیل، تعیین اینکه نقاش این آثار را با هدف یک اتاق خاص خلق کرده یا قرارگیری آن‌ها بعداً تصمیم‌گیری شده، دشوار است. آنچه که مشخص است این است که نقاشی‌ها در طبقه اول، در راهرویی که به دفتر دوشس منتهی می‌شد، آویخته شده بودند، اتاقی که به عنوان گابینه د پایسز (کابینه کشورها) شناخته می‌شد. فرانک اروینگ هکس، تاریخ‌شناس هنر، معتقد بود که این اتاق در اصل برای کتابخانه طراحی شده بوده و به همین دلیل گویا به عمد نمادهای ادبی را در ترکیب‌بندی خود گنجانده است. از سوی دیگر، ماریا ایزابل پرز هرناندز، که فهرست اموال خانواده را در سال ۱۸۳۴، پس از مرگ دوشس، بررسی کرده، معتقد است که نقاشی‌های گویا در آن زمان در راهروی گابینه د پایسز بودند و باقی اشیاء و مبلمان آن اتاق دلالتی بر استفاده از آن اتاق به‌عنوان کتابخانه ندارد. او معتقد است که آثار گویا همراه با مجموعه لوس کاپریچوس، در حدود سال ۱۸۴۵ به آنجا منتقل شدند.
مجموعه جادوگری
پرواز جادوگران
جشن جادوگران
افسون
مرد افسون‌شده
آشپزخانه جادوگران
دون خوان و فرمانده
پیشینه آفرینش آثار > موضوع آثار

موضوع محوری این آثار، جادوگران و جادوگری بودند که عناصر مهمی در فرهنگ عامه اسپانیا محسوب می‌شدند. باور به جادوگری و شیاطین در میان مردم گسترده بود و انگیزاسیون و مجازات‌های کلیسا برای جادوگری این خرافات را بیشتر تقویت می‌کرد و به آن اعتبار می‌بخشید. اما این موضوع در هنر، ادبیات و تئاتر اغلب به صورت طنز یا هجو نمود پیدا می‌کرد. گویا در بسیاری از آثارش از نمایشنامه‌های آنتونیو د زامورا،، نمایشنامه‌نویس اسپانیایی الهام گرفت که احتمالاً آن‌ها را در تئاتر خصوصی دوک‌ها دیده بود. اشراف روشنفکر، که دوک‌های اوسونا نیز در زمره ایشان بودند، به جادوگری اعتقادی نداشتند؛ اما به موضوع جادو، پدیده‌های ماوراءالطبیعه و فرهنگ عامیانه مربوط علاقه‌مند بودند. کتابخانه دوک‌ها شامل کتاب‌هایی درباره جادوگری بود (از جمله پتک جادوگران و شیطانِ لنگ) که برای داشتن آن‌ها نیاز به داشتن مجوز ویژه‌ای از دادگاه مقدس بود. مادر دوشس نیز به طرز چشمگیری به علوم خفیه و رمان‌هایی چون واتک اثر ویلیام بکتفورد علاقه داشت و بسیاری از دوستان روشنفکر گویا نیز از اعضای فراماسونری بودند.
موضوع جادوگری تأثیری مشابه بر گویا داشت. او اعلام کرده بود که به جادوگران باور ندارد و خود را فردی شکاک می‌دانست، اما موضوع بسیاری از آثارش شیاطین و شخصیت‌های خیالی بود. او در نامه‌ای به دوست خود مارتین زاپاتر نوشته است که : "من از جادوگران، شیاطین، ارواح، غول‌های خودنما، دزدان، و رذلان نمی‌ترسم. هیچ‌یک از این موجودات در حقیقت چیزی نیستند جز خودِ انسان‌ها."
مشخص نیست که آیا دوشس اوسونا موضوعات نقاشی‌ها را به گویا پیشنهاد کرده یا این موضوعات از خلاقیت خود او سرچشمه گرفته است.
پیشینه آفرینش آثار > تاریخ آفرینش آثار

این نقاشی‌ها به احتمال زیاد بین سال‌های ۱۷۹۷ و ۱۷۹۸ خلق شده‌اند، اما قطعاً دیرتر از تاریخی که در رسید خرید آثار درج شده، یعنی ۲۷ ژوئن ۱۷۹۸، نبوده‌اند. بین این مجموعه آثار و مجموعه حکاکی‌های لوس کاپریچوس شباهت‌های زیادی از نظر موضوعی و ترکیبی وجود دارد که می‌توان به این نتیجه رسید که احتمالا گویا همزمان روی هر دو مجموعه کار می‌کرده است. جوزپ گودیولمجموعه جادوگران را به سال‌های ۱۷۹۴ و ۱۷۹۵ نسبت می‌دهد که مصادف با دوره‌ای بود که نقاش پس از بیماری شدید خود در حال بهبود بود. این بیماری در سال‌های ۱۷۹۲ و ۱۷۹۳ باعث شد گویا به طور کامل ناشنوا شود. با بازگشت تدریجی به کار، گویا بر روی نقاشی‌های کوچک‌تر تمرکز کرد که نیاز به تلاش جسمی کمتری داشت. او همچنین بیشتر به ترکیب‌بندی‌هایی پرداخت که از الگوهای موجود و معیارهای پذیرفته شده آزاد بود و ریشه در تخیل هنرمند داشت. طبق نظر تاریخ‌شناس هنر خوزه لوئیس مورالس ای مارین، این مجموعه در سال ۱۷۹۹ در آکادمی سلطنتی هنرهای زیبای سان فرناندو بتخت عنوان شش کاپریس عجیب نمایش داده شده است.
تفسیر آثار

گویا در آفرینش این نقاشی‌ها بیشترین الهام را از آثار آنتونیو د زامورا (۱۶۶۰–۱۷۲۷)، شاعر و نمایش‌نامه‌نویس اسپانیایی گرفته است. زامورا از سنت‌های اسپانیایی پیروی می‌کرد و در برابر تأثیرات ادبیات معاصر فرانسه مقاومت می‌کرد. نقاشی دون خوان و فرمانده که شاخص‌ترین اثر این مجموعه است، صحنه‌ای از پرده سوم کمدی زامورا را به تصویر می‌کشد که بازآفرینی اثر فریبکار سویل و مهمان سنگی از تیرسو د مولینا است که بازخوانی‌ای از داستان دون خوان بود. نمایش زامورا موفقیت زیادی به‌همراه داشت و بین سال‌های ۱۷۸۴ تا ۱۸۰۴ در مادرید سالانه اجرا می‌شد.
ممکن است لئاندرو موراتین، که با این برداشت از داستان دون خوان آشنا بوده، آن را به عنوان موضوعی برای نقاشی به گویا پیشنهاد داده باشد. یا شاید گویا که عاشق تئاتر بود، خود این نمایش را دیده و این صحنه را انتخاب کرده است. در این نمایش، دون خوان فرمانده گونزالو د اولوا را می‌کشد و سپس تندیسی از او را برای شام دعوت می‌کند، که این تندیس دعوت را پذیرفته و حضورش منجر به یک مواجهه سرنوشت‌ساز در معبد خانواده اولوا می‌شود – صحنه‌ای که در نقاشی تصویر شده است.
در پس‌زمینه، گویا درگاهی قوسی‌شکلی را تصویر کرده که یادآور کلیسای کوچک خانواده اولوا است، و در بالای پله‌ها، مجسمه سنگی فرمانده نمایان است. فرمانده در لباسی پوشیده و غرق در نوری روشن که فضای پیرامون را روشن می‌کند، به دون خوان نزدیک می‌شود. این لباس نشان صلیب سنت جیمز را دارد. دون خوان، نشسته روی صندلی با شعله‌هایی که پشت او در حال برخاستن هستند، به نظر می‌رسد که از حضور فرمانده بی‌خبر است. وضعیت متکبرانه او، با دست‌های روی کمر و شمشیر در کنار، سرکشی‌اش را منعکس می‌کند. او لباس شوالیه قرن شانزدهمی به تن دارد که با کلاه پهن و پر زینت شده است. گویا در این نقاشی، لحظه پرتنش قبل از اوج درام را به تصویر می‌کشد.
دون خوان، بدون هیچ نشانی از پشیمانی، به جهنم روانه خواهد شد که این آینده محتوم را هنرمند با نقاشی زبانه‌های آتش نمایش داده است. رابطه میان شخصیت‌ها و رفتار بی‌خیال دون خوان، نقاشی قدیمی‌تر گویا به نام هرکول و اومفاله را تداعی می‌کند. تاریخ‌شناس هنر، جوزپ گودیول، اثر دون خوان و فرمانده را تجلی سبک پیشا-رمانتیک گویا می‌داند.
چهره دون خوان ممکن است بر اساس یکی از هنرپیشه‌های هم‌عصر گویا تصویر شده باشد؛ احتمالا مانوئل گارسیا پارا یا مانوئل د لا پرادا که نقش‌های اصلی اغلب نمایش‌ها توسط ایشان ایفا می‌شدند، و به‌خصوص در ایفای نقش در نمایش‌هایی با تم جادو و جادوگری تبحر داشتند. این نقاشی بیش از دیگر آثار مجموعه از تم اصلی فاصله گرفته است. این اثر تضاد میان واقعیت و تخیل یا انتقاد از خرافات را بررسی نمی‌کند، بلکه بر پیامدهای گناه تمرکز دارد. تاریخ‌شناس هنر فرانک اروینگ هکس معتقد است که این نقاشی آخرین اثر این مجموعه است و در نتیجه پایان روایتی است که گویا برای مجموعه‌اش در نظر گرفته بوده است.