هاردیپ سینگ نیجار
مرگ، مشاجرات دیپلماتیک و تحقیقات جنایی

در اوایل تابستان سال ۲۰۲۲ در کانادا، نیجار توسط مقامات سازمان اطلاعات امنیت کانادا از یک طرح ترور احتمالی علیه خود مطلع شد. طبق اظهارات پسرش، نیجار در روزهای قبل از کشته شدن «هفته‌ای یک یا دو مرتبه» با افسران سازمان اطلاعات امنیت کانادا ملاقات داشت و طبق برنامه‌ریزی قبلی قرار بود دو روز بعد از روزی که به قتل رسید، با آنها ملاقات کند. افسران سازمان اطلاعات امنیت کانادا به نیجار در مورد تهدید جانی هشدار داده بودند و توصیه کرده بودند در منزل بماند.
در روز ۱۸ ژوئن ۲۰۲۳، نیجار در پارکینگ نیایشگاه گورو نانک سیک‌ها در شهر سوری، استان بریتیش کلمبیا توسط دو مرد مسلح نقاب‌دار درون ماشین وانت پیکاپ خود، مورد اصابت گلوله قرار گرفت و کشته شد. او عصر از نیایشگاه خارج شده بود و حدود دو دقیقه بعد داخل ماشین دوج تراک خود، مورد هدف گلوله قرار گرفت. ۳۴ گلوله به او اصابت کرده بود. پلیس گزارش تیراندازی در نیایشگاه سیک‌ها را در ساعت ۸:۲۷ دقیقه شب دریافت کرد. افراد مسلح (مأموران تحقیق آنها را افرادی تنومند توصیف کرده‌اند) از صحنه تیراندازی با پای پیاده به سوی ماشینی (مدتی بعد مشخص گردید ماشین تویوتا کمری نقره‌ای ۲۰۰۸ است) که در انتظار آنها بود فرار کردند و ماشین به سرعت از آنجا دور شد. مأموران تحقیق گفتند که دو مرد مسلح و راننده ماشینی که با آن فرار کردند، دست‌کم یکساعت قبل از مبادرت به تیراندازی، در آنجا منتظر مانده بودند. مرگ نیجار توسط گروه یکپارچه تحقیقات قتل در بخش پلیس سواره‌نظام سلطنتی کانادا تحت رسیدگی است. فیلم‌های ویدیویی و گزارش‌های گردآوری شده از شاهدان توسط روزنامه واشینگتن پست نشان داد که حمله‌ای هماهنگ شده با حضور دست‌کم شش مرد و دو وسیله نقلیه انجام گرفته است. این نشریه خاطر نشان کرد که واکنش پلیس کند بوده است؛ پلیس سواره‌نظام سلطنتی کانادا و پلیس شهر سوری بر سر اینکه این قتل در صلاحیت و حوزه عملکرد کدام یک از آنها است مشاجره داشتند، صاحبان کسب‌وکار محلی اشاره داشتند که آنها به دنبال تصاویر ضبط شده توسط دوربین‌های امنیتی نبوده‌اند.
تحقیقات جنایی در کانادا
در ماه سپتامبر ۲۰۲۳، نخست‌وزیر جاستین ترودو اعلام کرد آژانس‌های امنیتی کانادا، تحقیقات در مورد قتل نیجار را آغاز کرده‌اند و مأموران مظنون هستند که این قتل را دولت هند ترتیب داده باشد. در آن زمان، جاستین ترودو هشدار داد که «هر گونه دخالت یک دولت خارجی در قتل شهروندان کانادایی در خاک کانادا، نقض غیرقابل پذیرش حق حاکمیت ما می‌باشد».
در ماه مه ۲۰۲۴، پلیس سواره نظام سلطنتی کانادا سه فرد به نام‌های کاران برار ۲۲ ساله، کمال پریت سینگ ۲۲ ساله و کاران پریت سینگ ۲۸ ساله را در ارتباط با قتل نیجار بازداشت کرد. هر سه نفر به قتل درجه یک و توطئه برای قتل متهم شدند. طبق گزارش پلیس، هر سه نفر دارای ملیت هندی بوده که در ادمونتون زندگی می‌کردند و بین سه تا پنج سال در کانادا حضور داشتند. سه قتل دیگر همچون کشتن یک پسر بچه ۱۱ ساله در ادمونتون، نظر به مرتبط بودن با این گروه و قتل نیجار، در حال رسیدگی است اما این سه قتل مظنون به ارتباط با دولت هند نیست. این سه نفر با ویزاهای موقت در کانادا حضور داشتند و در ظاهر امر با باند لارنس بیشنوی مرتبط بودند.
اتهام مبنی بر مسئولیت هند
در ماه سپتامبر ۲۰۲۳، در طی برگزاری اجلاس گروه ۲۰ دهلی‌نو، مقامات کانادا و هند ملاقات رسمی رو در رویی نداشتند اما در حاشیه اجلاس دیداری انجام دادند. نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند نگرانی خود را از افراد و تشکیلات افراطی در کانادا که در تهدید و خشونت در قبال دیپلمات‌ها و جامعه هندی دست داشتند با جاستین ترودو، نخست‌وزیر کانادا مطرح کرد در حالی که نخست‌وزیر کانادا به اتهامات مبنی بر دخالت دولت هند در قتل هاردیپ سینگ نیجار، اشاره داشت. مذاکرات بین دو رهبر پرتنش بود و گفتگوهای تجاری در جریان را تحت تأثیر قرار داد.
روز ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۳، نخست‌وزیر کانادا جاستین ترودو در پارلمان اظهار کرد «در چند هفته گذشته، آژانس‌های امنیتی کانادا به‌طور مؤثر ادعاهای معتبر در مورد ارتباط بالقوه بین عوامل دولت هند» و قتل نیجار را پیگیری کرده‌اند. ترودو از دولت هند درخواست کرد با تحقیقات مورد نظر همکاری نماید و گفت: «هر گونه دخالت خارجی در قتل شهروند کانادا در خاک این کشور نقض غیرقابل پذیرش حاکمیت ما است.» نخست‌وزیر کانادا یک روز قبل از نشست کابینه دولت اظهار داشت: «ما به دنبال تحریک یا تشدید اوضاع نیستیم، حقایق را آنگونه که درک می‌کنیم با صداقت بیان می‌کنیم.»
دولت کانادا با استناد به ضرورت محافظت از منابع حساس و روش‌های اطلاعاتی، تاکنون هیچ گونه شواهد و مدارکی دال بر ارتباط دولت هند با قتل، برای عموم ارائه نکرده است. مراجع دولتی کانادا با آگاهی از این موضوع به سی‌بی‌سی گفتند که اطلاعات گردآوری شده از افراد و سیگنال‌های ارسال شده، از قبیل پیام‌های بین مقامات هندی و اطلاعاتی که توسط یک عضو ناشناس در فایو آیز تحویل آنها شده است، شواهدی از مرتبط بودن دولت هند با قتل را در دسترس قرار داده است. بعدها سفیر ایالات متحده آمریکا تأیید کرد که کانادا قبل از اعلام اتهامات، از سوی فایو آیز اطلاعاتی را در مورد این قتل دریافت کرده بود.
در ماه اکتبر ۲۰۲۴، مقامات کانادا اظهار کردند که مدارکی از دخالت دولت هند در ورود غیرمجاز افراد به خانه، تیراندازی از طریق وسائل نقلیه، آتش‌افروزی و دو فقره آدم‌کشی مربوط به نیجار و سوخدول سینگ، شلیک تیر در شهر وینیپگ در روز ۲۰ سپتامبر ۲۰۲۳، در اختیار دارند. تحقیقات نشان داد که دیپلمات‌های هندی با مرعوب و مجبور کردن کانادایی‌ها با زور یا تهدید، اطلاعاتی در مورد افرادی که به دنبال مدارک مهاجرت بوده یا پیوندهای خانوادگی در هند داشتند را برای شاخه تحقیقات و تحلیل هند جمع‌آوری کرده تا افرادی را به عنوان هدف انتخاب کنند و بعد توسط باندی به رهبری لارنس بیشنوی مورد حمله قرار گیرند. پلیس سواره‌نظام سلطنتی کانادا چند نفر را در ارتباط با قتل و اخاذی بازداشت کرد، برخی از آنها با دولت هند در ارتباط بودند و بر اساس شواهد معتبر به دوازده نفر از هندی تبارهای مقیم کانادا هشدار داده بودند مبنی بر اینکه عوامل هندی ممکن است به آنها حمله کنند.
پیامدهای دیپلماتیک
مرگ نیجار باعث بحران دیپلماتیک در روابط کانادا و هند شد و به پایین‌ترین سطح خود رسید. این اتهامات هند را خشمگین ساخت که آنها را مضحک و با انگیزه خاص قلمداد می‌کرد. تحقیقات، بی‌درنگ منجر به تعلیق گفتگوها در مورد توافق تجاری کانادا و هند در ۱ سپتامبر، گردید. ملانی جولی، وزیر امور خارجه کانادا دستور اخراج پاوان کومار رای، دیپلمات ارشد هند در کانادا که در راس بخش عملیات شاخه تحقیقات و تحلیل آژانس اطلاعات خارجی هند در کانادا قرار داشت، را صادر کرد. هند در پاسخ به این اقدام، در روز بعد حکم اخراج الیویه سیلوستر، رئیس اداره اطلاعات کانادا در هند را صادر کرد.
دولت هند همچنین کانادا را متهم کرد که کشورش را به عنوان مکانی امن برای تروریست‌ها و افراطیون تبدیل کرده است که به تهدید حاکمیت و تمامیت ارضی هند تداوم می‌بخشند. در روز ۲۱ سپتامبر، آریندام باگچی سخنگوی وزارت خارجه هند، کانادا را به عنوان «پناهگاه امنی برای تروریست‌ها، افراطیون و جنایت سازمان‌یافته» معرفی کرد. سیاستمداران از هر دو حزب حاکم بهاراتیا جاناتا و اپوزیسون، همچنین مجریان اخبار، تحلیل‌گران و سفرای قبلی، ترودو را به مطرح کردن این اتهامات در جهت منافع سیاسی خود، متهم کردند.
هند در روز ۲۰ سپتامبر ۲۰۲۳ هشدار سفر به کانادا صادر کرد و به شهروندان هندی توصیه کرد به خاطر فعالیت‌های فزاینده ضد هندی و چشم‌پوشی بر روی جنایات نفرت‌انگیز به خاطر منافع سیاسی از سوی دولت کانادا، در صورت مسافرت «بیشترین جوانب احتیاطی» را در پیش بگیرند؛ دومینیک لبلانک وزیر امنیت عمومی کانادا این هشدار را رد کرد. در روز ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۳، هند به‌طور موقت فرایند اخذ ویزا را برای شهروندان کانادایی به خاطر اختلاف‌های پیش آمده بین دو کشور به حالت تعلیق درآورد؛ دولت هند دلیل این تعلیق را تهدیدهای امنیتی که کمیسیون عالی و کنسولگری‌های هند در کانادا با آن مواجه هستند، ذکر کرده است. برای شهروندانی که دارای ویزای معتبر هستند، هیچ محدودیتی وجود ندارد.
در روز ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۳، سوبرامانیام جایشانکار وزیر خارجه هند بنا بر چیزی که او آن را «سهل‌گیری کانادا در مورد تروریسم، افراط‌گرایی و خشونت» نامید، گفت که چند سال است که هند مشکلی تداوم‌دار با این کشور داشته است و اظهار کرد پرسنل دیپلماتیک ما به‌طور پیوسته مورد ارعاب قرار گرفته‌اند. در ماه اکتبر هند دستور داد که کانادا ۴۱ دیپلمات خود را از سفارت خود در دهلی خارج کند.
در ماه ژوئن ۲۰۲۴، نخست‌وزیر هند و نخست‌وزیر کانادا در طی برگزاری پنجاهمین اجلاس گروه هفت در ایتالیا، ملاقات مختصری با یکدیگر داشتند و نشان دادند که برخوردهای اعتراض‌آمیز بین دو کشور در ارتباط با قتل نیجار ممکن است کاهش پیدا کند. ترودو نخست‌وزیر کانادا بیشتر اظهار کرده بود که در برخی موضوع‌های مهم، متعهد به همکاری با هند هستند.
در ماه اکتبر ۲۰۲۴، بعد از اینکه کانادا اعلام کرد که پلیس سواره‌نظام سلطنتی کانادا «شواهد غیرقابل انکاری» از ارتباط بین عوامل دولت هند و «قتل، اخاذی و اعمال خشونت‌آمیز» گردآوری کرده است، شش دیپلمات هندی از جمله کمیسر عالی سانجار کومار ورما را اخراج کرد؛ در پاسخ به این اقدام دولت هند با مضحک خواندن این اتهامات، شش دیپلمات کانادایی را در اقدامی تلافی‌جویانه اخراج کرد.
واکنش‌ها
کانادایی‌های هندی‌تبار
قتل نیجار باعث تشدید شکاف‌هایی شد که از قبل بین کانادایی‌های هندی‌تبار وجود داشت. بیش از نیمی از کانادایی‌های هندی، از سیک‌ها هستند و بسیاری دیگر هندو می‌باشند. طی دو سال قبل از قتل نیجار، نزاع‌های پراکنده‌ای هنگام برگزاری تظاهرات بین هندوها و سیک‌های حامی خالصتان اتفاق افتاده بود.
بعد از قتل نیجار، گورپاتوانت سینگ پانون مشاور کل گروه سیک‌ها در جستجوی عدالت، همسو با جنبش خالصتان، از هندوهای هندی در کانادا خواست به هند بازگردند و آنها را به ایجاد مزاحمت برای کانادا (working against) متهم کرد. این ویدئو که بعد حذف شد، توسط مقامات کانادایی از جمله دومینیک لبلانک وزیر امنیت عمومی کانادا، وزارت امنیت عمومی کانادا، جاگمیت سینگ رهبر حزب دموکراتیک جدید و پیر پالیو رهبر حزب محافظه‌کار محکوم شد؛ لبلانک با نوشتن مطالبی به اطلاع عموم رساند که «انتشار یک ویدیو نفرت‌آور آنلاین که کانادایی‌های هندو را مورد هدف قرار داده است مغایر با ارزش‌هایی است که ما به عنوان کانادایی آن را گرامی می‌داریم» و «اعمال پرخاشگرانه، نفرت‌آور، ارعاب یا ایجاد هراس» را محکوم کرد.
فایو آیز
هم پیمانان کانادا در اتحادیه اطلاعاتی فایو آیز، یعنی ایالات متحده، بریتانیا، استرالیا و نیوزیلند نگرانی خود را بیان کرده و هند را تشویق کردند تا با تحقیقات کانادا در مورد قتل همکاری کند، ولی به صورت علنی هند را به خاطر این اتهامات محکوم نکردند. در طی برگزاری اجلاس ۲۰۲۳ جی۲۰، ایالات متحده، بریتانیا، استرالیا و نیوزیلند این موضوع را در ملاقات با نخست‌وزیر هند به‌طور خصوصی مطرح کردند.
در روز ۲۲ سپتامبر، آنتونی بلینکن وزیر امور خارجه ایالات متحده آمریکا گفت که ایالات متحده در مورد این اتهامات «به شدت نگران» است و در حال هماهنگی با مقامات کانادا، در پی تداوم تحقیقات آنها در مورد قتل نیجار است. بلینکن گفت: «ما در مورد هر گونه ادعای مبتنی بر سرکوب فراملی به شدت حساس هستیم- این موردی است که ما آن را بسیار بسیار جدی در نظر می‌گیریم.» در روز ۳۰ سپتامبر، بلینکن از سوبرامانیام جایشانکار وزیر امور خارجه هند درخواست کرد تا با تحقیقات کانادا در مورد این قتل همکاری کند.
چند روز بعد از قتل نیجار، اف‌بی‌آی دست‌کم به سه کنشگر سیک آمریکایی هشدار داد که بر اساس اصل «وظیفه اعلام هشدار»، که قانون آنها را مکلف کرده است به شهروندان در مورد تهدیدهای مشخص جهت ایمن ماندن آنها هشدار دهد، زندگی آنها در خطر است.
در ماه نوامبر ۲۰۲۳، مقامات ایالات متحده آمریکا ادعا کردند طرح‌ریزی دولت هند برای قتل یک سیک تجزیه‌طلب ساکن در آمریکا، به نام گورپاتوانت سینگ پانون را خنثی کرده‌اند.
بنگلادش
ابولکلام عبدل مؤمن، وزیر خارجه بنگلادش به خاطر سیاست استرداد مجرمان کانادا در رسیدگی به پرونده متهم اس. اچ. ام. بی. چاودوری، ابراز نارضایتی کرد و کانادا را «مرکز قاتلان» توصیف کرد.
پاکستان
وزارت خارجه پاکستان اعلام کرد که «شبکه قتل فرا سرزمینی» هند جهانی شده است که «نقض آشکار قوانین بین‌المللی و اصل حاکمیت کشورها در سازمان ملل متحد» است.