stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
فری‌بی‌اس‌دی
ویژگی‌ها > برنامه‌های جانبی و سیستم مدیریت بسته‌ها

مقالهٔ اصلی: پورت‌های فری‌بی‌اس‌دی
پورت‌های فری‌بی‌اس‌دی روش معمول برای نصب برنامه‌های جانبی در فری‌بی‌اس‌دی هستند. پورت‌های فری‌بی‌اس‌دی مجموعه‌ای بیش از هزاران بستهٔ نرم‌افزاری گوناگون را در خود گنجانده‌است. میزکارهای گرافیکی گوناگون مانند گنوم، کی‌دی‌ئی، XFCE، مجموعه‌های اداری گوناگون مانند لیبره‌آفیس، مرورگرهای وب مانند فایرفاکس، کرومیوم، اپرا، برنامه‌های پخش چندرسانه‌ای مانند وی‌ال‌سی، ام‌پلیر، ابزارهای گوناگون مدیریت شبکه، قلم‌ها، بازی‌های رایانه‌ای، برنامه‌های مدیریت و ویرایشگر تصاویر مانند گیمپ، ابزارهای توسعهٔ برنامه‌نویسی مانند کامپایلرها و هزاران برنامهٔ دیگر، بخشی از این برنامه‌ها هستند.
هر پورت از شماری فایل تشکیل شده که این فایل‌ها، چگونگی کامپایل و نصب نرم‌افزار دلخواه را تعیین می‌کنند. برای نمونه مشخص می‌کنند که یک برنامهٔ دلخواه، باید از کجا دانلود شود، چه |وصله‌هایی باید بر روی آن اعمال شود و همچنین وابستگی‌های نرم‌افزاری را هم مشخص می‌کنند. اگر یک برنامه به برنامه‌های دیگری وابسته باشد، آنگاه این وابستگی‌ها را باید پیش از خود آن برنامه نصب کرد. پورت‌های فری‌بی‌اس‌دی به گونهٔ خودکار این وابستگی‌ها را مهار و سامان‌دهی می‌کنند. پورت‌های فری‌بی‌اس‌دی، افزون بر فراهم کردن روشی ساده برای کامپایل برنامه‌ها، امکاناتی برای ساخت بسته باینری از پورت‌های نصب‌شده را هم فراهم می‌کنند.
از دیرباز، بسته‌های باینری با دستورهای pkg_add و pkg_delete سامان‌دهی می‌شدند؛ اما در نسخهٔ ۱۰ فری‌بی‌اس‌دی، یک مدیر بسته نو به نام pkg ارائه و جایگزین این دستورهای کهنه شد. پی‌کی‌جی تنها برای مدیریت بسته‌های باینری است و نه برای مدیریت پورت‌های فری‌بی‌اس‌دی.
ویژگی‌ها > مجازی‌سازی

مقالهٔ اصلی: بی‌هایو
در نسخهٔ ۱۰ فری‌بی‌اس‌دی، یک راه‌کار مجازی‌سازی نو به نام بی‌هایوbhyve فراهم شد که به کمک آن می‌توان چندین سیستم‌عامل گوناگون را به صورت مجازی و هم‌زمان بر روی یک میزبان فری‌بی‌اس‌دی اجرا کرد. هم‌اکنون، بی‌هایو از سیستم‌عامل‌های فری‌بی‌اس‌دی، اوپن‌بی‌اس‌دی و لینوکس (معماری x86-64) پشتیبانی می‌کند. همچنین پشتیبانی از سایر سیستم‌عامل‌ها همچون Illumos و مایکروسافت ویندوز هم در دستور کار است. این برنامه را نیل تاتو و پیتر گرهان نوشته‌اند و نخستین بار در کنفرانس BSDCan سال ۲۰۱۱ (میلادی) معرفی شد. تفاوت بی‌هایو و زندان‌ها در این است که زندان‌ها، محیط سیستم‌عامل را در سطح هسته مجازی‌سازی می‌کنند، اما بی‌هایو، کل ماشین و سخت‌افزار را شبیه‌سازی می‌کند. برای همین، زندان‌ها تنها از سیستم‌عامل فری‌بی‌اس‌دی پشتیبانی می‌کنند، اما بی‌هایو، می‌تواند سیستم‌عامل‌های دیگری افزون بر فری‌بی‌اس‌دی را هم اجرا کند. برای سنجش، می‌توان این‌گونه گفت که بی‌هایو همسان یک تکنولوژی همچون KVM است، و زندان‌ها هم همسان با LXC یا Zoneهای سولاریس هستند.
ویژگی‌ها > سکوها

فری‌بی‌اس‌دی تاکنون به چندین سکو و معماری گوناگون پورت شده‌است. پروژهٔ فری‌بی‌اس‌دی، سکوهای سخت‌افزاری مورد پشتیبانی را به چند ردهٔ گوناگون بخش‌بندی می‌کند. پروژه سکوهایی که در ردهٔ نخست گنجانده شده‌اند را بی‌کم‌وکاست پشتیبانی می‌کند. سکوهای ردهٔ دوم، با اینکه توسعهٔ پرباری دارند، اما پروژه فری‌بی‌اس‌دی به شکل رسمی آن‌ها را پشتیبانی نمی‌کند. سکوهای رده سوم، یا آزمایشی هستند یا توسعهٔ آن‌ها پایان یافته‌است. سکوهای رده چهارم هم هیچ‌گونه پشتیبانی نمی‌شوند. معماری آرم پاورپی‌سی، اسپارک۶۴، x86 و x86-64، پی‌سی۹۸ و ایکس‌باکس برخی از سکوهایی هستند که فری‌بی‌اس‌دی تاکنون به آن‌ها پورت شده‌است. همچنین فری‌بی‌اس‌دی در نسخهٔ ۱۰ از رسبری پای پشتیبانی می‌کند.
| معماری | سطح پشتیبانی | نکات |
| --- | --- | --- |
| x86 | رده ۱ | به این معماری «i386» گفته شود |
| x86-64 | رده ۱ | به این معماری «amd64» گفته شود |
| NEC PC-9801 | رده ۲ | به این معماری «pc98» گفته شود |
| اسپارک شرکت سان مایکروسیستمز | رده ۲ | تنها از معماری ۶۴-بیت پشتیبانی می‌شود |
| ایتانیم (ia64) | رده ۲ |  |
| پاورپی‌سی و پاورپی‌سی/۶۴ | رده ۲ |  |
| آرم | رده ۲ |  |
| معماری میپس | رده ۳ |  |
| ایکس‌باکس شرکت مایکروسافت | رده ۳ |  |
| دک آلفا | رده ۳ | از نسخه ۷٫۰ به این سو، پشتیبانی از این معماری متوقف شده‌است. |
ویژگی‌ها > لایه سازگاری با دیگر سیستم‌عامل‌ها

فری‌بی‌اس‌دی دارای چند لایه سازگاری است که قابلیت اجرای فایل‌های باینری دیگر سیستم‌عامل‌ها را ارائه می‌دهد. به کمک لایهٔ سازگاری می‌توان برنامه‌ها و نرم‌افزارهایی که رسماً برای سیستم عاملی منتشر نشده‌اند را بر روی سیستم‌عامل دیگر اجرا کرد. سیستم‌عامل‌هایی که فری‌بی‌اس‌دی لایه سازگاری با آن‌ها را ارائه می‌دهد شامل لینوکس، بی‌اس‌دی/اواس و یونیکس SVR4 هستند. در سپتامبر ۲۰۱۱، وب‌سایت فورونیکس یک بنچ‌مارک بر اساس Phoronix Test Suite منتشر کرد که نشان می‌داد فری‌بی‌اس‌دی نسخه ۸٫۲ توانست تعدادی از بازی‌های رایانه‌ای ویژهٔ لینوکس را، به‌طور میانگین ۸ الی ۱۴ درصد، سریع‌تر از توزیع لینوکس اوبونتو نسخه ۱۱٫۰۴، بر روی یک سیستم با کارت گرافیک nVidia و درایور یکسان اجرا کند. البته هم‌اکنون این لایه تنها می‌تواند باینری‌های ۳۲بیتی لینوکس را اجرا کند. اما از سال ۲۰۱۳، برنامه‌هایی برای پشتیبانی کردن از باینری‌های ۶۴بیتی لینوکس در نسخه ۱۰ و نسخه‌های آینده فری‌بی‌اس‌دی بوده‌است. این لایهٔ سازگاری، گونه‌ای از شبیه‌سازی نیست، بلکه فراخوان‌های سیستمی هستهٔ لینوکس، در هستهٔ فری‌بی‌اس‌دی نیز پیاده‌سازی شده‌اند و بنابراین، کتابخانه‌های اشتراکی و فایل‌های باینری لینوکس، همانند فایل‌های باینری بومی خود فری‌بی‌اس‌دی شناخته می‌شوند.
افزون بر آن، فری‌بی‌اس‌دی شماری از رابط‌های برنامه‌نویسی نرم‌افزار که ویژهٔ سیستم‌عامل مایکروسافت ویندوز هستند و برای نوشتن درایورهای کارت شبکه بکارگرفته می‌شوند را هم پیاده‌سازی کرده‌است. به کمک این رابط‌ها، فری‌بی‌اس‌دی می‌تواند گرداننده‌های کارت شبکه‌ای که ویژهٔ سیستم‌عامل مایکروسافت ویندوز هستند را هم اجرا کند.
ویژگی‌ها > نصاب‌ها

فری‌بی‌اس‌دی از نسخهٔ ۲٫۰ تا ۹٫۰ نصابی به نام sysinstall داشت که از واسط کاربری متنی برخوردار بود، به کمک sysinstall، می‌شد فری‌بی‌اس‌دی را بر روی یک کامپیوتر نصب کرد یا همچنین می‌شد پیکربندی‌های ساده‌ای را پس از نصب انجام داد. این نصاب را جردن هابارد به زبان برنامه‌نویسی سی نوشته شده بود. از نسخهٔ ۹ به این سو، فری‌بی‌اس‌دی نصاب تازه‌ای به نام bsdinstall را فراهم کرده که جایگزین sysinstall شده‌است. bsdinstall در سنجش با sysinstall از انعطاف بالاتری برخوردار است و به گونه‌ای ساخته شده تا برای نوشتن اسکریپت‌ها هم کارا باشد. OSNews دربارهٔ آن گفته‌است که «برخی از امکانات پیشین را ندارد و به جای آن، تعدادی امکانات نو دارد، اما ساخت آن از انعطاف بالاتری برخوردار است و سرانجام کار، پیشرفتی برجسته خواهد بود».
ویژگی‌ها > هسته

هستهٔ فری‌بی‌اس‌دی، توانایی‌هایِ پایه‌ایِ سیستم همانند مدیریت فرایندها، زمان‌بندی، ارتباطات شبکه و راه‌اندازی سیستم را فراهم می‌کند. هسته بخشی از سیستم است که در مُد حفاظت‌شده اجرا می‌شود. هسته، فرایندها را ساخته و مدیریت می‌کند و همچنین به عنوان میانجی بین برنامه‌های کاربر و اجزای سخت‌افزاری (همانند پردازنده، دیسک‌ها، صفحه‌نمایش و …) و نرم‌افزاری (همانند فایل‌سیستم و پروتکل‌های شبکه) سیستم عمل می‌کند. این ارتباط بین برنامه‌های کاربردی و اجزای سخت‌افزاری به کمک فراخوان‌های سیستمی که هسته برای برنامه‌های کاربر فراهم کرده، انجام می‌شود. هستهٔ فری‌بی‌اس‌دی یک هسته یکپارچه است. با این حال، هستهٔ فری‌بی‌اس‌دی به گونهٔ ماژولار ساخته شده‌است و بخش‌های گوناگون هسته به گونهٔ ماژول پیاده‌سازی شده‌اند. کاربر می‌تواند در هنگام نیاز، این ماژول‌ها را در هسته بارگذاری کند و پس از پایان کار، آن‌ها را باراندازی کند. هستهٔ فری‌بی‌اس‌دی دارای یک زمان‌بند با توانایی پشتیبانی از چند پردازشی متقارن و چندریسمانی همزمان است که ULE نام دارد. همچنین هستهٔ فری‌بی‌اس‌دی دارای یک سامانهٔ آگاه‌سازی از رویدادها، به نام kqueue است که به دیگر سیستم‌عامل‌های خانواده بی‌اس‌دی هم پورت شده‌است. در نسخهٔ ۵، ریسه‌بندی در فضای هسته، با استفاده از یک مدل ریسه‌بندی M:N فراهم شد. مدل M:N در روی کاغذ، یک مدل ریسه‌بندی خوب و شایسته‌است، اما پیاده‌سازی آن سخت و پیچیده‌است و سیستم‌عامل‌های کمی از این مدل پشتیبانی می‌کنند. هرچند که پیاده‌سازی فری‌بی‌اس‌دی از این مدل کار می‌کرد، اما از ساختار پیچیده‌ای برخوردار بود و بهینه کار نمی‌کرد. در نسخه‌های بعدی، فری‌بی‌اس‌دی آغاز به پیاده‌سازی و بکارگرفتن یک زیرسیستم ریسه‌بندی نو برپایهٔ مدل ۱:۱ کرد که libthr نام دارد.
ویژگی‌ها > مستندات و پشتیبانی

مستندات رسمی فری‌بی‌اس‌دی از شماری کتابِ راهنما، صفحات راهنما، بایگانی گفتگوهای لیست‌های پستی، پرسش‌های پرتکرار و همچنین شماری مقاله در زمینه‌های گوناگون تشکیل می‌شود که پروژه مستندات فری‌بی‌اس‌دی از همهٔ آن‌ها نگهداری کرده و آن‌ها را بروزرسانی می‌کند. مستندات رسمی این این سیستم‌عامل به چندین زبان گوناگون هم ترجمه شده‌اند. همهٔ مستندات رسمی با پروانه‌ای به نام پروانه مستندات فری‌بی‌اس‌دی منتشر می‌شوند، پروانه‌ای که بنیاد نرم‌افزار آزاد آن را «یک پروانه سهل‌گیر غیرکپی‌لفت که با گنو اف‌دی‌ال هم سازگار است» شناخته‌است. منابع گوناگونی، مستندات فری‌بی‌اس‌دی را «باکیفیت» شمرده‌اند.
پروژهٔ فری‌بی‌اس‌دی چندین لیست پستی در زمینه‌های گوناگون دارد. از پرکاربردترین این لیست‌ها، می‌توان به لیست‌های FreeBSD-question (پرسش‌های عمومی) و FreeBSD-hackers (جایی برای پرسش‌های پیشرفته‌تر) اشاره کرد.
مشتقات

مقالهٔ اصلی: فهرست محصولات مبتنی بر فری‌بی‌اس‌دی
برخی از سیستم‌عامل‌هایی که بر پایه فری‌بی‌اس‌دی ساخته شده‌اند:
PC-BSD - سیستم‌عاملی برای رایانه‌های رومیزی
pfSense - یک دیوار آتش
مونوال - یک دیوار آتش
گوست‌بی‌اس‌دی - سیستم‌عاملی برای رایانه‌های رومیزی
فری‌نس - یک سیستم ذخیره‌سازی
NAS4Free - یک سیستم ذخیره‌سازی
FreeSBIE - یک دیسک زنده
افزون بر موارد بالا، سیستم‌عامل دراگون‌فلای بی‌اس‌دی هم به‌دست متیو دیلون از نسخهٔ ۴٫۹ فری‌بی‌اس‌دی منشعب شده‌است و هم‌اکنون به شکل جداگانه توسعه می‌یابد. از آنجا که فری‌بی‌اس‌دی یک پروانهٔ نرم‌افزاری سهل‌گیر را به کار می‌برد و می‌گذارد تا فایل‌های کامپایل‌شده بدون کد منبع توزیع شوند، بسیاری از شرکت‌های تجاری همچون اپل و سونی در محصولات تجاری خود از فری‌بی‌اس‌دی بهره می‌برند. برای نمونه، سیستم‌عامل مک اواس ده و پلی استیشن ۳ و پلی استیشن ۴ برپایه بر فری‌بی‌اس‌دی هستند.
پروانه

پروانهٔ نرم‌افزاری اصلی که فری‌بی‌اس‌دی با آن پخش می‌شود، پروانه فری‌بی‌اس‌دی نام دارد که هم بنیاد نرم‌افزارهای آزاد و هم سازمان پیشگامان متن‌باز آن را تأیید کرده‌اند. همچنین، همهٔ مستندات فری‌بی‌اس‌دی، همچون صفحات راهنما، مقالات و کتاب‌های منتشر شده به‌دست پروژه، با پروانه‌ای به نام پروانه مستندات فری‌بی‌اس‌دی عرضه می‌شوند. بنیاد نرم‌افزارهای آزاد این پروانه را «یک پروانه مستندات آزاد سهل‌گیر و غیر کپی‌لفت که با گنو اف‌دی‌ال سازگار است» برشمرده است.
برخی از اجزای فری‌بی‌اس‌دی که از دیگر پروژه‌ها و سیستم‌عامل‌ها گرفته شده‌اند، با پروانه‌های نرم‌افزاری دیگری عرضه می‌شوند. برای نمونه کامپایلر جی‌سی‌سی که از پروژهٔ گنو گرفته شده، با پروانه جی‌پی‌ال نسخهٔ ۲ عرضه می‌شود یا سیستم‌فایل ZFS و دی‌تریس هم که از سیستم‌عامل اوپن‌سولاریس گرفته شده‌اند، با پروانه توسعه و توزیع مشترک عرضه می‌شوند. برخی از گرداننده‌های دستگاه به صورت لکه دودویی هستند. البته برخی از این لکه‌های دودویی، سفت‌افزار هستند و بر روی خود دستگاه اجرا می‌شوند، نه بر روی پردازنده رایانه. توسعه‌دهندگان سرگرم جایگزین کردن برخی از این برنامه‌ها هستند و این‌گونه برنامه‌ریزی شده بود که نسخهٔ ۱۰ سرتاسر بدون کدهای جی‌پی‌ال باشد. برای نمونه، در نسخه ۱۰ فری‌بی‌اس‌دی، کامپایلر LLVM جایگزین کامپایلر جی‌سی‌سی (که با پروانه جی‌پی‌ال منتشر می‌شود) شد. این در حالی است که بنیاد نرم‌افزارهای آزاد بکاربردن پروانه‌هایی که کپی‌لفت نیستند را پیشنهاد نمی‌کند. چرا که این بنیاد بر این باور است که بکار بردن پروانه‌های غیر کپی‌لفت (همانند پروانه فری‌بی‌اس‌دی)، آزادی کاربران را در معرض خطر خواهد انداخت.
نام و نشان

همچنین ببینید: غول بی‌اس‌دی
دیوید گرینمن در تاریخ ۱۹ ژوئن سال ۱۹۹۳ نام «FreeBSD» را پیشنهاد داد و دیگر توسعه‌دهندگان هم آن را پذیرفته و به عنوان نام پروژه برگزیدند. نام‌های پیشنهادی دیگر BSDFree86 و Free86BSD بودند.
نخستین لوگوی فری‌بی‌اس‌دی، یک غول بود که Beastie نامیده می‌شود. این لوگو نخستین بار در سال ۱۹۷۶ بر روی تی‌شرت‌هایی که آزمایش‌گاه‌های بل به فروش می‌رساند، بکار گرفته شد. نخستین نسخه از این نشان را فیل فوگلیو کشید. نسخه‌های مردم‌پسندتر این نشان نخست در سال ۱۹۸۴ توسط جان لستر، کارگردان انیمیشن کشیده شدند. پس از آن Tatsumi Hosokawa چندین نسخه از این نشان را ویژهٔ سیستم‌عامل فری‌بی‌اس‌دی کشید. فری‌بی‌اس‌دی از آغاز پیدایش خود تا سال‌های سال این نشان (که نشان عمومی سیستم‌عامل بی‌اس‌دی یونیکس است) را بکار می‌برد. حق تکثیر این نشان در دست مارشال کیرک مک‌کیوسیک قرار دارد. با این همه، به خاطر مشکلاتی که این نشان داشت، همچون اینکه این نشان ویژهٔ فری‌بی‌اس‌دی نبود و دیگر سیستم‌عامل‌ها همانند نت‌بی‌اس‌دی هم آن را بکار می‌بردند و همچنین به خاطر سؤ برداشت‌های مذهبی و فرهنگی که از این نشان می‌شد، پروژه فری‌بی‌اس‌دی مسابقه‌ای برای کشیدن یک نشان نو برگزار کرد و مبلغ ۵۰۰ دلار برای کسی که بهترین نشان را بکشد در نظر گرفت. در پایان آنتون کی. گورال برنده شد. رابرت واتسون تأکید کرده‌است که «پروژهٔ فری‌بی‌اس‌دی دنبال یک لوگوی نو است، نه یک شگون‌نمای نو» و اینکه Beastie همچنان شگون‌نمای فری‌بی‌اس‌دی خواهد بود.
شعار پروژهٔ فری‌بی‌اس‌دی، «قدرت برای خدمتگزاری» است. هم‌اکنون این شعار و لوگوی فری‌بی‌اس‌دی، نشان‌های تجاری ثبت‌شده برای بنیاد فری‌بی‌اس‌دی هستند.
بنیاد فری‌بی‌اس‌دی

مقالهٔ اصلی: بنیاد فری‌بی‌اس‌دی
هفتهٔ گذشته، من یک میلیون دلار به بنیاد فری‌بی‌اس‌دی کمک کردم، بنیادی که از سیستم‌عامل متن‌بازی پشتیبانی می‌کند که به میلیون‌ها برنامه‌نویس کمک کرده تا بتوانند به دنبال آرزوهای خود بروند و آن‌ها را برآورده کنند. من هم یکی از همین افراد هستم. من در پایان دههٔ ۱۹۹۰ آغاز به استفاده از فری‌بی‌اس‌دی کردم، آن هنگام من پول زیادی نداشتم و در خانهٔ دولتی زندگی می‌کردم. فری‌بی‌اس‌دی تا اندازه‌ای به من کمک کرد از تهی‌دستی بیرون بیایم - یکی از دلایل اصلی که من در شرکت یاهو! استخدام شدم این بود که آن‌ها از فری‌بی‌اس‌دی استفاده می‌کردند، همان سیستم‌عامل مورد پسند من. سال‌ها بعد، هنگامی که برایان و من پایه‌های WhatsApp را می‌ریختیم، بر روی سرورهای خود از فری‌بی‌اس‌دی استفاده کردیم. همچنان هم از فری‌بی‌اس‌دی استفاده می‌کنیم، خبر این اهدای پول را به این خاطر اعلام می‌کنم که کمی دربارهٔ کار نیکویی که بنیاد فری‌بی‌اس‌دی انجام داده توضیح دهم، به این امید که دیگران هم به پیشرفت این پروژه کمک کنند. اگر فری‌بی‌اس‌دی همچنان بتواند همان فرصتی که برای من فراهم کرده بود را برای دیگران هم فراهم کند، همهٔ ما بهره خواهیم برد - اگر فری‌بی‌اس‌دی همچنان بتواند جوانان دیگری را از تهی‌دستی رهایی دهد، و به شرکت‌های نوپای دیگر کمک کند تا یک چیز موفق یا حتی متحول تولید کنند.
یان کوم
سازمانی به نام بنیاد فری‌بی‌اس‌دی توسعهٔ فری‌بی‌اس‌دی را پشتیبانی می‌کند. بنیاد فری‌بی‌اس‌دی یک سازمان غیرانتفاعی در ایالات متحده برای پشتیبانی از پروژه فری‌بی‌اس‌دی، توسعه آن و جامعه کاربری‌اش می‌باشد. گردآوری کمک‌هزینه از افراد و شرکت‌ها و بهره‌برداری از آن‌ها برای پشتیبانی از توسعه‌دهندگان برای فعالیت‌های مشخص، خرید سخت‌افزار و زیرساخت‌های شبکه‌ای و فراهم کردن کمک‌هزینه برای نشست‌هایی که توسعه‌دهندگان برگزار می‌کنند، از کارهای بنیاد فری‌بی‌اس‌دی است. افزون بر آن، بنیاد فری‌بی‌اس‌دی مسئول فراهم کردن اسناد قانونی برای امضای قرارداد و پیمان‌نامه از سوی پروژه فری‌بی‌اس‌دی و همچنین نگهداری از علامت تجاری فری‌بی‌اس‌دی است.
در نوامبر ۲۰۱۴، بنیاد فری‌بی‌اس‌دی مبلغ یک میلیون دلار آمریکا از سوی یان کوم، یکی از بنیان‌گذاران و مدیرعامل واتس‌اپ دریافت کرد. این بزرگترین کمک مالی بود که بنیاد فری‌بی‌اس‌دی از آغاز پیدایشش تا آن هنگام دریافت کرده‌است. یان کوم خود یکی از کاربران فری‌بی‌اس‌دی از سال‌های پایانی دههٔ ۱۹۹۰ است و فری‌بی‌اس‌دی را بر روی سرورهای خود در شرکت واتس‌اپ هم بکار می‌برند. به گفتهٔ خود او، فری‌بی‌اس‌دی به او کمک کرده تا بتواند به چنین جایگاهی برسد.
معایب

از معایب فری‌بی‌اس‌دی می‌توان به این‌ها اشاره کرد:
نبود تلفنی (دروازه‌های آی‌اس‌دی‌ان به اس‌آی‌پی، آستریک، ...)
نبود شبکه دیجیتالی خدمات یکپارچه (ISDN)
نداشتن پشتیبانی خوب از دستگاه‌های سیار (موبایل، لپ‌تاپ و …)
وجود پورت‌های خراب
دسترسی غیرمجاز به سرورهای فری‌بی‌اس‌دی

در نوامبر سال ۲۰۱۲، تیم امنیتی فری‌بی‌اس‌دی بیان داشت که به دو تا از سرورهای پروژه فری‌بی‌اس‌دی به شکل غیرمجازی رخنه شده‌است. این سرورها بی‌درنگ خاموش شده و به حالت آفلاین درآمدند. کاوش‌های بیشتر نشان داد که نخستین دسترسی غیرمجاز به این سرورها در تاریخ ۱۹ سپتامبر رخ داده‌است. گویا این رخنهٔ غیرمجاز، با دزدیدن کلیدهای اس‌اس‌اچ یکی از توسعه‌دهندگان فری‌بی‌اس‌دی انجام گرفته بود و رخنه‌گران نتوانسته بودند حفرهٔ امنیتی را در خود فری‌بی‌اس‌دی پیدا کرده و از آن بهره‌برداری کنند. تیم امنیتی فری‌بی‌اس‌دی، با بررسی کردن کدهای سیستم‌عامل و برنامه‌های جانبی، به این نتیجه رسیدند که هیچ دگرگونی غیرمجازی در آن‌ها رخ نداده‌است، با این حال آن‌ها گفتند که نمی‌توانند صحت و درستی بسته‌هایی که در تاریخ ۱۹ سپتامبر تا ۱۱ نوامبر از سرورها دانلود شده‌اند را تضمین کنند. این دو سرور از آن دسته ماشین‌هایی بودند که برای کامپایل کردن بسته‌های باینری بکارگرفته می‌شوند. این پیشامد، انگیزه‌ای شد برای توسعه‌دهندگان فری‌بی‌اس‌دی تا روند کوچ کردن از سی‌وی‌اس به سابورژن را با شتاب بیشتری دنبال کنند.
واژه‌نامه

↑  FreeBSD Mall Inc.
↑  Snapshot
↑  Highly Available STorage
↑  dummynet
↑  ALTQ
↑  Load balancing
↑  Darren Reed
↑  TrustedBSD
↑  OpenBSM
↑  Neel Nato
↑  Peter Grehan
↑  Protected mode
↑  Modular
↑  unload
↑  Daemon
↑  Anton K. Gural
↑  The power to serve
منابع مکتوب

Lehey, Greg (2003). The Complete FreeBSD (به انگلیسی). O'Reilly Media.
Lucas, Michael (2007). Absolute FreeBSD, 2nd Edition: The Complete Guide to FreeBSD (به انگلیسی). No Starch Press.
McKusick, Marshall Kirk; Neville-Neil, George (2004). The Design and Implementation of the FreeBSD Operating System (به انگلیسی). Addison-Wesley Professional.
کتاب‌شناسی

Farrokhi, Babak (2008). Network Administration with FreeBSD 7 (به انگلیسی). Packt Publishing. p. 280.
Mittelstaedt, Ted (2000). The FreeBSD Corporate Networker's Guide (به انگلیسی). Addison-Wesley Professional. p. 432.
Graebner Anderson, Annelise (2001). FreeBSD: An Open-Source Operating System for Your Personal Computer (به انگلیسی). The Bit Tree Press. p. 443. Archived from the original on 19 February 2014. Retrieved 18 اكتبر 2013. {{cite book}}: Check date values in: |access-date= (help)
Urban, Michael; Tiemann, Brian (2002). Teach Yourself FreeBSD in 24 Hours (به انگلیسی). Sams. p. 456.
Tiemann, Brian; Urban, Michael (2006). FreeBSD 6 Unleashed (به انگلیسی). Sams. p. 912.
Smith, Roderick (2003). FreeBSD: The Complete Reference (به انگلیسی). The McGraw-Hill Companies. p. 912.
Hong, Bryan (2008). Building a Server with FreeBSD 7: A Modular Approach (به انگلیسی). No Starch Press. p. 288. Archived from the original on 7 April 2008. Retrieved 15 December 2013.
Kong, Joseph (2012). FreeBSD Device Drivers (به انگلیسی). No Starch Press. p. 352.
Lavigne, Dru (2007). The Best of FreeBSD Basics (به انگلیسی). Reed Media Services. p. 595.
Negus, Christopher; Caen, Francois (5 May 2008). BSD UNIX Toolbox: 1000+ Commands for FreeBSD, OpenBSD and NetBSD (به انگلیسی) (First ed.). John Wiley & Sons. p. 309.
Korff, Yanek; Hope, Paco; Potter, Bruce (March 2005). Mastering FreeBSD and OpenBSD Security (به انگلیسی) (First ed.). O'Reilly Media. p. 464.
Lavigne, Dru (24 May 2004). BSD Hacks (به انگلیسی) (First ed.). O'Reilly Media. p. 450.
Kong, Joseph (2007). Designing BSD Rootkits (به انگلیسی). No Starch Press. p. 142.
BSD Magazine (به انگلیسی). Software Press Sp. z o.o. SK http://bsdmag.org. {{cite journal}}: Missing or empty |title= (help)
صفرنواده، علی؛ شریف کاظمی، مصطفی (۱۳۹۱). آشنایی با مدیریت سیستم‌عامل FreeBSD. زیگورات. ص. ۱۴۴. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۶۶۸۳-۰۰-۳.
اسکرین شات از FreeBSD 9.1-RC3، با KDE SC 4.8.4، مدیریت فایل Dolphin، شبیه ساز ترمینال Konsole و مرورگر فایرفاکس
جردن هوبارد از بنیان‌گذاران پروژهٔ فری‌بی‌اس‌دی و برای سال‌ها یکی از افراد کلیدی در توسعهٔ این سیستم‌عامل بود.
نمودار میله‌ای که تناسب کاربران سیستم‌عامل‌های خانواده بی‌اس‌دی را بر پایهٔ یک آمارگیری در سال ۲۰۰۵ نشان می‌دهد.
تصویری از برنامه bsdinstall
سیستم‌عامل PC-BSD نسخه ۷٫۱٫۱ با میزکار کی‌دی‌ئی
غول بی‌اس‌دی، شگون‌نمای فری‌بی‌اس‌دی است که Beastie نام دارد. واژهٔ Beastie تلفظی همچون BSD دارد.
وری

| وری | وری |
| --- | --- |
روستا: روستا
کشور: ایران
استان: مازندران
شهرستان: ساری
بخش: چهاردانگه
دهستان: چهاردانگه
جمعیت: ۱۲۰نفر
وری، روستایی است از توابع بخش چهاردانگه شهرستان ساری در استان مازندران ایران.
میر عمادالدین

مقالهٔ اصلی: میر عمادالدین
آرامگاه میر عمادالدین (بنیانگذار حکومت سادات عمادی مازندرانی) در این روستا قرار دارد.
جمعیت

این روستا در دهستان چهاردانگه قرار داشته و براساس آخرین سرشماری مرکز آمار ایران که در سال ۱۳۸۵ صورت گرفته، جمعیت آن ۱۲۰نفر (۴۸خانوار) بوده‌است.
نوک دیز

| نوک دیز | نوک دیز |
| --- | --- |
روستا: روستا
کشور:  افغانستان
ولایت: غور
ولسوالی:  مرغاب
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی ۴:۳۰+
نوک دیز روستایی در  مرغاب از ولایت غور در کشور افغانستان است. باشنده گان نوک دیز از قوم تاجیک اند وبه زبان فارسی صحبت می کنند.
نوترینو

| 0 | 1 |
| --- | --- |
نخستین تصویر از یک نوترینو در یک اتاقک حباب پر از هیدروژن مایع در آزمایشگاه ملی آرگون در ۱۳ نوامبر ۱۹۷۰. برخورد یک نوترینو با یک پروتون . واکنش در سمت راست تصویر رخ داد - جایی که سه مسیر به هم می رسند. پرتو نوترینو از تجزیه پیون‌های با بار مثبت حاصل از بمباران یک هدف بریلیوم با پرتو پروتون به دست آمد.: نخستین تصویر از یک نوترینو در یک اتاقک حباب پر از هیدروژن مایع در آزمایشگاه ملی آرگون در ۱۳ نوامبر ۱۹۷۰. برخورد یک نوترینو با یک پروتون . واکنش در سمت راست تصویر رخ داد - جایی که سه مسیر به هم می رسند. پرتو نوترینو از تجزیه پیون‌های با بار مثبت حاصل از بمباران یک هدف بریلیوم با پرتو پروتون به دست آمد.
آمار: فرمیون
نسل: یکم (ν e)، دوم (ν μ)، و سوم (ν τ)
نیروهای بنیادی: نیروی هسته‌ای ضعیف و گرانش
نماد: ν e, ν μ, ν τ, ν e, ν μ, ν τ
ذرات زیراتمی: spin: ±+1/2ħ, دست‌سانی: Left, ایزواسپین ضعیف: +1/2, عدد لپتونی: +1, "مزه" در { e, μ, τ } 
پادذره: spin: ±+1/2ħ, {{دست‌سانی: Right,}} ایزواسپین ضعیف: −1/2, عدد لپتونی: −1,  "مزه" in { e, μ, τ } 
نظریه‌پردازی:  ν e, الکترون نوترینو: ولفگانگ پاولی (۱۹۳۰)  ν μ, میون نوترینو: اواخر دهه ۱۹۴۰  ν τ, تاو نوترینو: اواسط دهه ۱۹۷۰ 
کشف:  ν e: کلاید کون، فردریک رینز (۱۹۵۶)  ν μ: لئون لدرمن، ملوین شوارتز و جک اشتینبرگر (۱۹۶۲)  ν τ: DONUT collaboration (۲۰۰۰) 
گونه‌ها: ۳ نوع: الکترون نوترینو (ν e)، میون نوترینو (ν μ)، و تاو نوترینو (ν τ)
جرم: < 0.120 eV (< 2.14 × الگو:۱۰^ kg)، ۹۵٪ confidence level, sum of 3 "flavours"
بار الکتریکی: 0 e
اسپین: 1/2ℏ
ایزواسپین ضعیف: LH: +1/2, RH: 0
ابربار ضعیف: LH: −1, RH: ۰
B - L: −۱
X: −۳
نوترینو (به انگلیسی: neutrino) یک ذره بنیادی است که از نظر الکتریکی خنثی بوده و به ندرت وارد برهمکنش می‌شود.
نوترینو به معنی «کوچک خنثی»، معمولاً با سرعتی نزدیک به سرعت نور حرکت می‌کند، از نظر الکتریکی خنثی بوده و قادر است از درون مواد تقریباً بدون هیچ برهمکنشی عبور نماید. نوترینوها دارای جرم بسیار کوچک، اما غیر صفر هستند. نوترینو با حرف یونانی  \nu  (نو) نمایش داده می‌شود.
از آنجایی که نوترینوها بار الکتریکی ندارند، تحت تأثیر نیروهای الکترومغناطیس قرار نمی‌گیرند. نوترینوها تنها تحت تأثیر نیروی هسته‌ای ضعیف که در مقایسه دارای بُرد بسیار کوتاه‌تری از نیروی الکترومغناطیس است، قرار می‌گیرند؛ لذا قادر هستند مسافت‌های بسیار طولانی را درون مواد بدون برهمکنش طی نمایند.
نوترینوها در ضمن واپاشی بتا، در واکنش‌های هسته‌ای مانند آنچه در خورشید یا راکتورهای اتمی رخ می‌دهند و هچنین در اثر برخورد پرتوهای کیهانی با اتم‌ها ایجاد می‌گردند.
سه نوع یا «طعم» نوترینو وجود دارد: الکترون نوترینو، میون نوترینو و تاو نوترینو. همچنین هر یک از آن‌ها پادذره مربوط به خود به‌نام پادنوترینو دارند.
بیشتر نوترینوهایی که از زمین عبور می‌کنند، از خورشید ساطع می‌شوند. در هر ثانیه از هر سانتی‌متر مربع زمین، در حدود ۶۵ میلیارد (۱۰۱۰×۶٫۵) نوترینوی خورشیدی عبور می‌کند.