stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
غریبه (مجموعه تلویزیونی آمریکایی)
تولید > انتخاب بازیگر

در ۹ ژوئیه ۲۰۱۳، اعلام شد که سم هیوین در نقش جیمی فریزر برای بازیگر مرد اصلی انتخاب شده استو همچنین توبیاس منزیس دومین بازیگری بود که در ۸ آگوست برای نقش‌های دوتایی به‌ عنوان فرانک و جاناتان رندال انتخاب شد.  استیون والترز و آنت بدلند در ۲۹ اوت ۲۰۱۳ برای نقش های آنگوس مور و خانم فیتزگیبونز و گراهام مک تاویش و گری لوئیس در۴ سپتامبر به عنوان برادران مک‌کنزی معرفی شدند. کلیر بیچامپ راندال، نقش اول زن مجموعه، همانطور که در ۱۱ سپتامبر ۲۰۱۳ اعلام شد، توسط کترینا بلف به تصویر کشیده‌شد. این مجموعه بعدا در اکتبر ۲۰۱۳ لاته فربیک را به عنوان گیلیس دانکن و لارا دانلی را به عنوان جنی، خواهر جیمی اضافه کرد.
در دسامبر ۲۰۱۳، سیمون کالو برای نقش مکمل دوک سندرینگهام انتخاب شد و همچنین مجله انترتینمنت ویکلی در آوریل ۲۰۱۴ گزارش داد که مجموعه استیون کری را برای نقش ایان موری «همسر جنی» را به مجموعه اضافه کردند، بیل پترسون در ژوئن ۲۰۱۴ به عنوان وکیل ند گوان انتخاب شد، در آگوست ۲۰۱۴ اعلام شد که فریزر هاینز در یک قسمت برای اپیزود ماه مه سال ۲۰۱۵ در زندان ونت ورث نقش سر فلچر گوردو ، رئیس زندان انگلیسی‌ها را بازی می کند.
در ژوئن ۲۰۱۵، این مجموعه اندرو گوور را به عنوان شاهزاده چارلز ادوارد استوارت رهبر جاکوبیت‌ها و همچنین لورنس دوبیز برای نقش الکس راندال برادر جوانتر بلک جک را انتخاب کرد، از دیگر بازیگران اضافه شده برای فصل دوم می‌توان به رومن برروکس در نقش فرگوس «نوجوان» جیب‌بر فرانسوی، رزی دی برای نقش مری هاوکینز،استنلی وبر برای نقش کنت سن-ژرمن، دومینیک پینان به عنوان شفادهنده و برای نقش استاد ریموند، مارک دورت برای نقش وزیر دارایی فرانسه «جوزف دوورنی»، فرانسیس د لا تور در نقش مادر هیلدگارد، و آدری بریسون برای نقش خواهر آنجلیک اشاره کرد.
در ژوئیه ۲۰۱۵، لیونل لینگلسر به عنوان پادشاه لوئی پانزدهم فرانسه انتخاب شد. رونالد مور در ژوئن ۲۰۱۵ فاش کرد که لاته فربیک در نقش گیلیس (که در فصل اول کشته شد) برای فصل چهارم باز خواهد گشت، ریچارد رانکین در دسامبر ۲۰۱۵ به عنوان راجر ویکفیلد انتخاب شد همچنین سوفی اسکلتون برای به تصویر کشیدن نقش برایانا رندال، دختر کیلر و جیمی، در ژانویه ۲۰۱۶ انتخاب شد.
در آگوست ۲۰۱۶، تلویزیون استارز اعلام کرد که دیوید بری برای فصل سه به عنوان لرد جان ویلیام گری انتخاب شده است همچنین ویل جانسون به عنوان جو ابرناتی و جان بل به عنوان ایان فریزر موری (خواهرزاده‌ی جیمی) انتخاب شد. در اکتبر، سزار دومبوی به عنوان فرگوس بزرگسال انتخاب شد و لورن لایل به عنوان دختر لیری، مارسالی مک‌کیمی انتخاب شد. هانا جیمز و تانیا رینولدز به عنوان ژنو و ایزبل دونسی در نوامبر ۲۰۱۶ انتخاب شدند.
در اکتبر ۲۰۱۷، دو نقش برای فصل چهارم مجموعه اعلام شدند. ماریا دویل کندی به عنوان خاله‌ی جیمی «جوکاستا»، و اد اسپیلرز به عنوان استفان بونت، در نقش یک دزد دریایی و قاچاقچی ایرلندی انتخاب شدند. انتخاب بازیگر نقش کالین مک‌فارلن به عنوان پیشخدمت و برده‌ی جوکاستا، در ژانویه ۲۰۱۸ اعلام شد. نقش افراد قبیله‌ی چروکی و موهاک برای فصل چهارم و پنجم توسط اعضای First Nations از کانادا که برای فیلمبرداری این مجموعه به اسکاتلند سفر کرده بودند ، به تصویر کشیده شدند.
در ماه مه سال ۲۰۲۰، دیوید بری «بازیگر نقش  لرد جان ویلیام گری» اعلام کرد که برای فصل ششم مجموعه غریبه حضور نخواهد داشت.
تولید > فیلمبرداری

فیلمبرداری اصلی از ماه سپتامبر سال ۲۰۱۳ در اسکاتلند آغاز شد. از استودیوهای شهر کامبرنولد، اسکاتلند برای فیلمبرداری در صحنه استفاده شد، همچنین فیمبرداری صحنه های این مجموعه در مناطقی همچون دون کسل استرلینگ، آسیابی در لینتون شرقی، لوتیان شرقی، نیوتونمور در ارتفاعات اسکاتلند، جنگل رودیمارکس، معادن نزدیک بسگیت، لوتیان غربی، ابرفویل، استیرلینگ، کاخ لینلیتگو، روستای فالکلاند و کالراس در شهرستان فایف، انجام می‌شود.
در ژوئیه ۲۰۱۳، رئیس خزانه بریتانیا، جورج آزبرن تأیید کرد که تولید این مجموعه از برنامه خلاقیت بخش مالیات که در سال ۲۰۱۲ در انگلیس اجرا شد، بهره‌مند می‌شود، که تخفیف‌های مالیات مجموعه را برای تولیدات سطح بالا‌ی تلویزیون گسترش می‌دهد. دولت اسکاتلند همچنین موافقت کرد تا کمک کند تا هزینه تبدیل یک مجتمع انبار در حومه کامبرنولد در شمال لانارکشایر به یک استودیوی فیلمسازی پرداخت شود.
تولید فصل ششم قرار بود در ماه مه سال ۲۰۲۰ آغاز شود اما به دلیل بیماری همه‌گیر کووید-۱۹ به تأخیر افتاد. ماریل دیویس، تهیه کننده اجرایی در مورد شایعات مبنی بر اینکه این فصل آخرین فصل است، اظهار داشت: "ما نمی‌دانیم که این آخرین فصل است، اما هنوز برای فصل بعد هیچ تصمیم نگرفته‌ایم".
تولید > موسیقی

موسیقی این مجموعه را بر مک‌کرری ساخته است. موسیقی متن اقتباسی از شعر «Sing me a Song of a Lad that is Gone» به نوسیندگی رابرت لویی استیونسن، و تنظیم شده با آواز اسکاتلندی به‌نام «The Skye Boat Song» است.
برای نیمه اول فصل دوم، بیت دوم مضمون آغازین مجموعه به زبان فرانسه خوانده می‌شود تا فضای فرانسه را در فصل پخش کند، برای نیمه دوم فصل سه، بیت دوم از مضمون آغازین دارای موسیقی کارائیبی است تا فضای جامائیکا را منعکس کند همچنین موسیقی متن فصل چهارم دارای صدای آمریکایی-استعماری است.
پخش

اولین بار مجموعه غریبه در ایالات متحده در ۹ آگوست ۲۰۱۴ به نمایش درآمد. هشت قسمت اول آن در سپتامبر پخش شد و هشت قسمت باقیمانده در آوریل 2015 از سر گرفته شدند.
مجموعه غریبه در استرالیا از شبکه SoHo در ۱۴ آگوست ۲۰۱۴، و از ۲۴ آگوست ۲۰۱۴ در کانادا از شبکه Showcase پخش شد. همچنین این مجموعه در ۲۱ اکتبر ۲۰۱۴ در ایرلند به نمایش درآمد. در انگلستان، توسط پرایم ویدئو خریداری شد و در۲۶ مارس ۲۰۱۵ برای اولین بار به نمایش درآمد، در آوریل ۲۰۱۵، روزنامه اسکاتلندی هرالد گزارش داد که ایمیل‌های فاش شده در Sony Pictures Entertainment Hack نشان می‌دهد که تاخیر پخش در انگلیس ممکن است به دلیل حساسیت در مورد همه‌پرسی استقلال اسکاتلند در سپتامبر  ۲۰۱۴ اتفاق افتاد با تاخیر مواجعه شود.
فصل دوم، در ۱۳ قسمت برای ۹ آوریل ۲۰۱۶، و فصل سوم در ۱۳ قسمت برای ۱۰ سپتامبر ۲۰۱۷ آماده‌ی پخش شد. همچنین فصل چهارم در ۴ نوامبر ۲۰۱۸، و پنجمین فصل در ۱۶ فوریه سال ۲۰۲۰ پخش شد.
رونالد مور (سمت راست) توسعه دهنده این مجموعه است که بر اساس مجموعه رمانی به همین نام نوشته شده توسط دایانا گابالدون (سمت چپ) ساخته شده است.
پوستر تبلیغاتی فصل یک، با حضور کترینا بلف و سم هیوین
اینانلو

| مناطق با جمعیت چشمگیر | مناطق با جمعیت چشمگیر |
| --- | --- |
استان‌های فارس، آذربایجان، خوزستان، قزوین ، فریدن اصفهان: استان‌های فارس، آذربایجان، خوزستان، قزوین ، فریدن اصفهان
زبان‌ها: زبان‌ها
ترکی، فارسی: ترکی، فارسی
دین: دین
اسلام، شیعه: اسلام، شیعه
اینانلو ایلی ترک زبان در فلات ایران می‌باشد که در نواحی آذربایجان، فارس ، قزوین و خوزستان زندگی می‌کنند. ایل اینالو در فارس یکی از ایلات تشکیل‌دهنده اتحادیه ایلی خمسه است.
نام های دیگر این ایل، آیناللو، ایناللو و ایمانلو است.


کلمه‌ی ایناللو از نام ابراهیم اینال، فرمانده و فرمانروای سلجوقی، به وجود آمده است. برخی از محققان معتقدند که اینانلوها از نسل ابراهیم اینال هستند.
دین و زبان

اینانلوها؛ همانند اکثر ایلات ترک‌زبان ایران به زبان ترکی سخن گفته؛ مسلمان و شیعه دوازده امامی می‌باشند.
طوایف

این ایل دارای ۲۶ طایفه می‌باشد که اسامی آن‌ها عبارتند از:
ابوالوردی
قورت لركی (قورت ایلرکی)
چلاقلو
اسلاملو
افشار اوشاغی
امیرحاجی لو
ایران‌شاهی
اینانلومرانلو
رحمانی‌اینانلو
بلاغی
بیات
چهارده چریک
چایان
رادبگلو
دهو
دیندارلو
بیگ اینانلو
بیگی ئیلانلو
زرندقلی
سُرکلو
سکز
قورت
قره‌قره
چغی‌لو
کرائی
گوک‌پر
جرغه (حسین آبادجرغه)
زنگنه
قزلباش (غلباش)
شاهوردی
شاهسون
قرآنلو
قارتال
یادداشت

۱. نام‌های دیگر طایفهٔ قورت لركی، قورت ایلرکی، قورت لرک، لركی، لرک و ایلرکی است.
مانتر، کانزاس

مکان
| Manter, Kansas | Manter, Kansas |
| --- | --- |
شهر: شهر
Location of Manter, Kansas: Location of Manter, Kansas
مختصات: ۳۷°۳۱′۲۷″ شمالی ۱۰۱°۵۳′۴″ غربی﻿ / ﻿۳۷٫۵۲۴۱۷°شمالی ۱۰۱٫۸۸۴۴۴°غربی﻿ / 37.52417; -101.88444: مختصات: ۳۷°۳۱′۲۷″ شمالی ۱۰۱°۵۳′۴″ غربی﻿ / ﻿۳۷٫۵۲۴۱۷°شمالی ۱۰۱٫۸۸۴۴۴°غربی﻿ / 37.52417; -101.88444
ایالت: کانزاس
شهرستان: Stanton
مساحت: مساحت
 • کل: ۰٫۲۴ مایل مربع (۰٫۶۲ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۰٫۲۴ مایل مربع (۰٫۶۲ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰ مایل مربع (۰ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۳۴۹۱ فوت (۱۰۶۴ متر)
جمعیت (۲۰۱۰): جمعیت (۲۰۱۰)
 • کل: ۱۷۱
 • برآورد (۲۰۱۱): ۱۷۱
 • تراکم: ۷۱۲٫۵/مایل مربع (۲۷۵٫۱/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۶ (Central (CST))
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۵ (CDT)
زیپ‌کد: ۶۷۸۶۲
کد منطقه: ۶۲۰
FIPS کد: ۲۰-۴۴۳۷۵
GNIS feature ID: ۰۴۷۱۷۰۱
مانتر (به انگلیسی: Manter) شهری در ایالت کانزاس کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۱۷۱ نفر بوده‌است.
آبدانان

| آبدانان | آبدانان |
| --- | --- |
کشور:  ایران
استان: ایلام
شهرستان: آبدانان
بخش: مرکزی
سال شهرشدن: ۱۳۴۷
مردم: مردم
جمعیت: 48000 نفر
جغرافیای طبیعی: جغرافیای طبیعی
مساحت: ۳۷/۲۳۹۱۲۴ هکتار
ارتفاع: ۸۸۰ متر
اطلاعات شهری: اطلاعات شهری
پیش‌شمارهٔ تلفن: ۰۸۴
  آبدانان  روی نقشه ایران ۳۲°۳۵′شمالی ۴۷°۳۱′شرقی﻿ / ﻿۳۲٫۵۹°شمالی ۴۷٫۵۲°شرقی﻿ / 32.59; 47.52   :   آبدانان  روی نقشه ایران ۳۲°۳۵′شمالی ۴۷°۳۱′شرقی﻿ / ﻿۳۲٫۵۹°شمالی ۴۷٫۵۲°شرقی﻿ / 32.59; 47.52   
 :  
آبدانان مرکز شهرستان آبدانان در استان ایلام است که در میان رشته کوه‌های زاگرس شمالی واقع شده است. شهرستان آبدانان، چهارمین شهرستان پرجمعیت استان ایلام است.
جغرافیا > موقعیت جغرافیایی

آبدانان از شمال شرقی باشهرستان دره شهر، از شمال با بخش میمه شهرستان دهلران، از غرب با شهرستان دهلران و از جنوب با شهرستان اندیمشک همسایه است. پروژه حفاری تونل شهرستان آبدانان با نام تونل «کبیر کوه» که ۵۳۰۰ متر طول دارد دومین تونل طولانی کشور است که تاکنون ۳۰۰۰ متر از این تونل حفاری شده است. این پروژه از سال ۱۳۸۹ه‍.ش کلید خورده است. این تونل یکی از بزرگ‌ترین طرح‌های تونل‌سازی کشور است که ساخت آن برای استان ایلام و شهرستان‌های حوزه جنوبی استان بخصوص شهرستان آبدانان از طرح‌های مهم و اثرگذار است.
مردم‌شناسی > زبان

مقالهٔ اصلی: کردی کردلی
مردم آبدانان به زبان لری با گویش لری بالاگریوه‌ای و لری شمالی سخن میگویند اقلیتی در آبدانان به زبان کردی با گویش کردی کردلی مورد استفاده قرار می گیرد.اکثریت آبدانان را قوم لر تشکیل میدهند.
اقتصاد > معادن

این شهرستان دارای معادن عظیم نفت، گاز، گوگرد، چشمه‌های آبگرم… است که بهره‌برداری کلانی از آن‌ها صورت نمی‌گیرد و به اقتصاد منطقه کمکی نمی‌کند.
گردشگری

شهرستان آبدانان دارای مناطق گردشگری زیادی می‌باشد که از جمله آن‌ها می‌توان به سه آبشار زیبای ماهوته، خروزان و تختان جولیان وچم کبود اشاره کرد.[نیازمند منبع]
مناطق سیاحتی-زیارتی-تاریخی شهرستان آبدانان که دارای صفحه‌های فعال در ویکی‌پدیا فارسی هستند در زیر آورده شده:
امامزاده سید صلاح الدین محمد
پشت قلعه آبدانان
دریاچه دوقلو سیاه گاو
روستای انجیره
قلعه هزار در
آبشار ماهوته
گردشگری > منطقهٔ حفاظت شدهٔ دینارکوه

منطقه دینارکوه طی مصوبه شماره ۲۱۷ شورای عالی محیط زیست (کمیسیون زیر بنائی دولت) مورخ ۱۳۸۰/۷/۲۵ با وسعت ۴۰۵۷۹ هکتار به عنوان منطقه حفاظت شده جنگلی به مناطق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست پیوسته است.
گردشگری > آثار باستانی

از آثار باستانی بخش مرکزی این شهرستان می‌توان به قلعه باستانی پشت قلعه در ۵ کیلومتری شهرستان و قلعه هزاردر در انتهایی خیابان هزاردر اشاره کرد. این قلعه‌ها به عقیده باستان شناسان از بناهای دوره ساسانی می‌باشد که دچار تخریب گردیده است. قلعه هزار در آبدانان در خاور این شهرستان واقع در استان ایلام جای دارد که قدمتش به دوره ساسانی می‌رسد. نمای اصلی این اثر دارای طاق‌های هلالی شکل است. با توجه به ساختار معماری قلعه هزار در، این اثر به احتمال قلعه یا پادگان نظامی بوده‌است
ترابری

به دلیل قرار گرفتن بین دوکوه دینارکوه و کبیرکوه از نظر ارتباطی مشکلاتی زیادی برای شهروندان شهرستان آبدانان ایجاد شده است زیرا راه ارتباطی به دره شهر و تهران، مسیری پر پیچ و خم است. با وجود این، این جاده مربوط به پیش از انقلاب ۱۳۵۷ است. این جاده در سال ۱۳۵۰ خورشیدی به سفارش ارتش ساخته شده است. جاده کبیرکوه بین به عنوان راه ارتباطی آبدانان-دره شهر مطابق اصول مهندسی ساخته شده است و از کبیرکوه می‌گذرد. این جاده توریستی در بهار منظره‌های جالبی را برای دیدن فراهم می‌سازد و در زمستان بدون داشتن زنجیر چرخ عبور از آن ممکن نیست. از دیگر راه‌های ارتباطی می‌توان به جاده مواصلاتی به خوزستان اشاره کرد که در سال ۱۳۷۰ به سفارش اداره راه و ترابری آبدانان ساخته شد. در سال ۱۳۸۹ برای زدودن از محرومیت استان ایلام کلنگ پروژه تونل کبیرکوه در این شهر زده شد که در حال بزرگترین تونل کشور است با مسافتی به نزدیک ۷ کیلومتر که در مرداد ۱۴۰۳ به صورت موقت زیر بار ترافیک رفت که در شهریور ۱۴۰۳ برای ادامه روند تکمیل بسته شد.
ترابری > فرودگاه

فرودگاه نظامی شهرستان آبدانان یکی از فرودگاه‌های فنی و دارای شرایط و استانداردهای ملی است که در سال ۱۳۵۲ به منظور مقاصد نظامی و استفاده‌های ترابری و لجستیکی نیروی هوایی احداث شده است. این فرودگاه در چهار کیلومتری شرق شهر آبدانان در جنگ ایران و عراق نیز مورد استفاده‌های تدارکاتی و عملیاتی قرار می‌گرفت ولی در حال حاضر بی استفاده است.
جاده دسترسی به شهرستان آبدانان در ایام عید نوروز
اطراف جاده دسترسی به شهرستان آبدانان در ایام عید نوروز
خریستینیفکا

مکان
| Khrystynivka Христинівка | Khrystynivka Христинівка |
| --- | --- |
شهر: شهر
  نشان:   نشان
Khrystynivka: Khrystynivka
مختصات: ۴۸°۴۸′ شمالی ۲۹°۵۸′ شرقی﻿ / ﻿۴۸٫۸۰۰°شمالی ۲۹٫۹۶۷°شرقی﻿ / 48.800; 29.967: مختصات: ۴۸°۴۸′ شمالی ۲۹°۵۸′ شرقی﻿ / ﻿۴۸٫۸۰۰°شمالی ۲۹٫۹۶۷°شرقی﻿ / 48.800; 29.967
تاسیس‌شده: ۱۸۹۰
City status: ۱۹۵۶
حکومت: حکومت
 • شهردار: Mykola Nakonechnyj
مساحت: مساحت
 • کل: ۱۳ کیلومتر مربع (۵ مایل مربع)
ارتفاع: ۲۳۸ متر (۷۸۱ فوت)
جمعیت (۲۰۲۱): جمعیت (۲۰۲۱)
 • کل: ۱۰۰۶۸
کد پستی: ۲۰۰۰۰–۲۰۰۰۸
کد منطقه: +۳۸۰–۴۷۴۵
وبگاه: http://khryst-rada.gov.ua/
شهر خریستینیفکا (به روسی: Христинівка) در استان چرکاسی در کشور اوکراین واقع شده است. جمعیت این شهر ۱۰,۰۶۸ نفر (۲۰۲۱ تخمینی) است.
عصر سنگ

سرنیزهٔ ابسیدین
عصرِ سنگ یا عصرِ حجر دوره‌ای است که در آن انسان ساخت ابزار از سنگ را آموخت این دوره بسیار پیشتر از مهاجرت انسان از شرق آفریقا و در حدود ۲.۶ میلیون سال قبل آغاز شد. ازآنجاکه انقلاب شناختی را آغازِ تاریخ می‌دانند، عصر سنگ در دورهٔ پیش از تاریخ جای می‌گیرد.
تاریخچهٔ نام‌گذاری

اصطلاح عصر سنگ را نخستین بار رومیان و چینیان باستان به‌کار برده‌اند. بااین‌حال، در سال ۱۸۱۹ کریستیان یورگنسن تامسن، نخستین موزه‌دار موزهٔ ملی دانمارک، به‌هنگام ساماندهی مجدد اشیای موزه‌اش، تصمیم گرفت آن‌ها را براساس مواد معمولِ به‌کاررفته در زمان ساختشان بچیند. تامسن آثار موزه‌اش را سه بخش کرد: عصر سنگ، عصر مفرغ و عصر آهن.
پارینه‌سنگی و میان‌سنگی

عصر سنگ کهن یا دورهٔ پارینه‌سنگی بیش از یک میلیون سال به‌درازا کشید و در درازای این زمان، تغییرات آب و هوایی‌ای رخ داد که اثر بسیاری بر فرگشت انسان گذارد. ریخت‌شناسی واژگانیِ انسان‌ها نیز از این دوره تا گذر از بخش‌های نزدیک‌تر عصر سنگ نمو نمود.
بازهٔ زمانی میان پایان عصر یخ میان ۱۰ تا ۶ هزار سال به‌درازا انجامید و ویژگی آن پدید آمدن دریاها و تغییرات محیطی و نیاز به یافتن منبع‌های خوراکیِ تازه بود. گسترش و پیشرفت ابزارهای ظریف سنگی، واکنشی به این نیاز بود. این ابزارهای پیشرفته، ابزارهای دورهٔ پارینه‌سنگی بود. در اروپا این ابزارها در دورهٔ میان‌سنگی از خاور نزدیک کهن بدانجا برده شده‌بود. این ابزارها شکار را پیشرفته کرده و ماهی‌گیری را ممکن ساخت. رام کردن سگ برای شکار، محصول این دوران است.
نوسنگی

دورهٔ نوسنگی یا عصر سنگِ نو با کاربرد کشاورزی شناخته می‌شود؛ برای این ویژگی، گاه این دوره را «انقلاب نوسنگی» نیز می‌خوانند. همچنین کوزه‌گری در این زمان گسترش یافت و زیستگاه‌های انسانیِ بزرگ‌تری همانند اریحا و چاتال هویوک پدید آمد. نخستین فرهنگ‌های نوسنگی در ۸۰۰۰ ق. م در هلال بارور آغاز شدند. از آنجا بود که کشاورزی و فرهنگ به کرانهٔ مدیترانه، درهٔ سِند، چین و جنوب شرقی آسیا گسترده شد.
به‌دلیل گسترش کشاورزی و نیاز به خرمن و فرایند کاشت، ساخت و تراش ابزارهای سنگی که به کار تیز کردن، ساطوری کردن، بریدن و تیشه زدن می‌آمد، گسترش یافت. نخستین گواهی‌ها برای بودن بازرگانی در این دوره است. کالاهای گوناگون، صدها کیلومتر آن‌سوتر برده می‌شدند. یک نمونهٔ خوب برای یک دهکدهٔ دورهٔ نوسنگی، اسکارا بری در جزیرهٔ اورکنی در اسکاتلند است. این اجتماع دارای بسترهای سنگی، طاقچهٔ سنگی و حتی آبریزگاهی خانگی و پیوسته به یک جوی بود.
خوراک و نوشیدنی در عصر سنگ

خوراک مردمان این دوران ازسوی شکارچیان و گردآورندگان و از گیاهان و گوشت جانوران فراهم می‌شد. مردمان این دوره به بخش‌هایی از تن جانوران، مانند جگر، قلوه و مغز دلبسته بودند. خوراک روزانهٔ اینان سرشار از کربوهیدراتی بود که از بنشن یا حبوبات به‌دست می‌آمد.
پژوهش‌ها نشان می‌دهد که دوسوم انرژی موردنیاز مردمان آن دوران از گوشت به‌دست می‌آمد. این پژوهش‌ها نشان می‌دهد که آنان نیز مانند مردمان کنونی، از چربی پرهیز می‌کرده‌اند ولی نه به همین نسبتِ کنونی.
گمان برده می‌شود که نخستین مصرف شراب، که از تخمیر شدن انگورهای وحشی ساخته شده‌بوده، در این دوره رخ داده باشد.
سرپناه

دومیلیون سال پیش، در شرق آفریقا، نخستین سازهٔ انسانی پدید آمد که عبارت بود از ستون‌هایی سنگی که شاخه‌های درختان را مانند بام نگاه می‌داشتند. سازهٔ سنگیِ گِردِ ساده‌ای که در ترا آماتا در نزدیکیِ نیسِ فرانسه یافت شده، به ۵۰۰هزار سال پیش بازمی‌گردد. جز اینها، سازه‌های سنگیِ دیگری که زیستگاه مردمان آن دوران شمرده می‌شده، در جای‌جای جهان یافت شده‌است. شماری از آنها در پی می‌آیند:
ساختاری سنگیِ چادرمانند در درون غاری در نزدیکیِ گروت دولازاره در نیسِ فرانسه
ساختاری سنگی با بامی از چوب، یافت‌شده در دولنی وستونیتسهٔ چکسلواکی، از سال ۲۳ ق. م
کلبه‌های بسیارِ ساخته‌شده از استخوانِ ماموت در اروپای خاوری و سیبری
چادری از پوست جانوران از ۱۵هزار تا ۱۰هزار ق. م در پلاتو پارن فرانسه
نیایشگاه‌هایی دارای چند اتاق یا تک‌اتاقه و دارای چندین ستون، از آسیا تا اروپا
نقش بر روی سنگ‌ها

در دورهٔ پارینه‌سنگی. نگاره‌های بر روی دیوارهٔ غارها کمیاب هستند. این نقش‌ها دربرگیرندهٔ جانورانی مانند گربه‌سانان و کرگدن است. نمونهٔ این اثرها را می‌توان در غار شووه دید. سنگ‌نگاره‌های این غار به ۳۱هزار سال ق. م بازمی‌گردند. غار آلتامیرا در اسپانیا به ۱۴ تا ۱۲ هزار سال ق. م بازمی‌گردد و نقاشی‌های آن دربردارندهٔ نگاره‌هایی از گاومیش کوهان‌دار آمریکایی است.
سفالی از دورهٔ جومون در ژاپن. این سفال دومین سفال کهنی است که تاکنون یافت شده‌است.
اسکارا بری در اسکاتلند، روستای نوسنگی اروپایی
بیمبتکای در هندوستان، نگاره‌ای بر تخته‌سنگ، یک میراث جهانیِ ثبت‌شده ازسوی یونسکو
بهرام پسر گودرز

| بهرام پسر گودرز> پهلوان شاهنامه‌ای | بهرام پسر گودرز> پهلوان شاهنامه‌ای |
| --- | --- |
نام: بهرام
منصب: جنگجوی آریایی
نام پدر: گودرز
برادران: گیو، رهام، هجیر، نستوه، شیدوش
وطن: ایران
از جنگجویان کیکاووس و کیخسرو: از جنگجویان کیکاووس و کیخسرو
نبردها: ایران و توران
جنگ: قلعه چرم مکان فرود
نتیجه نبرد: شکست و قتل توسط تژاو
بهرام پهلوانی ایرانی در دوران کیکاوس و کیخسرو است که آوازهٔ او بخاطر کارهای دلیرانه‌ای است که در جنگ‌ها انجام داده بود.
فعالیت بهرام در شاهنامه فردوسی > بهرام در داستان سیاوش

در میدان جنگ میان سیاوش و افراسیاب، پس از آنکه سپهسالار کیکاووس یعنی رستم از میدان جنگ به صورت قهرآمیز برگشت و سپاه ایران را تنها گذاشت، بهرام و زنگه شاوران مشاوران سیاوش پس از رستم بودند. زمانی‌که سیاوش به توران پناهنده شد و سپاه ایران بی‌سالار گشت، بهرام رهبری سپاه ایران را تا رسیدن فرمانده جدید یعنی طوس بر دوش گرفت.
فعالیت بهرام در شاهنامه فردوسی > بهرام در داستان فرودِ سیاوش

برجسته‌ترین داستانی که بهرام در او ایفای نقش می‌نماید، داستان فرود سیاوش است. سپاه ایران در میانهٔ راه توران به کوهی (چَرَم) می‌رسند که قلعه فرود، برادر ناتنی کیخسرو بر آن کوه قرار داشت. فرود به همراه مادرش جریره می‌خواست به سپاه ایران بپیوندد و با آن‌ها به کین سیاوش با افراسیاب پیکار کند. طوس در مقام سپهسالار ایران بهرام را به جانب قلعه گسیل می‌دارد تا فرود را دستگیر کند چون فرود به همراه تخوار در بالای کوه، احاطه بر سپاه ایران داشت و رصد سپاه ایران، طوس را خشمگین ساخته بود.
بهرام در ملاقات نخست در می‌یابد که او برادر کیخسرو شاه ایران است. بهرام به نزد سپاه بازمی‌گردد تا طوس را از ماجرا آگاه کند، اما طوس سخن بهرام را نپذیرفت و او را سرزنش نمود که چرا فرود را دستگیر نکرده‌است و دامادش را برای دستگیری به بالای کوه گسیل داشت. سرانجام فرود به دست بیژن و رهام کشته می‌شود. بهرام کشته‌شدن فرود را رویدادی ناگوار برمی‌شمرد و ایرانیان را به دلیل انجام این کار سزاوار کیفر می‌داند.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| چو بهرام برشد به بالای تیغ |  | بغرّید برسان غرّنده میغ |
| چه مردی بدو گفت بر کوهسار |  | نبینی همی لشکر بی‌شمار |
| همی نشنوی نالهٔ بوق و کوس |  | نترسی ز سالار بیدار طوس  |
| فرودش چنین پاسخ آورد باز |  | که تندی ندیدی تو تندی مساز |
| نه تو شیر جنگی و من گور دشت |  | برین گونه بر ما نشاید گذشت |
| فزونی نداری تو چیزی ز من |  | بگردی و مردی و نیروی تن |
| سر و دست و پای و دل و مغز و هوش |  | زبانی سراینده و چشم و گوش |
| نگه کن بمن تا مرا نیز هست |  | اگر هست بیهوده منمای دست |
| سخن پرسمت گر تو پاسخ دهی |  | شوم شاد اگر رای فرخ نهی |
| بدو گفت بهرام برگوی هین |  | تو بر آسمانی و من بر زمین |
| فرود آن زمان گفت سالار کیست |  | برزم اندرون نامبردار کیست |
| بدو گفت بهرام سالار طوس  |  | که با اختر کاویانست و کوس |
| ز گردان چو گودرز و رهام و گیو |  | چو گرگین و شیدوش و فرهاد نیو |
| چو گستهم و چون زنگهٔ شاوران |  | گرازه سر مرد کنداوران |
| بدو گفت کز چه ز بهرام نام |  | نبردی و بگذاشتی کار خام |
| ز گودرزیان ما بدوییم شاد |  | مرا زو نکردی به لب هیچ یاد |
| بدو گفت بهرام کای شیرمرد |  | چنین یاد بهرام با تو که کرد |
| چنین داد پاسخ مر او را فرود |  | که این داستان من ز مادر شنود |
| مرا گفت چون پیشت آید سپاه |  | پذیره شو و نام بهرام خواه |
| دگر نامداری ز کنداوران |  | کجا نام او زنگهٔ شاوران |
| همانند همشیرگان پدر |  | سزد گر بر ایشان بجویی گذر |
| بدو گفت بهرام کای نیکبخت |  | تویی بار آن خسروانی درخت |
| فرودی تو ای شهریار جوان |  | که جاوید بادی به روشن‌روان |
فعالیت بهرام در شاهنامه فردوسی > بهرام در داستان فرودِ سیاوش > مرگ

کشته‌شدن بسیاری از جنگجویان ایرانی از سرما و برف، شکست‌های پیاپی از تورانیان از دید بهرام، مکافات خون ناحق فرود می‌دانست. او که خودش را تا اندازه‌ای در کشته‌شدن فرود گناهکار می‌داند، دیگر برای زندگی خودش ارجی نمی‌گذارد و خودش را شایستهٔ مرگ می‌داند. در رویدادهای پسین‌تر در همان جنگ میان ایران و توران، او تازیانهٔ خود را در میدان نبرد گم می‌کند. او گم کردن تازیانه که نام خودش هم بر روی آن نوشته شده بود را از بخت شوم خود می‌داند و بیم آن دارد که دشمن آن را بیابد و این موجب ننگ او شود.
بهرام برخلاف گفته‌های پدرش گودرز و برادش گیو، شبانه به میدان کارزار رفته تا به جستجوی تازیانه بپردازد. در میدان کارزار او سربازی ایرانی را می‌بیند که زخمی شده‌است، پس از بستن زخم‌های آن سرباز، تازیانهٔ خود را می‌یابد و از اسب پیاده می‌شود تا آن را بردارد، ولی درست در همین هنگام اسب او با شنیدن شیههٔ یک مادیان، رم کرده می‌گریزد. بهرام تازیانه را برمی‌دارد، ولی خودش را در محاصرهٔ دشمنان تورانی می‌بیند. او از تسلیم‌شدن سر باز می‌زند، اما تورانیان که پرشمار بودند بر او فشار آورده و سرانجام، تژاو او را می‌کشد.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| بدو گفت گیو ای برادر مشو |  | فراوان مرا تازیانه‌ست نو |
| یکی شوشهٔ زر به سیم اندر است |  | دو شیبش ز خوشاب وز گوهرست |
| فرنگیس چون گنج بگشاد سر |  | مرا داد چندان سلیح و کمر |
| من آن درع و تازانه برداشتم |  | به توران دگر خوار بگذاشتم |
| یکی نیز بخشید کاوس شاه |  | ز زر وز گوهر چو تابنده ماه |
| دگر پنج دارم همه زرنگار |  | بر او بافته گوهر شاهوار |
| تو را بخشم این هفت ز ایدر مرو |  | یکی جنگ خیره میارای نو |
| 0 | 1 |
| --- | --- |
 : 
 : 
 :
تبارنامه

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | 32 | 33 | 34 | 35 | 36 | 37 | 38 | 39 | 40 | 41 | 42 | 43 | 44 | 45 | 46 | 47 | 48 | 49 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | کشواد | کشواد | کشواد | کشواد | کشواد | کشواد |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | کشواد | کشواد | کشواد | کشواد | کشواد | کشواد |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | گودرز | گودرز | گودرز | گودرز | گودرز | گودرز |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | گودرز | گودرز | گودرز | گودرز | گودرز | گودرز |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | گیو | گیو | گیو | گیو | گیو | گیو |  |  | شیدوش | شیدوش | شیدوش | شیدوش | شیدوش | شیدوش |  |  | نستوه | نستوه | نستوه | نستوه | نستوه | نستوه |  |  | رهام | رهام | رهام | رهام | رهام | رهام |  |  | بهرام | بهرام | بهرام | بهرام | بهرام | بهرام |  |  | هجیر | هجیر | هجیر | هجیر | هجیر | هجیر |  |  |
|  |  | گیو | گیو | گیو | گیو | گیو | گیو |  |  | شیدوش | شیدوش | شیدوش | شیدوش | شیدوش | شیدوش |  |  | نستوه | نستوه | نستوه | نستوه | نستوه | نستوه |  |  | رهام | رهام | رهام | رهام | رهام | رهام |  |  | بهرام | بهرام | بهرام | بهرام | بهرام | بهرام |  |  | هجیر | هجیر | هجیر | هجیر | هجیر | هجیر |  |  |
|  |  | بیژن | بیژن | بیژن | بیژن | بیژن | بیژن |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | بیژن | بیژن | بیژن | بیژن | بیژن | بیژن |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |