فهرست فرق و مذاهب اعتقادی اسلام
فهرست فرقه‌های کلامی اسلامی

| اسماعیلیه (تعلیمیه، حشیشیه، حشاشین، سبعیه، سفاکین، فدائیه، فداویه، ملاحده) | قرمطیان (قرمطیه، قرامطه، باطنیه، مأمونیه) | حمدان بن اشعث قرمط | ۲۶۱ ه‍.ق در منطقه واسط، کشور عراق | با گذر زمان و در بین سال‌های ۳۷۸ ه‍.ق تا ۴۴۴ ه‍.ق در عراق و در سال ۴۷۰ ه‍.ق در تمام مناطق و به‌طور کامل منقرض شدند. | قرمطیان: اقتباس از نام مؤسس فرقه باطنیه: به جهت اعتقاد به وجود ظاهر و باطن برای قرآن و احادیث مأمونیه: به جهت مأموریت مأمون بن مهرویه برای دعوت اهالی فارس به این فرقه |  انکار مرگ محمد بن اسماعیل و رجعت و مهدویت وی  حلیت اکل خمر  لغو حکم غسل جنابت  نماز با شکلی متفاوت | قرامطه نسبت به دگراندیشان فرقه خویش، سخت‌گیر بوده و مال و جان آنان را مباح می‌دانستند؛ همین امر سبب شد تا آنان افراد زیادی را کشته و زخمی و اموال فراوانی را غارت کنند. این امور باعث شد تا افکار عمومی، قرمطیان را خارجی از دین بدانند. شاخه‌های منشعب: بقلیه، شباشیه، عقدانیه |  |
| اسماعیلیه (تعلیمیه، حشیشیه، حشاشین، سبعیه، سفاکین، فدائیه، فداویه، ملاحده) | فاطمیان (ساطیان، فاطمیه، مهدویه) | عبیدالله مهدی (مـ ۳۲۲ ه‍.ق) | ۲۹۲ ه‍.ق آفریقا و مصر | ۵۶۷ ه‍.ق به دست صلاح الدین ایوبی | فاطمیان: به جهت نسب سرکردگان فرقه که به فاطمه زهرا ختم می‌شود ساطیان: نگارش اشتباه از فاطمیان |  حذف نام علی بن ابی‌طالب از فهرست امامان به جهت اساسیت وی در فهرست  امامت اسماعیل بن جعفر به عنوان ششمین امام | احتمال یکی بودن دو فرقه فاطمیان و قرمطیان داده‌شده است. |  |
| اسماعیلیه (تعلیمیه، حشیشیه، حشاشین، سبعیه، سفاکین، فدائیه، فداویه، ملاحده) | دروزیه (مذهب توحید) | حمزه بن علی لباد | ۴۰۸ ه‍.ق در مصر | لبنان، دمشق و جبل حوران | دروزیه: اقتباس از نام مؤسس فرقه (به معنای خیاط) |  الوهیت حاکم بامرالله  انکار مرگ حاکم بامرالله  حلولیت و تناسخ  حلیت ازدواج با محارم | رئیس این فرقه از اسماعیلیان فاطمی بود که از آنها جدا و فرقه جدیدی تأسیس کرد. |  |
| اسماعیلیه (تعلیمیه، حشیشیه، حشاشین، سبعیه، سفاکین، فدائیه، فداویه، ملاحده) | نزاریه (خوجه، آقاخانیه، صباحیه، مسقطیه) | حسن صباح (مـ ۵۱۸ ه‍.ق) | ۱۷۱ ه‍.ق در شام، عراق و ایران (قلعه الموت) | ایران، آسیای میانه، آفریقا و هند | خوجه: از جانب مخالفان به این نام خوانده شدند. آقاخانیه: اقتباس از نام مؤسس این فرقه مسقطیه: به جهت باور به اسقاط فروع دین توسط امام |  انکار امامت حسن بن علی  آغاز فهرست امامان از علی بن ابی‌طالب  فارسی دانستن زبان دین  بی‌اهمیت نسبت به تعالیم و تکالیف دینی | شاخه‌های منشعب: سنانیه، مومن‌شاهی، قاسم‌شاهی و آقاخانیه |  |
| اسماعیلیه (تعلیمیه، حشیشیه، حشاشین، سبعیه، سفاکین، فدائیه، فداویه، ملاحده) | حافظیه (مجیدیه) | ابوالمیمون عبدالمجید (مـ ۵۴۴ ه‍.ق) | ۵۲۶ ه‍.ق در مصر، شام و یمن | — | مجیدیه: اقتباس از نام مؤسس فرقه |  امامت ابوالمیمون عبدالمجید پس از مرگ جانشین الآمر باحکام الله | این فرقه از انشعاب فرقه مستعلویه، پس از فوت الآمر باحکام الله (جانشین مستعلی) به وجود آمد. |  |
| اسماعیلیه (تعلیمیه، حشیشیه، حشاشین، سبعیه، سفاکین، فدائیه، فداویه، ملاحده) | طیبیه (آمریه) | طیب بن آمر باحکام الله | ۵۲۴ ه‍.ق در مصر و شام | — | طیبیه، آمریه: اقتباس از نام مؤسس فرقه |  امامت طیب بن آمر  مهدویت و غیبت طیب بن آمر | این فرقه از انشعاب فرقه مستعلویه، پس از فوت الآمر باحکام الله (جانشین مستعلی) به وجود آمد. |  |
| اسماعیلیه (تعلیمیه، حشیشیه، حشاشین، سبعیه، سفاکین، فدائیه، فداویه، ملاحده) | داودیه (بهره داودی) | داود برهان الدین |  | این فرقه به دو شاخه علویه و ناکوشیه منشعب شدند که فرقه دوم پس از مدتی به مذهب اهل سنت و جماعت و فرقه اول به دین هندوئیسم تمایل یافت. | داودیه، بهره داودی: اقتباس از نام مؤسس فرقه | این دو انشعاب از فرقه طیبه، از جهت اعتقادات با هم یکی بوده و تنها در شخص داعی اختلاف داشته‌اند. | با مرگ داوود بن عجب شاه (بیست و ششمین داعی و نماینده مطلق امام اسماعیلیان)، فرقه طیبیه به دو فرقه داودیه و سلیمانیه منشعب شد. |  |
| اسماعیلیه (تعلیمیه، حشیشیه، حشاشین، سبعیه، سفاکین، فدائیه، فداویه، ملاحده) | سلیمانیه (بهره سلیمانی) | سلیمان بن حسن | ۹۹۶ ه‍.ق در یمن | نواحی شمالی یمن و بخش‌هایی از هندوستان | سلیمانیه: اقتباس از نام مؤسس فرقه | این دو انشعاب از فرقه طیبه، از جهت اعتقادات با هم یکی بوده و تنها در شخص داعی اختلاف داشته‌اند. | با مرگ داوود بن عجب شاه (بیست و ششمین داعی و نماینده مطلق امام اسماعیلیان)، فرقه طیبیه به دو فرقه داودیه و سلیمانیه منشعب شد. |  |
| اسماعیلیه (تعلیمیه، حشیشیه، حشاشین، سبعیه، سفاکین، فدائیه، فداویه، ملاحده) | مقنعه (ابیضیه) | عطاء مروی مقنع (مـ ۱۶۳ ه‍.ق) | قرن دوم ه‍.ق | پیروان مقنع، پس از مرگش، به دیگر فرق اسماعیله گرویدند و مذهب آنان خود به خود منقرض شد. | مقنعه: اقتباس از نام مؤسس فرقه |  حلول روح ابومسلم خراسانی در بدن عطاء مروی مقنع  نبوت و الوهیت عطاء مروی مقنع |  |  |
| اسماعیلیه (تعلیمیه، حشیشیه، حشاشین، سبعیه، سفاکین، فدائیه، فداویه، ملاحده) | مراغیه (کله بزیه، مانوی) | — | الموت و مراغه | اطراف شاهرود و روستای گوره‌در و دیگین در نزدیکی الموت و خرقان قزوین | کله بزیه: به جهت نگهداری کله بز در خانه خود مراغیه: به جهت تأسیس فرقه در مراغه |  کراهت خوردن گوشت حیوانات مریض  احترام به حسن صباح  پرهیز از رابطه جنسی با زنان باردار  حرمت خرید برده  حرمت طلاق  حرمت تعدد زوجات | این فرقه از باطنیان بوده و به مزدکیان نسبت داده شدند. |  |
| اسماعیلیه | مستعلیه (بهره) | عادة عبدالله یمنی یا مستعلی بن مستنصر | ۴۶۰ ه‍.ق هند، مصر، یمن و شام | جزیرة العرب، حواشی خلیج فارس، سوریه و هند | مستعلیه: اقتباس شده از نام مؤسس فرقه (بکاربرده شده در مصر، یمن و مغرب) بهره: به جهت قبول فرقه توسط تجار (بکاربرده شده در هند) |  مهدویت و غیبت طیب فرزند آمر بالله | این فرقه انشعابی از فرقه فاطمیان بود که باورشان در فهرست امامان، همچون فاطمیان گزارش شده است. این فرقه در سال ۵۵۷ ه‍.ق منقرض شد اما پس از مدتی با نام بهره در هند مجدداً احیا گردید. |  |
| کیسانیه | مختاریه (کیسانیه خالص، کیسانیه خلص) | مختار ثقفی (مـ ۶۷ ه‍.ق) و کیسان ابوعمره | ۶۶ ه‍.ق در کوفه | منقرض شدند. | کیسانیه: اقتباس از نام رئیس پلیس حکومت مختار مختاریه: اقتباس از نام مختار که دعوت به امامت محمد حنفیه می‌نمود |  امامت محمد حنفیه پس از حسین بن علی  مهدویت و بدا در امامت محمد حنفیه  تناسخ و حلول  رجعت | این فرقه اولین انشعاب در فرقه تشیع بود که با مرگ محمد حنفیه به ۱۲ فرقه دیگر منشعب شد. |  |
| کیسانیه | سراجیه | حسان بن سراج | — | منقرض شدند. | سراجیه: اقتباس از نام مؤسس فرقه |  امامت محمد حنفیه و مهدویت وی |  |  |
| کیسانیه | هاشمیه | ابوهاشم عبدالله بن محمد بن حنفیه | قرن اول ه‍.ق | منقرض شدند. | هاشمیه: اقتباس از نام رهبر فرقه |  امامت ابوهاشم  ادامه امامت در فرزندان عباس بن عبدالمطلب پس از ابوهاشم  عالم بودن امام به تمام امور  عالم بودن علی بن ابی‌طالب به تمام علوم و آموختن علوم به محمد حنفیه و سپس به ابوهاشم | پس از مرگ ابوهاشم، این فرقه به پنج فرقه دیگر منشعب شد. |  |
| کیسانیه | کربیه | ابوکرب ضریر | — | منقرض شدند. | کربیه: اقتباس از نام رهبر فرقه (به معنای نابینایی) |  امامت محمد حنفیه  انکار مرگ و اعتقاد به مهدویت محمد حنفیه  زیستن محمد حنفیه در کوه رضوی |  |  |
| شیخیه | شیخیه (پشت سری‌ها، پشت سریه) | زین‌الدین احمد احسائی (مـ ۱۲۴۱ ه‍.ق) | قرن سیزدهم ه‍.ق در عراق | — | شیخیه: مقتبس از لقب مؤسس فرقه پشت سری: به جهت خواندن نماز در پشت سر قبر امامان و باطل دانستن نماز در جلوی قبرشان |  اصول دین (ارکان اربعه): توحید، نبوت، امامت و رکن رابع  انکار معاد جسمانی  لازم دانستن حقانیت قرآن و عدل و معاد به واسطه اعتقاد به نبوت | پس از احمد احسائی، شاگردش سید کاظم رشتی (م ۱۲۵۹ ه‍.ق) جانشین وی شد. |  |
| شیخیه | کشفیه | سید کاظم رشتی (مـ ۱۲۵۹ ه‍.ق) | ۱۲۴۱ ه‍.ق در ایران | — |  |  اصول دین (ارکان اربعه): توحید، نبوت، امامت و رکن رابع  انکار معاد جسمانی  لازم دانستن حقانیت قرآن و عدل و معاد به واسطه اعتقاد به نبوت | این فرقه انشعابی از شیخیه است. رهبر این فرقه شاگرد و نائب احمد احسائی بوده است. |  |
| شیخیه | کریمخانیه (کرمانیه، رکنیه) | محمد کریم‌خان قاجار (مـ ۱۲۷۶ه‍.ق) | قرن سیزدهم ه‍.ق در کرمان | — | کریمخانیه: اقتباس از نام مؤسس فرقه رکنیه: به جهت ابداع رکن رابع توسط مؤسس این فرقه کرمانیه: به جهت تأسیس فرقه در کرمان |  اصول دین (ارکان اربعه): توحید، نبوت، امامت و رکن رابع  انکار معاد جسمانی  لازم دانستن حقانیت قرآن و عدل و معاد به واسطه اعتقاد به نبوت | محمد کریم‌خان پسر عمو و داماد فتحعلی شاه و از شاگردان کاظم رشتی بوده است. فرقه تأسیس شده توسط او، شاخه‌ای از کشفیه است. |  |
| شیخیه | باقریه | محمدباقر خندق‌آبادی | ۱۲۷۶ ه‍.ق در همدان | — | باقریه: اقتباس از نام مؤسس فرقه |  اصول دین (ارکان اربعه): توحید، نبوت، امامت و رکن رابع  انکار معاد جسمانی  لازم دانستن حقانیت قرآن و عدل و معاد به واسطه اعتقاد به نبوت | وی از شاگردان محمد کریم‌خان بوده است. این فرقه شاخه‌ای از کریمخانیه است. |  |
| شیخیه | احقاقیه | ملا محمدباقر اسکوئی (مـ ۱۳۰۱ ه‍.ق) | قرن سیزدهم ه‍.ق در کربلا | منطقه آذربایجان، کشور کویت، شهر کربلا و حواشی خلیج فارس | احقاقیه: اقتباس از نام کتابی از مؤسس فرقه |  انکار رکن رابع به عنوان اصول دین  لعن محمد کریم‌خان | این فرقه شاخه‌ای از کشفیه است و از دسته شیخیه آذربایجان محسوب می‌شود. رهبر کنونی این طایفه رسول احقاقی است. |  |
| شیخیه | حجةالاسلامیه | محمد مامقانی (مـ ۱۲۶۹ ه‍.ق) | ۱۲۴۱ ه‍.ق در تبریز | منطقه آذربایجان، کشور کویت، شهر کربلا و حواشی خلیج فارس | حجت‌الاسلامیه: اقتباس از لقب مؤسس فرقه |  انکار رکن رابع به عنوان اصول دین  لعن محمد کریم‌خان | این فرقه انشعابی از شیخیه است و در دسته‌بندی از شیخیه آذربایجان محسوب می‌شود. پیروان این فرقه به مخالفت و تکفیر علی‌محمد باب پرداختند. |  |
| شیخیه | ثقةالاسلامیه | شفیع ثقةالاسلام تبریزی (م۱۳۰۱ه‍.ق) | قرن سیزدهم ه‍.ق در تبریز | منطقه آذربایجان، کشور کویت، شهر کربلا و حواشی خلیج فارس | ثقةالاسلامیه: اقتباس از لقب مؤسس فرقه |  انکار رکن رابع به عنوان اصول دین  لعن محمد کریم‌خان | این فرقه شاخه‌ای از کشفیه بوده و از دسته شیخیه آذربایجان محسوب می‌شوند. شاخه‌ها منشعب: عمیدالاسلامیه |  |
| فرقه‌های مستقل | پسیخانیه (محمودیه، واحدیه، نقطویه) | محمود پیسخانی گیلانی (مـ ۸۳۱ ه‍.ق) | ۸۰۰ ه‍.ق در ایران | — | پسیخانیه: اقتباس از نام مؤسس فرقه نقطویه: به جهت اعتقاد به خلقت همه چیز از خاک (رهبر فرقه به خاک نقطه می‌گوید) |  قبح و البته جواز زناشویی  انکار بهشت، جهنم و قیامت  پرستش انسان کامل  مهدویت محمود پسیخانی |  |  |
| فرقه‌های مستقل | روشنیه (روشنیان) | ابویزید (بایزید) انصاری (مـ ۹۹۴ ه‍.ق) | ۹۴۹ ه‍.ق در افغانستان | — | روشنیه: اقتباس از لقب مؤسس فرقه |  اعتقاداتی تلفیقی از اسلام و مسیحیت  مسیح و مهدی دانستن ابویزید انصاری  مطهر دانستن باد | رئیس فرقه در سال ۹۹۴ ه‍.ق به دار آویخته شد. |  |
| فرقه‌های مستقل | صباحیه | ابوالصباح سمرقندی | — | — | صباحیه: اقتباس از نام مؤسس فرقه |  قدم آفرینش و خلقت  حرمت ازدواج با زنان اهل کتاب  اشتباه علی بن ابی‌طالب در جنگ با معاویه |  |  |
| فرقه‌های مستقل | طالبیه | طالب بن عبدالله بن صباح | — | — | طالبیه: اقتباس از نام مؤسس فرقه |  مظهریت محمد باقر |  |  |
| فرقه‌های مستقل | عثمانیه | — | سجستان | — | عثمانیه: به جهت باور به برتری عثمان بر دیگر خلفا |  برتری عثمان بر ابوبکر، عمر و علی بن ابی‌طالب | این فرقه به عنوان فرقه‌ای ناصبی دسته‌بندی می‌شود. |  |
| فرقه‌های مستقل | غفاریه | ابوغفار | — | — | غفاریه: اقتباس از نام مؤسس فرقه |  حرمت گوشت خوک  حلیت مغز و چربی خوک | این فرقه اعتقادی همچون شیعیان امامیه دارند. |  |
| فرقه‌های مستقل | ذکریه (نمازیه) | محمدمهدی اتکی (مـ ۱۰۲۹ ه‍.ق) | قرن یازدهم در مکران | پاکستان و بلوچستان | ذکریه، نمازیه: به جهت باور به نسخ نماز به ذکر |  مهدویت و نبوت محمدمهدی اتکی  نسخ حکم نماز  نسخ حکم روزه رمضان  تعلق زکات نسبت به همه اموال  انکار قبله و حج | این فرقه خود را مسلمان نمی‌دانند با این حال، گرایشی شیعی دارند. |  |
| فرقه‌های مستقل | فشاریه | — | — | — | — |  اشتراک اموال دنیا بین تمام خلائق به جهت فرزندی آدم  حق دو برابری مردان نسبت به زنان |  |  |
| فرقه‌های مستقل | قولیه (مجردیه) | — | — | — | قولیه، مجردیه: به جهت باور بحصول ایمان به مجرد قول لا اله الا الله |  مؤمن شدن با گفتن قول «لا اله الا الله» حتی اگر ایمان واقعی نباشد |  |  |
| فرقه‌های مستقل | سمعیه | محمد بن سهل بصری سمعی | — | — | سمعیه: اقتباس از نام مؤسس فرقه |  عدم قبول توبه قاتل قتل عمد |  |  |
| زنادقه | راوندیه | ابوالحسن احمد بن یحیی بن اسحاق راوندی (مـ ۲۹۸ ه‍.ق) | قرن سوم ه‍.ق در راوند از توابع کاشان | — | راوندیه: اقتباس از نام مؤسس فرقه |  نفی خدا  قدم عالم هستی  طعن به پیامبر اسلام | احمد بن یحیی راوندی که ابتدا از معتزله بود، به زنادقه پیوست و این فرقه را تأسیس نمود. شاخه‌های منشعب: عباسیه خلص |  |
| زنادقه | فانیه | — | — | — | فانیه: به جهت اعتقادشان به فنای بهشت |  فنای بهشت و جهنم |  |  |
| زنادقه | سمنیه (شمنیه) | ابن حزم ازدی سمنی | قرن دوم ه‍.ق در هند | هند، چین و خراسان در ایران | سمنیه: اقتباس از نام رهبر مؤسس یا از نام بت مورد پرستش آنان |  تناسخ  تنها راه علم، از طریق حس | این فرقه در هند، چین و خراسان فراوان‌اند و از بت پرستان هندی بودند. |  |
| زنادقه | محروقیه (حرقیه) | — | — | — | محروقیه: به جهت باور به یکبار سوختن در دوزخ |  عذاب شدن دوزخیان به یکبار سوختن و خاکستر شدن در دوزخ |  |  |
| جبریه (مجبّره) | جبریه | — | قرن اول ه‍.ق  در مدینه و شام | — | جبریه: به جهت باور به جبر بندگان در ارتکاب افعال |  انتساب خیر و شر به خدا  عدم اختیار در افعال | این فرقه در مقابل قدریه شکل گرفته‌اند. شاخه‌های منشعب: نهالیه، معتریه، سابقیه، مفروغیه، عجزیه، مضطربه |  |
| جبریه (مجبّره) | صیاحیه (صباحیه) | صیاح (صباح) بن معمّر | — | — | صیاحیه: اقتباس از نام مؤسس فرقه |  عدم اختیار در افعال |  |  |
| جبریه (مجبّره) | متمنیه | — | — | — | متمنیه: به جهت باورشان |  خیریت آنچه که نفس به آن آرام گیرد |  |  |
| جبریه (مجبّره) | وهمیه | — | — | — | وهمیه: به جهت باورشان به وهم بودن افعال آدمی |  وهمیت افعال آدمی  انکار عذاب اخروی |  |  |
| جبریه (مجبّره) | کسبیه (کسلیه) | — | — | — | کسبیه، کسلیه: به جهت نرفتن به سراغ کسب و کار یا به جهت اعتقاد به عدم کسب ثواب و عقاب بندگان |  اباحه‌گری  عدم نیاز خدا به طاعت بندگان  عدم ضرر خداوند از معصیت بندگان  عدم کسب ثواب و عقاب توسط بنده |  |  |
| جبریه (مجبّره) | نجاریه (حسینیه، مکتب نجاریه) | محمد بن حسین نجار (مـ ۲۸۹ ه‍.ق) | قرن سوم ه‍.ق بم واقع در کرمان | — | نجاریه: اقتباس از نام رهبر فرقه |  اعتقادی تلفیقی از اشاعره و معتزله  حدوث قرآن  نفی رویت خدا | شاخه‌های منشعب: برغوثیه، زعفرانیه و مستدرکه |  |
| جبریه (مجبّره) | زعفرانیه | الزعفرانی | قرن سوم ه‍.ق در ری | — | زعفرانیه: اقتباس از نام مؤسس فرقه |  حرمت انگور و کشمش (به جهت مورد علاقه بودن این دو خوراکی برای رئیس فرقه)  مخلوقیت قرآن با وجود اعتبار روایاتی که قرآن را غیر مخلوق می‌دانند  مخالفت با اسماعیلیه | این فرقه شاخه‌ای از مکتب النجار یا همان نجاریه است. |  |
| جبریه (مجبّره) | مقاتلیه (مقابلیه) | مقاتل بن سلیمان (مـ ۱۵۰ ه‍.ق) | قرن دوم ه‍.ق  در بلخ | — | مقاتلیه: اقتباس از نام مؤسس فرقه |  تجسیم خدا  ترکیب خدا از گوشت و خون | رهبر این فرقه از بزرگان مرجئه بود که بعدها این فرقه را تأسیس کرد. |  |
| بابیه | بابیه | سید علی‌محمد باب (مـ ۱۲۶۶ ه‍.ق) | ۱۲۶۰ ه‍.ق شیراز در ایران | پس از مرگ باب، پیروانش به دو فرقه بهائیه و ازلیه گرویدند و فرقه بابیه به مرور زمان منقرض شد. | بابیه: اقتباس از باور آنان به بابیت علی‌محمد |  بابیت (به معنای باب و درب علوم و راه اتصال به حجت بن الحسن) علی‌محمد  مهدویت علی‌محمد  نبوت علی‌محمد  الوهیت علی‌محمد | علی محمد باب ابتدا به شیخیه گرایید ولی بعد از مدتی، ادعای مهدویت کرده و از آنان جدا و فرقه بابیه را تأسیس کرد. این فرقه نهایت به جهت اختلافات داخلی رهبران، به دو فرقه بهائیه و ازلیه منشعب شد. این فرقه از فرقه حروفیه، الهاماتی گرفته است. |  |
| بابیه | ازلیه | یحیی صبح ازل | ۱۲۶۹ ه‍.ق در ایران | منقرض شده | ازلیه: اقتباس از نام مؤسس فرقه |  نیابت صبح ازل پس از علی‌محمد |  |  |
| بابیه | بهائیه | حسینعلی بهاء | ۱۲۶۹ ه‍.ق در ایران | عشق آباد، عکا، شیکاگو و برخی شهرهای ایران | بهائیه: اقتباس از نام مؤسس فرقه |  نیابت حسینعلی پس از علی‌محمد  نبوت و الوهیت حسینعلی  قبله بودن شهر عکا  ممنوعیت نماز جماعت  وجوب روزه به مدت ۱۹ روز (معادل یک ماه بهائی) به جای ماه رمضان |  |  |
| صوفیه (متصوفه) | تجانیه (تحینیه، تیجانیه) | ابوالعباس احمد بن محمد تیجانی (مـ ۱۲۳۰ ه‍.ق) | ۱۱۸۶ ه‍.ق الجزایر، مراکش | الجزایر، مراکش | تجانیه، تیجانیه: اقتباس از نام مؤسس فرقه |  نبوت احمد تیجانی  وجوب زیارت قبر احمد تیجانی قبل از مراسم حج | این فرقه، طریقه‌ای از خلوتیه محسوب می‌گردد. |  |
| صوفیه (متصوفه) | حروفیه | فضل‌الله نعیمی تبریزی استرآبادی (مـ ۷۹۶ ه‍.ق) | ۷۸۸ ه‍.ق تبریز | منقرض شده | حروفیه: به جهت باور به تقدس حروف الفبا |  امامت و نبوت فضل‌الله نعیمی  قدم عالم  امکان رسیدن به الوهیت  دوازدهمین امام بودن فضل‌الله نعیمی | میرانشاه تیمور، پس از اطلاع از ظهور مذهب حروفیه، فضل‌الله نعیمی را احضار و وی را کشته و جسدش را در خیابان‌های تبریز کشاند. برخی از اعتقادات این فرقه منقرض شده، در فرقه بکتاشیه وارد شده است. |  |
| صوفیه (متصوفه) | حلاجیه | حسین بن منصور حلاج (مـ ۳۰۹ ه‍.ق) | ۲۹۶ ه‍.ق بغداد، اهواز | به مرور زمان منقرض شدند | حلاجیه: اقتباس از نام رهبر فرقه |  حلول روح خدا در جسم حلاج  وحدت وجود  بی اعتقادی نسبت به فرائض | حلاج در سال ۳۰۱ ه‍.ق دستگیر و در سال ۳۰۹ ه‍.ق به جرم ارتداد، به دار آویخته شد؛ سپس جسدش را سوزانیدند و سرش را بر بالای پل شهر بغداد آویختند. |  |
| صوفیه (متصوفه) | ذهبیه (الهیه، محمدیه، علویه، رضویه، مهدیه، معروفیه، کبرویه، احمدیه) | عبدالله برزش‌آبادی (مـ نیمه دوم قرن نهم ه‍.ق) | قرن نهم ه‍.ق | ایران و انگلستان | ذهبیه: اقتباس از نام حدیث سلسله الذهب و ارتباط این فرقه به علی بن موسی الرضا معروفیه: اقتباس از نام یکی از اقطاب فرقه به نام معروف کرخی |  ولایت کلیه شمسه  ولایت جزئیه قمریه | این فرقه به سبب یک کودتا توسط مؤسس آن، رخ داده است و این اولین کودتا در تصوف محسوب می‌شود. رهبر این فرقه در عصر معاصر، عبدالحمید گنجویان است که در انگلستان به سر می‌برد. |  |
| صوفیه (متصوفه) | سالمیه  (عوام السالمیه، سهلیه) | سهل تستری (مـ ۲۸۳ ه‍.ق) | قرن سوم و چهارم ه‍.ق بصره و کوفه | — | سالمیه: اقتباس از نام شاگرد سهل تستری به نام ابوعبدالله محمد بن سالم (مـ ۲۹۷ ه‍.ق) سهیلیه: اقتباس از نام مؤسس فرقه |  پیروی از فقه مالک بن انس  تجلی خداوند  قدمت افعال خدا  بهتر بودن صبر نسبت به لذات از بهره‌بری آنها  توبه و سجده کردن ابلیس به آدم |  |  |
| صوفیه (متصوفه) | بکتاشیه | حاج بکتاش (مـ ۷۳۸ ه‍.ق) | ۱۳۲۶ میلادی آناتولی | ۱۹۲۲ میلادی | بکتاشیه: اقتباس از نام مؤسس فرقه |  گرایش به تشیع در عین ادعای تبعیت از اهل سنت  دشنام به ابوبکر، عمر و عثمان  تثلیث الله، محمد و علی  عشای ربانی | این فرقه از فرقه حروفیه تعالیمی را کسب کرده است. شاخه‌های منشعب: بلکانیه |  |
| صوفیه (متصوفه) | شمسیه | شمس‌الدین ابوالثناء احمد بن ابوالبرکات محمد بن سیواس (یا سیواسی‌زاده - مـ ۱۰۰۹ ه‍.ق) | قرن دهم ه‍.ق  در سیواس | — | شمسیه: اقتباس از نام مؤسس فرقه |  اعتقادات فرقه خلوتیه | وی ابتدا از سران فرقه خلوتیه بود و در سیواس می‌زیست و برخی وی را مجدد فرقه خلوتیه دانند. |  |
| صوفیه (متصوفه) | اویسیه | اویس قرنی (مـ ۳۷ ه‍.ق) | قرن ششم ه‍.ق | آمریکا، کانادا و ایران | اویسیه: به جهت ختم طریقت به اویس قرنی |  عدم انتساب به هیچ شیخ و پیری  پیمودن سلوک با توسل به پیامبر اسلام | این طریقت توسط جلال الدین علی عنقا در ایران احیاء و مجدد تأسیس شد و به نام شاه مقصودی اویسی شناخته می‌شود. این طریق اکنون در ایران و برخی کشورها در جریان است. |  |
| صوفیه (متصوفه) | احمدیه (بدویه) | سید احمد بدوی (مـ ۶۷۵ ه‍.ق) | ۶۳۴ ه‍.ق در طنطا | مصر | احمدیه، بدویه: اقتباس از نام مؤسس فرقه | — | شاخه‌های منشعب: شناویه، مرازقه، کنّاسیه، انبابیه، حمودیه، منائضیه، سلامیه، حلبیه، زاهدیه، شعیبیه، تسقیانیه، عربیه، سطوحیه، بنداریه، مسلمیه، شورون بلالیه و بیومیه |  |
| صوفیه (متصوفه) | برهانیه (برهمیه، دُسُوقیه) | ابراهیم دسوقی (مـ ۶۷۶ ه‍.ق) | قرن هفتم ه‍.ق در مصر | — | برهانیه، دسوقیه، برهمیه: اقتباس از نام مؤسس فرقه |  الوهیت ابراهیم دسوقی | این طایفه از دو فرقه شهاویه و شرابنه شکل گرفته‌اند. |  |
| صوفیه (متصوفه) | بسطامیه (طیفوریه، یزیدیه) | علی عشقی بسطامی  (مـ ۷۶۱ ه‍.ق) | قرن هشتم ه‍.ق  در بسطام و ترکیه | — | بسطامیه، طیفوریه، یزیدیه: اقتباس از بایزید بسطامی به عنوان پیر طریقت |  وحدت وجود  حلول |  |  |
| صوفیه (متصوفه) | عبدکیه | عبدک | — | — | عبدکیه: اقتباس از نام مؤسس فرقه |  حرمت مال دنیا در عصری که امام عادل نباشد  اجازه تصرف در اموال مردم به حد قوت لایموت  حرمت گوشتخواری در عصر غیبت امام |  |  |
| صوفیه (متصوفه) | ادهمیه | ابراهیم ادهم (مـ ۷۷۶ م) | قرن هشتم ه‍.ق  در بلخ | — | ادهمیه: اقتباس از نام مؤسس فرقه |  اقتباسی از اعتقادات آئین بودایی | شاخه‌های منشعب: چشتیه |  |
| صوفیه (متصوفه) | نوریه | — | — | — | نوریه: به جهت باور به حجاب نوری |  حجاب ناری و حجاب نوری | برخی نوریه را نام دیگری از صوفیه دانسته‌اند. |  |
| صوفیه (متصوفه) | واصلیه | — | — | — | — |  برداشته شدن تکالیف پس از واصل شدن و شناخت کامل حق  لزوم پذیرش درخواست مجامعت هر کسی از واصلیه پس از برانگیخته شدن شهوتش |  |  |
| صوفیه (متصوفه) | رعینیه | اسماعیل بن عبدالله رعینی | قرن چهارم و پنجم ه‍.ق در آندلس | — | رعینیه: اقتباس از نام مؤسس فرقه |  معاد روحانی  عدم مبعوث شدن اجساد از قبور  امامت اسماعیل بن عبدالله  حرمت همه اموال جز قوت لایموت | رهبر این فرقه مهم‌ترین مرید و شاگرد ابن مسره است. |  |
| صوفیه (متصوفه) | اسماعیلیه | اسماعیل بن عبدالله (مـ ۱۲۸۰ ه‍.ق) | ۱۲۵۸ ه‍.ق در سودان | — | اسماعیلیه: اقتباس از نام مؤسس فرقه | — | این فرقه یک فرقه و حزب سیاسی است. |  |
| صوفیه (متصوفه) | اشراقیه | شهاب الدین سهرودی (مـ ۵۸۷ ه‍.ق) | قرن ششم ه‍.ق حلب | — | اشراقیه: اقتباس از لقب رهبر فرقه | — |  |  |
| صوفیه (متصوفه) | قادریه | عبدالقادر گیلانی (مـ ۵۶۱ ه‍.ق) | قرن ششم ه‍.ق بغداد | — | قادریه: اقتباس از نام مؤسس فرقه |  اقتباسی از فقه اهل سنت و جماعت | شاخه‌های منشعب: یافعیه، مشارعیه، عرابیه، بناوه، گرزمر، اشرفیه، هندیه، خلوصیه، نابلسیه، رومیه، صَلْتِیه، فارضیه، قاسمیه، عماریه، عروسیه، بوعلیه، جلاله و بکائیه |  |
| صوفیه (متصوفه) | اکبریه (حاتمیه) | محی‌الدین بن عربی (مـ ۵۴۳ ه‍.ق) | قرن ششم ه‍.ق  دمشق | — | اکبریه: اقتباس از لقب رهبر فرقه، ملقب به شیخ اکبر  حاتمیه: به جهت انتساب رهبر فرقه به خاندان حاتم طایی |  وحدت وجود |  |  |
| صوفیه (متصوفه) | بابائیه | اسحاق ترکمانی کفرسودی | ۶۳۸ ه‍.ق ادرنه (ادریانپول) | این فرقه در فرقه بکتاشیه ادغام شد | بابائیه: اقتباس از لقب مؤسس فرقه، ملقب به بابا اسحاق |  اعتقاداتی اقتباسی از تشیع |  |  |
| صوفیه (متصوفه) | بکائیه | احمد بکائی کونتی (مـ ۹۱۱ ه‍.ق) | قرن دهم ه‍.ق سودان | — | بکائیه: اقتباس از نام مؤسس فرقه | — | این فرقه از طایفه قادریه هستند. شاخه‌های منشعب: فضلیه و آل سیدیه |  |
| صوفیه (متصوفه) | بونوحیه (بونیین) | — | جنوب مراکش | — | — | — |  |  |
| صوفیه (متصوفه) | بیبریه | (مـ ۱۳۴۲ ه‍.ق) | قرن سیزدهم ه‍.ق لیکیکیه در ترکیه | — | — | — |  |  |