stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
نبرد دوم فاو
نبرد > در جبهه عراق

تهاجم به فاو با حمله هم‌زمان واحدهای ارتش عراق در جبهه‌های شمال توسط معارضان ایرانی که توسط عراق حمایت می‌شدند هم‌زمان بود.
زمان این تهاجم متقارن با ماه رمضان بود که ایرانی‌ها شروع به چرخش نظامیان خود می‌نمودند. در ساعت ۵:۰۰ صبح، عراق حمله توپخانه‌ای وهوایی سنگینی را به خطوط مقدم ایران آغاز کرد. عراق با کمک تصاویر ماهواره‌ای آمریکایی نقاط کلیدی نیروهای ایرانی همانند خطوط مواصلاتی، پست‌های فرماندهی، و دپوهای سلاح‌های ایرانی توسط گازهای خردل، گاز سارین، و گاز اعصاب و نیز با سلاح‌های انفجاری عادی مورد حمله قرار داد. با استفاده از هلیکوپتر، عراقی‌ها سپاه هفتم تحت فرماندهی ماهر عبدالرشید به جنوب اروندرود منتقل شدند و عقبه نیروهای ایرانی در شبه‌جزیره را مسدود کردند.
در هنگام آغاز این نبرد، بال جنوبی عملیات از لشکرهای مدینه و بغداد گارد ریاست جمهوری عراق تشکیل شده بود که به سمت نیروهای ایرانی یورش بردند که اینکار فضای عبوری را برای حمله لشکر مکانیزه حمورابی از ساحل جنوبی به درون جزیره را باز کرد. همزمان سپاه هفتم ارتش عادی عراق از انتهای شمالی خط با پیاده‌نظام هفتم و لشکر زرهی ششم تهاجم خود را شروع کردند. در حالی‌که پیاده‌نظام هفتم زمین گیر شد، لشکر ششم زرهی توانست خطوط ایرانی‌ها را شکسته و لشکر اول مکانیزه از این طریق فشار خود را آغاز کرد که توانست به لشکر گارد ریاست جمهوری در خارج فاو بپیوندد.
واحدهای پیشرفته گارد ریاست جمهوری با حرکت به جنوب شبه جزیره در ۲۱ مایلی ام‌القصر حمله خود را شروع نمودند. حملات به همراهی استفاده بمباران چندین مرتبه شیمیایی همراه بود که موجب شد بسیاری از نیروهای نا آماده ایرانی در شبه جزیره کشته یا مجروح شوند. لشکر سوم هنگامی که نیروهای ویژه ارتش عراق از سرزمین‌های نیزار مرطوب عبور می‌کردند یه شبه جزیره هجوم برد. همزمان، عراقی‌ها حملات آبی خاکی را از طرف ام‌القصر آغاز نمودند. آن‌ها به سرعت از خطوط دفاعی پیچیده آبی و سیم خاردار ایرانی‌ها عبور کردند. هرچند در هنگام پاکسازی میدان‌های مین در شبه جزیره متحمل تلفاتی شدند، با این حال توانستند شبه جزیره را طی ۳۵ ساعت آزاد کنند.
نبرد > در جبهه ایران

در شروع حمله، فرماندهان ایرانی در صحنه نبرد حضور نداشتند و ایرانی‌ها به‌طور کامل غافلگیر شدند و نتوانستند مجدداً گروهبندی نموده و دست به پاتک بزنند. در این عملیات عراقی‌ها به نسبت ۶ به یک برتری نفرات داشتند و ایرانی‌ها در واقع فاقد تسلیحات سنگین بودند. بسیاری از ایرانی‌ها و شاید اکثر آن‌ها کشته یا توسط سلاح‌های شیمیایی خردل و سارین مسموم یا از بین رفتند؛ آثار مواد شیمیایی استفاده شده تا سال‌ها بعد بر محیط زیست فاو تأثیر گذاشت.
ایرانی‌ها در ابتدا به شدت جنگیدند، ولی سرانجام شروع به عقب‌نشینی کردند. جنگنده‌های عراقی دو نقطه از پل معلق ایرانی‌ها بر روی اروندرود را بمباران کردند که باعث نابسامانی در بین ایرانی‌ها شد. سرانجام پس از ۳۵ ساعت نبرد، پرچم عراق بعد از دو سال مجدداً بر فراز شهر فاو در شبه جزیره برافراشته شد. بسیاری از نیروهای ایرانی از طریق تنها پل شناور باقی‌مانده در دست ایرانی‌ها عقب‌نشینی کردند. با از بین رفتن پلِ ارتباطی با ایران، در طی ۴۸ ساعت، همه ایرانی‌های محاصره شده در این شبه جزیره، به جز ۲۱۱۵ نفر که به اسارت درآمدند، کشته شدند.
رحیم صفوی از فرماندهان ارشد سپاه در زمان جنگ به حضور فرماندهان سپاه در کرمانشاه در زمان آغاز حمله عراق به فاو اشاره می‌کند. سال ۸۲ حسن روحانی فرمانده قرارگاه پدافند در زمان جنگ در مصاحبه با روزنامه «همشهری» با اشاره به حضور فرماندهان سپاه در کرمانشاه می‌گوید: «سپاه یکی از ذهنیت‌هایش این بود که اگر تعدادی از نیروهای سپاه به مجلس بروند، مشکلات آنها بهتر حل می‌شود. پشتیبانی بهتری از جبهه‌ها می‌شود و لذا آمدند عده ای از مسئولان سپاه و سرداران را تشویق کردند تا کاندیدا شوند و خود آنها هم در این زمینه فعال شدند؛ لذا وقتی فاو سقوط کرد، سپاه سمیناری در کرمانشاه داشت و عمده فرماندهان در غرب بودند». روحانی دربارهٔ روز سقوط فاو نیز می‌گوید: «روزی که فاو سقوط کرد، روزی بود که آیت الله موسوی اردبیلی برای آنها در سمینار سخنرانی داشت. اولین خبر را که «فاو در حال سقوط است»، من به آقای هاشمی رفسنجانی دادم و آن هم یک روز صبح خیلی زود، فرمانده نیروی هوایی به نقل از یکی از خلبانان پایگاه امیدیه تماس گرفت و گفت سپاه از ما تقاضای بمباران کرده و ما برای پشتیبانی در فاو، پرواز می‌کنیم و نیروهای ما در حال عقب‌نشینی از فاو هستند. صبح زود به آقای هاشمی اطلاع دادم وضعیت فاو خراب است. ایشان گفت بعید است خبر درست باشد. ایشان یک ساعت بعد تماس گرفت و گفت خبر شما درست نبوده. با آقای محسن رضایی صحبت کردم، ایشان گفت فاو سقوط نخواهد کرد، مگر اینکه عراق بمب اتمی به کار ببرد». محسن رفیق دوست، وزیر سپاه وقت، نیز صحبت‌هایی مشابه روحانی داشته و دلیل سقوط فاو را «سیاسی» دانسته بود: «سقوط فاو سیاسی بود و فاو بر اثر بی‌توجهی سقوط کرد، نه بر اثر ضعف نظامی ما. در داخل مملکت اتفاقاتی افتاد که فاو سست شد و ما عقب نشستیم. مناقشات سیاسی داخل کشور اثر داشت و علتش هم مجلس سوم بود؛ مثلاً ما به فلان استان که نیروی اصلی ما را در سپاه و بسیج تشکیل می‌داد، می‌گفتیم آقا ما از فلان استان این‌مقدار نیرو می‌خواهیم، اینها می‌گفتند صبر کنید انتخابات تمام شود». این شکست، زمینه‌ساز آن شد که سید روح‌الله خمینی خواستار اجرای حکم اعدام فرماندهان مقصر شکست در جنگ شود، اگرچه این اقدام هیچگاه عملی نشد.
پی‌آمد عملیات

در زمان حکومت صدام این روز همه ساله به عنوان روز آزادسازی فاو جشن گرفته می‌شد.
عراقی‌ها برای این حمله برنامه‌ریزی بسیار دقیقی انجام داده‌بودند. پیش از حمله به سربازان عراقی پادزهر برای سلاح‌های شیمیایی داده شده بود تا آن‌ها را از اثر تجمیع گازها محافظت نماید.[نیازمند منبع] برنامه دقیق برای استفاده سنگین از سلاح‌های شیمیایی عامل تعیین‌کننده در پیروزی عراقی‌ها بود.[نیازمند منبع] کل تلفات عراق در این نبرد کمی بیش از هزار نفر بود.
این حمله هم‌زمان با عملیات ایالات متحده علیه نیروی دریایی ایران با نام عملیات آخوندک بود (که در آن زمان ایالات متحده به صورت غیررسمی جانب عراق را گرفته بود)[نیازمند منبع] در طی عملیات آخوندک بسیاری از کشتی‌های نیروی دریایی ایران آسیب دیدند و ناوچه سهند، یکی از چهار ناوچه ایران در آن زمان، غرق شد. این دو شکست هم‌زمان ضربات مهلکی بر ایرانی‌ها بود.
شوک‌آورتر برای ایرانی‌ها عدم توقف تهاجم عراق بود که آن‌ها توانسته بودند جبهه دیگر جدیدی را نیز علیه مواضع نیروهای ایرانی در نزدیکی بصره باز کنند. به‌دنبال این تهاجم عراقی‌ها تهاجم پایداری را برای بیرون راندن ایرانی‌ها از جنوب عراق آغاز نمودند.
یکی از تاکتیک‌ها موفق عراقی‌ها تکنیک مشت یک-دو در استفاده از سلاح‌های شیمیایی بود. در این تکنیک عراقی‌ها با استفاده از توپخانه عراقی‌ها خطوط مقدم ایران را با گازهای سریع پخش شونده سایونید و اعصاب مملو می‌کردند، هم‌زمان گازهای شیمیایی پایدارتر توسط جنگنده‌های عراقی در خطوط پشت جبهه ایران انداخته می‌شد که یک دیوار شیمیایی که جلو ارسال نیروی کمکی به آسیب دیدگان خطوط مقدم را می‌گرفت.
این نبرد آغازی بر پایان جنگ ایران و عراق بود. در پایان جنگ عراقی‌ها توانستند شکست‌های سنگینی را بر نیروهای ایران در خاک عراق متحمل کنند. عراقی‌ها همچنین توانستند مجدداً قسمت‌هایی از خاک ایران را تسخیر نمایند: از جمله اشغال مجدد دهلران که در ۳۰ کیلومتری از مرز در استان ایلام قرار داشت. البته این اشغال چندان به طول نینجامید به مجرد امتناع عراق از خارج کردن نیروهای خود بعد از پذیرش قطعنامه نیروهای عراقی توسط ایرانیان به عقب رانده شدند. رهبری ایران به این نتیجه رسید که جنگ برای ایران غیرقابل پیروزی می‌شود و سرانجام رهبران ایران قریب به یک سال پس از تصویب قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت سازمان ملل، این قطعنامه را پذیرفتند.
کتابشناسی

http://csis.org/files/media/csis/pubs/9005lessonsiraniraqii-chap10.pdf
نیروگاه فردوسی

| نیروگاه فردوسی | نیروگاه فردوسی |
| --- | --- |
کشور: ایران
مختصات: ۳۶°۲۶′۵۲″شمالی ۵۹°۲۴′۰۹″شرقی﻿ / ﻿۳۶٫۴۴۷۸°شمالی ۵۹٫۴۰۲۵°شرقی﻿ / 36.4478; 59.4025
وضعیت: درحال بهره‌برداری
آغاز ساخت: ۱۳۸۳
تاریخ راه‌اندازی: ۱۹ مهر ۱۳۸۷
هزینه ساخت: ۴۰۰ میلیارد تومان
سیکل ترکیبی؟: Yes
توان تولیدی: توان تولیدی
ظرفیت نامی: ۹۵۴ مگاوات
پیوندهای بیرونی: پیوندهای بیرونی
ویکی‌انبار: 
[ویرایش در ویکی‌داده]: [ویرایش در ویکی‌داده]
نیروگاه سیکل ترکیبی فردوسی (مشهد، کیلومتر ۱۴ جاده مشهد - قوچان جنب نیروگاه طوس)، یکی از نیروگاه‌های ایران از نوع سیکل ترکیبی با ظرفیت تولید ۱۴۳۱ مگاوات است که شامل ۶ واحد گازی ۱۵۹ مگاواتی، در قالب طرح B.O.O (ساخت، بهره‌برداری، مالکیت) و ۳ واحد بخار ۱۵۹ مگاواتی در زمینی به مساحت ۵۲ هکتار است.
حرارت خروجی از واحدهای گازی با عبور از هارپ‌های واحد بخار باعث تبدیل آب به بخار و افزایش فشار بخار و در نهایت راه اندازی توربین بخار می‌شود که این امر باعث افزایش بهره‌وری و راندمان بیشتر نیروگاه‌های سیکل ترکیبی نسبت به نیروگاه گازی می‌شود.
سوخت این نیروگاه گاز طبیعی و سوخت پشتیبان نفت گاز (گازوئیل) است.
روزشمار ساخت و هزینه نیروگاه

ساخت نیروگاه فردوسی از سال ۱۳۸۳ شروع شد. واحد دوم در تیر ۱۳۸۶، واحد سوم در بهمن ۱۳۸۶، واحد پنجم در خرداد ۱۳۸۷ و سرانجام بخش گاز نیروگاه در ۱۹ مهر ۱۳۸۷ وارد مدار شد.
این نیروگاه با سرمایه‌گذاری بخش خصوصی به ارزش ۴۰۰ میلیارد تومان احداث شد. از ۳۸۰ میلیون یورو که در این پروژه سرمایه‌گذاری شد، ۱۵۰ میلیون یورو از آن توسط گروه مپنا صورت گرفت.
واحد اول بخار این نیروگاه در سال ۱۳۹۹ به بهره‌برداری رسید.
دومین واحد بخار نیروگاه فردوسی با توان ۱۶۰ مگاوات در شهریور ۱۴۰۱ به بهره‌برداری رسید.
ابراهیم یونسی

| ابراهیم یونسی | ابراهیم یونسی |
| --- | --- |
ابراهیم یونسی: ابراهیم یونسی
زادهٔ: ۱۲ خرداد ۱۳۰۵ بانه، استان کردستان
درگذشت: ۱۹ بهمن ۱۳۹۰ (۸۵ سال) تهران
آرامگاه: بانه، سلیمان‌بگ
یادمان‌ها: پارک مشاهیر کرد سنندج
ملیت: ایرانی
دیگر نام‌ها: آزاد سیروان
تحصیلات: دکترای اقتصاد توسعه
محل تحصیل: سوربون
پیشه(ها): نویسنده و مترجم
آثار برجسته: استاندار کردستان در دولت موقت
همسر: رزا (۱۳۹۸–۱۳۲۸)
فرزندان: سه دختر: مریم، نوشین، سیروان یک پسر: آزاد
ابراهیم یونسی (۱۲ خرداد ۱۳۰۵ در بانه – ۱۹ بهمن ۱۳۹۰ در تهران)، نویسنده و مترجم کُرد اهل ایران بود.
زندگی

یونسی در ۱۲ خرداد ۱۳۰۵ در بانه به دنیا آمد، وی نخستین استاندار کردستان ایران، پس از انقلاب ۵۷ و در دولت مهدی بازرگان بود. ابراهیم یونسی از افسران بازمانده شبکه نظامی حزب توده ایران در سال‌های پیش از کودتای ۲۸ مرداد است. او پس از کودتا نیز سال‌ها در زندان ماند و محکوم به اعدام شده بود و به دلیل آنکه یک پای خود را در ارتش از دست داده بود، یک درجه تخفیف گرفت و به حبس ابد محکوم شد. او ترجمه را از همان روزهای زندان آغاز کرد. وی ۸۰ کتاب از زبان انگلیسی و یک کتاب از زبان فرانسوی به فارسی ترجمه کرده‌است.[نیازمند منبع] یونسی از اعضای پایدار کانون نویسندگان ایران و از امضا کنندگان متن معروف ما نویسنده‌ایم بود.
ابراهیم یونسی از سال ۱۳۸۸، به بیماری آلزایمر مبتلا شد.
نوشته‌ها > رمان

گورستان غریبان (۱۳۵۸)
دلداده‌ها (۱۳۷۲)
مادرم دو بار گریست (۱۳۷۷)
رؤیا به رؤیا (۱۳۷۹)
کج‌کلاه و کولی (۱۳۷۹)
دادا شیرین (۱۳۸۰)
زمستان بی‌بهار (۱۳۸۲)
شکفتن باغ (۱۳۸۳)
دعا برای آرمن (۱۳۷۷)
خوش آمدی (۱۳۸۱)
جنگ سایه‌ها و یک داستان دیگر (۱۳۸۷)
نوشته‌ها > داستان‌نویسی

هنر داستان‌نویسی (۱۳۴۱)
ترجمه‌ها > تاریخ ادبیات و هنر

ادبیات آفریقا، او. آر. دی ثورن
تاریخ ادبیات یونان، رز هربرت جنینگز
تاریخ اجتماعی هنر، آرنولد هاوزر
سیری در ادبیات غرب، جان بوینتن پریستلی
تاریخ ادبیات روسیه، د. س . میرسکی
جنبه‌های رمان، ادوارد مورگان فورستر
هنر نمایشنامه‌نویسی، برنارد گربانیه
تامس هاردی، سی.دی لوییس و آر.ای. اسکات‌جیمز
چارلز دیکنز، باربارا هاردی
ترجمه‌ها > تاریخ کردستان

کردها و کردستان، درک کینان
تاریخ معاصر کرد، دیوید مک‌داول
جنبش ملی کرد، کریس کوچرا
کردها، ترک‌ها، عرب‌ها، سیسل جی ادموندز
گشتی در کردستان ترکیه، لیزر شرین
مسئلۀ کرد و روابط ایران و ترکیه، رابرت اولسن
با این رسوایی چه بخشایشی، جاناتان رندل
کردها، مصطفی نازدار
جامعه‌شناسی مردم کرد (آغا، شیخ و دولت)، مارتین وان‌برویینِ‌سِن
قیام شیخ سعید پیران، رابرت اولسن
ترجمه‌ها > ادبیات

آرزوهای بزرگ، چارلز دیکنز (۱۳۳۶)
تکیه‌گاه، تئودور درایزر
طوفان، ویلیام شکسپیر
اگر بیل استریت زبان داشت، جیمز بالدوین
یک جفت چشم آبی، توماس هاردی
به دور از مردم شوریده، توماس هاردی
جود گمنام، توماس هاردی
موسیقی و سکوت، رز تره‌مین
بازگشت بومی، تامس هاردی
میراث شوم، جورج گیسینگ (۱۳۷۱)
لینمارا، عشق و آرزو، کاترین گاسکین
آشیان عقاب، هون کنستانس
مشتی غبار، آرتور اولین وو
سرگذشت یک اسب، لئو تولستوی
میراث، ماکسیم گورکی
آسیاب کنار فلوس، جرج الیوت
مردی که خورشید را در دست داشت، جک ریموند جونز
علامتچی، چارلز دیکنز (۱۳۷۶)
داستان دو شهر، چارلز دیکنز
دفتر یادداشت روزانه یک نویسنده، فئودور داستایفسکی
اسپارتاکوس، هوارد فاست
زندگانی و عقاید آقای تریسترام شندی، لارنس استرن
دست تکیده، توماس هاردی
نهج‌البلاغه (ترجمه دشتی)

ترجمه نهج‌البلاغه نام کتابی است به قلم و ترجمه محمد دشتی که در ۷۵۲ صفحه نوشته شده‌است.
انگیزه نگارش

دشتی در مقدمه کتاب، انگیزه خود را از ترجمه کتاب نهج‌البلاغه رفع ایراداتی که در ترجمه‌های دیگر موجود است، بیان می‌کند و سپس نتیجه می‌گیرد که نیاز به ترجمه‌ای جامع و پیام‌رسان با حفظ امانت در متن اصلی وجود دارد.
ویژگی‌ها

مهم‌ترین ویژگی این کتاب، عمومی بودن ترجمه و نام گذاری خطبه‌ها، حکمت‌ها و نامه‌های علی بن ابی طالب می‌باشد. به نحوی که ۱۵۰۰ عنوان برای این مباحث انتخاب شده‌است.
نمونه ترجمه

نمونه ای از ترجمه دشتی در بخشی از نامه علی بن ابی طالب به مالک اشتر:
إِیَّاکَ وَ الدِّمَاءَ وَ سَفْکَهَا بِغَیْرِ حِلِّهَا فَإِنَّهُ لَیْسَ شَیْءٌ أَدْعَی لِنِقْمَةٍ وَ لَا أَعْظَمَ لِتَبِعَةٍ وَ لَا أَحْرَی بِزَوَالِ نِعْمَةٍ وَ انْقِطَاعِ مُدَّةٍ مِنْ سَفْکِ الدِّمَاءِ بِغَیْرِ حَقِّهَا وَ اللَّهُ سُبْحَانَهُ مُبْتَدِئٌ بِالْحُکْمِ بَیْنَ الْعِبَادِ فِیمَا تَسَافَکُوا مِنَ الدِّمَاءِ یَوْمَ الْقِیَامَةِ فَلَا تُقَوِّیَنَّ سُلْطَانَکَ بِسَفْکِ دَمٍ حَرَامٍ فَإِنَّ ذَلِکَ مِمَّا یُضْعِفُهُ وَ یُوهِنُهُ بَلْ یُزِیلُهُ وَ یَنْقُلُهُ وَ لَا عُذْرَ لَکَ عِنْدَ اللَّهِ وَ لَا عِنْدِی فِی قَتْلِ الْعَمْدِ لِأَنَّ فِیهِ قَوَدَ الْبَدَنِ وَ إِنِ ابْتُلِیتَ بِخَطَإٍ وَ أَفْرَطَ عَلَیْکَ سَوْطُکَ أَوْ سَیْفُکَ أَوْ یَدُکَ بِالْعُقُوبَةِ فَإِنَّ فِی الْوَکْزَةِ فَمَا فَوْقَهَا مَقْتَلَةً فَلَا تَطْمَحَنَّ بِکَ نَخْوَةُ سُلْطَانِکَ عَنْ أَنْ تُؤَدِّیَ إِلَی أَوْلِیَاءِ الْمَقْتُولِ حَقَّهُمْ .
از خونریزی بپرهیز، و از خون ناحق پروا کن، که هیچ چیز همانند خون ناحق کیفر الهی را نزدیک مجازات را بزرگ نمی‌کند، و نابودی نعمت‌ها را سرعت نمی‌بخشد و زوال حکومت را نزدیک نمی‌گرداند، و روز قیامت خدای سبحان قبل از رسیدگی اعمال بندگان، نسبت به خون‌های ناحق ریخته شده داوری خواهد کرد، پس با ریختن خونی حرام، حکومت خود را تقویت مکن. زیرا خون ناحق، پایه‌های حکومت را سست، و پست می‌کند و بنیاد آن را بر کنده به دیگری منتقل سازد، و تو، نه در نزد من، و نه در پیشگاه خداوند، عذری در خون ناحق نخواهی داشت چرا که کیفر آن قصاص است و از آن گریزی نیست. اگر به خطا خون کسی ریختی، یا تازیانه یا شمشیر، یا دستت دچار تند روی شد، که گاه مشتی سبب کشتن کسی می‌گردد، چه رسد به بیش از آن- مبادا غرور قدرت تو را از پرداخت خونبها به بازماندگان مقتول بازدارد.
نقد و بررسی

این ترجمه تا کنون چندین مرتبه مورد نقد و بررسی و مقایسه قرار گرفته‌است.
فرودگاه بین‌المللی دشت ناز ساری

فرودگاه بین‌المللی دشت ناز ساری که فرودگاه بین‌المللی شهدای ساری نیز نامیده می‌شود، نام فرودگاهی در نزدیکی شهر ساری است. فرودگاه دشت ناز ساری به عنوان یک فرودگاه بین‌المللی شناخته می‌شود.
از فرودگاه دشت ناز ساری به شهرهای تهران و مشهد پروازهای روزانه‌ای توسط هواپیمایی وارش برقرار است. این فرودگاه بین‌المللی است و در ۱۵ کیلومتری شهر ساری واقع شده و پروازهای داخلی آن به شهرهای مشهد، شیراز، اهواز، عسلویه، تهران، بندرعباس، کیش و چابهار برقرار است. فرودگاه بین‌المللی دشت ناز ساری در شش‌ماهه اول سال ۱۴۰۲ از نظر تعداد مسافر و تعداد پرواز از بین فرودگاه‌های کشور در رتبه ۴ قرار گرفته‌است و از بزرگ‌ترین فرودگاه‌های شمال کشور است. این فرودگاه در هفته بیش از ۹۰ پرواز دارد. این فرودگاه در مسیر اتوبان ساری به نکا در شهرستان میاندورود واقع گردیده‌است. پایه‌گذاری این فرودگاه مربوط به سال ۱۳۲۶ (۱۹۴۷ میلادی) است اما پروازهای مسافربری این فرودگاه از سال ۱۳۷۲ آغاز گردیده‌است.
فرودگاه ساری از نظر تعداد پروازهای حج دارای رتبهٔ سوم در کشور است.
در سال ۲۰۱۶ میلادی ۳٬۱۵۴ نشست و برخاست هواپیما در این فرودگاه انجام شد و ۳۴۴٬۸۱۵ نفر مسافر و ۳٬۲۵۰٬۰۶۰ کیلوگرم بار از طریق آن جابجا شدند.
شرکت‌های هواپیمایی و مقصدها

| شرکت‌های هواپیمایی | مقصدهای پروازی |
| --- | --- |
هواپیمایی وارش : تهران، مشهد، کیش، بندرعباس، چابهار، نجف 
ایران ایر : تهران، تبریز، اصفهان، مدینه، بغداد 
ایران ایرتور : مشهد، اهواز 
هواپیمایی آسمان : شیراز، اهواز، مشهد 
هواپیمایی سعودی : جده، مدینه 
فلای بغداد:  بغداد 
هواپیمایی ماهان : استانبول، نجف، بغداد، مشهد 
هواپیمایی کیش : کیش 
هواپیمایی آتا : مشهد، بندرعباس 
هواپیمایی کارون : اهواز 
هواپیمایی کاسپین : مشهد 
هواپیمایی ساها : عسلویه 
هواپیمایی قشم : مشهد 
پارس ایر : تهران، کرمان، اکتائو
شرکت‌های هواپیمایی و مقصدها > ترمینال پروازهای خارجی

ترمینال پروازهای خارجی فرودگاه بین‌المللی دشت ناز ساری در دو طبقه به مساحت ۳۰۵۱ مترمربع بنا گردیده‌است.
این ترمینال با اعتباری معادل هفده میلیارد ریال به بهره‌برداری رسید.
همچنین هواپیمایی وارش نیز از خرداد ۹۸ خط پرواز ساری-مشهد-دوشنبه راه اندازی کرد که از ساری با یک توقف می‌توان به پایتخت تاجیکستان رفت. و همچنین بزودی نیز پرواز دبی و استانبول توسط ایرلاینی که نام نبرده شده و باکو و تفلیس توسط ایران ایر راه اندازی می‌شود. و پروازهای حج به مقصد جده و مدینه توسط هواپیمایی سعودی و ایران ایر و پروازهایی به بغداد و نجف توسط هواپیمایی قشم و هواپیمایی ماهان و فلای بغداد برقرار است.
نیروگاه تشرین

| نیروگاه سیکل ترکیبی تشرین | نیروگاه سیکل ترکیبی تشرین |
| --- | --- |
کشور: سوریه
مختصات: ۳۳°۲۵′۵۵″شمالی ۳۶°۴۰′۵۲″شرقی﻿ / ﻿۳۳٫۴۳۱۹۳°شمالی ۳۶٫۶۸۰۹۹°شرقی﻿ / 33.43193; 36.68099
وضعیت: درحال بهره‌برداری
آغاز ساخت: ۱۸ مرداد ۱۳۸۷
تاریخ راه‌اندازی: آذر ۱۳۸۸
هزینه ساخت: ۶۰ تا ۱۵۰ میلیارد تومان
توان تولیدی: توان تولیدی
ساخت و مدل: شرکت مپنا
ظرفیت نامی: ۴۸۰ مگاوات
پیوندهای بیرونی: پیوندهای بیرونی
ویکی‌انبار: 
[ویرایش در ویکی‌داده]: [ویرایش در ویکی‌داده]
نیروگاه سیکل ترکیبی تشرین سوریه (در سوریه، در ۵۰ کیلومتری جنوب شرقی دمشق، بهره‌برداری آذر ۱۳۸۸)، یکی از نیروگاه‌های کشور سوریه ساخت شرکت مپنا است. این نیروگاه از نوع سیکل ترکیبی با ظرفیت تولید ۴۸۰ مگاوات است که شامل ۲ واحد گازی ۱۶۰ مگاواتی و ۱ واحد بخار ۱۶۰ مگاواتی است.
سوخت این نیروگاه گاز طبیعی و سوخت پشتیبان نفت گاز (گازوئیل) است.
نیروگاه تشرین به صورت پیمانکار اجرایی کلید در دست (EPC)، از سوی پیمانکاران ایرانی ساخته شد. تمام تجهیزات این نیروگاه نیز توسط ایران ساخته و تأمین شده‌است. ایران تا کنون ۳ نیروگاه در سوریه ساخته است که بعد از ساختن نیروگاه تشرین اقدام به ساخت نیروگاه جندر کرد که در حین ساخت آن چند تن از مهندسان ایرانی ربوده شدند و اکنون در حال ساخت نیروگاه سویدیه است.
روزشمار ساخت و هزینه نیروگاه

قرارداد ساخت نیروگاه تشرین در ۱۸ مرداد ۱۳۸۷ به امضا رسید و واحد اول این نیروگاه در آذر ۱۳۸۸ و واحد آخر آن در شهریور ۱۳۸۹ به شبکه برق سوریه وصل شد که تحویل موقت آخرین واحد (واحد بخار) در ۲ خرداد ۱۳۹۰ انجام شد. همچنین، خاتمه قرارداد ۱۸ مهر ۱۳۹۰ بود که مدت قرارداد از ابتدا تا تحویل دائم، ۳۹ ماه بود.
هزینه اجرایی ساخت نیروگاه تشرین، ۶۰ تا ۱۵۰ میلیارد تومان تخمین زده شد.
رویدادها > دیدار وزیر برق سوریه از نیروگاه

در اردیبهشت ۱۳۹۰، وزیر وقت برق سوریه، عماد محمد دیب خمیس و هیئت همراه از نیروگاه تشرین دیدن کرد.
رویدادها > حمله گروه‌های شورشی

طبق اعلام وزیر برق سوریه در آذر ۱۳۹۲، گروه‌های شورشی، نیروگاه تشرین را هدف موشک‌های خمپاره قرار دادند.
زن ترنس

ملا حابیجان، دوشیزه ترنس جهانی ۲۰۲۰
زن ترنس یا ترازن (به انگلیسی: trans woman) به فردی گفته می‌شود که جنسیت انتسابی زمان تولد او مرد بوده است ولی بعداً خود را زن هویت‌یابی می‌کند. این افراد در مراحل گذار جنسیت خود ممکن است دست به آشکارسازی بزنند، نام و پوشش خود را تغییر دهند یا در مواردی از آشفتگی جنسیتی نیازمند مداخلات پزشکی مثل هورمون‌تراپی یا جراحی تطبیق و بازتایید جنسیت باشند تا به هویت جنسیتی خود نزدیک شوند. زنان ترنس در بسیاری از موقعیت‌های زندگی مثل روابط خانوادگی، اشتغال، تحصیل و دسترسی به مسکن درگیر با تبعیض و اشکال مختلف تراجنسیت‌هراسی هستند.
واژه‌شناسی

در گذشته از عبارت مرد به زن (MTF) به جای زن ترنس استفاده می‌شد. زنان ترنس، زن هستند، به همین دلیل عبارت مرد به زن ترنس به نوعی توهین به آنان است و استفاده از آن مگر در کاربردهای پزشکی منسوخ شده است.
اصطلاح «زن تراجنسیتی» همیشه با «زن تراجنسی» یکی نیست، هرچند اغلب در یک معنای واحد استفاده می‌شوند. تراجنسیتی اصطلاحی چتری است که شامل افراد با هویت جنسیتی مختلف (از جمله افراد تراجنسی) می‌شود.
گذار جنسیت

مقالهٔ اصلی: گذار جنسیت
گذار جنسیت فرایند هم‌سوکردن ویژگی‌های جنسی فرد با هویت جنسیتی است. که روش‌های مختلفی برای آن وجود دارد:
گذار اجتماعی: آشکارسازی، تغییر نام، تغییر پوشش و …
گذار حقوقی: تغییر نام در اسناد حقوقی و مدارک شناسایی و تغییر نشانگر جنسی
گذار پزشکی: دریافت هورمون جنسی و جراحی تطبیق و بازتایید جنسیت
گذار جنسیت > دریافت هورمون جنسی جایگزین

مقالهٔ اصلی: هورمون‌درمانی زنانه‌سازی
می‌توان گفت اصلی‌ترین نیاز پزشکی زنان ترنس مصرف هورمون استروژن است، مصرف هورمون‌های جایگزین می‌تواند صفات ثانویه جنسی منتسب به زنان (مانند رشد پستان و توزیع چربی زنانه) را در زنان ترنس ایجاد کند. در برخی موارد از آشفتگی جنسیتی شدیدتر این مداخلات ممکن است با جراحی تطبیق و بازتایید جنسیت همراه شود.
گذار جنسیت > جراحی‌های تطبیق و بازتایید جنسیت

همچنین ببینید: جراحی تطبیق و بازتایید جنسیت
جراحی‌های تطبیق و بازتایید جنسیت برای زنان ترنس شامل :ارکیدکتومی، واژینوپلاستی و لابیاپلاستی می‌شود. علاوه بر عمل‌های اصلی تغییر در اندام جنسی ممکن است بزرگ کردن پستان و درون‌کاشت پستان نیز به درخواست فرد انجام شود. این افراد برای داشتن زندگی راحت‌تر در صورت تمایل جراحی مؤنث‌سازی چهره، عمل‌های تغییر صدا و تراشیدن سیب گلو را انجام دهند.
زنان ترنس لزوماً تمام جراحی‌های بالا را انجام نمی‌دهند و ممکن است فردی هیچ، همه یا بعضی از اقدامات را انجام دهد.
پذیرش زنان ترنس توسط زنان هم‌سوجنسی

مقالهٔ اصلی: دیدگاه فمینیسم در خصوص افراد تراجنسیتی
این موضوع همچنان بین زنان ترنس و گروه‌های فمینیستی چالش‌برانگیز است. با وجود اینکه امروز بخش بزرگی از زنان فمینیست، زنان ترنس را به‌عنوان زن می‌شناسند اما همچنان برخی از فمینیست‌های رادیکال زنان تراجنسیتی را زن نمی‌دانند. شاید بارزترین مصادق این رویکرد، رفتار تبعیض‌آمیز فمینیست‌ها در برابر زن ترنس حاضر در جشنواره موسیقی زنان میشگان (یک جشنواره فمینیستی) باشد. در سال ۱۹۹۰ نانسی بورک‌هولدر که یک زن ترنس بود از از این جشنواره اخراج شد و پس از آن، این جشنواره در قوانین خود نوشت «زن فقط زن متولد می‌شوند». این اتفاق با اعتراض بخشی از فمینیست‌ها و زنان ترنس روبه‌رو شد
این اتفاقات موجب شکل‌گیری جریان‌های جدید فمینیسم مثل ترنس‌فمینیسم و کوییرفمینیسم شد. این جنبش‌ها توسط زنان فمینیست-کوییر، برای زنان ترنسی که آزادی خود را ذاتاً مربوط به آزادی همه زنان می‌دانند، تشکیل شد."
گرایش جنسی زنان ترنس

زنان ترنس ممکن است دگرجنس‌گرا، همجنس‌گرا، دوجنس‌گرا، همه‌جنس‌گرا یا بی‌جنس‌گرا باشند. بررسی روی گرایش جنسی حدود ۳۰۰۰ «زن ترنس آمریکایی» نشان داد که ۳۱٪ از آن‌ها دوجنس‌گرا، ۲۹٪ "همجنس‌گرا، ۲۳٪ دگرجنس‌گرا، ۷٪ بی‌جنس‌گرا و ۷٪ خود را کوییر معرفی کردند.
زنان ترنس

مقالهٔ اصلی: فهرست زنان ترنس
ورزشگاه دینامو آرنا

| 0 | 1 |
| --- | --- |
محل: تفلیس، گرجستان
بازسازی: ۲۰۰۶ بازسازی و افزایش جایگاه تماشاگران
بازگشایی: ۱۹۳۶ (ساخت اولیه) ۱۹۷۶ (ورزشگاه کنونی)
مالک: باشگاه فوتبال دینامو تفلیس
نوع زمین: چمن
طراح: گیا کوردیانی، آرچیل کوردیانی
گنجایش: ۵۴٬۲۰۲ نفر
خانه: تیم ملی فوتبال گرجستان تیم ملی راگبی ۱۵ نفره گرجستان باشگاه فوتبال دینامو تفلیس
ابعاد: ۱۰۵ × ۶۸
ورزشگاه دینامو آرنا  (به انگلیسی: Dinamo Arena) ورزشگاهی در تفلیس، گرجستان و ورزشگاه خانگی تیم ملی فوتبال گرجستان و باشگاه فوتبال دینامو تفلیس است.
این ورزشگاه در سال ۱۹۷۶ میلادی ساخته شده و هم اکنون ظرفیت آن  ۵۴٬۲۰۲ است. در محل فعلی این ورزشگاه، ورزشگاه مرکزی تفلیس قرار داشته است که پس از تخریب با سبک و نام جدیدی (دینامو آرنا) احداث شده است. این ورزشگاه پس از بازسازی جایگاه های تماشگرانش افزایش یافته است .
این ورزشگاه میزبان بازی سوپر جام اروپا بین تیم های بارسلونا و سه ویا اسپانیا در سال 	۲۰۱۵ بود. و همچنین میزبان بازی های جام قهرمانی اروپا بوده است تیم های ملی کشورهایی مانند آلمان و فرانسه و اسپانیا و ایتالیا و روسیه و اکراین و آذربایجان و هلند و اتریش نیز در این زمین بازی کرده‌اند .
پیلاتوس پی-۲

| پیلاتوس پی-۲ | پیلاتوس پی-۲ |
| --- | --- |
کاربری: هواگرد آموزشی
تولیدکننده: Pilatus Aircraft
نخستین پرواز: ۲۷ آوریل ۱۹۴۵
بازنشستگی: ۱۹۸۱
کاربر اصلی: Swiss Air Force
تعداد ساخته‌شده: ۵۵
پیلاتوس پی-۲ (به انگلیسی: Pilatus_P-2) یک هواگرد از نوع هواگرد آموزشی ساخت شرکت Pilatus Aircraft است. هواگرد پیلاتوس پی-۲ نخستین پروازش را در ۲۷ آوریل ۱۹۴۵ میلادی انجام داد. در مجموع، تعداد ۵۵ فروند از این هواگرد ساخته شده‌است.
سقنقور خال‌قرمز

| اسکینک خال‌قرمز | اسکینک خال‌قرمز |
| --- | --- |
اسکینک خال‌قرمز، Eumeces schneideri: اسکینک خال‌قرمز، Eumeces schneideri
رده‌بندی علمی: رده‌بندی علمی
فرمانرو:: جانوران
شاخه:: طنابداران
رده:: خزندگان
راسته:: پولک‌داران
تیره:: سقنقور
گونه:: E. schneideri
نام دوبخشی: نام دوبخشی
Eumeces schneideri : Eumeces schneideri 
اسکینک خال‌قرمز یا اسکینک اشنایدری (نام علمی: Eumeces schneideri) نام یک گونه از تیره سقنقور است.
اسکینک اشنایدر در کل محدودۀ پراکندگی خود دارای شش زیرگونۀ شناخته‌شده است که یک زیرگونه آن شامل (E.s.princeos۱۸۳۹)E.s.princeps  در ایران ثبت شده است.
در ایران

در آذر ۱۴۰۳ اعلام شد که این گونه در روستای تموغه بخش مرکزی سقز و در نزدیکی رودخانه فصلی این روستا دیده شده است.
آئرو کاماندر ۱۰۰

| آئرو کاماندر ۱۰۰ | آئرو کاماندر ۱۰۰ |
| --- | --- |
کاربری: هواپیمای سبک
تولیدکننده: Volaircraft/Aero Commander
نخستین پرواز: ۱۹۶۰
آئرو کاماندر ۱۰۰ (به انگلیسی: Aero_Commander_100) یک هواگرد ملخ‌پیشین تک‌موتوره از نوع هواپیمای سبک ساخت شرکت Volaircraft/Aero Commander است. هواگرد آئرو کاماندر ۱۰۰ نخستین پروازش را در ۱۹۶۰ میلادی انجام داد.