stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
منابع زندگانی کوروش بزرگ
منبع‌های یهودی

مقالهٔ اصلی: کوروش بزرگ در عهد عتیق
در خلال فتح بابل، کوروش منشور خود در خصوص آزادی‌های اجتماعی و دینی را اعلام کرد. بنی‌اسرائیل نیز مشمول چنین قانونی شد و کوروش آن‌ها را مخیر کرد که در بابل بمانند یا به سرزمین کنعان در ساحل مدیترانه بازگردند. در خصوص آنان که به کنعان بازگشتند، کوروش تمهیداتی را برای بازسازی هیکل یا معبد سلیمان فراهم آورد و استقرار آنان را در آن منطقه تسهیل کرد. این رفتار برای یهودیان، که نقطهٔ مقابل رفتار اسارت‌بار بابلیان بود، کوروش را به قهرمانی برای قوم یهود بدل ساخت که جایگاه ویژه‌ای در متون دینی آنان یافت. در شماری از کتاب انبیا از کتب عهد عتیق، نام کوروش به‌عنوان منجی برده‌شده و گاه اقدام او در جهت آزادسازی یهود از اسارت، به‌عنوان یک مأموریت خودآگاه یا ناخودآگاه الهی تلقی شده‌است. نمونه‌ای از این یادکرد را می‌توان در کتاب دوم تواریخ ایام (۲۲:۳۶–۲۳)، کتاب عزرا (۱، ۴:۳–۵، ۵:۱۳–۱۷، ۶:۳، ۱۴) کتاب اشعیا (۲۸:۴۴، ۱:۴۵ به‌بعد، ۱:۴۶–۲، ۴۷) و کتاب دانیال (۲۱:۱، ۶:۲۹، ۱:۱۰) بازجست.
به اعتقاد ویزه‌هوفر، نبایستی منابع یهود (کتاب دوم تواریخ، کتاب عزرا و کتاب اشعیاء نبی) را به منزله سند تاریخی محسوب کنیم. چرا که یهودیان، همچون گزنفون، روایتگر تصویرگر شخصیتی نیک، از کوروش بودند. از نظر او، این نوشتارها، نویدبخش یا توصیف‌گر «نقطه عطف الهی و لاهوتی» برای اسرائیل هستند. کوروش، همچون «ابزار عمل تاریخی یهوه» ظاهر می‌شود، که به دوران تبعید آنان پایان می‌بخشد و دوران تازه‌ای را شروع می‌کند. حتی خاروشناسان، تردید دارند که آیا کوروش، به راستی فرمان بازگشت یهودیان تبعیدی به موطن خود و بازسازی معبد هیکل و استقرار مجدد کیش یهود در اورشلیم را صادر کرده‌است، یا اینکه این یک فرض پیش‌بینی‌گرایانه از جانب یهودیان بود که از جانب خدا، منجی فرستاده شود و این کردارها را انجام دهد.
منبع‌های یهودی > ارمیا و اشعیا

پیامبران یهودی، هم‌میهنان اسیر خود را دلداری می‌داده‌اند که: «بنا بر پیشگویی ما، بابل به‌زودی سقوط خواهد کرد و آنها به زادگاه خود بازخواهند گشت.» در آغاز قرن شش پیش از میلاد ارمیای نبی پیشگویی کرد که تعداد فراوانی از مادها و مردمان اورارو (آرارات)، مانوی‌ها و بالأخره ستیانی‌ها (آشکنازها) انتقام یهوه را خواهند گرفت و بابل را ویران خواهند کرد. ارمیا با خوشحالی چنین اظهار داشت(۱۱: LI) «سلاح خود را تیز کنید، سپرها را برگیرید. خداوند روح پادشاهان ماد را به تلاطم درآورده‌است. زیرا ارادهٔ وی بر این قرار گرفته‌است که بابل را ویران کند… یک دونده می‌دود تا به دیگری برسد یک قاصد می‌رود تا به قاصد دیگر برسد برای گفتن این نکته به شاه بابل که شهر تو از هر گوشه‌ای به تصرف درآمده‌است.» اندکی پس از آن اشعیای نبی چنین پیشگویی کرد (۱۷–۲۲ XIII): «مادها که هیچ چشم‌داشتی به طلا و نقره ندارند» علیه بابل به حرکت در خواهند آمد. این پیامبر اظهار امیدواری کرد که بابل مطلقاً ویران شود. به‌صورتی که حتی شبانان نیز نتوانند گوسفندان خود را در ویرانه‌های آن بچرانند. هنگامی که پارسیان خود را برای نبرد آماده کردند، اشعیا چنین اظهار داشت(۶ XXII): «ایلامی‌ها ترکش برگفتند… و کوروش غلاف از سپر خود برداشت»
ولی دشمنان شاهان بابل بیش از ۶۰ سال صبر کردند. فقط هنگامی که مادها و بعد هم لیدی بوسیلهٔ پارسیان شکست خوردند، آن موقعی بود که انبیای یهود بار دیگر خوش‌بینی خود را بدست آوردند. این نکته در کتاب اشعیای نبی منعکس شده‌است، در فصل ۴۰ تا ۴۸ (و ظاهراً در فصول ۴۹ و ۵۵ هم) که نوشتن آن مربوط می‌شود به دوران سقوط لیدی و سقوط بابل به دست پارسیان. پاره‌ای از بخش‌های این فصل با اسناد خطوط میخی در دسترس، هم از نظر روح و هم از نظر محتوا چنان با یکدیگر شباهت دارند (مخصوصاً با استوانه کوروش) که امکان دارد نویسندهٔ کتاب اشعیا قبلاً از کتیبه بابلی با خبر بوده‌است. به ویژه اشعیای نبی (XLV ۱)که مکرراً نام کوروش را می‌برند و او را مسیح و برگزیدهٔ یهوه می‌دانند. وی دربارهٔ کوروش می‌گوید: «وی شبان من است و تمام هدف‌های مرا به انجام خواهد رساند.» و دربارهٔ اورشلیم چنین می‌گوید: «اورشلیم دوباره مسکون خواهد شد.» و دربارهٔ معبد چنین می‌گوید: «بنیان تو استوار خواهد شد.»(X-LIV ۲۸) خداوند به برگزیده‌اش کوروش چنین می‌گوید: «دست راست تو را گرفتم تا ملل مختلف در برابر تو سر تعظیم فرود آورند و جامه‌ها را از تن شاهان برکنند دروازه‌ها را در برابر تو خواهم گشود، من پیشاپیش تو خواهم رفت و کوه‌ها را هموار خواهم کرد. درهای برنزی را شکسته، قطعه قطعه خواهم کرد و میله‌های آهن را خواهم برید.»(XLV 1-2).
منبع‌های یهودی > نحمیا و عزرا

نحمیا و عزرا، دو شخصیت دینی یهودی، از کسانی بودند که پس از بازگشت به شهر اورشلیم (با اجازهٔ کوروش بزرگ و به منظور بازسازی معبد) به مرمت معبد پرداختند. نحمیا یکی از مقامات دربار اردشیر هخامنشی (درازدست ۴۶۵–۴۲۴ پ م) در شوش بود و از سوی شاه به سمت حاکم یهودیه منصوب گردید. عزرا (در قرآن عزیر نامیده شده‌است.) نیز احتمالاً یکی از مشاوران اردشیر اول هخامنشی بود که در ۴۴۵ پ م از او مأموریت یافت به یهودیه سفر کند و به آن شهر سر و سامان دهد.
کتاب نحمیا در واقع بخشی از کتاب عزرا بود که در عصر مسیحیت از آن تفکیک شد و در روایت لاتینی آن، به عزرای دوم موسوم شد. نویسندهٔ این کتاب کاهنی ناشناس است که معمولاً «وقایع‌نگار» نامیده شده و خاطرات نحمیا را در سدهٔ چهارم پیش از میلاد تألیف کرده‌است. اصل این متن، گزارشی بوده که نحمیا برای اردشیر اول هخامنشی به زبان آرامی، یعنی زبان رسمی و اداری امپراتوری هخامنشی، تهیه و تدوین نموده است. کتاب‌های عزرا و نحمیا در قدیم یک کتاب بوده و پس از ترجمه به لاتین به دو بخش عزرا و نحمیا تقسیم شد. بعدها کتاب‌های عزرای سوم و چهارم نیز نوشته شد، اما مورد پذیرش تورات مسیحی و عبری قرار نگرفت. عزرای سوم که متنی تاریخی است بر اساس کتاب عزرای اول و دوم نگاشته شد و عزرای چهارم نیز که جنبه تاریخی دارد، در هفت بخش به ویرانی معبد اورشلیم توسط نیتوس، امپراتور روم، پرداخته است.
کوروش در تاریخ ۵۳۸ پیش از میلاد به یهودیان اجازه داد که از اسارت بابلی‌ها بیرون آیند و به زادگاه خود بازگردند و معبد اورشلیم را بازسازی کنند. به‌علاوه کوروش «شش بازار» را که رهبر یهودیان در اسارت بود و از تبار داوود، به عنوان فرماندار منطقهٔ یهودیه منصوب نمود.
این فرمان کوروش در کتاب عزرا به دو زبان آمده‌است، یکی از آن‌ها زبان عبری و دیگری زبان آرامی است. محتوای این دو یکی نیست. کارشناسان و دانشمندان مدت‌ها در این زمینه پژوهش کردند که ببینند کدام یک از این دو متن موثق است. بسیاری از این کارشناسان بر این باور شدند که متن آرامی را ترجیح دهند در حالی که پاره‌ای از دانشمندان بر این باورند که هر دو متن تحریف شده‌اند. بیکرمن نظر دیگری داده‌است که کم و بیش متقاعد کننده‌است. وی می‌گوید ما با دو سند روبرو هستیم که هر یک از دیگری مستقل است و هر دو سند اصیل هستند. بدین معنی که متن آرامی فرمان رسمی دربار شاهی بوده‌است، در حالی که متن عبری طوری تنظیم شده‌است که مسئله رسمیت اورشلیم را نشان می‌دهد تا با سنت محلی توافق داشته باشد.
متن عبری (عزرا I:۱–۸) دربارهٔ فرمان به شرح زیر است: «کوروش بیانیه‌ای در سراسر قلمرو خود صادر کرد و در عین حال آن را به نوشتار درآورد. بدین ترتیب شاه ایران چنین می‌گوید: یهوه خدای آسمان تمام پادشاهی زمین را به من داده‌است، و به من مأموریت داده که برای وی خانه‌ای در اورشلیم بسازم… هرکس بین شما که میل دارد می‌تواند به اورشلیم برود… و کوروش ظرف‌ها را نزد میترِدات خزانه‌دار بود آورد و آنها را به «شش بازار» داد».
متن آرامی (عزرا VI:۱–۵) چنین می‌خواند: «داریوش شاه فرمانی صادر کرد و در بابل در میان بایگانی‌های خزانه‌داری به جستجو پرداختند و در اکباتان پایتخت که در استان ماد است طوماری به یافته شد که بر رویش چنین نوشته شده بود: در نخستین سال سلطنت کوروش شاه، کوروش فرمانی صادر کرد به شرح زیر: در مورد خانهٔ خدا در اورشلیم، این خانه باید بازسازی شود، جایی که قربانیان تقدیم می‌شوند… هزینهٔ این کار از خزانهٔ شاهانه داده می‌شود و نیز باید ظرف‌های طلا و نقرهٔ خانهٔ خدا که نبوکدنصر آنها را از معبد اورشلیم برگرفت و به بابل آورد دوباره به معبد که در اورشلیم است بازگردانده شوند».
هری پاتر و جام آتش (فیلم)

| هری پاتر و جام آتش | هری پاتر و جام آتش |
| --- | --- |
پوستر فیلم: پوستر فیلم
کارگردان: مایک نیوول
تهیه‌کننده: دیوید هیمن  دیوید بارون
نویسنده: استیو کلاوز
بر پایه: هری پاتر و جام آتش اثر جی.کی. رولینگ
بازیگران: دنیل ردکلیف روپرت گرینت اما واتسون مایکل گامبون رالف فاینس برندن گلیسون دیوید تننت ایان وایت مگی اسمیت تیموتی اسپال مارجری میسن سو الیوت
موسیقی: پاتریک دویل جان ویلیامز
فیلم‌بردار: راجر پرت
تدوین‌گر: میک اودزلی
توزیع‌کننده: برادران وارنر
تاریخ‌های انتشار:  ۶ نوامبر ۲۰۰۵ (۲۰۰۵-۱۱-۰۶) (اودئون میدان لستر)    ۱۸ نوامبر ۲۰۰۵ (۲۰۰۵-۱۱-۱۸) (ایالات متحده)  
مدت زمان: ۱۵۷ دقیقه
کشور: بریتانیا ایالات متحده
زبان: انگلیسی 
هزینهٔ فیلم: ۱۵۰ میلیون دلار
فروش گیشه: ۸۹۶٫۳ میلیون دلار
هری پاتر و جام آتش (به انگلیسی: Harry Potter and the Goblet of Fire) فیلمی فانتزی محصول سال ۲۰۰۵ بریتانیا/آمریکا و به کارگردانی مایک نیوول و نویسندگی استیو کلاوز است که بر اساس رمانی به همین نام نوشتهٔ جی.کی. رولینگ ساخته شده‌است. این چهارمین قسمت در مجموعه فیلم‌های هری پاتر محسوب می‌شد که دنبالهٔ هری پاتر و زندانی آزکابان و پیش از هری پاتر و محفل ققنوس است.
داستان

مقالهٔ اصلی: هری پاتر و جام آتش
داستان با روایتی از گذشتهٔ لرد ولدمورت شروع می‌شود و بعد داستانی دیگر که ولدمورت فرد غیر جادوگری را می‌کشد و در مورد کشتن هری پاتر صحبت می‌کند و بعد معلوم می‌شود که این روایت در واقع خوابی بوده که هری می‌دیده. هری به پدر خوانده خود یعنی سیریوس بلک نامه می‌نویسد و جریان را می‌گوید. بعد از آن با خانواده دوستش رون ویزلی به دیدن مسابقه فینال جام جهانی کوییدیچ می‌رود.
وقتی وارد مدرسه می‌شود می‌فهمد که مسابقات دوره‌ای سه جادوگر که بین سه مدرسه هاگوارتز، بوباتون و دارمسترانگ، انجام می‌شود، آن سال در هاگوارتز برگزار خواهد شد. شرکت در مسابقه شرط سنی هفده سال دارد و هری نمی‌تواند شرکت کند. هر کس قصد شرکت در مسابقه دارد، باید نام خود و مدرسه‌اش را روی کاغذی نوشته و داخل جام آتش بیندازد .
روز انتخاب شرکت کنندگان، جام آتش نام سه نفر را از سه مدرسه به بیرون پرت می‌کند و این نشانه این است که آن سه نفر برای مسابقه انتخاب شده‌اند، اما ناگهان نام هری نیز از جام بیرون می‌آید و همه با او دشمنی پیدا می‌کنند، حتی بهترین دوستش: رون.
هری مجبور به شرکت در مسابقه می‌شود و در مرحله اول با اژدها روبرو می‌شود، در مرحله دوم ضمن اینکه در دریا رفته و دوستش را از چنگ موجودات دریایی نجات می‌دهد خواهر یکی از شرکت کنندگان را نیز نجات می‌دهد و این باعث می‌شود که امتیازاتش بالا برود. مرحله سوم هزارتویی است که باید به مرکز آن رسید. هری موفق می‌شود به همراه شرکت‌کننده دیگر هاگوارتز، سدریک دیگوری، به جام برسند، اما وقتی آن دو جام را لمس می‌کنند به مکان دیگری منتقل شده و فرود می‌آیند.
در آنجا هری شاهد بازگشتن ولدمورت به بدن فیزیکیش است و سدریک نیز کشته می‌شود. هری و ولدمورت با هم دوئل می‌کنند و هری موفق به فرار می‌شود و به هاگوارتز بازمی‌گردد.
وقتی بازمی‌گردد و همه در فکر مرگ سدریک هستند، معلم درس دفاع در برابر جادوی سیاه او را به دفترش می‌برد و برایش می‌گوید که او معلم این درس یعنی مودی چشم باباغوری نیست، بلکه مرگ خواری است که خود را به شکل مودی درآورده، او نام هری را داخل جام آتش انداخته و او بوده که غیر مستقیم کمک می‌کرده تا هری در مسابقه سه جادوگر پیروز شود. اما قرار بوده که هری به دست ولدمورت کشته شود ولی هری موفق به فرار شده و به همین دلیل مودی قلابی قصد کشتنش را می‌کند. اما همان موقع دامبلدور به همراه اسنیپ می‌رسند و اسنیپ معجون راستی را به مودی قلابی می‌خوراند، و پس از سخنان او پی می‌برند که وی در واقع، بارتی کراوچ جونیور، پسر بارتی کراوچ است که یکی از مرگ خواران ولدمورت بوده و برای رساندن هری پاتر به ولدمورت این کار را کرده و در تمام این مدت،الستور مودی واقعی را داخل صندوقی جادویی و چند طبقه زندانی کرده است و چیزی که مدام می‌نوشیده، معجون تغییر شکل بوده است.
او به آزکابان فرستاده می‌شود و در پایان، دامبلدور طی مراسمی که در یادبود مرگ سدریک دیگوری برگزار شد، رسما بازگشت لرد ولدمورت را اعلام می‌کند و همگان را به آمادگی دعوت می‌نماید.
ایپاتینگا

| ایپاتینگا | ایپاتینگا |
| --- | --- |
شهرستان: شهرستان
ایپاتینگا: ایپاتینگا
ایپاتینگا: ایپاتینگا
  پرچممهر:   پرچممهر
نام(های) مستعار:  "Pouso de Água Limpa": نام(های) مستعار:  "Pouso de Água Limpa"
موقعیت ایپاتینگا در نقشه: موقعیت ایپاتینگا در نقشه
کشور:  برزیل
منطقه‌های برزیل: Southeast
ایالت:  میناز ژرایس
تأسیس‌شده: ۲۹ آوریل ۱۹۶۴
حکومت: حکومت
 • شهردار: Nardyello Rocha (MDB)
مساحت: مساحت
 • کل: ۱۶۵٫۵۰۹ کیلومتر مربع (۶۳٫۹۰۳ مایل مربع)
جمعیت (۲۰۱۵): جمعیت (۲۰۱۵)
 • کل: ۲۵۷۳۱۵
 • تراکم: ۱٫۴۴۰/کیلومتر مربع (۳٫۷۳/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۳
Postal Code: ۳۵۱۶۰–۰۰۰
شاخص توسعه انسانی (۲۰۰۰): 0,806 – high
وبگاه: http://www.ipatinga.mg.gov.br/
ایپاتینگا (به پرتغالی: Ipatinga) یک منطقهٔ مسکونی در برزیل است که در میناز ژرایس واقع شده‌است. ایپاتینگا ۱۶۵٫۵۰۹ کیلومتر مربع مساحت و ۲۵۷٬۳۱۵ نفر جمعیت دارد.
خواهرخوانده

شهر سوژو خواهرخواندهٔ ایپاتینگا هست.
بند ماهی‌بازان شوشتر

| میراث جهانی یونسکو | میراث جهانی یونسکو |
| --- | --- |
بند خداآفرین (ماهی‌بازان) در شب: بند خداآفرین (ماهی‌بازان) در شب
مکان:  ایران، استان خوزستان
معیار ثبت: فرهنگی: i، ii، v
شمارهٔ ثبت: ۱۳۱۵
تاریخ ثبت: ۲۰۰۹ (طی نشست سی‌وسوم)
اطلاعات ثبت ملی: اطلاعات ثبت ملی
شماره ثبت ملی: ۴۲۰۷
دیرینگی: دوره ساسانی
بند ماهی‌بازان یا بند خداآفرین، یک بند طبیعی در مسیر رودخانه گرگر است که احتمالاً درزمان حفر رودخانه آن را پیش بینی کرده‌اند (رودخانه گرگر ساخته دست انسان است). این بند از یک رشته سنگ یکپارچه تشکیل شده و در وسط آن سه دیوار ساخته شده از مصالح وجود دارد که مجرای گذر آب است.
پیشینه ساخت این پل همانند دیگر بناهای آبی تاریخی شوشتر، به دورهٔ ساسانیان باز می‌گردد این بند به همراه 15 اثر تاریخی دیگر شوشتر در نشست سالانه کمیته میراث جهانی یونسکو در ۲۶ ژوئن ۲۰۰۹ (۵ تیرماه ۱۳۸۸) در شهر سویل اسپانیا، با احراز معیارهای ۱، ۲ و ۵ با عنوان نظام آبی تاریخی شوشتر به عنوان دهمین اثر ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو با شماره ۱۳۱۵ به ثبت رسیده است.
قیف جداکننده

سازنده: دکانتهیک قیف جداکننده که در حال جداکردن روغن (بالا) و آب رنگی (پایین) از هم است.
دکانتور یا قیف جداکننده (به انگلیسی: Separatory funnel) یا قیف دکانته یکی از ابزار آزمایشگاهی است که مایعات را بر اساس چگالی از هم جدا می‌کند، شرط انجام این کار چند فازی بودن مایعات است؛ یعنی دو مایع با هم ترکیب نشوند، یا به عبارتی دیگر دو مایع باید مخلوط باشند. آب و نفت مثالی از این نوع محیط است، مثلاً اگر مخلوط روغن و آب را در مخزن این دستگاه بریزیم بر حسب چگالی مواد در داخل این ظرف تفکیک می‌شود. اگر شیر زیر ظرف را باز کنیم مایعی که دارای چگالی بالاست در زیر قرار گرفته و از دستگاه خارج می‌گردد تا اینکه به مرز جدایی مایعات (روغن و آب) برسد، در چنین حالتی شیر را می‌بندیم و دستگاه با موفقیت دو مایع مخلوط را از هم جدا می‌کند. به منظور یاد بود از سازندهٔ این اثر (دکانته) نام او را برای این اثر گذاشته‌اند.
تیم ملی فوتبال آنگویلا

تیم ملی فوتبال آنگویلا نمایندهٔ کشور آنگویلا در مسابقات بین‌المللی است که زیر نظر «فدراسیون فوتبال آنگویلا» فعالیت می‌کند.
اولین بازی رسمی این تیم در تاریخ ۱۴ مه ۱۹۹۱ میلادی در برابر تیم ملی فوتبال مونتسرات برگزار شده‌است.
پیروز یکم

برای دیگر کاربردها، پیروز را ببینید.
| پیروز یکم پیروئوزَت 𐭯𐭩𐭫𐭥𐭰 | پیروز یکم پیروئوزَت 𐭯𐭩𐭫𐭥𐭰 |
| --- | --- |
شاهنشاه ایران و انیران : شاهنشاه ایران و انیران 
درخم پیروز یکم: درخم پیروز یکم
هجدهمین شاهنشاه ساسانی (ایران‌شهر): هجدهمین شاهنشاه ساسانی (ایران‌شهر)
سلطنت: ۴۵۹ – ۴۸۴
پیشین: هرمز سوم
جانشین: بلاش
درگذشته: ۴۸۴ هرات، ایران‌شهر
فرزند(ان): قباد یکم زاماسپ پیروزدخت
خاندان: خاندان ساسان
پدر: یزدگرد دوم
مادر: دینگ
پیروز یکم (به پارسی میانه: 𐭯𐭩𐭫𐭥𐭰 ت.ت. 'پیروئوزَت'؛ درگذشتهٔ ۴۸۴ میلادی) هجدهمین شاهنشاه ایران و انیران از خاندان ساسان در ایران‌شهر بود که از ۴۵۹ تا ۴۸۴ میلادی بر ایران‌شهر پادشاهی کرد. پیروز یکم فرزند یزدگرد دوم بود و برای نشستن بر تخت شاهنشاهی ایران‌شهر با برادر خود هرمز سوم جنگید و در نهایت پیروز شد.
پیروز یکم شاهنشاه مبارزی بود و بیشتر دوران خود را در جنگ‌ها سپری کرد. وی در آغاز با پیروزی شورشی که در آلبانیای قفقاز روی داده بود را سرکوب کرد و سپس به صورت قطعی کیداریان را شکست داد. با این هنگام در مبارزه با هپتالیان چندان پیروزی‌ای به‌دست نیاورد و سرانجام در جنگ با آنان جان خود را از دست داد. در زمان پادشاهی پیروز یکم خشکسالی‌ای که زمان آن را هفت سال نوشته‌اند، در ایران‌شهر روی داد ولی گفته شده که این پادشاه از خود درایت زیادی نشان داده و آن را تا جای ممکن مهار کرد. پس از کشته شدن پیروز یکم در نبرد هرات، وزرگان ساسانی به رهبری سوخرا و شاپور مهران برادرش بلاش را به‌عنوان پادشاه نو برگزیدند.
از آثار پیروز دیوار بزرگ گرگان است. این دیوار، دیواری در شمال ایران (از دریای کاسپین در امتداد گرگان رود) است که برای جلوگیری از هجوم هپتالیان، کشیده شده بود. همچنین بنای روستای پیروز-وهرام (اسلام‌شهر امروزی)، در جنوب تهران را به پیروز یکم نسبت داده‌اند.
جنگ‌های جانشینی

یزدگرد دوم در سال ۴۵۷ درگذشت و با درگذشت او، هرمز که پسر بزرگتر او بود در ری تاج‌گذاری کرد. اما پیروز هرمز را به عنوان شاهنشاه به رسمیت نشناخت و با یاری رهام مهران به شمال شرق ایران رفت و در آنجا ارتشی فراهم نمود تا با برادرش روبرو شود. پس از اینکه شاهنشاهی با نبرد دو برادر وارد یک جنگ داخلی برای بر تخت‌نشینی شد، مادر آن‌ها دینگ در پایتخت زمام امور را به دست گرفت و در زمان بحران جانشینی، بر ایرانشهر — یا دست کم بخش‌های غربی آن — فرمان راند.
اینگونه که منابع ایرانی و اسلامی دیده می‌شود، پیروز نسبت به برادرش شاهزادۀ لایق‌تری برای برتخت نشینی بود. تنها در یک متنی که نام نویسنده‌اش مشخص نیست آمده‌است که هرمز «بهتر و دلیرتر» بود، درحالی که پیروز در مسائل دینی آگاهی بیشتری داشت.
در سال ۴۵۹، پیروز به قلمروی خشنواز، فرمانروای هپتالی رفت و او پذیرفت که به شاهزادۀ ساسانی برای خلع هرمز یاری رساند. با کمک خاندان مهران و نیروهای هپتالیان، پیروز با برادرش روبرو شد و آنان را شکست داد. بر اساس برخی منابع، پیروز هرمز را بخشید و اجازه داد تا به زندگی‌اش ادامه دهد. با این حال، این مسئله با گفتۀ منابع دیگری که مدعی‌اند او هرمز و سه‌تن از اعضای خانواده‌اش را کشت، سازگاری ندارد.
پیروز پس از تاج‌گذاری تالقان را به خشنواز بخشید.
سال‌های آغازین > پس از جنگ داخلی

جنگ داخلی اوضاع ایران‌شهر را بر هم ریخت. واچه دوم، شاه آلبانیای قفقاز بر ساسانیان شورید و در زمانی که دو برادر بر سر تخت شاهنشاهی مشغول جنگ بودند، خودش را مستقل اعلام کرد. پس از آرام شدن اوضاع در سال ۴۵۹، پیروز به سمت آلبانیا لشکر کشید و به راحتی واچه را برکنار کرد و آن منطقه را بار دیگر تابع ایران ساخت. او سپس به ارمنیانِ ارمنستان ساسانی این اجازه را داد که برای پیوستن به مسیحیت، آزاد باشند. وی سپس با امپراتوری روم قراردادی امضا کرد که ایرانیان و رومیان با کمک یکدیگر از گذرگاه‌های قفقاز در برابر نیروهای مهاجم پاسداری کنند.
پیروز همچنین به برادر جوانش، ایزد گشنسپ، فرمان داد تا ارمنیانی را که یزدگرد دوم در اثر مسائل دینی به مناطق مختلف کوچانده بود را به هرات منتقل کند.
سال‌های آغازین > قحطی هفت‌ساله

تاریخ‌نگاران از وقوع یک قحطی شدید در دوران پیروز در میان سال‌های ۴۶۴ و ۴۷۱ خبر داده‌اند. گفته شده که این قحطی ایران را کاملاً ویران کرد و به اندازه‌ای شدید بود که باعث شد حتی آب دجله و فرات هم خشک شود. تلفات این اتفاق را چند هزار نفر برآورد کرده‌اند.
با این حال تاریخ‌نگاران همچنین از این نوشته‌اند که پیروز در جریان این اتفاق، از خود خرد و لیاقت زیادی نشان داد و تمام تلاشش را برای مهار مشکل به کار بست. گفته شده او با خیرخواهی در مدت قحطی به نقاط مختلف ایران سفر می‌کرد و شخصاً به وضعیت مردم رسیدگی می‌کرد و حتی مالیات‌ها را نیز لغو کرد.
جنگ با کیداریان

کیداریان که از زمان شاپور دوم در فرارود ساکن شده بودند، در دهه شصت قرن پنجم میلادی از پرداخت خراج به ساسانیان سر باز زدند. همین مسئله باعث شد تا آتش جنگ میان دو دولت شعله‌ور شود. گفته شده که در آغاز جنگ، پیروز به اندازه کافی نیرو در اختیار نداشته است که با کیداریان روبرو شود. برخی منابع از این نوشته‌اند که او از امپراتور روم برای این جنگ درخواست کمک کرد که البته درخواستش توسط دولت کنستانتین یکم رد شد. پس از آن، پیروز با کونخواس، رهبر کیداریان صلح کرد و قرار شد تا خواهر این شاهنشاه با شاه کیداریان ازدواج کند. اما پیروز به آنان کلک زد و یک زن دیگر را به جای خواهرش برای ازدواج با کونخواس فرستاد.
پس از مدتی که کونخواس از نیرنگ پیروز آگاه شد، خواست تا این رفتار او را تلافی کند. وی به شاهنشاه پیامی فرستاد و از او خواست تا چند افسر نظامی را به قلمروی او بفرستد تا ارتشش را تقویت کند. پیروز نیز سیصد مرد را به بلام (پایتخت کیداریان. احتمالاً نام دیگر شهر بلخ است یا نام یک شهر در سغد) فرستاد. با این حال، کونخواس بسیاری از آنان را کشت و برخی دیگر را نقص عضو کرد و به همراه پیامی که «نیرنگ پیروز باعث این مسئله شد»، به ایران باز فرستاد. اینکه پس از پی بردن پیروز به اتفاقی که برای سربازانش افتاده، چه اتفاقی روی داده است و واکنش او چه بوده، مشخص نیست. اما می‌دانیم که شاه در سال ۴۶۷ با کمک هپتالیان به سختی کیداریان را شکست داده و آنان را از فرارود بیرون راند. گرچه کیداریان هنوز مناطقی مانند گنداره را در اختیار داشتند، اما دیگر نتوانستند برای ساسانیان مشکلی ایجاد کنند.
جنگ با هپتالیان

با این هنگام، هپتالیان پس از چندی به پیروز یکم خیانت کرده و بر بلخ چیره شدند. این مسئله، آغازگر جنگ میان ساسانیان و هپتالیان گردید. با این حال، این جنگ برای دولت تیسفون فاجعه‌بار بود. پس از دو نبرد، پیروز در سال های ۴۶۹ و ۴۷۵ به سختی از هپتالیان شکست خورد و حتی خود او نیز اسیر آنان گردید. او مدتی بعد با پرداخت خراجی به هپتالیان آزاد شد. گفته شده که رومیان در پرداخت خسارت به هپتالیان به او یاری رساندند.
مدت کوتاهی پس از این جنگ، درحالی که هنوز آثار قحطی در ایران دیده می‌شد، هپتالیان از شمال به ایران حمله ور شدند. پیروز به همراه واختانگ یکم، شاه گرجستان (ایبری) یکی از دست‌نشاندگانش، به سرزمین‌های تحت کنترل هپتالیان یورش برد که این مسئله آنان را مجبور کرد تا از خاک ایران عقب نشینی کنند. با این حال، باز هم اوضاع برای او پیش نرفت و باز هم در یک نبرد خونین در برابر ارتش هپتالی شکست خورد. شاهنشاه مجبور شد تا دخترش، پسرش کواد (قباد) — که بعدها با نام کواد یکم بر تخت نشست — و موبدان موبد را به عنوان گروگان به دربار هپتالیان بفرستد.
شورش ارمنستان

در سال ۴۸۱، گرجستان شورید و اعلام استقلال کرد. پیروز مرزبان ارمنستان را مامور سرکوب شورش آن منطقه کرد. با این حال پس از خروج این مرزبان از ارمنستان، این منطقه نیز شورید و یک ارمنی مسیحی به نام بارگاتید را به عنوان فرمانروای خود اعلام کرد.
آذرگشنسپ از سوی پیروز مامور شد تا اوضاع را در شمال غربی شاهنشاهی آرام کند. او با موفقیت گرجستان را بار دیگر تحت حاکمیت ساسانیان در آورد، اما در ارمنستان راه به جایی نبرد، شکست خورد و کشته شد. پیروز در جواب، دو سپاه دیگر به منطقه فرستاد تا ارمنستان و گرجستان که بار دیگر شورش کرده بود را ضمیمه امپراتوری کند. فرماندهی سپاه فرستاده شده به ارمنستان را آذرنرسه برعهده داشت.
در نهایت، ساهگ شاه ارمنستان کشته شد و شاپور مهران تا حد زیادی اوضاع را در این منطقه تحت کنترل گرفت. با این حال، هنوز کارش را به پایان نرسانده بود که پیروز او را به پایتخت فراخواند و فرمانده جدیدی به نام زرمهر هزاررفت را برای سرکوب شورش در ارمنستان فرستاد. گرچه زرمهر نیز برای مدت طولانی در ارمنستان نماند و چند ماه بعد به دربار فراخوانده شد. سیاست‌های پیروز در انتخاب فرماندهی منجر شد تا ارمنستان برای مدتی از کنترل ایران خارج شود.
جنگ دوباره با هپتالیان و مرگ

مقالهٔ اصلی: نبرد هرات (۴۸۴ میلادی)
در سال‌های پایانی شاهنشاهی‌اش، پیروز سپاه بزرگی که شماره آن را حدود پنجاه تا صد هزار نفره نوشته‌اند، جمع‌آوری کرد تا شکست پیشین ایران در جنگ با هپتالیان را تلافی کند. او برادرش بلاش را در تیسفون به عنوان رئیس موقت دولت برگزید و خود با سپاهی گران به قلمروی هپتالیان یورش برد. پیروز با موفقیت وارد بلخ شد و هرگونه مذاکره برای صلح با هپتالیان را رد کرد. با این حال، در زمانی که به نظر می‌رسید پیروزی با ایران است، خشنواز (اخشنوار) حیله‌ای به کار بست و پیروز نیز در دام او افتاد. شاه هپتالیان یک سپاه کوچک را به سمت پیروز فرستاد و شاهنشاه ساسانی نیز به تعقیب آنان پرداخت. او تعقیب سپاه خشنواز را تا هرات ادامه داد، جایی که درون تله افتاد و به سختی شکست خورد. خود او نیز به همراه بخش بسیار بزرگی از سپاهش کشته شدند. گرچه، گفته شده که خشنواز با جسد پیروز با احترام برخورد کرد و آن را به ایران فرستاد تا با مانند یک زرتشتی در دخمه قرار گیرد.
پس از آن هپتالیان به ایران حمله‌ور شده و شهرها و مناطق زیادی را غارت کردند. با این حال، شاهنشاهی ساسانی توانست از این بحران عبور کند، زیرا سوخرا در تیسفون قدرت را به دست گرفت و بلاش را به‌عنوان شاهنشاه نو بر تخت پادشاهی نشاند.
در ادبیات پارسی

داستان‌های زیادی درباره پیروز یکم در ادبیات پارسی نقل شده است. یکی از این داستان‌ها، به‌دست نویسندۀ سده سیزدهم میلادی یعنی ابن اسفندیار نقل شده است که به روایت یک داستان عاشقانه می‌پردازد. در این داستان آمده‌است که پیروز یکم در خواب یک دختر زیبا را می‌بیند و در رویا شیفته او می‌شود. پس از بیداری، او مهرپیروز از خاندان مهران را مامور یافتن این دختر می‌کند و زمانی که او با موفقیت دختر را می‌یابد، آشکار می‌شود که وی خواهر ایزدگشنسپ است. سپس پادشاه با آن دختر پیوند زناشویی می‌بندد و شهر آمل در تپورستان را به درخواست وی می سازد.
نگارخانه

سکه‌های پیروز یکم
درخم پیروز یکم، ضرب دارابگرد
دنار پیروز یکم، ضرب اردشیرخوره
دنار پیروز یکم، ضرب تُخارستان در ۴۶۷/۸ م
دنار پیروز یکم، ضرب سند در ۴۵۷/۸ م
نگاره‌ای از پیروز یکم در نامهٔ خسروان
بشقاب سیمین و زرکاری شده ساسانی بانقش پیروز یکم هنگام شکار، کشف شده در سرزمین پرم که در موزه ارمیتاژ نگهداری می‌شود
نیم‌تنه پیروز یکم؛ کشف شده در مازندران که در لوور نگهداری می‌شود
یک شاه هپتالی که تاج پیروز یکم را بر سر دارد.
نگاره ای از مرگ پیروز در خندقی که دشمن کنده بود مربوط به شاهنامه ای قرن پانزدهمی -موزه هنر لس آنجلس
نگاره سده چهارمی/پنجمی اثر ابوریحان بیرونی از پیروز یکم هنگام پرسش از گروهی از موبدان زرتشتی