stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
زهره سادات هاشمی
زندگی

هاشمی در سالِ ۱۳۵۶ در مشهد متولد شد. او فعالیت حرفه‌ای خود را در رادیو در سال ۱۳۷۴ در رادیو مرکز خراسان آغاز کرد. او مدت سه سال به عنوان مجری در برنامهٔ «ایستگاه ورزش» حضور داشت و مجری و گوینده بسیاری از برنامه‌های رادیویی بوده‌است. هاشمي اجرا در تلويزيون را به‌طور جدي از سال ۱۳۹۰ آغاز کرد و سابقهٔ حضور در برنامه‌های تلویزیونی از قبیل «گلخانه»، «سه ستاره» «مسابقهٔ ۱۰۳»، «۱۰۰ برگ» و… در کارنامه دارد.
گزیده فعالیت‌ها > در رادیو

باشگاه جوان، رادیو جوان، مجری
ایستگاه ورزش، رادیو جوان، مجری
گستره دانش، رادیو جوان، مجری
قرار شبانه، رادیو جوان، گوینده و مجری
روی خط جوانی، رادیو جوان، گوینده و مجری
ساعت ۲۵، رادیو جوان، کارشناس مجری
مثلث، رادیو جوان، کارشناس مجری
یک بررسی، رادیو گفتگو، کارشناس مجری
بازار خبر، رادیو تجارت، مجری
موج روز، رادیو جوان، مجری
آیینه و آواز، رادیو جوان، گوینده و مجری
مجله ورزشی بانوان، رادیو جوان، گوینده
صدای دانشجو، رادیو جوان، گوینده مجری
مجله اقتصادی، رادیو تجارت، مجری
رَنگ و رِنگ، رادیو جوان، گوینده
مسابقه سبقت آزاد، رادیو جوان، مجری
جمعه من، رادیو جوان، گوینده و مجری
مسیر سبز، رادیو جوان، گوینده و مجری
آن روی سکه، رادیو جوان، سردبیر
حرفهای بهاری، رادیو جوان، سردبیر
گزیده فعالیت‌ها > در تلویزیون

جشن رمضان، شبکه پنج
سفر بخیر، شبکه سه
اردیبهشت، شبکه چهار
رادیو هفت، شبکه آموزش
رادیو شب، شبکه شما
صدبرگ، شبکه چهار
مسابقه ۱۰۳، شبکه سه
سه ستاره، شبکه سه
کاشانه، شبکه اصفهان
گلخانه، شبکه سه
ویژه برنامه برگ ۲۴، شبکه چهار
سلام، صبح بخیر! فصل دوم، شبکه سه
مدیریت باشگاه رادیویی جوان

باشگاه رادیویی جوان که زیرمجوعه رادیو جوان صدای جمهوری اسلامی ایران است پس از یک وقفه، مجدداً با رویکردهای جدید و با مدیریت زهره هاشمی در سال۱۳۸۷ شروع به‌کار کرد. یکی از رویکردهای جدید این باشگاه گرد هم آوری اساتید و بزرگان رسانه، گوینده‌گی و رادیو با هدف کشف و پرورش استعدادهای بالقوه در این زمینه بود که ماحصل آن پرورش نسل جدید برنامه سازان، مجریان و گوینده‌گان حال حاضر تلویزیون و رادیو شد. یکی دیگر از رویکردهای جدید باشگاه در زمان مدیریت زهره هاشمی، تجلیل از پیشکسوتان عرصه رادیو بانام آئین آفرین بود.
گزارشگری فوتبال

زهره هاشمی در سال ۸۳ برای اولین بار در ایران اقدام به گزارشگری یک مسابقه زنده فوتبالی در رادیو جوان نمود. تا پیش از آن هیچ زنی در ایران گزارشگری مسابقه زنده فوتبالی را انجام نداده بود. او در این باره گفت:
شهریور سال ۸۳ بود. دقیق ترش می‌شود عصرجمعه ۲۷ شهریور. ما برنامه «گردش در ورزش» را روی آنتن زنده رادیو جوان داشتیم و البته مجری پخش رادیو هم خودم بودم. همزمان با برنامه، مسابقه تیم‌های استقلال و صبا باتری هم در استادیوم آزادی در حال برگزاری بود و ما هم از روی مانیتور پخش، مسابقه را دنبال می‌کردیم. خوب به خاطر دارم که اولین سال حضور «صباباتری» در لیگ برتر بود و با کلی از بازیکنان جداشده از استقلال و با سرمربی گری آقای پرویز مظلومی، رو به روی استقلال آقای قلعه نویی ایستاده بودند. گزارشگر آن مسابقه هم «عادل فردوسی پور» بود. یادم هست بین دو نیمه، تهیه‌کننده برنامه که «خشایار رازقی بود» آمد داخل استودیو و گفت آرایش میزهای داخل استودیو را تغییر دهند و میز اجرا درست مقابل مانیتور گذاشته شد. خیلی تعجب کرده بودم. هرچند تهیه‌کننده مان معمولاً ساختارشکن بود و چنین رفتارهایی برایمان طبیعی بود. رفت بیرون استودیو و با دست اشاره کرد بنشینم و گوشی را بگذارم توی گوشم. دکمه ارتباط با استودیو را زد و گفت: «خانم هاشمی بشین و نیمه دوم بازی را گزارش کن.» ماتم برد. راستش ترسیده بودم. در عین حال هیجان زده هم بودم. نه اسامی بازیکنان را داشتم و نه سابقه گزارش زنده فوتبال را. اما تصمیم تهیه‌کننده را باید اجرا می‌کردم. عوامل برنامه اسامی دو تیم را در اختیارم گذاشتند و صدای گزارش فردوسی پور را هم فرستادند توی گوشی مجری. این‌طوری شد که خیلی اتفاقی و عجیب، یک‌نیمه آن بازی را به صورت زنده برای رادیو جوان گزارش کردم. بازی هم با نتیجه تساوی یک بر یک تمام شد.
کارخانه (منطقه بازرگانی)

کارخانه هلندی. در Hugli-Chuchura، بنگال، در سال ۱۶۶۵.
کارخانه (پرتغالی: feitoria) نام رایج در دوران قرون وسطی و عصر جدید اولیه برای یک منطقه تجاری خارجی - که اساساً شکل اولیه از یک منطقه آزاد تجاری یا نقطه انتقال بود. در یک کارخانه، ساکنان محلی می‌توانستند با بازرگانان خارجی که اغلب به عنوان عوامل (حق‌العمل‌کار ) شناخته نمی شوند
ولف ویل

مکان در Nova Scotia, Canada
| ولف ویل | ولف ویل |
| --- | --- |
استان:  Nova Scotia
کانتی: Kings
سکونتگاه: ۱۷۵۵
ثبت‌شده: March 4, 1893
حکومت: حکومت
 • شهردار: جف کانتول
 • MLA: کیت ایروینگ (L)
 • MP: کیت ایروینگ (L)
مساحت: مساحت
 • خشکی: ۶٫۴۵ کیلومتر مربع (۲٫۴۹ مایل مربع)
بیشترین ارتفاع: ۹۲ متر (۳۰۲ فوت)
کمترین ارتفاع: ۰ متر (۰ فوت)
جمعیت: جمعیت
 • کل: ۴۲۶۹
 • تراکم: ۶۶۱٫۷/کیلومتر مربع (۱۷۱۴/مایل مربع)
 • Change (2006–11): افزایش۱۳٫۲٪
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۴ (AST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۳ (ADT)
کد پستی: B4P
کد منطقه: 902
تلفن‌خانه: 542, 585, 697
Median Earnings*: $36,979
NTS Map: 021H01
GNBC Code: CBROD
وبگاه: www.wolfville.ca
*Median household income, 2005: *Median household income, 2005
ولف ویل (به انگلیسی: Wolfville) یک شهرک در کانادا است.
خصوصیات

ولف ویل ۴٬۲۶۹ نفر جمعیت دارد.
آب انبار بالای سرایان

| آب انبار بالا سرایان | آب انبار بالا سرایان |
| --- | --- |
نام: آب انبار بالا سرایان
کشور: ایران
استان: استان خراسان جنوبی
شهرستان: شهرستان سرایان
اطلاعات اثر: اطلاعات اثر
کاربری: آب انبار
دیرینگی: دوره صفوی
دورهٔ ساخت اثر: شاه سلیمان صفوی (۱۰۷۷–۱۱۰۵ ق)
بانی اثر: این بنا توسط فردی به نام حاجی محمد ساخته شده است.
آب انبار بالا سرایان مربوط به دوره صفوی و در محلهٔ تنبی قرار دارد و امروزه در خیابان امام خمینی، کوچه امام خمینی 6 واقع شده است.
معماری

جهت ساخت بنا در امتداد شرقی و غربی بوده و ورود به آب انبار از جهت جنوب بنا میسر می‌شود. سردر ورودی آب انبار سه پله پایینتر از کوچه و با طاق جناغی پوشیده شده است.
قسمت پایین این قاب و کتیبه، با آجرکاری به صورت خفته راسته تزئین شده است. سمت راست ورودی آب انبار، بقایای دیواری با آجرکاری به صورت خفته و راسته تزئین شده است که احتمالاً در گذشته این آب انبار دارای سردر ورودی بوده که بعد از خیابان کشی تخریب گردیده است. از ورودی آب انبار تا رسیدن به پاشیر باید ۲۳ پله طی کرد. در پله سیزدهم پاگردی برای استراحت مراجعینی که آب از آب انبار برمی‌دارند تعبیه شده است. در ساخت پله‌ها از آجر به صورت راسته چین و در پوشش پله‌ها از قوس جناغی با آجر ۲۵×۲۵ سانتیمتر به صورت ضربی با ملات خاک و گچ استفاده شده است. این پلکان مستقیماً در راستای پاشیر قرار دارد. بعد از پلکان، فضای پاشیر و دو سکو در سمت راست و چپ پاشیر تعبیه شده است. فضای پاشیر از چهار طرف با طاق نماهای جناغی تزئین یافته است. این فضا دارای پوشش عرقچین بوده و در مرکز آن روزنه ای به منظور تأمین نور و تهویه فضای پاشیر تعبیه که امروزه مسدود شده و کف پاشیر با آجر به ابعاد ۲۵×۲۵ سانتیمتر آجرفرش شده است. مخزن آب انبار به صورت استوانه ای بوده و پوشش آن به صورت مخروطی ساخته شده و هر چه بالاتر می‌آید فضای پوشش و دور گنبد کمتر می‌شود. تاکنون هیچ گونه اقدامات مرمتی از سوی نمایندگی میراث فرهنگی شهرستان سرایان در این آب انبار انجام نشده و به همین دلیل کمتر دخل و تصرفی در آن صورت گرفته است.
کتیبه

قسمت بالایی سردر ورودی، یک طاق نمای مستطیل شکل وجود دارد که داخل آن کتیبه ای سنگی به رنگ سبز تیره است و به خط نستعلیق، اشعار و سال ساخت بنا نوشته شده است. متن کتیبه که قسمت‌هایی از آن ناخوانا بوده به این شرح است: این بنا در زمان شاه سلیمان بنا ]ناخوانا[/ حاجی محمد آن که بود از]ناخوانا[/ این برکه را که از راه خدا وقف کرد/ شاید در کار او بگشاید خدا]ناخوانا[/ آبش لطیف]ناخوانا[/ از سلسبیل]ناخوانا[/ تاریخ این بنا]ناخوانا[/ تشنه لب کربلا]ناخوانا[. هر چند قسمت‌هایی از متن کتیبه ناخوانا است ولی آنچه مشخص است نشان می‌دهد این بنا در زمان شاه سلیمان صفوی (۱۰۷۷-۱۱۰۵ ق.) و توسط شخصی به نام حاجی محمد بنا شده است.
نمازخانه سنت جورج، قلعه وینزر

| نمازخانه سنت جورج، قلعه وینزر | نمازخانه سنت جورج، قلعه وینزر |
| --- | --- |
The Queen's Free Chapel of the College of St George, Windsor Castle: The Queen's Free Chapel of the College of St George, Windsor Castle
fa (in English: Expected satiety): fa
۵۱°۲۹′۰۲″شمالی ۰°۳۶′۲۴″غربی﻿ / ﻿۵۱٫۴۸۳۷۶°شمالی ۰٫۶۰۶۷۸°غربی﻿ / 51.48376; -0.60678: ۵۱°۲۹′۰۲″شمالی ۰°۳۶′۲۴″غربی﻿ / ﻿۵۱٫۴۸۳۷۶°شمالی ۰٫۶۰۶۷۸°غربی﻿ / 51.48376; -0.60678
موقعیت: وینزر، بارکشر
کشور: United Kingdom
مذهب: نمازخانه سلطنتی انگلستان
Churchmanship: High Church
وبگاه: www.stgeorges-windsor.org
تاریخچه: تاریخچه
اهدا: جرجیس
 :  
معماری: معماری
وضعیت: Chapel
وضعیت کاربردی: Active
ثبت تاریخی: بنای فهرست شده
معماری مذهبی: معماری گوتیک
سال ساخت: 14th century
 :  
موقعیت جغرافیایی: موقعیت جغرافیایی
اسقف‌نشین: Jurisdiction: Royal Peculiar Location: Oxford
 :  
روحانی : روحانی 
Dean: David Conner
Canon(s): Hueston Finlay Martin Poll Mark Powell
 :  
غیر روحانی: غیر روحانی
Organist/Director of music: James Vivian
Music group(s): Choir of St George's Chapel
 :  
نمازخانه سنت جرج، قلعه وینزر (انگلیسی: St George's Chapel, Windsor Castle) محل عبادت در قلعه وینزر است.
ملایر

مکان
| ملایر | ملایر |
| --- | --- |
شهر: شهر
از بالا طبق حرکت ساعت: مرکز شهر - جاده ملایر به اراک در محدوده ملایر - محلات مسکونی شمال شهر - دریاچه کوثر - آتشکده نوشیجان - ایستگاه راه‌آهن ملایر - بوستان سیفیه: از بالا طبق حرکت ساعت: مرکز شهر - جاده ملایر به اراک در محدوده ملایر - محلات مسکونی شمال شهر - دریاچه کوثر - آتشکده نوشیجان - ایستگاه راه‌آهن ملایر - بوستان سیفیه
  مهر:   مهر
نام(های) مستعار: شهر جهانی انگور ، پایتخت مبل و منبت ایران: نام(های) مستعار: شهر جهانی انگور ، پایتخت مبل و منبت ایران
موقعیت: موقعیت
استان: همدان
شهرستان: ملایر
بخش: مرکزی
نام (های) پیشین: مال‌آگر، مال‌آیر، دولت‌آباد
آوانگاری نام: malāyer
همنام: سرزمین آتش
حکومت: حکومت
 • نوع: شهرداری (شهرداری ملایر)
 • شهردار: مجید فرجی
مساحت: مساحت
 • کل: ۸٫۸۰ مایل مربع (۲۲٫۸ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۵۷۲۸ فوت (۱۷۴۶ متر)
جمعیت (۱۳۹۵): جمعیت (۱۳۹۵)
 • کل: ۱۷۰۲۳۸
 • رتبه: دومین در استان همدان
 • تراکم: ۱۵۲۶۰/مایل مربع (۵۸۹۱/کیلومتر مربع)
 • تراکم شهری: ۳٬۹۹۷٫۵/مایل مربع (۱٬۵۴۳٫۴/کیلومتر مربع)
زبان‌ها: زبان‌ها
 • اصلی: فارسی (زبان رسمی)، لری (زبان قومی)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۰۳:۳۰ (ساعت رسمی ایران)
کدپستی: ۶۵۷۱۱ الی ۶۵۷۹۱
کد منطقه: ۰۸۱۳
پلاک خودرو:  ایران ۲۸ج، ل، ن
مسیرهای دسترسی:  جاده ۳۷  جاده 52
حمل و نقل ریلی: ایستگاه راه‌آهن ملایر
وبگاه: www.malayer.ir 
مَلایِر شهری تاریخی در غرب ایران است. این شهر مرکز شهرستان ملایر و در ۳۸۶ کیلومتری غرب پایتخت و در ۷۰ کیلومتری جنوب شرقی مرکز استان واقع شده است. این شهر از نظر جمعیت دومین شهر بزرگ استان همدان، به‌شمار می‌آید.
ملایر دارای سرانه فضای سبز بالایی است به‌طوری که شامل ۴۰ پارک شهری، ۴ پارک جنگلی و یک پارک قدیمی به نام پارک سیفیه است. سرانه فضای سبز در ملایر بیش از ۳/۱۴ متر مربع است. از جمله آثار دیدنی در ملایر می‌توان به پارک سیفیه، یخچال میرفتاح، شهر زیرزمینی سامن دوره اشکانیان، پروژه پارک ملل ملایر، بام ملایر و دریاچه کوثر اشاره کرد.
ملایر دارای طبیعت معتدل کوهستانی با زمستان‌های سرد و پر برف و تابستان‌های معتدل است. وجود روستاها و زمین‌های وسیع کشاورزی و باغ‌های حاصل خیز انگور و فاصله کمتر از ۱۵۰ کیلومتر با سه مرکز استان و قرارگیری بر سر راه‌های مواصلاتی اصلی، همچنین گستردگی صنعت مبل و منبت در توسعه ملایر مؤثر بوده است.
ملایر داری یک ثبت ملی و یک ثبت جهانی است. این شهر به عنوان شهر ملی مبل و منبت در لیست شهرهای صنایع‌دستی کشور ثبت شده است. همچنین انگور ملایر به عنوان پنجاه و سومین میراث مهم کشاورزی جهان در سازمان فائو و ملایر به عنوان شهر جهانی انگور به ثبت رسیده است.
نام

اگرچه شهر کنونی ملایر شهری نوبنیاد است ولی این نام ریشه‌ای کهن دارد. درج نام ملایر بر روی مهرهای به‌دست آمده از دوره ساسانی و ذکر این نام در متن‌های قرن ششم هجری نشان دهنده این است که در آن دوران یا حداقل بخشی از آن، منطقه وسیع بین جنوب کوه‌های الوند تا کوه‌ها شمال لرستان و از شرق در دامنه کوه‌های راسوند تا حوالی کرمانشاه در غرب، به این نام خوانده می‌شده؛ اما به دلیل موقعیت نچندان مناسب ملایر برای تشکیل یک مرکز شهری معتبر و همچنین همجواری این منطقه با شهرهای بزرگ آن دوران همچون همدان، نهاوند، کرج ابودلف و بروجرد، ملایر تا سده‌های اخیر فاقد مرکزیت بوده بنابراین اسناد چندانی از نام ملایر در متون کهن به ویژه متون سده‌های نخستین اسلامی در دسترس نیست، ظهور دوباره نام ملایر را می‌توان بعد از ویرانی شهر کرج ابودلف در سده پنجم هجری و سپس در دوره ایلخانیان در نظر گرفت.
در مورد ریشه‌شناسی نام ملایر چند دیدگاه وجود دارد:
جمعی بر این باورند که نام این شهر از دو واژه «مال» و «آیر» تشکیل شده است، واژه «مال» ممکن است ریشه در زبان‌های کهن ایرانی همچون زبان مادی باشد که زمانی در این منطقه رواج داشته، این واژه در برخی از گویش‌های لری و کردی معنای «خانه» و «سرزمین» را می‌دهد؛ واژه «آیر» نیز تحریف شده واژه «آگر» است که معنای «آتش» را می‌دهد، به‌این ترتیب واژه ملایر به معنای سرزمین آتش است.[نیازمند منبع]
برخی واژه «آیر» را هم‌خانواده با «ایر» و «آریا» می‌دانند که در این صورت ملایر به معنی «سرزمین آریایی‌ها» است.[نیازمند منبع]
برخی آن را تغییر شکل یافته واژه «مِلَه‌دَر» به معنای سرزمین کوهستانی و محل پیام‌رسانی به‌وسیله آتش در شب می‌دانند، کوهی به‌نام «ماله‌دَر کوه» در حوالی ملایر و بروجرد وجود دارد که به این تفسیر شباهت دارد[نیازمند منبع].
تاریخ > پیش از اسلام

پژوهش‌های باستان‌شناسی در تپه پری ملایر نشانگر دیرینگی دشت ملایر در آغاز دورهٔ تاریخی است. بر پایهٔ یافته‌های باستان شناسان در تپه پری ملایر، منطقهٔ ملایر در دورهٔ ایلام قدیم دارای حکومت مستقل محلی بوده که با همسایگان خود روابط اقتصادی، سیاسی و فرهنگی بسیاری داشته است. با توجه به نزدیکی مقر حکومت سلسلهٔ دوم ایلام قدیم به منطقهٔ پری ملایر در این عصر روابط نزدیک این منطقه با پادشاهی سیماشکی محتمل به نظر می‌رسد. سیماشکی یکی از سلسله‌های تمدن ایلام و پایگاه سیاسی این سلسله به احتمال فراوان خرم‌آباد امروزی بوده است.
شاید بتوان گفت کهن‌ترین سندی مرتبط با این دوره مه در آن به صراحت نام ملایر برده شده است را سکه‌های روزگار ساسانی دانست که نام Malayir بر روی آن دیده می‌شود.
ملایر پیش از ساسانیان جزو حوزه اکباتان و در دوره ساسانیان یکی از نواحی پایتخت آن زمان بوده است. از حوادث مهمی که در عهد ساسانیان در ملایر اتفاق می‌افتد مخفی شدن یزدگرد سوم شاه وقت ایران است که پایتختش در شهرستان نهاوند بوده در قلعه‌ای که در چند کیلومتری شهر کنونی ملایر و بر کوهی که هنوز به کوه یزدگرد مشهور است پنهان می‌شود.
در ده کیلومتری جاده ملایر به سمت بروجرد کوهی است بنام یزدگرد که آثار قلعه‌ای مخروبه بر آن هنوز باقی است. در تاریخ آمده است که یزدگرد سوم آخرین شاه ساسانی هنگامی که از اعراب در مداین شکست خورد برای تجدید قوا و جمع‌آوری لشکر به حوالی ملایر گریخت و این مکان آخرین پناهگاه یزدگرد سوم بوده است.
انوج نیز یکی از روستاهای بسیار قدیمی آن می‌باشد که دارای قلعه‌ای بسیار قدیمی بنام قلعه انوج است که در حال نابودی است. به نظر می‌رسد این قلعه مربوط به دوره اشکانی باشد.
برابر مدارک موجود مردم ملایر در زمان حملهٔ عربان، دلیرانه از خود مقاومت کردند. ابن شادی (۵۲۰ ه‍.ق) در مجمل التواریخ و القصص، ضمن شرح جنگ نهاوند می‌نویسد: «جماعتی از شهدای تازیان و از صحابه، بهری از ایشان با جراحت در حدود خوابق و ملایر هرجا افتاده‌اند و بعضی را در این‌جای‌های مشهد ظاهر است».
تاریخ > پس از اسلام

شهر ملایر در زمان افشار از اهمیت به سزایی برخوردار بوده است. در کتاب خواجه تاجدار آمده است که پس از فوت نادر شاه، کریم خان زند ابتدا توانست بر ملایر مسلط شود و در مرحله بعد نهاوند و تویسرکان را فتح کرد. کریم خان زند بعد از غلبه بر مهر علی خان تکلو حاکم همدان موفق شد همدان را به تصرف خود درآورد. او سپس به سراغ اصفهان و گلپایگان رفت و این دو شهر را تسخیر کرد[نیازمند منبع] و به‌طور موقتی ملایر را پایتخت و مقر فرماندهی خود نمود و سپس پایتخت را به فارس برد.[نیازمند منبع]
آنچه در شهر ملایر قابل مشاهده است، در شمال و شمال غرب، بقایای قلعه زندیه و قلعه چوبین بوده است که هر یک از این دو محله به سمت مرکز شهر کنونی توسعه یافته‌اند و به بخش مرکزی تازه ساز شهر وصل می‌شدند. قاجاریان از اتصال این دو مرکز جمعیتی و ایجاد یک شهر در این نقطه اهدافی داشتند که می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:
شواهد نشان می‌دهد که حاکمان قاجار برای کنترل و تسلط بر منطقه‌ای که در میانهٔ شهرهای همدان، نهاوند، تویسرکان و اراک فاقد یک مرکز شهری بوده است با توسعه شهر کنونی ملایر علاوه برتسلط سیاسی و اجتماعی، از تولیدات دامی، کشاورزی و صنایع دستی منطقه به ویژه فرش هم استفاده نموده‌اند.
موقعیت مناسب طبیعی و جغرافیایی موجب تداوم زیستگاهی و توسعه آن در دو سدهٔ اخیر شهر بوده است.
یکی دیگر از دلایل پیدایش و شکل‌گیری شهر کنونی ملایر، قرارگیری ملایر بر سر راه‌های تجاری و کاروانی و عتبات عالیات بوده است.
هستهٔ اولیهٔ شهر ملایر، قلعهٔ بهرام چوبین است. این دژ یکی از پایگاه‌های مهم نظامی بهرام چوبین سردار نامی خسرو پرویز ساسانی بوده است. بهرام چوبین مدت کوتاهی هم شاهنشاه ایران شد. قلعهٔ بهرام چوبین در خیابان وفایی ملایر واقع شده است و به عنوان هسته اولیهٔ شهر ملایر شناخته می‌شود. هرچند امروزه با توسعهٔ شهر ملایر، قلعه بهرام چوبین در زیر خیابان و خانه‌های منطقه مدفون شده است، اما در سال ۱۳۵۶ حفاری‌هایی از سوی دیوید استروناخ در این نقطه انجام شده است. پس از آنکه ایل زند دوباره به ملایر وارد شدند، در کنار قلعه چوبین، قلعه‌ای ساختند که بعدها به قلعه زندیه معروف شد.
محله‌های قدیم ملایر

علیرضا گودرزی در کتاب دانشنامه ملایر محله‌های زیر را برای ملایر برمی‌شمارد:
محله زندیه: بنیاد این محله در سال ۱۲۹۸ خورشیدی نهاده شد. از جنوب به محله دراویش و از غرب به خیابان (شهدا/شاهپور)، میدان شهید احمد جوکار (زندیه)، کوچه نظام وفا (سرتیپ) لقب عسکرخان زند ملایری در این محله معروف است. مردمانی از قاعده هرم قومی زند در این محله ساکن بودند.
محله فراهانی‌ها: از بن‌بست هاشمی تا چال خندق (پارک سجاد) مردمانی پیشه‌ور، متدین واهل علم که از فراهان به این منطقه کوچ می‌نمایند. از افراد شاخص آن می‌توان به محمد صادق فراهانی، احمد علی فراهانی، محمد حسین فراهانی، فردوس فراهانی (اولین بانوی مدرس قرآن ملایر) اشاره کرد؛ مردمان آن آرام و خونسرد بودند که علت تبعیدشان حمایت از امیرکبیر بود. اغلب بوجاردار بودند و دارای قد بلند.
محله زوارآباد: معروف به زورآباد (عاشورا) بنیاد این محله و نیز دروازه ازناو به سال ۱۱۹۵ خورشیدی نهاده شد. طبقات مرفه در این محل بودند و مسجد زنده یاد مهدوی جهت زوار در این محله ساخته شد، این مسجد دارای محراب نیست و سبک آن تداوم دوران زندیه و صفویه است می‌توان آنرا اولین حسینیه به‌شمار آورد، در این خیابان منازلی بود که به زوار اجاره داده می‌شد.
محله باغ شاه (عارف): نخست متعلق به یک نفر از بیگلربیگی‌ها بود بعد طبقات خاصی در این محل ساکن بودند از قبیل قصاب‌ها، کارگرها، حمال‌ها و کبوتر بازها، قماربازها.
محله فرح آباد: فضای مسکونی جنوبی، بین خیابان زوارآباد و اراک. پمپ بنزین اراک در جنوب غربی و قبرستان زوارآباد (باغ گل شهرداری) در جنوب شرقی این محله احداث می‌شود، و قنات جعفرخان محله و باغات مربوط به آن را آبیاری می‌نمود، موزه ملایر منزل لطفعلیان و مصدق الممالک در این محله است، در این محله ثروتمندانی بنام با عمارت‌هایی بزرگ و بی همتا بودند.
محله دراویش: از جنوب به خیابان شهید طلوعی، غرب، خیابان همدان/شاهپور، شمال، کوچه نظام وفا
محله سرچشمه: چون این محله در مظهر قنات احداث می‌شود، لذا به آن سرچشمه می‌گفتند. در نتیجه هیئت‌های مذهبی در این محله هم به هیئت سرچشمه شهره می‌شود. کوچه برق پائین در این محله معروف است که بعدها خیابان (خاکی) شهید طلوعی نامیده می‌شود و اولین چاپارخانه (پست)، ثبت احوال، برق در این خیابان دایر شده بود. مسجد حاج قاسم و حمام بلور ایمانی از نظر سبک معماری در این خیابان قابل اعتنا برای پژوهشگران است.
محله امامی‌ها: این محله در شرق دولت‌آباد کهنه بود که با یک گذر به شمال بازار شیخ الملوک وصل می‌شد. وسعت آن خیابان شهید رستگار مؤمنی تا شهید حمزه لوئی منهای شهرداری و شهربانی بود.
محله دولت‌آباد نو (محله رعیت‌ها): غالباً مرمانی رعیت پیشه بودند (غرب خیابان طالقانی) از سرکشه تا میدان طالقانی
محله سوخته زار: (بی آب، فقیر) کوچه شهید رضا زنگنه تا بن‌بست هاشمی.
محله کیقبادی: این کوچه درشمال خیابان بروجرد (سیروس) بود که از شرق به بازار شیخ الملوک که توسط یک درب چوبی به بازار وصل می‌شد. این درب روز گشوده می‌شد و شب هنگام بسته می‌شد. در این محله اجداد آقایان (کتیرائی، معطر، فرهنگ، کلهر، رزم آرا و نیز حاج ابوالقاسم شیرازی) ساکن بودند.
دولت‌آباد کهنه: فضای مسکونی بین خیابان امام رضا تا کوچه شهید رضا زنگنه (شمال) از شرق به خیابان همدان (شاهپور) محله امامی‌ها به خیابان صفرخانیان و از غرب به خیابان دولت‌آباد (طالقانی جدید) محله رعیت‌ها.
محله مفدآباد: مفد آباد از محله‌های تازه تأسیس به عهد امیر موید، محدوده این محله از دبیرستان شریعتی تا کوچه آذر افرا است که به امیرآباد هم شهره می‌باشد.
جغرافیا

ملایر شهری کوهستانی است و در میان رشته کوه زاگرس قرار گرفته است. بافت اصلی شهر در جلگه‌ای مسطح ساخته شده و آب هوایی معتدل کوهستانی دارد.
از دیدگاه زمین‌شناسی ملایر در زون سنندج- سیرجان قرار دارد و کمربند ملایر – اصفهان به عنوان یکی از گستره‌های معدنی سرب و روی ایران معرفی شده است.
بر اساس اظهار سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور کمربند ملایر – اصفهان مهم‌ترین محور روی و سرب ایران است.
ملایر در ۴۸ درجه و ۴۹ دقیقه و ۳۰ ثانیه از مبدأ گرینویچ و عرض ۳۴ درجه و ۱۷ دقیقه قرار دارد. ارتفاع این شهر از سطح دریا ۱۷۲۵ متر است.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | خنداب و کمیجان | همدان | تویسرکان |  |
|  | اراک |  | نهاوند |  |
|  | اراک |    ملایر     | نهاوند |  |
|  | اراک |  | نهاوند |  |
|  | شازند | بروجرد | خرم‌آباد |  |
جغرافیا > مسافت شهرهای شهرستان ملایر با شهر ملایر

| شهر مقصد | فاصله(KM) | زمان تقریبی سفر |
| --- | --- | --- |
| ازندریان | ۳۵ | ۴۰ دقیقه |
| جوکار | ۲۳ | ۲۰ دقیقه |
| سامن | ۱۷ | ۱۵ دقیقه |
| اسلام‌شهر آق‌گل | ۴۰ | ۴۵ دقیقه |
| زنگنه | ۳۰ | ۳۵ دقیقه   |
مردم‌شناسی > جمعیت

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۱۷۰٬۲۳۷ نفر (۵۲٬۶۹۷ خانوار) بوده است.
جدول زیر روند رشد جمعیت ملایر را نشان می‌دهد.
| جمعیت تاریخی> سال | جمعیت تاریخی> جمعیت | جمعیت تاریخی> ±% |
| --- | --- | --- |
| ۱۳۳۵ | ۲۱٬۱۰۵ | —     |
| ۱۳۴۵ | ۲۸٬۴۳۴ | ۳۴٫۷٪+ |
| ۱۳۵۵ | ۴۷٬۱۱۷ | ۶۵٫۷٪+ |
| ۱۳۶۵ | ۱۰۳٬۶۴۰ | ۱۲۰٪+ |
| ۱۳۷۵ | ۱۴۴٬۳۷۳ | ۳۹٫۳٪+ |
| ۱۳۸۵ | ۱۵۳٬۷۴۸ | ۶٫۵٪+ |
| ۱۳۹۰ | ۱۷۰٬۳۶۵ | ۱۰٫۸٪+ |
| ۱۳۹۵ | ۱۸۱٬۲۷۳ | ۶٫۴٪+ |
مردم‌شناسی > مردم

استان داری همدان : لر و لک اين قوم در شهرستانهاي ملاير ،نهاوند وبخش سامن در ۲۵۵روستا ساكن مي باشند.زبان لري ولك :ساكنان ملاير ،نهاوند وسامن به اين گويشها تكلم مي كنند.
مردم‌شناسی > تاریخچه مردم شناسی

در کتاب قاموس المعارف نوشته مدرس تبریزی، ملایر بلوکی از عراق عجم که دارای سیصد قریه (روستا) است و مردمان آن فارس، ترک، کرد و لر می‌باشند توصیف شده است.
در کتاب فرهنگ جغرافیایی ایران نوشته حسینعلی رزم آرا،زبان مردم شهر ملایر و دهستان های حومه آن،دهستان سامن،دهستان کمازان و دهستان آورزمان فارسی ذکر شده و در دهستان ترک به ترکی و فارسی کردی تکلم می شود.
در کتاب ملایر،نوشته محسن عمادی ملایری، اصلیت بیشتر مردم شهرستان ملایر به مهاجران تازه وارد از نواحی آشتیان،همدان،خوانسار و اصفهان که در دوره فتحعلی شاه قاجار مهاجرت کردند بر می گردد
سیف‌الدوله قاجار حاکم همدان  در سفرنامه خود به ملایر ذکر می‌کند مردم ملایر اکثراً از طوایف لر می‌باشند.
زین‌العابدین شیروانی دویست سال پیش در کتاب بستان السیاحه می‌نویسد که مردم ملایر اکثراً فارسی‌زبان هستند و باقی جمعیت را ترک‌ها و کردها و لرها تشکیل می‌دهند.
مردم‌شناسی > گویش

شهرستان ملایر به خاطر موقعیت جغرافیایی‌اش از دیرباز میزبان اقوام گوناگون بوده است و از این روی گویش‌های گوناگونی در آن به وجود آمده است که مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به زبان فارسی و گویش ملایری می‌توان اشاره کرد. سکندر امان‌الهی بهاروند زبان لری را به دو دسته باختری و خاوری تقسیم کرده و گویش ملایری را در کنار گویش نهاوندی و گویش بروجردی در دسته گویش‌های باختری زبان لری قرار داده است فرهنگستان زبان و ادب فارسی این گویش را بیشتر  فارسی و اندکی لری می‌داند که به لحاظ اشتراک برخی ویژگی‌ها تلفیقی از لهجه همدانی و زبان لری دارد. رودیگر اشمیت نیز معتقد است این گویش به پارسی میانه نزدیک است.
همچنین برخی زبان شناسان با بررسی ویژگیهای آوایی، واژگانی، معنایی و نحوی گویش ملایری آن را گویشی از لری که برخی ویژگی‌های لهجه همدانی و زبان لری و فارسی را دارد دانسته‌اند.اطلس زبان‌های ایران، تصویری از پراکندگی زبانی در کشور ایران ارائه می‌کند، گونه‌های زبانی فهرست‌شده برای ملایر را لری شمالی، فارسی معیار و لکی است.
مردم‌شناسی > دین

دین بیشتر مردم ملایر اسلام و مذهب آنان شیعه دوازده امامی است. در ملایر اقلیت‌های مذهبی نیز وجود دارد. در گذشته شمار زیادی از یهودیان در ملایر زندگی می‌کردند که پس از انقلاب اسلامی بیشتر آن‌ها به اسرائیل مهاجرت کرده‌اند. در گذشته کلیسای ارامنه ملایر در ملایر وجود داشته است. در شهرستان ملایر چهار کلیسا وجود داشته که اکنون تنها ویرانه‌های آن‌ها باقی مانده است.
این کلیساها عبارتند از:
کلیسای مریم مقدس در منطقه اناوش (انوچ)
کلیسای استپانوس مقدس در قاسم‌آباد
کلیسای سرکیس مقدس در ملایر
کلیسای مریم مقدس در شروین (شه‌ورین)
ضمناً در این شهر چهار منطقه ارمنی‌نشین بوده است که از کلیساهای آن‌ها اطلاعی در دست نیست.
ترابری > پایانه مسافربری

شهر ملایر دارای سه پایانه مسافربری می‌باشد:
پایانهٔ بزرگ ملایر در میدان استقلال واقع شده، این پایانه دارای مساحتی معادل ۲۱۰۰۰۰مترمربع است. سرویس‌دهی این پایانه به تمام نقاط کشور (برون استانی) است.
پایانهٔ غرب یا ترمینال همدان در میدان انقلاب بلوار بهشتی جنب فرمانداری واقع شده که دارای مساحتی معادل ۱۰۰۰مترمربع می‌باشد. سرویس‌دهی این پایانه به شهرهای همدان - تویسرکان - سنندج و روزانه ۷۰۰۰نفر مسافر از این پایانه جابه‌جا می‌شوند
پایانهٔ جنوب غرب در بلوار انقلاب میدان تعاون واقع شده و دارای مساحتی معادل ۸۰۰ مترمربع است. سرویس‌دهی این پایانهٔ به شهرهای خرم‌آباد - کرمانشاه - نهاوند - بروجرد - سامن می‌باشد.
ترابری > راه‌آهن

راه‌آهن غرب کشور حلقه اتصال شرق به غرب کشور است که این شبکه از ایستگاه سمنگان در شهر اراک آغاز و در نهایت به بندر لاذقیه در دریا مدیترانه می‌رسد
راه‌آهن شهر ملایر به عنوان بخشی از راه‌آهن غرب است در سال ۱۳۹۱ قطعه اراک ملایر آن تکمیل و قابل بهره‌برداری شده است و قطعه‌ای که این شهر را به کرمانشاه و مرز خسروی متصل می‌کند. تا نیمه نخست سال ۱۳۹۳، ۸۵ درصد پیشرفت کاری داشته است.
ترابری > فرودگاه ولی عصر

فرودگاه ولی عصر فرودگاهی در دست ساخت در شهر ملایر است. مراحل مقدماتی ساخت این فرودگاه از سال ۱۳۷۲ آغاز شده و هدف از احداث آن خدمات دهی به شهروندان شهرهای ملایر، نهاوند و بروجرد است.