stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
فیروز فیروز

| نصرت‌الدوله فیروز | نصرت‌الدوله فیروز |
| --- | --- |
وزیر امور خارجه ایران: وزیر امور خارجه ایران
دوره مسئولیت مرداد ۱۲۹۸ – اسفند ۱۲۹۸: دوره مسئولیت مرداد ۱۲۹۸ – اسفند ۱۲۹۸
پادشاه: احمدشاه قاجار
نخست‌وزیر: وثوق الدوله
پس از: میرزا علی‌قلی خان مشاورالممالک (مسعود انصاری)
پیش از: میرزا اسدالله خان مشارالسلطنه (قدیمی نوایی)
وزیر مالیه: وزیر مالیه
دوره مسئولیت بهمن ۱۳۰۵ – ۱۸ خرداد ۱۳۰۸: دوره مسئولیت بهمن ۱۳۰۵ – ۱۸ خرداد ۱۳۰۸
پادشاه: رضاشاه پهلوی
نخست‌وزیر: حسن مستوفی و مهدی‌قلی هدایت
پس از: حسن اسفندیاری
پیش از: محمدعلی فرزین
وزیر عدلیه: وزیر عدلیه
دوره مسئولیت اول شهریور ۱۳۰۴ – ۲۸ آذر ۱۳۰۴: دوره مسئولیت اول شهریور ۱۳۰۴ – ۲۸ آذر ۱۳۰۴
پادشاه: احمدشاه قاجار
نخست‌وزیر: رضا خان پهلوی
پس از: ادیب‌السلطنه سمیعی
پیش از: مهدی مشیر فاطمی
دوره مسئولیت شهریور ۱۲۹۵ – امرداد ۱۲۹۸: دوره مسئولیت شهریور ۱۲۹۵ – امرداد ۱۲۹۸
نخست‌وزیر: میرزا حسن خان وثوق‌الدوله
نماینده مجلس شورای ملی: نماینده مجلس شورای ملی
دوره مسئولیت ۱۹ تیر ۱۳۰۵ – بهمن ۱۳۰۵: دوره مسئولیت ۱۹ تیر ۱۳۰۵ – بهمن ۱۳۰۵
حوزه انتخاباتی: کرمانشاه (دوره‌های پنجم و ششم)
دوره مسئولیت ۲۲ بهمن ۱۳۰۲ – اول شهریور ۱۳۰۴: دوره مسئولیت ۲۲ بهمن ۱۳۰۲ – اول شهریور ۱۳۰۴
دوره مسئولیت ۱۳۰۰ – ۱۳۰۲: دوره مسئولیت ۱۳۰۰ – ۱۳۰۲
حوزه انتخاباتی: تهران (دوره‌ چهارم)
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: فیروز میرزا ۱۲۶۴ خورشیدی تهران، ایران
درگذشته: ۲۰ دی ۱۳۱۶ (حدود ۵۰ سال) سمنان، ایران
ملیت:  ایران
حزب سیاسی: حزب تجدد
همسر(ان): دفترالملوک (طلاق) احترام فیروز
روابط: عبدالحسین میرزا فرمانفرماعزت‌السلطنه
فرزندان: مظفر فیروز (از همسر اول)لیلی فیروزایرج فیروزشاهرخ فیروز
پیشه: سیاستمدار
فیروز میرزا نصرت‌الدولهٔ سوم (۱۲۶۴ تهران – ۱۳۱۶ سمنان) فرزند شاهزاده عبدالحسین میرزا فرمانفرما و فاطمه خانم عزت‌السلطنه (عزت‌الدوله) دختر مظفرالدین شاه بود. شهرت او در تاریخ ایران بیش از هر چیز به سبب نقش داشتن در قرارداد ۱۹۱۹ است که به عنوان وزیر امور خارجه، یکی از سه امضاکنندهٔ قرارداد بود. او در پیشبرد برنامه‌های اصلاحی و تجددگرایانه همچون وضع قوانین عرفی و تجدید سازمان دادگستری نقش داشت. مبتکر صدور شناسنامه در ایران بود و در به سلطنت رسیدن رضاخان از او هواداری کرد و از دولتمردان دوران رضاشاه شد؛ اما بخاطر اتهام دریافت رشوه ۲۸۰۰۰ پوندی از انگلستان در قرارداد ۱۹۱۹، به دستور رضاشاه به زندان سمنان افتاد و در آنجا کشته شد.
زندگی

مقالهٔ اصلی: عبدالحسین میرزا فرمانفرما
شاهزاده عبدالحسین میرزا فرمانفرما زن‌های متعدد داشت. اولین زن او که در جوانی گرفته، عزت‌الدوله دختر مظفرالدین‌شاه است که مادرش ام‌الخاقان دختر میرزا تقی خان امیرکبیر است. فرمانفرما از عزت‌الدوله چند فرزند داشت که چند تایشان در صغر سن یا عنفوان شباب مردند. فرزندانی که از عزت‌الدوله به عرصه رسیدند عبارت بودند از: فیروز میرزا نصرت‌الدوله که بزرگ‌ترین فرزند فرمانفرما بود، عباس میرزا سالار لشکر، محمد ولی میرزا، محمد حسین میرزا. در سال ۱۲۸۵ نصرت الدوله به ایالت کرمان که در واقع موروثی خانواده‌اش بود رفت و به جای پدرش که به تهران رفته بود والی کرمان شد، ولی نتوانست محبوبیتی در این سمت کسب کند. به او فجایعی نیز نسبت داده می‌شود. وی با پیشکاری که گویا بهجت الملوک نام داشت و بعدها لقب معتضدالدوله گرفت ازدواج کرد.
در سال ۱۲۸۷ فرمانفرما فیروز را با لَله و معلم فارسی و خطاط و غیره برای تحصیل به بیروت فرستاد. وی سپس به پاریس رفت و حقوق و علوم سیاسی خواند و در سال ۱۲۹۳ به ایران بازگشت. او در دوران تحصیل زبان‌های فرانسوی و انگلیسی را تا اندازه‌ای فراگرفت. وقتی به ایران برگشت وارد سیاست شد. اولین شغل مهم دولتی نصرت الدوله معاونت وزارت عدلیه بود که کمی بعد از مراجعت او از فرانسه به وی داده شد (اول اسفند ۱۲۹۳) و با مخالفت‌هایی در مجلس شورای ملی روبرو شد، ولی با نفوذ فرمانفرما این شغل را به دست آورد. نصرت الدوله با داشتن همین سابقهٔ معاونت وزارت عدلیه در کابینهٔ وثوق الدوله که در شهریورماه سال ۱۲۹۵ تشکیل گردید در بیست و هشت سالگی وزیر عدلیه شد. نصرت الدوله در دومین دوره زمامداری وثوق الدوله نیز که نزدیک به دو سال از مردادماه سال ۱۲۹۷ تا تیرماه ۱۲۹۹ دوام یافت ابتدا وزیر عدلیه و سپس وزیر امور خارجه شد. او در مقام وزارت عدلیه، مصوبه سجل احوال را از تصویب دولت گذراند و برای صدور شناسنامه در ایران گام برداشت. در مقام وزارت خارجه نیز در عقد قرارداد ۱۹۱۹ ایران و انگلیس نقش داشت. نصرت‌الدوله همچنین در دوره‌های چهارم، پنجم و ششم به نمایندگی مجلس شورای ملی رسید.
قرارداد ۱۹۱۹

مقالهٔ اصلی: قرارداد ۱۹۱۹
نصرت الدوله علاوه بر دریافت چهل هزار لیره از انگلستان بابت حق‌الزحمه خود در انعقاد قرارداد، شصت هزار لیره هم از محل درآمد شرکت نفت ایران و انگلیس اعتبار گرفت و آن را ظاهراً خرج سفر احمدشاه به اروپا نمود، ولی هرگز حساب این مخارج را به کسی نداد.
هنگامی که نصرت‌الدوله فیروز، وزیر امور خارجه دولت وثوق‌الدوله، صمد خان ممتازالسلطنه، سفیر ایران در پاریس، را معزول کرد و سفارتخانه را به محل دیگری منتقل کرد و شخصاً به کار در سفارت مشغول شد، پلیس فرانسه پرچم ایران را از محل جدید پایین آورد و مانند گذشته صمدخان را وزیر مختار ایران در فرانسه شناخت. این اقدام در جهت حمایت از احمدشاه علیه نصرت‌الدوله که مأمور امضای قرارداد ۱۹۱۹ بود به عمل آمد.
نقش نصرت‌الدوله در عقد قرارداد ۱۹۱۹ از او چهره‌ای منفور ساخت و بر آینده سیاسی‌اش اثر عمیقی گذاشت و می‌توانست همچون وثوق‌الدوله و صارم‌الدوله به پایان زندگی سیاسی اش بینجامد.[نیازمند منبع] اما دفاع سید حسن مدرس از او نجاتش داد. در مجلس چهارم، بحث و جدل بر سر اعتبارنامه و صلاحیت نصرت‌الدوله برای نمایندگی سه جلسه کامل از مجلس را به خود اختصاص داد و عزم جدی برای رد اعتبارنامه و جلوگیری از ورودش به مجلس وجود داشت. مدرس با مذاکرات و توافقهایی خارج از مجلس و اعلام اینکه «نصرت‌الدوله از اعمال گذشته‌اش ابراز پشیمانی می‌کند و عوض شده، پس باید او را به نمایندگی پذیرفت»، نمایندگان را راضی کرد به اعتبارنامه او رأی بدهند (چهاردهم امرداد ۱۳۰۰). با این حال، طعنه و اعتراض به نصرت‌الدوله پیوسته ادامه داشت و بار دیگر در مجلس پنجم به تلاش برخی نمایندگان برای جلوگیری از ورود او به مجلس انجامید. این بار عزالممالک اردلان نماینده سنندج، علاوه بر اینکه نصرت‌الدوله را به سبب عقد قرارداد ۱۹۱۹ فاقد صلاحیت برای نمایندگی دانست، از او در مورد یکصد و بیست هزار لیره استرلینگ توضیح خواست که از دولت گرفت تا احمدشاه را برای عقد قرارداد به لندن ببرد. به گفته عزالممالک پس از گذشت حدود پنج سال از آن سفر، هنوز به حساب این پول رسیدگی نشده بود. ناصرالاسلام نماینده فومن نیز در پاسخ به دفاع نصرت‌الدوله که می‌گفت، اجرای قرارداد ۱۹۱۹ موکول به رأی مجلس شده بود، به مواردی از قرارداد اشاره کرد که پیش از تشکیل مجلس و رأی آن، به اجرا درآمد، مانند استخدام آرمیتاژ اسمیت مستشار مالیه و تعدادی مستشار نظامی و برخورد قهرآمیز با مخالفان قرارداد. با این حال او توانست این بار هم رأی آورد و به مجلس راه یابد، گرچه همچون گذشته، طعنه‌های نمایندگان به او ادامه داشت تا اینکه در اول شهریور ۱۳۰۴ که سردارسپه، نصرت‌الدوله را به عنوان وزیر عدلیه دولت خود به مجلس معرفی کرد، به اوج رسید. سلیمان میرزا که همیشه تندترین مخالف نصرت‌الدوله بود پس از اعلام این انتصاب برخاست و به طعنه گفت:
«یک نفر شخص تاریخی که تاریخ مشعشعی در آزادی مملکت ما دارد، امروز عضو کابینه می‌شود. شاهزاده فیروز میرزا شخصی هستند که در هر ورق از تاریخ آزادی و مشروطیت، یک صفحه برجسته و یک تاریخ عالی برضد مشروطیت دارند. قیام و اقدام علیه آزادی و مشروطیت کرده‌اند».
دوران پهلوی

نصرت‌الدوله در مجلس از هواداران مهم سردار سپه بود. پیش از آنکه دوره نمایندگی اش به پایان برسد، رضاخان او را در اول شهریور ۱۳۰۴ به عنوان وزیر عدلیه به مجلس معرفی کرد اما پس از انقراض سلطنت قاجار، در نخستین دولتی که در زمان پادشاهی رضاشاه تشکیل شد، نصرت‌الدوله حضور نداشت. دوران وزارتش به چهار ماه نکشید. سال بعد فیروز میرزا بار دیگر به نمایندگی کرمانشاه به مجلس رفت (دوره ششم) اما در بهمن همان سال مجلس را ترک گفت، به عنوان وزیر مالیه به دولت رفت و تا هنگام بازداشتش در ۱۸ خرداد ۱۳۰۸ در کابینه‌های مستوفی الممالک و مخبرالسلطنه هدایت بر این سمت ماند.
فیروز میرزا دکتر میلیسپو را در تابستان ۱۳۰۶ از ایران بیرون راند. تقی‌زاده که بعد از نصرت الدوله وزیر مالیه شد، در خاطرات خود می‌نویسد:
«میلیسپو خیلی آدم سختی بود و رضا شاه از دست او به جان آمده بود؛ بنابراین خود رضا شاه هم در مبارزه نصرت الدوله با دکتر میلیسپو از او پشتیبانی می‌کرده و اخراج میلیسپو و مستشاران مالی آمریکایی را در اوایل سلطنت رضا شاه، نباید به حساب نصرت الدوله و سرسختی او در برابر آمریکائیها گذاشت.»
وزارت فیروز میرزا همزمان بود با آغاز طرحهای بزرگ عمرانی همچون احداث راه‌آهن و استخدام مستشاران خارجی در زمینه‌های مختلف که به نقش او به عنوان وزیر مالیه و تأمین کننده اعتبارات لازم برای این طرحها اهمیت می‌بخشید. از جمله اقدامات مهم او، انحصار دولت بر خرید و فروش داخلی و خارجی تریاک و تأسیس «موسسه انحصار تریاک» بود که به عهده وزارت مالیه گذاشته شد. نصرت‌الدوله در این مدت با نفوذی که در تیمورتاش وزیر دربار مقتدر رضا شاه داشت، یکی از ارکان اصلی حکومت به‌شمار می‌آمد.
بازداشت

روز ۱۸ خرداد ماه سال ۱۳۰۸ نصرت الدوله در حالی که وزیر کابینه بود ناگهان به دستور رضا شاه بازداشت شد. دربارهٔ چگونگی بازداشت او، مخبرالسلطنه هدایت که در آن تاریخ رئیس‌الوزرا بوده‌است، چنین می‌نویسد:
روضه خوانی که در وزارت جنگ، پهلوی در قزاقخانه می‌شد، از اول سلطنت در تکیه دولت می‌شود… ۱۸ خرداد برابر ۱۰ محرم درب تکیه جمع بودیم. آلبوم‌هایی مشتمل بر عکسهایی از راه‌آهن جنوب رسیده بود. شاه سینه به سینه نصرت الدوله با بشاشت عکس‌ها را نشان می‌دادند و شرحی می‌فرمودند. بر حسب معمول تشریف بردند و ما به طرف درب شمس‌العماره راهی شدیم. جلوی پله عمارت بادگیر، افسری از نظمیه جلو آمد و نصرت الدوله را جلب کرد. تیمورتاش هم بی‌خبر بود. متحیر ماندیم. راست گفته‌اند که خنده سلاطین، نمودن دندان شیر است. علت رنجش شاه از نصرت الدوله به این غلظت معلوم نشد. حدس من این بود که باید ارتباط با صارم الدوله و قضایای فارس داشته باشد.»
اتهامی که علیه نصرت‌الدوله در دادسرا مطرح شد، این بود که برای رفع توقیف املاک حاجی امین‌الضرب، شانزده هزار تومان از او رشوه گرفته و برای دریافت این رشوه، معامله‌ای صوری با انبار غله تهران ترتیب داده است.  نصرت الدوله بعد از اینکه در نتیجه تلاش پدر و وساطت مستوفی الممالک از زندان آزاد شد، در اردیبهشت ماه ۱۳۰۹ به اتهام ارتشاء در دیوانعالی کشور محاکمه و به محرومیت از حقـوق مدنی و چهـار ماه حبـس تادیبـی و پرداخت ۵۸٬۰۸۰ ریال جریمه بابت اخذ ۱۹۳۶ تومان رشوه محکوم گردید. نصرت الدوله در جریان محاکمه ضمن دفاع از خود گفت با آن همه امکانات و ثروت پدری نیازی به دریافت چنین رشوه‌ای نداشته و با صدای بلند گفت «حالا مرا دزد کرده‌اید، آن هم آفتابه‌دزد؟»
ابراهیم صفایی از جلسه دادگاه او نوشته است:
«[میرزا رضا خان] نائینی، دادستان کل گفت: آقای فیروز! شما ملت را به شهادت دعوت نکنید. شما بارها همین ملت را تحقیر کرده و به او توهین کرده اید و جسارت را به جایی رساندید که حتی در پیشگاه اعلیحضرت [رضا شاه] چندین بار عرض کرده اید: "برای این گاو و گوسفندها زحمت نکشید، فداکاری نکنید؛ این ملت فرومایه است، حق ناشناس است، نادرست است و فقط استحقاق زور دارد و بس".
فیروز گفت: این تشخیص من است، امیدوارم اشتباه کرده باشم.»
نصرت الدوله بعد از رهایی از زندان نیز همچنان تحت نظر بود، تا اینکه در مهرماه سال ۱۳۱۵ مجدداً دستگیر شد و در بهمن ماه همین سال به سمنان تبعید گردید. مهدی بامداد در شرح حال رجال ایران می‌نویسد: «علت توقیف و تبعید این بار که سرانجام به هلاکتش منتهی گردید، به‌طوری‌که گفته شد، برای این بوده که در روزنامه‌های فرانسوی مقالات تندی علیه حکومت ایران و سلطنت رضا شاه نوشته بودند و شاه مقالات مزبور را از ناحیه نصرت الدوله و به تحریک او می‌دانست. بعضی‌ها نیز گفتند چون نصرت الدوله با خدمات ذیقیمتی که در مسئله قرارداد ۱۹۱۹ نسبت به امپراتوری انگلستان انجام داده و به آرزوهایی که داشت نرسیده بود و دیگران را عوض او جلو انداخته بودند، از این جهت از انگلیسیها بریده و به روسها پیوسته بود.»
قتل

نصرت الدوله در مدت تبعید در سمنان که قریب به یک سال به طول انجامید به شدت تحت نظر بود و حق مراوده و مکاتبه با احدی را نداشت.
دکتر جلال عبده که بعد از شهریور ۱۳۲۰ در مقام دادستان دیوان کیفر به پرونده قتل نصرت الدوله فیروز رسیدگی می‌کرد در کتاب خاطراتش چنین می‌نویسد:
نصرت الدوله فیروز در سمنان تبعید بوده و رسدبان سیف‌الله فولادی از وی مراقبت می‌کرده‌است. سه نفر به نام‌های عقیلی پور، فرشچی و عباس بختیاری (معروف به شش انگشتی) به منظور قتل وی به سمنان اعزام می‌گردند. روزی برحسب دستور مختاری (رئیس شهربانی رضاشاه) سه نفر به اتفاق رسدبان فولادی وارد اتاق او شده، ابتدا گیلاس محتوی سم را به وی می‌دهند تا بنوشد. همین که نصرت الدوله دست خود را برای گرفتن گیلاس سم دراز می‌کند، عباس مختاری که پشت میز نصرت الدوله ایستاده بود، غفلتاً وی را بغل کرده و به زمین می‌زند و گلوی او را سخت می‌فشارد. فولادی هم بر روی سینه وی نشسته، دست‌های فیروز را محکم می‌گیرد و فرشچی هم با گرفتن پاهای او در ارتکاب جرم شرکت می‌کند. در تحقیقات بازپرس سرانجام فرشچی کارمند شهربانی به این ترتیب اقرار می‌کند که چون عباس مختاری خدمتکار شخص رئیس کل شهربانی، نهایت تخصص را در خفه کردن اشخاص داشته، بنا به گفته خودش طوری گلوی مقتول را گرفته که آثاری از آن باقی نمانده و پس از آنکه قضیه خاتمه پیدا می‌کند، لباس‌های وی را مرتب نموده و عینک شاهزاده را به چشمش زده روی تخت خواباندیم و دنبال دکتر محلی فرستادیم.
بر اساس رای دادگاه رکن‌الدین مختاری به جرم ۱۸۳ فقره بازداشت غیرقانونی، معاونت در قتل عمد شیخ خزعل، نصرت‌الدوله فیروز، عبدالحسین دیبا و چند مورد دیگر به مجازات‌هایی مشمول مجازات های گوناگونی مانند شش ماه و ۸ سال زندان با اعمال شاقه شد که بنا به قانون اشد مجازات یعنی هشت سال حبس با اعمال شاقه درموردش نهایی گشت . او پس از طی 4 سال زندان از جبس ازاد شد.
نصرت‌الدوله هنگام مرگ ۵۲ سال داشت. او دو بار ازدواج کرده بود. از همسر اولش (خانم دفترالملوک خواهر دکتر محمد مصدق) پسری به نام مظفر فیروز داشت و بعد از طلاق وی با خواهر اکرم‌الدوله برزین ازدواج نمود، که از او هم دو پسر و یک دختر داشت:
ایرج فیروز (زاده ۱۳۰۱ در تهران - درگذشت ۱۳۷۳ در سانفرانسیسکو)
شاهرخ فیروز (زاده ۱۳۰۴ در تهران - درگذشت ۳ اردیبهشت ۱۳۹۷ در تهران) سفیر ایران در نیجریه و غنا ۱۹۷۴–۱۹۷۷، پدر فیروز فیروز (معمار)
لیلی فیروز (درگذشت ۹ آبان ۱۳۸۱)
مظفر فیروز، پسر ارشد نصرت‌الدوله که خواهرزاده دکتر مصدق نیز بود، در دوران سلطنت محمدرضا شاه پهلوی به خونخواهی پدر تلاش زیادی کرد و موفق شد واقعه قتل وی را ثابت کند.
نصرت‌الدوله و برادرش عباس میرزا سالار لشکر هر یک مالک نیمی از روستای وردآورد کرج بودند.
دفاعیات احمد کسروی

یکی از محاکمات جنجالی و پر سروصدای پس از سوم شهریور ماه ۱۳۲۰ و کناره‌گیری رضا شاه از سلطنت، محاکمات سرپاس مختاری و پزشک احمدی و دیگران را باید شمرد. احمد کسروی، وکیل تسخیری پزشک احمدی و مختاری بود. وی جریان محاکمه را روزانه، در روزنامه خود پرچم منتشر می‌کرد.
کسروی در مورد مرگ نصرت الدوله در دادگاه می‌گوید:
این تصدیق دکتر معتمد یک داستان دیگری دارد که دیروز کشف شده، در پرونده شهربانی فیروز سه فقره نوشته با‌مضای دکتر معتمد هست دربارهٔ اینکه مرگ فیروز طبیعی  و در نتیجه مرض قلبی بوده. یکی از آن‌ها با خط و امضای خود دکتر شهربانی سمنان نیز صحت آن را تصدیق نموده دوم با خط دیگری ولی با‌مضای دکتر در همان زمینه، سوم باز با خط و امضاء خود دکتر دایر به اجازه دفن که این را هم شهربانی تصدیق کرده.
دیروز آقای مقدادی کشف کرده که آقای بازپرس دو فقره نوشته یکم و سوم را که خطش از دکتر است و تصدیق شهربانی دارد چون دیده هیچ بهانه‌ای در برابر آن‌ها ندارد و قابل تحریف نیست بیکباره کنار گذارده و بلکه چنین خواسته که کسی متوجه آن‌ها نباشد و تنها نوشته دوم را بدکتر نشان داده و همینکه او گفته‌است خطش از من نیست بهمان اکتفا کرده و چنان‌که دیدیم در کیفر خواست چنین انعکاس داده شده که آن را از دکتر اجباری گرفته‌اند درحالی‌که خود دکتر چنین سخنی نگفته و نبودن خط نوشته از او دلالتی باجبار ندارد و آنگاه چنان‌که گفتم در پرونده دو فقره نوشته دیگری با خط خود دکتر هست که شهربانی هم آن را تصدیق کرده گذشته از همه اینها در همان هنگام که بازپرس به سمنان رفته و دکتر معتمدی را به بازپرس خواسته او با کمال صراحت بار دیگر حقیقت را گفته‌است و من اینک عین عبارت پرونده را می‌آورم:
ببینید با این تصریح باز در کیفرخواست آن را وانمود کرده‌اند که تصدیقی که از دکتر گرفته شده اجباری بوده من نمی‌دانم چرا تا باین اندازه با حقایق مبارزه کرده‌اند؟
اما مدافعات کسروی در مورد سرپاس مختاری سودی نبخشید و از سوی دادگاه او به جرم تعداد زیادی تخلف اعم از بازداشت غیر قانون تا قتل به 8 سال زندان با اعمال شاقه محکوم شد. حکم به این شرح است:
رکن‌الدین مختاری «پسر کریم ۵۰ ساله» به جرم ۱۸۳ فقره بازداشت غیرقانونی، معاونت در قتل عمد شیخ خزعل، نصرت‌الدوله فیروز، عبدالحسین دیبا و چند مورد دیگر به مجازات‌هایی از شش ماه حبس تأدیبی تا ۸ سال زندان با اعمال شاقه محکوم گردید که اشد مجازات تعیین‌شده، یعنی هشت سال حبس با اعمال شاقه درمورد وی قطعی شد
تبارنامه

مزار فیروز فیروز در ابن بابویه
ساری‌گل

| منطقه حفاظت‌شده و پارک ملی ساری‌گل | منطقه حفاظت‌شده و پارک ملی ساری‌گل |
| --- | --- |
رده‌بندی آی‌یوسی‌ان: II (پارک ملی): رده‌بندی آی‌یوسی‌ان: II (پارک ملی)
جایگاه پارک در نقشه ایران: جایگاه پارک در نقشه ایران
مکان: استان خراسان شمالی، ایران
مساحت: ۲۲٬۰۰۰ هکتار (۸۵ مایل مربع)
تاسیس‌شده: ۱۳۵۲
هیئت حاکمه: سازمان حفاظت محیط زیست ایران
منطقه حفاظت‌شده و پارک ملی ساری‌گل در شمال شرقی اسفراین استان خراسان شمالی قرار دارد. ساری‌گل منطقه است با زیستگاه‌های متنوع کوهستانی مرتفع و سرد، تپه ماهورهای معتدل و سطح کم جلگه‌ای که در مقایسه با نواحی کوهستانی منطقه از اقلیمی نسبتاً گرمتر برخوردار می‌باشد هرچند نواحی شمالی دارای زمستان‌های سردی می‌باشد که شش ماه از سال پوشیده از برف است.
منطقه حفاظت‌شده ساری‌گل حدود ۲۲۰۰۰ هکتار و پارک ملی آن حدود ۷۰۳۷ هکتار می‌باشد. بخشی از منطقه حفاظت‌شده ساری گل که خود از سال ۱۳۵۲ تحت حفاظت بوده در سال ۱۳۸۱ از آن تفکیک و به پارک ملی ارتقا یافته‌است.
تنها سکونتگاه موجود در منطقه، روستای گنجدان با حدود ۳۰ خانوار جمعیت می‌باشد که در شمال منطقه قرار دارد و همچنین علاوه بر روستای فوق مزرعه‌ای به نام ریشی در غرب منطقه و در دره‌ای با همین نام موجود است که در فصل کشاورزی به صورت موقت توسط یک یا دو خانوار مورد سکونت قرار می‌گیرد.
موقعیت جغرافیایی

منطقه ساری گل با موقعیت ۷۶/۵۷ تا ۴۷/۵۷ طول شرقی و ۵۵/۳۶ تا ۰۸/۳۷ عرض شمالی قرار دارد. حداقل فاصله آن با نزدیکترین شهر یعنی اسفراین حدود ۸ کیلومتر و حداکثر آن حدود ۳۵ کیلومتر می‌باشد. بجنورد با ۹۰ کیلومتر و سبزوار با ۱۰۵ کیلومتر در فاصله‌های بعدی از این منطقه قرار گرفته‌اند.
تاریخچه

منطقه ساریگل در تاریخ ۲۰ شهریور ماه سال ۱۳۵۳ (تصویب ۱۳۵۲) با عنوان منطقه حفاظت شده شاه جهان رسماً تحت حفاظت سازمان حفاظت محیط زیست قرار گرفت. پس از انقلاب به ساریگل تغییر نام پیدا داد و از آذر ماه سال ۱۳۸۱ به دو منطقه با عناوین پارک ملی ساریگل و منطقه حفاظت شده ساریگل تقسیم شد. (محدوده امن منطقه حفاظت شده ساریگل به پارک ملی ارتقاء داده شد)
محیط طبیعی

ارتفاعات کوهستانی سرد منطقه این ناحیه شامل ارتفاعات، آلبلاغ و ترکان از رویشگاه‌های عمده گیاه دارویی و صنعتی (باریحه)، تالاری چشمه پولاد. گنجدان، حوض امام وردی، قره طوقی، بیل باقلی، کلنگاه و لوشی بینی که در بعضی از نواحی پوشیده از جنگل‌های ارس و زرشک و به‌طور پراکنده بید وحشی و هم‌چنین از زیستگاه‌های مهم قوچ و میش و پلنگ و در گذشته‌ای نه چندان دور کل و بز بوده‌استتپه‌های ماهور کم ارتفاع.
این ناحیه بیشترین سطح مراتع ساریگل را تشکیل می‌دهد و از بهترین مناطق زیستگاه قوچ و میش اوریال و پلنگ است منطقه دشتی.
این ناحیه شامل دامنه ایزی و ریشی است و سطح کمی از منطقه را شامل می‌شود (حدود ۲۰۰۰ هکتار)
اختلاف ارتفاع بین پست‌ترین نقطه منطقه در دشت جنوبی(۱۲۵۰متر) و مرتفع‌ترین نقطه در کوهستان‌های جنوب (۳۰۵۰ متر) به حدود ۱۸۰۰ متر بالغ می‌گردد و این اختلاف ارتفاع اکوسیستم‌های متنوعی را در این منطقه ایجاد نموده که به تبع آن بر تنوع زیستی منطقه افزوده شده به‌طوری‌که بسیاری از گونه‌های گیاهی مناطق گرم و سرد را در این منطقه می‌توان مشاهده نمود.
در کف دره‌ها گونه‌های درختی و درختچه‌ای زرشک، بید انجیر و گردو و در مناطق مرتفع گونه‌های ارس به صورت پراکنده و انبوه به وفور دیده می‌شود
محیط طبیعی > پوشش گیاهی

بخش زیادی از منطقه حفاظت شده ساری‌گل از رویشگاه‌های جنگلی مرتفع است که در زیر اشکوب آن مراتع کوهستانی و ییلاقی قرار دارد. پوشش گیاهی منطقه را گیاهان یکساله پهن برگ گرامینه‌ها و گیاهان چند ساله و بوته‌ای و بالشتی تشکیل می‌دهد. در این منطه داروهای گیاهی از جمله گل قاصد، بو مادران، پنیرک، چوبک و … نیز یافت می‌شود.
منطقه ساریگل با بیش از ۲۰۰ گونه گیاهی از تنوع نسبتاً مطلوبی برخوردار می‌باشد. قسمت عمده گیاهان منطقه را گونه‌های گلدار تشکیل می‌دهد و از بازدانگان گونه شاخص در این منطقه ارس می‌باشد که به صورت تنک تا پراکنده از ارتفاع حدود ۱۶۰۰ متر به بالا در سر تاسر منطقه مشاهده می‌شود
این منطقه از نظر جغرافیای گیاهی در منطقه رویشی ایران تورانی واقع گردیده است. زیستگاه‌های تحت حفاظت منطقه ایران - تورانی علاوه بر جنس‌ها و گونه‌های آندمیک زیاد در مناطق کوهستانی خود، شمار زیادی از گونه‌های حمایت شده و در خطر تهدید مانند آهو، جبیر، هوبره، درنا، دراج، جیرفتی، و انواع پرندگان شکاری با ارزش را تحت پوشش قرار می‌دهد باریجه مهمترین گیاه با ارزش منطقه ساریگل می‌باشد گیاه غالب منطقه درمنه می‌باشد که به صورت درمنه دشتی در قسمت جنوبی و درمنه کوهی در کوهستان‌های منطقه دیده می‌شود. پس از درمنه گونه غالب کلاه میرحسن و گون می‌باشد که این دو گونه گیاهی عمدتاً در کوهستان‌های شمالی منطقه دیده می‌شوند.
محیط طبیعی > خزندگان

دوزیستان ایران در ۶ خانواده، ۹ جنس و ۲۶ گونه و خزندگان ایران را ۲۱ خانواده، ۸۳ جنس و ۲۴۲ گونه تشکیل می‌دهد. در پژوهشی که توسط محمد تقدیسی از بهار ۱۳۸۸ تا پاییز ۱۳۹۰ در پارک ملی ساریگل انجام شده‌است مجموعاً تعداد ۱۵۲۸ نمونه مارمولک، ۲۵۸ نمونه مار، ۱۳ نمونه لاک‌پشت و ۱۷۴ نمونه دوزیست جمع‌آوری و پس از بررسی مریستیک و متریک در زیستگاهشان رهاسازی شدند و در نتیجه منجر شد به شناسایی ۲۴ گونه از ۲۲ جنس و ۱۳ خانواده خزنده و دوزیست.
محیط طبیعی > پرندگان

منطقهٔ ساریگل به علت دارا بودن شرایط کوهستانی مرتفع و وفور منابع آبی و تنوع گیاهی یکی از زیستگاه‌های با اهمیت پرندگان خراسان محسوب می‌شود بطوری‌که از ۵۰۲ گونه پرنده شناخته شده در کشور ۷ گونه یعنی ۳/۱۵٪ پرندگان شناخته شده کشور در این منطقه مشاهده می‌شوند که از این تعداد ۶/۳۷٪ آن مهاجر و ۹٪ آن مهاجر عبوری می‌باشند. از پرندگان شکاری منطقه پیغوی کوچک، سنقر سفید و خاکستری، عقاب پرپا، کرکس، بحری، بالابان، لیل  و تعدادی گونه دیگر بومی منطقه هستند.
خانواده‌های باز، عقاب، لاشخور، شاهین و جغد به ترتیب عبارتند از: پیغوی کوچک و سنقر سفید، عقاب دو برادر و عقاب طلایی، هما و کرکس، لیل و دلیجه، شاه بوف و مرغ حق جنوبی و … می‌باشند. از کوکرها که پرندگانی شبیه کبوتر با جثه بزرگ و دارای پرواز سریع و مستقیم و دم دراز و نوک پهن هستند و اغلب در بیابان‌ها و زمین‌های بایر زندگی می‌کنند دو گونه، از کبوترها سه گونه، چاخلق یک گونه و از خانواده قرقاول دو گونه شامل کبک و تیهو در این منطقه ساکن هستند. از خانواده‌های قرقاول، چاخلق، کوکر، کبوتر عبارتند از: کبک، چاخلق، کوکر شکم سیاه، قمری معمولی و… می‌باشند. از زنبورخورها که پرندگانی اجتماعی و رنگارنگ با بال‌های دراز و نوک تیز، دم بلند و منقاری نسبتاً خمیده و دراز و باریک هستند یک گونه، از بادخورکها که ظاهری شبیه پرستوها دارند دو گونه و از سبز قبادها و هدهد و شبگردها یک گونه در این منطقه مشاهده می‌شوند. در این منطقه از دم‌جنبانکها که پرندگانی ریز جثه با دم دراز و پرواز قوی هستند و مرتباً دم خود را در جهت بالا و پایین حرکت می‌دهند دو گونه، از چکاوک‌ها که پرندگانی خوش آواز هستند سه گونه و از پرستوها که پرندگانی پرتحرک می‌باشند ۵ گونه مشاهده می‌شود.
محیط طبیعی > پستانداران

از مجموع پستانداران شناسایی شده در کشور دو گونه خارپشت ایرانی و گوش بلند از راسته حشره خواران، سه گونه خفاش شامل خفاش نعل اسبی کوهستانی، خفاش گوش موشی کوچک و خفاش بال سفید، ۱۱ گونه جونده از راسته جوندگان، ۱۰ گوشتخوار شامل پلنگ، گرگ، شغال، روباه، کفتار، سمور، رودک، زرد پره، گربه وحشی، گربه پالاس و ۵ گونه از زوج سمان در این منطقه زندگی می‌کنند.
مارک دوترو

| مارک دوترو Marc Dutroux | مارک دوترو Marc Dutroux |
| --- | --- |
زادهٔ: ۶ نوامبر ۱۹۵۶ ‏(۶۸ سال) ایکسل، بلژیک
مجازات جنایی: حبس ابد
همدست(ها): میشل مارتن (همسر) (به هلندی: Michelle Martin) میشل لولیور (به هلندی: Michel Lelièvre) برنارد وینستین (به هلندی: Bernard Weinstein)
جزئیات: جزئیات
قربانیان: ۵–۱۳+
بازهٔ زمانی جنایت‌ها: ۱۹۸۹ (دستگیر)؛ ۱۹۹۱ (آزاد) – ۱۹۹۶
کشور: بلژیک
کشته: ژولی لژون ملیسا روسو آن مارشال افی لامبرکس  برنارد وینستین (هم‌دست)
تاریخ دستگیری: ۱۳ اوت ۱۹۹۶
 :  
مارک دوترو (هلندی: Marc Dutroux؛ متولد ۶ نوامبر ۱۹۵۶ میلادی)، کارگر برق‌کار اهل ایکسل بلژیک و یک آدم‌کشی زنجیره‌ای است. او اقدام به سوء استفاده جنسی از کودکان، آدم‌ربایی، زندانی و شکنجه شش دختر ۸ تا ۱۹ ساله، طی سال‌های ۱۹۹۵ تا ۱۹۹۶ میلادی کرده، که ۴ تن از این قربانیان را به قتل رسانده است. وی همچنین مظنون به قتل هم‌دست سابق‌اش، برنارد وینستین بوده و محکوم شد.
زندگی‌نامه

وی بزرگ‌ترین فرزند یک خانواده ۷ نفری بود. والدینش هر دو معلم بودند. در پانزده سالگی، دوترو پس از جدایی پدر و مادرش خانه را ترک گفت و زندگی خیابانی خود را آغاز کرد و به انجام اعمال غیراخلاقی و برقراری روابط نامشروع پرداخت تا این که در سن ۱۹ سالگی ازدواج کرد و صاحب ۲ فرزند شد.
اما این پیوند چندان دوام نیاورد و پس از چند سال دوترو و همسر اولش از هم جدا شدند. سپس دوترو با همسر دوم و همدست خود یعنی میشل مارتن ازدواج کرد و از او صاحب ۳ فرزند شد.
دوترو و همسرش میشل از طریق فعالیت‌های مجرمانه و غیرقانونی خود توانستند در مدت چند سال زندگی مشترک‌شان، مالکیت دست‌کم ۷ عمارت بزرگ ویلایی را از آن خود کنند که یکی از آن‌ها به محل جنایت‌های این زوج بدل شد.
دستگیری و آزادی برای بار اول

مارک دوترو در سال ۱۹۸۹ میلادی برای نخستین بار به جرم آدم ربایی و تعرض به ۵ کودک، به ۱۳ سال و نیم زندان محکوم و در سال ۱۹۹۲ میلادی به دلیل رفتار خوب در زندان، پیش از موعد و پس از گذراندن ۳ سال زندان، ۱۰ سال زودتر از آنچه که باید، از زندان آزاد شد؛ ولی پلیس در جستجوهای نخستین، پس از گم شدن دختران و پیش از دستگیری او هیچ مدرکی بدست نیاورده بود.
مادر دوترو به محض آزادی فرزندش به رئیس وقت زندان نامه نوشت و از آزادی زودهنگام پسرش ابراز هراس و نگرانی کرد.