فهرست شاهنشاهان ساسانی
شاهنشاهان ساسانی

همچنین ببینید: فهرست شاهان ایران
| ترتیب | شاهنشاه | سکه | آغاز پادشاهی | پایان پادشاهی | ارتباط با شاهنشاه پیشین | یادداشت |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
خاندان ساسان: خاندان ساسان
| ۱ | اردشیر یکم |  | ۲۲۴ | فوریه ۲۴۲ | — |  پس از شکست دادن اردوان پنجم در نبرد هرمزدگان خود را شاهنشاه ایران اعلام کرد و شاهنشاهی ساسانی را بنیان گذاشت.  در سال ۲۴۲ به مرگ طبیعی درگذشت. |  |  |  |
| ۲ | شاپور یکم |  | ۱۲ آوریل ۲۴۰ | مه ۲۷۰ | پسر |  از ۱۲ آوریل ۲۴۰ همراه پدرش سلطنت کرد  ۳ امپراتور روم را شکستِ سختی داد.  در مه ۲۷۰ به مرگ طبیعی درگذشت. |  |  |  |
| ۳ | هرمز یکم |  | مه ۲۷۰ | ژوئن ۲۷۱ | پسر |  تنها یک سال حکومت کرد |  |  |  |
| ۴ | بهرام یکم |  | ژوئن ۲۷۱ | سپتامبر ۲۷۴ | برادر |  به آزار مانویان دست زده و مرگ مانی را رقم زد.  در سپتامبر ۲۷۴ بر اثر بیماری درگذشت. |  |  |  |
| ۵ | بهرام دوم |  | ۲۷۶ | ۲۹۳ | پسر |  در سال ۲۹۳ به مرگ طبیعی درگذشت. |  |  |  |
| ۶ | بهرام سوم |  | ۲۹۳ | ۲۹۳ | پسر |  |  |  |  |
| ۷ | نرسی |  | ۲۹۳ | ۳۰۳ | عموی بزرگ (فرزند شاپور) |  با شورش علیه بهرام سوم قدرت را از او گرفته و به پادشاهی رسید. |  |  |  |
| ۸ | هرمز دوم |  | ۳۰۳ | ۳۰۹ | پسر |  پس از کناره‌گیری پدر از شاهنشاهی به پادشاهی رسید. |  |  |  |
| ۹ | آذرنرسی |  | ۳۰۹ | ۳۰۹ | پسر |  به خاطر ستمگری توسط اشراف ساسانی خلع سلطنت شد. |  |  |  |
| ۱۰ | شاپور دوم |  | ۳۰۹ | ۳۷۹ | برادر |  پس از مرگ بردارش، آذرنرسی، شاهپور دوم هنوز در رحم مادر بود که به شاهنشاهی پذیرفته شد.  در سن ۱۶ سالگی، اعرابی که به قلمرو ساسانیان یورش بردند را شکستِ سختی داد.  پس از ۷۰ سال پادشاهی، در سال ۳۷۹ میلادی درگذشت. |  |  |  |
| ۱۱ | اردشیر دوم |  | ۳۷۹ | ۳۸۳ | برادر |  در سال ۳۸۴ به مرگ طبیعی درگذشت. |  |  |  |
| ۱۲ | شاپور سوم |  | ۳۸۳ | ۳۸۸ | برادر زاده (فرزند شاپور) |  پس از مرگ اردشیر سوم به سلطنت رسید  امضای‌ عهدنامه با روم که بر طبق این عهدنامه ارمنستان بزرگ میان رومیان و ساسانیان تقسیم شد  در سال ۳۸۸ میلادی درگذشت |  |  |  |
| ۱۳ | بهرام چهارم |  | ۳۸۸ | ۳۹۹ | پسر |  |  |  |  |
| ۱۴ | یزدگرد یکم |  | ۳۹۹ | ۴۲۰ | برادر |  |  |  |  |
| ۱۵ | شاپور چهارم |  | ۴۲۰ | ۴۲۰ | پسر |  |  |  |  |
| ۱۶ | بهرام پنجم |  | ۴۲۰ | ۴۳۸ | برادر |  |  |  |  |
| ۱۷ | یزدگرد دوم |  | ۴۳۸ | ۴۵۷ | پسر |  |  |  |  |
| ۱۸ | هرمز سوم |  | ۴۵۷ | ۴۵۹ | پسر |  همراه مادر خود فرمانروایی کرد و بعد به وسیله برادرش کشته شد |  |  |  |
| ۱۹ | پیروز یکم |  | ۴۵۹ | ۴۸۴ | برادر | پس از شکست دادن برادر خود، هرمز سوم، بر تخت شاهی نشست. |  |  |  |
| ۲۰ | بلاش |  | ۴۸۴ | ۴۸۸ | برادر |  با دو شورش توسط دو پسر پیروز (برادر زاده‌های او) روبه‌رو شد.  شورش اول توسط زریه آغاز شد که ناکام ماند و زریه اعدام شد.  شورش دوم توسط قباد یکم بود که پس از مواجهه با ناکامی از هپتالیان درخواست یاری کرد و موفق شد. |  |  |  |
| ۲۱ | قباد یکم |  | ۴۸۸ | ۵۳۱ | برادرزاده (فرزند پیروز) |  پس از هدایت یک شورش با کمک هپتالیان علیه عموی خود بلاش به سلطنت رسید. |  |  |  |
| ۲۲ | زاماسپ |  | ۴۹۶ | ۴۹۸ | برادر |  |  |  |  |
| ۲۳ | خسرو یکم |  | ۵۳۱ | ۵۷۹ | برادر زاده (فرزند قباد) |  |  |  |  |
| ۲۴ | هرمز چهارم |  | ۵۷۹ | ۵۹۰ | پسر |  |  |  |  |
| ۲۵ | خسرو دوم |  | ۵۹۰ | ۵۹۰ | پسر |  علیه پدر خود شورید و خود را شاهنشاه ایران خواند اما توسط بهرام چوبین از سلطنت خلع شد. |  |  |  |
خاندان مهران: خاندان مهران
| ۲۶ | بهرام ششم |  | ۵۹۰ | ۵۹۱ | شورشی |  علیه هرمز چهارم و خسرو دوم شورش کرده و خود را شاه خواند. |  |  |  |
خاندان ساسان: خاندان ساسان
| (۲۵) | خسرو دوم |  | ۵۹۱ | ۶۲۸ | پسر هرمز چهارم |  پس از شکست دادن بهرام ششم شاهنشاهی ساسانی را بازگرداند.  جنگ ایران و روم در میان سالهای ۶۰۲ تا ۶۲۸ و تصرف شام، اسکندریه، آناتولی و مصر  جنگ با ترکان در میان سالهای ۶۰۶ تا ۶۰۸ در خلال جنگ های ایران و روم و پیروزی در برابر ترکان  ضد حمله رومیان و بازپسگیری سرزمین هایی که در جنگ توسط ساسانیان تصرف شده بودند  در سال ۶۲۸ میلادی توسط پسرش شیرویه به قتل رسید |  |  |  |
خاندان اسپهبدان: خاندان اسپهبدان
| ۲۷ | ویستهم |  | ۵۹۱ | ۵۹۷ | دایی | بهرام چوبین و هرمز چهارم را شکست داد و خسرو پرویز را بر تخت نشاند. ولی خسرو علیه او توطئه ای ترتیب داد. ویستهم متوجه توطئه شد و قیام کرد و مناطقی از شمال، شرق ومرکز ایران را از آن خود ساخت. شهر بسطام را بنیاد نهاد. |  |  |  |
خاندان ساسان: خاندان ساسان
| ۲۸ | قباد دوم (شیرویه) |  | ۶۲۸ | ۶۲۸ | پسر خسرو پرویز |  پس از کشتن پدر و دوازده برادر خود به شاهنشاهی رسید.  پس از چند ماه حکومت درگذشت. |  |  |  |
| ۲۹ | اردشیر سوم |  | ۶۲۸ | ۶۲۹ | پسر |  |  |  |  |
خاندان مهران: خاندان مهران
| ۳۰ | شهروراز |  | ۲۷ آوریل ۶۲۹ | ۱۷ ژوئن ۶۲۹ | فرمانده نظامی |  |  |  |  |
خاندان ساسان: خاندان ساسان
| ۳۱ | خسرو سوم |  | ۶۲۹ | ۶۲۹ | برادر زاده خسرو پرویز | فرزند قباد و نوه هرمز چهارم |  |  |  |
| ۳۲ | پوران‌دخت |  | ۶۲۹ | ۶۳۰ | دختر خسرو دوم |  اولین زنی که به شاهنشاهی ساسانی رسیدند. |  |  |  |
| ۳۳ | شاپور شهروراز |  | ۶۳۰ | ۶۳۰ | پسر عمه | فرزند شهروراز و میرهران (خواهر خسرو پرویز) |  |  |  |
| ۳۴ | پیروز دوم (گشتاسب) |  | ۶۳۰ | ۶۳۰ | از نوادگان خسرو یکم |  |  |  |  |
| ۳۵ | آزرمی‌دخت |  | ۶۳۰ | ۶۳۱ | دختر خسرو دوم |  دختر خسرو دوم و خواهر پوران‌دخت  دومین زنی که به شاهنشاهی ساسانی رسید. |  |  |  |
| ۳۶ | خسرو چهارم |  | ۶۳۱ | ۶۳۱ | غاصب تاج و تخت |  |  |  |  |
خاندان اسپهبدان: خاندان اسپهبدان
| ۳۷ | فرخ‌هرمز |  | ۶۳۰ | ۶۳۱ | فرمانده نظامی |  |  |  |  |
خاندان ساسان: خاندان ساسان
| ۳۸ | هرمز ششم |  | ۶۳۰ | ۶۳۱ | غاصب تاج و تخت |  |  |  |  |
| (۳۲) | پوران‌دخت |  | ۶۳۱ | ۶۳۲ | دختر خسرو دوم |  به شاهنشاهی ساسانی بازگردانده شد. |  |  |  |
| ۳۹ | یزدگرد سوم |  | ۶۳۲ | ۶۵۱ | نوه خسرو دوم و شیرین |  پس از یک رشته کشمکش درونی و قتل به شاهنشاهی رسید.  حمله اعراب به ایران در نخستین سال فرمانروایی او رخ داد. |  |  |  |
| سقوط شاهنشاهی ساسانی | سقوط شاهنشاهی ساسانی | سقوط شاهنشاهی ساسانی | سقوط شاهنشاهی ساسانی | سقوط شاهنشاهی ساسانی | سقوط شاهنشاهی ساسانی | سقوط شاهنشاهی ساسانی |  |  |  |
| - | پیروز سوم |  | ۶۵۱ (در تبعید) | ۶۷۷ (در تبعید) | پسر |  به سرزمین چین رفته و به عنوان فرمانده نظامی دودمان تانگ انجام وظیفه کرد.  ریاست «فرمانداری ایران» که ادامه دربار ساسانی در تبعید بود را برعهده گرفت. |  |  |  |
| - | نرسی |  | ۶۷۷ (در تبعید) | ۷۰۹ (در تبعید) | پسر |  همانند پدر، از فرماندهان نظامی دودمان تانگ شد.  دوران شاهنشاهی در تبعید او مصادف با سیاست‌های بی طرفانه امپراتریس وو زتیان و امپراتوران ژونگ زونگ و رویزونگ بود. |  |  |  |
| - | بهرام هفتم |  | ۷۰۹ (در تبعید) | ۷۱۰ (در تبعید) | عمو |  پس از هجوم اعراب به ایران، همراه برادرش پیروز سوم به دربار چین رفته و همانند برادرش از فرماندهان نظامی دودمان تانگ بود.  پس از مرگ نرسی، در تلاش برای بازپس‌گیری ایران بود. |  |  |  |
| - | خسرو پنجم |  | نامعلوم | نامعلوم | پسر |  خسرو پنجم آخرین شاهنشاه ساسانی شناخته شده در تبعید است که اطلاعات زیادی از وی در دست نیست.  تنها گزارشی وجود دارد که از اقدامات او مبنی بر اتحاد با ترکان در سال ۷۲۸ یا ۷۲۹ میلادی خبر می‌دهد که با قصد باز پس گرفتن ایران انجام شده‌است. |  |  |  |