زبان‌های ایرانی

برای کتاب زبان‌های ایرانی اثر ارانسکی، زبان‌های ایرانی (کتاب) را ببینید.
این مقاله دربارهٔ خانوادهٔ زبانی است. برای زبان‌های دارای گویشور در ایران، زبان‌های رایج در ایران را ببینید. برای زبان رسمی در ایران، زبان فارسی را ببینید.
| زبان‌های ایرانی | زبان‌های ایرانی |
| --- | --- |
اقوام:: مردمان ایرانی‌تبار
پراکنش:: آسیای غربی، قفقاز، آسیای مرکزی و آسیای جنوبی
تبار:: هندواروپاییزبان‌های هندوایرانیزبان‌های ایرانی
نیا:: زبان نیاایرانی
زیرگروه‌ها::  زبان‌های ایرانی غربی زبان اوستایی (مرکزی) زبان‌های ایرانی شرقی                 
ایزو ۲–۶۳۹ / ۵: ira
زبان شناسی: ۵۸= (phylozone)
گلاتولوگ: iran1269
پراکندگی زبان‌های ایرانی در فلات ایران و اطراف آن. زبان‌های ایرانی شمال غربی:   1- زبان تالشی   2- زبان تاتی ایران   3- زبان‌های ایران مرکزی   7- کردی شمالی (کرمانجی)   8- کردی مرکزی (سورانی)   9- کردی جنوبی   10- زبان لکی   11- کردی کردلی   12- زازاکی   14- زبان گیلکی   15- زبان مازندرانی   16- گویش رودباری   17- زبان‌های سمنانی   18- زبان بلوچی زبان‌های ایرانی جنوب غربی:   19- زبان تاتی قفقاز   20- زبان فارسی   21- زبان لری   22- گویش دزفولی-شوشتری   24- زبان اَچُمی   25- گویش‌های گرمسیری   26- گویش بشاگردی   27- گویش کمزاری +زبان‌های ایرانی شرقی: پراکندگی زبان‌های ایرانی در فلات ایران و اطراف آن. زبان‌های ایرانی شمال غربی:   1- زبان تالشی   2- زبان تاتی ایران   3- زبان‌های ایران مرکزی   7- کردی شمالی (کرمانجی)   8- کردی مرکزی (سورانی)   9- کردی جنوبی   10- زبان لکی   11- کردی کردلی   12- زازاکی   14- زبان گیلکی   15- زبان مازندرانی   16- گویش رودباری   17- زبان‌های سمنانی   18- زبان بلوچی زبان‌های ایرانی جنوب غربی:   19- زبان تاتی قفقاز   20- زبان فارسی   21- زبان لری   22- گویش دزفولی-شوشتری   24- زبان اَچُمی   25- گویش‌های گرمسیری   26- گویش بشاگردی   27- گویش کمزاری +زبان‌های ایرانی شرقی
زبان‌های ایرانی (به انگلیسی: Iranic languages یا Iranian languages)، یکی از زیرشاخه‌های زبان‌های هندوایرانی از خانواده بزرگ زبان‌های هندواروپایی است و توسط مردمان ایرانی، گویش می‌شود. زبان‌های ایرانی به چهار دوره پیشا ایرانی، ایرانی باستان، ایرانی میانه و ایرانی نو دسته‌بندی می‌شوند. منظور از اصطلاح زبان‌های ایرانی یا زبان‌های ایرانی‌تبار، گروهی از زبان‌ها است که همگی ریشه در یک زبان باستانی به نام زبان نیاایرانی داشته‌اند و به معنی زبان‌های مرتبط با واحد سیاسی کشور امروزی ایران نیست.
رایج‌ترین زبان‌های ایرانی نو شامل زبان‌های فارسی، کردی، گیلکی، مازندرانی، اچمی، لکی، پشتو، بلوچی، آسی و لری است.
بیشتر زبان‌های ایرانی در کشورهای ایران، افغانستان و تاجیکستان حضور دارند، اما تعدادی از این زبان‌ها نیز در عراق، سوریه، ترکیه، ازبکستان، کشورهای شورای همکاری خلیج فارس، غرب چین و شبه‌قاره هند هم وجود دارند. زبان اچمی تنها زبان ایرانیک است که در ۶ کشور شورای همکاری خلیج فارس زبان بومیست و توسط اچمی‌ها تکلم می‌شود.در میان کشورها و دولت‌های خودگردان، زبان فارسی در ایران، فارسی دری در افغانستان، تاجیکی در تاجیکستان، پشتو در افغانستان و بخش‌هایی از پاکستان، کردی در عراق، آسی در اوستیای جنوبی و اوستیای شمالی-آلانیا و زبان بلوچی در بلوچستان پاکستان، زبان رسمی هستند.
امروزه زبان‌های ایرانی بیشتر با خط فارسی، لاتین، و سیریلیک نوشته می‌شوند. در میان زبان‌های زنده ایرانی، تنها فارسی و طبری (مازندرانی) دارای آثاری با قدمت بیش از هزار سال هستند.
در سال ۲۰۰۸ میلادی برآورد شد که حدود ۱۵۰ تا ۲۰۰ میلیون تن به زبان‌های ایرانی سخن می‌گویند. بنیاد تابستانی زبان‌شناسی (SIL International) در سال ۱۳۸۴ برآورد کرده است که امروزه به حدود ۸۷ گونه از زبان‌های ایرانی سخن گفته می‌شود؛ که شمار سخنوران بزرگ‌ترین این زبان‌ها به‌طور تخمینی عبارتند از: فارسی (۱۱۰ میلیون تن)، کردی (۴۱–۶۰ میلیون تن)، پشتو (۴۰ میلیون تن)، لری (۱۰ میلیون تن)، زبان تبری و گیلکی (۷ میلیون تن) و زبان بلوچی (۷ میلیون تن) و زبان لکی (حدود۳/۵میلیون) و زبان اچمی (حدود ۳–۴ میلیون).