زنان در ایران
سیاست

مقالهٔ اصلی: زنان در سیاست ایران
همچنین ببینید: زنان در مجلس شورای اسلامی
| نهاد | کرسی‌ها |
| --- | --- |
هیئت دولت جمهوری اسلامی ایران: ۲ / ۳۱(6%)
مجلس شورای اسلامی: ۱۷ / ۲۹۰(6%)
مجلس خبرگان رهبری: ۰ / ۸۸(0%)
شورای نگهبان: ۰ / ۱۲(0%)
مجمع تشخیص مصلحت نظام: ۰ / ۳۹(0%)
شوراهای اسلامی شهر و روستا: شوراهای اسلامی شهر و روستا
شورای اسلامی شهر تهران: ۶ / ۲۱(29%)
شورای اسلامی شهر مشهد: ۲ / ۱۵(13%)
شورای اسلامی شهر اصفهان: ۲ / ۱۳(15%)
شورای اسلامی شهر شیراز: ۲ / ۱۳(15%)
شورای اسلامی شهر تبریز: ۱ / ۱۳(8%)
از نظر اهمیت نقش سیاسی زنان در ایران، می‌توان به دو شیوه از حضور زنان اشاره کرد:
حضور مستقیم در سیاست
شرکت در شبکه ازدواج و پیامد آن (نفوذ سیاسی)
از زنان مشهور تاریخ سیاسی ایران می‌توان به آرتمیس ژنرال هخامنشی و اولین دریاسالار زن جهان، آرتادخت خزانه دار پادشاهی اشکانی، پوران‌دخت ساسانی اولین پادشاه زن ساسانی و آزرمی‌دخت ساسانی دومین پادشاه زن ساسانط اشاره کرد. از دگر زنان مشهور تاریخ سیاسی ایران پوران‌خاتون، مادر حسن میمندی مشهور به حسنک وزیر است. او دارای ۲ فرزند پسر بود که یکی وزیر محمود و مسعود غزنوی و دیگری هم در دستگاه دیوانی بود. او مشاور فرزند بزرگش، حسنک وزیر بود. او از زنان بزرگ و از مادران مشهور تاریخ است. همچنین سیده ملک‌خاتون، همسر فخرالدوله دیلمی و مادر مجدالدوله دیلمی، را می‌توان نام برد. او اولین زنی بود که در ابن پس از اسلام به پادشاهی رسید. او مدت ده سال هم نیابت سلطنت مجدالدوله را داشت و مورد احترام مردم بود. او از مردان بزرگی همچون ابوعلی سینا جانب‌داری می‌کرد. همچنین ترکان خاتون، همسر ملکشاه سلجوقی، از زنان توانای تاریخ ایران محسوب می‌شود که در مسائل سیاسی مشاور همسرش بود. در حکومت ملک‌شاه سلجوقی، در خدمت همسرش بود. او مخالف سر سخت خواجه نظام‌الملک، وزیر ملک‌شاه بود و بسیار آبادی‌ها ساخته است.
ملکه خیرالنساء، مادر شاه عباس کبیر و همسر سلطان محمّد، نیز از زنان نامدار ایران بود که فرمان‌دهی قشونی پیشتر از ۱۰۰ هزار نفر سواره و پیاده از قزوین تا شیروان را بر عهده داشت و عثمانیان را از خاک ایران بیرون کرد.
پری‌خان خانم، دختر شاه طهماسب صفوی، نیز از زنان سیاستمدار بود. او با نفوذ در امرای قزلباش، شاه اسماعیل دوم را به جانشینی شاه طهماسب صفوی انتخاب کرد و سپس سلطان محمّد خدابنده را به قدرت رساند و خودش به دست همین سلطان کشته شد. گوهرشاد خاتون، همسر شاهرخ تیموری، فرزند امیر تیمور گورکانی، نیز از زنان مشهور بود. آثار او در زمینه تاریخی مشهور است. او در حکومت نیز مشاور و یاور شاهرخ تیموری بود.
پس از اسلام، نخستین بانوی ایرانی که در نهضت اجتماعی قیام کرد، نامش آزاد بود. این زن همسر شهریار پسر بازان، نایب‌السلطنه ایران در یمن، بود که در پی جریانات آزاد، فرمان‌دهی سپاهیان را در یمن بر عهده گرفت.
مشارکت سیاسی از جمله اموری است که از سوی محافل روشن‌فکری بسیار مورد توجه قرار گرفته و از آن به عنوان یکی از مهم‌ترین شاخص‌های توسعه یاد می‌شود، به گونه‌ای که عدم مشارکت سیاسی به‌خصوص مشارکت سیاسی زنان، به عنوان یکی از نشانه‌های عقب‌ماندگی کشورها عنوان می‌شود. ایران با ۶٫۵ درصد در گروه کشورهایی با کمترین میزان مشارکت زنان در مناصب کلیدی قرار دارند.
زنان عملاً از ورود به بسیاری از حوزه‌های سیاسی و قضایی محروم مانده‌اند. ساختار قدرت در مقابل ورود زنان به سطوح مختلف سیاست ورزی از خود مقاومت نشان می‌دهد. در نتیجه این محذورات، امروز زنان تنها ۵٫۹ درصد از کرسی‌های مجلس را در اختیار دارند.
بر اساس گزارش مشترک اتحادیه بین پارلمانی و کمیته زنان سازمان ملل در سال ۲۰۱۷، ایران (با احتساب شمار ۱۷ نماینده در مجلس) از نظر تصدی زنان در پارلمان در میان ۱۹۳ کشور دنیا، در رتبه صد و هفتاد و هفتم قرار دارد. در این گزارش، از نظر حضور زنان در دستگاه اجرایی هم رتبه صد و سی نهم به کشورمان تعلق گرفته است.
تاکنون، چندین زن دارای پست‌های عالی در دولت یا مجلس بوده‌اند. قبل و بعد از انقلاب ۱۹۷۹، چند زن به عنوان وزیر یا سفیر منصوب شدند. فرخرو پارسا اولین زنی بود که در سال ۱۹۶۸ به عنوان وزیر آموزش و پرورش و مهناز افخمی به عنوان معاونت امور زنان در سال ۱۹۷۶ منصوب شد.
برخی مانند طاهره صفارزاده، معصومه ابتکار، اعظم طالقانی، فاطمه حقیقت جو، الهه کولایی، فاطمه جوادی، مرضیه دباغ و زهرا رهنورد پس از انقلاب در سیاست ایران نقش داشتند. سایر زنان ایرانی مانند گلی عامری و فرح کریمی در کشورهای غربی سمت دارند.
در حال حاضر ۱۷ زن در مجموع ۲۹۰ نماینده مجلس زن هستند.
در حال حاضر چندین سازمان سیاسی کاملاً مربوط به زنان در ایران فعال هستند، از جمله:
| سازمان | دبیرکل | عضو |
| --- | --- | --- |
| جامعه زینب | اعظم حاجی‌عباسی | جناح اصولگرایان جمهوری اسلامی ایران |
| اتحادیه زنان جمهوری اسلامی | صدیقه حجازی | جناح اصولگرایان جمهوری اسلامی ایران |
| مجمع اسلامی بانوان | فاطمه کروبی | جناح اصلاح‌طلبان جمهوری اسلامی ایران |
| جمعیت زنان جمهوری اسلامی | زهرا مصطفوی | جناح اصلاح‌طلبان جمهوری اسلامی ایران |
| اتحادیه زنان روزنامه‌نگار | ژاله فرامرزیان | جناح اصلاح‌طلبان جمهوری اسلامی ایران |
| انجمن زنان اصلاح‌طلب | زهرا شجاعی | جناح اصلاح‌طلبان جمهوری اسلامی ایران |
| جامعه زنان مسلمان مترقی | فاطمه راکعی | جناح اصلاح‌طلبان جمهوری اسلامی ایران |
| جامعه زنان انقلاب اسلامی | اعظم طالقانی | جناح اصلاح‌طلبان جمهوری اسلامی ایران |
| انجمن حمایت از حقوق زنان | شهیندخت مولاوردی | جناح اصلاح‌طلبان جمهوری اسلامی ایران |