کتاب‌شناسی بهرام بیضایی
چاپ‌نشده‌ها

همچنین ببینید: بهرام بیضایی § دست‌نوشته‌ها و متعلّقات
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| " | . . . بی‌نهایت لغت، مطلب و اندیشه بکر دارد. بارها شده است بیضایی گفته قصه‌ای نوشته‌ام که می‌خواهم برایت تعریف کنم و در همان وقت که تعریف می‌کرد به آن اضافه می‌کرد. بیضایی آگاه‌ترین آدم نمایش ماست؛ هم در تئاتر و هم در سینما. تا بخواهید سوژه نانوشته و کار نکرده دارد و امیدوارم امروز که فراغتی پیدا کرده، مقداری از ایده‌هایش را نوشته باشد. . . . | " |
—عبّاس جوانمرد، پاییزِ ۱۳۹۴: —عبّاس جوانمرد، پاییزِ ۱۳۹۴
نوشته‌های فراوانی از بیضایی به چاپ نرسیده است. از این جمله است بعضی فیلم‌نامه‌های فیلم‌شده مانند سفر و قالی سخنگو و کتاب‌های دیگری؛ بعضی منتظر چاپ، بعضی بی پروانهٔ نشر. نام و نشان و داستانِ بعضی از کارهای منتشرنشدهٔ بیضایی در کتابی به نامِ بهرام بیضائی (۱۳۷۹) نوشتهٔ شهرام جعفری‌نژاد آمده است. همچنین در «سالشمار زندگی و آثار بهرام بیضایی» که بارها در مجلّات و کتاب‌های گوناگون چاپ شده می‌توان نامِ بعضی از نوشته‌های چاپ‌نشدهٔ او را دید. از فیلم‌نامه‌های منتشرنشدهٔ بیضایی می‌شود قلعهٔ کولاک (۱۳۶۴) و چه کسی رئیس را کُشت؟ (۱۳۴۹ و ۱۳۷۱) و یوآنا، یا نامه‌ای به هیچ‌کس (۱۳۷۱) و اعتراض (۱۳۷۵) و سند (۱۳۸۳) را برشمرد. فیلم‌نامه‌ای که از پیش‌نویس‌های نمایشنامهٔ اَفرا، یا روز می‌گذرد بوده است هم هنوز منتشر نشده است. طرح‌های مرد و میدان (۱۳۴۴) و شکاف سایه‌ها (۱۳۶۳) نیز از این زمره است. همچنین است سه فیلم‌نامه برای مجموعهٔ تلویزیونیِ سرکار استوار که سالِ ۱۳۴۷ نوشت، ولی نه ساخته شد و نه به صورتِ دیگری منتشر. بعضی از نمایشنامه‌های منتشرنشده عبارت است از گزارش به بالانشینان (۱۳۴۵)، مجلس بساط برچیدن (۱۳۷۶) و همایش (۱۳۷۸). چاقو در پشت (۱۳۷۳) و نسخهٔ بیست‌دقیقه‌ایِ شب هزارویکُم (۱۳۸۱) نیز به ترتیب به سال‌های ۱۳۷۸ و ۱۳۸۱ به نمایش درآمده، ولی هیچ‌کدام چاپ نشده است. بیضایی به خواستِ خود بعضی از کارهایش را منتشر نکرده است. هفتمین طرحِ فیلمش برای صدمین سالِ سینما را چاپ نکرده است. گفتگوی بلندِ بیضایی با حمید امجد و احمد پایداری به سالِ ۱۳۶۷ هنوز به صورتِ کامل چاپ نشده است. گفتگوهای بیضایی و مژده شمسایی دربارهٔ کیوگن جز به صورتِ بازنوشتهٔ پاره‌هایی نامعیّن لابلای کتابِ کیوگن: نمایش شادی‌بخش ژاپنی (۱۳۸۲) منتشر نشده. گفتگوی بیضایی با روح‌الله جعفری نیز از کتابِ گروه هنر ملی از آغاز تا پایان (۱۳۹۵) حذف شده است، همچنان که بیشترِ گفتگوهایش با محمّد عبدی از کتابِ غریبه‌ی بزرگ (۱۳۸۳). گفتگوی بیضایی با عبّاس میلانی برای نسخهٔ فارسیِ کتابِ Eminent Persians هنوز منتشر نشده است. نیز وی در دههٔ ۱۳۴۰ برای یک گروهِ نمایش در کرمانشاه اساسنامه نوشته که منتشر نشده است.
از کارهایی که بیضایی در آمریکا نوشته و منتشر نکرده است می‌توان پیام دورادور (۱۳۹۰)، زرّین‌تاج (۱۳۹۱)، مبارک و آرزو (۱۳۹۲)، دلپسند و دیو (۱۳۹۲)، پهلوان ارژنگ و ارغوان (۱۳۹۲)، دیودختر و دلپسند (۱۳۹۲)، میرخان و تخت زر (۱۳۹۳)، پهلوان گیسو و مبارک (۱۳۹۳)، داستان‌های دوزخی (۱۳۹۴)، داش آکُل به گُفته‌ی مرجان (۱۳۹۶) و رسالهٔ پژوهشیِ سایه‌بازی ایرانی (۱۳۹۵) را نام برد.
| کتاب‌های منتظرِ چاپ | کتاب‌های منتظرِ چاپ | کتاب‌های منتظرِ چاپ | کتاب‌های منتظرِ چاپ | کتاب‌های منتظرِ چاپ | کتاب‌های منتظرِ چاپ | کتاب‌های منتظرِ چاپ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| نـــامِ کـتـاب | گـونه | سالِ نگارش | سالِ انتشارِ اعلام‌شده | ناشرِ اعلام‌شده | ترجمه | توضیحات |
| جانا و بلادور | نمایشنامه | ۱۳۵۶ و ۱۳۷۸ | ۲۰۱۷ میلادی | روشنگران | برای تماشاکنانِ انگلیسی‌زبانِ نمایش به انگلیسی ترجمه شده، ولی چاپ نشده. | سایه‌بازی. سالِ ۱۳۹۱ نویسنده نمایش داده، ولی برای همگان منتشر نشده. |
| طرب‌نامه | نمایشنامه | ۱۳۷۳ | ۲۰۱۷ میلادی |  |  | فروردین و آبانِ ۱۳۹۵ به کارگردانیِ نویسنده به نمایش درآمد. |
| گزارش ارداویراف | نمایشنامه | ۱۳۷۸ | ۲۰۱۷ میلادی |  |  | سالِ ۱۳۹۳ به کارگردانیِ نویسنده بر صحنه خوانده شد. |
| داستان باورنکردنی | فیلم‌نامه | ۱۳۵۸ و ۱۳۶۱ |  | روشنگران |  | پاره‌ای از این در شمارهٔ ۱۳۹ مجلّهٔ بخارا (شهریورِ ۱۳۹۹) منتشر شد. |
| داش آکُل به گُفته‌ی مرجان | نمایشنامه | ۱۳۹۶ | ۲۰۲۱ میلادی | انتشاراتِ بیشه |  | بخشِ اوّلش سالِ ۱۴۰۳ به کارگردانیِ نویسنده به نمایش درآمد. |