stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
سامانه موقعیت‌یاب جهانی
پیشینه

از آغاز دهه ۱۹۶۰ (میلادی)، نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا و نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا همواره در حال بررسی یا اقدام برای دستیابی به یک سامانه ناوبری ماهواره‌ای بودند. نیروی دریایی دو طرح عمده Transit و Timation را در دست داشت. Transit توسط آزمایشگاه‌های فیزیک کاربردی جان هاپکینز (APL) طراحی و در سال ۱۹۶۴ به حالت عملیاتی درآمد. این سامانه اکنون اطلاعات ناوبری سطح را به‌صورت ۲ بعدی (طول و عرض جغرافیایی) و بر مبنای اصول شیفت داپلر برای کاربران دریانوردی فراهم می‌آورد. سامانه Timation طرحی پژوهشی با فناوری پیشرفته از آزمایشگاه تحقیقات نیروی دریایی ایالات متحده (NRL) بود که یک سامانه ناوبری دوبعدی (طول و عرض جغرافیایی) را بر مبنای زمان‌سنجی دقیق ارائه می‌کرد. در همین دوره زمانی، نیروی هوایی نیز پژوهشی را برای ارائه یک سامانه ناوبری سه‌بعدی (طول و عرض جغرافیایی و بلندی) به نام 621B انجام می‌داد. این سامانه بر مبنای فاصله‌یابی ماهواره‌ای به کمک «دنباله‌های دیجیتال قابل تکرار» و «نویز شبه تصادفی» (PRN) پایه‌ریزی شده بود.
نخستین ماهواره جی‌پی‌اس در سال ۱۹۷۸ با موفقیت به فضای بیرونی پرتاب شد. هدف اصلی و نخستین از طراحی جی‌پی‌اس، اهداف نظامی بود. اما از سال ۱۹۸۰ به بعد برای استفاده‌های غیرنظامی نیز در دسترس قرار گرفت. این سامانه در سال ۱۹۹۵ و با تکمیل شمار ماهواره‌ها به توان پیش‌بینی شده خود دست یافت. افتخار اختراع این سامانه به راجر ال ایستون، ایوان ای گتینگ و برادفورد پارکینسون از آزمایشگاه فیزیک پیشرفته ایالات متحده تعلق دارد.
در آغاز، نیروی هوایی آمریکا تلاش کرد دو سیگنال دقیق و واضح برای استفاده نظامی و یک سیگنال ضعیف شده و با کیفیت پایین‌تر برای کاربردهای همگانی بفرستد. اما شرکت‌ها راه‌های هوشمندانه‌ای برای دریافت سیگنال‌های باکیفیت، پیدا کنند؛ زیرا دستیابی به سیگنال‌های باکیفیت، به توسعه کار این شرکت‌ها کمک می‌کرد. در نهایت در سال ۲۰۰۰ (میلادی) ریاست‌جمهوری بیل کلینتون سیگنال با کیفیت بالا را در اختیار همگان قرار داد.
نسل تازه

پیشرفت‌های فناوری و نیازهای تازه باعث تمایل زیادی برای ارتقا و به‌روزرسانی سامانه موجود و توسعه نسل تازه ماهواره‌ها با عنوان جی‌پی‌اس بلوک ۳ آ و نسل تازه سامانه‌های کنترل عملیاتی (OCX) شده‌اند. این تغییرات از سال ۱۹۹۸ با دستور کاخ سفید آغاز شده و در سال ۲۰۰۰ با تصویب کنگره ایالات متحده آمریکا عملیاتی شدند و در نهایت به جی‌پی‌اس ۳ انجامید.
مشخصات فنی > مشخصات کلی

تکمیل کانال ۲۴ (NAVSTAR) عددی ماهواره‌ای: ۱۹۹۴
تکمیل کانال ۲۹ عددی ماهواره:
عرض هر ماهواره: ۱۸/۵ متر
طول باتری‌های خورشیدی: ۵/۵ متر
ساختار جی‌پی‌اس

جی‌پی‌اس امروزی از سه بخش اساسی بخش فضایی، بخش کنترل و بخش کاربر تشکیل شده‌است.
بخش‌های کنترل و فضایی توسط نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا پایه‌گذاری شده و توسعه یافته‌اند و اکنون نیز به کار خود ادامه می‌دهند. امواج منتشر شده از فضا توسط ماهواره‌های جی‌پی‌اس، توسط گیرنده‌های جی‌پی‌اس دریافت می‌شوند؛ این گیرنده‌ها در اختیار انواع کاربران قرار دارند و برای محاسبه موقعیت سه‌بعدی (طول و عرض جغرافیایی و بلندی) محل مورد نظر و زمان به کار می‌روند.
بخش فضایی (Space Segment): از ۲۴ تا ۳۲ ماهواره تشکیل شده که در مدار میانی زمین (Medium Earth Orbit) قرار گرفته‌اند و همچنین شامل تأسیساتی هم می‌شود که برای آماده‌سازی و پرتاب آن‌ها به کار می‌روند.
بخش کنترل (Control Segment): از یک ایستگاه اصلی کنترل زمینی MCU) Master Control Station)، یک ایستگاه اصلی کنترل زمینی دیگر به عنوان پشتیبان، یک میزبان آنتنهای اختصاصی و اشتراکی برای سامانه و ایستگاه‌های پایش تشکیل شده‌است.
بخش کاربری (User Segment): از صدها هزار کاربر نظامی آمریکایی و متحدان آن که از جی‌پی‌اس کدگذاری شده برای تعیین موقعیت دقیق استفاده می‌کنند و صدها میلیون کاربر مدنی، عمومی یا علمی تشکیل شده‌است که از امکانات موقعیت‌یابی استاندارد استفاده می‌کنند.
ساختار جی‌پی‌اس > بخش فضایی

بخش فضایی (Space Segment) از ماهواره‌های مستقر در مدار زمین تشکیل شده‌است که به اختصار ماشین‌های فضایی (Space Vehicle) نیز نامیده می‌شوند. در طراحی نخستین جی‌پی‌اس، بیست وچهار ماشین فضایی مورد نیاز بود که در هشت مدار دایره‌ای و در هر مدار حداکثر سه ماهواره قرار می‌گرفتند. بعدها این طرح تبدیل به شش مدار شد و در هر مدار حداکثر چهار ماشین فضایی در نظر گرفته شد.
نقشه شش‌مداری حداکثر ۵۵ درجه انحراف مداری دارد که هر مدار ۶۰ درجه فاصله از گره نزولی دارد. زمان مداری نصف یک روز نجومی است؛ معنی آن این است که روزانه حدود ۱۱ ساعت و ۵۸ دقیقه طول می‌کشد تا ماهواره از روی مکان قبلی یا تقریباً نزدیک آن عبور کند.
مدارها به شکلی تنظیم شده‌اند که در همه ساعات شبانه روز و تقریباً از همه نقاط سطح زمین، دستکم ۶ ماهواره در خط دید باشند. برای دستیابی به این موضوع، فاصله یکسانی برای ماهواره‌های موجود در مدار مشترک در نظر گرفته نشده‌است (با هم ۹۰ درجه نیستند). اگر ساده‌تر در نظر بگیریم فاصله زاویه‌ای بین بین ماهواره‌ها به شکل ۳۰، ۱۰۵، ۱۲۰، ۱۰۵ درجه است که در مجموع ۳۶۰ درجه می‌شود.
بلندی مداری حداکثر حدود ۲۰۲۰۰ کیلومتر است، یعنی شعاع مداری حداکثر ۲۶۶۰۰ کیلومتر است. هر ماشین فضایی، در هر روز نجومی دو بار و همان مسیر قبلی را نسبت به زمین می‌پیماید. این مسئله مخصوصاً هنگام ارتقا و تکمیل سامانه خیلی کمک‌کننده بود. چرا که حتی فقط با ۴ ماهواره و جاگیری درست، هر چهار ماهواره در طی چند ساعت، از یک نقطه خاص قابل دید بودند. برای عملیات‌های نظامی، تکرار گذرهای زمینی از یک منطقه می‌تواند منجر به اطمینان از پوشش خوب منطقه نبرد باشد.
در فوریه ۲۰۱۶، ۳۲ ماهواره در سامانه جی‌پی‌اس حضور داشتند که ۳۱ ماهواره، فعال بودند. ماهواره‌های اضافی، دقت محاسبات گیرنده‌های جی‌پی‌اس برای اندازه‌گیری‌های دقیق را افزایش می‌دهند. با افزایش شمار ماهواره‌ها چینش آن‌ها در مدارها به شکل ناهمسانی تغییر کرد. مزیت این شکل از چینش نسبت به فرم استاندارد این است که در صورت از دست رفتن یکی از ماشین‌ها فضایی (عدم کارکرد درست)، کارایی سامانه، کاهش نمی‌یابد. با وضعیت امروزی از هر نقطه زمین و در هر زمانی در حدود ۹ ماهواره به شکل هم‌زمان در خط دید قرار دارند. این امر باعث افزایش چشمگیر اعتماد به دقت، نسبت به حضور دستکم ۴ ماهواره، برای تعیین مکان می‌شود.
ساختار جی‌پی‌اس > کنترل زمینی

بخش کنترل، این بخش شامل ایستگاه‌های کنترل زمینی است که دارای مختصات معلوم هستند و موقعیت آن‌ها از طریق روش‌های کلاسیک تعیین موقعیت نظیر روش VLBI (تعیین فواصل بلند توسط کوازارها) و روش SLR (فاصله سنجی ماهواره‌ای با امواج لیزر) بدست آمده‌است. این ایستگاه‌ها وظیفه تعقیب چندجمله‌ایِ ریاضی به طریق کمترین مربعات، پارامترهای مداری (افمریزها) و موقعیت ماهواره‌ها را نسبت به یک سامانه مختصات ژئودتیک ژئوسنتریک (مبدأ سامانه مختصات تقریباً در مرکز زمین قرار دارد) محاسبه می‌نماید.
شمار این ایستگاه‌های زمینی ۵ عدد است که ایستگاه اصلی آن با نام «کلرادو اسپرینگ» در آمریکا قرار دارد و ۴ ایستگاه فرعی دیگر در نقاط دیگر کره زمین مستقر هستند.
ساختار جی‌پی‌اس > بخش کاربری

آخرین بخش از سامانه جی‌پی‌اس، قسمتِ کاربران سامانه است که خود شامل دو بخش است:
آنتن دریافت‌کننده اطلاعات ارسالی از ماهواره‌ها
گیرنده (پردازش‌کننده اطلاعات دریافتی و تعیین‌کننده موقعیت محل آنتن)
نرم‌افزار و ریزپردازنده درون گیرنده، فاصله بین آنتن زمینی تا ماهواره‌های مرتبط با گیرنده را تعیین می‌کند. سپس با استفاده از دستکم ۴ ماهواره موقعیت طول و عرض و بلندی، محل استقرار آنتن یا همان گیرنده تعیین می‌شود.
نکته مهم، این است که بلندیی که جی‌پی‌اس به ما می‌دهد با بلندی موجود در نقشهها و اطلسها فرق می‌کند. بلندی جی‌پی‌اس نسبت به سطح مبنایی به نام بیضوی است. در حالی که بلندی موجود در نقشه‌ها بلندی اورتومتریک است که از سطح دریاهای آزاد محاسبه می‌شود. اندازه این اختلاف در بیش‌ترین حالت در حدود ۱۰۰ متر است.
| گروه | دوره پرتاب | پرتاب‌های انجام‌شده> پرتاب‌های موفق | پرتاب‌های انجام‌شده> پرتاب‌های شکست خورده | پرتاب‌های انجام‌شده> در حال آماده‌سازی | پرتاب‌های انجام‌شده> برنامه‌ریزی‌شده | هم‌اکنون در حال کار |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| I | ۱۹۷۸–۱۹۸۵ | ۱۰ | ۱ | ۰ | ۰ | ۰ |
| II | ۱۹۸۹–۱۹۹۰ | ۹ | ۰ | ۰ | ۰ | ۰ |
| IIA | ۱۹۹۰–۱۹۹۷ | ۱۹ | ۰ | ۰ | ۰ | ۰ |
| IIR | ۱۹۹۷–۲۰۰۴ | ۱۲ | ۱ | ۰ | ۰ | ۱۲ |
| IIR-M | ۲۰۰۵–۲۰۰۹ | ۸ | ۰ | ۰ | ۰ | ۷ |
| IIF | ۲۰۱۰–۲۰۱۶ | ۱۲ | ۰ | ۰ | ۰ | ۱۲ |
| IIIA | از سال ۲۰۱۸ | ۲ | ۰ | ۵ | ۳ | ۲ |
| IIIF | — | ۰ | ۰ | ۰ | ۲۲ | ۰ |
| جمع | جمع | ۷۲ | ۲ | ۵ | ۲۵ | ۳۳ |
(آخرین به‌روزرسانی: ۲۲ اوت ۲۰۱۹)  ۸ ماهواره در گروه IIA به صورت برعکس، قرار گرفته‌اند. ماهواره USA-۲۰۳ از گروه IIR-M درست کار نمی‌کند. برای فهرست کامل، فهرست ماهواره‌های جی‌پی‌اس را ببینید.: (آخرین به‌روزرسانی: ۲۲ اوت ۲۰۱۹)  ۸ ماهواره در گروه IIA به صورت برعکس، قرار گرفته‌اند. ماهواره USA-۲۰۳ از گروه IIR-M درست کار نمی‌کند. برای فهرست کامل، فهرست ماهواره‌های جی‌پی‌اس را ببینید.
دقت اندازه‌گیری

دستگاه‌های جی‌پی‌اس انواع و مدل‌های گوناگونی دارند و در وسایل گوناگونی استفاده می‌شوند؛ ولی یکی از جاهایی که بیشتر در آن استفاده می‌شود گوشی‌های تلفن همراه است که دقت آن در شرایط گوناگون متفاوت است.
برای نمونه:
فضای باز = بین ۳ تا ۷ متر
درون ماشین = ۵ تا ۱۰ متر
درون خانه ۲ طبقه = ۲۰ تا ۵۰ متر
درون آپارتمان = ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ متر و در شرایطی قطع
در جنگل = ۱۰۰ تا ۲۰۰ متر
درون هواپیما = ۵۰ متر در شرایطی قطع نصفی
دم پنجره درون هواپیما = ۱۵ تا ۳۰ متر
درون تونل = قطع کامل
بر پشت بام آپارتمان = ۲ تا ۴ متر
زیر پلها = قطع کامل
کاربردهای عمومی

اساس کار دستگاه موقعیت‌یاب (جی‌پی‌اس) تعیین موقعیت است و این کار با دریافت امواج ماهواره‌های موقعیت‌یاب که در مدارهایی به دور کره زمین در چرخش هستند، انجام می‌شود. برای تعیین موقعیت، گیرنده موقعیت‌یاب زمان‌های دریافت شده را با زمان خود مقایسه می‌کند. تفاوت این دو مشخص‌کننده فاصله گیرنده موقعیت‌یاب از ماهواره مزبور است. این عملی است که دقیقاً یک گیرنده موقعیت‌یاب انجام می‌دهد.
با استفاده از دستکم سه ماهواره یا بیشتر، موقعیت‌یاب می‌تواند طول و عرض جغرافیایی مکان خود را تعیین نماید. (که آن را تعیین دوبعدی می‌نامند) و با تبادل با چهار (و یا بیشتر) ماهواره یک موقعیت‌یاب می‌تواند موقعیت سه‌بعدی مکان خود را تعیین نماید که شامل طول و عرض جغرافیایی و بلندی است. با انجام پیوسته این محاسبات، موقعیت‌یاب می‌تواند سرعت و برای حرکت خود را نیز به دقت مشخص نماید. امروزه در بعضی مکان‌های ایران، امکان دریافت اطلاعات تا ۱۰ ماهواره و دستکم دسترسی به ۴ تا ۵ ماهواره در هر زمان از شبانه روز و در هر مکان وجود دارد. هر قدر شمار ماهواره‌های قابل مشاهده بیشتر شود معادلات اساسی تعیین موقعیت بیشتر خواهند شد و بنابراین زمان لازم برای تعیین موقعیت یک نقطه کاهش یافته و دقت تعیین موقعیت نیز افزایش خواهد یافت.
نکته مهم این است که بلندیی که موقعیت‌یاب به ما می‌دهد با بلندی موجود در نقشه‌ها و اطلس‌ها فرق می‌کند. بلندی موقعیت‌یاب بلندی ژئودتیک است که نسبت به سطح مبنایی به نام بیضوی مقایسه اندازه‌گیری می‌شود، در حالی که بلندی موجود در نقشه‌ها بلندی اورتومتریک یا بلندی از سطح ژئوئید است که از سطح دریاهای آزاد محاسبه می‌شود. مقدار اختلاف این دو مقیاس در بیشترین حالت حدود ۱۰۰ متر است. موقعیت‌یاب اطلاعات موقعیتی را توسط اعداد و در یک سامانه مختصاتی بیان می‌کند. امروزه پرکاربردترین سامانه‌های مختصاتی Lat-Lon و UTM هستند.
دستگاه جی‌پی‌اس یک رایانه کوچک است که برای انجام امور خاصی برنامه‌ریزی شده‌است؛ بنابراین این رایانه با داشتن مختصات شما می‌تواند کارهای دیگری هم انجام بدهد؛ مثلاً می‌تواند زمان طلوع و غروب خورشید را در موقعیت شما بگوید. همچنین زمان طلوع و غروب ماه. شاید خیلی جالب باشد ولی جی‌پی‌اس می‌تواند زمان باقی‌مانده برای رسیدن به مقصد مورد نظر را با توجه به سرعت شما محاسبه کند. همچنین میانگین سرعت شما، بیشترین سرعت، میانگین سربالایی و سرازیری مسیر، سرعت عمودی، موقعیت منطقه از نظر شکار و ماهیگیری و شکار در هر نقطه جهان، محاسبه مساحت یک نقطه ناشناخته و برگرداندن شما از مسیر آمده را نیز می‌تواند انجام دهد.
کاربردهای ویژه

نقشه‌برداری
پروژه‌های عمرانی
کوهنوردی
کایت‌سواری
سفر در مناطق ناشناخته
کشتی‌رانی
قایق‌رانی
عملیات نجات هنگام وقوع سیل و زلزله
کنترل ترافیک
تجاری
دیگر سامانه‌ها

سامانه‌های مشابهی نیز وجود دارند که در حال استفاده یا طراحی هستند. برخی از این سامانه‌ها ماهواره‌ای و برخی دیگر، زمینی هستند. برخی کشورها نیز برای خود، سامانه موقعیت‌یاب جداگانه و محلی دارند. سامانه روسی گلوناس مهم‌ترین آنهاست که تقریباً هم‌زمان با جی‌پی‌اس پیشرفت کرده اما از سال ۲۰۰۸ به بهره‌برداری کامل رسیده‌است. دقت گلوناس به اندازه سامانه جی‌پی‌اس نیست.
سامانهٔ گلوناس که دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی ساخته و اکنون به‌دست کشور روسیه اداره می‌شود.
سامانهٔ گالیلئو توسعه داده شده توسط اتحادیه اروپا است و کشورهای اسرائیل، هند، عربستان سعودی، کره جنوبی، اوکراین، چین و مراکش را پوشش می‌دهد.
سامانهٔ بیدو (Beidou) که به صورت مستقل چین را پوشش می‌دهد.
سامانهٔ سیستم ماهواره‌ای کواسی–زنیث در ژاپن
سامانه ماهواره‌ای ناوبری منطقه‌ای هند
نمونه زمینی جی‌پی‌اس، سامانه ای‌لورن (eLoran) است که همه جهان را پوشش نمی‌هد.

چند نمونه از گیرنده‌های جی‌پی‌اس
این آنتن بر بام خانه‌ای نصب است که در آن آزمایش‌های علمی انجام می‌شود که به زمان‌سنجی دقیقی نیاز دارد
کورتیس ایکس‌پی-۲۲ هاوک

| کورتیس ایکس‌پی-۲۲ هاوک | کورتیس ایکس‌پی-۲۲ هاوک |
| --- | --- |
کاربری: اثبات‌گر فناوری
تولیدکننده: Curtiss Aeroplane and Motor Company
کاربر اصلی: United States Army Air Forces
تعداد ساخته‌شده: ۱
کورتیس ایکس‌پی-۲۲ هاوک (به انگلیسی: Curtiss_XP-22_Hawk) یک هواگرد ملخ‌پیشین تک‌موتوره از نوع اثبات‌گر فناوری ساخت شرکت Curtiss Aeroplane and Motor Company است. در مجموع، تعداد ۱ فروند از این هواگرد ساخته شده‌است.
فرماندهی ترابری ایالات متحده آمریکا

| فرماندهی ترابری ایالات متحده آمریکا | فرماندهی ترابری ایالات متحده آمریکا |
| --- | --- |
نشان ترانزکام: نشان ترانزکام
فعال: ۱۹۸۷–اکنون
کشور:  ایالات متحده آمریکا
گونه: فرماندهی یکپارچه رزمی
نقش: Provides air, land, and sea transportation for the Department of Defense in times of peace and war. It moves people and property around the world.
بخشی از:  وزارت دفاع ایالات متحده آمریکا
ستاد: پایگاه نیرو هوایی اسکات، ایلینوی، ایالات متحده آمریکا.
شعار(ها): Together, We Deliver.
رنگ‌ها: Purple
فرماندهان: فرماندهان
فرمانده کل: ژنرال Stephen R. Lyons، نیروی زمینی ایالات متحده آمریکا
Deputy Commander: سپهبد John J. Broadmeadow، سپاه تفنگداران دریایی ایالات متحده آمریکا
فرماندهی ترابری ایالات متحده آمریکا (انگلیسی: United States Transportation Command) یا به اختصار، ترانزکام، یکی از یازده فرماندهی یکپارچه رزمی وزارت دفاع ایالات متحده آمریکا است که مستقر در پایگاه نیروی هوایی اسکات، ایلینوی و در سال ۱۹۸۷ تأسیس شد. این فرماندهی تنها مدیر سیستم حمل و نقل دفاعی جهانی ایالات متحده است.
کاوه خداشناس

| کاوه خداشناس | کاوه خداشناس |
| --- | --- |
کاوه خداشناس: کاوه خداشناس
زادهٔ: ۵ آبان ۱۳۵۹ ‏(۴۴ سال) تهران، ایران
ملیت: ایرانی
پیشه: بازیگر
سال‌های فعالیت: ۱۳۷۷ اکنون
جوایز: جایزه جشنواره دانشجویی فجر ۱۳۸۱
کاوه خداشناس (زادهٔ ۵ آبان ۱۳۵۹) بازیگر، مجری، کارگردان، تئاتر، سینما و تلویزیون ایرانی است.
زندگی هنری

خداشناس در یک خانوادهٔ تهرانی که اصالت دماوندی دارند زاده شد. او فرزند سوم از خانواده‌ای است که پنج پسر دارد. پدرش اهل ذوق است و برادرانش اهل موسیقی و فرهنگ هستند.
خداشناس دارای دیپلم تجربی و دانش‌آموختهٔ دانشکدهٔ هنر و معماری دانشگاه تهران در رشتهٔ نمایش است. از اساتید او هم می‌توان حمید سمندریان، فرهاد ناظرزاده کرمانی، احمد دامود، قطب الدین صادقی، محمد رحمانیان و فردوس حاجیان را نام برد. او تجربهٔ موسیقی، عکاسی، نقد هنری و دستیاری کارگردان را در کارنامهٔ خود دارد. کاوه پیش از دوران دانشجویی فعالیت دراماتیک خود را سال ۱۳۷۸ با بازی در نمایش هدهد به کارگردانی منصور خلج آغاز کرد و بعدها با گروه‌های دانشجویی همکاری نمود. پس از آن در سال ۱۳۸۲ با بازی در فیلم سینمایی خداحافظ رفیق به کارگردانی بهزاد بهزادپور به سینما راه یافت.
کارنامه هنری

فیلم‌
| سال | نام فیلم | نوع | سمت | کارگردان | تاریخ نمایش | نقش | توضیحات |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱۳۹۸ | نیروانا | سینمایی | بازیگر | مرتضی آتش زمزم | در نوبت اکران | کاوه | تولید مشترک ایران و بنگلادش |
| ۱۳۹۸ | دخمه | سینمایی | بازیگر | وحید ضرابی نسب | ۱۳۹۸ | قادر |  |
| ۱۳۹۷ | بهشت گمشده | سینمایی | بازیگر | حمید سلیمیان | ۱۳۹۸ | حمید |  |
| ۱۳۸۲ | بابا عزیز | سینمایی | بازیگر | محمد ناصر خمیر | اکران بین‌المللی | ابراهیم ادهم | محصول مشترک ایران و فرانسه |
| ۱۳۸۲ | خداحافظ رفیق | سینمایی | بازیگر | بهزاد بهزاد پور | ۱۳۸۲ | حمید | دفاع مقدس |
کارنامه هنری > سریال

مستوران فصل دوم (۱۴۰۲ در نفش لطفعلی، کارگردان سیدعلی هاشمی)
بی‌همگان (۱۴۰۱ کارگردان بهرنگ توفیقی-اصغر هاشمی)
صبح آخرین روز (۱۴۰۰ کارگردان حسین تبریزی)
بوم و بانو (۱۳۹۹ کارگردان سعید سلطانی)
آقازاده (۱۳۹۹ نمایش خانگی، کارگردان بهرنگ توفیقی)
شب‌های مافیا (۱۳۹۹ سری اول مسابقه، کارگردان سعید ابوطالب)
هفت شهر عاشق (۱۳۹۸ مسابقه، کارگردان سعید ابوطالب)
پناه آخر (۱۳۹۸ کارگردان داریوش یاری)
وقت صبح (۱۳۹۸ کارگردان جواد میرزاآقا زاده)
پدر (۱۳۹۷ کارگردان بهرنگ توفیقی)
بچه‌های گروهان بلال (۱۳۹۷ کارگردان عبدالرحمن شلیلیان)
برادر (۱۳۹۵ کارگردان جواد افشار)
همه خانواده من (۱۳۹۱ کارگردان داریوش فرهنگ)
دولت مخفی (۱۳۹۱ کارگردان عبدالحسن برزیده)
عملیات ۱۲۵ (۱۳۹۰ فصل سه کارگردان مسعود آب‌پرور)
عملیات ۱۲۵ (۱۳۸۸ فصل دو کارگردان محمدرضا آهنج)
عملیات ۱۲۵ (۱۳۸۶ فصل یک کارگردان بهروزافخمی)
رستگاران (۱۳۸۸ کارگردان سیروس مقدم)
پول کثیف (۱۳۸۵ کارگردان جواد افشار)
بانو (۱۳۸۶ کارگردان حسن هدایت و فرید سجادی حسینی)
شب مهتاب (۱۳۸۶ کارگردان شهرام باباپور)
آسمان همیشه ابری نیست (۱۳۸۹ کارگردان سعید عالم‌زاده)
شاید برای شما هم اتفاق بیافتد (دو قسمت، کارگردان احمد معظمی)
(مجموعه تلویزیونی معراجی‌ها (۱۳۹۳ کارگردان مسعود ده‌نمکی)
بازگشت (۱۳۹۵ کارگردان حسین عامری)
کارنامه هنری > تله

درنگ (۱۴۰۱ کارگردان کاوه خداشناس)
هلاکت (۱۳۹۹ کارگردان کاوه خداشناس)
به قید قرعه (۱۳۹۸ کارگردان علی جعفرآبادی)
فرود هشتم (۱۳۹۷ کارگردان کاوه خداشناس)
حفره (۱۳۹۶ کارگردان کاوه خداشناس)
رکب (۱۳۸۹ کارگردان نارین بهجت)
چشم به راه (۱۳۸۹ کارگردان جواد مزدآبادی)
کارنامه هنری > تئاتر

هدهد (۱۳۷۷ کارگردان منصور خلج)
قمر در عقرب (۱۳۷۸ کارگردان مازیار لرستانی)
حسرت، آرزو، رؤیا (۱۳۷۸ کارگردان مهدی هاشمی)
مخزن (۱۳۸۱ کارگردان جلال تهرانی، دستیار کارگردان)
نه‌فرتی‌تی (۱۳۸۱ جلال تهرانی، دستیار کارگردان)
مقام استادی (۱۳۸۲ کارگردان جلال تهرانی)
الاویاتان (۱۳۸۷ محمد میرعلی اکبری)
گالیله (۱۳۸۸داریوش فرهنگ)
آرامش از نوعی دیگر (۱۳۸۱ نویسنده یون فوسه و کارگردان رضا گوران)
شب آوازهایش را می‌خواند (۱۳۸۱رضا گوران)
شهر تنهایی من (۱۳۹۲ به نویسندگی نوشین تبریزی و کارگردانی سیدعلی هاشمی)
به مناسبت ورود اشکان (۱۳۹۵ نمایشنامه خوانی، نویسنده پوریا کاکاوند و کارگردانی شادی شاه علی)
پاره‌های ساده (۱۳۹۶ به نویسندگی مهدی میرمحمدی به کارگردانی سیدعلی هاشمی)
کارنامه هنری > مستند

سکه از ضرب افتاده گویندهٔ نریشن(۱۳۸۳ نویسنده و کارگردان علیرضا حبیبی)
گنجینه‌های ماندگار گویندهٔ نریشن و دستیار کارگردان(۱۳۸۶ نویسنده و کارگردان علیرضا حبیبی)
کارنامه هنری > جوایز

جایزه دوم بهترین بازیگر مرد از جشنواره تئاتر دانشجویی فجر بابت بازی در نمایش شب آوازهایش را می‌خواند(۱۳۸۱رضا گوران)
کورتیس پی‌ان-۱

| کورتیس پی‌ان-۱ | کورتیس پی‌ان-۱ |
| --- | --- |
کاربری: جنگنده شبانه
تولیدکننده: Curtiss Aeroplane and Motor Company
نخستین پرواز: ۱۹۲۱
تعداد ساخته‌شده: ۱
کورتیس پی‌ان-۱ (به انگلیسی: Curtiss_PN-1) یک هواگرد ملخ‌پیشین تک‌موتوره از نوع جنگنده شبانه ساخت شرکت Curtiss Aeroplane and Motor Company است. هواگرد کورتیس پی‌ان-۱ نخستین پروازش را در ۱۹۲۱ میلادی انجام داد. در مجموع، تعداد ۱ فروند از این هواگرد ساخته شده‌است.
جایرودین ران روتورسایکل

| XRON-I Rotorcycle | XRON-I Rotorcycle |
| --- | --- |
در یک موزه: در یک موزه
کاربری: هواچرخ
کشور سازنده: ایالات متحده
تولیدکننده: جایرودین
نخستین پرواز: ۲۳ نوامبر ۱۹۵۵
کاربر اصلی: نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا
تعداد ساخته‌شده: ۱۰
توسعه‌یافته به: جایرودین کیو.اچ ۵۰ دش
جایرودین ران روتورسایکل (به انگلیسی: Gyrodyne RON Rotorcycle) یک هواچرخ کواکسیال بود که به سفارش و تأمین بودجه از سوی نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا توسط شرکت جایرودین ساخته شد. بعدها بعنوان یکی از گزینه‌های سپاه تفنگداران دریایی ایالات متحده مطرح شد. از ویژگی‌هایی که نیروهای مسلح آمریکا برای این بالگرد تعیین کرده بودند، نشست و برخاست از روی آب بود. این بالگرد تک‌موتوره دارای یک موتور پیستونی پورشه هواخنک ۷۲ اسب بخاری بود. درنهایت این محصول انتظارات نیروهای مسلح آمریکا را برآورده نکرد و تنها ۱۰ فروند از آن تولید شد. این محصول توسعه یافت و به جایرودین کیو.اچ ۵۰ دش تبدیل شد.
Specifications

داده‌ها از Jane's All The World's Aircraft 1961–62
ویژگی‌های کلی
خدمه: ۱
طول: ۱۱ فوت ۶ اینچ (۳٫۵۱ متر)
وزن خالی:  ۵۵۰ پوند (۲۴۹ کیلوگرم)
وزن ناخالص:  ۸۳۲ پوند (۳۷۷ کیلوگرم)
بیشترین وزن برخاست:  ۹۰۶ پوند (۴۱۱ کیلوگرم)
پیشرانه هواگرد: ۱ عدد 4-cylinder air-cooled horizontally-opposed piston engine Porsche YO-95-6،‏ ۷۲ اسب بخار (۵۴ کیلووات)
قطر روتور اصلی: ۲× ۲۰ فوت (۶٫۱ متر)
مساحت روتور اصلی: ۳۱۴ فوت مربع (۲۹٫۲ متر مربع)
عملکرد
حداکثر سرعت:  ۷۸ مایل بر ساعت (۱۲۶ کیلومتر بر ساعت؛ ۶۸ گره)
سرعت کروز:  ۶۰ مایل بر ساعت (۹۷ کیلومتر بر ساعت؛ ۵۲ گره)
بُرد:  ۵۵ مایل (۴۸ مایل دریایی؛ ۸۹ کیلومتر)
برد معبر: ۱۱۲ مایل (۹۷ مایل دریایی؛ ۱۸۰ کیلومتر) (overload weight, auxiliary fuel)
حداكثر ارتفاع:  ۱۲٬۴۰۰ فوت (۳٬۸۰۰ متر)
نرخ صعود:  ۱٬۱۴۰ فوت بر دقیقه (۵٫۸ متر بر ثانیه)
درحال نشست و برخاست بر آب
میکائیل تاریوردیف

| میکائیل تاریوردیف | میکائیل تاریوردیف |
| --- | --- |
میکائیل تاریوردیف: میکائیل تاریوردیف
اطلاعات پس‌زمینه: اطلاعات پس‌زمینه
زاده: ۱۵ اوت ۱۹۳۱ تفلیس، گرجستان
خاستگاه: ارمنی‌های گرجستان
درگذشته: ۲۴ ژوئیهٔ ۱۹۹۶ (۶۴ سال) سوچی، روسیه
پیشه(ها): آهنگساز
آرامگاه: گورستان ارامنه مسکو
محل تحصیل: مدرسه موسیقی گنیسین
جوایز:      
 :  
میکائیل تاریوردیف (به ارمنی: Միքայել Թարիվերդիև) (به روسی: Микаэл Таривердиев) آهنگساز برجسته ارمنی‌تبار اتحاد شوروی بود.
زندگی‌نامه

وی در ۱۵ اوت ۱۹۳۱
در تفلیس متولد شد. او ریاست گروه آهنگسازان اتحادیه سینماتوگراف‌های شوروی را از بدو تأسیس آن بر عهده داشت. تاریوردیف در ۲۴ ژوئیهٔ ۱۹۹۶ در شهر سوچی درگذشت و در گورستان ارامنه مسکو به خاک سپرده شد.
آثار

لحظات هفده‌گانه بهاری
جوایز

جایزه دولتی اتحاد شوروی (۱۹۷۷)
سد ذاکر۱

سد در زنجان
| سد ذاکر۱ | سد ذاکر۱ |
| --- | --- |
نام رسمی: سد ذاکر1
کشور: ایران
محل: زنجان
آغاز ساخت: ۱۳۷۳
گشایش: ۱۳۷۴
سد و سرریزها: سد و سرریزها
گونه سد: خاکی
بر روی رود: ذاکر
ارتفاع از پی: ۲/۵۰ متر
طول تاج: ۸۰ متر
مخزن: مخزن
حجم کل مخزن: ۸/۵۰	میلیون متر مکعب
سد پایین‌دست و سرریزها: سد پایین‌دست و سرریزها
گونه سد: خاکی
سد ذاکر۱  یکی از سدهای در دست بهره‌برداری استان زنجان است.
جاده‌های باز

| جاده‌های باز | جاده‌های باز |
| --- | --- |
توسعه‌دهنده(ها): فول‌برایت
ناشر(ها): آناپورنا اینتراکتیو
سکو(ها): مایکروسافت ویندوز پلی‌استیشن ۴ پلی‌استیشن ۵ اکس‌باکس سری اکس/اس نینتندو سوئیچ
تاریخ(های) انتشار: ۲۸ مارس، ۲۰۲۴
ژانر(ها): ماجراجویی
حالت(ها): تک‌نفره
جاده‌های باز (انگلیسی: Open Roads) یک بازی ویدئویی به سبک ماجراجویی است که توسط فول‌برایت توسعه یافته و به‌وسیلهٔ آناپورنا اینتراکتیو در ۲۸ مارس ۲۰۲۴، برای پلتفرم‌های پلی‌استیشن ۴، پلی‌استیشن ۵، ایکس‌باکس سری اکس/اس، نینتندو سوئیچ، و مایکروسافت ویندوز منتشر شد. این بازی در جوایز بازی ۲۰۲۰ معرفی شد و اعلام شد کری راسل و کیتلین دیور به صداگذاری در این بازی می‌پردازند.
آر.دبلیو.دی ۱

| آر>  دبلیو. دی ۱ | آر>  دبلیو. دی ۱ |
| --- | --- |
کاربری: ورزشی
تولیدکننده: دانشگاه صنعتی ورشو
طراح: آر دبلیو دی
نخستین پرواز: September 1928
معرفی‌شده در: ۱۹۲۸
بازنشستگی: ۱۹۳۰
کاربر اصلی: Poland
تعداد ساخته‌شده: ۱
آر. دبلیو. دی ۱ (به انگلیسی: RWD_1) یک هواگرد از نوع ورزشی ساخت شرکت دانشگاه صنعتی ورشو است. هواگرد آر. دبلیو. دی ۱ نخستین پروازش را در September 1928 میلادی انجام داد. این هواگرد در سال ۱۹۲۸ میلادی رسماً معرفی گردید. در مجموع، تعداد ۱ فروند از این هواگرد ساخته شده‌است.
طراح این هواگرد، آر دبلیو دی بود.
هوتن دولتی

| هوتن دولتی | هوتن دولتی |
| --- | --- |
عضو شورای مرکزی جبهه ملی ایران   - عضو نهاد راهبری حزب سوسیال دموکرات و لائیک ایران: عضو شورای مرکزی جبهه ملی ایران   - عضو نهاد راهبری حزب سوسیال دموکرات و لائیک ایران
دبیر سازمان دانشجویان و دانش آموختگان جبهه ملی ایران: دبیر سازمان دانشجویان و دانش آموختگان جبهه ملی ایران
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: هوتن دولتی تهران، ایران
حزب سیاسی: جبهه ملی ایران  سازمان‌های جبهه ملی ایران در خارج از کشور   حزب سوسیال دموکرات و لائیک ایران
تحصیلات: مهندسی عمران   کارشناسی ارشد علوم سیاسی، مطالعات منطقه‌ای، حقوق بشر
پیشه: فعال حقوق بشر و محیط زیست نویسنده و محقق تاریخ
هوتن دولتی در جلسه عمومی جبهه ملی ایران (نوروز ۱۳۸۸، سرای ادیب برومند)
هوتن دولتی (۱۳۵۵ در تهران)، حقوقدان، سیاستمدار، فعال حقوق بشر و محیط زیست و مسئول سابق سازمان دانش آموختگان جبهه ملی ایران و از بنیان‌گذاران سازمان «صلح سبز ایران» در سال ۱۳۸۰ و از مؤسسان حزب سوسیال دموکرات و لائیک ایران و عضو نهاد راهبری این حزب و عضو سازمان‌های جبهه ملی ایران در خارج از کشور می‌باشد.
وی به اتهام عضویت و انتشار بیانیه‌ها و پیام‌های جبهه ملی و تبلیغ علیه نظام جمهوری اسلامی و ایجاد گروه و تلاش در جهت تهیه فیلم و مستند برای شبکه‌های تلویزیونی مخالف رژیم ایران در اسفند ۱۳۹۱ بازداشت و یک سال و نیم در زندان اوین به‌سر برد. و بار دوم در سال ۱۳۹۸ به جرم عضویت در شورای مرکزی جبهه ملی ایران و تبلیغ علیه نظام جمهوری اسلامی به شش سال زندان محکوم شد.
زندگی‌نامه

هوتن در سال ۱۳۵۵ در تهران و در خانواده‌ای تالشی متولد شد، پدرش «حسین دولتی» اهل پره‌سر از توابع شهرستان رضوانشهر از فعالان فرهنگی تالش و عضو هیئت مدیره انجمن تالشان مقیم تهران (خانه تالشان تهران) بود که پس از انقلاب اسلامی به عنوان نخستین فرماندار تالش و تنها فرماندار اهل تسنن در این خطه منصوب شد. حسین دولتی در شهریور ۱۳۹۱ درگذشت و در زادگاهش پره‌سر به خاک سپرده شد.
هوتن دولتی دارای مدرک مهندس عمران - نقشه‌برداری و دانش‌آموخته کارشناسی ارشد مطالعات منطقه‌ای و علوم سیاسی و همچنین کارشناس ارشد عمران و کارشناسی ارشد (حقوق بشر) از دانشگاه علامه طباطبائی می‌باشد.