کارزار کریمه
تهاجم ارتش سرخ به شبه‌جزیره کرچ

در این حال ارتش یازدهم ورماخت برای محافظت از خط ساحلی طولانی شبه‌جزیره در مقابل پیاده‌سازی نیرو توسط شوروی، یگان‌هایی را در طول آن مستقر کرده بود که امکان به‌کارگیری آن‌ها در تهاجم به سواستوپول را نمی‌داد. بدین منظور، سپاه ۴۲ ورماخت با سه لشکر پیاده‌نظام آلمانی و یک تیپ ۸ سواره‌نظام رومانی از کرچ تا فئودوسیا قرار داشت و سپاه کوهستان رومانی مسئول قسمت فئودوسیا تا آلوشتا بود. به هر صورت تمرکز اصلی فون مانشتاین بر سواستوپول بود و نیروهای دفاع ساحلی ورماخت حداقلی به حساب می‌آمدند.
در قالب ضدحمله کلی ارتش سرخ در تمامی طول خط مقدم که اوایل ماه دسامبر از ناحیه مسکو شروع شده بود، استاوکا روز ۷ دسامبر به جبهه فرا قفقاز شوروی دستور داد در عرض دو هفته یک تهاجم آبی-خاکی به شبه‌جزیره کرچ آماده‌سازی و اجرای کند. هدف از این عملیات پیاده‌سازی همزمان ارتش‌های پنجاه و یکم و چهل و چهارم شوروی در نزدیکی شهر کرچ و بندر فئودوسیا جهت محاصره و انهدام ارتش یازدهم ورماخت و متعاقباً بازپس‌گیری تمامی شبه‌جزیره کریمه بود. عملیات پیاده‌سازی تحت هدایت دریاسالار اوکتیابرسکی، فرمانده ناوگان دریای سرخ شوروی صورت می‌گرفت. شرایط آب‌وهوایی گردآوری نیروهای زمینی و هوایی شوروی در شبه‌جزیره تامان را کُند و استفاده از شناورهای دریایی کوچک‌تر را برای آن‌ها محدود کرد. در ابتدا آغاز عملیات برای روز ۲۱ دسامبر برنامه‌ریزی شده بود اما با تهاجم آلمانی‌ها به سواستوپول از روز ۱۷ دسامبر و اعزام نیروی کمکی از جانب جبهه فرا قفقاز به آن، یک هفته به تأخیر افتاد. بیشتر این نیروها از قوای مربوط به پیاده‌سازی در فئودوسیا بودند؛ از این رو قرار شد این قسمت از عملیات چند روز دیرتر از قسمت شبه‌جزیره کرچ صورت گیرد.
هنگامی که تلاش ارتش یازدهم ورماخت برای ورود به سواستوپول هنوز به مقصود نهایی خود نرسیده نبود، ارتش سرخ با نیروهای ارتش پنجاه و یکم خود روز ۲۶ دسامبر مجموعه‌ای از حملات آبی-خاکی را علیه نقاط مختلفی از شبه‌جزیره کرچ به انجام رساند و در دو طرف شهر کرچ پیاده شد. دو روز بعد ارتش چهل و چهارم شوروی عملیات پیاده‌سازی دیگری این بار علیه فئودوسیا صورت داد و تا ۲۹ دسامبر حدود ۴۱ هزار نفر و ۲۴۰ توپ را وارد آن کرد. به جهت کمبود نیرو و شرایط نامساعد آب‌وهوایی، آماده‌سازی و صورت گرفتن هیچ‌یک از این دو تهاجم از پیش مورد شناسایی هوایی و دریایی آلمانی‌ها قرار نگرفته بود. شرایط آب‌وهوایی نامطلوب از دخالت مؤثر بمب‌افکن‌ها و اشتوکاهای لوفت‌وافه جلوگیری کرد. در این زمان تنها یک گردان مهندسی، دو گروهان ساخت‌وساز، یک آتشبار توپخانه و یک گروهان ضدتانک آلمانی در فئودوسیا مستقر بود. این نیروها نتوانستند جلوی سقوط شهر به دست نیروهای ارتش سرخ را بگیرند و به سمت غرب عقب نشستند. نیروهای رومانیایی در قالب تیپ ۴ سواره‌نظام مقاومت ضعیفی در مقابل ورود نیروهای دشمن به ناحیه فئودوسیا نشان دادند. به هر صورت با ارتقای وضعیت آب‌وهوایی هواگردهای آلمانی روزهای ۳۰ و ۳۱ دسامبر توانستند در این موضع دو کشتی ترابری دشمن را غرق کنند و به دو کشتی دیگر آسیب بزنند. این که در این مرحله خطوط ارتباطی ارتش یازدهم ورماخت قطع نشد به جهت احتیاط زیاد فرماندهان محلی شوروی بود؛ چرا که نیروهای شوروی قصد داشتند پیش از آن که رو به غرب بروند ابتدا دو سر پل خود را به یکدیگر متصل و شهر کرچ را تصرف کنند.
به هر صورت با توجه به بی‌تجربگی ارتش سرخ در این رابطه و فقدان آمادگی لازم، عملیات پیاده‌سازی در شبه‌جزیره کرچ در شرایط سخت زمستانی با دمایی تا منفی ۲۰ درجه زیر صفر، به صورت آشفته‌ای پیش رفت. مدافعان محلی آلمانی قادر به از بین بردن شش رخنه ساحلی از مجموع ده مورد شدند. با این وجود ارتش سرخ توانست با نیروی زیادی جای پایی در کریمه باز و شبه‌جزیره کرچ را تسخیر کند. سپاه ۴۲ ورماخت به فرماندهی سپهبد هانس فون اشپونک، به عنوان مدافع شبه‌جزیره کرچ در این زمان تنها یک لشکر چهل و ششم پیاده‌نظام را در آن داشت. با توجه به عدم کفایت این مقدار نیرو، فرماندهی گروه ارتش تصمیم به بازگرداندن یکی از هنگ‌های لشکر هفتاد و سوم پیاده‌نظام با یک گردان توپخانه سبک به ارتش یازدهم ورماخت گرفت. همچنین مقرر شد در صورت تخلیه شبه‌جزیره کرچ تمامی تأسیسات بندری آن منهدم شود. با وجود تمایل فون اشپونک بر حفظ موضع خود و حصول برخی موفقیت‌ها در این زمینه، حضور نیروهای ارتش چهل و چهارم شوروی در پشت سر آن در فئودوسیا، باعث نگرانی شدید بود. فون اشپونک از فون مانشتاین درخواست مجوز تخلیه موضع در خطر خود کرد که با آن مخالفت مواجه شد. فون اشپونک دو بار دیگر این درخواست را تکرار اما پاسخ مشابهی دریافت کرد. در نهایت، برخلاف خواسته فرماندهی ارتش یازدهم ورماخت، فون اشپونک به ابتکار خود دستور به عقب‌نشینی سپاه ۴۲ ورماخت به پارپاچ در قسمت کم‌عرض شبه‌جزیره کرچ در دهانه غربی آن داد. لشکر چهل و ششم پیاده‌نظام ورماخت می‌بایست به سمت غرب می‌رفت تا به سر پل دشمن در فئودوسیا حمله و از به محاصره افتادن خود جلوگیری کند. در این حال به نظر می‌رسید لازم است یک لشکر ورماخت از جبهه سواستوپول به فئودوسیا منتقل شود. به هر صورت به این معنای توقف حمله به سواستوپول بود که با مخالفت فرماندهی فرماندهی عالی مواجه گشت. گروه ارتش نیز نمی‌توانست جز بخش‌هایی یک لشکر رومانیایی، نیروی بیشتری تأمین کند. به هر صورت ناوگان چهارم هوایی لوفت‌وافه موظف به هدف قرار دادن دشمن در کرچ و فئودوسیا شد.
تا این زمان از کارزار لشکر چهل و ششم پیاده‌نظام ورماخت ظرفیت تحرک‌پذیری خود را از دست داده بود و طبق گزارش یک هفته پیش آن تنها ۲۰ درصد خودروهای موتوری آن در حالت عملیاتی بودند. روز ۲۹ دسامبر این لشکر در حقیقت تنها ۲۵۰ خودرو از مجموع ۱۴۰۰ خودروی سازمانی خود، در اختیار داشت. بدین شکل عقب‌نشینی این لشکر مستلزم رها کردن تقریباً تمامی تسلیحات سنگین بود و در شرایط سخت زمستانی با راهپیمائی اجباری با دشواری زیادی صورت گرفت که به سرمازدگی هزاران نفر انجامید. بر اساس فرمان اولیه و پس از رسیدن به دهانه شبه‌جزیره کرچ، با چرخش به سمت جنوب غربی پیاده‌نظام فرسوده لشکر بدون پشتیبانی توپخانه روز ۳۱ دسامبر یک حمله بی‌حاصل به سمت فئودوسیا صورت داد و سپس مجدداً به سمت غرب رفت. به هر صورت لشکر چهل و ششم پیاده‌نظام ورماخت در نهایت توانست از مهلکه بگریزد و در همکاری با نیروهای رومانیایی و هنگ تازه‌دریافت‌شده ۲۱۳ پیاده‌نظام، یک خط دفاعی در غرب پارپاچ ایجاد کند. این خط نسبتاً طولانی که به صورت مورب از شمال شرقی به جنوب غربی کشیده شده بود، فئودوسیا را در دست ارتش سرخ باقی می‌گذاشت در پی این حوادث، فون اشپونک به جهت سر برتافتن از فرمان صریح مافوق از مقام خود عزل، محاکمه و راهی زندان شد. با توجه به این که لشکر چهل و ششم پیاده‌نظام ورماخت بدون برخورد جدی با نیروهای دشمن متحمل خسارات زیادی شد، فیلدمارشال والتر فون رایشناو، فرمانده گروه ارتش جنوب اعلام کرد: «این لشکر شرافت خود را از دست داده‌است. تا زمانی که شرافت خود را [در میدان رزم] بازنیابد هیچ ترفیع درجه و نشان افتخاری به این لشکر تعلق نخواهد گرفت.»