stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
آلمان
اقتصاد > فناوری اطلاعات و مخابرات

فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) یک عامل کلیدی مکان‌یابی در نظر گرفته می‌شود. دیجیتالی شدن اقتصاد آلمان با نام انقلاب صنعتی چهارم (Industry 4.0) ترویج می‌شود. شرکت مخابراتی با بیشترین گردش مالی در آلمان دویچه تلکوم است. سافتور آگ (Software)، اس‌آپ (SAP) و داتو (Datev) از مهم‌ترین تولیدکنندگان نرم‌افزار در جهان هستند که دفتر مرکزی آن‌ها در آلمان است. در بخش سخت‌افزار، توسعه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، به عنوان مثال در اینفینئون (Infineon) و اف‌تی‌اس (FTS). علاوه بر شرکت‌های تأسیس شده در بخش فناوری اطلاعات و ارتباطات، استارت آپ‌های نوآورانه و سرمایه‌گذاری‌های الکترونیکی در آلمان اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند. در سال ۲۰۱۷، ۸۸ درصد از جمعیت به اینترنت دسترسی داشتند. حدود ۸۷ درصد توانستند به اتصال پهنای باند برگردند.
اقتصاد > انرژی

آلمان چهارمین تولیدکننده بزرگ انرژی اولیه در اروپا در سال ۲۰۱۰ بود و در بین تولیدکنندگان انرژی جهان در رتبه ۲۴ قرار گرفت. در سال ۲۰۱۲، مصرف انرژی اولیه در آلمان ۱۳۷۵۷ ژول (PJ) بود. بر این اساس، این کشور دومین مصرف‌کننده انرژی در اروپا و هفتمین مصرف‌کننده انرژی در جهان است. در سال ۲۰۱۲، ۱۰۵۹ شرکت مستقر در آلمان، منبع تغذیه را تضمین کردند. در سال ۲۰۱۶، انرژی‌های تجدیدپذیر ۲۹٬۲ درصد از تولید ناخالص برق، ۱۳٬۴ درصد از انرژی نهایی مورد نیاز در بخش گرمایش و ۵٬۱ درصد از سوخت را تأمین کردند. به عنوان بخشی از سیاست انرژی، برنامه‌ریزی شده است تا سهم انرژی‌های تجدیدپذیر در مصرف برق تا سال ۲۰۵۰ به ۸۰ درصد، کاهش مصرف انرژی اولیه تا ۵۰ درصد نسبت به سال ۲۰۰۸ و کاهش انتشار گازهای گلخانه ای ۸۰ تا ۹۵ درصد در مقایسه با ۱۹۹۰ در راستای اهداف اتحادیه اروپا تغییر کند. در مجموع، حداقل ۶۰ درصد مصرف انرژی باید تا سال ۲۰۵۰ توسط انرژی‌های تجدیدپذیر پوشش داده شود.
اقتصاد > گردشگری

آلمان با بیش از ۳۵ میلیون مهمان خارجی که در این کشور اقامت کردند در سال ۲۰۱۶، یکی از هفت کشور پربازدید در جهان بود. در سال ۲۰۲۳ آلمان در مقام نهمین کشور رتبه‌بندی گردشگری جهان قرار گرفت. حدود ۴۰۰۰ از ۱۱۱۱۶ شورای شهر در آلمان در انجمن‌های گردشگری سازماندهی شده‌اند. ۶۱۳۵ موزه، ۳۶۶ تئاتر، ۳۴ پارک تفریحی و ماجراجویی، ۴۵۰۰۰ زمین تنیس، ۶۴۸ زمین گلف، ۱۹۰۰۰۰ کیلومتر مسیر پیاده‌روی، ۴۰۰۰ کیلومتر مسیرهای دوچرخه سواری مسافت طولانی و مسیرهای تفریحی و موضوعی وجود دارد. گردشگری تجاری و نمایشگاه‌های صنعتی از اهمیت بالایی برخوردار است. آلمان مهم‌ترین مکان نمایشگاه بین‌المللی با چندین نمایشگاه تجاری پیشرو در جهان است. نمایشگاه بین‌المللی گردشگری برلین (ITB)، برترین نمایشگاه گردشگری جهان است. علاوه بر این، آلمان بیشترین تراکم برگزاری جشنواره‌ها را دارد.
اقتصاد > زیرساخت

آلمان چهارمین کشور جهان از نظر تولید ناخالص داخلی است و بزرگ‌ترین صادرکننده کالا (از نظر درآمد) و دومین کشور واردکننده کالا در جهان است. بر اساس آمارهای سازمان جهانی تجارت میزان صادرات آلمان در سال ۲۰۰۶میلادی ۱۳۳/۱ تریلیون دلار بود.
آلمان به‌جز زغال‌سنگ معادن نسبتاً کوچک سنگ‌آهن، بوکسیت، سنگ مس، نیکل، قلع، نقره، پتاس و نمک ذخایر طبیعی نسبتاً کمی دارد و شدیداً به واردات مواد اولیه متکی است. در آلمان صنایع زیادی فعالند، صنایعی چون الکتریکی، مکانیکی، مواد شیمیایی، منسوجات، غذایی و وسایل نقلیه. از آغاز دهه ۱۹۸۰ رشد کلانی در صنایع فناوری پیشرفته روی داده است. کارخانه‌های خودروسازی بنز، بی‌ام‌و و فولکس‌واگن محصولات خود را در تمام دنیا عرضه می‌کنند. مهم‌ترین صادرات این کشور وسایل نقلیه موتوری و وسایل الکتریکی است.
تعداد افراد شاغل در صنایع خدماتی نزدیک به دو برابر کارکنان صنعت تولیدی است. بانکداری و امور مالی از منابع مهم درآمد ارز خارجی است و شهر فرانکفورت یکی از مراکز اصلی امور مالی و تجاری در جهان و مقر بانک مرکزی اروپاست.
اتحاد دو آلمان در اکتبر ۱۹۹۰ چالش بزرگی را در پیش روی اقتصاد این کشور قرار داد. در گذشته جمهوری دموکراتیک آلمان دارای موفّق‌ترین اقتصاد در بین کشورهای عضو شورای تعاون اقتصادی کمکان بود، ولی بر حسب میزان و کیفیت تولید محصولات و سطح زندگی مردم کمتر از آلمان غربی سابق توسعه یافته بود. کیفیت زندگی در نیمه غربی آلمان همچنان بالاتر از نیمه شرقی آن است. در سال ۲۰۰۸ آلمان ششمین کشور مصرف‌کننده انرژی بود، که حدود ۶۰ درصد از انرژی اوّلیه آن از خارج وارد می‌شد. سیاست دولت آلمان ترویج حفاظت از انرژی و استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر است. دولت آلمان قصد دارد تا کشور از منابع تجدید شونده تا سال ۲۰۵۰ استفاده کنند. در سال ۲۰۱۰ درصد استفاده انرژی‌ها در کشور آلمان به صورت زیر بوده است: زغال‌سنگ (۲۲٬۹٪)، گاز طبیعی (۲۱٬۸٪)، انرژی هسته‌ای (۱۰٬۸)، برق آبی و باد (۱٬۵٪) و دیگر منابع تجدیدپذیر (۷٬۹٪). در سال ۲۰۰۰، دولت و صنعت برق هسته‌ای، توافق کردند برای فازی از نیروگاه‌های هسته‌ای سال ۲۰۲۱. آلمان متعهد است به پروتکل کیوتو و چند معاهدات دیگر ترویج تنوع زیستی، استانداردهای گسیل کم، بازیافت و استفاده از انرژی تجدیدپذیر و پشتیبانی از توسعه پایدار در سطح جهانی است. دولت آلمان کاهش گسترده فعّالیّت‌های انتشار و تولید گازهای گلخانه‌ای را آغاز کرده است. با این وجود این کشور بالاترین میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای در اتحادیه اروپا تا سال ۲۰۱۰ را دارا بوده است. مطابق گزارش ACEEE، آلمان در سال ۲۰۱۴ از نظر بهره‌وری انرژی در جایگاه نخست جهان قرار داشته است.
اقتصاد > ترابری

آلمان با توجه به موقعیت خوب و قرارگیری در مرکز اروپا، یک مرکز ترابری برای این قاره است. شبکه جاده‌ای آلمان، استاندارد و دارای کیفیت بسیار بالایی‌است. آلمان دارای ترابری متراکم و شبکه‌ای مدرن است و در شبکه بزرگراهی و اتوبانی از نظر مقدار و طول رتبه سوم در جهان را داراست. همچنین شبکه راه‌های این کشور به‌خاطر نبود محدودیت سرعت در بین مردم جهان شناخته شده است. همچنین جاده‌های این کشور به‌طور پیوسته تعمیر و نگهداری می‌شوند.
این کشور دارای قطار تندرو است؛ آلمان یک شبکه چند منظوره قطارهای سرعت بالا ایجاد کرده است. شبکه اینترسیتی-اکسپرس (ICE Deutsche Bahn) در شهرهای بزرگ آلمان و همچنین در کشورهای همسایه با سرعت ۳۰۰ کیلومتر / ساعت (۱۹۰ مایل در ساعت) در خدمت عموم مردم می‌باشد. راه‌آهن آلمان از دولت یارانه دریافت می‌کند و در سال ۲۰۱۴ ۱۷٬۰ میلیارد یورو دریافت کرد.
بزرگ‌ترین فرودگاه آلمان فرودگاه فرانکفورت است که سومین فرودگاه بزرگ اروپا و مرکز اصلی فعالیت لوفت‌هانزا می‌باشد. عمده فرودگاه‌های دیگر عبارتند از فرودگاه هامبورگ، فرودگاه کلن/بن، و فرودگاه اشتوتگارت.
متروی مونیخ
"ICE 3" در ایستگاه راه‌آهن شهر کلن
یک آزادراه سه‌خطه
یک بزرگ‌راه در آلمان
هواپیمایی لوفت‌هانزا و ایر برلین
اقتصاد > علم و فناوری

مقالهٔ اصلی: علم و فناوری در آلمان
دستاوردهای آلمان در زمینه علم بسیار مهم و چشمگیر بوده است به‌طوری‌که اساس اقتصاد کشور را بنا کرده است. جایزه نوبل تا سال ۲۰۱۰ به ۱۰۳ آلمانی رسیده است که پس از آمریکا و بریتانیا در رده سوم برندگان قرار دارد. دانشمندان آلمانی موفق به دریافت جوایز متعددی شده‌اند که این جوایز بیشتر در زمینهٔ پزشکی، فیزیک و شیمی هستند.
در نجوم یوهانس کپلر با کشف قوانین سه‌گانه کپلر علم نجوم را متحول کرد. آلبرت انیشتین و ماکس پلانک پایه‌گذاران فیزیک نسبیت و فیزیک کوانتوم هستند که این دو زمینه بعدها توسط دو آلمانی دیگر به نام‌های ورنر هایزنبرگ و ماکس بورن پیشرفت کرد. ویلهلم رونتگن موفق به کشف اشعه ایکس شد و نخستین کسی بود که جایزه نوبل فیزیک را در سال ۱۹۰۱ به دست آورد. اتو هان به عنوان پیشگام در پرتوزایی در سال ۱۹۳۸ موفق به کشف شکاف هسته‌ای شد. در زیست‌شناسی، رابرت کخ و فردیناند کوهن میکروبیولوژی را توسعه دادند. تعداد بیشماری از درخشان‌ترین ریاضی‌دانان تاریخ مانند کارل فریدریش گاوس، داویت هیلبرت، برنهارت ریمان ،گوتفرید لایبنیتس و فلیکس کلاین در آلمان متولد شده‌اند.
مخترعان و مهندسانی مانند هانس گایگر، رودولف دیزل و کارل بنز خدمات مهمی به صنعت خودروسازی داشته‌اند یا کنراد تسوزه که مخترع نخستین رایانه دیجیتال الکترومکانیکی است. ورنر فون براون موفق به ساخت اولین وی-۲ موشک بالستیک فضاپیما شد که بعدها نظریات او در ناسا برای پروژه سفر به ماه استفاده شد.
کارهای ارزشمند هاینریش هرتز کاشف تابش الکترومغناطیسی نیز از خدمات بی‌مانند دانشمندان آلمانی در زمینه مهندسی برق بوده است که به اختراع رادیو انجامید.
در حال حاضر، انجمن فیزیک آلمان بزرگ‌ترین انجمن فیزیک در دنیاست و مرکز پژوهش دسی که بزرگ‌ترین و پیچیده‌ترین شتاب‌دهنده دنیا در زمان تأسیس خود بود در هامبورگ، آلمان قرار دارند.
مردم‌نگاری > سلامت

تاریخچه سیستم مراقبت‌های بهداشتی آلمان که به نام محلی «مراقبت‌های بهداشتی» مشهور است، به دوران قرون وسطی بازمی‌گردد و امروزه آلمان دارای قدیمی‌ترین سیستم مراقبت بهداشتی جهان است. این سیستم طبق قانون بیشترین تلاش را برای سلامت شهروندان و افراد آلمانی انجام خواهد داد. در سال ۲۰۱۴، آلمان ۱۱٬۳ درصد تولید ناخالص داخلی خود را در راه مراقبت‌های بهداشتی صرف کرد؛ آلمان در جهان با امید به زندگی ۷۹ ساله برای مردان و ۸۴ سال برای زنان رتبه ۲۷ دارد و میزان مرگ و میر نوزادان بسیار پایین است (۴ در هزار تولد زنده). همچنین هر شهروند آلمانی موظف به داشتن نوعی بیمه است.
مردم‌نگاری > گردشگری

آلمان نهمین کشور پربازدید جهان است که در طول سال ۲۰۱۷ در مجموع ۳۷/۴ میلیون نفر بازدیدکننده داشته است. برلین سومین شهر پرجمعیت اروپا است. علاوه بر این، بیش از ۳۰ درصد از آلمانی‌ها تعطیلات خود را در کشور خود می‌گذرانند. گردشگری در آلمان برای این کشور عامل نخست پیشرفت اقتصادی نیست اما با این حال کمک زیادی به اقتصاد محلی و ملّی کشور کرده است. همچنین آلمان به خاطر مسیرهای گوناگون توریستی آن، مانند مسیر جاده رمانتیک، مسیر شراب و جاده دژها شناخته شده است.
مردم‌نگاری > ورزش

تیم ملی فوتبال این کشور ۴ بار قهرمان جام جهانی شده و چهار بار در این مسابقات به مقام دوم دست یافته است. آلمان همچنین ۳ بار قهرمان اروپا شده و تنها دروازه‌بان تاریخ که توپ طلای بهترین بازیکن رقابت‌های جام جهانی (۲۰۰۲) را گرفته الیور کان از آلمان بوده است. لقب از اسارت تا قهرمان مربوط به فریتز والتر، فوتبالیست افسانه‌ای این کشور بود.
بایرن مونیخ و بروسیا دورتموند از دو تیم مشهور این کشور در سطح جهانی هستند که طی سالیانی است که در رقابت‌های معتبر بوندسلیگا، جام حذفی آلمان، سوپر جام فوتبال آلمان و نیز در آخرین بار در قالب رقابت‌های لیگ قهرمانان اروپا به مصاف هم رفته‌اند. از دیدار این دو تیم به نام کلاسیک آلمان یا دِر کلاسیکر یاد می‌شود.
همچنین آلمان یکی از موفق‌ترین کشورها در اتومبیل رانی است. موفق‌ترین تیم مرسدس بنز آ ام گ پتروناس با ۶ قهرمانی در فرمول یک. موفق‌ترین راننده در مسابقات فرمول یک، میشائیل شوماخر با ۷ قهرمانی. سباستین فتل با ۴ قهرمانی و نیکو روزبرگ با ۱ قهرمانی.
مردم‌نگاری > هرم جمعیتی

۴۱ میلیون از جمعیت آلمان را زنان و ۳۹ میلیون باقی‌مانده را مردان تشکیل می‌دهند. حدود ۱۸ میلیون ازدواج در آلمان ثبت شده است. جمعیت زیر ۱۸ ساله‌های آلمان حدود ۱۵٬۷٪ کل جمعیت را تشکیل می‌دهد. ۱۴٬۱٪ جامعهٔ آلمان ۱۸–۲۹ سال سن دارند. ۲۸٬۲٪ جمعیت ۳۰–۴۹ ساله هستند. ۵۰–۶۴ ساله‌های این کشور ۲۰٬۸٪ جامعه را تشکیل می‌دهند و ۲۱٬۲٪ درصد جمعیت نیز بالای ۶۵ سال سن دارند.
میانگین سنی ۴۵/۷ سال است. امید به زندگی برای مردان ۷۹/۶ و برای زنان ۸۴/۱ سال می‌باشد.
| مردان | سن | زنان |
| --- | --- | --- |
| ۲٬۷۷۵٬۱۴۰  | +۷۵ |  ۴٬۷۰۰٬۹۹۰ |
| ۴٬۲۴۹٬۴۶۰  | ۶۵–۷۴ |  ۴٬۷۹۱٬۸۶۰ |
| ۸٬۰۸۴٬۷۹۰  | ۵۰–۶۴ |  ۸٬۲۴۸٬۲۹۰ |
| ۶٬۷۵۲٬۹۰۰  | ۴۰–۴۹ |  ۶٬۵۹۲٬۳۹۰ |
| ۴٬۷۶۵٬۲۸۰  | ۳۰–۳۹ |  ۴٬۷۲۸٬۳۱۰ |
| ۲٬۴۲۷٬۴۰۰  | ۲۵–۲۹ |  ۲٬۳۸۷٬۷۵۰ |
| ۳٬۳۶۳٬۸۶۰  | ۱۸–۲۴ |  ۳٬۲۱۲٬۶۹۰ |
| ۱٬۲۰۹٬۷۴۰  | ۱۵–۱۷ |  ۱٬۱۴۸٬۲۷۰ |
| ۳٬۴۷۴٬۶۳۰  | ۶–۱۴ |  ۳٬۳۰۲٬۵۰۰ |
| ۱٬۰۳۶٬۱۵۰  | ۳–۵ |  ۹۸۴٬۳۵۰ |
| ۱٬۰۱۴٬۲۱۰  | ۰–۳ |  ۹۶۸٬۷۴۰ |
مردم‌نگاری > دین

دین در آلمان (۲۰۱۹)
مسیحیت (۵۵٪)
بی‌دین (۳۷٫۷٪)
اسلام (۶٫۵٪)
دیگر (۰٫۸٪)
مردم‌نگاری > مد و طراحی

آلمان کشوری پیشرفته در صنعت مد است. صنعت نساجی آلمان شامل حدود ۱۳۰۰ شرکت با بیش از ۱۳۰٬۰۰۰ کارمند در سال ۲۰۱۰ دارا بود که درآمد ۲۸ میلیارد یورویی را به‌دست‌آورد. تقریباً ۴۴ درصد از محصولات این بخش صنعتی آلمان صادر می‌شود. در این کشور رویدادهای مد و طراحی پوشاک به‌صورت سالانه برگزار می‌شوند.
طراحان مشهور آلمانی عبارتند از: کارل لاگرفلد، جیل ساندر، ولفگانگ جوپ، فیلیپ پلین و مایکل میالسکی. شرکت‌هایی نظیر آدیداس و پوما نیز نشان‌گر موفقیت آلمان در این زمینه می‌باشند. همچنین مدل‌های سرشناس آلمانی از جمله کلودیا شیفر، هایدی کلوم، تاتیانا پاتیتس، نادیا آورمان، شرمینه شهریور، تونی گارن و بسیاری دیگر را که به شهرت جهانی رسیده‌اند می‌توان نام برد.
مردم‌نگاری > شرایط همجنس‌گرایان

مقالهٔ اصلی: ازدواج همجنس در آلمان
مردم‌نگاری > شرایط همجنس‌گرایان > ابطال محکومیت‌ها

در سال ۲۰۰۳، دولت آلمان تصمیم گرفت هر گونه محکومیت همجنس‌گرایی را که در دوره نازی‌ها صادر شده بود، لغو کند.
در ماه مه ۲۰۱۶، هایکو ماس، وزیر دادگستری، اعلام کرد که محکومیت مردان همجنس‌گرا و دوجنس‌گرا که پس از جنگ جهانی دوم به دلیل فعالیت جنسی همجنس‌گرا محکوم شده‌اند، لغو خواهد شد. ماس در بیانیه ای چنین گفت:
ما هرگز قادر نخواهیم بود که این خشم‌های دولتی را به‌طور کامل از بین ببریم، اما می‌خواهیم قربانیان را بازسازی کنیم. مردان همجنس‌گرا که محکوم شده‌اند دیگر نباید با لکه اعتقادی زندگی کنند.
در اکتبر ۲۰۱۶، دولت آلمان از ارائه پیش نویس قانونی برای عفو حدود ۵۰۰۰۰ مرد به دلیل تعقیب‌هایی که به دلیل تمایلات جنسی متحمل شدند، خبر داد. در ۲۲ مارس ۲۰۱۷، کابینه آلمان رسماً این لایحه را تصویب کرد. این لایحه، که همچنین غرامت ۳۰۰۰ یورویی (۲۶۰۰ پوند) برای هر محکومیت، به اضافه ۱۵۰۰ یورو (۱۳۰۰ پوند) برای هر سال حبس را پیش‌بینی می‌کند، پس از آن باید تصویب پارلمان را دریافت می‌کرد. در ۲۲ ژوئن ۲۰۱۷، بوندستاگ (پارلمان آلمان) به اتفاق آرا لایحه اجرای طرح بازپروری مردان همجنس‌گرا و دوجنسه را تصویب کرد. سپس این لایحه برای تصویب نهایی به بوندسرات بازگشت و توسط رئیس‌جمهور آلمان فرانک والتر اشتاین مایر در ۱۷ ژوئیه ۲۰۱۷ به قانون تبدیل شد.
مردم‌نگاری > شرایط همجنس‌گرایان > طرح جبران خسارت

در سپتامبر ۲۰۲۱، آلمان یک طرح غرامت برای صدها و احتمالاً هزاران قربانی ال جی بی تی قانون جرم‌انگاری اعمال همجنس‌بازی را اجرا کرد که تا سال ۱۹۶۱ در آلمان غربی در نسخه دوران نازی‌ها اعمال می‌شد.
کشته‌شدگان انقلاب ۱۳۵۷

کشته‌شدگان انقلاب ۱۳۵۷ افرادی هستند که در جریان انقلاب ۱۳۵۷ در ایران یا اتفاقات پس از آن، جان خود را از دست داده‌اند. نقض حقوق بشر توسط حکومت شاه و برخی از رخدادها مانند تلفات آتش‌سوزی سینما رکس آبادان و کشتار مردم در تظاهرات ۱۷ شهریور توسط ارتش به گردن نیروهای شاه افتاد و در سقوط پهلوی نقش داشت. ناظران در مورد تعداد جان باختگان اختلاف نظر دارند. بنا به آمار رسمی ارائه‌شده توسط رهبر حکومت اسلامی روح‌الله خمینی، حدود ۶۰٬۰۰۰ نفر از انقلابیون توسط نیروهای محمدرضاشاه پهلوی کشته شده‌اند. مورخ نظامی اسپنسر تاکر با اشاره به این رقم اشاره می‌کند که «رژیم خمینی تعداد کشته‌های انقلاب را برای اهداف پروپاگاندا به شدت اغراق کرده است». تاکر توضیح می‌دهد که اجماع مورخان در مورد تلفات تخمینی در طول انقلاب ایران (از ژانویهٔ ۱۹۷۸ تا فوریهٔ ۱۹۷۹) بین ۵۳۲ تا ۲٫۷۸۱ نفر است. چارلز کورزمن، جامعه‌شناس، با تکیه بر سوابق دقیق‌تر بعدی جمهوری اسلامی، معتقد است که این تعداد نزدیک به ۲٫۰۰۰ تا ۳٫۰۰۰ نفر بوده است. عمادالدین باقی می‌گوید تعداد کشته‌شدگان ۳٫۱۶۴ نفر از ۱۳۴۱ تا ۱۳۵۷ بوده است.
در مورد طبقه اجتماعی کشته‌شدگان نیز دیدگاه‌های متفاوتی وجود دارد. به صورت عمومی حاشیه‌نشینان و تهی‌دستان را از طبقه‌های فعال در انقلاب و کشته‌شدگان ذکر می‌کنند. آصف بیات جامعه‌شناس در حوزه کارگران و انقلاب در ایران، در مقابل با مطالعه گزارش‌های روزنامه‌های عمده کشور، ترکیب شرکت‌کنندگان در تظاهرات روزانه، اعتصاب‌ها و ناآرامی‌ها مشخص می‌کند و نشان می‌دهد که به‌سختی اثری از حاشیه‌نشینان در این اعتراض‌ها دیده می‌شود. بیات با رجوع به آمارها و پژوهش‌های مربوط به کشته‌شدگان درگیری‌های خیابانی سال‌های ۵۶ و ۵۷ ذکر می‌کند که فقط یک درصد این کشته‌شدگان از میان آلونک‌نشینان هستند و بالاترین آمار کشته متعلق به دانشجویان، صنعتگران و مغازه‌داران است. او بر این نظر است که تهی‌دستان و حاشیه‌نشینان از فرایند مبارزات انقلابی دور بوده‌اند.
شمار معترضان و زندانیان سیاسی که پس از سقوط شاه توسط جمهوری اسلامی به دلیل تحکیم قدرت کشته شدند از سوی گروه‌های حقوق بشر چند هزار نفر تخمین زده می‌شود. بر اساس برآورد تاکر، در فاصله سال‌های ۱۹۸۰ تا ۱۹۸۵، بین ۲۵٫۰۰۰ تا ۴۰٫۰۰۰ ایرانی دستگیر، ۱۵٫۰۰۰ ایرانی محاکمه و ۸٫۰۰۰ تا ۹٫۵۰۰ ایرانی اعدام شدند.
کشته‌شدگان توسط نظام شاهنشاهی

سید روح‌الله خمینی عنوان داشت که «۶۰٬۰۰۰ مرد، زن و کودک توسط رژیم شاه به شهادت رسیده‌اند.» از این عدد در قانون اساسی جمهوری اسلامی نیز یاد شده است.
با این حال، با استناد به تحقیقات اخیر عمادالدین باقی در بنیاد شهید، در بین سال‌های ۱۳۴۱ تا ۱۳۵۷ خورشیدی، ۳۱۶۴ نفر از مخالفان شاه در جریان اعتراضات کشته شدند. در بنیاد شهید که پس از انقلاب ۱۳۵۷ و برای حمایت از خانواده‌های کشته‌شدگان تأسیس شد، تنها نام ۷۴۴ نفر از کسانی در تهران، جایی که اکثریت کشته‌شدگان جان خود را از دست داده‌اند، ثبت شده است. همچنین در بهشت زهرای تهران تنها ۷۶۸ قبر وجود دارد که متعلق به کشته‌شدگان انقلاب هستند.
کشته‌شدگان توسط نظام شاهنشاهی > جزئیات

بنا به مجموعه ای که توسط لاله‌های انقلاب، کتابی که توسط یک نهاد دینی پس از انقلاب نوشته شده است، گرد آورده شده است، عمده کشته‌شدگان در روزهای زیر جان خود را از دست داده‌اند:
|  | زمان | تعداد |
| --- | --- | --- |
| قبل از  حکومت  نظامی | هشت ماه اول سال 1978 میلادی | 35 نفر |
| قبل از  حکومت  نظامی | شهریور 1357 شمسی | 23 نفر |
| قبل از  حکومت  نظامی | مهر 1357 شمسی | 18 نفر |
| بعد از حکومت  نظامی | آبان 1357 شمسی | 45 نفر |
| بعد از حکومت  نظامی | آذر 1357 شمسی | 85 نفر |
| بعد از حکومت  نظامی | دی 1357 شمسی | 137 نفر |
| بعد از حکومت  نظامی | بهمن 1357 شمسی | 179 نفر |
کشته‌شدگان توسط نظام شاهنشاهی > تظاهرات ۱۹ دی در قم

شاید تظاهرات نهم ژانویه ۱۹۷۸(۱۹ دی ۱۳۵۶) در شهر قم اولین تظاهرات بزرگ انقلاب بود. آمار رسمی کشته‌شدگان دولت ۹ نفر بود. دیپلمات‌های آمریکایی ابتدا به واشینگتن گزارش دادند که ۲۰ تا ۳۰ نفر جان خود را از دست دادند، اما سپس آمار را به ۱۴ نفر تغییر دادند. بلافاصله شایعاتی مبنی بر کشته شدن صدها یا بیشتر منتشر شد و تخمین مخالفان تا ۳۰۰ نفر بود. افکار عمومی در آن زمان همان‌طور که در «یک نظرسنجی کوچک در تهران در هفته بعد» منعکس شد نشان داد که «بیشتر مردم آمار تلفات مخالفان را باور می‌کنند تا دولت». در مقابل، فهرستی که اخیراً توسط مرکز اسناد انقلاب اسلامی، یک «مؤسسه طرفدار انقلاب» تهیه شده است، نشان می‌دهد که پنج نفر در این اعتراض کشته شده‌اند.
کشته‌شدگان توسط نظام شاهنشاهی > تظاهرات ۲۹ بهمن در تبریز

۴۰ روز بعد، در ۱۸ فوریه ۱۹۷۸ (۲۹ بهمن)، گروه‌هایی در تعدادی از شهرها برای احترام به کشته شدگان و اعتراض به حکومت پهلوی شروع به شورش کردند. دولت «نیروها و تانک‌ها را از پایگاه‌های مجاور» آورد. این بار خشونت در شهر تبریز به وقوع پیوست. به گفته مخالفان، ۵۰۰ تظاهرکننده در آنجا کشته شدند، به گفته دولت ده نفر کشته شدند. با این حال، بررسی اخیر [حدود سال ۲۰۰۴] طرفداران انقلاب از این رویداد، به‌طور قطع اعلام کرده است که مجموع کشته‌ها ۱۳ نفر بوده است.
کشته‌شدگان توسط نظام شاهنشاهی > آتش‌سوزی سینما رکس آبادان

آتش‌سوزی ۱۹ اوت ۱۹۷۸ در یک سالن سینما در آبادان دست کم ۴۲۰ کشته برجای گذاشت. این رویداد زمانی آغاز شد که چهار مرد ساختمان را قبل از آتش زدن با سوخت هواپیما آغشته کردند.
خمینی بی‌درنگ محمدرضا شاه و ساواک را مقصر آتش زدن دانست و، به دلیل فضای فراگیر انقلابی، مردم نیز علیرغم اصرار دولت مبنی بر عدم دخالت آنها، شاه را مقصر آتش‌سوزی دانستند. ده‌ها هزار نفر با فریاد «شاه را بسوزان» و "شاه مقصر است!" به خیابان‌ها ریختند.
به گفته روی متحده، نویسنده کتاب ردای پیامبر، «هزاران ایرانی که احساس بی‌طرفی می‌کردند و تاکنون فکر می‌کردند که مبارزه فقط بین شاه و حامیان آخوندهای محافظه کار مذهبی است، احساس می‌کردند که دولت ممکن است برای نجات خود جان آن‌ها را بگیرد، و ناگهان برای صدها هزار نفر، این جنبش به عنوان پیشه و شغل به حساب آمد.»
پس از انقلاب، بسیاری ادعا کردند که جنگجویان اسلامگرا آتش را به راه انداخته‌اند. پس از اینکه حکومت جمهوری اسلامی یک افسر پلیس را به خاطر این اقدام اعدام کرد، مردی که ادعا می‌کرد تنها آتش‌نشان زنده مانده است، مدعی شد که او مسئول آتش‌سوزی بوده است. دولت جدید پس از استعفای اجباری قضات رئیس دادگاه در تلاش برای ممانعت از تحقیقات، سرانجام حسین تکبعلی‌زاده را به دلیل «آتش زدن سینما به دستور شاه» اعدام کرد، علیرغم اینکه اصرار داشت که این کار را به میل خود به عنوان فداکاری نهایی انجام داده است.
کشته‌شدگان توسط نظام شاهنشاهی > «جمعه سیاه» ۱۷ شهریور

درگیری بین دولت و معترضان که گفته می‌شود خشم نیروهای ضد محمدرضا شاه را برانگیخت و «هر گونه امید به سازش» را از بین برد، در ۸ سپتامبر ۱۹۷۸ (۱۷ شهریور) در تهران رخ داد. محمدرضا شاه حکومت نظامی اعلام کرد و همه تظاهرات را ممنوع کرد، اما هزاران معترض در تهران تجمع کردند. نیروهای امنیتی مخالفان را تا حدودی سرکوب کردند.
رهبری روحانی اعلام کرد که «هزاران نفر توسط نظامیان صهیونیست قتل‌عام شدند»، تلفات در جمعه سیاه، از کمتر از ۱۰۰ تا هزاران تخمین زده شد. بنیاد شهید پس از انقلاب ۱۳۵۷ تنها ۷۹ کشته را شناسایی کرد.
محمد باهری که در آن هنگام عهده‌دار سمت وزارت دادگستری بود می‌گوید: بنابر گزارش سازمان پزشکی قانونی و سازمان بهشت زهرا مجموع کشته‌شدگان روز هفدهم شهریور و زخمی‌هایی که تا روز بیست و ششم شهریور درگذشتند ۱۲۶نفر بوده است.
بر اساس آمار عمادالدین باقی و تحقیقاتش در بنیاد شهید، روز ۱۷ شهریور ۶۴ نفر در درگیری‌های میدان ژاله کشته شدند. در بین تظاهر کنندگان نیروهای چریکی مسلح به سمت ارتش تیراندازی می‌کردند. در حالی که اخبار رسانه‌های غربی، از جمله میشل فوکو در گزارش خود و مخالفان حکومت، در آن فضای شایعات، سخن از ۴۰۰۰ نفر کشته می‌زدند، اما بررسی‌های بعد از انقلاب تعداد کشته‌ها را ۸۷ تا ۱۲۰ نفر در تهران تخمین می‌زند. همچنین علی محمد بشارتی در کتاب خود به آمار نزدیک به دوهزار نفر کشته در میدان ژاله اشاره می‌کند.
کشته‌شدگان توسط اسلام‌گرایان

پس از سقوط شاه در ۲۲ بهمن ۱۳۵۷، رهبر انقلاب دستور به شروع به اعدام اعضای رژیم سابق از جمله امرای ارتش داد. رژیم اسلامی برای این مسئله در تمام استان‌ها «کمیته‌هایی» را ایجاد کرد. مهدوی کنی رئیس کل کمیته‌های انقلاب اسلامی بود.
در بهمن ۵۷، دادگاه انقلابی تهران چهار نفر از ژنرال‌های شاه را به اعدام محکوم کرد که این نخستین تلفات بود. این چهار ژنرال منوچهر خسروداد، نعمت‌الله نصیری، رضا ناجی و مهدی رحیمی بودند که هر چهار نفرشان با جوخه آتش بر روی پشت بام محل اقامت خمینی کشته شدند.
در فروردین ۱۳۵۸، امیرعباس هویدا نخست‌وزیر مخلوع ایران اعدام شد. دو روز بعد، ده نفر از ژنرال‌های ارشد ارتش شاهنشاهی در تهران اعدام شدند. امیرحسین ربیعی فرمانده نیرو هوایی یکی از کشته‌شدگان بود. دو روز پس از آن، وزیر امور خارجه پیشین، عباسعلی خلعتبری و ۱۰ نفر دیگر از مقامات سیاسی اعدام شدند. حدود یک ماه بعد، ۲۱ نفر از سیاستمداران سابق، از جمله سه سیاست مدار بلندپایه یعنی جواد سعید سخنگوی مجلس، غلامرضا کیانپور وزیر اطلاعات و محمدرضا آملی تهرانی وزیر آموزش، توسط اسلام گرایان کشته شدند. روز پس از آن، هشت نفر دیگر، از جمله حبیب اِلقانیان و وزیر اطلاعات سابق، عبدالحسن سعادتمند اعدام گردیدند که تعداد مقامات برجسته رژیم پهلوی که از بهمن ۵۷ کشته شده بودند را به ۱۱۹ نفر رساند.
رژیم مدعی است که دلیل تعداد بالای کشته‌شدگان در دادگاه‌های انقلاب، نفوذ مجاهدین خلق در این دادگاه‌ها بوده است. احسان نراقی هم گفته است که اگر به خاطر مجاهدین خلق نبود، تعداد اعدام شدگان تا این اندازه زیاد نمی‌شد.
در تیر ۵۸، پنج نفر دیگر در خوزستان اعدام شدند که تعداد اعدام شدگان توسط اسلامگراها را به ۳۶۳ نفر رساند. تا پایان سال تعداد اعدام شدگان حداقل به ۵۸۲ نفر رسیده بود. بسیاری از این انتقاد کرده‌اند که دادگاه‌های اسلامی بسیار کوتاه انجام می‌شده است و به متهمان اجازه دفاع از خودشان را نمی‌داده است. از آنجایی که دادگاه‌ها بر اساس شرع اسلام برگزار می‌شده‌اند، هیئت ژوری تشکیل نمی‌شده و حاکم شرع شخصاً حکم را صادر می‌کرده است.
از میان افراد غیرنظامی حکومت شاه، تنها در چند ماه اول انقلاب بیشتر از ۲۰۰ نفر با اتهام تلاش برای کودتا کشته شدند.
کسانی که از ایران خارج شدند هم در امان نبودند. اسلام گرایان شاپور بختیار را در پاریس ترور کردند. او یکی از ۶۳ ایرانی خارج از ایران بود که پس از انقلاب ترور شد.
کتاب‌شناسی

Abrahamian, Ervand (۱۹۸۲). Iran Between Two Revolutions. Princeton University Press. شابک ۰-۶۹۱-۱۰۱۳۴-۵.
Kurzman, Charles, The Unthinkable Revolution in Iran, (Harvard University Press, 2004)
Keddie, Nikki, Modern Iran: Roots and Results of Revolution by Nikki Keddie, Yale University Press, 2003
Mackey, Sandra The Iranians: Persia, Islam and the Soul of a Nation, New York: Dutton, c1996.
Taheri, Amir, The Spirit of Allah: Khomeini and the Islamic Revolution, Adler and Adler, c1985
درگیری خیابانی مخالفان  و هواداران محمدرضا شاه در تهران
کشته شدن تظاهر کنندگان توسط نیروهای پهلوی
تصویری از انقلابیون در تظاهرات ۱۵ خرداد ۱۳۴۲
کشته شدن معترضان در جمعه سیاه
کشورهای فارسی‌زبان

کشورهای فارسی‌زبان یا کشورهای پارسی‌زبان کشورهایی هستند که در آن‌ها زبان فارسی، زبان رسمی تلقی می‌شود یا در کنار زبانی دیگر، یکی از زبان‌های رسمی است.
در حال حاضر، زبان فارسی در کشورهای ایران، افغانستان و تاجیکستان زبان رسمی محسوب می‌شود. نام رسمی این زبان در این ۳ کشور به‌ترتیب فارسی (پارسی)، دری و تاجیکی است. افزون بر این، فارسی در ازبکستان زبان اقلیت بزرگی از کشور است. فارسی دارای بیش از ۷۰ میلیون گویشور بومی در سراسر جهان است که این تعداد با در نظر گرفتن گویشوران زبان دوم در کل به ۱۳۰ میلیون نفر می‌رسد. این زبان در ۲۹ کشور در سراسر جهان گفتگو می‌شود و از این نظر در رتبه ششم جهان قرار دارد.
ایران

ایران بزرگ‌ترین کشور فارسی‌زبان جهان است. اتنولوگ جمعیت فارسی‌زبانان ایران در سال ۲۰۱۶ را ۵۰٬۴۰۰٬۰۰۰ نفر یعنی بیش از ۶۲ درصد از جمعیت کشور می‌داند. بر پایهٔ نتایج سرشماری سال ۱۳۷۵ مرکز آمار ایران دربارهٔ ترکیب و چیدمان قومی و تباری مردم ایران، جمعیت و آمار فارسی‌زبان‌ها نزدیک ۷۳ تا ۷۵ درصد جمعیت ایران است. این آمار نشان می‌دهد که ۸۲ تا ۸۳ درصد مردم به «فارسی» سخن می‌گویند و ۸۶ درصد از آن‌ها تنها فارسی را می‌دانند.
طی پژوهشی که به سفارش شورای فرهنگ عمومی در سال ۱۳۹۱ انجام شد، فارسی‌زبانان بیشینه جمعیت را در ۱۳ استان تهران، البرز، اصفهان، یزد، سمنان، قم، بوشهر، فارس، مرکزی، خراسان رضوی، کرمان، هرمزگان و خراسان جنوبی می‌سازند و در ۷ استان خوزستان، قزوین، چهارمحال و بختیاری، همدان، گلستان، خراسان شمالی و سیستان و بلوچستان نیز اقلیت قابل توجهی به‌شمار می‌روند.
تهران بزرگ‌ترین شهر فارسی‌زبان جهان است و ۹۸ درصد تهرانی‌ها به زبان فارسی تسلط دارند. از ۱۰ شهر بزرگ و پرجمعیت فارسی‌زبان جهان، ۸ شهر تهران، مشهد، اصفهان، کرج، شیراز، قم، اهواز و همدان در ایران قرار دارند و تنها شهرهای کابل و دوشنبه در خارج از این کشور واقع شده‌اند.