صادق خلخالی

«خلخالی» به اینجا تغییرمسیر دارد. برای افراد دیگری با این نام، خلخالی (نام خانوادگی) را ببینید.
| صادق خلخالی | صادق خلخالی |
| --- | --- |
تصویری از صادق خلخالی، وبگاه سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران: تصویری از صادق خلخالی، وبگاه سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران
: 
نمایندهٔ مجلس شورای اسلامیدوره‌های اول، دوم و سوم: نمایندهٔ مجلس شورای اسلامیدوره‌های اول، دوم و سوم
دوره مسئولیت ۷ خرداد ۱۳۵۹ – ۶ خرداد ۱۳۷۱: دوره مسئولیت ۷ خرداد ۱۳۵۹ – ۶ خرداد ۱۳۷۱
حوزه انتخاباتی: قم
نمایندهٔ مجلس خبرگان رهبریدورهٔ نخست: نمایندهٔ مجلس خبرگان رهبریدورهٔ نخست
دوره مسئولیت مرداد ۱۳۶۲ – اسفند ۱۳۶۹: دوره مسئولیت مرداد ۱۳۶۲ – اسفند ۱۳۶۹
حوزه انتخاباتی: استان تهران
حاکم شرع و رئیس دادگاه‌های انقلاب اسلامی: حاکم شرع و رئیس دادگاه‌های انقلاب اسلامی
دوره مسئولیت ۲۴ بهمن ۱۳۵۷ – اسفند ۱۳۵۸: دوره مسئولیت ۲۴ بهمن ۱۳۵۷ – اسفند ۱۳۵۸
گمارنده: سید روح‌الله خمینی
پس از: سمت ایجاد نشده بود
پیش از: محمدمهدی ربانی املشی (به‌عنوان رئیس شعبهٔ اول دادگاه عالی انقلاب اسلامی)
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: محمدصادق صادقی گیوی ۱ مرداد ۱۳۰۵ گیوی، اردبیل، ایران
درگذشته: ۵ آذر ۱۳۸۲ (۷۷ سال) قم، ایران
علت مرگ: بیماری پارکینسون ،غده سرطانی و نارسایی قلبی
دیگر عضویت‌های سیاسی: جامعه روحانیت مبارز
فرزندان: ۳، از جمله فاطمه
اقامتگاه: تهران، قم
محل تحصیل: حوزه علمیه قم
پیشه: حاکم شرع (پس از انقلاب)
محمّد صادق صادقی گیوی (۱ مرداد ۱۳۰۵ – ۵ آذر ۱۳۸۲) معروف به صادق خلخالی، سیاستمدار و روحانی شیعه و نخستین حاکم شرع دادگاه انقلاب پس از انقلاب سال ۱۳۵۷ در ایران بود. او در دوره‌های اول، دوم و سوم مجلس شورای اسلامی به‌عنوان نمایندهٔ قم و در دورهٔ نخست مجلس خبرگان رهبری به‌عنوان نمایندهٔ از استان تهران حضور داشت. او پس از مرگ سید روح الله خمینی از صحنه سیاسی کنار گذاشته و در انتخابات‌ها نیز رد صلاحیت شد.
محاکمه و اعدام وابستگان و صاحب منصبان شاهنشاهی پهلوی و مخالفان در سال‌های ۱۳۵۷ و ۱۳۵۸ باعث شد خلخالی به چهره‌ای جنجالی تبدیل شود. وی از اردیبهشت تا دی ۱۳۵۹ با حکم رئیس‌جمهور بنی‌صدر سرپرست کمیته مبارزه با مواد مخدر بود.
عباس امانت می‌نویسد که خلخالی قاضی بدنام و رئیس دادگاه‌های انقلاب بود، او در رسانه‌های غربی به «قاضی دارزن» شهرت یافت. او آخوندی ذاتاً ستیزه‌جو بود که از سر دیگر منشور اجتماعی ایران (در مقایسه با محافل روشنفکری ایرانی) سر برآورده بود. بر خلاف امیرعباس هویدا، نه با آندره ژید و آندره مالرو بلکه با متون خشک فقهی و دستور زبان عرب دمخور بود. کارنامه سیاسی او شامل ارتباط نزدیک با فدائیان اسلام و چندین سال تبعید در داهل کشور توسط ساواک بود. حکم‌های کینه‌توزانه‌ی او در اولین سال‌های انقلاب باعث شد وی به عنوان یک جامعه‌ستیز لوده با نیشخند اهریمنی شناخته شود. شخصیت او به کنار، او نماد حرکت سریع انقلاب به سوی خشونت نظام‌مند بود.
قربانی‌های خلخالی از هر قشر و گروهی بودند... از افسرها و مقامات سابق پهلوی که همگی بلااستثنا انگ «مفسد فی الارض» خوردند تا همه چپ‌ها و همچنین ناسیونالیست‌های سکولار و تجزیه‌طلب‌ها و بهائی‌ها و دیگر قربانی‌های سیاسی که گیر دادگاه‌های انقلاب افتادند. در بیست و دو ماه اول انقلاب، او صدها فعال تجزیه‌طلب کرد و ترک را جلوی جوخه آتش فرستاد و همه را به اتمام مشابه «فساد فی الارض و محاربه با خدا» - که ریشه‌ای قرآنی داشت- محکوم کرد. وقتی همسر یکی از قربانی‌های اعدام‌های سریع خلخالی گلایه کرد که شوهرش بی‌گناه بوده، خلحالی متفرعنانه چنین جواب داد: «اگر گناه‌کار بود که به جهنم می‌رود، اگر هم بی‌گناه بوده به بهشت می‌رود».
به زودی دامنه‌ی عمل خلخالی از زندانیان سیاسی فراتر رفت و به قاچاقچیان واقعی یا تصوری مواد مخدر، زن‌ها و مردهای زناکار، همجنسگرایان و دیگر منحرفان اخلاقی رسید که خلخالی در وقت مقتضی، آنها را یکی‌یکی به سمت جوخه آتش یا طناب دار می‌فرستاد و مردم ایران را می‌ترساند... مردمی که هراسناک آخرین شاهکارهای خلخالی را پی‌گیری می‌کردند. سخت بتوان این ادعای مکرر او در کتاب خاطراتش که سال‌ها بعد منتشر شد را باور کرد. او در کتابش مدعی بود که احکامش راجع به دشمنان انقلاب، از جمله اعدام افسران ارشد و هویدا بدون تائید کامل روح‌الله خمینی اجرا می‌شدند.
خلخالی در حوزه نفرت‌پراکنی فرهنگی نیز ید طولایی داشت. او در فهرست بلندبالای خود از مفسدین فی الارض، جایی هم برای حاکمان ایران پیش از اسلام گذاشته بود. او در یک مقاله، کوروش بزرگ را محکوم کرد و او را نه تنها مستبد، بلکه به انحراف جنسی متهم کرد. خلخالی در اولین روزهای انقلاب قصد داشت تخت جمشید و دیگر بناهای باستانی ایران پیش از اسلام را با بولدوزر نابود کند. مقاومت‌های محلی، تلاش او را ناکام گذاشت. می‌گفتند حتی مقبره فردوسی نیز در لیست تخریب خلخالی قرار داشته است. ولی خلخالی موفق شد با جمع کردن حمایت غوغاگران و پشتیبانی خمینی، آرامگاه رضاشاه - این کابوس معلم و ولی نعمت خود [خمینی]- را نابود کند. این ساختمان عظیم که در سال 1329 در نزدیکی حرم شاه عبدالعظیم در جنوب تهران ساخته شد، سبکی مدرن داشت و یک الگوی خوب معماری معاصر ایران بود. این آرامگاه که منادی پیام شکوه سکولار بود، در میانه خود مومیایی رضاشاه را داشت که در یک تابوت شیشه‌ای قرار گرفته بود. این بنا را با سختی فراوان به لطف دینامیت و قدرت بالای بولدوزها با خاک یکسان کردند. نیت خلخالی آن بود که در همانجا یک توالت عمومی درست کند ولی نهایتاً در این مکان، یک حوزه اسلامی ساخته شد که بخشی از ساختمان حرم عبدالعظیم به حساب آمد.