stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
جغرافیای کانادا
جغرافیای زیستی

مقالهٔ اصلی: حیات وحش کانادا
کانادا به پانزده ناحیه اقلیمی اصلی زمینی و پنج اقلیم دریایی تقسیم شده است که این نواحی به ۵۳ «استان اقلیمی»، ۱۹۴ بوم‌ناحیه و ۱٬۰۲۷ «شهرستان اقلیمی» تقسیم می‌شوند. این مناطق زیستی شامل بیش از ۸۰٬۰۰۰ گونه طبقه‌بندی‌شده از حیات وحش کانادا هستند، در حالی که تعداد مشابهی از گونه‌ها هنوز به‌طور رسمی شناخته نشده یا کشف نشده‌اند.
به دلیل آلودگی، از دست دادن تنوع زیستی، بهره‌برداری بیش از حد از گونه‌های تجاری، گونه‌های مهاجم و از بین رفتن زیستگاه‌ها، در حال حاضر بیش از ۸۰۰ گونه از حیات وحش در معرض خطر انقراض قرار دارند.
زیست‌بوم‌های اصلی کانادا شامل توندرا، تایگا، علفزار و جنگل خزان‌دار معتدله هستند. بریتیش کلمبیا چندین زیست‌بوم کوچک‌تر را دربر می‌گیرد، از جمله بوم‌سازگان کوهستانی که تا آلبرتا گسترش می‌یابد، یک جنگل بارانی معتدله کوچک در امتداد ساحل اقیانوس آرام، اقلیم نیمه‌خشک در منطقه اوکناگن و توندرا کوهستانی در مناطق مرتفع کوهستانی.
بیش از نیمی از چشم‌انداز کانادا دست‌نخورده باقی مانده و نسبتاً عاری از توسعه انسانی است. تقریباً نیمی از کانادا را جنگل پوشانده است که در مجموع حدود ۲٫۴ millionکیلومتر مربع (۰٫۹۳ millionمایل مربع) را در بر می‌گیرد.
جنگل شمالی کانادا بزرگ‌ترین چشم‌انداز جنگلی دست‌نخورده در جهان محسوب می‌شود و حدود ۳۰۰٬۰۰۰ کیلومتر مربع (۱۲۰٬۰۰۰ مایل مربع) از آن هنوز تحت تأثیر جاده‌ها، شهرها یا صنایع قرار نگرفته است.
توندرا شمالگان کانادا دومین منطقه بزرگ پوشش گیاهی در این کشور است که شامل درختچه‌های کوتاه، جگنیان و گندمیان، خزه‌ها و گلسنگ‌ها می‌شود.
تقریباً ۱۲٫۱ درصد از مساحت خشکی و آب‌های داخلی کانادا در مناطق حفاظتی قرار دارد که از این میزان ۱۱٫۴ درصد به‌عنوان مناطق حفاظت‌شده تعیین شده‌اند. همچنین ۱۳٫۸ درصد از آب‌های سرزمینی آن تحت حفاظت قرار دارد که ۸٫۹ درصد آن به‌طور رسمی مناطق حفاظت‌شده محسوب می‌شوند.
دیرین‌جغرافیا

فعالیت‌های آتشفشانی بخش مهمی از زمین‌شناسی کانادا را تشکیل می‌دهند و چشم‌اندازهای متنوعی را شامل می‌شوند، از جمله جریان‌های گدازه، فلات‌های آتشفشانی، گنبدهای گدازه‌ای، مخروط‌های خاکستر، آتشفشان‌های چینه‌ای، آتشفشان‌های سپری، آتشفشان‌های زیردریایی، کاسه‌های آتشفشانی، قیف‌دالانه‌ها و آب‌دهانه‌ها. علاوه بر این، اشکال کمتر رایجی مانند تویاس (tuyas) و تپه‌های آتشفشانی زیر یخچالی نیز در این کشور یافت می‌شوند.
تاریخچه فعالیت‌های آتشفشانی در کانادا به دوران پرکامبرین، دست‌کم ۳٫۱۱ میلیارد سال پیش بازمی‌گردد، زمانی که بخش‌های اولیه قاره آمریکای شمالی شروع به شکل‌گیری کرد. با این حال، فعالیت‌های آتشفشانی همچنان در غرب و شمال کانادا ادامه دارد و بخشی از زنجیره‌ای از آتشفشان‌ها و زمین‌لرزه‌های مکرر در اطراف اقیانوس آرام را تشکیل می‌دهد که به آن حلقه آتش می‌گویند.
به دلیل قرار گرفتن آتشفشان‌های غرب و شمال کانادا در مناطق دورافتاده و کم‌جمعیت و همچنین کمتر بودن فعالیت آن‌ها نسبت به سایر آتشفشان‌های حلقه آتش، این تصور وجود دارد که کانادا شکافی در حلقه آتش ایجاد کرده است، بین آتشفشان‌های غرب ایالات متحده در جنوب و آتشفشان‌های جزایر آلیوتی آلاسکا در شمال. با این وجود، چشم‌اندازهای کوهستانی استان‌های آلبرتا، بریتیش کلمبیا، یوکان و مناطق شمال‌غربی کانادا بیش از ۱۰۰ آتشفشان را در خود جای داده‌اند که طی دو میلیون سال گذشته فعال بوده‌اند و فوران‌های آن‌ها قربانیان زیادی گرفته است.
فعالیت‌های آتشفشانی تأثیر قابل‌توجهی بر ویژگی‌های زمین‌شناسی و جغرافیایی کانادا و همچنین تشکیل مواد معدنی این کشور داشته‌اند. یکی از نتایج مهم این فعالیت‌ها، ایجاد هسته قاره آمریکای شمالی است که به نام سپر کانادا شناخته می‌شود.
آتشفشان‌ها باعث تشکیل صدها منطقه آتشفشانی و گسترش وسیع جریان‌های گدازه‌ای در سراسر کانادا شده‌اند. انواع مختلف آتشفشان‌ها و گدازه‌ها در این کشور به دلیل قرارگیری در محیط‌های زمین‌ساختی گوناگون و تفاوت در نوع فوران‌های آتشفشانی به وجود آمده‌اند که از فوران‌های آرام و خروج تدریجی گدازه تا فوران‌های انفجاری شدید متغیر هستند.
کانادا دارای سوابقی غنی از حجم‌های عظیم سنگ‌های ماگمایی است که به نام استان‌های بزرگ آذرین شناخته می‌شوند. این استان‌ها شامل ساختارهای زیرزمینی عظیم مانند دسته‌های بزرگ تیغه‌های آذرین، صفحات سیلی (sill provinces) و توده‌های لایه‌ای نفوذی هستند.
قدیمی‌ترین و مهم‌ترین استان‌های آذرین کانادا کمربندهای سنگ سبز نخست‌زیستی هستند که بین ۳٫۸ تا ۲٫۵ میلیارد سال قدمت دارند. این کمربندها شامل نوعی سنگ آتشفشانی نادر به نام کوماتیت هستند که نشان‌دهنده تاریخچه آتشفشانی بسیار کهن در این کشور است.
آبشار Horseshoe نیاگارا. این آبشار که در اونتاریوواقع است، از بزرگ‌ترین آبشارهای دریاچهٔ نیاگارا و یکی از بزرگ‌ترین آبشارهای جهان است.
کوه رابسون در رشته کوه‌های راکی در کانادا
مناطق زیست‌اقلیمی (Ecozones) و زیست‌استان‌های (Ecoprovinces) کانادا
پیاسکی ۱۶-اچ

| 16H Pathfinder | 16H Pathfinder |
| --- | --- |
پیاسکی ۱۶-اچ: پیاسکی ۱۶-اچ
کاربری: بالگرد آمیخته پرسرعت آزمایشی
تولیدکننده: هواگردسازی پیاسکی
نخستین پرواز: ۱۹۶۲
کاربر اصلی: نیروی زمینی ایالات متحده
ساخته‌شده: ۱۹۶۲ تا ۱۹۶۵
تعداد ساخته‌شده: ۱
پیاسکی ۱۶-اچ رهیاب (به انگلیسی: Piasecki 16H Pathfinder) یک بالگرد آمیخته بود که برای نخستین بار در سال ۱۹۶۲ پرواز کرد. از این محصول تنها یک فروند تولید شد و پس از پژوهش و بروزرسانی پروژه به پایان رسید. بر اساس طراحی فرانک پیاسکی، در پشت یک بالگرد معمولی، از یک فن کانال‌دار برای ایجاد رانش بیشتر و افزایش سرعت کمک گرفته شده‌است. تجربیات بدست آمده از این پیش‌نمونه به طرح پیاسکی ایکس-۴۹ انجامید که کماکان در دست بررسی است.
مشخصات

داده‌ها از U.S. Army Aircraft Since 1947
ویژگی‌های کلی
خدمه: دو خلبان
ظرفیت: تا بیشینهٔ ۶ سرنشین
طول: ۳۷ فوت ۳ اینچ (۱۱٫۳۵ متر)
پهنای بال: ۳۲ فوت ۱۰ اینچ (۱۰٫۰۱ متر)
ارتفاع: ۱۱ فوت ۴ اینچ (۳٫۴۵ متر)
وزن خالی:  ۴٬۸۰۰ پوند (۲٬۱۷۷ کیلوگرم)
وزن ناخالص:  ۱۰٬۸۰۰ پوند (۴٬۸۹۹ کیلوگرم)
پیشرانه هواگرد: ۱ عدد  General Electric T58-GE-8 turboshaft،‏ ۱٬۲۵۰ اسب بخار (۹۳۰ کیلووات)
قطر روتور اصلی:  ۴۴ فوت ۰ اینچ (۱۳٫۴۱ متر)
عملکرد
حداکثر سرعت:  ۲۳۰ مایل بر ساعت (۳۷۰ کیلومتر بر ساعت؛ ۲۰۰ گره)
سرعت کروز:  ۱۷۵ مایل بر ساعت (۲۸۲ کیلومتر بر ساعت؛ ۱۵۲ گره)
بُرد:  ۹۵۰ مایل (۸۲۶ مایل دریایی؛ ۱٬۵۲۹ کیلومتر)
حداكثر ارتفاع:  ۱۸٬۷۰۰ فوت (۵٬۷۰۰ متر)
گوگل برین

| گوگل برین | گوگل برین |
| --- | --- |
نوع پروژه: هوش مصنوعی و یادگیری ماشین
مکان: مانتین ویو، کالیفرنیا
مؤسس: گرگ اس. کورادو جف دین
پایان: ماه آپریل ۲۰۲۳
گوگل برین (به انگلیسی: Google Brain) یک پروژه پژوهشی هوش مصنوعی مبتنی بر یادگیری عمیق متعلق به شرکت گوگل بود که پژوهش‌های یادگیری ماشین را در کنار مهندسی سیستم و منابع محاسباتی عظیم گوگل به کار می‌گرفت تا بتواند به آن عینیت ببخشد.
گوگل برین در ماه آپریل سال ۲۰۲۳ با دیپ مایند ادغام شد.
مأموریت

هدف گوگل برین، بهبود زندگی انسان‌ها از طریق هوشمندتر کردن ماشین‌ ها بود. بدین منظور، تیم گوگل برین بر روی ساخت مدل‌هایی با انعطاف‌پذیری بالا که قادرن بودند خصوصیات خود را یاد بگیرند و از داده‌ها و محاسبات بهینه استفاده کنند، تمرکز کرد.
این روش که زیرمجموعه یادگیری عمیق قرار می‌گیرد، تضمین کرد که در نهایت اقدامی برای حل مسئله‌های با اهمیت عملی انجام شود.
تاریخچه

پروژه گوگل برین در سال ۲۰۱۱، در قالب یک پروژه پاره وقت توسط جف دین، گرگ کورادو و استاد داشنگاه استنفورد اندرو ان جی شروع شد. اندرو ان‌جی از سال ۲۰۰۶، برای حل گره هوش مصنوعی به یادگیری عمیق علاقه‌مند بود و در سال ۲۰۱۱، به همکاری با جف دین گرگ کورادو برای ساخت یک سیستم نرم‌افزاری بزرگ‌مقیاس یادگیری عمیق، به نام DistBelief پرداخت که روی زیرساخت محاسبات ابری گوگل اجرا می‌شد. گوگل برین ابتدا بخشی از گوگل ایکس بود و موفقیت‌های پروژه باعث شد که به عنوان یک زیرمجموعه جدا از گوگل ارتقا پیدا کند.
در ماه ژوئن ۲۰۱۲، نیویورک تایمز گزارش داد که یک خوشه از ۱۶٬۰۰۰ کامپیوتر که به تقلید بخشی از فعالیت مغز انسان اختصاص داده شده بود خودش را برای تشخیص تصاویر گربه از روی ۱۰ میلیون عکس دیجیتال که از یوتیوب استخراج شده بودند، آموزش داد. این موضوع همین‌طور به وسیلهٔ رادیو عمومی ملی و سیاره هوشمند پوشش داده شدند.
در ماه مارس ۲۰۱۳، گوگل، جفری هینتون، یک پژوهشگر پیشرو در زمینه یادگیری عمیق را استخدام کرد و شرکت DNNResearch Inc را که توسط او اداره می‌شد به دست آورد.
در ۲۶ ژانویه ۲۰۱۴، چند رسانه از خرید دیپ‌مایند به مبلغی نامشخص توسط گوگل خبر دادند. بعده‌ها تحلیل‌ها مشخص کرد که این شرکت بریتانیایی به مبلغ ۴۰۰ میلیون پوند خریداری شده‌است. ارقامی چون ۵۰۰ میلیون پوند هم مطرح شدند. طبق این گزارش‌ها این تملک پس از مذاکرات فیسبوک با دیپ مایند تکنولوژی در سال ۲۰۱۳ صورت گرفت که آن مذاکرات به سرانجام نرسید.
دو تیم بزرگ هوش مصنوعی آلفابت، یعنی دیپ مایند و گوگل برین ادغام شده‌اند تا بخش بزرگ‌تری را با عنوان گوگل دیپ مایند شکل دهند.
پیشرفت‌ها > سیستم رمزنگاری به کمک هوش مصنوعی

در اکتبر سال ۲۰۱۶ گوگل برین آزمایشی مربوط به رمزنگاری ارتباطات به اجرا درآورد. در این آزمایش، دو مجموعه از هوش‌های مصنوعی الگوریتم‌های رمزنگاری خودشان را برای حفاظت از ارتباط از سوی هوش مصنوعی دیگر را پیشنهاد می‌دادند، و به صورت همزمان برای تکامل سیستم خودشان برای شکستن الگوریتم تولیدشده توسط هوش مصنوعی تلاش می‌کردند. آزمایش موفقیت‌آمیز بود و هوش مصنوعی اولیه قادر به یادگیری و توسعه ارتباطاتشان بودند.
استوله سولباکن

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
نام کامل:  Ståle Solbakken
زادروز:  ۲۷ فوریهٔ ۱۹۶۸ ‏(۵۶ سال)
زادگاه:  کونگسوینگر، نروژ
قد:  ۱٫۹۰ متر (۶ فوت ۳ اینچ)
پست:  هافبک
اطلاعات باشگاهی: اطلاعات باشگاهی
باشگاه کنونی:  تیم ملی فوتبال نروژ (سرمربی)
باشگاه‌های حرفه‌ای*: باشگاه‌های حرفه‌ای*
| سال‌ها |  باشگاه‌ها |  بازی† |  (گل)† |
| ۱۹۸۹–۱۹۹۴ |  هامارکامراتن |  ۱۰۰ |  (۳۵) |
| ۱۹۹۴–۱۹۹۷ |  باشگاه فوتبال لیلستروم |  ۹۹ |  (۳۴) |
| ۱۹۹۷–۱۹۹۸ |  باشگاه فوتبال ویمبلدون |  ۶ |  (۱) |
| ۱۹۹۸–۲۰۰۰ |  AaB |  ۷۹ |  (۱۳) |
| ۲۰۰۰–۲۰۰۱ |  باشگاه فوتبال کپنهاگن |  ۱۴ |  (۴) |
| مجموع |   |  ۲۹۸ |  (۸۷) |
تیم ملی: تیم ملی
| ۱۹۹۲ |  زیر ۲۱ سال نروژ |  ۲ |  (۰) |
| ۱۹۹۴–۲۰۰۰ |  تیم ملی فوتبال نروژ |  ۵۸ |  (۹) |
دوران مربیگری: دوران مربیگری
۲۰۰۲–۲۰۰۵:  هامارکامراتن
۲۰۰۶–۲۰۱۱:  باشگاه فوتبال کپنهاگن
۲۰۱۱–۲۰۱۲:  باشگاه فوتبال کلن
۲۰۱۲–۲۰۱۳:  ولورهمپتون واندرز
۲۰۱۳–۲۰۲۰:  باشگاه فوتبال کپنهاگن
۲۰۲۰–:  تیم ملی فوتبال نروژ
 تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است. :  تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است. 
استوله سولباکن (نروژی: Ståle Solbakken؛ زادهٔ ۲۷ فوریهٔ ۱۹۶۸) بازیکن سابق و مربی فوتبال اهل نروژ است.
وی در تیم ملی فوتبال نروژ ۵۸ بازی انجام داده است و عضو این تیم در جام جهانی فوتبال ۱۹۹۸ بوده است.
چه می‌شد اگر... دکتر استرنج به جای دستانش قلبش را از دست می‌داد؟

«چه می‌شد اگر... دکتر استرنج به جای دستانش، قلبش را از دست می‌داد؟» (به انگلیسی: What If... Doctor Strange Lost His Heart Instead of His Hands?) چهارمین قسمت از فصل اول انیمیشن آمریکایی چه می‌شود اگر...؟ بر اساس مجموعه کمیک مارول به همین نام می‌باشد. این قسمت، به بررسی این موضوع می‌پردازد که اگر در فیلم دکتر استرنج (محصول ۲۰۱۶ در دنیای سینمایی مارول) دکتر استرنج به جای اینکه بر اثر تصادف دستانش را از دست بدهد دوست‌دختر خود، کریستین پالمر را از دست می‌داد، چه اتفاقی می‌افتاد. این قسمت توسط ای.سی. بردلی نوشته شده و برایان اندروز کارگردانی آن را بر عهده داشته است.
جفری رایت وقایع این قسمت را به عنوان ناظر، روایت می‌کند و در این قسمت علاوه بر وی، بندیکت کامبربچ، ریچل مک آدامز، بندیکت وانگ، تیلدا سوئینتن و آیک عمادی نیز به صداپیشگی پرداخته‌اند. این قسمت یک داستان عاشقانهٔ غم‌انگیز را روایت می‌کند که در آن، دکتر استرنج، سعی می‌کند با استفاده از جادو، از مرگ کریستین پالمر جلوگیری‌کند .
این قسمت در ۱ سپتامبر ۲۰۲۱، در دیزنی پلاس منتشر شد. منتقدان داستان تاریک و پایان این اپیزود را ستایش کردند، اما نظرات متفاوتی برای جلوه‌های بصری آن و خط داستانی سرد پالمر ارائه کردند.
بزرگراه پرنس

| بزرگراه پرنس نیو ساوت ولز–استرالیای جنوبی | بزرگراه پرنس نیو ساوت ولز–استرالیای جنوبی |
| --- | --- |
General information: General information
نوع: بزرگ‌راه
طول: ۱٬۸۹۸ km (۱۱۷۹ mi)
گشایش: ۱۰ اوت ۱۹۲۰؛ ۱۰۴ سال پیش (۱۹۲۰-10}})
Gazetted: July 1925 (VIC) August 1928 (NSW, as Main Road 1)
Route number(s): See Route allocation
Former route number: See Former routes
Major junctions: Major junctions
East end:  Great Western Highway Ultimo, Sydney
 :   East Motorway   Illawarra Highway   Kings Highway   Snowy Mountains Highway   Monaro Highway   Great Alpine Road   South Gippsland Highway   Strzelecki Highway   South Gippsland Freeway  EastLink  CityLink   Western Ring Road   Midland Highway   Hamilton Highway   Great Ocean Road   Hopkins Highway   Henty Highway   Glenelg Highway   Riddoch Highway   Southern Ports Highway   Dukes Highway 
West end:  جاده گلن آزموند گلن آزموند، آدلاید
Location(s): Location(s)
Major settlements: Wollongong, Nowra, Ulladulla, Batemans Bay, Eden, Orbost, Sale, Traralgon, Melbourne, Geelong, Warrnambool, Mount Gambier, Kingston SE, Tailem Bend, Murray Bridge, Crafers
Highway system: Highway system
بزرگراه‌های استرالیا بزرگراه ملی استرالیا • آزادراه‌های استرالیا Highways in New South Wales Highways in Victoria Highways in South Australia: بزرگراه‌های استرالیا بزرگراه ملی استرالیا • آزادراه‌های استرالیا Highways in New South Wales Highways in Victoria Highways in South Australia
بزرگراه پرنس یک جاده اصلی در استرالیا است که بین سیدنی و پورت اوگوستا قرار دارد. این بزرگراه از مسیر ساحلی ایالتهای نیوساوت ولز، ویکتوریا و استرالیای جنوبی عبور می‌کند و ۱٬۹۴۱ کیلومتر (۱٬۲۰۶ مایل) (در امتداد بزرگراه ۱) یا ۱٬۸۹۸ کیلومتر (۱٬۱۷۹ مایل) طول آن است. بیشتر مسیر بزرگراه پرنس در طول ساحل جنوبی استرالیاست و مناظر دیدنی زیادی دارد.
مسیر

شاهزادگان بزرگراه پرنس در محل اتصال برادوی (بزرگراه غربی بزرگ) و جاده در سیدنی در منطقه چیپندیل شروع می‌شود.
این بزرگراه از جاده‌های پر خطر است و در سال ۲۰۰۶ شاهد ۱۰ مورد مرگ و میر و ۷۲۹ نفر مجروح بوده است.
شاهزادگان بزرگراه در مورویا، نیو ساوت ولز است.
بزرگراه پرنس در ادن NSW.
کمال‌الدین فارسی
آثار

رساله تذکره الحباب فی بیان التحاب
این کتاب مهم‌ترین اثری است که در دوران طلایی اسلام دربارهٔ نظریه اعداد نوشته شده‌است.
تنقیح المناظر لذوی الابصار والبصائر
این کتاب خلاصه و تنقیح المناظر ابن هيثم است
متن این اثر به زبان عربی است و همچنان به زبان دیگری ترجمه نشده‌ است.
رساله بحث در زاویه
این کتاب در مورد زاویه و ریاضیات است.
اساس القواعد فی اصول الفوائد
از این اثر پنج نسخه خطی در شهر استانبول موجود است. یک نسخه خطی نیز در کتابخانه آستان قدس رضوی می‌باشد.
آزمون خستگی ترمومکانیکی

اگر قطعه به‌طور هم‌زمان تحت تأثیر تنش‌های حرارتی و مکانیکی باشد، خستگی ناشی از آن به خستگی ترمومکانیکی موسوم است. مبحث خستگی ترمومکانیکی نقش مهمی را در طراحی قطعات و تجهیزات حساسی که در معرض تنش‌های حرارتی و مکانیکی هستند ایفا می‌کند.
هدف از انجام آزمون خستگی ترمومکانیکی(TMF Testing) مطالعه و بررسی مکانیزم‌های تخریب در اثر تنش‌های سیکلی حرارتی و مکانیکی که به صورت هم‌زمان به قطعه وارد می‌شود، می‌باشد. از مهم‌ترین نتایج این آزمون می‌توان به تخمین عمر قطعاتی همچون پره‌های توربین گازی که به شدت مستعد این نوع تخریب می‌باشند، اشاره کرد. در این آزمون متغیرهای تنش (یا کرنش) و دما به‌طور جداگانه و مستقل کنترل می‌شوند.
در پنجاه سال گذشته تکنولوژی ساخت موتور هواپیما و توربین‌های گاز پیشرفت قابل ملاحظه‌ای کرد و در این زمینه مطالعات و تحقیقات بسیاری به منظور ارتقای عملکرد آن‌ها چه در بخش نظامی و چه غیرنظامی صورت گرفت. از مهم‌ترین دستاوردهای این مطالعات افزایش دمای کاری قطعه و همچنین کم کردن وزن قطعه بود. اما در این شرایط قطعه بیشتر از قبل مستعد آسیب‌های گونانون، خصوصاً آسیب‌های ترمومکانیکی قرار داشت؛ لذا می‌بایست در ساخت این قطعات دقت زیادی به کار گرفته می‌شد و آزمون‌های مختلفی جهت ارزیابی و پیش بیینی رفتار آن‌ها در شرایط کاری مذکور انجام می‌شد. یکی از آزمون‌های بسیار مهم و کاربردی آزمون خستگی ترمومکانیکی بود که نتایج و اطالاعات مفیدی از آن قابل استخراج است.
متداول‌ترین روش آزمون خستگی ترمومکانیکی استفاده از دو سیستم کنترلی مجزا برای کرنش و دما است. در این نوع سیستم نیرو توسط فک دستگاه به صورت تک محوری به نمونه وارد می‌شود. هم‌زمان با اعمال بار، نمونه به‌طور یکنواخت تحت سیکل‌های حرارتی قرار دارد.
دستگاه تست TMF قابلیت کنترل دما و بارمکانیکی را به صورت مجزا دارد؛ لذا می‌توان حالت‌های مختلف و دلخواهی از فاز بین دما و مقدار بار مکانیکی را تعریف کرد که البته تمام آن‌ها قابل بررسی نیستند. مهم‌ترین و اصلی‌ترین فازهایی که برای این تست تعریف می‌شود عبارت است از هم فاز و غیر هم فاز بودن دما و بار. حالت هم فاز زمانی است که در دمای بیشینه مقدار بار یا کرنش اعمالی بیشینه باشد؛ و حالت غیر هم فاز برعکس است، به‌طوری‌که وقتی تنش فشاری است دما در حالت بیشنه و وقتی تنش کششی است دما در حالت کمینهٔ خود قرار دارد.
آزمون خستگی ترمومکانیکی هم در شرایط کرنش-کنترل و هم در شرایط تنش-کنترل قابل انجام است. انجام این تست در شرایط تنش کنترلی از لحاظ گستردگی نسبت به حالت کرنش کنترل پایین‌تر است و کمتر استفاده می‌شود؛ زیرا در این حالت اثر تغییرات مکانیکی نسبت به تغییرات حرارتی محسوس تر است و در مواردی مانند بررسی اثر نیروی گریز از مرکز روی کمپرسور توربین گاز از این آزمون استفاده می‌شود. نکته قابل ذکر دیگر این است که برای نمونه‌های ترد مانند آلیاژهای مولیبدن نیز از شرایط تنش کنترل استفاده می‌شود.
اکثر تست‌های خستگی ترمومکانیکی تحت شرایط کرنش کنترل انجام می‌شوند زیرا این حالت به خوبی کرنش‌های مکانیکی به وجود آمده از تنش‌های حرارتی را نشان می‌دهد. این تست در حالت کرنش کنترل هم در راستای محوری و هم در راستای قطری قابل انجام و بررسی است.
به‌طور کلی می‌توان نحوه کار با دستگاه را به سه بخش تقسیم کرد که عبارت است:
کالیبره کردن دستگاه
انجام پیش آزمون
آزمون خستگی ترمومکانیکی
تجهیزات دستگاه TMF > انواع دستگاه TMF

دستگاه تست TMF از نوع سروهیدرولیک یا سروالکتریک می‌باشد. این دستگاه قادر است بارهای فشاری و کششی را بدون هیچ کمانش در هنگامی که حالت نیرو از فشار به کشش یا برعکس تغییر می‌کند (نیرو برابر صفر می‌شود) اعمال کند. همچنین دستگاه توانایی اعمال طیف وسیعی از تنش و کرنش و تغییرات آن را، حتی زمانی که دستگاه در حال انجام کار است، دارد. استفاده ار دستگاه سروهیدرولیک نسبت به دستگاه سروالکتریک در بین شرکت‌های سازنده دستگاه متداول‌تر است.
تجهیزات دستگاه TMF > گیره‌های نگهدارنده نمونه

گیره یا فک دستگاه وظیفه محکم نگه داشتن نمونه آزمون را برعهده دارد. گیره دستگاه باید بتواند نیروهای ناشی از سیکل‌های اعمالی را بدون هیچ گونه پس زدن یا واکنش شدید مهار کند. به همین جهت امروزه کاربرد گیره‌های هیدرولیکی نسبت به گیره‌های مکانیکی افزایش زیادی داشته‌است و شرکت‌های سازنده دستگاه سعی می‌کنند تا حد امکان از رابط‌های مکانیکی کمتری استفاده کنند.
گیره‌های دستگاه باید به سیستمَ آبگرد مجهز باشند تا توزیع درجه حرارات در طول نمونه یکنواخت و پایدار باشد؛ بنابراین تجهیزاتی باید طراحی و پیش‌بینی شود تا گرمای نمونه را به‌طور یکنواخت و جهت دار انتقال بدهد. همچنین باید از رسیدن حرارت به ابزار اندازه‌گیری نیرو جلوگیری شود.
تجهیزات دستگاه TMF > همتراز بودن فک‌های دستگاه

در گیره‌هایی که صلب اند، ممکن است هنگام اعمال بار، در نمونه اعواج یا خمیدگی رخ دهد، که این اتفاق به دلیل هم راستا نبودن فک‌های بالا و پایین دستگاه می‌باشد.
دو نوع خمیدگی در این خصوص مرسوم است که عبارت اند از:
- انحراف محوری، انحراف زاویه ایی.
هم ترازی دستگاه باید در موارد زیر بررسی و بازرسی شود:
- اگر تغییری در سیستم اعمال بار در هنگام انجام آزمایش مشاهده شد.
- اگر به‌طور اتفاقی در هنگام اعمال فشار به قطعه نیرو بالا رفت و نمونه به دلیل اعوجاج به وجود آمده دچار شکست شد.
- توصیه می‌شود سالیانه حداقل یکبار، هم راستا بودن فک‌های بالا و پایین حتی در صورت مشاهده نکردن موارد بالا بررسی و تنظیم شود.
- مقدار خمش نیز نباید از ۵٪ کرنش مکانیکی طولی بیشتر شود.
تجهیزات دستگاه TMF > سیستم اعمال نیرو

سیستم اندازه گیره میزان نیرو شامل نیروسنج، آمپیلیفایر و صفحه نمایش است. به دلیل سیستم کشش-فشار در این آزمایش نیروسنج باید قادر به تحمل و محاسبهٔ دامنه وسیعی از نیروهای فشاری و کششی و همچنین نیروهای بالایی را که ممکن است خواسته یا ناخواسته حین آزمون به وجود آید، داشته باشد.
نیروسنج نسبت به دما حساس است و در هنگام انجام آزمایش نباید حرارت زیادی به آن برسد و مطلوب است در یک دمای پایدار قرار داشته باشد، و از نوسان‌های دما محافظت شود.
تجهیزات دستگاه TMF > سیستم اندازه‌گیری کرنش

مقدار کرنش نمونه توسط دستگاهی به نام اکستنسومتر محاسبه می‌شود. سیستم اندازه‌گیری کرنش متشکل از سه بخش اکستنسومتر، آمپلیفایر و یک نمایشگر می‌باشد. همانند سیستم نیروسنج، اکستنسومتر نیز نباید در معرض نواسان دمایی قرار گیرد تا خطای آزمون به حداقل برسد.
نیروی تماس بین اکستنومتر و نمونه باید تا حدامکان کم باشد؛ زیرا ممکن است باعث جوانه زنی نابهنگام ترک در سطح نمونه در نقطه تماس با لبه‌های اکستنسومتر و در نتیجه ایجاد خطا در آزمون شود. طراحی سیستم تعلیق اکستنسومتر باید به گونه‌ای باشد که انبساط شعاعی یا عرضی نمونه در اثر گرما در اندازه‌گیری مقدار کرنش اثر نداشته باشد.
تجهیزات دستگاه TMF > سیستم گرمایش و سرمایش

در آزمون خستگی ترمومکانیکی، برای سیستم گرمایش از روش‌های القایی، مقاومتی و نیز تابشی استفاده می‌کنند. یکی از مرسوم‌ترین روش‌های گرمایش در آزمون TMF استفاده از روش القایی مستقیم است. در این روش وجود حرارت موضعی در نوک ترک بسیار کم است و این یکی از محاسن این روش به حساب می‌آید.
تجهیزات دستگاه TMF > سیستم اندازه‌گیری دما

سیستم اندازه‌گیری دما متشکل از سنسور و کامپیوتری که داده‌ها را نمایش می‌دهد، می‌باشد. این سیستم باید در طول آزمون بی‌وقفه عمل کند و داده‌های حرارتی را ثبت کند. دقت آن باید در طول آزمون کمتر از یک درجه سانتی گراد باشد. این سیستم باید در درجه حرارت‌های مختلف به خوبی کار کند و اطلاعات را به دقت ثبت کند. سنسور به کار گرفته شده در این سیستم نباید سطح نمونه آزمون را تحت تأثیر قرار دهد، تا نتایج آزمون قابل اطمینان باشد.
برای اندازه‌گیری دما و کنترل آن دو روش وجود دارد. یکی استفاده از ترموکوپل و دیگری دستگاه پیرومتری. استفاده از ترموکوپل در بسیاری از موارد باعث ایجاد اثرات مکانیکی در نمونه می‌شود. مهم‌ترین مشکل ترموکوپل اتصال مستقیم آن به وسیله جوش نقطه‌ای است. خصوصاً نمونه‌هایی که پوشش دارند به راحتی توسط جوش نقطه‌ای دچار آسیب می‌شوند و نتایج حاصل از آزمون دچار خطا می‌شود. پیرومترهای اپتیکال برای کنترل دما بسیار مناسب اند، زیرا هیچ تماس مستقیمی با نمونه ندارند. اما کالیبره کردن آن‌ها خیلی حساس و ضروری است.
در بین سازندگان دستگاه تست TMF استفاده از ترموکوپل نسبت به دستگاه پیرومتر رواج بیشتری دارد. در ادامه نکاتی در مورد استفاده از ترموکوپل بیان شده‌است.
ترموکوپل‌های مورد استفاده در این دستگاه غالباً به روش هم محور، Ribbon type یا جوش نقطه‌ای به نمونه متصل می‌شوند.
- در روش القایی، ترموکوپل نباید به‌طور مستقیم تحت تأثیر گرمای القایی قرار بگیرد تا بتواند تنها دمای نمونه را نشان دهد، در غیر این صورت آزمون با خطای بسیار زیادی مواجه خواهد شد.
- در ترموکوپل‌هایی که به وسیلهٔ جوش نقطه‌ای به نمونه متصل می‌شوند، باید توجه شود که سیم‌ها کاملاً به سطح قطعه متصل شده باشند و سیم‌های ترموکوپل با یک دیگر تماس پیدا نکنند.
- به منظور کاهش اثرات اتصال سرد در ترموکوپل، ضخامت سیم باید کمتر ۵/۰ میلی‌متر باشد.
- برای دماهای بالاتر از ۸۵۰ درجه سانتی گراد باید از ترموکوپل نوع S یا نوع R استفاده کرد.
نمونه آزمون > طراحی

نمونه آزمون با توجه به ظرفیت تجهیزات و همچنین نوع دستگاه مورد استفاده می‌تواند طراحی مختلفی داشته باشد. یکی از مهم‌ترین بخش‌های تعیین‌کننده دستگاه فک دستگاه است که وظیفه گرفتن نمونه را دارد؛ با توجه به نحوه گرفتن نمونه توسط فک یا گیره، نمونه مورد استفاده انتخاب می‌شود. به عنوان مثال یکی از انواع گیره‌ها به گونه‌ای است که رزوه دارد و نمونه باید داخل آن بپیچد، لذا باید در طراحی نمونه دو انتهای آن رزوه داشته باشد.
ساخت نمونه و هندسهٔ آن نیاز به دقت بالایی دارد. به عنوان مثال بخش گیج نمونه باید یکنواخت و در شرایط ایده‌آل باشد تا خطایی نتیجهٔ آزمون و پیش‌بینی عمرخستگی نداشته باشد.
نمونه آزمون باید طور کامل شرایط زیر را داشته باشند:
- سطح مقطع آن یکنواخت و همگن باشد.
- شکل منطقه تحت تأثیر آزمون باید به گونه‌ای باشد که توزیع یکنواخت تنش، کرنش و دما حاصل شود.
- به حداقل رساندن خطر کمانش در هنگام اعمال بار فشاری
- نمونه به گونه‌ای باشد که اکستنسومتر بدون لغزش یا خطا مقدار کرنش را به درستی اندازه‌گیری کند.
- طول نمونه باید بزرگتر از ۲۰٪ طول اکستنسومتر باشد.
- مقطع عرضی بخشی از نمونه که در تماس با فک دستگاه است باید حداقل دو برابر مقطع عرضی گیج نمونه باشد.
نمونه آزمون > انواع نمونه

نمونه‌های آزمون خستگی ترمومکانیکی غالباً به سه دسته استواه‌ای توپر، لوله‌ای شکل و مستطیل شکل تقسیم می‌شود؛ که در ادامهٔ این بخش به بررسی آن‌ها می‌پردازیم.
نمونه آزمون > انواع نمونه > نمونه‌های استوانه‌ای شکل توپر

این نوع نمونه‌ها که برای آزمون‌های خزش و کشش نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد، رایج‌ترین نمونه‌های موجود برای تست خستگی است. یکی از مهم‌ترین مشکلات استفاده از این نوع نمونه‌ها در آزمون خستگی حرارتی، وجود گرادیان حرارتی در راستی قطر نمونه، به دلیل ضخامت آن می‌باشد.
نمونه آزمون > انواع نمونه > نمونه‌های لوله‌ای شکل

با توجه به وجود گرادیان‌های نامطلوب حرارتی در نمونه‌های استوانه‌ای شکل، امروزه استفاده از نمونه‌های لوله‌ای شکل به منظور کاهش گرادیان‌های حرارتی رواج یافته‌است.
برای آلیاژهای پایه نیکل که رسانایی گرمایی نسبتاً کمی دارند، استفاده از نمنونه‌های لوله‌ای شکل به منظور کاهش گرادیان حرارتی در راستای عرضی نسبت به نمونه‌های دیگر بیشتر استفاده می‌شود. نسبت قطر خارجی به ضخامت لوله باید بین ۵ تا ۱۰ باشد.
نمونه آزمون > انواع نمونه > نمونه‌های مستطیل شکل

این نمونه نسبت به دو نمونه دیگر کمتر مورد استفاده قرار می‌گیرد. لبه‌های نمونه‌های مستطیل شکل باید دارای شعاع حداقل ۱/۵ میلی‌متر باشند تا از ترک و شکست در آن نواحی جلوگیری شود.
نمونه آزمون > آماده‌سازی نمونه

در هنگام تهیه نمونه آزمون باید از هر گونه تغییر در ریزساختار یا ایجاد تنش‌های باقی‌مانده در آن جلوگیری شود. البته برای مطالعه و تحقیق در مورد اثرات عملیات سطحی می‌توان این تذکر را نادیده گرفت؛ که لازم است حتماً در گزارش و تحلیل آزمون به آن اشاره شود.