stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
سفیدبرفی (فیلم ۲۰۲۵)
جنجال‌ها > انتقاد زگلر از فیلم ۱۹۳۷

زگلر به دلیل اظهارات خود بر ضد فیلم اصلی در مورد شخصیت شاهزاده و شخصیت سفیدبرفی مورد انتقاد قرار گرفت. در پاسخ به نظرات او، بسیاری او را به خاطر اینکه سفیدبرفی را «فمینیست‌تر» کرده است، سرزنش کردند. در حالی که دیگران او را به دلیل تفسیر نادرست فمینیسم، با متهم کردن به ترویج کهن الگوی رئیس دختر یا بدگویی به زنانی که به دنبال نقش‌های سنتی زنانه بدون علاقه به قدرت یا رهبری هستند، انتقاد کردند. در همین حال، زگلر از حمایت آنلاین کسانی برخوردار شد که انتقادها را بیش از حد می‌دانستند، با این استدلال که نظرات او اشتباه تفسیر شده و زگلر فیلم را ننوشته است. اشتن اشتاین، یک استراتژیست برند، احساس می‌کرد که از روی اظهارات زگلر به نظر می‌رسد که او برای بازاریابی فیلم آموزش رسانه‌ای ندیده است.
دیوید هند، که پدرش به همین نام کارگردانی انیمیشن اصلی را بر عهده داشت، از بازسازی آن همچنین انتقاد کرد و آن را «توهین آمیز» توصیف کرد و پیشنهاد کرد که پدرش و والت دیزنی «در قبر خود خواهند چرخید». این جنجال منجر به این شد که سازمان رسانه ای محافظه کار دیلی‌وایر در ۱۶ اکتبر ۲۰۲۳ (روز صدمین سالگرد دیزنی) راه اندازی سرویس استریم بنتکی را اعلام کرد و انتشار اقتباس فیلم لایو اکشن خود از افسانه اصلی با نام سفیدبرفی و ملکه شیطانی را اعلام کرد که در تلاشی برای رقابت با نسخه دیزنی در سال ۲۰۲۴ اکران می‌شود.
جنجال‌ها > نظرات پیتر دینکلیج

در ژانویه ۲۰۲۲، طی مصاحبه‌ای در پادکست دبلیو تی اف از مارک مارون، پیتر دینکلیج بازیگری که نوعی کوتاه‌قامتی دارد و نقش شخصیت‌های آنچنینی را در کارنامه کاری خود بازی می‌کند، دربارهٔ بازسازی لایو اکشن آینده سفید برفی اظهار نظر کرد و آن را به عنوان «داستانی عقب مانده» رد کرده و گفت:
«واقعاً قصد توهین به هیچ‌کسی را ندارم، اما کمی متعجب شدم که دیزنی با افتخار یک زن لاتین را برای نقش سفیدبرفی انتخاب کرد، اما داستان فیلم هنوز هم در مورد سفیدبرفی و هفت کوتوله است. یک قدم به عقب برگردید و نگاه کنید چه کاری انجام می‌دهید. این برای من معنی ندارد… تو از یک جهت مترقی هستی، اما هنوز در حال ساختن آن داستان لعنتی در مورد هفت کوتوله‌ای که در یک غار با هم زندگی می‌کنند هستی؟، داری چه غلطی می‌کنی مرد؟ آیا من کاری برای پیشبرد هدف انجام نداده‌ام؟ حدس می‌زنم صدای من به اندازه بلند نیست. نمی‌دانم کدام استودیو است، اما آنها به این تصمیم افتخار می‌کردند و تمام عشق و احترام به بازیگر زن و همه افرادی که فکر می‌کردند کارشان درست است. اما من فقط می‌گویم، شما دارید چه کار می‌کنید؟»
در پاسخ به اظهارات دینکلیج، دیزنی تصریح کرد که «برای جلوگیری از تقویت کلیشه‌های فیلم انیمیشن اصلی، ما رویکرد متفاوتی را با این هفت شخصیت در پیش گرفته‌ایم و با اعضای جامعه کوتاه‌قامت‌ها مشورت کرده‌ایم.» این فیلم همچنین به دلیل عدم حضور هفت کوتوله از فیلم اصلی به سفیدبرفی تغییر نام یافت.
جنجال‌ها > تجسم مجدد از هفت کوتوله

در ژوئیه ۲۰۲۳، تصاویری تولید شده از استودیوی دیزنی در بارکشر نشان داد که تصویر هفت کوتوله برای فیلم دوباره تجسم شده است، که شامل تنها یک بازیگر «واقعاً کوتوله» به همراه شش بازیگر غیرکوتوله دیگر از قومیت‌های مختلف نژادی، شامل شش مرد و یک زن است که مجموعه‌ای از هفت فرد فولکلور آلمانی را به تصویر می‌کشند که همگی به‌عنوان موجودات دورف به تصویر کشیده شده‌اند. پس از انکار اولیه گزارش‌ها مبنی بر اینکه این تصاویر تولید واقعی فیلم را به تصویر می‌کشند، دیزنی بعداً تأیید کرد که آنها واقعاً تولید را به تصویر می‌کشند و بازیگران بدل جایگزین بازیگران اصلی می‌شوند (مارتین کلبا بازیگری که قبلاً تأیید شده بود در فیلم‌های گفته شده حضور نداشت). تصمیم برای تجسم مجدد شخصیت‌ها به این عنوان توسط منابع اصلی و رسانه‌های اجتماعی به‌عنوان بیش از حد در حوزه نزاکت سیاسی توصیف شد، و همچنین برای از بین بردن فرصت‌های بالقوه بازیگری از جامعه کوتوله‌ها مورد انتقاد قرار گرفت. جیسون اکونیا بازیگر فرنچایز کله‌خر از دیزنی برای عدم انتخاب بازیگران کوتوله انتقاد کرد و از تغییرات ابراز ناامیدی کرد. آکونا گفت: «شما شغل‌هایی را جایگزین می‌کنید که مردم می‌توانستند به عنوان افراد کوتوله داشته باشند. این برای کوتوله‌ها است. چرا «سفید برفی و هفت نفر متوسط» را استخدام می‌کنید؟» کشتی‌گیر و بازیگر دیلن پستل نیز با دیدگاه دینکلیج مخالف بود و در مصاحبه ای با پیرز مورگان، احساسات آکونا را تکرار کرد و از نقش شخصیت‌های کوتوله در فیلم انیمیشن دفاع کرد.
در اکتبر ۲۰۲۳، همزمان با اعلام تأخیر فیلم، دیزنی از یک تصویر ظاهری برای فیلم پرده برداری کرد که شامل زگلر در نقش سفید برفی، در کنار هفت کوتوله بود، که همگی شخصیت‌های CGI بودند که شبیه ظاهرشان در فیلم ۱۹۳۷ درست شده‌اند.
جنجال‌ها > دیدگاه بازیگران فیلم در مورد مناقشه اسرائیل و فلسطین و انتخابات ریاست جمهوری آمریکا

انتشار تریلر فیلم به دلیل مواضع متضاد گدوت و زگلر در مورد مناقشه، با حمایت گدوت از اسرائیل و زگلر از فلسطین، درخواست‌هایی را برای تحریم فیلم از سوی هر دو طرف درگیری فلسطین و اسرائیل برانگیخت. تماشاگران طرفدار فلسطین از گنجاندن گدوت در فیلم انتقاد کردند و آن را نامناسب دانستند، در حالی که بینندگان طرفدار اسرائیل انتخاب او برای بازی در نقش «شیطان» را «توهین آمیز» دانستند و از آن انتقاد کردند. آلیا ملک از کمپین فلسطینی برای تحریم دانشگاهی و فرهنگی اسرائیل گفت: «به دلیل اینکه [گدوت] مستقیم از نسل‌کشی اسرائیل در فلسطین نمایندگی می‌کند، فیلم‌های گل گدوت قابل تحریم هستند».
پس از انتشار تریلر، زگلر در توییتی نوشت: «و همیشه به یاد داشته باش، فلسطین را آزاد کنید». بیانیه زگلر توسط فعالان طرفدار فلسطین تمجید شد و توسط دیگران به عنوان ضد اسرائیلی و بی‌احساس نسبت به گدوت مورد انتقاد قرار گرفت. افیر آکونیس، سرکنسول اسرائیل در نیویورک، از زگلر انتقاد کرد و از مردم خواست بلیت فیلم بعدی گدوت را بخرند.
در اکتبر ۲۰۲۴، زگلر در طی مصاحبه‌ای به این انتقاد پاسخ داد و گفت: «من نمی‌توانم مرگ کودکان را تماشا کنم. فکر نمی‌کنم این باید یک برداشت داغ باشد. من فقط مسئول آنچه احساس می‌کنم هستم. و سپس مسئول نحوه عملم نیز هستم. ما به یک سال از حملات هولناک ۷ اکتبر نزدیک می‌شویم، اما سال‌های زیادی است که این مناقشه را دنبال می‌کنم. همانند بسیاری از مردم دیگر، من دل شکسته هستم از تلفات جانی که با این آمار جنون آمیز مرگ و میر از هر دو منطقه می‌بینیم.» او افزود که به حمایت از فلسطین در شبکه‌های اجتماعی ادامه خواهد داد.
در نوامبر ۲۰۲۴، فراخوان دیگری برای تحریم فیلم توسط طرفداران MAGA انجام شد، پس از آن که زگلر از کسانی که پس از انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۲۴ ایالات متحده به انتخاب مجدد دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور سابق ایالات متحده رای دادند انتقاد کرد، و اشاره ای ناپسند به رئیس‌جمهور منتخب کرد. زگلر بعداً در پاسخ عذرخواهی عمومی کرد و گفت که قصد ندارد پیامش آسیبی به همراه داشته باشد در حالی که دعوت به صلح می‌کند: «به احساساتم اجازه دادم بهترین‌ها را از من بگیرد. نفرت و خشم باعث شده است که ما از صلح و تفاهم، بیشتر و بیشتر دور شویم، و متاسفم که در گفتمان منفی مشارکت کردم. این هفته برای بسیاری از ما یک هفته احساساتی بود. هر کسی حق دارد عقیده خودش را داشته باشد هرچند که با عقاید من متفاوت باشد. من اکنون متعهد به مشارکت مثبت برای فردایی بهتر هستم.»
یکه‌سالاری

یکه‌سالاری یا خودسالاری یا اُتوکراسی (به فرانسوی: Autocratie) (از یونانی) شکلی از حکومت اقتدارگرا که در آن، فرمانروا آشکارا بر راس سلسله مراتب اداری تفوق دارد، بدون قانون‌ها یا سنت‌هایی که قدرت و توان رهبری را محدود کنند، همراه با قدرت بی‌حد و حصر فرمان‌روا (اتوکرات، خودسالار) در عمل. مبنای یکه‌سالاری می‌تواند وفاداری یا ترس شهروندان از مکافات باشد. یکه‌سالار می‌تواند قدرت خود را بر پایه قراردادها یا ترادادهای اجتماعی به دست آورده باشد که در این صورت اتوکراسی از نوع مشروع است یا آن را به زور به چنگ آورده باشد که دیکتاتوری است. سلطنت‌های مطلقه ، جمهوری اسلامی در ایران و امارت اسلامی طالبان در افغانستان از گونه‌های خودسالاری اند.
شاخص دموکراسی اکونومیست ۲۰۲۲: رژیم های استبدادی با رنگ‌های نارنجی و قرمز مشخص شده‌اند.
باید توجه داشت که اگرچه مفهوم‌های خودسالاری، تمامیت‌خواهی، خودکامگی، استبداد، حکومت مطلقه و جباریت، مترادف‌اند و در متون و گفتار بیشتر به یک معنا به کار می‌روند؛ اما در دانش سیاست هم‌معنا نبوده و تعریف‌های جداگانه دارند.
ریشه شناسی واژه

اتوکراسی نیز همانند بسیاری از دیگر واژگان هنری، سیاسی، تاریخی، اجتماعی و... مانند تراژدی، دیپلماسی، دموکراسی و... از زبان یونانی باستان می‌آید.
این واژه از دو بخش ساخته شده است: اتو به معنی «خود» و کراسی بمعنی «حکومت».
جهان اسلام

مقالهٔ اصلی: جهان اسلام
اکثر کشورهای جهان اسلام آمار پایینی در مردم‌سالاری و آمار بالایی در استبداد، تمامیت‌خواهی، یکه‌سالاری و خودکامگی دارند.
رژیم‌های سیاسی دنیا، ۲۰۲۳ 



  دمکراسی آزاد
  دمکراسی انتخابی
  یکه سالاری انتخابی
  یکه سالاری مطلق
گدیز، داکوتای جنوبی

مکان
| Geddes, South Dakota | Geddes, South Dakota |
| --- | --- |
شهر: شهر
Location in Charles Mix County and the state of داکوتای جنوبی: Location in Charles Mix County and the state of داکوتای جنوبی
مختصات: ۴۳°۱۵′۱۱″ شمالی ۹۸°۴۱′۵۳″ غربی﻿ / ﻿۴۳٫۲۵۳۰۶°شمالی ۹۸٫۶۹۸۰۶°غربی﻿ / 43.25306; -98.69806: مختصات: ۴۳°۱۵′۱۱″ شمالی ۹۸°۴۱′۵۳″ غربی﻿ / ﻿۴۳٫۲۵۳۰۶°شمالی ۹۸٫۶۹۸۰۶°غربی﻿ / 43.25306; -98.69806
State: داکوتای جنوبی
شهرستان: Charles Mix
Incorporated: 1900
مساحت: مساحت
 • کل: ۰٫۶۱ مایل مربع (۱٫۵۸ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۰٫۶۱ مایل مربع (۱٫۵۸ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰ مایل مربع (۰ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۱۶۰۴ فوت (۴۸۹ متر)
جمعیت (2010): جمعیت (2010)
 • کل: ۲۰۸
 • برآورد (2011): ۲۰۹
 • تراکم: ۳۴۱٫۰/مایل مربع (۱۳۱٫۷/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۶ (Central (CST))
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۵ (CDT)
زیپ‌کد: 57342
کد منطقه: 605
FIPS code: 46-23980
GNIS feature ID: 1255220
گدیز(به انگلیسی: Geddes) شهری در ایالت داکوتای جنوبی کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۲۰۸ نفر بوده‌است.
فریبا (مجموعه تلویزیونی)

| فریبا | فریبا |
| --- | --- |
نویسنده: جواد صفوی
کارگردان: محمود معظمی
بازیگران: ساناز سعیدی حمیدرضا پگاه محمود پاک نیت علیرضا خمسه نسیم ادبی فرزاد حسنی ارسلان قاسمی امیر دژاکام منوچهر زنده‌دل ثریا قاسمی مجید مشیری افسانه چهره‌آزاد عاطفه حبیبی سعید رضایی پیام اینالویی زهرا سعیدی سوگل طهماسبی اکبر رحمتی امیرمحمد زند ستاره سادات قطبی
آهنگساز: حبیب خزایی‌فر
کشور سازنده: ایران
زبان اصلی: فارسی
شمار قسمت‌ها: ۳۵
تولید: تولید
تهیه‌کننده: سید رامین موسوی ملکی
فیلم‌برداری: ابوالفضل نباتی
تدوین‌گر: شوکا زندباف
مدت: ۴۵ دقیقه
تولیدکننده: سیمافیلم
پخش: پخش
شبکهٔ اصلی: شبکه سه 
انتشار اولیه: ۲۲ دی ۱۴۰۳ – ۸ اسفند ۱۴۰۳
انتشار: انتشار
پس از: مهیار عیار
فریبا با نام اولیه عفیف یک مجموعه تلویزیونی ایرانی به کارگردانی محمود معظمی، نویسندگی جواد صفوی و تهیه‌کنندگی سیدرامین موسوی ملکی است که از ۲۲ دی ۱۴۰۳ از شبکه سه سیما پخش می‌شد.
خلاصه داستان

این مجموعه بر تأثیر فضای مجازی در زندگی شخصی و روابط انسانی تمرکز دارد. سریال فریبا در ژانر اجتماعی، پلیسی داستان زندگی فریبا که یک اینفلوئنسر است را بیان می‌کند که در حال تلاش برای برقراری تعادل بین زندگی شخصی و حرفه‌ای خود است اما شهرت و محبوبیتش باعث ایجاد مشکلات زیادی در زندگی خانوادگی و دوستانه‌اش می‌شود.
بازیگران

| بازیگر | نقش | توضیحات |
| --- | --- | --- |
| ساناز سعیدی | فریبا | اینفلوئنسر مادر پارسا همسر مجتبی |
| حمیدرضا پگاه | محمدحسین | مامور امنیتی |
| محمود پاک‌نیت | دکتر | پدر نسترن و نرگس |
| علیرضا خمسه | عمو رجب | مکانیک |
| نسیم ادبی | سوگند | دوست فریبا و نسترن، مدیر برنامه فریبا |
| نیلوفر هوشمند | نسترن | دوست فریبا و سوگند، معشوقه بهروز |
| فرزاد حسنی | سعید | برادر شوهر فریبا عموی پارسا پسر بهجت |
| ارسلان قاسمی | ابراهیم |  |
امیر دژاکام: 
| منوچهر زنده‌دل | بهداد | همسر سوگند |
| ثریا قاسمی | بهجت | مادر سعید و مادربزرگ پارسا |
مجید مشیری: 
| ستاره سادات قطبی |  | همسر محمدحسین |
| افسانه چهره‌آزاد | مدیر مدرسه | مادر نسترن و نرگس، همسر دکتر |
| عاطفه حبیبی | ترنم | شاگرد مکانیکی عمو رجب، بلاگر اینستاگرام |
| پیام اینالویی | بهروز | خواستگار نسترن |
| زهرا سعیدی | آذر | مادر ترنم |
| سوگل طهماسبی | نرگس | خواهر نسترن |
اکبر رحمتی: 
| امیرمحمد زند |  | مامور امنیتی |
محمود مقامی: 
| مجید شهریاری |  | پدر بهروز |
| سعید رضایی | رامین | برادر فریبا |
گرتا ری

| گرتا ری | گرتا ری |
| --- | --- |
گرتا ری در جشنواره سنت کیلدا در سال ۲۰۱۷: گرتا ری در جشنواره سنت کیلدا در سال ۲۰۱۷
اطلاعات پس‌زمینه: اطلاعات پس‌زمینه
زاده: ۲۲ مهٔ ۱۹۹۸ ‏(۲۶ سال)
خاستگاه: ملبورن. ویکتوریا. استرالیا
ژانر: ایندی پاپ پاپ
پیشه(ها): Singer songwriter
ساز(ها): آواز پیانو گیتار
سال‌های فعالیت: ۲۰۱۶– تاکنون
ناشر(ان): EMI Music Australia
وبگاه: www.grettaray.com
گرتا لوئیز ری (زاده ۲۲ مه ۱۹۹۸) یک خواننده و ترانه‌سرای استرالیایی اهل ملبورن، ویکتوریا است. در سال ۲۰۱۶، او برنده مسابقه ملی رادیویی تریپل جی کشف شد برای گروه‌ها و ترانه‌سراها، و مسابقه جهانی ترانه‌نویسی Vanda & Young در سال ۲۰۱۶ با آهنگ " درایو " شد.
گرتا ری در ملبورن استرالیا بزرگ شد و در کالج ثانویه پرنس هیل تحصیل کرد. او از سن پنج سالگی در گروه‌های کر آواز می‌خواند.
گراهام فیلیپس (روزنامه نگار)

| گراهام فیلیپس | گراهام فیلیپس |
| --- | --- |
فیلیپس، در سال ۲۰۱۲: فیلیپس، در سال ۲۰۱۲
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زادهٔ: ۲۶ ژانویهٔ ۱۹۷۹ ‏(۴۶ سال) انگلیس
ملیت: بریتانیایی
پیشه(ها): روزنامه‌نگار آزاد و مستندساز
وبگاه: Graham Phillips
اطلاعات یوتیوب: اطلاعات یوتیوب
سال‌های فعالیت: ۲۰۰۹–۲۰۲۳
دنبال‌کنندگان: ۳۳۴٬۰۰۰ (فوریه ۲۰۲۳)
گراهام ویلیام فیلیپس روزنامه‌نگار مستقل بریتانیایی، مستندساز و یوتیوب‌بر سابق است. او قبلاً به عنوان نوازنده برای شبکه‌های تلویزیونی دولتی روسیه RT (2013-2014) و Zvezda (2014-2015) و از اوایل سال ۲۰۱۵ به بعد برای کانال یوتیوب خود کار می‌کرد تا اینکه کانال او در ژوئیه ۲۰۲۳ حذف شد پس از حذف کانال یوتیوب خود، فیلیپس به پلتفرم ویدیویی رامبل منتقل شد.
از مارس ۲۰۲۲، فیلیپس تهاجم روسیه به اوکراین را در ابتدا از منطقه چرنیهیو اوکراین، سپس از ماریوپل، سپس از دونتسک و سپس به جمهوری خودخوانده خلق لوهانسک (LPR/LNR) پوشش داده‌است.
محل تولد فیلیپس به عنوان ناتینگهام در انگلستان یا داندی در اسکاتلند ذکر شده‌است. او در دبیرستان پرث تحصیل کرد، و بعداً در اوایل دهه ۲۰۰۰ از دانشگاه داندی با مدرک دوگانه در فلسفه و تاریخ فارغ‌التحصیل شد. فیلیپس در دوران دانشجویی خود شروع به کار روزنامه‌نگاری آزاد کرده بود و مقاله‌هایی را به اسکاتلندی فکس می‌کرد. او همچنین در این زمان در استندآپ کمدی تلاش کرد و در کنار مایلز ژوپ و فرانکی بویل اجرا کند. فیلیپس زمانی که در دانشگاه بود، کمپین ناموفقی را رهبری کرد تا دیوید هاسلهوف، به عنوان رئیس دانشگاه انتخاب شود.
گیومری

مکان در 23x15px|border |alt=|link= ارمنستان
| گیومری Գյումրի | گیومری Գյումրի |
| --- | --- |
شهر Urban Community: شهر Urban Community
از بالا چپ:  افق مریی گیومری به همراه کوه آراگاتْسْ • مام ارمنستان Cathedral of the Holy Mother of God • موزه ژیتوغتسیان میدان استقلال • دژ نگهبانی سیاه میدان وارتانانتس و تالار شهر گیومری: از بالا چپ:  افق مریی گیومری به همراه کوه آراگاتْسْ • مام ارمنستان Cathedral of the Holy Mother of God • موزه ژیتوغتسیان میدان استقلال • دژ نگهبانی سیاه میدان وارتانانتس و تالار شهر گیومری
  پرچممهر:   پرچممهر
نام مستعار: شهر پدری (Hayrakaghak): نام مستعار: شهر پدری (Hayrakaghak)
گیومری Գյումրիموقعیت گیومری در ارمنستانموقعیت روی نقشه ارمنستانگیومری Գյումրիگیومری Գյումրի (استان شیراک)موقعیت روی نقشه استان شیراک: گیومری Գյումրիموقعیت گیومری در ارمنستانموقعیت روی نقشه ارمنستانگیومری Գյումրիگیومری Գյումրի (استان شیراک)موقعیت روی نقشه استان شیراک
مختصات: ۴۰°۴۷′۲۲″ شمالی ۴۳°۵۰′۵۱″ شرقی﻿ / ﻿۴۰٫۷۸۹۴۴°شمالی ۴۳٫۸۴۷۵۰°شرقی﻿ / 40.78944; 43.84750: مختصات: ۴۰°۴۷′۲۲″ شمالی ۴۳°۵۰′۵۱″ شرقی﻿ / ﻿۴۰٫۷۸۹۴۴°شمالی ۴۳٫۸۴۷۵۰°شرقی﻿ / 40.78944; 43.84750
استان (مارز): شیراک
بنیانگذاری: سده پنجم پیش از میلاد با عنوان کومایری بازسازی در سال ۱۸۳۷ با عنوان آلکساندراپول
تاریخ شهر شدن: ۱۸۴۰
حکومت: حکومت
 • شهردار: Vardges Samsonyan
مساحت: مساحت
 • کل: ۵۴ کیلومتر مربع (۲۱ مایل مربع)
ارتفاع: ۱۵۰۹ متر (۴۹۵۱ فوت)
جمعیت (سرشماری ۲۰۱۲): جمعیت (سرشماری ۲۰۱۲)
 • کل: ۱۴۵۹۲۹
 • تراکم: ۲۷۰۰/کیلومتر مربع (۷۰۰۰/مایل مربع)
اهلیت‌نام: گیومرتسی
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی ۴:۰۰+ (GMT)
کدپستی: ۳۱۰۱–۳۱۲۶
کد منطقه: ۳۱۲ (۳۷۴)+
پلاک خودرو: 45 am
وبگاه: www.gyumri.am
منابع: Population: منابع: Population
گیومری (به ارمنی: Գյումրի, pronounced [ɡjumˈɾi]) دومین شهر پرجمعیت جمهوری ارمنستان پس‌از ایروان و مرکز استان شیراک در شمال غربی کشور است. گیومری در حدود ۱۲۶ کیلومتری شمال ایروان واقع شده‌است. در کیلومتری شمال گیومری، مرکز استان شیراک واقع شده‌است. بر اساس سرشماری سال ۲۰۱۲، شهر دارای ۱۴۵٬۹۲۹ تن جمعیت بود؛ و جمعیت آن از ۱۵۰٬۹۱۷ نفر در سرشماری ۲۰۰۱ کاهش داشته‌است.
نام این شهر چندین بار تغییر کرده‌است. در سال ۴۰۱ (پیش از میلاد) با نام «کومایری» (Kumayri) بنا نهاده شد. بین سال‌های ۱۸۳۷ تا ۱۹۲۴ این شهر، «آلکساندراپول» نامیده می‌شد و بین سال‌های ۱۹۲۴ تا ۱۹۹۰ در دوران اتحاد شوروی «لنیناکان» نام داشت و سرانجام پس از استقلال ارمنستان در سال ۱۹۹۱ به «گیومری» تغییر نام داد.
وجه تسمیه

گیومری پیش از این[مبهم] «لِنیناکان» و پیشتر «آلکساندراپول» نام داشت؛ ولی نام گیومری یک نام باستانی است که گزنفون یونانی هم در نوشته‌های خود از آن نام برده‌است.
پرچم و نشان شهر

آرم یا نشان در سال ۲۰۰۱ به تصویب رسید. تصاویر روی آرم دارای معانی زیراست:
پلنگ نشان دودمان باگراتونی است؛ که مقر آن در استان شیراک بوده‌است.
کمان، به نشانه کوه آراگاتس و کلیسا بوده و بیان‌کننده طبیعت و اشکال معماری شهر گیومری هستند.
مشعل گریگور قدیس؛ طبق افسانه‌ها مشعل گریگور بین قله‌های آراگاتس می‌سوزد.
شاقول نماد صنعت و معماری است.
دانه‌های گندم نماد برکت و فراوانی است.
کتاب و آلت چنگ نمادهای آموزش، علم، هنر و فرهنگ هستند.
همچنین «موشوربا» نیز نماد شهر است. در سده ۲۱ میلادی، اهالی گیومری عادت به هدیه دادن موشوربا به میهمانان خود داشتند (موشوربا ظرف آب مسی است که در آن، آب سردی خود را حفظ می‌کند). در سال ۲۰۱۳ در گیومری مجسمه‌ای به عنوان نماد موشوربا ساخته شد.
آرم و نشان آلکساندراپولیس (گیومری کنونی) متفاوت بوده‌است، در قسمت پایین صلیب و هلال ماه وجود داشت که توسط پله‌ها از هم جدا می‌شدند.
پله نماد آن است که برای تک تک اهالی آلکساندراپول امکان رشد اجتماعی فراهم است. صلیب نماد ارمنستان شرقی، و هلال نماد ارمنستان غربی است، که بخش عمده‌ای از جمعیت گیومری از آنجا مهاجرت کرده‌اند. این آرم را می‌توان در موزه معماری ملی و زندگی شهری گیومری دید.
پرچم شهر از طرف شورای شهر در سال ۲۰۱۱ به تصویب رسید. زمینه آن به رنگ سفید با حاشیه طلایی است. در مرکز پرچم، صلیب قرمز با تصویر پلنگ طلایی قرار دارد. نسبت عرض به طول پرچم ۱ به ۲ است. تصاویر روی پرچم دارای معانی زیر است:
رنگ سفید، نماد اراده برای زندگی صلح‌آمیز است؛
صلیب قرمز، نمادی از ایمان و استقامت مسیحیت است؛
آرم پلنگ طلایی باگراتونی نماد استقلال و حکومت ارمنستان است.
نشان
پرچم
مجسمه موشوربا
تاریخچه > دوران باستان

از منطقه گیومری برای نخستین بار با عنوان کومایری در کتیبه‌هایی تاریخی اورارتویی که متعلق به سده هشتم پیش از میلاد است یاد شده‌است.
تاریخچه > سده نوزدهم

پس از جنگ ایران و روسیه (۱۸۱۳–۱۸۰۴)، گیومری و سرزمین‌های اطراف آن بخشی از خاک امپراتوری روسیه شدند. گیومری در سال ۱۸۳۷ پس از بازدید تزار نیکلای یکم به افتخار همسرش آلکساندرا فیودوروفنا به آلکساندارپول تغییر نام یافت.
در سال ۱۸۲۹، الکساندر پوشکین، شاعر سرشناس روس هنگام سفر به ارزروم از شهر «گیومری» دیدن نمود.
تاریخچه > سده بیستم و پس از آن

در سال ۱۹۰۲، نخستین بانک شهر افتتاح شد. تا پیش از هنگام عضو اتحادیه شوروی شدن ارمنستان در سال ۱۹۲۰، شهر آلکساندارپول دارای ۱۳۱ مرکز تولیدی از جمله کارخانه‌های آبجوسازی، صابون‌سازی، پارچه‌بافی و غیره بود. پس از انقلاب اکتبر در سال ۱۹۱۷ و خروج نیروهای شوروی از منطقه قفقاز جنوبی، نیروهای امپراتوری عثمانی در ۱۱ مه ۱۹۱۸، در حین لشکرکشی به قفقاز در جنگ جهانی اول در یک حمله شهر آلکساندارپول را اشغال کردند. با این حال، عثمانی‌ها در ۲۴ دسامبر ۱۹۱۸ در نتیجه قرارداد مودروس شهر را ترک کردند. در ۱۰ مه ۱۹۲۰، کودتایی در آلکساندارپول بر ضد دولت فدراسیون انقلابی ارمنی ارمنستان شکل گرفت.
در زمان فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی میان سال‌های ۱۹۹۰ تا ۱۹۹۲، شهر به «کومایری» تغییر نام یافت و سرانجام … «پایگاه نظامی ۱۰۲ام» روسیه در شهر گیومری واقع شده‌است. در کیلومتری شمال گیومری، مرکز استان شیراک واقع شده‌است.
شهر گیومری در سال ۲۰۱۳ میلادی عنوان پایتخت فرهنگی کشورهای مستقل همسود را جشن گرفت. مهمترین رویدادهای این جشن در روز ۳۰ ژوئن ۲۰۱۳ اتفاق افتاد.
در روز ۱۲ ژانویه ۲۰۱۵، شش عضو خانواده آویدسیان توسط یک سرباز روس به نام «والری پرمیاکوف» از «پایگاه نظامی ۱۰۲ام» بر اثر شلیک گلوله کشته شدند.
جغرافیا و آب و هوا

گیومری در ۱۲۶ کیلومتری شمال پایتخت ایروان در بخشی مرکز فلات شیراک قرار گرفته‌است. این منطقه حدود ۱۵۵۰ متر از سطح دریا ارتفاع دارد. رود آخوریان از حومه‌های غربی شهر عبور می‌کند. فلات شیراک به همراه کوهستان‌های پامباک از شرق و رشته کوه آتشفشانی آراگاتس از جنوب احاطه شده‌است. شهر گیومری ۱۹۶ کیلومتر از دریای سیاه دور است. سرزمین‌های اطراف گیومری دارای منابع غنی توف، بازالت و رس هستند.
گیومری اقلیمی نیمه‌خشک و قاره‌ای دارد که مشخصه آن داشتن زمستان‌های سرد و برفی است که در آن‌ها دمای کمینه می‌تواند تا منفی ۴۱ درجه سلسیوس پایین بیاید. از سوی دیگر، تابستان در گیومری نسبتاً گرم است و دمای هوا می‌تواند تا ۳۶ درجه سلسیوس نیز برسد. میانگین بارش سالیانه آن۴۸۰ میلی‌لیتر است. از دیدگاه همانندی، آب و هوای گیومری عموماً شبیه به مینه‌سوتا و داکوتای شمالی است.
| داده‌های اقلیم گیومری> ماه | داده‌های اقلیم گیومری> ژانویه | داده‌های اقلیم گیومری> فوریه | داده‌های اقلیم گیومری> مارس | داده‌های اقلیم گیومری> آوریل | داده‌های اقلیم گیومری> مه | داده‌های اقلیم گیومری> ژوئن | داده‌های اقلیم گیومری> ژوئیه | داده‌های اقلیم گیومری> اوت | داده‌های اقلیم گیومری> سپتامبر | داده‌های اقلیم گیومری> اکتبر | داده‌های اقلیم گیومری> نوامبر | داده‌های اقلیم گیومری> دسامبر | داده‌های اقلیم گیومری> سال |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| سابقهٔ بیش‌ترین °C (°F) | ۹٫۲  (۴۹) | ۱۳٫۹  (۵۷) | ۲۰٫۶  (۶۹) | ۲۶٫۲  (۷۹) | ۲۹٫۱  (۸۴) | ۳۳٫۱  (۹۲) | ۳۸٫۰  (۱۰۰) | ۳۶٫۲  (۹۷) | ۳۴٫۰  (۹۳) | ۲۷٫۹  (۸۲) | ۲۰٫۶  (۶۹) | ۱۴٫۰  (۵۷) | ۳۸  (۱۰۰) |
| میانگین بیش‌ترین °C (°F) | −۳٫۷  (۲۵) | −۱٫۷  (۲۹) | ۴٫۱  (۳۹) | ۱۳٫۱  (۵۶) | ۱۸٫۳  (۶۵) | ۲۲٫۴  (۷۲) | ۲۶٫۳  (۷۹) | ۲۶٫۸  (۸۰) | ۲۳٫۱  (۷۴) | ۱۶٫۱  (۶۱) | ۸٫۰  (۴۶) | ۰٫۰  (۳۲) | ۱۲٫۷۳  (۵۴٫۸) |
| میانگین روزانه °C (°F) | −۹٫۵  (۱۵) | −۷٫۵  (۱۹) | −۱٫۵  (۲۹) | ۶٫۵  (۴۴) | ۱۱٫۷  (۵۳) | ۱۵٫۶  (۶۰) | ۱۹٫۵  (۶۷) | ۱۹٫۵  (۶۷) | ۱۵٫۰  (۵۹) | ۸٫۵  (۴۷) | ۱٫۸  (۳۵) | −۵٫۳  (۲۲) | ۶٫۲  (۴۳) |
| میانگین کم‌ترین °C (°F) | −۱۴٫۸  (۵) | −۱۲٫۹  (۹) | −۶٫۸  (۲۰) | ۰٫۴  (۳۳) | ۵٫۳  (۴۲) | ۸٫۶  (۴۷) | ۱۲٫۷  (۵۵) | ۱۲٫۶  (۵۵) | ۷٫۶  (۴۶) | ۱٫۵  (۳۵) | −۳٫۵  (۲۶) | −۹٫۹  (۱۴) | ۰٫۰۷  (۳۲٫۳) |
| سابقهٔ کم‌ترین °C (°F) | −۴۱٫۰  (−۴۲) | −۳۵٫۰  (−۳۱) | −۳۰٫۱  (−۲۲) | −۱۶٫۰  (۳) | −۷٫۶  (۱۸) | −۳٫۶  (۲۶) | ۱٫۴  (۳۵) | −۱٫۱  (۳۰) | −۴٫۱  (۲۵) | −۱۴٫۶  (۶) | −۲۳٫۸  (−۱۱) | −۳۱٫۲  (−۲۴) | −۴۱٫۰  (−۴۲) |
| بارندگی میلی‌متر (اینچ) | ۲۳٫۷  (۰٫۹۳) | ۲۶٫۷  (۱٫۰۵) | ۲۸٫۲  (۱٫۱۱) | ۵۴٫۵  (۲٫۱۵) | ۸۴٫۶  (۳٫۳۳) | ۷۳٫۹  (۲٫۹۱) | ۴۳٫۲  (۱٫۷) | ۳۵٫۷  (۱٫۴۱) | ۲۶٫۰  (۱٫۰۲) | ۳۸٫۵  (۱٫۵۲) | ۲۸٫۲  (۱٫۱۱) | ۲۲٫۸  (۰٫۹) | ۴۸۶  (۱۹٫۱۴) |
منبع: Climatebase.ru: منبع: Climatebase.ru
مکان‌های اصلی

به عنوان یک شهر قدیمی، گیومری تاریخ غنی و معماری منحصر بفرد دارد. شوربختانه پس از فاجعه زمین‌لرزه سال ۱۹۸۸ بسیاری از ساختمان‌های تاریخی و فرهنگی را از دست داد. در طول قرن‌ها گیومری بخاطر مدارس، تئاتر و گوسان هیش «شهر داد و ستد و هنر» نامیده شد بود. در سال ۱۹۱۲، ...
مکان‌های اصلی > ناحیه تاریخی کومایری

با بیش از هزار ساختمان متعلق به سده‌های ۱۸ام و ۱۹ام میلادی، ناحیه تاریخی گومایری بخش قدیمی شهر گیومری را نمایش می‌دهد
مکان‌های اصلی > دژ سیاه

دژ سیاه (به ارمنی: Սև բերդ) دژهی است روسی در شهر گیومری متعلق به دهه ۱۸۳۰ میلادی. بر روی تپه‌ای بنا شده‌است.
مکان‌های اصلی > کلیساها

صومعه مارماشن متعلق به سده دهم میلادی: که در ۶ کیلومتری شمالغرب گیومری واقع شده‌است. در کیلومتری شمال گیومری، مرکز استان شیراک واقع شده‌است.
کلیسای مسیح منجی یا آمناپرکیچ مقدس، ساخته شده بین سال‌های ۱۸۷۳–۱۸۵۳. (...)
کلیسای مادر مقدس، همچنین با عنوان «زخم‌های هفت‌گانه مادر مقدس» شناخته می‌شود و بین سال‌های ۱۸۸۴–۱۸۷۳ ساخته شده‌است. اکنون آن کرسی اسقف‌نشین شیراک، کلیسای حواری ارمنی می‌باشد
کلیسای نشان مقدس (بنا شده در سال ۱۸۷۰)
کلیسای ارتدوکس روسی نیکلای مقدس معجزه گر.
کلیسای روسی آرسنی مقدس (۱۹۱۰) عموماً با عنوان کلیسای کازاچی پُست شناخته می‌شود.
کلیسای گریگور روشَنگَر مقدس گیومری.
کلیسای هاکوب مقدس نصیبینی (بنا شده در سال ۲۰۰۵).
کلیسای جامع صلیب مقدس (در دست ساخت).
مکان‌های اصلی > سایر اماکن

خانه-موزه خواهران آسلامازیان بنا شده در دهه ۱۸۸۰، بیش از ۷۰۰ عدد طراحی، نقاشی و دیگر آثار «خواهران آسلامازیان» هنرمندان دوره شوروی.
موزه زندگی اجتماعی و معماری ملی ژیتوغتسیان گیومری.
خانه-موزه سرگئی مرکورف.
خانه-موزه آوتیک ایساهاکیان.
خانه-موزه هوانس شیراز.
خانه-موزه مهِر مکرتچیان.
مجسمه monumental مام ارمنستان.
میدان وارتانانتس.
میدان استقلال.
میدان شارل آزناوور.
میدان گارگین نژده
میدان ایستگاه راه‌آهن گیومری.
پارک مرکزی گیومری، در حین دهه ۱۹۲۰ میلادی در جهت گورستان قدیمی شهر بنا شد.
روند بازسازی ساختمان‌های آسیب دیده شهر گیومری برای حفظ معماری منحصر به فرد شهر توسط Earthwatch / spearheaded
اقتصاد

در دوران قبل از اتحاد شوروی، آلکساندراپول سومین شهر تجاری و مرکز فرهنگی در منطقه قفقاز جنوبی پس از تفلیس و باکو لحاظ می‌شد. (ایروان تا هنگامی که به عنوان پایتخت ارمنستان مستقل در سال ۱۹۱۸ و در جمهوری سوسیالیستی ارمنستان شوروی در سال ۱۹۲۰) در پایان شده نوزدهم میلادی، جمعیت آلکساندراپول با جمعیتی اکثراً ارمنی تا ۳۲٬۱۰۰ تن افزایش یافت.
گیومری و آرارات
دیگر تولیدکننده آبجو در شهر گیومری Aleksandrapol Brewery می‌باشد
ترابری > ترابری هوایی

فرودگاه بین‌المللی شیراک، در حدود ۵ کیلومتر با جنوب‌غربی مرکز شهر فاصله دارد. آن در سال ۱۹۶۱ افتتاح شد و دومین فرودگاه بزرگ ارمنستان محسوب می‌شود. پروازهایی از این فرودگاه به شهرهای مسکو و سن پترزبورگ انجام می‌شود
در ابتدای سال ۲۰۰۶، دولت ارمنستان … داشتن اهمیت یک فرودگاه بین‌المللی دیگر هنگام شرایط نامساعد جوی که پروازها از فرودگاه بین‌المللی زوارتنوتس ایروان به فرودگاه شیراک گیومری …
از سال ۲۰۰۷ شرکت توسط شرکت سهامی فرودگاه‌های بین‌المللی ارمنستان اداره می‌شود
به گفته آرتم موُسسیان رئیس اداره کل هواپیمایی کشوری ارمنستان ...