stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
گندم
آفات و بیماریهای گیاه گندم > سِنِ گندم

سن گندم (Eurygaster integriceps) پس از ملخ یکی از خطرناکترین آفات گندم است و سالیانه خسارت زیادی به مزارع گندم وارد می‌سازد.
خسارت سن در دو مرحله مختلف صورت می‌گیرد: درنخستین مرحله و در فصل بهار حشرات کامل به مزارع غلات مخصوصاً گندم روی می‌آورند و با مکیدن شیره سلولی گیاه باعث پژمردگی آن می‌گردند. در مرحله دوم پوره‌ها پس از خروج از تخم روی خوشه‌ها می‌روند و دانه‌ها را نیش زده و از محتوای دانه تغذیه می‌کنند و سبب کوچک شدن دانه می‌شوند. این حشره با نیش زدن دانه‌ها آنزیم پروتئاز را وارد آن‌ها نموده و در نتیجه پروتئین گندم در محل نیش تجزیه شده و گلوتن سیال و آبکی می‌شود که این امر سبب ریختن و ضایع شدن خمیر در هنگام پخت می‌شود و اگر نان به صورت نان حجیم تهیه شود، چون گلوتن قدرت نگهداری گازکربنیک حاصل از تجزیه گلوتن را ندارد و در مغز نان خلل و فرج تشکیل نمی‌شود، مغز این‌گونه نانها اغلب نپخته‌است و حالت پوکی نان سالم را ندارد و در صورت دیدن حرارت بیشتر، سخت و استخوانی می‌شود. بررسیها نشان می‌دهد که بیشترین مقدار تغذیه سن از گندم در زمان ظهور سن‌های نسل جدید بوده و خسارت کیفی سن در مرحله زایشی (عمدتاً در مراحل شیری و خمیری دانه وبا شدت کمتری در مرحله سخت شدن دانه) وارد می‌شود. همچنین گفته می‌شود که زودرسی گیاه و متعاقب آن امکان برداشت زودهنگام محصول، چنانچه سبب عدم همزمانی زمان رسیدگی گیاه با ظهور نسل جدید سن گردد می‌تواند سبب کاهش خسارت کمی وکیفی سن به سنبله‌های گندم گردد. به‌طورکلی درصد سن زدگی گندم از ۲ تا ۳ درصد نباید تجاوز کند. گندمهای با درصد سن زدگی بیش از این مقدار به تنهایی قابل مصرف نبوده و باید با نمونه‌های با کیفیت بالا مخلوط شوند یا اینکه مواد بهبود دهنده مثل اسیداسکوربیک و یا گلوتن به آن‌ها اضافه شود و سپس مورد استفاده قرار گیرند.
امروزه اثبات شده‌است که بین مقدار سختی دانه و درصد سن زدگی دانه‌ها ارتباط معکوس وجود دارد، یعنی هرچه سختی دانه‌ها بیشتر باشد درصد سن زدگی کمتراست، همچنین تنش سبب افزایش درصد سن زدگی می‌شود. برای تعیین درصد سن زدگی ابتدا۱۰۰گرم دانه گندم را وزن کرده، سپس دانه‌های سن زده را جدا و با توزین آن‌ها درصد سن زدگی نمونه را محاسبه می‌کنیم. شایان ذکر است که محل نیش حشره به صورت یک لکه کوچک که اطراف آن به رنگ کرم روشن درآمده، قابل مشاهده و شناسایی است.
آفات و بیماریهای گیاه گندم > زنگ گندم

زنگ گندم را قارچی به نام Puccinia graminis tritici ایجاد می‌کند. مهم‌ترین بیماری گندم به‌شمار می‌رود که شامل زنگ ساقه، زنگ برگ، زنگ خطی و زنگ نواری می‌شود. شرایط محیطی مساعد برای ایجاد این نوع آفت، آب و هوای گرم تا گرم مرطوب است. تشکیل حفره‌های قرمز یا سیاه که حاوی اسپورهای تولید مثل در سطح ساقه، برگ، غلاف و … از علائم این بیماری هستند. این قارچها از کارایی گیاه در مصرف آب می‌کاهند، بافتهای گیاه را تخریب می‌کنند و تعداد دانه‌های موجود در سنبله را مانند زمانی که گیاه به کمبود آب دچار شده، کاهش می‌دهند.
ورس یا خوابیدگی گندم
ورس ساقه (Lodging) به حالتی گفته می شود که ساقه اصلی از حالت عمودی منحرف شده و ساقه ها روی یکدیگر می خوابند. ورس در غلات موجب تشدید آفات و بیماری ها می شود. به دلیل بالا رفتن میزان حرارت و رطوبت در بین غلات، در این محیط آفات و عوامل قارچی و باکتریایی بهتر می توانند رشد و تکثیر یابند؛ در نتیجه خسارت های جبران ناپذیری را در این گیاهان به وجود می آورند. میزان خسارت ناشی از ورس به عواملی همچون درصد خوابیدگی(چه میزان از گیاهان در مزرعه دچار خوابیدگی شده)، شدت خوابیدگی که می تواند از ورس کم تا شدید باشد و همچنین مرحله ی رشد گیاه که در چه مرحله دچار ورس می شود (پنجه زنی، ساقه رفتن، خوشه دهی، گرده افشانی، گل دادن، دانه بستن، شیری شدن دانه ها) بستگی دارد.
هنگامی که ساقه می شکند، از انتقال آب و مواد غذایی به اندام های هوایی گیاه جلوگیری و در نهایت اندام های هوایی کاملا خشک می شود. زمانی که مزرعه دچار ورس شود پنجه زنی دیرتر از حالت عادی رخ خواهد داد. برداشت محصول نیز دچار مشکل می شود؛ به طوری که حتی اگر محصول به پنجه زنی برسد و دارای خوشه و دانه باشد، باز هم عملا برداشت نخواهد شد.
دلایل ورس یا خوابیدگی گندم
وزش باد های شدید در درجه اول می تواند موجب ورس یا خوابیدگی در غلات شود. هرگاه باد و باران شدید، توام باشند اثر بیشتری در خوابیدگی غلات خواهند داشت.
در صورتی که کود های ازت بالا بیش از حد نیاز مصرف شود احتمال ورس یا خوابیدگی در غلات بیشتر خواهد بود.
آبیاری بیش از حد نرمال نیز رشد رویشی اندام های هوایی را بیشتر خواهد کرد و به دنبال آن احتمال ورس بیشتر خواهد بود.
زمانی که نور کمی به ساقه ها برسد رشد طولی ساقه ها بیشتر و ساقه ها بلند و نازک خواهد شد که این امر احتمال ورس را زیاد می کند.
عدم تناسب حجم ریشه نسبت به اندام های هوایی (به دلیل بافت نامناسب خاک، برنامه غذایی غیر اصولی و …) نیز یکی دیگر از دلایل ورس در غلات می باشد.
یکی دیگری از عواملی که حساسیت گیاه به ورس را افزایش می دهد، بهم خوردن تعادل بین عناصر کربن و نیتروژن در گیاه است. بهم خوردن تعادل و میزان جذب این عناصر در فیزیولوژی گیاه اختلال ایجاد می کند و در نتیجه احتمال ورس افزایش می یابد.
در برخی مزارع تراکم بالای کاشت و کاشت بیش از اندازه بذر در واحد سطح، ورس را تشدید کرده است.
باران های شدید و رگباری نیز موجب ورس و خوابیدگی گیاه خواهد شد.
در بسترهای سست و خیلی پوک به علت عدم استحکام کافی برای نگهداشتن گیاهان، احتمال ورس و خوابیدن گیاه بالا می رود. در این گونه خاک ها، ریشه به راحتی در اثر باد و … از خاک بیرون می آید و گیاه از بین می رود.
در برخی بیماری های گیاهی مثل بیماری پاخوره گندم، به دلیل اینکه قارچ عامل بیماری به طوقه و ریشه آسیب می زند ورس را به همراه خواهد داشت.
کاشت ارقام پابلند در مناطق بادخیز نیز احتمال ورس را زیاد می کند.
آفات و بیماریهای گیاه گندم > سیاهک گندم

سیاهک گندم ناشی از دو قارچ Tilletia caries و Tilletia laevis بوده و یکی از بیماری‌های قارچی گندم است که می‌تواند به صورت سیاهک آشکار، سیاهک برگ، سیاهک پنهان معمولی و … ظاهر گردد. سیاهک پنهان، مهم‌ترین و رایج‌ترین و در عین حال، مخرب‌ترین نوع سیاهک است که خسارت زیادی مخصوصاً به گندم پاییزه وارد می‌آورد.
آفات و بیماریهای گیاه گندم > پوسیدگی جوانه و ریشه

بیماریهایی هستند که قارچها آن‌ها را به‌وجود می‌آورند. این بیماری‌ها هم خسارات زیادی را به محصول گندم وارد می‌کنند. در گذشته، ضدعفونی نمودن بذر با ترکیبات جیوه‌ای تا حدی از این بیماری‌ها جلوگیری می‌نمود. اما امروزه اغلب از کاربامات و هگزا کلرو بنزن برای نابودی این بیماری‌ها استفاده می‌کنند.
زمان برداشت محصول

زمان برداشت گندم تحت تأثیر عواملی از جمله بارندگی، رطوبت نسبی، دمای هوا و همچنین رسیدن دانه قرار می‌گیرد. برداشت گندم در ایران از اوایل بهار (در مناطق گرمسیری) آغاز شده و تا اواخر تابستان (در مناطق سردسیری) ادامه دارد. امروزه در سراسر جهان از وسایل مکانیکی خاصی برای برداشت گندم استفاده می‌نمایند، ولی هنوز هم گندم به طریق سنتی که کند و پر هزینه‌است، برداشت می‌شود. در روش سنتی، بوته‌های گندم را از فاصله چند سانتی سطح خاک، درو نموده و به صورت دسته‌های کوچک درمی‌آورند. سپس این دسته‌ها را به خرمنگاه منتقل نموده و طی مراحل خاصی می‌کوبند. زمان صحیح برداشت گندم، وقتی است که رطوبت دانه بین ۱۴ تا ۱۶ درصد باشد.
محصولات گندم

برخلاف سایر غلات، گندم را می‌توان از طرق مختلف از جمله در تهیه نان، بیسکویت، شیرینی، کیک، پاستا، ماکارونی و… مورد مصرف قرار داد. از گندم در صنایع کاغذسازی، چسبسازی و همچنین در تهیه پودر لباسشویی هم استفاده می‌گردد. از سبوس و کاه آن نیز به عنوان خوراک دام استفاده می‌کنند. انواع مختلف گندم برای مصارف مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرند؛ مثلاً گندمهای نرم بهاره یا پاییزه برای مصرف در صنایع بیسکویت سازی، شیرینی‌پزی و کیک‌پزی مناسبند. در حالی که از گندمهای سخت پاییزه و بهاره در نانوایی استفاده بیشتری دارند.
تاریخچه کشت گندم

«در حدود پنج هزار سال پیش از میلاد مردم غارنشین فلات ایران بر اثر تغییراتی که از لحاظ آب و هوا و تشکیل مزارع و چمنزارها به وجود آمد به دشت‌ها روی آوردند و زندگی تازه‌ای را آغاز کردند و در تمدن آن‌ها نسبت به دوران‌های پیشین پیشرفت بیشتری دیده شد. قدیمی‌ترین مردم دشت‌نشین، مردم محل سیلک (Sialk) نزدیک کاشان بودند که آثار زندگی ایشان را در آن‌جا به دست آورده‌اند. ..... تحقیقاتی که در محل مزبور انجام گرفته‌است نشان می‌دهد که مردم فلات ایران به امر کشاورزی پرداختند و حیوانات اهلی را نیز پرورش دادند. در هزاره چهارم پیش از میلاد مردم دشت‌نشین فلات ایران در کار زندگی پیشرفت بیشتری کردند … در این دوره تجارت نیز رو به پیشرفت نهاد. اما دادوستد بیش‌تر مربوط به محصولات کشاورزی مانند گندم و جو بود. مسئله دیگر که اهمیت دارد این است که کشت گندم و جو نخستین بار در ایران متداول شد.»
از حفاریهای باستانشناسی چنین استنباط می‌شود که منشأ کشت گندم یا در سوریه و فلسطین یا کمی دورتر به سمت شمال در امتداد بخش جنوبی آناتولی بوده‌است. کشت گندم از فلسطین به مصر و از شمال بین‌النهرین به ایران گسترش یافت. در ایران گندم نان برای نخستین بار تکامل یافت. گندم نان از ایران به همه سو، به جنوب بین‌النهرین، هندوستان، ترکمنستان روسیه و از آنجا به چین و جنوب روسیه گسترش یافت. در مصر باستان ۲۶٬۰۰۰ تا ۳۰٬۰۰۰ کیلومتر مربع زیر کشت گندم بوده‌است.
ارزش غذایی

| غذا> درصد کاهش ارزش بر اثر پختن | پروتئین> درصد DV. | پروتئین> Q. | ویتامین‌ها> A.۱۰ | ویتامین‌ها> B1.۳۰ | ویتامین‌ها> B2.۲۰ | ویتامین‌ها> B3.۲۵ | ویتامین‌ها> B5. | ویتامین‌ها> B6.۲۵ | ویتامین‌ها> B9.۳۵ | ویتامین‌ها> B12.۰ | ویتامین‌ها> Ch..۰ | ویتامین‌ها> C.۳۰ | ویتامین‌ها> D. | ویتامین‌ها> E. | ویتامین‌ها> K. | کانی‌ها (مواد معدنی)> Ca.۱۰ | کانی‌ها (مواد معدنی)> Fe.۱۵ | کانی‌ها (مواد معدنی)> Mg.۲۰ | کانی‌ها (مواد معدنی)> P.۱۰ | کانی‌ها (مواد معدنی)> K.۲۰ | کانی‌ها (مواد معدنی)> Na.۵ | کانی‌ها (مواد معدنی)> Zn.۱۰ | کانی‌ها (مواد معدنی)> Cu.۲۵ | کانی‌ها (مواد معدنی)> Mn. | کانی‌ها (مواد معدنی)> Se. |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ذرت | ۲۰ | ۵۵ | ۱ | ۱۳ | ۴ | ۱۶ | ۴ | ۱۹ | ۱۹ | ۰ | ۰ | ۰ | ۰ | ۰ | ۱ | ۱ | ۱۱ | ۳۱ | ۳۴ | ۱۵ | ۱ | ۲۰ | ۱۰ | ۴۲ | ۰ |
| برنج | ۱۴ | ۷۱ | ۰ | ۱۲ | ۳ | ۱۱ | ۲۰ | ۵ | ۲ | ۰ | ۰ | ۰ | ۰ | ۰ | ۰ | ۱ | ۹ | ۶ | ۷ | ۲ | ۰ | ۸ | ۹ | ۴۹ | ۲۲ |
| گندم | ۲۷ | ۵۱ | ۰ | ۲۸ | ۷ | ۳۴ | ۱۹ | ۲۱ | ۱۱ | ۰ | ۰ | ۰ | ۰ | ۰ | ۰ | ۳ | ۲۰ | ۳۶ | ۵۱ | ۱۲ | ۰ | ۲۸ | ۲۸ | ۱۵۱ | ۱۲۸ |
| دانه سویا | ۷۳ | ۱۳۲ | ۰ | ۵۸ | ۵۱ | ۸ | ۸ | ۱۹ | ۹۴ | ۰ | ۲۴ | ۱۰ | ۰ | ۴ | ۵۹ | ۲۸ | ۸۷ | ۷۰ | ۷۰ | ۵۱ | ۰ | ۳۳ | ۸۳ | ۱۲۶ | ۲۵ |
| نخود کفتری | ۴۳ | ۹۱ | ۱ | ۴۳ | ۱۱ | ۱۵ | ۱۳ | ۱۳ | ۱۱۴ | ۰ | ۰ | ۰ | ۰ | ۰ | ۰ | ۱۳ | ۲۹ | ۴۶ | ۳۷ | ۴۰ | ۱ | ۱۸ | ۵۳ | ۹۰ | ۱۲ |
| سیب‌زمینی | ۴ | ۱۱۲ | ۰ | ۵ | ۲ | ۵ | ۳ | ۱۵ | ۴ | ۰ | ۰ | ۳۳ | ۰ | ۰ | ۲ | ۱ | ۴ | ۶ | ۶ | ۱۲ | ۰ | ۲ | ۵ | ۸ | ۰ |
| سیب‌زمینی شیرین | ۳ | ۸۲ | ۲۸۴ | ۵ | ۴ | ۳ | ۸ | ۱۰ | ۳ | ۰ | ۰ | ۴ | ۰ | ۱ | ۲ | ۳ | ۳ | ۶ | ۵ | ۱۰ | ۲ | ۲ | ۸ | ۱۳ | ۱ |
| اسفناج | ۶ | ۱۱۹ | ۱۸۸ | ۵ | ۱۱ | ۴ | ۱ | ۱۰ | ۴۹ | ۰ | ۴٫۵ | ۴۷ | ۰ | ۱۰ | ۶۰۴ | ۱۰ | ۱۵ | ۲۰ | ۵ | ۱۶ | ۳ | ۴ | ۶ | ۴۵ | ۱ |
| شوید | ۷ | ۳۲ | ۱۵۴ | ۴ | ۱۷ | ۸ | ۴ | ۹ | ۳۸ | ۰ | ۰ | ۱۴۲ | ۰ | ۰ | ۰ | ۲۱ | ۳۷ | ۱۴ | ۷ | ۲۱ | ۳ | ۶ | ۷ | ۶۳ | ۰ |
| هویج‌ها | ۲ |  | ۳۳۴ | ۴ | ۳ | ۵ | ۳ | ۷ | ۵ | ۰ | ۰ | ۱۰ | ۰ | ۳ | ۱۶ | ۳ | ۲ | ۳ | ۴ | ۹ | ۳ | ۲ | ۲ | ۷ | ۰ |
| گوآوا یا زیتون محلی چابهار | ۵ | ۲۴ | ۱۲ | ۴ | ۲ | ۵ | ۵ | ۶ | ۱۲ | ۰ | ۰ | ۳۸۱ | ۰ | ۴ | ۳ | ۲ | ۱ | ۵ | ۴ | ۱۲ | ۰ | ۲ | ۱۱ | ۸ | ۱ |
| پاپایا | ۱ | ۷ | ۲۲ | ۲ | ۲ | ۲ | ۲ | ۱ | ۱۰ | ۰ | ۰ | ۱۰۳ | ۰ | ۴ | ۳ | ۲ | ۱ | ۲ | ۱ | ۷ | ۰ | ۰ | ۱ | ۱ | ۱ |
| کدو تنبل | ۲ | ۵۶ | ۱۸۴ | ۳ | ۶ | ۳ | ۳ | ۳ | ۴ | ۰ | ۰ | ۱۵ | ۰ | ۵ | ۱ | ۲ | ۴ | ۳ | ۴ | ۱۰ | ۰ | ۲ | ۶ | ۶ | ۰ |
| روغن آفتابگردان | ۰ |  | ۰ | ۰ | ۰ | ۰ | ۰ | ۰ | ۰ | ۰ | ۰ | ۰ | ۰ | ۲۰۵ | ۷ | ۰ | ۰ | ۰ | ۰ | ۰ | ۰ | ۰ | ۰ | ۰ | ۰ |
| تخم‌مرغ | ۲۵ | ۱۳۶ | ۱۰ | ۵ | ۲۸ | ۰ | ۱۴ | ۷ | ۱۲ | ۲۲ | ۴۵ | ۰ | ۹ | ۵ | ۰ | ۵ | ۱۰ | ۳ | ۱۹ | ۴ | ۶ | ۷ | ۵ | ۲ | ۴۵ |
| شیر | ۶ | ۱۳۸ | ۲ | ۳ | ۱۱ | ۱ | ۴ | ۲ | ۱ | ۷ | ۲٫۶ | ۰ | ۰ | ۰ | ۰ | ۱۱ | ۰ | ۲ | ۹ | ۴ | ۲ | ۳ | ۱ | ۰ | ۵ |
درصد کاهش ارزش بر اثر پختن : حداکثر کاهش درصدی ارزش‌های غذایی به دلیل جوشیدن بدون در نظر گرفتن گروه گیاه‌خواری حاوی شیر و تخم مرغ (ovo-lacto-vegetables group).
تولیدکنندگان گندم

| ده کشور برتر تولیدکننده گندم - سال ۲۰۲۲> کشور | ده کشور برتر تولیدکننده گندم - سال ۲۰۲۲> میزان تولید (تن) |
| --- | --- |
 چین: ۱۳۷٬۷۰۰٬۰۰۰
 هند: ۱۰۷٬۷۰۰٬۰۰۰
 روسیه: ۱۰۴٬۲۰۰٬۰۰۰
 ایالات متحده آمریکا: ۴۴٬۹۰۰٬۰۰۰
 استرالیا: ۳۶٬۲۰۰٬۰۰۰
 فرانسه: ۳۴٬۶۰۰٬۰۰۰
 کانادا: ۳۴٬۳۰۰٬۰۰۰
 پاکستان: ۲۶٬۲۰۰٬۰۰۰
 آلمان: ۲۲٬۶۰۰٬۰۰۰
 آرژانتین: ۲۲٬۱۵۰٬۰۰۰
 اوکراین: ۲۰٬۷۰۰٬۰۰۰
 ترکیه: ۱۹٬۷۵۰٬۰۰۰
 قزاقستان: ۱۶٬۴۰۰٬۰۰۰
 بریتانیا: ۱۵٬۵۰۰٬۰۰۰
 لهستان: ۱۳٬۲۰۰٬۰۰
 برزیل: ۱۰٬۳۰۰٬۰۰۰
 ایران: ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰
 مصر: ۹٬۷۰۰٬۰۰۰
 رومانی: ۸٬۷۰۰٬۰۰۰
 در کل دنیا: ۸۰۸٬۴۴۱٬۶۰۰
تولیدکنندگان بزرگ گندم در ایران، استان فارس در شهرهای قیروکارزین اقلید، فسا و مرودشت مهم‌ترین تولیدکنندگان گندم در ایران هستند.
استان خوزستان نیز تولیدکنندهٔ عمدهٔ گندم ایران است.[نیازمند منبع]
رنگ گندم

رابطه رنگ با واریته گندم
رنگیزه‌های موجود در لایه تستا در واریته‌های مختلف متفاوت است.
به‌طور مثال؛ واریته بزوستایا قرمز رنگ و واریته روشن سفید رنگ است.
رابطه رنگ با نوع گندم
برخی دانه‌های گندم نرم و برخی سخت‌اند. رنگ گندم می‌تواند ملاکی برای تعیین نرمی و سختی گندم باشد. به‌طوری‌که عموماً گندم‌های قرمز داری مقطع شیشه‌ای هستند در نتیجه سخت اند و گندم‌های سفید دارای مقطع آردی می‌باشند و در نتیجه نرم‌اند.
رابطه رنگ با قیمت گندم
عموماً گندم‌های قرمز سختر و گران‌قیمت تر از گندم‌های سفید هستند.
رابطه رنگ با کیفیت
کیفیت گندم در درجه اول تابع کیفیت و کمیت پروتئین آن است. عموماً گندم‌های قرمز رنگ از کیفیت بالاتری نسبت به گندم‌های سفید برخوردار هستند.
مدل سه بعدی دانه گندم
کشت گندم به روش‌های صنعتی در آمریکا
یک گندمزار در مازندران پیش از فصل برداشت
برداشت گندم از مزارع استان بوشهر
گل گندم
مقایسه گندم سالم و بیمار
زنگ گندم
دستگاه کمباین مدرن
برداشت گندم در مزارع مایان تبریز
نقش گندم روی سکه‌های تاریخی
نقشه کشت گندم
تولیدات گندم بر پایه کشور های جهان در سال ۲۰۲۲
نقاشی از کشت گندم، سده ۱۴ م
فریدر (شاهرود)

| فریدر (شاهرود) | فریدر (شاهرود) |
| --- | --- |
روستا: روستا
کشور:  ایران
استان: استان سمنان
شهرستان: شهرستان شاهرود
بخش: بخش بیارجمند
دهستان: دهستان خوارتوران
جمعیت (۲۰۰۶): جمعیت (۲۰۰۶)
 • کل: ۶۱
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۳:۳۰ (ساعت رسمی ایران)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۴:۳۰ (ساعت رسمی ایران)
فریدر یک روستا در ایران است که در دهستان خوارتوران شهرستان شاهرود واقع شده است. فریدر ۶۱ نفر جمعیت دارد.
جستارهای

فهرست شهرهای ایران
فیورنتزو فیورنتینی

| فیورنتزو فیورنتینی | فیورنتزو فیورنتینی |
| --- | --- |
Fiorentini in Teresa the Thief (1973): Fiorentini in Teresa the Thief (1973)
زادهٔ: ۱۰ آوریل ۱۹۲۰ رم، ایتالیا
درگذشت: ۲۷ مارس ۲۰۰۳ (۸۲ سال) رم، ایتالیا
ملیت: ایتالیایی
پیشه: بازیگر
فیورنتزو فیورنتینی (ایتالیایی: Fiorenzo Fiorentini؛ ‏ ۱۰ آوریل ۱۹۲۰ – ۲۷ مارس ۲۰۰۳) بازیگر، فیلم‌نامه‌نویس و آهنگساز اهل ایتالیا بود.
از فیلم‌هایی که وی در آن نقش داشته‌است، می‌توان به هزار و یک شب ایتالیایی، جنبه خوب پائولینا، دکامروتیکوس، مردم رم، دخترک سرباز در دیدار نظامی، مددکار اجتماعی آتشین‌مزاج، کارمن، فارفالون و گم‌شده اشاره کرد.
چای نپالی

چای سی‌تی‌سی و ارتدکس
چای نپالی یک نوشیدنی است که از برگ‌های گیاه چای که در نپال رشد می‌کند، تهیه می‌شود. این چای علیرغم تمایز در ظاهر، عطر و طعم، اما از بسیاری جهات شبیه چای تولید شده در دارجلینگ هستند، شاید به این دلیل که مناطق شرقی نپال دارای جغرافیا و توپوگرافی مشابه دارجلینگ است. .مقادیر تا حدی کمتر تولید آن به این معنی است که چای نپالی کمتر از چای دارجلینگ شناخته شده است.
فرانسیس نگ

فرانسیس نگ (انگلیسی: Francis Ng؛ زادهٔ ۲۱ دسامبر ۱۹۶۱) صداپیشه، بازیگر و کارگردان فیلم اهل چین است. وی از سال ۱۹۸۲ میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده است.
از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته است، می‌توان به پرونده نوار، اخطار مرگ، پلیس‌های جن-ایکس، شامو، ۲۰۰۰ ای‌دی، هشدار کامل، چیزی خوبه که پایانش خوبه ۱۹۹۷، کمد، دولت‌های جنگ‌طلب،  ارتش شیطان، بازگشت شیطان، جنگ‌جویان دروازه، لاین واکر، لاین واکر ۲، روزی روزگاری در هنگ کنگ و هفت‌گانه: داستان هنگ کنگ اشاره کرد.
همچنین برندهٔ جوایزی همچون جایزه فیلم هنگ کنگ، جایزه باهینیای زرین، جایزه انجمن منتقدان فیلم هنگ کنگ، و جایزه سالیانه تی‌وی‌بی شده است.
دکمه (رایانش)

دکمه (رایانش). تصویر توسط آنتونیو پارامو در ۱۹ اوت ۲۰۰۴ ایجاد و در اختیار عموم قرار گرفت.
دکمه (به انگلیسی: Button) در رایانش، به هر عنصر کنترل گرافیکی اطلاق می‌شود، که ساده‌ترین روش جهت اجرای یک رویداد را برای کاربران فراهم می‌کند. برای نمونه می‌توان به دکمه جستجو در موتورهای جستجوی وب اشاره کرد. این اصطلاح گاهی تحت عنوان شستی، کلید فشاری یا دکمه فرمان نیز شناخته می‌شود. دکمه‌ها گاهی برای کنترل عملگرهای رایانه یا در کنترل فرایندها نیز مورد استفاده قرار می‌گیرند.
حمید عطایی

| سردار حمید عطایی | سردار حمید عطایی |
| --- | --- |
وفاداری: نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران
شاخه نظامی: کمیته انقلاب اسلامی فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران
درجه: سرتیپ‌دوم پاسدار
یگان: فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران
فرماندهی: ناحیه انتظامی کردستان ناحیه انتظامی گلستان
جنگ‌ها و عملیات‌ها: جنگ ایران و عراق[نیازمند منبع]
حمید عطایی سرتیپ دوم پاسدار فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران است، که هم‌اکنون فرماندهی حفاظت از شخصیت‌ها و دژبان فراجا را برعهده دارد.
وی از ۱۳۸۳ تا ۱۳۸۴ جانشین فرمانده انتظامی کردستان بود، از ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۷ به‌عنوان فرمانده انتظامی کردستان فعالیت می‌کرد و در فاصله سال‌های ۱۳۸۷ تا ۱۳۹۰ فرماندهی انتظامی گلستان را برعهده داشت.
عطایی از ۱۳۹۳ تا ۱۳۹۶ جانشین معاون عملیات نیروی انتظامی بود، در فاصله سال‌های ۱۳۹۶ تا ۱۳۹۹ به‌عنوان جانشین رئیس پلیس پیشگیری ناجا فعالیت می‌کرد و از تیرماه ۱۴۰۰ فرمانده یگان حفاظت از شخصیت‌ها و دژبان فراجا است. او در سال ۱۳۸۴ درجه سرتیپ‌دومی دریافت کرد.
ورزشگاه الشعب

| 0 | 1 |
| --- | --- |
ملعب الشعب الدولی: ملعب الشعب الدولی
fa (in English: Expected satiety): fa
مکان: بغداد، عراق
مختصات: ۳۳°۱۹′۲۹٫۵۳″ شمالی ۴۴°۲۶′۷٫۰۹″ شرقی﻿ / ﻿۳۳٫۳۲۴۸۶۹۴°شمالی ۴۴٫۴۳۵۳۰۲۸°شرقی﻿ / 33.3248694; 44.4353028
مالک: دولت عراق
گنجایش: ۳۴٬۲۰۰ 
سطح: چمن و مسیر
ساخت: ساخت
آغاز ساخت: ۲۱ آوریل ۱۹۶۰
ساخت: ۱۹۶۰–۱۹۶۶ (۶ سال)
نوسازی: ۲۰۰۵, ۲۰۱۰, ۲۰۱۵
بسته شدن: ۲۰۰۳–۲۰۰۵, ۲۰۰۹–۲۰۱۰
هزینه ساخت: دینار عراق ۱٬۲۰۰٬۰۰۰ (۱۹۶۶)
استفاده‌کنندگان: استفاده‌کنندگان
باشگاه فوتبال پلیس عراق (۲۰۱۴–تا کنون) باشگاه ورزشی الزورا (۲۰۱۲–تا کنون) تیم ملی فوتبال عراق (۱۹۶۶–۲۰۱۳) ۱۹۸۵ کاپ قهرمانی باشگاه‌های عرب ۱۹۸۲ کاپ قهرمانی باشگاه‌های عرب پنجمین کاپ قهرمانی عرب: باشگاه فوتبال پلیس عراق (۲۰۱۴–تا کنون) باشگاه ورزشی الزورا (۲۰۱۲–تا کنون) تیم ملی فوتبال عراق (۱۹۶۶–۲۰۱۳) ۱۹۸۵ کاپ قهرمانی باشگاه‌های عرب ۱۹۸۲ کاپ قهرمانی باشگاه‌های عرب پنجمین کاپ قهرمانی عرب
جایگاه ورزشگاه بین‌المللی ملت در دسامبر ۲۰۱۰
ورزشگاه بین‌المللی ملت (عربی: ملعب الشعب) یک ورزشگاه برای بازی‌های فوتبال در بغداد است که در سال ۱۹۶۶ گشایش یافت.
تاریخچه

ورزشگاه بین‌المللی ملت در بغداد در سمت الرصافه واقع شده‌است، سنگ بنای این ورزشگاه توسط عبدالکریم قاسم در زمانی که رئیس‌الوزرا بود گذاشته شد، در آن زمان این محل یک زمین خالی و بزرگ بود که به درخواست وی سنگ بنای آن گذاشته شد و خود دولت یک مبلغ سمبلیک را به منظور بسیج مردم برای کمک به این پروژه به این کار اختصاص داد. وی توانست مردم را حول ساختن یک ورزشگاه بین‌المللی بزرگ که از طریق رسانه‌های عمومی به اطلاع همه رسانده شد بسیج نماید. دولت عبدالکریم قاسم با شرکت کولبنکیان پرتغالی که مقر آن در لیسبون پرتغال و مدیرکل آن کالوست سرکیس کولبنکیان بود (وی یک کار‌آفرین ثروتمند ارمنی عراقی الاصل و صاحب ۵ درصد از سهم استخراج نفت عراق در آن زمان بود) برای ساختن این ورزشگاه قرارداد امضا نمود، اما به‌طور واقعی بنای این ورزشگاه و قرارداد آن برای اینکه بزرگ‌ترین ورزشگاه در عراق باشد و بتواند ۴۰ هزار تماشاچی را در خود جای بدهد در زمان عبدالسلام عارف به‌طور مادی به اجرا گذاشته شد، طرح این ورزشگاه به شکل حروف COI طراحی گردید و به اجرا درآمد.
گشایش

در تاریخ ۶ نوامبر سال ۱۹۶۹ این ورزشگاه از طرف عبدالرحمن عارف گشایش یافت و افتتاح شد، در این افتتاحیه یک مسابقه دوستانه بین تیم ملی و منتخب عراق با تیم باشگاه بنفیکا پرتغال برگزار شد، در این مسابقه دوستانه تیم باشگاه بنفیکا که در همان سال رتبه سوم را در مسابقات جام قهرمانی باشگاه‌های جهان به خود اختصاص داده بود دو بر یک برنده این مسابقه گردید، در ابتدای بازی تیم این باشگاه یک گل وارد دروازه تیم عراق نمود ولی پس از مدتی قاسم محمود بازیکن تیم عراق توانست گل مساوی را وارد دروازه تیم بنفیکا بنماید و بازی مساوی شود ولی چند دقیقه قبل از پایان مسابقه اوزه‌بیو توانست یک گل دیگر وارد دروازه تیم عراق کرده و بازی با نتیجه دو بر یک به پایان برسد. این اولین بازیی بود که در این ورزشگاه برگزار شد. در این بازی داور وسط فهمی القیمقجی و داوران کنار سعدی عبدالکریم و صبحی ادیب بودند.
رویدادها

در طول ۴۰ سال گذشته این ورزشگاه شاهد بسیاری از رویدادهای خاطره‌انگیز بوده‌است. یکی از خاطرات دردناک این ورزشگاه مربوط است به کنده شدن سقفی که جایگاه اصلی را پوشانده بود. این حادثه در حین بازی دو تیم نیروی هوایی و تیم اتوبوسرانی در سال ۱۹۶۹ و به دنبال یک طوفان خاک رخ داد. این حادثه باعث شد که بازی نیمه تمام متوقف شود و به یک زمان دیگر موکول گردد، پس از این بازی این ورزشگاه شاهد بازی‌های بزرگ و مهم دیگری بوده‌است از جمله بازی‌های جام خلیج فارس در سال ۱۹۷۹ که در عراق و در همین ورزشگاه از ۲۳ مارس ۱۹۷۹ تا ۹ آوریل ۱۹۷۹ با شرکت همه تیم‌های کشورهای حاشیه خلیج فارس انجام شد. در این مسابقات تیم عراق توانست همه بازی‌های خودش را با موفقیت به پایان ببرد، در این جام ورزشکار و فوتبالیست عراقی حسین سعید علی لقب بهترین گلزن این دوره از جام با زدن ده گل در طول بازی‌های جام را به خود اختصاص داد، دروازه‌بان تیم عراق رعد حمودی نیز به‌عنوان بهترین دروازه‌بان این دوره از بازی‌ها انتخاب شد. در این بازی‌ها تیم کویت در جایگاه دوم و تیم عربستان سعودی در جایگاه سوم بازی‌های این جام قرار گرفتند.
این ورزشگاه همچنین شاهد برگزاری بازی‌های قهرمانی بین‌المللی ارتش‌های دنیا در سال ۱۹۶۸ بوده‌است که در آن یونان قهرمان این دوره از این بازی‌ها شد. در سال ۱۹۷۲ زمانی که عادل بشیر و عمو بابا مربیان تیم منتخب ارتش عراق بودند مجدداً بازی‌های قهرمانی ارتش‌های دنیا در عراق برگزار گردید در این بازی‌ها عراق با ترکیه مساوی ۲ بر ۲ شد، بعد از آن با ایتالیا به نتیجه یک بر یک دست پیدا کرد، این تیم در یک بازی حساس و سرنوشت ساز با ساحل عاج روبرو شد و توانست با زدن سه گل از سد این تیم نیز عبور نماید. کسانی که در این بازی گل‌های عراق را به ثمر رساندند عبارت بودند از علی کاظم و عمو یوسف که دو گل را در این بازی به ثمر رساند. در سال ۱۹۸۳ این ورزشگاه مجدداً شاهد بازی‌های دوستانه بین‌المللی بود از جمله بازی تیم عراق با تیم مصر و تیم برزیل که در آن بازیکنان بزرگی مانند زیکو و… بازی می‌کردند که نتیجه آن شکست تیم عراق با نتیجه دو بر صفر بود. بازی تیم عراق با تیم رومانی در سال ۱۹۸۶ در این ورزشگاه انجام شد.
در این ورزشگاه دو مسابقه ناراحت‌کننده برای مردم عراق نیز برگزار شده‌است. اولین مسابقه بین تیم‌های کویت و عراق در مسابقات مقدماتی المپیک در سال ۱۹۸۰ که با نتیجه سه بر دو بعد از اینکه داور مالزیایی خطای بازیکن تیم عراق حسن فرحان را در محوطه جریمه گرفت و منجر به ضربه پنالتی شد، تیم عراق بازی را به کویت واگذار کرد و به این ترتیب عراق از رسیدن به المپیک ناکام ماند. بازی تیم عراق در برابر تیم قطر در دوره رقابت‌های منطقه‌ای مقدماتی برای جام جهانی سال ۱۹۹۰، زمانی که دروازه‌بان تیم عراق احمد جاسم دچار خطا روی بازیکن قطر گردید و باعث شد در دقایق پایانی نتیجه این بازی سرنوشت‌ساز به ضرر تیم عراق تمام شود و این تیم با وجود پیروزی ۲–۱ در این بازی از رفتن به جام جهانی بازماند. این ورزشگاه همچنین مهم‌ترین بازی‌های تیم‌های عراقی مانند الزوراء، نیروی هوایی، پلیس، دانشجو و الرشید و… و بازی‌های قهرمانی داخلی عراق را شاهد بوده‌است.
بعد از جنگ عراق و آمریکا

در روز ۹ آوریل سال ۲۰۰۳ بعد از حمله آمریکا به عراق و اشغال عراق ورزشگاه بین‌المللی ملت نیز توسط آمریکا مورد حمله شدید هوایی قرار گرفت و باعث خسارت‌های زیادی به ورزشگاه و همین‌طور جایگاه تماشاچی‌ها گردید. همچنین در وسط ورزشگاه یک حفره و گودال عمیق ایجاد شد. این ورزشگاه بعد از آن بسته شد و از زمین آن به عنوان فرودگاه هلیکوپترهای آمریکایی استفاده شد. در زمان پل برمر و اختصاص سه میلیون دلار از طرف وی بازسازی این ورزشگاه با بستن یک قرارداد بین احمد الحجیه رئیس هیئت المپیک عراق و حسین سعید رئیس اتحادیه فوتبال عراق و علی فائق الغبان وزیر امور جوانان و ورزش در تاریخ ۸ آوریل ۲۰۰۴ شروع شد، این بازسازی شامل خاکبرداری کامل زمین ورزشگاه و آوردن خاک جدید و ریختن رمل سرند شده و کاشتن چمن خارجی در این زمین و کشیدن لوله‌کشی مناسب برای آبیاری این زمین، درست کردن دیواره ورزشگاه، درست کردن جایگاه تماشاچیان که در جریان جنگ آسیب دیده بود، جابه‌جا کردن محل فروش بلیط با ساختن یک مکان خاص برای این کار، تهیهٔ یک مشعل جدید و مناسب و خوب برای ورزشگاه و…بود.
وضعیت فعلی

بعد از اتمام بازسازی ورزشگاه این ورزشگاه مجدد بازگشایی شد تا شاهد برگزاری مسابقات لیگ عراق و جشن مردمی به مناسبت برگشت روح و زندگی به ورزشگاه باشد، در روز بازگشایی و به منظور جشن و بزرگداشت این بازگشایی در این روز یک مسابقه در چارچوب مسابقات لیگ برتر عراق و افتتاح این لیگ بین تیم‌های الزوراء و پلیس برگزار گردید، در این مسابقه تیم الزوراء توانست دو گل در دروازه تیم پلیس بکارد و با همین نتیجه بر تیم پلیس غلبه نماید. دراین ورزشگاه همچنین مقبره عموبابا که بر حسب وصیتش در اینجا دفن شده‌است قرار دارد، علاوه بر این بر دیوار این ورزشگاه تصویری از تیم منتخب عراق در سال ۲۰۰۷ که قهرمان آسیا گردید نقاشی گردیده‌است. در سال ۲۰۱۰ رئیس و نخست‌وزیر حکومت خودگردان کردستان عراق از این ورزشگاه تاریخی بازدید به عمل آورد. در سال ۲۰۱۱ یک شرکت بریتانیایی بعد از بستن قرارداد با دولت عراق اقدام به تعویض چمن ورزشگاه نمود و زمین آن را با چمن سوئدی فرش نمود. در سال ۲۰۱۱ در مسابقات قهرمانی عراق، دیدار دو تیم الزوراء و نیروی هوایی در این ورزشگاه برگزار گردید، عراق امروز آرزو دارد که حیات تازه‌ای با برگزاری مسابقات بین‌المللی که به‌خاطر وضعیت امنیتی سال‌های اخیر در عراق ممنوع بوده‌است به این ورزشگاه برگردد.