stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
صفی‌آباد (بام و صفی‌آباد)
منابع و مسایل آب شهر صفی‌آباد > آبهای سطحی شهر صفی‌آباد > رودخانه سرخاب (کال شور یا قره سو)

این رودخانه که در حقیقت زهکش دشت صفی‌آباد به حساب می‌آید اصلی‌ترین رودخانه اسفراین است. این رودخانه که از ارتفاعات قوچ خوار و دشت صفی‌آباد واقع در جنوب شرق حوضه آغاز و در جهت شمال غرب جریان می‌یابد. رودخانه پس از عبور از پایین منگلی و کلاته الو وارد سد باهره (بند مهار) می‌شود. این رودخانه پس از آمیختن با آب گراتی به دهستان زرق آباد در جنوب غرب اسفراین وارد می‌شود و دامنه شمالی رشته کوه‌های جوین را رو به شمال غربی طی می‌کند و مناطق میاندشت و شورلق را پشت سر نهاده و در اینجا کال بکوری و کال جلوگیر را دریافت می‌کند و به شهرستان جاجرم وارد می‌شود. پس از آن رودخانه به سمت جنوب غربی تغییر جهت می‌دهد و در این مسیر با ریزابه‌هایی چون کال چهل بوقور، کال حمزه چاه و کال قلعه چه در هم می‌آمیزد و پس از عبور از دامنه شمالی و غربی هرده سیاه گچی تغییر مسیر می‌دهد و به سمت جنوب جاری می‌شود. در پلی که در ۴ کیلومتری غرب ایستگاه جاجرم برای عبور راه‌آهن ساخته شده و به پل ابریشم معروف است با رودخانه جوین و کال شور غربی در هم می‌آمیزد و از غرب روستاهای حسین‌آباد و محمدآباد عبور می‌کند و از استان خراسان به سمنان وارد می‌شود. در این استان راه اتومبیل روی شاهرود و سبزوار را قطع می‌کند و پس از آمیختن با کال شور سبزوار به نام کال شور خارتوران تغییر نام می‌دهد و پس از مخلوط شدن با کال‌های بز رنگ، چاه خشک، گذر ذوقدی، گذر گرماب، شوراب، پنج چاهی، چاه معدن، سرخ تول، چاه وکیل، گرماب و غریبه در ۱۷۵ کیلومتری جنوب غربی سبزوار به شن زارهای کویر مرکزی می‌ریزد. طول کلی این رودخانه ۳۶۰ کیلومتر و ارتفاع آن در سرچشمه ۱۱۵۰ متر و در ریزشگاه ۶۸۰ متر است. شیب متوسط این رودخانه ۱/۰ است و میزان آبدهی سالانه آن حدود ۲۰ میلیون مترمکعب محاسبه شده‌است.
منابع و مسایل آب شهر صفی‌آباد > آبهای زیر زمینی شهر صفی‌آباد

با توجه به اینکه ایران در منطقه خشک و نیمه خشک جهان واقع است و اکثر رودخانه‌های ایران در ماه‌های سرد جاری است لذا در فصل گرم سال در آب رودخانه‌ها قطع یا کم می‌شود، نیاز به تأمین آب از زیر زمین بسیار شدید می‌شود که با این انگیزه کشاورز ایرانی از دوران بسیار قدیمی با استفاده از آب‌های زیر زمینی آشناست که علاوه بر استفاده از آب چشمه‌ها، هزاره ای بیشتر است که دست به حفر چشمه‌های مصنوعی یا به قولی قنات زده‌است و چون بازدهی آن‌ها کم بوده یا قابل دسترس در هر مکانی نبوده، قرنی می‌شود که روی به استفاده از چاه‌های عمیق و نیمه عمیق آورده‌است
حوزهٔ آب‌های زیر زمینی دشت صفی‌آباد، دشت‌های نیشابور، جوین در ارتباط است، در دشت صفی‌آباد سطح آب زیر زمینی از سطح تپوگرافی طبعیت می‌کند. آبرفت این دشتها از پتانسیل آب دهی نسبتاً مناسبی برخوردار می‌باشند. ولی از نظر کیفیت، سفره‌های آب شیرین در دشت صفی‌آباد محدود بوده و بیشتر به قسمت ابتدایی عامل در تغییر کیفیت و گرایش به شوری آب هاست و از نظر شرب مناسب نمی‌باشد
البته قابل ذکر است که از نظر کشاورزی محدودیت‌هایی نه تنها در قسمت غربی دشت بلکه در انتهای قسمت شرقی نیز وجود دارد و بر اساس طبقه‌بندی آب‌های دهستان ۱۶٪ آب‌ها نسبتاً مناسب و۸۴٪ نامناسب برای کشاورزی و ۸٪ آب‌های خوب ۲۸٪ متوسط و ۶۴٪ بقیه غیرقابل آشامیدن است که علل شوری آب وجود رسوبات تبخیری با گسترش وسیع در ارتفاعات شمالی و جنوبی این دشت می‌باشد. به‌طور کلی این شهر دارای ۲۲ رشته قنات، ۱۴دهنه چشمه و ۳۵ حلقه چاه عمیق است.
پوشش گیاهی شهر

پوشش گیاهی منطقه را می‌توان با توجه به موقعیت جغرافیایی آن به دو بخش کوهستانی و دشتی طبقه‌بندی کرد:
پوشش گیاهی شهر > پوشش گیاهی بخش کوهستانی

پوشش گیاهی بخش کوهستانی شهر صفی‌آباد بیشتر از درختچه و گیاهانی از قبیل: خارشتر(Alhagi)، ختمی(Alcea، گل گاو زبان(Anchusa Italica)، قان تپر(DC multifida Biebersteinia)، باریجه یا قسنی (Ferula gummosa) ،کنگر(Gundellia tournifoti)، شیرین بیان(Glycyrrhiza glabra)، پونه (Mentha pulegium)، کاکوتی کوهی (lam Ziziphora cliniopodiodes) ،خاکشیر(sisymbrium irio)، بذرالبنج یابنگ دانه(Hyoscyamus niger)، گون زرد(Astragalus gummifer)، زرشک(Berberis integrrima Bunge)، شکر تیغال، چول کده یاکَبَر(Capparis spinosa)، قزل اواچکن، بادام کوهی، ورک، انجیروحشی، بومادران، استاقدوس، کتیرا و … تشکیل شده‌است.
پوشش گیاهی شهر > پوشش گیاهی بخش دشتی

این بخش به دلیل قرار گرفتن در شرایط آب و هوایی گرم و داشتن زمین‌های رسی از گیاهانی چون پیاز کوهی، درمنه، خارشتر، بارهنگ، اسپند، قارچ، پونه، تلخه، پوشیده شده‌است.
پوشش جانوری

بز کوهی
یوزپلنگ ایرانی
گرگ
روباه خاکستری
شغال
کفتار
محصولات شهر

مهم‌ترین محصولات زراعی این شهر گندم، جو و زیره می‌باشد.
جاذبه‌ها

شهر صفی‌آباد یکی از شهرهای کهن و داری پیشینه غنی است. این شهر با توجه به موقعیت قرارگیری در جاده ابریشم و از سویی داشتن منابع طبیعی قوی دارای جاذبه‌های فرهنگی -تاریخی و طبیعی است.
جاذبه‌های تاریخی شهر صفی‌آباد > نقوش صخره ای

در طی تحقیقاتی باستان شناختی که در تیرماه سال ۱۳۹۱ به سرپرستی احمد نیک گفتار جهت شناسایی استقرارهای پیش از تاریخ و تاریخی در بخش بام و صفی‌آباد صورت گرفت در محدوده یک غار قدیمی بقایای از نقوش کنده بر روی تکه سنگ‌های بزرگ شناسایی گردید که این نقش‌ها احتمالاً به وسیله شکارچیان دوران باستان بر روی این سنگ‌ها ایجاد شده‌است. احتمال می‌رود مربوط به دوره مس سنگ یا عصر مفرغ باشند. این نقوش شامل بزکوهی و نقوش نمادین به شکل دایره و…می‌باشد.
جاذبه‌های تاریخی شهر صفی‌آباد > آب انبار

آب انباری صفی‌آباد: این اثر در مرکز شهر کنونی صفی‌آباد واقع شده‌است که با توجه به نوع معماری ومنابعی که به آن اشاره شده‌است متعلق به دوره نادر افشار می‌باشد که توسط صفی خان در بیرون از ارگ ساخته شده‌است که بعد از آن مرمت‌هایی در آن صورت گرفته و امروزه بر اثر ساخت و ساز خانه‌های مسکونی در حال تخریب می‌باشد.
وجه تسمیه:
این بنا با توجه به نوع معماری و منابع تاریخی که به آن اشاره شده در زمان نادر افشار توسط شخصی به نام صفی خان بغایری در سال‌های ۱۱۴۰ تا ۱۱۴۵ ساخته شده و در دوره‌های بعدی توسط حاج عبدالله ارغیانی در سال ۱۳۴۴ شمسی تعمیر شد. دربارهٔ وجه تسمیه آن با توجه به منابعی که اشاره شده به آب انباری معروف است.
این آب انباری با توجه به تقسیم‌بندی آب انبارها از نوع آب انباری همگانی یا عمومی است که قسمت‌های عمده آن:
۱- سردر تزئینی ۲ – راه پله و پاشیر ۳– هواکش و بادگیر ۴ - پوشش منبع ذخیره آب می‌باشد.
این آب انباری دارای یک سردر ورودی بوده که امروزه به علت ریختن زباله و ساخت وساز خانه‌های مسکونی سردر ورودی آن مسدود شده و بخش میانی آب انبار را بریده‌اند که نشان می‌دهد سقف بنا دارای قوس جناغی بوده و در گذشته بر سردر آب انبار اشعاری به شرح زیر نوشته بوده‌اند که به شرح زیر می‌باشد.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  صفی خان بغایری کرد بنیاد |  | دهی نامش صفی‌آباد بنیاد |
| دوآب‌انباردر ده او پی انداخت |  |  یکی بیرون یکی دراندرونساخت |
| که از این هر دو آب‌انبار عالی |  | ببردند بهره مردم چند سالی |
| یکی مخروبه و متروکه گردید |  | دگر ویرانه جای غوک و قورباغه گردید |
| مرا افسوس در دل بد به دوران |  | که گردد زنده آثار بزرگان |
|  یک آب‌انبار از آن آباد مردم |  | روان خان صفی را شاد کردم |
| اگر تاریخ این گفتار پرسی |  | هزارو سیصد و چهل چهار شمسی |
| کنم این گفته‌ها رانقش بر سنگ |  | کنم بر چهره آب‌انبار آونگ |
پس از سردر ورودی یک دالان مستطیلی به طول ۸ متر و عرض ۳ متر درست شده که دارای سقف جناغی از آجر ساخته شده که ابعاد آجرها ۵*۲۲*۲۲سانتی‌متر می‌باشد. در  انتهای این راهرو آثاری از پاشیر به شکل نیم قوس به عرض۱/۴۰و طول ۵ متر قرار دارد. بعد از پاشیر مخزن ذخیره آب به شکل مستطیل به ابعاد ۱۹/۶۰ *۸ متر با پوشش آجری که ملاط آن از ساروج و آهک ساخته شده که ارتفاع آن از سقف تا کف ۱۰ متر می‌باشد و در انتهای مخزن آب محل ورود آب قرار دارد و در سقف منبع ذخیره آب، یک هواکش کوچک به ابعاد ۸۵*۸۵ سانتی‌متر که برای سالم نگه داشتن آب وخنک کردن آن استوار گردیده تا جریان هوا را در آن برقرار سازد.
جاذبه‌های تاریخی شهر صفی‌آباد > امامزاده‌ها > آرامگاه شاهزاده محمد

این آرامگاه یکی از بقاع متبرکهٔ شهر صفی‌آباد می‌باشد که در روستای باغشجرد واقع گردیده‌است. از لحاظ قدمت متعلق به دورهٔ صفوی تاریخ گذاری شده و به شماره ۵۹۵۰ در فهرست آثار ملی ثبت شده‌است. پلان بنا به صورت مربعی با مساحت ۹۹ متر مربع می‌باشد که دارای چهار ورودی در جهات اصلی بوده که فعلاً فقط ورودی شرقی باز است و سایر ورودیها به شکل تاق نما درآمده اند. ورودی اصلی با قوس جناقی پوشش یافته که در داخل آن یک طاق نما با قوس نیز تعبیه شده‌است. در حاشیه قوس‌ها قاب‌هایی با نقوش گل و بوته ایجاد شده و کتیبه‌هایی با متن آیه الکرسی با اندود گچ تزئین گردیده و پایین‌تر از کتیبه‌ها کمربندی با نقوش گل و بوته با رنگ‌های اصلی به صورت قرینه کشیده شده‌است که جلوه ای خاص به فضای داخلی بنا داده‌است و بیشتر آن‌ها مربوط به دوره قاجاریه می‌باشد.
جاذبه‌های تاریخی شهر صفی‌آباد > امامزاده‌ها > آرامگاه امامزاده حمزه بن موسی

این بنا در دهستان دهنه شیرین در ۷۵ کیلومتری شرق شهر اسفراین و ۱۰ کیلومتری شرق شهر صفی‌آباد واقع شده‌است. بقعه امامزاده حمزه بن موسی در دامنه تپه ای با شیب ملایم قرار گرفته‌است. طرح کلی پلان بنا مربع شکل است که بوسیله سه کنج در گوشه‌ها فضای مناسب برای استقرار گنبد بر فراز آن فراهم شده‌است. در ضلع جنوبی بنا ایوان کاشیکاری شده‌ای وجود دارد. فضای داخلی مقبره با نقوش بسیار زیبا و گل و بوته و کتیبه ای از آیات قرآنی مزین شده‌است. آیات قرآنی با استفاده از خط ثلث سفید رنگ بر زمینه آبی و دور کمربند میانی و دیوارها به صورت قرینه بنا بکار رفته‌است که بیشتر نقوش و کتیبه‌ها متعلق به دوران قاجاریه می‌باشد.
جاذبه‌های تاریخی شهر صفی‌آباد > آسیاب‌های آبی

محوطه داشخانه
محوطه دورد برج
گفتاوردها

طبق نوشته کتابچه «بام و صفی‌آباد من محال ارض اقدس» دردوره قاجاریه (قرن ۱۳) «قلعه صفی آباد قدیم است. در اطراف قلعه شهر است و قشلاق است. ئیلاق مالدارش کوه جهان ارغیان است. ابش رودخانه است از دوفرسخی قلعه مزبورحرکت می‌کند. یک سنگ اب دارد وسه قنات جاری هم دارد. و آب رودخانه و قنات شور است. طایفه اکراد قوچان درزمستان گوسفند خویش آنجا آورند سابقاً ده نفر سواره داشته‌است. پنج سالی است معزول شده‌است دویست و پنجاه خانوار مالیات بده است و ده خانوار غریبه دارد»
نگارخانه

شتر یکی از حیوانات مقاوم در محدوده روستای منگلی   در بخش جنوبی و دشتی شهر صفی آباد است.
جمعیت

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت شهر صفی‌آباد برابر با ۳٬۴۲۷ نفر (۱٬۰۲۰ خانوار) بوده‌است.
| جمعیت تاریخی> سال | جمعیت تاریخی> جمعیت | جمعیت تاریخی> ±% |
| --- | --- | --- |
| ۱۳۸۵ | ۳٬۰۴۷ | —     |
| ۱۳۹۰ | ۳٬۵۲۷ | ۱۵٫۸٪+ |
| ۱۳۹۵ | ۳٬۴۲۷ | ۲٫۸٪− |
نقوش هندسی به شکل دایره در نقوش صخره ای از ولایت ارغیان
راونیر قصبه ولایت ارغیان در کتاب معجم البلدان
صفی‌آباد طبق نوشته کتابچه «بام و صفی‌آباد من محال ارض اقدس» دردوره قاجاریه
ولایت ارغیان، در میان ولایت‌های ربع نیشابور در صفحه‌ای از نسخه خطی ترجمه کتاب تاریخ نیشابور الحاکم.
نقشه موقعیت رودها و کوه‌های بخش بام وصفی آباداسفراین
وضعیت توپوگرافی و هیدرولوژی بخش بام و صفی‌آباد اسفراین
ترنجبین از پوشش گیاهی شهر
پوشش گیاهی بخش کوهستانی روستای زالی ۱۳۹۱
کنگر وحشی از توع ماده ازپوشش گیاهی بخش کوهستانی بخش بام وصفی آباد ۱۳۹۱
نمونه گونهای بخش بام وصفی آباد۱۳۹۰
درختچه ورک از پوشش گیاهی بخش بام وصفی آباد، ۱۳۸۶
نمونه‌ای ازدرختچه بادامچاهی ازپوشش گیاهی بخش بام وصفی آباد
زیره از محصولات عمده زراعی شهر صفی‌آباد
گندم
گندم درشهر صفی‌آباد
جو از محصولات زراعی
جسیکا بوزاس مانیرو

جسیکا بوزاس مانیرو (انگلیسی: Jéssica Bouzas Maneiro ؛ زادهٔ ۲۴ سپتامبر ۲۰۰۲) یک تنیس‌باز اسپانیایی است.
بوزاس مانیرو  دارای رتبه 131 در رنکینگ حرفه ای WTA انفرادی است که در 14 اوت 2023 به دست آمد و 201 در دونفره که در 9 ژانویه 2023 به دست آمد  او 9 عنوان انفرادی و چهار عنوان دونفره را در پیست ITF کسب کرده است.
پیام جهانمانی

| پیام جهانمانی> اطلاعات پس‌زمینه | پیام جهانمانی> اطلاعات پس‌زمینه |
| --- | --- |
زاده: ۱۳۶۰
ژانر: موسیقی ایرانی
تحصیلات: فارغ‌التحصیل هنرستان موسیقی (۱۳۷۸)، لیسانس موسیقی (۱۳۸۴)
پیام جهانمانی آهنگساز و نوازنده تار متولد ۱۳۶۰ در تهران است. پیام جهانمانی نخستین بار توسط مجموعه «معرفی هنرمندان جوان» زیر نظر حسین علیزاده شناخته شد. پیام جهانمانی در سی‌امین جشنواره موسیقی فجر شرکت داشت.
زندگی‌نامه

پیام جهانمانی متولد پنج آذر ۱۳۶۰ خورشیدی در تهران است. پدرش که شیفتهٔ موسیقی بود امکان یادگیری موسیقی را برای او فراهم کرد و وی نزد مدرسان و استادان موسیقی آقایان حامی واعظ تقوی، کریم علیشاهی، حمید شجاعی، ارشد طهماسبی، بهروز همتی و حسین علیزاده به آموزش پرداخت. وی فارغ‌التحصیل دوره کارشناسی هنرستان موسیقی است.
آثار

ویله، دستگاه چهارگاه و آواز بیات اصفهان، آواز افسانه رثایی - مؤسسه وَن
دستاس، سه نوازی تار بر اساس طرحی از پیام جهانمانی ــ موسسه فرهنگی هنری ماهور
کنانه، تکنوازی تار در دستگاه سه گاه و بیات ترک ــ مؤسسه فرهنگی _ هنری ماهور
سرخانه، آهنگسازی بر اساس شیوه‌های موسیقی قدیم ایران ــ مؤسسه فرهنگی _ هنری ماهور
این گوشه تا اون گوشه، مجموعه موسیقی برای کودکان به آهنگسازی لیلا حکیم الهی ــ مؤسسه فرهنگی _ هنری ماهور
رها، دو نوازی تار و تنبک به همراهی پژهام اخواص ــ مؤسسه فرهنگی _ هنری ماهور
دیدار، دو نوازی تار و تنبک به همراهی بهزاد میرزایی ــ مؤسسه فرهنگی _ هنری ماهور
معرفی هنرمندان جوان، به کوشش حسین علیزاده ــ مؤسسه فرهنگی _ هنری ماهور
کنسرتها

جهانمانی در طول تحصیل اجراهای متعددی داشته‌است، اما کنسرتهای رسمی او به شرح ذیل است:
کنسرت در فرهنگسرای نیاوران (۸۲–۸۳-خرداد، دی ۸۶ و تیر ۸۹)
بزرگداشت داریوش زرگری (تالار رودکی)
جشنوارهٔ تار نوازان - بزرگداشت حسین علیزاده (دانشگاه تهران)
اجرا در جشن خانه موسیقی (۱۳۸۵)
اجرا با گروه هم آوایان: تکنوازی تار در ایلام (۸۴) و همنوازی در کنسرت تهران (۸۶)
فرشته جنابی

| فرشته جنابی | فرشته جنابی |
| --- | --- |
نام هنگام تولد: فرشته جنابی نمین
زادهٔ: ۱۳۲۷ خورشیدی تهران، ایران
درگذشت: ۴ خرداد ۱۳۷۷ (۵۰ سال) تهران، ایران
علت مرگ: سکته قلبی
مدفن: بهشت زهرا قطعه ۲۰۳، ردیف ۱۰۰، شماره ۱۶
ملیت: ایرانی
پیشه: بازیگر
سال‌های فعالیت: ۱۳۵۷–۱۳۵۰
همسر: جمشید صنعتی (همسر دوم)
فرزندان: َیک پسر (آرش) و یک دختر
والدین: محمدباقر جنابی (پدر)
فرشته جنابی (۱۳۲۷ – ۴ خرداد ۱۳۷۷) هنرپیشه ایرانی بود.
زندگی هنری

او با فیلم زن یکشبه پا به سینمای ایران گذاشت. وی مورد توجه فیلمسازان قرار گرفت و در مدت کوتاهی در فیلم‌های زیادی ایفای نقش کرد. او در فیلم قیامت عشق همبازی عزت‌الله انتظامی بود.
فرشته جنابی بازیگر زیبا و بی پروای سینمای ایران بود که بعد از انقلاب، از گردونه بازیگری سینما کنار گذاشته شد.
او در فیلم‌هایی چون مهدی مشکی و شلوارک داغ، گذر اکبر، کیفر، قیامت عشق، این گروه محکومین، زن یکشبه، طوطی، شیر تو شیر، برهنه تا ظهر با سرعت و با عشق مردن بازی کرد. وی همچنین آهنگسازی فیلم کفش‌های جیرجیرک دار (پس از انقلاب) را بر عهده داشت.
گفته می‌شود دادگاه ویژه‌ای که به امور مربوط به هنرمندان رسیدگی می‌کرد، به دلیل فیلم «برهنه تا ظهر با سرعت»، به‌طور پنهانی برای وی حکم اعدام صادر کرد. این حکم اجرا نشد، چون وی پنهان شده بود.
زندگی هنری > درگذشت

وی در ۴ خرداد ۱۳۷۷ در سن پنجاه سالگی و در انزوا به دلیل سکته قلبی در تهران درگذشت.
فیلم‌شناسی > سینمایی

او در دوران فعالیت حرفه‌ای خود یک فیلم کوتاه و ده فیلم بلند به یادگار گذاشت.
| فیلم‌ها | سال تولید | نقش | کارگردان |
| --- | --- | --- | --- |
| روزهای مات (فیلم کوتاه) | ۱۳۴۹ |  | خسرو یحیائی |
| زن یکشبه | ۱۳۵۰ | سارا | محمود کوشان |
| مهدی مشکی و شلوارک داغ | ۱۳۵۱ | ملیحه | نظام فاطمی |
| گذر اکبر | ۱۳۵۱ | مریم | محمدعلی زرندی |
| شیر تو شیر | ۱۳۵۱ | میترا | منصور پورمند |
| کیفر | ۱۳۵۲ | ملوک | عبدالله غیابی |
| قیامت عشق | ۱۳۵۲ | گلرخ | هوشنگ حسامی |
| برهنه تا ظهر با سرعت | ۱۳۵۵ | فرزانه | خسرو هریتاش |
| طوطی | ۱۳۵۶ | طوطی | زکریا هاشمی |
| این گروه محکومین | ۱۳۵۶ | زینب | هادی صابر |
| با عشق مردن | ۱۳۵۷ |  | اکبر صادقی |
قیام سووتو

| قیام سووتو | قیام سووتو |
| --- | --- |
امبوییسا ماخوبو در حال حمل بدن هکتور پیترسون پس از تیراندازی توسط پلیس آفریقای جنوبی. خواهرش، آنتوانت سیتول، در کنار آنها می‌دود. پیترسون سریعاً به یک کلینیک محلی منتقل شد و در آنجا مرگ او اعلام شد. این عکس از سام نزیما به نمادی از قیام سووتو تبدیل شد.: امبوییسا ماخوبو در حال حمل بدن هکتور پیترسون پس از تیراندازی توسط پلیس آفریقای جنوبی. خواهرش، آنتوانت سیتول، در کنار آنها می‌دود. پیترسون سریعاً به یک کلینیک محلی منتقل شد و در آنجا مرگ او اعلام شد. این عکس از سام نزیما به نمادی از قیام سووتو تبدیل شد.
موقعیت: سووتو، آفریقای جنوبی
تاریخ: ۱۶–۱۸ ژوئن ۱۹۷۶
کشته‌ها: حداقل ۱۷۶ نفر البته طبق برخی برآوردها ۷۰۰ نفر
زخمی‌ها: ۱٬۰۰۰+
قربانی‌ها: دانش آموزان
مهاجمان:  پلیس آفریقای جنوبی
قیام سووتو (انگلیسی: Soweto uprising) یا شورش سووتو مجموعه ای از تظاهرات و اعتراضات به رهبری دانش آموزان سیاهپوست مدرسه ای در آفریقای جنوبی بود که در صبح روز ۱۶ ژوئن ۱۹۷۶ آغاز شد.
دانش‌آموزان مدارس مختلف در واکنش به معرفی زبان آفریکانس به‌عنوان زبان رسمی در مدارس سیاه‌پوست، در خیابان‌های سووتو اعتراض کردند. تخمین زده می‌شود که ۲۰۰۰۰ دانشجو در این تظاهرات شرکت کردند. آنها با خشونت شدید پلیس مواجه شدند و بسیاری به ضرب گلوله کشته شدند. تعداد دانش‌آموزانی که در این قیام کشته شدند حدوداً ۱۷۶ نفر تخمین زده می‌شود، اما برخی منابع تعداد کشته‌شدگان را ۷۰۰ نفر تخمین می‌زنند. به یاد این فاجعه، در حال حاضر ۱۶ ژوئن در آفریقای جنوبی تعطیل رسمی است که به نام روز جوان نامگذاری شده‌است.
فرشته کوهستانی

| فرشته کوهستانی> اطلاعات شخصی | فرشته کوهستانی> اطلاعات شخصی |
| --- | --- |
زاده: ۱۳۷۰ ولایت کاپیسا، افغانستان
درگذشته: ۴ جدی ۱۳۹۹ روستای ده‌نو عزت‌خیل، ولسوالی حصه اول کوهستان، ولایت کاپیسا، افغانستان
ملیت: افغانستان
پیشه: روزنامه‌نگار، فعال حقوق زنان
فرشته کوهستانی (۱۳۷۰–۴ جدی/دی ۱۳۹۹) روزنامه‌نگار و فعال حقوق زنان بود.
زندگی‌نامه

فرشته کوهستانی (زاده ۱۳۷۰) از خانوادهٔ تاجیک تبار در ولایت کاپیسا متولد شد. کوهستانی فارغ‌التحصیل دانشگاه دهلی هندوستان، فعال حقوق زنان، متأهل بوده و دارای یک فرزند با نام مصطفی یگانه است.
وی از سالها پیش وارد فعالیت‌های مدنی و ویژه حقوق زنان شده بود و شعارش ایجاد یک جامعه عاری از خشونت و تبعیض بود.
او ریاست جنبش زنان کاپیسا و همچنان عضو ارشد و فعال (سازمان جوانان کاپیسا) را در زمان ترور بر عهده داشت.
ترور

فرشته کوهستانی ۴ جدی/دی ۱۳۹۹ به همراه برادرش، هدف تیراندازی افراد ناشناس موترسوار در روستای ده‌نو عزت‌خیل ولسوالی حصه اول کوهستان کاپیسا قرار گرفت و کشته شدند.
فرشته و برادرش در روز بعد مرگشان جمعه ۵ جدی/دی ۱۳۹۹ در ولسوالی حصه اول کوهستان ولایت کاپیسا دفن شدند. ترور این بانوی فعال حقوق زنان در افغانستان با واکنش‌های تند در این کشور مواجه شده است.
دو هفته پیش از مرگش در صفحه فیس‌بوکش نوشته بود که جانش در خطر است و باید نهادی امنیتی متوجه این هشدارهایش باشد: «دیر زمان می‌شود که روزگار خوشی ندارم. زندگی به کامم تلخ گشته و لحظاتم را با ترس و اصظراب سپری می‌کنم. چندین بار از وزارت داخله شخص وزیر، از رئیس مبارزه با جرایم، از رئیس تحقیقات جنایی و از رئیس امنیت ملی خواهش کردم که سخت زیر تهدید هستم. توجه کنید اما بی‌اعتنایی نمودند. من جوان ترس و اصضطراب نیستم، ترس من از آینده خانواده و همکارانم است که بعد من بی‌سرنوشت می‌مانند و دراین خرابکده چه خواهد کرد.»
مصطفی، پسر فرشته کوهستانی گفت: «مادر من بی‌گناه بود و بخاطر این‌که به وطن خدمت می‌کرد به شهادت رسید.»
به گفته بانو کوهستانی در این پیام او به نهادهای امنیتی این کشور هشدار داده بود: «خواهش می‌کنم موضوع من را جدی بگیرید در غیر آن عواقب بد و خونم بر گردن همان‌هایی است که با این که می‌دانند زیر تهدید هستم بازهم توجه نمی‌کنند.»
مسئولیت تیراندازی بر فرشته را کسی بر عهده نگرفته است.
واکنش‌ها

فوزیه کوفی، عضو هیئت مذاکره‌کننده افغانی با طالبان در واکنش به کشته شدن این بانو نوشت: «مسؤولین بی‌کفایت امنیتی، آیا خانواده‌های شما در کابل زندگی می‌کنند، اگر نه، چرا، به دیگران می‌پسندید و به خود نه. شما در یک شبانه‌روز چند ساعت برای بهبود امنیت مردم صرف می‌کنید. تروریست‌ها کار خود را خوب انجام می‌دهند. شما در برابر آن‌ها چه کرده‌اید؟»
زلمی نوری، عضو مجلس نمایندگان این کشور نیز نوشت: «دشمان مردم افغانستان بار دیگر جنایت خلق کردند و یکی از خوشنام‌ترین مبارزین مدنی و عدالتخواه (فرشته کوهستانی) را ناجوانمردانه ترور کردند.»
مسؤولین استان کاپیسا نیز قتل بانو کوهستانی را محکوم کردند و گفتند: «فرشته کوهستانی از زنان مبارز و فعالان مدنی کشور بود که همواره در راستای دادخواهی برای حقوق زنان و مبارزات مدنی تلاش می‌کرد که متأسفانه شامگاه امروز از سوی افراد ناشناس ترور شد.»
کارل اریک آسپلوند

کارل اریک آسپلوند (انگلیسی: Carl-Erik Asplund؛ ۱۴ سپتامبر ۱۹۲۳ - ۸ ژانویهٔ ۲۰۲۴) اسکیت‌باز سرعت اهل سوئد بود.
جبهۀ اسلامی برای آزادی بحرین

| جبهه اسلامی برای آزادی بحرین الجبهة الإسلامیة لتحریر البحرین | جبهه اسلامی برای آزادی بحرین الجبهة الإسلامیة لتحریر البحرین |
| --- | --- |
بنیان‌گذاری: ۱۹۸۱
انحلال و برچینش: ۲۰۰۲
مرام سیاسی: ولایت فقیه شیعه اسلام
دین: اسلام شیعی
جبههٔ اسلامی برای آزادی بحرین (عربی: الجبهة الإسلامیة لتحریر البحرین) یک گروه شبه‌نظامی شیعه بود که از سال ۱۹۸۱ تا ۱۹۹۰ از حکومت تئوکراتیک در بحرین حمایت می‌کرد. این گروه در ایران مستقر بود و توسط اطلاعات و سپاه پاسداران ایران آموزش و تأمین مالی می‌شد.
انحلال

جبههٔ اسلامی برای آزادی بحرین در سال ۲۰۰۲ در پاسخ به اصلاحات شاه حمد منحل شد. اعضای آن از زندان و تبعید عفو شدند و بیشتر آنها در سال ۲۰۰۱ برای فعالیت در روند سیاسی به بحرین بازگشتند و در حزب اقدام اسلامی و مرکز حقوق بشر بحرین فعال بودند. مرکز حقوق بشر بَحران در سال ۲۰۰۴ و حزب اقدام اسلامی در سال ۲۰۱۱، زمانی که از خیزش بحرین حمایت کرد، ممنوع شد.
عبدالکریم تمنا

| عبدالکریم تمنا | عبدالکریم تمنا |
| --- | --- |
کریم تمنا به همراه دکتر پرویز خانلری: کریم تمنا به همراه دکتر پرویز خانلری
زادهٔ: ۱۳۱۹ خورشیدی روستای سروستان، هرات، افغانستان
درگذشت: ۱۹ مرداد ۱۴۰۲ (۸۲–۸۳ سال) ایران
مدفن: جوار آرامگاه خواجه عبدالله انصاری، هرات، افغانستان
ملیت: افغانستان
آثار: پیوند عمر مجموعه اشعار
سبک: خراسانی
منصب: مدیر کتابخانهٔ عامه هرات، ولسوال (فرماندار) زنده جان یا همان فوشنج قدیم
همسر(ها): مریم و رحیمه
فرزندان: عبدالحکیم تمنا - آصفه، عبدالسمیع، هما، رودابه، تهمینه، سیندخت، فرامرز تمنا، کتایون، منیژه، متین، فرنگیس، عاطفه، پرویز و بصیر تمنا
والدین: خداداد و مریم
عبدالکریم تمنا هروی (۱۳۱۹ –۲۰ مرداد ۱۴۰۲) از شاعران معاصر افغانستان بود.
زندگی

عبدالکریم تمنا در سال ۱۳۱۹ در روستای سروستان واقع در جنوب شرق شهر هرات افغانستان متولد شد. او در سال‌های اول کودکی پدر و مادرش را از دست داد. در سال‌های نوجوانی به کارهایی مانند میرزایی (حسابداری) پرداخت.
عبدالکریم تمنا به مدارس سبک امروزی نرفته و در مسجد دروس ابتدایی را سپری کرده و علم آموزی را با تلاش شخصی ادامه داد. او خواندن دیوان حافظ را در سال‌های کودکی خود را نزد بانویی بنام قریش (مادر ابوبکر و غلام‌حیدر یقین) فرا گرفت.
شوق به آموختن ازهمان دوران کودکی در ایشان آشکار شد. بسیاری از مواقع، تکه‌های ذغال و دیوارهای کاهگلی روستای سروستان نقش قلم و کاغذ را برای او ایفا می‌کردند.
فعالیت‌ها در افغانستان

از سال ۱۳۴۰ سروده‌ها و نوشته‌های تمنا در روزنامهٔ اتفاق اسلام به چاپ می‌رسید. در سال ۱۳۵۴ به‌عنوان مدیر کتابخانهٔ عامهٔ هرات برگزیده شد و ورود به این گنجینه ذوق سرشار ادبی و روحیهٔ پژوهشی تمنا را حال‌وهوایی تازه بخشید. سال ۱۳۴۷، با جریدهٔ ملی ترجمان آغاز همکاری نمود و به‌عنوان یکی از نویسندگان فعال آن به جامعهٔ ادبی معرفی گردید. سال ۱۳۵۵، عضویت لویه‌جرگه (مجلس مشورتی بزرگان و مجلس مؤسسان افغانستان برای تصویب قوانین اساسی و گاه تعیین رئیس دولت) و صدای مردم خود بود. در سال ۱۳۵۶، به‌سمت فرماندار زنده‌جان یا پوشنگ کهن رسید، ولی پس از مدت کوتاهی به‌خواست خود از این منصب انصراف داد، تا اینکه در ۱۳۵۷ دوباره به‌عنوان مدیر کتابخانهٔ عامهٔ هرات تعیین شد..
فعالیت‌ها در ایران

تمنا، در سال ۱۳۵۸، به‌دلیل هجوم ارتش شوروی و جنگ‌های داخلی افغانستان رهسپار ایران شد.

ایشان در دوران آوارگی و غربت در ایران، با بزرگمردانی چون دکتر پرویز ناتل خانلری، ابراهیم باستانی پاریزی، حبیب یغمایی، مظاهر صفا، محمدرضا شفیعی کدکنی، ایرج افشار، فریدونی جنیدی، چنگیز پهلوان، علی دهباشی و .. مراوده داشتند.
نوشته‌ها و سروده‌های استاد عبدالکریم تمنا در مجلات و روزنامه‌های ایران چون مجلهٔ فرهنگی و هنری «بخارا» با مدیریت علی دهباشی و روزنامهٔ اطلاعات به‌طور پیوسته منتشر می‌شد. همکاری و حضور همیشگی شان در بنیاد فرهنگی نیشابور به سرپرستی استاد فریدون جنیدی و آشنایی با دکتر چنگیز پهلوان باعث شد تا در سال ۱۳۷۱ کتاب «نمونه‌های شعر امروز افغانستان» از سوی این بنیاد و با کوشش چنگیز پهلوان نشر شود که استاد عبدالکریم تمنا در گردآوری مطالب این کتاب نقش بسزایی داشتند.
ویرایش و مقابلهٔ کلیات دیوان غلام‌محمد طرزی همراه با دکتر ننگیالی طرزی یکی دیگر از فعالیتهای ادبی شان است. این کتاب در سال ۱۳۸۱ در تهران به نشر رسید. استاد عبدالکریم تمنا با فروتنی فراوان هیچ‌گاه تمایلی به انتشار سروده‌ها و آثار پژوهشی خود نداشته است. در سال ۱۳۹۵ به اصرار دوستان و فرزندان مجموعهٔ سروده‌های شان به نام «پیوند عمر» و سپس در سال ۱۳۹۹ به همت مؤسسه پژوهشی بایسنغر «ارج‌نامهٔ» ایشان چاپ شد. در این کتاب مقالات ادبی استاد تمنا و همچنین نوشته‌هایی از دوستان در مورد ایشان گنجانده شده است.

او که دوران پیرانه‌سری را با نوشتن و سرودن به‌سر می‌بُرد، پس از سپری‌کردن ۸۴ بهار از عمر، ۲۰ مردادماه درگذشت. پیکر استاد بنا به وصیت خود در جوار مرقد پیرعارفان، حضرت خواجه عبدالله انصاری، در شهر هرات باستان به خاک سپرده شد.