دندان
بررسی ساختار دندان‌ها در مهره‌داران

دندان‌ها دارای ساختاری منظم، کوچک و سفید رنگ هستند. برخی جانوران ازجمله گوشت خواران، از دندان‌ها برای خوردن گوشت و خرد کردن استخوان شکار یا حتی دفاع از خود استفاده می‌کنند. ریشهٔ دندان‌ها را لثه پوشانده است. دندان از جنسِ استخوان نیست، بلکه از چندین بافت مختلف با چگالی و سختی متفاوت ساخته شده است. بافت‌های سلولی که در نهایت به دندان تبدیل می‌شوند از اکتودرم نشأت می‌گیرند. دندان از بخش‌های مختلفی تشکیل شده است: (از خارج به داخل)
۱. مینا ۲. عاج ۳. اتاقک پالپ و پالپ ۴. ریشهٔ دندان که هریک دارای تقسیم‌بندی‌های دیگری است. ساختار کلی دندان‌ها در مهره‌داران مشابه است، هرچند تفاوت‌هایی در شکل و موقعیت قرارگیری آن‌ها وجود دارد. دندان‌های پستانداران ریشه‌های عمیقی دارد، این الگو در بعضی ماهی‌ها و تمساح‌سانان هم یافت می‌شود. در اغلب ماهیان، دندان‌ها به سطح بیرونی استخوان متصل هستند، در حالی که در مارمولک‌ها دندان‌ها به یک سمت سطح داخلی فک متصل هستند. در غضروف‌ماهیان مثل کوسه‌ها، دندان‌ها توسط رباط‌های سخت به حلقه‌های غضروفی تشکیل‌دهندهٔ آرواره وصل می‌شوند. دندان‌ها ازجمله ویژگی‌های متمایز (و طولانی‌مدت) گونه‌های پستانداران هستند. باستان شناسان از دندان‌ها برای شناسایی گونه‌های فسیلی و تعیین روابط آنها استفاده می‌کنند. (بیشتر از دندان نیش که به‌دلیل داشتن ریشهٔ بلند و ضخیم به مدت طولانی‌تری در ساکت (در جای خود) باقی می‌ماند. شکل دندان‌های جانوران بستگی به نوع غذای آن‌ها دارد.
لاًث
ثال، غذاهای گیاهی به سختی هضم می‌شود، این گیاه خواران دندان‌های آسیای بزرگ زیادی برای جویدن و آسیاب کردن غذا دارند. از طرف دیگر گوشت‌خواران به دندان‌های نیش برای کشتن شکار و پاره کردن گوشت نیاز دارند. پستانداران دیفی دونت هستند، یعنی دو دسته دندان دارند. در انسان‌ها، اولین دسته (دندان‌های شیری) معمولاً در حدود ۶ ماهگی ظاهر می‌شوند، هرچند بعضی نوزادان در هنگام تولد یک یا چند دندان قٔابل رویت دارند که به آن‌ها دندان‌های نوزادی می‌گویند. درآمدن دندان‌ها به‌طور طبیعی در حدود ۶ ماهگی می‌باشد که می‌تواند دردناک باشد.
کانگوروها، فیل‌ها و گاو دریایی استثناهای پستانداران هستند زیپستاندارانا پلی فیودونت می‌باشند. بعضی از حیوانات فقط یک سری دندان دارند (مونوفیودوت) دپستانداران حالی که بعضی دیگر چندین سری دندان دارنپستانداران (پلی فیودونپستانداران). به عنوان مثال در کوسه‌ها، هر دو هفته، دندان‌های جدیدی برای جایگزینی دندان‌های کوسه‌هااییده شده رشد می‌کند. دندان پیش جوندگان به‌طور مستمر رشد می‌کند تا طول دندان‌ها که در حین جویدن ساییده می‌شوند نسبتاً ثابت بماند. بیشتر جوندگان مانند موش و خوکچه هندی، خرگوش‌علاوه بر دندان‌های پیش، دندان‌های آسیاشان هم مداوم رشد می‌کنند.
دندان‌ها همیشه به آرواره متصل نیستند مثل دندان‌های پستانداران که در یک دوره ای همهٔ دندان‌ها می‌افتند و سپس دندان‌های جدیدی جایگزین آن‌ها می‌شود.
در بیشتر خزندگان و ماهی‌ها، دندان‌ها به کام یا کف دهان متصل شده‌اند و ردیف‌های اضافی داخل فک به وجود آورده‌اند. بعضی ماهیان دندان‌هایی در حلق خود دارند.
مقیاس دندانی کوسه‌ها تقریباً در ساختار یکسان است و به احتمال زیاد منشأ تکاملی یکسانی دارند. در واقع، به نظر می‌رسد دندان‌ها اولین بار در کوسه‌ها به تکامل رسیده‌اند و در بی آروارگان اولیه وجود نداشته‌اند – در صورتی‌که مارماهی ساختارهای دندان مانند بر روی زبان خود دارد، در واقع، آن‌ها ترکیبات کراتینی هستند و عاج و مینای دندان نداشته و هیچ رابطه‌ای با دندان‌های واقعی ندارند. اگرچه ساختارهای دندانی شکل پیشرفته با عاج دندان و مینای دندان در اواخر دوره قیف دندانان (کنودونت‌ها) دیده شده‌اند، امروزه فرض می‌شود که آن‌ها به‌طور مستقل از دندان‌های مهره‌داران تکامل یافته‌اند.
از آنجایی که دوزیستان غذاهای نرم می‌خورند، معمولاً دندان‌های کوچکی دارند یا اصلاً دندان ندارند. در خزندگان، دندان‌ها معمولاً ساده بوده و مخروطی شکل هستند، اگر چه تفاوت‌هایی در بین گونه‌ها وجود دارد، مهم‌ترین آن‌ها دندان‌های نیش مارها برای تزریق سم می‌باشد. الگوی دندان‌های پیش، نیش، آسیای کوچک و آسیای بزرگ، به درجات مختلف، تنها در پستانداران و در اجداد تکامل یافته آنها، دیده می‌شود. تعداد این نوع دندان‌ها در بین گونه‌ها متفاوت است؛ علم جانورشناسی از یک فرمول دندانی استاندارد برای توصیف دقیق الگوهای دندانی هر گروه از موجودات استفاده می‌کند.