ازبکستان
مردم > تاجیک‌های ازبک‌شده

برخی از اقوامی که امروز ترک نامیده می‌شوند در اصل ترک نیستند بلکه ترک‌زبان شده‌اند برای نمونه می‌توان کشورهای عرب‌زبان مانند مصر و الجزایر را نام برد یعنی عربیزه شده‌اند نه این که از نظر تباری عرب باشند. اویغورها و ازبکها از نظر نژادی، اقوامی به صورت کامل ترک نیستند و به نظر می‌رسد حدود ۷۰ درصد از ازبکها، تاجیکهای ازبک شده‌ای هستند که در صد سال اخیر ترکیزه و ترک‌زبان شده‌اند. در این خصوص خیلی از بزرگان مانند هرمان وامبری نوشته‌اند. روند ترک‌سازی تاجیک‌ها از قرن ۱۶ میلادی شروع شد و همچنان ادامه دارد. در سال ۱۹۲۴ با تلاش پان‌ترکها و سیاست تاجیک‌ستیزی توسط امپراتوری روسیه مرزبندی‌ای صورت گرفت و نواحی زیادی از شهرهای تاجیک‌ها به ازبک‌ها واگذار شد. در سال ۱۹۲۶ هم ۷۰ درصد اهالی شهرهای تاریخی تاجیکان یعنی سمرقند و بخارا و چند ناحیه دیگر تاجیک‌نشین را در اسناد ازبک نوشتند. ازبک نوشتن تاجیک‌ها در سال‌های بعد نیز ادامه داشت و در حال حاضر حدود ۹۰ درصد مردم سمرقند، بخارا و دیگر نواحی تاجیک‌نشین در اسناد و شناسنامه‌ها ازبک ثبت شده‌اند. طی صد سال اخیر بیشتر مدارس تاجیکی در ازبکستان تعطیل شدند و تنها در سرخان دریا کمی وضع زبان فارسی بهتر است. پس از فروپاشی شوروی و استقلال ازبکستان در سال ۱۹۹۱، زبان ازبکی به عنوان زبان رسمی اعلام شد و این اتفاق سبب هر چه بیشتر شدن تعطیلی مدارس تاجیکی و ازبک‌سازی تاجیک‌ها (ترکی‌سازی تاجیک‌ها) در ازبکستان شده‌است. وزارت دادگستری ازبکستان استفاده از زبان ازبکی را برای شهروندان در همه دستگاه‌های دولتی این کشور اجباری و برای متخلفین از این قانون جریمه تعیین کرد. دولت ازبکستان برای آن دسته از شهروندانی که در دستگاه‌های دولتی از زبان روسی استفاده و از تکلم به زبان ازبکی پرهیز می‌کنند دست به جریمه شده‌است.براساس آماري كه مردم شناسان در اوايل قرن 20 ميلادي ارايه كرده اند، تناسب جمعيتي ازبكها به تاجيكها در بخارا، سمرقند و وادي فرغانه سه به هفت بوده است اما پس از تاسيس جمهوري سوسياليستي ازبكستان در دوران اتحاد شوروي، مقامات دولت تاشكند اقدام به تغيير مليت تاجيكها كرده و تركيب قومي در اين مناطق را به نفع ازبك ها تغيير داده اند.[۶۱]
به گزارش روز چهارشنبه منابع خبري محلي جمعيت ازبكستان طي 26 سال گذشته كه اين كشور به استقلال رسيده يك و نيم برابر معادل 11 ميليون و 500 هزار نفر افزايش داشته است .
كميته آمار ازبكستان همچنين ادعا كرده است كه 4.8 درصد جمعيت اين كشور را تاجيك ها (فارسي زبانان) تشكيل مي دهند. اين نرخ براي تاجيكها در 26 سال پيش ( سال 1991) هم 4.8 درصد بود.[۶۲]
بخش ازبكي خبرگزاري اسپوتنيك نوشت:بر اساس آمار نرخ اقوام ازبكستان در سال 1991 يعني 26 سال پيش 72.8 درصد ازبكها 2.1 درصد قرقلپاقها، 7.7 درصد روسها 4.8 تاجيكان، 1.4 درصد قزاقها، دو دهم درصد تاتارها و هفت دهم درصد را هم اوكراينها تشكيل مي‌دادند.[۶۳]
اين نرخ در يكم ژانويه سال 2017 چنين است: ازبكها 83.8درصد، قرقلپاقها 2.2 درصد روسها، 3.2 درصدتاجيكان 4.8 درصد ، قزاقها 2.5 درصد ، تاتارها 06شش دهم درصد و اوكراينها دو دهم درصد .[۶۴]
منطقه ژئوپلتيك و پهناور آسياي مركزي درقلب اورآسيا در ظاهر از آرامشي نسبي برخوردار است اما به اعتقاد صاحبنظران مسائل استراتژيك، اختلافات مرزي و قومي بجا مانده از اتحاد جماهير شوروي سابق، اين منطقه را به مثابه آتشفشاني خفته تبديل كرده است كه هر لحظه امكان فوران دارد.[۶۵]
سال 1991 اتحاد جماهير شوروي ازهم پاشيد و امپراطوري روسيه به عنوان قدرت مركزي و كنترل كننده به كناري رفت اما اكنون اين جمهوريها با كوهي از مشكلات بجا مانده از شوروي سابق از جمله اختلافات مرزي دست و پنجه نرم مي كنند.
اين سرزمين شامل تاجيكستان، ازبكستان، قرقيزستان، تركمنستان و قزاقستان بخاطر مشكلات مرزي، روابطشان همواره دستخوش تغييراتي شده است و اين موضوع، بهانه اي براي دخالت مغرضانه قدرتهاي منطقه اي و فرامنطقه اي در آسياي مركزي شده است.[۶۶]