stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
زمین
زیست‌پذیری > زیست‌کُره

مقالهٔ اصلی: زیست‌کره
بخش زیستی زمین، ساختار زندگی در زمین را «زیست‌کُره» می‌گویند. گمان آن می‌رود که برپایهٔ نظریه تکامل عُمر زندگی در زمین ۳٫۵ میلیارد سال باشد. خود زیست‌کُره به چندین زیست‌بوم تقسیم می‌شود. گونه‌های گیاهی و جانوری در هر زیست‌بوم به هم همانند است. بر روی خشکی، زیست‌بوم‌ها بر پایهٔ عرض جغرافیایی، بلندی از رویهٔ دریاها و رطوبت دسته‌بندی می‌شوند. توندراها که در مدار قطبی شمال و در مدار قطبی جنوب جای دارند یا منطقه‌های با ارتفاع بسیار بالا یا بسیار خشک را می‌توان گفت از زندگی گیاهی و جانوری تُهی اند؛ ولی در برابر آن سرزمین‌های مرطوب و پست منطقهٔ استوایی دارای بیشترین شمار گونه‌های گیاهی و جانوری‌اند.
جغرافیای انسانی

مقالهٔ اصلی: جغرافیای انسانی
از گذشته تا امروز، نقشه‌نگاری، مطالعه و تلاش برای ساخت نقشه و در کل دانش جغرافیا همگی ابزارهایی بوده‌اند تا به کمک آن‌ها تصویری از زمین نگاشته شود. نقشه‌برداری، تعیین جای‌ها و فاصله‌ها، تا حدی ناوبری، تعیین موقعیت‌ها و راستاها، در امتداد نقشه‌نگاری و جغرافی گسترش یافته‌اند و اطلاعات مورد نیاز بیشتری را با کیفیت بالاتری فراهم کرده‌اند.
در ۳۱ اکتبر سال ۲۰۱۱، شمار ساکنان زمین به ۷٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تَن رسید. بررسی‌ها نشان داده است که تا سال ۲۰۵۰ میلادی جمعیت جهان به ۹٫۲ میلیارد تن خواهد رسید. انتظار آن می‌رود که بیشتر این افزایش جمعیت در کشورهای در حال توسعه رخ دهد. میزان تراکم جمعیت در سراسر جهان بسیار گسترده و متفاوت است ولی این روشن است که بخش بزرگی از جمعیت جهان در آسیا زندگی می‌کند. همچنین انتظار آن می‌رود که تا سال ۲۰۲۰ میلادی ۶۰٪ جمعیت جهان شهرنشین باشند و بقیه روستانشین.
برآورد شده است که تنها یک-هشتم سطح زمین برای زندگی انسان مناسب باشد. سه-چهارم سطح زمین را اقیانوس‌ها پوشانده‌اند، و نیمی از خشکی‌های زمین، بیابان (۱۴٪)، کوه‌های بلند (۲۷٪)، یا دیگر خشکی‌هایی است که برای زندگی آدمی چندان مناسب نیست. شمالی‌ترین سکونت گاه همیشگی زمین برای انسان‌ها، آلرت نام دارد (۸۲°۲۸′N) که در جزیرهٔ السمیر در قلمرو نوناووت در کانادا قرار دارد. و جنوبی‌ترین آن، ایستگاه تحقیقاتی اسکات آمونسن در جنوبگان است که می‌توان گفت در قطب جنوب (۹۰°S) است.
بر پایهٔ داده‌های مارس ۲۰۱۲، بدون در نظر گرفتن سرزمین بی‌صاحب بیرطویل، میان مصر و سودان و بخش‌هایی از جنوبگان: روی هم رفته ۲۰۶ کشور در جهان وجود دارد؛ که در این شمارش، ۱۹۳ کشور عضو سازمان ملل متحد است. همچنین ۵۹ مورد هم قلمروهای وابسته‌اند و شماری هم سرزمین‌های خودمختار یا مورد اختلاف‌اند. از گذشته تاکنون، زمین هرگز یک فرمانروایی یکتا نداشته است که در سراسر زمین فرمان براند هرچند فرمانروایی‌هایی بوده‌اند که در دوره‌ای بر بیشتر بخش‌های زمین فرمان می‌رانده‌اند اما امروز از میان رفته‌اند.
سازمان ملل متحد یک سازمان بین‌المللی است که برای دخالت در اختلاف‌های میان ملت‌ها به وجود آمده است و تلاش می‌کند تا درگیری‌های نظامی میان کشورها را کاهش دهد. این سازمان جایی برای گفتگوهای میان کشورها و بحث دربارهٔ سیاست‌های کلی جهان و حقوق بین‌الملل است و اگر دیدگاه تمام کشورهای عضو، مثبت باشد در درگیری‌های نظامی هم دخالت می‌کند و ساز و کاری را برای این‌گونه درگیری‌ها در نظر می‌گیرد.
در ۱۲ آوریل ۱۹۶۱، یوری گاگارین نخستین انسانی بود که توانست مدار زمین را یک دور کامل بپیماید. تا ۳۰ ژوئیهٔ ۲۰۱۰ روی هم رفته ۴۸۷ تن توانسته‌اند فضای بیرونی زمین را از نزدیک ببینید و مدار زمین را بپیمایند و دوازده تن آن‌ها هم روی سطح ماه راه رفته‌اند. در حالت عادی تنها انسان‌هایی که در فضا هستند، کسانی اند که در ایستگاه فضایی بین‌المللی کار می‌کنند. هم‌اکنون کسانی که در ایستگاه کار می‌کنند شش نفر اند که هر شش ماه با افراد تازه جایگزین می‌شوند. دورترین فاصله‌ای که انسان تاکنون به آن سفر کرده است ۴۰۰٬۱۷۱ کیلومتری از زمین بوده است که در جریان پروژهٔ آپولو ۱۳ در سال ۱۹۷۰ به آن دست یافت.
دیدگاه عمومی به زمین

نماد اخترشناسی برگزیده شده برای زمین یک صلیب است که پیرامون آن را یک دایره فراگرفته است. برخلاف دیگر سیاره‌های سامانهٔ خورشیدی، زمین تنها سیاره‌ای است که انسان‌ها تا سالیان دراز، آن را بدون حرکتِ به گرد خورشید می‌دانستند. باور دیگر دربارهٔ زمین صاف بودن آن بود، بسیاری از مردم تا سالیان دراز چنین می‌پنداشتند که زمین صاف است. اما پس از پیشرفت دانش، این باور با باور گِرد بودن زمین جایگزین شد.
مسلمانان معتقدند در دین اسلام چنین نبوده است؛ و در آیه‌هایی همچون مهد، مهاد، یسبحون و الراجفة زمین را به گهواره‌ای آرام مانند کرده که با وجود حرکت‌های گوناگون همچنان برای سرنشینانش آرام و بی‌خطر است. بااین‌حال تاکنون سندی در زبان عربی یافت نشده که تشبیه به مهد برای بیان حرکت هم کاربرد داشته باشد. مهد سمبل «خاستگاه و قرار» است، همانگونه که ترازو سمبل «عدالت و داوری». حال اینکه هر دوی آن‌ها حرکت هم می‌کنند باعث نمی‌شود اگر زمین را به ترازو تشبیه کرده باشیم؛ به این نتیجه و حکم برسیم که زمین حرکت می‌کند.
با ساخت فضاپیماها برداشت کلی انسان از زمین دگرگون شد. امروزه بیشتر مطالعه‌های هواشناسی و داده‌های مربوط به هواکُره، از نمای کلی زمین و نگاه از بیرون به آن، به‌دست آمده است. نتیجه به‌دست آوردن آگاهی بیشتر از وضعیت زمین کمک کرد تا جنبش‌های حمایت از محیط زیست به راه بیفتند تا مشکلات مربوط به تأثیر انسان بر پیرامون خود و از میان بردن منابع زمین را پوشش دهند.
برخی فرهنگ‌ها زمین را خدا می‌دانستند و ویژه تر آن را یک ایزدبانو فرض می‌کردند. برخی هم آن را خدای مادر یا خدای باروری می‌دانستند. در برخی آیین‌ها به ویژه در اسلام و مسیحیت پروتستانی، دربارهٔ آفرینش زمین از سوی خدای یکتا یا خدایان سخن به میان آمده و به صراحت بر راستی آن تأکید شده است. اما در میان گروه‌های مذهبی، آیین‌هایی وجود دارد
که این مطلب را نپذیرفته‌اند همچنان که برخی از گروه‌های علمی (و نه همه) نیز پدیدهٔ آفرینش را رد کرده‌اند. برای نمونه می‌توان از تقابل آفرینش‌گرایی و تکامل یاد کرد.
زمین در ادبیات

فردوسی در شاهنامه آفرینش زمین را چنین توصیف کرده است.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| از آغاز، باید که دانی درست |  |  سرِ مایهٔ گوهران از نخست |
| که یزدان ز ناچیز چیز آفرید |  |  بدان تا توانایی آرد پدید |
| سرِ مایهٔ گوهران، این چهار |  |  برآورده بی رنج و بی روزگار |
| یکی آتشی بر شده تابناک |  |  میان، آب و باد از برِ تیره‌خاک |
| نخستین که آتش به جنبش دمید |  |  ز گرمیش، پس خشکی آمد پدید |
| و زان پس ز آرام سردی نمود |  |  ز سردی همان باز، ترّی فزود |
| چو این چار گوهر به جای آمدند |  |  ز بهر سِپَنجی سرای آمدند |
پویانمایی شکسته شدن پانگه‌آ
میزان یخ و برف در قطب شمال که در تابستان سال ۲۰۱۸ به کمترین مقدار خود رسید، ناسا این اتفاق را یک رکورد دانست.
مرز بین روز و شب در زمین که از ایستگاه فضایی بین‌المللی گرفته شده است.
این انیمیشن دمای زمین را از سال ۱۸۸۰ تا سال ۲۰۱۷ را مقایسه می‌کند که در نقاطی که آبی رنگ است دما پایین‌تر و نقاطی که قرمز رنگ است دمای بالاتر را نشان می‌دهد.
چرخهٔ زندگی خورشید
سیاره‌های سنگی از چپ به راست: تیر، ناهید، زمین و مریخ
آتشفشان چیمبورازو در اکوادور بیرونی‌ترین نقطه از سطح زمین
نقشهٔ ناهمواری‌های امروز زمین، داده‌ها گرفته شده از مرکز داده‌های نشنال جئوگرافیک
نمودار بلندی‌های پوستهٔ زمین
تصویربرداری ماهواره‌ای ناسا از پوشش ابری زمین
در این منظره بخشی از ماه زیر هواکُرهٔ زمین پنهان شده و بخشی به صورت تغییر شکل یافته دیده می‌شود. نگاره از ناسا
هم‌سنجی سیاره‌های سامانهٔ خورشیدی با تعدادی از ستاره‌های مشهور:
الف:
زمین (۴) > ناهید (۳) > مریخ (۲) > تیر (۱)
ب:
مشتری (۸) > زحل (۷) > اورانوس(۶) > نپتون (۵) > زمین (بدون شماره)
پ:
شباهنگ (۱۱) > خورشید (۱۰) > ولف ۳۵۹ (۹) > مشتری (بدون شماره)
ت:
دبران (۱۴) > نگهبان شمال (۱۳) > رأس پیکر پسین (۱۲) > شباهنگ (بدون شماره)
ث:
ابط‌الجوزا (۱۷) >قلب عقرب (۱۶) > پای شکارچی (۱۵) > دبران (بدون شماره)
ج:
وی‌وای سگ بزرگ (۲۰) >وی‌وی قیفاووس (۱۹) > مو قیفاووس (۱۸) > ابط‌الجوزا (بدون شماره)
نمایی از میدان مغناطیسی زمین. در این نگاره بادهای خورشیدی از چپ به راست می‌وزد.
نمای زمین از کره ماه که در ۲۴ دسامبر ۱۹۶۸ به‌وسیله ویلیام بیل اندرس در سفر آپولو ۸ عکس‌برداری شده است.
فیلم فرستاده شده از ایستگاه فضایی بین‌المللی. نقطهٔ آغاز این فیلم، جنوب شرقی آلاسکا است. نخستین شهری که دوربین از آن می‌گذرد سان‌فرانسیسکو و منطقهٔ پیرامون آن است (تقریباً در ثانیهٔ ۱۰ فیلم). اگر با دقت به فیلم نگاه کنید می‌توانید نقطهٔ جایگاه پل گلدن گیت را در صفحه پیدا کنید. باید در نوار نورانی کوچکی که درست پیش از سان‌فرانسیسکو و در نزدیکترین نقطه به ابرهای سمت راست قرار دارد نگاه کنید. آذرخش طوفان‌های روی منطقهٔ ساحلی اقیانوس آرام که در زیر پوشش ابرها قرار دارد به خوبی نمایان است. پس از آن دوربین از روی آمریکای مرکزی (نورهای سبز رنگ) و شبه‌جزیره یوکاتان در سمت چپ می‌گذرد. این سفر هنگامی که دوربین ISS بر روی پایتخت بولیوی، شهر لاپاز جای می‌گیرد به پایان می‌رسد.
نخستین عکس گرفته شده از زمین توسط فضانوردان، در پروژهٔ آپولو ۸
🜨
تیتو والورده

| تیتو والورده | تیتو والورده |
| --- | --- |
تیتو والوِرده در سال ۲۰۱۷: تیتو والوِرده در سال ۲۰۱۷
نام هنگام تولد: فرناندو گارسیا والوِرده
زادهٔ: ۲۶ آوریل ۱۹۵۱ ‏(۷۳ سال) آبیلا، اسپانیا
دیگر نام‌ها: فرناندو والوِرده
پیشه: بازیگر
سال‌های فعالیت: ۱۹۷۷-اکنون
تیتو والوِرده (اسپانیایی: Edgar Kennedy‎؛ ‏۲۶ آوریل ۱۹۵۱) بازیگر اهل اسپانیا است.
از فیلم‌ها یا مجموعه‌های تلویزیونی که وی در آن‌ها نقش داشته است، می‌توان به بال‌های پروانه، حمله به بانک مرکزی، اسکیلاچه، ملکه‌ها، جنگل افسون‌شده و پانزده سال و یک روز اشاره نمود.
تالار شهر پاریس

| تالار شهر پاریس | تالار شهر پاریس |
| --- | --- |
The Hôtel de Ville: The Hôtel de Ville
موقعیت در پاریس: موقعیت در پاریس
اطلاعات کلی: اطلاعات کلی
گونه: سیتی‌هال
سبک معماری: معماری نئورونسانس
موقعیت: پاریس فرانسه
مختصات: ۴۸°۵۱′۲۳″ شمالی ۲°۲۱′۸″ شرقی﻿ / ﻿۴۸٫۸۵۶۳۹°شمالی ۲٫۳۵۲۲۲°شرقی﻿ / 48.85639; 2.35222
پایان: ۱۳۵۷ ۱۵۳۳(توسعه) ۱۸۹۲(بازسازی)
تالار شهر پاریس (فرانسوی: Hôtel de Ville, Paris‎) سیتی‌هال شهر پاریس در فرانسه است که میزبان سازمان‌های مدیریتی محلی این شهر است. شهرداری پاریس از سال ۱۳۵۷ میلادی به‌طور پیوسته در این مکان بوده‌است. از سال ۱۹۷۷ میلادی شهردار پاریس نیز در این ساختمان زندگی می‌کند.
محمدصادق کوپال

| تیمسار صادق خان کوپال | تیمسار صادق خان کوپال |
| --- | --- |
استاندار آذربایجان غربی: استاندار آذربایجان غربی
دوره مسئولیت ۱۳۲۰ – ۱۳۲۱: دوره مسئولیت ۱۳۲۰ – ۱۳۲۱
پس از: امان‌الله عزالممالک اردلان
پیش از: اسماعیل مرزبان
فرمانده نیروی هوایی شاهنشاهی ایران: فرمانده نیروی هوایی شاهنشاهی ایران
متصدی: متصدی
آغاز به کار  ۵ مرداد ۱۳۱۰: آغاز به کار  ۵ مرداد ۱۳۱۰
رئیس شهربانی: رئیس شهربانی
دوره مسئولیت ۱۳۳۰ – ۱۳۳۱: دوره مسئولیت ۱۳۳۰ – ۱۳۳۱
دوره مسئولیت ۱۱ شهریور ۱۳۰۸ – آذر ۱۳۰۹: دوره مسئولیت ۱۱ شهریور ۱۳۰۸ – آذر ۱۳۰۹
پس از: محمد درگاهی
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: محمدصادق خان کوپال ۱۲۷۲ خورشیدی خوی،
درگذشته: ۳ بهمن ۱۳۳۴ خورشیدی (۶۲ سال) تهران،
ملیت: ایرانی
محل تحصیل: استانبول
پیشه: سیاستمدار
والدین: میرزا محمد تاجر
خدمات نظامی: خدمات نظامی
درجه: سرلشکر
فرمانده: فرماندهی‌ها رئیس کل ژاندارمری  رئیس ستاد لشکر آذربایجان  فرماندهی نیروهی هوائی 
جنگ‌ها/عملیات‌: جنگ با طرفداران سالار الدوله
مزار تیمسار محمد صادق کوپال در گورستان ابن بابویه شهرری
محمد صادق خان کوپال (زاده ۱۲۷۲ خوی – درگذشته ۳ بهمن ۱۳۳۴ تهران) از رجال سیاسی و نظامی اواخر قاجاریه و اوایل دوره پهلوی بود.
زندگی‌نامه

سرلشکر محمدصادق کوپال فرزند میرزا محمد تاجر، متولد ۱۲۷۲ در خوی است. پس از انجام تحصیلات مقدماتی در ایران، به استانبول رفت و از دانشکدهٔ افسری آنجا در رشتهٔ توپخانه فارغ‌التحصیل گردید و دانشگاه جنگ آن کشور را نیز گذرانید. بعد از مراجعت به ایران، وارد ژاندارمری شد و مدارج نظامی را در آنجا طی کرد. در جنگ‌های مختلف از جمله جنگ با سالارالدوله شرکت داشت. مدتی نیز ریاست ژاندارمری فارس با او بود. در آن سمت نیز خدماتی انجام داد. در جنگ بین‌المللی اول جزء مهاجرین بود و مدتی در کرمانشاه و استانبول اقامت داشت. در ۱۲۹۹ با درجهٔ سرهنگی فرمانده ژاندارمری کردستان بود که کودتا انجام گرفت و او به تهران احضار شد و در تشکیلات جدید ارتش، آجودان شد و مدتی والی پشتکوه بود. در ۱۳۰۸ با درجهٔ سرتیپی ریاست شهربانی به او محول شد ولی ریاست او زیاد طول نکشید و در آذر ۱۳۰۹ برکنار شد. در دوره کوتاه ریاست کوپال بر شهربانی روند تعقیب مخالفان سیاسی حکومت رضاشاه ادامه یافت. برخی رجال درجه اول نظیر نصرت‌الدوله فیروز در این دوره محاکمه و در زندان شهربانی محبوس شدند.
مشاغل بعدی او عبارتند از ریاست اداره نظام وظیفه، رئیس ستاد لشکر آذربایجان، وابسته نظامی در ترکیه، ریاست رکن چهارم ستاد ارتش، فرماندهی نیروهی هوائی و ریاست قورخانه.
کوپال بعد از شهریور ۱۳۲۰ استاندار آذربایجان غربی شد و مدتی نیز ظاهراً به جرم فاشیست بودن در زندان متفقین بسر برد. بعد از آزادی از زندان، ریاست دادرسی ارتش را گرفت. در ۱۳۲۶ با احراز درجهٔ سرلشکری، رئیس ژاندارمری کل کشور گردید و در ۱۳۳۰ ریاست شهربانی به او سپرده شد؛ ولی اوضاع و احوال آن روز ریاست او را طولانی نکرد و در تیرماه ۱۳۳۱ از کار کنار رفت و بازنشسته شد و از آن تاریخ به بعد کاری به او داده نشد.
او تنها افسری است که در ارتش ایران مدت ۲۰ سال در درجهٔ سرتیپی توقف نموده است. کوپال در اوایل سلطنت رضاشاه یکی از صاحبان قدرت بود و با اشخاصی مانند تیمورتاش و داور و نصرت‌الدوله برابری می‌کرد. به همین دلیل در ۳۸ سالگی به ریاست نظمیه کل مملکتی (شهربانی کشور) منصوب شد ولی نتوانست موقعیت خود را حفظ کند. سرلشکر کوپال در سال ۱۳۳۴ در سن ۶۲ سالگی در تهران درگذشت و در ابن بابویه شهرری به خاک سپرده شد.
سمت‌ها

فرماندهی آتشبار توپ شنیبدر کوهستانی در توپخانه
حکومت پشتکوه از ۱۳۴۷
ریاست کل شهربانی کشور
سرپرستی کل اداره هواپیمایی (از ۱۳۵۰ ه ق. / ۱۳۱۰ ه ش)
ریاست اداره کل ژاندارمری
فرمانداری نظامی رضائیه (از شهریور ۱۳۲۰ ه ش)
ریاست کل شهربانی (از ۱۳۳۰ ه ش.
درجات نظامی

سلطانی (سروانی) (۱۳۳۰ ه ق)
سرگردی (۱۳۳۳)
سرتیپی (۱۳۴۸ ه ق. / ۱۳۰۸ ه ش)
سرلشکری (۱۳۶۵)
شماره دو سمت چپ: محمد صادق کوپال
جیمز کلیر

جیمز کلیر نویسنده آمریکایی است که بیشتر به خاطر کتاب عادت‌های اتمی مشهور است.
عادت‌های اتمی

با تکیه بر مبادلاتی که با خوانندگان لیست ایمیل خود داشت، جیمز کلیر در سال ۲۰۱۸ کتاب عادت‌های اتمی خود را در مورد چگونگی ایجاد عادات کوچک و مکرر که تأثیر مفید و انباشته زیادی بر زندگی فرد دارند، منتشر کرد. طبق مقدمه کتابش، او باید در هنگام توانبخشی از آسیب شدید جمجمه ای که هنگام بازی بیسبال متحمل شده بود، چنین عاداتی را ایجاد می‌کرد.
او در کتابش ادعا می‌کند که در حالی که بسیاری از مردم می‌توانند به راحتی اهداف و برنامه‌هایی ایجاد کنند، اما اغلب برای پایبندی به آن‌ها در زندگی روزمره خود تلاش می‌کنند. این ایده شبیه به مفهوم مقاصد اجرایی است که توسط روان‌شناس آلمانی پیتر گولویتزر ایجاد شده است.
بسیاری از نویسندگان ایده‌های ارائه شده در عادات اتمی را با انتشار کتاب‌های کاری و راهنماهایی برای اجرا گسترش داده‌اند. در فوریه ۲۰۲۴، جیمر کلیر از راه اندازی یک اپلیکیشن عادت‌های جدید به نام Atoms خبر داد.
سنین جوانی و تحصیل

کلیر که در همیلتون، اوهایو بزرگ شد، مدرک خود را دررشته بیومکانیک از دانشگاه دنیسون در سال ۲۰۰۸ دریافت کرد و در آنجا به عنوان کاپیتان تیم بیسبال نیز مشغول بود. در طول دوران تحصیل خود در دانشگاه، دو بار در سمپوزیوم سنت گالن شرکت کرد و در نهایت در دومین سال حضور خود در مسابقه جهانی مقاله برنده شد.
حرفه

پس از فارغ‌التحصیلی از دنیسون، کلیر کار خود را به عنوان مربی عملکرد برای ورزشکاران و مدیران آغاز کرد. سپس به نویسندگی و سخنرانی عمومی پرداخت. در سال ۲۰۱۲ او برای اولین بار شروع به نوشتن در مورد خودسازی کرد. اولین کتاب او، عادتهای اتمی، بیش از ۱۵ میلیون نسخه در سراسر جهان به چندین زبان فروخته است. کارهای او همچنین در نیویورک تایمز، فوربس و تایم برجسته شده است.
آثار

عادتهای اتمی - خرده عادتها
قدرت شروع ناقص
ذهنیت برنده
دورود

برای دیگر کاربردها، دورود (ابهام‌زدایی) را ببینید.
| دورود | دورود |
| --- | --- |
نمای هوایی شهر دورود و کارخانه سیمان: نمای هوایی شهر دورود و کارخانه سیمان
کشور:  ایران
استان: لرستان
شهرستان: دورود
بخش: مرکزی
نام(های) پیشین: بین‌النهرین (قاجاریه)، بحرین (از پهلوی یکم)، دورود (از پهلوی دوم)
سال شهرشدن: از دوره پهلوی
مردم: مردم
جمعیت: ۱۳۴۵۳۷ نفر سال ۱۳۹۵
رشد جمعیت: ۲۲٬۲۵+
جغرافیای طبیعی: جغرافیای طبیعی
مساحت: ۳۶ کیلومتر
ارتفاع: ۱۵۲۲/۲۵ متر
آب‌وهوا: آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه: ۱۶ درجهٔ سلسیوس
میانگین بارش سالانه: ۶۷۹
روزهای یخبندان سالانه: ۷۴
اطلاعات شهری: اطلاعات شهری
شهردار: غلام حاجیوند
تأسیس شهرداری: ۱۳۲۶ خورشیدی
ره‌آورد: ماشته، گلیم لری، برنج عسل، روغن حیوانی، شیرینی بورساق، نان کلوا، ترخینه، زردآلو، گردو
پیش‌شمارهٔ تلفن: ۰۶۶
وبگاه: شهرداری دورود
شناسهٔ ملی خودرو:  ایران۴۱ د ۴۱ و ۴۱ ی
کد آماری: ۱۴۹۱
  دورود  روی نقشه ایران ۳۳°۴۹′شمالی ۴۹°۰۰′شرقی﻿ / ﻿۳۳٫۸۲°شمالی ۴۹٫۰۰°شرقی﻿ / 33.82; 49.00   :   دورود  روی نقشه ایران ۳۳°۴۹′شمالی ۴۹°۰۰′شرقی﻿ / ﻿۳۳٫۸۲°شمالی ۴۹٫۰۰°شرقی﻿ / 33.82; 49.00   
 :  
دورود (تلفظپرونده:دورود.ogg) یکی از شهرهای استان لرستان و مرکز شهرستان دورود است. دورود از نظر جمعیت بعد از خرم‌آباد و بروجرد، سومین شهر پرجمعیت لرستان و هفتادوهشتمین شهر پر جمعیت ایران است. جمعیت شهرستان دورود برابر با ۹۳۸'۲۴۱ نفر گزارش شده است و در این بین جمعیت شهرنشین دورود برابر با ۵۳۷'۱۳۴ بوده است. دورود در دامنه رشته کوه زاگرس قرار گرفته است. دو سر شاخه رود دز یکی از شمال و یکی از شرق به نام‌های «تیره» و «ماربره»، در دورود به هم می‌پیوندند و با نام رود سزار سرچشمه اصلی رود دز می‌شوند. از لحاظ گردشگری، بیشتر توجه به جاذبه‌های طبیعی و تاریخی دورود معطوف می‌شود. وجود آبشار بیشه و دریاچه گهر دردورود باعث شده است که این شهر لقب پایتخت طبیعت ایران را یدک بکشد. به دلیل وجود آبشارهای متعدد در این شهر لقب سزمین آبشارهای خروشان هم به این شهر داده می‌شود. همچنین دورود، از صنعتی‌ترین، پر بارش‌ترین و پر رفت و آمدترین شهرهای استان لرستان به حساب می‌آید. مردم شهر دورود عمدتاً مسلمان و پیرو مذهب شیعه هستند. زبان مردم آن لری است.
همچنین با رونق‌گیری اقتصاد شهر و عبور راه‌آهن سراسری از شهر، مهاجرت به شهر افزایش یافت. همچنین بزرگراه‌های شمال- جنوب و شرق به غرب از این شهر، دورود را در زمره شهرهای با حمل و نقل مناسب‌تری قرار داده است. دورود از شهرهای صنعتی ایران است. وجود کارخانه سیمان دورود، صنایع دفاع، صنایع غذایی گهر، کارخانه فارسیت، کارخانه قند و … در دورود باعث رونق‌گیری اقتصادی شهر شده است. این شهر همچنین از معادن سنگ زیادی برخوردار است که کارخانه‌های سنگبری و سیمان را تغذیه می‌کند. محصولات این کارخانه‌ها به استان‌های همسایه و نقاط مختلف کشور صادر می‌شوند. از نظر اماکن تاریخی و گردشگری در دورود می‌توان به پل تاریخی چالانچولان، قلعه رومیان، حمام تاریخی، قلعه تاریخی و گورستان روستای افراونده و … اشاره کرد. گفتنی است برخی آثار تاریخی دورود مربوط به دوره نو سنگی و عصر مس است.
بر اساس مستندات سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور، شهرداری دورود از سال ۱۳۲۸ خورشیدی تأسیس شده که جمعیت آن بالغ بر هفت هزار نفر می‌شد، در سال ۱۴۰۱، درجه شهرداری این شهر ۸ بوده است.
نام‌گذاری

دورود در دوره قاجاریه به دلیل تلاقی دو رودخانه تیره و ماربره، بین‌النهرین (به معنای دو رود) نامیده می‌شد. در دوره پهلوی یکم این نام به بحرین (بین دو دریا) تغییر پیدا کرد تا اینکه در دوره پهلوی دوم نام شهر از بحرین به دورود تغییر پیدا کرد. دلیل اصلی نام‌گذاری شهر دورود از گذشته تا به امروز، وجود دو رودخانه تیره و ماربره بوده که در این شهر تلاقی پیدا کرده‌اند.
تاریخ

دورود به دلیل موقعیت جغرافیایی، در طول تاریخ همواره مورد توجه بوده است تا جایی که بعضی حفاری‌ها در این منطقه سبب پیدایش دهکده‌هایی با بیش از هفت هزار سال قدمت شده است. دشت سیلاخور و مخصوصاً مکان فعلی شهر دورود به دلیل غنی بودن از نظر کشاورزی، شاه راه بودن، خوش آب و هوا بودن، منحصر به فرد بودن زیست‌بوم آن، از گذشته تا کنون مورد توجه ویژه قرار داشته است. از جمله آثار تاریخی شهر دورود می‌توان به گورستان‌های تاریخی که قدمت آن‌ها به بیش از ۵۰۰۰ سال می‌رسد اشاره کرد. از دیگر مناطق تاریخی شهرستان دورود روستای افراونده می‌باشد. این روستا دارای حمام تاریخی، قلعه تاریخی و گورستان تاریخی می‌باشد که قدمت ساخت آن‌ها به دوره صفویه یا زندیه می‌رسد.


از جاذبه‌های تاریخی شهرستان دورود می‌توان به پل تاریخی چالانچولان اشاره کرد. پایه این پل در زمان ساسانیان پایه‌گذاری شده است و در زمان صفویه گسترش پیدا کرد. این پل بر روی رودخانه سزار احداث شده است و طول پل ۶ در ۱۲۰ متر است که دارای ۶ طاق چشمه می‌باشد که ارتفاع طاق چشمه‌ها به بیش از یک متر می‌رسد. پل تاریخی چالان چولان دارای موج شکن‌هایی در قسمت شمال غربی است. جهت امنیت عابرین از روی پل، دو طرف پل دارای دیواره آجری به ارتفاع ۹۰ سانتی‌متر است. این پل به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این پل در ۲۰ کیلومتری شهر دورود واقع شده است.
از مهم‌ترین آثار تاریخی دورود که قدمت آن‌ها از پیش از اسلام تا پس از اسلام می‌رسد، می‌توان به‌طور خلاصه به موارد زیر اشاره کرد: تپه باباشاه، پاتپه دورود، تپه گوشه پل ۳، تپه آسیاب عالم‌آباد، تپه گورستان چقا بهرام، تپه گورستان یهودیان، محوطه روباه چالانچولان، محوطه عزیزآباد کوچک، حمام افراونده، حمام دوخواهران، حمام عالم‌آباد، حمام چوبدار علیا، تپه بالاده کلنگانه، تپه سبز ۲، تپه قلعه جهانگیر (۲–۱)، روستای تاریخی درمیان،
جغرافیا

شهر دورود بر کوهپایه‌های زاگرس و در دشت سیلاخور قرار گرفته است به طوریکه از جنوب به کوه‌های باباهور ختم می‌شود، همچنین در جنوب شرقی شهر کوه پریز چشم‌انداز منحصر به فردی را به وجود آورده است. دورود شهرستانی است در شرق استان لرستان و مرکز آن شهر دورود است. مساحت شهرستان دورود ۱۳۲۶ کیلومتر مربع است که ۷/۴٪ خاک لرستان را شامل می‌شود. این شهرستان از غرب به شهرستان خرم‌آباد، از شمال به شهرستان بروجرد و شهرستان شازند، از شرق به شهرستان ازنا، از جنوب به شهرستان الیگودرز متصل است.
جغرافیا > اقلیم

دورود دارای آب و هوای آب و هوای معتدل کوهستانی است. دورود معمولاً دارای بیشترین بارش در استان لرستان می‌باشد که متوسط بارش سالانه در این شهرستان ۶۸۶/۴ میلی‌متر است. میانگین بارش در فروردین به بیش از ۱۰۰ میلی‌متر می‌رسد و در اردیبهشت به ۲۲ میلی‌متر کاهش می‌یابد. همچنین میانگین بارش در آبان ۱۹۴/۴، آذر ۱۳۱/۴، دی ۱۰۷/۹، بهمن ۵۲/۳ و اسفند ۴۷/۵ می‌باشد. تعداد روزهای یخبندان در دورود ۷۴ روز می‌باشد.
کم‌ترین درجه حرارت شهر دورود در زمستان به‌طور میانگین ۷۹٫۵ درجه سانتی‌گراد و بیشترین درجه حرارت در تابستان به‌طور میانگین ۵٫۲۷ درجه سانتی‌گراد است.
دورود به دلیل عواملی مانند کوهستانی بودن منطقه ریزش باران و برف فراوان، دارای شبکه آب‌های روان غنی و است و یکی از مناطق پرآب استان لرستان محسوب می‌شود.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | شازند، اراک | شازند، بروجرد | بروجرد |  |
|  | ازنا |  | خرم‌آباد |  |
|  | ازنا |    دورود     | خرم‌آباد |  |
|  | ازنا |  | خرم‌آباد |  |
|  | الیگودرز | الیگودرز | خرم‌آباد |  |
جغرافیا > زمین لرزه

دورود از نقاط زلزله خیز کشور است. منطقه دورود و نواحی اطراف آن روی کمربند چین خورده زاگرس که نواحی جنوب و جنوب غرب کشور را شامل می‌شود قرار دارد. در سده سیزدهم هجری قمری زمین‌لرزه‌ای با بزرگای ۴/ ۷ ریشتر دشت سیلاخور را لرزاند که دست کم ۸۰۰۰ نفر کشته برجا گذاشت. این زلزله، یکی از بزرگ‌ترین زمین لرزه‌های ثبت شده ایران است. همچنین زمین لرزه فروردین ۱۳۸۵ باقدرت ۶٫۱ ریشتر از جمله زمین لرزه‌های بزرگ این منطقه بوده است. این حادثه که با دو پیش‌لرزه و بیش از یکصد و پنجاه پس‌لرزه همراه بود، مخرب‌ترین زمین لرزه این سال در این کشور بود و باعث کشته شدن ۶۳ نفر و زخمی شدن بیش از ۱٬۴۵۰ نفر از مردم شهرستان‌های بروجرد و دورود شد.
جغرافیا > سِیل

دورود به دلیل قرارگیری در دشت سیلاخور و دارا بودن کم‌ترین ارتفاع در این دشت و همچنین وجود رودخانه‌های متعدد همچون تیره و ماربره، و وجود سدهای همچون سد مروک در بالا دست این رودخانه‌ها، همیشه یکی از کاندیدهای وقوع سِیل می‌باشد. در فروردین ماه ۱۳۹۸، با ورود سامانه بارشی بسیار قوی از غرب و جنوب غربی ایران، بسیاری از شهرهای استان لرستان هشدار وقوع سِیل در یافت کردند. در دورود به دلیل سر ریز شدن سد مروک و همچنین طغیان رودخانه تیره، خانه‌های در جوار رودخانه، ۸ روستا در بخش مرکزی دورود تخلیه شدند. همچنین کودکی ۱۰ ساله نیز در دورود قربانی سیل ۹۸ شد. خسارات در دورود در سطح آب گرفتگی خانه‌های اطراف رودخانه، رانش زمین و مسدود شدن راه ارتباطی برخی از روستاها گردید.
مردم‌شناسی > جمعیت

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت شهرنشین دورود۱۳۴٬۵۳۷ نفر بوده است. دورود، هشتادمین شهر پر جمعیت ایران و سومین شهر پر جمعیت استان لرستان پس از خرم‌آباد و بروجرد می‌باشد. جمعیت شهرستان دورود در همین سال این شهر ۲۴۱٬۹۳۸بوده است. از جمعیت شهرستان دورود، ۱۲۱٬۵۰۸ نفر را مردان و ۱۲۰٬۴۳۰ نفر را زنان تشکیل می‌دهند.
مردم‌شناسی > زبان و گویش

مردم دورود به زبان لری صحبت می‌کنند. از نظر زبان و گویش در شهر دورود می‌توان به گویش‌های لری بختیاری، لری مینجایی خرم‌آباد و لری بالاگریوه ی ولکی دراطراف دورود روستاها لری سیلاخوری اشاره کرد.
مردم‌شناسی > دین و مذهب

مردم شهر دورود شیعه هستند هر ساله مراسم عزاداری محرم در دورود انجام شده که مردم در آن به عزاداری برای حسین بن علی و یارانش می‌پردازند.
جاذبه‌های طبیعی

شهرستان دورود دارای جاذبه‌های طبیعی بسیاری است به طوری‌که از این شهرستان به عنوان پایتخت طبیعت ایران یاد می‌شود. در سال ۱۳۸۹ تمبر اختصاصی با عنوان دورود پایتخت طبیعت ایران توسط پست جمهوری اسلامی ایران به چاپ رسید. برای معرفی طبیعت زیبای شهرستان دورود می‌توان به مناطق زیر اشاره کرد: آبشار بیشه، دریاچه گهر، کوه رنگیه، غار مرده‌ها، غار منو، غار وقت ساعت، آبشار دوش خرسان، آبشار ازنادر، آبشار عزیز آباد، دره نی گا (نیگا)، تنگه هشوید، تالاب ازگن، بیشه لنج آباد، بیشه آبگرم اشاره کرد.
جاذبه‌های طبیعی > دریاچه گهر

دریاچه گهر یکی از زیباترین و منحصربه‌فردترین دریاچه‌های ایران است که در شهرستان دورود قرار گرفته و سالانه پذیرای بسیاری از گردشگران داخلی و خارجی است. این دریاچه زیبا در منطقه حفاظت‌شده اشترانکوه قرار دارد که هم‌اکنون مدیریت حفاظت محیط زیست این منطقه در اختیار اداره حفاظت محیط زیست لرستان است که به نگین زاگرس معروف است. این دریاچه، آبی شفاف و کریستالی دارد به گونه‌ای که در نقاط کم عمق (۴ متر) می‌توان ماهیان کف دریاچه را به خوبی مشاهده کرد. خود دریاچه بزرگ به دو بخش ساحلی ماسه‌ای و صخره‌ای تقسیم می‌شود. بخش‌های ساحلی در غرب و شرق دریاچه قرار دارند که برای شنا کردن مناسب هستند. ارتفاع این منطقه از سطح دریا ۲۳۶۰ متر است. زمین شناسان احتمال می‌دهند که دریاچه گهر بر اثر وقوع یک زمین لرزه عظیم به وجود آمده‌اند چرا که بر روی گسل اصلی زاگرس قرار دارند. عمق گهر نیز از چهار تا ۲۸ متر است. دریاچه گهر از اواخر بهار تا پایان تابستان هوای دلپذیری دارد و طبیعت سبز و دلربای آن شما را مجذوب خود می‌کند. این دریاچه تحت نظارت کارشناسان یونسکو قرار گرفته است و قرار است در آینده دریاچه گهر دورود ثبت جهانی شود.