زبان آسی
واژگان

واژگان زبان آسی به دلیل اینکه از گروه زبان‌های ایرانی شمال شرقی می‌باشد بیش از هر زبان دیگری شبیه گویش‌های مختلف پامیری و یغنابی و نیز پشتو می‌باشد. وامواژه‌های زبانی دیگر و تغییرات آوایی به دلیل همجواری با زبان‌های غیر ایرانی در واژه‌شناسی آسی دخیل بوده است اما از نظر واژگان همچنان ویژگی ایرانی خود را حفظ نموده‌اند. زبان آسی مانند زبان فارسی فاقد جنس و تثنیه می‌باشد. ضمائر مالکی مانند گویش‌های کناره دریای کاسپین در ایران پیش از اسم و مضافٌ‌الیه پیش از مضاف می‌ایستد. گاهی جملات با گروه‌های اسمی همراه می‌شود.
| فارسی | ایرِنی | دیگُوری |
| --- | --- | --- |
پیل (فیل): pel
| پیغمبر | paxumpar | paxompar |
زندان: zindon
| نمد | nemat | nemad |
| نشان | neshân | nesân |
| آدمیان، مردم | âdam | âdan |
سر: sar
گوش: ghush
دندان: dandâg
| انگشت | anguzh | anguz |
| خدا | khwestâw | khusâi |
خورشید: khur
| خوردن | kharen | kharun |
| خوش | khorzh | khorz |
خرس: ârs
باریدن: wâren
| معنی> ترجمه به زبان‌های دیگر | آتش> ترجمه به زبان‌های دیگر | ماه> ترجمه به زبان‌های دیگر | نو> ترجمه به زبان‌های دیگر | مادر> ترجمه به زبان‌های دیگر | خواهر> ترجمه به زبان‌های دیگر | شب> ترجمه به زبان‌های دیگر | بینی> ترجمه به زبان‌های دیگر | سه> ترجمه به زبان‌های دیگر | سرخ> ترجمه به زبان‌های دیگر | زرد> ترجمه به زبان‌های دیگر | سبز> ترجمه به زبان‌های دیگر | گرگ> ترجمه به زبان‌های دیگر |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| آسی | арт art | мæй mæj | нæуæг næwæg | мад mad | хо xo | æхсæв æxšæv | фындз fênz | æртæ ærtæ | сырх šêrx | бур bur | цъæх ts'æx | бирæгъ biræğ |
| سنسکریت | agni/atar | māsa | nava | matar | svasā | rātri | nāsa | traya | rudhira | peeta |  | vrkis |
| اوستایی | ātarš | måŋh | nauua | mātar | xᵛaŋhar | xṣap | vaenā | θri | suxra | zairita |  | vəhrka |
| پشتو | اور or | میاشت mjāšt | نوی nəwai | مور mōr | خور xōr | شپه špa | پوزه pōza | دری drē | سور sur | ژړ žəṛ | شین šin | لیوه lewə |
| هندی | āg | mahīna | nayā | mā | behn | rāt | nāk | tīn | lāl | pīlā | harā | bheyrryā |
| کردی | ئاگر āgr | مانگ/ مه māň/mah | نه‌و/نه naw/nah | دالگ/دایک dālg/dāyik | خوه‌یشگ xwašeg | شه‌و šaw | لوت lüt | سهse | سوور/سۆر sûr/sōr | زه‌رد zard | سه‌وز/که‌سک sawz/kask | گور/گورگ gor/gurg |
| انگلیسی | fire | month | new | mother | sister | night | nose | three | red | yellow | green | wolf |
| آلمانی | Feuer | Monat | neu | Mutter | Schwester | Nacht | Nase | drei | rot | gelb | grün | Wolf |
| لاتین | ignis | mēnsis | novus | māter | soror | nox | nasus | trēs | ruber | flāvus, gilvus | viridis | lupus |
| فرانسه | feu | mois | nouveau | mère | sœur | nuit | nez | trois | rouge | jaune | vert | loup |
| ایتالیایی | fuoco | mese | nuovo | madre | sorella | notte | naso | tre | rosso | giallo | verde | lupo |
| اسپانیایی | fuego | mes | nuevo | madre | hermana | noche | nariz | tres | rojo | amarillo | verde | lobo |
| کاتالان | foc | mes | nou | mare | germana | nit | nas | tres | roig / vermell | groc | verd | llop |
| رومانیایی | foc | luna | nou | mamă | soră | noapte | nas | trei | roşu | galben | verde | lup |
| یونانی | φωτιά fotiá | μήνας minas | νέος neos | μητέρα mitera | αδελφή adhelfi | νύχτα nihta | μύτη miti | τρία tria | ερυθρός erithros | κίτρινος kitrinos | πράσσινος prassinos | λύκος likos |
| لیتوانیایی | ugnis | mėnuo | naujas | motina | sesuo | naktis | nosis | trys | raudona | geltona | žalias | vilkas |
| بلغاری | огън ogən | месец mesets | нов nov | майка maika | сестра sestra | нощ nosht | нос nos | три tri | червен cherven | жълт zhălt | зелен zelen | вълк vălk |
| روسی | огонь ogón’ | месяц miesyats | новый novyi | мать mat' | сестра siestra | ночь noch' | нос nos | три tri | красный، рыжий krasnyi, ryzhyi | жёлтый zholtyi | зелёный zielionyi | волк volk |
| طبری (مازندرانی) | تَش taš | مونگ muŋ | نو Nu | مار mār | خواخِر xaxer | شو šu | فِنی feni | سه se | سِرخ serx | زَرد zard | سوز sūz | وِرگ verg |
| لری | ئاگر āgr | مه mah | نیو new | دا/دالکه dā/dālka | ددو dado | شه‌و šaw | نووفت nowft | سهse | سوور/سۆر sûr/sōr | بور bur | سه‌وز/ sawz | گورگ/ورگ vorg/gurg |