رای (موسیقی)
تاریخچه > بعد از استقلال

در دهه ۱۹۶۰، مسعود بلمو و بلکاسم بوتلجا کار خود را آغاز کردند و صدای رای را تغییر دادند و در نهایت در سال ۱۹۶۴ در الجزایر پذیرفته شدند. در دهه ۱۹۷۰ فن‌آوری ضبط شروع به پیشرفت‌تر کرد و ژانرهای وارداتی نیز مورد توجه الجزایری‌ها قرار گرفت، به‌ویژه رگی جامائیکایی با اجراکنندگانی مانند باب مارلی. در طول دهه‌های بعدی رای به‌طور فزاینده‌ای سبک‌های موسیقی متنوعی را که در الجزایر ظهور می‌کردند، جذب کرد. در طول دهه ۱۹۷۰ هنرمندان رای تأثیراتی را از کشورهای دیگر مانند مصر، اروپا و قاره آمریکا وارد کردند. ترومپت، گیتار الکتریک، سینث‌سایزر و درام سازهای خاصی بودند که در این موسیقی قرار گرفتند. این آغاز پاپ رای بود که توسط نسل بعدی اجرا شد که عنوان شاب (برای مرد) یا شابه (برای زن) به معنای «جوان» را برای خود انتخاب کردند تا خود را از نوازندگان قدیمی این سبک متمایز کنند. از برجسته‌ترین اجراکنندگان رای جدید می‌توان به چابا فادلا، شاب حمید و شاب مامی اشاره کرد. زمانی که اولین جشنواره بین‌المللی رای در الجزایر در سال ۱۹۸۵ برگزار شد، شاب خالد با این ژانر هم‌گام شده بود. جشنواره‌های بیشتری در الجزایر و خارج از آن برگزار شد و رای به یک سبک جدید محبوب و برجسته در بازار نوظهور موسیقی جهانی تبدیل شد. موفقیت بین‌المللی این ژانر از اوایل سال ۱۹۷۶ با به شهرت رسیدن تهیه‌کننده رشید بابا احمد آغاز شد.
هزینه‌های اضافی تولید صفحه گرامافون و همچنین جنبه‌های فنی تحمیل‌شده بر رسانه‌ها توسط موسیقی، باعث شد تا این ژانر تقریباً به‌طور انحصاری در اوایل دهه ۱۹۸۰ بر روی نوار کاست منتشر شود، درحالی‌که تعداد زیادی از موسیقی‌ها اصلاً مشابه صفحه گرامافون نداشتند و بسیار محدود بودند.
درحالی‌که این شکل از رای فروش نوار کاست را افزایش داد، ارتباط آن با رقص مختلط، عملی ناپسند بر اساس دیدگاه‌های اسلامی، منجر به سرکوبی شد که مورد حمایت دولت بود. این سرکوب به‌دلیل محبوبیت فزاینده رای در فرانسه، جایی که جامعه عرب مغربی آن را به‌شدت خواستار بود، لغو کرد. این محبوبیت در فرانسه در نتیجه اوج‌گیری مبارزات فرانسوی-عربی علیه نژادپرستی افزایش یافت. این قضیه منجر به پیروی از مخاطبان سفیدپوست شد که با مبارزات ضد نژادپرستی موافق بودند.
پس از انتخاب رئیس‌جمهور شاذلی بن جدید در سال ۱۹۷۹، موسیقی رای به‌دلیل محدودیت‌های اخلاقی و اقتصادی کمترش فرصتی برای بازسازی پیدا کرد. اندکی پس از آن، رای با استفاده از سازهایی مانند سینث‌سایزرهای الکتریکی، گیتار و درام شروع به تبدیل شدن به پاپ-رای کرد.
در دهه ۱۹۸۰ رای دوره اوج محبوبیت خود را آغاز کرد. پیش از این، دولت الجزایر به‌دلیل موضوعات پرخطر از نظر جنسی و فرهنگی، مانند الکل و مصرف‌گرایی، دو موضوعی که برای فرهنگ سنتی اسلامی تابو بود، با رای مخالفت کرده بود.
دولت در نهایت سعی کرد رای را ممنوع کند، واردات کاست‌های خالی را ممنوع کرد و پاسپورت نوازندگان رای را مصادره کرد. این کار برای جلوگیری از انتشار رای نه تنها در سراسر کشور، بلکه برای جلوگیری از گسترش آن در سطح بین‌المللی و ورود یا خروج از الجزایر انجام شد. اگرچه این امر فروش حرفه‌ای رای را محدود کرد، اما محبوبیت موسیقی از طریق فروش غیرقانونی و مبادله نوارها افزایش یافت. در سال ۱۹۸۵ سرهنگ الجزایری اسنوسی به جک لانگ وزیر فرهنگ فرانسه پیوست تا دولت الجزایر را متقاعد کند که رای را بپذیرد. او موفق شد دولت را وادار کند که پاسپورت‌ها را به موسیقی‌دانان رای بازگرداند و اجازه دهد تا رای در الجزایر با حمایت دولت ضبط و اجرا شود، و آن را بخشی از میراث فرهنگی الجزایر عنوان کرد. این امر نه تنها به دولت الجزایر اجازه داد تا از تولید و انتشار رای از نظر مالی منفعت داشته باشد، بلکه اجازه داد تا بر موسیقی نظارت داشته باشند و از انتشار موسیقی و رقص «ناسالم» جلوگیری کنند و همچنان از آن برای استفاده از وجهه ملی دولت الجزایر در جهان استفاده کنند. در سال ۱۹۸۵ اولین جشنواره رای دولتی در الجزایر برگزار شد و جشنواره‌ای نیز در ژانویه ۱۹۸۶ با حضور شاب خالد، شاب صحراوی، شابه فادلا، شاب حمید، شاب مامی و گروه رای نارائی در تئاتر ام‌سی ۹۳ بوبیگنی در فرانسه برگزار شد.
در سال ۱۹۸۸ دانشجویان و جوانان الجزایری برای اعتراض به خشونت دولتی، هزینه بالای مواد غذایی و حمایت از ارتش خلق الجزایر به خیابان‌ها سرازیر شدند. رئیس‌جمهور شاذلی بن جدید که از سال ۱۹۷۹ تا ۱۹۹۲ قدرت را در دست داشت، و دوستانش رای را مسئول قیام گسترده‌ای دانستند که در اکتبر ۱۹۸۸ منجر به کشته شدن ۵۰۰ غیرنظامی شد. اکثر خوانندگان رای این ادعا را رد کردند، از جمله شاب صحراوی، که گفت هیچ ارتباطی بین رای و شورش اکتبر وجود ندارد. با این حال، شهرت رای به‌عنوان موسیقی اعتراضی ماندگار شد، زیرا تظاهرکنندگان آهنگ شاب خالد «فرار، اما کجا؟» («El Harba Wayn») را برای کمک به اعتراض خود پذیرفتند:
جوانی کجا رفت؟
شجاعان کجایند؟
گلوی ثروتمند
بیچاره‌ها تا سر حد مرگ کار می‌کنند
شارلاتان‌های اسلامی چهره واقعی خود را نشان می‌دهند…
همیشه می‌توانید گریه کنید یا شکایت کنید
یا فرار… اما کجا؟
در دهه ۱۹۹۰ سانسور بر نوازندگان رای حاکم بود. یک خواننده تبعیدی رای، شاب حسنی پیشنهاد بازگشت به الجزایر و اجرای برنامه در استادیوم را در سال ۱۹۹۴ پذیرفت. شهرت حسنی و آهنگ‌های جنجالی او باعث شد که وی از سوی افراطیون بنیادگرای اسلامی تهدید به مرگ شود. در ۲۹ سپتامبر ۱۹۹۴ او اولین نوازنده رای بود که در بیرون خانه پدر و مادرش در منطقه گامبتا وهران به قتل رسید، بنا بر گزارش‌ها دلیلش آن بود که به دختران اجازه داده بود در یک کنسرت تلویزیونی گونه او را ببوسند. مرگ او در بحبوحه اقدامات خشونت‌آمیز دیگر علیه اجراکنندگان آفریقای شمالی اتفاق افتاد. چند روز قبل از مرگش، لونس ماتوب خواننده قبایلی توسط گروه اسلامی مسلح ربوده شد. سال بعد، در ۱۵ فوریه ۱۹۹۵ رشید بابا احمد تهیه‌کننده رای در وهران ترور شد.
تشدید تنش کمپین اسلام‌گرایان ضدرای باعث شد که نوازندگان رای مانند شاب مامی و شابه فضیله از الجزایر به فرانسه نقل‌مکان کنند. مهاجرت به فرانسه راهی برای حفظ موجودیت موسیقی بود. فرانسه جایی بود که الجزایری‌ها در دوران پس از استعمار برای یافتن کار به آن‌جا رفته بودند و نوازندگان فرصت بیشتری برای مخالفت با دولت بدون سانسور داشتند.
اگرچه رای در الجزایر مورد قبول جریان اصلی قرار گرفت، بنیادگرایان اسلامی همچنان به این ژانر اعتراض کردند و گفتند که این ژانر هنوز هم بسیار لیبرال و در تضاد با ارزش‌های سنتی اسلامی است. بنیادگرایان مدعی بودند که ژانر موسیقی هنوز هم تمایلات جنسی، الکل و فرهنگ مصرف غربی را ترویج می‌کند، اما منتقدان دیدگاه بنیادگرا اظهار داشتند که بنیادگرایان و موسیقی‌دانان رای در نهایت به‌دنبال نوکیشانی از یک جمعیت جوانان بودند، که مجبور بودند انتخاب کنند که به کدام یک از دو فرهنگ تعلق دارند. علی‌رغم حمایت دولت، شکاف بین آن دسته از شهروندانی که به اسلام سختگیرانه تعلق داشتند و حامیان صحنه رای باقی ماند.