گسترش ناتو
وضعیت کنونی > اوکراین

روابط حال و آینده اوکراین با ناتو از نظر سیاسی تفرقه افکن بوده‌است و بخشی از بحث بزرگتر بین روابط سیاسی و فرهنگی اوکراین با اتحادیه اروپا و روسیه است. در ۲۲ نوامبر ۲۰۰۲، و در فوریه ۲۰۰۵ اوکراین به طرح همکاری برای صلح ناتو پیوست.  سپس در آوریل ۲۰۰۵، اوکراین وارد برنامه گفتگوی تنگاتنگ با ناتو شد.
در مارس ۲۰۰۸، در زمان رئیس‌جمهوری ویکتور یوشچنکو و نخست‌وزیر یولیا تیموشنکو، اوکراین نامه رسمی درخواستی برای برنامه اقدام عضویت (MAP) ارسال کرد که اولین گام برای پیوستن به ناتو است. با این حال، این رهبران به مخالفان این تضمین را دادند که عضویت در هیچ همایه نظامی بدون تأیید عمومی در همه‌پرسی انجام نخواهد شد. این ایده مورد پشتیبانی تعدادی از رهبران ناتو، به ویژه رهبران اروپای مرکزی و شرقی قرار گرفته بود. رهبران روسیه مانند نخست‌وزیر و رئیس‌جمهور منتخب دیمیتری مدودف مخالفت خود را با عضویت اوکراین به وضوح اعلام کردند و تا پیش از نشست آوریل ۲۰۰۸ بخارست، فرستاده آنها به شکلی پویا علیه نقشه اوکراین لابی کرد. پس از گفتگوهای میان اعضا در نشست، یاپ دی هوپ شفر، دبیرکل ناتو در یک کنفرانس مطبوعاتی اعلام کرد که اوکراین به همراه گرجستان روزی به ناتو خواهند پیوست، اما هیچ‌کدام برنامه‌های اقدام عضویت را آغاز نخواهند کرد.  در این نشست، ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، در آخرین سخنرانی بین‌المللی خود جابه‌حایی شغلش با مدودف، نارضایتی‌های خود را از ناتو بیان کرد و عضویت اوکراین را «یک تهدید مستقیم» برای کشورش خواند.
انتخابات سال ۲۰۱۰ ویکتور یانوکوویچ را به ریاست جمهوری بازگرداند و چرخشی را در روابط اوکراین با ناتو به باور آورد. در فوریه ۲۰۱۰، او گفت که روابط اوکراین با ناتو در حال حاضر «به خوبی تعریف شده‌است» و «مشکلی در مورد پیوستن اوکراین به ناتو وجود ندارد». او گفت که موضوع عضویت اوکراین در ناتو ممکن است «در مقطعی مطرح شود، اما ما آن را در دورنمای نزدیک نمی‌بینیم». هنگام بازدید از بروکسل در مارس ۲۰۱۰، وی همچنین اظهار داشت که هیچ دگرگونی در وضعیت اوکراین به عنوان عضوی از برنامه گسترش پیمان ایجاد نخواهد شد. او بعداً در سفر به مسکو تکرار کرد که اوکراین یک «کشور اروپایی و غیرمتعهد» باقی خواهد ماند. سپس، در ۳ ژوئن ۲۰۱۰، پارلمان اوکراین در لایحه ای که توسط خود یانوکوویچ آماده شده بود، به حذف هدف «ادغام در امنیت یورو آتلانتیک و عضویت در ناتو» از استراتژی امنیت ملی کشور رأی داد. این لایحه عضویت اوکراین در هر گروه نظامی را ممنوع، اما امکان همکاری با همایه‌هایی مانند ناتو را فراهم می‌کرد.
پس از ماه‌ها اعتراض خیابانی یورومیدان که به دلیل پرهیز وی از امضای توافقنامه همکاری با اتحادیه اروپا به نفع قراردادهای روسیه آغاز شد، رئیس‌جمهور یانوکوویچ در فوریه ۲۰۱۴ از کیف گریخت و در نهایت به روسیه رفت و پارلمان به برکناری او از سمت خود رای داد. این امر تغییر دیگری را در ارتباط اوکراین با اروپا و در نتیجه ناتو ایجاد کرد. در سال ۲۰۱۴، ناآرامی‌های هواداران روسیه در شرق اوکراین رخ داد و کریمه در ماه مارس به فدراسیون روسیه ضمیمه شد. به عنوان بخشی از تلاش برای آرام کردن گروه‌های مرتبط، نخست‌وزیر تازه منصوب شده، آرسنی یاتسنیوک، در یک سخنرانی در ۱۸ مارس ۲۰۱۴ به این موضوع پرداخت و تأکید کرد که اوکراین به دنبال عضویت در ناتو نیست. باراک اوباما، رئیس‌جمهور ایالات متحده، هفته بعد این موضع را تکرار کرد و در عین حال خواستار حضور بیشتر ناتو در اروپای مرکزی شد.
با این حال، در پاسخ به مداخله نظامی روسیه در اوکراین، یاتسنیوک قصد خود را برای از سرگیری تلاش برای ادغام در ناتو در ۲۹ اوت ۲۰۱۴ اعلام کرد، و در دسامبر ۲۰۱۴، پارلمان اوکراین به لغو وضعیت غیرمتعهد رای داد. آندرس فوگ راسموسن، دبیرکل ناتو، اظهار داشت که عضویت در ناتو همچنان یک گزینه برای اوکراین است و بر اساس نظرسنجی ژوئیه ۲۰۱۵، پشتیبانی از عضویت در ناتو در اوکراین تحت کنترل دولت به ۶۴ درصد افزایش یافته‌است. نظرسنجی‌های پیشین نشان داده بود که کاهش مخالفت با عضویت، به مداخله روسیه مربوط است.
در ۸ ژوئن ۲۰۱۷، رادای عالی اوکراین قانونی را تصویب کرد که ادغام با ناتو را در اولویت سیاست خارجی قرار می‌دهد، و پوروشنکو ماه آینده اعلام کرد که به دنبال آغاز مذاکرات در مورد برنامه اقدام عضویت با ناتو است، در ۲۰ سپتامبر ۲۰۱۸، پارلمان اوکراین اصلاحاتی را در قانون اساسی تصویب کرد که الحاق این کشور به ناتو و اتحادیه اروپا را به یک هدف کانونی سیاست خارجی تبدیل می‌کند.
در ۸ اکتبر ۲۰۲۰، رئیس‌جمهور ولودیمیر زلنسکی در دیدار با نخست‌وزیر بوریس جانسون در لندن اظهار داشت که اوکراین به برنامه اقدام عضویت در ناتو (MAP) نیاز دارد، زیرا عضویت در ناتو به امنیت و پدافند اوکراین کمک خواهد کرد. در آوریل ۲۰۲۱، به دنبال تجمع نیروهای روسیه در نزدیکی مرز اوکراین، زلنسکی این درخواست را در تماسی با دبیرکل ناتو ینس استولتنبرگ تکرار کرد و گفت که «ناتو تنها راه برای پایان دادن به جنگ در دونباس است» و ورود به MAP. «یک پیام واقعی برای روسیه خواهد بود.»