stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
لیلی افشار
زندگی

لیلی افشار در ۱۸ اسفند ۱۳۳۸ در تهران زاده شد. وی نخستین نوازندهٔ زن در جهان است که در رشته اجرای گیتار کلاسیک به درجه دکترا دست یافت. وی نوه رضا افشار وزیر راه رضاشاه است. لیلی افشار در ده سالگی وقتی نوازندگی گیتار را در دیدار با یکی از اقوام خود از نزدیک مشاهده کرد به این ساز علاقه‌مند شد و فراگیری آنرا آغاز کرد. داریوش افراسیابی نخستین آموزگار وی بود. مادربزرگ لیلی افشار نوازنده تار بود. پدر لیلی افشار که با نواختن ویولن و پیانو آشنا بود نیز مشوق او بود. در همان کودکی در کلیسای آلمانی‌ها و در کاخ جوانان کنسرت داد. پس از پایان دوره متوسطه، در سال ۱۳۵۵ به آمریکا رفت و تحصیل در رشته موسیقی و در زمینه گیتار را ادامه داد. افشار کارشناسی خود را از کنسرواتوار موسیقی بوستون گرفت. او پس فارغ‌التحصیلی خواست به ایران بازگردد. اما پدر از او خواست به علت نابسامانی وضعیت ایران، در آمریکا بماند.
لیلی افشار برای طی دوره کارشناسی ارشد موسیقی در رشته نوازندگی گیتار به کنسرواتوار موسیقی نیوانگلند رفت و زیر نظر نیل اندرسون به تحصیل پرداخت. پس از آن افشار دوره دکتری را زیر نظر بروس هلزمن در دانشگاه ایالتی فلوریدا به پایان رساند و به این ترتیب او نخستین زن در جهان بود که موفق به گرفتن درجه دکترا در نوازندگی گیتار شد.
افشار مدتی نیز در مرکز هنرهای تجسمی بنف و جشنواره موسیقی اسپن تحصیل کرد. همچنین دیپلم افتخاری آکادمی موسیقی کیجانا درسی ینا ایتالیا نیز به وی اعطاء شده‌است. لیلی افشار در سال ۱۹۸۹ به جایگاه استادی در دانشگاه ممفیس رسید و در آنجا به تدریس موسیقی برای دانشجویان کارشناسی، کارشناسی ارشد، و دکترای نوازندگی گیتار پرداخت. او در سال ۲۰۰۰ برنده جایزه استاد برجسته دانشگاه ممفیس شد.
افشار پس از تحمل یک دوره بیماری در ۲ آبان ۱۴۰۲ درگذشت. پیکر او دو روز بعد در ۴ آبان ۱۴۰۲ در آرامگاه پایین‌محلهء قاسم‌آباد سفلی چابکسر در استان گیلان دفن شد.
اجرا و سبک

لیلی افشار یکی از دوازده نوازندهٔ بین‌المللی گیتار بود که برای نواختن در حضور آندرس سگوبیا در کلاس‌های پیشرفتهٔ وی در دانشگاه کالیفرنیای جنوبی انتخاب شد. آندرس سگوبیا پس از این کلاس در مصاحبه‌ای در اخبار شامگاهی ان‌بی‌سی حضور یافت و درباره افشار پیش‌بینی کرد که او روزی به نوازنده‌ای پرآوازه تبدیل خواهد شد. علاقه افشار به موسیقی معاصر باعث شد که از نخستین اجراکنندگان آثار رضا والی، گری آیستر، گرارد روژد، لوریس چوبانیان، آرن ملنس، کامران اینجه، باربارا کولب، مرلین زیفرین، و سالوادور بروتونس باشد.
لیلی افشار کنسرت‌های متعددی در ایران، آمریکا، انگلستان، ایرلند، کانادا، فرانسه، دانمارک، ایتالیا، آفریقا، نیوزیلند، استرالیا و آمریکای جنوبی برگزار کرد. او همچنین در ویگمور هال لندن، مرکز هنرهای اجرایی کندی، جشنواره موسیقی گرند تیتن، جشنواره موسیقی اسپن، مدرسه هنرهای تجسمی بنف، جشنواره موسیقی منتون و آکادمی آمریکایی در رم نواخته‌است.
روزنامه واشینگتن پست لیلی افشار را «فوق‌العاده معصوم، عالی و بی‌عیب‌ونقص و قابل توجه» توصیف کرده‌است. او همچنین به عنوان بهترین گیتاریست کلاسیک زن، برنده جایزه ارویل ایچ. گیبسن شده‌است. مقاله‌های لیلی افشار دربارهٔ کاستل نوئوو-تدسکو و فرانسیسکو به چند زبان در نشریات گیتار ریویو، آی۱ فرونیمو، و گیتار و لوت چاپ و منتشر شده‌اند.
افشار به منظور اجرای قطعات موسیقی ایرانی با گیتار کلاسیک، اقدام به نصب ربع پرده بر روی ساز خود کرد.
تدریس در ایران

لیلی افشار در سال ۲۰۰۱ پس از ۲۰ سال به ایران سفر کرد و پس از آن طی سفرهای متعدد، اقدام به برگزاری کلاس‌های تکمیلی و گروهی برای نوازندگان و هنرجویان گیتار در ایران کرد.
جایزه‌ها و افتخارات

جایزه استاد برجسته دانشگاه ممفیس در سال ۲۰۰۰
برنده جایزه سالانه نوازنده برتر گیتار در دوره‌های دهم، یازدهم و دوازدهم
برنده جایزه الیور اچ گیبسون در سال ۲۰۰۰ برای بهترین نوازنده زن گیتار کلاسیک
برنده جایزه ممفیس چاپتر از طرف آکادمی ملی هنر و دانش آمریکا
برنده جایزه هنر تنسی در رشته موسیقی
برنده جایزه ملی هنر
برنده جایزه اول انجمن گیتار آمریکا
برنده جایزه بزرگ جشنواره موسیقی اسپن
برنده جایزه اول انجمن ملی مدرسین موسیقی
برنده جایزه اول انجمن ملی مدرسین سازه‌های زهی
عضویت در بین دوازده گیتارنواز برجسته جهان برای نوازندگی در گروه آندرس سگوبیا
آثار > آلبوم‌شناسی

مسخ
ساغر مامان پارمیس عباپور
گذار در نوا
۲۴ کاپریچوی گویا
هزار و یک‌شب
Musica da Camera
باخ برای گیتار کلاسیک
آثار > کتاب‌شناسی

آموزش گیتار کلاسیک از مبتدی تا پیشرفته
پنج آواز محلی ایرانی
باخ برای گیتار کلاسیک
صلاح‌الدین علائی

| صلاح‌الدین علایی | صلاح‌الدین علایی |
| --- | --- |
نماینده دوره ششم مجلس شورای اسلامی: نماینده دوره ششم مجلس شورای اسلامی
دوره مسئولیت ۷ خرداد ۱۳۷۹ – ۱۳۸۳: دوره مسئولیت ۷ خرداد ۱۳۷۹ – ۱۳۸۳
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: ۱۳۳۳ سقز، استان کردستان، ایران
درگذشته: ۲۷ فروردین ۱۳۸۷ (۵۴ سال)
ملیت: ایرانی
حزب سیاسی: اصلاح‌طلب
پیشه: سیاستمدار
صلاح‌الدین علایی (زادهٔ ۱۳۳۳ در سقز – درگذشتهٔ ۲۷ فروردین ۱۳۸۷) نمایندهٔ حوزهٔ انتخابیهٔ حوزه انتخابیه سقز و بانه در دوره ششم مجلس شورای اسلامی بوده‌است.
جستارهای پیوسته

دوره ششم مجلس شورای اسلامی
فهرست نمایندگان دوره ششم مجلس شورای اسلامی
نامه جام زهر
فیان پاول
ورزش > رکوردهای سرعت

فیان از تمامی پنج اقیانوس در یک قایق پارویی بدون موتور متکی نیروی انسانی، با سرعت رکوردشکن عبور نموده و رکورد سرعت کلی در اقیانوس‌های اطلس، هند، آرام و اقیانوس منجمد شمالی را به‌نام خود ثبت کرد (او تنها کسی بود که از اقیانوس منجمد شمالی توسط قایق پارویی متکی به نیروی انسانی، عبور نمود و به دلیل اینکه هیچ رقیبی نبود، تقاضای برای ثبت سرعت نیز صورت نگرفت).
ورزش > رکوردهای سرعت > ۲۰۱۱ میلادی

در ۲۰۱۱ میلادی، فیان با قایق سارا جی (Sara G) پارو زد که در نتیجه این قایق عنوان «سریع‌ترین قایق در تاریخ روئینگ-در-اقیانوس» را کسب نمود، رکورد سرعت کلی در اقیانوس اطلس را به نام خود ثبت کرده و جایزه نوار آبی (Blue Riband Trophy) روئینگ-در-اقیانوس را کسب نمود. این مسیر، The Atlantic Trade Winds I، رقابتی‌ترین مسیر روئینگ-در-اقیانوس است که اسطوره‌های چون جیمز کراکنل مفتخر به نشان امپراتوری بریتانیا و ورزشکاران پایداری چون مارک بیومونت مفتخر به مدال امپراتوری بریتانیا در آن مسیر به رقابت پرداخته‌اند.
ورزش > رکوردهای سرعت > ۲۰۱۴ میلادی، دو اقیانوس

در ۲۰۱۴ میلادی، فیان به نخستین فردی مبدل شد که به‌طور همزمان رکورد سرعت کلی برای سریع‌ترین روئینگ در دو اقیانوس (اطلس و هند) را به‌نام خود ثبت کرد. فیان در حل حرفه خود، چهار پارو را شکست. سه پارو بر اثر طوفان‌های دریایی شکسته شده و چهارمی در جریان یک عملیات نجات در اقیانوس هند هنگامی که او سوار بر قایق آوالون بود درهم شکست، این اتفاق زمانی رخ داد که یک نفت‌کش، رودخانه‌ی نوردیک، برای نجات یکی از اعضای مجروح تیم به ناحیه رسید اما به‌طور مصیبت‌باری شروع به کش کردن این قایق کوچک به سمت پروانه خود نمود و تا پنج برابر ارتفاع قایق، آن را به سمت خود کشید. پارو هنگامی که فیان تلاش می‌کرد تا قایق قایقرانها را از کشتی نفت‌کش دور نماید در دست او خرد شد و پس از اینکه ملوانان با نفت‌کش تماس گرفته و کشتی انجین خود را به موقع خاموش نمود، جان ملوانان از تصادم نجات پیدا کرد.
در یک تصادم دیگر، این بار با نهنگ آبی، کیبل مهم فرمان شکست و ملوانان را مجبور کرد تا به‌طور دستی قایق را هدایت نمایند، کاری که عرشه قایق روئینگ را تنها برای دو قایق‌ران در هر شفت تقلیل داد؛ نصف آنچه طراحی شده بود. پس از عبور از یک توفند با وجود جراحت‌های بادوام، در نهایت تعداد ملوانان به‌طور کلی به ۳ قایق‌ران (۱٫۵ در هر شفت) تقلیل یافت و آنها مجبور بودند، قایق سنگین ۲-تنی که طبق طراحی مستلزم نیروی ۸ قایق‌ران بود را حرکت دهند. ملوانان که تعداد آنها ناکامل بود، مجبور بودند در شفت‌های ۲ ساعت و ۴۰ دقیقه حرکت و ۱ ساعت و ۲۰ دقیقه استراحت، به عوض شفت معیاری ۲ ساعت حرکت و ۲ ساعت توقف، حرکت نمایند تا مسیر خود را طی نموده بتوانند. این چالش طاقت‌فرسا باعث دلیریوم بادوام ملوانان شد که به دلیل خستگی مفرط و کم‌خوابی، برای چندین روز دوام داشت.
ورزش > رکوردهای سرعت > ۲۰۱۶ میلادی، ۳ اقیانوس

در ۲۰۱۶ میلادی، فیان به نخستین قایق‌ران روئینگ مبدل شد که رکورد سرعت کلی در سه اقیانوس (اطلس، هند، میان-اطلسی) را ثبت نموده و تنها قایق‌ران روئینگ بود که هر سه رکورد را به‌طور همزمان در اختیار داشت. پس از کسب این دستاورد، رکوردهای جهانی گنیس عنوان «نخستین فردی که به‌طور همزمان دارنده رکورد سرعت کلی روئینگ-در-اقیانوس در هر سه اقیانوس است» را به او اعطاء نمود که یکی از بلندترین افتخارات در تاریخ روئینگ-در-اقیانوس است.
ورزش > رکوردهای سرعت > ۲۰۱۷، ۴ اقیانوس

در ۲۰۱۷ میلادی، او با قایق‌رانی در اقیانوس منجمد شمالی، به نخستین فردی مبدل شد که در تمامی ۴ اقیانوس قایق‌رانی نموده‌است و دارنده رکورد سرعت کلی در اقیانوس منجمد شمالی شد.
جهت دریافت مجوزی برای قایق‌رانی تا سوالبار، فیان ملزم بود تا به حاکم سوالبار درخواست داده و یک ارزیابی از شانس‌ها و توانایی تیم برای نایل شدن به این سفر اکتشافی را معرفی نماید. فیان میانگین سرعت این سفر دریایی را ۲٫۷ گره (یکای سرعت) پیش‌بینی کرد. نماینده حاکم سوالبار این ادعا را بلوف خواند، چون تا آن زمان رکورد سرعت کلی روئینگ در اقیانوس منجمد شمالی ۰٫۷ گره و میانگین سرعت قایق‌های بادبانی کوچک ۴ گره بود. از این‌رو، آنها روی بالاترین بیمه ممکن را درخواست نمودند که به بزرگترین قلم بودجه این سفر اکتشافی مبدل شد. صحت زمان تخمینی رسیدن (ETA) که فیان اعلام نموده بود ۴ ساعت تفاوت کرد. طبق برنامه، قایق‌ران‌ها بدون هیچ درد سری از جذر و مد ۱۰۸ کیلومتری در امتداد آبدره ایسفیوردن پس از لونگ‌یربین استفاده کردند.
قایق‌رانی قطبی یکم (Polar Row I) بزرگترین درهم‌کوبی رکورد در تاریخ روئینگ-در-اقیانوس بود: رکورد موجود روئینگ در اقیانوس منجمد شمالی با افزایش ۳٫۵ برابر سرعت شکسته شد، علی‌رغم اینکه تیم قایق‌رانی قطبی یکم ۶۰ درصد اوقات با بادهای مخالف مبارزه می‌کردند. فیان اظهار داشت، بادهای مخالفی که ما با آن مواجه بودیم «تصدیقی از عملکرد متکی بر نیروی انسانی ما» بود. پس از این دستاورد او عناوین «نخستین فردی که در هر ۴ اقیانوس قایقرانی نموده‌است» و «نخستین فردی رکورددار فعلی سرعت کلی در هر ۴ اقیانوس است» در کتاب رکوردهای جهانی گنیس را کسب کرد.
سارا خسروآبادی

| سارا خسروآبادی | سارا خسروآبادی |
| --- | --- |
 :  
زمینه فعالیت: فیلم‌نامه‌نویس
تولد: ۱۲ دی ۱۳۶۲ ‏(۴۱ سال)  کرمانشاه، ایران
ملیت: ایرانی
همسر(ها): علیرضا بذرافشان
سارا خسروآبادی (زادهٔ ۱۲ دی ۱۳۶۲) فیلم‌نامه‌نویس ایرانی است. وی دانش‌آموختهٔ رشته سینما گرایش کارگردانی دانشگاه سوره است. خسروآبادی در سال ۱۳۸۵ با نگارش فیلمنامه تله‌فیلم روز اردو به کارگردانی حسین قناعت فعالیت حرفه‌ای خود را در حوزه سینما و تلویزیون آغاز کرد.
فیلمنامه‌ها > سینما

۱۳۹۵ - فیلم سینمایی لیلاج به کارگردانی داریوش یاری
فیلمنامه‌ها > تلویزیون

۱۳۸۵- روز اردو؛ کارگردانی حسین قناعت
۱۳۸۶ - تنگنا، تله‌فیلم.
۱۳۸۶ - چارخونه به همراه گروه نویسندگان.
۱۳۸۷ - ۲۸ و ۵، تله‌فیلم به همراه حسین تراب نژاد
۱۳۸۹ - تله فیلم بیگانه به همراه حسین تراب نژاد
۱۳۹۰ - نابرده رنج به همراه علیرضا بذرافشان
۱۳۹۰ - سریال نابرده رنج به همراه علیرضا بذرافشان
۱۳۹۰ - تله فیلم برهوت به کارگردانی شهرام شاه‌حسینی
۱۳۹۳ - هفت سنگ به همراه گروه نویسندگان
۱۳۹۸ - سریال از سر نوشت به همراه محمدمهدی سلطانی و روح الله صدیق به کارگردانی علیرضا بذرافشان
فیلمنامه‌ها > شبکه خانگی

۱۳۹۱ - فصل سوم سریال قلب یخی به همراه علیرضا بذرافشان
کارگردانی > فیلم کوتاه

۱۳۸۱- وقتی برمی گردیم
۱۳۸۲- فیلم کوتاه این فقط یک فیلم است
۱۳۸۴- فیلم شانزده میلیمتری داربست
۲۰۰۴- نوشیدنی میل دارین؟ در کشور فنلاند
کارگردانی > مستند

انسانهای زمین؛ به تهیه کنندگی سازمان روایت فتح
جوایز

۱۳۹۱- دومین جشنواره جام جم، جایزه بهترین فیلمنامه سریال‌های طنز برای فیلمنامه نابرده رنج
۱۳۸۸– اولین جشنواره فیلم‌های تلویزیونی؛ جایزه فیلمنامه برگزیده در بخش نگاه ملی برای تله فیلم لرزش زندگی
۱۳۸۶- جایزه بهترین فیلمنامه از جشنواره سایه برای نوشیدنی میل دارین ؟
۱۳۸۶- جایزه اول تدوین از جشنواره سایه برای انسانهای زمین
سایر منابع

«لیست عوامل فیلم سینمایی فصل شکار».
«مصاحبه سارا خسروآبادی و عوامل سریال نابرده رنج با خبرگزاری مهر».
«لیست برگزیدگان دومین جشنواره جام جم».
«لیست برگزیدگان اولین جشنواره جام جم».
«مصاحبه سارا خسروآبادی با باشگاه خبرنگاران جوان».
«مصاحبه سارا خسروآبادی و عوامل سریال هفت سنگ با خبرگزاری فارس».
«نگارش سریال از سرنوشت توسط سارا خسروآبادی».
«سارا خسروآبادی در IMDB».
گفتگو با سارا خسروآبادی در برنامهٔ سینما گلخانه از شبکه سه سیما در یوتیوب
غانم سواری

| غانم سواری | غانم سواری |
| --- | --- |
زادهٔ: ۳ نوامبر ۱۳۲۳ ‏(۷۰۱ سال) بستان
ملیت: ایرانی
پیشه: دبیر بازنشسته، پژوهشگر، فعال میراث فرهنگی
سال‌های فعالیت: از سال ۱۳۴۲ تاکنون
آثار برجسته: پژوهشگر حوزهٔ میراث فرهنگی استان خوزستان، پژوهشگر پیوستگی ادیان الهی در ایران، معرفی و شناسایی بسیاری از آثار باستانی و تاریخی
فرزندان: سه پسر و سه دختر
غانم سواری متولد سال ۱۳۲۳ خورشیدی در بستان، پژوهشگر، فعال میراث فرهنگی، مدرس و دبیر بازنشسته. او نخستین کسی بود که میراث فرهنگی شهرستان حمیدیه را به همگان معرفی نمود.
زندگی‌نامه

تحصیلات ابتدایی و دبیرستانی خود را شهرستان سوسنگرد گذرانده و با مدرک دیپلم در آموزش و پرورش استخدام شد. متعاقباً به شهرستان اهواز منتقل شد و مدرک فوق دیپلم و سپس لیسانس را در رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه جندی شاپور سابق (شهید چمران) اهواز دریافت نمود و مدت ۳۰ سال در مقاطع تحصیلی ابتدایی، راهنمایی و دبیرستان‌های شهرستان شاهرود و استان خوزستان تدریس نمود.
پس از بازنشستگی در دورهٔ اول انتخابات شورای شهر حمیدیه شرکت نموده و رتبه اول را احراز نمود و مدت ۴ سال رئیس و نایب رئیس شورای شهر حمیدیه و متصدی کمسیون فرهنگی بود.
در زمینه میراث فرهنگی به مدت چندین سال در سمت رئیس انجمن میراث فرهنگی حمیدیه فعالیت داشته و به شناسایی و شناساندن آثار باستانی و ثبت دو اثر باستانی و جلوگیری از تخریب آثار باستانی فعالیت نمود.
شهرستان آمل

| شهرستان آمل | شهرستان آمل |
| --- | --- |
شهرستان آمل در استان مازندران: شهرستان آمل در استان مازندران
اطلاعات کلی: اطلاعات کلی
کشور:  ایران
استان: مازندران
مرکز شهرستان: آمل
سایر شهرها: آمل، رینه، دابودشت، گزنک، امامزاده عبدالله، بابکان
بخش‌ها: مرکزی، لاریجان، دابودشت، دشت سر، امامزاده عبدالله
سال تأسیس: ۱۳۲۵
نام‌های پیشین: آمارد، همرو، آمله، مرداد، آمو، آمل
اداره: اداره
فرماندار: ذات‌الله زارعی
مردم: مردم
جمعیت: ۴۰۱٬۶۳۹ نفر
جغرافیای طبیعی: جغرافیای طبیعی
مساحت: ۳۰۷۵٫۴ کیلومتر مربع کیلومتر مربع
ارتفاع از سطح دریا: ۴۰ متر   از سطح دریاهای آزاد
آب‌وهوا: آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه: ۱۷/۵درجه سانتی گراد
بارش سالانه: ۶۷۱ میلی‌متر
روزهای یخبندان سالانه: ندارد
داده‌های دیگر: داده‌های دیگر
پیش‌شمارهٔ تلفن: ۰۱۱ مرکز منطقه یک مخابراتی کشور
وبگاه: پایگاه اطلاع‌رسانی شهرداری آمل
شهرستان آمل در مرکز استان مازندران قرار دارد و از شمال با شهرستان محمودآباد، از شمال شرق با شهرستان فریدون‌کنار، از شرق با شهرستان بابل، از غرب با شهرستان نور و از جنوب با استان تهران همسایه است. مرکز این شهرستان شهر آمل است.
این شهرستان با جمعیتی برابر با۴۰۱۶۳۹ نفر جمعیت (شهر آمل؛ ۲۷۱۲۶۹ نفر) و ۳۰۷۴٫۴ کیلومتر مربع مساحت دارای شش شهر آمل، رینه، گزنک، دابودشت، بابکان و امام‌زاده عبدالله و پنج بخش مرکزی، لاریجان، دابودشت، دشت سر و امامزاده عبدالله است.
شهر آمل واقع در جلگه مازندران و طرفین رود هراز با ارتفاع ۷۶ متر از سطح دریا در ۵۲ درجه و ۲۱ دقیقه طول شرقی و ۳۶ درجه و ۲۵ دقیقه عرض شمالی و در فاصله ۷۰ کیلومتری غرب ساری، مرکز استان، ۱۸ کیلومتری جنوب دریای مازندران و شش کیلومتری شمال دامنه کوه البرز و ۱۸۰ کیلومتری شمال شرقی تهران قرار دارد.
تقسیمات کشوری

۱ بخش مرکزی شهرستان آمل
دهستان پایین‌خیابان لیتکوه
دهستان هرازپی جنوبی
دهستان دشت‌سر سفلی
شهر: آمل
۲ بخش لاریجان
دهستان بالا لاریجان
دهستان لاریجان سفلی
شهرها: رینه و گزنک.
۳ بخش دابودشت
دهستان دابوی جنوبی
دهستان دابوی میانی
شهر: دابودشت
۴ بخش دشت‌سر
دهستان دشت‌سر غربی
دهستان دشت‌سر شرقی
شهر: بابکان
۵ بخش امامزاده عبدالله
دهستان بالاخیابان لیتکوه
دهستان چلاو
شهر: امام‌زاده عبدالله
تاریخچه

شهرستان باستانی آمل که از واژه آمل که گونه پهلوی آن آموی (Amui) است، نصراله هومند در جزوه آشنای مختصری با شهر آمل می‌نویسد: «تز میان همین اقوام مهاجر آریائی (آزادگان) مادها و آماردها شاخه‌ای دیگر با نام آموهائی برای به دست آوردن سرزمینی بزرگ و آباد از سرزمین اصلی خود مهاجرت نموده و در کناره رود هراز (هرهز) آرام یافتند. چنان‌که این قوم توانستند در کنار (ه) غربی همین رود شهری را بنا کنند و نام قبیله و قوم هود را بر آن شهر بنهند. با گذشت زمان به گونه‌های: آموری، آمو، آمل بدل شد.»
و سرانجام نتیجه می‌گیرد: «منظور از این همه اشارات و یادآوری‌ها این بود که «آموئی‌ها» مردمان اولیه سرزمین آمل و اطراف از سمت غرب به شرق مهاجرت نکردند بلکه از شرق دریای خزر به مازندران (تبرستان) مهاجرت نموده ساکن شدند و… واژه‌هایی مانند آمارد، آملد، امرته را نمی‌توان ریشه لغوی شهر آمل به حساب آورد در صورتی که با اندکی دقت و توجه می‌توان
(ریشه واژه آمل را به این‌گونه به دست آورد: آمل – آمو – آموی- آمویه.»)
باتوجه به اسناد تاریخی این شهر حداقل از دوره ساسانی تا دوره مغول پایتخت مازندران بوده‌و در سه سلسله پایتخت رسمی ایران بوده‌است علویان، مرعشیان، اشکانیان و در دوران اساطیری منوچهر و بهرام و فریدون نیز پایتخت ایران بوده‌است.
موقعیت استراتژیک شهر آمل و رودخانه هراز، توسعه بخش‌های کشاورزی، تجاری، صنعتی و گردشگری منطقه را در سالهای اخیر تسهیل نموده‌است. محصولات عمده کشاورزی آن، برنج، گل و گیاه، دانه‌های روغنی کلزا، سبزیجات و علوفه می‌باشد.
جاذبه‌های تاریخی و طبیعی و گردشگری > جاذبه‌های تاریخی

آتشکده آمل
خاستگاه فریدون
ضحاک چال
مشهد میر بزرگ
شکل شاه
برج و آرامگاه محمد بن محمود آملی و آتشکده
مسجد جامع آمل
آثار راه باستانی هراز
قلعه ملک بهمن
کاروانسرای کمبوج
مسجد آقا عباس
موزه تاریخ آمل
پایین بازار شهر قدیم آمل
مسجد امام حسن عسگری
قلعه کهرود
بازار قدیم آمل
قلعه فرنگیس
تکیه فیروزکلا
پل فیروزکلا
خانه‌های قدیمی در شهر قدیم
قلعه دختر پلور
کاروانسرای سنگی و کوهستانی پلور
دخمه سنگی کافر کلی (غارهای باستانی آب‌اسک و پلمون)
امامزاده عبدمناف
امامزاده محمد قریشی
امامزاده عباس شهنه‌کلا
برج دیدبانی امیری
پل معلق
پل پلور به لار (پل سنگی)
بقعه شمس طبرسی
عمارت مقبره میربزرگ
برج آرامگاهی میر حیدر آملی
امامزاده ابراهیم
مقبره امامزاده قاسم
حرم امامزاده عبدالله
آرامگاه ناصرالحق
پل دوازده چشمه
قلعه دوم شاهان‌دشت
مسجد میرزا محمدعلی
سقانفار فیروزکلا
مقبره مولانا سید حسن ولی
سقانفار و تکیه هندوکلا
کاروانسرای کمبوج
بقعه حاجی دلا (سلطان شهاب الدین)
کاخ شهرداری و هتل شهرداری
بقعه فخر و فضل و حاج علی کفشگر
امامزاده جوانمرد حمزه
برج هشتل
امامزاده هاشم
تپه تنگ سفید آب
کاروانسرای کمبوج
حمام شاه عباسی
حمام میر صفی
دخمه سنگی کافر کلی
پل شاه عباسی
برج بیامه سی شاهان‌دشت
حمام اشرف السلطان
آرامگاه خضر (قدمگاه خضر)
سقانفار اورطه طشت
مقبره درویش شیخ اسماعیل
قلعه آرودشت لار
قلعه ماهانه سر
حسینیه مدنی
تپه باستانی قلعه کش
عمارت منوچهری
عمارت شفاهی
عمارت حاج علی ارباب
تکایای طوایف آمل
مسجد حاج علی کوچک
موزه تاریخ آمل
آرامگاه میر حیدر آملی
بلیران
دخمه سنگی
پل معلق
گلدسته مسجد امام حسن عسگری
پارک دهکده طلایی
جاذبه‌های تاریخی و طبیعی و گردشگری > جاذبه‌های طبیعی و گردشگری

قلل و کوها
قله دماوند به عنوان بلندترین قله آتشفشانی آسیا در بخش لاریجان این شهرستان قرار دارد. از قلل و کوه‌های دیگر آن می‌توان به قله امیری، قله دوبرار، قله امامزاده قاسم، کوه قره‌داغ، سیاه‌کوه، کوه کلکچال، کوه دال کمر، پلالس، قله کاعون، آسمان کوه لار، کوه شیخ کر، کوه کرنا، کوه خرسنگ، دوکوهک، کوه کهرود، کوه‌های امیری و لاسم، کوه‌های خلنو، توچال و کلون بسته، آمل، کوه‌های لار، قله دوقلو و پاشوره و دره استله سر اشاره کرد.
پارک ملی
پارک ملی لار یکی از مناطق حفاظت‌شده ایران است که بخشی از آن در شهرستان آمل قرار دارد.
سدها
سد لار و سد هراز سدهای ساخته شده در این شهرستان هستند.
دریاچه‌ها
دریاچه دوخواهران، دریاچه ساهون، دریاچه امامزاده علی از دریاچه‌های شهرستان آمل هستند.
آبشارها
شهرستان آمل آبشارهای فراوانی دارد که آبشار دریوک، آبشار ترا، آبشار شاهان‌دشت، آبشار امیری، آبشار یخی، آبشار قلعه دختر، آبشار سنگ‌درکا، آبشار آب مراد و آبشار برز معروف ترین‌های آن هستند. آبشار آلامل، آبشار پرو مد، آبشار شیخ علی‌خان، آبشار دعیز، آبشار نمار و گنجه طلا، آبشار سرآسیاب و آبشار پردمه از دیگر آبشارهای آملند.
جنگل
بخش زیادی از مساحت شهرستان آمل به علت قرارگرفتن در سواحل جنوبی دریای خزر و آب و هوای خاص منطقه جنگلی است. جنگل بلیران، پرن، الیمستان، هلومسر، پارک جنگلی میرزا کوچک‌خان، پارک جنگلی امامزاده عبدالله و جنگل زیارو معروف‌ترین بخشهای جنگلی آملند.
رودها
رود هراز بزرگ‌ترین و معروف‌ترین رود شهرستان آمل است که آب زراعی کشاورزان آمل، فریدونکنار، بخشی از بابل و نور از این رودخانه تأمین می‌گردد. گرم رود، رود کم‌کلا، رود کرسنگ، رود پنجاب، رود لاسم و رود لاله زار ازجمله رودهای جاری در این شهرستانند.
چشمه‌ها
آبگرم لاریجان، آب معدنی قلابن، استراباکو، آمولو، اسک، آب آهن آب فرنگی لاریجان، آب معدنی گرو کلرد، چشمه لهرا
غارها
غار اسک، غار روستای گرنا، غار امیری، غار الیاس تنگه و غار گل زرد
از جاذبه‌های دیگر آمل می‌توان به پارک دهکده طلایی، دشت شقایق، دشت دژمار امیری، شکارگاه‌های لاسم و امیری، شکارگاه لار، منطقه تیراندازی ممنوع رزن، روستای خوشواش، منطقه چلاو و ارتفاعات و ییلاق‌های لاریجان اشاره کرد.
مشاهیر

صفحهٔ اصلی: رده:اهالی آمل
محمد بن جریر طبری، میر حیدر آملی، ابن ربن طبری، محمد بن محمود آملی، سراج قمری، ابن اسفندیار آملی، اولیاءالله آملی، طالب آملی، جواد فاضل، ملا علی کنی، میرزا هاشم آملی، سلطان‌العلماء آملی، حسن حسن‌زاده آملی، عبدالله جوادی آملی حاسب طبری، ایرج میرزا، ابوسهل بیژن کوهی، ابن فرخان طبری، عماد طبرسی، یحیی بن ابی منصور، محمدتقی دانش‌پژوه، احمد مشیرالسلطنه، صوفی مازندرانی، جواد فاضل لاریجانی، فریدون، آرش کمانگیر، عبدالقادری گیلانی آملی، فخر رازی طبرستانی، لطف‌الله حسنی لاریجانی، سید ابوالحسن شمس‌آبادی، علی لاریجانی، باقر لاریجانی، محمد تقی آملی، ابو عبدالله ناتلی، مؤید بالله آملی، محمد محمد آملی، سید محمدعلی داعی‌الاسلام، صوفی مازندرانی، محمد بن جریر بن رستم طبری، عبدالحسین نوایی، عبدالله احمدیه، هبه الله لالکایی، ابراهیم خواص، عماد طبرسی، میرزا ابراهیم مازندرانی، ابوالعباس قصاب آملی، خلیل بن بکر آملی، علی اقبال، ابوالقاسم فرسیو، اولیاءالله آملی، عزالدین آملی، عبدالحسین نوایی، اسدالله مشارالسلطنه، مهدی کی‌نیا، عمادالدین طبری، اسماعیل خواجویی، خلیفه مازندرانی، محمد شریف العلماء مازندرانی، سید رضی لاریجانی، دیواره‌وز، النقوری، بیدل کرمانشاهی، ابن قاص، حماد طبری، رکن الدین آملی، مولانا زمانی، علی بن محمد یزدادی، ابراهیم خواص، فرهنگ شریف، ایرج جمشیدی، مسعود منفرد نیاکی، مجید آهی، کاظم آملی، عباس امیری مقدم، مهدی پرتوی آملی، مهستی بحرینی، ایرج ملک‌پور، قاسم رضایی، محمد بن ایوب طبری، شمس‌الادبا، عزالدین آملی و چندین تن از اهالی سرشناس این منطقه هستند و لازم است ذکر شود که آمل معروف به پایتخت مشاهیر می‌باشد.
فرهنگ و مراسم‌ها

از نظر شعر، ادب، هنر، خطاطی، تاریخ، سیاست، فقه، تفسیر و فلسفه مشاهیر زیادی از این شهر برخاسته‌اند. آمل از فرهنگ و تمدن بسیار کهن و اصیل آریایی برخوردار است و به دلیل داشتن این تمدن باستانی و دیرینه مراسم‌های باستانی و به دلیل علاقه به دین و مذهب مراسم مذهبی بس با شکوهی در این دیار کهن برگزار می‌گردد، پس از گرویدن مردم آن به اسلام، برخی از مراسم باستانی بسته به فرهنگ مردمان مختلف مازندرانی با آداب اسلامی درآمیخته و بنابراین شیوه اجرای آن در هر روستا با روستای دیگر متفاوت است.
فرهنگ و مراسم‌ها > تیرماسیزه‌شو

تیرماسیزه شو یا تیرگان یکی از جشن‌های ایرانی در روز تیر از ماه تیر برابر با سیزدهم تیرماه است. عده‌ای این جشن را در روزهای دیگر و از جمله در دهم تیر برگزار می‌کنند که به اعتقاد استادان ایران‌شناس نادرست است. جشن همه ساله در کوه دماوند، آمل انجام می‌شود و همه ساله توسط زرتشتیان ایران در بیشتر شهرهای جهان و ایران نیز برگزار می‌شود.
فرهنگ و مراسم‌ها > ورف چال

از آیین‌های قابل توجه و در عین حال منحصربه‌فرد مازندران که مراسمی ملی هم به‌شمار می‌رود در ارتباط با آب، مراسم ورف چال روستای اسک واقع در جاده هراز است. این رسم قدیمی، و باستانی بسیار جالب، در یکی از روزهای جمعه در فاصله اول تا پانزدهم اردیبهشت ماه هرسال و زمانی که آخرین برف‌های زمستانی منطقه در حال ذوب شدن است، انجام می‌شود. زمان اجرای این مراسم قبلاً از طرف بزرگان محل که وظیفه هدایت و راهنمایی مردم و جوانان را دارند به اطلاع عموم می‌رسد. در روز مشخص، کلیه مردان محل برای انجام مراسم ورف چال واقع در دامنه کوه دماوند پس از صرف صبحانه، با برداشتن غذای ظهر و بساط و میوه و چای ار روستا خارج می‌شوند. طبق رسم، صبح زود تمام مردان باید از روستا خارج شوند و دیگر حق بازگشت به خانه را ندارند. با خروج مردان، تمام امور روستا در این روز در دست زن‌های محل است. زنان با اجتماع در مساجد و نقاط عمومی روستا، به اجرای برنامه‌هایی مانند:عروس و داماد، شاه و وزیربازی، سنگ بازی و سایر بازی‌ها و سرگرمی‌های محلی می‌پردازند و از ورود هر مردی به داخل روستا جلوگیری می‌کنند. درصورتی که مردی به تذکر و اخطار زنان توجه نکند و داخل روستا شود به شدت با چوب زنان تنبیه می‌شود. مردان روستا نیز پس از رسیدن به محل ورف چال، اقدام به جداکردن قطعات برف از کوه می‌کنند و هرکس به اندازه توانش مقداری از آخرین برف زمستانی را داخل چاه بزرگ می‌ریزد. به اعتقاد اهالی روستای اسک، این چاه را شخصی به نام سیدحسن ولی حفر کرده و مقبره او در روستای نیاک، محل زیارت اهالی منطقه‌است. باپرشدن چاه از برف و پوشاندن درآن، مردان به صرف ناهار، چای و میوه در اطراف چاه می‌پردازند. در پایان مراسم، مردان روستا پس از نماز، دعا و شکر الهی، به روستا برمی گردند. مراسم ورف چال یا چاه برف، ریشه در مبارزه با کم‌آبی برای مسافران و دام‌ها در فصل تابستان دارد. ازآنجایی که این منطقه درگذشته یکی از مناطق دامداری محسوب می‌شد، دامدارها برای تأمین آب مورد نیاز دام‌ها و نیز اهالی درفصل تابستان که برف‌های روی کوه آب می‌شد اقدام به ذخیره کردن برف در این چاه می‌کردند تا در موقع کم‌آبی، آب مورد نیاز خود و دام‌ها را تأمین کنند. امروزه منطقه اسک اهمیت گذشته خود از نظر پرورش دام را از دست داده‌است ولی اجرای این سنت قدیمی همچنان توسط اهالی روستا با شور و شوق انجام می‌شود.
فرهنگ و مراسم‌ها > کشتی لوچو

کشتی لوچو از کشتی‌های محلی استان مازندران است و در گذشته در مراسم عروسی اجرا می‌شد. امروزه در بعضی از نقاط استان این کشتی همه ساله در تابستان بعد از وجین شالی، هنگام فراغت کار روستاییان، انجام می‌شود. در ایام دیگر مانند اعیاد مذهبی و ملی نیز کشتی لوچو برگزار می‌شود و جایزه برنده یک راس گاو است که توسط اهالی خریداری می‌شود. برای مسابقه دو نفر از کشتی گیران با تجربه به عنوان داور انتخاب می‌شوند در این کشتی هر گونه ضربه زدن به بدن یا سر حریف، گرفتن انگشت دست، سرچنگک و ضربه زدن به کتف و گرفتن گوش، خطا محسوب می‌شود. کشتی‌گیری که در این دو هفته تمام حریفان را شکست دهد، برنده مسابقه‌است. در طول برگزاری مسابقه ساز و دهل نیز نواخته می‌شود تا شور و هیجان بیشتری به مسابقه بدهد.