امپریالیسم فرهنگی
پیشینه و تعاریف

اگرچه فرهنگ لغت انگلیسی آکسفورد در سال ۱۹۲۱ اشاره ای به «امپریالیسم فرهنگی روس‌ها» دارد، جان تاملینسون، در کتاب خود در این زمینه، می‌نویسد که این اصطلاح در دهه ۱۹۶۰ پدیدار شد و کانون تحقیقات بوده‌است. حداقل از دهه ۱۹۷۰ اصطلاحاتی مانند «امپریالیسم رسانه ای»، «امپریالیسم ساختاری»، «وابستگی و سلطه فرهنگی»، «همگام سازی فرهنگی»، «استعمار الکترونیک»، «امپریالیسم ایدئولوژیک» و «امپریالیسم اقتصادی» همگی برای توصیف یک مفهوم اساسی به کار رفته‌اند، امپریالیسم فرهنگی.
این اصطلاح عمدتاً به اعمال قدرت در یک رابطه فرهنگی اشاره دارد که در آن اصول، ایده‌ها، عملکردها و ارزش‌های یک جامعه قدرتمند و مهاجم بر فرهنگ‌های بومی در مناطق اشغالی تحمیل می‌شود. این فرایند اغلب برای توصیف نمونه‌هایی که رویه‌های اجبار سنت‌های فرهنگی گروه اجتماعی برتر بر یک گروه اجتماعی تسخیر شده اجرا می‌شود، استفاده می‌شود.
جفری هرلیهی-مرا می‌گوید: امپریالیسم فرهنگی فرآیندی نامیده می‌شود که قصد دارد نمادهای فرهنگی جوامع مهاجم را از «خارجی» به «طبیعی» و داخلی تبدیل کند. فرایند تسخیر فرهنگی اغلب شامل سه مرحله مجزا و متوالی است:
امپریالیسم فرهنگی تمایل دارد «تدریجی باشد و طبیعتاً ناقص است. پیکربندی جزئی و ناقص این هستی‌شناسی مفهومی ضمنی از واقعیت را می‌طلبد و تلاش می‌کند - و اغلب با شکست مواجه می‌شود - تا اشکال دیگر وجود جمعی را حذف کند. برای دستیابی به این هدف، پروژه‌های مهندسی فرهنگی تلاش می‌کنند تا ساکنان را در حوزه‌های ساخته‌شده نمادها منزوی کنند، به گونه‌ای که آنها (در نهایت، در برخی موارد پس از چندین نسل) فرهنگ‌های دیگر را رها کرده و با نمادهای جدید شناسایی کنند.«نتیجه مورد نظر گسترده‌تر از این مداخلات را می‌توان به عنوان یک شناخت مشترک از مالکیت خود زمین (از طرف سازمان‌هایی که تصاویر را منتشر و تأمین مالی می‌کنند) توصیف کرد.»
از نظر هربرت شیلر، امپریالیسم فرهنگی به "سازمان‌های قهری و مجاب کننده استعماری آمریکا و ظرفیت آنها برای ترویج و جهانی کردن "شیوه زندگی" آمریکایی در کشورهای دیگر بدون هیچ گونه تأثیر متقابل اشاره دارد. به گفته شیلر، امپریالیسم فرهنگی جوامع را «با فشار، رشوه، وادار» می‌کرد تا با مدل سرمایه‌داری گسترده ایالات متحده ادغام شوند، بلکه حتی با جلب رضایت متقابل، حتی درخواست حاکمان بومی، آنها را با جذابیت و اقناع ادغام کرد. وی در ادامه سخنان خود می‌گوید:
مجموع فرآیندهایی که به وسیله آن، یک جامعه وارد سیستم جهانی مدرن [متمرکز آمریکا] می‌شود و چگونگی جذب قشر غالب، فشار، اجبار و گاهی رشوه برای شکل‌گیری نهادهای اجتماعی برای مطابقت یا حتی ترویج ارزش‌ها و ساختارها است. رسانه‌های عمومی برجسته‌ترین نمونه از شرکت‌های عامل هستند که در فرایند نفوذ استفاده می‌شوند. برای نفوذ در مقیاسی قابل توجه، خود رسانه‌ها باید اسیر قدرت سلطه گر/نفوذ شوند. این امر تا حد زیادی از طریق تجاری سازی صدا و سیما رخ می‌دهد.
زمینه‌های تاریخی، تکرارها، پیچیدگی‌ها و سیاست نظریه‌پردازی بنیادی و ماهوی شیلر در مورد امپریالیسم فرهنگی در مطالعات رسانه‌ای و ارتباطات بین‌المللی به تفصیل توسط محققین اقتصاد سیاسی ارتباطات ریچارد ماکسول، وینسنت موسکو، گراهام مرداک، مورد بحث قرار گرفته‌است. و تنر میرلس.
داونینگ و سربرنی-محمدی بیان می‌کنند: «امپریالیسم فرهنگی به ابعادی از فرایند اشاره دارد که فراتر از استثمار اقتصادی یا نیروی نظامی است. در تاریخ استعمار، (یعنی شکل امپریالیسم که درآن دولت مستعمره مستقیماً توسط خارجی‌ها اداره می‌شود)، سیستم‌های آموزشی و رسانه ای بسیاری از کشورهای جهان سوم به عنوان کپی از سیستم‌های آموزشی در بریتانیا، فرانسه یا ایالات متحده تنظیم شده یا حامل ارزش‌های خود هستند. تبلیغات غربی، نسبت به سبک‌های معماری و مد، نفوذ بیشتری کرده‌است. به شکل ظریف اما قدرتمند، اغلب این پیام القا شده‌است که فرهنگ‌های غربی برتر از فرهنگ‌های جهان سوم هستند.