stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
هندوانه
ویژگی‌ها

هندوانه گیاهی درشت و یک‌ساله با ساقه‌های دراز، کم‌دوام و خزنده با مقطع پنج ضلعی مدور و کرکدار است که تا ارتفاع ۳ متر رشد می‌کند. گیاه جوان آکنده از کرک‌های قهوه‌ای متمایل به زرد است که با رشد گیاه از بین می‌روند. برگ‌ها بزرگ، زمخت، به شکل پر و متناوب هستند و با مسن‌تر شدن سفت و سخت و زبر می‌شوند. از ساقهٔ اصلی، ساقه‌های فرعی منشعب می‌شوند. گل‌های سفید تا زردرنگ به‌طور انفرادی در محور برگ‌ها رشد می‌کنند. جام گل از درون سفید و از بیرون زرد متمایل به سبز است. گل‌ها تک‌پایه بوده و گل‌های نر و ماده آن به‌طور جداگانه روی یک بوته قرار دارند. (ساختار زایشی گیاه را ببینید) تعداد گل‌های نر در آغاز فصل زیاد است؛ گل‌های ماده، که بعدها رشد می‌کنند تخمدان ضعیفی دارند. کلاله‌ها در یک ستون منفرد به هم پیوسته‌اند. میوهٔ بزرگ آن، نوعی از سته تغییر شکل یافته به نام پپو است که پوست ضخیم (برون‌بر) و درون گوشتی دارد. (میان‌بر و درون‌بر) گیاهان وحشی میوه‌ای با قطری بیش از ۲۰ سانتی‌متر دارند، در حالیکه قطر ارقام کشت شده ممکن است به ۶۰ سانتی‌متر برسد. پوست میوه، سبز متوسط تا سبز تیره و معمولاً خالدار یا راه‌راه است؛ و گوشت آن دارای دانه‌های متعددی است که در سراسر آن پراکنده هستند. گوشت در بیشتر مواقع به رنگ قرمز یا صورتی است، رنگ آن می‌تواند نارنجی، زرد، سبز یا سفید هم باشد.
تاریخچه

هندوانه گیاهی گلدار است که تصور می‌شود از جنوب آفریقا مکانی که در آنجا به صورت خودرو پیدا شده منشأ گرفته‌است. در آنجا به ماکزیمم تنوع ژنتیکی از هندوانه شیرین و بیمزه تا انواع تلخ رسید. در سده نوزدهم آلفونس پیرام دو کاندول عقیده داشت هندوانه بومی آفریقای استوایی است. هندوانه ابوجهل که هم‌اکنون بومی شمال و غرب آفریقا است، اغلب به عنوان جد وحشی هندوانه محسوب می‌شود. به‌هرحال، براساس پژوهش‌های صورت‌گرفته بر روی دی‌ان‌ای کلروپلاست هندوانه اهلی و خودرو مشخص شده‌است که آن‌ها مستقل از هم از جد مشترکی، احتمالاً گیاه سیترولوس اسیرهوسوس
در نامیبیا، منشعب شده‌اند.
شواهدی از کاشت آن در دره رود نیل از هزاره دوم پیش از میلاد به بعد یافت شده‌است. دانه‌های هندوانه در محل دودمان دوازدهم مصر و در مقبره فرعون توت‌عنخ‌آمون یافت شده‌است.
در سده هفتم هندوانه در هندوستان کاشته شد، و تا سده دهم به چین رسیده بود، که امروزه بزرگ‌ترین تولیدکنندهٔ منفرد هندوانه جهان است. مردم مور این میوه را به اروپا معرفی کردند و مدارکی هست که نشان می‌دهد هندوانه نخستین بار در سال ۹۶۱ در کوردوبا و همچنین در سال ۱۱۵۸ در سویل واقع در اندلس کاشته شده و سپس از اروپای جنوبی به طرف شمال گسترده شده‌است. شاید خنکی هوای تابستان و کافی نبودن آن برای دادن محصول خوب پیشرفتش را محدود کرد. هندوانه در سال ۱۶۰۰ در کتابچه گیاهان اروپا ظاهر شد، و در سده هفدهم به عنوان محصول کوچک باغی به‌طور گسترده‌ای در اروپا کاشته می‌شد.
کلونی‌های اروپایی و بردگانی که از آفریقا آمده بودند هندوانه را به بر جدید معرفی کردند. در سال ۱۵۷۶ ساکنان اسپانیایی آن را در فلوریدا کاشتند؛ و در سال ۱۶۲۹ در ماساچوست کاشته شد و در سال ۱۶۵۰ مانند بسیاری از کلونی‌های بریتانیایی و هلندی در پرو، برزیل و پاناما هم کاشته شد. تقریباً همان زمان بومیان آمریکا این محصول را در دره می‌سی‌سی‌پی و فلوریدا می‌کاشتند. هندوانه هنگام معرفی آن توسط کاشفانی مانند کاپیتان جیمز کوک، در هاوایی و دیگر جزایر پاسیفیک خیلی زود پذیرفته شد.
هندوانه‌های بی‌دانه اولین بار در سال ۱۹۳۹ توسط دانشمندان ژاپنی که قادر به تولید دورگه تری پلوئیدی بی‌دانه بودند پرورش داده شد؛ ولی چون در برابر بیماری مقاومت کافی نداشتند تعدادشان محدود ماند. هندوانه‌های بی‌دانه در سده بیست و یکم رایج‌تر شده و افزایش یافت و در سال ۲۰۱۴ به حدود ۸۵٪ از هندوانه‌های فروخته شده در ایالات متحده رسید.
کشت

هندوانه گیاهی گرمسیری یا نیمه گرمسیری است و برای رشد به دمایی بالاتر از حدود ۲۵ درجه سانتیگراد نیاز دارد. در مقیاس باغ، دانه‌ها معمولاً در گلدان‌هایی دارای پوشش کاشته می‌شوند و به زمین خوب زهکشی شده با pH بین ۵٫۵ و ۷ و سطوح متوسط نیتروژن منتقل می‌شوند.
مهم‌ترین آفات هندوانه عبارتند از: شته، مگس خربزه و کرم لوله‌ای ریشه‌گرهی. در صورت بالا بودن سطح رطوبت گیاه مستعد بیماری‌های گیاهی مثل سفیدک پودری و ویروس موزائیک می‌شود. ارقام دیگری که بیشتر در ژاپن و دیگر بخش‌های خاور دور رشد می‌کنند، نسبت به پژمردگی فوزاریم حساس هستند. پیوند زدن چنین ارقامی با ساقه‌های زیرزمینی مقاوم در برابر بیماری از آن‌ها محافظت می‌کند.
وزارت کشاورزی ایالات متحده برای گرده‌افشانی بهتر انواع دانه‌دار هندوانه پیشنهاد کرده‌است در هر هکتار حداقل از یک کندوی عسل استفاده شود. چون انواع بی‌دانه گرده بی‌حاصل دارند، باید ردیفی از انواع گرده‌افشان با گرده‌های بادوام کنار آن‌ها کاشته شود. از آنجا که تهیه گرده‌های بادوام کاهش یافته‌است، و در تولید ارقام بی‌دانه گرده‌افشانی امری بسیار مشکل است، تعداد پیشنهادی کندوها، یا تراکم گرده‌افشان، برای هر هکتار به سه عدد افزایش می‌یابد. هندوانه دوره رشد طولانی‌تری نسبت به دیگر ملون‌ها دارد و اغلب از زمان نشا تا رسیدن میوه ۸۵ روز یا بیشتر طول می‌کشد.
کشاورزان منطقه زنتسوجی، کاگاوا ژاپن با قرار دادن میوه‌ها در جعبه‌هایی فلزی و شیشه‌ای و مجبور کردن آن‌ها به گرفتن شکل ظرف، روشی را برای تولید هندوانه‌هایی به شکل مکعب پیدا کردند. مکعب شکل بودن در اصل برای ساده کردن جمع‌آوری و انبار کردن هندوانه‌ها طراحی شد. اما قیمت هندوانه‌های مکعبی‌شکل اغلب سه برابر هندوانه‌های معمولی است، بنابراین درخواست کنندگان اصلی آن‌ها مشتریان ثروتمند شهری هستند. هندوانه‌های هرمی‌شکل هم پرورش یافته‌اند و امکان پرورش هندوانه‌های هر چندوجهی هم وجود دارد.
کشت > ارقام

بیش از ۱۲۰۰ رقم هندوانه وجود دارد که از نظر وزن از کمتر از یک کیلو تا بیش از ۹۰ کیلوگرم متفاوت هستند، گوشت آن‌ها می‌تواند به رنگ قرمز، صورتی، نارنجی، زرد یا سفید باشد.
«کارولینا کراس» سنگین‌ترین رقم هندوانهٔ حال حاضر جهان را به وزن ۱۵۹ کیلوگرم تولید کرد.این هندوانه پوست سبز، گوشت قرمز دارد و معمولاً میوه‌ای بین ۲۹ تا ۶۸ کیلوگرم تولید می‌کند و از لحظه کاشت تا برداشت آن ۹۰ روز طول می‌کشد.
رقم «گلدن مایگت» پس از رسیدن، پوست طلایی و گوشت صورتی دارد و از زمان کاشت تا برداشت آن ۷۰ روز طول می‌کشد.
رقم «اورنجگلو» گوشت بسیار شیرین نارنجی دارد و میوه‌ای بزرگ و کشیده به وزن ۹ الی ۱۴ کیلوگرم است. این هندوانه پوستی برنگ سبز روشن و راه راه‌هایی ناهموار و برنگ سبز تیره دارد و از زمان کاشت تا برداشت آن ۹۰ الی ۱۰۰ روز طول می‌کشد.
رقم «ماه و ستارگان» در سال ۱۹۲۶ تولید شد. پوست آن زرشکی/ سیاه است و دایره‌های ریز زیادی برنگ زرد (ستارگان) و یک یا دو دایره زرد بزرگتر (ماه) دارد. وزن آن ۹ الی ۲۳ کیلوگرم است. گوشت آن صورتی یا قرمز است و دانه‌هایی برنگ قهوه‌ای دارد. شاخ و برگ آن هم خال خال است. زمان کاشت تا برداشت آن ۹۰ روز طول می‌کشد.
رقم «کرم ساسکاچوان» میوه‌های گرد و کوچکی به قطر حدوداً ۲۵ سانتیمتر دارد. پوستی نازک، سبک با راه‌راهی برنگ سبز تیره و گوشت شیرین سفیدرنگ با دانه‌هایی سیاه رنگ دارد و در هوای سرد به خوبی رشد می‌کند. این رقم اولین بار توسط مهاجران روسی به ساسکاچوان کانادا آورده شد. زمان کاشت تا برداشت آن ۸۰ الی ۸۵ روز طول می‌کشد.
رقم ملیتوپولاسکی میوه کوچک و گردی به قطر تقریباً ۲۸ الی ۳۰ سانتیمتر دارد. این رقم زود می‌رسد و از آستراخان روسیه نشئت می‌گیرد، که به کشت هندوانه معروف است. دیده شده‌است که فروشندگان هندوانه‌های ملیتوپول را در تابستان در مسکو تا ارتفاع بالایی روی هم چیده‌اند. از زمان کاشت تا برداشت این رقم حدود ۹۵ روز طول می‌کشد.
رقم «دنسوکه» میوه گردی با وزنی بیش از ۱۱ کیلوگرم دارد. پوست آن برنگ سیاه است و راه‌راه یا خال ندارد؛ و فقط در جزیره هوکایدو ژاپن رشد می‌کند، در آنجا هر سال بیش از ۱۰٬۰۰۰ هندوانه تولید می‌شود. در ژوئن سال ۲۰۰۸، یکی از نخستین هندوانه‌های برداشت شده در مزایده‌ای به قیمت ۶۵۰٬۰۰۰ ین (۶۳۰۰ دلار آمریکا) فروخته شد که گرانترین هندوانهٔ فروخته شده تا آن زمان بود. متوسط قیمت فروش معمولاً حدود ۲۵۰۰۰ ین (۲۵۰ دلار) است.
بسیاری از ارقام به خاطر پوست کلفتشان دیگر به‌طور تجاری کشت نمی‌شوند، اما ممکن است باغبانان خانگی و به ویژه شرکت‌های تولید دانه آن‌ها را به خاطر دانه‌هایشان بکارند. پوست کلفت آن‌ها برای ترشی انداختن مناسب است؛ و تعدادی از ارقام قدیمی که این کاربرد را دارند عبارتند از: «تام واتسون»، «جورجیارتل‌اسنیک» و «بلک دایموند».
کشت > گونه‌های ایرانی

مهم‌ترین ارقام موجود هندوانه در ایران شامل: قرق، خانمی، شریف‌آباد، محبوبی و پوست سفید همدان هستند. ارقام خارجی (بیشتر انواع آمریکایی) هندوانه که کشت بعضی از آن‌ها در ایران نتایج خوبی داشته عبارتند از چارلستون‌گری (در ایران معروف به هندوانه مهندسی)، بلاک دایموند، دیکیس کوئین، فرفاکس و چیلیان بلاک.
کشت > بهبود انواع

در وزارت کشاورزی ایالات متحده آمریکا کشاورزی به نام چارلز فردریک آندروس در آزمایشگاه پرورش و اصلاح نژاد سبزیجات در چارلستون، کارولینای جنوبی به فکر تولید هندوانه‌های مقاوم در برابر بیماری و پژمردگی افتاد. نتیجه کار او در سال ۱۹۵۴ «هندوانه خاکستری چارلستون» بود. شکل مستطیلی و پوست سخت آن کار بسته‌بندی و حمل و نقل را آسان می‌کرد. سازگاری آن به این معنا بود که می‌توانست در ناحیه جغرافیایی وسیعی رشد کند. محصول زیادی می‌داد و در برابر بیشتر بیماری‌های جدی هندوانه مثل زغالک و پژمردگی فوزاریم مقاوم بود.
دیگران هم روی تولید انواع مقاوم در برابر بیماری کار می‌کردند؛ در سال ۱۹۶۳ جی.ام. کرال در دانشگاه فلوریدا «جوبیلی» و سال بعد در دانشگاه ایالتی کانزاس سی.وی. هال «کریمسون سوییت» را تولید کردند. این هندوانه‌ها دیگر به‌طور وسیع کشت نمی‌شوند، ولی هندوانه‌های حاصل از آن‌ها گونه‌های دورگه‌ای بودند که محصول بیشتر، کیفیت پوست بهتر و ظاهر جذابتری داشتند. هدف دیگر پرورش‌دهندگان گیاه از بین بردن دانه‌هایی بود که روی گوشت هندوانه پخش شده‌اند. این هدف با استفاده از انواع تریپلوئید حاصل شده‌است، اما این هندوانه‌ها عقیم هستند و هزینه تولید بذر از آمیزش یک والد تتراپلوئیدی با یک والد عادی دیپلوئیدی بالا است.
هندوانه چنان بزرگ است که میوه‌فروش‌ها اغلب، نصف یا یک چهارم آن را هم می‌فروشند. انواع کوچکتر و کروی‌تر هم ارقام دارای گوشت قرمز و هم ارقام دارای گوشت زرد گاهی «آیس‌باکس ملون» نامیده می‌شوند. وزن بزرگ‌ترین هندوانه دنیا که در سال ۲۰۱۳ در تنسی رشد کرده بود ۱۵۹ کیلوگرم بود.
تولید

در سال ۲۰۱۶، تولید جهانی هندوانه ۱۱۷ میلیون تن بود. چین با تولید ۶۷٪ کل تولید رتبه اول را در جهان داشت. رتبه‌های بعدی را با بیش از ۱٪ تولید جهان ترکیه، ایران، برزیل و ازبکستان، الجزایر، ایالات متحده، روسیه، مصر، مکزیک و قزاقستان بودند. .
| پنج تولیدکننده برتر هندوانه در جهان در سال ۲۰۱۴ (بر حسب میلیون تن) | پنج تولیدکننده برتر هندوانه در جهان در سال ۲۰۱۴ (بر حسب میلیون تن) |
| --- | --- |
 چین: ۷۹٫۲
 ترکیه: ۳٫۹
 ایران: ۳٫۸
 برزیل: ۲٫۰
 مصر: ۲٫۰
 جمع جهانی: ۱۱۱٫۰
 منبع: فائو:  منبع: فائو
تولید > تولید هندوانه در ایران

براساس آمارهای Food and Agriculture Organization سازمان ملل متحد ایران در تولید هندوانه رتبه سوم جهان را دارد.
این محصول در بهار در شهرهای جیرفت و کهنوج، میناب، ایرانشهر و دزفول، در تابستان در دامغان، ورامین، سمنان، مشهد، اصفهان، همدان، تبریز، میاندوآب، در پاییز در دزفول و زمستان در میناب، جیرفت و کهنوج تولید می‌گردد.
هندوانه تولید شده در ایران به کشورهایی مانند عراق، ترکیه، امارات، کویت و بحرین صادر می‌گردد.
تولید > تولید هندوانه در ایران > انتقادات

عده‌ای از تولید محصولاتی مانند هندوانه انتقاد کرده و اظهار می‌کنند در زمانی که ایران دچار کم‌آبی است، این آب کم برای تولیدات کشاورزی پرآب مصرف می‌شود. یکی از این محصولات هندوانه است، برای تولید یک کیلوگرم هندوانه به‌طور میانگین به ۳۰۰ کیلوگرم آب نیاز است؛ و چون ایران در تولید هندوانه در جهان رتبه سوم را دارد و سالانه تقریباً ۱۰۰ هزار تن هندوانه صادر می‌کند بنابراین بیش از ۵۰ میلیارد متر مکعب آب به خارج صادر می‌شود که قیمت آن در نظر گرفته نمی‌شود و صدور هندوانه درآمد ارزی و ریالی چندانی نصیب کشور و کشاورزان نمی‌کند.
هندوانه در شب یلدا

مقالهٔ اصلی: شب یلدا
شب یلدا از قدیمی‌ترین مناسبتهایی است، که در ایران، افغانستان، تاجیکستان و ازبکستان جشن گرفته می‌شود.
دربارهٔ شب یلدا دو روایت وجود دارد:
در این شب مهر یا میترا به دنیا برمی‌گردد.
در شب یلدا پیامبری زاده می‌شود. (ذبیح بهروز بنیان‌گذار این عقیده بوده‌است)
در هر دو روایت، براساس آدابی که در شرق مدیترانه بسیار رایج بوده شب یلدا شب تولد مهر است؛ و به همین دلیل در شب یلدا معمولاً خانواده‌ها دور هم جمع می‌شوند و سفره‌ای را پهن کرده و تولد مهر را جشن می‌گیرند. در این سفره خوردنی‌های مختلف می‌گذارند که مهم‌ترین آن‌ها انار و هندوانه است.
غذا و نوشیدنی

| ارزش غذایی به ازای هر ۱۰۰ گرم (۳٫۵ اونس) | ارزش غذایی به ازای هر ۱۰۰ گرم (۳٫۵ اونس) |
| --- | --- |
انرژی: ۱۲۷ کیلوژول (۳۰ کیلوکالری)
کربوهیدرات: 7.55 g
قند: 6.2 g
فیبر خوراکی: 0.4 g
 :  
چربی: 0.15 g
 :  
پروتئین: 0.61 g
 :  
ویتامین‌ها: درصد ارزش روزانه
برابر ویتامین آ: ۴٪ ۲۸ میکروگرم
ویتامین (B۱): ۳٪ ۰٫۰۳۳ میلی‌گرم
 (B۲): ۲٪ ۰٫۰۲۱ میلی‌گرم
نیاسین (B۳): ۱٪ ۰٫۱۷۸ میلی‌گرم
پانتوتنیک اسید (B۵): ۴٪ ۰٫۲۲۱ میلی‌گرم
ویتامین ب۶: ۳٪ ۰٫۰۴۵ میلی‌گرم
فولیک (B۹): ۱٪ ۳ میکروگرم
ویتامین ث: ۱۰٪ ۸٫۱ میلی‌گرم
 :  
مواد معدنی: مقدار درصد ارزش روزانه
کلسیم: ۱٪ ۷ میلی‌گرم
آهن: ۲٪ ۰٫۲۴ میلی‌گرم
منیزیم: ۳٪ ۱۰ میلی‌گرم
فسفر: ۲٪ ۱۱ میلی‌گرم
پتاسیم: ۲٪ ۱۱۲ میلی‌گرم
روی: ۱٪ ۰٫۱۰ میلی‌گرم
 :  
دیگر اجزاء: مقدار
آب: 91.45 g
 :  
 یکاها  μg = میکروگرم • mg = میلی‌گرم  IU = یکاهای بین‌المللی :  یکاها  μg = میکروگرم • mg = میلی‌گرم  IU = یکاهای بین‌المللی 
†درصدهای تقریبی ارائه شده برای افراد بزرگسال از روی مرجع مصرف رژیم غذایی هستند.  منبع: مرکز داده غذای وزارت کشاورزی آمریکا: †درصدهای تقریبی ارائه شده برای افراد بزرگسال از روی مرجع مصرف رژیم غذایی هستند.  منبع: مرکز داده غذای وزارت کشاورزی آمریکا
هندوانه ۹۱٪ از آب ،۶٪ قند و مقدار کمی چربی تشکیل شده‌است (جدول).
هندوانه میوه‌ای شیرین و محبوب در فصل تابستان است که معمولاً به صورت قاچ‌شده‌استفاده می‌شود؛ یا آن را خرد کرده و در سالاد میوه می‌ریزند یا به عنوان آب میوه به مصرف می‌رسد.آب‌هندوانه را می‌توان به شراب تبدیل کرد یا با آب‌میوه‌های دیگر مخلوط کرد.
دانه‌ها طعمی مثل فندق دارند و می‌توان آن‌ها را خشک کرده یا بو داد، یا آرد کرد. در چین دانه‌ها اهمیت زیادی دارند و در جشن‌های سال نو چینی به همراه دانه‌های دیگر خورده می‌شوند. در فرهنگ ویتنام دانه‌های هندوانه در طول تعطیلات سال جدید ویتنامی، عید تت، به عنوان اسنک مصرف می‌شوند.
پوست هندوانه هم قابل خوردن است، اما بیشتر مردم به خاطر داشتن مزه نامطلوب از خوردن آن خودداری می‌کنند. از آن‌ها برای درست کردن ترشی استفاده می‌شود،گاهی هم آن را در روغن تفت داده یا به عنوان سبزی
در خورش می‌ریزند.
مجلس سنای ایالت اوکلاهما در سال ۲۰۰۷ با تصویب لایحه‌ای هندوانه را به عنوان سبزی رسمی ایالت اعلام کرد، در حالیکه مباحثاتی بر روی این مسئله که آیا هندوانه سبزی است یا میوه وجود داشت.
با ایجاد سوراخی در پوست هندوانه و ریختن مشروب، پوستی را که الکل به آن نفوذ کرده می‌خورند. این کار را الکلی کردن یا درست کردن «هندوانه سخت» می‌نامند.
هندوانهٔ رقم کَفِر در بیابان کالاهاری به صورت خودرو رشد می‌کند و به آن تساما می‌گویند. این میوه توسط بوشمن‌ها و حیوانات به خاطر مواد غذایی و همین‌طور آب موجود در آن مورد استفاده قرار می‌گیرد. به‌طور سنتی، سفر در بیابان در فصل خشک تنها زمانی که تساما خوب رسیده باشد صورت می‌گیرد. انسان با مصرف تنها تساما می‌تواند به مدت شش هفته زنده بماند.
غذا و نوشیدنی > ارزش خوراکی

فرد با مصرف هر ۱۰۰ گرم هندوانه ۳۰ کالری و مقدار کمی مواد غذایی ضروری بدست می‌آورد (جدول). فقط ویتامین ث آن به مقدار قابل ملاحظه‌ای ۱۰ درصد مقدار مورد نیاز روزانه است (جدول). گوشت هندوانه شامل کاروتنوئید از جمله لیکوپن است.
اسید آمینه سیترولین در پوست هندوانه تولید می‌شود.
گلهای نر و ماده هندوانه
هندوانه وحشی در استرالیا
هندوانه بی‌دانه
هندوانه مکعبی شکل
هندوانه با گوشت زرد
هندوانه با پوستی برنگ سبز روشن و راه راه‌هایی برنگ سبز تیره
هندوانه با پوست سیاه، هندوستان
هندوانه رقم «ماه و ستارگان»
هندوانه با پوست سیاه
رقم قدیمی هندوانه همان‌طور که در نقاشی سده هفدهمی، رنگ روغن روی بوم، اثر جووانی استانکی به تصویر کشیده شده‌است.
آب هندوانه
دانهٔ هندوانه
تهیه شراب از هندوانه
هندوانه تساما در بیابان کالاهاری
نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران

| نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران | نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران |
| --- | --- |
بیست‌وهشتمین دورهٔ نمایشگاه: بیست‌وهشتمین دورهٔ نمایشگاه
وضعیت: فعال
دسته: نمایشگاه کتاب
بسامد: سالانه، اواسط اردیبهشت
محل برگزاری: مصلای تهران مصلای امام خمینی    شهید بهشتی    
کشور: ایران
برپا شده: ۱۳۶۶
وبگاه: www.tibf.ir
نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران نمایشگاه کتابی است که در میانهٔ اردیبهشت هر سال در تهران برگزار می‌شود. این نمایشگاه یکی از بزرگ‌ترین رویدادهای فرهنگی در ایران است.
۲۹مین دوره نمایشگاه کتاب تهران
نخستین دورهٔ نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران در سال ۱۳۶۶ در محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران برپا شد و تا سال ۱۳۸۵ برگزاری آن در همین مکان ادامه یافت. امّا از سال ۱۳۸۶ نمایشگاه کتاب در مصلای امام خمینی برگزار می‌گردد.
تاریخچه

| سال | دوره | آغاز | پایان | مکان برگزاری |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱۳۶۶ | ۱ | ۱۴ آبان | ۲۲ آبان | محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران |
| ۱۳۶۸ | ۲ | ۱۷ اردیبهشت | ۲۹ اردیبهشت | محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران |
| ۱۳۶۹ | ۳ | ۱۸ اردیبهشت | ۲۸ اردیبهشت | محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران |
| ۱۳۷۰ | ۴ | ۱۶ اردیبهشت | ۲۶ اردیبهشت | محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران |
| ۱۳۷۱ | ۵ | ۱۵ اردیبهشت | ۲۵ اردیبهشت | محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران |
| ۱۳۷۲ | ۶ | ۱۴ اردیبهشت | ۲۴ اردیبهشت | محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران |
| ۱۳۷۳ | ۷ | ۱۴ اردیبهشت | ۲۳ اردیبهشت | محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران |
| ۱۳۷۴ | ۸ | ۲۶ اردیبهشت | ۴ خرداد | محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران |
| ۱۳۷۵ | ۹ | ۱۹ اردیبهشت | ۲۸ اردیبهشت | محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران |
| ۱۳۷۶ | ۱۰ | ۶ اردیبهشت | ۱۵ اردیبهشت | محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران |
| ۱۳۷۷ | ۱۱ | ۲۹ اردیبهشت | ۶ خرداد | محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران |
| ۱۳۷۸ | ۱۲ | ۱۴ اردیبهشت | ۲۴ اردیبهشت | محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران |
| ۱۳۷۹ | ۱۳ | ۱۴ اردیبهشت | ۲۴ اردیبهشت | محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران |
| ۱۳۸۰ | ۱۴ | ۱۸ اردیبهشت | ۲۸ اردیبهشت | محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران |
| ۱۳۸۱ | ۱۵ | ۱۱ اردیبهشت | ۲۰ اردیبهشت | محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران |
| ۱۳۸۲ | ۱۶ | ۱۴ اردیبهشت | ۲۴ اردیبهشت | محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران |
| ۱۳۸۳ | ۱۷ | ۱۴ اردیبهشت | ۲۴ اردیبهشت | محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران |
| ۱۳۸۴ | ۱۸ | ۱۴ اردیبهشت | ۲۴ اردیبهشت | محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران |
| ۱۳۸۵ | ۱۹ | ۱۳ اردیبهشت | ۲۳ اردیبهشت | محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران |
| ۱۳۸۶ | ۲۰ | ۱۲ اردیبهشت | ۲۲ اردیبهشت | مصلای امام خمینی تهران |
| ۱۳۸۷ | ۲۱ | ۱۲ اردیبهشت | ۲۲ اردیبهشت | مصلای امام خمینی تهران |
| ۱۳۸۸ | ۲۲ | ۱۶ اردیبهشت | ۲۶ اردیبهشت | مصلای امام خمینی تهران |
| ۱۳۸۹ | ۲۳ | ۱۵ اردیبهشت | ۲۵ اردیبهشت | مصلای امام خمینی تهران |
| ۱۳۹۰ | ۲۴ | ۱۴ اردیبهشت | ۲۴ اردیبهشت | مصلای امام خمینی تهران |
| ۱۳۹۱ | ۲۵ | ۱۳ اردیبهشت | ۲۳ اردیبهشت | مصلای امام خمینی تهران |
| ۱۳۹۲ | ۲۶ | ۱۱ اردیبهشت | ۲۱ اردیبهشت | مصلای امام خمینی تهران |
| ۱۳۹۳ | ۲۷ | ۱۰ اردیبهشت | ۲۰ اردیبهشت | مصلای امام خمینی تهران |
| ۱۳۹۴ | ۲۸ | ۱۶ اردیبهشت | ۲۶ اردیبهشت | مصلای امام خمینی تهران |
| ۱۳۹۵ | ۲۹ | ۱۵ اردیبهشت | ۲۵ اردیبهشت | مجموعه نمایشگاهی شهر آفتاب |
| ۱۳۹۶ | ۳۰ | ۱۳ اردیبهشت | ۲۳ اردیبهشت | مجموعه نمایشگاهی شهر آفتاب |
| ۱۳۹۷ | ۳۱ | ۱۲ اردیبهشت | ۲۲ اردیبهشت | مصلای امام خمینی تهران |
| ۱۳۹۸ | ۳۲ | ۴ اردیبهشت | ۱۴ اردیبهشت | مصلای امام خمینی تهران |
۱۳۹۹: به دلیل دنیاگیری کووید-۱۹ به صورت مجازی برگزار شد.
۱۴۰۰: به دلیل دنیاگیری کووید-۱۹ به صورت مجازی برگزار شد.
| ۱۴۰۱ | ۳۳ | ۲۱ اردیبهشت | ۳۱ اردیبهشت | مصلای امام خمینی تهران |
| ۱۴۰۲ | ۳۴ | ۲۰ اردیبهشت | ۳۰ اردیبهشت | مصلای امام خمینی تهران |
| ۱۴۰۳ | ۳۵ | ۱۹ اردیبهشت | ۲۹ اردیبهشت | مصلای امام خمینی تهران |
تاریخچه > سال ۱۳۶۶

نخستین دوره نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران در جمهوری اسلامی ایران از ۱۴ تا ۲۲ آبان ماه سال ۱۳۶۶ در محلّ محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران (در انتهای بزرگراه چمران) برگزار شد.
تاریخچه > سال ۱۳۸۵

برای آخرین بار، نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران در محل نمایشگاه بین‌المللی تهران (در انتهای بزرگراه چمران) برگزار شد.
تاریخچه > سال ۱۳۸۶

به خاطر ترافیک شدید و مشکلات ناشی از برگزاری نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران در محل نمایشگاه بین‌المللی تهران، برای نخستین بار نمایشگاه کتاب در محل مصلی تهران (در محله عباس‌آباد) برگزار شد.
تاریخچه > سال ۱۳۸۷

در سال ۱۳۸۷ بیست و یکمین دورهٔ نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران برگزار شد، که در آن تعداد ناشران خارجی ۷۷۰ ناشر و در بخش داخلی هزار و ۹۰۰ ناشر بود.
در این دوره کتاب‌هایی در موضوعات علوم‌انسانی، فلسفه، ادبیات، علوم اجتماعی، هنر و معماری، علوم پایه و کاربردی، علوم رایانه، فناوری اطلاعات، علوم پزشکی، و مهندسی و فناوری به زبان‌های فارسی، انگلیسی، عربی، آلمانی، فرانسوی، کردی، ترکی، ارمنی، روسی، اسپانیایی، ایتالیایی، اردو، ژاپنی، کره‌ای و زبان‌های آفریقایی ارائه شد.
تاریخچه > سال ۱۳۸۸

بیست و دومین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران در روزهای ۱۶ تا ۲۶ اردیبهشت ۱۳۸۸ در مکان مصلی تهران برگزار شد.
این نمایشگاه در روز پانزدهم اردیبهشت با حضور محمود احمدی‌نژاد رئیس‌جمهور ایران و محمدحسین صفار هرندی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی افتتاح شد.
در این نمایشگاه ۱۹۸۲ ناشر ایرانی و ۱۷۰۰ ناشر خارجی از ۷۸ کشور جهان شرکت داشتند. در این نمایشگاه ۲۰۷ هزار عنوان کتاب در بخش ناشران داخلی و ۷۰ هزار عنوان کتاب در بخش لاتین ارائه شد.
تاریخچه > سال ۱۳۸۹

بیست و سومین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران در روزهای ۱۵ تا ۲۵ اردیبهشت ۱۳۸۹ در مکان مصلی تهران برگزار شد.
تاریخچه > سال ۱۳۹۰

بیست و چهارمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران طی روزهای ۱۴ تا ۲۴ اردیبهشت ۱۳۹۰ در مکان مصلی تهران برگزار شد.
تاریخچه > سال ۱۳۹۴

بیست و هشتمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران از شانزدهم الی بیستم و ششم اردیبهشت ۱۳۹۴ (۶ می الی ۱۶ می ۲۰۱۵) در مصلای تهران برگزار شد.
در نمایشگاه بیست و هشتم بیش از۳۰۰ هزار عنوان کتاب داخلی و ۱۶۵ هزار کتاب خارجی در معرض دید علاقه‌مندان و بازدیدکنندگان قرار گرفت.
تاریخچه > سال ۱۳۹۵

بیست و نهمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران از پانزدهم تا بیستم و پنجم اردیبهشت ۱۳۹۵ (۴ تا ۱۴ مهٔ ۲۰۱۶) در مجموعه نمایشگاهی شهر آفتاب برگزار شد.
سراسرنما از بیست و نهمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران
تاریخچه > سال ۱۳۹۶

سی امین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران از پانزدهم تا بیستم و پنجم اردیبهشت ۱۳۹۶ (۴ تا ۱۴ مهٔ ۲۰۱۷) در مجموعه نمایشگاهی شهر آفتاب برگزار شد.
تاریخچه > سال ۱۴۰۲

سی و چهارمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران در روزهای ۲۰ تا ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۲ در مکان مصلی تهران برگزار شد. سی‌و‌چهارمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب، با انصراف گسترده ناشران روبرو شد و از جمله دلایلی که به انصراف ناشران از حضور در این نمایشگاه منجر شد، فقدان صرفه اقتصادی و همچنین واکنش به شرایط سیاسی و اجتماعی ذکر شد. فهرست ناشران غایب در این نمایشگاه به وضوح بیشتر از غایبان سال‌های گذشته بود. نشر نی، نشر چشمه، انتشارات ققنوس، نشر مرکز، نشر آگه، انتشارات آگاه، انتشارات نیلوفر، انتشارات نگاه، انتشارات گام نو،  انتشارات پارسه، نشر ثالث، انتشارات روشنگران و مطالعات زنان، نشر بان، نشر چرخ، انتشارات نقش و نگار و نشر قطره از جمله ناشرین اصلی غایب در این دوره از نمایشگاه بودند.
نگارخانه

نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، اردیبهشت ۱۳۹۱
نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، اردیبهشت ۱۳۹۱
نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، اردیبهشت ۱۳۹۱
نمایشگاه کتاب در شبستان مصلی تهران
پوستر اولین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، ۱۳۶۶ طراح: علی دیواندری
پوستر دومین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، ۱۳۶۸ طراح: علی دیواندری
مجری طرح

خانه کتاب و ادبیات ایران، مجری نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران است.
کاراجورجه

| کاراجورجه | کاراجورجه |
| --- | --- |
وژد بزرگ صربستان: وژد بزرگ صربستان
سلطنت: ۱۴ فوریه ۱۸۰۴ – ۳ اکتبر ۱۸۱۳
جانشین: میلوش اوبرنوویچ اول
رئیس شورای حاکمیت: رئیس شورای حاکمیت
سلطنت: ۲۲ ژانویه ۱۸۱۱ – ۳ اکتبر ۱۸۱۳
پیشین: یاکوو ننادوویچ
جانشین: پتار نیکولایویچ مولر (۱۸۱۵)
زاده: الگو:14 September ویشواتس
درگذشته: الگو:24 July (سن ۴۸) رادوانیه گروو
آرامگاه: اوپلناک
همسر(ان): یلنا یووانویچ (ا. ۱۷۸۵)
فرزند(ان): سیما، ساوا، سارا، پولکسیجا، استامنکا، آلکسا، الکساندر
خاندان: کاراجورجویچ
پدر: پتر یووانویچ
مادر: ماریتسا (née ژیوکویچ)
امضاء: 
کاراجورجه (Karađorđe), (صربی: Ђорђе Петровић؛ (۱۴ سپتامبر ۱۷۵۲ - ۲۴ ژوئیه ۱۸۱۷) (در ۴۸ سالگی) که با نام اصلی جورجه پتروویچ (Đorđe Petrović) شناخته می‌شود، رهبر انقلاب صربستان علیه امپراتوری عثمانی در اوایل قرن نوزدهم بود. او نقشی کلیدی در قیام اول صربستان (۱۸۰۴–۱۸۱۳) ایفا کرد و به عنوان بنیانگذار سلسله کاراجورجویچ شناخته می‌شود.
نام او را به صورت قراجورج و قره‌جرج هم نوشته‌اند که در ترکی به معنی «جرج سیاه» است. این نام مستعار به دلیل چهره سبزه و چشمان نافذ او به وی داده شده است.
تولد او در سال ۱۷۶۸ در روستای وی‌شواتس، صربستان عثمانی صورت گرفت و مرگ او ۱۸۱۷ در رادوانیه، صربستان عثمانی رخ داد.
کاراجورجه در خانواده‌ای فقیر در منطقه شومادیا در صربستان عثمانی به دنیا آمد. در جوانی به شغل چوپانی مشغول بود و سپس به تجارت دام روی آورد. در طول جنگ اتریش و ترکیه (۱۷۸۸–۱۷۹۱)، او به عنوان عضوی از سپاه آزاد صربستان، که توسط اتریشی‌ها مسلح و آموزش دیده بودند، شرکت کرد و به خاطر شجاعت خود شهرت یافت.
پس از شکست صرب‌ها در سال ۱۷۹۱، کاراجورجه به همراه خانواده‌اش به امپراتوری اتریش گریختند. در سال ۱۷۹۴ با اعلام عفو عمومی به شومادیا بازگشت و به تجارت دام ادامه داد.
در سال ۱۸۰۴، پس از قتل‌عام رهبران صرب توسط ینی‌چری‌های عثمانی، صرب‌های پاشالیک بلگراد شورش کردند. کاراجورجه به اتفاق آرا به عنوان رهبر این قیام انتخاب شد.
کاراجورجه با رهبری نظامی ماهرانه خود، پیروزی‌های متعددی را علیه عثمانی‌ها به دست آورد و توانست بخش‌های وسیعی از صربستان را آزاد کند. او همچنین در ایجاد نهادهای حکومتی جدید در صربستان نقش داشت.
در سال ۱۸۱۳، با حمله مجدد عثمانی‌ها و عدم حمایت روسیه از صرب‌ها، کاراجورجه مجبور به عقب‌نشینی به اتریش شد. او در سال ۱۸۱۷ در رادوانیه به قتل رسید.