عملیات آناکوندا
پیش‌زمینه

در ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱، یک گروه از تروریست‌های اسلام‌گرا به ایالات متحده حمله کردند. این گروه توسط اسامه بن لادن هدایت می‌شد که رهبر گروهی به نام القاعده بود. گمان می‌رفت که بن لادن تحت حمایت طالبان در افغانستان مخفی شده است.
برای پاسخ به این تهدید، ایالات متحده در ۷ اکتبر ۲۰۰۱ عملیات آزادی پایدار را آغاز کرد. هدف از این عملیات، برکناری طالبان از قدرت و نابودی القاعده بود. برای دستیابی به این هدف، آمریکا با یک گروه شورشی در افغانستان معروف به ائتلاف شمال همکاری کرد. ائتلاف شمال متشکل از افرادی با پس‌زمینه‌های قومی مختلف بود، از جمله تاجیک‌ها، ازبک‌ها و هزاره‌ها که با طالبان، که عمدتاً توسط پشتون‌ها رهبری می‌شد، مخالف بودند.
ایالات متحده با ترکیبی از حملات هوایی و نیروهای ویژه زمینی به ائتلاف شمال در مبارزه با طالبان کمک کرد. آن‌ها توانستند به‌سرعت پایگاه‌های طالبان را تصرف کنند و در ۱۳ نوامبر ۲۰۰۱ موفق به کنترل پایتخت، کابل، شدند.
تقریباً در همان زمان، اطلاعات نشان می‌داد که اسامه بن لادن و رهبران القاعده به یک اردوگاه آموزشی واقع در کوه‌های تورا بورا در نزدیکی جلال‌آباد، ولایت ننگرهار در شرق افغانستان پناه برده‌اند. برخلاف مناطق جنگی قبلی در شمال افغانستان، این منطقه عمدتاً محل سکونت پشتون‌ها بود.
ایالات متحده از ائتلاف شمال می‌خواست که در حمله به القاعده در تورا بورا به آنها کمک کند، اما جنگ‌سالاران تاجیک و ازبک ائتلاف شمال از این کار امتناع کردند. آنها تمایلی به ورود به مناطق پشتون‌نشین در شرق یا جنوب نداشتند؛ بنابراین، ایالات متحده مجبور شد متحدان دیگری برای حمله پیدا کند.
آنها موفق شدند شبه‌نظامیان پشتون در این مناطق را با رشوه برای پیوستن به نیروهایشان متقاعد کنند و این گروه را «ائتلاف شرق» نامیدند. آنها با هم در ۳۰ نوامبر ۲۰۰۱ به اردوگاه آموزشی القاعده در تورا بورا حمله کردند. با این حال، این شبه‌نظامیان ائتلاف شرق ثابت کردند که بسیار کم‌اثرتر از ائتلاف شمال بوده‌اند. آنها همان سطح دشمنی با القاعده را نداشتند و هر شب برای افطار ماه رمضان میدان جنگ را ترک می‌کردند. به دلیل عدم همکاری مؤثر با شبه‌نظامیان ائتلاف شرق، اسامه بن لادن و رهبران القاعده از نبرد تورا بورا فرار کردند.
پس از عملیات تورا بورا، این تصور وجود داشت که دلیل فرار اسامه بن لادن این بود که نیروهای آمریکایی برای جلوگیری از فرار القاعده به پاکستان مستقر نشده بودند. فرماندهان حاضر در صحنه درخواست کرده بودند که ۸۰۰ تکاور ارتش ایالات متحده برای مسدود کردن این مسیرهای فرار اعزام شوند، اما سنتکام، مقامات نظامی، درخواست آنها را رد کردند. This perceived failure to deploy blocking forces would have a significant impact on the planning of Operation Anaconda. این عدم استقرار نیروهای مسدودکننده، تأثیر قابل توجهی بر برنامه‌ریزی عملیات آناکوندا داشت.
در حدود اواسط ژانویه ۲۰۰۲، مقامات آمریکایی گزارش‌های اطلاعاتی دریافت کردند که نشان می‌داد نیروهای دشمن، از جمله القاعده، در دره شاهی‌کوت در ولایت پکتیا، که در حدود ۶۰ مایلی جنوب گردیز واقع شده بود، جمع می‌شوند. منطقه شاهی‌کوت پایین به مناطق قبیله‌ای پاکستان نزدیک بود، جایی که تصور می‌شد بسیاری از جنگجویان القاعده پس از عملیات تورا بورا به آنجا فرار کرده‌اند. با پیشرفت ژانویه، مقامات نظامی ایالات متحده شروع به بررسی حمله احتمالی به دره شاهی‌کوت کردند.
دره شاهی‌کوت، به معنی «محل پادشاه» در زبان پشتو، حدود ۹ کیلومتر طول و در عریض‌ترین نقطهٔ خود ۵ کیلومتر عرض دارد. این دره از دو منطقه اصلی، شاهی‌کوت پایین و شاهی‌کوت بالا، تشکیل شده که تقریباً موازی با یکدیگر امتداد دارند. در شاهی‌کوت پایین، چندین کوه باشکوه وجود دارد که تاکور غار در انتهای جنوب شرقی برجسته‌ترین آنهاست و تساپره غار در شمال شرقی، که ورودی شمالی دره را کنترل می‌کند.
این دره کاملاً قابل دفاع است، زیرا پشته‌های بلند آن غارها، شکاف‌ها و سایر نقاط محافظت‌شده طبیعی را ارائه می‌دهند که جنگجویان چریکی می‌توانند در آنجا مستقر شوند تا به کف دره و مسیرهای دسترسی شلیک کنند. در طول جنگ شوروی در افغانستان، این منطقه نیز میدان جنگ بود، زیرا نیروهای شوروی با چریک‌های مجاهدین می‌جنگیدند. مجاهدین، که با ارتش سرخ در جنوب شرقی افغانستان در جنگ بودند، استحکامات دفاعی خود را به‌طور استراتژیک در ولایت پکتیا، عمدتاً در امتداد رشته کوه مرکزی، مستقر کردند. یک بزرگراه حیاتی بین گردیز و خوست، مسیر تدارکاتی اصلی برای نیروهای شوروی مستقر در خوست بود. با این حال، در سال ۱۹۸۱، جنگجویان افغان با موفقیت این جاده را مسدود، خوست را محاصره و نیروهای شوروی را مجبور کردند که برای تأمین مجدد به حمل و نقل هوایی تکیه کنند. محاصره به مدت هفت سال ادامه یافت و در نهایت، نیروهای شوروی مجبور به عقب‌نشینی از منطقه شدند.
در طول جنگ شوروی در افغانستان، مولوی نصرالله منصور، رهبر مجاهدین، مسئولیت دره را بر عهده داشت و جهادگران خارجی را برای استقرار در شاهی‌کوت پایین دعوت کرد. منصور دره را مستحکم کرد، سیستم‌های سنگر حفر کرد، سنگرها و مواضع شلیک را در خطوط الراس ساخت که بسیاری از آنها در طول عملیات به کار گرفته شدند. مولوی نصرالله منصور بعداً به طالبان پیوست و قبل از کشته شدن در نبرد با یک جنگ‌سالار رقیب، فرماندار ولایت پکتیا شد. سیف‌الرحمان منصور، پسر نصرالله منصور، با استفاده از ارتباطات خانوادگی خود در منطقه، تا سال ۲۰۰۲ به فرمانده ارشد طالبان در ولسوالی زرمت ولایت پکتیا تبدیل شد. جنگجویان مجاهدین دو بار با موفقیت ارتش شوروی را در این دره شکست داده بودند و ائتلاف طالبان و القاعده انتظار داشتند که رویدادها در اینجا به شیوه مشابهی پیش برود.
سیگنال‌های رو به افزایش و اطلاعات انسانی، نشان‌دهنده حضور قوی جنگجویان طالبان، جنبش اسلامی ازبکستان و القاعده در دره شاهی‌کوت بود. اعتقاد بر این بود که تقریباً ۲۰۰ تا ۲۵۰ جنگجو در حال گذراندن زمستان و احتمالاً آماده شدن برای حمله بهاری در دره هستند. اطلاعات سیگنالی همچنین احتمال حضور اهداف با ارزش بالا در دره را مطرح کرد که در میان آنها نه تنها سیف‌الرحمان، بلکه طاهر یولداشف، بنیانگذار مشترک سازمان تروریستی جنبش اسلامی ازبکستان، و جلال‌الدین حقانی، که شبکه قبیله‌ای‌اش منطقه را کنترل می‌کرد، نیز حضور داشتند.
جلال‌الدین حقانی سابقه مبارزه با نیروهای شوروی را با حمایت سیا و سازمان اطلاعات پاکستان، ISI، داشت. او زمانی به عنوان یک رهبر بالقوه جایگزین در میان پشتون‌ها، به جز طالبان، دیده می‌شد. سیا خانواده حقانی را به فرار اسامه بن لادن از تورا بورا مرتبط دانست، اتهامی که خانواده به شدت آن را رد کرد. در نتیجه، خانواده حقانی هدف حملات هوایی آمریکا قرار گرفت و اکثر اعضای آن مجبور به فرار از مرز به پاکستان شدند. با این حال، علی‌رغم خروج آنها، جنگجویان القاعده که در سرزمین‌های قبیله‌ای خانواده حقانی پناه گرفته بودند، در دره شاهی‌کوت باقی ماندند.
در اواخر ژانویه و فوریه، طرحی برای حمله به دره شاهی‌کوت تهیه شد. این عملیات شامل نیروهای نظامی افغانستان (AMF) بود که توسط نیروهای ویژه آمریکایی پشتیبانی و هدایت می‌شدند. سرلشکر فرانکلین ال. هاگنبک برای رهبری نیروی مشترک ویژه کوهستان که مسئولیت عملیات را بر عهده داشت، منصوب شد. استراتژی این بود که شبه‌نظامیان پشتون افغان حمله‌ای را به دره آغاز کنند، مشابه آنچه در تورا بورا اتفاق افتاد. اما این بار، نیروهای ویژه آمریکایی در کوه‌های شرقی مستقر می‌شدند تا هرگونه مسیر فرار احتمالی به پاکستان را مسدود کنند. انتظار می‌رفت که جنگجویان القاعده و طالبان در مواجهه با حمله شبه‌نظامیان افغان عقب‌نشینی کنند و نیروهای آمریکایی بتوانند آنها را در حین فرار دستگیر کنند.
ایالات متحده تصمیم گرفت به یک جنگ‌سالار پشتون به نام ضیا لودین برای رهبری نیروهای قبیله‌ای افغان اعتماد کند. مارک روزنگارد، افسر عملیات نیروی ضربت خنجر، توضیح داد که چرا آنها تصمیم گرفتند به شبه‌نظامیان افغان که قبلاً در نبرد تورا بورا ناامیدشان کرده بودند، تکیه کنند. اولاً، گزارش‌هایی وجود داشت که نشان می‌داد نیروهای القاعده در دره شاهی‌کوت در میان ۱۰۰۰ غیرنظامی افغان جای گرفته‌اند. در چنین شرایطی، داشتن نیروهایی که بتوانند بین غیرنظامیان محلی و جنگجویان خارجی جهادی تمایز قائل شوند، بسیار مهم بود. نگرانی‌هایی در مورد کشتن تصادفی غیرنظامیان و تکرار اشتباهات نیروهای شوروی وجود داشت که منجر به این شد که افغان‌ها آنها را اشغالگر ببینند. دلیل دیگر ایجاد حس «مالکیت» در میان افغان‌ها نسبت به پیروزی بود. روزنگارد می‌خواست مردم محلی احساس کنند که آنها کسانی بودند که جنگجویان خارجی القاعده را از کشورشان بیرون رانده‌اند. وقتی از او پرسیده شد که آیا چنین مفهومی می‌تواند در سطح ملی در کشوری که به اندازه افغانستان از نظر قومی متنوع است پذیرفته شود، مارک روزنگارد پاسخ داد که حداقل به نظر می‌رسد که ضیا لودین این ایده را درک کرده است.
عنصر مهمی در این عملیات، گروهی به نام عملیات نیروی پیشرفته (AFO) بود که به نیروی ضربت ۱۱ (TF 11) گزارش می‌داد. نقش آنها انجام مأموریت‌های شناسایی پرخطر در اعماق قلمرو دشمن بود. AFO یک سازمان ثابت نبود بلکه یک مفهوم بود که توسط یک تیم ستادی عملیات ویژه هماهنگ می‌شد و می‌توانست بر اساس نیازهای مأموریت، پرسنل را از واحدهای مختلف عملیات ویژه جذب کند. پیت بلبر برای رهبری تلاش‌های AFO در افغانستان انتخاب شد. تصمیم گرفته شد در این عملیات از پیاده‌نظام معمولی ایالات متحده استفاده شود. نیروهای مورد استفاده، متشکل از هنگ ۱۸۷ پیاده‌نظام ("راکسان‌ها") از لشکر ۱۰۱ هوابرد، به رهبری سرهنگ فرانک ویرچینسکی، و سربازان گردان یکم، هنگ ۸۷ پیاده‌نظام، لشکر ۱۰ کوهستان، به رهبری سرهنگ دوم پل لاکامرا، قرار بود توسط بالگردهای بوئینگ سی‌اچ-۴۷ شینوک و با پشتیبانی شش بالگرد بوئینگ ای‌اچ-۶۴ آپاچی وارد منطقه شده و در مواضع مسدودکننده مستقر شوند. مطابق با استراتژی تثبیت شده در افغانستان، پشتیبانی آتش قرار بود توسط واحدهای نیروی هوایی ایالات متحده، و نه توپخانه، ارائه شود. پشتیبانی هوایی بیشتر توسط واحدهای نیروی دریایی ایالات متحده و میراژ ۲۰۰۰دی‌های نیروی هوایی فرانسه ارائه شد. طرح نهایی دو نیروی اصلی را پیش‌بینی می‌کرد: نیروی ضربت چکش و نیروی ضربت سندان. نیروی ضربت چکش متشکل از شبه‌نظامیان افغان و تعداد کمی از نیروهای ویژه ایالات متحده به عنوان نیروی اصلی برای حمله به دره شاهی‌کوت بود. هدف آنها ورود به دره از شمال، حمله از طریق روستاهای سرخانخیل و مرزک، جایی که اطلاعات نشان می‌داد دشمن متمرکز است، و هدایت دشمن فراری به نیروی ضربت سندان، مواضع مسدودشده توسط راکسان بود. نیروی ضربت سندان متشکل از نیروی ضربت راکسان و ۱–۸۷ برای ایجاد مواضع مسدودکننده و جلوگیری از فرار نیروهای دشمن بود.