stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ایستگاه فضایی بین‌المللی
تولد ایستگاه فضایی بین‌المللی

سنگ بنای ایستگاه فضایی بین‌المللی، بخش «زاریا» نام دارد و ساخت روسیه است. با پرتاب زاریا در روز ۲۹ آبان ۱۳۷۷ (۲۰ نوامبر ۱۹۹۸) توسط موشک پروتون از پایگاه فضایی بایکونور به مدار زمین، ایستگاه فضایی عملاً متولد شد.
بخش‌های دوم و سوم ایستگاه بخش آمریکایی یونیتی و بخش روسی زیوزدا هستند که به ترتیب در ۱۵ آذر ۱۳۷۷ (۶ دسامبر ۱۹۹۸) و ۲۲ تیر ۱۳۷۹ (۱۲ ژوئیه ۲۰۰۰) پس از پرتاب به مدار زمین، به بخش زاریا متصل شدند. اتصال این سه بخش به هم امکان زندگی و کار انسان را در ایستگاه فضایی بین‌المللی به وجود آورد، و متعاقب آن اردوی یکم فضانوردان شامل دو کیهان‌نورد روسی و یک فضانورد آمریکایی در روز ۱۲ آبان ۱۳۷۹ (۲ نوامبر ۲۰۰۰) وارد ایستگاه شدند.
ساخت و مونتاژ ایستگاه در فضا

ساخت و مونتاژ ایستگاه فضایی بین‌المللی، چالش و فرایند بسیار پیچیده‌ای در زمینه مهندسی هوافضا است. در سال ۱۳۷۷ (۱۹۹۸ میلادی)، مونتاژ ایستگاه با قرار دادن بخش زاریا توسط پروتون در مدار زمین آغاز شد. دو هفته بعد، بخش یونیتی در مأموریت اس‌تی‌اس-۸۸ توسط شاتل فضایی اندور در مدار زمین قرار گرفت و به زاریا متصل گردید.
تقریباً یک سال و نیم پس از اتصال بخش یونیتی، بخش سرویس زیوزدا به ایستگاه اضافه شد. زیوزدا یکی از بخش‌های اصلی ایستگاه فضایی است، که با پیوستن آن به دو بخش قبلی، امکان زندگی، کار و پژوهش سه فضانورد در ایستگاه به وجود آمد.
پایان فرایند ساخت ایستگاه برای سال ۱۳۸۹ (۲۰۱۰ میلادی) برنامه‌ریزی شده است. پس از تکمیل، ایستگاه فضایی، نزدیک به ۱۲۰۰ متر مکعب فضا برای زندگی، کار و پژوهش فضانوردان، دارا خواهد بود.
اردوهای ایستگاه فضایی بین‌المللی

به گروهی از فضانوردان که به ایستگاه فضایی سفر و برای مدت و اهداف مشخصی در آن اقامت می‌کنند، «اردو» (به انگلیسی: Expedition) گفته می‌شود. هر اردو شامل سه فضانورد است و معمولاً حدود ۶ ماه به طول می‌انجامد. نام‌گذاری اردوها با شماره و به صورت «اردوی [شمارهٔ اردو]» انجام می‌شود.
بسته به توافق و برنامه، برخی از اردوها از فضاپیمای سایوز و برخی از شاتل فضایی برای رفتن به ایستگاه استفاده می‌کنند. در پایان هر اردو، سه فضانورد سوار بر فضاپیمای سایوز به زمین بازمی‌گردند و جای خود را به اردوی بعدی می‌دهند.
ایستگاه فضایی بین‌المللی تا تاریخ ۲۳ فروردین ۱۳۸۷ (۱۱ آوریل ۲۰۰۸) میزبان ۱۵۸ فضانورد بوده، و با این وصف رکورددار بیشترین تعداد مسافر در تاریخ فضانوردی است. با توجه به اینکه برخی فضانوردان بیش از یک بار به ایستگاه سفر کرده‌اند، تعداد کل بازدیدها از ایستگاه با احتساب تکرار به ۲۱۳ نوبت بالغ می‌شود. در مقابل، ایستگاه فضایی میر میزبان ۱۳۷ بازدید بوده است.
سامانه‌های اصلی ایستگاه فضایی بین‌المللی > منبع نیرو

منبع نیروی الکتریکی ایستگاه فضایی بین‌المللی انرژی خورشیدی است. انرژی خورشیدی ابتدا فقط توسط صفحات خورشیدی متصل به بخش‌های روسی ایستگاه یعنی زاریا و زیوزدا تأمین می‌شد. بخش‌های روسی ایستگاه از جریان برق مستقیم ۲۸ ولتی بهره می‌برند. (سامانه برق فضاپیمای شاتل نیز همینگونه است)
آرایه صفحات خورشیدی دارای طولی معادل ۵۸ متر و سطحی برابر ۳۷۵ متر مربع است. این صفحات با حرکت‌های دورانی و چرخشی، خود را برای گرفتن بیشترین مقدار نور از خورشید تنظیم می‌کنند.
پس از توسعه ایستگاه و نصب بخش‌ها و سازه‌های جدید، صفحات خورشیدی متصل به ستون فقرات ایستگاه، با تولید برق مستقیم ۱۳۰ تا ۱۸۰ ولتی، برق مورد نیاز بخش‌های دیگر را با تأمین می‌کنند. این برق پس از دریافت از سامانه انرژی خورشیدی، در سراسر ایستگاه با ولتاژ ۱۶۰ ولت (مستقیم) پخش می‌شود و در صورت نیاز به صورت ۱۲۴ ولت (مستقیم) در اختیار فضانوردان قرار می‌گیرد. تبادل نیروی الکتریکی با توان و ولتاژ متفاوت بین بخش‌های مختلف ایستگاه به‌وسیله ترانسفورماتور انجام می‌شود.
در تاریخ ۲۰ مارس ۲۰۰۹ میلادی، قسمت چهارم و نهایی صفحات خورشیدی ایستگاه (حاوی دو بال) با هدایت کنترل‌کننده‌های زمینی باز و آماده کار شدند. به این ترتیب ایستگاه بین‌المللی فضایی، ده سال پس از شروع عملیات مونتاژ، با نصب آخرین صفحات خورشیدی به حداکثر ظرفیت الکتریکی خود دست‌یافت.
سامانه‌های اصلی ایستگاه فضایی بین‌المللی > پشتیبانی زندگی

در ایستگاه فضایی بین‌المللی، نظارت بر فشار هوا، میزان اکسیژن، آب، و اطفاء حریق توسط «سامانه کنترل محیط و پشتیبانی زندگی» انجام می‌گیرد. کنترل هوای قابل تنفس (اتمسفر) داخل ایستگاه فضایی بین‌المللی مهم‌ترین وظیفه این سامانه است. وظیفه تولید اکسیژن در ایستگاه به عهده دستگاهی موسوم به الکترون است. الکترون نه تنها هوای درون ایستگاه را تصفیه می‌کند، بلکه با روش الکترولیز اکسیژن و هیدروژن را از آب مصرف‌شده در ایستگاه جدا کرده، اکسیژن را به اتمسفر ایستگاه برمی‌گرداند و هیدروژن را در فضا تخلیه می‌نماید. روش اصلی تصفیه هوای داخل ایستگاه در دستگاه الکترون، استفاده فیلترهایی مجهز به زغال فعال است.
در کنار آن، تمام آب مصرف شده در ایستگاه ذخیره و بازیابی می‌شود. فاضلاب ایستگاه شامل پسماند و پیشاب سرنشینان از دستشویی‌ها و حمام، و بخار آب داخل ایستگاه جمع‌آوری شده، پس از تصفیه مجدداً آب خالص از آن بازیافته می‌شود و مورد استفاده قرار می‌گیرد.
فضای داخلی ایستگاه فضایی بین‌المللی نسبت به ایستگاه روسی میر بسیار بزرگ‌تر و کم‌سروصداتر است.
در آی‌اس‌اس پنجره‌های بیشتری نیز برای مشاهده زمین و محیط فضا جاسازی شده‌اند.
سامانه‌های اصلی ایستگاه فضایی بین‌المللی > کنترل جهت

جهت پرواز مداری ایستگاه فضایی بین‌المللی توسط یکی از دو سامانه موجود کنترل می‌شود. یکی از سامانه‌ها دارای چندین ژیروسکوپ کنترل‌کنندهٔ اندازهٔ حرکت زاویه‌ای (CMG) است که در حالت عادی جهت حرکت ایستگاه را تنظیم می‌کند. در صورتی که اشباع شدن سامانه CMG آن را از انجام کار بازدارد، سامانه کنترل جهت روسی، به‌طور خودکار کنترل ایستگاه را در دست می‌گیرد. این سامانه با استفاده از پیشرانه‌های موجود در بخش‌های روسی، جهت ایستگاه را ثابت نگه می‌دارد.
سامانه‌های اصلی ایستگاه فضایی بین‌المللی > کنترل ارتفاع

ارتفاع ایستگاه فضایی بین‌المللی از سطح زمین بین ۳۳۰ کیلومتر تا ۴۳۵ کیلومتر در تغییر است. ارتفاع پایین‌تر معمولاً برای اتصال شاتل با محموله سنگین، و ارتفاع حداکثر ۴۳۵ کیلومتر برای اتصال فضاپیمای پشتیبانی سایوز حامل سرنشینان به ایستگاه مناسب است. به دلیل نیروی گرانش زمین، و اصطکاک جزئی ولی دائمی با اتمسفر بسیار رقیق لایه‌های فوقانی جو، ارتفاع ایستگاه فضایی بین‌المللی حدود ۲٫۵ کیلومتر در ماه کاهش می‌یابد. به همین علت ارتفاع ایستگاه باید چندین مرتبه در سال اصلاح گردد. این اصلاح ارتفاع توسط پیشرانه‌های موجود در بخش زیوزدا، و همچنین پس از اتصال شاتل، پروگرس و فضاپیمای ترابری خودکار با استفاده از پیشرانه‌های آن‌ها میسر است. اصلاح ارتفاع حدود ۳ ساعت (دو گردش مداری دور زمین) به طول می‌انجامد.
تاریخچه > ایستگاه‌های فضایی شوروی

پیشینه ایستگاه فضایی بین‌المللی به دوران جنگ سرد و مسابقه فضایی بازمی‌گردد. در این دوره، اتحاد شوروی با ساخت سه نسل ایستگاه فضایی در مدار زمین، پیشگام سکونت دائمی انسان در فضا و استفاده از فناوری فضایی بود. از سال ۱۹۷۱ تا ۱۹۸۲ میلادی شوروی با موفقیت هفت ایستگاه فضایی نسل اول و دوم سالیوت و آلماز را در مدار زمین ساخته و راه‌اندازی کرد. در سال ۱۹۸۶ نسل سوم ایستگاه فضایی یعنی ایستگاه میر در مدار زمین ساخته شد. بر اساس برنامه‌ریزی سازمان فضایی شوروی، این روند با ساخت ایستگاه فضایی عظیم نسل چهارم با نام میر-۲ در سال ۱۹۹۳ وارد مرحله جدیدی می‌شد. اما با فروپاشی شوروی و بحران مالی دهه ۱۹۹۰ در روسیه، ابعاد برنامه ایستگاه میر-۲ به دلیل کسر بودجه کاهش یافت، و با لغو پروازهای شاتل بوران، پروژه ایستگاه فضایی میر-۲ با تاخیرات پی در پی مواجه گشت. در سال ۱۹۹۲ سازمان‌های فضایی روسیه و اروپا مذاکراتی برای همکاری مشترک در ساخت و توسعه ایستگاه فضایی میر-۲ آغاز کردند.
تاریخچه > طرح ایستگاه فضایی آزادی

در همین حال در دهه ۱۹۸۰ میلادی، ایالات متحده برای رقابت با ایستگاه‌های فضایی سالیوت و میر شوروی، طرحی برای ساخت ایستگاه فضایی در دست داشت. این طرح رسماً در ۵ بهمن ۱۳۶۲ (۲۵ ژانویه ۱۹۸۴) توسط رونالد ریگان رئیس‌جمهور وقت ایالات متحده اعلام شد. در سال ۱۹۸۸، ریگان رسماً این ایستگاه را «آزادی» نام نهاد. ایستگاه فضایی آزادی دومین برنامه ساخت ایستگاه فضایی آمریکا پس از اسکای‌لب بود، و پس از فشار کنگره و کاهش بودجه اولیه، مبلغ ۱۲٫۲ میلیارد دلار در مارس ۱۹۸۷ برای توسعه برنامه تخصیص داده شد. علی‌رغم برنامه‌ریزی‌های اولیه، با کاهش پی در پی بودجه و افزایش هزینه‌های مورد نیاز برای ساخت ایستگاه، ناسا چندین بار وادار به بازبینی ابعاد طرح شد و برنامه ساخت ایستگاه با تأخیر طولانی مواجه گشت. فاجعه انفجار فضاپیمای چلنجر، افزایش هزینه‌های عملیاتی ناوگان شاتل فضایی، و تردید نسبت به امنیت پرواز آن، ضربه دیگری بر این پروژه وارد کرد. سر انجام در سال ۱۹۹۰ برنامه ساخت ایستگاه فضایی آزادی زیر بار خود کمر خم کرد و علی‌رغم تلاش ناسا برای بازبینی آن، به‌طور کلی لغو شد.
تاریخچه > همکاری پس از پایان جنگ سرد

پس از پایان جنگ سرد و از سال ۱۹۹۰، دولت‌های آمریکا و روسیه گفتگوهایی را برای تلفیق تلاش‌هایشان برای ساخت ایستگاه فضایی جدید آغاز کردند. در تابستان سال ۱۹۹۳ دولت‌های آمریکا و روسیه برای تلفیق پروژه ایستگاه‌های فضایی میر-۲ و آزادی به توافق اولیه دست یافتند. سپس موافقت شد که برنامه‌های ساخت ابزار و آزمایشگاه‌های فضایی ژاپن و سازمان فضایی اروپا نیز در این برنامه گنجانده شود. با ترکیب طرح‌های پیشین، توافق نهایی برای ساخت ایستگاه فضایی در ۱۰ آبان ۱۳۷۲ (۱ نوامبر ۱۹۹۳) حاصل شد. طرح ایستگاه فضایی بین‌المللی نسبت به طرح‌های پیشین دارای مزایای زیادی بود که از جمله آن‌ها می‌توان به حجم مفید بیشتر ایستگاه، استفاده از تجربه طولانی روسیه در توسعه ایستگاه‌های فضایی، آماده‌سازی سریع‌تر، و توزیع هزینه‌های پروژه بین همه مشارکت‌کنندگان اشاره کرد. قرار بر این شد که از تمام برنامه‌های کشورهای مشارکت‌کننده در ساخت و توسعه ایستگاه فضایی بین‌المللی استفاده شود. این برنامه‌ها شامل ایستگاه فضایی میر-۲، ایستگاه فضایی آزادی، آزمایشگاه کلمبوس، و آزمایشگاه کیبو بود.
تاریخچه > پروژه شاتل-میر

در همین حال و به منظور آماده‌سازی، هماهنگی سامانه‌ها و آشنایی کارشناسان طرفین پروژه با سامانه‌های فضایی یکدیگر، توافق‌نامه دیگری با هدف «همکاری بین ایالات متحده آمریکا و فدراسیون روسیه برای استفاده از فضا برای مقاصد صلح‌آمیز» در سال ۱۹۹۲ بین بوریس یلتسین و جرج بوش (پدر) امضاء شد که برنامه شاتل-میر نام دارد. اجرای این توافق‌نامه گامی عمده پیش از ساخت ایستگاه بین‌المللی بود و به «فاز یکم» مشهور است («فاز دوم» ساخت ایستگاه بین‌المللی است).
برنامه شاتل-میر امکان سفر فضانوردان آمریکایی به ایستگاه فضایی میر، توسعه سامانه‌های لازم برای اتصال شاتل فضایی آمریکا به ایستگاه، و امکان پرواز فضانوردان روسی با شاتل فضایی را فراهم آورد. همچنین کارشناسان آمریکایی به دانش و تجربه روسیه در زمینه اقامت بلندمدت انسان در فضا دسترسی پیدا کردند. در پی این موافقت‌نامه، فضاپیماهای شاتل آمریکایی در ۱۲ نوبت بین سال‌های ۱۹۹۴ تا ۱۹۹۸ به ایستگاه فضایی میر متصل شدند. این دومین همکاری فضایی آمریکا و روسیه پس از پروژه آپولو-سایوز محسوب می‌شود، و سابقه همکاری دو کشور در آن پروژه، در تسریع روند برنامه شاتل-میر بی‌تاثیر نبوده است.
تاریخچه > مشارکت اروپا و ژاپن

سازمان فضایی اروپا دارای تجربه در ساخت ایستگاه فضایی نیست، اما فضانوردان این سازمان چندین بار در قالب برنامه‌های مشترک به ایستگاه فضایی میر سفر کرده بودند. آزمایشگاه فضایی کلمبوس در اصل به عنوان یک آزمایشگاه مداری مستقل طراحی شده بود. پس از ورود اروپا به پروژه ایستگاه فضایی بین‌المللی، تغییراتی در طراحی آزمایشگاه داده، قابلیت اتصال به ایستگاه در آن تعبیه شد. مشارکت دیگر اروپا در این پروژه، فرستادن فضاپیمای ترابری خودکار توسط موشک پرقدرت آریان-۵ به ایستگاه فضایی است.
سازمان فضایی ژاپن نیز به مانند همتای اروپایی خود، آزمایشگاه فضایی کیبو را به عنوان آزمایشگاه مداری مستقل طراحی کرده بود. آن طرح نیز مانند طرح کلمبوس تبدیل به یکی از بخش‌های ایستگاه فضایی بین‌المللی شد.
تاریخچه > نام‌گذاری ایستگاه فضایی

این ایستگاه به‌طور رسمی با نام «ایستگاه فضایی بین‌المللی» شناخته می‌شود. در آغاز پروژه، ناسا نام «آلفا» را برای ایستگاه پیشنهاد کرده بود، اما این نام با مخالفت سازمان فضایی روسیه مواجه و کنار گذاشته شد. از نظر روس‌ها، حرف «آلفا» به عنوان «نخستین» حرف الفبای یونانی بیانگر گام «نخست» در ساخت ایستگاه‌های فضایی است، درحالی‌که این پروژه به عنوان نسل سوم ایستگاه‌های فضایی شناخته می‌شود. سازمان فضایی روسیه نام «آتلانت» را پیشنهاد کرد که آن هم به علت شباهت به نام فضاپیمای آتلانتیس، مورد قبول واقع نشد. معدودی از منابع آمریکایی هنوز نام «آلفا» را به‌طور غیررسمی برای ایستگاه به‌کار می‌برند.
فضاپیماهای پشتیبانی

برای حمل و نقل فضانوردان، رساندن وسایل مورد نیاز زندگی آن‌ها، ابزار آزمایشگاهی و قطعات و قسمت‌های جدید برای گسترش فضای ایستگاه فضایی بین‌المللی از فضاپیماهای روسی، آمریکایی و اروپایی استفاده می‌شود.
فضاپیماهای پشتیبانی > فضاپیماهای فعلی

|  | فضاپیما | مأموریت | درگاه اتصال | متصل‌شده در (UTC) | جداشدن در (UTC) | یادداشت‌ها |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Progress M-14M | Progress 46 Cargo | پیرس | ۰۲۰۱۲−۰۱−۲۸ ۲۸ ژانویه ۲۰۱۲ | ۰۲۰۱۲−۰۴−۲۴ ۲۴ آوریل ۲۰۱۲ |      |
روسیه (روسکاسموس): فضاپیمای سایوز برای نقل و انتقال فضانوردان؛ تخلیه اضطراری فضانوردان از ایستگاه؛ هر فضاپیمای سایوز می‌تواند تا ۶ ماه به ایستگاه فضایی بین‌المللی متصل باقی بماند.
روسیه (روسکاسموس): فضاپیمای پروگرس برای پشتیبانی ایستگاه فضایی بین‌المللی؛ ترابری، حمل بار، مواد، وسایل و ابزار مورد نیاز برای زندگی و کار و پژوهش؛ اصلاح مدار ایستگاه؛ تخلیه زباله و دور ریختنی‌های ایستگاه
اروپا (اِسا): فضاپیمای ترابری خودکار برای پشتیبانی ایستگاه فضایی بین‌المللی؛ ترابری، حمل بار، مواد، وسایل و ابزار مورد نیاز برای زندگی و کار و پژوهش؛ اصلاح مدار ایستگاه؛ تخلیه زباله و دور ریختنی‌های ایستگاه
آمریکا (ناسا): فضاپیمای دراگن برای پشتیبانی ایستگاه فضایی بین‌المللی؛ ترابری، حمل بار، مواد، وسایل و ابزار مورد نیاز برای زندگی و کار و پژوهش؛ بازگرداندن بار و نتایج آزمایش‌ها از ایستگاه به زمین
فضاپیماهای پشتیبانی > فضاپیماهای پیشین

آمریکا (ناسا): ناوگان شاتل فضایی برای رساندن بخش‌های جدید ایستگاه، ابزار و وسایل مورد نیاز، و نقل و انتقال فضانوردان. سه فروند شاتل فضایی با نام‌های اندور، دیسکاوری و آتلانتیس به کار پشتیبانی ایستگاه فضایی گمارده شده بودند. این ناوگان از سال ۱۹۹۸ تا ۲۰۱۱ تقریباً فقط به ساخت و پشتیبانی ایستگاه فضایی بین‌المللی اختصاص داده شده بود. فضاپیمای کلمبیا، نخستین فضاپیمای این ناوگان و یکی از فضاپیماهای پشتیبانی ایستگاه فضایی بین‌المللی، در راه بازگشت از ایستگاه در روز ۱۲ بهمن ۱۳۸۱ منفجر شد و تمامی ۷ سرنشین آن کشته شدند.
فضاپیماهای پشتیبانی > برنامه‌ریزی شده برای آینده

ژاپن (جاکسا): فضاپیمای ترابری اچ-۲ برای پشتیبانی آزمایشگاه فضایی کیبو (برنامه‌ریزی شده برای ۲۰۰۹)
روسیه (روسکاسموس): فضاپیمای پاروم برای حمل بار به ایستگاه، و یدک‌کشیدن محموله‌ها و فضاپیماهای دیگر از مدار زمین به ایستگاه فضایی بین‌المللی (برنامه‌ریزی شده برای ۲۰۰۹)
آمریکا (ناسا): فضاپیمای اریون برای نقل و انتقال فضانوردان؛ حمل بار (برنامه‌ریزی شده برای ۲۰۱۴)
فضاپیماهای پشتیبانی > پیشنهاد شده برای آینده

آمریکا (شرکت اسپیس‌اکس): فضاپیمای سرنشین‌دار دراگن برای نقل و انتقال فضانوردان (پیش‌بینی شده برای ۲۰۱۰)
روسیه (روسکاسموس): فضاپیمای شاتل کلیپر برای نقل و انتقال فضانوردان؛ حمل بار و ابزار و ادوات مورد نیاز (پیش‌بینی شده برای ۲۰۱۲)
اروپا-روسیه: سایوز-کی (موسوم به یورو-سایوز یا ACTS) برای نقل و انتقال فضانوردان؛ حمل بار و ابزار و ادوات مورد نیاز (پیش‌بینی شده برای ۲۰۱۴)
ایستگاه‌های پرتاب فضاپیما

پایگاه فضایی بایکونور (جمهوری قزاقستان - قبلاً جزئی از اتحاد جماهیر شوروی). این پایگاه تا سال ۲۰۵۰ در اجاره روسیه است.
پایگاه فضایی کندی (ایالات متحده آمریکا)
پایگاه فضایی گویان در گویان فرانسه (سازمان فضایی اروپا)
نگارخانه

تریسی کالدول در کوپولا
زاریا (وسط)، یونیتی (بالا) و زیوزدا (پایین) هستهٔ قابل سکونت ایستگاه فضایی بین‌المللی را تشکیل دادند.
یوری گیدزنکو، ویلیام شپرد و سرگئی کریکالیوف، فضانوردان اردوی ۱ ایستگاه فضایی بین‌المللی
منبع اصلی تأمین نیرو در ایستگاه فضایی بین‌المللی، انرژی خورشیدی است.
ایستگاه فضایی سالیوت-۷ یکی از ایستگاه‌های نسل دوم شوروی بود.
شاتل دیسکاوری در حال نزدیک شدن به ایستگاه؛ بخش هارمونی در محفظهٔ بار شاتل دیده می‌شود.
فضاپیمای سایوز پس از جدا شدن از ایستگاه
پرواز فضاپیمای اوریون در دهه آینده به ایستگاه آغاز خواهد شد.
فضاپیمای سایوز تی‌ام‌ای-۱۶ در حالت ویژه برای نزدیکی به ایستگاه فضایی بین‌المللی حامل فضانورد آمریکایی ناسا جفری ویلیامز و فضانورد روسی ماکسیم سورایف (فرمانده سفینه)
باشگاه فوتبال سارایوو

Football club
باشگاه فوتبال سارایوو (انگلیسی: Sarajevo Football Club) یک باشگاه فوتبال در شهر سارایوو، بوسنی و هرزگویناست.
این باشگاه در سال ۱۹۴۶ میلادی تأسیس شده و سابقه ۵ قهرمانی در لیگ برتر فوتبال بوسنی و هرزگوین و ۲ قهرمانی در لیگ دسته اول فوتبال یوگسلاوی را در کارنامه دارد.
افتخارات > یوگسلاوی

لیگ دسته اول فوتبال یوگسلاوی:
قهرمان (۲): ۱۹۶۶–۶۷، ۱۹۸۴–۸۵
نایب قهرمان (۲): ۱۹۶۴–۶۵، ۱۹۷۹–۸۰
جام حذفی فوتبال یوگسلاوی:
نایب قهرمان (۲): ۱۹۶۶–۶۷، ۱۹۸۲–۸۳
افتخارات > بوسنی و هرزگوین

لیگ برتر فوتبال بوسنی و هرزگوین:
قهرمان (۵): ۱۹۹۸–۹۹، ۲۰۰۶–۰۷،۲۰۱۴–۲۰۱۸/۲۰۱۹٬۲۰۱۹/۲۰۲۰٬۱۵
نایب قهرمان (۶): ۱۹۹۴–۱۹۹۵، ۱۹۹۶–۱۹۹۷، ۱۹۹۷–۱۹۹۸، ۲۰۰۵–۰۶، ۲۰۱۰–۱۱، ۲۰۱۲–۱۳
جام حذفی فوتبال بوسنی و هرزگوین:
قهرمان (۵): ۱۹۹۶–۱۹۹۷، ۱۹۹۷–۹۸، ۲۰۰۱–۰۲، ۲۰۰۴–۰۵، ۲۰۱۳–۱۴
نایب قهرمان (۲): ۱۹۹۸–۹۹، ۲۰۰۰–۰۱
سوپر جام فوتبال بوسنی و هرزگوین:
قهرمان (۱): ۱۹۹۶–۹۷
نایب قهرمان (۲): ۱۹۹۷–۹۸، ۱۹۹۸–۹۹
فوکر تی.۳

| T> III | T> III |
| --- | --- |
کاربری: Torpedo bomber و بمب‌افکن
کشور سازنده: هلند
تولیدکننده: فوکر
نخستین پرواز: تابستان ۱۹۲۳
کاربر اصلی: نیروی هوایی پرتغال
تعداد ساخته‌شده: ۵
فوکر تی.۳ (انگلیسی: Fokker T.III) یک هواپیمای ساخت فوکر است .
آبیل

برای روستایی با همین نام، ابیل (نیمروز) را ببینید.
طایفهٔ آبیل، از طایفه‌های سیستانی استان سیستان و بلوچستان می‌باشد.
نام آبیل برگرفته از منطقه‌ای در ناحیه شمال و پشت دریاچه هامون (پشت آب) می‌باشد که این طایفه درگذشته در آن زندگی می‌کرده‌است.
«جی.پی. تیت» نویسنده کتاب سیستان، آبیل‌ها را باقی مانده قوم ابهیریا می‌داند که در سواحل دریای عمان و منطقه بلوچستان پاکستان سکونت داشته‌اند.

همچنین حدود ۱۰۰ سال پیش تعداد ۲۹۴ خانواده از طایفه آبیل در ناحیه گنگ و تعداد ۳۲۰ خانواده در چخانسور زندگی می‌کرده‌اند.
در گذشته طایفه آبیل بیشتر در نواحی ساحلی دریاچه هامون در سیستان و نیزارها و شهر زابل زندگی می‌کرده‌اند.
شغل کلی این طایفه در گذشته دور دامداری و تعدادی نیز به شغل کشاورزی مشغول بوده‌اند.
المپیک تابستانی ۱۹۹۲

| 0 | 1 |
| --- | --- |
پرونده:1992 Summer Olympics logo.svgنشانی المپیک تابستانی ۱۹۹۲: پرونده:1992 Summer Olympics logo.svgنشانی المپیک تابستانی ۱۹۹۲
مکان: بارسلون، اسپانیا
شعار: دوستانی برای زندگی (اسپانیایی: Amigos para siempre، کاتالان: Amics per sempre)
کشورها: ۱۶۹
ورزشکاران: ۹٬۳۵۶ (۶٬۶۵۲ مرد، ۲٬۷۰۴ زن)
رویدادها: ۲۵۶ در ۲۵ ورزش (۳۴ رشته)
افتتاحیه: ۲۵ ژوئیهٔ ۱۹۹۲
اختتامیه: ۹ اوت ۱۹۹۲
افتتاح‌کننده: خوآن کارلوس یکم پادشاه اسپانیا
پایان‌دهنده: خوان آنتونیو سامارانش رئیس کمیته بین‌المللی المپیک
مشعل: آنتونیو ربولو
ورزشگاه: ورزشگاه المپیک کمپانی لوییس
تابستانی→ ۱۹۸۸ سئول۱۹۹۶ آتلانتا ←  زمستانی→ ۱۹۹۲ آلبرت‌ویل۱۹۹۴ لیلهامر ←  پارالمپیک تابستانی ۱۹۹۲: تابستانی→ ۱۹۸۸ سئول۱۹۹۶ آتلانتا ←  زمستانی→ ۱۹۹۲ آلبرت‌ویل۱۹۹۴ لیلهامر ←  پارالمپیک تابستانی ۱۹۹۲
المپیک تابستانی ۱۹۹۲ که به‌طور رسمی با نام «بازی‌های المپیاد بیست و پنجم» شناخته می‌شود، از ۲۵ ژوئیه تا ۹ اوت ۱۹۹۲ میلادی در شهر بارسلونا، در کشور اسپانیا و با حضور ۹٬۳۵۶ ورزشکار زن و مرد از ۱۶۹ کشور جهان و در ۳۲ رشته ورزشی برگزار شد.
این اولین دورهٔ المپیک بود که پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی انجام می‌شد و ورزشکاران ۱۲ جمهوری تازه استقلال‌یافتهٔ شوروی با پرچم «تیم متحد» در این مسابقات شرکت کرده و در ردهٔ اول جدول توزیع مدال‌ها ایستادند. ۳ کشور حوزهٔ دریای بالتیک (لیتوانی، لتونی و استونی) با تیم‌های مستقل در رقابت‌ها شرکت کردند.
انتخاب میزبان

کاندیداها:
بارسلون-پادشاهی اسپانیا
بلگراد-جمهوری فدرال سوسیالیستی یوگسلاوی
بیرمنگام-بریتانیا
آمستردام-پادشاهی هلند{برای دومین بار}
پاریس-فرانسه{برای سومین بارج
بریزبن-استرالیا
انتخاب: بارسلون
محل رای‌گیری: لوزان-سوئیس
ورزش‌ها

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
|  ورزش‌های آبی  شیرجه (4)   شنا (31)   شنای موزون (2)   واترپلو (1)   تیراندازی با کمان (4)   دو و میدانی (43)   بدمینتون (4)   بیسبال (1)   بسکتبال (2)  |   بوکس (12)   کانو و کایاک اسپرینت (12)  اسلالوم (4)   دوچرخه‌سواری جاده (3)  پیست (7)   سوارکاری درساژ (2)  اونتینگ (2)  پرش (2)  |   شمشیربازی (8)   هاکی روی چمن (2)   فوتبال (1)   ژیمناستیک هنری (14)  ریتمیک (1)   هندبال (2)   جودو (14)   پنج‌گانه مدرن (2)   روئینگ (14)  |   قایقرانی بادبانی (10)   تیراندازی (13)   تنیس روی میز (4)   تنیس (4)   والیبال (2)   وزنه‌برداری (10)   کشتی آزاد (10)  فرنگی (10)   |
جدول مدال‌ها

مقالهٔ اصلی: جدول مدال‌های بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۹۲
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| رتبه | کشور | طلا | نقره | برنز | مجموع |
| ۱ |  تیم متحد | ۴۵ | ۳۸ | ۲۹ | ۱۱۲ |
| ۲ |  ایالات متحده آمریکا | ۳۷ | ۳۴ | ۳۷ | ۱۰۸ |
| ۳ |  آلمان | ۳۳ | ۲۱ | ۲۸ | ۸۲ |
| ۴ |  چین | ۱۶ | ۲۲ | ۱۶ | ۵۴ |
| ۵ |  کوبا | ۱۴ | ۶ | ۱۱ | ۳۱ |
| ۶ |  اسپانیا | ۱۳ | ۷ | ۲ | ۲۲ |
| ۷ |  کره جنوبی | ۱۲ | ۵ | ۱۲ | ۲۹ |
| ۸ |  مجارستان | ۱۱ | ۱۲ | ۷ | ۳۰ |
| ۹ |  فرانسه | ۸ | ۵ | ۱۶ | ۲۹ |
| ۱۰ |  استرالیا | ۷ | ۹ | ۱۱ | ۲۷ |
بایانی

| بایانی | بایانی |
| --- | --- |
کشور:  افغانستان
ولایت: ولایت بامیان
منطقهٔ زمانی: + ۴٫۳۰
بایانی یک روستا در افغانستان است که در ولایت بامیان واقع شده‌است.
باغ تلو

| 0 | 1 |
| --- | --- |
نویسنده(ها): مجید قیصری
کشور: تهران
ناشر:  ناشر فارسی: نشر علم
تاریخ نشر: ۱۳۸۵
شمار صفحات: ۱۷۲ صفحه
شابک: شابک ‎۹۶۴۴۰۵۶۸۲۵
رده‌بندی دیوئی: ‫‭۸‮فا‬۳/۶۲
کتابخانه ملی ایران: ‭م۸۵–۱۷۳۱۴
رمان باغ تِلو نوشته مجید قیصری است. این رمان تحسین شده نمونه ای است از ظلمی که جنگ بر دوش زنان می‌نهد. این رمان در سال ۱۳۸۶ به‌طور مشترک با عقرب روی پله‌های راه‌آهن اندیمشک برندهٔ جایزهٔ مهرگان ادب شد.
توقیف

این رمان نخستین بار از طرف نشر علم در سال ۱۳۸۵ منتشر شد و بلافاصله توقیف شد پس از ۱۴ سال این رمان توسط نشر کتاب کوچه تجدید چاپ شد که دوباره از طرف ارشاد «بدون هیچ توضیحی توقیف شده‌است»
خلاصه داستان

داستان رمان دربارهٔ دختری به نام مرضیه است که با شروع جنگ به عنوان امدادگر داوطلب راهی جنوب می‌شود. در همان ماه‌های نخست جنگ اسیر می‌شود. روزی که به عنوان قهرمان جنگی به ایران بازمی‌گردد و از وی استقبال می‌شود، ابداً منتظر تغییر نگاه‌ها به خود نیست. پرسشی بی پاسخ دربارهٔ اینکه آیا یک دختر جوان در دوران اسارت مورد تجاوز قرار گرفته یا نه در نگاه همه خواندنی است. چرخش‌های عجیب در رفتار و واکنش خانواده و جامعه با این زن جوان سرنوشت عجیب و تامل‌برانگیزی برای او رقم می‌زند.
جبران تنوع زیستی

توسعه جایگاه‌های زمین‌های کشاورزی برای دریافت اعتبارات جبرانی تنوع زیستی، سرمایه‌گذاری مورد نیاز برای بهبود تنوع زیستی در مناطق گسترده را ایجاد می‌کند.
جبران تنوع زیستی (به انگلیسی: Biodiversity offsetting)، سامانه‌ای است که عمدتاً توسط مقامات برنامه‌ریزی و توسعه‌دهندگان برای جبران کامل پیامدهای تنوع زیستی مرتبط با توسعه اقتصادی از طریق فرایند برنامه‌ریزی استفاده می‌شود. در برخی شرایط، جبران تنوع زیستی به گونه‌ای طراحی می‌شود که سبب افزایش کلی تنوع زیستی شود. جبران به‌طور کلی مرحله نهایی در سلسله مراتب کاهش در نظر گرفته می‌شود، به سبب آن پیامدهای پیش‌بینی‌شده تنوع زیستی ابتدا باید توسط توسعه‌دهندگان پرهیز شده، به حداقل رسانده و بازگردانی شود، پیش از اینکه هرگونه پیامدهای باقی‌مانده جبران شود. سلسله مراتب کاهش در خدمت رعایت اصل سیاست‌گذاری زیست‌محیطی «بدون از دست دادن خالص» تنوع زیستی در کنار توسعه است.
باغ لاله‌های گچسر

باغ لاله‌ها مجموعه‌ای یک هکتاری است که در بخش آسارا واقع در استان البرز و در کیلومتر ۵۴ جاده کرج چالوس و کمی قبل تر از پیست اسکی دیزین قرار دارد، باغ لاله‌های کرج دارای انواع مختلفی از گونه‌های لاله جهان است، این باغ در سال ۱۳۶۰ احداث گردید و همه ساله تعداد کثیری از گردشگران داخلی و خارجی از این باغ بازدید به عمل می‌آورند.
طبق آمار سال ۹۰ بالغ بر ۶۰۰٫۰۰۰ گردشگر طی ۲ هفته از این باغ دیدن کردند.
لاله از دیرباز مورد توجه ایرانیان بوده و هست و نشان آن را در سروده‌ها و اشعار شعرای نامی ایران زمین می‌توان یافت.
همه ساله در اواسط اردیبهشت ماه و به مدت ۲ هفته در باغ لاله‌ها بر روی هزاران نفر از مشتاقان طبیعت و گردشگری بازمی‌گردد.
بازدید از باغ لاله‌ها به صورت رایگان می‌باشد.
پیشینه تاریخی

باغ لاله‌ها از حدود ۵۰ سال پیش تحت کشت انواع گل و گیاه قرار داشته لیکن از سال ۱۳۶۰ صرفاً به تولید لاله و نمایش آن به صورت عمومی اختصاص دارد.
از زمان تأسیس این باغ به اسامی متعددی نامیده شد از جمله نامهای این باغ می‌توان به باغ لاله، باغ لاله‌ها، باغ لاله‌های گچسر، باغ لاله‌های کرج، باغ لاله‌های البرز اشاره کرد.
جشنواره لاله‌ها

روز نخست گشایش در باغ لاله‌ها تحت عنوان جشنواره لاله‌ها و باحضور مسئولین کشوری و استادان دانشگاه‌ها و مردم عادی نام‌گذاری گردیده.
همزمان با گشایش باغ لاله‌ها نمایشگاه کتاب و صنایع دستی استان البرز در مجاورت این باغ برگزار می‌گردد.
نوزده دوره مراسم جشنواره لاله‌ها در این باغ برگزار گردیده‌است.
در چهاردهمین دوره جشنواره لاله ها تمبر یادبود باغ لاله‌ها توسط اداره کل پست استان البرز رونمایی شد.
باغ لاله‌ها
باشگل

| باشگل | باشگل |
| --- | --- |
روستا: روستا
کشور: ایران
استان: قزوین
شهرستان: تاکستان
بخش: بخش مرکزی
دهستان: نرجه
جمعیت: ۰ نفر (سرشماری ۹۵)
باشگل، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان تاکستان در استان قزوین ایران است.
جمعیت

این روستا در دهستان نرجه قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن زیر سه خانوار بوده‌است.
منطقه محافظت شده باشگل

در کنار ای روستا، منطقه محفاظت شده‌ای نیز قرار دارد که با همین نام شناخته می‌شود. در این منطقه که وسعتی حدود ۲۷ هزار هکتار دارد، گونه‌های جانوری متعددی به زندگی و زادآوری می‌پردازند. این منطقه به پناهگاه امنی برای قوچ‌ها، میش‌ها آهوهای بومی تبدیل شده‌است.