لزگی‌ها
تاریخ لزگی ها > لِکی ها در تاریخ گرجستان

لِکی (ლეკი) یا لکیانوبا (ლეკიანობა) اصطلاحی است که گرجیان برای اشاره به یورش‌های پراکنده کوه‌نشینان داغستان به گرجستان، ارمنستان، بخشی از ایران (آذربایجان)، شهر اردبیل و حاشیه‌های امپراتوری عثمانی از قرن شانزدهم تا نوزدهم میلادی به کار می‌بردند.این واژه از «لِکی» (ლეკი) گرفته شده است، که گرجیان برای اشاره به کوه‌نشینان داغستان (در ابتدا فقط ساکنان داغستان جنوبی) استفاده می‌کردند، و پسوند -انوبا که به معنای تاخت‌وتاز و یورش است. ارتش جوامع داغستانی در این یورش‌ها گاهی تا ۴۰ هزار جنگجو داشت.حملات به داغستان بخشی از سیاست فئودال‌های گرجی برای تأمین خزانه کشور بود. به عنوان مثال، در سال ۱۷۹۸، دستور شاه گرجستان به فرماندار منطقه کیزیکی چنین آمده است:
"قاتلان لزگی‌ها، و همچنین کسانی که آن‌ها را اسیر کرده و زنده یا مرده تحویل ما داده‌اند، مورد عفو قرار نمی‌گیرند. از این پس، هر کس که یک لزگی را بکشد، باید سر یا بینی او را به ما تحویل دهد. از آنجا که کشور ما دچار فقر شده است، به رعایای خود لطف دیگری می‌کنیم: هر کس یک لزگی را اسیر کند، اجازه دارد او را نگاه دارد، مشروط بر اینکه به فرماندار ۱۰ روبل و به ارتش ما ۱۰ روبل دیگر بپردازد. همچنین، اسب و اسلحه اسیر میان افراد ارتش ما تقسیم می‌شود. اگر ۱۰، ۱۵ یا ۳۰ نفر سواره‌نظام برای غارت به کشور دشمن بروند، از آن‌ها چیزی دریافت نمی‌شود؛ اما اگر تعدادشان بیشتر باشد، بخشی از غنایم را باید به ما بدهند."
در سال 1800، لکی ها بار دیگر به گرجستان حمله کردند، اما در نبردی در کنار رود یوری توسط ارتش متحد روسیه و گرجستان شکست خوردند. تلاش برای تکرار این حمله به دلیل کمبود آذوقه ناکام ماند. در اوایل سال بعد، کوه‌نشینان نیرویی سه هزار نفره برای تهاجم به شروان گردآوردند. مقامات روسی در گرجستان که از این وضعیت نگران بودند، شروع به تقویت مرزهای کاختی کرده و چندین یگان نظامی را به آنجا اعزام کردند. پیوستن گرجستان به امپراتوری روسیه در سال 1801 مانع یورش‌های لِکی ها به سرزمین‌های گرجی نشد. در سال 1802، آوارهای جارو-بلاکانی از شورش ضدروسی شاهزادگان واختانگ و تیموراز حمایت کردند. در این شورش، اشراف کاختی و پادشاه ایمرتی نیز شرکت داشتند. در سال‌های 1803 تا 1806، نیروهای روسی چندین عملیات تنبیهی را علیه جامعه جارو که به عنوان «لانه راهزنان» شناخته می‌شد، به اجرا گذاشتند تا آن را به دلیل حملات مداوم مجازات کنند.پس از سال 1810، تعداد و مقیاس یورش‌ها به گرجستان به میزان قابل توجهی کاهش یافت.
امپراتوری عثمانی اغلب به لکی ها پناه می‌داد و به همین دلیل آن‌ها از سمت آخالتسیخه نیز به گرجستان حمله می‌کردند.بازار برده‌فروشی عثمانی راه را برای تجارت بردگان هموار می‌کرد. دهقانانی که از استثمار فئودالی رنج می‌بردند، از اربابان خود گریخته و به لِکی ها پناه می‌بردند و حتی آن‌ها را علیه اربابان خود به کار می‌گرفتند. دهقانان گرجی به لِکی ها می‌پیوستند، زیرا «لِکی شدن» برای آن‌ها به معنای آزادی از سلطه اربابان بود.پادشاهان کارتلی و کاختی تلاش زیادی برای سرکوب «لکیانوبا» انجام دادند، اما این مبارزه بی‌نتیجه بود. در طی قرن‌ها نبرد علیه «لکیانوبا»، روش‌ها و تاکتیک‌های دفاعی توسعه یافت. قلعه‌ها ساخته می‌شدند، در مسیرهای عبور لک ها خندق‌هایی ایجاد می‌کردند، بستر رودخانه‌ها را عمیق‌تر می‌کردند، جنگل‌هایی را که به عنوان مخفیگاه‌های لک ها استفاده می‌شد، قطع می‌کردند و غیره.با این حال، نیروی نظامی همچنان عامل تعیین‌کننده بود. از جمله روش‌های دفاعی، گماردن نیروهای محافظ در «نقاط ساحلی»، تقویت استحکامات این نقاط، استقرار نگهبانان در جاده‌ها، پل‌ها و دره‌ها، استفاده از نیروهای مزدور («نوکاری»)، نیروهای تعقیب‌کننده («مدواری») و ارتش دائمی («مورگیه جری») بود.«لکیانوبا» خسارات جبران‌ناپذیری به گرجستان وارد کرد. جمعیت به شدت کاهش یافت، برخی مناطق کاملاً از سکنه خالی شدند و کشاورزی و فرهنگ سقوط کرد.