stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ظهور فیلم سیاه و سفید
عوامل ظهور

عامل‌های ظاهر شدن فیلم یا به بیان ساده‌تر عامل‌های شیمیایی که باعث دگرگونی هالیدهای نوردیدهٔ نقره و در مقابل ایجاد نقرهٔ متالیک می‌شوند از گروه مواد آلی و از ردهٔ آروماتیک‌های حلقوی‌اند. برای نمونه، مشتقات بنزن با اتصال دو گروه هیدروکسیل مانند فنول‌ها یا اتصال دو آمینو (NH۲) مانند آمین‌ها یا اتصال یکی از هرکدام از این گروه‌ها مانند آمینو فنول‌ها، همگی از مواد مؤثر در ظاهر شدن فیلم‌اند.
در حالت کلی مواد به سه شکل اورتو، پارا و متا در تماس با حلقهٔ بنزن قرار می‌گیرند. در عکاسی تنها آن دسته از ترکیباتی مفید اند و توانایی ظهور فیلم را دارند که در تماس با بنزن، شاخه‌های جانبی آن‌ها در موقعیت اورتو و پارا قرار گیرد. اتصالات هیدروکسی یا آمینویی که در موقعیت متا باشند، به عنوان داروی ظهور کاربرد نخواهند داشت.
عوامل ظهور > دسته بندی داروها

اورتو: جانشینی در موقعیت ۱ و ۲ یا ۱ و ۶ (مانند پیرو کاته‌شول).
پارا: جانشینی در موقعیت ۱ و ۴ (مانند هیدروکینون).
که در این میان متا دی فنول یا رزورسین توان ظاهر کردن فیلم را ندارد.
عوامل ظهور > دی آمین‌ها (NH۲)

اورتو فنیلین دی‌آمین و پارا-فنیلین دی‌آمین که هر دو به صورت کلر هیدرات در داروهای ظهور مورد استفاده قرار می‌گیرند.
عوامل ظهور > آمینو فنول‌ها

آمینو فنول‌ها به صورت یک شاخهٔ جانبی OH و یک شاخهٔ جانبی NH۲ یافت می‌شوند؛ مانند پارا-آمینو فنول و آمیدول (دی آمینو فنول) که هر دو به صورت کلر هیدرات مصرف می‌شوند.
آن دسته از ترکیب‌های حلقوی از مشتقات بنزن که مناسب فرایند ظهور اند، از ویژگی‌های زیر برخوردار اند:
حلالیت در آب.
عدم ایجاد خفگی.
واکنش کم در برابر تغییرات درجه حرارت.
واکنش در برابر افزودن برمور پتاسیم.
واکنش در کنار کربنات و مواد قلیایی.
درجهٔ فساد و ویژگی‌های فسادپذیری کم.
تأثیر بر اندازهٔ دانه‌های تصویر.
سمی نبودن (احتیاطات مصرف).
داشتن قیمت مناسب.
عوامل ظهور > آمینو فنول‌ها > آزمون

با توجه به ویژگی‌های یادشده در بالا، مِتُل
را مورد بررسی قرار می‌دهیم:
مِتُل حلالیت بالایی در آب دارد تا آنجا که می‌توان داروهای خیلی غلیظ، و حتی در حد کنسرو ساخت.
افزودن پتاسیم برمید یا سدیم نتیجه را از نظر رفع خفگی بهتر می‌کند.
توان و عملکرد متل با تغییر درجهٔ حرارت، کمتر تغییر می‌کند.
متل در کنار قلیایی‌های سوزآور، تصویر را دچار خفگی می‌کند.
متل با خلوص بالا، حساسیت پوستی ایجاد نمی‌کند(مگر در موارد استثناء).
با گذر زمان تنها تجزیه می‌شود (ضـعیف می‌گردد) ولی ترکیب دیگری ایجاد نمی‌کند.
دانه‌های نگاتیو به‌دست آمده از عمل ظهور با متل بزرگتر نمی‌شوند.
سـمی نیست.
قیمت نسبتاً مناسبی دارد.
عامل‌های دیگر ظهور که باید با ویژگی‌های یاد شده در بالا هم‌خوانی داشته‌باشند عبارتند از:
هیدروکینون
کلرکینول یا کلر هیدروکینون
پیرو کاته‌شول
پیروکالول (اسید پیروکالیک)
گلیسین (ایکونیل)
فنیدون
عوامل ظهور > مواد سرعت دهنده > قلیایی‌ها

گذشته از عوامل ظهور در داروها، نیاز به یک ماده قلیایی به عنوان سرعت دهنده داریم. اثر احیاکنندگی یک داروی ظهور بستگی مستقیم با میزان قلیایی بودن محیط دارد. یعنی هر چه محیط قلیایی‌تر باشد اثرات داروی ظهور بیشتر خواهد بود. چرا که، با خنثی کردن مداوم هیدریک اسید، که در جریان ظهور در محلول به وجود می‌آید، PH محلول را بالا نگه داشته و از اشباع شدن محلول از مواد اسیدی جلوگیری می‌کند.
مواد قلیایی که در داروهای ظهور کاربرد دارند عبارتند از:
سدیم هیدروکسید (سود سوزآور) یا پتاسیم هیدروکسید (پتاس سوزآور) NaOH ,KOH که بخاطر قلیائیت بالا باعث افزایش شدید کنتراست نگاتیو می‌شود.
سدیم کربنات Na۲Co۳. البته این مادهٔ قلیایی با واکنش هیدرولیز در آب به‌طور پیش‌رونده سود سوزآور زا تولید می‌کند. واکنش به صورت زیر است:
کربنات پتاسیم
فسفات سدیم
سدیم متابورات (کدالک) NaBo۲۴H۲O.
بوراکس (تترابورات سدیم)  ۱۰H۲O Na۲B۴O۷
عوامل ظهور > مواد سرعت دهنده > نگهدارنده‌ها

نگهدارنده‌ها، ماده ظهور را از تأثیر اکسیژن هوا دور نگه می‌دارند و از اکسید شدن عامل احیاکننده جلوگیری می‌کنند. این وظیفه بر دوش سدیم سولفیت است. این ماده خود در داروی ظهور با اکسیژن ترکیب شده و ایجاد سدیم سولفات می‌کند و از طرف دیگر داروی ظهور اکسید شده، در اثر عمل ظهور را به صورت سولفونه در آورده و باعث منظم و یکنواخت شدن عمل ظهور می‌شود. سدیم سولفیت خود یکی از حلال‌های هالیدهای نقره است و در ضمن باعث فاین گرین شدن نگاتیو نیز می‌شود. از نظر وزنی، حداکثر میزان حلالیت سدیم سولفیت در یک لیتر آب ۱۰ درجه سانتیگراد ۲۱۰ گرم و در یک لیتر آب ۲۰ درجه سانتیگراد ۲۸۰ گرم است که محلول اشباع سدیم سولفیت می‌باشد. سدیم متابی سولفیت را می‌توان به جای سدیم سولفیت آنهیدر (بدون آب تبلور) جایگزین نمود. مزیت این کار، پایداری بیشتر سدیم متابی سولفیت نسبت به سدیم سولفیت است و می‌توان محلول برای مدت زمان طولانی‌تری ذخیره نمود. البته باید در این جایگزینی با افزودن مواد قلیایی، اسیدیته سدیم متابی سولفیت را از بین برده و به سولفیت خنثی تبدیل کرد. در این اصلاح وجود جوش شیرین (سدیم بی‌کربنات) الزامی است.
عملاً می‌توان ۸۷/۵ گرم سدیم‌متابی‌سولفیت را به جای ۱۰۰ گرم سدین سولفیت آنهیدر با ۳۲/۵ گرم سدیم هیدروکسید (سود سوزآور) بکار برد.
روش ظهور فیزیکی

ظهورهای فیزیکی با ظهورهای شیمیایی تفاوت دارند. در این ظهور، از نمک‌های نقره استفاده می‌شود و در علوم و تکنولوژی فتوگرافی بیشتر مورد استفاده قرار می‌گیرد.
به دلیل آنکه کار با این نوع ظهور، فاین گرین است، در عکاسی هم به کار گرفته می‌شود. و امروزه در کارهای آکادمیک مورد توجه قرار گرفته‌است.
چهار مرحله برای این ظهور وجود دارد:
فورباث یا محلول نقره.
ظهور در محلول نقره.
ثبوت در محلول اسیدی.
شست‌وشو و خشک کردن.
مرحله ظهور را می‌توان در داخل تشت یا تانک انجام داد، اما تانک ارجحیت دارد.
فرمول داروی ظهور فیزیکی، محلول فورباث
| نام داروها | مقادیر |
| --- | --- |
پتاسیم یدید (یدور پتاسیم): ۶ گرم
سدیم سولفیت غیر متبلور (آنهیدر): ۱۴ گرم
بوراکس، پودر: ۲٫۵ گرم
آن قدر آب اضافه شود تا: ۵۰۰ سی سی
| نام داروها | مقادیر |
| --- | --- |
پتاسیم یدید (یدور پتاسیم): ۶ گرم
سدیم سولفیت غیر متبلور (آنهیدر): ۱۴ گرم
بوراکس، پودر: ۲٫۵ گرم
آن قدر آب اضافه شود تا: ۵۰۰ سی سی
تمام ترکیبات فوق را می‌توان یکجا در آب حل کرد. اگر نمی‌خواهیم دارو را بیش از یک هفته نگهداری کنیم، می‌توان بوراکس را از آن حذف کرد.
ابزار ظهور > پیمانه‌ها

پیمانه‌های مدرج، لوازمی برای اندازگیری حجم داروها هستند که در مواقع ترکیب هر یک از داروها کاربرد دارند.
ابزار ظهور > تانک

مقالهٔ اصلی: تانک ظهور
تانک‌ها ابزاری برای ظهور فیلم هستند و معمولاً به دو صورت مخزنی و چرخان به بازار عرضه شده‌اند. آن‌ها برای ظهور فیلم در نور روز و بیرون از محیط تاریکخانه طراحی و ساخته شده‌اند. محفوط ماندن امولسیون از خراش یکی دیگر از مزیت‌های این وسیله‌است.
تانک ظهور فیلم رول
تانک ظهور فیلم رول، با ریل پلاستیکی که قابلیت تنظیم برای فیلم‌های ۱۳۵ و ۱۲۰ را دارد.
ریل استیل برای فیلم ۱۳۵.
از نظر کاربرد، انواع  تانک‌ها را به می‌توان دو دسته تقسیم‌بندی کرد که:
کارخانجات آگفا وجوبو نوعی تانک طراحی کرده‌اند که تمامی مراحل جاگذاری، ظهور و... در نور اتاق انجام می‌شود و نیازی به تاریکخانه ندارد.
نمایی از تانک ظهور نور روز
جاگذاری فیلم
ریختن داروی ظهور همراه چرخاندن قرقره فیلم.
شست‌وشو که بعد از ثبوت و در نور اتاق انجام می‌شود.
بررسی نتیجه
برای فیلم‌های تخت نیز انواعی از تانک‌های مخزنی و چرخان وجود دارند.
در تانک‌های چرخان که معمولاً برای ظهور فیلم تخت کاربرد دارند، فیلم به صورت لوله‌ای درون آن جاگذاری می‌شود.  این سیستم‌ها هم، به چند صورت طراحی و ساخته شده‌اند. بعضی نیمه اتوماتیک و بعضی با وجود پمپ‌هایی برای تخلیه و تزریق دارو، سیستم کنترل دما، دارای عملکرد اتوماتیک هستند. کارخانه جوبو آلمان یکی از عمده تولید کنندگان این سیستم می‌باشد. ساده‌ترین شکل این تانک‌ها تقریباً شبیه یک لوله استوانه‌ای است که عملاً در داخل آن چیزی وجود ندارد و فیلم به صورت قوسی داخل آن و چسبیده به دیوار قرار می‌گیرد. برای کنترل دمای ظهور در داخل تانک معمولاً آن را در تشتی که مجهز به سیستم کنترل دماست قرار می‌دهند. جهت چرخش این تانک‌ها، برای به‌دست آوردن نتیجه بهتر دوطرفه می‌باشد.
حجم داروی مصرفی در این تانک‌ها کم بوده و بعد از هر بار استفاده، - بر خلاف تانک‌های مخزنی - دور ریخته می‌شود. نتایج حاصله از ظهور با این تانک‌ها یک‌دست و روتین  و قابل اعتماد است.
همچنین، از آنجایی که بسیاری از این سیستم‌ها، مجهز به قابلیت کنترل دما هستند، نتایج به‌دست آمده بسیار دقیق و قابل تعمیم به ظهورهای بعدی می‌باشد.
اشکالاتی که در خصوص این تانک‌ها بنظر می‌رسد عبارت است از زمان ظهور که معمولاً طولانی‌تر از تشتک است. گران بودن یک سیستم اتوماتیک از این گونه، مشکل دیگری است استفاده همگانی آن را غیرممکن می‌سازد.
از نظر مواد بکار رفته در ساخت تانک‌ها نیز، دو دسته وجود دارد:
هر یک از این انواع دارای مزیت‌های خاص خودشان می‌باشند. آسانی کنترل دما در تانک‌های فولادی، سبکی و ارزانی در تانک‌های پلاستیکی از جملهٔ آن‌هاست.
ابزار ظهور > تشتک

مقالهٔ اصلی: تشتک (عکاسی)
ظهور در تشتک فقط مخصوص فیلم‌های تخت است. چون داروهای ظهور دارای خاصیت احیاکنندگی هستند، زمانی که در معرض هوا قرار بگیرند اکسید شده و خاصیت آن‌ها ضعیف می‌شود. بنابراین داروی ظهور، در تشتک عمر کمتری دارد و این نباید از نظر دور بماند. چون در کیفیت ظهور تأثیر زیادی خواهد داشت.
داروهای ظهور > داروهای دانه درشت

داروهای تجاری - سریع - دانه درشت (نیاز به تعریف کلی و خصوصیات شیمیایی و فیزیکی دارو)
هر چه سرعت ظهور یا دمای داروی ظهور بالاتر رود کنتراست افزایش پیدا کرده و تصویر دانه‌بندی درشت تری خواهد داشت. در عمل ظهور می‌توان کنتراست را تا حدی بالا برد که تصویر به‌دست آمده فقط حاوی نقاط سفید و سیاه خالص باشد، ـ الـبته با قبول حذف اطـلاعـات رنگ درجه‌های خاکسـتری ـ که در این صورت به نگاتیو به‌دست آمده لیت گفته می‌شود. نگاتیوهای مخصــوصی هم وجود دارند که فاقد رنگ درجه‌های خاکستری هستند و برای لیتوگرافی بکار برده می‌شوند.
داروهای ظهور > داروهای دانه ریز

داروهای دانه ریز - فاین گرین  (نیاز به تعریف کلی و خصوصیات شیمیایی و فیزیکی دارو)
فرمول D۷۶، که شرکت کداک آن را ارائه نموده‌است، یک فرمول خوب برای داروی ظهورِ ریزدانه (فاین گرین) به حساب می‌آید. در این فرمول، متل و هیدروکینون جزو عوامل ظهور هستند و هیدروکینون  و بوراکس عامل کنتراست و سولفیت سدیم هم با این مقدار زیاد، حلالیت املاح نقره را در محلول افزایش داده همچنین باعث عمر بیشتر دارو و تعداد بیشتر ظهور در یک حجم از دارو می‌باشد.
داروهای ظهور > داروهای دانه ریز > فرمول‌های کلی

| نام اختصاری داروها | D۷۶ | D76R | D۲۳ | D۲۵ | D25R | D76d | ID ۱۱ | ID11R | AN۱۲ | AN۱۷ | AN17R | G۲۰۶ | G۲۰۷ | AG۴۴ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| متل | ۲ | ۳ | ۷٫۵ | ۷٫۵ | ۱۰ | ۲ | ۲ | ۲ | ۸ | ۱٫۵ | ۲٫۲ | ۲ | ۴ | ۱٫۵ |
| سولفیت سدیم | ۱۰۰ | ۱۰۰ | ۱۰۰ | ۱۰۰ | ۱۰۰ | ۱۰۰ | ۱۰۰ | ۱۰۰ | ۱۲۵ | ۸۰ | ۸۰ | ۱۰۰ | ۱۰۰ | ۸۰ |
| هیدروکینون | ۵ | ۷٫۵ | - | - | - | ۵ | ۵ | ۷٫۵ | - | ۳ | ۴٫۵ | ۴ | - | ۳ |
| سدیم کربنات آنهیدر | - | - | - | - | - | - | - | - | ۵٫۷۵ | - | - | - | ۵٫۸ | - |
| بوراکس | ۲ | ۲۰ | - | - | - | ۸ | ۲ | ۲۰ | - | ۳ | ۱۸ | ۲ | - | ۳ |
| سدیم متابورات (کدالک) | ۲ | ۲۰ | - | - | ۲۰ | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| پتاسیم برمید | - | - | - | - | - | - | - | - | ۲٫۵ | ۰٫۵ | - | - | ۲ | ۰٫۵ |
| ترکیبات دیگر | - | - | - | ۱۵ گرم سدیم متابی‌سولفیت | ۸ گرم بوریک اسید | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
آن قدر آب اضافه کنید تا: ۱۰۰۰
| زمان ظهور بر دقیقه | ۴ الی ۸ |  | ۴ الی ۸ | ۱۵ الی ۲۰ |  |  | ۶ الی ۱۱ |  | ۱۰ الی ۱۵ | ۱۰ الی ۱۵ |  | ۸ الی ۱۰ | ۸ الی ۱۰ |  |
ـ حرف R در مقابل نام داروها، فرمول تقویتی همان دارو است. (در لابراتوارهای بزرگ که داروها به‌طور مداوم مورد استفاده قرار می‌گیرند به مرور مواد مؤثرهٔ خود را از دست داده و ضعیف می‌شوند، جهت جبران این ضعف، و ارائه ظهور نرمال به داروهای اصلی اضافه می‌شوند).
داروهای ظهور > داروهای خیلی دانه‌ریز (سوپر فاین گرین)

برای یک داروی سوپر فاین گرین ساده می‌توان فرمول ۱۰/۱۰۰/۱۰۰۰ را مثال زد که در دمای بیست درجه سانتیگراد در طی ۱۸ دقیقه، عمل ظهور را به انجام می‌رساند.
توصیه دیگر اینکه جهت حفظ کنتراست هنگام استفاده از داروهای سوپر فاین گرین، در زمان عکاسی یک استاپ نور بیشتری به فیلم داده شود.(این کار ربطی به عمل ظهور ندارد.)
هر چه داروی مورد استفاده در عمل ظهور فاین گرین‌تر باشد، کنتراست تصویر به همان اندازه پائین خواهد آمد. و تصویر به‌دست آمده سافت خواهد شد. می‌توان با اضافه کردن مقدار مناسبی ماده قلیایی به داروی فاین گرینی که فقط حاوی متل و سولفیت سدیم است مقداری کنتراست به دست آورد، مشروط بر اینکه زمان ظهور را کاهش ندهیم.
در صورت رعایت موارد اصلی، دانه‌های تصویر بزرگ‌تر نخواهند شد.
داروهای ظهور > وضوح در عمل ظهور

از موارد مورد اهمیت در عمل ظهور، به‌دست آوردن وضوح عالی است، که بر ســـبب فراوانی مواد بکار رفته در فرمول داروها، فرمول ویلی باتلر (۱۹۰۳-۱۹۷۳) ذکر می‌شود.
| نام مواد | مقادیر |
| --- | --- |
متل: ۵ گرم
سدیم کربنات آنهیدر: ۲۵ گرم
سدیم سولفیت آنهیدر: ۲۵ گرم
آب تا حجم: ۱۰۰۰ سی سی
بعد از تهیه، یک پیمانه از دارو را با نه پیمانه آب رقیق کرده و در دمای ۲۰ درجه سانتیگراد طی زمان ۱۲ دقیقه عمل ظهور انجام می‌گیرد.
توقف ظهور

مقالهٔ اصلی: حمام توقف
پس از پایان زمان ظهور، نوبت به عمل ثبوت یا ثابت‌سازی تصویر به‌دست آمده روی نگاتیو می‌رسد. اگر پیش از آنکه این فرایند صورت گیرد، نگاتیو در برابر نور قرار گیرد، نقاطی از آن که در عمل عکسبرداری نور ندیده‌اند و ذرات برمور نقره در آن‌ها سفید مانده‌اند، همگی سیاه می‌شوند و تصویری به دست نمی‌آید. ولی اگر نگاتیو به‌دست آمده از فرایند ظهور را مستقیماً به داخل داروی ثبوت فرو بریم (یا داروی ثبوت را روی نگاتیو بریزیم)، چون هنوز سطح امولسیون آغشته به داروی ظهور است، دو اتفاق روی می‌دهد:
نخست آنکه داروی ثبوت (چون اکثراً PH اسیدی دارد) به خاطر تماس و آلوده شدن به داروی ظهور ضعیف می‌شود و پس از چند نوبت، توان خود را از دست می‌دهد و از کارایی می‌افتد.
دوم آنکه فرایند ظهور همچنان در لحظاتی که داروی ثبوت می‌تواند اثر داروی ظهور را خنثی نماید، ادامه دارد و در نتیجهٔ آن تصویر به‌دست آمده کنتراست بیشتری پیدا می‌کند.
از نقطه بالا، اهمیت زمان در عمل ظهور، حتی در طی لحظاتی بسیار کوتاه، آشکار می‌شود.
ظهور باید در طی زمان اعلام شده از طرف کارخانجات سازنده فیلم و دارو انجام بگیرد. شاید در یک دید کلی، چند ثانیه اهمیت زیادی نداشته باشد؟! ولی با مطالعه دقیق علمی نتایج به‌دست آمده، تغییرات کاملاً محسوس است.
آنچه در بالا گفته شد دلایل ضرورت فرایند توقفِ ظهور بود. این فرایند معمولاً با کمک یک محلول اسیدی به نام حمام توقف صورت می‌گیرد. خاصیت اسیدی این محلول ضعیف است تا آسیبی به نگاتیو نرسد. برای نمونه محلول ۳۰ درصد سرکهٔ سفید در آب مقطر می‌تواند مناسب باشد. البته برای این عمل فرمول‌هایی نیز وجود دارد، که چندین مورد آن در اینجا آمده‌است.
| نام عوامل مورد استفاده |  |  |  | سخت‌کننده | سخت‌کننده |  | سخت‌کننده |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| سدیم تیو سولفات  متبلور یا هیپو | - | - | - | - | - | ۲۵۰ | ۲۵۰ |
| سدیم استات آنهیدر | - | ۲۰ | - | - | ۲۰ | ۲۰ | ۲۰ |
| سدیم هیدروکسید (سودسوزآور) | - | - | ۴٫۵ | - | - | - | - |
| سدیم متابی‌سولفیت | - | - | - | - | - | ۵ | ۵ |
| آلوم کرم | - | - | - | ۳۰ | - | - | - |
| پتاسیم آلوم | - | - | - | - | ۳۰ | - | ۳۰ |
| استیک اسید گلاسیال | ۳۰ | ۱۰ | ۱۱ | - | ۱۰ | ۱۰ | ۱۰ |
| بوریک اسید | - | - | - | - | ۵ | - | ۵ |
آب تا حجم: ۱۰۰۰
فرمولی که در طی ده ثانیه عمل ظهور را کاملاً متوقف می‌کند.
| نام مواد | مقادیر |
| --- | --- |
سدیم بی‌سولفیت: ۶۰ میلی لیتر
پتاسیم متابی‌سولفیت: ۳۰ گرم
هیدروکلریک اسید: ۱۵ گرم
آب تا حجم: ۱۰۰۰ سی سی
ثبوت

وقتی یک فیلم را از داخل دروبین بیرون می‌آوریم و آن را ظاهر می‌کنیم، در حدود ۲۵ درصد برمورهای نقره‌ای که در سطح امولسیون آن فیلم به کار رفته‌است، برای تشکیل تصویر نگاتیو، مصرف می‌شود. آنچه باقی می‌ماند، یا آن دسته از املاح متبلور نقره که در داروی ظهور دستخوش هیچ گونه تغییری نشده‌اند (نور ندیده‌اند)، باید در داروی ثبوت از سطح فیلم جدا شوند تا نگاتیو تصویر به‌طور دائمی و شفاف، ثابت باقی بماند.
قرار گرفتن بیش از حد فیلم در داروی ثبوت هم باعث اشکالاتی است. کم رنگ شدن نگاتیو، از این دسته اشکالات است.
اگر مرحله ثبوت به اندازه کافی انجام نشود، مقداری از هالیدهای نقره نور ندیده در سطح فیلم باقی‌مانده و زمانی که فیلم را از تاریکخانه یا تانک بیرون می‌آوریم، نور محیط، آن دسته از ذرات نقره را تحت تأثیر قرار داده و سیاه خواهد کرد. نتیجه یک نگاتیو پر رنگ و سیاه است که اطلاعات تصویر در آن به خوبی دیده نمی‌شود.
مواد زیادی وجود دارند که هالیدهای نقره را حل می‌کنند ولی سدیم تیو سولفات (هیپو سولفیت سدیم) ـ که نام علمی آن تیو سولفات سدیم و به فرمول S۲O۳Na۲ می‌باشد ـ مهم‌ترین عاملی است که در داروهای ثبوت بکار برده می‌شود.
این ماده در سال ۱۸۳۹ برای نخستین بار توسط جان هرشل بکار رفت. البته این ماده به تنهایی و در اندازهٔ ۳۰ ـ ۲۵ درصد می‌تواند عمل ثبوت را به انجام برساند، ولی چون عوامل دیگری نیز وجود دارند که مکمل این دارو در عمل ثبوت هستند، فرمول‌هایی به وجود آمده‌اند که نتیجه بهتر و کامل‌تری را به‌دست می‌دهند.
ثبوت > امتیازات هیپو به دیگر حلال‌های هالیدهای نقره

نمک‌های نقره را به سرعت قابل حل می‌سازد، در حالیکه هیچگونه تأثیری بر نقره‌های احیاء شده (تشکیل دهندهٔ تصویر) ندارد.
روی ژلاتین بی‌اثر است.
سمی نیست.
ارزان است.
عمل ثبوت که همانا حل شدن املاح متبلور نقره نور نخورده‌است، یک عمل ساده شبیه به حل شدن یک قاشق شکر یا نمک در یک لیوان آب نیست. بلکه واکنش‌های مختلفی لازم دارد تا نقره برمید به یک سری کمپلکس‌های نقره تیو سولفات تبدیل شود. به‌طور کلی واکنش زیر در این مرحله اتفاق می‌افتد:
Ag Br + S۲ O۳ Na۲ → (Ag S۲ O۳) Na + Br Na

افزودن مواد اسیدی و سفت‌کنندهٔ امولسیون، به داروی ثبوت باعت تسریع توقف اثر داروی ظهور و سفت شدن ژلاتین به منظور جلوگیری از به وجود آمدن خراش‌های احتمالی می‌گردد. آمونیوم کلرید (نشادر) نیز نقش زیادی در کاهش زمان ثبوت نگاتیو دارد. که افزودن دو درصد از آن به داروی ثبوتی که محتوی ده درصد هیپو است زمان را از دوازده دقیقه به پنج دقیقه کاهش می‌دهد.
در این جدول فرمول‌های عمومی ثبوت آمده‌است.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
میزان داروها/نام داروها: گرم
| هیپو | ۲۴۰ | ۲۵۰ | ۳۵۰ | ۴۰۰ | ۳۰۰ | ۲۰۰ تا ۳۰۰ | ۲۴۰ | - | ۲۵۰ |
| آمونیوم تیوسولفات | - | - | - | - | - | - | - | ۱۵۰ | - |
| سدیم سولفیت آنهیدر | ۱۰ | - | - | - | - | ۱۲ | - | - | ۱۰ |
| آمونیوم کلرید | - | - | ۲۵ | - | ۵۰ | - | ۲۵ | - | - |
| سدیم متابی‌سولفیت | ۲۵ | - | - | - | - | - | ۲۰ | ۲۰ | - |
| پتاسیم متابی‌سولفیت | - | ۲۵ | - | ۲۵ | ۲۵ | ۱۲ | - | ۲۰ | - |
| استیک اسید | - | - | - | - | - | - | - | - | ۱۵ |
آب تا حجم: ۱۰۰۰
داروهای ثبوت محتوی مواد سخت کنندة امولسیون و اسید.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| نام اختصاری داروها | F15P۱۵ | F۶ | F۷ | F۱۰ | AN۲۰۴ | G۳۰۶ | IF۱۹ | AG۳۰۵ | ATF۵ | ATF۲ |
| هیپو | ۲۴۰ | ۲۴۰ | ۳۶۰ | ۳۳۰ | ۲۴۰ | ۲۰۰ | ۳۰۰ | ۲۰۰ | - | - |
| آمونیوم تیوسولفات | - | - | - | - | - | - | - | - | ۲۰۰ | ۱۱۲ |
| آمونیوم کلرید | - | - | ۵۰ | - | - | - | - | - | - | - |
| سدیم سولفیت آنهیدر | ۱۵ | ۱۵ | ۱۵ | ۷٫۵ | ۱۵ | ۱۲٫۵ | - | ۲۰ | ۱۵ | ۱۵ |
| پتاسیم متابی‌سولفیت | - | - | - | - | ۱۲٫۵ | - | ۲٫۵ | - | - | - |
| استیک اسید ۲۸ درصد | ۴۸ | ۴۸ | ۴۸ | ۷۲ | ۷۵ | ۷۰ | - | ۵۵ | ۵۵ | - |
| بوریک اسید | ۷٫۵ | - | ۷٫۵ | - | - | - | - | - | ۷٫۵ | - |
| بوراکس | - | - | - | - | ۱۵ | - | - | - | - | - |
| سدیم متابورات(کدالک) | - | ۱۵ | - | ۳۰ | - | - | - | - | - | - |
| پتاسیم آلوم | ۱۵ | ۱۵ | ۱۵ | ۲۲٫۵ | ۱۵ | ۱۵ | - | ۱۰ | ۱۵ | - |
| آلوم کرم | - | - | - | - | - | - | ۱۲٫۵ | - | - | ۱۵ |
آن قدر آب اضافه شود تا: ۱۰۰۰
توجه: به فرمول ATF۲ مقداری اسید بوریک پنج درصد اضافه شود.
توضیح: هرگاه سه پیمانه اسید استیک خالص را با هشت پیمانه آب رقیق کنیم، اسید استیک ۲۸ درصد به دست می‌آید.
Ag Br + S۲ O۳ Na۲ → (Ag S۲ O۳) Na + Br Na > ظرفیت و عمر یک داروی ثبوت

کلیه داروهای ثبوت از عمر طولانی برخوردارند و به راحتی می‌توان آن‌ها را نگهداری کرد. در داخل تشتک و بدون سرپوش، گاهی تا یک ماه قابل استفاده باقی می‌مانند. در داخل بطری‌های سر بسته و پر، بیشتر از سه ماه عمر می‌کنند. یکی از راه‌های اطمینان از قدرت و ضعف داروی ثبوت، استفاده از نوار PH است. یک راه حل نسبی دیگر هم می‌گوید، هر گاه زمان لازم برای محو شدن کامل حالت شیری رنگ بر روی نگاتیو، به دو برابر افزایش یافت محلول ثبوت باید دور ریخته شود.
| 0 | 1 |
| --- | --- |
اندازه فیلم‌ها: ظرفیت ثبوت برای یک لیتر دارو
فیلم تخت ۲۶*۲۲: ۲۵ عدد
فیلم رول ۱۲۰ یا ۲۲۰: ۲۵ حلقه
فیلم رول ۱۲۷: ۵۰ حلقه
فیلم ۱۳۵ ۳۶تایی: ۲۵ حلقه
فیلم تخت ۲۴*۱۸: ۴۰ عدد
فیلم تخت ۱۸*۱۳: ۶۰ عدد
فیلم تخت ۱۶*۱۲: ۱۰۰ عدد
فیلم تخت ۱۲*۹: ۱۵۰ عدد
درجه حرارت داروی ثبوت نیز همچون داروی ظهور باید در حدی باشد که در ژلاتین اثر سوء نداشته و از نظر شیمیایی هم واکنش‌ها را دچار شدت و ضعف نکند. بهترین دمایی که برای عمل ثبوت به‌طور عادی پیشنهاد کرده‌اند بین ۱۸ تا ۲۴ درجه سانتیگراد است.
در مورد زمان ثبوت، یک قانون کلی می‌گوید که بهتر است زمان ثبوت فیلم را به دو برابر افزایش دهیم تا اطمینان حاصل کنیم که عمل ثبوت کاملاً انجام گرفته‌است. دو اصل دربارهٔ داروی ثبوت و ماهیت آن باید مورد توجه قرار گیرد. اول آنکه مقدار هیپو (سدیم تیو سولفات) باید آن قدر زیاد باشد تا داروی ثبوت، قدرت حلالیت املاح نقره را به حد کافی پیدا کند. از به کار بردن داروی خیلی پر قدرت در این زمینه باید پرهیز کرد. محو شدن حالت شیری رنگ از سطح امولسیون، دلیلی بر خاتمه یا تکمیل عمل ثبوت نیست. اصل دوم، همانا شست‌وشوی کافی در آب است.
شستشو

مقالهٔ اصلی: شستشو (عکاسی)
پس از پایان فرایند ثبوت، شستشو ی نگاتیو به‌دست آمده، از اهم موارد در طی مراحل ظهور فیلم می‌باشد. چرا که اگر این مرحله به صورت ناقص انجام گیرد، نمک‌های مختلف شیمیایی در سطح فیلم باقی‌مانده و به مرور زمان باعث بروز اشکالاتی در نگاتیو (لکه زرد نگاتیو)، نقاط سیاه یا از دست دادن رنگ خواهد شد.
بهتر است شست‌وشو در آب جاری و تا چهل دقیقه انجام گیرد، ولی اگر آب جاری در دست‌رس نبود می‌توان با تعویض آب تشتک یا تانک در هر ۵ یا ۶ دقیقه نتیجه مشابهی را به‌دست آورد. البته اگر آب دریا در دسترس باشد، بهتر است. چرا که آب دریا بهتر و بیشتر می‌تواند ذرات مولکولی هیپو را که هنوز بر سطح امولسیون باقی‌مانده‌اند در خود حل کند. ولی باید بعد از اتمام این مرحله نگاتیو را  ۵ دقیقه در آب شیرین شست‌وشو داد.
برای کاهش زمان شست‌وشو با راه حل‌های شیمیایی کوشش‌های زیادی انجام گرفته‌است. و نتایج مختلفی به‌دست آمده که این ترکیبات باعث تجزیه و متلاشی شدن هیپو می‌شوند. ولی احتمال آسیب به نگاتیو نیز وجود دارد و این قبیل ترکیبات را باید با احتیاط مورد مصرف قرار داد.
در این میان از محلول ۵ تا ۱۰ درصد کربنات سدیم یا بی کربنات به عنوان مادهٔ پاک‌کننده هیپو به کار می‌رود. و مدت قرار دادن نگاتیو در داخل آن تا پنج دقیقه‌است. پس از این مرحله نگاتیو را قبل از خشک کردن باید در آب خالص شست‌وشو داد.
برای جلوگیری از بروز لکه‌های آب بر روی نگاتیو که معمولاً بعد از خشک شدن ظاهر می‌شوند، در آخرین مرحله شستشو، نگاتیو را درون مایع فتو فلو یا شامپوی فیلم قرار داده و چند دفعه آن را حرکت می‌دهند تا به تمامی سطح نگاتیو برخورد نماید. این کار باعث لیز شرن سطح نگاتیو و عدم قرارگیری قطرات آب بر روی آن می‌شود.
دمای ظهور

داروهای مختلفی به تناسب درجه حرارت محیط انجام عمل ظهور ـ مناطق سردسیر و حاره ـ وجود دارند که در دماهای نزدیک صفر و بالای ۴۰ درجه سانتیگراد از آن‌ها استفاده می‌شود، که عمل ظهور را به انجام می‌رسانند.
ظهور ریورسال

مقالهٔ اصلی: ظهور ئی-۶
در ظهور ریورسال پس از ظهور، تصویر به دست آمده مستقیماً مثبت است. با روش ریورسال از یک تصویر می‌توان مستقیماً تصویر مثبت به دست آورد. یا از یک نگاتیو به‌طور مستقیم و با انجام یک بار کپیه‌برداری، می‌توان بدل یا دوبلکیت تهیه کرد. این روش در فیلم‌های عکاسی و سینمایی کاربردهای فراوانی دارد. روش ریورسال در عکاسی رنگی هم استفاده‌های فراوانی دارد.
ساختمان امولسیون‌های فیلمی که در سیستم ریورسال به کار گرفته می‌شود، اعم از رنگی یا سیاه و سفید، تقریباً مانند سیستم نگاتیو است. تنها تفاوت آن با فیلم رنگی پایه شفاف آن است.
داروی ظهور اول: در این مرحله کلیه املاح نقره که در معرض تابش نور قرار گرفته‌اند، با محلول ظهور ترکیب می‌شوند. بقیه املاح نقره که در معرض تابش نور قرار نگرفته‌اند، همچنان خام باقی می‌مانند.
بلیچ: به کمک یکی از مواد حلال، آن دسته از املاح نقره که به نقره متالیک تبدیل شده‌اند، یا نقره‌های سیاه رنگ که نور به آن‌ها اصابت کرده‌است، حل می‌شوند یا از سطح فیلم جدا و کنده می‌شوند. این مرحله را بلیچ یا سفیدکننده می‌نامند، که مهم‌ترین عامل این محلول پرمنگنات یا بی‌کرمات پتاسیم است. باقی‌مانده امولسیون هنوز خام و حساس است.
نور دادن مجدد: قسمتی از امولسیون که نور خورده و سیاه شده بود و تصویر نگاتیو را تشکیل می‌داد، کنده شده و در داروی بلیچ حل گردیده‌است. باقی‌مانده امولسیون هنوز خام است و اگر به آن نور بدهیم تحت تأثیر قرار می‌گیرد.
ظهور دوم: آن دسته از املاح متبلور نقره یا امولسیونی که در مرحله دوم خام باقی‌مانده و در مرحله سوم به آن نور داده بودیم، سیاه می‌شود.
مرحله ثبوت: تصویر به دست آمده در مرحله چهار ثابت و پایدار می‌شود. اگر داروی ظهور این مرحله ضعیف باشد، سایه‌های خاکستری در اثر مرور زمان سیاه می‌شوند ولی تصویر به کلی محو و نابود نخواهد شد.
با فیلم‌های معمولی سیاه و سفید هم می‌توان تصویر ریورسال به‌دست آورد.