گروه ارتش شمال
تاریخچه عملیاتی > شوروی > ۱۹۴۱ > روسیه

ارتش شانزدهم که در حال پیشروی به سمت جنوب اوپوچکا بود، موظف شد یک سپاه خود را در اتصال با ارتش نهم، جهت پوشش جناح راست گروه ارتش به‌کارگیرد. بدین سبب انتظار نمی‌رفت پیاده‌نظام بتواند با سرعت نیروهای زرهی را دنبال کند. سر نیزه زرهی گروه ارتش شمال با دفع ضد حملات دشمن در دونابورگ، پیشروی خود را مجدداً از ۲ ژوئیه آغاز و روز ۴ ژوئیه اوستروف و روز بعد آن پسکوف را تصرف و تا ۱۴ ژوئیه به گذرگاهی در سابسک بر روی رود لوگا دست پیدا کرد. بدین شکل پیش قراولان گروه ارتش شمال در عرض ۳ هفته با طی مسافتی ۷۵۰ کیلومتری، به صد کیلومتری لنینگراد رسیدند. هدف نیروهای آلمانی صرفاً تصرف شهر نبود بلکه آن‌ها می‌خواستند تجمع نیروهای دشمن در حوالی آن را محاصره و منهدم کنند. طبق طرح فرماندهی عالی نیروی زمینی گروه زرهی ۴ می‌بایست ارتباط لنینگراد با خارج را قطع می‌کرد. همچنین مقرر گشت یگان‌های قدرتمند پیاده‌نظام از جنوب به سمت این شهر حرکت کنند تا نیروهای محترک را هر چه زود برای عملیات‌های دیگر آزاد نمایند. فرماندهی گروه ارتش شمال با تصور این که نیروهای دشمن در جنوب شرقی لنینگراد آخرین یگان‌های آن جهت ارائه مقاومتی جدی هستند و همین نیروها با یک یورش سخت از طرف نیروهای دارای برتری آلمانی عقب خواهند نشست، به راحتی این فرامین را پذیرفت.
با این وجود مشخص شد مقاومت دشمن تشدید شده‌است و اراضی مردابی و جنگی اجازه پیشروی سریع را نمی‌دهد. این بدین معنا بود که زمان یورش غافلگیرانه برای گروه ارتش شمال به پایان رسیده‌است. در این زمان گروه ارتش همچنان به شدت درگیر عناصری از ارتش سرخ بود که هنگام پیشروی پر سرعت نیروهای زرهی پشت خط مقدم باقی مانده بودند. از طرفی یگان‌های متحرک گروه زرهی ۴ هنگام حرکت به سمت لنینگراد، قادر به محافظت از جناح شرقی ۲۰۰ کیلومتری خود و گروه ارتش شمال بین نوورژف و دریاچه ایلمن نبودند. فرماندهی گروه ارتش شمال تصمیم گرفت به جای تهاجم یک‌باره، عملیات خود را به صورت مرحله به مرحله پیش ببرد. بدین ترتیب نیمه دوم ماه ژوئیه اولویت فن لیب جناح راست گروه ارتش بود که از لوگا تا نفل زیر ضد حملات ارتش سرخ قرار داشت. بیشترین تهدید از سمت ناحیه ولیکیه لوکی علیه جانب راست ارتش شانزدهم احساس می‌شد. دو سوم نیروهای این ارتش در ناحیه نفل برای به محاصره درآوردن قوای دشمن در همکاری با ارتش نهم گروه ارتش مرکز به کار گرفته شدند. پیش‌بینی می‌شد تهاجم به سمت لنینگراد پس از دریافت تدارکات و بازسازماندهی آرایش‌ها از ۲۵ ژوئیه مجدداً آغاز گردد. هیتلر روز ۲۱ ژوئیه دیداری از قرارگاه گروه ارتش شمال داشت و گزارشی از شرایط و برنامه‌ها دریافت کرد. او در این دیدار بر ضرورت تصرف سریع لنینگراد تأکید نمود.
تمرکز اصلی تهاجم گروه ارتش شمال بین دریاچه‌های ایلمن و پیپوس قرار داشت. حرکت نیروهای گروه ارتش شمال به سمت لنینگراد از روز ۸ اوت از سرگرفته شد. نیروهای گروه زرهی ۴ روز ۱۱ اوت خط آهن کینگیسپ-کراسنوگواردیسک را قطع کردند. با تصرف کینگیسپ توسط گروه ارتش شمال نیروهای ارتش سرخ وادار به عقب‌نشینی از ناروا به سمت لوگا شدند. بدین ترتیب فن لیب نتوانست نیروهای دشمن در ناروا و کینگیسپ را منهدم کند تا جهت امنیت بخشی پیاده‌نظام به جناح راست، تهاجم نیروهای زرهی به کراسنوگواردِیسک به تعویق بیفتد. با فشار ارتش هجدهم نیروهای دشمن در این موضع به ناحیه اورانینباوم عقب نشستند تا حمله به کراسنوگواردِیسک توسط گروه زرهی ۴ آغاز شود. نیروهای گروه ارتش شمال خط نسبتاً آماده شوروی در طول رود لوگا را در هم شکستند و با تصرف نووگورود در ۱۶ اوت، خود را رود وولخوف رساندند و خط آهن مسکو-لنینگراد را سد نمودند. در این شرایط نیروهای فن لیب در ۴۰ کیلومتری جنوب و ۱۰۰ کیلومتری جنوب غربی لنینگراد بودند. فن لیب با متمرکز کردن یگان‌های خود جهت تهاجم نهایی به این شهر، ارتش شانزدهم را ضمن حفاظت جناح راست گروه ارتش، موظف به رخنه در لنینگراد از جنوب شرقی در طول جاده مسکو-لنینگراد کرد. گروه زرهی ۴ و ارتش هجدهم نیز می‌بایست از جنوب و غرب این را مورد تهاجم قرار می‌دادند.
تا روز ۲۰ دسامبر سال ۱۹۴۱ گروه ارتش شمال ۴۴۰ هزار نفر از نیروهای دشمن را به اسیر و ۳۸۵۰ تانک و ۵۰۰۰ توپ آن را به غنیمت گرفته یا منهدم کرده بود.