stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
نیکوس سامپسون

| نیکوس سامپسون | نیکوس سامپسون |
| --- | --- |
رئیس‌جمهور قبرس: رئیس‌جمهور قبرس
دوره مسئولیت ۱۵ ژوئیه ۱۹۷۴ – ۲۳ ژوئیه ۱۹۷۴: دوره مسئولیت ۱۵ ژوئیه ۱۹۷۴ – ۲۳ ژوئیه ۱۹۷۴
پس از: ماکاریوس سوم
پیش از: گلافکوس کلریدس
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: ۱۶ دسامبر ۱۹۳۵ قبرس
درگذشته: ۹ مه ۲۰۰۱ (۶۵سال) نیکوزیا، قبرس
همسر(ان): ورونیکا سمپسون
فرزندان: 2 فرزند ازجمله سوتیریوس سامپسون
خدمات نظامی: خدمات نظامی
وفاداری:  پادشاهی یونان
خدمت/شاخه:  سازمان ملی مبارزان قبرس
جنگ‌ها/عملیات‌: اورژانس قبرس خشونت بین جمعی قبرس
نیکوس سامپسون (یونانی: Νίκος Σαμψών؛ ۱۶ دسامبر ۱۹۳۵ – ۹ مه ۲۰۰۱) یک سیاست‌مدار اهل قبرس بود.
بحران قبرس دهه ۱۹۷۰

نیکوس سامپسون یکی از شخصیت‌های کلیدی در بحران قبرس در دهه ۱۹۷۰ بود. او یک افسر نظامی و سیاستمدار یونانی‌قبرسی بود که در کودتای ۱۹۷۴ علیه رئیس‌جمهور قبرس، مکاریوس سوم، نقش مهمی ایفا کرد.
در تاریخ ۱۵ ژوئیه ۱۹۷۴، نیکوس سامپسون به عنوان رئیس‌جمهور موقت قبرس پس از سرنگونی مکاریوس به دست گروهی از افسران ارتش قبرس که از حمایت دولت یونان برخوردار بودند، منصوب شد. این کودتا با هدف اتحاد قبرس با یونان (انوسیس) صورت گرفت. سامپسون به عنوان یکی از رهبران این کودتا شناخته می‌شود، و به شدت خواهان پیوستن قبرس به یونان بود.
کودتای سامپسون و دستیارانش باعث واکنش شدید ترکیه شد و منجر به عملیات نظامی ترکیه در قبرس شد. در نتیجه این حمله، بخش شمالی قبرس تحت کنترل ترکیه قرار گرفت و در نهایت جزیره به دو بخش تقسیم شد. سامپسون پس از چند روز از قدرت برکنار شد و به یونان فرار کرد.
نیکوس سامپسون به عنوان یک شخصیت تندرو و ملی‌گرا در تاریخ معاصر قبرس شناخته می‌شود و نقش مهمی در بروز بحران و تقسیم جزیره ایفا کرد. دیدگاه‌های او در حمایت از اتحاد قبرس با یونان و همچنین سیاست‌های ملی‌گرایانه‌اش باعث بروز یکی از مهم‌ترین بحران‌ها در تاریخ معاصر قبرس شد.
بوکاچو (فیلم ۱۹۷۲)

| بوکاچو | بوکاچو |
| --- | --- |
ایزابلا بیاجینی (راست) در کنار انریکو مونتسانو در صحنه‌ای از فیلم: ایزابلا بیاجینی (راست) در کنار انریکو مونتسانو در صحنه‌ای از فیلم
کارگردان: برونو کوربوچی
تهیه‌کننده: دینو د لائورنتیس
نویسنده: ماریو آمندولا برونو کوربوچی
فیلمنامه‌نویس: ماریو آمندولا برونو کوربوچی
بازیگران: انریکو مونتسانو سیلوا کوشچینا ایزابلا بیاجینی
موسیقی: کارلو روستیکلی
فیلم‌بردار: لوئیجی کوویه
تدوین‌گر: اِئوجنیو آلابیزو
تاریخ‌های انتشار:  ۱۹۷۲ (۱۹۷۲)  
مدت زمان: ۹۸ دقیقه
کشور: ایتالیا
زبان: ایتالیایی 
مونتسانو و کوشچینا در فیلم بوکاچو (۱۹۷۲)
بوکاچو (ایتالیایی: Boccaccio؛ ‏ ایتالیایی: [bokˈkattʃo]) فیلم کمدی به کارگردانی و نوشتهٔ برونو کوربوچی است که در سال ۱۹۷۲ منتشر شد. فیلم براساس رمان دکامرون اثر جووانی بوکاچو و ملهم از دکامرون (۱۹۷۱) اثر پیر پائولو پازولینی ساخته شد.
بازیگران

انریکو مونتسانو
سیلوا کوشچینا
ایزابلا بیاجینی
ماریو کاروتنوتو
برنار بلیه
لینو بانفی
پاسکال پتی
ماریا باکسا
گویدو چلانو
آندره‌آ آئورلی
هلن شانل
نلو پاتزافینی
ریموند بوسیر
پائولا تدسکو
رزیتا پیزانو
آنتونیا سانتیلی
پیا جانکارو
فرانکا دومینیچی
میمو پُلی
تونی اوچی
اینیاتسیو لئونه
پیپو فرانکو
لوکا اسپورتلی
گاستونه پسکوچی
ماریو دوناتونه
آلیگیره نوسکزه
ساندرو دُری
آلباتروس جی۱

| آلباتروس جی۱ | آلباتروس جی۱ |
| --- | --- |
کاربری: بمب‌افکن متوسط
تولیدکننده: Ostdeutsche Albatroswerke G.m.b.H (OAW)
طراح: Hugo Grohmann
نخستین پرواز: 31 January 1916
کاربر اصلی: Germany
تعداد ساخته‌شده: 1
آلباتروس جی۱ (به انگلیسی: Albatros_G.I) یک هواگرد از نوع بمب‌افکن متوسط ساخت شرکت آلباتروس در آلمان است. هواگرد آلباتروس جی۱ نخستین پروازش را در 31 January 1916 میلادی انجام داد. در مجموع، تعداد 1 فروند از این هواگرد ساخته شده‌است.
طراح این هواگرد، هوگو گرومن مهندس آلمانی بود.
میخائیل کولیوشف

میخائیل کولیوشف (روسی: Михаил Иванович Колюшев؛ ۲۸ آوریل ۱۹۴۳ – ۹ ژوئن ۲۰۲۴) دوچرخه‌سوار اهل اتحاد جماهیر شوروی بود.
وی در مسابقات کشوری و بین‌المللی در مجموع، برندهٔ ۲ مدال طلا و ۱ مدال برنز شده‌‌بود.
کولیوشف در ۹ ژوئن ۲۰۲۴، در سن ۸۱ سالگی درگذشت.
تقلب گسترده در امتحانات نهایی مدارس ایران

تقلب گسترده در امتحانات نهایی مدارس ایران یکی از چالش‌های نظام آموزشی ایران در سال‌های اخیر است.
از سال ۱۴۰۲ مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی با موضوع تأثیر قطعی معدل در کنکور سراسری اجرا شد. پیش از این تأثیر معدل در کنکوری سراسری بصورت مثبت بود یعنی اثری منفی در نتایج کنکور سراسری نداشت.
علیرغم اینکه وزیر علوم در بهمن ۱۳۹۶ اعلام کرد طبق نظرسنجی سازمان سنجش آموزش کشور از داوطلبان حین برگزاری کنکور سراسری ۸۵ درصد داوطلبان تمایل به تأثیرگذاری سوابق تحصیلی در کنکور ندارند ولی شورای عالی انقلاب فرهنگی مصوبه تأثیر قطعی معدل را در سال ۱۴۰۰ تصویب کرد. همچنین طبق نظرسنجی اندیشکده مقابله با فقر و نابرابری آموزشی در مهر ماه ۱۴۰۳ مجدداً هشتاد و پنج درصد از دانش آموزان و اولیا و کادر آموزشی خواستار لغو تأثیر قطعی معدل در کنکور سراسری بودند.
طبق اعلام معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش در سال ۱۴۰۲، ۲۸۰۶ تخلف رسمی در حوزه امتحانات نهایی دبیرستان‌ها رخ داد که شامل ۱۶۷۲ مورد وسیله تقلب، ۳۵۹ استفاده از وسایل و ۱۳ مورد انتشار و افشای سوالات بعد از شروع آزمون نهایی مدارس اتفاق افتاد.
تأثیر قطعی معدل در کنکور سراسری موجب تشدید تقلب در امتحانات نهایی مدارس شده است.
مرکز بررسی‌های استراتژیک نهاد ریاست جمهوری در تاریخ ۵ تیر ماه ۱۴۰۰ در یک گزارش کارشناسی ۷ ایراد مصوبه تأثیر قطعی معدل شورای عالی انقلاب فرهنگی را اعلام کرد که یکی از آنها بالا رفتن انگیزه برای تقلب و تخلف در برگزاری امتحانات نهایی بوده است.
اعظم سنایی

| اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی |
| --- | --- |
تیم ملی: تیم ملی هاکی روی یخ بانوان ایران
زاده: ۱۸ بهمن ۱۳۶۸
ورزشی: ورزشی
تیم: آیس‌باکس
اعظم‌السادات سنایی (زاده ۱۸ بهمن ۱۳۶۸) بازیکن چپ دست هاکی روی یخ اهل ایران است.
سنایی عضو تیم باشگاهی آیس‌باکس ایران مال و مدافع تیم ملی هاکی روی یخ بانوان ایران است. وی در مسابقات هاکی روی یخ بانوان قهرمانی آسیا و اقیانوسیه ۲۰۲۳ به مدال تیمی نقره دست یافت.
سنایی در این بازی‌ها در هر ۶ مسابقه به میدان رفت.
کیتی هاف

| کاترین الیز هاف | کاترین الیز هاف |
| --- | --- |
زادهٔ: پالو آلتوکالیفرنیا
ملیت:  ایالات متحده آمریکا
شهروندی: آمریکایی
پیشه: شناگر
کاترین الیز هاف (به انگلیسی: Katie Hoff) (زادهٔ ۳ژوئن ۱۹۸۹) یکی از شناگران زن ایالات متحدهٔ آمریکا است.او یکی از شناگران متبحر در ۲۰۰ متر و ۴۰۰ متر انفرادی مختلط است.کیتی هاف در المپیک ۲۰۰۴ و المپیک ۲۰۰۸ مدال های نقره و دو برنز گرفت.وی متولد شهر پالو آلتوکالیفرنیا است.
زندگی شخصی

برادر او کریستن هاف و پدرش جان هاف و مادرش جین هاف است.
سگدو زدن

| سگدو زدن | سگدو زدن |
| --- | --- |
وضعیت: فعال
دسته: مسابقه پیاده‌روی
بسامد: سالانه
مکان(ها): بل باکو، تنسی، ایالات متحده.
برپا شده: ۲۰۱۱
بنیان‌گذار: دریاچه لازاروس
تازه‌ترین: ۲۰۱۹
سَگدو زدن (به انگلیسی: Big's Backyard Ultra)، اختراع شده توسط گری «لازاروس لک» کانترل از بل باکل، تنسی است. شرکت‌کنندگان سعی می‌کنند هر ساعت یک حلقه ۱۰۰/۲۴ مایلی را به‌طور نامحدود (در اطراف جنگل در طول روز، در امتداد جاده پس از تاریکی هوا) تکمیل کنند. پایان از پیش تعیین شده‌ای وجود ندارد و برنده توسط آخرین حلقه تکمیل شده توسط رقیب مشخص می‌شود. در غیر این صورت، هیچ برنده‌ای وجود ندارد.
نتایج گذشته

| سال | برنده | دور زدن | دستیار | یادداشت |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ۲۰۱۱ | تیم انگلوند | ۱۸ | دیو کارور |  |
| ۲۰۱۲ | جو فجس | ۲۸ | مارسی ریش |  |
| ۲۰۱۳ | تیم انگلوند | ۳۵ | کیت نایپلینگ |  |
| ۲۰۱۴ | <بدون برنده> | ۴۹ | یوهان استین / جرمی ایبل | هر دو رقبا پس از ۴۹ حلقه از دور رقابت‌ها کنار رفتند |
| ۲۰۱۵ |  |  |  | مسابقه برگزار نشده‌است |
| ۲۰۱۶ | بابک راستگوفرد | ۲۹ | اندی پیرسون |  |
| ۲۰۱۷ | گیلوم کالمتس | ۵۹ | هاروی لوئیس |  |
| ۲۰۱۸ | یوهان استین | ۶۸ | کورتنی داوالتر |  |
| ۲۰۱۹ | مگی گوترل | ۶۰ | ویلیام هیوارد |  |
در سال ۲۰۲۰، بیماری دنیاگیر کووید-۱۹ مانع سفر رقبا به تنسی شد، بنابراین مسابقه با رویدادهای ماهواره‌ای در کشورهای مختلف جایگزین شد. برنده عنوان جهانی کارل ساب در بلژیک، با ۷۶ دور، و برنده ایالات متحده کورتنی داوالتر با ۶۸ دور بود.
جک استرا (فیلم ۱۹۲۰)

| 0 | 1 |
| --- | --- |
کارگردان: ویلیام سی. دومیل
تهیه‌کننده: آدولف زوکور جس ال. لسکی
نویسنده: ویلیام سامرست موآم (play) Olga Printzlau (scenario) Elmer Harris (scenario)
بازیگران: رابرت وارویک Carroll McComas  مِـیم کلسو   رابرت براور
فیلم‌بردار: L. Guy Wilky
توزیع‌کننده: پارامونت پیکچرز
تاریخ‌های انتشار: ۱۴ مارس ۱۹۲۰
مدت زمان: ۵ حلقه؛ ۴٬۷۰۷ فوت
کشور: آمریکا
جک استرا (انگلیسی: Jack Straw) یک فیلم به کارگردانی ویلیام سی. دومیل است که در سال ۱۹۲۰ منتشر شد. از بازیگران آن می‌توان به رابرت وارویک اشاره کرد.
شاهسون

| 0 | 1 |
| --- | --- |
زن شاهسون در حال چرای دام در دامنه سبلان، آذربایجان: زن شاهسون در حال چرای دام در دامنه سبلان، آذربایجان
مناطق با جمعیت چشمگیر: مناطق با جمعیت چشمگیر
ایران: ایران
زبان‌ها: زبان‌ها
ترکی شاهسونی: ترکی شاهسونی
دین: دین
اسلام - شیعه دوازده امامی: اسلام - شیعه دوازده امامی
شاهسَوَن (به لهجهٔ ترکی شاهسَوَنی: شَسَوَن یا شَهسَوَن)، نام تعدادی گروه ایلی از مردم آذربایجان است که در بخش‌هایی از شمال غرب ایران به ویژه دشت مغان و اردبیل و نواحی خرقان و خمسه، واقع در میان زنجان و تهران و قم به سر می‌برند. شواهد موجود بیانگر آن است که اگر نه همه، دست کم‌تعدادی از این گروه‌ها از دشت مغان به خرقان و خمسه کوچیده‌اند. (که البته نباید این گروه را با اتحادیه ایل خمسه فارس اشتباه گرفت). شیوه زندگی و بسیاری از ویژگی‌های فرهنگی -علی‌الخصوص آلاچیق‌های نیم کره‌ای- آن‌ها را از سایر گروه‌های ایلی ایران حتی ایلات خرقان و خمسه متمایز می‌سازد. پاره‌ای از این ویژگی‌ها را که منشأ آذربایجانی دارند می‌توان در میان سایر ایلات ترک ایران مشاهده کرد. که مشهورترین طائفه ایل شاهسون طائفه قوردلار می‌باشد، که این طائفه مهاجرت از آق دام جمهوری آذربایجان با رونق تجارت درآن زمان مورد احترام ایل قرارگرفته بودند.
عنوان شاهسون به فارسی به معنی شاه دوست است. این عنوان پس از انقلاب ۵۷ به ال سون یا دوستدار مردم تغییر نام یافت (که البته میان مردم رایج نشد). اسکندر بیگ ترکمان مورخ معروف عصر صفوی استعمال کلمه «شاهی سیون» را ضمن وقایع فتح عراق در دوره شاه اسماعیل اول و همچنین بیان وقایع زمان شاه طهماسب به کار برده‌است. اما اصطلاح سیاسی این شعار زمانی اهمیت پیدا کرد که به طرفداران شاه اسماعیل دوم اطلاق شد و این در حالی بود که بر سر جانشینی شاه طهماسب بین جانشینان او اختلاف افتاد و در این میان دختر طهماسب به نام پریخان خانم که سیاستمدار مقتدری بود به طرفداری از اسماعیل میرزا خود را شاهی سون اعلام نمود.
امروزه شاهسون‌ها علاوه بر مناطق گسترده‌ای از کشور ایران در دیگر کشورهای همسایه از جمله جمهوری آذربایجان، عراق، ترکیه و سوریه نیز سکونت دارند.
خاستگاه ایل شاهسون

با وجود اسناد نسبتاً فراوانی که راجع به تاریخ شاهسون‌ها وجود دارد، منشأ پیدایش شاهسون‌ها و ایل شاهسون هنوز در پردهٔ ابهام قرار دارد. گمان می‌رود ایل شاهسون مجموعه‌ای از گروه‌های قبایلی باشند که حدوداً بین قرن شانزدهم و هیجدهم به صورت اتحادیه‌ای گردهم آمدند. در قرن حاضر دربارهٔ منشأ پیدایش شاهسون‌ها سه روایت متفاوت وجود دارد. از جمله این روایات از جانب سرجان ملکم است با این شرح که می‌گوید:
"شاه عباس اول از همان آغاز سلطنت ناگزیر به مقابله با زیاده طلبی امیران بزرگ قبایل قزلباش برخاست. وی بدین منظور، برخی از سران قزلباش را به خاک هلاکت نشاند و برای مقابله با طغیان قبایل قزلباش قبیله‌ای تأسیس نمود و آن را شاهسون یعنی دوستدار شاه نامید و از همه مردان قبایل خواست تا به عنوان عضوی از این قبیله ثبت نام نمایند. شاه این قبیله را به عنوان فداییان و سرسپردگان خاندانش در نظر گرفت و با حمایت ویژه‌ای که از این قبیله به عمل آورد، آن را از دیگران متمایز و بر جسته ساخت."
ولادیمیر مینورسکی در مقاله‌ای با عنوان «شاهسون» که در دائرةالمعارف اسلامی درج گردیده‌است، خاطر نشان می‌کند که اسناد و شواهد موجود روایت مالکم را تا حدی مغشوش ساخته‌است زیرا منابع تاریخی عصر صفوی ما را به این حقیقت که شاه عباس اول قبیله‌ای را ایجاد نموده و آن را شاهسون نامیده باشد رهنمون نمی‌سازد.
روایت شاهسون‌ها متفاوت با روایت مالکم است. اما در تضاد با آن نیست و تنها در جزئیات اختلاف وجود دارد. شاهسون‌ها نیز مهاجرت اجدادشان را ار آناتولی تأیید نموده‌اند. روایت رسمی و مورد قبول افراد ایل که در نوشته‌های مربوط به ایل شاهسون نیز منعکس گردیده، در قرن حاضر اولویت یافته‌است. به اعتقاد شاهسون‌ها ایل شاهسون از سی و دو طایفه با موقعیتی برابر تشکیل شده‌است. شاهسون‌ها مدعی هستند که آنان هیچ وقت تحت امر یک رئیس ارشد نبوده‌اند.. مطابق نظریه‌های رایج، شاهسون‌ها در زمان صفویه در مغان به سر می‌برده‌اند. اما در مورد بومی بودن یا مهاجر بودن آن‌ها به منطقه و در صورت پذیرش مهاجرت، بر سر زمان مهاجرت اختلاف دیدگاه وجود دارد.
با توجه به روایات و سندیت‌های تاریخی موجود، اتحادیه ایل شاهسون از چند طایفه شامل بومیان دشت مغان (احتمالاً آلان‌ها و تیره مهرگانیان آریایی نژاد " آینالی‌ها = آئینه‌ای‌ها، مهرپرستان") و مهاجرینی مانند اعقاب طوایف افشار و طوایف شاملو (مهاجر از آناتولی) و برخی از قبایل قزلباش و غزهای ترک نژاد آسیای میانه، تشکیل یافته باشد که تحت یک اتحادیه سیاسی، نظامی و اجتماعی خاص با زبان رسمی ترکی ائیلیاتی برای افراد ایل، گرد هم آمده‌اند و در سده‌های ۱۶ تا ۱۸ میلادی نقش سیاسی و نظامی پر رنگی را در تاریخ منطقه و حتی ایران داشته‌اند.
خاستگاه ایل شاهسون > وجه تسمیه اصطلاح شاهسون

در معنای واژه شاهسون که محتوی پاره‌ای ارزش‌های نمادین است می‌بایست بیشتر پژوهش گردد. در کل واژه شاهسون دارای مفاهیمی است که به شرح زیر آورده شده:
در وهله اول از واژه شاهسون معنای سرسپردگان شاه استنباط می‌گردد. (دوستداران شاه)
در وهله دوم، این واژه بیانگر سر سپاری به طریقت صفویه، مذهب شیعه و ائمه به خصوص علی بن ابی‌طالب است که شاهان صفویه نمایندگان آنان به‌شمار می‌رفتند و نه تجلی و تجسم آنان.
و در وهله سوم واژه شاهسون حس انزجار و مخالفت شدیدی را نسبت به عثمانی سنی مذهب که دشمن دیرینه صفویان شیعه مذهب بودند، پدیدمی‌آورد. اعلام شاهسونی از سوی رؤسای قبایل بدین معنا بود که آنان پیروی از فرامین شاه را در حکم فرایض دینی و اخلاقی خود تلقی می‌کردند.
پیشینه تاریخی شاهسون‌ها > آذربایجان و مغان

از زمان‌های بسیار قدیم اقوامی ایرانی‌نژاد به نام الان در سرزمین مغان سکنی گزیده‌اند که به ایشان آلان یا آلانی نیز گفته‌اند و این کلمه را در زبان اروپایی قدیم مخصوصاً در یونانی آلبان و سرزمین آن‌ها را آلبانیا ضبط کرده‌اند. در زمان‌های بعد آران را شامل سرزمینی که در میان شروان و آذربایجان ایران بوده‌است می‌دانستند. به‌طور کلی نام آلان‌ها از آغاز قرن اول میلادی در تاریخ ذکر شده‌است.
مرحوم سعید نفیسی نام قدیمی مغان را آموکان می‌داند، او در بخش معرفی سرزمین آلانیان و مردم آن دیار می‌نویسد:
"پای تازیان در سرزمین آران در خلافت عثمان بن عفان (۳۵–۲۳ هجری) باز شد. پیش از این خاندانی از آلانیان در این سرزمین پادشاهی داشتند که منقرض شده بودند ود. این خاندان را در این دوره آلانشاه خوانده‌اند. منطقه مغان نیز در این دوره به عنوان منطقه‌ای مستقل و تحت فرمانروای خاندان آموکان شاه اداره می‌شده‌است. آموکان نام کهن موقان (مغان) است که اکنون به غلط موغان یا مغان نوشته می‌شود.
زین العابدین شیروانی در کتاب «بستان السیاحه» در مورد موقعیت مغان چنین می‌نویسد:
" بعضی او را به واو نویسند. ولایتی است مشهور و دیاریست مذکور، مشتمل است بر بلاد قدیم و نواحی عظیمه و مراتع دلکش و موضع بسیار خوش از اقلیم پنجم و هوایش خرم و محدود است از شمال به ولایت شیروان و از جنوب به ملک آذربایجان و از شرق به ارض تالش و از مغرب به گرجستان.
امروزه، مردم محلی و بومی منطقه به خصوص شاهسون‌ها، مغان را آران یا گرمسیری می‌گویند.
نظامی گنجوی در مورد مغان می‌گوید:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| به فصل گل به موقان است جایش |  | که تا سرسبز باشد خاک پایش |
پیشینه تاریخی شاهسون‌ها > سازمان ایلی شاهسون‌ها

طوایف شاهسون از یک سلسله مراتب تشکیل یافته بود بدین صورت که خاندان‌های ایل بیگ و تعدادی دیگر نسب مشترک خود را به ینصرپاشا جد بدرخان رسانده و خود را طوایف «بیگ زاده» می‌خواندند. دیگر طوایف رعیت یا «هامپا» یا همپا نامیده می‌شدند. هر طایفه بیگ زاده نیز از دو طبقه تشکیل می‌شد. اعضای خاندان حاکم، هسته مرکزی طایفه به‌شمار می‌رفت. این طبقه نام نیای طایفه را بر خود داشت. انتصاب از سوی حکومت، مالکیت بر مراتع و منسوبیت به جد اعلای طایفه ابزار حاکمیت این طبقه بود. طبقه بیگ زاده عده‌ای نوکر به خدمت داشت. طبقه بیگ زاده مالیات نمی‌پرداخت، تن به کار نمی‌داد و مالک همه چیز به‌شمار می‌رفت. در برخی از طوایف شمار این طبقه بیش از نصف جمعیت طایفه بود.
پیشینه تاریخی شاهسون‌ها > سازمان ایلی شاهسون‌ها > شاهقلی پاشا، ینصر پاشا و طوایف بیگ زاده > گزارش آقا بزرگ ابراهیمی

آقا بزرگ ابراهیمی از افسران بازنشسته ارتش در امور شاهسون‌ها می‌نویسد:
"نسب ایل بیگ‌های شاهسون و عموزادگان بیگ زاده آن‌ها شامل قوجابیگلو، عیسی بیگلو، مستعلی بیگلو، رضا بیگلو، ساری خان بیگلو و بالا بیگلو به شخصی به تام امیر ارسلان می‌رسد. وی در حوالی سال(۱۵۰۰م / ۸۸۰ ه. ش) به همراه قبیله اش در ناحیه ساری قامیش واقع در آناتولی شرقی می‌زیست. مهاجرت این طوایف به توسط سلطان محمد استاجلو برادر زاده شاه اسماعیل بوده‌است. دیگر خاندان ایل بیگ‌ها به سروانلار (ساربان‌ها) معروف بودند. احتمالاً خاندان سروانلار به خاطر واقع شدن موطن شان (ساری قامیش) در میانه جاده ابریشم که از ترابوزان تا زاهدان امتداد داشت، شتر کرایه می‌دادند."
پیشینه تاریخی شاهسون‌ها > سازمان ایلی شاهسون‌ها > تبارنامه شاهسون‌های اردبیل و مشکین

بدرخان حاکم شهر اردبیل و رئیس شاهسونان اردبیل و مشکین، از نوادگان ینصرپاشا می‌باشد. مارکف بدر خان را برادرزاده ینصرپاشا می‌داند. طوایف وی در مناطق ییلاقی اردبیل و مشکین سکونت داشتند. بعدها برخی طوایف زیرشاخه به دلایل سیاسی و نظامی به مناطق دیگر کشور از جمله ساوه، اراک، ورامین، دشت فارس، خراسان، زنجان و دشت قزوین، دشت موصل (شمال عراق)، حاشیه زاینده رود (روستای مارکده) و بغداد و…، در طول بازه زمانی از صفویه تا پهلوی نقل مکان کرده‌اند.
نادرشاه پس از بازپس‌گیری اردبیل و مغان از اشغال عثمانیها و روسها، بدرخان پاشا را به ریاست ایل شاهسون برگمارد. ریاست ایل شاهسون و منصب حکمرانی اردبیل در دست اعقاب بلافصل خان مزبور باقی ماند. لیکن با بروز انشعاب میان آنان، اتحادیه ایل شاهسون به دو شاخه اردبیل و مشکین تقسیم شد.
به گزارش مارکف و راده بدرخان پاشا در عملیات‌های متعدد جنگی، همراه نادر بوده‌است و در جریان انتخاب نادر به عنوان شاه ایران در قوریلتای مغان به سال ۱۱۱۴ ه‍.ش نقش بسزایی داشته‌است. بعدها وی به فرماندهی نگهبانان سلطنتی نادر شاه گمارده شد. پس از مرگ نادر در سال ۱۱۲۵ ه‍.ش از سرنوشت بدرخان خبری در دست نیست.
بر اساس روایت‌ها، نظرعلی خان رئیس شاهسون‌ها فرزند و جانشین بدرخان بوده‌است. وی حاکم شهر اردبیل و در واپسین سال‌های عمر نادرشاه در شرق کشور مشغول انجام عملیات‌های نظامی بوده‌است.
پیشینه تاریخی شاهسون‌ها > صفویه و شاهسون

در اواخر قرن شانزدهم میلادی پس از این که بیشتر تیره‌های سنی و شیعه خود را از زیر سلطه ظالمانه امپراتوری عثمانی نجات بخشیده و به ایران پناهنده شدند، یون سور پاشا هم به منظور کسب اجازه در مورد آوردن قبیله اش به ایران به نزد شاه عباس آمده مه مورد موافقت شاه عباس قرار گرفت و شاه عباس به آن‌ها آزادی انتخاب محل داد که این قبایل، دشت مغان (مرکز ایل شاهسون امروزی) را انتخاب کردند. شاه عباس به آنان نام شاهسون داد و از این مقطع ایل شاهسون با ورود طوایف آناتولیلایی گسترش می‌یابد. یون سور پاشا ابتدا دارای مذهب سنی بود ولی بعدها تغییر مذهب داده و به مذهب شیعه گرایید. پس از مرگ یون سور پاشا، شش فرزندش سرزمینی را که او تحت اختیار داشت بین خود تقسیم کردند. احتمالاً یون سور پاشا را می‌توان پیشگام و از سردودمان‌های اصلی ایل شاهسون امروزی دانست.
از این تاریخ طرفداران شاه عباس به عنوان شاهسون درمی آیند و بعدها به شعبات دیگری به شرح زیر تقسیم می‌شوند:
الف) شاهسون‌های آذربایجان
شاهسون‌های اردبیل (از مراتع ییلاقی بلندی‌های ارسباران استفاده می‌کنند)
شاهسون‌های مشکین‌شهر (از مراتع ییلاقی بلندی‌های مشکین‌شهر استفاده می‌کنند)
ب) شاهسون‌های خرقان، خمسه، استان مرکزی، قم و تهران
ایل بزرگ شاهسون بغدادی (در زمان نادرشاه از مناطق شمالی عراق به خراسان کوچ داده شدند سپس به حاشیه زاینده رود و شیراز رفتند)
ایل بزرگ شاهسون اینانلو (بخش اعظم آن از شیراز به استان مرکزی، قزوین و بخش‌های شمالی اراک کوچانده شدند)
پیشینه تاریخی شاهسون‌ها > صفویه و شاهسون > شاهسون‌ها و سلطان محمد خدابنده

سلطان محمد خدابنده در دوره سلطنت خود برای مقابله با ازبکان و عثمانیها به جلب حمایت قبایل و استفاده از افراد مختلف غیرنظامی که داوطلبانه به خدمت نظام رو می‌کردند، پرداخت و این اقدام او به «شاهسون اولماخ» (دوستدار شاه شدن) معروف شد که بعدها در زمان شاه عباس اول، این نام به مجموع طوایف طرفدار شاه عباس و رقیب قزلباشها که سر به طغیان گذاشته بودند اطلاق شد و از این تاریخ این طوایف، به عنوان ایلی به همین نام (ایل شاهسون) ظاهر شد که این پدیده فقط از لحاظ انتخاب لغت شاهسون و اصطلاح شاهسونی با عمل شاه سلطان محمد خدابنده ارتباط دارد. اما نام‌گذاری طوایفی از طرفداران شاه تحت عنوان ایل شاهسون در دوره شاه عباس صورت می‌گیرد.
پیشینه تاریخی شاهسون‌ها > صفویه و شاهسون > فروپاشی امپراتوری صفویه و اوضاع نابسامان شاهسون‌ها

مقالهٔ اصلی: سرنگونی صفویان
سرنگونی امپراتوری و دودمان صفویه که پادشاهان آن ۲۲۸ سال بر ایران حکومت کردند در زمان شاه سلطان حسین (۱۰۷۲ – ۱۱۰۱ خورشیدی) به یکباره به وقوع پیوست. از آن پس عثمانیهای سنی مذهب به نحوی تهدیدآمیز به سوی منطقه مغان-اردبیل پیشروی نمودند. با پیشروی روسها تا سواحل جنوب دریای خزر مسئله مسیحیت نیز به صورت یک عامل توازن مطرح گردید. در این دوران شاهسون‌ها به چهار گروه تقسیم شدند. گروه اول که اکثریت را شامل می‌شدند با کمی تزلزل به سپاهیان نادر شاه افشار پیوستند و گروه‌های اقلیت که به گروه‌های حامی شاه تهماسب دوم، روس‌ها و عثمانی‌ها پیوستند؛ که برخی از این گروه‌ها بعد از تسلط نادر شاه به وی گرویدند.
در این دوران موضوع برای شاهسون‌ها روشن بود. بدین معنا که دشمن اصلی و دیرینه عثمانی‌ها بودند. از آنجا که شاه صفی با روس‌ها وارد اتحاد شده بود، رؤسای شاهسون نیز می‌بایستی هم به عنوان وظیفه و هم برای صیانت از مراتع ایل و زمین‌های کشاورزی جانب آنان را می‌گرفتند.
علی الظاهر طوایف شاهسون، شقاقی و مغانی در برابر عثمانی‌ها به شدت مقاومت نشان دادند. آنان مدتی نیز در کنار چریکهای ارمنی با عثمانی‌ها جنگیدند. اما نهایتاً همه راه‌ها به رویشان بسته شد. شاهسون‌ها و مغانی‌ها مراتعشان را در مغان غربی ترک گفته و برای پناه جستن در نزد روس‌ها به سالیان کوچ نمودند.
شقاقی‌ها (شاهسون) که زیستگاهشان در مشکین بوسیله عثمانی‌ها ویران شده بود، ناگزیر تسلیم شدند. شاهسون‌های اینانلو و افشار نیز به زودی تسلیم عثمانی‌ها شدند. کوتاه زمانی پس از این آشوب‌ها، نادرشاه افشار مغان و اردبیل را به نام صفویان، از اشغال خارج ساخت.
این نکته را باید به خاطر سپرد که تا پیش از عصر مدرن، زمامداران ایرانی در همه سطوح همچون دیگر دولت‌های خاورمیانه، تنها به مناطقی توجه نشان می‌دادند که بتوانند از جمعیت، نیروی نظامی و منابع آن بهره‌کشی نمایند. این مسئله اصلی‌ترین دلیل سیاست کوچ اجباری از سوی نادر شاه و سیاست زمین سوخته از جانب شاه عباس اول بود.
پیشینه تاریخی شاهسون‌ها > زندیه و شاهسون‌ها

پس از پایان سلطنت نادرشاه از سرنوشت بدرخان نیز خبری در دست نیست. مطابق یک سند آرشیوی مربوط به ۱۸۲۸م / ۱۲۰۶ ه‍.ش که مورد استناد دلیلی (محقق در امور شاهسون‌ها) قرار گرفته‌است، نظرعلی خان فرزند بدرخان در تاریخ نامعلومی حکمران تمام شاهسون‌های اردبیل، خلخال و مغان به جای پدر نشست و بیگ‌های خویشاوندش را به ریاست نواحی مشکین، نمین و مغان برگمارد. مع‌الوصف تا پایان حکمرانی کریم خان از او، در ناحیه اردبیل و مغان خبری نیست.
نوشته‌اند که طوایف شاهسون و شقاقی در فاصله سال‌های ۱۱۳۸–۴۱ ه‍.ش در حوالی سراب در پیوستن به کریم خان زند و اعلام اطاعت از وی تردید نشان می‌دادند. خاندان‌های موسوم به علی خانی و صادق خانی بر ایلات شقاقی حکمرانی می‌کردند. شقاقی‌ها پس از بازگشت از خراسان پس از مرگ نادر به صفوف قشون زند پیوسته و در چندین جنگ در حوالی کرمانشاه و همدان همراه لشکریان زند بودند.
پیشینه تاریخی شاهسون‌ها > زندیه و شاهسون‌ها > کریم‌خان زند و شاهسون‌ها

کریم‌خان زند نسبت به عشایر و قبایل، سیاست تبعید و نقل و انتقال را به کار نگرفت، بلکه با انتخاب خان‌ها به ریاست قبایل و حکمرانی نواحی، آنان را مسول اعمال و رفتار رعایا قرار داد. او از اعضای خانواده‌های این خوانین، کسانی را به عنوان گروگان نزد خود نگه می‌داشت. کریم خان مدتی پس از ترک اردبیل (۱۱۴۱ ه‍.ش) نظرعلی خان شاهسون را به حکمرانی شهر و احتمالاً به ریاست طوایف ناحیه برگمارد.
پیشینه تاریخی شاهسون‌ها > قاجارها و شاهسون

شاهان قاجار نیز مانندشاهان پیشین خود از قدرت نظامی عشایر برای ایجاد ثبات و تحکیم سیاسی خود و فشار مالیاتی بر طبقات تهیدست استفاده می‌کردند. در اوایل تأسیس حکومت قاجاریان طی لشکرکشی‌های آقامحمدخان قاجار به ایروان و تفلیس، فعالیت‌های زیادی در قلمرو شاهسون به وقوع پیوست، خصوصاً موقع لشکرکشی عباس میرزا علیه روس‌ها، کوچ‌نشین‌های شاهسون در طی حوادثی که منجر به نبرد مصیبت بار اصلاندوز شد سهم به‌سزایی را به عهده داشتند. بر پایهٔ عهدنامه گلستان که در سال ۱۸۱۳ میلادی بین ایران و روسیه منعقد گردید، روس‌های در منطقه تالش و بخش‌های شمالی مغان ساکن شدند و این امر باعث تهدید سرزمین‌های قشلاقی شاهسون گردید. در دومین جنگ ایران و روسیه در سال ۱۸۲۶ م ایل شاهسون به نفع هر دو طرف وارد جنگ شدند. ظاهراً شاهسونان شمال مغان در پشتیبانی روس‌ها و شاهسونان جنوب به اتفاق قبایل افشار به حمایت از سپاه عباس میرزا می‌جنگیدند. بر اساس عهدنامه ترکمانچای به سال ۱۸۲۸ میلادی مرزهای ایران از سمت شمال محدود و به شکل امروزی درآمد و در نتیجه قسمت بزرگی از منطقه قشلاقی شاهسون نیز از بین رفت.