مهار اغتشاش

اقداماتی که علیه تجمعات غیرقانونی یا خشونت‌آمیز مردم صورت می‌گیرد
با کنترل انبوه مردم اشتباه نشود.
درگیری تفنگداران دریایی آمریکا با سربازان کشورهای حوزه کارائیب در جریان یک رزمایش مهار اغتشاش در سال ۲۰۱۱
مهار اغتشاش به روش‌های مختلفی اشاره دارد که نیروهای انتظامی، نظامی، شبه‌نظامی یا امنیتی، به منظور کنترل، متفرق ساختن و دستگیری افرادی که در ناآرامی‌های اجتماعی، تجمعات غیرقانونی یا اعتراضات غیرقانونی شرکت دارند، به کار می‌برند.
در شرایطی که اغتشاش به صورت خودجوش و بدون برنامه‌ریزی قبلی رخ داده و فاقد منطق و دلیل مشخصی باشد، ممکن است اقداماتی که موجب تأمل و توقف لحظه‌ای افراد شود (مانند ایجاد صداهای بلند و ناگهانی یا صدور فرامین و دستورهایی با لحن آرام و قاطع) برای خاتمه دادن به آن کافی باشد. با این وجود، هنگامی که خشم و اعتراض مردم ناشی از علتی مشخص باشد یا اغتشاش به صورت سازماندهی شده و با برنامه‌ریزی قبلی صورت گرفته باشد، این روش‌ها معمولاً کارایی لازم را نداشته و با شکست مواجه می‌شوند.
در دوران گذشته، پرسنل مهار اغتشاش از سلاح‌های غیرکشنده مانند باتوم و شلاق برای پراکنده ساختن جمعیت و بازداشت افراد استفاده می‌کردند. از دهه ۱۹۸۰ به این سو، مأموران مهار اغتشاش به ابزارهای دیگری مانند گاز اشک‌آور که باعث سوزش چشم و اشک ریزش می‌شود، اسپری فلفل که سوزش شدید در چشم و بینی ایجاد می‌کند، گلوله‌های لاستیکی که با ضربه و درد باعث متفرق شدن افراد می‌شود، نارنجک‌های صوتی که با ایجاد صدای مهیب باعث شوک و ترس می‌شوند، و شوکرهای الکتریکی که با ایجاد شوک الکتریکی باعث از کار افتادن عضلات می‌شوند، نیز مجهز شده‌اند. در برخی موارد نیز ممکن است یگان‌های ضد شورش از تجهیزات پیشرفته‌تری مانند دستگاه‌های صوتی دوربرد که با  انتشار امواج صوتی با فرکانس خاص باعث پراکنده شدن جمعیت می‌شوند، ماشین‌های آب‌پاش که با پاشیدن آب با فشار زیاد به سمت جمعیت آنها را متفرق می‌کنند، خودروهای زرهی برای حفاظت از نیروهای خود در برابر حملات معترضان، نظارت هوایی با استفاده از هلی‌کوپتر یا پهپاد برای رصد و  کنترل شرایط، سگ‌های پلیس برای تعقیب و دستگیری افراد، و حتی پلیس سواره که با استفاده از اسب به راحتی در میان جمعیت حرکت کرده و آنها را  کنترل می‌کنند، استفاده کنند.
افرادی که وظیفه مهار اغتشاش را بر عهده دارند، برای حفاظت از خود در برابر خطرات احتمالی، از تجهیزات حفاظتی ویژه‌ای استفاده می‌کنند. این تجهیزات شامل کلاه ضد شورش برای محافظت از سر در برابر ضربه، محافظ صورت برای جلوگیری از آسیب به چشم و صورت، جلیقه ضد گلوله برای محافظت از بدن در برابر گلوله و سایر اشیاء پرنده، محافظ گردن برای جلوگیری از آسیب به گردن و نای، زانوبند برای محافظت از زانو در هنگام درگیری و افتادن، ماسک گاز برای محافظت در برابر گازهای اشک‌آور و سایر گازهای سمی، و سپر ضد شورش برای دفاع در برابر حملات معترضان و پرتاب اشیاء می‌شود.
با وجود اینکه تاکتیک‌های مهار اغتشاش در  کنترل جمعیت و برقراری نظم مؤثر هستند، اما نباید فراموش کرد که این درگیری‌ها می‌توانند تأثیرات روانی عمیقی بر هر دو طرف درگیر، یعنی هم شورشیان و هم پلیس، داشته باشند. قرار گرفتن در معرض ترس و وحشت شدید، استرس و فشار روانی بالا، و خشونت  و درگیری فیزیکی در طول این حوادث می‌تواند منجر به بروز مشکلات سلامت روان طولانی‌مدت مانند اضطراب و نگرانی مداوم، اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) که با علائمی مانند بازگشت به خاطرات ناگوار حادثه، کابوس‌های شبانه، و احساس ترس و اضطراب شدید همراه است، و افزایش پرخاشگری و عصبانیت شود. این تأثیرات می‌توانند زندگی عادی و سلامت روان معترضان و افسران پلیس را به‌طور جدی تحت تأثیر قرار دهند.
در طول تاریخ، مواردی نیز وجود داشته است که در آن‌ها از سلاح‌های مرگبار برای سرکوب خشونت‌آمیز اعتراضات و شورش‌ها استفاده شده و باعث کشته و زخمی شدن تعداد زیادی از مردم شده است. برخی از این حوادث عبارتند از:
شورش نیکا در امپراتوری روم
قتل‌عام بوستون
قتل‌عام هایمارکت
قتل‌عام موز
انقلاب مجارستان در سال ۱۹۵۶
تیراندازی‌های کنت استیت
قیام سوتو
قتل‌عام شارپویل
قتل‌عام مندیولا
یکشنبه خونین (۱۹۰۵)
قتل‌عام پونس
قتل‌عام ریو پیدراس
یکشنبه خونین (۱۹۷۲)
اعتراضات میدان تیان آنمن در سال ۱۹۸۹
اعتراضات ونزوئلا در سال ۲۰۱۷
اعتراضات مرزی غزه در سال‌های ۲۰۱۸–۲۰۱۹
اعتراضات سریلانکا در سال ۲۰۲۲
ناآرامی‌های قزاقستان در سال ۲۰۲۲
اعتراضات مهسا امینی