زنان در جنگ‌های صلیبی
زنان در جنگ‌های صلیبی > زنان کنشگر و فعال

تصاویر رمانتیک و کلیشه‌ای از زنان جنگجو و سلحشور در ادبیات قرون وسطی و حتی قرون بعدی فراوان است، اما بسیار بعید است که زنانی در جنگ‌های صلیبی حاضر بودند، به‌طور خاص برای جنگیدن در جنبش حضور یافته باشند. به‌طور کلی بنا به گفته مورخان جدید، زنان قرون وسطی برای برگرفتن سلاح‌های نظامی نامناسب تلقی می‌شدند، که این مسئله یکی از دلایلی بود که آن‌ها را از شرکت در جنگ‌های صلیبی منع می‌کرد. برخی منابع عربی اسلامی همچون عمادالدین اصفهانی شاهد عینی جنگ صلیبی سوم، گزارش‌هایی از زنان فرانکی که زره می‌پوشیدند و در نبرد می‌جنگیدند ارائه می‌دهند؛ یکی از آن‌ها حتی به یک کماندار زن در محاصره عکا در سال ۱۱۹۱ اشاره می‌کند، اما گاهی از تصویرهای زنان جنگجو برای تمسخر ضعف یا بربریت دشمن نیز استفاده می‌شد.
نمونه‌های موجود از زنان مسیحی که در منابع مسیحی لاتینی در حال جنگیدن نشان داده شده‌اند، نیز سرشار از نمادگرایی جنسیتی (Gendered Symbolism) بودند. آمبرواز در استوریه دلا گر سانت چنین روایتی را ثبت کرده است که چگونه زنان گلوی اسیرانی را که از یک کشتی تسخیر شده در سواحل عکا در سال ۱۱۹۰ گرفته شده بودند، بریدند. این مسئله برای نشان دادن «مرگ تحقیرآمیز» دشمنان بود، چراکه زنان مجبور بودند به جای شمشیر از چاقو استفاده کنند، که درد کشیدن اسیر را دوچندان و طولانی‌تر می‌کرد. در هنگامهٔ جنگ صلیبی پنجم، زنان مسلح از اردوگاه صلیبیون نگهبانی و نیروهای ایوبی را در حین فرار پس از ناکامی در دمیاط، کشتند. در جنگ‌های صلیبی شمالی و منطقه بالتیک، زنان زمانی که شوالیه‌های توتونیک در محلی دیگر مشغول بودند، با استفاده از سلاح‌ها و زره جنگی مردان با موفقیت از شهر البلنگ در سال ۱۲۴۵ دفاع کردند. بنا به گفته مورخان احتمالاً زنان در طول جنگ‌های صلیبی، به عنوان مهاجران مستقرشده در سرزمین تصرف‌شده مورد ادعا، در هنگام بحران‌های شدید و کمبود نیرو سلاح می‌گرفتند و به دفاع می‌پرداختند. وقایع‌نگاران مقارن با جنگ‌های صلیبی مشتاق بودند تأکید کنند که چنین جنگیدنی تنها در غیاب جنگجویان مرد مناسب رخ می‌داد و زنان با جنگیدن از ضعف طبیعی جنسیت خود فراتر می‌رفتند.
برخی زنان اشراف که به همراه خود نیرو و شوالیه به شرق و جنگ‌های صلیبی می‌آوردند، عموماً به عنوان اربابان فئودالی شناخته می‌شدند. ایدا، مارگراف همسر لئوپولد دوم اتریش، از جمله رهبران جنگ صلیبی نافرجام سال ۱۱۰۱ به‌شمار می‌آمد. با این حال، همه اربابان از فرمانده و رهبر نظامی تعیین‌شده که شخصی شناخته‌شده میان نیروهای نظامی حاضر بود، تبعیت می‌کردند و زنان اشراف احتمالاً تأثیر کمی بر تصمیمات نظامی و استراتژیک داشتند. به‌طور عمومی در قرون وسطی، زنان به عنوان نیروهای مستعد قربانی‌شدن یا غنیمت دیده می‌شدند تا نیروهای تأثیرگذار. خود ایدا زنده یا مرده توسط نیروهای قلج ارسلان یکم، سلطان سلجوقی روم، در هراکلیا اسیر شد. زنان اسیر شده اگر ثروتمند بودند ممکن بود در ازای پرداخت فدیه آزاد شوند، اما حتی اشراف‌ترین آنها نیز اگر به جنگ‌های صلیبی می‌رفتند، در معرض خطر بردگی یا حتی مرگ قرار می‌گرفتند.
اطلاعات کمتری دربارهٔ زنان از طبقات پایین که صلیب گرفته بودند، وجود دارد. لیستی از مسافران یک کشتی در سال ۱۲۵۰ نشان می‌دهد که ۴۲ نفر از ۳۴۲ فرد عادی در مسیر اراضی مقدس زن بودند، که ۲۲ نفر از آنها هیچ محافظ مردی نداشتند. چنین زنانی معمولاً به ارتش‌های صلیبی با انجام وظایف عادی‌تر کمک می‌کردند؛ در طول نخستین جنگ صلیبی، زنان بخاطر فراهم‌کردن آب و نوشیدنی و حمایت صلیبیون در هنگامهٔ نبرد دورلیوم (۱۰۹۷) یا کمک به نیروهای صلیبی در جریان محاصره عرقا برای تضعیف یکی از برج‌های آن با جابه‌جایی و حمل آوار با دامن‌هایشان مورد تحسین و ستایش قرار گرفتند. همچنین روایتی وجود دارد که در جریان محاصره عکا در سال ۱۱۹۱، یک زن که در هنگام پر کردن یک خندق یا گودا اطراف شهر به‌شدت زخمی شده بود، از شوهرش خواسته بود که از جسد او برای ادامه کار یا محافظت خود استفاده کند. با این حال فعالیت‌های زنان از شستن لباس‌ها و پاک‌کردن شپش از سر و بدن نیروها تا کمک به تأمین آذوقه صلیبیون متغیر بود. در طول جنگ صلیبی پنجم، هم زنان مسیحی و هم زنان مسلمان برای آسیاب کردن ذرت استخدام می‌شدند، در حالی که زنان اردوگاه بازارهای ماهی و سبزیجات کنترل یا از زخمی‌ها و بیماران مراقبت می‌کردند.
مسئلهٔ تن‌فروشی در طول جنگ‌های صلیبی، همیشه با حضور زنان طبقه پایین همراه بود، و با در نظر گرفتن فقر و سختی‌هایی که نیروهای صلیبی گاهی محتمل می‌شدند، جای تعجب نیست که تجارت جنسی در ازای پول یا غذا صورت می‌گرفت. این مسئله نگرانی عمده‌ای برای رهبران جنگ‌های صلیبی و وقایع‌نگاران بخاطر رابطه میان گناه و شکست (در میدان نبرد) ایجاد می‌کرد. در مواقعی چنین ذکر گردیده است که صلیبیون زنان را از اردوگاه اخراج می‌کردند تا وسوسه جنسی را از بین ببرند، به عنوان مثال، در جریان محاصره انطاکیه در سال ۱۰۹۸، در قسطنطنیه در سال ۱۲۰۴، و در دمیاط در سال ۱۲۴۹. روابط جنسی با مسلمانان و یهودیان بومی به عنوان گناه بزرگ تلقی می‌شد و در برخی موارد منجر به مجازات شدید می‌شد. وقایع‌نگاران و تاریخ‌نویسان قرون وسطی گاهی تلاش می‌کردند هر عنصر مرتبط با مسائل جنسی را در موفقیت‌های صلیبیون پنهان و در عوض بر پاک‌سازی و تطهیر ساختن اماکن مقدس از طریق کشتار مردان، زنان و کودکان توسط صلیبیون تأکید کنند.
افزون بر فعالیت جنسی در طول جنگ‌های صلیبی منجر به پدید آمدن مسئله‌ای می‌شد که سلامت جسمی زنان را تحت شعاع قرار می‌داد: بارداری و زایمان. آلبرت آخنی روایت کرده است که شرایط سخت سفر در نخستین جنگ صلیبی منجر به تولدهای زودرس و ترک نوزادان توسط مادران شده است. در مطالعات اخیر، سابین گلدستزر فهرستی از کودکانی تهیه کرده است که در طی کارزارهای صلیبی یا در هنگام زیارت در اراضی مقدس و شامات در این زمان متولد شده‌اند، اگرچه عمدتاً کودکان در این فهرست جز اشراف بودند. در قرون وسطی دیدگاه عمومی وجود داشت که سفر در مراحل خاصی از بارداری بیش از حد خطرناک است؛ میبل د روسی، همسر هیو دوم، با شوهرش به جنگ صلیبی سال ۱۱۰۷ رفت، اما در آپولیا ماند تا پسرش را به دنیا آورد. از آنجایی که سفر برای کودک تازه متولد شده خطرناک بود، کودک در آپولیا ماند تا توسط بستگان بزرگ شود، در حالی که میبل به عازم شرق شد تا در آنجا مستقر شود. ماری شامپانی، همسر کنت بالدوین نهم اهل فلاندر، عزیمت خود را در هنگامهٔ جنگ صلیبی چهارم (۱۲۰۲–۱۲۰۴) بخاطر نزدیک بودن به زایمان به تأخیر انداخت و پس از آن در مسیر پیوستن به شوهرش درگذشت. با این حال، مارگارت پروانسی، همسر پادشاه لوئی نهم فرانسه، سه بار در طول جنگ صلیبی شوهرش به شرق (۱۲۴۸–۱۲۵۴) فرزند به دنیا آورد: جان-تریستان (۱۲۵۰)، پیتر (۱۲۵۱)، و بلانش (۱۲۵۳). وقایع‌نگار فرانسوی، ژان دو ژوانویل، جزئیات قابل توجهی دربارهٔ تجربه او در تولد جان تریستان در دمیاط بیان کرد. وضعیت وی در دمیاط از نظر ژوانویل درماتیک بود: شوهرش شکست خورده و توسط نیروهای ایوبی اسیر شده بود، و خود او نیز در داخل شهر گیر افتاده و از اسارت وحشت‌زده بود. او مجبور شد محدودیت سنتی بستر زایمان را بشکند تا بتواند فدیه برای شوهرش را تأمین کند و تسلیم شهر را سازماندهی کند.
علی‌رغم محدودیت‌های فعالیت جنسی برای صلیبیون، چنین زنان اشرافی به ندرت به خاطر انجام آنچه که وظیفه آنها دیده می‌شد، به دنیا آوردن وارث، مورد انتقاد قرار می‌گرفتند. با این حال، در میان رده‌های پایین‌تر، بارداری انتقادات بیشتری را جلب می‌کرد، زیرا، در میان افراد مجرد، می‌توانست شاهدی بر فعالیت جنسی غیرقانونی باشد. گیبرت نوژنتی مدعی بود که وضعیت ناامیدکننده صلیبیون در انطاکیه در سال ۱۰۹۸ منجر به مجازات شدید زنان باردار مجرد، همراه با عاشقان (یا مشتریان) آنها شد.