غارهای مارابار
موضوعیت در رمان

شخصیت‌های اصلی داستان، خانم مور، آدلا کوستد و دکتر عزیز هستند که به همراه تعداد زیادی افراد برای بازدید از غارهای مارابار به سفر می‌روند. بعد از بازدید از اولین غار، آدلا، دکتر عزیز و یک راهنمای محلی از گروه جدا شده و برای بازدید از چند غار ادامه مسیر می‌دهند. آدلا در تفکراتش، عشق خود به رونی، قاضی مدنی بریتانیایی در چاندراپور رو زیر سؤال می‌برد. با تصور اینکه دکتر عزیز که فردی مسلمان است و به چند همسری اعتقاد دارد از او در مورد ماهیت عشق سؤال می‌کند. دکتر عزیز که همسرش فوت کرده و دو پسر و یک دختر از او دارد، از طرح این سؤال جا می‌خورد برای کشیدن سیگار به‌طور موقت او را ترک می‌کند. آدلا از او خوشش می‌آید هر چند این احساس دو طرفه نیست. آنها به‌طور همزمان درک می‌کنند که داشتن رابطه غیرممکن است. هنگامی که آدلا به تنهایی وارد یکی از غارها می‌شود، به خاطر ابتلا به تنگناهراسی، که هم چنین برخی منتقدان احتمال داده‌اند به خاطر تمایل جنسی او به عزیز بوده است، و در پی احساس گناه او که هیچ علاقه‌ای به رونی ندارد، تمام این موارد توامان باعث اوهام در او می‌شود. او به تندی از غار خارج شده و از مسیری با شیب تند رو به پایین، شروع به فرار می‌کند که در طول مسیر گیاهانی با تیغ‌های زیاد، بدن او را سوراخ سوراخ می‌کنند. آدلا در انتهای مسیر شیب‌دار فردی را یافته که به او کمک می‌کند تا به چاندراپور بازگردد، که در آنجا او اتهام آزار و اذیت جنسی از طرف دکتر عزیز به خود را در غار مطرح می‌کند. به دنبال این اتهام، دکتر عزیز بازداشت شده و مدتی بعد جهت محاکمه، دادگاه تشکیل می‌شود که این امر در محور اصلی سیر تکاملی رمان از تعصب و کشمکش فرهنگی است که رخداد مربوط به دوره راج بریتانیا است. در هنگام برگزاری دادگاه، آدلا بر اوهامی که در غار به او دست داده است غلبه کرده و در دادگاه عنوان می‌کند که اشتباه کرده است. دکتر عزیز از هر گونه اتهامی تبرئه شده و آزاد می‌شود ولی به خاطر این رخداد عصبانی است. ماجرای غار موجب اختلاف و شکاف بین شخصیت‌های داستان گردیده و این باور به دکتر عزیز دست می‌دهد که توسط آدلا و فیلدینگ فریب خورده است. دکتر عزیز تمایل دارد که آدلا جریمه این اتهام بی‌اساس را به او بپردازد ولی فیلدینگ او را متقاعد می‌کند که دختر بیچاره را که به خاطر ترس و پریشان‌احوالی به اشتباه افتاده بود، بیشتر از این آسیب روحی نبیند و از دریافت این جریمه صرفنظر کند. بعد از بخشش جریمه آدلا توسط دکتر عزیز، میان مسلمانان و دکتر عزیز این شک دست می‌دهد که شاید بین آدلا و فیلدینگ رابطه‌ای وجود داشته است.
معمای غار
حادثه‌ای که درون غار اتفاق افتاد به عنوان یک معما باقی ماند و کسی نفهمید در واقع چه اتفاقی در غار افتاد. دکتر عزیز و فیلدینگ مشکوک بودند که فرد راهنما، آدلا را اذیت کرده است ولی این تنها یک گمان بود که به‌طور قطع به اثبات نرسید.
غارها در محوریت مرکزی بن‌مایه و ساختار رمان قرار داشته و به پیرنگ آن مفهوم می‌بخشد. غارها مرموز باقی می‌مانند و پژواک صدای غار باعث اذیت خانم مور و آدلا می‌شود. سردرگمی و پریشانی ایجاد شده در غار، آرامش زندگی شخصی و روابط بین افراد را از بین می‌برد. مدت کوتاهی بعد از ماجرای غار و اتهام آدلا به دکتر عزیز و قبل از تشکیل دادگاه جهت محاکمه او، خانم مور رهسپار انگلستان می‌شود و در پی بروز ناخوشی، در کشتی می‌میرد. دکتر عزیز جهت ایجاد آرامش در میان جامعه و مردم، در پی طرد نفوذ و تأثیر غرب است.
برداشت‌ها
در مورد نمادگرایی و مفهوم غارها، برخی تعابیر توسط جامعه دانشگاهی و فرهنگی ارائه گردیده است. به عنوان مثال، وینود کوردوزا، تعبیر هندو را برای غارها ارائه می‌دهد و به این نکته اشاره می‌کند که شخصیت‌ها می‌توانستند طریقت چیت (Cit) را تجربه کنند. هرچند نظر مورات سالار این است که برخلاف تفسیر غار به عنوان مکان تاریکی در ادبیات غرب، غارها نمایانگر بیداری هستند. سونو رُز جوزف (Sunu Rose Joseph)، یک تحلیل هستی‌گرایی از غارها ارائه می‌دهد. یک منتقد رویکرد روان‌شناسی تحلیلی را ارائه می‌دهد و عنوان می‌کند که غارها نمایانگر نماد روانشناختی اصلی پیرنگ داستان است.