دوره هی‌آن
خاندان فوجی‌وارا > حکمرانی فوجیوارا

هنگامی که امپراتور کامو پایتخت را به هی‌آن-کیو (کیوتو)، که پایتخت امپراتوری برای ۱۰۰۰ سال آینده باقی ماند، منتقل کرد، او این کار را نه تنها برای تقویت اقتدار امپراتوری بلکه برای بهبود مقر حکومت خود از نظر ژئوپلیتیکی انجام داد. نارا تنها پس از ۷۰ سال تا حدی به دلیل برتری دوکیو و نفوذ سکولار نهادهای بودایی در آنجا رها شد. کیوتو دسترسی رودخانه خوبی به دریا داشت و از طریق راه‌های زمینی از استان‌های شرقی می‌توان به آن دسترسی داشت. دوره اولیه هی‌آن (۷۸۴–۹۶۷) فرهنگ نارا را ادامه داد. پایتخت هی‌آن بر روی چین دودمان تانگ سرمایه در چانگ‌آن الگو بود، همان‌طور که نارا بود، اما در مقیاس بزرگتر از نارا. کامو تلاش کرد تا سیستم اداری به سبک تانگ را که در حال استفاده بود، بهبود بخشد. معروف به قانون «ریتسوریو»، این سیستم تلاش کرد تا سیستم حقوقی تانگ در ژاپن را با وجود «تفاوت‌های فوق‌العاده در سطوح توسعه بین دو کشور» بازسازی کند.<ref. > هرست 2007 ص. 35.</ref> علیرغم افول اصلاحات تایکا-قانون تایهو، دولت امپراتوری در اوایل دوره هی‌آن قوی بود. اجتناب کامو از اصلاحات شدید، شدت مبارزات سیاسی را کاهش داد و او به عنوان یکی از قدرتمندترین امپراتوران ژاپن شناخته شد.
اگرچه کامو در سال ۷۹۲ سربازی اجباری جهانی را رها کرده بود، اما همچنان حملات نظامی بزرگی را برای مطیع کردن امیشی، فرزندان احتمالی آواره دوره جومون که در شمال و شرق ژاپن زندگی می‌کردند، انجام داد. پس از دستیابی به دستاوردهای موقت در سال ۷۹۴، در سال ۷۹۷، کامو یک فرمانده جدید، ساکانواوئه نو تامورامارو، تحت عنوان «سعی تایشوگون» («ژنرالسیمو رام بربرها») منصوب کرد. در سال ۸۰۱، «شوگون» قوم امیشی را شکست داد و قلمرو امپراتوری را تا انتهای شرقی هونشو گسترش داد. با این حال، کنترل امپراتوری بر استان‌ها در بهترین حالت ضعیف بود. در قرن‌های نهم و دهم، اقتدار زیادی به خاندان‌های بزرگ از دست رفت، خاندان‌هایی که به سبک چینی زمین و سیستم‌های مالیاتی که توسط دولت در کیوتو تحمیل شده بود، بی‌اعتنا بودند. ثبات به ژاپن رسید، اما، اگرچه جانشینی برای خاندان امپراتوری از طریق وراثت تضمین شد، قدرت دوباره در دستان یک خاندان اشرافی، فوجی‌وارا، متمرکز شد.
پس از مرگ کامو در سال ۸۰۶ و جنگ جانشینی بین پسرانش، دو دفتر جدید در تلاش برای تعدیل ساختار اداری اصلاحات تایکا–قانون تایهو تأسیس شد. از طریق دفتر خصوصی امپراتور جدید، امپراتور می‌توانست احکام اداری را مستقیم‌تر و با اطمینان بیشتری نسبت به قبل صادر کند. هیئت جدید پلیس متروپولیتن جایگزین واحدهای گارد امپراتوری عمدتاً تشریفاتی شد. در حالی که این دو دفتر موقعیت امپراتور را به‌طور موقت تقویت کردند، به زودی آنها و سایر سازه‌های سبک چینی در ایالت در حال توسعه دور زده شدند. در سال ۸۳۸، پایان مأموریت‌های تحت تحریم امپراتوری به چین، که در سال ۶۳۰ آغاز شده بود، پایان مؤثر نفوذ چین بود. تانگ چین در حال انحطاط بود و بوداییان چینی به شدت مورد آزار و اذیت قرار گرفتند و احترام ژاپن به نهادهای چینی را تضعیف کرد. ژاپن شروع به چرخش به سمت داخل کشور خود کرد.
از آنجایی که خاندان سوگا در قرن ششم کنترل تاج و تخت را به دست گرفته بود، فوجیوارا در قرن نهم با دودمان یاماتو ازدواج کردند و یکی از اعضای آنها اولین رئیس دفتر خصوصی امپراتور بود. . یکی دیگر از فوجی‌وارا، کانپاکو و سشو برای نوه‌اش نایب‌السلطنه شد، سپس یک امپراتور کوچک و یک امپراتور دیگر کانپاکو و سشو منصوب شد. در اواخر قرن نهم، چندین امپراتور سعی کردند فوجیوارا را بررسی کنند، اما شکست خوردند. با این حال، برای مدتی، در طول سلطنت امپراتور دایگو (۸۹۷–۹۳۰)، سلطنت فوجی‌وارا به دلیل حکومت مستقیم او به حالت تعلیق درآمد.
با این وجود، فوجی‌وارا توسط دایگو تنزل ندادند، بلکه در طول سلطنت او قوی‌تر شدند. کنترل مرکزی ژاپن همچنان رو به زوال بود و فوجی‌وارا، همراه با دیگر خاندان‌های بزرگ و بنیادهای مذهبی، «شوئن» بزرگ‌تر و ثروت بیشتری در اوایل قرن دهم به دست آوردند. در اوایل دوره هی‌آن، «شوئن» به جایگاه قانونی دست یافته بود، و مؤسسات مذهبی بزرگ به دنبال عناوین روشن در جاودانگی، چشم پوشی از مالیات، و مصونیت از بازرسی دولتی از «شوئن» هایی بودند که داشتند. افرادی که روی زمین کار می‌کردند، انتقال مالکیت به دارندگان «شوئن» در ازای سهمی از برداشت، سودمند بود. مردم و زمین‌ها به‌طور فزاینده‌ای خارج از کنترل مرکزی و مالیات بودند، بازگشتی «دفاکتو» به شرایط قبل از اصلاحات تایکا.
طی چند دهه پس از مرگ دایگو، فوجیوارا کنترل مطلق بر دربار داشت. در سال ۱۰۰۰، فوجیورا نو میچیناگا توانست امپراطوران را به میل خود از تخت سلطنت و خلع کند. اختیارات کمی برای موسسات سنتی باقی مانده بود و امور دولتی از طریق اداره خصوصی قبیله فوجیوارا انجام می‌شد. فوجیوارا به چیزی تبدیل شده بود که مورخ جورج بی. سانسوم آن را «دیکتاتورهای موروثی» می‌نامد.
علیرغم غصب آنها از اقتدار امپراتوری، فوجیوارا در دوره ای از شکوفایی فرهنگی و هنری در دربار امپراتوری و در میان اشراف رهبری کرد. علاقه زیادی به شعرهای زیبا و ادبیات عامیانه وجود داشت. دو نوع خط ژاپنی آوایی: کاتاکانا، خط ساده‌شده‌ای که با استفاده از بخش‌هایی از حروف چینی ایجاد شد، به اختصار هیراگانا، یک هجای شکسته با روش نوشتاری متمایز که منحصراً ژاپنی بود، مخفف شد. هیراگانا بیانی نوشتاری به کلام گفتاری و همراه با آن به ظهور ادبیات بومی معروف ژاپن داد که بیشتر آن توسط زنان درباری نوشته شده بود که مانند همتایان مرد خود به زبان چینی آموزش ندیده بودند. سه زن اواخر قرن دهم و اوایل قرن یازدهم دیدگاه‌های خود را دربارهٔ زندگی و عشق در دربار هی‌آن در «Kagerō Nikki» توسط «مادر مادر فوجیوارا نو میچیتسونا» ارائه کردند، کتاب بالش توسط سی شوناگون و داستان گنجی توسط موراساکی شیکیبو. هنر بومی نیز پس از قرن‌ها تقلید از اشکال چینی در دوره فوجیوارا شکوفا شد. نقاشی‌های با رنگ‌های زنده یاماتو-ئه، نقاشی‌های سبک ژاپنی از زندگی درباری و داستان‌هایی دربارهٔ معابد و زیارتگاه‌ها در اواسط تا اواخر دوره هی‌آن رایج شد و الگوهایی را برای هنر ژاپنی تا به امروز رقم زد.
همان‌طور که فرهنگ شکوفا شد، تمرکززدایی نیز رشد کرد. در حالی که مرحله اول توسعه «شوئن» در اوایل دوره هی‌آن شاهد گشایش زمین‌های جدید و اعطای استفاده از زمین‌ها به اشراف و مؤسسات مذهبی بود، مرحله دوم شاهد رشد «حکومت‌های خانگی» بود. همان‌طور که در سیستم قبیله ای قدیمی. در واقع، شکل سیستم خاندان‌ای قدیمی تا حد زیادی در داخل دولت مرکزی بزرگ قدیمی دست نخورده باقی مانده بود. اکنون در مواجهه با تغییرات اجتماعی، اقتصادی و سیاسی به نهادهای جدیدی نیاز بود. قانون تایهو از بین رفت، مؤسسات آن به وظایف تشریفاتی تنزل یافتند. اداره خاندان اکنون به نهادهای عمومی تبدیل شده است. فوجیوارا به عنوان قدرتمندترین خاندان، ژاپن را اداره می‌کرد و امور عمومی کشور، مانند جانشینی تاج و تخت را تعیین می‌کرد. خاندان و امور دولتی کاملاً در هم آمیخته بودند، الگویی که در میان سایر خاندان‌ها، صومعه‌ها و حتی خاندان امپراتوری دنبال می‌شد. مدیریت زمین به شغل اصلی اشراف تبدیل شد، نه به این دلیل که کنترل مستقیم توسط خاندان امپراتوری یا دولت مرکزی کاهش یافته بود، بلکه بیشتر به دلیل همبستگی خاندان قوی و فقدان احساس ژاپن به عنوان یک ملت واحد بود.