مظفر شریف
مشارکت‌های مهم مظفر شریف در روان‌شناسی و جامعه‌شناسی

آزمایش اثر خودجنبشی (Autokinetic effect experiments)
شریف در پژوهش خود درباره‌ی اثر خودجنبشی نشان داد که هنجارهای ادراکی در گروه‌ها به‌طور طبیعی شکل می‌گیرند. در یک اتاق تاریک، افراد نور ثابتی را به اشتباه در حال حرکت می‌بینند. وقتی چند نفر با هم این پدیده را مشاهده می‌کنند، به‌تدریج به یک برآورد مشترک از میزان حرکت نور می‌رسند. حتی زمانی که یک هفته بعد به‌صورت انفرادی آزمایش شدند، همچنان از همان برآورد گروهی پیروی می‌کردند. این پژوهش نشان داد که تأثیر اجتماعی می‌تواند درونی شود و بر درک فرد از واقعیت اثر بگذارد.
نظریه‌ی تعارض واقعی و آزمایش غار راهزنان (Realistic conflict theory and the Robbers Cave experiment)
در سال ۱۹۶۱، شریف و همسرش نظریه‌ی تعارض واقعی را مطرح کردند که توضیح می‌دهد چگونه رقابت بر سر منابع باعث شکل‌گیری تعصب و درگیری بین گروه‌ها می‌شود. این نظریه بر آزمایش غار راهزنان (۱۹۵۴) استوار بود که در آن ۲۲ پسر ۱۱ ساله‌ی سفیدپوست و پروتستان در یک اردوگاه دورافتاده به دو گروه تقسیم شدند. در مرحله‌ی اول، گروه‌ها بدون اطلاع از یکدیگر، پیوندهای اجتماعی درونی ایجاد کردند. سپس در مرحله‌ی دوم، رقابت بین آنها شکل گرفت که به تعصب، درگیری و رفتارهای خصمانه منجر شد.
در مرحله‌ی پایانی، محققان دریافتند که تنها اهداف مشترک (Superordinate Goals) می‌تواند تنش را کاهش دهد؛ صرف تماس یا ارتباط میان گروه‌ها تأثیری نداشت و حتی موجب تشدید خصومت شد. این پژوهش یکی از مهم‌ترین مطالعات درباره‌ی تعارض گروهی و راه‌های کاهش آن در روان‌شناسی اجتماعی محسوب می‌شود.
نظریه قضاوت اجتماعی (Social judgment theory)
نظریه قضاوت اجتماعی بررسی می‌کند که چگونه ارزیابی و ادراک افراد از ایده‌ها با نگرش‌های کنونی آن‌ها سازگار است. شریف بیان کرد که هنگام مواجهه با ایده‌های جدید، افراد آن‌ها را با باورهای موجود خود مقایسه کرده و سپس می‌پذیرند، رد می‌کنند یا نسبت به آن‌ها بی‌تفاوت می‌مانند. بر این اساس، او سه حوزه قضاوت را تعریف کرد:
حوزه پذیرش: شامل ایده‌هایی است که فرد آن‌ها را معقول و قابل قبول می‌داند.
حوزه رد: شامل ایده‌هایی است که فرد آن‌ها را نامطلوب و غیرقابل قبول می‌داند.
حوزه بی‌تعهدی: شامل ایده‌هایی است که فرد نسبت به آن‌ها بی‌طرف است و آن‌ها را نه می‌پذیرد و نه رد می‌کند.
نقش درگیری ذهنی و عزت نفس
شریف تأکید کرد که میزان اهمیت یک موضوع برای فرد، بر نحوه قضاوت او تأثیر می‌گذارد. افرادی که نسبت به یک موضوع حساسیت کمتری دارند، معمولاً دارای حوزه وسیع‌تری از بی‌تعهدی هستند، درحالی‌که افراد با درگیری ذهنی بالا، ایده‌های مخالف را شدیدتر رد می‌کنند و احتمال تغییر نگرش آن‌ها کمتر است.
تأثیر همگون‌سازی و تضاد در قضاوت اجتماعی
شریف همچنین نشان داد که در فرآیند قضاوت، افراد دچار دو خطای شناختی می‌شوند:
اثر تضاد: افراد ایده‌هایی را که در حوزه رد آن‌ها قرار دارند، دورتر و غیرقابل‌قبول‌تر از آنچه واقعاً هستند درک می‌کنند.
اثر همگون‌سازی: افراد ایده‌هایی را که در حوزه پذیرش آن‌ها قرار دارند، نزدیک‌تر و مشابه‌تر از آنچه واقعاً هستند درک می‌کنند.
اثر بومرنگ (Boomerang's effect): یکی از یافته‌های مهم شریف در این نظریه، اثر بومرنگ بود. این اثر نشان می‌دهد که اگر یک پیام به‌گونه‌ای ارائه شود که کاملاً با باورهای فعلی فرد در تضاد باشد، به‌جای تغییر نگرش، باعث مقاومت بیشتر و حتی تقویت باورهای اولیه فرد می‌شود. به‌عبارت‌دیگر، به‌جای پذیرش پیام، فرد بیشتر از آن فاصله می‌گیرد.
نظریه قضاوت اجتماعی شریف کمک شایانی به درک فرایند تغییر نگرش، تأثیر تبلیغات و روش‌های اقناع در ارتباطات اجتماعی کرده است.
بحران در روان‌شناسی اجتماعی
در سال ۱۹۷۷، مظفر شریف مقاله‌ای منتشر کرد که در آن مشکلات روان‌شناسی اجتماعی و راه‌حل‌های پیشنهادی را بررسی کرد.
کیفیت در مقابل حجم انتشار: شریف معتقد بود که اگرچه تعداد تحقیقات و مقالات منتشرشده در روان‌شناسی اجتماعی افزایش یافته، اما کیفیت بسیاری از این مطالعات پایین است. او به عدم تعادل میان پژوهش‌های ارزشمند (گندم) و تحقیقات بی‌ارزش (کاه) اشاره کرد.
رشد تحقیقات گروهی و تغییر نگرش: شریف با مقایسه‌ی افزایش چشمگیر تحقیقات درباره‌ی گروه‌های کوچک بین سال‌های ۱۹۵۴ تا ۱۹۷۲، اشاره کرد که این تحقیقات اغلب برهم بنا نشده‌اند و به دلیل عدم یکپارچگی متغیرها و روش‌ها، دستیابی به نتایج مشترک دشوار است. او همچنین انتقاد کرد که روان‌شناسی اجتماعی بیش‌ازحد بر فرایندهای فردی مانند ناهماهنگی شناختی و نگرش‌ها تمرکز کرده و ویژگی‌های گروهی را نادیده گرفته است.
افزایش فشار بحران: مظفر فرهنگِ "منتشر کن یا نابود شو" را عامل افزایش تحقیقات کم‌کیفیت دانست. او معتقد بود که محققان به‌جای همکاری در یک چارچوب مشترک، در حوزه‌های جداگانه‌ای فعالیت می‌کنند که باعث ازهم‌گسیختگی در این رشته می‌شود.
راهکارهای پیشنهادی برای خروج از بحران:
تأکید بر دیدگاه‌های علمی و تاریخی به‌جای تقابل این دو رویکرد.
گسترش مطالعات میان‌رشته‌ای برای ایجاد چارچوب‌های مشترک
پرسیدن سؤالات بنیادی درباره‌ی ساختار و کارکرد سیستم‌های اجتماعی
استفاده از روش‌های مقایسه‌ای بین‌فرهنگی برای افزایش اعتبار پژوهش‌ها
شریف معتقد بود که روان‌شناسی باید مانند علوم فیزیکی، سؤالات اساسی و چالش‌برانگیز بپرسد و از مشاهده‌ی مستقیم پدیده‌های اجتماعی در دنیای واقعی استفاده کند، نه اینکه از دور آنها را بررسی کند.