stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
باشگاه فوتبال الهلال
تاریخ

باشگاه الهلال عربستان در ۱۶ اکتبر ۱۹۵۷ توسط عبدالرحمن بن سعید به نام باشگاه ورزشی المپیک تأسیس شد. اما این نام دوام نیافت و نام این باشگاه بعد از یک سال و دو ماه پس از تأسیس در ۳ دسامبر ۱۹۵۸ به باشگاه فوتبال الهلال عربستان سعودی تغییر کرد. نامگذاری الهلال در نتیجه مسابقه‌ای با حضور پادشاه سعود در سال ۱۹۵۸ صورت گرفت که امیر کویت در دیداری ویژه از پادشاه سعود به ریاض آمد. او از روسای باشگاه‌های بزرگ ریاض درخواست کرد تا یک بازی دوستانه فوتبال بین بازیکنان مختلط تیم‌های المپیک، الشباب، الکوکب و الریاض برگزار کنند. المپیک و الشباب مقابل الکوکب و الریاض بازی کردند. هنگامی که گوینده یک گل برای المپیک و الشباب پخش کرد، نام المپیک را به زبان آورد. اما ملک سعود آن را دوست نداشت زیرا یک نام خارجی بود. ملک سعود به ابن سعید گفته که نام این تیم را به عربی تغییر دهد. عبدالرحمن بن سعید به ملک سعود گفت سه نام بنام الیمامه، الوحده و الهلال را دارم که ملک سعود نام الهلال را بهترین اسم دانست. به همین هواداران الهلال آن را باشگاه سلطنتی می‌نامند.
چند سال پس از تشکیل این تیم، الهلال توانست با کسب اولین قهرمانی رسمی در جام پادشاهی عربستان سال ۱۹۶۱ اثر خود را به جای بگذارد. این اولین افتخار بود که باشگاه الهلال را به عنوان رهبر تمامی باشگاه‌های عربستانی معرفی شد. این تیم در سال ۱۹۶۴ پس از پیروزی در ضربات پنالتی مقابل الاتحاد، جام پادشاهی عربستان را به دست آورد. با شروع واقعی لیگ عربستان در فصل ۷۷–۱۹۷۶، الهلال با کسب ۲۰ امتیاز اولین عنوان قهرمانی خود را در لیگ کسب کرد.
هماوردان > ال کلاسیکو عربستان سعودی

ال کلاسیکو عربستان سعودی، یک هماوردی تاریخی فوتبال عربستان سعودی، بین باشگاه‌های الهلال و الاتحاد است. این رقابت نماینده دو شهر بزرگ عربستان سعودی یعنی پایتخت ریاض و جده است. این دو باشگاه در سطح محلی و قاره‌ای موفق به کسب چندین جام شده‌اند. الاتحاد قدیمی‌ترین باشگاه ورزشی عربستان است و به عنوان باشگاه مردمی شناخته می‌شود. باشگاه الهلال نماینده فرهنگ پایتخت است و هواداران به الهلال لقب رهبر دادند. نام ال کلاسیکو با اشاره به رقابت فوتبال اسپانیا انتخاب شده است. این دو تیم هر سال دو بار در لیگ به دیدار هم می‌روند و ممکن است در جام پادشاهی عربستان، سوپرجام عربستان و لیگ قهرمانان آسیا نیز به مصاف یکدیگر بروند. این رقابت برجسته‌ترین و پرطرفدارترین بازی در فوتبال عربستان سعودی محسوب می‌شود.
نخستین دیدار دو تیم در ۲۷ ژوئیه ۱۹۶۲ در یک بازی دوستانه در پایتخت ریاض برگزار شد و با پیروزی ۰–۲ الاتحاد به پایان رسید. اولین دیدار رسمی دو تیم در ۱۰ ژانویه ۱۹۶۴ در فینال جام پادشاهی عربستان بود که با پیروزی ۰–۳ الاتحاد به پایان رسید.
الهلال، بیشترین تعداد برد را در دیدارهای رسمی دو تیم به خود اختصاص داده است. دو تیم در ۱۴۸ بازی رسمی به دیدار هم رفتند که الهلال در ۶۳ بازی و الاتحاد در ۵۰ بازی پیروز شدند و در ۳۵ بازی تساوی به دست آمده است.
هماوردان > دربی ریاض

دربی ریاض یا دربی پایتخت، دربی فوتبال بین دو تیم شهر ریاض واقع در منطقه نجد است و به‌طور ویژه بین الهلال و النصر برگزاری می‌شود که یکی از دربی‌های بزرگ آسیا است. این دربی در لیگ حرفه‌ای عربستان و جام پادشاهی و سوپرجام برگزار می‌شود.
هماوردان > دربی عربستان سعودی

دربی عربستان سعودی، دربی بین الهلال و الاهلی است که در کنار ال کلاسیکو عربستان سعودی و دربی ریاض، یکی از معروف‌ترین دربی‌های فوتبال عربستان سعودی است. این دربی دو بار در سال به عنوان بخشی از لیگ حرفه‌ای عربستان و گاهی به عنوان بخشی از مسابقات دیگر مانند جام پادشاهی و سوپرجام برگزار می‌شود.
افتخارات

باشگاه الهلال با ۷۰ جام قهرمانی پرافتخارترین باشگاه ورزشی کشور عربستان است. الهلال در لیگ قهرمانان آسیا به عنوان پرافتخارترین باشگاه این مسابقات شناخته می‌شود. الهلال با ۹ فینال (۴ قهرمانی، ۵ نایب‌قهرمانی) در ادوار لیگ قهرمانان آسیا رکوردار رسیدن به فینال این رقابت‌ها هست. فدراسیون بین‌المللی تاریخ و آمار فوتبال باشگاه الهلال عربستان را بالاتر از یوکوهاما مارینوس ژاپن و استقلال ایران برترین تیم آسیا در سده بیستم اعلام کرده است. همچنین این باشگاه به همراه باشگاه فوتبال اوراوا رد دایموندز ژاپن و پوهانگ استیلرز کره جنوبی جزء باشگاه‌های برتر و پرافتخار تاریخ قاره آسیا است. یکی از مهم‌ترین بازی‌های آسیایی میان الهلال و باشگاه فوتبال استقلال تهران برگزار می‌شود. حساسیت این بازی باعث شده که به آن لقب ال‌کلاسیکوی آسیا را بدهند.
نواف التمیاط، یاسر القحطانی، ناصر الشمرانی و سالم الدوسری بازیکن فوتبال سال آسیا شده‌اند. مشهورترین بازیکنان این تیم، سامی الجابر، ستاره مشهور تیم ملی عربستان، یوسف الثُنیان، ستاره جوان تکنیکی فوتبال عربستان، و ریوِلینو برزیلی است که طی سال‌های ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۰ خورشیدی در این تیم بازی می‌کرد. همچنین کاپیتان و ستاره تیم ملی عربستان سالم الدوسری یکی از چهره‌های محبوب این تیم به‌شمار می‌آید.
لقب «زعیم آسیا» به معنی رئیس آسیا به‌دلیل قهرمانی‌های آسیایی این تیم است. این تیم ۱۹ بار قهرمان لیگ حرفه‌ای عربستان، ۹ بار قهرمان جام پادشاهی عربستان، ۱۳ بار قهرمان جام ولیعهدی عربستان، ۷ بار قهرمان جام فدراسیون فوتبال سعودی، ۵ بار قهرمان سوپر جام فوتبال عربستان سعودی، ۱ بار قهرمان جام مؤسس عربستان، ۴ بار قهرمان لیگ قهرمانان آسیا، ۲ بار قهرمان سوپر جام آسیا و ۲ بار قهرمان جام برندگان جام آسیا شده است. این تیم همچنین عنوان‌های دیگری در رقابت‌های آسیایی، آفریقایی و جام باشگاه‌های کشورهای عربی به دست آورده است.
باشگاه الهلال در ژوئن ۲۰۲۴ رکورد گینس برای پیروزی‌های متوالی را از آن خود کرد.
افتخارات > کشوری

لیگ حرفه‌ای فوتبال عربستان
قهرمان (۱۹):  ۱۹۷۷, ۱۹۷۹, ۱۹۸۵, ۱۹۸۶, ۱۹۸۸, ۱۹۹۰, ۱۹۹۶, ۱۹۹۸, ۲۰۰۲, ,۲۰۰۵, ۲۰۰۸, ۲۰۱۰, ۲۰۱۱ ,۲۰۱۷ ۲۰۱۸, ۲۰۲۰, ۲۰۲۱, ۲۰۲۲, ۲۰۲۴(رکورد)
نایب قهرمان (۱۵):  ۱۹۸۰, ۱۹۸۱, ۱۹۸۳, ۱۹۸۷, ۱۹۹۳, ۱۹۹۵, ۱۹۹۷, ۲۰۰۶, ۲۰۰۷, ۲۰۰۹, ۲۰۱۳, ۲۰۱۴ ,۲۰۱۶, ۲۰۱۹
جام پادشاهی عربستان
قهرمان (۱۰):  ۱۹۶۱, ۱۹۶۴, ۱۹۸۰, ۱۹۸۲, ۱۹۸۴, ۱۹۸۹, ۲۰۱۵, ۲۰۱۷, ۲۰۱۹–۲۰، ۲۰۲۳
نایب قهرمان (۷):  ۱۹۶۳, ۱۹۶۸, ۱۹۷۷, ۱۹۸۱, ۱۹۸۵, ۱۹۸۷, ۲۰۱۰
جام ولیعهد سعودی
قهرمان (۱۳):  ۱۹۶۴, ۱۹۹۵, ۲۰۰۰, ۲۰۰۳, ۲۰۰۵, ۲۰۰۶, ۲۰۰۸, ۲۰۰۹, ۲۰۱۰, ۲۰۱۱, ۲۰۱۲, ۲۰۱۳ ,۲۰۱۶ (رکورد)
نایب قهرمان (۴):  ۱۹۵۷, ۱۹۹۸, ۲۰۱۴ ,۲۰۱۵
سوپر جام فوتبال عربستان سعودی
قهرمان (۵) : ۲۰۱۵, ۲۰۱۸, ۲۰۲۱، ۲۰۲۳، ۲۰۲۴،(رکورد)
نایب قهرمان (۲): ۲۰۱۶, ۲۰۲۰
جام فدراسیون عربستان
قهرمان (۷) : ۱۹۸۷, ۱۹۹۰, ۱۹۹۳, ۱۹۹۶, ۲۰۰۰, ۲۰۰۵, ۲۰۰۶ (رکورد)
نایب قهرمان (۵):  ۱۹۸۶, ۲۰۰۲, ۲۰۰۳, ۲۰۰۸, ۲۰۱۰
جام مؤسس عربستان
(۱) : ۲۰۰۰
افتخارات > آسیا

لیگ قهرمانان آسیا
قهرمان (۴) :۲۰۲۱, ۲۰۱۹, ۲۰۰۰, ۱۹۹۱(رکورد)
نایب قهرمان (۵):  ۱۹۸۶٬۱۹۸۷٬۲۰۱۴٬۲۰۱۷٬۲۰۲۲'(رکورد)
سوپرجام آسیا
قهرمان (۲) : ۱۹۹۷, ۲۰۰۰(رکورد مشترک)
نایب قهرمان (۱) : ۲۰۰۲'(رکورد مشترک)
جام برندگان جام آسیا
قهرمان (۲): ۱۹۹۷, ۲۰۰۲(رکورد مشترک)
جام باشگاه‌های جهان
مقام دوم (۱): ۲۰۲۳
مقام سوم (۱): ۲۰۲۱
مقام چهارم (۱): ۲۰۱۹
جام باشگاهی افریقا-آسیا
نایب قهرمان (۱): ۱۹۹۲
افتخارات > منطقه‌ای

جام قهرمانان باشگاه‌های عربی
قهرمان: ۱۹۹۵ ,۱۹۹۴
نایب‌قهرمان: ۱۹–۲۰۱۸ ,۱۹۸۹
جام برندگان جام عرب
قهرمان: ۲۰۰۰
سوپر جام عرب
قهرمان: ۲۰۰۱
نایب‌قهرمان: ۱۹۹۵ ,۱۹۹۲
جام قهرمانان باشگاه‌های خلیج فارس
قهرمان: ۱۹۹۸ ,۱۹۸۶
نایب‌قهرمان: ۲۰۰۰ ,۱۹۹۲ ,۱۹۸۷
افتخارات > دیگر جام‌ها

سوپر جام مصر–سعودی (جام شاه عربستان سعودی)
قهرمان: ۲۰۰۱
سوپر جام مصر–سعودی (جام ریاست جمهوری مصر)
نایب‌قهرمان: ۲۰۱۸
بازیکن برجسته

سامی الجابر
عبدالله زبرماوی
عبدالله جمعان الدوساری
یاسر القحطانی
نواف التمیاط
محمد الدعیع
ژائو پینتو
عمر الغامدی
کریستین ویلهمسون
ناصر الشمرانی
جوناتان سوریانو
سباستین جووینکو
عمر خربین
مایکل دلگادو
ادیون ایگالو
بافتیمبی گومیس
روبن نوس
آندره کاریو
موسی مارگا
متیوس پریرا
گوستاوو کوئیار
جانگ هیون سو
روبن نوس
کالیدو کولیبالی
سرگی میلینکویچ-ساویچ
مالکوم
نیمار
یاسین بونو
الکساندر میتروویچ
رنان لودی
ژوآو کانسلو
مارکوس لئوناردو
بازیکنان فعلی

فروشگاه باشگاه الهلال در ریاض
گیوم باستیل

| 0 | 1 |
| --- | --- |
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: ۲۱ ژوئیهٔ ۱۹۸۵ ‏(۳۹ سال) ریوییر-دو-لو
قد: ۱۷۶ سانتیمتر (۵ فوت ۹ اینچ)
وزن: ۷۰ کیلوگرم (۱۵۴ پوند)
ورزشی: ورزشی
کشور:  کانادا
باشگاه: ریوییر-دو-لو
فینال‌های المپیک: بازی‌های المپیک زمستانی ۲۰۱۰
گیوم باستیل (انگلیسی: Guillaume Bastille؛ زادهٔ ۲۱ ژوئیهٔ ۱۹۸۵) اسکیت‌باز سرعت اهل کانادا است.
سرگئی ریجک

سرگئی ریجک (روسی: Сергей Серге́евич Ридзик؛ زادهٔ ۲۵ اکتبر ۱۹۹۲)از برندگان مدال‌های بازی‌های المپیک اهل روسیه است.
باشگاه فوتبال هندرسون ایلز

Football club
| 0 | 1 |
| --- | --- |
پرونده:Henderson Eels FC.png: پرونده:Henderson Eels FC.png
نام کامل: باشگاه فوتبال هندرسون ایلز
تاریخ بنیان‌گذاری: ۲۰۱۰؛ ۱۵ سال پیش (۲۰۱۰-خطا: زمان نامعتبر}})
زمینِ بازی: ورزشگاه لاسون تاما هونیارا
گنجایش: ۲۲,۰۰۰
مدیرعامل:  ویلیام لای
سرمربی:  ادی ماراهاره
لیگ: تلکام اس-لیگ
باشگاه فوتبال هندرسون ایلز یک باشگاه فوتبال از جزایر سلیمان است که در تلکام اس-لیگ بازی می‌کند. آنها تا سال ۲۰۱۷ در لیگ فوتبال هونیارا بازی می‌کردند، اما از فصل ۲۰۱۷ در تلکام اس-لیگ، در بالاترین سطح جزایر سلیمان بازی می‌کنند. علاوه بر فوتبال، این باشگاه یک تیم فوتسال نیز دارد.
افتخارات

تلکام اس-لیگ: ۱ قهرمانی
تجربه‌گرایی

فرانسیس بیکن
جان لاک
دیوید هیوم
تجربه‌گرایی (به انگلیسی: Empiricism) یکی از گرایش‌های اصلی در معرفت‌شناسی و نقطهٔ مقابل خردگرایی است. بر اساس این دیدگاه همهٔ معرفت‌های بشری مستقیم یا غیرمستقیم برآمده از تجربه است. تجربه از منظر این دیدگاه نه فقط ادراک حسی بلکه دریافت‌هایی مانند حافظه یا گواهی دیگران را هم در بر می‌گیرد.
بر مبنای نظریهٔ مبناگرایی همهٔ باورهای ما با واسطهٔ استدلال نهایتاً از منبعی به دست آمده‌اند که آن منبع نیاز به توجیه یا استدلال ندارد. تجربه‌گرایی — که یکی از زیرمجموعه‌های مبناگرایی است — تنها تجربه را به عنوان چنین منبعی بی‌نیاز از توجیه می‌دانند. تقلیل‌گرایی یکی از ویژگی‌های عمده برنامه تجربه‌گرایی است که توسط جان لاک مطرح شد و بارکلی و هیوم آن را تدقیق کردند و اثبات‌گرایان آن را آخرین میخی می‌دانستند که بر تابوت بحث‌های دینی و اخلاقی و متافیزیکی کوفته شده بود.
تجربه‌گرایی با استفاده از حسیات در مقابل خردگرایی می‌باشد. تجربیات عقلی از علم حصولی است و روش اثبات غیر شهودی دارد. طبق نظر دکارت اگر همهٔ حواس چندگانهٔ ما از کار بیافتند ولی مغز هنوز بتواند فکر کند، حتماً ما وجود داریم؛ پس تجربهٔ این
دیدگاه بعد از رنسانس به صورت جدی طرح شد.
جان لاک، جرج بارکلی و دیوید هیوم از فیلسوفان در بین تجربه‌گرایان شناخته شده‌اند. تجربه‌گرایان عقیده داشتند که کل شناخت از تجربه به دست می‌آید. این فیلسوفان با متافیزیک خردگرا به‌خصوص استفاده مهارگسیخته‌اش از فرضیه‌پردازی طرح دعاوی کلان و شناخت مبتنی بر تصورات ذاتی خصومت می‌ورزیدند.
تاریخ > سابقه

یک مفهوم اصلی در علم و روش تحقیقات علمی این است که نتیجه‌گیری باید مبتنی بر تجربیات دست اول حواس انسان باشد. علوم طبیعی و اجتماعی هم از فرضیه‌های کاری استفاده می‌کنند که با مشاهده و آزمایش قابل سنجش باشند. اصطلاح نیمه‌تجربی گاهی برای توصیف روش‌های نظری استفاده می‌شود که از بدیهیات اساسی، قوانین علمی تعیین شده و نتایج تجربی قبلی به منظور مشارکت در ساخت مدل استدلال و تحقیق نظری استفاده می‌شود.
بنا بر گفته تجربه‌گرایان فلسفی هیچ دانشی را نمی‌توان به درستی استنباط کرد یا استنباطش قابل قبول نیست؛ مگر اینکه ناشی از تجربه یک یا چند حس انسان باشد. این دیدگاه معمولاً با عقل‌گرایی در تضاد است که می‌گوید دانش ممکن است از عقل و مستقل از حواس حاصل شود. به عنوان مثال، جان لاک معتقد است که برخی از دانش‌ها (مثلاً دانش دربارهٔ وجود خدا) می‌توانند از طریق شهود و استدلال به تنهایی حاصل شوند. به همین ترتیب، رابرت بویل، یک طرفدار برجسته روش آزمایشی، اظهار داشت که ما ایده‌های ذاتی داریم. عقل‌گرایان اصلی قاره (دکارت، اسپینوزا و لایبنیتس) نیز طرفداران «روش علمی» تجربی بودند.
فرانسیس بیکن معتقد بود که فیلسوفان گذشته با دنباله‌روی از ارسطو بیشتر بر استدلال عقلی تکیه کرده بودند و همین امر سبب شده بود که علوم تجربی در خرافات و تعصب‌های بیجا محصور بماند و پیشرفت نکند.
ایدا اینگمارسدوتر

ایدا اینگمارسدوتر (انگلیسی: Ida Ingemarsdotter؛ زادهٔ ۲۶ آوریل ۱۹۸۵) اسکی‌باز صحرانوردی اهل سوئد است.
مارکوس اگگلر

مارکوس اگگلر (انگلیسی: Markus Eggler؛ زادهٔ ۲۲ ژانویهٔ ۱۹۶۹) ورزشکار کرلینگ اهل سوئیس است.
حمله هوایی به مدرسه الفاخوره

| حمله هوایی به مدرسه الفاخوره | حمله هوایی به مدرسه الفاخوره |
| --- | --- |
تاریخ: ۴ نوامبر و ۱۸ نوامبر ۲۰۲۳
گونه حمله: حمله هوایی
کشته‌ها: بیش از ۷۰ کشته
زخمی‌ها: بیش از ۷۰ زخمی
مرتکبان: ارتش اسرائیل
اسرائیل دو حمله هوایی به مدرسه الفاخوره در اردوگاه جبالیا در شمال نوار غزه انجام داد که به عنوان پناهگاه توسط کمیساریای عالی سازمان ملل متحد برای پناهندگان (آنروا) استفاده می شد. در ۴ نوامبر ۲۰۲۳، یک حمله هوایی اسرائیل حداقل ۱۵ کشته و ۷۰ مجروح کرد.
یک موشک اسرائیلی در صبح روز ۴ نوامبر، زمانی که هزاران نفر در زمان حمله در مدرسه زندگی می کردند، به مدرسه الفخوره سقوط کرد. در این حمله دست کم ۱۵ نفر کشته و ۷۰ نفر زخمی شدند. کودکان نیز در میان کشته شدگان هستند. وزارت بهداشت فلسطین گفت که ده ها نفر دیگر مجروح شدند. رهبران عرب علناً آنتونی بلینکن وزیر امور خارجه ایالات متحده را تحت فشار قرار دادند تا آتش بس فوری در غزه را تضمین کند. با این حال، بلینکن عقب نشینی کرد و گفت که آتش بس تنها به حماس اجازه می دهد تا دوباره سازماندهی کند.
دومین حمله هوایی به مدرسه در ساعات اولیه صبح روز ۱۸ نوامبر رخ داد. خبرنگاران حاضر در صحنه گزارش دادند که اجساد مرده در همه جا وجود دارد، و نشان می دهد که این حمله ممکن است پیامی از سوی اسرائیل برای غیرنظامیان برای فرار به جنوب نوار غزه بوده باشد. یک کلیپ ویدیویی که پس از آنچه که به عنوان "قتل عام" توصیف شده است، ظاهر می شود، مردی را در حال قدم زدن در چندین اتاق نشان می دهد که در آن ده ها جسد دیده می شود و ناراحتی در سراسر مدرسه شنیده می شود. حمله دوم حداقل ۵۰ نفر را کشت.
واکنش ها

مارتین گریفیتس اعلام کرد که این اعتصاب "خبر غم انگیز" است و "پناهگاه ها مکانی برای ایمنی هستند. مدارس مکانی برای یادگیری هستند."
تامارا الریفای، سخنگوی UNRWA، اظهار داشت: "آنچه که ما شاهد آن هستیم یکی دیگر از این حوادث وحشتناک است که در آن غیرنظامیان، افرادی که به دنبال سرپناه در ساختمان حفاظت شده سازمان ملل بودند، بهای آن را می پردازند."
ارتش اسرائیل اعلام کرد که چندین "تروریست" را کشته است.
فیلیپ لازارینی اظهار داشت: "این حملات نمی توانند عادی شوند."
وزارت امور خارجه قطر اعلام کرد که «یک تحقیق بین‌المللی فوری و بازرسان مستقل برای تحقیق در مورد هدف قرار دادن مدارس و بیمارستان‌ها در غزه توسط اسرائیل» مورد نیاز است.
برونو رودریگس وزیر امور خارجه کوبا اعلام کرد که این اقدام عامدانه رژیم صهیونیستی که به کشته و زخمی شدن ده‌ها غیر نظامی منجر شد، مستحق شدیدترین محکومیت است.
میان‌پرده ایرانی

| میان‌پرده ایرانی میان‌دوره ایرانی | میان‌پرده ایرانی میان‌دوره ایرانی |
| --- | --- |
سده هشتم تا یازدهم میلادی: سده هشتم تا یازدهم میلادی
یک نقشه از ایران در دورهٔ میان‌پرده که چهار حکومت ایرانی آن شامل سامانیان، بوییان، زیاریان و سلاریان را نشان می‌دهد.: یک نقشه از ایران در دورهٔ میان‌پرده که چهار حکومت ایرانی آن شامل سامانیان، بوییان، زیاریان و سلاریان را نشان می‌دهد.
وضعیت: یک دوران از تاریخ ایران
موقعیت مکانی: ایران زمین
پایتخت: نیشابور، زرنج، سمرقند، مراغه، اردبیل، اربیل، طارم، اصفهان، ری، شیراز، بغداد، دوین، گنجه، آنی، آمد، حلوان و یزد
زبان(های) رسمی: پارسی پهلوی، پارسی نو و عربی
زبان(های) رایج: زبان‌های ایرانی
گروه‌های قومی : اقوام ایرانی‌تبار
دین(ها) : ادیان رسمی: اسلام (عموماً سنی) شیعه (زیدی و اسماعیلی): سلاریان، آل بویه و آل کاکویه ادیان رایج: مزدیسنا، مسیحیت، بودیسم، آیین مانوی و یهودیت
عضویت:  طاهریان  صفاریان  سامانیان ساجیان  آفریغیان هزبانیان  سلاریان  زیاریان  بنو الیاس  آل بویه سلطنت مکران  شدادیان  روادیان  آل حسنویه  مروانیان بنی عیاران آل مأمون  آل کاکویه
حکومت: امارت، پادشاهی و امپراتوری
دوره تاریخی: تاریخ ایران پس از اسلام
واحد پول: درهم و دینار
رخداد‌های برجسته:  ظهور بسیاری از دودمان‌های ایرانی‌تبار  پایان حکومت اعراب بر ایران  احیای زبان پارسی به شکل پارسی نو  احیای روح و فرهنگ ایرانی به شکل ایرانی-اسلامی : رخداد‌های برجسته:  ظهور بسیاری از دودمان‌های ایرانی‌تبار  پایان حکومت اعراب بر ایران  احیای زبان پارسی به شکل پارسی نو  احیای روح و فرهنگ ایرانی به شکل ایرانی-اسلامی 
میان‌پردهٔ ایرانی یا میان‌دورهٔ ایرانی (به انگلیسی: Iranian Intermezzo) به دورانی از تاریخ ایران از حدود سدهٔ هشتم تا یازدهم میلادی گفته می‌شود که طی آن، برای نخستین بار پس از حمله اعراب به ایران و با تحلیل رفتن خلافت عباسی، حکومت اقوام ایرانی‌تبار در ایران زمین دوباره شکل گرفت.
تعریف

اصطلاح «میان‌پردهٔ ایرانی» اولین‌بار توسط ولادیمیر مینورسکی، ایران‌شناس مشهور، در مطالعات تاریخ قفقاز (لندن: ۱۹۵۳) ابداع شد و پس او نیز بارها مورد استفاده قرار گرفت. این اصطلاح نشان‌دهندهٔ دورانی خاص از تاریخ ایران است که پس از فتح ایران توسط اعراب مسلمان در سدهٔ هفتم میلادی و سقوط شاهنشاهی ساسانی، دوباره دودمان‌های مختلف ایرانی در فلات ایران حاکم شدند. این دوران از آنجایی قابل توجه است که در زمانی مابین افول قدرت خلافت اعراب و ظهور ترکان در سدهٔ یازدهم، روح و فرهنگ ملی ایران به دست حکومت‌های ایرانی‌تبار و این‌بار به شکل ایرانی–اسلامی زنده شد. اگرچه برخی از جنبش‌های ایرانی (مانند حکومت مرداویج زیاری) نیز وجود داشتند که اسلام را به‌طور کلی به عنوان یک دین رد می‌کردند.
همچنین بیشتر این دودمان‌ها بر احیای زبان فارسی تمرکز داشتند. مهم‌ترین نسک فارسی‌زبان این دوره شاهنامه اثر فردوسی بود.
حکومت‌های دوران میان‌پردهٔ ایرانی به‌ترتیب شامل: طاهریان، صفاریان، سامانیان، ساجیان، آفریغیان، هزبانیان، سلاریان، زیاریان، بنو الیاس، آل بویه، سلطنت مکران، شدادیان، روادیان، آل حسنویه، مروانیان، بنی عیاران، آل مأمون و آل کاکویه می‌شوند.
حکومت‌های این دوران > طاهریان

طاهریان اولین دودمان ایرانی‌تباری بودند که بیش از نیم قرن (۲۰۵–۲۵۹ ق/۲۰۰–۲۵۲ خ/۸۲۱–۸۷۳ م) توانستند در شرق ایران و در منطقهٔ خراسان با مهر و تأیید خلفای عباسی امارت کنند. پایتخت‌های طاهریان شهر‌های مروشاهجان و نیشابور بوده است. بنیان‌گذار این دودمان طاهر بن حسین بود. او در ابتدا از سرداران مأمون خلیفه هفتم عباسی بود و بعدها در سدهٔ دوم هجری به امارت بر خراسان رسید. جانشینان وی بیشتر از او فرمان‌بردار عباسیان بودند. مقتدر‌ترین امیر طاهری عبدالله بن طاهر بود. در نهایت این دودمان بسیار ضعیف شدند و به دست یعقوب لیث از میان رفتند و سامانیان هم به سرعت جای آنها را گرفتند.
حکومت‌های این دوران > صَفاریان

صفاریان دومین دودمان ایرانی بودند که بیش از یک سده (۲۴۷–۳۹۴ ق/۲۴۰–۳۸۱ خ/۸۶۱–۱۰۰۳ م) بر بخش‌های زیادی از شرق و جنوب شرقی ایران حکومت کردند. پایتخت آنها شهر زَرَنگ یا زرنج بود. آنان خود را از نوادگان ساسانیان معرفی می‌کردند که پس از حمله اعراب به ایران به سیستان مهاجرت کرده بودند. بنیان‌گذار این دودمان یعقوب لیث صفاری بود که در صدد پس گرفتن متصرفات خلافت اسلامی از خاک ایران به پا خاست و موفق شد تمام سیستان و بخش‌های زیادی از ایران مرکزی و خراسان را متصرف شود؛ اما نتوانست بغداد را فتح کند و به خلافت عباسی پایان دهد. پس از مرگ او برادرش عمرو لیث پادشاه شد؛ اما او نیز در جنگ با سامانیان شکست خود و به بغداد فرستاده شد. با مرگ او حکومت صفاریان رو به زوال نهاد. سرانجام این دودمان توسط سلطان محمود غزنوی از میان رفت.
حکومت‌های این دوران > سامانیان

سامانیان یک دودمان ایرانی بودند که حدود دو سده (۲۶۱–۳۹۵ ق/۲۵۳–۳۸۳ خ/۸۷۴–۱۰۰۴ م) بر بخش‌های بزرگی از ایران شرقی حکومت می‌کردند. سامانیان از نسل مردی به نام سامان‌خدا بودند و ادعا داشتند که از نوادگان بهرام چوبین هستند. پایتخت این حکومت در سمرقند بود. فرزندان سامان‌خدا تا زمان احمد بن اسد، با حکم خلیفه بر بخش‌هایی از خراسان امارت کردند؛ تا اینکه نصر یکم سامانیان را به یک حکومت مستقل تبدیل کرد. حکومت سامانیان در دوران اوج خود در زمان اسماعیل یکم سامانی بر تمام خراسان و فرارود و بخش‌هایی از ترکستان و ایران کنونی حکومت کردند. سامانیان نقش بسیار زیادی در احیا و بالندگی زبان و شعر پارسی داشتند. این حکومت در نهایت به دست ترکان قراخانی و غزنوی از بین رفت.
حکومت‌های این دوران > ساجیان

ساجیان یا بنی ساج دودمانی ایرانی بودند که میان سدهٔ سوم تا آغاز سدهٔ چهارم هجری (۲۷۶–۳۱۷ ق/۲۶۸–۳۰۷ خ/۸۸۹–۹۲۹ م) بر آذربایجان و اران و بخش‌هایی از ارمنستان فرمان می‌راندند. خاستگاه آنها ولایت اسروشنه در آسیای میانه بود و تبار سغدی و فرهگ عربی داشته‌اند. پایتخت حکومت ساجیان در ابتدا بردعه و سپس مراغه و اردبیل بوده است. بنیان‌گذار این دودمان ابوالساج دیوداد بود که کارگذار و فرمانده خلیفه وقت عباسی بود و در جنگ با بابک خرمدین نیز شرکت جسته بود. پسر او محمد افشین که در ابتدا با حکم خلیفه عباسی بر سراسر آذربایجان، ارمنستان و اران امارت می‌کرد، ساجیان را به یک حکومت مستقل تبدیل کرد. مقتدرترین پادشاه ساجیان یوسف بن دیوداد بود که فتوحات بسیاری به‌خصوص در ایران مرکزی داشت. آخرین شاه این دودمان ابوالمسفر فتح نام داشت.
حکومت‌های این دوران > آفریغیان

آفریغیان یا آل افریغ یا آل عراق دودمانی کهن از پادشاهان بومی و ایرانی‌تبار در منطقه خوارزم بودند که قریب به ۷ قرن (۳۰۵–۹۹۵ م) و از عهد باستان در آن دیار فرمانروایی می‌کردند. مرکز فرمانروایی آنها شهر کاث در شرق آمودریا بود. آفریغیان و دیگر خوارزمیان به زبان خوارزمی سخن می‌گفتند و به احتمال زیاد زرتشتی بودند. آنان تبار خود را به کی‌خسرو پادشاه مشهور کیانی می‌رساندند و «خوارزمشاه» نامیده می‌شدند. بنیان‌گذار این دودمان آفریغ نام داشته است و در طول این ۷ سده، دست کم ۲۲ تن از آن دودمان پادشاهی کردند. چهار قرن اول حکومت آفریغیان بسیار مبهم است و اطلاعات موثق درباره خوارزم برای نخستین‌بار در اوایل قرن هشتم ظاهر شد. پس از حمله اعراب، گهگاه نواحی همجوار خراسان و ماوراءالنهر مورد حمله تازیان واقع می‌شد؛ اما هیچ‌کدام از آن تازش‌ها به فتح آن نواحی منجر نشد. تا اینکه در سال ۷۱۲ قتیبه بن مسلم، فرمانده تازی امویان، پس از جنگ داخلی که بین شاه ازکجوار دوم و برادرش خورزاد خوارزمشاه پدید آمد، توانست تمام خوارزم را بگشاید. آفریغیان در قرن دهم هجری تابع دولت سامانی شدند. آخرین فرمانروای آفریغی ابوعبدالله محمد نام داشت که از مامون یکم آل مأمون شکست خورد و کشته شد و دودمان آفریغیان خوارزم به پایان رسید.
حکومت‌های این دوران > هَزبانیان

هزبانیان (۳۸۶–۴۶۳ ق/۳۷۵–۴۵۰ خ/۹۰۶ ۱۰۷۱ م) دودمانی از تیره بزرگ کردهای هزبانی بودند که بیش از یک سده در غرب ایران حکومت کردند. قلمرو حکومت آنان در دوره‌های مختلف تغییر می‌کرد؛ اما به‌طور کلی می‌توان گفت از ارومیه تا اربیل را در بر می‌گرفته است. پایتخت‌های آنها شهرهای اربلا (اربیل) و سلماس بوده است. بنیان‌گذار این دودمان محمد بن بلال نام داشت. شدادیان و ایوبیان از نسل همین دودمان کرد بودند. هزبانیان توسط آلپ ارسلان سلجوقی از بین رفتند.
حکومت‌های این دوران > سَلّاریان

سلاریان یا مسافریان یا آل مسافر نخستین دودمان ایرانی دیلمی اسماعیلی مذهب و شاخه‌ای فرعی و در عین حال مستقل از جستانیان بودند که به مدت و ۱۷۰ سال (۳۰۶–۴۸۳ ق/۲۹۷–۴۶۸ خ/۹۱۹–۱۰۹۰ م) در شمال غربی ایران حکومت کردند. سلاریان که در ابتدا در دیلم ساکن بودند، حاکمیت خود را به‌سمت شمال غرب ایران توسعه دادند و بر آران و آذربایجان و بخش‌هایی از ارمنستان و دربند تسلط یافتند. پایتخت آنان طارم و اردبیل بوده است. بنیان‌گذار این دودمان محمد بن مسافر بود. او حکومت جستانیان را کنار زده و حکومت خودش را تأسیس کرد. محمد درپی شورش فرزندانش مرزبان و وهسودان، از قدرت برکنار شد. وهسودان حکومت دیلمستان را به‌دست گرفت و تابع  مرزبان شد که آران و آذربایجان را فتح کرده و در آنجا به حکومت می‌پرداخت. اوج قدرت سلاریان نیز در دوران مرزبان بود و پس از او، براثر اختلاف بر سر جانشینی‌اش، حکومت سلاریان به‌صورت دو شاخه مجزا درآمد و به سرعت رو به ضعف نهاد. این دودمان احتمالاً به دست اسماعیلیان الموت از میان رفتند.
حکومت‌های این دوران > زیاریان

زیاریان یا آل زیار یک دودمان دیلمی دیگر و اهل سرزمین‌های ساحلی دریای خزر بودند. آن‌ها در مدت ۱۵۹ سال (۳۱۹–۴۸۶ ق/۳۱۰–۴۷۱ خ/۹۳۱–۱۰۹۰ م) ابتدا در شمال ایران، طبرستان و در دورهٔ اوج خود، تقریباً بر تمام ایران مرکزی سلطه یافتند. زیاریان هم مانند صفاریان خود را از تبار ساسانی معرفی می‌کردند. پایتخت‌های آنان شهر‌های اصفهان، ری و آمل بوده است. بنیان‌گذار و نیز مقتدرترین امیر این دودمان مرداویج زیاری بود که حتی به جنگ با خلافت عباسی برخاست؛ اما پیش از آن به دست غلامانش به قتل رسید. پس از مرداویج حاکمیت این دودمان بر ایران رفته رفته کمتر شد و به شکل امارتی در آمد که به نواحی گرگان محدود شد. این دودمان نیز به دست اسماعیلیان الموت از بین رفتند.
حکومت‌های این دوران > بنو الیاس

بنو الیاس یا آل الیاس یا الیاسیان یک دودمان ایرانیِ سغدی‌تبار دیگر بودند که به مدت ۳۶ سال (۳۲۰–۳۵۷ ق/۳۱۱–۳۴۷ خ/۹۳۲–۹۶۸ م) بر نواحی کرمان و جنوب ایران حکومت کردند. پایتخت آنها شهر بردسیر بود. بنیان‌گذار و مقتدرترین فرمانروای این دودمان محمد بن الیاس بود. او از فرماندهان وقت دولت سامانیان و سغدی‌تبار بود. وی پس از حمایت از یحیی بن احمد در یک شورش نافرجام علیه برادرش نصر بن احمد سامانی، به جنوب گریخت و سرانجام به منطقه کرمان رسید؛ جایی که توانست بر قسمت شمالی سرزمین مسلط شود، در حالی که بخش‌های کوهستانی جنوبی و شرقی تحت کنترل بلوچستانی‌های محلی باقی ماندند. علیرغم تلاش سامانیان و بعدها آل بویه برای اخراج محمد بن الیاس از کرمان، او موفق شد بیش از ۳۰ سال حکومت خود را در آنجا حفظ کند و عملاً یک حاکم مستقل باقی ماند. تا اینکه بعد از یک کودتا، پسرش الیاس بن محمد جانشین او شد. الیاس به سرعت با مشاجره بر سر قلمرویی در مرز کرمان و فارس خشم عضدالدوله بویی را برانگیخت. هنگامی عضدالدوله بردسیر پایتخت الیاسیان را تصرف کرد، ارتش الیاس او را ترک کردند و خود وی نیز به بخارا و کرمان متواری شد و چندی بعد درگذشت. اگرچه این پایان حکومت بنو الیاس بود، اما به ترتیب سلیمان و حسین، دو تن دیگر از آن خاندان، با متحد شدن با سامانیان و مردم شورشی، برای بازگشتن به قدرت تلاش‌های بسیاری کردند؛ اما هر دو آنها شکست خوردند و با اسارت حسین، این دودمان از تاریخ محو شد.
حکومت‌های این دوران > آل بویه

آل بویه یا بوییان یا بویگان قدرتمندترین دودمان دیلمی و زیدی مذهب بودند که موفق شدند در مدت بیش از یک سده (۳۲۰–۴۴۷ ق/۳۱۳–۴۳۵ خ/۹۳۲–۱۰۵۵ م) با برپایی یک شاهنشاهی بر تمام ایران مرکزی و غربی مسلط شوند و با فتح بغداد، خلافت متزلزل شده عباسی را دست‌نشانده خود کنند. آنان نیز خود را از تبار ساسانیان معرفی می‌کردند. پایتخت‌های حکومت پهناور آنان شهرهای ری، شیراز و بغداد بود. بنیان‌گذاران این دودمان پسران ابوشجاع بویه بودند و اولین شاهنشاه آن‌ها نیز عمادالدوله بود که موفق شد قلمرو خود را در تمام ایران مرکزی گسترش دهد. مقتدرترین شاهنشاه این دودمان عضدالدوله بود که قلمرو بوییان را بسیار گسترش داد و ابداعات و آباد‌گری‌های زیادی انجام داد. پس از او شاهنشاهی آل بویه سست شد؛ تا اینکه با فتح ری توسط غزنویان و بعدها دیگر نقاط توسط سلجوقیان، این حکومت از میان رفت.