stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
انفجار پرتو گاما
مدت زمان و سرچشمه

مدت زمان این پدیده ، جهت آن و این که کی دوباره برمی گردد را نمی توان پیشبینی کرد کمترین فوران گامای ثبت شده تنها در کسری از ثانیه است و بیشترین آن حدود هزار ثانیه ، اما قدرت این فوران ها را دست کم نگیرید به صورتی که این فوران ها در عرض ۸ ثانیه انرژی ای معادل ۸ میلیارد سال حیات خورشید ایجاد می کنند !
حال ، چه چیزی باعث این فوران های عظیم گاما می شود؟
1 برخورد ستارگان نوترونی به یکدیگر که حدود 5 تا 10 برابر خورشید جرم دارند.
2 اینکه ستارگان نوترونی به درون یک سیاهچاله ی پرجرم((super massive کشیده شوند که باعث فوران گاما و پلاسما  از سیاهچاله میشود.
3 اینکه یک فرانواختر یا (hyper nova) رخ دهد.
تاریخچه

کشف این انفجارها به دهه ۱۹۶۰ باز می‌گردد. در این زمان تعدادی از ماهواره‌های نظامی بادبان که برای ردیابی انفجارهای هسته‌ای اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی از سوی ایالات متحده آمریکا به جو زمین پرتاب شده بودند، به جای تشخیص انفجار هسته‌ای بر روی زمین، انفجاری بسیار نیرومند تر را در پشت خود و در ژرفای کیهان یافتند. ماهواره‌های نظامی بادبان به منظور آشکارسازی انفجارهای هسته‌ای ناقض قرارداد ممنوعیت آزمایش‌های هسته‌ای طراحی و پرتاب شده بودند. تا سال ۱۹۹۰ هیچ‌یک از منابع این پرتوها کشف نشده بود و تنها چیزی که دانشمندان در مورد سرچشمهٔ آن‌ها می‌دانستند این بود که آن‌ها از فضای بیرون جو زمین سرچشمه می‌گیرند.
نخستین مشاهده

برتو مونارد (Berto Monard) نخستین اخترشناس آماتوری است که یک انفجار پرتو گاما را مشاهده کرد. برتو مونارد که در آفریقای جنوبی زندگی می‌کند، این فوران گاما را در روز ۲۵ ژوئیه ۲۰۰۳، ۷٫۱ ساعت بعد از فوران اصلی با تلسکوپ ۱۲ اینچی یا حدوداً ۳۰ سانتی‌متری‌اش رصد کرد.
انفجارهای با منشاء ابرنواختری

ماهواره سوییفت ناسا، نشان داده‌است که خیلی از فوران‌های پرتو گاما، انفجارهایی همانند ابرنواخترهایی هستند که در پایان عمر ستارگان ابرپرجرم به وجود می‌آیند. بر پایهٔ برخی از نظریات، در این انفجارها، هستهٔ زیرین ستاره مستقیماً می‌رمبد تا یک سیاهچاله ستاره وار را تشکیل دهد. انرژی آزاد شدهٔ ناشی از این رمبش، صد بار بیشتر از انرژی آزاد شده در رمبش منشاء یک ستاره نوترونی است. این پدیده‌ها میان چند صدم ثانیه و چند ساعت دوام می‌آورند.
مکان یابی

با توجه به زودگذر بودن این پدیده، ظاهراً مکان یابی چشمهٔ آن‌ها باید کار مشکلی باشد، اما این طور نیست. خود انفجار گاما زودگذر است و معمولاً حدود چند ثانیه طول می‌کشد، اما در کنار پرتو گاما امواج رادیویی و گاه نور مرئی نیز از محل انفجار ساطع می‌شود و برخلاف پرتوهای گاما پیامدهای رادیویی آن می‌توانند تا هفته‌ها ادامه داشته باشند.
پژوهشگر و گردآورنده

شهرزاد راجی
مبارک‌آباد (آبعلی)

نمایی از مبارک‌آباد، منطقه‌ای کوهستانی واقع در البرز مرکزی - ۲۰۰۹
مبارک‌آباد یا گت‌آه (در زبان مازندرانی به معنای آهِ بزرگ) در گذشته یکی از روستاهای دهستان آبعلی بوده است؛ سپس در هنگام تشکیل شهر آبعلی به بخشی از شهر آبعلی تبدیل شده است. منطقه ای کوهستانی واقع در البرز مرکزی با ارتفاع بیش از ۲۵۰۰ متر از سطح دریا با زمستانهای سرد و تابستانهای خنک.
در شمال محله مبارک‌آباد در کنار سه چنار کهنسال امامزاده‌ای به نام امامزاده حمزه قرار دارد. این بنا در تاریخ نهم اردیبهشت ۱۳۸۲ 
به شماره ۸۵۱۳ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
متسشن

| متسشن Մեծշեն | متسشن Մեծշեն |
| --- | --- |
کشور:  جمهوری آرتساخ  جمهوری آذربایجان
استان شهرستان: استان مارتاکرت ترتر
جمعیت (۲۰۰۵): جمعیت (۲۰۰۵)
 • کل: ۳۱۸
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۴
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۵
متسشن (به ارمنی: Մեծշեն) یک منطقهٔ مسکونی در جمهوری آرتساخ است که در استان مارتاکرت واقع شده‌است. متسشن ۳۱۸ جمعیت دارد.
میشان سفلی (فلارد)

| میشان سفلی | میشان سفلی |
| --- | --- |
روستا: روستا
کشور: ایران
استان: چهارمحال و بختیاری
شهرستان: فلارد
بخش: مرکزی
دهستان: فلارد
جمعیت: ۳۲۷ نفر (سرشماری ۹۵)
میشان سفلی، روستایی در دهستان فلارد بخش مرکزی شهرستان فلارد در استان چهارمحال و بختیاری ایران است.
جمعیت

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت این روستا برابر با ۳۲۷ نفر (۸۷ خانوار) بوده‌است.
حسن متولی

متولی
حسن متولی (زادهٔ ۱۲۹۵ یا ۱۲۹۸ شمسی) آخرین نمایندهٔ سبزوار در مجلس شورای ملی (دورهٔ بیست‌وچهارم) بود.
حسن فرزند عبدالحسین در سبزوار به دنیا آمد. او مدرک کارشناسی در حقوق قضایی داشت. او به کشاورزی اشتغال و در زمینه‌های اجتماعی فعالیت داشت؛ عضو انجمن استان خراسان، عضو شیروخورشید سرخ، و عضو انجمن شهر سبزوار بود.
او در انتخابات مجلس بیست و چهارم شورای ملی، از مجموع ۲۵٬۳۲۹ رأی مأخوذه در حوزهٔ انتخابیهٔ سبزوار، ۱۵٬۴۶۲ رأی اخذ کرد و به عنوان نمایندهٔ اول حوزه به مجلس راه یافت.
در مجلس جزو منتقدان بود و به‌ویژه در استیضاح دولت ازهاری نقش ایفا کرد. همچنین برای آبادانی سبزوار و حومه تلاش فراوانی در مجلس کرد.
پس از آنکه سید روح‌الله خمینی، مجلس شورای ملی را غیرقانونی خواند، او به همراه دیگر نمایندهٔ سبزوار، کاظم اسکویی، و چندین نمایندهٔ دیگر در ۲۷ دی ۱۳۵۷ استعفا کرد و ۱۵ بهمن ۱۳۵۷ به ملاقات خمینی رفت.
پس از انقلاب ۱۳۵۷، اموالش مصادره شد.
به نام پدر به نام زندگی

| 0 | 1 |
| --- | --- |
به نام پدر، به نام زندگی: به نام پدر، به نام زندگی
نویسنده(ها): ویلیام وارتن
کشور: آمریکا
زبان: انگلیسی
ناشر: نشر خوب
تاریخ نشر: ۱۳۹۹
شمار صفحات: ۵۷۵
شابک: شابک ‎۹۷۸−۶۲۲−۷۴۲۵−۳۹−۰
پس از: پرنده‌باز 
پیش از: نیمه‌شبی آرام 
به نام پدر به نام زندگی (به انگلیسی: Dad) دومین رمان از ویلیام وارتن، نویسندهٔ آمریکایی، است. این کتاب به «داستان پدران و پسران» می‌پردازد که «از رابطهٔ خود وارتن با پدرِ محتضرش» برگرفته شده‌است. رمان به نام پدر به نام زندگی در سال ۱۹۸۱ پس از پرنده‌باز (۱۹۷۸) منتشر شد. داستان مربوط به یک هنرمند آمریکایی ساکن پاریس است که با شنیدن خبر حملهٔ قلبی مادرش نزد خانواده خود برمی‌گردد. این اثر یکی از سه رمان وارتن است که فیلم‌هایی بر اساس آن‌ها ساخته شده‌است. دوتای دیگر پرنده‌باز و نیمه‌شبی آرام هستند.
خلاصهٔ داستان

این رمان «پی‌رنگ دوگانه» دارد و در آن، از رابطهٔ شخصیت اصلی از یک سو با پدر خود و از سوی دیگر با پسرش می‌خوانیم.
جان تریمانت، هنرمند آمریکایی میانسال است که با همسر و بچه‌هایش در پاریس زندگی می‌کند. جان وقتی از طریق تلگراف خبردار می‌شود که مادرش دچار حملهٔ قلبی شده به آمریکا می‌رود. این سرآغاز سفری است که در آن، جان (که پسر دانشگاهی‌اش بیل هم به‌زودی به او ملحق می‌شود) چیزهای زیادی دربارهٔ پدر بودن و پیر شدن و تعریف جدیدی از عشق می‌آموزد. داستان درواقع دربارهٔ سه نسل مختلف است که هریک دیدگاه متفاوتی نسبت به روابط خانوادگی و جهان دارند، اما نهایتاً رشتهٔ مشترکی است که از چنبرهٔ اختلافات نسلی فراتر می‌رود، «عشقی که نسل‌ها را به هم پیوند می‌دهد».
نظرات منتقدان

رمان به چنان شیوهٔ واقع‌گرایانه‌ای روایت می‌شود که بعضی منتقدان گفته‌اند بعید است داستان آن خیالی باشد؛ مثلاً کریستوفر لمان-هاوپت از نیویورک تایمز می‌نویسد «اولین واکنش ناخودآگاه مخاطب به رمان به نام پدر به نام زندگی این است که داستانش نمی‌تواند خیالی باشد». کرکس ریویوز این رمان را با اثر پیشین وارتن یعنی پرنده‌باز مقایسه می‌کند. «در پرنده‌باز، آرزوی تبدیل شدن به پرنده، وجود پسری را فرامی‌گیرد و در به نام پدر به نام زندگی، میل به داشتن زندگی بهتر و جریانات مختلف زندگی که به ضمیر خودآگاه پیرمردی تحت فشار فراوان جریان می‌یابد». کرکس ریویوز در پایان، این اثر را چنین توصیف می‌کند: «رمانی مهم از نویسنده‌ای که زبردستی‌اش با این اثر باشکوه تأیید می‌شود».
اقتباس سینمایی

رمان به نام پدر به نام زندگی در سال ۱۹۸۹ به فیلمی با عنوان «پدر» به کارگردانی گری دیوید گلدبرگ تبدیل شد. در این فیلم، جک لمون در نقش جک تریمانت، تد دنسن در نقش جان تریمانت و ایثن هاک در نقش بیلی تریمانت ایفای نقش می‌کنند. فیلم «پدر» در وبسایت راتن تومیتوز نمرهٔ ۶۰ درصد دارد. هل هینسن از واشینگتن پست می‌نویسد: «پدر، واکاوی ملودراماتیک رابطهٔ میان دو نسل از پدران و پسران است و تقریباً تمام مشکلات احساسی را دربرمی‌گیرد، از ضعف و زوال عقلی تا آشتی مجدد و مرگ».
ترجمه به فارسی

به نام پدر به نام زندگی | ویلیام وارتون؛ مترجم: علیرضا شفیعی‌نسب، تهران: نشر خوب، ‏۱۳۹۹. ‬ شابک ‏‫‭۹۷۸-۶۲۲-۷۴۲۵-۳۹-۰‬‬‬
مسجد حاجی بدل

| Haji Badal Mosque | Haji Badal Mosque |
| --- | --- |
ترکی آذربایجانی: Hacı Bədəl عربی: مسجد حاجي بادال (باسكال)‎: ترکی آذربایجانی: Hacı Bədəl عربی: مسجد حاجي بادال (باسكال)‎
The mosque in 2024: The mosque in 2024
دین: دین
وابستگی: اسلام
وضعیت سازمانی یا کلیسایی: مسجد (1854–1928) Profane use (1930s–1985) Mosque (since 1991)
وضعیت: Active
مکان: مکان
مکان: محله دمیرچی بازار، باسقال
کشور: جمهوری آذربایجان
جایگاه در نقشه جمهوری آذربایجان: جایگاه در نقشه جمهوری آذربایجان
مختصات: ۴۰°۴۵′۲۰″شمالی ۴۸°۲۳′۲۶″شرقی﻿ / ﻿۴۰٫۷۵۵۵۵°شمالی ۴۸٫۳۹۰۴۵°شرقی﻿ / 40.75555; 48.39045
معماری: معماری
گونه: معماری اسلامی
سبک: معماری اسلامی
پایان ساخت: ۱۸۴۸
ویژگی‌ها: ویژگی‌ها
گنجایش: 200 worshipers
گنبد(ها): One
بلندی بیرونی گنبد: ۴ متر (۱۳ فوت)
مناره(ها): One
مصالح ساختمانی: چوب، سنگ و آهن
مسجد حاجی بدل (انگلیسی: Haji Badal Mosque) یک مسجد و بنای تاریخی است که در محله دمیرچی بازار شهرک باسقال از روستاهای شهرستان اسماعیللی واقع شده است. این مسجد که در سال ۱۸۵۴ میلادی ساخته شد، با ابلاغیه ۱۳۲ کابینه وزیران جمهوری آذربایجان در ۲ اوت ۲۰۰۱ میلادی در فهرست آثار تاریخی و فرهنگی مهم محلی قرار گرفت.
مسجد حاجی بدل نیز در دوره برای عبادت بسته شد. در آغاز دستگاه‌های بافندگی در این بنا نصب می‌شد و به عنوان کارگاه ابریشم به کار می‌رفت. پس از جنگ جهانی دوم، این ساختمان به عنوان انباری برای مردم روستایی مورد استفاده قرار گرفت. در سال ۱۹۸۵ میلادی کار مرمت و بازسازی مسجد انجام شد. سقف در حال پوسیدگی، کف مسجد و پوشش سنگی حیاط بازسازی شد.
مأموریت مشترک انرژی تاریک

کاوشگر فضایی مأموریت مشترک انرژی تاریک JDEM
مأموریت مشترک انرژی تاریک (به انگلیسی: Joint Dark Energy Mission) یا (جی‌دی‌ای‌ام JDEM) یک کاوشگر فضایی پروژهٔ انیشتین بود که برای تمرکز پیرامون بررسی انرژی تاریک برنامه‌ریزی شده‌بود. جی‌دی‌ای‌ام با همکاری بین ناسا و وزارت انرژی ایالات متحده آمریکا به‌وجود آمده است.
در اوت ۲۰۱۰, کمیتهٔ فیزیک و اخترشناسیِ بنیاد ملی علوم مأموریت گستردهٔ تلسکوپ نقشه‌برداری میدان باز فروسرخ یا (دبلیوفیرست WFIRST) را پیشنهاد داد؛ برنامهٔ تغییر نام یافتهٔ پیشنهادهای منحل‌شدهٔ SNAP, Destiny, ADEPT و امگا JDEM، جایگزینی که به عنوان بالاترین اولویت برای توسعه و تکمیل در حدود ۲۰۲۰ پیشنهاد شد. این تلسکوپ ۱٫۵ متری با ۱۴۴ مگاپیکسل HgCdTe آرایه سطحی فاصله کانونی، واقع در نقطهٔ لاگرانژی L2 خواهد بود. انتظار می‌رود هزینهٔ انجام این پروژه در حدود ۱٫۶ میلیارد دلار باشد.
پیشنهادهای مطرح پیشین

تلسکوپ فضایی انرژی تاریک (Destiny)Dark Energy Space Telescope
کاوشگر فضایی ابرنواختر / Supernova/Acceleration Probe (SNAP).
شوکت حجت

| شوکت حجت | شوکت حجت |
| --- | --- |
شوکت حجت در مصاحبه اختصاصی دوبله زنده پویانمایی فیلشاه در پردیس سینمایی کوروش: شوکت حجت در مصاحبه اختصاصی دوبله زنده پویانمایی فیلشاه در پردیس سینمایی کوروش
نام هنگام تولد: شوکت حجت
زادهٔ: ۲۷ فروردین ۱۳۴۵ ‏(۵۸ سال) تهران
ملیت: ایرانی
پیشه: صداپیشه
آثار برجسته: ایشی
جوایز: کاج زرین جشنواره سیما
شوکت حجت (زاده ۲۷ فروردین ۱۳۴۵ در تهران) دوبلور، صداپیشه و مدیر دوبلاژ ایرانی است. او بیشتر در زمینه پویانمایی فعال است.
زندگی

شوکت حجت دوبله را از سال ۱۳۶۳ به صورت حرفه‌ای شروع کرد. ایشان متأهل و دارای ۲ فرزند پسر و یک نوه است. ویژگی صدای وی، او را مناسب تیپ گویی (صحبت با صداهای مختلف) برای شخصیت‌های کارتونی و بچه‌های بازیگوش کرده‌است.
برخی از آثار

انیمیشن‌ها
| نام | نقش |
| --- | --- |
شنگول منگول: 
پیتر پن: وندی دارلینگ
مثل‌نامه: زاغو
پلاستوس: آدمک کچل که مداد پاک‌کن بود
کوچولوهای کنجکاو: 
نیک و نیکو: سردسته گروه مورچه‌ها
مشاهیر بزرگ جهان: راوی
سفرهای میتی‌کومان: سگارو
فوتبالیست‌ها: ایشی زاکی
دور دنیا در هشتاد روز: تیکو
پسر کوهستان: پیرو
افسانه زورو: برنارد، زورو کوچک
ماجراهای نیلز: نیلز
بچه‌های کوه تاراک: آلیس
کارآگاه گجت: پنی
کماندار نوجوان: نیچ
سپید دندان: دخترک صاحب سپید دندان
ماجراهای هاکلبری فین: کتی/ پسربچه سیاه‌پوست
زنان کوچک: سالی
بهترین داستان‌های دنیا؛ آخرین برگ: دخترک بیمار
هاچیپو: هاچیپو
شهر اشباح: چیهیرو
شکرستان: اسکندر/ سرپرست گویندگان
مهارت‌های زندگی: دانا
فیلم‌ها
| نام | بازیگر | نقش |
| --- | --- | --- |
| کسپر | کسپر |  |
| پسر کوسه‌ای و دختر گدازه‌ای | کایدن بوید | مکس |
| بچه‌های جاسوس | الکسا وگا | کارمن کرتز |
مجموعه‌تلویزیونی‌ها
| نام | نقش |
| --- | --- |
سال‌های دور از خانه: تاکشی
جزیره گریز: نیپر
قصه‌های جزیره: فیلیکس کینگ، کودکی
محله گل و بلبل: یاور/امید همه
رؤیای فرمانروای بزرگ: سونگمان
دورین ونکمپ

دورین ونکمپ (زاده ۵ آوریل ۱۹۹۵) یک ورزشکار تیراندازی آلمانی و قهرمان جهان است.
افتخارات

او در مسابقات جهانی تیراندازی ۲۰۱۸ شرکت کرد و مدال گرفت. در مسابقات قهرمانی اروپا ۲۰۲۲، او با مونیکا کارش و میشل اسکریس عنوان تیمی تپانچه ۲۵ متر زنان را به دست آورد. در مسابقات تیراندازی قهرمانی جهان ۲۰۲۳ او قهرمان جهان در ماده تپانچه ۲۵متر شد. او در سال ۲۰۲۳ به عنوان بهترین ورزشکار زن سال ISSF انتخاب شد.
رکوردها

| رکوردهای کنونی جهان در تپانچه ۲۵ متر | رکوردهای کنونی جهان در تپانچه ۲۵ متر | رکوردهای کنونی جهان در تپانچه ۲۵ متر | رکوردهای کنونی جهان در تپانچه ۲۵ متر | رکوردهای کنونی جهان در تپانچه ۲۵ متر | رکوردهای کنونی جهان در تپانچه ۲۵ متر | رکوردهای کنونی جهان در تپانچه ۲۵ متر | رکوردهای کنونی جهان در تپانچه ۲۵ متر | رکوردهای کنونی جهان در تپانچه ۲۵ متر |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
زنان (CISM)الگو:Shooting WR SP Women CISM Individual:
باشگاه فوتبال بایرن مونیخ

Football club
هنگام بازی بایرن در دیدارهای خانگی، ورزشگاه آلیانتس به رنگ قرمز در می‌آید.
باشگاه فوتبال بایرن مونیخ (به آلمانی: Fußball-Club Bayern München) باشگاه فوتبال آلمانی است که در مونیخ پایتخت ایالت باواریا قرار دارد و سالانه در بوندس‌لیگا به رقابت می‌پردازد. باشگاه بایرن مونیخ موفق به کسب ۸۳ جام رسمی (۶۹ جام ملی، ۱۴ جام بین المللی) شده است. بایرن مونیخ با کسب ۳۳ قهرمانی بوندس‌لیگا، ۲۰ قهرمانی در جام حذفی آلمان، ۶ قهرمانی در لیگ قهرمانان اروپا و ۲ قهرمانی در سوپرجام اروپا موفق‌ترین و پرافتخارترین باشگاه فوتبال در آلمان و یکی از پرافتخارترین باشگاه‌های فوتبال جهان به‌شمار می‌رود. باشگاه بایرن مونیخ در سال ۲۰۲۰ با مربیگری هانسی فلیک، موفق به کسب شش‌گانه شد.
بایرن مونیخ در سال ۱۹۰۰ میلادی توسط ۱۱ فوتبالیست و در رأس آن فرانتس جان تأسیس گردید. اگرچه بایرن برای اولین بار در سال ۱۹۳۲ قهرمانی آلمان را کسب کرد اما در اولین دوره بوندس‌لیگا که در سال ۱۹۶۳ آغاز شد، بایرن برای این مسابقات انتخاب نشد. بهترین دوران تاریخ باشگاه به اواسط دهه ۷۰ میلادی بازمی‌گردد که بایرن با کاپیتانی فرانتس بکن‌باوئر موفق به سه قهرمانی پیاپی (۱۹۷۶–۱۹۷۴) در لیگ قهرمانان اروپا شد. تاکنون بایرن یازده بار به فینال لیگ قهرمانان راه یافته که در شش بار آن قهرمان شده است. آخرین قهرمانی این باشگاه در اروپا لیگ قهرمانان اروپا ۲۰۲۰ است. بایرن همچنین موفق به یک قهرمانی در لیگ اروپا، یک قهرمانی در جام برندگان جام اروپا، دو قهرمانی در سوپرجام اروپا، دو قهرمانی در جام باشگاه‌های جهان و دو قهرمانی در جام بین قاره ای شده است که آن‌ها را تبدیل به یکی از پرافتخارترین تیم‌های اروپایی کرده است.
رقبای سنتی باشگاه مونیخ ۱۸۶۰، نورنبرگ و بروسیا دورتموند در بوندس‌لیگا و رئال مادرید، آ.ث. میلان و منچستر یونایتد در اروپا هستند. این رقابت‌ها در پی بردها و باخت‌های پیاپی این تیم‌ها با بایرن مونیخ صورت گرفته‌اند. بایرن از آغاز سال ۲۰۰۵ بازی‌های خانگی خود را در ورزشگاه آلیانتس آرنا انجام می‌دهد. پیش از این تاریخ، بایرن به مدت ۳۳ سال در ورزشگاه المپیک مونیخ بازی می‌کرد. بایرن از لحاظ قدرت مالی قدرتمندترین باشگاه آلمان و چهارمین باشگاه ثروتمند اروپا بعد از رئال مادرید، بارسلونا و منچستر یونایتد است.
باشگاه ورزشی بایرن مونیخ افزون بر فوتبال باشگاه‌های شطرنج، هندبال، بسکتبال، ژیمناستیک، بولینگ و تنیس روی میز را اداره می‌کند و در فوتبال حرفه‌ای بیش از ۱۱۰۰ عضو فعال دارد. بایرن تنها باشگاهی است که در یک سال هم در رشتهٔ فوتبال زنان و هم در رشتهٔ فوتبال مردان قهرمان لیگ کشور خود یعنی بوندس‌لیگا (مردان / زنان) می‌شود.
تاریخچه

مقالهٔ اصلی: تاریخچه باشگاه فوتبال بایرن مونیخ
تاریخچه > ۱۹۰۰–۱۹۶۵: سال‌های آغازین

بایرن مونیخ در سال ۱۹۰۰ توسط یازده بازیکن فوتبال به رهبری فرانتس جان تأسیس شد و در مدت چند ماه موفق شد که در برابر تمام رقبای محلی پیروز شود و به نیمه نهایی رقابت‌های قهرمانی جنوب آلمان راه پیدا کند. در سال ۱۹۰۷ یک تیم سازمان یافته شکل گرفت و بایرن مونیخ به زمین اختصاصی خود در مونیخ در خیابان لئوپولد رفت و تیم رقیب محلی یعنی ر اف سی واکرا در روز افتتاحیه هشت بر یک شکست داد. بایرن مونیخ در سطح شهر مونیخ به یک تیم پرطرفدار تبدیل شد و در سال ۱۹۱۰ قهرمان لیگ منطقه‌ای بایرن شد. سال بعد نیز بایرنی‌ها بدون شکست از عنوان خود دفاع کردند.
در سال ۱۹۱۴ با آغاز جنگ جهانی اول، کلیه فعالیت‌های فوتبال آلمان تعطیل شد.
در سال‌های پس از جنگ جهانی اول، بایرن چند عنوان محلی دیگر را کسب کرد و در سال ۱۹۲۶ موفق شد در رقابت‌های قهرمانی جنوب آلمان پیروز شود، این دستاورد، دو سال بعد نیز تکرار شد. بایرن مونیخ در سال ۱۹۳۲ نخستین قهرمانی اش در آلمان را جشن گرفت. آن‌ها در فینال مسابقات قهرمانی کشور آن سال موفق شدند آینتراخت فرانکفورت را با نتیجه دو بر صفر شکست دهند و قهرمان آلمان شوند.
با ظهور حزب نازی توسعه بایرن مونیخ متوقف شد، رئیس باشگاه و سرمربی تیم که هر دو یهودی بودند از کشور خارج شدند و بسیاری دیگر از اعضای باشگاه نیز پاکسازی شدند و بایرن مجدداً به یک باشگاه فوتبال آماتوری تبدیل شد. در سال‌های پس از این اتفاقات، بایرن هرگز در سطح ملی مدعی نبود و رتبه‌های میانه جدول لیگ محلی را کسب می‌کرد.
پس از جنگ جهانی دوم، بایرن مونیخ یکی از اعضای (اوبر لیگای جنوبی: لیگ محلی دسته اول جنوب آلمان) شد، در سال ۱۹۵۵ آن‌ها با کسب نتایج ضعیف به لیگ پایین‌تر سقوط کردند اما یک سال بعد موفق شدند به اوبر لیگای جنوبی بازگردند و سال ۱۹۵۷ نیز موفق شدند برای اولین بار قهرمان جام حذفی آلمان بشوند.
در سال ۱۹۶۳ لیگ ملیِ بوندس‌لیگا تشکیل شد و قرار شد پنج تیم از اوبرلیگای جنوبی در آن شرکت کنند. با این که بایرن مونیخ عنوان سوم لیگ محلی را کسب کرده بود اما تیم دیگر شهر مونیخ، یعنی مونیخ ۱۸۶۰ عنوان قهرمانی را به دست آورده بود و فدراسیون فوتبال آلمان ترجیح داد دو تیم از یک شهر در بوندس‌لیگا شرکت نکنند و بنابراین بایرن مونیخ برای بوندس‌لیگا انتخاب نشد.
بایرنی‌ها دو سال بعد یعنی در سال ۱۹۶۵ با یک تیم جوان شامل استعدادهایی مثل فرانس بکن‌باوئر، گرد مولر و سپ مایر به بوندس‌لیگا راه یافتند این دوران تازهٔ بایرن مونیخ با نام فرانس بکن‌باوئر گره خورده بود. البته بازیکنان بزرگ دیگری مثل گرد مولر و سپ مایر و اولی هوینس نیز او را یاری می‌دادند ولی هسته مرکزی تفکر و راهبردی بایرن مونیخ او بود.
تاریخچه > ۱۹۶۵–۱۹۷۹: دوران طلایی باشگاه

بایرن مونیخ اولین فصل حضورش در بوندس‌لیگا را با رتبه سوم به پایان رساند و در همان فصل نخست (۶۶–۱۹۶۵) موفق شد جام حذفی آلمان را نیز فتح کند، سال بعد یعنی فصل ۶۷–۱۹۶۶ آن‌ها در یک فینال دراماتیک با پیروزی مقابل رنجرز اسکاتلند در وقت اضافه قهرمان جام در جام اروپا شدند و این اولین افتخار قاره‌ای آن‌ها بود، بایرن مونیخی‌ها سال‌های ۱۹۶۷ جام حذفی را فتح کردند و سال ۱۹۶۹ موفق شدند برای اولین بار به‌طور هم‌زمان قهرمان بوندس‌لیگا و جام حذفی شوند. آن‌ها با اختلاف هشت امتیاز نسبت به آلمانیا آخن به مقام قهرمانی بوندس‌لیگا رسیدند و در دیدار نهایی جام حذفی نیز شالکه ۰۴را شکست دادند.
در سال ۱۹۷۰ اودو لاتک، سرمربی‌گری بایرن مونیخ را بر عهده گرفت و دوران تاریخ سازی را با این باشگاه رقم زد. لاتک در اولین فصل موفق شد جام حذفی آلمان را برای بایرن مونیخ به ارمغان بیاورد. او پس از آن نیز در سال‌های ۱۹۷۲، ۱۹۷۳ و ۱۹۷۴ موفق شد سه بار پیاپی با بایرن مونیخ فاتح بوندس‌لیگا شود. سال ۱۹۷۴ بایرن مونیخ برای اولین بار همراه باشگاه اتلتیکو مادرید به فینال جام باشگاه‌های اروپا رسید و در تاریخ ۱۵ مه ۱۹۷۴ اولین مسابقه فینال با با نتیجه ۱ بر ۱ به پایان رسید. در بازی تکراری بایرن مونیخ موفق شد با نتیجه ۴ بر صفر پیروز شود و برای اولین بار فاتح جام باشگاه‌های اروپا شود. آن‌ها یک سال بعد نیز به فینال رسیدند و با غلبه بر لیدز یونایتد موفق شدند برای دومین بار متوالی قهرمان جام باشگاه‌های اروپا شوند. سال ۱۹۷۶ برای سومین بار و این بار با پیروزی مقابل سن‌اتین قهرمان جام باشگاه‌های اروپا شدند.
بایرن مونیخ در پاییز ۱۹۷۶ به عنوان قهرمان اروپا به جام بین‌قاره‌ای راه یافت و موفق شد در مجموع دو بازی رفت و برگشت با دو گل کروزیروی برزیل را شکست دهد و جام بین قاره‌ای را نیز به افتخاراتش اضافه کند.
ادامه دهه ۱۹۷۰ برای بایرن مونیخ زمان تغییر بود و پس از قهرمانی جام بین‌قاره‌ای ۱۹۷۶ هیچ عنوانی در سطح بین‌المللی کسب نکرد. نسل طلایی بایرن به تدریج در حال پا به سن گذاشتن بودند. سال ۱۹۷۷ فرانس بکن‌باوئر به نیویورک کاسموس پیوست و اواخر دهه ۱۹۷۰ نیز سایر ستارگان این نسل طلایی مانند سپ مایر و گرد مولر و اولی هوینس بازنشسته شدند یا سال‌های آخر فوتبالشان را در تیم‌های دیگری گذراندند.
تاریخچه > ۱۹۷۹–۱۹۹۸: از اف سی برایتنیگه تا اف سی هالیوود

در خارج از زمین فوتبال، اوایل دهه هشتاد برای بایرن مونیخ دوره‌ای همراه با آشفتگی بود. باشگاه در این سال‌ها تعداد زیادی از پرسنل خود را تغییر داده و دارای مشکلات مالی بود اما در داخل زمین فوتبال درخشش برایتنر و رومنیگه که باعث شده بود بایرن مونیخ به «اف سی برایتنیگه» معروف شود (برایت به علاوه نیگه، ترکیب اول و آخر این دو نام) موجب یاری بایرن در کسب دو بوندس‌لیگای ۱۹۸۰ و ۱۹۸۱ شد. بایرنی‌ها در ادامهٔ این دهه در سال‌های ۱۹۸۲ و ۱۹۸۴ دو بار جام حذفی آلمان را فتح کردند و سال ۱۹۸۵ نیز موفق شدند قهرمانی بوندس‌لیگا را کسب کنند. فصل ۸۶–۱۹۸۵ برای بایرن فصل خوبی بود و آن‌ها دوگانه فوتبال آلمان (بوندس‌لیگا و جام حذفی) را کسب کردند. آن‌ها در سال ۱۹۸۷ نیز موفق شدند از قهرمانی خود در بوندس‌لیگا دفاع کنند.
بایرن در این سال‌ها تنها دو بار به فینال جام باشگاه‌های اروپا راه یافت و هر دو بار نیز در فینال شکست خورد و نایب قهرمان شد. در فینال سال ۱۹۸۲ استون ویلا با یک گل بایرن مونیخ را شکست داد و در فینال سال ۱۹۸۷ نیز پورتوی پرتغال موفق شد بایرن مونیخ را با نتیجه ۱–۲ شکست دهد.
سال ۱۹۸۷ یوپ هاینکس سرمربی بایرن مونیخ شد. بایرن تحت هدایت یوپ هاینکس پس از یک فصل موفق شد در دو فصل متوالی (۸۹–۱۹۸۸ و ۹۰–۱۹۸۹) قهرمان بوندس‌لیگا شود. بایرنی‌ها پس از کسب بوندس‌لیگای ۱۹۹۰ مدتی در کسب جام ناکام بودند، اما در ژانویه سال ۱۹۹۴ فرانس بکن‌باوئر، اسطوره این باشگاه، سرمربی تیم شد و بایرن مونیخ را در قهرمانی بوندس‌لیگای ۹۴–۱۹۹۳ هدایت کرد؛ بنابراین بایرن مونیخ پس از چهار سال ناکامی موفق به کسب جام شد. پس از این قهرمانی، جووانی تراپاتونی و اتو ریهاگل هر کدام تقریباً یک فصل سرمربی بایرن مونیخ شدند، در این دوره ستاره‌های بایرن به جای صفحات ورزشی، تیتر شایعات و حواشی مطبوعات بودند و بایرن مونیخ به «اف سی هالیوود» مشهور شد.
اواخر فصل ۹۶–۱۹۹۵ فرانس بکن‌باوئر مجدداً سرمربی بایرن مونیخ شد، بایرن مونیخ موفق شد در این فصل جام یوفا را با درخشش ستارگانی مثل یورگن کلینزمن و مهمت شول و لوتار ماتئوس فتح کند. در فینال آن مسابقات بایرن مونیخ در مجموع دو بازی رفت و برگشت با نتیجه قاطع ۱–۵ بوردوی فرانسه را شکست داد.
جووانی تراپاتونی از ابتدای فصل ۹۷–۱۹۹۶ سرمربی بایرن مونیخ شد و در سال اول حضورش قهرمانی بوندس‌لیگا را برای بایرن به ارمغان آورد. در فصل ۹۸–۱۹۹۷ بایرن مونیخ پس از دوازده سال توانست جام حذفی آلمان را فتح کند اما در رقابت برای قهرمانی بوندس‌لیگای آن فصل ناکام بود و بوندس‌لیگای ۹۸–۱۹۹۷ را کایزرسلاوترن فتح کرد؛ بنابراین تراپاتونی برای دومین بار بایرن مونیخ را ترک کرد.
رنگ‌ها

در قوانین اصلی باشگاه بایرن مونیخ رنگ‌های سفید و آبی به عنوان رنگ اصلی باشگاه ذکر شده است. با این حال باشگاه تا سال ۱۹۰۵ با لباس‌های سفید و شلوارک‌های مشکی در مسابقات حاضر شد. بعدها بر اساس قوانین باشگاه‌ها موظف به استفاده از رنگ قرمز در لباس‌های خود شدند. از آن مدت بایرن در بیشتر مسابقات بایرن با لباس‌های قرمز و سفید بازی کرده است هر چند که در بعضی ادوار از لباس‌های آبی و مشکی نیز استفاده شده است. لباس خارج از خانهٔ بایرن همواره روند مشخصی نداشته و رنگ‌های سفید، سیاه، آبی و، سبز–طلایی استفاده شده‌اند.
رنگ‌ها > لباس‌های تاریخی

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|               فینال جام در جام اروپا ۱۹۶۷  |               ۱۹۶۸-۶۹ بوندس لیگا و ۶۹-۱۹۶۸ جام حذفی آلمان قهرمان  |               ۷۲–۱۹۷۱ و ۷۳-۱۹۷۲ بوندس لیگا قهرمان  |               ۱۹۷۳-۷۴ بوندس لیگا قهرمان  |               ۱۹۷۶ جام بین قاره‌ای ۱۹۷۶ فینال  |               ۱۹۷۴ و ۱۹۷۶ فینال جام باشگاه‌های اروپا  |               ۱۹۷۵ و ۱۹۸۲ فینال جام باشگاه‌های اروپا  |               ۱۹۸۷ فینال جام باشگاه‌های اروپا    |
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|               ۱۹۹۳-۹۴ بوندس لیگا قهرمان  |               فینال جام یوفا ۱۹۹۶ (بازی رفت)  |               فینال جام یوفا ۱۹۹۶ (بازی برگشت)  |               ۱۹۹۸-۹۹ بوندس لیگا قهرمان  |               فینال لیگ قهرمانان اروپا ۱۹۹۹  |               ۱۹۹۹ فینال جام حذفی آلمان  |               ۱۹۹۹–۲۰۰۰ و ۰۱–۲۰۰۰ قهرمان بوندس لیگا  |               فینال لیگ قهرمانان اروپا ۲۰۰۱  |               ۲۰۰۲-۰۳ بوندس لیگا و ۰۳-۲۰۰۲ جام حذفی قهرمان  |               ۲۰۰۳ فینال جام حذفی    |
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|               ۲۰۰۴-۰۵ بوندس لیگا و ۰۵-۲۰۰۴ جام حذفی قهرمان  |               ۲۰۰۵-۰۶ بوندس لیگا و ۰۶-۲۰۰۵ جام حذفی قهرمان  |               ۲۰۰۷-۰۸ بوندس لیگا و ۰۸-۲۰۰۷ جام حذفی قهرمان  |               ۲۰۰۹-۱۰ بوندس لیگا و ۱۰-۲۰۰۹ جام حذفی قهرمان  |               فینال لیگ قهرمانان اروپا ۲۰۱۰  |               فینال لیگ قهرمانان اروپا ۲۰۱۲  |               فینال لیگ قهرمانان اروپا ۲۰۱۳ قهرمان  |               چهارگانه ۲۰۱۳  |               ۲۰۱۴ فینال جام حذفی  |               شش‌گانه ۲۰۲۰    |