stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
سید موسی صدر
اقامت در لبنان > تأسیس مقاومت لبنان

صدر از سال ۱۳۴۳ و یک سال پیش از تأسیس فتح در پی تبدیل جامعه مصرفی لبنان به جامعه‌ای مقاوم در برابر تجاوزات آینده اسرائیل برآمد. در بهار سال ۱۳۴۴ گروهی از جوانان شیعه را به مصر اعزام نمود تا در دوره‌ای شش‌ماهه فنون نظامی را فرا گیرند. با بازگشت این جوانان که نخستین کادرهای مقاومت لبنان بودند، عملیات ایذایی مشترک رزمندگان فلسطینی لبنانی در شمال اسرائیل آغاز گردید. بخش اعظم نیروهای رزمنده از جوانان شیعه لبنان و فرماندهی عملیات بر عهده رزمندگان فلسطینی بود. این نوع عملیات مشترک تا اوایل سال ۱۹۷۲ ادامه یافت. در پی بمباران جنوب لبنان توسط اسرائیل در سال ۱۳۴۹ و عدم واکنش مناسب دولت وقت، اعتصابی بی‌سابقه به دعوت صدر لبنان را فرا گرفت به گونه‌ای که دولت را بر آن داشت برای بازسازی مناطق جنگی و برپایی پناهگاه‌ها مجالس جنوب را تأسیس نماید. از اوایل سال ۱۳۴۱ عملیات جوانان شیعه در اسرائیل شکلی مستقل به خود گرفت. هر چند تا سال‌ها پس از آن نیز به صلاح‌دید صدر، افتخار آن به نام «نیروهای مخصوص جنبش فلسطینی فتح» ثبت می‌شد. در شهریور سال ۱۳۵۱ و کمتر از ۲۴ ساعت پس از اشغال ۴۸ ساعته دو روستای «قانای جلی» و «جویا» به دست سربازان اسرائیلی، نشست فوق‌العاده مجلس اعلای اسلامی شیعیان با حضور تمامی اعضاء در روستای جویا برگزار گردید، و از همان روز نخستین بذرهای «مقاومت لبنان» توسط صدر پاشیده شد. یک ماه پس از این حادثه و به هنگام حمله نیروهای اسرائیلی به روستای «فاووق» در جنوب لبنان، نخستین عملیات غیررسمی مقاومت لبنان به اجرا درآمد که حاصل آن چند کشته و مجروح اسرائیلی بود. از پاییز سال ۱۳۵۱ آموزش نظامی جوانان شیعه شتاب گرفت. نخستین کشتهٔ مقاومت لبنان «فلاح شرف الدین» مؤذن چهارده ساله مدرسه صنعتی جبل عامل بود که در زمستان ۱۳۵۲ و پس از کشتن چند تن از سربازان اسرائیلی، در روستای مرزی «بنت جبیل» کشته شد. در خرداد سال ۱۳۵۴ و به دنبال وقوع انفجاری در اردوگاه نظامی عین البنیه در کوه‌های بقاع که به کشته شدن ۲۷ تن از جوانان شیعه انجامید، صدر رسماً ولادت «گروه‌های مقاومت لبنان» را اعلان کرد. با پایان یافتن جنگ داخلی لبنان و انتقال دامنه ناآرامی‌ها به جنوب، واحدهای مقاومت لبنان رسماً در نقاط استراتژیک مناطق مرزی مستقر شدند. نخستین عملیات بزرگ مقاومت لبنان علیه تجاوزات اسرائیل در اواخر ۱۳۵۵ صورت گرفت که به آزادسازی شهرک‌های «طیبه» و «بنت جبیل» منجر گردید. صدر نخستین شخصیتی بود که در زمستان ۱۳۵۶، طرح سازش‌کارانه توطین پناهندگان فلسطینی در جنوب لبنان را افشا و از تحقق آن جلوگیری نمود. در حمله سال ۱۳۵۷ اسرائیل به جنوب لبنان و به‌رغم عقب‌نشینی احزاب چپ و گروه‌های فلسطینی، جوانان مقاومت لبنان و دانش آموزان مدرسه صنعتی جبل عامل در منطقه اشغالی باقی ماندند و به‌رغم امکانات اندک تا به آخر علیه اشغال‌گران ایستادگی کردند.
موسی صدر و انقلاب ایران

صدر از دیگر مسائل جهان اسلام غافل نبود. انقلاب اسلامی ایران، امنیت حوزه‌های علمیه، اتحادی عربی-اسلامی جهت مبارزه با اسرائیل و گسترش تشیع در آفریقای سیاه، مهم‌ترین دغدغه‌های خارج از لبنان وی را تشکیل می‌دادند.
در پی دستگیری روح‌الله خمینی در ۱۳۴۲، صدر راهی اروپا و شمال آفریقا شد تا از طریق واتیکان و الازهر، شاه را برای آزادسازی ایشان تحت فشار قرار دهد. با آزاد شدن خمینی در پایان این سفر، ابوالقاسم خویی تصریح نمود که این آزادی بیش از هر چیز مرهون سفر صدر بوده است. در پی تبعید خمینی به ترکیه در پاییز سال ۱۳۴۳، صدر اقدامات مشابهی را انجام داد تا ضمن تأمین امنیت خمینی، ترتیبات انتقال او به عتبات عالیات را فراهم سازد. در نیمه دوم دهه چهل و پس از آماده شدن نخستین کادرهای نظامی مقاومت لبنان، ده‌ها تن از جوانان مبارز ایرانی به لبنان آمدند و زیر نظر آنان فنون نظامی را فرا گرفتند.
در زمستان ۱۳۵۰ و بر اساس تقاضای مراجع وقت، موسی صدر دربارهٔ برخی زندانیان سیاسی با شاه گفتگو نمود که بعضی از آنان از جمله هاشمی رفسنجانی، اندکی بعد از زندان آزاد شدند. با به قدرت رسیدن حافظ اسد در سال ۱۳۵۰ و آغاز همکاری‌های تنگاتنگ وی با صدر، سوریه به امن‌ترین کشور خاورمیانه برای مبارزان ایرانی بدل شد. صدر در تابستان ۱۳۵۶ با اقامه نماز، تدفین و برپایی مراسم چهلمین روز درگذشت علی شریعتی در بیروت، از سست شدن پیوند جوانان تحصیلکرده با روحانیت جلوگیری به عمل آورد.
به دنبال درگذشت مصطفی خمینی در پاییز سال ۱۳۵۶، وی پسرعموی خود سید محمد باقر صدر را بر آن داشت تا بیش از پیش به حمایت از خمینی برخیزد.
موسی صدر و انقلاب ایران > ادعای مسئول پیشین ساواک در سوریه و سفیر پیشین ایران در اردن و لبنان در خصوص  موسی صدر و فعالیت برای انقلاب ایران با پولهای قذافی

سر لشکر قدر ( مسئول پیشین اداره کل دوم (اطلاعات خارجی) ساواک، مسئول پیشین ساواک در سوریه و سفیر پیشین ایران در اردن و لبنان) در خاطراتش بر این ادعا است که : «موسی صدر با پولهایی که از قذافی و سعودیها و دیگران می‌گرفت یک عمارت چهارطبقه در خیابان کندی پاریس خرید و آن را به مرکز تبلیغات تبدیل کرد. ... صدر فساد مالی نداشت و پولها را در جهتی که قول داده بود خرج می‌کرد ولی بسیار خوشگذران و بسیار عیاش بود و به‌همراه قطب زاده در پاریس داستانهایی داشتند و دوستی آنها از بعد سیاسی فراتر می‌رفت. ـ  ا  موسی صدر از ۱۳۵۶ به همراه خانواده خود در پاریس اقامت داشت. ملیحه صدر می‌گوید آنها قبل از رفتن به پاریس در اوائل دهه هفتاد در آنجا دوستانی داشته‌اند احتمالاً یکی از آنها قطب زاده بوده است.
در برابر این ادعا عباس ویلیام سمیعی  ، از اندیشکدهٔ سیاسی هوور دانشگاه استنفورد دربارهٔ قدر می‌نویسد «او معمولاً مخالفان خود را با بهره‌گیری از هنر ایرانی پرونده‌سازی یعنی ساخت پرونده‌ای از اطلاعات شخصی واقعی و جعلی که می‌تواند علیه دشمنان مورد استفاده قرار گیرد، نابود می‌کرد».
موسی صدر و انقلاب ایران > دیدار صدر با سران عرب در مورد انقلاب ایران

صدر در ۱۳۵۷ در دیدار با رهبران سوریه، عربستان سعودی اهمیت انقلاب اسلامی ایران، پیروزی قریب‌الوقوع آن و ضرورت هم‌پیمانی آنان با این انقلاب را به آن‌ها گوشزد نمود. وی در شهریور ۱۳۵۷ و یک هفته پیش از ربوده شدنش، با انتشار مقاله «ندای پیامبران» در روزنامه لوموند، خمینی را به عنوان تنها رهبر انقلاب اسلامی ایران معرفی کرد. موسی صدر قریب دو دهه عموم مردم، خصوصاً شیعیان و کادرهای مقاومت آن کشور را با این انقلاب آشنا و مرتبط نمود. شیعیان قریب چهل سال در پی جایگاه به فراموشی سپرده شدهٔ خود در لبنان بودند. قدرت سیاسی حال حاضر شیعیان لبنان به عنوان جامعه‌ای آگاه و دارای اعتماد به نفس مدیون مجاهدت‌های موسی صدر است.
آثار

از صدر در زمان حضورش هیچ کتابی منتشر نشده است و کتاب‌های کنونی او حاصل جمع‌آوری سخنرانی‌ها، مقالات و بیانیه‌های وی در مجامع و جلسات مختلف در ایران و لبنان است که مؤسسه فرهنگی تحقیقاتی سید موسی صدر به صورت کتاب و فایل‌های صوتی منتشر کرده است.
آثار > زندگینامه خودگفته

کتاب «آن‌چه خود گفت» (عربی: كلمة هو قائلها‎) اتوبیوگرافی صدر است که نخستین بار در سال 2020 در لبنان منتشر شد. این زندگینامه، متن پیاده شده مصاحبه ۱۱۰ دقیقه‌ای صدر با مونا مکی، یکی از دانشجویان دانشگاه سوربن در نیمه دوم دهه هفتاد میلادی است که پایان‌نامه‌اش درباره صدر بوده است. این مصاحبه حدود یک سال پیش از ناپدیدسازی اجباری صدر در لیبی و در میانه جنگ داخلی لبنان ضبط شده است.
آثار > مجموعه آثار

«گام به گام با امام موسی صدر» نام مجموعه گفتارها، مصاحبه‌ها و مقالات صدر از هنگام ورود به لبنان در سال ۱۹۵٨ تا هنگام ناپدیدسازی اجباری او در سال ۱۹۷٨ است. جمع‌آوری و تدوین این مجموعه از سال ۱۹۹١ به سرپرستی یعقوب ضاهر در لبنان آغاز شد و جنبش أمل آن را در سال ۲۰۰۰، در دوازده جلد و با عنوان «مسیرة الإمام السید موسی الصدر» منتشر ساخت. مؤسسه فرهنگی تحقیقاتی امام موسی صدر ترجمۀ این مجموعه را از سال 1386 شمسی آغاز کرد و با افزودن نوشتارها و گفتارهای فارسی صدر و ترجمۀ اضافات ویرایش دوم چاپ عربی این مجموعه را در ۱۲ جلد و نزدیک ۵ هزار صفحه در سال 1396 به چاپ رساند. نسخه کاغذی و همچنین متن کامل این آثار به صورت آزاد در اینترنت در دسترس است. در مراسم سی‌وششمین دوره جایزه کتاب سال از این کتاب تقدیر شد.
یاسر عرفات، موسی صدر، محمد صادقی تهرانی، پوران شریعت رضوی (همسر علی شریعتی- در ردیف اول) و سوسن و سارا شریعتی (در ردیف دوم) در مراسم چهلم علی شریعتی در لبنان
مصطفی چمران و موسی صدر در مراسم چهلم علی شریعتی در لبنان
شاگردان

موسی صدر در طول زندگی حوزوی خود شاگردان برجسته‌ای را تربیت کرد که معروف‌ترین آنان در ایران یوسف صانعی و هاشمی رفسنجانی و در لبنان سیدعباس موسوی دبیرکل سابق حزب‌الله لبنان است.
سرنوشت

مقالهٔ اصلی: ربودن موسی صدر
صدر در ۳ شهریور سال ۱۳۵۷ به دعوت معمر قذافی وارد لیبی شد و در روز ۹ شهریور ربوده شد. دستگاه‌های قضایی لبنان و ایتالیا و تحقیقات واتیکان، ادعای لیبی مبنی بر خروج صدر از آن کشور و ورود او به رم را تکذیب کردند. مجموعه اطلاعات گواه آن‌اند که صدر هرگز خاک لیبی را ترک نگفته است. به علاوه نه صدر و نه هیچ‌یک از همراهانش در سفر لیبی تماسی با خانواده خود نداشته‌اند و خبری از حضور او در لیبی در نشریات روز منتشر نشده است.
سرنوشت > شواهد زنده بودن صدر

در ۱۳ اردیبهشت ۱۳۸۰ سایت «جبهه نجات ملی لیبی» بر روی اینترنت نوشت که موسی صدر در اواخر سال ۱۳۷۶ توسط برخی زندان‌بانان زندان ابوسلیم شهر طرابلس مشاهده گردید و اندکی پیش از ماه رمضان گذشته به مکانی دیگر انتقال یافته است.
یک منبع دیپلماتیک لیبیایی که از نظام معمر قذافی رهبر لیبی جدا شده است، به " الجزایر تایمز " گفت سید موسی صدر رهبر جنبش محرومان لبنان، هنوز در قید حیات است و زیر نظر دستگاه‌های امنیتی لیبی و در مکانی بسیار ویژه نگهداری می‌شود. همچنین صدرالدین صدر پسر موسی صدر اظهار داشته است:
«صدر به همراه محمد یعقوب و عباس بدرالدین همچنان زنده و اسیر معمر قذافی رهبر لیبی هستند و در مسئله ناپدید شدن پدرم و همراهان وی هیچ راز، معما و ابهامی وجود ندارد. مسئله ناپدید شدن صدر کاملاً مشخص است. پدرم و همراهانش همچنان پشت میله‌های زندان هستند.»
مهدی فیروزان، خواهرزاده و داماد صدر گفت اخباری از برخی زندانیان آزاد شده در لیبی مبنی بر وجود وی در زندان منتشر نموده‌اند. خانواده صدر مرگ وی را تأیید نمی‌کنند و فکر می‌کنند که او در لیبی زندانی است.
محمد کرمی‌راد، عضو کمیته بررسی وضعیت موسی صدر در مجلس شورای اسلامی گفته است که بر اساس اسنادی که خانواده او در اختیار مجلس قرار داده‌اند قرائن و شواهد حاکی از زنده بودن صدر است و کسانی که با وی بوده‌اند، زنده بودن موسی صدر را تأیید کردند.
رباب صدر، در گفتگو با شبکه تلویزیونی المیادین گفت: «مقامات لیبیایی در سال‌های اخیر مایل بودند به توافقی با ما دست پیدا کنند که ما آن را نمی‌پذیرفتیم. آن‌ها پیشنهاد پرداخت پول در مقابل مختومه شدن پرونده ناپدید شدن سید موسی صدر را مطرح کردند. آن‌ها بارها تماس گرفتند ولی ما پیشنهاد را رد کردیم، ما پول‌پرست نیستیم».[منبع بهتری نیاز است]
سرنوشت > اطلاع قبلی شاه از طرح حذف صدر > سال ۱۳۵۵

در تاریخ 19/8/1355 ساواک در تهران پذیرای کیمخی‌، معاون جدید سرویس اسرائیل‌، بود. او هنگام مذاکرات سری و رد و بدل کردن اطلاعات به رئیس ساواک‌، ارتشبد نصیری می‌گوید:«پیشنهاد کوچکی دارم‌، موسی صدر کارش تمام است‌... برای شما فرصت مناسبی است‌». از این رو در تاریخ 29/8/1355 نصیری برای جایگزینی صدر دستور می‌دهد:«...در مورد سید حسن شیرازی‌... یا شخص دیگری که واجد شرایط می‌باشد بررسی و نتیجه راسا از طریق آن اداره کل به عرض برسد». [منبع بهتری نیاز است]
سرنوشت > اطلاع قبلی شاه از طرح حذف صدر > سال ۱۳۵۷

بنا به ادعای منصور قدر در تاریخ شفاهی بنیاد مطالعات ایران، در مرداد ۱۳۵۷ سرلشکر قدر سفیر ایران در لبنان در دیدار با حافظ اسد و برادرش رفعت اسد می‌رود. اطلاع می‌یابد که موسی صدر قرار است کشته شود.. اسد در این دیدار می‌گوید که سید موسی صدر تا تابستان آینده در صحنه سیاسی لبنان نخواهد بود. قدر با رساندن این پیام به شاه از برداشت شاه متوجه می‌شود که منظور اسد از این جملات تلاش برای به قتل رساندن موسی صدر است. سپس شاه از قدر می‌خواهد صدر را از این موضوع مطلع کند (جمله شاه: به‌نحوی سید احمق را حالی کن). قدر به لبنان می‌رود و در دوم شهریور با رابط خود بنام سید جعفر که معمولاً در خانه او با صدر ملاقات می‌کرده تماس می‌گیرد و می‌گوید میل دارم مطلب مهمی را به صدر بگویم. جعفر به او می‌گوید صدر فردا صبح عازم لیبی است. قدر معتقد است که صدر که دیده بوده کفه آخوندها سنگین شده دیگر حاضر به ملاقات با او نبوده است. تلاش‌های منصور قدر برای این اطلاع دادن به موسی صدر ناموفق بود.
سرنوشت > تلاش‌های محمدرضا شاه اطلاع یافتن از سرنوشت صدر

بنا به گفته علینقی کنی در کتاب سقوط بهشت، او که خود را از دوستان دوران کودکی صدر معرفی می‌کند، ادعا داشته که صدر با محمدرضا شاه در ارتباط بود. به عنوان مثال او طی نامه‌ای از لبنان به شاه قول کمک داده بود. صدر در آن نامه به شاه گفته بود که به جای او با خمینی صحبت خواهد کرد و ترتیبی می‌دهد که سیاست‌های شاه با اصول دینی تطبیق بیشتری داشته باشند. در آن نامه صدر کمک به شاه را مشروط به آوردن مهدی بازرگان و اعضای نهضت آزادی به دولت، به علاوه انحلال مجلس و برگزاری انتخابات آزاد کرده بود. صدر یک بار از علینقی کنی خواسته بود متن دروس خمینی در نجف در مورد ولایت فقیه را به دست شاه برساند. صدر خواسته بود این کتاب به تعداد زیاد تکثیر شود تا روشنفکران به شناخت واقعی از خمینی برسند. گفته می‌شود مقامات موساد در یک جلسه خصوصی با شاه در جزیره کیش به او پیشنهاد کردند برای مقابله با اپوزیسیون خارج از ایران از صدر در جنوب لبنان حمایت کند. سید حسین نصر از طرحی سخن به میان می‌آورد که می‌گوید آن را از علمای جوان قم و از حلقه علمای تهران شنیده است. بر اساس این نقشه قرار بود صدر برای تشکیل دولت دینی به ایران دعوت شود، شاه یک مقام صوری برای خود حفظ کند و در عوض خمینی برای درس و بحث به قم برود. به گفته نصر این نقشه با شاه و ملکه و نیز ژنرال‌های ارتش در میان گذاشته شده بود. در مقابل وقتی صدر ناپدید شد، شاه علینقی کنی را به کشورهای اطراف فرستاد تا از سرنوشت صدر کسب اطلاع کند. نتیجه صحبت کنی با مقامات مصر و عربستان حاکی از آن بود که قذافی صدر را کشته است.
سرنوشت > فرضیه‌های حذف

حذف ایشان می‌توانست برای برخی مفید باشد که رقیب محسوب می‌شدند: حافظ اسد، معمر قذافی، یاسر عرفات، روح‌الله خمینی، [حسینعلی منتظری]. [منبع بهتری نیاز است]
سرنوشت > بازداشت هانیبال قذافی و اعتراف به محل زندان‌های صدر

هانیبال قذافی، فرزند کوچک معمر قذافی، ۱۱ دسامبر ۲۰۱۵ در اوج وخامت اوضاع داخلی سوریه، در این کشور ربوده شد و به نیروهای امنیتی لبنان تحویل داده شد. او که پس از سقوط پدرش تحت تعقیب اینترپل بود، از سوی دستگاه قضایی لبنان بازداشت شد. او به اطلاعات مهمی دربارهٔ حیات صدر و محل اسارت وی در زندان‌های مکتب النصر، جنزور و پایگاه هوایی سبها در دوره‌های مختلف منتهی به سال‌های سقوط قذافی اعتراف کرد. این اعتراف‌ها به شورای عالی قضایی لبنان ثابت کرد صدر دست کم تا سال ۲۰۱۱ همچنان زنده نگه داشته شده بوده است و هانیبال قذافی به صورت پسینی در ناپدیدسازی اجباری صدر دست داشته است. هانیبال از بازپرسانش خواست او را آزاد کنند تا اطلاعات تکمیلی را نیز بدهد اما آن‌ها به او یادآوری کردند که پنهان کردن اطلاعات دربارهٔ یک جرم، خود یک جرم مستقل است. او همچنان از بیان دانسته‌هایش دربارهٔ محل اسارت صدر و همراهانش سر باز زده است و چند بار به اعتصاب غذای تر در زندان مبادرت کرده.
تا هنگام نگارش این مقاله (اکتبر ۲۰۲۴) هانیبال هنوز در لبنان بازداشت است و میانجیگری‌های سوریه و میخائیل بوگدانف، نماینده ویژه روسیه برای آزادسازی او بدون مشخص ساختن سرنوشت موسی صدر به نتیجه نرسیده است.
دستگاه قضایی لیبی ۳۰ ژوئیه ۲۰۲۳ در نامه‌ای رسمی به دستگاه قضایی لبنان اعلام کرد آمادگی دارد در چارچوب تفاهمنامهٔ سال ۱۱ مارس ۲۰۱۴ لبنان و لیبی، اطلاعاتش را دربارهٔ پروندهٔ صدر در ازای آزادی هانیبال در اختیار دولت لبنان بگذارد. متعاقب این نامه، هیئتی رسمی در آغاز سال ۲۰۲۴ به لبنان سفر کرد اما هیچ اطلاعاتی همراه خود نداشتند و وعده دادند به زودی به لبنان بازخواهند گشت اما سفر بعدی هیچ‌گاه به انجام نرسید.
اندیشه‌ها

موسی صدر دین را امری حاصل عقده‌های روانی نمی‌داند و منشأ دین را امری اصیل و ذاتی در انسان معرفی می‌کند. به نظر موسی صدر دیدگاه‌های دانشمندان دیگر دربارهٔ منشأ دین تغییر کرده است و این مسئله هنوز برجای باقی مانده که انسانی که دین را نمی‌شناخته، چرا به سوی دین تمایل پیدا کرده است. وی همچنین بر این باور است که دین و علم با یکدیگر به دنیا می‌آیند و در سرشت بشر زاده شده‌اند. از نظر صدر، هم دین و هم علم در پیوند دادن انسان با حقیقت و واقعیت نقش دارند؛ چرا که هردو سعی می‌کنند تا واقعیت و هستی را رمزگشایی و پرده‌نمایی کنند. از نظر صدر علم و دین در دوران کودکی و جوانی از بیماری خرافات و اساطیر رنج برده‌اند.
از نظر وی فقه به عنوان بخشی از دین باید در خدمت انسان‌ها باشد تا انسان‌ها را به سوی خداوند حرکت دهد. وی فقه را قانونی مقدس می‌دانست که برای حفظ و حراست از حقوق افراد در شرایط مختلف معین شده است. از نظر وی قانون مقدس با توجه به ویژگی‌های زمانی و مکانی صادر می‌شود و قانون است و فقیه باید در استنباط‌های خویش به عقل رجوع کند. وی بر اطلاع فقیه از ارزش‌های انسان و فهم درست انسان تأکید می‌کند. وی در کلیسای کبوشیه به این نکته اشاره کرده است که این ادیان هستند که در خدمت انسان هستند؛ نه این که انسان در خدمت ادیان باشد. انسان موجودی دارای اراده و انتخاب آزاد است. وی انسان را موجودی صاحب کرامت و دارای ارزش ذاتی می‌داند و تقدم انسان بر احکام و مناسک فقهی را قائل است. وی همچنین در زمینه اقتصادی بر این باور است که انسان مقدم بر هرگونه ابزار و سرمایه و وسیله اقتصادی است. در تفکر وی جهان هستی یک امر همگرا، متحد و هماهنگ است. وی تأکید زیادی بر اصل همگرایی در تفسیر هستی‌شناسی دارد. انسان نیز به عنوان جزئی از جهان هستی بر اساس اندیشه صدر، بایستی با دیگر انسان‌ها همگرایی داشته باشد. از نظر وی همچنین اساس و بنیاد هر دینی خداوند و معرفت به خداوند محسوب می‌شود. از نظر وی عبادت برای خدا و خدمت به رنج دیدگان بر روی زمین اموری جدایی‌ناپذیرند. از نظر وی میان ادیان الهی همچون مسیحیت و اسلام یگانگی وجود دارد و جدایی میان پیروان این دو دین اصلاً معنا ندارد.
اندیشه‌ها > اندیشه وحدت اسلامی

موضوع وحدت اسلامی یا مسلمانان یکی از نقاط عطف در اندیشه‌های موسی صدر به‌شمار می‌آید. وی برای برقراری اندیشه اجتماع مسالمت‌آمیز فرقه‌ها و ادیان در کنار یکدیگر، اندیشه‌هایی چون حمایت از اصل همزیستی مسالمت‌آمیز و مبارزه با تجزیه کشور لبنان، بر رد هر گونه فرقه‌گرایی و مبارزه با تعصب‌های فرقه‌ای تأکید می‌کرد. وی برای نزدیکی و اتحاد میان مذاهب شیعه و سنی به یکی از مفتی‌های برجسته لبنان در همین راستا نامه‌ای نوشته است و خواستار اقدام عملی وی برای وحدت میان مذاهب شده است. وی شیعه و سنی را برآمده از دینی واحد می‌دانست که هیچ تناقضی میان آن‌ها وجود ندارد. وی علت اصلی عقب ماندگی مسلمانان را در نبود یک جامعه و سازمان منسجم برای هدایت مسلمان‌ها می‌دانست. وی به اختلاف به عنوان یک عامل حرکت و تکامل مسلمانان نگاه می‌کرد. او بر این باور بود که وحدت کلمه میان مسلمانان از دو راه امکان‌پذیر است: نخست از راه همسان کردن فقه و دیگری از طریق تلاش و کوشش مشترک.
اندیشه‌ها > کنفرانس شیعه امامیه

از ۶ تا ۹ ماه مه سال ۱۹۶۸ کنفرانسی با موضوع شیعه امامیه با حضور ویلفرد مادلونگ، جرج واجدا، آرمان آبل، شارل پلا، ژرار لکنت، فرانچسکو گابریلی، کلود کائن، توفیق فهد، هانری کربن، ریچارد گراملیش، ایون لینان دو بلفون، روبر برونشویگ، سیدحسین نصر، ژان اوبن، آن لمبتون، هنری ماسه، انریکو چرولی و موسی صدر در دانشگاه استراسبورگ برگزار شد.
گفته‌های دیگران در مورد صدر

سید محمد علی موحد ابطحی خاطره ای بیان کرده است: در ایامی که نجف اشرف بودم، روزی از آقای خمینی پرسیدم: «اگر توانستید در ایران حکومت اسلامی تشکیل دهید، کسی را دارید که رئیس حکومت بشود؟ و ایشان پاسخ داد: رفیق خودت آقا موسی!». گفتنی است آیه الله موحدابطحی و امام موسی صدر به چند دلیل قرابت و ارتباط داشتند: خویشان امام موسی صدر در اصفهان بودند و ایشان چند بار مسافرت کرده بود و با خاندان موحد ابطحی عکس و خاطره داشت. همچنین آقای ابطحی درس خصوصی برای موسی صدر، سید محسن حکیم و جند نفر دیگر از فرزندان علمای نجف در منزل برگزار می‌کرد. به علاوه آقای ابطحی حاج آقا موسی را برای زیارت پیاده امام حسین از نجف به کربلا می‌برد.
سید موسی شبیری زنجانی دربارهٔ او می‌گوید: «مرحوم والد» با «آسید صدر الدین» جلسات بحث علمی داشتند. روز میلاد از ما خواست به منزل ایشان برویم. مرحوم آیت‌الله خمینی را هم که با والد ما رفاقت داشت، دعوت کرده بودند. «آقای سید صدر الدین» عمامه مرا گذاشت و حاج آقای ما عمامه «آقا موسی» را…آقا موسی متین و صبور بودند و نجابت مخصوصی داشتند. ایشان نسبت به مسائل سیاسی از درک و بینش خوبی برخوردار بودند و در این زمینه استعداد و آگاهی خوبی داشتند.
امیدوارم هرکجا که هستند چه در این دنیا و چه در آن دنیا، مورد عنایت و تفضل خداوند متعال باشند.
زندگی شخصی

موسی صدر در مصاحبه‌ای با مجلهٔ «الیقظه» کویت به تاریخ ۱۹۷۵/۱/۱۳ دربارهٔ زندگی شخصی خود گفت:
فارغ‌التحصیل دانشکده حقوق دانشگاه تهران هستم. با تأسف باید بگویم زندگی خصوصی ندارم. اظهار تأسف کردم زیرا با این روشم به همسر و چهار فرزندم و خانواده‌ام ستم می‌کنم. پذیرفتن این وضع از جانب آنان از عذاب وجدانم می‌کاهد.
نمی‌توانم بگویم سرگرمی مشخصی دارم. ورزش مرا به خود می‌کشد؛ به‌ویژه فوتبال. همچنین دیدن تابلوهای رنگ روغن را دوست دارم.
گاهی اصلاً سیگار نمی‌کشم و گاهی زیاد می‌کشم، اما به هر حال کشیدن قلیان را دوست دارم. من بسیار گریه می‌کنم. گریه برای من امر غریبی نیست.
وی همچنین گفت: «من از کسی ترس ندارم. اما از خداوند بسیار می‌ترسم. همچنین از کوتاهی در وظیفه‌ام هراسانم.»
سرنوشت خانواده

پروین خلیلی، همسر موسی صدر در روز ۸ مهر ۱۴۰۰ در لبنان درگذشت.
موسی صدر در حال مطالعه در جوانی
اعتصاب غذای سه روزه موسی صدر در مسجد صفای بیروت در اعتراض به جنگ داخلی لبنان
دیدار جمال عبدالناصر و موسی صدر، سال۱۹۷۰ در کنفرانسی در قاهره
بازدید موسی صدر از مناطق بمباران شده جنوب لبنان
موسی صدر در بازدید هیئت یاری جنوب از مرجعیون
دیدار جمعی از عشایر با موسی صدر در مجلس اعلای شیعیان لبنان
موسی صدر در حال مطالعه در جوانی
دارفور غربی

مکان در 23x15px|border |alt=|link= سودان
| استان دارفور غربی ولایة غرب دارفور | استان دارفور غربی ولایة غرب دارفور |
| --- | --- |
استان: استان
West Darfur State: West Darfur State
استان دارفور غربی سودان: استان دارفور غربی سودان
منطقه: دارفور
مرکز: جُنَینه
حکومت: حکومت
 • فرماندار: Shartai Jaafar Abdel Hakam
مساحت: مساحت
 • کل: ۷۹٬۴۶۰ کیلومتر مربع (۳۰۶۸۰ مایل مربع)
جمعیت (۲۰۰۶): جمعیت (۲۰۰۶)
 • کل: ۱٬۰۰۶٬۸۰۱
 • تراکم: ۱۳/کیلومتر مربع (۳۳/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی ۳+ (EAT)
پیش‌شماره تلفن: ۲۴۹+
کد ایزو ۳۱۶۶: SD-12
دارفور غربی یکی از ۱۵ استان سودان است.
جغرافیا

این استان به همراه دو استان دیگر، منطقه دارفور را تشکیل می‌دهند.
مساحت دارفور غربی ۷۹٬۴۶۰ کیلومتر مربع و جمعیت آن در سال ۲۰۰۶ در حدود ۱٬۰۰۷٬۰۰۰ نفر بوده‌است.
مرکز استان دارفور غربی شهر جُنَینه است.
بسیاری از خشونت‌های نزاع دارفور در این استان رخ داده‌است.
استان دارفور غربی سودان
کردی کرندی

| کرندی | کرندی |
| --- | --- |
دالاویی: دالاویی
زبان بومی در: غرب ایران
تبار: هندواروپایی  هندو-ایرانیایرانیغربیشمال غربیکردیکردی جنوبیکرندی
کدهای زبان: کدهای زبان
ایزو ۳–۶۳۹: هیچ کدام (mis)
گلاتولوگ: kord1245
کرندی نام یکی از گویش‌های کردی جنوبی و کردی مرکزی است که در شهرستان دالاهو استان کرمانشاه رایج است. این گویش جزو معدود گویش‌های کردی جنوبی است که ارگاتیو می‌باشد.
جغرافیا

این گویش در شهر کرند غرب و روستای حریر استفاده می‌شود و با زبان گورانی نیز نزدیکی‌های دارد.مردم شهر کرند در گذشته به گورانی تکلم می کردند اما با مهاجرت مردم کلهر و جاف باباجانی طی دویست و پنجاه سال گذشته به کرند، موجب ایجاد گویشی ترکیبی ارگاتیو متشکل از کلمات جافی و کلهری شد که در دسته بندی زبان شناسی در دسته کردی جنوبی قرار می گیرد و می توان گفت نزدیک ترین گویش کردی جنوبی به گویش اردلانی از کردی مرکزی است. همچنین گویش های چاردولی  (گویش این منطقه همان کردی اردلانی هست)دشت اسدآباد، کلیایی (سنقر)و بدره ای ایلام هم به گویش کرندی نزدیک است.کردی کرندی در کرمانشاه گویش ور دارد کرند غرب.
ساختار

گویش کرندی از محدود گویش های کُردی جنوبی است که در آن از کلمه (بۆ) بە معنای برای استفادە می شود و بە اصطلاح زبان شناسان، گویشورانِ گویشِ کرندی (بۆ زوان) هستند و در سایر گویش های کردی جنوبی، مردم بە علت استفادە از کلمە (ئەڕا) از سوی زبان شناسان (ئەڕا زوان) خواندە می شوند. در این نوع گویش کُردی جنوبی همانند گویش اردلانی در قبل از افعال ماضی استمراری و مضارع اخباری از پیشوند (ئه) استفادە می کنند. در گویش کرندی بر خلاف گویش کلهری و همانند اردلانی و جافی، حالت متعدی (گذر) و لازم (ناگذر) رعایت می شود و نحوه صرف افعال در گویش کرندی با گویش اردلانی خصوصاً در ماضی ساده کاملا یکسان است.
| کرندی | اردلانی | کلهری | فارسی |
| --- | --- | --- | --- |
| بۆ | بۆ | په‌ی/ڕا | برای |
| کتاو دێرم | کتێبم هه‌س | کتاو دێرم | کتاب دارم |
| دایگ/داڵگ | دایک | داڵگ/دایگ | مادر |
| بێنەوە | بێنەوە | بانەو | برگردند |
| ئیوە | ئێوە | ئۊیە/ئێوە | شما |
| ئەکاد | ئەکات | کەێد | می کند |
| چەس؟ | چەس؟ | چوەس؟/چەس؟ | چیە؟ |
| بێرم/بەێرانم | بێرم | بارم | بیارم |
| دانیایه | دانیاگ | داناس | باخته |
| کەڵەشێر | کەڵەشێر | کەڵەشێر | خروس |
| وەگەل/وەل | لەتەک | وەگەرد/ وەل | با |
| هەمە/مامەد | حەمە | مامەد | مُحمد |
| قسەمان کرد | قسەمان کرد | قسیە/قسە کردیمن | صحبت کردیم |
| ئەتوانین | ئەتانین | تۊیەنیمن | می توانیم |
| کەنێشک/دۊەت | کەنیشک(Kenîşk) | دۊیەت/کەنێشک | دختر |
| ئەۊنم | ئەوینم | دۊنم | می بینم |
| واران/وەشت | باران | واران | باران |
| گەرەکده/توای | گەرەکتە | توای | می خوای   |
| ئەخواد | ئەیخوات | خوەێد | می خوره |
| فره | فره | فره | خیلی |
| نازانم | نازانم | نیەزانم | نمی دانم |
| هەشە | ورچ/هرچ | ورچ | خرس |
| چووەوە | چووگەوە | چێیەو | بازگشت |
| کۊه/کەش | کێف/کەژ | کۊیه/کەش | کوه |
| دێ/ئیتر | ئیتر | دی/تر/ترەک | دیگه |
| ئەچم | ئەچم | چم | می روم |
| بێد | وێت | بوود/بێد | باشه |
| ویتمان | وەتمان | وەتیمن | گفتیم |
ونمنکندن (غربی)

village در 23x15px|border |alt=|link= هند
| Venmankondan | Venmankondan |
| --- | --- |
village: village
مختصات: مختصات: ناتوان در تجزیه عرض جغرافیایی به عنوان یک رقم:N {{#coordinates:}}: عرض جغرافیایی نامعتبر: مختصات: مختصات: ناتوان در تجزیه عرض جغرافیایی به عنوان یک رقم:N {{#coordinates:}}: عرض جغرافیایی نامعتبر
ایالت: تامیل نادو
District: Ariyalur
جمعیت (2001): جمعیت (2001)
 • کل: ۲٬۷۷۵
زبان‌ها: زبان‌ها
 • رسمی: زبان تامیلی
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۵:۳۰ (IST)
پلاک خودرو: TN-
Coastline: ۰ کیلومتر (۰ مایل)
نسبت جنسی انسانی: .940 نر/ماده (جنس)
Literacy: 53.32%
ونمنکندن (غربی) (به انگلیسی: Venmankondan (West)) یک روستا در هند است که در Ariyalur district واقع شده‌است.
خصوصیات

ونمنکندن ۲٬۷۷۵ نفر جمعیت دارد.
دهستان سخوید

| اطلاعات کلی | اطلاعات کلی |
| --- | --- |
کشور:  ایران
استان: یزد
شهرستان: تفت
بخش: نیر
مرکز دهستان: 
جمعیت: ۱۴۲۰ نفر
   دهستان سخوید (sakh-vid)    :    دهستان سخوید (sakh-vid)    
سخوید یکی از دهستان‌های شهرستان تفت استان یزد ایران است که در ۸۰ کیلومتری یزد قرار گرفته‌است. بر پایه سرشماری سال ۱۳۹۵، جمعیت این دهستان برابر با ۱۴۲۰ نفر (۵۵۰ خانوار) بوده‌است.