ایلیوشین ایل-۲
تاریخچه عملیاتی > تأثیرگذاری به عنوان هواگرد تهاجمی

به روشنی نمی‌توان عملکرد حقیقی ایل-۲ را بر مبنای گزارش‌ها و متون رسیده مورد بررسی قرار داد. طبق ادعای ارتش سرخ هواگردهای تهاجمی ایل-۲ در روز ۷ ژوئیه سال ۱۹۴۳ در جریان نبرد کورسک توانستند ۷۰ تانک لشکر نهم زرهی آلمان را تنها در عرض ۲۰ دقیقه منهدم کنند. در جریان همین نبرد ژنرال ریازانوف موفق شد با به‌کارگیری عمده هواگردهای ایل-۲ با هماهنگی نیروهای پیاده‌نظام، توپخانه و زرهی تاکتیک‌های جدیدی را در جهت استفاده از این هواگردها خلق کند. در نبرد کورسک هواگردهای ایل-۲ از تاکتیکی تحت عنوان «دایره مرگ» استفاده کردند. در این تاکتیک حداکثر هشت ایل-۲ یک حلقه دفاعی را شکل می‌دادند و هر یک از هواگردها با مسلسل‌های تهاجمی خود از هواگرد جلویی محافظت می‌کرد تا یکی از آن‌ها با خروج از حلقه هدف خود را مورد تهاجم قرار دهد و مجدداً وارد حلقه شود. ریازانوف بعدها به همین جهت دو ستاره طلایی قهرمان شوروی را دریافت کرد و نیروهای تحت امر او نیز به عنوان نخستین ارتش میدانی عنوان افتخاری «محافظ» را گرفتند.
در سال ۱۹۴۳ در هر ۲۶ مورد پرواز (سورتی) هواگردهای ایل-۲ یکی ساقط می‌شد که نیمی از آن‌ها مربوط به جنگنده‌های دشمن بود و نیم دیگر مربوط به سامانه‌های ضدهوایی می‌شد.
البته تحقیق دیگری می‌گوید که تانک‌های آلمانی منفجر شده در نبرد کورسک ارتباط زیادی با ایل-۲ نداشته‌اند و ۳۲۳ تانک منهدم شده آلمانی عموماً توسط توپ‌های ضدتانک یا دیگر خودروهای زرهی از میان برداشته شده‌اند. همچنین گفته شده‌است ۹۵ تا ۹۸ درصد تانک‌های آلمانی توسط توپ‌های ضدتانک، تانک‌ها، مین‌ها، نیروهای پیاده‌نظام شوروی یا حتی مشکلات فنی از دست رفته‌اند. در حالیکه ارتش سرخ مدعی شد هواگردهای تهاجمی ایل-۲ موفق شده‌اند در نبرد کورسک دست کم ۲۷۰ تانک لشکر سوم زرهی ورماخت را فقط در عرض دو ساعت منهدم کنند، این نیرو تنها ۹۰ تانک در اختیار داشت که ۱۸۰ دستگاه کمتر از مورد ادعایی است. از طرفی گزارش شده‌است روز بعد از پایان نبرد کورسک یعنی در ۱۱ ژوئیه همچنان ۴۱ دستگاه تانک عملیاتی برای لشکر سوم زرهی ورماخت باقیمانده مانده بوده‌است که موجب گردید این لشکر بدون گزارش هر گونه خسارات سنگین از جانب هواگردهای دشمن، بتواند همچنان به حضور در میدان‌های نبرد در تمامی ماه ژوئیه ادامه دهد. بیشتر تلفات لشکر سوم زرهی آلمان در نبرد کورسک مربوط به توپ‌های ضد تانک و تانک‌های متخاصم بوده‌است.
شاید خارق‌العاده‌ترین ادعا دربارهٔ هواگردهای ایل-۲ مربوط به انهدام ۲۴۰ تانک لشکر هفدهم زرهی ورماخت و نابودی کامل آن تنها در مدت چهار ساعت باشد. درحالیکه در روز ۱ ژوئیه لشکر هفدهم زرهی ورماخت تنها یک گردان تانک با ۶۷ دستگاه تانک داشته و اصلاً به صورت مستقیم در نبرد کورسک حضور نداشته‌است و پس از این نبرد نیز به سمت غرب عقب‌نشینی کرده‌است.
بزرگ‌ترین مشکل ایل-۲ دقت پایین آن در هنگام تهاجم بود. در اواخر جنگ، شوروی با تمرکز تعداد زیادی از هواگردهای ایل-۲ از عملیات‌های تهاجمی خود پشتیبانی می‌کرد. تأثیر این هواگرد به خصوص برای اهداف زرهی حفر شده در زمین بیش از آن که فیزیکی باشد، روانی بود. در تهاجم ۹ ژوئیه در باریکه کارلیا در جنوب شرقی فنلاند، قوای ضدهوایی فنلاند بسیار کمتر از آن بودند که با تمرکز هواگردهای ایل-۲ و بمب افکن‌های پی‌ای-۲ مقابله کنند اما به سرعت به این موضوع پی بردند که هواگردهای ایل-۲ قادر نیستند به خوبی هدف خود را به خصوص به وسیله بمب با دقت مورد اصابت قرار دهند. با این حال که حمله به اهداف بزرگ همانند کاروان تدارکات یا ایستگاه‌های راه‌آهن نتایج مخربی داشت اما حمله به اهداف کوچک‌تر همانند نقاط حفر شده در زمین عموماً اثر بخش نبود. تقابل بین توپ‌های ضدهوایی ۲۰ یا ۴۰ میلی‌متری و هواگردهای ایل-۲ هیچگاه به تخریب کامل هدف نمی‌انجامید اما بسیاری از هواگردها را ساقط می‌کرد.
وزن سنگین زره ایل-۲ موجب می‌گردید این هواگرد نتواند مواد منفجره زیادی با خود حمل کند که با توجه به دقت پایین، عملکرد ضعیف‌تر آن را نسبت به دیگر هواگردهای تهاجمی متفقین همچون پی-۴۷ و هاوکر تیفون موجب می‌شد.