معاونت امور اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران
اداره‌های زیر مجموعه > دفتر مطالعات اجتماعی و فرهنگی

دفتر مطالعات اجتماعی و فرهنگی از دو اداره مطالعات اجتماعی و اداره مطالعات فرهنگی تشکیل شده‌است. یکی از مهمترین ماموریت‌های این دفتر مطالعاتی ارزیابی تأثیر اجتماعی و فرهنگی پروژه‌ها و سیاست‌های شهری است. همچنین این نهاد مسئولیت شناخت علمی مسائل و نیازهای اجتماعی و فرهنگی شهروندان تهرانی، بررسی آثار و پیامدهای اجتماعی و فرهنگی طرح‌ها و پروژه‌های شهری، مطالعات افکارسنجی، بررسی آگاهی و نگرش شهروندان تهرانی در خصوص عملکرد شهرداری و ترسیم سیمای اجتماعی و فرهنگی شهر تهران را بر عهده دارد.
در شرح وظایف این دفتر می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
مطالعه و پژوهش‌های اجتماعی و فرهنگی سطح شهر تهران
شناخت پدیده‌ها، مسائل و نیازهای اجتماعی و فرهنگی تهران
تبیین و تعمیق بنیان‌های رویکرد اجتماعی در فعالیت‌های مدیریت شهری
تعیین خط مشی فعالیت‌ها و برنامه‌های اجتماعی و فرهنگی
انجام پژوهش در حوزه اجتماعی و فرهنگی شهر
انجام نظرسنجی‌های منطقه‌ای متمرکز
خرید کاربست یافته‌های دانشجویی
ترجمه و تألیف کتاب
برگزاری نشست‌های علمی و تخصصی آموزشی
پایش دوره‌ای شاخص‌های زندگی شهری
برگزاری هم‌اندیشی محله‌ای، برگزاری پژوهش‌های محله‌ای
تهیه پیوست ارزیابی طرح‌های اجتماعی و فرهنگی پروژه‌های شهری (اتاف) و…
ایجاد بانک اطلاعات اجتماعی فرهنگی و تهیه پایگاه داده‌های اجتماعی
مطالعه و بررسی اوضاع اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و جمعیتی شهر تهران با توجه به اهداف و برنامه‌های اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران
مطالعه، نیازسنجی و ارائه راهکارهای مناسب در زمینه رفع کاستی‌ها و معضلات پیچیده اجتماعی و مسائل فرهنگی بر اساس حدود اختیارات و مأموریت‌های شهرداری تهران
برقراری ارتباط با مراکز علمی و تحقیقاتی کشور و همکاری با موسسات و مجامع بین‌المللی فعال در امور اجتماعی و فرهنگی در جهت ارتقاء کمی و کیفی فعالیت‌ها
مقالهٔ اصلی: ارزیابی تأثیر اجتماعی و فرهنگی
مفهوم ارزیابی تأثیر اجتماعی (Social Impact Assessment) از حدود دهه ۱۹۵۰ در ادبیات نظری و الگوهای مدیریتی در برخی از کشورهای پیشرفته شکل گرفت و هم‌اکنون یکی از مهمترین و کاربردی‌ترین دانش‌ها در بیشتر جوامع توسعه یافته یا در حال توسعه است. این مفهوم، به بررسی و شناسایی تأثیرات و پیامدهای نهان (مثبت و منفی) اجتماعی و فرهنگی و ارایه راهبرد و راهکار برای هرگونه مداخله در زندگی شهروندان، اعم از سیاست‌ها، برنامه‌ها، طرح‌ها و پروژه‌ها در مقیاس فراملی، ملی، منطقه ای، شهری و محلی می‌پردازد. در ایران هم سال ۱۳۸۹ در تبیین سیاست‌های کلی برنامه پنج ساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران به تهیه پیوست فرهنگی برای طرح‌های مهم و جدید تأکید شده‌است.
در برنامه پنج ساله ششم توسعه بر لزوم تدوین پیوست اجتماعی در طراحی برنامه‌های کلان توسعه‌ای، ملی و بومی تأکید شده‌است. از سال ۱۳۸۶ به دنبال مصوبه شورای اسلامی شهر تهران که انجام مطالعات ارزیابی اجتماعی، اقتصادی و زیست‌محیطی را برای کلیه پروژه‌های عمرانی الزامی کرد، شهرداری تهران اجرای مطالعات ارزیابی تأثیرات اجتماعی را به دفتر مطالعات اجتماعی و فرهنگی محول کرد.در ابتدا این مطالعات با عنوان ارزیابی تأثیر اجتماعی (اتا) انجام می‌شد اما از سال ۱۳۹۱ با اضافه شدن واژه فرهنگی به مطالعات ارزیابی تأثیر اجتماعی و فرهنگی (اتاف) تغییر نام یافت.
این مطالعات در شهرداری تهران آغاز شد اما اکنون بسیاری شهرهای دیگر برای پروژه‌های عمرانی خود مطالعات ارزیابی انجام می‌دهند.
مطالعات ارزیابی تأثیر اجتماعی شورای اسلامی شهر تهران در مردادماه سال ۱۳۸۶ مصوبه ای را به تصویب رساند که بنا بر آن شهرداری تهران مکن شد برای همه پروژه‌های شهری پیوست اجتماعی و فرهنگی تدوین کند. بر اساس گزارش محمد فاضلی در کتاب مدیریت شهری و توسعه دانش شهری شهرداری تهران از طریق سازمان‌هایی نظیر سازمان فرهنگی و هنری شهرداری، سابقه انجام فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی داشته، و مطالعات اجتماعی متداول در علوم اجتماعی نیز در شهرداری تهران انجام می‌شده‌است؛ اما این اولین بار بود که شهرداری به انجام مطالعات برای تدوین پیوست فرهنگی و اجتماعی پروژه‌های شهری مکلف می‌شد.