لشکر پیاده‌نظام (ورماخت)
موج‌های بسیج لشکرهای پیاده‌نظام

لشکرهای پیاده‌نظام نیروی زمینی آلمان در مجموع در قالب ۳۵ موج بسیج شدند. با وجود این که هر یک از این موج‌ها از منظر شمار و نوع نیروی انسانی و تسلیحات مقداری با موج‌های قبلی تفاوت داشتند، ساختار آن‌ها عموماً مشابه یکدیگر بود. شش مورد از این موج‌ها هنگام آماده‌سازی برای جنگ بسیج گشتند. موج نخست مربوط به قوای دائمی نیروی زمینی بودند. مابقی موج‌ها از منابع مختلفی چون نیروهای ذخیره جذب شدند.
| موج | تاریخ تشکیل | تعداد لشکرها | شماره لشکرها | توضیحات |
| --- | --- | --- | --- | --- |
پیش از آغاز بسیج: پیش از آغاز بسیج
| ۱ | ۱۹۳۴–۱۹۳۸ | ۳۹ | ۴۶–۱ (بجز ۳۷ تا ۴۳) | لشکرهای پیش از آغاز جنگ نیروی زمینی |
۱۹۳۹: ۱۹۳۹
| ۲ | اوت ۱۹۳۹ | ۱۶ | ۸۷–۵۲ (بجز ۵۳ تا ۵۵، ۵۹، ۶۰، ۶۳ تا ۶۷، ۷۰، ۷۲، ۷۴، ۷۷ و ۸۰ تا ۸۵ | از افراد ذخیره (پیش از آغاز جنگ) |
| ۳ | سپتامبر ۱۹۳۹ | ۲۱ | ۲۴۶–۲۰۶ (بجز ۲۱۹، ۲۲۰، ۲۲۲، ۲۲۴، ۲۲۶، ۲۲۹، ۲۳۰، ۲۳۲ تا ۲۳۸ و ۲۴۰ تا ۲۴۵) | از نیروهای مسن‌تر برخی با تجربه جنگ جهانی اول (پیش از آغاز جنگ) |
| ۴ | اوت ۱۹۳۹ | ۱۴ | ۲۶۹–۲۵۱ (بجز ۲۵۹، ۲۶۱ و ۲۶۴ تا ۲۶۶) | از یگان‌های ذخیره (پیش از آغاز جنگ) |
| ۵ | سپتامبر ۱۹۳۹ | ۵ | ۹۸–۹۳ (بجز ۹۷) | از افراد ذخیره |
| ۶ | نوامبر ۱۹۳۹ | ۴ | ۸۸–۸۱ (بجز ۸۴ تا ۸۷) | غالبا با تجهیزات ساخت چکسلواکی |
| - | نوامبر ۱۹۳۹ | ۵ | ۵۰، ۶۰، ۷۲، ۲۰۵ و ۳۱۱ | از یگان‌های مرزبانی و پلیس |
۱۹۴۰: ۱۹۴۰
| ۷ | ژانویه ۱۹۴۰ | ۱۴ | ۱۹۹–۱۶۱ (بجز ۱۷۱ تا ۱۸۰، ۱۸۲ و ۱۸۴ تا ۱۹۵) | بسیج مجدد با قریب‌الوقوع بودن جنگ با فرانسه - با جدا کردن گردان‌های جایگزینی لشکرهای پیشین و تبدیل آن‌ها به گردان‌های هنگ‌های معمول |
| ۸ | فوریه ۱۹۴۰ | ۱۰ | ۲۹۹–۲۹۰ | با جدا کردن گردان‌هایی از لشکرهای پیشین و گسترش آن‌ها با سربازان وظیفه |
| اوبرراین | فوریه ۱۹۴۰ | ۴ | ۵۵۷–۵۵۴ | لشکرهای پیاده‌نظام موضعی - استقرار در ناحیه راین علیا |
| ۹ | مارس ۱۹۴۰ | ۱۰ | ۳۹۹–۳۵۱ (شامل ۳۵۱، ۳۵۸، ۳۶۵، ۳۷۲، ۳۷۹، ۳۸۶، ۳۹۳، ۳۹۵، ۳۹۹ و ۴۰۰) | از سربازان وظیفه |
| - | ژوئن ۱۹۴۰ | ۴ | ۱۰۰، ۲۰۰، ۳۰۰ و ۴۰۰ | از یگان‌های جایگزینی در لهستان، انحلال در اوت ۱۹۴۰ |
| ۱۰ | ژوئن ۱۹۴۰ | ۹ | ۲۸۰–۲۷۰ (بجز ۲۷۴ و ۲۷۵) | از یگان‌های جایگزینی و سربازان وظیفه، انحلال پس از کارزار فرانسه |
| - | ژوئن ۱۹۴۰ | ۹ | ۳۹۵-۳۵۱ | از پرسنل پیرتر |
| ۱۱ | اکتبر ۱۹۴۰ | ۱۰ | ۱۳۷–۱۲۱ (بجز ۱۲۴، ۱۲۷، ۱۲۸، ۱۳۰، ۱۳۳، ۱۳۵ و ۱۳۶) | با جدا کردن یک سوم نیروهای پیاده‌نظام و توپخانه لشکرهای پیشین به همراه یگان‌های جایگزینی و تکمیل لشکرهای جدید و پیشین با سربازان وظیفه |
| ۱۲ | اکتبر ۱۹۴۰ | ۱۰ | ۱۱۳–۹۷ (بجز ۹۹، ۱۰۳ تا ۱۰۵، ۱۰۷ تا ۱۰۹) | با جدا کردن یک سوم نیروهای پیاده‌نظام و توپخانه لشکرهای پیشین به همراه یگان‌های جایگزینی و تکمیل لشکرهای جدید و پیشین با سربازان وظیفه |
| ۱۳ | نوامبر ۱۹۴۰ | ۹ | ۳۲۷–۳۰۲ (بجز ۳۰۳، ۳۰۷ تا ۳۱۸، ۳۲۲ و ۳۲۴ تا ۳۲۶) | با جدا کردن یک سوم نیروهای پیاده‌نظام و توپخانه لشکرهای پیشین به همراه یگان‌های جایگزینی و تکمیل لشکرهای جدید و پیشین با سربازان وظیفه |
| ۱۴ | نوامبر ۱۹۴۰ | ۸ | ۳۴۲–۳۳۲ (بجز ۳۳۴، ۳۳۸ و ۳۴۱) | با جدا کردن یک سوم نیروهای پیاده‌نظام و توپخانه لشکرهای پیشین به همراه یگان‌های جایگزینی و تکمیل لشکرهای جدید و پیشین با سربازان وظیفه |
۱۹۴۱: ۱۹۴۱
| ۱۵ | مه ۱۹۴۱ | ۱۵ | ۷۱۹–۷۰۲ (بجز ۷۰۳، ۷۰۵ و ۷۰۶) | ثابت - ابتدا استقرار در غرب و بالکان سپس انتقال به خط مقدم |
| ۱۶ | ژوئن ۱۹۴۱ | ۴ | ۲۰۴–۲۰۱ | تیپ‌های امنیت - مدتی بعد جذب درون آرایش‌های دیگر |
| محافظ | دسامبر ۱۹۴۱ | ۱ | ۴۱۶ | استقرار در دانمارک - نفرات با سنین بالا |
| ۱۷ | دسامبر ۱۹۴۱ | ۴ | ۳۳۱–۳۲۸ | لشکرهای والکوره - نخستین لشکرها پس از آغاز جنگ با شوروی - جبران شکست‌های زمستانه در جبهه شرقی |
۱۹۴۲: ۱۹۴۲
| ۱۸ | ژانویه ۱۹۴۲ | ۵ | ۳۸۹–۳۸۳ (بجز ۳۸۶ و ۳۸۸) | لشکرهای راینگولت |
| ۱۹ | آوریل ۱۹۴۲ | ۴ | ۳۷۷–۳۷۰ (بجز ۳۷۲ تا ۳۷۵) | ثابت - استقرار در فرانسه |
| ۲۰ | ژوئن ۱۹۴۲ | ۳ | ۳۸، ۳۹ و ۶۵ | استقرار در سواحل کانال مانش |
| محافظ | سپتامبر ۱۹۴۲ | ۵ | ۳۴۸–۳۴۳ (بجز ۳۴۵) | استقرار در دانمارک - نفرات با سنین بالا |
| کرایمهیلده | نوامبر ۱۹۴۲ | ۳ | ۳۲۶، ۳۳۴ و ۳۳۸ | استقرار در آلمان سپس در فرانسه |
| - | نوامبر ۱۹۴۲ | ۳ | ۲۳، ۳۶۹ و ۳۷۳ | استقرار در کرواسی |
۱۹۴۳: ۱۹۴۳
| - | فوریه ۱۹۴۳ | ۱۳ | ۴۴، ۷۱، ۷۶، ۷۹، ۹۴، ۱۱۳، ۲۹۷، ۳۰۵، ۳۷۱، ۳۷۶، ۳۸۴، ۳۸۹ و ۳۹۵ | باز تشکیل لشکرهای منهدم‌شده در استالینگراد |
| برونهیلده و گیزلا | مه ۱۹۴۳ | ۳ | ۲۸۲، ۳۵۵ و ۳۵۶ | آرایش‌های ذخیره - استقرار در فرانسه |
| - | ژوئن ۱۹۴۳ | ۵ | - | باز تشکیل لشکرهای منهدم‌شده در تونس |
| محافظ | سپتامبر ۱۹۴۳ | ۷ | ۲۶۶–۲۴۲ (بجز ۲۴۶ تا ۲۶۳) | ثابت - استقرار در فرانسه |
| - | - | ۵ | ۱۴، ۳۶، ۱۶۲، ۳۹۲ و ۴۱۶ | - |
| ۲۱ | نوامبر ۱۹۴۳ | ۱۰ | ۳۶۷–۳۴۹ (بجز ۳۵۰، ۳۵۱، ۳۵۴ تا ۳۵۶، ۳۵۸، ۳۶۰، ۳۶۵ و ۳۶۶) | با ساختار جدید - از سربازان وظیفه و نیروهای لشکرهای پیشین - استقرار در فرانسه، لهستان، ایتالیا و بالکان |
| ۲۲ | دسامبر ۱۹۴۳ | ۶ | ۲۷۸–۲۷۱ (بجز ۲۷۳ و ۲۷۴) | از سربازان وظیفه، نیروهای لشکرهای پیشین و بقایای یگان‌های منحل‌شده - استقرار در فرانسه |
۱۹۴۴: ۱۹۴۴
| ۲۳ | فوریه ۱۹۴۴ | ۵ | ۵۲، ۳۸۸، ۳۹۰، ۳۹۱ و ۳۹۴ | هنگ‌های گرندیر (لشکرهای آموزش و سایه) - جذب درون لشکرهای موج ۲۵ |
| - | - | ۳ | ۴۹–۴۷ | ثابت |
| ۲۴ | آوریل ۱۹۴۴ | ۳ | ۶۸، ۳۳۱ و ۳۸۹ | لشکرهای سایه با آرایشی ضعیف - از لشکرهای ذخیره |
| ماگن | ژوئیه ۱۹۴۴ | ۱ | ۷۰ | با نیروهایی با مشکلات شکم |
| ۲۵ | فوریه ۱۹۴۴ | ۶ | ۷۷، ۸۴، ۸۵، ۸۹، ۹۱ و ۹۲ | با نیروهای آرایش‌های منهدم‌شده - استقرار در غرب |
| ۲۶ | مه ۱۹۴۴ | ۴ | ویلت‌فلِکِن، اوست‌پرویسن، شلزین و میلوویتس | لشکرهای سایه |
| ۲۷ | ژوئن ۱۹۴۴ | ۵ | ۵۹، ۶۴، ۲۲۶، ۲۳۲ و ۲۳۷ | از لشکرهای سایه |
| کریم | مه ۱۹۴۴ | ۴ | ۵۰، ۷۳، ۹۸ و ۱۱۱ | تشکیل مجدد لشکرهای منهدم‌شده در کریمه |
| ۲۸ | ژوئیه ۱۹۴۴ | ۴ | یوتلانت، شلزین، گرافن‌وور و مونزینگن | از لشکرهای سایه |
| ۲۹ | ژوئیه ۱۹۴۴ | ۱۳ | ۵۵۳-۵۴۱، ۵۵۸، ۵۵۹، ۵۶۱ و ۵۶۲ | لشکرهای گرندیر با ساختاری بسیار سبک‌تر |
| ۳۰ | اوت ۱۹۴۴ | ۶ | ۱۲، ۱۶، ۱۹، ۳۶، ۵۶۰ و ۵۶۳ | لشکرهای فولکس‌گرندیر - از بقایای لشکرهای منهدم‌شده در جبهه شرقی |
| ۳۱ | اوت ۱۹۴۴ | ۱۲ | برسلاو، دولرسهایم، مِرِن، رون و گروس-بورن | لشکرهای گرندیر - لشکرهای سایه - جذب درون لشکرهای موج ۳۲ |
| ۳۲ | سپتامبر ۱۹۴۴ | ۹ | تبدیل لشکرهای ۵۸۸–۵۶۴ به لشکرهای فولکس‌گرندیر | تبدیل لشکرهای پیشین به لشکرهای فولکس‌گرندیر |
| - | اکتبر ۱۹۴۴ | ۹ | ۱۴۸، ۱۵۹، ۱۷۶، ۱۸۰، ۱۸۹، ۱۹۰، ۲۰۳، ۲۸۱ و ۴۶۲ | تبدیل لشکرهای ذخیره و امنیت به لشکرهای پیاده‌نظام |
۱۹۴۵: ۱۹۴۵
| ۳۳ | ژانویه ۱۹۴۵ | ۱۰ | ۴۸، ۸۵، ۱۸۹، ۲۴۵، ۲۶۴، ۲۷۵، ۳۶۱ ف‌گ، ۵۵۳ ف‌گ، ۷۰۶ و ۷۱۶ | ساختار جدید - تشکیل مجدد لشکرهای منهدم‌شده |
| - | ژانویه ۱۹۴۵ | ۱۰ | ۴۱، ۱۵۳، ۱۵۴، ۱۵۵، ۱۶۰، ۱۶۶، ۱۸۲، ۲۸۶، ۴۷۶ و کورلانت | تبدیل لشکرهای ذخیره، آموزش و جایگزینی به لشکرهای پیاده‌نظام |
| تارْن | ژانویه ۱۹۴۵ | ۴ | ۶۰، ۲۱۹، ۲۴۹ و ۷۰۳ | لشکرهای سایه |
| ۳۴ | فوریه ۱۹۴۵ | ۸ | هانوفر، درسدن، دونائو، دوبِریتس، برلین، هامبورگ، یوتلانت و زیلانت | لشکرهای سایه |
| ۳۵ | مارس ۱۹۴۵ | ۸ | یکم راد شلاگِتر، دوم راد فریدریش-لودویگ یان، سوم راد تئودور کورنر، چهارم راد، پوتسدام، شارن‌هورست، اولریش فون هوتن و فردینانت فون شیل | از نیروی کار رایش (راد) |
| - | آوریل ۱۹۴۵ | ۳ | ۳۵۲، ۷۱۶ و ۷۱۹ | تشکیل مجدد لشکرهای منهدم‌شده |
بر اساس جدول سازمان و تجهیزات:
موج ۱: موج نخست لشکرهای پیاده‌نظام دارای ۵۳۴ افسر، ۱۰۲ کارمند اداری، ۲۷۰۱ درجه‌دار و ۱۴۳۹۷ سرباز بودند که مجموعاً عددی بالغ بر ۱۷۷۳۴ نفر می‌شد. از این میزان ۷۸ درصد پرسنل فعال، ۱۲ درصد نیروهای ذخیره گروه یک، ۶ درصد نیروهای ذخیره گروه دو و ۴ درصد افراد عضو لندور (افراد مسن تر با سابقه حضور در نبردهای جنگ جهانی اول) بودند. نیروهای ذخیره و لندور تقریباً به شکل اختصاصی در یگان‌های تدارکات یا پشتیبانی قرار داشتند.
موج ۲: لشکرهای پیاده‌نظام موج دوم نفرات کمتری نسبت به موج نخست داشتند. این لشکرها ۴۹۱ افسر، ۹۸ کارمند اداری، ۲۲۷۳ درجه‌دار و ۱۲۴۱۱ سرباز داشتند که مجموعاً ۱۵۲۷۳ نفر می‌شدند. تنها ۶ درصد از این افراد پرسنل فعال نیروی زمینی در زمان صلح بودند. ۸۳ درصد مابقی را افراد ذخیره گروه یک تشکیل می‌دادند. این لشکرها روز چهارم بسیج عمومی نیروی زمینی (۲۹ اوت)، آماده ورود به میدان نبرد بودند.
موج ۳: با در اختیار داشتن ۱۷۹۰۱ نفر، تعداد نیروهای موجود در لشکرهای پیاده‌نظام موج سوم، تشابه زیادی به لشکرهای موج نخست داشت. با این تفاوت که کمتر از یک درصد این نفرات پرسنل فعال، ۱۲ درصد نیروهای ذخیره گروه یک، ۴۶ درصد نیروهای ذخیره گروه دو و ۴۲ درصد عضو لندور بودند. این لشکرها روز ششم بسیج عمومی نیروی زمینی (۳۱ اوت)، آماده ورود به میدان نبرد بدون وظایف تهاجمی و صرفاً جهت محافظت از اراضی پشت خط مقدم بودند.
موج ۴: در موج چهارم هر لشکر پیاده‌نظام ۱۵۰۱۹ نفر داشت که از این مقدار ۹ درصد پرسنل فعال، ۲۱ درصد نیروهای گروه ذخیره یک، ۴۶ درصد نیروهای گروه ذخیره دو و ۲۴ درصد از لندور بودند. این لشکرها روز ششم بسیج عمومی نیروی زمینی (۳۱ اوت)، آماده ورود به میدان نبرد به عنوان لشکرهای ذخیره لشکرهای موج سوم بودند.
بدین ترتیب هنگام آغاز جنگ جهانی دوم هر لشکر پیاده‌نظام نیروی زمینی آلمان به شکل میانگین ۱۶ هزار نفر در اختیار داشت. با الحاق یگان‌های دیگر به این لشکرها، گاهی شمار نفرات برخی از آن‌ها به ۲۰ هزار نفر نیز می‌رسید. این آمار اواخر جنگ به شدت افت کرد؛ به وجهی که بسیاری از سپاه‌ها (هر یک مشتکل از دو یا چند لشکر) در مجموع حتی ۲۰ هزار نفر در اختیار نداشتند.