stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
غلامحسین خان سردار محتشم

| غلامحسین خان سردار محتشم | غلامحسین خان سردار محتشم |
| --- | --- |
وزیر جنگ: وزیر جنگ
دوره مسئولیت ۵ آذر ۱۲۹۰ – ۲۸ دی ۱۲۹۱: دوره مسئولیت ۵ آذر ۱۲۹۰ – ۲۸ دی ۱۲۹۱
پادشاه: احمدشاه قاجار
نخست‌وزیر: نجفقلی صمصام‌السلطنه
پس از: نجفقلی صمصام‌السلطنه
پیش از: حسن مستوفی‌الممالک
وزیر جنگ: وزیر جنگ
دوره مسئولیت ۲۸ خرداد ۱۲۹۷ – ۱۶ مرداد ۱۲۹۷: دوره مسئولیت ۲۸ خرداد ۱۲۹۷ – ۱۶ مرداد ۱۲۹۷
نخست‌وزیر: نجفقلی صمصام‌السلطنه
پس از: لطفعلی خان امیر مفخم
پیش از: قاسم خان والی
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: غلامحسین خان بختیاری ۱۲۴۲ منطقه بختیاری
درگذشته: ۱۳۲۹ تهران، ایران
ملیت:  ایران
همسر(ان): زهرا بگم ایلخانی
فرزندان: آقاخان بختیار عبدالحمید بختیار عبدالمجید بختیار ابدال بختیار
پیشه: سیاست‌مدار
خویشاوندان سرشناس: امیر مفخم بختیاری (برادر)نصیر خان سردار جنگ (برادر)امامقلی خان حاجی ایلخانی (پدر)
خدمات نظامی: خدمات نظامی
لقب(ها): سردار محتشم شهاب‌السلطنه
خدمت/شاخه: ایلخان بختیاری
جنگ‌ها/عملیات‌: فتح تهرانانقلاب مشروطیت
غلامحسین خان سردار محتشم (زاده ۱۲۴۲ منطقه بختیاری - درگذشته ۱۳۲۹ تهران) فرمانده نظامی و از رجال سیاسی دوره قاجار بود، که پس از انقلاب مشروطه، مصادف با سلطنت احمدشاه قاجار، دو دوره وزارت جنگ را برعهده داشت. وی از سران ایل بختیاری و فرزند امامقلی خان حاجی ایلخانی بود، که همراه با سردار اسعد بختیاری، در فتح تهران و به‌قدرت رسیدن مشروطه‌خواهان، نقشی کلیدی ایفا نمود. از برادران وی می‌توان به امیر مفخم بختیاری و نصیر خان سردار جنگ اشاره کرد. آقاخان بختیار (وزیر کار در دولت منوچهر اقبال)، عبدالمجید بختیار (نماینده ادوار ۲۱ و ۲۲ مجلس)، عبدالحمید بختیار (نماینده مجلس نوزدهم) و ابدال بختیار (نماینده مجلس بیستم) از فرزندان غلامحسین‌خان هستند.
زندگی‌نامه

غلامحسین خان سردار محتشم در سال ۱۲۴۲ در منطقهٔ بختیاری زاده شد. وی ششمین پسر امامقلی خان حاجی ایلخانی و بی‌بی زینب بود، که عموزاده خود؛ دختر حسینقلی خان ایلخانی به نام زهرا بگم را به ازدواج خود درآورده بود. خانواده وی مشهور به حاجی ایلخانی، مؤسس جوانترین شاخه از هفت لنگ ایل بختیاری بود، که در آن دوره، سران آن لقب خوانین بزرگ داشتند. سردار محتشم بعد از فتح تهران در بعضی از کابینه‌ها حضور داشت. او در سالهای ۱۹۰۵، ۱۹۰۷ و ۱۹۱۲ میلادی ۳ بار ایل‌بیگی بختیاری و ۲ بار در سال ۱۳۲۵ ه‍. ق، و ۱۳۲۴ ه‍.ق سمت ایلخانی بختیاری را برعهده داشت. سردار محتشم یکی از متمول‌ترین خوانین بختیاری بود، به طوری که بعد از واقعه شلیل و خلع سلاح سربازان دولتی در منطقه بختیاری، دولت مرکزی مبلغ ۸۰ هزار تومان مالیات عقب‌افتاده قبلی را از او دریافت کرد. غلامحسین‌خان در سال ۱۳۰۵ به منظور معالجه راهی اروپا شد و در سال ۱۳۰۶ نیز به ایران بازگشت. از غلامحسین‌خان سردار محتشم فرزندان زیادی به جای ماند، که شناخته‌شده‌ترین آنها آقاخان بختیار، عبدالحمید بختیار، ابدال بختیار و مجید بختیار بودند.
ایلخانی بختیاری

غلامحسین‌خان بعد از ۷ سال خدمت به محمدعلی شاه، هنگامی که وی هنوز شاهزاده بود، بین سال‌های ۱۳۳۳ تا ۱۳۴۰ ه‍. ق، ۲ بار ایل بیگی و ۲ بار ایلخانی بختیاری شد. او برای اولین بار در سال ۱۹۰۵ میلادی به عنوان ایل بیگی بختیاری انتخاب شد.
فتح تهران

مقالهٔ اصلی: فتح تهران
غلامحسین خان، در جریان فتح تهران و انقلاب مشروطه، ابتدا به خواست برادران خود، یعنی امیر مفخم بختیاری که فرمانده قشون دولتی بود و نصیر خان سردار جنگ، به نیروهای محمدعلی شاه در تهران پیوست، ولی بعد از فتح اصفهان توسط صمصام السلطنه و سواران بختیاری، به درخواست پسرعموی خود، سردار اسعد بختیاری، به قوای مشروطه خواهان پیوست و از آن پس، از رهبران مشروطه‌خواه شناخته شد. وی از معدود سران بختیاری بود، که پس از انقلاب مشروطه (۱۳۲۴–۱۳۲۷ ه‍.ق) نقشی ملی‌گرا داشت. سردار محتشم بعد از فتح تهران در دو کابینه حضور داشت. وی در فاصله سال‌های ۱۳۳۰ تا ۱۳۳۲ ه‍. ق، که حکومت در دست سران بختیاری بود نیز سمتی دولتی داشت.
وزارت جنگ

پس از انقلاب مشروطه، مصادف با سلطنت احمدشاه قاجار، دو دوره وزارت جنگ را برعهده داشت. در نخستین کابینه‌ای که نجفقلی صمصام‌السلطنه تشکیل داد، در آغاز خودش عهده‌دار وزارت جنگ بود، اما در ترمیم کابینه‌اش در پنجم آذر ۱۲۹۰ غلامحسین‌خان سردار محتشم را به مقام وزارت جنگ منصوب کرد. وی تا پایان کار این کابینه، در جایگاه خود باقی ماند. با آغاز به کار دومین کابینه نجفقلی صمصام‌السلطنه در سال ۱۲۹۷ نخست برادر بزرگتر وی لطفعلی خان امیر مفخم به وزارت جنگ رسید و در پی استعفای امیر مفخم، غلامحسین‌خان برای دومین بار به وزارت جنگ رسید و تا انتهای فعالیت کابینه صمصام نیز در این جایگاه فعالیت کرد.
جنگ جهانی اول

غلامحسین‌خان از معدود افراد خاندانش بود، که در سال ۱۳۱۲ به دستور رضاشاه دستگیر شد، ولی اعدام نگردید. او در جنگ جهانی اول در جناح متمایل به انگلیس‌ها بود. به طوری که انگلیسی‌ها از او خواستند، تا مهاجرین و طرفداران آلمان را که در منطقه بختیاری پناه گرفته بودند، دستگیر نماید.
درگذشت

غلامحسین خان سردار محتشم، در سال ۱۳۲۹ ه‍.ش در تهران و به مرگ طبیعی درگذشت. از او به عنوان فردی ادیب، شجاع و درست‌کار یاد می‌شود.
فرزندان

از غلامحسین خان سردار اشجع پسران زیادی باقی ماند. آقاخان بختیار بزرگ‌ترین پسر وی بود، که بعدها در کابینهٔ منوچهر اقبال، به وزارت کار منصوب شد و در دوره پانزدهم مجلس شورای ملی، نیز نماینده شهرکرد بود. آقاخان همچنین در جایگاه‌هایی چون: مدیرعاملی شرکت ملی نفت ایران، بانک مسکن و بانک کشاورزی رسید. از دیگر فرزندان وی که در دوره پهلوی اول و دوم در فضای سیاسی ایران فعالیت داشتند می‌توان به عبدالحمید بختیار، عبدالمجید بختیار و ابدال بختیار اشاره کرد.
گروه رسانه‌ای دوغوش

| 0 | 1 |
| --- | --- |
صنعت: سخن پراکنی
دفتر مرکزی: استانبول
محدودهٔ فعالیت: ترکیه
افراد کلیدی: آیهان شاهنک، فرید شاهنک
مادر: دوغوش هلدینگ
وبگاه: www.dogusyayingrubu.com
گروه رسانه ای دوغوش  یک گروه رسانه ای ترکیه ای است که بخشی از هلدینگ دوغوش است. شبکه های در اختیار این شرکت ان تی وی (از ۱۹۹۹ تاکنون) و شبکه استار تی‌وی (از ۲۰۱۱ تاکنون) است.
اریش رومپلر توب (هواپیما)

| Etrich-Rumpler Taube | Etrich-Rumpler Taube |
| --- | --- |
کاربری: جنگنده، بمب‌افکن، جستجوگر، و آموزشی
تولیدکننده: Various
طراح: Igo Etrich
نخستین پرواز: ۱۹۱۰
کاربر اصلی: لوفت‌اشترایت‌کرفته
اریش رومپلر توب (به انگلیسی: Etrich_Taube) یک هواگرد از نوع جنگنده، بمب‌افکن، جستجوگر و آموزشی ساخت شرکت Various است. هواگرد اریش رومپلر توب نخستین پروازش را در ۱۹۱۰ میلادی انجام داد.
طراح این هواگرد، Igo Etrich بود.
آلباتروس سی۷

| آلباتروس سی۷ | آلباتروس سی۷ |
| --- | --- |
کاربری: هواگرد شناسایی
تولیدکننده: آلباتروس فلوکتسایک‌ورک
نخستین پرواز: early 1916
معرفی‌شده در: سپتامبر یا اکتبر 1916
بازنشستگی: ۱۹۱۸
وضعیت: لغو شد
کاربر اصلی: Germany
ساخته‌شده: ۱۹۱۶
تعداد ساخته‌شده: ۴۰۰
آلباتروس سی۷ (به انگلیسی: Albatros_C.VII) یک هواگرد از نوع هواگرد شناسایی ساخت شرکت آلباتروس فلوکتسایک‌ورک در آلمان است. هواگرد آلباتروس سی۷ نخستین پروازش را در early 1916 میلادی انجام داد. این هواگرد در سال سپتامبر یا اکتبر 1916 میلادی رسماً معرفی گردید و در سال‌های ۱۹۱۶ تولید شده‌است. در مجموع، تعداد ۴۰۰ فروند از این هواگرد ساخته شده‌است.
فوکر سی.۱

| فوکر سی> ۱ | فوکر سی> ۱ |
| --- | --- |
فوکر سی. ۳: فوکر سی. ۳
کاربری: هواگرد شناسایی
تولیدکننده: فوکر
نخستین پرواز: ۱۹۱۸
تعداد ساخته‌شده: بیش از ۲۵۰ فروند
فوکر سی.۱ (به انگلیسی: Fokker C.I) یک هواپیمای ساختِ فوکر است . این هواپیما در ۱۹۱۸ میلادی نخستین پرواز خود را انجام داد.
ابرو گوندش

| اِبرو گوندِش | اِبرو گوندِش |
| --- | --- |
اِبرو گوندِش ۲۰۱۱ میلادی در آنتالیا_ترکیه: اِبرو گوندِش ۲۰۱۱ میلادی در آنتالیا_ترکیه
اطلاعات پس‌زمینه: اطلاعات پس‌زمینه
زاده: ۱۲ اکتبر ۱۹۷۴ ‏(۵۰ سال) استانبول، ترکیه
ژانر: آرابسک،پاپ
همسر(ها): رضا ضراب (۲۰۱۰–۲۰۲۱)
نوع صوت: متزوسوپرانو
تحصیلات: ترک تحصیل در دوران مقطع ابتدایی
آلبوم پرآوازه: Aşık
جایزه(ها): بهترین خواننده زن در سال ۱۹۹۴
وبگاه: ebrugundes.com.tr
اِبرو گوندش (۲۲ اکتبر سال ۱۹۷۴،استانبول) (به ترکی استانبولی: Ebru Gündeş) خواننده اهل ترکیه است.
از مشهور ترین و بهترین خوانندگان ترکیه است. ابرو گوندش از صداهای خاطره انگیز ترکیه است که لقب ملکه موسیقی آرابسک را نصیب خود کرده است.او دارای قدرت صدای خاصی است.
صدای او را افسانه ای می‌نامند.مدال افتخار ترکیه لقب متداولی برای اوست.
زندگی خصوصی

در فوریه ۲۰۱۰ میلادی، ابرو با یک تاجر «سرشناس» ایرانی‌الاصل دارای تابعیت جمهوری آذربایجان و ترکیه به نام رضا ضراب معروف به رضا صراف ازدواج کرد. وی متعلق به یک خانواده ثروتمند ایرانی اهل تبریز است.
حاصل ازدواج این دو، یک دختر است. ابرو گوندش پیش از رضا ضراب، دو بار ازدواج کرده بود.
در تاریخ ۱۷ دسامبر ۲۰۱۳ میلادی، «واحد جرایم سازمان‌یافته پلیس ترکیه» طی عملیاتی رضا ضراب و حدود ۵۰ نفر از افراد مرتبط با وی را دستگیر کرد. رضا ضراب متهم بود که در جریان انتقال یک محموله طلا به ایران، دست به انتقال غیرقانونی پول از طریق یک بانک متعلق به دولت ترکیه شده‌است و در جریان این انتقال غیرقانونی به نزدیکان مقامات دولتی، رشوه پرداخت کرده‌است. وی در سال ۲۰۱۷ پس از بازداشت رضا ضراب در ترکیه تصمیم به جدایی از او گرفت ولی از تصمیم خود صرف‌نظر کرد، اما سرانجام در سال ۲۰۲۱ از رضا ضراب طلاق گرفت.
ترانه‌شناسی

Tanrı Misafiri (مهمان خدا) (۱۹۹۲)
Tatlı Bela (بلای شیرین) (۱۹۹۴)
Ben Daha Büyümedim (من هنوز بزرگ نشده‌ام) (۱۹۹۵)
Kurtlar Sofrası (سفره گرگ‌ها) (۱۹۹۶)
Sen Allah'ın Bir Lütfusun (تو لطفی از خداوندی) (۱۹۹۸)
Dön Ne Olur (لطفاً برگرد) (۱۹۹۹)
Ahdım Olsun (این عهد من است) (۲۰۰۱)
Şahane (عالی) (۲۰۰۳)؛ بیش از ۳۰۰٬۰۰۰ نسخه فروخت.
Bize de Bu Yakışır (این راهی راست برای ماست) (۲۰۰۴)؛ بیش از ۳۰۰٬۰۰۰ نسخه فروخت.
Kaçak (بگریزیم) (۲۰۰۶)
Evet (آری) (۲۰۰۸)
Beyaz (سفید) (۲۰۱۱)
13,5 (۱۳٫۵) (۲۰۱۲)
Araftayım (در برزخ هستم) (۲۰۱۴)
Âşık (عاشق) (۲۰۱۹)
Aşığım Hâlâ (هنوز هم عاشق هستم) (۲٠۲۳)
غلامرضا حیدری

| غلامرضا حیدری | غلامرضا حیدری |
| --- | --- |
غلامرضا حیدری در نمایشگاه مطبوعات: غلامرضا حیدری در نمایشگاه مطبوعات
نماینده دوره دهم مجلس شورای اسلامی: نماینده دوره دهم مجلس شورای اسلامی
دوره مسئولیت ۸ خرداد ۱۳۹۵ – ۶ خرداد ۱۳۹۹: دوره مسئولیت ۸ خرداد ۱۳۹۵ – ۶ خرداد ۱۳۹۹
حوزه انتخاباتی: تهران، ری، شمیرانات، اسلامشهر و پردیس
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: چالوس
ملیت:  ایران
پیشه: سیاستمدار
غلامرضا حیدری (زاده ۱۳۳۴ در چالوس) سیاستمدار اصلاح طلب و نماینده سابق مردم حوزه تهران، شمیرانات، ری و اسلامشهر در دهمین دوره مجلس شورای اسلامی است. او در دورهٔ دوم و سوم مجلس شورای اسلامی نیز نماینده فراهان، تفرش و آشتیان بود.
زندگی‌نامه

او در سال ۱۳۳۴، در خانواده‌ای تفرشی، در چالوس متولد شد. دوران دانش‌آموزی تا کلاس یازدهم  در چالوس گذراند. کلاس دوازدهم را در دبیرستان دکتر هشترودی تهران خواند و پس از آن تحصیلات را در رشته مهندسی برق دانشگاه امیرکبیر ادامه داد. دوران دانشجویی با روزهای انقلاب همزمان بود و تحصیل به دلیل اعتصابات انقلاب طولانی‌تر از معمول شد تا اینکه در خرداد ماه سال ۱۳۵۹ فارغ‌التحصیل شد. در سال‌های بعد،  تحصیلات را تا مقطع دکترا در رشته «مدیریت سیاست‌گذاری» دنبال کرد. دوران خدمت سربازی را در هیئت تحریریه مجله «پیام انقلاب سپاه» گذراند. در آن مدت مقالات زیادی در مورد مسائل گوناگون اجتماعی و سیاسی نوشت که بعدها به صورت کتاب و در ۷ جلد تحت عنوان «کلیه عوامل و موانع رشد خویش را بشناسیم» منتشر شد. کتاب‌های «نامه‌ای به مادر» و «نامه‌ای به همسر» که در دوران جنگ تحمیلی، از جبهه نبرد و در طول عملیات مختلف به نگارش درآورد، در تیراژ وسیعی منتشر شد. در سال ۱۳۶۲ وارد وزارت نیرو شد و به عنوان «سرپرست معاونت سازندگی و آموزش وزارت نیرو» به فعالیت پرداخت. بعد از آن به عنوان نمایندهٔ دورهٔ دوم از حوزه انتخابیه تفرش، فراهان و آشتیان؛ و در دورهٔ سوم از حوزه آشتیان / تفرش، وارد مجلس شورای اسلامی شد. در مجلس دوم عضو هیئت رئیسه مجلس و در مجلس سوم رئیس کمیسیون نیرو، مخابرات و انرژی اتمی بود. بعد از دوران نمایندگی، پست مشاور وزیر نیرو را بر عهده داشت و پس از آن نیز، مدتی به عنوان رئیس هیئت مدیره و مدیر عامل شرکت هلدینگ ساتکاپ به فعالیت خود ادامه داد. هم چنین در فعالیت‌های آموزشی و دانشگاهی نیز سابقه عضویت در هیئت علمی دانشگاه صنعت آب و برق (شهید عباسپور) و ریاست دانشکده مدیریت و اقتصاد دانشگاه شهید عباسپور را دارد. وی هم‌اکنون به عنوان عضو هیئت علمی و مدیر گروه مدیریت و علوم اجتماعی پژوهشگاه نیرو مشغول به فعالیت می‌باشد.
او همچنین پدر هادی حیدری نقاش و کارتونیست مطبوعاتی می‌باشد.
نماینده تهران در مجلس دهم

در دهمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی، غلامرضا حیدری، در لیست سی نفرهٔ ائتلاف فراگیر اصلاح طلبان: گام دوم در تهران حضور داشت و توانست با کسب ۱٬۱۸۰٬۰۹۵ رأی، در رتبهٔ سیزدهم تهران، وارد مجلس دهم شود.
فارسی‌تک

ویرایشگر ویندوز فارسی‌تِک
با تک پارسی اشتباه نشود.
فارسی‌تِک (FarsiTeX) نرم‌افزاری است بر پایه تِک (TEX) که برای حروفچینی به زبان‌های فارسی و انگلیسی از آن استفاده می‌گردد. نرم‌افزارهای تِک دارای محبوبیت ویژه‌ای در محیط‌های دانشگاهی هستند[نیازمند منبع] و در زمینه‌های ریاضیات، فیزیک و علوم رایانه‌ای کاربرد دارند.
این نرم‌افزار با افزودن امکانات مخصوص زبان فارسی به نرم‌افزار اصلی - تِک - پا به عرصه وجود گذاشت.
نسخه پیش نمایش ۱ این نرم‌افزار به همراه ماکروهای فارسی توزیع شده است اما هنوز از نظر سهولت استفاده تا یک ویرایش کامل و قابل استفاده برای کاربران عادی فاصله زیادی دارد. ویرایش مخصوص به لینوکس نیز به صورت بسته rpm تهیه و در دست توزیع است.[نیازمند منبع]
TeX به‌طور کلی بهترین حروفچین برای فرمول‌های پیچیدهٔ ریاضی محسوب می‌گردد، اما امروزه از آن در کارهای حروفچینی بسیار و متفاوتی استفاده می‌شود (به‌طور خاص در قالب LaTeX و بسته‌های الگویی دیگر).
تاریخچه

پروژه فارسی‌تک در سال ۱۹۹۲ میلادی زیر نظر محمد قدسی استاد دانشکده مهندسی کامپیوتر دانشگاه صنعتی شریف آغاز گردید.
مجوز نرم‌افزار

این نرم‌افزار کپی‌لفت تحت مجوز GNU General Public Lisence انتشار یافته است.
گروه پروژه فارسی‌تک

افراد زیر در تولید این نرم‌افزار سهم داشتند:
محمد قدسی، مدیر پروژه
حسن ابوالحسنی، ماکروهای اصلی
مهران شرفی، فونت‌های اولیه
روزبه پورنادر، مدیر فنی، تکمیل ماکروها، فونت‌ها و …
کیارش بازرگان، اولین ویرایش‌گر تحت داس
محمد مهدیان، مبدل‌ها
مهرداد ثابت‌زاده، ویرایش‌گر تحت ویندوز
شیوا نجاتی، fmakeindex
مسعود بابایی‌زاده، فونت‌های جدید
بهداد اسفهبد، کارهای فنی و گونهٔ جدید نرم‌افزار
نسخهٔ ویندوز

در نسخه‌ای دیگر از نرم‌افزار که توسط بهداد اسفهبد، نصب‌کنندهٔ مناسب در محیط ویندوز فراهم شده، و در عین حال تعدادی از قلم‌های اندازه‌پذیر(true type) فارسی نیز در محیط آن قابل استفاده گشته است.
یک نمونه فرمول ریاضی با فارسی‌تک
گویش‌های منطقه فارس

گویش‌های منطقهٔ فارس مجموعه‌ای از گویش‌ها هستند که در روستاهایی از منطقهٔ فارس بدانها صحبت می‌شود. منطقهٔ فارس که شامل استان‌های فارس، بوشهر، هرمزگان، بوده است را خاستگاه زبان فارسی می‌دانند. این گویش‌ها اگرچه همه (بجز چند مورد) از شاخهٔ زبانهای ایرانی‌تبار هستند اما در پاره‌ای حالات صرفی و اصطلاحات با فارسی رایج در استان فارس متفاوت بوده و حتی شیوه‌های صرفی پارسی میانه را در خود نگاهداشته‌اند.
دسته‌بندی‌ها

گویش‌های استان فارس را می‌توان به چهار دسته تقسیم کرد:
دسته‌بندی‌ها > گویش های لری جنوبی

لری جنوبی نام دسته‌ای از گویش‌های زبان لری است. دانشنامه ایرانیکا،  فهرست لینگوییست و اتنولوگ گویش‌های لری را به دو شاخه لری شمالی و جنوبی تقسیم کرده‌ اند،گویش‌های جنوبی زبان لری دارای تفاوت عمده در افعال، ضمایر، حروف اضافه و حتی گرامر با کردی و فارسی است. برای مثال علامت جمع در لری به سه گونهٔ " ئل، یل و گل " است که در فارسی وجود ندارد. زبان لری در منطقه فارس از فراشبند در جنوب شروع شده تا اطراف شیراز  و  در نهایت نواحی شمالی استان حوالی اقلید و آباده پایان می یابد.
دسته‌بندی‌ها > گویش‌های تاجیکی،فارسی (غیرارگاتیو)

گویش‌های تاجیکی، لری، فارسی: این گویش‌ها مانند فارسی معیار ارگاتیو نیستنو و در مناطق مختلفی مانند علامرودشت، کلان و دژگاه و گور فیروزآباد و اطراف  و  بدانها تکلم می‌شود. برخی از آنها مانند گویش علامرودشتی فارسی هستند.
دسته‌بندی‌ها > گویش‌های پهلوی

گویش‌های پهلوی گویش‌هایی هستند که پهلوی‌اند و هنوز حالت پارسی میانه را در خود حفظ کرده‌اند. مهم‌ترین ویژگی آنها داشتن حالت کنایی و اسپلیت ارگاتیو است و مانند صرف فعل پهلوی ساسانی هنوز شناسه‌های صرفی پیش از فعل قرار می‌گیرند. گاهی ریشه فعلی هم مانند دیگر زبانهای ایرانی نسبت به پارسی معیار متفاوت است. هر چند تفاوتهایی در فعل‌ها و گاهی در اسم‌ها هست، اشتراکات بسیاری با پارسی معیار دارند. این گویش‌ها در استان فارس و منطقهٔ دشتی (حد واسط بین لارستانی و لهجه‌های جنوبی پارسی) در بوشهر و شهر بهبهان در خوزستان و استان هرمزگان به جز شرق استان که زبان بلوچی کاربرد دارد رایج است. برای برخی از این زبان‌ها از جمله گویش‌های لارستانی و گویش‌های نزدیک به آن شناسه‌های غیرارگاتیو برای فعل‌های لازم نیز نسبت به پارسی معیار متفاوت است. عمدهٔ متکلمان گویش‌های پهلوی در استان فارس در روستاهای منطقهٔ کوهمرهٔ ارژن و دشتک مرودشت و روستاهای اطراف کازرون و بیشاپور و منطقهٔ لارستان بسر می‌برند. زبان شیرازی قدیم و کازرونی قدیم که حافظ و سعدی به آنها شعرهایی دارند نیز به گونه‌ای از همین گویش است که مانند زبان فارسی باقیماندهٔ زبان پهلوی جنوبی (منظور پارسی میانه است یا گویش‌های جنوبی پارسی میانه) می‌باشد. این حالت در پهلوی نیز رایج بوده است. برای نمونه مثلاً در اینگونه گویش‌ها برای گفتن مفهوم «مگر خوردی؟» می‌گویند: «مگرت خورد؟» و واک «ت» در این عبارت شناسهٔ دوم شخص مفرد است که پیش از بن فعل «خورد» آمده یا به خود بن می‌چسبد یا به کلمه‌های پیش از آن متصل می‌گردد. در کتاب پهلوی شکند گمانیک ویچار در درسیزدهم بند سی و سوم اینگونه می‌آید: «مگرت از آن درخت دانشنی‌ام گفت کو مخورید خورد؟» ترجمهٔ فارسی امروزی این جمله می‌شود: «مگر از آن درخت دانشی که «گفتم نخورید» خوردی؟» در این عبارت پارسی میانه «ت» در مگرت شناسهٔ فعل خورد در پایان جمله است و و «ام» شناسهٔ فعل گفت که در کل (ام گفت) می‌شود: گفتم.
دسته‌بندی‌ها > گویش‌های شمال غربی

گویش‌های شمال غربی: که شامل سه گویش سیوندی و کوروشی و عبدویی می‌باشد، که هرسه از خانوادهٔ زبانهای شمال غربی هستند. زبان سیوندی زبان روستای سیوند در مجاورت پاسارگاد است که زبانی بسیار قدیمی می‌نماید و شباهت‌هایی میان آن و زبان مادی وجود دارد. زبان کروشی گویشی بلوچی است و گویش عبدویی و گویش کرونی که در اطراف کازرون رواج دارد نیز از شاخه کردی است.
واژگان

| دوانی | کوزرگی | ماسرمی | فارسی |
| --- | --- | --- | --- |
| bu, bâva, bova | bovâ | bovâ | پدر |
| borâk, borâ | kâkâ | kâkâ | برادر |
| damâ, demað | dumâð | dumâð | داماد |
| ri | sirat | sirat, ri | رخ |
| mi, mel | mi | mi | موی |
| das | das | das | دست |
| :ma | :ma | mâ | ماه |
| setâ:ra | setâra | setâra | ستاره |
| ba:l | ba:l | barf | برف |
| tsâ | kâr | čâr | چهار |
| haf | haft | haft | هفت |
| yâzza | yâzza | yâzza | یازده |
| xordek | xord | kuškak | کوچک |
| te:z | tiz | tiz | تیز |
| :ze | šo | zir | زیر |
| mor | morvak | morx | مرغ |
| qalâ | qalâɣ | qalâ | کلاغ |
| gâ | gâ | gâ | گاو |
| oftâ | oš va:s | oftâ | افتاد |
| me:rezet | mirezet | mireze | می‌پزد |
| vâtser | bebâf | bevâf | بباف |
نمونه

گویش‌های فارسی - تاجیکی
کلاودیو بروک

| کلاودیو بروک | کلاودیو بروک |
| --- | --- |
زادهٔ: ۲۸ اوت ۱۹۲۷ مکزیکو سیتی
درگذشت: ۱۸ اکتبر ۱۹۹۵ مکزیکو سیتی
ملیت: مکزیک
کلاودیو بروک (اسپانیایی: Claudio Brook‎؛ ‏ ۲۸ اوت ۱۹۲۷ – ۱۸ اکتبر ۱۹۹۵) بازیگر اهل مکزیک بود.
از فیلم‌هایی که وی در آن نقش داشته‌است، می‌توان به نوبت توست که بمیری، جواز قتل، ملک‌الموت، راه شیری، باران شیطان، ترور تروتسکی، شمعون صحرا، جنجال بزرگ، بازگشت مردی به نام اسب، قصر لذت، تِـرِسا و جرونیمو اشاره کرد.
فرانچسکو د مازی

| فرانچسکو د مازی | فرانچسکو د مازی |
| --- | --- |
زاده: ۱۱ ژانویهٔ ۱۹۳۰ رم، ایتالیا
خاستگاه:  ایتالیایی
درگذشته: ۶ نوامبر ۲۰۰۵ (۷۵ سال) رم، ایتالیا
ژانر: موسیقی فیلم
پیشه(ها): آهنگساز، موسیقی‌دان و رهبر ارکستر
فرانچسکو دِ مازی (ایتالیایی: Francesco De Masi؛ ‏ ۱۱ ژانویهٔ ۱۹۳۰ – ۶ نوامبر ۲۰۰۵) آهنگساز، موسیقی‌دان و رهبر ارکستر اهل ایتالیا بود.
از فیلم‌هایی که وی در آن‌ها نقش داشته است، می‌توان به نوبت توست که بمیری، آن روز نفرین‌شدهٔ تسویه‌حساب، به خانواده قربانیان اطلاع داده نخواهد شد، حکایت‌های ناپسند، رتلر کید، عملیات سیب‌زمینی، آن قطار زرهی لعنتی، عشق نازی کمپ ۳۷، تهاجم ۱۷۰۰، فرار از برانکس، یک داستان عاشقانه و گرگ تنها، مکوئید اشاره نمود.
ریموند بوسیر

| ریموند بوسیر | ریموند بوسیر |
| --- | --- |
زادهٔ: ۳ نوامبر ۱۹۰۷
درگذشت: ۲۹ آوریل ۱۹۸۲ (۷۴ سال) پاریس
ملیت: فرانسه
سال‌های فعالیت: ۱۹۳۳–۱۹۸۲
ریموند بوسیر (فرانسوی: Raymond Bussières‎؛ ‏ ۳ نوامبر ۱۹۰۷ – ۲۹ آوریل ۱۹۸۲) بازیگر اهل فرانسه بود. وی بین سال‌های ۱۹۳۳ تا ۱۹۸۲ میلادی فعالیت می‌کرد.
از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته‌است، می‌توان به نوبت توست که بمیری، وای خدا، یوناس که در سال ۲۰۰۰ بیست‌وپنج ساله خواهد بود، بال یا ران، دروازه‌های پاریس، آلیس در سرزمین عجایب، فانی، آب‌سنگ‌های مرجانی، پاریس در تب و تاب و آخرین داوری اشاره کرد.
گوزن زرد ایرانی

| گوزن زرد ایرانی | گوزن زرد ایرانی |
| --- | --- |
گوزن زرد ایرانی نر: گوزن زرد ایرانی نر
وضعیت حفاظت: وضعیت حفاظت
 در خطر انقراض  (IUCN 3.1):  در خطر انقراض  (IUCN 3.1)
رده‌بندی علمی: رده‌بندی علمی
فرمانرو:: جانوران
شاخه:: طنابداران
رده:: پستانداران
راسته:: جفت‌سمان
تیره:: گوزن‌سانان
زیرخانواده:: گوزنیان جهان قدیم
سرده:: گوزن‌های زرد
گونه:: گوزن زرد اروپایی
زیرگونه:: D. d. mesopotamica
نام سه‌بخشی: نام سه‌بخشی
 Dama dama mesopotamica (بروک، ۱۸۷۵):  Dama dama mesopotamica (بروک، ۱۸۷۵)
مترادف: مترادف
 Dama mesopotamica:  Dama mesopotamica
گوزن زرد ایرانی (نام علمی:  Dama dama mesopotamica) زیرگونه‌ای از گوزن زرد است که در آستانه انقراض قرار داشت ولی با تمهیدات انجام شده از خطر انقراض در ایران نجات یافت. گوزن زرد در منطقه جزیره اشک احیا و سپس با افزایش جمعیت تعدادی از آنها به زیستگاه تاریخی خود در حوزه زاگرس منتقل شدند. طبق آخرین سرشماری ها در خرداد ۱۴۰۳ سازمان محیط زیست تعداد گوزن زرد ایرانی را ۳۵۰ راس اعلام کرد که حال عبور از خطر انقراض است.
بیشترین گوزن‌های زرد ایرانی در محوطه‌های محصور نسبتاً وسیعی در دشت ناز ساری، پناهگاه حیات وحش سمسکنده در ساری، جزایر اشک و کبودان دریاچه ارومیه، میان‌کتل دشت ارژن و منطقه حفاظت‌شده پریشان (دشت برم کازرون) در استان فارس نگهداری می‌کنند اما تمام این مناطق کاملاً محصور یا جزیره هستند. در برخی از باغ‌وحش‌های و مراکز تحقیقات زیستی ایران و کشورهای دیگر دنیا نیز نمونه‌هایی از این حیوان و گوزن‌های دورگه ایرانی و اروپایی وجود دارد.
پس از آنکه وجود گوزن زرد ایرانی در مناطق دز و کرخه خوزستان مسلم شد کانون وقت شکار صید در سال ۱۳۴۲ امکان زنده‌گیری و انتقال تعدادی از گوزن‌های زرد ایرانی را به مناطق جدید مورد توجه جدی قرار داد. به دنبال آن گروه مجهزی از کانون صید و شکار با همکاری باغ وحش تهران به منطقه کرخه اعزام شدند این گروه با نصب تور زنده‌گیری حیوانات به ارتفاع ۳ متر و طول ۱۰۰۰ متر الی ۱۵۰۰ متر و با استفاده از نیروی انسانی ۴۰۰ کارگر پس از ۶ هفته تلاش موفق شدند تا چهار راس گوزن زرد (۲ ماده و ۲ نر) را در جنگل اکیپه روبروی جزیره حلوه واقع در ۱۱۸ کیلومتری اهواز و ۱۵ کیلومتری شوش زنده‌گیری نمایند. در اسفند ماه همان سال نیز همین گروه در مدت ۲۴ روز ۲ راس گوزن زرد دیگر (۱ نر و ۱ ماده) را زنده‌گیری نمودند که به باغ‌وحش تهران منتقل شدند و سپس از آنجا به منطقه ای ۵۵ هکتاری در مازندران منتقل شدند.
این حیوان در اصل بومی سواحل شرق مدیترانه تا نواحی غرب ایران بود و تا سال ۱۸۷۵ میلادی نسل آن در تمامی این مناطق به جز بخش‌های جنوب غربی ایران منقرض شد. در دهه ۱۹۴۰ تصور می‌شد این حیوان به کلی منقرض شده باشد اما در سال ۱۹۵۶ مشخص شد تعداد کمی در حدود ۲۵ رأس از آنها در جنگل کوچکی در اطراف رودخانه‌های دز و کرخه باقی‌مانده‌اند. پس از آن دولت ایران سعی کرد تا با زنده‌گیری، تکثیر در اسارت و رهاسازی دوباره این گوزن‌های زرد ایرانی نسل آن‌ها را حفظ کند.
در شهریور سال ۱۳۹۶ ویدئویی در شبکه مجازی منتشر شد که نشان می‌داد یک گوزن زرد بالغ نر که در یک کانال آبرسانی کشاورزی گرفتار شده در محاصره گروهی از انسان‌ها به شکل نامناسبی مورد آزار و اذیت قرار می‌گیرد. بعد از چند روز مشخص شد که این گوزن یکی از ۳ گوزنی هست که طبق یک برنامه در زمستان ۹۵ توسط اداره کل حفاظت محیط زیست خوزستان در جنگل ملی دز رهاسازی شدند که برای تغذیه به زمین‌های کشاورزی در نزدیکی یکی از شرکت‌های کشاورزی شوشتر نزدیک شده بود. افراد خاطی شناسایی و برخورد قضایی صورت گرفت. هیچگاه به صورت رسمی اعلام نشد که گوزن زرد مذکور آیا آسیب دیده یا نه.
ویژگی‌ها

گوزن زرد ایرانی بزرگ‌تر از شوکا و کوچک‌تر از مرال (دو گوزن دیگر بومی ایران) است و خال‌های سفید روی پشت و پهلوهایش آن را کاملاً از این دو گونه گوزن متمایز می‌کند. نرها شاخ‌های بلند و نسبتاً پهنی دارند. رشد شاخ‌ها از یک سالگی به بعد شروع می‌شود، ولی شاخک‌ها از دو سالگی ظاهر می‌گردد. در اواخر فصل زمستان شاخ‌ها می‌افتند و شاخ‌های جدید بلافاصله شروع به رشد می‌کنند و در تابستان تکمیل می‌شوند. موها در فصل تابستان کوتاه است. رنگ پشت و پهلوها در این فصل زرد متمایل به قرمز و زیر بدن و کفل‌ها و دم سفید است. در قسمت پشت و پهلوها خال‌های سفید مشخصی دارد. در زمستان موها بلندتر و به رنگ خاکستری با خال‌های نامشخص است.
گوزن زرد ایرانی کمی بزرگ‌تر از گوزن زرد اروپایی است و دارای طول سر و تنه میان ۱۵۰ تا ۲۰۰ سانتی‌متر، دم ۱۶ تا ۲۰ سانتی‌متر و ارتفاع ۸۵ تا ۱۱۰ سانتی‌متر است. این پستاندار وزنی برابر با  ۱۶۰ تا ۲۰۰ کیلوگرم دارد.