میلان (اسکو)
فرهنگ، مدنیت، و ویژگی‌ها و جلوه‌های اجتماعی و فرهنگی > علما و معاریف دینی و مذهبی > خاندان سادات حسینی میلانی > نقش خانوادهٔ سادات میلانی در سیاست و تاریخ > اعلامیه‌ها و بیانیه‌های آیت‌الله میلانی

آیت‌الله سید محمدهادی میلانی یکی از چهره‌های برجسته و شناخته‌شده بین مبارزین نهضت‌های ضدحکومتی پیش از انقلاب ۱۳۵۷ بود و مخصوصاً در ماجرای انجمن‌های ایالتی و ولایتی، همراه دیگر مراجع بزرگ، فعالیت‌های چشمگیر و قابل توجهی انجام داد و به شدت با لایحهٔ مزبور به مخالفت پرداخت. از جمله در جمادی‌الثانی ۱۳۸۲ قمری در تلگراف شدیداللحنی، عواقب تصویب این لایحه را به نخست‌وزیر وقت گوشزد کرد. در بخشی از متن آن تلگراف، چنین آمده‌است:
وظیفهٔ خود می‌دانم با استمداد حضرت بقیةالله ـ ارواحنا فداه ـ برای سومین بار صریحاً اعلام بدارم تصویب‌نامهٔ دولت شما در مورد انجمن‌های ایالتی و ولایتی با عدم رعایت شرط اسلام در انتخاب‌شوندگان، و تبدیل قسم قرآن مجید به قسم به کتاب آسمانی، ملت مسلمان ایران و خاصه علمای اعلام را بی‌نهایت خشمگین ساخته‌است… تذکر می‌دهم به حکم موازین شرعی و احترام به افکار و معتقدات ملت مسلمان ایران، لازم است هر چه زودتر تصویب‌نامهٔ مزبور را لغو و برای اطلاع عموم اعلام نماید.
وی همچنین در ۲۸ بهمن سال ۱۳۴۱ شمسی (۲۲ ذی‌حجه ۱۳۸۲ قمری) طی اعلامیه‌ای، ضمن تعطیل اعلام کردن عید نوروز، اینچنین از اقدامات حکومت وقت انتقاد نمود (متن اعلامیه):
ملت مسلمان ایران، همه ساله در طلیعهٔ سال نو طبق عادات جاریه، مردم این مملکت عیدی داشته و مراسمی عمل می‌گردید، ولی با کمال تأسف آنچه در گذشته بر ملت ما گذشت، دلی شاد و خاطری آسوده باقی نگذاشت، در این مدت، هیئت حاکمه و زمام‌داران از هیچ تجاوزی به حقوق فرد و اجتماع دریغ نکرده، گستاخی را تا آنجا کشاندند که قوانین آسمانی اسلام را مورد ملعبه قرار داده و بدون توجه به خشم عمومی ملت مسلمان، به حریم احکام شرعیه که در حکم نوامیس الهی می‌باشد، تجاوز کردند و هم‌اکنون جمعی از علماء و رجال متدین و استادان و دانشجویان دانشگاه‌های مملکت در زندان به سر می‌برند، از هر طرف ابتلاء و فقر و گرسنگی ملت ما را تهدید می‌کند. بیکاری و فساد و تجاوز عمال حکومت به حقوق انسانی افراد، نقطه‌ای را خالی نگذاشته، تنها چیزی که مورد توجه نیست، حقوق ملت و مصالح آنهاست، معلوم نیست تا کی مهلت پیدا کنند و عاقبت کار به کجا برسد! روشن است در این شرایط، روحانیتی که خود را شریک غم و شادی ملت مسلمان ایران می‌داند، هرگز عید و مراسم آن را نخواهد داشت؛ جز آن‌که متوسل به اولین شخص عالم امکان، حضرت ولی‌عصر (ارواحنا له الفداء) شده و از درگاه خداوند متعال مسألت نماید در سال جاری فرجی برای ملت مسلمان و عموم برادران ایرانی روی دهد و آسایش روحی و فکری حاصل آید.
و السلام علی من اتّبع الهدی، محمد هادی الحسینی المیلانی، ۲۲ ذی‌الحجة ۱۳۸۲
او همچنین پس از شورش ۱۵ خرداد سال ۱۳۴۲ و دستگیری و زندانی شدن آیت‌الله خمینی، بدون اطلاع قبلی و به طوری که مقامات محلی خبردار نشوند، با هواپیما عازم تهران شد، اما هنگامی که هواپیما به نیمه‌های راه رسیده بود، مقامات از قضیه باخبر شدند و هواپیما را به مشهد برگرداندند. پس از آن، آیت‌الله میلانی از راه زمینی و باز بدون اطلاع مقامات، خود را به تهران رساند، و طی تلگرافی به آیت‌الله خمینی چنین نوشت:
بازداشت حضرت‌عالی و بقیهٔ آیات و حجج و مبلغین و اساتید دانشگاه و سایر اشخاص محترم باایمان در ایام عزاداری حسینی (علیه‌السلام) به جرم اظهار حق و امر به معروف و نهی از منکر، بسیار موجب تأثر است… ساکت نخواهیم نشست، بر همهٔ مسلمانان لازم است به وظیفهٔ ارادت‌مندی خود عمل نمایند و یاری و پشتیبانی کنند و هم‌آهنگی خود را اظهار بدارند تا با تأیید خداوندی، قرآن و دین و آیین از مخاطرات مصون گردد، گویا اولیاء امور می‌خواهند این مملکت جعفری را به خاک و خون کشیده، با کشتن جوانان غیور و باایمان، کشور را به دست دشمنان اسلام و قرآن بسپارند…
سید محمدهادی الحسینی المیلانی
محمدهادی میلانی در تاریخ دوم مرداد ۱۳۴۲ نیز ضمن اعلامیه‌ای مفصل در محکومیت دستگیری آیت‌الله خمینی، مظالم حکومتی را به مردم گوشزد کرد و آن‌ها را به پایداری دعوت نمود.
پس از حملهٔ مأموران حکومتی به مدرسهٔ فیضیه، آیت‌الله میلانی پیامی بدین مضمون صادر کرد:
… ما از حمله و یورش چنگیزانه به ساحت حوزهٔ علمیهٔ قم گذشتیم! از حبس و زجر رجال دینی و ملی گذشتیم! از حمله به دانشگاه و مراکز علمی ملت و سلب هر نوع آزادی فردی و اجتماعی چشم پوشیدیم! از دزدی و فساد و تباهی و تجاوز به مردمان صالح و تقویت دزدان و خیانتکاران گذشتیم! از برادرکشی‌هایی که در نقاط مملکت ترتیب داده‌اند، صرف نظر کردیم! این ننگ را کجا ببریم که مملکت اسلامی ما را دارند پایگاه اسرائیل و صهیونیست می‌کنند، و نیز افرادی را که با آنها هم‌دست‌اند، در رأس کارها قرار می‌دهند…
همچنین وی در سفری به تهران، ماهیت نهضت علما و مردم را چنین بیان می‌کند:
… من در این مسافرت به جد خود حضرت سیدالشهداء ـ علیه‌السلام ـ تأسی کرده، از جوار امن ثامن‌الحجج ـ علیه‌السلام ـ به تهران آمدم، تا به دنیا اعلام کنم این قیام و نهضت به هیچ وجه صورت ارتجاعی ندارد؛ بلکه نهضتی است که ملتی مسلمان برای مقابلهٔ حکومت‌های جابرانه، با پیشوایی مقامات عالیهٔ روحانی تعقیب می‌کند. هدف ملت مسلمان ایران این است که بیش از این به مصالح دنیایی و دینی آنان تجاوز نشود. باید حکومت مردم را به مردم سپرد و حق مردم را باید به خودشان واگذار کرد.