stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
گردشگری در ترکیه

آلانیا
گردشگران خارجی در ورودی کاخ تاریخی دلمه باغچه در شهر استانبول
گردشگری در ترکیه تا حد زیادی بر روی انواع سایت‌های تاریخی متمرکز شده‌است، و همچنان بر روی استراحت‌گاه‌های سواحل دریای اژه و دریای مدیترانه نیز متمرکز است. ترکیه یک مقصد محبوب برای فرهنگ، آبگرم و مراقبت‌های بهداشتی تبدیل شده‌است.
ترکیه در اوج خود در سال ۲۰۱۴، ۴۲ میلیون گردشگری خارجی جذب کرد، و رتبه ششمین کشور با بیشترین گردشگر خارجی را گرفت. هرچند که این تعداد در سال ۲۰۱۵ به ۳۶ میلیون کاهش یافت، و در سال ۲۰۱۶ به ۲۵ میلیون رسید. هرچند، در سال ۲۰۱۷ جذب دوباره شروع شد و تعداد گردشگرها به ۳۲ میلیون رسید.
مقصدها > استانبول

استانبول یکی از نقاط مهم گردشگری نه تنها در ترکیه بلکه در جهان است. در این شهر هزاران هتل و صنایع گردشگری‌گرا برای پذیرایی از گردشگرها وجود دارد. در بین بزرگ‌ترین شهرها و شهرستان‌های ترکیه، استانبول دارای تعداد زیادی از جاذبه‌های عمده می‌باشد که بخاطر پایتخت امپراتوری روم شرقی و امپراتوری عثمانی بود. از جمله مسجد سلطان احمد، ایا صوفیه، کاخ توپ‌قاپی، مخزن باسیلیکا، کاخ دلمه‌باغچه، برج گالاتا، بازار بزرگ، چهارسوی مصر و هتل پراپلاس. استانبول همچنان به تازگی با میزبانی از فروشگاه‌ها به یکی از بزرگ‌ترین مناطق مراکز خرید در اروپا تبدیل شده‌است، از جمله متروسیتی، آک‌مرکز و جواهرمال، که بزرگ‌ترین مرکز خرید در اروپا و هفتمین مرکز خرید بزرگ در جهان است.
در ژانویه ۲۰۱۳، دولت ترکیه اعلام کرد که بزرگ‌ترین فرودگاه جهان را در استانبول می‌سازد. این عملیات به ارزش هفت میلیارد یورو سرمایه‌گذاری شد و برنامه‌ریزی شده بود که قسمت اول یک طرح چهاربخش تا سال ۲۰۱۷ به پایان برسد.
به عنوان یک نتیجه از سقوط مداوم گردشگری در ترکیه در سال‌های اخیر، از اکتبر سال ۲۰۱۶ همان‌طور که خیابان‌های خرید قبلاً شلوغ بود و الان دیگر شلوغ نیست بازار معروف استانبول هم تعداد گردشگران آن کم شده‌است. تعداد گردشگران خارجی که از استانبول بازدید می‌کنند، در سال ۲۰۱۶ به ۹٫۲ میلیون کاهش یافته‌است که با مقایسه با سال ۲۰۱۵، ۲۶ درصد کاهش یافته‌است.
مقصدها > مقصدهای دیگر

مقصدهای دیگر بر روی تعطیلات ساحلی و کشتی تفریحی آبی، به ویژه لذت ترکیه و بازدیدکنندگان اروپای غربی، همچنین بر صنعت گردشگری ترکیه متمرکز است. بیشتر استراحت‌گاه‌های ساحلی در مناطق جنوب‌غربی و جنوبی موقعیت دارند، که به نام ریوریای ترکیه می‌باشد، به خصوص در امتداد دریای مدیترانه‌ای آنتالیا. آنتالیا همچنان به عنوان مرکز گردشگری ترکیه قبول شده‌است. شهرهای بودروم، فتحیه، مارماریس، کوش‌آداسی، چشمه، دیدیم و آلانیا از جمله شهرهای ریوریا ترکیه استند. ترکیه با داشتن ۴۳۶ ساحل پرچم‌گذاری شده آبی بر اساس اتاق‌های حمل و نقل دوم انتخاب شده‌است.
بیشتر جاذبه‌های فرهنگی در جاهای دیگر کشور شامل سایت‌های افسوس، تروآ، پرگامون، خانه باکره مریم، پاموک‌کاله، هیراپولیس، ترابزون (جایی که در آن یکی از قدیمی‌ترین صومعه‌ها یعنی صومعه سومولا موقعیت دارد)، قونیه (جایی که شاعر معروف مولوی بیشتر عمر خود را سپری کرد)، دیدیمه، کلیسای انطاکیه، پایتخت پادشاهی باستانی و مقبره سنگ سلطنتی با اکثریت آن در آماسیه، مکان مذهبی در ماردین (از جمله دیر زعفران) و شهرهای ویران شده و مناظر در کاپادوکیه می‌باشد.
دیاربکر همچنان یک شهر مهم تاریخی است، با اینکه گردشگری در مقیاس نسبتاً کوچک به علت اختلافات مسلحانه کم است.
آنکارا یک شهر قدیمی می‌باشد، و با اینکه یک شهر گردشگری نیست، معمولاً یک توقف برای کسانی است که می‌خواهند به کاپادوکیه بروند. این شهر دارای یک زندگی عالی فرهنگی است، و چندین موزه دارد. همچنان آنیت‌کابیر در آنکارا موقعیت دارد که مقبره آتاترک به‌وجودآورنده جمهوری ترکیه است.
گالیپولی و خلیج آنزاک که یک خلیج کوچک در گالیپولی است یک مکان گردشگری است.
کاپادوکیه یک منطقه ناشی از فرسایش سنگ‌های آتشفشانی نرم توسط باد و باران برای قرن‌ها است. این منطقه یک مقصد محبوب برای گردشگری است که دارای سایت‌های منحصر بفرد زمین‌شناسی، تاریخی و ویژگی‌های فرهنگی است.
انواع گردشگری > گردشگری کوهستانی

گردشگری کوهستانی در ترکیه به ویژه در کوه‌های دریای سیاه و فلات کوه‌های توروس شروع به توسعه کرده‌است. وزارت فرهنگ ترکیه ۲۶ فلات را مرکز گردشگری اعلام کرده‌است.
رتبه‌بندی گردشگری

ترکیه در یک رتبه‌بندی جهانی در سال ۲۰۱۷ جای‌گاه شانزدهم را در بین کشورها به‌دست‌آورد.
ترکیه در سال ۲۰۲۱ با اینکه درگیر کرونا بود ولی جایگاه چهارم جهان را در جذب گردشگر را کسب کرده‌است.
درآمد از گردشگری

وزیر فرهنگ و گردشگری ترکیه خبر داد که درآمد این کشور از گردشگری در ۹ ماه نخست سال ۱۴۰۱ با ۶۸ درصد افزایش نسبت به سال گذشته به حدود ۳۵ میلیارد دلار رسیده‌است.
گردشگران وارد شده به ترکیه

در سال ۲۰۲۳ یک میلیون و ۳۰۰ هزار نفر گردشگر فقط‌ برای اهداف پزشکی و درمانی به ترکیه سفر کردند. بیشترین گردشگران وارد شده به ترکیه از کشورهای زیر است:
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| رتبه | کشور | ۲۰۱۹ | ۲۰۱۸ | ۲۰۱۷ | ۲۰۱۶ | ۲۰۱۵ |
| ۱ |  روسیه | ۷,۰۱۷,۶۵۷ | ۵٬۹۶۴٬۶۳۱ | ۴٬۷۱۵٬۴۳۸ | ۸۶۶٬۲۵۶ | ۳٬۶۴۹٬۰۰۳ |
| ۲ |  آلمان | ۵,۰۲۷,۴۷۲ | ۴٬۵۱۲٬۳۶۰ | ۳٬۵۸۴٬۶۵۳ | ۳٬۸۹۰٬۰۷۴ | ۵٬۵۸۰٬۷۹۲ |
| ۳ |  بلغارستان | ۲,۷۱۳,۴۶۴ | ۲٬۳۸۶٬۸۸۵ | ۱٬۸۵۲٬۸۶۷ | ۱٬۶۹۰٬۷۶۶ | ۱٬۸۲۱٬۴۸۰ |
| ۴ |  بریتانیا | ۲,۵۶۲,۰۶۵ | ۲٬۲۵۴٬۸۷۱ | ۱٬۶۵۸٬۷۱۵ | ۱٬۷۱۱٬۴۸۱ | ۲٬۵۱۲٬۱۳۹ |
| ۵ |  گرجستان | ۱,۹۹۵,۲۵۴ | ۲٬۰۶۹٬۳۹۲ | ۲٬۴۳۸٬۷۳۰ | ۲٬۲۰۶٬۲۶۶ | ۱٬۹۱۱٬۸۳۲ |
| ۶ |  ایران | ۲,۱۰۲,۸۹۰ | ۲٬۰۰۱٬۷۴۴ | ۲٬۵۰۱٬۹۴۸ | ۱٬۶۶۵٬۱۶۰ | ۱٬۷۰۰٬۳۸۵ |
| ۷ |  اوکراین | ۱,۵۴۷,۹۹۶ | ۱٬۳۸۶٬۹۳۴ | ۱٬۲۸۴٬۷۳۵ | ۱٬۰۴۵٬۰۴۳ | ۷۰۶٬۵۵۱ |
| ۸ |  عراق | ۱,۳۷۴,۸۹۶ | ۱٬۱۷۲٬۸۹۶ | ۸۹۶٬۸۷۶ | ۴۲۰٬۸۳۱ | ۱٬۰۹۴٬۱۴۴ |
| ۹ |  هلند | ۱,۱۱۷,۲۹۰ | ۱٬۰۱۳٬۶۴۲ | ۷۹۹٬۰۰۶ | ۹۰۶٬۳۳۶ | ۱٬۲۳۲٬۴۸۷ |
| ۱۰ |  جمهوری آذربایجان | ۹۰۱,۷۲۳ | ۸۵۸٬۵۰۶ | ۷۶۵٬۵۱۴ | ۶۰۶٬۲۲۳ | ۶۰۲٬۴۸۸ |
|  | مجموع | ۵۱,۸۶۰,۰۴۲ | ۳۹٬۴۸۸٬۴۰۱ | ۳۲٬۴۱۰٬۰۳۴ | ۲۵٬۳۵۲٬۲۱۳ | ۳۶٬۲۴۴٬۶۳۲ |
مسجد اورتاکوی و پل بسفر
ساحل اولودنیز
روز جهانی صنایع دستی

روز جهانی صنایع دستی، رویدادی جهانی است که به منظور گرامیداشت هنر و خلاقیت صنعتگران و هنرمندان سراسر دنیا برگزار می‌شود. این روز فرصتی است برای شناخت بیشتر صنایع دستی و اهمیت آن‌ها در حفظ فرهنگ و اقتصاد جوامع که همه ساله در تمام کشورهای جهان جشن گرفته می‌شود. در تقویم جهانی ۱۰ ژوئن (۲۰ خرداد) هر سال روز جهانی صنایع دستی است.
صنایع دستی به محصولاتی اطلاق می‌شود که با استفاده از مواد اولیه بومی و با دست یا ابزارهای دستی ساخته می‌شوند.
تاریخچه

پس از جنگ جهانی دوم و با هدف حفاظت از هنرهای دستی، در سال ۱۹۶۴ نخستین همایش جهانی صنایع دستی در نیویورک برگزار شد. این همایش منجر به تأسیس شورای جهانی صنایع دستی شد که دبیرخانه آن در آمستردام هلند قرار دارد.
ایران، با پیشینه فرهنگی و تاریخی غنی در حوزه صنایع دستی، در سال ۱۹۶۸ به این شورا پیوست. پیشنهاد تعیین روزی به عنوان «روز جهانی صنایع دستی» توسط ایران در سال ۲۰۱۰ مطرح شد و با موافقت شورا، روز ۱۰ ژوئن (۲۰ خرداد) به این عنوان نام‌گذاری شد.
صنایع دستی در ایران

در سازمان جهانی یونسکو ۶۰۰ صنعت دستی ثبت شده است که ۴۵۰ صنعت دستی متعلق به کشور ایران است، از این تعداد ۲۸۷ صنعت متعلق به شهر اصفهان است. ایران سومین کشور تولیدکننده صنایع دستی در جهان است و وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی متولّی این بخش است.
در ایران، به مناسبت روز جهانی صنایع دستی، بازارچه‌ها و نمایشگاه‌های مختلفی در شهرها و روستاها برگزار می‌شود. این بازارچه‌ها فرصتی را برای هنرمندان و صنعتگران فراهم می‌کنند تا محصولات خود را به نمایش بگذارند و فرهنگ و هنر مناطق مختلف را به مردم معرفی کنند. برنامه‌های فرهنگی متنوعی نظیر اجرای موسیقی سنتی نیز در این رویدادها برگزار می‌شود تا اهمیت و زیبایی صنایع دستی بیشتر مورد توجه قرار گیرد.
مناطق حفاظت‌شده یون‌نان

| میراث جهانی یونسکو | میراث جهانی یونسکو |
| --- | --- |
مکان:  چین
معیار ثبت: طبیعی: vii, viii, ix, x
شمارهٔ ثبت: ۱۰۸۳
تاریخ ثبت: ۲۰۰۳
مناطق حفاظت‌شده یون‌نان یا مناطق حفاظت‌شده سه رودخانه موازی یون‌نان، با مساحت ۹۳۹٬۴۴۱٫۴ هکتار شامل کوها و رودخانه‌هاست که در سال ۲۰۰۳ در میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید. این منطقه حفاظت‌شده شامل رودخانه‌های یانگ‌تسه کیانگ و مکونگ است. میانگین بارش سالانه در آن ۴۶۰۰ میلی‌متر و حدود ۶٬۰۰۰ گونه از گیاهان، ۱۷۳ گونه از پستاندار و ۴۱۷ گونه از پرندگان در این منطقه وجود دارد.
ویتو آراجائو

ویتو آراجائو (به انگلیسی: Vito Arujau،  زادهٔ ۱ ژوئن ۱۹۹۹) یک کشتی‌گیر آزادکار اهل کشور آمریکا است.
از افتخارات وی می‌توان به کسب مدال طلا مسابقات قهرمانی کشتی جهان ۲۰۲۳ اشاره کرد.
فعالیت حرفه‌ای > قهرمانی کشتی جهان ۲۰۲۳

آراجائو در وزن ۶۱ کیلوگرم کشتی آزاد قهرمانی کشتی جهان ۲۰۲۳ بلگراد شرکت کرد، او در این مسابقات اوسیمژان داستانبک از قزاقستان، استیلیان ایلیف از بلغارستان، کودای اوگاوا از ژاپن و تایربک ژوماشبک اولو از قرقیزستان را شکست داد و به فینال رسید. وی در فینال عباس‌گادژی ماگومدف از روسیه را شکست داد و مدال طلا را بدست آورد.
چالشتر

| چالِشتُر چالِشتُر | چالِشتُر چالِشتُر |
| --- | --- |
کشور:  ایران
استان: چهارمحال و بختیاری
شهرستان: شهرکرد
بخش: مرکزی
مردم: مردم
جمعیت: ۶٬۷۲۰ در سال ۱۳۸۵
رشد جمعیت: ۱٫۹۳
تراکم جمعیت: ۱۳۰۰۰ نفر در سرشماری سال ۱۳۹۰ نفر بر کیلومتر مربع
اطلاعات شهری: اطلاعات شهری
ره‌آورد: قفل چالِشتُر و قالی چالِشتُر
پیش‌شمارهٔ تلفن: ۰۳۸۳۲۳۲
  چالِشتُر  روی نقشه ایران ۳۲°۲۲′۵۹″شمالی ۵۰°۴۷′۱۵″شرقی﻿ / ﻿۳۲٫۳۸۳۰°شمالی ۵۰٫۷۸۷۵°شرقی﻿ / 32.3830; 50.7875   :   چالِشتُر  روی نقشه ایران ۳۲°۲۲′۵۹″شمالی ۵۰°۴۷′۱۵″شرقی﻿ / ﻿۳۲٫۳۸۳۰°شمالی ۵۰٫۷۸۷۵°شرقی﻿ / 32.3830; 50.7875   
 :  
چالِشتُر یکی از نواحی منطقه دو شهرکرد در استان چهارمحال و بختیاری است. بر پایه سرشماری سال ۱۳۸۵ جمعیت چالِشتُر۶٬۷۲۰ نفر (۱٬۶۸۰ خانوار) بوده است. امروزه چالِشتُر به همراه اشکفتک و مهدیه جزء منطقهٔ دو شهرداری شهرکرد است.
وجه تسمیه

وجه تسمیه شهر چالِشتُر:
 نخست آن را مرکب از دو کلمه چالش و تر می‌دانند. این دو کلمه مشتق از فرسی کهن است چالش را به معنای گفتگو و تبادل نظر یا جنگ و ثُر را به معنای میدان یا محل بیان کرده‌اند. بدین معنی چالشتر یعنی میدان جنگ چون کوه‌های نزدیک به چالشتر در شمال شرق آن به قراول خانه مشهور است و آثار به جای دیده‌بانی در آن نمایان است معنی فوق برای این روستا قوت بیشتری دارد زیرا مهاجرین و افرادی که از ناحیه اصفهان قصد حمله و غارت و هجوم به چهارمحال را داشته‌اند ناگزیر از محل باریکه ای در رودخانه زاینده رود که در نزدیکی شهر سامان بوده و امروز پل زمانخان بر آن واقع است می‌گذشته‌اند و بعد از گذر از شهر سامان اولین مکانی که بر سر راه در دشت شهرکرد بوده چالشتر و به عنوان سه راه چهارمحال از این قسمت بوده است و بعید نیست که جنگ‌هایی در این محل صورت گرفته است. که آن را چالِشتُریعنی میدان جنگ نامیده‌اند.
دین و زبان

دین مردم منطقه چالِشتَر اسلام و مذهب آنها شیعه اثنی عشری است زبان مردم منطقه چالشتُر فارسی است.
موقعیت جغرافیایی و خصایص وضع موجود بافت چالِشتُر

این منطقه در ۸ کیلومتری شمال شهرکرد واقع و از منطقه معروف تاریخی و حکومتی و صنعتی نامی چهارمحال می‌باشد. در شمال به فاصله ۱۶ کیلومتری آن شهر سامان و در غرب آن دشت لار و دشت مهدیه و شهرکرد در جنوب و جنوب شرقی چالشتر واقع گردیده است.
هر چند که ساختمانهای نوساز و به سبک جدید در منطقه گسترشی یافته ولی بقایای قدیمی تا حدی محسوس است به نقل بزرگان درو تا دور منطقهٔ چالشتر را حصاری تشکیل می‌داده که دارای چهار درب بوده که یک درب آن مربوط به دروازه نافچ و درب دیگر آن مربوط به دروازه سورشجان و درب دیگر مربوط به دروازه شهر یعنی به طرف شهرکرد بوده است و درب دیگر به طرف شهر سامان بوده و این قلعه دارای۲۲برج و بارو بوده که ارتفاع آنها ۵ متر و قطر برجها و دیوار ۳ متر بوده است.
این قلعه طوری ساخته شده بود که خانه خان و مسجد در وسط آن قرار داشته و مشرف به چهار دروازه بوده و علت اینکه خانه خان در وسط قلعه بوده به لحاظ امنیت و کنترل قلعه توسط خان بوده. ضمناً ورود و خروج در روز آزاد و در شب کلیه چهار دروازه آن بسته و رفت و آمد ممنوع بوده است
چالشتر در ۵۱ درجه و ۴۸ دقیقه طول شرقی و ۳۲ درجه و ۲۲ دقیقه عرض شمالی در ارتفاع ۲۰۸۰ متر از سطح دریا در فاصله ۸ کیلومتری شمال غرب شهرکرد واقع است. بافت اصلی روستا دردل قلعه واقع شده است اغلب تخریب و واحدهای مسکونی جدید در خارج قلعه ساخته شده است اکنون علاوه بر اطراف قلعه منطقه در حول واحدهای مسکونی شرکت سهامی زراعی سابق و عموماً در شمال و در اطراف جاده ارتباطی شهرکرد در حال توسعه فیزیکی است.
شاعران چالِشتُر

به نقل از بزرگان و اندیشمندان این روستا حدوداً ۲۷۰ شاعر داشته است که معروف‌ترین آنها محمد زمانخان معروف به آقا محمد خان شهباز - حاجی ابوالفتح ابن حاجی ابوالقاسم معروف به آثم، احمد خان سالار مفخم، عباسقلی حکیم آذر چالِشتُری، ارباب علی چالِشتُری، حاج محمد  مهدی خان آزاده چالِشتری، دبیر اجلال ریاحی چالِشتُری، محمود خان ستوده می‌باشد
صنعت

صنعت چالشتر شهرت جهانی دارد و استادان زیادی در رشته‌های قالی‌بافی، گلیم، جاجیم، حریر بافی، صنایع فلزی و دستی مثل اسلحه سازی، خاتم کاری، منبت کاری، مشبک بری، قفل‌سازی مشغول به کار بوده‌اند و امروزه فقط کار قفل سازی و قالی‌بافی دنبال می‌شود.
آب و هوای چالِشتُر

آب و هوای چالشتر از اوایل پاییز تغییر کرده و از اواسط آبان ماه سرما آغاز می‌شود. سردترین ماه‌های سال دی و بهمن و گرمترین ماه‌های سال تیر و مرداد است میزان بارندگی زیاد از آبان ماه شروع و تا اواخر فروردین ماه ادامه دارد. اعتدال هوا از اواخر اردیبهشت ماه آغاز و تا اواسط تیر ماه رو به گرما می‌رود. از اردیبهشت تا آبان جزء ماه‌های خشک و ماه‌های آذر، دی، بهمن، اسفند یخبندان به می‌رود و در زمستان چون این روستا بادهای جنوب غربی و غرب قرار گرفته و سوز و سرما دارد.
تاریخ

مؤلف مرآت البلدان در شرح نواحی «چهارمحال» نویسد: از قرای ناحیه «رار» یکی قریه «چالِشتُر» است که قلعه‌ای آجری است و ۲۲ برج دارد و هر دهنه برج را هشتاد ذرع با برج دیگر فاصله است. از بناهای مرحوم حاجی محمد رضاخان چالِشتُری می‌باشد و در آنجا بناهای عالی و عمارت‌های بسیار خوب است که بیش از ۳۰ هزار تومان خرج عمارات شده. دویست خانوار جمعیت و یک رشته قنات دارد که هشت سنگ میرآبی آب ازآن جاری است و هر سال صد خروار زمین بذرافشان را مشروب می‌نماید. حمام و مسجد و تیمچه و بازارچه و دکاکین و آسیا دارد و ۳۹۰ تومان مالیات دیوانی آنجاست و شش نفر سرباز هم می‌دهد. (مرآت البلدان ج ۴ صص ۵۱–۵۲)
در فرهنگ جغرافیائی ایران نوشته شده است: «... دهی است از دهستان لار (رار) بخش حومه شهرستان شهرکرد که در ۸ هزارگزی شمال باختر شهرکرد و یک هزارگزی راه عمومی شهرکرد به چالشتر واقع شده. جلگه و کوهستانی و معتدل است و ۳۲۶۱ تن سکنه دارد. آبش از قنات و چشمه و محصولش غلات می‌باشد. شغل اهالی زراعت و گله داری و صنایع دستی قالی بافی و قفل‌سازی است. یک باب دبستان و یک عمارت سرپوشیده و قلعه قدیمی دارد.
آثار تاریخی > قلعهٔ تاریخی چالشتر

مجموعه قلعه تاریخی چالِشتُر، که به قلعه خانی مشهور می‌باشد، ۱۲۰ سال پیش در چالشتر احداث شد و در یکی از سرستون‌های سنگی این مجموعه، تاریخ ساخت آن به سال ۱۳۲۱هجری قمری حک شده است. قلعه چالِشتُر در استان چهارمحال و بختیاری، تلفیقی از معماری دوران قاجار با معماری اروپایی است که با ستون‌هایی ایستاده از سنگ و نقش برجسته‌های دیدنی خودنمایی می‌کند.
قلعه چالِشتُر، در پنج کیلومتری شهرکرد به عنوان یک اثر باشکوه از نظر معماری و هنری حجاری در ایران است. این قلعه، در منطقه چالشتر واقع شده که در دوره صفویه مرکز حکمرانی چهارمحالی‌ها بوده که به وسیله کلانتران روستاها و مناطق تحت سیطره خود را کنترل می‌کردند و پس از انتصاب حسین قلی خان به عنوان ایلخان بختیاری، در اواسط حکومت ناصرالدین شاه، حکمرانان این منطقه از حاکمیت بر چالشتر خلع و به زمین داران بزرگ تبدیل شدند.
مجموعه تاریخی چالِشتُر، شامل: سردر سنگی، خان نشین، اندرونی، حمام، انبارها و اصطبلها است و قلعه عیانی و خان‌نشین این مجموعه تاریخی دارای ۳۸ ستون سنگی با سر در و ایوان می‌باشد. ازاره سنگی منقوش این مجموعه قلعه شامل: نقوش افسانه‌ای و اسطوره‌ای، زندگی روزمره، گل و گیاه، گل و گلدان، گل و مرغ، نقوش پیچش گیاهی و نقوش فرشته است و این نقوش به صورت ماهرانه و زیبا خلق شده و در برخی موارد به صورت برجسته حجاری شده است. در این قلعه، اندرونی با یک دالان به قسمت خان‌نشین ارتباط داشته و ایوان آن دارای ۱۰ ستون سنگی است و ایوان با آجرکاری و کاشی معرق در لچکی‌ها و پیشانی بنا با ازاره‌های سنگی منقوش شامل: درختان تاک، گل و گلدان، گل و مرغ و سرو و کاج تزئین شده است. اتاق‌های این مجموعه قلعه نیز، با نقوشی به سبک نقاشی لندنی که تلفیقی از هنر نقاشی ایرانی و غربی است، مزین است و این سبک نقاشی که در دوره قاجار به اوج خود می‌رسد، شامل: نقوش گل و گلدان، افسانه لیلی و مجنون و نقوش اسلامی شامل: یوسف و زلیخا به همراه خط نوشته‌ای از آیات قرآن است.
در بخشی از سر درهای این مجموعه قلعه، همچنین معماری سنتوری که به صورت مثلثی شکل با نقوشی به سبک شیر و شکر است، به چشم می‌خورد و حمام قلعه تاریخی چالِشتُر نیز مزین به کاشی آبی فیروزه‌ای و سفید سربی بوده است. سقف اندرونی این قلعه، به صورت قابهایی از چوب گردو است و درها و پنجره‌های اتاق‌های این مجموعه نیز از جنس چوب گردو به صورت گره چینی شده می‌باشد و این مجموعه قلعه دارای پنج ایوان است و پنج اتاق نیز در اندرونی آن وجود دارد و در مجموع دارای ۴۰ ستون است.
آثار تاریخی > خانه اسحاقی‌ها

خانهٔ اسحاقی‌ها در محلهٔ نوکندی‌ها داخل قلعهٔ چالشتر قرار داشته است. هم‌اکنون در عرض ۳۲ درجه و ۱۹ دقیقه و طول ۵۰ درجه و ۵۱ دقیقه استان چهار محال و بختیاری – شهر شهرکرد – منطقهٔ چهار – پشت موزهٔ مردم‌شناسی، خانه ای قرار دارد، که بنا به گفتهٔ اهالی و ساکنان سابق اش همان خانهٔ اسحاقی است. از آنجا که تعیین تاریخ دقیق ساخت ابنیه به دلیل طولانی بودن زمان ساخت بناها در گذشته و تکمیل آنها در دوره‌های گوناگون کاری است غیرممکن. ولی برای خانه اسحاقی‌ها فقط می‌توان گفت با توجه به تاریخ ساخت خانه خان در چالشتر و خانه‌های آزاده و خانه منزوی که قدیمی تر از بنای مورد مطالعه ما هستند به‌طور تقریبی می‌توان دوره ساخت بنای خانه اسحاقی‌ها را دراواخر دوره قاجاریه و اوایل دوره پهلوی تخمین زد. خانه اسحاقی از جمله آثاری از میراث فرهنگی ایران است که به لحاظ ویژگیهای تاریخی و معماری خاص خود واجد ارزش می‌باشد. شاید مهم‌ترین این ویژگی‌ها این باشد که بنا علی‌رغم آنکه به نسبت بسیاری از آثار شهر و کشور متاخر است لیکن ارتباط تنگاتنگی با معماری بومی کشور و شهر شهرکرد دارد؛ یعنی محصول زمانی است که معماری بومی سرزمین ایران در حال فراموشی بوده و معماری وارداتی جایگزین می‌گردد. از جمله ویژگیهایی که خانه اسحاقی را واجد اهمیت می‌سازد یکی تعلق آن به بافت تاریخی چالشتر می‌باشد و موقعیت قرارگیری آن به نحوی است که در محدوده بافت تاریخی شهر قرار دارد و به سهولت می‌تواند در مسیر گردشگری شهری قرار گیرد. علاوه بر دلایل ذکر شده در رابطه با ضرورت حفاظت میراث معماری و شهرسازی، آگاهی از این موضوع که سرمایه‌های فرهنگی کشور در روند رو به رشد میل به تجدد -که در طی سده اخیر فزونی یافته- در معرض خطر نابودی کالبدی و مفهومی قرار دارند تأکید دیگری بر ضرورت موضوع حفاظت است؛ زیرا بیم آن می‌رود که در آینده نه چندان دور، دیگر اثری از میراث فرهنگی که سند سهم هر ملت در شکل‌گیری تمدن بشری است، برجای نماند. همچنین اهمیت این ثروت عظیم نه تنها درقالب یادگارهای تاریخی، که به عنوان زیرساختی در توسعة درون زای منطقه و کشور نیازمند توجه است. خاصه توجه به این موضوع که اثر مورد بررسی، در بافت تاریخی و زنده شهری قرار گرفته که خود واجد ارزش بسیار است.
آثار تاریخی > خانه ریاحی نسب‌ها

خانهٔ ریاحی نسب‌ها
از زمان ساخت خانه اطلاعات دقیقی در دست نیست. ولی چون این خانه در بافت تاریخی قرار گرفته است می‌توان زمان ساخت آن را با ساخت قلعه همزمان یا دورتر از آن دانست.
با توجه به اطلاعاتی که از کتاب تاریخ و جغرافیای چهارمحال به دست آمده بانی اولیه قلعه به‌طور قطع معلوم نیست ولی قلعهٔ دوم با روکش آجری با خشت‌ها و آجرهای قطور و وزین از مرحوم حاج محمدرضا خان می‌باشند که متصل به همان قلعهٔ قدیمی صفوی است و درواقع یک بنا و یک بارو و دیوار محسوب می‌شود که زیر آن گل و خشت و روی آن آجر است که می‌توان آن را از آثار باستانی و ملی محسوب کرد.
تاریخ این بنا از قراری که بر دیوار آن ثبت شده ۱۲۶۲ قمری است و بدیهی است این تاریخ اتمام آن است طوری که آقای آزاده ذکر نموده‌اند در اشعاری که در آنها تاریخ ذکر شده (حروف ابجد) تاریخ یک هزار و دویست و پنجاه و کسری ذکر گردیده است و تاریخ دیوارها بعد از نصب دروازه‌ها و تزئینات و ساختمان سنگرها بوده است.
با توجه به این مطالب می‌توان تاریخچه ای برای این بنا حدس زد که احتمالاً در دورهٔ صفوی ساخته شده است.
خانه آزاده چالِشتُر

خانهٔ آزادهٔ چالِشتُر، قدیمی‌ترین ساختمان مسکونی استان چهارمحال و بختیاری، با ۱۲۰۷ متر مربع که در سال ۱۲۰۶ ه-ق ساخته شده است. خانهٔ آزاده، قدیمی‌ترین خانهٔ استان چهارمحال و بختیاری، خانه ای که هنوز زنده است.
خانه ای در مجاورت قلعهٔ چالِشتُر، خانه ای در مجاورت مسجد جامع چالِشتُرخانه ای در مجاورت "سرپوشیده"(قدیمی‌ترین جای چالِشتُرکه دیگر اثری از آن نیست)، خانه ای در نزدیکی مدرسهٔ فرید خانه ای تاریخی که در آن می‌توان رد پای صفویه، زندیه و قاجاریه را یافت. درب ورودی خانهٔ آزادهٔ چالِشتُر که بر سنگ نوشتهٔ سر در آن تاریخ ۱۳۰۷ه-ق (تاریخ ساخت جبههٔ جنوبی وشرقی خانه) ثبت شده است. خانه ای که روزگاری محفل شاعران و عارفان بوده، چرا که هنوز عارفانه و عاشقانه‌های بسیاری را می‌توان بر در و دیوارش دید. و حتی بر لب حوض اش، عصرگاهان و سحرگاهان شنید. خانه ای که هنوز ازساکنان قدیمی اش،"حجی خان"(حاج مهدی خان آزادهٔ
 چالِشتُری) و اجداد او، به نیکی یاد می‌کند. جبههٔ غربی خانهٔ آزادهٔ چالِشتُر، در مجاورت "سرپوشیده"، بهاره نشین با سقف‌های دوپوش، اتاق‌های گوشواره ای و "برج نقاشی"که دیگر اثری از آن نیست. خانه ای که هنوز مشبک پنجره‌هایش به هم گره خورده‌اند، بی هیچ میخی
مشبک هائی که هنوز آن شیشه‌های معمائی ر ا در آغوش گرفته‌اند. شیشه هائی که هنوز از بیرون بی‌رنگ اند و از درون رنگارنگ و تماشائی.
پنجره هائی که هنوز، روزها، رنگین کمان زندگی را بر "رف" اتاق‌ها می‌نشانند و شب‌ها، مهتاب را در سه کنج خانه می‌خوابانند. پنجره هائی مشبک و گره چینی شده، ارسی هائی رنگارنگ، با شیشه هائی ریز و درشت، که هنوز به اشعار ثبت شده بر چهارجوب شان گوش فرا می‌دهند، چرا که بیهوده نگفته‌اند که:"مستمع، صاحب سخن را بر سر شوق آورد." پنجره هائی که هنوز به حیاطی پر گل، چشم دوخته‌اند تا مگر بهاریه‌های سال‌های دور را دوباره زمزمه کند.
خانه ای که بهاربندش گم شده است،
خانه ای که برج نقاشی اش گم شده است،
خانه ای که همسایه ی"سرپوشیده"اش گم شده است،
خانه ای که حتی آئینه کاری‌هایش نیز گم شده است.
هنر معرق و منبت و کاربندی همراه با پنجره هائی مشبک و گره چینی شده و ارسی‌ها با شیشه‌های ریز و درشت رنگارنگ
خانه ای که با همهٔ این اوصاف، باز ناشکر و نا سپاس نیست. چرا که هنوز با "سردرب" و دالان و "هشتی" و "مطبخ" اش نفس می‌کشد.
چرا که هنوز با معرق کاری‌ها، منبت کاری‌ها و کاربندی‌هایش نفس می‌کشد.
چرا که هنوز با گچ بری‌ها، نقاشی‌های دیواری و هنرهای روی چوب اش نفس می‌کشد.
چرا که هنوز با "پستو خانه"و اتاق های"گوشواره"ای اش نفس می‌کشد.
چرا که هنوز با یاد "زنده یاد"‌های درگذشته اش، همان"ساکنان خوب قدیمی اش"، نفس می‌کشد.
چرا که هنوز با نام و یاد و کلام خدا، که برای همیشه بر "سردر"ش نقش بسته است، نفس می‌کشد:
هو الله
بسم الله الرحمن الرحیم
انا فتحنا لک فتحا مبینا
نصر من الله و فتح قریب
خانه ای با بخاری هائی دیواری که همچنان خمیازه می‌کشند، آنچنان که گفته‌اند:
دهان گشاده بخاری به سان بی ادبان
رسانده کار به جایی که چوب می‌خواهد
کلیسای مسروپ مقدس، اهواز

| کلیسای مِسروپ مقدس | کلیسای مِسروپ مقدس |
| --- | --- |
کلیسای مسروپ مقدس: کلیسای مسروپ مقدس
دین: دین
وابستگی: کلیسای حواری ارمنی
استان: استان خوزستان
رهبری: خلیفه‌گری ارامنه اصفهان
مکان: مکان
مکان: محدوده سرای دادرس در خیابان معمار زاده بازار نادری، اهواز
شهرداری: شهرستان اهواز
موقعیت در ایران: موقعیت در ایران
مختصات: ۳۱°۱۹′۲۱٫۵۹۴۰۰۰۱۰۰۰۰۲″ شمالی ۴۸°۴۱′۶٫۵۴۰۰۰۰۱۰۰۰۰۰۵″ شرقی﻿ / ﻿۳۱٫۳۲۲۶۶۵۰۰۰۰۲۷۷۷۹۳۱°شمالی ۴۸٫۶۸۵۱۵۰۰۰۰۰۲۷۷۷۵۲۶۳°شرقی﻿ / 31.32266500002777931; 48.685150000027775263
معماری: معماری
گونه: کلیسا
سبک: معماری ارمنی
آغاز ساخت: دوره پهلوی
پایان ساخت: 1968
fa (in English: Expected satiety): fa
کلیسای مِسروپ مقدس (سورْب مِسروپ) (به ارمنی: Սուրբ Մեսրոպ եկեղեցի) بنایی است در اهواز که مربوط به دورهٔ پهلوی می‌باشد. این کلیسا در خیابان شهید موسوی (حافظ) قرار دارد.
تاریخ

کلیسای مسروپ مقدس توسط «ترداد داویدیان» در سال ۱۳۴۷ خورشیدی که در شرکت ملی نفت مشغول به کار بوده طراحی و ساخته شد.
خاچاطور نرسیسیان

| خاچاطور نرسیسیان | خاچاطور نرسیسیان |
| --- | --- |
اطلاعات پس‌زمینه: اطلاعات پس‌زمینه
زاده: ۲۴ دسامبر ۱۹۲۳ آرماویر، جمهوری فدراتیو سوسیالیستی روسیه شوروی
خاستگاه: ارمنستانی
درگذشته: ۱۲ نوامبر ۲۰۰۱ (۷۷ سال) ایروان، ارمنستان
پیشه(ها): نوازنده کمانچه و ترانه‌پرداز
ساز(ها): کمانچه
محل تحصیل: مدرسه شماره ۱۴ نار-دوس  کالج دولتی موسیقی رومانوس ملیکیان
جوایز:  
 :  
خاچاطور روبنی نرسیسیان (ارمنی: Խաչատուր Ռուբենի Ներսիսյան؛  زادهٔ ۲۴ دسامبر ۱۹۲۳ - درگذشته ۱۲ نوامبر ۲۰۰۱) نوازنده کمانچه، ترانه‌پرداز اهل ارمنستان بود. وی بین سال‌های - تا - میلادی فعالیت می‌کرد.
زندگی‌نامه

وی در ۲۴ دسامبر ۱۹۲۳ در آرماویر به دنیا آمد و از مدرسه شماره ۱۴ نار-دوس و کالج دولتی موسیقی رومانوس ملیکیان فارغ‌التحصیل گشت.  همچنین برندهٔ جوایزی همچون هنرمند شایسته ارمنستان شوروی و چهره هنری شایسته ارمنستان شوروی (۱۹۷۷) شده است. وی در ۱۲ نوامبر ۲۰۰۱ در سن ۷۷ سالگی در ایروان درگذشت.
یودیت باواریایی

| یودیت | یودیت |
| --- | --- |
ملکه فرانک‌ها و امپراتریس امپراتوری مقدس روم : ملکه فرانک‌ها و امپراتریس امپراتوری مقدس روم 
سلطنت: ۸۱۹–۸۴۰
زاده: ۸۰۵
درگذشته: ۱۹ آوریل ۸۴۳
آرامگاه: باسیلیکای سنت مارتن در تور، فرانسه
همسر: لویی پارسا
فرزند(ان): ژیزل شارل تاس
دودمان: کارولنژی
پدر: ولف، کنت آلتدورف
مادر: هدویگ، دوشس باواریا
یودیت (به آلمانی: Judith) که به یودیت باواریایی نیز معروف است (زادهٔ ۸۰۵ – درگذشتهٔ ۱۹ آوریل ۸۴۳) دومین همسر لویی پارسا و به‌واسطهٔ ازدواجش با او ملکهٔ فرانک‌ها و امپراتریس امپراتوری مقدس روم از ۸۱۹ تا ۸۴۰ بود.