stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
کتو ای

کتوای (به انگلیسی: kathoey) و در زبان تای กะเทย یا لیدی‌بوی (به انگلیسی: ladyboy) یک اصطلاح است که در فرهنگ تایلندی به تراجنسیتی‌ها یا مردان زن‌نمای همجنس‌گرا گفته می‌شود. کتوای‌ها را به عنوان جنسیت سوم می‌شناسند. اصطلاح ladyboy توسط اروپایی‌ها به کتوای‌ها نسبت داده شده‌است که و به عنوان یک اصطلاح شناخته شده در جنوب شرق آسیا استفاده می‌شود.
توصیف کلی

اصطلاح کتوای را نمی‌توان معادل اصطلاح تراجنسی قرار داد. دو اصطلاح برای کتوای‌ها وجود دارد. یکی sao praphet song به معنای ترنس زن یا شخصی که خود را زن میداند و phet thi sam به معنای جنسیت سوم.
محققی به نام پیتر جکسون بیان می‌کند اصطلاح کتوای ابتدا برای افراد دوجنسه استفاده می‌شده اما در قرن بیستم از این اصطلاح برای توصیف مردان مبدل‌پوش استفاده می‌شود
مباحث اجتماعی

کتوای‌ها عمدتاً در مشاغلی فعالیت می‌کنند که زنان مربوط است مانند کار در فروشگاه‌ها، رستوران‌ها، سالن‌های زیبایی و همچنین کارخانه‌ها. همچنین کتوای‌ها به کارهایی دیگر همچون کار در کاباره‌ها و مراکز توریستی و تن‌فروشی نیز مشغول هستند.
کتوای‌ها در فرهنگ تایلند بسیار شناخته شده‌تر و مقبول‌تر از تراجنسیتی‌ها در فرهنگ غرب یا هیجراها در فرهنگ هند هستند. بسیاری از مدل‌ها، بازیگران یا خواننده‌ها در تایلند کتو ای هستند، همچنین مجلات و روزنامه‌ها برندگان مسابقات زیباترین زن و زیباترین کتو ای را در کنار هم قرار می‌دهند. این موارد محدود به شهرها نیست بلکه کتو ای‌ها در روستاها نیز هستند و مسابقات زیباترین کتو ای نیز به عنوان مسابقات محلی در روستاها برگزار می‌شود.
در فرهنگ تایلند اعتقادی به نام کارما وجود دارد و بعضی از مردمان تایلند اعتقاد دارند علت کتو ای گناهان فرد در زندگی گذشته است به همین علت فرد را لایق ترحم می‌دانند، نه سرزنش.
کتو ای‌ها با مسایل اجتماعی و حقوقی زیادی مواجه می‌شوند. خانواده‌ها از اینکه فرزندشان یک کتو ای شود احساس سرخوردگی می‌کنند. اما به هر حال کتو ای‌ها مقبولیت بیشتری در تایلند نسبت به باقی کشورهای آسیایی دارند.
پیشرفت‌های اخیر

در سال ۱۹۹۳ کالج تربیت معلم تایلند یک محدودیت نیمه رسمی را به اجرا در آورد که طی آن همجنس‌گرایان (که شامل کتو ای‌ها هم می‌شود) اجازه ثبت نام در دوره‌های آموزشی برای کودکستان و مدارس ابتدایی را ندارند. در ژانویه ۱۹۹۷ موسسه rajabhat (موسسه ناظر بر کالج‌های تایلند) اعلام کرد این محدودیت از ابتدای سال تحصیلی ۱۹۹۷ در تمامی کالج‌های تایلند لازم‌الاجرا است. این محدودیت در سال‌های پس از اینکه وزیر آموزش و پرورش عوض شد، از بین رفت
در سال ۱۹۹۶ یک تیم ورزشی والیبال به نام زنان آهنی (به انگلیسی: iron ladies) که از همجنسگرایان و کتو ای‌ها تشکیل شده بود برنده مسابقات ملی تایلند شدند. دولت تایلند به خاطر وجهه کشور در جوامع بین‌الملل از حضور دو کتو ای در تیم و بازی‌های بین‌المللی جلوگیری کرد.
یکی از کتو ای‌های مشهور فردی به نام نانگ تام است. وی یک بوکسور تایلندی است. او لباس‌های زنانه می‌پوشد و از هورمون استفاده می‌کند و زمانی که وارد رینگ مسابقه می‌شود با آرایش و موهای بلند است و گاهی حریفان شکست خورده خود را می‌بوسد. وی در سال ۱۹۹۹ از بوکس کناره گیری کرد(در این زمان وی تحت جراحی تغییر جنسیت قرار گرفت) اما همچنان در نقش مربی فعالیت می‌کرد. وی در سال ۲۰۰۶ به صحنه رقابت بازگشت.
در سال ۲۰۰۴ مدرسه‌ای به نام Chiang Mai Technology یک سرویس بهداشتی مجزا برای کتو ای‌ها اختصاص داد و بر روی آن از ترکیب نماد مرد و زن استفاده کرد. کتو ای‌ها در این مدرسه باید لباس مردانه بپوشند اما می‌توانند آرایش موی زنانه داشته باشند 
در سال ۲۰۰۶ پیشنهادی برای اضافه شدن جنسیت سوم به مدارک شناسایی و پاسپورت‌ها در تایلند ارائه شد.
در سال ۲۰۰۷ دولت تایلند بیان کرد در صورتی که کتو ای‌ها جراحی تغییر جنسیت را انجام دهند می‌توانند مدارک شناسایی خود را تعویض کنند .
یک کتو ای(دست راست) و یک زن فیلیپینی (دست چپ) در پاتایا
نانگ تام بوکسور تایلندی
ویشیوانکا

پرترهٔ زنی در ویشیوانکای اوکراینی، ۱۸۲۱ میلادی
ساختار بنیادی جامه
ویشیوانکا (به اوکراینی: вишива́нка)، (به بلاروسی: вышыванка) نامی عامیانه برای پیراهن گل‌دوزی‌شده در لباس‌های ملی اوکراینی و بلاروسی است. ویشیوانکای اوکراینی با ویژگی‌های گل‌دوزی محلی خاص گل‌دوزی اوکراینی متمایز می‌شود.
ویشیوانکا در لباس سنتی زنان روسی با سارافونی که شامل یک دامن بلند کامل است که درست زیر بازوها با بندهایی آویزان است یا یک نیم تنهٔ بسیار کوتاه که آن را روی شانه‌ها محکم می‌کند.
ریشه‌شناسی

در ترجمه‌های انگلیسی متون اوکراینی، کلمهٔ «گل‌دوزی اوکراینی» یک وام‌واژه است. همان‌طور که کیلت (دامن اسکاتلندی) در مورد منشأ اسکاتلندی خود صحبت می‌کند، یا موکاسین‌ها به میراث بومیان آمریکا نسبت داده می‌شوند، ویشیوانکا نیز با افتخار مردم اوکراین را تعریف می‌کند.
در اوکراین > گل‌دوزی

مقالهٔ اصلی: گل‌دوزی اوکراینی
گل‌دوزی یک عنصر اساسی از لباس محلی اوکراین در هر دو جنس است.: ۱۶ ویشیوانکای اوکراینی با ویژگی‌های گل‌دوزی محلی خاص گل‌دوزی اوکراینی متمایز می‌شود:
ویشیوانکا نه تنها از منشأ اوکراینی خود صحبت می‌کند، بلکه از منطقهٔ خاصی که در آن ساخته شده‌است نیز صحبت می‌کند. چشم زیرک می‌توانست با لباس‌هایی که بر تنش بود، تشخیص دهد که از کجا آمده‌است؛ بنابراین گل‌دوزی یک صنعت مهم در اوکراین است و تکنیک‌های مختلفی برای مطابقت با سبک‌های محلی با الگوها و رنگ‌های خاص خود وجود دارد. به‌طور سنتی، نخ را طبق فرمول‌های محلی با استفاده از پوست، برگ، گل، انواع توت‌ها و غیره رنگ می‌کردند. به این ترتیب، محیط محلی به معنای واقعی کلمه در رنگ گل‌دوزی منعکس می‌شود.

— جی جی گورگا، پژواک‌هایی از گذشته: سینمای شاعرانهٔ اوکراین و حالت قوم نگاری تجربی.
در گل‌دوزی اوکراینی، رنگ‌های سیاه، قرمز و سفید پایه هستند و زرد، آبی و سبز مکمل هستند.: ۲۷۸.
در قلمرو اوکراین، گل‌دوزی قبلاً در قرن پنجم پیش از میلاد وجود داشت و آفرینشی از هنرهای زیبای سکاها بود.: ۱۸ اوکراین به دلیل گل‌دوزی بسیار هنری خود در سراسر جهان مشهور است.: ۱۶ امروزه برای گل‌دوزی مهم است که از هنر عامیانه به عنوان منبعی بدون دگرگونی کوک یا رنگ استفاده کند، زیرا هر تغییری باعث بی‌ارزش شدن یک تکهٔ گل‌دوزی و تحریف آن می‌شود.: ۲۷۸.
در اوکراین > تأثیر هنری > سایر لباس‌های ملی

لباس‌های روسیهٔ جنوبی، که تمایل به لباس‌های روشن و چند رنگی را نشان می‌دهد، مطمئناً تحت تأثیر لباس‌های رنگارنگ اوکراینی پس از ورود تعدادی قابل توجه از مهاجران اوکراینی به این منطقه از قرن هفدهم میلادی قرار گرفته‌است.
در اوکراین > تأثیر هنری > مد سطح بالا

در طول هفتهٔ مد پاریس ۲۰۱۵ میلادی، طراح مد اوکراینی، ویتا کین در مجلهٔ وُگ و هارپرز بازار به دلیل معرفی ویشیوانکاها به‌عنوان طرح‌های سبک بوهمیایی مدرن که نمادهای مُدی چون: آنا دلو روسو، میروسلاوا دوما و لئاندرا مدینه را به خود جلب کرد، مطرح شد. این طراح، پیراهن ویشیوانکا را به یک نسخهٔ مدرن‌تر تبدیل کرد. او شکل سنتی را حفظ کرد، اما گل‌دوزی را با قرض گرفتن برخی از عناصر از روشنیک اوکراینی و منسوجات خانگی تغییر داد.
مجلهٔ وُگ در شمارهٔ ماه مه خود در ایالات متحدهٔ آمریکا نوشت که ویشیوانکا «امواج زیادی از کشور اروپای شرقی ایجاد کرده‌است». تایمز لندن اعلام کرد که «مطلوب‌ترین لباس تابستان امسال [۲۰۱۶ میلادی] است» و به زودی نیویورک تایمز به خوانندگان توصیه کرد که این مد «برترین لباس تابستان» را تهیه کنند. میلانی تیری، هنرپیشهٔ فرانسوی، در جشنوارهٔ فیلم کن ۲۰۱۶ میلادی یک ویشیوانکا پوشید. ملکه ماکسیمای هلند نیز هنگام بازدید از بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۱۶ میلادی یک لباس ویشیوانکا پوشید.
در اوکراین > معنی > باورهای سنتی

ویشیوانکا به عنوان طلسم برای محافظت از شخصی که آن را پوشیده‌است استفاده می‌شود و داستانی را تعریف می‌کند. الگویی هندسی که در گذشته با افزودن نخ‌های قرمز یا سیاه به نخ روشن بافته می‌شد، و بعداً با گل‌دوزی تقلید شد و اعتقاد بر این بود که قدرت محافظت از شخص را از هر آسیبی دارد. اصطلاحی در اوکراین به کار برده می‌شود: (به اوکراینی: Народився у вишиванці) که به این صورت ترجمه شده‌است که: «او با پوشش ویشیوانکا به دنیا آمد». این اصطلاح برای تأکید بر شانس و توانایی کسی برای زنده‌ماندن در هر شرایطی استفاده می‌شود.
در اوکراین > معنی > میهن‌پرستی

آرشیدوک ویلهلم اتریش یک وطن‌پرست اوکراینی بود که پوشیدن ویشیوانکا را ترجیح می‌داد و به همین دلیل در زبان اوکراینی با نام واسیل ویشیوانی (ریحان گل‌دوزی‌شده) شناخته می‌شد. میدان ویشیوانوهو به افتخار او در شهر لویو نامگذاری شد.
ویشیوانکا و سایر نمادهای ملی پس از تظاهرات مردمی میدان اروپا در اوکراین بسیار محبوب شدند، از جمله در جوامع ال‌جی‌بی‌تی+ که نشان از تعلق خود به ملت داشتند.
در اوکراین > معنی > جشن

«روز ویشیوانکا» در سال ۲۰۰۶ میلادی توسط دانشجویی به نام لسیا ورونیوک در دانشگاه ملی چرنیوتسی آغاز شد و به تدریج به عنوان روز جهانی ویشیوانکا بین‌المللی شد. و در سومین پنجشنبهٔ ماه مه، جشن گرفته می‌شود. در نظر گرفته شده‌است که همه اوکراینی‌ها در سراسر جهان، صرف نظر از مذهب، زبانی که صحبت می‌کنند یا محل زندگی آن‌ها، متحد شود. این یک تعطیلات فلش ماب است که به هیچ تعطیلی رسمی یا روز عید متصل نیست. در این روز بسیاری از اوکراینی‌ها برای نشان دادن تعهد به اندیشهٔ هویت ملی، اتحاد و نمایش میهن‌پرستی خود لباس‌های ویشیوانکا می‌پوشند. مقامات دولتی، از جمله مقامات شهرداری، دادگاه، و مقامات دولتی و رئیس دولت، ممکن است که در جشن شرکت کنند.
در سال ۲۰۱۸ میلادی، مورد استیناف وزارت توسعهٔ اقتصادی و بازرگانی اوکراین تحقیقی را انجام داد و به نتایج زیر رسید:
ترکیب کلمهٔ «روز ویشیوانکا» به معنای تعطیلاتی است که به پارچه‌های گل‌دوزی شده هویت ملی اوکراینی اختصاص یافته و به عنوان نام جشن آگاهی ملی اوکراینی، میهن‌پرستی و روح اتحاد مردم که نمادی از ویشیوانکای اوکراینی است، وارد فرهنگ اوکراینی شده‌است.
ترکیب کلمهٔ «روز ویشیوانکا» در ذهن شهروندان تنها پیوستگی را تداعی می‌کند - تعطیلات اختصاص داده شده به ویشیوانکا که در اوکراین و اکنون نیز در خارج از کشور هر سال در یک روز خاص از ماه مه جشن گرفته می‌شود. تعطیلات روز ویشیوانکا معنایی نمادین پیدا کرده و در حال حاضر یک رویداد بین‌المللی است که اندیشهٔ هویت اوکراینی را در جهان گسترش می‌دهد، فرهنگ و سنت‌های اوکراینی را رایج می‌کند، به شکل‌گیری آگاهی ملی اوکراین، پرورش میهن‌پرستی و اتحاد مردم اوکراین کمک می‌کند. […]
جشن روز ویشیوانکا هر ساله با مشارکت شهروندان، سازمان‌های غیردولتی، مقامات دولتی برگزار می‌شود و به‌طور گسترده توسط جامعه با پوشیدن ویشیوانکا و ترتیب دادن رویدادهای مختلف جشن گرفته می‌شود.
آرشیدوک ویلهلم با پوشش ویشیوانکا
بایرام دوردیف

| اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی |
| --- | --- | --- | --- |
زادروز:  ۱۷ مارس ۱۹۶۰ ‏(۶۴ سال)
زادگاه:  عشق‌آباد
پست:  مدافع
باشگاه‌های حرفه‌ای*: باشگاه‌های حرفه‌ای*
| سال‌ها |  باشگاه‌ها |  بازی† |  (گل)† |
| ۱۹۷۳–۱۹۸۵ |  باشگاه فوتبال کپه‌داغ عشق‌آباد |   |   |
دوران مربیگری: دوران مربیگری
۱۹۸۸–۱۹۸۹:  باشگاه فوتبال کپه‌داغ عشق‌آباد (دستیار)
۱۹۹۰–۱۹۹۶:  باشگاه فوتبال کپه‌داغ عشق‌آباد
۱۹۹۲–۱۹۹۶:  تیم ملی فوتبال ترکمنستان
۱۹۹۷:  باشگاه فوتبال اسپارتاک سمی
۲۰۰۲:  تیم ملی فوتبال ترکمنستان (دستیار)
۲۰۰۲:  باشگاه فوتبال کپه‌داغ عشق‌آباد
۲۰۰۴–۲۰۰۵:  باشگاه فوتبال صنعت نفت آبادان
۲۰۰۷–۲۰۱۰:  FC Talyp Sporty
۲۰۱۲:  باشگاه فوتبال آخال
۲۰۱۳:  باشگاه فوتبال آلتین عصر
۲۰۱۴:  FC Talyp Sporty
۲۰۱۹:  تیم ملی فوتبال زیر ۲۳ سال ترکمنستان
 تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است. :  تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است. 
بایرام دوردیف (انگلیسی: Baýram Durdyýew؛ زادهٔ ۱۷ مارس ۱۹۶۰) بازیکن سابق و مربی فوتبال اهل ترکمنستان است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده است می‌توان به باشگاه فوتبال کپه‌داغ عشق‌آباد اشاره کرد.
کدورت

استانداردهای کدورت با مقیاس‌های ۵، ۵۰ و 500 NTU
توریدگی یا کدورت یا توربیدیتی (به انگلیسی: Turbidity) به گل آلودی یا کدر بودن یک سیال گفته می‌شود که ناشی از تعداد زیادی از ذرات منفرد است که معمولاً به چشم غیر مسلح نامرئی هستند، مانند دود در هوا. اندازه‌گیری کدورت یک آزمون کلیدی در تعیین کیفیت آب است.
سیالات می‌توانند حامل مواد معلق جامد با ابعاد مختلفی باشند. برخی از مواد معلق به اندازه کافی بزرگ و سنگین هستند که در صورت ساکن قرار گرفتن مایع به سرعت به انتهای ظرف رسیده و ته‌نشین می‌شوند (مواد جامدات ته‌نشین شونده)، اما ذرات کوچک بسیار کند آرام می‌گیرند یا در صورتی که نمونه به‌طور منظم آشفته شود یا حامل ذرات کلوئیدی باشد به هیچ عنوان ذرات ته‌نشین نمی‌شوند. همین ذرات جامد کوچک هستند که باعث کدر شدن مایع می‌شوند.
اندازه‌گیری کدورت (یا مه آلودگی) در جامدات شفاف مانند شیشه یا پلاستیک نیز کاربرد دارد. در تولید پلاستیک، مه آلودگی به عنوان درصد نوری که بیش از ۲٫۵ درجه از جهت نور دریافتی منحرف می‌شود تعریف می‌شود.
عوامل

کدورت آب آزاد ممکن است ناشی از رشد فیتوپلانکتون‌ها باشد. فعالیت‌های انسانی مانند ساخت و ساز، معدن و کشاورزی، که باعث تخریب زمین می‌شود به دلیل رواناب و هوای طوفانی می‌تواند منجر به سطح رسوبات بالا شود. مناطقی که مستعد ابتلا به فرسایش هستند و نیز مناطق شهری، مقدار زیادی از کدورت را به آبهای مجاور اضافه می‌کنند از طریق آلودگی آب طوفان از سطوح سخت مانند جاده‌ها، پل‌ها و پارکینگ‌ها. بعضی از صنایع مانند معادن، استخراج معادن و بازیافت زغال‌سنگ می‌توانند حجم زیادی از ذرات کلوئیدی را تولید کنند.
در آب آشامیدنی، هر چه میزان کربنات بالاتر باشد، خطر ابتلا به بیماری‌های دستگاه گوارش بالاتر می‌باشد. این امر به ویژه برای افراد با سیستم ایمنی ضعیف مشکل‌زا است زیرا آلودگی‌هایی مانند ویروس‌ها یا باکتری‌ها می‌توانند به مواد جامد معلق متصل شوند. مواد جامد معلق با ضدعفونی آب به‌وسیلهٔ کلر مقابله می‌کنند، زیرا ذرات جامد به عنوان سپر برای ویروس‌ها و باکتری‌ها عمل می‌کنند. مواد جامد معلق می‌توانند از باکتری‌ها در مقابل استریلیزه سازی با اشعه ماوراء بنفش (UV) نیز محافظت کنند.
آب باران کدر
شهرستان تنکابن

| شهرستان تُنکابُن | شهرستان تُنکابُن |
| --- | --- |
اطلاعات کلی: اطلاعات کلی
کشور:  ایران
استان: مازندران
مرکز شهرستان: شهر تنکابن
سایر شهرها: شیرود، نشتارود، خرم‌آباد
بخش‌ها:  مرکزی  نشتا  خرم‌آباد  کوهستان 
نام‌های پیشین: تنکا، فیض، دِیلَم خاصه، محال ثلاث، شهسوار سال تاسیس شهرداری شهسوار ۱۳۰۴ ش
اداره: اداره
فرماندار: حکمت داج‌لیری (معاون استاندار و فرماندار ویژهٔ تنکابن)
حوزهٔ انتخابیه: تنکابن، رامسر و عباس‌آباد نماینده مردم در مجلس: سید شمس‌الدین حسینی شهردار= محمد ابراهیم لاریجانی به عنوان سی و سومین شهردار از بدو تاسبس شهرداری تنکابن( شهسوار قدیم)  در سال ۱۳۰۴
مردم: مردم
جمعیت: ۱۶۶٫۱۳۲ نفر در سال ۱۳۹۵
جغرافیای طبیعی: جغرافیای طبیعی
مساحت: ۱۷۴۰ کیلومتر مربع
ارتفاع از سطح دریا: ۲۰- متر
آب‌وهوا: آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه: ۱۶ درجه سانتیگراد
بارش سالانه: ۱۱۰۰ تا ۱۵۰۰ میلی‌متر
روزهای یخبندان سالانه: تقریباً ۲۰ روز
داده‌های دیگر: داده‌های دیگر
پیش‌شمارهٔ تلفن: (۵۴۲۸ الی ۵۴۲۱)–۰۱۱  (۵۴۳۹ الی ۵۴۳۲)–۰۱۱
وبگاه: فرمانداری تنکابن
شهرستان تنکابن (تلفظپرونده:Tonekabon.ogg) یکی از شهرستان‌های استان مازندران در شمال ایران است. این شهرستان از سمت غرب با شهرستان رامسر، از شمال با دریای مازندران، از شمال شرقی با شهرستان عباس‌آباد، از شرق با شهرستان کلاردشت و از جنوب با رشته کوه‌های البرز، شهرستان طالقان و منطقه الموت همسایه است.
مرکز این شهرستان شهر تنکابن است و این شهر مرکز فرمانداری ویژه تنکابن می‌باشد. اهالی این شهرستان به گویش تنکابنی و زبان‌های فارسی و مازندرانی و گیلکی گویش می‌کنند و از محصولات مهم آن می‌توان به انواع مرکبات، کیوی، برنج و چای اشاره کرد.
شهرستان تنکابن پنجمین شهرستان پر جمعیت مازندران و پرجمعیت‌ترین شهرستان غرب مازندران است.
این شهرستان مرکز باغ‌های کیوی و پرتقال و چای است و همچنین یکی از بزرگ‌ترین مراکز پروش و صادرکننده انواع گل‌ها و گیاهان زیبا و زینتی است. شهرستان تنکابن با دارا بودن مراکز متعدد پرورش ماهی در شیرود، دوهزار و … قطب پرورش ماهی ایران است و همچنین مرکز تحقیقات ماهیان سردابی کل کشور است.
جمعیت کل شهرستان تنکابن بر اساس آخرین سرشماری در سال نود و پنج ۱۶۶٫۱۳۲ نفر بوده‌است. بخش مرکزی آن با ۹۹٫۱۹۰ نفر (که از این بین جمعیت شهر تنکابن ۵۵٫۴۳۴ نفر و شهر شیرود ۱۱٫۳۷۷ نفر می‌باشد)، بخش خرم‌آباد با ۴۱٫۰۰۶ نفر و بخش نشتا با ۲۵٫۹۳۵ نفر ساکنان کل شهرستان تنکابن را تشکیل می‌دهند.
در حال حاضر بیشتر اهالی استان مازندران این شهرستان را با نام شهسوار می‌شناسند. در دوران پهلوی شهر جدیدالتأسیس شهسوار مرکز «منطقه تنکابن» گردید که پس از انقلاب اسلامی دوباره به تنکابن تغییر نام داد. در زمان سلطنت قاجاریان، خرم‌آباد مرکزیت منطقه تنکابن و مرکز محال‌ثلاثه در عصر حاکمیت خاندان خلعتبری بر این منطقه بوده‌است. در دوران زندیان، افشاریان، صفویان و در زمان الحاق منطقهٔ تنکابن از رویان به دیلمستان این منطقه با نام دِیلَم‌خاصه شناخته می‌شد و مرکز آن «تنکابن» بود که در دوران صفویان به نام فیض هم خوانده می‌شد ولی قبل از الحاق از رویان به دیلمستان، تمام این منطقه با نام تَنکابن شناخته می‌شد. پیشتر از آن و در دوران باستان، این منطقه و مرکز آن تَنکا نام داشت.
ایران
از دژ تنکا تا شهرستان تنکابن

تَنکا شهری بزرگ و دژ مانند با حصار و روئی سخت و محکم در غرب طبرستان در ناحیه رویان بوده‌است. این شهر پس از کسب رونق و اشتهار، به ویژه در زمان ضعف حکومتگران علوی، مرکزیت سیاسی را که سال‌های طولانی به «رویان» اختصاص داشت را متعلق به خود کرد. حکام منطقه فرامین خود را از دژ تنکا به نواحی اطراف جاری می‌ساختند. در سال ۵۶۰ قمری نیروهای رویان و دیلمان هم پیمان شدند و نزد ملک اردشیر رفتند، سپس اردشیر به ترتیب به آمل، کجور، کلار و تنکا لشگرکشی نموده و مردمان این ولایات را مطیع خود کرد. در سال ۷۸۹ قمری به دستور امرای گیلان به حدود «تنکا» حمله گردید، خانه‌ها را غارت کردند و قلعه را آتش زدند. چندی پس از نابودی قلعه تَنکا شهری پایین‌تر از خرابه‌های شهر قدیمی ساخته شد و به «پایین تنکا» یا تنکابن موسوم گشت. کم‌کم این نام به تمام سرزمین‌هایی که حکام محلی را تشکیل می‌داد، تعمیم یافت. به‌طور کلی منطقهٔ تنکابن از قرن هفتم در زمان الحاق از رویان به دیلمستان (ناحیه‌ای مستقل بین طبرستان و گیلان) با نام دِیلَم‌خاصه شناخته می‌شد. این منطقه در زلزله سال ۸۸۹ قمری آسیب فراوان دید، به شکلی که بسیاری از عمارتهای آن، از جمله قصر و حمام‌های آن، ویران شد و آنچه باقی ماند ترمیم شدنی نبود. مرکز دیلم خاصه در زمان حکومت صفویان، فیض یا تنکابن نام داشت و نقاط جلگه‌ای منطقه و پایین دست رودخانه، «شهسوار» خوانده می‌شد. این منطقه در دوران حکومت افشاریان و زندیان بیشتر با همان نام دیلم‌خاصه شناخته می‌گردید. پس از الحاق دوباره به طبرستان در زمان سلطنت قاجاریان، خرم‌آباد مرکز منطقه تنکابن و مرکز محال‌ثلاثه (تنکابن، کلارستاق، کجور) در عصر حاکمیت خاندان خلعتبری بر این منطقه بوده‌است. در دوران پهلوی شهر جدیدالتأسیس شهسوار مرکز این منطقه گردید. این نام پس از انقلاب اسلامی بار دیگر به تنکابن تغییر یافت.
طبق تقسیمات کشوری، منطقه تنکابن تا قبل از سال ۱۳۰۸ شمسی از شهرستان املش تا انتهای شهرستان نوشهر را در بر می‌گرفت. رودسر و املش در سال ۱۳۰۸ ش، چالوس و نوشهر در سال ۱۳۲۵ ش، رامسر در سال ۱۳۶۴ و عباس‌آباد در سال ۱۳۸۸ شمسی به ترتیب از منطقه تنکابن جدا شدند.
وجه تسمیه > تنکابن و شهسوار

در زمان قاجار ناحیتی به نام تنکابن وجود داشت که این ناحیه تنکابن از لنگا تا سختسر امتداد داشت و مرکز تنکابن شهری به نام خرم آباد بود و از شهسوار به عنوان بندری در شمال تنکابن یاد شده است که در نزدیکی خرم آباد قرار داشت ولیکن پس از روی کار آمدن رضاشاه مرکز تنکابن از شهر خرم آباد به شهر شهسوار تغییر یافت و رضاشاه نام ناحیه تنکابن را نیز تغییر داد و در حقیقت نام یک روستا را روی یک ناحیه گذاشت و از آن پس کل ناحیه تنکابن شهسوار نامیده میشد و شهرستان تنکابن نیز به شهرستان شهسوار تغییر نام داد ولیکن پس از انقلاب نام شهرستان شهسوار به نام سابق خود یعنی شهرستان تنکابن تغییر یافت ولیکن نام شهر شهسوار که از ابتدا نیز شهسوار نامیده میشد به تنکابن تغییر نام یافت در حقیقت شهر تنکابن نام حقیقی اش شهسوار است ولیکن تنکابن نام شهرستان هست که مرکز آن شهسوار است همانطور که سوادکوه نام شهرستان است ولیکن پل سفید نام مرکز شهرستان سوادکوه است.
تغییر نام شهرستان ها و شهرها یکی از کارهای رضاشاه بوده برای مثال رضاشاه نام شهر استرآباد را به گرگان تغییر داد در حالی که گرگان نام شهری در نزدیکی شهر گنبد کاووس بود یا اینکه رضاشاه نام شهر بارفروش را به بابل و نام شهر مشهدسر را به بابلسر تغییر داد در حالی که نام بابل در حقیقت از نام رودخانه ای به نام بابلرود گرفته شده است.
وجه تسمیه > تنکابن

در گذشته‌ای دور و در طول تاریخ غالب ذکر نام مناطق شمالی ایران، آمارد بوده‌است ولی ظاهراً نخستین بار در اواخر قرن هشتم ه‍ـ. ق، مرعشی در کتاب تاریخ گیلان و دیلمستان از لفظ تنکابن برای این منطقه نام برده‌است. احتمالاً این نام از نام «قلعه تُنکا» گرفته شده‌است که اولیاء اللّه آملی در حدود سال ۷۲۴ خورشیدی آن را در کتاب تاریخ رویان ضبط کرده بود.
در مورد وجه تسمیه تنکابن نظریهٔ دیگری نیز بیان شده؛ تنکابن یا تنک آب بن یعنی جائیکه جلگه ساحلی دریای کاسپین تنک می‌شود. در زبان مازندرانی «تنک» به معنی اندک و کم است. آن قسمت از ساحل دریا که اندک از بن کوه فاصله دارد به عبارت دیگر آن قسمت از ساحل دریا که با پهنای کمی از بن آب ظاهر شده‌است تنک آب بن یا تنکابن نامیده شده‌است. البته دلیل دیگری نیز برای فلسفه این نام بیان شده که به علت تابستان‌های شرجی و طاقت فرسا و همچنین زمستان تقریباً سرد منطقه و شرایط کشاورزی در این آب و هوا از واژه «تن کاه» به معنی کاهنده جسم و تن برای سختی تعبیر از تن کاه بن به تنکابن درآمده است.
در زبان مازندرانی و بنابر کتاب سفرنامه مازندران و استرآباد، پسوند بُن به معنی «پایین» می‌باشد که در اسامی مکان‌های زیادی در شمال کشور وجود دارد. در نتیجه تنکابن به معنی پایین تنکا یا زیر تنکا می‌باشد. به نوشته رابینو تنکابن به معنای «پایین تنکا» است؛ که پس از آن و در دوران اسلامی دیلمستان یا دیلم خاصه نامیده شد.
وجه تسمیه > شهسوار

سلاطین صفوی برای تقویت قوای منطقه تنکابن جهت فتح نهایی گیلان و خاتمه دادن به اغتشاشات بین طوایف این حدود، به کوچ عشایر جنگجوی کرمانشاه به منطقهٔ تنکابن اقدام نمودند. از جمله ایل‌هایی که در زمان سلطنت شاه طهماسب اول به این منطقه کوچانده شدند، ایل کرد روزکی و ایل شهسواران روزکی بودند. ایل کرد روزکی به ریاست و ایلخانی شرف الدین علی بدلیسی در دو سوی شرق و غرب سخت‌سر و پیرامون آن و در پایین دست شمالی رودخانه مرزی (رود سرخانی) مستقر شدند تا جبهه کیاییان گیلان را از سوی شرق گیلان در فشار گذارند تا در صورت حمله ارتش قزلباش از طریق دره سفید رود به گیلان، پیروزی بدست آید. طایفه شهسواران ایل روزکی نیز در نقاط جلگه‌ای منطقهٔ تنکابن و مصب رودخانه مرزی (رودخانهٔ نمکاوه رود) سکونت یافتند تا مرزبان تنکابن در برابر تهاجمات ملوک رستمدار (کجور و کلارستاق) باشند. نام شهسوار نیز از آن دوران به این منطقه داده شد. در دوران پهلوی نیز شهر جدیدالتأسیس شهسوار مرکز منطقه گردید که پس از انقلاب اسلامی به نام قدیمی آن تنکابن تغییر پیدا کرد.
گویش تنکابنی

در منطقه تنکابن هر سه زبان فارسی و مازندرانی و گیلکی رایج است.
در واقع مهاجران کجوری، کلارستاقی، عباس‌آبادی به زبان مازندرانی و مهاجران لنگرودی، رودسری و اشکوری به زبان گیلکی گویش می‌کنند ولیکن مردم بومی تنکابن (شهسوار)، خرم‌آباد و نشتارود به گویش تنکابنی سخن می‌گویند. برخی از زبانشناسان گویش تنکابنی را غربی‌ترین گویش زبان مازندرانی دانسته‌اند که با زبان گیلکی درآمیخته است، برخی نیز این گویش را شرقی‌ترین گویش زبان گیلکی دانسته‌اند که با زبان مازندرانی درآمیخته است و برخی از زبانشناسان این گویش را به دلیل درامیختگی با دو زبان مازندرانی و گیلکی، یک گویش مجزا از این دو زبان دانسته‌اند.
گویش تنکابنی از هر دو زبان مازندرانی و گیلکی تأثیرات فراوانی پذیرفته‌است و در مقابل ویژگی‌های منحصر به فردی دارد که آن را هم از لحاظ ساختاری و هم واژگانی از این دو زبان متمایز می‌کند.
گویش تنکابنی > تفاوت ساختاری

| فارسی معیار | مازندرانی (لهجه ساری) | مازندرانی (لهجه چالوس) | گویش تنکابنی (لهجه شهسواری) | گیلکی (لهجه رشت) |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| دخترها دارند می‌روند | kijāon dare šone | kijâšon dare šene | kijâšon dare bušon | korān šon daren |
| دخترها داشتند می‌رفتند | kijāon dai šine | kijâšon dave šine/kijâšon dare šemane | kijâšon dabon bušon | korān šon dobon |
| به تو گفتم | tere boteme | tere boteme | tere bagutom | tere bogoftom |
| کار کردم | kâr hâkerdeme | kār hākurdeme | kâr hakerdom | kâr bokodom |
گویش تنکابنی > تفاوت و شباهت‌های واژگانی

| فارسی معیار | مازندرانی | گویش تنکابنی | گیلکی |
| --- | --- | --- | --- |
| پسر | ریکا | ریکا/ وچه | وچه/ ری/ ریکه |
| دختر | کیجا | کیجا | کور/ لاکو/ کلیکا |
| بزرگ | گت | گت | پیله |
| گربه | بامشی/ پیچا | پیچا | پیچا/ پیچه |
| بچه | وچه | وچه | زاک |
| اردک | سیکا/ بیلی | بیلی | بیلی/ بلی |
| گنجشک | میچکا | ملجه | ملجه/ چی چی نی |
| مورچه | ملیجه | ملیج دانه | پیتار |
| خفاش | شوپر | شوپری | شوپر |
| شپش | اسپیج/ اسبیج | اسبیج | سوبوج |
| گاو | گو | گو | گو/ گاب |
| گفتم | بوتمه / باتمه / بگوتمه | بگوتم | بگوفتم / بوتم |
| کردم | هاکردمه / هکردمه | هکردم | بوکودم / بوودم |
مختصات و مشخصات جغرافیایی > مختصات جغرافیایی

شهرستان تنکابن یکی از شهرستان‌های استان مازندران است که در غرب این استان واقع شده و مرکز آن از نظر جغرافیایی در ۵۰ درجه و ۸۸ دقیقه در ازای خاوری و ۳۶ درجه و ۸۲ دقیقه پهنای شمالی و ۲۰ متر پایین‌تر از سطح دریای آزاد قرار دارد.
این شهرستان از شمال به دریای مازندران، از غرب به شهرستان رامسر، از شمال شرقی به شهرستان عباس‌آباد، از شرق به شهرستان کلاردشت، از جنوب به الموت و سلسله جبال البرز محدود می‌شود و بر اساس آخرین تقسیمات کشوری در سال ۱۳۹۵ مساحت این شهرستان بالغ بر ۱۷۴۰ کیلومتر مربع است.
شهر تنکابن در مسیر راه رشت–چالوس واقع شده‌است.
مسیرهای دسترسی و راه‌های ارتباطی:
راه تنکابن–الموت به درازای ۱۱۵ کیلومتر
راه تنکابن–رامسر به درازای ۲۵ کیلومتر
راه تنکابن–چالوس به درازای ۵۵ کیلومتر
راه تنکابن–عباس‌آباد به درازای ۲۵ کیلومتر
راه تنکابن–کلاردشت به درازای ۵۵ کیلومتر
راه تنکابن–شانه تراش به درازای ۴۳ کیلومتر
راه تنکابن–جنت رودبار به درازای ۷۰ کیلومتر
راه تنکابن–قزوین به درازای ۱۹۰ کیلومتر
تقسیمات کشوری و جمعیت‌شناسی

| استان | شهرستان | بخش‌ها | دهستان‌ها | شهرها (مرکز)* | جمعیت شهرستان (۱۳۹۵) | جمعیت شهرستان (۱۳۹۰) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| مازندران | تنکابن | مرکزی | گلیجان | تنکابن* شیرود | ۱۶۶٫۱۳۲ | ۱۵۳٫۹۴۰ |
| مازندران | تنکابن | مرکزی | میر شمس‌الدین | تنکابن* شیرود | ۱۶۶٫۱۳۲ | ۱۵۳٫۹۴۰ |
| مازندران | تنکابن | نشتا | تمشکل | نشتارود | ۱۶۶٫۱۳۲ | ۱۵۳٫۹۴۰ |
| مازندران | تنکابن | نشتا | کترا | نشتارود | ۱۶۶٫۱۳۲ | ۱۵۳٫۹۴۰ |
| مازندران | تنکابن | خرم‌آباد | بلده | خرم‌آباد | ۱۶۶٫۱۳۲ | ۱۵۳٫۹۴۰ |
| مازندران | تنکابن | خرم‌آباد | بلده شرقی | خرم‌آباد | ۱۶۶٫۱۳۲ | ۱۵۳٫۹۴۰ |
| مازندران | تنکابن | کوهستان | میاندامان | - | ۱۶۶٫۱۳۲ | ۱۵۳٫۹۴۰ |
| مازندران | تنکابن | کوهستان | دو هزار | - | ۱۶۶٫۱۳۲ | ۱۵۳٫۹۴۰ |
| مازندران | تنکابن | کوهستان | سه هزار | - | ۱۶۶٫۱۳۲ | ۱۵۳٫۹۴۰ |
تقسیمات کشوری و جمعیت‌شناسی > شهرها

تنکابن (شهسوار)
شیرود
نشتارود
خرم‌آباد