عمر بن خطاب

«عمر» به اینجا تغییرمسیر دارد. برای دیگر کاربردها، عمر (ابهام‌زدایی) را ببینید.
| عمر بن خطاب | عمر بن خطاب |
| --- | --- |
 فاروق  ابو حفص  :  فاروق  ابو حفص  
«عمر فاروق» در خوشنویسی اسلامی، ایا صوفیه: «عمر فاروق» در خوشنویسی اسلامی، ایا صوفیه
دومین خلیفه خلفای راشدین: دومین خلیفه خلفای راشدین
خلافت: ۱۳–۲۳ ه‍.ق (۱۰ سال) ۲۳ اوت ۶۳۴ تا ۳ نوامبر ۶۴۴
پیشین: ابوبکر
جانشین: عثمان بن عفان
: 
زاده: ۵۹۰–۵۸۶ میلادی   (۴۰ سال قبل هجرت) مکه، حجاز
درگذشته: ۲۶ ذی الحجه ۲۳ هجری ۷ نوامبر ۶۴۴ میلادی مدینه، حجاز، خلافت راشدین (ترور توسط پیروز نهاوندی)
آرامگاه: مدینه - مسجدالنبی
همسران:  زینب بنت مظعون  ام کلثوم بنت جرول  قریبه بنت ابی‌امیه  جمیله بنت ثابت  عاتکه بنت زید  لیله بنت عثمان  ام حکیم بنت حارث بن هشام  ام کلثوم بنت علی  یا بنت ابی‌بکر[مورد مناقشه ]
فرزند(ان):  عبدالله  عبیدالله  زید  حفصه  عاصم  عبدالرحمن  عیاض  فاطمه  رقیه 
پدر: خطاب بن نفاعی
مادر: حنتمه بنت هشام بن مغیره
امضاء: 
عمر بن خطاب (به عربی: أبوحفص عمر بن الخطاب العدوی القرشی) (۵۸۲/۵۸۳–۶۴۴ میلادی - ۴۰ قبل از هجرت - ۲۳ هجری قمری) ملقب به عمر فاروق یا عمر، صحابهٔ محمد، از فرماندهان نظامی در سپاه صدر اسلام و خلیفه دوم از خلفای راشدین بود. مورخین تاریخ اسلام گاهی وی را خلیفه عمر اول و عمر بن عبدالعزیز را عمر دوم می‌نامند. عمر که خویشاوند قریشی و بعدها داماد او شد، در ابتدا با محمد مخالفت کرد. پس از مسلمان شدنش در سال ۶۱۶، او اولین مسلمانی بود که آشکارا در کعبه نماز خواند. عمر تقریباً در تمام جنگ‌ها و لشکرکشی‌ها در زمان محمد که به خاطر قضاوت‌هایش لقب فاروق را به او اعطا کرده بودند، شرکت کرد. پس از مرگ محمد در ژوئن ۶۳۲، عمر با ابوبکر (خلافت ۶۳۲–۶۳۴) به عنوان اولین خلیفه بیعت کرد و تا اوت ۶۳۴ به عنوان نزدیکترین مشاور خلیفه اول بود، ابوبکر در حال مرگ عمر را به عنوان جانشین خود معرفی کرد.
در دوران حکومت عمر بن خطاب گستردگی سرزمین اسلامی به شکل بی‌سابقه‌ای وسیع شد و بیشتر سرزمین‌های تحت حکومت ساسانیان به‌جز طبرستان، دو سوم امپراتوری روم شرقی را در بر می‌گرفت. حملات وی به شاهنشاهی ایران در دوران ساسانی در مدت کمتر از ۲ سال موجب سقوط این دودمان گردید. بنابر برخی منابع عمر از قدرتمندترین خلیفه‌ها در میان خلفای راشدین و نیز یکی از بزرگ‌ترین و تأثیرگذارترین فرمانروایان مسلمان در تمام طول تاریخ است. دوران خلافت وی از ۲۳–۱۳ هجری/۶۴۴–۶۳۴ میلادی است. وی دومین خلیفه از خلفای راشدین بود که تحت فرمان او، سپاهیان عرب، سرزمین بین‌النهرین و سوریه را فتح نموده و نیز استیلای بر ایران و مصر را آغاز کردند. بر اساس سنت یهود، عمر ممنوعیت یهودیان توسط مسیحیان را کنار گذاشت و آنها را به اورشلیم راه داد و ممنوعیت عبادت آنها را برچید. عمر در سنت اسلامی اهل سنت به عنوان یک حاکم بزرگ عادل و مظهر فضایل اسلامی مورد احترام است. اهل سنت او را دومین صحابی بزرگ محمد بعد از ابوبکر می‌دانند، این در حالی است شیعیان نگاهی منفی به او دارند.
پس از مهاجرت نخستین مسلمانان به مدینه که در سال ۶۲۲ میلادی انجام گردید، عمر به همراه دوست نزدیکش ابوبکر به یکی از مشاوران نزدیک محمد بدل شدند. در این سال جایگاه عمر در حکومت اسلامی به رهبری محمد، با ازدواج محمد بن عبدالله با حفصه دختر عمر ازدواج کرد. براساس منابع از جمله صحیح بخاری و صحیح مسلم، وی در ماجرای روز پنجشنبه نقش کلیدی داشته است.
در به خلافت رسیدن ابوبکر پس از مرگ محمد، عمر بن خطاب نقش مهمی را ایفا نمود. جانشینی ابوبکر که اهل مکه بود برای مسلمانان مدینه خوشایند نبود. در این گزینش تلاش عمر در قانع کردن و قبولاندن این جانشینی برای اهالی مدینه، نتیجه‌بخش بود. ابوبکر به عمر اطمینان ویژه‌ای داشت و او را جانشین خود قرار داد. عمر بن خطاب نخستین کسی بود که خود را امیرالمؤمنین نامید.
عمر در سراسر گستره حکومت اسلامی قوانین و سیاست‌های خود را در کنترل داشت و اصول حکومتی را برای حاکمان ولایات و سرزمین‌های تسخیر شده یادآوری می‌نمود. ساختار این اصول حکومتی و حقوقی در برخی از حکومت‌های پس از او همچنان پابرجا بود. عمر بن خطاب ۱۰ سال پس از به خلافت رسیدن در مرکز حکومت اسلامی (مدینه) در سال ۶۴۴ میلادی توسط شخصی ایرانی به نام پیروز نهاوندی کشته شد. بنا بر دانشنامه بریتانیکا، عمر حاکمی نیرومند، سختگیر در برابر متخلفان، پرهیزگار و خشن بود. اهل سنت به دلیل دادگری و اقتدارگرایی او احترام ویژه‌ای برای او قائل هستند. شیعیان معتقد هستند در رویداد غدیر خم محمد، علی را به عنوان جانشین خود تعیین نمود لذا ابوبکر، عمر و عثمان را سزاوار حکومت پس از محمد نمی‌دانند.