استان زنجان
طبیعت و جغرافیای طبیعی

استان زنجان در شمال باختر فلات ایران قرار گرفته است. وسعت استان برابر ۲۱٬۷۷۳ کیلومتر مربع و۱/۴۳ درصد کل کشور را شامل می‌شود. جمعیّت استان بر اساس آخرین آمار۱٬۲۶۴٬۳۲۴ نفر است.
| داده‌های اقلیم Zanjan> ماه | داده‌های اقلیم Zanjan> ژانویه | داده‌های اقلیم Zanjan> فوریه | داده‌های اقلیم Zanjan> مارس | داده‌های اقلیم Zanjan> آوریل | داده‌های اقلیم Zanjan> مه | داده‌های اقلیم Zanjan> ژوئن | داده‌های اقلیم Zanjan> ژوئیه | داده‌های اقلیم Zanjan> اوت | داده‌های اقلیم Zanjan> سپتامبر | داده‌های اقلیم Zanjan> اکتبر | داده‌های اقلیم Zanjan> نوامبر | داده‌های اقلیم Zanjan> دسامبر | داده‌های اقلیم Zanjan> سال |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| سابقهٔ بیش‌ترین °C (°F) | ۱۷٫۰  (۶۳) | ۲۲٫۰  (۷۲) | ۲۵٫۰  (۷۷) | ۲۷٫۰  (۸۱) | ۳۲٫۰  (۹۰) | ۳۸٫۰  (۱۰۰) | ۴۰٫۰  (۱۰۴) | ۳۹٫۴  (۱۰۳) | ۳۵٫۰  (۹۵) | ۳۰٫۰  (۸۶) | ۲۳٫۰  (۷۳) | ۱۸٫۰  (۶۴) | ۴۰  (۱۰۴) |
| میانگین بیش‌ترین °C (°F) | ۲٫۱  (۳۶) | ۴٫۳  (۴۰) | ۱۰٫۳  (۵۱) | ۱۷٫۰  (۶۳) | ۲۲٫۸  (۷۳) | ۲۸٫۸  (۸۴) | ۳۲٫۲  (۹۰) | ۳۱٫۶  (۸۹) | ۲۸٫۱  (۸۳) | ۲۰٫۴  (۶۹) | ۱۲٫۷  (۵۵) | ۵٫۵  (۴۲) | ۱۸٫۰  (۶۴٫۴) |
| میانگین روزانه °C (°F) | −۳  (۲۷) | −۰٫۸  (۳۱) | ۴٫۹  (۴۱) | ۱۱٫۰  (۵۲) | ۱۶٫۴  (۶۲) | ۲۱٫۷  (۷۱) | ۲۵٫۲  (۷۷) | ۲۴٫۴  (۷۶) | ۲۰٫۳  (۶۹) | ۱۳٫۵  (۵۶) | ۶٫۸  (۴۴) | ۰٫۴  (۳۳) | ۱۱٫۷۳  (۵۳٫۱۲) |
| میانگین کم‌ترین °C (°F) | −۸٫۱  (۱۷) | −۶٫۴  (۲۰) | −۱٫۲  (۳۰) | ۳٫۷  (۳۹) | ۷٫۶  (۴۶) | ۱۱٫۲  (۵۲) | ۱۴٫۹  (۵۹) | ۱۴٫۲  (۵۸) | ۹٫۹  (۵۰) | ۵٫۵  (۴۲) | ۰٫۷  (۳۳) | −۴٫۴  (۲۴) | ۴٫۰  (۳۹٫۱) |
| بارندگی میلی‌متر (اینچ) | ۳۳٫۵  (۱٫۳۲) | ۳۰٫۰  (۱٫۱۸) | ۴۵٫۷  (۱٫۸) | ۵۶٫۵  (۲٫۲۲) | ۴۶٫۲  (۱٫۸۲) | ۷٫۳  (۰٫۲۹) | ۴٫۶  (۰٫۱۸) | ۳٫۴  (۰٫۱۳) | ۴٫۲  (۰٫۱۷) | ۲۶٫۰  (۱٫۰۲) | ۲۸٫۸  (۱٫۱۳) | ۲۹٫۲  (۱٫۱۵) | ۳۱۵٫۴  (۱۲٫۴۱) |
| میانگین روزهای بارندگی  | ۱۰٫۷ | ۹٫۴ | ۱۲٫۵ | ۱۲٫۳ | ۱۱٫۱ | ۳٫۳ | ۲٫۱ | ۲٫۳ | ۱٫۷ | ۶٫۵ | ۷٫۳ | ۹٫۶ | ۸۸٫۸ |
| درصد رطوبت | ۷۲ | ۶۹ | ۶۱ | ۵۴ | ۴۹ | ۴۰ | ۳۸ | ۳۹ | ۳۸ | ۴۹ | ۵۹ | ۶۸ | ۵۳ |
| میانگین روزانه ساعت‌های تابش آفتاب | ۱۵۰٫۱ | ۱۳۹٫۳ | ۱۷۲٫۵ | ۲۱۳٫۳ | ۲۶۷٫۲ | ۳۲۸٫۹ | ۳۳۴٫۵ | ۳۱۷٫۳ | ۲۹۵٫۸ | ۲۲۹٫۳ | ۱۶۴٫۷ | ۱۳۷٫۰ | ۲٬۷۴۹٫۹ |
منبع: NOAA (1961–1990): منبع: NOAA (1961–1990)
رودهای مهم در این استان قزل‌اوزن، زنجان رود، شورکات (رود کبیر یا ابهررود) است. بلندترین نقطه استان در ارتفاعات تخت سلیمان (بیش از ۳۰۰۰ متر) و کمترین در قزل‌اوزن در گیلوان (بیش از ۳۰۰ متر) می‌باشد.
آثار تاریخی شامل سلطانیه، بازار زنجان، موزه رختشویخانه، موزه مردان نمکی، مسجد جامع زنجان، مقبره قیدار نبی و طبیعت زیبای دوتپه در شهرستان خدابنده، حمام یان یان ،تپه خالصه درخرمدره ،آرامگاه پیر احمد زهرنوش در ابهر، امامزاده زیدالکبیر در ابهر، عمارت ذوالفقاری و معبد داش‌کسن است.
تنوع آب و هوایی این منطقه موجب ایجاد گونه‌های متفاوتی از زندگی جانوری شده است. وجود گونه‌های متفاوتی از حیوانات وحشی و پرندگان مهاجر و جانوران آبزی گردشگران بسیاری را در مواقعی که شکار مجاز است به این منطقه جذب می‌کند. یکی از حیوانات وحشی که در این استان و در بخش طارم زندگی می‌کند پلنگ می‌باشد از ۲۵ سال پیش ناحیه بزرگی به نام انگوران از طرف سازمان محیط زیست، منطقه حفاظت شده اعلام گردیده است. به دلیل شرایط کوهستانی این ناحیه و تأثیرات جریان‌های جوی مرطوب شمال باختری و باختر آب و هوای استان را می‌توان تبیین نمود. آب وهوای کوهستانی با زمستانی بسیار سرد و برفی و تابستانی دلپذیر و فصل‌های بهار و تابستان بهترین زمان برای گذراندن اوقات فراغت در این استان هستند. میزان بارندگی در بهار و زمستان نسبت به سایر فصل‌ها در این استان بیشتر است. پوشش گیاهی استان در مناطق مختلف متغیر بوده ولی در مجموع از جنگل‌ها و چراگاه‌هایی با چشم‌انداز زیبا تشکیل شده است.
غارهای استان عبارت‌اند از غار کتله خور و گلجیک و غار خرمنه سر. غار کتله خور که از همه این‌ها دیدنی تر و بزرگ‌تر است و یکی از پدیده‌های طبیعی بسیار زیبای ایران محسوب می‌شود در ۸۰ کیلومتری جنوب خدابنده قرار گرفته است. این غار از سه طبقه تشکیل شده و دارای تونل‌های فرعی و استالاکتیت و استالاگمیت‌ها و ستون‌های بسیار در گذرگاه‌های اصلی است و قندیل‌های مخروطی آویزان از سقف‌ها در اثر داشتن ناخالصی‌ها رنگ‌های متنوع به خود گرفته‌اند و آن‌ها که ترکیبات به همراه نداشته یا کمتر دارند به صورت بلورهای شیشه‌ای بسیار شفاف مشاهده می‌شوند.
از رودهای مهم استان قزل اوزن است که رودی جوشان و خروشان است و از کوه‌های کردستان سرچشمه گرفته و پس از توقفی در پشت سد منجیل سرانجام وارد دریای کاسپین می‌گردد. از دیگر رودخانه‌ها زنجانرود، ابهررود، سجاس رود و خرا رود را می‌توان نام برد. همچنین چشمه‌های آب معدنی استان عبارت‌اند از چشمه آبگرم وننق، چشمه آبگرم ابدال، چشمه آبگرم گرماب و چشمه آبگرم حلب انگوران.