اقتصاد آلمان
تاریخ > جمهوری وایمار و رایش سوم

جنگ جهانی اول بین سال‌های ۱۹۱۴ تا ۱۹۱۸ تأثیر مخربی بر اقتصاد آلمان گذاشت. جان مینارد کینز، اقتصاددان بریتانیایی معتقد است پیمان ورسای که به جنگ جهانی اول پایان داد یکی از عوامل فروپاشی اقتصاد آلمان و جهان پس از جنگ بود. او در کتاب خود با نام تبعات اقتصادی صلح خاطرنشان کرد که این معاهده در واقع یک پیمان صلح کارتاژی بود؛ یعنی این عهدنامه به جای اینکه شرایط پایه‌گذاری اصولی عادلانه برای صلح پایدار بر طبق اصول چهارده‌گانه ویلسون (که آلمان آن را در زمان آتش‌بس پذیرفته بود) را فراهم کند، یک تلاش تلافی‌جویانه از طرف فرانسه برای نابود کردن آلمان بود. کینز استدلال می‌کرد که مجموع غرامتی که آلمان باید به فاتحان جنگ پرداخت می‌کرد، بسیار بیشتر از چیزی بود که توان پرداختش را داشت و این موضوع به بی‌ثباتی شدید در اقتصاد این کشور دامن می‌زد.
در حقیقت مجموع غرامت‌های جنگی که آلمان متعهد به پرداختش شده بود بیش از چیزی بود که هر کس تصورش را می‌کرد. ارزش این غرامت‌ها به ۲۰ میلیارد مارک طلای آلمان می‌رسید که برابر ۵ میلیارد دلار آمریکا یا ۱ میلیارد پوند بریتانیا بود. پرداخت‌های غرامت آلمان به متفقین در سال ۱۹۳۱ پایان یافت. جنگ و معاهده ورسای با تورم لجام گسیخته در اقتصاد آلمان همراه شده بود که بی‌ثباتی شدیدی برای اقتصادی این کشور به بار آورد. ارزش دلار در آلمان از ۸٫۱ مارک در سال ۱۹۱۸ به ۴٫۲ تریلیون مارک در نوامبر ۱۹۲۳ رسید. در سال‌های ۱۹۲۳ تا ۱۹۲۹ با پشتیبانی وام‌های گرفته شده از بانک‌های نیویورک و اصلاحات اقتصادی، ثبات بر اقتصاد آلمان حاکم شد.
در سال ۱۹۳۳ هنگامی که نازی‌ها در آلمان به قدرت رسیدند همچنان درصد بیکاری در آلمان بالا بود. اما کمی بعد با برنامه‌های اجتماعی گسترده‌ای که توسط نازی‌ها انجام شد، همانند پروژه‌های رایشزبان (قطار)، رایشزپست (پست) و رایشزاتوبان (اتوبان)، تا حد زیادی از میزان بیکاری کاسته شد. در سال ۱۹۳۵ آلمان با زیر پا گذاشتن معاهده ورسای، نوسازی تسلیحاتی را در برنامه‌های اقتصادی خود گنجاند.
آمار اشتغال در آلمان از ۱۹۳۲ تا ۱۹۳۵
| (میلیون نفر) | بیکارها | شاغلان  |
| --- | --- | --- |
| اوت ۱۹۳۲ | ۵٫۲ | ۱۲٫۸  |
| اوت ۱۹۳۳ | ۴٫۱ | ۱۴٫۱  |
| اوت ۱۹۳۴ | ۲٫۴ | ۱۵٫۹  |
| اوت ۱۹۳۵ | ۱٫۷ | ۱۷٫۱  |
: 
سیاست‌های مالی انبساطی پس از بحران مالی ۱۹۳۱ (به دلیل آنکه آلمان از استاندارد طلا پیروی نمی‌کرد) توسط یالمار شاخت وزیر اقتصاد آلمان توصیه شد. او در سال ۱۹۳۳ رئیس بانک مرکزی آلمان شد. یالمار شاخت به دلیل عدم همکاری با نازی‌ها در سال ۱۹۳۸ از خدمت منفصل شد و هرمان گورینگ جای او را گرفت. خودکفایی هدف اصلی سیاست‌های تجاری رایش سوم بود. با وجود این آلمان در تأمین مواد اولیه خود در مضیقه بود و مجبور بود که روابط تجاری خود را با سایر کشورها همچنان حفظ کند. اما در تجارت خارجی خود سیاست‌های اقتصادی همچون قراردادهای دوجانبه، کنترل ارزهای خارجی، یارانه برای کالاهای صادراتی و تعرفه‌های وارداتی را اعمال کرد. این برنامه‌ها که از ۱۹ سپتامبر ۱۹۳۴ اعمال شدند، برنامهٔ نو (Neuer Plan) نام گرفتند. برنامهٔ نو بر تجارت با کشورهای توسعه نیافته تأکید می‌کرد. در این برنامه، کشورهای جنوب اروپا به اروپای غربی و شمالی و آمریکای شمالی ارجحیت داشتند. در نهایت آلمان نازی روابط گسترده‌ای با غول‌های تجاری جهان برقرار کرد و در سال ۱۹۳۳ به منظور تشکیل سرویس ملی کار، اتحادیه‌های کارگری را منحل ساخت. تشکیل جبهه کار آلمان برای تعیین ساعات کار، زیبایی کار (SDA) برای بهبود شرایط کاری و قدرت از طریق شادی (KDF) برای مهیا کردن باشگاه‌های ورزشی برای کارگران از دیگر اقدامات نازی‌ها در آن دوره بود. جنگ جهانی دوم پایانی بر شکوفایی اقتصادی آلمان در این دوره بود.