نیروی دریایی شاهنشاهی ایران
پیشینه

در زمان حمله بریتانیا و شوروی در جنگ جهانی دوم، که ایران اشغال شده بود، بسیاری از کشتی‌های ایرانی در حالی که هنوز در بندرگاه‌های خود لنگر انداخته بودند، غرق یا آسیب دیدند.
پس از جنگ جهانی دوم، ناوگان نیروی دریایی شروع به جایگزینی کشتی‌های جنگی نابود شده با ناوشکن، ناوچه و بسیاری از کشتی‌های کوچکتر، از جمله موتوری و هواناو که بسیاری از آنها ساخت ایالات متحده و انگلستان است کرد. در دهه ۵۰ خورشیدی، ایران قصد داشت دامنه نیروی دریایی خود را به اقیانوس هند گسترش دهد، اما انقلاب و جنگ نخست خلیج فارس «جنگ ایران و عراق» که مورد حمایت غرب قرار گرفت، باعث محدودیت این هدف شد.
کمال حبیب‌اللهی ادعا کرده است شاه پیش از خروج از کشور در سال ۵۷ و سپردن دولت به شاپور بختیار در تذکری به نخست وزیرش گفته است:
دفاع از مرزهای آبی مملکت در مرزهای آبی اش انجام نمی‌شود، در عمق در بعد مسافت در دریاها انجام می‌شود و این ژاندارم نیست که ما می‌کنیم این دفاع از سواحل خودمان است منتهی در سرتاسر خلیج فارس و آن‌طرف شمال اقیانوس هند.
پس از خروج انگلیس از جزایر خلیج فارس، نیروی دریایی شاهنشاهی ایران در تاریخ ۹ آذر ۱۳۵۰ کنترل جزایر تنب و ابوموسی را به دست گرفت. تا قبل از سال ۱۳۵۰، نیروی دریایی در درجه نخست با تجهیزات آمریکایی و انگلیسی تأمین می‌شد. تا سال ۱۳۵۷، ایران به سرعت نیروی دریایی خود را نوین کرد و ناوشکن‌ها، ناوچه‌ها و بسیاری از شناورهای کوچک ساخته شده از جمله هواناو را به ساخت آمریکا و انگلیس افزود. هواپیما نیز گنجانده شده بود. در این دوره، ایران توانایی نیروی هوایی را در نیروی دریایی خود ایجاد کرد. این هواپیماها عمدتاً آمریکایی بودند.
عباس رمزی عطایی از فرماندهان نیروی دریایی شاهنشاهی ایران دربارهٔ نقش آمریکا و مستشارانش در نیروی دریایی ایران می‌گوید:
نیروی دریایی آمریکا فقط از لحاظ آموزش و سلاح به ما کمک می‌کرد؛ یعنی نفرات‌مان را آموزش می‌داد و وسایل‌مان را هم برایمان می‌خرید. اینها تا این حدود در نیروی دریایی قدرت داشتند در ایران. نحوهٔ تصمیم‌گیری من چه کار می‌کنم، چه‌جور برنامه‌ام را پیاده می‌کنم، کجا می‌روم، کجا می‌آیم، این کشتی… به‌هیچ‌وجه دخالتی نداشتند. به‌هیچ‌وجه، اصلاً و ابداً… ولی این را گفتم این را هم می‌گویم اگر من یک سازمان جدیدی را می‌خواستم ارائه بدهم و برای نیروی دریایی پیاده بکنم، وقتی که به ستاد بزرگ می‌بردم باید مستشار آمریکایی‌ام هم بیاید تصدیق بکند. در حالی‌که مستشار آمریکایی من به اندازهٔ یک دانه ناو سروان من تجربهٔ دریا و سواد نداشت. مستشار دریایی من دانشکده دریایی ندیده بود. Officers Kansas School آمده بود، بعد مانده بود توی نیروی دریایی. آدمیرال هم بودها، دریادار بود. تمام دوران خدمتش توی دریا دو سال بوده. فرماندهی هم اصلاً فرماندهی ناو نکرده بوده، در حالیکه یک دانه ناوسروان من دانشکدهٔ دریایی را دیده بود. دورهٔ عالیش را دیده بود. دانشگاه جنگ‌اش را دیده بود. یک ناخدا سه یا ناخدا دو، دوسه تا فرماندهی در دریا کرده بود. اقلاً هفت هشت ده سال روی کشتی خدمت کرده بود. و من کمک فکری هیچ‌وقت، مستشار من در موقعیتی نبود بتواند به من کمک فکری بکند، فکری نداشت به من بدهد. آن تنها واسطهٔ سفارشات و خرید ما و تعیین نحوهٔ آموزش و بازکردن کدهای آموزش برای ما در خارج بود.
کمال حبیب‌اللهی آخرین فرمانده نیروی دریایی شاهنشاهی ایران، تلاش شاه برای قدرتمندتر کردن این نیرو را با دو برنامه جدید دنبال کرد:
اول خرید زیر دریایی‌های مجهز از آمریکا و پیگیری ساخت این شناورها در ایران. همچنین تربیت و آموزش پرسنل مخصوص زیردریایی نیز پیش‌بینی شده بود. در این برنامه ایران موفق به دریافت چند عدد زیردریایی از آمریکا شد ولی با وقوع انقلاب اسلامی بقیه سفارش توسط جمهوری اسلامی لغو شد و بقیه زیردریایی‌ها نیز توسط سید احمد مدنی وزیر دفاع دولت موقت عودت داده شد. سید صادق طباطبایی حتی خواستار تعویض این زیردریایی‌ها با تراکتور شد.
دوم تشکیل نیروی تفنگداران دریایی به تقلید از سپاه تفنگداران دریایی ایالات متحده آمریکا