آترا-هاسیس
روایت طوفان در رویدادنامه

فهرست پادشاهان سومر و اکد در اوایل هزاره دوم پیش از دوران مشترک گردآوری شد. هدف از انجام این کار مشروعیت بخشیدن به پادشاهان ایسن بود که جانشین سلسله سوم اور شده بودند. ویرایشگر قصد داشت به نادرستی نشان دهد که در سراسر تاریخ، پادشاهیِ مشروعِ سرزمین به نوبت در یک شهر اقامت گزیده است. در مقدمهٔ یکی از رونوشت‌ها، پادشاهان عصر پیش از طوفان وجود داشتند و چنین آمده که «طوفان» افسانه‌ای تمدن را نابود کرد. هر دو نسخه بر اساس سنت‌های اساطیری و نیز واقعیت تاریخی شکل گرفتند. این متن در دوره بابلی باستان بخشی از ادبیات کاتبی شد. بعداً این متن گسترش یافت و به زبان اکدی ترجمه شد، آشورشناسان این نسخه را «رویدادنامه دودمانی» نامگذاری کردند. نسخهٔ اخیر تا اواخر هزارهٔ اول پیش از دوران مشترک رایج بود. در ابتدای فهرست‌ها، سالهای حکومت به شکل نامعقولی طولانی ذکر شده‌اند و نمونه‌هایی هستند از اسطورهٔ رایجی که بیانگر سالهای طولانی عمر انسانهای نخستین بود. محاسبه و ثبت طول حکومت پادشاهان، ویژگی بارز تاریخ‌نگاریِ نخستینِ بین‌النهرین بود. در نقطه‌ای از فهرست، اغراق در طول سالهای حکومت پایان می‌یابد. نخستین حاکمانِ پس از طوفان، بر اساس فهرست پادشاهان سومری، به «دودمانی از کیش» تعلق دارد.
از «رویدادنامه پادشاهی واحد» شانزده رونوشت به دست آمده که به قرن ۲۱ تا ۱۷ پیش از دوران مشترک تعلق دارند. این متن به زبان سومری نوشته شده اما برخی از نسخه‌ها را کاتبانی فراهم کردند که با زبان اکدی آشنایی بیشتری داشتند و نشانه‌های گرامری این زبان در آنان دیده می‌شود. محتوای آن تاریخ پادشاهی از ابتدا تا پایان سلسله اول ایسن (قرن هجدهم پیش از دوران مشترک) است. این رویدادنامه در میان رویدادنامه‌های بین‌النهرین بسیار بیشتر از سایرین و برای مدتهای طولانی مورد توجه بوده است. شانزده نسخه از مکان‌های گوناگون، از شوش تا شمال سوریه و از نیپور، ایسن، کیش و احتمالاً لارسا به دست آمده است. رونوشت آخر بر منشوری هشت وجهی و رونوشت شوش بر استوانه نوشته شده است. تاریخچهٔ متن نشان می‌دهد که حداقل سه سنت نسخه‌ای متفاوت وجود داشته است. گاهشماری در «رویدادنامه پادشاهی واحد» ساختگی و محاسباتِ آن خیالی است. عددهای ذکرشده برای طول سلطنت و سلسله‌ها، اغلب نمادین است و آنان را نمی‌توان واقعی در نظر گرفت.
رویدادنامه پادشاهی واحد
زمانی که پادشاهی از آسمان فروآمده بود، پادشاهی در اریدو [بود]. در اریدو، آلولیم پادشاه [بود]؛ او ۲۸٬۸۰۰ سال حکومت کرد؛ آلالگار ۳۶٬۰۰۰ سال حکومت کرد؛ دو پادشاه ۶۴٬۸۰۰ سال حکومت کردند. اریدو ترک شد؛ پادشاهی آن به باد-تیبیرا منتقل شد.
در باد-تیبیرا، انمن-لو-انا ۴۳٬۲۰۰ سال حکومت کرد؛ انمن-گال-انا ۲۸٬۸۰۰ سال حکومت کرد؛ دموزی الهی، شبان، ۳۶٬۰۰۰ سال حکومت کرد؛ سه پادشاه ۱۰۸٬۰۰۰ سال حکومت کردند. باد-تیبیرا را ترک کردم؛ پادشاهی آن به لاراک منتقل شد.
در لاراک، ان-سیپازی-انا ۲۸٬۸۰۰ سال حکومت کرد؛ یک پادشاه ۲۸٬۸۰۰ سال حکومت کرد. لاراک را ترک کردم؛ پادشاهی آن به سیپار منتقل شد.
در سیپار، انمن-دور-انا پادشاه بود؛ او ۲۱٬۰۰۰ سال حکومت کرد؛ یک پادشاه ۲۱٬۰۰۰ سال حکومت کرد. سیپار را ترک کردم؛ پادشاهی آن به شوروپاک منتقل شد.
در شوروپاک، اوبار-توتو پادشاه بود؛ او ۱۸٬۶۰۰ سال حکومت کرد؛ یک پادشاه ۱۸٬۶۰۰ سال حکومت کرد.
پنج شهر؛ هشت پادشاه ۳۸۵٬۲۰۰ سال حکومت کردند. طوفان همه جا را فراگرفت. پس از آنکه طوفان همه جا را فراگرفت، زمانی که پادشاهی از آسمان فروآمده بود، پادشاهی در کیش [بود].
در کیش، گیشور پادشاه بود؛ او ۱٬۲۰۰ سال حکومت کرد؛ کولاسینا-بِل ۹۰۰ سال حکومت کرد؛ نان-گیش-لیشما ۱٬۲۰۰ سال حکومت کرد؛ ان-دارا-نا ۴۲۰ سال، سه ماه و سه و نیم روز حکومت کرد…
«زمانی که پادشاهی از آسمان فروآمد، پادشاهی در کیش بود»: قدیمی‌ترین نسخه از «رویدادنامه پادشاهی واحد» اینگونه آغاز می‌شود. سه گزارهٔ پرمعنا در این روایتِ اسطورهٔ موجز وجود دارد: نظام سیاسی هدیه‌ای از خدایان به انسان‌ها بود؛ این نظام ماهیتاً پادشاهی بود؛ و این پادشاهی باید در یک مکان ظاهر می‌گشت، نخستین ظهور آن در کیش بود.
همه جوامع باید بتوانند به نظمی متوسل شوند که به وجود آنها مشروعیت می‌بخشد. این نظم باید در روایتی اعلام شود که آن نظم با توافق مشترک مبنایش باشد. روایت ممکن است به شکل اسطوره باشد، ابزاری فکری که در یک فرمِ در عین حال نمادین و ملموس، چارچوبی برای مفاهیم سیاسی و اجتماعی فراهم می‌کند. این چارچوب مفاهیم، به نهادها، عادت‌ها و آداب و رسوم، با قدرت نام‌گذاری و طبقه‌بندی خود اعتبار می‌بخشد. مردم بین‌النهرین اعتقادات چند خدایی داشتند، جهان آنها دنیایی مسحور شده و مملو از خدایان بود؛ بنابراین، وقایع‌نگار به‌طور طبیعی تصمیم گرفت راه‌حل‌هایش را برای مشکلات پیش روی خود، از طریق اسطوره و با اشاره به خدایان ارائه دهد.
بنابراین، این تصنیف دربرگیرندهٔ تاریخ بین‌النهرین نیست بلکه وقایع‌نامه قدرت سلطنتی است. در همان حال، از آنجایی که یک اصل خاص این تعهد را حفظ می‌کرد، در خدمت حمایت از یک دکترین سیاسی بود که اصل سلطنت واحد را تأیید می‌کرد؛ بین‌النهرین همیشه یک سلطنت واحد با یک پایتخت واحد تلقی می‌شد. این نظریه گسترش پیدا کرد و نشان داد که جریان تاریخ را می‌توان همچون توالی چرخه‌های سلطنتی با مدت زمان متغیر در نظر گرفت. قدرت سلطنتی از شهری به شهر دیگر منتقل می‌شود و هر یک به نوبه خود، ظرف منحصر به فرد نهادی می‌شود که از آسمان فروآمده است.
با گذشت زمان، این اسطوره گسترش پیدا کرد و در همان رویدادنامه، تبدیل به روایت دو بار فروآمدن پادشاهی از آسمان شد. هر بار، دوره جدیدی آغاز می‌شود؛ یکبار قبل از فاجعه‌ای بزرگ و بار دیگر پس از آن. این اسطوره در شکل کاملاً توسعه‌یافتهٔ خود (اسطورهٔ جدید طوفان) چندین سنت متمایز را شامل شد. یکی از این سنت‌ها، بیانگر خشم یک خدا بر شهر روایتگر است که او آن را رها می‌کند و به نابودی می‌سپارد. این درون‌مایهٔ نسبتاً قدیمی در مرکز ژانر ادبی مرثیهٔ سومری قرار داشت. سنت دوم به پادشاهانِ پیش از طوفان می‌پرداخت و در فهرست‌های گوناگون نام آنها، شهری که بر آن حکومت می‌کردند و مدت حکمرانی آنها ذکر شده است. به نظر نمی‌رسد که این فهرست‌ها دارای یک سنت واحد بوده باشند.
آخرین سنت بر درون‌مایهٔ خوابِ دچار وقفه شدهٔ خدایان و سر و صدای متداوم انسان‌ها متمرکز بود. در چنین متن‌هایی خدایان در حال استراحت و غیرفعال هستند. فعالیت خلاقانهٔ بشریتِ پرتلاش که مستقلانه وارث روح سرکش خدایان شده و هنوز تسلیم فرمان الهی نیست، به شکلی استعاری تصویر می‌شود. در آترا-هاسیس، انلیل برای دستیابی دوباره به آرامش تلاش کرد با طوفان بشریت را نابود کند تا خاموش شوند.
پادشاهان اکد باستان (ح. ۲۴۰۰ تا ح. ۲۱۰۰ پیش از دوران مشترک) متوسل به کاتبان متخصص شدند تا با کاوش گذشته و دستکاری حافظه، بنیانی ایدئولوژیک را برای قدرت خود ایجاد کنند. «رویدادنامه پادشاهی واحد» یادبود قدرت جدید بود، گرچه هنوز در حال شکل‌گیری بود اما تاریخِ خودش را می‌نوشت. رویکردی تاریخ‌نگارانه بر تصنیف آن حاکم بود زیرا که از همان ابتدا یک دوباره نوشتن بود. رویدادنامه به پادشاهی جدید گذشته‌ای طولانی ارائه داد و زمانی که تدوین شد، تنها نیاز به آن بود که پادشاهی آن را دوباره مرسوم کند.