stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
کوهنجان
پیشینه

از نظر قدمت تاریخی کشف سفالها در محوطه تاریخی کوهنجان در سال ۱۹۷۱ توسط باستان شناسان وجود شهری آباد متعلق به دوره هخامنشیان را نشان می‌دهد. بیشتر آثار، بناها و شواهد موجود نشان می‌دهد که کوهنجان در عصر ساسانیان یکی از مناطق قدیمی فارس به‌شمار می‌رفته و با توجه به موقعیت خاص آن که در مسیر ارتباطات شمال، جنوب، شرق، غرب فارس و راه منتهی به تخت جمشید قرار داشته نقش فعالی در تجارت داخلی و خارجی داشته‌است که وجود جاده‌های قدیمی، قناتها، قلعه‌ها تپه‌ها و آثار مربوط به آن دوره تجلی این نقش می‌باشد. از سوی دیگر وجود شهر باستانی براته و گورستان باستانی در جوار آن و گورستان باستانی کوهنجان و همچنین وجود چشمه‌های موجود چگونگی تکوین تمدن و زندگی را در این بخش منعکس می‌نماید. گورستان قدیمی روستا، با سنگ گورهایی که قدمت برخی از آن‌ها به بیش از دویست سال می‌رسد و همچنین آرامگاه شاه صفی الدین در شهر کوهنجان، نشانگر قدمت طولانی این شهر است.
و همچنین در لغت نامه دهخدا آمده‌است:
(کوبنجان:
۱ : [بَ] (اِخ) از دیه‌های شیراز است در سرزمین فارس و عثمان بن احمد بن داودیه ابوعمر الصوفی الکوبنجانی بدانجا منسوب است.
(از معجم البلدان).
سروستان و کوبنجان دو شهرک است میان شیراز و پسا و نخجیرگاهی است خصوصاً کوبنجان و در هر دو جای جامع و منبر است (فارسنامهٔ ابن البلخی ص۱۳۹ و ۱۴۰).
و رجوع به نزهه القلوب چ لیدن ص۱۱۷ شود)
وضعیت طبیعی > جغرافیا

شهر کوهنجان با مختصات جغرافیای ۲۹ درجه و ۱۳ دقیقه عرض شمالی و ۵۲ درجه و ۵۷ دقیقه طول شرقی، در فاصله ۴۵ کیلومتری جنوب شرقی شیراز و ۲۴ کیلومتری غرب سروستان واقع شده‌است. کوهنجان در جنوب غربی دریاچه مهارلو واقع گردیده و ارتفاع آن از سطح دریاهای آزاد بیش از ۱۵۰۰ متر است.
وضعیت طبیعی > آب و هوا

شهرکه به لحاظ موقعیت نسبی در دشتی وسیع و در دامنه آخرین ارتفاعات زاگرس جنوبی قرار دارد از آب و هوایی معتدل و کوهپایه‌ای برخوردار است. آب و هوای آن در بهار و تابستان نسبتاً خنک و در زمستان سرد است.
مردم > دین و مذهب

مردم کوهنجان مسلمان و پیرو مذهب شیعه جعفری هستند. وجود دیرینه آرامگاه امامزاده شاه صفی الدین در این منطقه، نه تنها به عنوان نماد شهر قرار گرفته؛ بلکه اعتقادات مذهبی مردم شهر را نیز مستحکم کرده‌است.
مردم این بخش در ایام عزاداری ائمه به ویژه ایام سوگواری محرم و صفر، با برگزاری مراسم سینه زنی و زنجیرزنی، در تکیه‌ها و هیئات مذهبی و مساجد ولی عصر (عج) و امام رضا (ع) و امامزاده شاه صفی الدین این ایام را به سوگواری می‌پردازند. روز عاشورا تمام هیئت‌ها با نظم خاصی در حالی که علم‌های هر هیئت مشخص است و جلو صف عزاداران حرکت می‌کنند وارد صحن امامزاده شاه صفی الدین می‌شوند.
مردم > فرهنگ

مردم منطقه کوهنجان در اعیاد ملی و مذهبی با برگزاری مراسم جشن و سرور به شادمانی می‌پردازند. عید نوروز جلوه ویژه‌ای به این شهر می‌دهد. هر ساله در دومین روز فروردین که به روز سفید معروف است، مردم به باغ‌ها و مراتع سرسبز می‌روند و این روز را در طبیعت به سر می‌برند. موسیقی رایج در این روستا شامل ترانه‌های محلی و سنتی است که غالباً در جشن‌ها و عروسی‌ها اجرا می‌شود. چوب‌بازی و ترکه بازی از بازی‌های محلی کوهنجان است که در مراسم شادی و عروسی برگزار می‌شود. آش اَلوک بادام کوهی، کماج محلی، سوپ پسک جو، آش بنه و دمُبَل کوهی از غذاهای محلی روستای کوهنجان است. لبنیات و خشکبار از معروف‌ترین سوغاتی‌های کوهنجان به‌شمار می‌رود.
مردم > هنر

از جمله هنرهایی که از قدیم الایام مورد توجه افراد منطقه قرار گرفته، هنر خطاطی است؛ دو تن از هنرمندان باسواد قدیمی مرحومین کربلایی عبدالحسین جوکار و مهیار محیط نام داشتند. عبدالحسین جوکار قرآن کامل را پنج بار خطاطی کرد. او در سال ۱۳۹۱ از دنیا رفت و در هنگام وفات یکصدوبیست و دو سال داشت و تا آخرین لحظات عمر در سلامت کامل بود و چندین مرتبه از صدا و سیمای مرکز فارس با او مصاحبه شده بود که وی رمز سلامتی و عمر طولانی خود را در پرهیز کردن از خوردن غذاهای چرب و شیرین و استفاده از گیاهان داروئی و طبیعی و نوشیدن زنجبیل و لبنیات می‌دانست.
مردم > جمعیت

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۳٬۲۸۱ تن (در ۱٬۰۴۱ خانوار) بوده‌است.
| جمعیت تاریخی> سال | جمعیت تاریخی> جمعیت | جمعیت تاریخی> ±% |
| --- | --- | --- |
| ۱۳۸۵ | ۲٬۹۳۰ | —     |
| ۱۳۹۰ | ۳٬۷۳۹ | ۲۷٫۶٪+ |
| ۱۳۹۵ | ۳٬۲۸۱ | ۱۲٫۲٪− |
بخش کوهنجان

مقالهٔ اصلی: بخش کوهنجان
در مورخ ۲۱ بهمن ماه ۱۳۸۷ طی مراسمی با حضور رضازاده استاندار وقت فارس، دکتر زین العابدین طهماسبی نماینده وقت مجلس شورای اسلامی و غلامی فرماندار وقت سروستان، بخشداری کوهنجان افتتاح گردید.
بر اساس سرشماری ۱۳۹۰ این بخش شامل دو دهستان مهارلو و کوهنجان می‌باشد که دهستان مهارلو دارای جمعیت ۵۷۳۶ نفر، ۱۸۴۶ خانوار (با مرکزیت مهارلو و ۲۱۶۸ نفر) و دهستان کوهنجان با جمعیت ۳۳۸۵ نفر، تعداد ۸۷۸ خانوار و شهر کوهنجان با ۳۷۳۹ نفر و ۸۲۴ خانوار می‌باشد. در مجموع این بخش ۱۲۸۶۰ نفر جمعیت دارد و تعداد ۹ روستا در این بخش دارای دهیاری می‌باشند.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
شهرستان سروستان: شهرستان سروستان
| بخش مرکزی | بخش مرکزی | بخش مرکزی | بخش مرکزی | بخش کوهنجان | بخش کوهنجان | بخش کوهنجان | بخش کوهنجان |
| شهرها | شهرها | دهستان‌ها و روستاها | دهستان‌ها و روستاها | شهرها | شهرها | دهستان‌ها و روستاها | دهستان‌ها و روستاها |
| سروستان | سروستان | دهستان سروستان (سروستان) | دهستان شوریجه | کوهنجان | کوهنجان | دهستان کوهنجان | دهستان مهارلو |
| سروستان | سروستان |  امیرآباد ۵۵  امیرآباد ۵۶  چاه سرخ (سروستان)  دولت‌آباد  گله داری تل پوک  حسن‌آباد (سروستان)  کته گنبد  کنو  مزار  یوردهای عبدل یوسفی  یوردهای میرکی  |  ده‌نو (سروستان)  هزاردره (سروستان)  مومن‌آباد (سروستان)  نظرآباد (سروستان)  رکن‌آباد (سروستان)  طالب بیگی  قصرساسان  سرونخودی  | کوهنجان | کوهنجان |  اعلاالدوله  باغ منیزآباد  بیت‌الهی  بکت (سروستان)  چاه انجیر (سروستان)  دولت‌آباد  کمال‌آباد (سروستان)  خرزهره سروستان)  خیرآباد  مزرعه شوراب (شیراز)  قنبری (شیراز)  سعادت‌آباد (سروستان)  سیف‌آباد (سروستان)  تنگ خمری  |  دوبنه (سروستان)  مهارلو کهنه  مهارلونو  محمودآباد  پشت‌پر (سروستان) |
بخش کوهنجان > راه‌ها

کوهنجان از شمال به شهرستان خرامه و از جنوب به بخش خفر شهرستان جهرم و کوار، از غرب به شهرستان شیراز و از شرق به سروستان منتهی می‌گردد؛ و جاده فرعی تنگ وحشی، این بخش را به شهرستان کوار و جاده شیراز- جهرم متصل می‌نماید.
بخش کوهنجان > آمار و اطلاعات روستایی

جمع‌بندی آمار و اطلاعات روستایی بخش کوهنجان در سرشماری ۱۳۹۰ (به غیر از شهر کوهنجان)
تعداد آبادی‌ها بر حسب وضع سکونت
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| مجموع | دارای سکنه | دارای سکنه | دارای سکنه | دارای سکنه | خالی از سکنه | خالی از سکنه | خالی از سکنه | خالی از سکنه |
| جمع کل | جمع | دائمی | موسمی | نامشخص | جمع | دائمی | موسمی | نامشخص |
| ۳۹ | ۲۳ | ۲۱ | ۲ | ۰ | ۱۶ | ۱۵ | ۱ | ۰ |
تعداد آبادی‌های دارای سکنه بر حسب تعداد خانوار
| جمع | ۱–۴ خانوار | ۵–۹ | ۱۰–۱۹ | ۲۰–۴۹ | ۵۰–۹۹ | ۱۰۰–۱۹۹ | ۲۰۰–۳۹۹ | ۴۰۰–۹۹۹ | ۱۰۰۰ خانوار و بیشتر |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۲۳ | ۸ | ۰ | ۰ | ۴ | ۳ | ۵ | ۲ | ۱ | ۰ |
تعداد آبادی‌های دارای سکنه بر حسب جمعیت
| جمع | ۱–۲۴ نفر | ۲۵–۴۹ | ۵۰–۹۹ | ۱۰۰–۲۴۹ | ۲۵۰–۴۹۹ | ۵۰۰–۹۹۹ | ۱۰۰۰–۱۹۹۹ | ۲۰۰۰–۴۹۹۹ | ۵۰۰۰ نفر و بیشتر |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۲۳ | ۷ | ۰ | ۱ | ۷ | ۱ | ۵ | ۱ | ۱ | ۰ |
جمعیت و خانوارهای ساکن در نقاط روستایی بر حسب جنس و گروه‌های عمده سنی
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | مرد | مرد | مرد | مرد | زن | زن | زن | زن |
| خانوار | جمعیت | کل | ۰–۱۴ساله | ۱۵–۶۵ساله | ۶۵ساله و بیشتر | کل | ۰–۱۴ساله | ۱۵–۶۵ساله | ۶۵ساله وبیشتر |
| ۲۳۶۴ | ۹۱۲۱ | ۴۸۵۸ | ۱۱۱۹ | ۳۴۵۲ | ۲۸۷ | ۴۲۶۳ | ۱۰۶۷ | ۲۹۲۶ | ۲۷۰ |
جمعیت شش ساله بیشتر، با سواد و در حال تحصیل نقاط روستایی کل شهرستان
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| جمعیت ۶ساله و بیشتر | جمعیت ۶ساله و بیشتر | جمعیت ۶ساله و بیشتر | جمعیت باسواد | جمعیت باسواد | جمعیت باسواد | جمعیت در حال تحصیل | جمعیت در حال تحصیل | جمعیت در حال تحصیل |
| مرد و زن | مرد | زن | مرد و زن | مرد | زن | مرد و زن | مرد | زن |
| ۸۲۰۳ | ۴۳۸۱ | ۳۸۲۲ | ۶۴۶۳ | ۳۵۶۵ | ۲۸۹۸ | ۱۸۱۲ | ۸۹۷ | ۹۱۵ |
مکان‌های دیدنی > سکونتگاه

شهر کوهنجان در یک منطقه دشتی استقرار یافته و دارای بافت مسکونی متمرکز است. خانه‌های روستاییان تحت تأثیر شرایط طبیعی، نوع معیشت و فعالیت افراد شکل گرفته‌است و غالباً به صورت یک طبقه، دارای سقف‌های مسطح و حیاط‌های وسیع ساخته شده‌اند. مصالح به کار رفته در بافت قدیم روستا عمدتاً خشت، گل و چوب است، ولی در ساخت خانه‌های جدید از مصالحی مانند سنگ، آجر، سیمان، آهن و گچ استفاده می‌شود. بافت جدید این روستا، با تبعیت از قواعد و اصول مهندسی نوین، سیمایی نسبتاً مدرن دارد و کوچه‌های عریض امکان تردد آسان با اتومبیل را فراهم نموده‌است.
مکان‌های دیدنی > جاذبه‌های تاریخی

همان‌طور که گفته شد بر اساس شواهد به دست آمده، قدمت این منطقه به زمان هخامنشیان بازمی‌گردد، که وجود شهر باستانی براته در روبه روی کوهنجان به عنوان آثار باقی‌مانده یک شهر کهن است.
آرامگاه امام‌زاده شاه صفی الدین با سنگ قبرهای منقش از جاذبه‌های مذهبی و تاریخی شمرده می‌شود. بر روی برخی از گورهای این گورستان مجسمه شیر سنگی قرار دارد که از سنگ یکپارچه تراشیده شده‌است؛ این مجسمه‌ها در روستاهای اطراف کوهنجان هم دیده می‌شود.
از دیگر جاذبه‌های تاریخی روستای کوهنجان، حمامی با قدمت ۳۰۰ ساله است. حمام عمومی کوهنجان که بنای آن از سنگ و آجر و ساروج تشکیل شده‌است، در وسط شهر واقع شده از بناهای قدیمی است که نیمی از ساختمان آن در زمین و نیمی دیگر آن با طاقهای آجری و نور پردازی شیشه‌ای و ارتفاع دو و نیم متر از سطح زمین است. بنایی معروف به عمارت رضاخان نیز از بناهای قدیمی شهر است.
بنای قدیمی معروف به برج مش سمیع در ایام قدیم از آن جهت دیده‌بانی و محافظت از شهر استفاده می‌شده‌است.
از دیگر جاذبه‌های تاریخی کوهنجان که در روستاهای اطراف و حومه است، می‌توان به کاروانسرای شاه‌عباسی (مهارلو)، کارونسرای خیرآباد، قلعه کمال‌آباد، تپه شرقی و تل شاهرخی مهارلو
نام برد.
مکان‌های دیدنی > جاذبه‌های طبیعی

هر چند در سال‌های اخیر خشکسالی گریبان گیر مناطق مختلف استان فارس شده‌است و منطقه کوهنجان هم از این مسئله مستثنی نبوده‌است، اما با این حال منطقه کوهنجان به علت قرارگرفتن در منطقه پایکوهی از مراتع و باغ‌هایی سرسبز به ویژه در فصل بهار برخوردار است.
یکی از جاذبه منطقه، باغی معروف به «باغباغان» است، که در چهار کیلومتری جنوب غربی شهر و در راه‌های پرپیچ و خم کوهستانی قرار گرفته‌است.
از جاذبه‌های طبیعی اطراف شهر می‌توان به چشمه آبریز جبل، چشمه نباتی، چشمه تنگ مهدی و چشمه تنگ حشی نام برد. چشمهآب شیخک نیز در اطراف روستای بکت قرار دارد.
مکان‌های دیدنی > جاذبه‌های طبیعی > روستای هدف گردشگری مهارلو

روستای مهارلو، مهم‌ترین روستای هدف گردشگری بخش است. این روستا دارای جاذبه‌هایی طبیعی بسیاری است؛ و جز مناطق گردشگری کشور محسوب می‌شود. از جمله جاذبه‌های طبیعی این روستا می‌توان به باغهای انبوه بادام و انار، چشمه مهارلو که برای آب درمانی است، چشمه کوه چنار، آب مهارلو کهنه در اطراف روستای مهارلو کهنه، آب طلیکو، چشمه آب خونی و از همه مهم‌تر دریاچه مهارلونام برد.
این دریاچه در مجاورت روستا است و در سال ۱۳۸۵ با تصویب هیئت وزیران، به عنوان یکی از ۷ منطقه نمونه گردشگریایران برگزیده‌شده‌است.
مکان‌های دیدنی > جاذبه‌های مذهبی

مهمترین جاذبه‌های مذهبی منطقه، امامزادهها می‌باشد؛ که مشهورترین آن امامزاده شاه صفی الدین از نوادگان امامموسی کاظم است که در جنوب شهر واقع شده‌است و به نوعی نماد شهر کوهنجان است.
از دیگر امامزاده‌های بخش کوهنجان، می‌توان به امامزاده بی بی شریفه خاتون، امامزاده خدیجه بانو، امامزاده پیر سلمان در روستای مهارلو و امامزاده پیر چراغ در روستای کمال‌آباد اشاره کرد.
اقتصاد

درآمد مردم کوهنجان از فعالیت‌های زراعی، دامداری و صنایع دستی تأمین می‌شود. محصولات زراعی و دامی این شهر شامل گندم، جو، ذرت، پنبه، محصولات جالیزی، زیره، گوشت و لبنیات است. گلیم، قالی، گبه، نقش و نگار روی سفال، خاتم سازی، عروسک‌سازی و منبت کاری نام برد. نیز از محصولات صنایع دستی کوهنجان است.
در سال‌های اخیر تولید پسته نیز در منطقه به افزایش داشته‌است. از دیگر محضولات باغی منطقه، می‌توان به انار، گردو، بادام، انجیر، انگور و خرمالو نام برد.
علاوه بر این محصولات، محصولات کوهی و گیاهان دارویی از جمله؛ جاشیر، قارچ دنبلان، قارچ (هکل)، آنغوزه، گاوزبان، کنگر، ریواس، بنه، آویشن، چای کوهی، بادام کوهی (الوک) و کوپوری نیز در این منطقه می‌روید.
زنبورداری نیز در منطقه به خاطر نزدیکی به کوهستان وجود دارد و عسل نیز از دیگر محصولات این بخش است
امکانات رفاهی

منابع آبی کوهنجان محدود بوده و آب آشامیدنی این بخش با استفاده از قناتی حدوداً ۱۵۰ ساله که از زیر امامزاده عبور می‌کند تأمین می‌شده که متأسفانه با توجه به خشکسالی جند سال اخیر آب تقریباً ۸ اینچی کفاف این بخش را نداده که در سال‌های اخیر یک حلقه چاه آهکی در ارتفاعات دروک تنگ حشی حفر شده که بعد از تأمین اعتبار از طرف مسئولین و اهالی اقدامات اجرایی آن به پایان رسیده و آب شهر را به‌طور مشترک با روستاهای هزاردره و دهستان شوریجه تأمین می‌کند. برق در سال ۱۳۳۹ (چند سال قبل از سروستان) توسط مالک زمان وقت (محمود خان کامران) به‌طور مجزا و بصورت خیرخواهانه سیم کشی و در اختیار اهالی قرار گرفته‌است و پس از برق‌رسانی توسط دولت این شهر نیز در سال ۱۳۴۶ به شبکه برق کشور متصل شده‌است. تلفن نیز که اکنون از ضروری‌ترین امکانات به حساب می‌آید در سال ۱۳۶۸ به صورت شخصی با مرکز تلفن ۲۰۰ شماره‌ای در اختیار اهالی قرار گرفته‌است اکنون نیز با مرکز تلفن دیجیتال ۱۰۰۰۰ شماره‌ای به صورت سیمی با پیش‌شماره ۷۱۳۷۸۶ و مرکز تلفن موبایلی محلی با دو دستگاه دکل BTS در کوهنجان و پشت پر تا شعاع ۲۵ کیلومتری از مرکز در اختیار این بخش و روستاهای همجوار بوده و هم‌اکنون با موقعیت جغرافیایی بالقوه ای که کوهنجان دارد پوشش آنتن دهی موبایل با شبکه اینترنت 4G برای هر دو اپراتور همراه فراهم می‌باشد. همچنین عملیات گاز کشی کوهنجان نیز که از سال ۱۳۸۰ شروع شده بود در سال ۱۳۸۳ پایان یافته و با ایجاد یک ایستگاه تضعیف فشار در منطقه دوراهی دهستان شوریجه از همان سال گاز نیز به صورت لوله‌کشی در اختیار اهالی قرار گرفته‌است.
نگارخانه

مجسمه شیر سنگی در روستای کمال‌آباد
حمام کوهنجان
برج دیده بانی
امامزاده شاه صفی الدین
امامزاده پیر چراغ
امامزاده بی بی شریفه خاتون
شهرستان سروستان
بخش کوهنجان
جوهر نعنا

جوهر نعنا (به انگلیسی: Menthol) که یک الکل ده کربنی است از روغن اسانس خالص نعنا استخراج می‌شود و به عنوان چاشنی و ماده معطر و دارویی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
تولید منتول با استفاده از جوشانده نعناع و ریختن آن درون هیدروکسید سدیم و اکسید کردن با نیترات آمونیوم و تقطیر آمونیاک حاصل میشود. در ازای هر ۴ الی ۵ کیلوگرم نعنا نزدیک به ۱۰ گرم می‌توان جوهر نعنا استخراج کرد، که هر گرم آن دارای ارزش قیمتی تجاری و بازاری بالایی است.
رده درمانی: هگزاهیدروتیمول.
موارد مصرف

گاه در برطرف کردن خرخر (Snoring) حاصل از گرفتگی بینی مؤثر است.
به عنوان بخور مخصوصاً در فصل سرد زمستان و در محیط‌های سربسته استفاده می‌شود و ۱۰ تا ۲۰ قطره داروی منتول مایع را در دستگاه بخور یا ظرف آب جوش می‌ریزند تا اسانس آن به همراه بخار در فضای اتاق پخش شود.
منتول در تسکین سرماخوردگی، رفع گرفتگی بینی و مخصوصاً سینه احساس آرامش بسیار مؤثر و قوی است.
مصرف ۰٫۰۱ گرم منتول هنگام خواب آرامش رضایتبخشی را ایجاد می‌کند.
برای رفع گرفتگی بینی نوزادان و کودکان، می‌توان ۵ تا ۲۰ قطرهٔ منتول را در دو طرف بالش یا روی لباس نزدیک بینی چکاند تا بتوانند به خوبی تنفس کنند، راحت شیر بخورند و خواب راحتی داشته باشند.
در عطرها برای ساخت استر متیل استفاده می‌شود.
در اشکال دارویی به صورت مایع، بالک و پماد استفاده می‌شود. البته معروفترین فراورده این ماده در ایران پماد ویکس (Vicks) است.
در دردهای موضوعی بر حسب سطح محل درد ۵ تا ۱۵ قطره از داروی منتول مایع را می‌توان در سطوحی مانند پیشانی، گردن، صورت، یا دست و پا و با دست کمی ماساژ دهید تا قطرات در سطح پوست جذب شوند.
در اشکال دارویی به صورت مایع، بالک و پماد استفاده می‌شود.
در عطرها برای ساخت استر متیل استفاده می‌شود.
معروفترین فراورده این ماده در ایران پماد ویکس (Vicks) است.
آثار فارماکولوژیک و مکانیسم اثر

منتول به‌طور انتخابی انتهای اعصاب حسی مربوط به سرما را تحریک کرده و باعث احساس سرما می‌شود؛ و همچنین مصرف آن بر روی پوست باعث گشاد شدن عروق می‌شود و احساس سرما ایجاد می‌کند و به دنبال آن اثر ضد درد ظاهر می‌گردد.
اثرات دارویی

ضد گرفتگی بینی
مسکن سر درد
ضد درد موضوعی
ضد خارش
تسکین دهنده علایم تنفسی مانند برونشیت، سینوزیت و سرفه
سم‌شناسی

بلعیدن منتول بیش از ده گرم می‌تواند سمی باشد و همچنین در صورت مصرف بیش از حد محصولات حاوی منتول امکان اُوِردوز وجود دارد. میانگین دوز مرگبار در موش آزمایشگاهی در حدود 192 mg/kg برآورد شده‌است. البته منابع دیگری اعداد بالاتری مانند 2900 mg/kg در موش و 5001 mg/kg در خرگوش را اعلام کرده‌اند.
صومعه گغارد

| صومعه گغارد | صومعه گغارد |
| --- | --- |
دین: دین
وابستگی: کلیسای حواری ارمنی
مکان: مکان
مکان: نزدیک گوغت، استان کوتایک، ارمنستان
موقعیت در ارمنستان: موقعیت در ارمنستان
مختصات: ۴۰°۰۸′۲۶″شمالی ۴۴°۴۹′۰۷″شرقی﻿ / ﻿۴۰٫۱۴۰۴۲۵°شمالی ۴۴٫۸۱۸۵۱۱°شرقی﻿ / 40.140425; 44.818511
معماری: معماری
سبک: ارمنی
آغاز ساخت: سده ۴ام میلادی
 سایت میراث جهانی یونسکو:  سایت میراث جهانی یونسکو
نام رسمی: صومعه گغارد و دره آزاد علیا: نام رسمی: صومعه گغارد و دره آزاد علیا
گونه: فرهنگی
معیار: ii
تاریخ ثبت: ۲۰۰۰ (۲۴ام جلسه)
شماره ثبت: ۹۶۰
Region: غرب آسیا
صومعه گغارد (به ارمنی Գեղարդի վանք - به انگلیسی Geghard)، در استان کوتایک ارمنستان قرار دارد. این صومعه بخشی از کوه مجاور آن است که از سنگ تراشیده شده و در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده‌است. نمازخانه اصلی این صومعه در سال ۱۲۱۵ میلادی ساخته شد.
تاریخ

کلیسای گغارد در ۳۵ کیلومتری ایروان واقع شده‌است. کلیسای گغارد (به معنی سرنیزه) با معماری منحصر به فرد خود در استان کوتایک، واقع شده‌است. این کلیسا در واقع بخشی از کوه مجاور است که تراشیده شده و در میان صخره‌ها و دره‌ای زیبا احاطه شده‌است (دو بخش درونی و بیرونی کوه). گغارد درون دره‌ای خوش منظره در فاصله ۹ کیلومتری از معبد گارنی نهفته است، این کلیسا نام خود را از نیزه مقدسی که مسیح در زمان مصلوب شدن به وسیله آن مجروح شده گرفته‌است. نیزه در کلیسای گغارد نگهداری می‌شده اما هم‌اکنون در خزانه مقدس در کلیسای جامع اچمیادزین قرار دارد.
ساختمان این کلیسای جذاب، از گرانیت سخت کنده کاری شده و جزو چهار کلیسای نایابی می‌باشد که در صخره و دره‌ها بنا شده‌اند. صومعه گغارد در سده ۴ میلادی توسط گریگور روشنگر در محل چشمه مقدس داخل یک غار بنا گذاشته شد. قدمت این کهن‌ترین کلیسای غاری شکل، به سده ۷ میلادی بازمی‌گردد. در آن زمان به [Ayrivank-آیری وانک] (غار و صومعه) نام داشته که بخشی از آن توسط حمله اعراب در سال ۹۲۳ میلادی سوزانده شد. در جوار کلیسا در سمت چپ بر روی تپه، سلول‌های رهبانی غار مانندی که توسط راهبان ساخته شده‌اند قابل رویت است. درخت‌ها با پراکندگی نقطه وار تا طرف دیگر کلیسا در نزدیکی رودخانه امتداد دارند.
کلیسا در دو بعد زمانی مختلف ساخته و از دو بخش اصلی تشکیل شده‌است. در ابتدای سده سیزده میلادی این ناحیه از املاک خصوصی خاندان زاکاریان به حساب می‌آمد. این خاندان، از ثروتمندترین خاندان ارمنستان بودند و دستور ساخت کلیسای بیرونی را در سال ۱۲۱۵ میلادی می‌دهند. سال‌ها بعد خاندانی به نام «پروشیان» این ملک را از زاکاریان‌ها می‌خرند و دستور ساخت کلیسای درونی را می‌دهند.
بیرون کلیسا بالاتر از دَر جنوب، نشان خانواده شاهزاده زاکاریان وجود دارد. این نماد شیر سلطنتی همانند نمادهای سلطنتی اقوام شرقی است. در سمت راست راهرو، دو ورودی سنگی وجود دارد. ورودی سمت چپ (ساخته شده در سال ۱۲۴۰ میلادی) شامل حوضچه‌ای می‌باشد که از آب چشمه پُر می‌شود. در سمت راست کلیسای کوچکی وجود دارد که در سال ۱۲۶۳ میلادی ساخته شده و شامل چهار ستون و مقبره شاهزاده «پاپاک پروشیان» و همسرش «هروزاکان» است بر روی این مقبره نشانی یک شکل دو شیر زنجیر شده و یک عقاب به عنوان یادبود این خانواده حک شده‌است. در سمت چپ پله‌هایی سنگی بر روی تپه ۱۰ متری، کلیسا کوچک تراشیده شده از سنگ خام بنا شده‌است. با توجه به اینکه این کلیسای کوچک از سنگ اطراف حک شده‌است، ابعاد آن خارق‌العاده است. آکوستیک آنجا نیز بسیار شگفت‌انگیز است. در گوشه دریچه‌ای وجود دارد که رو به کلیسای پایین است. در سمت راست کلیسا پله‌هایی وجود دارند که به سلول‌های راهبان منتهی می‌شوند. در این مسیر همچنین چلیپاسنگ‌های متعددی وجود دارند. در خارج از صومعه مکانی مخصوصی برای مراسم قربانی نیز وجود دارد.
سراسرنماها

نمایی از صومعهٔ گغارد و دره آزات عُلیا
زبان ویتنامی

| ویتنامی | ویتنامی |
| --- | --- |
Tiếng Việt: Tiếng Việt
زبان بومی در: ویتنام کامبوج لائوس
قومیت: ویتنامی‌ها (کین)
شمار گویشوران: ۷۶ میلیون  (۲۰۰۹)
تبار: آستروآسیایی  ویتیزبان‌های ویتی-ویت-مونگویتنامی
گونه‌های نخستین: ویت-مونگ ویتنامی باستانویتنامی میانهویتنامی 
سامانه نوشتاری: لاتین (الفبای ویتنامی) بریل ویتنامی چو نوم (تاریخی)
وضعیت رسمی: وضعیت رسمی
زبان رسمی در:  ویتنام   انجمن ملل آسیای جنوب شرقی
زبان اقلیت شناخته‌شده در:  کامبوج  جمهوری چک  لائوس  
کدهای زبان: کدهای زبان
ایزو ۱–۶۳۹: vi
ایزو ۲–۶۳۹: vie
ایزو ۳–۶۳۹: vie
گلاتولوگ: viet1252
زبان‌شناسی: 46-EBA
مناطق با بیشینه ویتنامی‌زبان در ویتنام: مناطق با بیشینه ویتنامی‌زبان در ویتنام
این نوشتار شامل نمادهای آوایی آی‌پی‌ای است. بدون پشتیبانی مناسب تفسیر، ممکن است علامت‌های سوال، جعبه یا دیگر نمادها را جای نویسه‌های یونی‌کد ببینید.: این نوشتار شامل نمادهای آوایی آی‌پی‌ای است. بدون پشتیبانی مناسب تفسیر، ممکن است علامت‌های سوال، جعبه یا دیگر نمادها را جای نویسه‌های یونی‌کد ببینید.
زبان ویتنامی (ویتنامی: tiếng Việt) یک زبان آستروآسیایی و زبان ملی و رسمی ویتنام است. این زبان به صورت بومی توسط بیش از ۷۰ میلیون نفر صحبت می‌شود که چندین برابر مجموع سایر اعضای خانواده آستروآسیایی است. ویتنامی زبان مادری مردم ویتنامی (کین) و همچنین زبان دوم یا زبان اول برای سایر گروه‌های قومی در ویتنام است. در نتیجه مهاجرت، ویتنامی‌زبانان در سایر مناطق آسیای جنوب شرقی، آسیای شرقی، آمریکای شمالی، اروپا و استرالیا نیز یافت می‌شوند.
ویتنامی مانند بسیاری از زبان‌های دیگر در آسیای جنوب شرقی و شرق آسیا یک زبان تحلیلی با نواخت واجی است. این زبان دارای ترتیب نهاد-فعل-مفعول در جمله است. ویتنامی همچنین از رابط‌های شماری و توصیف‌کننده‌ها استفاده می‌کند. واژگان آن تأثیر قابل توجهی از چینی و فرانسوی پذیرفته‌اند.
ویتنامی در گذشته با استفاده از خط چو نوم نوشته می‌شد، یک خط واژه‌نگاشت با استفاده از حروف چینی برای نشان دادن واژگان چینی-ویتنامی و برخی از واژگان بومی ویتنامی، همراه با بسیاری از نویسه‌های بومی اختراع‌شده برای نشان دادن واژگان دیگر. حکومت استعماری فرانسه بر ویتنام منجر به پذیرش رسمی الفبای ویتنامی (Chữ Quốc ngữ) شد که بر اساس خط لاتین است. این خط از دونگاره‌ها و حرکت‌گذاری برای مشخص کردن نواخت‌ها و برخی واج‌ها استفاده می‌کند.
گاهی از نگوین دو به عنوان بزرگ‌ترین ادیب ادبیات ویتنامی یاد می‌شود
تاریخ

به نظر می‌رسد که در گذشته‌های دور، زبان ویتنامی ویژگی‌هایی مشترک با سایر زبان‌های خانواده آستروآسیایی داشته‌است مثل داشتن ریخت‌شناسی صرفی و خوشه‌های بی‌صدا غنی که به مرور زمان این ویژگی‌ها در این زبان از بین رفته‌اند. با این حال زبان ویتنامی به دلیل موقعیت جغرافیایی‌اش در جنوب شرق آسیا بسیار تأثیر پذیرفته و خصوصیاتی کسب کرده‌است مثل صرف (ریخت‌شناسی) جداگانه و نواخت متفاوت واجی.
ویتنامی در ابتدا تحت تأثیر زبان چینی قرار گرفت که در سده دوم پ.م. زبان غالب گردیده بود. پس از آنکه در سده دهم ویتنام استقلال یافت، طبقه فرمانروایان چینی ادبی را به عنوان ابزار ارتباطی دولت، کسب دانش و ادبیات برگزیدند. با غلبه زبان چینی، واژگان چینی به صورت بنیادین وارد شدند و بر روی دستور زبان تأثیر گذاشتند. بیشتر واژه‌نامه‌های ویتنامی در تمام زمینه‌ها حاوی واژگان چینی-ویتنامی هستند.
با اشغال ویتنام توسط فرانسه در سده نوزدهم، زبان فرانسوی در آموزش و دولت به تدریج جایگزین زبان چینی گردید. زبان ویتنامی بسیاری از وام‌واژه‌ها را از زبان فرانسوی دریافت کرد مثل đầm (از مادام فرانسوی)، ga (به معنی ایستگاه قطار)، sơ mi (از شومیز فرانسوی)، búp bê (به معنی عروسک). به علاوه بسیاری از واژگان چینی-ویتنامی به گونه‌ای مبدل شدند که با ایده‌های غربی که از راه زبان فرانسوی آمده بود سازگار شوند. زبان ویتنامی را به شش دوره تقسیم می‌کند:
پیش-ویتنامی: نیای زبان ویتنامی که با زبان موئونگ ارتباط داشت.
نیا-ویتنامی: مربوط به دوره پیش از ورود واژگان چینی-ویتنامی به این زبان که به‌طور تقریبی شامل سده‌های هفت تا هشت است.
ویتنامی باستان: حالتی از زبان که تازه واژگان چینی-ویتنامی را پذیرفته بود (تقریباً سده ۱۰م)
ویتنامی کهن: ویتنامی که با خط چینی-ویتنامی نوشته شد.
ویتنامی میانه: زبان فرهنگ لغت ویتنامی-پرتغالی-لاتین که توسط الکساندر درود نوشته شده‌است.
ویتنامی نو: از سده نوزدهم به این سو.
دسته‌بندی

تحقیقات اولیه زبان‌شناسی در حدود ۱۵۰ سال پیش ویتنامی را به عنوان متعلق به شاخه ویتی از گروه مون-خمر از خانواده زبان‌های آستروآسیایی دسته‌بندی کرد که همچنین شامل زبان خمر رایج در کامبوج و همچنین زبان‌های مختلف کوچکتر و/یا منطقه‌ای موندا و خاسی که در شرق هند و زبان‌های فراوانی در لائوس، جنوب چین و بخش‌هایی از تایلند می‌شوند. بعدها مشخص شد که مونگ بیشتر از سایر زبان‌های مون-خمر با ویتنامی مرتبط است و یک زیرگروه ویت-مونگ ایجاد شد که شامل چندین زبان دیگر نیز می‌شد.
پراکندگی

ویتنامی به عنوان زبان ملی و میانجی ویتنام عمل می‌کند. این زبان همچنین توسط مردم جینگ در نزدیکی دونگ‌شینگ در جنوب استان گوانگشی چین صحبت می‌شود. شمار زیادی از ویتنامی‌زبانان نیز در کشورهای همسایه کامبوج و لائوس ساکن هستند.
در ایالات متحده، ویتنامی ششمین زبان پرگویشور با بیش از ۱٫۵ میلیون گویشور است که در تعداد انگشت شماری از ایالت‌ها متمرکز هستند. این زبان سومین زبان پرگویشور در تگزاس و واشینگتن، چهارمین در جورجیا، لوئیزیانا و ویرجینیا و پنجمین در آرکانزاس و کالیفرنیا است. ویتنامی پس از عربی، ماندارین و انگلیسی، چهارمین زبان پرگویشور در استرالیا است. در فرانسه، این زبان پرگویشورترین زبان آسیایی و هشتمین زبان مهاجران در کشور است.
پراکندگی > وضعیت رسمی

ویتنامی تنها زبان رسمی و ملی ویتنام است. این زبان اول اکثریت جمعیت ویتنام و همچنین زبان اول یا دوم برای گروه‌های اقلیت قومی این کشور است.
در جمهوری چک، ویتنامی به عنوان یکی از ۱۴ زبان اقلیت، بر اساس جوامعی که به‌طور سنتی یا طولانی‌مدت در این کشور اقامت داشته‌اند، به رسمیت شناخته شده‌است. این وضعیت به جامعه ویتنامی در کشور نماینده‌ای در شورای دولتی ملیت‌ها، یک نهاد مشورتی دولت چک برای مسائل مربوط به سیاست در قبال اقلیت‌های ملی اعطا می‌کند. این همچنین به جامعه حق استفاده از زبان ویتنامی در ادارات دولتی و دادگاه‌ها در هر نقطه از کشور را می‌دهد.