stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
لینکلن ورسایلس

Motor vehicle
| لینکلن ورسایلس | لینکلن ورسایلس |
| --- | --- |
1980 Lincoln Versailles: 1980 Lincoln Versailles
دید کلی: دید کلی
شرکت: شرکت لینکلن موتور (شرکت فورد موتور)
تولید: 1977–1980
مونتاژ: United States: واین، میشیگان (Wayne Stamping & Assembly) United States: مأوا، نیوجرسی (Mahwah Assembly)
بدنه و شاسی: بدنه و شاسی
کلاس: خودروی کامپکت خودروی لوکس
شکل بدنه: 4-door سدان
طرح‌بندی: خودروی موتور جلو-محور عقب
خودروهای وابسته: مرکوری مونارچ فورد گرانادا (آمریکای شمالی)
پیشرانه: پیشرانه
موتور: ۳۵۱ اینچ مکعب (۵٫۸ لیتر) Windsor V8 ۳۰۲ اینچ مکعب (۴٫۹ لیتر) Windsor V8
ابعاد: ابعاد
فاصله بین محورها: ۱۰۹٫۹ اینچ (۲٬۷۹۱ میلیمتر)
درازا: ۲۰۰٫۹ اینچ (۵٬۱۰۳ میلیمتر)
پهنا: ۷۴٫۵ اینچ (۱٬۸۹۲ میلیمتر)
بلندی: ۵۴٫۱ اینچ (۱٬۳۷۴ میلیمتر)
وزن خالص: ۳٬۸۲۷–۳٬۹۱۵ پوند (۱٬۷۳۶–۱٬۷۷۶ کیلوگرم)
گاه‌شمار: گاه‌شمار
پسین: Lincoln Continental (1982)
لینکولن ورسایلس (Lincoln Versailles) خودرویی است که در سال‌های ۱۹۷۷ تا ۱۹۸۰۵۰،۱۵۶ producedتولید شده‌است. طراحی آن خودروهای موتور جلو-محور عقب بوده است.
ادزل ویلیجر

Motor vehicle
| ادزل ویلیجر | ادزل ویلیجر |
| --- | --- |
دید کلی: دید کلی
شرکت: ادسل (فورد)
تولید: 1958-1960
مونتاژ: Edison, New Jersey Wayne, Michigan Atlanta, Georgia San Jose, California
بدنه و شاسی: بدنه و شاسی
کلاس: خودروی اندازه بزرگ
شکل بدنه: 4-door استیشن واگن
خودروهای وابسته: ادزل کورسایر ادزل ریسر ادزل رنجر ادزل برمودا Edsel Roundup فورد گالکسی (۱۹۵۹-۱۹۷۴) فورد فیرلین (آمریکا) Ford Custom فورد کانتری اسکایر
پیشرانه: پیشرانه
موتور: ۳۶۱ اینچ مکعب (۵٫۹ لیتر) FE V8
جعبه‌دنده: 3-speed manual 3-speed automatic
ابعاد: ابعاد
فاصله بین محورها: 1958-59: ۱۱۶٫۰ اینچ (۲٬۹۴۶ میلیمتر) 1960: ۱۲۰٫۰ اینچ (۳٬۰۴۸ میلیمتر)
ادزل ویلیجر (Edsel Villager) خودرویی است که در سال‌های ۱۹۵۸ تا ۱۹۶۰تولید شده‌است. سیستم جعبه‌دندهٔ آن ۳ دنده به دو صورت خودکار و دستی است.
باس ۳۰۲ ماستنگ

Motor vehicle
| باس ۳۰۲ موستانگ | باس ۳۰۲ موستانگ |
| --- | --- |
دید کلی: دید کلی
شرکت: فورد
تولید: 1969–1970, 2012–2013
مونتاژ: دیربورن، میشیگان (1969–1970) فلت‌راک، میشیگان (2012–2013)
طراح: Larry Shinoda
بدنه و شاسی: بدنه و شاسی
طرح‌بندی: خودروی موتور جلو-محور عقب
خودروهای وابسته: فورد موستانگ
پیشرانه: پیشرانه
موتور: 302 CID (5.0L)V8 (1969–1970) 5.0 L V8 (2012–2013)
جعبه‌دنده: 5-speed جعبه‌دنده دستی (1969–1970) 6-speed manual (2012–2013)
باس ۳۰۲ موستانگ (Boss 302 Mustang) خودرویی است که در سال‌های ۱۹۶۹ تا ۱۹۷۰ و ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۳ تولید شده‌است.
طراحی آن خودروهای موتور جلو-محور عقب بوده است. سیستم جعبه‌دندهٔ آن ۴ دنده (۱۹۶۹_۱۹۷۰) و ۶ دنده (۲۰۱۲_۲۰۱۳) به صورت دستی است.
استیلای روسیه بر قفقاز

استیلای روسیه بر قفقاز (انگلیسی: Russian conquest of the Caucasus) مجموعه‌ای از اقدامات امپراتوری روسیه در قرن‌های هجدهم و نوزدهم میلادی برای گسترش قلمروی خود بر سرزمین‌های مابین دریای سیاه و دریای خزر است که شامل کشورهای امروزیِ گرجستان، ارمنستان و جمهوری آذربایجان، و بخش‌هایی از ایران و ترکیه، و نیز منطقهٔ قفقاز شمالی در خاک روسیه می‌باشد. بخش اصلی اقدامات نظامی امپراتوری روسیه در فاصلهٔ سال‌های ۱۸۰۰ تا ۱۸۶۴ میلادی رخ داد که علاوه بر جنگ با ایران قاجاری و امپراتوری عثمانی، شامل نبردهای متعددی با حاکمان مستقل و نیمه‌مستقل محلی نیز بود.
تاریخ اولیه

روس‌ها برای اولین بار در قرن نهم میلادی در منطقه قفقاز ظاهر شدند، زمانی که برخی از روس‌ها برای تجارت در سواحل دریای کاسپین از محدوده رود ولگا پایین‌تر رفتند. این اتفاق، سبب دو یورش بزرگ در سال‌های ۹۱۳ و ۹۴۳ میلادی شد. به نظر می‌رسد آخرین حمله در سال ۱۰۴۱ میلادی بوده باشد.
همچنین در این زمان روس‌ها تموترکان را در شبه‌جزیره تامان در اختیار گرفتند. از اواسط قرن شانزدهم، گروهی از کازاک‌ها در رود ترک قرار داشتند و در حدود سال ۱۵۵۰ میلادی کازاک‌ها در رود دن مستقر شدند. آستراخان در سال ۱۵۵۶ میلادی فتح شد و به روسیه پایگاهی در انتهای شمالی دریای کاسپین دست‌یافت. آن‌ها به زودی با شاهزاده‌نشین کاباردیا ائتلاف کردند و قلعه ای در دهانه رود سونژا ساختند. پس از سال ۱۵۸۰ میلادی روسیه برای حدود ۲۰۰ سال از منطقه قفقاز دور بود، آستراخان را تحت کنترل داشت و آرام آرام سکونت‌گاه‌ها را به سمت جنوب و به سمت دریای سیاه پیش می‌برد.
در طول جنگ موسوم به جنگ ایران و روسیه، در سال‌های۱۶۵۱ میلادی تا ۱۶۵۳ میلادی، اتباع ایرانی با کازاک‌های اطراف رود سونژا جنگیدند. در سال ۱۶۸۸ میلادی استپان رازین به سواحل دریای کاسپین یورش برد. در طول جنگ ایران و روسیه، در سال‌های ۱۷۲۲ میلادی تا ۱۷۲۳ میلادی، پتر بزرگ سواحل غربی و جنوبی دریای کاسپین را فتح کرد، اما با قوی‌تر شدن ایران، شاه تهماسب دوم توانست، سرزمین‌های از دست رفته را پس بگیرد. در سال ۱۷۷۵ میلادی، پس از مرگ یک کاشف روسی به‌نام ساموئل گملین، که در اسارت ایران بود، کاترین بزرگ، برای تنبیه ایرانی‌ها نیرویی را به دربند فرستاد و برای مدتی کوتاه آن‌جا را تصرف کرد. در طول حمله روسیه به ایران در سال ۱۷۹۶ میلادی، روسیه بار دیگر سواحل غربی دریای کاسپین را فتح کرد، اما با مرگ کاترین، این لشکرکشی بدون نتیجه به پایان رسید.
نتیجه همه این کارها، گسترش آهسته و پیوسته مردم روس به سمت جنوب، از مبدأ سرزمینیشان در مسکووی بود. در حدود سال ۱۸۰۰ میلادی، روسیه در یک اقدام جدید، سربازان و شهرک‌هایش را به منطقه قفقاز کوچ داد.
قفقاز جنوبی

روسیه در سال ۱۸۰۰ میلادی پادشاهی کارتلی-کاختی را به قلمرو خودش الحاق کرد. در سال ۱۸۰۶، پاول سیسیانوف این قلمرو روسیه را از دریای سیاه تا کاسپین گسترش داد و سواحل کاسپین را به دست آورد. در سال ۱۸۱۳ میلادی، ایران مجبور شد، که از دست رفتن سرزمین شمالی خود را، در پی پذیرفتن پیمان‌نامه گلستان به رسمیت بشناسد که شامل جنوب داغستان امروزی، شرق گرجستان امروزی و بیشتر مناطقی که امروزه جمهوری آذربایجان است، می‌شود.
در سال‌های ۱۸۱۸ میلادی تا ۱۸۲۶ میلادی الکسی پترویچ یرمولوف، سرزمین‌های اطراف کوهستان را تصرف کرد، اما بسیاری از آن‌ها به زودی از دست رفتند. در سال ۱۸۲۸ میلادی، روسیه ارمنستان، نخجوان و تالش امروزی را از ایران گرفت. دو جنگ روس‌ها با عثمانی نیز نتایج اندکی داشت.
قفقاز جنوبی > پیش‌زمینه

از زمان امپراتوری روم و شاهنشاهی اشکانی، سرزمین قفقاز جنوبی معمولاً مرزی بین دو امپراتوری بود و این سرزمین به صورت متناوب بین این دو امپراتوری دست به دست می‌شد، حاکمان آن‌ها درجات مختلفی از استقلال را دارا بودند. حاکمان محلی اغلب دست نشاندگان یک امپراتوری یا امپراتوری دیگر بودند. در حدود سال ۱۷۵۰ میلادی، این سرزمین میان دست نشاندگان ترک و ایرانی تقسیم شده بود. دو سوم این سرزمین و قسمت غربی آن، توسط گرجی‌ها، و در حدود یک سوم این سرزمین و قسمت شرقی آن را عمدتاً آذری‌هاتشکیل می‌دادند.
قفقاز جنوبی > ضمیمه کردن شرق گرجستان

آستراخان
کازاک‌های رود ترک
کوچ‌نشین‌های استپ
کوه‌نشین‌های آزاد
کوه‌نشین‌های آزاد
گذرگاه داریال
موزدوک
شمخال‌نشین تَرکی
خان‌نشین قبه
خان‌نشین دربند
خان‌نشین باکو
خان‌نشین جواد
خان‌نشین تالش
خان‌نشین شکی
خان‌نشین شِروان
خان‌نشین قره‌باغ
خان‌نشین گنجه
خان‌نشین ایروان
خان‌نشین نخجوان
تبریز
پادشاهی کارتلی
(تفلیس)
پادشاهی کاختی
پادشاهی ایمرتی
مینگرل
گوریه
آجاریا
قارص
آخالتسیخه
آخالکالاک
پوتی
باتومی
آناکلیا
سوخومی - کاله
آناپا
گیومری
ترابوزان
ارزروم
=خان‌نشین‌های دست‌نشانده ایران
=گرجستان دست‌نشانده ایران
=گرجستان دست‌نشانده عثمانی
=شهرهای، =قلعه‌های ساحلی عثمانی.
در سال ۱۷۶۲ میلادی، ایراکلی دوم، دو بخش شرقی گرجستان را به پادشاهی کارتلی-کاختی ملحق کرد. او یک حاکم دست‌نشانده ایرانی‌ها بود، اما ایران در پی مرگ نادرشاه بسیار ضعیف شده بود. به همین دلیل، ایراکلی دوم توانست استقلال خود را در تمام دوره زندی‌ها حفظ کند.
در این زمان روسیه تعداد زیادی نیرو در شمال کوه‌ها و در مکان‌هایی مانند موزدوک داشت. در طول جنگ روسیه و عثمانی، در سال‌های ۱۷۶۸ میلادی تا ۱۷۷۴ میلادی، که خط جنگ بیشتر در شرق اروپا بود بود، کاترین جنگ را به شرق منتقل کرده و برای اولین بار، سربازان روسی از قفقاز عبور کردند. در سال ۱۷۶۹، گوتلیب هاینریش توتلبن با ۴۰۰ سرباز و ۴ توپ از گذرگاه داریال به تفلیس عبور کرد. سال بعد، با تقویت نیروهایش، به پادشاهی ایمرتی رفت، به باقداتی یورش برد و پایتخت آن کوتائیسی را گرفت.
پس از متفرق کردن ۱۲۰۰۰ سرباز ترک، شهر پوتی را در ساحل محاصره کرد. ادامه کار آن‌ها به اشتباه مدیریت شد و نیروهای روسی در بهار ۱۷۷۲ میلادی به مرز قفقاز شمالی عقب‌نشینی کردند. در ژوئیه ۱۷۸۳ میلادی، همان سالی که کریمه ضمیمه شد، پادشاه ایراکلی این‌بار به یک دست‌نشانده روس‌ها تبدیل شد (پیمان‌نامه گرجیوسک). پاول پوتمکین ۸۰۰ نفر را برای شروع کار به گذرگاه نظامی گرجستان از طریق گذرگاه داریال فرستاد. در اکتبر ۱۷۸۳ او توانست با کالسکه‌ای هشت اسبه، به تفلیس برود. در ۳ نوامبر دو گردان روسی و ۴ تفنگ از طریق جاده جدید به تفلیس رسیدند.
این نیروها به زودی عقب‌نشینی کردنداما حضور آن‌ها بیشتر ایران را تحریک کرد. آقامحمدخان قاجار برای بازگرداندن قدرت ایران تلاش می‌کرد و پادشاه گرجستان را به عنوان یک والی نافرمان می‌دید. او در سال ۱۷۹۵ تفلیس (نبرد کرتسانیسی) را تصرف و غارت کرد. نایب السلطنه گودوویچ که در ژانویه ۱۷۹۱ میلادی با ۱۵ گردان پیاده‌نظام، ۵۴ واحد سواره نظام و ۲ هنگ کازاک وارد مرز شده بود، اما هیچ کاری انجام نداد.
آقامحمدخان در سال ۱۷۹۷ هنگام تدارک برای تهاجم دوم ترور شد. حمله روسیه به ایران در سال ۱۷۹۶ میلادی، تا حدودی پاسخ روسیه به غارت ایرانی‌ها و بازپس‌گیری تفلیس بود.
در تابستان ۱۸۰۰ میلادی فتحعلی‌شاه قاجار از گیورگی دوازدهم خواست پسرش را به عنوان گروگان به تهران بفرستد. به ژنرال کارل کنورینگ که فرماندهی مرز قفقاز شمالی را بر عهده داشت، گفته شد که ۹ گردان پیاده‌نظام را آماده کند. ایرانی‌ها عقب‌نشینی کردند، اما آوارخان عمر به هر حال حمله کرد و توسط ژنرال ایوان لازارف در رود آلازانی شکست خورد. گیورگی دوازدهم که در حال مرگ بود، به روس‌ها قدرت فزاینده ای پیشنهاد کرد و پاول یکم با ضمیمه کردن پادشاهی در ۱۸ دسامبر ۱۸۰۰ میلادی پاسخش را داد.
دهرود (هوراند)

دهرود یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است. که در دهستان دودانگه شهرستان هوراند واقع شده است.این روستا دارای رود (سئلین چایی) پر آب و بزرگی است که از وسط روستا عبور میکند.مسیر پیاده روی و طبیعت های دیدنی این رود باعث جلب توجه گردشگران و طبیعت گردان می‌باشد. روستای دهرود دارای جنگل وسیع و بزرگ در دامنه قیز قلعسی می باشد قیز قلعه سی بر فراز کوه یک تکه سنگ بزرگ و تراشیده شده ای است که در ایام قدیم از بالای آن برای دیدبانی و ارتباط با دیگر قلعه های منطقه از آن به کار می رفت  این جنگل بکر و جذاب جاذبه های متنوع و دیدنی زیادی همچون( دوه داشی)که ابر فراز کوه به شکل یک شتر نمایان است می باشد در ورودی های این قلعه دیدنی تکه سنگ های بزرگ و حکاکی شده با اشکال متنوع و با قدمتی وجود دارد که قدمت تاریخی این روستا دا نمایان می کند دهرود دارای آبشار بزرگی نیز می‌باشد که طبیعت دیدنی این روستا را دوچندان می کند این روستا دارای سد و همچنین راه روستایی کاملا آسفالت شده و ایمنی است و دارای مردم خون گرم و مهمان نواز می باشد .
میثم علیزاده(sigmaz)
جمعیت

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این روستا ۲۴۵ نفر (۸۰خانوار) بوده‌است.
| جمعیت تاریخی> سال | جمعیت تاریخی> جمعیت | جمعیت تاریخی> ±% |
| --- | --- | --- |
| ۱۳۸۵ | ۴۲۰ | —     |
| ۱۳۹۰ | ۲۹۱ | ۳۰٫۷٪− |
| ۱۳۹۵ | ۲۴۵ | ۱۵٫۸٪− |
تیان شان

| تیان شان | تیان شان |
| --- | --- |
天山: 天山
مرتفع‌ترین نقطه: مرتفع‌ترین نقطه
ارتفاع: ۷٬۴۳۹ متر
برجستگی: ۷٬۴۳۹ متر
مختصات: ۴۲°۰۲′۱۵″ شمالی ۸۰°۰۷′۳۰″ شرقی﻿ / ﻿۴۲٫۰۳۷۵۰°شمالی ۸۰٫۱۲۵۰۰°شرقی﻿ / 42.03750; 80.12500
جغرافیا: جغرافیا
موقعیت: چین، پاکستان، هند، قزاقستان، قرقیزستان و ازبکستان
 سایت میراث جهانی یونسکو:  سایت میراث جهانی یونسکو
نام رسمی: تین‌شان سین‌کیانگ
گونه: طبیعی
معیار: vii, ix
تاریخ ثبت: ۲۰۱۳ (جلسه سی‌وهفتم)
شماره ثبت: ۱۴۱۴
منطقه:  آسیا
 :  
 سایت میراث جهانی یونسکو:  سایت میراث جهانی یونسکو
نام رسمی: تین‌شان غربی
گونه: طبیعی
معیار: x
تاریخ ثبت: ۲۰۱۶ (جلسه چهلم)
شماره ثبت: ۱۴۹۰
 :  
 :  
کوه تین شان (به چینی: 天山) (به انگلیسی: Tien-Shan) که با نام تنگری تاغ یا تنگیر-تو نیز شناخته می‌شود، به معنای «کوه‌های خدا/بهشت»، سیستم بزرگی از رشته‌کوه‌ها در آسیای مرکزی است. بلندترین قله آن در جنگش چاقوسو با ارتفاع ۷٬۴۳۹ متر (۲۴٬۴۰۶ فوت) قرار دارد. پایین‌ترین نقطه آن در چاله تورفان است که ۱۵۴ متر (۵۰۵ فوت) پایین‌تر از سطح دریای آزاد قرار دارد.
تیان‌شان در تنگری‌باوری مقدس است. دومین قله بلند آن به نام خان تنگری شناخته می‌شود که می‌توان آن را «خدای ارواح» ترجمه کرد. در کمیته میراث جهانی یونسکو سال ۲۰۱۳، بخش شرقی تیان‌شان در منطقه سین‌کیانگ چین غربی به عنوان میراث جهانی ثبت شد. بخش غربی آن در قزاقستان، قرقیزستان و ازبکستان نیز در سال ۲۰۱۶ به ثبت رسید.
جغرافیا

رشته‌کوه تیان‌شان در شمال و غرب تکله‌مکان و مستقیماً در شمال حوضه تاریم قرار دارد. این رشته‌کوه مرزهای قزاقستان، قرقیزستان، ازبکستان و سین‌کیانگ در شمال غربی چین را پوشش می‌دهد. از سمت جنوب به پامیر متصل است و از شمال و شرق به رشته‌کوه آلتای در مغولستان می‌پیوندد.
رشته‌کوه تیان‌شان از تاشکند، ازبکستان، به سمت شرق حدود ۲٬۹۰۰ کیلومتر امتداد دارد. این رشته‌کوه بخشی از کمربند کوه‌زایی هیمالیا است که در نتیجه برخورد صفحه هند و صفحه اوراسیا در دوره نوزیستی به وجود آمده است. این رشته‌کوه شامل بوگدا شان در شرق است که هم در نقشه‌نگاری غربی و هم چینی به رسمیت شناخته می‌شود.
بلندترین قله تیان‌شان جنگش چاقوسو (که به عنوان قله پیروزی نیز شناخته می‌شود) است که بین قرقیزستان و چین مشترک است و با ارتفاع ۷٬۴۳۹ متر (۲۴٬۴۰۶ فوت)، جغرافیای قرقیزستان را تشکیل می‌دهد. دومین قله بلند تیان‌شان، خان تنگری (پادشاه بهشت)، در نقطه سه‌گانه قزاقستان-قرقیزستان-چین قرار دارد و با ارتفاع ۷٬۰۱۰ متر (۲۳٬۰۰۰ فوت)، جغرافیای قزاقستان را تشکیل می‌دهد. کوهنوردی این دو قله را به عنوان شمالی‌ترین قله‌هایی که از ارتفاع ۷٬۰۰۰ متر (۲۳٬۰۰۰ فوت) فراتر می‌روند، طبقه‌بندی می‌کند.
گردنه توروگارت با ارتفاع ۳٬۷۵۲ متر (۱۲٬۳۱۰ فوت) مرز بین قرقیزستان و سین‌کیانگ را مشخص می‌کند. رشته‌کوه‌های آلاتاو در ارتفاعات پایین‌تر و جنگلی در شمال تیان‌شان قرار دارند و محل زندگی قبایل عشایری ترک‌زبان است.
رشته‌کوه تیان‌شان به وسیله تکله‌مکان و حوضه تاریم از فلات تبت جدا می‌شود. رودخانه‌های سیردریا، رود ایلی و رود تاریم از تیان‌شان سرچشمه می‌گیرند. دره آکسو یکی از ویژگی‌های برجسته در بخش شمال غربی این رشته‌کوه است.
پایایخبندان پیوسته معمولاً در تیان‌شان در ارتفاعات بالای ۳٬۵۰۰–۳٬۷۰۰ متری تشکیل می‌شود. پایایخبندان ناپیوسته می‌تواند در برخی نقاط خاص که تحت تأثیر شرایط توپوگرافی و اقلیمی ویژه هستند، در ارتفاعات پایین‌تر از ۲٬۰۰۰ متر نیز مشاهده شود، اما معمولاً در ارتفاعات ۲٬۷۰۰–۳٬۳۰۰ متری رخ می‌دهد.
یخچال‌های تیان‌شان به سرعت در حال کاهش هستند و سالانه ۲۷ درصد یا ۵٫۴ میلیارد تن یخ از دست می‌دهند که نزدیک به چهار برابر میانگین جهانی ۷ درصد است. پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۵۰، نیمی از یخ‌های باقی‌مانده ناپدید شوند.
کاوشگر روسی پیپتر سمیونوف یکی از اولین اروپاییانی بود که در دهه ۱۸۵۰ به مستندسازی گسترده تیان‌شان پرداخت.
رشته‌کوه‌ها

رشته‌کوه تیان‌شان دارای تعدادی رشته‌های نام‌گذاری‌شده است که اغلب به‌طور جداگانه ذکر می‌شوند (همه فواصل تقریبی هستند).
در چین، تیان‌شان از حدود ۶۰۰ تا ۴۰۰ کیلومتر (۳۷۰ تا ۲۵۰ مایل) شرق اورومچی، شمال قومول (شهر در سطح ولایت) (هامی) با قارلق‌داغ و بارکول تاغ شروع می‌شود. سپس بوگدا شان (کوه‌های خدا) از ۳۵۰ تا ۴۰ کیلومتر (۲۱۷ تا ۲۵ مایل) شرق اورومچی امتداد می‌یابند. سپس منطقه‌ای با ارتفاع پایین بین اورومچی و چاله تورفان قرار دارد. کوه‌های بوروحورو از جنوب اورومچی آغاز می‌شوند و به سمت شمال غربی به طول ۴۵۰ کیلومتر (۲۸۰ مایل) امتداد یافته‌اند و جونغارستان را از حوضه ایلی جدا می‌کنند. انتهای شمالی آن به دزونگاریان آلاتاو به طول ۲۰۰ کیلومتر (۱۲۰ مایل) که در طول مرز چین و قزاقستان به سمت شمال شرقی کشیده شده، می‌رسد. این رشته‌کوه از ۵۰ کیلومتر (۳۱ مایل) شرق تالدی‌قورغان در قزاقستان شروع شده و در دروازه جونغاری به پایان می‌رسد. دزونگاریان آلاتاو در شمال، کوه‌های بوروحورو در وسط و کتمن ریج در جنوب شکل S یا Z معکوسی را ایجاد می‌کنند که شمال شرق جونغارستان و جنوب غرب حوضه ایلی را محصور می‌کند.
در قرقیزستان، رشته اصلی تیان‌شان به عنوان رشته نارات از پایه بوروهورو به سمت غرب تا ۵۷۰ کیلومتر (۳۵۰ مایل) به نقطه‌ای که مرز چین، قزاقستان و قرقیزستان به هم می‌رسند، امتداد می‌یابد. اینجا بلندترین بخش رشته‌کوه – تیان‌شان مرکزی – با جنگش چاقوسو (رشته‌کوه کاکشال) و خان تنگری قرار دارد. در غرب این منطقه، تیان‌شان به صورت یک «چشم» تقسیم می‌شود که دریاچه ایسیق‌کول در مرکز آن قرار دارد. سمت جنوبی دریاچه، ترسکی آلاتاو و سمت شمالی آن رشته‌کوه کونگوی آلاتو (آلاتو سایه‌دار و آفتابی) است. در شمال کونگوی آلاتو و به موازات آن، ایله آلاتاو در قزاقستان و جنوب آلماتی قرار دارد. در غرب چشم، رشته‌کوه ۴۰۰ کیلومتر (۲۵۰ مایل) به عنوان رشته‌کوه قرقیز آلا-تو امتداد دارد و استان چوی را از استان نارین جدا می‌کند و سپس از قزاقستان از دره بالایی رودخانه رود طراز جدا می‌شود که سمت جنوبی آن رشته‌کوه تالاس آلا-تو به طول ۲۰۰ کیلومتر (۱۲۰ مایل) قرار دارد (آلاتو در زبان قرقیزی به معنی آلاداغ است). در انتهای شرقی تالاس آلاتو، رشته‌کوه سوسامیر به سمت جنوب شرقی امتداد یافته و دره سوسامیر یا فلات را محصور می‌کند.
در مورد ناحیه جنوب دره فرغانه، یک گروه کوهستانی به طول ۸۰۰ کیلومتر (۵۰۰ مایل) وجود دارد که از جنوب دریاچه ایسیق‌کول به سمت غرب-جنوب‌غربی امتداد می‌یابد و حوضه تاریم را از دره فرغانه جدا می‌کند. رشته‌کوه فرغانه به سمت شمال شرقی به طرف تالاس آلاتو امتداد می‌یابد و حوضه بالایی نارین را از فرغانه اصلی جدا می‌کند. سمت جنوبی این کوه‌ها به پامیر در تاجیکستان (رشته‌کوه آلای و رشته‌کوه ماورا آلای) می‌پیوندد. در غرب آن رشته‌کوه ترکستان قرار دارد که تقریباً تا سمرقند ادامه دارد.
عصر یخبندان

فلات تیان‌شان، که عرض آن ۱۰۰ تا ۱۲۰ کیلومتر است، در حاشیه شمالی حوضه تاریم بین زنجیره کوهستانی کوکشال‌داغ در جنوب و زنجیره کوهستانی «ترسکی آلاداغ» در شمال واقع شده است. رشته‌کوه کوکشال‌داغ به طول ۵۷۰ کیلومتر از پیک دانکوا در غرب تا پیک پوبدا در شرق شمال‌شرقی امتداد دارد. این رشته‌کوه همراه با «ترسکی آلاداغ» موازی و فلات تیان‌شان که بین آن‌ها قرار دارد، در دوران یخبندان توسط روان‌یخهای متصل و یک کلاهک یخی پوشیده شده بودند. تنها باقیمانده بین‌یخبندانی این یخبندان، یخچال اینیلچک جنوبی به طول ۶۱ کیلومتر است. زبان‌های یخچال صفحه‌ای از یخچال فلات به سمت شمال و تا دریاچه دریاچه ایسیق‌کول پیش رفتند و در این دریاچه به طول ۱۶۰ کیلومتر یخ‌کوه‌ها فرو ریختند.
به‌طور مشابه، یخبندان قوی در ناحیه مرتفع رشته‌کوه کونگوی آلاتو که به طول ۲۳۰ کیلومتر در شمال دریاچه ایسیق‌کول قرار دارد و تا نزدیکی دشت‌های کوهستانی نزدیک آلماآتا گسترش می‌یابد، وجود داشت. یخچال‌های یخبندانی کونگوی آلاتو نیز در دریاچه ایسیق‌کول یخ‌کوه‌ها فرو می‌ریختند و یخچال دره اک‌سای یخچال دشت کوهستانی را تشکیل می‌داد. دره چون-کِمین تا نقطه تلاقی با درهٔ چو یخچال داشت.
به‌طور کلی، یخبندان تیان‌شان در حدود ۱۱۸٬۰۰۰ کیلومتر مربع را اشغال کرده بود. خط برف‌چال یخچال‌ها در آخرین عصر یخبندان در حدود ۱۲۰۰ متر پایین‌تر از وضعیت کنونی بود. این شرایط باعث کاهش دمای میانگین سالانه به میزان ۷٫۲ تا ۸٫۴ درجه سانتی‌گراد نسبت به امروز می‌شد، در صورت حفظ نسبت بارندگی مشابه.
بوم‌شناسی

تیان‌شان میزبان جنگل‌های مهم صنوبر شرنک (Picea schrenkiana) در ارتفاعات بالای ۲٬۰۰۰ متر (۶٬۶۰۰ فوت) است؛ دامنه‌های پایین‌تر دارای جنگل‌های طبیعی منحصربه‌فرد گردوی ایرانی و سیب وحشی هستند.
در گذشته‌های نزدیک زمین‌شناسی، تیان‌شان به دلیل تأثیر گرم محافظتی اقلیم اقیانوس هند و باد موسمی از یخبندان در امان بود. این شرایط ویژگی‌های اکولوژیکی آن را تعریف کرده که توانسته است اکوسیستم خاص آن را حفظ کند. این کوه‌ها تحت تغییرات مداوم زمین‌شناسی بودند و شبکه‌های زهکشی در حال تغییر باعث ایجاد الگوهای مختلفی در پوشش گیاهی و آشکار کردن خاک‌های حاصلخیز برای رشد نهال‌های جدید شدند.
لاله از کوه‌های تیان‌شان منشأ گرفته است. این گیاه از طریق جاده ابریشم به ایران و سپس ترکیه رسید و به نماد امپراتوری عثمانی تبدیل شد.
اجداد گیاهان زراعی مهم در این منطقه پرورش یافته و به رشد رسیدند، از جمله: زردآلو، گلابی، انار، انجیر، گیلاس خودرو و توت. منطقه تیان‌شان همچنین میزبان حیوانات مهمی مانند خرس‌ها، گوزن‌ها و گرازهای وحشی بود که به پراکندگی بذرها و تنوع بوم‌شناختی کمک می‌کردند.
در میان گیاهانی که تیان‌شان را تصرف کردند، اجداد آنچه که به عنوان «سیب شیرین» می‌شناسیم نیز احتمالاً توسط پرندگان از شرق به این منطقه آورده شدند. این میوه احتمالاً شبیه به سیب‌های کوچک، با ساقه‌های بلند و مزه تلخ مانند Malus baccata، سیب خرچنگ سیبری بود. دانه‌ها ممکن است در چینه‌دان پرنده یا به صورت چسبیده به پاها یا پرها حمل شده باشند.
گونه‌ای از Y. pestis که عامل طاعون خیارکی شناخته می‌شود و اکنون به عنوان مرگ سیاه مشهور است، ممکن است از تیان‌شان منشأ گرفته باشد و از طریق جاده ابریشم گسترش یافته و نیمی از جمعیت اروپا را در اواسط قرن ۱۴ به کام مرگ کشاند.
دین > تنگری‌باوری

در تنگری‌باوری، خان تنگری فرمانروای همه ارواح و بالاترین خدای این دین است و نام دومین قله بلند تیان‌شان نیز به آن اختصاص داده شده است.
نام

یکی از نخستین اشاره‌های تاریخی به این کوه‌ها ممکن است با واژه چیلیان (چینی سنتی: 祁連؛ چینی ساده‌شده: 祁连؛ پین‌یین: Qílián�) مربوط به شیونگ‌نو باشد که به گفته مفسر دودمان تانگ، یان شیگو، به معنای «آسمان» یا «بهشت» در زبان شیونگ‌نو است. سیما چیان در کتاب شیجی از چیلیان (Qilian) در ارتباط با سرزمین اجدادی یوئه‌چی یاد کرده و باور بر این است که این اصطلاح به تیان‌شان اشاره دارد نه به رشته‌کوه ۱٬۵۰۰ کیلومتر (۹۳۰ مایل) دورتر که اکنون به نام رشته‌کوه چیلیان شناخته می‌شود. نام رشته‌کوه تانو-اولا در تووا نیز معنای مشابهی دارد. نام چینی تیان‌شان به احتمال زیاد ترجمه مستقیمی از نام سنتی قرقیزی این کوه‌ها، یعنی Teñir Too است.
اقلیم

تیان‌شان دارای اقلیم آلپی (سامانه طبقه‌بندی اقلیمی کوپن ETH) است.
تیان‌شان با جاده ابریشم باستانی
نقشه قرقیزستان (مرزها با رنگ قرمز مشخص شده‌اند). تیان‌شان بخش‌های بزرگی از جنوب قرقیزستان را تشکیل می‌دهد. فرورفتگی در غرب، دره فرغانه است
نقشه تیان‌شان
در دره کاراکول (استان ایسیق‌کول، قرقیزستان)
قله‌های پوشیده از برف تیان‌شان از ساحل دریاچه ایسیق‌کول
دره کولدننگ در ولایت خودمختار ایلی قزاق
مرد آهنی ۳

| مرد آهنی ۳ | مرد آهنی ۳ |
| --- | --- |
پوستر انتشار سینمایی: پوستر انتشار سینمایی
کارگردان: شین بلک
تهیه‌کننده: کوین فایگی
فیلمنامه‌نویس:  شین بلک  درو پی‌یرس 
بر پایه: مرد آهنی اثر استن لی دان هک لری لیبر جک کربی
بازیگران:  رابرت داونی جونیور  گوئینت پالترو  دان چیدل  گای پیرس  ربکا هال  استفانی اسزوستاک  جیمز بج دیل  جان فاورو  بن کینگزلی  کریس گثارد  جنا اورتگا 
موسیقی: برایان تایلر
فیلم‌بردار: جان تول
تدوین‌گر:  جفری فورد  پیتر اس. الیوت 
شرکت تولید: مارول استودیوز
توزیع‌کننده: استودیو سینمایی والت دیزنی
تاریخ‌های انتشار:  ۱۴ آوریل ۲۰۱۳ (۲۰۱۳-۰۴-۱۴) (سینما گرند رکس)  ۳ مه ۲۰۱۳ (۲۰۱۳-۰۵-۰۳) (ایالات متحده)  
مدت زمان: ۱۳۱ دقیقه
کشور: ایالات متحده
زبان: انگلیسی 
هزینهٔ فیلم: ۲۰۰ میلیون دلار
فروش گیشه: ۱٫۲۱۵ میلیارد دلار
مرد آهنی ۳ (انگلیسی: Iron Man 3) یک فیلم ابرقهرمانی آمریکایی در سال ۲۰۱۳ بر پایهٔ شخصیت مرد آهنی از مارول کامیکس است. این فیلم توسط مارول استودیوز تولید و به وسیلهٔ استودیو سینمایی والت دیزنی توزیع شده‌است. این دنبالهٔ مرد آهنی (۲۰۰۸) و مرد آهنی ۲ (۲۰۱۰) و هفتمین فیلم در دنیای سینمایی مارول (MCU) است. کارگردانی فیلم بر عهدهٔ شین بلک است و فیلم‌نامهٔ آن را به‌صورت مشترک با درو پی‌یرس نوشته‌است. رابرت داونی جونیور در نقش تونی استارک / مرد آهنی در کنار گوئینت پالترو، دان چیدل، گای پیرس، ربکا هال، استفانی اسزوستاک، جیمز بج دیل، جان فاورو و بن کینگزلی ایفای نقش می‌کنند. در مرد آهنی ۳، تونی استارک با عاقبت‌های حوادث انتقام‌جویان در طی یک کارزار ملی تروریسم در ایالات متحده به رهبری ماندارین مبارزه می‌کند.
بعد از ساخت مرد آهنی ۲، فاورو تصمیم گرفت که دیگر برای کارگردانی مرد آهنی بازنگردد و بلک در فوریه ۲۰۱۱ برای کارگردانی این فیلم استخدام شد. فیلمبرداری در ۲۳ مهٔ ۲۰۱۲ در ویلمینگتن، کارولینای شمالی آغاز شد. لوکیشن اصلی این فیلم کارولینای شمالی بود و برخی سکانس‌های فیلم در چین، فلوریدا و لس‌آنجلس ضبط شده‌اند. ۱۷ کمپانی، کار طراحی و اجرای جلوه‌های ویژه این فیلم را برعهده داشتند.
مرد آهنی ۳ بعد از پایان فیلمبرداری سه‌بعدی شد. فرش قرمز این فیلم در ۱۴ آوریل ۲۰۱۳ در پاریس برگزار گردید و ۲۵ آوریل به صورت جهانی و در ۳ مهٔ ۲۰۱۳ در ایالات متحده اکران شد. فیلم هم در گیشه و هم در نظر منتقدان موفق بود. با فروش بیش از ۱٫۲ میلیارد دلار، این فیلم هم‌اکنون ۱۹امین فیلم پرفروش تاریخ، هفتمین فیلم پرفروش ابرقهرمانی و دومین فیلم پرفروش ۲۰۱۳ است. این فیلم نخستین فیلم از سری مرد آهنی و دومین فیلم مارول بعد از انتقام‌جویان بود که فروشش از مرز ۱ میلیارد دلار عبور کرد. در ۳ سپتامبر ۲۰۱۳ فیلم برای دانلود روی اینترنت قرار گرفت و ۲۴ سپتامبر ۲۰۱۳، دی‌وی‌دی و دیسک بلو-ری آن منتشر شد.
نمایشگاه جهانی (۱۸۵۵)

| نمایشگاه جهانی محصولات کشاورزی، صنعتی و هنرهای زیبا در پاریس ۱۸۵۵ میلادی | نمایشگاه جهانی محصولات کشاورزی، صنعتی و هنرهای زیبا در پاریس ۱۸۵۵ میلادی |
| --- | --- |
کاخ صنعت: کاخ صنعت
بررسی اجمالی: بررسی اجمالی
رده در دفتر نمایشگاه‌های بین‌المللی (BIE): نمایشگاه جهانی
نام: نمایشگاه جهانی محصولات کشاورزی، صنعتی و هنرهای زیبا در پاریس ۱۸۵۵ میلادی (به فرانسوی: Exposition Universelle des produits de l'Agriculture, de l'Industrie et des Beaux-Arts de Paris 1855)
ساختمان: کاخ صنعت
مساحت: ۱۵/۲ هکتار
بازدیدکنندگان: ۵٬۱۶۲٬۳۳۰
شرکت‌کنند(گان): شرکت‌کنند(گان)
کشورها: ۲۷
مکان: مکان
کشور: فرانسه
شهر: در پاریس ۱۸۵۵ میلادی
محل برگزاری: باغ شانزه‌لیزه
مختصات: ۴۸°۵۲′۰″ شمالی ۲°۱۸′۴۷″ شرقی﻿ / ﻿۴۸٫۸۶۶۶۷°شمالی ۲٫۳۱۳۰۶°شرقی﻿ / 48.86667; 2.31306
جدول زمانی: جدول زمانی
افتتاحیه: ۱۵ مه ۱۸۵۵ (۱۸۵۵-05-۱۵)
اختتامیه: ۱۵ نوامبر ۱۸۵۵ (۱۸۵۵-11-۱۵)
نمایشگاه جهانی نمایشگاه‌ها: نمایشگاه جهانی نمایشگاه‌ها
قبلی: نمایشگاه بزرگ در لندن
بعدی: نمایشگاه بین‌المللی ۱۸۶۲ در لندن
نمایشگاه جهانی ۱۸۵۵ (به فرانسوی: Exposition Universelle of 1855) دومین دورۀ نمایشگاه جهانی بود که از تاریخ ۱۵ مه تا ۱۵ نوامبر سال ۱۸۵۵ میلادی در شانزه‌لیزه پاریس برگزار شد. تنها بازماندۀ آن نمایشگاه در روزگار کنونی تئاتر دو رون-پوآن در شانزه‌لیزه است که توسط معمار گابریل داویود طراحی شده‌ است، که در اصل پانورامای ملی را در خود جای داده بود.
نگارخانه

تالار هنر
روز گشایش نمایشگاه
نمای بیرونی دروازه کاخ صنعت
تالار تآتر رون پوآن