stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ایران صفوی
فرهنگ > هنر

مقالهٔ اصلی: هنر دوره صفویه
هنر دورهٔ صفوی (۸۸۰–۱۱۰۱ خورشیدی) از دوره‌های درخشان هنر ایران است. هنر این دوره در بسیاری از زمینه‌ها، ادامهٔ دوران طلایی هنر دربار تیموریان است هنر ایران در این دوره در زمینه‌های معماری، نگارگری، خوشنویسی، قالی‌بافی، فلزکاری، سفالگری، پارچه‌آرایی و… نمایانگر شد.
مقالهٔ اصلی: مکتب تبریز دوم
شاه اسماعیل در سال ۹۱۶ هجری قمری بر خاندان شیبانی تسلط یافت و حکومت خاندان صفوی را تشکیل داد. او پایتخت را از هرات به تبریز منتقل کرد و هنرمندان و صنعت‌گران را از گوشه کنار ایران به آنجا آورد. ایران در دوران سلطنت پادشاهان صفوی به اتحاد و یکپارچگی و عظمت دست یافت. شاه اسماعیل صفوی، کمال الدین بهزاد را که در عهد تیموری پرورش یافته بود به تبریز دعوت کرد و او را به سرپرستی گروهی از نقاشان و خوشنویسان، رنگ کاران و صحافان و… برگزید. این گروه حرکت فرهنگی و هنری مکتب تبریز را به وجود آوردند.
مقالهٔ اصلی: مکتب قزوین
مکتب قزوین، در سال ۹۵۵ ه‍جری قمری و پس از آنکه شاه تهماسب یکم به قدرت رسید و مرکز حکومت صفویان را از تبریز به قزوین منتقل ساخت؛ شکل گرفت. مکتب نگارگری قزوین جدا از مکتب هرات، مکتب تبریز و دیگر مکاتب دارای ویژگی‌هایی است که آن را از سبک‌های دیگر متمایز می‌کند.
مقالهٔ اصلی: مکتب اصفهان
مکتب اصفهان عنوانی است که برای اوج‌گیری فعالیت‌های مختلف فلسفی، فقهی و هنری در طی سده ۱۷ و اوایل ۱۸ میلادی (۱۰ و ۱۱ هجری قمری) در اصفهان به کار برده می‌شود. این دوره از زمانی آغاز شد که شاه عباس در ۱۰۱۷ هجری قمری (۱۵۹۸ میلادی) پایتخت صفویان را به اصفهان منتقل کرد. این دوره با سقوط اصفهان به دست افغان‌ها و سرنگونی صفویان در سال ۱۱۳۶ هجری قمری (۱۷۲۲ میلادی) به پایان رسید.
فرهنگ > معماری

مقالهٔ اصلی: معماری صفوی
تعداد بیشتری از عمارات دوران صفوی در مقایسه با بناهای دوران‌های دیگر ایران، باقی مانده‌است؛ با این وجود، معماری دوران صفوی نسبت به معماری سلجوقی، ایلخانان و تیموری ناشناخته مانده‌است. چند عامل به تعیین این تناقض کمک می‌کند. یکی از این عوامل، عامل به‌ظاهر پیش پا افتادهٔ تعصب و پیش‌داوری است. عمارت زشت دوران صفوی را به وجود آورده از این رو به سادگی در زمرهٔ طبقه‌بندی ناخوشایند جذابیت‌های توریستی قرار گرفته و به همین دلیل تعدادی از آن‌ها به صورت جدی ارزیابی مفصل و محققانه نشده‌است. از طرف دیگر، می‌توان مستندات ناقض و ناکافی معماری صفوی را نیز ذکر کرد؛ یعنی کمبود نسبی مقاله‌ها، طراحی‌ها و رسالات علمی در این زمینه به جستارهای عموماً شتاب‌زده انجامیده‌است. عامل مهم دیگر، بی‌حفاظی و در دسترس همگان بودن معدودی از بناهای مهم اصفهان است که این امکان دسترسی به‌آن‌ها باعث شده که در مقایسه با آثار غیرقابل دسترس اردبیل، ماهان، کرمان و مشهد به‌طور غیر منصفانه ناشناخته باقی بمانند. معنای این غفلت متناقض از آثار خلاق و غنی این دوره، در این است که اصطلاح صفوی به‌منظور کاربرد آن در زمینهٔ معماری چندان وافی به‌مقصود نیست. هنوز نمی‌توان نوع خاصی از پلان کف، سازمان‌بندی فضایی، ترکیب بندی نمای پیشین، مقرنس، نیمرخ‌های قوسی یا طاق‌بندی را بدان اطلاق کرد.
اقتصاد

در اولیل عصر صفوی (و تا حدودی نیز بعد‌ها) بازرگانی هم به صورت مبادله کالا به کالا و هم مبادلهٔ کالا با پول (سکه نقره صفوی یا خارجی) صورت می‌گرفت. بعد‌ها بازرگانان عمده برای انجام کارهای تجاری، نمایندگی داشتند که به نقاط گوناگون سفر می‌کردند. برخی از بازرگانان در کشورهای دور مانند سوئد و چین فعالیت تجاری داشتند و تجارت داخلی در دست تاجران ایرانی مسلمان بود.
اقتصاد > ساختار

شاه عباس یکم که بزرگ‌ترین شاه صفویه بود، تجارت در ایران را انحصاری و سلطنتی کرد؛ یعنی شخصاً با تجار ونیزی و انگلیسی و هلندی معامله می‌کرد و تجارت ایران صرفاً دولتی شده بود. این یکی از دلایلی می‌شود که تجارت اروپایی رونق می‌گیرد ولی تاجر ایرانی در این دوران مشاهده نمی‌شود. تجارت آزاد در اروپا باعث پیدایش بورژوازی و سوداگرایی شد. مکتب سوداگرایی در اروپا بسیار فعال شد و در مدت کوتاهی سیاست‌های حمایت از تولید داخلی و تجار اروپایی و تسلط بر بازارها را در پیش گرفت که فشار بیشتری بر روی ایران از طریق گرفتن امتیازهای انحصاری و گمرکی می‌آورد و باعث پیدایش اقتصاد صنعتی در اروپا وارد آمد. برعکس در ایران صفوی، به دلیل همین سیاست‌های تمرکزگرایانه حکومتی، طبقه تاجری ایجاد نمی‌شود که دنیا را ببیند و نیازهای دنیا را بفهمد. از اینرو صنعت در شکل صنایع کوچک خانگی برای اقناع بازارهای کوچک داخلی باقی ماند و هیچگاه به شکل شرکت‌های بزرگ در نمی‌آمد که ایجاد ثروت و فراوانی کند و به رونق خود بیافزاید. نظام‌های پولی و بانکی ایجاد نشدند که با گردش پول بازارها و صنایع را رشد دهند.
اقتصاد > راهداری و کاروانسرا‌ها

یکی از محصولات عمده صادراتی، ابریشم بود. بازرگانان ارمنی، انگلیسی و هلندی، در صدور ابریشم خام ایرانی با یکدیگر رقابت می‌کردند. غیر از ابریشم و پارچه، تیماج، پشم شتر و گوسفند، چرم، ظروف چینی، مصنوعات طلا و نقره، قالی و سنگ‌های قیمتی، به کشورهای اروپایی صادر می‌شد. در مقابل، از آنجا ماهوت و منسوجات، جام، آینه و شیشهٔ پنجره، اجناس فلزی تجملی، چراغ و کاغذ تحریر وارد می‌شد.
اقتصاد > تجارت خارجی و جاده ابریشم

در ایران صفوی به دلیل لجاجت حکومت با عثمانی‌ها، بیش از هزار کیلومتر مرز غربی بسته شد و تجارت زمینی جاده ابریشم (که در آن دوره پس از سفرهای دریایی پرتقالی‌ها و انگلیسی‌ها رونق کمتری داشت) تقریباً به‌طور کامل متوقف گردید. فقط مسیر محدودی به قفقاز باقی ماند که توسط شاه عباس به انحصار تجار ارمنی در آمد و دیگر ایرانیان نقشی در این تجارت نداشتند. این امر ایران را درگیر به یک بن‌بست اقتصادی کرد که عوارض آن همچنان باقی‌است.
ارزیابی و میراث

به باور عبدالحسین نوایی، دودمان صفویه توانست از ایران دوباره یک «دولت–ملت» مستقل، خودمحور، نیرومند و مورد احترام بسازد که مرزهای آن در زمان پادشاهی شاه عباس بزرگ در حدود مرزهای ساسانیان بود. پادشاهی صفوی پیشروی دولت ایران به معنی نوین آن بود و در دورهٔ آنان شکل یک فرمان‌روایی متمرکز ملی و شیعی پایه‌گذاری شد که تا امروز پابرجاست. شاهان صفوی برای نگهداری استقلال ایران که پس از جنگ‌های بسیار به دست آمده بود، کوشش خود را صرف انباشتن خزانهٔ خصوصی کردند تا بتوانند هزینه‌های نظامی را تأمین کنند. برای همین داشته‌های آنان در بخش‌های گوناگون ایران گسترش یافت و فرمانروایی خان‌خانی و عشیره‌ای و دودمان‌های محلی از بین رفت و فرمانروایی مرکزی با نیروی روزافزون جای آن را گرفت. چنان‌که تاریخ ایران نشان داده که فرمان‌روایی متمرکز باعث نیرومندی و یکپارچگی کشور می‌شود و دولت نامتمرکز و فدرالی ناتوانی و آشفتگی ایران را در پی دارد.
رسیدن ایرانیان به مرزهای طبیعی خود، به ایران شکوه و جلال پیشین را باز داد. برای اروپاییان که به گونه‌ای سخت در معرض خطر امپراتوری عثمانی بودند، پدیده صفویان بسیار گران‌بها و ارزشمند شمرده می‌شد؛ به گونه‌ای که دوراندیشان آن دیار، دولت صفویه را مایه نگهداری خویش و نعمتی برای خود می‌پنداشتند و به همین دلیل با پیام‌های دلگرم‌کنندهٔ خود، پادشاهان صفوی را به ادامه نبرد و ستیز با عثمانی تحریک می‌کردند. پس از عقب‌نشینی سلطان سلیمان یکم از آذربایجان و تحمل تلفات سنگین سپاه عثمانی از سرما و برف و نبود آذوقه، فرستادهٔ ونیز در دربار عثمانی به پادشاه خود نوشت:
«تا آنجا که عقل سلیم گواهی می‌دهد این امر جز خواست خدای بزرگ چیز دیگری نیست؛ زیرا می‌خواهد که جهان مسیحیت را از ورطه نابودی پایانی رهایی بخشد…»
و بوسبک سفیر دیگری از دولت‌های فرنگ که در استانبول به سر می‌برد، همین مضمون را بدین گونه بیان کرد که: «میان ما و ورطه هلاک تنها ایران فاصله‌است، اگر ایران مانع نبود عثمانیان به سهولت بر ما دست می‌یافتند.»
به عقیده برخی چون برنارد لوئیس، برپایی دولت صفوی زیانی بزرگ برای جهان اسلام بود. بدین صورت که با رسمی‌کردن تشیع و ناتوان ساختن تسنن، یکپارچگی دینی سرزمین‌های اسلامی را که تا آن دوران به جای مانده بود از میان برد و آن سرزمین پهناور و جغرافیایی به خطر انداخت. لازم به گفتن است، پیش از این در سده‌های چهارم تا ششم هجری، دولت اسماعیلی فاطمیان در مصر فرمان‌روایی در برابر خلافت عباسی درست کرده بود و تا زمانی که هر دو دولت نیرومند بودند، هیچ سختی در مبارزه با صلیبیان نداشتند؛ بنابراین به‌طور قطع این نخستین بار نبود که یک فرمان‌روایی رسمی شیعی درست می‌شد. دوم، نیروی دولت عثمانی و گسترش پیاپی آن بدون پشتوانه فرهنگی و اجتماعی لازم انجام می‌شد. به گونه‌ای که علی‌رغم چند سده چیرگی بر یونان، بالکان و چند کشور دیگر اروپایی تنها چندی از مردم آن بخش‌ها مسلمان شدند و هر چند این گفته درست است که عثمانی بر اثر مناقشه‌های فراوان با صفویان همواره از مرزهای شرقی خود بیمناک بود و ناگزیر بخش بزرگی از نیروی نظامی خویش را در آن بخش صرف می‌کرد و از پیشرفت و تمرکز نیرو در جبهه‌های اروپا بازمی‌ماند. اما شکست‌های بزرگ عثمانی در اروپا پس از محاصره وین در سال ۱۰۶۲–۱۶۸۳ میلادی و هم‌زمان با ناتوانی و نابودی دولت صفوی رخ می‌دهد. عامل اصلی شکست عثمانیان، نه پیدایش دو فرمانروایی شیعه و سنی، بلکه برتری ابزارهای نظامی اروپاییان در سدهٔ هجدهم و ناتوانی ساختارها و بنیان‌های اقتصادی و اجتماعی عثمانی نسبت به کشورهای اروپاست.
ارزیابی و میراث > انتقادات

شاهان صفوی با گسترش تنفرهای عقیدتی منجر به بن‌بست ایران با عثمانی شدند و صفویان برای گسترش تجارت‌شان، ناگزیر به دادن امتیازات تجاری به اروپاییان شدند. شاه اسماعیل به دلیل ناتوانی نظامی، در ۱۵۰۷ میلادی جزیره هرمز، قشم، مسقط (عمان امروزی) و سواحل جنوبی خلیج فارس (امارات متحده عربی] امروزی) و در ۱۵۱۴ میلادی بندرعباس و در ۱۵۲۱ میلادی بحرین را به امپراتوری پرتغال واگذار کرد. این مناطق بیش از یک قرن در دست پرتغالی‌ها ماندند تا سرانجام در سال ۱۶۲۲ میلادی، شاه عباس بزرگ با دادن امتیازات دیگری به انگلستان، با پشتیبانی ناوگان آنها این مناطق را بازپس گرفت. با این اقدامات، صفویان راه استعمار منطقه و هندوستان توسط دولت‌های اروپایی را نیز هموار کردند. اولین دولتی که اقدام به دادن امتیازات تجاری به تجار انگلیسی و هلندی کرد نیز صفویان بودند. این سنت امتیاز دهی صفویان به اروپایی‌ها حتی تا آخر دوران قاجار و پهلوی نیز ادامه پیدا کرد.
درست در زمانی که اروپایی‌ها درحال گذار از حکومت مرکزی دینی کلیسای کاتولیک به تکثر مذهبی و سیاسی بودند، ایران شاهد از بین بردن تکثر مذهبی و سیاسی و ایجاد تمرکزگرایی مذهبی و سیاسی بود. صفویه نه تنها تکثر مذهبی را از بین بردند و به تشیع اثنی عشری محدود کردند، بلکه به آن‌هم بسنده نکرده و از طریق برخی روحانیون تندرو مثل محمدباقر مجلسی اقدام به افزودن مطالب بسیاری به روایت شیعی خود در جهت افزودن تنفر از اهل سنت کردند و به این طریق نفاق بین مسلمانان را افزودند.
صفویان اقدام به دادن امتیازات به تجار اروپایی کردند تا آن‌ها را برای تجارت با ایران که نسبت به اروپا در پشت عثمانی قرار داشت و دورتر بود ترغیب کنند. این‌کار روند استعمار منطقه به‌خصوص هندوستان را که توسط پرتقال، هلند، فرانسه و انگلستان در این دوره شروع شد تسریع کرد. در واقع صفویان نه تنها در برابر استعمار مقاومت نکردند بلکه به گسترش آن نیز کمک کردند.
ارزیابی و میراث > انتقادات > از نظر علمی

در عصر صفوی به دلیل توجهی که به پیشرفت علوم دینی صورت گرفت، دشمنی با فلسفه و علوم عقلی شدت یافت. به عنوان مثال تدریس فلسفه نه تنها در برخی مدارس ممنوع شد، بلکه توسط بعضی از علما امری مذموم به حساب می‌آمد. این دوره، عهد توقف در اندیشه‌های پیشینیان و عدول نکردن از آن بود. اگر بحثی درمی‌گرفت در نحوه تلقی آن مقولات بود؛ نه از باب شک و تردید در آنها. استدلال‌ها بر اساس علوم نقلی بنا می‌شد نه علوم عقلی و تفاسیر و اخبار و احادیث جای استدلال عقلی را گرفتند. در مدت دو قرن فرمانروایی صفویان بر ایران، اختراعات و اکتشافات فراوانی در اروپا به وقوع پیوست. مانند: ماشین بافندگی (۱۵۸۹ م)، میکروسکوپ مرکب (۱۵۹۰ م)، دماسنج (۱۵۹۳ م)، هفت تیر رولور (۱۵۹۷ م)، روزنامه (۱۶۰۵ م)، دوربین نجومی (۱۶۱۱ م)، دوربین زمینی (۱۶۰۹ م)، خط‌کش محاسبه (۱۶۳۰ م)، ماشین حساب (۱۶۴۲ م)، هواسنج (۱۶۴۳ م)، ساعت پاندول‌دار (۱۶۵۷ م)، مولد الکترواستاتیکی (۱۶۶۳ م) و ماشین بخار (۱۷۰۵ م). صنعت چاپ، نشر اطلاعات را به سرعت در اروپا جابجا کرد و باعث شد دانشمندان و صنعت‌گران از اختراعات و اکتشافات یکدیگر باخبر شوند. دانشگاه‌ها گشایش یافتند و انجمن‌های علمی و فنی تأسیس گردید. اما در ایران با وجود ارتباط با اروپا و حتی علاقه بعضی از شاهان نیز به تشکیلات آنجا، هیچ زمینه‌ای برای دریافت علم و فن جدید ایجاد نشد؛ به‌طوری که نه دانشگاهی تأسیس شد، نه از ایجاد انجمن‌های علمی و فنی خبری بود، نه کتاب‌های علمی به ایران منتقل شد و نه چاپخانه‌ای به کار تولید علمی و فنی پرداخت و نه بزرگانی هم تراز بیکن، دکارت، نیوتون و گالیله در ایران پرورش یافتند.
هیئت بطلمیوسی هم چنان به قوت خود باقی ماند. در این هیئت زمین ثابت بوده و در مرکز عالم جای دارد و همه اجرام سماوی به گرد آن در چرخش‌اند. اسطرلاب ابزار و نماد هیئت قدیم بود و منجمان به وسیله آن در پی پیشگویی وقایع زمینی برمی‌آمدند، که بسیار مورد علاقه و پشتیبانی پادشاهان صفوی بود. در اروپا هیئت کوپرنیکی همراه با روش تجربه و مشاهده سر برآورد. تلسکوپ نماد رؤیت و کشف واقعی آسمان در رصدخانه‌های اروپا شد و جای اسطرلاب نشست. اروپائیان توانستند به مشاهده وضعیت و حرکت اجرام آسمانی بنشینند و با سنجش و پیش‌بینی حرکت آن‌ها، قادر شدند انگاره‌های پیشگویانه هیئت بطلمیوسی و اسطرلاب را به کناری زده و باطل اعلام کنند. حتی میراث گذشتگانی چون ابن سینا، ابوریحان بیرونی، زکریای رازی و خوارزمی اندک اندک فراموش شد و جای خود را به علوم نقلی و کلامی داد. در زمان پادشاهان صفوی کتاب‌های بسیاری نوشته شدند، ولی در آن‌ها از اندیشه جدید یا تحقیق تازه خبری نبود. اغلب این نوشته‌ها شرح بر نوشته‌های گذشتگان یا خلاصه ای از آن‌ها است و کار اساسی چندانی در علوم طبیعی و ریاضی صورت نگرفت.
ارزیابی و میراث > انتقادات > از نظر فناوری

گاری و کالسکه از عواملی بودند که در اروپا باعث افزایش ارتباط بین مردم و سهولت زندگی و ترقی شدند. وجود چرخ باعث شد اروپاییان شروع به بهبود راه‌ها و ساختن خیابان‌های سنگ‌فرش در شهرها کنند و به فکر بهبود کیفیت کالسکه‌ها و در نهایت تبدیل قوه محرکه به نوع بخار و سوخت‌های نفتی باشند که به اختراع خودرو و بقیه پیشرفت‌ها انجامید. اما صفویان اصلاً توجهی به این موارد نداشتند برای همین راه‌های ایران به شکل مال‌رو و سنگلاخ باقی ماندند که به گفته جهانگردان اروپایی در فصل بارش به حوضچه‌های پر از گل و کثافت تبدیل می‌شدند و با اینکه اینگونه گفته شده که دوران صفویه عصر شهرسازی مدرن است چنین چیزی صحت آنچنانی ندارد؛ چون نیازی به ساختن خیابان‌ها و سنگ‌فرش نداشتند. کالسکه‌هایی که سفیر روسیه و پادشاه انگلیس به شاه ایران داده بودند در گوشه‌ای خاک می‌خوردند و محمدرضا بیگ سفیر ایران در فرانسه کالسکه را "ارابه لکنتی" می‌خواند و از سوار شدن بر آن کراهت داشت و معتقد بود باید بر اسب سوار شد.
با اینکه صفویه در ۱۵۰۱ میلادی در عصر اکتشافات دریایی و ظهور ابرقدرتهای دریایی مثل پرتقال و اسپانیا و انگلیس و هلند شروع بکار کردند و از سال ۱۵۰۴م شروع به واگذار کردن جزایر و سواحل شمال و جنوب خلیج فارس به آنها را کردند حتی در مدت بیش از یک قرن بعد هرگز به‌فکر ایجاد یک نیروی دریایی نیافتادند! این درحالی بود که عثمانی دارای نیروی دریایی بود و با اروپاییان درگیریهایی در خلیج فارس انجام می‌داد. حتی وقتی در قرن هفدهم میلادی کارل یازدهم پادشاه سوید به شاه سلیمان یکم پیشنهاد کرد عده ای استادکار با وسایل به ایران بفرستد تا ایرانیان به‌کمک آنها کشتی‌سازی و دریانوردی بیاموزند این شاه صفوی از امر سر باز زد.
ارزیابی و میراث > انتقادات > از نظر سرزمینی

شاهان صفوی به دلیل تنفر از عثمانیان اقدام به تحویل بدون مقاومت سرزمین‌های جنوبی کشور شامل بندرهای بندر عباس مسقط و جزایر شمال و جنوب خلیج فارس (هرمز، قشم، کیش، خارک، بحرین و…) به پرتقالی‌ها کردند. در دست داشتن این مناطق به افزایش قدرت و تسلط پرتقالی‌ها بر منطقه و افزایش استعمار آنها در هند کمک شایانی کرد. شاه عباس در قرن هفدهم برای پس گرفتن بندر گمبرون به انگلیسی‌ها متوسل شد که یک قدرت استعماری دیگر شده‌ بودند. او با دادن امتیاز‌های گمرکی به انگلیس و پرداخت هزینه کشتی‌های آنها اقدام به بازپس‌گیری این مناطق کرد ولی به دلیل همین خطاهای صفویان، در عمل، منطقه خلیج فارس تا اواخر قرن بیستم میلادی و دوران محمدرضا پهلوی تحت سیطره انگلستان باقی ماند.
هویت «شیعه ایرانی» توسط صفویه و با استعانت از علمای شیعه جبل عامل تشکیل شد و این علما وارد سیاست شدند. تشیع کاملاً بر حیات مذهبی، سیاسی، و اجتماعی ایرانیان چیره شد و حوزهای علمیه و مؤسسات وابسته به آنها با کمک‌های حکومت و درآمد «خمس و زکات» رونق پیدا کردند. پس از آن روحانیت شیعه در جنبش‌های مهم ایران از جمله نهضت تنباکو (۱۸۹۰ میلادی)، جنبش مشروطه (۱۹۰۶ میلادی–۱۲۸۵ شمسی)، نهضت ملی‌شدن صنعت نفت (۱۹۵۰ میلادی–۱۳۲۹ شمسی)، کودتای ۲۸ مرداد (۱۹۵۳ میلادی–۱۳۳۲ شمسی)، وقایع ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ و انقلاب ۱۳۵۷ نقش ایفا کردند. پس از انقلاب ۵۷ نیز به دلیل نفوذ عمیق در بین توده‌های جامعه، روحانیت شیعه توانست تمام نیروها و احزاب انقلابی را از صحنه سیاسی دور کرده و قدرت را کاملاً در دست بگیرد.
یادداشت

↑  به گفته رودی متی: اصطلاح «ایران» که پس از شش قرن غیبت مجدداً در دوران ایلخانی مغول به کار رفت، بیانگر خودآگاهی مشترکی در میان نخبگان سیاسی و فرهنگیِ یک مجموعه جغرافیایی، با پیامدهای سرزمینی و سیاسی مشخص بود. دستاورد اصلی صفویه، این مهم بود که این دودمان نیمه شرقی و غربی ایران یعنی خراسان و هرات، سرزمین تیموریان در شرق و قلمرو آق‌قویونلوها را در غرب را یکپارچه کرد. اصطلاح «ملک وسیع‌الفضاى ايران» كه در تاریخ‌نگاری خلد برين و مجدداً با عباراتى تقريباً مشابه، در سفرنامه محمدربيع شاه یا فرستاده شاه سلیمان یکم به سیام در دهه ۱۶۸۰ یافت می‌شود، به‌طور مشابه، غرور و خودآگاهی نویسندگان را نسبت به سرزمینی که در آن ساکن بوده یا از آن آمده‌اند را می‌رساند.
صفحه اول کتاب سفرنامه شاردن، اثر ژان شاردن که پرتره‌ای از وی، یک اشراف‌زاده صفوی (سمت راست) و یک قزلباش (سمت چپ) را نشان می‌دهد؛ چاپ شده در سال ۱۷۳۹م. سفرنامه شاردن پیوسته به‌عنوان یکی از منابع مرجع برای تاریخ صفویه به‌کار می‌رود.
نگاره‌ای از شیخ صفی‌الدین اردبیلی در کنار مریدان
نمایی از آرامگاه شیخ صفی‌الدین اردبیلی و دیگر اعضای خاندان در اردبیل
نگاره یک قزلباش در زمان شاه سلیمان یکم بر اساس سفرنامه شاردن



نگاره‌ای از اصفهان در زمان شاه عباس بزرگ.
نگاره‌ای از شاه عباس بزرگ در حال بزم
نقشه ایران اواخر دوره صفویه در سال ۱۷۲۹ میلادی
میدان نقش جهان، میدان مشهور ساخته شده به وسیله صفویان که نماد مذهبی سیاسی داشت.
نمایی از صحن مسجد شاه اثر پاسکال کاست
شاه سلیمان یکم در اصفهان در سال ۱۰۴۹ خورشیدی
نشان پادشاهان صفوی
نقشه تهیه شده از ایران در سال ۱۰۷۹ خورشیدی
تقسیمات اداری ناحیه قفقاز در اواخر دوره صفوی بر اساس تذکرةالملوک
نگاره‌ای از زنان دوره صفویه در سفرنامه شاردن.
نگاره‌ای از مردان دوره صفویه در سفرنامه شاردن.
یک قبای زربفت دوره صفوی، در موزه ایران باستان.
یک عکس ثبت شده توسط لنز الترا واید و چشم ماهی از کاخ چهل ستون، اصفهان. این کاخ بر پایه معماری صفوی و به دستور شاه عباس یکم ساخته شد.
نقشه ایران در زمان شاه اساعیل یکم و متصرفات عثمانی و ازبکان در زمان شاهان پس از او؛ پس از ده‌ها جنگ خونین، به موجب پیمان زهاب (در سال ۱۶۳۹ میلادی) مرزهای امروزی بین ایران و عثمانی تثبیت شدند و شاهان صفوی حتی نتوانستند شهرهای مقدس شیعی را در دست بگیرند.
ژو یانگ (اسکیت‌باز سرعت)

ژو یانگ (چینی: 周洋؛ زادهٔ ۹ ژوئن ۱۹۹۱) اسکیت‌باز سرعت اهل چین است.
وی در مسابقات کشوری و بین‌المللی در مجموع برندهٔ ۹ مدال طلا، ۵ مدال نقره، ۵ مدال برنز شده‌است.
گئورگ کروگ

گئورگ کروگ (نروژی: Georg Philip Hertzberg Krog؛ ۲ ژوئیهٔ ۱۹۱۵ – ۳ اوت ۱۹۹۱) اسکیت‌باز سرعت، و وکیل اهل نروژ و از برندگان مدال‌های بازی‌های المپیک زمستانی بود.
ورینیگینگ

مکان در Gauteng
| Vereeniging | Vereeniging |
| --- | --- |
Dutch Reformed Church, Vereeniging: Dutch Reformed Church, Vereeniging
  نشان:   نشان
شعار(ها): Per Pacem Ad Industriam ("From peace to industry"): شعار(ها): Per Pacem Ad Industriam ("From peace to industry")
استان: Gauteng
منطقه: Sedibeng
ناحیه: Emfuleni
Established: 1892
مساحت: مساحت
 • کل: ۱۸۸٫۱۹ کیلومتر مربع (۷۲٫۶۶ مایل مربع)
ارتفاع: ۱٬۴۷۹ متر (۴۸۵۲ فوت)
جمعیت (2011): جمعیت (2011)
 • کل: ۹۹٬۷۸۷
 • تراکم: ۵۳۰/کیلومتر مربع (۱۴۰۰/مایل مربع)
درصد نژادی (۲۰۱۱): درصد نژادی (۲۰۱۱)
 • Black African: 55.0%
 • رنگین‌پوستان: 5.1%
 • Indian/Asian: 5.8%
 • White: 33.1%
 • Other: 1.0%
زبان نخست (۲۰۱۱): زبان نخست (۲۰۱۱)
 • آفریکانس: 34.9%
 • سوتو: 26.2%
 • انگلیسی: 15.5%
 • زولو: 8.3%
 • Other: 15.2%
Postal code (street): 1930
صندوق پستی: 1939
Area code: 016
ورینیگینگ (به لاتین: Vereeniging) یک شهرک در آفریقای جنوبی است که در Emfuleni Local Municipality واقع شده‌است.
خصوصیات

ورینیگینگ ۱٬۴۷۹ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
نیکلاس جانسون

نیکلاس جانسون (انگلیسی: Niklas Jonsson; ۳۱ مهٔ ۱۹۶۹ – ) اسکی‌باز صحرانوردی اهل سوئد بود.
لوکا: آغاز

| لوکا: آغاز | لوکا: آغاز |
| --- | --- |
پوستر تبلیغاتی: پوستر تبلیغاتی
هانگول: 루카: 더 비기닝
لاتین‌نویسی اصلاح‌شده: Ruka: Deo Bigining
 :  
ژانر: بزه اکشن علمی-تخیلی معمایی
سازنده: استودیو دراگون تی‌وی‌ان Production plan
فیلم‌نامه: چون سون ایل
کارگردان: کیم هونگ سون
کشور سازنده: کره جنوبی
زبان اصلی: کره‌ای
شمار قسمت‌ها: ۱۲
تولید: تولید
تهیه‌کنندهٔ اجرایی: کیم ریون هی
تهیه‌کننده‌ها: جونگ مین چه پارک جونگ هاک
تولیدکننده‌ها: تیک وان کامپنی اچ هاوس
پخش: پخش
شبکهٔ اصلی: تی‌وی‌ان
انتشار اولیه: ۱ فوریه ۲۰۲۱ (۲۰۲۱-02-۰۱) – ۹ مارس ۲۰۲۱ (۲۰۲۱-03-۰۹)
وبگاه: وبگاه
لوکا: آغاز (کره‌ای: 루카: 더 비기닝؛ انگلیسی: L.U.C.A. : The Beginning) مجموعه تلویزیونی محصول کره جنوبی در سال ۲۰۲۱ با بازی کیم ره وون و لی دا هی است. این مجموعه از ۱ فوریه تا ۹ مارس ۲۰۲۱، روزهای دوشنبه و سه‌شنبه ساعت ۲۱:۰۰ (کی‌اس‌تی) از تی‌وی‌ان برای ۱۲ قسمت پخش شد.
بازیگران > اصلی

کیم ره وون در نقش زی او
اوه هان کیول در نقش جوانی زی او
لی دا هی در نقش ها نول‌ئه‌گوروم
سو اون سول در نقش جوانی ها نول‌ئه‌گوروم
کیم سونگ اوه در نقش لی سون
بیشاپ بریگز

مکان در 23x15px|border |alt=|link= اسکاتلند
| بیشاپ بریگز Coille Dobhair | بیشاپ بریگز Coille Dobhair |
| --- | --- |
  مهر:   مهر
مختصات: ۵۵° شمالی ۴° غربی﻿ / ﻿۵۵°شمالی ۴°غربی﻿ / 55; -4: مختصات: ۵۵° شمالی ۴° غربی﻿ / ﻿۵۵°شمالی ۴°غربی﻿ / 55; -4
جمعیت: جمعیت
 • کل: ۲۳٬۵۰۰
نماد کد پستی: G64
کد منطقه: ۰۱۴۱
بیشاپ بریگز (Bishopbriggs) شهری در دانبارتونز شایر شرقی در اسکاتلند می باشد. این منطقه زمانی بخشی از کادر بود که در سال ۱۱۸۰ توسط شاه ویلیام شیر با اسم بیشاپ گلاسکو ایجاد شد. بعدها جزوی از قلمروو کنکرشایر شد و سر انجام بین سالهای ۱۹۶۴ تا ۱۹۷۵ به عنوان شهری مستقل در آمد. امروزه بیشاپ بریگز به جهت نزدیکی جغرافیایی به گلاسکو به عنوان شهر سر ریز به حساب می آید. بیشاپ بریگز در واقع از دهی دور افتاده در جاده قدیمی گلاسکو به کیرکینتیللوچ و استرلینگ به وجود آمده است. جمعیت امروز آن در حدود ۲۳،۵۰۰ نفر میباشد.
شورش‌های ۲۰۲۴ بریتانیا

یک ون پلیس در جریان شورش‌های ۳۰ ژوئیه در ساوت پورت آتش گرفت.
از ۳۰ ژوئیه ۲۰۲۴، معترضان راست افراطی در مناطق مختلف انگلستان و ایرلند شمالی، پس از چاقو زدن دسته جمعی کودکان در ساوت‌پورت در ۲۹ ژوئیه، شورش کردند. شورش اولیه در ساوت‌پورت و شورش‌های بعدی در جاهای دیگر با هجمه اطلاعات نادرست در رسانه‌های اجتماعی مرتبط است.
شورش‌ها در ۳۰ ژوئیه زمانی آغاز شد که جمعیتی که برخی از آنها به اعتقاد پلیس از حامیان لیگ دفاع انگلیس هستند، در بیرون مسجد ساوت پورت تجمع کردند. معترضان معتقد بودند که مظنون این چاقوکشی جمعی یک مهاجر مسلمان بوده است، به دلیل انتشار اطلاعات نادرست در شبکه‌های اجتماعی. آنها به مأموران پلیس حمله کردند، اشیاء را به سمت مسجد پرتاب کردند و یک خودروی پلیس را به آتش کشیدند. در این شورش بیش از پنجاه افسر مجروح شدند که حال برخی از آنها وخیم است و سه سگ پلیس زخمی نیز شدند. همچنین دستگیری‌های متعدد دیگری صورت گرفت.
ناآرامی در روزهای بعد به سایر نقاط انگلستان و همچنین بلفاست در ایرلند شمالی گسترش یافت. در ۳۱ ژوئیه، بیش از ۱۰۰ معترض در لندن دستگیر شدند و تظاهراتی در منچستر، هارتل‌پول و الدرشات برگزار شد. در ۲ اوت، شورش در ساندرلند رخ داد که در آن یک ایستگاه پلیس به آتش کشیده شد، سه افسر پلیس مجروح شدند و چندین نفر دستگیر شدند. در ۳ اوت، تظاهرکنندگان راست افراطی با پلیس و معترضان متقابل در چندین مکان درگیر شدند و یک کتابخانه در لیورپول به آتش کشیده شد. در ۴ اوت، شورش‌کنندگان پنجره‌ها را شکستند و ساختمان‌های هالیدی این اکسپرس را در روترهام و تم‌وورث به آتش کشیدند. در میدلزبورو، شورش‌کنندگان شیشه‌ها را شکستند و خانه‌ها و خودروهای یک منطقه مسکونی را هدف قرار دادند.
شورش ها به عنوان اسلام هراسی، نژادپرستانه، ضد مهاجرت، و راست افراطی توصیف شده اند. حزب جبهه ملی فاشیست و جنبش بریتانیا ادعا می‌کردند اطلاعات نادرست را به صورت آنلاین منتشر کرده بودند، و اعضای گروه آلترناتیو میهنی در سازمان‌دهی شورش‌های ساوتپورت شرکت کردند و به سازماندهی آن کمک کردند.
زیست‌شناسی مولکولی

زیست‌شناسی مولکولی مطالعهٔ زیست‌شناسی در سطح مولکولی و مولکول‌ها و نیز سلول‌ها است که ریزترین مواد زنجیره جانداران هستند. این گرایش از علم پایه مهم زیست شناسی به صورت یک رشته دانشگاهی نیز وجود دارد. این حوزه دارای وجوه مشترکی با به خصوص زیست‌شناسی و علوم بسیار مرتبط دیگری همچون شیمی و به‌طور خاص، با علم ژنتیک و بیوشیمی است. زیست‌شناسی مولکولی، علم شناخت برهم‌کنش‌های مولکولیِ فعالیت‌های زیستی در بین سامانه‌های مختلف درون‌سلولی است که شامل ارتباطات میان دی‌ان‌ای، آران‌ای، پروتئین و بیوسنتز آن‌ها می‌باشد.اصلی ترین دانش بررسی زمینه دی ان ای موجودات همین دانش تقریبا میان رشته ای است. به‌علاوه چگونگی تنظیم آن برهم‌کش‌ها نیز مورد بررسی قرار می‌گیرد.
تاریخچه

در حالی که زیست‌شناسی مولکولی در دهه ۱۹۳۰ پایه‌گذاری شد، اصطلاح زیست‌شناسی مولکولی به وسیله Warren Weaver در سال ۱۹۳۸ ابداع گردید. او باور داشت که زیست‌شناسی به دلیل پیشرفت‌های اخیر در زمینه‌هایی همچون کریستالوگرافی اشعهٔ x در حال رسیدن به مرحلهٔ مهمی از تغییرات می‌باشد.
پژوهش‌های بالینی و درمان‌های پزشکی که بر پایهٔ زیست‌شناسی مولکولی هستند تا حدودی به وسیلهٔ ژن درمانی پوشش داده شده‌اند. اکنون، به‌کارگیری زیست‌شناسی مولکولی یا روش‌ها و ابزارهای زیست‌شناسی سلولی مولکولی در پزشکی به عنوان پزشکی مولکولی شناخته می‌شود. همچنین زیست‌شناسی مولکولی نقش مهمی در درک شکل‌گیری، فعالیت و تنظیم بخش‌های مختلف یک سلول ایفا می‌کند که می‌تواند برای تعیین دقیق اهداف داروهای جدید، تشخیص بیماری‌ها و درک فیزیولوژی سلول مورد استفاده قرار گیرد.