stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
گوئیدو لولاوبریجیدا

| گوئیدو لولاوبریجیدا | گوئیدو لولاوبریجیدا |
| --- | --- |
زادهٔ: ۴ سپتامبر ۱۹۲۷ رم، ایتالیا
درگذشت: ۲۰۱۳ (۸۶ سال) رم
ملیت: ایتالیایی
پیشه: بازیگر
گوئیدو لولاوبریجیدا (ایتالیایی: Guido Lollobrigida؛ زاده ۴ سپتامبر ۱۹۲۷ - درگذشته ۲۰۱۳) بازیگر ایتالیایی بود.
گزیدهٔ نقش‌آفرینی‌ها

کبرا (۱۹۶۷)
نوبت توست که بمیری (۱۹۶۷)
جنگو، آماده مرگ باش (۱۹۶۸)
آفتاب سرخ (۱۹۷۱)
آن روز نفرین‌شدهٔ تسویه‌حساب (۱۹۷۱)
به خانواده قربانیان اطلاع داده نخواهد شد (۱۹۷۲)
شماره یک (۱۹۷۳)
رم خواهان بازگشت سزار است (۱۹۷۴)
هوندا سی‌بی‌ایکس ۷۵۰

هوندا سی‌بی‌ایکس ۷۵۰ (انگلیسی: Honda CBX750) یک موتور اسپرت چهار سیلندر ۷۵۰ سی‌سی با قدرت ۷۰ اسب بخار محصول کمپانی هوندا بود، که عمدتاً در اروپا، آفریقای جنوبی و استرالیا فروخته می‌شد، این موتورسیکلت که از سال ۱۹۸۴ تا ۱۹۸۸ تولید انبوه شد، و از سی‌بی۷۵۰ توسعه یافته‌تر می‌باشد.
این یک مدل محبوب برای موتور سیکلت پلیس در مالزی، سنگاپور، هنگ کنگ، ترکیه، جبل الطارق، ایرلند و ایران استفاده می‌شد.
تصویر هوندا سی‌بی‌ایس ۷۵۰ در قامت موتور پلیس
آخرین مدل این موتور سیکلت در سال ۲۰۰۱ به درخواست پلیس ایرلند ساخته شد، در ایران هم در دهه ۱۳۷۰ در ناوگان پلیس مورد استفاده قرار می‌گرفت. همچنین حداکثر سرعت این موتور بیش از ۱۸۰ کیلومتر در ساعت بود.
لورنزو لوتو

| لورنزو لوتو | لورنزو لوتو |
| --- | --- |
خودنگاره، دهه ۱۵۴۰، نقاشی رنگ روغن روی تخته، موزه تیسن-بورنمیسا: خودنگاره، دهه ۱۵۴۰، نقاشی رنگ روغن روی تخته، موزه تیسن-بورنمیسا
نام هنگام تولد: لورنزو لوتو
زادهٔ: حدود ۱۴۸۰ ونیز، ایتالیا
درگذشت: ۱۵۵۶/۵۷ لورتو، مارکه، ایتالیا
ملیت: ایتالیایی
شناخته‌شده برای: نقاشی
آثار برجسته: تصویر چند تخته‌ای سنت دومینیکو
جنبش: رنسانس عالی
لورنزو لوتو (ایتالیایی: Lorenzo Lotto؛ زاده ۱۴۸۰ –درگذشته ۱۵۵۷)، نقاش، طراح و تصویرگر ایتالیایی بود که به‌طور سنتی جز مکتب ونیزی بود، هرچند بیشتر دوره کاری‌اش را در دیگر شهرهای شمالی ایتالیا گذراند. او به‌طور عمده نقاشی‌هایی در مورد محراب، موضوعات مذهبی و پرتره کشید.
نگارخانه

پرتره آندریا اودونی
۱۵۲۷ م.
کلکسیون سلطنتی
پرتره یک زن
۱۵۳۳ م.
نگارخانه ملی لندن
ماری مارا

| ماری مارا | ماری مارا |
| --- | --- |
زادهٔ: ۲۱ سپتامبر ۱۹۶۰ سیراکیوز، نیویورک
درگذشت: ۲۶ ژوئن ۲۰۲۲ (۶۱ سال) نیویورک
ملیت: ایالات متحده
پیشه: بازیگر
سال‌های فعالیت: ۱۹۸۹–۲۰۲۰
ماری مارا (به انگلیسی: Mary Mara) (زاده ۲۱ سپتامبر ۱۹۶۰ – درگذشته ۲۶ ژوئن ۲۰۲۲) بازیگر آمریکایی بود.
از فیلم‌هایی که او در آن بازی کرده است، می‌توان به فعالیت مدنی، خارج از باران و عاشقانه شماره ۹ اشاره کرد.
زندگی شخصی و مرگ

مارا در شهر نیویورک و کالیفرنیای جنوبی زندگی سکونت در دو ساحل داشت. به گفته جان لیندستروم، او در سال ۲۰۰۸ برای درمان سرطان تحت شیمی درمانی قرار گرفت، زمانی که او با جان در نمایشنامه در گرما اثر مالکوم دانره اجرا کردند. مارا پس از بازنشستگی از بازیگری به سیراکوز بازگشت. او در زمان مرگش در کیپ وینسنت نیویورک اقامت داشت. مارا یک دختر ناتنی داشت.
مارا در صبح روز ۲۶ ژوئن ۲۰۲۲ در کیپ وینسنت درگذشت. او ۶۱ ساله بود و هنگامی‌که در رودخانه سنت لارنس شنا می‌کرد غرق شد. در تشییع جنازه او که توسط بیلی کریستال، آنت اوتول و جان لیندستروم ادای احترام شد در رسانه‌های اجتماعی منتشر گردید. مرگ او یک تصادف اعلام شد.
وسفونجرد

| وسفونجرد بسنگرد | وسفونجرد بسنگرد |
| --- | --- |
روستا: روستا
کشور: ایران
استان: قم
شهرستان: جعفرآباد
بخش: قاهان
دهستان: کهندان
جمعیت: ۱۰۳ نفر (سرشماری ۹۵)
وسفونجرد یا بسنگرد روستایی در ۷۵ کیلومتری غرب قم، ۴۷ کیلومتری ساوه، ۱۳۰ کیلومتری شهر اراک و ۲۱۰ کیلومتری تهران است. درگذشته نزدیک، این روستا یکی از روستاهای شهرستان تفرش بود.
تاریخچه بسنگرد

واژه وسفونجرد معرب کلمهٔ بسنگرد است. پسوند گرد که در جاینام‌های ایرانی زیاد دیده می‌شود از فعل کردن و به معنای «ساخته توسط ...» است.
مردم بسنگرد برخلاف روستاهای اطراف که بیشتر خلج هستند به زبان فارسی صحبت می‌کنند، و برخی واژه‌های خاص گویش خود را دارا هستند. براساس پژوهشهای یکی از باستان‌شناسان بومی این منطقه، تاریخچه زندگی در این روستا به حدود ۳۰۰۰ سال قبل می‌رسد. عباس زاده در توضیح سابقهٔ وسفونجرد می‌گوید: «چون در حدود ۱۷ کیلومتری این روستا در روستای دولت آباد، در تپه گردالی آثاری از حدود ۵۰۰۰ سال پیش بدست آمده، احتمال دارد که در آینده نزدیک آثاری قدیمی‌تر در این منطقه نیز بدست بیاید.»
قدیمی‌ترین اثر بدست آمده در این روستا کاسه و قوری سفالی مربوط به عصر آهن (‎۱۴۵۰-۵۵۰ قبل از میلاد) است. همچنین در این روستا چندین سنگ آسیاب آبی مربوط دوره ساسانیان نیز بر جای مانده‌است که نشان از رونق این روستا در دوره ساسانی دارد. از دوره صفویان نیز آثار زیادی همچون حمام خزینهٔ روستا، سنگ قبرهای بالای استخر مادِوِنان باقی مانده‌اند.
جغرافیای طبیعی بسنگرد

بسنگرد روستایی ییلاقی در دامنه رشته کوه‌های مرکزی ایران است. آب و هوای این روستا در زمستان سرد و خشک، و در تابستان معتدل است. وسفونجرد از نظر ریخت شناسی، روستایی «پلکانی» است که در دو طرف دامنه کوهی ساخته شده‌است. درگذشته بیشتر خانه‌ها از خشت و گل ساخته می‌شدند و دارای ایوانی رو به دشت بودند، اما امروزه بیشتر خانه‌های خشتی-گلی جای خود را به خانه‌های آجری با سقف شیروانی یا مسطح آهنی داده‌اند.
بافت اصلی و قدیمی روستا شامل محله بالا و محله پایین می‌شود، اما در کنار این دو محلهٔ قدیمی، محلات جدیدی همچون شَلبِبا، بونَبا، درآسیاب و الله محمدعلی ساخته شده‌اند.
بسنگرد دارای دو دشت چسبیده به روستا به نام‌های باغ بالا و باغ پایین است که عمده زمین‌های کشاورزی و باغهای روستا در امتداد این دو دشت قرار دارند؛ بقیه دشتهای روستا به صورت مزارعی بزرگ در اطراف روستا واقعند. مادونان، باگزنه، احمدآباد، بادشته، قزل چشمه و بستان از مهمترین مزارع اطراف این روستا هستند. آب کشاورزی روستا از طریق قنات اصلی روستا که در شمال غربی روستا در مزرعه باغ بالا قرار دارد تأمین می‌شود، و درطی یازده روز کل زمین‌های کشاورزی روستا را سیراب می‌کند. در روستا چشمه و قنات‌های دیگری همچون قنات دیلیون و چشمه محله بالا وجود دارند که در آبیاری زمین‌های روستا به قنات اصلی ده کمک می‌کنند.
فرهنگ بسنگردی‌ها

بسنگردی‌ها مردمی اصیل و میهمان‌نواز هستند که در بسیاری از آداب و رسوم و زبان خود با روستاهای اطراف تفاوت دارند. بر اساس تفاوت‌هایی که در زبان، پوشاک و فرهنگ مردم این روستا با روستاهای اطراف وجود دارد، به نظر می‌رسد مردم بسنگرد به همراه روستاهای نویس، قاهان و کهندان از نظر پیشینهٔ تاریخی دارای قدمت بیشتری در منطقه باشند. بیشتر مردم روستاهای اطراف خلج هستند و به زبان خلجی صحبت می‌کنند، در حالی که مردم این سه روستا بیشتر به زبان فارسی و گاهی اوقات اسم ها  را با یک ک اضافه صدا مینمایند مثل حسنک یا علیک سخن می‌گویند. بر اساس کتاب آوه اولین شهر شیعی، و کتاب فرهنگ مردم کوهپایه ساوه، خلج‌ها طایفه‌ای از ترک‌ها بودند که پس از ورود غزنویان و سلجوقیان درقرون ۴ و ۵ هجری وارد این منطقه شدند. لذا بر اساس واژه‌شناسی نام روستا و همچنین آثار بدست آمده در گوشه کنار روستا، بسنگرد از جمله روستاهای باستانی و کهن منطقه‌است که نسبت به روستاهای اطراف به خصوص روستاهایی که دارای فرهنگ خلجی هستند از قدمت بیشتری برخوردار است.
از محصولات باغی بسنگرد میتوان به بادام و گردو،انار،گیلاس،آلبالو اشاره کرد
پانویس و منابع

عبداله سالاری (۱۳۷۷)، فرهنگ مردم ساوه، تهران: انتشارات میراث فرهنگی
عبدالله عباس زاده (۱۳۸۴)، «ردپای آریایی‌ها در کوههای تفرش»، مجله باستان شناسی، تهران: دانشگاه تهران
عبداله عباس زاده وعلی مقیم (۱۳۹۰)، سیمای طبیعت گردی و گردشگری استان قم، تهران: انتشارات کریم خان زند
وب سایت لغت‌نامهٔ دهخدا
مختصات و ارتفاع
محل تولد

محل تولد یا زادگاه (به انگلیسی: Place of birth) مکانی است که یک فرد در آنجا به‌دنیا آمده‌است. محل تولد افراد غالباً در مدارک شناسایی متعلق به آنها مانند شناسنامهٔ افراد و دیگر مدارک شناسایی درج می‌گردد.
سولو سیکوا

American professional wrestler (born 1993)
| سولو سیکوا | سولو سیکوا |
| --- | --- |
نام تولد: جوزف یوکوزونا فاتو
زاده: ۱۸ مارس ۱۹۹۳ ‏(۳۱ سال) ساکرامنتو، کالیفرنیا, امریکا
پدرومادر: رکیشی
خانواده: آنوا
کشتی‌گیری حرفه‌ای: کشتی‌گیری حرفه‌ای
نام(های) رینگ: Sefa Fatu سولو سیکوا
معرفی: لاس وگاس
مربی: رکیشی مدرسه کشتی کج دبلیودبلیوئی 
آغاز: ۲۹ آوریل ۲۰۱۸
جوزف یوکوزونا فاتو با نام سولو سیکوا (زاده ۱۸ مارس ۱۹۹۳) یک کشتی گیر حرفه ای آمریکایی است که با دبلیودبلیوئی قرارداد امضا کرده است. او قهرمان سابق NXT آمریکای شمالی است و در حال حاضر در برند اسمکدان با نام رینگ سولو سیکوا اجرا می‌کند، همچنین در گروه بلودلاین همراه با برادرانش، د اوسوز, و رومن رینز و پاول هیمن حضور دارد. فاتو عضوی از خانواده کشتی گیران ساموآ است.    

او توانست جان سینا دارنده 16 عنوان قهرمانی را در کرون جول 2023 شکست دهد که برای یک کشتی گیر آماتور چیره بزرگی است.
برادران د اوسوز برادر سولو، و رکیشی پدر او است.
بزرگراه پان-امریکن

بزرگراه پان-امریکن که از پرودو بی، آلاسکا در ایالات متحده آغاز و تا کیون (شیلی) و اوسوایا در آرژانتین امتداد می‌یابد.
بزرگراه سراسری قارهٔ آمریکا یا بزرگراه پان-اَمِریکَن (انگلیسی: Pan-American Highway) درازترین بزرگراه جهان و مجموعه‌ای از راه‌هاست به درازای تقریبی ۳۰۰۰۰ کیلومتر (۱۹۰۰۰) مایل که از آلاسکا در آمریکای شمالی آغاز می‌گردد و در پایین‌ترین نقطه‌های آمریکای جنوبی پایان می‌یابد.
این مسیر به استثنای یک گسستگی ۱۶۰ کیلومتری پوشیدهٔ از جنگل‌های بارانی که گسست دارین نامیده می‌شود؛ تقریباً تمام کشورهای ساحل اقیانوس آرام در قاره آمریکا را در مجموعه‌ای منظم از جاده‌ها به هم پیوسته می‌گرداند.
بزرگراه سراسری قاره آمریکا بر اساس رکوردهای جهانی گینس طولانی‌ترین مسیر ماشین‌رو جهان است.
به هر روی به سبب وجود ناحیه دارین امکان گذر بین آمریکای جنوبی و آمریکای مرکزی وجود ندارد، اگرچه می‌توان به عنوان مسیر جایگزین از راه دریایی استفاده کرد.
تنها استثنای پیمایش کامل این بزرگراه در ژوئن سال ۱۹۸۴ رخ داد، هنگامیکه لورن و پتی اپتون در طول ۷۴۱ روز، با سخت‌کوشی، خرد کردن و حفاری مسیر جنگلی سخت‌گذر و زمخت ناحیهٔ گپ از آن عبور کردند. این عبور نخستین و تاکنون آخرین عبور به وسیلهٔ خودروی از طول «تمام مسیر» بود که که ناحیه گپ را نیز شامل می‌شد.
در طول مسیر بزرگراه پان‌امریکن بسیاری از اقلیم‌های گوناگون جغرافیایی و گونه‌های مختلف زیستی به چشم می‌خورد، از جنگل‌های متراکم گرفته تا بیابان‌های خشک، به گونه‌ایکه عبور از بعضی از آنها تنها در فصول خشک ممکن است و حتی گاه رانندگی در بعضی از این مناطق خطرناک است.
کشورهای بزرگراه

بزرگراه پان‌امریکن شمالی از میان این ۹ کشور عبور می‌کند:
کانادا (غیررسمی)
ایالات متحده آمریکا (سیستم رسمی بزرگراه میان‌ایالتی)
مکزیک
گواتمالا
السالوادور
هندوراس
نیکاراگوئه
کاستاریکا
پاناما
بزرگراه پان‌امریکن جنوبی از میان این ۸ کشور عبور می‌کند:
سورینام
گویان
ونزوئلا
کلمبیا
اکوادور
پرو
شیلی
آرژانتین
دیگر شاخه‌های مهم این بزرگراه همچنین از این ۴ کشور می‌گذرند:
بولیوی
برزیل
پاراگوئه
اروگوئه
نقشهٔ بزرگراه آلاسکا (قرمز رنگ) بخشی از بزرگراه پان-امریکن
شهرک ۸ شهریور

مکان
| شهرک ۸ شهریور | شهرک ۸ شهریور |
| --- | --- |
روستا: روستا
مختصات: ۲۸°۴۸′۱۶″شمالی ۶۱°۳۸′۳۰″شرقی﻿ / ﻿۲۸٫۸۰۴۴۲°شمالی ۶۱٫۶۴۱۵۵°شرقی﻿ / 28.80442; 61.64155: مختصات: ۲۸°۴۸′۱۶″شمالی ۶۱°۳۸′۳۰″شرقی﻿ / ﻿۲۸٫۸۰۴۴۲°شمالی ۶۱٫۶۴۱۵۵°شرقی﻿ / 28.80442; 61.64155
استان: سیستان و بلوچستان
شهرستان: میرجاوه
بخش: ریگ ملک
دهستان: ریگ ملک
جمعیت: ۵۶۸ نفر (سرشماری ۹۵)
شهرک ۸ شهریور یا موتور ۸ شهریور روستایی در دهستان ریگ ملک بخش ریگ ملک شهرستان میرجاوه استان سیستان و بلوچستان ایران است.
جمعیت

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این روستا ۵۶۸ نفر (۱۳۴خانوار) بوده‌است.
| جمعیت تاریخی> سال | جمعیت تاریخی> جمعیت | جمعیت تاریخی> ±% |
| --- | --- | --- |
| ۱۳۸۵ | ۶۵۵ | —     |
| ۱۳۹۰ | ۵۴۵ | ۱۶٫۸٪− |
| ۱۳۹۵ | ۵۶۸ | ۴٫۲٪+ |
آموزش عالی در ایران

دانشگاه خوارزمی اولین دانشگاه ایران
آموزش عالی در ایران زیر نظر وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و وزارت بهداشت، درمان، و آموزش پزشکی (دانشگاه‌های علوم پزشکی) و وزارت آموزش و پرورش (دانشگاه فرهنگیان) اداره و سازمان‌دهی می‌شود.
تاریخچه آموزش عالی در ایران

آموزش عالی در ایران به فرم نوین و آکادمیک سابقه یکصد ساله دارد، اما با توجه به پیشینه تاریخی بدوران نظامیه و حتی ساسانی بازمی‌گردد.
تاریخچه آموزش عالی در ایران > پیش از اسلام

امروزه منابع متفرقه‌ای از دوران کهن باقی مانده‌اند که اشاره بر وجود مراکز و نظام‌های آموزش عالی در سرزمین‌های ایران باستان می‌کند. از برجسته‌ترین این مراکز می‌توان نخست فرهنگستان نصیبین زیر نظر دولت ساسانی را نام برد که در آن استادان رانده شده از آتن در حال کنکاش و آموزش مسائل پزشکی و ریاضیات و نجوم بودند.
فرهنگستان گندی شاپور از مراکزی بود که شهرت آن در پزشکی تا به امروز باقیست و در تأسیس مستقیم بیت الحکمه در بغداد طی سال‌های بعد بسیار با اهمیت نمایان گردید. از نمونه‌های دیگر مدارس علوم پیشرفته در ایران باستان می‌توان سارویه و ریشهر (فارس) را نام برد.
تاریخچه آموزش عالی در ایران > دوران اسلامی

پس از تأسیس بیت الحکمه در دوران خلافت عباسی، آموزش عالی در سرزمین‌های اسلامی رفته رفته وضع فراگیرتری به خود دید تا جایی که مدارس نظامیه در دوران سلجوقی در چندین شهر همانند بغداد، بلخ، نیشابور، هرات، و اصفهان دایر گشتند.
در مراغه نیز خواجه نصیرالدین طوسی پژوهشکده و رصدخانهای بزرگ تأسیس نمود که به روایتی در کتابخانهٔ آن ۴۰٬۰۰۰ کتاب از اقصی نقاط گیتی گردآوری شده بود، و توسط هولاکوخان ایلخانی تأمین مخارج می‌گردید.
دوره معاصر > اولین دانشگاه جامع ایران

فکر تأسیس دانشگاه تهران در سال ۱۳۰۵ خورشیدی توسط دکتر سنک نماینده مجلس در مذاکراتی با سید محمد تدین پدیدار شد.
در سال ۱۳۱۰ خورشیدی وزیر دربار وقت، عبدالحسین تیمورتاش، از طرف رضا شاه، دکتر عیسی صدیق (صدیق اعلم) را مأمور کرد تا به ایالات متحده آمریکا سفر کرده و پس از مطالعه در «تأسیسات علمی دنیای جدید»، طرحی برای تأسیس دانشگاه در کشور به دولت تقدیم نماید. طرح دکتر صدیق مورد قبول کفالت وزارت معارف وقت، علی‌اصغر حکمت، قرار گرفت و سر انجام با پیگیری ایشان، دکتر علی‌اصغر حکمت، دکتر محمود حسابی و دیگران، دانشگاه تهران در هشتم خرداد ماه ۱۳۱۳ به تصویب مجلس شورای ملی رسید.
این مؤسسه با ادغام کردن دارالفنون، مدرسه علوم سیاسی، مدرسه طب، مدرسه عالی فلاحت و صنایع روستایی، مدرسه فلاحت مظفری (اولین مدرسه کشاورزی در ایران)، مدرسه صنایع و هنر (تأسیس توسط کمال الملک)، مدرسه عالی معماری، مدرسه عالی حقوق، و چند مرکز آموزش عالی دیگر تهران در پردیسی در جنوب پارک لاله فعلی تهران دایر گشت. این دانشگاه بر اساس موسسات آموزش عالی فرانسه الگوبرداری شد و حتی طراحان ساختمان‌های دانشگاه تهران مهندسین فرانسوی بودند.
دوره معاصر > اولین مرکز دانشگاهی ایران

دانشکده مخابرات در سال ۱۳۰۷ هجری یعنی بیشتر از ۹۰ سال پیش در محل فعلی دانشکده مهندسی برق دانشگاه خواجه نصیر در کنار ساختمان‌های وزارت پست تلگراف و تلفن تأسیس شده و در سال ۱۳۱۸ هجری اساس‌نامه آن به تصویب مجلس شورای ملی وقت رسیده است.
این دانشکده قدیمی‌ترین مرکز آموزش دانشگاهی ایران می‌باشد، اما پس از شروع انقلاب فرهنگی در دانشگاه‌ها بنا به تصمیم مدیران وقت وزارت پست و تلگراف و تلفن این دانشگاه در سال ۱۳۵۹ منحل و هسته تشکیل دهنده دانشگاه خواجه نصیر توسی را به وجود آورد، اما بعد از گذشت حدود ۱۰ سال یعنی در سال ۱۳۶۹ جرقه‌های تأسیس مجدد دانشکده در وزارت پست و تلگراف و تلفن زده شد، اما در مدت این ده سال نیز دانشکده در قالب مرکز آموزش مخابرات ایران فعال بود و تعداد زیادی از کارکنان مجموعه وزارت ارتباطات و شرکت‌های زیرمجموعه در آن به تحصیل در رشته‌های دانشگاهی پرداختند.
دوره معاصر > آغاز آموزش عالی علوم پزشکی نوین

در علوم پزشکی مدرسه طب و دارالفنون تهران اولین موسسات آموزش عالی پزشکی ایران تلقی می‌شوند، نخستین مرکز آموزش علوم پزشکی نوین در واقع در سال ۱۲۵۷ و در ارومیه تأسیس گردید. این مؤسسه که توسط دکتر ژوزف کاکرن آمریکایی تأسیس گشت، بین سال‌های ۱۲۵۷ و ۱۲۸۸ در مجموع ۲۶ فارغ‌التحصیل تحویل داد. مظفرالدین‌شاه خود سند فارغ‌التحصیلی برخی از دانش آموختگان را امضاء نمود. دکتر کاکرن و تقریباً تمامی کادر آمریکایی هیئت علمی این مؤسسه در همان ارومیه به خاک سپرده شدند و مؤسسه در نهایت به دانشگاه ارومیه تعلق گرفت.
در پایان دوره رضا شاه فقط یک دانشگاه علوم پزشکی در ایران وجود داشت. در سال ۱۳۲۵ خورشیدی مدرسهٔ عالی در اصفهان و شیراز تأسیس شد و هم‌زمان دومین دانشگاه کشور در تبریز شروع به فعالیت کرد. در سال ۱۳۲۸ خورشیدی، قانون تأسیس دانشگاه در شهرستان‌های اصفهان، شیراز، مشهد و اهواز با اولویت دانشکده‌های پزشکی و کشاورزی تصویب گردید. در این امر پروفسور شارل ابرلن نقش به سزایی ایفا نمود.
دوره معاصر > دوران پهلوی

دورة تکوین علم آموزی مدرن در ایران (از ۱۲۸۵ش تا ۱۳۱۳ش). در این دوره مدارس عالی تشکیل شدند و کوششهایی برای قانونمندشدن آموزش عالی جدید صورت پذیرفت. همچنین، بر همکاری بین‌المللی و نیاز به مشارکتِ بخش غیردولتی در آموزش عالی در متن قوانین تأکید شد. تأسیس مراکز تربیت معلم و سایر مراکز آموزش عالی که در آنها معلمان خارجی نیز اشتغال داشتند، به این دوره تعلق دارد.
در سال ۱۳۱۳ دانشگاه تهران به عنوان نخستین دانشگاه تأسیس شد. پس از جنگ جهانی دوم رفته رفته شاه تصمیم به تغییر الگوی موسسات آموزش عالی ایران از سیستم دانشگاهی فرانسه به سیستم‌های آمریکایی گرفت. از این رو بود که از اواخر دهه ۱۹۵۰ میلادی سعی در جلب همکاری دانشگاه‌های آمریکایی نمود. در این میان، به‌دنبال دعوت محمدرضا پهلوی از رئیس دانشگاه پنسیلوانیا به ایران، پس از مذاکراتی چند، دانشگاه شیراز مستقیماً تحت نظر و مدیریت این دانشگاه قرار گرفت تا جایی که روابط علمی و فرهنگی بین این دو دانشگاه از مستحکم‌ترین روابط علمی فرهنگی میان ایران و آمریکا گردید و تا روزهای آخر حکومت شاه ادامه داشت. تدوین بسیاری از دروس، طراحی و توسعه پردیس‌های دانشگاه، تربیت استادان، و بنیان‌گذاری بسیاری از موسسات تحقیقاتی دانشگاه پهلوی همه و همه در اختیار این دانشگاه آیوی لیگ قرار گرفتند.
از نمونه‌های بارز دیگر «دانشگاه صنعتی آریامهر در تهران» (دانشگاه صنعتی شریف فعلی) و «دانشگاه صنعتی آریامهر اصفهان» (دانشگاه صنعتی اصفهان فعلی) بودند که مستقیماً بر اساس الگوی دانشگاه ام آی تی در آمریکا الگوبرداری گردیدند.
دانشگاه فردوسی مشهد نیز از نظر علمی و آکادمیک زیر نظر دانشگاه جرج تاون قرار داشت.
همچنین دانشگاه بوعلی سینا در همدان نیز به کمک فرانسویان، و دانشگاه گیلان زیر نظر مقامات آلمانی تأسیس شدند.
در جمع، دست کم ۵۹ دانشگاه آمریکایی در توسعه و تأسیس آموزش عالی در ایران نقش و فعالیت داشتند.
آمار

آموزش عالی در ایران، شامل آموزش‌های دانشگاهی منتهی به مدارک کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری است. در ایران، دانشگاه آزاد اسلامی بیشترین تعداد دانشجو را دارد.
آمار > سال ۱۳۹۳

با توجه به آمار ارائه شده در خرداد سال ۱۳۹۳‎:
حدود ۲۶۰۰ دانشگاه و مؤسسه آموزش عالی
بیش از ۲٬۱۰۰ رشته تحصیلی
۴٫۵ میلیون دانشجو
درصد دانشجو نسبت به مراکز عالی:
۳۶٫۹ درصد دانشجوی دانشگاه آزاد
۲۵٫۴ درصد دانشجوی دانشگاه پیام نور
۱۴٫۱ درصد دانشجوی در دانشگاه دولتی
۳٫۵ درصد دانشجوی دانشگاه فنی
۱۰ درصد دانشجوی دانشگاه علمی کاربردی
۱۰ درصد دانشجوی دانشگاه خصوصی
درصد دانشجو نسبت به مقاطع تحصیلی:
۶۶ درصد دانشجوی مقطع کارشناسی
۲۳ درصد دانشجوی مقطع کاردانی
۱۰ درصد دانشجوی مقطع کارشناسی‌ارشد
حدود ۱۱ درصد دانشجوی دکترای حرفه‌ای و تخصصی
در ایران به ازای هر سه کارشناس یک فوق دیپلم وجود دارد و این در حالیست که در کشورهای صنعتی و توسعه یافته به ازای هر پنج فوق دیپلم و تکنسین یک کارشناس وجود دارد.
دستاوردهای نظام آموزش عالی ایران > جایگاه دانشگاه‌های ایران در رده‌بندی‌های بین‌المللی

دانشگاه تهران در سال ۲۰۱۱ در این فهرست در رتبه ۳۰۱ تا ۴۰۰ قرار دارد.
دانشگاه‌های تهران و صنعتی شریف در سال ۲۰۰۸ در این رده‌بندی به ترتیب در رتبه‌های ۴۸۵ و ۵۸۶ قرار دارند.
در این رده‌بندی در سال ۲۰۲۱ دانشگاه تهران در رتبه ۳۹۶، دانشگاه صنعتی شریف در رتبه ۷۳۳ و دانشگاه فردوسی مشهد در رتبه ۸۷۶ قرار دارند.
دستاوردهای نظام آموزش عالی ایران > جوایز معتبر علمی و فرهنگی

شیرین عبادی دانش‌آموختهٔ دانشکده حقوق دانشگاه تهران در سال ۲۰۰۳ برنده جایزه صلح نوبل شد و همچنین مریم میرزاخانی دانشجوی رشتهٔ ریاضی دانشگاه صنعتی شریف و دانشگاه هاروارد در سال ۲۰۱۴ مفتخر به کسب مدال فیلدز شد.
انتقادها

بیش از هشتاد درصد تحقیقاتی که در دانشگاه‌های ایران انجام می‌شود عملاً هیچ کاربردی در بخش صنعت ندارند.
فرهنگ «مدرک شیفتگی» باعث شده که شاهد تبدیل دانشگاه‌ها (اعم از دولتی و آزاد) به «کارخانه‌های ۳شیفته تولید مدرک دانشگاهی» باشیم. نتیجه اینکه ظرف چند سال تعداد مهندسان ایران از آلمان هم بیشتر شد، در حالی که ارزش تولیدات صنعتی ایران حداکثر یک دهم آلمان است.
فساد تحصیلی و دانشگاهی

دانشگاه‌های علمی کاربردی وابسته به دستگاه‌ها هم وهن آموزش عالی بود هم به نوعی باعث ایجاد فساد در تولید مدرک تحصیلی برای کارمندان دولت صرفاً جهت افزایش حقوق بود که متوقف شده، اما باقی مانده‌ها در حال نظارت بیشتر و تقویت هستند.
داود حسینی، مدرس دانشگاه و پژوهشگر حوزه مطالعات سلامت اداری و مقابله با فساد یادداشتی در روزنامه مردم‌سالاری دربارهٔ مبحث فساد علمی در آموزش عالی دارد: … در یکی- دو دهه اخیر به دلایلی که بحثش را خواهم کرد، روند فساد در دانشگاه‌ها رو به فزونی نهاده است. به ویژه در سال‌های آخر دهه هشتاد شمسی و سال‌های آغازین دهه نود، فساد در آموزش عالی همانند سایر نهادها رو به فزونی نهاد. این فساد را در سه حوزه گونه‌شناسی نموده‌ام.
۱- گونه‌شناسی فساد در چارچوب کنشگران نهاد علم، شامل دانشجو، استاد و کارمند. برخی از اشکال فساد در چارچوب کنش استادان در ارتباط با دانشجویان: به‌طور کلی این تعامل فاسد را می‌توان در سه دسته کلی ۱- فساد در تولیدات مشترک علمی۲- فساد و سوء استفاده اقتصادی ۳- تعاملات اخلاقی فاسد، دسته‌بندی کرد. بسیاری از این ارتباطات فاسد در راستای نوچه پروری، مٌبلغ پروری، بازاریاب آموزشی و پژوهشی، تقویت تیم خودی در مقابل سایر تیم‌ها و … نیز قابل صورتبندی است.
۲- گونه‌شناسی دیگر بر مبنای تعامل فاسد بین نهادها و سازمان‌ها است. از قبیل دریافت امتیازاتی برای اعضاء دانشگاه یا خود دانشگاه از نهادها، سازمان‌ها و شرکت‌ها در قبال ارایه مدرک در دوره‌های آموزشی و …(مدرک فروشی) یا پذیرفتن مدیر آن سازمان برای مقاطع دکتری، یا پذیرفتن به عنوان عضو هیئت علمی/ مدعو و … می‌توان متصور شده و مورد بحث و بررسی قرار داد.
۳- گونه‌شناسی بر مبنای فساد در تولیدات علمی: حداقل در پنج دسته از تولیدات علمی(کتاب، مقالههای منتشره در نشریات، پایان‌نامهها، پژوهش‌ها، و سمینارها و …)، صوری از فساد به اشکال مختلف وجود دارد.
مراکز

مقالهٔ اصلی: فهرست دانشگاه‌های ایران
مراکز آموزشی فعال در نظام آموزش عالی ایران عبارتند از:
بخش دولتی
در حال حاضر علاوه بر دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی وابسته به وزارتخانه‌های علوم تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، مراکز دیگری نیز با کسب مجوز از وزارت علوم، تحقیقات و فناوری دانشجو می‌پذیرند. از جمله این مراکز، دانشگاه فنی و حرفه‌ای و مراکز تربیت معلم وابسته به وزارت آموزش و پرورش و مؤسسات آموزش عالی وابسته به سایر وزارتخانه‌ها مانند: امور خارجه، پست و تلگراف، راه و ترابری و غیره است.
دانشگاه فرهنگیان برای تربیت معلمان و آموزش و بهسازی نیروی انسانی وزارت آموزش و پرورش در ایران است. دانشگاه فنی و حرفه‌ای نیز در خرداد ۱۳۹۰ در طرح انتقال آموزشکده‌های فنی و حرفه‌ای وزارت آموزش پرورش به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری تأسیس گردید.
علاوه بر این، دانشگاهی تحت عنوان، دانشگاه جامع علمی کاربردی در سال ۱۳۷۱ به منظور تقویت آموزشهای فنی و حرفه‌ای و تربیت نیروی انسانی ماهر موردنیاز بخش‌های صنعت، معادن، کشاورزی و خدمات تأسیس گردیده است.
بخش آموزش از راه دور
در حال حاضر دانشگاه پیام نور ارائه دهنده این نوع سامانه آموزشی است.
بخش غیردولتی
به منظور افزایش مشارکت عمومی در ارائه خدمات آموزش عالی و افزایش روزافزون تقاضای اجتماعی جهت ورود به آموزش عالی در ایران دانشگاه‌ها و مؤسساتی در بخش غیردولتی ایجاد گردیده است که شامل واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی و همچنین دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی غیرانتفاعی می‌شود.
حوزه‌های علمیه نیز از جمله نهادهای غیردولتی هستند که در ایران فعالیت کرده و مدارک معادل با مدارک عالی دانشگاهی ارائه می‌دهند.
در ایران، برخلاف کشورهای غربی، مقام ریاست دانشگاه‌ها انتخابی نبوده بلکه انتصابی از سطوح بالاتر است.
تصویری از یک کتابخانه (توسط یحیی بن واسطی واقع در مقامات حریری) در دوران پیش از حمله مغول.
گروه نخست زنانی که وارد دانشگاه شدند. ردیف جلو از راست به چپ: شاهزاده کاوس، شمس الملوک مصاحب، بدرالملوک بامداد، سراج النساء (از هندوستان)، مهرانگیز منوچهریان، زهرا اسکندری، بتول سمیعی‌زاده.
«امریکن کالج تهران» مؤسسه آموزش عالی بود که در ۱۳۰۹ تحت گواهینامهٔ دانشگاه ایالتی نیویورک قرار گرفت.
دکتر ژوزف کاکرن آمریکایی: بنیان‌گذار اولین مؤسسه علوم پزشکی نوین در ایران.