stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
حمله به مرس الکبیر
عملیات منجنیق > پلیموث و اسکندریه

علاوه بر کشتی‌های فرانسوی که در مناطق شهری مستقر بودند، برخی از کشتی‌های فرانسه به بندرهای بریتانیا یا اسکندریه رفته بودند. هدف از عملیات منجنیق، درآوردن این کشتی‌ها تحت کنترل بریتانیا یا نابودکردن آنها بود. کشتی‌های فرانسوی مستقر در پلیموث و پورتسموث هم در شب ۳ ژوئیه ۱۹۴۰ بدون هشدار به تسخیر نیروهای بریتانیا درآمدند. زیردریایی سورکوف که بزرگ‌ترین زیردریایی جهان در زمان خود بود و از ژوئن ۱۹۴۰ در پلیموث پهلو گرفته بود نیز مورد تهاجم نیروهای بریتانیا قرار گرفت. خدمهٔ این زیردریایی در برابر نیروهای بریتانیا مقاومت کردند که منجر به کشته‌شدن سه نفر از نیروی دریایی بریتانیا از جمله دو افسر، و یک سرباز نیروی دریایی فرانسه شد. کشتی‌های فرانسوی دیگری که به تصرف بریتانیا درآمدند عبارت بودند از دو کشتی جنگی قدیمی به نام‌های پاریس و کوربت، ناوشکن‌های Le Triomphant و Léopard، هشت قایق اژدرافکن، پنج زیردریایی و تعدادی کشتی کوچک‌تر. اسکادران فرانسوی مستفر در اسکندریه (به فرماندهی دریاسالار رنه امیل گودفروی) مشتمل بر کشتی جنگی Lorraine، ناو سنگین Suffren و سه ناو سبک مدرن، بنا به توافق محلی خلع سلاح شدند.
عملیات منجنیق > حملات ۸ ژوئیه

بریتانیا باور داشت که آسیب‌های وارده به نبردناوهای دانکرک و پروانس به قدر کافی جدی نیست و صبح روز ۸ ژوئیه، در عملیاتی به نام «عملیات اهرم»، دوباره با یک هواگرد سوردفیش از ناو هواپیمابر آرک رویال به مرس‌الکبیر حمله کرد. یک اژدر به شناور گشتی Terre-Neuve اصابت کرد که به موازات نبردناو دانکرک لنگر انداخته و پر از خرج عمقی (بمب زیرآبی) بود. این شناور گشتی به‌سرعت غرق شد و بمب‌های زیرآبی آن منفجر شدند که خسارات جدی به دانکرک وارد کرد. یک حملهٔ دیگر هم در ۸ ژوئیه توسط هواپیمایی از ناو هواپیمابر اچ‌ام‌اس هرمس، علیه نبردناو ریشیلیو در داکار انجام شد و خسارت جدی به آن وارد ساخت.
کشتی‌های فرانسوی مستقر در شمال آفریقا، ژوئن ۱۹۴۰.
نمای جدید از بندر واقع در مرس‌الکبیر.
جنگنده‌های بلک‌برن اسکوا متعلق به اسکادران شمارهٔ ۸۰۰ نیروی هوایی بریتانیا، در حال آماده‌شدن برای برخاست از ناو هواپیمابر آرک رویال
نمودار حملهٔ بریتانیا به مرس‌الکبیر.
نبردناو برتاین در حال سوختن و همچنان زیر آتش است.
ماخاگوآل (سوکره)

مکان در 23x15px|border |alt=|link= کلمبیا
| Majagual | Majagual |
| --- | --- |
شهرداری و شهرک: شهرداری و شهرک
Location of the municipality and town of Majagual in the Sucre Department of Colombia.: Location of the municipality and town of Majagual in the Sucre Department of Colombia.
بخش: سوکره
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۵ (Colombia Standard Time)
ماخاگوآل (سوکره) (به اسپانیایی: Majagual, Sucre) یک سکونتگاه مسکونی در کلمبیا است که در بخش سوکره واقع شده‌است.
جادوی طبیعی

جادوی طبیعی مفهومی در زمینهٔ جادوی رنسانس و بخشی از علوم خفیه است که مستقیماً با نیروهای طبیعی سروکار دارد. بر خلاف جادوی طبیعی، جادوی مراسمی با احضار ارواح سروکار دارد. جادوی طبیعی گاهی از مواد فیزیکی موجود در دنیای طبیعی مانند سنگ‌ها یا گیاهان استفاده می‌کند.
جادوی طبیعی طبق تعریف، شامل طالع‌بینی، کیمیاگری، و رشته‌هایی است که امروزه رشته‌های علوم طبیعی مانند اخترشناسی و شیمی یا گیاه‌شناسی (از علوم طبیعی) در نظر گرفته می‌شوند. محقق یسوعی، آتاناسیوس کیرشه، نوشت که «به تعداد موضوعات علوم کاربردی، انواع جادوی طبیعی وجود دارد».
هاینریش کورنلیوس آگریپا در سه کتاب فلسفهٔ غیبی خود (۱۵۳۳)، جادوی طبیعی را مورد بحث قرار می‌دهد. او آن را با عبارت «هیچ چیز دیگری جز بالاترین قدرت علوم طبیعی» توصیف کرده‌است. فیلسوف ایتالیایی دورهٔ رنسانس، جیووانی پیکو دلا میراندولا، که آیین کابالای مسیحی را پایه‌گذاری کرد، استدلال کرد که جادوی طبیعی، «بخش عملی علوم طبیعی» است و به‌جای بدعت، قانونی است.
مطالعهٔ بیشتر

چارلز جی. ناوئرت، جادو و شک و تردید در اندیشهٔ آگریپا، مجلهٔ تاریخ ایده‌ها (۱۹۵۷)، صفحهٔ ۱۷۶.
رایان جی. استارک، بلاغت، علم و جادو در انگلستان قرن هفدهم (واشینگتن دی.سی. انتشارات دانشگاه کاتولیک آمریکا، ۲۰۰۹)، ۸۸–۱۱۴.
هیئت علمی

عضو هیئت علمی، عنوان کلی برای مدرس دانشگاه است که به مراتب اصلی زیر تقسیم می‌شود:
مربی آموزشیار و مربی (Instructor)
استادیار (assistant professor)
دانشیار (associate professor)
استاد / استاد تمام (professor/full professor)
تعاریف

مربی، از مراتب علمی دانشگاهی برای اعضای هیئت علمی دانشگاه‌ها و سایر مراکز علمی و پژوهشی است و از نظر بین‌المللی معادل Instructor است. این عنوان به دارندگان مدارک دانشگاهی پایین‌تر از دکتری داده می‌شود.
استادیار، از مراتب علمی دانشگاهی برای اعضای هیئت علمی و معمولاً معادل Assistant Professor در سیستم آمریکایی-کانادایی و در برخی سیستم‌های دیگر Lecturer است. در ایران این مرتبه بالاتر از مرتبهٔ مربی و پایین‌تر از مرتبهٔ دانشیاری است.
دانشیار از مراتب علمی دانشگاهی برای اعضای هیئت‌علمی و معادل Associate Professor است. این مرتبه بالاتر از مرتبهٔ استادیاری و پایین‌تر از استادی است. برای رسیدن به این مرتبه، هیئت‌علمی باید بر اساس آیین‌نامهٔ ارتقای وزارت علوم، تحقیقات و فناوری یا وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، به حداقل امتیاز لازم دست پیدا کند. از فاکتورهای مهم برای رسیدن به مرتبهٔ دانشیاری، امتیاز پژوهشی است که بر اساس تعداد مقاله‌ها، کتاب‌ها و فعالیت‌های تحقیقاتی مشابه ارزیابی می‌شود.
استاد یا پروفسور (به لاتین: Professor) یکی از درجه‌های علمی برای اعضای هیئت علمی دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی است که بالاترین درجهٔ علمی در بین مدرسان دانشگاه به‌شمار می‌آید.
در ایران

در ایران مطابق با سیستم آموزشی دانشگاهی یک استاد در یک نظام ارتقای سلسله‌مراتبی، بالاتر از درجات آموزشیار و مربی (Instructor)، استادیار (Assistant Professor) و دانشیار (Associate Professor) و پایین‌تر از رتبه استاد ممتاز (Academic tenure) قرار می‌گیرد.
در برخی از موارد به کسانی که رتبه استادی را در دانشگاه دارند، استاد تمام (Full Professor) گفته می‌شود.
همچنین اداره دانشگاه عموماً به عهده اعضای هیئت علمی همان دانشگاه است. عضو هیئت علمی وقتی استخدام می‌شود و جایگاه استادیاری را دریافت می‌کند، علاوه بر آموزش باید در بخش‌های پژوهش، اجرایی، فرهنگی و تعامل با دانشجو نیز فعال باشد. در ایران عضو هیئت علمی جدید، برای تبدیل وضعیت از پیمانی به رسمی باید ۸۰٪ امتیازات دانشیاری را کسب کند که از طریق راهنمایی دانشجو، ارائهٔ مقالات علمی و پژوهشی و علمی ترویجی، مقالات کنفرانسی، گرنت‌ها، قراردادهای پژوهشی با بیرون از دانشگاه کسب می‌کند. برای بررسی و تشخیص این نکته که آیا در عضو هیئت علمی جدیدالاستخدام این شایستگی‌ها استمرار دارد یا نه، قانونگذار طی یک پایش چندین ساله موسوم به دورهٔ پیمانی، ضمن تبیین انتظارات خود برای عضو هیئت علمی جدیدالاستخدام، توان آموزشی و اخلاق و بروندادهای پژوهشی وی را به صورت مستمر و سالیانه رصد و ارزیابی می‌کند.
هیئت علمی در ایران به دو دستهٔ هیئت علمی آموزشی و هیئت علمی پژوهشی تقسیم‌بندی می‌شود.
عضو هیئت علمی پژوهشی، به‌صورت موظف تدریس انجام نمی‌دهد و به امور پژوهشیِ صِرف می‌پردازد (در پژوهشگاه‌ها بسیار رایج است).
عضو هیئت علمی آموزشی، علاوه بر امور پژوهشی، موظف است ساعاتی در هفته را (بین ۱۰ تا ۱۶ ساعت، بسته به مرتبهٔ علمی و بعضی معیارهای دیگر) به امور آموزشی بپردازد.
همچنین در ایران اعضای هیئت علمی جدید در سال اول به جای ۱۰ واحد موظف، ۶ واحد موظف داده می‌شود؛ برای این‌که بتوانند طرح درس تهیه و آماده کنند؛ ولی در سال دوم ۸ واحد موظف و در سال سوم ۱۰ واحد موظف باید داشته باشند.
ختنه عیسی

جزئیاتی از ختنه مسیح توسط فردریش هرلین
تصویری از ختنه عیسی توسط فر آنجلیکو (ح. 1450)
ختنه عیسی مطابق انجیل لوقا در فصل ۲، واقعه ای از زندگی عیسی است که می‌گوید:
و وقتی هشت روز برای ختنه کردن کودک سپری شد، نام او را عیسی نامیدند، نامی که قبل از بارداری در رحم توسط فرشته خوانده شد.
این رویداد به عنوان جشن ختنه در کلیسای ارتدکس شرقی در هر یک از تقویم‌های مورد استفاده در تاریخ ۱ ژانویه جشن گرفته می‌شود و همچنین توسط بسیاری از انگلیکن‌ها در همان روز جشن گرفته می‌شود. به عنوان جشن نام مقدس عیسی در سالهای اخیر در ۳ ژانویه به عنوان یادبود اختیاری توسط کاتولیک‌های رومی جشن گرفته می‌شود، گرچه این جشن برای مدت طولانی در اول ژانویه برگزار می‌شد، همان‌طور که هنوز کلیساهای دیگر آن را در آن روز جشن می‌گیرند. تعدادی از یادگارهایی که ادعا شده غلفه مقدس، غلفه عیسی مسیح هستند در طول تاریخ مطرح شده‌اند.
درمان به روش IRRT

درمان مبتنی‌ بر بازنویسی و پردازش مجدد تصاویر ذهنی‌ (به انگلیسی: IRRT: Imagery Rescripting & Reprocessing Therapy) یک روش درمانی است که عمدتاً برای درمان اختلالات استرس پس از سانحه و سایر اختلالات ناشی از آسیب‌های روانی به کار می‌رود. در این روش درمانی، مداخلات بصری و کلامی انجام می‌شود تا ارتباطی با تجارب حسی مرتبط با تروما برقرار شود. هدف این است که بیماران در یک محیط امن با این تجارب حسی روبه‌رو شده، آنها را تغییر داده و مدیریت کنند.
شرایط درمانی

در این روش درمان، درمانگر به شیوه‌ی پرسشگری سقراطی با بیمار گفتگو می‌کند و بدین ترتیب فرآیند درمان را هدایت می‌کند. درمانگر با ایجاد فضا و چارچوب درمانی به بیمار کمک می‌کند، تا او خود محتوای درمان را طبق تصوراتش شکل دهد. این روش بر اساس فرضیاتی بنا شده که بیمار خود آگاه است و درمانگر تنها کمک می‌کند تا این آگاهی به تدریج کشف و از آن در مراحل بازنویسی استفاده شود. در طول این فرآیند، شخصیت بیمار به دو بخش تقسیم می‌شود: خودِ کودک/خودِ   پیشین و خودِ  بزرگسال/خودِ کنونی. در برخی از تجارب تروماتیک، وقایع استرس زا مانند جنگ، تصادف، بلایای طبیعی، مرگِ عزیزان و غیره نقش "آسیب‌زننده/مجرم" را می‌گیرد. بیماران مراحلِ درمان را روی به اصطلاح دو "صحنه" تجربه میکنند: صحنه ی داخلی/درونی یا حسی (in sensu) و صحنه ی خارجی/بیرونی یا در واقعیت (in vivo).
شرایط درمانی > خودِ  کودک/خودِ پیشین

این بخش از شخصیت بیمار، خودی است که تجربه  تروما را پشت سر گذاشته و هنوز به طور کامل آن را پردازش نکرده است. این خود (یا قربانی) هنوز تحت تأثیر قدرت آسیب‌زننده (یا مجرم) است و معمولاً احساس انزوامی‌کند و نیاز به محافظت دارد. همچنین، بخاطر چسبیدن به تصویری نادرست از «خود» که بر اساس روایتی تحریف شده و تمرکز بر ناتوانیها (در زمان آسیب‌دیدگی) ایجاد شده که آن نیز به نوبه ی خود موجب بروز احساساتی همچون خودتنفری، شرم و ناتوانی میشود، در رنج است.
شرایط درمانی > خودِ بزرگسال/خودِ  کنونی

این خود معمولاً خودی قوی‌تر و بالغ‌تر است که ارتباط بهتری با واقعیت دارد. درمانگر با این خود تعامل کرده و به بیمار اجازه می‌دهد به خودِ کودک/خودِ پیشین دسترسی پیدا کند. هدف این «خود» این است که خودِ آسیب‌دیده را از آسیب (در زمان وقوع حادثه) محافظت کند. با این حال، در آغاز فرآیند درمان، این خودِ بزرگسال نیز ممکن است احساس ناتوانی کند و قادر نباشد نقش محافظ را به درستی ایفا کند.
مراحل درمانی

درمان به سه مرحله تقسیم می‌شود که بسته به نیاز و شدت وضعیت بیمار، ممکن است با یکدیگر ترکیب یا تکرار شوند:
مراحل درمانی > مرحله ۱: پردازش مجدد (Reprocessing)

در این مرحله، تصاویر، تجارب حسی و احساسات مرتبط با تروما از سوی بیمار دوباره در ذهن تجسم شده (صحنه ی داخلی) و سپس به طور دقیق بیان می‌شوند (مثال: صحنه ی آزارِ جنسی‌ یک کودک توسط یکی از اعضای خانواده). در این فرآیند، درمانگر باید با دقت زیاد به تنش‌های بیمار توجه کرده و لحظات عاطفی قابل توجه و شدید را شناسایی کند (مثال: صحنه ی ترساندن یا تحتِ فشار قرار دادن کودک برای انجام فعالیت جنسی‌). در صحنه ی خارجی، بیماران یا به مکان تروما می‌روند (مثال: اتاق خواب بچه) یا با عکس‌ها و اشیاء مرتبط با آن مواجه می‌شوند.
مراحل درمانی > مرحله ۲: بازنویسی (Rescripting)

در این مرحله، تمرکز بر این است که بیمار با منشا یا علت اصلی‌  تروما در درون افکارش مواجه شده و از مجرم (مثال: عضو خانواده) سلب قدرت کند. بیمار به دو بخش خودِ کودک/خودِ پیشین و خودِ بزرگسال/خودِ کنونی تقسیم می‌شود. هدف این است که خودِ بزرگسال در آن وضعیت و لحظه ی مشخص (مثال: صحنه ی ترساندن یا تحتِ فشار قرار دادن کودک) وارد صحنه ی جرم شده و آن را تحتِ کنترل خود درآورد (مثال: بزرگسال خود را بینِ کودک و مجرم قرار دهد). در این فرآیند بیمار می‌تواند با ورود به صحنه ی تروما،  استراتژی‌های مقابله‌ای جدید به کار گیرد یا به اصطلاح «فیلمنامه ی» وحشتناک آن زمان را به صورت دلخواه و به نفع خودِ کودک/خودِ پیشین تغییر دهد (مثال: با حضورِ خودِ بزرگسال در اتاق خواب، کودک به خود جرات میدهد که فریاد زده، کمک بخواهد و دیگر اعضای خانواده را از این جریان با اطلاع کند، طوریکه مجرم احساس خطر کرده و از ترس آبرو صحنه ی جرم را ترک کند و در بهترین حالت، خانواده پس از باخبر شدن از این اتفاق این عضو را طرد کند).
مراحل درمانی > مرحله ۳: خودآرامی (Emotional self-regulation)

در این مرحله، خودِ کودک/خودِ پیشین و خودِ بزرگسال/خودِ کنونی با هم آشتی می‌کنند (مثال: اثرات سوءاستفاده جنسی کودک در بزرگسالی‌ شامل شرم، خود سرزنشگری، مشکلات عزت نفس، اعتیاد، آسیب به خود، اختلالات خوردن و غیره). فرآیند تحول در درک تجارب حسی مرتبط با تروما انجام می‌شود (مثال: کودک خود را در جریان آن زمانِ آزار جنسی‌ مقصر میداند). در تعامل با واقعیت، تمرینات ذهن‌آگاهی که یاد گرفته شده‌اند، به کار گرفته می‌شوند. در این مرحله، درمانگر تنها با خودِ بزرگسال/خودِ  کنونی صحبت می‌کند و نه با خودِ کودک (مثال: بزرگسال کودک را تسلی‌ داده و به او اطمینان خاطر میدهد که تقصیر او نبوده و از او می‌خواهد که دیگر به خودش انقدر صدمه نزند).
مراحل درمانی > بازگویی (Debriefing)

در پایان چگونگی تجربه تخیل توسط بیمار بررسی میشود. از بیماران پرسیده می شود که درمان برای آنها چگونه بوده است، در حال حاضر چه احساسی دارند و چه درس هایی از آن آموخته اند. در نهایت، بینش‌ها و برداشت‌های به‌دست‌آمده دوباره تکرار می‌شوند تا آموزه ها را تحکیم کنند.
چگونگی شکل‌گیری این روش درمانی

امروزه استفاده از تکنیک تصویر‌سازی به عنوان یک عمل درمانی و معتبر تجربی شناخته شده است.
پیر ژانه در سال ۱۸۸۹ در استفاده از جایگزینی تصاویر پیشگام بود. او از هیپنوتیزم برای کمک به بیماران استفاده کرد تا آنها بتوانند رویدادهای آسیب زا را به عنوان تجربیات مثبت دوباره تصور کنند.
هانسکارل لُینر (Hanscarl Leuner) روانپزشک و رواندرمانگر آلمانی‌ تصویرسازی هدایت شده (Guided imagery) را به عنوان بخشی از مدل درمانی خود توسعه داد.
سپس تصویر‌سازی راه خود را به مکتب گشتالت نیز باز کرد. فریتس پرلز جلسات خود را با درخواست از بیماران برای فراخوانی تصاویر از رویاها یا تجسم ها آغاز کرد.
آرون تی بِک که وی را پدر شناخت‌درمانی و رفتاردرمانی شناختی می‌دانند، از تکنیک پرلز در گروه شناخت درمانی خود در اوایل دهه ۱۹۸۰ میلادی استفاده و آنرا را وارد محافل اصلی درمانی کرد.
مروین اِشموکر (Mervyn Schmucker) روانشناسِ متخصص در درمان اختلالات ناشی از آسیب‌های روانی است. او که همکار قدیمی آرون بِک، جفری یانگ و همکار پژوهشی ادنا فوآ (Edna Foa) می‌‌باشد، مدل درمانی شناختی بِک را توسعه داد و آزمایشهای IRRT خود را در سال ۱۹۸۹ در دانشگاه پنسیلوانیا آغاز کرد. این روش درمانی ابتدا بر درمان آثار خشونت‌های دوران کودکی و تأثیرات آن بر بزرگسالی تمرکز داشت. مروین اِشموکر از سال ۲۰۱۷ به عنوان مربی، ناظرِ بالینی و درمانگرِ IRRT در مرکز IRRT در ویسبادنِ آلمان (IRRT-Zentrum-Wiesbaden) مشغول به فعالیت است.
فسا

| فسا | فسا |
| --- | --- |
 از بالا:  آستان شاهزاده قاسم، نمایی از ورودی فسا:  از بالا:  آستان شاهزاده قاسم، نمایی از ورودی فسا
fa (in English: Expected satiety): fa
کشور:  ایران
استان: فارس
شهرستان: فسا
بخش: مرکزی
نام(های) پیشین: باشیا، پشه، پسه، پسا
مردم: مردم
جمعیت: ۱۱۰٬۸۲۵تن(۱۳۹۵)
تراکم جمعیت: ۴٬۳۴۶ نفر بر کیلومتر مربع
جغرافیای طبیعی: جغرافیای طبیعی
مساحت: ۲۵٫۵ km²
ارتفاع: ۱۳۵۰ متر
آب‌وهوا: آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه: ۱۴
میانگین بارش سالانه: ۳۲۰میلی‌متر
اطلاعات شهری: اطلاعات شهری
شهردار: سید محمد باقر ساداتی
تأسیس شهرداری: ۱۳۰۳ ه‍. ش
ره‌آورد: گندم، آش گندم (گندم با)، نان فسایی، پرتقال، انار، نارنج، سیب ترش، باقله، نان کنجدی، دُنبل، قارچ کوهی، نان‌بریزه، گلیم، گبه، نان یوخه، عسل، عرقیات معطر، داروهای گیاهی، پسته کوهی (بنه)
پیش‌شمارهٔ تلفن: ۰۷۱
وبگاه: fasa.ir
  فسا  روی نقشه ایران ۲۸°۳۳′شمالی ۵۳°۲۳′شرقی﻿ / ﻿۲۸٫۵۵°شمالی ۵۳٫۳۹°شرقی﻿ / 28.55; 53.39   :   فسا  روی نقشه ایران ۲۸°۳۳′شمالی ۵۳°۲۳′شرقی﻿ / ﻿۲۸٫۵۵°شمالی ۵۳٫۳۹°شرقی﻿ / 28.55; 53.39   
 :  
فَسا (به پارسی میانه: پسا) یکی از شهرهای استان فارس و مرکز شهرستان فسا است. قدمت این شهر دست کم به زمان هخامنشیان برمی‌گردد که در آن زمان نام این شهر پسه یا پسا بوده که به فسا تبدیل می‌شود. فسا به شهر گندم معروف است.
فسا در منطقهٔ نیمه‌خشک معتدل قرار گرفته است. بیش‌ترین درجه حرارت در تابستان‌ها به ۴۲ درجه بالای صفر و کم‌ترین آن در (زمستان‌ها به ۸ درجه) زیر صفر می‌رسد و میزان بارندگی آن به‌طور متوسط حدود ۳۲۰ میلی‌متر در سال است.
اقتصاد فسا برپایه باغ داری، دامپروری وکشاورزی استوار است. وجود باغات انار و مرکبات در فسا متداول است. شهرستان‌های خفر، جهرم، داراب، سروستان، خرامه و استهبان در همسایگی فسا قرار دارند. شهرستان فسا در مسیر ترانزیتی شیراز به بندرعباس واقع شده است و همین اصل آن را به شهری استراتژیکی و پررونق تبدیل کرده است.
نام

در کتیبه‌ها و سنگ نوشته‌های پرسپولیس از فسا با نام «پشی‌یا» یا «بشی» یاد شده است. جرج کامرون بر اساس مفاد لوح شماره ۵۳ از الواح گلی تخت جمشید، محل شهر «پشی‌یا» یا «بشی‌یه» را منطبق بر محل کنونی شهر فسا می‌داند. واژه «بشی‌یه» در واقع صورت عیلامی واژه پسا می‌باشد. این واژه به دلیل عدم وجود حرف «پ» در زبان عربی، پس از ورود اعراب و تبادلات فرهنگی به صورت «بسا» و گاهی نیز «فسا» تلفظ و ثبت گردید. فسا در لغت نیز به معنی «محل سکونت و قرارگاه» یاد شده است. محققان برای واژهٔ فسا معنی شهر پارسیان را نیز شمرده‌اند.
تاریخ

مقالهٔ اصلی: تاریخ فسا
تاریخ > پیشینه

در باب سازنده یا سازندگان و زمان ایجاد شهر فسا، اقوال مختلفی در کتابهای تاریخی و جغرافیایی بیان گردیده که عمدهٔ آنان بنای شهر را به عهد شاهان اساطیری (پیشدادیان و کیانیان) مربوط دانسته‌اند. حمدالله مستوفی در نزهةالقلوب در یک جمع‌بندی از نظرات پیشینیان خود در مورد زمان و سازندگان شهر فسا می‌نویسد:
«در اول «پسابن طهمورث» دیو بند ساخته بود، خراب شد. «گشتاسب بن لهراسب کیانی» تجدید عمارتش کرد و نبیره‌اش «بن اسفندیار» به اتمام رسانید ودر آخر، «ساسان» آن را نام کرد… در اول مثلث بود تا به عهد «حجاج بن یوسف ثقفی» عاملش «آراد مرد» به فرمان او از شکل بگردانید و تجدید عمارت کرد و چون از شبانکارگان خرابی یافت «اتابک چاولی» باز مأمور گردانید. شهری سخت بزرگ بوده واَعمال و نواحی بسیار دارد.»
تاریخ > دوره هخامنشیان

در زمان هخامنشیان شهر فسا و نواحی اطرافش پررونق و آباد بوده، چنان‌که مطابق الواح گلی تخت جمشید، «اَرتَخم» حاکم فسا، مزد ۱۵۰ کارگری که در بشی‌یا (فسا) و کبرپیش (خفر) کار می‌کردند از خزانه‌دار کل پارس «راتی بیندا» خواسته است.
تاریخ > دوره ساسانیان

در دوره ساسانیان، از یک سو وجود بقایای شهر، دژ و آتشکده ساسانی و از سوی دیگر حضور فساییان در امور سیاسی و فرهنگی آن زمان نشانگر آن است که فسا در دوره ساسانیان از جایگاه و رونق خاصی برخوردار بوده است، چنان‌که قاضی القضات انوشیروان، فسایی بود و در همین دوران «زرادشت بن خرگان» عقاید خود را در قالب (دریست دین) در ایران و روم منتشر کرد و تزلزل جدی در نظام طبقاتی ساسانی به وجود آورد. به‌طور کلی در دوران ساسانی و مقارن ظهور اسلام، شهر فسا به عنوان بزرگ‌ترین شهر کوره دارابگرد به‌شمار می‌آمده.
تاریخ > پس از اسلام

فسا در سال ۱۷ هجری پس از نبردی سهمگین به دست مسلمانان فتح گردید و «ساری بن زنیم» و پس از آن «آزادمرد» (شاید ایرانی بوده که نام فارسی داشته) به حکومت فسا منصوب شدند.
در قرن اول هجری فسا مرکز ضرب سکه بود. وجود رفاه، امنیت و توسعه اقتصادی شاخصه ای بود که در تمامی نوشته‌های سیاحان و جغرافی دانان مسلمان داخلی یا خارجی این دوران به فسا نسبت داده شده است. این جغرافی دانان ضمن بررسی ویژگیهای محصولات و مصنوعات فارس در مورد تولیدات و صادرات فسا می‌نویسند:
«از فسا انواع جامه‌ها و نیز طراز چند رنگه زر بفت که در سایر نواحی دنیا مانند آن وجود ندارد و پارچه‌های پر نقش و نگار، پارچه‌های پشمی مخصوص لباس خلفا و رجال دولت، پرده‌های نقاشی و قلابدوزی، سراپرده‌های ابریشمی و چرمی، زیلو، سجاده، گلیم، سفره‌ها، خیمه و خرگاه، مندیل‌های شرابی، فرشهای عالی، مواد رنگ کردن پارچه‌ها و جز آن، به نواحی مختلف و بخصوص بغداد صادر می‌گردد.»
«گای لسترنج» نیز در کتاب جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی می‌نویسد:
«شهر فسا در قرن چهارم، دومین شهر مهم ولایت دارابگرد بود و از حیث بزرگی با شیراز برابری می‌کرد. ساختمان‌هایی نیکو داشت و چوب‌هایی که در ساختمان‌های آن بکار می‌بردند از درخت سرو بود. هوایی سالم و بازارهایی معمور با قلعه و خندق و حومه ای وسیع که تا بیرون شهر کشیده می‌شد و رطب، بادام و اترج و میوه‌های دیگر آن فراوان بود … در فسا انواع زری‌هایی که نام پادشاه به رنگ آبی و سبز مانند پرطاووس در آن بافته می‌شد تهیه می‌شد و شهر فسا به ساختن پارچه‌هایی از موی بز و پارچه‌های بافته شده از ابریشم خام و نیز تهیه قالی وگلیم، سفره و دستمال، پرده‌های قلابدوزی (مخصوصا به رنگهای پر طاووسی که در میان گلابتون بافته می‌شد) شهرت فراوان داشت. موادی که برای رنگ کردن پارچه‌ها استعمال می‌شد و نیز فرشهای نمد، خیمه و خرگاه نیز از فسا صادر می‌شد»
به دلیل مساجد مروج افکار اسماعیلیه، نقش ارسلان بساسیری در تضعیف خلافت عباسی، جابجایی در سلسله‌ها، هرمهای قدرت و… این شهر مورد هجومهای ویرانگرانهٔ سلجوقیان، شبانکاره‌ها و دردوران بعد افغانی‌ها قرار گرفت و چون طی آنها «هر که را خواستند کُشتند و آنچه را توانستند برداشتند» شهر فسا رو به ویرانی نهاد ولی به مرور به دلیل موقعیت جغرافیایی و طبیعی خود دوباره توانست در دوره صفویه و افشاریه به رونق برسد.
تاریخ > دوره صفویه تا قاجار

شواهد حاکی از آن است که بنیاد کالبدهای شهری فسا (حمام متل، مسجد جامع، مسجد حوض ماهی، بازار و…) در دوره صفویه ایجاد و در دوران افشاریه رو به گسترش و تعالی گذاشته است. نکته حائز اهمیت در مورد بافت کالبدی شهر فسا، وجود نوعی شهرسازی شتابان یا ساخت و ساز با دید دفاعی، امنیتی است. مردم فسا در قیام سیداحمدخان جهرمی در اواخر صفویه حضور داشتند.
خاندان قوام‌الملک در دورانِ قاجاریه نقش اساسی در تخریب و ویرانی فسا ایفا نمودند. علاوه بر تغییر نقش شهر و مسیرهای ارتباطی، بیماریهای همه گیر، قحطی‌ها، وجه‌المصالحه قرار گرفتن فسا در بازیهای سیاسی قوام و ایلات خمسه با دولتمردان فارس و ایران، ناامنی‌ها و چپاول از مهم‌ترین عوامل ویرانی و کاهش رونق فسا در زمان قاجار بودند.
جغرافیا > موقعیت جغرافیایی

قرار گرفتن در مسیر شیراز به بندرعباس، قرار گرفتن در مرکز استان فارس و دسترسی سریع به مرکز استان و همچنین استان‌های کرمان و هرمزگان این شهر را از یک موقعیت راهبردی برخوردار کرده است. شهر فسا در ارتفاع ۱۴۰۰ متری از سطح دریا قرار گرفته و بلندترین نقطه این شهرستان خرمن‌کوه در کنار روستای کچوییه با ۳۱۸۵ متر ارتفاع است. به‌طور کلی نزدیک به ۴۰ درصد از وسعت شهرستان فسا دشت و بقیه کوهستانی است.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | خرامه | سروستان |  |
|  | استهبان |  | خفر |  |
|  | استهبان |    فسا     | خفر |  |
|  | استهبان |  | خفر |  |
|  | داراب | زرین‌دشت و جهرم | جهرم |  |
جغرافیا > تقسیمات کشوری

فسا مرکز شهرستان فسا است. تأسیس فرمانداری شهرستان فسا در سال ۱۳۱۶ همزمان با تأسیس فرمانداری شیراز و اولین شهرهای کشور انجام شد. شهرستانهای جهرم، داراب، استهبان و نی ریز بخشهایی از شهرستان فسا را تشکیل می‌دادند. که نخست بخش جهرم در سال ۱۳۲۷ با تأسیس فرمانداری از شهرستان فسا مستقل گردید و سپس در سال ۱۳۳۵ ه‍.ش شهرستان‌های داراب، استهبان و نی ریز از شهرستان فسا جدا شدند. در حال حاضر این شهرستان شامل چهار بخش مرکزی، شیبکوه، ششده و قره‌بلاغ و نوبندگان است. دهستان‌های این شهرستان جنگل، ششده، صحرارود، فدشکویه، قره‌بلاغ، کوشک قاضی، میانده و نوبندگان و شهرهای این شهرستان علاوه بر فسا، زاهدشهر، ششده، نوبندگان، قره‌بلاغ و میان‌شهر هستند.
جغرافیا > آب و هوا

فسا در منطقهٔ نیمه‌خشک معتدل قرار گرفته است. بیش‌ترین درجه حرارت در تابستان‌ها به ۴۲ درجه بالای صفر و کم‌ترین آن در زمستان‌ها به ۸ درجه زیر صفر می‌رسد. به‌طور متوسط میزان بارندگی حدود ۳۲۰ میلی‌متر و رطوبت نسبی ۳۹٪ در سال است.
| داده‌های اقلیم فسا> ماه | داده‌های اقلیم فسا> ژانویه | داده‌های اقلیم فسا> فوریه | داده‌های اقلیم فسا> مارس | داده‌های اقلیم فسا> آوریل | داده‌های اقلیم فسا> مه | داده‌های اقلیم فسا> ژوئن | داده‌های اقلیم فسا> ژوئیه | داده‌های اقلیم فسا> اوت | داده‌های اقلیم فسا> سپتامبر | داده‌های اقلیم فسا> اکتبر | داده‌های اقلیم فسا> نوامبر | داده‌های اقلیم فسا> دسامبر | داده‌های اقلیم فسا> سال |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| سابقهٔ بیش‌ترین °C (°F) | ۲۰  (۶۸) | ۲۳  (۷۳) | ۲۷  (۸۱) | ۳۴  (۹۳) | ۳۷  (۹۹) | ۴۱  (۱۰۶) | ۴۲  (۱۰۸) | ۴۰  (۱۰۴) | ۳۹  (۱۰۲) | ۳۳  (۹۱) | ۳۰  (۸۶) | ۲۴  (۷۵) | ۴۲  (۱۰۸) |
| میانگین بیش‌ترین °C (°F) | ۹  (۴۸) | ۱۳  (۵۵) | ۱۷  (۶۳) | ۲۳  (۷۳) | ۲۹  (۸۴) | ۳۴  (۹۳) | ۳۶  (۹۷) | ۳۶  (۹۷) | ۳۲  (۹۰) | ۲۶  (۷۹) | ۱۹  (۶۶) | ۱۳  (۵۵) | ۳۶  (۹۷) |
| میانگین روزانه °C (°F) | ۸  (۴۶) | ۹  (۴۸) | ۱۲  (۵۴) | ۱۶  (۶۱) | ۲۲  (۷۲) | ۲۸  (۸۲) | ۳۱  (۸۸) | ۳۰  (۸۶) | ۲۷  (۸۱) | ۲۲  (۷۲) | ۱۶  (۶۱) | ۱۰  (۵۰) | ۱۸  (۶۴) |
| میانگین کم‌ترین °C (°F) | ۱  (۳۴) | ۳  (۳۷) | ۷  (۴۵) | ۱۲  (۵۴) | ۱۷  (۶۳) | ۲۲  (۷۲) | ۲۴  (۷۵) | ۲۳  (۷۳) | ۱۹  (۶۶) | ۱۳  (۵۵) | ۷  (۴۵) | ۴  (۳۹) | ۱۲٫۷  (۵۴٫۸) |
| سابقهٔ کم‌ترین °C (°F) | −۱۲  (۱۰) | −۲  (۲۸) | −۳  (۲۷) | −۲  (۲۸) | ۷  (۴۵) | ۱۱  (۵۲) | ۱۶  (۶۱) | ۱۳  (۵۵) | ۷  (۴۵) | ۳  (۳۷) | −۵  (۲۳) | −۵  (۲۳) | −۱۲  (۱۰) |
| بارندگی میلی‌متر (اینچ) | ۶۸  (۲٫۶۸) | ۶۶  (۲٫۶) | ۴۹  (۱٫۹۳) | ۳۳  (۱٫۳) | ۷  (۰٫۲۸) | ۰  (۰) | ۰  (۰) | ۲  (۰٫۰۸) | ۰  (۰) | ۰  (۰) | ۱۰  (۰٫۳۹) | ۵۵  (۲٫۱۷) | ۲۹۲  (۱۱٫۵) |
منبع: مای فورکست، اداره کل هواشناسی استان فارس: منبع: مای فورکست، اداره کل هواشناسی استان فارس
جغرافیا > پوشش سبز جنگلی (درختزار)

جنگل‌های زاگرس از منطقه پیرانشهر در کُردستان شروع می‌‌شود و در امتداد رشته‌کوه زاگرس و بختیاری تا اطراف جهرم و فسا (میان‌جنگل) در استان فارس ادامه می‌‌یابد. این جنگل‌ها با آب‌و‌هوای نیمه‌مدیترانه‌ای، از اکو‌سیستم‌های مهم و حساس در ایران به شمار می‌‌روند.
مردم > جمعیت

در سرشماری نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵ شهر فسا ۱۱۰٬۸۲۵ و شهرستان فسا نیز ۲۰۵٬۱۵۷ نفر جمعیت داشت. .
| جمعیت تاریخی> سال | جمعیت تاریخی> جمعیت | جمعیت تاریخی> ±% |
| --- | --- | --- |
| ۱۳۳۵ | ۱۱٬۷۱۱ | —     |
| ۱۳۴۵ | ۱۹٬۰۵۷ | ۶۲٫۷٪+ |
| ۱۳۵۵ | ۳۱٬۴۸۹ | ۶۵٫۲٪+ |
| ۱۳۶۵ | ۶۴٬۷۷۱ | ۱۰۵٫۷٪+ |
| ۱۳۷۰ | ۷۴٬۴۸۷ | ۱۵٪+ |
| ۱۳۷۵ | ۸۱٬۷۰۶ | ۹٫۷٪+ |
| ۱۳۸۵ | ۹۲٬۰۲۰ | ۱۲٫۶٪+ |
| ۱۳۹۰ | ۱۰۴٬۸۰۹ | ۱۳٫۹٪+ |
| ۱۳۹۵ | ۱۱۰٬۸۲۵ | ۵٫۷٪+ |
| مردان | سن | زنان |
| --- | --- | --- |
| ۲٬۸۳۷  | ۶۵ به بالا |  ۲٬۸۲۴ |
| ۱٬۲۱۶  | ۶۰–۶۴ |  ۱٬۳۱۶ |
| ۲٬۱۸۵  | ۵۵–۵۹ |  ۲٬۰۷۷ |
| ۳٬۰۷۲  | ۵۰–۵۴ |  ۲٬۸۴۴ |
| ۳٬۱۸۲  | ۴۵–۴۹ |  ۳٬۱۲۹ |
| ۳٬۳۰۴  | ۴۰–۴۴ |  ۳٬۶۶۴ |
| ۳٬۲۸۳  | ۳۵–۳۹ |  ۳٬۶۷۵ |
| ۴٬۴۱۴  | ۳۰–۳۴ |  ۴٬۵۷۸ |
| ۶٬۳۵۷  | ۲۵–۲۹ |  ۶٬۲۸۲ |
| ۶٬۱۳۱  | ۲۰–۲۴ |  ۶٬۵۴۹ |
| ۴٬۸۵۵  | ۱۵–۱۹ |  ۵٬۱۳۱ |
| ۳٬۷۶۸  | ۱۰–۱۴ |  ۳٬۷۹۲ |
| ۳٬۴۳۱  | ۵–۹ |  ۳٬۱۷۲ |
| ۳٬۸۶۸  | ۰–۴ |  ۳٬۷۹۷ |