stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
حمله به خلیج خوک‌ها
تاریخچه

به دلیل نگرانی از گسترش کمونیسم به مرزهای جغرافیایی آمریکا و به تعبیری حیاط‌خلوت آمریکا ایده سرنگونی دولت کاسترو در ابتدا توسط سازمان سیا در سال ۱۹۶۰ مطرح شد. سازمانی که در ۱۹۴۷ و در فضای جنگ سرد و باهدف مقابله با گسترش کمونیسم تأسیس شد. سیا موظف بود از طریق جاسوسی، جمع‌آوری اطلاعات و انجام عملیات‌هایی همچون کودتا اهداف برون‌مرزی آمریکا را محقق کند. در ۱۷ مارس ۱۹۶۰ طرح کودتا علیه کاسترو از سوی سیا در اختیار شورای امنیت ملی آمریکا قرار گرفت تابه‌تایید آیزنهاور، رئیس‌جمهور برسد. هدف اول این طرح عبارت بود از «سرنگونی کاسترو و جایگزینی فردی نزدیک به آمریکا بدون اینکه نقش ایالات متحده در این مداخله برجسته و آشکار باشد.» روز ۱۸ اوت ۱۹۶۰ آیزنهاور موافقت خود را با اختصاص ۱۳ میلیون دلار برای اجرای یک عملیات آبی-خاکی به استعداد حداقل ۱۵۰۰ نفر اعلام کرد. ولی به دلیل پایان یافتن دوره ریاست جمهوری او عملاً اجرای طرح با اصلاحات جزئی به جان اف کندی واگذار شد. البته مسئولان اصلی طرح یعنی آلن دالس، رئیس سازمان سیا و ریچارد بیسل، معاون او همچنان در سمت خود حضور داشتند. این دو مسئولیت کودتای گواتمالا در سال ۱۹۵۴ را نیز بر عهده داشتند. تجربه موفقیت‌آمیز در اجرای پروژه گواتمالا موجب اطمینان خاطر دالس و بیسل از نتیجه کودتا علیه کاسترو شده بود. با کمک سازمان سیا در ماه مارس سال ۱۹۶۱ کوبایی‌های تبعیدی ساکن در میامی آمریکا «شورای انقلابی کوبا» به رهبری خوزه کاردونا، نخست‌وزیر سابق کوبا را تشکیل دادند. قرار بود پس از حمله و شکست کوبا کاردونا جایگزین کاسترو شود. بلافاصله اجیر کردن نیرو و سازمان‌دهی آن‌ها در قالب تیپ ۲۵۰۶ آغاز شد. آموزش چریکی پیاده‌نظام در پایگاه‌های سیا انجام می‌شد. نیروی‌های چترباز نیز برای یادگیری عملیات هوایی-زمینی به فرودگاهی در گواتمالا منتقل شدند. پس از چندی این دو گروه در پورتوریکو با انجام رزمایش‌های مشترک آبی-خاکی آمادگی و هماهنگی خود را افزایش دادند. علاوه بر رزم فردی، سیا آموزش نحوه استفاده از سلاح‌های سنگین، تانک، خلبانی و نیز عملیات نفوذ از طریق دریا به خشکی را در دستور کار قرار داد. گواتمالا و نیکاراگوئه نیز امکانات و کمک‌های محدودی را در اختیار کودتاچیان قرار دادند ولی حاضر نشدند در عملیات نهایی به‌طور مستقیم شرکت کنند. اتحاد جماهیر شوروی نیز برای کمک به شکل‌گیری ارتش جدید کوبا تعداد محدودی از فرماندهان نظامی خود را برای ایفای نقش مستشاری به این کشور اعزام کرد.
در ۱۷ آوریل ۱۹۶۱ به دستور جان اف. کندی رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا و با ارزیابی اشتباه سازمان سیا، نیروی ۱۷۰۰ نفری از ضد انقلابیون کوبایی با کمک عوامل سیا در خلیج خوک‌ها در جنوب کوبا پیاده شدند تا با رژیم تازه به قدرت رسیده فیدل کاسترو رهبر کوبا مبارزه و آن را سرنگون نمایند.
تاریخچه > عملیات لو می‌رود

دستگاه امنیتی کوبا از طریق شبکه سری خود، اطلاعات درز کرده در رسانه‌های آمریکایی از آموزش نیروها در میامی از دسیسه‌چینی برای کودتا آگاه شده بود. چند روز قبل از آغاز حمله نیز برخی اقدامات خرابکارانه با هدف ایجاد ناامنی و شورش داخلی مثل آتش زدن چند فروشگاه و حمله به مراکز خرید و کشتن چندین شهروند کوبایی در سطح شهر انجام شد که اخبار به دست آمده از کودتا و قریب‌الوقوع بودن آن را تأیید می‌کرد. سرویس جاسوسی شوروی نیز توانست از طریق شنود و جاسوسی روز دقیق و نحوه حمله را کشف و به کاسترو اطلاع داد.
تاریخچه > علل شکست این عملیات

این نقشه متکی به مجموعه‌ای از تجزیه‌وتحلیل‌های نادرست و متعصبانه بود. در این تجزیه‌وتحلیل‌ها تأکید شده بود مردم کوبا از سرکوبگری‌های حکومتی و کمبودهای اقتصادی به تنگ آمده‌اند؛ بنابراین، از یک نیروی مهاجم آزادی‌بخش استقبال خواهند کرد. خبرچینان سیا گزارش داده بودند نیروهای مسلح کوبا دچار تفرقه هستند و آن‌ها در پیوستن به قیام عمومی علیه حکومت کوبا هیچ تردیدی نخواهند کرد، اما این اطلاعات نادرست بود. ارزیابی نادرست از موقعیت جغرافیایی، ضعف فرماندهان تیپ ۲۵۰۶ و کم‌کاری در انجام عملیات، ارزیابی نادرست از توان پیاده‌نظام کوبا و نیز نیروی هوایی آن و ضعف سازمان سیا در تجزیه‌وتحلیل اطلاعات از دیگر عوامل شکست این عملیات بودند.
تاریخچه > واکنش‌های سیاسی به شکست

پس از عملیات خلیج خوکها، جان اف کندی سازمان سیا را نهادی بی‌لیاقت دانست که باید به هزار تکه شده و در باد آن را پخش کرد. رئیس‌جمهوری ایالات‌متحده آمریکا که نمی‌خواست از چشم مأموران پنتاگون و سیا ضعیف به نظر بیاید مجبور شد عملیات براندازی رژیم فیدل کاسترو را تأیید کند. شکست در این عملیات موقعیت رهبری کاسترو را مستحکم کرد. علاوه بر این او را به شوروی نزدیک کرد. هرچند کاسترو هرگونه ارتباط انقلاب کوبا با نهضت‌های کمونیستی را نفی می‌کرد ولی حاضر بود در قبال مبارزه با آمریکا با شوروی متحد بشود. فیدل کاسترو پس از پیروزی با خوشحالی فراوان از رادیو اعلام کرد: «مهاجمان نابود شدند. انقلاب در کمتر از ۷۲ ساعت ارتشی را که حکومت امپریالیست ایالات متحده طی چندین ماه سازمان‌دهی کرده بود نابود کرد.» چه‌گوارا هم چند ماه بعد از شکست آمریکایی‌ها درنبرد خلیج خوک‌ها در جریان کنفرانسی بین‌المللی به فرستاده کندی گفت: «از شما متشکریم. ما به لطف شما موفق شدیم در یک مقطع زمانی بسیار دشوار، انقلاب مان را مستحکم کنیم.»
چالمرز جانسن در کتاب برچیدن امپراتوری می‌نویسد:

فضاحتی که سی.آی. اِی در خلیج خوکها در کوبا به وجود آورده بود باعث شد که پنتاگون سرخورده شود و یک آژانس اطلاعات دفاعی ایجاد کند تا با این روش بتواند آماتور بودن برخی از کارکنان سازمان سی.آی. اِی را زیر نظر داشته باشد. از این رو به سوی بکارگیری ابزارهای جاسوسی ماهواره‌ای روی آورد.
والیبال در المپیک تابستانی ۲۰۱۶ - مسابقات انتخابی مردان

انتخابی المپیک والیبال مردان ۲۰۱۶ مسابقات گزینشی احراز صلاحیت برای حضور در مسابقات والیبال مردان المپیک ۲۰۱۶ ریودوژانیرو برزیل می‌باشد که از ۸ سپتامبر ۲۰۱۵ تا سال ۲۰۱۶ در حال برگزاری است. در انتخابی المپیک یک تیم به عنوان میزبان به المپیک صعود می‌کند که طبیعتاً در هیچ مسابقات انتخابی شرکت نمی‌کند. دو تیم هم در مسابقات جام جهانی انتخاب می‌شود. برای هر قاره یک مسابقات انتخابی در نظر گرفته شده است، منتهی در قاره آسیا مسابقاتی مخصوص آسیا برگزار نمی‌شود. در مسابقات انتخابی قاره آفریقا یک تیم، اروپا یک تیم، آمریکای شمالی و جنوبی هر کدام یک تیم به المپیک صعود می‌کنند.
نوع گزینش

در مسابقات انتخابی جهانی هشت تیم در یک گروه شرکت می‌کنند، چهار تیم از آسیا و چهار تیم دیگر تیم‌هایی هستند که در انتخابی قارهٔ خودشان از صعود به المپیک باز مانده‌اند که شامل تیم دوم آمریکای شمالی، تیم دوم آمریکای جنوبی، تیم دوم و تیم سوم اروپا است. سپس بعد از اینکه این هشت تیم با یکدیگر مسابقه دادند، سه تیم اول مسابقات علاوه بر بهترین تیم آسیایی به المپیک صعود می‌کند. همچنین آن تیم که به عنوان بهترین تیم آسیایی صعود می‌کند نباید جزو سه تیم اول باشد. مثلاً اگر یک تیم آسیایی جزو سه تیم اول بود فدراسیون از بین تیم‌های صعود نکرده بهترین تیم آسیایی را انتخاب می‌کند. برای کسانی که در انتخابی قاره‌ای موفق به صعود نشده‌اند علاوه بر انتخابی جهانی، یک مسابقه دیگر به نام انتخابی جهانی ۲ برگزار می‌شود که چهار شرکت کننده دارد که شامل تیم‌های دوم و سوم آفریقا و تیم‌های سوم آمریکای شمالی و آمریکای جنوبی است.
تیم‌های انتخاب شده

| مسابقه انتخابی | تاریخ | میزبان | تعداد | تیم منتخب |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| میزبان | ۲ اکتبر ۲۰۰۹ |  کپنهاگ | 1 |  برزیل |
| جام جهانی ۲۰۱۵ | ۸–۲۳ سپتامبر ۲۰۱۵ |  ژاپن | ۲ |  ایالات متحده آمریکا |
| جام جهانی ۲۰۱۵ | ۸–۲۳ سپتامبر ۲۰۱۵ |  ژاپن | ۲ |  ایتالیا |
| انتخابی آمریکای جنوبی | ۹–۱۱ اکتبر ۲۰۱۵ |  مایکتیا | ۱ |  آرژانتین |
| انتخابی اروپا | ۵–۱۰ ژانویه ۲۰۱۶ |  برلین | ۱ |  روسیه |
| انتخابی آفریقا | ۱۲-۷ ژانویه ۲۰۱۶ |  برازاویل, کنگو | ۱ |  مصر |
| انتخابی آمریکای شمالی | ۸–۱۰ ژانویه ۲۰۱۶ | ادمونتون | ۱ |  کوبا |
| انتخابی آسیا | ۲۸ می-۵ ژوئن ۲۰۱۶ | ژاپن | ۱ |  ایران |
| انتخابی جهانی ۱ | ۲۸ می-۵ ژوئن ۲۰۱۶ | ژاپن | ۳ |  لهستان |
| انتخابی جهانی ۱ | ۲۸ می-۵ ژوئن ۲۰۱۶ | ژاپن | ۳ |  فرانسه |
| انتخابی جهانی ۱ | ۲۸ می-۵ ژوئن ۲۰۱۶ | ژاپن | ۳ |  کانادا |
| انتخابی جهانی ۲ | ۲۸ می-۵ ژوئن ۲۰۱۶ |  مکزیکو سیتی | ۱ |  مکزیک |
| مجموع | مجموع | مجموع | ۱۲ |  |
انتخابی مردان

| 0 | 1 |
| --- | --- |
: واجد شرایط برای حضور در المپیک تابستانی ۲۰۱۶
: واجد شرایط برای حضور در مسابقات انتخابی جهانی
کشور میزبان

برزیل
جام جهانی ۲۰۱۵

استادیوم:  ورزشگاه ملی یویوگی، توکیو، ژاپن و پنج ورزشگاه دیگر در ژاپن
تاریخ: ۸–۲۳ سپتامبر ۲۰۱۵
| رتبه | تیم |
| --- | --- |
:  ایالات متحده آمریکا
:  ایتالیا
:  لهستان
۴:  روسیه
۵:  آرژانتین
۶:  ژاپن
۷:  کانادا
۸:  ایران
۹:  استرالیا
۱۰:  مصر
۱۱:  ونزوئلا
۱۲:  تونس
آفریقا

استادیوم:  هانری النده برازاویل, کنگو
تاریخ: ۷-۱۲ ژانویه ۲۰۱۶
| رتبه | تیم |
| --- | --- |
۱:  مصر
۲:  تونس
۳:  الجزایر
۴:  کامرون
۵:  کنگو
۶:  کنگو
۷:  نیجریه
اروپا

استادیوم:  مکس اشملینگ هاله، برلین، آلمان
تاریخ: ۵–۱۰ ژانویه ۲۰۱۶
| رتبه | تیم |
| --- | --- |
۱:  روسیه
۲:  فرانسه
۳:  لهستان
۴:  آلمان
۵:  صربستان
۶:  بلغارستان
۷:  بلژیک
۸:  فنلاند
آمریکای شمالی

استادیوم: مرکز ورزشی ساویل، ادمونتون، کانادا
تاریخ:۸-۱۰ ژانویه ۲۰۱۶
| رتبه | تیم | بازی> برد | بازی> باخت | امتیاز | ست> برد | ست> باخت | ست> نسبت | امتیاز> برد | امتیاز> باخت | امتیاز> نسبت |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱ |  کوبا | ۳ | ۰ | ۹ | ۹ | ۰ | بیشینه | ۲۳۳ | ۱۹۰ | ۱٫۲۲۶  |
| ۲ |  کانادا | ۲ | ۱ | ۶ | ۶ | ۳ | ۲٫۰۰۰ | ۲۰۷ | ۱۹۴ | ۱٫۰۶۷  |
| ۳ |  مکزیک | ۰ | ۲ | ۰ | ۳ | ۸ | ۰٫۳۷۵ | ۲۲۴ | ۲۵۸ | ۰٫۸۶۸  |
| ۴ |  پورتوریکو | ۰ | ۲ | ۰ | ۲ | ۹ | ۰٫۲۲۲ | ۲۴۲ | ۲۶۴ | ۰٫۹۱۷ |
| تاریخ | ساعت |  | امتیاز |  | ست ۱ | ست ۲ | ست ۳ | ست ۴ | ست ۵ | مجموع | گزارش |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۸ Jan | ۱۷:۰۰ | کانادا  | ۳–۰ |  مکزیک | ۲۵–۱۹ | ۲۵–۲۳ | ۲۵–۱۶ |   |   | ۷۵–۵۸ | P2 P3 |
| ۸ Jan | ۱۹:۰۰ | کوبا  | ۳–۰ |  پورتوریکو | ۲۵–۲۲ | ۲۵–۲۰ | ۳۳–۳۱ |   |   | ۸۳–۷۳ | P2 P3 |
| ۹ Jan | ۱۳:۳۰ | کانادا  | ۳–۰ |  پورتوریکو | ۲۵–۱۶ | ۲۵–۲۲ | ۲۵–۲۳ |   |   | ۷۵–۶۱ | P2 P3 |
| ۹ Jan | ۱۶:۰۰ | مکزیک  | ۰–۳ |  کوبا | ۱۵–۲۵ | ۲۲–۲۵ | ۲۳–۲۵ |   |   | ۶۰–۷۵ | P2 P3 |
| ۱۰ Jan | ۱۷:۰۰ | پورتوریکو  | ۲–۳ |  مکزیک | ۲۵–۲۳ | ۲۵–۱۶ | ۲۴–۲۶ | ۲۴–۲۶ | ۱۰–۱۵ | ۱۰۸–۱۰۶ | P2 P3 |
| ۱۰ Jan | ۱۹:۰۰ | کانادا  | ۰–۳ |  کوبا | ۱۵–۲۵ | ۲۱–۲۵ | ۲۱–۲۵ |   |   | ۵۷–۷۵ | P2 P3 |
آمریکای جنوبی

استادیوم:  دومه خوزه ماریا وارگاس، مایکتیا، ونزوئلا
تاریخ برگزاری: ۹ تا ۱۱ اکتبر ۲۰۱۵
همه ساعت ها به وقت ساعت رسمی ونزوئلا است (UTC-۰۴:۳۰).
| رتبه | تیم | بازی> برد | بازی> باخت | امتیاز | ست> برد | ست> باخت | ست> نسبت | امتیاز> برد | امتیاز> باخت | امتیاز> نسبت |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱ |  آرژانتین | ۳ | ۰ | ۸ | ۹ | ۲ | ۴٫۵۰۰ | ۲۶۴ | ۱۹۲ | ۱٫۳۷۵  |
| ۲ |  ونزوئلا | ۲ | ۱ | ۶ | ۸ | ۶ | ۱٫۳۳۳ | ۳۰۲ | ۳۱۱ | ۰٫۹۷۱  |
| ۳ |  شیلی | ۱ | ۲ | ۳ | ۵ | ۸ | ۰٫۶۲۵ | ۲۸۷ | ۲۹۹ | ۰٫۹۶۰  |
| ۴ |  کلمبیا | ۰ | ۳ | ۱ | ۳ | ۹ | ۰٫۳۳۳ | ۲۵۴ | ۳۰۶ | ۰٫۸۳۰ |
| تاریخ | ساعت |  | امتیاز |  | ست ۱ | ست ۲ | ست ۳ | ست ۴ | ست ۵ | مجموع | گزارش |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۹ Oct | ۱۶:۰۰ | آرژانتین  | ۳–۰ |  کلمبیا | ۲۵–۱۳ | ۲۵–۱۹ | ۲۵–۱۳ |   |   | ۷۵–۴۵ | Result |
| ۹ Oct | ۱۹:۰۰ | شیلی  | ۲–۳ |  ونزوئلا | ۱۸–۲۵ | ۲۱–۲۵ | ۲۵–۲۰ | ۲۷–۲۵ | ۱۱–۱۵ | ۱۰۲–۱۱۰ | Result |
| ۱۰ Oct | ۱۶:۰۰ | آرژانتین  | ۳–۰ |  شیلی | ۲۵–۲۲ | ۲۵–۱۷ | ۲۵–۱۹ |   |   | ۷۵–۵۸ | Result |
| ۱۰ Oct | ۱۹:۰۰ | ونزوئلا  | ۳–۱ |  کلمبیا | ۲۵–۱۹ | ۲۵–۲۲ | ۲۳–۲۵ | ۳۱–۲۹ |   | ۱۰۴–۹۵ | Result |
| ۱۱ Oct | ۱۶:۰۰ | کلمبیا  | ۲–۳ |  شیلی | ۳۶–۳۴ | ۲۰–۲۵ | ۱۸–۲۵ | ۳۰–۲۸ | ۱۰–۱۵ | ۱۱۴–۱۲۷ | Result |
| ۱۱ Oct | ۱۹:۰۰ | ونزوئلا  | ۲–۳ |  آرژانتین | ۱۲–۲۵ | ۲۵–۲۲ | ۱۲–۲۵ | ۲۷–۲۵ | ۱۲–۱۵ | ۸۸–۱۱۴ | Result |
انتخابی جهانی

| انتخابی جهانی> علت انتخاب | انتخابی جهانی> منتخب | انتخابی جهانی> علت انتخاب | انتخابی جهانی> منتخب | انتخابی بین قاره‌ای> علت انتخاب | انتخابی بین قاره‌ای> منتخب |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| میزبان |  ژاپن | تیم های دوم و سوم اروپا |  فرانسه | تیم های دوم و سوم آفریقا |  تونس |
| رنکینگ آسیا |  ایران | تیم های دوم و سوم اروپا |  لهستان | تیم های دوم و سوم آفریقا |  الجزایر |
| رنکینگ آسیا |  استرالیا | تیم دوم آمریکای شمالی |  کانادا | تیم سوم آمریکای شمالی |  مکزیک |
| رنکینگ آسیا |  چین | تیم دوم آمریکای جنوبی |  ونزوئلا | تیم سوم آمریکای جنوبی |  شیلی |
انتخابی جهانی > انتخابی جهانی ۲

میزبان:  جیمناسیو المپیکو خوان دلا باررا, مکزیکو سیتی, مکزیک
تاریخ برگزاری: ۳ تا ۵ ژوئن ۲۰۱۶
همه ساعت ها به وقت منطقه زمانی مرکزی است (UTC-۰۵:۰۰).
| رتبه | تیم | بازی> برد | بازی> باخت | امتیاز | ست> برد | ست> باخت | ست> نسبت | امتیاز> برد | امتیاز> باخت | امتیاز> نسبت |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱ |  مکزیک | ۲ | ۱ | ۷ | ۸ | ۴ | ۲٫۰۰۰ | ۲۸۶ | ۲۶۰ | ۱٫۱۰۰  |
| ۲ |  شیلی | ۲ | ۱ | ۶ | ۷ | ۴ | ۱٫۷۵۰ | ۲۶۳ | ۲۴۵ | ۱٫۰۷۳  |
| ۳ |  تونس | ۲ | ۱ | ۵ | ۶ | ۶ | ۱٫۰۰۰ | ۲۷۳ | ۲۷۳ | ۱٫۰۰۰  |
| ۴ |  الجزایر | ۰ | ۳ | ۰ | ۲ | ۹ | ۰٫۲۲۲ | ۲۲۷ | ۲۷۱ | ۰٫۸۳۸ |
| تاریخ | ساعت |  | امتیاز |  | ست ۱ | ست ۲ | ست ۳ | ست ۴ | ست ۵ | مجموع | گزارش |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۴ ژوئن | ۰۳:۳۰ | شیلی  | ۳–۰ |  تونس | ۲۵–۲۱ | ۲۵–۲۱ | ۲۵–۲۱ |   |   | ۷۵–۶۳ | p2 p3 |
| ۴ ژوئن | ۰۶:۰۰ | مکزیک  | ۳–۰ |  الجزایر | ۲۵–۲۱ | ۲۵–۱۶ | ۲۵–۲۱ |   |   | ۷۵–۵۸ | p2 p3 |
| ۵ ژوئن | ۰۳:۳۰ | تونس  | ۳–۱ |  الجزایر | ۲۵–۱۴ | ۲۲–۲۵ | ۲۶–۲۴ | ۲۵–۲۱ |   | ۹۸–۸۴ | p2 p3 |
| ۵ ژوئن | ۰۶:۰۰ | مکزیک  | ۳–۱ |  شیلی | ۲۲–۲۵ | ۲۵–۲۱ | ۲۵–۲۲ | ۲۵–۲۲ |   | ۹۷–۹۰ | p2 p3 |
| ۶ ژوئن | ۰۳:۳۰ | الجزایر  | ۱–۳ |  شیلی | ۲۵–۲۳ | ۱۸–۲۵ | ۱۹–۲۵ | ۲۳–۲۵ |   | ۸۵–۹۸ | p2 p3 |
| ۶ ژوئن | ۰۶:۰۰ | مکزیک  | ۲–۳ |  تونس | ۲۵–۲۳ | ۲۳–۲۵ | ۲۳–۲۵ | ۲۵–۱۹ | ۱۸–۲۰ | ۱۱۴–۱۱۲ | p2 p3 |
نگارخانه

استرالیا در مقابل ایران
کانادا در مقابل ایران
فرانسه در مقابل ایران
ایران در مقابل ژاپن
چین در مقابل ایران
ایران در مقابل لهستان
ایران در مقابل ونزوئلا
کومانو هایاتاما تایشا

| کومانو هایاتاما تایشا | کومانو هایاتاما تایشا |
| --- | --- |
یک منظره از معبد: یک منظره از معبد
دین: دین
وابستگی: شینتو
مکان: مکان
مکان: شینگو، واکایاما، استان واکایاما
موقعیت در ژاپن: موقعیت در ژاپن
مختصات: ۳۳°۴۳′۵۵٫۰۳″ شمالی ۱۳۵°۵۹′۱٫۴۱″ شرقی﻿ / ﻿۳۳٫۷۳۱۹۵۲۸°شمالی ۱۳۵٫۹۸۳۷۲۵۰°شرقی﻿ / 33.7319528; 135.9837250
 واژه‌نامه:  واژه‌نامه
کومانو هایاتاما تایشا (به ژاپنی: 熊野速玉大社 Kumano Hayatama Taisha) یک معبد شینتویی در شینگو، واکایاما، استان واکایاما، ژاپن است.
صرف

تکواژشناسی یا صَرف یا ساختواژه (به انگلیسی: Morphology) که به علم صرف نیز شناخته می‌شود؛ بخشی از دستور زبان است که ساختـارِ واژه را موردِ تحلیل قرار می‌دهد. به سخنِ دیگر، ساختِ‌واژه به شناختِ تکواژها و راه‌هایِ هم‌نشینیِ آن‌ها با یکدیگر در قالب‌های نحوی و نیز در واژه‌سازی می‌پردازد. کارِ اصلیِ زبان‌شناس در بررسیِ ساختِ‌واژهٔ یک زبان، تجزیهٔ عبارت‌ها و جمله‌ها و دست‌یافتن به تکواژها و واژه‌ها و سپس دسته‌بندیِ آن‌ها براساسِ رده‌هایِ دستوریِ آن زبان است.
در زبان‌شناسی، تک‌واژشناسی یعنی بازشناسی، تحلیل و توصیفِ ساختارِ تکواژها و دیگر واحدهای معنایی در زبان از قبیل کلمات، وندها و هویت دستوری و همچنین تکیه/استرس و بافتار ضمنی (کلمات در واژه‌نامه موضوع اصلی واژه‌شناسی است). گونه‌شناسی مرتبط به شکل و ساختار به نوعی دسته‌بندی زبان‌ها بر طبق سبک‌هایی است که به‌وسیلهٔ آن تکواژها در زبان استفاده می‌شوند؛ یعنی از تحلیلی که تنها تکواژهای مجزا از طریق زبان‌های آمیخته (به‌هم‌چسبیده) و ترکیبی استفاده می‌کند که تکواژهای وابسته (وندها) و تا حدودی چندترکیبی را، که تعداد زیادی از تکواژهای جداگانه را به کلمات مجزا خلاصه می‌نماید، استفاده می‌کند.
درحالی‌که کلمات به‌طورکلی به‌عنوان کوچک‌ترین واحدهای نحوی پذیرفته شده‌اند، واضح است که در بیشتر زبان‌ها (نه همهٔ آنها) کلمات می‌توانند با قوانین (گرامر) به دیگر کلمات مرتبط شوند. به‌عنوان مثال، انگلیسی‌زبانان می‌توانند تشخیص دهند که کلمات سگ و سگ‌ها خیلی زیاد به هم مرتبطند ــ یعنی تنها با تکواژ جمله‌سازها ــ که تکواژ وابسته به اسم است و هرگز نیز جدا نمی‌شود. انگلیسی‌زبانان (زبانی ترکیبی) این روابط را از دانش فنیِ قوانین شکل‌گیری کلمه در انگلیسی تشخیص می‌دهند. آن‌ها مستقیماً استنباط می‌کنند که همان‌طور که جمع کلمهٔ سگ می‌شود سگ‌ها، جمع کلمهٔ گربه نیز گربه‌ها می‌شود؛ به همین نحو، سگ که می‌شود سگ‌گیر، ظرف می‌شود ظرف‌شور (بعضاً این‌طور است). قوانینی را که متکلمان درک کرده‌اند الگوهای خاصی را منعکس می‌کند (قواعد) به‌طوری‌که کلمات از واحدهای کوچک‌تر تشکیل شده‌اند و چگونه آن واحدهای کوچک‌تر در فرایند صحبت کردن متقابلاً اثر می‌کنند. بدین‌ترتیب، تک‌واژشناسی شاخه‌ای از زبان‌شناسی است که الگوهای شکل‌گیری کلمه را در زبان مطالعه می‌کند و درصدد قاعده‌مند کردن قوانین است تا دانش متکلمان آن زبان را شکل دهد.
درعوض، زبانی مانند چینی، تکواژ غیروابسته (آزاد) را به‌کار می‌گیرد که منوط به آهنگ، وندهای پس‌عبارت و ترتیب کلمات به‌منظور انتقال معنی است.
در زبان چینی از مفاهیم فوق به‌عنوان گرامر یاد می‌شود که بیانگر تک‌واژشناسی زبان است. آن سوی زبان‌های آمیخته، زبانی چندترکیبی مانند چاکچی کلماتی دارد که از تکواژهای زیادی تشکیل شده‌است: کلمهٔ "təmeyŋəlevtpəγtərkən" از هشت تکواژِ t-ə-meyŋ-ə-levt-pəγt-ə-rkən تشکیل شده‌است که می‌تواند به‌این‌صورت تفسیر شود:
۱.SG.SUBJ-great-head-hurt-PRES .۱, (صدمه ـ سر ـ بزرگ) به‌معنای «سردرد وحشتناکی دارم». تک‌واژشناسی چنین زبان‌هایی به هر صامت و مصوتی اجازه می‌دهد که به‌عنوان تکواژ استباط شود؛ درست مانند گرامر زبان، استفاده و درک تاریخ تکواژ.
تاریخ تجزیه‌وتحلیل تک‌واژشناسی به زبان‌شناس هند باستان، پانینی برمی‌گردد که ۳٬۹۵۹ قانون تکواژ زبان سانسکریت را در کتاب Aṣṭādhyāyī با استفاده از گرامرحامی گردآوری کرد. سنت گرامریِ یونان در روم باستان نیز در تجزیه‌وتحلیل تک‌واژشناسی دخالت داشته‌است. مطالعات تک‌واژشناسی عرب، که توسط مرح الاروه، احمد ب و علی مسعود انجام شده، حداقل به ۱۲۰۰ سال از زمان تولد مسیح برمی‌گردد.

معادل انگلیسیِ واژهٔ تک‌واژشناسی را اوت شلیچر در سال ۱۸۵۹ ساخت.
مفاهیم اساسی

تفاوت بین این دو مفهوم کلمه به‌طور تقریبی مهم‌ترین مفهوم در تک‌واژشناسی است. اولین مفهوم کلمه یعنی مفهوم سگ و سگ‌ها همان کلمه اشکال واژه نامیده می‌شود. مفهوم دوم شکل کلمه نامیده می‌شود بنابراین می‌توان گفت که سگ و سگ‌ها اشکال گوناگون همان اشکال واژه هستند. از سوی دیگر سگ و سگ‌گیر، اشکال مختلف واژه هستند همان‌طور که آن‌ها به دو نوع مختلف از مفاهیم اشاره دارند. شکل یک کلمه که بر طبق آیین و رسوم قراردادی انتخاب شده‌است جهت بیان شکل متعارف آن است و موضوع اصلی یا گفت‌آورد نامیده می‌شود.
در اینجا مثال‌های از زبان‌های دیگر یعنی نقص صوت‌شناسی مجزای کلمه با یک شکل کلمه تک‌واژشناسی مجزا منطبق است، وجود دارد. در لاتین یک راه بیان مفهوم عبارت و عبارت اسمی (مانند سیب‌ها، پرتغال‌ها) پسوندِ '-que' در عبارت اسمی دوم است. مانند «سیب‌ها ـ پرتغال‌ها یک سطح زیاد این سرگشتگی که برخی کلمات وابسته به صوت‌شناسی یا دگرگونی صدا در زبان آن را به‌وجود آورده‌اند در زبان کواکولا آمده‌است. در کواکولا، مانند زبان‌های بسیار دیگری، روابط معنایی بین اسم‌ها که دربرگیرندهٔ مالکیت و موضوع معنایی است، توسط وندها قاعده‌مند شده‌است به جای اینکه با کلمات مستقل قاعده‌مند نباشد. سه عبارت انگلیسی» با باشگاهش «،» با وابستگی عبارت اسمی را به‌عنوان یک ابزار مشخص می‌کند. در جملهٔ یادشده، ضمیر کلمهٔ او رابطهٔ مالکیت را مشخص می‌کند و در زبان‌های زیادی از دو یا حتی یک کلمه تشکیل شده‌است. اما ترکیب عطفی برای روابط معنایی در کواوالا به‌طور اساسی (از دیدگاه کسانی که زبانشان کواوالا نیست) با ترکیب عطفی در دیگر زبان‌ها تفاوت دارد به این دلیل: وندها از روی صداشناسی به اشکال واژه متصل نیستند آن‌ها به‌طور معنایی دارای ارتباط هستند اما در اشکال واژه قبلی. مثال زیر را ملاحظه نمایید (در کواوالا جملات با «چه» مانند یک فعل انگلیسی، آغاز می‌شود):
kwixʔid-i-da bəgwanəmai-χ-a q'asa-s-isi t'alwagwayu
ترجمهٔ تکواژ به تکواژ:
kwixʔid-i-da = clubbed-PIVOT-DETERMINER
bəgwanəma-χ-a = man-ACCUSATIVE-DETERMINER
q'asa-s-is = otter-INSTRUMENTAL-3SG-POSSESSIVE
t'alwagwayu = club.
«مرد سمور دریایی را با چماقش زد.»
یادداشت:
مورد مفعولی موجودیتی را نشان می‌دهد که چیزی به انجام رسیده‌است.
صفات اشاره کلماتی مانند حرف تعریف معین «the»، «این»، «آن» هستند.
مفهوم محور ساختاری نظری است که خارج از محدودهٔ بحث است.
به بیان دیگر، برای کسی که به زبان کواوالا صحبت می‌کند، جمله شامل کلمات «سمور دریاییش» یا «با باشگاهش» نمی‌شود، در عو ض نشانهٔ -i-da (PIVOT-'the') به یک مرد اشاره دارد و به یک bəgwanəma (مرد) متصل نمی‌شود اما در عوض به فعل می‌چسبد. نشانهٔ -χ-a (مفعولی-the) اشاره به سمور ریایی دارد که به bəgwanəma متصل است به‌جای اینکه q'asa (سمور دریایی) متصل باشد و غیره. برای خلاصه کرن به‌طریقی دیگر: کسی که به زبان کواوالا صحبت می‌کند جمله را متشکل از این کلمات وابسته به صوت‌شناسی یا دگرگونی صدا در زبان باشد را ملاحظه نمی‌کند:
اخیراً این موضوع در یک نشریهٔ مرکزی توسط Dixon و Aikhenvald (۲۰۰۷) به چاپ رسیده‌است، که عدم تطابق میان آواشناسی عروضی و تعریف گرامری کلمه را در نقاط مختلف آمازون، بومیان استرالیایی، قفقازی‌ها، هندواروپایی‌ها، بومیان آمریکای شمالی، آفریقای غربی و دیگر زبان‌های نشانه‌دار مورد بررسی قرار می‌دهد. ظاهراً تنوع گسترده زبان‌ها، واحدهای زبان‌شناسی متفاوت و مالکیت ویژگی‌های گرامری کلمه‌های مستقل را به‌وجود می‌آورد اما آواشناسی عروضی فاقد هر نوع تکواژ وابسته است. حالت میانهٔ رقابت قابل‌توجهی را در تئوری‌های زبان‌شناسی به‌وجود می‌آورد.
دستور و ساختار کلمه

برطبق نظریهٔ لغت، دو نوع قانون تکواژشناسی وجود دارد. بعضی از این قوانین به اَشکال مختلف یک کلمهٔ یکسان ارتباط دارد درحالی‌که قوانین دیگر با لغات مختلف دیگر در ارتباط است. قوانین نوع اول دستوری و نوع دوم ساختار کلمه است. به‌عنوان مثال در جمع انگلیسی کلمهٔ سگ (Dog) و سگ‌ها (Dogs) قانونی دستوری‌ست و کلمات مرکبی همچون شکارچی سگ (dog catcher) یا ظرف‌شو (dish washer) مثالی از ساختار کلمه می‌باشد. به‌طور غیررسمی قوانین ساختار کلمه «شکل کلمات جدید» (یا همان لغات جدید) است، درحالی‌که قوانین دستوری نتیجهٔ اَشکال مختلف (لغت) یا کلمه‌ای یکسان است. تمایزی مشخص میان دو نوع ساختار کلمه وجود دارد: مشتق و مرکب.
مرکب روند ساخت کلمه‌ای است که شامل ترکیب اشکال کلمه‌ای کامل است به‌صورت شکل مرکب مفرد. dog catcher یک کلمهٔ مرکب است، زیرا هم کلمهٔ Dog و هم Catcher در جایگاه خودشان قبل از ترکیب با یکدیگر، کلمات کاملی هستند و به‌صورت یک شکل متعاقب عمل می‌کنند. مشتق شامل وندهای وابسته (غیر مستقل) می‌باشد و بدین منظور با افزودن یک وند به یک لغت، لغت جدیدی به‌وجود می‌آید. مثال آشکار در خصوص این موضوع: کلمه independent که با گذاشتن پیشوند اشتقاقی in- به dependent به‌وجود می‌آید درحالی‌که کلمهٔ dependent خودش از فعل depend گرفته شده‌است. تمایز میان دستور و ساختار کلمه به‌طورکل واضح نیست. مثال‌های زیادی وجود دارد که نشان می‌دهد زبان‌شناسان در خصوص ارائهٔ یک قانون برای دستور و ساختار کلمه با شکست روبه‌رو شده‌اند. در مبحث بعد این تمایز به روشنی توضیح داده می‌شود.
ساختار کلمه بر اساس آنچه که گفته شد روندی است که شامل ترکیب دو کلمهٔ کامل با یکدیگر است و نظر به این موضوع در قوانین دستوری با افزودن پسوند به بعضی از افعال، آن تبدیل به فاعل جمله می‌شود. برای مثال در زمان حال نامشخص فعل (go) رفتن با فاعل I/ We/ You/ They و اسامی جمع استفاده می‌شود درحالی‌که برای ضمایر سوم شخص مفرد He /She/ It و اسامی مفرد از فعل (goes) استفاده می‌شود؛ بنابراین es_ سازندهٔ دستوری است و برای مطابقت با فاعل جمله به‌کار می‌رود. تفاوت قابل توجه در ساختار کلمه برآیند کلمه‌ای است که ممکن است در منبع طبقه‌بندی‌های گرامری کلمه تفاوت ایجاد کند در صورتی که در روند دستوری هرگز چنین تغییری را ایجاد نمی‌کند.
نمونه‌ها و نحوی تکواژی

یک نمونهٔ زبان‌شناسی، گروه کاملی از اشکال کلمات ربطی است که به یک لغت مربوط است. مثال رایج نمونه‌ها صرف افعال و اسامی است. بر طبق آن اشکال یک لغت ممکن است به راحتی در داخل یک جدول تنظیم شود. بر اساس این طبقه‌بندی دستوری شامل: زمان، صورت، وجه، تعداد، جنس، نقش است. برای مثال ضمایر شخصی در انگلیسی می‌توانند در یک جدول سازماندهی شوند با استفاده از طبقه‌بندی شخص (اول شخص، دوم شخص، سوم شخص (و تعداد (جمع در مقابل مفرد)، جنس (مؤنث، مذکر، خنثی)، نقش (فاعلی، مفعولی، ملکی). جزئیات بیشتر را در جدول ضمایر شخصی انگلیسی نگاه کنید. طبقه‌بندی دستوری گروهی از نمونه‌ها نمی‌تواند دلخواهانه انتخاب شود. بلکه باید مرتبط با نوشتار و گفتار قوانین صرف و نحو زبان باشد. برای مثال شخص و تعداد طبقه‌بندی است که نمونه‌ها را در انگلیسی تعریف می‌کند؛ زیرا انگلیسی قوانین تطابقی گرامری دارد که فعل یک جمله را در قالب دستوری به گونه‌ای که با شخص و تعداد آن تطابق داشته باشد به‌کار می‌بَرد. به عبارت دیگر قوانین صرف و نحو در انگلیسی تفاوت میان dog و dog catcher را یا dependent را با independent نشان نمی‌دهد زیرا انتخاب میان دو شکل است که تعیین می‌کند کدام شکل از فعل باید استفاده شود. در مقابل هیچ قانون صرف و نحوی در انگلیسی تفاوت میان dog و dog catcher یا dependent و independent را بیان نمی‌کند.
دو مورد اولی هر دو اسم و دو مورد دومی هر دو صفت هستند و به‌طورکلی شبیه هر اسم یا صفت دیگری عمل می‌کنند. تفاوت مهم میان قوانین و ساختار کلمه اشکال لغت دستوری هستند که به‌عنوان نمونه شناخته شده‌اند و در قوانین صرف و نحو تعریف شده‌اند، نظر به اینکه قوانین ساختار کلمه الزاماً منحصر به صرف و نحو نمی‌شود؛ بنابراین قوانین دستوری ربط‌دهندهٔ صرف و نحو است نه ساختار کلمه. بخشی از تکواژشناسی رابطهٔ میان صرف و نحو و تک‌واژشناسی را که نحوی تکواژی نامیده می‌شود، پوشش می‌دهد و همچنین قوانین دستوری را با نمونه‌ها ربط می‌دهد نه با ساختار کلمه یا کلمات مرکب.