دوردی بایراموف
زندگی‌نامه

دوردی بایراموف ۱۴ آوریل سال ۱۹۳۸ در شهر بایرامعلی در جمهوری ترکمنستان شوروی سابق به دنیا آمد. دوردی، در اوایل دوران کودکی یتیم شده و در پرورشگاه شهر قیزیل آروات (شهر سردار) بزرگ شد.
بایرامف در سال ۱۹۵۴ وارد هنرستان نقاشی به نام شتا روستاولی در شهر عشق آباد می‌شود.
معلمان گنادی یاکوفلویچ بروسنِتسوف و آیهان خاجیف استعداد دوردی را فوراً تشخیص دادند و طی تمام دوران آموزشی هنرمند مشتاق را در آرزوهایش حمایت می‌کردند. در نتیجه بین بروسنِتسوف و بایراموف دوستی قوی به وجود آماد. دوردی بروسنِتسوف را به عنوان معلم اصلی اش در نظر می‌گرفت و در تشکیل دادن نمایشگاه‌های شخصی او شرکت می‌کرد و سه پرتره مهم استادش را کشیده بود.
بایراموف همیشه به نیکی از استادش یاد کرده می‌گفت: «گِنادی بروسِنتسوف معلم اول من و برای من یک پدر بود."
در سال ۱۹۵۹ بایراموف وارد (م.گ.آ.خ. ی) دانشکده دولتی آکادمی هنر به نام سوریکوف شهر موسکو می‌شود. او در کارگاه نقاش مشهور ملی شوروی د.ک. موچالسکی هنر را یادمی‌گیرد. بایراموف می‌گفت: «در مدت فراگیری من در موسکو، استاد دمتری موچالسکی آموزش خوب، حکمت و قوی در من به جا گذاشت".
دوردی نقاش ترکمن و روسی شد که مدرسه نقاشی روسی را خوب یادگرفته بود تا یک روز کشور خود را مشهور کند. در حال حاضر شاهکارهای نقاش ترکمن در کنار نقاشی‌های معلمانش گ.یا. بروسنتسوف و د.ک. موچالسکی در گالری دولتی ترِتیاکوف قرار دارد.
بعد از اتمام دانشکده به نام سوریکوف در موسکو، دوردی به شهر خودش بازگشت. نقاشی‌های اول بایراموف که در زمان تحصیل در هنرستان و دانشکده کشیده بود توجه بینندگان و کارشناسان را جذب کرد. به زودی او به عنوان یک نقاش حرفه‌ای مشهور شد: دوردی را در سال ۱۹۶۵به اتحادیه نقاشان اتحاد جماهیر شوروی پذیرفته شد. او در نمایشگاه‌های نقاشی در سر تا سر کشور که در شهرهای عشق آباد و موسکو برگزار می‌شدند شرکت می‌کرد و در هنرستانی که تحصیل کرده بود تدریس می‌کرد.
بایراموف در سال ۱۹۶۶ با دنیاقزل (قزل) ایلیاسوفا ازدواج کرده بود و دنیاقزل تنها همراه زندگی دوردی شد. بایراموف می‌گفت: «من از خانوم خودم قزل سپاسگزاری می‌کنم چون برای من چهار دختر زیبا به نامهای بهار، جمال کیئک و سولگون را اهدا کرد و از اینکه بهترین دوستم و پشتیبانم بود تشکر می‌کنم». دوردی یک سری نقاشی «قزل» که از ۵۳ پرتره گرافیک و ۴ نقاشی گلدار عبارت است به او احتصاص داد.
از سال ۱۹۶۸نقاش به دور دنیا سفر می‌کرد و تحت تأثیر تصورات دریافت شده در ذهن دوردی ایده‌های وسبک‌های جدید وخلاقیت های به وجود آمد. بایراموف می‌نوشت: «من تمام عمرم تحت تأثیر شدید عالی‌ترین استادهای نقاش مثل تیتسیان، اِل گرِکو، سورباران، رمبرانت هستم». من به‌طور مداومدر حال سفر می‌باشم، در موزه‌ها شاهکارهای استادان عالی را مطالعه می‌کنم و از همکاران مستعد و خوش ذوق تکمیل کردن مهارت نقاشی خودم را یادمی‌گیرم.
طی ۵۵ سال فعالیت خلاق، نقاشی‌های بایراموف در بیش از ۱۰۰ نمایشگاه شخصی و گروهی در سراسر جهان به نمایش گذاشته شد. اولین نمایشکاه‌های شخصی وی در سال ۱۹۸۱در جمهوری دموکراتیک آلمان، که در حال حاضر آلمان (برلین)است و در سال ۱۹۸۶ در بوداپشت، مجارستان او را نه تنها در اتحاد جماهیر شوروی بلکه در کشورهای اروپا هم مشهور کرد. در سال ۲۰۱۲ بایراموف به کانادا آمد و همان‌جا یک سری نقاشی به نام «پاییز کانادا» به وجود آورد. دوردی بایراموف در روز۱۴ فوریه ۲۰۱۴ در سن ۷۶ سالگی وفات یافت. امروز نژاد بایراموف را وارث‌های اوـ چهار دختر و هفت نوه اش ادامه می‌داهند.
ژانر اصلی خلاقیت دوردی بایراموف پرتره روانی شد، که در ترکیب آن بهترین سنت آموزشگاه ترکمن و درس‌های رئالیسم کلاسیک استادان، نوآوری امپرسیونیست‌ها بود. نقاش، فلسفه‌ای که چندین فرهنگ را می‌پیوست در نظر می‌گرفت و توانست شخصیت هرانسان را در پرتره‌ها منعکس کند. اوج مهارت پرتره‌های بایراموف «سری پرتره‌های کارگران برجسته فرهنگ و شخصیت‌های تاریخی ترکمنستان» شد و این سری در جهان منحصر به فرد است. شامل آن ۱۵۰ پرتره معاصران او و نماینده گان روشنفکران ترکمن پایان قرن ۲۰ـ آغاز قرن ۲۱ هستند.
غیر از پرتره‌ها نقاشی‌های مناظر و اشیاء بی جان که رنگ‌های ملی فرهنگ ترکمن و ثروت طبیعی سرزمین ترکمن را منعکس می‌کنند شایان توجه می‌باشند. همین‌طور نقاش کشیدن گل‌های وحشی که در دامن کوه کوپت داغ رشد می‌کنند و میوه‌ها در پس زمینه فرش‌ها و قلیم‌های ترکمن را محصوصاً دوست می‌داشت. تصویر «سرمزمین صلح‌آمیز» (۱۹۶۹) به عنوان مثا ل کلاسیک نقاشی چشم‌اندازترکمن به رسمیت شناخته شد. در همان زمان طی مسافرت‌های خلاق خود، نقاش فرهنگ‌های کشورهای روسیه، هلند، بلژیک، آلمان، کانادا، هندوستان، ژاپن، تایلند، ترکیه مالدیو و امارات متحد عربی را در نقاشی‌های خود ابراز کرده‌است.
بایراموف خودرا درهنرعکس نیز به وضوح نشان داد. اما هرگز خودش را به عنوان یک عکاس حرفه‌ای احساس نمی‌کرد و هدف او نشان دادن عکس‌هایش به مردم نبود. تنها پس از درگذشت وی از طرف بنیاد هنری دوردی بایراموف با حمایت سکوشیابانک در چهارچوب کونتاکت فوتوگرافی فستیوال نمایشگاه عکاسی تحت عنوان «از دیدگاه دوردی بایراموف: زندگی در روستاهای ترکمن در سالهای ۱۹۸۰–۱۹۶۰» تشکیل داده شد.
در ماه مه سال ۲۰۱۵ بازدیدکنندگان بیش از ۸۰ عکس بایراموف برای اولین بار تماشا کردند. به مناسبت نمایش این کاتالوگ عین عکس‌ها از طرف بنیاد بایراموف و با کمک بخش تاریخ فرهنگ آسیا دانشکده اسمیتسون در واشینگتن در آمریکا منتشر شد.