علم و فناوری در اسرائیل
تاریخچه > منابع علم و فناوری در اسرائیل

اسرائیل از آغاز بازگشت یهودیان از اتحاد جماهیر شوروی به سرزمین اجدادی در دهه ۱۹۹۰ تاکنون، دسترسی تقریباً بی‌نظیری به دانشگاه‌ها و دانشکده‌های علمی خود ارائه داده است که عامل اصلی آن تأسیس انبوه مؤسسات آموزش عالی جهت جذب تقاضای افزوده شده بود. با این حال، اقلیت‌های عرب و یهودیان فوق دیندار هنوز به تعداد کافی در دانشگاه‌ها شرکت نمی‌کنند. برنامه ششم آموزش عالی تأکید دارد بر انگیزه‌دهی گروه‌های اقلیتی برای شرکت در آموزش عالی. دو سال پس از اجرای برنامه" مهار" در اواخر سال ۲۰۱۲ برای جمعیت یهودیان فوق دیندار، تعداد دانشجویان با افزایش ۱۴۰۰ نفر روبرو شد. دوازده برنامه جدید برای دانشجویان یهودیان فوق دیندار از آن پس تأسیس شدند، سه تای آن‌ها در دانشگاه‌ها. در عین حال، برنامه تنوع و فرصت‌های مساوی در آموزش عالی به مواجهه با موانع یکپارچه‌سازی اقلیت عرب در سیستم آموزش عالی می‌پردازد. این برنامه از هدایت دانش‌آموزان در دبیرستانها تا آمادگی برای تحصیلات علمی و ارائه حمایت جامع به دانشجویان در سال اول تحصیل خود پوشش دارد، مرحله‌ای که به طور معمول با نرخ بالای انصراف همراه است. این برنامه به بازنویسی "صندوق مائوف"که حمایت از اعضای جوان برجسته هیئت علمی عرب را تقویت می‌کند، می‌پردازد. از زمان معرفی این برنامه در سال ۱۹۹۵، "صندوق مائوف" فرصت‌های پیگیری موقعیت برای تقریباً ۱۰۰ استاد مطابقتی عرب را باز کرده است که به عنوان الگوهایی برای دانشجویان عرب جوان در آغاز کار حرفه‌ای علمی خود عمل می‌کنند.
اگرچه اسرائیل سیاست نوع "چتری" برای علم، فناوری و نوآوری را به منظور بهینه‌سازی اولویت‌ها و تخصیص منابع ندارد، اما به طور فعلی یک مجموعه غیررسمی از بهترین شیوه‌ها را به کار می‌گیرد که ترکیبی از فرایندهای پایین به بالا و بالا به پایین را از طریق دفاتر دولتی مانند دفتر رئیس دانشمند یا وزیر علم، فناوری و فضا و نهادهای ویژه مانند انجمن تلم دربرمی‌گیرد. روش انتخاب پروژه‌های تحقیقاتی برای مراکز برجسته تحقیقاتی اسرائیل یک نمونه از این فرایند پایین به بالا است.
اسرائیل قانون خاصی برای تنظیم انتقال دانش از بخش دانشگاهی به عموم مردم و صنعت ندارد. با این حال، دولت اسرائیل با ارائه انگیزه‌ها و یارانه‌ها از طریق برنامه‌هایی مانند Magnet و Magneton، همچنین از طریق تنظیمات، سیاست‌های دانشگاهی و انتقال فناوری را تأثیرگذار می‌سازد. در سال‌های ۲۰۰۴ و ۲۰۰۵ تلاش‌هایی برای معرفی لوایحی جهت تشویق به انتقال دانش و فناوری برای مردمی شدن داشته شد، اما این تلاش‌ها با شکست روبه‌رو شدند و هر دانشگاه از آن زمان سیاست خود را تعریف کرده است.
اقتصاد اسرائیل تحت تأثیر صنایع الکترونیک، کامپیوتر و فناوری‌های ارتباطی است که نتیجه بیش از ۵۰ سال سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های دفاعی کشور است. صنایع دفاعی اسرائیل سنتی‌ترین تمرکز خود را بر روی الکترونیک، اویونیکس و سیستم‌های مرتبط داشته‌اند. توسعه این سیستم‌ها به صنایع فناوری بالا اسرائیل یک برتری کیفی در زمینه تبعیات غیرنظامی در بخش‌های نرم‌افزار، ارتباطات و اینترنت داده است. با این حال، انتظار می‌رود که موج بعدی فناوری‌های بالا از رشته‌های دیگر شامل زیست‌شناسی مولکولی، بیوتکنولوژی و داروسازی، نانوتکنولوژی، علوم مواد و شیمی ناشی شود، که به تناسب نزدیک با فناوری‌های اطلاعاتی و ارتباطی است. این رشته‌ها از آزمایشگاه‌های تحقیقاتی پایه دانشگاه‌ها برخلاف صنایع دفاعی نشأت می‌گیرند. این مسئله یک دیلما را ایجاد می‌کند. در فقدان یک سیاست ملی برای دانشگاه‌ها، چه برسد به سیستم آموزش عالی به طور کلی، مشخص نیست که این مؤسسات چگونه می‌توانند دانش، مهارت و منابع انسانی مورد نیاز برای این صنایع علمی جدید را تأمین کنند.
بنیاد علوم اسرائیل، منبع اصلی تأمین اعتبار تحقیقاتی در اسرائیل است و حمایت اداری خود را از طریق اکادمی علوم و علوم انسانی دریافت می‌کند. این بنیاد کمک های مالی های رقابتی را در سه حوزه ارائه می‌دهد: علوم دقیق و فناوری؛ علوم زندگی و پزشکی؛ و علوم انسانی و علوم اجتماعی. تأمین مالی تکمیلی نیز توسط بنیادهای دوجانبه ارائه می‌شود، مانند بنیاد علمی دوجانبه آمریکا-اسرائیل (تأسیس ۱۹۷۲) و بنیاد آلمان-اسرائیل برای تحقیقات و توسعه علمی (تأسیس ۱۹۸۶).
وزارت علم، فناوری و فضا در اسرائیل مراکز تحقیقاتی موضوعی را تأمین مالی کرده و مسئول همکاری علمی بین‌المللی است. برنامه زیرساخت‌های ملی این وزارت به هدف ایجاد جریان معرفتی حیاتی در حوزه‌های اولویت ملی و پرورش نسل جدیدی از دانشمندان می‌پردازد. سرمایه‌گذاری در این برنامه به صورت اصلی از طریق گرانت‌های تحقیقاتی، بورس‌های تحصیلی و مراکز دانش انجام می‌شود. بیش از ۸۰٪ از بودجه وزارت به تحقیقات در مؤسسات آموزش عالی و موسسات تحقیقاتی هدایت می‌شود و همچنین به بهبود زیرساخت‌های علمی از طریق ارتقای امکانات تحقیقاتی موجود و ایجاد امکانات جدید اختصاص داده می‌شود. در سال ۲۰۱۲، وزارت تصمیم گرفت به مدت سه سال، ۱۲۰ میلیون شقل (NIS) را در چهار حوزه اولویتی مشخص برای تحقیقات سرمایه‌گذاری کند: علوم مغز و اعصاب؛ محاسبات فوق‌العاده و امنیت سایبری؛ اقیانوس‌شناسی؛ و سوخت‌های جایگزین حمل‌ونقل. یک کمیته تخصصی تحت نظارت رئیس دانشمند در وزارت علم، فناوری و فضا این چهار رشته گسترده را انتخاب کرد با اعتقاد به اینکه آن‌ها احتمالاً بیشترین تأثیر عملی را بر زندگی اسرائیلی در آینده نزدیک خواهند داشت.
برنامه‌های اصلی در حال اجرای اداره نوآوری اسرائیل، که قبلاً با نام دفتر دانشمند سراسری در وزارت اقتصاد شناخته می‌شد، شامل صندوق تحقیق و توسعه (R&D)؛ برنامه‌های Magnet Tracks (تأسیس ۱۹۹۴)؛ Tnufa (تأسیس ۲۰۰۱) و برنامه انکوباتور فناوری (تأسیس ۱۹۹۱) می‌باشند. از سال ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۴، دفتر دانشمند سراسری چندین برنامه جدید را آغاز کرد:
- Grand Challenges Israel (از سال ۲۰۱۴): برنامه‌ای اسرائیلی به برنامه چالش‌های بزرگ در حوزه بهداشت جهانی، که به مبارزه با چالش‌های بهداشت جهانی و امنیت غذایی در کشورهای در حال توسعه می‌پردازد؛ Grand Challenges Israel در مرحله مفهوم اولیه/مطالعات امکان‌پذیری تا ۵۰۰،۰۰۰ شقل (NIS) گرنت ارائه می‌دهد.
- تحقیق و توسعه در زمینه فناوری فضایی (۲۰۱۲): تشویق به تحقیق برای یافتن راهکارهای فناورانه در زمینه‌های مختلف.
- برنامه انکوباتورهای فناورانه (۲۰۱۴): تشویق به فناوری کارآفرینانه و پشتیبانی از شرکت‌های فناوری نوپای.
- برنامه Magnet – Kamin (۲۰۱۴): پشتیبانی مستقیم برای تحقیقات کاربردی در دانشگاه‌ها که امکار کاربرد تجاری دارد.
- برنامه Cyber – Kidma (۲۰۱۴): ترویج صنعت امنیت سایبری اسرائیل.
- Cleantech – Renewable Energy Technology Centre (۲۰۱۲): پشتیبانی از تحقیقات از طریق پروژه‌های مشارکت عمومی-خصوصی در زمینه انرژی‌های تجدیدپذیر.
- صندوق علوم زندگی (۲۰۱۰): تأمین مالی برای پروژه‌های شرکت‌های اسرائیلی، با تأکید بر بیوفارماسوتیکال‌ها، که به همراه وزارت مالیه و بخش خصوصی تأسیس شده است.
- برنامه بیوتکنولوژی – Tzatam (۲۰۱۱): ارائه تجهیزات برای پشتیبانی از تحقیق و توسعه در علوم زندگی. دانشمند سراسری از سازمان‌های صنعتی پشتیبانی می‌کند و PBC به مؤسسات تحقیقاتی کمک می‌کند.
- سرمایه‌گذاری در صنایع فناوری بالا (۲۰۱۱): تشویق بهره‌گیری از نهادهای مالی برای سرمایه‌گذاری در صنایع مبتنی بر دانش، از طریق همکاری بین دفتر دانشمند سراسری و وزارت اقتصاد.
یک منبع دیگر از تأمین اعتبار تحقیقات عمومی، انجمن زیرساخت ملی تحقیق و توسعه (Telem) است. این شراکت داوطلبانه شامل دفتر دانشمند سراسری در وزارت اقتصاد، وزارت علم، فناوری و فضا، کمیته برنامه‌ریزی و بودجه و وزارت مالی است. پروژه‌های Telem بر تأسیس زیرساخت‌های تحقیق و توسعه در حوزه‌هایی که برای بیشتر شرکای Telem اهمیت دارد تمرکز دارند. این پروژه‌ها توسط منابع اختصاصی اعضای Telem تأمین مالی می‌شوند.