stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
نجاتی شاشماز
فیلم‌شناسی

| تلویزیون> سال | تلویزیون> عنوان | تلویزیون> نقش | تلویزیون> یادداشت |
| --- | --- | --- | --- |
| ۲۰۰۳–۲۰۰۵ | آشیانه گرگ‌ها | پولاد علمدار | نقش اصلی |
| ۲۰۰۵ | قایق نان | خودش |  |
| ۲۰۰۷ | آشیانه گرگ‌ها: وحشت | پولاد علمدار | نقش اصلی |
| ۲۰۰۷–۲۰۱۶ | آشیانه گرگ‌ها: کمین | پولاد علمدار | نقش اصلی، تهیه‌کننده |
| ۲۰۱۰–۲۰۱۱ | خلیل ابراهیم سفراسی | خودش |  |
| ۲۰۱۲ | قانون گرگ | انور پاشا |  |
| ۲۰۱۵ | جعبه سیاه |  | تهیه‌کننده |
| ۲۰۱۹ | نوبت |  | تهیه‌کننده، فیلمنامه‌نویس، کارگردان |
سینما: سینما
| سال | عنوان | نقش | یادداشت |
| ۲۰۰۶ | آشیانه گرگ‌ها: عراق | پولاد علمدار | نقش اصلی |
| ۲۰۱۱ | آشیانه گرگ‌ها: فلسطین | پولاد علمدار | نقش اصلی |
| ۲۰۱۷ | آشیانه کرگ‌ها: وطن | پولاد علمدار | نقش اصلی، فیلمنامه‌نویس، تهیه‌کننده |
برنامه: برنامه
| سال | عنوان | نقش | یادداشت |
| ۲۰۰۵ | İbo Show | Kendisi | 9. bölümde konuk |
| ۲۰۰۵ | CNN Türk - Tarafsız Bölge | Kendisi | Konuk |
| ۲۰۰۶ | 32. Gün | Kendisi | 670. bölümde konuk |
| ۲۰۰۹ | Saba Tümer'le Bu Gece | Kendisi | Konuk |
| ۲۰۰۹ | 32. Gün | Kendisi | 782. bölümde konuk |
| ۲۰۰۹ | Beyaz Show | Kendisi | Konuk |
| ۲۰۰۹ | Sen Türkülerini Söyle | Kendisi | Konuk |
| ۲۰۱۰ | Şeffaf Oda | Kendisi | Konuk |
| ۲۰۱۰ | atv - Dizi TV | Kendisi | 31. bölümde konuk |
| ۲۰۱۱ | Burada Laf Çok | Kendisi | Konuk |
| ۲۰۱۱ | Serkan Çağrı ile Seyyare | Kendisi | Konuk |
| ۲۰۱۱ | NTV | Kendisi | Konuk |
| ۲۰۱۲ | Sırma İle Bugün | Kendisi | Konuk |
| ۲۰۱۲ | Eşref Vakti | Kendisi | Konuk |
| ۲۰۱۳ | Kadir Çöpdemir İle Koptu Geliyor | Kendisi | Konuk |
| ۲۰۱۷ | Akılda Kalan | Kendisi | Konuk |
| ۲۰۲۲ | Mazhar Alanson İle | Kendisi | 28. bölümde konuk |
| ۲۰۲۲ | İbo Show | Kendisi | 31. bölümde konuk |
گرومن سی-۱ تریدر

| گرومن سی-۱ تریدر | گرومن سی-۱ تریدر |
| --- | --- |
A C-1A Trader from Naval Air Station, Willow Grove, Pennsylvania in 1987: A C-1A Trader from Naval Air Station, Willow Grove, Pennsylvania in 1987
کاربری: Transport
تولیدکننده: گرومن
نخستین پرواز: ۴ دسامبر ۱۹۵۲
معرفی‌شده در: ۱۹۵۲
بازنشستگی: ۱۹۸۸
کاربر اصلی: نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا
تعداد ساخته‌شده: ۸۳
توسعه‌یافته از: گرومن اس-۲ ترکر
توسعه‌یافته به: گرومن ئی-۱ تریسر
گرومن سی-۱ تریدر (به انگلیسی: Grumman C-1 Trader) یک هواپیمای ساختِ کارخانهٔ گرومن در کشور ایالات متحده آمریکا است. نخستین استفاده‌کنندهٔ این هواپیما نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا بوده‌است. این هواپیما برای نخستین بار در ۰۱۹۵۲−۱۲−۰۴ ۴ دسامبر ۱۹۵۲ میلادی مورد استفاده قرار گرفت.
فیروز لیقوانی

| فیروز لیقوانی | فیروز لیقوانی |
| --- | --- |
نماینده دوره بیست و چهارم مجلس شورای ملی: نماینده دوره بیست و چهارم مجلس شورای ملی
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
ملیت: ایرانی
پیشه: نماینده مجلس شورای ملی
فیروز لیقوانی سیاست‌مدار ایرانی بود، که در دوره بیست و چهارم مجلس شورای ملی بعنوان نماینده تبریز از استان آذربایجان شرقی در مجلس شورای ملی حضور داشت.
ماریننس فلایوباتابریک

| ماریننس فلایوباتابریک | ماریننس فلایوباتابریک |
| --- | --- |
کاربری: شناسایی دریایی
تولیدکننده: Marinens Flyvebaatfabrikk
طراح: Captain Johan E. Høver
نخستین پرواز: ۲۹ سپتامبر ۱۹۳۱
معرفی‌شده در: ۱۹۳۲
کاربر اصلی: Royal Norwegian Navy Air Service
ساخته‌شده: ۱۱ اکتبر ۱۹۳۰ – ۱ ژانویه ۱۹۳۹
تعداد ساخته‌شده: ۲۹
ماریننس فلایوباتابریک (به انگلیسی: Marinens_Flyvebaatfabrikk_M.F.11) یک هواگرد ملخ‌پیشین تک‌موتوره از نوع شناسایی دریایی ساخت شرکت Marinens Flyvebaatfabrikk است. هواگرد ماریننس فلایوباتابریک نخستین پروازش را در ۲۹ سپتامبر ۱۹۳۱ میلادی انجام داد. این هواگرد در سال ۱۹۳۲ میلادی رسماً معرفی گردید و در سال‌های ۱۱ اکتبر ۱۹۳۰ – ۱ ژانویه ۱۹۳۹ تولید شده‌است. در مجموع، تعداد ۲۹ فروند از این هواگرد ساخته شده‌است.
طراح این هواگرد، Captain Johan E. Høver بود.
میرزا حسین‌خان اصانلو

| میرزا حسین‌خان نوری‌زاده اصلانلو | میرزا حسین‌خان نوری‌زاده اصلانلو |
| --- | --- |
نماینده دوره پنجممجلس شورای ملی: نماینده دوره پنجممجلس شورای ملی
حوزه انتخاباتی: بارفروش
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
ملیت: ایرانی
پیشه: سیاستمدار
میرزا حسین‌خان نوری‌زاده اصلانلو از سیاستمداران ایرانی بود، که در دوره پنجم بعنوان نماینده بارفروش در مجلس شورای ملی حضور داشت.
بی۷ای ریوسی

| B7A Ryusei | B7A Ryusei |
| --- | --- |
کاربری: هواگرد اژدرافکن بمب افکن شیرجه رو
تولیدکننده: آیچی کوکوکی KK
نخستین پرواز: May 1942[32]
بازنشستگی: سپتامبر ۱۹۴۵
کاربر اصلی: Imperial Japanese Navy Air Service
ساخته‌شده: ۱۹۴۱–۴۵
تعداد ساخته‌شده: 114 total
B7A Ryusei (به انگلیسی: Aichi_B7A) یک هواگرد از نوع هواگرد اژدرافکن و بمب افکن شیرجه رو ساخت شرکت آیچی کوکوکی KK است. هواگرد B7A Ryusei نخستین پروازش را در 1942 میلادی انجام داد. در مجموع، تعداد 114 فروند از این هواگرد ساخته شده‌است.
نوروز در تاجیکستان

میز نوروز
سومنک پزی (سمنو پزی)
جشن نوروز برای مردم تاجیکستان، به‌ویژه بدخشانیان، جشنی ملی و دیرینه است. تاجیک‌ها از نوروز به عنوان رمز دوستی و زنده شدن کل موجودات یاد می‌کنند. نوروز در این کشور به نام «خیدیر ایام»، یعنی جشن بزرگ، معروف است. تعدادی از مراسم این جشن در تاجیکستان با مراسم سنتی آن در ایران مشترک است، اما بعضی از این مراسم مختص مردم تاجیکستان است که به تعدادی از آن‌ها اشاره خواهد شد:
مراسم‌های نوروز در تاجیکستان

مراسم حوت: مردم به‌ویژه کشاورزان از گذشته مراسم خاصی پیش از نوروز داشتند یکی از این مراسم مراسم حوت نام دارد. حوت از نظر کشاورزان آخرین ماه سال بود و به همین دلیل به عنوان زمانی مناسب برای کشت و کار بهاری انتخاب می‌شده. در این مراسم مردم با فراهم کردن ملزومات جشن سه شب اول ماه حوت ار در مهمانی‌ها گرد هم می‌آمدند و در اطراف آتش به شنیدن موسیقی، رقصیدن یا بازی می‌پرداختند.
مراسم گل گردانی :یکی دیگر از مراسم مهم وابسته به نوروز و کارهای کشاورزی «گل گردانی» نام دارد. مردم تاجیک از زمان‌های قدیم به مناسبت بیداری طبیعت و آغاز شکوفه‌دهی گل‌ها و درختان به گل گردانی می‌پرداختند. در گذشته وظیفه گل گردانی بر عهده بزرگسالان بود. اما این مراسم اکنون در اکثر محل‌ها توسط بچه‌ها و جوانان انجام می‌شود. گل گردان‌ها از دره و تپه و دامنهٔ کوه‌ها، گل چیده و اهل دهستان خود را از پایان یافتن زمستان و فرا رسیدن عروس سال و آغاز کشت و کار بهاری و آمدن نوروز مژده می‌دهند.
بلبل خوانی: در این مراسم گل‌گردان‌ها در محل‌های دیگر گل‌ها را دسته دسته کرده یا در نوک چوبی بسته در کنار در خانه‌های اهل ده یا شهر در خاک فرو می‌کنند و سرودی با این مضمون می‌خواندند:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| گل آوردم از اون پایان |  | خبرت می‌کنم دهقان |
| بته غله به گلگردان |  | بهار نو مبارک باد |
| گله زردک ثنا می‌گه |  | ثنای مصطفی می‌گه |
| به هر پهلو خدا می‌گه |  | بهار نو مبارک |
جغرافیای مراسم گل گردانی خیلی وسیع است. در دهکده‌ها و شهرهای ایران نیز ۱۵ تا ۲۰ روز پیش از نوروز گردش کرده و از آمدن بهار به مردم مژده می‌رسانند و انعام می‌گیرند. در بعضی از دهات مازندران مردم در آغاز جشن در تکاپوی خانه تکانی و ترتیب دادن کوچه‌های شهر و دیه مشغول می‌گردند و دسته‌ها و گروه‌های مختلف جوانان گردش کرده مانند گل گردان‌های تاجیک ترانه و سرود و شعر می‌خوانند. صاحبان خانه نیز به آن‌ها انعام می‌دهند. این گونه ترانه‌های ایرانی شباهت‌هایی به ترانه‌های تاجیکی دارد. در دماوند ایران نیز گل گردان‌ها مانند گل گردان‌های تاجیک خانه به خانه گردش کرده و ترانه می‌خوانند.
مراسم جفت براران: یکی دیگر از مراسمی که در گذشته پیش از کاشت و کار کشاورزان و چند روز قبل از نوروز با آرزوی پر برکت شدن محصولات برگزار می‌شود، مراسم «جفت براران» است. جفت براران در اکثر محل‌ها در اواخر ماه حوت تشکیل می‌شود. در این مراسم همهٔ اهل خانواده شرکت می‌کنند. کشاورزان نیز پلو، نان فطیر یا غذای مربوط به مراسم را تهیه کرده و ۱۵ تا ۲۰ نفر از کهنسالان را دعوت می‌کردند و بعد از غذا نیز این عبارات را می‌گفتند: «مزید نعمت، زیاده دولت، برار کار، صحت و سلامتی خرد و کلان، رسد به بابای دهقان، خوش آمدید میهمانان»
مراسم سومنک پزی (سمنو پزی): سومنک یا سمنو از غذاهای نوروزی است و در خانهٔ کشاورزان در طول روزهای نوروز وجود دارد. آن را به صورت گروهی و دسته جمعی تهیه می‌کنند و معمولاً در آخر ماه حوت در آغاز جشن نوروز پیرزنان تصمیم به انجام این کار می‌گیرند.
پختن باجمردم تاجیکستان در نوروز كله پاچه گوسفند را با گندم می‌پزند و «باج» تهیه می‌کنند. آن‌ها این غذا را با دیگران شریک می‌شوند.
نوروز در تاجیکستان معاصر

نوروز در زمان شوروی در تاجیکستان با محدودیت‌هایی همراه بود اما با استقلال تاجیکستان پاسداشت نوروز، سال به سال بیشتر می‌شود و نوروز به عنوان نماد هویتی و فرهنگی تاجیکان شناخته می‌شود. حتی قرار است که نوروز آغاز سال رسمی شود و تقویم خورشیدی جای تقویم میلادی را در این کشور بگیرد. امامعلی رحمان در آستانهٔ نوروز ۱۳۹۰ چندین بار بر آغاز سال نو با نوروز تأکید کرد. این در حالی است که هنوز تحویل سال نو میلادی در دوشنبه رسمیت دارد.
پروین نورستانی

| پروین نورستانی | پروین نورستانی |
| --- | --- |
نمایندهٔ مردم ولایت نورستان در دوره شانزدهم (پارلمان افغانستان): نمایندهٔ مردم ولایت نورستان در دوره شانزدهم (پارلمان افغانستان)
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: ۱۹۷۵ (۴۹–۵۰ سال) ولایت کابل
درگذشته: ۹ اسد ۱۳۹۶ شاهراه جلال‌آباد-کابل
ملیت: افغانستان
پیشه: سیاستمدار
پروین نورستانی (زاده ۱۳۵۴ - درگذشت ۹ اسد ۱۳۹۶ - ولایت کابل) سیاستمدار افغانستانی و نماینده مردم ولایت نورستان در دوره شانزدهم مجلس نمایندگان و عضو کمیسیون صحت، تربیت بدنی، کا ر و کارگر و جوانان بود.
زندگی‌نامه

پروین نورستانی زاده ۱۳۵۴ کابل و اصالتاً از ولسوالی وانت وایگل ولایت نورستان است. وی تحصیلات متوسطه خود را در لیسه/دبیرستان ابوالقاسم فردوسی کابل در سال ۱۳۶۹ به پایان برد و توانست در سال ۱۳۸۹ از دانشکده طب دانشگاه کابل فارغ‌التحصیل شود.
زندگی‌نامه > درگذشت

وی در تاریخ ۹ اسد ۱۳۹۶ در یک حادثه ترافیکی در شاهراه جلال‌آباد-کابل کشته شد.
دیگر فعالیت‌ها

دیگر فعالیت‌های وی:
معلم در ولسوالی وایگل نورستان (۱۳۷۵-۱۳۸۰).
کارمند ریاست امور زنان (۱۳۸۱-۱۳۸۷).
فعالیت در بخش درمان و پزشکی در نورستان (۱۳۸۷-۱۳۸۹).
توپولف تو-۱۵۴

| Tu-۱۵۴ | Tu-۱۵۴ |
| --- | --- |
Tu-154 هواپیمایی ایران ایرتور: Tu-154 هواپیمایی ایران ایرتور
کاربری: جت مسافربری باریک‌پیکر
کشور سازنده: شوروی و روسیه
تولیدکننده: توپولف
طراح: توپولف
نخستین پرواز: ۴ اکتبر ۱۹۶۸؛ ۵۶ سال پیش (۱۹۶۸-04}})
معرفی‌شده در: ۷ فوریه ۱۹۷۲ از طریق آئروفلوت
وضعیت: استفاده محدود
کاربر اصلی: نیروی هوایی روسیه نیروی هوایی ارتش آزادی‌بخش خلق ایر کریو
ساخته‌شده: ۱۹۶۸–۲۰۱۳
تعداد ساخته‌شده: ۱٬۰۲۶
گونه‌ها: توپولف تو-۱۵۵
توپولف-۱۵۴ هواپیمایی تاجیکستان در مونیخ
توپولف-۱۵۴ ایران ایرتور در فرودگاه شیراز
توپولف تو-۱۵۴ هواپیمایی میان‌برد و ساخت شرکت توپولف در کشور اتحاد جماهیر شوروی است که نخستین بار در ۴ اکتبر ۱۹۶۸ (میلادی) به پرواز درآمد. این هواپیما قابل مقایسه با بویینگ ۷۲۷ است اما مصرف سوخت بیشتر و اندازه کابین کمتری دارد.
توپولف ۱۵۴ هواپیمای مسافربری مناسب برای مسیرهای متوسط هوایی که در پروازهای داخلی روسیه و سایر کشورهای شوروی سابق، همچنین تا اندازه‌ای در اروپای شرقی به کار خود ادامه می‌دهد. استفاده از این نوع هواپیما از سال ۱۳۸۹ در ایران متوقف شده‌است.
پیشینه

توپولف ۱۵۴ مدل توسعه یافته‌ای از هواپیماهای توپولف ۱۰۴ (Tu - ۱۰۴)، آنتونف ۱۰ (An – ۱۰) و ایلوشین ۱۸ (ll-۱۸) می‌باشد. معیار طراحی در توسعه این سه هواپیما تا اندازه‌ای متفاوت بود که شامل، قابلیت پرواز در فرودگاه‌های کوچک و پرواز در ارتفاع بالا می‌باشد.
برای دستیابی به این اهداف در طراحی توپولف ۱۵۴ از سه موتور Kuznetsov NK-8 که قابلیت پرواز بهتر را می‌دادند استفاده شد، همچنین این موتورها نسبت مناسبی را از نیروی جلوبرنده به وزن ایجاد می‌کردند.
اولین پرواز توپولف ۱۵۴ در چهارم اکتبر ۱۹۶۸ انجام شد و اولین محصول آزمایشی آن در سال ۱۹۷۱ برای شرکت آئروفلوت (Aeroflot) ساخته شد و در سال ۱۹۷۲ (فوریه ۱۹۷۲) سرویس دهی آن به صورت رسمی به شرکت‌های هواپیمائی آغاز شد.
سه موتور مدل‌های مختلف هواپیمای توپولف گوناگون می‌باشد که شامل موتور کوزنتسوف برای مدل Tu-۱۵۴ اولیه، نمونه بهینه‌سازی شده آن در مدل Tu-154A با قدرت موتور بالاتر و تحمل وزن بیشتر به هنگام بلند شدن (Max Takeoff Weight) و باز هم افزایش قدرت در Tu-154B جهت تحمل وزن بیشتر هنگام بلند شدن و همچنین Tu-154S نمونه هواپیمای باری Tu-154B می‌باشد.
محصول کنونی Tu-154M می‌باشد که اولین پرواز خود را در سال ۱۹۸۲ انجام داد. تولید این هواپیما تحولی بزرگ‌تر در عرصه ساخت هواپیماهای توپولف به حساب می‌آمد که با موتورهای قابل اطمینان Soloviev نسبت به نمونه‌های قبلی بسیار اقتصادی تر و سریعتر بود.
مشخصات فنی

هواپیمای توپولف با سه موتور کوزنتسوف NK-8 برای مدل‌های Tu-154, Tu-154A و Tu-154B و همچنین سه موتور Soloviev D-۳۰KU در مدل Tu-154M با وزن هواپیمای خالی عملیاتی شده ۴۳۵۰۰ کیلوگرم در مدل Tu-۱۵۴ عادی و ۵۵۳۰۰ کیلوگرم در مدل Tu-154M قابلیت پرواز تا حداکثر سرعت ۹۷۵ کیلومتر بر ساعت (حالت اقتصادی تر آن ۹۰۰ کیلومتر بر ساعت تعیین شده‌است) و طی مسافت (برد پروازی) ۳۹۰۰ کیلومتر را دارا می‌باشد.
حداکثر تحمل وزن توپولف ۱۵۴ عادی: ۹۰۰۰۰ کیلوگرم
حداکثر تحمل وزن توپولف ۱۵۴ ام: ۱۰۰۰۰۰ کیلوگرم
فاصله دوسر بالها: ۵۵/۳۷ متر
مساحت سطح بال‌ها: ۵/۲۰۱ مترمربع
طول هواپیما: ۴۸ متر
ارتفاع: ۴/۱۱ متر
قابلیت حمل مسافر: ۱۵۸ تا ۱۶۴ مسافر در مدل‌های Tu-154, Tu-154A, Tu-154B و ۱۸۰ مسافر در مدل Tu-154M
طراحی چرخ‌ها به گونه ای است که پس از فرود در صورت لیز بودن باند هواپیما به سادگی سر نمی‌خورد. این هواپیما مجهز به سیستم تخلیه سوخت نیست.
آمار

نزدیک به ۹۰۰ هواپیمای توپولف در مدل‌های گوناگون ساخته شده که از این تعداد ۳۲۵ فروند آن مدل Tu-154M می‌باشد. در ایران شرکت‌های هواپیمائی ایران ایرتور، تابان، آریا، کیش ایر و هواپیمایی کاسپین از مدل Tu-154M این هواپیما استفاده می‌کردند اما تا تاریخ ۱۳۸۹/۱۱/۱۰ فقط شرکت‌های ایران ایرتور - کاسپین - کیش ایر- تابان کاربر این هواپیما بودند که پس از این تاریخ این هواپیما در ایران برای همیشه زمینگیر شد.
سوانح توپولف-۱۵۴ در ایران

۱۹ بهمن ۱۳۷۱ (۸ فوریه ۱۹۹۳): هواپیمای توپولوف ۱۵۴ شرکت ایران ایرتور با یک هواپیمای سوخو-۲۴ متعلق به نیروی هوایی ارتش در نزدیکی تهران برخورد کرد. در این حادثه ۱۳۳ نفر کشته شدند.مقالهٔ اصلی: سانحه برخورد توپولوف ۱۵۴ ایران‌ایرتور با سوخو ۲۴
در تاریخ ۵ بهمن ۱۳۸۸ (۲۵ ژانویه ۲۰۱۰) یک فروند هواپیمای توپولوف ۱۵۴ با ۱۵۷ مسافر و ۱۳ خدمه متعلق به هواپیمایی تابان در فرودگاه شهید هاشمی نژاد مشهد پس از فرود دچار آتش‌سوزی شد. داخل هواپیما و موتورها به کل سوخته و بال سمت راست، دم و چرخ هواپیما به علت این آتش‌سوزی جدا شدند. این حادثه ۴۲ مصدوم بر جای گذاشت.
ظهر روز چهارشنبه ۲۴ تیر ۱۳۸۸ یک فروند هواپیمای مسافربری از نوع توپولوف ۱۵۴ متعلق به شرکت هواپیمایی کاسپین که عازم ارمنستان بود دقایقی پس از تیک آف از فرودگاه امام خمینی تهران در ۱۲ کیلومتری جنوب قزوین بین منطقه فارسیان و جنت آباد در بخش مرکزی قزوین سقوط کرد که منجر به کشته شدن تمامی ۱۶۹ سرنشین (مسافر و خدمه) این هواپیما شد (ر.ک. پرواز شماره ۷۹۰۸ هواپیمایی کاسپین).
۱۰ شهریور ۱۳۸۵ (۱ سپتامبر ۲۰۰۶): سقوط هواپیمای توپولوف ۱۵۴ شرکت ایران ایرتور در فرودگاه مشهد. این هواپیما حامل ۱۴۸ مسافر و در مسیر بندرعباس-مشهد در حال پرواز بود. در این حادثه ۲۸ نفر کشته و ۵۰ نفر زخمی شدند.
۲۳ بهمن ۱۳۸۰ (۱۲ فوریه ۲۰۰۲): هواپیمای توپولوف ۱۵۴ شرکت ایران ایرتور در نزدیکی خرم‌آباد به دلیل شرایط نامساعد جوی با کوه برخورد کرد و ۱۱۹ نفر کشته شدند.
سایر سوانح

فاجعه سقوط توپولوف154 دولت لهستان در 10آوریل2011در روز ۵ دی ماه ۱۳۹۵ یک فروند هواپیمای توپولوف ۱۵۴ وزارت دفاع روسیه با ۹۲ سرنشین بعد از عزیمت از شهر سوچی واقع در جنوب روسیه از صفحه رادار محو شد. هواپیمای توپولوف ۱۵۴ با ۹۲ سرنشین از جمله خبرنگاران، پرسنل نظامی، موسیقیدان‌های گروه موزیک الکساندورف زمانی که بر فراز دریای سیاه پرواز می‌کرد، سقوط کرد. ایگور کوناشنکوف سخنگوی وزارت دفاع روسیه اعلام کرد که در مجموع ۹۲ نفر در هواپیمای توپولوف ۱۵۴که در دریای سیاه سقوط کرده حضور داشتند. شبکه راشاتودی نیز گزارش کرد که ۸۴ نفر از سرنشینان این هواپیما را مسافران و ۸ نفر دیگر را خدمه هواپیما تشکیل می‌داده‌است که تمامی سرنشینان در دم کشته شدند. هواپیمای سانحه دیده فوق حامل یک گروه سرود و شماری از نظامیان روس بوده و براساس برنامه قرار بود به سوریه برود.
در روز ۲۱ فروردین ۱۳۸۹(۱۰ آوریل ۲۰۱۱) هواپیمای توپولف ۱۵۴ دولت لهستان که حامل رئیس‌جمهور این کشور بود در نزدیکی فرودگاه شهر سمولینسک در غرب روسیه سقوط کرد. در این حادثه کلیه ۱۳۲ سرنشین هواپیما از جمله لخ کاچنیسکی، رئیس‌جمهور لهستان، همسر رئیس‌جمهور، معاون پارلمان، معاون وزارت خارجه، رئیس ستاد ارتش و گروهی از نمایندگان پارلمان لهستان جان خود را از دست دادند.
در سال ۱۳۸۵، چرخ هواپیمای توپولف ۱۵۴ متعلق به خطوط هوایی ایران ایرتور پس از فرود در فرودگاه مشهد ترکید که به انحراف و آتش گرفتن هواپیما منجر شد. در این حادثه دست کم ۲۸ نفر کشته و ۶۹ نفر هم مصدوم یا دچار سوختگی شدند.
در سال ۲۰۰۶ (میلادی) یک هواپیمای مسافربری توپولف با ۱۷۰ مسافر در شرق اوکراین سقوط کرد.
در سال ۲۰۰۲ (میلادی)، دست کم دو حادثه هوایی برای هواپیماهای توپولف رخ داد؛ در یکی از آن‌ها که ۱۲ فوریه در ایران رخ داد، بر اثر برخورد یک توپولف ۱۵۴ متعلق به ایران ایرتور به کوه‌هایی در غرب ایران، تمام ۱۱۷ نفر مسافر و خدمه آن کشته شدند.
در حادثه‌ای دیگر در تابستان سال ۲۰۰۲ (میلادی)، ۷۱ مسافر که بیشتر آن‌ها کودک بودند، کشته شدند. توپولف حامل این کودکان در مسیر حرکت از روسیه به سمت اسپانیا در آسمان جنوب آلمان، با یک هواپیمای باری بوئینگ ۷۵۷ برخورد کرد.
در سال ۲۰۰۱ (میلادی) هم دست کم دو حادثه برای هواپیماهای توپولف رخ داد؛ روز چهارم اکتبر سال ۲۰۰۱ (میلادی)، هواپیمای متعلق به خطوط هوایی سیبر روسیه که از تل آویو به سمت نووسبرسک سیبری می‌رفت، در میانه راه منفجر شد و تمام ۷۸ مسافر و خدمه آن کشته شدند.
روز سوم ژوئیه هم یک توپولف ۱۵۴ در مسیر حرکت از اکاترینبورگ در کوه‌های اورال به سمت بندر ولادیوستوک روسیه، در نزدیکی شهر ارکوتسک سقوط کرد که باعث مرگ ۱۳۳ مسافر و ۱۰ نفر خدمه آن شد.
توپولوف154 شرکت منحل شده ارم ایر در فرودگاه مهراباد(2007)
توپوف-۱۵۴ از رده خارج هواپیمایی کیش ایر در جزیره کیش (مجاور با کشتی یونانی) که مدت کوتاهی به عنوان رستوران و جلوه گردشگری از آن استفاده شد. اما پس از پاندمی بیماری کووید-۱۹ بلااستفاده ماند و متروکه شد.
گوتا گو ۲۴۲

| گوتا گو ۲۴۲ | گوتا گو ۲۴۲ |
| --- | --- |
کاربری: بادپر نظامی نیرو بر و ترابری
کشور سازنده:  آلمان
تولیدکننده: گوتار واگون‌فابریک
نخستین پرواز: ۱۹۴۱
معرفی‌شده در: اوت ۱۹۴۱
کاربر اصلی: لوفت‌وافه
ساخته‌شده: ۱۹۴۴–۱۹۴۱
تعداد ساخته‌شده: حدود ۱٬۵۰۰ فروند
توسعه‌یافته به: گوتا گو ۲۴۴
گوتا گو ۲۴۲ (به آلمانی: Gotha Go 242) یک بادپر نظامی ترابری ساخت شرکت گوتار واگون‌فابریک در آلمان بود که در جریان جنگ جهانی دوم در لوفت‌وافه از آن استفاده شد.
طراحی و توسعه

کار طراحی بادپر تهاجمی گو ۲۴۲ توسط آلبرت کالکرک با تایید وزارت هوانوردی رایش انجام شد؛ این هواگرد تقریبا سه برابر ده‌اف‌اس ۲۳۰، بادپر نیرو بر مورد استفاده لوفت‌وافه گنجایش داشت. چارچوب بدنه گو ۲۴۲ از لوله‌های فولادی بود که روی آن پوشش پارچه‌ای قرار داشت. ارابه فرود قابل رها شدن بود و فرود روی دو پایه لغزشی باز شو صورت می‌گرفت. بال‌ها از چوب با پوشش پارچه و تخته سه‌لایه بودند. هواگرد می‌توانست ۲۱ نیروی کاملا مجهز یا هم‌وزن آن محموله نظامی از جمله خودرو، حمل کند که از در لولا دار پشت بدنه در آن بارگیری می‌شد.
دو پیش‌نمونه اوایل سال ۱۹۴۱ به پرواز درآمدند. مدل پیش‌تولید گو ۲۴۲آ-۰ و تولید گو ۲۴۲آ-۱ بلافاصله ایجاد و از سال ۱۹۴۲ وارد خدمت شدند. گو ۲۴۲آ-۱ از گونه ترابری، دم‌سازه بلندتر و یک ابزار ترمز در پایه لغزش دماغه داشت و تا چهار مسلسل ام‌گه ۱۵ در دُم، اطراف و اتاقک در آن نصب می‌شد. چند فروند با ارابه پاچیله آزمایش شدند که نخستین آن‌ها به صورت عملیاتی اوایل سال ۱۹۴۲ در جبهه شرقی جنگ جهانی دوم به‌کار رفت. از گو ۲۴۲آ-۲ برای حمل نیرو استفاده شد. این مدل درهای بیشتری در بخش پشتی داشت. هاینکل هائی ۱۱۱ معمولا آن را یدک می‌کشید. نصب تجهیزات مختلف راکت برای کمک در برخاست امکان‌پذیر بود.
گو ۲۴۲ب با ارابه فرود دماغه‌چرخ رها شونده سال ۱۹۴۲ پدید آمد. دو نسخه ‌گو ۲۴۲ب-۱ و گو ۲۴۲ب-۲ اساسا در ارابه فرود اصلی تفاوت داشتند. مدل‌های نیرو بر گو ۲۴۲ب-۳ و گو ۲۴۲ب-۴ با در پشتی دو تایی بودند. گو ۲۴۲ب-۵ هدایت دو تایی برای آموزش خلبان داشت.
گو ۲۴۲سی-۱ گونه ویژه برای حمله به اهداف دریایی، مخصوصا لنگرگاه ناوگان بریتانیا در اسکاپا فلو، بود. این مدل با بدنه قایقی و شناورهای تثبیت‌کننده زیر بال‌ها، یک قایق تهاجمی با خرج انفجاری را حمل می‌کرد. تعدادی از آن به اسکادران ۶ جناح ۲۰۰ رزمی تحویل گردید اما استفاده عملیاتی نشد.
در  جریان فرایند توسعه گو ۲۴۲، طرح‌هایی برای موتوریزه کردن پیش کشیده شد که در آن یک موتور در دماغه نصب می‌شد تا هواگرد ارتفاع خود را حفظ کند. پس از پیروزی بر فرانسه تعداد زیادی از موتور  شعاعی ژنوم ارون ۱۴ام به دست آلمانی‌ها افتاد. گو ۲۴۲ به گونه‌ای اصلاح شد که دو موتور در انتهای دم‌سازه‌هایی نصب گشت. این هواگرد جدید با ارابه فرود سه‌چرخه ثابت، گوتا گو ۲۴۴ نام گرفت. مجموعا ۱۳۳ فروند از هواگردهای گو ۲۴۲ب به هواگرد جدید تبدیل شدند.
لئونارد لویزون

لئونارد لویزون زادهٔ ۱۹۵۳ در ایالات متحده آمریکا - درگذشتهٔ ۶ اوت ۲۰۱۸ اسلام‌شناس، مولوی‌شناس و پژوهشگر ادبیات فارسی بود. او عضو بنیاد میراث ایران در بخش ادبیات کلاسیک فارسی و تصوف در دپارتمان مطالعات اسلامی و عربی دانشگاه اکستر انگلستان و سردبیر مجلهٔ مولانا ریویو بود.
آشنایی با مولوی

لویزون در سن شانزده سالگی با اشعار مولوی آشنا شد. نخستین شعر مولانا که و او را شیفته کرد "هر نفس آواز عشق می رسد از چپ و راست، ما به فلک می رویم عزم تماشا که راست" بود. این باعث شد تا او و همسرش «جین لویسون»، زبان فارسی را بیاموزند تا بتوانند اشعار مولوی را به فارسی بخوانند. جین لویسون در گفتگو با پلاک ۵۲ درباره آشنایی او و همسرش با زبان فارسی چنین می گوید : من و همسریم لئونارد، دانشجوی هنر بودیم و به شعر و عرفان علاقه خاصی داشتیم در مورد همه و ادیان مطالعه می کردیم. ولی وقتی به مولانا رسیدیم شیفته آن شدیم و تصمیم گرفتیم که به ایران سفر کنیم و فارسی یاد بگیریم و مولانا را به زبان خودش بخوانیم تا آن را کامل درک کنیم. برای همین در دهه ۷۰ به ایران سفر کردیم و هر چند که در آمریکا از دانشگاه فارغ التحصیل شده بودیم، اما برای اینکه بتوانیم در ایران بمانیم و فارسی یاد بگیریم در دانشگاه پهلوی شیراز در رشته زبان و ادبیات فارسی ثبت نام کردیم.
تحصیل

او در سال ۱۹۵۳ در آمریکا متولد شد و در بیست سالگی به عنوان آموزگار زبان انگلیسی به ایران سفر کرد. او به دلیل علاقه به ادب و فرهنگ ایرانی اسلامی، در دانشگاه شیراز زبان و ادبیات فارسی، دین و تاریخ اسلام و جامعه‌شناسی آموخت و در نهایت موفق به دریافت مدرک کارشناسی روابط بین‌الملل شد.
پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران و بالاگرفتن فضای ضد آمریکایی در کشور، این زوج ایران را ترک کردند و در نزدیکی لندن ساکن شدند. در آن هنگام آموزش و پژوهش زبان فارسی، شعر و فرهنگ ایرانی با جدیت ادامه دادند. در ادامه، علاقه به ایران‌شناسی او در دانشکده مطالعات شرقی و آفریقایی دانشگاه لندن به تحصیل ادبیات فارسی همت گماشت. سپس در سال ۱۹۸۸ (میلادی) درجه دکترا خود را در رشته ادبیات فارسی دریافت کرد. موضوع دکترای او، "تصحیح انتقادی دیوان شاعر و عارف سده ۱۲ (میلادی)، شمس تبریزی" بود. این اثر در سال ۱۹۹۳ (میلادی) به همت و همکاری دانشگاه تهران و مؤسسه مطالعات اسلامی دانشگاه مک‌گیل کانادا منتشر شد.
نوشته‌ها و پژوهش‌ها

وی ویراستاری کتاب سه‌جلدی Hertiage of Sufism که حاصل سلسله مقاله ارائه شده در سه کنفرانس بین‌المللی پیرامون عرفان و تصوف است را بر عهده داشت. این کتاب با نام میراث تصوف در دو جلد توسط مجدالدین کیوانی به فارسی ترجمه و توسط نشر مرکز در سال ۱۳۷۹ (خورشیدی) منتشر شد.
لئونارد لویزن همچنین برنده پانزدهمین دوره جایزه جهانی کتاب سال جمهوری اسلامی ایران در بخش مطالعات ایرانی برای کتاب «عطار و سنت (آداب) تصوف ایرانی» است.
مرگ

او در ۶ اوت ۲۰۱۸، پیش از ایراد سخنرانی برنامه‌ریزی‌شده در کنگره ایران‌شناسی دانشگاه کالیفرنیا، ارواین درگذشت.
کتاب‌شناسی

فراسوی ایمان و کفر شیخ محمود شبستری، لئونارد لویزن، برگردان: مجدالدین کیوانی، ناشر: نشر مرکز
میراث تصوف، لئونارد لویزن، مجدالدین کیوانی (مترجم)، ناشر: نشر مرکز
دوش دیدم که ملائک در میخانه زدند: سی غزل از حافظ، رابرت بلای، لئونارد لویسون؛ برگردان: کاظم فیروزمند، ناشر: نشر مرکز
with L Anvar, Wondrous Words: The Poetic Mastery of Jalal al-Din Rumi, Nicosia, London, Rumi Institute and I.B. Tauris, 2011.
Lewisohn L (eds) The Philosophy of Ecstasy: Rumi and the Sufi Tradition, Nicosia, London, Rumi Institute and I.B. Tauris, 2011.
Lewisohn L (eds) Hafez and the Religion of Love in Classical Sufi Poetry, London, I.B. Tauris, 2010.
with R Bly, Angels Knocking at the Tavern Door: Thirty Poems of Hafiz, New York, Harper Collins, 2008.
with C Shackle, Attar and the Persian Sufi Tradition: The Art of Spiritual Flight, I B Tauris, 2007.
The Wisdom of Sufism, Oxford, Oneworld, 2001.
The Heritage of Sufism, vol. 2: The Legacy of Mediæval Persian Sufism, Oxford, Oneworld, 1999.
Lewisohn L,Morgan D (eds) The Heritage of Sufism, vol. 3: Late Classical Persianate Sufism: the Safavid and Mughal Period, Oxford, 1999
The Heritage of Sufism, vol. 1: Classical Persian Sufism from its Origins to Rumi, Oxford, Oneworld, 1999.
Beyond Faith and Infidelity: the Sufi Poetry and Teachings of Mahmud Shabistari, Richmond, Surrey, Curzon Press, 1995.
Divan-i Muhammad Shirin Maghribi, Tehran University Press and the McGill Institute of Islamic Studies, Tehran Branch; Wisdom of Persia Series No. XLIII, in collaboration with London University: SOAS Publications, 1993.
An Anthology of Esoteric Traditions in Islam: Texts on Gnosis & Hermeneutics in Ismailism, Sufism, Muslim Philosophy, Twelver Shi‘ism & Illuminationism, London, I.B. Tauris and the Institute of Ismaili Studies