stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ادیب‌الممالک فراهانی
روزنامهٔ ادب > روزنامهٔ ادب در تهران

بیش از ۱۴ شماره از سال سوم ادب در مشهد منتشر نشده بود که ادیب الممالک به فرمان مظفرالدین شاه و تصویب میرزامحمد ندیم السلطان، وزیر انطباعات و جراید، دفتر روزنامه را از مشهد به تهران منتقل کرد. ادیب مبدأ انتشار مجدد ادب را نخستین شمارهٔ این روزنامه در تهران قرار داد. ادب از ۲۷ رجب ۱۳۲۱ تا ربیع الثانی ۱۳۲۴ق، جمعاً ۱۸۸ شماره منتشر کرد. در بیشتر این مدت، شیخ احمد مجدالاسلام کرمانی (۱۲۸۸–۱۳۴۲ق/۱۸۷۱–۱۹۲۴م)، از ادبای سرشناس و مدیر روزنامه‌های ندای وطن و کشکول و محاکمات، با ادیب همکاری فعال داشت. در حقیقت، او در دو سال پایانی عمر ادب (سال‌های چهارم و پنجم) با عنوان مدیرکل عهده‌دار تمامی کارهای روزنامه بود، زیرا در این دو سال ادیب الممالک یا بیرون از ایران به سر می‌برد یا متعهد مسئولیت‌های دیگر در داخل کشور بود. از آنجا که ادب به همت دو دانشمند سخندان، روشنفکر و آزادی‌خواه اداره می‌شد، مندرجاتش از کیفیتی بالا برخوردار بود. ادب در طول انتشارش «خدمات زیادی به نشر آزادی و بالا بردن سطح معلومات عمومی نمود.» این جریده حاوی مقالات تاریخی، ادبی، ترجمهٔ داستان‌هایی به ویژه از زبان فرانسه، اخبار سیاسی و اجتماعی و گزارش احوال بزرگان، اخبار خارجی و غیره بود. از سال چهارم به بعد، دو صفحه نیز با چاپ سنگی به تصاویر و کاریکاتورهایی با مضامین سیاسی اختصاص داده شد. بقیهٔ صفحات چاپ سربی بودند.
در نخستین ماه‌های ۱۳۲۴ق که اوضاع ایران دستخوش اغتشاش بود و مدیران جراید و دیگر آزادی خواهان بر اثر استبداد صدراعظم، عین الدوله عبدالمجیدمیرزا (م. ۱۳۴۵ق/۱۹۲۶م)، پراکنده شدند، مجدالاسلام همراه با حسن رشدیه، بانی مدارس نوین، به کلات تبعید شد. کوتاه زمانی پس از آن، ادب برای همیشه تعطبل شد. ادیب الممالک، به مناسبت نفی بلد مجدالاسلام قطعه ای دردناک سروده که در صفحهٔ ۱۷۵ دیوان او ضبط شده‌است. ادیب پس از بازگشت به ایران هرچه بابت ظلمی که در حق ادب شده بود به مقامات شکایت برد، دادخواهی نیافت. این بیداد فاحش با قطع حقوق دیوانی و ضبط تیول خراسان این شاعر آزاده هم‌زمان شد.
جامعه و فرهنگ در اندیشه ادیب الممالک

بخشی از درونمایهٔ اشعار ادیب به مشکلات و نابسامانی‌های اجتماعی ایران آن روز اختصاص دارد که دردمندانه از آن سخن می‌گوید، خواه مشکلاتی مانند بی قانونی، استبداد و فساد اداری که ریشه ای و بنیادی بودند، خواه گرفتاری‌هایی مانند گرانی نان که مقطعی و تحت شرایطی خاصی در کشور پیش می‌آمدند. از میان مسایل اجتماعی که ادیب بیش از همه به آن پرداخته، فساد دستگاه قضا و تشکیلات نابسامان عدلیهٔ آن روز ایران است. او که خود سال‌ها مسئولیت‌هایی را در ادارت عدلیهٔ چند نقطه از ایران بر عهده داشت و از نزدیک با خرابی‌ها، نابرابری‌ها و حق کشی‌های رایج در نظام قضایی نیک آشنا بود، در اشعار عدیده ای با تیغ زبان به آنان که در لباس قضاوت و به نام اجرای عدالت به جان مردم بی‌پناه افتاده و خود باعث مقداری از همان نابسامانی‌ها شده بودند، حمله کرده و آن‌ها را با هجوهای تیز و تند کوبیده‌است. ابیات زیر تصویری است از وضعیت دادگستری زمان ادیب:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  اَلحَذر ای مدعی العموم که دزدی  |  |  شرط قضا شد چو در نماز طهارت |
|  قاضی اگر دزد و دزد اگر شده قاضی  |  |  نیست تو را حد اعتراض و جسارت |
|  قاضی عدلیه آن کس است که باشد  |  |  شهره به اخذ و عمل دلیل به غارت |
|  کز در دزدی در این زمانه نباشد  |  |  یک دو قدم بیش تا مقام وزارت |
|  غافلی از آن که بر امور تو دارد  |  |  آن که تو خوانیش دزد، حق نظارت |
|  کس نتواند درون عدلیه دزدی  |  |  تا نرسد بر وی از وزیر اشارت |
|  از وزرا گر خطِ جواز نیابد  |  |  کس نشود مصدر خلاف و شرارت |
|  محرم راز و شریک دخل وزیر است  |  |  دزد دغل منگرش به چشم حقارت |
|  قسمت حلوای خود بگیر و خَـمُش زی  |  |  بیهده خود را چه افکنی به مرارت |
|  زین وزرا رسم عدل و داد چه جویی  |  |  هیچ شنیدی ز سیل، طرح عمارت؟ |
|  مرد نیَند این مخنثان و عجب زآنک  |  |  بکر حیا را سترده‌اند بکارت |
|  خانهٔ حَجاج دان سرای عدالت  |  |  درگه شداد شد سرای زیارت |
|  هر که فُتَد در کمند آز وزیران  |  |  قتل بر او راحت است و مرگ بشارت |
سبک‌شناسی ادیب الممالک

ادیب الممالک از میان انواع قالب‌های شعر، بیش از همه به قصیده و قطعه تمایل نشان داده‌است. گرچه غزل، در کنار قصیده، یکی از دو قالب شعری مسلط تا آن زمان بود، ولی ادیب قصیده و سپس قطعه را برای اظهار مقاصد خود مناسب تر می‌یافت. طبیعی هم همین بود، زیرا نه فقط برای بیان وصف و مدح که محور اصلی شعرهایش در این دوره بود، بلکه برای طرح مضامین تاریخی، قرآنی، نجومی و همین‌طور آرایش‌های لفظی و معنوی که پسند طبع شاعری چون ادیب بود، قصیده جولانگاه مستعدتری در اختیارش می‌گذاشت. از قضا این دو قالب شعری در دورهٔ دوم شاعری ادیب نیز که تحولی نسبی در مضامین شعری او رخ داد، بیش از دیگر گونه‌ها به کار او آمد. طبق احصاء علی موسوی گرمارودی، شمار ابیات فارسی و عربی ادیب به ۱۶۶۰۰ بیت سر می‌زند. از ادیب الممالک بیش از ۲۶ غزل و تغزل بر جای نمانده و این در کنار حدود ۱۳۲ قصیده و ۳۰۰ قطعهٔ او رقمی اندک است. در واقع، بخش اعظم اشعار ادیب را حدود ۷ هزار بیت در شکل قصیده و بالغ بر ۳ هزار بیت به صورت قطعه تشکیل می‌دهد. با اینکه صورت کلام در غزل‌های ادیب استوار، پخته و خالی از سستی و ابتذال است، لیکن در محتوای همهٔ آن‌ها نکته‌های بدیع و ناگفتهٔ چندانی به چشم نمی‌خورد. البته بی انصافی است که بعضی غزل‌ها یا لااقل بعضی از ابیات این غزل‌های او را درخور تحسین ندانیم. مثنوی‌های ادیب عموماً شیوا و روان است، ولی بدیهی است که این نوع شعر هم قالب مختار و مرجّح او نبوده و به اقتضای پاره ای موضوعات آن را به کار برده‌است. علاوه بر قصیده و قطعه، ادیب به ترجیع‌بند، ترکیب بند و مسمط، که در واقع قالب‌هایی تفننی اند، گرایش نشان داده‌است، زیرا این گونه‌های شعر که تنوع، موسیقایی و جذابیتی دیگر دارند، قالب‌های مناسبی برای مضامین اجتماعی، سیاسی و وطنی بوده‌است؛ بنابراین، در میان سروده‌های دورهٔ دوم شاعری ادیب این قبیل قالب‌ها بیشتر از دورهٔ اول به چشم می‌خورند.
دیدگاه‌های پژوهشگران

علیرضا خزایی دربارهٔ ادیب الممالک چنین می‌نویسد: «ادیب الممالک، در نگاهی اجمالی، شاعر و ادیبی است سنت‌گرا که نسبت به واپس ماندگی شرق آگاهی تاریخی یافت و این آگاهی را به شعرهایش نیز منتقل کرد. با وجود برخی هجویه‌ها و پرده دری‌ها، او فرهیخته و اخلاق‌گراست و از میان شاعران پیش از مشروطه، به تقریب، تنها گوینده پُراهمیتی است که به دگرگونی‌های محتوایی تن داد. ادیب الممالک عمر درازی نیافت، اما آن قدر زنده ماند تا دشواری‌های متعارف یک انقلاب شاید زودرس را بشناسد. با این همه، به نظر می‌آید در مجموع، وی در واپسین دهه زندگی اش، که برابر است با نخستین دهه انقلاب مشروطه، یک پیشگام ادبی محافظه کار یا دیر مانده جلوه می‌کند. از این رو، اُلفتش با گوینده ای مانند «محمد تقی بهار» (ملک‌الشعرا) دست‌کم، به لحاظ ادبی، بسیار طبیعی به نظر می‌آید. البته، از منظری دورتر، می‌توان موقعیت ادبی وی را دقیق‌تر وصف کرد. ادیب الممالک یکی از واپسین نمایندگان دوره بازگشت است که با اعتدال و چابکی ادبی خاص خود، در انتقال شعر فارسی اواخر قاجار به دوره مشروطه نقشی پُراهمیت بر عهده گرفت. با این همه، به سبب دگرگونی‌های پُرشتاب سیاسی و اجتماعی و فرهنگی، به‌ویژه، در حوزه ادبیات، این نقش، بسیار زود، از یادها رفت. تا جایی که حتی، تاریخ نگاران و یادبودنویسان ادبی سده بیستم میلادی نیز جز چند تن، اغلب با کم مهری، خوانده – نخوانده، شعرهایش را به‌کناری نهاده‌اند.»
نمونه اشعار > نمونه اشعار نسبت داده شده

بمناسبت ورود علی اکبرخان کلانتر ملقب به امین الرعایا (به نقل از میرزا معصوم جد پدری وی که به اشتباه به وی نسبت داده شده):
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  مرا خانه ای نیست در خورد دوست  |  |  اگر باشد از یمنِ تشریف اوست |
|  بگو پا نهد دوست تا سر نهیم  |  |  ز خاک رهش بر سر افسر نهیم |
|  در این خانه هر کس که پا می‌نهد  |  |  قدم بر سر و چشم ما می‌نهد |
نمونه اشعار > نمونه اشعار با مضامین ملی

قصیده ای در تهییج ایرانیان به دفاع از میهن و سر برآوردن از خواب غفلت:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  تا زَبَرِ خاکی‌ای درخت برومند  |  |  مگسِل از این آب و خاک رشتهٔ پیوند |
|  مادرِ تُست این وطن که در طلبش خصم  |  |  نار تطاول به خاندان تو افکند |
|  هیچت اگر دانش است و غیرت و ناموس  |  |  مادر خود را به دست دشمن مپسند |
|  تاش نبرده اسیر و نیست بر او چیر  |  |  بشکن از او بال و بگسِل از این بند |
|  ورنه چو ناموس رفت نام نماند  |  |  خانه نماند چو خانواده پراکند |
|  رحمتی‌ای باغبان کز آتش بیداد  |  |  سوخته در باغ هر درخت برومند |
|  شور نشور است در جهان و تو در خواب  |  |  گیرم خواب تو مرگ، تا کی و تا چند؟ |
|  رو غم آینده خور، گذشته رها کن  |  |  کی بود آینده با گذشته همانند؟ |
|  رخت فرا بر به زیر شهپر سیمرغ  |  |  تا ننهی پیش زاغِ تیره، جگربند |
|  این وطن ما مَنار نور الهی است  |  |  هم ز نُبی خواندم این حدیث و هم از زند |
|  آتش حب الوطن چو شعله فروزد  |  |  از دل مؤمن کند به مِجمره اسپند |
آثار

دیوان کامل میرزا صادق‌خان امیری ادیب‌الممالک فراهانی قائم‌مقامی، به تدوین و تصحیح و حواشی وحید دستگردی، تهران: فروغی، ۱۳۴۵.
پیوستهٔ فرهنگ به اسلوب نصاب الصبیان، به کوشش علینقی علاء السلطان
مقدمهٔ گوهر خاوری و دیوان اشعار
فرمودهٔ حضرت نظرعلی جناب، به سرایش ادیب‌الممالک فراهانی، در آداب آل حق، به اهتمام و خط فریبا مقصودی، تهران: مؤسسهٔ فرهنگی نشر سها، چاپ اول، ۱۳۷۴.
عشق پرشور و شدید

| عشق پرشور و شدید | عشق پرشور و شدید |
| --- | --- |
کارگردان: کارلو وِئو
فیلمنامه‌نویس: کارلو وِئو
داستان: کارلو وِئو
موسیقی: روبرتو پرگاجو   جیجی پروئیتی
فیلم‌بردار: سرجیو مارتینلی
تاریخ‌های انتشار:  ۲۴ اوت ۱۹۷۶ (۱۹۷۶-08-۲۴) (ایتالیا)  
مدت زمان: ۹۰ دقیقه
کشور: ایتالیا
زبان: ایتالیایی 
گلوریا پیه‌دیمونته در صحنه‌ای از فیلم.
عشق پرشور و شدید (ایتالیایی: Amore all'arrabbiata؛ ‏انگلیسی: Crazy, Crazy Love) یک فیلم کمدی سکسی سبک ایتالیایی عاشقانه به کارگردانی کارلو وِئو است که در سال ۱۹۷۶ منتشر شد.
گزیدهٔ بازیگران

نینتو داولی
ماریا رزاریا روئیتسی
آلفردو ریتسو
پوپو د لوکا
فرانکا گونلا
آندره‌آ آئورلی
گلوریا پیه‌دیمونته
لوکا اسپورتلی
اصحاب قریه

اصحاب قریه یا اصحاب یاسین (به فارسی: ساکنان روستا؛ به عربی: أصحاب القریة؛ به انگلیسی: People of Ya-Sin) قومی است که در سوره یس به آن اشاره شده است.
ماجرا و تفاسیر

خداوند برای مردم شهر دو پیامبر می‌فرستد اما مردم آن دو را تکذیب و مسخره می‌کنند؛ برای همین خداوند پیامبر سومی را برای پشتیبانی آن دو می‌فرستد اما مردم باز هم آنها را انکار می‌کنند حتی کار به جایی می‌رسد که مردم آن سه پیامبر را تهدید به شکنجه و سنگسار کردنشان می‌کنند. مردی که نامش حبیب نجار نقل شده، از آن دوردست با شتاب خود را به میدان شهر رساند و قوم خود را دعوت به پیروی و ایمان به پیامبران کرد. گفته شده خانه‌ای دور از میدان شهر و در نزدیکی دروازه‌های شهر داشته و با شنیدن خبر تکذیب پیامبران از سوی قوم و تصمیم خطرناک آنان به کشتن ایشان، بی‌درنگ برای یاری رساندن به حق و عدالت و هدایت قوم، خود را به آنجا رسانید. به همین دلیل هم در بعضی منابع از او با عنوان مؤمن آل‌یاسین یاد شده است.
دعوت حبیب نجار هم اثری نداشت. مردم شهر او را به طرز فجیعی کشتند. بعد از مرگ، به حبیب نجار گفته شد: «به بهشت وارد شو». حبیب نجار هم می‌گوید: «ای کاش قوم من می‌دانستند که پروردگارم مرا آمرزید و مرا از گرامی‌داشته‌شدگان قرار داد».
نکته جالبی که در این بحث وجود دارد، سرگذشت حبیب نجار است. گفته شده شغل او قبل از اینکه ایمان بیاورد، نجاری بوده و بت‌تراشی می‌کرده است. اما همین شخص به دست پیامبران شفا یافت و در نهایت هم از گرامی‌داشته‌شدگان قرار گرفت. روایت شده حبیب نجار بعد از اینکه بدست این پیامبران از بیماری فلج و جذام خود شفا یافت، ایمان آورد.
بعد از مرگ حبیب نجار، خداوند بر مردم شهر صیحه‌ای مرگبار فروفرستاد که تمام مردم شهر را بی‌حرکت و خاموش کرد.
به علت شباهت این اتفاق به حادثه پولس و برنابا در لستره، اغلب این دو ماجرا را با هم مقایسه می‌کنند.
تصویر نیکلاس پیترزون برچم از پولس و برنابا در لستره، حادثه‌ای که اغلب با روایت قرآنی «اصحاب قریه» مقایسه شده است.
سه خواهر (مجموعه تلویزیونی)

| سه خواهر | سه خواهر |
| --- | --- |
بازیگران: برکر گوون اجلال آیدین  رها اوزجان  
کشور سازنده: تركيه
زبان اصلی: زبان ترکی
تولید: تولید
تهیه‌کننده: علی گوندوغدو
مکان تولید: آیوالیک
مدت: ۳ اسفند ۱۴۰۰
پخش: پخش
شبکهٔ اصلی: كانال دي
انتشار اولیه: 2022
سه خواهر( ترکی استانبولی: Üç Kız Kardeş ) یک سریال درام ترکی است که بر اساس رمانی به همین نام اثر اجلال آیدین ساخته شده است   .از تاریخ ۳ اسفند سال ۱۴۰۰  از کانال دی پخش شده است.
داستان

مجموعه «سه خواهر» با داستان خواهران تورکان، دونوش و دریا که ارتباط بسیار قوی ای با یکدیگر دارند، مخاطب را تحت تاثیر قرار خواهد داد. «سه خواهر» با داستان صمیمانه و گرم خانوادگی خود ، حکایت از پیوندهای خانوادگی دارد.
بازیگران > بازیگران اصلی

| بازیگر | شخصیت | قسمت ها |
| --- | --- | --- |
| اجلال آیدین | نسرین کالندر | 1- |
| رها اوزجان | صادق کالندر | 1- |
| اوزگو کایا | تورکان کالندر  کورمان | 1- |
| آلمیلا ادا | دونوش کالندر | 1- |
| ملیسا بربراوغلو | دریا کالندر | 1- |
|  برکر گوون | سومر کورمان | 1- |
:
جنازه مو سرخ

| جنازهٔ مو سرخ | جنازهٔ مو سرخ |
| --- | --- |
کارگردان: رنتسو روسو
تهیه‌کننده: ماریو مائسترلی
نویسنده: رنتسو روسو
بازیگران: فارلی گرنجر اریکا بلانک ونانتینو ونانتینی کریستا نل
موسیقی: سانته ماریا رومیتلی
فیلم‌بردار: لوچانو ترازاتی
تدوین‌گر: آتیلیو وینچونی
توزیع‌کننده: راس‌فیلم
مدت زمان: ۸۲ دقیقه
جنازهٔ مو سرخ (انگلیسی: The Red Headed Corpse) یک فیلم جالو ایتالیایی-ترکیه‌ای به کارگردانی رنتسو روسو است. از بازیگران آن می‌توان به فارلی گرنجر، اریکا بلانک، کریستا نل و ونانتینو ونانتینی اشاره کرد.
اولیس (شعر)

| 0 | 1 |
| --- | --- |
اثر آلفرد تنیسون: اثر آلفرد تنیسون
عنوان اصلی: Ulysses
تاریخ نگارش: ۱۸۳۳
کشور: بریتانیا
زبان: انگلیسی
مجموعه: اشعار
قالب: بی‌قافیه
بحر: پنج‌وتدی یامبیک
ناشر: ادوارد ماکسن
تاریخ انتشار: ۱۸۴۲
شمار ابیات یا خط‌ها: ۷۰
آلفرد تنیسون، بارون تنیسون یکم. پرتره شاعر «اولیس» اثر جرج فردریک واتس، حدود سال‌های ۱۸۶۳–۱۸۶۴ میلادی. این اثر در سال ۱۸۹۵ به گالری ملی پرترهٔ لندن اهدا شده‌است.
«اولیس» شعری بی‌قافیه از آلفرد تنیسون (۱۸۰۹–۱۸۹۲)، ملک‌الشعرای بریتانیا در دورهٔ ویکتوریا، است.

راوی شعر اولیسِ افسانه‌ای (یا اودیسئوس به یونانی) است که از سفرهای پرماجرا و درازش (چنان‌که در ادیسهٔ هومر شرحش رفته) به قلمروی خود، یعنی جزیرهٔ ایتاکا، بازآمده‌است؛ و علی‌رغم برگشت به آغوش همسر و پسرش (پنلوپه و تِلِماخوس)، از بی‌قراری و ناخشنودی گله می‌کند و باز عطش سیاحت دارد.

«اولیس» مشتمل بر هفتاد خط شعر بی‌قافیه در قالبِ تک‌گویی نمایشی است، در وزنِ پنج‌وتدی یامبیک.

تنیسون این شعر را در سال ۱۸۳۳ در پی درگذشت دوست نزدیکش آرتور هنری هالم نوشت و در سال ۱۸۴۲ در جلد دوّم کتاب اشعارش چاپ کرد.
مخاطره‌های اولیس نخستین بار در ایلیاد و ادیسهٔ هومر (حدود سده‌های هفتم و هشتم پیش از میلاد) روایت شد و از آن پس سخنورانِ اروپایی فراوانی شخصیت اولیس را در آثار خود بازنمودند. اولیس در شعر تنیسون بیش از همه یادآورِ شخصیت اولیسه در کمدی الهی دانته است. در بازخوانی دانته، اولیسه به کیفر «ابداع مکارانهٔ آن اسب دروازه‌گشا» و «جستن دانش ورای مرزهای فهم آدمیزاده» میان «مشاوران مزوّر» در دوزخ عذاب می‌بیند.

در طول سالیان، غالب خوانندگانِ شعرْ اولیس را راسخ و قهرمان‌وار دانسته‌اند و او را برای عزمش «پی کوشیدن، پی جوییدن، پی یافتن، و دمی سر نسپردن» ستوده‌اند.
هم اظهارات تنیسون پیرامون این شعر و هم وقایع زندگانیش بر این تفسیر از «اولیس» صحه می‌گذارد. بااین‌حال شارحان متأخر تفسیرهای دیگری از «اولیس» ارائه می‌کنند که بر آیرونی احتمالی در شعر تأکید دارد، مثلاً اینکه اولیس خودخواهانه می‌خواهد خانواده و سرزمینش را ترک گوید یا اینکه تداعی‌گر شخصیت‌های خدشه‌دار در ادبیات پیشین است.
با اینکه منتقدان معاصر تنیسون دید مثبتی به «اولیس» داشتند، اصالت یافتن آن در میان مجموعه آثار تنیسون دهه‌ها طول کشید.

در قرن بیستم تفسیرهایی جدید و آیرونیک از شعر عرضه شد و همچنین شاعرانی چون تی. اس. الیوت از آن استقبال کردند. امروزه «اولیس» شعری تحسین‌شده است، از برخی قطعات آن به‌کرات نقل قول می‌شود، و شعارهای سازمان‌ها و کسان متعددی از آن اقتباس شده‌است.
خلاصه و ساختار شعر > مضمون و محتوا

در آغاز شعر، اولیس از سفر دور و درازش متعاقب شرکت در جنگ تروآ به قلمروی خود یعنی جزیرهٔ ایتاکا بازگشته‌است، باز درگیر زندگی خانگی شده، از نامرادی گله می‌کند، و «قوم وحشی‌وار»ی (خط ۴) را که بر آن فرمان می‌راند به دیدهٔ بی‌تفاوتی می‌نگرد. اولیس بی‌قراری و ملال حالش را با گذشتهٔ قهرمانانه‌اش می‌سنجد و در مورد کهنسالی و ناگزیری مرگ می‌اندیشد:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|      توگویی نَفَس کشیدن زندگیست. زندگی انباشته بر زندگی |  | 24     As tho' to breathe were life. Life piled on life |
|      همه ناچیز بود، و از یک [نَفَس] برای من |  | 25     Were all too little, and of one to me  |
|      ناچیزی مانده … |  | 26     Little remains ... |
اولیس سودای آزمودن و دانستن بیشتر دارد. تاج‌وتختی که اولیس آن را ناگوار می‌انگارد پس از او به پسرش تلماخوس می‌رسد. با اینکه به نظر او تلماخوس حکمران شایسته‌ای خواهد بود — «هیچ سرزنشی بر او روا نیست، ایستاده در مرکز حبابی/ از روزمرگی» (خط ۳۹) — چنین می‌نماید که پیوند بین اولیس و پسرش گسسته شده — «او سر به کار خود دارد و من سر به کار خویش» (خط ۳۹) — و رسوم حکمرانی او را درنمی‌یابد — «با تدبیر آهسته» و «به تدریج و با نرمی» (خطوط ۳۶ و ۳۷). در پایان اولیس رو به یاران دریانوردش می‌کند و ایشان را به مخاطرهٔ دیگری فرامی‌خواند. اولیس قولی مبنی بر عاقبت به خیر شدن‌شان به آن‌ها نمی‌دهد ولی می‌کوشد گذشتهٔ قهرمان‌وارشان را به ایشان یادآوری کند:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|      ... بیایید، یاران من، |  | 56      … Come, my friends, |
|      برای جستن جهانی نو دیر نیست. |  | 57     'Tis not too late to seek a newer world. , |
|      به پیش، و پشت بر پشت آورید و پاروها را |  | 58     Push off, and sitting well in order smite |
|      بر آبراهه‌های دریا کوبید، که باید |  | 59     The sounding furrows; for my purpose holds |
|      تا ورای غروب برانم، و تا خزینه‌های |  | 60     To sail beyond the sunset, and the baths |
|      همهٔ اختران مغربی، تا هنگامی که بمیرم |  | 61     Of all the western stars, until I die. |
|      شاید که تنگه‌ها ما را در خود فرو کشند |  | 62     It may be that the gulfs will wash us down; |
|      شاید که به جزایر خرم برسیم |  | 63     It may be we shall touch the Happy Isles, |
|      و آشیل کبیر را، که او را می‌شناختیم، دیدار کنیم |  | 63     And see the great Achilles, whom we knew. |
خلاصه و ساختار شعر > وزن شعری

لحن شعر بی‌پیرایه ولی پرقدرت است و حالات خلقی متناقض راوی‌ای را بیان می‌کند که می‌خواهد جایگاه خود را میان گذشته و آینده‌اش بیابد.
در شعر به‌کرات ضدیتی مؤثر بین احساسات کلام اولیس و صدای بیانگر آن‌ها پدیدار است.
مثلاً وزن پنج‌وتدی یامبیک (وزنی که از تکرار پنج یامب یا پایهٔ عروضی بلندآخر به دست می‌آید) در شعر به‌دفعات با دوبلنده‌ها (پایه‌های عروضی‌ای که شامل دو هجای بلند هستند) منقطع شده‌است.
این زبان سنگین خوانش شعر را آهسته می‌کند و در جای دیگر احتمال غیرقابل اعتماد بودن راوی را تقویت می‌سازد:
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 19 |       | yet | all | ex- | -pe- | -ri- | -ence | is | an | arch | where- | -thro' | بااین‌همه زندگانی طاقی است که از درونش |  |
|  |       | ᴗ | – | ᴗ | – | ᴗ | – | ᴗ | – | ᴗ | – | – |       |  |
| 20 |       | Gleams | that | un- | -trav- | -ell'd | world, | whose | mar- | -gin | fades |       | جهانی نادیده می‌درخشد و کرانه‌اش |  |
|  |       | ᴗ | – | ᴗ | – | ᴗ | – | ᴗ | – | ᴗ | – |       |  |  |
| 21 |       | for | ev- | -er | and | for | ev- | -er | when | I | move. |       | هر چه که پیش می‌روم جز ناپدید نمی‌شود. |  |
|  |       | ᴗ | – | ᴗ | – | ᴗ | – | ᴗ | – | ᴗ | – |       |  |  |
– = هجای بلند یا تکیه‌دار، ᴗ = هجای کوتاه یا بدون تکیه، – = هجای بلند یا تکیه‌دار اضافی
شاعر و منتقد ادبی متیو آرنولد در مورد اثر عروضی سنگین شعر می‌گوید «خواندن همین سه خط به اندازهٔ کل کتاب ایلیاد طول می‌کشد.»
چندی از جملات شعر نیز در انتهای خط ناتمام می‌مانند و از سرخط ادامه می‌یابند (به‌اصطلاح خط‌ها موقوف‌المعانی می‌شوند). این امر ناظر بر بیقراری و ناخشنودی اولیس است.
خلاصه و ساختار شعر > فرم

«اولیس» شامل هفتاد خط شعر بی‌قافیه در قالب تک‌گویی نمایشی است. اینکه کلام اولیس چگونه در این قالب به کار رفته محل مناقشهٔ محققان است. معلوم نیست اولیس چه کس یا کسانی را مخاطب قرار می‌دهد و اینکه آیا اصلاً سخن او رو به مخاطبی هست یا نه. برخی شعر را حدیث نفسی می‌دانند که به‌تدریج مبدل به نطقی عمومی می‌شود، چرا که به نظر می‌رسد اولیس در موومان نخست با خودش سخن می‌گوید، سپس به مخاطبی پسرش را معرفی می‌کند، و در نهایت برای مخاطب قرار دادن یاران دریانوردش به ساحل دریا می‌رود.
در این تفسیر از شعر، بیانِ به‌نسبت بی‌تکلف و روراست موومان اول در تقابل با لحن سیاستمدارانه‌تر موومان‌های دوم و سوم قرار دارد. مثلاً دومین بندِ مربوط به تلماخوس (خط‌های ۳۳ تا ۴۳)، که در آن‌ها اولیس دربارهٔ زندگی خانگی تأمل می‌کند، «نسخهٔ ویرایش‌شده برای مصرف عمومی خط‌هایِ ۱ تا ۵ شعر» است، به‌گونه‌ای که «قوم وحشی‌وار» خط ۴ در این بند به «مردمانی سخت» تبدیل می‌شود.
ممکن است تفسیرهای آیرونیک از شعر نتیجهٔ گرایش خوانندهٔ امروزی به لزوم غیرقابل اعتماد دانستن راوی در تک‌گویی‌های نمایشی باشد. به باور منتقد ادبی دوایت کالر، «اولیس» قربانی خوانش تجدیدنظرطلبانه‌ای شده‌است که در آن خواننده انتظار دارد حقیقت را با مشاهدهٔ لغزش‌های زبان اتفاقی راوی‌ای فریب‌کار کشف کند.
کالر خود «اولیس» را دیالکتیکی می‌داند که در آن راوی فضیلت‌های زندگی وقف عمل را با فضیلت‌های زندگی وقف نظر مقایسه می‌کند.
چهار مرحلهٔ عاطفی که اولیس آن‌ها را تجربه می‌کند (ابتدا نپذیرفتن زندگانی بی‌ثمرش پس از بازگشت به ایتاکا، سپس یادآوری گذشتهٔ قهرمانانه‌اش، سپس تصدیق شیوهٔ حکمرانی تلماخوس، و در نهایت برنامهٔ مخاطرهٔ دیگری را ریختن) مکاشفه‌آمیز است نه آیرونیک.
زمینهٔ تاریخی > تاریخچه چاپ

تنیسون کار بر روی «اولیس» را در ۲۰ اکتبر ۱۸۳۳ تمام کرد،
ولی این شعر تا سال ۱۸۴۲ و انتشار جلد دوم کتاب اشعار تنیسون به چاپ نرسید. برخلاف بسیاری از دیگر آثار مهم تنیسون، پس از چاپ دیگر ویرایشی بر «اولیس» صورت نگرفت.
در اصل شعر در چهار بند نوشته شده بود و در خط‌های ۶، ۳۳، و ۴۴ شکسته می‌شد. با این ساختار، بندهای اول و سوم از نظر موضوعی متقارنند و می‌توان آنان را به‌ترتیب صحنه‌های داخلی و خارجی یک تک‌گویی دانست. بااین‌حال در اغلب چاپ‌ها شکست بند اول حذف شده‌است.
زمینهٔ تاریخی > عناصر مربوط به شرح حال شاعر

تنیسون «اولیس» را در پی مرگ دوست نزدیکش آرتور هنری هالم (۱۸۱۱–۱۸۳۳) سرود. وی هالم را، که او نیز شاعر بود، در دانشگاه کمبریج ملاقات کرده بود و با او رابطهٔ عاطفی عمیقی داشت. این دو زمانی بسیار را به مقال‌های فلسفی و سرودن شعر گذرانده و فرانسه جنوبی، پیرنه، و آلمان را با هم گشته بودند. تنیسون باور داشت آینده‌ای درخشان، شاید در عرصهٔ سیاست، در انتظار هالم است.
خبر درگذشت هالم در اول اکتبر ۱۸۳۳ به تنیسون رسید. در این زمان تنیسون به همراه مادرش و نه تا از ده تا خواهر و برادرش در مسکنی کوچک در سامرسبای لینکلن‌شر می‌زیست. پس از مرگ پدرش در سال ۱۸۳۱، تنیسون مجبور شده بود به خانه بازگردد تا معاش خانواده‌اش را بر دوش کشد. در این دوران آشنایان بیش‌ازپیش نگران حال جسمی و روحی او بودند. درآمد خانواده اندک بود و سه تا از برادرانش هم به بیماری‌های روانی ابتلا داشتند. بااین‌همه وضع تنیسون اندکی رو به بهبود بود — داشت به وظایف زندگی خانگیش عادت می‌کرد، مجدداً با دوستانش رابطه‌ای برقرار کرده بود، و کتابی از اشعارش را در سال ۱۸۳۲ به چاپ رسانده بود — که خبر درگذشت هالم را به او رساندند. امیلیا، خواهر تنیسون که نامزد هالم بود نیز در این اندوه با او شریک بود.
زمینهٔ تاریخی > «اولیس» در ادبیات کلاسیک

اقتباس تنیسون از اولیس نخستین روایت مدرن این اسطوره است و جنبه‌هایی بسیار را از آثار متقدم وام می‌گیرد.
شخصیت اولیس (ادیسه در یونانی) را نخستین بار شاعر باستانی یونان هومر در اثرش به کار برد و بسیاری از شاعران متأخر، من‌جمله اوریپید، هوراس، دانته آلیگیری، ویلیام شکسپیر، و الکساندر پوپ، از آن اقتباس کردند. سراغِ پس زمینهٔ شعر را از ادیسهٔ هومر می‌توان گرفت: در کتاب یازدهم، تئیریاسِ پیشگو خبر می‌دهد که اولیس پس از سفری سخت به ایتاکا باز خواهد گشت، سپس سفری تازه و رازآلود را آغاز می‌کند، و بعدها به مرگی خواهد مرد آرام و «ناستیزه‌جویانه»، که به شکل مبهمی «از دریا» می‌آید. در پایانِ شعرِ تنیسون، اولیس دارد طرح سفر جدیدش را می‌ریزد.
تفسیرها > تفسیر شعر از منظر روحیات شاعر

به باور لیندا هیوز، پژوهشگر قرن نوزدهم انگلستان، «اولیس» (به ویژه رویکردش به زندگی خانگی) را باید در چارچوبِ عاطفیِ وضع خانگی تنیسون و همچنین از دست دادن دوست نزدیکش تفسیر کرد.
چراکه از یک سو ناخشنودی اولیس از زندگی در ایتاکا بازتاب وضع تنیسونِ عزاداری است ملول از به دوش کشیدن بار خانواده‌اش. از سوی دیگر اولیس مصمم است با آغازیدن سفری دیگر از عصر و بومش فراتر رود و ممکن است تصمیمش مبنی بر به چالش کشیدن وضع موجود سببِ جذابیت این اسطوره برای تنیسون بوده باشد؛
چه آنکه به گفتهٔ خود تنیسون این شعر «بیانگر احساسات من دربارهٔ لزوم ادامه دادن و ایستادگی کردن در نبرد زندگی است.»
او در جای دیگری می‌گوید: «در اولیس، که تحت حس فقدان و اینکه همه چیز از دست رفته ولی هنوز باید تا آخر زندگی مبارزه کرد نوشته شده، چیزهایی از خود من هست. احساسِ فقدان حتی بیشتر از بسیاری از شعرها در به یادبود بر نوشتن این شعر تأثیر گذارد.»
سراغ مرگ هالم را در بسیاری از اشعار تنیسون می‌توان گرفت، از جمله به یادبود آ.ه.ه.، یکی از ناب‌ترین آثارش که در سال ۱۸۳۳ کار را بر روی آن آغاز کرد و هفده سال بعد به پایان رساند.
دیگر منتقدان با اشاره به فقدان تجانس بین شعر و شاعر، «اولیس» را منحصر به فرد دانسته‌اند. و.و. رابسون می‌نویسد: «تنیسون، این موجود اجتماعی متعهد، این انسان یک‌بند قاطع و نستوه، احساساتی آتشین را به زبان تنیسون، ناآتشین‌ترین، تنهاترین، و نالان‌ترینِ شاعران به زبان می‌آورد.»
به باور او، این دو پرسونای قابل‌توجه تنیسون، یعنی «موجود متعهد اجتماعی» و شاعر افسرده و نالان، به‌شکل بی‌نظیری در شعر با هم ملاقات می‌کنند، ولی اینگونه می‌نماید که در متن حضور یکدیگر را درک نمی‌کنند.