استان اصفهان
اقتصاد > کشاورزی

برای پوشش گسترده‌تر این موضوع، به اعتراضات کشاورزان استان اصفهان رجوع کنید.
کشاورزی استان مشکل آب دارد.
در گذشته نظام حق آبه به نام طومار شیخ بهایی وجود داشت. سهم شهر اصفهان از ۳۳ سهم برابر ۴ سهم است.
مناطقی مانند اصفهان، فلاورجان و خوراسگان در ناحیه خاک هموار آبرفتی قرار دارند که در یک سال می‌توان چندین نوبت محصول از آن خاک برداشت کرد.
کشاورزی شامل زراعت، باغداری، دامداری و دامپروری، پرورش ماکیان، پرورش زنبورعسل، جنگلداری و پرورش آبزیان است. استان حدود ۶۹ فراورده کشاورزی صادر می‌کند. از میزان ۶ میلیون تن تولیدات بخش کشاورزی استان در سال ۱۳۸۶ ،۷۵ درصد به زراعت، ۱۵ درصد به
امور دام و ۱۰ درصدبه امور باغبانی اختصاص داشته است.
دیمکاری استان بیشتر شامل گندم و جو بوده ومناطق دیمکاری استان، محدودبه قسمتی از جنوب و شمال غرب زمین‌های زیرکشت اصفهان در حاشیه زایندهرود و بخشهایی از شهرستانهای غربی و جنوبی استان است.
از مهم‌ترین این محصولات می‌توان به میوه‌های هسته‌دار، دانه‌دار، بادام، گردو، پسته، خرما و … اشاره کرد. بیشترین سطح
در بین میوه‌ها سیب درختی، انار و انگور بیشترین سهم تولیدات باغی استان را به خود اختصاص داده‌اند و شهرستانهای
سمیرم، اردستان و تیران و کرون بالاترین درصد تولید را دارایند. استان اصفهان از نظر تولید میوه‌های دانه دار و هسته دار در کشور رتبه ۵ و ۴ است. همچنین شهر برزک به عنوان بزرگ‌ترین قطب تولید شاه‌توت کشور است تولید گل محمدی و اسانس آن در شهرستانهای کاشان، آران و بیدگل از شهرت جهانی برخوردار است. شهرستانهای نجف‌آباد، شهرضاو خوانسار به ترتیب بیشترین مقدار تولید عسل را دارد.
تولیدآبزیان دراستان در دوگروه، ماهیان خوراکی سرد آبی (قزل‌آلا) و ماهیان گرم آبی (کپور، آمور و …) و ماهیان زینتی، تقسیم می‌شود ۲۰۰ مزرعه ظرفیت ۲۷۰۰ تن ماهی در استان دارد.
استان در تولید محصوالتی مانند سیبزمینی، پیاز، گوشت قرمز، گوشت مرغ، و تخممرغ به خودکفایی رسیده است
استان اصفهان در بخش زراعت و باغداری از نظر سطح زیر کشت حدود ۲/۱۶ درصد از سطح کشور، از نظر تولید انواع محصولات زراعی، در تولید محصولاتی مانند سیب‌زمینی، پیاز، جو و ذرت علوفه‌ای در سطح کشور رتبه‌های سوم تا پنجم را به خود اختصاص داده است.
در زمینه تولید محصولات باغی استان اصفهان در تولید میوه‌های دانه دار نظیر سیب، گلابی، به، انار، بادام، زعفران و گیاهان دارویی در مقایسه با سایر استان‌های کشور رتبه‌های ۲ تا ۵ را دارد. در تولیدات گلخانه‌ای نیز این استان چهارمین تولیدکننده محصولات گلخانه‌ای است. این استان ۱۲/۳۳ درصد از محصولات گلخانه‌ای کشور را تأمین می‌نماید.
در تولیدات دامی نیز با حدود ۶ درصد از کل واحد دامی کشور سالانه تولیدکننده بیش از یک میلیون تن تولیدات دامی گوشت قرمز و شیر می‌باشد که حدود ۹/۱ درصد از تولیدات دامی کشور است. این استان از نظر میزان تولید شیر خام، تولید شیر به ازای هر راس گاو شیری صنعتی، تعداد گاوداری‌های شیری و ارزش اصلاحی گاو شیری اصیل و همچنین از نظر افزایش بهره‌وری در گاوداری‌های صنعتی رتبه اول کشور را داراست.
در زمینه تولیدات طیور استان اصفهان دارای حدود ۱۸۰۹ واحد مرغداری گوشتی با ظرفیت حدود ۳۴ میلیون قطعه جوجه‌ریزی در هر دوره) حدود ۱۱ درصد ظرفیت کشور و همچنین ۱۵۳ واحد مرغداری تخمگذار با حدود ۹ درصد ظرفیت کشور است. ۱۰ درصد تخم مرغ کشور دراستان اصفهان تولید می‌شود این استان در حال حاضر رتبه نخست کشور در تعداد واحدهای مرغداری گوشتی و رتبه دوم در تولید گوشت مرغ را دارا است. همچنین با دارا بودن تعداد ۴۸ واحد پرورش بوقلمون گوشتی، رتبه سوم کشوری و در تولید گوشت و در تولید محصولات شتر مرغ رتبه سوم کشور را داراست. ۶/۴۶ درصد از ظرفیت صنایع تبدیلی و تکمیلی کشور در استان اصفهان قرار گرفته است.
گروه‌بندی محصولات زراعی کشت شده در شهرستان‌های مختلف استان اصفهان
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| غلات | حبوبات | گیاهان علوفه‌ای | دانه‌های روغنی | محصولات جالیزی | سبزیجات | گیاهان صنعتی | گیاهان دارویی و ادویه‌ای |
| گندم | نخود | یونجه | آفتابگردان* | هندوانه | سیب‌زمینی* | چغندرقند | زعفران |
| جو | لوبیا | شبدر | کنجد* | خربزه | پیاز | تنباکو | زیره |
| برنج | عدس | اسپرس | گلرنگ* | طالبی | گوجه‌فرنگی | سیب‌زمینی | سیاه‌دانه |
| ذرت | ماش | سورگوم علوفه‌ای | کلزا* | خیار | بادمجان | پنبه | شاه‌دانه |
| سورگوم |  | ذرت علوفه‌ای |  | کدو | باقلا | روناس |  |
| ارزن |  | شلغم علوفه‌ای |  |  | لوبیا سبز | آفتابگردان |  |
|  |  | چغندر علوفه‌ای |  |  | سیر | کنجد |  |
|  |  |  |  |  |  | گلرنگ |  |
|  |  |  |  |  |  | کلزا |  |
* از لحاظ کاربرد در دو گروه قرار می‌گیرند.
میانگین ده ساله سطح زیرکشت گروه‌های زراعی استان اصفهان بهمراه نسبت سطح زیرکشت هر گروه زراعی به کل سطح زیرکشت استان
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| گروه‌های زراعی | سطح زیرکشت* (هکتار) | نسبت سطح زیرکشت گروه زراعی به کل سطح زیرکشت استان |
| غلات | ۱۷۹۸۵۱ | ۰/۵۶ |
| حبوبات | ۷۴۲۵ | ۳/۲ |
| گیاهان علوفه‌ای | ۶۰۶۶۰ | ۹/۱۸ |
| دانه‌های روغنی | ۴۴۶۰ | ۴/۱ |
| محصولات جالیزی | ۷۷۴۸ | ۴/۲ |
| سبزیجات | ۲۶۲۱۳ | ۲/۸ |
| گیاهان صنعتی | ۳۳۸۴۹ | ۵/۱۰ |
| گیاهان دارویی و ادویه‌ای | ۹۷۲ | ۳/۰ |
| کل سطح زیرکشت | ۳۲۱۱۸۱ |  |
* در محاسبات، سطح زیرکشت گونه‌هایی که از لحاظ کاربرد در دو گروه مجزا قرار گرفتند، برای هر دو گروه منظور شد.