stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
هوشنگ ایرانی
تأثیر بر شعر معاصر > شعر سپید

هوشنگ ایرانی از جمله نخستین نویسندگانی است که نداشتن وسواس وزن و قافیه، و رها شدن در بی‌اختیاری تخیل را توصیه کرده و در کار خویش نیز به این شیوهٔ نوشتن چشم داشته‌است. راهی را که هوشنگ ایرانی و شاعرانی چون محمد مقدم، شین پرتو، غلامحسین غریب و منوچهر شیبانی شروع کرده بودند احمد شاملو یک‌تنه ادامه داد و بدین اعتبار است که شعر سپید با احمد شاملو شناخته شد و او بانی آن نام گرفت، درحالی که پیش از او هوشنگ ایرانی و دیگران راه را گشوده بودند.
شاملو اگرچه از لحاظ دید نیماگراست، اما از لحاظ زبان و قالب، ادامهٔ جریان شعر حاشیه‌ای و سپید است که در کنار شعر مکتب سخن و شعر نیمایی به وجود آمده بود اما تا پیدایش شعر شاملو جدی گرفته نشده بود. به عبارت دیگر، اگرچه نیما قافیه و تساوی ابیات را کنار گذاشت و شعر فارسی را نو کرد اما امتیاز عدول قاطع از سلطنت اوزان عروضی به کسانی همچون هوشنگ ایرانی و شین پرتو و پرویز داریوش می‌رسد که کار هیچ‌کدامشان جدی گرفته نشده‌است. جدی نگرفتن کار آنان از آن رو بود که آن‌ها با عدول از به کار بردن اوزان عروضی، آخرین و مهم‌ترین رکن از تعریف کلاسیک از شعر را به چالش کشیدند و دیگر وجه عینی (و بیشتر سمعی) معینی را برای تشخیص شعر از غیرشعر باقی نگذاشتند.
شاملو با عدول از وزن عروضی، به تجدید نظر در تعریف کلاسیک از شعر نپرداخت بلکه فقط کوشید با یافتن جانشینی برای وزن عروضی، زبان به کار رفته در آثار خود را از سطح نثر روزنامه‌ای و قطعات ادبی ارتقاء داده و آن‌ها را، به خاطر نوع زبان از این انواع متفاوت نماید. در این مورد نیز جستجوی زبان آهنگین به وسیلهٔ تندرکیا و هوشنگ ایرانی در کار شاملو به پاسخ رسید.
نویسندهٔ دیگری که بر همین سیاق می‌اندیشید و شعر می‌نوشت پرویز داریوش بود. پس از او باید از بهمن فرسی نام برد که در دههٔ ۱۳۳۰ با کتاب «نبیره‌های بابا آدم» به همین راه رفت و تا به امروز نیز، با انتشار مجموعهٔ «خودرنگ» خویش در لندن، همچنان کاری را عرضه می‌دارد که از جریان اصلی شعر معاصر دوری می‌گزیند اما به استقلالی که بتواند ماندگاری شاعر را تضمین کند نمی‌رسد.
تأثیر بر شعر معاصر > شعر سوررئالیستی

اعضای انجمن هنری خروس جنگی نخستین کسانی بودند که به صورت عملی و تئوریک، اندیشه‌های سوررئالیستی را — درست ۲۴ سال پس از انتشار اولین بیانیهٔ سوررئالیست‌ها در فرانسه در ۱۹۲۵ — به عرصهٔ هنر و ادبیات ایران وارد کردند؛ و هوشنگ ایرانی به دلیل تحصیل در اروپا، حلقهٔ واصل این انتقال بود. هم‌او بود که برای اولین‌بار دوستان هم‌محفل خود را با اندیشه‌های سوررئالیستی آشنا کرد؛ به تأثیر از او بود که غلامحسین غریب در همان شمارهٔ اول از دورهٔ دوم خروس جنگی، در تشریح اتوماسیون یا نگارش خودبه‌خود مقاله‌ای نوشت.
آشنایی‌زدایی و عادت‌شکنی نیز که از قاعده‌های محوری در سوررئالیسم محسوب می‌شود، اسکلت ساختمان فکری و کنشگری‌های هوشنگ ایرانی — بیشتر در عمل و با افراط‌گرایی — و دوستانش — بیشتر در اعتقاد و با احتیاط — را تشکیل می‌داد.
دادائیسم و بعدها سوررئالیسم، در زادگاه خود، اروپا، پاسخ به آرمان‌گرایی از بین رفتهٔ بعد از جنگ جهانی دوم بود. اگرچه این حادثه چند دهه پیش‌تر در اروپا رخ داده و محصول شعر آن نیز نمایندگانی چون هوشنگ ایرانی و شمس‌الدین تندر-کیا و فریدون رهنما در ایران داشت، ولی به دلیل نبود زمینهٔ اجتماعی، این هنر هنوز در ایران بُردی نداشت تا شکست نهضت ملی‌شدن نفت و گسترش شهرنشینی و رفاه و پاره‌ای آزادی‌های ضدسنت پیش آمد و محیط را برای گسترش دادائیستی-سوررئالیستی آماده کرد.
پس از ایرانی، توجه برخی شاعران به مسئلهٔ نوشتن خودکارانه دریچه‌های تازه‌ای را در شعر معاصر گشود. از این نظر شعر سهراب سپهری (در دورهٔ نخست)، شعر یدالله رؤیایی (از «دریایی‌ها» به بعد) و شعر فروغ فرخزاد (از «تولدی دیگر» بدین سو) همگی مولود نزدیکی تئوری‌های نیمایی در مورد شعر از یک‌سو، و تئوری‌های غیرنیمایی شعر حاشیه‌ای و هوشنگ ایرانی به‌عنوان نمایندهٔ آن از سوی دیگر است. از این میان و بیش از هر کس دیگر یدالله رؤیایی به شعر حاشیه‌ای نزدیک می‌شود و بسیاری از اجزای تئوری «شعر حجم» خود را از آنان وام می‌گیرد.
با این وجود، هوشنگ ایرانی که بی‌پرواترین و نوگراترین شاعر اواخر دههٔ ۱۳۲۰ و سال‌های نخست دههٔ ۱۳۳۰ و نخستین منادی سوررئالیسم در شعر ایران بود، پس از کودتا، خسته و مأیوس و سرخورده از بی‌توجهی جامعه، شعر را رها کرده، به گوشه‌ای نشسته و گاه فقط به ترجمهٔ متون بودیستی می‌پرداخت و نقشی در پیشبرد این نحلهٔ نوِ در حال تکوین نداشت. تندرکیا اگرچه هنوز هم همان شعرهای به‌ظاهر سوررئالیستی را می‌گفت و پخش می‌کرد، ولی نوشته‌هایش توجهی جلب نمی‌کرد. فریدون رهنما در اواخر دههٔ ۱۳۲۰ با کوله‌باری از دانش نو و اشتیاق به آموزش، از فرانسه به ایران بازگشته، نگاه شاملوی جوان را به شعر تغییر داده، و هنوز با همان شور و شوق به ترجمهٔ شعر مدرن اروپا و گفتگو با شاعران جوان مشغول بود.
تأثیر بر شعر معاصر > شعر موج نو

انتشار «طرح» احمدرضا احمدی، سرآغاز شعر موج نو در ایران است. اگرچه ده سال پیش‌تر، هوشنگ ایرانی بعد از بازگشت از اروپا به ایران، تحت تأثیر سوررئالیست‌های اروپایی، چندین مجموعه شعر — که از هر نظر تازگی داشت — انتشار داده و غوغایی برانگیخته بود، ولی حرکت ایرانی بی‌هنگام بود و در نتیجه، سرکوب همه‌سویه و توأمان نوپردازان و کهنه‌سرایان را به همراه داشت.
شعر احمدی — همچون شعر سپهری — فرزند بلافصل شعر هوشنگ ایرانی بود که به‌هنگام متولد شد. شعر سپهری، اندیشهٔ وحدت‌گرای بودیستی به‌سرانجام‌رسیدهٔ ایرانی را به ارث برد؛ شعر احمدی، شکل بیقرار جستجوگرانهٔ شعر ایرانی را.
هوشنگ ایرانی، اشعار عرفانی و غیرمتعهدش را درست در اوج جامعه‌گرایی متعهدانهٔ روشنفکران ایرانی — که کلید درهای فروبستهٔ دنیا را در دستشان احساس می‌کردند — منتشر کرد و مورد تمسخر سخت منتقدان قرار گرفت. از اشعار ایرانی پیداست که در آن روزگار، او به لحاظ روحی، شاعری شتابزده، هیجانی، خوش‌باور، و به لحاظ سیاسی ناپخته بود. او پختگی فطری و جِبِلّی سهراب سپهری و درک سیاسی او را نداشت تا همچون سنگی صبور، آرام به کناری بنشیند، بنویسد و بنویسد، پاره کند، کنایه و فحش بشنود، تا در روز موعود، روزی که نیما تأیید و تثبیت می‌شود؛ شعر نو به ثمر می‌رسد؛ قشرها و طبقات اجتماعی دیگری شکل می‌گیرد؛ و خوانندگان پی‌گیر و مؤمن اشعار غیرمتعهد در عرصهٔ ادبیات ظاهر می‌شوند، شعرهایش را به چاپ برساند.
هوشنگ ایرانی، به محض ورود به ایران، با ذوق‌زدگی و خوش‌باوری و ناپختگی، تند تند، چند کتاب شعر چاپ کرد و بلافاصله با تمسخر و توهین و دهن‌کجی مواجه شد، خود را باخت، به کناری نشست، به مشروب پناه برد و به سرطان مبتلا شد. اما سپهری — که به یک معنا شاگرد او بود — با صبر و حوصلهٔ فطری کار کرد، موضع را شناخت، کتاب آوار آفتاب را که در ۱۳۳۷ آمادهٔ چاپ بود تا ۱۳۴۰ نگه داشت، و به روزگاری که بوی بهبود از اوضاع می‌شنید، فعالیتش را تشدید کرد، و زحمتش را به ثمر رساند.
اما وضع احمدرضا احمدی با هر دوی آن‌ها فرق داشت: او نه دانش و تجربهٔ هوشنگ ایرانی را داشت و نه صبر و پختگی جبلی سهراب سپهری را. او یک اقبال تاریخی داشت؛ و اقبال تاریخی او این بود که ذوق زیبایی‌شناختی و آغاز فعالیت شاعری او (سال ۱۳۴۱)، با ذوق و نیاز عمومی قشرهای نوظهوری در جامعه هم‌زمان شد که در پی دهه‌ای تلاش حکومت پهلوی برای استقرار نوعی مدرنیسم اجتماعی-اقتصادی در ایران شکل گرفته بودند و منتظر اشعاری متفاوت و غیرمتعهد و بسیار مدرن بودند.
با انتشار کتاب طرح از احمدرضا احمدی، نوع دیگری از شعر — که از دیرباز با هوشنگ ایرانی آغاز شده بود — با نام شعر موج نو، در شعر فارسی تثبیت شد و جریان چشمگیری به دنبال آورد. پس از احمدی گروهی از شاعران شعر موج نو به شعر هوشنگ ایرانی بیشتر نزدیک شدند و سعی کردند به احیای آن بپردازند که به «شعر دیگر» منجر شد.
تأثیر بر شعر معاصر > شعر حجم و شعر فرمالیستی

هوشنگ ایرانی بر این باور بود که همهٔ افراد بشر هنرمندند اما نام هنرمند تنها زیبندهٔ گروهی است که فرم را رشته‌ای جاندار می‌یابند نه قالبی بی‌جان. این ویژگی خاص شعر ایرانی در فرم، در حدی که او پیش گرفته بود، در آثار هم‌عصرانش دیده نمی‌شود.
پس از ایرانی، پرویز داریوش در مزامیر و مقدمهٔ مفصل آن به نام «جدالی در شعر» در اثبات حقانیت این نوع شعر کوشید. ولی بیش از هر کس دیگر یدالله رؤیایی به شعر وی نزدیک شد و بسیاری از اجزای تئوری «شعر حجم» خود را از دیدگاه‌های او وام گرفت.
نقاشی

علاوه بر شعر، هوشنگ ایرانی یکی از پیشروهای نقاشی مدرن در ایران نیز به‌شمار می‌رود. او از مرموزترین هنرمندان هنر مدرن در ایران است؛ نقاشی که از او کمتر تابلو دیده شده و شاعری که هیچ‌یک از کتاب‌های شعر خود را بیشتر از دویست‌وسی نسخه چاپ نکرد. تقریباً از هر سال، دو ماه را بیشتر در ایران نبود؛ و در شرایطی که همه برای تحصیل و دریافت هنر نو به پاریس و آمریکا می‌رفتند، به جنوب اسپانیا می‌رفت.
لفظ دِسَن (به فرانسوی: Design) را ایرانی خود در میان نقاشان ایرانی معمول کرد. او کارهای خود را نقاشی نمی‌دانست و با لفظِ دِسَن بر طرح‌بودن‌شان تأکید داشت. هرچند طرح‌های او شکل کار هیچ‌کس نبود و ذهنیت خاصی را تعریف نمی‌کرد، اما در حقیقت او مجذوب آرایی از بیانیهٔ اهالی سوررئالیسم بود.
طرح‌های هوشنگ ایرانی زمینه نداشت و تک‌رنگ سیاه بود. او در طرح‌هایش با کشیدن معرفت اشیاء به جای شکل اشیاء، سعی داشت اثر خود را به سوی نوعی تقدس بکشاند. همهٔ طراحی‌های ایرانی در قطع کوچک کشیده شده‌اند و تابلوهای او کمتر از یک صفحهٔ یک دفترند. او می‌خواست با آوردن فیگور در وسط صفحهٔ سفید و ایجاد خلأ در اطراف آن، تکنیکی از کوبیسم را برای اولین‌بار در ایران اجرا کند که در فرانسه به عنوان «تکنیک ساختمان فضایی» معروف بود.
چند فیگوری که در طرح‌هایش کشیده، بدن‌هایی شبیه بدن انسانی بی‌استخوان است و گویی مانند اکسپرسیونیست‌های قرن بیستم متأثر است از نقص‌های جسمانی، بیماری‌ها و ابراز وحشت. او در طرح‌هایش، نوعی ایهام بصری به وجود می‌آورد و حتی نظیر کارهای رنه ماگریت، دست به حیله‌های فضایی می‌زد (نگاه کنید به بدن انسانی بی‌استخوان و مایع‌شده روی یک بلور کریستال). در عین حال، طرح‌های در هوا، بدون چارچوب و قاب، باعث شده تا وجه مادی کار دیده نشود.
یکی از طراحی‌های وی نزدیکی‌هایی به تابلوی «گرنیکا» اثر پیکاسو دارد. در اثر او مانند پیکاسو خشم مردم، ترس از جنگ و پرچمی بر فراز دیده می‌شود. پیکاسو هم وقتی می‌خواست گرنیکا را بکشد به جنگ داخلی اسپانیا اندیشیده بود. این طراحی را هم ایرانی در اسپانیا کشیده‌است. در طراحی دیگرش نماد آزادی آمریکا را سیاه آورده و در درون آن آدمی در شکل نشستن یوگایی به صورت سفید نشانده‌است. او در این تابلو آزادی را نه در مجسمهٔ آزادی، که در حالت یوگا می‌بیند. علی‌رغم خشن بودن خط‌های زمینهٔ طراحی‌ها، یک نوع لبه‌های نرم و عرفانی هم وجود دارد.
ساده‌ترین طراحی او طرحی است که پرنده‌ای به هیئت انسان از فراز یک باغ و درختان در حال گذر است؛ نزدیکی‌های فاحشی با تابلوی «چهار ساعت از تابستان» اثر ایو تانگی در این کار دیده می‌شود. بعدتر سهراب سپهری و منوچهر شیبانی از حالت کشیدن قلم‌مو برای ساخت درخت از این تکنیک ایرانی استفاده می‌کنند.
آثار > کتاب > تألیف

بنفش تند بر خاکستری: چند شعر، تهران: [ناشر مؤلف]، شهریور ۱۳۳۰
خاکستری: چند شعر دیگر، تهران: [ناشر مؤلف]، خرداد ۱۳۳۱
شعله‌ای پرده را برگرفت و ابلیس به درون آمد: و باز هم چند شعر، تهران: [ناشر مؤلف]، آبان ۱۳۳۱
اکنون به تو می‌اندیشم، به توها می‌اندیشم، تهران: [بی‌نا]، دی ۱۳۳۴
چند دِسَن، تهران: [بی‌نا]، اردی‌بهشت ۱۳۳۱
شناخت هنر: در راه یک جهان‌بینی هنری، تهران: [بی‌نا]، دی ۱۳۳۰
نامه به آقای حسین کاظم‌زاده ایرانشهر: دربارهٔ مجموعهٔ ایشان که به نام کنفسیوس در تهران منتشر شده‌است، تهران: [بی‌نا]، ۱۳۳۵
مجموعه اشعار او به همراه «چند دِسَن» و «شناخت هنر: در راه یک جهان‌بینی هنری» اخیراً به کوشش شهرام اناری و با مقدمهٔ منوچهر آتشی در یک کتاب جمع‌آوری و چاپ شده‌است. این مجموعه ناقص است و بعضی شعرهای او را دربر نمی‌گیرد:
«از بنفش تند تا… به تو می‌اندیشم: مجموعه اشعار و اندیشهٔ هوشنگ ایرانی»، هوشنگ ایرانی، [به کوشش:] شهرام اناری، [با مقدمه:] منوچهر آتشی، تهران: نشر نخستین، زمستان ۱۳۸۷
آثار > کتاب > ترجمه

اسکار وایلد — مسعود سعد سلیمان، اسکار وایلد، [بی‌جا]: [بی‌نا]، [بی‌تا]
سالومه، اسکار وایلد، تهران: کتابفروشی گلشائی، ۱۳۲۷
ناله‌هایی از زندان ریدینگ، اسکار وایلد، تهران: [بی‌نا]، ۱۳۲۷ (شعر)
داستان‌ها، اسکار وایلد، [بی‌جا]: [بی‌نا]، ۱۳۲۸
فروید و آینده، توماس مان، تهران: مجلهٔ اندیشه و هنر، ۱۳۳۳ (نقد)
حیات من، آنری میشو، تهران: موج، شماره ۱، فروردین ۱۳۳۱ (شعر)
در تنهایی، بودا، موج، شماره ۱، فروردین ۱۳۳۱
چون او، رابیندرانات تاگور، موج، شماره ۱، فروردین ۱۳۳۱ (شعر)
چهارشنبهٔ خاکستر، تی. اس. الیوت، تهران: مجله هنر نو، آذر ۱۳۳۵ (شعر)
آثار > مقاله

اشتفان گئورگه، ماهنامهٔ دانش، شماره ۴، تیر ۱۳۲۸
منظری از قدمت نهصدسالهٔ تجرید در عرفان ایران، تهران: آپادانا، شمارهٔ اول، خرداد ۱۳۳۵
راه برهمن و شرنگ شیخ، تهران: آپادانا، شمارهٔ دوم، تیرماه ۱۳۳۵
آفرینش، تهران: آپادانا، شمارهٔ دوم، تیرماه ۱۳۳۵
پیام جنگل، تهران: آپادانا، شمارهٔ دوم، تیرماه ۱۳۳۵
مقدمه‌ای بر ترجمهٔ چهارشنبهٔ خاکستر، تهران: مجله هنر نو، آذر ۱۳۳۵
دانش بشر — فصل اول، برتراند راسل، ماهنامهٔ دانش، شماره ۲، اردی‌بهشت ۱۳۲۸
انحطاط غرب، اسوالد اشپنگلر، ماهنامهٔ دانش، شماره ۳، خرداد ۱۳۲۸
دانش بشر — فصل دوم، برتراند راسل، ماهنامهٔ دانش، شماره ۵، مرداد ۱۳۲۸
لوژیستیک، آ. ولف، ماهنامهٔ دانش، شماره ۶، شهریور ۱۳۲۸
رؤیا، یوهان ولفگانگ فون گوته، موج، شماره ۱، فروردین ۱۳۳۱
آثار > آثار پیرامون هوشنگ ایرانی

خروس جنگی بی‌مانند: دربارهٔ زندگی و هنر هوشنگ ایرانی، [به کوشش:] سیروس طاهباز، تهران: نشر و پژوهش فرزان روز، ۱۳۸۰
مرا با دریاهای مرده کاری نیست: زندگی و شعر هوشنگ ایرانی، تیمور آقامحمدی، تهران: نشر ثالث، ۱۳۹۰
فصلنامهٔ گوهران؛ ویژه‌نامهٔ نهضت خروس جنگی ویژهٔ غلامحسین غریب و هوشنگ ایرانی، بهار و تابستان ۱۳۸۴، شماره ۷ و ۸
حضور در فرهنگ عامه، خاطرات و آثار دیگران

پرویز داریوش در اسفند ۱۳۳۶ مجموعه شعر «مزامیر» را به چاپ رساند. مقدمهٔ بسیار مفصل این مجموعه به نام «جدالی در شعر» به صورت گفتگویی است بین چندین گروه مختلف‌الرأی پیرامون شعر نو و شاعر با قرار دادنِ حرفِ اولِ نامِ هر صاحب‌نظر در جلوی سخن، او را می‌شناساند. در این مجموعه حرف «الف» به هوشنگ ایرانی اشاره دارد. پرویز داریوش در این مقدمه در اثبات حقانیت سبک شعر هوشنگ ایرانی می‌کوشد.
هوشنگ ایرانی ده سال آخر عمر را در خلسه‌ای خواب‌گونه گذراند. در این دوران در محافل حاضر نمی‌شد و وقتی بود دائماً مست بود و در حالتی غیرطبیعی. مسعود بهنود روایت می‌کند که همراه غلامحسین ساعدی در هتل مرمر تهران، در بار «شاه غلام» به هوشنگ ایرانی و اکبر مشکین برخوردند که سرمستانه شعر می‌گفتند. به‌زودی ساعدی نیز همکلامشان شد. آن سه سخن‌ها درشت می‌گفتند و به شعر می‌خواندند. م. آزاد به یاد می‌آورد آن شبی را که هوشنگ ایرانی از کنار میدان فردوسی تهران می‌گذشت و با شنیدن صدای آکوردئونی، لباس کند و شروع به رقصیدن کرد، ساعت‌ها رقصید. بعدتر بر این پندار بودند که او می‌خواست مانند آرتور کراوان، که در زمان سخنرانی عریان شده بود تا نشان دهد با ذهنیتی دادائیستی، یک سوررئالیست کامل است، خود را جور دیگری نشان دهد. اما به باور داریوش اسدی کیارس، ایرانی از نشان‌دادن خود دست شسته بود و این همانا سرچشمهٔ نگاهی خیامی داشت؛ با شنیدن موسیقی — که عارفان "صدای دوست" می‌پندارندش — شمس پرنده شده بود. از همین حرکت و حرکاتی که گه‌گاه از او دیده‌اند، دریافت می‌شود که وی به عقل‌گرایی بی‌اعتماد بود.
نمونه اشعار

کاساندرا
...

اگر روزی آن غار (حتی آن غار هم)

فرو ریزد

به کجا پناه خواهند برد؟

به کجا پناه خواهند برد؟

این مردمک‌های خون‌آلود

تارهای حیاتشان را بر کدام کور–گوشه خواهند بست؟

□

آرام باش… شط دوردست

آرام باش

تو هنوز چشمان بی‌حرکت و مضطرب آن ماهی سرگشته را

از دست نداده‌ای

انبانت را باز کن

ببین

آن‌ها هنوز نگرانند

□

آرام باش… شط دوردست

هنوز خروش ناخن‌هایی که دنیاها را می‌خراشند

و آن آتشی را که در تو باید بخزد جستجو می‌کنند

خاموش نشده‌است

آن آتش سیاه خواهد آمد

و نی‌های لرزان را

خواهد خرد کرد

خواهد کوبید

خواهد نابود کرد

□

[...]
unio mystica
آ

آ، یا

«آ» بون نا

«آ»، «یا»، بون نا

آ اوم، آ اومان، تین‌تاها، دیژ داها

میگ تا اودان: ها

هوماهون: ها

یندو: ها

ها
نمونه اشعار > جیغ بنفش

اصطلاح «جیغ بنفش» از ترکیبات ساختهٔ هوشنگ ایرانی است که در شعر «کبود» در شمارهٔ دوم دورهٔ دوم خروس جنگی چاپ شد. این اصطلاح که ترکیبی در مصراع هفتم شعر اوست، شهرهٔ خاص و عام گشت:
هیما هورای

گیل ویگولی

...

نیبون… نیبون

غار کبود می‌دود

دست‌به‌گوش و فشرده‌پلک و خمیده

یکسره جیغی بنفش

می‌کشد

[...]
بعدها وقتی از هوشنگ ایرانی دربارهٔ چگونگی شکل‌گیری چنین ترکیبی در ذهن او پرسیدند، گفت: «یادم می‌آید روزی در غاری می‌دویدم. کسی جیغ می‌کشید. او را نمی‌دیدم. دیوارهٔ غار را که در این حال می‌دیدم، بعدها به نظرم می‌رسید که انگار غار می‌دوید و جیغ هم مال دیوارهٔ کبود همین غار بود.»
ایرانی در این شعر به غار جان داده و خواننده را وارد فضایی آنیمیستی کرده که در آن انسان با غار یکی می‌شود. این هماهنگی، این یکی‌شدن حوزه‌های مختلف که نمونهٔ ابتدایی آن در مفهوم حس‌آمیزی دیده می‌شود عمدتاً در انسان بدوی قابل رؤیت است و حال این انسان-غار، دست‌به‌گوش و فشرده‌پلک و خمیده می‌رود و جیغی می‌کشد بنفش. فضاها نامأنوسند، ترکیب‌ها، پشت سر هم می‌آیند. تجربه‌ها ابتدایی‌اند «کاه-درون شیر را/می‌جود» زیرا انسان در بدویت خود هنوز الکن است و آنچه می‌گوید نخستین آوای اوست در پهنهٔ کائنات «هوم بوم/هوم بوم/وی یو هو هی‌ی‌ی‌ی‌ی» این انسان بدوی از غار بیرون آمده و در حال دویدن است. اما بیرون غار، بیرون زهدانی که انسان از آن متولد شده وقایع بسیاری در حال اتفاق است «جوشش سیلاب را/بیشهٔ خمیازه‌ها/ز دیده پنهان کند … غبار کوه عظیم/ز زخم دندان موش/به دره‌ها پرکشد … عنکبوتی کور و کر/بر تن لخت عقابی/رشته می‌پیچد … استخوانی پنجه‌ای/در چشم ببری/زرد از غرش/سوی تمساح‌های/سبز و لغزان دانه می‌پاشد» و این‌همه احوالات آن روز زمین است.
شعر به‌سرعت از آن فضای ابتدایی می‌گذرد و سپیده‌دمان تاریخ طلوع می‌کند «لای سنگ-آسیاها به چرخش/بر فراز بت آرزوها/دشنه‌ای کوه‌پیکر به چرخش است/خون طلب می‌کند از سپیدی/سایه‌اش می‌گذارد نقاب از/گورکن‌های گرم دل خویش» سنگ آسیا و دشنه واژگانی جدید برای انسان بدوی‌اند، طلیعهٔ روزگار جدید و واژهٔ «بت آرزوها» معنویتی ابتدایی را با خود حمل می‌کند؛ و آخر این داستان، انسان است با تنهایی‌اش. به هر شکلی که باشد و هر مسیری که طی کند «مرده و از یاد گریخته شبحی/تنهایی کویر را به دوش/می‌برد»
هوشنگ ایرانی در شعر «کبود»، منظری بدوی از انسان را ترسیم می‌کند. منظری که در شعر فارسی سابقهٔ چندانی نداشته و بعد از او نیز تکرار نشده‌است. این شعر از یک حس‌آمیزی ساده فراتر رفته و افق‌های جدیدی را در مورد انسان، تاریخچهٔ او و نیز ماهیت وجودی‌اش به خواننده عرضه می‌کند. به باور ناصر مقدسی این بینش حاصل درک عمیق شاعر و رشد خاص فرهنگی وی است.
نگارخانه

از مجموعه طرح‌های کتاب «چند دِسَن»، تهران: [بی‌نا]، اردی‌بهشت ۱۳۳۱
علی‌آباد (ارزوئیه)

| علی‌آباد | علی‌آباد |
| --- | --- |
کشور:  ایران
استان: کرمان
شهرستان: ارزوئیه
بخش: صوغان
سال شهرشدن: ۱۳۹۸ خورشیدی
مردم: مردم
جمعیت: ۳۲۲۰ نفر(۱۳۹۶)
جغرافیای طبیعی: جغرافیای طبیعی
ارتفاع: ۱۵۳۵ متر
اطلاعات شهری: اطلاعات شهری
پیش‌شمارهٔ تلفن: ۰۳۴
  علی‌آباد  روی نقشه ایران ۲۸°۲۱′۲۸″شمالی ۵۶°۵۲′۰۴″شرقی﻿ / ﻿۲۸٫۳۵۷۷۹۱۰۰°شمالی ۵۶٫۸۶۷۷۶۵۰۰°شرقی﻿ / 28.35779100; 56.86776500   :   علی‌آباد  روی نقشه ایران ۲۸°۲۱′۲۸″شمالی ۵۶°۵۲′۰۴″شرقی﻿ / ﻿۲۸٫۳۵۷۷۹۱۰۰°شمالی ۵۶٫۸۶۷۷۶۵۰۰°شرقی﻿ / 28.35779100; 56.86776500   
 :  
علی‌آباد،مرکز بخش صوغان و شهری از توابع بخش صوغان شهرستان ارزوئیه در استان کرمان ایران است.
جمعیت

این شهر در دهستان صوغان قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال۱۳۹۶، جمعیت آن ۳۲۲۰نفر بوده‌ است.
آب و هوا و اقلیم

آب و هوای شهر علی آباد صوغان، گرم و خشک است که البته به دلیل ارتفاع بیشتر این شهر از سطح دریا نسبت به شهرهای اطراف خود از جمله ارزوئیه از هوای خنک تری برخوردار است و اقلیم معتدل تری دارد. روستاهای نزدیک این شهر در دامنه کوهستان قرار دارند مانند باغبرج، آشین و صغین که در شرق و شمال شرق صوغان قرار دارند سردسیر و خوش آب و هوا هستند و درختان سرو کم نظیری را در خود جای داده اند.
صنعت و معدن

صوغان دارای بزرگترین منابع کرومیت ایران است و بسیاری از مردم در معادن کرومیت فعالیت دارند،از دیگر معادن صوغان می توان به معادن منگنز اشاره کرد.همچنین رگه هایی از سنگ های قیمتی زمرد نیز در روستای باغبرج یافت می شود.
کشاورزی

صوغان در زراعت و باغبانی و دامداری نیز بسیار پیشرو است و بسیاری از مردم در کشاورزی و دامپروری فعالیت دارند. در محصولات زراعی (غلات و سیب زمینی) ارزوئیه و صوغان قطب اول استان هستند
مدرسه‌های شیراز

| مدرسه‌های شیراز | مدرسه‌های شیراز |
| --- | --- |
موقعیت: موقعیت
شیراز، ایران، فارس ایران: شیراز، ایران، فارس ایران
شهر شیراز مرکز استان فارس در کشور ایران است که مدارس بسیاری در آن در مقاطع گوناگون تحصیلی فعالیت می‌کنند. این مدرسه‌ها به چند گروه تقسیم می‌شوند:
شمار مدرسه‌های استان فارس

شمار مدرسه‌های استان فارس بر طبق آمار وبگاه رشد، ۹٬۶۹۶ مدرسه است.
کلاس درس = ۴۱۳۴۰ کلاس
کل دانش‌آموزان = ۸۹۵۰۴۲ نفر
دانش‌آموزان دختر = ۴۴۰۷۰۸ نفر
دانش‌آموزان پسر = ۴۵۴۳۳۴ نفر
مدرسه‌های بین‌المللی شیراز

«مجتمع آموزشی بین‌المللی مهرتابان» (MIS) اولین مجتمع آموزشی بین‌المللی استان فارس و شیراز است که در سه مقطع ابتدایی (PYP) متوسطه (MYP) و سال‌های دیپلم (DP) دارای مدرک IB می‌باشد. این مجتمع در حال حاضر تنها مجتمع آموزشی در ایران است که در هر سه مقطع در نظام آموزش بین‌المللی آی بی پذیرفته شده‌است.
این نوع سیستم آموزشی، دانش آموزان را با واقعیات زندگی درگیر می‌کند. در پایه‌های ۱۱ و ۱۲ هر درس یک امتیاز خاص دارد که دانش آموزان با کسب مهارت در هر درس می‌توانند امتیاز آن را کسب نمایند. در مقاطع ۷ تا ۱۰ MIS طوری برنامه‌ریزی کرده‌است که دانش آموزان آمادهٔ دروس سالهای ۱۱ و ۱۲ باشند. دیپلم IB یک دورهٔ دو ساله است که شامل ۶ گروه؛ ریاضیات، علوم، علوم انسانی و ۲ زبان (که یکی از این زبان‌ها حتماً باید با ادبیات همراه باشد) می‌باشد.
«مدرسه بین‌الملل شیراز» SHIRAZ INTERNATIONAL SCHOOL) SIS) دارای مجوز رسمی از وزارت آموزش و پرورش ایران (مرکز امور بین‌الملل و مدارس خارج از کشور) می‌باشد. نظام آموزشی این مدرسه TIS و CAMBRIDGE می‌باشد و از روش مونته‌سوری نیز در کنار این دو نظام آموزشی استفاده می‌شود. مجتمع آموزشی بین‌المللی شیراز شامل مقاطع تحصیلی مهد کودک و پیش دبستانی، دبستان، متوسطه اول، متوسطه دوم و پیش دانشگاهی می‌باشد.
مدرسه‌های غیردولتی شیراز با شرایط خاص

در این مدارس دانش آموزان غیر از فراگیری دروس عادی فارسی، از امکانات آموزشگاه زبان انگلیسی یا رایانه بهره می‌برند.
دبستان شکرانه
دبستان هانیه هوشمند
مجتمع آموزشی تربیتی هوشمند صراط ( کانون نخبگان )
مؤسسه نسل هوشمند فردا
مجتمع آموزشی علوم پزشکی
مجتمع آموزشی فرهنگی احسان
مجتمع آموزشی دانشگاه شیراز
مجتمع آموزشی غیردولتی تبیان
مجتمع آموزشی فرهنگی مهرتابان
مجتمع آموزشی فرهنگی هوشمند امام رضا
مجتمع آموزشی پرتو علوی
مجتمع آموزشی ایده آل پارسی
مجتمع آموزشی علم و زندگی شیراز
مدرسه‌های غیردولتی شیراز

برخی از مدارس غیردولتی شیراز عبارتند از:
احسان
مجتمع آموزشی فرهنگی هدایت
ارشاد
البرز
انتظار
انصار
ایران فردا
پرتو دانش
پیام
تابش
تبیان
تربیت نوین
تسنیم
تلاش
تمدن
حانیه
خوارزمی
خورشید
دانش نوین
درخشش
دکتر جلیل عماد
راه دانش
رضوی
رهپویان وصال
ستارخان
ستارگان
ستایش
سرآمد شیراز
سما
شکرانه
شکوفه‌های امید
شکوفه‌های دانش
صدرا
طاها
طلوع دانش
عصمت
علم و ادب
علم و زندگی
علوی
فاضل
فرشتگان
گلشن
مجتمع آموزشی ایده آل پارسی
مجتمع آموزشی پرتو علوی
مجتمع آموزشی تربیتی هوشمند صراط (کانون نخبگان)
مجتمع آموزشی حضرت مهدی
مجتمع آموزشی دانشگاه شیراز
مجتمع آموزشی فرهنگی مهرتابان
مجتمع آموزشی فرهنگی هوشمند امام رضا
مجتمع آموزشی فصل نو
مجتمع آموزشی میرداماد
مرضیه
مهردانش
مولوی
میثاق
نخبگان امید فردا
نسیم صبا
نشاط
نوآوران دانش
نور خرد
هانیه هوشمند
هدایت
وحدت
یاسین
مدرسه‌های دولتی شیراز

برخی از مدارس دولتی شیراز عبارتند از:
احمد علی فیض
احمدبن موسی
ذاکرحسینی
ارجمندی
استاد سعید نفیسی
اشرفی
الزهرا
امام جواد
امام حسن مجتبی
امام حسن مجتبی
حبیب الله پرهیزگار
امام سجاد
امام محمدباقر
امام هادی
امین
بازیاری
بعثت
بنائیون
به بین
توحید
جاویدان
حاج مکتبی
حاج یوسف یحیایی
حضرت ابوالفضل العباس
حضرت زین العابدین
حضرت مریم
حمید کریمی
خاتم‌الانبیاء
خاکره
خدری
خوانساری/شاهد
دبستان امام حسین
دکتر حسابی
رحیمی
رودکی
روشندل
سادات
شهید رزمجویی
شهید رزمجویی
شهید رمضانی
شهید سلیمی جهرمی
شهید فیاض بخش
شهید کیشایی
شهید مرتضی جاویدی
شهید مطهری
شهید یوسفی
شهیدان محمدی
طمراس رحیمی
علاءالدین بهشتی
علیرضا قاسمی
فرهنگیان
فرهنگیان شهید شریف اشراف
قاسمی
کرامت اله صادقی
لاله ها/شاهد
مستجابی
مکتب فاطمیه
مکتبی
ناصریان
نبوت
نبوت
نصیری لاری
نظام الدین جواهری
نمونه دولتی رازی متوسطه ۱
نمونه دولتی رازی متوسطه ۲
نمونه دولتی طباطبایی
نیاکوثری
هدایت اله کریمی
یوسف یحیایی
دکتر سعادت
خورسندیان
مدرسه‌های شبانه‌روزی شیراز

«مرکز استعدادهای درخشان عشایری آیت‌الله جهانگیر خان قشقائی فارس»
این مرکز مخصوص دانش آموزان عشایر می‌باشد و در شهر جدید صدرای شیراز واقع شده‌است.
دبیرستان شبانه‌روزی نمونه دولتی «توحید شیراز»
دبیرستان شبانه‌روزی نمونه دولتی «رازی شیراز»
مدرسه‌های استثنایی شیراز

مدرسه‌های استثنایی به منظور دسترسی به اهداف آموزشی، پرورشی و توانبخشی خاص کودکان و دانش آموزان استثنائی ایجاد شده‌است.
مجتمع شبانه‌روزی نابینایان
مدرسه نابینایان شوریده شیرازی در سال ۱۳۴۰ در شیراز تأسیس گردید. این مرکز آموزشی هم‌اکنون به صورت مجتمع، آموزش‌های عادی، آموزش‌های ویژه و توانبخشی را به دانش آموزان نابینا ارائه می‌دهد.
آموزشگاه پسرانه امام حسن
آموزشگاه پسرانه عادل زاده
آموزشگاه دخترانه احسان
آموزشگاه نصر دختران
متوسطه حرفه‌ای عدالت شیراز
هنرستان مجید راهبی
مدرسه‌های قدیمی شیراز

«مدرسه مسعودیه» نخستین مدرسه رسمی در شیراز (تأسیس ۱۳۲۴ هجری قمری مطابق با ۱۲۸۵ هجری شمسی)
«دبیرستان نمازی» «(تأسیس ۱۲۹۲ هجری شمسی)
«مدرسه آقا باباخان (مدرسه وکیل)»
«مدرسه تربیت نسوان» (تأسیس ۱۳۳۸هجری قمری)
«مدرسه ایلخانی»
«دبستان ابن سینا»
«مدرسه حکیم»
«مدرسه مقیمیه»
«مدرسه منصوریه»
«مدرسه نظامیه (سید علاءالدین)»
«دبیرستان خدیجه کبری»
«هنرستان نمازی»
«هنرستان طالقانی»
«هنرستان جوانمردی»
«دبیرستان عشایری» (تأسیس ۱۳۴۶)
مدرسه‌های شیراز در قرن نهم

در قرن نهم هجری قمری ۲ مدرسهٔ علمی در شیراز دایر بوده است:
«مدرسه دشتکی»
خانوادهٔ «دشتکی» یکی از خانواده‌های سرشناس و با نفوذ در شیراز بوده‌اند. مدرسهٔ دشتکی تأثیرات علمی بسیاری در زمان خویش داشته است. اولین رئیس این مدرسه «صدرالدین محمد سوم دشتکی» (۹۰۳ - ۸۲۸) فیلسوف و مؤلف ۱۴ کتاب بوده است. پس از مرگ او ریاست مدرسه به فرزندش «غیاث‌الدین منصور دوم دشتکی» (۹۴۹ - ۸۶۶) رسید. او فردی دانشمند بود و القابی نظیر: «استاد بشر» و «عقل حادی عشر» داشت. وی هم‌چنین مدتی وزیر «شاه طهماسب صفوی» بوده است. پس از او «صدرالدین محمد چهارم»٬ «شرف‌الدین علی» و «محسن دشتکی» به ترتیب ریاست مدرسه دشتکی را بر عهده داشتند.
«مدرسه دوانی»
مؤسس این مدرسهٔ علمی و فلسفی در شیراز٬ «ملا جلال دوانی» (۹۰۸ - ۸۳۰)  اهلِ «دوان» از توابع «کازرون» بوده است.