کنوانسیون حقوق افراد دارای ناتوانی
تاریخچه

کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت، مانند سایر کنوانسیون‌های حقوق بشر سازمان ملل، (مانند میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی و کنوانسیون رفع هرگونه تبعیض علیه زنان (CEDAW))) چندین دهه فعالیت که طی آن استانداردهای حقوق گروهی از آرمانها به یک پیمان الزام‌آور توسعه یافته‌است.
مجمع عمومی سازمان ملل متحد اعلامیه حقوق افراد معلول را در ۹ دسامبر ۱۹۷۵ تصویب کرد. روز معلولان سازمان ملل متحد (۳ دسامبر) در قطعنامه ۴۷/۳ مجمع عمومی ۱۹۹۲ در سال ۱۹۹۲ اعلام شد. مجمع عمومی سازمان ملل متحد در ۲۰ دسامبر سال ۱۹۹۳ مقررات استاندارد معادل سازی فرصت‌ها برای افراد معلول را تصویب کرد (قطعنامه ۴۸/۹۶ ضمیمه). در سال ۱۹۸۷، یک نشست جهانی متخصصان برای بررسی پیشرفت، توصیه کرد که مجمع عمومی سازمان ملل متحد پیش نویس یک کنوانسیون بین‌المللی در مورد رفع تبعیض علیه افراد دارای معلولیت باشد. پیش نویس طرح‌های کنوانسیون توسط ایتالیا و متعاقباً سوئد پیشنهاد شد، اما به اجماع نرسید. بسیاری از نمایندگان دولت معتقدند که اسناد موجود در مورد حقوق بشر کافی است. در عوض، "قوانین استاندارد در مورد همسان سازی فرصت‌های معلولان" غیر اجباری "در سال ۱۹۹۳ توسط مجمع عمومی تصویب شد. در سال ۲۰۰۰، رهبران پنج سازمان غیردولتی بین‌المللی معلولیت بیانیه ای صادر کردند و از همه دولتها خواستند که از یک کنوانسیون حمایت کنند. در سال ۲۰۰۱، مجمع عمومی به دنبال پیشنهاد مکزیک، کمیته Ad Hoc را برای بررسی پیشنهادها مربوط به یک کنوانسیون جامع و یکپارچه برای ارتقاء و حمایت از حقوق و عزت افراد معلول، بر اساس یک رویکرد جامع انتخاب کرد. سازمانهای مربوط به حقوق معلولیت، از جمله اتحاد بین‌المللی معلولیت به عنوان هماهنگ‌کننده آداب و معلولیت بین‌المللی معلولیت، به‌طور فعال در روند تهیه پیش نویس شرکت کردند.
مکزیک با حمایت فعال از GRULAC (گروه‌های منطقه ای سازمان ملل) مذاکرات را آغاز کرد. هنگامی که حمایت از کنوانسیون در سال ۲۰۰۲ به دلیل مخالفت گروه اروپای غربی و دیگران WEOG، نیوزلند نقش مهمی در دستیابی به حرکت بین منطقه ای ایفا کرد. در سال ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۳ به عنوان تسهیلگر، نیوزیلند سرانجام وظیفه رسمی رئیس کمیته Ad Hoc را بر عهده گرفت و مذاکرات را به توافق اجماع در اوت ۲۰۰۶ هدایت کرد، با همکاری نزدیک با سایر اعضای دفتر جردن، کاستاریکا، جمهوری چک و آفریقای جنوبی کره و مکزیک این کنوانسیون با حمایت شدید همه گروه‌های منطقه به یکی از سریعترین پشتیبانان حقوق بشر در تاریخ تبدیل شد. ۱۶۰ کشور کنوانسیون را پس از افتتاح آن در سال ۲۰۰۷ امضا کردند و ۱۲۶ کشور کنوانسیون را طی پنج سال اول آن تصویب کردند. فرماندار کل نیوزیلند آناند ساتیاناند با توجه به نقش خود در ایجاد کنوانسیون و همچنین کیفیت استراتژی ملی برجسته ناتوانی در نیوزیلند، از طرف ملت جایزه ناتوانی جهانی را در سال ۲۰۰۸ دریافت کرد.
از سال ۲۰۱۵، برای اولین بار در تاریخ خود، کمیته حقوق معلولان برای نقض تعهدات خود در کنوانسیون تحقیق در مورد یک کشور امضا کننده را آغاز کرد. این تحقیقات توسط ماده ۶ پروتکل اختیاری آغاز شده‌است، که مقرر می‌دارد به محض دریافت کمیته «اطلاعات موثق حاکی از نقض شدید و منظم» حقوق بشر به غیرقانونی کردن نفرت‌پراکنی، تحقیقات انجام شود. دولت انگلستان در حال بررسی است که گزارش نهایی در حال حاضر در سال ۲۰۱۷ منتشر می‌شود.
ایالات متحده از طرف کشورهای عضو که کنوانسیون را تصویب کرده یا به آنها ملحق شده‌اند، به‌طور آشکار غایب بوده‌است. در زمان دولت باراک اوباما، ایالات متحده در ۲۴ ژوئیه ۲۰۰۹ امضا کننده کنوانسیون شد. در دسامبر ۲۰۱۲، رأی در سنای ایالات متحده شش رأی به دست آورد که اکثریت دو سوم آنها برای مشاوره و رضایت در تصویب مورد نیاز است. در ژوئیه سال ۲۰۱۴، کمیته روابط خارجی سنا بار دیگر قطعنامه ای را برای مشاوره و رضایت تصویب کرد، اما این اقدام به رأی مجلس سنا کامل نیامد.