بیانیه بالفور
پیشینه > جنگ جهانی اول > تعهدات قبلی بریتانیا دربارهٔ فلسطین: ۱۹۱۶–۱۹۱۵

در اواخر سال ۱۹۱۵، هنری مک‌ماهون (سفیر بریتانیا در مصر) ده نامه با شریف حسین (شریف مکه و امیر حجاز) مبادله کرد و در آنها به شریف حسین قول داد که استقلال اعراب را «در چارچوب محدودیت‌ها و مرزهای پیشنهادی از سوی شریف مکه» بپذیرد و در قبال آن شریف حسین قیام علیه امپراتوری عثمانی را ترتیب بدهد. در این پیمان «بخش‌هایی از سوریه» که در غرب «مناطق دمشق، حمص، حما و حلب» قرار می‌گرفت مستثنی شده بود. در دهه‌های پس از جنگ، حدود و ثغور بخش‌های مستثی‌شده به‌شدت محل اختلاف و مناقشه بود چرا که فلسطین در جنوب غرب دمشق قرار می‌گرفت و صریحاً به آن اشاره نشده بود.
بر مبنای توافق و بده و بستانی که در مکاتبات مک‌ماهون و شریف صورت گرفته بود، انقلاب بزرگ عربی در ۵ ژوئن ۱۹۱۶ کلید خورد. اما کمتر از سه هفته پیش از آن، دولت‌های بریتانیا، فرانسه و روسیه، مخفیانه توافقی به نام توافق‌نامه سایکس–پیکو را منعقد کرده بودند که بعدها بالفور آن را یک «روش کاملاً جدید» برای تقسیم منطقه خواند و اشاره کرد که توافق ۱۹۱۵ با شریف «فراموش‌شده به نظر می‌رسد».
معاهدهٔ انگلیسی-فرانسوی سایکس–پیکو در اواخر سال ۱۹۱۵ و اوایل سال ۱۹۱۶ بین مارک سایکس و فرانسوا ژرژ پیکو مورد مذاکره قرار گرفت. سایکس سیاستمداری محافظه‌کار بود که در حوزهٔ سیاست بریتانیا در خاورمیانه به نفوذ و اثرگذاری چشمگیری دست یافته بود، پیکو دیپلماتی فرانسوی و سرکنسول سابق فرانسه در بیروت بود. توافق‌نامهٔ آنها تعیین می‌کرد که در صورت موفقیت تفاهم مثلث در شکست امپراتوری عثمانی در جنگ جهانی اول، حوزهٔ نفوذ بریتانیا و فرانسه در غرب آسیا به چه ترتیب خواهد بود و اداره و کنترل بخش‌هایی از سرزمین‌های عرب چگونه بین این دو قدرت تقسیم خواهد شد. در مورد فلسطین، پیشنهاد بین‌المللی‌سازی مطرح شد و قرار شد شکل ادارهٔ این منطقه پس از مشورت با روسیه و شریف حسین تأیید گردد. در پیش‌نویس این معاهده که در ژانویه ۱۹۱۶ تهیه شده بود، به منافع مسیحیان و مسلمانان اشاره شده بود و اینکه «اعضای جامعهٔ یهودی در سراسر جهان، منفعتی وجدانی و احساسی نسبت به آیندهٔ کشور دارند».
پیش از این مقطع، هیچ مذاکرهٔ جدی‌ای با صهیونیست‌ها انجام نشده بود اما مارک سایکس با صهیونیسم آشنا بود، با موسی گاستر (رئیس سابق فدراسیون صهیونیستی انگلیس) ارتباط داشت و ممکن است یادداشت ۱۹۱۵ هربرت ساموئل را هم دیده باشد. در ۳ مارس، در حالی که سایکس و پیکو هنوز در پتروگراد بودند، لوسین ولف (دبیر کمیتهٔ خارجی مشترک که از سوی سازمان‌های یهودی برای پیشبرد منافع یهودیان خارجی تأسیس شده بود) پیش‌نوبس تضمینی را که متفقین می‌توانستند در حمایت از آرمان‌های یهودی صادر کنند، به وزارت امور خارجه بریتانیا تسلیم کرد. در بخشی از پیش‌نویس «فرمول» زیر ذکر شده بود:
چنانچه در پایان جنگ، فلسطین در حوزه‌های نفوذ بریتانیای کبیر یا فرانسه قرار بگیرد، دولت‌های این قدرت‌ها در توجه به منفعت تاریخی‌ای که این کشور برای جامعهٔ یهودی دارد کوتاهی نخواهند کرد. بهره‌مندی جمعیت یهودی از آزادی مدنی و مذهبی، حقوق سیاسی برابر با بقیهٔ جمعیت، تسهیلات معقول برای مهاجرت و کولونی‌سازی و امتیازات داخلی در شهرها و کولونی‌های آنها که ممکن است ضرورت آنها نشان داده شود، تضمین خواهد شد.
در ۱۱ مارس، تلگراف‌هایی به نام ادوارد گری به سفرای بریتانیا در روسیه و فرانسه ارسال شد تا به مقامات روسیه و فرانسه ابلاغ شود. در این تلگراف، علاوه بر اشاره به «فرمول» بالا، آمده بود:
این طرح می‌تواند برای اکثریت یهودیان به مراتب جذاب‌تر شود اگر این دورنما را برای آنها ترسیم کند که وقتی به مرور زمان کولونی‌نشین‌های یهودی در فلسطین به قدر کافی قدرت پیدا کنند تا با جمعیت عرب مواجه شوند، ممکن است اجازه پیدا کنند تا مدیریت امور داخلی فلسطین (به استثنای اورشلیم و اماکن مقدسه) را خود به دست گیرند.
سایکس که این تلگراف‌ها را دیده بود، مباحثی با پیکو داشت و (با ارجاع به یادداشت هربرت ساموئل) پیشنهاد کرد که یک سلطنت عربی تحت‌الحمایهٔ فرانسه و بریتانیا تشکیل شود، شیوه‌هایی برای ادارهٔ اماکن مقدس پیش‌بینی شود و یک شرکت هم برای خرید زمین برای کولونیست‌های یهودی، که سپس شهروند و دارای حقوق برابر با اعراب خواهند شد، تأسیس گردد.
سایکس پس از بازگشت از پتروگراد، هربرت ساموئل را از موضوع مطلع کرد و ساموئل هم در جلسه‌ای موضوع را برای گاستر، وایزمن و ناحوم سوکولوف شرح داد. گاستر در خاطرات مورخ ۱۶ آوریل ۱۹۱۶ خود نوشته: «حاکمیت مشترک فرانسه-انگلیس به ما پیشنهاد شده. شاهزادهٔ عرب احساسات اعراب را کنترل خواهد کرد و در قانون اساسی، منشوری برای صهیونیست‌ها در نظر گرفته می‌شود که انگلیس آن را تضمین می‌کند و در صورت بروز هرگونه اختلاف کنار ما خواهد ایستاد… این عملاً تحقق کامل برنامهٔ صهیونیستی ماست. ولی ما پافشاری کردیم بر: ماهیت ملّی این منشور، آزادی مهاجرت و خودمختاری داخلی و در عین حال حقوق کامل شهروندی برای [ناخوانا] و یهودیان در فلسطین». در ذهن سایکس، توافق‌نامه سایکس–پیکو حتی پیش از امضاشدن منسوخ شده بود؛ سایکس در مارس ۱۹۱۶ در نامه‌ای خصوصی نوشت: «در ذهن من، صهیونیست‌ها اکنون کلید موقعیت هستند». در نهایت، نه فرانسوی‌ها و نه روس‌ها اشتیاقی نسبت به این «فرمول» نشان ندادند و لوسین ولف در ۴ ژوئیه مطلع شد که فعلاً وقت مناسبی برای اعلام این موضوع نیست.