stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
لوئی یکم، کنت بلوآ

| لوئی دو بلوآ | لوئی دو بلوآ |
| --- | --- |
کنت بلویس: کنت بلویس
مهر لوئیز یکم: مهر لوئیز یکم
زاده: ۱۱۷۲
درگذشت: ۱۴ آوریل۱۲۰۵ (۳۲−۳۳ سال) ادرنه
ملیت: فرانسه
خانواده اشرافی: خاندان بلویس
همسر(ها): کاترین کلرمونت
پدر: تئوبالد پنجم، دوک بلویس
مادر: آلیکس فرانسه
لوئی دو بلوآ (فرانسوی: Louis de Blois‎؛ 1172 – 14 april ۱۲۰۵ (۳۲−۳۳ سال))، کنت بلوآ از سال ۱۱۹۱ تا ۱۲۰۵ و یکی از رهبران اصلی جنگ صلیبی چهارم بود.
پیتر وو د کرنی

| پیتر وو د کرنی | پیتر وو د کرنی |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱ ژانویهٔ ۱۱۸۲
درگذشت: ۱ ژانویهٔ ۱۲۱۸
ملیت: فرانسه
پیتر وو د کرنی (انگلیسی: Peter of Vaux-de-Cernay; ۱ ژانویهٔ ۱۱۸۲ – ۱ ژانویهٔ ۱۲۱۸) راهب، و تاریخ‌نگار اهل فرانسه بود که کتاب Petri Vallisum Saranii Monachi Hystoria Albigensis اثر اوست.
ال نینو–نوسان جنوبی
تعریف و واژه‌شناسی

ال نینو–نوسان جنوبی یک پدیده اقلیمی واحد است که به‌طور دوره ای بین سه فاز در نوسان است: خنثی، لا نینا یا ال نینو. لا نینا و ال نینو فازهای متضاد در این نوسان هستند که به نظر می‌رسد زمانی رخ می‌دهند که شرایط خاص اقیانوسی و جوّی فراهم شده یا از آن فراتر رود.
اولین ذکر ثبت‌شده از اصطلاح «ال نینو» («پسر» در اسپانیایی) برای اشاره به اقلیم در سال ۱۸۹۲ رخ داد، وقتی کاپیتان کامیلو کاریلو در کنگره جامعه جغرافیایی در لیما گفت که دریانوردان اهل پرو نام جریان گرم جنوبی را «ال نینو» گذاشتند، زیرا در نزدیکی کریسمس بیشتر قابل توجه بود. اگرچه جوامع پیش از کریستف کلمب مطمئناً از این پدیده آگاه بودند، اما نام‌های بومی آن در تاریخ گم شده است.
اصطلاح ال نینو با حروف بزرگ به فرزند مسیح، عیسی، اشاره دارد؛ زیرا گرم‌شدن دوره‌ای آب در اقیانوس آرام در نزدیکی آمریکای جنوبی معمولاً در حوالی کریسمس مشاهده می‌شود.
در اصل، اصطلاح ال نینو به جریان اقیانوسی گرم سالانه و ضعیفی اطلاق می‌شد که در حدود زمانی کریسمس به سمت جنوب در امتداد سواحل پرو و اکوادور می‌رفت. با این حال، با گذشت زمان این اصطلاح تکامل یافته است و اکنون به مرحله گرم و منفی ال نینو–نوسان جنوبی (ENSO) اشاره دارد. عبارت اصلی El Niño de Navidad قرن‌ها پیش پدید آمد، زمانی که ماهیگیران اهل پرو، این پدیده آب و هوایی را به نام مسیح تازه متولد شده نام‌گذاری کردند.
لا نینا («دختر» در اسپانیایی) همتای سردتر ال نینو و به عنوان بخشی از الگوی اقلیمی گسترده‌تر ENSO است. در گذشته به آن ضد ال نینو و ال ویجو (El Viejo) به معنای «پیرمرد» نیز می‌گفتند.
فاز منفی طی دوره ال نینو زمانی وجود دارد که فشار اتمسفری موجود بر روی اندونزی و غرب اقیانوس آرام به طرز غیرعادی بالا و فشار بر روی شرق اقیانوس آرام به‌طور غیرطبیعی پایین است. فاز مثبت زمانی است که طی دوره‌های لانینا حالت عکس فاز منفی رخ می‌دهد و فشار بر روی اندونزی کم و بر روی غرب اقیانوس آرام زیاد است.
مبانی > بازخورد بیرکنز

رابطه نزدیک بین دمای اقیانوس‌ها و قدرت بادهای بسامان اولین بار توسط یاکوب بیرکنز در سال ۱۹۶۹ تشریح شد. بیرکنز همچنین فرض کرد که ENSO یک سیستم بازخورد مثبت است که در آن تغییرات مرتبط در یک جزء از سامانه اقلیمی زمین (اقیانوس یا اتمسفر) باعث تقویت تغییرات در دیگری می‌شود. برای مثال، طی فاز ال نینو، کاهش تضاد در دمای اقیانوس‌ها در سراسر اقیانوس آرام منجر به بادهای بسامان ضعیف‌تر شده و حالت ال نینو را بیشتر تقویت می‌کند. این فرایند به‌نام بازخورد بیرکنز شناخته می‌شود. اگرچه این تغییرات مرتبط در اقیانوس و اتمسفر اغلب با هم اتفاق می‌افتند، وضعیت اتمسفر ممکن است شبیه یک فاز متفاوت ENSO نسبت به حالت اقیانوسی باشد یا برعکس. از آنجا که حالت‌های آن‌ها ارتباط نزدیکی با هم دارند، تغییرات ENSO ممکن است از تغییرات در اقیانوس و اتمسفر ناشی شود و لزوماً ناشی از تغییر اولیه فقط یکی یا دیگری نباشد. مدل‌های مفهومی نشان می‌دهند که نحوه عملکرد ENSO به‌طور کلی فرضیه بازخورد بیرکنز را تأیید می‌کند. با این حال، اگر بازخورد بیرکنز تنها فرایندی بود که روی می‌دهد، ENSO همیشه در یک فاز باقی می‌ماند. چندین نظریه برای توضیح اینکه چگونه ENSO با وجود بازخورد مثبت می‌تواند از یک حالت به حالت دیگر تغییر کند، ارائه شده است. این توضیحات به‌طور کلی در دو دسته قرار می‌گیرند: در یک دیدگاه، بازخورد بیرکنز به‌طور طبیعی باعث بازخوردهای منفی می‌شود که به وضعیت غیرعادی اقیانوس آرام حاره‌ای پایان داده یا آن را معکوس می‌کند. این دیدگاه حاکی از آن است که فرآیندهایی که به ال نینو و لا نینا منتهی می‌شوند در نهایت باعث پایان آنها نیز می‌شوند و این حالت ENSO را به فرایندی خودپایدار تبدیل می‌کند.
بر پایه تئوری‌های دیگر، وضعیت ENSO به دلیل پدیده‌های نامنظم و خارجی مانند نوسان مادن–جولیان، امواج ناپایداری حاره‌ای و وزش باد غربی تغییر می‌کند.
مبانی > گردش واکر

مقالهٔ اصلی: گردش واکر
سه فاز ENSO به گردش واکر مربوط می‌شوند که به نام گیلبرت واکر نام‌گذاری شده است. واکر نوسان جنوبی را در اوایل سده بیستم کشف کرد. گردش واکر یک گردش واژگونی شرقی-غربی در مجاورت استوا در اقیانوس آرام است. صعود هوا به سمت بالا با دمای بالای دریا، همرفت و بارندگی مرتبط است، در حالی که شاخه نزولی در دمای سردتر سطح دریا در شرق رخ می‌دهد. طی ال نیو با تغییر دمای سطح دریا، گردش واکر نیز تغییر می‌کند. گرم شدن در شرق اقیانوس آرام حاره‌ای، شاخه رو به پایین را ضعیف یا معکوس می‌کند، در حالی که شرایط خنک تر در غرب منجر به باران کمتر و نزول هوا می‌شود؛ بنابراین گردش واکر ابتدا ضعیف شده و ممکن است معکوس شود.
مبانی > نوسان جنوبی

مناطقی که فشار هوا در آن‌ها اندازه‌گیری شده و برای تهیه شاخص نوسان جنوبی (SOI) مقایسه می‌شوند.
شاخص نوسان جنوبی (SOI) با میانگین فشار سطح دریا در ارتباط است.
نوسان جنوبی مؤلفه اتمسفری ENSO است. این مؤلفه نوسانی در فشار هوای سطحی بین مناطق حاره‌ای شرقی و غربی آب‌های اقیانوس آرام است. قدرت نوسان جنوبی با شاخص نوسان جنوبی (SOI) اندازه‌گیری می‌شود. این شاخص از نوسانات اختلاف فشار هوای سطحی بین تاهیتی (در اقیانوس آرام) و داروین، استرالیا (در اقیانوس هند) محاسبه می‌شود.
فازهای ال نینو دارای SOI منفی هستند، به این معنی که فشار کمتری روی تاهیتی و فشار بالاتری در داروین وجود دارد. از طرف دیگر فازهای لانینا دارای SOI مثبت هستند، به این معنی که فشار در تاهیتی بالاتر و در داروین کمتر است.
مراکز فشار اتمسفری کم‌روی آب‌های گرم و مراکز فشار زیاد روی آب‌های سرد روی می‌دهد که تا حدی به دلیل همرفت جوی عمیق روی آب‌های گرم است. فازهای ال نینو به‌صورت گرم‌شدن پایدار در مرکز و شرق اقیانوس آرام حاره‌ای تعریف می‌شود، بنابراین منجر به کاهش قدرت بادهای بسامان اقیانوس آرام و کاهش بارندگی در شرق و شمال استرالیا می‌شود. فازهای لا نینا به‌صورت خنک‌شدن پایدار اقیانوس آرام حاره‌ای مرکزی و شرقی تعریف می‌شود، بنابراین منجر به افزایش قدرت بادهای تجاری اقیانوس آرام می‌شود و اثرات آن در استرالیا در مقایسه با ال نینو معکوس است.
گرچه شاخص نوسان جنوبی دارای پیشینه ثبت طولانی ایستگاهی است که به دهه ۱۸۰۰ بازمی‌گردد، قابلیت اطمینان آن به دلیل قرار گرفتن در عرض‌های جغرافیایی داروین و تاهیتی در جنوب استوا محدود است، به گونه‌ای که فشار هوای سطحی در هر دو مکان ارتباط مستقیم کمتری با ENSO دارد. برای غلبه بر این اثر، شاخص جدیدی به نام شاخص نوسانات جنوبی استوایی (EQSOI) ایجاد شد. برای تهیه این شاخص، دو منطقه جدید با محوریت استوا تعریف شد. منطقه غربی بر روی اندونزی و منطقه شرقی بر روی اقیانوس آرام استوایی، نزدیک به سواحل آمریکای جنوبی قرار دارد. با این حال، پیشینه داده‌های مربوط به EQSOI تنها به سال ۱۹۴۹ بازمی‌گردد.
ارتفاع سطح دریا (SSH) در منطقه استوایی اقیانوس آرام همراه با ESNO چندین سانتی‌متر به بالا یا پایین تغییر می‌کند: ال نینو به دلیل انبساط حرارتی باعث بی‌هنجاری مثبت SSH (افزایش سطح دریا) می‌شود، در حالی که لا نینا باعث بی‌هنجاری منفی SSH (کاهش سطح دریا) به‌دلیل انقباض می‌شود.
سه فاز دمای سطح دریا

ال نینو–نوسان جنوبی یک پدیده اقلیمی واحد است که به‌طور شبه‌دوره‌ای بین سه فاز در نوسان است: خنثی، لا نینا یا ال نینو. لا نینا و ال نینو فازهای متضادی هستند که نیاز به تغییرات خاصی دارد که باید هم در اقیانوس و هم در اتمسفر پیش از شروع آن رویداد رخ دهد. لا نینا فاز سرد ENSO است که در آن دمای سطح دریا (SST) در شرق اقیانوس آرام زیر حد متوسط، فشار هوا در شرق اقیانوس آرام بالا و در غرب اقیانوس آرام پایین است. چرخه ENSO، شامل هر دو فاز ال نینو و لا نینا باعث تغییرات جهانی در دما و بارش می‌شود.
به گفته اداره ملی اقیانوسی و جوی ایالات متحده، دمای سطح دریا در سه‌چهارم محدوده ال‌نینو که پهنه‌ای از نصف‌النهارهای ۱۲۰ تا ۱۷۰ طول جغرافیایی غربی و پنج درجه عرض جغرافیایی در دو طرف استوا را شامل می‌شود، مورد پایش قرار می‌گیرد. این منطقه تقریباً در ۳۰۰۰ کیلومتری (۱۹۰۰ مایل) جنوب شرقی هاوایی است. اگر دمای سطح آب در این منطقه نسبت به آخرین میانگین سه‌ماهه محاسبه‌شده بیش از ۰٫۵ درجه سانتیگراد (۰٫۹ درجه فارنهایت) بالاتر (یا پایین‌تر) از نرمال برای آن دوره باشد، این حالت به‌عنوان یک ال‌نینو (یا لانینا) در حال پیشرفت در نظر گرفته می‌شود. اداره هواشناسی بریتانیا نیز از یک دوره چند ماهه برای تعیین وضعیت ENSO استفاده می‌کند. اگر این گرم‌شدن یا سردشدن تنها برای هفت تا نه ماه اتفاق می‌افتد، به عنوان «شرایط» ال‌نینو یا لانینا طبقه‌بندی می‌شود و اگر زمان آن بیشتر از این مدت باشد، به عنوان «دوره‌های» ال نینو یا لانینا شناخته می‌شود.
فاز خنثی: بادهای استوایی حوضچه گرم حاره‌ای را به سمت غرب جمع می‌کند. حوضچه گرم در غرب همرفت اتمسفری عمیق را هدایت می‌کند. در شرق بادهای محلی باعث فراچاهش آب سرد غنی از مواد مغذی در استوا و در امتداد سواحل آمریکای جنوبی می‌شود.
فاز ال نینو: حوضچه آب گرم به سواحل آمریکای جنوبی نزدیک می‌شود. عدم وجود فراچاهش سرد باعث افزایش گرم‌شدن می‌شود. آب گرم و همرفت اتمسفری به سمت شرق حرکت می‌کنند. در ال نینوی قوی پرده دمایی عمیق‌تر در آمریکای جنوبی به این معنی است که آب بالا رفته گرم است و مواد مغذی ضعیفی دارد.
فاز لا نینا: آب گرم نسبت به حالت عادی در فاصله بیشتری در غرب است.
سه فاز دمای سطح دریا > فاز خنثی

اگر تغییرات اقلیم‌شناختی دما در حد ۰٫۵ درجه سلسیوس (۰٫۹ درجه فارنهایت) باشد، وضعیت ENSO به عنوان خنثی توصیف می‌شود. شرایط خنثی نشان‌دهنده حالت گذار بین فازهای سرد و گرم ENSO است. دمای سطح دریا (طبق تعریف)، بارش حاره‌ای و الگوهای باد در این فاز شرایط تقریباً متوسطی دارند. نزدیک به نیمی از تمام سال‌ها در فازهای خنثی هستند. در فاز خنثی، سایر بی‌هنجاری‌ها و الگوهای اقلیمی مانند نوسان اطلس شمالی و الگوی دورپیوند اقیانوس آرام–آمریکای شمالی نفوذ و تأثیرگذاری بیشتری دارند.
سه فاز دمای سطح دریا > فاز ال نینو

هنگامی که گردش واکر ضعیف یا معکوس شده و گردش هادلی تقویت می‌شود، فراچاهش آب سرد در فراساحل کمتر شده یا اصلاً رخ نمی‌دهد. این وضعیت باعث گسترش نواری از آب گرم اقیانوس در مرکز و شرق مرکزی اقیانوس آرام استوایی (تقریبا بین خط روزگردان و نصف‌النهار ۱۲۰ درجه غربی) از جمله مناطقی در سواحل غربی آمریکای جنوبی می‌شود.
این گرم‌شدن باعث تغییر در گردش اتمسفری شده و باعث افزایش فشار اتمسفری در در غرب اقیانوس آرام و عرض‌های پایین‌تر در شرق این اقیانوس می‌شود. همزمان بارندگی در اندونزی، هند و شمال استرالیا کاهش می‌یابد، در حالی که بارش باران و تشکیل چرخند حاره‌ای در اقیانوس آرام حاره‌ای افزایش می‌یابد. بادهای بسامان سطح پایین که معمولاً از شرق به غرب در امتداد استوا می‌وزند، یا ضعیف می‌شوند یا از جهت دیگر شروع به وزیدن می‌کنند.
فازهای ال نینو در فواصل نامنظم دو تا هفت ساله روی می‌هد و نه ماه تا دو سال طول می‌کشد. متوسط طول دوره پنج سال است. وقتی این گرم‌شدن برای هفت تا نه ماه روی دهد، به عنوان «شرایط» ال نینو طبقه‌بندی می‌شود. زمانی که مدت گرم‌شدن بیشتر باشد، به عنوان «اپیزود» ال نینو طبقه‌بندی می‌شود.
گاه‌شمار اپیزودهای ال نینو بین سال‌های ۱۹۰۰ تا ۲۰۲۴.
تصور می‌شود که حداقل ۳۰ رویداد ال نینو بین سال‌های ۱۹۰۰ تا ۲۰۲۴ رخ داده است که در این میان رویدادهای ۱۹۸۳–۱۹۸۲، ۱۹۹۸–۱۹۹۷ و ۲۰۱۶–۲۰۱۴ به‌عنوان قوی‌ترین رویدادها ثبت شده‌اند. از سال ۲۰۰۰، رویدادهای ال نینو در ۲۰۰۳–۲۰۰۲، ۲۰۰۵–۲۰۰۴، ۲۰۰۷–۲۰۰۶، ۲۰۱۰–۲۰۰۹، ۲۰۱۶–۲۰۱۴، ۲۰۱۹–۲۰۱۸ و ۲۰۲۴–۲۰۲۳ مشاهده شده است.
رویدادهای مهم ENSO در سال‌های ۱۷۹۳–۱۷۹۰، ۱۸۲۸، ۱۸۷۸–۱۸۷۶، ۱۸۹۱، ۱۹۲۶–۱۹۲۵، ۱۹۷۳–۱۹۷۲، ۱۹۸۳–۱۹۸۲، ۱۹۹۸–۱۹۹۷، ۲۰۱۶–۲۰۱۴، و ۲۰۲۴–۲۰۲۳ ثبت شده است. در طول اپیزودهای قوی ال نینو، یک اوج ثانویه در دمای سطح دریا در سراسر شرق دور اقیانوس استوایی اقیانوس آرام دیده می‌شود که گاهی از اوج اولیه پیروی می‌کند.
سه فاز دمای سطح دریا > فاز لا نینا

گردش واکر که به‌صورت ویژه قوی باشد، باعث ایجاد لانینا می‌شود که به عنوان فاز اقیانوسی سرد و اتمسفری مثبت ENSO در نظر گرفته می‌شود. لا نینا برعکس الگوی ال نینو، لا نینا زمانی رخ می‌دهد که دمای سطح دریا در سراسر بخش استوایی شرقی اقیانوس آرام مرکزی ۳ تا ۵ درجه سلسیوس (۵٫۴ تا ۹ درجه فارنهایت) کمتر از حد معمول باشد. این پدیده زمانی رخ می‌دهد که بادهای قوی بر روی آب گرم از آمریکای جنوبی، در سراسر اقیانوس آرام به سمت اندونزی می‌وزند. همان‌طور که این آب گرم به سمت غرب حرکت می‌کند، آب سرد در نزدیکی آمریکای جنوبی از اعماق دریا به سطح بالا می‌رود.
حرکت گرمای بسیار زیاد در پهنه‌ای به اندازه یک چهارم سیاره زمین، به ویژه به شکل دما در سطح اقیانوس، می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر وضع هوا در کل سیاره داشته باشد. امواج ناپایداری حاره‌ای بر روی نقشه‌های دمای سطح دریا قابل مشاهده است که زبانه‌ای از آب سردتر را نشان می‌دهد که اغلب در شرایط خنثی یا لا نینا وجود دارد.
لا نینا یک الگوی هوایی پیچیده است که هر چند سال یکبار اتفاق می‌افتد و اغلب بیش از پنج ماه ادامه می‌یابد. ال نینو و لا نینا می‌توانند نشانگر تغییرات وضع هوا در سراسر جهان باشند. توفندهای اقیانوس اطلس و اقیانوس آرام به دلیل چینش باد کمتر یا بیشتر و دمای سردتر یا گرم‌تر سطح دریا می‌توانند ویژگی‌های متفاوتی داشته باشد.
گاه‌شمار اپیزودهای لا نینا بین سال‌های ۱۹۰۰ تا ۲۰۲۳. توجه داشته باشید که هر آژانس پیش‌بینی معیارهای متفاوتی برای رویداد لا نینا دارد که متناسب با علایق خاص آنهاست.
رویدادهای لا نینا برای صدها سال مشاهده شده است و به‌طور منظم در اوایل قرن ۱۷ و ۱۹ رخ داده است. از آغاز قرن بیستم، رویدادهای لانینا در طول این سال‌ها رخ داده است:
۱۹۰۴–۱۹۰۳
۱۹۰۷–۱۹۰۶
۱۹۱۱–۱۹۰۹
۱۹۱۸–۱۹۱۶
۱۹۲۵–۱۹۲۴
۱۹۳۰–۱۹۲۸
۱۹۳۹–۱۹۳۸
۱۹۴۳–۱۹۴۲
۱۹۵۱–۱۹۴۹
۱۹۵۷–۱۹۵۴
۱۹۶۵–۱۹۶۴
۱۹۷۲–۱۹۷۰
۱۹۷۶–۱۹۷۳
۱۹۸۵–۱۹۸۳
۱۹۸۹–۱۹۸۸
۱۹۹۶–۱۹۹۵
۲۰۰۱–۱۹۹۸
۲۰۰۶–۲۰۰۵
۲۰۰۸–۲۰۰۷
۲۰۰۹–۲۰۰۸
۲۰۱۰–۲۰۱۲
۲۰۱۶
۲۰۱۸–۲۰۱۷
۲۰۲۳–۲۰۲۰
سه فاز دمای سطح دریا > فازهای گذار

فازهای گذار در آغاز یا پایان ال نینو یا لا نینا نیز می‌توانند با تأثیر بر دورپیوند، عامل تأثیرگذار مهمی بر وضع هوای جهانی باشند. اپیزودهای مهم که به عنوان ترانس-نینو (Trans-Niño) شناخته می‌شوند، با شاخص ترانس-نینو (TNI) اندازه‌گیری می‌شوند. نمونه‌هایی از اقلیم کوتاه‌مدت تحت تأثیر در آمریکای شمالی شامل بارش در شمال غربی ایالات متحده و فعالیت شدید پیچند در ایالات متحده است.
پایش و اعلام وضعیت

در حال حاضر، هر کشور آستانه متفاوتی برای رویداد ال نینو دارد که متناسب با شرایط و علایق خاص آنها طراحی شده است؛ برای نمونه:
در ایالات متحده، مرکز پیش‌بینی اقلیم و موسسه تحقیقات بین‌المللی اقلیم و جامعه این کشور، دمای سطح دریا را در منطقه ۳٫۴ نینو، اتمسفر منطقه حاره‌ای اقیانوس آرام پایش کرده و پیش‌بینی می‌کند که شاخص نینوی اقیانوسی NOAA برای چندین فصل متوالی برابر یا بیشتر از ٫۵ تغییر درجه سلسیوس (۰٫۹۰ تغییر درجه فارنهایت) خواهد بود. منطقه ۳٫۴ نینو در طول جغرافیایی از نصف النهارهای ۱۲۰ تا ۱۷۰ غربی و پنج درجه عرض جغرافیایی در دو سمت استوا امتداد دارد. این منطقه تقریباً ۳٬۰۰۰ کیلومتر (۱٬۹۰۰ مایل) در جنوب شرقی هاوایی است. آخرین میانگین سه‌ماهه برای منطقه محاسبه شده است و اگر دمای منطقه بیش از ۰٫۵ درجه سانتیگراد (۰٫۹ درجه فارنهایت) بالاتر از (یا کمتر از) نرمال برای آن دوره باشد، این وضعیت به‌عنوان یک ال نینو (یا لا نینای) در حال پیشرفت در نظر گرفته می‌شود.
اداره هواشناسی استرالیا قبل از اعلام رویداد ENSO به بادهای بسامان، شاخص نوسان جنوبی، مدل‌های وضع هوا و دمای سطح دریا در مناطق نینو ۳ و نینو ۳٫۴ نگاه و توجه دارد.
مرکز هواشناسی ژاپن اعلام می‌کند که یک رویداد ENSO زمانی شروع شده است که میانگین دمای ۵ ماهه دمای سطح دریا برای شش ماه متوالی در منطقه نینو ۳ بیش از ۰٫۵ تغییر درجه سلسیوس (۰٫۹۰ تغییر درجه فارنهایت) یا بیشتر انحراف داشته باشد.
دولت پرو اعلام می‌کند که اگر انحراف دمای سطح دریا در مناطق نینو ۱+۲ برای حداقل سه ماه برابر یا بیشتر از ۰٫۴ تغییر درجه سلسیوس (۰٫۷۲ تغییر درجه فارنهایت) باشد، یک رویداد ساحلی ENSO در حال رخ‌دادن است.
اداره هواشناسی بریتانیا نیز از یک دوره چند ماهه برای تعیین وضعیت ENSO استفاده می‌کند. هنگامی که این گرم‌شدن یا سرد شدن فقط برای هفت تا نه ماه اتفاق می‌افتد، به عنوان «شرایط» ال نینو/لا نینا طبقه‌بندی می‌شود؛ ولی زمانی که بیش از آن دوره رخ دهد، به عنوان «اپیزودهای» ال نینو/لا نینا طبقه‌بندی می‌شود.
تأثیرات ENSO بر اقلیم جهانی

در علوم مرتبط با تغییر اقلیم، نوسان جنوبی به‌عنوان یکی از پدیده‌های درونی تغییرپذیری اقلیم شناخته می‌شود. دو نوسان مهم دیگر عبارتند از نوسان دهه‌ای اقیانوس آرام و نوسان چنددهه‌ای اقیانوس اطلس.
لا نینا بر اقلیم جهانی تأثیر می‌گذارد و الگوهای عادی وضع هوا را مختل می‌کند که می‌تواند در برخی نقاط به طوفان شدید و در برخی دیگر به خشکسالی منجر شود. رویدادهای ال نینو باعث افزایش کوتاه‌مدت (تقریباً یک‌ساله) در دمای متوسط سطح جهانی می‌شود، در حالی که رویدادهای La Niña باعث خنک‌شدن کوتاه‌مدت می‌شود. بنابراین، فراوانی نسبی ال نینو در مقایسه با رویدادهای لا نینا می‌تواند بر روند دمای جهانی در مقیاس‌های زمانی دهه‌ای تأثیر بگذارد.
تأثیرات ENSO بر اقلیم جهانی > تغییر اقلیم

در حال حاضر نشانه‌ای از تغییرات واقعی در پدیده فیزیکی ENSO به دلیل تغییرات اقلیمی وجود ندارد. مدل‌های اقلیمی ENSO را به اندازه کافی برای پیش‌بینی‌های قابل اعتماد شبیه‌سازی نمی‌کنند. همچنین روندهای آینده در ENSO نامشخص هستند، زیرا مدل‌های مختلف پیش‌بینی‌های متفاوتی را انجام می‌دهند. ممکن است پدیده مشاهده شده از رویدادهای مکرر و قوی‌تر ال نینو تنها در مرحله اولیه گرمایش جهانی رخ دهد و سپس (به عنوان مثال، پس از گرم شدن لایه‌های پایین‌تر اقیانوس نیز)، ال نینو ضعیف‌تر می‌شود. همچنین ممکن است نیروهای تثبیت‌کننده و بی‌ثبات کننده بر این پدیده تأثیر گذاشته و در نهایت اثر یکدیگر را جبران کنند.
پیامدهای ENSO از نظر ناهنجاری‌های دما و بارندگی و حالت‌های شدید وضع هوا در سراسر جهان به وضوح در حال افزایش بوده و با تغییرات اقلیمی مرتبط هستند. به عنوان مثال، پژوهش دانشگاهی اخیر (از حدود سال ۲۰۱۹) نشان داده است که تغییرات اقلیمی باعث افزایش فراوانی رویدادهای شدید ال نینو می‌شود. پیش از این هیچ اتفاق نظری در مورد اینکه آیا تغییرات اقلیمی بر قدرت یا مدت رویدادهای ال نینو تأثیر خواهد داشت یا خیر وجود نداشت، همان‌طور که تحقیقات به‌طور متناوب از قوی‌تر و ضعیف‌تر شدن رویدادهای ال نینو، طولانی‌تر و کوتاه‌تر شدن آن حمایت می‌کرد.
در چند دهه گذشته، تعداد رویدادهای ال نینو افزایش و تعداد رویدادهای لا نینا کاهش یافته است. اگرچه مشاهدات با مدت طولانی‌تری از ENSO برای تشخیص تغییرات قوی مورد نیاز است.
مطالعه داده‌های تاریخی نشان می‌دهد که تغییرات اخیر ال نینو به احتمال زیاد با گرم‌شدن کره زمین مرتبط است. به عنوان مثال، برخی از نتایج داده‌های مشاهده شده، حتی پس از کم‌کردن تأثیر مثبت تغییرات ده‌ساله، نشان داده‌اند که احتمالاً دامنه تغییرپذیری در روند ENSO به میزان ۶۰ درصد در ۵۰ سال گذشته رو به افزایش است. در مطالعه‌ای که توسط سازمان پژوهش‌های علمی و صنعتی همسود در ۲۰۲۳ منشتر شد، محققان دریافتند که بر اثر تغییرات اقلیمی ممکن است احتمال وقوع رویدادهای قوی ال نینو به میزان دو برابر و احتمال وقوع رویدادهای قوی لانینا به میزان نه برابر افزایش یافته باشد. این مطالعه بیان کرد که بین مدل‌ها و آزمایش‌های مختلف اتفاق نظر وجود دارد.
ششمین گزارش هیئت بین‌دولتی تغییر اقلیم پژوهش انجام‌شده در سال ۲۰۲۱ در مورد آینده ENSO را به شرح زیر خلاصه کرده است:
«در دراز مدت، به احتمال زیاد تغییرات بارش مرتبط با ال نینو–نوسان جنوبی افزایش خواهد یافت».
«به احتمال بسیار زیاد تغییرات بارندگی مرتبط با تغییر در قدرت و وسعت فضایی دورپیوند ENSO منجر به تغییرات قابل توجهی در مقیاس منطقه‌ای خواهد شد».
«اطمینان متوسطی وجود دارد که هم دامنه ENSO و هم فراوانی رویدادهای با بزرگی بالا از سال ۱۹۵۰ به‌نسبت به دوره ۱۸۵۰ و احتمالاً تا ۱۴۰۰ بیشتر است».
تأثیرات ENSO بر الگوهای وضع هوا

نوارهای رنگی نشان می‌دهد که چگونه سال‌های ال نینو (قرمز، گرمایش منطقه‌ای) و سال‌های لا نینا (آبی، سرد شدن منطقه‌ای) با گرم‌شدن کلی زمین مرتبط هستند. ال نینو–نوسان جنوبی با تغییر در افزایش متوسط درازمدت دمای جهانی، با سال‌های ال نینو که معمولاً با افزایش سالانه دمای جهانی مطابقت دارد، مرتبط است.
فصل ژوئن-ژوئیه-آگوست ۲۰۲۳ با اختلاف زیادی گرم‌ترین فصل ثبت‌شده در سطح جهان بود، زیرا شرایط ال نینو همچنان در حال توسعه بود. زمین در سال ۱۹۹۸ یک سال بسیار قوی ال نینو و نیز یک افزایش جهانی دما را تجربه کرد.
ال نینو بر اقلیم جهانی تأثیر می‌گذارد و الگوهای عادی وضع هوا را مختل می‌کند که می‌تواند در برخی نقاط منجر به طوفان شدید و در برخی دیگر خشکسالی شود.
تأثیرات ENSO بر الگوهای وضع هوا > چرخندهای حاره‌ای

همچنین ببینید: چرخندهای حاره‌ای و تغییر اقلیم
بیشتر چرخندهای حاره‌ای در سمت پشته‌های جنب‌حاره‌ای نزدیک به استوا تشکیل می‌شوند، سپس پیش از انحنا به‌سمت کمربند اصلی بادهای غرب‌وزان، رو به سمت قطب از محور پشته جنب‌حاره‌ای عبور می‌کنند. مناطق غربی ژاپن و کره در طول ال نینو و فازهای خنثی، تأثیرات چرخند حاره‌ای سپتامبر تا نوامبر کمتری را تجربه می‌کنند. در طول سالهای ال نینو، شکستگی در پشته جنب‌حاره‌ای در نصف‌النهار ۱۳۰ درجه شرقی مستقر می‌شود، که متمایل به مجمع‌الجزایر ژاپن است.
بر اساس مدل‌ها و مشاهدات انرژی انباشته چرخند (ACE) سالهای ال نینو معمولاً منجر به فصل‌های توفندی با فعالیت کمتر در اقیانوس اطلس می‌شود، اما در عوض نشان‌دهنده تغییر شکل طوفان‌ها به چرخند حاره‌ای در اقیانوس آرام است. از سوی دیگر، در سال‌های لا نینا توسعه طوفان‌های بالاتر از حد متوسط را در اقیانوس اطلس و توسعه کمتر طوفان در حوضه اقیانوس آرام را مشاهده می‌کنیم.
شاخص نوسان جنوبی از سال ۱۸۷۶ تا ۲۰۲۴. نوسان جنوبی مؤلفه جوّی ال نینو است. این مؤلفه یک نوسان در فشار هوای سطحی بین آب‌های حاره‌ای اقیانوس آرام شرقی و غربی است.
غرب اقیانوس آرام معمولاً گرم‌تر از شرق اقیانوس آرام است. آبهای گرم‌تر منجر به ابرناکی بیشتر، بارندگی و فشار کم هوا در غرب اقیانوس آرام می‌شود. تجمع آب‌های گرم به سمت غرب نیز به لایه ضخیم‌تری از آب گرم اقیانوس منجر می‌شود که عمق پرده دمایی را کاهش می‌دهد.
حلقه رویداد ال نینو ۱۹۹۸–۱۹۹۷ نشان‌دهنده بی‌هنجاری شدید دمای سطح دریا (SST) در شرق حاره‌ای اقیانوس آرام است.
بی‌هنجاری‌های دمایی در نوامبر ۲۰۰۷ که نشان‌دهنده وضعیت لا نینا است.
"مناطق نینو" که در آن دمای سطح دریا برای تعیین فاز فعلی ENSO (گرم یا سرد) پایش می‌شود.
این تصویر سه نمونه از تغییرپذیری درونی اقلیم را نشان می دهدکه بین سال‌های ۱۹۵۰ و ۲۰۱۲ اندازه‌گیری شده‌اند: نوسان ال نینو، نوسان شمالگان و نوسان اطلس شمالی.
تأملی در نهضت عاشورا

| 0 | 1 |
| --- | --- |
نویسنده(ها): رسول جعفریان
کشور: ایران، شهر قم
زبان: فارسی
موضوع(ها): تاریخ، نبرد کربلا، حسین بن علی
ناشر: انصاریان
شمار صفحات: ۳۸۰
شابک: شابک ‎۶۹۴-۴۳۸-۳۷۲-۹
تأملی در نهضت عاشورا نام اثری پژوهشی از رسول جعفریان است. وی در این کتاب پس از معرفی کهن‌ترین و مهم‌ترین متون تاریخی مربوط به تاریخ عاشورا، به بررسی چگونگی شکل‌گیری، تبعات، تحریفات و شعائر نهضت عاشورا پرداخته است.
ساختار و محتوا > اولین چاپ

اولین نسخه این کتاب در سال ۱۳۸۱ توسط انتشارات انصاریان در ۳۸۰ صفحه به چاپ رسید. رسول جعفریان در این نسخه از کتاب، یک مقدمه و دوازده گفتار تنظیم کرده‌ که به شرح ذیل می‌باشد:
مقدمه
دربارهٔ منابعِ تاریخ عاشورا
زمینه‌های قیام کربلا
گزارش‌نامه واقعه کربلا
گزارشی دیگر از رویداد کربلا
اربعین امام حسین
حکمت شهادت امام حسین
آثار نهضت امام حسین
مروری بر کتاب کامل الزیارات ابن قولویه
ابعاد شعاری و شکلی نهضت امام حسین
بستر تاریخی عزاداری اهل سنت برای امام حسین
تحریفات عاشورا
روضه الشهداء ملاحسین کاشفی
ساختار و محتوا > آخرین چاپ

ویرایش جدید این کتاب، با اصلاحات و افزوده‌های جدید در سال ۱۳۹۹ و توسط نشر علم در ۷۱۹ صفحه منتشر شد. رسول جعفریان، این نسخه را با یک مقدمه و بیست و چهار گفتار به شرح ذیل تنظیم کرده است:
درباره این کتاب
درباره منابع تاریخ عاشورا
هشتاد و نُه روایت بلاذُری درباره عاشورا
چند نکته درباره میراث مکتوب عاشورا
پاره‌ای از زمینه‌های قیام کربلا
گزارش تاریخی رویداد کربلا
گزارش تحلیلی از رویداد کربلا
اربعین امام حسین
عاشورا در فقه شیعه
کربلا از روایت تا درایت
حکمت شهادت امام حسین
بررسی رویکردهای عقلی و نقلی به عاشورا از گذشته تا حال
آثار نهضت امام حسین
مروری بر کتاب کامل الزیارات ابن قولویه
ابعاد شعاری و شکلی نهضت امام حسین
بستر تاریخی عزاداری اهل سنّت برای امام حسین
تحریفات عاشورا
روضة الشهداء ملا حسین کاشفی
مقتل الحسین  به روایت حصین بن عبدالرحمان سُلمی کوفی
چند گزارش درباره گزارش‌های عاشورایی در فیلم رستاخیز
گزارشی از یک مقتل چینی قدیمی درباره کربلا
منابع عاشورا: از روایت تاریخی تا روایت داستانی
گفتگوهای عاشورایی (مصاحبه با خبرگزاری‌ها و مجلات)
یادداشت‌های عاشورایی
ملا آقا دربندی و مقتل‌نگاری (نگاه‌ها، نوآوری‌ها و استنادها)
مقدمه

جعفریان در بخشی از مقدمه چنین می‌نویسد:
سخن گفتن از امام حسین (ع) و آنچه در کربلا بر وی، خاندان و اصحابش گذشت، بسی سهل و ممتنع است. چراکه از یک سو، دریایی از اطلاعات و اخبار در اختیار ماست که می‌توانیم از آن بهره ببریم؛ و از سوی دیگر، آمیخته شدن اخبار سره و ناسره، و واقعی و داستانی در روایت تاریخی کربلا چندان بالا گرفته‌است که نوشتن و سخن گفتن را سخت دشوار می‌کند.
به راستی، آیا می‌توان عظمت حسین (ع) و بزرگی منزلت و جایگاه آن امام را بر اساس همین روایات و اخبار به دست آورد؟ پاسخ به این پرسش دشوار است. حقیقت آن است که انسان هر بار که در این باره می‌اندیشد و چیزی می‌گوید و می‌نویسد، احساس می‌کند که توانسته‌است حق مطلب را دربارهٔ آن حماسه جاودانه تاریخ ادا کند.
نقد و بررسی

این کتاب چندین بار مورد بررسی و نقد قرار گرفته‌است.