فهرست میراث جهانی در عربستان سعودی
فهرست آزمایشی

علاوه بر سایت‌های موجود در فهرست میراث جهانی، کشورهای عضو می‌توانند فهرستی از سایت‌های آزمایشی را که ممکن است برای نامزدی در نظر بگیرند، در این فهرست قرار دهند. نامزدها در فهرست میراث جهانی تنها در صورتی پذیرفته می‌شوند که سایت قبلاً در فهرست آزمایشی قرار داشته باشد. در حال حاضر ۱۰ اثر در فهرست آزمایشی عربستان سعودی قرار گرفته است.
| # | نگاره | نام | موقعیت | سال | ش ثبتمعیارها | شرح | م |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱ |  | درب زبیده | مرزهای شمالی، حائل، استان قصیم، استان مدینه، استان مکه | ۲۰۱۵ | ۶۰۲۵ (iii) | جاده‌های تاریخی‌ای وجود داشتند که برای حج به کار برده می‌شدند و از شبه‌جزیره عربستان به مقصد مکه رد می‌شدند. این جاده‌ها شبه‌جزیره را به کشورهای همسایه مانند مصر، سوریه و عراق متصل می‌کرد. راه ال‌کوفی، که به درب زبیده نیز مشهور است، یکی از مهم‌ترین این راه‌ها بود. راه زبیده کوفه را به مکه وصل می‌کرد و پس از زبیده بنت جعفر، همسر خلیفه عباسی، هارون الرشید برای کارهای خیرخواهانه‌ای که در ایستگاه‌های راه انجام داده، نام‌گذاری شده است. ریشه درب زبیده به دوران پیشااسلامی می‌رسد، اما اهمیت آن به ظهور و گسترش اسلام بیشتر شد. درب زبیده به اوج رفاه خود در دروان خلافت عباسیان از سال ۷۵۰ تا ۱۲۵۸ میلادی رسید. |  |
| ۲ |  | خط آهن حجاز | جنوب سوریه، اردن، شمال عربستان | ۲۰۱۵ | ۶۰۲۶ (iii) | راه‌آهن حجاز به دستور سلطان عبدالحمید دوم، حاکم عثمانی در اول سپتامبر ۱۹۰۹ میلادی ساخته شد (پنجم جمادی الاول ۱۳۱۸ق). هدف اصلی از ساخت آن، خدمات رسانی به حرمین شریفین و فراهم آوردن وسیله‌ای مدرن برای انتقال زائرانی بود که از آسیا، اروپا وشام به عتبات عالیات در مکه و مدینه می‌آمدند و همچنین قصذ تقویت روابط بین جهان اسلام متلاشی شده در آن زمان را نیز داشت. تعدادی از ایستگاه‌ها در راه‌آهن قرار دارند که برجسته‌ترین آنها عبارتند از: تبوک، مدائن صالح، مدینه، علاوه بر وجود تعدادی پل بر روی دره‌ها و ایجاد چاه‌ها و استحکامات. فعالیت راه‌آهن پس از شورش اعراب در سال ۱۳۲۷ق/۱۹۱۴م متوقف شد. سیاست در زمان سلطنت سلطان عبدالحمید دوم بر وحدت اسلامی متمرکز بود و همه اقلیت‌های قومی مختلف در امپراتوری عثمانی را تحت یک دولت واحد گروه‌بندی کرد، او مشاوران شخصی عرب از جمله احمد عزت پاشا از دمشق را منصوب کرد که یکی از مغز متفکران ساخت و ساز بود. |  |
| ۳ |  | مسیر حاجیان شامی | تبوک، استان مدینه، استان مکه | ۲۰۱۵ | ۶۰۲۷ (iii) | این جاده قدیمی‌ترین جاده‌ای است که کاروان‌های زائران مسلمان پس از جاده مکه/مدینه از آن استفاده می‌کردند و در اوایل دوره اسلامی به جاده عتابوکیه معروف بود. این مسیر دمشق را به مدینه متصل می‌کند و طول آن ۱۳۰۷ کیلومتر است و از چندین اردوگاه و ایستگاه می‌گذرد که مهم‌ترین آنها عبارتند از: حج، تبوک، الاخضر، المعظم، الاقرا، ال. -حجر، و الاولا. این مسیر مورد توجه خلفا و فرمانروایان مسلمان در دوره‌ها و ادوار مختلف اسلامی قرار گرفت که بسیاری از اصلاحات، ساخت و سازها و تغییرات متعدد از جمله ایجاد استخر، مخازن، کانال‌ها، قلعه‌ها، قلعه‌ها، مساجد، پل‌ها، بازارها و غیره را انجام دادند. در امتداد مسیر کتیبه‌های متعدد و نوشته‌های یادبود اسلامی وجود دارد. |  |
| ۴ |  | مسیر حاجیان مصری | تبوک، استان مدینه، استان مکه | ۲۰۱۵ | ۶۰۲۸ (iii) | این جاده که یکی از مهم‌ترین جاده‌ها در طول تاریخ اسلام است، مصر را به مکه و مدینه متصل می‌کند که به سود شمار زیادی از مسلمانان از سودان، مصر، آفریقای مرکزی، مراکش، اندلس و سیسیل شد زیرا تمامی آن‌ها در مصر جمع می‌شدند و سپس به سوی شبه‌جزیره سینا، عقبه می‌رفتند و از آنجا، دو مسیر وجود داشت. یکی از درون سرزمین به مدینه و دیگری مسیری کنار ساحل بود که به مکه می‌رسید. مانند دیگر مسیرهای اسلامی زیارتی حج، این مسیر توجه فرمانروایان اسلامی در دوران مختلف را به خود جذب کرد و سازه‌های زیادی بر سر راه بنیان نهادند، مانند استخر، کانال و چاه. آنها همچنین موانع را سنگفرش کردند و سنگرها، پل‌ها، قلعه‌ها، دژها و مساجدی ساختند و در جاده نزدیک اردوگاه‌ها سنگ‌نوشته‌ها و یادبودهای سرشماری وجود دارد که زائران هنگام عبور از جاده حکاکی کرده‌اند. |  |
| ۵ |  | رجال المع | استان عسیر | ۲۰۱۵ | ۶۰۳۰ (iii) | روستای رجال در استان عسیر واقع شده و مرکز استان رجال ألمع است. این روستا یک دالان طبیعی بود که کسانی را که از یمن و شام به مکه و مدینه می‌آمدند وصل می‌کرد که آن را به یک مرکز تجاری مهم منطقه‌ای تبدیل کرد. این روستا از حدود ۶۰ کاخ تشکیل شده است که از سنگ طبیعی، خشت و چوب ساخته شده‌اند و کاخ‌ها از چندین طبقه تشکیل شده‌اند. کمیسیون گردشگری و آثار باستانی عربستان یک پروژه بازسازی روستا را با مشارکت شرکای بخش دولتی و خصوصی اتخاذ کرده است. این روستا دارای یک موزه میراث است که با تلاش ساکنان محلی به منظور حفظ میراث منطقه‌ای خود ایجاد شده است و آنها یکی از دژها را از سال ۱۹۸۵ به دفتر مرکزی موزه تبدیل کرده‌اند. روستای رجال المع در ۴۵ کیلومتری غرب شهر واقع شده است. |  |
| ۶ |  | زی عین | استان عسیر | ۲۰۱۵ | ۶۰۳۱ (iii) | این روستا یکی از مهم‌ترین روستاهای سنتی در منطقه البهاء است و بر فراز کوهی ساخته شده است که دارای سازمان میراث شهری منحصر به فرد و پیکربندی محیطی و منظره زیبای آن به سمت مزارع اطراف است که شامل ۳۱۲ خانه و یک مسجد است. خانه‌ها از سنگ‌های صیقلی ساخته شده‌اند که دارای طبقات متعدد از دو تا چهار طبقه هستند و از دیدگاه نقشه‌برداری شبیه به هم هستند و پیشینه آن‌ها به اواخر قرن دهم هجری قمری/قرن هشتم می‌رسد. این روستا با یک منبع آب دائمی و استحکامات دفاعی که از سه طرف توسط کوه‌ها احاطه شده است، مشخص می‌شود. |  |
| ۷ |  | دومه جندل | استان جوف | ۲۰۱۵ | ۶۰۳۴ (iii) | منطقه الدر در مرکز شهر سنتی دومه جندل، همراه با دژ مرید و مسجد عمر، مهم‌ترین منطقه دومات الجندل، بزرگ‌ترین و قدیمی‌ترین منطقه در تاریخ واقع شده است. منطقه الدر یک الگوی معماری منحصربفرد است و یکی از مهم‌ترین مراکز فرهنگی شبه جزیره عربستان از دوران جاهلیت، دومه جندل است که از آن زمان تاکنون نقش فرهنگی عمدای در سطح سیاسی و اقتصادی داشته است. در دوران پیش از اسلام و در دوران اسلامی، ناحیه الدر در الگوی نقشه‌کشی کنونی، شهر اسلامی عربی را از نظر بافت شهری منحصربه‌فرد منعکس می‌کند. منطقه الدر نمونه مهمی از جانشینی تمدن در دومه جندل است را نشان می‌دهد، زیرا کاوش‌های باستان‌شناسی و مطالعات انجام شده در این مکان پیشرفت تمدن را در دوره نبطی (قرن ۱ قبل از میلاد و قرن چهارم پس از میلاد) نشان داده است. |  |
| ۸ |  | جزایر فرسان | استان جازان | ۲۰۱۹ | ۶۳۷۰ (iii) | جزایر فرسان مجمع‌الجزایر بزرگی از بیش از ۱۷۰ جزیره و جزایر صخره‌های مرجانی است که در فاصله ۴۰ تا ۹۰ کیلومتری از شهر جیزان در ساحل جنوب شرقی پادشاهی عربستان سعودی قرار دارند. منطقه حفاظت شده جزیره ۵٬۴۰۸ کیلومتر مربع را پوشش می‌دهد که بیشتر آن متعلق به دولت با زمین‌های شهرداری شناخته شده و مالکیت خصوصی است که در محدوده منطقه سازمان یافته شهرداری در شهر فرسان و اطراف آن تخصیص داده شده است. منطقه حفاظت شده به‌طور کامل در منطقه فراسان است که در استان جازان در حدود ۱۱۰۰ کیلومتری جنوب ریاض قرار دارد. مجمع الجزایر فراسان از صخره‌های مرجانی فسیلی برآمده تشکیل شده است. این جزایر در فلات قاره عربستان واقع شده‌اند که در سواحل جزان کمتر از ۲۰۰ متر عمق و حدود ۱۲۰ کیلومتر عرض دارد. آب و هوای آن خشک و نیمه گرمسیری است که با میانگین دمای سالانه بالا و بارندگی سالانه کم مشخص می‌شود. بیشتر باران‌ها در ماه اکتبر و در ژانویه و مه (از ۵۰ تا ۱۰۰ میلی لیتر در سال) به دلیل بارش باران‌های موسمی اقیانوس هند می‌بارد. میانگین حداقل و حداکثر دمای روزانه در تابستان: ۲۸–۲۹ درجه سانتیگراد. ۳۹–۴۰ درجه سانتیگراد در تابستان و ۲–۲۱ درجه سانتیگراد. ۳۰–۳۱ درجه سانتیگراد در زمستان. |  |