stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
وفس
تابستانگاه‌ها > زاغه‌ها

زاغه‌ها که محل نگهداری گوسفند، بز و گاو است، در وفس به دو گونه «دستْ‌کند» و «طبیعی» تقسیم می‌شود.
وفسی‌ها از ده‌ها سال قبل اقدام به ایجاد زاغه‌ها و خانه‌های متعدد زیرزمینی در چند طبقه کرده‌اند. آنها دل کوه را کندند و مکان‌هایی برای نگهداری احشام، آذوقه،... و مکانی برای زندگی خودشان حفر کردند و با سنگچین کردن دیوارهای درونی و در ورودی، بر استحکام بنا افزودند.
وفسی‌ها با استفاده از خارهای سرسخت بیابان، حصارهای بلندی در اطراف مجموعهٔ زاغه‌ها ایجاد می‌کردند تا از حمله حیوانات درنده و دزدان در امان باشند.
این منطقه در وفس «زرین دوبرین»(zerin-dobrin) نامیده می‌شود و برای دسترسی به آن باید نزدیک به ۱۵ کیلومتر راه پیمود؛ که دو مسیر مختلفش عبارتست از: ۱)باغ کاچان و کوه علی آوا و ۲) باغ نیدر تا انتهای باغات وفس.
در پای بعضی کوه‌ها یا در دامنه آنها، فرورفتگی و شکاف‌هایی طبیعی وجود دارد که از آنها به عنوان محل نگهداری موقتی دام در شب یا مواقع اضطراری همچون بارندگی، حمله حیوانات درنده و … استفاده می‌شود. این فضاهای طبیعی، بسته به راه دسترسی و طول و عرضشان، کیفیت گوناگونی دارند و لازمست فضای داخلی آنها قبل از استفاده، بازسازی شده و به ویژه دهانه شکاف با سنگچینی محدود شود.
از این دست زاغه‌ها، در سطح وفس و به ویژه در شمال آن، در دشت انجمن فراوان وجود دارد که هنوز هم اکثر آنها، مورد استفاده قرار می‌گیرند. این زاغه‌ها معمولاً به نام همان شخصی که اولین بار از آنها استفاده کرده نامگذاری می‌شود، مانند (به وفسی): «نوری زاغه»، «فِیضُ‌لْلای زاغه»، «آهَنْگَری زاغه»، «جُوزی زاغه»، «سَلمانْلوی زاغه»، «سِی مُحَمدعَلی زاغه»، «شاه عَبْدُلْلای زاغه» یا ممکن است به نام آن محل نامگذاری شوند: «اَنْجیوینی زاغه»، «تُرشَکه زاغه»، «هُلِّ دُبَرِ زاغه»، «زاغه دو شاخه».
نگارخانه

ورود به روستای وفس
نمایی از روستای وفس
نمایی از روستای وفس
معماری سنتی در وفس
معماری سنتی در وفس
سیب‌زمینی

| سیب‌زمینی | سیب‌زمینی |
| --- | --- |
انواع رقم سیب‌زمینی در رنگ، اندازه و شکل‌های مختلف: انواع رقم سیب‌زمینی در رنگ، اندازه و شکل‌های مختلف
رده‌بندی علمی: رده‌بندی علمی
فرمانرو:: گیاهان
(طبقه‌بندی‌نشده):: آوندداران
(طبقه‌بندی‌نشده):: گیاهان گل‌دار
(طبقه‌بندی‌نشده):: دولپه‌ای‌های نو
(طبقه‌بندی‌نشده):: گل‌ستاره‌داران
راسته:: بادنجان‌سانان
تیره:: بادنجانیان
سرده:: بادنجان
گونه:: سیب‌زمینی
نام دوبخشی: نام دوبخشی
Solanum tuberosum کارل لینه: Solanum tuberosum کارل لینه
گل سیب‌زمینی
سیب‌زمینی (نام علمی: Solanum tuberosum) گیاهی است از تیرهٔ بادنجانیان که دارای برگ‌های مرکب و بریده و گل‌های سفید یا بنفش است. میوهٔ آن کوچک، کروی، قرمز، سته و سمی است؛ ولی تجهٔ (ریشهٔ سطحی) خوراکی دارد که حاوی اندوختهٔ نشاستهٔ زیادی است ،سیب‌زمینی از نظر میزان تولید و مصرف، چهارمین محصول کشاورزی کشت شده در جهان پس از ذرت، گندم و برنج است. این گیاه، بومی قارهٔ آمریکاست.
نزدیک به ۴۰۰۰ نوع سیب‌زمینی از جمله انواع تجاری معمولی وجود دارد که هر کدام از آن‌ها دارای ویژگی‌های خاص کشاورزی یا آشپزی هستند.
گیاه‌شناسی

سیب‌زمینی از نظر گیاه‌شناسی به خانوادهٔ بادنجانیان تعلق دارد که در این خانواده، گیاهان مهم دیگری نظیر گوجه‌فرنگی، بادنجان و فلفل نیز وجود دارند. گل‌های سیب‌زمینی پنج قسمتی (۵ گلبرگ به‌هم چسبیده و ۵ کاسبرگ به‌هم چسبیده است). تعداد پرچم‌ها نیز ۵ است که به‌هم متصل شده و یک لولهٔ بساکی را ساخته‌اند و مادگی از وسط آن خارج شده است. این گیاه دارای رقم‌های مختلف است که آن‌ها را به زودرس، دیررس و میانه‌رس تقسیم می‌کند و برحسب استفاده این گیاه به سیب‌زمینی خوراکی، علوفه‌ای و صنعتی (جهت تولید الکل، نشاسته یا قند) تقسیم می‌شود.
بر اساس مطالعات انجام شده گونه‌های مختلف سیب‌زمینی از شیلی تا جنوب ایالات متحده و از سطح دریا تا ارتفاع ۴۸۰۰ متری پراکنده شده‌اند اما در این‌گونه‌ها از نظر مورفولوژیکی یا به عبارت دیگر تیپ گیاه، برگ، گل و غیره تنوع زیادی مشاهده می‌شود. در سیب‌زمینی تعداد کروموزوم پایه، دوازده است. سیب‌زمینی گیاهی علفی و چندساله است، اما در کشاورزی به عنوان یک گیاه یک‌ساله مورد کشت و کار قرار می‌گیرد. این گیاه معمولاً از طریق غده‌های بذری تکثیر می‌شود و از جوانه‌های روی غدهٔ بذری انشعابات و اندام‌های هوایی ایجاد می‌شود و ریشه‌ها از پریموردیای روی جوانه‌ها به‌وجود می‌آیند. روی این انشعابات و اندام‌های هوایی، ساقه، شاخ و برگ، دستک، ریشه، گل‌آذین و نیز نسل بعدی غده‌ها شکل می‌گیرد. البته سیب‌زمینی از طریق کشت سلول، مریستم، بافت، جوانه، اجزای غده، بذر حقیقی، برگ یا برش‌های ساقه نیز ممکن است تکثیر شود.
تاریخچه

گونه‌های سیب‌زمینی وحشی از جنوب ایالات متحده تا جنوب شیلی یافت می‌شوند. سیب‌زمینی برای نخستین بار در حدود ۷۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰ سال پیش در جنوب پرو و شمال غربی بولیوی توسط کشاورزان در اطراف دریاچهٔ تیتیکاکا اهلی شد.
کهن‌ترین بقایای غدهٔ سیب‌زمینی که از نظر باستان‌شناسی تأیید شده است در سایت ساحلی آنکون (مرکز پرو) یافت شده است که دیرینگی آن به ۲۵۰۰ سال پیش از میلاد می‌رسد. گسترده‌ترین جورهٔ کشت‌شدهٔ سیب‌زمینی بومی مجمع‌الجزایر چیلوئه است و از پیش از فتح شیلی توسط اسپانیا به‌دست بومی‌های شیلی کشت شده است.
سیب‌زمینی در حوالی سال ۱۵۷۰ توسط فاتحان اسپانیایی از آمریکای جنوبی به اسپانیا منتقل شد و کشت آن در سراسر اروپا رواج یافت. سیب‌زمینی بعداً توسط مستعمره‌نشین‌های بریتانیایی به آمریکای شمالی منتقل شد.
سیب‌زمینی نخستین بار توسط جان ملکم در اواسط پادشاهی فتحعلی‌شاه قاجار به ایران آورده شده است، برای همین در ابتدا به آن «آلوی مَلکُم» می‌گفتند. نخستین جایی که در ایران سیب‌زمینی کاشته شد، روستای پشند در استان البرز بوده است. به همین دلیل همچنان سیب‌زمینی پشندی در ایران معروف است.
بزرگ‌ترین تولیدکنندگان سیب زمینی در جهان

در سال ۲۰۲۰، تولید جهانی سیب‌زمینی ۳۵۸ میلیون تن بود، که چین با میزان ۲۲٪ بزرگ‌ترین تولیدکنندهٔ سیب‌زمینی در جهان بود. سایر تولیدکنندگان عمده هند، اوکراین، روسیه و ایالات متحده بودند. این محصول به‌عنوان یک محصول اساسی در اروپا (به ویژه شمال و شرق اروپا) باقی مانده است، جایی که تولید سرانه هنوز بالاترین سطح در جهان است، اما سریع‌ترین گسترش طی چند دههٔ گذشته در جنوب و شرق آسیا رخ داده است.
| کشور | کشور | تولید بر حسب تن |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ۱ |  چین | ۷۸٬۱۸۳٬۸۵۴ |  |
| ۲ |  هند | ۵۱٬۳۰۰٬۰۰۰ |  |
| ۳ |  اوکراین | ۲۰٬۸۳۷٬۹۹۰ |  |
| ۴ |  روسیه | ۱۹٬۶۰۷٬۳۶۱ |  |
| ۵ |  ایالات متحده آمریکا | ۱۸٬۷۸۹٬۹۷۰ |  |
| ۶ |  آلمان | ۱۱٬۷۱۵٬۱۰۰ |  |
| ۷ |  بنگلادش | ۹٬۶۰۶٬۰۰۰ |  |
| ۸ |  فرانسه | ۸٬۶۹۱٬۹۰۰ |  |
| ۹ |  لهستان | ۷٬۸۴۸٬۶۰۰ |  |
| ۱۰ |  هلند | ۷٬۰۲۰٬۰۶۰ |  |
| ۱۱ |  ایران | ۴٬۴۷۴٬۸۸۶ |  |
| ۱۲ |  پرو | ۵٬۴۶۷٬۰۴۱ |  |
| ۱۳ |  کانادا | ۵٬۲۹۵٬۴۸۴ |  |
| ۱۴ |  بلاروس | ۵٬۲۳۱٬۱۶۸ |  |
| ۱۵ |  مصر | ۵٬۲۱۵٬۹۰۵ |  |
| ۱۶ |  ترکیه | ۵٬۲۰۰٬۰۰۰ |  |
| ۱۷ |  الجزایر | ۴٬۶۵۹٬۴۸۲ |  |
| ۱۸ |  پاکستان | ۴٬۵۵۲٬۶۵۶ |  |
| ۱۹ |  قزاقستان | ۴٬۰۰۶٬۷۸۰ |  |
| تولید جهانی | ۳۵۸٬۸۰۹٬۴۰۷ |  |  |
کشت > جوانهٔ سیب‌زمینی

سیب‌زمینی عمدتاً از جوانهٔ سیب‌زمینی کشت می‌شود. تجه‌های سیب‌زمینی به گونه‌ای پرورش داده می‌شوند که عاری از هرگونه بیماری بوده و گیاهانی باثبات و سلامت ایجاد گردد. برای این‌که جوانه‌های سیب‌زمینی عاری از بیماری باشند، زمین‌های پرورش آن‌ها باید با دقت انتخاب گردد. در ایالات متحدهٔ آمریکا در ۵۰ ایالت سیب‌زمینی کاشته می‌شود و این در حالی است که جوانهٔ سیب‌زمینی فقط در ۱۵ ایالت پرورش داده می‌شود. معمولاً زمین‌های مرغوب کشت جوانهٔ سیب‌زمینی، زمین‌هایی با زمستان‌های سرد و تابستان‌هایی با ساعات طولانی آفتاب هستند. سرمای شدید زمستان آفت‌ها را کشته و آفتاب طولانی تابستان به رشد بهینهٔ جوانه‌ها کمک می‌کند. عمده جوانهٔ سیب‌زمینی کشت شده در بریتانیا، در اسکاتلند کشت می‌شود. در این مناطق وزش باد شدید باعث کاهش حملهٔ شته و شیوع پاتوژن‌های ویروس سیب‌زمینی می‌شود.
کشت > مراحل رشد

پرورش سیب‌زمینی را می‌توان به ۵ مرحله تقسیم کرد. در مرحلهٔ اول، جوانه‌هایی از سیب‌زمینی بذر بیرون می‌آیند و رشد ریشه آغاز می‌شود. در مرحلهٔ دوم، با آغاز رشد برگ‌ها و شاخه‌های سطح زمین، فتوسنتز آغاز شده و دستک‌ها از زیر برگ‌های پایینی و ساقهٔ زیرزمینی آغاز به رشد می‌کنند. در مرحلهٔ سوم نوک دستک‌ها غده‌های جدید ایجاد می‌کنند و شاخه‌های آن همچنان رشد می‌کنند و معمولاً خیلی زود گل‌ها نیز ظاهر می‌شوند. حجیم شدن غده در مرحلهٔ چهارم اتفاق می‌افتد. در این مرحله گیاه بیشتر منابع خود را بر روی غده‌های تازه شکل گرفته سرمایه‌گذاری می‌کند. در این مرحله، برای به‌دست آوردن یک محصول خوب چندین عامل بسیار اهمیت دارند: رطوبت و دمای بهینهٔ خاک، موجود بودن مواد مغذی کافی در خاک و توازن آن‌ها و مقاومت به حملهٔ آفت‌ها. مرحلهٔ پنجم بلوغ غده‌هاست: سایبان گیاه می‌میرد، پوست غده سخت می‌شود و قندهای موجود در غده‌ها به نشاسته تبدیل می‌شود.
کشت > مشکلات و چالش‌ها

غده‌های جدید ممکن است در سطح خاک آغاز به رشد کنند. از آنجا که قرار گرفتن در معرض نور خورشید منجر به سبز شدن نامطلوب پوست‌ها و تولید سولانین به عنوان محافظت‌کننده در برابر تابش خورشید می‌شود، کشاورزان غده‌های سطحی را می‌پوشانند. کشاورزان آن‌ها را با جمع کردن خاک اضافی در اطراف پایهٔ گیاه در هنگام رشد می‌پوشانند. یک روش جایگزین، مورد استفادهٔ باغبانان منازل و تولیدکنندگان در مقیاس کوچک‌تر، شامل پوشاندن منطقهٔ در حال رشد با مالچ‌های ارگانیک مانند کاه یا ورق‌های پلاستیکی است.
زراعت صحیح سیب‌زمینی در بعضی شرایط می‌تواند کاری دشوار باشد. آماده‌سازی خوب زمین، کلوکوبی و خیش‌زنی همراه با آب و هوای مناسب و داشتن منبع مناسبی از آب ضروری است.
کشت > آفت‌ها

آفت مهم تاریخی سوختگی سیب‌زمینی (late blight) همچنان یک مشکل حل نشده در اروپا و آمریکاست. دیگر آفت‌های مهم سیب‌زمینی عبارت‌اند از: ریزوکتونیا، Sclerotinia, Pectobacterium carotovorum، سفیدک سطحی، جرب پودری و ویروس leafroll سیب‌زمینی.
حشراتی که معمولاً بیماری‌های سیب‌زمینی را منتقل می‌کنند یا به گیاهان آسیب می‌رسانند عبارت‌اند از: سوسک سیب‌زمینی کلرادو، بید سیب‌زمینی، شتهٔ سبز هلو، شتهٔ سیب‌زمینی، زنجرک چغندر، ریشک‌بال و هیره. نماتد کیست سیب‌زمینی یک کرم میکروسکوپی است که روی ریشه‌ها ظاهر می‌شود، و باعث پژمرده شدن گیاهان سیب‌زمینی می‌شود. از آنجا که تخم‌های آن می‌توانند چندین سال در خاک زنده بمانند، تعویض و چرخش محصول توصیه می‌شود.
کشت > برداشت

برای برداشت، در مزارع کوچک، کشاورز می‌تواند توسط چنگک باغبانی خاک را زیر و رو کند. در مزارع بزرگ‌تر خیش‌زنی روشی سریع‌تر است. در مزارع بزرگ سیب‌زمینی معمولاً از دروگر سیب‌زمینی استفاده می‌شود.
کشت > انبار

برای نگهداری سیب‌زمینی‌ها و کند کردن روند طبیعی تجزیه، که شامل تجزیهٔ نشاسته است، باید وسایل ذخیره‌سازی به دقت طراحی شوند. بسیار مهم است که فضای ذخیره‌سازی تاریک باشد، به خوبی تهویه شود و برای ذخیرهٔ طولانی‌مدت در دماهای نزدیک به ۴ درجهٔ سلسیوس نگهداری شود. برای ذخیرهٔ کوتاه‌مدت، دمای حدود ۷ تا ۱۰ درجهٔ سلسیوس ترجیح داده می‌شود.
از طرف دیگر، دمای زیر ۴ درجهٔ سلسیوس نشاستهٔ موجود در سیب‌زمینی را به شکر تبدیل می‌کند، که این باعث تغییر در طعم و کیفیت پخت‌وپز سیب‌زمینی می‌شود و به سطح آکریل‌آمید بالاتر در محصول پخته شده، به ویژه در ظروف سرخ‌شده منجر می‌شود. کشف آکریل‌آمیدها در غذاهای نشاسته‌ای در سال ۲۰۰۲ منجر به نگرانی‌های بین‌المللی در زمینهٔ بهداشت شده است. اعتقاد بر این است که آن‌ها احتمالاً سرطان‌زا هستند و بروز آن‌ها در غذاهای پخته شده به دلیل تأثیرگذاری بر سلامتی در حال تحقیق و مطالعه است.
در شرایط بهینه در انبارهای تجاری، سیب‌زمینی را می‌توان ۱۰ تا ۱۲ ماه نگهداری کرد.
اگر سیب‌زمینی‌ها مناطق سبز ایجاد کنند یا جوانه بزنند، برای برطرف کردن سموم، لایه‌برداری آن قسمت‌های سبز رنگ کافی نیست و چنین سیب‌زمینی‌هایی دیگر خوراکی نیستند.
کشت > بازده

در سال ۲۰۱۰ جهان ۱۸٫۶ میلیون هکتار به کشت سیب‌زمینی اختصاص داده است. عملکرد متوسط جهانی ۱۷٫۴ تن در هکتار بود (۷٫۸ تن کوتاه در هکتار). ایالات متحده با تولید متوسط ۴۴٫۳ تن در هکتار پربارترین کشور بود.
کشت > تغییرات اقلیمی

پیش‌بینی می‌شود که گرم شدن کرهٔ زمین تأثیر به‌سزایی در تولید جهانی سیب‌زمینی داشته باشد.
ارقام

حدود ۵۰۰۰ رقم سیب‌زمینی در سرتاسر جهان وجود دارد که ۳۰۰۰ تای آن تنها در کوه‌های آند - عمدتاً در پرو، بولیوی، اکوادور، شیلی و کلمبیا وجود دارد. بیش از ۱۰۰ رقم ممکن است در یک دره یافت شود. حدود ۸۰ رقم به‌صورت تجاری در بریتانیا موجود است.
ده‌ها رقم سیب‌زمینی به‌طور انتخابی برای پوست یا رنگ گوشت آن‌ها از جمله انواع طلایی، قرمز و آبی پرورش و اصلاح شده‌اند. آن‌ها حاوی مقادیر مختلفی از فیتوکمیکال‌ها هستند، از جمله کاروتنوئیدها برای ارقام طلایی/زرد یا پلی‌فنل‌ها برای ارقام قرمز یا آبی. ترکیبات کاروتنوئیدی شامل پروویتامین آ آلفا-کاروتن و بتاکاروتن است که طی گوارش به مادهٔ مغذی ضروری یعنی ویتامین آ تبدیل می‌شود. آنتوسیانین‌ها عمدتاً مسئول رنگدانه‌های قرمز یا آبی در ارقام سیب‌زمینی هستند. آن‌ها اهمیت تغذیه‌ای ندارند، اما برای تنوع بصری و جذابیت برای مصرف‌کننده استفاده می‌شوند. در سال ۲۰۱۰، سیب‌زمینی به‌طور ویژه برای این ویژگی‌های رنگدانه‌ای مهندسی زیستی شد.
ارقام > مصارف انواع ارقام سیب‌زمینی

سیب‌زمینی‌هایی با کیفیت پایین، ضربه‌خورده و قیمت ارزان معمولاً برای کارخانه‌جات نشاسته ارسال می‌شوند. در غیر این صورت معمولاً برای خوراک دام استفاده می‌شود. سیب‌زمینی‌های جلی معمولاً برای خام‌خوری استفاده می‌شود و سیب‌زمینی‌هایی با درصد قند پایین‌تر مثل رقم آگریا، معمولاً قیمت بالاتری داشته و برای کارخانجات چیپس و سیب‌زمینی سرخ‌کرده ارسال می‌شود.
ارقام > ماده خشک سیب زمینی در تولد

سیب‌زمینی نیز مانند سایر میوه‌جات و تره‌بار ترکیبی از آب + ماده خشک است (درواقع سیب زمینی تازه از حدود 80 درصد آب و 20 درصد ماده خشک تشکیل شده است). حجم بزرگی از ماده خشک سیب‌زمینی از نشاسته درست شده است به همین دلیل میزان ماده خشک سیب‌زمینی با میزان نشاسته آن نسبت مستقیم دارد، حتی بعضی از افراد ماده خشک سیب‌زمینی را دقیقا معادل نشاسته آن در نظر می‌گیرند.
میزان ماده خشک سیب‌زمینی اغلب حاصل رقم و بذر محصول است، به طور مثال آگریا ماده خشک بالایی دارد اما بخشی از آن هم می‌تواند تابعی از شرایط نگهداری و کشت توسط کشاورز کمتر یا بیشتر شود. به طور کلی از نظر اقتصادی و بهره‌وری تولید، میزان ماده خشک سیب‌زمینی بسیار مهم است.
طبیعتا سیب‌زمینی‌هایی که ماده خشک بالاتری دارند، بافت سفت‌تر، خشک‌تر و ترد‌تری دارند به علاوه این نوع محصولات، به مدت زمان و همچنین روغن کمتری برای تولید چیپس و خلال نیاز دارند، پس می‌توان در مصرف روغن و همچنین زمان صرفه‌جویی کرد. از طرفی زودتر آماده شدن چیپس در روغن، باعث می‌شود رنگ محصول نهایی زردتر و درخشان‌تر، روشن‌تر و شفاف‌تر باشد و برای تولید، مناسب‌تر از چیپس‌های تیره باشند.
به این دلایل، از نظر اقتصادی و بهره‌وری تولید، میزان ماده خشک سیب‌زمینی بسیار مهم است و به طور خلاصه، هرچه ماده خشک بیشتر باشد، محصول بهتر و گرانتر است.
ارقام > قند سیب زمینی در تولید

حدود 70 درصد از ماده خشک سیب‌زمینی، از نشاسته تشکیل شده است و باقی موارد را فیبر، املاح معدنی، پروتئین، چربی و… تشکیل می‌دهند. نشاسته درواقع یک «قند پیچیده» یا کربوهیدارات پیچیده است. زمانی که سیب‌زمینی زودتر از موعد برداشته شود و یا در محیط نامناسبی نگهداری شود (خصوصا در دمای بالا)، نشاسته از قند پیچیده به قند ساده مثل «فروکتوز و گلوکز » تبدیل می‌شود.
این بالا رفتن قند سیب‌زمینی باعث می‌شود که اولا سیب‌زمینی، شیرین‌تر شود و قند بالای آن، باعث تیره‌تر شدن سیب‌زمینی هنگام سرخ شدن می‌‌شود که این موضوع برای تولید چیپس و خلال اصلا خوشایند نیست. دوما با بالارفتن قند در سیب‌زمینی تا حدی طعم آن نیز کاهش می‌یابد و آن مزه‌ی خوب را از دست می‌دهند.
سمیت

سیب‌زمینی‌ها دارای ترکیبات سمی هستند که گلیکو آلکالوئید نامیده می‌شوند. مهم‌ترین این سم‌ها سولانین و چاکونین هستند. سولانین در سیب‌زمینی با ظاهر شدن رنگ سبز به ویژه در قشر زیر پوست آن مشخص می‌شود. مقدار زیاد این سم موجب مسمومیت می‌شود که با نشانه‌هایی نظیر سوزش گلو، حالت تهوع و تعریق شدید و نفس‌تنگی همراه است. سیب‌زمینی را باید همواره در جای خنک و تاریک نگاه داشت و به هنگام مصرف نیز قسمت‌های سبزرنگ را دور انداخت.
نگارخانه

سیب‌زمینی‌خورها اثر ونسان ون گوگ
جوانهٔ سیب‌زمینی
میوهٔ سیب‌زمینی که قابل خوردن نیست.
مقایسهٔ روند تولید سالیانهٔ سیب‌زمینی در ایران با چند کشور تولیدکنندهٔ اصلی
یک مزرعهٔ سیب‌زمینی
کاشت سیب‌زمینی توسط دستگاه
یک سیب‌زمینی خراب شده توسط آفت سوختگی سیب‌زمینی یا Late Blight
رقم سیب‌زمینی Russet Burbank در آمریکای شمالی بیش از تمام سایر ارقام کاشته می‌شود.
مقایسهٔ میزان پرباری مزارع سیب‌زمینی در ایران با چند تولیدکنندهٔ دیگر. اعداد بر حسب هکتوگرم (۱۰۰ گرم) بر هکتار هستند. مزارع سیب‌زمینی آمریکا در سال ۲۰۱۸ پربارترین مزارع سیب‌زمینی جهان بوده‌اند.
سیب‌زمینی در رنگ‌های مختلف
پاتریک کوبرن

| پاتریک کوبرن | پاتریک کوبرن |
| --- | --- |
پاتریک کوبرن (انگلیسی: Patrick Cockburn) (زاده ۵ مارس ۱۹۵۰)، خبرنگار ایرلندی بخش خاورمیانه روزنامه‌های فایننشیال تایمز از سال ۱۹۷۹ و اخیراً ایندیپندنت است که برنده جایزه «مفسر سال» در سال ۲۰۱۳ شده‌است
وی از زمان قدرت‌گیری داعش در عراق، تحولات مرتبط با این گروه را از نزدیک دنبال کرده‌است؛ و کتاب‌هایی نیز تحت عناوین «ظهور دولت اسلامی» (به انگلیسی: The Rise of Islamic State: Isis and the New Sunni Revolution) چاپ (۲۰۱۵) و «بازگشت جهادی‌ها» (به انگلیسی: The Jihadis Return: ISIS and the New Sunni Uprising) چاپ (۲۰۱۴) را دربارهٔ آن تألیف نموده‌است.
سایر آثار

(2020) War in the Age of Trump: The Defeat of Isis, the Fall of the Kurds, the Conflict with Iran, Verso Books, شابک ‎۹۷۸–۱۸۳۹۷۶۰۴۰۲
تفنگدار (فیلم)

| تفنگدار | تفنگدار |
| --- | --- |
کارگردان: جمشید حیدری
تهیه‌کننده: مهدی احمدی‌گرکانی محمود زریبافت
نویسنده: جمشید حیدری
بازیگران: جمشید مشایخی مهدی فخیم‌زاده آهو خردمند داوود رشیدی عنایت‌الله بخشی مجید مظفری
موسیقی: مجتبی میرزاده
فیلم‌بردار: فریدون قوانلو
تدوین‌گر: جمشید حیدری
شرکت تولید: خانه فیلم ایران
تاریخ‌های انتشار: ۱۳۶۲
مدت زمان: ۱۱۷ دقیقه
کشور: ایران
زبان: فارسی 
تفنگدار فیلمی اعتراضی به کارگردانی جمشید حیدری و تهیه کنندگی احمد گرگانی محصول سال ۱۳۶۲ است و به حوادث اواخر دورهٔ قاجار و ظهور قدرت قزاق‌ها و مقاومت مردم در برابر آنها می‌پردازد.
خلاصه داستان

در اواخر سلطنت قاجار مردم روستاها و شهرهای شمال و جنوب کشور زیر فشار قرار می‌گیرند تا آذوقه قوای بیگانه را تأمین کنند. در یکی از روستاهای شمالی یکی از اهالی به نام الهیار استادگی می‌کند و به وسیلهٔ قزاق‌ها دستگیر می‌شود. سید مراد، که مردم به او تأسی می‌جویند، برای نجات الهیار می‌کوشد. الهیار کشته می‌شود. موعظه‌های سید مراد موجب می‌شود گروهی از روستائیان مخالفت خود را زیر نظر خلیل نامی علنی کنند. فرماندهان قزاق که شورش را زیر سر سید مراد می‌بیند دستور دستگیری او را می‌دهند. مردم بی حرمتی به سید را تاب نمی‌آورند و به قزاق خانه حمله می‌برند و در نبرد با قزاق‌ها پیروز می‌شوند.
بازیگران

جمشید مشایخی
مهدی فخیم‌زاده
آهو خردمند
داوود رشیدی
عنایت‌الله بخشی
حسین کسبیان
مجید مظفری
تورج مهرزاد
عزت‌الله رمضانی‌فر
علی شعاعی
حسین شهاب
خسرو امیرصادقی
عباس حکمت‌آرا
احمد بهروزی
عوامل دوبله

سرپرست گویندگان و راوی فیلم: منوچهر اسماعیلی
احمد رسول زاده / جمشید مشایخی
حسین عرفانی / داوود رشیدی
منوچهر اسماعیلی / مهدی فخیم زاده
سعید مظفری / مجید مظفری
ایرج ناظریان / عنایت بخشی
ناصر طهماسب / تورج مهرزادیان
زهره شکوفنده / آهو خردمند
منصور غزنوی / عزت‌الله رمضانی فر
حسین معمارزاده / حسین کسبیان
بهرام زند / احمد بهروزی
ناصر خاوری / خسرو امیرصادقی
اکبر منانی / عباس حکمت آرا
امیرهوشنگ قطعه ای / علی شعاعی
مهدی آرین نژاد / حسین شهاب
مهدی آژیر - محمد یاراحمدی - خسرو شمشیرگران
دیوی بوی اسمیت

| دیوی بوی اسمیت | دیوی بوی اسمیت |
| --- | --- |
نام تولد: David Smith
زاده: ۲۷ نوامبر ۱۹۶۲ گلبورن
درگذشته: ۱۸ مهٔ ۲۰۰۲ (۳۹ سال) اینورمیر
علت مرگ: سکته قلبی
همسر(ها): Diana Hart (ا. ۱۹۸۴–۲۰۰۰)
فرزندان: 2; including دیوی هارت اسمیت
خانواده: Billington Hart (by marriage)
کشتی‌گیری حرفه‌ای: کشتی‌گیری حرفه‌ای
نام(های) رینگ: The British Bulldog Davey Boy Smith
قد: ۵ فوت ۱۱ اینچ (۱۸۰ سانتیمتر)
وزن: ۲۶۰ پوند (۱۱۸ کیلوگرم)
معرفی: لیدز، England منچستر، England
مربی: Ted Betley Stu Hart
آغاز: ۱۹۷۸
دیوی بوی اسمیت (انگلیسی: Davey Boy Smith; ۲۷ نوامبر ۱۹۶۲ – ۱۸ مهٔ ۲۰۰۲) کشتی‌گیر کشتی حرفه‌ای اهل بریتانیا بود.
از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته است می‌توان به رسلمانیا ۳ اشاره کرد.
بخش الدره

مکان
| بخش الدره Ydre kommun | بخش الدره Ydre kommun |
| --- | --- |
ناحیه شهری: ناحیه شهری
  نشان:   نشان
موقعیت بخش الدره در نقشه: موقعیت بخش الدره در نقشه
شهرستان‌های سوئد: شهرستان اوستر گوتلاند
Seat: Österbymo
مساحت: مساحت
 • کل: ۷۸۲٫۶۵ کیلومتر مربع (۳۰۲٫۱۸ مایل مربع)
 • خشکی: ۶۷۹٫۰۳ کیلومتر مربع (۲۶۲٫۱۷ مایل مربع)
 • آب: ۱۰۳٫۶۲ کیلومتر مربع (۴۰٫۰۱ مایل مربع)
 : Area as of January 1, 2010.
جمعیت (June 30, 2012): جمعیت (June 30, 2012)
 • کل: ۳٬۶۶۵
 • تراکم: ۴٫۷/کیلومتر مربع (۱۲/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانی اروپای مرکزی)
کد ایزو ۳۱۶۶: ISO 3166-2:SE
استان: اوسترگوتلاند
Municipal code: ۰۵۱۲
وبگاه: www.ydre.se
بخش الدره (به سوئدی: Ydre kommun) یک ناحیه شهری در سوئد است که در شهرستان اوستر گوتلاند واقع شده‌است.
توسعه وب فرانت‌اند

توسعه وب فرانت‌اِند (Front-end web development) روشی است برای تبدیل داده‌ها به یک رابط کاربر گرافیکی، از طریق استفاده از اچ‌تی‌ام‌ال، سی اس اس و جاوا اسکریپت، به طوری که کاربران بتوانند آن داده‌ها را مشاهده و تعامل کنند. چالش مرتبط با توسعه قسمت فرانت اند این است که ابزارها و تکنیک‌های استفاده شده برای ایجاد فرانت اند یک وب سایت به‌طور مداوم تغییر می‌کنند و بنابراین برنامه‌نویس باید به‌طور مداوم از نحوه توسعه این زمینه آگاه باشد. هدف از طراحی سایت این است که اطمینان حاصل شود وقتی کاربران سایت را باز می‌کنند، اطلاعات را در قالبی که خواندن آن آسان و مرتبط باشد می‌بینند. این مسئله با این واقعیت که کاربران اکنون از طیف وسیعی از دستگاه‌ها با اندازه صفحه نمایش و وضوح متفاوت استفاده می‌کنند، باعث می‌شود طراح مجبور شود هنگام طراحی سایت این جنبه‌ها را در نظر بگیرد. آنها باید اطمینان حاصل کنند که سایت آنها در مرورگرهای مختلف (مرورگر متقابل)، سیستم عامل‌های مختلف (کراس پلتفرم) و دستگاه‌های مختلف (کراس دستگاه) به درستی ظاهر می‌شود، که این امر نیاز به برنامه‌ریزی دقیق از طرف توسعه دهنده دارد.
ابزاری که برای توسعه فرانت‌اند استفاده می‌شود

چندین ابزار و سیستم عامل مانند وردپرس، جوملا و دروپال در دسترس هستند که می‌توانند برای توسعه سمت فرانت‌اند وب‌سایت مورد استفاده قرار گیرند.
ابزاری که برای توسعه فرانت‌اند استفاده می‌شود > اچ‌تی‌ام‌ال

اچ‌تی‌ام‌ال یا زبان نشانه‌گذاری ابرمتنی، ستون فقرات هر فرایند توسعه وب است و بدون آن یک صفحه وب وجود نخواهد داشت.
ابزاری که برای توسعه فرانت‌اند استفاده می‌شود > سی‌اس‌اس

سی‌اس‌اس یا شیوه‌نامه آبشاری (نگارش سند)، جنبه ارائه سایت را کنترل می‌کند و به سایت شما اجازه می‌دهد ظاهر منحصر به فرد خود را داشته باشد.
ابزاری که برای توسعه فرانت‌اند استفاده می‌شود > جاوا اسکریپت

جاوا اسکریپت یک زبان برنامه‌نویسی دستوری مبتنی بر رویداد است (برخلاف مدل برنامه‌نویسی اعلانی اچ‌تی‌ام‌ال) که برای تبدیل یک صفحه اچ‌تی‌ام‌ال ثابت به یک رابط پویا استفاده می‌شود. کد جاوا اسکریپت می‌تواند با استفاده از مدل شیءگرای سند (DOM)، ارائه شده توسط استاندارد اچ‌تی‌ام‌ال، یک صفحه وب را در پاسخ به رویدادها (مانند تایپ در اینپوت توسط کاربر) تغییر دهد.
مایک ایوانز (نویسنده)

| مایکل دیوید ایوانز | مایکل دیوید ایوانز |
| --- | --- |
ایوانز در اورشلیم، ۲۰۱۱: ایوانز در اورشلیم، ۲۰۱۱
زادهٔ: ۳۰ ژوئن ۱۹۴۷ ‏(۷۷ سال) اسپرینگ‌فیلد، ماساچوست
پیشه(ها): روزنامه‌نگار، مؤلف، تحلیل‌گر مسائل خاورمیانه
همسر: کارولاین ایوانز (ا. ۱۹۶۹)
فرزندان: میشل، شیرا، راشل، مایکل دوم
وبگاه: jerusalemprayerteam.org
مایکل دیوید ایوانز (انگلیسی: Michael David Evans؛ زادهٔ ۳۰ ژوئن ۱۹۴۷) نویسنده، روزنامه نگار و مفسر آمریکایی است. ایوانز چندین کتاب نوشته است و تحلیل و تفسیری در مورد مسائل خاورمیانه ارائه کرده است. او مؤسس چندین سازمان مسیحی محافظه‌کار سیاسی است و به‌عنوان رئیس آن‌ها فعالیت می‌کند.
بخش البرتو لیواو

District در San Martín, 23x15px|border |alt=|link= پرو
| Alberto Leveau | Alberto Leveau |
| --- | --- |
District: District
Region: San Martín
Province: San Martín
تاسیس‌شده: December 15, 1961
پایتخت: Utcurarca
حکومت: حکومت
 • شهردار: Regner Fasanando Mendoza
مساحت: مساحت
 • کل: ۲۶۸٫۴ کیلومتر مربع (۱۰۳٫۶ مایل مربع)
ارتفاع: ۱۹۰ متر (۶۲۰ فوت)
جمعیت (2005 census): جمعیت (2005 census)
 • کل: ۱٬۰۲۲
 • تراکم: ۳٫۸/کیلومتر مربع (۹٫۹/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۵ (PET)
UBIGEO: 220902
بخش البرتو لیواو (به اسپانیایی: Alberto Leveau District) یک سکونتگاه مسکونی در پرو است که در منطقه سن مارتین واقع شده‌است.
خصوصیات

بخش البرتو لیواو ۲۶۸٫۴ کیلومترمربع مساحت و ۱٬۰۲۲ نفر جمعیت دارد و ۱۹۰ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
شیخ آهنین

| شیخ آهنین | شیخ آهنین |
| --- | --- |
شیخ آهنین در سال ۲۰۰۸: شیخ آهنین در سال ۲۰۰۸
نام تولد: حسین خسرو علی وزیری
زاده: زاده ۹ سپتامبر ۱۹۴۲ دامغان، ایران
درگذشته: درگذشت ۷ ژوئن ۲۰۲۳ (۸۰سال) فیتویل، جورجیا، ایالات متحده آمریکا
همسر(ها): کاریل پترسون (ا. ۱۹۷۶)
فرزندان: ماریسا ژان وزیری (۲۰۰۳–۱۹۷۶) تانیا و نیکی
کشتی‌گیری حرفه‌ای: کشتی‌گیری حرفه‌ای
نام(های) رینگ:  علی وزیری  سرهنگ مصطفی  حسین عرب بزرگ  شیخ آهنین 
قد: ۶ فوت ۰ اینچ (۱۸۳ سانتیمتر)
وزن: ۲۵۸ پوند
معرفی: تهران، ایران
مربی:  Verne Gagne  Billy Robinson 
آغاز: ۱۹۷۳
بازنشستگی: ۲۴ آوریل ۲۰۱۰
| سوابق مدال> کشتی فرنگی | سوابق مدال> کشتی فرنگی | سوابق مدال> کشتی فرنگی |
| --- | --- | --- |
|  | مسابقات قهرمانی اتحادیه ملی ورزشکاران آماتور ۱۹۷۱  | ۱۸۰٫۵lb کلاس وزن |
حسین خسرو علی وزیری (۱۸ شهریور ۱۳۲۱ – ۱۷ خرداد ۱۴۰۲) که بیشتر با نام رینگ خود شیخ آهنین (به انگلیسی: The Iron Sheik) شناخته می‌شود، کشتی‌گیر حرفه‌ای و بازیگر ایرانی-آمریکایی بود. او کشتی را به‌صورت حرفه‌ای در ۱۹۷۲ در ایران آغاز کرد و سپس در مسابقات کشتی حرفه‌ای آمریکا با نام شیخ آهنین ظاهر شد. او تنها کشتی‌گیر حرفه‌ای ایرانی در تاریخ دبلیودبلیوئی بود که در سال ۱۹۸۳ قهرمان سنگین‌وزن جهانی دبلیودبلیواف شد. وی در زمان فعالیتش به عنوان یک کشتی‌گیر حرفه‌ای موفق به دستیابی به ۱۵ قهرمانی مختلف از جمله قهرمانی دبلیودبلیوئی شد.
این شخصیت در طول دوران طلایی کشتی حرفه‌ای دبلیودبلیواف در دهه ۱۹۸۰ به اوج خود رسید و رقابت او با هالک هوگان، هوگان را به یکی از بزرگ‌ترین قهرمانان تلویزیونی آن دهه تبدیل کرد. او بعداً یک تیم تگ با نیکولای ولکوف تشکیل داد که قهرمانی تگ تیم دبلیودبلیواف را در مراسم افتتاحیه رسلمانیا به دست آورد. در سال ۲۰۰۵، او به تالار مشاهیر دبلیودبلیوئی معرفی شد.