کتاب‌سوزان باهماد آزادگان
مخالفت با خراباتی‌گری

کسروی از خرده‌گیران به نام صوفی گری، خراباتی‌گری و باطنی‌گری و می‌بود و این آموزه‌ها را گمراهی می‌دانست و حافظ و خیام را برای سرودن چامه‌هایی پیرامون خراباتی‌گری می‌نکوهید و در کتاب «صوفی‌گری» به خرده‌گیری از تصوف و در ((حافظ چه می‌گوید؟)) به خرده‌گیری از خراباتی‌گری می‌پردازد.
همچنین او می‌گوید که حافظ، اندیشه‌های گوناگونی از اسلام، خراباتی‌گری، صوفی‌گری، جبری‌گری، فلسفه یونان، قرآن و تفسیر، افسانه‌های ایرانیان و غیره را می‌دانسته و چون بسیاری از این دانسته‌ها (مثل اسلام و تصوف) با هم نمی‌ساخته، خردش در میانه آشفته شده و حتی خراباتی‌گری او هم از روی دانشی نمی‌بوده.
حافظ به همه اینها آشنایی می‌داشته و باید گفت همین‌ها بود که فهم و خرد او را از کار انداخته و مغزش را آشفته گردانیده‌است؛ زیرا چنان‌که بارها گفته‌ایم یکی از چیزهایی که خرد را از کار اندازد و مغز را آشفته سازد، فراگرفتن اندیشه‌های متضاد و ناسازگار است. کسی که گفته‌های خراباتیان و بدآموزی‌های صوفیان، و دستورهای اسلام را در مغز خود جا می‌دهد، یا باید فهمش چندان نیرومند باشد که در میانه آن سه که ضد همند، داوری کند و یکی را پذیرفته و آن دیگرها را براندازد، یا بی‌گمان فهم و خرد او در میان آن‌ها سرگردان مانده و کم‌کم بیکاره خواهد گردید. به‌ویژه که حافظ باده می‌نوشیده و در این کار اندازه نگاه نمی‌داشته که این انگیزه دیگری به شوریدگی مغز او بوده‌است.
همچنین می‌گوید حافظ جبری‌گری بوده و درست جبری‌گری می‌داده و ازین روی کتاب‌های او برای توده زیانمند است و غیرت را از میان می‌برد.
تو گویی حافظ را برگمارده بودند که به مردم درس جبری‌گری دهد و این بدآموزی‌های بی‌خردانه را در دل‌ها جایگزین گرداند و اینست که شما کمتر غزلی از او پیدا می‌کنید که این بدآموزی در آن نباشد. هنگامی‌که شاعر از جبری‌گری سخن می‌راند چنان تندی نشان می‌دهد که تو گویی ارث پدرش را از مردم می‌خواهد. این موضوع نمونه دیگری از نادانی و نافهمی حافظ و مانندگان اوست. مرد کوردرون با چشم می‌دید که هر کسی که به کاری می‌پردازد، نتیجه از آن برمی‌دارد و با خوشی زندگی به سر می‌برد و هر کسی که همچون خود او، بیکاری و بیعاری می‌گزیند، تهیدست می‌ماند و با اینحال به خود نیامده و پیاپی به زبان می‌آورده که ما را اختیاری نیست. خون خوری گر طلب روزی ننهاده کنی.
مخالفت کسروی با جافظ هم ازین راه می‌بود.

کسروی و باهماد آزادگان در پی مخالفت با خراباتی‌گری، از خیام بیزاری می‌نمودند، یکی از خوانندگان روزنامه پیمان می‌نویسد:
خیام آن شاعر بدآموز و آن رند خراباتی است که با گفته‌های بدآموزانهٔ خود مردم را سوی لجنزار بی‌دینی و لاابالی‌گری کشانیده و با اندیشه‌های ناپاکش روی مردمی را سیاه کرده‌است. دستگاه آفرینش با آن همه شگفتکاری‌ها که خردمندان را به حیرت انداخته و به ناچار از ته دل گفته‌اند «رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَذَا بَاطِلًا» در نظر این مرد سیاهدل، بازیچه‌ای بیش نیست.
و کسروی در پاسخ می‌نویسد:
مقصود از خیام در این گفتار و دیگر نگارش‌های پیمان خیام رباعی گوست که امروز صدها رباعی به نام او شهرت یافته، نه خیام ریاضیدان نیشابوری و این سخن برای آن می‌گوییم که ما یقین نداریم که این رباعی‌ها از خیام نیشابوری باشد، بلکه سخت دشوار می‌شماریم که از او باشد.
خیام نیشابوری در زمان ملکشاه سلجوقی می‌زیست و در آن زمان در ایران هنوز خردها تا این اندازه پست نبود که کسی لب به چنین سرسام‌هایی باز کند. اگر هم یک تن چنین کاری می‌کرد، ناگزیر می‌شد که گفته‌های خود را پنهان دارد وگرنه مردم خون او را هدر می‌شماردند.
آنچه ما می‌پنداریم این رباعی‌ها یادگار زمان مغول است که خردها بی‌اندازه پست گردیده و کسان بیعار و بی‌رگ فراوان پدید آمده بود. سرایندهٔ آن‌ها نیز کسی یا کسانی از خراباتیان آسمان‌جل بی‌سروپا بوده که با دریوزه‌گردی یا از راه‌های پست دیگر روزانه یک درهمی به دست آورده و در میخانه‌ها والمیده مست و بیخود «ادبیات» می‌بافتند. به هرحال این رباعی‌ها از هر که هست اوست که ما خیام می‌نامیم و نکوهش از او دریغ نمی‌داریم و این گفتار که در این شماره چاپ کردیم گفتارهای دیگری را در پی خواهد داشت.