تیپ کاغذ
مؤسسه علمی ییدیش و تیپ

پیش از جنگ جهانی دوم، شهر ویلنیوس (ویلنا) قطب فعالیت و یادگیری یهودیان بود، تا جایی که به «اورشلیم لیتوانی» لقب گرفت. این شهر به عنوان جایگاه اصلی سنت یهود و فرهنگ ییدیش دیده می‌شد و خانه YIVO بود؛ سازمانی که در سال ۱۹۲۵ برای حفظ و ترویج فرهنگ ییدیش تأسیس شد. YIVO مستقر در منطقه پوئولانکا، بایگانی گسترده‌ای از آثار به زبان ییدیش و سایر کتاب‌های مربوط به فرهنگ و تاریخ یهود را در مقر خود نگهداری می‌کرد. با تصرف ویلنا توسط نیروهای شوروی در ۱۹ سپتامبر ۱۹۳۹، این سازمان نخست در اختیار نیروهای شوروی قرار گرفت، سپس اجازه داده شد به شکل مستقل تحت نظارت لیتوانیایی‌ها فعالیت داشته باشد، و در ژوئن ۱۹۴۰ سرانجام توسط مؤسسه مطالعات لیتوانیایی که از سوی شوروی پشتیبانی می‌شد، جذب شود. علی‌رغم این تغییرات، بایگانی YIVO دست نخورده باقی ماند و با افزودن کتاب‌هایی که صاحبان آنها در اثر جنگ فرار کرده بودند، از برخی جهات گسترش یافت. با آغاز عملیات بارباروسا در سال ۱۹۴۱، نیروهای نازی به درون سرزمین‌های اشغالی شوروی پیشروی کردند و ویلنا را در ۲۴ ژوئن تصرف کردند.
اندکی بعد دکتر یوهانس پوهل، نماینده رایخس‌لایتر روزنبرگ تاسکفورس (RRT) - سازمان نازی که وظیفه دزدیدن یا نابودی اموال فرهنگی یهودیان را بر عهده داشت - برای بررسی بایگانی‌ها وارد ویلنا شد. وی دستور داد که ویلنا به عنوان یک مرکز جمع‌آوری مرکزی برای منطقه در نظر گرفته شود، و در آن نه تنها بایگانی‌های YIVO و سایر موسسات ویلنا، بلکه مجموعه‌های خصوصی از کاوناس، شولی، ماریامپوله، والوژین و شهرهای دیگر نیز گرد آورده شوند. نازی‌ها سپس در سال ۱۹۴۲ دفتر مرتب‌سازی آثار را تأسیس کردند تا از میان آثار بدست آمده، اقلام با کیفیت بالا را انتخاب کرده و به مؤسسه پژوهش روی مسئله یهود بفرستند: بقیه آثار می‌بایست خرد شوند. طبق دستورهای داده شده به RRT، تا بیشینه ۳۰ درصد از کارها با کیفیت بالا می‌توانستند باقی بمانند. برای اطمینان از انتخاب آثار مناسب، زندانیان یهودی گتو، عمدتاً افرادی که با YIVO کار کرده بودند، برای انجام کارهای مرتب‌سازی انتخاب شدند. این کارگران شامل زلیگ کالمانوویچ، اوما اولکنیکی، آبراهام ساتزکور، شمرکه کاچرگینسکی و خیکل لونسکی بودند.
این حقیقت که بایگانی‌های YIVO و مطالب مرتبط با آن به سوی نیستی می‌رفتند برای این کارگران به شدت دلهره‌آور بود. هرمان کروک در دفتر خاطرات خود می‌نویسد که آنها «اشک می‌ریختند … YIVO در حال مرگ است. گور دسته‌جمعیش [نیز] کارخانه بازیافت کاغذ است». کارگران با نام مستعار «تیپ کاغذ»، به سرپرستی ساتزکور و کاچرگینسکی، خرابکاری در برنامه‌های RRT را آغاز کردند. این تیپ در ابتدا تنها اقدام به مقاومت بدون خشونت با خودداری از کار، و خواندن کتاب‌ها با صدای بلند به جای از میان بردن آن‌ها، کردند - بعدها کاچرگینسکی و ساتزکور جلدهای شعرهایی را که به جای انجام کارهای مرتب‌سازی سروده بودند ، منتشر کردند. آن‌ها سپس، اقدام به قاچاق آثار به مکان‌های امن کردند. آن‌ها برخی از کتاب‌ها را هنگام بازگشت به خانه از دفتر مرتب‌سازی قاچاقی به خانه خود می‌بردند و در انبارهای داخل خانه‌ها، سنگرها و محفظه‌های مخفی در گتو پنهان می‌کردند؛ برخی دیگر به غیر یهودیان قابل اعتماد بیرون از گتو، از جمله کتابدار اونا شیمایته، تحویل داده می‌شدند، یا در اتاق زیر شیروانی ساختمان YIVO پنهان می‌شدند؛ جایی که به عنوان نقطه قاچاق سلاح برای مقاومت‌های مسلحانه نیز عمل می‌کرد. کتابچه‌های راهنمای نظامی، عمدتاً روسی، نیز شناسایی و به پارتیزان‌های یهودی در گتو ویلنا قاچاق می‌شد. با برچیده شدن گتو در سپتامبر ۱۹۴۳، کار فوری تیپ کاغذ به پایان رسید. بسیاری از اعضا توسط نازی‌ها کشته شدند، اما ساتزکور و کاچرگینسکی موفق به فرار شدند و در میان پارتیزان‌های یهودی پنهان شدند.