یافته‌های باستان‌شناسی در شهر همدان
تپه هگمتانه > لوح‌ها

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| نام لوح |  دوره | شرح | ترجمه لوحه | محل نگهداری |
| لوح زرین به نام آریارمنه | آریارمنه جدِّ داریوش بزرگ | این لوح از زرِ ناب و به ابعاد ۱۲ در ۸ سانتیمتر و دارای ۱۰ سطر به خط میخی است. گیرشمن این لوح را قدیمی‌ترین اثر تاریخی عهد هخامنشی که تاکنون شناخته شده، خوانده‌است. | «آریامنه شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه پارس، پسر چئیش پیش شاه، نوهٔ هخامنش. آریامنه شاه می‌گوید، این کشور پارس که من دارم، دارای اسب‌های خوب و مردان نیک است. اهورامزدا آن را به من عطا فرموده‌است. از مرحمت اهورامزدا من شاه این کشورم، آریامنه شاه می‌گوید، اهورامزدا مرا یاری کند.» | این لوح در موزهٔ برلن در آلمان نگهداری می‌شود. |
| لوح زرین به نام آرشام | هخامنشیان | لوح به خط میخی، در مورد اصالت لوحه و زمان دقیق آن اختلاف نظر وجود دارد. دلیل آن ذکر عنوان پادشاهی برای آرشام جد اعلای داریوش است زیرا داریوش در کتیبه‌های خود عموماً نام آرشام را بدون عنوان پادشاهی ذکر نموده‌است. ابعاد این لوح ۸ در ۱۳ سانتیمتر است. | «آرشام شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه پارس، پسر آریامنه شاه هخامنشی، آرشام شاه می‌گوید اهورامزدا خدای بزرگ که بزرگترین خدایانست، مرا پادشاه کرد. او به من سرزمین پارس را عطا فرمود که مردم نیکو و اسبان خوب دارد. از مرحمت اهورامزدا این سرزمین را دارا هستم. اهورامزدا و خانه مرا حفظ کند و این سرزمینی را که من دارا هستم، نگاه دارد.» | گنجینهٔ شخصی مارسل ویدال در آمریکا |
| الواح زر و سیم داریوش بزرگ | داریوش بزرگ | در سال ۱۳۰۷ شمسی هنگام پی کنی خانه‌ای در روی تپه هگمتانه دو قطعه لوح یکی طلا و دیگری نقره به اندازه هم پیدا شدند. ابعاد هر لوح ۱۹ در ۱۸/۸ سانتیمتر است و خطوط نوشته شده به خط میخی و محتوای هر دو نوشته یکی هست. | «داریوش شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه کشورها، پسر ویشتاسب هخامنشی، داریوش شاه گوید، اینست کشوری که من دارم از سکستان آن طرف سغد تا کوشا (حبشه) از هند تا سارد که آن را اهورامزدا بزرگترین خدایان به من داده‌است، اهورامزدا مرا و خاندانم را پاس دارد.» | لوح نقره‌ای در موزهٔ کاخ مرمر و لوح زر در موزهٔ ایران باستان |
| لوح زرین به نام داریوش دوم | داریوش دوم | این لوح از زرناب به ابعاد ۲۰/۵ در ۱۸/۵ سانتیمتر و خطوط نوشته شده ۲۳ سطر به خط میخی است. این لوح خارج از کشور بوده‌است که به‌وسیلهٔ موزه ایران باستان خریداری گردید. | «خدای بزرگ است اهورامزدا که این زمین را آفرید که آن آسمان را آفرید که مردم را خلق فرمود که به مردم شادی داد که داریوش را شاه نمود یگانه شاه از میان شاهان بسیار و یگانه فرمانروا از میان فرمانروایان بسیار. من (هستم) داریوش شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه کشورهایی که ملت‌های بسیار دارد. شاه این سرزمین بزرگ دوردست پهناور پسر اردشیر شاه، اردشیر پسر خشایارشاپسر داریوش شاه هخامنشی (بودند). داریوش شاه گوید اهورامزدا این کشور را به من عطا فرمود از مرحمت اهورامزدا من شاه این سرزمین هستم. اهورامزدا مرا و خانهٔ مرا و سلطنتی را که به من عطا فرمود، حفظ کند.» | موزهٔ ایران باستان در تهران |
| لوح داریوش دوم | داریوش دوم | ابعاد ۱۶/۲ در ۱۳ سانتیمتر یافت شده که دارای ۲۹ سطر به خط میخی است. در سال ۱۳۳۱ از سرکنسولگری ایران در نیویورک خریداری شده و به تهران ارسال گردیده‌است. | «داریوش شاه بزرگ گوید، اهورامزدا خدای بزرگ که بزرگترین خدایان (است) که این زمین را آفرید که آن آسمان را آفرید که مردم را خلق فرمود که به مردم شادی داد که مرا شهریار این کشور بزرگ ساخت، سلطنت را به من عطا فرمود (مرا) یگانه شاه از میان شاهان بسیار و یگانه فرمانروا از میان فرمانروایان بسیار (کرد). من (هستم) داریوش شاه بزرگ شاه شاهان شاه کشورهایی که ملت‌های بسیار دارد. شاه این سرزمین دوردست پهناور پسر اردشیر شاه، اردشیر پسر خشایارشا شاه، خشایارشاه پسر داریوش شاه هخامنشی (بودند)» | موزهٔ ایران باستان در تهران |
| لوح زرین به نام اردشیر دوم | اردشیر دوم | ابعاد آن لوح ۱۳ در ۱۳ سانتیمتر و دارای ۲۰ سطر به خط میخی است که در روی زر ناب حک گردیده‌اند. | «خدای بزرگی است اهورامزدا که بزرگترین خدایانست که این سرزمین را آفرید که آن آسمان را آفرید که مردم را خلق فرمود که برای مردم شادی آفرید که اردشیر را شاه کرد یک شاه از میان شاهان بسیار و یک فرمانروا از میان فرمانروایان بسیار. اردشیر شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه کشورها، شاه این سرزمین می‌گوید، من پسر داریوش شاهم داریوش پسر اردشیر شاه، اردشیر پسر خشایارشا شاه. اردشیر شاه گوید، به لطف اهورامزدا من شهریار این سرزمین دور و وسیع هستم. اهورامزدا مرا و سلطنتی که به من عطا فرموده‌است و خانهٔ مرا حفظ نماید.» | گنجینهٔ شخصی مارسل ویدال در آمریکا |