stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
سازمان عقیدتی سیاسی ارتش جمهوری اسلامی ایران
مأموریت و وظایف

بنابر ماده ۱۴ و ۱۵ قانون آجا، سازمان عقیدتی سیاسی، سازمانی است با سلسله مراتب مستقل و متمرکز که مسئولینش از روحانیونی که حداقل دوره سطح را به پایان رسانده و در هیچ‌یک از تشکل‌های سیاسی عضویت و فعالیت نداشته باشند، تعیین می‌گردند.
سازمان عقیدتی سیاسی ارتش مأموریت و وظایف زیر را بر عهده دارد:
مأموریت: رشد و گسترش فرهنگ و ارزش‌های اسلامی در ارتش و وزارت دفاع و سازمان‌های وابسته به آنها بر اساس معیارها و ضوابط اسلامی و تدابیر ورهنمودها و دستورالعمل‌های مقام رهبری.
وظایف:
مهم ترین وظیفه سازمان عقیدتی سیاسی آجا، مطابق دستور العمل های فرماندهی کل قوا، سیاستگذاری فرامین فرمانده کل قوا در آجا، صیانت از کلیه نیروها، کارکنان و فرماندهان ارتش جمهوری اسلامی، از لحاظ مکتبی و نظارت بر آنها و همچنین کنترل و هماهنگی نیروهای ارتش در سطوح عالی است.
آموزش عقیدتی و سیاسی پرسنل جهت رشد مذهبی و سیاسی آنان.
انجام فعالیت‌های تبلیغی برای پرسنل از قبیل انتشار جزوات و نشریات، تشکیل کتابخانه‌ها و نمایشگاه‌ها و تولید برنامه‌های رادیو تلویزیونی‌ارتش و اداره مساجد و سایر اماکن مذهبی مربوط.
ارائه خط مشی‌های مکتبی به مبادی ذی‌ربط در جهت انطباق سازماندهی‌ها، مقررات، آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌ها با ضوابط و معیارهای‌اسلامی.
نظارت بر حفظ و عمل به موازین اسلامی در تمامی زمینه‌ها و اعلام موارد خلاف به مسئولین جهت رفع آنها و گزارش به فرماندهی کل درصورت لزوم.
بررسی و ارزیابی پرسنل از لحاظ شایستگی مکتبی جهت انتصابات، ترفیعات و مأموریت‌های خارج از کشور.
انجام کلیه وظایف روابط عمومی ارتش و وزارت دفاع و سازمان‌های وابسته به آنها.
تبصره - ارتش و وزارت دفاع و سازمان عقیدتی و سیاسی وابسته به آنها موظفند پشتیبانی‌های لجستیکی و پرسنلی مورد نیاز سازمان عقیدتی‌سیاسی را در چهارچوب جداول سازمان مربوط که به تصویب فرمانده کل می‌رسد، در اختیار قرار دهند.
رئیس‌ها

تاکنون افراد زیر ریاست سازمان عقیدتی سیاسی ارتش را عهده‌دار بوده‌اند:
غلامرضا صفایی از ۲۲ فروردین ۱۳۶۰ تا ۱۳۷۴
محمود قوچانی  از ۱۳۷۴ تا ۲۵ مرداد ۱۳۷۹
سید محمود علوی از ۲۵ مرداد ۱۳۷۹ تا ۲۸ تیر ۱۳۸۸
سید محمدعلی آل‌هاشم از ۲۸ تیر ۱۳۸۸ تا ۱۱ تیر ۱۳۹۶
عباس محمدحسنی از ۱۱ تیر ۱۳۹۶ تا کنون
یواس‌اس چاف (دی‌دی‌جی-۹۰)

| 0 | 1 |
| --- | --- |
پیشینه: پیشینه
مالک: 
نام‌گذاری::  جان چفی
سفارش ساخت::  ۶ مارس ۱۹۹۸
آب‌اندازی::  ۱۲ آوریل ۲۰۰۱
آغاز کار::  ۲ نوامبر ۲۰۰۲
اعزام::  ۱۸ اکتبر ۲۰۰۳
شعار::  Commanding the Seas
نشان::  
مشخصات اصلی: مشخصات اصلی
وزن::  ۹٬۲۰۰ تن بزرگ (۹٬۳۰۰ تن)
درازا::  ۵۰۹ فوت ۶ اینچ (۱۵۵٫۳۰ متر)
پهنا::  ۶۶ فوت (۲۰ متر)
آبخور::  ۳۱ فوت (۹٫۴ متر)
سرعت::  ۳۰ گره (۵۶ کیلومتر بر ساعت؛ ۳۵ مایل بر ساعت)
یواس‌اس چاف (دی‌دی‌جی-۹۰) (به انگلیسی: USS Chafee (DDG-90)) یک کشتی است که طول آن ۵۰۹ فوت ۶ اینچ (۱۵۵٫۳۰ متر) می‌باشد. این کشتی در سال ۲۰۰۲ ساخته شد.
ولایت بلخ

برای دیگر کاربردها، بلخ (ابهام‌زدایی) را ببینید.
مکان
| بلخ | بلخ |
| --- | --- |
ولایت: ولایت
مسجد کبودمزار شریفوادی خلمولایت بلخقلعه تاشقورغان: مسجد کبودمزار شریفوادی خلمولایت بلخقلعه تاشقورغان
ولایت بلخ در نقشه افغانستان: ولایت بلخ در نقشه افغانستان
ولسوالی‌های ولایت بلخ: ولسوالی‌های ولایت بلخ
مختصات: ۳۶°۴۵′ شمالی ۶۷°۰′ شرقی﻿ / ﻿۳۶٫۷۵۰°شمالی ۶۷٫۰۰۰°شرقی﻿ / 36.750; 67.000: مختصات: ۳۶°۴۵′ شمالی ۶۷°۰′ شرقی﻿ / ﻿۳۶٫۷۵۰°شمالی ۶۷٫۰۰۰°شرقی﻿ / 36.750; 67.000
مرکز: مزار شریف
حکومت: حکومت
 • والی: محمد فرهاد عظیمی
مساحت: مساحت
 • کل: ۱۶۱۸۶٫۳ کیلومتر مربع (۶۲۴۹٫۶ مایل مربع)
جمعیت (۲۰۱۲): جمعیت (۲۰۱۲)
 • کل: ۱۵۲۴۶۷۷
 • تراکم: ۹۴/کیلومتر مربع (۲۴۰/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: + ۴٫۳۰
زبان‌های رایج: فارسی پشتو ترکمنی ازبکی
ولایت بلخ (باختری: بخلو، (Baxlo)؛ آوانویسی اوستایی: باخذی (𐬠𐬁𐬑𐬜𐬌-bāxδi)؛ پارسی باستان: باختریش (𐎲𐎠𐎧𐎫𐎼𐎡𐏁- Bāxtriš)؛ پارسی میانه: بخل (Baxl)؛ یونانی باستان: باکتریانه Βακτριανή؛ لاتین: باکتریانا Bactriana یا به‌طور ساده‌تر باکتریا Bactria) یکی از ۳۴ ولایت افغانستان به مرکزیت مزار شریف است. بلخ هفدهمین ولایت پهناور و چهارمین ولایت پرجمعیت افغانستان است. پهناوری آن ۱۶٬۱۸۶ کیلومتر مربع و جمعیت آن ۱٬۵۲۴٬۶۷۷ نفر است. از غرب با جوزجان، از جنوب با ولایات سرپل و سمنگان، از غرب با ولایت قندوز و از شمال با منطقه سرخان دریا ازبکستان همسایه است. بلندترین نقطه آن کوه البرز و متوسط ارتفاع آن ۳۶۵ متر است. بلخ در دلتای رود بلخاب قرارگرفته و جلگه بسیار حاصلخیز دارد. میدان هوایی مزار شریف و کمپ مارمال در جنوب شرقی این ولایت قرار دارد.
شهر مزار شریف ایستگاه مهم مسیرهای تجاری شرق دور به خاورمیانه، مدیترانه و اروپا بوده است. مسجد کبود (آبی) در این ولایت موقعیت دارد. این مسجد توسط چنگیزخان تخریب شد اما بعداً تیمور دوباره آن را ساخت. موقعیت مهم بلخ و نواحی اطراف آن در طول تاریخ بخشی از ایران زمین و خراسان بوده است. بسیاری از شخصیت‌های مهم ایرانی در شاهنامه مانند گشتاسب از بلخ خاستند.
در اوستا، بخدی یا همان بلخ، از سرزمین‌های اصلی ایران‌ویج به‌شمار می‌رود. اگرچه این سرزمین در طول تاریخ بارها میان کوشانیان، ساسانیان و هپتالیان دست به دست شده است
امروز این ولایت به عنوان دروازه دوم اما اصلی افغانستان بعد از شیرخان بندر ولایت کندز به آسیای میانه می‌باشد.
نام

مقالهٔ اصلی: نام‌های تاریخی افغانستان
واژه بلخ در نام این ولایت، از شهر باستانی بلخ که در نزدیک شهر مدرن می‌باشد گرفته شده است.
پیشینه > دوران پیشاتاریخ

اطلاعات بیشتر: تاریخ افغانستان (پیش از اسلام)
بیشتر از ۲۰٫۰۰۰ ابزار سنگی بدست‌آمده از آق‌کُپرُک (در ولایت بلخ) آنچنان ماهرانه ساخته شده‌اند که باستان‌شناسان اغلب از سازندگان این ابزار در آق‌کُپرُک به عنوان «میکل‌آنجلوهای دورهٔ پارینه‌سنگی فوقانی» یاد می‌کنند. آثار بدست‌آمده از آق‌کُپرُک متعلق به یک دورهٔ فرهنگی است که ۵۰۰۰ سال، از حدود ۲۰٫۰۰۰ تا ۱۵٫۰۰۰ سال پیش طول کشید. در دوره‌ای که هنرمندی ناشناس چهرهٔ یک مرد (یا یک زن؟) بر روی سنگ آهک کوچکی تراشیده - و یکی از نخستین ترسیم‌های چهرهٔ انسان ساخت دست است که به ما رسیده است.
اگرچه ترسیم‌هایی دیگر از استخوان و سفال در چکسلواکیا و فرانسه در دوره‌ای مشابه ساخته شده‌اند، اما بقایای حجاری‌های آق‌کُپرُک هنوز یکی از قدیمی‌ترین ترسیم‌های شناخته‌شده از چهرهٔ انسان است که تا به کنون کشف شده است. اما چرا این کنده‌کاری صورت گرفته؟ شاید پاسخ این پرسش را هرگز نیابیم.
پیشینه > دوران باستان

شهرنشینی باستانی مرگوش و بلخ همچنین شناخته شده به عنوان تمدن آمودریا برجسته‌ترین تمدن باستانی فرهنگ عصر برنز در آسیای میانه است، که قدمت آن تقریباً حدود ۲۲۰۰–۱۷۰۰ پیش از میلاد است. گستره این تمدن بزرگ شامل نمازگاه تپه در ترکمنستان امروزی، باخلو در شمال افغانستان، جنوب ازبکستان و تاجیکستان غربی، در منطقه ای بلخ باستان (باکتریا) می‌باشد. این مکان‌ها توسط ویکتور سیریانیدی (۱۹۷۶) باستان‌شناس شوروی کشف و نامگذاری شد. باکتریا نام یونانی ناحیه باخلو (بلخ امروزی) در شمال افغانستان کنونی بود و مرگوش نام یونانی ساتراپی فارسی مارگو به مرکزیت مرو در ترکمنستان امروزی بود.
مورخ قدیم یونان ستیاس در ۴۰۰ پیش از میلاد (به دنبال دیودور سیسیلی) ادعا کرد که نینوس پادشاه افسانه ای آشور، اوکسیارت پادشاه باختر را در سال ۲۱۴۰ پیش از میلاد (۱۰۰۰ سال قبل از جنگ تروا) شکست داده است. از زمان کشف رمزگشایی خط میخی در قرن نوزدهم، کشف سوابق واقعی دولت‌های یونانی بلخ و آشور امکان‌پذیر شد. با این حال، مورخان ارزش کمی برای این دولت یونانی قائل هستند.
به گفته برخی از نویسندگان، باختر میهن قبایل نیاهندواروپایی بود که حدود ۲۵۰۰–۲۰۰۰ قبل از میلاد به جنوب غربی سوی ایران امروز و شمال غربی سوی هند و پاکستان امروزی نقل مکان کردند. که بعداً به ساتراپی‌های شمالی امپراتوری هخامنشی تبدیل شد. پیامبر زرتشت در این مناطق، جایی که خاک حاصلخیز بلخ توسط صحرای توران احاطه شده بود، متولد شد و اولین پیروان خود را بدست آورد. زبان که آنها صحبت می‌کردند اوستایی بود، زبان قدیمی‌ترین بخشهای اوستای زرتشتی و یکی از زبانهای قدیمی هند و اروپایی.
باختر مرکز و آغازگر زبان اوستایی و دین زرتشتی بود. بیشتر خاورشناسان محل فعالیت زرتشت را باختر (باخدی) می‌دانند.
پادشاهانی که بر اساس اسطوره‌های قدیم ایرانی بر سراسر ایران بزرگ از جمله بلخ فرمانروایی کردند عبارت بودند از پیشدادیان، کیانیان، خاندان اسپه که پسانها در شاهنامه فردوسی و روایات مؤرخان نیز از آنها یاد شده است. در زمان حکومت مادها سرزمین باختر جزو قلمرو ماد بود و خود را از متحدین تحت فرمان پادشاه ماد می‌دانست. پس از مادها که مبنای اتحاد آریایی‌های فلات ایران را گذارده بودند نوبت به هخامنشیان رسید و کوروش بزرگ در تصرفات شمال و شرق خود که حدود سه سال به درازا کشیده بود توانست سرحدات خوارزم تا حدود سند را که باختر هم قسمتی از آن بود متصرف شود.
زمانیکه اسکندر مقدونی سلسلهٔ هخامنشی‌ها را در پارس برانداخت، متوجه سرزمین باختر شده و در سال ۳۳۰ پیش از میلاد به این سرزمین لشکرگشایی را آغاز کرد. با وجود اینکه حکومت مرکزی در باختر ازبین رفته بود و مردم در حالت قبیله‌ای زندگی می‌کردند، ولی اسکندر به مقاومت شدید مردم هریوه و باختر برخورد.
باختر بعد از مرگ اسکندر مقدونی، جزء قلمرو سلوکیان درآمد. ادارهٔ آن بدست ساتراپهای یونانی اداره می‌شد.
زبان مردم باختر از تأثیرات نفوذی یونانیان نیز متأثر گردیده و از قرن سوم پیش از میلاد، رسم‌الخط یونانی با زبان پراکریت و رسم‌الخط خروشتی یکجا بکار می‌رفت و مورد استفاده قرار می‌گرفت. همچنان خط پارتی که انکشاف یافته خط آرامی است در عهد سلسلهٔ کوشانی‌ها و نفوذ ساسانی‌ها در بخش‌های از باختر مرسوم گردید.
پیشینه > هخامنشیان و باختر (بلخ)

اولین بار کوروش با فتح باختر یا بلخ به شبه قاره هند نزدیک شد، و پس از او داریوش در۵۱۷ ق. م شمال غربی هند را تصرف نمود.
کوروش، مؤسس سلسله هخامنشی، در سال ۵۴۴ ق. م فتوحات شرق ایران را فتح کرد. او در این سال بلخ را تصرف نمود؛ لذا باختر، مهم‌ترین ساتراپ نشین شرقی امپراتوری هخامنشی شد. به دلیل کمبود منابع تاریخی نمی‌توان مرزهای شرقی فتوحات کوروش را به‌طور دقیق تعیین کرد. کوروش پسر خود بردیا (سمردیس) را به عنوان ساتراپ باختر تعیین کرد. کمبوجیه، جانشین کوروش، بیشتر به غرب و مصر توجه داشت.
پیشینه > حمله اعراب مسلمان

نخستین حملهٔ مسلمانان به بلخ در سال ۶۵۲ م. (۳۲ ه‍.ق) به سرکردگی احنف بن قیس بود. در سال ۴۳ ه‍.ق دوباره بتصرف مسلمانان درآمد ولی در زمان قتیبة بن مسلم (متوفی بسال ۹۶ ه‍.ق) بود که کاملاً مغلوب آنان شد. در دورهٔ اعراب، یعنی در قرون وسطی، بلخ همراه با هرات، نیشابور و مرو یکی از چهار قسمت (چهار ربع) خراسان بود.
احنف بن قیس از مرورود سوی بلخ رفت و آنجا را محاصره کرد و مردم بلخ با وی بر چهار صد هزار صلح کردند که بدان رضایت داد و پسر عموی خود اسید بن متشمس را آنجا گماشت تا چیزی را که بر سر آن صلح کرده بودند بگیرد و خود سوی خوارزم رفت.
در سال ۱۱۸ ه‍.ق اسدبن عبدالله قسری پایتخت خراسان را از مرو به بلخ انتقال داد و شهر رونق یافت. در سال ۲۵۶ ه‍.ق این شهر بتصرف یعقوب لیث صفاری درآمد. در سال ۲۸۷ ه‍.ق عمرو لیث صفاری نزدیک بلخ مغلوب اسماعیل سامانی شد و به قتل رسید و بلخ تحت حکومت سامانی درآمد. در سال ۴۵۱ ه‍.ق سلجوقیان تصرفش کردند و در سال ۵۵۰ ه‍.ق بدست ترکان غز افتاد. در سال ۶۱۷ ه‍.ق) با وجود اینکه بلخ تسلیم چنگیز مغول شد، مغولان همه مردم شهر از زن و مرد و کودک را از شهر بیرون آورده و همه را کشتند به‌طوری که تا مدت‌ها حیوانات وحشی از گوشت آن‌ها تغذیه می‌کردند و سپس شهر را آتش زده و کاملاً تخریب نمودند. در دورهٔ تیموریان (۷۷۱ – ۹۱۱ ه‍.ق) تا اندازه‌ای شکوه گذشته را بازیافت ولی پس از بنای مزارشریف در بیست کیلومتری آن، بلخ رو به انحطاط گذاشت. خرابه‌های بلخ قدیم اکنون ناحیهٔ وسیعی را اشغال کرده است.
در منابع تاریخی به خاطر موقعیت فرهنگی و تمدنی بلخ از آن به نام‌های مختلف یاد شده است؛ مثلاً بلخ گزین، بلخ الحسنا، ام‌البلاد، ام‌القرا، بلخ بامی، قبه الاسلام، دارالفقاهه، دارالاجتهاد…
جهانگردان اروپایی و ایرانیان، بلخ را انبار مهمی برای کالاهای عبوری در آسیای میانه در نخستین سال‌های سدهٔ ۱۹ م به‌شمار آورده‌اند. این شهر، در مرز میان بیابان‌های بی‌درخت و زمین‌های سرسبز، در شمال هندوکش و جنوب آمودریا، زمانی بسیار آبادان بود و آب شهر از طریق شبکه‌ای مرکب از ۱۸ جوی پخش می‌شد که درّه‌های شهر را به هم پیوند می‌داد. بلخ در برخوردگاه جاده‌های کاروانی واقع بود که از جنوب به هند، از غرب به ایران، و از شرق به چین کشیده می‌شد. کاروان‌های بی‌شماری از طریق این شهر، که به عنوان بازاری در آسیای برای خرید و فروش اسب شهرت داشت، رفت‌وآمد می‌کردند.
جغرافیا

اطلاعات بیشتر: جغرافیای طبیعی افغانستان
این ولایت در شمال افغانستان با مساحت این ۱۶٬۸۴۰ کیلومتر مربع است. %۷٫۴۸ آن کوهستانی و %۲٫۵ آن را زمین‌های هموار تشکیل داده است. این ولایت شامل حوزه آبریز آمودریا می‌شود. ولایت بلخ با ترکمنستان در شمال غربی، ازبکستان در شمال، تاجیکستان در شمال شرقی، ولایت قندز در شرق، ولایت سمنگان در جنوب شرق، ولایت سرپل در جنوب، و ولایت جوزجان در غرب همسایه است.
مردم

اطلاعات بیشتر: سیاست در افغانستان و فهرست والیان بلخ
اقوام تاجیک، هزاره، پشتون، ازبک، ترکمن و عرب در این ولایت زندگی می‌کنند و در شهر مزارشریف بیشتر جمعیت را تاجیک‌ها و پشتونها و هزاره‌ها تشکیل می‌دهند. مطابق آمار سازمان جهانی غذا مردمان ولایت بلخ بیشتر به زبان فارسی‌دری سخن می‌گویند. زبان مورد استفادهٔ بعد از فارسی، پشتو می‌باشد حدود ۲۷٪ و بعدی زبان‌های ترکمنی ۷٪ و ازبکی ۱۰٪.
تاجیک‌ها در مرکز و شرق بلخ زندگی می‌کنند در ولسوالی‌های خلم، نهرشاهی، مارمل، مزار، دهدادی، قسمتی از چهارکنت و کشنده و اقلیتی در شولگره؛ هزاره‌ها در ولسوالی‌های جنوبی مانند چهارکنت، اقلیتی در شولگره و چمتال پشتون‌ها در غرب و در ولسوالی‌های بلخ، چهار بولک، چمتال، شولگره، و ازبک‌ها و ترکمن‌ها در شمال بلخ در ولسوالی‌های، شورتپه، کلدار، دولت‌آباد و همچنین اقلیتی نیز در خلم را تشکیل می‌دهند. علاوه‌بر این‌ها ولسوالی زاری در جنوب بلخ عمدتاً بلوچ‌نشین می‌باشد و اعراب فارسی‌زبان این ولایت در ولسوالی‌های چمتال و نهرشاهی و اقلیتی در خلم یافت می‌شوند.
کل جمعیت ولایت حدود ۱٬۵۴۲٬۱۰۰ نفر است.
در کتاب اطلس محلات افغانستان از تاجیکان به عنوان بیشترین قوم ساکن ولایت بلخ نام برده می‌شود، همچنین از پشتونها و ترکمنها و ازبکها و عربها به عنوان ساکنان بعدی یاد می‌شود.
دانشکدهٔ تحصیلات تکمیلی نیروی دریایی در آمار خود چنین گزارش می‌دهد:
بلخ از نظر قومی متنوع است و شامل جوامعی از تاجیک‌ها، هزاره‌ها، پشتون‌ها، عرب‌ها، ازبک‌ها، ترکمن‌ها و هزاره‌های سنی می‌باشد.
گزارش برنامهٔ جهانی غذا:
تقریباً ۶۶ درصد از جمعیت بلخ در نواحی روستایی زندگی می‌کنند در حالی که ۳۴ درصد در مناطق شهری ساکن‌اند. حدود ۵۱ درصد از جمعیت مرد و ۴۹ درصد زن هستند. گروه‌های اصلی قومی ساکن در ولایت بلخ، تاجیک‌ها و پشتون‌ها هستند و پس از آن ازبک‌ها، هزاره‌ها، ترکمن‌ها، عرب‌ها و بلوچ‌ها قرار دارند. دری توسط حدود ۵۰ درصد از جمعیت و ۵۸ درصد از روستاها صحبت می‌شود. دومین زبان رایج، پشتو است که در اکثریت ۲۶۶ روستا که ۲۷ درصد از جمعیت را تشکیل می‌دهد، صحبت می‌شود و پس از آن ترکمنی (۱۱.۹ درصد) و ازبکی (۱۰.۷ درصد) قرار دارند.
ولایت بلخ همچنین جمعیتی از کوچی‌ها یا کوچ‌نشین‌ها دارد که تعداد آن‌ها در فصول مختلف متغیر است. در فصل زمستان، ۵۲۹۲۹ نفر، معادل ۲.۲ درصد از جمعیت کل کوچی‌ها، در بلخ زندگی می‌کنند و در ۸۰ جامعه مستقر هستند. نیمی از این جمعیت به‌طور نیمه‌مهاجر و با مسافت‌های کوتاه کوچ می‌کنند، یک سوم دیگر به‌طور نیمه‌مهاجر و با مسافت‌های طولانی حرکت می‌کنند و ۱۸ درصد دیگر در یک محل ساکن هستند. به‌طور کلی، در هر دو دسته مهاجران با مسافت‌های بلند و کوتاه، کمتر از نیمی از جامعه به کوچ‌نشینی می‌پردازند. در زمستان، هر دو گروه اغلب در یک منطقه می‌مانند و در طول فصل جابه‌جا نمی‌شوند. در فصل تابستان، حدود ۱۲۰ خانواده کوچی با مهاجرت طولانی از ولایت ساریپول به ولایت بلخ می‌آیند. جمعیت کوچی‌ها در تابستان ۵۹۷۷۶ نفر است.
اقتصاد

صادرات و واردات افغانستان از طریق راه دریای آمو توسط کشتی‌ها و از طریق بندرحیرتان با استفاده از پل صورت می‌گیرد که میوهٔ خشک در بخش صادرات و مواد نفتی، چوپ و مواد ساختمانی در بخش واردات شامل است. تاجران افغان نیز در بندر حیرتان سرمایه‌گذاری زیادی کرده‌اند که حدود ۴۰۰ میلیون دالر می‌شود و بیشتر در بخش زیربناهای مواد نفتی است.
ولایت بلخ در جریان ده سال گذشته در بخش فابریکات پیشرفت خوبی داشته است. تاکنون ۲۵۲ فابریکه راجستر و اجازهٔ فعالیت رسمی را اخذ کرده و علاوه‌بر آن صدها فابریکهٔ غیررسمی که راجستر نشده به شکل غیرقانونی فعالیت دارد. برخی بیشتر فابریکات این ولایت در بخش تولید مواد غذایی چون روغن، مواد نوشیدنی، آرد، بیسکت، پاپُر، شیرینی باب و همچون چیزهای دیگر کار می‌کند و همچنان یک فابریکهٔ ساختن وسایل پلاستیکی منازل نیز فعالیت دارد و فعالیت فابریکات زیاد ساختن مواد تعمیراتی در ردهٔ سوم محسوب می‌شود.
قالی
ولایت بلخ از بابت تولید قالین مقام ویژه در سطح کشور دارد. این صنعت علاوه در مرکز ولایت در ولسوالی‌های کلدار و شورتپه بسیار خوب رشد کرده است. در ولایت بلخ درحدود ۱۰۶ شرکت مصروف قالین بافی و تجارت قالین است و درحدود ۲۰٬۰۰۰ باشندهٔ این ولایت نیازهای زندگی خود از طریق قالین‌بافی برآورده می‌سازند.
ماهی
ماهی‌پروری در بلخ یکی از صنعت‌های پردرآمد است. در حدود ۸۰ فارم ماهی‌پروری در بلخ فعالیت دارند. در این فارم‌ها سالانه در حدود ۱۵۰ تُن گوشت تولید ماهی تولید می‌شود. این مقدار، کمتر از ۱۰ درصد گوشت مورد نیاز بازار را فراهم می‌کند. قیمت‌ترین گوشت ماهی، گوشت ماهی لقه است که هر کیلوی آن بین ۶۰۰ تا ۸۰۰ افغانی خرید و فروش می‌شود. ماهی تغاره ۴۰۰ افغانی و ماهی زغاره و شیرماهی ۲۵۰ تا ۳۲۰ افغانی در بازار بلخ فروش می‌شود.
هینگ
بر اساس آمار ریاست زراعت بلخ ۴٬۰۰۰ هزار جریب تحت کشت هینگ قرار دارد که حدود یک تُن از آن‌ها برداشت شده و ۷۵ میلیون دلار را عاید تولیدکنندگان آن می‌سازد.
برنج
براساس سروی مشترک وزارت زراعت و ادارهٔ ملی احصاییه، بلخ با تولید سالانه ۱۸ هزار تُن برنج در جایگاه هفتم تولید برنج افغانستان قرار دارد.
پنبه
در ولایت بلخ در سال ۱۳۹۹ بیش از ۵۰ هزار تن پنبه بدون چگد (بدون تخم) تولید گردیده که از ۱۹ هزار و ۶۰۰ هکتار زمین تحت کشت آن برداشت شده است. تخم‌های مشهور پنبه که کشاورزان بلخ بیشتر برای کشت استفاده می‌کنند شامل نژادهای پوزه‌ایشان، ترکی، و اکالا می‌باشد که میانگین محصولات آن یک تن در هکتار می‌باشد. هر هکتار پنج تن پنبهٔ دانه‌دار تولید می‌گردد.
درمان

درصد خانوارهای دارای آب آشامیدنی پاک از ۸٪ در سال ۲۰۰۵ به ۱۵٪ در سال ۲۰۱۱ افزایش یافته است. درصد بهبودی مرگ و میر مادران از ۰٪ در سال ۲۰۰۵ به ۲۰٪ در سال ۲۰۱۱ افزایش یافته است.
آموزش

اطلاعات بیشتر: آموزش و پرورش در افغانستان
نرخ کلی باسوادی شش سال به بالا از ۱۲٪ در ۲۰۰۵ به ۲۳٪ در سال ۲۰۱۱ افزایش یافته است. نرخ کلی ثبت نام خالص (۶ تا ۱۳ سال) از ۲۲٪ در سال ۲۰۰۵ به ۴۶٪ در سال ۲۰۱۱ افزایش یافته است.
بر پایه آمار سال ۱۳۹۲ در این ولایت ۵۰۴ اداره آموزشی به شمول دارالمعلمین، انستیتیوت‌ها و کورس‌های سواد آموزی در چوکات ریاست معارف فعالیت دارد که امور تدریسی آن توسط ۱۰٬۱۹۹ معلم رسمی و ۱٬۴۵۸ معلم قراردادی پیش برده می‌شود. از جمع آن ۵٬۹۷۴ آموزگار ذکور و ۱٬۴۵۸ آموزگار اناث است.
در این ادارات آموزشی ۵۴۰۱۷۸ دانش آموز (۳۱۱٬۳۶۶ ذکور و ۲۲۸٬۸۱۲ اناث) مصروف فراگیری آموزش هستند.
دانشگاه بلخ یکی از دانشگاه‌های پیشتاز افغانستان است که ۴٬۴۴۲ دانشجوی دختر و ۱٬۴۰۱ دانشجوی پسر مصروف تحصیل در دانشکدع‌های آن می‌باشند. در ولایت بلخ علاوه بر دانشگاه‌های دولتی ده‌ها مؤسسه تحصیلات عالی و نیمه عالی نیز فعالیت دارند که تعداد دانشجویان آنها به ۲۰٬۰۰۰ می‌رسد.
ورزش

اطلاعات بیشتر: ورزش در افغانستان و بزکشی
مردم بلخ از تاریخ و فرهنگ ورزشی بسیاری برخوردارند. هر نوروز، بلخ محل بسیاری از رویدادهای ورزشی است. بزکشی یک ورزش سنتی اسب‌سواری در منطقه است و در این ولایت محبوبیت زیادی دارد. پهلوانی نیز یک ورزش محبوب در ولایت است. با این حال، محبوب‌ترین ورزش در حال حاضر و ۵۰ سال گذشته فوتبال بوده است، این امر در تیم بلخ سیمرغ البرز مشهود با نایب قهرمانی آن‌ها در لیگ برتر افغانستان و مشارکت آن‌ها در تیم ملی مشهود است.
معادن

اطلاعات بیشتر: معادن افغانستان
در ۵ اکتبر ۲۰۱۸ در واشینگتن دی‌سی، مقامات افغان قراردادی ۳۰ ساله با سرمایه‌گذاری ۵۵ میلیون دلاری گروه سرمایه‌گذاری سنتر و شرکت عامل آن افغان گلد اکتشاف مساحت ۵۰۰ کیلومتر مربعی برای مس، با توسعهٔ معدن‌کاری پس از آن امضا کردند.
نام‌آوران

بلخ طی تاریخ ۶٬۰۰۰ سالهٔ خود شخصیت‌های مختلف علمی، سیاسی، فرهنگی ادبی و قومی تربیه نموده است که نه تنها در ولایت بلخ و در سطح کشور، بلکه در سطح جهانی شهرت داده است. از این جمله نام‌های زرتشت و مولانا جلال‌الدین محمد بلخی نام گرفته می‌توانیم که شخصیت‌های بین‌المللی است.
یادآوری تمامی مشاهیر این ولایت کاری‌ست مشکل‌تر؛ اما چند نام به شکل مثال یادآوری کرده می‌توانیم: زرتشت، یما پاچا، کنیشکا، مولانا جلال‌الدین محمد بلخی، رابعهٔ بلخی، ناصر خسرو بلخی، دقیقی بلخی، ابن سینا بلخی، ابوشکور بلخی، شهید بلخی، جامی حکیم، اندانی بلخی، علامه سید اسماعیل بلخی، امیر خسرو بلخی، وطواط بلخی، عنصری بلخی، ابومعشر بلخی، فاطمه بلخی، شقیق بلخی، کیقباد بلخی، پروچیستا بلخی، روخسانه بلخی، آشفته باختری، نبی مسکون، واصف باختری، مرحوم اسحق، استاد عبدالصمد جاهد و دیگر ….
تقسیمات اداری

ولسوالی‌های ولایت بلخ:
ولسوالی بلخ
ولسوالی چارپولک
ولسوالی چارکنت
ولسوالی چمتال
ولسوالی خلم
ولسوالی دولت‌آباد
ولسوالی دهدادی
ولسوالی زاری
ولسوالی شورتپه
ولسوالی شولگره
ولسوالی کشنده
ولسوالی کلدار
ولسوالی مارمل
ولسوالی مزارشریف
ولسوالی نهر شاهی
همچنین حیرتان بندر تجارتی بزرگی میان افغانستان و آسیای میانه می‌باشد.
شهر مزار شریف مرکز ولایت بلخ بوده و در ۲۵ کیلومتری غربی این ولایت ولسوالی بلخ زادگاه شاعر پارسی‌سرا، عارف و اندیشمند اسلامی مولانا جلال‌الدین محمد بلخی قرار دارد. در این ولسوالی دهی به نام پدر مولانای بزرگ قرار دارد که بهاءالدینش خوانند و در ۵ کیلومتری شمال شرق ولسوالی بلخ قرار دارد.
توابع این ولایت این‌ها هستند:
فیروز و نخجیر
خلم
دهدادی
مزار شریف
نگارخانه

دانشگاه بلخ
مسجد کبود مزارشریف
مسجد کبود مزارشریف
مسجد کبود مزارشریف
مناره زادیان در روستای زادیان، ولسوالی دولت آباد، ولایت بلخ
مسجد سبز مربوط به سدهٔ پانزدهم در بلخ
مردمان بلخ
بازی بزکشی در بلخ
قصر دولتی در مزارشریف، ولایت بلخ
خیابانی در بلخ، سال ۲۰۰۵
هتل مزارشریف
طاق ورودی مسجد سبز بلخ
مسجد سبز بلخ
میدان هوایی مزارشریف
نگارهٔ ۲: سردیسی از انسان از آق‌کُپرُک، در ولایت بلخ، شمال افغانستان، پیرامون ۲۰٫۰۰۰ پیش از میلاد - نخستین ترسیم چهرهٔ انسان که تا اکنون در افغانستان کشف شده است.
الهه‌های بلخ (باختر), افغانستان، ۲۰۰۰–۱۸۰۰ پیش از میلاد.
کتیبه باختری مکشوفه از بلخ توسط پروفیسور سیمز ویلیام. ترجمه: [به اورموزد بنوکان، یبغوی هفتالی]، سلام و احترامات از قاضی تخارستان و غرچستان. اما بعد [علاوه بر این]، "نامه (سلام شما بدستم رسیده است، بنابراین من شنیده‌ام که [درباره] سلامتی من پرسیدید، من خوب هستم، (و بعداً ؟) شنیدم که آنجا یک پیغام به شما فرستاده شد بدین مضمون: ""۱۸۴ … مراقب کشاورزی باشید."" اما دستور (۱۹–۱۰) به شما داده‌شده است. پس: "شما باید غلات را تحویل دهید و [سپس] آن را از فروشگاه شهروندان می‌توانید بخرید." من دستور (ضرر …) نمی‌دهم… [بخش ۱۱۲۱ ... ۱۱۳۱ ... ۱۴ کتیبه ازبین رفته است]، … بنابراین من این سفارش را می‌دهم. و من … در مورد زمستان… (؟) [بخش ۱۷ ازبین رفته است]. من مأموران را در آنجا [به شما] فرستادم، پس از ۱۱۸ کشاورز مراقبت کنید. (۱۱۹–۲) [به] اورمزد بنوکان، درود … ". قرن چهارم میلادی
باختر در زمان سلطه یونانیان، در حدود سال ۱۸۰ پیش از میلاد، برای دیدن تصویر بزرگتر روی تصویر کلیک کنید.
سکه‌های بدست آمده از اوکراتید اول، این سکه هم از نظر اطلاعاتی و ارزشی بسیار مهم است.
گجینه طلایی باختر کشف شده از طلاتپه که مربوط به قرن اول میلادی و شاهنشاهی کوشانی می‌باشد.
ژانگ چیان از طرف امپراتور هان ودی فرستاده می‌شود، تا مأموریت خود را در آسیای میانه به پایان برساند، از ۱۳۸ ال ۱۲۶ پیش از میلاد، غارهای ماگائو، ۶۱۸–۷۱۲.
یک درهم نقره از زمان خلافت امویان، بدست آمده از بلخ در ۱۱۱ ه‍. ق
حمله امیر تیمور گورکان به بلخ
دلتای بلخاب که شهر مزار شریف درست در وسط آن قرار گرفته است.
منظره‌ای از زمین‌های کشاورزی ولایت بلخ
دانشگاه بلخ
مسجد کبود که آرامگاه حضرت علی بدان منسوب است، توسط سلطان حسین بایقرا بازسازی شد. مزار شریف
مسجد نه‌گنبد که در سده سوم هجری ساخته شده است؛ قدیمی‌ترین مسجد در افغانستان می‌باشد. بلخ
ورزش بزکشی
ولسوالی‌های بلخ
ولادیمیر پتکوویچ

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 پتکوویچ همراه با تیم ملی فوتبال سوئیس در سال ۲۰۱۸:  پتکوویچ همراه با تیم ملی فوتبال سوئیس در سال ۲۰۱۸
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
نام کامل:  ولادیمیر پتکوویچ
زادروز:  ۱۵ اوت ۱۹۶۳ ‏(۶۱ سال)
زادگاه:  سارایوو، یوگسلاوی
پست:  هافبک
اطلاعات باشگاهی: اطلاعات باشگاهی
باشگاه کنونی:  الجزایر (سرمربی)
باشگاه‌های جوانان: باشگاه‌های جوانان
۱۹۷۸–۱۹۸۱:  سارایوو
باشگاه‌های حرفه‌ای*: باشگاه‌های حرفه‌ای*
| سال‌ها |  باشگاه‌ها |  بازی† |  (گل)† |
| ۱۹۸۱–۱۹۸۴ |  سارایوو |  ۸ |  (۰) |
| ۱۹۸۴–۱۹۸۵ |  Rudar Prijedor |  ۱۵ |  (۷) |
| ۱۹۸۵ |  سارایوو |  ۲ |  (۰) |
| ۱۹۸۵–۱۹۸۶ |  کوپر |  ۱۴ |  (۴) |
| ۱۹۸۶–۱۹۸۷ |  سارایوو |  ۱۷ |  (۳) |
| ۱۹۸۷–۱۹۸۸ |  Chur 97 |   |   |
| ۱۹۸۸–۱۹۸۹ |  سیون |  ۶ |  (۰) |
| ۱۹۸۹–۱۹۹۰ |  Martigny-Sports |  ۳۱ |  (۸) |
| ۱۹۹۰–۱۹۹۳ |  Chur 97 |  ۸۷ |  (۱۹) |
| ۱۹۹۳–۱۹۹۶ |  Bellinzona |  ۶۳ |  (۸) |
| ۱۹۹۶–۱۹۹۷ |  Locarno |  ۳۲ |  (۳) |
| ۱۹۹۷–۱۹۹۸ |  Bellinzona |   |   |
| ۱۹۹۸–۱۹۹۹ |  Buochs |   |   |
| مجموع |   |  ۲۷۵ |  (۵۲) |
دوران مربیگری: دوران مربیگری
۱۹۹۷–۱۹۹۸:  Bellinzona
۱۹۹۹–۲۰۰۴:  Malcantone Agno
۲۰۰۴–۲۰۰۵:  لوگانو
۲۰۰۵–۲۰۰۸:  Bellinzona
۲۰۰۸–۲۰۱۱:  یانگ بویز
۲۰۱۱–۲۰۱۲:  سامسون‌اسپور
۲۰۱۲:  سیون
۲۰۱۲–۲۰۱۴:  لاتزیو
۲۰۱۴–۲۰۲۱:  سوئیس
۲۰۲۱–۲۰۲۲:  بوردو
۲۰۲۴–:  الجزایر
 تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است. :  تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است. 
ولادیمیر پتکوویچ (انگلیسی: Vladimir Petković؛ زادهٔ ۱۵ اوت ۱۹۶۳) بازیکن سابق و مربی فوتبال اهل بوسنی-سوئیس است.وی سرمربی تیم ملی فوتبال الجزایر است‌.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به سارایوو، کوپر و سیون اشاره کرد.
پتکوویچ همچنین سابقه مربی‌گری در تیم‌های یانگ بویز برن، سامسون‌اسپور، سیون، لاتزیو، تیم ملی فوتبال سوئیس و بوردو را در کارنامه دارد.
افتخارات > بازیکن

سارایوو
لیگ دسته اول فوتبال یوگسلاوی: ۸۵–۱۹۸۴
افتخارات > سرمربی

مالکانتونه آگنو
لیگ ۱ سوئیس: ۰۳–۲۰۰۲
لاتزیو
کوپا ایتالیا: ۱۳–۲۰۱۲
بانوان، آقایان

| 0 | 1 |
| --- | --- |
نویسنده(ها): محمد چرمشیر
کشور: ایران مکان ناشر فارسی: تهران
زبان: فارسی
موضوع(ها): نمایشنامه
ناشر: کارگاه تئاتر ایران
تاریخ نشر: ۱۳۸۰
بانوان، آقایان نمایشنامه‌ای از محمد چرمشیر است، که در سال۱۳۶۶ نوشته شده و در سال ۱۳۸۱ توسط نشر کارگاه تئاتر ایران به‌چاپ رسیده است،