گراش
مردم > مهاجرت

گراش شهری مهاجرفرست و مهاجرپذیر است و این عامل، تأثیر عمیقی بر محیط، اقتصاد و فرهنگ آن گذاشته است. حدود یک‌پنجم جمعیت این شهر به صورت دوره‌ای به کشورهای حاشیهٔ جنوبی خلیج فارس و بنادر و جزایر جنوبی ایران مهاجرت می‌کنند. مهاجران واردشده به گراش را نیز می‌توان به دو دسته تقسیم کرد. مهاجرانی که برای اشتغال به کارهای ساختمانی و کشاورزی در این شهر ساکن شده‌اند و افرادی که به کارهای دولتی مشغولند. پژوهشی در سال ۱۳۸۱، پرطرفدارترین مقاصد مهاجرت گراشی‌ها را به ترتیب کشورهای امارات متحدهٔ عربی، بحرین، قطر، کویت و جزایر قشم و کیش دانسته است. همچنین این پژوهش بیشترین مهاجران وارده به گراش را به ترتیب از کشور افغانستان و استان‌های فارس، لرستان و همدان می‌داند. از سال ۱۳۸۱ به بعد، مهاجرفرستی به قشم و کیش سیر صعودی و مهاجرپذیری از افغانستان در گراش سیر نزولی به خود گرفته‌اند.
پیشینهٔ مهاجرت گراشی‌ها به مناطق دیگر، حداقل به دورهٔ حکومت محمدشاه قاجار برمی‌گردد. هرچند با توجه به سابقهٔ صادرات کالا از گراش به نقاط دیگر در دورهٔ صفویه، می‌توان برای مهاجرت آن‌ها قدمت بیشتری متصور شد. مهاجرت مردم گراش به دیگر شهرهای ایران، بیشتر به صورت دوره‌ای و برای ارائهٔ کالاهای تولیدی خود بوده است. مهاجران گراشیِ خارج از کشور هم عمدتاً به صورت دوره‌ای در کشور مقصد ساکن می‌شدند و می‌شوند. این گروه تا پیش از تشکیل کشور امارات متحدهٔ عربی، بیشتر در عمان ساکن بودند و پس از سکونت در امارات، توانستند به واسطهٔ قدرت اقتصادی خود بر شیوخ حاکم اعمال نفوذ کرده و در مناصب اداری و اقتصادی مشغول به فعالیت شوند. این جایگاه تا امروز نیز برای بسیاری از نوادگان آن‌ها حفظ شده است. محل زندگی این گروه از مهاجران، شهر زادگاه‌شان است و طی دوره‌های ۸ تا ۹ ماهه، اغلب بدون خانواده، به کشورهای مقصد سفر می‌کنند. به دلیل رفت‌وآمد زیاد و ارتباط مستمر آن‌ها با گراش، این مهاجرت منجر به ورود ارز به شهر، ایفای نقش در توسعهٔ شهر با احداث بناهای خیرساز، کسب مهارت در تجارت، امیدواری جوانان به مهاجرت و کار در کشورهای عربی و ایجاد اختلاف طبقاتی شدید در گراش شده است. با ایجاد رونق اقتصادی در کشورهای عربی خلیج فارس و مهاجرفرستی بیش از حد گراش به آن مقاصد در دهه‌های اخیر، شهر گراش با کمبود نیروی کار مواجه شده است؛ لذا از دههٔ ۱۳۴۰ به بعد و با ایجاد تأسیسات شهری در گراش، این شهر شاهد ورود مهاجرانی جهت فعالیت در کارهای ساختمانی، خدماتی، درمانی و اداری بوده است. این مهاجرپذیری به دگرگونی فرهنگ گراش و کم‌رنگ شدن فرهنگ سنتی آن، تغییر الگوی مصرف جامعه و پیشرفت در ساختمان‌سازی انجامیده است.
بلوچ‌ها نخستین قومیت مهاجری بودند که در اوایل دههٔ ۱۳۴۰ به گراش وارد شدند. آن‌ها اغلب به دلیل بیکاری، از شهرستان‌های جیرفت، کهنوج، میناب و بشاگرد به گراش مهاجرت کرده و ضمن اشتغال به فعالیت‌های کشاورزی، باغداری و ساختمانی، در چادرهایی در حاشیهٔ شهر ساکن شدند. نسل اول این مهاجران از دههٔ ۱۳۶۰ به مرور در محلهٔ بندوشیخ و شهرک‌های تازه‌ساخت شهید دستغیب و شهید بهشتی به خانه‌سازی پرداختند و نسل‌های بعدی‌شان امروزه در بافت بومی شهر جذب شده‌اند. ساخت شهرک‌های جدید در گراش توسط بنیاد مسکن انقلاب اسلامی باعث ورود موجی از مهاجران لر از شهرهای نهاوند و الیگودرز و ترک از شهرهای تبریز و ارومیه جهت فعالیت در کارهای ساختمانی شد. این دو قومیت امروزه نیز بیشتر به مشاغل ساختمانی مشغولند و بر خلاف بلوچ‌ها، کمتر با جامعهٔ گراش پیوند خورده‌اند و به صورت دوره‌ای به شهرهای مبدأ رفت‌وآمد می‌کنند. افغان‌ها گروه دیگری از مهاجران ساکن در گراش هستند که در پی جنگ افغانستان به این شهر آمدند. اینان که غالباً شیعه بودند، توانستند در گراش جامعهٔ خود را تشکیل داده و با تحویل گرفتن مسجدی در این شهر، مکانی برای برگزاری مراسم‌های مذهبی داشته باشند. علی‌رغم پیوندهای خانوادگی بسیار اندک میان افغانی‌ها و گراشی‌ها، این مهاجران تعامل خوبی با میزبانان خود دارند و امروزه بیشتر در محلهٔ پاقلعه ساکن‌اند.