stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
وایکینگ‌ها
آیین

وایکینگ‌ها یکی از آخرین ملت‌های ساکن اروپا بودند که همچنان بر مذهب چندخدایی بودند. ساختار اجتماعی در میان قبایل نورس مانند دیگر جاها بر پایه بسامانی خانوادگی، همکاری بازرگانی و باورهای آیینی استوار بود. در یکی از سروده‌های رزمنامه بیوولف چنین آمده است: «در نهاد آن کس که خوب می‌اندیشد هیچ چیزی توان آن را ندارد که آتش خویشاوندی را فرونشاند». نورس‌ها نام خانوادگی نداشتند و هر پسری نام پدر را بر سر نام خود می‌افزود.
اسکاندیناوی‌ها، سال‌ها پیش از اینکه آیین مسیحیت بدانان برسد هنگام نامگذاری یک نوزاد، به نشانه آمدن به جرگه خانواده بر روی او آب می‌ریختند.
فرهنگ و اجتماع > تعلیم و تربیت

تعلیم و تربیت به فراخور نیازهای اجتماعی آموزه‌هایی کاربردی داشت. دختران راه و روش خانه‌داری و کارهایی مانند فراوری آبجو را می‌آموختند و پسران هم به فراگیری شنا، نجاری، فلزکاری، کشتی‌گیری، کشتیرانی، شکار، تیراندازی و شمشیرزنی می‌پرداختند. پرش، آزمون بدنی ارزشمندی بود. برخی از نروژی‌ها می‌توانستند با جوشن و کلاه خود از بلندایی بیشتر از از درازای خویش بپرند یا تا چندین کیلومتر را شنا کنند برخی می‌توانستند بر تیزروترین اسب‌ها پیشی بگیرند. بسیاری از کودکان خواندن و نوشتن می‌آموختند. برخی برای پزشکی یا قضاوت آموزش داده می‌شدند. زن و مرد هر دو به آوازه‌خوانی می‌پرداختند. شمار کمی از زنان و مردان نیز توان نواختن سازهایی مانند چنگ را داشتند چنان‌که در افسانه ادای مهین آمده است گونار، پادشاه نورس می‌توانست با انگشتان پاهایش چنگ بنوازد و به کمک نوای آن مارها را افسون می‌کرد.
فرهنگ و اجتماع > پیوند زناشویی

پیوندهای زناشویی بیشتر بدست پدر و مادرها و به سان خرید و فروش انجام می‌گرفت. زن آزاد می‌توانست این‌گونه پیوندها را نپذیرد اما اگر در برابر رای پدر و مادرش می‌ایستاد و همسر کس دیگری می‌شد از خانواده رانده می‌شد و از دارایی پدر چیزی به او نمی‌رسید.
فرهنگ و اجتماع > رده‌های اجتماعی

وایکینگ‌ها جامعه خود را به سه رده دسته‌بندی می‌کردند:
یارل‌ها (ثروتمندان)
نوحی‌ها (طراحان، کشاورزان و مهندسان)
نولی‌ها (بردگان)
آن‌ها به کودکان خود همواره می‌آموختند که رده هر کس فرمانی است از سوی خدایان که تنها بی‌ایمانان باک دگرگون کردن آن را دارند. فرمانروایان را از میان فرزندان شاهان پیشین و سردمداران هر بخش از سرزمین را از میان یارل‌ها برمی‌گزیدند. پا به پای این پذیرش بی‌ریای فرمانروایی پادشاه و همچنین پیامدهای آشکار جنگ و کشاورزی، دموکراسی شایانی در کار بود که به سبب آن زمین‌داران در یک انجمن سران خانواده، انجمن روستا، انجمن استانی، یا یک «انجمن یکپارچه» ملی کار بنیان‌گذاران و دادگران کشور را انجام می‌دادند که از آن به عنوان اولین پارلمان تاریخ بشریت یاد می‌شود که در سال ۹۳۰ میلادی در ایسلند بنا نهاده شد. در این میان، فرمانروا، پیاده‌کننده بنیان‌ها بود نه مردم. دادگری بر پایه بنیان نامه‌ها انجام می‌گرفت و کین‌خواهی یک پدیده ورای بنیان‌ها به‌شمار می‌رفت. خون‌خواهی گاهی نبردهای خونینی را در پی داشت و خون‌بها کم‌تر پرداخت می‌شد که برای بزهکاران جانشین کین‌خواهی می‌شد. مردانی که از هیچ بنیانی پیروی نمی‌کردند و شکست را نمی‌پذیرفتند دریانوردانی بی‌باک بودند که به سردمدارای مردم دست می‌یافتند. آن‌ها از مجازات سنگینی بهره می‌گرفتند تا کسانی را که به سبب نبرد با طبیعت سخت جان شده بودند به پیروی از بنیان‌ها و آرامش وادارند.
فرهنگ و اجتماع > جنگ‌آوری

در زمان چیرگی وایکینگ‌ها بر اروپا، نویسندگان اروپایی دربارهٔ تندخویی وایکینگ‌ها زیاده روی می‌کردند. با این همه به سبب دشواری‌های زندگی در اسکاندیناوی، نبرد برای زنده ماندن آنچنان بوده است که تنها سرسخت‌ترین کسان می‌توانستند پایدار بمانند و از این رو کین‌خواهی، دشمنی و دزدی دریایی افسارگسیخته‌ای که در دریاها انجام می‌گرفته گونه‌ای باور و نگرش پدیدآورد که بدون درنگریستن به بنیان‌های آیینی سامیان، پایه آن دلاوری و بی‌باکی بود.
پاره‌ای از این مردان در جنگ به چنان سرخوشی می‌رسیدند که از زخمی که برمی‌داشتند به دردی دچار نمی‌شدند. به برخی هنگام نبرد حالتی دست می‌داد به نام «برسرکر» که جنگجو هوشیاری خود را از دست می‌داد و تنها از جنگیدن خشنود می‌شد؛ برسرکرها یا به گفتاری دیگر «خرس جامگان»، پهلوانانی بودند که بدون جوشن پا به کارزار می‌گذاشتند و مانند جانوران زوزه می‌کشیدند و می‌جنگیدند، سپرهای خود را از خشم گاز می‌گرفتند و آنگاه چون نبرد به پایان می‌رسید به سبب کوفتگی و خستگی از هوش می‌رفتند. تنها دلیران به والهالا (جهان پس از مرگ در افسانه‌های اسکاندیناوی) می‌رفتند و هر کس که در راه مردمان خود در میدان جنگ جان می‌داد همه گناهانش بخشیده می‌شد.
این نبردهای جانگداز نه به سان تاراج سپاهیان مسلمان بود و نه به تازش‌های ایلغار مجارها می‌مانست، بلکه تاخت و تاز دسته‌ای از مردان بود که هر گونه سستی‌ای را گناهی نابخشودنی می‌پنداشتند و هر نیرو و توانی را نکویی؛ تشنه زمین، زن، دارایی و نیرومندی بودند و بر این باور بودند که بهره‌مندی از فروزه‌های خدایان تنها از برای نیرومندان است. این مردمان در آغاز مانند دریازنان بودند و در پایان به سان دسته‌هایی از فرمانروایان درآمدند.
فرهنگ و اجتماع > افسانه‌های وایکینگ‌ها

افسانه‌های وایکینگ‌ها همواره جستاری شگفت‌انگیزی بوده است. کهن‌ترین نگاشته‌ای که از این افسانه‌ها به دست ما رسیده است سروده‌های شگفت‌انگیزی هستند که به نادرست آن را «اداً» نامیده‌اند. در سال ۱۶۴۳ میلادی کشیشی در کتابخانه پادشاهی دانمارک به کتابی کهن برخورد که دربرگیرنده پاره‌ای سروده‌های کهن ایسلندی بود و به نادرست آن‌ها را «ادا» ی سایمند خردمند خواند. امروزه بیشتر دانش‌پژوهان بر این باوراند که آن سروده‌ها به سال‌های نامعلومی در میان سده‌های هشتم و دوازدهم میلادی در نروژ، ایسلند، و گرینلند بازمی‌گردند و به دست برخی از شاعران (نوحی‌ها سرایان) ناشناس نوشته شده‌اند. گمان می‌رود که سایمند تنها آن‌ها را گردآوری کرده و خود آن‌ها را نسروده باشد از این رو نام سروده‌ها «ادا» نبوده است.
فرهنگ و اجتماع > سنگ‌های یادبود

وایکینگ‌ها سنگ‌های یادبودی برای جشن گرفتن پیروزی‌های جنگی یا سوگواری دوستان و خویشاوندان کشته شده خود می‌ساختند. روی سنگ‌های بزرگ نگاشته‌های بسیار زیبایی کنده‌کاری می‌شد و در زیر برخی از نگاره‌های کنده‌کاری‌شده نوشته‌هایی به دبیره (خط) رونیک باستان دیده می‌شود. این سنگ‌ها در گذرگاه‌های همگانی، جایی که مردم می‌ایستادند و از آن‌ها سپاسگزاری می‌کردند جای داشتند.
اروپا در سال ۸۱۴ میلادی
نمایی از کشتی وایکینگ‌ها در اسلو، نروژ
پراکندگی وایکینگ‌ها
حمله دریایی وایکینگ‌های دانمارکی به انگلستان در سده ۱۲ میلادی
سر تبر جنگی وایکینگ‌ها
نگاره‌ای از تیر، ایزد پیروزی و جنگ تن‌به‌تن وایکینگ از کارل فردریک فون سالتسا، نقاش سوئدی
مسیرهای سفر وایکینگ‌ها
آتشفشان زیمینا

| آتشفشان زیمینا | آتشفشان زیمینا |
| --- | --- |
نمایی از آتشفشان: نمایی از آتشفشان
fa (in English: Expected satiety): fa
آتشفشان زیمیناRussia : آتشفشان زیمیناRussia 
مرتفع‌ترین نقطه: مرتفع‌ترین نقطه
ارتفاع: ۳٬۰۸۰ متر (۱۰٬۱۰۰ فوت)
برجستگی: ۱٬۵۷۰ متر (۵٬۱۵۰ فوت)
فهرست‌بندی: قله بسیار برجسته
مختصات: ۵۵°۵۱′۳۹″ شمالی ۱۶۰°۳۶′۲۱″ شرقی﻿ / ﻿۵۵٫۸۶۰۸۳°شمالی ۱۶۰٫۶۰۵۸۳°شرقی﻿ / 55.86083; 160.60583
جغرافیا: جغرافیا
موقعیت: شبه‌جزیره کامچاتکا، روسیه
رشته‌کوه مادر: رشته‌کوه ووستوچنی
زمین‌شناسی: زمین‌شناسی
نوع کوه: آتشفشان چینه‌ای
آخرین فوران: Unknown
آتشفشان زیمینا (انگلیسی: Zimina) یک کوه آتشفشانی در شبه‌جزیره کامچاتکای کشور روسیه است.
مازن درویش

| مازن درویش | مازن درویش |
| --- | --- |
ملیت: سوریه
پیشه: وکیل
سازمان(ها): مرکز رسانه ها و آزادی بیان
همسر: یارا بدر
مازن درویش (عربی: مازن درويش؛ – ) وکیل، فعال حقوق بشر، و مدافع آزادی بیان اهل سوریه است. او رئیس مرکز رسانه‌ها و آزادی بیان (CMFE) سوریه است. سازمان‌های خبری، از جمله رویترز و آسوشیتد پرس، او را یکی از برجسته‌ترین فعالان سوریه دانسته‌اند. او در سال ۲۰۱۲ بازداشت و در آگوست ۲۰۱۵ از زندان آزاد شد.
فعالیت‌ها

درویش رئیس مرکز رسانه‌ها و آزادی بیان سوریه (CMFE)، همکار سازمان گزارشگران بدون مرز در سال ۲۰۰۴ بود. این سازمان توسط دولت سوریه تأیید نشده، اما همچنان به صورت مخفی فعالیت می‌کند. در سال ۲۰۰۶، این گروه یک وب سایت خبری مستقل، syriaview.net را راه اندازی کرد، اما این سایت فوراً توسط دولت سوریه مسدود شد.
در آوریل ۲۰۰۸، مازن درویش و همکارش پس از گزارش شورش در آدرا، در نزدیکی شهر دمشق دستگیر شدند. او به اتهام "نشر اکاذیب و توهین به ادارات دولتی" محکوم و ده روز زندانی شد. ۳۵ سازمان بین‌المللی آزادی مطبوعات مشترکاً بیانیه‌ای امضا و منتشر کردند که بازداشت مازن را به عنوان بخشی از "الگوی مداوم آزار و اذیت و بازداشت روزنامه نگاران و فعالان" توصیف کرده بودند. همچنین مازن درویش ممنوع‌الخروج شد تا از خروج او از سوریه جلوگیری کند.
وی همچنین گزارشی در مورد درگیری‌های درعا در اوایل سال ۲۰۱۱، و در مراحل آغاز جنگ داخلی سوریه منتشر کرد. در ماه مارس او در تظاهراتی برای آزادی زندانیان سیاسی سوریه شرکت کرد و پس از آن سازمان دیدبان حقوق بشر سوریه گزارش داد که درویش مدت کوتاهی پس از آن تظاهرات بازداشت شده‌است.
بازداشت

درویش در ۱۶ فوریه ۲۰۱۲ احتمالاً توسط بازوی اطلاعاتی نیروی هوایی سوریه دستگیر شد. ۱۵ روزنامه نگار و فعال دیگر در همان روز دستگیر شدند، وبلاگ نویس سوری-آمریکایی رزان غزاوی و یارا بدر روزنامه‌نگار و همسر مازن درویش از جمله بازداشت‌شدگان بودند. کمیسیون بین‌المللی حقوق بشر در سوئیس در ماه اوت گزارش داد که مازن درویش دریک دادگاه نظامی محرمانه محاکمه می‌شود و ممکن است او با مجازات اعدام بدون دادرسی عادلانه و بدون درخواست تجدید نظر مواجه شود.
عفو بین‌الملل معتقد است که مازن درویش یک زندانی وجدانی است که "صرفاً به دلیل استفاده صلح آمیز از حق آزادی بیان و در ارتباط با کار خود با CMFE، بازداشت شده است." بیش از ۲۰ سازمان بین‌المللی حقوق بشر، از جمله شبکه حقوقی اعراب، دیده بان حقوق بشر، فهرست سانسور، مؤسسه مطبوعات بین‌المللی، گزارشگران بدون مرز و سازمان جهانی مبارزه با شکنجه، نامه ای را امضا کرد که خواستار آزادسازی فوری آزادی دارویش شد. همچنین کاترین اشتون، نماینده عالی امور خارجه و سیاست امنیتی اتحادیه اروپا بازداشت درویش را محکوم کرد و از سوریه خواست تا بلافاصله او را آزاد کند.
سرگی کارامچاکوف

| سرگی کارامچاکوف | سرگی کارامچاکوف |
| --- | --- |
زادهٔ: ۲۶ اوت ۱۹۶۲
درگذشت: ۱ ژانویهٔ ۱۹۹۳ آباکان
ملیت: اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی
سرگی کارامچاکوف (انگلیسی: Sergey Karamchakov; ۲۶ اوت ۱۹۶۲ – ۱ ژانویهٔ ۱۹۹۳) کشتی‌گیر اهل اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی بود.
سافتبال در المپیک تابستانی ۲۰۰۴

| سافتبال در بیست و هشتمین دوره بازی‌های المپیک | سافتبال در بیست و هشتمین دوره بازی‌های المپیک |
| --- | --- |
محل برگزاری: Olympic Softball Stadium
تاریخ‌ها: ۱۴ – ۲۰ اوت ۲۰۰۴
رقابت‌کنندگان: ۱۲۰ نفر از ۸ کشور
→ ۲۰۰۰۲۰۰۸ ←: → ۲۰۰۰۲۰۰۸ ←
سافتبال در بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۰۴ نام رویداد ورزش سافتبال در بازی‌های المپیک تابستانی بود که در سال ۲۰۰۴ برگزار شد. این مسابقات از ۱۴ تا ۲۳ اوت برگزار شد.
مدال‌آوران

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| طلا | نقره | برنز |
|  ایالات متحده آمریکا (USA)  لی اوبراین لورا برگ کریستل بوستوس لیزا فرناندز جنی فینچ تایرا فلاورز آماند فرید لوری هاریگن لاوین یونگ کلی کرچمن جسیکا مندوزا استیسی نومن-دنیز کت اوسترمن جنی تاپینگ ناتاشا واتلی |  استرالیا (AUS)  Sandra Allen Marissa Carpadios Fiona Crawford Amanda Doman Peta Edebone Tanya Harding Natalie Hodgskin Simmone Morrow Tracey Mosley Stacey Porter Melanie Roche Natalie Titcume Natalie Ward Brooke Wilkins Kerry Wyborn |  ژاپن (JPN)  امی اینوی Kazue Ito Yumi Iwabuchi ماسومی میشینا Emi Naito Haruka Saito هیروکو ساکای Naoko Sakamoto ری ساتو Yuki Sato Juri Takayama یوکیکو یونو Reika Utsugi اری یامادا Noriko Yamaji |
:
زمین‌لرزه ۳۳۶ ری-طالقان

| 0 | 1 |
| --- | --- |
زمان UTC: ؟؟ 
رویداد ISC: 
USGS-ANSS: 
تاریخ محلی: 
زمان محلی: 
مناطق آسیب‌دیده: ایران
بیشینه شدت: ۷٫۷ ریشتر
سونامی: نداشت
تلفات: بسیار زیاد
در ۴ اسفند ۳۳۶ هجری خورشیدی برابر با ۲۳ فوریه ۹۵۸ میلادی، زمین‌لرزه سهمگینی در شمال ایران مرکزی رخ داد. بزرگای این زمین‌لرزه برابر با Ms=۷/۷ و مختصات رومرکزی آن۳۶N و۵۱٫۱E با شدت lo=X تخمین زده شده‌است. این زلزله تمام روستاهای سرزمین ری و طالقان را چه در دشت و چه در کوهستان ویران کرد. بیش‌تر ری به‌کلی نابود شد و تلفات سنگینی از هر دو منطقه گزارش شده‌است. در طالقان تنها ۳۰ تن باقی ماندند و در منطقه ری ۱۵۰ روستا ویران شد که یکی از روستاهای کوهستانی را زمین‌لغزه‌ها فرا پوشاند. کوهی در نزدیکی ری شکاف برداشت و آب از زمین به بیرون ریخت. در کوه‌های رویان درشمال ری، زمین‌لغزه‌های گسترده مسیر رودخانه را بست که آب آن پس نشست و دریاچه‌ای ساخت. آسیب‌ها درسوی شمال باختر به دیلمان و در جنوب به قم و کاشان گسترش یافت. زمین‌لرزه احتمالاً در اصفهان و نیز تا بغداد حس شده‌است. پس‌لرزه‌های آسیب‌رسان به مدت چهل روز ادامه داشت، و در سراسر منطقه شمال ایران مرکزی احساس می‌شد. ممکن است که این زمین‌لرزه با افت نامعمولی در تراز آب دریای خزر ارتباط داشته‌است، که به هر رو به نظر می‌رسد که آن افت پیش از زمین‌لرزه روی داده بوده‌است.
لیو برگر

| لیو برگر | لیو برگر |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۳ سپتامبر ۱۸۷۹ اتریش
درگذشت: ۶ اکتبر ۱۹۴۳ (۶۴ سال) منهتن، ایالات متحده آمریکا
ملیت: اتریشی-آمریکایی
پیشه(ها): آسیب‌شناس، جراح و اورولوژیست
همسر: ژرمن اشنیتزر (۱۹۱۳ تا ۱۹۲۷؛ طلاق)
فرزندان: 2
لیو برگر (انگلیسی: Leo Buerger؛ ‏ ‎/bɛrɡər/‎؛ ‏ تلفظ آلمانی: [/by:ɐ̯gəɐ̯/]؛ ‏ ۱۳ سپتامبر ۱۸۷۹–۶ اکتبر ۱۹۴۳) آسیب‌شناس، جراح و اورولوژیست یهودی‌تبار اتریشی-آمریکایی بود. بیماری برگر به نام او نامگذاری شده است. او عضو انجمن پزشکی آمریکا و انجمن فی بتا کاپا بود.
او در سن ۷ سالگی با خانواده‌اش به ایالات متحده آمریکا مهاجرت کرد و پس از تحصیلات اولیه، در کالج شهری نیویورک لیسانس گرفت. سپس رشته پزشکی را در کالج پزشکان و جراحان دانشگاه کلمبیا واقع در مرکز پزشکی دانشگاه کلمبیا گذراند و در سال ۱۹۰۱ مدرک دکترای پزشکی خود را اخذ کرد. وی مدتی در بیمارستان ماونت ساینای طبابت می‌کرد. در این‌جا بود که وی در سال ۱۹۰۸ نخستین توصیف دقیق دربارهٔ ترومبوآنژئیت انسدادی را ارائه کرد؛ یک بیماری عروقی که نخستین بار در سال ۱۸۷۹ توسط فلیکس فون وینیوارتر گزارش شده بود. در همان سال، او در ساخت سیستوسکوپ براون-برگر مشارکت نمود که نزدیک به ۶۰ سال، وسیله‌ای پر استفاده و مفید در حوزهٔ اورولوژی آمریکا باقی ماند. این وسیله تا زمان ظهور نورپردازی با فیبر نوری و سیستم‌های لنز مدرن در دهه ۱۹۷۰، یک سیستوسکوپ پیشرو در ایالات متحده باقی ماند. او همچنین در سال ۱۹۱۰ یک سیستوسکوپ جراحی و همچنین تعدادی دیگر ابزارهای اورولوژی ابداع کرد.
او همچنین در زمینه باکتری‌شناسی و از جمله کمک به تمایز استرپتوکوک و پنوموکوک مشارکت و فعالیت داشت.
شهرستان خاش

| شهرستان خاش | شهرستان خاش |
| --- | --- |
اطلاعات کلی: اطلاعات کلی
کشور:  ایران
استان: سیستان و بلوچستان
مرکز شهرستان: خاش
سایر شهرها: اسماعیل‌آباد، ده رئیس
بخش‌ها: مرکزی، پشتکوه، ایرندگان
سال تأسیس: ۱۳۰۸ خورشیدی
نام‌های پیشین: واش، واشت
اداره: اداره
فرماندار: (یار محمدی)
مردم: مردم
جمعیت: ۱۲۸٬۴۰۸ نفر (۱۳۹۵)
تراکم جمعیت: ۹ نفر بر کیلومتر مربع
مذهب: اهل سنت
جغرافیای طبیعی: جغرافیای طبیعی
مساحت: ۱۴٬۶۴۰ کیلومتر مربع
ارتفاع از سطح دریا: ۱۴۱۰ متر
آب‌وهوا: آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه: ۲۰ درجه سانتی‌گراد
بارش سالانه: ۱۵۳ میلی‌متر
روزهای یخبندان سالانه: ۲۰ روز
داده‌های دیگر: داده‌های دیگر
پیش‌شمارهٔ تلفن: ۰۵۴
وبگاه: فرمانداری خاش
شهرستان خاش یکی از شهرستان‌های استان سیستان و بلوچستان در ایران است. این شهرستان در محدوده سرحد بلوچستان و مرکز این شهرستان، شهر خاش است.
موقعیت جغرافیایی

شهرستان خاش از شمال با شهرستان میرجاوه، از غرب با شهرستان تفتان، از جنوب غربی با شهرستانهای ایرانشهر و مهرستان، از جنوب با شهرستان سیب و سوران و از جنوب شرقی با شهرستانهای سراوان و گلشن همسایه است.
پیشینه نام

واش نام قدیمی این شهرستان است که در سال ۱۳۰۸ توسط رضاشاه به خاش تغییر یافت. واش کلمه ای به زبان بلوچی و به معنی وش، شیرین و خوش است. دهخدا در لغت نامه اش دربارهٔ معنی خاش می‌نویسد: خاش: خوش آب و هوا. در زبان فارسی، خاش را مادرزن و مادر شوهر نیز معنا کرده‌اند. که البته بعید به نظر می‌رسد معنی دوم دربارهٔ شهر خاش صدق کند.
تقسیمات کشوری

شهرستان خاش دارای ۳ بخش، ۸ دهستان و ۳ شهر به شرح زیر است:
تقسیمات کشوری > شهرستان خاش

| نام بخش | مرکز بخش | جمعیت بخش ۱۳۹۵ | نام دهستان | مرکز دهستان | جمعیت دهستان ۱۳۹۵ | شهر | جمعیت شهر ۱۳۹۵ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| مرکزی | خاش | ۱۰۱٬۴۹۸ نفر | کوه سفید | بیت‌آباد | ۱۳٬۷۷۳ نفر | خاش اسماعیل‌آباد | ۵۶٬۵۸۴ نفر  ۴٬۸۶۸ نفر |
| مرکزی | خاش | ۱۰۱٬۴۹۸ نفر | اسماعیل‌آباد | عباس‌آباد | ۱۲٬۷۰۹ نفر | خاش اسماعیل‌آباد | ۵۶٬۵۸۴ نفر  ۴٬۸۶۸ نفر |
| مرکزی | خاش | ۱۰۱٬۴۹۸ نفر | کارواندر | کارواندر | ۷٬۱۵۳ نفر | خاش اسماعیل‌آباد | ۵۶٬۵۸۴ نفر  ۴٬۸۶۸ نفر |
| مرکزی | خاش | ۱۰۱٬۴۹۸ نفر | سنگان | سنگان | ۶٬۴۱۱ نفر | خاش اسماعیل‌آباد | ۵۶٬۵۸۴ نفر  ۴٬۸۶۸ نفر |
| پشتکوه | گورچان | ۱۳٬۵۸۷ نفر | بیلری | بیلری | ۷٬۶۵۴ نفر | ****************** | ****************** |
| پشتکوه | گورچان | ۱۳٬۵۸۷ نفر | پشتکوه | ده بالا | ۵٬۹۳۳ نفر | ****************** | ****************** |
| ایرندگان | ده رئیس | ۱۳٬۳۲۳ نفر | کهنوک | ده رئیس | ۸٬۵۰۲ نفر | ده رئیس | ۷۶۵ نفر |
| ایرندگان | ده رئیس | ۱۳٬۳۲۳ نفر | ایرندگان | قلعه پایین | ۴٬۰۵۶ نفر | ده رئیس | ۷۶۵ نفر |
:
عوارض طبیعی

ارتفاعات، رودخانه‌ها، قنات‌ها، چاه‌های آب، چشمه‌ها (اعم از فصلی و غیر فصلی) و کوه تفتان، از نظر تقسیم‌بندی حوزه‌ای آبریز ایران، شهرستان خاش را به ۵ محدوده مطالعاتی تقسیم کرده که قسمت‌هایی از ۳ حوزه آبریز اصلی یعنی حوزه‌های کویر لوت، جازموریان و ماشکید (ماشکیل) را در بر می‌گیرد. این محدوده‌ها عبارت‌اند از:
دشت‌های خاش و پشتکوه از حوزه ماشکید
دشتهای گوهرکوه و آب‌خوان از حوزه آبریز کویر لوت
محدوده‌های ایرندگان و کارواندر از حوزه آبریز جازموریان
در این شهرستان تقریباً تمام بهره‌برداری آب توسط منابع آب زیرزمینی صورت می‌گیرد و رودخانه‌های منطقه عموماً فصلی می‌باشند.
آب و هوا

خاش به سبب ارتفاع بلند از سطح دریا از آب و هوای مطلوب تری نسبت به سایر نقاط استان سیستان و بلوچستان برخوردار است.
به‌طور کلی شهرستان خاش دارای آب و هوای گرم و خشک می‌باشد.
میانگین بارش سالانه در این شهرستان حدود ۱۰ میلی‌متر و دمای آن در زمستان‌های سرد به ۱۰ درجه زیر صفر می‌رسد اما به‌طور عادی سردترین روزهای سال در خاش ۵ درجه زیر صفر و گرمترین روزهای تابستان دمای ۴۰ درجه سانتی گراد است.
پیشینه تاریخی

خاش امروزی در نزدیکی شهر قدیمی خاش قرار دارد که تاریخ پیدایش آن به پیش از حکومت نادرشاه می‌رسد. این شهر تا قبل از نادرشاه به علت ناامنی چندان اعتباری نداشت اما نادر شاه ضمن سرکوبی راهزنان، این منطقه را امن کرد و بعدها قلعه‌هایی ساخته‌شد و بدین‌ترتیب خاش رو به توسعه و آبادانی گذاشت و از شکل یک روستا خارج شد و آرام‌آرام سیمای شهر به خود گرفت.
جمعه خونین خاش

مقالهٔ اصلی: جمعه خونین خاش
جمعه خونین خاش به درگیری‌های ۱۳ آبان ۱۴۰۱ بین مردم معترض خاش و نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران در میانهٔ خیزش سراسری ایران گفته می‌شود. مولوی عبدالحمید، امام جمعه زاهدان، در بیانیه‌ای اعلام کرد در این حادثه دست‌کم ۱۸ نفر کشته و ده‌ها نفر دیگر زخمی شدند. عفو بین‌الملل در گزارشی شمار کشته‌شدگان را ۱۸ نفر در یک روز اعلام کرد که نیروهای امنیتی در سرکوب مردم از «گلوله‌های جنگی مرگبار» استفاده کرده‌است.
مردم‌شناسی

مردم شهرستان خاش بلوچ و به زبان‌ بلوچی (سرحدی و مکرانی) تکلم می‌کنند و مذهب همگی اهل سنت است.
جمعیت

براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت شهرستان خاش برابر با ۱۲۸٬۴۰۸ نفر بوده‌است.
گردشگری

کوه بیرک واقع در ایرندگان، مسجد جامع، سرو کهنسال سنگان، قلعه ایرندگان، قلعه حیدرآباد، قلعه روستای ناصری، قلعه کمال‌آباد، قلعه عباس‌آباد، رودخانه ایرندگان، رودخانه کارواندر، رودخانه مرنتاک، غار گواتامک ایرندگان، غار صداکی ایرندگان، تنگه سک ایرندگان،
بازارچه سرپوشیده، مناره مسجد جامع روستای تاریخی کولکو کوه تفتان، روستای روپس، هفتاد ملا، کوه شاه خفته
و…
آداب رسوم

زندگی قوم بلوچ آمیخته از عقاید و باورهایی است که رشته در سنتی دیرین دارند. کمتر می‌توان دید مراسم یا آئینی با موسیقی بلوچی همراه نباشد. در موسیقی محلی آوازهایی مانند نازینک در مراسم عروسی و آواز نعت که مدح رسول مکرم اسلام استفاده قرار می‌گیرد. برخی از این مراسم‌ها و آئین‌ها عبارتند از:
- لیکو و زهیروک: آوازهایی هستند که در مرگ یا فراق بستگان خوانده می‌شود. زهیروک در بدو امر توسط زنان در حین کارهای روزمره خوانده می‌شود. امروزه لیکو و زهیروک (مودگ/موتک) توسط مردان و به همراهی قیچک (سرود/سروز) اجرا می‌شود.
- شعر: عبارت است از آوازی که مضمون آنرا داستانهای حماسی، عشقی، وقایع تاریخی، و پند و اندرز در ادبیات بلوچی تشکیل می‌دهد. همانند درگیری قوم بلوچ با قشون انگلیس، جیندخان و داستان میرقنبر و چاکر و گوهرام.
در شهرستان خاش، لباس مردان لباس بلوچی هست که متشکل از پیراهن دراز و یقه باز، شلوار گشاد، دستار (لنگ) و جلیقه (باسکت)، و بعضاً کلاه است لباس زنان هم پیراهن بلندی است که با سوزندوزی در قسمت‌های سرآستین، جیب (گپتان)، دم پا و سرسینه تزئین شده‌است.
صنایع دستی

سوزن‌دوزی بلوچی
سکه‌دوزی بلوچی
آیینه‌دوزی بلوچی
گلیم‌بافی بلوچی
پتش‌بافی بلوچی
حصیربافی بلوچی
سیاه‌چادربافی بلوچی
خوراک

قوت غالب شهرستان غذاهای متکی بر نان بوده و غذاهای بومی و محلی شهرستان نظیر تنورچه، خورشت اناردانه، کشک محلی، گندم شیر، سبزک، ترشک، راپنگ، مالیدگ، گوین و … با چاشنی‌هایی نظیر آچار، رب انار و انار دانه زبانزد عام و خاص است. بطوریکه شهرستان خاش را با غذاهای موصوف می‌شناسند. غذاهای محلی شهرستان خاش همواره در جشنواره محلی و استانی تهیه و به نمایش گذاشته می‌شوند.
صنعت و معدن

بزرگترین معادن در اطراف شهر خاش قرار دارد معادن طلای کوه تفتان که بیشترین ذخایر با بیش از ۴۸هزار تن ذخایر طلا را در خود جای داده است.
و جوانان محلی زیادی در آنجا مشغول به کار هستند زیر نظر شرکت توسعه معادن پارس تامین(شستا)
تعداد صنایع موجود شهرستان خاش، ۳۱ واحد می‌باشد.
در سال ۱۳۸۲ تعداد ۳ کارگاه فعال، مسئولیت استخراج معادن را به عهده داشته که عمده‌ترین معادن موجود در سطح این شهرستان عبارت‌اند از: آهک، مارن پوزولان، سنگ لاشه معادن ساختمانی، تالک، کرومیت، مس، آهن و…؛
سهم شهرستان از کارگاه‌های معدنی فعال استان ۲۰٪ می‌باشد که از این حیث در رتبه اوّل استان سیستان و بلوچستان قرار دارد.
میزان تولیدات اسمی سالانه گروه معدنی غیر فلزی ۵۰/۰۰۰ تن می‌باشد که ۴۱/۲٪ تولیدات معدنی کل استان را به خود اختصاص داده و از این حیث، در رتبه اوّل استان سیستان و بلوچستان قرار دارد.
همچنین شرکت سیمان خاش یکی از بنیادی‌ترین شرکت‌های سیمانی کشور در این شهر قرار دارد
روی کراسلی

| اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی |
| --- | --- | --- | --- |
نام کامل:  Roy Crossley
زادروز:  ۱۶ اکتبر ۱۹۲۳
زادگاه:  هبدن بریج
تاریخ مرگ:  2003 (۸۰ سال)
پست:  مهاجم
باشگاه‌های حرفه‌ای*: باشگاه‌های حرفه‌ای*
| سال‌ها |  باشگاه‌ها |  بازی† |  (گل)† |
| ۱۹۴۱–۱۹۴۸ |  باشگاه فوتبال هادرزفیلد تاون |  ۰ |  (۰) |
| ۱۹۴۳–۱۹۴۴ |  ← باشگاه فوتبال استوک سیتی (guest) |   |   |
| ۱۹۴۸–۱۹۵۱ |  Halifax Town |  ۴۱ |  (۱۵) |
 تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است. :  تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است. 
روی کراسلی (انگلیسی: Roy Crossley؛ ۱۶ اکتبر ۱۹۲۳ – 2003 (aged 80)) بازیکن فوتبال اهل بریتانیا بود.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال هادرزفیلد تاون و باشگاه فوتبال استوک سیتی اشاره کرد.
دو و میدانی در المپیک تابستانی ۱۹۵۶

دو و میدانی در بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۵۶ نام رویداد ورزش دو و میدانی در بازی‌های المپیک تابستانی بود که در سال ۱۹۵۶ برگزار شد.
نتایج > زنان

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| رویداد | طلا | طلا | نقره | نقره | برنز | برنز |
| ۱۰۰ متر جزئیات | بتی کاتبرت  استرالیا | ۱۱٫۵ | کریستا اشتوبنیک  تیم متحد آلمان | ۱۱٫۷ | مارلین متیوس  استرالیا | ۱۱٫۷ |
| ۲۰۰ متر جزئیات | بتی کاتبرت  استرالیا | 23.4 (=OR) | کریستا اشتوبنیک  تیم متحد آلمان | ۲۳٫۷ | مارلین متیوس  استرالیا | ۲۳٫۸ |
| ۸۰ متر با مانع  جزئیات | شرلی استریکلند  استرالیا | 10.7 (OR) | گیزلا بیرکه‌مایر  تیم متحد آلمان | ۱۰٫۹ | نورما ترومتور  استرالیا | ۱۱٫۰ |
| ۴×۱۰۰ متر امدادی  جزئیات |  استرالیا (AUS) نورما کراکر بتی کاتبرت فلور ملور شرلی استریکلند | 44.5 (WR) |  بریتانیای کبیر (GBR) هتر ارمیتیج ان پاشلی جون فولد ژان اسکرینس | ۴۴٫۷ |  ایالات متحده آمریکا (USA) ایزابل دانیلز می فگز مارگارت متیوز ویلما رودالف | ۴۴٫۹ |
| پرش ارتفاع  جزئیات | میلدرد مک‌دنیل  ایالات متحده آمریکا | 1.76 m (WR) | تلما هاپکینز  بریتانیای کبیر ماریا پیساروا  اتحاد شوروی | 1.67 m | none awarded |  |
| پرش طول جزئیات | الژبیه‌تا کژشینسکا  لهستان | 6.35 m (=WR) | ویل وایت  ایالات متحده آمریکا | 6.09 m | نادژدا خنیکینا-دوالیشویلی  اتحاد شوروی | 6.07 m |
| پرتاب وزنه  جزئیات | تامارا تیشکوویچ  اتحاد شوروی | 16.59 m (OR) | گالینا زیبینا  اتحاد شوروی | 16.53 m | ماریان ورنر  تیم متحد آلمان | 15.61 m |
| پرتاب دیسک  جزئیات | اولگا فیکوتووا  چکسلواکی | 53.69 m (OR) | ایرینا بگلیاکوا  اتحاد شوروی | 52.54 m | نینا پونوماریووا  اتحاد شوروی | 52.02 m |
| پرتاب نیزه جزئیات | اینسه یاونزمه  اتحاد شوروی | 53.86 m (OR) | مارلنه آرنس  شیلی | 50.38 m | نادژدا کونیایوا  اتحاد شوروی | 50.28 m |
جدول مدال‌ها

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  رتبه  | کشور | طلا | نقره | برنز | مجموع |
| ۱ |  ایالات متحده آمریکا | ۱۶ | ۱۰ | ۵ | ۳۱ |
| ۲ |  اتحاد شوروی | ۵ | ۷ | ۱۰ | ۲۲ |
| ۳ |  استرالیا | ۴ | ۲ | ۶ | ۱۲ |
| ۴ |  بریتانیای کبیر | ۱ | ۴ | ۲ | ۷ |
| ۵ |  لهستان | ۱ | ۱ | ۰ | ۲ |
| ۶ |  نروژ | ۱ | ۰ | ۲ | ۳ |
| ۷ |  چکسلواکی | ۱ | ۰ | ۱ | ۲ |
| ۸ |  برزیل | ۱ | ۰ | ۰ | ۱ |
| ۸ |  فرانسه | ۱ | ۰ | ۰ | ۱ |
| ۸ |  ایرلند | ۱ | ۰ | ۰ | ۱ |
| ۸ |  نیوزیلند | ۱ | ۰ | ۰ | ۱ |
| ۱۲ |  تیم متحد آلمان | ۰ | ۵ | ۲ | ۷ |
| ۱۳ |  مجارستان | ۰ | ۲ | ۰ | ۲ |
| ۱۴ |  شیلی | ۰ | ۱ | ۰ | ۱ |
| ۱۴ |  ایسلند | ۰ | ۱ | ۰ | ۱ |
| ۱۴ |  یوگسلاوی | ۰ | ۱ | ۰ | ۱ |
| ۱۷ |  فنلاند | ۰ | ۰ | ۳ | ۳ |
| ۱۸ |  یونان | ۰ | ۰ | ۱ | ۱ |
| ۱۸ |  سوئد | ۰ | ۰ | ۱ | ۱ |
یوری واردانیان

یوریک «یوری» واردانیان (ارمنی: Յուրի Վարդանյան؛ زادهٔ ۱۳ ژوئن ۱۹۵۶ - درگذشته ۱ نوامبر ۲۰۱۸) یک وزنه‌بردار اهل ارمنستان بود.