یورش به لنکران
فتح لنکران > محاصره

من به همه فرماندهان و سربازان دستور می‌دهم که در مواضع خود برای کمک به راندن دشمن شیطانی که قصد دارد با طوفان به پا کردن، بدون توجه به همه خطرات، بدون توجه به جان انسان‌ها، دژ را تصرف کند، کمک کنند. ای کسانی که وطن خود را عمیقاً دوست دارند، ما باید سخت و سرسختانه پایداری کرده و تا حد مرگ بجنگیم و سعی کنیم تا دژ را در دست خود نگه داریم و به این دزدان نشان دهیم که خواهیم توانست خود را برای نجات میهن خود فدا کنیم. توجه، همه شما که آماده مقاومت هستید، دشمن مانند گرگ هار بالا می‌رود و به سمت ما می‌خزد. بگذارید همه اسلحه بردارند، آنهایی که می‌دانند چگونه آن را به دست بگیرند. به طور خلاصه، دفاع دلاورانه تا سر حد مرگ تا تسلیم شدن در برابر کافران که به کسی رحم نمی‌کنند و کسی را زنده نمی‌گذارند، حتی کودکان و زنان؛ بنابراین بهتر است به جای این که سرزمینمان توسط خرس‌های قطبی تکه‌تکه شود، با شکوه و با دلاوری برای سرزمین مادری بجنگیم.
با تمام توان و نیروی خود برای خسته کردن دشمن برای تسلیم‌کردن دژ، که ثابت کرده سرسخت است بایستید. به زودی با استفاده از سلاح‌های روسی راهی برای حل این مشکل باقی نمی‌ماند. با تردید برای ادامه این آخرین چاره، من به نیروها آگاهی خواهم داد و پیش‌بینی می‌کنم که همه افسران و سربازانی که عقب‌نشینی می‌کنند نیز باید بدانند. ما یا باید دژ را بگیریم یا همه می‌میرند. ما برای این کار به اینجا اعزام شده‌ایم.
من دو بار در فتح دژ در برابر دشمن تسلیم شدم اما من همچنان پافشاری می‌کنم؛ پس به شما می‌گویم؛ ای سربازان شجاع! هیچ‌کس نمی‌تواند در برابر سرنیزه ارتش روسیه مقاومت کند. این اراده ما روس‌ها را در مقابل دشمنانی مانند ایرانیان قرار داد. ما اگر مقاومت کنیم و تا پایان تلاش کنیم، پیروز خواهیم شد.
این کار به همه شما نیاز دارد: نخست - اطاعت؛ دوم - به یاد داشته باشید، هرچه زودتر طوفان به پا کنیم و از نردبان‌ها بالا برویم، آسیب کمتری خواهد داشت. سربازان باتجربه این را می‌دانند، اما افراد بی‌تجربه تنها آن را باور دارند. سوم - از مرگ توسط سمت دشمن نترسید و عجله نکنید. آن. ها کاملاً قصد ندارند حمله را پایان دهند، زیرا پیش از آن منجر به مرگ بی‌مورد سربازان و مردم خواهد شد.
صادق‌خان با لشکری متشکل از ۴۰۰۰ سرباز در قلعه لنکران در محاصره بود. عباس میرزا، ولیعهد ایران و فرمانده کل ارتش قاجاریه برای او مأموریت فرستاد:
من مشتاقانه امیدوارم و به صداقت و میهن‌پرستی عمیق شما امیدوارم، زیرا کاملاً مطمئن هستم که شما وفاداری خود را تغییر نخواهید داد و همچنین به شما اعتماد کرده‌ام که از دژ تا حد مرگ دفاع خواهید کرد بدون اینکه مانند یک ترسو در برابر دشمن حرکت کنید، حتی اگر همه کوه‌ها پشت سر نیروهای دشمن قرار بگیرند و به سختی علیه شما و سربازان شجاع خود قیام کنند، شما می‌دانید که از دژ محافظت شده‌است و به همین دلیل کلید قلب ایران است. پس خداوند بزرگ در اجرای امید ما به شما کمک کند.
این نامه برای همه افسران و سربازان درون پادگان خوانده شد. پادگان در موافقت با سخنان ولیعهد به اتفاق آرا فریاد زد:
به خدا و نام مقدس پیامبر قسم می‌خوریم که ما ترجیح خواهیم داد بمیریم اما تسلیم دشمن نشویم و تا سرحد مرگ بجنگیم.
صادق‌خان همچنین از همه ساکنان خواست تا برای محافظت از دژ اسلحه برداشته و تمام اقدامات لازم را انجام دهند. همچنین برای جلوگیری از حملات از سمت شمال و غرب اسکادران ارتش مستقر شد. صادق‌خان از ترس حمله غافلگیرانه ارتش امپراتوری روسیه افزون بر این که خود از نزدیک تحرکات دشمن را دنبال می‌کرد، بر افسران و سربازان جوان نیز نظارت داشت.
| نام گردان |  | افسر میدانی | افراد درجه‌دار | نوازندگان | لباس شخصی‌ها | همه: |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| سمت چپ چهاردهمین هنگ گرنادیر گرجی | ۳ | ۲۵ | ۵۴ | ۲۳ | ۸۳۴ | ۹۳۷ |
| هنگ پیاده ۹۷ لیوونیا |  | ۶ | ۱۸ | ۳ | ۱۴۱ | ۱۶۸ |
| گردان هفدهم جاگر | ۱ | ۱۰ | ۲۳ | ۹ | ۲۴۸ | ۲۹۱ |
| گردان و نیروی دریایی دریای کاسپین | ۲ | ۱۲ | ۳۳ | ۲ | ۲۶۴ | ۳۱۳ |
| توپخانه |  | ۴ | ۳ |  | ۴۳ | ۵۰ |
| کل: | ۶ | ۵۷ | ۱۳۱ | ۳۷ | ۱۵۳۰ | در مجموع: ۱۷۵۹ |
در ۲۷ دسامبر، کوتلیارفسکی نامه‌ای با مضمون پیشنهاد برای تسلیم لنکران به صادق‌خان فرستاد:
با اراده فرمانده کل من آمده‌ام تا مالکیت مناطق تالش را از دست ایرانیان آزاد کنم و بنابراین باید لنکران را تصاحب کنم. با علم به اینکه شما یک رهبر دلاور و با تدبیر هستید، لازم می‌دانم هشدار دهم که مقاومت شما بی‌فایده خواهد بود؛ اگرچه شما ممکن است یک رهبر نظامی عالی باشید، اما از عباس میرزا، که در اصلاندوز و با آن ده هزار سرباز، ۵۰۰ مرد به عنوان زندانی، همه آگهی‌ها، اسلحه‌هایی که سپاهیان از آن استفاده می‌کنند، شکست نخورد. در حال حاضر باید در اختیار آنها باشد. همان‌طور که در اصلاندوز بود، به سختی همراه با هنگ ۲۰ سوارکار به تبریز فرار کرد، در حالی که او سی هزار تن در اختیار داشت و ما تنها دو هزار نفر. جنگجویان بزرگ بلندمرتبه امپراتوری روسیه نیروهای عباس میرزا را در هم کوبید و اکنون آن‌ها در اینجا، یعنی خانات تالش حضور دارند؛ بنابراین، هنگامی که عباس میرزا نتوانست در برابر سلاح‌های پیروز ما مقاومت کند، علی‌رغم اینکه پانزده برابر نیروهای ما سرباز داشت، شما فکر می‌کنید که در اینجا قادر خواهید بود ضربه مهمی به ما وارد کنید؟ بنابراین من پیشنهاد می‌کنم که موافقت کنید داوطلبانه دژ را تسلیم کنید تا از خونریزی‌های زیان‌آور و غیر ضروری جلوگیری شود، و عباس میرزا و همچنین جنگجویان من را در امان بگذارید. در نظر بگیرید که با پیروی از عقل، به دست آوردن جان، عزت و هم اموال و هم دارایی‌های طرف‌های وابسته در این درگیری به چه نتیجه‌ای خواهید رسید. در غیر این صورت، اگر از صدای عقل سلیم پیروی نکنید، همه چیز را از دست خواهید داد. اما این وظیفه من است که به شما بگویم، زیرا شما کسی هستید که برمی‌گزینید. تنها من باید در برابر خدا و مردم توجیه شوم. به من دستور داده شده که هنوز تا دریافت پاسخ این نامه توپ باران نکنم تا اینکه ظرف سه ساعت پاسخ و رسید دریافت کنم.
من در انتظار صلح و جواب خوب می‌مانم.
پیوتر کوتلیارفسکی، ۲۷ دسامبر ۱۸۱۲، لنکران
در همان روز، صادق‌خان پاسخ داد:
ژنرال کوتلیارفسکی،
من که پیشنهاد صلح شما را دریافت کردم وظیفه خود می‌دانم برخی سخنان سوزناک و تلخی را برای شما بیان کنم که ممکن است با این راستگویی ناخوشایندترین تجربه را برای شما ایجاد کند، زیرا من پیشنهاد شما را رد می‌کنم.
شما می‌نویسید: «من آمدم تا خانات تالش را از دست ایرانیان آزاد کنم»، به من اجازه دهید، ژنرال، حرف‌های دروغ شما را باور نکنم. برای شما، صریح و مستقیم می‌گویم، همان‌طور که برای بردگی و ستم به مردمان تالش اینجا آمدید؛ در حالی که میر مصطفی خان در قید حیات است، دولت شما باید شخصاً و با مراقبت‌های لازم، از حقوق وی دفاع کند. اما هنگامی که او بمیرد، وارثانش استقلال خود را از دست می‌دهند و به بردگان نالایق و بدبخت تبدیل می‌شوند. تقصیر دیوانه و بینا باعث می‌شود که نوادگان میر مصطفی خان، همان کسانی که تنها اهداف شخصی خود را دنبال می‌کنند برای رسیدن به شهوت قدرت خود، خودخواهی بی‌عاطفه و سخت، چون آنها به آینده غم‌انگیز و متروک فرزندان خود فکر نمی‌کنند، به او خیانت خواهند کرد، زیرا آنها شما را در اینجا دعوت می‌کنند و سرنوشت وطن خود را به غریبه‌های بی‌وفا می‌سپارند - تجاوزگران متجاوز مردمش را به مردمان بی‌معنی تبدیل می‌کنند. ناله‌ها و فریادهای مردگان درگیر در این شبکه شیاد خودخواه - میر مصطفی خان لعنتی ابدی بر آن‌ها خواهد داد، تا هنگامی که کوه‌های تالش محکم بمانند، عزاداری تلخ برای سرنوشت ناگوار قوم تالش باقی خواهد ماند.
شما نیامده‌اید که خانات تالش را «از دست ایرانیان» آزاد کنید، بلکه آمده‌اید تا قلمرو خود را با هزینه زمین دیگری گسترش دهید. آیا شما در نزدیکی این بزرگترین دولت در جهان زندگی می‌کنید که اکنون به دنبال سرزمین و قلمرو هستید؟ امپراطورهای غیرقابل اشتیاق خود را متمایز می‌دانند که می‌خواهند قدرت همه پادشاهی‌های ضعیف و ناتوان، به ویژه پادشاهیان مسلمان را تحت سلطه خود درآورند و از عدم آمادگی برای جنگ استفاده می‌کنند. این افراد خارجی که در فاصله دو هزار مایلی شما زندگی می‌کنند، بهتر نیست دهقانان تحت ستم و قید صاحبخانه خود را نجات داده و تسکین دهند؟
شما از من می‌خواهید که «داوطلبانه دژ را تسلیم کنم. در غیر این صورت در مقابل خدا و بشریت اصلاح خواهید شد» چه جمله زیبا و انسانی است؟ آیا به خدا باور داری؟ من شک دارم که به او باور داری و انسانیت را دوست داری، اگر چنین کنی، آنگاه سربازان نگون‌بخت او را در اینجا به یک کشتار بی‌معنی و مرگ حتمی نمی‌کشیدی و از آنها، همسران و فرزندانشان در امان خواهی بود و آنها را وادار کرد تا به دلیل هوی و هوس‌های ترسناک پادشاه شما، در خانه به آرامی زندگی کنند.
شما می‌نویسید: «برای جلوگیری از خونریزی‌های غیر ضروری». چه کسی عامل این خونریزی است؟ ما یا شما؟ ترک کشور، علی‌رغم عظمت عظیم، شما سارقانی هستید که به خاک ما نفوذ کرده و ما را بی‌رحمانه غارت کرده و می‌کشند. ما هرگز به فکر انجام چنین کارهایی با شما نبوده‌ایم، اما شما به سرزمین ما حمله کرده‌اید، ما را با این چهره شیطانی آدمکش متحیر کرده‌اید، و ما را وادار به مقاومت سرسختانه می‌کنید، نه اینکه استقلال خود را از دست بدهیم، تلاش می‌کنیم اراده طلایی و آزادی خود را حفظ کنیم. دستان ما در داخل جنگ نیست و از خودمان در برابر شما دفاع خواهیم کرد، همانگونه که جانوران وحشی از خود در برابر مهاجمان دفاع می‌کنند و من دقیقاً به شما می‌گویم که همه ما باید با استخوان دراز بکشیم. به اتفاق آرا بهتر است بمیریم تا اینکه داوطلبانه عکس خود را به شما تسلیم کنیم. شما اصلاندوز را به من نشان می‌دهید، جایی که «دو هزار گروه بزرگ» شما ظاهراً «سی هزار نفر از ارتش بزرگ» ما را شکست داده‌است. شرمنده شما ژنرال، دروغ می‌گویید، شما باید حقیقت را بگویید، بدون اینکه واقعیت‌های حقیقی را در مورد چگونگی پایان آن پنهان کنید و نباید از آن پیروزی خاص خود بر ما که به لطف خیانت حقیر به ما بود، لاف بزنید. اگر این واقعه ستمگرانه را فراموش کرده‌اید، من به شما یادآوری می‌کنم، با بالا بردن پرچم سفید در میان ۱۰۵۰۰ سرباز پرچم سفید را به خشم و دشمنی نسبت به عباس میرزا برای برخورد سختگیرانه سربازانی که می‌خواستند از او انتقام بگیرند، دامن زده و سلاح‌های آنها را گرفته و امیدوار بودند که از شما نجات بگیرند. اما در عوض، آنها را بدون وجدان و عطوفت خلع سلاح کردید و مشاهده کردید که چگونه سربازان شما هزاران تن را کشتند و فقط ۵۰۰ تن را به عنوان غنیمت پیروزی زنده نگه داشتند. شرم و رسوایی این رخداد یک درس شایسته‌است زیرا خیانتکاران سوگند شکن هستند، اما در عین حال هشدار خوبی برای بقیه سربازان خیانتکار است، مبادا آنها فریب و وعده‌های حیله‌گر و دروغین شما را بخورند و پس از این اعدام‌های ستمگرانه و وحشیانه که توسط شما بر روی افراد بی‌گناه انجام شد که داوطلبانه خود را به شما تحویل دادند، شما جرئت می‌کنید در مورد عشق به انسان صحبت کنید. من متاسفم برای سربازان شجاع شما که به عنوان ابزار کور برای رسیدن به اهداف دزدان شما خدمت می‌کنند، اما رئیس شما فقط به شما به عنوان فرمانده پاداش می‌دهد، با تزئینات، مدال و حتی مبالغ هنگفتی برای کار قهرمانانه و شجاعانه سربازان شجاع خود که دور می‌زند.
نمونه دیگری از یک اقدام بزرگ بشردوستانه توسط سرهنگ دوم اوشاکوف انجام شد که سخنان ستودنی و تحسین‌برانگیزی از شما دریافت کرد: به دلیل زخمی‌شدن سربازان من و وارد شدن به شما در جنگ، من از راه جاده‌ای چوبی به ارکیوان و لنکران عزیمت کردم، می‌خواستم پس‌انداز کنم آنها را از اسارت و به دنبال کاروانی که با سربازان مجروح غیر مسلح و پناهندگان روسی همراه بود، در مجموع ۳۵۰ نفر، از این تعداد ۲۶۰ سرباز زخمی، ۴۰ مراقب اسب و ۵۰ سرباز فراری روسی بودند. گردان به رهبری اوشاکوف پس از رسیدن به همه آنها در جاده، تنها فراریان روس را اسیر کرد، در حالی که ۳۰۰ نفر دیگر به طرز وحشیانه‌ای اعدام شدند، علی‌رغم این واقعیت که همه آنها اساساً مرده، مجروح و غیرمسلح راه می‌روند. آیا این برای کسانی است که می‌گویید دوستشان دارید؟ خدای تو کجاست؟ - عیسی، می‌گوید «همسایه خود را دوست بدار که خودت را دوست داری و شمشیر برافراشته با شمشیر نابود خواهد شد». در کجا آمده‌است که ما باید زندانیان، و حتی بیماران و مجروحان را بکشیم؟ از این قساوت، وحشی‌گری وحشیانه، تنها سربازان ما توانایی این را دارند. بر اساس گفته‌های انجیل شما «شمشیر برافراشته با شمشیر نابود خواهد شد». - من با اطمینان پیش‌بینی می‌کنم و پیشگویی می‌کنم که چیز خوبی برای ایران وجود دارد، هنگامی که سربازان شما علیه حاکمان خود برخیزند و همه ژنرال‌ها را به همراه کشتار شیطانی خود برای همه آنچه که آنها برای کشورهای همسایه خود انجام داده‌اند، بکشند و هیچ اثری از آنها باقی نخواهد ماند.
اگر زیردستان پیشین ما از خان‌ها بصیرت و احساس همبستگی داشتند و منافع خود را کمتر دنبال می‌کردند، پس ما به هم پیوسته بودیم، می‌توانستیم آن را ثابت کنیم، اما اکنون آنها ناامید می‌شوند و پس از توبه از اشتباهات بی‌فکر آنها، خیلی دیر شده‌است.
برای جلوگیری از خونریزی، من به شما توصیه می‌کنم که از سربازان خود دریغ نکنید و ما را مجبور به جنگ نکنید و به جایی که شما غریبه‌های بد آنجا بودید برگردید و ما را تنها بگذارید: ما با قاطعیت و سخت از این مکان دفاع خواهیم کرد و برای سرزمین نیاکان ما و برای رفاه نسل‌های آینده شما را می‌کشیم. به مردم ترحم کنید و نابود کردن آنها را متوقف کنید. ما به کسی جان ندادیم و حق نداریم آن را از دیگران بگیریم، اما شما نباید سربازان خود را به مرگ حتمی بفرستید، زیرا ما نباید تسلیم شویم.
قلعه‌ای بدون مقاومت شدید و تلخ.
فرمانده دژ، صادق‌خان، ۲۷ دسامبر ۱۸۱۲، شهر لنکران
کوتلیارفسکی پس از خواندن نامه فوق، دستور تیرباران دژ را صادر کرد. برای حمله به دژ، کشتی باید توپخانه جنگی خود را به نزدیکی ساحل برساند و از آن‌ها استفاده کند. در روزهای ۲۸ دسامبر - ۲۹ دسامبر، توپخانه روسی دائماً دژ را تیرباران می‌کند، اما موفقیت زیادی حاصل نمی‌شود زیرا گلوله‌های کوچک توپخانه نمی‌توانند به دیواره‌های مستحکم لایه‌های خشتی نفوذ کنند و نیروهای درون دژ که توپ‌های پادگان را اداره می‌کنند به مخفیگاه‌های خود پناه می‌برند. کوتلیارفسکی با دیدن بی‌فایده بودن گلوله‌باران نامه دومی را به لنکران فرستاد و از خان‌ها و سران پادگان خواست که از خود، همسران، فرزندان و دارایی خود بدون ریختن خون دریغ نکنند و دژ را تحویل دهند. کوتلیارفسکی نیز چنین نوشت:
من و همه نیروهای تحت فرمان من بدون تسخیر دژ به آغوش شاهنشاه بزرگ روسیه از این دژ عقب نخواهیم رفت. با آغاز جنگ از من تا آخرین نفر، یا همه ما می‌میریم یا قلعه را می‌گیریم. ظرف سه ساعت منتظر جواب هستم.
صادق‌خان پاسخ به این نامه را ضروری ندانست.
در همین حال، موقعیت نیروهای روسیه در حال بحرانی‌شدن بود. گلوله‌های توپخانه خالی شده بود و مردم از سرما رنج می‌بردند. افزون بر این، اخباری دریافت شد که عباس میرزا، فرمانده ارتش ایران، برای نجات لنکران در راه است. کوتلیارفسکی تصمیم گرفت زمان را از دست ندهد و با حمله‌ای سریع دژ را تصرف کند.