stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
موسیقی جاز ایرانی
تاریخچه > پس از انقلاب ۱۳۵۷

یک گروه موسیقی به نام ایجاز اولین کنسرت موسیقی جاز با مجوز رسمی را در ایران پس از انقلاب اجرا کرد. آن‌ها جاز تلفیقی را ایجاد کردند که عناصری از موسیقی کلاسیک بومی را در خود جای داده بود.
بمرانی، یکی از اولین گروه‌های بلوز کانتری در ایران پس از انقلاب، در سال ۲۰۰۸ به عنوان بخشی از موج جدیدی از تأثیرات بر صحنه‌های موسیقی تهران تأسیس شد. پالت، یک گروه مشابه که در سال ۲۰۰۹ تشکیل شد، موسیقی ترکیبی از کلارینت، ویولن سل و کنترباس را می‌سازد. آن‌ها در ایران طرفداران زیادی پیدا کرده‌اند و در خارج از کشور نیز اجرا داشته‌اند.
ویگن، فعال موسیقی پاپ و جاز ایران.
بیمارستان خاتم الانبیا (بوشهر)

بیمارستان in استان بوشهر، بوشهر
| بیمارستان خاتم الانبیا> جغرافیا | بیمارستان خاتم الانبیا> جغرافیا |
| --- | --- |
موقعیت: استان بوشهر، بوشهر
سازمان: سازمان
نظام سلامت: درمانی
گونه: تخصصی و فوق تخصصی
دانشگاه وابسته: دانشگاه علوم پزشکی ارتش
خدمات: خدمات
شمار تخت‌ها: ۹۰
تاریخچه: تاریخچه
گشایش: ۱۳۷۴
بیمارستان خاتم الانبیا بیمارستانی متعلق به نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در شهر بوشهر، استان بوشهر است که وابسته دانشگاه علوم پزشکی ارتش می باشد.
متیل آرژینین

| متیل آرژینین | متیل آرژینین |
| --- | --- |
دیگر نام‌ها2-Amino-5-[(N’-methylcarbamimidoyl)amino]pentanoic acid[نیازمند منبع]: دیگر نام‌ها2-Amino-5-[(N’-methylcarbamimidoyl)amino]pentanoic acid[نیازمند منبع]
شناساگرها: شناساگرها
شماره ثبت سی‌ای‌اس: 17035-90-4 S Y
پاب‌کم: 4366, 2733510 R, 132862 S
کم‌اسپایدر: 4213 N, 2015298 R Y, 117259 S Y
KEGG: C03884 N
MeSH: omega-N-Methylarginine
ChEBI: CHEBI:28229 N
ChEMBL: CHEMBL312870 N, CHEMBL109350 Y, CHEMBL256147 Y
مرجع بیلشتین: 2262067 R
جی‌مول-تصاویر سه بعدی: Image 1 Image 2
 SMILES C[nH]:c(:[nH]):[nH]CCCC(N)c(:[o]):[oH]CNC(=N)NCCCC(N)C(O)=O :  SMILES C[nH]:c(:[nH]):[nH]CCCC(N)c(:[o]):[oH]CNC(=N)NCCCC(N)C(O)=O 
 InChI InChI=1S/C7H16N4O2/c1-10-7(9)11-4-2-3-5(8)6(12)13/h5H,2-4,8H2,1H3,(H,12,13)(H3,9,10,11) N Key: NTNWOCRCBQPEKQ-UHFFFAOYSA-N N :  InChI InChI=1S/C7H16N4O2/c1-10-7(9)11-4-2-3-5(8)6(12)13/h5H,2-4,8H2,1H3,(H,12,13)(H3,9,10,11) N Key: NTNWOCRCBQPEKQ-UHFFFAOYSA-N N 
خصوصیات: خصوصیات
فرمول مولکولی: C7H16N4O2
جرم مولی: ۱۸۸٫۲۳ g mol−1
log P: -0.63
اسیدی (pKa): 2.512
خاصیت بازی (pKb): 11.488
ترکیبات مرتبط: ترکیبات مرتبط
مرتبط با alkanoic acids: اسیمتریک دی متیل ارگینین ان-پروپیل-ال-ارگینین
ترکیبات مرتبط: Buformin Acecarbromal
به استثنای جایی که اشاره شده‌است در غیر این صورت، داده‌ها برای مواد به وضعیت استانداردشان داده شده‌اند (در 25 °C (۷۷ °F)، ۱۰۰ kPa): به استثنای جایی که اشاره شده‌است در غیر این صورت، داده‌ها برای مواد به وضعیت استانداردشان داده شده‌اند (در 25 °C (۷۷ °F)، ۱۰۰ kPa)
 N (بررسی) (چیست: Y/N؟):  N (بررسی) (چیست: Y/N؟)
Infobox references: Infobox references
:   
متیل آرژینین (به انگلیسی: Methylarginine) با فرمول شیمیایی C7H16N4O2 یک ترکیب شیمیایی با شناسه پاب‌کم 6531 است. که جرم مولی آن ۱۸۸٫۲۳ گرم بر مول می‌باشد.
میرزا محمدعلی خان رحمت‌آبادی

میرزا محمدعلی خان رحمت آبادی، معروف به طایفه، نماینده رشت در نخستین دوره مجلس شورای ملی بود.
میرزا محمدعلی خان رحمت آبادی فرزند حاج میرزا فتحعلی و از خاندان سمیعی گیلان بود. وی سال‌ها در عهد ناصری و مظفری حکومت رحمت آباد از توابع رودبار را برعهده داشت. نامبرده در دوره انقلاب مشروطه به عضویت انجمن ملی موقت گیلان درآمد؛ و در ۲۵ ذیحجه ۱۳۲۵ (بهمن ۱۲۸۶) به عنوان نماینده رشت وارد دوره اول مجلس شورای ملی شد. پس از به توپ بسته شدن مجلس شورای ملی (۱۳۲۶ ه‍.ق) در سن ۸۰ سالگی به رشت بازگشت و تا پایان عمر به امور تجاری و ملکی مشغول شد.
خانواده

فرزند او غلامرضا رحمت سمیعی معروف به طالش خان بعدها، در دوره سلطنت رضا شاه پهلوی، در ادوار ۷ تا ۱۳، جمعاً هفت دوره، نمایندگی رشت را در مجلس شورای ملی بر عهده داشت.
شهرستان دشتی

| شهرستان دشتی | شهرستان دشتی |
| --- | --- |
موقعیت شهرستان دشتی در استان بوشهر: موقعیت شهرستان دشتی در استان بوشهر
اطلاعات کلی: اطلاعات کلی
کشور:  ایران
استان: بوشهر
مرکز شهرستان: خورموج
سایر شهرها: خورموج، کاکی، شنبه، بادوله
بخش‌ها: مرکزی، کاکی، شنبه و طسوج
مردم: مردم
جمعیت: ۹۴،۷۰۰ نفر (سال ۹۵)
مذهب: اسلام (شیعه)
برای منطقه‌ای به همین نام، منطقه دشتی را ببینید.
شهرستان دَشتی یکی از شهرستان‌های استان بوشهر ایران است و شهر خورموج مرکز آن است.
جغرافیا

شهرستان دشتی در میانه استان بوشهر قرار دارد و از شمال به شهرستان‌های دشتستان و تنگستان، از غرب به شهرستان تنگستان و خلیج فارس، از جنوب به شهرستان‌های دیر و جم و از شرق به شهرستان فراشبند فارس محدود می‌گردد. آب و هوای آن گرم و خشک می‌باشد که حداقل و حداکثر دما در طول سال از ۳- تا ۵۵ درجه متغیر است. میزان بارندگی بین ۲۰۰ تا ۲۸۵ میلی‌متر متفاوت است.
مساحت این شهرستان ۵۰۰۲۸ کیلومتر مربع است.
کوه خورموج با ارتفاع ۲۲۶۰ متر بزرگ‌ترین قله استان بوشهر در این شهرستان واقع شده‌است. کوه مند نیز در نوار ساحلی آن قرار دارد. رودخانه مند و بخشی از گنبد نمکی جاشک در شهرستان دشتی قرار دارد.
جغرافیا > نواحی ساحلی

روستاهای ساحلی کبگان، لاور ساحلی، زیارت ساحلی، گلستان این شهرستان در دهستان کبگان قرار دارند. لاور ساحلی سابقه استقرار گمرک داشته و زیارت ساحلی دارای استخرهای بزرگ پرورش میگو است. در نوار ساحلی کوه مند آثار باستانی متعددی از جمله نیایشگاه مند وجود دارد.
جغرافیا > کشاورزی

شهرستان دشتی یکی از قطب‌های زراعی و کشاورزی استان بوشهر می‌باشد. شهرستان دشتی یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان گوجه خارج از فصل کشور است. شهرستان دشتی از نظر تولید تنوع بالایی دارد از جمله: گوجه فرنگی، کنجد، هندوانه، خربزه، طالبی، تنباکو، خرما، کدو، پیاز، سیر و… دارای دشت‌های حاصلخیزی از جمله: دشت پلنگ، دشت سنا، دشت لاور، دشت باغان، دشت کاکی، دشت زال و… است.
مردم‌شناسی > اقوام

عمده جمعیت دشتی از مردمان دشتی و ترک های قشقایی هستند همچنین کازرونی ها، عرب های خلیجی و  نیز در این شهرستان و سایر نواحی استان بوشهر حضور دارند. برخی از منابع اقوام دشتی را از لرتباران اصیل جنوبی یا پادریه(پادریا) یاد میکنند.
مردم‌شناسی > زبان

مقالهٔ اصلی: گویش دشتی
گویش دشتی ریشه در زبان باستان ایران و زبان پهلوی ساسانی دارد و برگرفته از زبان لری است. زبان لری خود متفرعات زبان پهلوی جنوب غربی است ، چنان که به نوشته اُرنسکی : " لهجه‌های لری و بختیاری از آن قبایل جنوب غربی ایران است به طور کلی به گروهی از لهجه‌های ایران مربوط است که لهجه‌های جنوب غربی فارس نیز جزء آن می‌باشند. همچنین در کتاب فرهنگ واژه های محلی بوشهر این چنین ذکر شده است که: "در ناحیه ی دشتی و بخش هایی از تنگستان  زبان و گویش آمیخته ای از پهلوی جنوبی و لُری است."
در مورد ارتباط گویش دشتی با گویش های لُری رایج در شهرستانهای تنگستان و دشتستان در فرهنگ‌نامه بوشهر آمده است:
“میان گویش های مختلف محلی جنوب از جمله مردم استان بوشهر به خصوص مناطق دشتی ، دشتستان و تنگستان روابط نزدیکی وجود دارد و از یک ریشه گرفته شده اند فقط در تلفظ الفاظ و اصطلاحات اختلافاتی با یکدیگر دارند. زبان محاوره ای این مناطق بر گرفته از لری است. لغات و ترکیبات و نوع کاربرد شناسه ، در آن به طور دقیق با زبان پهلوی جنوبی یا زبان پهلوی ساسانی منطبق می باشد فقط برخی از لغات ثقیل روان تر گریده و در بعضی موارد لغاتی از زبان محاوره ای حذف شده و جای خود را به لغاتی تازه داده است.”
مردم‌شناسی > جمعیت

بر اساس آمار سرشماری رسمی سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهرستان ۸۶٬۳۱۹ نفر (۲۴٬۴۷۴ خانوار) می‌باشد. بر همین اساس در سال ۱۳۹۰ جمعیت این شهرستان ۷۷٬۵۳۰ نفر (۱۹٬۶۹۷ خانوار) بوده و در سال ۱۳۸۵ جمعیت ۷۱٬۲۸۵ نفر بوده‌است.
| جمعیت تاریخی> سال | جمعیت تاریخی> جمعیت | جمعیت تاریخی> ±% |
| --- | --- | --- |
| ۱۳۸۵ | ۷۱٬۲۸۵ | —     |
| ۱۳۹۰ | ۷۷٬۵۳۰ | ۸٫۸٪+ |
| ۱۳۹۵ | ۸۶٬۳۱۹ | ۱۱٫۳٪+ |
| ۱۳۹۸ | ۹۲٬۳۶۸ | ۷٪+ |
سیل ۱۳۶۵

مقالهٔ اصلی: سیل ۱۳۶۵ دشتی
سیل ویرانگر ۱۳۶۵ پس از سه شبانه روز بارش متوالی در بامداد مورخه ۱۱ آذر ۱۳۶۵ به‌طور کامل تمام روستاهای حاشیه رودخانه مُند را محاصره و در کام خود بلعید.
سیل آذر ۱۳۶۵ بیشینه بده لحظه‌ای آب در سیل روز ۱۱ آذر ۱۳۶۵ بنابر برخی از منابع ۵۷۵ مترمکعب بر ثانیه و نیز بارش باران به میزان ۱۶۰ میلی‌متر در یک شبانه روز گزارش شده‌است. با نگاهی به بده لحظه‌ای آب می‌توان به شدت و گسترهٔ آسیب و پیامدهای ناشی از وقوع سیل مذکور پی برد. وقوع آن پدیده مهیب و مخرب خسارات جانی و مالی فراوانی را در استان بوشهر و در شهرستان دشتی به ویژه در روستاهای مجاور رودخانه مند به همراه داشت به نحوی که بسیاری از روستاها و آبادی‌های آن زمان خالی از سکنه شده و بعد از گذشت بیش از دو دهه هنوز خاطرات تلخ و دردناک آن در اذهان و حافظهٔ تاریخی و اجتماعی مردم آن سامان باقی و آثار خرابی‌ها و تأثیرات بسیار زیانبار آن بر وضعیت بافت خاک، پوشش گیاهی و اراضی زراعی در مناطق محل وقوع سیل قابل ملاحظه و مشاهده است.
در پایان ۲۹ بهمن ۱۳۹۵ سیلی با حجم سیل سال ۶۵ در منطقه آمد که خسارتهای مالی به بار آورد اما بعلت ترک روستاهای در معرض سیل در ۳۰ سال پیش خسارت جانی نداشت.
زمین‌لرزه ۹۲

مقالهٔ اصلی: زمین‌لرزه دشتی (۱۳۹۲)
زمین‌لرزه ۲۰ فروردین ۱۳۹۲ در این شهرستان که در فاصله ۱۶ کیلومتری شهر کاکی، ۲۷ کیلومتری شهر خورموج (مرکز شهرستان دشتی) و ۹۰ کیلومتری بندر بوشهر کانون این زمین‌لرزه در شمال شرق شهر کاکی و تقریباً در همین فاصله در شمال غرب شهر شُنبه رخ داد، که شهر کوچک شُنبه و روستاهای تابع آن در بخش شنبه و طسوج بشدت تخریب شدند.
مشاهیر شهرستان دشتی

فایز دشتی، شاعر مشهور دوبیتی سرا
محمد خان دشتی، شاعر و حکمران دشتی
سید علینقی دشتی، مجتهد و شاعر
میرزا محمد جعفر خان حقایق نگار خورموجی، مورخ/ فاش‌کننده راز مگوی قتل امیر کبیر
ملاحسن کبگانی، شاعر و روحانی
سیدمحمدطاهر(شفیق شهریاری)، شاعر، از اولین مدیران و دبیران دبیرستان سعادت، دارای مدال درجه یک علمی و مبارز علیه حکومت قاجار
شیخ عبدالله حاجیانی، مؤسس نخستین مدارس حوزوی در استان بوشهر به سبک جدید و در شهر خورموج و اصالتاً از اهالی مسیله
علی دشتی، نویسنده/ پژوهشگر/ سیاستمدار
شیخ ابوتراب عاشوری، از فعالان مبارز در زمان پهلوی
میربهزاد شهریاری، نماینده اولین دوره مجلس شورای اسلامی از منطقه رودباران/ از کشته شدگان هفتم تیر
نادر مهدوی، فرمانده ناوگروه دریایی ذوالفقار، وابسته به منطقه دوم نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
غلامرضا دادبه، محقق و موسیقی دان/ استادِ محمدرضا شجریان، علیرضا افتخاری و…
پولاد اسماعیلی، شروه خوان
شایان حامدی، شاعر نوسروده
سید محمدحسن نبوی، نماینده اسبق بوشهر در خبرگان رهبری
علی مرادی، شاعر منظومه شهیر «کلاخا یاد موهدو»
آیت‌الله میرزا احمد گنخکی دشتی، از مجتهدان سنتی
سید مصطفی حسینی دشتی، مؤلف دائرةالمعارف معارف و معاریف و مترجم قرآن کریم
میرزا ابراهیم دشتی (منهاج)، نماینده اسبق بوشهر در خبرگان رهبری
سید کمال‌الدین شهریاری، نماینده فعلی و اسبق حوزه میانی استان بوشهر در مجلس شورای اسلامی
عبدالنبی نمازی، نماینده تهران در مجلس خبرگان رهبری/ امام جمعه کاشان
حسن نمازی، نماینده سابق ارومیه در مجلس خبرگان رهبری (فرزند شیخ عبدالنبی)
سید محمدمهدی پورفاطمی، نماینده سابق دشتی و تنگستان در مجلس شورای اسلامی
سید اسماعیل بهزادی، شاعر
ایرج اسدی، شاعر
محمدرضا صفدری، داستان‌نویس
سید کوچک هاشمی‌زاده، پژوهشگر و لغت‌شناس
سید محمدرضا هاشمی‌زاده شاعر و نویسنده
مسلم زارع مطلق مترجم و نویسنده (کبوتر خانگی، تاریخ عماندر قرون نخستین اسلامی، جواهر و لئالی در تاریخ عمان شمالی، تحفه نبهانی)
نعمت اله مقصودی مترجم (استعمار در خلیج فارس، جایگاه بحرین در دریانوردی و تجارت دریایی)
حبیب احمدی مترجم (متمم رهنامه کشتیرانی خلیج فارس)
غلامحسین هادی‌نژاد نویسنده (زیارتگاه‌های استان بوشهر، مرغ باغ ملکوت)
محمد هادی‌نژاد (زیارتگاه‌های شهرستان دشتی، یال، دشتی نگین فرهنگی جنوب)
عبدالرسول جمالی حاجیانی، شاعر (مجموعه اشعار)
حسن عبدی شاعر و نویسنده (دیوان محزون)
سیدمحمد مهدی پورفاطمی، سیاست‌مدار و فعال اجتماعی (چهار دوره نماینده مجلس شورای اسلامی)
غلامحسین زارعی سیات مدار و فعال اجتماعی (فرمانداری دشتستان، فرمانداری بندر لنگه، مدیر کل تعاون استان بوشهر، مدیر کل میراث فرهنگی استان بوشهر، نماینده فعلی مجلس شورای اسلامی)
عباس پورمحمودی شاعر و پژوهشگر (عالی نامه)
علی حسن‌زاده پژوهشگر (کلیات دوبیتی‌های فایز دشتی)
علی نوربخش شاعر و نویسنده و و محقق (کاکی کهن دیار، شیخیان مهد نیکان و نیاکان)
آثار باستانی

قلعه محمدخان دشتی
قلعه رئیس غلام رزمی لاور
قلعه داراب خان
قلعه دختر لاور ساحلی
آرامگاه صفا انگیز
آرامگاه شاه اسماعیل
مسجد درازی
حسینیه درازی
نیایشگاه مند
بارگاه سام بن نوح (شهر خورموج)
سنگ نوشته‌های باغان
امامزاده پیر چهل گزو
بند مند حومه باغان (سد کوچک قدیمی بر رود)
مسجد میرزا خورموج
عمارت شیرینه
تقسیمات کشوری

شهرستان دَشتی شامل ۳ بخش با دهستانها و شهرهای زیر است:
بخش مرکزی شهرستان دشتی
دهستان مرکزی
دهستان خورموج
شهرها: خورموج
بخش شنبه و طسوج
دهستان شنبه
دهستان طسوج
شهرها: شُنبه
بخش کاکی
دهستان کبگان
دهستان کاکی
دهستان چغاپور
شهرها: کاکی و بادوله
روستاهای شهرستان دشتی به تفکیک دهستان > روستاهای بخش مرکزی

دهستان مرکزی: بادام زار. بندو. بحیری. عربی .لاور رزمی. لنگک. محمدآباد. مل گاودان. مل گل. منقل
دهستان خورموج: احشام قائدها. باغ وحش. جبری. چارک. چاووشی. چهله. حیدری. درازی. زایر عباسی. زیزار. فقیه‌حسنان. کلل. میانخره. وراوی
روستاهای شهرستان دشتی به تفکیک دهستان > روستاهای بخش کاکی

دهستان کاکی: باغ شالی. باغ شور. بنیاد. تلخو. ریگدان. علی‌آباد. گنخک رئیسی. گنخک شیخی. گنخک کورا. هلالی منصوری، هلالی احمدی، باغ رئیس عالی،
دهستان کبگان: کبگان. اسماعیل‌محمودی. باغ پیر. بالنگستان. برمساد. چاه حسین‌جمال. زایر ابول. زیارت. شیخیان شهاب. شیخیان سلنجی. شیخیان ماری. کردوان رئیسی. کردوان سفلی. کردوان علیا. کلات. لاور ساحلی. میته
دهستان چغاپور: اسماعیل‌محمودی. امام‌آباد (دمنالو). بادوله. بامنیر. روستای برید. بیکسان. حسین زائری. خانی. درگو جنوبی. درگو شمالی. دولت‌آباد. دهداری. چم کور . طویل دراز. فقیه‌احمدان. گز دراز. مرحوای. مقاتل. ملخرک. ناصری. باغ علی‌باقر
روستاهای شهرستان دشتی به تفکیک دهستان > روستاهای بخش شنبه و طسوج

دهستان شنبه: اسلام‌آباد. باغان. بشک. بن بید. چاهگاه. خروک. درویشی. رزم آباد. سنا. کاردانه. کردلان. کشتو. مزرعه حاج‌احمد
دهستان طسوج: اژدرخوس. بنو. حنا شور. دشت پلنگ. دهوک. سرمک. سهو. کنار بندک. محمد ریز
امکانات شهری و حومه، رفاهی و گردشگری

تنگه و عمارت شیرینه
بنگه و بازمانده آسیاب‌های قدیمی
آتشکده مند
پارک موزه محمد خان دشتی
پارک مفتون، فایز، علی سمیل
میدان خالو حسین دشتی و میدان لولو ورودی جنوبی شهر خورموج
روستاهای بکر و باغات مربوط روستاها
بیمارستان ۱۲۰ تختخوابی زینبیه شهر خورموج با دارا بودن آزمایشگاه مجهز، بخش رادیولوژی، بخش دیالیز، بخش اطفال، اتاق عمل و…
درمانگاه فوق تخصصی تأمین اجتماعی خورموج
درمانگاه تخصصی سپاه
زیر مجموعه صنعتی دشتی
کارخانه‌های گچ، قیر، هیدرات کربن، سنگ‌شکن، پلاستیک سازی، آرد، مرغداری صنعتی، کارخانه سیمان
منطقه حفاظت شده شکار ممنوع کوه مند
زیگ اس‌جی ۵۵۰

|  SG 550  |  SG 550  |
| --- | --- |
The اس جی ۵۰: The اس جی ۵۰
نوع: تفنگ تهاجمی
خاستگاه: سوئیس
تاریخچه خدمت: تاریخچه خدمت
خدمت: ۱۹۹۰–تا کنون
استفاده‌شده توسط: See کماندو
تاریخچه تولید: تاریخچه تولید
طراح: Schweizerische Industrie Gesellschaft
تاریخ طراحی: ۱۹۷۰–۱۹۸۰میلادی
سازنده: Sig Holding AG
تاریخ تولید: ۱۹۸۶–تاکنون
این اسلحه از ۱۹۹۰ توسط ارتش سوئیس مورد استفاده است و به بیش از ۲۰ کشور صادر شده است. بیش از ۶۰۰ هزار مورد از این سلاح تولید شده که عمدتاً توسط نیروهای ویژه و کماندوها مورد استفاده قرار می گیرد. این اسلحه دارای یک طراحی قدیمی است و عملکردی شبیه به کلاشنیکف دارد و یکی از بهترین اسلحه های ۵.۵۶ میلی متری به شمار می رود.
مشخصات

کالیبر :۵۶/۵میلی متر
طول(کلّی) : ۸۳۳/۹۲۴میلی متر
ارتفاع : ۲۱۰ میلی متر
طول لوله :۷ اینچ
تعداد شیار : ۶
وزن : ۴/۳ - ۶/۳ کیلو گرم
گنجایش خشاب : ۵،۱۰،۲۰،۳۰
نوع عمل : فشار گاز
باز-سنقر آفریقایی

| باز-سنقر آفریقایی | باز-سنقر آفریقایی |
| --- | --- |
باز-سنقر آفریقایی، Polyboroides typus: باز-سنقر آفریقایی، Polyboroides typus
وضعیت حفاظت: وضعیت حفاظت
 کمترین نگرانی  (IUCN 3.1):  کمترین نگرانی  (IUCN 3.1)
رده‌بندی علمی: رده‌بندی علمی
فرمانرو:: جانوران
شاخه:: طنابداران
رده:: پرندگان
تیره:: بازان
گونه:: P. typus
نام دوبخشی: نام دوبخشی
Polyboroides typus : Polyboroides typus 
باز-سنقر آفریقایی (نام علمی: Polyboroides typus) نام یک گونه از سرده بازسنقرها است. طول این پرنده در حدود ۶۰ تا ۶۶ سانتی‌متر است و از گونه سنقر است. این پرنده بیشتر در جنوب صحرای بزرگ آفریقا زاد و ولد می‌کند.
شاهین‌دژ

| شاهین دژ | شاهین دژ |
| --- | --- |
کشور:  ایران
استان: آذربایجان غربی
شهرستان: شاهین دژ
بخش: مرکزی
نام(های) پیشین: صائین‌قلعه
مردم: مردم
جمعیت:  ۵۳٬۱۳۵ نفر (حریم)  ۹۱٬۱۳۱ نفر (حوزه استحفاظی) 
جغرافیای طبیعی: جغرافیای طبیعی
مساحت: با پهنه ۳٬۵ کیلومتر و طول ۶ کیلومتر
ارتفاع: ۱٬۴۰۶ تا ۱۴۲۴ متر
آب‌وهوا: آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه: ۱۲ درج سانتیگراد
میانگین بارش سالانه: ۴۱۳ میلی‌متر
اطلاعات شهری: اطلاعات شهری
شهردار: سید عباس نظری
تأسیس شهرداری: ۱۳۱۸
ره‌آورد: عسل، بادام، گردو، چغندر قند، فرش افشار، قالی، جاجیم، انگور، سیب و …
پیش‌شمارهٔ تلفن: تلفن ثابت: ۰۴۴ تلفن همراه: ۰۹۱۴، ۰۹۹۴ 
وبگاه: شهرداری شاهین‌دژ
شناسهٔ ملی خودرو: ل ۲۷  ایران
  شاهین دژ  روی نقشه ایران ۳۶°۳۹′شمالی ۴۶°۳۳′شرقی﻿ / ﻿۳۶٫۶۵°شمالی ۴۶٫۵۵°شرقی﻿ / 36.65; 46.55   :   شاهین دژ  روی نقشه ایران ۳۶°۳۹′شمالی ۴۶°۳۳′شرقی﻿ / ﻿۳۶٫۶۵°شمالی ۴۶٫۵۵°شرقی﻿ / 36.65; 46.55   
 :  
شهر شاهین دژ مرکز شهرستان شاهین دژ در استان آذربایجان غربی واقع شده است. این شهر در فاصله ۲۰۰ کیلومتری از مرکز استان قرار دارد و جزو تاریخی‌ترین شهرهای استان آذربایجان غربی و ایران است.[نیازمند منبع] جمعیت این شهر در سال ۱۳۸۵ برابر با ۴۳٬۱۳۱ نفر و ۹٬۹۱۶ خانوار اعلام شده است.
تاریخچه شهر

شاهین دژ در قرن هفتم قبل از میلاد آئوکانه (aukane) نامیده شده است و در مورد نام صایین‌قلعه طبق تواریخ در دورهٔ ساسانیان عدهٔ زیادی از مردم جهت نیایش به آتشکدهٔ آذرگشسب واقع در تخت سلیمان در ۳۰ کیلومتری شهر فعلی صایین قالا می‌رفتند که بسیاری از این افراد از بزرگان و سلاطین ساسانی بوده‌اند که از قبل از رسیدن به آتشکده در محل شاهین دژ قلعه ای جهت استراحت بنا کرده و نام آن را شاهین دژ نهادند.
بعد از ظهور اسلام شاهین دژ، صائین‌قلعه نام گرفت و در دورهٔ پهلوی «شاهین دژ» نام گرفت و هم‌اکنون نیز به همین نام خوانده می‌شود.
پیشینه > دوره قاجار

این شهر در دوران قاجاریه و پهلوی ارباب‌نشین بوده و از ارباب‌های آن می‌توان به یمین لشکر، حسام لشکر، امین التجار و عزت‌الدوله‌خان اشاره کرد،
مرکز ارباب‌نشینی این شهر روستای هولاسو بوده
و از مائین‌بلاغ تا محمودآباد جزو اربابیه این شهر محسوب می‌شد.
شاهین دژ تا سال۱۳۴۰ جزو شهرستان مراغه بوده که طبق تصویب‌نامه شماره ۱۲/۲۷۳۷۰ در تاریخ ۱۳۳۹ به شهرستان میاندوآب منفک شد و در سال ۱۳۶۹ بر اساس مصوبات تقسیمات کشوری مستقل گشته و به عنوان شهرستان محسوب گردید.
نام‌گذاری

شاهین دژ (قلعهٔ عقاب) پیش از اسلام بر سر راه آتشکدهٔ آذرگشنسب قرار گرفته بود و بزرگان زرتشتی پس از زیارت این مکان مقدس، در ۳۰ کیلومتری غرب آن، قلعه‌ای برای استراحت خود ساخته بودند که این قلعه به‌تدریج بزرگ و بزرگ‌تر شد و نهایتاً تبدیل به یک شهر کوچک گردید. شاهین به‌عنوان نگهبان این قلعه استفاده می‌شد و هم‌اکنون نیز در شمال این شهر صخره‌هایی معروف به لانهٔ عقاب موجود است. نام این شهر پس از اسلام به «صائین‌قلعه» و در دورهٔ پهلوی نیز به «صائین‌دژ» تغییر پیدا کرد. پس از انقلاب اسلامی به همان نام تاریخی «صایین قالا» خوانده شد.
نام sainkala در بسیاری از متون تاریخی و نقشه‌هایی که از آذربایجان در دسترس است درج شده است.
نام شاهین دژ (Sainkaleh) در نقشه بسیار قدیمی نقشهٔ ایران و توران در دورهٔ قاجاریه
نقشهٔ آذربایجان، سال ۱۸۵۱ میلادی برابر با ۱۲۳۰ شمسی که نام صایین قالا به انگلیسی Sainkala درج شده است. ترسیم شده توسط هاینریش کیپرت، برلین آلمان ۱۸۶۱. نقشه‌بردار: نیکولای خانیکوف.
نام صائین‌قلعه به انگلیسی Sainkaleh، سال ۱۸۵۶ در نقشه درج شده است
مردم‌شناسی

اکثر مردم شاهین‌دژ آذری هستند و به زبان ترکی آذربایجانی صحبت می‌کنند. گروه‌هایی از کردها (کردی سورانی و کردی جنوبی) و طوایف چهاردولی، موصلانی، زاخورانی، هشترودی (قره‌داغلی) و شاهسون نیز در شاهین‌دژ ساکن هستند. بیشتر مردم شاهین‌دژ مسلمان بوده و دارای مذهب شیعه و سنی هستند.
مردم آذری این شهر اکثراً از ایل افشار هستند.[نیازمند منبع]
افشارها گروهی از ترک‌های اغوز هستند که در دوران ترک سازی دوره سلجوقی از ترکستان خوارزم به مناطق غربی خاورمیانه مهاجرت کردند و موجب تغییر فرهنگی و زبانی مردم این منطقه شده‌ است.
مردم‌شناسی > گویش و لهجه

بیوک رسول اوغلو است که در سال ۱۹۹۶ طی مقاله‌ای منتشر و اعلام داشته است که این دسته‌بندی بر اساس ملاحظات میدانی و بر مبنای ۱- مشخصات آوایی، ۲- ویژگی‌های جغرافیایی مناطق و ۳- قواعد زبانی (قواعد کلی و هماهنگی اصوات) می‌باشد. بیوک رسول اوغلو لهجه‌های ترکی آذربایجانی در ایران را به ۸ گروه به شرح زیر دسته‌بندی کرده است (در مقاله اصلی لهجه نهم لهجه خلج نامیده شده در حالی که زبان خلجی یک زبان مستقل است):
لهجه تبریزی
لهجه قره داغ
لهجه همدانی (ترکی همدانی)
لهجه اردبیل
لهجه زنجان
لهجه یامچی
لهجه ارومیه‌ای
لهجه مراغه‌ای
مطابق تقسیم بندی رسول اوغلو، ترک‌زبانان شاهین دژ به لهجه مراغه‌ای تکلم می‌کنند همچنین لهجه مراغه‌ای در دیگر مناطق جنوبی آذربایجان ایران نظیر میاندوآب، باروق، چاراویماق و هشترود نیز تکلم می‌شود.[نیازمند منبع] 
همچنین آکوپ دیل آچار، زبان‌شناس ترکیه ای، لهجه ترکی آذربایجانی ایران را به ۹ گروه جغرافیایی به شرح زیر دسته‌بندی کرده است:[نیازمند منبع]
مرکزی: تبریز، مراغه، ترکمنچای
شمالی: مرند، اهر
شمال غربی: خوی
شمال شرقی: بجروان، بکرآباد
شرقی: اردبیل، خلخال
جنوب شرقی: زنجان
جنوبی: شاهین دژ
جنوب غربی: نقده
غربی: ارومیه، سلماس
مطابق تقسیم بندی آکوپ دیل آچار، ترک زبانان شاهین دژ به لهجه جنوبی از زبان ترکی آذربایجانی سخن می‌گویند.
وضعیت طبیعی > جغرافیا

شاهین دژ بین ۳۶ درجه و ۴۰ دقیقهٔ عرض شمالی و ۴۶ درجه و ۳۴ دقیقهٔ طول شرقی در ارتفاع ۱۴۰۶ متری از سطح دریا واقع شده است.
این شهر از طرف شمال به ملکان، باروق و میاندوآب، از جنوب به سقز، از شرق به تکاب، از غرب به بوکان و از شمال شرق به مراغه و قره آغاج و هشترود محدود می‌شود.
شاهین دژ در منطقه افشار قرار گرفته است. منطقهٔ افشار از دو قسمت مشخص و با دو آب‌وهوای متفاوت تشکیل یافته، و در منتهی‌الیه جنوب خاوری آذربایجان غربی، مابین بیجار، گروس، سقز، خمسهٔ زنجان و سراسکند میانه واقع شده است. منطقه‌ای که مرکز آن تکاب است و معروف به محال علیا (یوخاری محال) و منطقهٔ دیگر را که مرکز آن شاهین دژ فعلی است، محال سفلی (آشاغی محال) می‌نامند.
رودها با توجه به اینکه شاهین دژ در منطقه شمال و غرب فلات ایران واقع شده لذا از آب و هوای کوهستانی و معتدلی برخوردار است. که به لحاظ محصور بودن درمیان کوه‌ها زمستانهای پر برف وتابستان‌های نسبتاً گرمی را داراست. این شهر دارای چندین رودخانه فصلی ودائمی است که از جمله می‌توان به رودخانه همیشه خروشان زرینه رود و رودهای فصلی هولاسو، هاچه سو، خلج، رود قوره، خرمده، محمودآباد، ساروق و آجرلو اشاره نمود. شاهین دژ به دلیل داشتن پوشش گیاهی مناسب یکی از مناطق مهم ییلاقی است که مهم‌ترین آنها آغ داش - لیلی بلاغی - قزل یورد - محمود خان را نام برد.
همچنین این شهر دارای تعدادی از بزرگ‌ترین مراتع استان است.
نواحی اطراف و بخصوص نواحی شرقی شهرستان که در میان دو شهر شاهین دژ و تکاب
واقع شده‌اند یکی از کوهستانی‌ترین مناطق استان بوده و بسیار صعب‌العبور می‌باشند. ارتفاعات این مناطق، بیش ۳۰۰ روز یخبندان در سال را دارا اند.
وضعیت طبیعی > جغرافیا > زرینه رود

این رود با طول ۳۰۲ کیلومتر یکی از بلندترین و پرآب‌ترین رودهای شمال غرب ایران می‌باشد که شاخهٔ اصلی آن از سقز کوه‌های منطقه خورخوره و همچنین کوه‌های مرزی میان ایران و عراق در در نزدیکی گذرگاه مرزی سیف ابتدای «درهٔ شیلر» و کوه‌های چهل چشمه کردستان میان شهرستان‌های سقز، مریوان و دیواندره به همراه شاخ رود خورخوره از کوه‌های چهل چشمهٔ سرچشمه پس از گذر از شهرستان سقز وارد رود زرینه‌رود شده و شاخهٔ ساروق رود آن نیز از کوه‌های تکاب و تخت سلیمان وارد رود زرینه‌رود شده و با از عبور رود زرینه‌رود وارد دشت زرینه‌رود شهرستان شاهین دژ شده و با سیراب کردن دشت زرینه‌رود شاهین دژ وارد شهرستان باروق و بعد شهرستان میاندوآب شده و در جنوب دریاچه ارومیه با تشکیل یک دلتای وسیع به عرض حدود ۱۰ کیلومتر در مراتع باتلاقی تالاب قره قشلاق به دریاچهٔ ارومیه می‌ریزد.
در طول این مسیر چندین رود فصل از جمله رودخانه سقز، رودخانه خورخوره، ساروق چای، قوره چای، هولاسو چای، هاچه سو چای، اخچی چای، جوشاتو چای، آجرلو چای، قوروچای به زرینه رود ملحق می‌شوند. لیلان چای نیز به عنوان آخرین شاخه در حاشیهٔ شرقی شهر میاندوآب به این رود می‌ریزد. سد مخزنی زرینه‌رود (سد کاظمی) که دیوارهٔ آن در منتها الیه جنوبی محدودهٔ شهرستان شاهین دژ در نزدیکی «روستای گل چرمو شاهین دژ» احداث شده، بعد از سد زرینه‌رود چشم‌انداز زیبای با ترکیب کوه و دشت و سواحلی جنگلی کنار رود و باغات اطراف در حاشیه این رود زیبایی خاصی به منطقه شاهین دژ داده و همین چشم‌اندازهای زیبای کوه دشت و جنگل حاشیه کنار رود ادامه داشته تا به اولین شهر بعد سد زرینه‌رود یعنی شهر شاهین دژ رسیده و چشم‌اندازی زیبا و دلچسب کوه و دشت و جنگل را به حاشیه غربی شهر شاهین دژ داده و تفرجگاهی دراز و زیبا در کنار این رود به نام " جیغاتی قیراغی " را در حاشیه غربی شهر شاهین دژ به وجود آورده و زیبایی‌های این رود تا نزدیکی‌های سد نوروزلو ادامه داشته که سد انحرافی نوروزلو در محدوده شهرستان باروق برای کنترل سیلاب‌های این رود و مصارف کشاورزی و صنعتی بر روی زرینه‌رود احداث گردیده‌اند و همچنین از این سد، با خطوط عظیم لوله‌کشی، آب آشامیدنی و شرب تبریز تأمین می‌گردد. سپس زرینه‌رود با عبور از باغات و حاشیه شرقی شهر میاندوآب و باغات شمالی این شهرستان وارد دریاچه ارومیه می‌شود. متأسفانه در سال‌های اخیر به علت تأمین آب شرب کلانشهر تبریز و همچنین به علت کمبود بارش‌ها ناشی از تغییرات اقلیمی سطح کره زمین، سطح دبی رود زرینه‌رود در شهر میاندوآب و منطقه میاندوآب دیگر شرق شهر میاندوآب مانند سابق چشم‌انداز زیبای زرینه‌رود را دارا نمی‌باشد.
نام مغولی این رود «چغتو» یا «جغتای» بر گرفته از نام پسر دوم چنگیزخان به خاطر خروشان بودن آن می‌نامیده‌اند و امروزه به زبان‌های محلی به آن جیغاتی یا جه‌غه‌تو می‌گویند.
موقعیت ترانزیتی

این شهر در ۲۲۱ کیلومتری جنوب تبریز، ۱۹۸ کیلومتری جنوب شرق ارومیه و ۵۹۸ کیلومتری غرب تهران قرار دارد.
جاده ۲۳ (ایران) از این شهر عبور می‌کند و این شهر را به میاندوآب، تکاب، بیجار و همدان متصل می‌کند.
شاهین دژ همچنین دارای یک راه فرعی به بوکان به طول ۴۵ کیلومتر است که جاده ۲۱۸ نام دارد. و درحال حاضر وضعیت مناسبی ندارد.[نیازمند منبع]
موقعیت ترانزیتی > ترابری

| نام مسیر | طول مسافرت KM |
| --- | --- |
شاهین دژ - بوکان: ۴۵کیلومتر (کوتاهترین)
شاهین دژ - میاندواب: ۵۵ کیلومتر
شاهین دژ - تکاب: ۸۱ کیلومتر
شاهین دژ - سقز: ۶۵ کیلومتر
شاهین دژ - بیجار: ۱۸۶ کیلومتر
شاهین دژ - مراغه: ۱۲۰ کیلومتر
شاهین دژ - همدان: ۳۴۴ کیلومتر
شاهین دژ - تبریز: ۲۲۱ کیلومتر
شاهین دژ - ارومیه: ۱۹۸ کیلومتر
شاهین دژ - مهاباد: ۱۰۱ کیلومتر
شاهین دژ - تهران: ۵۹۸ کیلومتر