stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ناوچه مکو ۱۴۰
طراحی

مکو مفهوم و نوعی از کشتی سازی نیروی دریایی است که براساس آن قسمت‌های مختلف جنگ‌افزار، الکترونیک و سایر تجهیزات با هدف سهولت در تعمیر و نگهداری و کاهش هزینه طراحی شده‌اند. شناورها از کلاس‌های مشابه می‌توانند بنا به درخواست سفارش دهنده از سیستمهای مختلف سلاحهای جنگی استفاده کنند.
مکو ۱۴۰ در اواخر دهه ۱۹۷۰ طراحی شده و توسط نیروی دریایی آرژانتین برای تکمیل (متمم بودن) ناوچه‌های سبک مکو ۳۶۰ انتخاب شده و مورد استفاده قرار می‌گیرد.
انواع

۶ شناور نوع مکو ۱۴۰ای۱۶ در کشتی سازی ریو سانتیاگو آرژانتین (AFNE) در نزدیکی شهر لاپلاتا برای نیروی دریایی آرژانتین ساخته شده است. آنها به صورت محلی به عنوان کلاس Espora نامیده می‌شوند و در حال حاضر در خدمت ناوگان دریاهای آزاد (Flota de Mar) آرژانتین هستند.
اگرچه شناورهای این مدل توسط طراحان آن ناوچه در نظر گرفته شده، ولی در آرژانتین شناورهای کلاس Espora به عنوان ناوچه سبک طبقه‌بندی شده‌اند.
ام۴ شرمن

|  ام۴ شرمن  |  ام۴ شرمن  |
| --- | --- |
ام۴ شرمن مدل آ۳ئی۸ در یک موزه نظامی: ام۴ شرمن مدل آ۳ئی۸ در یک موزه نظامی
نوع: تانک متوسط
خاستگاه:  ایالات متحده آمریکا
تاریخچه خدمت: تاریخچه خدمت
خدمت: ۱۹۴۲ تا ۱۹۵۵ (در آمریکا)
جنگ‌ها:  جنگ جهانی دوم  انقلاب ملی اندونزی  جنگ داخلی یونان  جنگ اول هندوچین  جنگ اعراب و اسرائیل (۱۹۴۸)  جنگ کره  انقلاب کوبا  انقلاب لیبرتادورا (آرژانتین)  بحران سوئز ۱۹۵۶  بحران ۱۹۵۸ لبنان  انقلاب نیکاراگوئه ۱۹۶۱  جنگ هند و پاکستان ۱۹۶۵  جنگ شش‌روزه  جنگ هند و پاکستان ۱۹۷۱  جنگ یوم کیپور  جنگ داخلی لبنان  جنگ اوگاندا و تانزانیا  جنگ ایران و عراق 
تاریخچه تولید: تاریخچه تولید
تاریخ طراحی: ۱۹۴۰
تاریخ تولید: ۱۹۴۲ تا ۱۹۴۶
تعداد ساخته‌شده: ۵۰ هزار عراده
ویژگی‌ها: ویژگی‌ها
وزن: ۳۸ تن
طول: ۵٫۸۴ متر
عرض: ۲٫۶۲ متر
ارتفاع: ۲٫۷۴ متر
خدمه: ۵ نفر (فرمانده، راننده، توپچی، توپ‌گذار، کمک‌راننده)
زره: حداکثر ۷۶ میلی‌متر (جلو برجک) زره فولادی
تسلیحات اصلی: توپ ۷۵ میلی‌متری
تسلیحات ثانویه: دو تیربار ۷٫۶۲ م‌م ام۱۹۱۹ برونینگ هم‌محور و روی بدنه یک تیربار ۱۲٫۷ م‌م ام۲ برونینگ روی برجک
موتور: موتور بنزینی ۹ سیلندر ۴۰۰ اسب بخار در ۲۴۰۰ دور در دقیقه
برد عملیاتی: برد عملیاتی حداکثر ۱۹۳ کیلومتر
بیشینهٔ سرعت: ۳۸ کیلومتر در ساعت در جاده
ام۴ شرمن یک تانک متوسط آمریکایی بود که مهمترین تانک این کشور در جنگ جهانی دوم محسوب می‌شد. این تانک به افتخار ژنرال ویلیام شرمن، از فرماندهان مهم جنگ داخلی آمریکا نام‌گذاری شده بود. حدود ۵۰ هزار عراده از این تانک در جریان جنگ جهانی دوم تولید شد که بسیاری از آن‌ها به دیگر نیروهای متفقین واگذار شدند. شرمن در این جنگ قابلیت‌های خود را به عنوان یک ابزار جنگی باارزش نظامی ثابت کرد.
شرمن تانکی نسبتاً ارزان‌قیمت با تعمیر ساده و مهمتر از همه با قابلیت تولید انبوه بود که به نیروهای متفقین اجازه داد با پیاده‌کردن سریع تعداد انبوهی تانک در میدان نبرد به موفقیت دست یابند. از این نظر ام۴ قابل مقایسه با تانک تی-۳۴ شوروی‌ها بود. تی-۳۴ تنها تانکی بود که در این جنگ در تعداد بیشتری از شرمن تولید شد. ام۴ شرمن با وجود توانایی‌های خود نسبت به مدل‌های اواخر جنگ تانک پنتر ضعیفتر بود و به خصوص از نظر قدرت آتش و محافظت زرهی در سطحی پایین‌تر از این تانک‌های آلمانی قرار می‌گرفت. امتیازات ام۴ شرمن در مقایسه با تانک‌های هم‌دوره خود، سرعت خوب، اعتمادپذیری در میدان جنگ و همین‌طور تعداد زیاد آن‌ها بود.
نام رسمی این تانک «تانک متوسط ام۴» بود و نام شرمن توسط بریتانیایی‌ها بر روی این تانک گذاشته شد که کم‌کم در آمریکا و دیگر نقاط دنیا هم رایج شد.
انواع

مدل‌های مختلفی از ام۴ در طول جنگ تولید شد که شامل انواع توپ‌های خودکششی ۱۰۵ و ۱۵۵ میلی‌متری، تانک‌های تعمیر و بازیابی و مهندسی، تانک‌های آتش‌انداز، تانک‌های راکت‌انداز و انواع شکارچی تانک می‌شد که همگی با بدنه و شاسی ام۴ ساخته می‌شدند. ام۳۶ جکسون مدل شکارچی تانک شرمن بود که به یک توپ قویتر و دوربردتر ۹۰ میلی‌متری مسلح بود و به منظور کاهش وزن بدون سقف طراحی می‌شد.
طراحی شرمن با پیشرفت طرح تانک‌های متوسط گرانت و لی که پیش از جنگ جهانی دوم طراحی شده بودند، صورت گرفت. آمریکایی‌ها برای اولین بار توپ ۷۵ میلی‌متری خود را در یک برجک با قابلیت چرخش کامل نصب کردند که با استفاده از یک ابزار پایدارساز برجک قابلیت شلیک با دقت نسبی در حال حرکت را داشت.
مدل‌های متأخرتر شرمن از توپ ۷۶ میلی‌متری استفاده می‌کردند که شتاب زبانهٔ بسیار بیشتری داشت. در مدل‌های بهینه‌سازی شده شرمن پس از جنگ جهانی دوم توپ‌های ۹۰ میلی‌متری و ۱۰۵ میلی‌متری هم نصب شده بود.
شرمن در اسرائیل

پس از پایان جنگ جهانی دوم هزاران تانک شرمن از ارتش‌های متفقین خارج شدند. به این ترتیب شرمن تنها تانکی شد که کشور تازه تأسیس اسرائیل توانایی خریداری آن‌ها را داشت. تانک‌های شرمن در چهار جنگ مهم اعراب و اسرائیل از سال ۱۹۴۸ تا ۱۹۷۳ مورد استفاده قرار گرفتند و با بهینه‌سازی‌های انجام شده در اسرائیل در مقابل تانک‌های مدرن تی-۵۴ و تی-۶۲ موفق ظاهر شدند. بسیاری از تانک‌های شرمن هم به خودروهای نظامی دیگر از جمله توپ و خمپاره‌انداز خودکششی، خودروی مهندسی، شلیک‌کننده موشک‌های ضدرادار، آمبولانس، تانک مین‌روب و … تبدیل شدند.
کاربران

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|   آرژانتین  استرالیا  برزیل  کانادا  شیلی  کوبا  دانمارک  مصر  امپراتوری ژاپن (تانک‌های غنیمتی)  آلمان نازی (تانک‌های غنیمتی) |   هند  ایران  اسرائیل  ایتالیا (بعد از جنگ)  لبنان  هلند  نیوزیلند  نیکاراگوئه  پاکستان  پاراگوئه  پرو  فیلیپین  لهستان |   پرتغال  تایوان  عربستان سعودی  آفریقای جنوبی  کره جنوبی  ژاپن (بعد از جنگ)  اتحاد جماهیر شوروی  ترکیه  اوگاندا  بریتانیا  جمهوری فدرال سوسیالیستی یوگسلاوی  اندونزی   |
دو نظامی آمریکایی در کنار تانک ام۴ شرمن
پیکار (فیلم ۲۰۱۴)

| پیکار | پیکار |
| --- | --- |
بازیگران: انوپم کهیر آزیا آرجنتو
تاریخ‌های انتشار: ۲۰۱۴
مدت زمان: ۱۱۸ دقیقه
کشور: بریتانیا
زبان: بنگالی انگلیسی اردو
هزینهٔ فیلم: ۴۰۰/۰۰۰ یورو
پیکار (به انگلیسی: Shongram) فیلمی بریتانیایی در سبک درام و محصول سال ۲۰۱۴ میلادی است.
خیلی دور، خیلی نزدیک (فیلم ۱۳۸۳)

این مقاله دربارهٔ فیلم ایرانی است. برای فیلمی از ویم وندرس، خیلی دور، خیلی نزدیک (فیلم ۱۹۹۳) را ببینید.
| خیلی دور، خیلی نزدیک | خیلی دور، خیلی نزدیک |
| --- | --- |
پوستر فیلم خیلی دور، خیلی نزدیک: پوستر فیلم خیلی دور، خیلی نزدیک
کارگردان: رضا میرکریمی
تهیه‌کننده: رضا میرکریمی
نویسنده: رضا میرکریمی محمدرضا گوهری
بازیگران: مسعود رایگان افشین هاشمی محمدرضا نجفی الهام حمیدی
موسیقی: محمدرضا علیقلی
فیلم‌بردار: حمید خضوعی ابیانه
تدوین‌گر: بهرام دهقان
شرکت تولید: سازمان توسعه سینمایی سوره
تاریخ‌های انتشار: ۵ مرداد ۱۳۸۴
مدت زمان: ۱۳۰ دقیقه
کشور: ایران
زبان: فارسی 
فروش گیشه: ۲۰۹ میلیون تومان
خیلی دور، خیلی نزدیک فیلمی به کارگردانی و نویسندگی رضا میرکریمی و محمدرضا گوهری، محصول سال ۱۳۸۳ است.
داستان

دکتر عالم، جراح برجستهٔ مغز و اعصاب است و اعتقادی به خدا ندارد. او به‌دلایل مختلف فرزندش را فراموش کرده‌است. وی به‌صورت اتفاقی در شب تولد پسرش، سامان، از مریضی او که تومور مغزی است، باخبر می‌شود و به‌دنبال پسر ستاره‌شناسش در کویر به‌راه می‌افتد…
بازیگران

| بازیگر | نقش |
| --- | --- |
مسعود رایگان: دکتر محمود عالم
افشین هاشمی: روحانی
محمدرضا نجفی: شعبان
الهام حمیدی: نسرین
ماشاالله شاهمرادی‌زاده: اسد
سعید ابراهیمی‌فر: دکتر ضابطی
کیانوش گرامی: سلماسی
شبنم بهارفر: همسر دکتر عالم
توران یاقوتی: بدری خانم
یلدا قشقایی: منشی دکتر عالم
رضا توکلی: دکتر جهانپور
بهرام شاکری: بنزین فروش
:
جوایز و نامزدی‌ها > داخلی

| قسمت | نامزد | نتیجه | جایزه |
| --- | --- | --- | --- |
| بهترین فیلم | رضا میرکریمی | برنده | سیمرغ بلورین |
| بهترین کارگردانی | رضا میرکریمی | کاندیدا | سیمرغ بلورین |
| بهترین بازیگر نقش اول مرد | مسعود رایگان | کاندیدا | سیمرغ بلورین |
| بهترین بازیگر نقش مکمل زن | الهام حمیدی | کاندیدا | سیمرغ بلورین |
| بهترین فیلمنامه | رضا میرکریمی/محمدرضا گوهری | کاندیدا | سیمرغ بلورین |
| بهترین موسیقی متن | محمدرضا علیقلی | برنده | سیمرغ بلورین |
| بهترین صدابرداری | بهمن اردلان | برنده | سیمرغ بلورین |
| بهترین صداگذاری | بهمن اردلان | نامزد | سیمرغ بلورین |
| بهترین طراحی صحنه و لباس | امیرحسین اثباتی | برنده | سیمرغ بلورین |
| بهترین فیلمبرداری | حمید خضوعی ابیانه | برنده | سیمرغ بلورین |
| بهترین چهره پردازی | محمد قومی | برنده | سیمرغ بلورین |
| بهترین تدوین | بهرام دهقان | کاندیدا | سیمرغ بلورین |
| بهترین جلوه‌های ویژه | محسن روزبهانی | کاندیدا | سیمرغ بلورین |
برنده سیمرغ بلورین بهترین فیلم (رضا میرکریمی)
برنده سیمرغ بلورین بهترین فیلمبرداری (حمید خضوعی ابیانه)
برنده سیمرغ بلورین بهترین موسیقی متن (محمدرضا علیقلی)
برنده سیمرغ بلورین بهترین چهره پردازی (محمدرضا قومی)
برنده سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه (محسن روزبهانی)
نامزد سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی (رضا میرکریمی)
نامزد سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد (مسعود رایگان)
نامزد سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل زن (الهام حمیدی)
نامزد سیمرغ بلورین بهترین تدوین (بهرام دهقانی)
نامزد سیمرغ بلورین بهترین طراحی صحنه و لباس (امیر اثباتی)
نامزد سیمرغ بلورین بهترین صدابرداری (بهمن اردلان)
نامزد سیمرغ بلورین بهترین صداگذاری و میکس (بهمن اردلان)
نامزد سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه (رضا میرکریمی)
برنده تندیس زرین بهترین کارگردانی (رضا میرکریمی)
برنده تندیس زرین فیلم منتخب انجمن نویسندگان و منتقدان (رضا میرکریمی)
برنده تندیس زرین بهترین فیلم (رضا میرکریمی)
کاندیدای لوح زرین بهترین فیلم سال (رضا میرکریمی)
برنده تندیس زرین بهترین بازیگر نقش اول مرد (مسعود رایگان)
برنده تندیس زرین بهترین بازیگر نقش مکمل زن (الهام حمیدی)
کاندیدای تندیس زرین بهترین موسیقی متن (محمدرضا علیقلی)
کاندید تندیس زرین بهترین طراحی صحنه و لباس (امیر اثباتی)
برنده تندیس زرین بهترین چهره پردازی (محمدرضا قومی)
کاندیدای تندیس زرین بهترین صدابرداری (بهمن اردلان)
کاندید تندیس زرین بهترین فیلمنامه (رضا میرکریمی)
کاندید تندیس زرین بهترین بازیگر نقش مکمل مرد (افشین هاشمی)
کاندیدای لوح زرین بهترین بازیگر زن (الهام حمیدی)
کاندید لوح زرین انتخاب ویژه سال (حمید خضوعی ابیانه)
کاندیدای لوح زرین انتخاب ویژه سال (بهرام دهقانی)
کاندیدای لوح زرین انتخاب ویژه سال (محمدرضا علیقلی)
کاندیدای لوح زرین انتخاب ویژه سال (امیر اثباتی)
کاندیدای لوح زرین بهترین فیلمنامه سال (رضا میرکریمی)
کاندیدای لوح زرین بهترین فیلمنامه سال (محمدرضا گوهری)
جوایز و نامزدی‌ها > خارجی

جایزه بهترین اثر هنری از جشنواره فیلم قاهره به حمید خضوعی‌ابیانه برای فیلمبرداری فیلم (۲۰۰۵)
ماری سرنهولت

| ماری سرنهولت | ماری سرنهولت |
| --- | --- |
اطلاعات پس‌زمینه: اطلاعات پس‌زمینه
زاده: ۱۱ ژوئیهٔ ۱۹۸۳ ‏(۴۱ سال) استکهلم، سوئد
ژانر: پاپ و یوروپاپ
پیشه: خواننده و مدل
سال‌های فعالیت: ۱۹۹۸-حال
ماری سرنهولت (به انگلیسی: Marie Serneholt) (زاده ۱۱ ژوئیهٔ ۱۹۸۳) خواننده و مدل سوئدی است.
فرودگاه لانگیر سوالبارد

فرودگاه لانگیر سوالبارد  (به انگلیسی: Svalbard Airport, Longyear) (به زبان بومی: Svalbard lufthavn, Longyear) یک فرودگاه همگانی مسافربری با کد یاتا LYR است که یک باند فرود آسفالت دارد و طول باند آن ۲۳۲۳ متر است. این فرودگاه در شهر سوالبارد کشور نروژ قرار دارد و در ارتفاع ۲۷ متری از سطح دریا واقع شده است.
شرکت‌های هواپیمایی و مقصدهای پروازی > مسافری

| شرکت‌های هواپیمایی | مقصدهای پروازی |
| --- | --- |
آتلانتیک ایرویز:  چارتر فصلی: کپنهاگ 
Arktikugol: Barentsburg، Pyramiden فصلی: شرمتیوو 
Lufttransport: هامنرابن نی-السوند، سویا 
نورداستار: چارتر فصلی: دوموده‌دوو 
نروجین ایر شاتل: گاردرموئن اسلو 
هواپیمایی اسکاندیناوی: گاردرموئن اسلو، ترومسا 
سوئیس اینترنشنال ایرلاینز: چارتر فصلی: زوریخ
شرکت‌های هواپیمایی و مقصدهای پروازی > باری

| شرکت‌های هواپیمایی | مقصدهای پروازی |
| --- | --- |
ای‌اس‌ال ایرلاینز فرانسه:  شارل دوگل پاریس 
Passengers disembarking a هواپیمایی اسکاندیناوی بوئینگ ۷۳۷ نسل بعدی
Overview of the airport
نومی، ایشیکاوا

| Nomi 能美市 | Nomi 能美市 |
| --- | --- |
شهر: شهر
  Symbol:   Symbol
موقعیت Nomi در استان ایشیکاوا: موقعیت Nomi در استان ایشیکاوا
کشور: ژاپن
منطقه: ناحیه چوبو (منطقه هوکوریکو)
استان: استان ایشیکاوا
مساحت: مساحت
 • کل: ۸۳٫۸۵ کیلومتر مربع (۳۲٫۳۷ مایل مربع)
جمعیت (1 ژانویه 2005): جمعیت (1 ژانویه 2005)
 • کل: ۴۷٬۸۲۶
 • تراکم: ۵۷۰/کیلومتر مربع (۱۵۰۰/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۹ (زمان)
نومی در استان ایشیکاوا در کشور ژاپن واقع شده‌است که دارای جمعیت ۴۸٬۱۰۶ نفر و مساحت ۸۳٫۸۵ کیلومتر مربع با تراکم جمعیت ۵۷۴ نفر در کیلومترمربع است و در تاریخ ۰۲۰۰۵−۰۲−۰۱ ۱ فوریه ۲۰۰۵ به عنوان شهر شناخته شد.
اجداد: اودیسه بشریت

| اجداد: اودیسه بشریت | اجداد: اودیسه بشریت |
| --- | --- |
توسعه‌دهنده(ها): پاتریس دسیلتس
ناشر(ها): Private Division
طراح(ـان): پاتریس دسیلتس
سکو(ها): مایکروسافت ویندوز اکس‌باکس وان پلی‌استیشن ۴
تاریخ(های) انتشار:  اوت ۲۷, ۲۰۱۹ مایکروسافت ویندوز ۲۷ اوت، ۲۰۱۹ پلی‌استیشن ۴ و اکس‌باکس وان ۶ دسامبر، ۲۰۱۹ 
ژانر(ها): بقا
حالت(ها): تک‌نفره
اجداد: اودیسه بشریت (انگلیسی: Ancestors: The Humankind Odyssey) یک بازی ویدئویی در سبک بقا است که توسط پرایویت دیویژن و در سال ۲۰۱۹ و در پلت‌فرم مایکروسافت ویندوز، پلی‌استیشن ۴ و اکس‌باکس وان منتشر شده‌است.
زمردی دم‌سفید

| زمردی دم‌سفید | زمردی دم‌سفید |
| --- | --- |
وضعیت حفاظت: وضعیت حفاظت
 کمترین نگرانی  (IUCN 3.1):  کمترین نگرانی  (IUCN 3.1)
رده‌بندی علمی : رده‌بندی علمی 
فرمانرو:: جانوران
شاخه:: طنابداران
رده:: پرندگان
راسته:: بادخورک‌سانان
تیره:: مگس‌مرغان
سرده:: Microchera
گونه:: M. chionura
نام دوبخشی: نام دوبخشی
Microchera chionura (Gould, 1851): Microchera chionura (Gould, 1851)
زمردی دم‌سفید (نام علمی: Microchera chionura) یک گونه از مگس‌مرغ از خانوادهٔ مگس‌مرغان است. بومی جنگل‌های کوهستانی تالامانکان است. با وزن زیر ۳ گرم، یکی از کوچک‌ترین پرندگان موجود است.
زمردی دم‌سفید در گذشته با زمردی سرمسی در سردهٔ Elvira قرار می‌گرفت. یک مطالعهٔ فیلوژنتیک مولکولی منتشرشده در سال ۲۰۱۴ نشان داد که این دو گونه ارتباط نزدیکی با کلاه‌برفی در سردهٔ تک‌نماد Microchera جای دارند. بنابراین، این سه گونه باهم در سردهٔ Microchera که دارای اولویت است قرار گرفتند.
میشل گوندری

| میشل گوندری Michel Gondry | میشل گوندری Michel Gondry |
| --- | --- |
میشل گوندری در پاریس در مارچ ۲۰۰۸: میشل گوندری در پاریس در مارچ ۲۰۰۸
زادهٔ: ۸ مهٔ ۱۹۶۳ ‏(۶۱ سال) ورسای، فرانسه
ملیت: فرانسوی
پیشه(ها): کارگردان، فیلمنامه نویس
سال‌های فعالیت: ۱۹۸۶–اکنون
میشل گوندری (به فرانسوی: Michel Gondry) کارگردان، فیلمنامه‌نویس و تهیه‌کنندهٔ فرانسوی برندهٔ جایزه اسکار است.
زندگی و حرفه

گوندری در ورسای فرانسه زاده شده و نوه مخترع٬ کنستنت مارتین است. وی پسر نوجوانی به نام پائول دارد که او نیز هنرمند است.
گوندری اکنون در بروکلین نیویورک زندگی می‌کند.
بخشی از جوایز و افتخارات

کاندیدای بفتای بهترین کارگردانی برای فیلم درخشش ابدی یک ذهن پاک در سال ۲۰۰۴
فیلم‌شناسی > فیلم‌های بلند

ذات آدمی (۲۰۰۱)
درخشش ابدی یک ذهن پاک (۲۰۰۴)
علم خواب (۲۰۰۶)
مهربان باش، بپیچان (۲۰۰۸)
زنبور سبز (۲۰۱۱)
ما و من (۲۰۱۲)
حالت نیلی (۲۰۱۳)
میکروب و گازوئیل (۲۰۱۵)
کتاب راه حل‌ها (۲۰۲۳)
مایا یک عنوان به من بده (۲۰۲۴)
طلایی (۲۰۲۵)
سایکو اکتیو

با محرک‌ها اشتباه نشود.
تعدادی داروی فعال‌کننده روان - موادخیابانی و دارویی: کوکائین
کراک کوکائین
متیل فنیدات (ریتالین)
افدرین
اکستازی
کاکتوس پیوت (دارای مسکالین)
ال‌اس‌دی
قارچ سیلوسایبین (Psilocybe cubensis)
سالویا دیوینوروم
دیفن هیدرامین (بنادریل)
قارچ آمانیتا موسکاریا
استامینوفن کدئین (حاوی کدئین)
کدئین
تنباکو
بوپروپیون
ماری‌جوآنا
حشیش
روان‌انگیز یا سایکو اکتیو (به انگلیسی: Psychoactive drug) نوعی ترکیب شیمیایی است که عملکرد مغز را تغییر داده و باعث تغییراتی در ادراک، خلق، خودآگاهی یا رفتار می‌شود. این مواد را می‌توان برای مصارف پزشکی یا تفننی برای بهبود عامدانهٔ عملکرد یا تغییر خودآگاهی، برای مقاصد مناسکی، معنوی یا شمن‌باورانه یا برای تحقیقات به کار برد.
برخی از این داروها از سوی پزشک تجویز می‌شوند. نمونه‌های آن داروهای ضدافسردگی، داروهای ضداضطراب، داروهای ضدروان‌پریشی و داروهای محرک هستند.
مصرف برخی از آنها کاملاً مجاز است و نیازی به نسخه دارویی ندارد؛ از میان آنها می‌توان به گزانتین‌ها که در قهوه، چای و شکلات یافت می‌شوند اشاره کرد.
البته لفظ «فعال کننده» در توصیف سایکواکتیوها، شاید مخاطب را به این اشتباه بیندازد که این ترکیبات شیمیایی باعث افزایش عملکرد نورون‌ها می‌شوند، (مانند محرک‌ها) درحالی که در واقعیت دارویی که وارد بدن شود و در نهایت روی روان تأثیر گذار باشد را سایکواکتیو می‌نامند.
با این حال ترکیبات شیمیایی ضروری برای بدن مانند اکسیژن و آب که هم کاهش و افزایش بیش‌از حد آنها باعث نقض در عملکرد نورون‌ها می‌شود و در نهایت تأثیر خود را روی روان نمایان می‌کنند سایکواکتیو محسوب نمی‌شوند؛ زیرا سایکواکتیوها هم نوعی دارو(Drug) محسوب می‌شوند ولی موارد اشاره شده که نیاز بدن هستند و روی روان نیز تأثیر می‌گذراند دارو محسوب نمی‌شوند.
با این حال ترکیبات سایکواکتیو بسیار متنوع و طیف عظیمی از ترکیبات شیمیایی طبیعی و سنتتیک (مصنوعی و صنعتی) را شامل می‌شود و توهم‌زاها، محرک‌ها و سرکوب کننده‌ها سه ابر دسته از سایکواکتیوها محسوب می‌شوند.
انواع روان‌انگیزها > محرک‌ها

مقالهٔ اصلی: محرک (دارو)
مواد روان‌انگیز به سیستم عصبی بدن سرعت می‌بخشد. مصرف محرک یا (به انگلیسی: stimulant)ها اثراتی چون بیشتر شدن سرعت تنفس و ضربان قلب، بیشتر شدن فشار خون، جلوگیری از خواب را در پی دارند. این گروه شامل آمفتامین‌ها (آمفتامین و مت‌آمفتامین)، فنیدات‌ها (متیل‌فنیدات)، تروپان‌ها(کوکائین)کاتینون‌ها، (کاتینون و کاتین) گزانتین‌ها (کافئین) و نیکوتین (در دوزهای پایین) می‌شود.
انواع روان‌انگیزها > سرکوب کننده‌ها

مقالهٔ اصلی: سرکوب کننده
داروهای سرکوب کننده (به انگلیسی: depressant) واکنش‌های مغز را آهسته می‌کند. مصرف این مواد کم شدن سرعت تنفس و ضربان قلب - کم شدن فشار خون - خواب‌آور را در پی دارد.
افیون‌ها و موادّ افیونی‌ها از قبیل مرفین، هروئین و کراک هروئین، دزومرفین ،کدئین، ترامادول، متادون، بوپرنورفین، فنتانیل، سوفنتانیل، ۴ و کارفنتانیل در این دسته قرار می‌گیرند. از دیگر داروهای خانوادهٔ سرکوب‌کننده می‌توان به بنزودیازپین‌ها،باربیتورات‌ها، گابارژیک‌ها مانند اتانول (الکلِ نوشیدنی الکلی)، گاما-هیدروکسی‌بوتیریک اسید GHB ،گاما بوتیرولاکتون GBL۴٬۱-بوتان‌دیول، متاکوالون اشاره کرد. دیگر داروهای این دسته به شمول گاباپنتینوئیدها از قبیلِ گاباپنتین، پرگابالین، فنیبوت، تینودیازپین‌ها مانند متیزولام (Metizolam)، آتیزولام (Etizolam)، دزکلرو اتیزولام (Deschloroetizolam) و کلونیدین می‌باشد.
انواع روان‌انگیزها > توهم‌زاها

مقالهٔ اصلی: توهم‌زا
توهم‌زاها (به انگلیسی: Hallucinogen) سه گروهِ روان‌گردان‌ها (مانند لایزرژآمیدها، ال‌اس‌دی، تریپتامین‌ها، دی‌ام‌تی، سیلوسایبین و سیلوسین، فنتیل‌آمین‌ها، مسکالین، سری 2C، سری DOx، سری ۲۵-ان‌بی،)، منفک‌کننده‌ها (مانند آریل سیکلو هگزیل‌آمین‌ها، مرفینان‌ها ،دی‌آریل اتیل‌آمین‌ها) و هذیان‌آورها (مانند آلکالوئید‌های تروپان، آنتی‌هیستامین‌های آنتی‌کولینرژیک) را شامل می‌شود.
نمونه‌های شاخص > خانوادهٔ محرک

مت‌آمفتامین (Methamphetamine) یک داروی محرک اعصاب است که جزو کلاس فنتیلامین می‌باشد. از جمله آثار موقت مصرف مت‌آمفتامین بی‌خوابی، افزایش تمرکز، کاهش خستگی و کاهش اشتها می‌باشد. آمفتامین‌ها نوعی از سایکو اکتیوهای محرک هستند.
عوارض: در کوتاه مدت سبب احساس اضطراب، افسردگی و خستگی می‌شود، افزایش ضربان قلب و تنفس، اختلال در دید، خشکی دهان، سرگیجه و خشونت، مرگ ناگهانی و سکته قلبی شده و در دراز مدت سبب توهم، وحشت‌زدگی، کاهش وزن، آسیب به مغز و حافظه، تشنج و مرگ می‌شود.
کوکائین (Cocaine) گرد سفید رنگی که از برگ‌های خشک شده گیاه کوکا به‌دست می‌آید. خطرات: استنشاق آن از راه بینی سبب آسیب به پره میانی بینی شده و در آن ایجاد حفره می‌کند. آنقدر خطرناک است که با اولین مصرف می‌تواند سبب سکته قلبی شود. مشکلات تنفسی، آسیب به ریه، تشنج و مرگ ناگهانی. در دراز مدت نیز سبب پارانوئید، توهم، خشونت و کاهش وزن می‌گردد. به مغز و قلب نیز آسیب جدی می‌رساند. کوکائین یک ماده محرک اعتیادآور قوی است و مستقیماً بر مغز اثر می‌گذارد. وابستگی روانی و جسمی به کوکائین حتی پس از یک بار مصرف به وجود می‌آید. از برگ گیاه کوکا، آلکالوئید کوکائین استخراج می‌شود که در پزشکی به عنوان بی‌حس‌کننده موضعی می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد. کوکائین به صورت مستقیم در میزان دوپامین مورد استفاده مغز برای انتقال پیام از یک نورون به نورون دیگر اختلال ایجاد می‌کند. در اصل، کوکائین نورون‌ها را از غیرفعال کردن سیگنال دوپامین بازمی‌دارد که به فعال‌سازی غیرطبیعی مسیرهای پاداش مغز منجر می‌شود. آزمایش‌های صورت گرفته روی حیوانات نشان داده‌اند کوکائین افزایش سطح دوپامین به میزان سه برابر بیشتر از سطح عادی را موجب می‌شود.
کراک کوکائین نوعی ماده محرک با منشأ کوکائین می‌باشد و باور بر این است که از اوائل دهه ۸۰ میلادی ابداع شده‌است. کراک به صورت تکه‌های بلور است که به صورت تدخینی مصرف می‌شوند. در ترکیب کراک کوکائین، نمک کلرید آمونیوم و مقدار کمی آب وجود دارد. برای افزایش حجم کراک در تولید آن از بی‌کربنات سدیم (جوش شیرین) هم استفاده می‌شود. کوکائینی که از فرایند تخلیص کراک به‌دست می‌آید درجه خلوص بالائی دارد. حدود۲۱ درصد از افرادی که کوکائین را امتحان می‌کنند در زندگی خود به آن اعتیاد پیدا خواهند کرد. کوکائین همانند دیگر محرک‌های اعتیادآور مانند متامفتامین و آمفتامین می‌تواند مشکل آفرین باشد.
نیکوتین ماده اصلی اعتیادآور موجود در تنباکو است. هنگامی که فردی سیگار می‌کشد نیکوتین به سرعت توسط ریه‌ها جذب شده و به مغز ارسال می‌شود. نیکوتین ماده محرک اعتیادآور قدرتمندی محسوب می‌شود و عوارض ناشی از آن سالانه مرگ افراد بسیاری را در پی دارد. بنابر ارزیابی صورت گرفته توسط سازمان جهانی بهداشت، تنباکو تا سال ۲۰۳۰ موجب مرگ سالانه بیش از هشت میلیون نفر می‌شود. آزمایش‌های صورت گرفته روی حیوانات نشان داده‌اند نیکوتین افزایش سطح دوپامین در سیستم پاداش مغز به میزان حدود ۲۵ تا ۴۰ درصد را موجب می‌شود.
نمونه‌های شاخص > داروهای مخدر

تریاک (Opium) خصوصیاتی شبیه ماده مخدر هروئین دارد. تریاک از گیاهی به نام کوکنار یا خشخاش گرفته می‌شود. با مصرف تریاک ابتدا نوعی خوشحالی زودگذر به شخص دست می‌دهد. پس از آن مرحله منفی آغاز می‌شود که فرد را به مصرف مجدد تریاک وامی‌دارد. حرکات ارادی معتاد پس از مرحله اول کند می‌شود و شخص نسبت به امور بی‌تفاوت می‌شود. مصرف تریاک می‌تواند باعث مسمومیت حاد و مزمن شود.
مرفین (Morphine) که از تریاک گرفته می‌شود و به دو صورت مایع و پودر مصرف می‌گردد که ماده‌ای خواب‌آور است و اثرات مشابه تریاک دارد. داروی مرفین یک ماده ضد درد قوی که می‌تواند باعث ایجاد حس سرخوشی و لذت جسمی شود و وابستگی ایجاد کند. آمپول مرفین در دردهای شدید مانند درد ناشی از سکته قلبی تزریق می‌شود.
هروئین (Heroin) از خشخاش به‌دست می‌آید، شکل تغییر یافته مرفین است. خطرات: این ماده مخدر می‌تواند موجب تهوع و استفراغ شود. بسیار اعتیادآور است. استعمال بیش از حد تنفس را متوقف کرده و سبب مرگ می‌شود. چون با موادی همچون گچ، آرد، تالک و غیره ترکیب می‌گردد استعمال تزریقی آن سبب ایجاد حساسیت در بدن و خارش شدید می‌شود. صدمه به قلب و عروق خونی، عفونت، هموروئید و سوء تغذیه، آسیب به کبد و کلیه از عوارض شایع این ماده به‌شمار می‌آیند.
کراک هروئین یا هروئین فشرده نوعی ماده مخدر به صورت تکه‌های بلور با منشأ هروئین می‌باشد که در جنوب غربی آسیا متداول است.
کراک هروئین به مدت چند سال به یکی از محبوب‌ترین ماده‌های مخدر ایران تبدیل شد و جای تریاک را گرفت و در افغانستان نیز رقیبی برای هروئین به‌شمار می‌رود. شیوهٔ مصرف کراک هروئین به دلیل امکان استفاده از سنجاق و سوزن نسبت به هروئین آسان‌تر، اما اعتیاد آن بسیار شدیدتر است.
متادون (Methadone)یک دارو است که به دلیل خاصیت ضد درد و ضد سرفه ای که دارد، برای ترک اعتیاد به بسیاری از مواد مخدر مانند هروئین و مورفین به کار می‌رود. در دوزهای بالا باعث کما و مرگ می‌شود.
مخدر دزومرفین که با نام کروکودیل نیز شناخته می‌شود یک ماده مسکن قوی با اعتیاد و عوارض جانبی بالا می‌باشد.
نمونه‌های شاخص > مشتقات شاه‌دانه

حشیش (Hashish) به‌صورت تکه‌های جامد، از رزین گیاه شاهدانه می‌باشد، قهوه‌ای/مشکی‌رنگ می‌باشد..
گل (Marijuana) یا (Cannabis) از گل گیاه شاهدانه به‌دست می‌آید. ماری‌جوانا دارای یک ترکیب سایکو اکتیو به نام THC است. سرشاخه‌های گلدار گیاه شاهدانه را که حاوی مقادیر بالا THC می‌باشد ماری‌جوانا می‌نامند که این ماده در کشورمان بیشتر به اسم «گل» شناخته می‌شود.
بنابر آمار سازمان ملل متحد در سال ۲۰۱۰ میلادی، از میان ۲۲۰ میلیون مصرف‌کننده مواد اعتیادآور در جهان، بیش از ۱۶۰ میلیون نفر (افزون بر ۷۰ درصد) حشیش و فراورده‌های گیاه شاه‌دانه هندی (کانابیس) استفاده می‌کنند.
کافئین بدون آب گرید USP
روت فوکس

روت فوکس، نام پیش از ازدواج گام(متولد ۱۴ دسامبر ۱۹۴۶ در اگلن، زاکسن-آنهالت) یک سیاستمدار و ورزشکار سابق آلمانی است. فوکس، به عنوان نماینده آلمان شرقی، برنده مسابقات پرتاب نیزه زنان در بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۷۲  (مونیخ) و بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۷۶ (مونترال) بود. او در دهه ۱۹۷۰ رکورددار جهانی شش بار برنده شدن در مسابقات پرتاب نیزه بود.
بهترین پرتاب شخصی او با نوع قدیمی نیزه ۶۹٫۹۶ متر بود، که در آوریل ۱۹۸۰ در اسپلیت به دست آمد؛ و به این ترتیب او در بین آلمانی‌های پرتابگر نیزه‌های قدیمی در رتبه هفتم قرار گرفت.
خرس (مجموعه تلویزیونی)

| خرس | خرس |
| --- | --- |
ژانر: کمدی-درام
سازنده: کریستوفر استورر
بازیگران:  جرمی آلن وایت  ابن ماس-بچراک  آیو ادبیری  لیونل بویس  لیزا کلمب-زایاس  ابی الیوت  متی متیسون 
کشور سازنده: ایالات متحده
زبان اصلی: انگلیسی
شمار فصل‌ها: ۳
شمار قسمت‌ها: ۲۸
تولید: تولید
تهیه‌کننده‌های اجرایی:  جوانا کالو  جاش سنیور  کریستوفر استورر  هیرو مورای  نیت متسون  متی متیسون 
فیلم‌برداری: اندرو ودی
مدت: ۲۰–۶۶ دقیقه
تولیدکننده: اف‌اکس‌پی
پخش: پخش
شبکهٔ اصلی: هولو
انتشار اولیه: ۲۳ ژوئن ۲۰۲۲ (۲۰۲۲-0۶-۲۳) – اکنون
خرس (انگلیسی: The Bear) مجموعه تلویزیونی کمدی-درام آمریکایی است که توسط کریستوفر استورر ساخته شده‌است. جرمی آلن وایت نقش سرآشپز جوان برندهٔ جایزه را ایفا می‌کند که به زادگاهش شیکاگو بازمی‌گردد تا آشپزخانهٔ به هم ریختهٔ ساندویچ فروشی برادر متوفی خود را مدیریت کند. بازیگران نقش مکمل شامل ابن ماس-بچراک، آیو ادبیری، لیونل بویس، لیزا کلمب-زایاس، ابی الیوت و متی متیسون می‌شوند.
خرس  در ۲۳ ژوئن ۲۰۲۲ از شبکه هولو آغاز به پخش کرد. این مجموعه مورد تحسین منتقدان قرار گرفته‌است، خصوصاً بابت کارگردانی و نقش‌آفرینی بازیگرانش. در ژوئیهٔ ۲۰۲۲، این مجموعه برای فصل دوم تمدید شد، که در ۲۲ ژوئن ۲۰۲۳ پخش شد و شامل ۱۰ قسمت بود. این سریال در جشنواره جوایز امی در سال ۲۰۲۴ به عنوان بهترین سریال کاندید و برنده شد.
فصل سوم این مجموعه در ۲۷ ژوئن ۲۰۲۴ با ۱۰ قسمت منتشر شد.هم چنین خرس برای فصل چهارم تمدید شده است.
خلاصه داستان

یک سرآشپز جوان از دنیای غذاخوری‌های خوب به خانه در شیکاگو می‌آید تا رستوران کوچک و محلی برادرش را سر و سامان دهد و در عین حال با مشکلات روحی و عاطفی بعد از خودکشی برادرش دست و پنجه نرم می‌کند.