stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
مسیحیت در عربستان سعودی
پیروان امروز

بیش از یک میلیون کاتولیک رومی در عربستان سعودی می‌زیند.
بیشتر آنها فیلیپینی‌های بیرون از کشورشان هستند که در عربستان کار می‌کنند، ولی شهروند این کشور نیستند.
تا سال ۲۰۰۸ درصد مسیحیان از همهٔ شاخه‌ها در میان نزدیک به ۱٫۲ میلیون فیلیپینی در عربستان سعودی پیرامون ۹۰٪ بود. (یعنی ۹۰ درصد فیلیپینی‌های عربستان مسیحی‌اند)
همچنین مسیحیانی از کانادا، ایالات متحده، نیوزیلند، استرالیا، ایتالیا، یونان، کره جنوبی، ایرلند، بریتانیا، هند، چین، پاکستان، سریلانکا، اندونزی، مالزی، تایلند، اتیوپی، نیجریه، کنیا، لبنان، سوریه، اردن، مصر و همچنین شماری از مسیحیان کشورهای جنوب صحرا که در پادشاهی سعودی کار می‌کنند، از باشندگان این کشور هستند.
در عربستان سعودی مسیحیان می‌توانند در جایگاه کارگران خارجی یا گردشگر به این کشور بیایند، ولی نمی‌توانند آیین‌های دینی خود را آشکارا انجام دهند.
عربستان سعودی ابراز می‌کند که ترسایان می‌توانند کارهای دینی خود را نهانی انجام دهند، ولی این امر «نانوشته» است و یورش‌هایی از سوی کمیته امر به معروف و نهی از منکر عربستان سعودی به همین انجام نهانی کارهای دینی رخ می‌دهد، هرچند از هنگام کم شدن اختیارات کمیته در سال ۲۰۱۶، این یورش‌ها کاهش یافته است.
اگرچه کتاب‌های درسی در عربستان از سال ۲۰۰۱ دورنمایه‌های تندرویانه خود را تعدیل کرده‌اند.
ولی هنوز دربردارندهٔ جستارهایی هستند که در جایگاه «برجسته و بزرگ» دسته‌بندی شده‌اند (مانند دروغ‌گو خواندن مسیحیان) و هنوز گسترانندهٔ بیزاری دینی و نابُردباری نسبت به غیرمسلمانان شمرده می‌شوند، همچنین سازمان غیردولتی دیده‌بان حقوق بشر نیز از افزایش سخنان نفرت‌انگیز در برابر مسیحیان از سوی رهبران سعودی گزارش داده است.
مطوعین عربستان سعودی، یا کمیته امر به معروف و نهی از منکر (پلیس دینی) انجام هر دینی جز اسلام را قدغن می‌داند.
گرویدن مسلمان به دین دیگر ارتداد شمرده می‌شود و چنانچه متهم برنگردد با کیفر آویخته شدن به دار رویارو می‌شود.
دولت به روحانیون غیرمسلمان اجازه آمدن به کشور را برای انجام آیین‌های دینی نمی‌دهد.
با این همه، یک پژوهش در سال ۲۰۱۵ برآورد می‌کند که پیرامون ۶۰ هزار ترسایی با پیشینهٔ مسلمانی در این کشور زندگی می‌کنند، اگرچه این بدان معنا نیست که همه آنها شهروند کشور هستند.
مسیحیان و غیرمسلمانانِ دیگر نمی‌توانند به شهر مکه و بخش میانی مدینه یعنی در نزدیکی جاده ملک فیصل، «جادهٔ کمربندی نخست»، بروند.
همچنین در مجتمع آرامکوی ظهران جوامعی مسیحی در مجموعه‌های خارجی‌نشین جای دارد که دربردارندهٔ خدمات دینی مسیحیت می‌باشد.
امروزه هیچ کلیسای رسمی در عربستان سعودی نیست.
به گفتهٔ انجمن نگهداری از میراث معماری جده و شهرداری جده، یک خانهٔ متروکه در بخش البغدادیه، برخلاف افسانه‌ای که در اینترنت پخش شده بود، هرگز یک کلیسای انگلیکان نبوده است.
با این همه، در سال ۱۹۳۰ جده دربردارندهٔ یک آرامگاه غیرمسلمانان بوده است.
ویرانه‌های کلیسای جبیل که در سال ۱۹۸۶ یافت شد، در اصل در پیوند با کلیسای شرق، شاخه‌ای از مسیحیت شرقی در خاورمیانه بود.
بتازگی دولت برای پیشگیری از آمدن گردشگران احتمالی، گِردِ کلیسا دیواری کشیده است.
با این همه، دیوارها از آمدن مردم بومی به درون این کلیسا و آسیب رساندن به ساختمان پیشگیری نکرده است.
مردم‌نگاری

برپایهٔ آگاهی‌های کانون پژوهشی پیو، مسیحیان عربستان سعودی ۴٫۴ درصد از مردم این کشور هستند ولی درصد شهروندان عربستان سعودی که مسیحی هستند، به طورقانونی صفر است، زیرا عربستان برگشتن از اسلام را ممنوع کرده و آن را با به دار آویختن کیفر می‌دهد.
بن مایه

همکاری‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Christianity in Saudi Arabia»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۱)
↑  "Saudi Arabia". 2009-10-31. Archived from the original on 2009-10-31. Retrieved 2021-02-21.
↑  "First Christian mass held in Saudi Arabia | Amr Emam". AW (به انگلیسی). Retrieved 2021-02-21.
↑  "Bishop of Truro's Independent Review for the Foreign Secretary of FCO Support for Persecuted Christians". Christian Persecution Review. Retrieved 6 September 2021.
نفتالی

| نفتالی | نفتالی |
| --- | --- |
پرونده:The Phillip Medhurst Picture Torah 268. Naphtali. Genesis cap 49 v 21. De Geyn.jpg، Naphtali (Francisco de Zurbarán).jpg: پرونده:The Phillip Medhurst Picture Torah 268. Naphtali. Genesis cap 49 v 21. De Geyn.jpg، Naphtali (Francisco de Zurbarán).jpg
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
فرزندان: Jahzeel Guni Jezer Shillem 
والدین: یعقوب  (پدر)
خویشاوندان: دینه یوسف شمعون لاوی یهودا بنیامین دان زبولون یساکار جاد رئوبن اشیر 
نفتالی (عبری: נַפְתָּלִי (نَفِتالی) (به معنی نبردمن) پسر ششم یعقوب از بلهه کنیز راحیل بود. برادر بزرگ‌تر وی از مادرش بلهه، دان نام داشت. راحیل با خواهرش لیه در حال کشمکش بود، لیله صاحب بچه شده بود ولی راحیل نازا بود؛ تا این‌که راحیل کنیزش بلهه را به یعقوب بخشید، و راحیل نام دومین فرزند بلهه را نفتالی (به معنی کشتی یا نبرد من) گذاشت. یعقوب زمانی که نزد پسرش یوسف به مصر آمد، در مورد نفتالی چنین پیشگویی کرد: نفتالی غزال آزادیست که سخنان نیکو بار خواهد داد. دبوره و باراق از سبط نفتالی برای نجات قوم اسرائیل برخاستند. ناحیه‌ای که تحت تسلط سبط نفتالی درآمد فلسطین شمالی بود که از سمت شرق به دریای جلیل و از سمت شمال به اردن محدود می‌گردید. مرز جنوبی آن را یساکار و زبولون و مرز غربی را زبولون و اشیر در اختیار داشتند. حاصور، قادش، حموت دور و قرتان از شهرهای فلسطین است که به سبط نفتالی تعلق داشت.
شیرین (همسر خسرو پرویز)

| شیرین (ملکه ساسانی)> اطلاعات کلی | شیرین (ملکه ساسانی)> اطلاعات کلی |
| --- | --- |
نام: شیرین
نام‌های دیگر: سیرا
منصب: بانبشنان بانبشن (ملکه ملکه ها)
زادگاه: شوش
درگذشت: ۶۲۸ میلادی (بر اثر خودکشی)
کاخ اختصاصی: قصر شیرین، کاخ خسروشیرین
شناخته شده: معشوقه، همسر و سوگلی خسرو پرویز
شناخته شده: معبود فرهاد
خانواده: خانواده
همسر: شاهنشاه خسروپرویز
فرزندان:  شهریار  مردانشاه  نستور  فرود  فرخزاد خسرو (احتمالاً) 
شیرین از ملکه های  پرنفوذ ساسانی و از معشوقه‌های مشهور و کامروای ادب فارسی است. نظامی، شیرین را ملکه ایرانی ارمنی‌الاصل دانسته و به نوشته منابع دیگر شیرین اصالتاً اهل شوش یا خوزستان و از مذهب مونوفیزیت بوده‌است. بر اساس روایت فردوسی شیرین بعد از ازدواج خسرو با مریم بر سر راه او قرار می‌گیرد و داستانهای جوانی شان را یادآوری می‌کند، و این گونه به حرمسرای شاه وارد می‌شود و در نهایت مریم را مسموم کرده و می‌کشد. شیرین بر اساس نوشته‌های داستانی، بسیار زیبا و مورد مهر و پرستش خسرو پرویز بود. سبئوس از او با عنوان ملکه بزرگ یاد کرده‌است.
شیرین در منابع

بنا به منابع، شیرین در ابتدای پادشاهی خسرو با وی رابطه داشت و با اینکه مقامی پایین‌تر از شاهدخت مریم دختر موریس امپراتور روم که همسر نخست خسرو بود داشت اما از جهت علاقه وافری که خسرو به وی ابراز می‌کرد نفوذش در خسرو بی‌اندازه بود. ثعالبی گوید:خسرو در ایام ولیعهدی به عشق شیرین گرفتار بود تا آنکه به آشوب بهرام چوبین گرفتار گشت و مدتی شیرین را از یاد برد اما بعد از اینکه تخت شاهی را پس گرفت وی را بلافاصله به زنی گرفت و همه جان و دل به او سپرد و او را چون مردمک چشم عزیز می‌داشت؛ بزرگان را این ازدواج ناخشنود آمد چرا که عقیده داشتند شیرین که دوشیزه و باکره بود خود را بدون نکاح در اختیار خسرو نهاده بود و با او عشق می‌باخت و چنین زنی در خور شان ازدواج با پادشاه نیست اما خسرو گفت که او بخاطر من بدنام گشته و حالا که با ما ازدواج کرده چون جام زرینی پاک و پاکیزه گشته‌است و بزرگان سخن وی را تأیید کردند
فردوسی نیز این سخنان را در شاهنامه به زیبایی تمام به نظم درآورده است. در نهایت شیرین به خاطر حسادت به مریم بعد ۱ سال او را به‌طور ناشناسی (احتمالا با زهر) به قتل می‌رساند.
ز مریم همی‌بود شیرین بدرد
همیشه ز رشکش دو رخساره زرد
به فرجام شیرین ورا زهر داد
شد آن نامور دخت قیصرنژاد
ازان چاره آگه نبد هیچ‌کس
که او داشت آن راز تنها و بس
چو سالی برآمد که مریم بمرد
شبستان زرین به شیرین سپرد
شیرین مادر ۴ یا ۵ تن از پسران خسروپرویز به نام‌های شهریار، مردانشاه، نستور، فرود و احتمالاً فرخزاد خسرو پنجم و مادربزرگ یزدگرد سوم بود؛ همچنین آمده‌است که شیرین در ابتدا باردار نمی‌شد. پزشکی رومی بنام گابریل سنجاری رئیس پزشکان دربار خسرو پرویز، موفق به درمان او شده و شیرین فرزندی یافت که او را مردانشاه نامیدند و سپس فرزندان دیگری زایید. از آن پس مرتبه و مقام گابریل، در نزد خسرو، بسیار بالاتر رفت. گابریل، ابتدا کیش نسطوری داشت و سپس مسیحی یعقوبی شده و بشدت از این فرقه حمایت می‌کرد. شیرین نیز تابع عقیده یعقوبی شد و این فرقه در دربار به‌جای فرقه نسطوری تسلط پیدا کرد.
شیرین از حیث زیبایی

مورخان او را یکی از زیباترین زنان طول تاریخ نام برده‌اند که آوازه زیباییش در همه جا به‌طور چشمگیر گسترده بود. ثعالبی در باب او گوید «... و شیرین که گلستان زیبایی و ماهپاره‌ای بود که مانند او در خوبروئی و برازندگی دیده نشده‌است» پرستارانش گواهی می‌دهند که از زمان هوشنگ به این سو، یعنی ازآغاز خلقت، ماهرویی چون او «بر تخت ناز» ننشسته‌است.
بلعمی گوید: تمام روم و ترک را گشتند و نیافتند از وی نیکوتر و خوشخوی‌تر؛ این زن همان بود که فرهاد سپهبد فریفته آن شد و خسرو چون گناهی برای کشتن وی پیدا نکرد او را به کندن کوه بیستون گماشت تا جان سپرد.
یاقوت حموی می‌نویسد که خسروپرویز سه چیز داشت که برای هیچ‌یک از شاهان قبل و بعد نبوده و نخواهد بود: اسب وی شبدیز، زن ماهروی وی شیرین که زیباترین مخلوق خدا بود، و خنیاگر وی باربد. در کتاب مجمل التواریخ و القصص آمده‌است: «... و شیرین که تا جهان بود کس به زیبایی او صورت نشان نداده‌است». ابوبکر خوارزمی گوید: «از کثرت زیبایی هر بار که ظاهر می‌شود یادآوری می‌کند که طلوع آفتاب گستاخی است. با وجود گذشتن سنوات جوانی بر زیباییش روز به روز می‌افزاید همچنان که شراب هر چه کهنه‌تر شود مطبوع تر است».فردوسی گوید که پرویز جز شیرین هیچ‌کدام از دختران بزرگان و شاهان را نمی‌پسندید:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| پسندش نبودی جز او در جهان |  | ز خوبان و از دختران شهان |
نظامی در باب وی گوید:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| شب افروزی چو مهتاب جوانی |  | سیه چشمی چو ماه زندگانی |
| در آن مجلس که او لب برگشادی |  | نبودی کس که حالی جان ندادی |
| کسی را کان سخن در گوش رفتی |  | گر افلاطون بدی از هوش رفتی |
شیرین در ادبیات

خصایصی چون عشق، صلابت، استواری، صبر، وفاداری به شوهر و پاکدامنی و مرگ پرافتخارش او را به زنی اعلا و آرمانی در تاریخ و ادبیات بدل کرده‌است. به روایت نظامی گنجوی شیرین بزرگ زاده‌ای از تبار شاهان ارمنستان بود که بعدها نیز یک چند به جای عمه‌اش بر تخت نشست اما بعد از ازدواج با خسرو فرمانروایی بر ارمنستان را رها کرد. براساس همین روایت او زنی پاکدامن و وفادار و صبور بود و وفاداری و عشق خالص او به خسرو زبانزد بود. در منظومهٔ نظامی حدیث وصال خسرو و شیرین پس از فراز و نشیب‌ها و دوری‌های فراوان، با آب و تاب بازگفته شده و صورتی بس عاشقانه به خود، گرفته‌است.
چهره شیرین در شاهنامه استوارتر و با صلابت تر است هر چند از او در شاهنامه کم سخن به میان رفته اما او نماد یک زن نمونه است که همواره در کنار و همدم شوهر خویش است و جز او مهر کسی را در دل ندارد به حدی که وقتی شیرویه پس از مرگ پدر به او پیشنهاد همخوابگی و اعتبار و ثروت‌های کلان دوره پدرش را می‌دهد او مرگ در کنار تنها عشقش را به خفت همخوابگی با شیرویه ترجیح می‌دهد و به چهره ای آرمانی مبدل می‌گردد.
شاعران و مورخان زیادی در باب او شعرها سروده و داستان سرایی‌ها کرده‌اند.
جریان عشق فرهاد به وی

به گفته نظامی و برخی مورخان فرهاد که مهندسی برجسته در سنگ‌تراشی و نگارگری بود در مأموریتی دل در گرو عشق شیرین بست و شیفته وی شد (به عقیده نظامی این جریان زمانی اتفاق افتاده بود که شیرین هنوز به ازدواج رسمی با خسرو درنیامده بود و در کاخی در بهیستون اقامت داشت) خسروپرویز از این جریان اطلاع یافت و خشمگین شده اما چون جرمی برای کشتن او ندید او را فریفت و به کندن کوه بیستون واداشت، با این شرط که اگر در این کار توفیق یافت دل از عشق شیرین می‌کشد، اما امید او به این بود که جان بر سر این کار ببازد. فرهاد با شوق و توانایی خاصی به این کار پرداخت و پاره‌های سنگین کوه را که ده مرد از برداشتن آن عاجز بودند، کَند. گویند به تحریک خسرو پرویز پیرزنی به دروغ خبر مرگ شیرین را به او داد و فرهاد به شنیدن این خبر تیشهٔ خود را بر فرق خویش کوبید و در دم جان سپرد.
ولیعهدی پسرش مردانشاه

طبق منابع، نفوذ شیرین بر خسرو به حدی بود که در سال ۶۲۷ میلادی خسرو پسرش مردانشاه را که از شیرین زاده شده بود به‌جای شیرویه پسر ارشدش که از ماریا (مریم) همسر رومی‌اش بود به عنوان ولیعهد و جانشین بعد از خود انتخاب نمود، این کار بعدها موجب توطئه ای خونین در دربار شد و شیرویه بعد از نیل به مقصود خود و بدست آوردن تاج و تخت شاهی نخست مردانشاه برادر ناتنی‌اش که ولیعهد قانونی بود را کشت و سپس ۱۷ برادر تنی و ناتنی‌اش را.
مرگ

شیرویه پسر خسروپرویز که از مریم رومی بود، و پس از مرگ پدر شاه شد به شیرین چشم داشت، با آنکه بیش از پنجاه بهار از عمر شیرین گذشته بود اما همچنان بسیار جذاب و دلربا بود و بقول ابوبکر خوارزمی هر چه بر سنش می‌افزود روز به روز زیباتر می‌شد پس کس نزد شیرین فرستاد که یا به زناشویی من درآ یا مجازات شو که اگر به زنی من درآیی تو را
همچون دوران پدر سرور زنان کنم و حتی بیشتر به تو بخشم شیرین که در ظاهر به خواست شیرویه رضا داده بود دو شرط برای او گذاشت و ان دو شرط این بود: نخست اینکه اموال و دارایی‌های او و فرزندانش را که غصب کرده‌اند به وی بازگردانند دوم اینکه پیش از آنکه پرویز را به خاک سپارند به مزار او برود و شیرویه با کمال میل پذیرفت. پس شیرین اموال خود را به نیازمندان بخشید و کنیزان و خدمتکارانش را آزاد کرد، آن‌گاه بهترین و پاکیزه‌ترین لباسهایش را پوشید و خود را به زیبایی تمام بیاراست و انگشتری که در زیر نگینش زهری کشنده جا داده بود در انگشت کرد و به مزار خسرو درآمد کالبدش را در آغوش گرفت با دندان نگین را کند و زهر را نوشید و درحالیکه دست در گردن خسرو داشت جان سپرد… خبر آن را به شیرویه رسانیدند، دریغ و افسوس گفت و دستور داد شیرین را همانگونه که هست در کنار پیکر خسرو بازگذارند و در دخمه را ببندند و چنان کردند. (ثعالبی: ص ۴۰۳_۴۰۴)
مکان‌های یادبود شیرین و فرهاد

در کرمانشاه ایران مکان‌های زیادی وجود دارد که در فرهنگ عمومی مردم کرد به داستان عاشقانهٔ شیرین و فرهاد منسوب شده یا ساخت آن به فرهاد منتسب شده‌است. در منطقه کرمانشاه داستان شیرین و فرهاد جایگاه بالایی در فولکلور کردی و فرهنگ مردم دارد.
فرهاد تراش در مجموعهٔ بیستون.
فرهاد تراش در پارک شهر هرسین.
دخمهٔ شیرین و فرهاد در صحنه.
طاق شیرین و فرهاد در روستای چهل زرعی، تنگ کوشک، در زرنهٔ استان ایلام.
کاخ خسرو در قصر شیرین.
درخت شیرین و فرهاد در طاق‌بستان کرمانشاه.
طاق شیرین در ریجاب کرمانشاه
دخمه سنگی فرهاد در روستای سنگر ماکو
غار فرهاد (ایوان فرهاد) در شاهین‌دژ
مکان‌های یادبود شیرین و فرهاد > کاخ شیرین در قصر شیرین

مقالهٔ اصلی: کاخ خسرو
کاخ خسرو و عمارت خسرو یا قصر شیرین در شهرستان کنونی قصر شیرین به دستور خسروپرویز به عنوان تفرجگاه و محلی امن به دور از مسائل سیاسی و حکومتی برای آسایش همسر محبوبش شیرین در منطقه‌ای گرمسیر با زمستان‌های خوش آب و هوا ساخته شد که خرابه‌های آن در این شهرستان هنوز به جای مانده‌است. خسرو و شیرین و همراهان‌شان زمستان را در این منطقهٔ گرمسیری به تفریح و شکار و خوش‌گذرانی می‌پرداختند. شهرستان قصر شیرین نیز به علت مجموعه کاخ‌هایی که برای شیرین بنا شده‌است به این نام مشهور شده‌است.
خسرو شیرین را در حال حمام می‌یابد، نسخه‌ای مربوط به سده هجدهم در موزه بروکلین
شیرین و فرهاد کوه‌کن اثر حسین بهزاد
نقشه بازسازی شده از کاخ خسروشیرین
همه‌چیزخوار

خرس گریزلی
لمور دم‌حلقه‌ای
همه‌چیزخوار (به انگلیسی: Omnivore)، به گونه‌هایی از جانداران گفته می‌شود که هم از گیاهان و هم از جانوران به عنوان غذای اصلی خود استفاده می‌کنند و دستگاه گوارشی آن‌ها هم برای هضم مواد گیاهی و هم گوشت انطباق یافته است. خوک، کلاغ، خرس و انسان از معروف‌ترین نمونه‌های گونه‌های همه‌چیزخوارها هستند
البته برخی از گیاه‌خواران هم گاه از گوشت تغذیه می‌کنند و برخی از گوشت‌خواران هم گاهی گیاه می‌خورند، ولی تقسیم‌بندی موجودات زنده به گیاه‌خوار، گوشت‌خوار و همه‌چیزخوار بر اساس انتخاب منابع غذایی اصلی از سوی مجموع افراد یک گونه صورت می‌پذیرد.
بیشتر انواع خرس همه‌چیزخوار به‌شمار می‌آیند، ولی رژیم غذایی هر یک از افراد آن‌ها ممکن است از منحصراً گوشت‌خوار تا منحصراً گیاه‌خوار متفاوت باشد که این بستگی به آن دارد که چه نوع منابع غذایی در هر محل یا هر فصل در دسترس آن‌ها قرار دارد.
از پستاندارانی که بنا به طبیعت خود همه‌چیزخوارند می‌توان به خوک، گرگ‌یالدار،گورکن، خرس، جوجه تیغی، صاریغ، اسکانک، راکون، سمورچه، موش، موش صحرایی و شامپانزه اشاره کرد. برخی از پرندگان هم همه‌چیزخوارند و از میوه‌ها تا حشرات، کرم، ماهی و جوندگان کوچک را می‌خورند، مانند مرغ، کلاغ، کلاغ سیاه، زاغی، غراب و آبچلیک‌ها. همچنین بعضی از مارمولک‌ها، لاک‌پشت‌ها، ماهی‌ها و بی‌مهرگان نیز همه‌چیزخوارند.
دریاچه وودلوزرو

| دریاچه وودلوزرو | دریاچه وودلوزرو |
| --- | --- |
seen from space: seen from space
دریاچه وودلوزرونمایش نقشه روسیهدریاچه وودلوزرونمایش نقشه کارلیا: دریاچه وودلوزرونمایش نقشه روسیهدریاچه وودلوزرونمایش نقشه کارلیا
موقعیت: کارلیا
مختصات: ۶۲°۲۰′ شمالی ۳۶°۵۵′ شرقی﻿ / ﻿۶۲٫۳۳۳°شمالی ۳۶٫۹۱۷°شرقی﻿ / 62.333; 36.917
درون‌شارش‌های کلان: رود ایلکسا
برون‌شارش‌های کلان: رودخانه ودلا، Sukhaya Vodla
کشورهای حوضه: Russia
بیشترین درازا: ۳۶ کیلومتر (۲۲ مایل)
بیشترین پهنا: ۱۶ کیلومتر (۹٫۹ مایل)
مساحتِ رو: ۳۲۲ کیلومتر مربع (۱۲۴ مایل مربع)
جزیره‌ها: ۱۹۰
دریاچه وودلوزرو (انگلیسی: Lake Vodlozero) یک دریاچه در جمهوری کارلیای کشور روسیه است.
هه‌گوم (ترانه)

«هه‌گوم» (انگلیسی: Haegeum; کره‌ای: 해금; lit. Unblock) ترانه‌ای از خواننده اهل کره جنوبی، شوگا از بی‌تی‌اس است که با نام هنری آگوست دی نیز شناخته می‌شود. این ترانه در ۲۱ آوریل ۲۰۲۳ توسط بیگ هیت میوزیک به عنوان دومین تک‌آهنگ نخستین آلبوم استودیویی شوگا به نام روز دی منتشر شد. ترانه‌سرایی و تهیه‌کنندگی این ترانه بر عهدهٔ شوگا بوده است و یک ترانهٔ هیپ هاپ است که به موضوعات آزادی و رهایی می‌پردازد.
اولی بین برابرها

«اولی بین برابرها» (به لاتین: Primus inter pares) جمله‌ای است از زبان آگوستوس رومی که می‌خواست موقعیت خودرا بین دولت مردان وقت توجیه کند. این جمله امروزه در بخش‌های مدیریت، سازماندهی و غیره به کار گرفته می‌شود. با جمله «اولی بین برابرها» موقعیت یک فرد در گروهی متشکل از افراد برابر به صورت افتخاری یا بخاطر برخی داشته‌های وی توجیه و بالا برده می‌شود. (معاونی بین معاون‌ها، بازیکنی بین بازیکنان، دانش آموزی بین دانش آموزان، پیش آهنگی بین پیش آهنگان، کهنه بازی کن در تیم ورزشی و غیره). اینگونه افراد طبق تعریف‌های علمی رایج از هیچگونه مزایایی در مقایسه با دیگر افراد گروه برخوردار نیستند. اغلب افراد با سن بالاتر از گروه بوده یا اینکه از معروفیت یا محبوبیت ویژه‌ای در گروه یا جامعه برخوردارند. در گروه‌های وابسته به سازمان‌های اداری یا تجاری، همچنین در جوامع و کانون‌های علمی، فرهنگی، ورزشی...  این  افراد را (بخصوص در گروه‌هایی با تعداد زوج اعضاء) جای می‌دهند تا در زمان تصمیم گیری یا رای گیری، طبق منافع جامعه، حزب، کارفرما یا سازمان  وارد عمل شده امورات جاری را به‌طور سازنده به خاتمه برسانند.
لیسبت هومل

| لیسبت هومل | لیسبت هومل |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۹۵۲ (۷۱–۷۲ سال) کپنهاگ، دانمارک
ملیت: دانمارکی
لیسبت هومل (دانمارکی: Lisbeth Hummel؛ زادهٔ ۱۹۵۲) بازیگر اهل دانمارک است.
از فیلم‌هایی که وی در آن‌ها نقش داشته است، می‌توان به دیو و دیو و دلبر اشاره نمود.
زبان‌های فریسی

| زبان‌های فریسی | زبان‌های فریسی |
| --- | --- |
Frysk / Fräisk / Frasch / Fresk / Freesk / Friisk: Frysk / Fräisk / Frasch / Fresk / Freesk / Friisk
زبان بومی در:  هلند  آلمان
منطقه:  فریسلاند  خرونینگن (استان)  نیدرزاکسن  شلسویگ-هولشتاین
شمار گویشوران: ۵۰۰٬۰۰۰  (بدون تاریخ)
تبار: هندواروپایی  آلمانیآلمانی غربیآنگولوفریسیزبان‌های فریسی
سامانه نوشتاری: الفبا لاتین
وضعیت رسمی: وضعیت رسمی
زبان رسمی در:  هلند  آلمان
تنظیم‌شده توسط: NL: Fryske Akademy D: no official regulation unofficial: the Seelter Buund (for Sater Frisian), the Nordfriisk Instituut (برای فریزی شمالی)
کدهای زبان: کدهای زبان
ایزو ۳–۶۳۹: در زمان‌های گوناگون:  fry – فریسی غربی  stq – فریسی ساترلند  frr – فریسی شمالی
 خاستگاه زبان فریسی و پراکندگی آن درحال حاضر.:  خاستگاه زبان فریسی و پراکندگی آن درحال حاضر.
زبان‌های فریسی (به انگلیسی: Frisian) زبان فریسی‌ها است که در شمال غربی هلند و در شمال مرکزی آلمان زندگی می‌کنند.
خانوادهٔ زبان‌های فریسی از زبان‌های هندواروپایی و عضوی از شاخه غربی خانوادهٔ زبان‌های ژرمنی است. نسبت به زبان‌های دیگر ژرمنی به زبان انگلیسی -که خود هم ژرمنی است- نزدیک تر است.
این زبان در استان فریسلاند هلند و در در مناطقی از استان اشلسویگ-هولشتاین آلمان و شهرستان ساترلند آلمان تکلم می‌شود. در ضمن در هلند به عنوان یکی از دو زبان رسمی به‌شمار می‌آید. حدود نیم میلیون نفر گویشوران بومی این زبان هستند.
فهرست زبان‌ها

زبان فریسی ساترلند - زبان فریسکی (فریسی غربی) - زبان فریسی شمالی
۱۳۸۷ (خورشیدی)

| 0 | 1 |
| --- | --- |
سده: : سده ۱۳ - سده ۱۴ - سده ۱۵
دهه::  ۱۳۵۰  ۱۳۶۰  ۱۳۷۰  ۱۳۸۰  ۱۳۹۰  ۱۴۰۰  ۱۴۱۰  
سال:: ۱۳۸۴ ۱۳۸۵ ۱۳۸۶ - ۱۳۸۷ - ۱۳۸۸ ۱۳۸۹ ۱۳۹۰
| 0 | 1 |
| --- | --- |
گاه‌شماری میلادی: ۲٬۰۰۸ – ۲٬۰۰۹
هجری قمری: ۱٬۴۲۸ – ۱٬۴۳۰
گاه‌شماری گرگوری: 2008   MMVIII
از تاریخ پیدایش رم: ۲٬۷۶۱
گاه‌شماری ارمنی: ۱٬۳۱۷   ԹՎ
گاه‌شماری بهائی: ۱۶۴ – ۱۶۵
گاه‌شماری بربری: ۲٬۹۵۸
گاه‌شماری بودایی: ۲٬۵۵۲
گاه‌شماری برمه‌ای: ۱٬۳۷۰
گاه‌شماری رومی: ۷٬۵۱۶ – ۷٬۵۱۷
گاهشماری مازندرانی: ۱٬۵۱۹ – ۱٬۵۲۰
گاه‌شماری قبطی: ۱٬۷۲۴ – ۱٬۷۲۵
گاه‌شماری اتیوپیایی: ۲٬۰۰۰ – ۲٬۰۰۱
سال عبری:  ۵٬۷۶۸  –  ۵٬۷۶۹ 
گاه‌شماری هندی: 
 - ویکرم سموت: ۲٬۰۶۳ – ۲٬۰۶۴
 - ساکا سموت: ۱٬۹۳۰ – ۱٬۹۳۱
 - کالی یوگا: ۵٬۱۰۹ – ۵٬۱۱۰
گاه‌شماری هولوسین: ۱۲٬۰۰۸
گاه‌شماری کره‌ای: ۴٬۳۴۱
گاه‌شماری خورشیدی تایلندی: ۲٬۵۵۱
ن ب و: ن ب و
سال ۱۳۸۷ خورشیدی، هزار و سیصد و هشتاد و هفتمین سالِ گاه‌شماری هجری خورشیدی است.
سرآغاز آن پنجشنبه ۱ فروردین ۱۳۸۷ (برابر با ۲۰ مارس ۲۰۰۸ میلادی و ۱۲ ربیع‌الاول ۱۴۲۹ قمری قراردادی) و لحظهٔ تحویل آن، ساعت ۰۹:۱۸:۱۹ روز پنجشنبه ۱ فروردین ۱۳۸۷ خورشیدی به وقت ایران بوده است. این سال کبیسه و روز جمعه ۳۰ اسفند پایان آن بود.
نام‌گذاری‌ها

این سال در گاه‌شماری جانوری سال موش است.
این سال در ایران توسط سید علی خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان سال «نوآوری و شکوفایی» نام‌گذاری شد.
رویدادها > فروردین

انفجار در شیراز که ۲۲ کشته و ده‌ها زخمی بر جای گذاشت. انفجار در حسینیه رهپویان وصال روی داد.
رویدادها > اردیبهشت

اعلام آغاز دوره جدید خشکسالی در ایران که طی چهل سال گذشته بی‌سابقه بوده است.
رویدادها > خرداد

۵ خرداد - فرود کاوشگر فینیکس بر سطح سیاره مریخ.
۱۱ خرداد - سنگ‌نوشته‌ای به زبان پارسی باستان که به‌عنوان سندی دیگر دربارهٔ نام خلیج فارس است توسط افرادی مخفیانه به‌طور تعمدی تخریب شد.
۲۳ خرداد - سانحه هوایی منجر به سقوط کایت موتوردار و کشته‌شدن ۲ سرنشین آن شد.
رویدادها > شهریور

۱۶ تا ۲۷ شهریور - بازی‌های پارالمپیک تابستانی ۲۰۰۸ در پکن.
رویدادها > آبان

۲۲ آبان - در این روز موشک زمین به زمین سجیل ایران با موفقیت آزمایش شد.
رویدادها > بهمن

۱۵ بهمن - پرتاب موفقیت‌آمیز ماهواره امید (ماهواره تحقیقاتی).
درگذشتگان > فروردین

فریدون آدمیت
عباس کاتوزیان
۲ فروردین - شمسی عصار، خواننده، نویسنده و فیلمساز ایرانی (زادهٔ ۱۳۱۴)
۳ فروردین - داوود اسدی، بازیگر (زادهٔ ۱۳۴۸)
۳ فروردین - شاهرخ سخایی، عکاس سینما (زادهٔ ۱۳۳۲)
۱۰ فروردین - فریدون آدمیت، پژوهشگر تاریخ معاصر ایران (زادهٔ ۱۲۹۹)
۲۳ فروردین - عباس کاتوزیان، نقاش (زادهٔ ۱۳۰۲)
۲۲ فروردین - صمد سرداری‌نیا، نویسنده و تاریخ‌نگار ایرانی (زادهٔ ۱۳۲۶)
۲۶ فروردین - محمدصفی اصفیاء، سیاستمدار ایرانی (زادهٔ ۱۲۹۲)
۲۷ فروردین - پروین دولت‌آبادی، غزل‌سرا و پیشگام شعر کودک (زادهٔ ۱۳۰۳)
۲۷ فروردین - حبیب‌الله بی‌آزار، سیاستمدار ایرانی (زادهٔ ۱۳۲۹)
درگذشتگان > اردیبهشت

اسماعیل داورفر
فریبرز مرادی
۸ اردیبهشت - فریبرز مرادی، فوتبالیست ایرانی و بازیکن پیشین پرسپولیس (زادهٔ ۱۳۴۳)
۱۴ اردیبهشت - اسماعیل داورفر، بازیگر ایرانی (زادهٔ ۱۳۱۱)
۲۱ اردیبهشت - فرهنگ معیری، چهره‌پرداز ایرانی (زادهٔ ۱۳۲۲)
درگذشتگان > خرداد

فریدون جم
سید مرتضی جزایری
۴ خرداد - فریدون جم، وزیر دفاع در دورهٔ پهلوی و داماد رضاشاه پهلوی (زادهٔ ۱۲۹۳)
۵ خرداد - لوئیز فیروز، بانوی آمریکایی الاصل و ملقب به بانوی اسب ایران (زادهٔ ۱۳۱۲)
۱۶ خرداد - نادر ابراهیمی، نویسنده، فیلمساز، ترانه‌سرا، مترجم و روزنامه‌نگار (زادهٔ ۱۳۱۵)
۲۰ خرداد - سید مرتضی جزایری، فقیه و روشنفکر ایرانی (زادهٔ ۱۳۰۹)
درگذشتگان > تیر

ابوطالب طالبی
خسرو شکیبایی
۱۱ تیر - سید ضیاءالدین امامی دهکردی، نگارگر ایرانی (زادهٔ ۱۳۰۱)
۱۱ تیر - منصور بنی‌مجیدی، شاعر ترک‌زبان ایرانی (زادهٔ ۱۳۳۴)
۱۲ تیر -عبدالعظیم رضایی، پژوهشگر تاریخ ایران باستان (زادهٔ ۱۳۱۱)
۱۸ تیر - علی‌پناه اشتهاردی، مرجع تقلید شیعه (زادهٔ ۱۲۹۶)
۲۱ تیر - احمد خلیلی، نقاش ایرانی (زادهٔ ۱۳۲۲)
۲۸ تیر - خسرو شکیبایی، بازیگر تئاتر و سینما (زادهٔ ۱۳۲۳)
۳۱ تیر - ابوطالب طالبی، کشتی‌گیر ایرانی و دارنده مدال برنز رقابت‌های کشتی آزاد بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۶۸ مکزیکوسیتی (زادهٔ ۱۳۲۴)
درگذشتگان > مرداد

تورج نگهبان
۱۷ مرداد - رضا آقاربی، بازیگر ایرانی (زادهٔ ۱۳۳۷)
۱ مرداد - سهراب علوی‌نیا، فیلسوف ایرانی (زادهٔ ۱۳۲۲)
۲ مرداد - مسعود میناوی، داستان‌نویس ایرانی (زادهٔ ۱۳۱۹)
۸ مرداد - عبدالحسین اسکندری، گوینده رادیو و مجری تلویزیون اهل ایران (زادهٔ ۱۳۳۵)
۸ مرداد - نامی پتگر، هنرمند ایرانی (زادهٔ ۱۳۲۴)
۱۰ مرداد - احمد ابراهیمی، بازیگر و فیلمبردار ایرانی (زادهٔ ۱۳۲۳)
۱۴ مرداد - یعقوب مهرنهاد، روزنامه‌نگار   (زادهٔ ۱۳۵۸)
۱۵ مرداد - محمدمهدی فولادوند، استاد دانشگاه و مترجم قرآن و نهج‌البلاغه و صحیفهٔ سجادیه (زادهٔ ۱۲۹۹)
۲۳ مرداد - مهرداد فخیمی، فیلمبردار ایرانی (زادهٔ ۱۳۱۸)
۲۸ مرداد - سید محمدحسن مرعشی، متخصص زمینه فقه، حقوق و اصول فقه اهل ایران (زادهٔ ۱۳۱۶)
۲۹ مرداد - مرضیه زارعی، مخترع ایرانی (زادهٔ ۱۳۶۸)
۳۰ مرداد - تورج نگهبان، ترانه‌سرا، شاعر و نویسنده ایرانی (زادهٔ ۱۳۱۱)
درگذشتگان > شهریور

عطاءالله کاملی
۴ شهریور - جواد خدادادی، بازیگر ایرانی (زادهٔ ۱۳۲۳)
۶ شهریور - محسن رسول‌اف، مهندس، عکاس (زادهٔ ۱۳۶۲)
۲۲ شهریور - عطاءالله کاملی، از گویندگان نامدار عرصه صدا و دوبله در ایران (زادهٔ ۱۳۰۹)
۲۹ شهریور - فرهاد خان‌محمدی، بازیگر ایرانی (زادهٔ ۱۳۲۳)
درگذشتگان > مهر

مهرانگیز دولتشاهی
جواد نوربخش
۱۸ مهر - اردشیر محصص، طراح، نقاش و کاریکاتوریست ایرانی مقیم آمریکا (زادهٔ ۱۳۱۷)
۱۹ مهر - جواد نوربخش، شاعر، نویسنده و روان‌پزشک ایرانی (زادهٔ ۱۳۰۵)
۲۹ مهر - مهرانگیز دولتشاهی، اولین سفیر زن ایرانی، نماینده مجلس شورای ملی و فعال حقوق زنان (زادهٔ ۱۲۹۶)