نبرد سواستوپول (۱۹۴۲–۱۹۴۱)
تهاجم نهایی به سواستوپول

هیتلر با ارسال یک تله تایپ فوق محرمانه به فون مانشتاین به او اطلاع داد مورد آبی از روز ۲۸ ژوئن به جریان خواهد افتاد و پشتیبانی سپاه ۸ هوایی و سایر یگان‌های لوفت‌وافه در آن مورد نیاز است؛ از این رو از او خواسته شد تهاجم نهایی به سواستوپول را هر چه زودتر به انجام رساند. بدین ترتیب تمام آماده‌سازی‌های ورماخت بدین منظور، موسوم به عملیات اشتورفانگ تا روز ۱ ژوئن پایان یافت. با آگاهی آلمانی‌ها از استحکامات دفاعی گسترده شوروی، بمباران شدید توپخانه و هوایی مواضع مدافعان از روز ۲ ژوئن آغاز شد. فون ریشتوفن، فرمانده سپاه ۸ هوایی لوفت‌وافه، شدت آتشی که بر سر سواستوپول ریخته می‌شد را به «دریای شعله‌ها» تشبیه کرده‌است. دود و گرد و خاک بلند شده حاصل این انفجارها به اندازه‌ای بود که رفته‌رفته تا حدود زیادی جلوی دید ناظران زمینی را گرفت. این گلوله‌باران بسیاری از مواضع دفاعی شوروی از جمله مستحکم‌ترین و بزرگ‌ترین آن‌ها را تخریب کرد و علاوه بر آسیب‌های جسمی شدید، اثر منفی قابل‌توجهی بر روحیه مدافعان گذاشت. لوفت‌وافه که برتری هوایی مطلق در ناحیه عملیاتی کریمه را در دست داشت، با صورت دادن ۲۳۷۵۰ سورتی روزانه و شبانه، ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ در هر روز، ۲۲۶۴ تن ماده انفجاری و ۲۳۸۰۰ بمب آتش‌زا بر سر ناحیه سواستوپول فرو ریخت. همزمان هزاران برگه کاغذ تبلیغاتی نیز جهت شکستن هر چه بیشتر روحیه مدافعان بر شهر ریخته شد. پروازهای شناسایی عکس‌برداری هواگردهای لوفت‌وافه نقش بسیار مؤثری در هدف‌گیری دقیق اهداف کلیدی داشت. حمله جناح ۷۷ بمب‌افکن شیرجه‌ای لوفت‌وافه به تأسیسات شهری تأمین آب و برق آن را قطع کرد. روز ۶ ژوئن پس از آن که هواگردهای لوفت‌وافه موقعیت انبار اصلی مهمات ارتش سرخ را در قلب یک غار بزرگ در نزدیکی خلیج سرونایا یافتند، شلیک ۱۶ گلوله ضد بُتُن از توپ ریلی فوق سنگین دورا در نهایت باعث انهدام آن و ایجاد انفجاری بسیار بزرگ شد که تا کیلومترها در هر جهت حس گردید. انفجارهای ثانویه تا ساعت‌ها به طول انجامید. گفته می‌شود این حادثه نقش پررنگی در شکست نهایی مدافعان داشت. طبق گزارش آلمانی‌ها، در جریان این گلوله‌باران بین روزهای ۲ ژوئن تا ۱ ژوئیه مجموعاً حدود ۵۶۳ هزار گلوله توپ، از جمله ۴۸ گلوله از توپ دورا، به سمت سواستوپول شلیک شد.
تهاجم اصلی از روز ۷ ژوئن توسط سپاه ۵۴ ورماخت در قسمت شمالی به سمت خلیج سورنایا صورت گرفت. سپاه ۳۰ ورماخت حمله ثانویه‌ای در جنوب شرقی ترتیب داد. سپاه ۵۴ ورماخت در مقابل مقاومت سخت نیروهای دشمن، پیش رفت. عناصر جلودار این سپاه در لشکر بیست و دوم پیاده‌نظام ورماخت تا روز ۱۳ ژوئن به ساحل شمالی خلیج رسیدند و ضمن تصرف قلعه استالین، مواضع دشمن در آن را پاکسازی نمودند. قلعه سیبری تا روز ۱۷ ژوئن، پس از چندین تلاش سخت با پشتیبانی مهندسان و بمب‌افکن‌های شیرجه‌ای، قلعه ماکسیم گورکی ۱ تا روز ۱۸ ژوئن و در نهایت قلعه لنین تا ۲۰ ژوئن نیز به تسخیر نیروهای آلمانی و رومانیایی درآمد. با توجه به این که تهاجم تابستانه ورماخت در اوکراین در شرف آغاز بود، با وجود فشار فرماندهی عالی نیروی زمینی آلمان بر فون مانشتاین برای آزاد کردن سپاه ۸ هوایی لوفت‌وافه، او توانست آن‌ها را متقاعد به اهمیت نبرد سواستوپول و راضی به ماندن این یگان کند. با وجود خرابی‌های گلوله‌باران شدید، مدافعان همچنان مقاومت زیادی نشان می‌دادند و پیشروی به شکل آهسته و پر خسارتی برای مهاجمان صورت می‌گرفت. نیروهای شوروی تحت ترغیب کمیسارهای سیاسی متعصب، گاهی با پشتیبانی توپخانه دست به ضد حملات قدرتمندی می‌زدند. به هر صورت لشکرهای بیست و چهارم و صد و سی و دوم پیاده‌نظام ورماخت تا روز ۲۲ ژوئیه تمامی خط ساحلی در این ناحیه را نیز پاکسازی کردند. فرسودگی میدان نبرد در نهایت آلمانی‌ها را وادار کرد لشکر صد و سی و دوم پیاده‌نظام را از خط مقدم عقب بکشند و آن را با لشکر بیست و چهارم پیاده‌نظام جایگزین کنند. همزمان سپاه ۳۰ ورماخت راه خود را به نخستین هدف خود در ارتفاعات زاپون در لایه دوم دفاعی حول شهر باز کرد. لشکر پنجاهم پیاده‌نظام سپاه ۵۴ ورماخت نیمه شب ۲۹–۲۸ ژوئن سوار صد قایق تهاجمی از خلیج سورنایا گذر کرد و با غافلگیر کردن مدافعان، ساحل جنوبی را هم به سلطه خود درآورد. این لشکر در طول روز درونی‌ترین حلقه دفاعی شهر را نیز شکست تا کار سواستوپول یک‌سره شود. نیروهای شوروی وادار به رها کردن مواضع خود و عقب‌نشنیی در حین مبارزه به درون شهر و شبه‌جزیره خرسونس شدند. روز ۳۰ ژوئن هنگامی که مدافعان با کمبود مهمات مواجه بودند، استاوکا دستور به تخلیه افراد کلیدی از محاصره داد. آلمانی‌ها با پشتیبانی توپخانه سنگین روز ۱ ژوئیه وارد شهر تخلیه‌شده شدند و ظهرگاه پرچم خود را بر فراز یک ساختمان که هنوز پابرجا مانده بود، برافراشتند. سواستوپول در اثر گلوله‌باران و بمباران آلمانی‌ها و سیاست زمین سوخته شوروی به تلی خرابه‌ها بدل شده بود. مهاجمان همان روز بندرگاه را نیز به تصرف درآوردند. لوفت‌وافه بر آب‌های مجاور تسلط کامل داشت. تنها پتروف و چند تن دیگر از فرماندهان ارشد به کمک قایق موتوری و برخی از کمیسارها در تاریکی شب از طریق هوایی از سواستوپول گریختند. به هر صورت اکثریت نیروهای شوروی قادر به خروج نشدند تا قریب به ۹۷ هزار نفر از آن‌ها به اسارت درآیند. آخرین مقاومت‌ها در غارها و دره‌های کرانه پست شبه‌جزیره خرسونس صورت گرفت. قلعه ماکسیم گورکی ۲ در دماغه فیولینت در منتهی الیه جنوبی واپسین موضع عمده‌ای بود که سقوط کرد. تا روز ۴ ژوئیه درگیری‌ها تا حدود زیادی به پایان رسید.
مقادیر زیادی از تسلیحات و تجهیزات شوری از جمله ۶۲۲ توپ، ۶۱۱ خودرو، ۲۳ تانک در این نبرد منهدم تا به غنیمت گرفته شد. در طول این نبرد همچنین ۱۲۳ هواگرد شوروی در آسمان و ۱۸ هواگرد دیگر بر روی زمین منهدم و چهار ناوشکن، یک زیردریایی و چند شناور کوچک‌تر دیگر با مجموع تناژ ۱۰۸۰۰ تن غرق شدند. در طرف مقابل آلمانی‌ها تنها ۳۱ هواگرد را به علت‌های مختلف، از دست دادند.