فهرست شاهنشاهان هخامنشی
گاه‌شمار

مقالهٔ اصلی: ٰگاه‌شمار هخامنشیان
۵۵۹: آغاز پادشاهی کوروش بزرگ (تصویر ۱: سنگ‌نگاره مرد بالدار) در انشان (فارس) و خوزستان. انتقال پایتخت هخامنشیان به شوش.
۵۵۳: آغاز شورش کوروش علیه مادها.
۵۵۰: شکست ایشتوویگو شاه ماد از کوروش و پیرو آن فتح هگمتانه. اتحاد ماد و پارس.
۵۴۹ تا ۵۴۸: تسخیر سرزمین‌های پارت، جرجان و احتمالاً ارمنستان توسط کوروش.
۵۴۶: فتح سارد پایتخت لیدی توسط کوروش و شکست کرزوس پادشاه لیدی.
۵۳۹: فتح بابل ثروتمندترین شهر غرب آسیا توسط کوروش. سقوطی که با مقاومت کم سپاه بابل در کرانه ساحلی رود دجله به وقوع پیوست.
۵۳۹: کوروش به یهودیان آواره اجازه داد تا به اورشلیم بازگردند و در آنجا آزادانه برای خود کنیسه بسازند.
۵۲۹: کوروش به قبایل سکاها در شمال شرق ایران حمله کرد و در جنگ با ماساگت‌ها کشته شد. وی را در پاسارگاد دفن کردند.
۵۲۹: کمبوجیه دوم فرزند کوروش به تاج و تخت رسید.
۵۲۵: سپاه ایران تحت فرماندهی کمبوجیه (دوم)، سرزمین مصر را کاملاً ضمیمه قلمرو پادشاهی هخامنشی کرد.
۵۲۲: مرگ کمبوجیه در راه بازگشت از مصر.
۵۲۱: فریبکاری و زورستانی تخت پادشاهی توسط گئومات مغ (بردیای دروغین) با طرح معرفی خود با نام بردیا فرزند کوروش بزرگ.
۵۲۱: داریوش بزرگ از خویشاوندان کوروش با یاری جمعی از نجیب‌زادگان پارسی، گئومات را کشت و به پادشاهی رسید. (تصویر ۲: سنگ‌نگاره در بیستون)
۵۱۹: سرکوب شورش‌های سراسری در بسیاری از ساتراپی‌های ایران توسط داریوش.
۵۱۸: آغاز بنای تخت جمشید به عنوان پایتخت جدید هخامنشیان در پارسه.
۵۱۴: حمله داریوش یه سکاها در ناحیه شمال قفقاز و دریای سیاه.
۴۹۴: شورش ایونیان در آسیای صغیر علیه حکومت هخامنشی و به آتش کشیدن سارد.
۴۹۴: حمله داریوش به یونان با عنوان جنگ لاده و شکست یونانیان در نزدیکی جزیره لاده.
۴۹۰: جنگ ماراتن بین ایران و یونان در محلی به نام ماراتن در یونان کنونی و شکست ارتش هخامنشی. نخستین پیروزی یونان بر ایران در خشکی.
۴۸۶: داریوش در سن ۶۳ سالگی درگذشت.
۴۸۶: پس از مرگ داریوش، فرزندش خشایارشای یکم (تصویر ۳: سنگ نگاره در تخت جمشید) بر تخت سلطنت نشست.
۴۸۵: خشایارشا شورش مصر را سرکوب کرد و برادرش هخامنش را به عنوان فرماندار ساتراپی مصر منصوب کرد.
۴۸۴: خشایارشا ضمن سرکوب شورش بابل، استحکامات دفاعی آنجا را نابود کرده و مجسمه خدای مردوخ را تخریب کرد.
۴۸۰: ارتش هخامنشی به یونان یورش برد و در شهر آتن رژه رفت اما ناوگان دریای هخامنشی در نبرد سالامیس شکست خورد و نهایتاً تاخت و تازهای ایران در این سال پایان پذیرفت.
۴۷۹: در جنگ پلاته ایران از یونان شکست خورد.
۴۶۵: یکی از مشاوران (محافظان) خشایارشا به نام اردوان، او را کشت.
۴۶۵: اردشیر یکم پس از به قتل رسیدن پدرش خشایارشا و برادرش داریوش که جانشین قانونی بود، بر تخت شاهی نشست.
حدود ۴۶۵ تا ۴۲۴ ساخت بنای میترا و آناهیتا.
۴۲۴: مرگ اردشیر اول.
۴۲۴: تاجگذاری خشایارشای دوم.
۴۲۴: ترور و قتل خشایارشای دوم.
۴۲۴: تاجگذاری داریوش دوم.
۴۰۵: جدا شدن مصر از خاک ایران.
۴۰۴: تاجگذاری اردشیر دوم.
۳۸۷: صلح آنتالکیداس، یونان، حق حکمرانی و تملک ایران بر آسیای صغیر را به رسمیت شناخت.
۳۵۹: مرگ اردشیر دوم.
۳۵۹: تاجگذاری اردشیر سوم.
۳۴۲: بازپس‌گیری مصر و ملحق شدن آن به خاک ایران. این فتح پس از چندین حمله در دهه گذشته، نصیب شاهنشاهی هخامنشی گردید.
۳۳۸: اردشیر سوم به وسیله باگواس خواجه مسموم می‌شود.
۳۳۸: آغاز پادشاهی اردشیر چهارم.
۳۳۶: قتل اردشیر چهارم توسط باگواس.
۳۳۶ : داریوش سوم آخرین پادشاه هخامنشیان به تاج و تخت می‌رسد.
۳۳۶: ترور فیلیپ دوم مقدونی و آغاز پادشاهی اسکندر مقدونی.
۳۳۴: حمله اسکندر مقدونی به آسیا و شکست سپاه ایران در تنگه داردانل.
۳۳۴: نبرد گرانیک و شکست ارتش پارسیان از اسکندر در نزدیکی شهر تروآ.
۳۳۳: در نبرد ایسوس (تصویر ۴: نقاشی در موزه ناپل) ارتش اسکندر، قوای پارسی به فرماندهی داریوش سوم را شکست می‌دهد.
۳۳۱: شکست سنگین قوای ایران به وسیله اسکندر در جنگ گوگمل در شرق موصل امروزی.
۳۳۰: کشته شدن داریوش سوم، فتح هگمتانه، ویران کردن تخت جمشید به وسیله اسکندر مقدونی و پایان حکمرانی هخامنشیان بر ایران.
۳۲۸: کشته شدن اردشیر پنجم واپسین مدعی سلطنت خاندان هخامنشیان توسط اسکندر.