stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ایران پیشاتاریخ
عصر سنگ

عصر سنگ یا عصر حجر دوره‌ای است که در آن فناوری در راستای فرگشت انسانی گسترده شده و زندگی انسانی از شرق آفریقا به سراسر جهان پراکنده شد. این دوره با پیشرفت کشاورزی، رام کردن دام‌ها، و گداختن سنگ مس و فلزکاری به‌پایان رسید. ازآنجاکه نوشتن را آغازِ تاریخ می‌دانند، عصر سنگ در دورهٔ پیش از تاریخ جای می‌گیرد.
پارینه‌سنگی

هرچند کاوش‌های مربوط به دوره پارینه‌سنگی در ایران (تا ۱۲۰۰۰ سال پیش) ناچیز است، اما با توجه به موقعیت جغرافیایی فلات ایران، این سرزمین تنها پلی بوده است که انسان شکارچی-گردآورنده در مهاجرت از آفریقا به جنوب آسیا می‌توانسته از آن عبور کند. مدارکی از این نخستین مهاجران دوره پارینه سنگی قدیم ایران در منطقه باستانی کشف‌رود یافت شده است که بر اساس مشاهدات زمین‌شناسی بستر کشف آنها مربوط به پلیستوسن قدیم هستند. در نتیجه این مجموعه بیش از هشتصد هزار سال قدمت دارد و یکی از قدیمی‌ترین سکونتگاه‌های انسان در ایران محسوب می‌شود.غار دربند رشی، قدیمی‌ترین سکونتگاه کشف شده انسان در ایران است. طبق مطالعات جدید این غار پیش از ۲۰۰ هزار سال پیش مسکن شکارچیان عصر سنگ بوده است.
سکونتگاه‌های انسان اولیه در پارینه‌سنگی میانی، اغلب در غارهای ناحیه زاگرس شامل غار قبه، غار خر و پناهگاه سنگی ورواسی کشف شده است. این مکان‌ها نزدیک منابع ساخت ابزار سنگی موستری می‌باشد و نوع ابزارها نشانه غلبه روش زندگی شکارگری است. در دوره پارینه‌سنگی پسین، سکونتگاه‌های ناحیه زاگرس در فضای باز واقع شده است و ابعاد مختلف آن‌ها نشان دهنده یک نظام سلسله مراتبی است، به‌طوری‌که گویا سکونتگاه‌های بزرگتر گنجایش پنجاه نفر را دارد. سکونتگاه‌هایی نیز برای دسته‌های کوچک شکارچیان تعبیه شده که تا دو تا پنج نفر گنجایش دارد و مناسب اقامت کوتاه مدت است. این سکونت گاه‌ها به دو فرهنگ برادوستی(Baradostian) و زارزی(Zarzian) تعلق دارد. در قیاس با فرهنگ موستری دوره میانی، فرهنگ برادوستی (۴۰۰۰۰ تا ۲۰۰۰۰ سال پیش) توان ساخت انواع بیشتری از ابزارها را داشته و تکنیک‌های پیشرفته تری برای ابزارسازی به کار گرفته است. ساخت ابزارهای تیغه‌ای نشانه بهره‌گیری بیشتر از گیاهان است. فرهنگ زارزی که از ۲۰۰۰۰ تا ۱۲۰۰۰ قبل رواج داشته است، احتمالاً از فرهنگ برادوستی برآمده باشد، یا با فاصله زمانی از آن شکل گرفته باشد. در این دوره ابزارهای کوچکتری نظیر میکرولیت و میکروبرین ساخته شده است. در اواخر این دوره از سنگ برای آسیا کردن دانه گیاهان وحشی استفاده می‌شود.
در پایان دوره زارزی انقطاعی در نشانه‌های باستان شناختی پدید می‌آید، که احتمال دارد ناشی از آب و هوای نامناسب موسوم به یانگر درایاس در فاصله ۱۳۰۰۰ تا ۱۱۰۰۰ سال پیش باشد. در این دوره که سردتر یا خشک‌تر بوده است، ناحیه زاگرس، با ارتفاع بین ۶۰۰ تا ۱۵۰۰ متر بالاتر از سطح دریا، تقریباً فاقد پوشش درختی بوده است. در نتیجه، انسان‌ها مجبور شدند برای یافتن غذا به ارتفاعات پایین‌تر بیایند و با اجداد وحشی بزسانان مواجه شدند.
فراپارینه‌سنگی و دوره نوسنگی > روستانشینی

همچنین ببینید: فهرست تمدن‌ها و جاهای باستانی ایران پیش از تمدن ایلام
قدیمی‌ترین آثار سکونت روستا نشینان اولیه در غرب زاگرس و شمال خوزستان یافت شده است. برخی از این روستاهای اولیه گنج دره، سراب و آسیاب در نزدیکی کرمانشاه، علی کش در دهلران، گوران در هلیلان و چغا بنوت در شمال خوزستان است. قدیمی‌ترین مدارک اهلی شدن بز در مکان گنج دره در نزدیکی کرمانشاه کشف شده که حدود ۱۰ هزار سال قدمت دارد.
بین هفت تا هشت هزار سال پیش مراکز روستانشین در چند نقطه از ایران، در منطقه تمدن جیرفت در تمدن تپه سیلک نزدیک کاشان و در اطراف مرودشت و در فاصله کمی از شوش، قدیمی‌ترین شهر موجود دنیا، وجود داشته است. شوش یکی از قدیمی‌ترین سکونتگاه‌های شناخته شدهٔ منطقه است، با وجود اینکه نخستین آثار یک دهکدهٔ مسکونی در آن مربوط به ۷۰۰۰ سال پیش از میلاد هستند.
در طول تاریخ، مهاجرت‌های انسانی و جابجایی انسان‌ها همواره به دلیل دستیابی به شرایط بهتر برای زندگی بوده است، در دوران باستان این شرایط بهتر عبارت از آب فراوان‌تر و خاک حاصلخیزتر برای کشاورزی بوده است. به عنوان نمونه‌ای از این‌گونه مهاجرت‌ها می‌توان از دو کوچ بزرگ نام برد: نخست، کوچ هندیان آریایی از پیرامون کوهستان‌های هندوکش به سرزمین‌های پنجاب و پیرامون رود سند و دیگری، کوچ ایلامیان و سومریان، به سرزمین‌های باتلاقی تازه خشک شده خوزستان در ایران و میانرودان انجام شده است. از این‌گونه مهاجرت‌ها تمدن‌های بزرگ یا گروه‌هایی از تمدن‌های بزرگ برخاستند. ویل دورانت، این آثار تمدن را کهن‌ترین آثار تمدن بشر دانسته است.
کهن‌ترین نشانه‌های تمدن انسانی، مربوطه به ۵۰۰۰ سال ق.م. است که در ایران تمدن شهر سوخته در سیستان، تمدن عیلام در خوزستان، تمدن جیرفت در کرمان، تپه گُر، قلعه خان و آتشکده اسپاخو در مانه و سملقان، تمدن تپه حصار در دامغان، تمدن تپه سیلک (در کاشان)، تمدن اورارتو (در آذربایجان)، تپه گیان نهاوند، تمدن کاسی‌ها (در لرستان امروز)، پیدا شده است. از روی یک قسمت از آثار تمدن تپه سیلک، که گمان می‌رود مربوط به هزاره چهارم پ.م. باشد، پیدا شده است که اهالی آنجا به بافندگی و کار کردن با فلزات و استعمال مهر و چرخ کوزه‌گری پی برده بودند.
ایران نخستین سرزمینی است که در آن مردم به استخراج و استعمال فلزات پی برده‌اند. تعدادی از نخستین کوره‌های ذوب مس در تل ابلیس کرمان مربوط به هزاره پنجم ق.م. بدست آمد و اشیاء مسی شامل سنجاق و درفش، مهر و دستبند و حلقه انگشتر از آن‌ها کشف گردید. قدیمی‌ترین فلزی که مورد استفاده انسان قرار گرفته مس بوده است. این فلز در ۴۵۰۰ ق.م. در آسیای غربی مورد استفاده بوده است.
از اواسط دوران فلز، بجز مس، فلزات دیگری چون قلع، طلا، نقره در چرخه فناوری مردمان آن عصر پدیدار شدند و شاید به این دلیل است که این دوره را دوره فلز نام نهاده‌اند نه دوره مس. برنزهای مشهور به لرستان اهمیت ایران را به‌عنوان یک مرکز فلزکاری به‌طور روشن نشان می‌دهد. رویدادی مهم در هزاره سوم پ. م؛ که تأثیرگذار در زندگی ساکنان فلات ایران و خصوصاً دشت خوزستان است عبارت است از کشف فلز آلیاژی مفرغ. از مراکز مهم فرهنگ‌های عصر مفرغ ایران غرب ایران و حوزه زاگرس مرکزی (لرستان پیشکوه و پشتکوه) بوده است. مفرغ ساخته شده در کوهپایه‌های زاگرس به سومر و عیلام صادر می‌شده است.
اختراع خط

پیش از تاریخ به زمانی گفته می‌شود که انسان هنوز موفق به اختراع خط (نوشتار) نگردیده بود. از حدود ۳۶۰۰ سال ق.م. انسان موفق به اختراع خط گردید. پیش از این پنداشته می‌شد نخستین مخترعین خط ابتدا سومریان (۳۶۰۰ پ. م) و سپس ساکنان نواحی جنوبی میان‌رودان و تمدن ایلام در خوزستان باشند. با کاوش‌های جدید مشخص شد اختراع خط و نوشته، مربوط به تمدن جیرفت در ایران است بر اساس سنگ نوشتهٔ جدیدی که در نوامبر سال ۲۰۰۷ در کاوشگاه جیرفت یافت شد.
شهرنشینی

شهرنشینی، شهر به مفهوم اخصّ آن از اواخر هزاره چهارم پ. م؛ و خصوصاً هزاره سوم پ.م. در ایران موجودیت یافت. شهر شوش یکی از قدیمی‌ترین (۴۰۰۰ سال پ. م) سکونتگاه‌های شناخته شدهٔ منطقه است. شهرهای مهم ایران در هزاره سوم پ.م. عبارت‌اند از: تپه حسنلو و هفتوان تپه در آذربایجان - تمدن تپه سیلک (در کاشان) - تپه‌حصار در دامغان - تپه گیان نهاوند، گودین، کنگاور - شاه‌تپه و تورنگ تپه گرگان - تپه قبرستان بویین زهرای قزوین - شوش، خوزستان - تمدن جیرفت، تپه یحیی و شهداد، کرمان - ملیان، فارس - شهر سوخته در زابل.
پایان عصر مفرغ و کشف آهن (شروع دوره آهن) مقارن است با رویدادهای مهم تاریخی و فرهنگی که در هزاره دوم پ.م. زمینه‌ساز تشکیل سلسله‌ها و ظهور نخستین حکومت‌های مستقل در هزاره‌های دوم و اول پ.م. همچون: ماننا، اورارتو و ماد و سرانجام امپراتوری وسیع هخامنشی شدند عبارت‌اند از مهاجرت آریایی‌ها به فلات ایران، روی کار آمدن دولتهای مستقل به جای دولت شهرهای پیشین، و تجمع اقوام و قبایل مختلف (مقیم و مهاجر) خصوصاً در مناطق غربی و شمال غربی ایران که هر کدام قلمرو خاص خود را داشتند. این اقوام در شمال غربی ایران با اورارتو و آشور همسایه شدند.
به قدرت رسیدن حکومت ایلام

عیلامیان مجموعه اقوامی بودند که از هزاره چهارم پ.م. تا هزاره نخست پ.م. بر بخش بزرگی از مناطق جنوب غربی پشتهٔ ایران فرمانروایی داشتند.
آنطور که از اسناد و کتیبه‌های آشوری برمی آید عیلام نامی است که آشوریان بر این سرزمین نهاده‌اند خود آن‌ها سرزمینشان را انشان می‌نامیدند و در کتیبه‌های هخامنشی هم به کرّات از همین نام استفاده شده است.
بر حسب تقسیمات جغرافیای سیاسی امروز، عیلام باستان سرزمین‌های خوزستان، عیلام و بخش‌هایی از استان‌های بوشهر، کرمان و لرستان شامل می‌شد.
پس از تمدن جیرفت می‌توان عیلامیان را نخستین مخترعان خط در ایران دانست. البته برخی معتقدند تمدن جیرفت منشأ خط نوشتاری عیلامیان بوده است که بعدها در کشور گسترش یافت و به شوش رسید.
به قدرت رسیدن حکومت ایلامیان و قدرت یافتن سلسله ایلامی پادشاهی اوان در شمال دشت خوزستان مهم‌ترین رویداد سیاسی ایران در هزاره سوم پ.م. است. تا پیش از ورود مادها و پارسها حدود یک هزار سال تاریخ سرزمین ایران منحصر به تاریخ عیلام است.
سرزمین اصلی عیلام در شمال دشت خوزستان بوده. فرهنگ و تمدن عیلامی از شرق رودخانه دجله تا شهر سوخته زابل و از ارتفاعات زاگرس مرکزی تا بوشهر اثرگذار بوده است. عیلامیان نه سامی نژادند و نه آریایی آنان ساکنان اولیه دشت خوزستان هستند.
تصویر موجود در آجر پخته محافظان داریوش، که در ۵۰۰ سال قبل از میلاد کاخ خود را با آن زینت داده بود، دست کم سه نژاد را به وضوح مشخص کرده است.
بعضی از محافظان سفید پوستند که به روشنی منظور از تصویر آن‌ها نشان دادن پارسیان بوده است.
گروه دوم قهوه‌ای‌پوست، که نمایانگر عیلامیان کوه‌نشین می‌باشند. نژادی خشن که به زندگی در کوهستان‌ها عادت دارد و از دشت نشینان کمی بلندترند و امروزه بازماندگان کمی از آنها در خوزستان باقی مانده.
گروه سوم باید عیلامیان سرزمین پس کرانه باشند. حتی امروز هم افراد تیره پوست، که به هیچ وجه سیاه‌پوست نیستند، اغلب در خوزستان دیده می‌شوند، به نظر می‌رسد که حتی جمعیت عیلام قدیم هم جمعیتی مختلط بوده است و از غیر بومیان تیره پوستی تشکیل می‌شده است که نژادشان معلوم نیست و از بین‌النهرین به عیلام نفوذ کرده بودند.[۱۹]
فرضیاتی هم در مورد ارتباط زبان‌های دراویدی با زبان عیلامی مطرح شده است. وجود یک زبان مشترک که زبان‌های دراویدی و عیلامی از آن منشعب شده‌اند، می‌تواند به معنای نیای مشترک ساکنان بومی ایران و هندوستان پیش از ورود آریائیان به این سرزمین باشد.
آدلا ولارده پرز

| آدلا ولارده پرز | آدلا ولارده پرز |
| --- | --- |
زادهٔ: ۸ سپتامبر ۱۹۰۰
درگذشت: ۹ آوریل ۱۹۷۱
ملیت: مکزیک
آدلا ولارده پرز (انگلیسی: Adela Velarde Pérez؛ ۸ سپتامبر ۱۹۰۰ در سیوداد خوارس در مکزیک – ۹ آوریل ۱۹۷۱ در ایالات متحده آمریکا) یک کنشگر مکزیکی بود که در انقلاب مکزیک جنگید.
زندگی‌نامه

آدلا ولارده پرز دختر یکی از اهالی ثروتمند سیوداد خوارس بود و در سنین جوانی به تحصیل در رشته پزشکی جذب شد. در سال ۱۹۱۵، به انجمن مکزیکی صلیب سفید پیوست. او خالق گروه انقلابی سولدادراس (سربازان زن) بود. اینها زنانی بودند که در صحنه نبرد به مداوای سربازان مجروح می‌پرداختند، حتی برخی از آنها اسلحه به دست گرفته و جنگیدند.
با این حال، آدلا ولارده، «آدلیتا» به دلیل ارزشش در جنگ شناخته نشد و پس از انقلاب مکزیک فراموش شد. تنها در سال ۱۹۶۲ بود که او سرانجام به عنوان یک جانباز انقلاب و به دلیل مخالفتش با دولت ویکتوریانو هوئرتا شناخته شد. او در سال ۱۹۷۱ در فقر شدید در ایالات متحده درگذشت.
میراث و یادبود

اکنون آدلا ولارده پرز به عنوان زنی شناخته می‌شود که نامش نشان‌دهنده تمام پرستارانی است که خدمات خود را نه تنها برای مراقبت از بیماران و مجروحان در جریان انقلاب مکزیک، بلکه برای حمل سلاح، مراقبت از غذا و حتی در صورت نیاز شرکت در نبردها ارائه دادند.
آهنگساز آنتونیو دل ریو، ترانه «No me importa» (من اهمیتی نمی‌دهم) را به او تقدیم کرد و توضیح داد: «چند آهنگ مانند La Charrita و طبق برخی نسخه‌ها آهنگ La Adelita برای او ساخته شده‌است.»
رزان زیتونه

| رزان زیتونه | رزان زیتونه |
| --- | --- |
رزان زیتونة: رزان زیتونة
تصویر بدون تاریخ از رزان زیتونه: تصویر بدون تاریخ از رزان زیتونه
زادهٔ: ۲۹ آوریل ۱۹۷۷ ‏(۴۷ سال) سوریه
ناپدید شدن: ۹ دسامبر، ۲۰۱۳ (۳۶ سالگی)  دوما
وضعیت: گمشده به مدت ۱۱ سال، ۱ ماه و ۱۶ روز
ملیت: سوریه
تحصیلات: دیپلم قانون
پیشه: وکیل حقوق بشر
سازمان(ها): کمیته‌های محلی هماهنگی سوریه، مرکز اسناد نقض حقوق بشر در سوریه
شناخته‌شده برای: فعال حقوق بشر در طول خیزش مدنی و مراحل اولیه شورش جنگ داخلی سوریه
رزان زیتونه (عربی: رزان زيتونة؛ زادهٔ ۲۹ آوریل ۱۹۷۷) یک فعال حقوق بشر اهل سوریه است که در سال ۲۰۱۱ در انقلاب این کشور شرکت کرد. او مدیر سایت اطلاع‌رسانی حقوق بشر سوریه بود و به دلیل این که مقامات سوریه اقدام به دستگیری هر آن کس که در ارتباط با انقلاب فعالیت داشت کردند مخفی شد؛ و تا پایان سال۲۰۱۳ که توسط گروه‌های افراط‌گرای اسلامی ربوده شد همچنان به فعالیت‌های خودش در جهت افشا نقض حقوق بشر توسط رژیم سوریه ادامه می‌داد. وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون جایزه ساخاروف و جایزه بین‌المللی زنان شجاع شده‌است.
فعالیت‌ها

رزان زیتونه از سال ۲۰۰۴ ده‌ها مقاله و گزارش در زمینه حقوق بشر در سوریه و آزادی بیان در سایت‌های اینترنتی و در مطبوعات مختلف منتشر کرده‌است.
زیتونه در سال ۱۹۹۹ از دانشکده حقوق دمشق فارغ‌التحصیل شد و در سال ۲۰۰۱ کار خود را به عنوان وکیل آغاز کرد.
همچنین عضو گروه دفاع از زندانیان سیاسی و زندانیان عقیدتی بود و در سال ۲۰۰۵ سایت اطلاعات حقوق بشر سوریه (vdc-sy.org) را برای جمع‌آوری اطلاعات مربوط به نقض حقوق بشر توسط رژیم اسد راه اندازی کرد و به فعالیت‌هایش در کمیته کمک به خانواده‌های زندانیان سیاسی در سوریه نیز ادامه داد.
رزان بخاطر ارسال گزارش‌هایی از جنایت‌های رژیم اسد در حق مردم سوریه، در ۶ اکتبر ۲۰۱۱ موفق به دریافت جایزه آنا پولیتکوفسکایا از جمعیت حقوق بشری انگلستان بنام (RAW in War) گردید و در تاریخ ۲۷ اکتبر ۲۰۱۱ پارلمان اروپا او و چهار شهروند عرب دیگر را برای دریافت جایزه «آزادی اندیشه ساخاروف» کاندید کرد.
او به عنوان یک فعال حقوق بشر به‌همراه تعداد دیگری از فعالان حقوق بشر، کمیته‌های هماهنگی محلی در سوریه برای جمع‌آوری اسناد نقض حقوق بشر رژیم سوریه را تأسیس و خودش نقش اصلی را در برنامه‌ریزی اقدامات این کمیته‌ها ایفا می‌کرد.
رزان دوره‌های عملی وکالتش را در دفتر وکیل هیثم المالح بپایان رساند و فعالیت‌های انسانیش را در «دوما» در حومه دمشق ادامه داد.
جوایز

جایزه ساخاروف برای آزادی اندیشه ۲۷ اکتبر ۲۰۱۱
جایزه سال آنا پولیتکوفسکایا ۶ اکتبر ۲۰۱۱
جایزه ابن رشد برای آزادی اندیشه در برلین ۲۰۱۲
ناپدیدشدن در ۲۰۱۳

وب‌سایت‌های طرفدار اپوزیسیون گزارش دادند که زیتونه در ۹ دسامبر ۲۰۱۳ به همراه همسرش وائل حماده و دو همکارش سمیرا خلیل و ناظم حمادی در شهر دوما در شمال دمشق ربوده شده‌اند. تا دسامبر ۲۰۱۵، محل نگهداری آنها هنوز نامشخص و هویت آدم‌ربایان ناشناخته بود، اگرچه گمان می‌رفت که گروه شورشی اسلامگرای سلفی جیش الاسلام مسئول این عملیات باشد.
در ۱۷ فوریه ۲۰۲۰، یکی از سازمان‌های اطلاعاتی سوریه اعلام کرد که یک گور دسته جمعی را در العوب در اطراف غوطه شرقی کشف کرده‌است که حاوی حدود ۷۰ جسد است. یکی از آنها به نظر می‌رسید که رزان زیتونه باشد.[منبع نامعتبر؟]
در سال ۲۰۲۰، مقامات فرانسوی مجدی مصطفی نامه (اسلام الدوش) را در ارتباط با ناپدید شدن زیتونه دستگیر کردند.
در مارس ۲۰۲۱، یک شکایت کیفری در فرانسه توسط فدراسیون جهانی جامعه‌های حقوق بشر (FIDH) و مرکز رسانه‌ها و آزادی بیان سوریه ثبت شد که جیش الاسلام را مسئول ربودن او می‌دانست.
در ژوئیه ۲۰۲۲، سرنخی که دویچه وله گزارش داد این بود که دو ماه پس از ربوده شدن، یکی از اعضای جیش الاسلام از رایانه زیتونه برای ورود به حساب‌های رسانهٰهای اجتماعی خود استفاده کرده‌است. این رایانه از طریق پروژه ای که توسط وزارت امور خارجه ایالات متحده آمریکا تأمین مالی شده بود، در اختیار زیتونه قرار گرفته بود و امکان تعیین موقعیت جغرافیایی و شناسایی کاربر را فراهم می‌کرد. تحقیقات دویچه وله نشان می‌دهد که این آدم‌ربایی توسط دو رهبر محلی جیش الاسلام، ابوقصی الدرانی و سمیر کاکه طراحی و انجام شده‌است. هنگامی که زهران علوش، رهبر وقت جیش‌الاسلام، از آدم‌ربایی مطلع شد، سعی کرد برای آزادی او و سه ربوده شده دیگر مذاکره کند. اما زهران علوش در حمله هوایی روسیه کشته شد. جانشین و پسر عموی او، محمد علوش، از ادامه پیشنهادها برای توافق خودداری کرد.
شورش الرشید

شورش الرشید به قیام نافرجام۱۹۶۳علیه دولت بعثی عراق اشاره دارد. این شورش توسط پیروان حزب کمونیست عراق در پیوند با افسران نظامی طراحی شد. این شورش نتوانست بخارج از بغداد گسترش یابد و توسط نیروهای بعثی سرکوب شد.
زمینه

در ۸ فوریه۱۹۶۳، یک کودتای ارتش انجام شد و دولت ناسیونالیست عراق عبدالکریم قاسم را بنفع عبدالسلام عارف پان عربیست سرنگون کرد. هر دو آنها از اعضای جنبش افسران آزاد بودند که سرنگونی رژیم سلطنتی هاشمی وابسته به غرب را در انقلاب ۱۴ژوئیه سازماندهی کردند، اما اختلافات ایدئولوژیک بین این دو تنش ایجاد کرد. این کودتا بیش از یک سال طراحی شده بود و به دنبال یک ماه و نیم تحریکات و اعتراضات بعثی‌ها علیه قاسم بود. پس از کودتا، رژیم جدید عارف را به عنوان رئیس‌جمهور معرفی کرد و به سرعت برای حذف مخالفان خود، در درجه اول پیروان قاسم حزب کمونیست عراق، حرکت کرد. هزاران نفر از رهبران و کادرهای کلیدی حزب کمونیست بازداشت، شکنجه و اغلب کشته شدند و حزب را در آشفتگی تشکیلاتی قرار داد.
مقدمات شورش

در حالی که بعثی‌ها بیشتر سازمان‌های حزب کمونیست را در هم کوبیده بودند، برخی از هسته‌های حزب کمونیست در جنبش کارگری و ارتش وجود داشتند که دست نخورده باقی مانده بودند. سازمان‌های حزب کمونیست بغداد قبل از سرکوب یکی از مبارزترین بخش‌های حزب بودند. هسته‌های حزبی در ارتش شروع به تماس باهسته‌های متعلق به کمیته کارگران بغداد کردند که فعالیت‌های حزبی را در اتحادیه‌های کارگری در پایتخت سازماندهی می‌کردند تا چند هفته پس از تسلط بعثی‌ها برای سرنگونی بعثی‌ها برنامه‌ریزی کنند.
ابراهیم محمدعلی یکی از اعضای کمیته مرکزی کارگران حزب کمونیست بود و رهبری کمیته کارگری در بغداد را بر عهده داشت. او بیهوده تلاش کرده بود از گروهی از اعضای کمیته مرکزی حزب راهنمایی بگیرد، اما متوجه شد که آنها اعدام شده‌اند. سپس علی به ابتکار خود اقدام به سازماندهی مجدد هسته‌های حزب غیرنظامی در بغداد کرد. علی به محمد حبیب (ابوسلام)، کارگر قهوه‌خانه، دستور داد تا هسته‌های حزب را در ارتش سازماندهی کند. حبیب توانست با سردار حسن ساری ارتباط برقرار کند. ساری مسئول یکی از هسته‌های حزب کمونیست داخل ارتش بود.
علی پس از افشای هویت اعضای حزب کمونیست که باطلاع دولت تبدیل شده بودند، توسط سرویس‌های اطلاعاتی دستگیر شد. او را زیر شکنجه کشتند. سپس حبیب مجبور شد رهبری هسته‌های غیرنظامی علی را بعهده بگیرد و همچنین بکار با هسته‌های ارتش ادامه دهد. حبیب و ساری «کمیته انقلابی» تشکیل دادند و برای شورش آماده شدند. ساری سربازان را در یک قیام بسیج می‌کرد، در حالی که حبیب غیرنظامیان را برای کمک رسانی به سربازان بسیج می‌کرد. دو سرجوخه دیگر حزب کمونیست و یک خیاط به نام حافظ لطفه در برنامه‌ریزی شرکت داشتند.
توطئه گران طرح خود را به معدود اعضای باقی مانده کمیته مرکزی حزب کمونیست ارائه کردند. اعضای کمیته مرکزی این طرح را رد کردند و آن را نقض انضباط حزبی خواندند. حبیب دستور آنها را نادیده گرفت و حکم رهبری حزب را به ساری ابلاغ نکرد. برعکس، شواهد حاکی از آن بود که حبیب به ساری گفته‌است که آنها از حمایت کامل کل حزب کمونیست برخوردارند. حبیب و ساری باهم بتدارکات ادامه دادند.
شورش

در ۳ جولای ۱۹۶۳، شورش به راه افتاد. سربازان شورشی و همچنین بخش‌های بغداد و فرات میانه حزب کمونیست با جمع‌آوری ۲۰۰۰ جنگجو،کنترل اردوگاه ارتش الرشید در بغداد را به دست گرفتند. آنها توانستند فرماندهان اردوگاه، کل رهبری شبه نظامیان گارد ملی بعثی، وزیر کشور و وزیر خارجه عراق را بازداشت کنند.
حبیب و ساری اردوگاه الرشید را به عنوان صحنه شورش انتخاب کرده بودند، زیرا حدود ۱۰۰۰ افسر و کمونیست طرفدار قاسم در آنجا در بازداشت بودند. منطق این بود که پس از آزادی افسران بازداشت شده، آنها رهبری سایر واحدهای ارتش در سراسر کشور را برای پیوستن به شورش فراهم می‌کردند.
با این حال، با وجود اینکه شورشیان توانسته بودند اردوگاه ارتش را تصرف کنند،نتوانستند زندانیان را آزاد کنند زیرا با مقاومت غیرمنتظره نگهبانان زندان مواجه شدند. این شورش هرگز به سایر واحدهای ارتش سرایت نکرد. نیروهای بعثی توانستند اردوگاه را محاصره کنند و شورش را سرکوب کنند.
قطار مرگ و عواقب آن

در حزب بعث، بخش نظامی خواستار اعدام تمام افسران اسیر شده بود. غیرنظامیان در رهبری بعث با اعدام دسته جمعی افسران مخالف بودند و استدلال می‌کردند که اعدام باید به ۳۰ رهبر اصلی شورش محدود شود. در پایان تصمیم گرفته شد که تمامی افسران اسیر با قطار احشام به زندان صحرای نصرت السلمان اعزام شوند. قرار بود قطار سواری (که بعداً «قطار مرگ» نام گرفت) شش ساعت طول بکشد و در طی آن محاسبه شد که بسیاری در گرمای سوزان خواهند مرد. راننده قطار که متوجه شد محموله‌اش انسان است، سرعت حرکت را به دو ساعت افزایش داد. با رسیدن به مقصد، تنها یکی از افسران دستگیر شده جان باخته بود. ابتکار راننده قطار همراه با این واقعیت که تعدادی از افسران آموزش پزشکی داشتند، عوامل تعیین‌کننده ای برای محدود کردن تعداد تلفات بود.
پس از شورش الرشید، بعثی‌ها کارزار خود را علیه حزب کمونیست افزایش دادند. فقط بخش فرات میانه و بخش کردی حزب دست نخورده باقی ماندند.
دخالت شوروی

این شورش باعث شکافی در روابط عراق و شوروی شد و دولت عراق مدعی شد که شواهدی دارد مبنی بر اینکه مربیان شوروی به برنامه‌ریزی شورش کمک کرده‌اند و رادیو بغداد اتحاد جماهیر شوروی را به «توطئه علیه استقلال ملی ما» متهم کرد. قبل از شورش، مسائلی بین عراق و اتحاد جماهیر شوروی وجود داشت، به‌طوری که اتحاد جماهیر شوروی ارسال محموله‌های نظامی به عراق را به حالت تعلیق درآورد و نشان دهنده حمایت از شورشیان کرد عراقی بود. سپس تلویزیون عراق با حمله به اتحاد جماهیر شوروی، به ویژه سیاست شوروی در مجارستان،انتقام گرفت. در پرونده‌های طبقه‌بندی‌شده سازمان اطلاعات مرکزی (سیا) آمده‌است: «شواهد قوی دال بر دخالت بلوک [شوروی] در قیام ۳ژوئیه در کمپ رشید، از جمله «اعترافات» «اعضای شبکه اطلاعاتی بلوک شوروی در بغداد» وجود دارد. شبکه توسط شوروی سازماندهی و هدایت شده‌است و شوراهای محلی را درگیر کرده‌است اقدام به کودتای ۳ ژوئیه۱۹۶۳ کرده‌است. سیا همچنین بر این باور بود که اتحاد جماهیر شوروی هم از طریق رسانه‌های تبلیغاتی و هم به‌صورت مخفیانه برای سرنگونی بعث در عراق کار خواهد کرد و محاسبه می‌کند که هر رژیم روی کار بیایید برای منافع کمونیستی مطلوب تر خواهد بود.
حسگر گشتاور

حسگر یا ترانسدیوسر گشتاور (به انگلیسی: Torque sensor)، وسیله ایست برای تبدیل، گشتاور استاتیکی و گشتاور دینامیکی وجود دارد. اندازه‌گیری گشتاور استاتیکی به‌طور نسبی ساده‌است اما اندازه‌گیری گشتاور دینامیکی به دلیل اینکه نیاز به انتقال اثراتی مثل الکتریسیته و مغناطیس از شفت تحت اندازه‌گیری، به یک سیستم استاتیک دارد به مراتب مشکل‌تر است.
معمولاً حسگرهایی که به عنوان حسگر گشتاور به کار می‌روند از نوع کرنش‌سنج هستند که روی شفت در حال چرخش سوار می‌شوند. به دلیل اینکه حسگر نیاز به تغذیه دارد و در ضمن سیگنال خروجی هم باید قرائت شود، اندازه‌گیری گشتاور دینامیکی کمی مشکلتر می‌شود. برای این کار معمولاً در سیستم‌های قدیمی تر از رینگ‌های لغزنندهٔ حلقوی استفاده می‌شد که در سیستم‌های نو از حسگرهای وایرلس استفاده می‌شود. بعلاوه با کمک روش‌های ارسال وایرلس اکنون حتی
مبدل سیگنال‌های آنالوگ به دیجیتال رکوردرهاراهم می‌توان روی شفت قرار داد و دقت اندازه‌گیری را به میزان زیادی افزایش داد.
سنجش گشتاور با تکنیک [پیزوالکتریک http://en.wikipedia.org/wiki/Pizoelectric] بر اساس SAW وBAW قرار دارد. یکی از کاربردهای حسگر گشتاور در موتور اتومبیل منجر به کاهش مصرف سوخت می‌شود. برای اینکه در مورد حسگرهای بر اساس اثر SAW بیشتر بدانید، نخست باید کمی در مورد تئوری امواج Rayleigh یا تئوری Acoustic Wave Surface مطالعه کنید. فرض کنید دو عدد شانه سر را طوری در هم فروکنید که دندانه‌های آن‌ها هیچ تماسی با هم نداشته باشند. در این حالت شما ساختاری را درست کرده‌اید که به آن اصطلاحاً مبدل اینتردیجیتال یا IDT می‌گویند. اکنون اگر این ساختار را با ماده‌ای مناسب روی یک زیر لایه از جنس پیزوالکتریک (مثلاً کوارتز) پیاده کنید و به دو سر آن یک ولتاژ AC با فرکانسی مشخص اعمال کنید در سطح ماده زیر لایه موجی سطحی منتشر خواهد شد که به آن SAW می‌گویند. اگر در طرف دیگر زیر لایه یک ساختار IDT دیگر داشته باشیم پس از تولید موج سطحی توسط IDT اول، دو سر IDT دوم ولتاژی ایجاد خواهد شد که فرکانس آن با فرکانس موج ورودی در شرایط نرمال که هیچ اثر مکانیکی از خارج بر زیر لایه وارد نشده‌است تقریباً یکی است. اما با اعمال کمیتی نظیر فشار یا کشش یا دما و… بر زیر لایه فرکانس موج سطحی دو سر IDT خروجی با فرکانس تولیدی در IDT اول متناسب با تغییر مکانیکی اعمال شده (که آن را در قالب تغییرات جرم یا mass loading می‌شناسیم) تغییر خواهد کرد. فرکانس تولیدی در IDT اول بسته به فاصله دندانه‌های شانه‌ای شکل آن از یکدیگر، شکل و طول آن‌ها در راستای عمود بر سطح دندانه‌ها در سطح زیر لایه منتشر می‌شود. اما برای اندازه‌گیری گشتاور یک شفت با SAW دو عدد رزوناتور SAW را به صورت نصف پل (Half-Bridge) به هم متصل و روی شفت با زاویه ۴۵ درجه نسبت به محور شفت محکم می‌بندند.
اکنون با اعمال یک موج RF (معمولاً ۲۰۰ مگاهرتزی) به صورت وایرلس به SAW، در طرف دیگر آن بسته به میزان دوران و گشتاور اعمال شده از شفت به SAW به عنوان اثر بار، فرکانس موج دریافتی تا یک مگاهرتز تغییر خواهد کرد. بر این مبنا، گشتاور اندازه‌گیری شده می‌تواند تا دقتی معادل 1 rpm داشته باشد. این تکنیک توسط کمپانی حسگر تکنولوژی به کار گرفته شدi است.
اندازه‌گیری گشتاور

گشتاور با حس کردن انحراف حقیقی محور ایجاد شده توسط یک نیروی پیچشی یا با آشکار کردن آثار این انحراف اندازه‌گیری می‌شود. سطح یک محور تحت گشتاور دچار تراکم و کشش می‌شود. برای اندازه‌گیری گشتاور، معمولاً عناصر استرین گیج به صورت جفت روی محور نصب شده‌اند. یک گیج افزایش در طول را اندازه می‌گیرد (در جهتی که سطح تحت کشش است) و گیج دیگر کاهش طول را در جهت دیگر اندازه می‌گیرد. حسگرهای گشتاور اولیه، از ساختارهای مکانیکی مناسب با استرین گیج‌ها تشکیل شدند. هزینهٔ بالا و قابلیت اطمینان کم آن‌ها باعث شده که مورد پذیرش صنعتی قرار نگیرند. اگر چه تکنولوژی مدرن هزینهٔ ساخت حسگرهای گشتاور را کم کرده‌است، با این وجود کنترل کیفیت روی محصول، نیاز به اندازه‌گیری دقیق گشتاور را افزایش داده‌است.
کاربردهای گشتاور

کاربردهای موجود برای حسگر گشتاور شامل تعیین اندازهٔ توان یک موتور غیر الکتریکی یا الکتریکی، توربین یا دستگاه‌های چرخندهٔ دیگر است. در حال حاضر در دنیای صنعتی، مشخصه‌های کنترل کیفیت به شرکت‌هایی برای اندازه‌گیری گشتاور در زمان تولید، به خصوص زمانیکه اتصالات به کار رفته شده، نیازمند هستند. اندازه‌گیری گشتاور مورد نیاز به صورت اتوماتیک روی ماشین‌های پیچ و مونتاژ قرار داده شده و نیز می‌توانند به ابزارهای دستی اضافه شوند. در هر دو مورد، اطلاعات جمع‌آوری شده می‌تواند روی databloggerها برای کنترل کیفیت انباشته شده و نتایج گزارش داده می‌شود. کاربردهای صنعتی دیگر حسگرهای گشتاور شامل اندازه‌گیری نرخ برداشت براده، کالیبره کردن ابزارهای گشتاور، اندازه‌گیری نیروهای سایش، آزمایش کردن فنرها و اندازه‌گیری‌های بیودینامیک می‌شود.