stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
استان کرمانشاه
فرهنگ > تئاتر

به‌جز انواع نمایش‌های سنتی با اهداف آئینی یا سرگرمی که در قالب تعزیه، روحوضی و… از دیرباز اجرا می‌شده است، نمایش به‌شکل مدرن آن در کرمانشاه سابقه‌ای بیش از یک قرن دارد. به گفتهٔ محمدعلی سلطانی نخستین نمایش در کرمانشاه در زمان حکومت علی‌خان ظهیرالدوله (صفاعلیشاه) که در ۱۲۸۸ خورشیدی حاکم کرمانشاه بوده است به‌روی صحنه رفت و عواید آن به مدرسهٔ علمیهٔ اسلامیه اختصاص پیدا کرد. نخستین گروه تئاتر در کرمانشاه «هیئت تئاترال ارامنه» نام داشت که تقی رهبر سرپرستی آن را برعهده داشت و تا سال ۱۳۲۰ فعال بود. سپس گروه‌های تئاتر دیگری تشکیل شد. در سال ۱۳۲۳ نمایش «اتللو» در سالن دبیرستان شاهپور به‌روی صحنه رفت که نخستین اجرای یک نمایش کلاسیک و سنگین در کرمانشاه بود. تا سال ۱۳۴۵ اجراهای تئاتر در کرمانشاه محدود و در دبیرستان‌ها بود، اما در آن سال کلاس‌های آموزش تئاتر با هدف تربیت هنرآموزان به‌مدت یک ماه با مربیگری بهرام بیضایی در کرمانشاه تشکیل شد. متعاقب آن «مرکز هنرهای دراماتیک کرمانشاه» تأسیس و «گروه نمایش کرمانشاه» نیز تشکیل شد و فعالیت خود را آغاز کرد که تحولی در تئاتر کرمانشاه به وجود آورد.
انجمن هنرهای نمایشی استان کرمانشاه اصلی‌ترین نهاد فعال در زمینهٔ هنر تئاتر در این استان به‌شمار می‌رود. این انجمن از سال ۱۳۸۷ و با تأسیس انجمن هنرهای نمایشی ایران شعبهٔ این انجمن در استان کرمانشاه محسوب می‌شود. علیرغم اینکه مستقل‌سازی انجمن‌های استانی در سطح کشور آغاز شده و تا خرداد ۱۴۰۰ در شش استان محقق شده است، اما انجمن هنرهای نمایشی استان کرمانشاه هنوز نتوانسته به‌عنوان انجمنی مستقل به‌ثبت برسد. در سال ۱۳۹۹ تعداد ۱۹ گروه نمایشی فعال در استان کرمانشاه مشغول فعالیت در زمینهٔ تئاتر بوده‌اند. همچنین رئیس انجمن نمایش استان کرمانشاه در ۲۹ آبان ۱۴۰۰ اعلام کرد که بیش از ۱۲۰۰ هنرمند در عرصهٔ هنرهای نمایشی استان کرمانشاه به فعالیت مشغول هستند.
در آذر سال ۱۳۸۳ نخستین جشنوارهٔ تئاتر در استان کرمانشاه با عنوان نخستین دورهٔ «جشنوارهٔ فصلی تئاتر استانی ماه» در کرمانشاه برگزار شد. سی و ششمین جشنوارهٔ استانی تئاتر کرمانشاه نیز در آبان ۱۴۰۳ در کرمانشاه برگزار شد. نخستین دورهٔ «جشنوارهٔ تئاتر خیابانی استان کرمانشاه» نیز در مهر ۱۳۹۴ نیز همزمان با برگزاری بیست و هفتمین دورهٔ جشنوارهٔ استانی تئاتر کرمانشاه برگزار شد. همچنین جشنوارهٔ دیگری نیز برای اجرای تئاتر خیابانی در سطح منطقهٔ غرب کشور از سال ۱۳۹۷ برگزار می‌شود که «جشنوارهٔ منطقه‌ای تئاتر خیابانی هرسین» نام دارد. نخستین دورهٔ این جشنواره در اردیبهشت ۱۳۹۷ و دومین دورهٔ آن در مرداد ۱۳۹۸ برگزار شده است. «جشنوارهٔ منطقه‌ای تئاتر فجر منطقه یک» طی روزهای ۷ تا ۱۰ دی ۱۴۰۱، با حضور ۲۵۰ هنرمند در قالب ۱۷ گروه از ۱۰ استان به میزبانی کرمانشاه برگزار شد که برگزیدگان آن راهی چهل و یکمین جشنوارهٔ بین‌المللی تئاتر فجر شدند.
همچنین گروه‌های نمایشی تئاتر خیابانی کرمانشاه، در شانزدهمین جشنواره بین‌المللی تئاتر خیابانی به میزبانی مریوان، عناوین سوم کارگردانی و بازیگر زن، رتبه اول طراحی لباس و رتبه اول موسیقی مشترک در بخش اصلی مسابقه را به خود اختصاص دادند. در بخش فراگیر شانزدهمین جشنواره بین‌المللی تئاتر خیابانی مریوان، نمایش جایی برای گل سرخ از مهم‌ترین عناوینی بودند که گروه‌های نمایشی تئاتر خیابانی کرمانشاه در این جشنواره کسب کردند.
فرهنگ > نمایشنامه‌های کلاسیک خارجی

از نمایشنامه‌های کلاسیک خارجی که در کرمانشاه به روی صحنه رفته‌اند، می‌توان از تاجر ونیزی اثر ویلیام شکسپیر به کارگردانی علی اشرف جواهری، بازرس اثر نیکلای گوگول به کارگردانی عباس بنی عامریان، استثناء و قاعده اثر برتولت برشت به کارگردانی امیر کرم، نمایشنامه ادیپ شهریار اثر سوفوکل به کارگردانی نیلوفر قلعه شاخانی و … یاد کرد.
فرهنگ > سینما

مقالهٔ اصلی: سینما در کرمانشاه
نخستین سینما در استان کرمانشاه سینماتوگراف فروهر بود که در سال ۱۳۱۰ تأسیس شد. دهه‌های ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ اوج رونق سالن‌های سینما در استان کرمانشاه بود، به‌گونه‌ای که در سال ۱۳۵۶ تعداد ۱۰ سالن سینما در استان کرمانشاه به فعالیت مشغول بود. این رونق پس از انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ به‌سردی گرایید. درحال حاضر تنها ۲ سینمای فعال در مرکز استان وجود دارد و بقیهٔ شهرستان‌ها فاقد سالن سینمای فعال هستند. در شهریور ۱۴۰۰ در استان کرمانشاه به ازای هر ۱۲۵۰ نفر یک صندلی سینما وجود داشته، درحالی‌که در همان زمان سرانهٔ کشوری یک صندلی به‌ازای ۶۲۰ نفر بوده است.
تولید فیلم به‌صورت حرفه‌ای در استان کرمانشاه به‌ندرت صورت گرفته است. در شهریور ۱۴۰۰ تعداد ۹ مؤسسهٔ فیلمسازی در استان کرمانشاه فعال بوده‌اند. مجمع فیلم‌سازی استان کرمانشاه از ۸ دی ۱۴۰۰ زیر نظر معاون هنری و سینمایی ادارهٔ کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان کرمانشاه شکل گرفته که از مدیران شرکت‌های فیلمسازی استان تشکیل شده است. مهم‌ترین مرکز تولید فیلم‌های کوتاه، تجربی، مستند و فیلمسازی غیرحرفه‌ای در استان کرمانشاه انجمن سینمای جوانان ایران است که از سال ۱۳۶۴ در مرکز این استان دفتری تأسیس کرده است. فعالیت‌های این مرکز بر سه رکن آموزش، تولید و جشنواره مبتنی است. در سال ۱۳۹۶ نخستین دورهٔ «جشنوارهٔ فیلم کوتاه و عکس شبدیز» و در سال ۱۳۹۷ نیز دومین دورهٔ این جشنواره در کرمانشاه برگزار شد. با وجود اینکه برگزارکنندگان جشنواره از تأسیس دبیرخانه و برگزاری سومین دورهٔ آن در سطح ملی در کرمانشاه خبر دادند، اما همه‌گیری کرونا مانع از برگزاری سومین دورهٔ این جشنواره در کرمانشاه شد. همچنین از سال ۱۳۹۱ فیلم‌های جشنوارهٔ بین‌المللی فیلم فجر همزمان با تهران در سینماهای کرمانشاه نیز نمایش داده می‌شوند.
فرهنگ > موسیقی

مقالهٔ اصلی: موسیقی کردی
استان کرمانشاه از دیرباز یکی از مراکز بااهمیت رشد هنر موسیقی بوده و در موسیقی کردی و ایرانی جایگاه تأثیرگذاری داشته و چهره‌های نامداری از این استان در هنر موسیقی ظهور کرده‌اند. علی اکبر مرادی نوازندهٔ برجستهٔ تنبور از شهر کرمانشاه به عنوان مرکز موسیقی کردی یاد می‌کند و ریشهٔ بسیاری از گوشه‌های موسیقی ایرانی را در موسیقی کرمانشاه می‌داند. حسین علیزاده دیگر استاد موسیقی ایرانی نیز از کرمانشاه با نام «پدر موسیقی ایرانی» یاد کرده است.
بهمن کاظمی پژوهشگر موسیقی، موسیقی رایج در شهر کرمانشاه را به سه دستهٔ موسیقی باستانی، موسیقی روستایی و موسیقی شهری تقسیم‌بندی می‌کند. از سازهای رایج در موسیقی کردی در استان کرمانشاه می‌توان به تنبور، دف، شمشال و کمانچه اشاره کرد.
تا پیش از انقلاب ۵۷، رادیو کردی در کرمانشاه دایر بود و این رادیو مخاطبان بسیاری در میان کردهای هر چهار کشور به دست آورده بود.
در ۲۲ دی ۱۳۹۹ شهرستان دالاهو در استان کرمانشاه از سوی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی به‌عنوان شهر ملی تنبور در کشور ایران معرفی شد. در این شهرستان ۱۵۸ کارگاه ساخت تنبور وجود دارد که برخی از آنها قدمت بسیاری دارند. همچنین خانه تنبور از ۲۲ شهریور ۱۳۹۶ با اهتمام علی‌اکبر مرادی موسیقیدان کُرد در این شهرستان فعالیت خود را آغاز کرده است.
فرهنگ > رسانه‌ها

در استان کرمانشاه نیز به‌پیروی از قوانین کشور جمهوری اسلامی ایران، رسانهٔ خصوصی اجازهٔ تأسیس و فعالیت ندارد. تنها رسانه‌های محلی موجود در انحصار حکومت مرکزی هستند و از صدا و سیمای مرکز کرمانشاه پخش می‌شوند. درحال حاضر این نهاد، شبکه استانی زاگرس و رادیو کرمانشاه را به‌عنوان تلویزیون و رادیوی استانی برای مردم استان کرمانشاه پخش می‌کند.
فرهنگ > صنایع دستی

صنایع دستی در استان کرمانشاه به موازات توسعه کشاورزی و دامداری پیشرفت‌هایی داشته و در اقتصاد و زندگی مردم استان به‌ویژه عشایر و روستائیان نقش مهمی دارد. صنایع دستی در استان کرمانشاه از سابقه تاریخی طولانی برخوردار است، به‌طوری که روزگاری کرند غرب زرادخانه مهمی بوده که سلاح‌های گوناگونی می‌ساخته است. در زمان یورش‌های تیموریان و جنگ‌های ایران و عثمانی، از سلاح‌های ساخت کرند یاد شده است. در استان کرمانشاه حدود ۲۲۷۰۰ هزار هنرمند صنایع دستی در ۶۰ رشته ثبت شده که از این میزان حدود ۱۲ هزار نفر در قالب ۲۸۸ کارگاه مشغول به فعالیت هستند. همچنین چهار شهرستان استان کرمانشاه در زمینهٔ صنایع دستی دارای نشان ثبت هستند و چهار بازارچهٔ دائمی و ۱۰۰ فروشگاه صنایع دستی نیز در استان کرمانشاه وجود دارد.
استان کرمانشاه یکی از مراکز بافت فرش در ایران است. در سال ۱۳۹۹ این استان با بافت ۱۰۰ هزار متر مربع برابر با ۵ درصد از کل فرش دست‌بافت ایران جزو ۱۰ استان اول تولیدکنددهٔ فرش دست‌بافت در این کشور بوده است. قالی سنقر و کلیایی استان کرمانشاه از گونه‌های بسیار باکیفیت و معروف فرش دست‌بافت به‌شمار می‌آید. به‌طور کلی ۳۵ نقشه مختص به استان کرمانشاه شناسایی شده است. در نیمهٔ اول سال ۱۴۰۰ نزدیک به ۳۱ هزار بافنده در ۱۴۰ کارگاه متمرکز و غیرمتمرکز تولید فرش در استان کرمانشاه مشغول فعالیت بوده‌اند. در سال ۱۴۰۲ اعلام شد که ۲۲۹ کارگاه قالیبافی متمرکز و غیرمتمرکز و ۱۰۱ هزار بافندهٔ دارای کارت قالیبافی و در استان کرمانشاه وجود دارد که تنها ۶۲۵۱ نفر از آن‌ها بیمه هستند.
همچنین گلیم‌بافی در شهرستان‌های هرسین و اسلام‌آباد غرب رواج دارد. گلیم اسلام‌آباد که با نام وَر شناخته می‌شود، از نخ تهیه‌شده از پشم گوسفند درست می‌شود و رنگ‌های طبیعی یا خودرنگی پشم برای زمینه و نقش آن مورد استفاده قرار می‌گیرد.
صنایع دستی ساخته‌شده با چوب به دلیل وجود جنگل‌ها و درختان زیاد از دیرباز در استان کرمانشاه رونق داشته است. از مهر ۱۴۰۰ آکادمی چوب کرمانشاه به عنوان دفتر نمایندگی سازمان روز جهانی چوب در این استان تأسیس شده که صنایع دستی مربوط به چوب همچون منبت‌کاری و پیکرتراشی با چوب را آموزش می‌دهد.
حصیربافی از دیگر صنایع دستی رایج در استان کرمانشاه است که به صورت عمده در شهرستان قصر شیرین صورت می‌گیرد. حصیربافی قصر شیرین با استفاده از شاخه‌های جوان پاجوش درخت خرما انجام می‌شود که در زبان کُردی به آن «فَسیل» گفته می‌شود.
در منطقهٔ هورامان صنایع دستی همچون ارغوان‌بافی، مرس‌بافی، تولید لباس‌های کُردی، سفال‌گری و ساخت زیورآلات کُردی رواج دارد. همچنین شهر نودشه در شهرستان پاوه به عنوان شهر ملی گیوه ایران ثبت شده است.
فرهنگ > مراکز فرهنگی و هنری

ادارهٔ کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان کرمانشاه (وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی) بر اساس آماری که در اسفند ۱۳۹۷ ارائه کرده، ۲۲ مجتمع فرهنگی و هنری را تحت ادارهٔ خود دارد که ۴ مجتمع در مرکز استان و ۱۸ مجتمع دیگر در شهرستان‌های استان قرار دارند.
کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان (وابسته به وزارت آموزش و پرورش) نیز در استان کرمانشاه ۴۰ مرکز دارد که ۳۶ مرکز آن ثابت، سه مرکز پستی و یک مرکز سیار است. در ۲۴ مهر ۱۴۰۱ سرپرست این مؤسسه در استان کرمانشاه از وجود ۱۸ هزار عضو فعال و عضویت ۸ تا ۱۰ درصد کودکان و نوجوانان استان کرمانشاه در مراکز کانون پرورش فکری خبر داد.
همچنین سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری کرمانشاه نیز ۷ فرهنگسرا را در مرکز استان مدیریت می‌کند.
ورزش

در تیر ۱۴۰۳ اعلام شد که بر اساس اطلاعات به‌دست آمده برای تدوین سند آمایش سرزمینی ورزش استان کرمانشاه، نزدیک به ۳ هزار مکان ورزشی در سراسر استان شناسایی شده که ۵۳ مورد آن نیمه‌کاره بوده است. همچنین از این میزان حدود ۲ هزار مکان تحت نظر ادارهٔ کل ورزش و جوانان و بخش خصوصی، و مابقی تحت نظر سایر ارگان‌ها قرار دارند. در خرداد ۱۴۰۳ مدیرکل ورزش و جوانان استان کرمانشاه با انتقاد از تمرکز امکانات و فعالیت‌های هیئت‌های ورزشی در مرکز استان، خواهان تمرکززدایی از فعالیت‌های هیئت‌ها و توسعهٔ ورزش در شهرستان‌ها شد. در دی ۱۴۰۳ اعلام شد که میانگین سرانهٔ فضای ورزشی در سطح استان یک متر و ۲۰ سانتیمتر و در برخی شهرستان‌ها مانند قصرشیرین حدود ۴ متر است، اما در مرکز استان، شهر کرمانشاه تنها ۴۶ سانتیمتر است.
ورزش > ورزش‌های کهن

از جمله ورزش‌هایی که به صورت سنتی تا قبل از دوران مدرن در استان کرمانشاه رایج بوده و در فرهنگ مردم این منطقه ریشه دارد و در دوران نوین نیز تداوم یافته است، می‌توان به کوهنوردی و صخره‌نوردی، سوارکاری و اسب‌دوانی، کشتی کهن کُردی (زوران)، ورزش پهلوانی، شمشیربازی و تیراندازی اشاره کرد.
ورزش > شطرنج

«مسابقات بین‌المللی شطرنج جام طاق‌بستان» از سال ۱۴۰۱ هرساله با حضور شطرنج‌بازان و استادان بزرگ شطرنج از استان‌های مختلف ایران و کشورهای گوناگون در شهر کرمانشاه برگزار می‌گردد. سومین دورهٔ این بازی‌ها از ۲۳ تا ۳۰ شهریور ۱۴۰۳ در سالن شهید بهشتی مجموعهٔ ورزشی آزادی کرمانشاه برگزار شد.
ورزش > ورزش‌ها و بازی‌های کُردی

برخی بازی‌ها و ورزش‌های کهن در استان کرمانشاه با قدمت بسیار طولانی وجود دارند که ریشه در فرهنگ کهن و باستانی مردم کُرد این منطقه دارند. این بازی‌ها گاه به کودکان اختصاص دارند و گاه همچون زوران تفریحات بزرگسالان بوده‌اند. دختران و پسران بازی‌های متفاوتی انجام می‌داده‌اند، هرچند برخی بازی‌ها میان هر دو مشترک بوده است. بازی‌های یکسان ممکن است در مناطق مختلف استان یا دیر نقاط کردستان نام‌های متفاوتی داشته‌باشند. تاکنون بخش کمی از این بازی‌ها مستندسازی و ثبت شده‌اند. از سال ۱۳۸۴ فدراسیون ورزش روستایی و بازی‌های بومی راه‌اندازی شده و ضمن ساخت خانه‌های ورزش در روستاها، «سازمان لیگ ورزش روستایی و بازی‌های بومی محلی» را نیز راه‌اندازی کرده است. برای برخی از این بازی‌ها مانند هفت‌سنگ و چوب‌کشی به صورت نامنظم لیگ محلی در سطح استان برگزار شده است. همچنین تیم‌های «طناب‌کشی» و «هفت سنگ» استان کرمانشاه در لیگ برتر ورزش‌های سنتی شرکت می‌کنند. برخی از این بازی‌ها به قرار زیر است.
گُررزان (به کُردی: گورزان)
هَچان (به کُردی: هه‌چان)
خواجه‌رو (به کُردی: خواجه‌ڕوو)
زوران (به کُردی: زووران)
چوجله‌رسکی (به کُردی: چووجله‌ڕه‌سکی)
هساره‌خورخور (به کُردی: هه‌ساره‌خورخور)
زورملکی (به کُردی: زوورمله‌کی)
کوچکه‌چاکی (به کُردی: کوچکه‌چاکی)
قُل‌قُلان (به کُردی: قوڵ‌قوڵان)
کیل و برد (به کُردی: کێڵ و به‌رد)
سوته‌سری (به کُردی: سه‌وه‌ته‌سه‌ری)
زقان (به کُردی: زه‌قان)
قاپان (به کُردی: قاپان)
توپقار (به کُردی: توپقار)
گویچرکه (به کُردی: گوێچرکه)
کوشان (به کُردی: که‌وشان)
طاق یام جفت (به کُردی: تاق یام جفت)
هیلکه‌مران (به کُردی: هێلکه‌مه‌ڕان)
قاوقاوان (به کُردی: قاوقاوان)
مامر من‌ها له کوو
چیغ چرمله (به کُردی: چیخ چه‌رمله)
داردیله‌کانی (هه‌له‌مه‌قوو)
آموزش > آموزش عمومی

در سال تحصیلی ۱۴۰۰–۱۳۹۹ در استان کرمانشاه ۴٬۴۶۶ مدرسه وجود داشته که ۱۷٬۵۵۲ کلاس درس را در بر می‌گرفته است. تعداد کل دانش‌آموزان استان ۳۹۲٬۴۴۹ نفر بوده که از این میزان ۱۸۳٬۵۳۳ نفر دختر و ۲۰۸٬۹۱۶ نفر پسر بوده‌اند. همچنین در سال تحصیلی ۱۴۰۲–۱۴۰۱ تعداد ۱۴۲ مدرسهٔ غیردولتی در استان کرمانشاه فعال بوده که ۴/۷ درصد دانش‌آموزان استان معادل بیش از ۱۷ هزار دانش‌آموز در این مدارس ثبت نام کرده‌اند.
تا پایان سال تحصیلی ۱۴۰۰–۱۴۰۱ تعداد ۲۰۰ مدرسهٔ کانکسی در استان کرمانشاه وجود داشته است. همچنین تا تیر ۱۴۰۲ سرانهٔ فضای آموزشی مدارس در استان کرمانشاه ۶/۴ متر مربع بوده که از میزان این شاخص در سطح کشوری به اندازهٔ ۱/۲ مترمربع بیشتر بوده است.
در اردیبهشت ۱۴۰۲ اعلام شد که در سال تحصیلی ۱۴۰۱–۱۴۰۲، حدود ۹۰ درصد دانش آموزان متوسطهٔ دوم در استان کرمانشاه در رشته‌های نظری مشغول تحصیل بوده‌اند که ۴۹ درصد آن‌ها رشتهٔ انسانی، ۴۱ درصد در رشته تجربی و ۱۰ درصد نیز رشتهٔ ریاضی-فیزیک را برای ادامه تحصیل انتخاب کرده‌اند.
در اردیبهشت ۱۴۰۲ معاون آموزش متوسطه ادارهٔ کل آموزش و پرورش استان کرمانشاه از پایین بودن معدل دانش آموزان کلاس دوازدهمی استان در امتحانات نهایی خبر داد و میانگین این نمره را در سال تحصیلی گذشته برای تمامی رشته‌ها ۱۰/۸۱ و در مورد دانش‌آموزان رشتهٔ انسانی زیر ۱۰ و نمرهٔ ۹ اعلام کرد. به گفتهٔ این مقام مسئول یکی از دلایل این مسئله انتخاب رشتهٔ دانش‌آموزان کرمانشاهی تحت فشار و تحمیل خانواده و عدم توجه به استعدادها و علایق دانش‌آموزان بوده است.
آموزش > آموزش عمومی > هنرستان‌ها

نخستین هنرستان فنی در استان کرمانشاه با نام هنرستان صنعتی کرمانشاه در سال ۱۳۳۹ توسط ادارهٔ آموزش و پرورش کرمانشاه، به مدیریت محمدعلی محمدیان در مرکز استان تأسیس شد. این هنرستان در سال ۱۳۶۸ به دو هنرستان مجزا به نام‌های مجتمع فنی و حرفه‌ای پسران کرمانشاه (زنده‌یاد مهندس محمدعلی محمدیان) و هنرستان فنی شهید بهشتی تقسیم شد.
مطابق با آمار خرداد ۱۴۰۳، تعداد ۱۷۲ باب هنرستان فعال در استان کرمانشاه وجود دارد که ۱۲۶ هنرستان مستقل و ۴۶ هنرستان به صورت ضمیمه در کنار دبیرستان‌ها فعالیت می‌کنند. همچنین از این میزان ۷۰ هنرستان فنی و حرفه‌ای و ۱۰۲ هنرستان کار و دانش هستند. ۷۸ رشته شامل ۵۴ رشتهٔ کار و دانش و ۲۴ رشتهٔ فنی و حرفه‌ای در این هنرستان‌ها فعال است و ۲۲ هزار و ۷۰۰ هنرجو در آن‌ها مشغول به تحصیل‌اند. تنها ۴۰ باب از هنرستان‌های استان کرمانشاه دارای فضای کارگاهی هستند. در سال تحصیلی ۱۳۹۷–۱۳۹۶ میزان انتخاب تحصیل در هنرستان‌ها در میان دانش‌آموزان پایهٔ دهم استان کرمانشاه ۲۸/۷۸ درصد بود. این آمار در سال تحصیلی ۱۴۰۱–۱۴۰۲ به ۳۶/۳۸ درصد رسیده است. همچنین ۶۰ درصد هنرجویان هنرستان‌های استان در رشته‌های صنعتی مثل برق، الکترونیک، رایانه و …، ۱۶ درصد در رشته‌های حسابداری و تربیت بدنی، ۲۱ درصد رشته‌های هنری و ۳ درصد در رشته‌های کشاورزی مشغول به تحصیل هستند.
در خرداد ۱۴۰۳ معاون آموزش متوسطهٔ اداره کل آموزش و پرورش استان کرمانشاه از کمبود فضای هنرستانی در استان خبر داد و گفت تراکم هنرجویان هنرستان در سه ناحیهٔ آموزش و پرورش شهر کرمانشاه و شهرستان‌های سرپل‌ذهاب و اسلام‌آباد غرب بالا است و به‌طور کلی میانگین تعداد هنرجویان در هر کلاس درس هنرستانی در استان کرمانشاه ۲۷ نفر است که ۶ نفر بیشتر از میانگین کشوری است. وی اعلام کرد که تا پایان برنامهٔ هفتم توسعه در سال تحصیلی ۱۴۰۸–۱۴۰۷ باید ۵۳ هنرستان با ۴۹۳ کلاس درس به فضاهای هنرستانی استان اضافه شود، اما در حال حاضر قرار است تنها ۳۲ هنرستان ساخته شود. وی از استاندار وقت و دیگر مسئولین استان خواست که به این موضوع ورود کرده و سهمیهٔ استان را به ۵۳ هنرستان افزایش دهند.
مدیر کل نوسازی و تجهیز مدارس استان کرمانشاه در خرداد ۱۴۰۳ از افتتاح دو هنرستان در شهرستان‌های صحنه و سرپل‌ذهاب، یک هنرستان در ماهیدشت و توسعهٔ هنرستان شهید بهشتی کرمانشاه تا ماه مهر خبر داد و اعلام کرد در یک برنامهٔ پنج ساله ۱۷ هنرستان با ۲۰۰ کلاس درس در استان کرمانشاه ساخته خواهد شد.
آموزش > آموزش عالی

تأسیس دانشگاه در شهر کرمانشاه نخستین بار در سال ۱۳۲۷ در دستور کار کمیسیون فرهنگی مجلس شورای ملی قرار گرفت. اما این امر تا بهمن ۱۳۵۱ یعنی ۲۴ سال بعد به اجرا در نیامد. نخستین نهاد آموزش عالی در استان کرمانشاه «مدرسهٔ عالی پرستاری ۲۵ شهریور کرمانشاه» بود که در سال ۱۳۴۴ فعالیت خود را با پذیرش دانشجو در مقطع کارشناسی ناپیوسته در رشتهٔ پرستاری در ساختمانی در چهارراه شیروخورشید شهر کرمانشاه آغاز کرد. در بهمن ماه سال ۱۳۵۱ دانشکدهٔ علوم کرمانشاهان شروع به فعالیت نمود که در سال ۱۳۵۳ به دانشگاه رازی تغییر نام داد. در سال ۱۳۵۴ دانشکدهٔ پزشکی دانشگاه رازی نیز تأسیس شد و مدرسهٔ عالی پرستاری کرمانشاه در آن ادغام شد. پس از انقلاب این آموزشگاه به عنوان بخشی از دانشگاه رازی به «آموزشگاه پرستاری و مامایی ۱۷ شهریور» و در سال ۱۳۶۱ نیز بار دیگر به «مجتمع آموزشی و پژوهشی کرمانشاه» تغییر نام داد. این دانشکده در سال ۱۳۶۴ از دانشگاه رازی منفک گردید و «دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه» نامیده شد و آموزشگاه پرستاری و مامایی نیز در سال ۱۳۶۶ با تغییر نام به «دانشکدهٔ پرستاری، مامایی، پیراپزشکی و بهداشت» به این دانشگاه ملحق شد. دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمانشاه نیز در سال ۱۳۶۷ تأسیس شد.
بنا بر آماری که در مهر ۱۳۹۱ منتشر شده است، در استان کرمانشاه ۶۰ مرکز آموزش عالی فعال بوده است. همچنین ۹۳ هزار و ۷۹۵ نفر دانشجو در استان مشغول به تحصیل بوده‌اند که این رقم برابر با ۲/۱ درصد دانشجویان کل ایران بوده است؛ بنابراین آمار استان کرمانشاه در رتبهٔ ۱۸ در میان استان‌های ایران از نظر پذیرش دانشجو قرار داشته است. از این تعداد، ۲۲/۶۴ درصد دانشجویان استان در مقطع کاردانی، بیش از ۷۰ درصد در مقطع کارشناسی، ۵/۳۶ درصد در مقطع کارشناسی ارشد و ۰/۵۵ درصد در مقطع دکترا مشغول به تحصیل بوده‌اند. همچنین تعداد اعضای هیئت علمی ۱۲۲۴ نفر بوده است. مهم‌ترین مراکز آموزش عالی در استان کرمانشاه عبارتند از:
دانشگاه رازی، واقع در بلوار باغ ابریشم
دانشگاه صنعتی کرمانشاه، واقع در بزرگراه امام خمینی
دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، واقع در سرخه‌لیژه
دانشگاه فنی و حرفه‌ای واحد کرمانشاه، واقع در خیابان کسری و شعبه ۲ واقع در کمربندی الهیه
دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمانشاه، واقع در کسری شهرک ژاندارمری
مؤسسه آموزش عالی جهاد دانشگاهی کرمانشاه، واقع در سه راه ۲۲ بهمن
دانشگاه فرهنگیان واحد کرمانشاه
دانشگاه پیام نور، واقع در کمربندی شرقی
مؤسسهٔ آموزش عالی زاگرس
مؤسسهٔ آموزش عالی شهید رضایی
مؤسسهٔ آموزش عالی کبیر غرب
همچنین دانشگاه‌های آزاد و پیام نور شعبه‌هایی را در سایر شهرستان‌های استان دارند.
آثار تاریخی

صفحه‌های اصلی: ویکی‌پدیا:فهرست یادمان‌های ملی ایران/کرمانشاه، ویکی‌پدیا:فهرست یادمان‌های ملی ایران/کرمانشاه دو، ویکی‌پدیا:فهرست یادمان‌های ملی ایران/کرمانشاه سه، و فهرست جاذبه‌های گردشگری استان کرمانشاه
در پایان مرداد ۱۴۰۱ اعلام شد که در استان کرمانشاه ۴۱۹۵ اثر تاریخی شناسایی شده که از این تعداد ۲۱۴۴ اثر در فهرست آثار ملی، ۳۶ اثر در فهرست میراث طبیعی و و ۲ اثر (محوطهٔ بیستون و منظر فرهنگی هورامان) نیز در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده‌اند. همچنین از این تعداد آثار ثبت‌شده ۳۱ اثر در فهرست آثار منقول و ۷۸ اثر در فهرست میراث فرهنگی ناملموس قرار دارند.
آثار تاریخی > قلعه‌ها

قلعه یزدگرد
قلعه مریم
بان‌قلعه
قلعه بردزنجیر
قلعه سرخه‌دیزه
قلعه سرماج
آثار تاریخی > سنگ‌نگاره‌ها

سنگ‌نگاره ثلاث باباجانی
سنگ‌نگاره آنوبانی‌نی
بیستون
سنگ‌نگارهٔ گودرز بیستون
سنگ‌نگارهٔ گودرز سرپل ذهاب
نقش‌برجسته مهرداد اشکانی
تاق‌بستان یا تاق‌وه‌سان
آثار تاریخی > مجسمه‌ها

تندیس هرکول
کُلِ جوبِر
آثار تاریخی > گوردخمه‌ها

دکان داوود
گوردخمه اسحاق‌وند
دخمهٔ شیرین و فرهاد
کوشک فرهاد
سان رستم
برد عاشقان
آثار تاریخی > کاروانسراها

کاروانسرای قصرشیرین
کاروانسرای صفوی بیستون
کاروانسرای ماهیدشت
کاروانسرای ایلخانی (بیستون)
آثار تاریخی > کاخ‌ها و خانه‌ها

کاخ خسرو
خانه خواجه باروخ
خانه معین‌الکتاب
خانه سوری
خانه خدیوی
ساختمان قدیمی استانداری کرمانشاه
آثار تاریخی > حمام‌ها

حمام توکل، کنگاور
حمام میدان، کنگاور
حمام بزرگ (سرجو)، کنگاور
حمام حاج شهبازخان، کرمانشاه
حمام میرزا سلیم، کرمانشاه
حمام نظام، کرمانشاه
آثار تاریخی > پل‌ها

پل میان‌راهان
پل ماهیدشت
پل نوژی‌وران
پل بیستون
پل کوچه
پل قوزیوند
پل کهنه قره‌سو
آثار تاریخی > اماکن مذهبی

نیایشگاه مادی
پرستشگاه پارتی
آتشکده شیان
مسجد عبدالله بن عمر
مسجد جامع کرمانشاه
مسجد جامع شافعی
مسجد دولتشاه
تکیه معاون‌الملک
تکیه بیگلربیگی
زیارتگاه سلطان سهاک
آثار تاریخی > دیگر آثار تاریخی

زیج منیژه
چهارقاپی
معبد آناهیتا
حوض سنگی یا ساته بردینه
طاق گرا
غار سنگی دست‌ساز حسین کوهکن
بقعه مالک
وضعیت اقتصادی-اجتماعی > فقر

بنا بر پژوهشی که توسط مجید عینیان و داود سوری با عنوان «فقر و نابرابری، رفتار پس‌انداز خانوار، تورم دهک‌ها» به سفارش دفتر طرح‌های پژوهشی «مؤسسهٔ عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه‌ریزی» طی سال‌های ۱۳۹۴ و ۱۳۹۵ انجام شده است، نواحی شهری استان کرمانشاه دارای نرخ سرشمار فقر به میزان ۱۳/۵ درصد و نواحی روستایی این استان دارای نرخ سرشمار فقر به میزان ۱۷/۷ درصد بوده‌اند. همچنین شهرستان کرمانشاه با داشتن ۲۹ هزار خانوار فقیر در نواحی شهری، به لحاظ تعداد خانوارهای فقیر (بدون در نظر گرفتن نسبت جمعیت) در رتبهٔ یازدهم کشور قرار گرفته است. نرخ سرشمار فقر در پژوهش در شهرستان‌های استان کرمانشاه به صورت زیر بوده است.
| ردیف | نام شهرستان | نرخ سرشمار فقر روستایی | تعداد خانوارهای فقیر روستایی | نرخ سرشمار فقر شهری | تعداد خانوارهای فقیر شهری |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱ | اسلام‌آباد غرب | ۹/۴ ٪ | ۱۰۹۸ | ۱۴/۰ ٪ | ۳۲۹۶ |
| ۲ | کرمانشاه | ۱۳/۶ ٪ | ۵۴۰۰ | ۱۲/۹ ٪ | ۲۸۶۸۸ |
| ۳ | پاوه | ۶/۳ ٪ | ۴۴۹ | ۱۳/۱ ٪ | ۱۰۹۹ |
| ۴ | سرپل ذهاب | ۲۱/۷ ٪ | ۲۲۹۸ | ۲۲/۳ ٪ | ۱۸۴۹ |
| ۵ | سنقر و کلیایی | ۶/۸ ٪ | ۷۴۸ | ۱۴/۵ ٪ | ۱۸۴۸ |
| ۶ | قصر شیرین | ۰/۰ ٪ | ۰ | ۲۳/۹ ٪ | ۱۰۹۷ |
| ۷ | کنگاور | ۸/۳ ٪ | ۵۹۷ | ۸/۳ ٪ | ۱۱۹۷ |
| ۸ | گیلانغرب | ۲۰/۳ ٪ | ۱۷۴۴ | ۱۳/۲ ٪ | ۸۰۰ |
| ۹ | جوانرود | ۳۰/۴ ٪ | ۱۳۹۰ | ۲۹/۷ ٪ | ۳۶۹۶ |
| ۱۰ | صحنه | ۷/۹ ٪ | ۷۹۹ | ۹/۵ ٪ | ۹۴۷ |
| ۱۱ | هرسین | ۱۲/۵ ٪ | ۸۹۵ | ۱۹/۴ ٪ | ۲۴۴۵ |
| ۱۲ | ثلاث باباجانی | ۳۳/۳ ٪ | ۱۵۹۵ | ۳۰/۳ ٪ | ۹۹۳ |
| ۱۳ | دالاهو | ۱۸/۴ ٪ | ۱۱۴۶ | ۱۵/۳ ٪ | ۵۴۳ |
| ۱۴ | روانسر | ۸/۵ ٪ | ۴۴۸ | ۱۳/۶ ٪ | ۸۴۶ |
:
وضعیت اقتصادی-اجتماعی > نابرابری در توزیع ثروت

شاخص جینی در استان کرمانشاه بر اساس داده‌های منتشرشده توسط مرکز آمار ایران طی دههٔ ۱۳۹۰ کاهش داشته است. شاخص جینی شاخصی اقتصادی برای محاسبهٔ توزیع ثروت در یک جامعه است که با عددی بین ۰ و ۱ بیان می‌شود. عدد ۱ حداکثر نابرابری را نشان می‌دهد و هرچه این عدد به ۱ نزدیک‌تر باشد نشان‌دهندهٔ نابرابری بیشتر در توزیع ثروت است و هرچه این عدد به ۰ نزدیک‌تر باشد عادلانه‌تر بودن توزیع ثروت در یک جامعه را بیان می‌کند. جدول زیر شاخص جینی را برای کل استان کرمانشاه به تفکیک جمعیت شهری و روستایی طی سال‌های ۱۳۸۹ تا ۱۳۹۴ نشان می‌دهد.
| سال | شهری | روستایی |
| --- | --- | --- |
| ۱۳۸۹ | ۰/۳۷ | ۰/۳۶ |
| ۱۳۹۰ | ۰/۳۴ | ۰/۳۱ |
| ۱۳۹۱ | ۰/۳۴ | ۰/۳۱ |
| ۱۳۹۲ | ۰/۳۰ | ۰/۲۹ |
۱۳۹۳: ۰/۲۹
| ۱۳۹۴ | ۰/۳۰ | ۰/۲۸ |
:
وضعیت اقتصادی-اجتماعی > نابرابری در دسترسی به منابع

در بهمن ۱۴۰۱ رئیس شورای هماهنگی مدیران وزارت نیرو در استان کرمانشاه اذعان کرد که ۱۷ درصد از جمعیت استان کرمانشاه به آب سالم، بهداشتی و پایدار دسترسی ندارند و ۷ درصد مناطق استان نیز به کلی فاقد تأسیسات آبی است.
وضعیت اقتصادی-اجتماعی > آسیب‌های اجتماعی > اعتیاد

در مهر ۱۴۰۰ رئیس پلیس مبارزه با مواد مخدر استان کرمانشاه اظهار کرد ۱۲۰ هزار خانوار در استان کرمانشاه درگیر معضل اعتیاد هستند، به نحوی که یکی از اعضای خانواده یا بستگان آن‌ها معتاد است. در خرداد ۱۴۰۱ سرپرست دبیرخانه شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر استان کرمانشاه اعلام کرد طبق برآوردهای صورت‌گرفته در استان کرمانشاه حدود ۸۰ هزار معتاد وجود دارد از این تعداد حدود دو هزار نفر معتاد متجاهر هستند.