stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
مرگ بر خامنه‌ای
تاریخچه > خیزش ۱۴۰۱ ایران

در اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ که پس از کشته‌شدن مهسا امینی به دلیل ضرب‌وشتم در بازداشتگاه گشت ارشاد آغاز شد شعار «زن، زندگی، آزادی» «مرگ بر دیکتاتور» و «مرگ بر خامنه‌ای» از پر استفاده‌ترین شعارها در این اعتراضات بوده است. سه روز پس از آغاز اعتراضات در ۲۹ شهریور در دانشجویان دانشگاه خوارزمی شعارهای اعتراضی‌ای همچون «توپ، تانک، فشفشه، آخوند باید گم بشه»، «این همه سال جنایت، مرگ بر این ولایت» و «مرگ بر خامنه‌ای» سر دادند؛ تعدادی از دانشجویان این دانشگاه عکس علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی را زیر پا لگد کردند. همچنین در جریان اعتراضات ایرانیان مقیم خارج کشور در تجمع اعتراضی برلین از این شعار استفاده شد. چهارشنبه ۱۱ آبان در منطقه چیتگر تهران، دختران دانش‌آموزان در خیابان، شعارهای «مرگ بر خامنه‌ای» و «لعنت بر خمینی» سر دادند. مرگ بر خامنه‌ای همچنین در شعارهای شبانه نیز، سر داده می‌شد. برخی از رسانه‌ها اعتراضات را انقلاب عنوان کرده‌اند.
شعارهای مرتبط

خامنه‌ای یزید شده، یزیدْ روسفید شده
مرگ بر خامنه‌ای، لعنت بر خمینی
خامنه‌ای قاتله، حکومتش باطله
خامنه‌ای قاتله، ولایتش باطله
رهبر بی‌لیاقت، نمی‌خوایْم نمی‌خوایم
خامنه‌ای حیا کن، مملکتو رها کن
توپ تانک فشفشه، خامنه‌ای کس‌کشه
امسال سال خونه، سید علی سرنگونه
خامنه‌ای ضحاک، می‌کِشیمت زیر خاک
دیکتاتور به پایان سلام کن
پنهان‌سازی شعار مرگ بر خامنه‌ای از دیوار دبیرستان شاهد - پاییز ۱۴۰۱
آندرس لانگه

| آندرس لانگه | آندرس لانگه |
| --- | --- |
Anders Lange in the 1930s.: Anders Lange in the 1930s.
Leader of the Anders Lange's Party: Leader of the Anders Lange's Party
دوره مسئولیت ۸ آوریل ۱۹۷۳ – ۱۸ اکتبر ۱۹۷۴: دوره مسئولیت ۸ آوریل ۱۹۷۳ – ۱۸ اکتبر ۱۹۷۴
پس از: Position established
پیش از: Eivind Eckbo
استورتینگه: استورتینگه
دوره مسئولیت ۱ اکتبر ۱۹۷۳ – ۱۸ اکتبر ۱۹۷۴: دوره مسئولیت ۱ اکتبر ۱۹۷۳ – ۱۸ اکتبر ۱۹۷۴
حوزه انتخاباتی: اسلو
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: ۵ سپتامبر ۱۹۰۴
درگذشته: ۱۸ اکتبر ۱۹۷۴ (۷۰ سال) بروم، نروژ
ملیت: نروژ
حزب سیاسی: Anders Lange's Party
دیگر عضویت‌های سیاسی: Fatherland League (1929–38) Landsforeningen Norges Sjøforsvar (1938–40)
همسر(ان): Anne-Marie Bach-Evensen, 1930–52 (divorced) Karin Thurmann-Moe, 1952–74 (his death)
فرزندان: Four
آندرس لانگه (انگلیسی: Anders Lange; ۵ سپتامبر ۱۹۰۴ – ۱۸ اکتبر ۱۹۷۴) سیاست‌مدار اهل نروژ بود.
هارتفورد (آلاباما)

مکان
| Hartford | Hartford |
| --- | --- |
شهر: شهر
Location in شهرستان گنوا، آلاباما and the state of آلاباما: Location in شهرستان گنوا، آلاباما and the state of آلاباما
مختصات: ۳۱°۶′۱۳″ شمالی ۸۵°۴۱′۴۰″ غربی﻿ / ﻿۳۱٫۱۰۳۶۱°شمالی ۸۵٫۶۹۴۴۴°غربی﻿ / 31.10361; -85.69444: مختصات: ۳۱°۶′۱۳″ شمالی ۸۵°۴۱′۴۰″ غربی﻿ / ﻿۳۱٫۱۰۳۶۱°شمالی ۸۵٫۶۹۴۴۴°غربی﻿ / 31.10361; -85.69444
ایالت: آلاباما
شهرستان: شهرستان گنوا، آلاباما
مساحت: مساحت
 • کل: ۶٫۲ مایل مربع (۱۶٫۱ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۶٫۲ مایل مربع (۱۶٫۱ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰ مایل مربع (۰ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۲۷۲ فوت (۸۳ متر)
جمعیت (2000): جمعیت (2000)
 • کل: ۲٬۳۶۹
 • تراکم: ۳۸۲٫۱/مایل مربع (۱۴۷٫۱/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۶ (CST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۵ (CDT)
زیپ‌کد: 36344
کد منطقه: 334
FIPS code: 01-33424
GNIS feature ID: 0151801
هارتفورد (به انگلیسی: Hartford) شهری در شهرستان جنیوا ایالت آلاباما است که مساحت آن ۱۶٫۱۹ کیلومتر مربع است و در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۲٬۶۲۴ نفر جمعیت داشته و تراکم جمعیتی آن، ۱۶۲٫۰۸ نفر در هر کیلومتر مربع بوده است.
پرشین تون

| 0 | 1 |
| --- | --- |
کشور: بریتانیا
گستره پخش: آسیا، اروپا، آمریکا
شعار تبلیغاتی: اولين تلويزيون كودک به زبان فارسی
ستاد: لندن
برنامه‌سازی: برنامه‌سازی
زبان(ها): فارسی، انگلیسی
تاریخچه: تاریخچه
راه‌اندازی‌شده: بهار ۱۳۹۰
بسته‌شده: ۲۶ دی ۱۳۹۳
دسترسی: دسترسی
پرشین تون (انگلیسی: Persian Toon) نخستین شبکهٔ تلویزیونی کودک و نوجوان به زبان فارسی بود که فعالیت خود را در نوروز سال ۱۳۹۰ در ماهوارهٔ هات‌برد آغاز کرد. این شبکه با پخش کردن پویانمایی‌های موزیکال به زبان فارسی طرفداران زیادی در ایران پیدا کرده بود.
در سال ۱۳۹۳، کیان نبوی بنیانگذار شبکه پرشین تون با مشکلات مالی مواجه شد و نتوانست بودجهٔ ماهواره‌ای را بپردازد و در اواخر همان سال به دلایل نامعلوم شبکه تعطیل شد و به دلیل فوت کیان نبوی راه‌اندازی شبکه پرشین تون به کلی ناممکن شد.
این شبکه در لندن توسط کیان نبوی بنیانگذاری شد. از گروه‌های دوبلاژ همکار با پرشین تون می‌توان به فزار مهر، گلوری انترتینمنت، کوالیما و یک گروه ناشناس دیگر در خارج از کشور اشاره کرد.[نیازمند بازبینی منبع]
پرشین تون مجموعه پویانمایی‌هایی نظیر پاندای کونگ‌فوکار، جنگ ستارگان: جنگ‌های کلون، اسکوبی دو، کجایی!، لونی تونز، لاک‌پشت‌های نینجا، بن ۱۰، آواتار، باب‌اسفنجی شلوارمکعبی، آبشار جاذبه، فینیس و فرب، پونی کوچولوی من، دوستان فرشته، تام و جری، سونیک ایکس و همچنین بسیاری از فیلم پویانمایی‌های محبوب را با دوبله فارسی اختصاصی پخش می‌کرد.
نشان‌واره‌ها

دومین لوگو
رعد ۸۵ (پهپاد)

|  رعد ۸۵  |  رعد ۸۵  |
| --- | --- |
خاستگاه:  ایران
تاریخچه خدمت: تاریخچه خدمت
استفاده‌شده توسط: ایران
تاریخچه تولید: تاریخچه تولید
طراح: نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران
سازنده: نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران
ویژگی‌ها: ویژگی‌ها
سرنشینان: بدون سرنشین
روز ارتش جمهوری اسلامی ایران ۱۴۰۱، تریلی‌های نظامی ایران حامل پهپاد رعد ۸۵
رعد ۸۵ پهپاد انتحاری با برد ۱۰۰ کیلومتر است که دارای قابلیت شناسایی اهداف ثابت و متحرک می‌باشد. این پهپاد ایرانی توانِ حمل تجهیزات مختلف را دارد و قدرت انتحاری آن مربوط است به تجهیزاتی که بر روی آن نصب می‌گردد. رعد ۸۵ توسط نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران طراحی و ساخته شده و به مرحله تولید رسیده‌است.
بنا به گفتهٔ امیر پوردستان، فرمانده (پیشین) نیروی زمینی ارتش:
نیروی زمینی ارتش دارای همکاری با صنعت هوایی قدس بوده و پهپادهای انتحاری را آماده نموده‌اند. وی افزود: «پهپاد انتحاری رعد ۸۵ این قابلیت را دارد که همزمان که هدف را شناسایی می‌کند، می‌تواند آن را مورد اصابت قرار دهد، حتی اگر هدف ده‌ها کیلومتر دورتر از محدوده پرواز این پهپاد باشد. این هدف می‌تواند هم هدف متحرک باشد و هم هدف ثابت باشد و قدرت انفجاری نیز بسته به انفجار منفجره بوده که در پهپاد پیش‌بینی شده‌است.»
رعد ۸۵ بعنوان بمبی متحرک عمل می‌نماید بطوریکه قادر است اهداف هوایی را هم مورد هدف قرار دهد و به این معناست که این پهپاد دارای قابلیت قرارگیری در مسیر بالگردها/هواپیماهای دشمن است و با این قابلیت، آنرا را هدف‌گیری و ساقط می‌نماید. این پهپاد، با توجه به قدرت بارگیری و تواناییِ خود، نقاط انفجاری در آن قرار گرفته می‌شود و با توجه به نسبت اندازه‌هایی که دارد، مواد منفجره را با خود حمل می‌نماید.
تاریکلا

مکان
| تاریکلا | تاریکلا |
| --- | --- |
روستا: روستا
مختصات: ۳۶°۲۵′ شمالی ۵۲°۳۷′ شرقی﻿ / ﻿۳۶٫۴۱۷°شمالی ۵۲٫۶۱۷°شرقی﻿ / 36.417; 52.617: مختصات: ۳۶°۲۵′ شمالی ۵۲°۳۷′ شرقی﻿ / ﻿۳۶٫۴۱۷°شمالی ۵۲٫۶۱۷°شرقی﻿ / 36.417; 52.617
استان: مازندران
شهرستان: بابل
بخش: بخش گتاب
دهستان: گتاب شمالی
جمعیت: ۱۸۷ نفر (سرشماری ۹۵)
تاریکلا، روستایی از توابع بخش گتاب شهرستان بابل در استان مازندران ایران است.
جمعیت

این روستا در دهستان گتاب شمالی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱۹۴ نفر (۴۹خانوار) بوده‌است.
بورو (اسطوره)

خدای بورمانیکو، شخصیتی از اسطوره‌شناسی گالیسیایی، که توسط هوش مصنوعی Midjourney تصور شده است.
بوروو یا بورمو ایزد چشمه‌های آب گرم در اسطوره‌های سلت می‌باشد. نام این ایزد باستانی هنوز در برخی از مناطق فرانسه به جای مانده‌است که از جمله آن‌ها می‌توان به بوربون، نام خاندان سلطنتی سابق فرانسه و دودمان شاهی امروزی اسپانیا، می‌باشد.
رندی وست (بازیگر پورنوگرافی)

| رندی وست | رندی وست |
| --- | --- |
West in 2009: West in 2009
نام هنگام تولد: Andrew Jay Abrams
زادهٔ: ۱۲ اکتبر ۱۹۴۷ نیویورک، ایالات متحده آمریکا
درگذشت: ۲۰ سپتامبر ۲۰۲۴ (۷۶ سال) لاس وگاس، ایالات متحده آمریکا
دیگر نام‌ها: Andy Deer, Johny West, Randy Abrams
پیشه: بازیگر پورنوگرافی
قد: ۱٫۸۳ m (۶ ft ۰ in)
وبگاه: http://www.randywest.com/
رندی وست (انگلیسی: Randy West؛ زاده ۱۲ اکتبر ۱۹۴۷) یک بازیگر پورنوگرافی اهل ایالات متحده آمریکا بود.
عدد ترافرازنده

Pi ( \pi ) یک عدد ترافرازندهٔ مشهور است.
عددی که جبری نباشد، عدد تَرافَرازَنده (Transcendental number) یا عدد متعالی یا عدد غیرجبری نامیده می‌شود.
نمونه‌های برجسته‌ای از اعداد ترافرازنده π و e می‌باشند. نمونه‌های کمی از اعداد ترافرازنده شناخته شده‌اند چرا که اثبات ترافرازنده بودن یک عدد دشوار است. با این حال، شمار آن‌ها کم نیست و تقریباً همهٔ اعداد مختلط و حقیقی ترافرازنده شمرده می‌شوند.
نخستین اثبات وجود اعداد ترافرازنده را جوزف لیوویل، ریاضی‌دان فرانسوی، در سال ۱۸۴۴ داده‌است.
نام

واژه فارسی تَرافَرازَنده از دو بخش تشکیل شده‌است که اولی پیشوند تَرا- به معنی «آن‌سو» و دیگری فَرازَنده (بالابَرنده) است، از ریشه فعل فرازیدن (به معنی بالابردن).
در زبان انگلیسی transcendental به همین شکل ساخته شده و در آن، پیشوند -trans به معنی «آن‌سو» و واژه scendental به معنی بالابرنده است. transcendence نیز اسم مصدر آن است که در فلسفه رایج است و در زبان فارسی برای آن مفهوم فلسفی نیز
معادل ترافرازندگی به‌کار می‌رود.
این معادل فارسی را میرشمس‌الدین ادیب‌سلطانی پزشک، مترجم، نویسنده و فلسفه‌پژوه ایرانی که ترجمه‌های او مشهور به دقت کلام است برای transcendence قرار داد. در فلسفه، دیگران برای این مفهوم از کلمه عربی استعلایی استفاده کرده‌اند که دقیق نیست و معنای آن «طلب بالا رفتن» است. در ریاضیات نیز برای واژه transcendental، برخی متعالی استفاده کرده‌اند که آن نیز دقیق نیست و معنی آن «والا، بالا» است و مفهوم «بالا بردن به آن‌سو» را در خود ندارد.
پیشوند ترا- در ریاضیات فارسی در مفاهیم دیگری چون ترانهاده رایج است و در حوزه‌های دیگر در معانی‌ای چون ترابری و تراکنش و تراریخته رایج است.
خلافت علی بن ابی‌طالب

مقاله‌های اصلی: خلافت راشدین و علی بن ابی‌طالب
برای امامت و ولایت علی بن ابی‌طالب از ۱۱ تا ۴۰ هجری، امامت و ولایت علی بن ابی‌طالب را ببینید.  برای جانشینی محمد و رویکردهای شیعه و سنی، جانشینی محمد را ببینید.
| علی بن ابی‌طالب | علی بن ابی‌طالب |
| --- | --- |
امیرالمؤمنین : امیرالمؤمنین 
  مناطق تحت کنترل خلیفه راشدین (علی بن ابی‌طالب)   مناطق تحت کنترل معاویه پسر ابی‌سفیان   مناطق تحت کنترل عمرو بن عاص از صفر ۳۸ هجری/۶۵۸ میلادی یا از اواخر سال ۳۹ هجری ۶۶۰ میلادی:   مناطق تحت کنترل خلیفه راشدین (علی بن ابی‌طالب)   مناطق تحت کنترل معاویه پسر ابی‌سفیان   مناطق تحت کنترل عمرو بن عاص از صفر ۳۸ هجری/۶۵۸ میلادی یا از اواخر سال ۳۹ هجری ۶۶۰ میلادی
پیشین: عثمان بن عفان
جانشین: حسن بن علی
زاده: ۱۳ رجب ۱۰سال قبل از بعثت پیامبر، حدود سال ۶۰۰ میلادی مکه
درگذشته: ۱۹ یا ۲۱ رمضان ۴۰ ه. / ۲۷ یا ۲۸ ژانویه ۶۶۱ م. کوفه
همسران: فاطمه زهرا، ام البنین
فرزند(ان): حسن، حسین، ابوالفضل، زینب و...
دودمان: خلافت راشدین
پدر: ابوطالب
خلافت علی بن ابی‌طالب به دوران حکومت علی بن ابی‌طالب به عنوان چهارمین خلیفهٔ مسلمانان در صدر اسلام مربوط می‌شود که از ۳۵ تا ۴۰ هجری قمری (۶۵۶–۶۶۱ میلادی) به طول انجامید. او پس از کشته شدن عثمان، به عنوان خلیفه برگزیده شد. هنگامی که علی به خلافت رسید، مرزهای حکومت اسلامی از غرب تا مصر و از شرق تا ارتفاعات شرقی ایران پیش رفته بود. اما اوضاع حجاز در این ایام، ناآرام بود. از اقدامات مهم علی پس از رسیدن به خلافت، عزل والیان منصوب عثمان بود. او افراد مورد اعتماد خود را به جای برکنارشدگان گماشت. وی مخالف تمرکز کنترل خلیفه بر روی درآمدهای استانی بود. او غنائم و بیت‌المال را از انحصار اشراف درآورد و به‌طور مساوی بین تمامی مسلمانان تقسیم کرد. در حکومت وی، تمامی مسلمانان، چه آن‌هایی که سابقه‌ای طولانی در اسلام داشتند و چه آن‌هایی که به‌تازگی مسلمان شده بودند، بدون لحاظ تعصبات قومی و قبیله‌ای، بهره‌ای یکسان از بیت‌المال می‌بردند. همچنین علی برخلاف عمر، پیشنهاد داد که تمام درآمدهای دیوانی توزیع گردد و چیزی از آن اندوخته نشود.
دوران خلافت وی با نخستین جنگ داخلی میان مسلمانان (فتنه اول) و شورش‌هایی نظیر شورش ایرانیان هم‌زمان بود. علی با دو نیروی مخالف مجزا مواجه شد: گروهی به رهبری عایشه، طلحه، و زبیر در مکه که خواهان برگزاری شورای خلافت برای تعیین خلیفه بودند و گروهی دیگر به رهبری معاویه در شام که انتقام خون عثمان را خواستار بودند. چهار ماه پس از خلافت، علی در جمل گروه اول را شکست داد؛ اما نبرد صفین با معاویه به لحاظ نظامی بی‌نتیجه خاتمه یافت و در پی آن حکمیت به لحاظ سیاسی ضد علی تمام شد. سپس در سال ۳۸ هجری بخشی از سپاه علی، موسوم به خوارج، که قبول حکمیت توسط وی را بدعت می‌دانستند بر او شوریدند. علی در نهروان آنان را شکست داد. او سرانجام در مسجد کوفه به ضرب شمشیر یکی از خوارج به نام ابن ملجم مرادی کشته شد و در خارج شهر کوفه دفن شد.
ویلفرد مادلونگ معتقد است که علی عمیقاً از وظیفهٔ اسلامی خود آگاه بود و در راه حفظ شریعت اسلام، حاضر نبود که مصلحتی را بر حقی مقدم بشمارد؛ به‌طوری‌که حتی حاضر بود در این راه با مخالفانش پیکار کند. اما برخی نویسندگان وی را فاقد مهارت و انعطاف‌پذیری سیاسی می‌دانند. به نوشتهٔ مادلونگ خودداری او از مشارکت در بازی جدید فریبکاری سیاسی و فرصت‌طلبی هوشمندانه که در زمان خلافت وی در دولت اسلامی ریشه دوانده بود، هرچند وی را از کامیابی در زندگی محروم ساخت، اما سبب شد در نظر ستایشگرانش به عنوان نمونه‌ای از تقوای اسلام نخستین و فاسدنشده و همچنین فتوت عربی پیش از اسلام جلوه‌گر شود.
منبع‌شناسی

منابع تاریخی اولیه در خصوص زندگی علی قرآن، حدیث و همچنین نوشته‌های تاریخ‌نگاری دوران اولیه اسلامی است. منابع ثانویه شامل کتاب‌های تاریخی نوشته‌شده توسط مسلمانان سنی و شیعه و نیز مسیحیان عرب و هندوهای ساکن در خاورمیانه و آسیا در طی سده‌های متأخر و شمار اندکی از تاریخ‌نگاران نوین غربی است. هرچند بسیاری از منابع اولیهٔ اسلامی تا حدی نسبت به علی رنگ تعصب — در برخی موارد مثبت و در برخی موارد منفی — به خود گرفته‌است. از این جهت که شخصیت علی برای مسلمانان (اعم از شیعه و سنی) دارای اهمیت مذهبی، سیاسی، فقهی و روحانی است، زندگی او به طرق مختلف تحلیل و تفسیر شده و اسناد تاریخی موجود نیز تحت تأثیر ملاحظات فرقه‌ای قرار گرفته‌است. در سده‌های دوم و سوم هجری (هشتم و نهم میلادی)، جنگ داخلی میان علی و معاویه (فتنه اول) موضوع مورد علاقهٔ تاریخ‌نگاران مسلمان بود و مورخان شیعه و سنی، هر یک طبق موضعی که اتخاذ کرده بودند، روایت‌های متعارضی را بیان می‌کردند.
نخستین منابع دربارهٔ حوادث دوران خلافت علی بن ابی طالب نظیر دیگر تاریخ‌نگاری دوران اولیه اسلام در قالب تک‌نگاری بوده‌است. برای نمونه رسول جعفریان بیش از ۱۶ تک‌نگاری تا نیمه نخست سده چهارم در خصوص نبرد صفین را برمی‌شمارد. از نظر وی منابع متأخر بر اساس نقل از منابع متقدم ایجاد شده‌اند. نخستین تک‌نگاری‌ها که در منابع از آن‌ها ذکر شده‌است به نیمهٔ نخست سدهٔ دوم هجری (سده هشتم میلادی) مربوط می‌شود نظیر کتاب صفین جابر بن یزید جعفی (ف ۱۲۸ ق)، آبان بن تغلب (ف ۱۴۱ ق) و ابومخنف (ف ۱۵۷ ق) همچنین چیز رابینسون از دست‌کم ۱۴ تک‌نگاری دربارهٔ نبرد صفین بین ۷۵۰ تا ۸۵۰ میلادی یاد می‌کند که در سده بعد از آن به حدود ۷ مورد کاهش می‌یابد.
در کنار کتاب‌های تاریخی، کتاب‌های حدیثی نیز از منابع رویدادهای این دوره محسوب می‌شود. در الفهرست ابن ندیم، کتاب سلیم بن قیس هلالی نخستین کتاب شیعه برشمرده شده که تاریخ آن حدود نیمهٔ دوم سدهٔ اول تا اوائل سدهٔ دوم هجری (اواخر سدهٔ هفتم تا اوائل سدهٔ هشتم میلادی) تخمین زده شده‌است. رسول جعفریان به‌طور خاص در میان کتاب‌های حدیثی، کتاب کافی (اوائل سدهٔ دهم میلادی) را واجد اطلاعات تاریخی می‌داند.
طی سده‌های نهم و دهم میلادی کتب تاریخی نظیر تاریخ طبری (پیش از سال ۲۹۳ ق / ۹۱۵ م)، روایت‌های تاریخی را تجمیع کردند و سبب شدند تک‌نگاری‌های قدیمی‌تر متروک شود. البته به نوشتهٔ رابینسون مؤلفان این کتاب‌ها کاری بیش از گردآوری اخبار قدیمی از منابع پیشین را انجام داده‌اند. آن‌ها آثار پیشین را مجدداً گزینش، چینش، تجزیه و تکمیل کرده‌اند و از منظر خود تاریخ را روایت کرده‌اند. در این میان تاریخ یعقوبی (تا میانهٔ سدهٔ ۳ ق / میانهٔ سده ۹ م) به‌طور منحصر بفردی موضعی شیعی دارد حال آنکه تاریخ طبری بیانگر موضع غالب زمان خود (اهل سنت) می‌باشد. جعفریان می‌گوید در میان شیعه مورخی بمانند طبری اقدام به گردآوری اطلاعات تک‌نگاری‌ها نکرده‌است. در نتیجه از بین رفتن رساله‌های تک‌نگارانه بخش مهمی از آثار تاریخی شیعه جز موارد معدودی نظیر وقعة صفین نصر بن مزاحم و کتاب الغارات ثقفی از میان رفته‌است.
پیشینه > پیدایش دولت اسلامی

مقاله‌های اصلی: جانشینی محمد و خلافت راشدین
محمد، پیامبر اسلام، با عقد میثاق مدینه امتی را ایجاد کرد سپس از طریق جنگ یا معاهده، حجاز و مناطق شرقی و جنوبی شبه‌جزیره عربستان را فتح کرد. محمد در بازگشت از حجةالوداع در غدیر خم جملهٔ «هر که من ولی او هستم، این علی ولی او است» را به زبان آورد؛ اما مقصود این عبارت مورد اختلاف شیعه و سنی قرار گرفت. شیعیان بر این اساس معتقد به نصب امامت و خلافت در خصوص علی شدند و اهل سنت آن را به معنای دوستی و محبت علی تفسیر می‌کنند.
با فوت محمد در سال ۶۳۲ میلادی، بر سر رهبری امت اختلاف به وجود آمد. در حالی که علی به همراه جمعی از بنی‌هاشم و گروهی از صحابهٔ محمد مشغول خاکسپاری‌اش بودند، گروهی از صحابه در محلی به نام سقیفه بنی‌ساعده جمع شدند و دربارهٔ جانشین محمد به بحث و جدل پرداختند. نتیجهٔ این بحث و جدل‌ها، انتخاب ابوبکر به‌عنوان جانشین محمد بود. بدین ترتیب، نهاد خلافت پدید آمد که در خارج از جهان اسلام معادلی ندارد. خلیفه از منزلت رهبری و حق گزینش زمامداران برخوردار بود. انتصاب به خلافت نوعی قرارداد بود که تعهدات متقابلی را بین خلیفه و اتباع وی پدیدمی‌آورد.
این انتخاب باعث اختلاف بین هواداران ابوبکر و طرفداران علی شد. طرفداران علی قائل بودند که علی توسط شخص محمد به جانشینی انتخاب شده‌است و بنابراین مقام خلافت باید از آن وی باشد. اهل سنت معتقدند محمد جانشینی برای خود برنگزید، حال آنکه شیعیان معتقدند وی علی را به جانشینی منصوب کرد.
به گفتهٔ مادلونگ، علی به خاطر خویشاوندی نزدیک و ارتباط صمیمی با محمد، و نیز به خاطر دانش فراوانش از اسلام و شایستگی در به خدمت گرفتن احکام آن، شخصاً به‌شدت معتقد بود که بهترین شخص برای جانشینی محمد است. خط مشی‌هایی که توسط ابوبکر و عمر پایه‌ریزی شده بود، از دیدگاه علی بی‌مورد تلقی می‌شد. او به ابوبکر گفته بود که علت تأخیر در بیعتش با ابوبکر به‌عنوان خلیفهٔ مسلمانان، اعتقاد به ارجحیت خودش بوده‌است. او این عقیده را هنگامی که با عمر و عثمان بیعت می‌کرد، نیز ترک نکرد. او که معتقد بود جانشین بر حق محمد است، هنگامی که مطمئن شد همه از او روی گردانده‌اند، برای حفظ وحدت اسلام با ابوبکر بیعت نمود. اگر جامعهٔ مسلمانان یا بخش کوچکی از آنان، به او اقبال پیدا می‌کردند، وی دیگر خلافت را تنها «حق» خود نمی‌دانست، بلکه آن را «وظیفهٔ» خود قلمداد می‌کرد.
ابوبکر پیش از فوت در سال ۶۳۴ میلادی، عمر را به جانشینی منصوب کرد. عمر در بستر مرگ در سال ۶۴۴ میلادی، شورایی را برای انتخاب خلیفه بعدی تعیین کرد. اعضای این شورا عبارت بودند از علی، عثمان، طلحه، زبیر، عبدالرحمن بن عوف و سعد بن ابی‌وقاص. علی و عثمان دو نامزد نهایی بودند، ولی در نهایت، رأی به نفع عثمان اعلام گشت. عبدالرحمن بن عوف سه شرط عمل به قرآن، سنت محمد، و روش خلفای پیشین را به علی عرضه کرد که علی تنها دو شرط اول را پذیرفت؛ در حالی که عثمان هر سه شرط را قبول کرد. بنا بر روایت شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، علی در این هنگام به برتری خود در امر خلافت تأکید کرد؛ اما چون اقبال عمومی به عثمان بود، ناچار شد که با وی بیعت کند. به نوشتهٔ ولیری احتمالاً دلیل انتخاب آن بود که دیگران نگران بودند علی به جهت تقوای سخت‌گیرانه‌اش برخی از سیاست‌های خلفای پیشین را خلاف قرآن و سنت محمد بداند و در صورت انتصاب به خلافت تغییری در آن دهد که منافع تثبیت‌شده‌ای را نقض کند.
پیشینه > شورش و قتل عثمان

نیمهٔ اول خلافت عثمان به خوبی پیش رفت، در این مدت دولت نیز پایدار بود ولی با شروع سال ۳۱ هـ آشوب‌ها و جنب‌وجوش‌ها شروع به نمایان شدن و شدت گرفتن کرد که تا پایان دوره وی و دورهٔ خلفای راشدین ادامه یافت.
به نوشته مادلونگ، عثمان به بنی‌امیه که قوم و خویشش بودند بیش از حد امتیاز می‌داد، به‌طوری‌که نفوذ آنان روی وی سبب شد که با صحابهٔ محمد مانند ابوذر غفاری، عبدالله بن مسعود و عمار یاسر بدرفتاری کند. این موضوع و مسائل دیگر خشم مردم در مناطق مختلف حکومت اسلامی را در سال‌های ۶۵۰ و ۶۵۱ میلادی برانگیخت. بعد از اینکه مروان بن حکم، عموزادهٔ عثمان، به عنوان مشاور وی انتخاب شد، بر وی تسلط یافت. این امر باعث اعتراض بسیاری از صحابهٔ محمد به‌خصوص اعضای شورای انتخاب عثمان گردید. بسیاری از آنان به عثمان اعتراض نموده و حمایت خود را از وی قطع کردند.
مردم در برخی از شهرها و مناطق علیه عثمان شورش کردند و به سوی مدینه رو آوردند. عثمان در ابتدا حکم مجازات شورشیان را صادر کرد، اما وقتی توسط پیک سریعی که عبدالله بن سعد فرستاده بود، از قصد شورشیان آگاه شد، چون نمی‌خواست که راه برای خشونت دیگر قشرها باز شود، تمایلی به پذیرش شورشیان نشان نداد. پس به دیدار علی رفت و از او خواست که با شورشیان دیدار کرده و آن‌ها را به بازگشت به شهر و دیارشان وادارد. عثمان ضمن اینکه خود را از این پس ملزم به پیروی از توصیه‌های علی می‌کرد، به وی اختیار تام داد تا هر گونه که می‌خواهد با شورشیان مذاکره کند. علی به وی یادآوری کرد که قبلاً هم با وی در این باره صحبت کرده بود، ولی عثمان ترجیح داده که از مروان بن حکم و بنی‌امیه حرف‌شنوی کند. عثمان قول داد که از این پس، از آنان روی گردانده و از علی حرف‌شنوی کرده و دستور داد که دیگر انصار و مهاجران به علی بپیوندند. او همچنین از عمار خواست که به این گروه بپیوندد، ولی وی این پیشنهاد را رد کرد.
سرانجام، عثمان توسط شورشیانی که از کوفه، مصر و بصره به مدینه آمدند، کشته شد. کشته شدن او نقطهٔ عطفی در تاریخ مسلمانان بود و یکپارچگی سیاسی و مذهبی مسلمانان به پایان رسید و انشقاق‌ها و جنگ‌های داخلی بین آنان شروع شد. قتل عثمان منجر به طرح مسائل پیچیده‌ای شد از جمله اینکه آیا قتل عثمان عادلانه بود؟ آیا او از دستورهای اسلام منحرف شده بود؟ اگر چنین بود آیا شایستهٔ قتل بود؟
شیوه زمامداری

هنگامی که علی به خلافت رسید، مرزهای اسلامی از غرب تا مصر و از شرق تا ارتفاعات شرقی ایران پیش رفته بود. اما اوضاع حجاز در این ایام، ناآرام بود. ویلفرد مادلونگ و سلیمان کتانی معتقدند که علی عمیقاً از وظیفهٔ اسلامی خود آگاه بود و در راه حفظ شریعت اسلام، حاضر نبود که مصلحتی را بر حقی مقدم بشمارد؛ به‌طوری‌که حتی حاضر بود در این راه با مخالفانش پیکار کند.
علی از نخستین خطبه‌اش امت را بابت نگرفتن جانب وی پس از درگذشت محمد سرزنش کرد. به روایت جعفر صادق، علی مرتبهٔ عالی نیکان خاندان پیامبر را یادآور شد که از دانش الهی بهره دارند و برطبق حکم الهی، حکم می‌کنند و از مؤمنان خواست که از آنان پیروی کنند تا با بصیرت این خاندان هدایت شوند. در غیر این صورت خداوند آن‌ها را به دست خودشان نابود می‌گرداند. علی در همین خطبه تأکید کرد که فقط به سنت محمد عمل خواهد کرد. مادلونگ محتمل می‌داند که علی چنین لحنی را از آغاز خلافت در پیش گرفته باشد. وی هرچند امت را سرزنش می‌کرد اما عملکرد دو خلیفهٔ نخست را گهگاه به‌شدت می‌ستود. سرزنش‌های بی‌پرده و انتقادهای سختش از پیمان‌شکنان و ستایش پرشور وفاکنندگان به بیعت، حامیان بی‌اشتیاقش را با وی دشمن می‌کرد حال آنکه پشتیبانی شورانگیز اقلیتی از پیروان پارسایش را برمی‌انگیخت. او به آن‌ها می‌آموخت که بی‌تردید تنها از طریق وی و اهل بیت محمد، می‌توانند راه هدایت دینی را بجویند.
سید حسین نصر، رضا شاه کاظمی و برخی دیگر نامهٔ علی به مالک اشتر، فرماندار مصر، را نمونه‌ای از آیین حکمرانی در اسلام می‌دانند، که در آن به حقوق و وظایف حاکم، کارکردهای دولت و طبقات جامعه پرداخته‌است.
شیوه زمامداری > پایبندی به قرآن و سنت محمد و مبارزه با فساد

علی تأکید داشت که بر مبنای قرآن و سنت محمد عمل می‌کند و یکی از وظایف رهبر جامعه را احیای سنت می‌دانست. در جواب افرادی که به وی در خصوص انحراف از سنت عمر اعتراض می‌کردند، می‌گفت که سنت محمد سزاوارتر به پیروی است. وی به طلحه و زبیر گفت که اگر حکم چیزی در قرآن و سنت محمد آمده باشد، نیازی به مشورت نیست. اما اگر چیزی در قرآن و سنت نیامده بود با آنان مشورت خواهد کرد. وی به‌شدت به انتقاد از مسلمانانی می‌پرداخت که در برابر کتاب و سنت و بر اساس تشخیص خود از مصلحت، به جعل احکام می‌پرداختند و در دین بدعت می‌گذاردند. وی ترک سنت دینی و پیروی از بدعت را از ویژگی‌های اصلی منافقان می‌دانست و مردم را به دو دستهٔ پیروان سنت و بدعت‌گذاران تقسیم می‌کرد.
وی وارد کردن انحراف و کژی و شبهه و تأویل در اسلام را عامل بروز جنگ‌های داخلی میان مسلمانان می‌دانست.
وی علاوه بر آنکه قرآن و سنت را بیان می‌کرد، دستور منع کتابت حدیث که در زمان عمر صادر شده بود، را لغو کرد و از افرادی خواست تا آنچه نقل می‌کند، بنویسند. در مقابل، با قصه‌خوانی دربارهٔ پیامبران پیشین که عمدتاً مبتنی بر منابع یهودی بود، و بعداً به اسرائیلیات مشهور شد، به‌شدت مخالف بود و جلو آن را می‌گرفت. به‌طوری‌که دستور داد اگر کسی قصه داوود را طبق منابع یهودی بیان کند، بر وی حد جاری می‌کند.
علی نه تنها با مفاسدی که در جامعهٔ مسلمانان ظهور کرده بود مخالف بود، بلکه توسط افرادی به خلافت برگزیده شده بود که علیه فساد دورهٔ خلیفهٔ قبل قیام کرده بودند و اصلاح جامعه را مطالبه می‌کردند؛ بنابراین، علی با خطبه‌های فراوانی که در ترغیب مردم به زهد و پرهیز از دنیاطلبی ایراد کرد، کوشید تا اخلاق جامعه را اصلاح کند. کوشید تا قرآن و سنت را به مردم آموزش دهد و حلال و حرام آن را بیان کند. وی در اجرای حدود شرعی سخت‌گیر بود و هیچ کوتاهی نمی‌کرد.