stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
نانو در معماری پایدار
بازسازی، بازیافت، باز پایایی

نانو تکنولوژی تنها، فناوری خلق فضاهای جدید و خارق‌العاده نیست، بلکه تفکر پیشین بشر را نیز ترمیم و دوباره عرضه خواهد کرد. هر ساختمان باید به گونه‌ای طراحی شود که استفاده از منابع جدید را به حداقل برساند و در پایان عمر مفید خود، منبعی برای ایجاد سازه‌های دیگر به وجود بیاورد. اغلب منابع موجود در جهان در محیط مصنوع فعلی به کار گرفته شده‌اند و ترمیم و ارتقاء وضعیت ساختمان‌های فعلی برای کاهش اثرات زیست‌محیطی، امری‌ست که از اهمیتی برابر با خلق سازه‌های جدید برخوردار است. این استفاده مجدد می‌تواند در مسیر استفاده از مصالح بازیافت شده شکل بگیرد، بازیافت ساختمان‌ها و عناصر درون آن بخشی از تاریخ معماری است. فرض کنید دوباره بتوانید در اکروپلیس، کلوسئوم یا تخت جمشید قدم بزنید و فضاها را به همان صورتی که ساخته شده و قابل استفاده بودند، لمس کنید.
در اغلب مواردی که دسترسی به منابع جدید به حداقل می‌رسد، روش‌هایی کشف می‌شوند که با آن‌ها می‌توان ساختمان‌هایی که برای یک منظور ساخته شده‌اند را برای مقاصد دیگر نیز بکار برد؛ با این حال بعضی تغییرهای ضروری می‌توانند باعث تغییر شکل اصلی سازه یا ساختمان شوند. نانوتکمی‌تواند با تغییر مصالح، تغییر کاربری و در نتیجه تغییر فضا را شامل شود. می‌توان با فناوری نانو عمر کلیسای جامع میلان وگنبد برونلسکیرا تضمین نمود و برج کج پیزا را صاف کرد.پوشش‌های نانویی ونانو روبات‌هااز ساده‌ترین نتیجه‌های نانو هستند که می‌توانند درک کنند یا به محیط اطرافشان واکنش نشان دهند. متریال‌هایی که در برابر حرکت، تغییراتی در آن‌ها رخ می‌دهد؛ حسگرهایی که روز به روز کوچکتر می‌شوند ونانو کامپوزیت‌هایی که خودشان را ترمیم می‌کنند.
بازسازی، اصلاحات و تعمیرات مواد و مصالح در سطح اتمی به‌طور موضعی و محلی دغدغه همیشگی جامعه مهندسی بوده‌است. پیشرفت‌های لیزری و نانوتیوب‌های نیروی اتمی  می‌توانند برای عرضه و فراهم‌سازی انرژی به‌طور مکانی و موضعی مورد استفاده قرار گیرند تا اتم‌ها را قادر سازند که به عقب برگردند و در جاهای درست خود و با انرژی کمتر در موقعیت‌های خود قرار بگیرند. این امکان وجود دارد تا نانو وصله‌ها (نانو تکه‌ها) یا نانوذرات مورد استفاده قرار گیرند تا داخل آن‌ها پر شود یا به آن‌ها بخیه زده شوند.
با ورود مصالح جدید به تکنولوژی ساختمان، سازه‌هایی خواهیم داشت که تحت تأثیر تغییر آرایش (خودآرایی) اتم‌ها در مقیاس نانو، معایبی چون خورندگی‌های شیمیاییدر آن‌ها مفهومی نخواهد داشت؛ بنابراین پدیده‌هایی نظیر باران‌های اسیدی، مکانیزم‌های شیمیایی حین اجرا و ساخت و دمای هوا دیگر به عنوان عوامل مخرب و محدودکننده مطرح نخواهند بود.
فناوری نانو وپوشش‌های ساختمانی

نانو پوشش‌های ساختمان درسطوح داخلی وخارجی ساختمان‌ها ازجمله: سطوح شیشه‌ای، پلاستیکی، چوبی، فولادی، سنگی، آجری، کاشی، سرامیکی، سیمانی و بتنی و... استفاده می‌شوند. در این سطوح (سطوح هوشمند) که عموماً" فوق آبدوست یا فوق آبگریزهستند واکنش‌ها بر روی سطح صورت می‌گیرد. لازم به ذکر است که نانوپوشش‌ها ساختمان  آنتی باکتریال بوده و برای سلامتی انسان بی ضررهستند.
نانو پوشش‌های سنگ و چوب

این نانوپوشش‌های آنتی باکتریال، مقاوم در برابر آب، هوا،مواد ارگانیکیوغیرارگانیکیهستند و یکی از  پوشش‌های اصلی صنعت ساختمان به‌شمار می‌روند. نانو پوشش‌های سنگ وچوب ترکیباتی هستند که ضمن حفظ ظاهر اصلی سطح باعث عدم ایجاد چسبندگی در سطح شده و آب، چربی وسایرو آلودگی‌ها را از سطح دفع می‌کنند. ضمناً" نانو پوشش‌های سنگ وچوب برای سطوح سنگی نفوذ پذیرکه خاصیت مکندگی دارند نیز موارد استفاده بسیاری دارند. ترکیبات این نانو پوشش‌ها معمولاً" شامل الماس، نقره، شیشه و سرامیک می‌باشند و با توجه به موارد مصرف  ممکن است متفاوت باشند، اما در اکثرآن‌ها فاز حامل آب والکل است وذرات آن‌ها تا ۳۰۰ درجه سانتیگراد مقاوم هستند.
مزیت‌ها

پوشش سطوح منفذ دار، حفظ تنفس سطوح، حفظ سطوح در برابرعوامل محیطی، امکان تمیز شدن لک‌ها ازجمله؛ چربی‌ها وروغن‌ها با آّب، جلوگیری از ایجاد کپک، جلبک و مشابه آن‌ها و محافظت سطوح ازتاثیرنم وکثیفی‌ها.
دیوار دریایی

یک دیوار دریایی مدرن در ونتنار در جزیره وایت بریتانیا.
یک دیوار دریایی در محدودهٔ اسکله، آستارا
دیوارهای دریایی دیواره‌هایی هستند که توسط انسان برای جلوگیری از عمل تخریبی امواج و جریان‌های دریایی در کنار دریا ساخته می‌شوند.
دیوار دریایی طبیعی

به توده‌های دیوارمانندی که در اثر تجمع قلوه‌سنگ‌ها و دیگر مواد سست در موارد طوفانی در کنار دریا جمع می‌شود، دیوار دریایی طبیعی گفته می‌شود.
اما اسلیتر

| اما اسلیتر | اما اسلیتر |
| --- | --- |
Slater in 2013: Slater in 2013
زادهٔ: ۲۵ دسامبر ۱۹۸۸ ‏(۳۶ سال)
شهروندی: ایالات متحده آمریکا، انگلستان
پیشه(ها): رقصنده و طراح رقص انگلیسی-آمریکایی
سال‌های فعالیت: 2006–present
همسر: Sasha Farber (ا. ۲۰۱۸–۲۰۲۲)
وبگاه: www.emmaslater.com
اما اسلیتر (زاده ۲۵ دسامبر ۱۹۸۸) یک رقصنده و طراح رقص انگلیسی-آمریکایی است. او بیشتر برای حضورش در رقص با ستاره‌ها شناخته شده‌است.
اما اسلیتر در تم‌وورث، استافوردشایر، انگلستان بزرگ شد، جایی که او با شرکت در تولیدات متعدد در سنین پایین به مدارس محلی صحنه پیوست. او یک خواهر دوقلو به نام کلی دارد که طراح لباس و استایلیست در Dancing with the Stars است. اسلاتر در ۱۰ سالگی آموزش خود را در سالن رقص آغاز کرد. در آن سالها او در مسابقات متعددی در انگلستان پیروز شد. در ۱۵ سالگی، او در یک موزیک ویدیو از جورج مایکل "Round Here" تولید شده توسط Bikini Films در لندن ظاهر شد. در اواخر همان سال، اسلیتر در ویدیوی تناسب اندام "Latinasize" که در استودیوهای پاین‌وود در لندن، انگلستان فیلمبرداری شده بود، شرکت کرد. او از سال ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۴ با ساشا فاربر، یکی از اعضای Dancing with Stars رابطه داشت. در دسامبر ۲۰۱۵، فاربر با انتشار پستی در حساب اینستاگرام خود تأیید کرد که او و اسلیتر دوباره با هم هستند. در ۴ اکتبر ۲۰۱۶، فاربر در طول پخش برنامه Dancing with the Stars از اسلیتر خواستگاری کرد. اسلیتر در ۲۵ مارس ۲۰۱۸ با فاربر ازدواج کرد و لیندسی آرنولد، ویتنی کارسون، و جنا جانسون به عنوان ساقدوش و درک هاو در این مراسم حضور داشتند. او در دسامبر ۲۰۲۰ شهروند آمریکا شد
امل عرفه

امل عرفه (زاده ۱۸ مارس ۱۹۷۰) بازیگر، خواننده و نویسنده سوری است. او دختر سهیل عرفه آهنگساز است. امل فارغ‌التحصیل مؤسسه عالی هنرهای دراماتیک است. او زندگی خود را با خوانندگی در تلویزیونی آغاز کرد. اولین حضور او در یک برنامه تلویزیونی با عنوان «همام العلم» بود. عرفه از سال ۱۹۹۱ عضو «سندیکای هنرمندان سوریه» است.
ام سی لایت

| ام سی لایت | ام سی لایت |
| --- | --- |
لایت در اکتبر ۲۰۱۹: لایت در اکتبر ۲۰۱۹
نام هنگام تولد: لانا میشل مورر
زادهٔ: ۱۱ اکتبر ۱۹۷۰ ‏(۵۴ سال) نیویورک، ایالات متحده
دیگر نام‌ها: لیترو
تحصیلات: کالج هانتر (بدون مدرک)
پیشه‌ها:  رپر  شخصیت رادیویی  تولیدکننده مد  مدل [نیازمند منبع]  دی جی 
سال‌های فعالیت: ۱۹۸۴– تاکنون
سازمان: Hip Hop Sisters Foundation
آثار: Albums singles videography
عنوان:  بنیانگذار شرکت سنی گریل 
همسر: جان ویچ  (ا. ۲۰۱۷–۲۰۲۳)
خویشاوندان:  چارلز همیلتون (پسر عمو) 
جوایز: Full list
پیشه موسیقی: پیشه موسیقی
ژانر: هیپ هاپ
ناشر(ان):  موسیقی اولویت اول/آتلانتیک رکوردز شرق غرب رکوردز آمریکا/الکترا رکوردز iMUSIC/BMG DuBose Music Group Sunni Gyrl, Inc. /Omnivore Recordings
عضو پیشینِ:  First Priority Family  Stop the Violence Movement  H.E.A.L. Human Education Against Lies  Def Squad (honorary member)  Almost September 
 :  
وبگاه: mclyte.com
لانا میشل مورر (متولد ۱۱ اکتبر ۱۹۷۰)، که بیشتر با نام هنری ام سی لایت شناخته می‌شود، خواننده رپ، دیسک جوکی و کارآفرین آمریکایی است.
ام سی لایت که یکی از پیشگامان رپ زنانه محسوب می‌شود، اولین بار در اواخر دهه ۱۹۸۰ به شهرت رسید و اولین خواننده رپ زن بود که یک آلبوم انفرادی کامل را با آلبوم تحسین شده لایت به عنوان یک سنگ در سال ۱۹۸۸ منتشر کرد. این آلبوم تک آهنگ‌های " ۱۰ درصد دیس " و " Paper Thin " را تولید کرد. در سال ۱۹۸۹، او به سوپرگروه کی‌آراس-وان پیوست و در تک‌آهنگ خود تخریبی ظاهر شد که اولین تک‌آهنگ شماره یک در جدول تک‌آهنگ‌های رپ داغ بیلبورد بود.
لانا میشل مورر در بخش بروکلین، شهر نیویورک بزرگ شد. او رپ را در سن ۱۲ سالگی شروع کرد او ضبط اولین آهنگ خود را در ۱۴ سالگی آغاز کرد، اگرچه دو سال طول کشید تا بتواند منتشر شود.
زاکار دوم زاکاریان

| زاکار دوم زاکاریان Զաքարե Բ Զաքարյան | زاکار دوم زاکاریان Զաքարե Բ Զաքարյան |
| --- | --- |
زاکار روی نمای شرقی هارچاوانک، ارمنستان، ۱۲۰۱. او لباس‌های معاصر شامل کلاه بلند شاربوش و کافتان سفت را به تن دارد.: زاکار روی نمای شرقی هارچاوانک، ارمنستان، ۱۲۰۱. او لباس‌های معاصر شامل کلاه بلند شاربوش و کافتان سفت را به تن دارد.
امیر سپه‌سالار: امیر سپه‌سالار
دوره مسئولیت ۱۱۹۱ – ۱۲۱۲: دوره مسئولیت ۱۱۹۱ – ۱۲۱۲
پس از: چایابر
پیش از: ایوانه اول زاکاریان
منداتورتوخوتسسی: منداتورتوخوتسسی
دوره مسئولیت ۱۱۹۵ – ۱۲۰۲/۰۳: دوره مسئولیت ۱۱۹۵ – ۱۲۰۲/۰۳
پس از: چایابر
پیش از: شالوا آخالتسیخه‌لی
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: نامشخص
درگذشته: ۱۲۱۲
آرامگاه: صومعه ساناهین
فرزندان: شاهنشاه زاکاریان
والدین: سارگیس زاکاریان (پدر) ساهاکدوخت آرزرونی (مادر)
خدمات نظامی: خدمات نظامی
جنگ‌ها/عملیات‌: نبرد شامخور نبرد بازیانی محاصره قارص (۱۲۰۶–۱۲۰۷) لشکرکشی گرجی‌ها علیه اتابکان الدگوزی
زاکار دوم زاکاریان (به ارمنی:Զաքարե Զաքարյան یا Զաքարե Երկայնաբազուկ) یا زاکاریا دوم مخارگِردزلی (گرجی: ზაქარია მხარგრძელი)، شاهزاده‌ای ارمنی و یک مقام درباری پادشاهی گرجستان بود که در اواخر قرن دوازدهم و اوایل قرن سیزدهم میلادی، مقام امیر سپه‌سالار (فرمانده کل ارتش گرجستان) را برای ملکه تامار گرجستان بر عهده داشت. او یکی از اعضای سلسله زاکاریان و حاکم سرزمین‌های فئودالی در پادشاهی گرجستان بود.
زندگی‌نامه

زاکار همراه با پدرش سارگیس در شورش دمنا، شاهزاده گرجستان و خاندان اربلیان در سال ۱۱۷۷ شرکت کرد، اما خیلی زود به جورج سوم پیوست و در کنار سلطنت علیه شورشیان جنگید. این شورش سرکوب شد و پادشاه جورج سوم خاندان زاکاریان-مخارگردزلی را ارتقا بخشید.
پس از مرگ جورج سوم، ملکه تامار، سارگیس زاکاریان (مخارگردزلی)— مردی شریف و دلیر که در نبرد مهارت داشت — را به مقام امیر سپه‌سالار منصوب کرد و املاک لوری (که از کوباسار گرفته شده بود) را به او واگذار کرد. او هدایایی به پسر بزرگش، زاکار، و پسر کوچکش، ایوانه داد. در طول شورش همسر مغضوب ملکه تامار، جورج روس، در حدود سال ۱۱۹۱، زاکار زاکاریان یکی از معدود اشرافیانی بود که به ملکه وفادار ماند. تامار به‌تدریج پایه قدرت خود را گسترش داد و اشراف وفادار به خود را به مناصب عالی در دربار ارتقا داد.
در سال نهم سلطنت تامار، منداتورتوخوتسی و امیر سپه‌سالار زاکار مخارگردزلی و برادرش ایوانه، که نام دیگرش اتابک بود دوین را تصرف کردند. آن‌ها همچنین گلاکن، بجنی، امبرد و بارگوشات و همه شهرهای حوضه ارس تا پل خداآفرین را گرفتند. در حدود سال ۱۱۹۹، ارتش گرجستان تحت فرماندهی زاکار شهر آنی را از کنترل شدادیان خارم کرد و در سال ۱۲۰۱، تامار آن را به‌عنوان فیف به او واگذار کرد. زاکار تقریباً سه دهه فرماندهی ارتش گرجستان را بر عهده داشت و پیروزی‌های بزرگی را در شامخور در ۱۱۹۵ و باسیان در ۱۲۰۳ به دست آورد و حملاتی را به شمال ایران هدایت کرد. او نقشی مهمی ایفا می‌کرد.
در سال ۱۲۰۹، ارتش گرجستان تحت فرماندهی برادرش ایوانه به سوی اخلاط حرکت کرد تا از شورشیان ارمنی علیه ایوبیان حمایت کند. در مسیر، آن‌ها آرجیش را تصرف کردند و سپس به سوی اخلاط پیش رفتند. شهر محاصره شد، اما اسب ایوانه مخارگردزلی هنگام محاصره شهر به درون گودالی افتاد. مدافعان اخلاط این صحنه را دیدند، به سرعت بیرون آمدند و ایوانه را اسیر کردند. وقتی زاکار از اسارت برادرش آگاه شد، خشمگین شد و به ایوبیان گفت:
... اگر جرأت کنید برادرم را از شهر بیرون بیاورید یا آسیبی به او برسانید، سرزمین کشور شما را فتح خواهم کرد و آن را به پادشاهی گرجستان خواهم سپرد و همه شما را خواهم کشت…
ایوبیان خواستار آتش‌بس سی‌ساله در ازای آزادی ایوانه شدند. در سال ۱۲۱۰، زاکار لشکرکشی الدگزید تامار گرجستان را رهبری کرد و تبریز، خوی، اردبیل را ویران کرد و تا قزوین پیشروی کرد.
مشارکت‌های مذهبی

زاکار چندین کتیبه دو زبانه در مرزهای ارمنستان و گرجستان به‌جا گذاشت و چندین کلیسا و قلعه ساخت، از جمله صومعه هاریچاوک و صومعه آختالا در شمال ارمنستان. پس از مرگ زاکار، املاک او به ایوانه سالخورده به ارث رسید که آنی را به خواهرزاده‌اش، پسر زاکار واگذار کرد.
تراژان
منابع تاریخی

هیچ زندگی‌نامه‌ای از ترایانوس در دست نیست، چرا که سوئتونیوس سری کتاب‌های خود به نام در باب زندگی قیصرها را با شرح زندگی دومیتیانوس به پایان می‌رساند. آنچه دربارهٔ ترایانوس در دست داریم، کتاب ستایش ترایانوس است که وقف او شده است؛ این کتاب ویرایشی از نطق گایوس پلینیوس دوم است که او برای قدردانی از کسب منصب کنسولی در سنای روم ایراد کرد. سند مهم دیگری که معاصر ترایانوس است ده نامه‌ای هستند که همین پلینیوس به والدین و دوستانش نگاشت (کتاب‌های یکم تا نُهم) و کتاب دهم نیز به نامه‌نگاری با خودِ ترایانوس اختصاص دارد.
کتاب تاریخ قیصرها، که ادامهٔ ایده‌آلی از کتاب سوئتونیوس است، به‌جای نمانده و همین کتاب نیز از زندگی امپراتور بعدی، هادریانوس، آغاز می‌شود، هرچند اطلاعاتی دربارهٔ خود ترایانوس هم دارد. بهترین منبع راهنمای آن زمان که اکنون باقی‌ماندهْ روایات دیون کاسیوس است که تنها به واسطهٔ چکیده‌ها و اقتباس‌های دوران بیزانسی از کتاب شصت و هشتمِ (LXVIII) او به‌دست ما رسیده است.
دیگر منابع مهم برای بازبینی دوران ترایانوس عبارت‌اند از: کتاب در باب قیصرها نوشته سکستوس آئورلیوس ویکتور، کتابی با نویسنده‌ای ناشناس به‌نام چکیده‌ای در باب قیصرها، به‌علاوه چکیده تاریخ روم نوشته فلاویوس اوتروپیوس کتابی با نام " هفت کتاب تواریخ علیه بت‌پرستان" اثر ارسیوس، و کتاب تاریخ کلیسایی نوشته اوسبیوس قیصری.
در نهایت، افزون‌بر این منابع ادبی و مکتوب، منابع یادبودی نظیر ستون تراژان در فروم تراژان، طاق تراژان در بنونتو، و حاشیه زینتی‌های طاق کنستانتین در رم نیز از دیگر منابع هستند. به این منابع می‌توان شمار بسیاری از حکاکی‌های سنگ‌نبشته‌ها در سراسر خاک امپراتوری را نیز افزود که در این میان لوحی که (اینجا) در سال ۱۷۴۷ میلادی در لوگانیانو وال دآردا کشف شد، از بقیه برجسته‌تر است.
نام‌ها و القاب

۵۳، با نام مارکوس اولپیوس ترایانوس متولد شد.
۹۷، نروا او را فرزندخوانده خود نمود، لقب «گرمانیکوس» به معنای فاتح ژرمانیا را نیز گرفت: کایسار- دیوی- نروائه- فیلیوس- نروا- ترایانوس- گرمانیکوس.
۹۸، با مرگ نروا به امپراتوری رسید: ایمپراتور- کایسار- دیوی- نروائه- فیلیوس- نروا- ترایانوس- آگوستوس- گرمانیکوس
۱۰۲، لقب «داکیکوس» به معنای فاتح داکیه را پس از پایان جنگ اول داکیه دریافت کرد: ایمپراتور. کایسار. دیوی. نروائه. فیلیوس. نروا. ترایانوس. آگوستوس. گرمانیکوس. داکیکوس
۱۱۴، سنای روم به او لقب «اُپتیموس» به معنای «بهترین» را داد: ایمپراتور- کایسار- دیوی- نروائه- فیلیوس- نروا- ترایانوس- اُپتیموس- آگوستوس- گرمانیکوس- داکیکوس
۱۱۶، لقب «پارتیکوس» به معنای فاتح پارت را به‌خود اختصاص داد: ایمپراتور- کایسار- دیوی- نروائه- فیلیوس- نروا- ترایانوس- اُپتیموس- آگوستوس- گرمانیکوس- داکیکوس- پارتیکوس
با مرگ او در ۱۱۷ نام کامل او عبارت بود از: ایمپراتور- کایسار- دیوی- نروائه- فیلیوس- نروا- ترایانوس- اُپتیموس- آگوستوس- گرمانیکوس- داکیکوس- پارتیکوس- پونتیفکس‌ماکسیموس. - تریبونیکیائه‌پوتستاتیسXXI. ایمپراتورXIII. کنسولVI. پاترپاتریائه
ترایانوس پس از مرگش توسط سنا ایزدانگاشته شد. وی نخستین امپراتوری بود که عنوان افتخاری «پارتیکوس» (فاتح پارت) را به خود اختصاص می‌داد، و بعد از مرگش نیز عنوان «دیووس ترایانوس پارتیکوس» را برای او محفوظ نگه داشتند، هر چند که امپراتور آینده نتیجه نهایی نبرد با پارتیان را به باد فراموشی سپرد؛ این در حالی بود که تمام امپراتورهای دیگر لقب پیروزمندانه جنگی خود را پس از ایزدانگاشتگی‌شان از دست می‌دادند.
کودکی و جوانی > اصالت خانوادگی

ترایانوس (تراژان) از یک گروه مستعمره‌نشینان ایتالیایی در شهر ایتالیکا (امروزه سانتیپونثه، نه چندان دور از سویل) در ایالت رومی هیسپانیا بائتیکا (امروزه اندلس) برآمد. اصل و نسب اجداد ترایانوس یعنی خاندان اولپیا، به شهر تودی در اومبریا بازمی‌گشت. شهر مستعمراتی ایتالیکا در ۲۰۶ پیش از میلاد توسط گروهی از کهنه‌سربازان، لژیون‌های رومی و متحدان ایتالیایی زخمی یا بیمار ارتش شیپیو آفریکانوس تأسیس شد. بسیار محتمل است که اولین اجداد خاندان اولپیا که در اینجا ساکن شدند از همین ارتش برخاسته باشند، یا اینکه بعدها به عنوان شهروند غیرنظامی در پایان سده اول پیش از میلاد بدان‌جا رسیده باشند.
کودکی و جوانی > مکان و تاریخ تولد

افزون‌بر فلاویوس اوتروپیوس که در سده چهارم می‌نوشت، تمامی دیگر نویسندگان باستانی صرفاً گفته‌اند که اصالت وی اسپانیایی است و خانواده‌اش از ایتالیکا برخاسته‌اند، بی‌آن‌که به محل تولدش اشاره‌ای کنند.
روز تولد او چهارده روز پیش از اولین روزهای ماه اکتبر یعنی ۱۸ سپتامبر اعلام شده است. با این‌حال، سال تولد وی بیشتر مورد بحث است: برخی نویسندگان بر پایه اشتغال او به حرفه سناتوری، سال ۵۶ میلادی را تولد وی می‌دانند، امّا اکثریت بزرگ تاریخ‌نگاران مدرن می‌گویند که ترایانوس در ۵۳ میلادی زاده شد.
کودکی و جوانی > خانواده

وی فرزند یک بانوی ایبریایی به نام مارکیا (که از وی اطلاعات کمی در دست است) و مرد سناتور مهمی به نام مارکوس اولپیوس ترایانوس بود، مردی که در حدود سال۵۹/۶۰ یک پرایتور بود و سپس در سال ۶۷ در طول نخستین جنگ یهود-روم، لگاتوسِ لژیون دهم فرتنسیس شد، احتمالاً پیش از آنکه در هیسپانیا بائتیکا پروکنسول شود. اولپیوس ترایانوس (پدر) شاید یکی از اولین شهروندان رومی بود که ناچار نبود در ایتالیا ساکن باشد تا به منصب سناتوری دست یابد و فرماندار استان موطن خود شد. در یهودیه، وی تحت فرماندهی امپراتور وسپاسیانوس به همراه پسر او تیتوس خدمت کرد. سپس در سال ۷۰ (و یا دو سال دیرتر در ۷۲) به منصب کنسول سوفکتوس دست‌یافت.
این پدر در ۷۴/۷۳ در طول تصدی منصب کنسوری در زمان وسپاسیانوس به شأن اجتماعی پاتریسی دست یافت، وسپاسیانوس از این هنگام تا ۷۶/۷۸ به وی حکومت سوریه را برای حدود سه تا پنج سال واگذار کرد، و با این‌کار، او را در صدر نیروهای نظامی مستقر در خاور قرار داد. میان پایان ۷۳ و آغاز ۷۴، این پدر با موفقیّت با پارت‌ها نبرد کرد، و به سهولت یک یورش شاهنشاه بلاش یکم را دفع کرد. به‌خاطر همین موفقیّت‌ها نشان تریومف دریافت کرد که در آن دوران، نادر و استثنایی بود. سپس به پروکنسولی ایالت آسیا رسید (شاید در ۷۹) و بعد معتمد دربار فلاویان شد. احتمالاً پیش از سال ۹۸ درگذشته است، یعنی سالی‌که پسرش به امپراتوری رسید.
ترایانوسِ پدر به لطف کنسولی‌اش توانست وارد جمع معدود مردانی شود که تریومف برگزار کرده‌اند، و بدینگونه راه ورود پسرش به طبقه سناتورها را هموار کند (بنگرید به سلسله مناصب). دیگر اینکه ترایانوس جوان عمه‌ای به نام اولپیا ترایانا داشت که با پوبلیوس آئلیوس هادریانوس مارولینوس ازدواج کرد، کسی که پسری به نام پوبلیوس آئلیوس هادریانوس آفر داشت که خود پدر امپراتور آینده، هادریانوس، شد. در ۸۶ میلادی هادریانوس آفر درگذشت و ترایانوس، به‌همراه یک شهسوار رومی اهل ایتالیکا به نام پوبلیوس آکیلیوس آتیانوس سرپرستی و قیمومیت هادریانوسِ ده ساله و خواهرش آئلیا دومیتیا پائولینا را عهده‌دار شد. پائولینا خود چند سال بعد در حدود ۹۰ میلادی با لوکیوس یولیوس اورسوس سرویانوس که بعداً برای سه مرتبه به کنسولی رسید، ازدواج نمود.
مادر وی مارکیا بود، و احتمالاً اصل و نسبش به خاندان مارکیا بازمی‌گشت؛ خانواده‌ای محتملاً سناتوری با منشأ ایتالیکا و مقام کنسولی در دوران امپراتورتیبریوس. خواهر وی اولپیا مارکیانا بود و می‌دانیم که پیش از ۵۰ میلادی زاده شده است، و با ماتیدیوس (احتمالاً گایوس سالونیوس ماتیدیوس پاتروینوس) در حدود ۶۳ میلادی ازدواج کرد. ماتیدیوس یک پرایتور بود، و پیش از مرگ محتملش در ۷۸ میلادی، عضوی از دربار مذهبی بود؛ و از این وصلت سالونینا ماتیدیا زاده شد. ماتیدیا خود حداقل دوبار ازدواج کرد، یک‌بار با میندیوس، که از این وصلت دختری به نام ماتیدیا زاده شد؛ دومین ازدواجش با کنسول لوکیوس ویبیوس سابینوس بود، و از این وصلت ویبیا سابینا زائیده شد، کسی که همسر امپراتور آینده، هادریانوس شد.
سردیس اولپیا مارکیانا، خواهر ترایانوس (موزه متروپولیتن نیویورک)
سالونینا ماتیدیا، دختر اولپیا مارکیانا یا خواهرزادهٔ ترایانوس (موزه لوور)
ویبیا سابینا، نوهٔ اولپیا مارکیانا (نوهٔ خواهر ترایانوس) و همسر امپراتورهادریانوس (موزه دل پرادو)
پومپیئا پلوتینا، همسر ترایانوس (موزه‌های کاپیتولین)
کودکی و جوانی > جوانی و ازدواج

شیرخوارگی و کودکی ترایانوس در پرده‌ای از ابهام هستند، امّا مطمئناً از آموزش و تعلیم متناسب با طبقه اجتماعی خود بهره‌مند شد، و دستور زبان، سخنوری و یونانی را آموخت. وی در حدود سال ۷۵/۷۶ با پومپیئا پلوتینا ازدواج کرد؛ کسی‌که دختر لوکیوس پومپیئوس و پلوتیا بود؛ خانواده‌ای متنفذ که احتمالاً اصالت هیسپانیا داشتند و پلوتینا شیرخوارگی‌اش را در استان اوئلوا گذراند. پلوتینا زنی خونسرد، بافرهنگ و فهیم بود. او همچنین به سبب علاقه‌اش به فلسفه شناخته شده است، به قدری که مکتب اپیکور در آتن تحت حمایت وی بود. وصلت فرخنده وی با ترایانوس فرزندی در پی نداشت.
فرمانروایی ترایانوس (۱۱۷–۹۸) > سیاست داخلی > اداره روم و ایتالیا

تراژان (ترایانوس) مایل به سکونت دادن روستائیان آزاد در شبه‌جزیره ایتالیا، سرمایه‌گذاری و فراهم کردن تدارکات لازم برای گذران معاش و کار در زمین‌ها بود؛ در عوض مهاجران نیز خود را متعهد به دادن بخشی از محصولشان می‌کردند. این سیستم که در ایتالیایی از آن با عنوان Colonato یاد می‌شود، نیازمند کنترل و حمایت دولت بود تا بتواند کارایی داشته باشد؛ بدین معنا که از یک‌سو نیازمند آن بود که دولت از ستمگری مالیات‌گیران نسبت به مهاجران یا زیاده‌خواهی زمینداران بزرگ و تقلیل دادن روستائیان به حالت نیمه‌بردگی، جلوگیری کند و از دیگر سو، نیازمند حفاظت از مهاجران در برابر راهزنان بود، مهاجمانی که می‌توانستند زمین‌ها را ویران کرده و مهاجران را به ترک روستا و رفتن به شهر و رها کردن زمین‌های کشت شده وادار کنند.[نیازمند منبع]
برای فائق آمدن بر اضمحلال کشاورزی شبه جزیره ایتالیا، ترایانوس سناتورها را واداشت که حداقل یک سوم سرمایه خود را در ایتالیا سرمایه‌گذاری کنند. او مهاجرت‌ها از ایتالیا را محدود کرد و کوشید حضور طبقه کارآفرین و نیروی انسانی را در ایتالیا تقویت کند، ایتالیایی که مرکزیت (محوریت) خود را از دست می‌داد و وارد مرحله انحطاط شده بود. ترایانوس اوراق مالیات‌های معوقه را آتش زد تا فشار مالیاتی بر استان‌ها را کاهش دهد و نیز برخی مالیات‌هایی که بر دوش استان‌ها و ایتالیایی‌ها سنگینی می‌کرد را ملغی ساخت. اینچنین توانست نوعی صندوق مالی مردمی ایجاد کند که به خُرده زمینداران و کارآفرینان وام می‌داد؛ کسانی‌که از این عطایا بهره فراوان می‌بردند.[نیازمند منبع]
ترایانوس (تراژان) بالاتر از هرچیز، چنان‌که پیش‌تر هم گفته شد، یک انسان‌دوست بزرگ و حامی جوانان رومی بود. برای درمان تیره‌روزی قشرهای پَست، و در تلاش برای بالابردن اوضاع اقتصاد منحط شبه‌جزیره ایتالیا، او مؤسسه خیریه تغذیه‌ای به نام Institutio Alimentaria بنیان‌گذارد. با این اقدام، ترایانوس بخشی از دارائی شخصی خود را وقف کرد تا برخورداری صدها کودک و نوجوان نیازمند از خوراک را تضمین کند.
بر روی طاق تراژان تصویری از توزیع مایحتاج زندگی به مردم و به‌خصوص کودکان فقیر در مؤسسه Institutio Alimentaria به تصویر کشیده شده است؛ و همین‌طور حجاری‌های بازمانده در فروم رم به تأسیس نهاد خیریه Alimenta Italiae برای «پسران و دختران نیازمند غذا» اشاره دارند.
فرمانروایی ترایانوس (۱۱۷–۹۸) > سیاست داخلی > اداره استان‌ها

مقالهٔ اصلی: استان‌های روم
داکیه در طول دو جنگ (۱۰۲–۱۰۱ و ۱۰۵ میلادی) موسوم به جنگ‌های داکیه که ترایانوس در برابر شاه دکبالوس هدایت کرد، تصرف شد و در ۱۰۶/۷ میلادی به صورت یک استان رومی درآمد. استان‌های ارمنستان، بین‌النهرین، و آشوریه نیز بین سال‌های ۱۱۴ و ۱۱۶ میلادی و در اثر نبردهای ترایانوس با پارتیان پدید آمدند. نخستین فرماندار بین‌النهرین دکیموس ترنتیوس اسکاریانوس بود. امّا اندکی بعد که ترایانوس درگذشت و هادریانوس در ۱۱۷ به امپراتوری رسید، بین‌النهرین به پارتیان بازگردانده شد.
فرمانروایی ترایانوس (۱۱۷–۹۸) > سیاست داخلی > مدیریت اقتصادی و مالی

تراژان (ترایانوس) با درآمدها و سودهای ناشی از اصلاحات انجام شده، کالج‌ها و نهادهای خیریه‌ای برای فرزندان نامشروع و یتیم‌های سربازانش ساخت و برایشان مستمری ماهانه و آموزش کافی تدارک دید. امپراتور با اینکارش، برای امپراتورهای بعد از خود نسلی پیشرو و توانمند تضمین کرد. مشکلات اقتصادی هم با نبردهای نظامی رفع شدند؛ نبردهایی که هدف دوگانهٔ ایجاد ثبات در مرزها و جمع‌آوری طلا و نقره (که برای ساختمان بناها، پیشبرد اصلاحات و نیز پُر کردن شکاف‌های اقتصادی دوران امپراتورهای پیشین لازم می‌نمودند) را تعقیب می‌کردند. در اثر این کارها بود که جانشین وی، هادریانوس، خود را با یک امپراتوریِ به لحاظ اقتصادی پُربازده و مازاد روبرو دید.
فرمانروایی ترایانوس (۱۱۷–۹۸) > سیاست داخلی > کارهای عام‌المنفعه

امپراتوری، که تا آن زمان به شکل مداوم گسترش می‌یافت، در زمان ترایانوس بالاخره منابع خود را صرف بهبود شرایط زندگی شهروندان ــ و نه نبردهای تازه ــ کرد. بدین‌ترتیب ترایانوس اقدامات عام‌المنفعه را تشویق کرد و راه‌ها و ارتباطات را به دو شکل تقویت کرد: با ترمیم جاده‌های مادر و با ساخت یا گسترش بندرها جدید؛ تا بلکه با کارایی هرچه بیشتری شهر روم را با دیگر نقاط امپراتوری پیوند بزند. هنر رومی، در زمان فرمانروایی ترایانوس، به مرحله‌ای رسید که خود را مشخصاً از نفوذ هنر یونانی برهاند، و به اصالتی دست یافت که بر گسترش و توسعهٔ هنر سده‌های آینده تا کنون تأثیر بگذارد.[نیازمند منبع]
فرمانروایی ترایانوس (۱۱۷–۹۸) > سیاست داخلی > بندر ترایانوس در فیومیچینو

در سال ۱۰۳، تراژان (ترایانوس) به بندری که قبلاً کلودیوس ساخته بود (در ناحیه امروزی فیومیچینو)، یک بندر کوچک و تورفته‌تر اضافه کرد: یک حوضچه شش‌ضلعی که فضایی ۳۹ هکتاری را می‌پوشاند و از طریق کانالها به بندر کلودیوس (بزرگتر)، رود تیبر، و نیز دریا وصل می‌شد. این حوضچه هنوز هم برجای مانده و اکنون یک تالاب است. دور تا دور این حوضچه را انبارهای گمرکی-بندری احاطه کرده بودند و هنوز برخی از آنان قابل مشاهده‌اند. ظرافت آجرکاری آن قابل توجه است. این مجموعه بندری، روم را به نواحی غربی امپراتوری متصل می‌کرد. معماری این طرح بر عهده معمار نبطی-یونانی به نام آپولودوروس دمشقی بود.
این مجموعه بندری که از آن با عنوان Portus نام‌برده می‌شود، تا بیش از ۵۰۰ سال بندر اصلی روم و شریانی برای واردات همه چیز (از شیشه، سرامیک، مرمر و بَرده گرفته تا حیوانات وحشی آفریقایی برای اجرای نمایش در کولوسئوم) بود.
فرمانروایی ترایانوس (۱۱۷–۹۸) > سیاست داخلی > بندر آنکونا

در حوالی سال ۱۰۰ میلادی، ترایانوس دستور به گسترش بندر آدریاتیکی آنکونا داد تا روم را به استان‌های شرقی امپراتوری متصل کند. برای تحقق بخشیدن به این کار، ترایانوس یک موج‌شکن سنگین در آنجا ساخت تا حفاظت در برابر امواج دریا تقویت شود. سنا و مردم روم نیز بر روی این موج‌شکن یک طاق ساختند تا از امپراتور به خاطر ایمن‌تر کردن این «دروازهٔ ایتالیا» سپاس‌گزاری کنند.
این طرح‌ها نیز توسط آپولودوروس دمشقی انجام شدند. حتّی امروزه نیز موج‌شکن و اسکلهٔ ترایانوس بخش مهمی از بندر آنکونا را تشکیل می‌دهند و طاقی که به افتخار او ساخته شده نیز بر روی همین موج‌شکن قد برافراشته است. در یک ناحیه باستانی بازمانده کارخانه‌های کشتی‌سازی و انبار اسکله به چشم می‌خورند.