stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
امامزاده سلطان حسین

| امامزاده سلطان حسین | امامزاده سلطان حسین |
| --- | --- |
نام: امامزاده سلطان حسین
کشور: ایران
استان: استان اصفهان
شهرستان: نطنز
اطلاعات اثر: اطلاعات اثر
نوع بنا: معماری اسلامی
سال‌های مرمت: دوران قاجاریه
کاربری: زیارتگاه
دیرینگی: دوران صفویه
مالک اثر: آستان مقدس امامزاده سلطان حسین
اطلاعات ثبتی: اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت: ۲۹۴۳۰
تاریخ ثبت ملی: ۱۱ بهمن ۱۳۸۹
  امامزاده سلطان حسین  روی نقشه ایران ۳۳°۲۵′۲۳″شمالی ۵۱°۵۹′۳۲″شرقی﻿ / ﻿۳۳٫۴۲۲۹۶۷°شمالی ۵۱٫۹۹۲۲۶۱۵°شرقی﻿ / 33.422967; 51.9922615   :   امامزاده سلطان حسین  روی نقشه ایران ۳۳°۲۵′۲۳″شمالی ۵۱°۵۹′۳۲″شرقی﻿ / ﻿۳۳٫۴۲۲۹۶۷°شمالی ۵۱٫۹۹۲۲۶۱۵°شرقی﻿ / 33.422967; 51.9922615   
| «حسین» | «حسین» |
| --- | --- |
مدفن: ابیازن نطنز
عنوان: شاه سلطان حسین
پدر: علی النقی
خویشاوندان: فرزند علی النقی و برادر حسن بن علی (عسکری)
امامزاده سلطان حسین زیارتگاهی است که در ۱۳ کیلومتری مرکز شهرستان نطنز در استان اصفهانِ ایران قرار دارد.
قدمت این بنای ثبت ملی به عصر صفویه رسیده و دارای گنبدی دوپوش و فیروزه رنگ به ارتفاع ۲۰ متر است. مساحت صحن امامزاده و زیارتگاه ۷۰۰ متر مربع است. در داخل حرم ضریحی فلزی روی سنگ مزار این امامزاده بزرگوار قرار گرفته است. دیوارهای حرم تا سقف نقاشی شده که قدمت آن به دوران صفویه رسیده و در دوران قاجاریه مرمت و بازسازی و تکمیل گردیده است.
این امامزاده بزرگوار نسب شریفشان به حضرت امام هادی (علیه السلام) می رسد. ایشان عموی حضرت امام زمان (عجل الله تعالی فرجه) و برادر حضرت امام حسن عسکری (علیه السلام) و فرزند بلافصل حضرت امام هادی (علیه السلام) می باشد. امام هادی (علیه السلام) چهار فرزند پسر داشتند به نامهای حسن (علیه السلام) ملقب به امام حسن عسگری (علیه السلام) که در سامرا به خاک سپرده شده اند و محمد (علیه السلام) که به سید محمد معروف می باشند و ایشان نیز در نزدیکی سامرا به خاک سپرده شده اند
و جعفر که به جعفر کذاب معروف می باشد که خود را به کذب امام معرفی کرده بودند  اما روایت است که جعفر بعد ها توبه کرد
و فرزند بعدی حسین (علیه السلام) که به شاه سلطان حسین (علیه السلام) معروف می باشند، در همدان و قزوین (و چه بسا بسیاری از جاهای دیگر) هم موردی با داستانی شبیه به این مورد وجود دارد.
موقعیت جغرافیایی

این بنا در نزدیکی روستای ابیازن از توابع شهرستان نطنز واقع شده‌است که از مرکز شهر نطنز ۱۳ کیلومتر فاصله دارد.
این زیارتگاه در حاشیه آزادراه اصفهان - نطنز - کاشان قرار دارد و دارای موقعیت زیارتی و گردشگری است.
برخی باور دارند ایشان در مسجد جامع همدان دفن هستند اما این باور اشتباه است
منابع و پی‌نوشت‌ها

↑  «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۱ ژوئن ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱ ژوئن ۲۰۱۹.
آیین کهن ایرانی

آیین کهن ایرانی به دین کهن اقوام ایرانی‌تبار، پیش از زرتشت گفته می‌شود. دین ایرانی در دوره باستان همان دین ساده آریایی طبیعت‌پرستی بوده‌است. ایرانی‌های باستان مانند همه اشکال اولیه دین، خدایان «طبیعت» را می‌پرستیدند که برخی از پدیده‌های فیزیکی را به نمایش می‌گذاشتند، سپس خدایان ذهنی وجود داشتند، معمولاً به شکل انسان‌وار، که هسته خدایان قرار داشتند. ایرانی‌های باستان بر این باور بودند که قانونی طبیعی وجود دارد به نام اشه که تضمین می‌کند جهان به مسیر منظم خود ادامه می‌دهد و هستی ادامه می‌یابد. عبادت و فداکاری مردان برای کمک به حفظ این نظم کیهانی با تقویت خود خدایان و جهان طبیعی بود. همچنین تصور می‌شد اشه بر جهان بشری به عنوان یک اصل اخلاقی راستی و درستی حکومت می‌کند و نقطه مقابل آن اصل کیهانی بی‌نظمی و دروغ است.
در آیین کهن ایرانی پرستش خدایانی چون آناهیتا، تیر، میترا، بهرام، ارته، رشن، فروشی، زامیاد و هوم رایج بوده‌است.
زرتشت اولین دین یکتاپرستی در تاریخ را پایه‌گذاری کرد. او برخلاف بنیانگذاران دیگر ادیان توحیدی پس از خود، نه از طریق سرنگونی چندخداپرستی ایرانی، بلکه از طریق اصلاحات عمیق آن به این امر دست یافت.
پرستش چند ایزد

همچنین ببینید: فهرست ایزدان ایرانی
در آیین کهن آریایی آسمان شب و آسمان روز در جفت خداوند میترا-وارونا خلاصه شده بودند تا سده ۱۴ پیش از میلاد این جفت خدا به این صورت در بین آریائیان پرستیده می‌شد. توصیف و سرودهای وارونا در ریگ ودا بسیار به توصیف اهورامزدا در گاهان شباهت دارند. به عبارت دیگر نام ویژه قدیمی «سرور دانا»، وارونا بوده‌است. در ایران این جفت خدای باستانی میترا و وارونا از یکدیگر جدا شده و هر یک به تنهایی گرایش پیدا می‌کنند که که همه یا بخشی از وظایف دیگری را برعهده بگیرند و به صورت خدای آسمانِ فراگیرندهٔ همه چیز، تکامل پیدا کنند. پاره ای از ایرانیان میترا را به عنوان بالاترین خدا پذیرفتند. محفل دیگر ایرانی گرد سرور دانا اهورامزدا که تاکنون وارونا نامیده می‌شد، متمرکز شدند. اهورامزدا یک واژه مرکب است و معنای تمام این دو بخش روی هم «سرور دانا» است. اهوره به معنای «سرور، خداوند» و مزدا «خردمند، دانا». در محفل میترایی در ایران دیگر خدایان و گوناگون آریایی به زندگی خود ادامه می‌دهند.
مرتضی راوندی می‌نویسد، در آیین مزداپرستی بالاترین ایزد اهورامزدا نام داشت و در واقع خدای خرد بود و بر آسمان‌ها و سراسر کاینات فرمان می‌راند. شاهان ایران برتری او را بر سایر خدایان تأیید می‌کردند اما پس از اهورامزدا به خدایان کوچکتری نیز معتقد بودند که آنها را ایزدان می‌نامیدند و مظهر قوای طبیعت یعنی آب، آتش، خورشید، باد، ماه، آسمان و زمین و غیره بوده‌اند. هریک از عناصر مقدس نامبرده به نحوی خاص مورد پرستش قرار می‌گرفت و با خواندن سرودهای مخصوص و اهدای قربانی‌ها و ریختن شراب و شیره بعضی از نباتات معطر مهر و محبت آنان جلب می‌شد.
پرستش چند ایزد > پرستش اهورامزدا به عنوان خدای برتر

از نشانه‌ها چنین برمی‌آید که ایرانیان کم‌کم در آیین کهن آریاییها دگرگونی‌هایی انجام دادند، چنان‌که از هنگامی که تاریخ ایرانیان، روشن است، اهورامزدا خدای بزرگ مردمان شهرنشین و متمدن شرقی و غربی ایران، شمرده می‌شده‌است. مزداپرستی کهن‌تر از دین زرتشت است. مزدا خدای نژاد یا مردمانی ویژه نیست و خدای جهان و پروردگار همه مردمان است. وابستگی میان اهورامزدا و آیین زرتشت آنچنان نزدیک است که گروهی چنان می‌پندارند که پرستش این خدا از دین زرتشت سرچشمه گرفته‌است ولی نشانه‌هایی بسیار در دسترس است که نشان می‌دهد اهورامزدا ایزدی بسیار کهن است و زرتشت در دین‌آوری خود این نام را برای نامیدن خدای یگانه به کار برده‌است. نیاز به یادآوری نیست که گاه پیش می‌آید که آیینی نو، نام‌های کهن را کاربرد تازه می‌بخشد. نام خودِ مزدا باستانی‌تر از دین زرتشت است و حتی نقش بنیادی‌ای که در مزدیسنا به دوش این ایزد واگذار شده‌است نیز به دوران پیش از زرتشت برمی‌گردد. می‌توان باور داشت که در پایان هزارهٔ دوم و آغاز هزارهٔ اول پیش از میلاد که نژادهای ایرانی هنوز از یکدیگر جدا نشده‌بودند، پرستش خدایی به نام اهورامزدا در میان ایشان شکل گرفته بوده‌است که نماد خرد، دادگری و آفرینش بوده‌است. پس از او بخشی از خدایان کهن هندوایرانی، اهوراها، با کاهشی در خویشکاری‌های کهن‌شان، تا اندازه ای سیمای فرشتگان یافته، گروه دیگر خدایان هندوایرانی، دیوها، نماد بدی گشته‌بودند. سپس در گام پیشرفته‌تری از دین، در فرهنگ اوستایی شرق ایران، اهورامزدا به خدایی یکتا پرستیده و خدایان دیگر کنارگذاشته شده‌اند و اهریمن نماد و سرور دیوان گشته‌است، با آن که در بخش‌های دیگر این بوم، مانند پارس دین ایرانی بر همان پایه کهن بجامانده‌است. ریشه فراگیری دین زرتشتی را در ایران می‌توان در همین پیشروتر بودن گاهان زرتشت در برابر دیگر بخش‌ها دید.
چهار آخشیج

در اساطیر ایرانی اهریمن در نخستین نبرد با اهورمزدا سه هزار سال مدهوش بود. پس اهورمزدا، آفرینش مینوی هستی را صورت مادی بخشید و از گوهر بنیادین خود که روشنی بود، چهار آخشیج (آخشیجان) را آفرید و به ترتیب، آتش، باد، آب و خاک؛ یکی را از دیگری زایاند. آنگاه نخستین چیزی که دیدنی بود آمد، یعنی قطره‌ای مایع، مانند دانه اشکی زلال و بزرگ به پهنای همه آب‌های جهان. از این اشک، آسمان آفریده شد که نخستین آفریده از آفریده‌های شش‌گانه است. ایزد آسمان وظیفه دارد که در نبرد با اهریمن، دیوان را زندانی کند.
ایرانیان باستان چهارعنصر یا چهار آخشیج آتش، باد، آب و خاک را بسیار گرامی و مقدّس می‌شمردند و آنها را به‌وجودآورندهٔ هستی و گردانندهٔ جهان می‌دانستند. طبیعت همواره در پیدایش تحولات مذهبی مردمانِ باستان و به ویژه آریایی‌های ساکن ایران و هند، نقشی بی‌بدیل داشته‌است. اعتقاد به قوای طبیعت به مرور زمان در میان آریایی‌ها، به صورت اعتقاد به خدایان مختلف درآمد و کم‌کم برای عناصری چون خورشید، ماه، ستارگان و باد، علائمی را اختراع کردند و آنها را قوای خدایی نامیدند. اهمیت چهار عنصر آب و آتش و باد و خاک، بارزترین مظاهر طبیعت از آن نظر بوده که بنابر کهن‌ترین عقاید و باورهای پیشین، این عناصر نمایندهٔ پاکی و سرچشمهٔ زندگی در هستی بوده‌اند.
چهار آخشیج > ایزد آناهیتا

باتوجه به اهمیت آب در زندگی بشر، در ایران باستان، برای آب فرشتة نگهبان قایل بودند که مورد ستایش و احترام
ایرانیان بوده‌است. آناهیتا، ایزد آبها، یکی از بزرگ ایزدان پیش از زرتشت وهم مرتبه میترا (مهر) و اهورامزدا بوده‌است. آناهیتا/ناهید، آناهید، ایزدبانویی بسیار برجسته است که قدمت ستایش او به قبل از زرتشت می‌رسد. این ایزدبانو در اواخر دورهٔ هخامنشی، در کتیبه‌های پادشاهان اردشیر دوم و اردشیر سوم، درکنار هرمزد و مهر، قرار گرفته‌است. در ایران باستان، سرچشمهٔ باروری و سرچشمهٔ همهٔ آب‌های زمین است. درهمهٔ پرستشگاه‌های آناهیتا، چاه، برکه، چشمه یا جوی آبی دیده می‌شود. آناهیتا، چون هستی از او می‌جوشد، درواقع یک مادرخدا است. او ایزدبانوی آب، باران، فراوانی، برکت، باروری، عشق، مادری، زایش و پیروزی است.
چهار آخشیج > ایزد باد

ایزد وایو یا ایزد باد از ایزدان مشترک ایرانی و هندی و خدای باد است. وایو چهره‌ای دوگانه دارد، خوب و بد زیرا باد از هر دو جهان نیک و بد می‌گذرد.
چهار آخشیج > ایزد زمین

ارمیتی که در ریگ ودا «آرامائیتی» Aramaiti خوانده می‌شود، ایزدبانوی زمین دانسته می‌شوند. در اساطیر ایرانی آسمان‌ایزد صاحب دختر یا همسری است که آرمیتی ـ به معنای مادر زمین ـ نام دارد. در تعبیرات کهن‌تر او را دختر خود اهورامزدا دانسته‌اند.
چهار آخشیج > ایزد آذر

آتش نزد انسان اولیه اهمیت خاصی داشت. از زمانی که بشر به آتش دست یافت، به سبب تحولی که در زندگی او به وجود آورده بود، برای انسان ارزش ویژهای پیدا کرد. هنگامیکه انسان به آتش توجه و احترام زیادی کرد، متوجه قدرت آن و در نتیجه لزوم یاری و پشتیبانی و تقویت آن شد. از زمانیکه ویژگی‌های فراطبیعی به آتش نسبت داده شد، اولین و اصلیترین کارکرد آن دور کردن شیاطین بود. آتش تاریکی را برطرف می‌کند و دشمنان را نیز دفع می‌کند. این اندیشه احتمالاً از حملهٔ دزدان و نیز حیوانات وحشی در شب ریشه گرفته‌است. همچنین شیطان در تفکر بشر تجسم یک ترس یا بیماری یا بلا بوده‌است و آتش به سبب روشنایی‌بخشی، در شب، ترس‌ها را و نیز به سبب خاصیت ضد عفونی‌کنندگی، بیماری‌ها را دور می‌کرده‌است. از زمان‌های کهن نزد هندواروپاییان، آتش برای دور کردن شیاطین یا نیروهای بد و جلب خدایان یا نیروهای نیک به کار می‌رفته‌است؛ بنابراین مشخص است که اهمیت آتش از دوران مردمان هندوایرانی در زندگی مردمی که امروزه ساکنین سرزمین‌های ایران و هند هستند، نقش بسته‌است. محیط سردی که مردم آریایی از آن آمده‌اند در این ارزش و اهمیت آتش مؤثر بوده‌است. سپس نیروهای برتر به آتش نسبت داده شد و برای دور کردن نیروهای بد و حتی در هند به عنوان رابط میان انسان‌ها و خدایان به کار گرفته شد. آتش مرکز زندگی خانوادگی در میان اقوام هندواروپایی بوده‌است و بعدها با هاله ای از راز پوشیده شده‌است. نقاط اشتراک زیادی میان آگنی (ایزد آتش در وداها) و آذر (ایزد)/آتر (ایزدِ نگاهبانِ آتش) وجود دارد که نشان می‌دهد یک نوع آیین آتش در زمان اتحاد هندوایرانیان وجود داشته‌است که بزرگداشت آگنی و آتر در زمان‌های بعد، ادامهٔ آن است. در اساطیر ایزد آذر را فرزند و پسر اهورامزدا می‌خوانند همان‌گونه که همتای هندی او، اَگنی را فرزند دیائوس، خدای بزرگ هندی می‌خوانند. آذر را نماد نظم راستین و نشانهٔ مرئی حضور اهورامزدا می‌دانند.
چهار آخشیج > طبیعت‌پرستی

احترام به گیاهان و درختان و به‌طور کلی تمام رستنی‌ها و جانوران سودمند برای جهان هستی، در میان ایرانیان رسم بوده‌است. در عهد باستان شکستن درختان و آسیب رساندن به رستنی‌ها و حتی جدا کردن میوه‌های نارس از درخت، خطایی نابخشودنی به‌شمار می‌آمد و ایرانیان باستان عقیده داشتند که اگر کسی درخت بزرگ میوه و پرشاخ و برگی را بیفکند یا شاخه‌های آن را بشکند، در همان سال یکی از خویشاوندان خود را از دست خواهد داد. سرو یکی از درختانی است که در عهد باستان جنبهٔ روحانیت و دوام فوق‌العاده داشته‌است و کاج و بلوط نیز در زمره درختان پرارج بوده و به‌ویژه درخت انار در اعتقادهای عهد باستان از نظر دینی و پزشکی مورد استفاده بوده‌است.
آیین هخامنشیان

آرتور کریستن سن نوشته‌است که زمان ظهور زرتشت حدود یک هزار سال پیش از میلاد مسیح و پس از مهاجرت قوم ماد و پارس از منطقه شمال شرقی فلات ایران به مناطق غربی بوده‌است و آیین هخامنشیان زرتشتی نیست بلکه آیین کهن ایرانی و مزداپرستی غیرزرتشتی است. اما هرتسفلد تنها شاهان نخستین هخامنشی را پیرو زرتشت نمی‌داند.
آیین هخامنشیان > بیزاری از دروغ

امیل بنونیست می‌نویسد، به جز سنگ نبشته‌های به جای مانده از دوران هخامنشیان، بیزاری ایرانیان در برابر دروغ در بخش‌های تازه‌تر اوستا نیز آمده‌است. این خود نشانهٔ اینست که این گونه باورها از ویژگی‌های همیشگی و همگانی ایرانیان بوده‌است. کرگ لینگر باستان‌شناس فرانسوی در کتاب توسعه زندگی دینی می‌نویسد، «هیچ قومی به مانند پارسیان از دروغ نفرت ندارد.»
قربانی کردن

قربانی کردن گاو در آیین مهرپرستی به مثابهٔ یکی از مهم‌ترین مراسم‌ها اجرا می‌شده‌است تا با ریخته شدن خون گاو، زمین به حیات دوباره برسد و با خوردن گوشت آن، پیروان این آیین به جاودانگی و نامیرایی رسند.
در دورهٔ هخامنشی نیز مناسک قربانی برای خدایان ایرانی و عیلامی تحت عنوان کوشوکوم برگزار می‌گردید که در کتیبه‌های باستانی باروی تخت جمشید به آن اشاره شده‌است. هخامنشیان به دلیل نزدیکی فرهنگی ای که با عیلام داشتند، گوسفندانی را برای پیشکشی در مراسم قربانی کوشوکوم (Kušukum) که در تخت جمشید و حوالی آن انجام می‌شد، اختصاص می‌دادند. هاید ماری کخ در مقاله خداشناسی و پرستش در عیلام و ایران هخامنشی احتمال می‌دهد که ریشه این مراسم قربانی را باید در مراسم «گوشوم» (Gušum) جستجو کرد که به «بانوی شهر بلندمرتبه» پیشکش شده بود. هویت بانوی شهر بلندمرتبه مشخص نیست. شاید این مراسم برای یک خدا- مادر قدیمی برگزار می‌شده و بعداً به پینیکیر و کری‌ریشا منتقل شده‌است. هدایای مراسم گوشوم در دوره عیلام میانی به کری‌ریشا تقدیم می‌شده‌است و در جریان آن تعدادی قوچ جوان پروار قربانی می‌شد. گوشت قربانی‌ها کباب شده و هرکس قطعه‌ای از آن دریافت می‌کرد (کخ). هنوز هویت واقعی مراسم کوشوکوم در دوره هخامنشی مشخص نیست؛ اما با توجه به انطباق روایت قربانی‌هایی که به درگاه آناهیتا انجام می‌شده در اوستا، پیشینه عیلامی مراسم قربانی کوشوکوم که به درگاه خدابانوی مادر تقدیم می‌شده‌است.
گزنفون نیز در کوروش‌نامه بارها از قربانی‌های کوروش نام برده‌است، «در نخستین روزی که کوروش، شاهنشاهی خود را آغاز کرد و به کاخ شاهی قدم گذاشت و در حین ورود به درگاه قصر، برای (هستیا) خدای اجاق خانوادگی و اهورامزدا، پروردگار عالم و دیگر خدایان که مغ‌ها اسم برده بودند قربانی کرد، در هنگام پادشاهی، کوروش هر روز سحرگاه عبادت و قربانی به جای می‌آورد». گزنفون در نوشته‌هایش اشاره کرده‌است که «رسم قربانی کردن در دستگاه پادشاه ایران معمول بوده و پارسیان از شهریاران خود مجدانه پیوری می‌نمودند و می‌پنداشتند که هر چه در کار عبادت کوشاتر باشند، نیک‌بختی ایشان بیشتر خواهد شد. کوروش همه مال و ثروت خود را صرف خیرات و قربانی می‌کرد و همچنین پس از پیروزی‌هایش در صدد قربانی برمی‌آمد».
پس از ظهور زرتشت به دلایلی مانند مقابله با نمادهای مهرپرستی، ترویج یگانه‌پرستی، لزوم یکجانشینی و توسعهٔ تمدن، با قربانی کردن گاو به شدت مقابله می‌شود و حراست و حمایت از گاو مورد توجه خاص زرتشت قرار می‌گیرد.
نوشیدن هوم

آیین قربانیگاو و نوشیدن هوم همراه با جشن‌های پرهزینه و باشکوهی بود، این آیین بی‌آنکه به توانگران آسیبی بزند، کشاورزان و چوپانان را ناتوان و مستمند می‌کرد و گویا از همین رو نزد زرتشت پذیرفته نمی‌شد.
خاکسپاری مردگان

همچنین ببینید: مرگ و مراسم تدفین در ایران باستان
آیین گذاشتن پیکر مردگان پیش جانوران و پرندگان به جز مادها به خزرها و بلخی‌ها نیز پیوند داده شده‌است، چنان می‌نماید که این یکی از آیین‌های ویژهٔ مردمان ایرانی کهن باشد و کاری را که به فراخور آب و هوا و طرز زندگانی آن‌ها از نیازهای زندگی بوده به گونه یک آیین دینی درآورده‌اند. چنین به نظر می‌رسد که به خاک سپردن مردگان یک آیین پارسی بوده که در آینده رفته رفته رها شده‌است. گواهی در این باره از برده‌ای ایرانی به نام اوفراتس به دست آمده‌است. «مرا مسوزان، آتش را از برخورد تن من میالای، من پارسیم، نیاکانم نیز پارسی بودند و گناه آلودن آتش به نزد ما گران‌تر از مرگ است. مرا به خاک بسپار، مولایم، ولی برتنم، آب تطهیر نیفشان چون من آب‌ها را نیز گرامی می‌دارم.»
انعکاس دین آریایی-ایرانی در شاهنامه

از بررسی دقیق در شاهنامهٔ فردوسی که مهم‌ترین سند روایات ملی ایران است، جسته‌جسته اطلاعاتی راجع به دین ایرانیان پیش از ظهور زرتشت به دست می‌آوریم. برخی از این معلومات با نتیجهٔ تحقیقات دانشمندان خاورشناس مطابق است ولی بخشی دیگر نیک پیداست که نویسندگان خداینامک از مآخذ اصلی شاهنامه‌ها در تحت تأثیر سنن زرتشتی به نگارش آنها پرداخته‌اند. خلاصهٔ اطلاعات شاهنامه به شرح زیر است:
یزدان‌پرستی به روایت فردوسی تمامی پادشاهانی که پیش از زرتشت می‌زیستند، یزدان‌پرست بودند. یزدان جمع ایزد است و آن نامیست که به هر یک از فرشتگان دین مزدیسنا گفته می‌شود ولی در پهلوی و فارسی یزدان خاصه دربارهٔ خالق متعال استعمال شده‌است. کاملاً پیداست که مراد فردوسی از یزدان همان خدای تعالی است نه فرشتگان. مآخذ فردوسی شاهنامهٔ ابومنصوری است و چون مواد آن نیز از خداینامک عصر ساسانیان فراهم شده‌است، پیداست که مؤلفان زرتشتی خداینامک تحت تأثیر کامل مزدیسنا و نظر به تعصب ملی ایرانیان و افتخار به اینکه ایرانیان همواره یکتاپرست و موحد بودند، واقع شده و تمامی پادشاهان را یزدان‌پرست معرفی کرده‌اند.
نبوت پادشاهان نویسندگان خداینامه نخواستند که جهان پیش از زرتشت را از حجت خالی تصور کنند از اینرو همچنان‌که در میان بنی اسرائیل انبیایی مانند داوود و سلیمان هم جنبهٔ پادشاهی داشتند و هم جنبهٔ نبوت ایرانیان نیز به پادشاهان خود هر دو جنبه را اسناد داده‌اند. زندگانی کیخسرو در اواخر عمر بیشتر به زندگی انبیا و اولیا شباهت دارد.
روحانیان باید دانست که بلاشک در ایران پیش از ظهور زرتشت روحانیان وجود داشتند و حتی به قول هرودوت طایفهٔ مغان که آنها را یکی از طوایف شش گانهٔ ماد می‌شمارد، سمت روحانیت دینی داشتند. فردوسی به نقش روحانیان در انجام وظایف دین، نقش آنان در تعلیم و تربیت و برگزاری امور عرفی مانند ازدواج و آگاهی آنان بر علم احکام نجوم در شاهنامه اشاره کرده‌است.
دوگانگی اعتقاد به دو مبدأ خیر و شر و اسناد اعمال نیک بدان و کردار زشت بدین، از فحوای شاهنامه مستفاد است. اهریمن و پیروان او دیوان همه جا به فریفتن و گمراه ساختن مشغولند. داستان کشته شدن سیامک به دست دیو و جنگ گیومرث و هوشنگ با او و کشتنش و بند کردن دیوان به دست تهمورث، و قصهٔ دیو سپید مازندران و کشتن ارژنگ و اکوان دیو به دست رستم و غیره سخت مشهورو در شاهنامه مسطور است.
خورشیدپرستی در شاهنامه کی گشتاسپ شاه را پرستندهٔ ماه و خورشید دانسته‌است. و به همین مناسبت است که در تاریخ طبری آمده‌است که کی‌گشتاسپ و پدرش لهراسب بر دین صابئان بودند تا هنگامی که زرتشت نزد ایشان آمد.
آتش‌پرستی فردوسی رسم پرستش آتش را به هوشنگ انتساب می‌دهد.
منبع‌شناسی

یشت‌ها بخشی از اوستاست و سرودهای ستایش است برای خدایان دوران آریایی پیش از زرتشت که موبدان زرتشتی هنگام گردآوری و جمع و تألیف اوستا، آن سرودها را چنان‌که باقی مانده بود، به دلخواه خود تدوین کرده و اهورامزدا و امشاسپندان را بر آن خدایان سروری بخشیده و به‌شمار بخشی از اوستا درآوردند. این یشت‌ها سرودهایی بوده از دوران قدیم آریایی و پیش از زرتشت که در بزرگداشت ایزدانی بزرگ مانند، آناهیتا، تیشتر، میترا، بهرام، ارته، رشن، فروهر و هوم همچنین یشتی در مورد زامیاد (زمین) که در ستایش فر کیانی است، می‌باشد. چون شاخص آیین کهن ایرانی البته شاخص آریایی آن از روی همین یشت‌ها مطالعه و پژوهش می‌شود، اوستای موجود و همچنین وندیداد یا کتاب شرایع و احکام مزدیسنا منابع مهمی برای مطالعه دربارهٔ این آیین‌ها هستند.
نقش سرو در سنگ‌برجسته‌های تخت جمشید
منطقه ماد، پارس و پارت در ایران باستان
امیرحسین حداد

| امیرحسین حداد | امیرحسین حداد |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۵ مرداد ۱۳۵۷ ‏(۴۶ سال) تهران
پیشه(ها): طراحی صحنه و طراحی لباس
جوایز: جایزه دستاورد فنی هنری انجمن منتقدان و نویسندگان سینمایی ایران برای فیلم آسمان زرد کم‌عمق
امیرحسین حداد (زادهٔ ۱۵ مرداد ۱۳۵۷، تهران، طراح صحنه و طراح لباس و بازیگر ایرانی است. او فعالیت خود را با بازیگری در فیلم  مارمولک آغاز کرد. او طراحی صحنه و لباس فیلم‌هایی نظیر آسمان زرد کم‌عمق (بهرام توکلی)، قاتل اهلی (مسعود کیمیایی)، لامینور (داریوش مهرجویی)‌، مجبوریم (رضا درمیشیان) و رکسانا (پرویز شهبازی) را برعهده داشته است.
جوایز و نامزدی‌ها

جایزه انجمن منتقدان و نویسندگان سینمایی ایران برای فیلم آسمان زرد کم‌عمق، ۱۳۹۲.
آرامگاه خواجه علی سیاهپوش

| آرامگاه خواجه علی سیاهپوش | آرامگاه خواجه علی سیاهپوش |
| --- | --- |
نام: آرامگاه خواجه علی سیاهپوش
کشور: ایران
استان: استان آذربایجان شرقی
شهرستان: تبریز
اطلاعات اثر: اطلاعات اثر
کاربری: آرامگاه
دیرینگی: دوره صفوی
دورهٔ ساخت اثر: دوره صفوی، دوره قاجار
اطلاعات ثبتی: اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت: ۲۰۵۴
تاریخ ثبت ملی: ۲۹ تیر ۱۳۷۷
بقعه خواجه علی سیاهپوش مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در تبریز، خیابان منجم، کوچه علی سیاهپوش واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۹ تیر ۱۳۷۷ با شمارهٔ ثبت ۲۰۵۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
سنگ‌نبشهٔ مربوط به این بنا تخریب شده و از همین‌روی تاریخ بنای این آرامگاه مشخص نیست. تاریخ درگذشت شیخ سیاهپوش نیز معلوم نمی‌باشد؛ ولی به احتمال زیاد وی در سدهٔ پنجم هجری وفات یافته‌است.
معماری بنا

آرامگاه خواجه علی سیاهپوش دارای نقشهٔ چهارضلعی مربع از بیرون و هشت‌ضلعی از داخل است. این بنا همچنین دارای اتاق‌های کوچک‌تری به شکل هشت‌ضلعی در داخل است. گنبد آرامگاه به صورت دوپوش پیوسته بوده و توسط مقرنس‌های گچی، پوشش داخلی آن شکل گرفته‌است. گوشواره‌های بنا با کاربندی‌های گچی آراسته شده‌است.
آرامگاه خواجه علی در وسط سردابی در زیر بنای آرامگاه جای گرفته‌است. ویژگی خاص این بنا به دلیل طرح، گچبری و مقرنس‌کاری طاق آن است و از آثار هنر ایرانی محسوب می‌شود که در زمان حیات سیاهپوش دارای کاربرد خانقاه و زاویه بوده‌است.
نگارخانه

نمای بیرونی آرامگاه
نمای درونی آرامگاه
طاق آرامگاه
امیرحسین خان ایلخان ظفر

| امیر حسین خان ایلخان ظفر | امیر حسین خان ایلخان ظفر |
| --- | --- |
وزیر مشاور: وزیر مشاور
دوره مسئولیت ۱۳۳۲ – ۱۳۳۴: دوره مسئولیت ۱۳۳۲ – ۱۳۳۴
پادشاه: محمدرضا شاه پهلوی
نخست‌وزیر: فضل‌الله زاهدی
سناتور: سناتور
دوره مسئولیت ۱۳۳۲ – ۱۳۳۴: دوره مسئولیت ۱۳۳۲ – ۱۳۳۴
حوزه انتخاباتی: خوزستان (دوره اول)
نماینده مجلس شورای ملی: نماینده مجلس شورای ملی
دوره مسئولیت ۱۳۲۶ – ۱۳۲۸: دوره مسئولیت ۱۳۲۶ – ۱۳۲۸
پس از: امیر جنگ بختیاری
پیش از: حسین فرهودی
حوزه انتخاباتی: دزفول (دوره پانزدهم)
دوره مسئولیت ۱۳۰۹ – ۱۳۱۲: دوره مسئولیت ۱۳۰۹ – ۱۳۱۲
پس از: غلامحسین میرزا مسعود
پیش از: عیسی‌قلی امیر نیرومند
حوزه انتخاباتی: نجف‌آباد (دوره‌های هشتم و نهم)
دوره مسئولیت ۱۳۰۲ – ۱۳۰۹: دوره مسئولیت ۱۳۰۲ – ۱۳۰۹
پس از: امیر جنگ بختیاری
پیش از: سردار معظم بختیاری
حوزه انتخاباتی: ایل بختیاری (دوره‌های پنجم تا هفتم)
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: ۱۲۷۳ ایران
درگذشته: ۱۳۵۵ تهران، ایران
آرامگاه: قطعهٔ میرفندرسکی تخت فولاد ۳۲°۳۷′۵۰″شمالی ۵۱°۴۰′۴۶″شرقی﻿ / ﻿۳۲٫۶۳۰۵۸°شمالی ۵۱٫۶۷۹۵۳۹°شرقی﻿ / 32.63058; 51.679539
ملیت: ایران
پدر: خسرو خان سردار ظفر
محل تحصیل: دانشگاه لوزان
پیشه: سیاست‌مدار
امیر حسین خان ایلخان ظفر (زاده ۱۲۷۳ - درگذشته ۱۳۵۵) نویسنده، مترجم و سیاست‌مدار ایرانی بود.
پدرش خسرو خان سردار ظفر (از خوانین ایل بختیاری) و عمویش علیقلی‌خان سردار اسعد بود. پس از آنکه پسرعمویش جعفرقلی خان سرداراسعد نماینده ایل بختیاری در دوره پنجم مجلس شورای ملی در سال ۱۳۰۳ به عنوان وزیر پست و تلگراف به دولت سردار سپه پیوست، امیرحسین خان به جای او انتخاب شد و اعتبارنامه‌اش در هفتم تیرماه ۱۳۰۴ به تصویب مجلس رسید. او در دوره‌های ششم و هفتم مجلس شورای ملی نیز به عنوان نماینده ایل بختیاری، در دوره‌های هشتم و نهم به عنوان نماینده نجف آباد در مجلس حضور داشت. در دوره نهم که سران ایل بختیاری مغضوب و زندانی شدند، در نوزدهم آذرماه ۱۳۱۲ محمود جم؛ وزیر داخله مصوبه سلب مصونیت ایلخان ظفر را از مجلس گرفت و او نیز به زندان افتاد.
پس از شهریورماه ۱۳۲۰ و پایان کار رضا شاه، ایلخان ظفر در دوره پانزدهم به‌عنوان نماینده دزفول به مجلس شورای ملی راه یافت. در سال ۱۳۲۸ سناتور انتخابی خوزستان و در سال ۱۳۳۲ در کابینه فضل‌الله زاهدی به عنوان وزیر مشاور در کابینه عضویت داشت.
آثار

از ترجمه‌های او می‌توان به موارد ذیل اشاره کرد.
علفزار: سفری به سرزمین دلاوران، نوشته مریان سی کوپر که در تهران چاپ شده است؛
سقراط، زندگانی و افکار، نوشته کورا میسن؛
شاهزاده خانم بعلبک نوشته اچ. رایدر هگرد.
رودولف، ولیعهد اتریش–مجارستان

با آرشیدوک رودولف اتریش (۱۷۸۸–۱۸۳۱) اشتباه نشود.
رودولف (آلمانی: Rudolf von Österreich-Ungarn، زادهٔ ۲۱ اوت ۱۸۵۸ – درگذشتهٔ ۳۰ ژانویهٔ ۱۸۸۹) آرشیدوک و ولیعهد امپراتوری اتریش–مجارستان بود. او تنها پسر فرانتس یوزف یکم و الیزابت و وارث تاج و تخت پادشاهی بود. رودولف به همراه معشوقه‌اش، بارونس ماری وتسرا در کلبهٔ شکار مایرلینگ خودکشی کرد.
نگارخانه

رودولف جوان
عکس رسمی نامزدی رودولف و شاهزاده استفانی بلژیک در ۱۸۸۱
کلبهٔ شکار مایرلینگ که رودولف در آنجا به سال ۱۸۸۹خودکشی کرد.
ولیعهد در بستر برای دیدار خصوصی در قصر هفبورگ در وین. جمجمه او به‌دلیل شلیک گلوله بسته شده‌بود.
آرامگاه رودولف در راست کنار والدینش در گورابه سلطنتی در وین
مجسمهٔ رودولف در پارک شهر بوداپست
جودت حاجی‌اف

| جودت حاجی‌اف | جودت حاجی‌اف |
| --- | --- |
اطلاعات پس‌زمینه: اطلاعات پس‌زمینه
نام بومی: Cövdət Hacıyev
زاده: ۵ ژوئن ۱۹۱۷ شکی
درگذشته: ۱۸ ژانویهٔ ۲۰۰۲ (۸۴ سال) باکو
ژانر: سمفونی اپرا
جودت حاجی‌اف (انگلیسی: Jovdat Hajiyev؛ ۵ ژوئن ۱۹۱۷ – ۱۸ ژانویه ۲۰۰۲) آهنگ‌ساز آذربایجانی در عهد شوروی سابق بود. وی بیشتر به آثار ارکستری بسیار بزرگ و مهمش و اولین آذربایجانی سازنده سمفونی در سال ۱۹۳۶ شهرت دارد. وی از عزیر حاجی‌بیگف، بنیانگذار مدرسه آهنگ‌سازی در آذربایجان، و دمیتری شوستاکوویچ، آهنگساز روس دورهٔ شوروی، آموزش دیده بود.