فهرست شخصیت‌های حماسه گیلگمش
شخصیت‌های اصلی

| نام | تصویر | بررسی |
| --- | --- | --- |
| گیلگمش |  | گیلگمش (در اصل بیلگمس) قهرمان داستان است. او دو-سوم خدا، یک-سوم انسان و پادشاه اوروک توصیف شده است. اگرچه دارای ویژگی‌های مثبتی است که در سنت بین‌النهرین برای حاکمان ذکر شده (مانند زیبایی و مهارت نظامی) اما در قسمت ابتدایی داستان، او حاکم ستمگری است که بر ساکنان اوروک با تهدید و ارعاب پادشاهی می‌کند. در نهایت، انکیدو به نمایندگی از آنها با گیلگمش رو در رو می‌شود. آن دو رفیق صمیمی و احتمالا عاشق یکدیگر می‌شوند. به نظر اندرو جرج، شواهدی برای تفسیر اخیر هم در خود حماسه و هم پیش از آن، در شعر مرگ بیلگمس وجود دارد. گیلگمش پس از معرفی انکیدو به مادرش، نینسون، تصمیم می‌گیرد تا برای به دست آوردن الوار باارزش، عازم سفری به جنگل سدر شود. او نگهبان جنگل به نام هومبابا را شکست می‌دهد و پس از آن نیز بر نرگاو آسمان که ایشتار به اوروک فرستاده، پیروز می‌شود. انکیدو در پی این حوادث می‌میرد و گیلگمش برایش خاک‌سپاری برگزار می‌کند. این رویدادها باعث می‌شود که او به فانی بودن خود پی ببرد و جستجویی را برای یافتن اوتنپیشتی آغاز می‌کند. او از زیر کوه طلوع خورشید، ماشو، گذر می‌کند و با راهنمایی شیدوری، در نهایت از اقیانوس گیتی که قلمرو اوتنپیشتی را از زمین جدا می‌کند، می‌گذرد. با همه اینها، پس از آزمون اوتنپیشتی درمی‌یابد که هیچ امیدی برای جاودانگی ندارد. به او فرصتی داده می‌شود تا گیاه بازجوانی را به پاداش کارهایش به دست آورد اما در پایان، مار آن را از او می‌‌رباید. احتمالا در دوره‌ای یک پادشاه واقعی به نام گیلگمش بر اوروک حکومت می‌کرد اما گیلگمش به عنوان قهرمان داستان در حماسه، شخصیتی خیالی بود که کارهایش بازتاب واقعیت تاریخی نبود. نام گیلگمش در مقام یک خدای خُرد و قهرمان افسانه‌ای برای اولین بار در منابع دوره آغازین دودمانی (بین‌النهرین) (میانه هزاره سوم پیشا دوران مشترک) ذکر شده است؛ از جمله در مدخلی از فهرست خدایان در فارا و گزارش پیشکش‌ها به او در لاگاش. او در فهرست خدایان متعددی، از جمله در فهرست خدای ویدنر و آن = آنوم، ظاهر شده است. با این حال، مدرکی از پرستش او پس از دوره بابلی باستان وجود ندارد، به استثنای اشاره‌ای در دوره بابلی میانه به مناسکی که برای بزرگداشت او در ماه آبو (پنجمین ماه تقویم بابلی) برگزار می‌شده است. علاوه بر این، نشانه بسیار کمی در مورد تقدیس او در اوروک وجود دارد. پس از پایان استفاده از خط میخی، انعکاس‌هایی از سنت‌های مربوط به گیلگمش در منابع پسین یونانی، عبری، عربی، سریانی و مانوی باقی ماند. اگرچه در بعضی از این منابع، مانند کتاب غولان، او موجود ماوراءالطبیعیِ بدنهادی به تصویر کشیده شده است و نه یک فرمانروای افسانه‌ای. |
| انکیدو |  | انکیدو در نقش مردی وحشی تصویر شده است که توسط الهه آرورو از گِل خلق می‌‌شود تا خنثی‌کننده گیلگمش باشد. او در ابتدای زندگی خود در صحرا و بیابان، با حیوانات زندگی می‌کند. سرانجام، صیادی انکیدو را می‌بیند و پس از مشورت با پدرش و پادشاه شهر (گیلگمش)، شمهات روسپی را به جنگل می‌برد تا او را اغوا کند. پس از آن، شمهات انکیدو را نخست به اقامتگاه چوپان‌ها می‌برد که در آنجا یاد می‌گیرد مانند یک انسان رفتار کند و برای آنها نگهبان شب باشد؛ و در نهایت او را به شهر اوروک می‌برد. در شهر، او به نمایندگی از اتباع گیلگمش با او رو در رو می‌شود اما پس از کشتی گرفتن، آن دو با یکدیگر دوست می‌شوند. او بعدا گیلگمش را در سفر به جنگل سدر همراهی و در نبرد با نرگاو آسمان یاری می‌کند. اما به جرم کشتن این دو موجود، انلیل او را به مرگ محکوم می‌کند. پس از دیدن رویایی از سرنوشت خود و جهان زیرین، دوازده روز بعد می‌میرد. نام انکیدو را می‌توان به «ارباب مکان دلپذیر» ترجمه کرد و در اصل نام رایجی بوده است، مثلا در یک فهرست نامِ به دست آمده از شوروپاک (دوره دودمان آغازین)، اسم وی ذکر شده است. در حالی که در چند متنِ پیش از حماسه گیلگمش، در ابتدای نام انکیدو، به اصطلاح «معرف قدسی» آمده است اما اغلب بدون آن نوشته شده است. داستان منشا انکیدو از روایت‌های پیشین گیلگمش سرچشمه نگرفته است (در این روایت‌ها او مردی عادی است) و ممکن است از منابع نامرتبط دیگری اقتباس شده باشد. تفاوت دیگر منابع پیشین با حماسه در این است که در برخی از منابع پیشین انکیدو تنها به عنوان خدمتکار گیلگمش تصویر شده است و نه دوست و همراه او. اصطلاحی که برای توصیف رابطه او با گیلگمش به کار می‌رود، ایبرو (به سومری کولی) است که نشان‌دهنده «رابطه غیررسمی در مرز برابری» است. |