مریانج
پیشینه و تاریخ مریانج

مریانج از میان شهرهای مجاور همدان کمترین مهاجر را پذیرفته است. مردمان آن عموماً از طریق کشاورزی، دامداری، مبل سازی و صنایع چوبی و کامیون داری و… امرار معاش می‌نمایند. وجه تسمیه آن دقیقاً مشخص نیست بعضاً مبتنی بر حدس و استنباط‌های شخصی است اما اهالی به آن مرگانه و همدانی‌ها مریانه می‌گویند و در نقشه‌ها و مکاتبات اداری به صورت معرب مریانج استعمال می‌شود. دکتر اذکایی در کتاب مادستان (همدان نامه) بر این باور است که مرگانه از دو جز مرگ + آنه تشکیل شده و مرگ یا مرغ بمعنی چمن می‌باشد و در مجموع یعنی محلی که در آنجا چمن فراوان است.
احتمالاً کلمه مریانه یا مرگانه یک واژه اوستایی یا آرامی یا کوردی به معنای مر+کانه یا پای+چشمه نیز باشد
در باب حرف [ج] موجود در انتهای کلمه مریانه، به نحوه کتابت و املای زبان پارسی در دوران نه چندان دوری باید اشاره نمود که کلمات پارسی در دیوان خانه‌ها همگی در متونی مملو از کلمات سنگین معرب شده توسط کاتبان و میرزابنویسان ایرانی نگاشته می‌شدند و کمتر کلمه ای ازین آسیاب کلمه شکن در امان می‌ماند برای نمونه نام چند شهر و کلمه معرب شده را بهمراه تلفظ محلی آنان میاوریم که در همگی حرف [ج] در انتهای آنان مکتوب بوده ولی در زبان‌های هند و اروپایی قابل گویش آسان را ندارند:
سنندج / سنه (مرکز استان کردستان)
مریانج / مریانه (شهری در اطراف همدان)
فارسینج / پارسینه (از توابع شهرستان سنقر کلیایی)
لیلمانج / لیلمانه (از توابع شهرستان سنقر کلیایی)
دیزج، دزج / دیزه، دزه (بمعنای ده کوچک)
نموذج / نمونه (کلمه پارسی معرب شده)
برنامج / برنامه (کلمه پارسی معرب شده)
اگر چه در منابع تاریخی نام و نشان چندانی از مریانج به وضوح دیده نمی‌شود اما وجود شرایط مساعد زیست‌محیطی، آب فراوان، خاک‌های رسوبی حاصلخیز، وجود رودخانه و جویبارهای جاری از دامنه‌های کوهستان الوند و موقعیت جغرافیایی خاص که آنجا را در مدخل دره برفجین امامزاده کوه و مسیر راه ارتباطی هگمتانه به کنگاور قرار می‌داده همواره باعث استقرار گروه‌های یکجانشین در آن منطقه بوده است. وجود چند تپه باستانی و کشف اتفاقی گورهای تاریخی در حوالی مریانج نشان از قدمت آن در هزارهای پیش از میلاد دارد، امروزه در دره دوستعلی و دو خواهران چندین سنگ نگاره چوپانی دیده می‌شود که حکایت از مسکون بودن منطقه در عصر سنگ می‌نماید.
به نظر می‌رسد اولین سند مکتوبی که در آن نام و نشانی از مریانج به میان آمده مربوط به دو چکامه‌ای است که ابوالوفای همدانی ادیب و شاعر قرن سوم هجری به زبان عربی در زیبایی‌ها و مناظر خاطره انگیز و اماکن دره ماوشان سروده است، ابوالوفای همدانی در ابیاتی از آن چکامه به توصیف و تمجید زیبایی‌های طبیعی مریانج می‌پردازد و می‌گوید:
بسفح مرجانه المحسود و ساکنها روض اریض و ما ثم موار و شعب قروذ فیه کل مونقه و فیه للهوا اشجار و انهار
یعنی این که در دامنه مریانه که بر آرمندگانش رشک برند گلزاری نظر گیر و آب زاری هموار است و دره قروه که در آن هر چیز دلپسندی است و در ختان و جویباری فرح‌انگیز در آنجاست.
از نظر اسکلت و فرم صورت و جمجمه نیز اهالی مریانج از سایر همسایگان شهر خود کاملاً متمایز می‌باشند بصورتی که همگی این افراد به مانند مردمان ساکن در استان کردستان دارای بینی بزرگ و کشیده می‌باشند و استخوان جمجمه ایشان در پشت سر کاملاً تخت می‌باشد که در دیگر نقاط استان همدان به ندرت دیده می‌شود، از نظر بافت و توده استخوانی نیز دارای شانه‌هایی فراخ و استخوان‌هایی ضخیم و متمایل با تنومند می‌باشند
با توجه به ویژگی‌های زبانشناختی و نیز فرم اسکلت و ساختار بدنی این مردمان، به احتمال بسیار بالا مردمان مریانج قوم بازمانده از کوچ دسته جمعی مادها در دوران پایانی امپراطوری ماد و آغاز دوران طلایی هخامنشیان در ۲۵۵۰ سال پیش می‌باشند که از کهن شهر هکمتانه و حومه آن به اراضی فعلی کردستان کوچ نکرده و به زندگی یکجانشینی خود در دامنه‌های سرسبز و پرآب الوند کوه ادامه داده‌اند