stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
آرش استواری

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زادروز:  ۱۲ دسامبر ۱۹۹۲ ‏(۳۲ سال)
زادگاه:  مرودشت
قد:  ۱٫۸۳ متر (۶ فوت ۰ اینچ)
پست:  مدافع
اطلاعات باشگاهی: اطلاعات باشگاهی
باشگاه کنونی:  Lusitano VRSA
شمارهٔ پیراهن:  ۲۳
باشگاه‌های جوانان: باشگاه‌های جوانان
۲۰۰۶–۲۰۰۷:  باشگاه فوتبال برق شیراز
۲۰۰۷–۲۰۰۸:  باشگاه فوتبال استقلال تهران
۲۰۰۸–۲۰۰۹:  باشگاه فوتبال فجر شهید سپاسی شیراز
باشگاه‌های حرفه‌ای*: باشگاه‌های حرفه‌ای*
| سال‌ها |  باشگاه‌ها |  بازی† |  (گل)† |
| ۲۰۰۹–۲۰۱۱ |  PLUS |  ۱۹ |  (۳) |
| ۲۰۱۱–۲۰۱۲ |  النصر |  ۲۲ |  (۸) |
| ۲۰۱۲–۲۰۱۳ |  باشگاه فوتبال پاسارگاد مانیل |   |   |
| ۲۰۱۳ |  Mondoñedo |   |   |
| ۲۰۱۳–۲۰۱۶ |  Air force |  ۲۶ |  (۶) |
| ۲۰۱۶ |  باشگاه فوتبال بانکوک یونایتد |  ۸ |  (۱) |
| ۲۰۱۶ |  Lusitano VRSA |  ۱۵ |  (۲) |
| ۲۰۱۷ |  Kitchee |   |   |
| ۲۰۱۸–۲۰۱۹ |  Bukit Timah FC |   |   |
تیم ملی: تیم ملی
| ۲۰۰۹–۲۰۱۰ |  تیم ملی فوتبال نوجوانان ایران |  ۱۱ |  (۳) |
| ۲۰۱۱ |  تیم ملی فوتبال جوانان ایران |  ۱۲ |  (۲) |
 تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است و آمار به روز شده در تاریخ ۹ آوریل ۲۰۱۷. :  تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است و آمار به روز شده در تاریخ ۹ آوریل ۲۰۱۷. 
آرش استواری (زادهٔ ۱۲ دسامبر ۱۹۹۲) بازیکن فوتبال اهل ایران است. استواری تنها لژیونر ایرانی است که در ۳ لیگ مختلف خارجی به عنوان قهرمانی رسیده‌است.
در سال ۲۰۱۶ با درخشش در لیگ برتر تایلند به باشگاه پرتغالی لوسیتانو ترانسفر شد و در پایان فصل به انتخاب هواداران محبوب‌ترین بازیکن فصل باشگاه انتخاب شد و هواداران پرتغالی به خاطر شباهت سبک بازی به وی لقب کوارشمای ایرانی را دادند.
رد پیشنهاد نجومی فدراسیون فوتبال عمان مبنی بر اخذ تابعیت و عضویت در تیم ملی فوتبال عمان بازخوردهای متفاوتی برای وی در ایران و عمان به همراه داشت و بازگشت وی به باشگاه النصر تحت تأثیر این جریان منتفی شد.
استواری مقیم کشور سنگاپور می‌باشد. از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال استقلال تهران، باشگاه فوتبال برق شیراز، و باشگاه فوتبال فجر شهید سپاسی شیراز اشاره کرد. وی همچنین در تیم‌های ملی فوتبال نوجوانان ایران و جوانان ایران بازی کرده‌است.
دوران باشگاهی > آکادمی

استواری عضو برق شیراز بود و کار خود را از آکادمی آنها آغاز کرد، همچنین در فجر سپاسی دیگر باشگاه زادگاه خود یعنی شیراز و استقلال یکی از باشگاه‌های بزرگ ایران بازی کرد.
دوران باشگاهی > مالزی

آرش در سال ۲۰۰۹ با قراردادی ۲ ساله به PLUS F.C مالزی منتقل شد و همزمان دبیرستان و کالج خود را در کوالالامپور گذراند.
دوران باشگاهی > عمان

در فصل ۲۰۱۱/۲۰۱۲ استواری با النصر قراردادی یک ساله امضا کرد.
دوران باشگاهی > فیلیپین

در سال ۲۰۱۲ به فیلیپین نقل مکان کرد و برای باشگاه فوتبال پاسارگاد مانیل بازی کرد و در نیم فصل دوم بعد از مشکلاتی که با سرمربی پاسارگاد به وجود آمده بود به Mondoñedo رفت.
دوران باشگاهی > تایلند

آرش با پیوستن به باشگاه فوتبال بانکوک یونایتد در لیگ برتر تایلند به آسیا بازگشت و این تبدیل به فرصتی برای نشان دادن بیشتر خود و ترانسفر او به اروپا برای فصل بعد شد.
وی در سال ۲۰۱۸ یکبار دیگر برای باشگاه فوتبال کالاسین به تایلند بازگشت.
دوران باشگاهی > پرتغال

استواری تنها بازیکن ایرانی است که موفق به کسب عنوان قهرمانی در سه لیگ مختلف خارجی شده‌است. در سال ۲۰۱۶ پس از درخشش در لیگ برتر تایلند به باشگاه پرتغالی لوسیتانو زیر مجموعه باشگاه فوتبال بنفیکا پیوست و در پایان فصل از سوی هواداران پرتغالی به عنوان بهترین بازیکن فصل انتخاب شد.
کانال باشگاه مستندی از زندگی او در پرتغال به عنوان اولین بازیکنان ایرانی شاغل در لیگ پرتغال ساخته‌است. همکاری با مربی شاخص پرتغالی، ریکاردو سوزا، تأثیر زیادی در پیشرفت حرفه ای وی داشت. آرش به دلیل سبک بازی خود از سوی هواداران پرتغالی به ریکاردو کوارشما ایرانی ملقب شد.
دوران باشگاهی > تیم ملی

در طول فصل حضور آرش در پرتغال، شایعاتی مبنی بر احتمال انتخاب وی در لیست کارلوس کی روش برای تیم ملی ایران شنیده می‌شد و در پس از عدم انتخاب در لیست ایران، پیشنهاد دریافت مبلغ نجومی برای تابعیت و پیوستن به تیم ملی عمان را از فدراسیون فوتبال عمان دریافت کرد که توسط آرش رد شد. و واکنش‌های متفاوتی را در ایران و عمان برای وی به همراه داشت.
استواری اعلام کرده بود که در رقابت‌های ملی برای هیچ کشوری به جز ایران به میدان نخواهد رفت.
دوران باشگاهی > سنگاپور

آرش ساکن سنگاپور است و در سال ۲۰۱۸ به باشگاه بوکیت تیما پیوست و کاپیتان این باشگاه بود.
استواری بعدها برای یک باشگاه دیگر سنگاپور Admiralty CSC نیز بازی کرد.
دوران باشگاهی > کامبوج

در فوریه ۲۰۲۰ آرش به Kirivong Sok Sen Chey F.C در کامبوج پیوست، باشگاهی که به هواداران پرشور و پرتعداد خود معروف است.
دوران باشگاهی > زندگی شخصی

آرش اولین فرزند خانواده است و دو برادر کوچکتر از خود دارد و در رشته هوانوردی (خلبانی) تحصیل کرده‌است. وی به همراه خانواده اش ساکن سنگاپور زندگی می‌باشد.
وی در ۲۰۱۶
وداد سکاکینی

| وِداد سکاکینیوداد سکاکینی | وِداد سکاکینیوداد سکاکینی |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۹۱۳م صیدا
درگذشت: ۱۹۹۱ (۷۸ سال) بیروت
ملیت: 
محل تحصیل: کلیة المقاصد الإسلامیة فی بیروت
پیشه(ها): نویسنده و ناقد ادبی
وِداد سکاکینی (۱۹۱۳-۱۹۹۱) نویسنده و ناقد لبنانی بود. او را از نویسندگان پیشگام در جنبش ادبی سدهٔ بیستم در ادبیات عربی می‌دانند.
آثار

مجموعه داستان کوتاه: «مرایا الناس» و «بین النیل والنخیل» و «الستار المرفوع» و «نفوس تتکلم» و «أقوی من السنین»
رمان‌ها: «أروی بنت الخطوب» «الحب المحرم» (۱۹۵۲)
مقالات: «الخطرات» (۱۹۳۲)، «إنصاف المرأة» (۱۹۵۰)، «سطور تتجاوب»، مقالات فی الأدب والنقد (۱۹۸۷)،
نقد: «سواد فی بیاض» (۱۹۵۹)، «نقاط علی الحروف» (۱۹۶۰)، «شوک فی الحصید» (۱۹۸۱)،
بررسی‌ها: «أمهات المؤمنین» (۱۹۴۵)، «العاشقة المتصوفة: رابعة العدویة» (۱۹۵۵)، «نساء شهیرات من الشرق والغرب»، «قاسم أمین» (۱۹۶۵)، «عمر فاخوری» (۱۹۷۰)، «سابقات العصر وعیاً وفناً وسعیاً» (۱۹۸۶).
اوپانیشاد آیتریه

اوپانیشادهای اولیه (Upanisad، Upanisat) متون مقدس هندوئیسم هستند. این متون که تاریخ‌های مختلفی توسط محققان بین 900 سال قبل از میلاد تا 200 سال قبل از میلاد نوشته شده‌اند، به زبان سانسکریت هستند و در لایه‌ای از وداها قرار گرفته‌اند.
اوپانیشاد آیتریه (سانسکریت: ऐतरेय उपनिषद्، آوانگاری: Aitarēya Upaniṣad) یکی از اوپانیشادهای اصیل است که در سنت ریگ‌ودا قرار می‌گیرد.  این اوپانیشاد در فصل‌های چهارم، پنجم، و شش  آرنیکه آیتریه آمده است.
در این اوپانیشاد درباره سه نکتهٔ فلسفی بحث شده است: نخست اینکه جهان و انسان آفریدهٔ آتمن (روح، خویش) هستند؛ دوم این نظریه که آتمن سه «شدن» دارد و سوم اینکه آگاهی عنصر اصلی آتمن است.
به گفتهٔ پاتریک آلیول این اوپانیشاد احتمالاً در دوران پیشابودایی هند تالیف شده‌است و تاریخ تألیف آن قرون ششم و پنجم پیش از میلاد تخمین زده می‌شود.
کرم‌ها ۳ بعدی

| کرم‌ها سه‌بعدی | کرم‌ها سه‌بعدی |
| --- | --- |
توسعه‌دهنده(ها): تیم۱۷
ناشر(ها): GameCube, Microsoft Windows, PlayStation 2اروپا: سگا آمریکای شمالی: Acclaim EntertainmentXboxج: SegaMac OS Xآمریکای شمالی: Feral Interactive
آهنگساز(ان): Bjørn Lynne
سری: کرم ها
سکو(ها): گیم‌کیوب، مایکروسافت ویندوز، پلی‌استیشن ۲, ایکس‌باکس، مک‌اواس
تاریخ(های) انتشار: گیم‌کیوب, مایکروسافت ویندوز, پلی‌استیشن ۲اروپا: 31 اکتبر 2003 آمریکای شمالی: ۱۱ مارس 2004ایکس‌باکساروپا: 31 اکتبر 2003 آمریکای شمالی: ۱ مارس 2005Mac OS Xآمریکای شمالی: ۱۴ مه ۲۰۰۴
ژانر(ها): توپخانه‌ای، استراتژی
حالت(ها): تک‌نفره، چندنفره
کرم‌ها ۳ بعدی (انگلیسی: Worms 3D) بازی ویدئویی توپخانه‌ای است که توسط تیم۱۷ در سال ۲۰۰۳ منتشر شده‌است.
القاب محترمانه ژاپنی

زبان ژاپنی از یک سیستم گفتار محترمانه به نام کِیشو (敬称؟) استفاده می‌کند که شامل پسوندها و پیشوندهای افتخاری است. ژاپنی‌ها هنگام صحبت با دیگران یا اشاره به دیگران در یک مکالمه از این القاب محترمانه استفاده می‌کنند. پسوندها در انتهای نام‌ها قرار گرفته و بسته به جنسیت فرد متفاوت است، در حالی که پیشوندها در آغاز اسامی اشخاص قرار می‌گیرند. استفاده از این القاب می‌تواند رابطه گوینده با شخص مورد گفتگو نشان دهد.
القاب محترمانه برای اشاره به خود استفاده نمی‌شود. عدم استفاده از پسوندها نشان‌دهنده این است که گوینده مدت کوتاهی است که مخاطب را می‌شناسد یا اینکه شنونده در همان زمان به شرکت یا مدرسه پیوسته است و هنوز با اعضای آنجا آشنا نیست.
القاب متداول

متداول‌ترین القاب عبارتند از:
| لقب | معادل تقریبی | موارد استفاده |
| --- | --- | --- |
| سان (さん) | آقا/ خانم | کارکنان یک شرکت اغلب مافوق خود را با لقب -سان خطاب می‌کنند. غریبه‌های نسبی یکدیگر را با لفظ -سان با یکدیگر صحبت می‌کنند. هنگام استفاده از این پسوند یعنی ما برای شخص مورد گفتگو احترام قائلیم. |
| ساما (様、さま) | سر / مادام مشتریان ویژه (او-کیاکو-ساما) خانم‌ها و آقایان (مینا-ساما) ارباب (قضات دادگاه‌های بالا) | نشان دهنده احترام عمیق به خدایان، مهمانان محترم یا مشتریان ویژه است. |
| کون (君【くん】) |  | معلمان مدرسه دانش آموزان خود را با این لقب خطاب می‌کنند. این لقب همچنین توسط همکاران بزرگتر برای خطاب همکاران تازه‌کار استفاده می‌شود. این لقب نشان‌دهنده یک دوره دوستی است. |
| چان (ちゃん) | کوچک یا عزیز | یک دوره دوستی که بیشتر برای دختران و کودکان یا دوستان نزدیک استفاده می‌شود. گهگاه ممکن است برای اشاره به پسری استفاده شود، البته اگر این نام مستعار او باشد. |
| تان (たん) | کوچولو | نوزادان، انسان‌انگاری موئه |
| سنپای (先輩、せんぱい) | سال بالایی | همکار ارشد یا دانش آموز سال بالایی |
| سنسی (先生、せんせい) | معلم/ استاد/ دکتر/ پروفسور | برای اشاره به معلمان و همچنین افرادی که در زمینه‌های مربوطه خود متخصص هستند، اعم از پزشک، هنرمند یا وکیل. |
| هاکاسه (博士、はかせ) | دکتر یا PhD | افرادی با تخصص علمی بسیار بالا |
| هِیکا (陛下、へいか) | اعلی‌حضرت | امپراتور، امپراتریس، ملکه دواگر یا ملکه دواگر بزرگ |
| دِنکا (殿下、でんか) | اعلی‌حضرت شاهنشاهی | شاهزاده‌ها و شاهدخت‌های خانواده امپراتوری ژاپن |
| کاکا (閣下、かっか) | عالی‌جناب | برای خطاب به سران دولت (سفیران، وزیران کابینه و سایر مقامات عالی مانند دبیرکل سازمان ملل متحد یا ژنرال‌های ارتش) استفاده می‌شود. |
برن سات

| برن سات | برن سات |
| --- | --- |
سات در دانشگاه بیل‌کند، آوریل ۲۰۱۵: سات در دانشگاه بیل‌کند، آوریل ۲۰۱۵
زادهٔ: ۲۶ فوریهٔ ۱۹۸۴ ‏(۴۰ سال) آنکارا، ترکیه
ملیت: ‌ترکیه‌ای
پیشه‌ها: بازیگر مدل
سال‌های فعالیت: ۲۰۰۴–اکنون
همسر: کنان دوعولو (ا. ۲۰۱۴)
برن سات (ترکی استانبولی: Beren Saat)‌ (زادهٔ ۲۶ فوریهٔ ۱۹۸۴) بازیگر سینما و تلویزیون و مدل اهل ترکیه است.
زندگی

برن سات در ۲۶ فوریه ۱۹۸۴ در آنکارا زاده شد و در همان شهر بزرگ شد. پدرش حسین آونی سات بازیکن حرفه‌ای و قدیمی فوتبال و مادر او آیلا سات است او یک برادر بنام جم سات دارد. او آموزش ابتدایی و متوسطهٔ خود را در کالج TED آنکارا به اتمام رساند. سپس در دانشگاه باشکنت رشتهٔ اقتصاد و مدیریت بازرگانی خواند. او با حمایت دوستان دانشگاهی خود در مسابقهٔ ستاره‌های ترکیه (به ترکی استانبولی: Türkiyenin Yıldızları) شرکت کرد و نفر دوم شد. او توسط کارگردانی به نام تورمیز گیریتلیوغلو کشف شد و در اولین سریال خود «در عشق ما مرگ هست» بازی کرد.
برن در سال ۲۰۱۲ در سومین فیلم خود با اسرار به نام فصل کرگدن به کارگردانی بهمن قبادی بازی کرد. در این فیلم با مونیکا بلوچی، بهروز وثوقی، آرش لباف همبازی بود و نقش دختر مونیکا بلوچی را بازی می‌کرد. وی در سریال گناه فاطما گل چه بود؟ بهترین بازیگر نقش اول زن را بازی کرده است.
فیلم‌شناسی

| سینما> سال | نام فیلم | نقش | یاداشت |
| --- | --- | --- | --- |
| ۲۰۰۹ | درد پاییز | النا |  |
| ۲۰۰۹ | بال‌های شب | گجه |  |
| ۲۰۱۲ | فصل کرگدن | بوسه |  |
| ۲۰۱۳ | دنیای من | الا باییندیر |  |
تلویزیون: 
| سال | نام سریال | نقش | یاداشت |
| ۲۰۰۴ | در عشق ما مرگ هست | نرمین |  |
| ۲۰۰۵-۲۰۰۶ | تبعید در عشق | زیلان |  |
| ۲۰۰۶-۲۰۰۸ | به یاد بیاور عزیزم | یاسمین |  |
| ۲۰۰۸-۲۰۱۰ | عشق ممنوع | ثمر | بر اساس رمان عشق ممنوع از خالد ضیا |
| ۲۰۱۰-۲۰۱۲ | گناه فاطماگل چه بود؟ | فاطماگل ایلگاز | اقتباسی از فیلمی به همین نام محصول ۱۹۸۶ ترکیه |
| ۲۰۱۳-۲۰۱۴ | انتقام | یامور ازدن/درین چلیک | اقتباسی از سریال آمریکایی انتقام |
| ۲۰۱۵-۲۰۱۷ | سدهٔ باشکوه: کوسم | ماه‌پیکر سلطان | بر اساس تاریخ زندگی ماه‌پیکر سلطان |
| ۲۰۱۹-۲۰۲۰ | موهبت | عطیه | بر اساس رمان بیداری جهان از شنگول بویباش |
:
جوایز

| سال | جایزه | دسته‌بندی | عنوان | نتیجه |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ۲۰۰۸ | Golden Tulip Fine Arts Award | بهترین بازیگر زن | به یاد بیاور عزیزم | برنده |
| ۲۰۰۹ | جوایز پروانهٔ طلایی | بهترین بازیگر زن | عشق ممنوع | برنده |
| ۲۰۰۹ | دبیرستان کاباتش | بهترین بازیگر زن | درد پائیز | برنده |
| ۲۰۰۹ | دانشکده فنی یلدیز | بهترین بازیگر زن | عشق ممنوع | برنده |
| ۲۰۰۹ | دانشگاه بیکنت | بهترین بازیگر زن | عشق ممنوع | برنده |
| ۲۰۱۰ | Cinema is Here Festival | بازیگر زن جوان | بال‌های شب | برنده |
| ۲۰۱۰ | Elle Style Awards | استایل و بازیگری |  | برنده |
| ۲۰۱۰ | جوایز پروانهٔ طلایی | بهترین بازیگر زن | عشق ممنوع | برنده |
| ۲۰۱۰ | AyaklıGazete.com Awards | بهترین بازیگر زن برای سریال‌های درام | عشق ممنوع | برنده |
| ۲۰۱۰ | Turkey Talk Magazine | بهترین بازیگر زن | عشق ممنوع | برنده |
| ۲۰۱۰ | دانشگاه کادیر هاس | بهترین بازیگر زن | عشق ممنوع | برنده |
| ۲۰۱۰ | دانشگاه گالاتاسرای | بهترین بازیگر زن | عشق ممنوع | برنده |
| ۲۰۱۰ | دانشگاه مارمارا | بهترین بازیگر زن | عشق ممنوع | برنده |
| ۲۰۱۰ | جایزه تلویزیونی اسماعیل جم | بهترین بازیگر زن درام | عشق ممنوع | نامزدشده |
| ۲۰۱۱ | دانشکده فنی یلدیز | بهترین بازیگر زن | گناه فاطما گل چه بود؟ | برنده |
| ۲۰۱۱ | دانشگاه دوئوش | بهترین بازیگر زن | گناه فاطما گل چه بود؟ | برنده |
| ۲۰۱۱ | Association of Advertising Agencies | بهترین بازیگر زن | گناه فاطما گل چه بود؟ | برنده |
| ۲۰۱۱ | 2nd Quality Magazine Awards | بهترین بازیگر زن | گناه فاطما گل چه بود؟ | برنده |
| ۲۰۱۱ | Esenler Municipality | بهترین بازیگر زن | گناه فاطما گل چه بود؟ | برنده |
| ۲۰۱۱ | دانشگاه دوملوپینار | بهترین بازیگر زن | گناه فاطما گل چه بود؟ | برنده |
| ۲۰۱۱ | جوایز تلویزیون آنکارا | بهترین بازیگر زن درام | گناه فاطما گل چه بود؟ | نامزدشده |
| ۲۰۱۲ | ۷ امین دوره جایزه بین‌المللی سئول | بهترین بازیگر زن | گناه فاطما گل چه بود؟ | نامزدشده |
| ۲۰۱۲ | دانشگاه کادیر هاس | بهترین بازیگر زن | گناه فاطما گل چه بود؟ | برنده |
| ۲۰۱۲ | AyaklıGazete.com Awards | بهترین بازیگر زن | گناه فاطما گل چه بود؟ | برنده |
| ۲۰۱۲ | دبیرستان هادارپشا | Top Actress | گناه فاطما گل چه بود؟ | برنده |
| ۲۰۱۲ | 11. ROTABEST Awards | بهترین بازیگر زن | گناه فاطما گل چه بود؟ | برنده |
| ۲۰۱۲ | ۲۵ امین دوره جایزه بین‌المللی کانسمر سومیت | بهترین بازیگر زن | گناه فاطما گل چه بود؟ | برنده |
| ۲۰۱۲ | هنرستان شیشلی | بهترین بازیگر زن | گناه فاطما گل چه بود؟ | برنده |
| ۲۰۱۳ | TUROB | جایزهٔ تشکر | عشق ممنوع | برنده |
| ۲۰۱۳ | دانشگاه بیلکنت | بهترین بازیگر زن | گناه فاطما گل چه بود؟ | برنده |
| ۲۰۱۳ | جایزه کیو. جی ترکیه | زن سال |  | برنده |
| ۲۰۱۴ | مجله هنری ملیت | بهترین بازیگر زن | دنیای من | برنده |
| ۲۰۱۴ | دانشکده فنی یلدیز | بهترین بازیگر زن سینما | دنیای من | برنده |
| ۲۰۱۴ | دانشگاه فنی استانبول | موفق‌ترین بازیگر زن | دنیای من | برنده |
:
تاریخ چین

این مقاله دربارهٔ تاریخ عمومی چین از دوران ماقبل تاریخ تا به امروز است. برای تاریخچه جمهوری چین از سال ۱۹۱۲، تاریخ جمهوری چین را ببینید.
برنامه ی تصویری قلمروی تقریبی امپراتوری ها و ایالت های مختلف در تاریخ چین(چین بزرگ)
تاریخ چین، تمدن چندین هزار سال را در یک منطقه جغرافیایی گسترده در بر می‌گیرد. هر منطقه ای که اکنون بخشی از تاریخ چین محسوب می‌شود، دوره‌هایی از اتحاد، شکست، شکوفایی و نزاع را تجربه کرده‌است. تمدن چین برای اولین بار در دره رودخانه زرد ظاهر شد که همراه با حوضه رود یانگ تسه هسته جغرافیایی حوزه فرهنگی چین را تشکیل می‌دهد. چین تنوع غنی از گروه‌های قومی و زبانی را حفظ کرده‌است. در تاریخ چین، سلسله‌های امپراتوری ظهور و سقوط می‌کنند، و دستاوردهای خاصی به آنها نسبت داده می‌شود. در سرتاسر این روایت‌ها تمدن چین را می‌توان به عنوان یک رشته ناگسستنی هزاران ساله در گذشته ردیابی کرد و آن را به عنوان یکی از مهدهای تمدن دانست. در زمان‌های مختلف، دولت‌هایی که فرهنگ غالب چین را نمایندگی می‌کنند، به‌طور مستقیم مناطقی را کنترل کرده‌اند.
چین باستان > تمدن‌های نخستین چینی

نخستین تمدن‌های چین در حاشیهٔ رودهای یانگ تسه و رود زرد شکل گرفت. یافته‌های مربوط به ۵۰۰۰ سال پیش از میلاد، نشان می‌دهد که انسان‌هایی در دره یانگ تسه ساکن شده و به کشاورزی پرداخته‌اند. آن‌ها آبادی‌هایی را پدیدآوردند و برنج کاری را توسعه دادند، اما در دره رود زرد «هوانگ هو» ارزن کاشته می‌شد، زیرا هوای شمال چین برای کشت برنج بسیار سرد بود. در این منطقه فرهنگی سر برآورد که آن را به افتخار روستایی از استان خی نن، فرهنگ یانگ شائو نامیده‌اند - زیرا در سال ۱۹۲۱ میلادی، بقایای سکونت انسان‌ها در این منطقه به دست آمد. دوران اوج و شکوفایی این فرهنگ بین سالهای ۵۰۰۰ تا ۳۰۰۰ پیش از میلاد بود.
در اواسط قرن بیستم، باستان‌شناسان روستای ۶۰۰۰ ساله بانپو را از زیر خاک بیرون آوردند. در این منطقه، پایه‌های تعداد زیادی ساختمان،
محل‌های روشن کردن آتش، انبارهای مواد غذایی، ظروف سفالی و چندین گور حاوی اسکلت شناسایی شد. وجود ساختمان عمومی مدوری که خانه‌های مسکونی در اطراف آن قرار داشتند نیز حاکی از آن بود که زندگی گروهی-اجتماعی سازمان یافته‌ای در این منطقه وجود داشته‌است. طغیان‌های عظیم دو رود یانگ تسه و خوانگ خه، تمدن‌های باستانی چین را از بین برد.
چین باستان > سیل بزرگ

در حدود میانه قرن بیست و سوم پیش از میلاد، نبیره امپراتور زرد به نام یائو در شانزده سالگی به سلطنت نشست. یائو نیز، مانند نیای پر آوازه‌اش، به سبب فرمانروایی توأم با خردمندی و مهربانی از عشق و احترام مردم برخوردار شد. اما بعدها، در دوران سلطنت یائو، سیل و طوفان آن سرزمین را ویران کردو سبب آشفتگی شد و خطر فروپاشی امپراتوری را پیش آورد. یائو گزارش‌های مثبتی در مورد مردی به نام شوین شنیده بود و او را راضی کرد که دستیارش باشد. سپس قرار شد به‌طور هم‌زمان دو امپراتور وجود داشته باشد. اما در واقع یائو امپراتور اصلی بود.
چین باستان > سلطنت پادشاه شوین

همین که شوین به پادشاهی منصوب شد، به سرعت مشکلات مربوط به مهار سیل را حل کرد و به نقاطی که بیش از همه آسیب دیده بود، سفر کرد تا از نزدیک نتایج کار را ببیند. او به این نتیجه رسید که روش‌هایی که سرمهندس یائو، گون، به کار می‌بست نامناسب است. وقتی گون حاضر نشد روش‌های تازه‌ای را بیازماید، شوین او را برکنار کرد و یو، پسر گون، را به عنوان مهندس جدید برگزید. یو با چنان اراده و عزم این کار را پی گرفت که تنها چند سال بعد، سیلاب تحت کنترل درآمد.
سلسلهٔ شیا، نخستین پادشاهی چین را «یو» پایه‌گذاری کرد. یو امپراتوری افسانه‌ای بود که بر سیلاب‌ها فرمان می‌راند. برای مدتی در زمان «شیانگ» یکی از امپراتوران شیا، جنگ داخلی کشور را فرا گرفت. آخرین امپراتور شیا، «جی» نام داشت. او ظلم و ستم زیادی به مردم می‌کرد و سرانجام حکومت شیا به دست یک کشاورز شورشی به نام «تانگ» از بین رفت.
چین باستان > سلسله شانگ

سلسله شانگ از سال ۱۷۶۶ تا ۱۱۲۲ پیش از میلاد حکومت می‌کرد. این دوران، عصر برنز نام داشت. در این امپراتوری، شهرها داخل حصارهایی بلند قرار داشتند و از نوعی خط هم استفاده می‌شد. آثار هنری برنزی این دوره سبب شهرت آن فرهنگ شده‌است. پادشاهان شانگ، بر منطقه پهناور شمال چین حکومت می‌کردند. پایتخت این سلسله، شهر «یین» بود.
در آغاز قرن بیستم، در حفاری‌های شهر آن یانگ، بقایای شهر یین، کشف شد. آرامگاه یازده تن از دوازده فرمانروای شانگ، در این منطقه قرار دارد. اجساد این فرمانروایان را درون تابوتهای چوبی لاک خورده به خاک سپرده بودند. هر گور تا ۱۲ متر عمق داشت. زیر تابوت‌ها، دیگ‌های بزرگ برنزی و بقایای ارابه‌هایی کشف شد که به اسکلت اسب‌ها و انسان‌ها متصل بودند. سنت قربانی کردن اطرافیان پادشاه پس از مرگ «وی» که از اخلاف شانگ بود، منسوخ شد.
چین باستان > سلسله جو

مقالهٔ اصلی: سلسله جو
وو، رئیس قبیله جو، در سال ۱۱۲۲ پیش از میلاد، هنگامی که ارتش شانگ برای یک نبرد، خارج از پایتخت بود، به یین حمله کرد و پادشاه شانگ را شکست داد. سرانجام پادشاه شانگ در آتش خودکشی کرد. سلسله جو تا سال ۲۲۱ پیش از میلاد و بیش از هر سلسله دیگری بر چین حکومت کرد. مشکل وو شاه اعضای فراری خاندان شانگ بود که ارتشی را تشکیل داده بودند و خواهان احیای سلسله شانگ بودند. پس از مرگ وو شاه، برادرش ملقب به فرماندار جو، نایب السلطنه چانگ وانگ، پسر وو شد. فرماندار جو توانست ارتش شانگ را شکست دهد و فرماندهان آن‌ها را دستگیر کند.
دوران آشوب

مقاله‌های اصلی: دوره بهار و پاییز و روزگار دولت‌های ستیزنده
با وجود اقتدار آغازین، سلسله جو به مرور ضعیف شد. سرزمین چین هر روز به واحدهای کوچک سیاسی تجزیه می‌شد. در دوره «بهار و پاییز» از سال ۷۲۲ تا حدود ۴۷۵ پیش از میلاد، بیش از ۱۷۰ دولت خودمختار در چین به وجود آمدند. در عصر دولت‌های جنگ‌طلب از حدود سال ۴۷۵ تا ۲۲۱ پیش از میلاد، نیز فقط هشت یا نه دولت بزرگ وجود داشتند. در این دوران سرزمین چین گرفتار جنگ‌هایی سلطه‌جویانه بود. این جنگ‌ها اغلب در حاشیه رود زرد رخ می‌دادند.
کانگ فو یا استاد کانگ که بعدها در غرب با نام کنفسیوس شناخته شد، در استان شاندونگ در شرق چین، به دنیا آمد. او چند سالی را در دربار شاندونگ گذراند سپس وطنش را ترک کرد و ۱۳ سال را در شمال چین به سرگردانی گذراند. کنفوسیوس دوران آغازین جو را عصر طلایی می‌دانست که هماهنگی‌های اجتماعی در آن به حد کمال رسیده بود. کنفوسیوس در سال ۴۷۹ پیش از میلاد، در سن ۷۲ سالگی درگذشت.
دوران امپراطوری > سلسلهٔ چین

مقالهٔ اصلی: دودمان چین
سرانجام «دودمان چین یا دودمان کین» که هر روز قدرتمندتر می‌شد، دولت‌های دیگر را مغلوب کرد و بر آن‌ها مسلط شد. نام سرزمین چین از نام همین سلسله گرفته شده‌است. در سال ۲۴۶ پیش از میلاد، پادشاه نه ساله چین، چین شی هوانگ بر تخت نشست. او با حمایت مشاوران برجسته‌اش، خود را فرمانده ارتش نامید و دولت‌های پراکنده را یکی پس از دیگری مغلوب کرد. او در سال ۲۲۱ پیش از میلاد، حکومتی مرکزی تأسیس کرد و خود را نخستین امپراتور چین نامید. او پس از دو حادثه ننگ‌آور شهرت بدی یافت. این امپراتور دستور داد که تعداد بسیار زیادی از کتاب‌های تاریخی و همین‌طور آثار کنفسیوس رادر آتش بسوزانند. تاریخ چین می‌بایست به خواست او، از زمان تاجگذاریش به بعد نوشته می‌شد. همچنین شی هوانگ دی، دستور داد ۴۶۰ نفر از دانشمندانی را که در برابر کتاب سوزی مقاومت کرده بودند، در دره‌ای بیرون از شهر، زنده به گور کنند.
دوران امپراطوری > سلسلهٔ چین > اقدامات شی هوانگ دی

شی هوانگ دی دستور داد که در سرتاسر قلمروش با خطی واحد که شامل ۳۰۰۰ نشانه بود نگارش شود. بدین ترتیب، در سراسر چین کتیبه‌های یادبود و سنگ نوشته‌هایی با خط واحد ساخته شد. همین کتیبه‌ها و نشانه‌ها اساس خط امروزی چین را پدیدآورده‌اند. امپراتور برای سرتاسر سرزمین چین، مقررات لازم الاجرایی وضع کرد. به دستور او، واحد پول، واحدهای اندازگیری طول و وزن و حتی اندازه پهنای وسایل نقلیه یکسان شد. شی هوانگ دی در پایتخت خود، شین یانگ، مستقر شد که در نزدیکی شیان، در استان شان شی بود. امپراتور فرمان داد جاده‌هایی بسازند که همه بخش‌های کشور را به پایتخت متصل کنند. این جاده مستقیم ۵۰ متر عرض و ۹۰۰ کیلومتر درازا داشته و به طرف شمال تا مرکز دشت مغولستان پیش می‌رفته‌است.
دوران امپراطوری > سلسلهٔ چین > مرگ شی هوانگ دی

شی هوانگ دی در سال ۲۱۰ پیش از میلاد در سفری اکتشافی درگذشت. مرگ او را ابتدا مخفی نگه‌داشتند، به‌طوری حتی همراهان امپراتور نیز متوجه مرگ او نشدند. صفوف ملازمان و خادمان همراه با جسد امپراتور از سراسر چین گذشتند. تابستان گرمی بود و جسد کم‌کم داشت می‌پوسید. به همین دلیل دوستان و آشنایان نزدیک امپراتور ارابه‌ای را پر از ماهی گندیده کردند و همراه خود به راه انداختند تا بوی آنها، بوی تعفن جسد را بپوشاند. پس از دو ماه، مراسم خاکسپاری نخستین امپراتور چین در پایتخت و با چنان شکوهی برگزار شد که تا آن زمان سابقه نداشت. کارکنان سیاهپوش دربار و جنگجویان مسلح کنار ورودی دروازه شرقی آرامگاه ایستادند. هدایت مشایعت کنندگان بر عهده راهبی بود که باید ارواح و شیاطین را از آنجا دور می‌کرد. تابوت چوبی را در عمق ۵۰ متری قرار دادند. در این قسمت نیز، راهبانی به انتظار ایستاده بودند تا مراسم خاکسپاری را اجرا کنند. سوماچین مورخ نوشته‌است: «بعد از آنکه نخستین امپراتور در گور جای گرفت و فضای داخل مقبره مسدود شد، دروازه‌های بیرونی و میانی را مهر و موم کردند.»
دوران امپراطوری > سلسلهٔ چین > دیوار چین

نخستین امپراتور دستور داد دیوار بزرگ را بسازند تا او بتواند امپراتوریش را از تجاوز بیابان نشینان شمالی حفظ کند. برای این منظور،
او حصارها و خاکریزهای دفاعی عریض را به صورت قلعه‌ای یکپارچه درآورد که حدود ۵۰۰۰ کیلومتر امتداد داشت و مرزهای شمالی و شرقی چین را دربرداشت. برج‌های دیوار، پایگاه‌هایی نظامی بودند که انبارهای مهمات و محل سکونت سربازان در آن‌ها قرار داشت. از داخل برج‌ها می‌توانستند با کمک آتش، دود یا علامت‌های صوتی خاصی، اخبار مهم را تا فاصله‌ای دور مخابره کنند. شی هوانگ تی دژی به طول ۵۰۰۰کیلومتر با ۲۵۰۰۰برج نگهبانی در مرز شمالی چین شکل داد. برای ساخت این دیوار افراد زیادی به بیگاری گرفته شدند که بسیاری از آن‌ها در هنگام کار جان سپردند. این دیوار بعدها در زمان سلسله مینگ باز سازی شد و طول آن به ۷۰۰۰ کیلومتر رسید.
دوران امپراطوری > سلسلهٔ چین > فروپاشی سلسلهٔ چین

بعد از مرگ شی هوانگ دی، آشوب و ناآرامی سراسر کشور را فرا گرفت. زی پینگ آخرین شاه سلسلهٔ چین، از کشاورزی به نام «لیوبانگ» رهبر شورشیان، شکست خورد و با پیروزی لیوبانگ عصر تازه‌ای در تاریخ چین آغاز گشت.
دوران امپراطوری > سلسلهٔ هان

مقالهٔ اصلی: دودمان هان
لیوبانگ نام «هان گائو زو» را برای خود برگزید. او ۷ سال سلطنت کرد. پس از وی، پسرش «هودی» بر تخت سلطنت نشست. اما در آن زمان کلیه قدرت اصلی و اجرایی با مشت آهنین در دست «لو ژی» امپراتریس امپراتور گائوزو بود. او جمعآ ۱۶ سال سلطنت کرد و قدرت مطلق را بصورت شهوانی به تنهایی در حکومت اعمال می‌کرد. در آن زمان حکومت هان دوران آغازین و طلایی خود را می‌گذراند. پس از مرگ هوی، ۸ سال از مرگش را در عمل حکومت مادرش لو ژی بود و بعد، ون هان بر تخت سلطنت نشست. او مالیات‌ها را کاهش داد و هان دوران شکوفایی خود را آغاز کرد. پسرش جینگ، امپراتوری‌هان را به اوج عظمت خود رساند. حکومت ون و جینگ، یکی از شکوفاترین اعصار چین از نظر هنر، توسعه روابط دوستانه و رفاه اجتماعی بود. سلسله‌هان در دوره ۵۳ ساله «وو دی» از سال ۱۴۱ تا ۸۷ پیش از میلاد به اوج عظمت خود رسید. در این دوره چینی‌ها به آسیای مرکزی هجوم بردند و حتی به کره و اندونزی رسیدند. اساس چنین رفاه و توسعه‌ای، مبادلات فرهنگی و تجاری با کشورهای آسیایی و هند بود. در همین دوره، جاده‌ای برای رفت و آمد کاروان‌ها ساخته شد که به جاده ابریشم معروف است.
دوران امپراطوری > فروپاشی امپراتوری هان غربی

هنگامی که دوران عظمت هان به پایان رسید، شخصی به نام «وانگ مانگ» بر ضد حکومت شورش کرد. او در سال ۸ میلادی سلطنت را از آن خود کرد و با این اتفاق، دوران امپراتوری هان غربی پایان یافت و تا ۱۷ سال بعد حکومت «شین» بر چین حکومت می‌کرد.