stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
تاریخ سینما در ایران
پیشینه > دهه‌های ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰: گنج قارون و موج نوی سینمای ایران

مقالهٔ اصلی: موج نوی سینمای ایران
در دههٔ ۱۳۴۰، سینمای فارسی‌زبان، یکی از دوره‌های اوج خود را تجربه کرد؛ فیلم‌هایی چون گنج قارون، گاو و قیصر در این دوران نمایش یافتند. بنیان‌گذاری نهادی که پخش‌کنندهٔ فیلم‌های کودکان هم باشد، با عنوان کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در همین دهه، فرصتی مناسب برای شکل‌گیری سینمای فرهنگی در ایران شد.
به شکلی دقیق‌تر، با نمایش گنج قارون در سال ۱۳۴۴، سینمای فیلم‌فارسی اوج خود را تجربه کرد و موجی از فیلم‌های «گنج قارونی» سینماهای ایران را درنوردید. در سال ۱۳۴۸ با پیدایش فیلم‌هایی چون گاو و قیصر تغییری اساسی ایجاد شد؛ جریان تازه‌ای که موج نوی سینمای ایران لقب گرفت. از سویی بنیان‌گذاری کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در سال ۱۳۴۸ شانسی برای شکل‌گیری سینمای فرهنگی بهتری در ایران شد. همکاری یونسکو با این کانون به عنوان پخش‌کننده فیلم‌های کودکان در ایران که با فرستادن نورالدین زرین‌کلک به بلژیک عملی گردید، اثری مهم بر بالابردن سطح فرهنگی کانون گذاشت. جریان فرهنگی شکل‌گرفته از سوی سینماگران پیش‌رو همراه با ایجاد کانون پرورش فکری و همچنین کاهش استقبال همگانی از عناصر سرگرم‌کننده‌ای مانند خشونت، سکس، جاهل مسلکی در میان جوانان و به ویژه تحصیل‌کردگان کشور عواملی بودند که دست در دست هم، جریان نو و سازنده‌ای را در سینمای ایران طی سال‌های ۵۰ تا ۵۷ به وجود آوردند. سهراب شهید ثالث، بهرام بیضایی، عباس کیارستمی، خسرو سینایی، کامران شیردل، داریوش مهرجویی، ناصر تقوایی، مسعود کیمیایی، علی حاتمی، امیر نادری ،فریدون گله، بهمن فرمان آرا، خسرو هریتاش، پرویز کیمیاوی و… از کسانی بودند که با بهانه‌های غیرتجاری نقشی درخور در این جریان داشتند و مقدمه‌هایی را ساختند تا سینمای ایران گام‌های مهمی در سال‌های پسین بردارد.
پیش از انقلاب ۱۳۵۷، افزون بر حضورهای قابل توجه فیلم‌های ایرانی در جشنواره‌های فیلم جهانی، این کشور خود نیز به میزبانی پراهمیت از رویدادهای بین‌المللی سینما در جهان، تبدیل شده‌بود. جشنواره جهانی فیلم تهران در دههٔ ۱۳۵۰، مهم‌ترین جشنوارهٔ سینمایی در آسیا و تنها جشنوارهٔ ردهٔ الف از دید فدراسیون بین‌المللی تهیه‌کنندگان در آسیا به‌شمار می‌رفت. پیش از انقلاب ۱۳۵۷، برای هر ۷۰ هزار نفر یک سینما وجود داشته‌است.
تا پیش از انقلاب ۱۳۵۷، بیشتر مردم ساکن روستاها و شهرهای کوچک ایران که دارای تعصب‌های مذهبی بودند، هرگز به سالن‌های سینما نرفتند و گونه‌ای تحریم دینی ضد سینمای ایران وجود داشت. در نمونه‌ای اما در شهری مذهبی چون قم، در سال ۱۳۴۷ سینمایی نوین گشایش یافت اما تنها چند روز در برابر مذهبیون دوام آورد. مردم متعصب این شهر، با تحریک ملایان شیعه به این سینما ریخته و به غارت آن پرداختند. اما پس از انقلاب، این تحریم مذهبی ضد سینما، حذف شد.
مخاطبان

فروش سینمای ایران در یازده ماه ۱۳۹۸، ۲۹۳ میلیارد و ۸۱۳ میلیون و ۳۹۰ هزار تومان بوده‌است و در طول این دوره، ۲۵ میلیون و ۷۱۷ هزار و ۲۴۲ تن، فیلم‌های اکران‌شده را تماشا کردند.
پیشینه چالش‌ها > دوران جمهوری اسلامی

از سال ۱۳۵۹ انقلاب فرهنگی به راه افتاد؛ دانشگاه‌های ایرانی تعطیل گشته و تمام رسانه‌های گروهی، سازمان‌های خبری و انتشارات ایرانی، به نظارت دولت انقلابی درآمدند. مقام رهبری انقلاب فرهنگی را به روشنی اعلام کرد: «ما همهٔ نشریات، رادیو و تلویزیون و سینماها را از فساد پاک خواهیم کرد. همه چیز باید در خدمت اسلام باشد.» کمی بعد، نمایان گردید که جمهوری اسلامی می‌خواهد سینما را نیز کاملاً زیر سلطهٔ خود داشته باشد و فیلم‌سازان دگراندیش ایران، در سینمای آیندهٔ این کشور، جایی ندارند. موجی از پاکسازی انقلابی در همگی رشته‌های هنری ایران پدیدار شد و بسیاری از هنرمندان، به همکاری با شاهنشاهی پهلوی متهم گردیدند.
در دوران جمهوری اسلامی، پیش آمده‌است که نیروهای تندرو، در مخالفت با نمایش حتی فیلمی که کارهای قانونی‌اش طی شده و مجوز اکران وزارت ارشاد نیز دارد، دست به اعتراض بزنند و از نمایش آن پیشگیری کنند. یورش تندروها در مواردی باعث نگرانی میان بازیگران و سینماگران ایرانی این دوره بوده‌است.
در اردیبهشت ۱۴۰۰، محمدعلی سجادی، کارگردان، فیلم‌نامه‌نویس، تهیه‌کننده در گفت‌وگو با ایلنا اعلام داشت که: «ما یک ممیزی داریم و یک سیستم ایدئولوژیک داریم که در این چهار دهه نمی‌دانسته با سینما چه کند. در حقیقت هم دلش می‌خواست آن را حفظ کند و هم دلش می‌خواهد سر به تنش نباشد… بزرگترین مشکل سینما این است که عده‌ای سفارش‌دهنده هستند… سینمای ما در دست ارگان‌های دولتی و نظامی است».
پیشینه چالش‌ها > دوران جمهوری اسلامی > چالش حجاب اسلامی و برخورد با جنس مخالف

موضوع پوشش سر کاراکترهای زن در سینمای ایران در تنهایی یا در حضور محارم، از هنگام اجباری‌سازی حجاب اسلامی پس از انقلاب ۱۳۵۷ در این کشور، به یکی از دغدغه‌های اصلی کارگردان‌ها و تهیه‌کنندگان ایران تبدیل شد. شماری از فیلم‌های ایرانی که در یک تا دو سال پس از انقلاب اسلامی به ساخت رسیدند، چون که هنوز حجاب اجباری نگردیده بود، با همان روش پیش از این انقلاب فیلمبرداری شدند اما هنگامی که فیلم‌ها برای اکران رفتند، حجاب تبدیل به خط قرمز سینمای جمهوری اسلامی شد و بسیاری از این فیلم‌ها، از جمله مرگ یزدگرد توقیف شدند. گروهی از کارگردان‌های ایرانی اعلام کردند که برای تماشاگر فیلم، به هیچ وجه طبیعی و باورپذیر نیست که زنان با روسری خوابیده و جلوی شوهر یا پدرشان در خانه، حجاب کامل داشته باشند. در کل، پس از انقلاب، تلاش شد تا پوشش سر زنان در فیلم‌ها طبیعی جلوه داده شوند.
کارگردانان ایرانی اما راه‌هایی برای گریز از حجاب اجباری داشته‌اند و در نمونه‌ای از گونه‌هایی از کلاه بهره بردند. پس از انقلاب سال ۱۳۵۷، با محدودیت‌های شرعی و عرفی که برای طبیعی نشان‌دادن نقش زن مانع‌هایی ساخته بودند، بهره‌گیری از بازیگران زن‌پوش (مرد) در سینما و تئاتر مطرح گردید. چرایی بازی کردن مردها در نقش زن در سینمای پس از انقلاب ۱۳۵۷، شامل موردهای وابسته به حجاب و برخورد بدنی با مردان بوده‌است. برخورد فیزیکی زنان با مردان یکی از چالش‌های قابل توجه در دوران جمهوری اسلامی بوده‌است. بر پایهٔ فتوا (بیان حکم اسلامی توسط فقیه) مرجع‌های تقلید شیعه، دیدن موی زن توسط مردان نامحرم، حرام بوده‌است. با توجه به این فتوای عمومی میان مراجع، گاهی کارگردان‌ها برای آن که به شخصیت زن فیلم خود روسری نپوشانند، موی او را کامل تراشیده‌اند. کلاه‌گیس نیز کم‌کم به ترفندی برای حذف حجاب تبدیل شد اما مسئولان فرهنگی دورهٔ جمهوری اسلامی گفتند که کلاه‌گیس نمی‌تواند یک ترفند برای دور زدن حجاب شود. گروهی از کارگردان‌های ایرانی نیز با دستکاری تدوین و فیلمنامه، به گونه‌ای تغییر ایجاد کرده‌اند که چالش‌های حجاب را دور بزنند. عباس کیارستمی که اعلام داشت در دورهٔ فیلمسازی در ایران یادگرفته بود که چگونه از سانسورها پیشگیری کند، فیلم‌نامهٔ خود را به روشی می‌نوشت که نیاز نشود یک زن را تنها در خانه یا در کنار همسرش نمایش دهد که حجاب نیز دارد.
پیشینه حضور زنان

بنیان‌گذاری‌های انقلابی پس از انقلاب ۱۳۵۷، از جمله دادگاه‌های انقلاب، با داشتن اختیارهایی نامحدود به تشکیل پروندهٔ قضایی برای بیشتر بازیگرها و خوانندگان زن پیش از این انقلاب دست زدند. آن‌ها که از دستورهای دینی اثر گرفته بودند، صرفِ بودن بی‌حجاب زن‌ها در اثرهای هنری را جرم دانستند و برای آن گروه از زنان که در شماری از فیلم‌های دارای صحنه‌هایی چون هم‌آغوشی و برهنگی بودند، حکم‌هایی در اندازهٔ اعدام قائل می‌شدند. اما در مواردی حتی از شماری درخواست گردید که دارایی خود را ببخشند. پاکسازی تقریباً همهٔ بازیگران زن مهم سینمای پیش از این انقلاب، به جز کسانی همانند پروانه معصومی، شهلا ریاحی، حمیده خیرآبادی، مهین شهابی، فخری خوروش و جمیله شیخی بعدها با نقدهایی در رسانه‌ها روبرو گردید.
بر پایهٔ گزارشی در دویچه وله فارسی، نظام جمهوری اسلامی تلاش کرد تا از کارزار «اخلاقی» ضد «زن کافه»، که در جامعهٔ ایران نیز دارای چهره‌ای منفی بود، نهایت بهره‌گیری تبلیغاتی را داشته باشد و رسانه‌های دولتی این دوره، «زن کافه» را الگوی زنان مدرن و آگاه به‌شمار آوردند و در سویی دیگر، آن را مقابل «زن شایستهٔ مسلمان» گذاشتند. در نخستین محصول‌های سینمای اسلامی که از سال ۱۳۶۰ ساختشان آغاز گردید، تقریباً نشانی از زن‌های جامعه، دیده نشده‌است. اما کمی بعد، جمهوری اسلامی، زنان را نیز دوباره به سینما وارد ساخت؛ زنی که الگویی شایسته خوانده شد. بر پایهٔ همین گزارش، «این موجود نه از گوشت و پوست، بلکه از مشتی ارزش‌های کلی «اخلاقی» ساخته شده‌است. بیش از آنکه انسانی زنده باشد، الگوی رفتار و اسوهٔ اخلاق است. زن باید آیت پاکدامنی و مهربانی و فداکاری باشد و سنگین‌ترین سختی‌ها و بی‌عدالتی‌ها را با بردباری تحمل کند».
آبی و رابی (نخستین فیلم صامت ایرانی)
سینما کریستال؛ از سینماهای قدیمی تهران که در خرداد ۱۳۲۴ تأسیس شد.
فروزان، «ستارهٔ سینمای پیش از انقلاب» که نام وی، تضمین‌گر فروش فیلم‌هایش شده بود.
بهروز وثوقی که دستاوردهای داخلی و فرامرزی مهمی داشته‌است.
محمدرضا گلزار؛ از ستارگان این دوره که گرانترین هنرپیشهٔ سینمای ایران در سال ۱۳۹۶ بود.
منتقدان فیلم ایرانی در سی‌وهفتمین جشنواره جهانی فیلم فجر
جعفر پناهی پس از ساخت فیلمی دربارهٔ اعتراضات ۱۳۸۸ افزون بر خروج از ایران، از کار فیلم‌سازی نیز منع شد.
رهایی یهود

نقاشی فرانسوی چاپ ۱۸۰۶ ناپلئون بناپارت را در حال آزاد کردن یهودیان به تصویر می‌کشد.
رهایی یهودیان فرآیندی بود که در کشورهای مختلف اروپا برای از بین بردن محدودیت‌ها برای یهودیان انجام شد. به عنوان مثال، در این دوران سهمیه یهودیان، که یهودیان اروپایی در آن زمان مشمول آن بودند لغو شد و و یهودیان به عنوان شهروندان دارای حقوق برابر به رسمیت شناخته شدند. این فرایند شامل تلاش‌هایی برای ادغام یهودیان در جوامع اروپایی می‌شد. رهایی یهودیان به تدریج در فاصله‌ی اواخر قرن ۱۸ و اوایل قرن ۲۰ به وقوع پیوست.
رهایی یهودیان پس از عصر روشنگری و همزمان با هاسکالا یا روشنگری یهود رخ داد.  کشورهای مختلف قوانین تبعیض آمیز قبلی را که به طور خاص علیه یهودیان در محل سکونت آنها اعمال می شد، لغو یا جایگزین کردند. قبل از رهایی، اکثر یهودیان در مناطق مسکونی از بقیه جامعه منزوی بودند. رهایی هدف اصلی یهودیان اروپایی آن زمان بود که در جوامع خود برای مشارکت و آموزش گسترده‌تر فعالیت می کردند. با به دست آوردن شهروندی کامل یهودیان، بسیاری از آنها از نظر سیاسی و فرهنگی در جامعه مدنی اروپا فعال شدند. آنها به کشورهایی مثل پادشاهی متحده و آمریکا که فرصت‌های اجتماعی و اقتصادی بهتری داشتند مهاجرت کردند. . برخی از یهودیان اروپایی به سوسیالیسم  و برخی دیگر به صهیونیسم روی آوردند.
ارکستر سمفونیک ملی سوریه

| 0 | 1 |
| --- | --- |
بنیان‌گذاری: ۱۹۹۳
گونه: ارکستر سمفونیک
ستاد: خانه اپرای دمشق
رهبر ارکستر: میساک باغبوداریان
سازمان مادر: انجمن عمومی فرهنگی هنری دارلاسد
ارکستر سمفونیک ملی سوریه (عربی: الفرقة السیمفونیة الوطنیة السوریة) در سال ۱۹۹۳ توسط صلحی الوادی، که اولین رهبر آن نیز بود، تأسیس شد. در ۴ سپتامبر ۱۹۹۸ اولین کنسرت خود را در مرکز هنرهای نمایشی اورنج کانتی در ایالات متحده برگزار کرد. محل دائمی آن خانه اپرای دمشق است. در حال حاضر رهبر آن میساک باغبوداریان می‌باشد.
دوگالد استوارت

دوگالد استوارت
دوگالد استوارت (به انگلیسی: Dugald Stewart)؛ (۲۲ نوامبر ۱۷۵۳–۱۱ ژوئن ۱۸۲۸) فیلسوف و ریاضیدان اسکاتلندی در عصر روشنگری اسکاتلند است. سخنرانی‌های او در دانشگاه ادینبورو در رابطه با محبوب سازی جنبش روشنگری اسکاتلند، توسط بسیاری از دانشجویان با نفوذی که داشت به طور گسترده‌ای پخش و منتشر می‌شد و این خود موجب معروفیت بیشتر او شد. او زادهٔ ادینبورو و فرزند ماتیو استوارت، پروفسور و استاد ریاضی در دانشگاه ادینبورو بود. دوگالد دانش‌آموختهٔ دبیرستان سلطنتی ادینبورو و سپس دانشگاه ادینبورو در ریاضیات و فلسفه اخلاق تحت مدیریت آدام فرگوسن بود. در سال ۱۷۷۱، دوگالد به امید به دست آوردن مزایای اسنل و راه یافتن به خواندن دوره‌های کلیسای انگلیس در دانشگاه آکسفورد از آن طریق، به دانشگاه گلاسکو رفت و در کلاس‌های توماس رید شرکت کرد. او بعدها گفت که تئوری اخلاق خود را به توماس رید بدهکار است.
بازگشت به ادینبورو

تنها پس از گذراندن یک ترم در دانشگاه گلاسکو، در سن نوزده سالگی، دوگالد به درخواست پدرش، که سلامتی‌اش رو به افول می‌رفت، برای ادامهٔ کار پدر در کلاس‌های ریاضی دانشگاه ادینبورو، به آنجا فراخوانده شد. در ادینبورو دوگالد پس از سه سال به استادی در ریاضیات در رابطه با کرسی پدرش در ۱۷۷۵ انتخاب شد. سه سال بعد آدام فرگوسن به عنوان کنسول مستعمرات سیزده‌گانه انتخاب شد و به مستعمرات آمریکا فرستاده شد و بنا به درخواست او، استوارت به عنوان جانشین در طول جلسه‌های تدریس ۱۷۷۸–۱۷۷۹، دوره‌های اصلی از سخنرانی‌ها در اخلاق را ارائه داد.
در سال ۱۷۸۵ استوارت موفق شد که به کرسی فلسفهٔ اخلاق دست یابد و به طور کامل جانشین فرگوسن شود، او برای بیست و پنج سال این کرسی را اداره کرد و آن را به یک مرکز اعمال نفوذ فکری و اخلاقی تبدیل کرد. جوانان از انگلستان، اروپا و آمریکا مجذوب سخنان او شدند. البته استوارت در قالب فلسفهٔ اخلاق، علاوه بر اخلاق مناسب، سخنرانی‌هایی در فلسفه سیاسی یا نظریهٔ حکومتها داشت.
استوارت تابستان ۱۷۸۸ و ۱۷۸۹ را در فرانسه گذراند، جایی که او اوقاتش را با (Suard) , (Degérando) و (Raynal) صرف کرد، و به ابراز همدردی با جنبش‌های انقلابی پرداخت. آموزش‌های سیاسی او، پس از انقلاب فرانسه، سوءظن‌هایی را نسبت به او جلب کرد.
از ۱۸۰۰ تا ۱۸۰۱، استوارت سخنرانی‌هایی برای دانشجویان مقطع کارشناسی در مورد این موضوع از اقتصاد سیاسی ایراد کرد. او نخستین کسی بود که این کار را انجام می‌داد.
فلسفهٔ اخلاق دوگالد استوارت

او در اصول اخلاق، اهمیت تام به قاعدهٔ تداعی معانی داده است.
تکنیک های انیمیشن

انواع سبک‌هایی که برای متحرک ساختن یک تصویرسازی که در نهایت به خلق انیمیشن منجر شوند تکنیک‌های انیمیشن گفته می‌شود. که معمولاً به صورت فریم به فریم یا به صورت دیجیتال ثبت می‌شود و می‌تواند شامل تصویر دو بعدی یا سه بعدی یا ترکیب هر دو باشد. برای مثال می‌توان از انواع نمونه‌های نقاشی روی کاغذ، عروسک و مجسمه‌های خمیری و حتی متحرک سازی تصاویر ایجاد شده با شن یا رنگ آمیزی روی شیشه را نام برد. سبک‌های متفاوت هنری، می‌توانند در خلق انیمیشن کمک کنند.
اقسام فیلم‌های انیمیشن

تقسیم‌بندی بر اساس بُعد تصویر: که عموما به دو گروه زیر تقسیم میشود؛
۲ بعدی
۳ بعدی
تقسیم‌بندی بر اساس تکنولوژی تصویربرداری:
آنالوگ (دوربینهای با قابلیت برداشت تک فریم)
دیجیتال (تصاویر تولید شده توسط کامپیوتر)
تقسیم‌بندی بر اساس مکتب هنری:
مکتب دیزنی
مکتب زاگرب
مکتب ژاپن (انیمه)
انیمیشن های سبک یوپی‌ای UPA (مثل جرالد مک‌بوینگ بوینگ) و سبک احیای‌یو‌پی‌اِی UPA revival (مثل مجموعه‌های پاورپاف گرلز و آزمایشگاه دکستر) را گرچه نمیتوان بعنوان مکتب مستقل معرفی کرد اما جلوه‌های خاص و متمایز آن را میتوان بعنوان یک سبک متفاوت از مکتب دیزنی در نظر گرفت.
تقسیم‌بندی بر اساس کاربرد:
انیمیشن تلویزیونی
انیمیشن آموزشی
انیمیشن تبلیغاتی
انیمیشن بزرگسالان
تقسیم‌بندی بر اساس زمان پخش:
انیمیشن بلند (سینمایی)
انیمیشن کوتاه
انیمیشن سریالی (اپیزودیک)
تقسیم‌بندی بر اساس سبک تصویرسازی: به وسعت تعداد انیماتورها و کارگردانان گسترده است؛
به عنوان مثال تکنیکهای تصویری اوسامو تزوکا با رنزو کینوشیتا و حتی تک تک آثار رنزو کینوشیتا با هم متفاوت است
تقسیم‌بندی بر اساس تکنیک:
تکنیک‌های انیمیشن در واقع مجموعه‌ی فنون مبتکرانه و راهکارهای خلاقانه‌ی استفاده از فناوری‌های گوناگون است که در بازه تقریبا صد ساله اختراع رسانه‌ی انیمیشن با هدف ایجاد تصویرهای جدید منجر به ساخت و تولید انیمیشن‌های رنگارنگ شده است
هواپیمایی ایران ایرتور

هواپیمایی ایران ایرتور (به انگلیسی: Iran Airtour Airlines) یک شرکت هواپیمایی خصوصی ایرانی است که در سال ۱۳۵۱ توسط ایران ایر راه‌اندازی شد. خطوط هوایی آن میان تهران و دیگر شهرهای ایران و همچنین کشور فرانسه و قاره اروپا برجا است. این شرکت عضو یاتا بوده که دارای گواهینامه آیوسا می‌باشد و دارای مجوز آموزش هوانوردی (ATO) است. و گواهینامهٔ استاندارد جهانی (IATA Operational Safety Audit (IOSA، هواپیمایی ایران ایرتور هم‌اکنون با ۱۵ فروند هواپیمای مسافربری در ناوگان هوایی خود به۲۳مقصد پرواز دارد.
تاریخچه

ایران ایر در سال ۱۳۴۸ جزو بهترین شرکت‌های هواپیمایی در خاورمیانه بود. ایران ایرتور در سال ۱۳۵۱ با هدف توسعه گردشگری، سفرهای زیارتی و انجام تورهای داخلی و خارجی تحت پوشش شرکت هواپیمایی ملی ایران تأسیس شد.
ایران ایرتور از سال ۱۳۶۱ تورهای منظمی در مسیر مشهد را آغاز و استقبال از این تورها موجب شد تا دو سال بعد از آن اقدام به توسعه آن به سایر کشورها نماید که تورهای دبی، استانبول و شهرهای زیارتی (مشهد) از جمله آن هستند. در کنار آن نیز به منظور توسعه گردشگری و جلب جهانگرد از سایر کشورها، اقدام به برگزاری سمینارهایی با شرکت مدیران و مسئولان شرکت‌های توریستی نموده و کسب جوایز از کشورهای مختلف نظیر آلمان، فرانسه، ایتالیا، ژاپن، سوئیس، اتریش، انگلستان، امارات، بحرین و کویت از افتخارات آن است.
فعالیت پروازی ایران ایرتور از سال ۱۳۷۱ شروع و شهر مشهد به عنوان مرکز عملیات پروازی انتخاب و بدین ترتیب ارتباط هوایی مستقیم مشهد با ۱۳ مرکز استان میسر شد. علاوه بر آن مسئولیت انجام ۵۵ درصد از پروازهای حج عمره و حج تمتع از شهرهای مختلف و پروازهای منطقه‌ای مانند دمشق، استکهلم، مسکو، عشق‌آباد و تاشکند را با استفاده از ۲۶ فروند هواپیما برعهده داشت.در سال ۲۰۲۵ با توجه به تحریم هواپیمایی ايران ایر هواپیمایی ایران ایرتور پرواز های اروپا را راه اندازی کرد و به فرانسه_ایتالیا_المان _اسپانیا پرواز خواهد داشت .
تاریخچه > خصوصی‌سازی

بعد از بحث خصوصی‌سازی در اواخر دهه ۱۳۸۰، این شرکت که تا سال ۱۳۸۹، یکی از شرکت‌های دولتی محسوب می‌شد، بر اساس اصل ۴۴ قانون اساسی، از ابتدای سال ۱۳۹۰ به شرکت تعاونی چند منظوره هسایار که یکی از زیرمجموعه‌های وزارت دفاع ایران بود، واگذار شد؛ ولی به دلیل برگشت خوردن ۴ چک پرداخت متوالی این شرکت، این واگذاری لغو و مزایدهٔ دیگری در ۵ دی ۱۳۹۴ انجام شد که به موجب آن، این شرکت هواپیمایی به بخش خصوصی واگذار شد.
تاریخچه > ادعای تخلف در خصوصی‌سازی ایران ایرتور

نصرالله پژمان‌فر نماینده مشهد در مجلس گفت سازمان خصوصی‌سازی شرکت هواپیمایی ایران ایرتور در مشهد را بدون طی مراحل قانونی به بخش خصوصی واگذار کرده است و این شرکت هواپیمایی یک هزار میلیارد تومان قیمت داشته در حالی که با قیمت ۳۴ میلیارد تومان واگذار شده است. این نماینده مجلس همچنین از شکایت خود از سازمان خصوصی‌سازی به قوه قضائیه خبر داد.
احمد علیرضابیگی نماینده تبریز در مجلس شورای اسلامی در جلسه علنی مجلس و در تشریح سؤال خود از فرهاد دژپسند وزیر امور اقتصادی و دارایی درباره نوع واگذاری شرکت ایران ایرتور اظهار داشت: از زمان مجلس دهم خصوصی‌سازی‌ها کلید خورد و ما در آن زمان شاهد خصوصی‌سازی‌های ناروا و واگذاری‌های خاص بودیم و از دوران مجلس دهم به موضوع خصوصی‌سازی‌ها ورود کردیم. همچنین عضو هیئت تحقیق و تفحص از سازمان خصوصی‌سازی در نامه‌ای به وزیر اقتصاد ضمن برشمردن تخلفات وزارت اقتصاد در واگذاری «ایران ایرتور» اعلام کرد: این شرکت ۹۹ میلیون دلار بدهی دارد.
که در نهایت تمامی ادعاها توسط مجلس کذب تشخیص داده شد. و شرکت ایران ایرتور پس از واگذاری به عنوان یکی از بهترین الگوها برای تمامی شرکتهای هواپیمایی تبدیل شده است(ipo.ir)https://ipo.ir/%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1/%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%A8-%D9%85%D9%88%D9%81%D9%82-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C%E2%80%8C%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C/11515سازمان خصوصی سازی | تجارب موفق خصوصی‌سازی
مراکز

هواپیمایی ایران ایرتور دارای ۳ دفتر در ۳ شهر مختلف ایران است. دفتر مرکزی این شرکت، در تهران واقع میدان فلسطین، طالقانی غربی است. دیگر دفتر آن در شهر مشهد، فرودگاه شهید هاشمی نژاد مشهد، جنب ترمینال خارجی است. دفتر سوم این شرکت در شهر تبریز واقع در بلوار ولیعصر است.
ناوگان > ناوگان فعلی

| مدل | تعداد | ظرفیت |
| --- | --- | --- |
| ایرباس ای۳۰۰–۶۰۰ | ۴ | ۲۸۰ |
| ایرباس ای۳۱۰–۳۰۰ | ۴ | ۲۵۰ |
| ایرباس ای۳۲۰–۲۰۰ | ۱ | ۱۷۳ |
| مک‌دانل داگلاس ام‌دی-۸۷ | ۱ | ۱۳۰ |
| مک‌دانل داگلاس ام‌دی-۸۳ | ۱ | ۱۶۰ |
| مک‌دانل داگلاس ام‌دی-۸۲ | ۴ | ۱۶۰ |
| مجموع | 15 |  |
ناوگان > ناوگان پیشین

| مدل | تعداد | بازنشستگی | توضیحات |
| --- | --- | --- | --- |
| توپولف تو-۱۵۴ | ۱۴ | ۱۹ فوریه ۲۰۱۱ | ایران ایرتور بزرگ‌ترین کاربر این مدل در ایران بود. |
| ایرباس ۳۰۰ بی ۴ | ۲ | اکتبر ۲۰۰۹ | به ایران ایر فروخته شد. |
| بوئینگ ۷۰۷ | ۲ | ۱۹۹۶ | اجاره شده از ایران ایر |
| بوئینگ ۷۳۷ | ۲ | آوریل ۲۰۱۷ | یک فروند اجاره شده از اردن و یک فروند اجاره شده از اوکراین |
| مک‌دانل داگلاس ام‌دی-۸۲ | ۳ | نوامبر ۲۰۱۵ | اجاره شده از اوکراین |
:
مقصدهای پروازی

شرکت هواپیمایی ایران ایرتور به مقاصد زیر در حال انجام پرواز است:
مقصدهای پروازی > از تهران

| شهر | کشور | یاتا | ایکائو | فرودگاه |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| آبادان |  ایران | ABD | OIAA | فرودگاه آبادان |
| اهواز |  ایران | AWZ | OIAW | فرودگاه اهواز |
| بندرعباس |  ایران | BND | OIKB | فرودگاه بین‌المللی بندرعباس |
| بوشهر |  ایران | BUZ | OIBB | فرودگاه بوشهر |
| بیرجند |  ایران | XBJ | OIMB | فرودگاه بیرجند |
| تبریز |  ایران | TBZ | OITT | فرودگاه بین‌المللی تبریز |
| زاهدان |  ایران | ZAH | OIZH | فرودگاه بین‌المللی  زاهدان |
| شیراز |  ایران | SYZ | OISS | فرودگاه بین‌المللی شیراز |
| عسلویه |  ایران | PGU | OIBP | فرودگاه عسلویه |
| کیش |  ایران | KIH | OIBK | فرودگاه بین‌المللی کیش |
| جزیره قشم |  ایران | GSM | OIKQ | فرودگاه بین‌المللی قشم |
| مشهد |  ایران | MHD | OIMM | فرودگاه بین‌المللی  مشهد |
| چابهار |  ایران | ZBR | OIZC | فرودگاه بین‌المللی چابهار |
| پاریس |  فرانسه | CDG | LFPG | فرودگاه شارل دوگل |
| استانبول |  ترکیه | IST | LTFM | فرودگاه استانبول |
| دنیزلی |  ترکیه | DNZ | LTAY | فرودگاه بودروم  |
| دبی |  امارات متحده عربی | DXB | OMDB | فرودگاه بین‌المللی دبی |
| بغداد | عراق | BGW | ORBI | فرودگاه بین‌المللی بغداد |
| ایروان | ارمنستان | EVN | UDYZ | فرودگاه بین‌المللی زوارتنوتس |
| آقتائو | قزاقستان | SCO | UATE | فرودگاه بین‌المللی آقتائو |
| تفلیس | گرجستان | TBS | UGTB | فرودگاه بین‌المللی اصلی |
| باتومی | گرجستان | BUS | UGSB | فرودگاه بین‌المللی باتومی |
| مسکو | روسیه | VKO | UUWW | فرودگاه بین‌المللی ونوکووا |
| سوچی | روسیه | AER | URSS | فرودگاه بین‌المللی سوچی |
| کلمبو | سری‌لانکا | CMB | VCBI | فرودگاه بین‌المللی باندرانیکی |
| کابل | افغانستان | KBL | OAKB | فرودگاه بین‌المللی حامد کرزی کابل |
مقصدهای پروازی > از مشهد

| شهر | کشور | یاتا | ایکائو | فرودگاه |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| آبادان |  ایران | ABD | OIAA | فرودگاه آبادان |
| اصفهان |  ایران | IFN | OIFM | فرودگاه بین‌المللی اصفهان |
| اهواز |  ایران | AWZ | OIAW | فرودگاه اهواز |
| بندرعباس |  ایران | BND | OIKB | فرودگاه بین‌المللی بندرعباس |
| بوشهر |  ایران | BUZ | OIBB | فرودگاه بوشهر |
| تبریز |  ایران | TBZ | OITT | فرودگاه بین‌المللی تبریز |
| تهران |  ایران | THR | OIII | فرودگاه بین‌المللی مهرآباد |
| رشت |  ایران | RAS | OIGG | فرودگاه رشت |
| شیراز |  ایران | SYZ | OISS | فرودگاه شیراز |
| کیش |  ایران | KIH | OIBK | فرودگاه بین‌المللی کیش |
| جزیره قشم |  ایران | GSM | OIKQ | فرودگاه بین‌المللی قشم |
| استانبول |  ترکیه | IST | LTFM | فرودگاه استانبول |
| دبی |  امارات متحده عربی | DXB | OMDB | فرودگاه بین‌المللی دبی |
| بغداد | عراق | BGW | ORBI | فرودگاه بین‌المللی بغداد |
| کابل | افغانستان | KBL | OAKB | فرودگاه بین‌المللی حامد کرزی کابل |
مقصدهای پروازی > از تبریز

| شهر | کشور | یاتا | ایکائو | فرودگاه |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| تهران |  ایران | THR | OIII | فرودگاه بین‌المللی مهرآباد |
| مشهد |  ایران | MHD | OIMM | فرودگاه بین‌المللی مشهد |
| شیراز |  ایران | SYZ | OISS | فرودگاه بین‌المللی شیراز |
| بندرعباس |  ایران | BND | OIKB | فرودگاه بین‌المللی بندرعباس |
| کیش |  ایران | KIH | OIBK | فرودگاه بین‌المللی کیش |
| استانبول |  ترکیه | IST | LTFM | فرودگاه استانبول |
| دنیزلی |  ترکیه | DNZ | LTAY | فرودگاه دنیزلی کاردیک |
| دبی |  امارات متحده عربی | DXB | OMDB | فرودگاه بین‌المللی دبی |
| بغداد | عراق | BGW | ORBI | فرودگاه بین‌المللی بغداد |
مقصدهای پروازی > از کیش

| شهر | کشور | یاتا | ایکائو | فرودگاه |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| تبریز |  ایران | TBZ | OITT | فرودگاه بین‌المللی تبریز |
| تهران |  ایران | THR | OIII | فرودگاه بین‌المللی مهرآباد |
| رشت |  ایران | RAS | OIGG | فرودگاه رشت |
| مشهد |  ایران | MHD | OIMM | فرودگاه بین‌المللی  مشهد |
مقصدهای پروازی > از استانبول  ترکیه

| شهر | کشور | یاتا | ایکائو | فرودگاه |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| تهران |  ایران | IKA | OIIE | فرودگاه بین‌المللی امام خمینی |
| اصفهان |  ایران | IFN | OIFM | فرودگاه بین‌المللی اصفهان |
| اهواز |  ایران | AWZ | OIAW | فرودگاه بین‌المللی اهواز |
| تبریز |  ایران | TBZ | OITT | فرودگاه بین‌المللی تبریز |
| شیراز |  ایران | SYZ | OISS | فرودگاه بین‌المللی شیراز |
| مشهد |  ایران | MHD | OIMM | فرودگاه بین‌المللی  مشهد |
سوانح و حوادث > سوانح

در ۱۹ بهمن ۱۳۷۱ هواپیمای توپولوف-۱۵۴ شرکت ایران ایرتور که در حال برخاستن از فرودگاه مهرآباد تهران بود با یک هواپیمای سوخو-۲۴ متعلق به نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران که در حال فرود بود برخورد کرد. در این حادثه ۱۳۱ نفر کشته شدند.
در ۲۳ بهمن ۱۳۸۰ (۱۲ فوریه هواپیمای توپولوف-۱۵۴ پرواز ۹۵۶ ایران ایرتور مسیر تهران-خرم‌آباد در نزدیکی خرم‌آباد، در منطقه کوهستانی سفیدکوه و در ارتفاع ۹۱۰۰ پایی به کوه برخورد کرد و منهدم شد و ۱۱۹ نفر سرنشین آن کشته شدند.
در ۱۰ شهریور ۱۳۸۵ هواپیمای توپولوف-۱۵۴ مسیر بندرعباس-مشهد به هنگام فرود در باند فرودگاه شهید هاشمی نژاد مشهد به علت ترکیدگی یکی از لاستیک‌های هواپیما از باند خارج شد که متعاقب آن هواپیما دچار آتش‌سوزی در قسمت جلوی بدنه گردید. در این حادثه ۲۸ نفر کشته و ۵۴ نفر زخمی شدند.