موزه هنرهای معاصر تهران
مجموعهٔ آثار هنری > گنجینه

در گنجینهٔ دائمی موزه بیش از ۳۰۰۰ اثر ارزشمند و یگانه از نخبگان هنرهای تجسمی ایران و جهان نگهداری می‌شود که نزدیک به ۴۰۰ عدد از آنها ارزش استثنایی دارند. در سال‌های ۱۳۸۳ و ۱۳۸۴ این گنجینه به‌طور کامل در نمایشگاهی به نام جنبش هنر مدرن به نمایش درآمدند. به گفتهٔ رئیس وقت موزه در سال ۱۳۹۳ به خاطر عدم نمایش، بیشتر آثار نگهداری‌شده در زیرزمین موزه در معرض هوای بیرون قرار نگرفته و آسیب کمی دیده‌اند و هیچیک از این آثار دارای آسیب جدی نیست. به گفتهٔ برخی کارشناسان هنری، آثار نگهداری‌شده در این گنجینه، بی‌نظیر هستند و گرد آوری این آثار به خاطر تلاش بسیار حکومت پهلوی در خرید آثار هنر مدرن آمریکا و اروپا و برای نشان دادن چهره‌ای نوگرا از حکومت بود. فرح پهلوی در گفتگو با روزنامهٔ گاردین در سال ۲۰۱۲ میلادی آثار این موزه را سرمایهٔ ملی نامید و ابراز امیدواری کرد تا مردم ایران از این مجموعه به خوبی نگهداری کنند.
موزهٔ هنرهای معاصر دارای یکی از کامل‌ترین مجموعه‌های هنر اکسپرسیونیسم انتزاعی در جهان است. از بزرگان هنر مدرن جهان شاید تنها ادوار مانه، پل سزان و پیت موندریان اثری در این موزه نداشته باشند. به گفتهٔ علی‌رضا سمیع‌آذر، از مدیران پیشین موزه، مجموعه آثار موزه از آن جهت در جهان استثنایی هستند که همهٔ جنبش‌های هنری سده‌های ۱۹ و ۲۰ میلادی را یکجا پوشش می‌دهند. چیزی که نه در ژاپن و شرق، نه در کشورهای اروپای شرقی، نه در اسکاندیناوی، نه در آمریکای جنوبی و آسیا، و هیچ جای دیگر نمونه‌اش را نمی‌توان یافت. ارزش مادی بعضی از این آثار چنان است که همچون جواهرات سلطنتی، پشتوانهٔ اسکناس [ایران] به‌شمار می‌روند.
خبرگزاری فارس در گزارشی در سال ۱۳۹۱ به ارزش روز آثار این موزه پرداخت. بنا بر این گزارش، اگرچه آثار موزه را هیچگاه کارشناسان معتبر خارجی قیمت‌گذاری نکرده‌اند، اما ارزش حدودی این آثار بیش از ۲٫۵ میلیارد دلار است. مشخصاً سه عدد از این آثار که در چند سال گذشته به امانت سپرده شده‌اند و در آن هنگام برای تخمین میزان بیمه نیاز به کارشناسان معتبر برای قیمت‌سنجی آثار بود، قیمت‌هایی به ترتیب زیر ارائه شدند:
نقاشی دیواری روی زمینه قرمز هندی، جکسون پولاک، ۲۵۰ میلیون دلار بر پایهٔ تخمین بنیاد کریستیز
نقاش و مدلش، پابلو پیکاسو، ۱۰۰ میلیون دلار بر پایه تخمین نهادهای رسمی در خارج از کشور و گروهی از کارشناسان ایرانی
ترینیداد فرناندز، کیس فان دنگن، ۶۰ میلیون دلار بر پایه تخمین کارشناسان هلندی
شماره ۲ (مرکز زرد)، (۱۹۵۴) مارک روتکو، ۶۰ تا ۷۰ میلیون دلار
طبیعت بی‌جان و باسمهٔ ژاپنی، پل گوگن، ۵۵ میلیون دلار
از جمله دیگر آثار این موزه، تابلوی زن ۳ اثر ویلم دکونینگ بود که سال ۱۳۷۳ در سکوت خبری از ایران بیرون برده و با باقی‌مانده صفحات شاهنامهٔ تهماسبی – که در اختیار دیوید گفن، میلیاردر آمریکایی بود – تاخت زده شد. این معاوضه به خاطر «غیرقابل نمایش» بودن تابلو در ایران صورت گرفت. در سال ۲۰۰۶ میلادی (۱۳۸۵) این تابلو به قیمت ۱۳۷٫۵ میلیون دلار به فروش رفت و عنوان دومین تابلوی گران‌بهای فروخته‌شده تا آن زمان در جهان را به دست آورد.
نقاش و مدلش اثر پابلو پیکاسو از جمله نامدارترین آثار این هنرمند است که به نوشتهٔ گاردین، ارزشی میان ۲۵ تا ۳۰ میلیون پوند دارد. وال‌استریت ژورنال نیز آن را از برترین آثار پیکاسو می‌داند. این تابلو در ایران به نمایش همگانی گذاشته نمی‌شود و در انبار زیرزمینی موزه روبروی تابلویی از روح‌الله خمینی نگهداری می‌شود.
آرمیدن دو نفر بر تخت در حضور دیگران تابلویی سه‌لتی از فرانسیس بیکن است که از جمله مهم‌ترین آثار وی به‌شمار می‌رود. این اثر به دلیل مایهٔ همجنسگرایانه خود، تنها یک بار پس از انقلاب به نمایش درآمد. با این حال، در سال ۱۳۸۳ برای نمایش در موزهٔ تیت بریتانیا به بریتانیا قرض داده شد.
آثار موجود از اندی وارهول در این موزه از جمله نامدارترین کارهای او هستند. وارهول خود رابطهٔ خوبی با خاندان پهلوی داشت و پرتره‌هایی از ایشان، از جمله فرح و اشرف پهلوی کشیده بود. تابلوی خودکشی (مرد ارغوانی در حال پرش) (۱۹۶۳) از وی در سال ۱۹۷۵ خریداری شد. تونی شفرازی، فروشنده آثار هنری مقیم نیویورک، ارزش کنونی تابلو را ۷۰ میلیون دلار تخمین می‌زند. از جمله دیگر آثار وارهول در موزه تابلوهایی از مائو تسه‌تونگ و پرتره‌هایی از سرخپوست آمریکایی، میک جگر و مریلین مونرو هستند.
از جمله دیگر آثار مطرح هنر مردمی موزه می‌توان براتاتا (۱۹۶۲) را – که از مطرح‌ترین کارهای روی لیکتنستاین است – نام برد. گنجینهٔ موزه همچنین شامل بیش از ۱۰ کار رنگ اکریلیک و رنگ روغن هنرمند اسرائیلی، یاکُو آگام است که به گفتهٔ پسر آگام از کارهای ارزشمند او هستند. این کارها در بازدید فرح پهلوی از پاریس و با انتخاب خود او خریداری شدند. آگام همراه با پسرش در تابستان ۱۹۷۷ و اندکی پیش از گشایش موزه به دعوت فرح پهلوی به ایران سفر کرد.
از آثار هنرمندان تندیس‌ساز مفهومی می‌توان به کارهایی از دونالد جاد (بی‌عنوان، ۱۹۶۵) و ادواردو چیلیدا (یادی از پابلو نرودا، ۱۹۷۴) و دن فلی‌وین (بی‌عنوان، ۱۹۶۶–۱۹۷۱)، و سول لویت (ساختار مکعبی، ۱۹۷۶)، و هنری مور (بیضی با نقاط تیز) اشاره کرد.
از جمله دیگر آثار مطرح موزه این‌ها هستند:
کلود مونه؛ حومهٔ ژیورنی (۱۸۸۳)
ونسان ون گوگ؛ بر دروازهٔ ابدیت (چاپ‌سنگی، ۱۸۸۲)
کامی پیسارو؛ خانه‌های کنوکه
آنری دو تولوز-لوترک؛ دختری با موهای مدل Accroche-coeur (۱۸۸۹)
جیمز انسور؛ ورود مسیح به بروکسل در ۱۸۸۹ (چاپ فلزی و آبرنگ، ۱۸۸۸)، کلیسای جامع، ازدواج صورتک‌ها
ادوارد مونک؛ پرترهٔ خود نقاش (چاپ‌سنگی)
فرانسیس بیکن؛ مرد لمیده با تندیس (۱۹۶۰–۱۹۶۱)
آنری ماتیس؛ کسی که از تاهیتی بازمی‌گردد (چاپ‌سنگی، ۱۹۳۰)
پابلو پیکاسو، چهرهٔ زن II، زنی که می‌گرید، پنجره‌ای باز رو به خیابان پانتیور (۱۹۲۰)، میمون و بچه میمون (تندیس)، ژاکلین درحال مطالعه
مارسل دوشان؛ برای شیشهٔ بزرگ
رنه ماگریت؛ راه آسمان (۱۹۵۷)
ماکس ارنست؛ تاریخ طبیعی (۱۹۲۳)، جنون ماه (تندیس)
ژرژ براک؛ گیتار، میوه و تُنگ (۱۹۲۷)، پنج قطعهٔ برنز (تندیس)
خوان میرو؛ پرندگان غار، گاوباز (اینتالیو رنگی، ۱۹۶۹)
الکساندر کالدر؛ ماهی نارنجی (تندیس جنبا، فلز رنگ‌شده)
داوید آلفارو سی‌که‌ایروس؛ زاپاتا (لیتوگراف، ۱۹۳۰)
واسیلی کاندینسکی؛ امتدادهای روشن (۱۹۳۷)
ویلم دکونینگ؛ نور در ماه اوت (پیشتر به همراه زن ۳)
مارک روتکو؛ قهوه‌ای مایل به قرمز نارنجی و سیاه بر زمینهٔ قهوه‌ای، مرکز زرد – شمارهٔ دو (۱۹۵۴)
هانس هارتونگ؛ تی۹۷۳ ای ۱۳ (۱۹۷۳)
روی لیختنشتاین؛ ملودی، طبیعت بی‌جان
رابرت راشنبرگ؛ آب‌بندی، اسکلت‌بندی، بدرقه
جسپر جانز؛ تله، گذر ۱، گذر ۲ (۱۹۶۶)، چرخ‌دنده (چاپ‌سنگی)