stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
بندر انزلی
تاریخ > ساختمان‌های کهن > ساختمان شمس‌العماره

مقالهٔ اصلی: بنای شمس‌العماره بندرانزلی
در اواخر نیمه اول قرن سیزدهم ناصرالدین‌شاه فرمان ساخت قصری در مرکز شهر را می‌دهد که بعدها این قصر به شمس‌العماره مشهور می‌شود. ساختمان شمس‌العماره بلندترین و پرآوازه‌ترین ساختمان شهر در انزلی قدیم بوده است. این ساختمان در بلوار فوقانی کنونی در ۵طبقه ساخته شده بود. ناصرالدین‌شاه در سفرنامه بازگشت از اروپای خود می‌نویسد: ۴ ساعت به غروب مانده وارد انزلی می‌شویم. منزل ما در برجی است که به حکم ما، وزیر خارجه در زمان حکومت خود در گیلان بنا نهاده است. بعد توسط میرزا محمد حسین به اتمام رسید و اندک کار باقی‌مانده آن توسط معتمد الملک به اتمام خواهد رسید. معتمد الملک مسئول نگهداری شهر و گماره والی گیلان بوده است و با توجه به زمان سفر ناصرالدین‌شاه به اروپا، سال ۱۲۴۹ شمسی، سال ساخت شمس‌العماره بوده است. این تاریخ در کتاب ولایات دارالمرز ایران نوشته رابینو که تاریخ ساخت شمس‌العماره را ۱۲۸۸ هجری قمری بیان کرده تطابق نسبی دارد.[نیازمند منبع]
این برج ۵ طبقه و سراسر از سنگ و آجر و ایوان‌های آن از جنس چوب منقش بوده است. ساختمان نمای بسیار زیبایی به دریا و جنگل‌های اطراف شهر داشته است، چنان‌که ناصرالدین‌شاه در سفرنامه بازگشت از اروپا می‌نویسد:
در هیچ‌کجای اروپا چنین منظره زیبایی را ندیده‌ام
ناصر الدین شاه
پس از ناصرالدین‌شاه این ساختمان یک بار در سال ۱۲۸۶ شمسی به همت مردم شهر بازسازی می‌شود. اما سرانجام قسمت‌های گچ‌بری شده و لوازم آن به دست موسیو هانسیس مسئول مالیه گیلان در اواخر دهه ۱۲۹۰ از کاخ به بیرون برده و از کشور خارج می‌شود. این بنا پس از احداث ساختمان شهرداری در سال ۱۳۰۶ به‌طور کامل ویران و در سال ۱۳۱۱ به جای آن حوضی به مساحت ۲۱۴ متر مربع ساخته شد.
تاریخ > ساختمان‌های کهن > حمام‌های قدیمی

حمام پنجشنبه:
این بنا در کهنه بازار انزلی واقع شده و از ساخته‌های دوره ناصرالدین‌شاه به سال ۱۳۰۳ ه‍.ق است.
حمام علی اف:
این بنا در انتهای خیابان ابوذر (سپه) واقع شده و از آثار اواخر دوره قاجار به سال ۱۳۲۶ ه‍.ق است که توسط علی اف از بازرگانان انزلی- ساخته شده است. این بنا که به شیوه جدید و با دستگاه‌های دوش، وان و نمره‌های خصوصی ساخته شده بود در ابتدا متشکل از دو بخش مردانه و زنانه بود که بعدها بخش زنانه آن برچیده شد و در بخش مردانه نیز تغییراتی از جمله افزودن بر تعداد نمره‌های خصوصی آن صورت گرفت. بخش مردانه دارای فضای وسیع با خزینه‌های آب گرم و سرد است.
حمام شاه:
این بنا که مهم‌ترین حمام تاریخی انزلی به‌شمار می‌رفته در اوایل دوره قاجار توسط هدایت‌الله خان فومنی معروف به گیلانشاه (مقتول ۱۲۰۰ ه‍.ق) ساخته شده است و به هنگام مسافرت و اقامت شاهان قاجار در انزلی مورد استفاده آنان قرار می‌گرفت. حمام شاه انزلی که به سبک دیگر حمام‌های قدیمی ساخته شده و دارای کاشی‌کاری زیبایی بوده در دوره اخیر ویران شده است.[نیازمند منبع]
حمام سنگی:
به سال ۱۲۸۱ خورشید، از شگفتی‌های حمام سنگی، نحوه گرم شدن و ماندگاری آب در خزینه آن بود. از تاریخچه این حمام اطلاعات کامل‌تری در دسترس نیست.
کاخ میان پشته، برج ساعت، ساختمان موزیک، پل غازیان، بنای شهرداری، سر در اداره بنادر و دریانوردی، بانک ملی انزلی، کلیسای مریم مقدس، منبع آب اداره بنادر، مناره مسجد قائمیه، ساختمان قدیمی دادگستری، مجموعه میدان امام، هتل گل سنگ، بلوار ساحلی، عمارت قاسم‌اف و ساختمان دبیرستان مهدخت (شرف) را از دیگر بناهای تاریخی ثبت شده شهرستان انزلی است.
تاریخ > تصاویری از بناهای تاریخی

مناره بندر انزلی
ساختمان بانک ملی
نمایی از ساختمان شهرداری از داخل بلوار انزلی
ورودی سابق گورستان
نخستین پل متحرک ایران ۱۳۲۳
حمام سنگی انزلی ۱۲۸۱ خورشیدی
تاریخ > عکس‌های قدیمی و تاریخی

سکونت‌گاه‌های ماهی‌گیران انزلی در کنار دریای خزر؛ عکس از ارتفاع ۲۰۰ متری (اثر والتر میتل‌هولتسر در سال ۱۳۰۳)
سکونتگاه‌های ماهیگیران انزلی (اثر والتر میتل‌هولتسر در سال ۱۳۰۳)
ماهیگیران بندر انزلی در سال ۱۳۰۳ خورشیدی
یک ماهی‌گیر در حال تعمیر تور ماهی‌گیری حوالی سال ۱۳۰۳
نمایی از بندر انزلی (۱۳۰۳ خورشیدی)
توربافی (۱۳۰۳ خورشیدی)
کودکانی از بندر انزلی (۱۳۰۳ خورشیدی)
۱۳۱۴
میدان پهلوی ۱۳۲۳
بندر انزلی ۱۲۵۲ هجری شمسی
پل متحرک بندر
گمرک انزلی و پل غازیان
خیابان شاپور غازیان (طالقانی فعلی)
مسیر انزلی به طهران در عهد قاجار
گمرک بندر انزلی
اهالی انزلی در جشن تأسیس بلدیه
گمرک انزلی عهد قاجار
بازدید رئیس اداره معارف انزلی مدرسه فردوسی
میدان انزلی
اداره بندر با بیش از ۲۰۰ سال قدمت
پاسبانان نظمیه، رئیس بلدیه انزلی و برخی از اهالی در مسجد قائمیه
جغرافیا > وضعیت طبیعی

بندر انزلی، در طول جغرافیایی ۴۹ درجه و ۲۸ دقیقه و عرض جغرافیایی ۳۷ درجه و ۲۸ دقیقه واقع شده است و ارتفاع آن از سطح دریا منهای ۲۶ متر است.
بندرانزلی از شمال با دریای خزر از جنوب با شهرستان صومعه‌سرا و شهرستان رشت، از شرق با شهرستان خمام و از غرب با شهرستان رضوانشهر همسایه است. شهرستان بندرانزلی در ناحیه‌ای یک‌سره جلگه‌ای به صورت طولی و در کرانه دریای خزر واقع شده است و آب‌وهوایی مرطوب دارد. بخشی از محیط زیست طبیعی این شهرستان را دریا(۴۴ کیلومتر نوار ساحلی) و بخش مهم دیگر را اکوسیستم ارزشمند تالاب انزلی تشکیل می‌دهد. نام انزلی به پیشینه تاریخی‌اش در بیش‌تر شهرهای اروپایی شناخته شده است. فاصله مرکز شهر بندر انزلی تا تهران ۳۸۰ کیلومتر، تا مرکز استان ۴۰ کیلومتر و تا نزدیک‌ترین فرودگاه ۳۵ کیلومتر است.
میزان بارش شهرستان بسیار بالا بوده چندان که سالانه میانگین ۱۸۹۲ میلی‌متر بارندگی دارد بیش‌ترین بارش در ماه‌های شهریور و مهر با ۴۴۰/۹ میلی‌متر گزارش گردیده است. میزان رطوبت نسبی سالانه به‌طور میانگین حدود ۷۱ تا ۹۷ درصد و درجه حرارت محیط زیست میان ۳/۵ تا ۲۸ درجه سانتی‌گراد در نوسان بوده است.
جغرافیا > مکان‌نگاری

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | دریای خزر |  |  |
|  | خشکبیجار |  | رضوانشهر |  |
|  | خشکبیجار |    انزلی     | رضوانشهر |  |
|  | خشکبیجار |  | رضوانشهر |  |
|  | خمام و رشت | تالاب بین‌المللی انزلی |  |  |
جغرافیا > محلات

میان پشته
کولیور
نویر
کوی واحدی
آخر خط
پیله علی باغ
کوی بابک
کار آموزی
خیابان آذربایجان
بشمن
ناجی
باغ زمانی
ایستگاه تیمور
آخرخط
جهانگانی
چراغ برق
شایلو
قلم گوده
سی متری
رمضانی
جزیره طالقانی
ناصر خسرو
پاسداران
سوسر
شالیور
خیابان آذربایجان
سید آسیه
کرد محله
پمپ باد
زرافشان
نامجو
نخستین
سامانسر
نخستین
خیابان تهران
کوی واحدی
مترو پل
بایندر
اطبا
و…
جغرافیا > شهرک‌های ویلایی

شهرک دهکده ساحلی بندر انزلی
شهرک گل‌ها انزلی (شهرک شهید اسحاقی)
شهرک ساحل قو
شهرک خزرویلا
جغرافیا > روستاها

فهرست روستاهای بخش مرکزی شهرستان انزلی به مرکزیت شهر بندرانزلی:
| ردیف | نام محله | نام بخش | نام دهستان | جمعیت | فاصله تا انزلی |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱ | آبکنار | مرکزی | چهارفریضه | ۲۹۹۴ نفر | ۳۸ کیلومتر |
| ۲ | اشپلا | مرکزی | چهارفریضه | ۲۰۰ نفر | ۳۴ کیلومتر |
| ۳ | اشترکان | مرکزی | چهارفریضه | ۵۶ نفر | ۲۷ کیلومتر |
| ۴ | بشمن | مرکزی | چهارفریضه | ۱۴۰۵ نفر | ۴ کیلومتر |
| ۵ | تربه بر | مرکزی | چهارفریضه | ۳۲۹ نفر | ۳۷ کیلومتر |
| ۶ | تربه گوده | مرکزی | لیجارکی حسن رود | ۲۹۹ نفر | ۴ کیلومتر |
| ۷ | جفرود پایین | مرکزی | لیجارکی حسن رود | ۷۶۰ نفر | ۱۷ کیلومتر |
| ۸ | چای بیجار | مرکزی | چهارفریضه | ۸۶ نفر | ۲۴ کیلومتر |
| ۹ | حسن‌رود | مرکزی | لیجارکی حسن رود | ۱۲۶۶ نفر | ۱۱ کیلومتر |
| ۱۰ | خُمِیران | مرکزی | چهارفریضه | ۴۰۵ نفر | ۳۲ کیلومتر |
| ۱۱ | رودپشت | مرکزی | چهارفریضه | ۳۹۶ نفر | ۲۴ کیلومتر |
| ۱۲ | سنگاچین | مرکزی | چهارفریضه | ۲۴۲۱ نفر | ۱۵ کیلومتر |
| ۱۳ | سیاوزان | مرکزی | چهارفریضه | ۲۱۰ نفر | ۲۳ کیلومتر |
| ۱۴ | سیاه خاله سر | مرکزی | چهارفریضه | ۵۰۸ نفر | ۲۶ کیلومتر |
| ۱۵ | شانگهای پرده | مرکزی | لیجارکی حسن رود | ۲۳۰ نفر | ۵ کیلومتر |
| ۱۶ | شیله سر | مرکزی | چهارفریضه | ۳۵۴ نفر | ۲۵ کیلومتر |
| ۱۷ | طالب‌آباد | مرکزی | لیجارکی حسن رود | ۲۰۲۵ نفر | ۶ کیلومتر |
| ۱۸ | علی‌آباد کپورچال | مرکزی | چهارفریضه | ۸۹۶ نفر | ۱۹ کیلومتر |
| ۱۹ | کپورچال | مرکزی | چهارفریضه | ۱۸۴۸ نفر | ۲۰ کیلومتر |
| ۲۰ | کچلک | مرکزی | چهارفریضه | ۵۲۶ نفر | ۲۲ کیلومتر |
| ۲۱ | کرکان | مرکزی | چهارفریضه | ۵۶۰ نفر | ۲۷ کیلومتر |
| ۲۲ | کوچک محله | مرکزی | چهارفریضه | ۳۶۲ نفر | ۱۷ کیلومتر |
| ۲۳ | گلشن | مرکزی | لیجارکی حسن رود | ۸۳۸ نفر | ۱۵ کیلومتر |
| ۲۴ | گلوگاه | مرکزی | چهارفریضه | نفر | ۱۲ کیلومتر |
| ۲۵ | لیجارکی حسن‌رود | مرکزی | لیجارکی حسن رود | ۳۲۱۰ نفر | ۱۰ کیلومتر |
| ۲۶ | ماهروزه | مرکزی | چهارفریضه | ۲۵ نفر | ۴۲ کیلومتر |
| ۲۷ | معاف | مرکزی | چهارفریضه | ۲۱۹ نفر | ۳۳ کیلومتر |
:
جغرافیا > زمین‌لرزه

طبق مطالعات اخیر (۱۳۹۱ ه‍.ق) انجام گرفته توسط شورای راهبردی مخاطرات زمین‌شناختی کشور، نشانگر حرکت شاخه‌های جوانی از گسل خزر به سمت شمال و فعالیت خیلی جوان گسل خزر است. با توجه به تراکم جمعیت استان‌های ساحلی خزر (گیلان، مازندران، گلستان) و احتمال رخداد زمین‌لرزه بزرگ چه در بخش خشکی و چه در بخش آبی، فاجعه بار خواهد بود. گسل البرز جداکننده محدوده گرگان – رشت از بقیه البرز است. با فعالیت این گسل انزلی همواره تحت تأثیر قرار گرفته است و تاکنون شاهد زلزله‌هایی با قدرت ۳٫۳ ریشتر نیز بوده است.
مردم > زبان

ساکنان انزلی گیلک هستند. زبان شهر بندرانزلی گیلکی و فارسی است.
مردم بومی شهر بندرانزلی گیلک هستند و به زبان گیلکی با گویش بیه‌پس و لهجه مخصوص به انزلی و همچنین زبان فارسی معیار صحبت می‌کنند. به مردمان اهل انزلی، انزلی‌چی می‌گویند. آذربایجانی‌های انزلی اکثراً از مهاجرانی بودند که در زمان حکومت اتحاد جماهیر شوروی از جمهوری آذربایجان به انزلی مهاجرت نمودند و در امور شیلات و بندر فعالیت داشتند.
در برخی دوره‌ها گروه‌های دیگری از مهاجرین هم وارد این شهر شدند؛ مانند مردم ارمنی، لهستانی مهاجرت نمودند .
مردم > اشتغال

در گذشته شغل بیش‌تر مردم انزلی صیادی (ماهی‌گیری) بوده است. برنج‌کاری و کشاورزی نیز از دیگر پیشه‌های سنتی بندر انزلی به‌شمار می‌رود که همچنان در روستاهای شهرستان انزلی مرسوم است. امروز مردم این شهر بیش‌تر به مشاغل اداری، دولتی و آزاد اشتغال دارند.
مردم > سوغات

انواع ماهیان خزری عمده‌ترین سوغات خوراکی این شهرستان است ولی انواع سبزیجات محلی، سیر و ترشیجات محلی نیز برای عرضه به مسافران وجود دارد. انزلی مرکز تولید بسیاری از صنایع دستی چوبین و همچنین صنایع مروار بافی است. بازار ماهی و بازار محلی شنبه بازار فرصتی برای خرید سوغات یا تهیه خوراکی‌های محلی برای ایام اقامت در این شهر ساحلی است. از شیرینی‌ها می‌توان به حلوا عسلی، نباتی و… اشاره کرد.
مردم > مذهب

امروزه اکثریت اهالی انزلی را مسلمانان شیعه تشکیل می‌دهند و با توجه به آن که بخشی از اهالی انزلی را ارمنیان تشکیل می‌دهند، مسیحیت نیز بخشی از جامعهٔ دینی این شهر را به خود اختصاص داده است. ارمنی‌ها و مسلمانان از دیرباز در این شهر ساحلی زندگی مسالمت‌آمیزی بر مبنای همکاری، همیاری و احترام متقابل داشته‌اند. این نزدیکی تا جایی بود که احمد نوری‌زاده دفتردار کلیسای مریم مقدس انزلی، تنها شاعر غیرارمنی جهان است، که اشعار ارمنی‌اش در کتاب‌های کشور ارمنستان تدریس می‌شود.
پس از واقعه کشتار ارامنه باکو در سپتامبر ۱۹۱۸تعداد زیادی از ارامنه باکو و شماخی و شهرهای دیگر آذربایجان شوروی مجبور به ترک آنجا شدند و با کشتی به انزلی، کرگانرود و حسن کیاده رسیدند. کسانی که در انزلی اقامت گزیدند مجبور شدند برای ساماندهی به آوارگی خود با کمک ارامنه بومی کمیته آوارگان را تشکیل دهند. شرح این وقایع در کتاب «پناهندگی ارامنه باکو به گیلان» نوشته م. درساهاکیان و با ترجمه و پژوهش روبرت واهانیان و مسعود حقانی آمده است.
همچنین در انزلی کلیسای ارتدوکس روسی در محله کرد محله غازیان وجود دارد.
قدمت مساجد:
هرچند از تاریخ دقیق احداث نخستین مسجد انزلی اطلاعاتی موثقی در دست نیست اما رابینو در سال ۱۹۱۱ میلادی مصادف با ۱۲۹۰ شمسی چنین می‌نویسد:
چهار مسجد بنام مسجد خان که هاشم خان انزلی با یک تکیه در اواخ دوره پادشاهی محمدشاه ساخته است و به آن مسجد جامع هم می‌گویند، مسجد سرخی که به دست طایفه سرخی ساخته شد، مسجد استاد محمد رضی، که به نام «آخر مسجد» نیز آوازه دارد، به وسیلهٔ استاد محمد رضی بنا شده است و به تازگی به وسیلهٔ عمید همایون مرمت شد و مسجد تازه که به وسیلهٔ حاج شفیع آقا مجتهد بنا گردید.
قدمت کلیسا:
ارمنی‌ها در انزلی کلیسا و گورستان دارند که اکنون از بناهای تاریخی انزلی به‌شمار می‌روند. در گذشته جمعیت ارمنی‌های انزلی به ۴ هزار خانوار می‌رسید، اما امروزه شمار ارمنیان انزلی حدود ۲۳ خانوار و کم‌تر از ۵۰ نفر می‌رسد.
مردم > فرهنگ

داشتن نرخ بالای تحصیلات و ارتباط و تعامل بسیار با گردشگران داخلی و خارجی باعث رشد فرهنگی شهروندان شده است.
کتابخانه عمومی:
انزلی پنج کتابخانه دارد:
امام جعفر صادق بندر انزلی به آدرس: خیابان مفتح شمالی، خیابان فروردین
هشتم شهریور غازیان به آدرس: خیابان طالقانی، خیابان آذربایجان
کتابخانه ولیعصر در کهنه بازار شنبه بازار
لیجارکی حسن رود به آدرس: جاده انزلی به رشت، داخل بازارچه
شهید نامجو آبکنار به آدرس: خیابان پاسداران، مسجد محله
کتابخانه عمومی آیت‌الله طالقانی
مردم > جمعیت شهری

جمعیت شهرستان انزلی در سال ۱۳۷۰، برابر با: ۱۲۲٬۰۶۸ نفر بوده که بر اساس آمار سال ۸۵ جمعیت این شهرستان ۱۳۳٬۱۳۴ تن بوده است، که جمعیت شهر انزلی در سال ۱۳۷۵ ش برابر با: ۹۸٬۵۴۴ و در سرشماری سال ۱۳۸۵ برابر با: ۱۱۰٬۶۴۳ نفرو بر اساس سرشماری سال ۹۵ حدود۱۱۸٬۵۶۴نفر بوده.
مساحت شهرستان انزلی بالغ بر ۳۱۵ کیلومتر مربع است که سهم مساحت شهری آن حدود ۶۰ کیلومتر مربع بوده و با توجه به تمرکز جمعیت، شهر انزلی یکی از متراکم‌ترین شهرهای ایران است.
مردم > گورستان‌ها

آرامستان انزلی (اصلی):
در سال ۱۳۰۴ شمسی زمینی که متعلق به چند نفر از اشخاص معروف شهرستان انزلی بود، به همت یوسف زمانی، یکی از بازرگانان شهر، خریده و وقف مردم شد و تا امروز نیز گورستان اصلی انزلی است.
قبرستان کلویر:
این قبرستان در محله کلویر بندر انزلی است و مقبره سیروس قایقران اسطوره ایرانی فوتبال در آنجاست.
اقتصاد

با توجه به وجود اداراتی نظیر:
اداره کل شیلات استان گیلان
اداره کل گمرکات استان گیلان
اداره کل بنادر و دریانوردی استان گیلان
سازمان منطقه آزاد انزلی
و با توجه به اقلیم و موقعیت جغرافیایی بندر انزلی قطب اقتصادی و صنعت گردشگری استان گیلان و شمال کشور به‌شمار می‌رود.
اقتصاد > ویژگی‌های بندر

بندر انزلی یکی از بزرگ‌ترین بندر شمال ایران و از فعال‌ترین بندرهای کرانه دریای خزر است. مرز انزلی پنجمین مرز فعال ایران است و ۷/۳ درصد از ترانزیت ورودی به ایران از طریق این مرز انجام می‌شود. بیش از ۵۰ درصد حمل و نقل کالای گیلان از طریق این مرز انجام می‌شود. از مرز دریایی انزلی سالانه بیش از ۴ میلیون تن کالا وارد و بیش از ۲۸۸ هزار تن سوخت و ۵۵ هزار تن کالای غیرنفتی به‌طور حمل و نقل ترکیبی از طریق این بندر به داخل یا خارج کشور ترانزیت می‌شود. با طرح شیوه‌های جدید ترانزیت چون کریدور شمال- جنوب، وجود منطقه آزاد تجاری-صنعتی انزلی اهمیت بیشتری یافته است. این بندر کشتی رورو (Roll-on/roll-off) هم دارد که ترانزیت جاده‌ای را تسهیل می‌کند. این بندر مهم‌ترین بندر سواحل جنوبی دریای مازندران و ایران معروف است.
از ویژگی‌های تأسیسات بندر انزلی می‌توان به:
بزرگ‌ترین بندر کرانه دریای خزر و مجهز به امکانات مدرن تخلیه و بارگیری
دارای رتبه سوم میان بندرهای کشور پس از بندر امام خمینی و بندر شهید رجایی
نزدیکی با بندر آستراخان و لاگان در روسیه، کراسنودسک در ترکمنستان، اکتائو در قزاقستان و باکو در آذربایجان
ارتباط با بازارهای منطقه‌ای و دسترسی به بازار مصرف بالای ۳۰۰ میلیونی کشورهای تازه استقلال یافته شوروی سابق
قرار گرفتن در مسیر کریدور بین‌المللی شمال - جنوب که این مسیر سه برابر از مسیر فعلی کوتاه و ارزانتر است.
واقع شدن بندر در محدوده منطقه آزاد، و فراهم نمودن تسهیلات و امکانات ویژه برای صاحبان کالا، تجار و سرمایه‌گذاران
نزدیکی به بزرگ‌ترین ذخایر نفت و گاز دریای خزر
نزدیکی به فرودگاه بین‌المللی (۳۵) کیلومتر
برخورداری از معافیت مالیاتی
یکی از هفت منطقه آزاد کشور
دسترسی به معادن سرب، روی و آهن و مراکز صنعتی
برخورداری از شرایط آب و هوایی استان گیلان
نزدیکی به‌استان‌های صنعتی همجوار
اقتصاد > ویژگی‌های بندر > چشم‌انداز بندر در یک نگاه

| ردیف | موضوع | شرح موضوع |
| --- | --- | --- |
| ۱ | مساحت | ۶۸٫۵ هکتار |
| ۲ | موقعیت | جنوب دریای خزر |
| ۳ | ظرفیت پذیرش کالا | ۱۱ میلیون تن |
| ۴ | مساحت انبارهای مسقف | ۲۱۴۶۵ متر مربع |
| ۵ | مساحت باراندازها | ۵۰۰۰۰۰ متر ۰مربع |
| ۶ | ظرفیت ترمینال کانتینری | ۱۰۰۰۰ TEU |
| ۷ | عمق اسکله‌ها | ۳٫۸ & ۴٫۴ متر فصلی |
| ۸ | تعداد اسکله | ۱۰ پست |
| ۹ | فاصله تا مرکز شهر | ۳ کیلومتر |
| ۱۰ | فاصله تا رشت | ۴۰ کیلومتر |
| ۱۱ | فاصله تا تهران | ۳۶۵ کیلومتر |
| ۱۱ | فاصله تا فرودگاه | ۳۵ کیلومتر |
:
اقتصاد > منطقه آزاد انزلی

مقالهٔ اصلی: منطقه آزاد تجاری-صنعتی انزلی
منطقه آزاد تجاری-صنعتی انزلی یکی از «مناطق آزاد هفت‌گانه ایران»، در استان گیلان است که در راستای اهداف اقتصادی این کشور، در سال ۱۳۸۴ شمسی به مرکزیت شهرستان انزلی با قرارگیری مجتمع بندری انزلی، مجتمع بندری کاسپین، فاز تجارت و گردشگری و سه شهرک صنعتی در شهرستان انزلی تاسیس شد . از سال ۱۳۹۲ با افزایش محدوده این منطقه در پهنه آبی، خاکی و ساحلی سه شهرستان رشت، انزلی و آستانه اشرفیه در شمال ایران، منطقه جنوب دریای خزر و در مسیر کریدور شمال–جنوب واقع گردیده است اما در سال ۱۳۹۸ با رای دیوان عدالت اداری محدوده های اضافه شده غیر قانونی تشخیص داده شد و ضمن ابطال مصوبه افزایش محدوده منطقه ازاد انزلی، این منطقه همانند قبل فقط در شهرستان بندرانزلی تدقین شد.
اقتصاد > منطقه آزاد انزلی > کریدور شمال به جنوب

مقالهٔ اصلی: کریدور شمال–جنوب
تکمیل طرح راه‌اندازی راه‌آهن قزوین، رشت و بندر انزلی می‌تواند کمک شایانی در رشد اقتصادی ایران و به طبع استان گیلان و بندر انزلی باشد. تکمیل این طرح می‌تواند تأثیر به سزایی در رشد صنعت حمل و نقل در ایران داشته باشد. موقعیت راه‌بردی بندر انزلی در در دریای خزر و هزینه کمتر حمل و نقل بار از طریق راه‌آهن و کشتی موجب افزایش اهمیت اتمام هر چه سریعتر این طرح می‌گردد.
خط آهن قزوین - رشت - انزلی - آستارا به عنوان یکی از قطعات کریدور شمال به جنوب برای منطقه اهمیت دارد. در صورت تکمیل این کریدور بسیاری از کشورها ترجیح می‌دهند به دلیل کوتاه بودن طول مسیر و ارزان شدن هزینه‌های حمل و نقل، جابه‌جایی کالای ترانزیتی خود را از طریق این کریدور و کشور ایران انجام دهند که این امر موجب افزایش درآمد کشور از محل ترانزیت خواهد شد.
اقتصاد > صنعت گردشگری

دریای خزر، سواحل ماسه‌ای، تالاب بین‌المللی انزلی، پل‌های تاریخی انزلی و غازیان، پارک ساحلی (بلوار)، کاخ موزه نیروی دریایی، موج شکن، مناره یا برج ساعت، عمارت قدیمی دادگستری برخی از دیدنی‌های شهر انزلی به‌شمار می‌روند که منطقه آزاد تجاری، اقتصادی و موقعیت استراتژیک شهر انزلی از لحاظ جاده‌ای سالانه موجب جذب تعداد زیادی توریست و گردشگر داخلی و خارجی است.
اقتصاد > بازارها

بازار کاسپین:
بازار کاسپین یکی از بزرگ‌ترین بازارها در انزلی است. این بازار از لحاظ موقعیت در یکی از بهترین مکان‌های شهر بنا شده است. نزدیکی این بازار به شهر و همچنین خیابان پاسداران این بازار را به یکی از هدف‌های مسافران در روزهای تعطیل تبدیل نموده است. این بازار دارای پارکینگ اختصاصی نیز است.
مجتمع انزل مال
این مجتمع زیبا از جمله مدرن‌ترین مراکز تجاری و تفریحی استان گیلان می‌باشد.
این مجموعه در بخش غربی شهر انزلی واقع شده است.
انزل مال دارای ۱۶۲ واحد تجاری‌ست.
این مرکز خرید علاوه بر واحدهای تجاری در متراژهای متنوع، از سالن همایشات، باشگاه ورزشی، فود کورت، شهربازی و هایپرمارکت بزرگی در متراژ ۱۵۰۰ متر برخوردارست.
محوطه سازی بی نظیر و پارکینگی با ظرفیت۵۰۰ دستگاه اتومبیل ازجمله مزایای این مجتمع تجاری تفریحی‌ست.
انزل مالی یکی از چهار مرکز تجاری یا بازار بزرگ بندر انزلی است.
به‌طور دقیق‌تر این مرکز تجاری تفریحی در محدوده بازار پردیس و نزدیک به ایستگاه هشتپر قدیم واقع گردیده است.
بازار پردیس:
این بازار محل فروش صنایع دستی – پوشاک و … است. اکثر اجناس موجود در این بازار اجناس روسی است. این بازار یکی از بازارهای شلوغ انزلی است. فروش اجناس به روز با قیمت مناسب از دلایل شلوغی این بازار است. این بازار واقع در خیابان مطهری ابتدای خیابان ورزش است.
بازار ساحلی (آسیای میانه):
یکی از زیباترین جاذبه‌های گردشگری و توریستی شهر انزلی است. این بازار در کنار ساحل زیبای بندر انزلی ساخته شده و یکی از پررفت‌وآمدترین بازارهای شهرستان انزلی است. تنوع در قرفه‌های این بازار دست شما را برای خرید بازمی‌گذارد. یکی از مزیت‌های این بازار وجود پارکینگ اختصاصی به طول ۲ کیلومتر است.
شنبه بازار:
قدمت این بازار به بیش از ۷۰ سال پیش بازمی‌گردد. این بازار که در مرکز شهر انزلی قرار دارد و از گذشته‌های دور از روستاهای اطراف انزلی و سایر شهرهای از شهرهای دور و نزدیک گیلان، تولیدات خود را اعم از میوه و سبزی و صیفی تا حصیر و زنبیل و رب انار و زیتون و مرغ و خروس و دست بافته‌های زیبای پشمین را به این بازار می‌آوردند. این بازار در مرکز شهر انزلی در خیابان میرزا کوچک خان برپا می‌گردد.
بازار گیلار:
بازار گیلار واقع در غازیان است و بیشتر کالاهای ارائه شده در این بازار از اجناس ترک و روس است.
بازار سپه:
یکی دیگر از بازارهای انزلی بازار سپه است که در میدان امام خمینی - خیابان ابوذر غفاری (خیابان سپه) قرار دارد.
شهری و اداری > شهرداری

شهر بندر انزلی به عنوان نخستین شهری در ایران بود که صاحب شهرداری شد، که در آن زمان به آن بلدیه گفته می‌شد. تاریخ تأسیس بلدیه در بندر انزلی به سال: ۱۲۷۶ هجری شمسی بازمی‌گردد. بنای ساختمان شهرداری بندر انزلی با توجه به قدمت، در لیست میراث فرهنگی ایران قرار دارد. شورای اسلامی شهر بندر انزلی نیز به عنوان یک نهاد تصمیم‌گیر وظیفه نظارت بر عملکرد شهرداری را عهده‌دار است.
شهری و اداری > ادارات و سازمان‌های دولتی

شیلات بندر انزلی
گمرکات بندر انزلی
بنادر و کشتیرانی بندر انزلی
هواشناسی استان گیلان
اداره مخابرات بندر انزلی
سازمان منطقه آزاد بندر انزلی
ورزش

انزلی با بیش از ۱۴۵۰۰ ورزشکار سازمان‌یافته با نسبت جمعیت شهری مقام نخست کشور را از لحاظ شمار ورزشکار دارد.
ورزش > رشته‌های ورزشی

باشگاه‌های ورزشی متعددی در انزلی در زمینه‌های فوتبال، بدنسازی، فوتسال، شنا، تکواندو، بسکتبال، نجات غریق، واترپولو، قایقرانی، بوکس، کاراته، جودو، کانوپولو، بدمینتون و… فعالیت می‌نمایند. ورزشکاران شهر انزلی در رشته‌های مختلف همواره در سطح اول کشور ایفای نقش می‌کنند، از جمله قهرمانان قایقرانی این شهر هرسال از مسابقات قایقرانی آسیایی همواره افتخارات متعدد و مدال‌های رنگارنگی را به ارمغان می‌آورند.
بندرانزلی باشگاه معروفی به نام ملوان دارد.
ورزش > باشگاه‌های ورزشی

در شهر انزلی باشگاه‌های ورزشی متعددی مشغول به فعالیت اند، که برخی از آن‌ها عبارت اند از:
| ردیف | نام باشگاه |
| --- | --- |
۱: ملوان بندر انزلی
۲: استقلال شهرداری
۳: پیام مقاومت
۴: گمرک
۵: بنادر و دریانوردی
۶: شیلات
۷: باشگاه گیو
۸: ملوان نوین
۹: باشگاه شیردلان سپید
۱۰: ملوان سپید بندر انزلی
۱۱: باشگاه صیدگر بندر انزلی
۱۲: شاهین بندرانزلی
۱۳: مهرآوش بندرانزلی
۱۴: عقاب انزلی
:
ورزش > گالری تصاویر باشگاه‌های ورزشی

ملوان بندر انزلی
جلد مجله دنیای ورزش
تیم فوتبال باشگاه گیو
ملوان نیروی دریایی انزلی
انزلی قطب بوکس ایران
روزهای طلایی بوکس انزلی
دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی

پردیس بین‌الملل دانشگاه علوم پزشکی گیلان
دانشگاه آزاد اسلامی واحد بندرانزلی
مؤسسهٔ آموزش عالی انوارالعلوم بندر انزلی
آموزشکده دریایی شهید خدادادی بندر انزلی
دانشگاه جامع علمی کاربردی بندر انزلی
دانشگاه پیام نور واحد بندر انزلی
مؤسسه آموزش عالی موج بندر انزلی
مؤسسه آموزش عالی مهرآیین بندر انزلی
نخستین‌های انزلی

بندر انزلی در سالیان دور فرنام «دروازه ایران و اروپا» را یدک می‌کشید. موقعیت راه‌بردی نخستین بندر شمال ایران سبب شد، تا این شهر بسیار زودتر از بسیاری از شهرهای ایران با فرهنگ و دست‌آوردهای غربی آشنا شوند و در بسیاری از موارد جزء اولین‌ها باشد
روشنایی برق؛ قبل از سال ۱۲۷۹ خورشیدی به عنوان اولین شهر در ایران که دارای روشنایی گردید.
گمرک بندر انزلی، دارای پیشینه‌ای بیش از ۳۰۰ سال است.
اداره شیلات بندر انزلی، بیش از ۱۵۰ سال پیشینه دارد.
نخستین بلدیه در ایران که اکنون به نام شهرداری مستعار است در این شهر تأسیس گردید ۱۲۷۶ هجری شمسی.
آموزش و پرورش؛ قبل از سال ۱۲۷۱ خورشیدی و اکابر شبانه آن هم دروس دبیرستانی قبل از سال ۱۲۹۰ خورشیدی اولین شهری که بعد از تهران صاحب نخستین دبیرستان دخترانه شد.
چاپخانه پیش از سال ۱۲۸۶ خورشیدی.
بهداری پیش از سال ۱۲۷۶ خورشیدی که به وسیلهٔ بلدیه اداره می‌شد.
شیر و خورشیدی سرخ (جمعیت هلال احمر) ۱۳۰۴ خورشیدی.
تلفن پیش از سال ۱۲۷۷ شمسی و پست و تلگراف نیز پیش‌تر از بسیاری شهرهای ایران.
نظمیه (شهربانی) قبل از سال ۱۲۸۶ خورشیدی.
راه‌آهن حدود سال ۱۲۶۹ خورشیدی در یکی از روستاهای انزلی.
هواشناسی قبل از سال ۱۲۸۰ خورشیدی.
نخستین پل متحرک ایران ۱۳۱۴.
نخستین بار سردخانه در انزلی و حسن کیاده.
نخستین سردخانه صنعتی ۱۲۹۰ به منظور نگهداری مواد غذایی در بندر انزلی ساخته شد.
نخستین خطوط هوایی در بندر انزلی به وجود آمد در زمین معروف به زمین طیاره. اولین پرواز در ایران از بندر انزلی به تهران و سپس به اصفهان صورت گرفت.[نیازمند منبع]
نخستین بار اتومبیل در انزلی به سال ۱۲۷۹ هجری شمسی به راه انداخته شده است.[نیازمند منبع]
نخستین کارخانه سوسیس‌سازی ۱۳۱۷ شمسی.
نخستین کارخانه چوب بری و لیموناد سازی، تصفیه خانه نفت، برنجکوبی در این شهر راه‌اندازی شد.
نخستین سالن نمایش تئاتر و اولین استودیو فیلم‌سازی به همت ابراهیم مرادی اولین کارگردان سینمای بلند ایران
نخستین نشریه ورزشی در ایران توسط پهلوان عزیز وکیل منفرد پدر ورزش گیلان و مؤسس سومین باشگاه ورزشی ایران، باشگاه گیو بندر انزلی در سال ۱۳۳۹ ه‍. ق
نخستین کارخانه جات نساجی سال ۱۲۹۷ هجری شمسی.
کهن‌ترین کلیسای ارامنه ایران.
نخستین کارخانه آبنبات‌سازی و بستنی در ایران.
نخستین پل متحرک در ایران سال ۱۳۰۸ هجری شمسی.
کهن‌ترین برج اداری در ایران. معروف به برج ساعت امروزی.
نخستین‌های انزلی > نخستین نیروی دریایی شمال ایران

مقالهٔ اصلی: منطقه چهارم نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران
از اقدامات مهم در دوران نادرشاه را می‌توان تلاش برای تشکیل نیروی دریایی ایرانی در دریای خزر نام برد. او برای نیل به این هدف جان التون انگلیسی را برای تأسیس کارخانه کشتی‌سازی در انزلی گماشت و لقب جمال بیگ به او داد. او که قبلاً دو کشتی در قازان برای رود ولگا ساخته بود، از طرف نادرشاه مأمور شد که سواحل خزر را بررسد. او موفق شد یک کشتی با ظرفیت ۲۰ توپ بسازد که گزارش شده بهتر از کشتی‌های روسی در خزر بود.
اماکن دیدنی و تاریخی > عکس‌هایی از اماکن دیدنی

غروب ساحل
تالاب انزلی
تالاب انزلی
موج شکن
کشتی تفریحی میرزا کوچک خان
آرامگاه سربازان لهستانی
نمای بیرونی از بلوار انزلی
ساحل قدیم انزلی
تأسیسات ساحلی بندر انزلی
پل قدیم غازیان
تالاب انزلی
بلوار
موج شکن
تأسیسات ساحلی
برج طاووس بزرگترین برج گیلان
بندرانزلی اسفند ۱۳۹۲
خانه‌های رنگی
پل قلم گوده
رسانه

نشریات:
اولین نشریه بندر انزلی در شهریور ماه سال ۱۲۸۶ به نام ساحل نجات منتشر شد. این نشریه، هفته‌ای دو بار به چاپ می‌رسید و ارزش هر شماره آن ۳ شاهی بود. در سرلوحه روزنامه عبارات زیر خوانده می‌شد:
نشریه مبارز گیلان
نشریه ورزشی گیو