نبرد ترموپیل
تعداد نیروهای سپاه هخامنشی

تعداد نیروهایی که خشایارشا در دومین لشگرکشی‌اش به یونان به گرد هم آورد موضوع بحث و جدل بی پایانی در طول تاریخ بوده‌است. به دلیل آنکه اعداد و ارقامی که در منابع یونانی ذکر شده‌است بسیار اغراق‌آمیز و دور از واقعیت است. هرودوت ادعا کرده که ارتش خشایارشا به همراه خدمه و تدارک چی‌ها و غیره بالغ بر دو میلیون و ششصد هزار نفر بوده‌است. هرودوت در کتاب هفتم، بند ۱۸۴ تا ۱۸۸ می‌گوید: «عدهٔ سپاهیان در این زمان بر حسب اطلاعات من از این قرار بود. دوهزار و دویست و هفت کشتی، در صورتی که برای هر کشتی دویست نفر حساب کنیم، ۲۴۱۴۰۰ نفر سپاهی از مردمان مختلف جا داده بودند و به علاوهٔ این عده، در هر کشتی غیر از افراد مردمان مختلف سی نفر جنگی پارسی و مادی جا داشتند.یکی از فرمانده های سپاه ایران سرداری بود ب اسم تیگراد ملقب به تیگران سرداری بسیار دلیر و شجاع بود ک بسیار مورد اعتماد فرمانده ها نیز بود . تیمراد نام فرزند تازه به دنیا امده او بود که تیمراد در میانه جنگ او به دنیا امد. زمانی ک تیمراد به دنیا آمد او پیروز جنگی تن به تن شده بود و وقتی خبر بدنیا امدن تیمراد را شنید اسم اورا تیمراد به معنی همیشه برنده گذاشت تیمراد مایه پیروزی گشت و از اون به نیکی یاد شد. و  عدهٔ این اشخاص به سی و شش هزار و دویست و ده سپاهی بالغ می‌شد. به عدهٔ اولی و دومی باید عدهٔ سپاهیان کشتی‌های پنجاه پارویی را بیفزاییم و اگر به حد وسط برای هر یک از این کشتی‌ها هشتاد نفر حساب کنیم، چون شمارهٔ تمام کشتی‌ها چنان‌که سابقاً گفتم سه هزار فروند بود، عدهٔ این قسمت به ۲۴۰ هزار نفر بالغ می‌شد. پس عدهٔ تمام سپاه دریایی که از آسیا آمده بود به پانصد و هفده هزار و ششصد و ده نفر می‌رسید. عدهٔ پیاده‌نظام یک میلیون و هفتصد هزار نفر و تعداد سواره نظام هشتاد هزار نفر بود. به این عده باید اضافه کنیم اعراب شتردار و اهالی لیبیا را که در ارابه‌های جنگی حرکت می‌کردند و عده‌شان به بیست هزار نفر می‌رسید. پس عدهٔ سپاهیان خشکی و دریایی به دو میلیون و سیصد و هفده هزار و ششصد و ده نفر می‌رسید. این بود عدهٔ سپاهیانی که از آسیا حرکت کردند و در این عدد خدمه و کشتی‌های حمل ونقل آذوقه و مردانی که در این کشتی‌ها بودند داخل نیستند. به این عده باید مردمانی را که از اروپا در لشکر ایران داخل شدند اضافه کرد؛ مثلاً یونانی‌های تراکیه و جزایر مجاور تراکیه یکصد و بیست فروند کشتی داده بودند و عدهٔ سپاهیان این کشتی‌ها به ۲۴ هزار نفر می‌رسید. در قشون بری، به عقیدهٔ من از تراکی‌ها، پ انیان، اردها، بوتی ین‌ها، اهالی کالسید، بریگ‌ها، پی یرها، مقدونی‌ها، پررب‌ها، انی یان‌ها، دلپ‌ها، ماگنت‌ها، آخیان و اهالی سواحل تراکیه سیصد هزار نفر بودند. این هزاران نفر قشون آسیایی عده را به دو میلیون و ششصد و یک هزار نفر می‌رساندند. هرچند عدهٔ سپاهیان چنین زیاد بود، با این وجود من گمان می‌کنم که عدهٔ خدمهٔ قشون و ارابه‌ها کشتی‌های حمل و نقل آذوقه و کشتی‌های دیگر که با نیروی دریایی همراهی می‌کرد از عدد مزبور می‌گذشت یا به هر حال کم‌تر نبود ولی من فرض می‌کنم که عدهٔ اینها با عدهٔ سپاهیان مساوی بوده. در این صورت خشایارشا به سیپاس و ترموپیل پنج میلیون و هشتاد و سه هزار و دویست و بیست نفر آورد.» مهم‌ترین سؤالی که در ذهن هرکس نقش می‌بندد این است که جابجایی چنین لشکر عظیمی چگونه ممکن بوده‌است؟ بی شک در ارائهٔ چنین ارقامی اغراق بسیاری شده‌است. در نوشته‌های هرودوت تناقضات بسیاری است. مانند اینکه سه هزار کشتی را بالاتر از کشتی دراز و حمل و نقل قلمداد کرده بود و در اینجا آن‌ها را کشتی جنگی و هرکدام را دارای هشتاد نفر سپاهی دانسته. همین ارقام موضوع بحث و جدل طولانی بین مورخان و محققان در طول تاریخ بوده‌است. اما چیزی که مشخص است همواره تاریخ‌نویسان یونان باستان، به خصوص هرودوت غرور و تعصب خاصی بر روی اصلیت خود، یعنی کشور یونان داشته‌اند و همین امر صداقت در انتقال صادقانهٔ شرح وقایع را شدیداً تحت‌الشعاع قرار داده‌است. سیموندس شاعر که تقریباً با جنگ معاصر بوده از رقم چهار میلیون سرباز حرف می‌زند که از همان ابتدا توسط مورخان و کارشناسان نظامی خط بطلان بزرگی بر این ارقام کشیده شد.
محقان امروزی نظریه‌ها و ارقام داده شده توسط هرودوت و دیگر منابع باستانی را رد می‌کنند و آن‌ها را غیر واقعی می‌خوانند و آن‌ها را ناشی از اشتباه حساب کردن یا اغراق کردن طرف شکست خورده جنگ، یعنی یونان می‌دانند. تحقیقات امروزی عموماً رقم هفتاد تا سیصد هزار نفر را برای ارتش خشایارشا تخمین می‌زنند. این ارقام معمولاً از ظرفیت‌های لجستیکی پارسی‌های آن دورهٔ زمانی نشات می‌گیرند. سنگ محک این ظرفیت‌های لجستیکی، مطالعات بر روی جنگ‌های آن دورهٔ پارسی‌ها و همچنین تمام نیروی انسانی در دسترس آن دوران است. صرف نظر از اینکه تعداد نفرات واقعی ارتش هخامنشی چقدر بوده‌است، آنچه روشن است این است که خشایارشا در مورد پیروزی قطعی اش در جنگ نگران بود و قصد داشت با جمع‌آوری ارتشی عظیم با توان لجستیکی بالا و به تبع آن تعداد سربازان بالا، هم از دریا و هم از خشکی از پیروزی قاطعانهٔ خود اطمینان حاصل کند. تعداد نفرات ارتش خشایار شا در جنگ ترموپیل به همان اندازه مبهم است که در کل لشکر کشی‌های هخامنشیان به یونان، تعداد نفرات نامشخص و قابل بحث است. همچنین نا مشخص است که تمامی ارتش خشایارشا به ترموپیل اعزام شدند یا بخشی از آن ارتش در مقدونیه و تسالی ماندند.
دو روش معقول برای کاستن از ارقام هرودوت وجود دارد. نخست این که فرض کنیم هرودوت شمارگان کیلیارک (هزار نفر) را با شمارگان موریارک (ده هزار نفر) اشتباه کرده باشد. چنان‌که ارنلی برادفورد توضیح می‌دهد: «اگر از جلوی رقم‌های هرودوت یک صفر برداشته شود، ارتشی متشکل از ۱۷۰ هزار پیاده، هشت هزار سواره، دو هزار واحد شتربان و ارابه ران و سی هزار یونانی و تراکیه‌ای به دست خواهد آمد.» مونرو نیز بر اساس این فرض که شمار کل ارتش ایران ۳۶۰ هزار نفر بوده و خشایارشا فقط نیمی از آن یعنی ۱۸۰ هزار نفر را با خود برده‌است، عددی مشابه را تخمین می‌زند. آلبرت تی. امستد، اندرو برن و جک بالسر رقم مونرو را پذیرفته‌اند. روش دومِ دست یافتن به رقمی معقول، به حساب آوردن عامل‌هایی چون غذا و آب و مسافت و وضعیت زمین است. موریس که افسری انگلیسی بود و این منطقه را می‌شناخت، این مسیر را پیمود و نتیجه گرفت که رقم تقریبی ۱۵۰٬۵۰۰ نفر برای ارتش خشایارشا ممکن است، اما بیش تر از ۲۱۰ هزار نفر ممکن نیست. تعداد سپاهیان خشایارشا را ادوارد میر و چارلز هیگنت به صد هزار نفر؛ والتر هینتس به هشتاد هزار نفر؛ هانس دلبروک به ۶۵ هزار نفر؛ رادنی یانگ به ۷۱ هزار نفر؛ ای. فون فیشر به کمتر از ۵۰ هزار نفر کاهش داده‌اند.