stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
لوکیوس تارکوئینیوس متکبر
سلطنت > تجاوز پسر کوچکش به لوکرتیا

اما چند روز بعد، جوان‌ترین پسرِ پادشاه، سکستوس تارکوئینیوس، مخفیانه و بی‌آنکه کولاتینوس بداند، به کولاتیا بازگشت و از آن زن عفیف و زیبا خواست به زنا رضایت دهد. چون زن مخالفت کرد، سکستوس شمشیر کشید و او را به تجاوز تهدید کرد، اما زن به‌قیمت جانش نیز تسلیم بدکاری نشد. پس سکستوس او را تهدید به آبروریزی، به‌عنوان آخرین حربه، کرد و گفت که وقتی او را کشت، جنازهٔ لختِ یک غلام را کنارش قرار می‌دهد تا همه بگویند که او در جریان یک زنا، آن هم با یک غلام، کشته شده‌است. لوکرتیا دید که نه‌تنها جان که آبرویش نیز در خطر است، به‌ناچار به زنا رضایت داد. پس از آن، سکستوس، شادمان از مقهور کردن عفت زن، از کولاتیا رفت. لوکرتیا، که بسیار افسرده شده بود، پیکی نزد شوهرش کولاتینوس، در اردوگاه آردئا، و نزد پدرش لوکرتیوس، در روم، فرستاد و از آنان خواست که باشتاب به کولاتیا بیایند، و البته هرکدام یک مرد صمیمی و قابل‌اعتماد با خودش بیاورد. پس آن دو لوکیوس یونیوس بروتوس (خواهرزاده‌ی پادشاه) و پوبلیوس والریوس پوبلیکولا را برگزیدند و با هم، چهار نفری، به منزل لوکرتیا درآمدند. آنجا، لوکرتیا ماجرای تجاوز پسر پادشاه را برایشان شرح داد و از آنان خواست که انتقام او را از سکستوس بِکشند. پس چون آن چهار مرد سوگند انتقام‌گیری خوردند، لوکرتیا خنجری را که زیر جامه‌اش پنهان کرده بود در قلبش فروکرد و خودکشی کرد تا ثابت کند که فقط به‌خاطر حفظ آبرویش مجبور به تن دادن به رابطه با سکستوس شده بود، و گرنه به‌هیچ‌روی راضی به رابطه نبوده‌است.
سلطنت > انقلاب و براندازی

در حالی‌که همسر و پدرِ لوکرتیا مشغول شیون و زاری بودند، لوکیوس یونیوس بروتوس خنجر را از قلب لوکرتیا درآورد و جلوی خود گرفت و به خون آن زن قسم خورد که انتقامش را می‌کشد و اجازه نمی‌دهد خاندان تارکوئینیان یا هر خاندان دیگری بر روم حکومت کنند. سپس، این چهار مرد جنازهٔ لوکرتیا را برداشته تا میدان عمومی شهر کولاتیا بردند و در معرض دید عموم گذاشتند و هریک از ددمنشی و گستاخی خاندان شاه دادوناله سرداد و کمک خواست ـ خاصه بروتوس از آنان خواست که، به‌جای گریستن بر جنازهٔ زن، دست به شمشیر ببرند و خاندان فاسد شاه را خلع کنند. پس عدهٔ زیادی از جوانان داوطلب شدند و سپاهی تشکیل داده به‌سوی روم راه افتادند. از قضا، چنان‌که پیش‌تر گفته شد، سپاه روم و پادشاهش، چند کیلومتر دورتر، مشغول محاصرهٔ شهر آردئا بودند و از شورش اهالی کولاتیا و حرکتشان به‌سوی روم خبر نداشتند. وقتی سپاه داوطلب کولاتیا به روم درآمد، چون مردم روم می‌دیدند که بروتوس و کولاتینوس و لوکرتیوس و پوبلیکولا ـ چهار تن از اشراف روم ـ در خط مقدم آن سپاه می‌آیند، تعجب کردند. بروتوس رومیان را به میدان مرکزی فراخواند و همان نطقی که برای اهالی کولاتیا ایراد کرده بود را برای رومیان هم کرد و از آنان خواست شمشیر به‌دست بگیرند و رأی به خلع قدرت لوکیوس تارکوئینیوس متکبر و، کلاً، خاندان تارکوئینیان بدهند. رومیان نیز پذیرفتند و با همسر و پدر لوکرتیا همدردی کرده رأی به خلع قدرت تارکوئینیوس ــ که با پسرانش در آردئا بود ــ دادند. وقتی این اخبار انقلابی را به تارکوئینیوس رساندند، او دستپاجه و هراسان با گارد وفادارش به‌سوی روم به‌راه افتاد تا شورش را بخواباند. اما دروازه‌های روم را به رویش بستند و حکم تبعیدش را قرائت کردند و اکثریت سپاهش، که در اردوگاه آردئا مانده بود، نیز با انقلابیان همدلی کرد و به شاه پشت کرد، و او مجبور شد با پسرانش به کائره ــ از دولت‌شهرهای اتروسکان و واقع در شمال روم ــ برود. بدین‌سان، دوران پادشاهی روم (۷۵۳ تا ۵۰۹ ق. م) به‌پایان رسید و جمهوری روم تأسیس شد، حکومتی که، به‌جای یک پادشاه مطلقه، دو کنسول داشت که هر دو نیز به‌دست مردم گزینش می‌شدند و اقتدارشان محدود به یک‌سال بود. نخستین کنسولان این جمهوری بروتوس (انتقام‌جوی لوکرتیا) و کولاتینوس (شوهر لوکرتیا) بودند.
پس از خلع از سلطنت > توطئه برای بازپس‌گیری تاج‌وتخت

درحالی‌که رومیان تردید نداشتند که به‌زودی تارکوئینیوس و خاندان شاهی‌اش بر سر بازپس‌گیری تاج‌وتختشان جنگی با ایشان به‌راه خواهند انداخت، تارکوئینیان به‌جای جنگ به توطئه متوسل شدند. ماجرا از این قرار بود که در روم چند جوانِ اشرافی بودند که در زمان سلطنت تارکوئینیوس همسن و هم‌بازی پسران پادشاه بودند و به خوشگذرانی و آداب‌ورسوم شاهانه خو گرفته بودند؛ و حالا که ولی‌نعمتشان خلع و سفره‌شان برچیده شده بود، شاکی بودند که «آزادیِ شهروندان به اسارتمان انجامیده است.» ازقضا، همین زمان، تعدادی فرستاده ازجانب خاندان شاه آمدند که، بدون اشاره به بازگشت تارکوئینیان، خواستار استرداد اموال شاه مخلوع شدند. سنای روم در باب این تقاضا چند روز بحث و نظرخواهی کرد. سناتورها چنین حساب‌وکتاب می‌کردند که در صورت عدم استرداد اموال شاه، ممکن است خاندان شاه این عدم استرداد را بهانه‌ی جنگ قرار دهد، اما در صورت استرداد ممکن بود این اموال خرج تأمین لوازم و تدارکات جنگی شود. در این چند روزی که سنا مشغول بحث بود، آن فرستادگان به‌کار دیگری می‌پرداختند: آشکارا استرداد اموال را می‌خواستند اما در نهان مشغول طرح‌ریزی برای بازگرداندن خاندان شاه بودند و چند جوانان اشرافی را با خود همراه کردند.
قرار شد برادرانْ ویتلیان و اکوئیلیان کار توطئه را انجام دهند. از قضا، خواهرِ ویتلیانْ همسر بروتوس بود. این زن از ازدواجش با بروتوس دو پسر به‌نام‌های تیتوس و تیبریوس داشت. دایی‌ها این دو پسر را نیز وارد توطئه کردند. در این میان، سنا تصمیم گرفت دارایی‌های تارکوئینیان را مسترد دارد؛ پس فرستادگان، به‌بهانه‌ی آماده کردن وسایط نقلیه‌ی لازم برای انتقال اموال تارکوئینیان، کمی دیگر در روم ماندند. این فرستادگان از توطئه‌گران خواستند که نامه‌هایی به خط خودشان برای تارکوئینیوس بنویسند تا او باور کند که ایشان واقعاً عزم قوی برای اجرای توطئه دارند و در هنگام ورود احتمالی خود و خاندانش به روم دستشان را در پوست گردو نمی‌گذارند. اما وقتی رسولان با توطئه‌چینان بر سر ضیافت شامی بودند، یکی از غلامان از ماجرا اطلاع یافت و کنسولان را خبر کرد. پس کنسولان فوراً از خانه راهی شدند و تمام توطئه‌گران را، به‌انضمام سفرای تارکوئینیوس، زنجیر کردند و توطئه خنثی شد.
این‌بار، خشم سناتورها را فرا گرفت و ایشان تصمیم گرفتند اموال تارکوئینیان را بازپس ندهند، بلکه میان توده‌ها تقسیمش کنند تا نفرت میان خاندان شاهی و توده‌ها زیاد شود و هرگونه شانس صلح با شاه از بین برود. توطئه‌گران نیز به مرگ محکوم شدند. آنچه محکومیت آنان را جالب‌تر کرده بود این بود که منصب کنسولیْ بروتوس را وادار کرده بود شخصاً پسرانش را مجازات کند. پس دو کنسول بر کرسی کورولی‌شان نشستند و لیکتورها (تبرداران) را جلو فرستادند. ایشان نیز محکومان را لخت کردند و شلاق زدند و سپس با تبر گردنشان را قطع کردند؛ و در تمام این مدت احساسات پدرانه‌ی بروتوس مشهود بود.
پس از خلع از سلطنت > نخستین جنگ با جمهوری روم (۵۰۹ ق.م.)

پس چون تارکوئینیوس از ماجرا باخبر شد، در خشم شد و بر آن شد این‌بار تاج‌وتختش را نه با حیله و توطئه، که با جنگ علنی بازپس بگیرد. پس ملتمسانه به شهرهای گوناگون اتروریا رفت. بیش از همه، اهالی شهرهای ویئی و تارکوئینیئی را (هر دو از قوم اتروسکان) التماس کرد و از ایشان خواست که اجازه ندهند که «من و فرزندانم، که همین تازگی‌ها شاه بودیم و حالا به خواری و دربه‌دری افتاده‌ایم، از بی‌خانمانی تلف شویم؛ چه ما نیز از نژاد اتروسکان و خویشاوند شماییم.» و گفت که قصد دارد از شهروندان ناسپاسش انتقام بکشد، و ایشان را تشویق کرد که یاری‌اش کنند، چه با یاری کردن به او می‌توانند از آن‌همه شکست‌هایی که از رومیان خورده‌اند انتقام بکشند. از یک‌سو، وینت‌ها تحت‌تأثیر انتقام‌جویی‌اش واقع شدند و کینه‌های گذشته‌شان با رومیان را به‌یاد آوردند و بر آن شدند که دعوتش را بپذیرند تا شاید رومیان را با سرداری یک رومی شکست دهند، از آن‌سو نیز اهالی تارکوئینیئی ــ که تاکنون با رومیان نجنگیده بودند ــ به اینکه شخصی خویشاوند و هم‌نامشان در روم پادشاهی کند افتخار می‌کردند. پس دو شهر اتروسکیِ نامبرده سپاهی در اختیارش نهادند تا تاج‌وتختش را بازپس گیرد. وقتی به سرحدات روم رسیدند، کنسولان برضد ایشان به‌راه افتادند: والریوس پیاده‌نظام را و بروتوس سواره‌نظام را رهبری می‌کردند. در سوی اتروسکان، آرونس تارکوئینیوس، فرزند شاه مخلوع، فرماندهی سواره‌نظام را و پدرش نیز فرماندهی پیاده‌نظام را داشت. نخست، سواران هر دو ارتش جلو آمدند. آرونس از روی لیکتورها توانست بروتوس را بشناسد. پس با دیدن اویی که خانواده‌اش را از روم تبعید کرده و تاج‌وتخت را از آنان گرفته بود برانگیخته شد و اسبش را مهمیز زد و، سرشار از انتقام‌جویی، به‌سویش تاخت. آن دوره، مشارکت شخصی سرداران در جنگ نشانه‌ی شرافت و غرورشان بود. پس بروتوس مبارزطلبی‌اش را پذیرفت و به‌سویش تاخت. در جنگ تن‌به‌تنی که روی داد، هر دو کشته شده از اسبشان به زمین افتادند. آنگاه سواران و سپس پیادگان نیز وارد کارزار شدند. و در این جنگ هیچ‌یک از دو طرف پیروز نشد. اما اتروسکان چنان ترسیدند که کار را ول کرده شبانگاه به خانه‌های خود بازگشتند. داستانی خرافی می‌گوید که سبب این کارشان صدای سیلوانوس بود که شبانگاه از جنگل برآمد و گفت «اتروسکان یک نفر بیشتر کشته داده‌اند، پس پیروز این نبرد رومیانند.» پس چون صبح شد اثری از دشمن نیافتند.
پس از خلع از سلطنت > دومین جنگ با جمهوری روم (۵۰۸ ق.م.)

این‌بار، تارکوئینیان به لارس پورسنا، پادشاه کلوسیوم (کیوزی امروزین)، پناه بردند که از نیرومندترین شاهان اتروسک بود. آنان اصل‌ونسب اتروسکی‌شان را بدو یادآوری کردند و از او خواستند اجازه ندهد که آنان، به‌عنوان هم‌خون و هم‌نژادش، دربه‌در و آواره بمانند، و سنت تازه‌ی «کنار زدن شاهان» را بی‌پاسخ نگذارد، و گرنه همه‌ی شاهان ایتالیا به سرنوشت شاه روم دچار خواهند شد. پورسنا قانع شد و با سپاهی گران به‌سوی روم راه افتاد، چه او حضور یک حکومت پادشاهی در روم ــ به‌جای جمهوری ــ را به‌صلاح اتروسکان و رژیم خودش می‌دید، و چه بهتر که شاه روم یک اتروسک باشد. تا آن تاریخ، سنای روم را چنین وحشتی فرانگرفته بود، زیرا نام و آوازه‌ی پورسنا و دولتش بسیار شهره بود. سنا نه‌تنها از دشمن، که از شهروندان خودش نیز بیمناک بود؛ چه می‌ترسید که مبادا توده‌های روم، از شدت ترس، خاندان شاه را به شهر راه دهند و با آنان صلح کنند و جمهوری سرنگون شود. پس از در دوستی با توده‌های روم درآمد و به‌ایشان خوش‌خدمتی‌های بسیار کرد و از پرداخت مالیات معافشان کرد و بار آن را بر دوش ثروتمندان انداخت و بازرگانانی به شهرهای ولسکیان و به کومای فرستاد تا گندم بخرند. با این کارها قلوب توده‌ها را جلب و وفاداری‌شان به جمهوری را تضمین کرد. قوای اتروسکان به‌خاطر رشادت هوراتیوس کوکلس نتوانست از پل سوبلیکیوس ــ که بر روی تیبر بود ــ بگذرد؛ موکیوس اسکایه‌ولا نیز ترور ناموفقی بر پورسنا ترتیب داد و سپس با سوزاندن دست راستش در آتشدان به شاه اتروسکان فهماند که رومیان در دفاع از آزادی‌شان سرسختند؛ و دختری رومی به‌نام کلوئلیا، که در دست اتروسکان اسیر شده بود، اسرای رومی را از اردوگاه اتروسکان نجات داد و شناکنان به‌آنسوی تیبر برد و تحویل خانواده‌هایشان داد. این سه سرسختیِ رومیان در دفاع از جمهوری پورسنا را متأثر کرد. پس با رومیان صلح کرد و شجاعتشان را ستود و حتی دوستشان شد و اردوگاهش را جمع کرد و با سپاهش راهی کلوسیوم شد. دو سال بعد در ۵۰۶ ق.م، باز پوبلیکولا به کنسولی برگزیده شد (سومین کنسولی پیاپی) و همکارش پوبلیوس لوکرتیوس بود. اینبار پورسنا برای آخرین بار تلاشش را برای بازگرداندن تارکوئينیوس به تاج‌وتخت روم کرد، البته تلاشی دیپلماتیک: نمایندگانی به روم فرستاد تا راجع به بازگرداندن تارکوئينیوس به تاج‌وتخت روم مذاکره کنند. اما رومیان محترمانه پاسخ دادند که «برای آخرین‌بار اعلام می‌کنیم که خاندان شاه را نمی‌پذیریم، و حتی برایمان آسان‌تر است که دروازه‌های شهر را بر دشمن بگشاییم تا بر خاندان تارکوئینیان.» پورسنا که نمی‌خواست روابط خوبِ جدیدش با رومیان را فدای رفاقت با تارکوئینیان کند، تارکوئینیان را جواب کرد. اینبار، لوکیوس تارکوئینیوس، نومید از کمک اتروسکانِ پورسنا، به لاتینان (همسایگان جنوبی روم) متشبث شد و نزد دامادش اکتاویوس مامیلیوس، پادشاه دولت‌شهر توسکولوم، رفت.
پس از خلع از سلطنت > آخرین جنگ با جمهوری روم (۴۹۹/۴۹۶ ق.م.)

مقالهٔ اصلی: نبرد دریاچه رگیلوس
در سال‌های پناهندگی تارکوئینیوس به اکتاویوس مامیلیوس و لاتینانِ تحت امرش، این مامیلیوس سرگرم متحد ساختن سی تا از دولت‌شهرهای لاتینان جهت جنگ با روم بود. در ۵۰۱ ق.م، رومیان از تدارکات گسترده‌ی جنگی لاتینان و خاندان تارکوئینیان مطلع شدند، و چون نزدیک بود با همسایگان شرقی‌شان، سابینان، نیز وارد جنگ شوند، ترسیدند که همزمان در دوجبهه (با سابینان از شرق و لاتینان در جنوب) بجنگند. پس برای نخستین‌بار دست به نصب یک مقام موقتی بالاتر از کنسول به‌نام دیکتاتور زدند: تیتوس لارکیوس را به دیکتاتوری و اسپوریوس کاسیوس را به سمت ارباب سواران گماشتند. لیکن آن سال نه با سابینان جنگشان شد نه با لاتینان. سال بعد نیز در آرامش سپری شد و نیازی به نصب دیکتاتور نبود. اما در سال بعد، ۴۹۹ ق.م، بالاخره جنگ با لاتینان، که هرلحظه انتظارش می‌رفت، آغاز شد و رومیان برای اداره‌ی بهتر جنگ باز روی به نصب یک دیکتاتور آوردند: آئولوس پستومیوس به‌عنوان دیکتاتور و تیتوس ابوتیوس ارباب سواران انتخاب شدند. پس هر دو ارتش، رومیان به‌سرکردگی پستومیوس و ابوتیوس و لاتینان به‌سرکردگی مامیلیوس و تارکوئینیوس متکبر، با قوای بزرگی از پیاده و سواره راهی شدند و در دریاچه‌ی رگیلوس ــ واقع در حد فاصل روم و توسکولوم ــ به‌یکدیگر رسیدند. پس چون رومیان شنیدند که پادشاه مخلوع و منفورشان، تارکوئینیوس، در سپاه دشمن حاضر است، بر حرب دلیر شدند. این جنگ به نبرد دریاچه رگیلوس شهرت یافت و خونین‌ترین نبرد جمهوری شد، چنان‌که جملگی فرماندهان میدانی به تن خویش در نبرد حاضر شدند و هیچ‌یک از ایشان، به‌استثنای دیکتاتور رومی، صحیح و سالم از جنگ بیرون نیامد: تارکوئینیوس و تیتوس ابوتیوس زخمی شدند و به‌دست نیروهایشان از نبرد بیرون برده شدند، مامیلیوس نیز از ناحیه‌ی سینه مجروح شد. در بخشی از نبرد، مارکوس والریوس، برادر پوبلیوس والریوس پوبلیکولا، از پای درآمد. پس چون رومیان کشته شدن چنین مهره‌ی را دیدند، ترسیدند و شروع به عقب‌نشینی کردند، لیکن دیکتاتور پستومیوس به گردان محافظانِ خودش دستور داد هر رومی را که در حال عقب‌نشینی می‌بینند، دشمن تلقی کنند و بکشند. سربازان رومی نیز از دیکتاتور ترسیده از عقب‌نشینی دست‌کشیده جنگ را از سر گرفتند. یکی از سرداران رومی به‌نام تیتوس هرمینیوس مامیلیوس را به نیزه‌ای از پای درآورد، لیکن خودش نیز، در حالی‌که مشغول برگرفتن غنایم آن پادشاه بود، با نیزه‌ی یکی از لاتینان از پای درآمد. این جنگ به بهره‌مندی رومیان پایان یافت و تاریخ آن احتمالاً ۴۹۹ یا ۴۹۶ یا ۴۹۳  یا ۴۸۹ ق.م. بوده است.
مرگ

او، پس از کشته شدن تنها پسر باقی‌مانده‌اش تیتوس و دامادش مامیلیوس در آن جنگ، در سال ۴۹۵ ق.م. در کومای، در دربار آریستودموس، درگذشت.
در ۵۳۴ ق.م. تارکوئینیوسِ متکبرْ پدرزنش سرویوس تولیوس (ششمین و موفق‌ترین پادشاه روم) را کنار می‌زند و خود را شاه می‌خواند.
اثری از لورنس آلما تادما
در این نقشه، روم با عنوان Roma و توسکولوم در جنوب آن با عنوان Tusculum نمایانده شده و میان این دو نیز دریاچه‌ی رگیلوس با عنوان L. Regillus واقع شده که محل درگیری جمهوری روم با قوای سلطنت‌طلب تارکوئینیوس و مامیلیوس است.
ای‌هاو

| 0 | 1 |
| --- | --- |
در دسترس به زبان: انگلیسی
مالک: شرکت دیماند مدیا
وبگاه: http://www.ehow.com/
تجاری؟: بله
نیاز به ثبت نام: بله
ای‌هاو (به انگلیسی: eHow) وب‌گاه راهنمایی است با بیش از ۱ میلیون مقاله و ۱۷۰٬۰۰۰ فیلم دستورالعمل گام‌به‌گام که موضوعات بسیاری را پوشش  می‌دهد. در این وب‌گاه، هر کاربر می‌تواند نظر یا پاسخ‌دهد، اما مقالات توسط نویسندگان ویرایش می شود. نویسندگان به صورت فریلنس کار می‌کنند و به ازای مقالاتی که می‌نویسند پول دریافت می‌کنند. از ای‌هاو اغلب به عنوان مزرعه محتوا یاد می‌شود.
کتیبه پهلوی تنگ خشک سیوند

| کتیبه پهلوی تنگ خشک سیوند | کتیبه پهلوی تنگ خشک سیوند |
| --- | --- |
کتیبه سیوند: کتیبه سیوند
مواد: سنگ
خلق‌شده: دوران ساسانیان
دوره/فرهنگ: فرخ پسر نریمان
کشف‌شده: جاده آسفالته سیوند بین تخت جمشید و پاسارگاد
کتیبه پهلوی تنگ خشک سیوند، این کتیبه نخستین سندی است که در آن از سیوند نام برده شده‌است و در آن چگونگی ساخت تخت جمشید شرح داده شده‌است [نیازمند منبع]این اثر در تاریخ ۷ مهر۱۳۵۴بشماره ۱۱۱۱در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است. این اثر در کنار سیوند خرابه و گورستان صفوی سیوند و در ۲۰۰متری سیوند کنونی بردامنه‌های کوه‌های سیوند واقع شده‌است.
درزبان سیوندی به آن کتیبه تنگه فشک گفته می‌شود.
زبان سمنانی

| زبان سمنانی | زبان سمنانی |
| --- | --- |
سمنانی: سمنانی
زبان بومی در:  ایران استان سمنان
منطقه: استان سمنان
تبار: هندواروپایی  هندوایرانیایرانیایرانی غربیایرانی شمال غربیزبان‌های کاسپینزبان‌های کومشیزبان سمنانی
گویش‌ها: سمنانی                   
سامانه نوشتاری: الفبای فارسی
کدهای زبان: کدهای زبان
ایزو ۳–۶۳۹: –
زبان سِمنانی (به سمنانی: سِمَنی زِفون)، یکی از زبان‌های ایرانی است. زبان سمنانی از شاخهٔ زبان‌های ایرانی شمال غربی است و در عین حال زبان انتقالی میان زبان‌های ایران مرکزی و کاسپین به‌شمار می‌آید. گروه زبان‌های کاسپین به دو گروه گیلکی و مازنی (طبری) تقسیم می‌شود و همچنین مشتمل است بر زبان تالشی که در غرب دریای مازندران در هر دو سوی مرز ایران و جمهوری آذربایجان گویشور دارد و همچنین زبان تاتی که در نواحی جنوب و جنوب غربی قزوین و نواحی‌ای از آذربایجان ایران و جمهوری آذربایجان و داغستان گویشور دارد. ناصر خسرو می‌گوید که سمنانی‌ها فارسی را با «لهجهٔ دیلمی» تلفظ می‌کنند. به اعتقاد گیتی شکری و بهروز محمودی بختیاری، زبان سمنانی با زبان تاتی و زبان تالشی پیوند دارد.
این زبان با وجود برخی واژه‌های متداول در خانوادهٔ زبان‌های ایرانی، خود زبانی مستقل و کم‌وبیش خودکفا می‌باشد. در گروه‌بندی زبان‌های ایرانی نو، زبان سمنانی متعلق به گروه زبان‌های مرکزی ایران است. این زبان دارای لهجه‌های گوناگونی است که هیچ‌کدام کار یک لهجه را یکسره تمام نکرده‌اند.
آرتور کریستن‌سن که در حدود سال ۱۹۱۴ دربارهٔ این زبان پژوهش نموده، می‌گوید:
زبان سمنانی به قدری با سایر لهجه‌های ایرانی نظیر مازندرانی و گیلکی و غیره اختلاف دارد که خود ایرانی‌ها می‌گویند، بدون اینکه این زبان‌ها را فرا گرفته باشیم، درک می‌کنیم ولی زمانیکه دو سمنانی با هم صحبت می‌کنند، هرگز زبان آنها را نمی‌فهمیم.
سمنانی زبانی انعطاف‌ناپذیر است. واژه‌های بیگانه را به سختی می‌پذیرد. همچنین خاصیت ترکیب‌پذیری و ساخت واژه‌های نو در این زبان در مقایسه با فارسی بسیار ضعیف است.
ثبت ملی زبان سمنانی

زبان سمنانی در بهمن ۱۳۹۴ از طرف سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری، در فهرست میراث معنوی کشور ایران به ثبت ملی رسید.
دستور زبان

برخی از این دستورها بر این پایه‌اند:
دستورهای جمع
نام‌هایی که آخر آنها در مفرد حرف «یا» بیاید در جمع تغییری نمی‌کنند: کُنجی (مفرد)-کُنجی (جمع)= کنجد.
نام‌هایی که آخر آنها حرفی صامت بیاید در جمع «یا» به آخر آنها افزوده می‌گردد: غَلیف (مفرد)-غَلیفی (جمع)= کماجدان.
نام‌هایی که آخر آنها مصوت کوتاه است، در جمع مُصوت کوتاهشان تبدیل به «اِی» می‌شود: رَجه (مفرد)-رَجِی (جمع)= بندی که بر آن رخت پهن کنند.
نام‌هایی که آخر آنها مصوت بلند باشد نیز در جمع مصوت بلندشان تبدیل به «اِی» می‌شود: اَستا (مفرد)-اَستِی (جمع)= هسته.
دستورهای مؤنث و مذکر
سوم شخص مفرد فعل ماضی، مؤنث و مذکر دارد: ژو بِشا (مذکر)-ژین بِشیا (مؤنث)= او رفت (بِشُد).
افعالی که آخر آنها در ریشهٔ زمان گذشته حرف صامت «دال» باشد، صرف مذکر و مؤنث آنها یکسان است: ژو هاکرد (مذکر)-ژین هاکرد (مؤنث)= خاو کرد.
افعالی که آخر ریشهٔ زمان گذشته آنها حرف صامت «ت» باشد، در مؤنث مصوت کوتاه «-َ» به کلمه اضافه می‌شود: ژو بُخُت (مذکر)-ژین بُخُتَه (مؤنث)= خوابید.
سوم شخص فعل بودن در مذکر و مؤنث یکسان نیست: ژو گوزَه (مذکر)-ژین گوزِه (مؤنث)= او بزرگ است.
صفات با اسامی مذکر و مؤنث، تذکیر و تأنیث پیدا می‌کنند و با اسناد فعل بودن در سوم شخص تذکیر و تأنیث آنها آشکار می‌شود: دِزار اِسبیَه= دیوار (مذکر) سفید است.
عدد «یک» تذکیر و تأنیث دارد. عدد یک مذکر با معدود مفرد مذکر و عدد یک مؤنث با معدود مفرد مؤنث می‌آید: آی وَشکا= یک پسر - اییَه دترَه= یک دختر.
صفت اشارهٔ مفرد برای اشاره به نزدیک با نام‌های مذکر و مؤنث مفرد حالت تذکیر و تأنیث پیدا می‌کند: اِن کوتَر= این کبوتر نر - اِنَه کوتَرَه= این کبوتر ماده.
صفت اشارهٔ مفرد برای اشاره به نزدیک با نام‌های جمع مذکر و مؤنث تغییری نمی‌کند و مفرد مذکر آن با این نوعِ اسمی به کار می‌رود: اِن شیلِّکی تُرشیَن= این زردآلوها ترش هستند.
نام‌هایی که از زبان‌های دیگر وارد می‌شوند، گروهی مذکر و پاره‌ای جزء اسامی مؤنث طبقه‌بندی می‌گردند: ماشین و دیپلم= مذکر - صَندلیَه و کُمُدَه= مؤنث.
دستور زبان > ضمایر

در گویش سمنانی ضمیر سه حالت دارد: فاعلی، مفعولی و ملکی.
| ضمیر | ۱ مفرد | ۲ مفرد | ۳ مفرد مذکر | ۳ مفرد مؤنث | ۱ جمع | ۲ جمع | ۳ جمع |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| فاعلی، سمنانی | a | to | u | una | hamâ | šemâ | uy |
| مفعولی، سمنانی | mo | ta | ju | jin | hamâ | šemâ | jun |
| ملکی، سمنانی | mo | ta | ju | jin | hamâ | šemâ | jun |
دستور زبان > صرف فعل (لازم)

در جدول زیر فعل (لازم) رفتن (bešeyn) بر اساس گویش سمنانی در زمان‌های مختلف صرف می‌شود.(نمونه زیر براساس گویش سمنانی می‌باشد)
| زمان/شخص | ۱ مفرد | ۲ مفرد | ۳ مفرد | ۱ جمع | ۲ جمع | ۳ جمع |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| گذشته ساده | bešiyun | bešey | bešâ | bešeyn | bešeyn | bešeyn |
| گذشته بعید (کامل) | bešâ-biyun | bešâ-bey | bešâ-bâ | bešâ-beyn | bešâ-beyn | bešâ-beyn |
| گذشته التزامی | megi-bešâ-bin | megi-bešâ-bey | megi-bešâ-bu | megi-bešâ-bin | megi-bešâ-bin | megi-bešâ-bin |
| گذشته ابعد (بسیار دور) | bešâ-bičun | bešâ-biče | bešâ-biči | bešâ-bičin | bešâ-bičin | bešâ-bičan |
| گذشته استمراری | mešiyun | mešey | mešâ | mešeyn | mešeyn | mešeyn |
| حال ساده/آینده | mešin | meša | mešu | mešin | mešin | mešin |
| حال التزامی | bašin | baša | bašu | bašin | bašin | bašin |
| آینده | megi-bašin | megi-baša | megi-bašu | megi-bašin | megi-bašin | megi-bašin |
گویش‌ها و زبان‌های ناحیه سمنان

چندین گویش و زبان در اطراف سمنان رواج دارند که شامل سرخه‌ای، لاسگردی، افتری، سنگسری و بیابانکی می‌باشد.
| ضمایر شخصی | مفرد:۱ | ۲ | ۳ | جمع:۱ | ۲ | ۳ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| سرخه‌ای فاعلی | ā | tā | ū | ham | huž | žin |
| غیر فاعلی | mun | tā | žu | ham | huž | žin |
| لاسگردی فاعلی | a | to | žo | ham | hōž | žon |
| غیر فاعلی | am, mo | to,ta | žo | ham | hōž | oya |
| سنگسری فاعلی | a | tö | nā مؤنث / nö مذکر | ham | xā | anun |
| غیر فاعلی | ma | ta | nī مؤنث / ne مذکر | ham | xā | anun |
| بیابانکی فاعلی | a | tu | un | hamā | šamā | un(a)hā |
| غیر فاعلی | mu | ta | žu | hamā | šamā | žun |
| افتری فاعلی | a | tu | u | hēm | hūy | yūn |
| غیر فاعلی | mu(n) | ta |  |  |  |  |
گالیا بلجیکا (استان رومی)

| گالیا بلجیکا Gallia Belgica (به لاتین) | گالیا بلجیکا Gallia Belgica (به لاتین) |
| --- | --- |
Former subdivision امپراتوری روم و امپراتوری روم غربی: Former subdivision امپراتوری روم و امپراتوری روم غربی
۲۲- ۲۷ قبل از میلاد–سده پنجم میلادی: ۲۲- ۲۷ قبل از میلاد–سده پنجم میلادی
مرکز: دوروکُرتُروم (رنس) و سپس آگوستا تِرِوِرُروم (تری‌یر)
تاریخچه: 
قبلی: گالیا کوماتا
ایجاد: ۲۲- ۲۷ قبل از میلاد
انحلال: سده پنجم
بعدی: امپراتوری فرانک
 :  
وضعیت: استان رومی
تاریخچه:  
• سازماندهی مجدد استان‌های رومی توسط آگوستوس : ۲۲- ۲۷ قبل از میلاد
• تهاجم بربرها در سده ۵ : سده پنجم میلادی
 :  
امروزه بخشی از:  هلند  فرانسه  آلمان  لوکزامبورگ  بلژیک
گالیا بلجیکا (به لاتین: Gallia Belgica) یک استان رومی بود که در کشورهای امروزین هلند جنوبی، بلژیک، لوکزامبورگ، فرانسه شمال‌شرقی، و آلمان غربی واقع بود. ساکنین اصلی بلجیکا ترکیبی از قبایل سلتی و ژرمن بودند که از سوی رومیان با نام بلژها شناخته می‌شدند. بر طبق آنچه در کتاب خاطراتی در باب جنگ گالی اثر ژولیوس سزار آمده، مرزهای میان خودِ گالیا با گالیا بلجیکا رودهای مارن و سن بوده در حالی‌که مرز میان گالیا با ژرمانیا رود راین بود. منطقه‌ای که قوم هلوتی‌ها می‌زیستند نیز بخشی از گالیا بلجیکا شد.
با اجازه بزرگترها

| با اجازه بزرگترها | با اجازه بزرگترها |
| --- | --- |
نویسنده: کریم خودسیانیمعصومه سلیمی‌نسبریحانه حسن‌زاده
کارگردان: آرش تیمورنژاد
کشور سازنده:  ایران
زبان اصلی: فارسی
شمار قسمت‌ها: ۳۰ قسمت
تولید: تولید
تهیه‌کننده: امان‌الله پیشنماززاده
فیلم‌برداری: علی‌اللهیاری
پخش: پخش
شبکهٔ اصلی: شبکه سه
با اجازه بزرگترها یک مجموعه تلویزیونی محصول سال سال ۱۳۸۷ به کارگردانی آرش تیمورنژاد، نویسندگی کریم خودسیانی، معصومه سلیمی‌نسب، ریحانه حسن‌زاده و تهیه‌کنندگی امان‌الله پیشنماززاده می‌باشد که از شبکه ۳ پخش شد. این مجموعه در ۳۰ قسمت تهیه شد. با اجازه بزرگترها یک برنامه ترکیبی، نمایشی پیرامون ازدواج جوانان است.
بازیگران

لقمان نظیری (پدربزرگ)
کریم بیانی (پدر)
آذر فرامرزی (مادر)
مسعود انتظاری (پسر)
صفا صمدی (دختر)
با اعمال شاقه

| 0 | 1 |
| --- | --- |
نویسنده(ها): محمد حنیف
کشور: ایران
زبان: فارسی
گونه(های) ادبی: رمان
ناشر: نشر نیستان
جایزه(ها): جایزه ادبی جلال آل احمد، نامزد جایزه ادبی واو
شابک: شابک ‎۹۷۸−۶۲۲۲۰۸۶۸۶۲
با اعمال شاقه رمانی است به نویسندگی محمد حنیف که توسط نشر نیستان در سال ۱۳۹۸ منتشر شد. این کتاب یکی از سه نامزد نهایی بخش رمان سیزدهمین دوره جایزه ادبی جلال آل احمد بود.
رمان با اعمال شاقّه داستان فردی است که در خلال مرور خاطرات خود بخش‌هایی از زندگی، افراد و موقعیت‌های متعدد و متناوب و در عین حال پیچیده و عجیب در زندگی خود را پیش روی مخاطبش قرار می‌دهد و او را به درون هزارتوی داستانی خود می‌برد. طنز نهان پیچیده در تار و پود این روایت در کنار تعلیق متوازن موجود در نثر رمان و نیز ایجاد کشش روایی به واسطه تلفیق متن و تصویر و نیز ساده نویسی منحصر به فردی که در آثار دیگر او نیز می‌شود از آن سراغ گرفت دست در دست هم «با اعمال شاقّه» را به یک رمان قابل اعتنا و خواندنی مبدل کرده‌است.
سه‌شخصیت در این ر مان، که قرار است بار رمان را به دوش بکشند، آل، نسناس و مردآزما نام دارند. علاوه بر اینها خود نویسنده یکی از شخصیت‌های داستان محسوب می‌شود. راوی‌های متعدد و گردش‌های متعدد شخصیت‌ها در رمان‌ها، از دیگر ویژگی‌های اینر رمان است. خود نویسنده این کتاب را دربارهٔ زندگی بشر در همه جوامع در دنیای پرتلاطم و پر وحشت معاصر عنوان می‌کند که با اعمال شاقه همراه است. این رمان ۳۰۰ صفحه‌ای در ۱۳ فصل نوشته شده و داستان پدری از یک خانواده متوسط رو به بالا در شهری خیالی است که مشکل سیاسی و اقتصادی پیدا می‌کند و مجبور به مهاجرت می‌شود. او آرام آرام تحت‌تاثیر جامعه تازه‌ای که در آن قرار گرفته دچار تغییراتی می‌شود. داستان در پاد آرمان شهری و جهانی که شایسته بشر امروز نیست می‌گذرد؛ جامعه‌ای که بدبینی، خیانت، دروغ، حسادت، ریاکاری، توطئه و تحقیر در آن موج می‌زند.
این رمان را یکی از رمان‌های رئالیسم جادویی ایران معرفی کرده‌اند.
شهیدالله شهید

| Shahidullah Shahid | Shahidullah Shahid |
| --- | --- |
نام هنگام تولد: شیخ مقبول
زادهٔ: پاکستان
درگذشت: افغانستان
ملیت: پاکستانی
دیگر نام‌ها: شهیدالله شهید
شیخ مقبول معروف به شهیدالله شهید یک جنگجوی اسلامگرای پاکستانی بود. او از اعضای ارشد گروه تحریک طالبان پاکستان و داعش خراسان بود. او در دو کشور افغانستان و پاکستان به فعالیت نظامی مشغول بود.
زندگی‌نامه > تحریک طالبان پاکستان

شهیدالله از زمان تشکیل این گروه در سال ۲۰۰۶ به عنوان سخنگوی ارشد طالبان پاکستان فعالیت می‌کرد.