ولیعهدی علی بن موسی الرضا
شرح واقعه

| گاه‌شمار زندگی علی بن موسی الرضا | گاه‌شمار زندگی علی بن موسی الرضا |
| --- | --- |
رویدادهای زندگی علی بن موسی الرضا: رویدادهای زندگی علی بن موسی الرضا
 در مدینه:  در مدینه
۷۶۵:  ولادت در ۱۱ ذیقعدهٔ ۱۴۸ ه‍.ق در مدینه
۷۸۳:  ازدواج با سبیکه در ۱۶۶ ه‍.ق  اقدام به فتوا دادن در مسجد نبوی در ۱۶۶ ه‍.ق
۷۹۶:  آغاز آخرین حبس موسی کاظم به مدت چهار سال از ۱۷۹ تا ۱۸۳ ه‍.ق
۷۹۹:  قتل موسی کاظم در ۲۵ رجب ۱۸۳ ه‍.ق  آغاز امامت علی بن موسی الرضا  پیدایش واقفیه  حملهٔ جلّودی به مدینه و محلهٔ بنی‌هاشم  سفر به کوفه و بصره برای انجام مناظره با دگراندیشان
۸۰۳:  براندازی برمکیان از قدرت و کشتارشان توسط هارون
۸۰۹:  مرگ هارون الرَّشید و آغازِ خلافتِ امین
۸۱۰:  آغازِ درگیری‌ها بین امین و مأمون
۸۱۱:  ولادت محمد تقی در ۱۰ رجب ۱۹۵ ه‍.ق
۸۱۳:  قتلِ امین توسط مأمون و آغازِ خلافتِ مأمون  آغاز قیام‌های ضد حکومتی
۸۱۵:  قیام محمد بن جعفر علیه حکومت  وساطت بین حکومت و محمد بن جعفر  درخواست برای پذیرشِ خلافت در ابتدا، و سپس پذیرشِ ولایتعهدی از سوی علی بن موسی الرّضا توسط مأمون  اعزام گروهی از جانب مأمون برای همراهی تا مرو
 در مسیر سفر به خراسان:  در مسیر سفر به خراسان
۸۱۶:  آغاز حرکت به سمت مرو در ۱۵ محرم ۲۰۱ ه‍.ق ورود به بصره در ۳ صفر  حرکت از بصره در ۸ صفر  ورود به اهواز در ۱۶ صفر  حرکت از اهواز در ۱۶ ربیع‌الاول  ورود به فارس در ۲۶ ربیع‌الاول  حرکت از فارس در ۱ ربیع‌الثانی  ورود به یزد در ۱۵ ربیع‌الثانی  حرکت از یزد در ۲۰ ربیع‌الثانی  ورود به نیشابور در ۷ جمادی‌الاول  حرکت از نیشابور در ۱ جمادی‌الثانی
۸۱۷:  ورود به طوس در ۳ جمادی‌الثانی ورود به سرخس در ۸ جمادی‌الثانی  حرکت از سرخس در ۲۳ جمادی‌الثانی  ورود به مرو در ۲۹ جمادی‌الثانی
 در خراسان:  در خراسان
۸۱۷:  پذیرش ولایتعهدیِ مأمون در ماهِ رمضان ۲۰۱ ه‍.ق  بیعت با علی بن موسی الرّضا به‌عنوان ولیعهد در ۶ رمضان  اعلام ولایتعهدی در ۷ رمضان  ازدواج با امّ‌حبیبه  اولین جلسهٔ مناظره در مقام ولایتعهدی  اقامهٔ نماز عید فطر در ۱ شوال ۲۰۱ ه‍.ق  اقامهٔ نماز باران در ماه شوال  سفر به قزوین  عزل مأمون از خلافت در بغداد به تاریخ ۲۸ ذی‌الحجه ۲۰۱  استعفای فضل بن سهل از وزارت در صَفَر ۲۰۲ ه‍.ق
۸۱۸:  کشته‌شدن فضل در شعبان ۲۰۲ ه‍.ق به‌دست مأموران حکومتی  تدارک سفر مأمون به‌همراه علی بن موسی الرّضا به بغداد در دفاع از خلافت مأمون  کشته‌شدن در سناباد در آخر صفر ۲۰۳ ه‍.ق  دفنِ علی بن موسی الرّضا به‌صورت مخفیانه و پس از دو روز از قتل
ن ب و: ن ب و
منابع تاریخی در معرفی طراح نقشه ولیعهدی علی بن موسی دچار اختلافند؛ برخی منابع چون تاریخ بیهقی، فضل بن سهل را به عنوان طراح این نقشه معرفی کرده‌اند. این منابع بر این باورند که فضل به جهت تمایلی که به تشیع داشت، قصد نمود تا قدرت را از عباسیان به علویان منتقل کند. در این خصوص حسین بن احمد سلامی در اخبار خراسان، گزارشی را نقل می‌کند که فضل، خود را با ابومسلم خراسانی در جهت انتقال قدرت از قبیله‌ای به قبیله دیگر، مقایسه کرده‌است. با این وجود، بر اساس روایاتی در منابع شیعی، مأمون به عنوان طراح اصلی ولیعهدی علی بن موسی الرضا معرفی شده‌است. اکبری نیز معتقد است فضل، به جهت باقی ماندن مرکز خلافت در خراسان، به جهت عدم تمایل اهل بغداد به بیعت با یکی از علویان، از ولیعهدی علی بن موسی سرسختانه حمایت می‌کرد.
بیهم دائو در دانشنامهٔ اسلام می‌گوید به‌نظر می‌رسد تنها دخالت علی بن موسی در سیاست تا پیش از ولیعهدی، در مذاکرات میان دولتِ عباسی و عمویش محمد بن جعفر بوده‌است که در سال ۲۰۰ ه‍.ق/۸۱۵ م، خود را در مکه خلیفه اعلام کرده بود. در آن زمان از علی بن موسی خواسته شد تا سعی کند عمویش را برای تسلیم شدن متقاعد کند. جعفریان در صحتِ این گزارش مبنی بر وساطت علی بن موسی الرّضا، به دیدهٔ تردید می‌نگرد.