جنگ دوم قره‌باغ
واکنش‌های جهانی

سازمان عفو بين الملل سازمان عفو بین‌الملل روز دوشنبه با صدور بیانه‌ای استفاده ارتش جمهوری آذربایجان از بمب‌های خوشه‌ای ساخت اسرائیل در حمله به استپاناکرت مرکز جمهوری آرتساخ را محکوم کرده است. استفاده از بمب‌های خوشه‌ای از سال ۲۰۱۰ میلادی و با تصویب کنوانسیون منع اینگونه تسلیحات ممنوع شده است.
سازمان عفو بین‌الملل با صدور بیانیه‌ای در ۲۹ اکتبر مصادف با ۸ آبان ۱۳۹۹، از اولین مورد تأیید شده استفاده از بمب‌های خوشه‌ای ممنوعه در طی درگیری ناگورنو قره‌باغ سال ۲۰۲۰ توسط ارمنستان در حمله موشکی با سامانه «اسمرچ» به مناطق مسکونی نزدیک به یک بیمارستان در شهرستان بردع خبر داد و این اقدام را ظالمانه و عاری از حس مسئولیت دانست که باعث مرگ، جراحت و بدبختی ناگوار می‌شود.
دیدبان حقوق بشر نیز با صدو بیانیه در ۳۰ اکتبر مصادف با ۹ آبان ۱۳۹۹، ضمن تأیید و محکومیت استفاده نیروهای ارمنستان از بمب‌های خوشه‌ای در حمله به شهرستان بردع، اعلام کرد که به احتمال بزرگ این حمله را یا خود نیروهای ارمنستان انجام داده یا بمب‌های خوشه‌ای شلیک شده را ارمنستان در اختیار نیروها در قره‌باغ کوهستانی گذاشته است.
ایران و روسیه، همسایگان جنوبی و شمالی دو کشور ارمنستان و جمهوری آذربایجان خواهان پایان درگیری نظامی و حل و فصل سیاسی این مناقشه شده‌اند. فرانسه نیز به همراه روسیه خواستار آتش‌بس زودهنگام میان دو سوی درگیری شده است.همچنین ماکرون در پیامی در پشتیبانی از کشور و مردم ارمنستان گفت که «نقش خود» را بازی خواهد کرد. فرانسه رویکرد آنکارا را «جنگ‌طلبانه» خوانده و آن را ناپذیرفتنی دانسته است. ارمنستان و جمهوری آذربایجان با خواسته رهبران روسیه، فرانسه و ایالات متحده برای آتش‌بس فوری مخالفت کرده‌اند. به نوشته بی‌بی‌سی، نمایندگان علی خامنه‌ای، رهبر ایران در چهار استان آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی، اردبیل و زنجان در یک پیام رسانه‌ای آشکارا گفته‌اند که قره‌باغ بخشی از جمهوری آذربایجان است.
ترکیه با پشتیبانی آشکار از آذربایجان نیروهای مزدور ارتش آزاد سوریه را به این کارزار فرستاده است. ۲۴ سپتامبر ترکیه ۳۰۰ تن از مزدوران لشکر سلطان مرادو گروه الامشات را از شهرستان عفرین در شمال‌غربی حلب به آنجا گسیل کرده است. به گفتهٔ آرائیک هاروتیونیان (۲۸ سپتامبر) ۶۰۰ تن از این مزدوران به رزمگاه فرستاده شده‌اند. نیکول پاشینیان در گفتگو با شبکهٔ فرانس۲۴، ترکیه را دنباله‌روی ردپای جهان‌جویی، گسترش‌خواهی و در آرزوی بازیابی سلطنت عثمانی و پیگیر کشتار گستردهٔ ارمنیان می‌داند.
در همین‌باره نشست فوری شورای امنیت در ۲۹ سپتامبر برگزار می‌شود.نیز پانزده کشور شورای امنیت خواستار پایان بی‌درنگ نبردها شده‌اند. بر پایهٔ برخی پیش‌بینی‌ها وابسته به سازمان اطلاعات ناتو، پیروز این درگیری ارمنستان خواهد بود.
ترکیه، پاکستان، افغانستان و قبرس شمالی از آذربایجان پشتیبانی کرده‌اند. رئیس‌جمهور بوسنی و هرزگوین، جعفروویچ و رهبر حزب جنبش مردمسالاری باقر عزت بگوویچ نیز با هواداری از آذربایجان و سرزنش ارمنستان، امیدوار به راهکاری پایدار بوده، این ستیزه‌ها را با رویدادهای سالهای ۱۹۹۲ و ۱۹۹۵ همسان دانسته‌اند. از میان سازمانهای جهانی، انجمن ترکی نیز از آذربایجان هواداری کرده است.
در آخرین اظهار نظرات مقامات ایرانی، محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران، در تماس‌های تلفنی جداگانه‌ای با جیحون بایراموف، وزیر امورخارجه جمهوری آذربایجان و زهراب مناتساکانیان، وزیر امور خارجه ارمنستان گفتگو کرد و ایشان را به «خویشتنداری» و «آتش‌بس» دعوت کرده است. وزیر خارجه ایران خواستار «پایان فوری خصومت‌ها» شده و از هر دو طرف دعوت کرده تا «مذاکره در چارچوب حقوق و قوانین بین‌المللی» را آغاز کنند.
روز پنجم نبرد، روسیه پیشنهاد میزبانی مذاکراتی برای پایان دادن به جنگ میان جمهوری آذربایجان و ارمنستان در منطقه مورد مناقشه ناگورنو قره‌باغ را داده است. دفتر سرگی لاوروف وزیر خارجه روسیه گفت او این پیشنهاد را در تماسی با وزرای خارجه دو کشور مطرح کرد و افزود خواستار توقف «شعارهای جنگ طلبانه» شده است.
فرانسوا اولاند رئیس‌جمهور پیشین فرانسه در یک تجمع به منظور حمایت از جمهوری آرتساخ در منطقه آلفورویل سازمان یافته بود شرکت و سخنرانی نمود.
ضمن اعلام حمایت از تمامیت ارضی جمهوری آذربایجان، بر حمایت خود از کاهش تنش‌های نظامی فزاینده و حل و فصل مناقشه از طریق راه‌حل مذاکره شده گروه مینسک سازمان امنیت و همکاری اروپا تأکید کرد.
در کنار اعلام حمایت از تمامیت ارضی جمهوری آذربایجان، گفت که به هیچ‌یک از طرفین درگیر کمک‌های نظامی ارائه نخواهد داد و جوامع ارمنی و آذربایجانی اکراین را به اجتناب از درگیری قومی در قلمرو این کشور فراخواند.
با بیان اینکه از تمامیت ارضی جمهوری آذربایجان حمایت می‌کند، از دو طرف به حل مناقشه از طریق مذاکرات صلح در چارچوب گروه مینسک دعوت کرد.