stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
شیخ صفی‌الدین اردبیلی
مذهب و نسب

بیشتر مورخان، اجداد وی را سنی شافعی مذهب و از بنی هاشم مهاجر از حجاز به کردستان ایران دانسته‌اند عبدالحسین زرین‌کوب محقق و مورخ فقید هم، در کتاب مشهورش «جستجو در تصوف ایران» با استناد به منابع تاریخی متعدد و گوناگون، وی را سنی مذهب می‌داند. زرین‌کوب می‌نویسد:
مذهب خود او (صفی الدین) تسنن و شافعی مذهب بود و با آنکه بعضی اقوال و اشعار منقول ازو، از اتکا بر محبت و مهر علی حاکی است، این محبت علی با تسنن وی که در تاریخ‌ها از جمله حتی در «احسن التواریخ» بدان اشارت هست، مغایرت ندارد. در مکتوبی هم که عبیدالله خان ازبک به شاه طهماسب صفوی (سال ۹۳۶ هجری) می‌نویسد، گفته می‌شود که «پدر کلان شما، جناب مرحوم صفی مردی عزیز اهل سنت و جماعت بوده است»
زرین‌کوب در جای دیگری از این کتاب می‌نویسد:
در هر حال سیادت صفی ظاهراً محل انکار نیست، اما تشیع او محل تردیدست؛ بلکه تسنن او که از مقالات و سخنان خودش بر می‌آید، امری است که وجود نام ابوبکر و عمر در انساب خاندانش نیز آنرا تأیید می‌کند و بعیدست که آن را بتوان حمل بر کتمان و تقیه کرد. با اینهمه تسنن صفی و اخلاف و اجداد او، از اظهار محبت و تکریم فوق‌العاده در حق اهل بیت رسول خالی نبود و سیادت خود وی و مبالغه‌اش در تعظیم و تکریم آل پیغمبر، هیچ‌یک با تسنن وی منافات نداشت.
احمد کسروی نیز سید بودن او را با آوردن چندین دلیل رد کرده است.
دوبیتی به زبان آذری

از وی چندین دوبیتی به زبان آذری باقی مانده است در اینجا به چند مورد آن اشاره شده است:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| صفیم صافیم گنجان نمایم |  | بدل درده‌ژرم تن بی‌دوایم |
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| کس بهستی نبرده ره باویان |  | از به نیستی چو یاران خاکپایم |
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| تبه در ره ژاران ازبوجینم درد |  | رنده پاشان برم چون خاک جون کرد |
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| مرگ ژیریم به میان دردمندان بور |  | ره بادیان به همراهی شرم برد |
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| موازش از چه اویان مانده دوریم |  | از چو اویان خواصان پشت زوریم |
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| دهشم درویش با عرش و به کرسی |  | سلطان شیخ زاهد چو کان کویم |
ثبت در تقویم رسمی کشور

در هشتصد و بیست و پنجمین جلسه شورای عالی انقلاب فرهنگی که به ریاست حسن روحانی برگزار شد روز ۴ مرداد به نام روز بزرگداشت شیخ صفی‌الدین اردبیلی سالروز استقرار سلسله صفویه در ایران و نقش این سلسله در گسترش مذهب تشیع و تشکیل ایران یکپارچه بود به نام روز بزرگداشت شیخ صفی‌الدین اردبیلی تعیین و ثبت آن در تقویم رسمی کشور تصویب شد. همزمان با این روز هفته استان اردبیل نیز در تهران و استان اردبیل برگزار می‌شود.
کلاه صفی‌الدین موجود در چهل ستون اصفهان
نمایی از بقعه صفی‌الدین اردبیلی
شیخ صفی‌الدین در حال رقص سماع به همراه مریدانش از کتاب صفوةالصفا
بهنوش طباطبایی

| بهنوش طباطبایی | بهنوش طباطبایی |
| --- | --- |
طباطبایی در نشست خبری فیلم تمشک: طباطبایی در نشست خبری فیلم تمشک
زادهٔ: ۲۷ اردیبهشت ۱۳۶۰ ‏(۴۳ سال) تهران، ایران
پیشه: بازیگر
سال‌های فعالیت: ۱۳۷۴–اکنون
همسر: مهدی پاکدل (ا. ۱۳۸۹–ج. ۱۳۹۵)
بهنوش طباطبایی (زادهٔ ۲۷ اردیبهشت ۱۳۶۰) بازیگر ایرانی است. او برای ایفای نقش در فیلم ماجرای نیمروز ۲: ردّ خون (۱۳۹۷) نامزد سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن از سی‌وهفتمین جشنوارهٔ فیلم فجر شد. وی دانشجوی دکترای روان‌شناسی بالینی است و یک دورهٔ بازیگری در دانشکدهٔ هنرهای زیبای دانشگاه تهران گذرانده‌است. وی درکنار بازیگری به تدریس در دانشگاه هم پردا‌خته است.
زندگی‌نامه > زندگی شخصی

بهنوش طباطبایی در ۲۷ اردیبهشت ۱۳۶۰ در محلۀ یوسف‌آباد تهران به دنیا آمد. پدرش سید ناصر طباطبایی کارشناس عمران در وزارت مسکن و شهرسازی و مادرش آموزگار بود. وی فرزند دوم خانواده است و تنها یک خواهر بزرگتر بنام تینوش دارد.
او همچنین در رشتهٔ مهندسی رایانه دارای دانشنامهٔ کارشناسی و در رشتۀ روان‌شناسی دارای دانشنامهٔ دکترا در گرایش روان‌شناسی تربیتی است. او یک دورهٔ بازیگری را نیز در دانشکدهٔ هنرهای زیبای دانشگاه تهران گذرانده‌است.
طباطبایی به‌واسطهٔ بازی در مصائب دوشیزه (۱۳۸۵) با مهدی پاکدل آشنا شد و ۱۱ اسفند ۱۳۸۹ با او ازدواج کرد. این دو پس از شش سال زندگی مشترک، در ۱۳۹۵ از یکدیگر جدا شدند.
زندگی‌نامه > زندگی هنری

وی در دورهٔ دبستان با مهراوه شریفی‌نیا هم‌درس بود و به‌ویژه با دیدن بازی شریفی‌نیا در فیلم دزد عروسک‌ها (۱۳۶۸) بیش از پیش، به بازیگری علاقه‌مند شد و با پافشاری‌های بسیار خود سرانجام توانست در سال ۱۳۷۲ در مدرسهٔ هنر و ادبیات کودکان و نوجوانان، دورهٔ بازیگری را آغاز کند. بهنوش طباطبایی در سال ۱۳۷۴ با بازی در مجموعه جدی نگیرید فعالیت خود را شروع کرد، و بعد از بازی در چند سریال، در سال ۱۳۸۲ با مجموعه تلویزیونی مسافری از هند شناخته شد و در سال ۱۳۸۴ با سریال پیله‌های پرواز در نقش اصلی ظاهر شد و به شهرت رسید، و به واسطه بازی خوب در این مجموعه وارد سینما شد، و در سال ۱۳۸۵ اولین بازی خود را در فیلم مصائب دوشیزه تجربه کرد. وی در سال ۱۳۸۹ با مجموعه تلویزیونی چاردیواری در کنار امیر جعفری به عنوان شخصیت محوری داستان به اوج شهرت رسید. او همچنین در فیلم‌هایی مهمی چون سیانور(۱۳۹۴)، زیر سقف دودی (۱۳۹۵) و ماجرای نیمروز: رد خون به ایفای نقش پرداخت.
فیلم‌شناسی > سینمایی

| سال | عنوان | نقش | کارگردان | منبع |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱۳۹۷ | ماجرای نیمروز ۲: رد خون | سیما | محمدحسین مهدویان |  |
| ۱۳۹۷ | غلامرضا تختی | شهلا توکلی | بهرام توکلی |  |
| ۱۳۹۵ | لابی |  | محمد پرویزی |  |
| ۱۳۹۵ | زیر سقف دودی | رعنا | پوران درخشنده |  |
| ۱۳۹۴ | سیانور | لیلا زمردیان | بهروز شعیبی |  |
| ۱۳۹۳ | شانس، عشق، تصادف | ناهید | آرش معیریان |  |
| ۱۳۹۲ | فردا | مجری طرح و جانشین تهیه‌کنندهٔ فیلم | مهدی پاکدل |  |
| ۱۳۹۱ | قصهٔ عشق پدرم |  | محمدرضا ورزی |  |
| ۱۳۹۱ | گام‌های شیدایی |  | حمید بهمنی |  |
| ۱۳۸۹ | آزادراه | پریسا | عباس رافعی |  |
| ۱۳۸۷ | پوست موز |  | علی عطشانی |  |
| ۱۳۸۶ | کلاغ پر | رویا | شهرام شاه‌حسینی |  |
| ۱۳۸۵ | پسران آجری | ماهور | مجید قاری‌زاده |  |
| ۱۳۸۵ | مصائب دوشیزه |  | مسعود اطیابی |  |
:
فیلم‌شناسی > مجموعهٔ تلویزیونی

۱۳۷۴ جدی نگیرید (سعید توکل و صادق عبداللهی)
۱۳۷۷ یونس (محمدرضا خالقی)
۱۳۷۸ کوی دامون (عباس رنجبر)
۱۳۸۱ نوعروس (بیژن میرباقری)
۱۳۸۲ مسافری از هند (قاسم جعفری)
۱۳۸۳ عشق گمشده (حسین سهیلی زاده)
۱۳۸۴ پیله‌های پرواز (حسین سهیلی‌زاده)
۱۳۸۷ گل‌های گرمسیری (محمدمهدی عسگرپور)
۱۳۸۸ چاردیواری (سیروس مقدم)
۱۳۸۹ در مسیر زاینده‌رود (حسن فتحی)
۱۳۸۹ مختارنامه (داوود میرباقری)
۱۳۹۰ از یاد رفته (فریدون حسن‌پور)
۱۳۹۴ میکائیل (سیروس مقدم)
۱۴۰۳ سوشوون (نرگس آبیار)
فیلم‌شناسی > تله‌فیلم

گزارش یک اعدام
عزیزی که ناپدید شد
دست‌ها نگاه می‌کنند
قصّهٔ سیمین
مادرانه
برگی بر شاخه
فیلم‌شناسی > فیلم ویدئویی

به فاصله یک نفس (۹۰–۱۳۸۹)
فیلم‌شناسی > تئاتر

ابرهای پشت حنجره
برهان
داستان یک پلّکان
سیندرلا
فصل شکار بادبادک‌ها
سینماهای من
آدامس‌خوانی
آینه‌های روبرو
نام تمام مادران
مری پاپینز (تالار وحدت)، ۱۳۹۸
جوایز و نامزدی‌ها

| سال | جشنواره | بخش | فیلم | نتیجه | منبع |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱۳۹۹ | بیستمین جشن حافظ | بهترین بازیگر زن سینما | ماجرای نیمروز ۲: ردّ خون | نامزدشده |  |
| ۱۳۹۷ | سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر | بهترین بازیگر نقش اول زن | ماجرای نیمروز ۲: ردّ خون | نامزدشده |  |
| ۱۳۹۵ | انجمن منتقدان و نویسندگان سینمای ایران | بهترین بازیگر نقش مکمل زن | سیانور | نامزدشده |  |
| ۱۳۹۵ | شانزدهمین دوره جشن حافظ | بهترین بازیگر زن درام | میکائیل | نامزدشده |  |
| ۱۳۹۳ | چهاردهمین جشن کانون ملی منتقدان تئاتر ایران | بهترین بازیگر زن | نمایش سیندرلا | نامزدشده |  |
| ۱۳۹۰ | دوازدهمین دوره جشن حافظ | بهترین بازیگر زن درام | در مسیر زاینده رود | برنده |  |
| ۱۳۸۹ | بیست و نهمین جشنواره بین المللی تئاتر فجر | بهترین بازیگر زن بین الملل | نمایش ابرهای پشت حنجره | نامزدشده |  |
| ۱۳۸۸ | بیست و هشتمین جشنواره بین المللی تئاتر فجر | بهترین بازیگر زن بین الملل | نمایش داستان یک پلکان | نامزدشده |  |
طباطبایی در فرش قرمز سی‌وچهارمین جشنوارهٔ فیلم فجر
اصحاب کسا

نام پنج تن آل عبا، نقاشی شده بر روی پارچه متعلق به سدهٔ سیزدهم هجری شمسی
اصحاب کساء یا پنج‌تن یکی از مفاهیم و اصطلاحاتِ اسلامی است. در اعتقاد شیعیان، این اصطلاح به محمد پیامبر اسلام، فاطمه زهرا دختر محمد، علی بن ابی‌طالب داماد و پسرعموی محمد، و حسن مجتبی و حسین بن علی نوه‌های محمد و فرزندانِ فاطمه و علی اشاره دارد. این پنج نفر برپایهٔ حدیث کسا چنین نامی را لقب گرفتند. اهل سنت معمولاً همسران محمد را نیز از اهل بیت محسوب می‌کنند. اسلام‌شناسان نظریات متفاوتی ابراز کرده‌اند، از جمله اینکه منظور از اهل بیت، اهالی مسجدالحرام است.
روایت‌های بازگوشده از این داستان اندکی تفاوت دارند، ولی به‌طور کلی ماجرا اینگونه گزارش شده‌است که محمد دست‌کم یکبار عبای خویش را بر روی فاطمه، علی و حسن و حسین انداخت و دعا کرد خداوند آنان را از پلیدی‌ها دور نگاه دارد. اصحاب کسا در فرهنگ عامهٔ شیعه جایگاه مهمی دارند. حدیث کسا در مراسم‌های مدایح و مناقب، عزاداری‌ها، اطعام و توسل خوانده می‌شود. نزد شیعیان، برخی از آیات قرآن به این روایت وابسته دانسته می‌شود. ولی در میان اهل تسنن در تفسیر آن آیات اختلافاتی وجود دارد. از سوی دیگر، برخی اسلام‌پژوهان این روایت را با داستان‌های همانند در مسیحیت سنجیده‌اند.
کلیات

بر پایهٔ حدیث کسا، محمد — پیامبر اسلام — دست‌کم یک‌بار دخترش فاطمه، دامادش علی و دو پسر آنان — حسن و حسین — را زیر عبایش گرد هم آورد و سپس دعا کرد: «خدایا! اینان خاندان من هستند، پلیدی را از آنان دور ساز و ایشان را پاک و پاکیزه گردان». واپسین عبارت در این دعا اشاره دارد به آیهٔ ۳۳ از سورهٔ احزاب در قرآن که با نام آیهٔ تطهیر نیز شناخته می‌شود. عنوان «پنج‌تَن» از همین حدیث می‌آید. روایت‌هایی از این حدیث را می‌توان در صحیح مسلم، سنن ترمذی و مسند احمد بن حنبل یافت که از آثار مهم اهل تسنن هستند. نسخه‌های دیگری از این حدیث را علمای سنی همچون ابن کثیر، شیخ بیضاوی، حسین بن مسعود بغوی، سیوطی، حاکم نیشابوری، محمد بن جریر طبری و عالم شیعی علامه طباطبایی گزارش کرده‌اند.
در روایت‌هایی دیگری آمده‌است که محمد با علی، فاطمه، حسن و حسین برای رویداد مباهله حاضر شد. چنین روایت‌هایی را کسانی همچون ابن اسحاق، فخر رازی، مسلم بن حجاج نیشابوری، حاکم نیشابوری و ابن کثیر بازگفته‌اند. برخی حدیث‌ها دربارهٔ مباهله همچنین آورده‌اند که علی، فاطمه، حسن و حسین زیر عبای محمد ایستادند و بنابراین آن پنج‌تَن «اصحاب کسا» نام گرفتند. تعدد روایت‌ها و گزارش‌ها سبب شده‌است تا بعضی مفسران، نزولِ این آیه را چندباره و در منزلِ فاطمه، ام‌سلمه، زینب و عایشه بدانند.
جز آیهٔ تطهیر، آیات دیگری را نیز وابسته‌به پنج تن دانسته‌اند. در بخشی از آیهٔ ۲۳ سورهٔ شوری (آیهٔ مودت) آمده‌است: «بگو من هیچ پاداشی از شما بر رسالتم درخواست نمی‌کنم جز دوست‌داشتن نزدیکانم». ابن اسحاق در این آیه منظور از القربی را علی، فاطمه و دو پسرشان حسن و حسین دانسته‌است. برخی از علمای سنی نیز این دیدگاه را دارند؛ ازجمله فخر رازی، بیضاوی و ابن مغازلی. ولی بیشتر نویسندگان سنی دیدگاه شیعی را رد کردند و موارد گوناگونی به‌جای آن پیشنهاد دادند؛ اصلی‌ترین آنها، منظور را به‌طور کلی نزدیکان دانسته‌است. آیات ۵ تا ۲۲ از سورهٔ انسان نیز در بسیاری از منابع شیعی و سنی وابسته‌به اهل کسا به‌شمار می‌رود؛ ازجمله آثار مفسر شیعی طبرسی و علمای سنی قرطبی و آلوسی.
واکاوی > اهل بیت

دربارهٔ مرجع اهل بیت میان مسلمانان اختلاف هست. شیعیان اهل بیت را به اصحاب کسا محدود می‌کنند که شامل محمد، فاطمه، علی، حسن و حسین است. اهل سنت دیدگاه‌های گوناگونی از این مسئله دارند؛ ولی به‌طور معمولاً از نظر آنان، همسران محمد نیز جزو اهل بیت هستند. برای نمونه، مفسر سنی‌مذهب فخر رازی در تفسیر کبیر، با اشاره به اختلافات در بیان مصادیق اهل بیت، می‌نویسد که قولِ ارجح آن است که منظور از اهل بیت، زنان و فرزندانِ محمد هستند و علی نیز به سبب ازدواج با دخترِ پیامبر و ملازمت با محمد، از اهل بیت به‌شمار می‌آید. سَمهودی، مفسر سنی‌مذهب، نیز پس از بیان ماجرای اصحاب کسا، منظور از اهل بیت در آیهٔ تطهیر را اصحاب کسا دانسته‌است.
به‌نوشتهٔ لئورا وچا ولیری، آیات پیش از آیهٔ تطهیر دارای دستورالعمل‌هایی برای زنان پیامبر هستند و افعال و ضمایر به‌صورتِ جمعِ مُؤَنَّث به‌کار رفته‌اند، ولی در این آیه که خطاب به اهل بیت است، ضمایر به‌صورت جمعِ مُذَکَّر هستند؛ بنابراین دیگر بحثِ زنان پیامبر مطرح نیست، یا دست‌کم صرفاً آنان نیستند. عبارتِ اهل بیت فقط می‌تواند معنی «خانوادهٔ پیامبر» را بدهد. این امتیاز به‌طور طبیعی به همهٔ خویشاوندان محمد اطلاق می‌شود، چه آنانی که در قبیلهٔ او بودند، چه انصار و درواقع همهٔ جامعهٔ مسلمانان. ولیری سپس به داستان اصحاب کسا اشاره می‌کند که در احادیث بسیای بازتاب داشته‌است و براساس آن، محمد عبای خویش را در موقعیت‌های گوناگون بر روی نوه‌هایش حسن و حسین، دخترش فاطمه و دامادش علی افکند و بنابراین این پنج تن اصحاب کسا و اهل بیتِ پیامبر لقب گرفته‌اند. تلاش‌هایی صورت گرفته تا زنانِ پیامبر را هم به این گروه اضافه کنند؛ ولی عموماً شمارِ افرادی که واجد این امتیاز هستند محدود به پنج است. لامنس با بیان این مطلب که پیامبر اسلام از خویشاوندان خویش رویگردان و نامید بود؛ معتقد است که «اهل بیت» در آیه تطهیر، منحصراً به زنان پیامبر اشاره دارد. مادلونگ، این نظر لامنس را در تعارض با منابع و مدارک موجود دانسته و منظور از اهل بیت را خویشاوندان خونی گزارش کرده‌است. شارون با اشاره به معنای واژه اهل بیت در صدر اسلام و با گزارشی از ابن سعد، منظور از اهل بیت را قبیله قریش یا اهالی مکه یا حتی مسجدالحرام می‌داند. به باور او، این معنا به نفع معنای محدود واژه اهل بیت نادیده گرفته شده‌است تا سنگ‌بنای اعتقادات عباسیان و علویان در خصوص اثبات حقانیت خودشان را شکل بدهند. مادلونگ با اشاره به قولی که منظور از اهل بیت را اهالی مسجد الحرام می‌دانند؛ دلیل آنان را در این تفسیر، قیاس با آیه‌ای در توصیف همسر ابراهیم می‌داند و این تفسیر را به جهت مخالفت با هدف آیه (یعنی ترفیع مقام همسران پیامبر) و عدم همخوانی با آیه بعد که در خصوص زنان پیامبر می‌باشد دانسته‌است.
واکاوی > بررسی تطبیقی

به‌نوشتهٔ گیوم دی، سوره‌های مزمل و مدثر احتمالاً از عواملی بودند که به ساخت این داستان دامن زدند. فن‌ریت به روایتی در اعمال توماس اشاره می‌کند که در زمان غسل تعمید عیسی، نگینی کالبدِ انسانیِ او را همچون عبایی شکوهمند در بر می‌گیرد و نوعی تجلی و مسیحایی ماورایی برایش به ارمغان می‌آورد؛ فن‌ریت سپس به عبای محمد در این ماجرا اشاره می‌کند که همچون وسیله‌ای برای انتصاب و انتقال ولایت جهانی به‌کار می‌رود. شارون نیز با اشاره به روایت اصحاب کسا، شباهت آن را با خانواده مقدس در کتب مقدس و فرهنگ مسیحیت مورد توجه قرار می‌دهد و به روایت دیگری در این زمینه می‌پردازد که بر اساس آن فاطمه و مریم، هر دو از حافظان بهشت برشمرده شده‌اند.
نمودهای فرهنگی

آنچنان که در دانشنامهٔ بریتانیکا آمده‌است، پنج در اسلام عددی مقدس به‌شمار می‌رود. در شیعه نیز پنج‌تن و نمادهای آن در مراسم دینی و فرهنگ عامه نمودهای گوناگونی دارند: در مجالس سوگواری و اِطعام، پنج شمع یا مشعل کوچک را به‌نشانهٔ پنج‌تن روشن می‌کند. پنجهٔ دستِ فلزی نیز نمادی از پنج‌تن است و بر فراز عَلَم، کُتَل، پرچم‌ها و کاسه‌های آب در سوگواری‌ها به‌کار می‌رود. پنج‌تن یکی از مهم‌ترین گوشه‌ها در فرهنگِ تعزیه به‌شمار می‌رود. نگارش نام‌های اهل کسا بر انگشترها (برای مصونیت) و برخی لوح‌ها (برای نصب بر سردر ساختمان‌ها) انجام می‌شود. در نام‌های آرامستان‌ها، امامزادگان و مکان‌ها مقدس هم گاه «پنج‌تن» دیده می‌شود؛ از جمله امامزاده پنج‌تن در شهرهای گرمسار، آمل و استرآباد.
در سروده‌های شاعرانی همچون سعدی، سنایی و ناصرخسرو می‌توان اشاره به پنج‌تن را دید. ابن‌داغر و حر عاملی نیز در چکامه‌شان به آنها توسل جستند. آثاری نیز به زبان اردو دربارهٔ پنج‌تن منتشر شده‌اند. ملا زلفعلی — شاعر محلی‌سرای بختیاری — هم حدیث کسا را با گویش بختیاری به نظم درآورده‌است.
پیوست > برای بیشتر خواندن

آلوسی، شهاب‌الدین (۱۲۷۰). تفسیر آلوسی. ج. ۲۲. بیروت: بی نا. صص. ۱۲–۲۰.
ابن‌حجر هیتمی، احمد بن محمد (۱۹۹۷). الصواعق المحرقة علی أهل الرفض والضلال والزندقة. ج. ۲. به کوشش عبدالرحمن بن عبدالله الترکی، کامل محمد الخراط. بیروت: موسسه الرسالة. ص. ۴۲۱.
ابن‌عساکر، عبدالرحمن بن محمد (۱۴۰۶). کتاب الأربعین فی مناقب أمهات المؤمنین. به کوشش محمد مطیع الحافظ، غزوة بدیر. دمشق: دارالفکر دمشق. ص. ۱۰۶.
ابن عطیه، حق بن غالب (۱۴۱۳). المحرر الوجیز فی تفسیر الکتاب العزیز. ج. ۴. به کوشش عبدالسلام عبدالشافی. بیروت: دار الکتب العلمیه. ص. ۳۸۴.
ابن کثیر، اسماعیل (۱۴۱۹). تفسیر القرآن العظیم. ج. ۶. به کوشش محمدحسین شمس‌الدین. بیروت: دار الکتب العلمیه. صص. ۳۶۵–۳۷۱.
سیوطی، جلال‌الدین (۹۱۱). الدر المنثور (به عربی). ج. ۶. بیروت: دارالفکر. ص. ۶۰۶.
طباطبائی، سید محمدحسین (۱۳۹۵). ترجمه تفسیر المیزان. ج. ۱۶. ترجمهٔ سید محمدباقر موسوی همدانی. قم: دفتر انتشارات اسلامی. صص. ۴۶۲–۴۷۷.
طبرسی، فضل بن حسن (۱۳۵۹). ترجمه تفسیر مجمع البیان. سیزدهم. ج. ۲۰. ترجمهٔ احمد بهشتی (ویراست موسوی دامغانی). تهران: فرهانی. صص. ۱۱۰–۱۱۱.
طبری، محمد بن جریر (۲۰۰۱). تفسیر الطبری: جامع البیان عن تاویل القرآن. اول (به عربی). ج. ۱۹. به کوشش عبدالسند حسن یمانه. (ویراست عبدالله الترکی). بیروت: دارهجر للطباعه و النشر و التوزیع و الاعلان. صص. ۱۰۲.
مولوی، محمدعلی (۱۳۸۹). «آل عبا». دائرةالمعارف بزرگ اسلامی. ج. ۲. تهران: مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی. ص. ۴۳۳.
Algar, Hamid (1984). "Āl-e ʿAbā".  In Yarshater, Ehsan (ed.). Encyclopædia Iranica. Fasc. 7 (به انگلیسی). Vol. I. New York: Bibliotheca Persica Press. p. 742.
Daftary, Farhad (2008). "Ahl al-Kisā".  In Fleet, Kate; Krämer, Gudrun; Matringe, Denis; Nawas, John; Rowson, Everett (eds.). Encyclopaedia of Islam (به انگلیسی). Vol. 1 (3rd ed.). Brill.
Gril, D. "Love and Affection".  In Pink, J. (ed.). Encyclopaedia of the Qur'ān. doi:10.1163/1875-3922_q3_EQSIM_00266.
آیه تطهیر، کتیبه‌ای در آرامگاه حسین بن علی
مینیاتور بر قاب آینه که پنج تن را نشان می‌دهد. این اثر حوالی ۱۸۶۰ میلادی در اصفهان ساخته شده و کلکسیون خلیلی نگهداری می‌شود.
نام پنج تن آل عبا، نگاشته‌شده بر کتیبه‌ای زرین؛ حرم عباس بن علی، کربلا
مشک

برای دیگر کاربردها، مشک (ابهام‌زدایی) را ببینید.
آهوی ختن سیبریایی. برای به دست آوردن ۱ کیلوگرم «دانه مشک» حدود ۳۰ جانور باید قربانی شوند.
مُشک دسته‌ای از مواد معطر است که معمولاً به عنوان نت پایه در عطرسازی استفاده می‌شود. آنها شامل ترشحات غده‌ای از جانورانی مانند آهوی ختن، گیاهان متعددی با عطرهای مشابه و مواد مصنوعی با بوهای مشابه هستند. مشک در اصل نام ماده‌ای با بوی قوی بود که از غده آهوی ختن به دست می‌آمد. این ماده از زمان‌های بسیار قدیم به عنوان یک ثابت‌کننده عطر محبوب مورد استفاده قرار می‌گرفته و یکی از گران‌ترین فرآورده‌های جانوری در جهان است. تصور می‌شد که غده آهو شبیه به کیسه بیضه باشد. این ماده در گیاهان و جانوران مختلف با بوی مشابه پیدا می‌شود (به عنوان مثال گاو مشک) و با وجودی که ساختارهای شیمیایی و اشکال مولکولی آنها اغلب متفاوت هستند، طیف گسترده‌ای از مواد معطر با بوی مشابه را در بر می‌گیرد.
از مشک طبیعی در اواخر قرن نوزدهم به‌طور گسترده‌ای در عطرسازی استفاده می‌شد که انگیزه‌های اقتصادی و اخلاقی منجر به پذیرش مشک مصنوعی شد که اکنون تقریباً به‌طور انحصاری مورد استفاده قرار می‌گیرد. برای به دست آوردن مشک طبیعی، آهوی نر باید کشته می‌شد و نافه آن که حاوی مشک بود برداشته می‌شد. امروزه روش‌هایی برای استخراج غده دارای مشک بدون کشتن جانور ایجاد شده است.
منابع طبیعی > آهوی ختن

گوزن مشک از خانواده Moschidae است و در تبت، هند، پاکستان، افغانستان، چین، سیبری، مغولستان و ویتنام شمالی زندگی می‌کند. نافه مشک به‌طور معمول با کشتن گوزن نر از طریق تله‌های گذاشته شده در طبیعت به‌دست می‌آید. پس از خشک شدن، خمیر قهوه‌ای مایل به قرمز درون نافه مشک به ماده‌ای گرانولی سیاه رنگ به نام «دانه مشک» تبدیل می‌شود که سپس با الکل خیسانده می‌شود. رایحه تنتور فقط پس از رقیق شدن قابل توجه، بوی مطبوعی می‌دهد. هیچ ماده طبیعی دیگری دارای چنین عطر پیچیده‌ای نیست که با توصیفات متناقض بسیاری همراه باشد. با این حال، معمولاً به‌طور انتزاعی به عنوان حیوانی، خاکی و چوبی یا چیزی شبیه به بوی پوست کودک توصیف می‌شود.
مشک از زمان کشف، یکی از عناصر اصلی تشکیل دهنده بسیاری از عطرها بوده است، و برای داشتن عطری قوی و ماندگاری طولانی مدت به عنوان یک ماده ثابت کننده استفاده می‌شود. امروزه، مقدار تجارت مشک طبیعی توسط معاهده CITES کنترل می‌شود، اما شکار و خرید و فروش غیرقانونی همچنان ادامه دارد.
منابع طبیعی > دیگر جانوران

ماسک رَت (Ondatra zibethicus)، از جوندگان بومی آمریکای شمالی است که از سدهٔ هفدهم به عنوان حیوانی با ترشح ماده غده‌ای با بوی مشک شناخته شده است. یک وسیله شیمیایی برای استخراج آن در دهه ۱۹۴۰ کشف شد، اما ارزش تجاری آن را اثبات نکرد.
مواد غده‌ای با بوی مشک‌مانند نیز از اردک مشک (Biziura lobata) جنوب استرالیا، گاو مشک، حشره‌خوار دندان‌سفید، سوسک مشک (Aromia moschata)، زباد آفریقایی (Civettictis civetta)، لاک پشت مشک (Sternotherus odoratus)، تمساح آمریکایی آمریکای شمالی و از چندین جانور دیگر به دست می‌آید.
منابع طبیعی > گیاهان

بعضی از گیاهان مانند سنبل ختایی یا ختمی عطری (Abelmoschus moschatus) ترکیبات لاکتون ماکروسایکل حلقوی را با بوی مشک-مانندی تولید می‌کنند. این ترکیبات به‌طور گسترده‌ای در عطرسازی به عنوان جایگزین مشک حیوانی یا برای تغییر بوی مخلوط مشک‌های دیگر استفاده می‌شود.
مشک مصنوعی

ترکیبات مشک به‌طور سنتی جزو مهم‌ترین موادی هستند که در صنعت عطر استفاده می‌شوند. این اهمیت از یک طرف به دلیل خاصیت بوی آنها است که می‌تواند به انواع حیوانی، گلی و میوه‌ای تقسیم شود. از طرف دیگر، اهمیت آنها به دلیل تواناییشان در تثبیت ترکیبات است. افزایش تثبیت باعث افزایش کارایی رایحه‌ها از طریق کاهش آزادسازی مواد فرار و در نتیجه ماندگاری بالای عطر و ثبات در بوی منتشر شده می‌شود. همچنین شناخته شده است که مشک می‌تواند باعث ماندگاری بوی عطر بر روی پارچه‌ها شود. به همین دلیل از این ترکیبات نه تنها در عطرسازی بلکه در مواد شوینده نیز استفاده می‌شود. مشک‌های مصنوعی طیف گسترده‌ای از مواد مختلف را تشکیل می‌دهند. از نظر تجاری، فقط مشتقات نیترو، چند حلقه ای‌ها و ماکرو حلقه ای‌ها اهمیت دارند. برای سال‌ها مشک‌های نیترو بر بازار تسلط داشتند. از سال ۱۹۸۳ سهم آنها به‌طور مداوم ۵ درصد در سال کاهش یافته است. در سال ۱۹۸۷، کل مقدار ترکیبات مشک تولید شده در سراسر جهان (۷۰۰۰ تن) شامل ۶۱٪ چند حلقه ای، ۳۵٪ مشک نیترو و ۳–۴٪ ترکیبات ماکرو حلقه‌ای بود.
از آنجا که به دست آوردن مشک آهو به کشتن جانور در معرض خطر احتیاج دارد، تقریباً تمام رایحه مشکی که امروزه در عطرسازی استفاده می‌شود مصنوعی است، که گاهی «مشک سفید» نامیده می‌شود. آنها را می‌توان به سه کلاس عمده تقسیم کرد: مشک‌های نیترو آروماتیک، ترکیبات مشک چندحلقه‌ای و ترکیبات مشک ماکرو حلقه ای. دو گروه اول کاربردهای گسترده‌ای در صنعت دارند، از مواد آرایشی گرفته تا مواد شوینده. با این حال، شناسایی دو گروه شیمیایی اول در نمونه‌های انسانی و محیطی و همچنین خصوصیات سرطان زایی آنها باعث آغاز بحث عمومی در مورد استفاده از این ترکیبات و کاهش یا ممنوعیت استفاده از آنها در بسیاری از مناطق جهان شده است. انتظار می‌رود ترکیبات مشک ماکرو حلقه‌ای جایگزین آنها شود زیرا به نظر می‌رسد این ترکیبات ایمن تر هستند.
اکثر عطرها حدود ۱۰–۲۰٪ مشک مصنوعی دارند. مشک به عنوان رایحه پایه در بسیاری از عطرها استفاده می‌شود. با این حال، چالش‌ها و مقررات مربوط به استفاده از مشک مصنوعی و اثر مضر آنها بر سلامت انسان وجود دارد. مشک مصنوعی به عنوان یک عطر و طعم دهنده و عطر برای بسیاری از کاربردها از جمله لوازم آرایشی و بهداشتی، مراقبت‌های شخصی، صابون و مواد شوینده، مواد غذایی، محصولات خانگی و سایر موارد استفاده می‌شود. از مشک مصنوعی جدا از کاربرد آن در صنعت مراقبت شخصی، برای مصارف پزشکی نیز استفاده می‌شود.
مشک مصنوعی > آسیب‌های مشک مصنوعی

برخی از مطالعات معتقدند که مشک مصنوعی می‌تواند برای انسان مضر باشد. این مواد شیمیایی می‌توانند از طریق جذب پوستی، استنشاق و مصرف مواد غذایی که در معرض این مواد شیمیایی قرار دارند، وارد بدن انسان شوند. در برخی موارد اختلال غدد درون ریز، سمیت اندام، سمیت تولید مثل و تجمع زیستی در رابطه با مشک مصنوعی گزارش شده است. مقررات سختگیرانه‌ای در مورد استفاده از این مواد شیمیایی وجود دارد و برخی از مشک‌های مصنوعی در کشورهایی مانند ژاپن و کشورهای اروپایی ممنوع شده‌اند. استفاده از روغن‌های طبیعی و سایر رایحه‌های طبیعی مشتق شده از نظر بیولوژیکی نیز عامل اصلی مهار تقاضای مشک مصنوعی است.
بازار جهانی

در سال ۲۰۲۰ بازار جهانی مشک ۱۶۰ میلیون دلار ارزیابی شده بود و پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۲۳، با نرخ رشد مرکب سالیانه ۰٫۸٪ در دوره پیش‌بینی، به ۱۷۰ میلیون دلار برسد. در سال ۲۰۱۵، بازار جهانی مشک مصنوعی توسط چین هدایت شد. اروپا دومین بازار بزرگ منطقه‌ای بود. در حال حاضر، تولیدکنندگان عمده مشک مصنوعی در چین و اروپا متمرکز شده‌اند. در سطح جهان، بازار مشک عمدتاً توسط تقاضای روزافزون برای مواد شیمیایی خانگی هدایت می‌شود.
شکل اولیه نافه آهوی مشک.
ماسک رَت نوعی موش بومی آمریکای شمالی است که ماده‌ای با بویی شبیه به مشک از خود ترشح می‌کند.
ایمی دانلد

| ایمی دانلد | ایمی دانلد |
| --- | --- |
دانلد در سال ۲۰۲۴: دانلد در سال ۲۰۲۴
زادهٔ: ۲۰۱۰/۲۰۱۱ (۱۴–۱۵ سال) نیوزیلند
پیشه‌ها: بازیگر رقصنده
سال‌های فعالیت: ۲۰۲۱–اکنون
اِیمی دانلد (انگلیسی: Amie Donald؛ متولد ۲۰۱۰/۲۰۱۱) بازیگر خردسال و رقصنده اهل نیوزیلند است که به دلیل بازی در نقش شخصیت اصلی فیلم ترسناک مگان در سال ۲۰۲۲ شناخته شده‌است.
حرفه

دانلد یک رقصنده است، که اجراهایی در مسابقات بین‌المللی داشته‌است. او نماینده نیوزیلند در جام جهانی رقص در سال ۲۰۱۹ بود، جایی که او نخستین شرکت‌کننده از کشورش بود که مدال‌های نقره و برنز را به دست آورد. او در استودیو رقص نوریس در پاپاکورا اجرا می‌کند. کایلی نوریس، معلم رقص طولانی‌مدت و طراح رقص او، صحنه رقص فیلم مگان را با او در حالی که تصویربرداری در اوکلند انجام می‌شد، توسعه داد.
دانلد حرفه بازیگری خود را با حضور در نقش مایا مانکی در سریال تلویزیونی نتفلیکس دندان شیرین در سال ۲۰۲۱ آغاز کرد. او توسط آژانس استعدادهای درخشان بابلگام نمایندگی می‌شود.
دانلد در فیلم مگان (۲۰۲۲) در نقش شخصیت اصلی در کنار بازیگرانی به همراه الیسون ویلیامز و ستاره کودک همکار خود وایولت مک‌گرا بازی کرد. تریلر مگان به‌دلیل پوشش قابل توجهی در مورد حرکات رقص و فیزیکی دانلد در نقش عروسک قاتل در این فیلم، در فضای مجازی پخش شد و به‌صورت گسترده‌ای مورد توجه قرار گرفت. دانلد آماده‌سازی حرکتی را از جد بروفی و لوک هاوکر دریافت کرد. صداگذاری این شخصیت در این فیلم توسط جنا دیویس انجام شده‌است. در این فیلم، دانلد «بدلکاری‌های خودش را اجرا کرد و «سکانس رقص قاتل» را از فیلمی که در تیک‌تاک در فضای مجازی پخش شد، طراحی کرد». دانلد همچنین با فهمیدن اینکه چگونه برخی از حرکات دشوار را به تنهایی انجام دهد، مانند «برخاستن کبرا» از زمین بدون استفاده از بازوها و دویدن روی چهار دست و پا در میان جنگل، کارگردانان را شگفت زده کرد. /فیلم دربارهٔ بازی دانلد نوشته‌است که «این عملکرد انسانی است که واقعاً خلقت را از کمی ترسناک به وحشتناک تبدیل می‌کند [...] بسیاری از ویژگی‌های فیزیکی مگان مستقیماً از دانلد نشات می‌گیرد». هالیوود ریپورتر خاطرنشان کرد که دانلد و همبازی‌اش مک‌گرا در طول فیلمبرداری با هم دوستان صمیمی شدند.