مردم ایبان
تاریخ > دوران مهاجرت بزرگ

زمان آغاز دوران مهاجرت ایبان از محدوده کاپواس هولو بر اساس پژوهش بندیکت ساندین در سال ۱۹۶۸، دهه ۱۷۵۰ تعیین شد. این مهاجران جهت رفع احتیاجاتشان وارد باتانگ لوپار شدند و در مجاورت رود آندوپ (Undop River) مستقر شدند. در طی پنج نسل به سمت غرب، شرق و شمال گسترش پیدا کردند و سکونت‌گاه‌های جدید (باتانگ لوپار، باتانگ سادونگ و باتانگ لایار) در شاخه‌های فرعی این رود ایجاد کردند.
در قرن نوزدهم و طی حکمرانی بروک، قوم ایبان از طریق بخش‌های بالادست رود کاتیباس، باتانگ لوپار و رود ساریباس، به سوی حوضه رود رجانگ مهاجرت کردند. گزارش‌هایی از دهه ۱۸۷۰ که بیانگر این هستند که جمعیت بسیار بزرگی از قوم ایبان در نزدیکی موکاح و رود اویا مستقر شدند. مهاجران در دهه ۱۹۰۰، وارد تاتائو، کمنان (بینتولو) و بالینگان شدند. در اواخر قرن بیستم، پراکندگی قوم ایبان به لیمبانگ و وادی بارام در شمال ساراواک گسترش یافت.
بر اساس رویدادهای گزارش شده در دوران استعمار، مهاجرت‌های صورت گرفته در دوره حکمرانی بروک باعث مشکلات متعددی شد، این مشکلات به خاطر این به وجود آمد که قوم ایبان به راحتی می‌توانستند به قلمرو قبایلی که از قبل در منطقه‌ای ساکن بودند تجاوز کرده و در زمین‌های نواحی که در اصل برای امر کشاورزی آماده شده بود، اثرات نامطلوب زیست‌محیطی ایجاد کنند؛ بنابراین، مسئولان از مهاجرت آنها به بخش‌های دیگر سامانه رودخانه‌ای جلوگیری کردند. تنش ایجاد شده بین حکومت بروک و قوم ایبان، در باله ولی (Balleh Valley) به ثبت رسیده بود.
علیرغم این واقعیت که مهاجرت ابتدایی چالش‌هایی را برای حکومت بروک به وجود آورد، از سوی دیگر موقعیت‌های مناسبی را در اختیار آن گذاشت. قوم ایبان و اطلاعات زیاد آنها در مورد اراضی و فراورده‌های جنگلی، این موقعیت را در اختیار بروک قرار داد تا نواحی جدید را برای خیزران، کافور، صمغ درختان مناطق گرمسیری، کائوچو جنگلی و سایر محصولات طبیعی جستجو کند. مسئولان امور هم چنین از سکونتگاه‌های دائمی قوم ایبان که در اراضی جدید ساراواک تحت تملک آنها ایجاد شده بود، حمایت کردند. این موضوع را می‌توان در انضمام لیبانگ در سال ۱۸۹۰، جایی که حکومت ساراواک به یاری قوم ایبان برای اقتدار خود متکی بود، مشاهده کرد. هم چنین یک روند مشابه با این موضوع، در بارام (Baram) اتفاق افتاد.
با خاتمه دهه ۱۸۰۰، چند ناحیه در ساراواک از جمله باتانگ لوپار، اسکرانگ والی و باتانگ آی (Batang Ai)، مقوله ازدیاد جمعیت را تجربه کردند. حکمران ساراوکی با چند شرط، تعدادی قلمرو را در دسترس جامعه ایبان قرار داد. به عنوان نمونه، حکومت به ایبانی‌های سیمانگانگ، اجازه مهاجرت نامحدود به بینتولو، بارام و بالینگان را اعطاء کرد، در حالی که در اوایل قرن بیستم، ایبانی‌های بخش دوم ساراواک اجازه داشتند به لیمبانگ مهاجرت کنند و اضافه بر آن، خود حکومت به جابجایی ایبانی‌ها از باتانگ لوپار به لوندو، یاری رساند.
خط مشی حمایتی حکومت، تأثیر مثبتی بر گسترش زبان و فرهنگ ایبان در سراسر ساراواک گذاشت. با وجود این، مهاجرت‌ها بر سایر گروه‌ها همچون مورد بوکیتان‌ها در باتانگ لوپار تأثیر گذاشت که در مورد موضوع روند ازدواج داخلی اعمال شده توسط رهبران بوکیتان، به تدریج تمام افراد بوکیتان در باتانگ لوپار را ترغیب کرد تا روش زندگی ایبان‌ها را در پیش بگیرند، بدین ترتیب قومیت‌ها به صورت جامعه ایبان تغییر پیدا می‌کردند. برخی گروه‌های دیگر همچون اوکیت‌ها، سرو، میریک و بیلیون تحت تأثیر روابط تحمیل شده تری قرار گرفتند که در این مورد جمعیت آنها تا حد کامل، توسط ایبان‌ها جایگزین شدند.
قرن هجده-نوزده
رویدادها و گزارش‌های دوران استعمار از فعالیت دایاک در برونئو، اضافه بر بخش بزرگی از پژوهش و مطالعات مربوط به پیشینه مهاجرت قوم دایاک، به تفصیل و با دقت روابط اقتصادی و سیاسی آنها با دیگر جوامع را بازگو کرده است. به ویژه، سوء استفاده قوم ایبان یا دایاک دریا در ناحیه دریای چین جنوبی که به واسطه ددمنشی و فرهنگ خشونت‌آمیز جنگی علیه گروه‌های دارای سکونتگاه در میان دریا و منافع تجارت نوظهور غرب در قرن هجده و نوزده مستند گردیده است.
در سال ۱۸۳۸، جیمز بروک جسور برای ملاقات با سلطان برونئی، در جهت تلاشی نا امیدانه به منظور سرکوب شورش علیه حکومت سلطان، وارد این منطقه شد. بروک برای فرونشاندن شورش به سلطان کمک کرد و به همین خاطر در سال ۱۸۴۱ به مقام فرماندار ساراواک منصوب گردید و عنوان راجه به اعطا شد. بروک، عملیاتی را برای سرکوب راهزنی دریایی قوم دایاک انجام داد و هدف دومی را برای ترغیب آنها به منظور خاتمه دادن به رسم شکار سر در پیش گرفت. سرشناس‌ترین جنگجوی مخالف او در دایاک، رهبر نظامی رنتاپ بود. بروک سه مأموریت جنگی را علیه او رهبری کرد و در نهایت او را در نبرد سادوک هیل شکست داد. در طی این برخوردهای نظامی، بروک تعداد زیادی از جنگجویان دایاک را به کار گرفت و با طعنه گفت که «فقط دایاک قادر است دایاک را از بین ببرد».
در سال ۱۸۵۱، هنگامی که به بروک اتهاماتی مبنی بر به‌کارگیری شدت عمل بیش از حد علیه دایاک‌ها تحت پوشش عملیات نظامی ضد راهزنی دریایی وارد شد، گرفتار کشمکش‌هایی شد که در نهایت در سال ۱۸۵۴، منجر به تشکیل کمیسیون رسیدگی به این موضوع در سنگاپور گردید. بعد از یکسری تحقیقات، کمیسیون اتهامات را رد کرد. بروک از افراد نظامی دایاک تحت امر خود در ماموریت‌های نظامی دیگر همچون علیه شورشیان چینی ساراواک به رهبری لیو شان بانگ (Liu Shan Bang) و مالایی‌های ساراواک به رهبری شریف مساهُر (Sharif Masahor) استفاده کرد.
قرن بیستم
در هنگام جنگ جهانی دوم، نیروهای نظامی ژاپنی برونئو را اشغال کردند و رفتار بسیار بدی با مردم داشتند به نحوی که کشتار مردم عادی دایاک و مالایی، به ویژه در مورد دایاک‌های بخش کاپیت، امری رایج بود. در قبال این برخورد بد ژاپنی‌ها، افراد دایاک به منظور کمک به نیروهای متفقین، یک نیروی ویژه تشکیل دادند. یازده تن از نیروی هوایی ایالات متحده و چند ده نفر از تکاوران استرالیایی، هزار نفر از دایاک‌های بخش کاپیت را برای انجام جنگ چریکی آموزش دادند. این گروه نظامی قبیله‌ای، تعداد ۱۵۰۰ سرباز ژاپنی را کشت یا اسیر کرد و اطلاعات بسیار با ارزشی در مورد میدان‌های نفتی تحت کنترل ژاپنی‌ها در اختیار متفقین قرار داد.
در هنگام وضعیت اضطراری مالایا، نیروی نظامی بریتانیا از شکارچیان سر قوم ایبان علیه ارتش آزادیبخش ملی مالایا استفاده کرد. به‌طور معمول دو سرباز پیاده‌نظام گشت‌زن که با یکدیگر مرتبط هستند، به عنوان دستیارهای رهگیر و فراگیر در این محیط بسیار بیگانه، همچون چشم و گوش مقام ارشد این گروه، نقش‌آفرینی می‌کنند. در سال ۱۹۵۲، هنگامی که دیلی ورکر، روزنامه کمونیست بریتانیا تعدادی عکس منتشر کرد که در آنها سربازان بریتانیا و ایبان در کنار سرهای بریده شده‌ای عکس انداخته بودند که احتمال می‌رفت متعلق به اعضای ارتش آزادیبخش ملی مالایا باشد، اخبار مربوط به این جریان در معرض دید عموم قرار گرفت.