پوبلیوس ونتیدیوس باسوس
نبردهای نظامی

«به‌جز قتل کراسوس ـ که آنهم با قتل پاکور جبران شده ـ شرق (=اشکانیان) چه طعنه‌ای می‌تواند به ما بزند وقتی که فردی به‌نام ونتیدیوس ایشان را مقهور ساخته،»
پس چون آنتونیوس در ۳۹ ق.م. او را به شرق (سوریهٔ روم) خواست، او برای اولین‌بار و به‌تنهایی جبهه‌ای برضد پارتیان گشود که موفقیت‌های قابل توجهی داشت. منقول است که چون ونتیدیوس آسیای صغیر را پیمود، با قوای کوینتوس لابینوس و پارتیان مقابل گردید؛ و موفق شد در حوالی کوه توروس آنان را ـ نخست سواره‌نظام پارت را و سپس پیاده‌نظامِ لابینوس را ـ جداگانه شکست دهد؛ لابینوس متعاقب شکستش کشته شد. چون این پیروزیِ مهم را کسب کرد، سواره‌نظام رومی را به‌سرکردگی پومپِدیوس سیلوس تا گذرگاه رشته‌کوه نور (که کیلیکیه را از سوریه جدا می‌کند) فرستاد؛ جایی که یک پادگان مهم دشمن قرار داشت، لیکن سربازان پارتی تحت رهبری فرناباز (معاون پاکور) سیلوس را غافلگیر کردند؛ و اگر ونتیدیوس به‌موقع به‌یاری او نشتافته بود، این افسر کشته می‌شد. این بار نیز ژنرال رومی توانست قوای پارتیان را شکست دهد. ونتیدیوس کمی بعد توانست سوریه را بازپس بگیرد و هرود بزرگ را در بازپس‌گیری تاج‌وتخت یهودیه یاری کند. او زمستان سال ۳۹–۳۸ ق.م. را در سوریه به‌سر برد، بی‌آنکه از سوی سنا به‌رسمیت شناخته و از وی تقدیری بشود.
سال بعد (۳۸ ق. م)، ونتیدیوس نبرد برضد پارتیان را از سر گرفت و توانست در پانزدهمین سالگرد نبرد حران (۹ ژوئن) پاکور (پسر پادشاه) و معاونش فرناباز را در نبردی در حوالی کوه گنداروس ـ در ۵۰ کیلومتریِ شرقِ انطاکیه ـ شکست دهد. پلوتارک می‌نویسد:
«موفقیت او ـ که بسیار جشن گرفته شد ـ رومیان را بابت انتقام‌کشیدن از فاجعهٔ کراسوس بسیار خرسند ساخت و پارتیان را ـ پس از آنکه در سه نبرد متوالی شکست داد ـ تا سرحدات بین‌النهرین پس زد. ونتیدیوس برآن شد تا بیش از این پارتیان را تعقیب نکند، چه می‌ترسید حسادت مارکوس آنتونیوس را سبب شود؛ در عوض تصمیم گرفت خَلق‌هایی را که برضد رومیان شوریده بودند، مطیع سازد و آنتیوخوس یکم (پادشاه کوماژن) را در شهر شمش‌شاد محاصره کند. ونتیدیوس تنها ژنرال رومی است که تاکنون تریومفی بابت پیروزی بر پارتیان کسب کرده‌است.»
متعاقب این شکست تازه، پارتیان ناچار شدند سرحدات خود را به فرات بازگردانند و سواحل مدیترانهٔ شرقی را رها کنند؛ و ونتیدیوس به روم فرستاده شد تا تریومفی درخور را جشن بگیرد. بدین‌سان، عنوان نخستین سردار رومی که موفق به شکست دادن امپراتوری پارتیان شده را کسب کرد.
آندره‌آنتونلی نوشته‌است که تریومفِ ونتیدیوس بابت پیروزی بر پارتیان را مؤلفان بی‌شماری ـ از جمله پلوتارک و آپیان ـ ثبت‌وضبط کرده‌اند؛ در عین‌حال نویسندگانی هم ونتیدیوس را نکوهیده‌اند، از جمله سیسرون که در خطابه‌های موسوم‌به فیلیپکائه‌اش بارها وی را فردی که در اوضاعی پَست زیسته و «قاطررانِ نظامیِ گماشته به تدارکات سپاه» خوانده‌است. لوکیوس موناتیوس پلانکوس نیز به‌نوبهٔ خود سیسرون را به‌خاطر این اظهاراتش می‌نکوهد و بر این عقیده است که او ونتیدیوس را دشمن خود می‌پنداشته، چرا که ونتیدیوس تنها شخصی بود که تصمیم گرفته و تلاش کرده بود سیسرون را در جریان نطق‌های بدگویانه‌اش برضد آنتونیوس در طول شهر ـ که پس از قتل سزار به‌راه انداخته بود ـ دستگیر کند.
ونتیدیوس، همانند تمامی سرداران بزرگ، بسیار ثروتمند شده بود و ویلاهای باشکوهی در روم و تیوولی داشت که به ارث پسرش، گایوس باسوس، رسید. دیون کاسیوس می‌گوید که این کنسول در قصری باشکوه زندگی می‌کرد؛ قصری که پس از آتش‌سوزی‌اش آن را بازسازی و با تندیس‌هایی که از سزار به امانت گرفته بود زیباتر کرد. دیون کاسیوس نقل می‌کند که وقتی آگوستوس (به‌عنوان وارث سزار) از وی خواست آن تندیس‌ها را بدو بازگرداند، ونتیدیوس نپذیرفت و گفت که غلامان کافی برای حمل‌ونقل آن تندیس‌ها را ندارد و او (=آگوستوس) باید با غلامان خودش ترتیب جابجایی را بدهد. آگوستوس از بازپس‌گیری تندیس‌ها منصرف شد، چه می‌ترسید که متهم به اختلاس گردد، (جرمی که در آن مأموری دولتی مالی [نقدی یا جنسی] را به خود اختصاص می‌دهد)