stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
عیدانه عمو پورنگ

عیدانه عمو پورنگ یک مجموعه تلویزیونی ایرانی به کارگردانی احمد درویشعلی پور ، تهیه کنندگی مسلم آقاجانزاده و نویسندگی محمد درویشعلی پور است که به عنوان ویژه برنامه در نوروز سال‌ های ۱۳۹۴، ۱۳۹۵ و ۱۳۹۹ از شبکه دو پخش می‌شد.
| عیدانه عمو پورنگ | عیدانه عمو پورنگ |
| --- | --- |
ژانر: کمدی خانوادگی موزیکال
نویسنده: محمد درویشعلی پور
کارگردان: احمد درویشعلی پور
بازیگران: فصل اول :  داریوش فرضیایی  امیرمحمد متقیان  ابراهیم شفیعی  جواد انصافی  امیر سهیلی  فصل دوم :  داریوش فرضیایی  امیرمحمد متقیان  ابراهیم شفیعی  جواد انصافی  امیر سهیلی  آرش میر احمدی  نعیمه نظام دوست  عرفان برزین  فصل سوم :  داریوش فرضیایی  امیرمحمد متقیان  ابراهیم شفیعی  جواد انصافی  امیر سهیلی  آرش میراحمدی  نادر سلیمانی  فرهاد بشارتی 
آهنگساز: مهرداد نصرتی
شمار فصل‌ها: ۳
شمار قسمت‌ها: فصل اول: ۸ فصل دوم: ۲۰ فصل سوم: ۱۵
تولید: تولید
تهیه‌کننده: مسلم آقاجانزاده
فیلم‌برداری: محمود صالحی
پخش: پخش
شبکهٔ اصلی: شبکه دو
انتشار اولیه: فصل اول: ۶ فروردین ۱۳۹۴–۱۲ فروردین ۱۳۹۴ فصل دوم: ۲۷ اسفند ۱۳۹۴–۱۳ فروردین ۱۳۹۵  فصل سوم: ۲ فروردین ۱۳۹۹–۱۶ فروردین ۱۳۹۹
بازیگران فصل اول

| بازیگر | نقش | توضیحات |
| --- | --- | --- |
| داریوش فرضیایی | عمو پورنگ | مجری برنامه |
| امیرمحمد متقیان | امیرمحمد - گلدون خان | دستیار عمو پورنگ - نگهبان |
| امیر سهیلی | بلبل خان - سلطان | نگهبان، برادر گلدون خان - شیر، دوست پهلوان پنبه |
| ابراهیم شفیعی | پهلوان پنبه | دوست سلطان |
جواد انصافی: عمو نوروز
بازیگران فصل دوم > اصلی

| بازیگر | نقش | توضیحات |
| --- | --- | --- |
| داریوش فرضیایی | عمو پورنگ | مجری برنامه |
| آرش میر احمدی | نون خالی خور | شاگرد نانوا |
| جواد انصافی | عمو نوروز - آقای دلشاد (حاجی فیروز) | عمو نوروز - برادر عمو نوروز |
| ابراهیم شفیعی | سوسن خانوم | عروسک کوکی، خواهر سنبل خانوم و نبارک |
| امیر سهیلی | سنبل خانوم - بلبل خان | عروسک کوکی، خواهر سوسن خانوم و نبارک - نگهبان، برادر گلدون خان |
| امیرمحمد متقیان | مبارک - گلدون خان | عروسک کوکی، برادر سوسن خانوم و سنبل خانوم - نگهبان، برادر بلبل خان |
بازیگران فصل دوم > مهمان

| بازیگر | نقش | توضیحات |
| --- | --- | --- |
| نعیمه نظام دوست | مامان نیاز | مادر عمو پورنگ |
| میلاد رمضانی | نماهنگ | بچه ی کثیف |
| عرفان برزین | بچه مردم | بچه ی کتابخوان |
بازیگران فصل سوم

| بازیگر | نقش | توضیحات |
| --- | --- | --- |
| داریوش فرضیایی | عمو پورنگ | مجری برنامه |
| امیر سهیلی | بلبل خان | نگهبان، برادر گلدون خان |
| امیرمحمد متقیان | گلدون خان | نگهبان، برادر بلبل خان |
| ابراهیم شفیعی | بابا ایاز | پدر عمو پورنگ |
| فرهاد بشارتی | گیل خان | پدربزرگ عمو پورنگ |
| نادر سلیمانی | آقای خوشحال | نانوا |
| آرش میر احمدی | نون خالی خور | شاگرد نانوا |
فیلم‌برداری

| فصل | مکان |
| --- | --- |
اول: تهران، بوستان جوانمردان ایران
دوم: قسمت‌های ۱ تا ۱۳: نامعلوم قسمت‌های ۱۳ تا ۲۰: تهران، محله شهید هرندی، بوستان زندگی
سوم: نامعلوم
پخش

| فصل | زمان پخش | زمان بازپخش |
| --- | --- | --- |
| اول | هر روز حوالی ساعت ۱۶:۳۰ | روز بعد ساعت ۱۱:۰۰ |
| دوم | هر روز حوالی ساعت ۱۷:۰۰ | روز بعد حوالی ساعت ۱۰:۰۰ |
| سوم | هر روز بین ساعت‌های ۱۸:۳۰ تا ۱۹:۰۰ | ندارد. |
ترنینگز، شهرستان کیلدر

مکان
| Turnings | Turnings |
| --- | --- |
شهر: شهر
استان: لینستر
County: شهرستان کیلدر
ارتفاع: ۷۰ متر (۲۳۰ فوت)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۰ (زمان اروپای غربی)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۱ (IST (WEST))
ترنینگز، شهرستان کیلدر (به انگلیسی: Turnings, County Kildare) یک منطقهٔ مسکونی در ایرلند است که در شهرستان کیلدر واقع شده‌است.
خصوصیات

ترنینگز ۷۰ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
فارا دآلپاگو

مکان
| فارا دآلپاگو | فارا دآلپاگو |
| --- | --- |
کومونه: کومونه
فارا دآلپاگو: فارا دآلپاگو
ناحیه: ونتو
استان / شهرستان: استان بلونو (BL)
دهستان: Buscole, Campon, Lastra, Pian Cansiglio, Pian Osteria, Pianture, فارا دآلپاگو، Santa Croce, Spert, Tomas, Villaggio Riviera, Villanova
مساحت: مساحت
 • کل: ۴۱٫۲ کیلومتر مربع (۱۵٫۹ مایل مربع)
جمعیت (Dec. 2004): جمعیت (Dec. 2004)
 • کل: ۲٬۷۸۷
 • تراکم: ۶۸/کیلومتر مربع (۱۸۰/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانه)
کد پستی: 32010
پیش‌شماره تلفن: 0437
فارا دآلپاگو (به ایتالیایی: Farra d'Alpago) یک کومونه در ایتالیا است که در استان بلونو واقع شده‌است.
خصوصیات

فارا دآلپاگو ۴۱٫۲ کیلومترمربع مساحت و ۲٬۷۸۷ نفر جمعیت دارد.
بوچناگو

مکان
| بوچناگو | بوچناگو |
| --- | --- |
کومونه: کومونه
بوچناگو: بوچناگو
ناحیه: ترنتینو آلتو آدیجه
استان / شهرستان: ترنتینو (TN)
مساحت: مساحت
 • کل: ۸٫۵ کیلومتر مربع (۳٫۳ مایل مربع)
ارتفاع: ۷۵۰ متر (۲۴۶۰ فوت)
جمعیت (Dec. 2004): جمعیت (Dec. 2004)
 • کل: ۳۹۴
 • تراکم: ۴۶/کیلومتر مربع (۱۲۰/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانه)
کد پستی: ۳۸۰۸۰
پیش‌شماره تلفن: ۰۴۶۵
وبگاه: وبگاه رسمی
بوچناگو (به ایتالیایی: Bocenago) یک کومونه در ایتالیا است که در ترنتینو واقع شده‌است.
خصوصیات

بوچناگو ۸٫۵ کیلومترمربع مساحت و ۳۹۴ نفر جمعیت دارد و ۷۵۰ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
آگاراک (روستا)

مکان در 23x15px|border |alt=|link= ارمنستان
| آگاراک Ագարակ | آگاراک Ագարակ |
| --- | --- |
روستا: روستا
آگاراکموقعیت روی نقشه ارمنستانآگاراکموقعیت روی نقشه استان سیونیک: آگاراکموقعیت روی نقشه ارمنستانآگاراکموقعیت روی نقشه استان سیونیک
مختصات: ۳۹°۱۲′۱۴″ شمالی ۴۶°۳۲′۵۰″ شرقی﻿ / ﻿۳۹٫۲۰۳۸۹°شمالی ۴۶٫۵۴۷۲۲°شرقی﻿ / 39.20389; 46.54722: مختصات: ۳۹°۱۲′۱۴″ شمالی ۴۶°۳۲′۵۰″ شرقی﻿ / ﻿۳۹٫۲۰۳۸۹°شمالی ۴۶٫۵۴۷۲۲°شرقی﻿ / 39.20389; 46.54722
استان: سیونیک
شهرداری: کاپان
حکومت: حکومت
 • دهدار: مارات مارتیروسیان
مساحت: مساحت
 • کل: ۱۶٫۶۰ کیلومتر مربع (۶٫۴۱ مایل مربع)
ارتفاع: ۱٬۰۲۵ متر (۳۳۶۳ فوت)
جمعیت (۲۰۱۰): جمعیت (۲۰۱۰)
 • کل: ۱۸۳
 • تراکم: ۱۱/کیلومتر مربع (۲۹/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۴ (AMT)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۵ (AMST)
کد منطقه: ۲۸۵ (۳۷۴)
آگاراک (روستا)، سیونیک در سرور تحت شبکه نام‌های جغرافیایی: آگاراک (روستا)، سیونیک در سرور تحت شبکه نام‌های جغرافیایی
آگاراک (به ارمنی: Ագարակ) یک روستا است که در استان سیونیک ارمنستان واقع شده‌است. آگاراک در ۱۲ کیلومتری جنوب کاپان، مشرق استان سیونیک واقع شده است.
خصوصیات

آگاراک ۱۶٫۶۰ کیلومترمربع مساحت و ۱۸۳ نفر جمعیت دارد و در ارتفاع ۱۰۲۵ متر بالاتر از سطح دریا قرار گرفته است.
فالون

مکان
| Falun | Falun |
| --- | --- |
Falun seen from the Sveriges Radio building: Falun seen from the Sveriges Radio building
  نشان:   نشان
Falun: Falun
مختصات: ۶۰°۳۶′۲۶″ شمالی ۱۵°۳۷′۵۲″ شرقی﻿ / ﻿۶۰٫۶۰۷۲۲°شمالی ۱۵٫۶۳۱۱۱°شرقی﻿ / 60.60722; 15.63111: مختصات: ۶۰°۳۶′۲۶″ شمالی ۱۵°۳۷′۵۲″ شرقی﻿ / ﻿۶۰٫۶۰۷۲۲°شمالی ۱۵٫۶۳۱۱۱°شرقی﻿ / 60.60722; 15.63111
سوئد: دالارنا
استان: استان دالارنا
شهرداری: Falun Municipality
Charter: 1641
مساحت: مساحت
 • شهر: ۲۷٫۱۷۱۶ کیلومتر مربع (۱۰٫۴۹۱۰ مایل مربع)
 • کلان‌شهری: ۲٬۰۵۲٫۶۵ کیلومتر مربع (۷۹۲٫۵۳ مایل مربع)
ارتفاع: ۱۱۰ متر (۳۶۰ فوت)
جمعیت (31 December 2010): جمعیت (31 December 2010)
 • شهر: ۳۷٬۲۹۱
 • تراکم: ۱٬۳۷۲/کیلومتر مربع (۳۵۵۰/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانی اروپای مرکزی)
کد پستی: 791 xx
کد منطقه: (+46) 23
وبگاه: www.falun.se
میدان بزرگ شهر فالون
فالون (به انگلیسی: Falun) شهری است در استان دالارنا سوئد که مرکز این استان محسوب می‌شود.
جمعیت این شهر در سال۲۰۱۰ در حدود ۳۷۲۹۱ نفر برآورد شده است و جمعیت کل کمون فالون بالغ بر ۵۹ ۸۳۷ نفر در سال ۲۰۲۱ بوده است. شهر فالون بیست و هشتمین شهر بزرگ در سوئد می باشد که بخشی از این شهر به عنوان میراث جهانی در سال ۲۰۰۱ از سوی سازمان ملل به ثبت رسیده است.
سن-ژان-پورت-ژولی، کبک

Municipality در 23x15px|border |alt=|link= استان کبک, 23x15px|border |alt=|link= کانادا
| Saint-Jean-Port-Joli | Saint-Jean-Port-Joli |
| --- | --- |
Municipality: Municipality
استان:  استان کبک
ناحیه: شودییر-آپالاش
منطقه شهری: L'Islet
Constituted: July 1, 1855
حکومت: حکومت
 • Mayor: Jean-Pierre Dubé
 • Federal riding: Montmagny—L'Islet—Kamouraska—Rivière-du-Loup
 • Prov. riding: Montmagny—L'Islet—Kamouraska—Rivière-du-Loup
مساحت: مساحت
 • کل: ۲۴۰٫۹۰ کیلومتر مربع (۹۳٫۰۱ مایل مربع)
 • خشکی: ۶۸٫۹۵ کیلومتر مربع (۲۶٫۶۲ مایل مربع)
جمعیت (2011): جمعیت (2011)
 • کل: ۳٬۳۰۴
 • تراکم: ۴۷٫۹/کیلومتر مربع (۱۲۴/مایل مربع)
 • Change (2006–11): کاهش۱٫۸%
 • Dwellings: ۱٬۶۵۸
اهلیت‌نام: Port-Jolien(ne)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی −۵ (EST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی −۴ (EDT)
Postal code(s): G0R 3G0
کد(های) منطقه: 418 and 581
وبگاه: www.saintjeanportjoli.com
سن-ژان-پورت-ژولی (به فرانسوی: Saint-Jean-Port-Joli) شهری در منطقه شهری لیزله ناحیه شودییر-آپالاش در استان کبک کانادا است. در سرشماری سال ۲۰۱۱ این شهر ۳٬۴۱۵ نفر جمعیت داشته‌است و مساحت آن ۶۸٫۵۵ کیلومتر مربع است.
تد هارگریوز

| تد هارگریوز | تد هارگریوز | تد هارگریوز | تد هارگریوز |
| --- | --- | --- | --- |
زادهٔ:  ۴ نوامبر ۱۹۴۳ فوم لیک
درگذشت:  ۳ نوامبر ۲۰۰۵ (۶۱ سال) نلسون، بریتیش کلمبیا، Canada
قد:  ۵ فوت ۱۱ اینچ (۱۸۰ سانتیمتر)
وزن:  ۱۷۸ پوند (۸۱ کیلوگرم؛ ۱۲ سنگ ۱۰ پوند)
پست:  Centre/right wing
بازی برای:  Winnipeg Jets
تیم ملی:   کانادا
منتخب ان‌اچ‌ال:  Toronto Maple Leafs
سوابق بازی:  ۱۹۶۹–۱۹۷۷
تد هارگریوز (انگلیسی: Ted Hargreaves; ۴ نوامبر ۱۹۴۳ – ۳ نوامبر ۲۰۰۵) بازیکن هاکی روی یخ اهل کانادا بود.
عین فراح

مکان در 23x15px|border |alt=|link= الجزایر
| عین فراح | عین فراح |
| --- | --- |
شهرداری: شهرداری
استان: استان معسکر
جمعیت (1998): جمعیت (1998)
 • کل: ۵٬۳۹۴
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
عین فراح (به عربی: عين فراح) یک شهرداری در الجزایر است که در استان معسکر واقع شده‌است.
 عین فراح  ۵٬۳۹۴ نفر جمعیت دارد.
موره (رومانی)

مکان در Dâmboviţa County, 23x15px|border |alt=|link= رومانی
| Moreni | Moreni |
| --- | --- |
شهرستان: شهرستان
  نشان:   نشان
MoreniLocation of Moreni: MoreniLocation of Moreni
مختصات: ۴۴°۵۸′۴۹″ شمالی ۲۵°۳۸′۴۰″ شرقی﻿ / ﻿۴۴٫۹۸۰۲۸°شمالی ۲۵٫۶۴۴۴۴°شرقی﻿ / 44.98028; 25.64444: مختصات: ۴۴°۵۸′۴۹″ شمالی ۲۵°۳۸′۴۰″ شرقی﻿ / ﻿۴۴٫۹۸۰۲۸°شمالی ۲۵٫۶۴۴۴۴°شرقی﻿ / 44.98028; 25.64444
شهرستان: Dâmboviţa County
Status: Municipality
حکومت: حکومت
 • شهردار: Constantin Dinu (Social Democratic Party)
جمعیت (2011): جمعیت (2011)
 • کل: ۱۸٬۶۸۷
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۲ (EET)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۳ (EEST)
وبگاه: http://www.primariamoreni.ro
شهر موره (به رومانیایی: Moreni) در شهرستان دمبوویتس در کشور رومانی واقع شده‌است. جمعیت این شهر ۲۲٬۸۶۸ نفر  است.
الابرق

Town در 23x15px|border |alt=|link= لیبی
| Al Abraq الأبرقLabraq | Al Abraq الأبرقLabraq |
| --- | --- |
Town: Town
Al AbraqLocation in Libya: Al AbraqLocation in Libya
مختصات: ۳۲°۴۷′۱۲″ شمالی ۲۱°۵۹′۵۲″ شرقی﻿ / ﻿۳۲٫۷۸۶۶۷°شمالی ۲۱٫۹۹۷۷۸°شرقی﻿ / 32.78667; 21.99778: مختصات: ۳۲°۴۷′۱۲″ شمالی ۲۱°۵۹′۵۲″ شرقی﻿ / ﻿۳۲٫۷۸۶۶۷°شمالی ۲۱٫۹۹۷۷۸°شرقی﻿ / 32.78667; 21.99778
استان‌های لیبی: استان درنه
جمعیت (2006): جمعیت (2006)
 • کل: ۸٬۸۶۱
الابرق (به عربی: الأبرق) یک منطقهٔ مسکونی در لیبی است که در استان درنه واقع شده‌است.
خصوصیات

الابرق ۸٬۸۶۱ نفر جمعیت دارد.
کامپوروتوندو دی فیاسترونه

مکان
| کامپوروتوندو دی فیاسترونه | کامپوروتوندو دی فیاسترونه |
| --- | --- |
کومونه: کومونه
کامپوروتوندو دی فیاسترونه: کامپوروتوندو دی فیاسترونه
ناحیه: مارکه
استان / شهرستان: استان ماچه‌راتا (MC)
حکومت: حکومت
 • شهردار: Giorgio Diletti
مساحت: مساحت
 • کل: ۸٫۸۳ کیلومتر مربع (۳٫۴۱ مایل مربع)
ارتفاع: ۳۳۵ متر (۱۰۹۹ فوت)
جمعیت (۲۸ فوریه ۲۰۰۹): جمعیت (۲۸ فوریه ۲۰۰۹)
 • کل: ۶۱۳
 • تراکم: ۶۹/کیلومتر مربع (۱۸۰/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانه)
کد پستی: 62020
پیش‌شماره تلفن: 0733
کامپوروتوندو دی فیاسترونه (به ایتالیایی: Camporotondo di Fiastrone) یک کومونه در ایتالیا است که در استان ماچه‌راتا واقع شده‌است.
خصوصیات

کامپوروتوندو دی فیاسترونه ۸٫۸۳ کیلومترمربع مساحت و ۶۱۳ نفر جمعیت دارد و ۳۳۵ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
القنیه

مکان در 23x15px|border |alt=|link= سوریه
| Qunaya القنیة | Qunaya القنیة |
| --- | --- |
Qunayaموقعیت در سوریه: Qunayaموقعیت در سوریه
مختصات: ۳۵°۵۵′ شمالی ۳۶°۱۹′ شرقی﻿ / ﻿۳۵٫۹۱۷°شمالی ۳۶٫۳۱۷°شرقی﻿ / 35.917; 36.317: مختصات: ۳۵°۵۵′ شمالی ۳۶°۱۹′ شرقی﻿ / ﻿۳۵٫۹۱۷°شمالی ۳۶٫۳۱۷°شرقی﻿ / 35.917; 36.317
استان: استان ادلب
شهرستان: شهرستان جسرالشغور
ناحیه: الجانودیه
ارتفاع: ۴۵۰ متر (۱۴۸۰ فوت)
جمعیت (2004 census): جمعیت (2004 census)
 • کل: ۵۸۷
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۲ (EET)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۳ (EEST)
وبگاه: Qunaya.com
القنیة (به عربی: القنیة، إدلب) یک منطقهٔ مسکونی در سوریه است که در استان ادلب واقع شده‌است.
خصوصیات

القنیة ۵۸۷ نفر جمعیت دارد و ۴۵۰ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
لوآنگ پرابانگ

مکان در 23x15px|border |alt=|link= لائوس
| لوآنگ پرابانگ ຫຼວງພຣະບາງLouangphrabang | لوآنگ پرابانگ ຫຼວງພຣະບາງLouangphrabang |
| --- | --- |
شهر: شهر
لوآنگ پرابانگLocation in Laos: لوآنگ پرابانگLocation in Laos
مختصات: ۱۹°۵۳′ شمالی ۱۰۲°۰۸′ شرقی﻿ / ﻿۱۹٫۸۸۳°شمالی ۱۰۲٫۱۳۳°شرقی﻿ / 19.883; 102.133: مختصات: ۱۹°۵۳′ شمالی ۱۰۲°۰۸′ شرقی﻿ / ﻿۱۹٫۸۸۳°شمالی ۱۰۲٫۱۳۳°شرقی﻿ / 19.883; 102.133
استان: استان لوآنگ پرابانگ
جمعیت: جمعیت
 • کل: ۵۰۰۰۰
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی ۷:۰۰+
نگاره‌ای در ساعات آبی از نمای بیرونی یک هتل بوتیک در شهر لوآنگ پرابانگ، لائوس.
رود نام خان از میان شهر لوآنگ پرابانگ می‌گذرد.
لوآنگ پرابانگ (به لاتین: Luang Prabang) یک میراث جهانی یونسکو و شهر در لائوس است که در استان لوآنگ پرابانگ واقع شده‌است.
خصوصیات

لوآنگ پرابانگ ۵۰٬۰۰۰ نفر جمعیت دارد.
خاوه‌آ

Municipality در 23x15px|border |alt=|link= بخش خودمختار والنسیا, 23x15px|border |alt=|link= اسپانیا
| خاوِآ Jávea | خاوِآ Jávea |
| --- | --- |
Municipality: Municipality
Xàbia/Jávea: Xàbia/Jávea
View of Xàbia/Jávea from Montgó massif: View of Xàbia/Jávea from Montgó massif
  نشان:   نشان
خاوِآ JáveaLocation in Spain: خاوِآ JáveaLocation in Spain
مختصات: ۳۸°۴۷′۲۱″ شمالی ۰°۹′۴۷″ شرقی﻿ / ﻿۳۸٫۷۸۹۱۷°شمالی ۰٫۱۶۳۰۶°شرقی﻿ / 38.78917; 0.16306: مختصات: ۳۸°۴۷′۲۱″ شمالی ۰°۹′۴۷″ شرقی﻿ / ﻿۳۸٫۷۸۹۱۷°شمالی ۰٫۱۶۳۰۶°شرقی﻿ / 38.78917; 0.16306
بخش خودمختار:  بخش خودمختار والنسیا
استان: آلیکانته
کومارکا: Marina Alta
Judicial district: دنیا (آلیکانته)
حکومت: حکومت
 • Mayor: José F. Chulvi Español (2011) (Coalition: PSPV, XD, CpJ)
مساحت: مساحت
 • کل: ۶۸٫۵۹ کیلومتر مربع (۲۶٫۴۸ مایل مربع)
ارتفاع: ۱۲ متر (۳۹ فوت)
جمعیت (2011): جمعیت (2011)
 • کل: ۳۲٬۴۶۹
 • تراکم: ۴۷۰/کیلومتر مربع (۱۲۰۰/مایل مربع)
اهلیت‌نام(ها): xabienc, xabienca (va) javiense (es)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (CET)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (CEST)
Postal code: 03730, 03738, 03739
Official language(s): گویش والنسیایی and Spanish
وبگاه: وبگاه رسمی
خاوِآ (به اسپانیایی: Jávea) دهستانی در استان آلیکانتهٔ اسپانیا است.
در این دهستان ۳۲٬۴۶۹ نفر زندگی می‌کنند. مساحت این دهستان ۶۸٫۷۴ کیلومتر مربع است.
هگمتانه

«اکباتان» به اینجا تغییرمسیر دارد. برای دیگر کاربردها، اکباتان (ابهام‌زدایی) را ببینید.
| هگمتانه | هگمتانه |
| --- | --- |
نام: هگمتانه
کشور: ایران
استان: همدان
شهرستان: همدان
اطلاعات اثر: اطلاعات اثر
نام محلی: تپه هگمتانه
نام‌های دیگر: اکباتان، قصر هفت‌حصار
نام‌های قدیمی: هِنَگِمن، هگمتانه، آنادانا، آمادای، مادای
نوع بنا: خشت و گل
کاربری: موزه
دیرینگی: مادها
دورهٔ ساخت اثر: مادها
بانی اثر: دیاکو
اطلاعات ثبتی: اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت: ۲۸
تاریخ ثبت ملی: ۲۴ شهریور ۱۳۱۰
اطلاعات بازدید: اطلاعات بازدید
امکان بازدید: دارد
آدرس: انتهای خیابان اکباتان
  هگمتانه  روی نقشه ایران ۳۴°۲۸′۵۶″شمالی ۴۸°۱۸′۲۱″شرقی﻿ / ﻿۳۴٫۴۸۲۳°شمالی ۴۸٫۳۰۵۸°شرقی﻿ / 34.4823; 48.3058   :   هگمتانه  روی نقشه ایران ۳۴°۲۸′۵۶″شمالی ۴۸°۱۸′۲۱″شرقی﻿ / ﻿۳۴٫۴۸۲۳°شمالی ۴۸٫۳۰۵۸°شرقی﻿ / 34.4823; 48.3058   
| میراث جهانی یونسکو | میراث جهانی یونسکو |
| --- | --- |
معیار ثبت: ii, iii
شمارهٔ ثبت: ۱۷۱۶
تاریخ ثبت: ۲۰۲۴
مساحت: ۷۵ هکتار (۰٫۲۹ مایل مربع)
منطقه حائل: ۲۸۷ هکتار (۱٫۱۱ مایل مربع)
هگمتانه
آتش کده تپه نوشیجان ملایر اثر باستانی به جا مانده از دوران مادها
نمای قسمتی از شهر هگمتانه در تپه هگمتانه که از زیر خاک بیرون آورده شده است - سایت اصلی کاوش
هَگمَتانَه (پارسی باستان: 𐏃𐎥𐎶𐎫𐎠𐎴؛ پارسی باستان: Hagmatāna؛ پارسی میانه: همتان Hamatān؛ پارسی نو: هَمَدان، به معنی «جایِ به‌هم‌آمدگان»، «جای گِردآمدگان») پایتخت مادها، پایتخت تابستانی هخامنشیان، و ساتراپ‌نشین ماد از هخامنشیان تا ساسانیان بود. یونانیان به هگمتانه اِکباتان می‌گفتند. در ۶ مرداد ۱۴۰۳ این اثر به عنوان بیست و هشتمین میراث فرهنگی یونسکو در ایران ثبت جهانی شد.
این شهر کهن، نخستین پایتخت ایران بوده است و به همراه آتن در یونان و رم در ایتالیا و شوش در خوزستان، از معدود شهرهای باستانی جهان می‌باشد که همچنان زنده و مهم مانده است. هرودوت این شهر را ساخته دیااکو دانسته و گفته است که هفت دیوار داشته که هر کدام به رنگ یکی از سیاره‌ها بوده‌اند.
دانشنامه ایرانیکا بنیان‌گذاری ماد را سال ۷۰۸ پیش از میلاد به مرکزیت هگمتانه و توسط دیاکو ذکر می‌کند.
در سال ۵۵۰ پیش از میلاد، ایشتوویگو شاه ماد از کوروش بزرگ شکست می‌خورد و پیرو آن هگمتانه به تسخیر  کوروش بزرگ در می‌آید.
در سال ۳۳۰ پیش از میلاد، داریوش سوم کشته شده و هگمتانه فتح می‌شود. همچنین تخت جمشید به وسیله اسکندر مقدونی ویران شده و حکمرانی هخامنشیان پایان می‌پذیرد.
نام و ریشه‌شناسی

نام این شهر در سنگ‌نوشتهٔ داریوش بزرگ در بیستون در زبان فارسی باستان در گنج نامه «هَمگمَتانَ»، در زبان ایلامی «اَگ-مَ-دَ-نَ» و در زبان اکدی «اَ-گَ-مَ-تَ-نُ» ثبت شده است. معمولاً چنین تفسیر می‌شود که این واژه از «هَنگمَتَ» یا «هِنَگمَن» (به فارسی میانه: انجمن) به معنای «محل گردآمدن و گرد هم آیی» مشتق شده است و نتیجه گرفته می‌شود که پیش از شکل‌گیری دولت ماد، نوعی گردهمایی مردمی در اینجا انجام می‌شد. هرودوت به یک گردهمایی مادها که در آن دیاکو به شاهی برگزیده شد، اشاره می‌کند ولی محل آن را مشخص نکرده است.
واژهٔ ایلامی «هَل. مَتَ. نَ» به معنای «سرزمین مادها» احتمالاً نباید درست باشد، چرا که شهر پایتخت مادها نمی‌توانست نامی ایلامی داشته باشد یا «سرزمین» نامیده شود.
جرج کرزن، پیشنهاد کرده است که با توجه به اینکه در آن‌جا هفت شهر، هگمتانه نامیده می‌شوند و چهارتای آن‌ها در پارس قرار دارند، این نام در واقع برای پایتخت یا شهر شاهی تعیین شده بود. در منابع باستانی و دیگر منابع، برای هگمتانه نام‌های مختلفی ذکر شده است: در زبان یونانی «اِکباتانا، اِگباتانا»، در زبان لاتین «اکباتانا، اکباتانا، اکباتانیس پارتیوروم» در زبان آرامی «اَحمِتَ»، در زبان ارمنی «اَحمَتَن، هَمَتَن، اِکبَتَن» و در زبان فارسی میانه «هَمَدان».
بنا بر هر دو زمینهٔ تاریخی و باستان‌شناسی، تطبیق هگمتانه با همدان، قطعی است. با این حال، کمبود آثار باقی‌ماندهٔ قابل مشاهده از دوران پیش از اسلام در این منطقه، باعث شده است که برخی از نخستین بازدیدکنندگان اروپایی، مکان‌های جایگزینی همچون شوش، کنگاور و تخت سلیمان را برای هگمتانه پیشنهاد دهند.
همچنین، سکه‌هایی از زمان ساسانی کشف شده که محل ضرب آن‌ها «اهمتان» قید شده است. نخستین اشارهٔ نوشتاری به نام مادها و سرزمین ماد، در سالنامهٔ بیست و چهارم سارل مانزر سوم (۸۳۶ قبل از میلاد) و سارگن دوم (۷۱۵ قبل از میلاد) بوده است که از این قوم و سرزمین آنان به نام «مادای» یا «آمادای» یاد کرده‌اند.
تاریخچه

با توجه به موقعیت و منابع استراتژیک هگمتانه، این محوطه احتمالاً پیش از هزارهٔ یکم پیش از میلاد اشغال شده بود، هرچند که شواهد تاریخی و باستان‌شناختی در این مورد وجود ندارد. بنا به گفتهٔ هرودوت، هگمتانه در اواخر سدهٔ هشتم پیش از میلاد به عنوان پایتخت مادها توسط دَهیوکَ برگزیده شد. هرودوت مجتمع شاهانه شامل قصر، خزانه‌داری و اقامت‌گاه نظامی که بر روی تپه‌ای ساخته شده بودند را توصیف می‌کند و می‌گوید که این مجتمع توسط هفت دیوار متحدالمرکز که هر دیوار داخلی از دیوار بیرونی بلندتر بود و بر آن اِشراف داشت، ساخته شد. با وجود دو سده درگیری در سرزمین‌های مادی مرکز زاگرس، آشوریان هیچ‌گونه گزارش روشنی از هگمتانه ارائه نداده‌اند و ممکن است که آن‌ها هرگز در شرق الوند پیش‌روی نکرده باشند. سنت‌های قدیمی دیگری، منشأ شهر هگمتانه را به سمیرامیس افسانه‌ای یا به جمشید نسبت می‌دهند.
تاریخچه > دوران مادها

شهر هگمتانه را مردمان آریایی ماد در سده ۱۷ پیش از میلاد بنا نهاده و آن را پایتخت نخستین شاهنشاهی ایرانی قرار دادند. هرودوت بنای آن را به دَهیوکَ نخستین شاه ماد نسبت داده است و گفته که هفت دیوار داشته که هر کدام به رنگ یکی از سیاره‌ها بوده است؛ ولی گروهی از دانشمندان بنای آن را به فرورتیش، دومین شاه ماد نسبت داده‌اند.
برخی معتقدند که «کَر کَشی» که در لوح‌های آشوریان به آن اشاره شده، در محل همدان بوده است. آشوریان باستان به شهرهای قوم کاسی، عنوان «کار کاشی» داده بودند، که «کار» به معنی قرارگاه یا منزلگاه و «کاشی» اسم قوم «کاسی» است، و از این رو می‌گویند که اسم قبلی هگمتانه، «اکسایا» یعنی شهر کاسی‌ها بوده است.
مادها، گروهی از مردمان آریایی بودند، که در شمال، مرکز و غرب ایران ساکن شدند. عواملی مانند رشد اجتماعی و فرهنگی، تماس با گروه‌های بومی ساکن فلات ایران، وجود همسایگانی قدرتمند و احساس نیازهای جدید سیاسی و اجتماعی، آن‌ها را وادار به اتحاد و ایجاد حکومتی مقتدر کرد، به‌طوری‌که قوی‌ترین قوم آن روزگار یعنی آشوری‌ها را، برای همیشه از صفحهٔ روزگار محو کردند.
تاریخچه > دوران مادها > گزارش‌های مورخان یونانی از ساختار قلعه

روایات مورخان یونانی نیز حاکی است که این شهر در دورهٔ مادها (از اواخر سده هشتم تا نیمهٔ اول سده ششم پیش از میلاد)، مدت‌ها مرکز امپراتوری مادها بوده است و پس از انقراض آن‌ها نیز به عنوان یکی از پایتخت‌های هخامنشی (پایتخت تابستانی و احتمالاً محل خزانهٔ آنها) به‌شمار می‌رفته است. گفته‌های هرودوت مورخ یونانی، در سده پنجم قبل از میلاد، مهم‌ترین مآخذ تاریخی در این مورد است. وی بنای اولیه این شهر را به «دایااکو» نخستین شهریار ماد نسبت می‌دهد (۷۲۸ قبل از میلاد). هرودوت اوضاع سیاسی و اقتصادی نامناسب قوم ماد را در دستیابی دیااکو به قدرت مؤثر می‌داند.
دیگر مورخان یونانی چون پلیبیوس، کتزیاس، ژوستین و گزنفون نیز دربارهٔ هگمتانه مطالبی جمع‌آوری کرده‌اند. دیااکو پس از اینکه هگمتانه را به پایتختی خود برگزید، تصمیم به ساخت قصری عظیم و مستحکم، به صورت هفت قلعهٔ تودرتو، گرفت. به‌طوری‌که کاخ پادشاهی و خزانه، در درون قلعهٔ هفتم قرار داشته باشند. دیااکو، به تقلید از رنگ‌آمیزی قصرهای بابلی، دستور داده بود کنگره‌های هر قلعه را به رنگی مخصوص درآورند.
به این ترتیب: رنگ کنگره‌های قلعه اول سفید، دومی سیاه، سومی ارغوانی، چهارمی آبی، پنجمی نارنجی، و کنگره‌های باروی داخلی نقره‌ای و زرین بودند. محیط بیرونی‌ترین دیوار قلعه، تقریباً به اندازهٔ حصار شهر آتن بوده است.
قصر شاهی، که در آخرین قلعهٔ درونی بر پا شده بود، دارای صدها اتاق بوده و مردم نیز خانه‌های خود را بیرون این قلعه‌ها و در کنار آن ساخته بودند. بنا به درخواست دیااکو، قوم ماد شهرهای کوچکی را که در آن می‌زیسته‌اند، رها ساخته و به پایتخت آمده و در اطراف قلعه شاهی، خانه‌های خود را بنا کردند.
پلیبیوس مورخ یونانی (۲۰۴ تا ۱۳۲ قبل از میلاد) می‌نویسد: «در دامان کوه اورنت، («اورنت» یا «اورانتس» = الوند)، شهر هگمتانه با قلعه و ارگ مستحکم و حیرت‌آوری قرار گرفته و قصر شاهی در داخل آخرین قلعه آن استوار شده است. وضع ساختمانی، آرایش عجیب و تزئیناتی که در آن به کار رفته به نحوی بوده است، که توصیف آن مبالغه‌آمیز به نظر می‌رسد. چوب‌هایی که در آن به مصرف رسیده است، پوشیده از زر و سیم می‌باشد. درها، ستون‌ها و رواقهای آن، با هزاران گونه کنده‌کاری و نقش و نگار آراسته شده‌اند. یک دیوار بی‌پیرایه و یک تیر عاری از زیور، در آن کاخ نیست. حتی کاشی‌هایی که زینت‌بخش «ازاره‌ها» و دیواره‌های درونی قصر است، با پوششی از آب نقره، سیم اندود گشته و همهٔ چوب‌ها از جنس سرو و کاج هستند.»
بخت‌النصر بعد از فتح و ویرانی بیت‌المقدس، فرمانده‌ای به نام صقلاب را به قصد تصرف همدان می‌فرستد، ولی وی شکست خورده و در نامه‌ای به بخت‌النصر می‌نویسد: «من به شهری آمده‌ام، دارای بارویی بلند و سرکش و مردمی بسیار و کوی و برزن‌هایی فراخ و رودهای فراوان.».
تاریخچه > دورهٔ هخامنشیان

پس از انقراض مادها، هر چند هگمتانه مرکزیت نخستین را نیافت، ولی به جهت قرار گرفتن در مسیر راه شاهی، که پارسه (تخت جمشید) را به سارد متصل می‌کرد، به عنوان پایتخت تابستانی هخامنشیان مورد توجه خاص بود و از این رو آن را آباد کردند.
کتزیاس مورخ یونانی و پزشک معروف اردشیر دوم هخامنشی (۴۰۴ تا ۳۰۵ قبل از میلاد) می‌نویسد: « «سمیرامیس» ملکهٔ آشور، پس از دیدن وضعیت شهر و موقعیت مناسب آن دستور داده، که برای او در آنجا کاخی بسازند و چون دیده است که در شهر جدیدالاحداث کمبود آب وجود دارد، دستور داده تا با صرف هزینه‌ای گزاف، نهری ساخته و آب دریاچه‌ای را که در آن سوی کوه اورنت (الوند) است، به این شهر سرازیر کنند.»
ابوبکر احمد بن محمد اسحاق همدانی – معروف به ابن فقیه - در کتاب البلدان خود، که در حدود سال ۲۹۰ هجری به تحریر درآمده است، به نقل از یکی از دانشمندان پارسی می‌نویسد: «همدان بزرگ‌ترین شهر جبال و حدود چهار فرسنگ در چهار فرسنگ بوده است.»
در زمانی که داریوش سوم با اسکندر مواجه می‌شود، هگمتانه به صورت ویرانه‌ای بوده است؛ ولی داریوش سوم بنا به پیشنهاد یاران خود، دستور می‌دهد در میانهٔ شهر، کوشکی بزرگ که آن را ساروق می‌نامیدند، بسازند. در این کوشک، سیصد مخفی‌گاه برای گنجینه‌ها و دارایی‌ها بر پا شد و برای آن هشت در آهنین ساختند، که همه دو اشکوبی (دو لختی) و هر اشکوب، به بلندای دوازده گز بود.
چنان‌که ملاحظه شد، دربارهٔ چگونگی احداث و نام بنیانگذاران هگمتانه در بین مورخان یونانی، اتفاق نظر وجود ندارد. مورخان اسلامی نیز در این زمینه با یکدیگر اختلاف نظر دارند. در مورد محل دقیق آن هم نظریات متفاوتی ارائه شده است. گرچه اکثر مورخان، پژوهشگران و باستان‌شناسان مانند محمدتقی مصطفوی، رومن گیرشمن، اریش فریدریش اشمیت، لوشای و پرا دارا، تپه‌ای را که هم‌اکنون در شهر همدان به نام هگمتانه معروف است، محل اصلی شهر باستانی هگمتانه می‌دانند.
تاریخچه > دورهٔ پارتیان

سنگ‌نوشتهٔ یونانی بر روی تندیس هرکول در بیستون که قدمت آن به سال ۱۴۹/۱۴۸ پیش از میلاد می‌رسد، به کلئومنز به‌عنوان ساتراپ «ایالت‌های بالا» (ماد) اشاره می‌کند؛ به نظر می‌رسد که ماد و هگمتانه تا سال ۱۴۷ پیش از میلاد، یعنی تا زمان پادشاهی مهرداد یکم، سقوط نکرده بودند. آنتیوخوس هفتم در سال ۱۳۰ پیش از میلاد به قصد بازگردانی قدرت سلوکی به ایران، احتمالاً برای مدت کوتاهی در هگمتانه توقف کرد، چنان‌که تیگران دوم نیز در سال بعد برای حمله به مهرداد دوم، مدتی در هگمتانه بود. پارتیان همچنان از هگمتانه به عنوان پایتخت تابستانی و ضرابخانهٔ سلطنتی استفاده می‌کردند. سازه‌های پارتی در شهر، دژی که بر تپه مصلی قرار داشت را شامل می‌شد.