stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
دوربین کامپکت

یک دوربین کامپکت دیجیتال
دوربین کامپکت (به انگلیسی: Compact Camera) نوعی دوربین عکاسی کوچک و جمع‌وجور است که لنز آن جدا نمی‌شود و نمایاب TTL نیز ندارد.  بسیاری از کارهای عکاسی مانند تنظیم‌فاصله، نوردهی، فوکوس، تعادل رنگ سفید و... را به‌طور خودکار (اتوماتیک) انجام می‌دهد و احتیاجی به دخالت عکاس نیست.
البته در بعضی مدل ها قابلیت تنظیم حالت عکاسی هم وجود دارد.
دوربین‌های کامپکت اکثراً استفادهٔ خانگی دارند و برای افراد مبتدی می‌باشند و ازین صورت بسیار کارآمدتر هستند
و اکثر آن‌ها قیمت پایینی دارند که به همین خاطر عموم مردم برای ثبت لحظات خود از دوربین های کامپکت استفاده می‌کنند
سری سایبرشات از سونی و سری پاورشات از کنون از پرفروش ترین دوربین های کامپکت در جهان هستند.
منبع

↑  نادر خرمی‌راد، راهنمای عکاسی دیجیتال، کانون نشر علوم، ص. ۳۰۳
↑  رحیم دانایی، آموزش نوین عکاسی، ارسباران، ص. ۲۱۶
درگاه عکاسی
| ن ب وعکاسی | ن ب وعکاسی |
| --- | --- |
اصطلاحات فنی:  فول فریم  زاویهٔ دید  تعادل رنگ سفید  کج‌نمایی رنگی  دمای رنگ  عمق میدان  فوکوس  عمق سطح فوکوس  فوکوس خودکار  نوردهی  جبران نوردهی  ضریب اف  اپرچر  دیافراگم  شاتر  تقدم شاتر  تقدم دیافراگم  قطع فیلم  سرعت فیلم  سرعت لنز  فاصله کانونی  عدد راهنمای فلاش  فلاش تکمیلی  فاصله ابر کانونی  سنجش نور  خطای پرسپکتیو  عکسبرداری  چاپ عکس  ظهور  قرمزی چشم  سرعت شاتر  قانون شایم فلوگ  نظام ناحیه‌ای  ضریب شوارتزشیلد  ضریب واتکینز  لکه زرد نگاتیو 
ژانرها:  مفهومی  نجومی  هوایی  آسمان  هوا به هوا  مناظر  طبیعت  حیات وحش  معماری  ورزشی  خبری  مستند  جنگ  پاپاراتزی  خیابانی  سیاه و سفید  تبلیغاتی  تجاری  مد  شهوانی (اروتیک)  برهنه  گلامور  پورنوگرافی  آرشیوی  لوموگرافی  هنرهای زیبا  اجسام بی‌جان  عامیانه  عروسی  پرتره  زیر آب  انتزاعی  ریزنگاری  کودک 
تکنیک‌ها:  عکاسی آفوکال  بوکه  ضدنور  تمام‌نگاری  مادون قرمز  نوردهی درازمدت  ماکرو  نوردهی چندگانه  عکاسی شب  سراسرنما  سپیا  سولاریزه  برجسته‌بینی  منجمد کردن  فرابنفش  اچ‌دی‌آر  فلاش آزاد  نمای افق‌گَرد  عکس‌برداری با لرزش عمدی 
ترکیب‌بندی:  کادربندی  ترکیب‌بندی  کادر بالای‌سر  کادر طرفین  قانون یک‌سوم  حفظ سادگی 
تجهیزات عکاسی:  دوربین دوربین سوراخ سوزنی  دوربین تک‌لنزی غیربازتابی  دوربین تک‌لنزی بازتابی  دوربین عکاسی  دوربین دولنزی بازتابی  دوربین یکبارمصرف  دوربین پولاروید  دوربین قطع بزرگ  دوربین کامپکت  تاریکخانه  چراغ تاریکخانه  فیلم عکاسی پایه فیلم (بیس)  فیلم تخت  فیلم ۱۲۶  فیلم رول  فیلم ۱۳۵  فیلم ۱۲۰  فیلم‌های مخصوص  پشتی فیلم  تشتک  کاغذ عکاسی  فیلتر  فلاش  کفشک  آفتابگیر عدسی  فلاش استودیو  اسنوت  سافت‌باکس  لنز لنز سوپر واید  لنز واید  لنز نرمال  لنز تله فوتو  لنز رتروفوکال  لنز آیینه‌ای  گیره لنز  پروژکتور  اسلاید  اسلاید پروژکتور  رفلکتور  سه‌پایه  تک‌پایه  سر سه‌پایه  نورسنج  کارت خاکستری  آگراندیسور  گریپ  نمایاب نمایاب چشمی  نمایاب سطح سینه‌ای  آتلیه عکاسی 
تاریخ عکاسی:  اورتوکروم  پشت‌آویز عکاسی  تاریخ عکاسی در ایران  داگرئوتایپ  دوربین تاریکخانه‌ای  دوربین جعبه‌ای  عکاسی آنالوگ  عکاسی و قانون  کالوتایپ  هلیوگرافی  هنرهای تجسمی 
عکاسی دیجیتال:  دوربین دیجیتال  دوربین  دیجیتال تک‌لنزی بازتابی  دوربین تمام‌نما  دستگاه بارجفت‌شده  گیرنده تصویر  اشتراک تصاویر  قاب عکس دیجیتال  پیکسل  استیون سسون 
عکاسی رنگی:  رنگ  فیلم رنگی (چاپ  نمایش)  مدل رنگی سی‌ام‌وای‌کی  فضای رنگ  رنگ‌های اصلی  مدل رنگی آرجی‌بی 
ظهور و چاپ:  ظهور ظهور فیلم سیاه و سفید  ظهور فیلم رنگی  ظهور اسلاید  K-14 ظهور  ظهور ژلاتین نقره  ظهور کاغذ  ویرایش ضربدری  رنگ‌های مکمل  ثبوت  Gum printing  چاپ پی‌درپی  ظهور با افزایش کنتراست  حمام توقف 
 فهرست عکاسان  ویکی‌پروژه عکاسی  درگاه عکاسی :  فهرست عکاسان  ویکی‌پروژه عکاسی  درگاه عکاسی
شورای وحدت نیروهای انقلاب اسلامی

| شورای وحدت نیروهای انقلاب اسلامی | شورای وحدت نیروهای انقلاب اسلامی |
| --- | --- |
رئیس: مصطفی پورمحمدی
سخنگو: منوچهر متکی
بنیان‌گذاری: آبان ۱۳۹۹
قانونی‌شده: ۲۱ آذر ۱۴۰۲
انشعاب از: جبهه مردمی نیروهای انقلاب اسلامی
ستاد: تهران، ایران
مرام سیاسی: اصول‌گرایی
مجلس: ۱۳ از ۲۹۰ (۴٪)
وبگاه: وبگاه
shorayevahdat.ir: shorayevahdat.ir
سیاست در ایران حزب‌ها انتخابات: سیاست در ایران حزب‌ها انتخابات
شورای وحدت نیروهای انقلاب اسلامی که به نام شورای وحدت اصول‌گرایان نیز شناخته می‌شود، یک ائتلاف سیاسی در جناح اصول‌گرایان است که از منتقدان شورای ائتلاف نیروهای انقلاب اسلامی (شانا) تشکیل شده‌است. شورای وحدت به منظور احیای نقش محوری جامعه روحانیت مبارز در میان اصول‌گرایان، در آبان ۱۳۹۹ به ریاست محمدعلی موحدی کرمانی تأسیس شد. موحدی کرمانی در مرداد ۱۴۰۲، جای خود را به مصطفی پورمحمدی داد.
زمینه تشکیل

سید ابراهیم رئیسی نامزد اصلی اصول‌گرایان در انتخابات ریاست‌جمهوری ایران (۱۳۹۶)، در سال ۱۳۹۷ تصمیم گرفت که به اصلاح ساختار جبهه مردمی نیروهای انقلاب اسلامی (جمنا) بپردازد تا با ایجاد سازوکاری، بتواند اصول‌گرایان را برای انتخابات مجلس شورای اسلامی (۱۳۹۹–۱۳۹۸) زیر یک چتر ائتلافی جمع کند. سازوکار جدید زیر نظر مستقیم رئیسی در حال شکل‌گیری بود اما او در اسفند ۱۳۹۷ رئیس قوه قضائیه شد و از فعالیت‌های انتخاباتی فاصله گرفت. با این حال، ایده رئیسی برای تشکیل شورای وحدت فراموش نشد و مهدی چمران به همراه غلامعلی حداد عادل سازماندهی را ادامه دادند. به این ترتیب، شورای ائتلاف نیروهای انقلاب اسلامی (شانا) با هدف رفع ایرادات جمنا تأسیس شد اما نه‌تنها این ایرادات رفع نشد بلکه با دعوت نشدن برخی چهره‌ها و احزاب اصول‌گرا دوباره اختلافات طیف‌های مختلف اصول‌گرا بالا گرفت. از سوی دیگر، به حاشیه رانده شدن جامعتین در انتخابات ۱۳۹۶ باعث شده بود که جامعه روحانیت مبارز به منظور بازیابی نقش اساسی خود برای انتخابات ریاست‌جمهوری ایران (۱۴۰۰)، دست به اصلاح اساسنامه و تغییر دبیرکل در تابستان ۱۳۹۷ بزند. فعال شدن جامعه روحانیت، به معنی بازگشت این تشکل روحانی به رأس هرم اصول‌گرایی و پایان کار شورای ائتلاف ارزیابی می‌شد اما نواصول‌گرایان که تلاش‌های فراوانی برای تأسیس شورای ائتلاف انجام داده بودند، راضی به پذیرش شیخوخیت جامعه روحانیت نبودند. آخرین بار که جامعتین محور اجماع اصول‌گرایان شده بودند، جبهه متحد اصول‌گرایان (موسوم به سازوکار ۸+۷) در انتخابات مجلس شورای اسلامی (۱۳۹۱–۱۳۹۰) بود که در همان انتخابات نیز جبهه پایداری انقلاب اسلامی حاضر به پذیرش سازوکار ائتلافی نشد و به صورت مستقل در انتخابات شرکت کرد.
شانا به دلیل موفقیت در انتخابات مجلس سال ۱۳۹۸، حق ویژه‌ای برای خود در انتخابات ریاست‌جمهوری آتی قائل بود. شورای وحدت اصول‌گرایان به منظور احیای جایگاه و نقش جامعتین در جناح اصول‌گرا، از آبان ۱۳۹۹ فعالیت خود را آغاز کرد. محمدعلی موحدی کرمانی رئیس شورای وحدت، در اسفند ۱۳۹۹ از شورای ائتلاف خواست که پیروزی اصول‌گرایان در انتخابات مجلس را مصادره به مطلوب نکنند. همچنین منوچهر متکی سخنگوی شورای وحدت، سازوکار شورای ائتلاف را ناکارآمد و غیرنظام‌مند خواند. از سوی دیگر، حداد عادل رئیس شورای ائتلاف در انتقاد از مواضع شورای وحدت، آنان را پدرخوانده خطاب کرد که با واکنش مصطفی پورمحمدی دبیرکل جامعه روحانیت مبارز روبرو شد: «برخی به پدرخواندگی حمله می‌کنند ولی می‌خواهند خودشان مخفیانه این مدل را پیگیری کنند و یک دفعه در آخر انتخابات، نظر خود را تحمیل می‌کنند. دورهٔ این مدل‌ها گذشته و ما نمی‌توانیم از این مدل‌های منسوخ‌شده استفاده کنیم.» با وجود این که شورای ائتلاف و شورای وحدت، یکدیگر را متهم به تلاش برای ایفای نقش پدرسالاری می‌کردند، صادق محصولی دبیرکل جبهه پایداری، اعلام کرد که هر دو جریان، پدرسالار هستند. مناقشه بر سر این که کدام طیف، نظرات خود را به سایر طیف‌ها تحمیل می‌کند، سالیان طولانی در جناح اصول‌گرایان وجود داشته‌است و این بار نیز باعث جدایی طیف‌های مختلف شد. تنها گزینه شورای ائتلاف برای انتخابات سال ۱۴۰۰، محمدباقر قالیباف بود ولی شورای وحدت در حال زمینه‌سازی برای حضور سید ابراهیم رئیسی بود. قالیباف که می‌دانست شانسی برای پیروزی در مقابل رئیسی نخواهد داشت، به محض ورود رئیسی به انتخابات، شورای ائتلاف را به حمایت از رئیسی در انتخابات ریاست‌جمهوری هدایت کرد. بدین ترتیب، شورای وحدت و شورای ائتلاف به صورت جداگانه برای انتخابات ریاست‌جمهوری فعالیت کردند و جبهه پایداری نیز مستقل وارد انتخابات شد هرچند که همگی بر روی سید ابراهیم رئیسی اجماع داشتند.
ساختار

در ساختار شورای وحدت، ۹ کارگروه محتوایی و ۱۴ کمیته اجرایی طراحی شده‌است. کارگروه‌ها به تولید محتوایی و کار ستادی می‌پردازند و کمیته‌ها، عملیات اجرایی و میدانی را بر عهده دارند. این کمیته‌های چهارده‌گانه، اقشار مختلف اجتماعی از جمله جوانان، بانوان، دانشجویان، کارگران، فرهنگیان و… را در برمی‌گیرند که هر کمیته متشکل از ۲۱ نفر از فعالان صنف یا قشر مربوط به خود است.
ساختار > هیئت عالی

هیئت عالی شورای وحدت با تعداد ۱۵ نفر آغاز به کار کرد. طبق ساختار تعریف‌شده، در صورت پیوستن شانا به شورای وحدت، سه کرسی در هیئت عالی به نمایندگان شانا اختصاص می‌یافت مشروط به این که هر کدام از این سه نفر، ۷ حزب ملی و ۳ حزب استانی را نمایندگی کند. یک کرسی نیز با شرایط فوق‌الذکر برای جبهه پایداری انقلاب اسلامی درنظر گرفته شده بود. همچنین دو کرسی اختصاصی برای نمایندگان جامعه مدرسین حوزه علمیه قم درنظر گرفته شده بود ولی نماینده‌ای از سوی جامعه مدرسین معرفی نشد. شانا و جبهه پایداری نیز هیچ‌کدام به شورای وحدت نپیوستند بنابراین چهره‌های وابسته به جبهه پیروان خط امام و رهبری که قدیمی‌ترین جبهه اصول‌گرایی است و طیف سنتی‌تر این جریان را نمایندگی می‌کند، بیشتر اعضای هیئت عالی را تشکیل دادند.
| جایگاه | نام | وابستگی حزبی | وابستگی ائتلافی |
| --- | --- | --- | --- |
| رئیس | محمدعلی موحدی کرمانی | جامعه روحانیت | جامعتین |
| نمایندگان جامعه روحانیت | سید رضا تقوی | جامعه روحانیت | جامعتین |
| نمایندگان جامعه روحانیت | مصطفی پورمحمدی | جامعه روحانیت | جامعتین |
| نمایندگان جامعه روحانیت | سید محمدحسن ابوترابی‌فرد | جامعه روحانیت | جامعتین |
| نمایندگان احزاب | محمدرضا باهنر | مهندسین | پیروان |
| نمایندگان احزاب | اسدالله بادامچیان | مؤتلفه | پیروان |
| نمایندگان احزاب | منوچهر متکی | کانون هند | پیروان |
| نمایندگان احزاب | سید شهاب‌الدین صدر | — | پیشرفت، رفاه و عدالت |
| نمایندگان احزاب | عبدالحسین روح‌الامینی | توسعه و عدالت | شانا / ایستادگی |
| نمایندهٔ اساتید دانشگاه | سید محمد حسینی | دانشگاهیان | شانا |
| نمایندهٔ رزمندگان | حسین الله‌کرم | — | — |
| نمایندگان جوانان | متین منتظمی | رهپویان | شانا / تحول‌خواهان |
| نمایندگان جوانان | سید علی قریشی | — | — |
| نمایندگان زنان | لاله افتخاری | جامعه زینب / زنان انقلاب | پیشرفت، رفاه و عدالت |
| نمایندگان زنان | نیره قوی | زنان انقلاب | پیشرفت، رفاه و عدالت |
ساختار > هیئت اجرایی

هیئت اجرایی مسئولیت امور اجرایی شورای وحدت را برعهده دارد و در هر انتخابات، سازوکارهای عملیاتی را ایجاد کرده و ستادهای انتخاباتی را تشکیل می‌دهد. رئیس هیئت اجرایی شورای وحدت در انتخابات ریاست‌جمهوری ایران (۱۴۰۰)، منوچهر متکی و در انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا (۱۴۰۰)، محمدحسین موسی‌پور بود.
الک نیومن

| اَلِک نیومن | اَلِک نیومن |
| --- | --- |
نیومن در ۲۰۱۷: نیومن در ۲۰۱۷
زادهٔ: ۲۷ نوامبر ۱۹۷۴ ‏(۵۰ سال) گلاسگو، اسکاتلند
ملیت: اسکاتلندی
پیشه: بازیگر
سال‌های فعالیت: ۱۹۹۱–اکنون
همسر: هتر استوارت (ا. ۲۰۱۴)
فرزندان: ۱
اَلِک نیومن (به انگلیسی: Alec Newman؛ زادهٔ ۲۷ نوامبر ۱۹۷۴) یک بازیگر اهل اسکاتلند است.
از جمله فیلم‌ها یا مجموعه‌های تلویزیونی که وی در آنها نقش داشته است، می‌توان به تلماسه فرانک هربرت، فرزندان تلماسه فرانک هربرت، مرگ طولانی، قواعد شهوت، چیزهای روشن جوان، نسل ژن آدم برفی،  مکانی برای تنها مردن و وینی پو: خون و عسل ۲ اشاره کرد.
مثنوی معنوی

| 0 | 1 |
| --- | --- |
نسخه‌ای خطی از مثنوی معنوی در شیراز: نسخه‌ای خطی از مثنوی معنوی در شیراز
نویسنده(ها): مولوی
عنوان اصلی: مثنوی معنوی مولوی
زبان: فارسی
مجموعه: مثنوی فارسی
موضوع(ها): ادبیات تعلیمی
گونه(های) ادبی: عراقی
تاریخ نشر: سدهٔ هفتم ه‍.ق و پس از آن
گونه رسانه: کتاب
مثنوی، مشهور به مثنوی معنوی (یا مثنوی مولوی)، نام کتاب شعری از مولانا جلال‌الدین محمد بلخی شاعر و عارف ایرانی است.
این کتاب حدوداً از ۲۶٬۰۰۰ بیت و ۶ دفتر تشکیل شده اما در چاپ حاضر تعداد ابیات آن که برابر با ابیات تصحیح و طبع نیکلسون است، از این قرار است:
دفتر اول: ۴۰۰۳ بیت
دفتر دوم: ۳۸۱۰ بیت
دفتر سوم: ۴۸۱۰ بیت
دفتر چهارم: ۳۸۵۵ بیت
دفتر پنجم: ۴۲۳۸ بیت
و دفتر ششم: ۴۹۱۶ بیت
است که بر روی هم کل اثر مشتمل بر ۲۵۶۳۲ بیت می‌شود که یکی از برترین کتاب‌های ادبیات عرفانی کهن فارسی و حکمت ایرانی پس از اسلام است. این کتاب در قالب شعری مثنوی سروده شده است؛ که در واقع عنوان کتاب نیز می‌باشد. اگر چه قبل از مولوی، شاعران دیگری مانند سنائی و عطار هم از قالب شعری مثنوی استفاده کرده بودند ولی مثنوی مولوی از سطح بالاتری برخوردار است. در این کتاب ۴۲۴ داستان پی‌درپی به شیوهٔ تمثیل داستان سختی‌های انسان در راه رسیدن به خدا را بیان می‌کند. هجده بیت نخست دفتر اول مثنوی معنوی به نی‌نامه شهرت دارد و چکیده‌ای از مفهوم ۶ دفتر است. این کتاب به درخواست شاگرد مولوی، حسام‌الدین حسن چلبی، در سال‌های ۶۶۲ تا ۶۷۲ هجری/۱۲۶۰ میلادی تألیف شد. عنوان کتاب، مثنوی، در واقع نوعی از ساختار شعری است که در این کتاب استفاده می‌شود.
مولوی در این کتاب مجموعه‌ای از اندیشه‌های فرهنگ ایرانی-دینی را گرد آورده است.
این کتاب به انتخاب نشریه گاردین جزو ۱۰۰ کتاب برتر تاریخ بشریت برگزیده شده است.
حکایات مثنوی و ساختار ادبی

مثنوی مولوی، مانند بیشتر مثنوی‌های صوفیانه، به صورت عمده از «حکایت» به عنوان ابزاری برای بیان تعلیمات تصوف استفاده می‌کند. ترتیب قرار گرفتن حکایتهای گوناگون در این کتاب ظاهراً نظم مشخصی ندارد. شخصیت‌های اصلی حکایتها می‌تواند از پیامبران و پادشاهان تا چوپانان و بردگان باشد. حیوانات نیز نقش پررنگی در این حکایتها بازی می‌کنند.
حکایات موجود در مثنوی از منابع مختلف قدیمی‌تر آمده‌اند. برخی عیناً در مثنوی‌های عطار نیشابوری همچون منطق الطیر موجودند. برخی همچون داستان خلیفه و لیلی، پادشاه و خانه کمپیر، استر و استر، محمود و ایاز، گنج نامه، حلوا ساختن جهود و عیسوی و مسلمان از مقالات شمس استخراج شده‌اند.
آخرین داستان مثنوی (شاهزادگان و دژ هوش ربا)، با وفات مولوی ناتمام ماند. دفتر ششم مثنوی از همین روی دفتری ناتمام است. فرزند او مثنوی زیبایی دارد که در آن از مرگ پدر و ناتمام ماندن مثنوی گله کرده است. اصل داستان را البته جویندگان می‌توانند در مقالات شمس تبریزی بیابند و از بخش پایانی قصه مطلع شوند.
مولوی در مثنوی تبحر خود را در استفاده از اتفاقات روزمره برای توضیح دیدگاه‌های عرفانی‌اش نشان می‌دهد. ویژگی تمایزبخش دیگر این کتاب میزان گریزهای مکرر آن از داستان اصلی برای توضیح (گاه مفصل) نکات مختلف جنبی داستان، است. این نکته ممکن است بیانگر این باشد که برای مولوی مضمون داستان اهمیت بسیار بیشتری از سبک نگارش داشته است.
مثنوی و کتب آسمانی

برخی از ادیبان، مثنوی را تالی کتب آسمانی خوانده‌اند و برخی پا را از این هم فراتر نهاده و بر خلاف نص صریح قرآن، آن را مصحف ثانی نام نهاده‌اند. عبدالرحمن جامی، مثنوی معنوی را «قرآن در زبان فارسی» نامیده است. بنابر نظر جلال‌الدین همایی، مثنوی اگر از سروده‌های گاتا، اوستای زرتشت، وداهای هندوان و عهد جدید مسیحیان (قرآن و عهد عتیق مستثنی شده‌اند) که در دسترسند، عمیق‌تر و پرمایه تر نباشد، قدر مسلم کمتر هم نیست.
دلیل این اعتقاد به دو نکته بازمی‌گردد. نکته اول آنکه سرچشمه فیض و سرمایه‌ای که سبب تألیف مثنوی گشته همانا وحی الهی است و این در جای جای مثنوی مشهود است. بنابر اعتقاد مسلمانان، وحی به پیامبران مختص نیست و چه بسا به تعبیر قرآن بر زنبور عسل نیز نازل گردد؛ بنابراین اعتقاد است که در مثنوی آمده است.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| گیرم این وحی نبی گنجور نیست |  | هم کم از وحی دل زنبور نیست |
| چونکه اوحی الرب الی النحل آمده است |  | خانهٔ وحیش پر از حلوا شده است |
دلیل دوم آنکه مولانا روحی وحی‌گیر و وحی‌شناس داشته و این روح اثر خود را به شکل چشمگیری در مثنوی به جای گذاشته است.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| گر نبودی روحهای غیب‌گیر |  | وحی نآوردی ز گردون یک بشیر |
عرفان مثنوی

اگر خواسته شود که در باب تفکرات عرفانی مولوی تحقیق شود، شاید بهترین راه تحلیل کلیات شمس باشد؛ ولی اگر هدف شناخت برداشتهای او از زندگی و دین باشد، بررسی غزلهایش نتیجه‌ای در برنخواهد داشت. به این منظور مثنوی انتخاب بهتری است. مولوی در تدوین این اثر قصد تعلیم و اندرز گویی داشته و راه‌های وصول به خدا و معرفت نفس را می‌آموزد.
بعضی را نظر بر این است که مولوی اساساً در قالب‌های صوفی‌گری امام محمد غزالی نمی‌گنجد. و می‌گویند: مثنوی او گاهی حتی با اصول صوفی‌گری مانند «نفرت از دنیا و عشق به خدا»، «فنای در خود و بقای در خدا» و تخلص به اخلاق الله» نیز در تعارض است. بر عکس مثنوی بیشتر با مسائلی از قبیل «حیات دینی روح» و «اشتیاق روح به اتحاد با حق» درگیر است. اما با دقت در مفاهیم مثنوی معلوم می‌شود که مولوی اندیشه‌ای فراتر از همه چیز داشته و به عبارت دیگر صلح کل بوده است و اگر تفاوت‌هایی میان سلوک وی با اندیشه‌های امثال امام محمد غزالی وجود دارد اما با آن در تعارض نیست.
مثنوی، منتخب بدون نظم و ترتیبی از تمامی اندیشه‌های فلسفی و کلامی جهان اسلامی از آغاز تا قرن هفتم هجری است. مولوی هرچه در هر دستگاه فکری درست یافته است، انتخاب کرده است. رشته‌ای که این نکات نامرتبط را به یکدیگر پیوند داده است، داستانهای مثنوی است.
طبقه‌بندی سبک گفتار

مطالب مثنوی را از جهت فهم خواننده به سه بخش عام، خاص و اخص تقسیم می‌کنند. بخش عام یا محکمات بخشی از مثنوی است که در آن روی سخن با عامه است و هرکس نیز به قدر فهم خود از آن استفاده می‌کند. اکثر حکایات و نصایح و پندهای مثنوی در این بخش قرار دارند.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| چونکه بد کردی بترس ایمن نباش |  | زانکه تخم است و برویاند خداش |
بخش دوم مطالب مثنوی بخش خاص یا بخش حدفاصل نامیده می‌شود. مطالب این بخش گویی چنان است که مولوی با یاران دمساز خود در خلوت بیان نموده است و خوانندگان از روزنی جسته و گریخته از آن می‌شنوند.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| با لب دمساز خود گر جفتمی |  | همچو نی من گفتنی‌ها گفتمی |
بخش سوم از مطالب مثنوی بخش اخص یا متشابهات است که آن دسته از سخنان بسیار مشکل و مبهم مثنوی است که متشابهات قرآنی را به یاد می‌آورد. برخی از سخنان این بخش از مثنوی قابل تاویلند مانند
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| حیرت اندر حیرت آمد این قصص |  | بیهشی خاصگان اندر اخص |
که اشاره است به داستان بیهوش شدن پیامبر اسلام از هیبت دیدن جبرئیل. لیکن بخشی از اشعار این بخش یا تاویلات گوناگون دارند یا تاکنون تفسیر نشده‌اند. چرا که با سکوت مولوی نیمه کاره رها شده‌اند.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| گفتگو بسیار شد خامش شدم |  | مسئله تسلیم کردم تن زدم |
مثنوی و شمس تبریزی

مولوی در حدود سن ۴۰ سالگی با شمس‌الدین محمد بن علی بن ملک داد تبریزی معروف به شمس تبریزی به مدت چهار سال (با یک دوره فترت) محشور شد و این ملاقات چنان اثری عمیق در وی گذاشت که هرجا در مثنوی کلمات آفتاب، خورشید یا شمس آمده است، روی سخن بلافاصله به شمس تبریزی بازگشته است.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| واجب آمد چونکه آمد نام او |  | شرح رمزی کردن از انعام او |
این موضوع محدود به این کلمات نیز نمی‌شود. هرجا در مثنوی داستانی از عشقی سوزان یا حکایت از محبتی جوشان می‌رود، سخن به شمس بازمی‌گردد. حکایت عشق سلطان محمود و ایاز و حکایت عشق پادشاه و کنیز (اولین حکایت دفتر اول) از این جمله‌اند.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| بشنوید ای دوستان این داستان |  | خود حقیقت نقد حال ماست آن |
مثنوی و حسام الدین حسن چلبی

مصاحبت مولانا و حسام الدین حسن چلبی مدت ۱۰ سال به طول کشید و با وفات مولوی در سال ۶۷۲ پایان یافت. این سالها سالهای تألیف مثنوی معنوی است و مثنوی در حقیقت به خواست و اصرار حسام الدین از همان سال اول آشنایی سروده شد.
مثنوی هفتاد من

مثنوی در میان قالب‌های شعر فارسی، جزء قالب‌های سهل و آسان شعری شمرده می‌شود. به همین لحاظ نیز شعرایی چون نورالدین عبدالرحمن جامی، عطار نیشابوری، و ده‌ها شاعر دیگر، طبع خود را درقالب مثنوی آزموده‌اند و غالباً در انشاء شعر موفق بوده‌اند؛ لذا، حجم بالای مثنوی معنوی ظاهراً نباید موجب تعجب و تحت تأثیر قراردادن خواننده باشد. لیکن آنچه مثنوی معنوی را از سایر مثنوی‌ها جدا می‌کند روانی آن در عین خلاقیت و نوآوری ادبی و معنی دقیق الفاظ و تعبیرات جدید آن است. انتقال معنی از مطلبی به مطلبی و از حکایتی به مضمونی دیگر و در عین حال پیوستگی و ناگسسته بودن مطالب در آن از بدیعیات است.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| گر شود بیشه قلم دریا مدید |  | مثنوی را نیست پایانی پدید |
تأخیر دفتر دوم

مورخان و محققان تأخیر دو ساله در سرودن دفتر دوم مثنوی را غیبت و گوشه نشینی حسام‌الدین چلبی به علت فوت همسرش یا فوت صلاح الدین زرکوب قونوی ذکر کرده‌اند.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| مدتی این مثنوی تأخیر شد |  | مهلتی بایست تا خون شیر شد |
در این مدت مولانا موافقی نیافت تا حرف دل خود گوید و دامن صحبت غیر فرو نهاد؛ و مردان حق چون جویای حقیقت نبینند، خاموشی گزینند.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| خواب بیداری است چون با دانش است |  | وای بیداری که با نادان نشست |
| چونکه زاغان خیمه بر بهمن زدند |  | بلبلان پنهان شدند و تن زدند |
| زآنکه بی گلزار بلبل خامش است |  | غیبت خورشید بیداری کش است |
داستان ناتمام پایان دفتر ششم مثنوی

سلطان ولد فرزند مولانا گوید:
وقتی دفتر ششم مثنوی به پایان رسید دیگر پدر، دم نزد. از او سؤال کردم که داستان شاهزاده سوم دژ هش ربا ناتمام ماند.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| ای حیات دل حسام الدین بسی  |  |  میل می‌جوشد به قسم سادسی |
| پیشکش بهر رضایت می‌کشم  |  |  درتمام مثنوی قسم ششم |
| پیشکش می آرمت ای معنوی  |  |  قسم سادس در تمام مثنوی |
| بو که فیمابعد دستوری بود  |  |  رازهای گفتنی گفته شود |
| با بیانی کان بود نزدیک تر  |  |  زین کنایات دقیق مستتر |
|  *** |  | *** |
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| مدتی زین مثنوی چون والدم |  | شد خمش گفتم ورا کای زنده دم |
| از چه رو دیگر نمی‌گویی سخن |  | از چه بر بستی در علم لدن |
| قصهٔ شهزادگان نامد بسر  |  |  ماند ناسفته در سوم پسر |
| گفت نطقم چون شتر زین پس بخفت  |  |  نیستش با هیچ‌کس تا حشر گفت |
| هست باقی شرح این لیکن درون  |  |  بسته شد دیگر نمی‌آید برون |
| همچو اشتر ناطقه اینجا بخفت  |  |  او بگوید من دهان بستم ز گفت |
| وقت رحلت آمد و جستن ز جو  |  |  کل شی هالک الا وجهه |
| باقی این گفته آید بی زبان  |  |  در دل آنکس که دارد نور جان |
پدر گفت: دیگر اشتر نطقم بخفت و پس از من کسی دیگر خواهد آمد و ناگفته‌ها را خواهد گفت.
در قرن یازدهم شیخ نجیب الدین رضا تبریزی، داستان شاهزاده سوم را با عنوان شهروان معتبر در مدت زمان چهل روز با تفصیل انشاد نمود و همچنان‌که مولوی می‌سرود و حسام الدین چلبی می‌نوشت، دراین جا نیز شیخ علینقی اصطهباناتی جانشین و تربیت شدهٔ او کاتب مثنوی سبع المثانی وی بود.
ملیت مثنوی

مولوی خود زادهٔ بلخ (خراسان بزرگ) بود و در زمان تصنیف مثنوی در قونیهٔ روم (ترکیهٔ فعلی) می‌زیست. اما زبان مثنوی فارسی ایرانیست. مثنوی را به گلی تشبیه کرده‌اند که گرچه در یک آب و خاک پرورش یافته، بوی عطرش مشام جهانیان را آگنده است. با آنکه مثنوی به عموم جهانیان تعلق دارد، ولی بهره ایرانیان و پارسی زبانان از وی بیشتر است. چرا که، اولاً، مثنوی شریف به زبان پارسی سروده شده، و ثانیاً، از محیط فرهنگی ایران بیشترین تأثیر را پذیرفته است. داستانهای مثنوی عموماً با فرهنگ ایران آن روزگار منطبق بوده است. داستان کبودی زدن قزوینی نمونه‌ای بارز از اینگونه تأثیر فرهنگی ایران بر مثنوی است.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| پارسی گو گرچه تازی خوشتر است |  | عشق را خود صد زبان دیگر است |
با این وجود نباید ناگفته گذاشت که مثنوی معنوی تأثیر زیادی روی ادبیات و فرهنگ ترکی نیز داشته است. دلیل این امر این است که اکثر جانشینان مولوی در طریقه صوفی مربوط به او از ناحیه قونیه بودند و آرامگاه وی نیز در قونیه است.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| ای بسا هندو و ترک همزبان |  | ای بسا دو ترک چون بیگانگان |
برخی مولوی شناسان (ازجمله عبدالحسین زرین‌کوب) برآنند که در شهر قونیه در زمان مولوی، زبان مردم کوچه و بازار، زبان فارسی بوده است.
تصحیح‌های معتبر

عبداللطیف عباسی گجراتی. تصحیح عبداللطیف عباسی گجراتی منشی، ادیب، مصحح و دانشمند بزرگ هندی از مثنوی معنوی که گسترده‌ترین پژوهش بر متن مثنوی از جهت تعداد مدارک مورد بررسی براساس ۸۰ نسخهٔ خطی می‌باشد، با مشارکت ادبا، فضلا و منشیان دربار جهانگیر شاه گورکانی در کشور هندوستان در سالهای ۱۰۳۱ تا ۱۰۳۲ هجری قمری / ۱۶۲۲–۱۶۲۳ میلادی انجام گرفته است. این تصحیح، ضمن این که از نخستین نمونه‌های تصحیح آثار فارسی به شیوهٔ نوین آن بشمار می‌رود، حاوی تعلیقات مصحح و بررسیهای فنی و ادبی گرانبهایی در حاشیهٔ آن است.
رینولد نیکلسون. تصحیح رینولد نیکلسون از مثنوی نخستین بار سال ۱۹۲۵ میلادی در لیدن منتشر شد که انتشارات امیرکبیر سال ۱۳۳۶ نیز آن را در ایران منتشر کرد.
عیدالکریم سروش. تصحیح عبدالکریم سروش از مثنوی بر اساس نسخه قدیمی قونیه بود که سال ۱۳۷۵ شرکت انتشارات علمی و فرهنگی آن را منتشر کرد.
محمّدعلی موحّد. تصحیح محمّدعلی موحّد را انتشارات هرمس سال ۱۳۹۶ در دو جلد منتشر کرد.
خلاصه‌های مثنوی

لُب لُباب معنوی تألیف ملّاحسین واعظ کاشفی، تصحیح عبدالکریم سروش، انتشارات صراط
مثنوی معنوی برای همه تألیف محمد جعفری مالواجردی، انتشارات آفرینش، تلخیص جامعی از تمامی شش دفتر مثنوی معنوی مولانا.
خلاصه‌های مثنوی > بازنویسی حکایات مثنوی

تلاش‌های بسیاری برای بازنویسی حکایات مثنوی انجام شده است. اخیراً کوششی جدید به سبکی نو توسط محمد حسین مکارم انجام گرفته که علی‌رغم نوین بودن اثر و تصاویر زیبای آن بسیار ناشناخته است.
" کتاب «شرح درد اشتیاق» بازنویسی کلیه حکایات مثنوی، دفتر اول و دوم، به سبکی نو و امروزی در قالب داستانهای کوتاه و مینیمالیستی (داستانک یا داستان کوتاه)، به زبانی ساده و شیوا و قابل فهم عموم طبقات مردم می‌باشد. همچنین تعدادی از داستانها به فراخور مضمون آن، دارای دیدگاه عرفانی شخصیتهای به نام و مطرح، و بعضی نیز به تصاویر رنگی تازه و بدیع مزین است.
ترجمه به زبان‌های دیگر > ترجمه به زبان کردی

مثنوی معنوی توسط عبدالسلام مدرسی (خانی) با همان نام اصلی کتاب به شیوهٔ شعر و با حفظ وزن به زبان کردی و گویش سورانی ترجمه شده است. این ترجمه در سال ۱۳۹۵ در ارومیه از طرف مؤسسه انتشاراتی حسینی اصل در هزار نسخه و در دو مجلد به چاپ رسیده است. مجلد اول به دفتر اول تا چهارم اختصاص دارد و مجلد دوم از دفتر پنجم تا کشف‌الابیات را در بر می‌گیرد. همچنین ترجمهٔ دیگری از مثنوی معنوی در ۱۶۱۸ بیت به کردی کرمانجی توسط ملا احمد شرفخانی انجام شده که در قالب پروژهٔ شهرداری شهر قونیه برای ترجمهٔ مثنوی به ۵۰ زبان زندهٔ دنیا، در ۶ جلد به چاپ رسیده است.
کتاب‌های تألیف شده راجع به مثنوی

سمیرا بامشکی، روایت‌شناسی داستان‌های مثنوی، انتشارات هرمس، چاپ دوم، ۱۳۹۳، صص ۶۰۲
حمیدرضا توکلی، بوطیقای روایت در مثنوی، انتشارات مروارید، چاپ دوم، ۱۳۹۱، صص ۷۰۶
مهدی سیاح‌زاده، و چنین گفت مولوی، انتشارات مهراندیش، چاپ دوم، ۱۳۹۴، صص ۶۶۱
جلال‌الدین همایی، مولوی نامه (دو جلد) مؤسسه نشر هما، چاپ نهم، ۱۳۷۶
مجید آذرشاهی، داستان‌های منتخب مثنوی مولانا (شش جلد) انتشارات مسیر دانشگاه، ۱۳۹۷ خورشیدی، صص ۱۵۰۰