stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
صدیقه دولت‌آبادی
زندگی

دولت‌آبادی در سال ۱۲۶۱ خورشیدی در اصفهان به دنیا آمد. پدرش هادی دولت‌آبادی و مادرش خاتمه بیگم نام داشت. پدر صدیقه دولت‌آبادی (میرزا هادی) و برادرانش، ملبس به لباس روحانیت بودند. به همین دلیل، بعضی از نویسندگان معتقدند که صدیقه دولت‌آبادی در خانواده‌ای مذهبی و روحانی پرورش یافت. با این حال گروهی از موّرخان تصریح می‌کنند که دولت‌آبادی‌ها با آنکه ملبس به لباس روحانی بودند، «بابی یا بهائی» بودند؛ و اساساً اعتقادی به مذهب تشیع نداشتند و این لباس را بنا به مصالحی پوشیده بودند.
صدیقه دولت‌آبادی تحصیلات خود را در فارسی و عربی در تهران آغاز نمود، سپس تحصیلات متوسطه را در دارالفنون ادامه داد. پانزده ساله بود که با اعتضاد الحکما ازدواج کرد، ولی ازدواجشان با شکست مواجه شد. شکست در ازدواج، بعدها در نگرش او نسبت به جنس مرد و سفارش به تأخیر در ازدواج دختران بی تأثیر نبود: «ایشان آنقدر نسبت به جنس مرد حساسیت داشت که اصرار داشت که در روزنامه خودش تنها مقالاتی را به چاپ برساند که از طرف زنان و دختران باشد و حتی اگر مقاله ای از مردان در مورد مباحث مورد توجه این روزنامه هم بود باز هم به چاپ نمی‌رسید.» بعضی از قوانین خاص شرکت او (مثلاً اگر دختری در سنی پایین ازدواج می‌کرد حق نداشت دیگر در شرکت او کار کند) صحت این فرضیه را تقویت می‌کند. در سال ۱۲۹۶ شمسی به همت او یکی از اولین دبستان‌های دخترانه، به نام «مکتب شرعیات» تأسیس شد.
یکی از دفعاتی که صدیقه دولت‌آبادی برای فعالیت‌هایش دستگیرشده بود، رئیس نظمیه به وی گفت: «خانم شما صد سال زود به دنیا آمده‌اید» صدیقه دولت‌آبادی پاسخ داد:
آقا من صد سال دیر متولد شده‌ام، اگر زودتر به دنیا آمده بودم نمی‌گذاشتم زنان چنین خوار و خفیف و در زنجیر شما اسیر باشند.
پدرش سید میرزا هادی دولت‌آبادی از مجتهدین مؤثر محلی و مشهور به رهبری شاخه ازلی بابیه و نماینده صبح ازل در ایران بود.
صدیقه دولت‌آبادی در روز ۶ مرداد سال ۱۳۴۰ هجری شمسی در ۸۰ سالگی در تهران درگذشت. وی در جوار برادرش در قبرستان امامزاده اسمعیل در زرگنده به خاک سپرده شد. عده‌ای مقبره وی را پس از انقلاب ۱۳۵۷ ویران کردند.
بایگانی اسناد

بخشی از اسناد، نشریات و تصاویر مربوط به فعالیت‌های صدیقه دولت‌آبادی در بنیاد جهانی پژوهش‌های اجتماعی در آمستردام نگهداری می‌شود. بخشی از این بایگانی در فوریه ۲۰۱۶ در نمایشگاهی دربارهٔ پیشینه جنبش زنان به نمایش درآمد.
صدیقه دولت‌آبادی در کهنسالی
جنتلمن برجسته

| جنتلمن برجسته | جنتلمن برجسته |
| --- | --- |
کارگردان: جاناتان لین
تهیه‌کننده: مارتی کاپلان لنرد گلدبرگ
فیلمنامه‌نویس: لنرد گلدبرگ جاناتان رینولدز
بازیگران: ادی مورفی لین اسمیت شریل لی رالف جو دان بیکر ویکتوریا راول گرانت شائود کوین مک‌کارتی چارلز اس. داتون   فرانسیس فاستر
موسیقی: رندی ادلمن
توزیع‌کننده: استودیو سینمایی والت دیزنی
تاریخ‌های انتشار:  ۴ دسامبر ۱۹۹۲ (۱۹۹۲-12-۰۴)  
مدت زمان: ۱۱۲ دقیقه
کشور: ایالات متحده
زبان: انگلیسی 
هزینهٔ فیلم: ۵۰ میلیون دلار
فروش گیشه: ۴۶٬۶۶۶٬۵۰۲ دلار (آمریکا)
جنتلمن برجسته (به انگلیسی: The Distinguished Gentleman) فیلمی محصول سال ۱۹۹۲ و به کارگردانی جاناتان لین است. در این فیلم بازیگرانی همچون ادی مورفی، لین اسمیت، شریل لی رالف، جو دان بیکر، ویکتوریا راول، گرانت شائود، کوین مک‌کارتی، چارلز اس. داتون، شای مک‌براید، جیمز گارنر، فرانسیس فاستر و نوبل ویلینگهام ایفای نقش کرده‌اند.
امیرمختار کریم‌پور شیرازی

| امیرمختار کریم‌پور شیرازی | امیرمختار کریم‌پور شیرازی |
| --- | --- |
زادهٔ: ۴ بهمن ۱۲۹۹ هجری شمسی روستای مجدآباد فسا، استان فارس.
درگذشت: ۲۴ اسفند ۱۳۳۲ (۳۳ سال) زندان قصر
علت مرگ: سوختن در آتش
ملیت: ایرانی
تحصیلات: لیسانس حقوق قضایی
پیشه(ها): روزنامه‌نگار، فعال سیاسی
شناخته‌شده برای: سردبیری روزنامه شورش
آثار: روزنامه شورش
مجازات‌های جزایی: اعدام
امیرمختار کریم‌پور شیرازی (زاده: ۴ بهمن ۱۲۹۹، روستای دهویه بخش رونیز شهرستان استهبان - ۲۴ اسفند ۱۳۳۲، تهران) شاعر، روزنامه‌نگار و فعال سیاسی هوادار مصدق و ملی شدن صنعت نفت ایران بود که پس از کودتای ۲۸ مرداد دستگیر و پس از مدت‌ها شکنجه در زندان دژبان مرکز ارتش در آتش سوزانده شد.
در بعضی جاها درج شده که وی از دودمان کریم‌خان زند بود.
توهین به کاشانی

به نوشته علی رهنما، کریم‌پور شیرازی، سید ابوالقاسم کاشانی را «جاسوس بریتانیایی» خوانده بود که باعث جو نارضایتی شده بود. میثمی در انتقاد از آزادی بیان دولت محمد مصدق چنین می‌گوید:
در این آشفته‌بازار، همه حرمت‌ها شکسته شده بود و بازار تهمت و افتراء و هتاکی در محافل و تظاهرات در روزنامه به حدی رواج داشت که نمونه آن روزنامه «شورش» به مدیریت کریم‌پور شیرازی با توهین‌های فراوان به مرحوم آیت‌الله کاشانی بود. روزنامه شورش کاشانی را «جاسوس انگلیس» می‌خواند و در هر شماره پرچم انگلیس را روی عمامه ایشان به تصویر می‌کشید و مبتذل‌تر آنکه تصویر چند زن را بر روی عبای ایشان نقش می‌کرد که نه تنها از نظر سیاسی بلکه از نظر اخلاقی، شأن آن سید بزرگوار را پائین بیاورد.
شکنجه و مرگ

کریم‌پور که پس از کودتای ۲۸ مرداد خود را پنهان کرده بود دو ماه بعد در زرگنده قلهک دستگیر و در دادگاه نظامی ارتش محاکمه شد، او در ۱۴ دی ماه در حالی که برای اخذ آخرین دفاع به دادرسی ارتش برده شده بود خود را از طبقه دوم عمارت دادرسی ارتش به خیابان پرتاب کرد، اما از سوی دو نفر گروهبان ارتش دستگیر و خبر اقدام به خودکشی او در روزنامه‌ها منتشر شد. او هنگامی که برای عکسبرداری از ستون فقراتش به بیمارستان ارتش برده شده بود به خبرنگاران گفت: «من می‌خواستم خودم را بکشم، زیرا طاقت تحمل این همه اتهام را نداشتم، ولی موفق به اجرای مقصود خود نشدم.» سرانجام در پنجم اسفند ۱۳۳۲ دستگاه قضایی ارتش برای «امیرمختار کریم پور شیرازی» ناشر روزنامه توقیف شده «شورش» تقاضای مجازات اعدام کرد. کریم پور پیش از کودتا نیز چند ماه را در زندان گذرانده بود.
در برخی مطالب مخالفان نوشته شده‌است که «میزان شکنجه‌هایی که بر وی اعمال گردید از آنچه بر تمام زندانیان دیگر رفت شدیدتر و دردناک‌تر بود تا جاییکه در مدت ۶ ماه موهایش سفید شد. یکی از شکنجه‌های رایج گذاشتن پالان خر بر روی وی توسط سربازان و وادار کردن او به راه رفتن و ادرار کردن بر روی وی بود.»
در مورد مرگ او روایات گوناگونی در دست است. هم‌سلولی‌های او از افسران و سربازان و نگهبانان شنیدند که وی در جریان اقدام برای فرار، خودش را با نفت بخاری داریوش فروهر آلوده کرده و آتش زده‌است. کریم پور شیرازی ساعت ۳ بامداد روز دوشنبه ۱۷ اسفندماه ۱۳۳۲ در میان شعله‌های آتش سوخت ساعت ده صبح به بیمارستان برده شد و ساعت ۴ بعد از ظهر همان روز، خبر درگذشت او منتشر شد.
اما پس از آن در میان مخالفان حکومت شاه این خبر دهان به دهان نقل شد که: «به دستور اشرف، ابتدا کریمپور را با گلوله زدند و سپس پیکر نیمه‌جانش را آتش زدند و او را در میان شعله‌های آتش سوزاندند و بدین ترتیب، دست به انتقام‌جویی از نیش قلم یک روزنامه‌نگار زدند.»
شعبان جعفری سردسته اوباش هوادار سلطنت در مصاحبه با هما سرشار پیرامون چگونگی به قتل رساندن وی می‌گوید:
این جور که ما اون موقع شنفتیم، اینو دوباره می‌گیرن و در لشکر ۲ زرهی میندازنش زندان. اونم یه آدم دهن لقی بود و به همه فحش می‌داد و سر و صدا می‌کرد. اون وقت برای این که تنبیهش کنن، روزا از تو زندان می‌آوردنش بیرون. سربازا یه پالون می‌ذاشتن روش. یه سیخونکم بهش می‌زدن. یه نفرم سوارش می‌کردن. بعد تو زندان مجرّد بود گویا… گویا تو همون زندون از بین می‌برنش دیگه.
لحاف محاف میندازن تو سلولش. نفت روش می‌ریزن و آتیشش می‌زنن.
کریمی حکاک به نقل از فروغی می‌نویسد که کریم‌پور شیرازی را زنده در سلولش سوزاندند.
محل دفن او روشن نیست و احتمال داده می‌شود که در گورستان مسگرآباد توسط مأموران دفن شده‌باشد.
کریستین ویری

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 ویری در تیم فیورنتینا - ۲۰۰۷:  ویری در تیم فیورنتینا - ۲۰۰۷
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
نام کامل:  کریستین ویری
زادروز:  ۱۲ ژوئیهٔ ۱۹۷۳ ‏(۵۱ سال)
زادگاه:  بولونیا, ایتالیا
قد:  ۱۸۵ متر (۶۰۶ فوت ۱۱ ۱⁄۲ اینچ)
پست:  مهاجم
باشگاه‌های جوانان: باشگاه‌های جوانان
:  مارکونی استالیونس
:  پراتو
:  تورینو
باشگاه‌های حرفه‌ای*: باشگاه‌های حرفه‌ای*
| سال‌ها |  باشگاه‌ها |  بازی† |  (گل)† |
| ۱۹۹۱–۱۹۹۲ |  تورینو |  ۷ |  (۱) |
| ۱۹۹۲–۱۹۹۳ |  پیسا |  ۱۸ |  (۲) |
| ۱۹۹۳–۱۹۹۴ |  راونا |  ۳۲ |  (۱۲) |
| ۱۹۹۴–۱۹۹۵ |  ونتزیا |  ۲۹ |  (۱۱) |
| ۱۹۹۵–۱۹۹۶ |  آتالانتا |  ۱۹ |  (۷) |
| ۱۹۹۶–۱۹۹۷ |  یوونتوس |  ۲۳ |  (۸) |
| ۱۹۹۷–۱۹۹۸ |  اتلتیکو مادرید |  ۲۴ |  (۲۴) |
| ۱۹۹۸–۱۹۹۹ |  لاتزیو |  ۲۲ |  (۱۲) |
| ۱۹۹۹–۲۰۰۵ |  اینتر میلان |  ۱۴۳ |  (۱۰۳) |
| ۲۰۰۵–۲۰۰۶ |  میلان |  ۸ |  (۱) |
| ۲۰۰۶ |  موناکو |  ۷ |  (۳) |
| ۲۰۰۶ |  سمپدوریا |  ۰ |  (۰) |
| ۲۰۰۶–۲۰۰۷ |  آتالانتا |  ۷ |  (۲) |
| ۲۰۰۷–۲۰۰۸ |  فیورنتینا |  ۲۶ |  (۶) |
| ۲۰۰۸–۲۰۰۹ |  آتالانتا |  ۹ |  (۲) |
| مجموع |   |  ۳۷۴ |  (۱۹۴) |
تیم ملی: تیم ملی
| ۱۹۹۲–۱۹۹۶ |  زیر ۲۱ سال ایتالیا |  ۲۲ |  (۱۱) |
| ۱۹۹۷–۲۰۰۵ |  ایتالیا |  ۴۹ |  (۲۳) |
 تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است. :  تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است. 
کریستین ویری (به انگلیسی: Christian Vieri) (زادهٔ ۱۲ ژوئیه ۱۹۷۳ در بولونیا) بازیکن فوتبال حرفه‌ای بازنشسته اهل ایتالیا است.

نام ویری در فیفا ۱۰۰، لیست بازیکن فوتبال‌های برتر دنیا انتخاب شده توسط پله، وجود دارد. او در اواخر دهه نود و آغاز قرن بیست و یکم میلادی برای چندین سال به عنوان یکی از بهترین مهاجمان اروپا در نظر گرفته می‌شد.
او در سال ۱۹۹۹ با پیوستن به باشگاه اینترمیلان با مبلغ ۴۳ میلیون یورو به گران‌ترین بازیکن جهان تبدیل شد.
ویری بین سال های ۱۹۹۷ تا ۲۰۰۵ در ۴۹ بازی موفق شد ۲۳ گل برای تیم ملی ایتالیا به ثمر برساند و در کنار فرانچسکو گراتسیانی نهمین گلزن برتر تاریخ ایتالیا است. او همچنین به همراه روبرتو باجو و پائولو روسی با مجموع ۹ گل از ۹ بازی از بهترین گل‌زنان ایتالیایی در جام‌های‌ جهانی فوتبال است. او همراه با تیم ملی ایتالیا در یورو ۲۰۰۴ نیز شرکت داشت.
اخیرا عکس هایی از وی دیده شده که نشان می دهد او از شغل جدیدی سر در آورده است و آن رانندگی کامیون است.
آمار دوران حرفه‌ای فوتبال

باشگاهی:
| عملکرد باشگاهی> فصل.ایتالیا | عملکرد باشگاهی> باشگاه.ایتالیا | عملکرد باشگاهی> دسته.ایتالیا | لیگ> بازی.لیگ | لیگ> گل.لیگ | جام حذفی> بازی.کوپا ایتالیا | جام حذفی> گل.کوپا ایتالیا | سایر> بازی.سوپر کاپ اروپا | سایر> گل.سوپر کاپ اروپا | قاره ایی> بازی.اروپا | قاره ایی> گل.اروپا | مجموع> بازی.مجموع | مجموع> گل.مجموع |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1991–92 | تورینو | سری آ | 6 | 1 | 1 | 1 | – | – | 0 | 0 | 7 | 2 |
| 1992–93 | تورینو | سری آ | 1 | 0 | 1 | 0 | – | – | 0 | 0 | 2 | 0 |
| 1992–93 | پیسا | سری بی | 18 | 2 | 0 | 0 | – | – | – | – | 18 | 2 |
| 1993–94 | راونا | سری بی | 32 | 12 | 0 | 0 | – | – | – | – | 32 | 12 |
| 1994–95 | ونتزیا | سری بی | 29 | 11 | 0 | 0 | – | – | – | – | 29 | 11 |
| 1995–96 | اتالانتا | سری آ | 19 | 7 | 2 | 2 | – | – | – | – | 21 | 9 |
| 1996–97 | یوونتوس | سری آ | 23 | 8 | 5 | 1 | 1 | 1 | 8 | 4 | 37 | 14 |
| اسپانیا | اسپانیا | اسپانیا | لیگ | لیگ | کوپا دل ری | کوپا دل ری | سوپر کاپ | سوپر کاپ | اروپا | اروپا | مجموع | مجموع |
| 1997–98 | اتلتیکو مادرید | لا لیگا | 24 | 24 | 1 | 0 | – | – | 7 | 5 | 32 | 29 |
| ایتالیا | ایتالیا | ایتالیا | لیگ | لیگ | کوپا ایتالیا | کوپا ایتالیا | سوپر کاپ | سوپر کاپ | اروپا | اروپا | مجموع | مجموع |
| 1998–99 | لاتزیو | سری آ | 22 | 12 | 2 | 1 | 0 | 0 | 4 | 1 | 28 | 14 |
| 1999–2000 | اینترمیلان | سری آ | 20 | 13 | 5 | 5 | – | – | – | – | 25 | 18 |
| 2000–01 | اینترمیلان | سری آ | 27 | 18 | 0 | 0 | 0 | 0 | 5 | 1 | 32 | 19 |
| 2001–02 | اینترمیلان | سری آ | 25 | 22 | 1 | 0 | – | – | 2 | 3 | 28 | 25 |
| 2002–03 | اینترمیلان | سری آ | 23 | 24 | 0 | 0 | – | – | 14 | 3 | 37 | 27 |
| 2003–04 | اینترمیلان | سری آ | 22 | 13 | 1 | 0 | – | – | 9 | 4 | 32 | 17 |
| 2004–05 | اینترمیلان | سری آ | 27 | 13 | 3 | 3 | – | – | 6 | 1 | 36 | 17 |
| 2005–06 | آ ث میلان | سری آ | 8 | 1 | 1 | 1 | – | – | 5 | 0 | 14 | 2 |
| فرانسه | فرانسه | فرانسه | لیگ | لیگ | کوپ دی فرانس | کوپ دی فرانس | کوپ د لیگ | کوپ د لیگ | اروپا | اروپا | مجموع | مجموع |
| 2005–06 | موناکو | لیگ یک | 7 | 3 | 0 | 0 | 2 | 1 | 2 | 1 | 11 | 5 |
| ایتالیا | ایتالیا | ایتالیا | لیگ | لیگ | کوپا ایتالیا | کوپا ایتالیا | سوپر کاپ | سوپر کاپ | اروپا | اروپا | مجموع | مجموع |
| 2006–07 | آتالانتا | سری آ | 7 | 2 | 0 | 0 | – | – | – | – | 7 | 2 |
| 2007–08 | فیورنتینا | سری آ | 26 | 6 | 1 | 0 | – | – | 12 | 3 | 39 | 9 |
| 2008–09 | آتالانتا | سری آ | 9 | 2 | 0 | 0 | – | – | – | – | 9 | 2 |
| مجموع | ایتالیا | ایتالیا | 344 | 167 | 23 | 14 | 1 | 1 | 65 | 20 | 433 | 202 |
| مجموع | اسپانیا | اسپانیا | 24 | 24 | 1 | 0 | — | — | 7 | 5 | 32 | 29 |
| مجموع | فرانسه | فرانسه | 7 | 3 | 0 | 0 | 2 | 1 | 2 | 1 | 11 | 5 |
| جمع کل | جمع کل | جمع کل | 375 | 194 | 24 | 14 | 3 | 2 | 74 | 26 | 476 | 236 |
ملی:
| تیم ملی ایتالیا> سال | تیم ملی ایتالیا> حضور | تیم ملی ایتالیا> گل |
| --- | --- | --- |
| 1997 | 7 | 2 |
| 1998 | 7 | 6 |
| 1999 | 5 | 2 |
| 2000 | 1 | 0 |
| 2001 | 2 | 0 |
| 2002 | 8 | 5 |
| 2003 | 6 | 4 |
| 2004 | 7 | 3 |
| 2005 | 6 | 1 |
| مجموع | 49 | 23 |
افتخارات > باشگاهی

جام حذفی ایتالیا: 1992–93
سوپر کاپ یوفا: 1996
جام بین قاره ایی: 1996
سری آ: 1996–97
سوپر جام ایتالیا: 1998
جام برندگان جام اروپا: 1998–99
جام حذفی ایتالیا: 2004–05
قهرمانی زیر 21 ساله های اروپا: 1994, 1996
افتخارات > شخصی

جایزه پیچیچی: 1997–98
تیم سال اروپا اسپورت مدیا: 1997–98, 2002–03
کفش نقره ایی بهترین‌های جام جهانی فوتبال: 1998
تیم منتخب جام جهانی (ذخیره): 1998
بهترین بازیکن: فینال جام در جام اروپا 1999
بازیکن سال سری آ: 1999
بازیکن سال فوتبال ایتالیا: 1999, 2002
تیم منتخب فیفا: 1999
جایزه مجله گورین اسپورتیو (گورین طلایی): 2002
بازیکن سال اینترمیلان (پیراتا طلایی): 2002
لژیون دونور: 1998
بهترین گلزن سری آ: 2002–03
فیفا 100
ورلد ساکر: 100 بازیکن برتر تمام دوران
ولی صمد

| ولی صمد | ولی صمد |
| --- | --- |
زاده: ۲۹ دی ۱۳۱۴ اسفره ولایت خجند
درگذشته: ۲ آبان ۱۳۹۸ (۸۳ سال)
لقب: پدر زبان تاجیکی
زمینه کاری: محقق ادبیات
ملیت: تاجیکستان
تحصیلات: ادبیات
دانشگاه: دانشگاه دولتی خجند
کتاب‌ها: فردوسی و شاهنامه در قفقاز شاهنامه فردوسی و چرنیشفسکیت بازگشت به ایران شهر مهرنامه
ولی صمد(زاده ۲۹ دی ۱۳۱۴ - درگذشته ۲ آبان ۱۳۹۸) دانشمند، ادیب و نویسنده سرشناس اهل تاجیکستان بود. از او به عنوان پدر زبان تاجیکی یاد می‌شود.
زندگی

ولی صمد در ۲۰ ژانویه سال ۱۹۳۶ در منطقه اسفره ولایت خجند تاجیکستان به دنیا آمد. وی در سال ۱۹۵۶ از دانشگاه تربیت معلم کانی‌بادام فارغ‌التحصیل شد و سپس در دانشگاه دولتی خجند (در سال ۱۹۶۱) به پژوهش مشغول شد. مدتی چند در آکادمی علوم آذربایجان فعالیت کرد.
فعالیت‌ها

ولی صمد در موضوع روابط ادبی میان فارسی زبانان و سایر اقوام و به ویژه قفقاز ۱۵ رساله علمی و بیش از ۳۵۰ مقاله به چاپ رسانده‌است. وی عضو ریاست بنیاد بین‌المللی زبان فارسی تاجیکی، انجمن خاورشناسان ارمنستان، جمعیت دوستی تاجیکستان و ایران، عضو هیئت تحریریه مجله رودکی (ایران) و مجله ادب (تاجیکستان) بود.
معروف‌ترین کتاب وی یعنی «فردوسی و شاهنامه در قفقاز» توسط  رحیم مسلمانیان قبادیانی به فارسی برگردانده شده و در سال ۱۳۷۸ از سوی نشر کارنگ به چاپ رسیده‌است.
آثار

فردوسی و شاهنامه در قفقاز، ترجمه رحیم مسلمانیان
شاهنامه فردوسی و چرنیشفسکی
پیوندهای ادبی عامل مهم رشد ادبیات
توشه همدلی
از قعر خزر تا اوج زحل
درخش یک اختر سوزان
بازگشت به ایران شهر
مهرنامه
افتخارات

جایزه کتاب سال ایران در سال ۲۰۰۵ برای کتاب شاهنامه فردوسی و چرنیشفسکی
سنگ‌نوشته میمه

| سنگ‌نوشته میمه | سنگ‌نوشته میمه |
| --- | --- |
نام: سنگ‌نوشته میمه
کشور: ایران
استان: استان ایلام
شهرستان: دهلران
بخش: میمه (دهلران)
اطلاعات اثر: اطلاعات اثر
نوع بنا: سنگ‌نبشته
کاربری: سنگ‌نوشته
کاربری کنونی: اثار باستانی
دیرینگی: دوره قاجار
دورهٔ ساخت اثر: دوره قاجار
بانی اثر: غلامرضاخان والی
سنگ‌نوشتهٔ میمه کتیبه‌ای است در استان ایلام واقع درشمال شهر میمه و مشرف بر رودخانهٔ موسوم به «سراب میمه» که قدمت آن به دورهٔ قاجار بازمی‌گردد. این کتیبه حدود ۳ متر ارتفاع و ۲/۵ متر عرض دارد.
سنگ‌نوشتهٔ میمه در سیزده سطر حکاکی شده که هر سطر آن از سطر دیگر، با یک خط افقی جدا شده‌است. متن حکاکی شده خلاصه‌ای از خدمات عمرانی غلامرضاخان والی (والی پشتکوه) است که کتیبهٔ میمه به فرمان او حکاکی شده‌است. نوع خط استفاده شده نستعلیق برجسته و به لحاظ فضای محدود کتیبه، با تداخل حروف است. خط به‌کاررفته در این کتیبه شباهت فراوانی با سنگ‌نوشته حسینقلی خان والی واقع در شمال شهر ایلام دارد و احتمال می‌رود هر دو را یک نفر حکاکی کرده باشد.
متن سنگ نوشته

در ابتدای سنگ نوشته آیه " بسم الله الرحمن الرحیم " و سپس شعری با چهار مصرع بدین مضمون آمده است :
شنیدم که جمشید فرخ سرشت
به سرچشمه بر سنگی نوشت
در این چشمه چون ما بسی دم زدند
برفتند چون چشم برهم زدند .
جستار های وابسته

میمه (دهلران)

دهلران
کمپوچیای دمکراتیک

کمپوچیای دمکراتیک نام دولت تحت کنترل خمرهای سرخ بود؛ که بین ۱۹۷۵ تا ۱۹۷۹ در کشور آسیای جنوب شرقی کامبوج حکومت می‌کردند. این دولت پس از شکست جمهوری خمر لون نول از نیروهای خمر سرخ تأسیس شد. این دولت پس از از دست دادن کنترل بیشتر خاک کامبوج به دلیل اشغال توسط ویتنام به عنوان یک دولت در سایه مورد حمایت چین به بقای خود ادامه داد. خمرهای سرخ در ۱۹۸۲ دولت ائتلافی جمهوری کمپوچیا را با دو حزب چریکی غیر کمونیست تشکیل داد که مورد شناسایی بین‌المللی قرار گرفت. این دولت در ۱۹۹۰ به کامبوج تغییر نام داد.
در دوران رهبری پل پوت، شهرها تخلیه شدند، مذهب سازمان یافته ملغی شد و مالکیت خصوصی، پول و بازارها حذف شدند. یک نسل‌کشی منجر به اتلاف ۲۰ درصد جمعیت کشور شد و بیشتر کشتارها ملهم از ایدئولوژی خمرهای سرخ بود که بر «انتقام بی تناسب» از اغنیا و ستمگران قدرتمند تأکید داشت. قربانیان شامل سرمایه داران غنی، افراد حرفه‌ای، روشنفکران، پلیس و کارمندان دولت و اقلیتهای قومی چون چینی، ویتنامی، لائو و چام بود.
کشتار تنها در ۱۹۷۹ با اشغال کشور توسط قوای جبهه متحد کمپوچیایی برای رهایی ملی و جمهوری خلق ویتنام که در پی آن جمهوری خلق کمپوچیا پایه نهاده شد پایان یافت. این دولت طرفدار شوروی بود و کشور نابود شده را از نو آفرید. این روند از قوای کمپوچیای دمکراتیک که در مرز تایلند مناطقی را تحت کنترل داشتند ضربه می‌دید. جمهوری خلق چین و بیشتر کشورهای غربی به شناسایی کمپوچیای دمکراتیک به عنوان دولت قانونی کشور ادامه دادند.
معایب الرجال

| 0 | 1 |
| --- | --- |
برگی از نسخه قدیمی کتاب: برگی از نسخه قدیمی کتاب
نویسنده(ها): بی‌بی‌خانم استرآبادی
کشور: ایران
زبان: فارسی
موضوع(ها): سبک زندگی، روابط زن و مرد، اندرزنامه
گونه(های) ادبی: محاوره، طنز
تاریخ نشر: ۱۳۱۲ قمری
گونه رسانه: رساله
شمار صفحات: حدود ۸۰ صفحه
متن: معایب الرجال در ویکی‌نبشته
معایب الرجال کتاب یا رساله‌ای است که در سال ۱۳۱۲ قمری توسط بی‌بی‌خانم استرآبادی در دوران ناصرالدین شاه قاجار نوشته شده است. بی‌بی‌خانم این رساله را در پاسخ به کتاب زن‌ستیرانهٔ تأدیب النسوان نوشت که پیش‌تر به قلم شخصی ناشناس منتشر شده بود. معایب الرجال، نخستین دفاعیهٔ مکتوب از زنان ایرانی است. تألیف کتاب در زمانه‌ای روی داد که جامعه در کشاکش سنت و مدرنیته بود و بی‌بی‌خانم در این کتاب می‌کوشد با استدلال بر اساس مبانی اسلامی، ادب فارسی و با اشاره به مزایای فرهنگ غرب، از زنان و حقوقشان دفاع کند. کتاب در سه بخش، به انضمام یک خودزندگی‌نامه در پایان نگاشته شده است. متن پر از آیات، احادیث، حکایت، ضرب‌المثل و شعر است و در بسیاری از جای‌ها لحن طنز به خود می‌گیرد. در حالی که چند جلد از نسخه‌های خطی این کتاب در دسترس بوده‌اند، این کتاب به مدت صد سال چاپ و انتشار نیافت، تا این که در سال ۱۳۷۱ خورشیدی به کوشش افسانه نجم‌آبادی و حسن جوادی، در دو ویرایش و چاپ جداگانه، در ایالات متحده آمریکا منتشر شد.
زمینه‌ها

در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم میلادی، ایران قاجاری از لحاظ اقتصادی عقب‌مانده و از نظر سیاسی آشفته بود. در جامعهٔ شیعه و مردسالار ایران، زنان عمدتاً در انزوا می‌زیستند و به آن‌ها تنها در چارچوب خانه و تولید مثل می‌نگریستند. حجاب به شکل چادر، روبنده و چاقچور فاصله‌ای میان دنیای زنان و مردان ایجاد می‌کرد و به عنوان ضعیفه، مطیع و در مالکیتِ مردان بودند. حتی زنان ثروتمند قشر بالا نیز به ندرت از خانه بیرون می‌رفتند و برای این کار می‌بایست در کنار خواجه‌ها بیرون می‌رفتند یا درون کالسکه‌ای دربسته و با کودکان یا زنان دیگری همراه می‌شدند. اصطلاح رایج دیگر برای زنان منزل بود، زیرا می‌بایست زندگی خود را وقف خانه و خانواده‌شان می‌کردند. مردان مرفه بیش از یک همسر اختیار می‌کردند و به اندرونی می‌بردند و اهالی خانه‌شان گاهی تا چهارصد نفر هم می‌رسید؛ در حالی که در خانواده‌های ضعیف‌تر شوهر پس از ازدواج در خانهٔ پدری می‌ماند و در چند خانواده زیر یک سقف می‌زیستند. تولد دختر در برخی خانواده‌ها ننگ شمرده می‌شد و زنان ممکن بود به خاطر به دنیا آوردن نوزاد دختر تنبیه یا سرزنش شوند، اما در خانواده‌های متمول تحمل بیشتری نسبت به دختران وجود داشت و برخی خانواده‌ها برای دخترانشان معلم خصوصی می‌گرفتند تا خواندن و نوشتن و آموزش زبان‌های فارسی، عربی، فرانسوی و خیاطی و گلدوزی بیاموزند. به تمامی دختران می‌آموختند که جنسیت، باروری و نقششان در خانه تنها دارایی آن‌هاست و از سنین ۹ یا ۱۰ سالگی، بدون توجه به خواسته‌هایشان، با پسران نامزد می‌شدند. ازدواج در اسلام همانند معامله‌ای تجاری است که زن، برای رابطهٔ جنسی، در آن متاع معامله است. این چرخهٔ اجتماعی و نظام زناشویی مبتنی بر پدرسالاری، مدام تکرار می‌شد.
ایران قرن نوزدهم تحت فرمان دودمان قاجاریه بود که به شیوهٔ باستانی ایرانیان حکومتی اقتدارگرا داشتند ولی در میان فشارهای نظامی و رقابت دولت‌های روسیه و بریتانیا، استقلال خود را از دست دادند و به صورت نیمه مستعمره درآمدند. روس‌ها و بریتانیایی‌ها با پیگیری منافع ملی خود در ایران، موجب تضعیف اقتصاد این کشور می‌شدند و اینچنین تحولات اجتماعی را در پی داشتند. طبقه متوسط، بازاریان، به روحانیان شیعه نزدیک شدند و آشنایی با تاریخ و فرهنگ غرب منجر به ایجاد جریان‌های روشن‌فکری در ایران شد. گسترش راه‌های ارتباطی با پیشرفت‌های فناوری، تعامل روزافزون با کشورهای غربی که اندیشه‌های مدرن داشتند و شکل‌گیری ایدهٔ هویت ملی و فردی در ایرانیان و به خصوص در استان‌های شمالی، که بیشتر تحت تأثیر ایده‌ها و رویدادهای داخلی روسیه بودند، باعث آگاهی سیاسی و دید اجتماعی جدید مردم شدند و در چنین شرایطی جنبش مشروطه شکل گرفت که خواستار مقابله با استعمار و استبداد بود.
زنان در این جنبش و پیروزی انقلاب مشروطه نقش داشتند. گویا مشارکت اولیهٔ زنان ایرانی در مشروطه بر اساس تعلقات مذهبی بود ولی پس از بنیان‌گذاری مجلس و تصویب قانون اساسی، روحانیان مذهبی مطالبات زنان برای آموزش دختران و قانونی شدن انجمن‌های زنانه را رد کردند و زنان به آرامی حمایت از روحانیان را کنار نهادند. با این حال تعهد زنان به قانون اساسی و حضورشان در میدان سیاسی برقرار ماند. زنان که پیش از ایجاد مجلس و قانون اساسی، از نقش خود به عنوان حامیان مردان مشروطه‌خواه راضی بودند، پس از این، مسیر جدیدی در پیش گرفتند و بر بهبود وضع خود متمرکز شدند. زنان قشر مرفه در این زمان، همچون مردان عصر خود، در معرض ایده‌های نو و فرهنگ اروپایی در مورد قانون، برابری و آموزش قرار گرفتند و این برخورد با نقش سنتی زن در جامعه تضاد داشت و مردان هنوز برای چنین تحولاتی آمادگی نداشتند.
زبان اثر

در این رساله دیدگاه‌های اسلامی و غربی دربارهٔ زنان ادغام شده‌اند. معایب الرجال نگاهی انتقادی به ساختار تحمیلی جامعه دارد و به مسائلی از قبیل تعدد زوجات، حق یک‌سویهٔ طلاق از طرف مردان و عدم آموزش به زنان اعتراض می‌کند. نسیم خلیلی در مقاله‌ای در شرق می‌گوید بی‌بی‌خانم در رساله‌اش خواستار ایجاد مناسبات جنسیتی متفاوتی شد و در جامعهٔ ایرانی که در آن دوره، میان سنت و مدرنیته قرار گرفته بود، شالودهٔ تفکری نو را پی ریخت. دو رسالهٔ مذکور، در واقع بیان‌گر دیدگاه دو گروه از مردم در دوران قاجار بودند؛ گروهی به مدرنیته و نوگرایی غرب دل بسته بودند و دیگر گروه، با واهمه از تغییر در سبک زندگی جامعه، خواهان تبعیت از سنت‌ها و حفظ وضعیت قدیم بودند. متن معایب الرجال به صورت ثابتی زن‌محور است و گرچه نویسنده از آثار ادبی و مذهبی در آن بهره می‌برد، ولی اگر آن‌ها را زن‌ستیز بداند، آشکارا علیه آن‌ها جدل می‌کند. بی‌بی‌خانم بعضاً از همان آیات و حکایات تأدیب النسوان استفاده می‌کند، اما به جای این‌که هنجارهای سنتی دربارهٔ زنان را تأیید کند، درگیر چالشی مضاعف برای بازتعریف و تفسیری جدید از همان مطالب می‌شود.
نثر کتاب معایب‌الرجال پر از کلمات و عبارات عربی است و نویسنده جابه‌جا برای روشن کردن منظور خود از شعر و آیات قرآن و احادیث بهره برده است. زبان آن «تند و بی‌پروا و به دور از عفت کلام و محافظه‌کاری» است. افسانه نجم‌آبادی در دانشنامه ایرانیکا، در وصف متن ۴۰ صفحه‌ای بی‌بی‌خانم می‌گوید، نثر این رساله حاوی حدود شصت بیت از شعرهای گوناگون کلاسیک و تعدادی ابیات سروده خود بی‌بی است. بی‌بی‌خانم در این رساله حکایت‌هایی را در متن اصلی بازگو می‌کند و طنز خود را با استفاده از تصنیف‌های خیابانی و بحر طویل تیزتر می‌کند. او به طرز ماهرانه‌ای روایت داستان‌های مستهجن را با تفاسیر قرآن و روایات اسلامی ترکیب می‌کند. گذشته از اشاره‌هایش به روایات منسوب به محمد و نهج البلاغه، نوزده بار آیاتی از قرآن را به‌طور کامل یا جزئی نقل کرده است. بی‌بی‌خانم با تکیه بر منابع اسلامی و شعر فارسی، زبان مودبانه و درشت‌گویی، روایات شفاهی و مکتوب، متنی با چند زمینهٔ فرهنگی تولید کرد که به سهولت از یک روایت نبوی به یک شوخی خیابانی می‌پرد و از آن‌جا به یک شعر کلاسیک پندآموز می‌جهد. این در حالی است که در ادبیات قرن بیستم فارسی که پس از آن شکل گرفت، منابع مختلف تاریخی-ادبی عمدتاً به دو دستهٔ سکولار در مقابل مذهبی، مؤدبانه در مقابل مبتذل و مدرن در مقابل سنتی تقسیم می‌شدند؛ لیکن در معایب الرجال با یک متن چند وجهی روبه‌رو هستیم. علاوه بر این، به‌عنوان متنی که مخاطبش زنان هستند، خواننده را به زبان آن فضای فرهنگی پیوند می‌دهد؛ زبانی که با کنایه‌های تیز زنانه همراه بود و بعد از این دوره مجدداً در رستهٔ آثار مبتذل و کم‌ارزش طبقه‌بندی شد.
از نکته‌های جالب این رساله، استفاده از زبان طنز و شوخ‌طبعی در کلام نویسنده است. عمران صلاحی در گل‌آقا بی‌بی‌خانم استرآبادی را «نخستین زن طنزنویس ایران» دانسته است و به نمونه‌های طنز در رسالهٔ معایب الرجال اشاره می‌کند.
بنابر آنچه در مقدمه‌ای که خانم‌ها فتحعلی‌زاده و آقابالازاده بر چاپی جدید از این کتاب نوشته‌اند، رساله‌ای که بی‌بی‌خانم نوشت از لحاظ ادبی ارزش ویژه‌ای ندارد و کلامی عامیانه و سبک دارد؛ اما از نظر جامعه‌شناسی و تاریخ‌نگاری اهمیت دارد و به عنوان بازتابی از شرایط اجتماعی و فرهنگی دورهٔ ناصری، برای مطالعات تاریخ اجتماعی ارزشمند است. نجم‌آبادی هم زمانه‌ای را که معایب الرجال در آن نوشته شد، هم‌گام با افزایش سوادآموزی زنان و شروع نشر آثار آنان در عرصهٔ عمومی می‌داند و انتشار این اثر را دارای پیامدهای بسیاری در تغییر زبان زنان ایرانی دانسته است.