stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
پیرزنی آنجا بود

| 0 | 1 |
| --- | --- |
اوّلین چاپ در آمریکا: اوّلین چاپ در آمریکا
نویسنده(ها): الری کویین
کشور: ایالات متّحدهٔ آمریکا
زبان: انگلیسی
مجموعه: معمّایی‌های الری کویین
گونه(های) ادبی: رمان معمایی
ناشر: Little, Brown (US) Gollancz (UK)
تاریخ نشر: 1943 (US) 1944 (UK)
گونه رسانه: Print (گالینگور و کتاب جلدکاغذی)
پس از: Calamity Town 
پیش از: قاتل روباه است 
پیرزنی آنجا بود رمانی است از الری کویین که برای اوّلین بار در سال ۱۹۴۳ چاپ شد. رمانی معمّایی که وقایعش در نیویورک سیتی، آمریکا رخ می‌دهد.
لوشاب فریمان

مکان
| لوشاب فریمان | لوشاب فریمان |
| --- | --- |
روستا: روستا
مختصات: ۳۵°۳۹′۱″ شمالی ۵۹°۴۹′۰″ شرقی﻿ / ﻿۳۵٫۶۵۰۲۸°شمالی ۵۹٫۸۱۶۶۷°شرقی﻿ / 35.65028; 59.81667: مختصات: ۳۵°۳۹′۱″ شمالی ۵۹°۴۹′۰″ شرقی﻿ / ﻿۳۵٫۶۵۰۲۸°شمالی ۵۹٫۸۱۶۶۷°شرقی﻿ / 35.65028; 59.81667
استان: خراسان رضوی
شهرستان: فریمان
بخش: بخش مرکزی
دهستان: فریمان
جمعیت: ۱۰۹۰ نفر (سرشماری ۹۵)
پیش‌شمارهٔ تلفن: ۰۵۱۲۶۲۵
لوشاب فریمان، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان فریمان در استان خراسان رضوی ایران است.
جمعیت

این روستا در دهستان فریمان قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۹۳۷ نفر (۲۰۷خانوار) بوده‌است.
اجتماعی‌گری

شکار گرگ‌های خاکستری در یک گله پیش‌اجتماعی به دور بوفالوی آمریکایی.
اجتماعی‌گری درجه‌ای است که افراد در یک جمعیت جانوران میل به پیوند در گروه‌های اجتماعی (جمع‌گرایی) دارند و جامعه همکار را تشکیل می‌دهند.
اجتماعی‌گری پاسخ به زنده‌مانی در برابر فشارهای تکاملی است. به عنوان نمونه، هنگامی که زنبور مادر در لانه نزدیک لارو خود می‌ماند، ، انگلها کمتر لارو را می‌خورند. زیست‌شناسان گمان می‌کنند که فشار ناشی از انگل‌ها و دیگر شکارگران، انتخاب طبیعی این رفتار را در زنبورهای خانوادهٔ زنبوران نتیجه داده‌است.
لندرور

| 0 | 1 |
| --- | --- |
نوع: برندی از  جگوار لندرور
صنعت: صنعت خودروسازی
بنا نهاده: ۱۹۴۸
بنیانگذاران: موریس فردیناند ویلکس
دفتر مرکزی: کاونتری، بریتانیا
افراد کلیدی: دکتر رالف اسپت (مدیر عامل اجرایی)
محصولات: خودرو
مالک: تاتا موتورز
مادر: جگوار لندرور
وبگاه: www.landrover.com
لندروور دیسکاوری
لندرور (به انگلیسی: Land Rover) شرکت خودروسازی بریتانیایی است، که به جهت ساخت خودروهای چهارچرخ محرک، مشهور می‌باشد.
شرکت لندرور هم‌اکنون زیرمجموعه‌ای از گروه جگوار لندرور به‌شمار می‌آید و از سال ۲۰۰۸ متعلق به کمپانی هندی تاتا موتورز می‌باشد، که خود شرکت تابعهای از گروه تاتا محسوب می‌شود.
ریشه‌های تأسیس این شرکت به سال ۱۹۴۸ بازمی‌گردد، که موریس فردیناند ویلکس؛ رئیس هیئت مدیره وقت گروه روور با هدف تولید خودروهای چهارچرخ محرک، اقدام به طراحی و راه‌اندازی خط تولید لندرور نمود.
شرکت روور در آن زمان خود زیرمجموعه‌ای از کمپانی لیلاند موتورز به‌شمار می‌آمد، تا اینکه در سال ۱۹۶۷ بریتیش لیلاند شرکت روور را تصاحب نمود. در ۱۹۹۴ در پی خریداری روور توسط ب ام و، برند لندرور نیز به این شرکت آلمانی واگذار گردید.
در سال ۲۰۰۰ برای نخستین بار، مدیریت کمپانی ب‌ام‌و اقدام به جداسازی برند لندرور، از شرکت روور نمود. در اواخر سال ۲۰۰۰ لندرور به‌عنوان یک برند و شرکت مستقل، به کمپانی فورد فروخته شد.
در ۲۰۰۸ در حالی که شرکت‌هایی چون ماهیندرا، تاتا موتورز، مدیریت سرمایه سربروس، تی‌پی‌جی کپیتال و شرکت مدیریت آپولو، خواهان خریداری لندرور بودند، سرانجام شرکت فورد، دو شرکت زیرمجموعه خود، یعنی جگوار کارز و لندرور را به‌طور همزمان، به تاتا موتورز واگذار کرد.
در ماه ژوئن ۲۰۰۸ در پی ادغام جگوار کارز، لندرور و رنجرور، گروه جگوار لندرور، تحت مدیریت تاتا موتورز تشکیل شد. شرکت لندرور تا ماه مارس ۲۰۱۲ به‌عنوان زیرمجموعه‌ای از جگوار لندرور، شمار ۲۵۱٫۶۳۲ دستگاه خودرو تولید نمود.
لندرور تاکنون مدل‌های زیادی را عرضه کرده و هم‌اکنون ۳ مدل از این شرکت بنام‌های لندروور دیسکاوری، لندروور دیفندر و لندروور فری‌لندر، در خط تولید کارخانه‌های لندرور قرار دارند.
حمل‌ونقل نظامی

امروزه لندرور دیفندر به عنوان خودرو حمل نقل نظامی و حمل سرباز و خودروی فرمانده‌ای و حمل ادوات و… استفاده می‌شود و در بسیاری از ارتش‌های دنیا نظیر انگلستان، پاکستان، هند، ایتالیا، استرالیا و کانادا مورد استفاده قرار می‌گیرد.
خودروهای لوکس

شرکت لندرور در کنار تولید خودروهای چهارچرخ محرک، اقدام به تولید سری خودروهای لوکس با نام تجاری رنجرور نموده است. خودروهای رنجرور تاکنون در مدل‌های رنج روور اسپورت، رنج روور ال۴۵۰ و رنج روور ایواک تولید و عرضه شده‌اند.
برندها > دوچرخه لندرور

شرکت لندرور از سال ۱۹۹۵ شروع به تولید دوچرخه با برند لندرور ای‌پی‌بی (به انگلیسی: Land Rover APB) نمود. این دوچرخه‌ها که توسط شرکت پشلی سایکلز تولید می‌شوند، با الهام از خودروهای چندمنظوره لندرور و امکانات فنی اتخاذ شده در طراحی آنها، به‌نام دوچرخه‌های چندمنظوره مشهور می‌باشند.
در سال ۲۰۰۴ شرکت لندرور ۲۵ مدل جدید دوچرخه‌های خود را عرضه کرد، که همگام با طراحی خودروهایش، این دوچرخه‌ها نیز در قالب سه گروه اصلی دیفندر، فری‌لندر و دیسکاوری تولید شده بودند. شرکت لندرور هم‌اکنون نیز دوچرخه‌های لندرور را تولید می‌کند. وجه مشترک تمامی دوچرخه‌های این شرکت، استفاده از آلومینیم بسیار سبک در ساخت آن‌ها می‌باشد.
برندها > لندرور کافی

شرکت لندرور در سال ۲۰۰۵ میلادی اقدام به تأسیس شرکت لندرور کافی نمود. این شرکت در زمینه تولید و توزیع قهوه، تحت نام تجاری لندرور فعالیت می‌کند.
نگارخانه

جلوپنجره لندرور سری ۱
لندرور دیفندر ال‌ایکس‌وی
لندرور دیسکاوری نمایشی
بیت‌الله عباس‌پور

| بیت‌الله عباسپور | بیت‌الله عباسپور |
| --- | --- |
قبر بیت‌الله عباسپور: قبر بیت‌الله عباسپور
زادهٔ: ۲۰ اسفند ۱۳۵۸ بیجار، استان کردستان
درگذشت: ۳ شهریور ۱۳۹۴ (۳۵ سال)
مدفن: امامزاده بی بی سکینه، ماهدشت کرج
ملیت: ایرانی
دیگر نام‌ها: بیتو
تحصیلات: لیسانس حقوق قضایی[نیازمند منبع]
پیشه(ها): بدنساز، مربی، پرورش اندام
سال‌های فعالیت: ۱۳۷۴–۱۳۹۴
شناخته‌شده برای: حضور در مسترالمپیا
سبک: پرورش اندام
قد: ۱۶۵ سانتیمتر (۵ فوت ۵ اینچ)
همسر: لیدا همتی
فرزندان: حنانه
جوایز: قهرمان ایران و جهان[نیازمند منبع]
بیت‌الله عباس‌پور معروف به بیتو (۲۰ اسفند ۱۳۵۸ – ۳ شهریور ۱۳۹۴) ورزشکار و مربی پرورش اندام بود. او برای نخستین بار در سال ۲۰۱۳ میلادی با نام کشور ایران وارد مسابقات مستر المپیا شد.
زندگی‌نامه

عباس‌پور در ۲ سالگی به همراه خانواده‌اش از بیجار به ماهدشت کرج مهاجرت کرد. نخست ورزش فوتبال را در سطح آموزشگاهی دنبال می‌کرد و در کنار آن به ورزش یوگا نیز می‌پرداخت. اما به دلیل آسیب دیدگی در رقابت‌های فوتبال مدتی با وزنه سعی به قدرتمند کردن بدن خود کرد. در سال ۱۳۷۴ به پیشنهاد عمویش به باشگاه بدنسازی رفت که از همان روز اول به خاطر داشتن بدنی ورزیده و عضلانی مورد توجه مربی باشگاه قرار گرفت.
بیماری

عباس‌پور در سال ۱۳۹۳ مبتلا به بیماری التهاب رگ شد، پس از مبتلا شدن عباس‌پور به این بیماری شایعات زیادی در مورد ارتباط بیماری این ورزشکار و تمرینات و رژیم‌های سنگین و نیز مصرف استروئیدها مطرح شد.
کمپین دنیس جیمز

دنیس جیمز ستاره آمریکایی پرورش اندام جهان، به جمع‌آوری کمک مالی برای تأمین هزینه‌های درمان بیماری بیت‌الله عباسپور پرداخت.
دنیس جیمز، کارزاری اینترنتی با هدف جمع‌آوری صدهزار دلار تشکیل داد. جیمز در معرفی کمپین خود نوشت:
بیتو بدون هیچ کمکی در بیمارستان است و حتی دولت هم کمکی نکرده، هرچه داشته است را فروخته تا بخشی از هزینه‌ها را تأمین کند. کمک کنید بیتو روی پای خود بایستد و بزرگ شدن فرزندانش را ببیند.
بعد از فوت بیت‌الله عباسپور، دنیس جیمز برای همدردی با مردم ایران ویدئویی بر روی صفحه فیسبوک خود منتشر کرد که در آن مرحوم عباسپور آواز زیبایی می‌خواند.
مرگ

عباس‌پور که مدت‌ها به دلیل بیماری التهاب رگ در بیمارستان آتیه بستری بود در ساعت ۲۳:۱۵ شامگاه سه‌شنبه ۳ شهریور ۱۳۹۴ بر اثر این عارضه در ۳۵ سالگی درگذشت.
عناوین قهرمانی

۱۳۷۹ مسابقات کشوری (اصفهان) در وزن ۷۰ کیلو مقام دوم.
۱۳۸۲ مسابقات قهرمانی کشوری و انتخابی تیم ملی در وزن ۷۰ کیلو مقام اول
۲۰۰۳ مسابقات جهانی هندوستان IFBB در وزن ۷۰ کیلو مقام اول
۲۰۰۵ مسابقات جهانی چین IFBB در ۷۵ کیلو مقام سوم
۲۰۰۷ مسابقات آسیایی چین در۰ ۸ کیلو مقام اول
۲۰۰۷ مسابقات جهانی کره در ۸۰ کیلو مقام چهارم
۲۰۰۸ مسابقات آسیایی هنگ کنگ در ۸۵کیلو مقام اول
۲۰۰۸ مسابقات جهانی بحرین در ۸۰ کیلو مقام اول
۲۰۰۹ مسابقات آسیایی تایلند در ۸۵ کیلو مقام دوم
۲۰۱۰ مسابقات آسیایی تهران در ۹۰کیلو مقام اول
۲۰۱۲ ورود به دنیای حرفه‌ای
۲۰۱۲ مسابقات فیبو پاور آلمان مقام چهارم
۲۰۱۲ مسابقات مستر اروپا (اسپانیا) مقام سوم
۲۰۱۳ مسابقات نوردیک پرو (فنلاند) مقام اول
۲۰۱۳ مسابقات مستر المپیا (لاس وگاس) هفدهم مشترک
۲۰۱۴ مسابقات آرنولد کلاسیک (برزیل) نهم
۲۰۱۴ مسابقات حرفه‌ای سوپر نمایش اروپا (دالاس) چهارم
۲۰۱۴ مسابقات حرفه‌ای نیویورک سوم
۲۰۱۴ مسابقات حرفه‌ای تامپا پنجم
۲۰۱۴ مسابقات مسترالمپیا ردهٔ بدنسازان ۲۱۲ پوندی پنجم
۲۰۱۴ مسابقات حرفه‌ای گرند پریکس (سئول) سوم
قهرمانی جهان ۲۰۰۳ هند

عباسپور در مسابقات جهانی هند موفق به دریافت جایگاه چهارم می‌شود که پس از مثبت اعلام شدن نتیجه دوپینگ سه نفر برتر و دیسکالیفه شدن ۱. رنی زیمرمن (سوئیس) ۲. آرتورو کاستاندا (اسپانیا) ۳. میلوس پاولو (جمهوری چک) موفق به دریافت عنوان قهرمانی می‌شود.
کامان کی-مکس

| کامان کی-مکس | کامان کی-مکس |
| --- | --- |
پرواز کی-مکس در نمایشگاه هوایی روتکس: پرواز کی-مکس در نمایشگاه هوایی روتکس
کاربری: Medium lift helicopter
تولیدکننده: Kaman Aircraft
نخستین پرواز: ۲۳ دسامبر ۱۹۹۱
وضعیت: در حال تولید
ساخته‌شده: ۱۹۹۱–۲۰۰۳, ۲۰۱۵–تاکنون
کامان کی-مکس (به انگلیسی: Kaman K-MAX) با کد گذاری شرکتی K-1200، یک بالگرد آمریکایی با ملخ کواکسیال ساخته شده توسط شرکت کامان است. این هواگرد که از طرح کامان کی-۲۲۵ توسعه یافت، برای حمل بار خارج از بدنه بهینه‌سازی شده‌است و قادر به بارگیری بیش از ۶۰۰۰ پوند (۲۷۲۲ کیلوگرم) بوده که بیشتر از وزن خالی بالگرد است. نسخه هواپیمای بدون سرنشین با کنترل از راه دور اختیاری به صورت گسترده در جنگ افغانستان مورد استفاده و ارزیابی قرار گرفته‌است.
در ماه ژوئن سال ۲۰۱۵ کامان پس از پایان بیش از یک دهه تولید، دوباره تولید K-MAX را به دلیل دریافت ده سفارش تجاری آغاز کرد. اولین پرواز یک K-MAX از تولید مجدد در ماه مه سال ۲۰۱۷ انجام شد و اولین ساخت جدید پس توقف تولید در از سال ۲۰۰۳، به تاریخ ۱۳ ژوئیه ۲۰۱۷ برای آتش‌نشانی در چین تحویل داده شد.
سید محمد حائری

سیدمحمدحائری
سید محمد حائری فرزند مرحوم آیت الله سید قاسم حائری و نماینده پیشین مردم شهرهای مهران و دهلران دره‌شهر و آبدانان در سومین مجلس شورای اسلامی ایران است. او عضو شورای مرکزی و مسئول دفتر حقوقی حزب اعتماد ملی است.
فرزند او سعیدحائری از اعضای کانون گزارشگران حقوق بشر است.
احمدرضا حائری فرزند دیگر ایشان از فعالان شناخته شده حقوق بشر می‌باشند.
ریوان-جی

| ریوان-جی 龍安寺 | ریوان-جی 龍安寺 |
| --- | --- |
باغ ذن در معبد ریوان-جی: باغ ذن در معبد ریوان-جی
Information: Information
Mountain name: Daiunzan
شاخه‌های بوداگرایی: ذن، فرقه رینزایی-ذن، مکتب میوشین-جی
Venerated: گوتاما بودا (Śākyamuni)
تاسیس: ۱۴۵۰
افراد: افراد
بنیان‌گذار(ان): هوسوکاوا کاتسوموتو
راهب بنیان‌گذار: Giten Genshō
Location: Location
آدرس: شمال‌غرب کیوتو، استان کیوتو
کشور: ژاپن
وب‌گاه: http://www.ryoanji.jp/
ریوان-جی (Shinjitai: 竜安寺, Kyūjitai: 龍安寺؟, معبد اژدهای آرام)
یک معبد ذن در شمال‌غرب کیوتو در ژاپن است که در ۱۴۵۰ بنا شد. این معبد متعلق به آیین بودایی ذن، فرقه رینزایی-ذن، مکتب میوشین-جی است.
باغ ذن این مجموعه بسیار مشهور است و ساختمان معبد جزو آثار تاریخی و باستانی کیوتو و میراث جهانی یونسکو است.
باغ ذن

باغ ذن این معبد ۱۵ سنگ دارد که در مستطیلی مملو از شن قرار دارند و چند درخت نیز در انتهای باغ وجود دارد. شن نماد آب است وصخره‌ها نماد کوه. این باغ یک منظرهٔ ذهنی است که سادگی آن انسان را به سوی تزکیه نفس می‌کشاند.
یک پیشوای ذن به نام Tesreu Soki دربارهٔ باغ می‌نویسد: «در اینجا تقلیل دادن سی هزار فرسنگ به یک پا کاملاً محسوس است.» به گفتهٔ برخی خود او طراح این باغ بوده‌است.
تفاسیر گوناگونی از این باغ وجود دارد. به عنوان مثال این صخره‌ها را به ببر ماده و توله‌هایش در حال عبور از رود خانه تشبیه کردند، یا دیاگرام نقطه‌های مشخصی در کهکشان را با نقاط قرارگیری صخره‌ها مقایسه کردند؛ ولی بهترین تفسیر این است که در فضای این باغ قدرتی است که به انسان نوعی آرامش مطلق را تلقین می‌کند و در این فضا، رازی است که با هیچ واژه‌ای نمی‌توان توصیف کرد
نگارخانه

ورودی معبد
نمای نزدیک باغ ذن
دریاچه ساخته شده در سده ۱۲ به عنوان باغ آبی
Sanmon دروازه معبد
زنگ معبد
باغ‌های رویان جی
باغ بیرون چای‌خانه (زمستان)
دریاچه و پل کوری (سالن اصلی) در تابستان
درون کوری (سالن اصلی)
باغ خشک در ریوآنجی (کیوتو، ژاپن)
ایزابلا کالانتار

ایزابلا آلکساندری کالانتار (ارمنی: Իզաբելլա Ալեքսանդրի Քալանթար؛  ۱۷ نوامبر ۱۸۸۲ – ۲۵ ژوئن ۱۹۶۲) یک بازیگر اهل ارمنستان بود. وی بین سال‌های - تا - میلادی فعالیت می‌کرد.
زندگی‌نامه

وی در ۱۷ نوامبر ۱۸۸۲ در تفلیس به دنیا آمد. لوون کالانتار برادر وی بود.  وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون نشان برتری و هنرمندان افتخاری جمهوری شوروی فدراتیو سوسیالیستی روسیه شده است. وی در ۲۵ ژوئن ۱۹۶۲ در سن ۸۱ سالگی در فرانکفورت درگذشت.
امبرائر لجسی ۶۰۰

| امبرائر لجسی ۶۰۰ | امبرائر لجسی ۶۰۰ |
| --- | --- |
کاربری: جت تجاری
کشور سازنده: برزیل
تولیدکننده: امبرائر
نخستین پرواز: ۳۱ مارس ۲۰۰۱
معرفی‌شده در: ۲۰۰۲
وضعیت: در حال تولید
ساخته‌شده: ۲۳۴ (۳۱ دسامبر ۲۰۱۳)
هزینه هر فروند: ۲۷٫۴۵۰ میلیون دلار آمریکا
توسعه‌یافته از: امبرائر ای‌آرجی ۱۳۵/۱۴۰/۱۴۵
امبرائر لجسی ۶۰۰ (به انگلیسی: Embraer Legacy 600) یک هواپیمای ساختِ امبرائر در کشور برزیل است. این هواپیما در ۰۲۰۰۱−۰۳−۳۱ ۳۱ مارس ۲۰۰۱ میلادی نخستین پرواز خود را انجام داد.
رستمیان

قلمرو رستمیان در شمال آفریقا.
تبارنامهٔ دودمان ایرانی رستمیان در شمال آفریقا.
رستمیان (به عربی: الرستمیون) دودمانی ایرانی‌تبار از امامان، اباضی مذهب بودند که از سرزمین فعلی عراق به شمال آفریقا مهاجرت و در شمال آفریقا به پایتختی تاهَرت (امروزه تاقدمت) الجزایر از ۷۷۷ میلادی تا ۹۰۹ میلادی یک حکومت اسلامی براساس مذهب اباضی برپا نموده و قصد قیام و براندازی عباس طوطون حاکم طرابلس را داشتند رستمیان از حمایت آمازیغ‌های شمال آفریقا موسوم به نفوسیه برخوردار بودند. نام این دودمان از عبدالرحمن بن رستم بن بهرام بن سام بن کسری گرفته شده‌است.
اباضیه در شمال آفریقا

مقالهٔ اصلی: اباضیه
تا سال ۷۱۹ م. شاخه ای از خوارج به نام جنبش اباضیه وارد شمال آفریقا شده بود. از پیشاهنگان ایشان سلما ابن سعد، از طرف جماعت اباضیه بصره به شمال آفریقا اعزام شد. در سال ۷۴۰ م. تلاش تبلیغی ایشان در جلب قبیله‌های بزرگ بربرِ حواره اطراف طرابلس، کوهستان نفوسه و زناته در تریپولیتانیا نتیجه داد. در ۷۵۷ م. (۱۴۰ ه‍.ق) یک گروه چهار نفره از مبلغین بصره که شامل عبدالرحمان بن رستم بود، اعلام امامت اباضی نمود، که خلافت عباسی آن را در ۷۶۱ م. سرکوب کردند. سرانجام در ۷۷۷ م. عبدالرحمان بن رستم در الجزایر به عنوان امام انتخاب شد. عبدالرحمان بن رستم در شمال آفریقا از نیایی ایرانی به دنیا آمده و به اباضیه گرویده بود؛ و بدین‌سان حکومت در بین فرزندان عبدالرحمان باقی ماند. اباضیه پیشوا ماندن این خاندان را این‌گونه توجیه می‌کرد که چون ایشان از هیچ قبیله‌ای نیستند، به نفع هیچ‌کدام از قبیله‌ها تمایل پیدا نمی‌کنند.
در ۸۱۲ م. رستمی‌ها با اغلبیان که به خلافت عباسی وابسته بودند جنگیدند. نیای اغلبیان هم از خراسان است، البته عرب و از قبیله بنی تمیم. به هرحال نتیجه این جنگ، رسیدن به حالت تحمل کردن طرف مقابل بود.
پس از عبدالوهاب، رستمیان از نظر نظامی ضعیف شدند و در ۹۰۹ م. فاطمی‌های اسماعیلی مذهب مصر به راحتی ایشان را برانداختند.
رستمیان، محیط فرهنگی آزادی برای ادیان فراهم نموده بودند که در آن مسیحیان و مسلمانان غیر هم مذهب ایشان به راحتی زندگی می‌کردند.
جامعه و فرهنگ

دودمان رستمیان «شهرتی چندفرهنگی به دست آورد که در آن مسیحیان، مسلمانان غیرخوارجی و پیروان فرقه‌های مختلف خوارج با هم زندگی می‌کردند». در عرصه فکری، رستمیان دارای دانشمندان و افراد برجسته‌ای مانند عبدالرحمن بن رستم، عبدالوهّاب بن عبدالرحمن، افلح بن عبدالوهّاب، ابوالیقظان بن افلح، مهدی نفوسی، عبدالله لَمتّی و محمود بن بکر بودند. عبدالرحمن تفسیر قرآن داشت. عبدالوهّاب اثر مسائل نفوسه را درباره فقه اسلامی نوشت. افلح در ادبیات عرب، ریاضیات و نجوم مهارت داشت. ابوالیقظان حدود ۴۰ اثر نوشت. به دلیل اشتیاق علمی خود، رستمیان به طور فعال آثار ارزشمندی را از مشرق به مغرب منتقل کردند، به‌ویژه به کتابخانه معصومه (در تاهرت) و کتابخانه خزینه نفوسه (در جبل نفوسه). افزون بر این، تاهرت به نام‌هایی چون «عراق مغرب»، «عراق صغیر»، «بلخ مغرب» یا «بصره کوچک» شهرت داشت.
علاوه بر این دستاوردها، رستمیان نقش مهمی در اسلامی‌سازی مغرب و بلاد سودان داشتند. حدود دو قرن (۱۳۰ تا ۳۴۰ قمری / ۷۵۰ تا ۹۵۰ میلادی)، خوارج بر مسیرهای تجاری مغرب و بلاد سودان کنترل داشتند. بسیاری از تاجران اباضی به مناطقی گسترده مانند تاهرت، ورگله، نفزاوه، جبل نفوسه، تادمکّت، گائو و غنا سفر می‌کردند. با این فعالیت‌های اقتصادی، اباضی‌ها از تجارت سود برده و در عین حال به تبلیغ اسلام می‌پرداختند.
فرمانروایان رستمی

|  | فرمانروا | زندگی | فرمانروایی |
| --- | --- | --- | --- |
| ۱ | عبد الرحمن بن رستم بن بهرام | .... -.... | ۷۷۶–۷۸۴ |
| ۲ | عبد الوهاب بن عبد الرحمن | .... -.... | ۷۸۴–۸۳۲ |
| ۳ | أبو سعید الأفلح بن عبد الوهاب | .... -.... | ۸۳۲–۸۷۱ |
| ۴ | أبو بکر بن الأفلح | .... -.... | ۸۷۱–۸۷۱ |
| ۵ | أبو الیقضان محمد بن الأفلح | .... -.... | ۸۷۱–۸۹۴ |
| ۶ | أبو حاتم یوسف بن محمد الحکم | .... -.... | ۸۹۴–۸۹۷ |
| ۷ | یعقوب بن الأفلح | .... -.... | ۸۹۷–۹۰۱ |
| ۸ | أبو حاتم یوسف بن محمد الحکم | .... -.... | ۹۰۱–۹۰۶ |
| ۹ | یقظان بن محمد أبی الیقظان بن أفلح | .... -.... | ۹۰۶–۹۰۹ |
سگ

| سگ محدودهٔ زمانی: پلیستوسن پسین تا امروزه | سگ محدودهٔ زمانی: پلیستوسن پسین تا امروزه |
| --- | --- |
انواعی از سگ‌ها: انواعی از سگ‌ها
رده‌بندی علمی: رده‌بندی علمی
فرمانرو:: جانوران
شاخه:: طنابداران
رده:: پستانداران
راسته:: گوشت‌خوارسانان
زیرراسته:: سگ‌سانیان
تیره:: سگان
سرده:: سگ‌ها
گونه:: گرگ خاکستری
زیرگونه:: C. l. familiaris
نام سه‌بخشی: نام سه‌بخشی
Canis lupus familiaris (لینه، ۱۷۵۸): Canis lupus familiaris (لینه، ۱۷۵۸)
مترادف: مترادف
 Canis familiaris  (لینه، ۱۷۵۸):  Canis familiaris  (لینه، ۱۷۵۸)
سگ یا سگ اهلی (نام علمی: Canis lupus familiaris یا Canis familiaris) گونه یا زیرگونهٔ اهلی گرگ‌ها و پستانداری از زیرراستهٔ سگ‌سانان است. سگ نخستین جانوری است که به دست انسان اهلی شد. سگ‌ها از گوناگون‌ترین جانوران زمین هستند که میراث چند هزار سال مداخلهٔ انسان در روند جفت‌گیری و پرورش این جانور است. سگ‌ها نقش‌های گوناگونی در جوامع انسانی بر عهده گرفته‌اند و انسان‌ها از آن‌ها برای شکار (سگ شکاری)، گله‌داری (سگ گله)، بارکشی (سگ سورتمه)، محافظت، کمک به پلیس (سگ پلیس) و نیروهای مسلح (سگ نظامی)، همراهی و همدمی به‌عنوان حیوان خانگی و کمک به اشخاص دچار ناتوانی (سگ دستیار) استفاده می‌کنند. سگ‌ها به‌دلیل ارتباط طولانی‌شان با انسان‌ها، این توانایی را به‌دست آورده‌اند که با رژیم غذایی غنی از نشاسته که برای سایر سگان ناکافی است، رشد کنند.
در طول هزاره‌ها، سگ‌ها به‌طور منحصربه‌فردی با رفتار انسان سازگار شدند و پیوند انسان و سگ یکی از موضوعات مورد مطالعه است. این تأثیر در جامعهٔ بشری به آن‌ها لقب «بهترین دوست انسان» را داده است.
سگ‌ها صدها نژاد گوناگون دارند که طی قرن‌ها به‌وسیلهٔ زادگیری گزینشی توسط انسان‌ها ایجاد شده‌اند. انسان‌ها از طریق تولید نسل از سگ‌های دارای صفات جسمی و رفتاری مخصوص برای انجام کارهای خاص استفاده می‌کنند که باعث ایجاد نژادهای متفاوتی از سگ‌ها شده‌اند که تفاوت‌های ظاهری قابل توجهی با یکدیگر دارند. بلندی قد انواع سگ از سطح زمین تا بین دو کتف از حدود ۱۵ سانتی‌متر در نژاد چی‌واوا تا حدود ۷۶ سانتی‌متر در تازی ایرلندی تفاوت دارد. رنگ آن‌ها نیز از سفید تا سیاه و از قهوه‌ای تیره تا روشن با طرح‌های مختلفی متغیر است. بلندی موی آن‌ها نیز از بسیار کوتاه تا چند سانتی‌متر و موی زبر تا پشم صاف، فِر یا نرم متفاوت است.
سگ‌ها به دلیل خوبی به عنوان «بهترین دوست انسان» شناخته می‌شوند. آنها هزاران سال است که با انسان‌ها همراه بوده‌اند. نژادهای مختلفی از سگ‌ها وجود دارد که هر کدام ویژگی‌ها و ویژگی‌های منحصر به فرد خود را دارند. برخی از سگ‌ها مانند چیهواهوا کوچک هستند، در حالی که برخی دیگر مانند گریت دین‌ها بزرگ هستند. سگ‌ها حیوانات بسیار اجتماعی هستند و دوست دارند در کنار مردم باشند. آنها از طریق پارس، غرغر و زبان بدن ارتباط برقرار می‌کنند. بسیاری از سگ‌ها برای کمک به انسان‌ها به روش‌های مختلف، مانند راهنمایی افرادی که نابینا هستند، کمک به افسران پلیس یا حتی کمک به درمان برای آرامش افراد نیازمند، آموزش دیده‌اند. سگ‌ها همچنین به دلیل حس بویایی و شنوایی قوی خود شناخته می‌شوند. آنها می‌توانند بوهایی را تشخیص دهند که انسان نمی‌تواند و می‌تواند صداهایی را از دور بشنود. این باعث می‌شود آنها در یافتن اقلام گمشده یا حتی کمک به ماموریت‌های جستجو و نجات عالی باشند.
تاریخچه

سگ نوع اهلی گرگ خاکستری است اما زمان و محل دقیق اهلی شدن آن مشخص نیست. بررسی ژنتیکی در سال ۲۰۱۴ میلادی نشان داده که تبار سگ‌ها ۲۷ تا ۴۰ هزار سال پیش از گرگ خاکستری جدا شده است. اما اهلی شدن آن‌ها در آن زمان اتفاق نیفتاده چون هیچ‌یک از جمعیت‌های امروزی گرگ خاکستری، نیای مستقیم سگ‌ها نیستند. این به معنی آن است که نسل سگ‌ها به جمعیتی از گرگ‌ها می‌رسد که نسل نوع وحشی آن‌ها اکنون منقرض شده است. زمان آغاز اهلی شدن سگ حدود ۱۱ تا ۱۶ هزار سال پیش و پیش از آغاز دوران کشاورزی و دامپروری در اروپا است. در نتیجه با مدارک باستان‌شناسی که نشان می‌دهند اهلی شدن سگ‌ها در جوامع شکارچی-گردآورنده انجام شده سازگار است. البته فسیل‌هایی از سگ‌سانان شبیه به سگ به قدمت ۳۳ هزار سال در سیبری پیدا شده‌اند. اما مشخص نیست آیا این فسیل‌ها نیاکان سگ‌های امروزی هستند یا نشان‌دهندهٔ تلاش‌های ناموفقی برای اهلی‌سازی یا گرگ‌هایی هستند که شباهت ساختاری به سگ‌های امروزی داشته‌اند. محل جغرافیایی اجداد سگ‌های امروزی هم نامشخص است. مدارک متفاوتی از جنوب شرق آسیا، خاورمیانه و اروپا حمایت می‌کنند.
طبقه‌بندی زیستی

در سال ۱۷۵۸، گیاه‌شناس و جانورشناس سوئدی، کارل لینه در کتاب سامانه طبیعت نام گذاری دو بخشی گونه‌ها را معرفی کرد. Canis واژه‌ای لاتین به معنای «سگ» است. او در این سرده سگِ اهلی، گرگ و شغال طلایی را معرفی کرد. او سگ خانگی را با عنوان Canis Familiaris و گرگ را Canis Lupus طبقه‌بندی کرد. لینه سگ را به دلیل دم رو به بالا (cauda recurvata) گونه ای جدا از گرگ می‌دانست، زیرا این ویژگی در هیچ سگ‌سان دیگر یافت نمی‌شود.
در سال ۱۹۹۹ مطالعه‌ای بر روی دنایِ میتوکندری (mtDNA) نشان داد که سگِ اهلی ممکن است از گرگِ خاکستری سرچشمه گرفته باشد، به همراه دینگو و سگ آوازخوان گینه نو در زمانی که جوامع انسان از یکدیگر منزوی بودند، رشد و تکامل پیدا کردند. در ویرایش سوم گونه‌های پستانداران جهان که در ۲۰۰۵ منتشر شد، پستان‌شناس کریستوفر ووزنکرافت زیرگونه‌های وحشی آن را در زیرگونه‌های وحشی گرگ طبقه‌بندی کرد و دو زیرگونه دیگر را پیشنهاد داد که تبارشاخهیِ سگ خانگی را تشکیل دادند: «familiaris» که توسط لینه در سال ۱۷۵۸ و دیگری دینگو که توسط مایر در سال ۱۹۷۳ نام‌گذاری شد. ووزنکرافت هالسترومی (آوازخوانِ گینه نو) را به عنوان مترادف دینگو معرفی کرد. ووزنکرافت مطالعه دنای میتوکندری به عنوان یکی از راهنماهای تصمیم خود اشاره کرد. پستان‌شناسان نیز به شامل کردن «familiaris» و دینگو باهم در تبارشاخه «سگ خانگی» اشاره کرده‌اند که برخی در مورد آن بحث می‌کنند.
در سال ۲۰۱۹، کارگاهی که توسط گروه تخصصی کمیسیون بقای آی‌یواس‌ان برای سگ‌سانان برگزار شد، دینگو و سگ آوازخوان گینه نو را به عنوان خانواده سگ‌های وحشی در نظر گرفت و آنها را برای فهرست سرخ آی‌یواس‌ان در نظر نگرفت.
طبقه‌بندی زیستی > نژاد

مقالهٔ اصلی: نژاد سگ
سگ‌ها متغیرترین پستاندار با حدود ۴۵۰ نژاد سگ شناخته شده در سطح جهان بر روی زمین هستند. در عصر ویکتوریا انتخاب طبیعی انسان باعث توسعه دادن نژادهای سگ مدرن شد که منجر به، به وجود آمدن طیف وسیعی از رخ‌نمودها شد. بیشتر نژادها از تعداد کمی از اجدادِ ۲۰۰ سال گذشته مشتق شده‌اند. از آن زمان، سگ‌ها دستخوش تغییرات سریع در رخ‌نمود خود شدند و در معرض زادگیری گزینشی توسط انسان قرار گرفتند. نسبت جمجمه، بدن و اندام بین نژادها تنوع رخ‌نمودی بیشتری نسبت به کل راسته گوشتخواران نشان می‌دهد. این نژادها دارای صفات متمایز مربوط به ریخت‌شناسی هستند که شامل اندازه بدن، شکل جمجمه، رخ‌نمودِ دم، نوع خز و رنگ است. ویژگی‌های رفتاری آنها شامل نگهبانی، گله داری، شکار، بازیابی و تشخیص بو است. ویژگی‌های شخصیتی آنها شامل رفتار اجتماعیت بیش از حد، جسارت و پرخاشگری است. سگ‌های امروزی در سراسر جهان پراکنده شده‌اند. نمونه ای از این پراکندگی، نژادهای متعدد مدرن از دودمان اروپایی در دوران ویکتوریا است.
تغییرات ریخت‌شناسی در شش سگ
تفاوت‌های رخ‌نمودی در چهار سگ
کالبدشناسی > استخوان‌بندی

همهٔ سگ‌های سالم، صرف‌نظر از جثه، نژاد و نوعشان، به استثنای تعداد استخوان‌های دُم ساختار کلی استخوان‌بندی یکسانی دارند. البته در جزئیات استخوان‌بندی، تنوع قابل توجهی بین سگ‌های مختلف وجود دارد.   اسکلت سگ به خوبی برای دویدن سازگار است. دنده‌های کشیده، فضایی مناسب را برای قلب و ریه‌ها فراهم می‌کند. و شانه‌ها به اسکلت متصل نیستند و امکان انعطاف‌پذیری را فراهم می‌کنند.
در مقایسه با اجداد گرگ‌مانند سگ، پرورش انتخابی از زمان اهلی شدن باعث شده است که اسکلت سگ برای نژادهای بزرگ‌تر مانند ماستیف‌ها بزرگتر و برای نژادهای کوچک‌تر مانند تریر کوچک‌تر شده باشد. کوتولگی برای برخی از نژادها که پاهای کوتاه برای آن‌ها مفید است، مانند داکس‌هوند و کورگی انتخاب شده است.  بیشتر سگ‌ها به‌طور طبیعی دارای ۲۶ مهره در دم خود هستند، اما برخی با دم‌کوتاهی طبیعی کمتر از سه مهره دارند.
جمجمهٔ سگ‌ها بدون توجه به نوع نژاد دارای اجزای یکسانی است، اما از نظر شکل جمجمه بین نژادهای مختلف، تفاوت قابل توجهی وجود دارد.
کالبدشناسی > دُم

دُم سگ زائدهٔ انتهایی ستون مهره است که از رشته‌ای از ۵ تا ۲۳ مهره تشکیل شده است. یکی از وظایف اصلی دُم سگ، برقراری ارتباط و بیان وضعیت عاطفی آن‌هاست. دُم همچنین به سگ کمک می‌کند تا با قرار دادن وزن خود در سمت مخالف شیب، تعادل خود را حفظ کند و همچنین می‌تواند به سگ کمک کند بوی غدهٔ مقعدی خود را از طریق موقعیت و حرکت دٔم پخش کند. سگ‌ها می‌توانند غدهٔ بنفش (یا غدهٔ فوق دُمی) داشته باشند. بزرگ شدن غدهٔ بنفش در دُم، می‌تواند یک نقطهٔ طاسی در اثر ریزش مو ایجاد کند، که می‌تواند ناشی از بیماری کوشینگ یا سبوم بیش از حد ناشی از آندروژن‌ها در غدد چربی باشد.
کالبدشناسی > چشم

چشم سگ‌ها برای جلب نظر انسان، فرگشت یافته است. در طول هزاران سال، در اطراف چشمان سگ‌ها ماهیچه کوچکی پدید آمده که حالتی کودکانه و جذاب به سگ می‌دهد تا برای انسان جذاب باشد و واکنش مادرانه او را برانگیزد. این ماهیچه به ابروهای سگ حالتی «بیانگر» می‌دهد که برای انسان، توهم ارتباط انسانی به وجود می‌آورد.