stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
گوریل
ریشه‌شناسی نام

واژهٔ گوریل از گزارش سفر حنای دریانورد، (حدود ۵۰۰ پ. م) کاوشگر اهل کارتاژ باستان گرفته شده‌است. حنا و هیئتش در سفرشان ساحل غربی آفریقا را تا سرزمینی که امروزه سیرالئون است کاوش کردند.
در گزارش حنا آمده‌است که او و همراهانش «مردمی وحشی» را دیدند که «اکثرشان زن بودند، تمام بدنشان با مو پوشیده شده بود، و مترجمانمان آنها را گوریلای (به یونانی: Γόριλλαι) می‌نامیدند.»
این واژه بعدها در قرن نوزدهم میلادی برای ارجاع به نام این گونه استفاده شد. با این حال معلوم نیست که موجوداتی که کارتاژی‌های باستان با آن روبرو شدند واقعا گوریل بودند، انسان بودند، یا گونه‌ای دیگر از انسانیان.
سیر تکاملی

نزدیک‌ترین خویشاوند گوریل‌ها، شامپانزه‌ها و انسان‌ها هستند که نیای یکسان گوریل‌ها از انسان‌ها و شامپانزه‌ها ۷ میلیون سال پیش جدا شده‌است. ژن انسان میانگین ۱٫۶٪ با ژن گوریل تفاوت دارد و این دگرگونی هم به خاطر چند عدد کپی هر ژن است. اخیراً سه گونه گوریل مطرح بوده‌است؛ گوریل زمینی غربی، گوریل زمینی شرقی و گوریل کوهی ولی اکنون توافق شده که دو گونه بیشتر وجود ندارد گوریل زمینی غربی و شرقی که هر کدام دو زیر گونه دارند و به‌تازگی نیز آشکار شده سومین زیرگونه نیز در یکی از گونه‌ها وجود دارد. انواع گوریل‌ها که دانشمندان بر روی آن توافق دارند به این ترتیب هستند:
سرده گوریل‌ها:
گوریل غربی
گوریل غربی زمینی
گوریل کراس ریور
گوریل شرقی
گوریل کوهی
گوریل شرقی زمینی
زیرگونهٔ سوم که هنوز نامگذاری نشده‌است زیرگونه گوریل کوهی است که گاهی به نام گوریل بویندی هم نامیده می‌شود.
ویژگی‌های بدنی > زندگی گروهی

گوریل‌ها جزو جانوران پنجه‌رو هستند. گوریل نر بالغ قدش میان ۱۶۵ تا ۱۷۵ سانتیمتر و وزنش میان ۱۴۰ تا ۲۰۴٫۵ کیلوگرم می‌رسد مادهٔ بالغ نصف اندازه یک پشت نقره‌ای (نر بالغ) هستند و بلندی قامتشان به ۱۴۰ سانتیمتر و وزنشان به ۱۰۰ کیلوگرم می‌رسد. گه‌گاه گوریل نر بالغ (پشت نقره‌ای) از نظر قد به بالای ۱۸۳ سانتیمتر و از لحاظ وزنی به ۲۷۰ کیلوگرم می‌رسد که البته این در طبیعت یک رکورد محسوب می‌شود. به هر صورت گوریل‌های چاق در اسارت به وزن ۲۷۰ کیلوگرم نیز می‌رسند اما این در اسارت رکوردی محسوب نمی‌شود.
گوریل شرقی تیره‌تر از گوریل غربی است و گوریل کوهی از هر دو تیره‌تر و پر موتر است. گوریل غربی می‌تواند قهوه‌ای یا خاکستری تیره با پیشانی حنایی باشد. گوریل‌هایی که در جنگلهای نواحی پست زندگی می‌کنند لاغرتر و چابکتر از گوریل‌های بزرگ کوهستانی هستند. تقریباً گروه خونی تمام گوریل‌ها «ب» می‌باشد و آن‌ها هر کدام مانند انسان‌ها دارای اثر انگشت منحصربه‌فرد خود هستند.
روش زندگی

گوریل پشت نقره‌ای یک گوریل نر بالغ است. معمولاً بیشتر از ۱۲ سال سن دارد و از موهای نقره‌ای پشتش شناخته می‌شود. گوریل پشت نقره‌ای دندان‌های نیش بزرگ و کاملاً رشد کرده‌ای دارد. نرهای بالغ پشت سیاه معمولاً بالای ۱۱ سال سن دارند.
پشت نقره‌ای قوی است و رهبر گروه است. هر پشت نقره‌ای رهبر یک گروه ۵ تا ۳۰ عددی است و در مرکز توجه گروه قرار دارد. وی همه تصمیم‌ها را می‌گیرد. در درگیری‌ها بین اعضای گروه نقش میانجی را ایفا می‌کند و برای حرکت گروه تصمیم می‌گیرد. گروه را به سمت مراکزی که خوراک وجود دارد راهنمایی می‌کند و مسئولیت رفاه و امنیت گروه را بر عهده دارد. نرهای جوان‌تر پشت سیاه نامیده می‌شوند و ممکن است وظیفه حفاظت و امنیت را داشته باشند و از پشت نقره‌ای پشتیبانی کنند.
نرها هنگامی که ۱۱ ساله شدند به آرامی گروه اصلی خود را ترک می‌کنند یا به تنهایی یا با گروه‌های نرهای ۲ تا ۵ ساله تا قبل از اینکه برای جفت یابی و بعد از آن تولید مثل آماده شوند حرکت می‌کنند. بچه گوریل معمولاً ۳ تا ۴ سال کنار مادرش می‌ماند. پشت نقره‌ای که رهبر گروه‌است از کودکان یتیم شیرخوار مراقبت می‌کند اما همیشه نمی‌تواند از تعداد زیادی از آن‌ها مراقبت کند.
هر گاه یک نر جوان نافرمانی کند یا یک نر خارجی مشکل به وجود بیاورد پشت نقره‌ای غرّش می‌کند و مشتهایش را به سینه‌اش می‌کوبد، شاخه‌ها را می‌شکند، دندانهایش را نشان می‌دهد و به سمت جلو حمله می‌کند. گاهی یک نر جوان از طرف رهبر مسن عهده‌دار رهبری می‌شود. اگر رهبر به علت بیماری، جنگیدن یا شکار غیرقانونی از بین برود گروه از هم متلاشی می‌شود و اعضای گروه به سایر گروه‌ها می‌پیوندند. خیلی از موارد پیش می‌آید که یک نر دیگر با کشتن پشت نقره‌ای گروه، آن گروه را کاملاً تصرف کند و خطر بزرگی وجود دارد که نر غالب، بچه‌های پشت نقره‌ای کشته شده را نیز از بین ببرد.
روش زندگی > خوراک و جستجوی آن

گوریل‌ها جانورانی‌ گیاه‌خوار هستند و جزو جانورانی هستند که غذای خود را نیم‌خورده رها می‌کنند. گوریل‌ها برگ و میوه و حتی گاهی حشرات کوچک را نیز می‌خورند. گوریل بیشتر روز خود را به خوردن صرف می‌کند. دندان‌های نیش بزرگ و بلندش به او اجازه می‌دهد تا گیاهان سخت و محکم مانند ساقهٔ بامبو را خرد کند و بخورد. گوریل‌های زمینی اساساً از میوه تغذیه می‌کنند اما گوریل‌های کوهی از شاخ و برگ گیاهان و ساقه و ریشه آن‌ها تغذیه می‌کنند.
روش زندگی > تولیدمثل و طول عمر

دوره آبستنی گوریل ماده ۳۴ هفته به درازا می‌انجامد و معمولاً یک بچه به دنیا می‌آورد. ۳ تا ۴ سال میان هر زایمان فاصله است؛ زیرا تا هنگامی که بچه‌ها در کنار مادر هستند، مادر دیگر آبستن نمی‌شود. ماده‌ها در ۱۰–۱۲ سالگی بالغ می‌شوند و این مدت در اسارت کمتر است و زودتر بالغ می‌شوند. نرها نیز در ۱۱–۱۳ سالگی به بلوغ می‌رسند. طول عمر گوریل‌ها ۳۰ تا ۵۰ سال است. اما در مورد این موضوع بحث است و مواردی که سن بالاتر داشته باشند نیز دیده شده‌است؛ مثلاً در باغ وحش دالاس در آمریکا یک گوریل به نام «جنی» هنوز در سن ۵۵ سالگی زنده‌است.
روش زندگی > رابطه با دیگر گونه ها

یکی از شکارچیان احتمالی گوریل پلنگ است. بقایای گوریل در مدفوع پلنگ پیدا شده است که ممکن است در اثر لاشه خواری بوده باشد. هنگامی که گروه مورد حمله انسان ها، پلنگ ها یا گوریل های دیگر قرار می گیرد، یک پشت نقره ای از گروه خود حتی به قیمت جانش محافظت می کند. به نظر نمی رسد گوریل ها به طور مستقیم با شامپانزه‌ها در مناطقی که همپوشانی دارند رقابت کنند. وقتی میوه فراوان باشد، رژیم غذایی گوریل ها و شامپانزه ها به هم نزدیک می شود، اما وقتی میوه کمیاب است، گوریل ها به تغذیه از پوشش گیاهی متوسل می شوند.  این دو جانور همچنین ممکن است از گونه های مختلف، اعم از میوه یا حشرات تغذیه کنند. گوریل‌ها و شامپانزه‌ها ممکن است هنگام تغذیه از یک درخت یکدیگر را نادیده بگیرند یا از یکدیگر دوری کنند. در مواردی دیده شده است که ائتلافی از شامپانزه‌ها به خانواده‌هایی از گوریل‌ها حمله کرده و حتی نوزاد آن‌ها را کشته اند.
هوش

گوریل‌ها خویشاوندی نزدیکی با انسان می‌دارند و همچنین بسیار باهوش هستند. حتی عده کمی از گوریل‌ها در اسارت نوعی زبان مستقل از زیر مجموعه زبان‌های اشاره را فرا گرفتند.
هوش > استفاده از ابزار

بر پایه مشاهدات تیم «توماس برور» در جامعه حفظ حیات وحش در سپتامبر ۲۰۰۵ گوریل‌ها اکنون توانایی استفاده ابزار در طبیعت را دارند. یک گوریل ماده در پارک ملی کنگو مشاهده شده‌است که از یک چوب برای سنجش عمق یک باتلاق استفاده می‌کرده‌است و ماده دیگری دیده شده که از یک تکه چوب به عنوان تکیه‌گاه در زمانی که می‌خواست ماهیگیری کند استفاده کرده‌است. این نشان می‌دهد که گوریل‌ها استفاده از ابزار را هم‌اکنون فراگرفته‌اند.
در سپتامبر ۲۰۰۵ یک گوریل دو سال و نیمه در حالی که در یک پناهگاه با سنگ در حال شکستن یک بادام بود دیده شده و زمانی استفاده کردن از ابزار در گوریل‌ها دیده شده که شامپانزه‌ها ۴۰ سال زودتر استفاده از ابزار در طبیعت را می‌دانستند و بسیار عالی از یک چوب برای شکار کردن موریانه‌ها استفاده می‌کردند. داستان‌هایی در میان مردم بومی رواج دارد که گوریل‌ها در دفاع از خود در برابر جانوران درنده از سنگ و چوب استفاده می‌کنند. گوریل‌ها دارای دستی نیمه‌دقیق هستند و مطمئناً می‌توانند از هر نوع ابزار ساده و اسلحه استفاده کنند.
نگارخانه

گوریل در حال پنجه‌رَوی
گوریل پشت سیاه
گوریل ماده
گوریل بچه‌اش را در آغوش گرفته
گوریل غربی زمینی
گوریل شرقی زمینی
اسکلت گوریل، جمجه سمت راست متعلق به گوریل نر و چپ ماده‌است
گوریل پشت نقره‌ای
استفاده گوریل از یک شاخه درخت هنگام ماهی‌گیری
گرن توریسمو کانسپت

| گرن توریسمو کانسپت | گرن توریسمو کانسپت |
| --- | --- |
جلد اروپایی: جلد اروپایی
توسعه‌دهنده(ها): پولی‌فونی دیجیتال
ناشر(ها): سونی کامپیوتر انترتینمنت
تهیه‌کننده(ها): کازونوری یامائوچی
طراح(ـان): کازونوری یامائوچی 
آهنگساز(ان): دایکی کاشو ایسامو اوهیرا
سری: گرن توریسمو
موتور: گرن توریسمو ۳: ای-اسپک 
سکو(ها): پلی‌استیشن ۲
تاریخ(های) انتشار: ژاپن: ۱ ژانویهٔ ۲۰۰۲کره جنوبی: ۱۶ مهٔ ۲۰۰۲اروپا: ۱۷ ژوئیه ۲۰۰۲
ژانر(ها): شبیه‌سازی مسابقه
حالت(ها): تک‌نفره، چندنفره
گرن توریسمو کانسپت (به انگلیسی: Gran Turismo Concept) و (グランツーリスモ コンセプト, Guran Tsūrisumo Konseputo؟) یک بازی ویدئویی شبیه‌سازی مسابقه است که در سال ۲۰۰۲ توسط پولی‌فونی دیجیتال توسعه یافت و توسط سونی کامپیوتر انترتینمنت برای پلی‌استیشن ۲ منتشر شد. این چهارمین قسمت کلی از مجموعه گرن توریسمو است. این بازی در بازار آمریکای شمالی منتشر نشد، اگر چه نسخه‌ای از آن در قالب گرن توریسمو: نیسان ۳۵۰زد ادیشن (به انگلیسی: Gran Turismo: Nissan 350Z Edition) منتشر شد.
نسخه‌ها > ۲۰۰۱ توکیو

نسخه ۲۰۰۱ توکیو دارای خودروهای مفهومی نمایشگاه خودروی توکیو ۲۰۰۱ از جمله نیسان جی‌تی-آر کانسپت'۰۱ است که در مجموع ۵۱ خودرو را شامل می‌شود. این بازی همچنین با یک دفترچه راهنمای ۶۴ صفحه‌ای همراه با تصاویری از خودروهای موجود است. در یک ژانویه ۲۰۰۲ در ژاپن و آسیای جنوب شرقی منتشر شد. تا آوریل ۲۰۰۸، گرن توریسمو کانسپت ۲۰۰۱ توکیو ۴۳۰ هزار نسخه در ژاپن و ۱۰ هزار نسخه در آسیای جنوب شرقی ارسال کرده بود.
نسخه‌ها > ۲۰۰۲ توکیو-سئول

نسخه دوم، ۲۰۰۲ توکیو-سئول در ۱۶ می ۲۰۰۲ در کره جنوبی به مناسبت عرضه رسمی پلی‌استیشن ۲ در این کشور منتشر شد. این خودرو شامل خودروهایی از نسخه ۲۰۰۱ توکیو به علاوه مدل‌های اضافی بود که در نمایشگاه خودروی سئول رونمایی شد. این بازی خودروسازان کره جنوبی مانند هیوندای را در مجموعه گرن توریسمو معرفی کرد. تا آوریل ۲۰۰۸، گرن توریسمو کانسپت ۲۰۰۲ توکیو-سئول ۹۰ هزار نسخه در کره جنوبی ارسال کرده بود.
نسخه‌ها > ۲۰۰۲ توکیو-ژنو

آخرین نسخه، ۲۰۰۲ توکیو-ژنو در ۱۷ ژوئیه ۲۰۰۲ در اروپا عرضه شد. این نسخه شامل تمام خودروهای نسخه ۲۰۰۲ توکیو-سئول به علاوه مدل‌های جدیدی بود که در نمایشگاه خودروی ژنو مانند خودروی فولکس‌واگن دبلیو۱۲ رونمایی شد. یک نسخه چینی/انگلیسی ان‌تی‌اس‌سی در ۲۵ ژوئیه در آسیای جنوب شرقی منتشر شد و ۳۰ خودرو را به نسخه ۲۰۰۱ توکیو که قبلاً در این منطقه منتشر شده بود اضافه کرد. تا آوریل ۲۰۰۸، گرن توریسمو کانسپت ۲۰۰۲ توکیو-ژنو یک میلیون نسخه در اروپا و ۳۰ هزار نسخه در آسیای جنوب شرقی ارسال کرده بود. ۲۰۰۲ توکیو-ژنو نسخه قطعی جی‌تی کانسپت است، زیرا بیشترین خودروها را از جمله فود جی‌تی۴۰ ال‌ام ادیشن را دارد.
بازتاب‌ها و فروش

در زمان انتشار، مجله فامیتسو به نسخه ۲۰۰۱ توکیو این بازی امتیاز ۳۳ از ۴۰ را داد.
تا ۳۰ آوریل ۲۰۰۸، تمامی نسخه‌های گرن توریسمو کانسپت روی هم ۴۳۰ هزار نسخه در ژاپن، یک میلیون نسخه در اروپا و ۱۳۰ هزار نسخه در آسیا به فروش رسیده است که مجموعاً ۱٫۵۶ میلیون نسخه است.
سرو ابرکوه

سرو بسیار قدیمی در استان یزد، ایران
| سرو ابرکوه | سرو ابرکوه |
| --- | --- |
سرو ابرکوه با عمر تقریبی ۵۵۰۰ سال است به‌عنوان پیرترین درخت ایران و آسیا و و پس از کاج متوشلخ در کالیفرنیا دومین درخت پیر جهان به حساب می‌آید.: سرو ابرکوه با عمر تقریبی ۵۵۰۰ سال است به‌عنوان پیرترین درخت ایران و آسیا و و پس از کاج متوشلخ در کالیفرنیا دومین درخت پیر جهان به حساب می‌آید.
گونه: سرو ناز (سرو ایرانی)
موقعیت: ابرکوه یزد
مختصات: ۳۱°۰۷′۲۲″شمالی ۵۳°۱۶′۴۷″شرقی﻿ / ﻿۳۱٫۱۲۲۶۴°شمالی ۵۳٫۲۷۹۸۴°شرقی﻿ / 31.12264; 53.27984
سَرْو اَبَرکوه یا سرو زرتشتی (در باورهای مردمی ادعا می‌شود با سرو زرتشت در ارتباط است) یکی از آثار طبیعی ملی ایران است.
این درخت در شهر ابرکوه قرار دارد و از پیرترین جانداران زندهٔ جهان است. محیط تنهٔ این درخت در روی زمین یازده‌ونیم متر است و بلندای آن بین ۲۵ تا ۲۸ متر برآورد شده است.
حمدالله مستوفی در کتاب نزهت القلوب که در سال ۷۴۰ قمری تألیف شد دربارهٔ ابرکوه می‌نویسد: «آنجا سروی است که در جهان شهرتی عظیم دارد. چنانچه سرو کشمیر و بلخ شهرتی داشت و اکنون این از آن‌ها بلندتر و بزرگ‌تر است و درخت سرو در ایران‌زمین مثل آن نیست.»
دانشمند روس الکساندروف، عمر این سرو را بیش از ۶۰۰۰ سال و محققان ژاپنی سن آن را بیش از ۸۰۰۰ سال می‌دانند. برخی روایات تاریخی، کاشتن آن را به زرتشت و برخی نیز به یافث (پسر نوح) نسبت می‌دهند.
سرو باشکوه ابرکوه از گونه سرو شیراز و از سروهای مدیترانه این درخت با نام علمی cuppresus" sempervirens» با ارتفاع ۲۵ متر می‌باشد. قطر تنه آن ۴/۵ متر بوده و بسیاری از دانشمندان و کارشناسان داخلی و خارجی از این درخت به‌عنوان یکی از کهنسال‌ترین درختان جهان یاد می‌کنند. الکساندر روف (دانشمند) عمر درخت را ۴۰۰۰ تا ۴۵۰۰ سال برآورد کرده بود ولی پس از آن دانشمندان بازدیدکننده روسی از ژاپن و روسیه عمر درخت را تا ۷ هزار سال برآورد کرده‌اند. این درخت دارای ارزش علمی، قدمت و زیبایی چشمگیری است و نیز به‌عنوان میراث طبیعی ایران پس از قله دماوند به ثبت رسیده است و هرساله بازدیدکنندگان فراوانی از داخل و خارج کشور را به خود جذب می‌نماید. با توجه به ارزش‌های قابل توجه درخت و به منظور صیانت از این گنجینه ژنی ارزشمند، برابر با مصوبه مورخ ۱۳۸۲/۱۲/۲۷ شورای‌عالی حفاظت محیط زیست، سرو ابرکوه به‌عنوان اثر طبیعی ملی در زمره مناطق چهارگانه محیط زیست قرار گرفت. تا پیش از این مصوبه حفاظت و مدیریت سرو به عهده شهرداری ابرکوه بود و پس از آن مدیریت آن بر عهده اداره محیط زیست قرار گرفت.
سرو ابرکوه در مسیر جاده ابریشم قرار گرفته است.
اثر و نماد ملی

نماد سرو به عنوان یکی از نمادهای مهم در ایران باستان شناخته می‌شود. در نگاره‌ها و آثار باستانی مانند حجاری‌های دوره هخامنشی در تخت جمشید، نماد درخت و به‌طور خاص، سرو آورده شده است. در فرهنگ ایرانیان قدیم آمده است:» سرو به دلیل آن که درختی همیشه سبز است، همواره در ایران اهمیت خاصی داشته است و سرو ابرقو که نام دیگر سرو ابرکوه است نیز که آن را سرو زرتشت می‌نامند، نمادی از همین امر به‌شمار می‌رود. «در پارچه‌بافی‌های ایران گونه‌ای گیاه، درخت و در واقع همان سرو خمیده که بعدها در فرهنگ ایرانی بته‌جقه نامیده شد، دیده می‌شود. مینیاتور بهترین مجال برای شناسایی این درخت کهنسال است که به شکلی منحصر به فرد در آثار هنرمندان این مرز و بوم جلوه کرده است. سرو ابرقو، این نگین سبز کویر ایرانیان در تمامی جهان به عنوان نمادی از زندگی و زیبایی معرفی شده است. این درخت کهنسال که تاریخ بشر به آن مباهات می‌کند، از پیش از اسلام به یادگار برجای مانده و با سن زیادی که دارد با شادابی خوبی در حاشیه شهر ابرکوه استقرار یافته است.
اقدامات لازم برای نگهداری از سرو ابرکوه

سرو زیبای ابرکوه باید توسط ما ایرانیان به نسل‌های آینده نیز معرفی گردد و نسل به نسل منتقل شود. به منظور جلوگیری از بروز هرگونه خسارت به درخت کهنسال و حفظ آن به عنوان میراث ماندگار جهت ارائه به نسل‌های بعد مطالعات تفصیلی - اجرایی نحوه نگهداری از اثر طبیعی ملی سرو ابرکوه جهت ساماندهی و مدیریت سرو تهیه و تصویب گردیده است. در این طرح تلاش شد تا تمامی ملاحظات حفاظتی، گردشگری و خدمات شهری در کنار هم دیده شود و با ایجاد هماهنگی و مدیریت همه‌جانبه و با دوام نیز ضمن حفظ سلامتی درخت تا حد ممکن در زمینه بهره‌برداری از دیدگاه گردشگری پایدار فراهم گردد.
درختان دیرزیست در دوران طولانی زندگی خود ممکن است با موانع اکولوژیک و تنش‌های نامساعد محیطی روبرو شوند که برای حفظ آنها می‌بایست از نظر متخصصان و کارشناسان بهره جست. بدین منظور کمیته استانی ساماندهی سرو ابرکوه با مسئولیت محیط زیست و همکاری رابطان این کمیته در دفتر فنی استانداری، سازمان جهاد کشاورزی، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه یزد، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان، اداره حفظ نباتات جهاد کشاورزی، اداره کل منابع طبیعی، سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، شهرداری و فرمانداری ابرکوه تشکیل گردید تا در جلسات مستمر آن با همفکری کارشناسان مجرب از ارگان‌های یادشده، راهکارهای حفاظت و ساماندهی سرو ابرکوه را به نحوی اجرایی کند که مبتنی بر دیدگاه‌های حفاظتی بوده و تضمین‌کننده بقا و دوام این گونه باشد.
از مهم‌ترین اقدامات انجام‌شده توسط این اداره کل با همکاری برخی از ارگانها نظیر شهرداری و فرمانداری ابرکوه و استانداری یزد می‌توان به موارد ذیل اشاره نمود:
حصارکشی و ساماندهی فضای پیرامون اثر طبیعی ملی سرو ابرکوه
به‌کارگیری روش‌های مبارزه بیولوژیک به منظور دفع و جلوگیری از آسیب آفات به درخت
پیگیری از متخصصین ذیربط در کشور و خارج از کشور به منظور ترمیم تنه درخت
نصب صاعقه‌گیر
سرو ابرکوه در سفرنامه‌ها

سرو ابرکوه و دیگر سروهای کهن ایران، در کتب و سفرنامه‌ها مختلف عنوان شده‌اند و جالب این است که در مجموع مطالب و اطلاعات در مورد این سرو کهنسال در منابع غیرفارسی بیشتر از منابع فارسی وجود دارد.
مارکوپولو در خاطرات سفرش به ایران می‌نویسد: یکی از چند سروی که در ایران دیده‌ام، سرو خوش‌بالای ابرکوه است که همچون آبشاری سبز از آسمان بر روی زمین تفدیده ابرکوه فرو می‌آید و از هر طرف که وارد ابرکوه شوی، سرو کهنسال و پرطراوت مانند چراغ دریایی سبزی مارا به بندر دریای کویر و خورشید تابان فرا می‌خواند.
حمدالله مستوفی «هم در کتاب» نزهت القلوب «که در سال ۷۴۰هجری قمری تألیف شده است، دربارهٔ این سرو آورده است:» آنجا سروی است که در جهان شهرتی عظیم دارد. چنانچه سرو کشمیر و بلخ شهرتی داشته و اکنون این، از آنها بلندتر و بزرگ‌تر است. «
باورها و اعتقادات مردم دربارهٔ تاریخ و قدمت»
سرو ابرکوه «افسانه‌ها و داستان‌هایی نقل می‌شود که اغلب سند و مرجع علمی مقبولی ندارند ولی برخی از شواهد تاریخی را می‌توان در نوشته‌های پراکنده جستجو کرد. برخی از برآوردهای علمی هستند اما اکثر افسانه‌ها به واقعیت نزدیک نیست. کاشت توسط پسر نوح- برخی مورخان معتقدند نهال این درخت را» یافت «،» پسر نوح نبی «پس از توفان معروف، در محل کنونی غرس نموده است. یا در کتاب عهد عتیق به عنوان یکی از پسران نوح نامیده شده است. در میان مردم او به عنوان جوان‌ترین پسر نوح معروف گشته ولی برخی متون او را پسر ارشد نوح می‌دانند. او و همسرش از جمله کسانی بودند که سوار کشتی نوح شدند و نجات یافتند. کاشت توسط اصحاب رس- مردم ابرکوه می‌گویند» سرو ابرکوه «یکی از آن دوازده درختی است که» اصحاب رس «می‌پرستیدند.» اصحاب رس «قومی درخت‌پرست بودند و به دعوت پیامبرشان اعتنایی نکردند تا عذاب الهی شامل بادهای سرخ و شعله‌ور زمین زیر پایشان دامنشان را گرفت.
کاشت توسط زرتشت پیامبر- در اسطوره‌های ایرانی» سرو ابرکوه «را با عنوان» درخت زرتشت «یاد کرده‌اند و کاشت این سرو را به» زرتشت «نسبت می‌دهند و معتقدند که زرتشت، وقتی در اسفندماه به ابرکوه رسید، بذر سرو را در این دشت کاشت و به مردم این شهر نوید داد که درختی ماندگار در شهرشان خواهند داشت که تاریخ پادشاهان را از سر می‌گذراند. در کتب چنین آمده است:» زرتشت، چون موسم اسپند به ابرکوه رسید، با دست خود بذر سرو بر این دشت فشاند و بر مردمان نوید داد که درختی در آن میان بماند تا ببیند درفش فرزندش بهرام، پادشاه صبح دم رستاخیز را. «
آسیب‌ها > تخریب درخت توسط مردم

با وجود حصارکشی و حضور نگهبان در اطراف درخت، باز هم عده‌ای از مردم از غفلت نگهبان و بازبودن حصار سوءاستفاده کرده و اقدامات تخریبی، همچون یادگاری‌نویسی، بالارفتن از این درخت کهنسال که از قدیمی‌ترین جانداران زنده ایران و جهان و آسیا است را، صورت می‌دهند.
پودر پنیر

پودر پنیر یک فرآورده لبنی پرورده است که از مواد جامد پنیر کم‌آب تهیه می‌شود. معمولاً برای افزودن طعم و مزه در غذاهای مختلف استفاده می‌شود.
تولید

پودر پنیر با خشک کردن پنیر از طریق تکنیک‌هایی مانند خشک کردن پاششی تولید می‌شود. در طی فرایند تولید، به ویژه در زمان خشک کردن، مقداری از عطر پنیر از بین می‌رود. برای جبران این مشکل، معمولاً از پنیرهای قدیمی تر و مخلوط چندین پنیر با سایر مواد لبنی مانند مواد جامد شیر بدون چربی، آب پنیر و لاکتوز استفاده می‌شود.
پودر پنیر نسبتاً ارزان است و در مقایسه با پنیر ماندگاری بیشتری دارد. با این حال، کیفیت پودر پنیر تحت تأثیر شرایط نگهداری است. تغییر طعم، رنگ و بافت می‌تواند در شرایط نامطلوب مانند آب و هوای گرم و مرطوب رخ دهد.
مصارف آشپزی

پودر پنیر یک ماده غذایی است که معمولاً برای افزایش طعم و مزه به محصولات غذایی مختلف استفاده می‌شود. از این پودر در غذاهایی مانند کراکر، چیپس و غذاهای آماده برای خوردن، و همچنین در سالادها و سبزیجات تازه به عنوان یک طعم دهنده استفاده می‌شود. از آن به عنوان ماده تشکیل دهنده ماکارونی و پنیر بسته‌بندی شده (مانند کرافت دینر)، کیک آناناسی تایوانی، و پفک پنیری استفاده می‌شود. همچنین پودر پنیر پودر شد به عنوان یک مکمل غذایی استفاده می‌شود.
از نظر تاریخی، یک گزارش بهداشت عمومی در سال ۱۹۳۱ استفاده از آن را به عنوان «طعمه ای جذاب» برای تله‌های موش ذکر کرد. در طول جنگ جهانی دوم، جیره سربازان آلمانی شامل پودر پنیر بود.
کرافت دینر، پودر پنیر و مواد اضافی برای آماده‌سازی شام
ادرنه

مکان در 23x15px|border |alt=|link= ترکیه
| اَدِرنه Edirne | اَدِرنه Edirne |
| --- | --- |
شهر: شهر
مسجد سلیمیه: مسجد سلیمیه
محل ادیرنه در ترکیه: محل ادیرنه در ترکیه
ناحیه: مرمره
استان: ادرنه
حکومت: حکومت
 • شهردار: Hamdi Sedefçi
ارتفاع: ۴۱ متر (۱۳۵ فوت)
جمعیت (۲۰۱۰): جمعیت (۲۰۱۰)
 • کل: ۱۳۸۷۹۳
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی ۲+ (EET)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی ۳+ (EEST)
کد پستی: ۲۲۱۰۰
کد منطقه: ۰۲۸۴
پلاک خودرو: ۲۲
وبگاه: www.edirne.bel.tr
اَدِرنه (به ترکی: Edirne، به یونانی: Ἁδριανούπολις تلفظ: آدریانوپولیس، به بلغاری: Одрин تلفظ: اُدرین) نام یکی از شهرهای ترکیه است.
این شهر مرکز استان ادرنه ترکیه است. شهر ادیرنه در ناحیه تراکیه در منتهی‌الیه غربی ترکیه و در نزدیکی مرز یونان و بلغارستان واقع شده‌است.
جمعیت این شهر در سال ۲۰۰۲ برابر با ۱۲۸٬۴۰۰ نفر برآورد شده‌است.
ادگمر، مریلند

مکان در 23x15px|border |alt=|link= مریلند
| Edgemere, Maryland | Edgemere, Maryland |
| --- | --- |
مکان مختص سرشماری: مکان مختص سرشماری
Location of Edgemere, Maryland: Location of Edgemere, Maryland
ایالت:  مریلند
شهرستان:  Baltimore
مساحت: مساحت
 • کل: ۲۰٫۶ مایل مربع (۵۳٫۳ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۱۰٫۸ مایل مربع (۲۸٫۰ کیلومتر مربع)
 • آب: ۹٫۸ مایل مربع (۲۵٫۳ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۲۰ فوت (۶ متر)
جمعیت (۲۰۱۰): جمعیت (۲۰۱۰)
 • کل: ۸۶۶۹
 • تراکم: ۴۲۰/مایل مربع (۱۶۰/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۵ (Eastern (EST))
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۴ (EDT)
FIPS کد: ۲۴-۲۴۹۵۰
GNIS feature ID: ۰۵۹۰۱۳۳
ادگمر (به انگلیسی: Edgemere) شهری در ایالت مریلند کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۸٬۶۶۹ نفر بوده‌است.
ادلینا، بخش اوپال لابلسکی

Village در 23x15px|border |alt=|link= لهستان
| Adelina | Adelina |
| --- | --- |
Village: Village
استان‌های لهستان: استان لوبلین
County: Opole Lubelskie
گمینا: Chodel
ادلینا، بخش اوپال لابلسکی (به لاتین: Adelina, Opole Lubelskie County) در لهستان است که در Gmina Chodel واقع شده‌است.
ادفو

مکان در 23x15px|border |alt=|link= مصر
| ادفو | ادفو |
| --- | --- |
شهر: شهر
Edfu: Edfu
ورودی معبد هوروس در ادفو: ورودی معبد هوروس در ادفو
استان: استان اسوان
ارتفاع: ۸۶ متر (۲۸۲ فوت)
جمعیت (۲۰۱۲): جمعیت (۲۰۱۲)
 • کل: ۱۳۳۷۷۲
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی ۲+ (EST)
پیش‌شماره تلفن: ۹۷ (۲۰)+
ادفو شهر و شهرستانی در استان اسوان مصر است. معبد هوروس از مهم‌ترین اماکن توریستی این شهر است.
ادلفی، مریلند

مکان در 23x15px|border |alt=|link= مریلند
| Adelphi, Maryland | Adelphi, Maryland |
| --- | --- |
مکان مختص سرشماری: مکان مختص سرشماری
The Adelphi Mill in July 2007.: The Adelphi Mill in July 2007.
Location of Adelphi, Maryland: Location of Adelphi, Maryland
ایالات آمریکا:  مریلند
شهرستان: [[File:|22x20px|border |alt=|link=]] Prince George's
مساحت: مساحت
 • کل: ۲٫۷ مایل مربع (۷٫۱ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۲٫۷ مایل مربع (۷٫۱ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰٫۰ مایل مربع (۰٫۰ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۱۷۱ فوت (۵۲ متر)
جمعیت (۲۰۱۰): جمعیت (۲۰۱۰)
 • کل: ۱۵۰۸۶
 • تراکم: ۵۵۰۰/مایل مربع (۲۱۰۰/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۵ (Eastern (EST))
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۴ (EDT)
زیپ‌کد: ۲۰۷۸۳، ۲۰۷۸۷
کد منطقه: ۳۰۱
FIPS کد: ۲۴-۰۰۴۰۰
GNIS feature ID: ۰۵۹۶۹۹۷
ادلفی (به انگلیسی: Adelphi) شهری در ایالت مریلند کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۱۵٬۰۸۶ نفر بوده‌است.
مرد مورچه‌ای و زنبورک

| مرد مورچه‌ای و زنبورک | مرد مورچه‌ای و زنبورک |
| --- | --- |
کارگردان: پیتون رید
تهیه‌کننده: کوین فایگی
فیلمنامه‌نویس: پل راد اندرو بارر گابریل فراری کریس مک‌کنا اریک سامرز
بر پایه:  انت‌من اثر استن لی لری لیبر جک کربی  زنبورک'جک کربی 
بازیگران:  پل راد  اوانجلین لیلی  مایکل پنیا  والتون گاگینز  بابی کاناوله  جودی گریر  تی.آی.  دیوید دستمالچیان  هانا جان کامن  رندل پارک  میشل فایفر  مایکل داگلاس 
موسیقی: کریستوف بک
فیلم‌بردار: دانته اسپینوتی
تدوین‌گر: کریگ وود
شرکت تولید: مارول استودیوز
توزیع‌کننده: استودیو سینمایی والت دیزنی
تاریخ‌های انتشار:  ۶ ژوئیه ۲۰۱۸ (۲۰۱۸-0۷-۰۶) (ایالات متحده)  
مدت زمان: ۱۱۸ دقیقه
کشور: ایالات متحده
زبان: انگلیسی 
هزینهٔ فیلم: ۱۶۲ میلیون دلار
فروش گیشه: ۶۲۲،۷ میلیون دلار 
مرد مورچه‌ای و زنبورک (انگلیسی: Ant-Man and the Wasp) فیلمی در ژانر ابرقهرمانی بر پایه شخصیت‌های اسکات لنگ / مرد مورچه‌ای و هوپ پیم / زنبورک از شرکت مارول کامیکس است که در سال ۲۰۱۸ منتشر شد. این فیلم به کارگردانی پیتون رید و تیم نویسندگی کریس مک‌کنا، پل راد، اریک سامرز و گابریل فراری است. مرد مورچه‌ای و زنبورک به عنوان بیستمین فیلم در دنیای سینمایی مارول به شمار می‌رود و دنبالهٔ فیلم مرد مورچه‌ای در سال ۲۰۱۵ است. از بازیگران آن می‌توان به پل راد، اوانجلین لیلی، مایکل پنیا، والتون گوگینس، بابی کاناوله، جودی گریر، هانا جان کامن و مایکل داگلاس اشاره کرد.
مرد مورچه‌ای و زنبورک در تاریخ ۶ ژوئیه، ۲۰۱۸ در ایالات متحده به صورت آی‌مکس و سه‌بعدی اکران شد.
نسخه سوم و دنباله این فیلم به‌ نام مرد مورچه‌ای و زنبورک: شیدایی کوانتومی در سال ۲۰۲۳ اکران شد.
داستان

اسکات رویایی درباره جنت ون داین (میشل فایفر) می‌بینند، کسی که مانند انت‌من از لباسی استفاده کرد که باعث کوچک سازی او شد و این در حالی است که برعکس اسکات، او هرگز موفق نشد به اندازهٔ طبیعی‌اش باز گردد.
در آن سو هنک (مایکل داگلاس) و هوپ پیم (اوانجلین لیلی)، همسر و دختر جانت، در آزمایشگاه در تلاش هستند تا بتوانند جانت را بازگردانند. هوپ میراث مادرش که تبدیل به زنبوری ریز شدن است را به‌دست می‌آورد. آن‌ها در این راه باید با سانی (والتون گوگینس) که دزدی فراری است و همچنین گوست (هانا جان کامن) که دلیل خودش را برای سرقت تکنولوژی هنری دارد مقابله کنند.
بازیگران

پل راد در نقش اسکات لنگ / انت‌من
اوانجلین لیلی در نقش هوپ ون داین: دختر هنک پیم
مایکل پنیا در نقش لوئیس
والتون گاگینز در نقش سانی
بابی کاناوله در نقش پاکستون
جودی گریر در نقش مگی، همسر سابق لنگ
تی.آی. در نقش دِیو
دیوید دستمالچیان در نقش کرت
هانا جان کامن در نقش ایوا استار / گوست
رندل پارک در نقش جیمی وو
لارنس فیشبرن در نقش بیل فاستر
میشل فایفر در نقش جنت ون داین، همسر هنک پیم و مادر هوپ
مایکل داگلاس در نقش هنک پیم / مرد مورچه‌ای