stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
سعید مستغاثی

مستغاثی در سال ۱۳۹۴
سعید مستغاثی روزنامه‌نگار و منتقد سینمایی است. وی از ابتدای سال ۱۳۸۷ به ریاست انجمن منتقدان سینمای ایران برگزیده شد.
سعید مستغاثی کار تحقیقاتی و نوشتاری را از سال ۱۳۶۷ با انتشارات سروش و کتاب «تقویم تاریخ انقلاب اسلامی» آغاز کرد. او از اوایل دهه ۷۰ بوسیله همکاری با بنیاد سینمایی فارابی و فصلنامه این بنیاد وارد مطبوعات سینمایی شد و از آن پس در نشریات مختلف قلم زد. از جمله: هفته نامه سینما، دنیای تصویر، نقد سینما، سوره، اطلاعات بین‌الملل، فیلم و سینما، فیلم و هنر، آفرینش، بنیان، آیینه جنوب، بهار، نوروز، حیات نو، همشهری، جهان سینما، فیلم نگار و… و در این نشریات مسئولیت‌هایی از قبیل دبیر سرویس نقد فیلم، دبیر بخش ایرانی، مسئول بخش خارجی و… را برعهده داشت.
مستغاثی در سال‌های ۱۳۸۲ تا ۱۳۸۴ سردبیر مجله هفتگی سینما و همچنین رویداد هفته بود.
سعید مستغاثی از آغاز تأسیس انجمن منتقدان و نویسندگان سینمایی ایران در سال ۱۳۷۴، عضو آن بود و از سال ۱۳۸۶ وارد شورای مرکزی آن شد و در سال ۱۳۸۷ به ریاست این انجمن انتخاب گردید. وی همچنین در دوره‌های مختلف عضو هیئت‌های داوری این انجمن بوده‌است و در سال ۱۳۸۷ نیز عضو هیئت داوران بخش فیلم‌های اول و دوم جشنواره فیلم فجر بود.
مستغاثی از سال ۱۳۷۴ به برنامه سازی در تلویزیون روی آورد؛ ابتدا برای برنامه‌هایی همچون «سینما تئاتر ۷۴»، «با شما برای شما"، "زن در تاریخ سینماً و «مستند ۴» نویسندگی و کارشناسی کرد و سپس با کارگردانی مجموعه مستند - داستانی «محراب انقلاب» در سال ۱۳۸۴ وارد جرگه فیلمسازی شد. پس از آن ساخت مجموعه‌های مستند «راز آرماگدون»، «پیش از آغاز»، «آب در هاون»، "راز آرماگدون۲: ارتش سایه‌ها، "راز آرماگدون۳: معبد تاریکی"، "راز آرماگدون۴: پروژه اشباح"، "اشغال"، "... و اینک آخرالزمان" و "در مسیر نیل" در کارنامه او به ثبت رسیده‌است. وی هم‌اکنون در حال ساخت مجموعه ای مستند دربارهٔ تمدن اسلامی است.
مستغاثی همچنین فیلم داستانی «راز» را در سال ۱۳۸۵برای مقاومت بسیج نوشته و کارگردانی کرده‌است.
الوارادو، وراکروز

City در 23x15px|border |alt=|link= مکزیک
| Alvarado, Veracruz | Alvarado, Veracruz |
| --- | --- |
City: City
Ilustre, Heroica y Generosa Ciudad y Puerto de Alvarado: Ilustre, Heroica y Generosa Ciudad y Puerto de Alvarado
Statue at the Municipal Plaza: Statue at the Municipal Plaza
  نشان:   نشان
شعار(ها): Ilustre, Heroica y Generosa (Illustrious, پهلوانic and ایثار): شعار(ها): Ilustre, Heroica y Generosa (Illustrious, پهلوانic and ایثار)
Alvarado, Veracruz: Alvarado, Veracruz
مختصات: ۱۸°۴۶′۵۲″ شمالی ۹۵°۴۵′۲۶″ غربی﻿ / ﻿۱۸٫۷۸۱۱۱°شمالی ۹۵٫۷۵۷۲۲°غربی﻿ / 18.78111; -95.75722: مختصات: ۱۸°۴۶′۵۲″ شمالی ۹۵°۴۵′۲۶″ غربی﻿ / ﻿۱۸٫۷۸۱۱۱°شمالی ۹۵٫۷۵۷۲۲°غربی﻿ / 18.78111; -95.75722
ایالت: وراکروس
منطقه: Papaloapan
Municipality: Alvarado
تاسیس‌شده: 1518 (as San Cristóbal de Alvarado)
Town status: 1816
City status: 1878
بنیان‌گذار: پدرو دآلوارادو
Colonias:  21 21 de Abril Alvarado Centro El Pescador Escolleras Infonavit La Fuente La Trocha Las Aneas Loma del Chile Lomas del Rosario Los Aguacates Los Carriles Los Framboyanes Luz del Carmen Magisterial Marigalante Pantanal Paso Nacional Valente Cruz Villas Alvarado Vista Hermosa 
حکومت: حکومت
 • شهردار: Octavio Ruiz Barroso (PRD)
 • Syndic: Julián Camacho Gil
مساحت: مساحت
 • کل: ۸۴۰ کیلومتر مربع (۳۲۰ مایل مربع)
ارتفاع: ۱۰ متر (۳۰ فوت)
جمعیت (2005): جمعیت (2005)
 • کل: ۲۲٬۳۳۰
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۶ (CST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۵ (CDT)
Postal code: 95250, 95270, 95272, 95274 to 95278
کد منطقه: 297
شاخص توسعه انسانی (2002): 0.77987 (medium)
نام اهلیت: Alvaradian (زبان اسپانیایی: alvaradeño(a))
وبگاه: ayuntamientodealvarado.gob.mx
الوارادو، وراکروز (به اسپانیایی: Alvarado, Veracruz) یک منطقهٔ مسکونی در مکزیک است که در وراکروس واقع شده‌است.
خصوصیات

الوارادو ۸۴۰ کیلومترمربع مساحت و ۲۲٬۳۳۰ نفر جمعیت دارد و ۱۰ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
آق‌جار

مکان
| Akdzhar | Akdzhar |
| --- | --- |
Akdzhar: Akdzhar
مختصات: ۴۱°۳۷′۴۸″ شمالی ۷۳°۱۸′۳۶″ شرقی﻿ / ﻿۴۱٫۶۳۰۰۰°شمالی ۷۳٫۳۱۰۰۰°شرقی﻿ / 41.63000; 73.31000: مختصات: ۴۱°۳۷′۴۸″ شمالی ۷۳°۱۸′۳۶″ شرقی﻿ / ﻿۴۱٫۶۳۰۰۰°شمالی ۷۳٫۳۱۰۰۰°شرقی﻿ / 41.63000; 73.31000
استان: جلال‌آباد (استان)
ارتفاع: ۱٬۸۶۱ متر (۶۱۰۶ فوت)
منطقهٔ زمانی: UTC +5
اکدژار (به لاتین: Akdzhar) یک منطقهٔ مسکونی در قرقیزستان است که در جلال‌آباد واقع شده‌است.
خصوصیات

اکدژار ۱٬۸۶۱ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
خوش‌شانس‌ترین مرد آمریکا

| خوش‌شانس‌ترین مرد آمریکا | خوش‌شانس‌ترین مرد آمریکا |
| --- | --- |
کارگردان: سمیر اولیوروس
تهیه‌کننده: آماندا فریدمن
فیلمنامه‌نویس:  سمیر اولیوروس  مگی بریگز 
موسیقی: جان کارول کربی
فیلم‌بردار: پابلو لوزانو
تدوین‌گر: سباستین هرناندز
تاریخ‌های انتشار:  ۵ سپتامبر ۲۰۲۴ (۲۰۲۴-09-۰۵) (جشنواره بین‌المللی فیلم تورنتو)  ۴ آوریل ۲۰۲۵ (۲۰۲۵-0۴-۰۴) (ایالات متحده)  
مدت زمان: ۹۰ دقیقه
کشور: آمریکا
زبان: انگلیسی 
خوش‌شانس‌ترین مرد آمریکا (به انگلیسی: The Luckiest Man in America) یک فیلم درام و دلهره‌آور آمریکایی محصول سال ۲۰۲۴ به کارگردانی و نویسندگی مشترک سمیر اولیوروس با بازی پال والتر هاوزر، والتون گاگینز، دیوید استراترن، میسی ویلیامز، هیلی بنت، شامیر اندرسون، جانی ناکسویل، برایان گراتی، پتی هریسون، شونت رنه ویلسون و جیمز ووک است. داستان فیلم رسوایی سال ۱۹۸۴ توسط مایکل لارسون زمانی که او در نمایش بازی شانس خود را امتحان کنید (انگلیسی: Press Your Luck) ظاهر شد و برنده شدنش را به تصویر می‌کشد.
این فیلم برای اولین بار در جشنواره بین‌المللی فیلم تورنتو در ۵ سپتامبر ۲۰۲۴ به نمایش درآمد. در همان ماه، آی‌اف‌سی فیلمز حقوق پخش فیلم در ایالات متحده را به دست آوردند و قصد داشتند آن را در سال ۲۰۲۵ در سینما اکران کنند. قرار است در ۴ آوریل ۲۰۲۵ در ایالات متحده منتشر شود.
بنیفایرو د لس بایس

مکان در 23x15px|border |alt=|link= بخش خودمختار والنسیا, 23x15px|border |alt=|link= اسپانیا
| Benifairó de les Valls | Benifairó de les Valls |
| --- | --- |
شهرستان: شهرستان
Benifairó de les VallsLocation in Spain: Benifairó de les VallsLocation in Spain
مختصات: ۳۹°۴۳′۵۱″ شمالی ۰°۱۶′۴″ غربی﻿ / ﻿۳۹٫۷۳۰۸۳°شمالی ۰٫۲۶۷۷۸°غربی﻿ / 39.73083; -0.26778: مختصات: ۳۹°۴۳′۵۱″ شمالی ۰°۱۶′۴″ غربی﻿ / ﻿۳۹٫۷۳۰۸۳°شمالی ۰٫۲۶۷۷۸°غربی﻿ / 39.73083; -0.26778
بخش خودمختار:  بخش خودمختار والنسیا
استان: استان والنسیا
Comarca: Camp de Morvedre
Judicial district: Sagunto
حکومت: حکومت
 • Alcalde: Mª Vicenta Llanes Pérez
مساحت: مساحت
 • کل: ۴٫۳ کیلومتر مربع (۱٫۷ مایل مربع)
ارتفاع: ۳۴ متر (۱۱۲ فوت)
جمعیت (2008): جمعیت (2008)
 • کل: ۲٬۰۷۹
 • تراکم: ۴۸۰/کیلومتر مربع (۱۳۰۰/مایل مربع)
اهلیت‌نام: Benifairero/a - Rifeny
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (زمان)
Postal code: 46511
Official language(s): گویش والنسیایی
وبگاه: وبگاه رسمی
بنیفایرو د لس بایس (به اسپانیایی: Benifairó de les Valls) یک شهرستان در اسپانیا است که در Camp de Morvedre واقع شده‌است.
خصوصیات

بنیفایرو د لس بایس ۴٫۳ کیلومترمربع مساحت و ۲٬۰۷۹ نفر جمعیت دارد و ۳۴ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
بایلو

یکی از مقامات دارای عنوان بایلو
بایلو (انگلیسی: Bailo) یا بایل، اصطلاح و لقبی است که به حاکمان و فرماندهان ونیزی در مستعمرات جمهوری ونیز در شرق مدیترانه و سرزمین شام گفته می‌شود. نخستین کسی که این لقب به او داده شد پانتالیونی باربو (Pantaleone Barbo) در عصر هنری شامپانی بود.
ساری

| ساری | ساری |
| --- | --- |
 تصویر از بالا:   پارک ملل ساری میدان ساعت ساری عمارت فاضلی ساری برج رسکت ساری خانه کلبادی ساری:  تصویر از بالا:   پارک ملل ساری میدان ساعت ساری عمارت فاضلی ساری برج رسکت ساری خانه کلبادی ساری
کشور:  ایران
استان: مازندران
شهرستان: ساری
بخش: مرکزی
نام(های) پیشین: سارو، سارویه، زادراکارتا، زادراکرات
مردم: مردم
جمعیت: ۳۴۷٬۴۰۲  نفر (۱۳۹۵)
اطلاعات شهری: اطلاعات شهری
شهردار: مرتضی بربسته (سرپرست)
تأسیس شهرداری: سال ۱۲۹۸ شمسی
پیش‌شمارهٔ تلفن: ۰۱۱
وبگاه: saricity.ir sari.ir
شناسهٔ ملی خودرو:  ایران ۶۲
کد آماری: ۱۱۶۹
  ساری  روی نقشهٔ ایران ۳۶°۳۳′۴۸″ شمالی ۵۳°۰۳′۳۶″ شرقی﻿ / ﻿۳۶٫۵۶۳۳۳°شمالی ۵۳٫۰۶۰۰۰°شرقی﻿ / 36.56333; 53.06000   :   ساری  روی نقشهٔ ایران ۳۶°۳۳′۴۸″ شمالی ۵۳°۰۳′۳۶″ شرقی﻿ / ﻿۳۶٫۵۶۳۳۳°شمالی ۵۳٫۰۶۰۰۰°شرقی﻿ / 36.56333; 53.06000   
 :  
ساری (تلفظپرونده:Sari.ogg) یکی از شهرهای ایران و مرکز و پرجمعیت ترین شهر استان مازندران است که در ۲۵۰ کیلومتری شمال شرق تهران، پایتخت ایران واقع شده است.
اقلیم و آب و هوا

شهر ساری واقع در کوهپایه‌های رشته کوه البرز دارای دو ناحیه دشتی و کوهپایه‌ای می‌باشد و ارتفاع آن تا ۵۴ متر بالاتر از سطح دریا می‌باشد.
آب و هوای شهر ساری در تابستان‌ها معتدل و نمناک و در زمستان‌ها نسبتاً سرد و مرطوب است. این شهر با برخورداری از کوه، جنگل و دریا معمولاً دارای آب‌وهوای معتدل و مرطوب است. گرچه در مقایسه با سایر شهرهای مازندران، ساری هوای ملایم‌تری دارد، ولی طبق آمار سال‌های اخیر، بارندگی در ساری کاهش یافته است.[۱]
طی چند ساله اخیر سردترین دمای این شهر در زمستان ۱۲-(زمستان سال ۱۳۸۶)و در تابستان ۴۰+(تابستان ۱۳۸۳) بوده‌است.
مردم شناسی و زبان

مردم بومی و کهن ساری مردم طبری هستند به مردم بومی و کهن ساری ساروی می گویند ، اکثریت مردم شهر ساری طبری هستند و به زبان فارسی با گویش ساروی و زبان مازندرانی با گویش طبری ساروی گپ میزنند. 
ساری بزرگترین و پرجمعیت‌ترین شهر طبری نشین جهان است.
مردم شناسی و زبان > خطر انقراض قوم طبری

به گفته پژوهشگران آمار بالای طلاق، باروری کم، سالمندی و ازدواج پایین از مشکلات حوزه جمعیت در میان قوم طبری به ویژه طبری‌های مازندران محسوب می‌شود. پژوهشگران به روند پیری جمعیت قوم طبری اشاره نموده و بر لزوم توجه به سیاست جوانی جمعیت تأکید دارند. پژوهشگران خطر انقراض قوم طبری (مازندرانی) را در کشور خطر جدی می‌دانند. براساس غربالگری از ۴۳۰ هزار زوج طبری (مازندرانی) در سال ۱۴۰۱ حدود ۱۰ هزار زوج نابارور در مازندران شناسایی شدند.
تاریخچه > دوران باستان

استان مازندران پیش از اسلام تپورستان (به پهلوی: ) نامیده می‌شد که برگرفته از نام قوم تپوری (به یونانی: Τάπυροι) می‌باشد که پس از اسلام قوم طبری نام گرفتند و سرزمینشان طبرستان نامیده شد. تپورستان در اصل ناحیه‌ای در غرب مازندران و شرق گیلان بود و این ناحیه به کل مازندران اطلاق می‌شد.
به گفته واسیلی بارتلد تپوری‌ها در قسمت جنوب شرقی ولایت سکونت داشتند و در قید اطاعت هخامنشیان درآمده بودند و آماردها مغلوب اسکندر مقدونی و بعد مغلوب اشکانیان شدند و اشکانیان در قرن دوم ق. م آنها را در حوالی ری سکونت دادند و اراضی سابق آماردها به تصرف تپوری‌ها درآمد و بطلمیوس در شرح دیلم یعنی قسمت شرقی گیلان در ساحل بحر خزر فقط از تپوری‌ها نام می‌برد. به گفته مجتبی مینوی قوم آمارد و قوم تپوری در سرزمین مازندران می‌زیستند و تپوری‌ها در ناحیه کوهستانی مازندران و آماردها در ناحیه جلگه‌ای مازندران سکونت داشتند. در سال ۱۷۶ ق. م فرهاد اول اشکانی قوم آمارد را به ناحیه خوار کوچاند و تپوری‌ها تمام ناحیه مازندران را فرو گرفتند و تمام ولایت به اسم ایشان تپورستان نامیده شد. شهرهای آمل، چالوس، کلار، سعیدآباد و رویان جزئی از سرزمین قوم تپوری بودند.
ویلیام اسمیت در فرهنگ لغت جغرافیای یونان و روم می‌نویسد: تپورها قومی بودند که محل سکونت آنها در دوره‌های مختلف تاریخ به نظر می‌رسد در امتداد فضای وسیعی از کشور از ارمنستان به سمت شرق تا آمودریا گسترش یافته بود. استرابون آنها را در کنار دروازه‌های کاسپین و ری، در پارت و بین دربیک و هیرکانی و همراه با آماردی‌ها و سایر مردم در امتداد سواحل جنوبی دریای مازندران قرار می‌دهد که آخرین دیدگاه یعنی سکونت در امتداد سواحل جنوبی دریای مازندران مطابق نظر کوینت کورس و دیونیسوس و پلینی هم می‌باشد. بطلمیوس در جایی آنها را در زمره اقوام سرزمین ماد به حساب می‌آورد و در جایی دیگر آنها را به مارگیانا نسبت می‌دهد. تپوری‌هایی که در پلینی و کوینت کورس به آنها اشاره می‌کند شکی در آن نیست که ناحیه کنونی طبرستان نام خود را از آنها گرفته است. آلیان توصیف عجیبی از تپوری‌هایی که در ماد زندگی می‌کردند ارائه می‌دهد.
تاریخچه > پیشینه

مقالهٔ اصلی: پیشینه ساری
تاریخچه > بنیان و نامگذاری

شهر کنونی ساری در جوار محل یکی از شهرهای بسیار قدیمی برپا شده است. دربارهٔ نام شهر قدیمی مذکور دانشمندان عقاید مختلف اظهار داشته‌اند و هر کسی نام یکی از بلاد باستانی را که در کتابهای یونانی دیده می‌شود بر آن محل نهاده است. بعضی گفته‌اند این همان محلی است که به فنا که موسوم بوده. بعضی دیگر آن را زدرکرته می‌دانند و برخی هم معتقدند که نام آن شهر سیرینکس بوده است. ساری از زمان حمله اسکندر به ایران به سیرینکس تغییر نام داد و تا زمان شاهنشاهی اشکانی با این نام خوانده می‌شد.
ساری از جمله شهرهای بسیار قدیمی ایران است. بر اساس اکتشافاتی که در منطقه نوده در جنوب ساری به عمل آمده، تکه سفالهایی دست‌ساز از دوره مس سنگی با پوشش قرمز و نقوش هندسی سیاه یا قهوه‌ای تیره، یک قطعه دور ریز تولید ابزار سنگی از جنس فلینت به رنگ کرم و سفال‌هایی از دوره مفرغ در طیف خاکستری تیره، سیاه و سنگ چین معماری شناسایی شده که نشان از قدمت ۶ هزار ساله شهر ساری دارد. بنای ساری مرکز استان مازندران را بر اساس نوشته حمدالله مستوفی و دیگر مورخان به تهمورث دیوبند از پادشاهان اساطیری ایران، عده‌ای به فریدون شاه پیشدادی و برخی هم به توس پسر نوذر نسبت می‌دهند. ساری در قرن اول هجری به دست فرخان ابن دابویه بربری محله‌ای تجدید بناشده است.[نیازمند منبع]
گمانه‌زنی علمی در این مورد وجود دارد که عبارت است از: یونانیان باستان آن را زادراکارتا، اسرم پایتخت تمدن هیرکانیا، ذکر می‌کنند، اشپیگل شرق‌شناس و نئونازیست آلمانی آورده که نام ساری کنونی برگرفته از نام قوم سائورو بوده که پیش از اقوام آریایی به ایران در شهر باستانی اسرم، که هم‌اکنون نام دهی در ۱۰ کیلومتری ساری است، زندگی می‌کرده‌اند. ادوارد پولاک گمان دارد که نام ساری دگرگونی واژگانی سادراکارتا می‌باشد، دکتر اسلامی نیز در کتاب خویش نوشته که احتمال آنکه زادراکارتا از نام زردگرد، باشد نیز است.
در کتاب تاریخ باستان نام سارو به معنی شهر زرد برای ساری به کار می‌رود؛ که دلیل آن را وجود درختان متعدد مرکبات خصوصاً نارنج و لیمو می‌داند. همچنین ذکر می‌کند که احتمالاً زادراکارتا و سارو یکی هستند. که نام قومی در اسرم بوده است. ظهیرالدین مرعشی نیز در کتاب «تاریخ طبرستان و رویان و مازندران» به روایت نوشته است که فرخان بزرگ شهر ساری را به نام فرزندش، سارویه ساخته است.[نیازمند منبع]
فرضیه دیگر این است که نام ساری را کروواتها hr:Hrvati (به کروات: Hrvati) بر ساری گذاشتند در زبان کرووات‌ها، ساراویتی به معنای مکانی میان دو رود و ساراس به معنای برکه آب است. گله‌داران بزرگ کرووات وقتی گله‌های خود را به آن منطقه می‌آوردند از آن بانام ساراویتی یاد می‌کردند. به خاطر دارید که موقعیت مکانی شهر در آن زمان اسرم فعلی بود. هنوز هم این منطقه (شهرستان میان‌دورود) نامیده می‌شود.
تاریخچه > باستانی

در تاریخ اساطیری ایران وقتی که منوچهر برای انتقام قتل ایرج پدر خود، سلم و تور را کشت آنها را در ساری در کنار قبر ایرج مدفون کرد و بر هر قبری گنبدی ساخت که در زمان ظهیرالدین به سه گنبد معروف و بقدری محکم بود که امکان نداشت آن را بتوان خراب کرد. رستم بعد از نبرد شومی که با پسر خود سهراب کرد ابتدا می‌خواست نعش فرزند را به زابلستان بفرستد، ولی به‌واسطهٔ گرمی هوا او را در همان ساری در محلی موسوم به قصر تور امانت گذاشت که گویا بعدها در همان‌جا مدفون شد. فرخان بزرگ بیکی از بزرگان درباری خود بنام «باو» فرمان داده بود که شهر ساری را درمحل ده اوهر (که بعد به نارنجه کوتی معروف شد) بنا کند. این مکان را به‌واسطهٔ موقع ممتاز و نهرهای فراوان و محلات باصفای اطرافش برگزیده بودند. ولی سکنهٔ آنجا با دادن رشوه باو را فریفتند و وادارش کردند که از آن کار منصرف شود و محل دیگری را برگزیند. وقتی که پادشاه از خیانت باو آگاه شد او را بزندان انداخت و در دهکدهٔ آویجان (یا باو آویجان) وی را به دار زد و با پولی که باو از راه رشوه جمع کرده بود دهی ساخت موسوم به دینار کفشین (تیرکلا (ساری)).
تا زمان حمله اعراب به ایران و پیروزیشان در این سرزمین، مازندران یکی از ساتراپ‌های ایران به‌شمار می‌آمد که مرکز آن همین شهر ساری بود؛ ولی مردم این منطقه مخالفت‌های بسیاری انجام می‌دادند که باعث شد از دوره هخامنشیان پادشاهان ایران برای این منطقه فردی را موظف کردند که به زادراکارتا (ساری) بیاید و منطقه را تحت امنیت داشته باشد.
از اواخر دوره ساسانیان تا اوایل صفویان شهر ساری پایتخت دو سلسله باوندیان و قارنوندیان بود. سلسله قارنوندیان در زمان هارون الرشید با مرگ مازیار برافتاد ولی باوندیان تا ۷۵۰ هجری در ساری و فریم حکومت می‌کردند که از نظر مدت زمان حکومت طولانی‌ترین سلسله مستمر پادشاهی جهان حتی از طولانیتر از سلسله‌های فراعنه در مصر می‌باشد. در این سال حکومت تازه بنیان کیاهای جلال باوندیان را سرنگون کرد و در ساری مستقر شد؛ ولی مردم از این شاهان زورگو راضی نبودند بنابرین مرعشیان و سپس صفویان به این شهر دست یافتند. شاهان صفوی به این شهر علاقه‌مند شدند و در زمان ایشان پایتخت تابستانی صفویان در فرح‌آبادِ ساری بود. پس از صفویان ساری به دست نادرشاه افتاد.
تاریخچه > تاریخ معاصر

آغا محمد خان قاجار در سال ۱۱۵۱ خورشیدی در ساری مدعی سلطنت بر ایران شد و پایتخت خود را این شهر اعلام نمود و زرگران شهر تاجی از جواهر برای او ساختند و در نوروز آن سال در ساری بر سر نهاد، پس از تصرف قفقازیه و سرکوب کلیه امراء و حکام داخلی و پذیرش اطاعت و فرمان خان قاجار از سوی کلیه نواحی به استثنای مشهد و خراسان که هنوز زیر فرمان شاهرخ میرزا و فرزندش نادر میرزا بود، آقا محمدخان در مسیر تهران در تهران مستقر شد و آن را دارالخلافه نامید. لذا در دوره قاجاریان ساری در ابتدا به عنوان مرکز قاجاریان بود و سپس پایتخت به تهران انتقال پیدا کرد.
نظام شهری نوین ساری از قاجاریه به بعد باقی مانده است و ساری از نخستین شهرهای ایران بوده است که ساخت راه‌آهن سراسری ایران در آنجا آغاز گشت و پس از رضاشاه و در هنگام جنگ جهانی دوم به تصرف نیروهای شوروی درآمد و پس از جنگ جهانی نیز فرودگاه دشت ناز ساخته گردید و طرح‌های توسعه به سمت خاور به وجود آمد و پس از انقلاب نیز، جاده‌های اطراف شهر توسعه داده شد.[نیازمند منبع]
تاریخچه > بلدیه یا شهرداری ساری

هم‌زمان با تأسیس بلدیه ساری، قانونی به تصویب مجلس رسید که بر آن اساس انجمن بلدیه وظیفه یافت نسبت به انتخاب شهردار با رأی مردم اقدام کند. در سال ۱۲۹۰ شمسی با پیشنهاد دولت وقت مبنی بر انفصال انجمن بلدیه موافقت گشت و در سال ۱۲۹۹ ضیاءالدین طباطبایی نهاد مستقلی مانند بلدیه را که به دولت وابسته بود را ساخت و در سال ۱۳۰۰ شمسی اداره بلدیه رسماً وابسته به دولت شد. آغاز به کار بلدیه در ساری مربوط به سال ۱۲۹۸ می‌باشد و «احمد ممنون» به عنوان نخستین شهردار ساری در سال ۱۳۰۱ معرفی شد.
تاریخچه > رویدادهای تلخ تاریخی

سال ۳۲۳ سیلاب و طغیان تجینه رود (تجن).
سال ۳۲۶ سیل و با گل و لای یکسان شدن ساری.
سال ۴۲۶ حمله سلطان محمود غزنوی و ویرانی‌های وی.
سال ۵۹۸ آتش‌سوزی در ساری.
سال ۷۹۵ حمله تیمور و به خاک و خون کشیدن ساری و مردمانش.
سال ۱۰۱۷ زمین لرزه بزرگی در ساری روی داد.
سال ۱۰۴۵ حمله روس و آتش کشیدن فرح آباد و ساری.
سال ۱۰۹۸ زلزله هولناک در ساری.
سال‌های ۱۱۹۴–۱۲۰۵ جنگ‌های داخلی برادران و دشمنان آقا محمد خان قاجار.
سال ۱۲۲۳ زلزله بزرگ در ساری
سال ۱۲۳۵ بیماری طاعون.
سال ۱۳۲۰ بیماری تیفوس.
جغرافیا > جغرافیای ساری

شهر ساری واقع در کوهپایه‌های رشته کوه البرز دارای دو بخش کوهستانی و دشت است در طول جغرافیایی ۵۳ درجه و ۵ دقیقه و عرض ۳۶ درجه و ۴ دقیقه از شرق با دشت ناز ۱۵ کیلومتر و با مشهد ۶۸۵ کیلومتر، از غرب با قائمشهر ۱۰ کیلومتر، با تهران از جاده فیروزکوه ۲۵۰ کیلومتر و با کرج ۱۵ کیلومتر، از جنوب با کیاسر ۶۶۵ کیلومتر و با سمنان از جاده شهمیرزاد-فولادمحله ۱۹۵ کیلومتر و از شمال با دریای مازندران ۲۷ کیلومتر فاصله دارد.
جغرافیا > موقعیت

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | دریای مازندران | جویبار |  |
|  | شهرستان میان‌دورود |  | قائمشهر |  |
|  | شهرستان میان‌دورود |    شهر ساری     | قائمشهر |  |
|  | شهرستان میان‌دورود |  | قائمشهر |  |
|  |  | رشته کوه‌های البرز | سوادکوه |  |
جغرافیا > رودها

از درون شهر ساری رودخانه تجن عبور می‌کند. این رود در شرق ساری جریان دارد. امروزه در ساحل این رود پارک تجن (قائم) و پارک ملل ساری ساخته شده است که بزرگ‌ترین پارک ساری نیز به‌شمار می‌رود.
این رودخانه از ۳ شاخه اصلی زارم رود در شمال و شاخه اصلی تجن در مرکز و شاخه سفید رود در جنوب حوضه آبریز تشکیل می‌شود و افزون بر آن‌ها در مسیر خود ریزابه‌هایی مانند دره ببرچشمه، پلاروی، شیرین رود، سالار دره، آب تیرجاری و جز آن‌ها را دریافت می‌دارد.
نام تجن (tajen) از بن تجیدن یا تزیدن و پسوند ان (en) ساخته شده و به چم (معنای) «بسیار روان و جریان دارنده» است.
ساری از غرب به رود ماچک تیرکلا و سیاهرود محدود می‌گردد.
جغرافیا > زمین‌لرزه‌ها

شهر ساری در ناحیه‌ای زلزله‌خیز واقع شده و در طول تاریخ بارها با خاک یکسان گشته است. مهیب‌ترین زمین‌لرزه‌های که تا به‌حال ساری شاهد آن بوده، در سال‌های۱۰۱۷ و ۱۰۹۸ و ۱۲۲۳ خورشیدی روی داده است.
گفته می‌شود که دلیل وقوع زمین‌لرزه‌های بزرگ و ویرانگر در ساری و نواحی دیگر مانند رشته‌کوه‌های البرز و زاگرس، قرارگرفتن آن‌ها در مسیر کمربند آلپاید می‌باشد؛ مسیر این کمربند از میانهٔ اقیانوس اطلس شروع شده و پس از عبور از دریای مدیترانه، شمال ترکیه، ایران، هند، چین و جزایر فیلیپین، به کمربند دیگری که اقیانوس آرام را دور می‌زند، متصل می‌شود.
جمعیت

جمعیت شهر ساری بر اساس نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۰، ۲۹۶٬۴۱۷ نفر بوده است که از سال ۸۵ تا به حال ۲٫۵۵ درصد رشد داشته است. همچنین جمعیت این شهر در سال ۱۳۹۵، ۳۰۹٬۸۲۰ نفر بوده است.
تقسیمات شهری

شهر ساری به ۴ منطقه شهری تقسیم شده و منطقه ۳ وسیع ترین و پرجمعیت‌ترین منطقه آن است.
همچنین این شهر شامل ۸ محله بزرگ شهری است که اسم آنها به این شرح می‌باشد:
ساری در اشعار فارسی > در اشعار فردوسی

ساری از معدود شهرهایی است که در شاهنامه فردوسی چندین بار به آن اشاره شده است.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| منوچهر چون یافت زو آگهی |  | بیاراست دیهیم شاهنشهی |
| ز ساری و آمل برآمد خروش |  | چو دریای سبز اندر آمد به جوش |
ساری در اشعار فارسی > در اشعار ملک الشعرا بهار

این شعر در هنگام پایه‌گذاری نخستین دبستان نوین ساری سروده و بر سردر چوبی آن نگاشته شد.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| شاد باش ای شهر ساری کز فروغ علم و دانش |  | بینمت چشم و چراغ کشور مازندرانی |
ساری در اشعار فارسی > در منظومهٔ ویس و رامین

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| اگر خوانند آرش را کمانگیر |  |  که از ساری به مرو انداختی یک تیر |
|  تو اندازی به جان من به گوراب |  |  همی هر ساعتی صد تیر پرتاب |
ساری در اشعار فارسی > در اشعار فرخی

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| جهانداری که از ساری جهان بگرفت تا باری |  |  شهنشاهی که از گرگان جهان او راست تا کرمان |
ساری در اشعار فارسی > در شعر شعرای معاصر

بیژن شهرامی
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
ای گوهر دریای خزر ای ساری: 
ای خاک تو چون نقره و زر ای ساری: 
هر وقت که بینمت دلم شاد شود: 
هر سال کنم بر تو گذر ای ساری:
مناطق تاریخی و ثبت ملی ساری > بانک ملی ساری

بانک ملی ساری مربوط به اوایل دوره پهلوی است و در ساری، (سبزه‌میدان) میدان امام حسین (میدان شهرداری) واقع شده و این اثر در تاریخ ۳ بهمن ۱۳۷۹ با شمارهٔ ثبت ۳۰۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مناطق تاریخی و ثبت ملی ساری > تپه گل نشین ساری

تپه گل نشین ساری یکی از چندین تپه باستانی شهر ساری است که مربوط به هزاره اول قبل از میلاد می‌باشد. این اثر باستانی در تاریخ ۱ مهر ۱۳۸۲ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مناطق تاریخی و ثبت ملی ساری > کهنه باغشاه ساری

بنیاد آن توسط پادشاهان صفوی بوده است و در زمان رضا شاه آن را خراب کردند و خیابان خیام کنونی را ساختند (اگرچه هنوز در خیابان خیام آثار باغ در ملک خصوصی مردم نمایان است)
مناطق تاریخی و ثبت ملی ساری > نوباغشاه ساری

به‌دست محمد میرزا ملک آراء در زمان فتح علی شاه ساخته شد و عمارت‌هایی شبیه چهل ستون اصفهان در آن احداث نمودند که البته در زمان رضاشاه و به دستور وی پادگان شد. هم‌اکنون به عنوان «بوستان ولایت»، تغییر کاربری داده است.
مناطق تاریخی و ثبت ملی ساری > خانه‌های قدیمی > خانه رمدانی ساری

عمارت تاریخی خانه رمدانی ساری مربوط به دوره قاجار است و در ساری، محله آب انبار نو واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۱ مرداد ۱۳۸۴ با شمارهٔ ثبت ۱۲۵۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. بنای دو طبقه ای که در جلو خانه قرار دارد با سردری زیبا در واقع نقش ورودی و هشتی بنا را ایفا می‌کند. این فضا جهت استراحت مراجعان و انجام اموری که نیاز به واردشدن به خانه را نداشته در نظر گرفته و اتاقهای طبقه فوقانی با تزئینات زیبای چوبی، پنجره‌های ارسی و نورگیرهای گچی محل اسکان مهمانان بود. بنای دوم که در پشت با یک فاصله قرار دارد، در دوره پهلوی اول، دستخوش تغییرات اساسی شده است. این بنا از یک اتاق شاه نشین و دو اتاق معروف به گوشواره در طرفین که با یک راه رو به هم وصل می‌شوند شکل گرفته است. این اتاق‌های گوشواره نام، محل قرار دادن لباس و وسایل خواب خدمتکارانی بود که در اتاق شاه نشین زندگی می‌کردند. عمارت تاریخی رمدانی یکی از جاذبه‌های تاریخی و گردشگری شهر ساری می‌باشد که در مرکز شهر واقع شده است. این بنا در قسمت بافت قدیم شهر در محلهٔ آب انبار نو واقع شده است. در قسمت قدیمی شهر ساری انواع عمارت‌ها و مکان‌های تاریخی که یکی از جاذبه‌های استان مازندران محسوب می‌شود وجود دارد که یکی از آنها عمارت تاریخی رمدانی می‌باشد.
مناطق تاریخی و ثبت ملی ساری > خانه‌های قدیمی > عمارت کلبادی ساری

این مکان زیبا و قدیمی در مرکز شهر ساری و در نزدیکی میدان اصلی واقع شده است و در حال حاضر به عنوان اداره میراث فرهنگی مورد بهره‌برداری قرار گرفته و پیشینه آن یه حدود ۱۲۰ سال پیش بازمی‌گردد. ویژگی‌های اجزای معماری آن همچون اتاق‌ها، حجره‌ها، شاه نشین، گرمابه، اصطبل، حیاط و هنر به‌کاررفته بر روی پنجره‌ها و ارسی‌ها و آراستن آن‌ها با شیشه رنگی در نوع خود بی‌نظیر است. این عمارت در زبان مازندرانی گلباتی نامیده می‌شود.
مناطق تاریخی و ثبت ملی ساری > خانه‌های قدیمی > عمارت فاضلی ساری

عمارت فاضلی ساری یکی از جاذبه‌های گردشگری ایران به حساب می‌آید. این عمارت زیبا در محله آب انبار نو ساری واقع شده است و دارای دو عمارت مسکونی متعلق به دوره قاجار و پهلوی است. طبق اطلاعات منتشر شده توسط شرکت عمران و مسکن سازان مازندران، در حال حاضر خانه فاضلی‌ها دارای کاربری خاصی نیست و بازدید برای عموم آزاد است. هدف اصلی از بازسازی خانه فاضلی‌ها مرمت ساختمان‌های قدیمی اطراف این عمارت و رسیدن به یک مجموعه تاریخی با کاربری فرهنگی شاخص در شهر ساری است.
مناطق تاریخی و ثبت ملی ساری > خانه‌های قدیمی > عمارت ناظری‌ها

این بنای تاریخی-مذهبی همچون دیگر بناهای دوره قاجاری دارای حیاط مرکزی، اندرونی، بیرونی، بنای اصلی، اتاق‌های ۳ دری و یک ایوان و تالار مرکزی است که علاوه بر کاربری مسکونی جهت برگزاری مراسم سوگواری محرم مورد بهره‌برداری قرار می‌گرفت. خانه تاریخی ناظری‌ها در بافت کهن تاریخی شهر ساری و در محله آب انبار نو به مساحت قریب به سه‌هزار متر مربع واقع شده است .