فهرست ژانرها
ژانرهای ادبی > علمی تخیلی > سایبرپانک و مشتقات

سایبرپانک یک زیرژانر ادبیات گمانه‌زن علمی است که شامل داستان‌هایی با خط داستانی آینده‌نگرانه است و با افرادی سروکار دارد که از لحاظ جسمی یا ذهنی با اجزای سایبرنتیک بهبود یافته‌اند. اغلب سایبورگها یا تکینگی را به‌عنوان موضوع اصلی، و تا حدودی بدبینانه یا دیستوپیایی (از این رو «پانک» نشان می‌دهند: بخشی از نام). اغلب با تکنو تریلر اشتباه گرفته می‌شود که در واقع یک ژانر مجزا و کمتر تخصصی است.
پست‌سایبرپانک: زیرشاخه‌ای که برخی از منتقدان معتقدند از سایبرپانک مشتق شده‌است. پست‌سایبرپانک مانند سلف خود بر تحولات فناوری در جوامع آینده نزدیک متمرکز است و به‌طور معمول اثرات اجتماعی حوزه داده همه جا از اطلاعات رایانه‌ای، مهندسی ژنتیک، اصلاح بدن انسان و تأثیر مستمر تغییرات دائمی فناوری را بررسی می‌کند. برخلاف سایبرپانک، آثار این دسته دارای شخصیت‌هایی هستند که برای بهبود شرایط اجتماعی یا حداقل محافظت از وضعیت موجود در برابر زوال بیشتر عمل می‌کنند.
دسته‌ای از چندین زیرژانر مختلف از سایبرپانک مشتق شده‌اند که با فناوری‌ها و علوم مشخص می‌شوند. مضامین آن‌ها بدبینانه یا دیستوپیایی هستند و معمولاً شامل شخص یا گروهی از مردم می‌شود که با فساد دولت مبارزه می‌کنند.
رتروفیوچریسم: زمانی که تعداد زیادی از نویسندگان شروع به نگارش با مفاهیم سایبرپانک کردند، زیرژانرهای جدیدی از داستان‌های علمی تخیلی پدید آمدند که از دسته سایبرپانک خارج شدند و به روش‌های مختلف بر فناوری و اثرات اجتماعی آن تمرکز کردند. بسیاری از مشتقات سایبرپانک آینده‌نگر هستند، یا بر اساس دیدگاه‌های آینده‌نگر دوره‌های گذشته، یا برون‌یابی‌ها یا اغراق‌های اخیر فناوری واقعی آن دوره‌ها هستند.
اتم‌پانک: مربوط به دوره فرهنگی پیش از دیجیتال یعنی سال‌های ۱۹۴۵ تا ۱۹۶۵ است که شامل تأثیر عوامل و پدیده‌های: مدرنیسم اواسط قرن، عصر اتمی و فضایی، کمونیسم پس از جنگ و پارانویا در ایالات متحده همراه با سبک‌های شوروی، سینمای زیرزمینی، معماری گوگی، رقابت فضایی، اسپوتنیک و فرود آپولو ۱۱ بر روی ماه، دوران طلایی کمیک‌های ابرقهرمانی، ظهور مجتمع نظامی-صنعتی آمریکاِ، و فاجعه چرنوبیل و رادیواکتیویته. سری بازی‌های کامپیوتری فال‌اوت نمونه‌ای از اتم‌پانک است.
دیزل‌پانک: در ابتدا توسط سازندگان بازی‌های نقش‌آفرینی فرزندان خورشید پیشنهاد شد، و به داستان‌هایی الهام‌گرفته از داستان‌های عامیانه اواسط قرن، بر اساس زیبایی‌شناسی دوره بین جنگ جهانی اول تا جنگ جهانی دوم (حدود ۱۹۲۰–۱۹۴۵) اشاره دارد. دیزل‌پانک که ظاهراً شبیه به استیم‌پانک در موضوعات تاریخ است، مشخصاً با افزایش قدرت نفتی و درک تکنوکراتیک، ترکیب عناصر نئو نوآر و به اشتراک گذاشتن تم‌ها با سایبرپانک از استیم‌پانک متمایز می‌شود. برخی از آثار که دیزل‌پانک در نظر گرفته می‌شوند عبارتند از: ساکن برج بلند (۱۹۶۲)، سرزمین پدری (۱۹۹۲)، توطئه علیه آمریکا (۲۰۰۴)، و سریال جنگی که زود آمد ساخته هری ترتلدوو.
استیم‌پانک: داستانی که در زمانی اتفاق می‌افتد که قدرت بخار برای اولین بار مورد استفاده می‌گیرد. انقلاب صنعتی یک زمان معمول برای داستان‌های پانک‌استیم است. فناوری پانک‌استیم اغلب از فناوری واقعی آن زمان پیشرفته‌تر است (برای مثال، کارآگاهان کمیک پانک‌استیم دارای روبات‌های بخاردار هستند). اولین شکل بازخورد خرده‌فرهنگ استیم‌پانک به‌صورت اجتماع طرفداران این سبک مشاهده شد. برخی فراتر رفته و سعی کردند از طریق مد، دکوراسیون منزل و حتی موسیقی، زیبایی‌شناسی «استیم‌پانک» را در آثار خود نمودار کنند.
کلاک‌پانک: این اصطلاح گه‌گاه به زیرشاخه‌ای از داستان‌های گمانه‌زن اشاره می‌کند که شبیه به استیم‌پانک است، اما در فناوری منحرف می‌شود. همانند استیم‌پانک، فناوری پیشرفته‌ای را بر اساس طرح‌های ماقبل مدرن به تصویر می‌کشد، اما به جای قدرت بخار عصر صنعتی، فناوری مورد استفاده مبتنی بر فنر، ساعت و موارد مشابه است. کلاک‌پانک به‌شدت بر اساس آثار لئوناردو داوینچی است و به همین دلیل معمولاً در دوران رنسانس اتفاق می‌افتد.
مانرپانک: به‌عنوان فانتزی آداب و رسوم شناخته می‌شود، این زیرژانر ترکیبی از ترانه‌هایی از فانتزی سنتی و کمدی آداب است. داستان‌های مانرپانک در یک سلسله مراتب اجتماعی پیچیده با مضامین جنگ طبقاتی و دسیسه‌های سیاسی اتفاق می‌افتد و نبردهای عقلانیت بیشتر از نبردهای تسلیحاتی است. فناوری جادویی و آینده‌نگر در یک محیط معمولی پانک، با تله‌های خارق‌العاده مانند اژدها و کشتی‌های هوایی که در جامعه عادی ادغام شده‌اند، نادر است یا وجود ندارد. جای شمشیر (۱۹۸۷) اثر الن کوشنر اولین اثری بود که به عنوان مانرپانک شناخته شد.
بیوپانک: داستانی که در مورد ژنتیک و تحقیقات بیولوژیکی است و اغلب در دسته ترسناک قرار می‌گیرد. بر روی برخی از اثرات مضری تمرکز می‌کند که شخصیت‌ها هنگام تغییر کد حیوانی برای ایجاد یک هیولا ایجاد کرده‌اند. بیوپانک در طول دهه ۱۹۹۰ ظهور کرد و انقلاب بیوتکنولوژیکی پنهانی را به تصویر می‌کشد که انتظار می‌رفت در نیمه اول قرن بیست و یکم تأثیر عمیقی بر بشریت بگذارد. داستان‌های بیوپانک معمولاً مبارزات افراد یا گروه‌ها را نشان می‌دهد که محصول آزمایش‌های انسانی هستند، و در مقابل پس‌زمینه‌ای از دولت‌های تمامیت‌خواه یا شرکت‌های بزرگ که از بیوتکنولوژی‌ها برای کنترل اجتماعی یا سودجویی سوء استفاده می‌کنند. برخلاف سایبرپانک، نه بر اساس فناوری اطلاعات، بلکه بر پایه زیست‌شناسی مصنوعی بنا شده‌است.
نانوپانک: شبیه بیوپانک است، اما دنیایی را به‌تصویر می‌کشد که در آن استفاده از بیوتکنولوژی محدود یا ممنوع است، بنابراین فقط فناوری‌های نانو در کاربرد گسترده هستند (درحالی‌که در بیوپانک فناوری‌های زیستی و نانو اغلب هم‌زیستی دارند). در حال حاضر این ژانر بیشتر به تأثیر هنری و فیزیولوژیکی فناوری نانو می‌پردازد تا جنبه‌هایی از خود فناوری که هنوز در مراحل اولیه است.
سولارپانک: ژانری است که برای تحقق بخشیدن به آینده‌ای پایدار در ارتباط با طبیعت و جامعه است. «سولار» انرژی خورشیدی را منبع انرژی تجدیدپذیر و چشم‌اندازی خوش‌بینانه از آینده نشان می‌دهد که بدی آب و هوا را رفع می‌کند، درحالی‌که «پانک» به شور و شوق ضدفرهنگی، پساسرمایه‌داری و استعمارزدایی برای ایجاد چنین آینده‌ای اشاره دارد.