stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
فضل بن روزبهان خنجی
نگارش ردیه بر کتاب نهج الحق

پس از قیام شاه اسماعیل و تفتیش عقاید مذهبی در ایران، فضل‌الله مانند بسیاری دیگر از علمای اهل سنت مجبور به خروج از میهن شد و به ماوراءالنهر رفت. در سال ۹۰۹ هجری قمری در همین شهر، کتاب «ابطال نهج الباطل و اهمال کشف العاطل» را در رد بر کتاب نهج الحق ابن مطهر حلی می‌نویسد. دربارهٔ کم توجهی تذکره نویسان به خواجه فضل‌الله، نکته‌ای را باید ذکر نمود و آن اینکه هر چند مراجع مختلف کم و بیش از احوال و آثار وی یاد کرده‌اند؛ ولی چون سخت مبغوض و مورد تعاقب شاه اسماعیل بود، بالطبع کسی را یارای آن نبود که همچنان عالم و دانشمند مؤثر الوجودی مانند او را که در عین حال معروفیت هم داشت معرفی نماید؛ لذا آنچه در آن زمان دربارهٔ او نوشته‌اند، مختصر و آمیخته به ابهام است. ابهام از این جهت که او دوستدار اهل بیت و ائمه اطهار بود؛ ولی با خلط مبحث، او را به دشمنی آنان متهم کردند.
آثار علمی

در کتاب "وسیله الخادم الی المخدوم در شرح صلوات چهارده معصوم" که توسط فضل الله بن روزبهان و به کوشش رسول جعفریان  منتشر شده است، جعفریان فهرستی از آثار علمی فضل الله را جمع‌آوری کرده و توضیحاتی درباره آن‌ها ارائه داده‌است. بخشی از عناوین این کتاب‌ها عبارت است از:
بدیع الزمان فی قصه حی بن یقطان
فضائل علی
ابطال نهج الباطل و اهمال کشف العاطل
مهمان نامه بخارا
سلوک المملوک
رساله حارثیه
حل تجرید
تعلیقات بر محالات
وسیله الخادم الی المخدوم در شرح صلوات چهارده معصوم
هدایه التصدیق الی حکایه الحریق
وزارت سلطان محمد شیبان

خواجه از حدود ۹۱۰ هجری تا زمان وفاتش نزد ملوک تیموری در هرات و شیبانیان بخارا به ویژه سلطان محمد شیبان اقامت داشت و در تمام این مدت به نوشتن تصانیف مختلف اشتغال داشت و در آنجا بود که مهمان نامه بخارا را تصنیف نمود.
رعایت بی‌طرفی و صداقت در آثار

نظر به این که خواجه فضل‌الله شاهد بسیاری از وقایع بوده و نیز قید داشته‌است که وقایع را صحیح و آنچه هست بنویسد؛ خصوصاً که هیچگاه درست‌نویسی و انصاف را از دست نمی‌دهد و به طوری که مشاهده می‌شود حتی نسبت به کسانی که با آن‌ها مخالفت داشته است منصفانه مزایا و محسنات هرکس را می‌شمارد و از مورخین دیگر کمتر مغلوب احساسات می‌باشد. از مهم‌ترین قسمت‌های مفید این کتاب، فصل مشروح و مفصلی است که در آن از اجداد سلاطین صفویه و مخصوصاً از وقایع و حوادث و سرگذشت شیخ جنید و شیخ حیدر و مقدمات تکوین این سلسله، گفتگو می‌شود. مخصوصاً به این نکته باید توجه داشت که آنچه او نوشته است قبل از قیام شاه اسماعیل و اعلام سلطنت اوست و قطعاً متضمن احساسات موافق و مخالف نیست.
در این زمینه پروفسور ولادیمیر مینورسکی می‌نویسد: "او (خواجه فضل‌الله) مؤلفی بود بسیار باکمال و کتابش (عالم آرای امینی)، درُ یتیم است. [او] چون سنی بود و دشمن شاه اسماعیل؛ مجبور شد به بخارا فرار کند و در آنجا هم کتابی به اسم میهمان نامه تألیف کرد که حالا در تاشکند می‌خواهند نشر کنند. من ترجمه حالش را مفصل نوشتم و امیدوارم که با وجود کبر سن و همه جور مشکلات بتوانم به چاپ برسانم. تاریخش به تاریخ‌های دیگر شبیه نیست و مثل خود شخص مؤلف، منحصر به فرد است.
نامه نگاری به خلفای عثمانی

در منشآت السلاطین تألیف «فریدون بیگ»، یک شعر پارسی و قطعه‌ای دیگر به‌زبان ترکی آمده است که خواجه از ماوراءالنهر به سلطان سلیم فرستاده است. قطعه پارسی بی هیچ تردیدی از خواجه فضل‌الله است و در پایان آن «امین» -که تخلص شعری او است- ذکر شده. این قطعه به شکل نامه‌ای است که متعاقب جنگ چالدران سروده شده‌است. در زیر، چند بیت از این قطعه -که یادگار دوران واپسین زندگانی خواجه است- ذکر می‌گردد:
هو فتّاح الابواب لکلّ ملک کریم… و مناح الاسباب لکلّ قلب سلیم
الا ای قاصد فرخنده منظر… سلامم بر سوی شاه مظفر
بگو ای پادشاه جمله عالم… توئی امروز در مردی مسلم
اگر ملک شریعت، مستقیم است… همه از دولت سلطان سلیم است
ز بیمت در تزلزل، تازی و ترک … چو افکندی ز سر، تاج قزل‌بُرک
فکندی تاجش از سر ای مظفر… کنون بفکن به مردی از تنش سر
قزل‌بُرک است همچون مار افعی… سرش را نکوبی نیست نفعی
توئی امروز ز اوصاف شریفه… خدا را و محمد را خلیفه
روا داری که گبر و ملحد دد… دهد دشنام اصحاب محمد؟
تو او را نشکنی از زور مردی… سرش را نابریده بازگردی؟
اگر گیرد امانی در سلامت… بگیرم دامنت را در قیامت
بیا از نصر دین کسر صنم کن… به تخت روم، ملک فارس ضم کن
که شرق و غرب را از نعمت و کام..... بگیرد باز ذوالقرنین اسلام
ضمناً در احسن التواریخ نوشته «روملو»، شعری از خواجه فضل‌الله نقل شده‌است که آن را در تهنیت جلوس سلطان سلیمان قانونی یعنی در سال ۹۲۶ ه‍.ق سروده است و این شعر نشان می‌دهد که ارتباط فضل‌الله با دربار عثمانی تا آخرین روزهای زندگی وی برقرار بوده‌است.
آثار دیگر منتسب به خواجه

کتب دیگری که به وی نسبت داده‌اند عبارتند از:
مقاصد (در علم کلام)
تلخیص و ترجمه کتاب «کشف القمة فی المعرفة الائمة» تألیف شیخ علی بن عیسی الاربلی
شرح وصایای خواجه عبدالخالق غجدوانی به پارسی
شرح قصیده برده بوصیری (که در سال ۹۲۱ نوشته شده‌است)
وفات

وی در پنجم جمادی‌الاولی سال ۹۲۷ هجری در بخارا درگذشت.
باسانو رومانو

مکان
| باسانو رومانو | باسانو رومانو |
| --- | --- |
کومونه: کومونه
باسانو رومانو: باسانو رومانو
ناحیه: لاتزیو
استان / شهرستان: استان ویتربو (VT)
مساحت: مساحت
 • کل: ۳۷٫۴۶ کیلومتر مربع (۱۴٫۴۶ مایل مربع)
ارتفاع: ۳۶۰ متر (۱۱۸۰ فوت)
جمعیت (۲۰۰۱): جمعیت (۲۰۰۱)
 • کل: ۴۲۷۷
 • تراکم: ۱۱۰/کیلومتر مربع (۳۰۰/مایل مربع)
اهلیت‌نام: Bassanesi
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانه)
کد پستی: ۰۱۰۳۰
پیش‌شماره تلفن: ۰۷۶۱
قدیس پشتیبان: San Gratiliano
روز قدیس: August 12
وبگاه: وبگاه رسمی
باسانو رومانو (به ایتالیایی: Bassano Romano) یک کومونه در ایتالیا است که در استان ویتربو واقع شده‌است.
خصوصیات

باسانو رومانو ۳۷٫۴۶ کیلومترمربع مساحت و ۴٬۲۷۷ نفر جمعیت دارد و ۳۶۰ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
خواهرخوانده

شهر خیوس خواهرخواندهٔ باسانو رومانو هست.
برهنگی

زوجی که برهنه در حال شنا کردن هستند.
برهنگی حالتی است که در آن انسان بدون پوشاک است. بر اساس تخمین‌ها، در حدود ۹۰ هزار سال نخست پیشاتاریخ، انسان مدرن اولیه برهنه بودند؛ زیرا موی بدن خود را از دست داده و در آب‌وهوای مساعد زندگی می‌کردند. با پیشرفت مدرنیته رفتاری، تزئینات بدنی همچون جواهرات، خالکوبی، نقاشی بدن و زخم‌آرایی به بخشی از ارتباطات غیرکلامی تبدیل شدند و نشان‌دهندهٔ ویژگی‌های اجتماعی و فردی انسان‌ها بودند. بومیان مناطق گرمسیری معمولاً برای اهداف تزئینی، نمادین یا آیینی از پوشاک استفاده می‌کردند، اما اغلب برهنه بودند؛ چرا که نه نیازی به حفاظت بدن از عوامل طبیعی داشتند و نه تصوری از شرم‌آور بودن برهنگی وجود داشت. در بسیاری از جوامع، چه باستانی و چه معاصر، کودکان تا زمان بلوغ برهنه می‌مانند. همچنین زنان ممکن است به‌ویژه زمانی که سینه‌ها بیشتر به پرستاری از نوزادان مربوط می‌شد تا به امور جنسی سینه‌های خود را نپوشانند.
در تمدن‌های باستانی مدیترانه، از میان‌رودان تا امپراتوری روم، پوشش مناسب برای حفظ جایگاه اجتماعی الزامی بود. طبقات پایین‌تر ممکن بود تنها یک تکه پارچه داشته باشند که آن را برای پوشاندن پایین‌تنه می‌پیچیدند یا می‌بستند. با این حال، پایین‌ترین طبقات، از جمله بردگان، ممکن بود برهنه باشند. با این وجود، در بخش زیادی از تاریخ غرب تا دوره مدرن، افراد از هر طبقه‌ای، به دلیل ضرورت یا راحتی، هنگام انجام کارهای فیزیکی، ورزش، حمام کردن یا شنا برهنه بودند. این برهنگی عملی در گروه‌هایی رخ می‌داد که معمولاً، اما نه همیشه، تفکیک جنسیتی داشتند. هرچند پوشش نامناسب ممکن بود اجتماعی شرم‌آور تلقی شود، اما ارتباط برهنگی با گناه و مسائل جنسی از جوامع یهودی-مسیحی آغاز شد و در دوره‌های پساکلاسیک در اروپا گسترش یافت. پوشش سنتی در مناطق معتدل جهان نیز منعکس‌کننده دغدغه‌های حفظ جایگاه اجتماعی و نظم بود و همچنین به دلیل اقلیم سرد ضروری می‌نمود. با این حال، جوامعی مانند ژاپن و فنلاند سنت‌هایی از برهنگی جمعی را حفظ کرده‌اند که مبتنی بر استفاده از حمام‌ها و سوناهایی است که جایگزین جنسی‌سازی شده‌اند.
گسترش مفاهیم غربی در مورد پوشش، بخشی از استعمار بود و با جهانی‌سازی همچنان ادامه دارد. هنجار اجتماعی معاصر دربارهٔ برهنگی بازتاب‌دهنده ابهام فرهنگی نسبت به بدن و مسائل جنسی است و تصورات متفاوتی از فضاهای عمومی در برابر خصوصی ارائه می‌دهد. هنجارهای مربوط به برهنگی برای مردان و زنان متفاوت است. افراد ممکن است عمداً هنجارهای مرتبط با برهنگی را نقض کنند؛ کسانی که فاقد قدرت هستند ممکن است از برهنگی به‌عنوان شکلی از اعتراض استفاده کنند، در حالی که افراد دارای قدرت ممکن است برهنگی را به‌عنوان نوعی مجازات بر دیگران تحمیل کنند.
اگرچه اکثریت جوامع معاصر پوشش در مکان‌های عمومی را الزامی می‌دانند، برخی جوامع برهنگی غیرجنسی را برای فعالیت‌های تفریحی، اجتماعی یا آیینی مناسب می‌شمارند و آن را در فعالیت‌های هنری به‌عنوان نمادی از ارزش‌های مثبت می‌پذیرند. اقلیتی در بسیاری از کشورها مزایای برهنه‌گرایی را مطرح می‌کنند، در حالی که گروه‌های دیگر، به‌ویژه بر اساس باورهای دینی، برهنگی را نه تنها در فضاهای عمومی بلکه در مکان‌های خصوصی نیز رد می‌کنند. هنجارها در سطوح مختلف از طریق قوانین پوشش بر پایه کشور و برهنگی ناپسند در انظار عمومی قانون‌گذاری شده‌اند.
اصطلاح‌شناسی

همچنین ببینید: نمایش‌گرایی، ترس از برهنگی، و تماشاگری جنسی
در زبان انگلیسی عمومی، واژه‌های nude و naked اغلب به‌عنوان مترادف‌هایی برای انسان برهنه به کار می‌روند، اما در بافت‌های خاص معانی متفاوتی پیدا می‌کنند. واژه nude از زبان نورمان ریشه می‌گیرد، در حالی که naked از زبان انگلیسی باستان گرفته شده است. Naked به‌طور مستقیم‌تر به معنای پوشیده نبودن یا، در صورت استفاده از عبارت stark naked، کاملاً بدون لباس است. در مقابل، nudity دارای بار فرهنگی بیشتری است و به‌ویژه در هنرهای زیبا با مفاهیمی مثبت مانند زیبایی بدن انسان همراه است.
واژه‌های مترادف و تعابیر غیرمستقیم بیشتری برای برهنگی وجود دارند که از آن جمله می‌توان به «لباس تولد»، «کاملاً برهنه» و «بدون لباس» اشاره کرد. برهنگی جزئی معمولاً به حالتی اطلاق می‌شود که اندام تناسلی یا بخش‌های دیگر بدن که جنبه جنسی دارند، مانند نشیمنگاه یا پستان‌های زنان، پوشیده نباشند.
منشأ برهنگی و پوشش

دو فرایند فرگشت انسانی در رابطه با برهنگی اهمیت دارند؛ نخست، تکامل زیستی انسان‌های اولیه از موجوداتی پوشیده از خز به موجوداتی تقریباً بی‌مو، و دوم تکامل اجتماعی-فرهنگی مرتبط با تزئینات بدنی و پوشاک. در گذشته، نظریه‌های متعددی دربارهٔ علت از دست دادن خز در انسان مطرح شده‌اند، اما نیاز به دفع حرارت بدن همچنان به‌عنوان پذیرفته‌ترین توضیح فرگشتی باقی مانده است. کاهش موهای بدن و افزایش تعریق اکرینی توانایی انسان (سرده) را برای خنک کردن بدن خود در هنگام انتقال از زندگی در جنگل‌های سایه‌دار به زیستن در گرم‌دشت‌های باز افزایش داد.
توانایی دفع حرارت اضافی بدن، یکی از عواملی بود که امکان افزایش چشمگیر اندازه مغز، حساس‌ترین عضو انسان به دما، را فراهم کرد.
برخی از فناوری‌هایی که امروزه به‌عنوان پوشاک شناخته می‌شوند، ممکن است ابتدا برای ساخت انواع دیگری از تزئینات بدنی مانند جواهرات، نقاشی بدن، خال‌کوبی و دیگر اصلاح بدن به‌کار رفته باشند، که بدن برهنه را «تزئین» می‌کردند بدون اینکه آن را بپوشانند. به گفته مارک لیری و نیکول باترمر، تزئین بدن یکی از تغییراتی است که در اواخر پارینه‌سنگی (۴۰٬۰۰۰ تا ۶۰٬۰۰۰ سال پیش) رخ داد و انسان‌ها را نه‌تنها از نظر کالبدی مدرن، بلکه مدرنیته رفتاری و توانمند در خوداندیشی و تعامل نمادین ساخت. مطالعات جدیدتر استفاده از تزئینات را به ۷۷٬۰۰۰ سال پیش در آفریقای جنوبی و ۹۰٬۰۰۰ تا ۱۰۰٬۰۰۰ سال پیش در اسرائیل و الجزایر نسبت می‌دهند. در حالی که حجاب و عفت یکی از عوامل اصلی است، اغلب اهداف دیگر پوشاندن بدن، مانند استفاده از استتار برای شکارچیان، زره بدنی، و لباس‌هایی برای تقلید از «ارواح»، نادیده گرفته می‌شوند.
شواهد تجربی فعلی دربارهٔ منشأ پوشاک، از یک مطالعه در سال ۲۰۱۰ منتشرشده در مجله Molecular Biology and Evolution به دست آمده است. این مطالعه نشان می‌دهد که استفاده مداوم از پوشاک در بازه زمانی ۱۷۰٬۰۰۰ تا ۸۳٬۰۰۰ سال پیش آغاز شده است و بر اساس تحلیل ژنتیکی، زمانی را مشخص می‌کند که شپش‌های لباس از اجداد شپش سر جدا شده‌اند. مطالعه‌ای در سال ۲۰۱۷ که در مجله ساینس منتشر شد، برآورد کرده است که انسان‌های کالبدی مدرن بین ۳۵۰٬۰۰۰ تا ۲۶۰٬۰۰۰ سال پیش تکامل یافته‌اند. بنابراین، انسان‌ها دست‌کم برای ۹۰٬۰۰۰ سال در پیشاتاریخ برهنه بودند.
برهنگی در تاریخ باستان
صحنه‌هایی از چوپانان، دودمان پنجم مصر (ح. 2500–2300 پیش از میلاد)، نِکروپولیس ابو صیر، مصر
رقصنده‌های زن که فقط جواهرات به تن داشتند در مصر باستان – مقبره تبس ح. 1400 پیش از میلاد
فرسکو از ماهیگیری در حال کار برهنه، آکروتیری، سانتورینی، یونان ۱۶۰۰–۱۵۰۰ پیش از میلاد
تاریخچه برهنگی

مقالهٔ اصلی: تاریخچه برهنگی
استفاده مداوم از پوشاک یکی از تغییراتی است که پایان دوران نوسنگی و آغاز تمدن را مشخص می‌کند، حدود ۷٬۰۰۰ تا ۹٬۰۰۰ سال پیش. بسیاری از آنچه که دربارهٔ تاریخچه اولیه پوشاک می‌دانیم، از نمایش‌های طبقات بالاتر به‌دست آمده است، زیرا آثار باستانی کمی از آن زمان باقی مانده است. رفتارهای روزمره به‌ندرت در منابع تاریخی نمایش داده شده‌اند. پوشاک و تزئینات به بخشی از ارتباط نمادین تبدیل شدند که عضویت فرد در جامعه خود را نشان می‌داد، به‌طوری‌که برهنگی به معنای قرار داشتن در پایین‌ترین جایگاه اجتماعی، بی‌حرمت و فاقد جایگاه بود. در هر فرهنگ، تزئینات نشان‌دهنده جایگاه فرد در جامعه بود؛ مقام، طبقه اقتصادی، نقش جنسیتی و وضعیت تأهل. از آغاز تمدن، ابهامی در رابطه با برهنگی روزمره و برهنگی در تصاویر ایزدان و قهرمانان وجود داشت که معانی مثبت بدن برهنه را نشان می‌داد. تحقیر اجتماعی برهنگی با گناه یا شرم مرتبط با مسائل جنسی که مختص جوامع ادیان ابراهیمی بود، ارتباطی نداشت.
تاریخچه برهنگی > تاریخ باستان و کلاسیک

همچنین ببینید: پوشاک در مصر باستان، پوشاک در یونان باستان، و برهنگی قهرمانانه
برای هزاره‌ها از بین‌النهرین تا پادشاهی میانه مصر، اکثریت مردان و زنان پارچه‌ای به دور بدن می‌پیچیدند یا آن را می‌بستند تا قسمت پایین بدن را بپوشانند. مردان و زنان معمولاً بدون پوشش سینه و پابرهنه بودند. برهنگی کامل به دلیل دلالت‌های اجتماعی مربوط به وضعیت پایین و محرومیت، و نه شرم از جنسیت، شرم‌آور بود. بردگان ممکن بود لباس نداشته باشند. دیگر کارگران معمولاً هنگام انجام بسیاری از کارها، به‌ویژه اگر کارها داغ، کثیف یا مرطوب بودند، برهنه می‌شدند؛ کشاورزان، ماهیگیران، دامداران و کسانی که نزدیک به آتش یا اجاق‌ها کار می‌کردند. تنها طبقه بالا معمولاً لباس می‌پوشیدند. تا دوره‌های بعدی، به‌ویژه در پادشاهی نوین مصر (۱۵۵۰–۱۰۶۹ پیش از میلاد)، مقامات در خانه‌های ثروتمندان شروع به پوشیدن لباس‌های پیچیده کردند و زنان طبقه بالا لباس‌های مفصل و زینتی می‌پوشیدند که سینه‌های آن‌ها را می‌پوشاند. این سبک‌های بعدی اغلب در فیلم‌ها و تلویزیون به عنوان نمایانگر مصر باستان در تمام دوران‌ها نشان داده می‌شوند.
خدایان برهنه
تندیس برنی, اولین تمدن بابلن دودمان (ح. 1800 پیش از میلاد)
آپولون، یکی از دوازده ایزد المپ‌نشین، ۵۳۰–۵۰۰ پیش از میلاد
آفرودیته، قرن ۲ پیش از میلاد
برهنگی مردانه در یونان باستان بیشتر از هر فرهنگ دیگری در گذشته و حال جشن گرفته می‌شد. وضعیت آزادی، مردانگی، امتیاز و فضایل بدنی با کنار گذاشتن لباس‌های روزمره برای برهنگی ورزشی تأکید می‌شد. برهنگی به لباس آیینی تبدیل شد که بدن برهنه با زیبایی و قدرت خدایان که به صورت انسان‌های برهنه کامل به تصویر کشیده شده بودند، ارتباط داشت. در جامعه اتروسک و جمهوری روم، جایی که مردانگی با احتیاط و پارانویا در برابر زن صفتی همراه بود، سنت‌های یونانی حفظ نشد زیرا برهنگی عمومی به هم‌جنس‌گرایی پیوند داده شد. در امپراتوری روم (۲۷ پیش از میلاد – ۴۷۶ میلادی)، وضعیت طبقات بالاتر به گونه‌ای بود که برهنگی برای مردان بی‌اهمیت بود و برای زنان تنها در صورتی که توسط افراد بالاتر از خود مشاهده می‌شد، مسئله‌ساز بود. در حمام‌های رومی، که عملکردهای اجتماعی مشابه ساحل‌های مدرن داشتند، شنا کردن برهنه مختلط ممکن است تا قرن چهارم میلادی معمول بوده باشد.
تاریخچه برهنگی > استعمار و نژادپرستی

ملاقات فرهنگ‌های بومی آفریقا، آمریکا و اقیانوسیه با اروپایی‌ها تأثیر زیادی بر تمامی فرهنگ‌ها داشت. از آنجا که لباس و زینت‌های بدن بخش مهمی از معنای فرهنگی هستند، کمبود پوشش بدن یکی از اولین مسائلی بود که کاشفان هنگام برخورد با مردم بومی نواحی گرمسیری به آن توجه کردند. فرهنگ‌های غیرغربی در آن دوره تنها به نسبت معیارهای غربی برهنه بودند. در بیشتر مواقع، اندام‌های جنسی یا کل بدن پایین‌تنه بزرگسالان با لباس پوشیده می‌شد، در حالی که بدن بالاتنه مردان و زنان ممکن بود برهنه باشد. با این حال، به دلیل عدم وجود مفهوم شرم از بدن در غرب، این لباس‌ها ممکن بود برای مقاصد عملی یا آیینی در انظار عمومی برداشته شوند. کودکان تا سن بلوغ و گاهی زنان تا ازدواج ممکن بود برهنه باشند.
تمام انسان‌ها تا ۲۰٬۰۰۰ سال پیش در جوامع شکارچی-گردآورنده زندگی می‌کردند و برهنه بودند. در مناطق گرمسیری آفریقا، استرالیا، آمریکا و آسیای جنوب شرقی، این شیوه زندگی تا چند صد سال پیش ادامه داشت. شاید آخرین شکارچی-گردآورندگان منزوی، جامعه‌ای از چند صد نفر باشند که در یکی از جزایر آندامان زندگی می‌کنند. اروپایی‌هایی که نخستین‌بار با مردمان گرمسیری تماس داشتند، گزارش کردند که آن‌ها بدون شرم برهنه بودند و تنها گاهی در هوای سرد خود را با شنل می‌پوشاندند. بسیاری از جوامع دامپروری در اقلیم‌های گرمتر نیز هنگام کار حداقل لباس پوشیده یا برهنه بودند. این شیوه ادامه یافت هنگامی که لباس‌های غربی برای نخستین‌بار معرفی شدند؛ به عنوان مثال، بومیان جزیره استرالیا در سال ۱۸۱۹ تنها کت‌هایی که به آن‌ها داده شده بود می‌پوشیدند، اما شلوار نمی‌پوشیدند. ابهام غربی می‌توانست با واکنش به برهنگی بومیان به صورت نشانه‌ای از شهوت سرکوب‌نشده یا معصومیتی که پیش از «هبوط» وجود داشت، بیان شود.
تفاوت‌های فرهنگی

نُرم‌های مرتبط با برهنگی با نُرم‌های مربوط به آزادی مدنی، میل جنسی در انسان و نقش جنسیتی ارتباط دارند که در جوامع معاصر به‌شدت متفاوت هستند. موقعیت‌هایی که در آن‌ها برهنگی خصوصی یا عمومی پذیرفته می‌شود، متفاوت است. مردم بومی به درجات مختلفی نُرم‌های پیش از استعمار را حفظ کرده‌اند. افراد در فرهنگ‌های غربی ممکن است برهنگی اجتماعی را در چارچوب امکانات نیمه‌خصوصی مانند تفریحگاه‌های طبیعت‌گرایان تمرین کنند، در حالی که برخی دیگر به‌دنبال پذیرش بیشتر برهنگی در زندگی روزمره و فضاهای عمومی هستند که به‌عنوان فضاهای اختیاری برای پوشاک تعریف شده‌اند.
تفاوت‌های فرهنگی > آفریقا

در جوامع اسلامی آفریقا برهنگی ممنوع است، در حالی که در آفریقای جنوب صحرا، جایی که نُرم‌های پیشااستعماری هرگز رها نشده‌اند یا دوباره به تأسیس می‌رسند، برهنگی جزئی یا کامل به عنوان امری طبیعی پذیرفته می‌شود. در روستاهای معاصر، هم پسران و هم دختران اجازه دارند کاملاً برهنه بازی کنند و زنان سینه‌های خود را در باور این‌که معنای بدن‌های برهنه محدود به مسائل جنسی نیست، نمایان می‌کنند. برهنگی کامل یا جزئی در میان برخی از مردم بورکینافاسو و نیلو-صحرا (مانند مردم نوبا و سورما) در مواقع خاص مشاهده می‌شود؛ به عنوان مثال، مسابقات جنگ چوبی در اتیوپی. در لاگوس، برخی از والدین همچنان اجازه می‌دهند که کودکان تا رسیدن به بلوغ برهنه باشند. اکنون مسئله‌ای در مورد عکس گرفتن از کودکان توسط غریبه‌ها وجود دارد و آن‌ها نگران پدوفیل‌ها هستند، اما می‌خواهند کودکانشان با تصویر بدن مثبت بزرگ شوند و همان آزادی‌ای را تجربه کنند که خودشان در دوران کودکی به یاد دارند. تنه بالایی زنان به دلیل پذیرش عمومی شیردهی در آفریقا جنسی نیست، در حالی که پاهای آن‌ها بیشتر از لباس‌های غربی با دامن پوشانده می‌شود.
لباس سنتی آفریقای جنوب صحرا
خانواده شکارچی-گردآورنده در آفریقای جنوبی، که اغلب توسط بیگانگان به نام بوشمن یا مردم سان شناخته می‌شوند.
زن سوازی شرکت‌کننده در مراسم اومهلانگا در اسواتینی – ۲۰۰۶
زن جوان مردم حمار در جنوب اتیوپی (نزدیک تورمی) – ۲۰۰۶
چوپانان هیمبا در بیابان کائوکوفلد
احیای فرهنگ پیش از استعماری با پذیرش لباس‌های سنتی، مانند پوشیدن دامن‌های مرواریدی و جواهرات توسط زنان جوان در آیین اوملانگا توسط مردم زولو و سوازی، مطرح می‌شود. دیگر نمونه‌ها از گردشگری قومی نشان‌دهنده تمایل بازدیدکنندگان به تجربه آنچه که به‌عنوان یک فرهنگ بیگانه و عجیب می‌پندارند، که شامل برهنگی نیز می‌شود.
تفاوت‌های فرهنگی > آسیا

در کشورهای آسیایی، برهنگی همیشه به‌عنوان یک عمل غیراخلاقی یا شرم‌آور در نظر گرفته نمی‌شود، بلکه در بسیاری از مواقع به‌عنوان نقض آداب و رسوم تلقی می‌شود، در حالی که برهنگی می‌تواند بخشی از حفظ پاکیزگی از طریق حمام عمومی باشد، یا نشان‌دهنده رد دنیاداری، از جمله لباس‌ها، باشد.
تفاوت‌های فرهنگی > اقیانوسیه

قبل از استعمار اروپایی در نیوزیلند، مردم مائوری در محیط‌های غیررسمی به‌طور برهنه یا نیمه‌برهنه زندگی می‌کردند، به‌طوری‌که اقلیم اجازه می‌داد، هرچند برای محافظت در برابر شرایط جوی و نشان دادن وضعیت اجتماعی لباس می‌پوشیدند. مردان اغلب تنها یک کمربند به همراه رشته‌ای برای نگه داشتن غلفه بر روی سرنره خود می‌بستند. هیچ شرم یا حیا به سینه‌های زنان نسبت داده نمی‌شد، بنابراین هیچ لباسی برای پوشاندن آن‌ها وجود نداشت؛ اما زنان در حضور مردان ناحیه تناسلی خود را می‌پوشاندند، زیرا نشان دادن آن به‌عنوان ابراز خشم و تحقیر فرهنگی تلقی می‌شد. کودکان پیش از بلوغ هیچ لباسی نمی‌پوشیدند. مهاجران اروپایی برهنگی را نشانه‌ای از نژادپرستی مائوری دانسته و آن‌ها را «وحشیان برهنه» می‌خواندند.
در جزایر ایالت یاپ، رقص‌های زنان با لباس‌های سنتی که سینه‌هایشان را نمی‌پوشاند، اکنون در جشن‌های کاتولیک کریسمس و عید پاک گنجانده شده است.
تفاوت‌های فرهنگی > آمریکای جنوبی

در برزیل، یاوالاپیتی—یک قبیله بومی شعبه ژینگوی در حوضه آمازون—یک مراسم تشییع جنازه به نام کواروپ برگزار می‌کنند که به مناسبت جشن زندگی، مرگ و تولد دوباره است. این مراسم شامل معرفی تمام دختران جوانی است که از آخرین کواروپ شروع به قاعدگی کرده‌اند و زمان آن رسیده است که شریک زندگی خود را انتخاب کنند. آوا شکار، مردان قبیله‌ای بومی در جنگل‌های شرقی آمازون، «کاملاً برهنه هستند به جز یک قطعه نخ که با پرهای پرندگان رنگارنگ تزیین شده و به انتهای آلت تناسلی آن‌ها بسته شده است». این دستورالعمل پوششی مینیمالیستی روحیه شکار را منعکس می‌کند و ممکن است پوشیدن لباس زیاد یا غیرضروری مسخره یا نامناسب در نظر گرفته شود.
برهنگی در آمازون
زنان کایاپو، پارا، برزیل
دو زن از قبیله زوئه در پارا، برزیل
تفاوت‌های جنسی و جنسیتی

همچنین ببینید: تفاوت‌های جنسی در انسان‌ها، جنسی‌سازی، و شیءانگاری جنسی
در فرهنگ‌های غربی، شرم می‌تواند ناشی از عدم تطابق با آرمان‌های جامعه در رابطه با ظاهر فیزیکی باشد. به‌طور تاریخی، این شرم بیشتر زنان را نسبت به مردان تحت تأثیر قرار داده است. در مورد بدن‌های برهنه، نتیجه آن تمایل به خودانتقادی در زنان است، در حالی که مردان کمتر نگران ارزیابی دیگران هستند. در جوامع پدرسالارانه، که شامل بخش‌های زیادی از جهان می‌شود، نُرم‌های مربوط به لباس و رفتار صحیح برای زنان سخت‌گیرانه‌تر از مردان است و قضاوت‌ها دربارهٔ نقض این نُرم‌ها برای زنان شدیدتر است.
تفاوت‌های جنسی و جنسیتی > برهنگی زنانه > آزادی سینه‌لختی

مقالهٔ اصلی: آزادی سینه‌لختی
در بسیاری از نقاط جهان، حجاب زنان نه تنها مسئله‌ای فرهنگی است بلکه به‌عنوان بخشی از تعریف قانونی برهنگی ناپسند در انظار عمومی نیز مطرح است. در ایالات متحده، نمایان شدن نوک سینه‌های زنانه در بسیاری از ایالات جرم محسوب می‌شود و معمولاً در مکان‌های عمومی مجاز نیست. زنان فردی که قوانین بی‌شرمی را با برهنه کردن سینه‌های خود در ملاء عام به چالش کشیده‌اند، ادعا می‌کنند که رفتار آنها جنسی نیست. در کانادا، قانون به‌گونه‌ای تغییر یافت که برای بی‌شرمی بودن رفتار، باید زمینه جنسی آن تعریف شود. جنبش آزادی سینه‌لختی در ایالات متحده حقوق برابر برای زنان برای برهنه بودن بالای کمر در مکان‌های عمومی را به‌طور مشابه با حقوق مردان در همان شرایط ترویج می‌کند. طرفداران آزادی سینه‌لختی، غیرقانونی بودن آن را به‌عنوان نهادینه شدن ارزش‌های منفی فرهنگی که بر تصویر بدن زنان تأثیر می‌گذارد، می‌دانند. دلایل قانونی برای آزادی سینه‌لختی شامل حفاظت برابر، حق حریم شخصی و آزادی بیان است.
در سال ۱۹۸۶، نه زن در ایالت نیویورک قانونی را به چالش کشیدند که بر اساس آن سینه‌های خود را در یک پارک عمومی به نمایش گذاشتند. این اقدام منجر به نه سال دادرسی شد که در نهایت با حکمی از دادگاه تجدیدنظر مواجه شد که محکومیت‌ها را به این دلیل لغو کرد که رفتار زنان نامناسب نبوده است، نه اینکه قانون را بر اساس اصل «برابری حقوق» غیرقانونی اعلام کند، که هدف این زنان بود. در حالی که این تصمیم به زنان آزادی بیشتری برای سینه‌لخت بودن داد (مثلاً هنگام حمام آفتاب)، اما برابری با مردان را برای آنها فراهم نکرد. تصمیمات دیگر دادگاه‌ها به افراد این حق را داده‌اند که به‌طور موقت در مکان‌های عمومی برهنه شوند به عنوان نوعی از بیان که توسط متمم اول قانون اساسی ایالات متحده آمریکا حمایت می‌شود، اما این اجازه را برای راحتی یا لذت شخصی به‌طور مداوم به آنها نمی‌دهد، همان‌طور که برای مردان این امکان فراهم است. در سال ۲۰۲۰، دیوان عالی ایالات متحده درخواست تجدیدنظر سه زن را رد کرد، پس از آنکه دیوان عالی نیوهمپشایر اعلام کرد که قانون ایالتی علیه زنان تبعیض قائل نمی‌شود، زیرا این قانون برهنگی را ممنوع می‌کند که به‌طور سنتی شامل سینه‌های زنان نیز می‌شود.
تفاوت‌های جنسی و جنسیتی > برهنگی زنانه > شیردهی

شیردهی در ملأ عام ممکن است در برخی حوزه‌های قضائی ممنوع باشد، در برخی دیگر بدون نظارت باشد یا به عنوان حق قانونی در مکان‌های عمومی و محل کار محافظت شود. در جاهایی که شیردهی عمومی بدون نظارت یا قانونی است، مادران ممکن است تمایلی به انجام آن نداشته باشند زیرا ممکن است دیگران اعتراض کنند. مسئله شیردهی بخشی از جنسی‌شدن سینه در بسیاری از فرهنگ‌ها است و برداشت تهدیدآمیز از چیزی که دیگران آن را غیرجنسی می‌بینند. پاپ فرانسیس پس از رسیدن به مقام پاپ از شیردهی عمومی در مراسم کلیسایی حمایت کرد.