stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
فسا
مردم > زبان

زبان بیشینه مردم فسا، فارسی با گویش شرق فارس (گویشی بین شیرازی و کرمانی) می‌باشد و به دلیل آنکه از گذشته طوایف گوناگون در این سرزمین ساکن بوده‌اند، زبانهای پرشماری در آن رواج یافته است که از آن جمله زبان‌های تُرکی، و عربی را می‌توان نام برد. اقوام تُرک، و عرب با هم زبانان خود به زبان مادری و در محاوره با دیگر مردمان از زبان فارسی استفاده می‌کنند که این تعامل و برخورد لهجه‌ها و زبانها، تلفظهای گوناگونی از واژگان را در میان فساییها شکل داده است.
مردم > نژاد

فسا به دلیل قدمت چند هزار ساله، موقعیت جغرافیایی و مکانی، مهاجرپذیری و هجوم مهاجمان، از دیر باز محل زندگی اقوام مختلف آریایی، سامی، ترک و … بوده و بدین لحاظ از تنوع نژادی برخوردار گردیده است. عمده مردم این شهر از فارسی‌زبانان هستند. اعراب خمسه دیگر گروه قومی قابل توجه فسا هستند که در دوره پهلوی پس از مدتها کوچ‌روی به اجبار و برخی نیز به اختیار یکجانشین گردیدند. امروزه اکثریت جمعیت برخی از روستاها و برخی از محلات شهر فسا را مانند حیدر آباد، مهدیه، کوی سلمان، شهرک طالقانی و… را اعراب به خود اختصاص داده‌اند البته هنوز گروهی اندک از عشایر عرب در مناطق مختلف شهرستان فسا به صورت کوچرو و نیمه کوچرو زندگی می‌کنند. ایل ترک اینالو دیگر گروه قومی فسا است که در دوران ناصرالدین شاه در دشت قره‌بلاغ (چشمه سیاه) سکنی داده شدند.
در مناطق اطراف فسا گروهی از مردم سیاهپوست به نام کولو زندگی می‌کنند. کولوها از ایرانیان آفریقایی‌تبار هستند. مادام دیولافوا از کسانی بود که بر روی پیشینه این قوم پژوهش‌هایی انجام داد. شماری از روستاهای فسا کولونشین است. برای نمونه تعداد زیادی از کولوها در یکی از این روستاها به نام کنکان زندگی می‌کنند.
مردم > دین و مذهب

بیشینهٔ مردم فسا مسلمان و شیعه مذهب هستند. مردم فسا پیش از ظهور اسلام همانند مردم سایر نقاط ایران زرتشتی بودند. وجود چندین آتشکده در اطراف فسا، حاکی از رونق دین زرتشت در آن دوران است.
مردم > مشاهیر

زردشت فرزند خورگان زاده روستای تاریخی خورنگان استاد مزدک
ابوعلی نحوی فارسی، مؤلف ۳۲ عنوان کتاب – قرن سوم ه‍.ق
روزبهان بقلی فسایی، مؤلف ۲۸ عنوان کتاب قرن ششم ه‍.ق
ابوعبدالله نصر بن محمد صاحب تفسیر ابن مریم – قرن ششم ه‍.ق
سید محمد رضوانی (سید الواعظین) از شاعر ان مشروطه‌طلب
ارسلان بساسیری، فاتح بغداد در قرن ششم
حسن دیلمی از پزشکان نامی و طبیب مخصوص بهاءالدوله دیلمی
میرزا حسن حسینی فسایی، صاحب فارسنامه ناصری
خواجه ابوالحسن فسایی از شاگردان درویش عبدالمجید خطاطی
میرزا لطف‌الله فسایی نقاش
عبدالرحمن صوفی رازی، ریاضی‌دان، منجم و مؤلف
احمد بهشتی نماینده فارس در مجلس خبرگان رهبری
مرتضی جاویدی معروف به اِشلو، فرمانده گردان فجر در دفاع مقدس.
منصور رستگار فسایی، نویسنده
محسن کدیور، نویسنده، اندیشمند دینی، و استاد پژوهشی دانشگاه دوک آمریکا
علیی اصغر حکمت وزیر فرهنگ سابق
سرتیپ تیمسار علی اصغر جمالی، فرمانده و جانشین فرمانده نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران در دوره جنگ تحمیلی
حبیب‌الله سیاری، دریادار تکاور و فرمانده سابق نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران
ابوتراب خسروی، نویسندهٔ معاصر ایرانی و برنده هفتمین دوره جایزه ادبی جلال آل احمد
نمایی از خرمن‌کوه در شمال فسا
علم و فرهنگ

در سال ۱۳۹۵ در شورای فرهنگ عمومی شهرستان فسا ۱۹ فروردین ماه به‌عنوان "روز فسا "مصوب شد که اولین دوره آن با محوریت دانشمند فرزانه " ابوعلی نحوی فسوی " پاس داشته شد و امسال نیز به ابعاد شخصیت ارسلان بساسیری یکی دیگر از مفاخر و مشاهیر شهرستان فسا که در قرن ۵ هجری قمری می‌زیسته است پرداخته شد.
علم و فرهنگ > دانشگاه‌ها

فسا شهری دانشگاهی است و دانشگاه‌های این شهر از نظر آموزشی و پژوهشی دارای رتبه بالایی هستند
فسا قطب علم و دانش و قطب پزشکی در جنوب فارس است
دانشگاه فسا
دانشگاه علوم پزشکی فسا: دارای رشته‌های پزشکی، پیراپزشکی، بهداشت و پرستاری و مامایی است.
دانشگاه آزاد اسلامی واحد فسا
دانشگاه پیام نور واحد فسا
آموزشکده فنی و کشاورزی فسا
دانشگاه جامع علمی کاربردی مانی ماس
دانشگاه آزاد واحد زاهدشهر
دانشگاه پیام نور واحد زاهدشهر
دانشگاه آزاد واحد ششده
دانشگاه پیام نور واحد ششده
تاریخچه > موزه

موزه فرهنگ فسا
موزه فرهنگ فسا موزه‌ای در شهر فسا، استان فارس است. این موزه در دبیرستان ماندگار محمدتقی ذوالقدر فسایی (تأسیس ۱۳۱۷)در زمینی به مساحت ۴٬۰۰۰ مترمربع و با هزینه ای بیش از ۸۰۰ میلیون تومان با کمک نیکوکاران و… در سال ۱۳۹۶ به بهره‌برداری رسید. این موزه دارای ۸ گالری شامل بخش فناوری، باستانی و تاریخی، نویسندگان فسایی و مشاهیر، مردم‌شناسی، سنگ و سنگواره، باغ و درختان و نگارخانه است. سالانه بیش از ۷ هزار نفر از این موزه بازدید می‌کنند.
تاریخچه > رصدخانه

رصد خانه و مرکز علمی شهرداری فسا، به عنوان بزرگ‌ترین رصد خانه آماتوری جنوب ایران با سال تأسیس ۱۳۷۸ در وروری فسا از سمت شیراز و بر فراز تپه باستانی کدیوری واقع شده است. این مجموعه شامل اتاق تلسکوپ، اتاق افلاک نما و سالن برگزاری کلاس‌های آموزشی است.
گروه نجوم این مرکز در سال ۱۳۸۶ به عنوان «برترین گروه نجوم کشور» و در سال‌های ۸۵٬۸۶و۸۷ به عنوان «قوی‌ترین گروه رویت هلال ماه» در کشور شناخته شد و در همین راستا چندین رکورد جهانی و ملی را به ثبت رسانده‌اند که از جمله آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
رویت نازکترین هلال ماه در اسفند ۱۳۸۴ در شهرستان بافت واقع در استان کرمان که سبب ثبت رکورد جهانی زاویه جدایی بین ماه و خورشید و منجر به شکسته شدن حد دانژون گردید.
ثبت رکورد جدایی زاویه در روز، هم با چشم مسلح و هم غیر مسلح
ثبت رکورد وداع تا دیدار
ثبت اختراع دستگاه‌های ردیاب خورشیدی برای صفحات فتوولتائیک، لیزر خورشیدی، دستگاه تراش و آینه تلسکوپ توسط یکی از اعضای رصدخانه
ثبت پدیده نادر گذر سیاره زهره از مقابل خورشید به عنوان مهم‌ترین رخداد نجومی سال ۲۰۱۲ در ۱۷ خرداد ۱۳۹۱
علاوه بر این، گروه نجوم فسا به عنوان یکی از قوی‌ترین گروه‌های استهلال کشور هر سالِ جهت رویت ماه‌های رمضان و شوال به مناطق مرتفع در کشور از جمله ارتفاعات خرمن‌کوه و دنا اعزام می‌شود.
جاذبه‌ها > جاذبه‌های تاریخی

تل ضحاک که از آثار ما قبل اسلام است و ویرانه‌های شهر باستانی فسا در روستای خیرآباد است که از عهد پیشدادیان به جا مانده و این شهر تا قرن هفتم آباد بوده است که آثار باستانی زیادی بر اثر کاوش در اطراف آن به‌دست آمده و در موزه‌های کشور نگهداری می‌شود.
قلعه آشپزخانه ضحاک مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان در نزدیکی تل ضحاک
آثار شهری مربوط به دوران ساسانیان در حوالی روستای تنگ کرم واقع در ۱۵ کیلومتری شهر فسا به نام شهر ازبرا، مص و.. وجود داشته که آثار و بقایایی از آن باقی است.
تل نعلکی واقع در جنب روستای جلیان از بخش نوبندگان که قبور ماقبل تاریخ بوده و از لحاظ مهرپرستی بررسی و اهمیت است.
آتشکده ساسانی که عوام آن را سنگ قنبر (سنگ سلمان) می‌نامیدند به طول ۲ متر و عرض ۰٫۵ متر که خطوط گران‌بهایی روی آن حک شده و برخی آن را مربوط به دروازه شهر فسا در زمان ساسانیان بوده است.
آتشکده سامانی مربوط به دوره ساسانی واقع در ۱۵ کیلومتری شمال فسا (غمپ آتشکده)که در اصل خنب آتش‌کده بوده و در گویش محلی غمپ یا قمپ بدان می‌گویند.
ساختمان نقاره خانه واقع در اول بازار شهر فسا مربوط به دوران قاجار می‌باشد.
قلعه دختر واقع در روستای زنگنه
منطقه باستانی کوزه گرخانه (واصل آباد)، آثار باستانی تنگ مج و تنگ موردی، تل نخودی و اتلال مجاور آن (کوشک قاضی)، تل سیاه (فدشکویه) و کوه نقاره خانه در امتداد آن تنگ خمار (سنان) و چاه‌های سنگی در ارتفاعات مجاور سنان، بقعه سید شمس الدین (عهد صفوی)، بقعه زاهد کبیر در زاهد شهر (عهد مغول)، ساختمان نقاره خانه (شهربانی قدیم = خیابان محمدی)
جاذبه‌ها > اماکن مذهبی

امامزاده اسماعیل
امامزاده حسن
شاهزاده قاسم (از نوادگان عقیل بن ابی‌طالب و علی ابن ابی‌طالب در شهر فسا)
امامزاده شاه ابوالفتح
امامزاده شیخ صالح نوه حسن بن علی بن ابی‌طالب واقع در روستای غیاث‌آباد
امامزاده پیر کهمره صحرارود
امامزاده سید شمس الدین
امامزاده حسن روستای کچویه
امامزاده ابراهیم خورنگان
تعزیه میدانی روستای صحرارود
امامزاده شهیدان امیرحاجیلو
امامزاده سید حاجی شهر قره بلاغ
امامزاده ابراهیم ششده
تپه نورالشهداء
جاذبه‌ها > جاذبه‌های طبیعی

منطقه حفاظت‌شده میان‌جنگل
کوه خرمنکوه واقع شده در کنار روستای کچویه
پارک تفریحی آزادی
تپه کدیوری
گردشگاه چهل چشمه
منطقه جنگلی بهشت کوثر
کوه و چشمه دره شور قاسم‌آباد
ساختار شهری > هتل‌ها و مراکز اقامتی

هتل آپارتمان آویژه
مهمانسرای جهانگردی فسا
ساختار شهری > ورزشگاه‌ها

ورزشگاه انقلاب فسا
ورزشگاه جنوب فسا
ساختار شهری > پارک‌ها

باغ ملی
باغ کدیوری
پارک شهر
پارک جام جم
پارک کودک
پارک فجر
پارک آزادی
پارک سما
پارک جهاد کشاورزی
پارک ترمینال
پارک آدینه
پارک کتاب
پارک دانشجو
پارک ناصرخسرو
پارک بعثت
پارک فردوسی
ساختار شهری > مراکز نظامی

تیپ تکاور انصارالحجه
لشکر ۳۳ المهدی فارس متعلق به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مرکز حضور اهالی فسا در جنگ تحمیلی بود که پس از پایان جنگ به دو تیپ تکاور انصارالحجه فسا و تیپ مخصوص ۳۳ المهدی (عج) جهرم تقسیم گردید.
اقتصاد و صنعت > کشاورزی

گندم
فسا از نظر کشاورزی شهری پررونق است به‌طوری‌که فسا را شهر گندم می‌دانند. با توجه به آب و هوای مناسب، وجود نخل‌های گرمسیری و درختان گردو و باغات مرکبات از قبیل پرتقال، نارنگی، انار، پسته، بادام، گردو و نارنج در این شهر متداول وبه‌طور گسترده است. و کشت باقله بانیان نیز متداول است کشت پنبه نیز در فسا رونق فراوان داشته است و به تازگی کشاورزان به کشت زعفران نیز روی آورده‌اند.
اقتصاد و صنعت > منطقه ویژه اقتصادی فسا

منطقه ویژه اقتصادی فسا که در پانزدهم اردیبهشت ۱۴۰۰ به تصویب رسیده است با گرایش صنایع تبدیلی کشاورزی، فرصتی است برای کاهش هدر رفت تولیدات، برنامه پذیر شدن تولید، ایجاد زمینه صادرات و بالا رفتن اشتغال و درآمد بهره‌برداران این بخش است.
فاز نخست منطقه ویژه اقتصادی فسا در زمینی به مساحت۱۰۰ هکتار تأمین شده که قابل گسترش به بیش از ۱۰۰۰ هکتار است و همین‌طور کلیه زیرساخت‌های لازم در حوزه‌های مختلف از جمله در حوزه آب، راه، گاز، مخابرات و جاده دسترسی در این سایت فراهم شده است.
اقتصاد و صنعت > پایانه محصولات کشاورزی

مجتمع بزرگ گلخانه‌ای فسا، شامل ۱۳ هکتار گلخانه، سالن سورتینگ، سالن سردخانه، انبارهای کالا، سالن‌های بسته‌بندی، سالن‌های غذاخوری کارکنان و بزرگ‌ترین پایانه محصولات کشاورزی در استان فارس می‌باشد.
اقتصاد و صنعت > انبار نفت

انبار نفت فسا بعد از انبار نفت تندگویان شیراز بزرگ‌ترین انبار نفت استان فارس می‌باشد و احداث سایت این طرح در ۱۵ هکتار از اراضی شهرستان فسا با ظرفیت ۸۰ میلیون لیتر امکان اشتغال برای بیش از ۳۰۰ نفر به صورت مستقیم و ۱۷۰۰ نفر غیر مستقیم را فراهم خواهد آورد.
اقتصاد و صنعت > دامداری

دامداری پس از کشاورزی دومین پایه اقتصاد فسا است. انواع فرآورده‌های دامی و لبنیات، پشم، پوست، گوشت، از تولیدات بخش دامداری این شهرستان است.
اقتصاد و صنعت > محصولات و سوغات

کماچ یا نان فسایی و نان کنجدی شاخص‌ترین ارمغان و اصلی‌ترین سوغات شهرستان فسا محسوب می‌شود.
گلیم، گبه، جاجیم، لیموترش، پرتقال، نارنج، نارنگی، انار، گردو، پسته، پسته کوهی (بنه) و صنایع دستی از دیگر سوغاتی‌های این شهر هستند.
گندم‌با یا آش گندم که از گندم مرغوب فسا تهیه می‌شود.
اقتصاد و صنعت > کارخانه‌ها

کارخانه قند فسا (تأسیس ۱۳۳۳) کارکنان ۲۵۰ نفر
شرکت لبنیات مانی ماس (تأسیس ۱۳۶۶) کارکنان ۷۰۰نفر
شرکت آرد فسا (تأسیس ۱۳۶۷) کارکنان ۵۵ نفر
شرکت لبنیات پانل (تأسیس ۱۳۸۵) کارکنان ۳۵۰نفر
شرکت لبنیات نعمتی (تأسیس ۱۴۰۱) کارکنان ۳۵۰نفر
شرکت پیشگامان سازندگی فسا (تأسیس ۱۳۷۲) کارکنان ۱۸۵نفر
کارخانه رب گوجه فرنگی
۱۶ کارخانه ذرت خشک کنی
دو کارخانه روغن کشی زیتون
کارخانه تولید ماکارونی
کارخانه تصفیه وش پنبه،
کارخانه صنایع لبنی
کارگاه‌های تولید کانی غیرفلزی و صنایع دستی (بافت فرش، گلیم، حصیر، رویه گیوه و…) از صنایع این شهرستان است.[نیازمند منبع]
بهداشت و درمان > بیمارستان‌ها

شهر فسا چهار بیمارستان در حال فعالیت دارد.
بیمارستان ولی‌عصر
بیمارستانی آموزشی درمانی که در سال ۱۳۸۶ با زیربنای ۲۴ هزار مترمربع تأسیس شد و هم‌اکنون دارای ۳۲۲ تخت فعال است.
بیمارستان دکتر شریعتی
بیمارستانی آموزشی درمانی که در سال ۱۳۵۲ با زیربنای ۱۰ هزار متر مربع و ۵۶ تخت تأسیس شد و هم‌اکنون دارای ۱۰۲ تخت فعال است.
بیمارستان امام حسین
بیمارستانی آموزشی درمانی که عملیات ساخت آن از سال ۱۳۹۱ در زیربنای ۱۵ هزار متر مربع و ۱۸۴ تخت خواب آغاز شد و در مهر سال ۱۴۰۲ افتتاح شد.
بیمارستان دامپزشکی مهر
این بیمارستان در زمینی به مساحت ۱۰۰۰ مترمربع و زیر بنای ۵۰۰ متر مربع با سرمایه ۶۰۰ میلیون تومان توسط بخش خصوصی افتتاح گردید و دارای بخش‌های مختلف جراحی، سونوگرافی، داروخانه دامپزشکی، آزمایشگاه دامپزشکی و معاینه دام می‌باشد.
مرکز غربالگری سرطان ولی عصر
رئیس دانشگاه علوم پزشکی فسا گفت: مرکز تشخیص زود هنگام و غربالگری سرطان در فسا همزمان با افتتاح ۷۴ مرکز دیگر در سراسر کشور از طریق ویدئو کنفرانس در این شهرستان افتتاح شد.
علی اصغر خالقی، بیان داشت: این مرکز در زمینی با زیربنای یک هزار مترمربع و با هزینه ای افزون بر ۱۵میلیارد ریال در بیمارستان ولی عصر (عج) فسا احداث شده است.
وی افزود: این مرکز به دستگاه‌های ماموگرافی، آندوسکوپی، سونوگرافی و کولونوسکوپی مجهز است و افزون بر شهرستان فسا شهرستان‌های شرق استان فارس هم می‌توانند از امکانات این مرکز بهره‌مند شوند.
خالقی اضافه کرد: سرطان سینه، پوست، معده، روده بزرگ، مثانه و پروستات از سرطان‌های شایع در شهرستان فسا به‌شمار می‌آیند اما با تجهیز هر چه بهتر این مرکز می‌توانیم در امر تشخیص و پیشگیری از ابتلای افراد به این بیماری، گام‌های موثرتری برداریم
بهداشت و درمان > درمانگاه‌ها

درمانگاه حمزه (دولتی)
درمانگاه ولی‌عصر (دولتی)
درمانگاه دستغیب یاسایی (دولتی)
درمانگاه فاطمیه (دولتی)
درمانگاه دهان و دندان (دولتی)
درمانگاه صدرا
درمانگاه انصار (سپاه)
درمانگاه امام جعفر صادق (بسیج)
درمانگاه صاحب الزمان (ناجا)
درمانگاه پروین اعتصامی (آموزش و پرورش)
درمانگاه ۲۲ بهمن (تأمین اجتماعی)
سلامتکده طب سنتی ایرانی (دولتی)
درمانگاه و مرکز جراحی امام علی (ع)
سیاست > نمایندگان مجلس

فسا مرکز حوزه انتخابیه فسا در مجلس شورای اسلامی است.
اسامی نمایندگان معرفی شده از فسا در ۲۴ دوره مجلس شورای ملی (پیش از انقلاب) از قرار زیر است:
دوره اول: بدون نماینده
دوره دوم: بدون نماینده
دوره سوم: سیدمحمود صدرالملک
دوره چهارم: سید علی شیرازی
دوره پنجم: احمد اتابکی (مشیراعظم)
دوره ششم: محمدتقی ذوالقدر (امین‌الشریعه)
دوره هفتم: محمدتقی ذوالقدر (امین‌الشریعه)
دوره هشتم: بدون نماینده
دوره نهم: حبیب‌الله نوبخت
دوره دهم: حبیب‌الله نوبخت
دوره یازدهم: حبیب‌الله نوبخت
دوره دوازدهم: حبیب‌الله نوبخت
دوره سیزدهم: حبیب‌الله نوبخت
دوره چهاردهم: محمدتقی ذوالقدر (در جایی میرزا احمدخان مؤید قوامی نیز گفته شده است)
دوره پانزدهم: عباسقلی عرب شیبانی (در جایی غلامحسین صاحب دیوانی نیز گفته شده است)
دوره شانزدهم: عباسقلی عرب شیبانی (در جایی سید مرتضی حکمت نیز گفته شده است)
دوره هفدهم: بدون نماینده
دوره هجدهم: عباسقلی عرب شیبانی (در جایی سید مرتضی حکمت نیز گفته شده است)
دوره نوزدهم: سید مرتضی حکمت
دوره بیستم: سید مرتضی حکمت
دوره بیست و یکم: سید جواد مهذب
دوره بیست و دوم: سید جواد مهذب
دوره بیست و سوم: مهین‌دخت مزارعی
دوره بیست و چهارم: سید مرتضی مشیر
بعد از انقلاب اسلامی نیز فسا در تمامی دوره‌ها دارای نمایندگانی به شرح زیر می‌باشد:
دورهٔ اول: احمد بهشتی
دورهٔ دوم: احمد بهشتی
دورهٔ سوم: هدایت آقایی
دورهٔ چهارم: محمدرضا مجیدی
دورهٔ پنجم: محمدرضا مجیدی
دورهٔ ششم: بهیار سلیمانی
دورهٔ هفتم: محمدحسن دوگانی آغچغلو
دورهٔ هشتم: محمدحسن دوگانی آغچغلو
دورهٔ نهم: محمدحسن دوگانی آغچغلو
دورهٔ دهم: محمدجواد جمالی نوبندگانی
دورهٔ یازدهم: حجت‌الله فیروزی
دوره دوازدهم: حسنعلی محمدی
سیاست > فرمانداری

فرمانداری فسا در سال ۱۳۱۶ (همزمان با تأسیس فرمانداری شیراز و همچنین اولین فرمانداری‌های کشور در اولین تقسیمات نوین کشوری) تأسیس شد. فرمانداری این شهرستان در سال ۱۳۹۲ به فرمانداری ویژه ارتقا یافت. فرمانداری ویژه بخش عمده‌ای از اختیارات استانداری را دارد و تشکیلاتی است که از فرمانداری گسترده‌تر، توانمندتر و بزرگتر ولی از استانداری کوچکتر و محدودتر است. فرماندار ویژه فسا علی حسین بهمنی است.
سیاست > شهرداری

ادارهٔ فسا بر عهدهٔ شهرداری فسا است که در سال ۱۳۰۵ جزء اولین شهرداری‌های استان فارس توسط غلامحسین کدیور تشکیل شد. مدیریت این سازمان را شهردار فسا بر عهده دارد. شهردار فسا با حکم شورای شهر فسا انتخاب می‌شود اما پیش از این با حکم وزیر کشور ایران منصوب می‌گردید. شهرداری فسا دارای درجه ۸ می‌باشد. شهردار فسا سید محمد باقر ساداتی است.
ترابری > بزرگراه

شهرستان فسا در مسیر ترانزیتی شیراز به بندرعباس و کرمان واقع شده است و همین اصل آن را به شهری استراتژیکی و پررونق تبدیل کرده است.
بزرگراه شیراز-فسا بزرگراه متصل کننده فسا به شیراز و در حال استفاده است همچنین پروژه‌های بزرگراهی فسا-داراب-بندرعباس و فسا-استهبان-نی‌ریز در حال ساخت هستند.
ترابری > راه‌آهن

هم‌اکنون مسیرهای ریلی شیراز-گلگهر با هدف اتصال شیراز به معدن گلگهر و استان کرمان از فسا می‌گذرد. طول این مسیر ۳۴۶ کیلومتر است که در ۴ فاز در دست ساخت است و شیراز را از طریق سروستان، فسا، استهبان و نی‌ریز به گلگهر متصل می‌کند.
ترابری > فرودگاه

این فرودگاه هم‌اکنون غیرفعال است اما مطالعات طرح توسعه فرودگاه، بهسازی و افزایش طول باند پروازی با هدف از سرگیری پروازهای تجاری در حال اجرا است. این فرودگاه دارای ۱٬۹۸۲ متر باند پروازی است.
یک سکه مربوط به دوران اسلامی یافت شده در فسا
طبیعت فسا
دانشگاه فسا
قلعه آشپزخانه ضحاک
آستان شاهزاده قاسم
ورودی فسا
بیمارستان ولی‌عصر
سلجوق (شهر)

مکان در Aegean, 23x15px|border |alt=|link= ترکیه
| سلجوق | سلجوق |
| --- | --- |
شهر: شهر
قلعه بزرگ سلجوق در تپه ایاسلوک (Ayasoluk): قلعه بزرگ سلجوق در تپه ایاسلوک (Ayasoluk)
موقعیت سلجوق در نقشه: موقعیت سلجوق در نقشه
ناحیه‌های ترکیه: Aegean
استان: ازمیر
حکومت: حکومت
 • شهردار: Dahi Zeynel Bakıcı (حزب عدالت و توسعه)
 • Governor: Ayhan Boyacı
مساحت: مساحت
 • منطقه: ۲۷۹٫۸۵ کیلومتر مربع (۱۰۸٫۰۵ مایل مربع)
جمعیت (2012): جمعیت (2012)
 • شهری: ۲۸٬۲۱۳
 • منطقه: ۳۴٬۵۸۷
 • تراکم منطقه: ۱۲۰/کیلومتر مربع (۳۲۰/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۲ (EET)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۳ (EEST)
کد پستی: ۳۵۹۲۰
کد منطقه: ۲۳۲
پلاک خودرو: پلاک وسایل نقلیه ترکیه
وبگاه: www.selcuk.bel.tr
سلجوق (به لاتین: Selçuk) یک شهر مرکزی منطقهٔ سلجوک، در فاصله دو کیلومتری (۱ مایل) شمال شرقی شهرستان باستانی افسس در ترکیه است که در استان ازمیر واقع شده و نام آن به دلیل حکومت ترکان سلجوقی در این منطقه بوده‌است.
خواهرخوانده

شهرهای زیر خواهرخوانده‌های سلجوق هستند.
زیگبورگ، آلمان
هنف، آلمان
لیینتس، اتریش
فاتیما، پرتغال
دیون، یونان
رادوفیس، مقدونیهٔ شمالی
کبولتی، گرجستان
پریزرن، کوزوو
جاذبه‌های گردشگری

شهر باستانی افسوس
معبد آرتمیس از عجایب هفتگانه دنیای باستان
موزه باستان‌شناسی افسوس
مسجد عیسی بیگ
نگارخانه

آثار باستانی سلجوک
شهر بوغازی و قلعه در سال ۱۹۷۰
سه دوره از تاریخ در سلجوک : معبد آرتمیس (جلو)، مسجد عیسی بیگ ساخته شده توسط ترکان سلجوقی(وسط)، قلعه عثمانی (عقب)
شهر بوغازی و مسجد عیسی بیگ از قلعه در ۱۹۷۰
مسجد عیسی بیگ
کتابخانه کلاسوس در افسوس
زووابر، سیونیک

مکان در 23x15px|border |alt=|link= ارمنستان
| زووابر Զովաբեր | زووابر Զովաբեր |
| --- | --- |
زووابرموقعیت روی نقشه ارمنستانزووابرموقعیت روی نقشه استان سیونیک: زووابرموقعیت روی نقشه ارمنستانزووابرموقعیت روی نقشه استان سیونیک
مختصات: ۳۹°۲۶′ شمالی ۴۶°۱۴′ شرقی﻿ / ﻿۳۹٫۴۳۳°شمالی ۴۶٫۲۳۳°شرقی﻿ / 39.433; 46.233: مختصات: ۳۹°۲۶′ شمالی ۴۶°۱۴′ شرقی﻿ / ﻿۳۹٫۴۳۳°شمالی ۴۶٫۲۳۳°شرقی﻿ / 39.433; 46.233
استان: سیونیک
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۴ (AMT)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۵ (AMST)
کد منطقه: ؟؟؟ (۳۷۴)
زووابر (به ارمنی: Զովաբեր) یک منطقهٔ مسکونی در ارمنستان است که در استان سیونیک واقع شده‌است.  در  کیلومتری جنوب کاپان، مرکز استان سیونیک واقع شده است.  در  کیلومتری شمال کاپان، مرکز استان سیونیک واقع شده است.
خصوصیات

زووابر کیلومترمربع مساحت و  نفر جمعیت دارد و در ارتفاع  متر بالاتر از سطح دریا قرار گرفته است.
سلانگور

مکان در 23x15px|border |alt=|link= مالزی
| سلانگور دارالاحسان سلاڠور دارالإحسان | سلانگور دارالاحسان سلاڠور دارالإحسان |
| --- | --- |
ایالت: ایالت
مسجد صلاح الدین عبدالعزیز یا مسجد آبی در شهر شاه عالم: مسجد صلاح الدین عبدالعزیز یا مسجد آبی در شهر شاه عالم
  پرچم:   پرچم
نام مستعار: «دارالاحسان»: نام مستعار: «دارالاحسان»
شعار(ها): Dipelihara Allah (تحت حمایت خدا): شعار(ها): Dipelihara Allah (تحت حمایت خدا)
سرود: دولی یانگ مها مولیا: سرود: دولی یانگ مها مولیا
محل ایالت سلانگور در مالزی: محل ایالت سلانگور در مالزی
مرکز ایالت: شاه عالم
مرکز سلطنتی: کلانگ
ایالات فدراتیو مالایی: ۱۸۹۵
اشغال توسط ژاپن: ۱۹۴۲
حکومت: حکومت
 • سلطان: سلطان شرف‌الدین ادریس شاه
 • وزیر اعظم: داتوک سری دکتر محد خیر ابن تویو
مساحت: مساحت
 • کل: ۷۹۵۶ کیلومتر مربع (۳۰۷۲ مایل مربع)
جمعیت (۲۰۱۰): جمعیت (۲۰۱۰)
 • کل: ۵۱۸۰۰۰۰
 • تراکم: ۶۵۱٫۱/کیلومتر مربع (۱۶۸۶/مایل مربع)
کد پستی: ۴۰xxx-48xxx۶۰xxx-68xxx
کد منطقه: ۰۳
شاخص توسعه انسانی: ۰٫۹۰۷  (very high)
کد پلاک: B
وبگاه: www.selangor.gov.my
سِلانگور معروف به سلانگور دارالاحسان یکی از ۱۳ ایالت کشور مالزی است که بیش از ۴ میلیون جمعیت دارد.
تاریخ

در قرن پانزدهم سلانگور تحت کنترل تون پراک، بنداهارا (وزیر اعظم) معروف و قدرتمند ملاکا، بود.
با سقوط ملاکا به دست پرتغالی‌ها، بر سر کنترل سلانگور، به خصوص به علت منابع غنی قلع در آن، کشمکش‌هایی شروع شد. در این دوره مهاجران مینانگکابائو که ۱۰۰ سال پیش از آن از سوماترا آمده بودند جای خود را به مهاجران بوگینی از سلبس (سولاوسی کنونی) دادند. اینان به عنوان سربازان مزدور کار می‌کردند و به روند استعمار هلند کمک می‌کردند. تا اواسط قرن هجدهم، بوگینی‌ها سلطانیه‌ای به مرکزیت کوالا سلانگور برپا کردند که تا امروز هم برسر کار است.
قرن نوزدهم شاهد رشد اهمیت اقتصادی قلع بود و این تجار و معدنچیان چینی بسیاری را به این منطقه کشید.
در ۱۸۵۷ دو تاجر چینی وارد شراکت با دو تا از رؤسای سلانگور شدند و معادن قلعی در نزدیکی آمپانگ به پا کردند. از دل همین معادن بود که شهر کوالا لامپور (پایتخت امروزی مالزی) بیرون آمد. موفقیت تجارت قلع و رشد ثروت جوامع چینی به تخاصماتی بین رؤسای سلانگور و معدنچیان کشید. نتیجه جنگ داخلی طولانی مدتی بود که باعث نابودی کوالا لامپور و تخریب صنعت قلع شد.
در ۱۸۷۴ و پس از اتمام جنگ داخلی، بریتانیایی‌ها کار را برای کنترل آغاز کردند. سلطان راضی شد که به تثبیت رزیدنت بریتانیا در کلانگ تن دهد و از این سال تا ۲۵ سال بعد، این ایالت رشد و رفاه بسیاری یافت که بیشتر بر پایه قلع بود. یکی از مشهورترین «رزیدنت بریتانیاهای این ایالت، فرانک سوئتنهام بود که روابط بین سلطان‌ها و رؤسای محلی را بهبود بخشید. او سلطان‌های چهار ایالت (پراک، سلانگور، نگری سمبیلان و پاهانگ) را پای میز مذاکره کشاند و متحد کرد و این اتحاد نهایتاً در ۱۸۹۶ به ایالات فدراتیو مالایی بدل شد.
این فدراسیون از کوالا لومپور اداره می‌شد که تا اوایل قرن بیستم شهری مرفه و بزرگ شده بود. «ایالات فدراتیو مالایی» در ۱۹۴۸ به «فدراسیون مالایا بدل گشت و نهایتاً در ۱۹۶۳ به فدراسیون مالزی تغییر نام یافت. در ۱۹۷۴ کوالالامپور توسط سلطان سلانگور بخشیده شد و به عنوان منطقه فدرال اعلام شد و شهر شاه عالم نقش پایتخت ایالتی را به عهده گرفت. در اواخر دهه ۱۹۹۰ بخش دیگری از ایالت نیز جدا شد و به عنوان پایتخت اجرایی فدرال پوتراجایا، اعلام شد.
سیاست

سلانگور بخشی از سیستم پادشاهی مشروطهٔ مالزی است و سلطان این ایالت از ۲۰۰۱ تا به حال سلطان شرف‌الدین ادریس شاه بوده است. وزیر اعظم این ایالت در حال حاضر داتوک سری دکتر محد خیر ابن تویو از ائتلاف باریسان ناسیونال است که شغلش دندانپزشکی است.
جغرافیا

این ایالت بر ساحل غرب مالزی غربی قرار دارد و از شمال به پراک، از شرق به پاهانگ، از جنوب به نگری سمبیلان و از غرب به تنگهٔ ملاکا محدود می‌شود.
سه مرز این ایالت آبی هستند، تنگه ملاکا از غرب، سونگای سپانگ (رودخانه سپانگ) از جنوب و سونگای برنام (رودخانه برنام) از شمال.
منطقهٔ فدرال کوالالامپور، پایتخت مالزی، و همچنین منطقهٔ فدرال پوتراجایا توسط این ایالت محصور شده‌اند.
پسوند عربی نام این استان، «دارالحسان» است.
این ایالت همچنین غنی‌ترین و توسعه‌یافته‌ترین ایالت مالزی است و در ۲۷ اوت ۲۰۰۵ رسماً به عنوان اولین ایالت توسعهٔ یافتهٔ این کشور اعلام شد.
پایتخت سلانگور، شاه عالم است و شهر کلانگ نیز عنوان پایتخت سلطنتی را دارد.
پتالینگ جایا نیز از مهم‌ترین شهرهای این ایالت و کل مالزی است.
مردم

سلانگور بیش از ۴ میلیون جمعیت دارد و از این رو پرجمعیت‌ترین ایالت کشور مالزی است.
آمار جمعیت در سال ۲۰۰۰ تعداد دقیق ساکنان این استان را ۳٬۹۴۷٬۵۲۷ دانسته بود.
ترکیب قومی سلانگور بر طبق آمار ۱۹۹۵ از این قرار است:
۴۴ درصد مالایی
۳۵ درصد چینی
۱۸ درصد هندی
۳ درصد سایرین
آب و هوا

سلانگور در جاهای کم ارتفاع آب و هوایی استوایی دارد و دمای روزانه بین ۲۱ تا ۲۳ درجه سانتیگراد نوسان دارد. در تمام سال معمولاً باران می‌بارد. آب و هوا در نقاطی مثل تپه فریزر و تپه گنتینگ بسیار خنک تر است و بین ۱۲ تا ۲۲ درجه نوسان می‌کند. بارش باران در این نقاط شدیدتر و طولانی‌تر است. رطوبت متوسط بین ۸۵ تا ۹۰ درصد است.
شهرهای خواهر خوانده

سلانگور با شهرهای زیر خواهر خوانده است.
| تاریخ | کشور | شهر خواهر |
| --- | --- | --- |
| ۲۰۱۱ | ایران  | قزوین |
ایکاترینا ساوینوا

| ایکاترینا ساوینوا | ایکاترینا ساوینوا |
| --- | --- |
نام هنگام تولد: ایکاترینا فیودورونوا ساوینوا
زادهٔ: ۲۶ دسامبر ۱۹۲۶ یلتسوفکا
درگذشت: ۲۵ آوریل ۱۹۷۰ (۴۳ سال) نووسیبیرسک
ملیت: اتحاد جماهیر شوروی
پیشه(ها): بازیگر، خوانندگی
سال‌های فعالیت: ۱۹۴۶–۱۹۷۰
همسر: یوگنی تاشکوف (ا. ۱۹۵۰)
فرزندان: آندری تاشکوف
ایکاترینا ساوینوا (روسی: Екатерина Савинова; ۲۶ دسامبر ۱۹۲۶ – ۲۵ آوریل ۱۹۷۰) بازیگر و خواننده اهل اتحاد جماهیر شوروی بود. او عموماً بابت معروف‌ترین نقش اصلی کارنامه‌اش در فیلم کمدی-درام فردا بیا، لطفاً... به کارگردانی همسرش یوگنی تاشکوف به یاد آورده می‌شود. ساوینوا در کنار دیگر بازیگران فیلم خانواده بزرگ موفق به دریافت جایزه بهترین بازیگر زن در هشتمین دوره جشنواره فیلم کن او در سال ۱۹۶۵ به عنوان هنرمند شایسته فدراسیون روسیه برگزیده شد.