stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
۴٬۱-دی‌برموبنزن

| ۴٬۱-دی‌برموبنزن | ۴٬۱-دی‌برموبنزن |
| --- | --- |
نام‌گذاری آیوپاک14-Dibromobenzene: نام‌گذاری آیوپاک14-Dibromobenzene
دیگر نام‌هاp-Dibromobenzene: دیگر نام‌هاp-Dibromobenzene
شناساگرها: شناساگرها
شماره ثبت سی‌ای‌اس: 106-37-6 Y
کم‌اسپایدر: 13868640 Y
UNII: 9991W3M5HZ Y
ChEBI: CHEBI:37150
ChEMBL: CHEMBL195407
جی‌مول-تصاویر سه بعدی: Image 1
 SMILES Brc1ccc(Br)cc1 :  SMILES Brc1ccc(Br)cc1 
 InChI InChI=1S/C6H4Br2/c7-5-1-2-6(8)4-3-5/h1-4H Y Key: SWJPEBQEEAHIGZ-UHFFFAOYSA-N YInChI=1/C6H4Br2/c7-5-1-2-6(8)4-3-5/h1-4H Key: SWJPEBQEEAHIGZ-UHFFFAOYAE :  InChI InChI=1S/C6H4Br2/c7-5-1-2-6(8)4-3-5/h1-4H Y Key: SWJPEBQEEAHIGZ-UHFFFAOYSA-N YInChI=1/C6H4Br2/c7-5-1-2-6(8)4-3-5/h1-4H Key: SWJPEBQEEAHIGZ-UHFFFAOYAE 
خصوصیات: خصوصیات
فرمول مولکولی: C6H4Br2
جرم مولی: ۲۳۵٫۹ g mol−1
شکل ظاهری: White crystalline powder
چگالی: 1.84 g/cm3 
دمای ذوب:  ۸۷ درجه سلسیوس (۱۸۹ درجه فارنهایت؛ ۳۶۰ کلوین) 
دمای جوش:  ۲۲۰٫۴ درجه سلسیوس (۴۲۸٫۷ درجه فارنهایت؛ ۴۹۳٫۵ کلوین) 
انحلال‌پذیری در آب: Insoluble
به استثنای جایی که اشاره شده‌است در غیر این صورت، داده‌ها برای مواد به وضعیت استانداردشان داده شده‌اند (در 25 °C (۷۷ °F)، ۱۰۰ kPa): به استثنای جایی که اشاره شده‌است در غیر این صورت، داده‌ها برای مواد به وضعیت استانداردشان داده شده‌اند (در 25 °C (۷۷ °F)، ۱۰۰ kPa)
 Y (بررسی) (چیست: Y/N؟):  Y (بررسی) (چیست: Y/N؟)
Infobox references: Infobox references
:   
۴،۱-دی‌برموبنزن (به انگلیسی: 1,4-Dibromobenzene) یک ترکیب شیمیایی است. شکل ظاهری این ترکیب، پودر بلورین سفید است.
آینه عبرت

| آینه عبرت | آینه عبرت |
| --- | --- |
نویسنده: محسن شاه‌محمدی   
کارگردان: محسن شاه‌محمدی  
بازیگران: روح‌الله مفیدی جواد گلپایگانی   محمود دینی  مهری ودادیان  روح‌انگیز مهتدی  رضا بنفشه‌خواه  بهزاد رحیم‌خانی ابراهیم بصیرت عباس عطایی گیتی معینی  مرجانه گلچین امیر وطن‌زاد غلامرضا اصانلو  رحمان مقدم نیره حسینی  فریبا شمس حوری خطیب‌زاده مینا فراهانی  صفر کشکولی  فاطمه سالاری ملیحه نصیری بهناز آزادخانی  هادی مشیرنیا افشین اطلسی فرهاد نوروزی محمود نژادخیر محمود شعاع  اعظم کیانلو محمود حسینی منصور سهراب‌پور اکبر داوودی ابوطالب برخورداری  حسن افخمی سید شکرالله حسنی   حسین دم‌آبه پریسا کنشلو راحله نوروزی معصومه نوروزی فیروزه میرزاخانی رزآنا آخوندی سهیلا نژادخیر حمید افخمی پالیز شاه‌محمدی
کشور سازنده: ایران 
زبان اصلی: فارسی
شمار فصل‌ها: ۵۰ قسمت
تولید: تولید
تهیه‌کننده‌ها: اصغر زائری محمود دینی
فیلم‌برداری: حمید احمدی   منصور آذرگل
تدوین‌گران: محسن شاه‌محمدی   بهرام سنجابی
پخش: پخش
شبکهٔ اصلی: شبکهٔ ۱
انتشار اولیه: ۱۳۶۷ – ۱۳۷۰
آینه عبرت مجموعه‌ای تلویزیونی است که از شبکه ۱ سیما پخش گردید. این مجموعه از سال  (۱۳۶۷–۱۳۷۰) توسط محسن شاه‌محمدی کارگردانی گردید.
مضمون این مجموعه تلویزیونی اجتماعی است و به مشکل مواد مخدر می‌پردازد. تولید و پخش این مجموعه تلویزیونی طی چهار سال متوالی بین سال ۱۳۶۷ تا ۱۳۷۰ و در ۵۰ قسمت انجام شد. یکی از مشهورترین عنوان‌های آن «برگ‌ریزان» بود که خود در ۱۸ قسمت مجزا تهیه شد و شخصیت‌های معروف آن علی و آتقی بودند که این نقش‌ها را به‌ترتیب محمود دینی و جواد گلپایگانی ایفا کردند.
شهرستان اوست-بولشرتسکی

| Ust-Bolsheretsky District Усть-Большерецкий район | Ust-Bolsheretsky District Усть-Большерецкий район |
| --- | --- |
بخش: بخش
Lesotundra, Ust-Bolsheretsky District: Lesotundra, Ust-Bolsheretsky District
  پرچمنشان:   پرچمنشان
fa (in English: Expected satiety)موقعیت شهرستان اوست-بولشرتسکی در نقشه: faموقعیت شهرستان اوست-بولشرتسکی در نقشه
مختصات: ۵۲°۴۹′۳۰″ شمالی ۱۵۶°۱۶′۴۵″ شرقی﻿ / ﻿۵۲٫۸۲۵۰۰°شمالی ۱۵۶٫۲۷۹۱۷°شرقی﻿ / 52.82500; 156.27917: مختصات: ۵۲°۴۹′۳۰″ شمالی ۱۵۶°۱۶′۴۵″ شرقی﻿ / ﻿۵۲٫۸۲۵۰۰°شمالی ۱۵۶٫۲۷۹۱۷°شرقی﻿ / 52.82500; 156.27917
کشور: روسیه
واحد فدرال: سرزمین کامچاتکا
بنیان‌گذاری: 1 آوریل 1926
مرکز: Ust-Bolsheretsk
مساحت: مساحت
 • مجموع: ۲۰۶۲۶ کیلومتر مربع (۷۹۶۴ مایل مربع)
جمعیت (سرشماری ۲۰۱۰): جمعیت (سرشماری ۲۰۱۰)
 • مجموع: ۸۳۳۱
 • تراکم: ۰٫۴۰/کیلومتر مربع (۱٫۰/مایل مربع)
 • شهری: ۰٪
 • روستایی: ۱۰۰٪
ساختار اداری: ساختار اداری
 • Inhabited localities: ۹ Rural localities
ساختار شهرداری: ساختار شهرداری
 • عضو شهرداری: Ust-Bolsheretsky Municipal District
 • تقسیمات شهرداری: ۲ Urban settlements، ۴ Rural settlements
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱۲ (یوتی‌سی ۱۲:۰۰+ )
OKTMO ID: 30616000
وبگاه: http://www.ubmr.ru/
شهرستان اوست-بولشرتسکی (به لاتین: Ust-Bolsheretsky District) یک شهرستان در روسیه است که در سرزمین کامچاتکا واقع شده‌است.
آسیه (مادر فتحعلی‌شاه)

برای اشخاص دیگر با لقب مهدعلیا، مهد علیا (ابهام‌زدایی) را ببینید.
آسیه خانم عزالدین قاجار (درگذشته ۱۲۱۷ قمری) همسر حسینقلی خان قاجار و ملکه همسر آقامحمدخان قاجار بود. او همچنین ملکه مادر فتحعلی‌شاه قاجار (از ۱۱۷۶ تا ۱۲۱۳ خورشیدی) شد.
زندگی

آسیه خانم، دختر محمدخان عزالدین‌لوی (عضدانلو) قاجار از طایفه آشاقه‌باش بود. او در سال ۱۱۸۲ به عقد حسینقلی‌خان جهانسوز، برادر آقامحمد خان و حاکم دامغان درآمد و یک سال بعد نخستین فرزندشان، فتحعلی، در دامغان متولد شد. پس از به قتل رسیدن حسینقلی‌خان قاجار، به فرمان کریم خان زند، آسیه خانم و دو پسرش توسط آقا محمدخان به ایل برگردانده شدند. پس از فرار آقا محمدخان از شیراز آسیه خانم به او پیوست و با او ازدواج کرد. پس از تصرف تهران آقا محمدخان او و پسرانش را به تهران آورد. آسیه به همراه میرزا محمد زکی مستوفی الممالک توسط شاه مأمور شد تا سایر سران ایل قاجار در استرآباد را با دادن هدایا به اتحاد با شاه درآورد. در سال ۱۰۲۴ فتحعلی، پسر آسیه، ولیعهد آقا محمد خان شد. او در ۱۲۰۷ به عتبات عالیات رفت و استخوان‌های محمدحسن‌خان قاجار و حسینقلی‌خان جهانسوز را در نجف دفن کرد. تا به حکومت رسیدن فرزندش آسیه خانم، از تاج و تخت و ثروت پادشاهی حفاظت می‌کرد. زمانی که فتحعلی شاه بر تخت نشست، پسر دیگر آسیه، حسینقلی‌خان، بر علیه برادر شورش کرد که با میانجیگری آسیه بین آن دو صلح ایجاد می‌شود. در سال ۱۲۱۶ او بار دیگر به عتبات می‌رود و سنگ قبر آقا محمدخان را نیز با خود می‌برد. تعمیرات مدرسه حکیم هاشم از موقوفات او است به همین دلیل این مدرسه به نام مادرشاه نیز معروف است. او در سال ۱۲۱۷ در تهران درگذشت و در نجف دفن شد. آسیه خانم در طول زندگی‌اش مابین فرزند دیگرش و فتحعلی شاه وساطت می‌کرد اما پس از مرگ او فتحعلی شاه برادرش را کور کرد.
لقب

آسیه خانم ملقب به ام الخاقان و مهد علیا بود. او بعد از جیران دومین کسی بود که در دوره قاجار لقب مهد علیا را داشت. پس از او همسر دیگر فتحعلی شاه ننه خانم بارفروش این لقب را داشت و سپس همسر عباس میرزا و بعد مادر ناصرالدین‌شاه این لقب را گرفتند. پس از مادر ناصرالدین‌شاه کسی به این لقب خوانده نشد.
آنگاه سکوت فرا خواهد رسید

| آنگاه سکوت فرا خواهد رسید | آنگاه سکوت فرا خواهد رسید |
| --- | --- |
کارگردان: یانوش مورگن‌اشترن
نویسنده: زبیگنیف سافیان یانوش مورگن‌اشترن
فیلمنامه‌نویس: زبیگنیف سافیان
بازیگران: مارک پرپچکو دانیل اولبریخسکی تادئوش اومنیتسکی باربارا بریسکا
تاریخ‌های انتشار:  ۱۹۶۵ (۱۹۶۵)  
مدت زمان: ۹۳ دقیقه
کشور: لهستان
زبان: لهستانی 
آنگاه سکوت فرا خواهد رسید (لهستانی: Potem nastąpi cisza) یک فیلم درام لهستانی به کارگردانی یانوش مورگن‌اشترن است که در سال ۱۹۶۵ منتشر شد.
گزیدهٔ بازیگران

مارک پرپچکو
دانیل اولبریخسکی
تادئوش اومنیتسکی
باربارا بریسکا
کاژیمیش فابیشاک
ویتولد پیرکوش
باربارا سووتیشیک
تادئوش اشمیت
دامیان دامینتسکی
آنکو (خوراکی)

| 0 | 1 |
| --- | --- |
نام‌های جایگزین: red bean jam, adzuki bean paste
گونه: پوره شیرین
منطقه: آسیای شرقی
مواد اصلی: لوبیای آزوکی، شکر یا عسل
  رسانه: پوره لوبیا:   رسانه: پوره لوبیا
آن یا آنکو (به ژاپنی: 餡、あん an) به یک نوع پوره تهیه شده از لوبیا در آشپزی ژاپنی گفته می‌شود. این خمیر از پختن یک نوع لوبیا به نام آزوکی به همراه شکر تهیه می‌شود. در زمان‌های قدیم به‌طور سنتی لوبیا به نمک پخته می‌شد اما امروزه شکر جایگزین نمک شده‌است. به سبب منع خوردن گوشت در دین بودایی لوبیا جایگزین مناسبی برای گوشت بوده است و به همین دلیل مذهبی مصرف این نوع خمیر لوبیا در بین مردم چین و ژاپن گسترش پیدا کرده‌است. معمولاً این نوع خمیر لوبیا در داخل پوسته‌ای از مواد نشاسته‌ای نهاده می‌شود. معمولاً رنگ این خمیر به رنگ قهوه‌ای است اما ممکن است از لوبیای سفید نیز برای تهیهٔ آن استفاده کرد که در اینصورت رنگ خمیر متمایل به سفید است.
شیرینی‌ها و غذاهایی که در آن از آنکو استفاده می‌شود

انواع مانجو؛ در داخل این شیرینی سنتی و معروف ژاپنی آنکو قرار دارد.
انواع موچی مانند اوهاگی و اوفوکورو، ساکورا موچی
انواعی نان مانند آنپان
دورایاکی
کین‌تسوبا
هاروماکی
کاکی‌کوری
تای‌یاکی
آنکو در داخل شیرینی اوفوکورو
آنری ژیرو

| آنری ژیرو | آنری ژیرو |
| --- | --- |
آنری ژیرو در کنفرانس کازابلانکا، ۱۹ ژانویه ۱۹۴۳: آنری ژیرو در کنفرانس کازابلانکا، ۱۹ ژانویه ۱۹۴۳
نام تولد: Henri Honoré Giraud
زاده: ۱۸ ژانویه ۱۸۷۹ پاریس
درگذشته: ۱۱ مارس ۱۹۴۹ (۷۰ سال) دیژون
وفاداری:  جمهوری سوم فرانسه
شاخه نظامی: نیروی زمینی فرانسه
سال‌های خدمت: ۱۹۰۰–۱۹۴۴
درجه: Général d'Armée
فرماندهی: Seventh Army
جنگ‌ها و عملیات‌ها: جنگ جهانی اول Rif War جنگ جهانی دوم
نشان‌ها: لژیون دونور
آنری ژیرو (فرانسوی: Henri Giraud‎؛ زاده ۱۸ ژانویه ۱۸۷۹ – درگذشته ۱۱ مارس ۱۹۴۹) فرد نظامی اهل فرانسه بود که در هر دو جنگ جهانی دستگیر شد، اما هر دو بار فرار کرد.
فعالیت‌ها

پس از فرار دوم خود در سال ۱۹۴۲، برخی از وزرای ویشی سعی کردند او را به آلمان بازگردانند و احتمالاً اعدام کنند.
با این حال، آیزنهاور مخفیانه از او خواست تا فرماندهی نیروهای فرانسوی در شمال آفریقا را طی عملیات تورچ و هدایت آنها برای پیوستن به متفقین جنگ جهانی دوم بر عهده بگیرد. تنها پس از ترور فرانسوا دارلان او توانست این پست را به دست آورد و همراه با شارل دو گل، وینستون چرچیل و فرانکلین دلانو روزولت در کنفرانس کازابلانکا شرکت کرد. او پس از اختلافات دائمی با دوگل در سال ۱۹۴۴ بازنشسته شد.
وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون لژیون دونور (صلیب بزرگ) شده‌است.
ژنرال‌های فرانسهٔ آزاد، آنری ژیرو (چپ) و شارل دو گل در حال نشستن پس از دست‌دادن با فرانکلین روزولت و وینستون چرچیل در کنفرانس کازابلانکا در ۱۴ ژوئیهٔ ۱۹۴۳
شهباز (هواپیما)

شهباز نام هواپیمای دوم خانواده سلطنتی ایران در دوره محمدرضا پهلوی است. این هواپیما یک بوئینگ ۷۲۷ بود که بیشتر به وسیله دیگر اعضای خاندان پهلوی مورد استفاده قرار می‌گرفت و پس از آن تا سال ١٣٧٧ همچنان مورد استفاده مقامات دولتی ایران بود. از نظر قانونی این هواپیما در زمان حکومت پهلوی متعلق به نیروی هوایی شاهنشاهی ایران و در زمان جمهوری اسلامی متعلق به ایران ایر بود.
مشخصات

این هواپیما به سفارش آل نیپون ایرویز (ANA) با شماره سریال ۱۹۵۵۷ ساخته شد. نخستین پرواز خود را در ۱۹۶۷/۰۴/۲۵ و با رجیستر JA8321 به این شرکت ژاپنی تحویل داده شد. پنج سال برای این شرکت پرواز کرد و سپس در اوت ۱۹۷۲ با رجیستر N329K در اختیار شرکت فورد موتور قرار گرفت.
در ژوئن ۱۹۷۴ (خرداد ۱۳۵۳) نیروی هوایی ارتش شاهنشاهی ایران این هواپیما را پس از تبدیل شدن به وی‌آی‌پی و تجهیزشدن به دستگاه اختلال فرکانس، خریداری کرده و رجیستر آن را به افتخار شاه ایران EP-MRP قرار داد تا با نام «شهباز» پروازهای تشریفاتی مقامات و شخصیت‌های حکومتی را انجام دهد. مدتی بعد رجیستر آن به ۱۰۰۲ تغییر کرد و توسط خانواده سلطنتی مورد استفاده قرار گرفت.
پس از انقلاب ۵۷

هواپیما با وقوع انقلاب ۱۳۵۷ در ایران همچنان در اختیار نیروی هوایی ارتش باقی ماند تا اینکه از تیر ماه ۱۳۶۱ به ایران‌ایر واگذار شده و رجیستر آن به EP-GDS و نام آن نیز به «قدس» تغییر کرد؛ اما همچنان برای دولت ایران پرواز می‌کرد تا اینکه از فروردین ۱۳۷۰ و پس از انجام اورهال در تأسیسات لوفتهانزای، مجددا به ناوگان تشریفاتی دولت بازگشته و همچنان سفرهای داخلی و خارجی مقامات دولتی را انجام داد.
بازنشستگی

هواپیما نهایتا در سال ۱۳۷۷ بازنشسته شد و به نمایشگاه هوایی تهران، واقع در کیلومتر ۴ آزادراه تهران کرج روبروی پارک ارم (نمایشگاه هوایی تهران)، منتقل شد.
نکات

در یکی از منابع تاریخی از این هواپیما به اشتباه به عنوان هواپیمایی یاد شده‌است که محمدرضا پهلوی در سال ۱۳۵۷ از ایران با آن خارج شد. بازبینی فیلم خروج شاه و مطالعه منابع تاریخی نشان می‌دهد که هواپیمای مزبور شاهین، یعنی هواپیمای اول خانواده پادشاهی ایران، است.
ارزن (سرده)

| ارزن | ارزن |
| --- | --- |
پانیکام، Panicum: پانیکام، Panicum
رده‌بندی علمی: رده‌بندی علمی
فرمانرو:: گیاهان
راسته:: گندم‌سانان
تیره:: گندمیان
سرده:: Panicum
ارزن (نام علمی: Panicum) نام یک سرده از تیره گندمیان است.
تکامل اجتماعی-فرهنگی

تکامل اجتماعی-فرهنگی (به انگلیسی: Sociocultural evolution)، «تکامل‌گرایی اجتماعی فرهنگی» یا «تکامل فرهنگی» نظریه‌های اجتماعی و فرهنگی هستند که چگونگی تغییر جوامع و فرهنگ را در طول زمان توصیف می‌کنند. در حالی که «توسعه اجتماعی - فرهنگی» فرآیندهایی را دنبال می‌کند که تمایل به افزایش پیچیدگی یک جامعه یا فرهنگ دارند، تکامل اجتماعی - فرهنگی فرآیندی را در نظر می‌گیرد که می‌تواند منجر به کاهش پیچیدگی (انحطاط) شود یا می‌تواند تنوع یا تکثر را بدون هیچ تغییر ظاهراً مهمی در پیچیدگی ایجاد کند. (کلادوژنز). تکامل اجتماعی - فرهنگی «فرآیندی است که توسط آن سازماندهی مجدد ساختاری در طول زمان تحت تأثیر قرار می‌گیرد و در نهایت شکل یا ساختاری را تولید می‌کند که از نظر کیفی از شکل اجدادی متفاوت است».
بیشتر رویکردهای سده نوزدهم و برخی از سده بیستم به فرهنگ اجتماعی با این استدلال که جوامع مختلف به مراحل مختلف توسعه اجتماعی رسیده‌اند، مدل‌هایی برای تکامل انسان به‌طور کلی ارائه می‌کردند. جامع‌ترین تلاش برای توسعه یک نظریه کلی تکامل اجتماعی با تمرکز بر توسعه نظام‌های اجتماعی فرهنگی، کار تالکوت پارسونز (۱۹۰۲–۱۹۷۹)، در مقیاسی عمل کرد که شامل نظریه تاریخ جهان بود. تلاش دیگری، در مقیاس کمتر سیستماتیک، از دهه ۱۹۷۰ با رویکرد نظریه نظام‌های جهانی امانوئل والرشتاین (۱۹۳۰–۲۰۱۹) و پیروانش آغاز شد.
رویکردهای جدیدتر بر تغییرات خاص جوامع فردی تمرکز می‌کنند و این ایده را رد می‌کنند که فرهنگ‌ها اساساً بر اساس میزان پیشرفت هر یک از آنها در مقیاس خطی فرضی پیشرفت اجتماعی متفاوت است. اکثر باستان‌شناسان و انسان‌شاسان فرهنگی مدرن در چارچوب‌های نئوتکامل‌گرایی، زیست‌جامعه‌شناسی و نظریه مدرن‌سازی کار می‌کنند.
مقدمه

انسان‌شناسان و جامعه‌شناسان اغلب فرض می‌کنند انسان‌ها تمایلات اجتماعی طبیعی دارند و این رفتار اجتماعی ویژه انسان علل و پویایی غیرژنتیکی دارد. (یعنی مردم آنها را در محیط اجتماعی و از طریق تعامل اجتماعی یادمی‌گیرند) جوامع در محیط‌های اجتماعی پیچیده (یعنی با منابع طبیعی و محدودیت‌ها) و تطبیق خود با این محیط‌ها وجود دارند؛ بنابراین تغییر همه جوامع اجتناب ناپذیر است.
نظریه‌های خاص تکامل اجتماعی یا فرهنگی اغلب سعی می‌کنند تفاوت‌های بین همسنگی جوامع را با این بیان توضیح دهند که جوامع مختلف به مراحل مختلف توسعه رسیده‌اند. اگرچه چنین نظریه‌هایی معمولاً مدل‌هایی را برای درک رابطه بین فناوری، ساختار اجتماعی یا ارزش‌های یک جامعه ارائه می‌دهند ولی از نظر میزان توصیف مکانیسم‌های خاص تنوع و تغییر متفاوت هستند.
در حالی که تاریخ تفکر تکاملی در رابطه با انسان را می‌توان حداقل با ارسطو و دیگر فیلسوفان یونانی ردیابی کرد ولی نظریه‌های تکامل اجتماعی - فرهنگی اولیه ایده‌های اگوست کنت (۱۷۹۸–۱۸۵۷)، هربرت اسپنسر (۱۸۲۰–۱۹۰۳) و لوئیس هنری مورگان (۱۸۱۸–۱۸۸۱) و به‌طور همزمان ولی مستقل از آنها با آثار چارلز داروین (۱۲ فوریه ۱۸۰۹–۱۹ آوریل ۱۸۸۲) توسعه یافتند و از اواخر سده نوزدهم تا پایان جنگ جهانی اول محبوب بودند. این نظریه‌های سده نوزدهم فرگشت تک‌خطی مدعی بودند جوامع در حالت ابتدایی شروع و به تدریج در طول زمان متمدنتر می‌شوند. آنها فرهنگ و فناوری تمدن غرب را با پیشرفت یکی می‌دانستند. برخی از اشکال نظریه‌های تکامل اجتماعی - فرهنگی اولیه (عمدتاً نظریه‌های تک خطی) به نظریه‌های بسیار مورد انتقادی همانند داروینیسم اجتماعی و نژادپرستی علمی منجر شده‌اند که گاهی در گذشته توسط قدرت‌های امپراتوری اروپایی برای توجیه سیاست‌های موجود استعمار و برده‌داری و سیاست‌های جدید مانند  اصلاح نژادی بهره‌برداری شده‌اند.
هدف بیشتر رویکردهای سده ۱۹ و برخی از سده ۲۰ ارائه مدل‌هایی برای تکامل نوع بشر به عنوان یک موجودیت واحد بود. با این حال، بیشتر رویکردهای سده بیستم، مانند فرگشت چندخطی بر تغییرات خاص جوامع فردی متمرکز بودند. علاوه بر این، آنها تغییر جهت را رد کردند (به عنوان مثال فرگشت هدفمند، پایان‌شناسی یا تغییر پیشرونده). بیشتر باستان‌شناسان در چارچوب تکامل چندخطی کار می‌کنند. سایر رویکردهای معاصر به تغییرات اجتماعی عبارتند از: نئوتکامل‌گرایی، زیست‌جامعه‌شناسی، نظریه وراثت دوگانه، نظریه مدرنیزاسیون و نظریه فراصنعتی.
ریچارد داوکینز در کتاب مهم خود ژن خودخواه در سال ۱۹۷۶ نوشت: نمونه‌هایی از تکامل فرهنگی در پرندگان و میمون‌ها وجود دارد ولی
... این گونهٔ خود ما است که واقعاً نشان می‌دهد تکامل فرهنگی چه کاری می‌تواند انجام دهد.
نظریه مرحله‌ای > ماکس وبر، افسون‌زدگی و نظریه انتقادی

مقاله‌های اصلی: ماکس وبر و نظریه انتقادی
اطلاعات بیشتر: ماکس وبر، یورگن هابرماس، اگوست کنت، و زیگمونت باومن
آثار عمده وبر در جامعه‌شناسی اقتصادی و جامعه‌شناسی دین به عقلانیت، سکولاریزاسیون و به اصطلاح «افسون‌زدایی» می‌پردازد که او آن را با ظهور سرمایه‌داری و مدرنیته مرتبط کرد. در جامعه‌شناسی، عقلانیت فرآیندی است که در آن تعداد فزاینده‌ای از کنش اجتماعی مبتنی بر ملاحظات کارایی غایت‌شناختی یا محاسبه است تا مبتنی بر انگیزه‌های ناشی از اخلاق، احساس، رسم، یا سنت. عقلانیت به جای ارجاع به آنچه واقعاً «عقلانی» یا «منطقی» است، به جست‌وجوی بی‌وقفه برای اهدافی اشاره دارد که ممکن است واقعاً به «زیان» یک جامعه عمل کنند. عقلانیت جنبه‌ای دوسوگرا از مدرنیته است که به‌ویژه در جامعه غربی - به‌عنوان رفتار بازار سرمایه‌داری، از مدیریت عقلانی در دولت و بوروکراسی، از گسترش علم مدرن و از گسترش فن آوری مدرن آشکار می‌شود.
اندیشه وبر در رابطه با گرایش‌های عقلانیت و سکولاریسم جامعه مدرن غربی (که گاهی به عنوان «تز وبر توصیف می‌شود) با مارکسیسم ترکیب می‌شود تا نظریه انتقادی به‌ویژه در کار متفکرانی مانند یورگن هابرماس (زادهٔ ۱۸ ژوئن ۱۹۲۹) را تسهیل کند. نظریه‌پردازان انتقادی، به عنوان ضد اثبات‌گرایی، از ایده سلسله مراتب علوم یا جوامع، به ویژه از اثبات‌گرایی جامعه‌شناختی انتقاد می‌کنند که در اصل توسط اگوست کنت مطرح شد. یورگن هابرماس مفهوم عقلانیت ابزاری محض را به این معنا نقد کرده‌است که تفکر علمی به چیزی شبیه به خود ایدئولوژی تبدیل می‌شود. برای نظریه‌پردازانی مانند زیگمونت باومن (۱۹۲۵–۲۰۱۷)، عقلانیت به‌عنوان تجلی مدرنیته ممکن است نزدییک‌ترین و تأسف بارترین ارتباط را با رویدادهای هولوکاست داشته باشد.
نظریه‌های مدرن > نوفرگشت‌گرایی

مقالهٔ اصلی: نوفرگشت‌گرایی
نظریه‌های مدرن > زیست‌اجتماعی

مقالهٔ اصلی: زیست‌اجتماعی
نظریه‌های مدرن > نظریه مدرنیزاسیون

مقالهٔ اصلی: نظریه مدرنیزاسیون
نظریه‌های مدرنیزاسیون ارتباط نزدیکی با نظریه وابستگی و نظریه توسعه دارند. در حالی که آنها در دهه ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ توسعه‌یافته و رایج شده‌اند، اجداد ایدئولوژیک و معرفتی آنها را می‌توان حداقل تا اوایل سده بیستم جستجو کرد. زمانی که مورخان مترقی و دانشمندان علوم اجتماعی، بر اساس ایده‌های داروینی مبنی بر اینکه ریشه‌های موفقیت اقتصادی در ایالات متحده را باید در ساختار جمعیتی آن جستجو کرد، که به عنوان یک جامعه مهاجر، از قوی‌ترین و شایسته‌ترین افراد کشورهای مبدأ خود تشکیل شده بود. شروع به ارائه اسطوره ملی سرنوشت آشکار آمریکایی-آمریکایی با استدلال تکاملی کرده بود. به‌طور صریح و ضمنی، ایالات متحده به معیار مدرنیزاسیون تبدیل شد و جوامع دیگر را می‌توان بر اساس میزان مدرنیته آن‌ها با میزان پایبندی آنها به نمونه آمریکایی-آمریکایی سنجید. نظریه‌های مدرنیزاسیون نظریه‌های پیشین تکامل اجتماعی-فرهنگی را با تجربیات عملی و تحقیقات تجربی، به‌ویژه آنهایی ترکیب می‌کنند که از دوران استعمارزدایی آمده‌اند. این نظریه بیان می‌کند:
کشورهای غربی توسعه‌یافته‌ترین هستند و بقیه جهان (بیشتر مستعمرات سابق) در مراحل اولیه توسعه قرار دارند و در نهایت به همان سطح جهان غرب خواهند رسید.
مراحل توسعه از جوامع سنتی به جوامع توسعه‌یافته می‌رود.
کشورهای جهان سوم با پیشرفت اجتماعی خود عقب مانده‌اند و باید در مسیر پیشرفت بیشتر هدایت شوند.
نظریه مدرنیزاسیون برگرفته از نظریه‌های تکامل گرایی اجتماعی کلاسیک، بر عامل مدرنیزاسیون تأکید می‌کند: بسیاری از جوامع صرفاً تلاش می‌کنند (یا نیاز دارند) از موفق‌ترین جوامع و فرهنگ‌ها الگوبرداری کنند. همچنین بیان می‌کند که این امکان وجود دارد، بنابراین از مفاهیم مهندسی اجتماعی حمایت می‌کند و اینکه کشورهای توسعه‌یافته می‌توانند و باید به کشورهای کمتر توسعه‌یافته، مستقیم یا غیرمستقیم کمک کنند.
از جمله دانشمندانی که کمک زیادی به این نظریه کردند، والت وایتمن رستو هستند که در «مراحل رشد اقتصادی: مانیفست غیرکمونیستی» (۱۹۶۰) بر جنبه نظام اقتصادی مدرنیزاسیون تمرکز می‌کند و تلاش می‌کند تا عوامل مورد نیاز برای رسیدن یک کشور به مسیر نوسازی را در مدل برخاست روستویی خود نشان دهد. دیوید آپتر بر نظام سیاسی و تاریخ دموکراسی تمرکز کرد و در مورد ارتباط بین دموکراسی، حکومت خوب و کارآمدی و نوسازی تحقیق کرد.
دیوید مک کللند در ("جامعه دستیابی"، ۱۹۶۷) با نظریه انگیزه به این موضوع از دیدگاه روان‌شناختی نزدیک شد. با این استدلال که مدرنیزاسیون نمی‌تواند اتفاق بیفتد مگر اینکه جامعه به نوآوری، موفقیت و سرمایه‌گذاری آزاد ارزش دهد. الکس اینکلز در ("مدرن شدن"، ۱۹۷۴) به‌طور مشابه مدلی از "شخصیت مدرن" ایجاد می‌کند که باید مستقل، فعال، علاقمند به سیاست‌های عمومی و مسائل فرهنگی، پذیرای تجربیات جدید، منطقی و قادر به ایجاد برنامه‌های بلندمدت برای آینده باشد. برخی از آثار یورگن هابرماس نیز با این زیر شاخه مرتبط است.
نظریه مدرنیزاسیون مورد انتقاد برخی قرار گرفته‌است مشابه آنچه که علیه تکامل گرایی اجتماعی کلاسیک، به ویژه به دلیل قوم گرایی بیش از حد، یک جانبه بودن و تمرکز بر جهان غرب و فرهنگ آن وضع شده‌است.
دیدگاه‌های معاصر > دیدگاه‌های سیاسی

دوره جنگ سرد با رقابت بین دو ابرقدرت مشخص شد که هر دو خود را به‌عنوان پیشرفته‌ترین فرهنگ‌های روی کره زمین می‌دانستند. اتحاد جماهیر شوروی خود را به عنوان یک جامعه سوسیالیستی نشان داد که از مبارزه طبقاتی پدید آمد و مقدر بود که به وضعیت کمونیسم برسد، در حالی که جامعه‌شناسان در ایالات متحده (مانند تالکوت پارسونز) استدلال می‌کردند آزادی و شکوفایی ایالات متحده دلیلی بر سطح بالاتری از تکامل اجتماعی فرهنگی فرهنگ و جامعه آن بود. همزمان، استعمارزدایی کشورهای تازه استقلال یافته‌ای را ایجاد کرد که به دنبال توسعه‌یافتگی بیشتر بودند - الگویی از پیشرفت و صنعتی شدن که خود نوعی تکامل اجتماعی-فرهنگی بود.
دیدگاه‌های معاصر > دیدگاه‌های تکنولوژیکی

بسیاری استدلال می‌کنند مرحله بعدی تکامل اجتماعی - فرهنگی شامل ادغام با فناوری، به ویژه فناوری پردازش اطلاعات است. چندین انتقال عمده انباشته تکامل از طریق نوآوری‌های کلیدی در ذخیره‌سازی و تکرار اطلاعات، از جمله آران‌ای، دی‌ان‌ای، چندسلولی و همچنین زبان و فرهنگ به عنوان نظام‌های پردازش اطلاعات بین‌انسانی زندگی را متحول کرده‌اند. از این نظر می‌توان استدلال کرد زیست کره مبتنی بر کربن یک هوش مصنوعی (انسان) ایجاد کرده‌است که قادر به ایجاد فناوری است که منجر به تکاملی قابل مقایسه خواهد شد. انتقال «اطلاعات دیجیتالی به اندازه اطلاعات موجود در بیوسفر رسیده‌است. به صورت تصاعدی افزایش می‌یابد، تکرار با وفاداری بالا را نشان می‌دهد، از طریق تناسب اندام دیفرانسیل تکامل می‌یابد، از طریق هوش مصنوعی (AI) بیان می‌شود و دارای امکاناتی برای نوترکیب تقریباً بی‌حدوحصر است. مانند گذارهای تکاملی قبلی، همزیستی بالقوه بین اطلاعات بیولوژیکی و دیجیتالی به نقطه حساسی خواهد رسید که این کدها می‌توانند از طریق انتخاب طبیعی رقابت کنند. متناوباً، از سوی دیگر، این ادغام می‌تواند یک ابرارگانیسم سطح بالاتر ایجاد کند که از تقسیم کار کم تعارض در انجام وظایف اطلاعاتی استفاده می‌کند. انسان در حال حاضر ادغام زیست‌شناسی و فناوری را پذیرفته‌است. ما بیشتر زمان بیداری خود را صرف ارتباط از طریق کانال‌های دیجیتالی می‌کنیم، … اکثر معاملات در بازار سهام توسط الگوریتم‌های معاملاتی خودکار انجام می‌شود و شبکه‌های الکتریکی ما در دست هوش مصنوعی است. با شروع یک ازدواج از هر سه ازدواج در آمریکا به صورت آنلاین، الگوریتم‌های دیجیتال نیز نقشی در پیوند و تولید مثل جفت انسان ایفا می‌کنند.
دیدگاه‌های معاصر > دیدگاه‌های انسان‌شناختی

نظریه‌های سیاسی کنونی قبیله‌گرایان جدید آگاهانه بوم‌شناسی و شیوه‌های زندگی مردم بومی را تقلید و آنها را با علوم مدرن تقویت می‌کنند. دموکراسی بوم منطقه‌ای تلاش می‌کند «گروه‌های در حال تغییر» یا قبیله‌ها را در «مرزهای کمابیش روشن» که یک جامعه از بوم‌شناسی اطراف به ارث می‌برد، به مرزهای یک ناحیه بوم‌شناختی محدود کند. پیشرفت می‌تواند با رقابت بین آنها ادامه یابد ولی نه در درون قبایل و توسط مرزهای بوم‌شناختی یا انگیزه‌های سرمایه‌داری طبیعی که محدود شده و سعی در تقلید فشار انتخاب طبیعی بر جامعه انسانی دارد تا آن را به سازگاری آگاهانه با انرژی یا مواد کمیاب وادار سازد. گایان‌ها استدلال می‌کنند جوامع برای ایفای نقش در بوم‌شناسی زیست‌کره خود به‌طور قطعی تکامل می‌یابند، در غیر این صورت در رقابت با جوامع کارآمدتری شکست خورده و از بین می‌روند که از اهرم طبیعت استفاده می‌کنند.
بنابراین، برخی به نظریه‌های تکامل اجتماعی- فرهنگی متوسل شده‌اند تا ادعا کنند بهینه‌سازی بوم‌شناسی و هماهنگی اجتماعی گروه‌های بهم پیوسته، مطلوب‌تر یا ضروری‌تر از پیشرفت به سمت «تمدن» است. یک نظرسنجی در سال ۲۰۰۲ از کارشناسان در مورد شمالگان آمریکای شمالی و قلمرو نوگرمسیری مردم بومی (گزارش شده در مجله "ه‍اریرها") نشان داد که "همه آنهاً ترجیح داده‌اند در سال ۱۴۹۱، پیش از هر گونه تماس اروپایی، یک فرد معمولی دنیای جدید باشند تا یک اروپایی معمولی آن زمان. این رویکرد با اشاره به این نکته مورد انتقاد قرار گرفته‌است که نمونه‌های تاریخی متعددی از مردم بومی وجود دارد که آسیب‌های شدید زیست‌محیطی (مانند جنگل‌زدایی جزیره ایستر و انقراض ماموتها در آمریکای شمالی) و اینکه طرفداران این هدف در دام کلیشه اروپایی وحشی نجیب افتاده‌اند.