stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ایران قاجاری
جنگ با روسیه و از دست دادن غیرقابل جبران سرزمین‌ها

در ۱۲ سپتامبر ۱۸۰۱، چهار سال پس از مرگ آقامحمدخان قاجار، روس‌ها زمان را مناسب دیدند و کارتلی-کاختی (گرجستان شرقی) را ضمیمه خاک خود کردند. در سال ۱۸۰۴، روس‌ها با حمله به شهر گنجه در ایران، هزاران نفر از ساکنان آن را قتل‌عام و اخراج کردند بدین ترتیب جنگ ایران و روسیه درسال‌های ۱۸۰۴ تا ۱۸۱۳ آغاز می‌شود که در آخر به شکست ایران منجر می‌شود و معاهده گلستان میان طرفین به امضاء می‌رسد و ایران مجبور می‌شود ایالت‌های گنجه و قره باغ، ولایت‌های شکی، شروان، قبه، دربند، باکو، داغستان، گرجستان، آچوق باشی، محال شوره گل، گروزیه، منگریل، آبخاز و بخش شمالی تالش را به روسیه اعطا نماید.در زمان فتحعلی شاه (حدود ۱۸۳۴–۱۷۹۷)، قاجارها که مشتاق بازگردانی اراضی از دست رفته ایران بودند برای جنگ علیه امپراتوری روسیه عزیمت کردند بدین ترتیب دوره دوم جنگ‌های ایران و روسیه درسالهای ۱۸۲۶ تا ۱۸۲۸ آغاز شد که در نهایت منجر به شکست دوباره قاجاریان شد و معاهده ترکمنچای به امضاء رسید طی این معاهده علاوه بر سرزمین‌های معاهده گلستان سه ولایت دیگر قفقاز یعنی ایروان و نخجوان و بخشهای دیگری از تالش از ایران سلب و به روسیه واگذار شد، ایران حق کشتیرانی در دریای خزر را از دست داد و ملزم به پرداخت ۱۰ کرور تومان به عنوان غرامت به روسیه شد و مردم ایران ناچار به پذیرش کاپیتولاسیون (قضاوت کنسولی) شدند.
پایان حکومت قاجار

اندکی پس از کودتای ۱۲۹۹ و قدرت گرفتن سردار سپه، احمدشاه به اروپا رفت. پس از خروج احمدشاه از ایران عوامل رضاخان، اندیشه الغای سلطنت و رئیس‌جمهور شدن سردار سپه را پیش آوردند که با مخالفت و مقاومت شدید برخی از سیاسیون، روحانیان و مردم، طرح جمهوری با شکست روبرو شد. پس از اعلام وفاداری سردار سپه به احمدشاه، وی به ایران بازگشت اما بار دیگر پس از نخست‌وزیری سردار سپه به اروپا رفت.
سرانجام سید محمد تدین نایب رئیس مجلس پنجم شورای ملی که از هواداران رضاخان بود، در روز ۹ آبان ۱۳۰۴ خورشیدی، لایحه‌ای را به مجلس ارائه نمود که با تصویب آن در همان روز توسط نمایندگان مجلس، احمد شاه از سلطنت خلع شد و حکومت موقت «در حدود قانون اساسی و قوانین موضوعه مملکتی به رضاخان پهلوی» سپرده شد، انحلال سلسله قاجار رسماً اعلام و «تعیین تکلیف حکومت قطعی» به مجلس مؤسسان واگذار شد. سپس با تشکیل مجلس مؤسسان ی که سردار سپه ترتیب داده بود با از قدرت برکنار کردن آخرین «شاه» دودمان قاجار شاهنشاهی قاجاریان را به پایان رساند. در ۲۱ آذر ۱۳۰۴، سلطنت ایران به «رضا شاه پهلوی» واگذار شد. مراسم تاجگذاری رضاشاه در ۴ اردیبهشت ۱۳۰۵ انجام شد.
متن مصوبه انقراض قاجاریه چنین بود:
قانون اعلام انقراض سلطنت قاجاریه و تفویض حکومت موقتی به شخص آقای رضاخان پهلوی
مصوب ۹ آبان ماه ۱۳۰۴ شمسی
ماده واحده - مجلس شورای ملی به نام سعادت ملت انقراض سلطنت قاجاریه را اعلام
نموده و حکومت موقتی را در حدود قانون اساسی و قوانین‌موضوعه مملکتی به شخص آقای
رضاخان پهلوی واگذار می‌کند - تعیین تکلیف حکومت قطعی موکول به نظر مجلس مؤسسان
است که برای تغییر مواد ۳۶ - ۳۷ - ۳۸ - ۴۰ متمم قانون اساسی تشکیل می‌شود.
این قانون که مشتمل بر یک ماده است در جلسه نهم آبان ماه یک هزار و سیصد و چهار
شمسی به تصویب مجلس شورای ملی رسید.
نایب رئیس مجلس شورای ملی - سید محمد تدین.
۱۰ روز پس از خلع احمدشاه از سلطنت، سفیر انگلستان نزد رضاخان رفت و طی یادداشتی از سوی دولت انگلستان حکومت وی را به رسمیت شناخت. فردای همان روز نیز سفیر شوروی نزد رضاخان رفته و به رسمیت شناختن حکومت او را توسط دولت متبوعش اعلام کرد.
با این حمایت همه‌جانبه از سوی دولتهای بزرگ خارجی، رضاخان روز ۱۵ آذر ۱۳۰۴ مجلس مؤسسان را با نطق خود افتتاح کرد. این مجلس پس از یک هفته بحث، رضاخان را به پادشاهی ایران برگزید و سلطنت را در خانواده او موروثی کرد.
۲۲ آذر ۱۳۰۴، از سوی مجلس مؤسسان، سلطنت دایمی در ایران به رضاخان و خانواده اش واگذار شد. این واگذاری دو هفته پس از اعلام انقراض سلسله قاجار و به دنبال تشکیل جلسه و تغییر اصول ۳۶، ۳۷، ۳۸ و ۴۰ متمم قانون اساسی صورت گرفت. خبر این انتصاب، روز ۲۳ آذر توسط میرزا حسن خان مشارالملک وزیر خارجه وقت به تمام سفارتخانه‌های ایران ابلاغ شد.
محمد حسن میرزا قاجار برادر کوچک‌تر احمدشاه قاجار و ولیعهد وی درسال ۱۳۰۸ هجری شمسی پس از وفات احمدشاه در پاریس، اعلامیه‌ای را صادر کرد و در آن خود را شاه قانونی ایران اعلام نمود (پیش از آن احمدشاه حاضر به استعفاء نشده بود). در طی حوادث شهریور ۱۳۲۰ هجری شمسی و استعفای رضاشاه پهلوی بار دیگر خواستار بازگشت به ایران گردید و سرانجام در فقر و تنگدستی در شهر پاریس درگذشت.
شاهان قاجار

مقالهٔ اصلی: فهرست شاهان قاجار
صدراعظم‌های ایران در دوره قاجار

| نام پادشاه | نام صدر اعظم | وقایع مهم زمان صدر اعظم | عاقبت کار صدر اعظم |
| --- | --- | --- | --- |
| آقا محمدخان | حاج ابراهیم خان کلانتر | رویگردانی از خاندان زندیه و کمک به آقا محمدخان برای تأسیس سلسهٔ قاجاریه | تا پایان پادشاهی آقا محمدخان منصب خود را حفظ کرد. |
| فتحعلی شاه | ۱.حاج ابراهیم کلانتر | ۱. سرکوب مدعیان پادشاهی و کمک به فتحعلی شاه برای رسیدن به پادشاهی ۲. جلوگیری از لشکر کشی فتحعلی شاه به افغانستان | در سال ۱۱۷۹ شمسی به همراه خانواده و نزدیکانش به فرمان فتحعلی‌شاه به قتل رسید. |
| فتحعلی شاه | ۲. میرزا شفیع مازندرانی | ۱. وقوع جنگ‌های ایران و روس تلاش برای ایجاد روابط خارجی  توجه به اماکن متبرکه و شعائر اسلامی | در سال ۱۱۹۸ خورشیدی به مرگ طبیعی درگذشت. |
| فتحعلی شاه | ۳.محمدحسین صدر اصفهانی | ۱. انعقاد عهدنامه ارزنه الروم اول با حکومت عثمانی ۲. تشکیل وزارت امور خارجه | در سال ۱۲۰۲ خورشیدی به مرگ طبیعی درگذشت. |
| فتحعلی شاه | ۴.عبدالله خان امین‌الدوله | ۱. افزایش نارضایتی به سبب شکست از روسیه ۲. قتل گریبایدوف سفیر روس در تهران | در سال ۱۲۲۶ خورشیدی در نجف به مرگ طبیعی درگذشت. |
| فتحعلی شاه | ۵.الله‌یار خان آصف‌الدوله | ۱. آغاز دورهٔ دوم جنگ‌های ایران و روس ۲. انعقاد قرارداد ترکمنچای | در دوره محمدشاه به دلیل کارشکنی در جریان جنگ‌های ایران و روس به عراق تبعید شد و در آنجا درگذشت. |
| محمدشاه | ۱.میرزا ابوالقاسم قائم مقام فراهانی | ۱. کمک به محمدشاه برای رسیدن به پادشاهی اصلاح امور مالی کشور  مخالفت با سیاست‌های استعماری روسیه و انگلیس | در سال ۱۲۱۴ خورشیدی به فرمان محمدشاه در باغ نگارستان تهران به قتل رسید. |
| محمدشاه | ۲.حاجی میرزا آقاسی ایروانی | ۱. ظهور علی محمد باب و آقاخان محلاتی طغیان سالار الدوله  انعقاد عهدنامه ارزنه الروم دوم با عثمانی | در سال ۱۲۲۸ خورشیدی در عراق به مرگ طبیعی درگذشت. |
| ناصرالدین شاه | ۱. میرزا تقی خان فراهانی (امیر کبیر) | ۱. کمک به ناصرالدین میرزا برای رسیدن به قدرت پایان دادن به شورش سالار الدوله و باب  انجام اصلاحات در زمینه‌های مختلف  درپیش گرفتن نقش فعال در سیاست خارجی | در سال ۱۲۳۱ خورشیدی به فرمان ناصرالدین شاه در حمام فین کاشان به قتل رسید. |
| ناصرالدین شاه | ۲. میرزا آقاخان نوری | ۱. انعقاد قرارداد پاریس و جدایی افغانستان از ایران ۲. ایجاد روابط دوستانه با انگلستان | در سال ۱۲۴۳ خورشیدی در شهر قم درگذشت. |
| ناصرالدین شاه | ۳. میرزا محمدخان سپهسالار | ۱. دادن امتیازات شیلات به روسیه ۲. احداث سیم تلگراف | در سال ۱۲۴۶ خورشیدی به مرگ طبیعی در مشهد درگذشت. |
| ناصرالدین شاه | ۴.میرزا حسین سپهسالار (مشیرالدوله) | ۱. تشویق ناصرالدین شاه برای سفر به اروپا ۲. دادن امتیاز رویتر به یک فرد انگلیسی | در سال ۱۲۶۰ خورشیدی به مرگ طبیعی در مشهد درگذشت. |
| ناصرالدین شاه | ۵. میرزا یوسف آشتیانی مستوفی الممالک | ۱. سفر دوم ناصرالدین شاه به اروپا ۲. اختلاف ایران و انگلیس بر سر ناحیه کوهک سیستان | در سال ۱۲۶۵ خورشیدی درگذشت. |
| ناصرالدین شاه | ۶. میرزا علی اصغرخان اتابک (امین السطان) | ۱. سفر سوم ناصرالدین شاه به اروپا دادن امتیاز لاتاری  واگذاری امتیاز تالبوت | در سال ۱۲۸۶ خورشیدی به دلیل همکاری با محمدعلی شاه، توسط انقلابیون مشروطه ترور شد. |
| محمد علی شاه |  | به توپ بستن مجلس توسط ولادیمیر پلاتونوویچ لیاخوف |  |
وضعیت انسجام ملی

بنابر نظریه‌ای که توسط عباس امانت در یک سخنرانی در دانشگاه لس آنجلس بیان گشته آمده است که: «به علت مشکلات روی داده در دوره افشاریه و دوره زندیه سرزمین ایران دارای ناامنی‌های داخلی (مانند ناامنی‌های جاده‌ای) بود و ارتباط با خارج از کشور از جنوب و شمال ایران کاهش یافته بود و زمانی که دولت قاجاریه به وجود آمد ایران از نظر اقتصادی و سیاسی در وضعیت بدی به‌سر می‌برد و اولین انسجام ایران به شکل امروزی مدیون آقامحمدخان قاجار است هرچند که در زمان پادشاهان بعدی قاجاریه بخش‌هایی از ایران جدا شدند ولی خاک اصلی به صورت یک دولت متحد از زمان آقامحمدخان قاجار به بعد شکل گرفت و از نظر مورخان آن دوره وی به عنوان قهرمان ایران شناخته می‌شد و با وجود آغاز جنگ‌های عقیدتی که از زمان وی آغاز شد ولی ایران از نظر جنگ‌های داخلی به ثبات نسبی‌ای رسید».
در مقابل نظریه مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران در این جهت است که: «عدم مشروعیت و مقبولیت ملی و شیوه حکومتی آقامحمدخان و جانشینانش دفاع ملی ایرانیان را در مقابل بیگانگان خدشه‌دار کرد. در تهاجم انگلیسیها در جریان جنگ‌های هرات و حملات روسها، عنصر تهاجمی ذاتی ایرانیها و قومیتهای مسلح میان دفاع از حکمران غیرمسئول و قوای بیگانه دچار تضاد و تزلزل جدی می‌شد و همین امر کار بیگانگان را در ورود به خاک ایران با همه تدارکات اندکشان موفق جلوه می‌داد و دولتمردان را وادار به عقد معاهدات ویرانگر می‌کرد. حذف یا عدم تحمل عنصر دیوانسالاری ایرانی در جای جای حکمرانی این سلسله هویداست. حذف فیزیکی حاج ابراهیم کلانتر، قتل قائم مقام (فراهانی) و امیرکبیر و حذف سیاسی سایر رجال آشنا به هویت و جایگاه شایسته مردم ایران را که امیدهایی برای نجات مردم و حتی هدایت خود حکمرانان بودند، باید از نمونه‌های بارز این شیوه حکمرانی غیر بومی و غیر ملی حاکمان این عصر به‌شمار آورد».
جنگ‌ها

مقالهٔ اصلی: جنگ‌های ایران و روسیه در دوره قاجار
دوران قاجار مصادف بود با دوران استعمار و جهانگشایی امپراطوری‌های مدرن. در این دوران ایران درگیر جنگ‌های متعددی شد و سال‌ها مقابل روس‌ها و انگلیسی‌ها مقاومت کرد. با اینکه ایران در دوران قاجار برخلاف کشورهای منطقه هرگز مستعمره نشد ولی بخش‌هایی از خاک خود را در این جنگ‌ها به‌ویژه با روسیه از دست داد. [۳]
دو جنگ بزرگ بین ایران و روسیه تزاری در زمان پادشاهی فتح‌علی‌شاه قاجار روی داد. این جنگ‌ها با شکست ایران از روسیه پایان یافت و بخش‌هایی از ایران (قفقاز) به قلمرو امپراتوری روسیه پیوست. در این جنگ‌ها ایران و روسیه معاهده گلستان و معاهده ترکمنچای را امضا کردند.
دو جنگ بین ایران و امپراتوری بریتانیا که در صدد گسترش امپراتوری بود در زمان پادشاهی ناصرالدین شاه قاجار روی داد. در این جنگ‌ها ایران و انگلیس معاهده پاریس را امضا کردند.
جنگ‌ها > جنگ جهانی اول

مقالهٔ اصلی: اشغال ایران در جنگ جهانی اول
در طول جنگ جهانی اول، علیرغم اعلام رسمی بی‌طرفی ایران، دو کشور بریتانیا و امپراتوری روسیه به دلیل عدم اعتماد باعث نقض حاکمیت ارضی شدند. روسیه، پس از اشغال شمال غرب ایران، در اطراف قزوین لشکر کشید وبا نزدیک شدن به تهران (پایتخت ایران) باعث بحرانی شدن اوضاع تهران و انحلال مجلس شد. به طوری که احمدشاه و اطرافیان تصمیم گرفتند که با ترک تهران و جا به جایی پایتخت، سلسله قاجار را حفظ کنند. اما از دست رفتن پایتخت ممکن بود به شورش شهرها منجر شود. از این رو با جداسازی دولت و سلطنت، پایتخت دولت وقت به قم و سپس به اصفهان مهاجرت کرد و پایتخت سلطنت همچنان در تهران ماند.
قحطی‌های بزرگ در ایران

دوره قاجار شاهد دو قحطی بزرگ در تاریخ ایران بود.
قحطی‌های بزرگ در ایران > قحطی ۱۲۵۰–۱۲۴۹

مقالهٔ اصلی: قحطی ۱۲۵۰–۱۲۴۹ ایران
قحطی بزرگ ۱۲۵۰–۱۲۴۹ هجری شمسی (۱۲۸۸–۱۲۸۷ هجری قمری) (۱۸۷۰ تا ۱۸۷۱ میلادی) باعث تلفات جانی فراوانی در ایران گردید. برطبق برآوردها حدود یک دهم جمعیت ایران در این سال‌ها از گرسنگی مردند.
قحطی‌های بزرگ در ایران > قحطی بزرگ ۱۲۹۸–۱۲۹۶

مقالهٔ اصلی: قحطی ۱۲۹۸–۱۲۹۶ ایران
قحطی بزرگ ۱۲۹۸–۱۲۹۶ هجری شمسی (۱۹۱۷ تا ۱۹۱۹ میلادی) قحطی بزرگی بود که تلفات جانی فراوانی را در ایران سبب شد در این قحطی علاوه بر بی‌کفایتی شاهان قاجار دولت انگلیس متهم به نسل‌کشی می‌باشد.
از دیدگاه مجد در این قحطی حدود ۴۰٪ (در برخی دیگر از منابع ۲۵ درصد) از جمعیت ایران به‌دلیل گرسنگی و سوءتغذیه و بیماری‌های ناشی از آن جان باختند.
انقلاب مشروطه

مقالهٔ اصلی: انقلاب مشروطه
در دوره پادشاهی ناصرالدین شاه با توسعه روابط خارجی ایران و اروپا افراد مختلفی به کشورهای اروپایی سفر کردند و به تدریج با پیشرفت‌های آنان آشنا شدند. این آشنایی موجب آگاهی مردم از ضعف و عقب‌ماندگی کشور و اعتراض آنان به نظام استبدادی شد. افزون بر این، نابسامانی‌هایی مانند مشکلات اقتصادی، قحطی‌ها و شیوع ویروس‌ها در بروز نارضایتی و اعتراض عمومی نقش داشتند.
ادامه انقلاب مشروطه با گسترش اعتراضات، حمایت روحانیون برجسته و در پی آن مهاجرت صغری و کبری و بست‌نشینی در سفارت انگلیس سرانجام در تاریخ ۱۴ مرداد ۱۲۸۵ خورشیدی صدور فرمان مشروطیت توسط مظفرالدین‌شاه، تشکیل مجلس شورای ملی و همچنین تدوین قانون اساسی را به دنبال داشت.
مظفرالدین‌شاه مدت کوتاهی پس از صدور فرمان مشروطیت درگذشت و محمدعلی‌شاه که مخالف مشروطه بود جانشین او شد. او با حمله به مجلس و به توپ بستن آن مجلس را منحل کرد. اما با مقاومت مردم ایران به‌ویژه در تبریز و گیلان روبه‌رو شد که در پایان با فتح تهران محمدعلی شاه برکنار شد و فضل‌الله نوری نیز اعدام شد.
فرهنگ

بنابر نظریه‌ای که توسط عباس امانت در یک سخنرانی در دانشگاه لس آنجلس بیان گشته آمده است که: «دولت قاجاریه باوجود نقاط ضعف گوناگون، در نیمه اول قرن نوزدهم به عنوان پشتیبان و پرورندهٔ یک فرهنگ شاخص و قابل توجه در طول تاریخ ایران یگانه بود و قاجاریه در مقایسه با کشورهای دیگر دنیای اسلام در خاورمیانه از جمله مصر و حتی دولت عثمانی کارنامه روشن و جذابی دارد».
در مقابل نظریه مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران در این جهت است که: «بی‌توجهی ذاتی آقامحمدخان قاجار (با انتساب خود به خاندانهای مغول) به هویت ایرانی، زبان پارسی، و شیوه‌های ایرانی حکمرانی که با هدایت عنصر ایرانی امثال نظام‌الملکها، خواجه‌نصیرها، جوینیها و کسانی که با پیروی از نظام دیوانسالاری ملی ایرانی اندکی از تندخوییهای مهاجمان ترک و تاتار می‌کاست، بعدها در اوج گرایشهای ملی در جهان، دست شاهان قاجار را در بسیج مردمی در چالشهای بزرگ ملی از این سرمایه بزرگ تهی کرد. تا جایی که مجبور شدند پس از کمرنگ شدن جنگجویی قاجارها بر اثر شرایط جدید جهانی به نیروی معنوی روحانیون تکیه نمایند، همان عنصری که بعدها در ماجرای مشروطه با پیوند با مِلّیون و تحصیل‌کردگان اروپا به زیان استبداد آن‌ها تمام شد و بعدها طومار پادشاهی آن‌ها را در هم پیچید».
فرهنگ > نقش خاندان‌ها در فرهنگ قاجاریه

تعدادی از خاندان‌های ایران در دوره قاجاریه با توجه به تداوم اعتقادی و ثروتی که داشتند در نشر و نگهداری فرهنگی خاص کوشا بودند به عنوان مثال:
خاندان قائم مقام فراهانی برای شعرا، نثرنویسان، نقاشان و معماران نقش پرورنده و ولی‌نعمت داشت او همچنین احترام و اعتبار زیادی برای خوشنویسان قائل بود
خاندان معیرالممالک مخصوصاً دوستعلی‌خان نظام‌الدوله (نظام‌الدوله) در اواخر دوران فتحعلی شاه و اوائل دوره ناصرالدین‌شاه نقش عمده‌ای در پیدایش نوعی معماری که پیوندی بین معماری بومی و فرنگی بود داشت. تکیه دولت که یکی از شاهکارهای معماری دوره قاجاریه است از ابتکارات او بود. خاندان معیری در نگارش و پیدایش نقاشی‌های هزار و یک شب صنیع‌الملک تأثیر بسیاری داشتند و رهی معیری، شاعر و ترانه‌سرای معاصر، از بازماندگان این خاندان هنری است. این خاندان همچنین در فرهنگ غذایی ایران نیز تأثیرات بسزایی داشتند و گوجه‌فرنگی را برای اولین بار در مزرعه‌ای که محوطهٔ فرودگاه مهرآباد کنونی است پرورش دادند.
نقاشان معرفی مانند کمال‌الملک و صنیع‌الملک در خانواده غفاری کاشانی پرورش یافتند و فرخ غفاری از این خاندان هم نقش عمده‌ای در پیدایش جشن هنر و سینمای ایران پیش از انقلاب داشته است.
از خاندان صبای کاشانی اسطوره‌های فرهنگی و ادبی‌ای مانند ملک‌الشعرای بهار و ابوالحسن خان صبا رشد یافتند.
خاندان هدایت در ادبیات معاصر ایران تأثیر زیادی داشتند از جمله رضاقلی‌خان هدایت مورخ که روایت ادبی ایران به صورتی که امروز می‌شناسیم از ابتکارات اوست و صادق هدایت در سده بیستم از همین خانواده برخاسته‌اند.
از خانواده وصال شیرازی و خانواده فروغی افراد بزرگی از جمله محمدعلی ذکاءالملک، ادیب روشنفکر، روزنامه‌نگار و سیاستمدار و مؤسس فرهنگستان ایران نقش مهمی در شکل‌گیری دوره پهلوی دارد.
خاندان پیرنیا در روایت تاریخی ایران تأثیر بسزایی داشتند و برای نخستین بار با کمک علی‌اکبر فراهانی ردیف‌های موسیقی سنتی ایرانی را باز نوشتند و تدوین کردند.
خاندان دولتشاهی یکی از بزرگ‌ترین و معتبرترین خاندان عهد قاجاری و پس از آن هستند، شاهزادگان تهماسب میرزاموید الدوله که فقیه القاجار نام داشت او شاعر بود و اهل کتاب و کتابی به نام فقه طهماسب از او موجود است یا امامقلی میرزا عمادالدوله، مادرش مهرافروزخانم کلهر دختر یکی از بزرگان ایل کلهر بود. ابتدا در سنقر و کلیایی حکومت داشت. سپس مدتی در تهران به تحصیل سپری کرد. در دوران ناصرالدین شاه دو بار به حکومت کرمانشاه و کردستان منصوب شد و مدتی نیز وزیر عدلیه بود. شاهزاده عبدالصمد میرزا دولتشاهی ملقب به موید السلطان ولادت ۱۲۴۷ شمسی وفات ۱۳۱۰ شمسی او اهل شعر بود و کتابی دوجلد دربارهٔ تاریخ شاهان و قاجار در کتابخانه و موزه ملی ملک از وی موجود هست و همچنین کتابی دست‌نویس ارزشمند دربارهٔ تاریخ سیاسی حاکمان ولایات قاجار علی‌الخصوص پدر تهماسب میرزا موید الدوله هم در موزه شخصی موجود می‌باشد
اقتصاد

واحد پول ایران در دوران قاجاری «قِران» نام داشت که از نقره ضرب می‌شد. هر قران بیست شاهی و هر شاهی پنجاه دینار ارزش داشت؛ یعنی هر قران برابر با هزار دینار بود. دو شاهی را صد دینار (صنار) و چهار شاهی را عباسی می‌گفتند. هر تومان نیز ده قران یا ده هزار دینار ارزش داشت. اصطلاح ریال در بعضی نقاط کشور رایج بود و به یک قران و پنج شاهی (۱٫۲۵ قران) گفته می‌شد. سکه‌های سیاه کم‌ارزشی هم با نام پول و قاز رایج بودند. هر دو پول یک شاهی و هر پنج قاز یک شاهی ارزش داشت.
اقتصاد > صادرات

یسوی به نقل از میلبورن، پنبه را در آغاز سده نوزدهم یکی از صادرات مهم بندر بوشهر ذکر می‌کند.
در نیمه نخست سده نوزدهم تنباکو نیز از مهم‌ترین اقلام صادراتی ایران به شمار می‌آمد که به هند، عثمانی و مصر صادر می‌شده است.
در این زمان تنباکو در بیشتر قسمت‌های ایران کشت می‌شد. علاوه بر اینها صادرات خشکبار نیز رشد فزاینده‌ای داشت و از ۳درصد کل صادرات در ۱۲۶۸ به ۱۸درصد در سال۱۲۸۹ رسید.
تلاش دولت برای افزایش حجم صادرات برای جبران کسری تراز بازرگانی یا کاستن از آن صورت می‌گرفت. در حقیقت نیازی که برای صدور مواد غذایی وجود داشت به کمبود شدید مواد غذایی و بروز قحطی منجر شد.
بر اساس گزارشی که جمالزاده از اقلام صادراتی ایران در دوره مورد نظر به دست می‌دهد به جز بخش اندکی مواد معدنی و صنایع دستی، بقیه شامل محصولات دامی و کشاورزی می‌شوند، قالی و قالیچه پشمی، برنج، ابریشم، پیله ابریشم، پوست، تریاک، صمغ، پشم، دواجات نباتی، نمک‌های معدنی، مواد رنگی و حیوانات اهلی همچون شتر، اسب، استر، خر، سگ‌های شکاری و گوسفند و بز و بره. وی معتقد است ازآنجاکه صنعت چندان در این مملکت پایی نگرفته است، ناچار همه چیز از ممالک بیگانه و مخصوصا اروپا به ایران می‌آید.
ن ملکم در گزارشی تحت عنوان the Melville papers برخی از منابع ایران را به قرار زیر توضیح می‌دهد:
ابریشم، پشم کرمان، آهن، مس و قلع، غلات که یکی از منابع اصلی صادراتی ایران به دریای احمر، بصره و ساحل جنوبی خلیج‌فارس و بعضی اوقات به سورات و بمبئی صورت می‌گیرد.
تان می، آن گیانگ

Rural commune and village در 23x15px|border |alt=|link= ویتنام
| Tan My village Xã Tân Mỹ | Tan My village Xã Tân Mỹ |
| --- | --- |
Rural commune and village: Rural commune and village
Province: استان ان گینگ
District: Chợ Mới
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۰۷:۰۰ (Indochina Time)
تان می، آن گیانگ (به لاتین: Tân Mỹ, An Giang) یک منطقهٔ مسکونی در ویتنام است که در استان ان گینگ واقع شده‌است.
مک‌هنری، کنتاکی

مکان
| McHenry, Kentucky | McHenry, Kentucky |
| --- | --- |
شهر: شهر
Location of McHenry, Kentucky: Location of McHenry, Kentucky
مختصات: ۳۷°۲۲′۴۲″ شمالی ۸۶°۵۵′۲۱″ غربی﻿ / ﻿۳۷٫۳۷۸۳۳°شمالی ۸۶٫۹۲۲۵۰°غربی﻿ / 37.37833; -86.92250: مختصات: ۳۷°۲۲′۴۲″ شمالی ۸۶°۵۵′۲۱″ غربی﻿ / ﻿۳۷٫۳۷۸۳۳°شمالی ۸۶٫۹۲۲۵۰°غربی﻿ / 37.37833; -86.92250
ایالت: کنتاکی
شهرستان: Ohio
مساحت: مساحت
 • کل: ۰٫۷ مایل مربع (۱٫۸ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۰٫۷ مایل مربع (۱٫۸ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰٫۰ مایل مربع (۰٫۰ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۴۲۰ فوت (۱۲۸ متر)
جمعیت (۲۰۰۰): جمعیت (۲۰۰۰)
 • کل: ۴۱۷
 • تراکم: ۵۹۹٫۹/مایل مربع (۲۳۱٫۶/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۶ (CST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۵ (CDT)
زیپ‌کد: 42354
کد منطقه: 270
FIPS code: 21-49098
GNIS feature ID: 0497881
مک‌هنری (به انگلیسی: McHenry) شهری در ایالت کنتاکی کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۳۸۸ نفر بوده‌است.
ایلوو

Municipality در 23x15px|border |alt=|link= پرتغال
| ایلوو | ایلوو |
| --- | --- |
Municipality: Municipality
  پرچمنشان:   پرچمنشان
منطقه: مرکزی
Subregion: Baixo Vouga
Intermunic. comm.: Região de Aveiro
ناحیه: Aveiro
بخش‌ها: 4
حکومت: حکومت
 • شهردار: Fernando Caçoilo (PSD)
مساحت: مساحت
 • کل: ۷۳٫۴۸ کیلومتر مربع (۲۸٫۳۷ مایل مربع)
جمعیت (۲۰۱۱): جمعیت (۲۰۱۱)
 • کل: ۳۸۵۹۸
منطقهٔ زمانی: WET/WEST (UTC+0/+1)
وبگاه: http://www.cm-ilhavo.pt
ایلوو (به پرتغالی: Ílhavo) یک منطقه شهری در پرتغال است که در منطقه مرکزی پرتغال واقع شده‌است.
خصوصیات

ایلوو ۷۳٫۴۸ کیلومترمربع مساحت و ۳۸٬۵۹۸ نفر جمعیت دارد.
خواهرخوانده

شهرهای صوفیه، فونچال، سنت جونز، نیوفاندلند و لابرادور، کوکسهاون و Grindavík خواهرخوانده‌های ایلوو هستند.
آهک

یک معدن آهک در نروژ
آهک یا کلسیم اکسید با فرمول شیمیایی CaO یک ترکیب شیمیایی است که جرم مولی آن ۵۶٬۰۷۷ g/mol است. یک ماده بی‌بو به رنگ سفید یا سفید خاکستری و به شکل جامد سخت است که پوست و چشم را به‌شدت دچار سوزش می‌کند.

از جمله موادی است که کارایی آن از دوران باستان، توسط بشر شناخته شده‌است و از آن در ساخت انواع بناها و برای اتصال محکم‌تر قطعات سنگ یا چوب به‌کار گرفته می‌شد.
زمان درازی است که ایرانیان شفته آهکی (ملات دوغاب آهک و خاک)، ساروج (ملات دوغاب آهک و خاکستر) و ملات آهک آبی را می‌شناسند و با آن‌ها ساختمان می‌سازند. پس از جنگ جهانی دوم، در کشورهای صنعتی هم برای پایدارکردن زمین، به‌ویژه برای پی‌سازی راه و جلوگیری از روییدن گیاه و روزدن آب در بستر، شانه‌ها و دامنه‌های راه و باندهای پرواز و ایستگاه‌های هواپیما، شفته آهکی مصرف می‌شود. با شفته آهکی پی‌سازی و آب‌بندی می‌کنند.می توان ان را از زیر کتری کند.
آهک خاصیت بازی یا قلیای دارد و می‌توان از آن با آب (آب + آهک) به عنوان ماده ضد عفونی کننده در ورودی استخرها و گاوداری‌ها استفاده کرد و همچنان در تهیه سیمان و بتن نیز نقش دارد
آهک + رس = سیمان
آهک + رس+ آب + شن + ماسه = بتن
آهک در تهیه آهن خالص از سنگ معدن آهن هم نقش دارد
سنگ معدن + آهک + کربن ____گرما___ کربن دی‌اکسید + آهن خالص
جنس آهک

جنس آهک بازاری (آهک زنده) بستگی به جسم‌های بیگانه در آن دارد. اگر سنگ آهک بیش از ۹۰درصد وزنش کربنات کلسیم داشته باشد، آهکی که از آن پخته شود آهک پرمایه و هرگاه کربنات کلسیم کمتر از ۷۵درصد وزنش باشد، آهکی که از آن پخته شود آهک کم‌مایه است.
آهک مرده و آب آهک

هرگاه بر روی کلسیم اکسید (آهک زنده) آب ریخته شود، بر اثر واکنش با آب، گرما ایجاد می‌کند که موجب بخار شدن قسمتی از آب می‌شود. در این عمل، آهک بر اثر جذب آب، متورم شده و سپس به‌صورت گرد سفیدی درمی‌آید که دراصطلاح آهک مرده نامیده می‌شود (زیرا در تماس با آب، دیگر واکنشی از خود نشان نمی‌دهد). این عمل را شکفته‌شدن آهک نیز می‌گویند.
هر زمانی مقداری آب به آهک مرده اضافه شود، به شیرآهک تبدیل می‌شود که اگر آن را صاف کنیم، محلول زلالی که در حقیقت محلول سیرشده کلسیم هیدروکسید در آب است، حاصل می‌شود که به آب آهک موسوم است. آب آهک کاربردهای بسیاری در صنایع شیمیایی دارد. برای نمونه در تهیه سدیم هیدروکسید، آمونیاک، هیدروکسید فلزات، پرکلرین و به‌ویژه در استخراج منیزیم از آب دریا به‌کار می‌رود.
ویژگی‌های آهک

آهک سفید رنگ است که پس از پختن سنگ آهک به دست می‌آید. وزن ویژه آن ۳/۰۸ تا ۳/۳۰ g/cm³ می‌باشد که بستگی به درجه گرمای پختن سنگ آهک دارد که هر چه زیادتر شود، آهک پخته، کندتر با آب ترکیب می‌شود. در گرمای بیش از ۱۰۰۰ درجه، آهک اندکی جمع می‌شود و سطح رویه‌اش کمی کاهش می‌یابد، با آب به کندی ترکیب شده، شکفتن آن کند می‌گردد. آهک در گرمای ۲۵۸۰ تا ۲۷۵۰ درجه و فشار یک بار (اتمسفر) به حالت مایع تغییر فاز می‌دهد.
آهک بلوری به شکل مکعب بی‌رنگ با ته رنگ زرد است. درجه سختی آن به ۳ تا ۴ می‌رسد. آب به کندی از سطح آهک بلوری به درون آن نشست می‌کند. اگر گرد بلور آهک را در آب بریزند پس از چند دقیقه با حالت انفجاری مانندی با هم ترکیب می‌شود. هر گاه گرد آهک را در گرمای ۱۴۰۰ تا ۱۵۰۰ درجه نگاه دارند، دانه‌های آن به همدیگر می‌چسبند و بلور می‌گردند که کم‌کم دانه‌های بلور شده درشت می‌شوند. در عین حال آهک به عنوان یک تنظیم‌کننده اسیدی یا بازی بودن مواد مورد استفاده قرار می‌گیرد در عین حال آهک به عنوان ضد عفونی‌کننده در مراکز پرورش دام و طیور مورد استفاده قرار می‌گیرد.
مصارف

حرارت: زمانی که آب به آهک زنده اضافه شود، در طی فراینده هیدراته شدن از خود انرژی گرمایی آزاد می‌کند.
نور: هنگامی که آهک در حدود ۲۴۰۰ درجه سانتیگراد حرارت ببیند نوعی درخشش از خود ایجاد می‌کند. این تولید نور به نور آهک شهرت دارد و تا قبل از اختراع الکتریسیته کاربرد داشته‌است.
سیمان: اکسید کلسیم یکی از ضروری‌ترین اجزاء تولید سیمان می‌باشد.
بیو دیزل: در تولید سوخت زیستی به عنوان یک ماده قلیایی کاربرد دارد.
صنایع پتروشیمی: ترکیبی از آهک و فنولفتالین در منابع ذخیره آب پتروشیمی‌ها برای تشخیص pH آب مورد استفاده قرار می‌گیرد.
کاغذ سازی: از اکسید کلسیم در صنایع کاغذسازی برای بازیافت هیدروکسید سدیم از کربنات سدیم استفاده می‌شود.
گچ: مردمان پیش از تاریخ از گچ پایه آهکی برای ساخت سرپناه استفاده می‌کردند که برخی از سازه‌های آن زمان هنوز پس از ۱۹ قرن همچنان پابرجا است.
صنایع شیمیایی: از اکسید کلسیم برای حذف دی‌اکسید گوگرد از اگزوز در فرآیندی معروف به «گوگردزدایی گاز دودکش» استفاده می‌شود.
در ایران باستان

شناخت و استفاده از آهک در ایران از سه هزار سال پیش آغاز شده‌است. گورهای چمباتمه‌ای که در ناحیهٔ حسنلو پیدا شده دارای سه متر ژرفا بوده که از شفتهٔ آهک پر شده‌اند. تاریخ این تمدن به سده‌های هفتم و هشتم پیش از میلاد می‌رسد. کف کاخ‌های تخت جمشید نیز از ملاتی سرخ رنگ که در آن آهک به کار رفته بود، پوشیده شده‌است.