stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
خشونت علیه زنان در ایالات متحده
جمعیت‌شناسی > بومیان آمریکا > انواع خشونت > تجاوز جنسی

زنان بومی آمریکا بالاترین نرخ سرانه تجاوز جنسی را در ایالات متحده تجربه می‌نمایند. درست مانند IPV، تجاوز جنسی در جوامع بومی قبل از استعمار نادر بود. تعرض و تجاوز جنسی به زنان بومی اغلب به عنوان روشی برای کنترل و تسلط استعمارگران مورد استفاده قرار می‌گرفت. اخراج اجباری و گسترش شهرک نشینی در ایالات متحده آمریکا نیز در اصطلاح جنسی توصیف شد که تجاوز استعاری به این سرزمین را که به عنوان تجاوز واقعی به زنان بومی آشکار ساخت. انسانیت زدایی زنان بومی آمریکا از طریق تجاوز ممکن است به توجیه جایگاه پایین آنها در جامعه استعماری کمک کرده باشد. تجاوز جنسی به زنان بومی آمریکا اغلب با اعمال خشونت آمیز علیه مردم بومی در ایالات متحده مانند رد اشک‌ها و تب طلا همزمان بوده است.
تجاوز جنسی اغلب خارج از شراکت عاطفی اتفاق می‌افتد. زنان بومی می‌توانند توسط افراد مختلف مورد تجاوز قرار گیرند: غریبه‌ها، دوستان، همسایگان، اقوام. اغلب اوقات، زنان بومی توسط افرادی که بومی نیستند مورد تجاوز قرار می‌گیرند. این روند با سایر اشکال جنایات خشونت آمیز که اغلب درون نژادی در ایالات متحده است متفاوت هستند تجاوز جنسی اغلب بخشی از چرخه خشونت بین نسلی است. بسیاری از زنان در جامعه مانند مادران، مادربزرگ‌ها و سایر اقوام زن خود مورد تجاوز جنسی قرار می‌گیرند. بسیاری از این متجاوزان به دلیل مسائل قضایی و دیگر مسائل حقوقی تحت پیگرد قانونی قرار نمی‌گیرند.
جمعیت‌شناسی > بومیان آمریکا > انواع خشونت > زنان و دختران مفقود شده و به قتل رسیده

طبق گزارش مرکز کنترل بیماری (CDC)، قتل سومین علت مرگ زنان بومی آمریکا در ایالات متحده است. در سال ۲۰۱۶، بیش از ۵۷۰۰ مورد ناپدید شدن زنان و دختران بومی آمریکا و آلاسکا در مرکز ملی اطلاعات جرایم وجود داشت. پایگاه داده افراد گمشده فدرال وزارت دادگستری حدود ۲ درصد از این پرونده‌ها یا ۱۱۶ پرونده را ثبت کرده است. یک مطالعه در سال ۲۰۱۷ که توسط مؤسسه بهداشت شهری سرخپوستی (UIHI) انجام شد، ۵۰۶ مورد مفقود و به قتل رسیدن را در ۷۱ شهر در سراسر ایالات متحده نشان داد. از این ۵۰۶ مورد، ۱۲۸ مورد زنان بومی مفقود شده، ۲۸۰ مورد به قتل رسیده و ۹۸ مورد در وضعیت نامشخص بودند به این معنی که UIHI نمی‌توانست تشخیص دهد که آیا دختر یا زن بومی آمریکا مرده یا پیدا شده است. سن قربانیان از زیر ۱ تا ۸۳ سال با میانگین سنی ۲۹ سال بود. UIHI همچنین ۱۵۳ مورد را شناسایی کرد که در حال حاضر در سوابق مأموران قانون وجود ندارد.
جمعیت‌شناسی > مهاجران

مهاجران به ایالات متحده زمانی که سعی می‌کنند روابط خشونت آمیز را ترک نمایند با مشکلات بزرگی روبرو می‌شوند. اگر یک مجرم وضعیت مهاجرت را کنترل کند، می‌تواند از تهدید اخراج استفاده کند تا از تماس زن کتک خورده با مقامات و آژانس‌های کمکی جلوگیری کند. برخی از قوانین تصویب شده توسط کنگره ایالات متحده به قربانیان مهاجر اجازه می‌دهد تا موقعیت‌های خشونت خانگی را ترک کنند. سایر سیاست‌های پیشنهادی که هنوز اجرایی نشده‌اند، برای جلوگیری از اخراج مهاجرانی که خشونت خانگی، تعرض جنسی و قاچاق انسان را تجربه کرده‌اند، طراحی شده‌اند.
زنان تراجنسیتی، به ویژه زنان تراجنسیتی رنگین‌پوست و کارگران جنسی، در معرض خطر خشونت جنسی، فیزیکی و عاطفی قرار دارند. زنان تراجنسیتی بیشتر از زنان همسو جنسیت مورد حمله خشونت آمیز قرار می‌گیرند.
قانون > قانون خشونت علیه زنان

مقالهٔ اصلی: قانون خشونت علیه زنان
در ۱۳ سپتامبر ۱۹۹۴، رئیس‌جمهور بیل کلینتون قانون خشونت علیه زنان (VAWA) را امضا کرد که توسط سناتور جو بایدن تهیه شده بود و توسط سیاستمدار دموکرات لوئیز اسلاتر نوشته شده بود. این قانون ۱٫۶ میلیارد دلار بودجه برای تحقیق و تعقیب جرایم خشونت آمیز علیه زنان اعطا کرد و غرامت از محکومان را به صورت خودکار و اجباری کرد. VAWA با حمایت دو حزبی توسط کنگره پذیرفته شد، اگرچه جمهوری خواهان مجلس تلاش کردند در سال ۱۹۹۵ بودجه آن را کاهش دهند. VAWA اداره خشونت علیه زنان را ایجاد کرد که بخشی از وزارت دادگستری است.
در سال ۲۰۰۵، اتحادیه آزادی‌های مدنی آمریکا بیان کرد که «VAWA یکی از مؤثرترین قوانینی است که برای پایان دادن به خشونت خانگی، خشونت قرار ملاقات، تعرض جنسی، و تعقیب به تصویب رسیده است. پاسخ مجریان قانون به خشونت علیه زنان را به طرز چشمگیری بهبود بخشیده و خدمات حیاتی برای حمایت از زنان در مبارزه آنها برای غلبه بر موقعیت‌های آزاردهنده ارائه کرده است.»
در سال ۲۰۱۳، VAWA پرونده‌های دادگاه عالی اولیفانت علیه قبیله سرخپوستان اسکوامیش در سال ۱۹۷۸ و دورو علیه رینا را نقض کرد که اجازه می‌داد خشونت شریک عاطفی علیه زنان بومی آمریکا توسط افراد غیربومی توسط دادگاه‌های قبیله‌ای تحت تعقیب قرار گیرد. این مقررات قضایی جدید در ۷ مارس ۲۰۱۵، تحت بخش ۹۰۴: صلاحیت قبیله ای در مورد جرایم خشونت خانگی و بند ۹۰۵: احکام حمایت از قبیله به اجرا درآمد. بخش ۹۰۴ به قبایل این امکان را می‌دهد که بر غیر بومیان که با یک قبیله ارتباط دارند، صلاحیت قضایی داشته باشند، با توجه به اینکه افراد غیربومی در زمین‌های قبیله ای به رسمیت شناخته شده توسط فدرال، زندگی می‌کنند، در زمین‌های قبیله ای کار می‌نمایند، یا با یک بومی آمریکایی ازدواج کرده یا شریک زندگی خود هستند. بخش ۹۰۵ به قبایل صلاحیت قضایی همزمان با دولت فدرال ایالات متحده را در مورد خشونت شریک عاطفی ارائه می‌دهد.
از اوایل سال ۲۰۱۹، VAWA به دلیل اختلافات سیاسی در کنگره ایالات متحده تمدید نشده است.
سوء رفتار جنسی توسط پلیس

کاتو سوءرفتار جنسی توسط افسران پلیس یا مقامات دولتی را دومین شکل رایج جرایم پلیس رتبه‌بندی کرد. تحقیقات نشان می‌دهد که بیشتر قربانیان تعرض و آزار جنسی پلیس، زنان بوده‌اند که در بسیاری از موارد نسبت به اقتدار افسری ضعیف عمل کرده‌اند، مانند دستگیرشدگان، خبرچین‌های محرمانه، افراد زندانی، کارگران جنسی و بازرسان پلیس (جوانانی که علاقه‌مند به شغلی در اجرای قانون بودند).
واکنش‌ها

در سال ۲۰۱۱، گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد در امور خشونت علیه زنان، رشیده منجو، پیشرفت در زمینه خشونت علیه زنان در ایالات متحده را گزارش کرد، اگرچه او همچنین توصیه‌هایی را در مورد آفریقایی‌ها و بومیان آمریکایی، مهاجران، پرسنل نظامی و کسانی که در زندان هستند ارائه د.
پیوند به

منابع محلی توسط دفتر خشونت علیه زنان برای زنان فراهم شده است
خط تلفن ملی خشونت خانگی (۱-۸۰۰-۷۹۹-۷۲۳۳)
خط تلفن تجاوز جنسی (۱-۸۰۰-۶۵۶-۴۶۷۳)
خط کمک ملی سوء استفاده از دوست‌یابی نوجوانان (۱-۸۶۶-۳۳۱-۹۴۷۴)
Victim Connect (1-855-484-2846)
روابط و ایمنی ارائه شده توسط دفتر سلامت زنان
| ن ب وViolence against women in  آمریکای شمالی | ن ب وViolence against women in  آمریکای شمالی |
| --- | --- |
کشورهای مستقل:  Antigua and Barbuda  Bahamas  Barbados  Belize  Canada  Costa Rica  Cuba  Dominica  Dominican Republic  El Salvador  Grenada  Guatemala  Haiti  Honduras  Jamaica  Mexico  Nicaragua  Panama  Saint Kitts and Nevis  Saint Lucia  Saint Vincent and the Grenadines  Trinidad and Tobago  United States 
وابستگی‌ها و سرزمین‌های دیگر:  Anguilla  Aruba  Bermuda  Bonaire  British Virgin Islands  Cayman Islands  Curaçao  Greenland  Guadeloupe  Martinique  Montserrat  Puerto Rico  Saint Barthélemy  Saint Martin  Saint Pierre and Miquelon  Saba  Sint Eustatius  Sint Maarten  Turks and Caicos Islands  United States Virgin Islands 
تجاوز سالانه و انواع تعرض‌های جنسی به ازای هر ۱۰۰۰۰۰ نفر
نقشه ای از گزارش کمیسیون سلطنتی سوئد در سال ۱۹۲۹، ایالت‌های ایالات متحده را نشان می‌دهد که قانون عقیم سازی را اجرا کرده‌اند.
معاون رئیس‌جمهور وقت، جو بایدن، که در ابتدا پیش نویس VAWA را تهیه کرد، در مورد این قانون صحبت کرد
بانک ایران زمین

| 0 | 1 |
| --- | --- |
نوع: سهامی عام
نماد سهام شرکت: وزمین
بنا نهاده: ۱۳۸۹
بنیانگذاران: تعاونی اعتبار مولی الموحدین
دفتر مرکزی: تهران، ایران (262 شعبه در سراسر ایران)
محدودهٔ فعالیت: ایران
مدیر عامل اجرایی: عبدالمجید پورسعید
محصولات: بانکداری خرد بانکداری سرمایه‌گذاری کارت اعتباری
مالک: شرکت های فعال در بازار سرمایه
تعداد کارکنان: ۱٬۹۸۸ نفر (۱۳۹۱)
شرکت‌های وابسته: شرکت داتام -  شرکت تجارت الکترونیک ایران زمین، شرکت پدیسار انفورماتیک، مرکز نوآوری ایران زمین ، شرکت آرمان وفاداری آریا، کارگزاری حافظ ،بیمه آرمان ،صرافی ایران زمین
وبگاه: www.Izbank.ir
بانک ایران زمین یک بانک ایرانی است. سهام این بانک در سال ۱۳۹۰ در بازار بورس اوراق بهادار تهران عرضه شد این بانک‌ پیرو موافقت اصولی آبان ماه سال ۸۷ بانک‌ مرکزی جمهوری اسلامی ایران از ارتقای موسسه مالی و اعتباری مولی الموحدین به بانک تاسیس شد  . هم اکنون  شعبهٔ مرکزی بانک ایران زمین در شهر تهران قرار دارد. این بانک هم‌اکنون مالک شبکه‌ای از 262 شعبه در ایران می‌باشد. این بانک در ۸ اکتبر ۲۰۲۰ توسط وزارت خزانه‌داری آمریکا مورد تحریم قرار گرفت.
تاریخچه

مؤسسهٔ مالی و اعتباری مولی الموحدین در سال ۱۳۷۷ توسط جمعی از سرمایه‌گذاران و تعاونگران ایرانی در استان خراسان تأسیس شد و با ۴۰۰ شعبه در کشور فعالیت می‌نمود.
در اسفند ماه ۱۳۸۹، مؤسسهٔ مولی الموحدین به دستور بانک مرکزی مأمور ساماندهی تعاونی فاقد مجوز بهمن ایثار گردید و کفالت آن را عهده‌دار شد. تعاونی اعتبار بهمن ایثار به دلیل اختلاس برخی از مدیران، تخصص کم و عدم آشنایی مسئولان تعاونی با بازار پول و سرمایهٔ کشور باعث ایجاد مشکلات شده بود و این موضوع باعث ایجاد تجمعات غیرقانونی و اغتشاش در شهرهای مختلف کشور گردید. مؤسسهٔ مالی و اعتباری مولی الموحدین از محل منابع نقدی خود بدون حمایت ارگان‌های دولتی نسبت به تأمین وجوه سپرده‌گذاران و برگشت سپرده‌های مردم از طریق ۱۶۰ شعبه که مبلغ چهار هزار و ۱۸۰ میلیارد ریال بود اقدام نمود. در اسفند ۱۳۸۹ مؤسسهٔ مالی و اعتباری مولی الموحدین با موافقت بانک مرکزی به بانک ارتقا پیدا کرد و به بانک ایران زمین تغییر نام داد.
تاریخچه > تحریم

بانک ایران زمین از جمله بانک‌هایی می‌باشد که در ۸ اکتبر ۲۰۲۰ توسط وزارت خزانه‌داری آمریکا مورد تحریم قرار گرفت و در فهرست سیاه این وزارت گذاشته شد.
شرکت های زیر مجموعه

برخی شرکت های زیر مجموعه و درصد مالکیت آن ها :
توسعه تجارت داتام (۱۰۰ درصد)
سرمایه گذاری ایران (۳۵.۹۵ درصد)
بیمه آرمان (۱۹.۷۸ درصد)
آی اف اس کیش (۱۸.۶۵ درصد)
تأمین آتیه سرزمین ایرانیان (۱۰۰ درصد)
پاک انرژی نیکو گستر (۹۹.۹ درصد)
اهداف

اهداف بانک ایران زمین عبارتند از :
توسعه فرهنگ کسب و کار خصوصی.
بسط و گسترش بازار هدف و افزایش روزمره فعالیتهای تجاری، تولیدی و خدماتی، از طریق انجام فعالیتهای اعتباری و اعطای تسهیلات.
تجهیز منابع و هدایت آنها به جانب فعالیتهای مولد در بخشهای مختلف بازرگانی، تولیدی و خدماتی و مسکن و ساختمان.
ارائه خدمات پولی کارآمد به دارندگان منابع مالی ، کارآفرینان و متقاضیان ذیصلاح (واجد شرایط).
توسعه، عرضه و خلق ابزارهای نوین بانکی و شناسایی و اجرای شیوه های جدید تجهیز و تخصیص منابع.
بهره برداری و استفاده بهینه از فرصتهای محیطی، جهت حفظ و افزایش سرمایه های مشتریان و سهامداران.
فراهم آوردن سود بالاتر برای سپرده گذاران و سهامداران.
کسب اعتبار و حسن شهرت برای بانک در کلیه فعالیتها و ایجاد زمینه های لازم جهت رشد کمی و کیفی بانک.
سبقت از رقبا در بازار پول و سرمایه از طریق شناسایی فرصتها و تهدیدها و بهره برداری مناسب و بهینه فرصتها.
جلب اعتماد مردم و رضایتمندی مشتریان.
چشم انداز

چشم انداز بانک ایران زمین شامل :
بانک ایران زمین ،سرآمد و بر جسته شدن در صنعت بانکداری، پیشتازی در ارائه خدمات و محصولات متنوع مورد نیاز مشتریان و پاسخگویی به انتظارات آنان (تعمیق در روش های اسلامی در فردای بانکداری)
ورود به بازار و توسعه کسب وکار برای گسترش فعالیتهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی از طریق ایجاد پیوند مستمر و پایدار با ذینفعان (مشتریان، سهامداران، کارکنان) و تقویت بنیه مالی و رشد واحدهای تولیدی، تجاری و خدماتی با تکیه بر بانکداری اسلامی را در چشم انداز آینده خود تحقق پذیر می داند .
نوار گوش

یک شنوایی‌نگاره (اودیوگرام) که نشان‌دهندهٔ شنوایی هنجار است .
نمودار ثبت‌شده آستانه شنوایی در بسامد (فرکانس)های صوتی متفاوت را نوار گوش یا شنوایی‌نگاره (به انگلیسی: audiogram) می‌نامند. شنوایی‌نگاره یک روش برای تعیین نوع، میزان، شکل و قرینگی کم شنوایی در دو گوش می‌باشد.
تهیه نوار گوش وظیفه شنوایی‌شناس است که با دستگاه شنوایی‌سنج انجام می‌دهد.
ثبت نوار گوش در موارد مشکوک به کم شنوایی یا معاینات رایج پزشکی برای استخدام، بیمه یا طب کار به عنوان بخشی از آزمایش‌های پایه شنوایی انجام می‌گیرد. اغلب شنوایی‌نگاره‌ها در بسامدی بین ۲۵۰ تا ۸۰۰۰ هرتز که محدوده اصلی شنوایی انسان است ثبت می‌شوند.
کاستلوچیو والماجیوره

مکان در 23x15px|border |alt=|link= آپولیا
| کاستلوچیو والماجیوره | کاستلوچیو والماجیوره |
| --- | --- |
کومونه: کومونه
کاستلوچیو والماجیوره: کاستلوچیو والماجیوره
ناحیه:  آپولیا
استان / شهرستان: فوجا (FG)
حکومت: حکومت
 • شهردار: Rocco Grilli
مساحت: مساحت
 • کل: ۲۶٫۶۶ کیلومتر مربع (۱۰٫۲۹ مایل مربع)
ارتفاع: ۶۳۰ متر (۲۰۷۰ فوت)
جمعیت (۳۱ دسامبر  ۲۰۰۳): جمعیت (۳۱ دسامبر  ۲۰۰۳)
 • کل: ۱٬۴۴۷
 • تراکم: ۵۴/کیلومتر مربع (۱۴۰/مایل مربع)
اهلیت‌نام: Castelluccesi
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانه)
کد پستی: 71020
پیش‌شماره تلفن: 0881
کاستلوچیو والماجیوره (به ایتالیایی: Castelluccio Valmaggiore) یک کومونه در ایتالیا است که در استان فوجا واقع شده‌است.
خصوصیات

کاستلوچیو والماجیوره ۲۶٫۶۶ کیلومترمربع مساحت و ۱٬۴۴۷ نفر جمعیت دارد و ۶۳۰ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
داس (اسپانیا)

مکان در 23x15px|border |alt=|link= کاتالونیا, 23x15px|border |alt=|link= اسپانیا
| داس | داس |
| --- | --- |
شهرستان: شهرستان
Coma Oriola, Das: Coma Oriola, Das
Location of Das in Baixa Cerdanya: Location of Das in Baixa Cerdanya
داسLocation in Catalonia: داسLocation in Catalonia
مختصات: ۴۲°۲۱′۴۸″ شمالی ۱°۵۲′۱۶″ شرقی﻿ / ﻿۴۲٫۳۶۳۳۳°شمالی ۱٫۸۷۱۱۱°شرقی﻿ / 42.36333; 1.87111: مختصات: ۴۲°۲۱′۴۸″ شمالی ۱°۵۲′۱۶″ شرقی﻿ / ﻿۴۲٫۳۶۳۳۳°شمالی ۱٫۸۷۱۱۱°شرقی﻿ / 42.36333; 1.87111
بخش خودمختار:  کاتالونیا
استان: استان خرنا
Comarca: Cerdanya
مساحت: مساحت
 • کل: ۱۴٫۹۰ کیلومتر مربع (۵٫۷۵ مایل مربع)
ارتفاع: ۱٬۲۱۹ متر (۳۹۹۹ فوت)
جمعیت (2012): جمعیت (2012)
 • کل: ۲۲۲
 • تراکم: ۱۵/کیلومتر مربع (۳۹/مایل مربع)
اهلیت‌نام: alpenc/a
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (CET)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (CET)
Postal code: 170617
داس (به اسپانیایی: Das, Catalonia) یک شهرستان در اسپانیا است که در Cerdanya واقع شده‌است.
خصوصیات

داس ۱۴٫۹۰ کیلومترمربع مساحت و ۲۲۲ نفر جمعیت دارد و ۱٬۲۱۹ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
ایسی (شهر)

مکان
| ایسی | ایسی |
| --- | --- |
کومونه: کومونه
Città di Jesi City of Iesi: Città di Jesi City of Iesi
Ricci Palace in Iesi.: Ricci Palace in Iesi.
ناحیه: مارکه
استان / شهرستان: Ancona (AN)
دهستان: Mazzangrugno, Castelrosino, Tabano, Santa Lucia, Pantiere of Iesi
حکومت: حکومت
 • شهردار: Massimo Bacci
مساحت: مساحت
 • کل: ۱۰۷ کیلومتر مربع (۴۱ مایل مربع)
ارتفاع: ۹۷ متر (۳۱۸ فوت)
جمعیت (ژوئن ۳۰ ۲۰۰۸): جمعیت (ژوئن ۳۰ ۲۰۰۸)
 • کل: ۴۰۰۰۸
 • تراکم: ۳۷۰/کیلومتر مربع (۹۷۰/مایل مربع)
اهلیت‌نام(ها): (ایتالیایی) iesini  (انگلیسی) Iesins
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانه)
کد پستی: ۶۰۰۳۵
پیش‌شماره تلفن: ۰۷۳۱
قدیس پشتیبان: Saint Septimius
روز قدیس: ۲۲ سپتامبر
وبگاه: وبگاه رسمی
Teatro Pergolesi.
ایسی (به ایتالیایی: Iesi) شهری در استان آنکونا در مارکه ایتالیا است.
شاپورخواست

شاپورخواست، نوشته شده باخط کوفی بر روی سنگ‌نبشته خرم‌آباد
شاپورخواست از شهرهای دوره ساسانی بود. این شهر در مکانی که امروزه خرم‌آباد نام دارد، بنا شده بود. شاپورخواست پس از حمله مغول به ایران به‌طور کامل تخریب شد.
تاریخچه

در کتب مورخین و جغرافیانگاران دوره اسلامی اطلاعات ارزنده‌ای در رابطه با شهرهای لرستان نوشته شده‌است که در شناسایی موقعیت آنها کمک می‌کند. بر اساس این متون شاپورخواست یکی از شهرهای مهم این منطقه محسوب شده که در طول این دوران از عمران و آبادانی برخوردار بوده‌است. در لرستان آثار و مناطقی منسوب به شاپور ساسانی وجود دارد که از آن جمله می‌توان از شهر شاپورخواست، دژ شاپورخواست، پل شاپوری، پل شاپوری کاکارضا و شاهپورآباد در شهرستان الیگودرز نام برد.
تاریخچه > شهر خایدالو

مقالهٔ اصلی: خایدالو
خایدالو یکی از شهرهای مهم تمدن عیلام و نام باستانی شهر خرم‌آباد بوده و گفته می‌شود شهر شاپورخواست به دستور شاپور یکم بر خرابه‌های آن ساخته شده‌است. از دیگر شهرهای بزرگ عیلام باستان می‌توان به سیمره و شوش اشاره کرد.
تاریخچه > شهر خایدالو > بنای شاپورخواست

پس از انقراض عیلامیان توسط آشور بانیپال، پادشاه آشور، خایدالو بخشی از دولت آشور می‌شود و در زمان هخامنشیان، لرستان و خایدالو به اتفاق ایلام کنونی و خوزستان ایالت سوم این امپراتوری عظیم بودند. در زمان اشکانی این سرزمین یکی از ساتراپ‌های (ایالت) این سلسله بوده‌است و سرانجام اینکه در زمان ساسانیان بر جای شهر خایدالو شاپور یکم، شهر شاپورخواست را بنا می‌کند که از مهم‌ترین شهرهای «پهله» بوده‌است.
اثبات جایگاه شهر

فردوسی در خصوص پایه‌گذاری شاپورخواست به دستور شاپور یکم که گویا آن زمان بخشی از خوزستان بوده، اینچنین می‌گوید:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| ز بهر اسیران یکی شهر کرد  |  |  جهان را از آن بوم پُر بهر کرد |
| کجا؟ خرم‌آباد بُد نام شهر  |  |  وز آن بوم خرم کرا بود بهر |
فردوسی همچنین تاریخ ساخت شاپورخواست را با جندی شاپور یکی دانسته و می‌گوید:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| به اهواز کرد آن سیم شارسان  |  |  بدو اندر و کاخ و بیمارسان |
| کنام اسیرانش کردند نام  |  |  اسیر اندرو یافتی خواب و کام |
اثبات جایگاه شهر > اختلاف نظر

برخی محققین معتقدند خرم‌آباد فعلی در عهد ساسانیان در محل خایدالو واقع بوده‌است؛ هرچند هیچ سند باستان‌شناسی‌ای تاکنون در خصوص موقعیت شهر خایدالو یافت نشده‌است اما برخی دیگر از محققین معتقدند این که گفته شده‌است که توصیفی از خرم‌آباد در شاهنامه فردوسی آمده‌است، باید گفت که منظور او خرم‌آباد لرستان نبوده‌است. همچنین این محققین معتقدند که اتابکان لر کوچک نیز خرم‌آباد را روی خرابه‌های شهر ساسانیان بنا کرده‌اند.
با این حال، در متون تاریخی صدر اسلام بجز چهار جایگاه در بلخ، ری، مرو و طبرستان نامی از خرم‌آباد آورده نشده‌است و موقعیت مکانی مناطق گفته شده و فاصله آن‌ها با شهر خرم‌آباد تا جندی شاپور، ذکر نام خرم‌آباد مورد نظر فردوسی بر آن‌ها را کاملاً منتفی می‌کند.
پس از حمله عرب‌ها

نامی از خرم‌آباد در وقایع تاریخی صدر اسلام که اعراب توانستند در سال ۲۱ هجری بخش‌های مهمی از ایران را به تصرف خویش درآورند نیامده‌است اما به این مطلب اشاره شده که در اواخر حکومت عثمان مردم شاپورخواست شورش کرده و در مقابل عرب‌ها ایستادگی کردند. این موضوع نشانگر اهمیت فوق‌العاده این شهر در آن زمان بوده‌است. اعراب پس از تسخیر منطقه دو مرکز حکومتی را در ماسبذان و مهرجانقذق که تحت سیطره ایالت کوفه اداره می‌شد، دایر کردند.
محققین عقیده دارد که پس از تسخیر لرستان توسط اعراب، خرم‌آباد مجدداً به پراهمیت‌ترین نقاط سوق‌الجیشی تبدیل شده‌است. پس از این موضوع ظلم و ستم خلفای اموی و عباسی موجب گردید که اهالی لرستان و ایلام بارها دست به طغیان و شورش بزنند و با مخالفان خاندان‌های اموی و عباسی هم پیمان شوند که به شرکت اهالی لرستان و ایلام در قیام بابک خرمدین علیه مأمون عباسی می‌توان اشاره کرد.
در کتاب حدودالعالم من المشرق الی المغرب (۳۷۲ هجری قمری) در ذکر شهرهای جبال (لرستان) بعد از ذکر نام شهر نهاوند و لیشتر به شهر سارجلست اشاره شده‌است که با توجه به این که شهرهای نهاوند و الشتر و شاپورخواست در مسیر راه باستانی همدان به خوزستان که توسط مقدسی و اصطخری بدان اشاره شده واقع شده‌اند، احتمالاً همان شاپورخواست است. در مجمل التواریخ والقصص در خصوص شاپور آورده‌است:
در سیر الملوک چنان است که شاپور اردشیر بود و الله اعلم اما همتی بزرگ داشت، اندر داد و انصاف و آبادانی عالم برسان پدر و شادروان شوشتر او کرد که عجایب عالم است. شهرها بسیار کرد؛ چون شاپور و بیشاپور و «بدان اندیوشاپور» و «شاپورخواست» و بلاش شاپور.
همچنین نویسنده مجمل التواریخ والقصص شاپورخواست را متعلق به دوران ساسانی و بانی آن را شاپور یکم ذکر کرده و آورده‌است که شاپور از پادشاهان نامی ایران است که علاقه زیادی به شهرسازی و عمران و آبادانی از خود نشان داده و یادگارهای ارزنده‌ای در این زمینه و همچنین بناهای عام‌المنفعه مثل سد و پل از خود به یادگار گذاشته‌است.
منابع جغرافیایی

کهن‌ترین منبع جغرافیایی و تاریخی که توصیفی از شاپورخواست ارائه می‌دهد، کتاب البلدان ابن فقیه (۲۹۰ قمری / ۹۳۰ میلادی) است. وی چهار کلمه راجع به موقعیت شاپورخواست نوشته که متن آن چنین است:
... و بطن ماستر وهو شابورخواست و …
علی اشرف صادقی در این زمینه نوشته‌است: شاپورخواست نام قدیم خرم‌آباد است اما بطن ماستر که معادل شاپورخواست است، معلوم نیست چیست، بطن در عربی به معنای زمین، دره و زمین گود است. از جایی به نام «تل ماستر» یاد می‌کند که مورد توجه قباد بن فیروز بوده‌است و آن را در ردیف ماسبدان و مهر جانقذق نوشته‌است؛ بنابراین مکان‌یابی شاپورخواست که در قرن سوم مورد توجه ابن فقیه قرار گرفته منوط به یافتن بطن ماستر که همان شاپورخواست بوده می‌باشد و دره خرم‌آباد با وضعیت قیفی شکل خود می‌تواند همان «تل ماستر» باشد که ابن فقیه از آن یاد کرده‌است.
حمدالله مستوفی همچنین در ذکر موقعیت شاپورخواست در توصیف راه نهاوند به اصفهان می‌گوید:
آن طرف (جنوب) بروجرد راه دو شعبه می‌شود؛ شعبه راست به شاپورخواست و شعبه چپ که جاده اصلی است، به سمت مشرق به کرج ابودلف می‌رود.
در کتاب معجم البلدان آورده شده‌است: «سرماج قلعه حصینه بین همدان و خوزستان فی الجبال کانت لبدربن حسنویه الکردیه صاحب سابورخواست و هی من احسن قلاعه و اشدها امتناعا» و در خصوص نام قلعه سابورخواست نوشته‌است: «: اسم قلعه مدینه سابورخواست دز بز و منها اخذ فخرالملک ابو غالب اموال بدربن حسنویه المشهوره.»
و اما اصطخری در توصیف راهی که از همدان به خوزستان می‌رود و ذکر مسافات آن آورده‌است که اول از همدان تا رودآور و از رودآور تا نهاوند هفت فرسنگ و از نهاوند تا لاشتر (الشتر) ده فرسنگ و از لاشتر تا شابرخاست دوازده فرسنگ و از شابرخاست تا لور سی فرسنگ است و ابن حوقل نیز به همین اندازه مسافت از نهاوند تا لاشتر ده فرسخ و از لاشتر تا شاپورخواست دوازده فرسخ اشاره کرده‌است.
راه شاهی و سنگ‌نبشته

در پژوهشی که تحت عنوان «بررسی راه شاهی» در سال ۱۳۷۵ به انجام رسید، مسیرهای مورد اشاره مورخین و جغرافیا نگاران مورد بررسی قرار گرفت که مسیر نهاوند به لاشتر (الشتر) از طریق نورآباد و معبر دره آش صورت گرفته که فاصله‌ای در حدود ۶۰ کیلومتر یعنی همان ده فرسنگ می‌باشد و بین الشتر تا خرم‌آباد نیز حدود ۵۰ کیلومتر است؛ بنابراین، خرم‌آباد فعلی همان شاپورخواست قدیم است و اگر به این مسیر طول شهر خرم‌آباد را اضافه کنیم باز این مسیر به ۶۵ کیلومتر می‌رسد که حدود ۱۱ فرسخ است، البته شهر قدیم الشتر نیز در ۶ کیلومتری شمال شهر فعلی الشتر یعنی نزدیک سراب امیر واقع بوده‌است که با احتساب آن، موقعیت شهر شاپورخواست را می‌توان در حدود مناره آجری، سنگ‌نبشته و منطقه قاضی‌آباد تا پشته حسین‌آباد دانست.
سر هنری راولینسون در سفرنامه خود، گذر از ذهاب به خوزستان که در سال ۱۸۳۶ میلادی از خرم‌آباد گذشته‌است، خرم‌آباد را همان شاپورخواست ساسانی می‌داند.
چریکوف در ۱۸۵۰ به خرابه‌های یک شهر قدیمی اشاره می‌کند که تمامی اضلاع و حتی بخش جنوبی قلعه را محاصره کرده‌است.
و همین‌طور ارنست هرتسفلد در ۱۹۲۸ با قرائت و استناد به مدرک باستان‌شناختی سنگ‌نبشته در مورد موقعیت شهر شاپورخواست چنین نوشت:
مهم این است که این کتیبه مکان او (یعنی شهر خرم‌آباد) را چندین بار با نام شابرخواست که به معنای سد شاپور معروف بوده ذکر کرده که موقعیت مطمئنی را برای مکان‌یابی جغرافیای تاریخی منطقه به ما می‌دهد.
شاپورخواست مدفون‌شده

علاوه بر سنگ‌نبشته و روایات عامیانه در خصوص دژ شاپورخواست و پل شاپوری می‌توان به دو موقعیت مکانی دیگر در نزدیکی خرم‌آباد به نام تپه صبور و همچنین تپه ماسور اشاره کرد. اما تپه صبور در حدی نیست که بتوان آن را بقایای یک شهر دانست و تپه ماسور نیز فاقد شواهد معماری شهری متعلق به دوره ساسانی و صدراسلامی است. با این حال، وجود سنگ‌نبشته در خیابان شریعتی خرم‌آباد به عنوان یک سند باستانشناسی که از منطقه علفچر شهر شاپورخواست نام می‌برد، نشان می‌دهد که ما بایستی موقعیت شهر شاپورخواست را در فاصله‌ای نه چندان دور از این سنگ جستجو کنیم. علفچر یا مرتع مناطقی بوده‌اند که قابلیت کشاورزی نداشته‌اند از طرفی وجود آثاری از قرون اولیه اسلامی همچون مناره آجری، پل شکسته، گرداب سنگی، آسیاب گبری و همچنین شواهد باستانشناسی در منطقه قاضی‌آباد تا نزدیک آسیاب گبری از یک شهر قدیمی حکایت می‌کند که به‌طور اتفاقی در حین عملیات گاز‌رسانی و آب‌رسانی آثاری از آن کشف می‌گردد که عمدتاً با معماری لاشه سنگ و گچ همراه می‌باشد، می‌توان نتیجه گرفت که شهر قدیم شاپورخواست در محدوده مذکور واقع شده‌است. البته کاوشهای باستانشناسی در این محدوده می‌تواند در رسیدن به یک نتیجه قطعی کمک نماید.
شهر شاپورخواست که در مسیر راه‌های مهم ارتباطی فلات ایران به جنوب و غرب واقع بوده‌است، از اهمیت بسیاری برخوردار بوده و در قرن چهارم هجری (۳۶۹ – ۴۰۵ هجری قمری) به مقر فرمانروایی اتابکان لر کوچک تبدیل شده‌است.
شاپورخواست در کتب تاریخی

در تاریخ جهان‌گشای جوینی در شرح حرکت سلطان جلاالدین به سوی بغداد نوشته شده‌است: «اوایل ماه‌های سال ۶۲۱ هجری بود که سلطان تصمیم گرفت به تستر (شوشتر) رود و زمستان آنجا اقامت کند، سلطان وقی به شابورخواست رسید، یک ماه در آنجا ماندگار شد. شابورخواست شهری بزرگ و معروف بوده که در تاریخ‌های معروف نام آن برده شده‌است، ولی اکنون شمایی از آن نمانده‌است.»
جوینی در اینجا از شاپورخواست تحت عنوان «شابورخواست» یاد شده‌است. در فارسنامه ابن البلخی بنای شهر شاپورخواست به شاپور بن اردشیر نسبت داده شده و آورده‌است که شاپورخواست پهلوی الاشتر (الشتر) است.
در تاریخ گزیده که در سال ۷۳۱ هجری به رشته تحریر درآمده‌است، حمدالله مستوفی در ذکر شهرهای آباد لر کوچک نوشته‌است:
و از شهرهای آنجا سه معمور است، بروجرد و خرم‌آباد و شاپورخواست و آن در اول شهری بود و از هر جنس مردم در آنجا بودند و بغایت معمور و آراسته بود و تختگاه پادشاهان بود و اکنون قصبه است.
با استناد به متون تاریخی، شهر شاپورخواست تا قرن هشتم هجری به حیات خویش ادامه داده‌است، مستوفی در آن زمان از آن به عنوان قصبه‌ای یاد کرده‌است وی در کتاب نزهت القلوب که ده سال بعد در سال ۷۴۰ هجری قمری به رشته تحریر درآورده‌است، دیگر نامی از شاپورخواست به میان نمی‌آورد و تنها از «خرماباد» نام می‌برد که:
خرم‌آباد شهری نیک بوده؛ اکنون خراب است.
شاید انتخاب قلعه فلک‌الافلاک به عنوان ارگ حکومتی اتابکان لر کوچک در این تغییر و تحول مؤثر بوده‌است و از قرن هشتم هجری به بعد خرم‌آباد در طول تاریخ، پیوسته به حیات خویش ادامه داده‌است. در مراصدالاطلاع صفی الدین عبدالمؤمن بغدادی که در سال ۷۳۹ هجری درگذشته، دربارهٔ شاپورخواست نوشته‌است نام شهری است از ولایتی واقع در بین خوزستان و اصفهان، در بیست فرسنگی نهاوند، و شهر لور بین این شهر و خوزستان است.
ماریت میرمل

ماریت میرمل (انگلیسی: Marit Myrmæl؛ زادهٔ ۲۰ ژانویهٔ ۱۹۵۴) اسکی‌باز صحرانوردی، و ورزشکار دو و میدانی اهل نروژ است.