stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
فارنهایت
تاریخچه

این مقیاس به افتخار گابریل دانیل فارنهایت که دماسنج جیوه‌ای را اختراع کرد نامگذاری شده‌است. براساس مقاله‌ای که در ۱۷۲۶ توسط او نوشته شده، مقیاس او براساس سه نقطه پایه‌گذاری شده‌است. نقطه اول دمای مخلوط یک به یک آب و یخ و نشادر است که به عنوان صفر در نظر گرفته شده‌است. نقطه بعدی دمای مخلوط یک به یک آب خالص و یخ است و نقطه سوم دمای بدن انسان. فارنهایت بعد از مشاهده فاصله این نقاط از هم به این نتیجه رسید که فاصله نقطه ذوب یخ خالص و یخ با نشادر نصف فاصله نقطه ذوب یخ خالص از دمای بدن است. پس برای سادگی تقسیم‌بندی بین این نقاط فاصله‌ها را به دو مقدار ۳۲ قسمتی و ۶۴ قسمتی تقسیم نمود که با نصف کردن چند باره فاصله‌ها امکان پذیر است. پس در مقیاس او دمای ذوب یخ خالص برابر با ۳۲ و دمای بدن برابر با ۹۶ درجه(۶۴+۳۲) اندازه‌گیری شد.
فارنهایت مشاهده کرد که آب با این مقیاس در ۲۱۲ درجه به جوش می‌آید. بعدها دانشمندان در این مقیاس تغییراتی دادند تا نقطه ذوب یخ دقیقاً ۳۲ درجه و دمای جوش آن ۲۱۲ درجه در نظر گرفته شود و فاصله آنها ۱۸۰ واحد باشد. به خاطر همین تغییرات دمای بدن انسان در این مدل حدود ۹۸ درجه به دست آمد.
فرمول تبدیل واحدها به یکدیگر

| 0 | 1 |
| --- | --- |
سلسیوس: TC = (TF − ۳۲) / ۱٫۸
سلسیوس: TF = (TC × ۱٫۸) + ۳۲
کلوین: TF =TK×۱٫۸ − ۴۵۹٫۶۷
کلوین: TK = (TF + ۴۵۹٫۶۷) / ۱٫۸
رانکین: TR = TF + ۴۵۹٫۶۷
رانکین: TF = TR − ۴۵۹٫۶۷
هنشل هااس ۱۲۴

| هنشل اچ‌اس ۱۲۴ | هنشل اچ‌اس ۱۲۴ |
| --- | --- |
پیش‌نمونه نخست (فاو۱): پیش‌نمونه نخست (فاو۱)
کاربری: جنگنده-بمب‌افکن
کشور سازنده:  آلمان
تولیدکننده: هنشل
نخستین پرواز: بهار ۱۹۳۶
کاربر اصلی: لوفت‌وافه
تعداد ساخته‌شده: ۲ یا ۳ پیش‌نمونه
هنشل هااس ۱۲۴ (به آلمانی: Henschel Hs 124) یک هواگرد تک‌باله دو موتوره سه‌سرنشین چندمنظورهٔ نظامی ساخت شرکت هنشل در آلمان بود که نخستین بار بهار سال ۱۹۳۶ به پرواز درآمد. این هواگرد مورد پذیرش لوفت‌وافه قرار نگرفت و از مرحله پیش‌نمونه فرا تر نرفت.
طراحی و توسعه

شرکت هواگردسازی هنشل اواخر سال ۱۹۳۴ به دنبال ساخت یک هواگرد تهاجمی و بمب‌افکن سبک پرسرعت هااس ۱۲۴ را به عنوان یک هواگرد چندمنظورهٔ نظامی طراحی کرد. هااس ۱۲۴ یک هواگرد تک‌باله بال‌میانی طُرّه‌ای بود. بال‌ها ساختی تمام‌فلزی و سه‌تکه داشتند. بخش میانی بال دارای سه تیر اصلی بود. تمامی طول لبه فرار بال با برآافزا با روکش پارچه طراحی شد که بخش بیرونی آن شهپر و بخش درونی آن برآافزای دو تکه هیدرولیکی فرود بود. بدنه هواگرد شاسی یکپارچه تمام‌فلزی و مقطع عمودی بیضوی‌شکل داشت. آسمانه کاملاً لعاب‌دار بود. دم تمام‌فلزی و متشکل از سکان افقی طره‌ای و سکان عمودی دو تایی بود. پایدارکننده عمودی روکش ورق فلزی و سکان پوشش پارچه‌ای داشت. تمامی سطوح هدایت تعادل سکونی و حرکتی و همچنین صفحک تنظیم داشتند. ارابه فرود اصلی جمع‌شونده معمولی بود. چرخ‌ها پایه چنگالی دو تایی و ترمز هیدرولیک داشتند و به صورت هیدرولیکی به پشت درون پوسته موتور جمع می‌شدند. چرخ دم ثابت و کاملاً چرخان بود. خدمه پرواز سه نفر بود. خلبان و بی‌سیم‌چی/تیربارچی زیر یک آسمانه طولانی پشت سر هم می‌نشستند و بمب‌انداز در جایگاه دماغه بود.
هااس ۱۲۴ فاو-۱، نخستین پیش‌نمونه دو موتور ۱۲ سیلندر یونکرس یومو ۲۱۰آ (یومو ۲۱۰سی) خنک‌شونده با آب با توان ۶۱۰ اسب بخار (۶۴۰ اسب بخار) هنگام برخاست، یک برجک دفاعی با یک جفت مسلسل ۷٫۹ میلی‌متری ام‌گه ۱۵ و دماغه بدون لعاب داشت. هواگرد بهار سال ۱۹۳۶ به پرواز درآمد. در سازه کلی هااس ۱۲۴ فاو-۲ تغییری ایجاد نشد اما در آن موتور شعاعی ۹ سیلندر ب‌ام‌و ۱۳۲ده‌سی خنک‌شونده با هوا با توان ۸۷۰ اسب بخار (۸۸۰ اسب بخار) و دماغه لعاب‌دار به‌کار رفت که یک ملخ فلزی سه‌تیغه گام‌متغیر را به چرخش درمی‌آورد. علاوه بر آزمایش هواگرد با محفظه بمب ۶۰۰ کیلوگرمی به عنوان بمب‌افکن، برنامه‌هایی هم برای نسخه‌های عکس‌برداری با یک دوربین در دماغه و هواگرد تهاجمی با دو خدمه و چهار مسلسل ثابت وجود داشت.
به هر حال لوفت‌وافه هواگرد مسرشمیت ب‌اف ۱۱۰ را به عنوان جنگنده سنگین استاندارد خود برگزید و کار بر روی هااس ۱۲۴ پس تولید تنها دو یا سه پیش‌نمونه متوقف گشت.
مشخصات فنی

هااس ۱۲۴ فاو۲:
خدمه: ۳ نفر
طول: ۱۴٫۵ متر
طول بال: ۱۸٫۱۹ متر
وزن خالی: ۴٬۲۴۰ کیلوگرم
نیرومحرکه: ۲ × موتور شعاعی ۹ سیلندر ب‌ام‌و ۱۳۲ده‌سی خنک‌شونده با هوا: ۸۷۰ اسب بخار (۸۸۰ اسب بخار)
حداکثر سرعت: ۴۴۰ کیلومتر بر ساعت
برد: ۴٬۲۰۰ کیلومتر
پیش‌نمونه دوم (فاو۲)
اسپرانتو

برای دیگر کاربردها، اسپرانتو (ابهام‌زدایی) را ببینید.
| اسپرانتو | اسپرانتو |
| --- | --- |
International language: International language
Esperanto: Esperanto
پرچم اسپرانتو: پرچم اسپرانتو
بیان: [espeˈranto] (شنیدنپرونده:Eo-Esperanto.ogg)
ساخته‌شده توسط: لودویک زامنهوف
تاریخ: ۱۸۸۷
تنظیم و استفاده: زبان میانجی جهانی
کاربران: زبان مادری: از یک هزار تا چند هزار نفر تخمین زده می‌شود.  (۲۰۱۶) زبان دوم: از ۶۳ هزار تا ۲ میلیون نفر تخمین زده می‌شود.
هدف: زبان فراساخته  اسپرانتو
گونه‌های نخستین: Proto-Esperanto اسپرانتو 
سامانه نوشتاری: الفبای لاتین (الفبای اسپرانتو) بریل اسپرانتو
گونه‌های اشاره: Signuno
منابع: واژگان از زبان‌های رومیانی و زبان‌های ژرمنی، دستورِ زبان از زبان‌های اسلاوی
وضعیت رسمی: وضعیت رسمی
تنظیم‌شده توسط: فرهنگستان اسپرانتو
کدهای زبان: کدهای زبان
ایزو ۱–۶۳۹: eo
ایزو ۲–۶۳۹: epo
ایزو ۳–۶۳۹: epo
فهرست لینگوییست: epo
گلاتولوگ: espe1235
زبان‌شناسی: 51-AAB-da
اسپرانتویو: ۱۲۰ کشور در جهان. کشورهایی که در آن یک جامعه ملی اسپرانتو وجود دارد.: اسپرانتویو: ۱۲۰ کشور در جهان. کشورهایی که در آن یک جامعه ملی اسپرانتو وجود دارد.
این نوشتار شامل نمادهای آوایی آی‌پی‌ای است. بدون پشتیبانی مناسب تفسیر، ممکن است علامت‌های سوال، جعبه یا دیگر نمادها را جای نویسه‌های یونی‌کد ببینید.: این نوشتار شامل نمادهای آوایی آی‌پی‌ای است. بدون پشتیبانی مناسب تفسیر، ممکن است علامت‌های سوال، جعبه یا دیگر نمادها را جای نویسه‌های یونی‌کد ببینید.
زبان اسپرانتو (به اسپرانتو: Esperanto) معروف‌ترین زبان فراساختهٔ میانجی جهانی است، که در میان زبان‌های ابداعی موجود، بیشترین گویشوران را در جهان دارد.
کسی را که به زبان اسپرانتو سخن بگوید یا از آن استفاده کند اسپرانتیست (اسپرانتودان) می‌نامند.
نام این زبان از اسم مستعار لودویک زامنهوف (اسپرانتو)، پدیدآورندهٔ این زبان بین‌المللی، گرفته شده‌است. نخستین کتاب که وی برای معرفی و آموزش زبان اسپرانتو نگاشت، با نام مستعار «اسپرانتو» ∗، به معنی «امیدوار» ، منتشر کرد؛ چون امیدوار بود با بهره‌گیری از این زبان به عنوان زبان میانجی جهانی، به ایجاد صلح و دوستی در سطح دنیا کمک شود. عنوان این کتاب «اینترناتسیا لینگوو» (به اسپرانتو: Internacia Lingvo) به معنی «زبان بین‌المللی» بود؛ که بعدها تحت عنوان «کتاب اول» یا اونوا لیبرو∗ (به اسپرانتو: Unua Libro) مشهور شد. هدف زامنهوف، که به افتخار او یونسکو نیز سال ۱۹۸۷ را به‌مناسبت جشن صدسالگی زبان اسپرانتو «سال زامنهوف» نامید، خلق زبانی بی‌طرف و صلحپرور بود که یادگیری آن نیز آسان باشد و به درک متقابل فرهنگ‌های مختلف جهان توسط مردم کمک کند.
ویژگی منحصربه‌فرد الفبای اسپرانتو، آوایی بودن صددرصد آن است؛ به‌این معنی که هر حرف و کلمه در زبان اسپرانتو، تنها یک‌جور می‌تواند تلفظ یا نوشته شود؛ لذا پس از فراگیری آن، دیگر هیچ‌گونه مشکلی برای زبان‌آموز در تلفظ یا دیکتهٔ واژگان وجود نخواهد داشت. الفبای اسپرانتو دارای ۲۸ حرف از الفبای لاتین است که چهار حرف Q, W, X, Y در این الفبا وجود ندارند و در عوض شش حرف تکراری دارد که روی پنج حرف آن، هشتک قرار گرفته‌است و روی یک حرف دیگر، یک هفتک قرار داده‌اند تا آوای آن‌ها را تغییر دهند: Ĉ، Ĝ، Ĥ، Ĵ، Ŝ، Ŭ.
تاریخچه

مقالهٔ اصلی: تاریخ اسپرانتو
زبان بین‌المللی اِسپِرانتو در سال ۱۸۸۷ (میلادی) (۱۲۶۶ خورشیدی) توسط لودویک لازاروس زامنهوف لهستانی ساخته شد. اسپرانتو به علت ساختار علمی و آسان خود مورد توجه متفکران و دانشمندان با ملیت‌های گوناگون قرار گرفته و به خاطر ویژگی‌های منحصربه‌فرد آن، سازمان علمی، فرهنگی و تربیتی سازمان ملل متحد (یونسکو) در سال ۱۹۵۴ (میلادی) به اتفاق آرا آن را طی قطعنامه‌ای به عنوان زبان بین‌المللی و بی‌طرف به رسمیت شناخت و آموزش اسپرانتو را به همهٔ کشورهای عضو خود توصیه کرد. همچنین «یونسکو» در استقبال از صدمین سالگرد انتشار زبان اسپرانتو در سال ۱۹۸۶ (میلادی) (۱۳۶۵) در قطعنامه‌ای دیگر ضمن تأکید بر تصمیم قبلی خود، مراتب پشتیبانی خود را از آموزش و گسترش زبان بین‌المللی اسپرانتو در سراسر جهان ابراز داشته‌است.
برخی یوسف اعتصامی (اعتصام الملک)، پدر پروین اعتصامی، را اولین کسی می‌دانند که ایرانیان را با زبان اسپرانتو، توسط نشریهٔ خود بهار آشنا کرد. احمد کسروی نیز از کسانی بوده‌است که ضمن فراگیری زبان بین‌المللی اسپرانتو، همان‌طور که در اثر خود تحت عنوان زبان پاک بیان کرده‌است، از ساختار علمی و منطقی آن، و هم چنین سامانهٔ واژه‌سازی چسبانشی یا پیوندی آن، برای تقویت و ویرایش زبان فارسی، الهام گرفته‌است، و در عین حال برای گسترش زبان اسپرانتو در ایران نیز کمک فراوانی کرده‌است. در زمان افتتاح دانشگاه تهران در سال ۱۳۱۳ خورشیدی، زبان اسپرانتو از مطالب درسی این دانشگاه بوده‌است.
تاریخچه > پیشنهاد ایران در سال ۱۹۲۱

در دههٔ ۱۹۲۰ میلادی و تشکیل اولین اجلاس جامعه ملل، نمایندگان ایران پیشنهاد دادند تا زبان اسپرانتو به عنوان زبان مراودات بین‌المللی انتخاب شود. سیلوان زفت (Sylvan Zaft)، که دارای کتاب‌های متعددی به زبان انگلیسی در مورد زبان اسپرانتو است، در یکی از کتاب‌های مشهور خود که تحت عنوان اسپرانتو، زبان مشترک دهکدهٔ جهانی در سال ۲۰۰۳ منتشر کرده‌است، در این باره می‌نویسد:
شانسی بزرگ برای اسپرانتو پدیدار شد، هنگامی که در دههٔ ۱۹۲۰ میلادی، نمایندگان ایران در جامعه ملل پیشنهاد دادند تا اسپرانتو به عنوان زبان ارتباطات بین‌المللی پذیرفته شود. در بین این مبحث حمله‌های شدیدی به اسپرانتو شد. مخصوصاً هیئت فرانسوی هیاهوی بسیاری ضد این طرح راه انداخت. از نگاه فرانسویان، زبان فرانسه باید زبان بین‌المللی می‌شد. پیشنهاد ایران شکست خورد.
تاریخچه > پیشرفت‌های اسپرانتو در ایران در دهه‌های اخیر

در دهه‌های اخیر، به‌ویژه در پی تأسیس نخستین نهاد رسمی اسپرانتو در ایران، مؤسسهٔ سبزاندیشان (انجمن اسپرانتوی ایران) که در سال ۱۳۷۵ تحت شماره ۹۰۸۵ به ثبت رسید، و انتشار فصل‌نامهٔ پیام سبزاندیشان از پائیز سال ۱۳۸۱ تاکنون، و پیوستن رسمی انجمن اسپرانتوی ایران به سازمان جهانی اسپرانتو (دارای روابط رسمی با سازمان ملل متحد و یونسکو) در سال ۱۳۸۴، دورهٔ جدیدی برای پیشرفت هرچه بیشتر زبان اسپرانتو در ایران آغاز شد، که با برگزاری سخنرانی‌ها، سمینارها، و کلاس‌ها در فرهنگ‌سراها، دانشگاه‌ها و مدارس گوناگون، و انتشار مقالات مختلف در مجلات و روزنامه‌های متفاوت، و همچنین تألیف، ترجمه و انتشار کتاب‌های جدیدی در ارتباط با زبان بین‌المللی اسپرانتو، همراه بوده و هست.
فصل‌نامهٔ پیام سبزاندیشان، که به دو زبانِ فارسی و اسپرانتو منتشر می‌شود، به معرفی به هنگامی از زبان بین‌المللی اسپرانتو به فارسی‌زبانان، و معرفی ادبیات و فرهنگ ایران به اسپرانتودانان جهان می‌پردازد.
اسپرانتو، زبانی زنده

بنابر تعریفی که از زبان زنده شده‌است، زبان اسپرانتو، زبانی زنده است که حتی مطابق با کمینه‌گراترین برآوردهای انجام شده، بیش از یک قرن است که به‌طور روزانه توسط میلیون‌ها انسان در سراسر جهان در زمینه‌های گوناگون مورد استفادهٔ شفاهی و کتبی است، بالغ بر صدها مجله و روزنامه به آن منتشر می‌شود و هزاران کتاب (چه اصیل و چه ترجمه‌شده از زبان‌ها و فرهنگ‌های متفاوت جهان) به آن منتشر گردیده‌است؛ و میلیون‌ها سایت و صفحهٔ اینترنتی به آن وجود دارد که از جمله شامل ایستگاه‌های متعدد رادیویی و تلویزیونی به این زبان است.
به این ترتیب، زبان اسپرانتو، از بین هزاران زبان فراساختهای که تاکنون (و عمدتاً در طول ۵ قرن گذشته) ارائه شده‌اند، مانند بالائی‌بالان، ولاپوک، سل ر سل، اینترلینگوا، لگلان، لژبان و زبان کلینگانها، تنها زبان ابداعیِ زنده در جهان محسوب می‌شود که در حال توسعه نیز هست.
کد این زبان زنده در سامانهٔ alpha-3 code عبارت است از epo و در سامانهٔ alpha-2 code کد آن eo است.
اسپرانتو در دنیای علم

نخستین نهادهایی که در جهان از زبان بین‌المللی اسپرانتو استقبال کردند، آکادمی‌ها یا فرهنگستان‌های علمی در کشورهای گوناگون بودند. شاید علت اصلی این امر، علمی بودن یا طراحیِ علمی شدنِ زبان اسپرانتو توسط خالق آن، زامِنهوف، بوده‌است. برای نمونه، در یکم ماه جون سال ۱۹۲۶، ۴۲ تن از اعضای «آکادمی علوم فرانسه» (که شکل نخستین آن از قرن هفدهم به‌وجود آمده‌است و یکی از آکادمی‌های ۵گانهٔ «انستیتوی فرانسه» است) این بیانیه را در مورد اسپرانتو امضا کردند:
از آن‌جا که این امضاکنندگان، اعضای «آکادمی علوم»، معتقدند که به‌کارگیری زبان کمکی و بین‌المللی اسپرانتو در ارتباطات بین‌المللی:
دارای ثمرات بسیار بزرگی از دیدگاه پیش‌برد علم و کاربرد آن خواهد بود؛
و جریان یافتن وسیع علم فرانسه را به خارج میسر خواهد ساخت و در نتیجه، تأثیر عقلاییِ (اَنتلِکتوئِلیِ) کشور ما را [بر روی کشورهای دیگر] ممکن خواهد کرد. خواستهٔ خود را چنین بیان می‌کنند که:
آموزش این زبان، که شاه‌کار منطقی بودن و ساده بودن است، دستِ‌کم به‌صورت اختیاری، در برنامه‌های رسمی کلاس‌های علوم تمامیِ نهادهای آموزشی وارد گردد؛
در طول همایش‌های بین‌المللی، اسپرانتو زبانِ رسمی (دقیقاً با همان حقوق زبان‌های ملی) باشد، تا لحظه‌ای که تجربیات تأیید کرد که اسپرانتو برای تبدیل‌شدن به تنها زبانِ رسمی (همایش‌های بین‌المللی) مناسب است.
مدیران انتشارات علمی و فنی به کششی که به‌کارگیری زبان اسپرانتو در رابطه با چیزهایی که به منظور ارسال به خارج منتشر می‌سازند، برای آن‌ها به ارمغان می‌آورد، توجه کنند؛
از هم‌اکنون، دانشمندان و فناوران خود را برای به‌کارگیری از اسپرانتو در ارتباطات خود با همکاران خارجی خویش آماده سازند و سپس به آنان اطلاع دهند که ایشان آمادهٔ استفاده کردن از اسپرانتو هستند.
کمیسیونی برای تهیه و توسعهٔ واژه‌نامه‌های تخصصیِ علوم پایه به اسپرانتو تشکیل گردد و از انجمن‌های فنی [برای این منظور] دعوت به‌عمل آید.
همان‌طور که اشاره شد، بیانیه‌های مشابهی توسط نهادهای علمی و دانشمندان دیگر کشورها نیز صادر شده‌است؛ برای مثال ۸۵ دانشمند ژاپنی در سال ۱۹۵۰، ۲۰ دانشگاهی چین در سال ۱۹۵۱ و …؛ اما نکات جالبی که در مورد این استقبال علمی از اسپرانتو و پیامدهای آن می‌توان گفت (به‌ترتیب موارد اعلام‌شده در بیانیهٔ فوق) این است که خوشبختانه در حال حاضر:
آموزش (اختیاری) اسپرانتو در بسیاری از نهادهای آموزشی جهان وجود دارد.
به‌طور متوسط، هر چند روز یک همایش ملی، منطقه‌ای یا بین‌المللی در نقطه‌ای از جهان در مورد زبان اسپرانتو برگزار می‌شود که بسیاری از آن‌ها علمی و تخصصی‌اند.
در انتشار کتاب‌ها و مجلات علمی و تخصصی در سطح جهان با مقیاس قابل‌توجهی وجود دارد.
بسیاری از دانشمندان برای انتشار یافته‌های علمیِ خود، یا هم‌فکری و ارتباط با همکاران خارجی خود، از زبان اسپرانتو بهره می‌جویند.
تعداد بی‌شماری واژه‌نامه‌های عمومی و تخصصی به زبان اسپرانتو و در رشته‌های گوناگون تألیف و منتشر گردیده‌است.
اسپرانتو در دنیای علم > بهره‌گیریِ دانشمندان از زبان اسپرانتو

وجود کتاب‌ها، مجلات، همایش‌ها و سایت‌های بی‌شمار اسپرانتو در زمینهٔ علم و فناوری، گویای توانایی و قدرت این زبان در بیان مفاهیم علمی است؛ ولی شاید در مورد توانایی‌های زبان بین‌المللی اسپرانتو برای بیان موضوعات دقیق علمی، و غنی بودن انبان واژگان و کلمات تخصصی آن برای این منظور، شاید این نیز کافی باشد که به دانشمندان برندهٔ جایزهٔ نوبل اشاره کرد که یا زبان اسپرانتو را می‌دانند و از آن برای نگاشتن و منتشر کردن مطالب و کتب علمی خود بهره جسته‌اند یا در خصوص شایستگی‌ها و قدرت اسپرانتو در این زمینه، لب به سخن گشوده و توصیه کرده‌اند که از این زبان به عنوان زبان مشترک در دنیای علم و فناوری استفاده شود تا سرعت پیشرفت آن‌ها در جهان به مراتب بیشتر گردد. برای نمونه، رِینهارد زِلتن (-۱۹۳۰) آلمانی، برندهٔ جایزهٔ نوبل ۱۹۹۴ در رشتهٔ اقتصاد است که از جوانی اسپرانتو را آموخت و نخستین کتابش را در مورد «نظریهٔ بازی‌ها» به اسپرانتو نوشت.
رِینهارد زِلتن، مُبدع «تئوری بازی‌ها»، و برندهٔ جایزهٔ نوبل در سال ۱۹۹۴ به‌خاطر ارائهٔ همین تئوری، نخستین کتابش را دربارهٔ این نظریه به زبان اسپرانتو نوشته‌است.
اسپرانتو در دنیای علم > جوایز نوبل برای اسپرانتو و اسپرانتودانان

در حالی که بسیاری از زبان‌های ملیِ جهان با وجود سابقهٔ چندهزار سالهٔ خود هنوز موفق به ارائهٔ نویسنده‌هایی نشده‌اند که نامزد جایزهٔ ادبیِ نوبل گردند، زبان اسپرانتو بارها موفق به کسب چنین افتخار بزرگی شده‌است. برای مثال، در سال‌های ۱۹۹۹، ۲۰۰۰ و ۲۰۰۵ میلادی ویلیام اُلد، نویسندهٔ توانای اسکاتلندی به پاس تألیف بیش از پنجاه کتاب به زبان بین‌المللی اسپرانتو، کاندیدای دریافت جایزهٔ ادبیِ نوبل گردید. از زمان انتشار زبان اسپرانتو، یعنی سال ۱۸۸۷ تا هنگام به وقوع پیوستنِ این واقعهٔ زبان‌شناسی و ادبیِ بزرگ و بی‌نظیر در جهان، تنها ۱۱۴ سال گذشته بود. این امر خود به تنهایی گویای نبوغ بسیار زیاد زامنهوف در ساخت زبان اسپرانتو نیز هست؛ چرا که زبان‌های ابداعیِ فراوانی، چه قبل از پیدایشِ اسپرانتو چه پس از آن وجود داشته‌اند که حتی نام اکثریت قریب به‌اتفاق آن‌ها را نیز کسی به یاد ندارد. در سال ۲۰۰۷ هم بالدور راگنارسون (-۱۹۳۰)، شاعرِ اسپرانتودان ایسلندی، نامزد دریافت جایزهٔ ادبی نوبل از طرف کانون نویسندگان اسپرانتوزبان گردید.
«سازمان جهانیِ اسپرانتو» (UEA) که مهم‌ترین و بزرگ‌ترین نهاد در ارتباط با زبان اسپرانتو در دنیا است و دارای روابط رسمی با «سازمان ملل متحد» و «یونسکو» است و در راه ترویج زبان اسپرانتو و صلح و دوستی در جهان نقش غیرقابل‌انکاری داشته، بارها نامزد کسب جایزهٔ صلح نوبل شده‌است و قطعنامه‌هایی که یونسکو و دیگر نهادهای بین‌المللیِ دنیا در جهت بزرگداشت و پیش‌برد زبان اسپرانتو به تصویب رسانده‌اند، تا حدود بسیار زیادی مدیون فعالیت‌های UEA است. مقر اصلی یا دفتر مرکزیِ (به اسپرانتو: Centra Oficejo) این سازمان در شهر روتردام هلند است.
از بین دانشمندان اسپرانتودانی که موفق به دریافت جایزهٔ صلح یا علمی نوبل شده‌اند، می‌توان به رِینهارد زِلتن آلمانی (نوبل اقتصاد در سال ۱۹۹۴)، که نخستین کتابش را در مورد «تئوری بازی‌ها» به زبان اسپرانتو نگاشته‌است، اشاره کرد. وی در خودزندگی‌نامهاش در سایت نوبل چنین نوشته‌است:
در سال ۱۹۵۹ با الیزابت لانگ‌رِینِر ازدواج کردم که در طول تمامی این سال‌ها به من برای تبدیل شدن به کسی که هم‌اکنون هستم، کمک کرده‌است. ما دوست داشتیم بچه داشته باشیم ولی هیچ بچه‌ای نداریم. هردوی ما به نهضت اسپرانتو تعلق داریم و توسط همان نیز با یکدیگر آشنا شدیم. زبان بین‌المللی اسپرانتو هنوز هم تأثیر به‌سزایی بر زندگی ما دارد.
ده‌ها برندهٔ جایزهٔ نوبل دیگر نیز بوده‌اند که یا مانند زلتن اسپرانتو را فراگرفته‌اند و از آن در تألیفات خود استفاده کرده‌اند؛ مانند جوزف تامسون (برندهٔ نوبل فیزیک در سال ۱۹۰۶)، دانیل باوِت (نوبل پزشکی در سال ۱۹۵۷)، ایزاک بشویس سینگر (نوبل ادبیات در سال ۱۹۷۸)؛ یا اسپرانتو را فراگرفته و در تحسین و توصیهٔ آن زبان گشوده‌اند؛ مثل ویلهِلم اُستوالد (نوبل شیمی در سال ۱۹۰۹)، رابیندرانات تاگور (نوبل ادبیات در سال ۱۹۱۳)، و لینوس پائولینگ (نوبل شیمی در سال ۱۹۵۴ و نوبل صلح در سال ۱۹۶۲)؛ یا با اسپرانتو آشنایی داشتند و استفاده از آن را به مردم جهان توصیه کرده‌اند؛ همانند: ویلیام رَمزی (نوبل شیمی در سال ۱۹۰۴)، بِرتا فون سوتنِر (نوبل صلح در سال ۱۹۰۵)، سِلما لاگِرلوف (نوبل ادبیات در سال ۱۹۰۹)، هنری لافونتِن (نوبل صلح در سال ۱۹۱۳)، رومن رولان (نوبل ادبیات در سال ۱۹۱۵)، فریتیوف نانسن (نوبل صلح در سال ۱۹۲۲)، هیدکی یوکاوا (نوبل فیزیک در سال ۱۹۴۹)، برتراند راسل (نوبل ادبیات در سال ۱۹۵۰)، یاروسلاو هیروفسکی (نوبل شیمی در سال ۱۹۵۹)، آلفرد کاستلر (نوبل فیزیک در سال ۱۹۶۶)، ویلی برانت (نوبل صلح در سال ۱۹۷۱)، و …
استفادهٔ فزاینده از اسپرانتو

اعداد و ارقام زیادی وجود دارند که استفادهٔ فزاینده از زبان بین‌المللی اسپرانتو را در طول چند دههٔ گذشته نشان می‌دهند.
به عنوان نمونه، بنابر سرشماری‌های انجام شده در کشور مجارستان، ۹۴۲ اسپرانتودان در سال ۱۹۴۱، و ۲۰۸۳ اسپرانتودان در سال ۱۹۹۰، ۴۵۷۵ در سال ۲۰۰۱ و ۸۳۹۷ در سال ۲۰۱۱ در این کشور وجود داشته‌است. برای تعداد ۹۸۵ تن از این اسپرانتودانان، زبان فراساختهٔ اسپرانتو حکم زبان مادری را داشته و در خانواده صحبت می‌شده‌است. به دیگر سخن، ایشان اسپرانتودان مادرزاد تلقی می‌گردند.
در دههٔ ۱۹۶۰ سالنامهٔ (Jarlibro) انجمن جهانی اسپرانتو نام «اسپرانتودانان مادرزاد» را با این ارقام آورده‌است: ۵۸ نفر (۱۹۶۱)، ۶۷ (۱۹۶۲) و ۸۳ (۱۹۶۵). در سال ۱۹۹۶، حدود ۳۵۰ خانواده وجود داشته‌است که در منزل به اسپرانتو با یکدیگر صحبت می‌کردند.
در حال حاضر انجمن‌های اسپرانتو در بیست کشور آفریقایی وجود دارند؛ که تقریباً همهٔ آن‌ها پس از سال ۱۹۶۰ تأسیس شده‌اند. تعداد آدرس‌های اسپرانتودانان آفریقایی در خدمات گذرنامه‌ای Pasporta Servo از ۱۸ عدد در سال‌های ۱۹۸۸–۱۹۸۹ به ۵۹ عدد در سال ۲۰۰۵ رسیده‌است.
در دههٔ شصت، چهار آلبوم جدید موسیقی به زبان اسپرانتو منتشر شد؛ ۱۷ عدد در دههٔ هفتاد، ۵۸ عدد در دهه هشتاد، ۷۵ آلبوم در دههٔ نود و بیش از یک صد آلبوم جدید در دههٔ اول هزاره جدید ارائه گردید. در حال حاضر بیش از ۳۰۰۰ آهنگ به زبان اسپرانتو وجود دارد.
تعداد شرکت‌کنندگان در همایش‌های اسپرانتو در آلمان که یک هفته یا بیشتر به طول انجامیدند، از حدود ۱۰۰ نفر در اوایل دههٔ هفتاد به حدود ۸۰۰ نفر در سال ۲۰۰۸ رسید.
ویکی‌پدیای اسپرانتو در حال حاضر (ژوئیه ۲۰۲۱) حاوی بیش ۲۹۸٬۰۰۰ مقاله است. حدود ۱۰۰۰ مقاله جدید در هر ماه در این مرجع معتبر بین‌المللی ارائه می‌گردد. این ارقام شبیه به اعداد مربوط به ویکی‌پدیای اسلواکی (حدود ۲۳۷٬۰۰۰ مقاله)، بلغاری (۲۷۳٬۰۰۰) و دانمارکی (۲۶۷٬۰۰۰) است. پیش از تأسیس ویکی‌پدیای اسپرانتو در سال ۲۰۰۱، دائرةالمعارف عمومی دانش به زبان اسپرانتو در اینترنت وجود نداشت. کتاب دائرةالمعارف اسپرانتو Enciklopedio de Esperanto (مرجعی مستند در مورد جنبش اسپرانتو) در سال ۱۹۳۴ منتشر شده بود و پس از آن تنها تجدید چاپ گردیده بود، اما هرگز ویرایش مجدد نشده بود. در حال حاضر ویکی‌پدیای اسپرانتو نقش نسخهٔ به‌روز آن را نیز به‌خوبی بازی می‌کند.
در بین سال‌های ۱۹۰۶ و ۱۹۷۱ حدود ۲۸ پایان‌نامهٔ دانشگاهی در مورد زبان فراساختهٔ اسپرانتو و زبان‌شناسی تطبیقی (interlinguistics/interlingvistiko) نگاشته شد: در حدود یک پایان‌نامه در دو یا سه سال. این تعداد به طرز قابل‌توجهی افزایش داشته‌است: بین سال‌های ۱۹۷۵ و ۱۹۸۷ حدود ۹۵ پایان‌نامه به تحریر درآمد؛ و پس از سال ۱۹۷۵ به‌طور متوسط هفت پایان‌نامه در هر سال.
کنگره‌ها

اسپرانتو، زبان ملی هیچ کشوری نیست و آموزش آن غرور فرهنگی هیچ ملتی را خدشه‌دار نساخته و باعث تحقیر ایشان نمی‌شود و بر همین اساس است که روز به روز در عرصه‌های مختلف بین‌المللی مورد استقبال و کاربرد بیشتر قرار می‌گیرد. هر سال صدها کنگره، کنفرانس، سمینار و نشست در زمینه‌های گوناگون به زبان اسپرانتو در کشورهای مختلف دنیا برگزار می‌شود که از مهم‌ترین آن‌ها کنگره بین‌المللی اسپرانتو (UK) است که همه‌ساله و با شرکت چندهزار اسپرانتودان از کشورها و قاره‌های گوناگون جهان برگزار می‌گردد. برگزارکنندهٔ این روی‌داد بی‌نظیر (که بدون وجود هرگونه مترجمی و در این مقیاس بزرگ از نظر تعداد شرکت‌کنندگان برگزار می‌شود) انجمن جهانی اسپرانتو (UEA) است. یکصدمین کنگرهٔ جهانی اسپرانتو در سال ۲۰۱۵ در شهر لیل (Lille) فرانسه و با حضور ۲۶۹۸ اسپرانتیست برگزار گردید. نخستین همایش جهانی اسپرانتو در سال ۱۹۰۵ با شرکت بیش از ۶۰۰ اسپرانتیست در شهر بولونی-سور-مر فرانسه برگزار گردیده بود.
دیگر از همایش‌های معروف اسپرانتو، می‌توان از کنگره بین‌المللی جوانان اسپرانتودان (IJK)، کنگره جهانی پزشکان اسپرانتودان (IMEK) و… نام برد.
کنگره‌ها > کنگره‌های جهانی اسپرانتو

«همایش جهانی اسپرانتو» (به اسپرانتو: Universala Kongreso de Esparanto)، که هرساله توسط «سازمان جهانی اسپرانتو» (به اسپرانتو: Universala Esperanto-Asocio) (دارای روابط رسمی با سازمان ملل متحد و یونسکو) در کشورهای گوناگون جهان برگزار می‌شود، بزرگ‌ترین گردهماییِ اسپرانتو در دنیا محسوب می‌شود. این همایشِ بین‌المللیِ بی‌نظیر، که در آن هیچ مترجمی وجود ندارد، به‌عنوان نمونه در سال ۲۰۰۳ در شهر گوتِنبورگِ سوئد با حضور ۱۸۰۰ شرکت‌کننده از ۶۲ کشور، در سال ۲۰۰۴ در شهر پکن چین با ۲۰۳۱ نفر از ۵۱ کشور و در سال ۲۰۰۵ در شهر ویلنیوس لیتوانی با شرکت ۲۳۴۴ اسپرانتودان و در سال ۲۰۰۶ در شهر فلورانس ایتالیا با شرکت ۲۲۰۹ اسپرانتیست بر پا شد. در صدمین سال ابداع زبان اسپرانتو، یعنی سال ۱۹۸۷، همایش ۷۲ام جهانی اسپرانتو در زادگاه مؤلف آن، زامِنهوف، در کشور لهستان برگزار شد و تعداد بی‌نظیر ۵۹۴۶ اسپرانتودان از سراسر دنیا در آن شرکت کردند. تعداد شرکت‌کنندگان یکصدمین همایش جهانی اسپرانتو، که در سال ۲۰۱۵ در شهر لیل (Lille) فرانسه برگزار گردید، ۲۶۹۸ نفر بود (نخستین همایش جهانی اسپرانتو نیز در سال ۱۹۰۵ در شهر بولون-سور-مر همین کشور برگزار شده بود).
کنگره‌ها > کنگره‌های بین‌المللی اسپرانتو در ایران

نخستین همایش بین‌المللی اسپرانتوی ایران با موضوع «اسپرانتو، زبان ایده و ایدئال» در فروردین‌ماه سال ۱۳۹۳ در هتل شهر تهران و با شرکت بیش از ۱۰۰ اسپرانتودان ایرانی و خارجی برگزار گردید.
دومین همایش بین‌المللی اسپرانتوی ایران با موضوع «اسپرانتو، گفتگو در گسترهٔ گیتی» در شهریورماه سال ۱۳۹۴ در سرای محلهٔ شهید باقری، واقع در منطقهٔ ۲۲ تهران برگزار شد.
انجمن‌ها

انجمن جهانی اسپرانتو (UEA) به عنوان مشاور رسمی سازمان ملل متحد و یونسکو در ردیف سازمان‌های بی‌طرف بین‌المللی قرار دارد و شبکه نمایندگی (Delegita Reto) آن با بیش از ۲۰۰۰ عضو در بیش از ۱۰۰ کشور جهان پاسخگوی هرگونه نیاز اطلاعاتی اسپرانتودانان در زمینه‌های گوناگون است.
شبکهٔ خدمات گذرنامه‌ای (Pasporta Servo) از جمله خدمات ویژه‌ای است که در جهان اسپرانتو وجود دارد، بدین معنی که اسپرانتودانان در سفر به کشورهای دیگر مورد پذیرایی کسانی که آمادگی خود را جهت پذیرش مهمان در کتابچه‌ای که هر سال منتشر می‌شود (و اکنون روایت اینترنتی آن نیز فعال است)، ثبت نموده‌اند، قرار می‌گیرند و بدین‌سان هزینه‌های اقامت در هتل‌های گران‌قیمت را متقبل نمی‌شوند؛ هم‌اکنون این شبکه در بیش از ۹۰ کشور جهان فعال است.
انجمنهای گوناگون و بین‌المللی اسپرانتو این امکان را به افراد می‌دهد که نیازهای اطلاعاتی خود را در کوتاه‌ترین زمان ممکن برآورده سازند. انجمن بین‌المللی پزشکان اسپرانتودان (UMEA)، انجمن بین‌المللی معلمان اسپرانتودان (ILEI)، انجمن علمی اسپرانتودانان (ISAE)، انجمن بین‌المللی روزنامه‌نگاران اسپرانتودان (TEĴA)، شبکه بین‌المللی ترجمه به‌وسیله اسپرانتو (ITRE)، انجمن نویسندگان اسپرانتوزبان (EVA)، انجمن بین‌المللی مطالعات مذهبی و خداشناسی (ASISTI) و … از جمله مراکزی هستند که اطلاعات تخصصی در اختیار علاقه‌مندان قرار می‌دهند و نشریات تخصصی خود را نیز به اسپرانتو در سطح جهان منتشر می‌کنند.
جراید، کتاب‌ها و رادیوهای اسپرانتو

انتشار صدها روزنامه، مجله، ماهنامه، فصلنامه، سالنامه، گاهنامه، و هزاران کتاب علمی، فنی، فرهنگی، هنری و ادبی به اسپرانتو جریان تبعیض‌آمیز انتقال اطلاعات در نظام کنونی بین‌الملل را متحول ساخته‌است و به همهٔ انسان‌ها این امکان را می‌دهد که با فراگیری سریع و تسلط یافتن به زبان بی‌طرف اسپرانتو، در شرایطی برابر از دستاوردهای علمی و فنی استفاده کنند. فرستنده‌های رادیویی بین‌المللی از بسیاری از کشورهای جهان مانند: چین، برزیل، کوبا، اتریش و … به صورت روزانه و هفتگی به اسپرانتو برنامه پخش می‌کنند.