کارل مارکس

«مارکس» به اینجا تغییرمسیر دارد. برای دیگر کاربردها، مارکس (ابهام‌زدایی) را ببینید.
| کارل مارکسFRSA | کارل مارکسFRSA |
| --- | --- |
تصویری از مارکس از جان جیبز ادوین مایال، ۱۸۷۵: تصویری از مارکس از جان جیبز ادوین مایال، ۱۸۷۵
نام هنگام تولد: کارل هاینریش مارکس
زادهٔ: ۵ مهٔ ۱۸۱۸ تری‌یر، پروس، کنفدراسیون آلمان
درگذشت: ۱۴ مارس ۱۸۸۳ (۶۴ سال) لندن، انگلستان
مدفن: آرامگاه کارل مارکس، گورستان هایگیت
ملیت:  پروسی (۱۸۱۸–۱۸۴۵)  بدون تابعیت (بعد از ۱۸۴۵) 
تحصیلات:  دانشگاه بن  دانشگاه هومبولت برلین  دانشگاه ینا (پی‌اچ‌دی، ۱۸۴۱) 
همسر: جنی فون وستفالن (ا. ۱۸۴۳–۱۸۸۱)
فرزندان: ۷، شامل جنی، لورا و النور
والدین: هاینریش مارکس (پدر) هنریته پرسبورگ (مادر)
خویشاوندان:  لویزا یوتا (خواهر)  ادگار لونگه (نوه)  ژان لونگه (نوه) 
پیشینه فلسفی: پیشینه فلسفی
: 
دوره: فلسفه قرن نوزدهم
حیطه: فلسفه غرب
مکتب: فلسفه قاره‌ای مارکسیسم
پایان‌نامه: اختلاف بین فلسفه طبیعت دموکریتی و اپیکوری (۱۸۴۱)
استاد راهنما: برونو باور
علایق اصلی: فلسفه اقتصاد تاریخ سیاست
ایده‌های چشمگیر:  اصطلاحات مارکسیستی  شکل ارزش  مشارکت در ماده‌باوری دیالکتیکی و نقد مارکسیستی اقتصاد سیاسی  تضاد طبقاتی  ازخودبیگانگی و استثمار کارگر  برداشت ماتریالیستی از تاریخ 
 تأثیرگرفته از تأثیرات بر کارل مارکس :  تأثیرگرفته از تأثیرات بر کارل مارکس 
 تأثیرگذار بر فهرست مارکسیست‌ها :  تأثیرگذار بر فهرست مارکسیست‌ها 
 :  
 :  
امضاء: امضاء
: 
کارل هاینریش مارکس (آلمانی: Karl Heinrich Marx؛ ۵ مه ۱۸۱۸ – ۱۴ مارس ۱۸۸۳) فیلسوف، اقتصاددان، تاریخ‌نگار، جامعه‌شناس، نظریه‌پرداز سیاسی، روزنامه‌نگار و سوسیالیست انقلابی آلمانی بود. او در شهر تری‌یر در آلمان متولد شد و در دانشگاه به تحصیل حقوق و فلسفه پرداخت. در ۱۸۴۳ با جنی فون وستفالن ازدواج کرد و به دلیل نوشته‌های سیاسی‌اش، از او سلب تابعیت شد و به همین جهت دهه‌ها به همراه همسر و فرزندانش در تبعید در لندن زندگی کرد. در لندن، او با همکاری فریدریش انگلس به بسطِ اندیشه‌هایش پرداخت، نوشته‌هایش را منتشر کرد و در کتابخانه موزه بریتانیا به تحقیق پرداخت. معروف‌ترین نوشته‌های او مانیفست حزب کمونیست (چاپ ۱۸۴۸) و اثر سه جلدی سرمایه (۱۸۶۷–۱۸۸۳) هستند. تفکرات سیاسی و فلسفی مارکس، تأثیری شگرف بر تاریخ روشنفکری، اقتصادی و سیاسی دوره‌های پس از او گذاشت و نام او به شکل صفت، اسم عام و نام مکتب اجتماعی به کار می‌رود.
نظریات انتقادی مارکس دربارهٔ جامعه، اقتصاد و سیاست — که مجموع آن‌ها را مارکسیسم خطاب می‌کنند — بر این پایه استوار است که جوامع انسانی از طریق مبارزه‌های طبقاتی پیش می‌روند. در سرمایه‌داری، این موضوع خود را به شکل مبارزه میان طبقات حاکم (معروف به بورژوازی) که ابزارهای تولید را در اختیار دارند و طبقات کارگر (معروف به پرولتاریا) که با عرضه نیروی کارشان در ازای پرداخت حقوق ابزارهای تولید را به کار می‌اندازند، نشان می‌دهد. مارکس در رویکردی انتقادی معروف به ماده‌باوری تاریخی، پیش‌بینی کرد سرمایه‌داری مثل نظام‌های اقتصادی-اجتماعی گذشته، تنش‌های درونی ایجاد کرده است که منجر به نابودی آن و جایگزینی‌اش با نظام جدیدی، معروف به مناسبات تولید سوسیالیستی می‌شود.
در نظر مارکس، دشمنی میان طبقات در سرمایه‌داری که بخشی از آن از ناپایداری و ذات مستعد بحران سرمایه‌داری سرچشمه می‌گیرد، در آخر به این منجر می‌شود که طبقه کارگر به آگاهی طبقاتی برسد که نتیجه آن، در اختیار گرفتن قدرت توسط آنان و برپایی جامعه‌ای کمونیستیِ فاقد طبقه اجتماعی و دولت است. مارکس به‌جد در پیِ عمل به این نظریه بود و استدلال می‌کرد که طبقه کارگر باید انقلابی سازماندهی‌شده جهت براندازی سرمایه‌داری و برپایی آزادی اجتماعی-سیاسی به سرانجام برساند.
مارکس از تاثیرگذارترین شخصیت‌های تاریخ محسوب می‌شود و آثار او مورد ستایش و نقد قرار گرفته است. آثار او راجع به اقتصاد پایه‌گذار بخش بزرگی از ادراک کنونی از نیروی کار و رابطهٔ آن با سرمایه و تفکرات اقتصادی بود. بسیاری از روشنفکران، اتحادیه‌های کارگری و احزاب سیاسی در سراسر جهان تحت تأثیر آثار مارکس بوده‌اند و بسیاری از ایده‌های او اقتباس کردند یا در آن‌ها تغییراتی اعمال نموده‌اند. مارکس را از معماران اصلی علوم اجتماعی نوین می‌دانند.