stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
می‌رم بابا بخرم

| می‌رم بابا بخرم | می‌رم بابا بخرم |
| --- | --- |
کارگردان: امان منطقی
تهیه‌کننده: جمشید شیبانی
نویسنده: اکبر صادقی
بازیگران: رضا بیک ایمانوردی ملوسک علی میری عزت‌الله رمضانی‌فر زانیچ
موسیقی: انوشیروان روحانی
فیلم‌بردار: شکرالله رفیعی
تدوین‌گر: شکرالله رفیعی
تاریخ‌های انتشار: ۱۳۵۳
مدت زمان: ۹۰ دقیقه
کشور: ایران
زبان: فارسی 
می‌رم بابا بخرم فیلمی به کارگردانی امان منطقی و نویسندگی اکبر صادقی ساختهٔ سال ۱۳۵۳ محصول ایران است.
خلاصه داستان

شهرام (شهرام ثمینی‌پور) با مادرش شیرین (ملوسک) زندگی می‌کند….
بازیگران

رضا بیک‌ایمانوردی
ملوسک
علی میری
عزت‌الله رمضانی‌فر
زانیچ
شهرام ثمینی‌پور
مصطفی
محمدولی احمدلو
نوروزی
چنگیز شیرازی
نریمان شیری‌فرد
ابوالفضل میرزایی
علی زاهدی
ودرفورد

| 0 | 1 |
| --- | --- |
نوع: خدمات نفت و گاز
ISIN: IE00BLNN3691 
بنا نهاده: ۱۹۴۰
دفتر مرکزی:  ژنو، سوئیس  هیوستون، تگزاس
محدودهٔ فعالیت: جهانی
افراد کلیدی: برنارد دوروک-دانر (مدیرعامل)
محصولات: خدمات نفتی حفاری
درآمد:  ۱۲٫۹۹ $ میلیارد دلار (۲۰۱۱)
تعداد کارکنان: ۶۱٫۰۰۰ نفر (۲۰۱۱)
وبگاه: www.Weatherford.com
ودرفورد (به انگلیسی: Weatherford) یکی از بزرگترین شرکت‌های خدمات نفت و گاز جهان است. شرکت ودرفورد ارائه دهنده محصولات و خدمات حفاری بوده و در زمینه ارزیابی مخازن، حفاری و تکمیل چاه و تأمین دکل‌های حفاری، همراه با ساخت خطوط لوله فعالیت می‌نماید.
ساختمان مرکزی شرکت ودرفورد در کشور سوئیس قرار دارد. این شرکت در حال‌حاضر در بیش از ۱۰۰ کشور در سراسر جهان فعالیت می‌کند و تعداد کارکنان آن بیش از ۵۸،۰۰۰ نفر می‌باشد. در طول سال‌های گذشته، شرکت ودرفورد حضور قابل‌توجهی در خاورمیانه داشته‌است.
وربوسکو

نمایی از کلیسای شهر وْربوسکو در کشور کرواسی - ۲۰۰۶
وْربوسکو (به کرواتی: Vrbovsko) شهری در ایالت پریمریه-گرسکی کتار کشور کرواسی است که جمعیت آن در سال ۲۰۱۱ میلادی ۵٬۹۲۱ نفر بوده‌است.
رزا ماریا ساردا

| رُزا ماریا ساردا | رُزا ماریا ساردا |
| --- | --- |
نام هنگام تولد: رُزا ماریا ساردا ئی تامارو
زادهٔ: ۳۰ ژوئیهٔ ۱۹۴۱ بارسلون، اسپانیا
درگذشت: ۱۱ ژوئن ۲۰۲۰ (۷۸ سال) بارسلون، اسپانیا
ملیت:  اسپانیایی
پیشه(ها): بازیگر، کمدین
رُزا ماریا ساردا (کاتالونیایی: Rosa Maria Sardà؛ زادهٔ ۳۰ ژوئیهٔ ۱۹۴۱ – درگذشته ۱۱ ژوئن ۲۰۲۰) بازیگر، کمدین و مجری تلویزیون اهل اسپانیا بود.
از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته است، می‌توان به ملکه اسپانیا، همه‌چیز درباره مادرم، چشم‌هایم برای تو، دختر رؤیاهای شما، شاد، اما نه چندان زیاد و کیسه هوا اشاره کرد.
وی بابت هنرنمای‌هایش، برندهٔ جوایز گوناگونی همچون جایزه کرئو د سن ژردی شده است.
واکسن سه‌گانه

| ترکیبی از | ترکیبی از |
| --- | --- |
واکسن دیفتری: واکسن
واکسن کزاز: واکسن
واکسن سیاه سرفه: واکسن
وضعیت قانونی: وضعیت قانونی
وضعیت قانونی:  ℞ (Prescription only) 
شناسه‌ها: شناسه‌ها
کم‌اسپایدر: NA Y
  (صحت‌سنجی):   (صحت‌سنجی)
واکسن سه‌گانه یا ثلاث که واکسن سه بیماری دیفتری، کزاز و سیاه سرفه می‌باشد، برای ایمن‌سازی نوزادان و کودکان بین سنین ۶ هفته‌ای تا ۶ سالگی به مصرف می‌رسانند. واکسن سه‌گانه محتوی محلولهای تصفیه و تغلیظ شده توکسوئید دیفتری و توکسوئید کزاز و باکتری کشته شده سیاه‌سرفه هست که بر فسفات آلومینیوم در حال تولید جذب شده‌است. تیومرسال به عنوان ماده نگه دارنده به نسبت یک در ده هزار به محصول اضافه شده‌است. استفاده از فسفات آلومینیوم بدان جهت است که با تأخیر جذب واکسن در بدن قدرت ایمنی‌زایی آن افزونتر می‌شود.
میزان ترکیبات واکسن سه‌گانه

هر دز واکسن در حجم ۰/۵ میلی‌لیتر محتوی مواد زیر است:
توکسوئید دیفتری: ۱۵ واحد فلوکولان
توکسوئید کزاز: ۱۰ واحد فلوکولان
واکسن ضد سیاه سرفه: ۴ واحد بین‌المللی محافظت‌کننده
فسفات آلو مینیوم :(بر مبنای یون فلز)۰/۳ تا ۰/۶ میلی‌گرم
تیومرسال: ۱٪
موارد عدم استعمال واکسن سه‌گانه

برای ایجاد ایمنی اساسی و پایه‌ای سه تزریق نیم میلی‌لیتری به فاصله ۴ تا ۸ هفته انجام می‌گیرد و چهارمین تزریق یک سال بعد صورت می‌پذیرد. از تزریقهای یادآور ۵ سال یک بار از واکسن توأم ضد دیفتری- کزاز خردسالان یا بزرگسالان، بسته به سن شخص استفاده به عمل می‌آید.
تزریق واکسن سه‌گانه در کودکان دارای ضایعات مغزی پیشرونده ممنوع است و باید به آن‌ها واکسن دوگانه خردسال تزریق کرد.
همچنین این واکسن برای کودکانی که سابقه بیماریهای مزمن چرکی، ناراحتیهای عصبی، تشنج، ضایعات مغزی یا سابقه خانوادگی بیماریهای عصبی را دارند تجویز نمی‌گردد. در هر یک از این موارد، پزشک متخصص بیماریهای کودکان باید شخصاً تصمیم به استفاده از واکسن را بگیرد.
به کودکان تب‌دار یا مبتلا به بیماریهای حاد، واکسن سه‌گانه ضد دیفتری – کزاز و سیاه سرفه تا رفع تب و بیماری، تزریق نمی‌شود.
بعد از ۶سال تمام (۶سال و۱۱ماه و۲۹روز) تزریق واکسن سه‌گانه ممنوع است و باید از واکسن دوگانه ویژه بزرگسالان استفاده شود.
عوارض جانبی واکسن سه‌گانه

با تزریق این واکسن قرمزی، سفتی، تورم یا بثورات پوستی همراه با تب که معمولاً زود گذر هستند مشاهده می‌شود. در موارد نادری ناراحتیهای کلیوی به دنبال تزریق این واکسن دیده شده‌است. همچنین ناراحتیهای مغزی قابل توجهی که ناشی از تزریق جزء سیاه سرفه این واکسن سه‌گانه است به ندرت ذکر شده، اگر ناراحتی عصبی یا تشنجی کودک ظرف ۲ روز پس از تزریق مشاهده شود، نشان ایجاد ناراحتی به علت واکسن سیاه سرفه است در این صورت دنباله ایمن‌سازی را با واکسنهای دوگانه ضد دیفتری، کزاز خردسالان یا بزرگسالان بسته به سن شخص ادامه می‌دهند و به این کودک دیگر واکسن سیاه سرفه نباید تزریق شود. بایستی همواره آدرنالین (با دز یک در هزار) در دسترس تزریق کنندگان باشد تا اگر عارضه آنافیلاکسی پیش آمد، بلافاصله به مصرف برسد.
واکسن دوگانه یا توأم دیفتری و کزاز

واکسن دوگانه یا توأم نیز حاوی واکسن برای دو بیماری دیفتری و کزاز می‌باشد و در سنین بالای ۶ سال و در کودکان حساس به واکسن سه‌گانه از این استفاده می‌شود. ترکیب واکسن دوگانه نیز مثل واکسن سه‌گانه است با این فرق که عامل ضد سیاه سرفه را ندارد.
موارد استعمال

اگر پس از تزریق واکسن سه‌گانه، درجه حرارت بدن کودک بالاتر از ۴۰ درجه سانتی گراد (زیر بغل)، گریه مداوم بیش از سه ساعت که قابل آرام کردن نباشد ویا تشنج ظرف ۷۲ ساعت رخ دهد در نوبت‌های بعدی به جای واکسن سه‌گانه باید واکسن دوگانه خردسالان تزریق گردد. همچنین برای ایمن‌سازی کودکان بیش از شش سال و نوجوانان و بزرگسالان از واکسن توأم ویژه استفاده می‌نمایند. بعد از۶ سال تمام (۶سال و۱۱ماه و۲۹روز) تزریق واکسن سه‌گانه ممنوع است و باید از واکسن دوگانه ویژه بزرگسالان استفاده شود.
برای ایمن‌سازی کودکان زیر شش سال بر ضد بیماری‌های دیفتری و کزاز از واکسن توأم دیفتری- کزاز ویژه خردسالان استفاده می‌شود. واکسن ویژه نوجوانان و بزرگسالان ترکیبی شبیه واکسن کودکان دارد، تنها مقدار نوکسوئید دیفتری آن به دو واحد فلوکولان تقلیل یافته‌است.
موارد عدم استعمال

در کودکان تب دار یا مبتلا به بیماری‌های حاد تا رفع تب و بیماری تزریق واکسن را به عقب می‌اندازند. در مورد کودکان مبتلا به آلرژی شدید یا ضایعات و عوارض مغزی و عصبی مایه کوبی با احتیاط و با نظر پزشک کودکان انجام گیرد. به کودکان پس از سن شش سالگی و به نوجوانان اگر مایه کوبی توأم ضرورت یابد باید حتماً واکسن ویژه بزرگسالان تزریق شود. چون در این گروه سنی واکسن خاص کودکان عوارض جنبی نسبتاً شدیدی به علت مقدار بیشتر پادتن ضد دیفتری که در آن وجود دارد ایجاد می‌شود.
عوارض جانبی

به دنبال تزریق واکسن توأم عوارض موضعی ا ز قبیل قرمزی محل تزریق، حساسیت موضع، و گاهی واکنشهای عمومی مانند تب، سر درد، و گاهی ظهور بثوراتی در سطح بدن مشاهده می‌شود اما این واکنشها به زودی مرتفع می‌گردند. در موارد نادری به دنبال تزریق واکسن توأم ضد دیفتری- کزاز ناراحتی‌های کلیوی و عصبی دیده شده‌است. در چنین حالاتی تزریق‌های بعدی انجام نمی‌گیرند. بایستی همواره آدرنالین یک در هزار در دسترس تزریق کنندگان واکسن باشد تا اگر عارضه آنافلاکسی پیش آمد بلافاصله بمصرف برسد.
روش استفاده واکسنهای سه‌گانه و دوگانه

واکسنهای سه‌گانه و دوگانه به اندازه ۰/۵ میلی‌لیتر به صورت تزریق عضلانی، تجویز می‌شود. 'واکسنهای سه‌گانه و دوگانه' بزرگسالان و خردسالان را باید حتماً به شکل داخل عضلانی و عمیق تزریق کرد زیرا تزریق این نوع واکسنها در زیر جلد یا داخل جلد می‌تواند موجب تحریک موضعی، تشکیل گرانولوم، نکروز بافتی و بروز آبسه استریل شود. قبل از مصرف شیشه واکسن را خوب تکان دهید تا واکسن کاملاً یکنواخت گردد.
برنامه کشوری واکسن سه‌گانه کودکان

| نوبت | زمان تزریق |
| --- | --- |
اول: ۱۸ ماهگی
دوم: ۴ تا ۶ سالگی
برای حفظ ایمنی پس از آخرین تلقیح واکسن سه‌گانه یا دوگانه، واکسن دوگانه ویژه بزرگسالان باید هر ۱۰ سال یکبار تکرار شود
روش نگهداری واکسنهای سه‌گانه و دوگانه

واکسنهای سه‌گانه و دوگانه را در ۸–۰ درجه سانتی گراد (طبقه میانی یخچال) و دور از نور نگهداری می‌نمایند این واکسنها نباید یخ بزند زیرا در اثر یخ زدن و بازشدن، تزریق واکسن ایجاد واکنشهای شدید و مزاحم خواهد نمود. این واکسنها معمولاً در جعبه‌های محتوی دو یا سه آمپول ۰/۵ میلی‌لیتری یا در ویال های  ۵ تا ۱۰ میلی‌لیتری عرضه می‌گردد.
نکات مهم در مورد واکسنهای سه‌گانه و دوگانه

حداقل فاصله بین نوبت واکسنهای سه‌گانه یک ماه است.
بعد از۶سال تمام (۶سال و۱۱ماه و۲۹روز) تزریق واکسن سه‌گانه ممنوع است و باید از واکسن دوگانه ویژه بزرگسالان استفاده شود.
در صورتی‌که سن کودک هنگام تزریق یادآور اول سه‌گانه و فلج اطفال، چهارسال یا بیشتر باشد، یادآور دوم لزومی ندارد.
توصیه می‌شود هم‌زمان با تزریق واکسن ثلاث یک دز قطره استامینوفن تجویز و به والدین آموزش داده شود تا در صورت تب یا بیقراری هر چهار ساعت آن را تکرار کنند.
اگر پس از تزریق واکسن سه‌گانه، درجه حرارت بدن کودک بالاتر از ۴۰ درجه سانتی گراد (زیر بغل)، گریه مداوم بیش از سه ساعت که قابل آرام کردن نباشد ویا تشنج ظرف ۷۲ ساعت رخ دهد در نوبت‌های بعدی به جای واکسن سه‌گانه باید واکسن دوگانه خردسالان تزریق گردد.
تزریق واکسن سه‌گانه در کودکان دارای ضایعات مغزی پیشرونده ممنوع است و باید به آن‌ها واکسن دوگانه خردسال تزریق کرد.
فاصله بین نوبت سوم و چهارم واکسن سه‌گانه نباید از ۶ ماه کمتر باشد.
در مورد کسانی که سابقه تشنج دارند و با مصرف دارو تحت کنترل هستند تزریق واکسن DTP بلامانع است.
برای حفظ ایمنی پس از پنج نوبت تلقیح واکسن سه‌گانه یا دوگانه، واکسن دوگانه ویژه بزرگسالان باید هر ۱۰ سال یکبار تکرار شود.
جهت بالا بردن سطح ایمنی بزرگسالان در مقابل دیفتری توصیه می‌شود در کلیه مواردی که باید در بالغین واکسن کزاز تزریق شود، منجمله در زنان باردار و زنان سنین بارداری (۴۹–۱۵ ساله) واکسن دوگانه ویژه بزرگسالان تلقیح شود.
واکسنهای سه‌گانه، دوگانه بزرگسالان و خردسالان را باید حتماً به شکل داخل عضلانی و عمیق تزریق کرد (تزریق این نوع واکسنها در زیر جلد یا داخل جلد می‌تواند موجب تحریک موضعی، تشکیل گرانولوم، نکروز بافتی و بروز آبسه استریل شود).
استانبول

| استانبول İstanbul | استانبول İstanbul |
| --- | --- |
کلانشهر: کلانشهر
جهت عقربه‌های ساعت از بالا: شاخ طلایی مابین Karaköy و Sarayburnu داخل historic areas; برج دختر; nostalgic tram در خیابان استقلال، استانبول; منطقه تجاری Levent به‌همراهکاخ دلمه‌باغچه; Ortaköy Mosque جلو در پل بسفر; و ایا صوفیه.: جهت عقربه‌های ساعت از بالا: شاخ طلایی مابین Karaköy و Sarayburnu داخل historic areas; برج دختر; nostalgic tram در خیابان استقلال، استانبول; منطقه تجاری Levent به‌همراهکاخ دلمه‌باغچه; Ortaköy Mosque جلو در پل بسفر; و ایا صوفیه.
کشور: ترکیه
ناحیه: ناحیه مرمره
استان: استانبول
Provincial seat: Cağaloğlu, Fatih
Districts: ۳۹
حکومت: حکومت
 • شهردار: اکرم امام‌اوغلو (حزب جمهوری‌خواه خلق)
 • والی: Ali Yerlikaya
مساحت: مساحت
 • شهری: ۱۵۳۹ کیلومتر مربع (۵۹۴ مایل مربع)
 • کلان‌شهری: ۵۳۴۳٫۲۲ کیلومتر مربع (۲۰۶۳٫۰۳ مایل مربع)
ارتفاع: ۳۹ متر (۱۲۸ فوت)
جمعیت (۳۱ دسامبر ۲۰۱۸): جمعیت (۳۱ دسامبر ۲۰۱۸)
 • کلانشهر: ۱۵۰۶۷۷۲۴
 • رتبه: اول
 • تراکم کلان‌شهری: ۲۸۲۰/کیلومتر مربع (۷۳۰۰/مایل مربع)
اهلیت‌نام(ها): Istanbulite (ترکی استانبولی: İstanbullu)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۳ (زمان در ترکیه)
کد پستی: 34000 to ۳۴۹۹۰
کد(های) منطقه: 212 (European side) 216 (Asian side)
پلاک خودرو: ۳۴
GDP (Nominal): 2017
- Total: دلار آمریکا 266 billion - 31% of Turkey –
سرانه: دلار آمریکا ۱۸٬۰۰۰
شاخص توسعه انسانی (۲۰۱۷): 0.812 – very high
دامنه سطح‌بالای عمومی جغرافیایی: .ist, .istanbul
وبگاه: ibb.istanbul www.istanbul.gov.tr
(i)(ii)(iii)(iv): (i)(ii)(iii)(iv)
اِستانبول (به ترکی استانبولی: İstanbul) (نام پیشین: قُسطَنطَنیه، عربی‌شدهٔ واژه یونانی کُنستانتینوپولیس، به‌معنای شهر کنستانتین) بزرگ‌ترین شهر و پرجمعیت‌ترین شهر کشور ترکیه و مرکز فرهنگی و اقتصادی این کشور است. جمعیت این شهر در آمار سال ۲۰۲۴ حدود ۱۸٬۸۶۷٬۷۲۴ نفر گزارش شده است. استانبول سومین کلان‌شهر بزرگ خاورمیانه پس از قاهره و تهران محسوب می‌شود. همچنین این شهر بزرگ‌ترین کلان‌شهر اروپا است. این شهر در کنار تنگه بسفر، دریای مرمره و دریای سیاه قرار دارد. تنگه بسفر دو قارهٔ آسیا و اروپا را از یکدیگر جدا می‌کند و استانبول تنها شهر بزرگ جهان است که در دو قارهٔ جهان گسترده شده است. بندر طبیعی شاخ طلایی یا خلیج در این شهر واقع است. بر مبنای آخرین داده‌های دقیق جغرافیایی کلان‌شهر استانبول ۷۲ کیلومتر درازا دارد.
این کلان‌شهر به عنوان پایتخت فرهنگ اروپا در سال ۲۰۱۰ انتخاب شد. همچنین از لحاظ تعداد گردشگران خارجی سومین شهر توریستی جهان در ۲۰۱۰ به‌شمار می‌رفت.
بسیاری از کشورها از جمله ایران در این شهر دارای کنسولگری هستند.
استانبول یادگار دوران امپراتوری روم، بیزانس و پس از آن امپراتوری عثمانی است و آثار برجسته‌ای از آن دوران به جا مانده مانند مسجد ایاصوفیه (کلیسای بزرگ ارتدکس شرقی که در دوران ژوستینین یکم، امپراتور روم شرقی ساخته شد و سپس در زمان عثمانی تبدیل به مسجد شد و پس از روی کار آمدن جمهوری ترکیه به موزه تبدیل شد و مجدداً در سال ۲۰۲۰ به مسجد تغییر کاربری داد) و مسجد سلطان احمد که شاهکار معماری اسلامی و عثمانی است.
نام

پس از آنکه کنستانتین بزرگ این شهر را به عنوان پایتخت جدید شرقی امپراتوری روم برگزید، این شهر نزد مردم به کنستانتینوپل به معنای شهر کنستانتین معروف گشت. اگرچه کنستانتین سعی کرد نام نئا رم به معنای رم جدید را بر آن نهد، اما این نام نزد مردم مقبول نشد و فراگیر نگشت. مسلمانان که از قدیم با رومیان مراوده داشتند، این شهر را قسطنطنیه یا قسطنطینیه نامیدند. نام دیگر شهر استانبول بود که از عبارت یونانی εἰς τὴν Πόλιν (با تلفظ ایستیم بولین) به معنای به سوی شهر گرفته شده بود. در سال ۱۷۷۰ میلادی سلطان مصطفی سوم با ضرب سکه‌هایی که روی آن نام اسلامبول (اسلام‌شهر) نقش بسته بود، تلاش کرد این نام را فراگیر کند. در دورهٔ جمهوریت و از روز ۲۸ مارس سال ۱۹۳۰، ادارهٔ پست ترکیه از تمامی کشورهای جهان خواست تا در مکاتبات خود از نام استانبول استفاده کنند.
نام > اسامی تاریخی استانبول

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  بیزانتیوم  آگوستا آنتونینا |  رم جدید  کنستانتینوپل |  استیمبول  اسلامبول |
نام > القاب استانبول در دوره عثمانی

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
|  دارالسعادت |  دارعالیه |  در قرمز (آل قاپی) |  پایتخت |
نام > اسامی قدیمی استانبول در زبان‌های مختلف

| 0 | 1 |
| --- | --- |
 زبان‌های اسکاندیناوی: میکلاگارد (شهر بزرگ)  زبان‌های اسلاوی: تزارگراد (شهر پادشاه):  عربی: رومیة الکُبری (شهر بزرگ رومیان)  عبری: کوشتاندینا (قسطنطنیه)
تاریخچه

مقالهٔ اصلی: تاریخ استانبول
تاریخچه > دوران باستان

اولین نشانه‌های سکونت انسان در استانبول متعلق به عصر مفرغ است. نشانه‌هایی از سکونت انسان عهد مفرغ در فکرتپه واقع در بخش آسیایی استانبول پیدا شده است. همچنین نشانه‌هایی از سکونت فنیقی‌ها در کادیکوی موجود است.
تاریخچه > دوره بیزانس

مستعمره‌نشین‌های یونانی مگارا در سال ۶۶۷ قبل از میلاد این شهر را بنا نهادند و به افتخار پادشاه خود بیزانس نام آن را بیزانتیوم نهادند. در زمان جنگ‌های میان امپراتوری هخامنشی ایرانیان به رهبری داریوش بزرگ در خلال جنگ‌هایشان با یونانیان شهر بیزانس را به تصرف خود درآوردند که تا پایان زمان سلطنت اردشیر درازدست همچنان در اختیار ایرانیان باقی‌ماند و ایرانیان تا سال ۱۹۶ که امپراتوری روم بر این شهر تسلط یافت، بر بیزانس حکومت می‌کردند.
تاریخچه > امپراتوری روم شرقی

مقالهٔ اصلی: قسطنطنیه
در سال ۱۹۶ میلادی رومیان بر بیزانس مسلط شده و شهر رو به خرابی نهاد به خصوص آنکه رومیان پایتخت جدید خود را به نیکومدیا (کوجالی کنونی) منتقل نموده بودند. در این سال‌ها گروه‌های بزرگی از رومیان به بیزانس (استانبول فعلی) مهاجرت کردند. موقعیت سوق‌الجیشی بیزانس امپراتور کنستانتین بزرگ را واداشت تا در سال ۳۳۰ رم جدید را در محل بیزانتیوم به عنوان پایتخت امپراتوری روم شرقی بنا نهد که پس از مرگ وی این شهر قسطنطنیه یا کنستانتینوپولیس نامیده شد و نام روم جدید به فراموشی سپرده شد.
تاریخچه > امپراتوری عثمانی

در ۲۹ ماه مه سال ۱۴۵۳ سلطان محمد دوم فاتح بعد از ۵۳ روز محاصره در حالی وارد قسطنطنیه شد که
توپ او یک حفره بسیار عظیم و بزرگی را در دیوارهای قسطنطنیه ایجاد کرد. محل این حفره امروزه به توپکاپی (دروازه توپ) معروف است. سلطان محمد فاتح پس از فتح استانبول آن را به عنوان سومین پایتخت امپراتوری عثمانی اعلام نمود.
پس از فتح استانبول سلطان محمد فاتح کاخ توپکاپی و بازار استانبول را بنا می‌نهد و مدارس، حمامها و بناهای زیادی در شهر ایجاد می‌کند. نقش معمار سینان در خلق آثار معماری این دوره برجسته بوده است.
تاریخچه > جمهوری ترکیه

زمانی که جمهوری ترکیه در سال ۱۹۲۳ تشکیل شد پایتخت آن از استانبول به آنکارا تغییر پیدا کرد، اما استانبول محوریت خود به عنوان مرکز تجاری و صنعتی ترکیه را حفظ نمود و هم‌اکنون نیز بزرگ‌ترین شهر ترکیه می‌باشد.
جغرافیا

استانبول در ساحل دریای مرمره قرار دارد و تنگه بسفر که این دریا را به دریای سیاه متصل می‌کند، از وسط این شهر می‌گذرد. بخش غربی شهر در قاره اروپا (شبه جزیره تراکیه) و بخش شرقی آن در آسیا (شبه جزیره آناتولی) واقع است. وسعت شهر استانبول ۱۵۳۹ کیلومترمربع است.
جغرافیا > زمین‌شناسی

استانبول نزدیک گسل آناتولی شمالی واقع شده است. این گسل از شبه جزیره آناتولی تا دریای مرمره ادامه دارد. دو صفحه از طبقات زمین‌شناسی، آفریقا و اروپا-آسیا به یکدیگر فشار می‌آورند. این خط مرزی مسئول چند لرزش و لغزش مهلک در تاریخ معاصر بوده است. در سال ۱۵۰۹ زمین لرزه‌ای مهیب موجب ایجاد سونامی شد و دیوارهای ساحلی شهر را تخریب و بیش از ۱۰۰ مسجد را ویران نمود و موجب کشته شدن ۱۰۰۰۰ نفر شد. در سال ۱۷۶۶ مسجد ایوب کاملاً تخریب گشت. در سال ۱۸۹۴ لرزش بسیاری از قسمت‌های بازار بزرگ استانبول را نابود کرد. یک لرزش در ماه اوت سال ۱۹۹۹ در کوجاالی در ۱۰۰ کیلومتری شرق استانبول موجب مرگ، ۱۸۰۰۰ نفر شد.
جغرافیا > آب و هوا

تابستان‌های گرم و مرطوب و زمستان‌های سرد، بارانی و برفی ویژگی آب و هوای استانبول است. میزان بارش سالیانه استانبول به‌طور میانگین ۸۷۰ میلی‌متر است. میزان رطوبت نیز اغلب زیاد است.
به‌طور متوسط بیشترین درجه حرارت در طول ماه‌های مختلف زمستان بین ۷ درجه تا ۹ درجه سلسیوس است. بارش برف در استانبول برای یک یا دو هفته در طول فصل زمستان عادی است؛ اما یکی از این بارش‌ها می‌تواند سنگین باشد. غالباً این بارش در بین ماه‌های دسامبر و مارس رخ می‌دهد.
در ماه‌های تابستان از ژوئن تا انتهای سپتامبر به‌طور میانگین درجه حرارت روزها از ۲۸ سلسیوس شروع می‌شود. گرمترین ماه، ژوئیه با متوسط درجه حرارت ۲۳٫۲ درجه سلسیوس و سردترین ماه، ژانویه با متوسط درجه حرارت ۵٫۴ درجه سلسیوس است. بالاترین درجه حرارت ثبت شده در استانبول ۴۰٫۵ درجه سلسیوس در اوت سال ۲۰۰۰ و پائین‌ترین درجه حرارت -۱۶٫۱ درجه سلسیوس در فوریه سال ۱۹۲۷ بوده است.
این شهر تا حدودی بادخیز است و به‌طور متوسط (میانگین) سرعت بادی حدود ۱۷ کیلومتر در ساعت دارد. تابستان خشک‌ترین فصل است، هر چند تابستان‌ها هم بارش باران وجود دارد.
| ماه | ژانویه | فوریه | مارس | آوریل | می | ژوئن | ژوئیه | اوت | سپتامبر | اکتبر | نوامبر | دسامبر |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| میانگین بیشترین دما °C | ۹ | ۹ | ۱۱ | ۱۶ | ۲۱ | ۲۶ | ۳۰ | ۳۱ | ۲۵ | ۲۱ | ۱۵ | ۱۱ |
| میانگین کمترین دما °C | ۳ | ۲ | ۳ | ۷ | ۱۲ | ۱۶ | ۱۸ | ۲۰ | ۱۵ | ۱۲ | ۹ | ۵ |
:
جغرافیا > بافت شهر

| ن ب وشهرستان‌های استان استانبول | ن ب وشهرستان‌های استان استانبول | ن ب وشهرستان‌های استان استانبول |
| --- | --- | --- |
| اروپایی | آرناووت‌کوی •  آوجی‌لار •  باغجی‌لار •  باغچه‌لی‌اولر •  باقرکوی •  باشاک‌شهر • بایرام پاشا • بشیکتاش • بیلیک دوزو • بی‌اوغلو • بویوک‌چکمجه • چاتالجا • اسنلر • اسن یورت • غازی عثمان پاشا • فاتح • ایوب • گون‌گورن • کاغذخانه • کوچک‌چکمجه • ساری‌یر • سیلیوری • سلطان‌غازی • شیشلی • زیتین‌بورنو |  |
| آسیایی | آتاشهر • جزایر پرنس • بیکوز • کارتال • چکمه‌کوی • قاضی‌کوی • مال‌تپه • پندیک • سنجاق‌تپه • سلطان‌بیلی • شیله • توزلا • عمرانیه • اسکدار |  |
نواحی استانبول به ۳ قسمت اصلی تقسیم می‌شود:
شبه جزیره تاریخی استانبول قدیمی بخش‌ها و نواحی امین اونو و فاتح را در بر می‌گیرد. این مناطق در سواحل شمالی شاخ طلایی (خلیج) واقع شده‌اند که مرکز قدیمی شهر را از قسمت‌های شمالی و جوان‌تر سمت اروپایی جدا و متمرکز می‌کند. شبه جزیره تاریخی با دیواره‌های قسطنطنیه در غرب به انتها می‌رسد. شبه جزیره توسط دریای مرمره در جنوب و بسفر در شرق احاطه شده است.
شمال شاخ طلایی، مناطق تاریخی بِی اُوغلو (Beyoğlu) و بِشیکتاش (Beşiktaş) هستند که محل اسکان آخرین سلطان بوده و زنجیره‌ای از روستاهای سابق مانند اُورتاکوی (Ortaköy) و بِبِک (Bebek) در میان سواحل بسفر ادامه می‌یابد. در بخش‌های اروپایی و آسیایی بسفر، استانبولی‌های ثروتمند عمارت‌های بزرگ چوبی زیبایی را ساخته‌اند که این عمارت و ساختمان‌ها یالی (Yalı) نامیده می‌شوند که به عنوان اقامتگاه تابستانی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
مناطق اوسکودار (Üsküdar) و کادیکوی (Kadıköy) که در سمت آسیایی قرار گرفته‌اند، در واقع شهرهای مستقلی هستند و امروزه مناطق تجاری و مسکونی مدرنی در آن‌ها ایجاد شده و حدود یک سوم از جمعیت استانبول در خود جای داده است.
افزایش رشد اداره و ساختمان‌های مسکونی به‌طور غالب در مناطق شمالی سمت اروپایی متمرکز گشته است و به‌خصوص در زمینه تجارت و مراکز خرید ماسلاک (Maslak)، لِوَنت (Levent) و اِتیلَر (Etiler) که بین پل بُسفُر (Boğaziçi Köprüsü) و پل سلطان محمد فاتح (Fatih Sultan Mehmet Köprüsü) قرار گرفته‌اند، شهرت خاصی دارند.
روش زندگی

استانبول شهری ایده‌آل برای فعالیت‌های فرهنگی، تجارت و بازرگانی با اقصی نقاط دنیاست. در مقابل، رشد جمعیت، ترافیک، تجدید و نوسازی تاریخی ساختمان‌ها و عمارات از جنبه‌های دیگر این شهر به‌شمار می‌روند. زندگی روزانه در استانبول رنگارنگ و همراه با جنب و جوش است و با داشتن یادگارهایی از امپراتوری روم شرقی و عمارت‌های ترکی دوران عثمانی، جذابیت آن دو چندان شده است. استانبول عملاً اغلب اوقات مرکز و پایتخت ترکیه برای تجارت، توریسم، سرگرمی، فرهنگ، آموزش، خرید و هنر به‌شمار می‌آید.
بیش از نیمی از جمعیت این شهر در قسمت اروپایی آن زندگی و کار می‌کنند و تعداد ساکنان خارجی این شهر نیز بیشتر در این بخش زندگی و کار می‌کنند. در مقابل نیز گروه بزرگی از مردم بومی ترکیه در مناطق مسکونی قسمت آناتولی استانبول زندگی می‌کنند و از طریق پل‌ها و گذرگاه‌های آبی یا تونل اوراسیا برای رفتن به محل کار خود در سمت دیگر شهر استفاده می‌کنند.
استانبول در دوره‌های مختلف در زمینه‌های اجتماعی، فرهنگی و فعالیت‌های تجارتی و بازرگانی سرآمد بوده و در دنیا شناخته شده بوده است. در این شهر در سرتاسر روزهای سال فعالیت‌هایی مثل اُپرا، رقص، کنسرت، مسابقات ورزشی، باله و تئاتر ادامه دارد و مردم از سرتاسر دنیا برای شرکت در این برنامه‌ها به این شهر می‌آیند.
در طول فستیوال‌های فصلی ارکسترهای مشهور دنیا، آوازهای دسته جمعی و گروهی، کنسرت‌ها و اثرات جاز در بیشتر مواقع می‌توانند در یک خانه کامل هم اجرا شوند. نمایش‌ها در گروهی از مکان‌ها مانند بخش‌های تاریخی مانند حاجی ایرن، برج روملی حصاری، یدیکول، حیاط محله توپ خانه و پارک گلانه به خوبی مرکز فرهنگی آتاترک، سالن کنسرت جمال رشید ری و سالن‌های مدرن و جدید تئاتر و دیگر فضاهای آزاد برگزار می‌شود. برای مواردی مثل زندگی شبانه، تعدادی از باشگاه‌های ورزشی، دیسکوها، بارها (مشروب فروشی‌ها)، چادرهای صحرایی، نمایشگاه‌ها و رستوران‌ها با موزیک همراه هستند. تعداد کلوپ‌ها رستوران‌ها و دیکسوها افزایش یافته و به محل‌های فضای باز در تابستان منتقل می‌شوند.
خانه‌های سنتی که یالی (Yalı) نامیده می‌شوند را می‌توان در طول تورهای قایق‌سواری بوسفروس مشاهده کرد. زیر ساخت‌های شهرنشینی دایماً در حال تغییر و تحول است. ساختمان‌های سنتی عثمانی از چوب ساخته شده بودند. در دهه‌های پیشین تعداد زیادی از ساختارهای بلند در نزدیک شهر ساخته شده بودند که این عمل رشد سریع جمعیت را منجر شد. با محاصره شدن شهرها مردم به استانبول به عنوان شهری با سرعت رشد سریع جذب شدند. موفقیت و پیروزی‌های زیر ساختاری تا اواسط سال ۱۹۹۰ شامل تجزیه و تحلیل مشکل فضولات بهبود شرایط ترافیک و بهبود کیفیت هوا با توجه افزایش استفاده از گاز طبیعی می‌باشد. علی‌رغم به وجود آمدن آلودگی هوا و آب توسط تعداد زیادی از کارخانه‌ها، وسایل نقلیه موتوری و خانواده‌های خصوصی، آلودگی هوا توسط ترافیک به نگرانی جمعیت استانبول اضافه می‌کند. بیماری‌هایی چون برونشیت و آسم به‌طور معمول در میان ساکنان مناطق بزرگ‌تر و وسیع‌تر شهر کمتر مشاهده می‌شود زیرا که تراکم جمعیت در نزدیکی این مناطق کمتر است.