stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
فریدون گرایلی

| فریدون گرایلی | فریدون گرایلی |
| --- | --- |
گرایلی در دهه ۵٠ خورشیدی: گرایلی در دهه ۵٠ خورشیدی
زاده: ۱ فرورردین ۱۳۲۱ نیشابور
محل زندگی: نیشابور، اصفهان 
درگذشته: ۱۴ مهر ۱۳۷۹ (۵۸ سال) نیشابور
آرامگاه: نیشابور؛ آرامگاه مشاهیر نیشابور
پیشه: معلم، پژوهشگر، نویسنده، شاعر
زمینه کاری: تاریخ، شعر
ملیت: ایرانی
تحصیلات: فوق لیسانس
دانشگاه: اصفهان
کتاب‌ها: نیشابور، شهر فیروزه مشاهیر نیشابور شهر قلمدانهای مرصع
فرزند(ان): گیتا، گیتی و گیسو
پدر و مادر: علی اصغر گرایلی
مقبره فریدون گرایلی در آرامگاه مشاهیر در نیشابور
خیابانی در نیشابور،که محل سکونت گرایلی بود به نام وی نامگذاری شده است.
فریدون گرایلی (زاده ١ فروردین ١٣٢١ نیشابور- درگذشته ١۴ مهر ١٣٧٩ نیشابور) از شاعران، نویسندگان و پژوهشگران ایرانی اهل نیشابور بود.
زندگی

گرایلی در اول فرورردین ماه سال ۱۳۲۱ در نیشابور زاده شد. تحصیلات دوره دبستان و دبیرستان و دانش‌سرا را در زادگاهش گذراند و برای ادامه تحصیل به مشهد و اصفهان رفته و در رشته تاریخ از آن‌جا دانش‌آموخته شد. در ۱۴ مهر سال ۱۳۷۹ در زادگاهش درگذشت و در قطعه آرامگاه مشاهیر شهر نیشابور به خاک سپرده شد.∗
واپسین شعر سروده وی که بر سنگ قبرش نوشتند∗:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| قلم در دست من می‌رقصد از شوق |  | مــرا آورده امشـب بر ســــــــر ذوق |
| قلم بر روی کاغــــــــذ اشــک ریزیم |  | من و تــو با ستمگــــر می‌ستیزیم |
| خــــدا در شأن تو نون والقلـم گفت |  | بنابراین مشـــــو با اهرمـــــن جفت |
| قلم در وصـــف خــــــود آیا شنیدی |  | که بالاتـــــر زخـــــون هـــر شهیدی |
| قلم تو شاهــدی شب‌های بسیار |  | فریدون تا سحــــــرگه بـــــــود بیدار |
| پی تحقیـــــــــق تاریـــــــخ نشابور |  | فراهـــم کـــرده هـــر چه بود مقدور |
| به عهــــد خویش دیـــــدی وفا کرد |  | به نیشـــابور دینـــــــــش را ادا کرد |
| تو میــــدانی قلم مـــــــن پاک پاکم |  | اگر روزی گـــــذر کـــــردی به خاکم |
| به سنگ گـــور من بنویس این مرد |  | زخدمت لحظـــه‌ای غفلت نمی‌کرد |
| فریدون رنج بسیــــــــــاری کشیده |  | کنون آســـوده اینجـــــــــــــا آرمیده |
ابیاتی از شاعر فرهیخته
ای گل ناز که در باغ دل آراستمت 
سوزم ازاینکه نگفتم به تو میخواستمت 
روزگاری همه جا وصل تورا می جستم 
بی وفا بودی ومن هیچ نمی‌دانستم
آثار

بیشتر پژوهش‌ها و آثار وی در زمینهٔ تاریخ و مشاهیر نیشابور است و سه اثر زیر از وی به جای مانده‌است:
نیشابور و محاکمه حکیم عمر خیام
نیشابور شهر فیروزه
مشاهیر نیشابور شهر قلمدان‌های مرصع
ولفگانگ سیدکا

| اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی |
| --- | --- | --- | --- |
نام کامل:  Wolfgang Sidka
زادروز:  ۲۶ مهٔ ۱۹۵۴ ‏(۷۰ سال)
زادگاه:  لنگریش، وستفالن
قد:  ۱٫۸۵ متر (۶ فوت ۱ اینچ)*
پست:  هافبک
باشگاه‌های جوانان: باشگاه‌های جوانان
۱۹۷۰–۱۹۷۱:  Berliner SV
باشگاه‌های حرفه‌ای*: باشگاه‌های حرفه‌ای*
| سال‌ها |  باشگاه‌ها |  بازی† |  (گل)† |
| ۱۹۷۱–۱۹۸۰ |  هرتابرلین |  ۱۸۴ |  (۲۴) |
| ۱۹۸۰–۱۹۸۲ |  مونیخ ۱۸۶۰ |  ۷۱ |  (۱۸) |
| ۱۹۸۲–۱۹۸۷ |  وردر برمن |  ۱۱۵ |  (۱۷) |
| ۱۹۸۷–۱۹۸۹ |  Tennis Borussia Berlin |   |   |
| ۱۹۸۹–۱۹۹۲ |  VfB Oldenburg |  ۲۴ |  (۶) |
دوران مربیگری: دوران مربیگری
۱۹۸۸–۱۹۸۹:  Tennis Borussia Berlin (بازیکن / مربی)
۱۹۸۹–۱۹۹۲:  VfB Oldenburg (بازیکن / مربی)
۱۹۹۲–۱۹۹۳:  VfB Oldenburg
۱۹۹۳–۱۹۹۴:  Tennis Borussia Berlin
۱۹۹۴:  آرمینیا بیله‌فلد
۱۹۹۵–۱۹۹۷:  FC Oberneuland
۱۹۹۷:  وردر برمن (دستیار)
۱۹۹۷–۱۹۹۸:  وردر برمن
۱۹۹۹–۲۰۰۰:  VfL Osnabrück
۲۰۰۰–۲۰۰۳:  تیم ملی فوتبال بحرین
۲۰۰۳–۲۰۰۵:  باشگاه فوتبال العربی قطر
۲۰۰۵:  تیم ملی فوتبال بحرین
۲۰۰۶:  MSV Neuruppin
۲۰۰۶–۲۰۰۷:  باشگاه ورزشی الغرافه
۲۰۰۷–۲۰۰۸:  Berliner Sport-Club
۲۰۰۸–۲۰۰۹:  FC Oberneuland
۲۰۱۰–۲۰۱۱:  تیم ملی فوتبال عراق
 تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است. :  تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است. 
ولفگانگ سیدکا (آلمانی: Wolfgang Sidka؛ زادهٔ ۲۶ مهٔ ۱۹۵۴) یک مربی فوتبال اهل آلمان است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به هرتابرلین، مونیخ ۱۸۶۰، و وردر برمن اشاره کرد.
وشتوفرلدینگن

| وشتوفرلدینگن  | وشتوفرلدینگن  |
| --- | --- |
  نشان:   نشان
کشور: آلمان
ایالت: نیدرزاکسن
ناحیه: Leer
تقسیمات: 14 districts
حکومت: حکومت
 • شهردار: Eberhard Lüpkes
مساحت: مساحت
 • کل: ۱۱۱٫۹ کیلومتر مربع (۴۳٫۲ مایل مربع)
ارتفاع: ۴ متر (۱۳ فوت)
جمعیت (2013-12-31): جمعیت (2013-12-31)
 • کل: ۲۰٬۰۳۶
 • تراکم: ۱۸۰/کیلومتر مربع (۴۶۰/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: CET/CEST (UTC+1/+2)
کدهای پستی: 26810
کدهای شماره‌گیری: 0 49 55
پلاک خودرو: LER
وبگاه: wol.conne.net
وشتوفرلدینگن (به آلمانی: Westoverledingen) یک شهر در آلمان است که در لر واقع شده‌است. وشتوفرلدینگن ۲۰٬۰۹۸ نفر جمعیت دارد.
پال دیلان

| پال دیلان | پال دیلان |
| --- | --- |
زادهٔ: جولیت، ایلینوی
ملیت: ایالات متحده آمریکا
پال دیلان (انگلیسی: Paul Dillon؛ زادهٔ جولیت، ایلینوی) یک بازیگر سینما اهل ایالات متحده آمریکا است.
گزیده فیلمشناسی

از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته‌است می‌توان به آثار زیر اشاره کرد.
در جاده (فیلم) (۲۰۱۲)
قصاب (فیلم ۲۰۰۹) (۲۰۰۹)
ساعت آبی‌رنگ (فیلم ۲۰۰۷) (۲۰۰۷)
سی‌اس‌آی: میامی (۲۰۰۴)
نگهبان (مجموعه تلویزیونی آمریکایی) (۲۰۰۳)
باشگاه مبارزه (۱۹۹۹)
سرباز (فیلم ۱۹۹۸) (۱۹۹۸)
تاکسی شیکاگو (۱۹۹۷)
آستین پاورز: مرد بین‌المللی رمز و راز (۱۹۹۷)
جزیره کاتروت (۱۹۹۵)
بازی منصفانه (۱۹۹۵)
قاتلین بالفطره (۱۹۹۴)
پلک‌زدن (فیلم) (۱۹۹۴)
پاسکال راکوتوماوو

| پاسکال راکوتوماوو | پاسکال راکوتوماوو |
| --- | --- |
۱۷مین Prime Minister of Madagascar: ۱۷مین Prime Minister of Madagascar
دوره مسئولیت ۲۱ فوریه ۱۹۹۷ – ۲۳ ژوئیه ۱۹۹۸: دوره مسئولیت ۲۱ فوریه ۱۹۹۷ – ۲۳ ژوئیه ۱۹۹۸
رئیس‌جمهور: دیدیه راتسیراکا
پس از: نوربرت راسیراهونانا
پیش از: تانتلی آندریاناریوو
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: Pascal Joseph Rakotomavo ۱ آوریل ۱۹۳۴ آنتاناناریوو
درگذشته: ۱۴ دسامبر ۲۰۱۰ (۷۶ سال) سن-پیر، رئونیون
ملیت: ماداگاسکار
حزب سیاسی: AREMA
پاسکال راکوتوماوو (انگلیسی: Pascal Rakotomavo; ۱ آوریل ۱۹۳۴ – ۱۴ دسامبر ۲۰۱۰) سیاست‌مدار اهل ماداگاسکار بود. وی از ۲۱ فوریه ۱۹۹۷ تا ۲۳ ژوئیه ۱۹۹۸ نخست‌وزیر این کشور بود.
پاسکال راکوتوماوو در ۱۴ دسامبر ۲۰۱۰، به علت حمله قلبی و عروقی در سن ۷۶ سالگی درگذشت.
پاسکال دوزی

| پاسکال دوزی | پاسکال دوزی |
| --- | --- |
زادهٔ: ۹ آوریل ۱۹۳۹ اووری، ایالت ایمو
ملیت: نیجریه
تحصیلات: مدرسه اقتصاد لندن
آثار برجسته: بنیانگذار دیاموند بنک
پاسکال دوزی (انگلیسی: Pascal Dozie؛ زادهٔ ۹ آوریل ۱۹۳۹) کارآفرین و بانکدار اهل نیجریه است، که در سال ۱۹۹۰ دیاموند بنک را تأسیس کرد.
وشتند (فرانکفورت ام ماین)

| وشتند (فرانکفورت ام ماین)  | وشتند (فرانکفورت ام ماین)  |
| --- | --- |
Stadtteil  of فرانکفورت: Stadtteil  of فرانکفورت
کشور: آلمان
ایالت: هسن
منطقه اداری: Darmstadt
ناحیه: ناحیه شهری
شهر: فرانکفورت
مساحت: مساحت
 • کل: ۴٫۰۹۲ کیلومتر مربع (۱٫۵۸۰ مایل مربع)
جمعیت (2007-12-31): جمعیت (2007-12-31)
 • کل: ۲۵٬۵۵۰
 • تراکم: ۶۲۰۰/کیلومتر مربع (۱۶۰۰۰/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: CET/CEST (UTC+1/+2)
کدهای پستی: 60308, 60320, 60323, 60325, 60327, 60486
کدهای شماره‌گیری: 069
پلاک خودرو: F
وشتند (به آلمانی: Frankfurt-Westend) یک منطقهٔ مسکونی در آلمان است که در فرانکفورت واقع شده‌است. وشتند  ۲۵٬۵۵۰ نفر جمعیت دارد.
فوساگرو

| 0 | 1 |
| --- | --- |
نوع: شرکت سهامی عام
نماد سهام شرکت: الگو:MICEX-RTS LSE: PHOR
ISIN: US71922G2093 
صنعت: ماده شیمیایی
بنا نهاده: ۲۰۰۳
دفتر مرکزی: مسکو، روسیه
محصولات: کود
تعداد کارکنان: ۵٬۰۰۱ نفر
وبگاه: www.phosagro.com
فوساگرو (انگلیسی: PhosAgro) شرکت صنایع شیمیایی روسی است، که در سال ۲۰۰۳ تأسیس شد.
وهوخشترگاه

وُهوخْشتَرگاه نام چهارمین روز از پنج روز اندرگاه است که آن را به نام چهارمین سرود از گاهان پنجگانه زرتشت خوانده‌اند. سرود وهوخشترگاه در اوستا، یَسنه را در بردارد.
این سرود که «وهوخشثرَ (Vohuxshathra)» نام دارد شامل یسن ۵۱ می‌باشد.
کمپانی (فیلم ۲۰۰۳)

| کمپانی | کمپانی |
| --- | --- |
کارگردان: رابرت آلتمن
تهیه‌کننده: باربارا تارنر نو کمبل
فیلمنامه‌نویس: باربارا ترنر
بازیگران: نو کمبل مالکوم مک‌داول جیمز فرانکو
موسیقی: ون دایک پارکس
فیلم‌بردار: اندرو دان
توزیع‌کننده: سونی پیکچرز کلاسیکس
تاریخ‌های انتشار:  ۲۶ دسامبر ۲۰۰۳ (۲۰۰۳-12-۲۶)  
مدت زمان: ۱۱۲ دقیقه
کشور: ایالات متحده
زبان: انگلیسی 
هزینهٔ فیلم: ۱۵ میلیون دلار
فروش گیشه: ۶٫۴ میلیون دلار
کمپانی (به انگلیسی: The Company) فیلمی محصول سال ۲۰۰۳ و به کارگردانی رابرت آلتمن است. در این فیلم بازیگرانی همچون نو کمبل، مالکوم مک‌داول و جیمز فرانکو ایفای نقش کرده‌اند.
ویلیه-سور-مرن

| ویلیه-سور-مرن Villiers-sur-Marne | ویلیه-سور-مرن Villiers-sur-Marne |
| --- | --- |
پاریس and inner ring departments: پاریس and inner ring departments
کشور: فرانسه
ناحیه: ایل-دو-فرانس
دپارتمان: ول-دو-مرن
بخش: Nogent-sur-Marne
کانتون: Villiers-sur-Marne
حکومت: حکومت
 • شهردار: Jacques-Alain Bénisti
مساحت۱: ۴٫۳۳ کیلومتر مربع (۱٫۶۷ مایل مربع)
جمعیت (۲۰۰۶)۲: ۲۸۴۲۱
 • تراکم: ۶۶۰۰/کیلومتر مربع (۱۷۰۰۰/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان اروپای مرکزی)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانی اروپای مرکزی)
کد آماری/کد پستی: ۹۴۰۷۹ /۹۴۳۵۰
ارتفاع: ۶۶–۱۰۳ متر (۲۱۷–۳۳۸ فوت)
۱ داده‌های فرانسه رودخانه و دریاچه  و یخچال‌ها را در نظر نگرفته‌است > ۱ km² (۰٫۳۸۶ مایل مربع یا ۲۴۷ هکتار) ۲: ۱ داده‌های فرانسه رودخانه و دریاچه  و یخچال‌ها را در نظر نگرفته‌است > ۱ km² (۰٫۳۸۶ مایل مربع یا ۲۴۷ هکتار) ۲
شهر ویلیِه-سور-مَرن (به فرانسوی: Villiers-sur-Marne) در شهرستان ول-دو-مرن در ناحیه ایل-دو-فرانس با جمعیت ۲۹٬۳۶۹ در کشور فرانسه واقع شده‌است
ویلینگیلی (آب‌سنگ حلقوی آدو)

| ویلینگیلی | ویلینگیلی |
| --- | --- |
holiday island resort: holiday island resort
ویلینگیلیموقعیت در مالدیو: ویلینگیلیموقعیت در مالدیو
مختصات: ۰°۴۰′۴۳″ جنوبی ۷۳°۱۱′۴۱″ شرقی﻿ / ﻿۰٫۶۷۸۶۱°جنوبی ۷۳٫۱۹۴۷۲°شرقی﻿ / -0.67861; 73.19472: مختصات: ۰°۴۰′۴۳″ جنوبی ۷۳°۱۱′۴۱″ شرقی﻿ / ﻿۰٫۶۷۸۶۱°جنوبی ۷۳٫۱۹۴۷۲°شرقی﻿ / -0.67861; 73.19472
Country: مالدیو
تقسیمات کشوری مالدیو: Addu Atoll
ابعاد: ابعاد
 • طول: ۳ کیلومتر (۲ مایل)
 • عرض: ۰٫۸ کیلومتر (۰٫۵ مایل)
ارتفاع: ۵ متر (۱۷ فوت)
جمعیت: جمعیت
 • کل: ۰
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۰۵:۰۰ (MST)
ویلینگیلی (انگلیسی: Villingili) جزیره‌ای در آب‌سنگ حلقوی آدو در مالدیو است. این جزیره به دلیل داشتن کوه ویلینگیلی، بالاترین ارتفاع طبیعی در مالدیو شناخته می‌شود. ارتفاع این کوه ۵٫۱ متر (۱۷ فوت) است. بالاترین نقطه شناخته‌شده قبلی در آب‌سنگ حلقوی آدو تنها ۲٫۴ متر (۷ فوت و ۱۰ اینچ) بالاتر از سطح دریا قرار دارد.
تپه خرمنجاه ایلخانی‌آباد

| تپه خرمنجاه ایلخانی‌آباد | تپه خرمنجاه ایلخانی‌آباد |
| --- | --- |
نام: تپه خرمنجاه ایلخانی‌آباد
کشور: ایران
استان: استان کرمانشاه
شهرستان: شهرستان صحنه
اطلاعات اثر: اطلاعات اثر
کاربری: تپه
دیرینگی: دوره اشکانیان
دورهٔ ساخت اثر: دوره اشکانیان
اطلاعات ثبتی: اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت: ۱۲۱۹۷
تاریخ ثبت ملی: ۳۰ تیر ۱۳۸۴
تپه خرمنجاه ایلخانی آباد مربوط به عصر برنز - دوره اشکانیان است و در شهرستان صحنه، بخش مرکزی، روستای ایلخانی آباد واقع شده و این اثر در تاریخ ۳۰ تیر ۱۳۸۴ با شمارهٔ ثبت ۱۲۱۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
فرودگاه پورتلند، استرالیا

فرودگاه پورتلند، استرالیا (به انگلیسی: Portland Airport (Australia)) یک فرودگاه همگانی با کد یاتا PTJ است که یک باند فرود آسفالت دارد و طول باند آن ۱۶۱۶ متر است. این فرودگاه در کشور استرالیا قرار دارد و در ارتفاع ۸۱ متری از سطح دریا واقع شده است.
وشتندورف (آلگو)

| وشتندورف   | وشتندورف   |
| --- | --- |
  نشان:   نشان
کشور: آلمان
ایالت: بایرن
منطقه اداری: Schwaben
ناحیه: Ostallgäu
حکومت: حکومت
 • شهردار: Erich Negele
مساحت: مساحت
 • کل: ۱۱٫۹۳ کیلومتر مربع (۴٫۶۱ مایل مربع)
ارتفاع: ۶۸۸ متر (۲۲۵۷ فوت)
منطقهٔ زمانی: CET/CEST (UTC+1/+2)
کدهای پستی: ۸۷۶۷۹
کدهای شماره‌گیری: ۰۸۳۴۴
پلاک خودرو: OAL
وشتندورف (به آلمانی: Westendorf) یک شهر در آلمان است که در استالگوی واقع شده‌است.
.kw

| 0 | 1 |
| --- | --- |
سال فعال شدن: ۱۹۹۲
نوع دامنه سطح‌بالا: دامنه سطح‌بالای کد کشوری
وضعیت: فعال
ثبت: کویت Institute for Scientific Research
حمایت کننده: Ministry of Communications (کویت)
نیت استفاده: برای ارتباط با  کویت
استفاده حقیقی: مورد استفاده در کویت
محدودیت ثبت نام: Limited to کویتi citizens, companies, and organizations; must show appropriate documents to prove status; some third-level names have additional restrictions
ساختار: Registrations are made at third level beneath several second-level names
اسناد: Guidelines
وب‌سایت: www.kw
‎.kw‏ دامنه اینترنتی اختصاص داده شده به کشور کویت است.
ماکامیک، کبک

| Macamic | Macamic |
| --- | --- |
City: City
شعار(ها): Vois juste, probité engendre honneur ("Do right, integrity begets honour"): شعار(ها): Vois juste, probité engendre honneur ("Do right, integrity begets honour")
Country:  کانادا
استان:  استان کبک
ناحیه: ابیتیبی-تمیسگامینتو
منطقه شهری: Abitibi-Ouest
Settled: 1913
Constituted: March 6, 2002
حکومت: حکومت
 • Mayor: Daniel Rancourt
 • Federal riding: Abitibi—Témiscamingue
 • Prov. riding: Abitibi—Témiscamingue
مساحت: مساحت
 • کل: ۲۳۸٫۴۰ کیلومتر مربع (۹۲٫۰۵ مایل مربع)
 • خشکی: ۲۰۲٫۳۴ کیلومتر مربع (۷۸٫۱۲ مایل مربع)
جمعیت (2011): جمعیت (2011)
 • کل: ۲٬۷۳۴
 • تراکم: ۱۳٫۵/کیلومتر مربع (۳۵/مایل مربع)
 • Change (2006–11): افزایش۰٫۳%
 • Dwellings: ۱٬۱۴۸
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی −۵ (EST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی −۴ (EDT)
Postal code(s): J0Z 2S0
کد منطقه: 819
وبگاه: www.villemacamic.qc.ca
ماکامیک (به فرانسوی: Macamic) شهرکی در منطقه شهری آبیتیبی-وست ناحیه آبیتیبی-تمیسکامنگ در استان کبک کانادا است. در سرشماری سال ۲۰۱۱ این شهرک ۲٬۸۴۸ نفر جمعیت داشته‌است و مساحت آن ۱۹۱٫۹۵ کیلومتر مربع است.
هربرت اسپنسر

| هربرت اسپنسر | هربرت اسپنسر |
| --- | --- |
زادهٔ: ۲۷ آوریل ۱۸۲۰ دربی انگلستان
درگذشت: ۸ دسامبر ۱۹۰۳ (۸۳ سال) برایتون انگلستان
ملیت: انگلیسی
پیشینه علمی: پیشینه علمی
شاخه(ها): فیلسوف، جامعه‌شناس
تأثیر گرفته از: آگوست کنت، امیل دورکیم، ژان ببتیست لامارک، تامس مالتوس، جورج لوئیس، کارل فُن‌بِر، تامس هاکسلی، چارلز داروین
 :  
هربرت اسپنسر (به انگلیسی: Herbert Spencer) یکی از بزرگ‌ترین فیلسوفان سده نوزدهم به‌شمار می‌رود. او در سال ۱۸۲۰ میلادی زاده شد. پدر و جدش آموزگار بودند و خود وی نیز هنگام تحصیل به ریاضیات و علوم فنی علاقه‌مند بود و مهندسی آموخت. لیکن از آموزش منظم و روشمندی برخوردار نبود و معلومات فراوان و پراکندهٔ خود را از راه تجربه و تتبعات شخصی به دست آورد. اسپنسر مادی‌گرای در زمان خود با کارل مارکس دمساز بود. او به تفکیک اجتماعی نیز باور داشت.
زندگی اولیه

هربرت اسپنسر در ۲۷ آوریل ۱۸۲۰ در شهر صنعتی داربی، انگلستان زاده شد. پس از تحصیلات مقدماتی در سال ۱۸۳۶ به استخدام شرکت راه‌آهن درآمد. او در هنگام بیکاری به نگارش و خودآموزی می‌پرداخت و بر اساس همین استعداد و سفارش عمویش، توماس اسپنسر، در نشریه «اکونومیست» به کار مشغول شد. مرگ عموی هربرت اسپنسر در سال ۱۸۵۱ و ارثیه‌ای که برای او به جا گذاشت، به آرزوی او جامهٔ عمل پوشاند. او مشاغل خود را رها کرد و به عنوان نویسنده و پژوهشگری آزاد به پژوهش در زمینه علوم رایج زمان همت گماشت. او با شیفتگی و درایت خویش به آموختن مطالب و دست‌آوردهای دانشمندان زیست‌شناس مانند لامارک و کارپنتر پرداخت و دریافت‌های خود را در زمینه جامعه‌شناسی به کار گرفت. او هیچ‌گاه ازدواج نکرد و پس از مرگش بنا به وصیت او، جسدش سوزانده شد.
زندگی اولیه > روحیات و خلقیات

هربرت اسپنسر شخصیتی کمابیش گوشه‌گیر، درون‌نگر و تقریباً فردگرا و آرام بود؛ لذا همکارانش در اداره راه‌آهن لندن و برمینگهم چندان توجهی به او نداشتند. او تمایل داشت دشمنی کارکنان مافوقش را برانگیزد و هرگاه احساس می‌کرد حق با اوست، با آنان به جروبحث می‌پرداخت. از همین رو فردی چندان دوست داشتنی نبود، اما با این حال به او احترام بسیار می‌گذاشتند. در خلال نگارش ایستایی اجتماعی بی‌خوابی‌های اسپنسر آغاز و به قدری عذاب‌آور شد که برای تحمل آن، به استعمال تریاک رو آورد. با گذر سال‌ها، بیماری‌های جسمی و روانی او شدت یافت. به طوری که فقط می‌توانست ساعات اندکی در روز کار کند. او تا آخر عمر از اختلالات عصبی رنج برد. اندکی پس از انتشار اصول روان‌شناسی'، اسپنسر دچار نوعی بیماری عصبی ناشناخته شد. گاهی پیش می‌آمد که او ساعت‌ها بی‌هدف در شهر قدم می‌زد و زمان‌هایی که اصلاً نمی‌توانست بخواند یا بنویسد. غالباً از معاشرت‌های اجتماعی کناره می‌گرفت و در اواخر عمر، حتی تصور این که در برابر جمع سخنرانی کند، برایش طاقت فرسا بود. اسپنسر نه تنها تا آخر عمر مجرد بود، بلکه احتمالاً هیچ‌گاه با زنی رابطه جنسی برقرار نکرد.
زندگی علمی و تحقیقی

در آغاز به گونه پراکنده به تحصیل ریاضیات و شیمی و فیزیک و دانش تشریح پرداخت و سپس به دانشهای طبیعی روی آورد. پس از خواندن کتاب داروین در نگره ابداعی خود دربارهٔ دگرگشت و تکامل موجودات استوارتر شد البته پیش از خواندن آثار داروین از نگرشهای لامارک طبیعی دان نیز سود جسته بود. فلسفه دانشی او که دیدگاهش، روشن ساختن پدیده‌های زندگی و ذهن و جامعه در چهارچوب اصطلاح ماده، حرکت و نیرو بود به کتاب هیجده جلدی برآمد. شالوده فلسفه او در روشن نمودن همه جهان هستی به مانند حرکتی پیشرو از یک مرحله به مرحله کاملتر، بر پایه «قوانین تکامل» نهاده شده بود. مهم‌ترین علاقهٔ اسپنسر مطالعهٔ دگرگونی در ساختارهای اجتماعی است. از نظر اسپنسر تکامل از یک وضعیت نامعین، نامنسجم و یک‌دست به وضعیت منسجم، ناهمگون و چند دست (متکثر) حرکت می‌کند. هرچه تمایز بیشتر باشد انسجام بیشتر خواهد شد و وابستگی تقویت می‌شود.
از آغاز عمر به بحث دربارهٔ مسایل سیاسی، دینی و فلسفی علاقه داشت و از طریق مطالعه و تحقیق در علوم طبیعی به نظریاتی متحول و پیشرو دست یافت.
در این مقصود رنج برد و ضعف پیری مانع کارش نگردید. وقتی که به این کار همت گماشت کتاب معروف داروین هنوز نوشته نشده بود و چون این کتاب منتشر شد اسپنسر در فلسفه و عقیده خود استوارتر گردید و از تحقیقات داروین نیز استفاده کرد. اسپنسر مانند سن سیمون، آگوست کنت و کارل مارکس به دنبال تفسیر جامعه و تغییر آن کوشش داشت. او در سال ۱۸۶۰ میلادی شاهکار زندگی خود را به نام «تکامل» آغاز کرد. اسپنسر اعتقاد داشت که تکوین اجسام به اهتمام اجزای متشکل در درون خود صورت می‌گیرد. مبدأ چنین تفکری که: تکامل به‌طور مستقل و خارج از مشیت الهی یا قدرت دیگری انجام می‌گیرد، در عهد خود فرضیه‌ای انقلابی بود. اسپنسر علاوه‌بر زیست‌شناسی، به قلمرو جامعه‌شناسی و سپس «اخلاق» که احتمالاً در آن دوره به عنوان درجات مترتب در نظم پدیده‌ها محسوب می‌شد، روی آورد. اسپنسر موفق شد با ارائه اصولی که از فرضیه تکامل برگرفته بود، فلسفه عمومی را بارور سازد. او معتقد بود که: کهکشان به صورت مجموعه‌ای عظیم حرکت می‌کند و پیوسته در جهت کسب ویژگی‌ها و تفکیک و تنظیم عناصر، تکمیل می‌گردد و در این مسیر به هم‌آهنگی بیشتر بین عناصر تشکیل‌دهنده می‌پردازد. در مجموعه رسالات زیست‌شناسی (۶۷–۱۸۶۴)، اسپنسر از نظرات چارلز داروین و آلفرد راسل والس دربارهٔ تقسیم کار بین سازواره‌ها سود جسته است.
زندگی علمی و تحقیقی > فعالیت در نشریه اکونومیست

اسپنسر در سال ۱۸۴۸ به لندن نقل مکان کرد و در مقام ویراستار، در نشریه اکونومیست مشغول به کار شد. با مرگ عمویش (تامس اسپنسر) در سال ۱۸۵۳ ثروت هنگفتی به او به ارث رسید. اسپنسر در نتیجه به دست آوردن این ثروت کارش را در نشریه اکونومیست رها کرد و به مثابه دانشمندی مستقل، بدون داشتن شغل ثابت و ارتباط با دانشگاه به زندگی ادامه داد.
اندیشه

اسپنسر به قیاس جامعه با ارگانیسم زیست‌شناختی مبتنی بر تشبیه جامعه به اندام موجود زنده باورمند است. او نقش متغیرهای محیطی را در سازمان‌دهی اجتماعی قبول داشت و بر این باور بود که اَبَرارگانیک (جامعه) و ارگانیسم (اندام موجود زنده) از شش جنبه مشابه یکدیگرند:
جامعه و افراد رشد می‌کنند.
با بزرگ شدن، پیچیدگی‌ها نیز افزایش می‌یابد.
پیشرفت در ساختار، تجزیه کارکرد را به همراه دارد.
اجزای کل وابسته به یکدیگرند.
هر ارگانیسم یک جامعه است.
برخی از اجزا از میان می‌روند و برخی دیگر به حیات خود ادامه می‌دهند (همه افراد جامعه هم‌زمان نمی‌میرند).
با این همه، اسپنسر احساس می‌کرد بین ارگانیسم با جامعه تفاوت‌هایی وجود دارند:
تفاوت در میزان پیوستگی: در ارگانیسم، ارتباطی نزدیک و اتصالی محکم و عینی بین اعضاء وجود دارد در حالی که جامعه متشکل از افرادی مجزا و آزاد است (افراد، در صورت تمایل، می‌توانند با جامعه پیوند یابند یا از آن ببرند).
تفاوت در ابزار ارتباطی: در ارگانیسم، ارتباط میان اعضا به واسطه حرکت ذرات مولکولی و در جامعه، از طریق زبان صورت می‌گیرد.
تفاوت در آگاهی: در ارگانیسم، وجود اعضا برای خدمت‌رسانی به کل، در حالی که در جامعه، کل برای خدمت‌رسانی به افراد است.
اسپنسر باور دارد همه نیروهای یک باشنده (موجود) زنده را می‌توان به دو بخش تقسیم نمود:
نیروی «نگهداری ذات»
نیروی پیدایش و آفرینش یا ماناساز
اندیشه > نظریه بقای اصلح

اسپنسر اصطلاح بقای اصلح را نخستین بار در کتاب اصول زیست‌شناسی، در سال ۱۸۶۴ به کار برد. مهم‌ترین کمک اسپنسر به رشد تفکر اجتماعی را باید طرح همین مفهوم دانست. بسیاری به اشتباه طرح مفهوم بقای اصلح را به داروین نسبت می‌دهند؛ در حالی که اسپنسر این مفهوم را حدوداً ده سال پیش از انتشار اندیشه‌های داروین در خصوص انتخاب طبیعی مطرح کرد. داروین بعدها گفت که اساساً اصطلاح بقای اصلح اسپنسر را بر اصطلاح انتخاب طبیعی خود ترجیح می‌دهد. کارِنیرو بعدها توضیح داد، علت این ترجیح احتمالی داروین آن بود بود که در ایده انتخاب طبیعی، اینگونه استنباط می‌شود که عاملی هوشمند (در اینجا طبیعت) امر انتخاب را به نفع انسان انجام می‌دهد. در حالیکه، بر مبنای اصطلاح بقای اصلح اسپنسر، طبیعت بیش از آنکه انتخاب کند، موارد «نامناسب» گونه‌ها را حذف می‌کند. نظریهٔ بقای اصلح اسپنسر قابل فهم‌تر از انتخاب طبیعی داروین است. داروین فقط به فرایند تغییر گونه‌های زیست‌شناسی توجه داشت، در حالیکه اسپنسر علاوه بر آن، به فرایندهای اجتماعی و نتیجهٔ نهایی (بقای اصلح) پرداخت.
از نظر اسپنسر تکامل گونه‌های زیست‌شناختی و گونه‌های اجتماعی اساساً مربوط به بقای اصلح است. بر این اساس، فرایندهای تکاملی، گونه‌های نامناسب (ناصالح) را تصفیه می‌کنند و پیامد نهایی این تصفیه شکل‌گیری جامعه‌ای کامل‌تر خواهد بود. اسپنسر این پیامد را ناشی از فرایندهای طبیعی می‌دانست و طرفدار پروپاقرص اقتصاد آزاد یا سیاست عدم مداخله بود. کلید این فرایند «سازگاری» است؛ و در این تفکر افراد باید با تغییرات جامعه (و محیط)، تغییر کنند. این ایدهٔ بنیادی، که طبق آن نباید در فرایند سازگاری مداخله‌ای صورت گیرد، نشان می‌دهد که «افراد فاقد صلاحیت» (افراد ناصالح) (فقیران، ضعیفان، جاهلان، یا بیماران) «غربال» می‌شوند. اسپنسر فرایند طبیعی تنازع بقا را نوعی فرایند تصفیه زیست‌شناختی می‌دانست. وی در کتاب ایستایی اجتماعی می‌گوید:
ظاهراً مشکل است که بیوه‌ها و یتیمان را در جدال با مرگ و زندگی رها کنیم با این وجود، چنانچه این موضوع را نه به صورت جداگانه، بلکه به صورتی مرتبط با منافع کلّ بشر در نظر بگیریم، می‌بینیم که این فجایع هولناک سرشار از منفعت است؛ از جمله اینکه، فرزندان افراد بیمار سریع‌تر می‌میرند و افراد نابهنجار و ضعیف به مثابهٔ قربانی‌های بیماری‌های همه‌گیر جدا می‌شوند.
اسپنسر در مورد مستمندان بسیار سنگدل و مخالف کمک دولت به آنان بود. در همین خصوص نوشته است:
قانون حمایت از مستمندان، که با معلّق کردن فرایند سازگاری، موجب گسترش دامنهٔ فقر در آینده خواهد شد، همین امروز نیز می‌تواند چنین پیامدی به همراه داشته باشد. بخش زیادی از پول‌هایی که هر سال صرف کمک به مستمندان می‌شود، می‌تواند صرف حمایت از کارگرانی شود که در بخش‌های تولیدی مشغول به کار هستند، مانند زهکشی زمین‌ها، ساخت ماشین‌آلات صنعتی و غیره. از این طریق انبارها به سرعت پر از کالاهای تولیدی شده و متعاقباً کمبود کالا برطرف خواهد شد.
اسپنسر با هر گونه مداخلهٔ دولت در فعّالیّت‌های خصوصی مخالف بود و از نظر او، رقابت موجب می‌شود تا افردی که به لحاظ زیست‌شناختی و اجتماعی صلاحیّت ندارند، نابود شوند. دیدگاه فردگرایانهٔ اسپنسر و اعتقادش به اقتصاد آزاد با استقبال گرم سرمایه‌داران آمریکایی مواجه شد، چرا که برای آنان توجیه پسندیده‌ای فراهم می‌کرد تا موقعیّت ممتازشان را به فضائل برترشان نسبت دهند.
اسپنسریسم اقتصادی

تأثیر دیدگاه بقای اصلح اسپنسر و نوع نگاه او به بقای سازگارترین و قوی‌ترین گونه بر پژوهشگر معاصر ایرانی عنایت اله مرشدی(به انگلیسی: Enayatollah Morshedi) تا آنجا بوده که این محقق با نگاهی ارگانیک به زیست‌بوم آینده و تعمیم نظر اسپنسر به اکوسیستم کسب و کارها و سازمان‌های اقتصادی، ادعا و نظریه ای تحت عنوان اسپنسریسم اقتصادی: بقای سازگارترین بنگاه و انتخاب آینده را در کتاب خود با عنوان کسب وکارهای جهان آینده مطرح نموده است. به‌طور خلاصه طبق نظریه اسپنسریسم اقتصادی که از سوی عنایت اله مرشدی در کتابش مطرح گردیده، در زیست‌بوم اقتصادی آینده و تحولات آن و محیط‌های خرد و کلان کسب و کار، سازمان اصلح که همانا سازگارترین بنگاه با تحولات و روندها است، پیروز و پایدار خواهد بود. در نظریه اسپنسریسم اقتصادی مرشدی، منظور از سازمان یا بنگاه اصلح منعطف‌ترین سازمان در برابر تغییرات با یادگیرنده‌ترین فرهنگ سازمانی است که کمترین مقاومت را در برابر تغییرات و تحولات نوآورانه و فن‌آورانه جهان آینده از خودنشان می‌دهد. مرشدی با نگاهی ارگانیک به مفاهیم آینده و سازمان، دیدگاه بقای اصلح اسپنسر را به اکوسیستم سازمان‌های اقتصادی تسری و تعمیم داده است و از آن با نام اسپنسریسم اقتصادی یاد می‌کند.
دیدگاه‌های آموزشی

او در ۱۸۶۱ کتاب پرورش فکری و اخلاقی و بدنی را انتشار داد. در این رساله، او سفارش می‌کند که برنامهٔ درسی مدارس، که از زمان جنبش رنسانس معمول شده، به‌کلی عوض شود و از قید زبان و ادبیات یونان و روم آزاد گردد. به‌جای یونانی و لاتین باید علوم طبیعی را تدریس کرد و ترتیبی داد که تمام مردم و تودهٔ مردم خلق از آموزش و پرورش بهره‌مند شوند.
پایان عمر

اسپنسر مردی جدی، منطقی و از اوهام شاعرانه به کلی دور بود. او فاقد ذوق و شور و عشق و زیبایی‌های زندگی بود و تا پایان عمر تأهل اختیار نکرد و به ثروت نیز اعتنایی نداشت. وی ۸۳ سال زندگی کرد و سرانجام در ۸ دسامبر ۱۹۰۳ میلادی در برایتون درگذشت.
کتاب‌شناسی

ایستایی اجتماعی (۱۸۵۱)
فرضیه جمعیت (۱۸۵۲)
اصول روان‌شناسی (۱۸۵۵)
ارگانیسم اجتماعی (۱۸۶۰)
آموزش و پرورش (۱۸۶۱)
نخستین اصول (از مجموعه فلسفه ترکیبی) (۱۸۶۲)
اصول زیست‌شناسی (۶۷–۱۸۶۴)
اصول روان‌شناسی (۷۲–۱۸۷۰)
بررسی جامعه‌شناسی (۱۸۷۳)
اصول علوم اجتماعی (۱۸۷۴)
اصول اخلاق (۹۳–۱۸۷۹)
انسان علیه دولت (۱۸۸۴)
اصول جامعه‌شناسی (۱۸۹۰)
زندگی‌نامه شخصی (۱۹۰۴)
کتاب‌شناسی > کتاب‌شناسی فارسی

اسپنسر، هربرت، ۱۴۰۰: انسان در مقابل دولت، مترجم نجات بهرامی، تهران: دنیای اقتصاد، ۱۰۰ صفحه. ISBN 9786004971003
پرتره هربرت اسپنسر توسط جان باگنولد برگس، ۱۸۷۱–۱۸۷۲
مقبره در گورستان هایگیت