حزب خلق مغولستان
تاریخ > انقلاب دموکراتیک ۱۹۹۰

در اوت ۱۹۸۴، یومجاگین تسدنبال در اقدامی که توسط شوروی حمایت می‌شد، ظاهراً به دلیل سن و وضعیت روحی مجبور به بازنشستگی شد و جامبین باتمونخ در آن ماه به‌عنوان رهبر ملی و رئیس حزب قدرت را به‌دست گرفت.
اولین تظاهرات علنی طرفدار دموکراسی در مقابل مرکز فرهنگی جوانان در اولان‌باتور در ۱۰ دسامبر ۱۹۸۹ برگزار شد. طی چند ماه بعد، سازمان‌دهندگان تظاهرات مغولستان اردچیلسان خلبو (اتحادیه دموکراتیک مغولستان) را تأسیس کردند و به سازماندهی تظاهرات، تجمعات، اعتراضات و اعتصابات ادامه دادند. همچنین به معلمان و کارگران برای دریافت حمایت بیشتر از مردم در سراسر کشور در پایتخت و روستاها فراخوان دموکراسی دادند.
در ۷ مارس ۱۹۹۰ در میدان سوخباتور، اتحادیه دموکراتیک مغولستان با آغاز اعتصاب غذا از کمونیست‌ها خواست استعفا دهند. دفتر سیاسی حزب اعتبار دولتی در نهایت تسلیم فشار شد و مذاکره با رهبران طرفدار دموکراسی را آغاز کرد. جامبین باتمونخ، رئیس دفتر سیاسی حزب، تصمیم به انحلال آن گرفت و در ۹ مارس ۱۹۹۰ استعفا داد. این امر راه را برای اولین انتخابات چند حزبی مغولستان هموار کرد.
در پشت صحنه، حزب سرکوب معترضان را در نظر گرفت و فرمانی را تنظیم کرد که به امضای رهبر حزب باتمونخ برسد. باتمونخ با آن مخالفت کرد و سیاست خود مبنی بر عدم استفاده از زور را حفظ کرد. به‌گفته حاضران، باتمونخ گفت: «من هرگز این را امضا نمی‌کنم. ما مغول‌های اندک هنوز به این نقطه نرسیده‌ایم که دماغ همدیگر را خون کنیم»، بر میز کوبید و از اتاق بیرون رفت.
در انتخابات ۱۹۹۰، احزاب برای کسب ۴۳۰ کرسی در خورال کبیر رقابت کردند اما احزاب مخالف نتوانستند نامزدهای کافی را معرفی کنند. حزب انقلابی خلق مغولستان ۳۵۷ کرسی در خورال کبیر و ۳۱ کرسی از ۵۳ کرسی در خورال صغیر (که بعدها لغو شد) به‌دست‌آورد. دولت جدید حزب انقلابی خلق مغولستان تحت رهبری داشین بیامباسورن قدرت را با دموکرات‌ها به اشتراک گذاشت؛ اصلاحات قانون اساسی و اقتصادی را اجرا کرد و قانون اساسی جدیدی را در سال ۱۹۹۲ تصویب کرد. با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی (که تا سال ۱۹۹۰ کمک‌های اقتصادی قابل توجهی به مغولستان ارائه کرده بود)، این کشور مشکلات اقتصادی دشواری را تجربه کرد. در انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۹۹۳ مغولستان، حزب انقلابی خلق مغولستان برای اولین بار در تاریخ خود شکست خورد و پونسالماگین اوچیربات، نامزد مورد حمایت احزاب دموکراتیک، دو سوم آرا را به دست آورد.
ائتلاف اتحاد دموکراتیک به رهبری تساخیاگین البگدورج به‌عنوان رئیس حزب دموکرات، برای اولین بار در انتخابات پارلمانی ۱۹۹۶ پیروز شد. در سالهای ۲۰۰۰، ۲۰۰۴ و ۲۰۰۸، حزب انقلابی خلق مغولستان در انتخابات پارلمانی پیروز شد و حزب حاکم بود. این حزب از سال ۲۰۰۴ تا ۲۰۰۸ و ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۲ دو دولت ائتلافی با حزب دموکرات تشکیل داد و در سال ۲۰۰۳، به انترناسیونال سوسیالیست پیوست.
انتخابات پارلمانی ۲۰۰۸ به‌ویژه بحث‌برانگیز بود و حزب انقلابی خلق مغولستان به تقلب در آرا متهم شد. اعتراضات علیه نتایج در ۱ ژوئیه به‌خشونت تبدیل شد و شورشی در مقر حزب رخ داد و مقر در آتش سوخت و ویران شد. پس از شورش‌ها، برای اولین بار در تاریخ مغولستان، یک وضعیت اضطراری پنج روزه توسط رئیس‌جمهور نامبارین انخبایار اعلام شد. پنج غیرنظامی در طول شرایط اضطراری جان خود را از دست دادند؛ چهار نفر مورد اصابت گلوله قرار گرفتند و پنجمین نفر بر اثر مسمومیت با مونوکسید کربن درگذشت. وزیر دادگستری مغولستان تخمین زد که ۲۲۰ غیرنظامی و ۱۰۸ نظامی زخمی شده‌اند. با متشنج‌شدن اوضاع، حزب تصمیم گرفت حزب دموکرات را در دولت بپذیرد و ائتلافی تشکیل داد. حزب مقر خود را ویران کرد و کاخ استقلال خود را با یارانه‌های دولتی و کمک‌های مالی اعضای حزبی ساخت. این ساختمان در ۲۶ نوامبر ۲۰۱۱ به‌طور کامل به بهره‌برداری رسید.
در انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۰۹ مغولستان، نامزد حزب دموکرات، تساخیاگین البگدورج، نامبارین انخبایار، نامزد حزب انقلابی خلق مغولستان و رئیس‌جمهور وقت را شکست داد. همچنین در ژانویه ۲۰۱۲، حزب دموکرات تصمیم گرفت تا قبل از انتخابات پارلمانی ژوئن از دولت ائتلافی خارج شود. در انتخابات پارلمانی ۲۰۱۲، حزب دموکرات، حزب خلق مغولستان را شکست داد. حزب خلق مغولستان با ۲۶ کرسی در پارلمان به اپوزیسیون تبدیل شد. در انتخابات محلی ۲۰۱۲ در اولان‌باتور، استان‌ها و مناطق، حزب خلق مغولستان برای اولین‌بار در تاریخ مغولستان شکست خورد. در انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۱۳ مغولستان، نامزد حزب دموکرات و رئیس‌جمهور وقت تساخیاگین البگدورج دوباره نامزد حزب خلق مغولستان را شکست داد.
حزب خلق مغولستان در سال ۲۰۱۶ به قدرت بازگشت و ۸۵ درصد اکثریت کرسی‌های پارلمان را به‌دست‌آورد. نخست‌وزیر چیمیدیان سیخانبیلگ و رئیس مجلس زنداخوگین انخول شکست خوردند، و جرگلتولگین اردنبات از حزب خلق مغولستان به‌جانشینی چیمیدیان سیخانبیلگ انتخاب شد.