اثرگذاری‌های حافظ
کردی

از گستره‌های نفوذ و اثرگذاری شعر حافظ، مناطق کردنشین ایران، عراق، ترکیه و سوریه است. از نخستین دورهٔ ادبیات کردی تاکنون زبان فارسی بیشترین اثر را بر زبان کردی گذاشته است و در این میان حافظ بیشترین سهم را دارد. حافظ در مهمانی‌های جشن و شب‌نشینی‌های کردی حضور داشته و دارد. و کردها در تصمیم‌گیری‌های مهم زندگی خویش به فال حافظ پناه می‌بردند و بر این باور بودند که حافظ بهترین راه را نشان می‌دهد. شاعران کُرد بسیاری ابیاتی از حافظ را در اشعار خود تضمین کرده‌اند یا اشعاری را با تأثیر از غزلیات وی سروده‌اند.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
فهرستِ شاعرانِ کردِ اثرپذیرفته از دیوانِ حافظ: فهرستِ شاعرانِ کردِ اثرپذیرفته از دیوانِ حافظ
| ردیف | مترجم | فعالیت | توضیحات |  |  |  |
| کردی کرمانجی | کردی کرمانجی | کردی کرمانجی | کردی کرمانجی | کردی کرمانجی | کردی کرمانجی |  |
| ۱ | ملا احمد جزیری (د. ۱۰۶۱ ه‍.ق/۱۶۵۱ م) عالم دینی با گرایش عرفانی | تضمین نخستین غزل دیوان حافظ در نخستین غزل دیوان خویش؛ سرمشق قرار دادن دیوان حافظ در دیوان خویش | بیشترین اثرپذیری از حافظ در حیطهٔ کردی کرمانجی؛ آرزوی داشتن جایگاهی در ادبیات کردی مانند جایگاه حافظ در ادبیات فارسی و جای دادن دیوانش در کنار دیوان حافظ نزد کردزبانان؛ شباهت بسیار میان شعر او و حافظ تا حد تبدیل شعرش به ترجمه‌ای آزاد از شعر حافظ؛ درخواست ملا عبدالرحیم هکاری در سروده‌هایی از جزیری برای بنیان‌گذاری عشق و رسمش در میان کردها با تأسی به حافظ |  |  |  |
| ۲ | جعفرقلی زنگلی (د. ۱۳۱۵ ه‍.ق/۱۸۹۷ م) ملقب به ملک‌الشعرای کرمانج | اثرپذیری بسیار از حافظ |  |  |  |  |
| کردی اورامی | کردی اورامی | کردی اورامی | کردی اورامی | کردی اورامی | کردی اورامی |  |
| ۳ | ملامصطفی بیسارانی (د. ۱۱۱۳ ه‍.ق/۱۷۰۱ م) | اثرپذیری بسیار از حافظ | اثرپذیری بسیار از محتوا و مضمون شعر حافظ تا حد نزدیکی به ترجمه |  |  |  |
| ۴ | ملا عمر زنگنه (د. ۱۲۲۴ ه‍.ق/۱۸۰۹ م) متخلص به رنجوری | اثرپذیری فرمی و محتوایی از حافظ | نامیده شدن به «حافظ شیرازی زمانه» از سوی ولید محمد جاف |  |  |  |
| ۵ | محمد سلیمان (د. ۱۲۶۵ ه‍.ق/۱۸۴۹ م) متخلص به صیدی هورامی | بهره‌گیری از از قافیه‌ها و ردیف‌های حافظ در شعر خویش | نامیدن خویش به غلام خواجهٔ شیراز؛ عدم کاربرد واژگانی مانند بادهٔ عشق، زلف، دام، خیال و مانند اینها در کمتر شعری از خویش |  |  |  |
| ۶ | عبدالرحیم معدومی (د. ۱۳۰۰ ه‍.ق/۱۸۸۳ م) متخلص به مولوی کرد | اثرپذیری بسیار از حافظ؛ نام بردن از حافظ بیش از هر شاعر دیگر در دیوان خویش؛ جالب بودن گفتگوهای وی با حافظ؛ تفأل به حافظ و باور به توصیه‌های حافظ به‌عنوان بهترین راه رسیده به حق و حقیقت؛ نامیدن حافظ به «امام محراب مصلای عشق»؛ اقتباس‌های هنرمندانه از شعر حافظ | نقطهٔ اوج اثرپذیری شاعران اورامی از حافظ؛ اثرپذیری بسیار تا حد دشواری مستقل دانستن شعرش از شعر حافظ؛ جایگاه شعرش به‌عنوان گونه‌ای واسطهٔ غیرمستقیم انتقال اندیشهٔ حافظ به مخاطبان کرد با توجه به شهرت و جایگاه امروزی مولوی در میان کردها |  |  |  |
| کردی سورانی | کردی سورانی | کردی سورانی | کردی سورانی | کردی سورانی | کردی سورانی |  |
| ۷ | ملاخضر (د. ۱۲۷۳ ه‍.ق/۱۸۵۷ م) متخلص به نالی | اثرپذیری بسیار از حافظ در وزن، قافیه، ردیف، مضمون و محتوا و به‌کارگیری واژگان خاص؛ | شباهت بسیار به اشعار حافظ تا حد لقب دادنش به «حافظ کرد» و پیشنهاد پنداشت دیوانش به‌عنوان ترجمهٔ کردی دیوان حافظ و جای دادنش در کنار قرآن و تفأل به آن |  |  |  |
| ۸ | عبدالرحمان بیگ صاحبقران (د. ۱۲۷۹ ه‍.ق/۱۸۶۲ م) متخلص به سالم | اثرپذیری بسیار از حافظ و تضمین اشعار او |  |  |  |  |
| ۹ | حاجی قادر کویی (د. ۱۳۰۰ ه‍.ق/۱۸۸۳ م) | اثرپذیری از مضمون و محتوای شعر حافظ؛ تضمین بعضی از اشعار حافظ در مسمط‌های کردی–فارسی خویش |  |  |  |  |
| ۱۰ | محمد (د. ۱۳۲۷ ه‍.ق/۱۹۰۹ م) ملقب به محوی | اثرپذیری همه‌جانبه از شعر حافظ در اشعار کردی و فارسی |  |  |  |  |
| ۱۱ | شیخ رضا طالبانی (د. ۱۳۲۸ ه‍.ق/۱۹۱۰ م) | تضمین و استقبال بسیاری از اشعار حافظ |  |  |  |  |
| ۱۲ | طاهر بگ جاف (د. ۱۳۳۷ ه‍.ق/۱۹۱۹ م) فرزند عثمان پاشا حاکم حلبچه | سرودن بسیاری از اشعار در استقبال از شعر حافظ و ترجمهٔ بعضی اشعار حافظ | پیروی برادرش احمدمختار جاف از حافظ در دیوان خویش |  |  |  |
| ۱۳ | عبدالله زیور (د. ۱۳۶۸ ه‍.ق/۱۹۴۹ م) | تضمین بسیاری از اشعار حافظ و اثرپذیری از آن |  |  |  |  |
| ۱۴ | ملا محمود بیخود (د. ۱۳۷۶ ه‍.ق/۱۹۵۷ م) حاکم حلبچه | تقلید و ترجمهٔ اشعار حافظ |  |  |  |  |
| ۱۵ | میرزا عبدالرحیم (د. ۱۳۳۲ ه‍.ق/۱۹۱۴ م) متخلص به وفایی | تقلید از حافظ در اشعار کردی و فارسی |  |  |  |  |
| ۱۶ | محمد (د. ۱۳۸۵ ه‍.ق/۱۹۶۵ م) فرزند عبدالقادر مریوانی متخلص به قانع | تضمین و تلمیع شعر حافظ؛ تضمین ۱۰ غزل حافظ و تقلید از ساقی‌نامه |  |  |  |  |
| ۱۷ | مصباح الدیوان ادب (د. ۱۳۳۲ ه‍.ق/۱۹۱۴ م) | سرایش دیوان در تقلید از دیوان حافظ |  |  |  |  |
: