stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
اوش

مکان در 25px قرقیزستان
| اوش Ош | اوش Ош |
| --- | --- |
سراسرنمایی از اوش: سراسرنمایی از اوش
  پرچممهر:   پرچممهر
اوشموقعیت اوش در قرقیزستان: اوشموقعیت اوش در قرقیزستان
مختصات: ۴۰°۳۱′۴۸″ شمالی ۷۲°۴۸′۰″ شرقی﻿ / ﻿۴۰٫۵۳۰۰۰°شمالی ۷۲٫۸۰۰۰۰°شرقی﻿ / 40.53000; 72.80000: مختصات: ۴۰°۳۱′۴۸″ شمالی ۷۲°۴۸′۰″ شرقی﻿ / ﻿۴۰٫۵۳۰۰۰°شمالی ۷۲٫۸۰۰۰۰°شرقی﻿ / 40.53000; 72.80000
استان‌های قرقیزستان: استان اوش
حکومت: حکومت
 • شهردار: عایدمحمد قدیربایف
ارتفاع: ۹۶۳ متر (۳۱۵۹ فوت)
جمعیت (۲۰۱۲): جمعیت (۲۰۱۲)
 • کل: ۲۵۵۹۰۰
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۶ (KGT)
وبگاه: http://oshcity.kg
اوش (تلفظ: اُش، ‎/ɒʃ/‎) شهری در قرقیزستان است که در دره باستانی فرغانه واقع شده و از سال ۱۹۳۹ مرکز استان اوش است. این شهر در حدود ۵ کیلومتری مرز ازبکستان قرار گرفته است. جمعیت این شهر در سال ۲۰۲۱ بالغ بر ۳۲۲۱۶۴ نفر بوده است.
اوش دومین شهر بزرگ قرقیزستان است که در دره فرغانه جنوب کشور قرار دارد و اغلب به عنوان «پایتخت جنوب» نامیده می‌شود. اوش قدیمی‌ترین شهر در قرقیزستان است (تخمین زده شده‌است که بیش از ۳۰۰۰ سال پیشینه دارد).
جمعیت اوش حدود ۲۸۲ هزار نفر (در سال ۲۰۱۷) است که از اقوام مختلف شامل ازبک‌ها، قرقیزها، روس‌ها، تاتارها، اویغورها، تاجیک‌ها، آذربایجانی‌ها، قزاق‌ها و دیگر گروه‌های قومی کوچکتر تشکیل شده است. البته اکثریت جمعیت شهر را ازبک‌ها تشکیل میدهند.
این شهر در ارتفاع ۸۷۰ تا ۱۱۰۰ متری از سطح دریا، بر کران رود آق‌بورا که از دامنه‌های کوه آلای سرچشمه می‌گیرد قرار دارد. رودخانه آق‌بورا از میان این شهر می‌گذرد و شهر را در دو سمت راست و چپ خود به دو بخش تقسیم می‌کند. در قدیم بخش عمده شهر در ساحل سمت چپ در دامنۀ کوه سلیمان (که از مکان‌های زیارتی آسیای مرکزی به حساب می‌آمد) قرار می‌گرفت و کاروانسرای شهر هم در همین بخش جای داشت.
در ادبیات فارسی نیز به این شهر اشاره شده‌است، برای نمونه دو بیت زیر به ترتیب از سوزنی سمرقندی و حمید بلخی شاهد آورده می‌شود:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| ز سمرقند بسی کس به دعای تو شدند |  | به زیارتگه کاسان و عبادتگه اوش |
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| معلوم من نشد که کجا رفت پیر اوش |  | با او چه کرد گردش ایام دی و دوش |
تاریخ

در منابع اوش در شمار شهرهایی یاد شده‌است که در اواخر هزاره دوم و ابتدای هزاره یکم پیش از میلاد از فرهنگ پیشرفته‌ای برخوردار بودند. چه بسا این منطقه نیز مانند دیگر مکان‌های فرغانه، در پرورش اسب پرآوازه بوده‌است.
تاریخ اوش در بسیاری موارد با تاریخ فرغانه درآمیخته است. حکمرانان فرغانه در برابر حمله عرب سرسختانه پایداری کردند.
این شهر در سده نهم هجری تا پیش از پیدایش راه‌های دریایی، بر سر راه‌های بازرگانی چین و هند واقع بود و همچنین انبار کالاهایی بود که از باختر آسیا و اروپا به چین و هند می‌بردند یا از چین و هند می‌آوردند.
اوش در میانه‌های سده هجدهم، بیش از آنکه لایق نام شهر باشد، یک اقامتگاه برای قبایل قرقیز به حساب می‌آمد، چنان‌که آورده‌اند، «قرقیزها در شهر اوش قشلاق می‌کنند، به کار کشاورزی مشغول می‌شوند و به جستجوی دام‌های خود می‌پردازند».
این شهر فاقد برج و باروی محکم بوده، طوری‌که حتی پژوهش‌های باستان‌شناسی هم نتوانسته چنین ویژگی‌هایی را برای آن تأیید کند. به استثنای مدرسه عالم بیگ (آن هم متعلق به میانه قرن نوزدهم) شهر اوش فاقد بناهای قابل توجه و باشکوه است، مقبره منتصب به آصف بن برخیا، مزارهای ایشان بلخی و ارسلان باب، مقبره خانوادگی قربان‌جان (از نخبگان سیاسی قرقیزهای نیمه‌یکجانشین) و مسجد راوات عبداالله خان، حداکثر چیزهایی هستند که شهر دارد.
در دهه ۶۰ قرن نوزدهم پس از مدت‌ها حاکمیت خانات خوقند بر این شهر، اوش ۶ مدرسه و ۱۴۷ مسجد داشت.
اوش شهر بسیار مهمی در مقیاس خانات خوقند به حساب می‌آمد و مسکن نخبگان سیاسی قرقیز و قبایل تحت فرمان آنها بود.
اوش در ۱۸۷۶ به امپراتوری روسیه پیوست.
تخت سلیمان

وامبری نام دیگر اوش را تخت سلیمان یاد کرده‌است و گفته‌است هر ساله شمار فراوانی زایر به آنجا روی می‌آورند. گویا این همان بنای یادبودی است که اسکندر مقدونی در اوش، واپسین نقطه از متصرفات خاوری‌اش، برپا کرد.
بر پایه داستانی در افسانه‌ها آمده‌است پس از اینکه آصف بن برخیا دستیار سلیمان نبی می‌میرد، سلیمان دستور داد وی را در پای کوهی معروف به کوه سلیمان در اوش دفن کنند. این مقبره که در قرن هفدهم در پای کوه سلیمان در اوش ساخته شده اکنون بخشی از مجتمع موزه ملی باستان‌شناسی است.
تخت سلیمان که مردم محلی آن را سلیمان-تو نیز می‌نامند به معنای تخت پادشاهی حضرت سلیمان است. یونسکو در سال ۲۰۰۹ این کوه که تقریباً ۲۰۰ متر ارتفاع دارد و دارای پنج قله است را در فهرست میراث جهانی ثبت کرد. بازدیدکنندگان ابتدا یک سازه ۷ در ۹ متری می‌بینند که گنبدی بر روی آن قرار دارد که قطر آن ۴٫۵ متر است. در داخل آن، یک ورودی دارای تورفتگی و بسیار مزین و یک فضای داخلی به شکل هشت‌وجهی با ارتفاع ۲ متر دیده می‌شود.
مشاهیر

سراج‌الدین اوشی
نگارخانه

چشم‌انداز شهر اوش
نمای شهر اوش از بالای کوه سلیمان
خیابان علیشیر نوایی در اوش
پارگی آی‌پی

نمونه ای از تکه تکه شدن یک واحد از پروتکل در یک لایه مشخص به قطعات کوچکتر.
پارگی آی‌پی فرآیندی از پروتکل اینترنتی (IP) است که بسته‌ها را به قطعات کوچکتر (قطعه) می‌شکند، به طوری که قطعات تکه تکه شده می‌توانند از طریق پیوندی با حداکثر واحد انتقال (MTU) ، کوچکتر از اندازه بسته اصلی عبور کنند. قطعات توسط میزبان دریافت کننده دوباره مونتاژ می‌شوند.
جزئیات مکانیسم تکه تکه شدن، و همچنین رویکرد کلی معماری به تکه تکه شدن، بین پروتکل اینترنت نسخه ۴ و پروتکل اینترنت نسخه ۶ متفاوت است.
روند

اگر میزبان دریافت کننده یک بسته IP تکه تکه شده را دریافت کند، باید بسته را دوباره جمع کند و به لایه پروتکل بالاتر ارسال کند. قرار است مونتاژ مجدد در میزبان دریافت کننده اتفاق بیفتد، اما در عمل ممکن است توسط یک روتر میانی انجام شود، برای مثال، ترجمه آدرس شبکه (NAT) ممکن است نیاز به مونتاژ مجدد قطعات برای ترجمه جریان‌های داده داشته باشد.
تفاوت IPv4 و IPv6

الگوریتم تکه تکه شدن در IPv4.
داش‌بلاغ مغار

village در 23x15px|border |alt=|link= ایران
| داش‌بلاغ مغار داش بلاغ مغار | داش‌بلاغ مغار داش بلاغ مغار |
| --- | --- |
village: village
داش‌بلاغ مغار: داش‌بلاغ مغار
مختصات: ۳۸°۳۶′۴۹″ شمالی ۴۷°۲۴′۳۷″ شرقی﻿ / ﻿۳۸٫۶۱۳۶۱°شمالی ۴۷٫۴۱۰۲۸°شرقی﻿ / 38.61361; 47.41028: مختصات: ۳۸°۳۶′۴۹″ شمالی ۴۷°۲۴′۳۷″ شرقی﻿ / ﻿۳۸٫۶۱۳۶۱°شمالی ۴۷٫۴۱۰۲۸°شرقی﻿ / 38.61361; 47.41028
استان‌های ایران: استان آذربایجان شرقی
شهرستان‌های ایران: شهرستان اهر
بخش (تقسیمات کشوری): بخش مرکزی شهرستان اهر
تقسیمات کشوری در ایران: دهستان ورگهان
جمعیت (2006): جمعیت (2006)
 • کل: ۱۶۰
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۳:۳۰ (ساعت رسمی ایران)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۴:۳۰ (ساعت رسمی ایران)
داش‌بلاغ مغار یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان ورگهان بخش مرکزی شهرستان اهر واقع شده‌است.این روستا ۱۶۰ نفر جمعیت دارد.
پد چربی زیرکشککی

| پد چربی زیرکشککی | پد چربی زیرکشککی |
| --- | --- |
نمایی از زانو: نمایی از زانو
جزئیات: جزئیات
شناسه‌ها: شناسه‌ها
لاتین: Corpus adiposum infrapatellare
TA98: A03.6.08.018
TA2: 1908
FMA: 58772
پد چربی زیرکشکی (به انگلیسی: infrapatellar fat pad) یا پد چربی هوفا (به انگلیسی: Hoffa's fat pad) یک قطعه استوانه‌ای از جنس چربی است که در زیر و پشت استخوان کشکک و در درون زانو جای دارد.
اهمیت بالینی

پد چربی یک ساختار طبیعی است اما گاهی اوقات می‌تواند به یک عارضه و بیماری تبدیل شود:
ممکن است آسیب دیده و دردناک شود.
این پد چربی می‌تواند به عمد در جراحی آرتروسکوپی برداشته شود تا جراح ببیند چه کاری انجام می‌دهد - اما این کار همچنین می‌تواند منجر به ایجاد زخم و درد شود.
این پد چربی می‌تواند به هیپرتروفیک تبدیل شود و ممکن است میان کشکک و کندیل ران قرار گرفته و باعث درد شدید هنگام کشیده شدن پا شود. این رخداد سندرم پد چربی زیرکشککی یا سندرم هوفا نامیده می‌شود.
این پد چربی می‌تواند در روند آرتروفیبروز درگیر شده و جای زخم (فیبروتیک) و انقباض پیدا کند و کشکک را به سمت پایین و در وضعیت غیر طبیعی پایین بکشد.
پراکندگی کشسان

پراکندگی کشسان، شکلی از پراکندگی ذرات در نظریه پراکندگی، فیزیک هسته‌ای و فیزیک ذرات است. در این فرایند، انرژی جنبشی یک ذره در چارچوب مرجع مرکز جرم پایسته می‌ماند اما جهت انتشار آن در اثر برخورد با ذرات دیگر یا پتانسیل‌ها تغییر می‌کند. علاوه براین، اگرچه انرژی جنبشی ذره در چارچوب مرکز جرم ثابت می‌ماند در چارچوب آزمایشگاه اینگونه نیست. به‌طور کلی، پخش کشسان فرایندی را توصیف می‌کند که انرژی جنبشی کل یک سیستم در آن پایسته می‌ماند.
پراکندگی کشسان الکترون

وقتی یک ذره آلفا ذره برخوردی باشد و در پتانسیل کولنی اتمها و مولکولها دچار پراش شود، فرایند پراکندگی کشسان را پراکندگی رادرفورد می‌نامند. در بسیاری از تکنیک‌های پراش الکترون مانند پراش الکترون پرانرژی بازتابی (RHEED) پراش الکترون انتقالی (TED) و پراش الکترون گازی (GED) که الکترون‌های برخوردی انرژی کافی دارند (بیش از ۱۰keV)، پراکندگی کشسان الکترون مؤلفه اصلی فرایند پراکندگی می‌شود و شدت پراکندگی نیز به عنوان تابعی از انتقال تکانه بیان می‌شود که به صورت اختلاف میان بردار تکانه الکترون برخوردی و الکترون پراکنده‌شده تعریف می‌شود.
پرواز 1288 دلتا ایر لاین

| 0 | 1 |
| --- | --- |
موتور پس از آن با شکست فاجعه بار روتور کمپرسور کنترل نشده مواجه شد: موتور پس از آن با شکست فاجعه بار روتور کمپرسور کنترل نشده مواجه شد
تصادف: تصادف
تاریخ: ۶ ژوئیه ۱۹۹۶ (۱۹۹۶-07-۰۶)
علت: خرابی موتور غیرقابل کنترل
محل حادثه: باند 17 در فرودگاه منطقه‌ای پنساکولا، پنساکولا، فلوریدا، ایالات متحده  ۳۰°۲۸′۴۰″ شمالی ۸۷°۱۱′۲۵″ غربی﻿ / ﻿۳۰٫۴۷۷۷۸°شمالی ۸۷٫۱۹۰۲۸°غربی﻿ / 30.47778; -87.19028
هواگرد: هواگرد
نوع: McDonnell Douglas MD-88
شرکت هواپیمایی: خطوط هوایی دلتا
شماره دم: N927DA
مبدا پرواز: فرودگاه منطقه‌ای پنساکولا، پنساکولا، فلوریدا
مقصد: فرودگاه بین‌المللی ویلیام بی هارتسفیلد، آتلانتا، جورجیا
سرنشینان: 142
مسافرین: 137
خدمه: 5
کشته‌شدگان: 2
مجروحین: 7
بازماندگان: 140
پرواز 1288 خطوط هوایی دلتا یک پرواز منظم از پنساکولا، فلوریدا به آتلانتا، جورجیا بود. در 6 ژوئیه 1996، هواپیمای مک‌دانل داگلاس ام‌دی-۸۰ که در حال پرواز بود، از باند 17 در پنساکولا در حال برخاستن بود که با یک شکست غیرقابل کنترل و فاجعه بار موتور توربین مواجه شد. علت خرابی موتور، نقص در ساخت فن تشخیص داده شد.
در این برخورد یک مسافر زن و پسرش کشته شدند و هفت مسافر دیگر مجروح شدند. خلبان پرواز را متوقف کرد و هواپیما در باند فرودگاه متوقف شد. سه مسافر دیگر نیز در جریان تخلیه اضطراری جراحات جزئی متحمل شدند. بیشتر مسافران برای تعطیلات سفر می‌کردند.
استان زنجان

مکان
| استان زنجان | استان زنجان |
| --- | --- |
fa (in English: Expected satiety): fa
مختصات: ۳۶°۴۰′۱۲″شمالی ۴۸°۲۹′۳۸″شرقی﻿ / ﻿۳۶٫۶۶۹۹۹۲°شمالی ۴۸٫۴۹۴۰۰۰°شرقی﻿ / 36.669992; 48.494000: مختصات: ۳۶°۴۰′۱۲″شمالی ۴۸°۲۹′۳۸″شرقی﻿ / ﻿۳۶٫۶۶۹۹۹۲°شمالی ۴۸٫۴۹۴۰۰۰°شرقی﻿ / 36.669992; 48.494000
مرکز: زنجان
شمار شهرستان‌ها: ۸
حکومت: حکومت
 • نوع: مرکز
 • نماینده ولی فقیه: سید مصطفی حسینی
 • استاندار: سید محسن صادقی
مساحت: مساحت
 • کل: ۲۱۷۷۳ کیلومتر مربع (۸۴۰۷ مایل مربع)
جمعیت (۱۳۹۵): جمعیت (۱۳۹۵)
 • کل: ۱۲۶۴۳۲۴ نفر
منطقهٔ زمانی: +۳:۳۰
کد منطقه: ۰۲۴
وبگاه: https://ostandari-zn.ir/
استان زنجان (پیشتر: زنگان،خَمسه، شهین) یکی از استان‌های ایران است. مرکز این استان شهر زنجان است. استان زنجان دارای ۸ شهرستان، ۱۹ بخش و ۱۲۱۰ آبادی است که از این تعداد، ۹۷۸ آبادی دارای سکنه و بقیه خالی از سکنه می‌باشند. این استان کمربند اتصال مرکز ایران به شمال غرب و غرب کشور است. در سال ۱۳۹۵ خورشیدی، دارای ۱٬۲۶۴٬۳۲۴ نفر جمعیت بوده است.
شهرستان‌های استان زنجان شامل شهرستان خدابنده، خرمدره، ابهر، طارم، ماهنشان، زنجان، شهرستان ایجرود، سلطانیه می‌باشند.
تقسیمات استانی

این استان در گذشته محال خمسه نام داشت و در زمان قاجار و سلسله‌های پیشین نیز حاکم نشین بوده و زیر نظر ایالت آذربایجان و با نام ولایت خمسه اداره می‌شد و بعداً در زمان رضاشاه پهلوی و تشکیل استان‌های شماره بندی شده زیرمجموعه استان یکم بود و بعدها هم چند سالی هم با گیلان استان مشترکی را تشکیل دادند.
بر پایهٔ دومین قانون تقسیمات کشوری و وظایف فرمانداران و بخشداران (مصوب ۳ بهمن ۱۳۱۶ خورشیدی)، اراک در کنار زنجان جزء استان یکم قرار گرفت. اراک در ۱۹۶۳ میلادی از استان یکم جدا شد.
قزوین در سال ۱۳۷۳ از استان زنجان جدا شد و به استان تهران پیوست، و در سال ۱۳۷۶ به استان قزوین مبدل شد.
هم‌اکنون استان زنجان دارای ۸ شهرستان، ۱۸ بخش، ۴۸ دهستان و ۲۲ شهر است. شهرستان‌های آن شامل شهرستان خدابنده، خرمدره، ابهر، طارم، ماهنشان، زنجان، ایجرود، سلطانیه می‌باشند.
مردم

بیشتر مردم استان زنجان به زبان ترکی آذربایجانی سخن می‌گویند. زبان تاتی از بخشی از شمال طارم علیا دامنه کوه البرز بجای مانده است در حدود ۸ روستا (چرزه، باکلور، جمال آباد، قسمتی از آبادی هزارود، بندرگاه، سیاورود، نوکیان، قوهیجان) تات هستند و مردم روستاهای سفید کمر و خوئین در شهرستان ایجرود نیز به زبان تاتی سخن می‌گویند، و همچنین مردم دهستان درسجین از توابع شهرستان ابهر به زبان لری بختیاری سخن می‌گویند که شامل روستاهای خلیفه حصار، شیورین، آقچه کند، ارکین و درسجین می‌باشد و همچنین در بخشهایی از شهرستان ماهنشاه و طارم مردم به زبان کردی سخن می‌گویند. حمدالله مستوفی دین مردم زنجان را سنی توصیف می‌کند اما در دوران صفویه با حمایت صفویان از مذهب شیعه به تدریج مذهب تشیع رواج یافته است.
در گذشته، حمدالله مستوفی در نزهةالقلوب (تألیف در ۷۴۰ق/۱۳۳۹م) زبان زنجان و مراغه و تالش گشتاسبی را پهلوی ذکر کرده و می‌گوید «زبانشان پهلوی به جیلانی بازبسته است» که منظور همان گویش‌های گوناگون زبان‌های تاتی‌تبار است.
نام‌گذاری

دربارهٔ ریشهٔ نام‌گذاری زنجان روایات گوناگونی وجود دارد با توجه به پیشینه تاریخی بنای شهر زنجان روند تاریخی نام‌گذاری منطقه را می‌توان در مراحل زیر طبقه‌بندی کرد:
مرحله اول: در دوران ماد، در سرزمین ماد، در محل فعلی زنجان شهری به نام «اکان‌زانیا» یا «اکان‌زانا» وجود داشته است بطلمیوس در قرن دوم میلادی از شهری به نام «اگانزانا» نام برده است که مطابق با زنجان است.
مرحله دوم: با روی کار آمدن اردشیر بابکان و آغاز پادشاهی ساسانی، اردشیر این شهر را باز بناسازی کرده و نام «زندگان» بر آن نهاد، حمدالله مستوفی زندگان را به فارسی دری ترجمه و معادل آن را شهین دانسته و نوشته است اردشیر بابکان آن را ساخت و شهین نام نهاد و «زندگان» در طول زمان زنگان تغییر یافت. همچنین اصل کلمه زنگان را زندیگان دانستند که به معنای اهل کتاب زند، معروف‌ترین کتاب آیین زرتشتی در دوران پادشاهی ساسانی است و گان از پسوندهای زبان پارسی باستان است
مرحله سوم: از سال ۲۴ هجری قمری شروع و تا امروز ادامه دارد. پس از سقوط زنگان در جنگ بین اعراب و زنگانیان و فتح آن به دست بَراءِ بن عازِب، اعراب طبق قوانین زبانی خود آن را زنجان نامیدند. در زمان قاجار به زنجان ولایت خمسه (به معنی پنج) می‌گفتند که از پنج بلوکه ابهررود، بزینه‌رود، ایجرود، زنجان رود، و سجاس‌رود، تشکیل شده‌بود.
تاریخچه

می‌توان گفت کهن‌ترین شهر
استان خُرَّمدَرِه (با قدمت ۸۰۰۰ساله) است. همچنین از مسیر باختر، شمال‌باختر و شمال استان زنجان‌رود قزل اوزن عبور می‌کند که در قسمتی با استانهای گیلان، اردبیل، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی و کردستان حدود مرزی پدیدآورده است که حاشیه این رود یادآور تمدن باستانی آندیا است که یکی از تمدن‌های آغاز هزارهٔ اول پیش از میلاد می‌باشد.
مرکز این ناحیه در پیش از اسلام «زنگان» یا «زندیگان»[نیازمند منبع] و به معنای منسوب به کتاب زند نام داشته است که پس از استیلای اعراب بنا به ضرورت تلفظ معرب به زنجان تغییر یافته است. این استان از قدیم به سبب قرار گرفتن در حاشیه جاده ابریشم و راه تجاری مسیر هند و چین به اروپا دارای اهمیت خاصی بوده است. استان بر اساس آخرین تقسیمات کشوری در سال ۱۳۷۶ دارای هشت شهرستان به نام‌های ابهر، زنجان، سلطانیه، خرمدره، خدابنده، ایجرود، طارم و ماهنشان است و در مرداد سال ۱۳۹۲ شهرستان سلطانیه از ابهر جدا شده به آن اضافه شد و دارای هشت شهرستان شد.[نیازمند منبع]
همچنین معبد داش‌کسن به (پارسی سنگ‌شکن) باقی‌مانده از زمان سلسله ایلخانیان نیز از آثار تاریخی این استان است. این استان در مقطعی در زمان قاجار با نام ایالت خمسه خوانده می‌شد.
استان زنجان به همراه استانهای گیلان، قزوین و مرکزی در گذشته جزئی از استان یکم بوده است که یکی از ۱۰ استان ایران بود که در ۱۹ دی ۱۳۱۶ خورشیدی، با اصلاح قانون تقسیمات کشوری به عنوان استان یکم تعیین گردید که در سال ۱۳۳۹ نام این استان یکم به گیلان تغییر یافت که در سال ۱۳۵۲
نیز استان زنجان به همراه منطقه قزوین از استان گیلان جدا شد و استان زنجان بعنوان استان نوزدهم شکل گرفت و در نهایت در سال ۱۳۷۳ قسمتی از استان قزوین کنونی و در سال ۱۳۷۵ شهرستان تاکستان از استان زنجان جدا شد.[پیوند مرده]
صنایع دستی استان

ملیله کاری
از کارهای دستی بومی زنجان ساخت وسایل نقره‌ای و به ندرت طلائی به صورت ملیله کاری است که در اوایل فقط در زنجان معمول بوده که در زمان رضاخان تعدادی از هنرمندان زنجانی به تهران و اصفهان کوچ کردند و این هنر ظریف را در آن شهرها رواج دادند.
چاروق دوزی
چاروق دوزی یکی دیگر از هنرهای دستی است که دست‌های ظریف هنرمندان زنجانی در تولیدات آن مهارت ویژه‌ای دارند. این چاروقها مشخصاً زنانه بوده و استفاده از آن جنبه تشریفاتی و تفننی دارد.
چاقوسازی
چاقوسازی در زنجان که با مهارت خاصی به دست استادان این صنعت ساخته می‌شود با ویژگی‌هایی همچون ظرافت، تناسب، تنوع، قدرت برش و آبکاری الکتریکی تیغه از شهرت فراوانی بر خوردار است.
مسگری
با ممنوعیت استفاده از طلا و نقره برای ساخت ظروف در دوره اسلامی، روند استفاده از فلزاتی چون مس به دلیل اینکه مس فلزی چکش خوار، شکل‌پذیر با قابلیت تورق و مفتول شدن و اجرای تزئینات مختلفی چون مشبک کاری، قلمزنی، حکاکی، فلزکوبی، ترصیع و کنده کاری است، رواج یافت.
با توجه به کشف کوره ذوب مس در «سگز آباد» قزوین واقع در «تپه قبرستان»، نزدیک بودن این منطقه از لحاظ جغرافیایی به زنجان و نیز وجود معادن بزرگ مس در منطقه می‌توان به قدمت استفاده از این فلز در زنجان پی برد.
ظروف تولید مسی در زنجان عبارتند از: آفتابه، تیان، طشت، تونگ، حناخور و روشل
فرش و گلیم
فرش و گلیم و جاجیم زنجان از معروفیت خاصی برخوردارند. فرش بافی در زنجان یکی از صنایع با قدمت زیاد است که نقش قابل توجهی در صادرات فرش ایران ایفا می‌کند. فرش‌های صادراتی زنجان از بهترین جلوه‌های فرهنگی این استان هستند. به‌طوری‌که فرش بافان این خطه هنر و مهارت خود را در راستای تکامل هنر سرزمینشان قرار داده‌اند و از آن به عنوان منبع درآمد نیز استفاده می‌کنند. در سال بیش از ۶۰۰۰۰ تخته فرش در سراسر استان بافته می‌شود که عمده آن‌ها مربوط به اتحادیه بافندگان فرش دستی و شرکت‌های مختلف است.
طرحهایی که در فرش زنجان استفاده می‌شود عبارتند از: ریز ماهی و ماهی درهم و نقشه قلتوق و بیجار و افشار. فرش‌هایی که توسط فرش بافان زنجانی بافته می‌شود به دلیل نبودن سرمایه‌گذار بومی بانام شهرهای دیگر (قم) به بازارهای خارجی صادر می‌شود.
تذهیب
تراش سنگ‌های قیمتی
رنگرزی
سرمه دوزی
منبت کاری
نگارگری
مصنوعات چرمی
معرق چوب
قلم زنی
محصولات کشاورزی استان

محصولات عمده کشاورزی استان عبارت‌اند از: گندم، انجیر، برنج، انگور، زردآلو، سیب، لوبیا، خیار، پیاز، گردو، فندق و بادام، زیتون، انار و سیر.
زنجان در تولید محصول زیتون مقام اول کشوری، تولید انگور مقام هفتم، تولید سیب مقام هفتم و حبوبات مقام دهم را در اختیار دارد.
محصولات کشاورزی استان > زراعت

استان زنجان با ۸۸۳۰۰۰ هکتار اراضی قابل کشاورزی ۴٫۷۷ درصد اراضی کشاورزی کل کشور را دارا بوده و مساحت اراضی آبی کشاورزی استان نیز ۱۶۸۳۹۵ هکتار (۲ درصد اراضی کشور) می‌باشد؛ بنابراین استان زنجان همواره به عنوان مهم‌ترین قطب کشاورزی در کشور مطرح است.
محصولات کشاورزی استان > باغداری

شهرستان طارم به دلیل وجود خاک حاصلخیز و جلگه ای، وجود رود قزل اوزن، نزدیکی به استان‌های گیلان و اردبیل و هوای نیمه گرمسیری از وجود بسیاری از باغات برخوردار است. زیتون و انار میوه‌های اصلی و انجیر، انگور، ازگیل، به، سیب، گلابی، زردآلو، آلو، گیلاس، آلبالو، هلو، شلیل، توت، تمشک و شاه توت از میوه‌های فرعی دیگر این شهرستان هستند که در درختان پربار و با کیفیت بالا دیده می‌شوند.
هندوانه، خربزه، پیاز، گوجه فرنگی، خیار، کدو، کدوتنبل، لوبیای سبز، نخودفرنگی، هویچ و سیب زمینی صیفی‌جات این شهرستان هستند.
برنج طارم هم که از کیفیت بالایی برخوردار است و در ایران از جمله برنج‌های مرغوب کشور به‌شمار می‌آید.
طارم به دلیل وجود بیش از اندازه زیتون با کیفیت استان زنجان را به قطب تولید زیتون کشور تبدیل کرده است. بقیه شهرستان‌های استان زنجان هم محصولات شهرستان طارم را به اندازه تأمین استان خود دارند.
محصولات کشاورزی استان > مرغداری

این استان دارای ۸۳ واحد مرغداری گوشتی و ۴ واحد مرغ تخم‌گذار می‌باشد.
بر اساس آمارهای موجود در سال ۱۳۹۲ سالانه ۱۱ میلیون و ۸۹۵ هزار و ۴۱۶ قطعه جوجه گوشتی و ۲۴۴ هزار و ۵۰۰ قطعه جوجه تخم‌گذار و همچنین ۲۷۳ هزار و ۴۵ قطعه جوجه مادر در این استان جوجه ریزی شده است.
همچنین یک واحد مرغ مادر بومی به ظرفیت ۱۳هزارو ۱۰۰ قطعه در سال و ۴ واحد بوقلمون گوشتی با ظرفیت ۲۶هزارو ۶۰۰ قطعه در هر دوره پرورش داده می‌شود.
محصولات کشاورزی استان > زنبورداری

بر اساس آمارهای سال ۱۳۹۰ تعداد ۲۵۷۹ کندو بومی ۷۸۰۱۰ کندو مدرن در این استان موجود می‌باشد؛ که سالانه پانصد و یازره هزار کیلو عسل تولید می‌کنند.
محصولات کشاورزی استان > پرورش ماهی

واحدهای پرورش ماهیان گرم آبی و ماهیان سردآبی صنعتی و نیمه صنعتی در این استان موجود می‌باشد.
اقلیم > حوزه‌های آبخیز

حوزه‌های آبخیز استان شامل رودخانه قزل اوزن با سطح حوزه ۱۷۳۲۸ کیلومتر مربع و رودخانه شورکات و خرارود با وسعت ۴۸۳۶ کیلومتر مربع می‌باشد که متوسط خروجی آب سالانه استان در ایستگاه گیلوان رودخانه قزل اوزن ۳ میلیارد و ۸۴۰ میلیون متر مکعب و در رودخانه ابهر رود ۷۸ میلیون متر مکعب و خرارود ۵۰ میلیون متر مکعب می‌باشد.
اقلیم > رودخانه‌ها

رودخانه قزل اوزن و رودخانه کبیر در خرمدره وزنجان رود
سجاس رود
رود ایجرود
شورکات (ابهر رود)
رود انگوران چای
اقلیم > دریاچه آبشار و تالاب‌ها

| 0 | 1 |
| --- | --- |
 دریاچه پری ماهنشان  دریاچه شورگل خندقلو  دریاچه آب‌بندان همایون:  دریاچه آب‌بندان سارمساقلو  دریاچه آب‌بندان قره چریان  تالاب قمشلو  آبشار شار شار  آبشار هشترخان(به فارسی: بوقلمون)
اقلیم > کاریزها

| 0 | 1 |
| --- | --- |
 قنات حاجی میر بهاءالدین  قنات حاج یوسف  قنات حاجی عبدالحسین تاجر موسوم به قنات سرچشمه  قنات قیز قید  قنات کوتاه حاج داداش  قنات اعتماد امین (وقفی عباس خان)  قنات معین التجار  قنات جلوخانه:  قنات تازه کهریز، خرمدره  قنات عمومی، خرمدره  قنات کهریزدره، خرمدره  قنات محمودآباد، خرمدره  قنات میرزابابا، خرمدره  قنات قربانعلی، ابهر  قنات محمدقلی، ابهر
اقلیم > چشمه‌های آب گرم

| 0 | 1 |
| --- | --- |
 چشمه آب گرم آرکوین در حومه روستای آرکوین در بخش ایجرود جاده بیجار  چشمه آب گرم ابدال در ۳۰ کیلومتری جنوب غربی زنجان در نزدیکی روستای ابدال  چشمه آب گرم روستای سرگاب در جنوب شرقی قیدار  چشمه آب گرم روستای میانج و حلب در انگوران  چشمه آب گرم روستای الله بلاغی در نزدیکی روستای ماهان بخش طارم:  چشمه آب گرم روستای ینگجه در بخش ماهنشان  چشمه آب گرم گرماب در ۶۰ کیلومتری خدابنده در حومه روستای گرماب  چشمه آب گرم قنیرجه در ۱۰ کیلومتری روستای علم کندی شهرستان ماه نشان  چشمه‌های آب سرد الله بلاغی واقع در ۵۰ کیلومتری شمال زنجان و حومه روستای ماهان در شهرستان طارم  چشمه آب گرم وننق
اقلیم > عوارض طبیعی

آبشار شارشار
تپه ماهورهای پاپایی
صخره قیرخ ایاق (به فارسی: هزار پا)
اقلیم > غارها

تا کنون شش غار در استان زنجان کشف شده است.
| 0 | 1 |
| --- | --- |
 غار کتله خور  غار زرین (دودزا)  غار حاج کندی:  غار خرمنه سر  غار شاکین  غار گلجیک
اقلیم > ارتفاعات

این استان به‌طور متوسط حدود ۱۵۰۰ متر از سطح دریا ارتفاع دارد. پست‌ترین نقطه داخل آن با ارتفاع ۳۰۰ متر در منطقه گیلوان ار توابع طارم بوده و بلندترین قله آن با ارتفاع بیش از ۳۰۰۰ متر در کوه‌های تخت سلیمان در ارتفاعات شهرستان ماه نشان واقع شده است.
قیز قالاسی با ارتفاع ۳۲۱۴ متر در بخش انگوران شهرستان ماه نشان واقع شده و از بلندترین قله‌های استان زنجان به‌شمار می‌آید.
اقلیم > ارتفاعات > کوه‌ها

بیش از ۲۷۴ کوه در استان زنجان شناسایی شده‌اند که قسمتی از این ارتفاعات به‌طور سلسله وار دامنه‌های حاصلخیزی دارند.
رشته کوه‌های شمالی:
مشتمل بر بخشی از البرز غربی و دامنه‌های جنوبی کوهستان تالش که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از: طالقان، تخت سلیمان، سیالان و الموت در البرز.
رشته کوه‌های غربی و جنوب غربی وشرقی:
شامل کوه‌های دمیرلو، جهان‌داغ و قیدار و کوه‌های منطقه دوتپه
رشته کوه‌های مرکزی:
که استان را از دشت قزوین جدا می‌کنند و عبارت‌اند از: چرگر، سندان داغی، ملاداغی و پوتالی.
اقلیم > ابدال

این کوه که از کوه‌های بلند استان به‌شمار می‌رود، در شمال روستای خورجهان، از توابع دهستان انگوران واقع شده است و ۳۰۹۹ متر ارتفاع دارد. رودخانه‌های انگور چای، تخته یورد و دربند از این کوه سرچشمه می‌گیرند. دامنه‌های جنوبی این کوه به دهستان انگوران، و دامنه‌های شمالی آن به دهستان اوریاد مشرف است.
اقلیم > بابا گیلدر

این کوه با ارتفاع ۲۸۵۰ متر، در ۹۵ کیلومتری جنوب غربی زنجان و در غرب روستای حلب از توابع دهستان انگوران واقع شده و سرچشمه اصلی رود حلب است. دامنه‌های شرقی آن به دهستان انگوران، و دامنه‌های غربی آن به دهستان احمدآباد سفلی (از توابع شهرستان میاندوآب) مشرف است و جزو کوهستان قرّداغ به‌شمار می‌آید.
اقلیم > بلقیس

این کوه در ۱۲ کیلومتری روستای یاستی قلعه، از توابع دهستان انگوران قرار گرفته است و ۳۳۳۲ متر ارتفاع دارد. این کوه سرچشمه رودخانه‌های بالاجوجه و انگوران چای، و بلندترین قله کوهستان قرخ بلاغ (چهل چشمه) است. چشمه‌های بسیاری از دامنه‌های این کوه می‌جوشند.
اقلیم > چال

این کوه در قسمت شمال غربی روستای خورجهان، از توابع دهستان انگوران واقع شده است و ۳۰۵۰ متر ارتفاع دارد. این کوه سرچشمه رودخانه‌های انگوران چای و تخته یورد است.
اقلیم > صندوق سندران

این کوه با ارتفاع ۳۲۱۴ متر، در جنوب روستای علم کندی، از توابع دهستان اوریاد واقع شده است و سرچشمه رودخانه‌های انگوران چای، قلعه چای، تخته یورد و بالاجوجه است.
این کوه، از نظر ارتفاع، دومین قله مرتفع کوهستان قرخ بلاغ (چهل چشمه) محسوب می‌شود.
اقلیم > قبله داغ

این کوه با ارتفاع ۳۲۰۵ متر، در غرب روستای زرین آباد از توابع دهستان اوریاد واقع شده است و سرچشمه رود قلعه چای است.
اقلیم > لعل کان

این کوه با ارتفاع ۳۰۵۰ متر، در جنوب غربی روستای یاستی قلعه، از توابع انگوران واقع شده است و سرچشمه رودخانه‌های کاکا، انگوران چای و قره‌قیه است.
این کوه، از شمال غربی به کوه بلقیس، و از شرق به کوه قزلر قلعه سی متصل است و از کوه‌های کوهستان قبرخ بلاغ (چهل چشمه) است.
علاوه بر این کوه‌ها، استان زنجان دارای قله‌ها و بلندی‌های مهم دیگری نیز هست که از آن جمله می‌توان به کوه‌های یان بلاغ (۲۹۷۲ متر)، داغی (۲۸۶۱ متر)، سندان داغ (۲۵۸۰ متر)، آرگون (۲۹۲۴ متر)، جانقورتاران (۲۵۸۰ متر)، چال خاتون (۲۹۹۳ متر)، چنوباشی (۲۹۵۰ متر)، سفید (۲۹۳۳ متر)، کوه سندان، کوه دوشاخ، دینگه (کوه)، کوه آق‌داغ، کوه تکه‌قیه‌سی اشاره نمود.
اقلیم > لعل کان > دشت‌ها

دشت‌های استان زنجان عبارتند از دشت زنجان، سلطانیه، ابهر، خرمدره، دوتپه، گرماب، زری آباد، گل تپه، سجاس، حلب، ماه نشان، انگوران، دندی، قیدار و طارم علیا.