علل ناکامی آلمان در عملیات بارباروسا
مشکلات تدارکاتی > مسئله زیرساخت‌های اراضی عملیاتی > خطوط آهن

صرف انرژی فراوان توسط رهبران آلمان برای تأمین نیازهای تدارکاتی عملیات بارباروسا از جمله از طریق بهبود و گسترش زیرساخت‌های ترابری غرب لهستان، نتیجه چندانی دربر نداشت. با پیشروی هر چه بیشتر نیروهای آلمانی در عمق اراضی شوروی، طول خطوط تدارکاتی آن‌ها افزایش و در مقابل طول خطوط تدارکاتی دشمنشان کاهش میافت. این درحالی بود که تنها ۶۴ هزار کیلومتر راه تمام‌فصل با سطحی سخت و ۸۲ هزار کیلومتر راه‌آهن در شوروی وجود داشت. عرض همین خطوط آهن نیز بزرگ‌تر از عرض استاندارد خطوط آهن آلمانی و سایر کشورهای غربی بود. با وجود تلاش فراوان آلمانی‌ها هنگام پیشروی برای تغییر عرض این خطوط آهن، یگان‌های تدارکاتی مجبور بودند بیشتر تدارکات را به کمک هر تجهیزات ریلی که به غنیمت گرفته می‌شد و بر روی همان خطوط آهن اولیه انتقال دهند. در حالی که برنامه‌ریزی پیش از جنگ، آلمانی‌ها نیاز حداقلی برای تعمیر و عملیاتی کردن خطوط آهن در مناطق تسخیر شده و غنیمت گرفتن گسترده ادوات ریلی شوروی با خسارت ناچیز را فرض گرفته بود، این امر بر اثر اجرای سیاست زمین سوخته توسط دشمن در از میان بردن زیرساخت‌ها و انهدام تجهیزات توسط لوفت‌وافه و یگان‌های خط مقدم نیروی زمینی در عملیات‌های رزمی اولیه، همواره ممکن نبود. برنامه‌ریزی آلمانی‌ها برای تغییر عرض ریل‌ها اثر سیاست زمین سوخته شوروی را در نظر نگرفته بود. بدین ترتیب تا پایان ماه اوت آلمانی‌ها تنها حدود ۱۰۰۰ لوکوموتیو به غنیمت گرفتند که تنها نیمی از آن‌ها عملیاتی بودند. در این حال، برای مثال، در قسمت جنوبی تنها دو خط‌آهن تمام گروه ارتش جنوب را تأمین می‌کرد؛ درحالیکه طبق دکترین عملیاتی آلمان به هر ارتش می‌بایست حداقل یک خط آهن تعلق می‌گرفت. در جریان نبرد کی‌یف، یادداشت‌های جنگی افسر تدارکات گروه زرهی ۱ روز ۲۵ اوت می‌آورد: «به منظور دوره باز تجهیز ده روزه مقرر شده، لازم است گروه زرهی هر روز ۱۴ قطار تدارکات دریافت کند.» این در حالی بود که برای کل گروه زرهی تنها ۱۲ قطار تدارکات وعده شده بود و برخی روزها تنها نیمی از آن دریافت می‌شد. بدین ترتیب از مجموع ۷۲۴ قطاری که می‌بایست در ماه سپتامبر به پایگاه‌های این گروه ارتش در رود دنیپر می‌رسید تنها ۱۹۵ قطار محقق شد.
درحالیکه کار تغییر عرض خطوط‌آهن در ظاهر ساده می‌آمد اقدام نیروهای ارتش سرخ در شکستن و خم کردن این خطوط، این عمل را برای آلمانی‌ها به بازسازی کامل بدل می‌ساخت. از طرفی، کمبود جدی در زمینه نیروی انسانی ماهر و تجهیزات سنگین ساخت‌وساز در نیروهای مربوط به نگهداری و تغییر خطوط آهن، پیشبرد سریع کار را برای آلمانی‌ها غیرممکن می‌کرد. این نیروها با وابستگی به گروه ارتش‌ها برای دریافت سوخت، در رده‌های پایین اولویت قرار می‌گرفتند و مشکلات با توجه به موتوریزه بودن کامل کمتر از یک ششم این آرایش‌ها افزون می‌شد. تنها ۱۰۰۰ خودرو (عموما از مدل‌های ضعیف فرانسوی و بریتانیایی) در سرتاسر جبهه شرقی به نیروهای خطوط آهن آلمان اختصاص یافته بود و دو سوم از آن‌ها هیچ خودرویی در اختیار نداشتند. از این رو، با وجود تلاش شبانه‌روزی، تا روز نخست ماه ژوئیه راه‌آهن برست-لیتوفسک تنها تا باراناویچی در فاصله ۳۰۰ کیلومتری و تا ۴ ژوئیه تا مینسک، با یک خط عرض آلمانی و یک خط عرض بزرگ‌تر روسی، عملیاتی شده بود. بدین ترتیب بخش‌های بزرگی از نیروهای آلمانی بیش از ۷۲۰ کیلومتر با نزدیک‌ترین خط ریلی تدارکاتی فاصله پیدا کرده بودند. بدین شکل فشار هر چه بیشتری بر ناوگان کامیون‌های تدارکاتی آلمان می‌افتاد؛ در حالیکه این ناوگان نیز به شکل ناامیدکننده‌ای قادر یه پوشش دادن چنین شکافی نبود. آلمانی‌ها مجبور شدند برای جبران کمبودها حدود ۲۵۰۰ لوکوموتیو و ۲۰۰٬۰۰۰ واگن را از شبکه حمل‌ونقل داخلی خود به جبهه شرقی منتقل نمایند که منجر وارد آمدن فشار بیشتر بر اقتصاد آن می‌شد. در این میان برخی موضوعات فنی برای آلمانی‌ها مشکل آفرین شده بود. لوکوموتیوهای شوروی با اندازه‌ای بسیار بزرگ‌تر که امکان حمل سوخت و آب بیشتری برای آن‌ها فراهم می‌کرد، قادر به طی مسافت‌های دو برابری نسبت به لوکوموتیوهای آلمانی بودند. این مسئله موجب کمبود ایستگاه‌های خدماتی برای قطارهای آلمانی در اراضی شوروی شده و آلمانی‌ها را مجبور به احداث ایستگاه‌های جدید با قسمت‌های متعدد، می‌کرد.