کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی
منابع کتابخانهٔ مجلس > اسناد ملی، تاریخی و بین‌المللی

بخش مرکز اسناد کتابخانهٔ مجلس با در اختیار داشتن آرشیو بی‌همتایی شامل بیش از ۱۲ میلیون برگ از اسناد مربوط به ۲۴ دورهٔ مجلس شورای ملی و هفت دورهٔ مجلس سنا، تنها مرکز غنی اسناد پارلمانی کشور، معرفِ تاریخ قانونگذاری، سیر تصویب قوانین و تحولات قوهٔ مقننه در ادوار مختلف و روایت‌گری صادق و بی‌غرض از تعاملات مردم با نمایندگان خویش است که به لحاظ پژوهش‌های جامعه‌شناختی و تحقیقات اجتماعی بسیار مهم و ارزنده محسوب می‌شود.
این مرکز با مجموعه‌های اهدایی نظیر مجموعهٔ ۷۵ هزار سندی خانوادهٔ متین دفتری و مجموعهٔ ۱۰ هزار سندی فرمانفرما و… تقویت گردیده و عرصهٔ مطالعاتی و پژوهشی نابی را برای نویسندگان و پژوهشگران فراهم آورده است. این اسناد مشتمل است بر نامه‌ها، فرمان‌ها، قراردادها، امتیازنامه‌ها، اسناد مالی، قباله‌ها، وقفنامه‌ها، اعتبارنامه‌ها، عرایض و شکایات مردمی، اسناد انتخابات، اسناد و مدارک کمیسیون‌ها، لوایح، طرح‌ها، اسناد حسابداری، قوانین، اسناد مجلس مؤسسان، عکس‌ها، آلبوم‌های تاریخی و نقشه‌ها، نوارهای ریلی مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی و فایل‌های دیجیتالی آن‌ها، بریدهٔ نشریات، پروندهٔ نمایندگان مجالس ملی و سنا و غیره است. برای بخش مهمی از اسناد موجود در این بخش کاربرگه تهیه شده و اطلاعات آن در شبکه کتابخانه موجود و از طریق وب سایت کتابخانه، فهرست آنها، قابل دسترس است. طی سال‌های ۱۳۸۷ – ۱۳۸۹ ده‌ها دانشجوی ارشد رشته‌های تاریخ و نسخه‌شناسی به کار فهرست‌نویسی این اسناد مشغول بودند.
این بخش همچنین در بردارندهٔ اسناد سازمان ملل شامل مجموعه‌های ارزشمند اطلاعات، اسناد و مدارک، گزارش‌ها و انتشارات ارکان ششگانه سازمان ملل و کارگزاری‌های تخصصی آن یعنی سازمان بین‌المللی کار، سازمان خواربار و کشاورزی، سازمان بهداشت جهانی، بانک جهانی و یونسکو است. این اسناد از اولین سال‌های تأسیس سازمان ملل در سال ۱۹۴۸ میلادی(۱۳۲۷ خورشیدی) تاکنون، به زبان‌های انگلیسی، عربی و فرانسوی به این کتابخانه می‌رسد و مطابق طبقه‌بندی خاص آن نگهداری می‌شود.
برای مراجعین کتابخانه استفاده از منابع نامبرده، نامحدود و رایگان است و همچنین جستجوی الکترونیکی در کلیه سایت‌های سازمان ملل از طریق اینترنت در محل کتابخانه میسر است.
بخش دیگری از این مرکز به مجموعه گزارش‌های دولتی اختصاص دارد که توسط سازمان‌ها، وزارتخانه‌ها و نهادهای دولتی به‌صورت کارنامه، گزارش عملکرد، سالنامه و آمارنامه، گزارش کنفرانس‌ها، قطعنامه‌ها و سمینارها تهیه و معمولاً با تیراژ محدود منتشر و به مراکز معدودی ارسال می‌شود. این گزارش‌ها حاوی مجموعه‌ای از آخرین اطلاعات آماری موجود در زمینه‌های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور است که نیازهای اطلاعاتی تصمیم‌گیران و برنامه‌ریزان و پژوهشگران را در این حوزه‌ها بر طرف می‌کند.
در کنار اسناد مکتوب مرکز اسناد کتابخانهٔ مجلس شورای اسلامی، واحد اسناد شنیداری و دیداری به‌عنوان قسمت دیگری از بخش اسناد، دارای منابع غنی و منحصر به‌فردی است. از آنجا که عصر حاضر، عصر ارتباطات و پیشرفت سریع در علوم است ابزارهای شنیداری و دیداری در انتقال اطلاعات و همچنین در نظام آموزشی، تحقیقاتی و فرهنگی جوامع بشری نقش به‌سزایی دارند. در این راستا بود که واحد شنیداری و دیداری کتابخانهٔ مجلس شورای اسلامی از سال ۱۳۷۷، فعالیت خود را با هدف گردآوری، حفظ و نگهداری منابع آغاز نمود و به جامعه محققان و پژوهشگران فرهنگ و تاریخ خدمات ارائه می‌دهد. در طی دو سال گذشته و مشخصاً از سال ۱۳۸۷ تاکنون بیش از ۳ هزار عکس جدید از طریق اهدا و خرید به مجموعه عکس‌های تاریخی مجلس اضافه شده است.
از دیگر بخش‌های مرکز اسناد کتابخانه می‌توان به شورای ارزیابی اسناد، واحد فهرست‌نویسی، واحد فراهم‌آوری، واحد تحقیقات تاریخ مجلس، واحد تاریخ شفاهی، فصلنامهٔ اسناد بهارستان و واحد مخزن و خدمات آرشیوی اشاره نمود.
از کارهای حائز اهمیت دیگر می‌توان به تهیهٔ تصاویر دیجیتالی از اسناد ملی و تاریخی موجود در کتابخانهٔ مجلس اشاره نمود که چندی است که این اقدام آغاز گردیده و تاکنون در حدود ۵۰ هزار برگ سند اسکن شده است.