stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
مناظره‌های علی بن موسی الرضا
تعداد مناظره‌ها > مناظره با جاثلیق مسیحی

مکان این مناظره در دربار مأمون عباسی در شهر مرو عنوان شده‌است. به گزارش مکارم شیرازی، در اولین جلسه مناظره‌ای که مأمون تدارک دیده بود، مأمون پس از معرفی علی بن موسی الرضا به حاضران، از جاثلیق مسیحی به شرط انصاف و عدم خروج از مسیر عدالت، تقاضای مناظره با علی بن موسی را مطرح کرد. به گزارش منابع شیعه، مناظره با ایراد جاثلیق به شیوه و مفاد مناظره آغاز شد. جاثلیق به درخواست مأمون جهت شروع مناظره با علی بن موسی می‌گوید: «ای امیر مؤمنان! من چگونه بحث و گفتگو کنم که او به کتابی استدلال می‌کند که من منکر آنم و به پیامبری تمسک می‌جوید که من به او ایمان نیاوردم.» در این‌جا علی بن موسی شروع به سخن می‌کند و به وی اطمینان می‌دهد که استدلال‌هایش از روی انجیل و مطالب مسیحیان است و سپس از او می‌خواهد تا سوالاتش را بپرسد. از مفاد سخنان جاثلیق برمی‌آید که وی قصد داشته‌است از قبول نبوت نزد مسلمانان، در اثبات نبوت عیسی استفاده نماید. به همین جهت سه مرتبه از عیسی در جمله ابتدایی خود یاد می‌کند. علی بن موسی نیز در پاسخ، با پذیرش نبوت عیسی به اثبات نبوت محمد می‌پردازد. رضا در این مناظره از واژگان حقانیت برای اثبات ترجیح اسلام بر ادیان پیشین استفاده می‌کند و در این مناظره از دلایل اثبات نبوت محمد سخن به میان می‌آورد. علی بن موسی در جایی از این مناظره از نام فارقلیطا برای اشاره به پیامبر اسلام در کتاب‌های سایر ادیان استفاده می‌کند. بر اساس آنچه مکارم شیرازی گزارش می‌کند، مسیحی در نهایت از اعتقاد به تثلیث دست برداشت و به حقانیت توحید معترف شد. بر اساس تحلیل‌ها، از آنجا که مرکز زندگی مسیحیان در عصر مأمون، بغداد بوده‌است، باید جاثلیق از بغداد فراخوانده شده باشد تا به مرو آمده باشد.
این مناظره در قالب پرسش و پاسخ صورت گرفته‌است و در آن از برهان خلف استفاده شده‌است. یکی از فنون مورد استفاده در این مناظره، دانش به مبنای فکری–اعتقادی طرف مقابل و استفاده از این دانش در جهت خاموش‌کردن طرف مقابل است. از دیگر فنون مورد استفاده در این مناظره، استفاده از مقبولات طرف مقابل در راستای نتیجه‌گیری به نفع خویش است. در این راستا، علی بن موسی الرضا پس از آنکه از مسیحی، اعتراف در عبودیت مسیح و عبادت کردن او به جانب خدا گرفت؛ بر علیه خود او و برای انکار تثلیث، برهان اقامه شد.
تعداد مناظره‌ها > مناظره با راس جالوت

پس از پایان مناظره با جاثلیق مسیحی، علی بن موسی رو به رأس جالوت — عالم یهودی — رو کرد و از وی خواست تا سؤال مطرح کند؛ به گزارش منابع شیعی، پس از سؤال و جواب‌های رأس جالوت دربارهٔ نبوت محمد و نبوت عیسی، سرآخر رأس جالوت به دین اسلام و مذهب علی ابن موسی الرضا ایمان پیدا می‌کند. نراقی گزارش می‌کند که بر این حدیث، شرح‌های بسیاری نوشته شده‌است که قدیمی‌ترین آن‌ها متعلق به قاضی سعید قمی است. میرزای قمی و ملا عبدالصحاب محمد ابن احمد نراقی نیز بر این حدیث شروحی نوشته‌اند. در این مناظره از روش دیالتیکی استفاده شده‌است و از جزئیات به کلیات و قیاس ختم می‌شد.
تعداد مناظره‌ها > مناظره با بزرگ هیربدان

قرشی و مکارم شیرازی گزارش می‌کنند؛ پس از ایمان رأس جالوت، علی بن موسی رو به بزرگ زرتشتیان حاضر در جلسه کرد و از وی دربارهٔ زرتشت و دلیل ایمان به وی سؤالی پرسید که با بی‌پاسخ ماندن سؤال، علی بن موسی به مناظره خاتمه داد. استدلال مورد استفاده در این مناظره، همان استدلال مورد استفاده در مناظره با راس جالوت و جاثلیق بوده‌است. برندق نام مناظره‌کننده را هربد یا هربذ اکبر گزارش می‌کند.
تعداد مناظره‌ها > مناظره با عمران صابی

به گزارش منابع شیعی، پس از بازماندن بزرگ هیربدان، علی بن موسی از جمع حاضر درخواست کرد که اگر کسی نسبت به اسلام نقدی دارد، بدون هراس آن را مطرح کند. عمران صابی که در مناظره با دانشمندان شهره بود و به ادعای خودش در نزد مأمون، کسی تا آن لحظه نتوانسته بود او را راضی کند؛ شروع به صحبت نمود و سوال‌هایی دربارهٔ توحید و خلقت مطرح کرد. مکارم شیرازی گزارش می‌کند که پس از یک گفتگوی طولانی و بیان سخنان مفصل، عمران صابی شهادتین بر زبان جاری کرد و مسلمان شد و سجده نمود. با اسلام آوردن عمران صابی، جلسه به پایان رسید و همگان متفرق شدند. پس از اسلام آوردن عمران صابی، علی بن موسی وی را به عنوان شاگرد نزد خود نگاه‌داشت و پس از آموزش‌های لازم، به عنوان استاد مناظره به شهرهای مختلف فرستاد.
علی بن موسی در این مناظره، به بیان صفات خدا و تشریح آن صفات پرداخته‌است. عمران صابی، فیلسوف و روحانی قبیله صابی بود. محمدتقی جعفری، در توصیف این مناظره آورده‌است که این مناظره از مهم‌ترین مناظره‌ها در زمینه فلسفه است و حاوی مبهم‌ترین سوالات حکمت دربارهٔ عقل است. غالباً سوالات در این زمینه سبب سوالات مبهم دیگری می‌شوند اما پاسخ‌های علی بن موسی الرضا به سوالات عمران، روشنگرانه بوده‌است. بر اساس روایتی که قرشی آن را گزارش می‌کند، محمد بن جعفر صادق — عموی علی بن موسی — پس از این مناظره از دانش او در خصوص حکمت و فلسفه متعجب شد و نسبت به سلامتی علی بن موسی نگران شد و این نگرانی را به حسن بن محمد نوفلی منتقل کرد. او در گفتگویی که با نوفلی داشت، از بیم خود نسبت به حسادت مأمون یاد می‌کند که ممکن است منجر به خطر جانی برای علی بن موسی الرضا بشود. علی بن موسی در این مناظره نیز از فن تشبیه استفاده کرد. زندگی صائبیان، همواره در کنار رودخانه گزارش شده‌است؛ با این وصف، احتمالاً عمران صابی اهل خراسان نبوده‌است و برای مناظره به این شهر فراخوانده شده بود.
تعداد مناظره‌ها > مناظره با سلیمان مروزی

به گزارش منابع شیعه، در ایام داغ مناظره‌های کلامی در مرو بود که سلیمان مروزی، متلکم بزرگ خراسان، به مرو آمد و مأمون از وی دعوت کرد تا تن به مناظره با علی بن موسی دهد؛ اما سلیمان به دلیل اینکه نمی‌پسندد علی بن موسی را نزد عموم مغلوب سازد، پیشنهاد مأمون را رد کرد. با این حال مأمون او را راضی به مناظره کرد. در نهایت در روز ترویه تدارک مناظره دیده شد و مناظره با ادعای سلیمان مبنی بر انکار بداء آغاز شد؛ سپس بحث اراده الهی به میان آمد و علی بن موسی با استدلال‌های فراوان سلیمان را قانع کرد که اشتباه می‌اندیشد. پس از مغلوب شدن سلیمان در مناظره، جلسه به پایان رسید و افراد متفرق شدند. علی بن موسی الرضا در این مناظره با مقایسه ادعای او و ادعای یهودیان، به ابطال مدعای او پرداخت. برندق دین سلیمان را قبل از مناظره، اسلام گزارش کرده‌است.
تعداد مناظره‌ها > مناظره با علی بن محمد بن الجهم

به گزارش منابع شیعی، در یکی از جلسات مناظره، علی بن محمد الجهم دربارهٔ مقوله عصمت پیامبران سوال‌هایی را مطرح کرد و علی بن موسی نیز پاسخ او را به شکلی مفصل داد. در نهایت علی بن محمد بن الجهم از اعتقادش نسبت به عصمت پشیمان شد و توبه کرد. در این مناظره نیز همچون مناظره با جاثلیق از برهان خلف در رد برخی از اعتقادات علی بن محمد استفاده شده‌است. بنابر آنچه شیخ صدوق در عیون اخبار الرضا گزارش می‌کند، علی بن محمد در این مناظره، آیاتی را در خصوص رد عصمت ادعایی علی بن موسی الرضا اقامه کرد و به آیه ۱۲۱ سوره طه، آیه ۸۷ سوره انبیاء، آی ۲۴ سوره یوسف، آیه ۲۴ سوره ص و آیه ۳۷ سوره احزاب استناد کرد. سپس علی بن موسی پاسخ داد و علی بن محمد از جواب‌های وی قانع شد. از علی بن محمد نیز به عنوان یکی از مسلمانان مناظره‌کننده با علی بن موسی الرضا یاد شده‌است. با این حال شخصیت او در علم رجال، مجهول توصیف شده‌است. این مناظره را شیخ صدوق در عیون اخبارالرضا گزارش کرده‌است و منبع احتمالی آن از جانب اثباتی، کتاب وفاة الرضای اباصلت هروی عنوان شده‌است.
تعداد مناظره‌ها > مناظره با زندیق

برای علی بن موسی، مناظره‌ای با یک زندیق گزارش شده‌است. در این مناظره، زندیق گفتگویی در خصوص وجود خدا را آغاز نمود. این مناظره بحثی طولانی است که نسخهٔ کامل آن در کتاب محمد حسین طباطبایی گزارش شده‌است. در بخشی از این مناظره، علی بن موسی برای اثبات وجود خدا، استدلالی عقلی اقامه می‌کند و می‌گوید: «نمی‌بینی که اگر حق با تو باشد (خدایی نباشد) ما و شما برابریم؟ هر چه نماز خواندیم، روزه گرفتیم، یا اعتقاد محکمی داشتیم آسیبی به ما نخواهد رساند. اما اگر حق با ما باشد در آن صورت آیا ما نجات پیدا نخواهیم کرد و تو هلاک نخواهی شد؟» به گزارش قرشی، در پایان این مناظره، زندیق به سخنان علی بن موسی باور پیدا کرد و مسلمان شد.
این استدلال علی بن موسی الرضا در مناظره‌اش با زندیق، بر مبنای استدلال احتیاط اندیشانه‌ای است که امروزه به شرطیه پاسکال مشهور است. پاسکال بر اساس این استدلال، با وجود اعتقاد به عدم درک انسان به وجود خدا، معتقد است که انسان باید برای وجود خدا، شرط ببندد و در این شرط‌بندی، آنچه کسب می‌شود (در صورت وجود خدا) نسبت به آنچه از دست می‌رود (در صورت نبود خدا) قابل مقایسه نیست.
تعداد مناظره‌ها > مناظره با ابوقره

قرشی گزارش می‌کند که ابوقره از خراسان برای پرسش سوالاتی از علی بن موسی الرضا در خصوص حلال‌ها و حرام‌ها و برخی تکالیف دینی به دربار مأمون وارد شد. او از صفوان بن یحیی وقت ملاقاتی با علی بن موسی طلب کرد و سپس در موعدی مقرر نزد وی حاضر شد و به گفتگو با او پرداخت. در این گفتگو، از موضوعاتی چون وجود و ماهیت خدا، کتاب‌های الهی و خلقت آنها، مکان خدا، ملائکه و صفت غصب خدا سخن گفته شد. پس از اتمام پاسخ‌های علی بن موسی الرضا، وی که از مخالفان علی بن موسی بود، از جلسه گریخت و دلایل علی بن موسی را نپذیرفت. برندق او را از مسلمانانی می‌داند که پیش از مناظره، اعتقادات خاص در میان فرقه‌های اسلامی داشته‌است. سبحانی در مطالبی، مذهب ابوقره را مجسمه گزارش می‌کند. او گزارش می‌کند که بر اساس نقل صفوان، ابوقره که از همکاران فقیهان عراقی به نام شبرمه بود. سبحانی اتفاقات این جلسه را چنین گزارش می‌کند که ابوقره از مسائل بسیاری در خصوص مسائل ارث پرسید و در نهایت سؤال‌ها به اصول اعتقادی رسید. در گفتگوی اعتقادی آن دو، از مسائلی چون شیوه سخن گفتن خداوند با موسی و اساساً نوع کلام خدا با پیامبران سخن به میان آمد. علی بن موسی در این مناظره برای حادث بودن قرآن استدلال‌هایی را ارائه کرد. در این مناظره جایگاه و مکان خدا، چرایی معراج پیامبر، امکان دیدن خداوند و صفات خدا مورد سؤال قرار گرفت و پس از پاسخ‌های علی بن موسی، ابوقره از ادامه گفتگو درماند و جلسه را ترک کرد. متن این مناظره در کتاب بحارالانوار، و اصول کافی، گزارش شده‌است.
ابوقره و شبرمه، هر دو در منابع رجالی، افرادی ناشناخته هستند و برخی گزارش کرده‌اند که ابوقره، از مستبصرین است و به همین دلیل او را با صفت محدث گزارش کرده‌اند. ابن حجر در کتاب التقریب گزارش می‌کند که موسی بن طارق که کنیه‌اش ابوقره بود، از محدثان طبقه نهم است و هم عصر علی بن موسی الرضا زیست می‌کرد. در خصوص شبرمه نیز گزارش شده‌است که او در عصر جعفر صادق زندگی می‌کرده و علی بن موسی رضا را درک نکرده‌است. صدوق این روایت را احتمالاً از کتابی از کتاب‌های صفوان بن یحیی گزارش شده‌است و به از جهت سندی، مورد وثوق منابع شیعه قرار گرفته‌است.
تعداد مناظره‌ها > باقی گفتگوها

یکی دیگر از گفتگوهای علی بن موسی در این دوران، گفتگوی او با ابویوسف یعقوب بن اسحاق دروقی معروف به ابن سکیت است. به گزارش قرشی، در این گفتگو سوال‌هایی در خصوص معجزات عیسی، موسی و محمد مطرح شد. این گفتگو از کوتاه‌ترین گفتگوهای علی بن موسی الرضا در بین مناظره‌های اوست. غیر از آن، گفتگویی دیگر با مردی ناشناس و همین‌طور پرسش و پاسخ‌هایی از جانب مأمون با علی بن موسی الرضا در منابع پوشش داده شده‌اند. در مناظره‌ای که در عیون اخبار الرضا بین مأمون و علی بن موسی گزارش شده‌است، مأمون از رضا در خصوص عصمت پیامبران سوالاتی را مطرح می‌کند و با جواب‌های تفسیری از قرآن علی بن موسی الرضا مواجه می‌شود. یکی دیگر از مناظره‌هایی که برای علی بن موسی الرضا گزارش شده‌است، مناظره‌ای با سران اهل سنت است که در موضوع تفاوت عترت و امت صورت گرفته‌است. در این مناظره نیز گفتگوها بر سر معنایی از قرآن صورت گرفته‌است. این احتمال داده شده‌است که این روایت را شیخ صدوق از کتاب الفرق بین الامة و الآل در کتاب خودش نقل کرده‌است. مناظره دیگر در کتاب عیون اخبارالرضا، گفتگویی است که با یحیی بن ضحاک سمرقندی است در موضوع امامت و خلافت. از متن روایت برداشت می‌شود که یحیی از متلکمان خراسانی و در زمان خود شهره بوده‌است. طبق آنچه در منابع حدیث‌پژوهی شیعه آمده‌است، صدوق این روایت را از کتاب صولی نقل کرده‌است که به علت سنی بودن نویسنده، احتمال جعل در آن منتفی است. دیگر گفتگوی رضا در این دوره، گفتگویی کوتاه است که با برادرش زید بن موسی مشهور به زیدالنار داشته‌است.
| طرف مناظره | محتوای مناظره | منبع اصلی (احتمالی) | اعتبار نویسنده و کتاب نزد شیخ صدوق> کتاب | اعتبار نویسنده و کتاب نزد شیخ صدوق> نویسنده |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| مناظره با متکلمان | مفهوم امامت | کتاب احمد بن علی انصاری | اعتباری ضعیف (معتبر نزد شیخ) | ناشناخته اما معتبر نزد شیخ |
| مناظره با مأمون | روایت ستاره زهره و سهیل | کتاب احمد بن علی انصاری | اعتباری ضعیف (معتبر نزد شیخ) | ناشناخته اما معتبر نزد شیخ |
| مناظره با مأمون | عصمت | کتاب حمدان بن سلیمان | اعتباری ضعیف (معتبر نزد شیخ) | نویسنده معتبر |
| مناظره با علی بن محمد جهم | عصمت | کتاب وفاة الرضا | اعتباری ضعیف (معتبر نزد شیخ) | نویسنده معتبر |
| مناظره با علی بن محمد جهم | عصمت | کتاب علی بن ابراهیم | معتبر | نویسنده معتبر |
| مناظره با بزرگان ادیان (مناظره بزرگ) | متنوع | مجالس الرضا مع اهل الادیان | اعتباری ضعیف (معتبر نزد شیخ) | نویسنده معتبر |
| مناظره با سلیمان مروزی | بداء | مجالس الرضا مع اهل الادیان | اعتباری ضعیف (معتبر نزد شیخ) | نویسنده معتبر |
| مناظره با علمای اهل سنت | فرق عترت و امت | الفرق بین الامة و الآل | معتبر | نویسنده معتبر |
| مناظره با ابوقره | مقایسه عیسی و محمد | کتاب‌های صفوان بن یحیی | معتبر | نویسنده معتبر |
| مناظره با یحیی بن ضحاک | امامت و خلافت | کتاب‌های صولی | اعتباری ضعیف (بی‌اعتبار نزد شیخ) | نویسنده نامعتبر (سنی مذهبی) |
| مناظره با زیدالنار | - | کتاب صالح بن ابی‌حماد | معتبر | نویسنده معتبر |
| مناظره با زیدالنار | - | کتاب علی بن ابراهیم | معتبر | نویسنده معتبر |
دیدگاه‌ها

مناظره‌های علی بن موسی الرضا، مورد توجه جمعی از محققان و دانشمندان غیرمسلمان نیز قرار گرفته‌است. دیوید واسواشتاین در این‌باره از دیوید توماس و استیون واسراسترام یاد می‌کند که هر یک به بخشی از مناظره‌های علی بن موسی، توجه و به آن بخش پرداخته‌اند. با این حال توماس به دیدِ تردید در مناظره علی بن موسی با جاثلیق مسیحی نگریسته‌است و آن را یک مناظره تاریخی نمی‌داند یا حداقل تغییر در آن توسط راوی را محتمل می‌داند. در مقابل واسراسترام این مناظره را اساساً غیر تاریخی و یک مناظره دینی می‌داند. بیهم دائو دربارهٔ گزارشِ برگزاری و شرکت در مناظره‌های میانِ علی بن موسی الرّضا، مُتکلّمانِ مسلمان و چهره‌های برجستهٔ دیگر جوامعِ مذهبی از سوی مأمون، هدف این گزارش‌ها را نشان دادنِ برتریِ علی بن موسی الرّضا از نظرِ علم و دانش نسبت به خلیفه و دیگر دانشمندانِ مسلمان و رقیبانِ غیرمسلمان ادعا می‌کند و ادامه می‌دهد به همین دلیل، تاریخی بودنِ آنها مورد پرسش قرار گرفته‌است، و می‌توان آنها را سرچشمهٔ تلاش برای قرار دادنِ علی بن موسی الرّضا به‌عنوانِ رقیب در دانشِ زبانزدِ خلیفه در نظر گرفت، همان‌طور که در منابعِ اهل سنت گزارش شده‌است.
منابع شیعی، با اشاره به مناظره‌های علی بن موسی، یکی از نتایج حاصل از آن را اثبات علم لدنی امام می‌دانند که به کتاب‌های آسمانی تحریف نشده از ادیان ابراهیمی، مسلط است و به زبان سایر ملل احاطه دارد. جعفریان گزارش می‌کند که مناظره‌های کلامی در دوران حیات سیاسی امامان شیعه، از اواخر قرن اول شروع می‌شود و در اواخر قرن دوم، گسترش می‌یابد. در این میان، دوران علی بن موسی الرضا و گفتگوهای کلامی او در دورانی که بحث‌های کلامی به اوج گسترش خود رسیده‌است، سبب می‌شود تا گفتارهای او در شکل‌گیری و بیان آراء امامیه، نقش مهمی داشته باشد. جعفر مرتضی عاملی، با اشاره به اینکه مناظره‌ها و جلسات علمی در بارگاه مأمون، پس از درگذشت علی بن موسی الرضا ادامه نداشته‌است، این را گواهی بر کشته شدن علی بن موسی الرضا به دست مأمون می‌داند. البته مرتضی عاملی به برخی از مناظره‌های شکل گرفته در بغداد اشاره دارد و آنها را در مقایسه با مناظره‌های صورت گرفته در مرو، ناچیز و غیرقابل قیاس توصیف می‌کند. به اعتقاد منابع شیعه، از دیگر پیامدهای این مناظره، تحکیم موقعیت امامان شیعه، اثبات روح آزاداندیشی در اسلام و شکست مأمون در اهدافش عنوان شده‌است.
به اعتقاد مجیدی، فارغ از اهداف سیاسی مأمون از تشکیل مناظره‌هایی در دوران ولایتعهدی علی بن موسی الرضا، این مناظره‌ها سبب شد تا جایگاه علمی علی بن موسی آشکارتر شود و حتی ابعادی جهانی پیدا کند. این مناظره‌ها در خراسان سبب شد تا پویاترین کانون‌های اسلامی در منطقه شکل بگریند. در روایتی که از نوفلی نقل شده‌است، محمد بن جعفر صادق، کوچک‌ترین فرزند جعفر صادق که در دربار مأمون و به هنگام مناظره علی بن موسی با سران مسیحی، یهودی و زرتشتی حضور داشت، پس از اتمام مناظره علی بن موسی و خروج او به همراه مأمون از جلسه، به نوفلی و در خفا، او را از خطر مأمون در حق علی بن موسی الرضا آگاه می‌سازد و تقاضا می‌کند که علی بن موسی را از این خطر آگاه کند. او چنین می‌اندیشید که مأمون به این سبب، بر او خشم گرفته و حسادت نماید. همین امر سبب قتل او را فراهم خواهد ساخت.
منبع‌شناسی

مقالهٔ اصلی: کتاب‌شناسی علی بن موسی الرضا
دربارهٔ زندگی علی بن موسی فراتر از گزارش‌های شیعهٔ امامی، اطلاعاتِ بسیار اندکی وجود دارد که عمدتاً گزارش‌هایی متأخر و با ماهیتِ شرح‌حالی هستند و مربوط به دورهٔ مواجههٔ وی با مأمون است که با مناظره‌های علمی پررنگ شده‌است. مناظره‌های علی بن موسی الرضا را منابع روایی، به صورت گزیده نقل کرده و اهم مطالب مناظره را بیان کرده‌اند. در این منابع اولیه، هیچگونه شرح و توضیحی دربارهٔ مناظرات و معانی آن نشده‌است. این منابع عبارتند از: عیون اخبارالرضا و کتاب التوحید تألیف شیخ صدوق، بحارالانوار، تألیف محمدباقر مجلسی، احتجاج طبرسی، تألیف شیخ طبرسی و اثباة الهدایه، اثر شیخ حر عاملی. عُیُونُ اَخبارَ الرِّضا کتابی است که نویسندهٔ آن، اِبنِ بابِوَیْه، معروف به شیخ صدوق، هر روایتی را که دربارهٔ علی بن موسی الرّضا روایت شده، گردآوری کرده‌است. مناظره‌های دینی و احادیثی که از علی بن موسی نقل شده، چراییِ انتخاب نامِ وی، روایات مربوط به درگذشت و معجزاتی که در حرمش واقع شده، از موضوعات این کتاب است. در این کتابُ بابی با عنوان «ذکر مجالس الرضا علیه السلام مع اهل الادیان و اصحاب المقالات فی التوحید عند المأمون» تدوین شده‌است که در برگیرنده روایات در موضوع مناظره‌های علی بن موسی الرضا است. همچنین گزارش شده‌است که عبدالعزیز جلودی ازدی، از عالمان شیعی مذهب شهر بصره، کتابی را با عنوان مناظرات علی بن موسی الرضا تألیف کرده‌است. کتابی با عنوان مجالس الرضا مع اهل الادیان اثر حسن یا حسین بن محمد نوفلی هاشمی گزارش شده‌است که مشتمل بر مناظره‌های علی بن موسی الرضاست. کتاب دیگری از ریان بن صلت با عنوان الفرق بین الامه و الآل دیگر اثر در این زمینه است. در بخشی از کتاب وفاة الرضای اثر اباصلت هروی نیز به مناظره‌های رضا پرداخته شده‌است.
پژوهش‌های متعددی در باب مناظره‌های علی بن موسی الرضا صورت گرفته‌است. این پژوهش‌ها بیشتر در زمینه کلامی و فلسفی بوده‌است و کمتر از منظر زبان‌شناسی و تحلیل گفتمان به آن پرداخته شده‌است. حتی در برخی از این پژوهش‌ها که به تحلیل گفتمان پرداخته‌اند، از حیث جامعه‌شناسی، کلامی، اخلاقی یا تقریبی به بررسی مناظره‌ها پرداخته‌اند. در همین زمینه پژوهشی با عنوان «تحلیل گفتمان مناظره‌های امام رضا» به قلم حسن مجیدی در مجله فرهنگ رضوی منتشر شده‌است. در مقاله علمی و پژوهشی دیگری با عنوان «راهبردهای تقریب ادیان و مذاهب در سیره رضوی با تأکید بر مناظرات و احتجاجات» از فاطمه خادمی که در مجله فرهنگ رضوی منتشر شده‌است، به واکاوی راهبردهای علی بن موسی الرضا در مسئله تقریب ادیان و مذاهب پرداخته شده‌است. دیگر تحقیقات در این زمینه، «اصول علمی و اخلاقی مناظره‌های رضوی» اثر رضازاده کهنگی، «اخلاق مناظراتی و مناظرات اخلاقی در سیره رضوی و شیوه به‌کارگیری آن در کرسی آزادی‌اندیشی» اثر محمودی و «شاخص‌های اخلاقی در مناظرات رضوی» اثر غفاری را می‌توان یاد کرد.
یادداشت

↑  «أَنَّ مُوسَی بْنُ جَعْفَرٍ علیهما السلام کَانَ یَقُولُ لِبَنِیهِ هَذَا أَخُوکُمْ عَلِیُّ بْنُ مُوسَی عَالِمُ آلِ مُحَمَّدٍ فَاسْأَلُوهُ عَنْ أَدْیَانِکُمْ وَ احْفَظُوا مَا یَقُولُ لَکُمْ فَإِنِّی سَمِعْتُ أَبِی جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ علیهما السلام غَیْرَ مَرَّهٍ یَقُولُ لِی إِنَّ عَالِمَ آلِ مُحَمَّدٍ لَفِی صُلْبِکَ وَ لَیْتَنِی أَدْرَکْتُهُ فَإِنَّهُ سَمِیُّ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ عَلِیٍّ» ببینید: الحسنی، سیرة الائمة الاثنی عشر، ۲:‎ ۳۴۶.
نگاره ای از آناتومی چشم برگرفته از کتاب اَلْمسائِلُ فِی الْعَیْن اثر حُنَیْن بن اسحاق، مسئول ترجمه در بَیْتُ الْحِکمَه در زمان مأمون
حضور هیئت بیزانس در دربار مأمون
سکه‌ای متعلق به دورانِ مأمون که بر روی آن نامِ علی بن موسی الرّضا به‌عنوانِ ولیعهد حک شده‌است.
نسخه خطی از کتاب مناظرات المامونیه منسوب به شیخ صدوق که به سال ۱۳۱۵ ه‍.ق کتابت شده‌است.
عکسی از حرم علی بن موسی الرّضا در مشهد ایران
قرآنی خطی منسوب به علی بن موسی الرّضا، نگاه‌داری‌شده در موزهٔ آستان قدس رضوی
ناحیه اشلند، میشیگان

| ناحیه اشلند، میشیگان | ناحیه اشلند، میشیگان |
| --- | --- |
تاون‌شیپ: تاون‌شیپ
ناحیه اشلند، میشیگانLocation within the state of Michiganنمایش نقشه میشیگانناحیه اشلند، میشیگانناحیه اشلند، میشیگان (ایالات متحده آمریکا)نمایش نقشه ایالات متحده آمریکا: ناحیه اشلند، میشیگانLocation within the state of Michiganنمایش نقشه میشیگانناحیه اشلند، میشیگانناحیه اشلند، میشیگان (ایالات متحده آمریکا)نمایش نقشه ایالات متحده آمریکا
مختصات: ۴۳°۲۰′۳۳″ شمالی ۸۵°۵۱′۴۳″ غربی﻿ / ﻿۴۳٫۳۴۲۵۰°شمالی ۸۵٫۸۶۱۹۴°غربی﻿ / 43.34250; -85.86194: مختصات: ۴۳°۲۰′۳۳″ شمالی ۸۵°۵۱′۴۳″ غربی﻿ / ﻿۴۳٫۳۴۲۵۰°شمالی ۸۵٫۸۶۱۹۴°غربی﻿ / 43.34250; -85.86194
کشور: United States
ایالت آمریکا: میشیگان
County: شهرستان نیویگو، میشیگان
مساحت: مساحت
 • کل: ۳۵٫۳ مایل مربع (۹۱٫۴ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۳۴٫۹ مایل مربع (۹۰٫۴ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰٫۴ مایل مربع (۱٫۰ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۷۷۱ فوت (۲۳۵ متر)
جمعیت (سرشماری ۲۰۰۰ ایالات متحده آمریکا): جمعیت (سرشماری ۲۰۰۰ ایالات متحده آمریکا)
 • کل: ۲٬۵۷۰
 • تراکم: ۷۳٫۶/مایل مربع (۲۸٫۴/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۵ (منطقه زمانی شرقی)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۴ (EDT)
استاندارد پردازش اطلاعات فدرال: 26-03700
سامانه اطلاعات نام‌های جغرافیایی feature ID: 1625854
ناحیه اشلند (به انگلیسی: Ashland Township) یک منطقهٔ مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در شهرستان نیویگو، میشیگان واقع شده‌است.
 ناحیه اشلند ۹۱٫۴ کیلومتر مربع مساحت و ۲٬۵۷۰ نفر جمعیت دارد و ۲۳۵ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
جان آدنبروک (بازیکن فوتبال)

| اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی |
| --- | --- | --- | --- |
نام کامل:  John Edwin Addenbrooke
زادروز:  ۴ ژانویهٔ ۱۹۰۰
زادگاه:  شفیلد
تاریخ مرگ:  ۲ اکتبر ۱۹۶۱ (۶۱ سال)
محل مرگ:  شفیلد
پست:  مهاجم
باشگاه‌های حرفه‌ای*: باشگاه‌های حرفه‌ای*
| سال‌ها |  باشگاه‌ها |  بازی† |  (گل)† |
|  |  Beighton |   |   |
| ۱۹۲۴–۱۹۲۶ |  باشگاه فوتبال چسترفیلد |  ۲۱ |  (۵) |
| – |  Frickley Colliery |   |   |
| – |  Wath Athletic |   |   |
| – |  Tinsley Working Mens Club |   |   |
| – |  Fulwood |   |   |
 تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است.:  تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است.
جان آدنبروک (انگلیسی: John Addenbrooke; ۴ ژانویهٔ ۱۹۰۰ – ۲ اکتبر ۱۹۶۱) بازیکن فوتبال اهل بریتانیا بود.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال چسترفیلد اشاره کرد.
فالتس فلوکتسایک‌ورک

| 0 | 1 |
| --- | --- |
صنعت: تولیدکننده هواگرد
بنا نهاده: ۱۳ ژوئن ۱۹۱۳؛ ۱۱۱ سال پیش (۱۹۱۳-13}})
دفتر مرکزی: اشپیر،  آلمان
فالتس E2
فالتس فلوکتسایک‌ورک (انگلیسی: Pfalz Flugzeugwerke) (یا گاهی پفالتس فلوکتسایک‌ورک) یک هواگردسازی آلمانی در زمان جنگ جهانی اول بود که اشپیر قرار داشت. این شرکت بیشتر به خاطر جنگنده‌هایش شناخته شده است.
این شرکت پس از مصادره اموالش توسط نیروهای فرانسوی ورشکسته شد، اما از کارگاه‌هایش توسط دیگر شرکت‌ها استفاده می‌شد تا اینکه در سال ۱۹۹۷ مجددا تشکیل گردید و امروزه با نام PFW‌ فعالیت می‌کند.
انجیرک (میناب)

| انجیرک | انجیرک |
| --- | --- |
روستا: روستا
مختصات: ۲۷°۶′۲۸″ شمالی ۵۷°۲۴′۴۷″ شرقی﻿ / ﻿۲۷٫۱۰۷۷۸°شمالی ۵۷٫۴۱۳۰۶°شرقی﻿ / 27.10778; 57.41306: مختصات: ۲۷°۶′۲۸″ شمالی ۵۷°۲۴′۴۷″ شرقی﻿ / ﻿۲۷٫۱۰۷۷۸°شمالی ۵۷٫۴۱۳۰۶°شرقی﻿ / 27.10778; 57.41306
کشور: ایران
استان: هرمزگان
شهرستان: میناب
بخش: توکهور
دهستان: توکهور
جمعیت: ۸۸۷ نفر (سرشماری ۹۵)
انجیرک، روستایی در دهستان توکهور بخش توکهور شهرستان میناب در استان هرمزگان ایران است.
جمعیت

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت این روستا برابر با ۸۸۷ نفر (۲۳۳ خانوار) بوده‌است.
جایزه سینمایی انتخاب منتقدان برای بهترین جلوه‌های بازیگر زن کمدی

اولیویا کولمن در جشنواره فیلم های بریتانیا
جایزه سینمایی انتخاب منتقدان برای بهترین جلوه‌های بازیگر زن کمدی (انگلیسی: Critics' Choice Movie Award for Best Actress in a Comedy) جایزه‌ای که توسط انجمن منتقدان پخش فیلم به فعالان بخش سینما داده می‌شود.
لیست برنده‌ها و نامزدها

۲۰۱۲: جنیفر لارنس – دفترچه امیدبخش در نقش Tiffany Maxwell †
میلا کونیس – تد (فیلم) در نقش Lori Collins
شرلی مک‌لین – برنی (فیلم ۲۰۱۱) در نقش Marjorie "Marge" Nugent
لزلی من – این است ۴۰ در نقش Debbie
ربل ویلسون – آوازخوان حرفه‌ای در نقش Fat Amy
۲۰۱۳: ایمی آدامز – حقه‌بازی آمریکایی در نقش Sydney Prosser ‡
ساندرا بولاک – مخمصه (فیلم ۲۰۱۳) در نقش Special Agent Sarah در نقشhburn
گرتا گرویگ – فرانسیس‌ها در نقش Frances Halladay
جولیا لوئی-درایفوس – بحث کافیه در نقش Eva Henderson
ملیسا مک‌کارتی – مخمصه (فیلم ۲۰۱۳) در نقش Detective Shannon Mullns
۲۰۱۴: جنی سلیت – Obvious Child در نقش Donna Stern
رز بیرن – همسایه‌ها (فیلم ۲۰۱۴) در نقش Kelly Radner
رزاریو داوسون – پنج‌تای برتر در نقش Chelsea Brown
ملیسا مک‌کارتی – وینسنت مقدس (فیلم) در نقش Maggie Bronstein
کریستن ویگ – The Skeleton Twins در نقش Maggie Dean
۲۰۱۵: ایمی شومر – فاجعه (فیلم) در نقش Amy Townsend
تینا فی – خواهران (فیلم ۲۰۱۵) در نقش Katie Ellis
جنیفر لارنس – جوی (فیلم) در نقش Joy Mangano ‡
ملیسا مک‌کارتی – جاسوس (فیلم ۲۰۱۵) در نقش Susan Cooper
لی‌لی تاملین – مادربزرگ (فیلم ۲۰۱۵) در نقش Elle Reid
۲۰۱۶: مریل استریپ – فلورانس فاستر جنکینز (فیلم) در نقش فلورانس فاستر جنکینس ‡
کیت بکینسیل – عشق و دوستی در نقش Lady Susan Vernon
سالی فیلد – سلام، اسم من دوریس است در نقش Doris Miller
کیت مک‌کینون – شکارچیان روح (فیلم ۲۰۱۶) در نقش Dr. Jillian Holtzmann
هیلی استاینفلد – آستانه هفده‌سالگی (فیلم ۲۰۱۶) در نقش Nadine Franklin