بلغارستان در طول جنگ جهانی دوم
قدرتهای محوری (۱۹۴۴–۱۹۴۱) > جبهه شرقی

آلمان همچان خواهان ورود بلغارستان به جنگ با شوروی یا حداقل قطع روابط دیپلماتیک با آن بود. تزار بوریس سوم با تأکید بر بی‌نتیجه بودن این اقدام برای آلمان، ۵ دلیل برای اجتناب از این کار اقامه کرد:
لزوم حضور ارتشی قدرتمند در بالکان برای جلوگیری از تهاجم ترکیه
لزوم حفاظت از ساحل دریای سیاه جهت جلوگیری از تهاجم شوروی
لزوم حضور نیرویی قدرتمند در مناطق اشغالی بالکان جهت کنترل آشوب‌های احتمالی و سرکوب خرابکاری‌ها (اشاره به شورش یونانی‌ها در مناطق تحت کنترل یونان در سپتامبر ۱۹۴۱)
عدم وجود تجهیزات و تسلیحات مدرن در ارتش بلغارستان جهت به‌کارگیری در جبهات نبرد، لزوم استفاده از آن علیه نیروهای کمتر توانمند
مناسب نبودن ارتش بلغارستان در نبردهایی با فاصله دور و عدم میل آن‌ها به جنگی جز برای محافظت از خود
دولت آلمان برای بار دیگر با پذیرش این دلایل برای مدت کوتاهی از خواسته خود دست برداشت. میانه ماه مارس ۱۹۴۲ آلمان مجدداً با یادآوری این که نصیب بلغارستان از جنگ منوط به میزان مشارکت آن در جنگ به خصوص با شوروی است، اعلام کرد با این شرایط نباید انتظار حفظ مناطق به دست آورده شده را نیز داشته باشد. دولت بلغارستان در جواب مدعی شد احساسات عمومی برای مشارکت این کشور در جنگ با شوروی مناسب نیست.
با توجه به شرایط جبهه شرقی اوایل سال ۱۹۴۲، نگرانی بلغارستان از حمله شوروی غیر منطقی به نظر می‌رسید اما وجود این تهدید همچنان غیرقابل انکار بود. به نحوی که آلمان نیز آن را تا حدودی جدی تلقی می‌کرد. در ماه فوریه ۱۹۴۲ آلمانی‌ها به وجود رابطه بین شوروی و ترکیه مشکوک شدند. آن‌ها می‌پنداشتند شوروی با ناراحتی از بلغارستان، با قول دریافت اراضی جدید در بلغارستان در حال تحریک ترکیه برای حمله به آن است. سفیر آلمان در رومانی پیشبینی کرد شوروی در بهار سال ۱۹۴۲، نقطه ای بین وارنا و بورگاس، به سواحل بلغارستان حمله‌ور خواهش شد. حمله ای که نه تنها جهت بازکردن جبهه دومی علیه آلمان طراحی شده بود بلکه موجب تحریک قیام کمونیستی در بلغارستان می‌شد. در همین هنگام وزیر جنگ بلغارستان به نخست‌وزیر گفت شوروی نیروی کافی برای چنین عملی در اختیار ندارد، اما قول داد اقدامات و آمادگی‌های لازم در مقابل تهدیدات را به انجام برساند. صاحب نظران ارتش آلمان معتقد بودند در صورت چنین تهاجمی، ارتش ضعیف بلغارستان توان مقابله با آن را ندارد و این تمامی مزایای ورود آن‌ها به جنگ را از بین خواهد برد. این اظهار نظر کار بوریس را که ماه مارس ۱۹۴۲ به آلمان سفر کرد، برای رد درخواست رسمی ریبنتروپ در بیست و پنجم همین ماه مبنی بر قطع رابطه با شوروی آسان‌تر کرد. با این حال آلمان همچنان سفارت شوروی در بلغارستان را محلی برای جاسوسی علیه این کشور یا حتی علیه کل کشورهای قوای محور می‌دانست. بوریس در دیدار خود با هیتلر اذعان کرد بلغارستان مجبور است برای کاهش خطر شوروی و ترکیه به این سیاست خود ادامه بدهد. بوریس بعداً مدعی شد هیلتر پس از متقاعد شدن پذیرفته که بلغارستان جهت دفع خطر ترکیه ارتش خود را دست نخورده و با حداکثر قدرت نگاه دارد.
حمله آلمان به اتحاد جماهیر شوروی موج قابل توجهی از اعتراضات را در بلغارستان در پی داشت که منجر به فعال شدن جنبش زیرزمینی چریکی به رهبری حزب کمونیست بلغارستان شد. جنبش مقاومتی تحت عنوان جبهه میهن در اوت سال ۱۹۴۲ توسط حزب کمونیست، جنبش زونو و تعدادی دیگر از احزاب پس حصول چند پیروزی توسط متفقین و عیان شدن امکان شکست نازی‌ها، برای مقابله با دولت طرفدار آلمان ایجاد شد. گروه‌های پارتیزانی به ویژه در مناطق کوهستانی بلغارستان غربی و جنوبی فعال بودند که با اقداماتی نظیر حمله به قطارها و انهدام پل‌ها دردسر زیادی برای دولت مرکزی ایجاد کردند.
در اوت سال ۱۹۴۳، پس از بازدید از آلمان، تزار بوریس سوم به‌طور ناگهانی درگذشت. با وجود این که دلیل رسمی مرگ تزار حمله قلبی اعلام شد اما برخی معتقدند وی مسموم شده‌است زیرا از مشارکت همه‌جانبه بلغارستان در برنامه‌های آلمان جلوگیری می‌کرد. براساس خاطرات مربوط به نماینده نظامی آلمان در صوفیه، سرهنگ فون شوننبک، دو پزشک آلمانی که در بستر تزار حضور داشتند - ساژیتز و هانس اپینجر - هر دو معتقد بودند که تزار با همان سمی که گفته می‌شود دکتر اپینجر دو سال قبل در معاینه پس از مرگ ایووانیس متاکاس، نخست‌وزیر یونان یافته بود، کشته شده‌است. پس از بوریس سوم پسر شش ساله او، سیمئون دوم، جانشین وی شد. به دلیل کمی سن سیمئون، شورای نیابت سلطنت تشکیل شد. نخست‌وزیر جدید دابری بوژیلوف بیشتر به عنوان دست نشانده آلمانی‌ها شناخته می‌شد.
در تابستان سال ۱۹۴۴، پس از شکست مدافعان نازی در حوالی یاش و کیشینا، ارتش سرخ در حال نزدیک شدن به بالکان و بلغارستان بود. در ۲۳ اوت سال ۱۹۴۴، رومانی قدرت‌های محور را ترک کرد و به آلمان اعلان جنگ نمود و به نیروهای شوروی اجازه داد با عبور از قلمرو آن به بلغارستان برسند. در ۲۶ اوت، دولت بلغارستان اعلان کرد که در جنگ آلمان و اتحاد جماهیر شوروی بی‌طرف است و به نیروهای آلمانی دستور داد که این کشور را ترک کنند. در همان زمان جبهه میهن تصمیم به آغاز یک شورش مسلحانه علیه دولت گرفت. در ۲ سپتامبر دولت بوژیلوف سقوط کرد و توسط دولت دیگری به رهبری کنستانتین موراویف متشکل از احزاب مخالف که هیچ‌یک عضو جبهه میهن نبودند، جایگزین شد. جبهه میهن از حمایت دولت خودداری کرد و آن را متهم به تشکیل بافتن از عناصر طرفدار نازی‌ها در تلاش برای حفظ قدرت نمود. در ۵ سپتامبر، اتحاد جماهیر شوروی به بلغارستان اعلان جنگ کرد و سه روز بعد با عبور از مرز، شمال شرقی بلغارستان را به همراه شهرهای بندری کلیدی وارنا و بورگاس به اشغال خود درآورد. ارتش بلغارستان به دستور دولت هیچ مقاومتی به این اقدام نشان نداد.