گویش شوشتری
ادبیات شوشتری > ادبیات شفاهی > حکایت‌ها و متل‌ها

در گویش شوشتری حکایت‌ها و متل‌های فراوانی وجود دارد که نسلی بعد از نسل دیگر توسط پیران و بزرگان برای کودکان نقل شده است. بخشی از این حکایت‌ها را داریوش رحمانیان، استاد تاریخ دانشگاه تهران در اواخر دهۀ 1370 در کتاب «افسانه‌های لری، بختیاری و شوشتری» چاپ نشر مرکز گرد آورده است امّا زبان حکایات را به فارسی معیار برگردانده است  .
نمونه‌هایی از نثر به گویش شوشتری
ابتدای حکایتی به گویش شوشتری
yeki bid yeki nabid γe:raz xodâ hičkas nabid. ye pâdešâhi bid čel tâ zune dâš. vali a hičkunšu ba:čedâr nambuves. ye salmâni mima xuna: dare kâx mima mi kâx ke pâdešâna eslâḥe kord.
ya: ruz ke salmâni uma eslâḥeš kord gof hel se:l konom mi oyna binom četo:r eslâḥom korda? xuba? mo he: ke umada se:l nakordoma mi oyna xoma binom.
isu ke se:l kord mi oyna ya:pera ḥâleš monqaleb buves. gof ey dâde bidâd sarom rišom sebilom safid buvessa bi če ḥâl buvessoma mo hani ba:če nadârom. dar in ḥâl bid ke parišun bid ye darviši ume dar kâx dare zad.
negahbânâ raften pil dâdeneš telâ dâdeneš. gof mo na si pil umadoma na si telâ umadoma. mo umadoma pâdešâhe binom. gofteneš nambu qeble: ʻâlama kasi nambina. amâ xomu ke negahbânimam nambinimeš. 
gof na mo xode pâdešane moxom binom re:d guviteš. xolâsa xabar do:n e: qebleye ʻâlam ye darviši umada dam dar beguva faqat pâdešâhe moxom binom. gof guviteš âya.
isu ke darviš ume var pâdešâ gofteš ey qebleye ʻâlam binom parišunḥâli. dunom četa: ayi ke ba:čedâr nambuyi nârâḥati. gofteš â: alân ʻomri azom gozašta diga. pâye raftan dârom. gofteš xâb. ye sibi dervord a mi torbeluš do qaleš kord tâqeš kord.
ترجمه:
یکی بود یکی نبود غیر از خدا هیچ‌کس نبود. یک پادشاهی بود چهل تا زن داشت. امّا از هیچ‌کدام بچه‌دار نمی‌شد. یک سلمانی بود که به خانه در کاخ، داخل کاخ می‌آمد که پادشاه را اصلاح می‌کرد. 
یک روز که سلمانی آمد و پادشاه را اصلاح کرد، [پادشاه] گفت بگذار در آینه نگاه کنم ببینم چطور مرا اصلاح کرده است. آیا خوب است؟ من همواره که [سلمانی] آمده است  در آینه نگاه نکرده‌ام خودم را ببینم.
چون در آینه نگاه کرد یکباره حالش منقلب شد گفت ای داد بیداد سرم، ریشم، سبیلم، سفید شده است. ببین به چه حال شده‌ام. من هنوز بچه‌ای ندارم. در این حال که بود که پریشان بود، درویشی به در کاخ آمد و در را زد.
نگهبان‌ها رفتند و به او پول و طلا دادند. گفت من نه برای پول آمده‌ام و نه برای طلا آمده‌ام. من آمده‌ام پادشاه را ببینم. به او گفتند نمی‌شود. کسی قبلۀ عالم را نمی‌بیند. ما که خود نگهبانیم هم او را نمی‌بینیم. 
گفت نه. من خود پادشاه را می‌خواهم ببینم. بروید به او بگویید. خلاصه خبر دادند ای قبلۀ عالم درویشی به دم در آمده است و می‌گوید فقط پادشاه را می‌خواهم ببینم. گفت به او بگویید بیاید.
چون درویش نزد پادشاه آمد به او گفت ای قبلۀ عالم می‌بینم پریشان‌حالی. می‌دانم تو را چه شده. از اینکه بچه‌دار نمی‌شوی ناراحتی. به او گفت آری. الان عمری از من گذشته است پای رفتن دارم. گفت: خب. سیبی از توبرۀ کوچک خود درآورد و دو نیمه کرد دو طاق کرد.
بخشی از حکایتی دیگر به گویش شوشتری
dar zamânhâye qadim ye pâdešâhi bid haf tâ kuvak dâšt. ya: ru kuvakunše jaʻm kord vasiyat kord ke baʻde mo dare i otâqe ke mi kâxe magošid.
xolâse pâdešâ fo:t kord baʻde xodeš kuvak gapeš be ǰâš pâdešâ buves. ya ruz ke kuvak gape pâdešâ došt mi kâx qadame zad tiyaš oftâd be hamu otâq. xe:li konǰkâv buves bine če serriya.
goft hel ram dar i tuve gošom binom če minše ke buvam gofta dar i otâqe magošid. xolâse dar tuve gošid did če bâγiya če bâγe bâsafo: hame ǰâ gol o čaman o deraxt. 
vasat bâγam ye taxti zadena ye doxtari neysas sar taxt ye ču so:zi mi das râseša ye ču siyahi ham mi das čapša.
tâ doxtarke kuvak pâdešâhe did gofteš biyo inǰu ye sibi dohâmet. kuvak pâdešâ raft samte taxt ito:r ke na:zik buves doxtarke pe: ču siya ze sar šuneš o goft seng bâ. kuvak pâdešâ ǰâ dar ǰâ seng buves. 
berârun vo darbâriyâ diden mayi xabari a pâdešâ nisi kâxe gašten diden dar tuke bâza. fa:miden berâršu be vasiyat buvašu maḥal navanda.
ترجمه: 
در زمان‌های قدیم یک پادشاهی بود هفت تا پسر داشت. یک روز پسرانش را جمع کرد وصیت کرد که بعد از من درِ این اتاق را که در کاخ است باز نکنید. 
خلاصه پادشاه درگذشت. بعد از خودش پسرِ بزرگش به جای او پادشاه شد. یک روز که پسرِ بزرگِ پادشاه داشت در کاخ قدم می‌زد چشمش افتاد به همان اتاق. خیلی کنجکاو شد ببیند چه سرّی است. 
گفت بگذار بروم درِ این اتاق را باز کنم ببینم چه چیز در آن است که پدرم گفته است درِ این اتاق را باز نکنید. خلاصه درِ اتاق را باز کرد دید چه باغی است چه باغِ باصفایی. همه جا گل و چمن و درخت. 
وسط باغ هم یک تخت زده‌اند یک دختر نشسته بر روی تخت یک چوب سبز در دستِ راست اوست یک چوب سیاهی هم در دستِ چپِ اوست. 
تا آن دختر پسر پادشاه را دید به او گفت بیا اینجا یک سیب به تو بدهم. پسرِ پادشاه رفت به سمتِ تخت، همینطور که نزدیک شد آن دختر با چوبِ سیاه به روی شانه‌اش زد و گفت سنگ شو. پسر پادشاه جادرجا سنگ شد. 
برادران و درباریان دیدند خبری از پادشاه نیست، کاخ را گشتند دیدند درِ آن اتاق باز است. فهمیدند برادرشان به وصیت پدرشان محل نگذاشته است.