موریانه

| موریانه محدودهٔ زمانی: کرتاسه پیشین - عصر حاضر | موریانه محدودهٔ زمانی: کرتاسه پیشین - عصر حاضر |
| --- | --- |
: 
: 
رده‌بندی علمی: رده‌بندی علمی
فرمانرو:: جانوران
شاخه:: بندپایان
رده:: حشرات
زیررده:: بالداران
فرورده:: نوبالان
بالاراسته:: تورینه‌بالان
راسته:: سوسری‌ها
فروراسته:: موریانه‌ها
: 
خانواده‌ها: خانواده‌ها
 موریانگان موریانه‌های خرمن‌بردار موریانه‌های نم‌چوب Cratomastotermitidae Mastotermitidae Archotermopsidae Stolotermitidae Kalotermitidae Archeorhinotermitidae Stylotermitidae Rhinotermitidae Serritermitidae:  موریانگان موریانه‌های خرمن‌بردار موریانه‌های نم‌چوب Cratomastotermitidae Mastotermitidae Archotermopsidae Stolotermitidae Kalotermitidae Archeorhinotermitidae Stylotermitidae Rhinotermitidae Serritermitidae
موریانه (نام علمی: Isoptera) حشرهای است از راسته سوسری‌ها (سوسک) (Isoptera)، بالاراستهٔ تورینه‌بالان (Dictyoptera).
موریانه‌ها حشراتی هستند که بدنی نرم دارند و به کندی حرکت می‌کنند به حکم طبیعت تا پایان عمر در دژ تاریکی که محل اجتماع آن‌هاست به سر می‌برند زیرا در روشنایی آفتاب و فضای باز یارای ایستادگی در برابر دشمنان بی‌شمار خود را ندارند.
موریانه‌ها خطرناک‌ترین موجودات برای سازه‌های چوبی هستند؛ زیرا، بدون ظاهر شدن و جلب توجه انسان، ممکن است سقفی را به کلی ویران کنند و خسارت‌های زیادی را به بار آورند. موریانه‌ها از نظر نوع زندگی به سه گروه عمده تقسیم می‌شوند.
موریانه‌هایی که در زیر خاک زندگی می‌کنند.
موریانه‌هایی که در درون چوب‌های خشک زندگی می‌کنند.
موریانه‌هایی که در چوب‌های مرطوب زندگی می‌کنند.
موریانه‌های گروه اول همان‌طور که از اسم آن‌ها پیداست، در زیر خاک زندگی می‌کنند. وظیفه تأمین غذا و حفر تونل‌ها و دالان‌ها به عهده موریانه‌های سرباز و کارگر است که شباهت زیادی به مورچه‌های بالدار دارند. غذای اصلی آن‌ها عمدتاً سلولز است که به وسیله کارگران هنگام حفر تونل‌ها و دالان‌ها به دست می‌آید. این ماده هضم نشدنی با کمک تک یاخته‌ای‌هایی که در معدهٔ موریانه‌ها وجود دارد، تبدیل به ماده هضم شدنی می‌شود. این گروه از موریانه‌ها تقریباً به انواع سوزنی‌برگان و پهن‌برگان به استثنای چوب‌هایی درون سرخ‌چوب، سروتالاب و بعضی از کاج‌ها که از دوام طبیعی نسبتاً خوبی برخوردارند، حمله می‌کنند. آن‌ها با تونل‌هایی که در چوب ایجاد می‌کنند، به تدریج باعث تضعیف و کاهش مقاومت‌های مکانیکی چوب می‌شوند، و در نهایت تخریب ناگهانی آن را موجب می‌گردند.
موریانه‌ها، غالباً از طریق مجاری بسیار باریک، و مخفی وارد فونداسیون ساختمان می‌شوند و به وسیله پایه‌های چوبی که در تماس با خاک هستند یا از طریق تونل‌های زیرزمینی که معمولاً در زیر ساختمان حفر می‌شود، وارد ساختمان می‌شوند، و فعالیت تخریبی خود را آغاز می‌کنند.
موریانه‌ها حشراتی هستند اجتماعی که دو نوع از آن‌ها دیده می‌شود: یک نوع در داخل چوب‌های منازل زندگی می‌کنند و نوع دیگر مخصوص سرزمین‌های استوایی بوده و در بیابان‌ها برای خود مسکن می‌سازند و طول خانه‌هایشان گاهی به ۵ متر و قطرش به ۸ متر می‌رسد و بسیار هم سخت است، بطوری‌که با کلنگ هم شکسته نمی‌شود.
در حالت کلی موریانه‌ها، شاه، ملکه، شاهزاده، کارگر و سرباز دارند و اگر تپه آن‌ها را بشکافید همه این‌ها را از هم تشخیص خواهید داد. تعداد زیادی از موریانه‌ها با استفاده از چوب‌های جویده شده یا گل لانه‌های بزرگی درست می‌کنند. این لانه‌ها بسیار اصولی ساخته شده و برای ساخت آن هر موریانه وظیفه مشخصی دارد. معمولاً موریانه‌ها در درون لانه‌هایشان پنهان می‌شوند، ولی در صورتی که کسی مزاحم آن‌ها شود یا برای تشکیل اجتماع جدید قصد پرواز داشته باشند، از لانه‌هایشان بیرون می‌آیند.