فهرست میراث جهانی در اردن
فهرست آزمایشی

علاوه بر سایت‌های موجود در فهرست میراث جهانی، کشورهای عضو می‌توانند فهرستی از سایت‌های آزمایشی را که ممکن است برای نامزدی در نظر بگیرند، در این فهرست قرار دهند. نامزدها در فهرست میراث جهانی تنها در صورتی پذیرفته می‌شوند که سایت قبلاً در فهرست آزمایشی قرار داشته باشد.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| # | نگاره | نام | موقعیت | ش. ثمعیارها | سال | شرح | م |
| ۱ |  | قسطال | استان امان | ۱۵۵۰(i)(iii)(iv) | ۲۰۰۱ | قسطال، در ابتدا به عنوان یک شهرک بنی امیه تأسیس شده بود، همچنان قدیمی‌ترین و کاملترین شهرک در خاور نزدیک است. بقایای مناره در قسطال از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است زیرا تنها اثر موجود در دورهٔ اموی است که آن را به یکی از قدیمی‌ترین مناره‌های جهان تبدیل کرده است. قصر القسطال، که در داخل شهر نیز واقع شده است، یکی از قلعه‌های کویری به حساب می‌آید و فقط ۵ کیلومتر با قصر المشتی فاصله دارد. |  |
| ۲ |  | محراب آگیوس لوط | استان کرک و استان طفیله | ۱۵۵۱(i)(iii)(iv) | ۲۰۰۱ | محراب آگیوس لوط در انتهای جنوب شرقی دریای مرده و در دامنهٔ تند کوه و مشرف به شهر صفی واقع شده است. یافته‌های باستان‌شناسی یک استقرار طولانی مدت را نشان می‌دهد که این محراب در اطراف آن ساخته شده است. کتیبه‌هایی بر روی موزاییک‌های بیزانسی در محراب به سده ۷ میلادی مربوط می‌شود، اما سایر یافته‌های باستان‌شناسی در غار مربوط به عصر برنز اولیه و عصر برنز میانه است. |  |
| ۳ |  | مونتریال | استان معان | ۱۵۵۲(i)(iii)(iv) | ۲۰۰۱ | مونتریال، قلعه‌ای است که صلیبیون آن را ایجاد کردند. این قلعه مشرف بر راه بیابانی دمشق و حجاز و مصر است. صلاح‌الدین ایوبی چندین بار برای تسخیر این قلعه اقدام نمود تا آنکه در سال ۱۱۸۹ میلادی، به تصرف صلاح الدین درآمد. اکنون قلعهٔ شوبک یا شوبش به صورت مخروبه‌ای باقی مانده است. |  |
| ۴ |  | قصر بشیر |  | ۱۵۵۳(i)(iii)(iv) | ۲۰۰۱ | قصر بشیر، تقریباً در ۸۰ کیلومتری جنوب امان و ۱۵ کیلومتری شمال غربی شهر القطرانای امروزی واقع، و به‌طور چشمگیری به خوبی حفظ شده است. این قلعه به عنوان یک یادآوری تکان دهنده از شکست امپراتوری رم است و بر منطقه اطراف آن با چشم‌اندازهای عالی از همهٔ جهات به جز جنوب تسلط دارد و در غرب، منطقه مسکونی و حاصلخیز فلات موآبیت در وادی مجیب قابل مشاهده است. قصر ابوالخراق و قصرالعل، دو برج سابق عصر آهن که توسط نبطی‌ها و رومی‌ها مورد استفاده مجدد قرار گرفتند در محدودهٔ دید قلعه قرار دارند. پلان قصر بشیر تقریباً مربع شکل است و اضلاع آن ۵۶٫۳۰ متر (SE)، ۵۷٫۰۵ متر (SW)، ۵۶٫۷۵ متر (NW) و ۵۵٫۴۵ متر (NE) است. |  |
| ۵ |  | پلا | استان اربد | ۱۵۵۴(i)(iii)(iv) | ۲۰۰۱ | پلا، محل ویرانه‌های باستانی در شمال غربی اردن است و در درهٔ اردن در ۱۳۰ کیلومتری از شمال عمان واقع شده که از دوران نوسنگی به عنوان سکونتگاه مورد استفاده بوده است و در کتیبه‌های مصری به آن اشاره شده است. این شهرستان محل یکی از اولین کلیساهای مسیحیت بود و پناهگاهی برای مسیحیان بیت‌المقدس در قرن ۱ میلادی بوده است. |  |
| ۶ |  | قصر المشتی | استان امان | ۱۵۵۵ (i)(iii)(iv) | ۲۰۰۱ | قصر المشتی، به معنی کاخ زمستانه در دوره امویان به فرمان خلیفه اموی، ولید دوم برای اقامت زمستانی بنا شد. ساخت این کاخ هیچگاه به پایان نرسید و امروزه ویرانه‌هایی از آن به‌جا مانده است. ویرانه‌های قصر المشتی در ۳۰ کیلومتری جنوب شهر امان، پایتخت اردن، و در شمال فرودگاه بین‌المللی ملکه علیا قرار گرفته و بخشی از یک رشته کاخ و کاروان‌سرا در منطقه است که در اردن به نام «کاخ‌های بیابان» مشهورند. بخش‌هایی از بنا و نمای این کاخ به برلین برده شده و در موزه پرگامون این شهر قابل بازدید هستند. |  |
| ۷ |  | حرثا | استان اربد | ۱۵۵۷ (i)(iii)(iv) | ۲۰۰۱ | حرثا، در حدود ۲۵ کیلومتری شرق دریای جلیل و حدود ۴ کیلومتری جنوب رودخانه وادی یارموک واقع شده است. میزان بارندگی سالانه به‌طور متوسط حدود ۳۵۰–۴۵۰ میلی‌متر است و آب منطقه در طول تاریخ توسط یک چشمه چندصد ساله تأمین شده است. ستون‌های مگالیتیک از بازدیدکننده در ام عمود (مادر ستون‌ها) استقبال می‌کنند. این ستون‌ها احتمالاً بخشی از ساختمان قبلی است که به یک کلیسا تبدیل شده است. در کف از سنگفرش‌های آهکی و هماتیتی و به صورت شطرنجی استفاده شده است. در شرق آن یک جایگاه تئاتر، خیابان، حمام، یک کلیسا و یک پل رومی دیده می‌شود. در دوره‌های برنز میانی و برنز متأخر، عصر آهن و دوره‌های هلنیستی، رومی، بیزانس و اموی به عنوان سکونت‌گاه مورد استفاده بوده است. |  |
| ۸ |  | ام قیس | استان اربد | ۱۵۵۸(i)(iii)(iv) | ۲۰۰۱ | ام قیس، شهری در شمال اردن است که عمدتاً به دلیل همجواری با ویرانه‌های گادارای باستان شهرت دارد که بزرگ‌ترین شهر در اداره بنی کینانه و استان ایربید در انتهای شمال غربی کشور، نزدیک مرزهای اردن با اسرائیل و سوریه است. امروزه این مکان به سه منطقه اصلی، محوطه باستان‌شناسی (گادارا)، دهکده سنتی (ام قیس) و شهر مدرن ام قیس تقسیم شده است. |  |
| ۹ |  | جرش | استان جرش | ۱۸۵۶(iii)(iv) | ۲۰۰۴ | جرش، شهری باستانی است. آثار زیادی از دوران امپراتوری روم بر این منطقه باقی‌مانده است و یکی از مراکز گردشگری کشور اردن است. جراش شهری در شمال اردن است و در ۴۸ کیلومتری شمال شهر امان، پایتخت این کشور واقع شده است. اولین شواهد استقرار در جراش در محلی از دوران نوسنگی معروف به تل ابوسوان است، که بقایای نادر انسانی مربوط به حدود ۷۵۰۰ سال قبل از میلاد در آن کشف شد. در سال ۱۱۲۰، ظهیرالدین توغتکین، اتابگ دمشق دستور داد تا قلعه‌ای را در محلی ناشناخته از ویرانه‌های شهر باستانی بسازند، که احتمالاً بالاترین نقطهٔ دیوارهای شهر در شمال است. شهر در سال ۱۱۲۱ توسط بالدوین دوم، پادشاه اورشلیم، تصرف و کاملاً تخریب شد. جراش امروز یکی از بهترین شهرهای یونانی-رومی است که به آن لقب "پمپی شرقی" را داده‌اند. |  |
| ۱۰ |  | ذخیره‌گاه زیست‌کره ضانا | استان طفیله | ۵۱۵۵(iv)(vii)(viii)(x) | ۲۰۰۷ | ذخیره‌گاه زیست‌کره ضانا، بزرگ‌ترین ذخیره‌گاه طبیعی اردن است که در جنوب مرکزی اردن واقع شده است. این ذخیره‌گاه در سال ۱۹۸۹ با ۳۰۸ کیلومتر مربع تأسیس شد. علاوه بر حضور مردم آتاتا، اکتشافات باستان‌شناسی حاکی از استقرار پارینه سنگی، مصری، نباتی و رومی در ضانا است. زمین‌شناسی متنوع ضانا شامل سنگ آهک، ماسه سنگ و گرانیت است. در محیط متنوع ضانا ۷۰۳ گونه گیاهی، ۲۱۵ گونه پرنده و ۳۸ گونه پستاندار زندگی می‌کنند. |  |
| ۱۱ |  | ازرق | استان زرقاء | ۵۱۵۶(iv)(v)(x) | ۲۰۰۷ | ازرق، شهری کوچک در استان زرقا در مرکز شرقی اردن، ۱۰۰ کیلومتری شرق امان است. این شهر در یک مسیر اصلی کویری واقع شده است که تجارت در منطقه را تسهیل می‌کند. ازرق سابقه طولانی دارد که از دوره پارینه سنگی سفلی آغاز می‌شود. بسیاری از سایت‌های پارینه سنگی در ذخیره‌گاه تالاب‌های آزراک ثبت شده‌اند. قصر واقع در ازرق در سده ۳ میلادی توسط رومیان ساخته و در دوره‌های بعد بازسازی شد. ازراق همچنین به عنوان یکی از هفت منطقه حفاظت شده طبیعت اردن که توسط انجمن سلطنتی برای حفاظت از طبیعت تأسیس شده است مورد توجه است. |  |
| ۱۲ |  | ذخیره‌گاه زیست‌کره موجب |  | ۵۱۵۸(vii)(viii) | ۲۰۰۷ | وادی موجب، درهٔ رودخانه‌ای در اردن است که ۴۲۰ متر زیر سطح دریا به دریای مرده وارد می‌شود. ذخیره‌گاه موجب با چشم‌انداز کوهستانی در شرق دریای مرده، در قسمت جنوبی دره اردن، تقریباً ۹۰ کیلومتری جنوب امان واقع شده است. این ذخیره‌گاه به مساحت ۲۱۲ کیلومتر مربع در سال ۱۹۸۷ توسط انجمن سلطنتی برای حفاظت از طبیعت ایجاد شده و از نظر منطقه‌ای و بین‌المللی دارای اهمیت است. این ذخیره‌گاه از صحرای کوهستانی، صخره‌ای و کم پوشش گیاهی (تا ۸۰۰ متر (۲٬۶۰۰ فوت)) تشکیل شده است که صخره‌ها و تنگه‌هایی از فلات را در بر می‌گیرد. بیش از ۳۰۰ گونهٔ گیاهی، ۱۰ گونهٔ گوشتخوار و تعداد زیادی گونهٔ پرنده دائمی و مهاجر در این منطقه ثبت شده است. |  |
| ۱۳ |  | هرا اردنی | استان مفرق | ۶۴۲۵ (iii)(v) | ۲۰۱۹ | هرا اردنی، یا کویر بازالت از جنوب سوریه در شمال شرقی اردن تا شمال عربستان سعودی امتداد دارد. بیشتر این منطقه متشکل از جریان‌های شکسته گدازه است که کف بیابان را با میلیون‌ها سنگ بازالت و تخته سنگ پوشانده است که طی میلیون‌ها سال یک سطح سیاه براق تولید کرده است. این منطقه مملو از تعداد زیادی کتیبه است که تقریباً بین سده اول پیش از میلاد و سده چهارم میلادی توسط عشایر باستان حک شده است. |  |
| ۱۴ |  | ذخیره‌گاه دریایی عقبه | عقبه | 6630(ix),(x) | ۲۰۲۱ | ذخیره‌گاه دریایی عقبه نمونه‌ای استثنایی از مکانی است که دارای اکوسیستم صخره‌های مرجانی در عرض جغرافیایی شمالی است. تنوع زیستی و بومی بالای آن عمدتاً به دلیل موقعیت جغرافیایی منحصر به فرد آن در خلیج عقبه است که با دو آستانه از سایر اقیانوس‌ها جدا می‌شود - یکی در باب المندب که دریای سرخ را از اقیانوس هند جدا می‌کند و دیگری. در تنگه تیران که خلیج عقبه را از دریای سرخ جدا می‌کند. این محل شامل ۱۵۷ گونه مرجان‌های صخره ای، ۱۲۰ گونه مرجان‌های نرم، ۵۰۰ گونه ماهی و ۱۰۰۰ گونه نرم تنان است. این سایت همچنین به عنوان زیستگاه گونه‌های در معرض خطر انقراض مانند دوگونگ و چهار گونه لاک پشت دریایی دارای علاقه علمی زیادی است. |  |
: