حروف‌ریزی (ساخت حروف سربی)
لاینوتایپ

ماشین لاینوتایپ (Linotype machine)، یک ماشین ریخته‌گیری خط است که در صنعت چاپ به‌کار می‌رفت و به‌دست اوتمار مرگنتالر، مهندس مهاجر آلمانی در آمریکا در سال ۱۸۸۴ اختراع شد. لینوتایپ از اواخر سده نوزدهم تا دهه‌های ۶۰ و ۷۰ در قرن بیستم به عنوان استاندارد روزنامه‌ها، مجلات و پوسترها به‌کار می‌رفت تا اینکه چاپ افست و تایپ کامپیوتری جایگزین ماشین لاینوتایپ شد. نام آن از اینرو گرفته شده که تمام یک خط حروف فلزی را با آن می‌توان در یک لحظه ساخت این روش را پیشرفت بسیار مهم در صنعت چاپ و حروف‌چینی می‌دانند. اپراتور این ماشین، متن موردنظر را با یک صفحه کلیدی که تعدادی کاراکتر دارد و جزئی از ماشین است تایپ می‌کند و ماشین، ماتریس‌ها که قالب‌های حروف اند، را پشت هم چیده و با ریختن سرب بر روی آن‌ها کل خط موردنظر را ریخته‌گری می‌کرد. این ماشین سرعت بسیار بالایی و سهولت انجام کار بیشتری نسبت فرآیند سابق داشت.
این ماشین، انقلابی در صنعت چاپ و به‌تبع‌ آن در صنعت روزنامه پدید آورد و باعث‌شد که اپراتورهای کم‌تری بتوانند تعداد بیش‌تری صفحه در روز تایپ کنند.
ویژگی کلیدی و مهم لاینوتایپ استفاده از قالب‌هایی است که در مراحل گوناگون عملکرد دستگاه در جریان هستند. یک نوع نوار فاصله (یک گُوه کشویی دارای دو قسمت ویژه) و دیگری ماتریس حروف ساخته شده از جنس برنج است. ماتریس‌ها در یک یا چند مخزن در بالای دستگاه اندوخته می‌شوند (که امکان انتخاب فونت‌ها را در اختیار اپراتور قرار می‌دهد؛ این فونت‌ها را هم می‌توان با سایر مخزن‌های اضافی به دلخواه تبدیل کرد) در حالی که نوارهای فاصله در جعبه‌ای نزدیک‌تر به صفحه کلید ذخیره می‌شوند.
زمانی‌که یکی از کلیدها فشرده می شود، ماتریس از آنچه به عنوان " مونتاژ کننده جلو" شناخته می شود، رد می‌شود و از کنار یک چرخ تقویت شده با فیبر دوار (معروف به چرخ ستاره) و به "بالابر مونتاژ" می گذرد که همان هدف چوب حروفچین دستی را انجام می دهد. زمانیکه دکمه فاصله نزدیک صفحه کلید فشار داده می شود، یکی از نوارهای فاصله از جعبه خارج می شود و تقریباً مستقیم وارد بالابرنده مونتاژ می شود. بالابرنده مونتاژ کننده (یا به طور معمول تر"مونتاژ کننده") برای اندازه های متعدد خط قابل تنظیم است.
هنگامی که خط به طول درست خود نزدیک شد، اپراتور با یک زنگ یا شاخص دیگری از این مورد باخبر می‌شود. اگر خط "سست" یا خیلی کوتاه باشد، "فضای سفید" زیادی برای قلم‌های نوار فاصله وجود دارد تا خط را پر کنند، و احتمال دارد ماتریس ها به طرفین بچرخند یا موقع آماده شدن دستگاه برای انجام دادن عملیات در مقابل همدیگر قرار نگیرند. عملیات ریخته‌گری اگر خط "سست" یا خیلی طولانی و بلند باشد، بالابری که ماتریس‌ها و نوارهای فاصله را حمل می کند به صورت درست در مقابل شکاف قالب قرار نمی‌گیرد. هر دو ماشین لاینوتایپ و اینترتایپ دارای دو امنیت مهم هستند که در زمان عملیات ریخته‌گری کار می‌کنند - "پمپ توقف" که روی خطوط شل وارد می‌شود و "گیره خودکار (اتوماتیک)" که روی خطوط تنگ وارد می‌شود. هر دو سناریو، اگر با این ویژگی‌های ایمنی متوقف نشوند، معمولاً منجر به "پرتاب" حروف فلزی مذاب می‌شوند که در این اتفاق و فرآیند ماتریس‌ها و بالابر در فلز پوشش داده می‌شوند. نه تنها تمیز کردن بعد از این اتفاق زمان‌بر است، بلکه معمولاً یک خط سفت به اندازه کافی پایین نمی آید که با شکاف های روی قالب جفت شود و در نتیجه به ماتریس ها آسیب می رساند. بنابراین، برای یک اپراتور (یا ماشینکاری که از ماشین مراقبت می کند) بسیار ضعیف تلقی می شود که اجازه دهد این اتفاق بیفتد.
هنگامی که خط به اندازه صحیح مونتاژ می شود، اپراتور به اهرم نیرو وارد میکند که بالابر مونتاژکننده را به کانال انتقال بالا می برد و گردش ریخته‌گری خودکار را شروع می‌کند. مجرای انتقال، ماتریس‌ها را به خارج از مونتاژکننده و به اولین بالابر انتقال می‌دهد. سپس اولین بالابر به محلی در جلوی قالب پایین می‌آید، و اگر تا زمانی که دستگاه، فرآیند تراز کردن ماتریس‌ها را آغاز می‌کند، به طور کامل پایین نیامده باشد (اغلب توسط یک خط تنگ به‌وجود می‌آید)، اولین سیستم امنیتی یعنی گیره اتوماتیک، دستگاه را قبل از اینکه گیره‌های نگهدارنده روی ماتریس‌ها توسط قالب کوبیده شوند، خاموش می‌کند. هنگامی که ماتریس ها در موقعیت مناسب قرار گرفتند، دو عملکرد به ترتیب اجرا می‌شوند : ماتریس‌ها به صورت عمودی و روبه‌رو تراز می شوند، در حالی که یک میله از پایین به سمت بالا حرکت می‌کند تا به بازو های متحرک روی نوارهای فاصله نیرویی به سمت بالا وارد کند و درنتیجه باعث شود بازوها خط را به سمت بالا پر کنند. اگر نوار تراز یک چرخه کامل را انجام داده باشد و خط هنوز به صورت کامل تراز و تنظیم نشده باشد، مورد امنیتی دوم یعنی پمپ توقف، اجازه نمیدهد پیستون در دیگ فلزی پایین بیاید. نوارهای فاصله یکی از ویژگی‌های مهم و حائز اهمیت این دستگاه بود که با تنظیم و توزیع یکسان فضای سفید بین هر کلمه، تراز خودکار هر خط را مهیا می کرد. از آنجایی که متن مورد نظر متناسب بود و از نظر عرض پایدار نبود، حل این مشکل ترازی به صورت مکانیکی بسیار مهم بود. بعضی از مدل‌های بعدی خصوصیاتی داشتند که این امکان را می‌داد خط‌ها با هم‌ترازی به چپ، راست یا وسط کشیده شوند. اپراتورهایی که از مدل‌های قبلی استفاده می‌کنند، با ماتریس‌های «خالی» ویژه در چهار اندازه به صورت دستی مقدار مناسب فضای خالی را فراتر از محدوده نوارهای فاصله ایجاد می‌کنند.
در حالی که ماتریس ها هم‌راستا شده اند و نوارهای فاصله روی اندازه صحیح تنظیم شده‌اند، دستگاه سپس به کمک نیروی زیادی خط را قفل می‌کند و پیستون نوشته فلزی مذاب را به فضای ایجاد شده توسط حفره قالب و خط مونتاژ شده تزریق می‌کند. سپس دستگاه صفحه قالب(حامل مارپیچ تازه ریخته شده)، دیگ فلزی و اولین بالابر را جدا می‌کند. بعد از آن دیسک قالب می‌چرخد تا خط را در موقعیت خارج شدن نمایش دهد. در این فرآیند عبور از کنار چاقویی می‌گذرد که پایه تکه فلز خام را به ارتفاع متن تنظیم و مرتب می‌کند (0.918 اینچ در ماشین‌های آمریکایی). سپس فلز خام از طریق یک جفت چاقوی قابل تنظیم قبل از اینکه به سمت "نمونه ستونی و صفحه‌بندی نشده مطالب" از خطوط تمام شده در کنار اپراتور بلغزد، تا اندازه بدنه مناسب تنظیم می‌شود. بسته به مدل دستگاه، دیسک قالب می تواند چهار قالب (استاندارد)، شش یا دو قالب داشته باشد که به اپراتور امکان انتخاب طول خط و اندازه بدنه را می دهد.
همانطور که دیسک قالب در حال چرخش است، بالابر اول به طور همزمان به موقعیت بالایی خود حرکت میکند و نوار های فاصله و ماتریس ها را به صورت عمودی در راستای آماده سازی برای انتقال دوم قرار می دهد . ماتریس ها دارای یک سری دندانه در یک بریدگی V شکل در بالا هستند، و با تکمیل فرآیند انتقال، روی میله بالابر دوم که ماتریس ها را توسط این بریدگی های V شکل حمل می کند، می لغزند. نوارهای فاصله چنین بریدگی‌هایی ندارند، آن ها در کانال انتقال دوم قرار دارند و توسط دو اهرم جمع می‌شوند و به داخل جعبه نوار فاصله فرستاده می‌شوند. در حالی که نوارهای فاصله در جعبه خود هل داده می شوند، بالابر دوم به سمت فرآیند توزیع که در بالای دستگاه قرار دارد، به سمت بالا حرکت می‌کند، آن ها وظیفه دارند که قالب ها را به مکان های مناسب خود در مجله باز گردانند. در قسمت فوقانی دستگاه، یک اهرم (جابجا کننده ) به سمت چپ تغییر مکان می‌دهند تا در مخنصاتی قرار گیرد که ورودی ماتریس ها را از سمت آسانسور دوم به جعبه توزیع کننده وارد کند. این فرآیند ماتریس ها را در طول فاصله های دقیق تغذیه می کند به گونه‌ای که بین سه پیچ چرخان جابجا می‌شود. هر ماتریس در امتداد یک نوار که بریدگی هایی دارد، بین سه پیچ حمل می شود تا زمانی که بریدگی های روی میله و ماتریس با هم، هم‌خوانی داشته باشند، بعد از آن ماتریس در کانال مناسب خود در مخزن قرار می‌گیرد.
برای اپراتورهای آموزش‌دیده مایه افتخار بود که می‌توانستند یک خط را معلق کنند - چرا که به اینصورت اپراتور می‌توانست خط بعدی را درحالی که یک خط در کانال تحویل نگه داشته شده بود و دستگاه خط قبلی را ریخته گری میکرد، بنویسد.دیگ فلزی با انداختن شمش‌های کوچک حروف چاپ فلزی توسط اپراتور در هر چند خط، و همچنین توسط تغذیه‌کننده های مکانیکی که حاوی شمش‌های بزرگ حروف چاپی فلزی بودند(و اغلب دو «قالب ریخته‌گری» را در یک زمان حمل می‌کردند تا به نوبت مصرف شود) پر نگه داشته میشد. این تغذیه‌کننده ها با روش‌های مختلفی (با بادامک، بالابر یا تعویض‌کننده و توزیع‌کننده) فعال می‌شوند، اما نتیجه نهایی یکسان است - شمش‌ها کم‌کم به داخل دیگ وارد می‌شوند و آن را تا سطح لازم پر نگه می‌دارند.
گاهی اوقات، نمونه ستونی چاپ نشده فلز خام به میز ترکیب منتقل می‌شود تا به قالب موردنظر تبدیل شود، و پس از اتمام پرس و حذف تکه فلزات خام از قالب، آنها را برای ذوب مجدد در شمش های جدید در جعبه جهنمی(محفظه ای به شدت داغ) قرار می‌دهند . در فواصل زمانی، سرب دوباره ذوب می شود و فلز اکسید شده (تفاله یا کف روی سطح فلزات مذاب) از بین می‌رود. در بخشی از این فرآیند، «فلز اضافه» به شکل شمش‌های کوچک افزوده می‌شود تا آن بخش از فلزات آلیاژی که در اثر تشکیل تفاله از بین رفته است (با اکسید شدن فلز در دیگ دستگاه یا در مرحله ذوب مجدد) دوباره پر شود. . حروف چاپ فلز در قالب های شمش ریخته می شوند - قالب های کوچک برای تغذیه دستی دیگ های فلزی یا قالب های بزرگتر برای تغذیه کننده‌های فلزی . (در مورد دوم، باید به انتهای "دهانه" توجه ویژه ای شود زیرا باید وزن کل شمش را تحمل کند. خرابی اغلب منجر به ریختن آن در دیگ و پاشیدن فلز مذاب در همه جا می‌شود. )
شرکت اینترتایپ که غالباً توسط منافع روزنامه رایدر تأمین می‌شد، ( حدود 1914) یک نسخه سازگار از ماشین لاینوتایپ را هنگامی که ثبت اختراعات تمام شد توسعه داد و بسیار محبوب شد. این اتفاق منجر به یک مبارزه قانونی طولانی مدت توسط شرکت Mergenthaler Linotype (که در نهایت شکست خورد) شد.
روش‌های مختلف و متفاوتی برای تغذیه ماشین‌های لاینوتایپ/اینترتایپ استفاده شد که رایج‌ترین آنها موتور کوچک اسب بخار است و سیمی برای جریان متناوب تک فاز 60 هرتز در نهایت به ارائه پیش‌فرض تبدیل می‌شود. برای پاسخگویی به نیازهای مشتریان، موتورهایی نیز ساخته شدند تا ازمدارهای جریان مستقیم، مدارهای متناوب 25 هرتز AC یا 50 هرتز تغذیه شوند. همچنین موتورهای سیم پیچی‌شده برای مدارهای مختلف چند فاز (دو فاز، سه فاز، وای، دلتا ) نیز در اختیار مشتریان قرار گرفت. در موارد اندکی که برق در دسترس نبود، می‌توان دستگاه را توسط یک تسمه متصل به شفت خط به حرکت درآورد.
در ابتدا، دیگ فلزی با گاز (چه طبیعی و چه « مصنوعی ») گرم می‌شد، اما پس از گذشت مدتی یک دیگ برقی ساخته شد که به یک گزینه استاندارد تبدیل شد. ماشین‌آلات کنترلی نیز همانند موتورها برای گرم‌کننده‌های دیگ فلزی در انواع ولتاژها و در نسخه‌های جریان مستقیم یا جریان متناوب تولید می‌شدند. برای مکان‌هایی که به گاز یا برق دسترسی ندارند، دیگ‌های گازسوز می‌توانند با لوازم مشعل مجهز شوند تا بتوان از نفت سفید یا سایر سوخت‌های « گاز سفید از آن‌ها استفاده کرد.
بنابراین، یک دستگاه لاینوتایپ(یا اینترتایپ) می‌تواند بدون درنظر گرفتن منابع برق موجود (در حد معقول)، تقریباً در هر دفتر روزنامه، چه در یک محل کوهستانی دورافتاده و چه در دفتر مرکز شهر در یک کلانشهر نصب شود و از آن استفاده کنند.