stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
وایبر
تاریخچه

وایبر در ۲ دسامبر ۲۰۱۰ ابتدا برای آی‌فون، برای رقابت مستقیم با اسکایپ ارائه شد. یک نگارش پیش از انتشار برای اندروید در مه ۲۰۱۱ ظاهر شد اما محدود به ۵۰٫۰۰۰ کاربر بود؛ در ۱۹ ژوئیه ۲۰۱۲ یک نگارش محدود نشده منتشر شد. وایبر برای دستگاه‌های ویندوز فون و بلک‌بری در ۸ مه ۲۰۱۲ ارائه شد. با رسیدن به ۵۰ میلیون کاربر در ۲۴ ژوئیه ۲۰۱۲، پیام‌رسانی گروهی و موتورِ کیفیت صدای بالا به هر دو نرم‌افزارهای اندروید و آی‌فون اضافه شدند. از این نرم‌افزار برای سری‌های ۴۰ نوکیا، سیمبیان و سیستم‌عامل بادای سامسونگ نیز در همان روز خبر دادند. در ابتدا، قابلیت تماس صوتی فقط برای نرم‌افزارهای آی‌فون و اندروید در دسترس بود، با این وعده که تماس صوتی به نگارش‌های رسیدنیِ نرم‌افزارهای بادا، سیمبیان و ویندوز فون اضافه خواهد شد، اما هیچ اشاره‌ای به سیستم‌عامل بلک‌بری و سری ۴۰ نوکیا نشد. این محدودیت بنظر می‌رسد بخاطر هستهٔ بلک‌بری و سری ۴۰ نوکیا باشد که از نرم‌افزارهای صدا روی پروتکل اینترنت پشتیبانی آسانی نمی‌کند. همان‌طور که وعده داده شد، در ۲۲ سپتامبر ۲۰۱۲، تماس صوتی با کیفیت بالا و پیام‌رسانی گروهی برای ویندوز فون‌هایی که روی دستگاه‌های نوکیا نصب هستند، به عنوان بخشی از همکاری منحصر به فرد با نوکیا در دسترس قرار گرفت. وایبر همراه تماس صوتی به‌طور رسمی برای همهٔ دستگاه‌های ویندوز فون ۸ در ۲ آوریل ۲۰۱۳ منتشر شد. در اوت ۲۰۱۳، وایبر به عنوان یک نرم‌افزار آزمایشی عمومی برای لینوکس منتشر شد. در ابتدا، نگارش دودویی ۶۴ بیت برای دریافت در دسترس قرار گرفت. در ۱۳ فوریه ۲۰۱۳، راکوتن از خرید وایبر به قیمت ۹۰۰ میلیون دلار خبر داد.
قابلیت‌ها و امکانات

قابلیت‌های اصلی این برنامه بر روی سیستم‌عامل‌های اندروید و آی او اس و ویندوزفون مکالمه به وسیلهٔ اینترنت، ارسال متن و عکس، شکلک و… است. این برنامه کاملاً رایگان در اختیار کاربران قرار گرفته‌است. برای ثبت نام در این برنامه باید شماره تلفن همراه شخص به آن اعلام شود و توسط یک پیام کوتاه، کد ورود به برنامه به کاربر اعلام می‌شود. همچنین کاربران می‌توانند توسط همان تلفن همراه برنامه را بر روی رایانه شخصی یا تبلت خود نصب کنند و به صورت اشتراکی از این برنامه در همگی آن‌ها استفاده کنند. وایبر با استفاده از دفترچه تلفن موجود در تلفن همراه سایر افرادی که نرم‌افزار فوق را نصب کرده و در دفترچه تلفن قرار دارند را شناسایی کرده و آن‌ها را در لیست دوستان در نرم‌افزار فوق قرار می‌دهد. نسخه جدید این نرم‌افزار اجازه اضافه کردن شکلک‌های جدیدی را نیز به کاربرانش می‌دهد. برخی از این شکلک‌ها با پرداخت هزینه قابل دریافت و برخی نیز رایگان هستند.
رگولاتور امنیتی

در ۴ نوامبر ۲۰۱۴، وایبر ۱ از ۷ امتیاز را در «کارت امتیاز پیام امن» بنیاد الکترونیک مرزی به دست آورد. وایبر در حین حمل و نقل یک امتیاز برای رمزگذاری دریافت کرد اما نقاط را از دست داد زیرا ارتباطات با کلیدهایی که ارائه دهنده به آنها دسترسی نداشت رمزگذاری نمی‌شد (یعنی ارتباطات رمزگذاری شده سرتاسری نبودند)، کاربران نمی‌توانستند هویت مخاطبین و پیام‌های گذشته را تأیید کنند. اگر کلیدهای رمزگذاری به سرقت رفته بودند، امن نبودند (یعنی سرویس محرمانه ارائه نمی‌کرد)، کد برای بررسی مستقل باز نبود (یعنی کد منبع باز نبود)، طراحی امنیتی به درستی مستند نشده بود، و یک ممیزی امنیتی مستقل اخیر نبوده‌است. در ۱۴ نوامبر ۲۰۱۴، EFF امتیاز وایبر را پس از دریافت ممیزی امنیتی خارجی از مرکز امنیتی پیشرفته Ernst & Young به ۲ از ۷ تغییر داد.
در ۱۹ آوریل ۲۰۱۶، با اعلام نسخه ۶٫۰ وایبر، راکوتن رمزگذاری پایان به انتها را به سرویس خود اضافه کرد، اما فقط برای مکالمات یک به یک و گروهی که در آن همه شرکت‌کنندگان از آخرین نسخه وایبر استفاده می‌کنند. Android, iOS, Windows (Win32) یا Windows 10 (UWP).[43][44] این شرکت گفت که پروتکل رمزگذاری فقط به صورت داخلی ممیزی شده‌است، و قول داد که ممیزی‌های خارجی را «در هفته‌های آینده» انجام دهد.[۴۵] در ماه مه ۲۰۱۶، وایبر یک نمای کلی از پروتکل رمزگذاری خود را منتشر کرد و گفت که این یک پیاده‌سازی سفارشی است که «از همان مفاهیم» پروتکل سیگنال استفاده می‌کند.
زبان‌ها و بومی‌سازی

وایبر در حال حاضر در ۳۰ زبان در دسترس قرار دارد: فارسی، انگلیسی، عبری، آلبانیایی، چینی سنتی، چینی ساده‌شده، فرانسوی، آلمانی، ایتالیایی، یونانی، ژاپنی، کره‌ای، نپالی، پرتغالی، اردو، اسپانیایی، سوئدی، روسی و اوکراینی.
شرکت

وایبر مدیا شرکتی در لاس‌وگاس می‌باشد که در قبرس به ثبت رسیده‌است و مراکز توسعه آن در بلاروس و اسرائیل قرار دارند. این شرکت را تلمن مارکو و ایگور مگزینیک، که دوستان یکدیگر در هنگام کار در نیروهای دفاعی اسرائیل بوده‌اند تأسیس کردند. این شرکت در اسرائیل اداره می‌شود، و البته بسیاری از تولید و توسعه آن به‌خاطر کمتر بودن هزینهٔ نیروی کار در بلاروس، در این کشور انجام شده‌است.
مدل چرخه سرمایه شرکت نامعلوم است؛ این شرکت هیچ درآمدزایی ای ندارد، اما در سال ۲۰۱۳ اعلام کرد اقدام به فروش شکلک در نرم‌افزار خود می‌کند. تأمین سرمایه این شرکت توسط سرمایه‌گذاران شخصی است، که تلمن مارکو آن‌ها را «دوستان و خانواده» نامیده‌است. تا ۲۰۱۳، در این شرکت ۲۰ میلیون دلار سرمایه‌گذاری شده‌است.
مشکلات حریم خصوصی

نرم‌افزار وایبر به خاطر محافظت ضعیف از داده‌ها مورد انتقاد قرار گرفته‌است. وایبر داده‌ها را به‌طور گسترده جمع‌آوری می‌کند که بسیار بیشتر از مقدار دیگر نرم‌افزارهای مشابه (مانند اسکایپ) است؛ هم اطلاعات کاربران سرویس اسکایپ و هم غیر کاربران این سرویس (مانند اطلاعات شماره تلفن‌های گوشی کاربر، بیرون از وایبر). بسیاری از این داده‌ها بدون رضایت و اطلاع کاربران جمع‌آوری می‌شود، که «قوانین محافظت از داده» اتحادیه اروپا را نقض می‌کند. همچنین شرکت وایبر مشخص نکرده‌است که چه هنگام و برای چه مقاصدی از داده‌های جمع‌آوری‌شده‌استفاده می‌کند، و این داده‌ها در اختیار چه کسانی قرار می‌گیرند.
نرم‌افزار وایبر همه اطلاعات موجود در دفتر تلفن را استخراج می‌کند، و بر روی سرورهای وایبر قرار می‌دهد. برای نمونه وایبر هنگام نصب درخواست می‌کند که به نرم‌افزار توانایی‌های گسترده شامل تغییر پرونده‌های روی دستگاه داده شود. آنچه موجب افزایش بدگمانی به این نرم‌افزار شده‌است، این است که سازنده نرم‌افزار چندین سال در ارتش اسرائیل خدمت کرده‌است. به علاوه مالک شرکت از افشا کردن منابع مالی شرکت و روش درآمدزایی آن امتناع کرده بود.
مشکلات حریم خصوصی > مسئله شنود و جاسوسی

اخبار و گزارش‌هایی وجود دارد که نرم‌افزار به شماره تلفن‌ها، پیامک‌ها، شماره‌های تماس‌گرفتهٔ کاربر، حتی آنهایی که جزء نرم‌افزار نیستند، دسترسی پیدا می‌کند، و توانایی این را دارد که موقعیت جغرافیایی کاربران را تشخیص دهد، و به صوت‌ها، عکس‌ها و فیلم‌های ضبط‌شدهٔ کاربر دسترسی پیدا کند. وایبر همچنین قادر است همه پرونده‌های روی گوشی تلفن، و حتی تنظیمات کاربر و برنامه‌های نصب شده او را ببیند.
مشکلات حریم خصوصی > چالش در کشورهای اسلامی

نگرانی‌ها در مورد خاستگاه اسرائیلی این نرم‌افزار توسط بسیاری از وبلاگ‌نویسان در دنیای عرب مطرح شده‌بود، با این باور که احتمال دارد در جاسوسی دخالت داشته باشد زیرا وایبر اطلاعات ضروری کاربران را جمع‌آوری می‌کند. این نگرانی‌ها بعداً توسط وبگاه خبری العربیه شدت گرفت، که به تلمن مارکو اشاره می‌کند برای ارتش اسرائیل خدمت می‌کند و تأسیسات توسعهٔ وایبر در اسرائیل قرار دارد. بعدها، در مصاحبهٔ گاردین با تلمن مارکو، او تأیید کرد وایبر تماماً توسط چیزی که خودش از آن به عنوان «دوستان و خانواده» یاد می‌کند تأمین مالی می‌شود.
ما هرگز یک دلار هم از دولت اسرائیل نگرفتیم، ما حتی در اسرائیل ثبت نشدیم. ما یک مرکز توسعه و تحقیق را در اسرائیل داریم و همه‌اش همین است.
مشکلات حریم خصوصی > هک

در ۲۴ ژوئیه ۲۰۱۳ به پشتیبان سیستم وایبر توسط ارتش الکترونیک سوریه آسیب وارد شد. به گفتهٔ وایبر هیچگونه اطلاعات حساس کاربران در این میان در دسترس قرار نگرفتند.
از دسترس خارج شدن وایبر

مسئولان مصری معتقدند به دلیل «ریشه‌های اسرائیلی» نرم‌افزار، توسط آن به تلاش‌های جاسوسی اسرائیلی کمک می‌شود. ارتش مصر هر گونه استفاده از این نرم‌افزار را توسط نیروهای نظامی و خانواده‌شان قدغن نموده‌است.
در دسامبر ۲۰۱۲، وزارت ارتباطات لبنان برنامه وایبر را در همگی شبکه‌های تلفن همراه و DSL کشور مسدود کرد، چرا که این برنامه اسرائیلی است.
در ۵ ژوئن ۲۰۱۳ کمیسیون ارتباطات و فناوری اطلاعات عربستان سعودی اقدام به مسدودسازی برنامه وایبر کرد، زیرا با قوانین و مقررات تنظیمی عربستان مطابقت ندارد. در ۹ مه ۲۰۱۳ رئیس شرکت وایبر اعلام کرد محدودیت‌های شرکت ارتباطات عربستان را دور خواهد زد، و کاربران عربستانی خواهند توانست بدون موافقت کمیسیون ارتباطات و فناوری اطلاعات عربستان از برنامه وایبر استفاده کنند.
عصر ایران اعلام کرد، طبق گزارش‌های غیررسمی رسیده، وایبر در شامگاه ۲۴ اردیبهشت ۹۳ از دسترس برخی کاربران ایران خارج شد. پیشتر این خبر در رسانه‌ها به نقل از دبیر کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه انتشار یافته بود، فیلتر شدن نرم‌افزارهای تانگو نرم‌افزار، وایبر، واتس‌اپ و کوکو در دستور این گروه هنوز از دستور بررسی خارج نشده‌است. وایبر هم فیلتر شد - عصر ایران]</ref> در حال حاضر وایبر در ایران در دسترس است.
پایگاه اطلاع‌رسانی و خبری جماران به نقل از تسنیم اعلام کرد، سردار اسماعیل احمدی‌مقدم فرمانده ناجا با مجرمانه خواندن اقدام برخی افراد در توهین به امام خمینی در شبکه‌های اجتماعی تلفن همراه گفت:
ما با کسانی که حدود آزادی را رعایت نکنند و از قوانین کشور تخطی کنند، به عنوان یک مجرم و متخلف برخورد خواهیم کرد.
این که در حال حاضر خیابان‌های ما باز است و آزادی در کشورمان وجود دارد، دلیل نمی‌شود راننده‌ای با هر سرعت دلخواهی در خیابان‌های شهر براند؛ لذا این اقدامات توهین‌آمیز یک جرم است.
در ایران

بنابر اظهارات علی جنتی در بهمن ۱۳۹۳، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی دولت یازدهم، بیش از ۱۰ میلیون ایرانی عضو این پیام رسان می‌باشند. بنا به گزارش الکسا اینترنت، کاربران داخل ایران دارای بزرگ‌ترین درصد بازدید کنندگان از شبکه وایبر دات کام است و ایرانی‌ها بیش از ۱۷ در صد از کاربران این شبکه را تشکیل می‌دهند. شبکه رایگان وایبر با توجه به اشتهای سیری ناپذیر کاربران ایرانی به طنز، به صورت وسیله‌ای برای رد و بدل کردن تازه‌ترین جوک‌ها درآمده‌است. از دولت حسن روحانی بارها خواسته شده‌است که شبکه‌هایی نظیر وایبر و واتس آپ را مسدود کند اما محمود واعظی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات خودداری کرد.
مدل درآمدی وایبر

یکی از موضوعاتی که همواره ذهن مصرف‌کنندگان این گونه از شبکه‌های پیام‌رسان را مشغول نموده‌است، مدل درآمدی این اپلیکیشنها است. بسیاری از این اپلیکیشنها در سال‌های ابتدایی راه‌اندازی خود مدل درآمدی خاصی ندارند یا حتی آن‌ها را پیاده‌سازی نمی‌کنند، زیرا باید در ابتدا کاربران را به استفاده از سرویس خود ترغیب کنند و پس از این مرحله شروع به تجاری‌سازی سرویس خود با روش‌های مستقیم و غیرمستقیم کنند. آبونمان، تبلیغات، استیکر و آنالیز بیگ دیتا، از جمله مهم‌ترین شیوه‌های درآمدزایی در این اپلیکیشن‌ها است.
مسجد طوبی شاهی

| مسجد طوبی شاهی | مسجد طوبی شاهی |
| --- | --- |
دین: دین
وابستگی: اسلام
مکان: مکان
مکان: مردکان, باکو, جمهوری آذربایجان
مختصات: ۴۰°۲۹′۳۱″شمالی ۵۰°۰۸′۲۷″شرقی﻿ / ﻿۴۰٫۴۹۱۸۴۷°شمالی ۵۰٫۱۴۰۸۰۶°شرقی﻿ / 40.491847; 50.140806
معماری: معماری
گونه: مسجد
سبک: معماری اسلامی
بنیان‌گذاری: ۱۴۸۱-۱۴۸۲ میلادی
مسجد طوبی شاهی (ترکی آذربایجانی: Tuba-Şahi məscidi) مسجدی در شهرک مردکان باکو است. این بنا یک یادمان معماری در جمهوری آذربایجان است و الگوهای معماری این بنا در معماری مناطق شمالی آذربایجان هم دیده می‌شود. این مسجد در قرن پانزدهم میلادی ساخته شده‌است و به احترام زنی که دستور ساخت آن را داد، نامگذاری شده‌است.
کتیبه‌ای که در مسجد حک شده‌است تاریخ ساخت آن را مطابق با ۱۴۴۸–۱۴۴۲ میلادی نشان می‌دهد. کتیبهٔ دیگری هم روی پله‌های مارپیچ نزدیک ورودی مسجد که به پشت بام منتهی می‌شود، وجود دارد. به نظر می‌رسد این کتیبه متعلق به مسجدِ قدیمی‌تر روستا است و تاریخ ساخت آن محرم سال ۷۷۴ هجری قمری (۱۳۷۲ میلادی) را نشان می‌دهد و نام بانی آن صدر حاجی بهاالدین است.
قلعه چهارگوش مردکان، بنایی از قرون وسطی، در جوار مسجد واقع شده‌است.
منصور سینکی

منصور یونسی سینکی (زاده ۱۳۳۳ - درگذشته دوشنبه ۷ اسفند ۱۳۸۵ )  مدرس و نوازنده تار می باشد.
زندگی هنری

عشق و علاقه او به هنر موسیقی موجب شد تا در دوران ابتدایی تحصیل به نوازندگی و موسیقی گرایش پیدا کند. وی در سال ۱۳۴۶ وارد هنرستان موسیقی شد و تا مقطع عالی در تحصیل موسیقی را ادامه داد.
وی علاوه بر تبحر در سازسازی، به عنوان مدرس و نوازنده تار فعالیت داشت. سینکی در گروه‌های مولانا، عارف، درویش، ارکستر مرکز موسیقی و... مشارکت داشته  و در آلبوم نوا (مرکب خوانی) به خوانندگی محمدرضا شجریان و اجرای گروه عارف به نوازندگی تار پرداخته است. در هنرستان و دانشگاه تدریس می‌کرد.
آثار

نوازندگی در آلبوم های : نوا ، مرکب خوانی (محمدرضاشجریان) ، چشم براه و کیش مهر (شهرام ناظری) و کنسرت لندن ای میهن (علیرضا افتخاری) و...
ورزشگاه استاد پی ده شارلوا

| 0 | 1 |
| --- | --- |
Mambourg: Mambourg
مکان: Boulevard Zoé Drio, شارلروآ، بلژیک
گنجایش: ۱۵٫۰۰۰
گشایش: ۱۹۳۹
استفاده‌کنندگان: استفاده‌کنندگان
باشگاه فوتبال رویال شارلوا: باشگاه فوتبال رویال شارلوا
ورزشگاه استاد پی ده شارلوا (فرانسوی: Stade du Pays de Charleroi‎) یک ورزشگاه فوتبال در شارلروآ، بلژیک است.
این ورزشگاه که در سال ۱۹۳۹ تأسیس شده دارای ۱۵٫۰۰۰ نفر ظرفیت می‌باشد و ورزشگاه خانگی باشگاه فوتبال رویال شارلوا محسوب میشود.
طرخان پاشا پرمتی

| طرخان پاشا پرمتی پاشا | طرخان پاشا پرمتی پاشا |
| --- | --- |
۲مین نخست‌وزیر آلبانی: ۲مین نخست‌وزیر آلبانی
دوره مسئولیت ۱۷ مارس ۱۹۱۴ – ۳ سپتامبر ۱۹۱۴: دوره مسئولیت ۱۷ مارس ۱۹۱۴ – ۳ سپتامبر ۱۹۱۴
پس از: اسماعیل کمالی
پیش از: اساد پاشا توپتانی
دوره مسئولیت ۲۵ دسامبر ۱۹۱۸ – ۲۹ ژانویه ۱۹۲۰: دوره مسئولیت ۲۵ دسامبر ۱۹۱۸ – ۲۹ ژانویه ۱۹۲۰
پس از: اساد پاشا توپتانی
پیش از: سلیمان دلوینا
والی کرت: والی کرت
دوره مسئولیت ۱۸۹۴ – ۱۸۹۵: دوره مسئولیت ۱۸۹۴ – ۱۸۹۵
پس از: محمود جلال‌الدین پاشا
پیش از: Alexander Karatheodori Pasha
دوره مسئولیت ۱۲ مارس ۱۸۹۶ – مه ۱۸۹۶: دوره مسئولیت ۱۲ مارس ۱۸۹۶ – مه ۱۸۹۶
پس از: Alexander Karatheodori Pasha
پیش از: Kölemen Abdullah Pasha
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: ۱۹ دسامبر ۱۸۴۶ پرمت
درگذشته: ۱۸ فوریه ۱۹۲۷ (۸۰ سال) پاریس
ملیت: شهریارنشین آلبانی
امضا: 
طرخان پاشا پرمتی (انگلیسی: Turhan Pasha Përmeti؛ ۱۹ دسامبر ۱۸۴۶ – ۱۸ فوریه ۱۹۲۷) سیاستمدار اهل آلبانی-عثمانی بود. وی از مارس تا سپتامبر ۱۹۱۴ میلادی نخست‌وزیر آلبانی بوده‌است.
مودیوگا

Settlement
| مودیوگا Мудьюга | مودیوگا Мудьюга |
| --- | --- |
Settlement: Settlement
مودیوگانمایش نقشه استان آرخانگلسکمودیوگانمایش نقشه روسیه: مودیوگانمایش نقشه استان آرخانگلسکمودیوگانمایش نقشه روسیه
مختصات: ۶۳°۴۶′ شمالی ۳۹°۱۵′ شرقی﻿ / ﻿۶۳٫۷۶۷°شمالی ۳۹٫۲۵۰°شرقی﻿ / 63.767; 39.250: مختصات: ۶۳°۴۶′ شمالی ۳۹°۱۵′ شرقی﻿ / ﻿۶۳٫۷۶۷°شمالی ۳۹٫۲۵۰°شرقی﻿ / 63.767; 39.250
ناحیه‌های فدرال روسیه: استان آرخانگلسک
شهر: بخش اونژسکی
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۳:۰۰
مودیوگا (به لاتین: Mudyuga) یک منطقهٔ مسکونی در روسیه است که در استان آرخانگلسک واقع شده‌است.
ناتالیا بوزونوا

| ناتالیا بوزونوا | ناتالیا بوزونوا |
| --- | --- |
زادهٔ: ۴ مارس ۱۹۵۸
ملیت: اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی
ناتالیا بوزونوا (انگلیسی: Natalia Buzunova؛ زادهٔ ۴ مارس ۱۹۵۸) بازیکن هاکی روی چمن اهل اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی است.
او بخشی از اولین ترکیب تاریخ تیم ملی زنان اتحاد جماهیر شوروی بود که در دسامبر 1977 تاسیس شد.
در سال 1980 او با تیم هاکی روی چمن زنان اتحاد جماهیر شوروی در بازی‌های المپیک تابستانی مسکو مدال برنز گرفت. در آن بازی ها او به عنوان مهاجم بازی کرد، 5 بازی انجام داد و 5 گل به ثمر رساند (دو گل به لهستان و هند ، یک گل به چکسلواکی )  .
در سال 1981 او در مسابقات جهانی بوئنوس آیرس برنده مدال برنز شد  .
نبردهای مذار و حرورا

| ن ب وفتنه دوم | ن ب وفتنه دوم |
| --- | --- |
 تحرکات حامیان خاندان علی کربلا  عین الورده  شورش مختار (خازر  مذار و حرورا) شورش ابن‌زبیر حره  نخستین نبرد مکه  مرج راهط  مسکن  دومین نبرد مکه :  تحرکات حامیان خاندان علی کربلا  عین الورده  شورش مختار (خازر  مذار و حرورا) شورش ابن‌زبیر حره  نخستین نبرد مکه  مرج راهط  مسکن  دومین نبرد مکه 
نبردهای حرورا و مذار به‌طور پشت سرهم و در نیمه دوم سال ۶۸۶ و به ترتیب در اطراف بصره و کوفه روی دادند که در جنوب عراق واقع‌اند. این نبردها میان نیروهای مصعب بن زبیر فرماندار بصره، از سوی برادرش خلیفه اول حکومت آل زبیر عبدالله بن زبیر، و مختار ثقفی، حاکم کوفه ( از حامیان خاندان‌علی روی داد.) مصعب در نبرد دوم پیروزی قاطعی بدست آورد و توانست بیشتر نیروها و فرماندهان ارشد مختار را از بین ببرد. او سپس سریعاً مختار را در کوفه محاصره کرد و سرانجام او را کشت و همچنین دستور داد تا هزاران تن از طرفداران او را نیز اعدام‌کردند. در پی این رویداد، او کوفه و سرزمین‌های تابع‌اش همانند سواد و جبال را متصرف شد. همچنین ابراهیم ابن مالک‌اشتر که به‌عنوان فرماندار موصل و سرزمین‌های تابع‌اش همانند جزیره، آذربایجان و ارمنیه از سوی مختار معین گردیده‌بود به مصعب پیوست. در نتیجه با پیروزی مصعب، سراسر عراق به زیر اقتدار ابن‌زبیر درآمد.
جایگاه نبرد

مذار
حرورا
جایگاه دو نبرد مذار و حرورا در عراق امروزی
مذار شهری بود که در راه‌نظامی میان کوفه و بصره و در امتداد یکی از شاخه‌های فرعی رود دجله قرار گرفته‌بود. این شهر در ۳۲۰ کیلومتری جنوب‌شرقی کوفه و در ۶۵ کیلومتری شمال بصره واقع گردیده‌بود. حرورا نیز روستایی کوچک نزدیک به کوفه بوده‌است. تاریخ‌نگاران بر اساس توضیحات جغرافیایی یاقوت حموی در سدهٔ سیزدهم میلادی، جایگاه حرورا را در ۳ کیلومتری جنوب کوفه تخمین زده‌اند. طبق منابع قرون وسطی، در دوران پیش از اسلام و در سده هفتم میلادی، حرورا در کنار فرات یا یکی از آبراهه‌های منشعب از آن قرار داشت. ولی محل آن در سدهٔ نهم، درون بیابان توصیف شده‌است. تاریخ‌نگار لئورا وچا ولیری بیان نموده‌است که احتمالاً سیستم آب‌نگاری منطقه دچار دگرگونی شده‌است.
پیش‌زمینه

در میان دومین جنگ داخلی مسلمانان (۶۸۰–۶۹۲)، اصلی‌ترین مخالف با خلافت اموی در سوریه، از سوی خلیفه خودخوانده، عبدالله بن زبیر و به مرکزیت مکه صورت می‌پذیرفت. برادر جوانتر ابن‌زبیر، مصعب فرمانداری بصره که یکی از مهمترین پادگان شهرهای عراق بود را در اختیار داشت. در سال ۶۸۵، یکی از حامیان خاندان‌علی به نام مختار ثقفی، به پشتوانهٔ هواداران عرب و مَوالی (غیرعرب‌های مسلمان شده) قیام نمود و فرماندار زبیری را از کوفه بیرون کرد و فرمانروای بیشتر نواحی عراق گشت. کوفه دیگر پادگان شهر بسیار مهم در عراق آن‌روزی بود. در نتیجه فرمانروایی زبیریان به عربستان و بصره محدود گشت.
در شورش مختار، مَوالی همان غیرعرب‌های ارمنی و ایرانی بودند. آنان در طول نخستین فتوحات مسلمانان اسیر شده و بعدها به اسلام گرویده‌بودند یا از قشر دهقانان و صنعتگران به مختار گرویده بودند. مطابق آداب و رسوم عرب‌های آن دوره، هر یک از مسلمان شدگان غیرعرب به یکی از قبیله‌های عربی وارد می‌شدند اما از احترام و رتبه پایین‌تری نسبت به دیگر اعضا بهره می‌بردند و نام موالی بر آنان گذاشته‌می‌شد. اما در عمل آنان همانند بردگان اشراف قبایل عرب بودند. سیاست مورد علاقهٔ مختار در رفتار با موالی منجر به اعطای آزادی به آنان گردیده بود و بدست آوردن جایگاه‌های اجتماعی و نظامی همسان باعرب‌ها از سوی موالی جرقهٔ شورشی نظامی از سوی اشراف کوفه علیه مختار را زد. این شورش شکست خورد و موالی دست به شکار اربابان پیشین خود زدند. پیرامون ده‌هزار نفر به بصره گریختند و خانه‌های آنان در کوفه بدست سربازان مختار منهدم گردید. برجسته‌ترین چهره‌ها میان فراریان، شبث بن ربعی و محمد بن الاشعث بودند، که از مصعب درخواست یاری نموده و او را متقاعد کردند که به رویارویی با مختار بپردازد. مصعب باتجربه‌ترین فرمانده‌اش، مهلب بن ابی‌صفره که در حال نبرد با خوارج بود را احضار کرده و تهاجم‌اش به‌سوی کوفه را آغاز نمود. در این هنگام روابط مختار با یکی از نیرومندترین افرادش یعنی ابراهیم بن مالک‌اشتر به‌تیرگی گراییده‌بود. ابن‌اشتر فرمانداری موصل و مناطق شرقی جزیره (بین‌النهرین علیا) را در دست داشت. ممکن است یکی از عوامل این جدایی، مصعب بوده‌باشد.
نبرد مذار

مصعب جاسوسان خود را روانه کوفه نمود تا با جذب هوادارانی، نیروی مختار را در مرکز فرماندهی‌اش کاهش دهد. سپاه مصعب به پنج گروه تقسیم شدند که هر کدام قبیله‌ای از قبایل بصره را نمایندگی می‌کردند. قبیله بکر بن وائل به وسیلهٔ مالک بن مسمع بکری، قبیله عبدالقیس به وسیلهٔ مالک بن منذر، قبایل ساکنان جبال به وسیلهٔ قیس بن هیثم سلمی، قبیلهٔ أزد به وسیلهٔ زیاد بن عمرو و بنی تمیم توسط احنف بن قیس فرماندهی می‌شدند. فرماندهی جناح چپ برعهدهٔ مهلب بن ابی‌صفره قرار گرفت، و جناح راست به عمر بن عبیدالله سپرده شد. پیاده‌نظام او به وسیلهٔ عباد بن حصین فرماندهی می‌شد. علاوه بر سربازان بصره‌ای، فراریان اهل کوفه نیز در سپاه مصعب حضور داشتند.
مختار با آگاهی یافتن از تحرکات مصعب، اهالی کوفه را گردآورد و به آنان وعدهٔ پیروزی در مذار را داد. سپاه او به وسیلهٔ احمر بن شُمیط فرماندهی می‌شد. برخی از سربازان مختار که همراه با ابن‌اشتر در موصل بودند پس از آنکه ابن‌اشتر به نامه‌های مختار بی‌توجهی نمود به سوی مختار بازگشتند. جناح راست سپاه ابن شمیط به وسیلهٔ عبدالله بن کامل شاکری و عبدالله بن وهب جناح چپ سپاه او را فرماندهی می‌کردند. فرماندهی پیاده‌نظام برعهدهٔ خطیر بن اسماعیل کندی و فرماندهی سواره‌نظام به عبدسلولی واگذار گردید. فرماندهی موالی برعهدهٔ محافظ مخصوص مختار یعنی کیسان ابوعمره قرار داشت. ابن‌شمیط به سوی بصره حرکت نمود و در مذار اردو زد و کمی بعد مصعب به رویارویی با او شتافت. با آنکه نیروهای موالی سوار بر اسب بودند اما فرمانده جناح چپ سپاه ابن‌شمیط یعنی عبدالله بن وهب، که احتمالاً از موالی‌ها بیزار بود، پیشنهاد داد از آنجایی که آنان ضعیف هستند و در صورت حمله احتمال دارد که از جنگ بگریزند، بنابراین بهتر است که پیاده به میدان بروند. ابن‌شمیط این پیشنهاد را پذیرفت و به موالی دستور داد تا از اسب پیاده شوند.
پیش از نبرد، هر دو سوی نبرد نیروهایشان را احضار نمودند تا از آنان بر اقتدار و فرمانبرداری از رهبرانشان یعنی ابن‌زبیر و مختار گواهی بگیرند. حملهٔ سواره نظام عباد با شکست روبرو گردید. سپس، مهلب به جناح راست کوفی‌ها که به‌وسیلهٔ ابن‌کامل شاکری فرماندهی می‌شد، حمله کرد و آنان را شکست داد. جناح راست سپاه بصره به جناح چپ کوفی‌ها حمله برد و آنان را شکست داد. کمی بعد فرمانده کل نیروهای کوفی یعنی احمر بن شُمیط شکست خورد و کشته شد. مهلب به سواران خود دستور داد بر پیاده‌نظام کوفی‌ها بتازند که باعث گریختن کوفی‌ها گردید. سپس مصعب، محمد بن اشعث را همراه با سوارانش اعزام نمود تا بر فراریان یورش برند و به آنان گفت: «انتقامتان را بگیرید [از موالی‌ها]!» بسیاری از سوارهای کوفی توانستند بگریزند ولی بیشتر پیاده‌نظام کوفی کشته شدند یا به اسارت درآمدند. همهٔ اسیران به دست کوفی‌های مهاجر در سپاه مصعب کشته شدند. برخلاف پیش‌بینی ابن وهب، موالی مقاومت شدیدی از خود نشان دادند و شمار زیادی از آنان کشته شدند. رهبر آنان ابوعمره کیسان نیز احتمالاً در همین نبرد کشته شد زیرا پس از این رویداد دیگر در منابع از او یاد نشده‌است. بازماندگان سپاه مختار به کوفه عقب نشستند و خبر شکست‌شان را به مختار رساندند. این اخبار حیثیت مختار را لکه‌دار نمود. با توجه به وعدهٔ او در مورد پیروزی، موالی‌های تحت امرش که به میدان نرفته‌بودند، گفتند: «او این بار دروغ گفت». مختار اظهار کرد: «به خداوند از غلامان [موالی] کشتاری کرده‌اند که هرگز مانند آن را کسی نشنیده». منابع تاریخی تاریخ دقیق این رویداد را ذکر نکرده‌اند ولی تاریخ‌نگاران امروزی تخمین زده‌اند که این واقعه احتمالاً در میانهٔ سال ۶۸۶ م اتفاق افتاده باشد.
نبرد حرورا

مصعب دست به تعقیب فراریان کوفی زد؛ و از آنجایی که قصد داشت سریعاً خود را به کوفه برساند، سواره‌نظام را از راه زمین و پیاده‌نظام و تدارکات مورد نیاز را از راه قایق و فرات به سوی کوفه راهی نمود. مختار با آگاهی از این رویداد استحکامات کاخ کوفه را بهبود داد و به جمع‌آوری تدارکات مبادرت ورزید و کوفه را تحت فرماندهی عبدالله بن شداد قرار داد. سپس او به سلیحین رفت، این مکان میان حیره و قادسیه واقع گردیده‌بود. او در اینجا بر روی فرات سد زد و آب آن را به کانال‌هایی که به قادسیه و حیره منتهی می‌شد هدایت نمود در نتیجه قایق‌های مصعب به گل نشستند؛ بنابراین سربازان مصعب مجبور گردیدند که پیاده ادامه راه را طی کنند در همین حال مصعب و سواران تحت امرش به سد حمله کردند و آن را از بین بردند و به سوی کوفه تاختند. مختار اردوی خود را به حرورا منتقل نمود تا از ورود مصعب به کوفه جلوگیری نماید.
مصعب خیلی زود به حرورا رسید. فرماندهی سپاه کوفیان همراه او برعهدهٔ محمد بن اشعث قرار داشت. مهلب در جناح راست و جناح چپ به وسیلهٔ عمر بن عبیدالله فرماندهی می‌شدند. فرماندهی پیادگان نیز به مقاتل بن مسمع بکری واگذار گردید. مختار، عبدالله بن قراد خثعمی را به فرماندهی شرطه‌هایش منصوب نمود. جناح راست و چپ سپاه او به ترتیب به وسیلهٔ سلیم بن یزید کندی و سعید بن منقذ ثوری فرماندهی می‌شدند. فرماندهی سواران و پیادگان نیز به ترتیب به عمر بن عبدالله نهدی و مالک بن عمر نهدی واگذار گردید. مالک بن عمر یکی از کهنه‌سربازانی بود که در نبرد صفین سال ۶۵۷ نیز حضور داشت.
هنگامی که دو سپاه به نزدیکی یکدیگر رسیدند، مختار به سوی هر یک از پنج قسمت سپاه مصعب، دسته‌ای از نیروهایش را روانه نمود و خودش در میان سربازانش ماند. نیروهای مختار توانستند در برابر نیروهای بصره‌ای بکر و عبدالقیس موفقیت‌هایی کسب کنند و آنان را عقب برانند. سپس آنان موفق شدند یک پنجم اهل جبال را نیز عقب زنند و به مصعب نزدیک شوند. در همین هنگام مصعب همراه با سربازانش بر جایگاه مرتفعی سنگر گرفته و به سوی سربازان مختار تیراندازی می‌نمود. در همین میان و با نهیب مصعب، مهلب همراه به سربازان ازدی و تمیمی به نیروهای مختار یورش بردند و ضربات سختی به آنان وارد نمودند گرچه نبردی سخت تا هنگامهٔ غروب به درازا انجامید. از میان کشته شدگان می‌توان به عمر بن عبدالله، مالک بن عمرو، سعید بن منقذ و ۷۰ تن از سوارانش، سلیم بن یزید و ۹۰ تن از سوارانش و محمد بن اشعث و بیشتر سوارانش اشاره نمود. مختار که همراه شرطه‌هایش می‌جنگید، که حداقل سه تن از آنان نیز کشته‌شدند. مختار در میان کوچه شبث در ورودی جنوبی کوفه به مقاومت پرداخت ولی سرانجام مجبور گردید همراه با سایر محافظانش که زنده مانده‌بودند به درون کاخ کوفه عقب بنشیند. بز طبق جمع‌بندی تاریخ‌نگار جرالد هاثینگ، «برتری بدست‌امده» توسط زبیریان در مذار باعث تضعیف و شکست نیروهای مختار در حرورا گردید.