stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
باتری لیتیم-هوا

| 0 | 1 |
| --- | --- |
انرژی مخصوص: ۴۰٫۱۰۴ مگاژول بر کیلوگرم (۱۱٬۱۴۰ وات-ساعت بر کیلوگرم) theoretical
چگالی انرژی: ? ژول/m³
نسبت توان به وزن: 11,400 وات/کیلوگرم
ولتاژ اسمی سلول: 2.91 ولت
باتری لیتیم-هوا (به انگلیسی: Lithium–air battery) (مخفف انگلیسی: Li-air) گونه‌ای از باتری‌های نوع دوم هستند که در آن از فلز لیتیم در آند و اکسیژن هوا در کاتد استفاده می‌شود. این باتری‌ها می‌توانند ولتاژ اسمی تا ۲٫۹۱ ولت ایجاد کنند.
باتری لیتیوم-هوا (Li-air) یک سلول الکتروشیمیایی است که از اکسیداسیون لیتیوم در آند و کاهش اکسیژن در کاتد برای القای جریان جریان استفاده می‌کند.
جفت شدن لیتیوم و اکسیژن محیط از نظر تئوری می‌تواند منجر به سلولهای الکتروشیمیایی با بالاترین انرژی ممکن شود. در واقع، انرژی خاص نظری یک باتری غیر آبی Li-air، در حالت شارژ شده با محصول Li2O2 و به استثنای توده اکسیژن، ~40.1 MJ/kg است. این قابل مقایسه با انرژی خاص نظری بنزین، ~46.8 MJ/kg است. در عمل، باتری‌های Li-air با انرژی خاص ~6.12 MJ/kg در سطح سلول نشان داده شده‌است. این مقدار تقریباً ۵ برابر بیشتر از باتری یون‌لیتیم تجاری است و برای کار با یک وسیله نقلیه الکتریکی ۲۰۰۰ کیلوگرمی برای ۵۰۰ کیلومتر (۳۱۰ مایل) با یک بار شارژ با استفاده از ۶۰ کیلوگرم باتری کافی است. با این حال، قدرت عملیاتی و چرخه عمر باتری‌های Li-air قبل از یافتن جایگاه بازار به پیشرفت‌های چشمگیری نیاز دارد.
پیشرفت‌های قابل توجه الکترولیت برای توسعه یک اجرای تجاری مورد نیاز است. چهار رویکرد در نظر گرفته شده‌است: آلی، آبی، حالت جامد و مخلوط آبی - آلی.
عامل اصلی بازار باتری‌ها، بخش خودرو است. چگالی انرژی بنزین تقریباً ۱۳ کیلووات ساعت بر کیلوگرم است که مربوط به ۱٫۷ کیلووات ساعت بر کیلوگرم انرژی است که پس از تلف شدن به چرخ‌ها می‌رسد. از نظر تئوری، لیتیوم هوا می‌تواند ۱۲ کیلووات ساعت در کیلوگرم (43.2 MJ/kg) را به استثنای توده اکسیژن به‌دست آورد. با توجه به وزن بسته کامل باتری (پوشش، کانال‌های هوا، بستر لیتیوم)، در حالی که لیتیوم به تنهایی بسیار سبک است، چگالی انرژی به‌طور قابل توجهی پایین‌تر است.
تصویر شماتیک از فرایند شارژ و دشارژ یک سلول لیتیم-هوا
تاریخچه

باتری‌های Li-air که در اصل در دهه ۱۹۷۰ به عنوان منبع احتمالی برق برای وسایل نقلیه الکتریکی باتری و وسایل نقلیه الکتریکی هیبریدی پیشنهاد می‌شد، در اواخر دهه اول ۲۰۰۰ به دلیل پیشرفت در علم مواد، مورد توجه علمی قرار گرفتند.
اگرچه ایده وجود یک باتری لیتیوم - هوا مدتها قبل از سال ۱۹۹۶ بود، نسبت خطر به سود برای پیگیری بسیار بالا تصور می‌شد. در واقع، هر دو الکترود منفی (فلز لیتیوم) و مثبت (هوا یا اکسیژن) دلیل این امر هستند که به ترتیب، باتری‌های لیتیوم فلزی قابل شارژ در دهه ۱۹۷۰ به بازار نرسیدند (باتری یون‌لیتیم در یک دستگاه تلفن همراه از ترکیب گرافیت LiC6- روی الکترود منفی، نه یک فلز لیتیوم). با این وجود، به دلیل کمبود قابل درک سایر گزینه‌ها برای باتری‌های قابل شارژ با انرژی زیاد و به دلیل برخی نتایج امیدوار کننده از آزمایشگاه‌های دانشگاهی، هم تعداد حق ثبت اختراع و هم انتشارات حوزه آزاد مربوط به اکسیژن لیتیوم (از جمله Li-air) باتری‌ها در سال ۲۰۰۶ رشد نمایی کردند. با این حال، مشکلات فنی پیش روی چنین باتری‌ها، به ویژه زمان شارژ مجدد، حساسیت به نیتروژن و آب و هدایت ضعیف ذاتی گونه‌های شارژ شده Li2O2 چالش‌های اساسی است.
سامانه‌های پولی بین‌المللی

سامانه‌های پولی بین‌المللی به معنی مجموعه‌ای از قراردادهای بین‌المللی و موسسات حامی این قراردادهاست که با هدف تسهیل تجارت خارجی، سرمایه‌گذاری خارجی و در کل جابه‌جایی سرمایه بین دولت-ملت‌ها ایجاد می‌شود. این سامانه‌ها روش‌های پرداختی را فراهم می‌کنند که مورد اعتماد خریداران و فروشندگان با ملیت‌های متفاوت هستند. این سامانه‌ها به منظور رسیدن به اهداف خود نیاز به ایجاد اعتماد و فراهم کردن نقدشوندگی لازم در افت‌وخیزهای تجارت دارند. تشکیل این سامانه‌ها می‌تواند به صورت طبیعی، ناشی از تعدادی قرارداد پراکنده در طول سالیان، یا به صورت برنامه‌ریزی شده باشد. تشکیل یک سامانه پولی بین‌المللی به صورت برنامه‌ریزی شده در سال ۱۹۴۴ با عنوان برتون وودز روی داده است.
تاریخچه‌ای از نظام‌های پولی جهانی در دوران اخیر > نظم مالی قبل از جنگ جهانی اول: ۱۸۷۰ تا ۱۹۱۴

از دهه هفتاد قرن ۱۹ام میلادی تا قبل از آغاز جنگ جهانی اول در سال ۱۹۱۴، نظام اقتصادی درهم تنیده‌ای بر جهان حکم‌فرما بود که با عنوان عصر نخست جهانی‌سازی شناخته می‌شود. اتحادیه‌های پولی به نحوی عمل می‌کردند که هر یک از اعضای آن‌ها می‌توانستند ارز دیگر اعضا را به عنوان پول قانونی قبول کنند. نمونه‌هایی از این اتحادیه‌ها اتحادیهٔ پولی لاتین (latin monetary union) (بلژیک، ایتالیا، سوییس، و فرانسه) و اتحادیهٔ پولی اسکاندیناوی (Scandinavian monetary union) (دانمارک، نروژ، و سوئد) هستند. در غیاب عضویت مشترک در یک اتحادیه، کشورهای مستقل و مستعمرات آن‌ها تراکنش‌های مورد نیاز را بر اساس استاندارد طلا انجام می‌دادند. در آن زمان، بریتانیا بزرگترین قدرت صنعتی و اقتصادی دنیا بود.
در این دوره رشد اقتصادی پیوسته بود و بحران‌های اقتصادی به نسبت دوران‌های پس از آن سطحی‌تر بود. بر خلاف سامانهٔ برتون وودز، نظام اقتصادی قبل از جنگ جهانی اول از یک کنفرانس سطح بالا نشات نگرفته بود. این نظام ناشی از رشد طبیعی اقتصاد در جهان بود. دوران توسعه سریع در آمریکای شمالی که به نام عصر طلایی (gilded age) شناخته می‌شود مربوط به این دوره است.
تاریخچه‌ای از نظام‌های پولی جهانی در دوران اخیر > بین جنگ‌های جهانی: ۱۹۱۹ تا ۱۹۳۹

سال‌های بین جنگ‌های جهانی به عنوان یک دوره ضد جهانی‌سازی (de-globalization) شناخته می‌شود، زیرا هم تجارت بین‌المللی و هم جریان سرمایه در مقایسه با دوران قبل از جنگ جهانی اول کاهش یافته بود. در طول جنگ جهانی اول، اغلب کشورها استاندارد طلا را ترک کردند. تنها استثناء ایالات متحده آمریکا است که به صورت موجز به این استاندارد بازگشت. در دهه سی‌ام از قرن ۲۰ام، سامانه‌ای چندپارچه از نرخ‌های ارز شناور رایج بود.
در این دوران، تجربه بریتانیا و دیگر کشورها حاکی از این بود که استاندارد طلا مطابق با نیاز آن‌ها در حفظ استقلال سیاست داخلی نیست. به منظور حفظ ذخایر طلای کشور، گاهی نیاز بود که نرخ بهره افزایش یابد که به نوبه خود باعث ایجاد سیاست تقلیل قیمت‌ها می‌گردید. اقتصاددانی به نام نیکلاس داونپورت (Nichilas Davenport) ادعا کرده است که تقاضای بازگشت بریتانیا به استاندارد طلا از علاقهٔ سادیستی سرمایه‌داران به تحمیل رنج به طبقه کارگر بریتانیا ناشی می‌شود.
در پایان جنگ جهانی اول بریتانیا به شدت به ایالات متحده آمریکا بدهکار بود که این امر باعث شد تا ایالات متحده آمریکا از بریتانیا پیشی بگیرد و به عنوان قدرت اول اقتصادی در جهان شناخته شود. ایالات متحده تمایلی به قبول رهبری بریتانیا در جهان نداشت. بر خلاف بریتانیا در دوره قبل، صادرات سرمایه از ایالات متحده کانترسایکلیت نبود و این صادرات به سرعت همراه با رشد اقتصادی ایالات متحده در دهه بیستم از قرن ۲۰ام میلادی گسترش یافت. با این حال، صادرات سرمایه از ایالات متحده با تضعیف اقتصاد آمریکا در سال ۱۹۲۸ به یکباره متوقف شد. با تشدید رکود بزرگ در سال ۱۹۳۰ میلادی، موسسات مالی دچار ضررهای هنگفتی شدند که به عنوان مثال می‌توان به ورشکستگی ۱۳۴۵ بانک آمریکایی تنها در سال ۱۹۳۰ اشاره کرد.
در طول دهه ۱۹۳۰، ایالات متحده موانعی در تجارت ایجاد و از ایفای نقش آخرین مأوی پول (lender of last resort) خودداری کرد که در نتیجه این اعمال مشکلات اقتصادی دیگر کشورها تشدید شد. به گفته اقتصاددانی به نام جان مینارد کینز، یکی دیگر از عوامل آشفتگی اقتصادی در این دوره اصرار نخست‌وزیر فرانسه، ژرژ کلمانسو، بر پرداخت غرامت جنگ توسط آلمان بود. این ادعا در کتاب آقای کینز با عنوان پیامدهای اقتصادی صلح (The Economic Consequences of the Peace) ذکر شده است.
تاریخچه‌ای از نظام‌های پولی جهانی در دوران اخیر > دوران برتون وودز: از سال ۱۹۴۵ تا ۱۹۷۱

در اوایل دهه ۱۹۴۰ میلادی، سیاست‌گذاران بریتانیا و آمریکا طرح سامانهٔ پولی بین‌المللی برای دوران بعد از جنگ را آغاز کردند. هدف از انجام این کار ایجاد نظامی بود که علاوه بر برخورداری از منافع یک سامانهٔ بین‌المللی مجتمع، به دولت‌ها این آزادی را بدهد که سیاست‌های داخلی خود در مورد افزایش اشتغال و رفاه اجتماعی را دنبال کنند. معماران اصلی سامانهٔ جدید، جان مینارد کینز و هری دکستر وایت، طرحی ارائه کردند که توسط ۴۲ کشور شرکت کننده در کنفرانس برتون وودز در سال ۱۹۴۴ میلادی امضا شد. این کنفرانس رسماً به نام کنفرانس اقتصادی و پولی سازمان ملل متحد شناخته می‌شود. طبق این طرح، نرخ تبدیل ارز ثابت اما قابل تنظیم بود و ارزش تمامی ارزها بر اساس ارزش دلار تعیین می‌شد. هر دلار نیز قابل معاوضه با مقداری مشخص از طلا بود. به این ترتیب، این طرح در حقیقت یک استاندارد مبادله طلا-دلار بود. طرح جدید چندین ارتقا نسبت به استاندارد طلای قدیم داشت؛ از جمله اینکه دو مؤسسه بین‌المللی به نام‌های صندوق بین‌المللی پول (IMF) و بانک جهانی ایجاد شد.
سامانهٔ جدید نرخ تبدیل ارز این اجازه را به کشورها می‌داد که در مواجهه با مشکلات اقتصادی بهای ارز خود را تا ۱۰٪ (یا در صورت توافق صندوق بین‌المللی پول حتی بیشتر) پایین بیاورند. به این ترتیب، باقی ماندن در استاندارد طلا آن‌ها را وادار به تقلیل قیمت‌ها نمی‌کرد. سامانه‌ای از کنترل‌های سرمایه معرفی شد تا کشورها را از اثرات مخرب فرار سرمایه حفاظت کند. به علاوه، سامانهٔ جدید این امکان را به کشورها می‌داد که علاوه بر دنبال کردن سیاست‌های کلان اقتصادی خود به صورت مستقل، پذیرای جریان سرمایه‌گذاری‌های مولد نیز باشند. کینز مخالف محوریت دلار در سیستم پولی جهانی بود. وی پیشنهاد کرد که ارزی بین‌المللی به نام بانکور (bancor) چنین نقشی را ایفا کند که پیشنهاد وی رد شد. با نزدیک شدن به پایان دوران برتون وودز، محوریت دلار مشکل‌ساز شد. عده‌ای بر این عقیده‌اند که افزایش تقاضای بین‌المللی باعث شد ایالات متحده کسری تجاری مداومی را به اجرا درآورد که در نهایت منجر به سلب اعتماد از دلار شد. ظهور یک بازار موازی طلا که در آن قیمت طلا بالاتر از تعهد تبدیل دلار به طلا بود این اجازه را به محتکران داد که ذخایر طلای دولت آمریکا را کاهش دهند. در نهایت این فشارها باعث شد تا نیکسون، رئیس جمهور وقت ایالات متحده، قابلیت تبدیل دلار به طلا را در روز ۱۵ آگوست سال ۱۹۷۱ میلادی لغو کند. این رویداد به عنوان اختتامیه سامانهٔ برتون وودز شناخته می‌شود. در سال‌های پس از این رویداد، تلاش شد تا به منظور حفظ نرخ تبادل ارز ثابت مکانیزم‌هایی جایگزین طراحی شود ولی موفقیتی حاصل نگردید. در نتیجه جهان با یک سامانه از نرخ تبادل ارز شناور روبه‌رو شد.
تاریخچه‌ای از نظام‌های پولی جهانی در دوران اخیر > سامانهٔ پست برتون وودز: از سال ۱۹۷۱ تا به امروز

نام دیگر سامانهٔ پست برتون وودز، اجماع واشینگتن است. با اینکه این نام در سال ۱۹۸۹ انتخاب شد، سامانهٔ اقتصادی مربوطه از حدود سال ۱۹۸۰ مورد استفاده بود. در سامانهٔ برتون وودز دولت‌ها هدایت سامانه را به عهده داشتند؛ حال آنکه در سامانهٔ اجماع واشینگتن بازار سامانه را هدایت می‌کند.
ارزهای بین‌المللی باستانی. از بالا سمت راست: یک دریک پارسی مربوط به پنجم قرن پیش از میلاد، طلای بلوری، یک ریال اسپانیایی (Spanish real) مربوط به قرن هجدهم میلادی، و یک مانکوس (mancus) انگلیسی از قرن هشتم میلادی.
در این دوران مشکلات اقتصادی در نقاط مختلف جهان به وجود آمده است. این عکس با نام مادر مهاجر، اثری از دوروتا لنگ، تصویری از بی‌بضاعتی در کالیفرنیا را عرضه می‌کند که در ماه مارچ سال ۱۹۳۶ میلادی گرفته شده است.
جان مینارد کینز (سمت راست) و هری دکستر وایت (سمت چپ) در برتون وودز
بازار بورس نیویورک. در عصر حاضر، جریان‌های آشفته و عظیم سرمایه بین کشورهای مختلف ردوبدل می‌شود.
هامر اچ۲

Motor vehicle
| هامر اچ۲ | هامر اچ۲ |
| --- | --- |
دید کلی: دید کلی
شرکت: AM General
تولید: U.S. : 2002–2009
مونتاژ: میشواکا، ایندیانا، ایندیانا،  U.S. کالینینگراد، روسیه (Avtotor) پورت الیزابت، آفریقای جنوبی جاکارتا، اندونزی (IAMI)
طراح: Clay Dean
بدنه و شاسی: بدنه و شاسی
کلاس: خودروی اندازه بزرگ اس‌یووی
شکل بدنه: 4-door وانت 4-door اس‌یووی
طرح‌بندی: خودروهای موتور جلو-محور جلو خودروی چهارچرخ محرک
سکو: GMT913 (SUT)
خودروهای وابسته: هامر اچ۱ هامر اچ۳ هامر اچ۳
پیشرانه: پیشرانه
موتور: 6.0L ۳۲۵ اسب بخار (۲۴۲ کیلووات) V8 (2003–07) 6.2L ۳۹۳ اسب بخار (۲۹۳ کیلووات) V8 (2008–09)
جعبه‌دنده: 4L65E 4-speed (۲۰۰۳–۲۰۰۷) 6L80E 6-speed (۲۰۰۸–۲۰۰۹) جعبه‌دنده خودکار
ابعاد: ابعاد
فاصله بین محورها: SUT: ۱۲۲٫۸ اینچ (۳٬۱۱۹ میلیمتر) SUV: ۱۲۲٫۸ اینچ (۳٬۱۱۹ میلیمتر)
درازا: SUT: ۲۰۳٫۵ اینچ (۵٬۱۶۹ میلیمتر) SUV: ۲۰۳٫۵ اینچ (۵٬۱۶۹ میلیمتر)
پهنا: ۸۱٫۳ اینچ (۲٬۰۶۵ میلیمتر)
بلندی: ۷۹٫۰ اینچ (۲٬۰۰۷ میلیمتر) 2003–05: ۷۷٫۸ اینچ (۱٬۹۷۶ میلیمتر)
وزن خالص: 6614 lb (3000 kg) 6.2-Liter 6400 lb (2900 kg) 6.0-Liter
گاه‌شمار: گاه‌شمار
پیشین: هامر اچ۱
هامر اچ۲ اس یو وی ۲۰۰۳
هامر اچ۲ (به انگلیسی: Hummer H۲) اس یو وی سایز بزرگ محصول هامر آمریکا. که از نظر اندازه میان هامر اچ۱ و هامر اچ۳ قرار می‌گیرد
این خودرو نخستین بار در سال ۲۰۰۳ در خط تولید قرار گرفت و همچنان تولید می‌شود. اچ۲ در مدل چهار در عرضه می‌شود ولی نمونه‌های سفارشی آن به صورت لیموزین نیز موجود می‌باشد که برخی از آن‌ها توسط شرکت‌هایی دیگر تولید شده‌اند. این خودروی قدرتمند بیابانی به صورت استاندارد تا سال ۲۰۰۷ از موتوری به حجم ۶ لیتر و قدرت ۳۲۵ اسب بخار قدرت می‌گرفت که از سال ۲۰۰۸ با نمونه قوی‌تری با حجم ۶/۲ لیتر و قدرت ۳۹۳ اسب بخار جایگزین شد.
هامر اچ۲ در زمره اس‌یو-وی‌های لوکس و قدرتمند بیابانی قرار می‌گیرد و در بازار ایالات متحده برای مدل پایه بیش از ۶۳۷۶۵ دلار قیمت دارد (پاییز ۲۰۰۸).
هامر اچ۲ سات

هامر اچ۲ سات (Hummer H۲ Sut) نمونه دیگری از این خودروست که به صورت وانت عرضه می‌شود.
شورلت کوروت (نسل چهارم-سی۴)

Motor vehicle
| شورولت کوروت (نسل چهارم-سی۴) | شورولت کوروت (نسل چهارم-سی۴) |
| --- | --- |
1996 Chevrolet Corvette Coupe: 1996 Chevrolet Corvette Coupe
دید کلی: دید کلی
شرکت: شورولت (جنرال موتورز)
تولید: 1983–1996
مدل سال: 1984–1996
مونتاژ: United States: بوولینگ گرین، کنتاکی
بدنه و شاسی: بدنه و شاسی
کلاس: خودروی اسپورت
شکل بدنه: 2-door کوپه 2-door خودروی کروکی
طرح‌بندی: خودروی موتور جلو-محور عقب
سکو: Y-body
خودروهای وابسته: Callaway Sledgehammer Corvette Callaway Speedster Callaway SuperNatural 450 Grand Sport Callaway SuperNatural Corvette Callaway Twin Turbo Corvette
پیشرانه: پیشرانه
موتور: ۳۵۰ اینچ مکعب (۵٫۷ لیتر) L83 V8 ۳۵۰ اینچ مکعب (۵٫۷ لیتر) L98 V8 ۳۵۰ اینچ مکعب (۵٫۷ لیتر) LT1 V8 ۳۵۰ اینچ مکعب (۵٫۷ لیتر)  LT4  V8 ۳۵۰ اینچ مکعب (۵٫۷ لیتر) LT5 V8
جعبه‌دنده: 4-speed جعبه‌دنده خودکار 4+3-speed Doug Nash (overdrive) جعبه‌دنده دستی 6-speed زد اف فریدریش‌هافن جعبه‌دنده دستی
ابعاد: ابعاد
فاصله بین محورها: ۹۶٫۲ اینچ (۲٬۴۴۰ میلیمتر)
درازا: ۱۷۶٫۵ اینچ (۴٬۴۸۰ میلیمتر) (1984–1989)
پهنا: ۷۱٫۰ اینچ (۱٬۸۰۰ میلیمتر) (1984–1992)
بلندی: Coupe: ۴۶٫۷ اینچ (۱٬۱۹۰ میلیمتر) (1984–1992) Convertible: ۴۶٫۴ اینچ (۱٬۱۸۰ میلیمتر) (1984–1992)
وزن خالص: ۳٬۲۳۹ پوند (۱٬۴۶۹ کیلوگرم)
گاه‌شمار: گاه‌شمار
پیشین: Chevrolet Corvette (C3)
پسین: Chevrolet Corvette (C5)
شورولت کوروت (نسل چهارم-سی۴) (Chevrolet Corvette (fourth generation-C4)) خودرویی است که در سال‌های ۱۹۸۳–۱۹۹۶در ایالات متحده آمریکا تولید شده‌است.
این خودرو در کلاس خودرو اسپورت قرار گرفته، طراحی آن خودروهای موتور وسط-محور عقب بوده طول آن در حالت طبیعی ۱۷۶٫۵ اینچ (۴٬۴۸۰ میلیمتر)، عرض آن در حالت طبیعی ۷۱٫۰ اینچ (۱٬۸۰۰ میلیمتر) و  ارتفاع آن در حالت طبیعی ۴۶٫۷ اینچ (۱٬۱۹۰ میلیمتر)(برای کوپه)  است.
نهنگ قاتل کوتوله

| نهنگ قاتل کوتوله | نهنگ قاتل کوتوله |
| --- | --- |
نهنگ قاتل کوتوله: نهنگ قاتل کوتوله
اندازه در مقایسه با انسان متوسط: اندازه در مقایسه با انسان متوسط
وضعیت حفاظت: وضعیت حفاظت
 کمترین نگرانی  (IUCN 3.1):  کمترین نگرانی  (IUCN 3.1)
رده‌بندی علمی: رده‌بندی علمی
فرمانرو:: جانوران
شاخه:: طنابداران
رده:: پستانداران
راسته:: آب‌بازان
زیرراسته:: آب‌بازان دندان‌دار
تیره:: دلفین‌سانان
سرده:: کشنده‌های کوچک
گونه:: F. attenuata
نام دوبخشی: نام دوبخشی
Feresa attenuata (گری، ۱۸۷۵): Feresa attenuata (گری، ۱۸۷۵)
زیستگاه نهنگ قاتل کوتوله (به رنگ آبی): زیستگاه نهنگ قاتل کوتوله (به رنگ آبی)
نهنگ قاتل کوتوله (نام علمی: Feresa attenuata) یک گونه آب‌باز کوچک‌جثه و کمیاب از زیرخانواده دلفین‌های اقیانوسی است. این جانور نام خود را به دلیل همانندی‌های ظاهری با نهنگ قاتل به دست آورده و کوچک‌ترین جانوری است که نام "نهنگ" بر خود دارد.
با آنکه این گونه در سال ۱۸۷۵ توسط جان ادوارد گری توصیف شد، تا میانهٔ دهه ۱۹۵۰ نهنگ قاتل کوتوله تنها از روی دو جمجمهٔ نگهداری شده در موزه بریتانیا شناخته می‌شد. پس از آنکه در سال ۱۹۵۲ اجساد شکار شدهٔ این جانور به دست شکارچیان نهنگ در هونشو، ژاپن، توسط دانشمندان مورد بررسی قرار گرفت و همانندی‌های میان آن و نهنگ قاتل دیده شد، پیشنهاد شد تا نام این گونه نهنگ قاتل کوتوله باشد؛ با این حال نهنگ قاتل کوتوله رابطه نزدیکی با نهنگ قاتل ندارد.
نهنگ قاتل کوتوله دلفینی با جثه متوسط است (اندکی بزرگتر و سنگین‌تر از یک مرد بالغ) و در دریا می‌تواند به آسانی با دیگر پستانداران دریایی، به ویژه نهنگ کله‌خربزه‌ای، اشتباه گرفته شود. بدنی مقاوم و تیره‌رنگ دارد. سر گرد-شکل است. پهلوها رنگ روشن‌تری دارند و شکم اغلب به رنگ سفید است. بعضی از نهنگ‌های قاتل کوتوله دارای نقش‌بندی‌های سفید رنگ به دور دهان و گونه هستند. بالهٔ پشتی بلند است و اندکی انحنادار.
نهنگ‌های قاتل کوتوله از تماس با انسان دوری می‌کنند. بیرون آوردن سر از آب به صورت عمودی، پرش از آب و دیگر فعالیت‌ها دیده شده‌اند، با این حال این جانوران کمتر به انجام چنین حرکاتی می‌پردازند.
این دلفین‌ها همواره به صورت گروهی حرکت می‌کنند. گروه‌ها اغلب از ۱۰ تا ۳۰ عضو تشکیل می‌شوند که گاه بزرگ‌تر نیز دیده شده‌اند.
یادداشت

↑  Odontoceti
↑  Delphinidae
↑  Feresa
↑  Orcinus orca
خلیج اوباما

| خلیج اوباما 小浜湾  (ژاپنی) | خلیج اوباما 小浜湾  (ژاپنی) |
| --- | --- |
جزیره آئوشیما در خلیج اوباما.: جزیره آئوشیما در خلیج اوباما.
خلیج اوباما: خلیج اوباما
موقعیت: استان فوکویی، ژاپن
گونه: خلیج
بخشی از: خلیج واساکا دریای ژاپن
منبع‌های رود: رود کیتا رود مینامی رود سابوری رود تادا
کشورهای حوضه: ژاپن
مساحتِ رو: ۵۸٫۷ کیلومتر مربع (۲۲٫۷ مایل مربع)
میانگین ژرفا: ۱۳ متر (۴۳ فوت)
بیشترین ژرفا: ۳۵ متر (۱۱۵ فوت)
حجم آب: ۰٫۷۴ کیلومتر مکعب (۰٫۱۸ مایل مکعب)
جاهای مسکونی: اوی، فوکوئی اوباما، فوکوئی
خلیج اوباما (انگلیسی: Obama Bay) خلیجی است که در شهر اوباما و شهر اوی، منطقه چوبو قرار دارد و شاخه‌ای از خلیج واکاسا است. این خلیج از سمت شرق با شبه‌جزیره نایگای، در شهر اوباما، و از سمت غرب با شبه جزیره اوشیما، در شهر اوی، از خلیج واکاسا جدا می‌شود. این خلیج بخشی از پارک ملی واکاسا است.
جغرافیا

فاصله بین دو انتهای خلیج تنها ۲ کیلومتر است و به عنوان یک موج‌شکن طبیعی عمل می‌کند. به همین دلیل، حتی در زمستان، امواج بلند به داخل خلیج نفوذ نمی‌کنند. در انتهای خلیج، رودخانه کیتا، تنها رودخانه درجه یک واکاسا، و رودخانه‌های درجه دو مینامی و تادا، دلتای رودخانه‌ای را در شهر اوباما تشکیل می‌دهند. همچنین، رودخانه سابورو دلتای دیگری را در نزدیکی ایستگاه واکاسا هونگو در شهر اوی تشکیل می‌دهد.
سواحل خلیج اوباما در شبه جزیره نایگای و شبه جزیره اوشیما، نمونه‌ای از سواحل ریاس هستند. روستاهای ماهیگیری در این سواحل در گذشته به دلیل دسترسی دشوار از طریق خشکی، «جزایر منزوی» نامیده می‌شدند و تنها با قایق قابل دسترسی بودند.
طبیعت

جریان دریایی تسوشیما به داخل خلیج جریان دارد و آب و هوای آن را گرم می‌کند. در جزیره آئوشیما، در نزدیکی شهر اوباما، گیاهان گرمسیری وجود دارند که در مناطق سردسیر نادر هستند و در جنوب کیوشو یافت می‌شوند. این گیاهان به عنوان میراث طبیعی ملی ژاپن ثبت شده‌اند.
درون خلیج، سواحل شنی وجود دارد که محل صید ماهی و صدف هستند. در نزدیکی شهر اوباما، پرورش صدف و در نزدیکی شهر اوی، پرورش مروارید رایج است. همچنین، موج‌شکن‌ها و صخره‌های اطراف خلیج، مکان محبوبی برای ماهیگیری هستند.
تاریخ

این خلیج به عنوان یک بندر طبیعی در دریای ژاپن، از دیرباز محل تجارت با شبه جزیره کره بوده است و مجسمه‌های بودا و سایر آثار باستانی از آن دوران باقی مانده‌اند.
در ۲۰ ژوئن ۱۴۰۸، یک کشتی تجاری از جنوب با محموله‌ای از هدایا مانند فیل و طوطی برای شوگان آشیکاگا یوشیمیتسو وارد اوباما شد. این رویداد در اسناد و نقاشی‌های بودایی ثبت شده است. همچنین، سنگی که گفته می‌شود برای بستن فیل استفاده شده است، در منطقه نیشیتسو وجود دارد.
ماهی و صدف‌های صید شده در خلیج، به صورت خشک یا کباب شده فرآوری می‌شدند و از طریق جاده سابا به کیوتو منتقل می‌شدند. این محصولات با نام‌هایی مانند "Wakasa guji" و "Wakasa karei" به عنوان محصولات ویژه شناخته می‌شدند و نقش مهمی در تجارت غذایی منطقه داشتند. این خلیج همچنین محل توقف کشتی‌های تجاری کیتامائه بود.
ماموت جنوبی

| ماموت جنوبی محدودهٔ زمانی: پلیستوسن پیشین، ۲٫۵ تا ۰٫۸ میلیون سال پیش  PreЄ Є O S D C P T J K Pg N  ↓   | ماموت جنوبی محدودهٔ زمانی: پلیستوسن پیشین، ۲٫۵ تا ۰٫۸ میلیون سال پیش  PreЄ Є O S D C P T J K Pg N  ↓   |
| --- | --- |
اسکلت ماموت جنوبی در موزه ملی تاریخ طبیعی، پاریس: اسکلت ماموت جنوبی در موزه ملی تاریخ طبیعی، پاریس
رده‌بندی علمی: رده‌بندی علمی
فرمانرو:: جانوران
شاخه:: طنابداران
رده:: پستانداران
راسته:: فیل‌سانان
تیره:: فیلان
سرده:: †ماموت
گونه:: M. meridionalis†
نام دوبخشی: نام دوبخشی
Mammuthus meridionalis (نستی، ۱۸۲۵): Mammuthus meridionalis (نستی، ۱۸۲۵)
مترادف: مترادف
 Archidiskodon meridionalis  Mammuthus gromovi  Mammuthus meridionalis vestinus  Mammuthus meridionalis voigtstedtensis:  Archidiskodon meridionalis  Mammuthus gromovi  Mammuthus meridionalis vestinus  Mammuthus meridionalis voigtstedtensis
ماموت جنوبی (نام علمی: Mammuthus meridionalis) یک گونه‌ای منقرض‌شده از سرده ماموت مربوط به اوایل پلیستوسن و عصر گلاسین است؛ این گونه در آسیای میانه و اروپا بین ۲٫۵ تا ۰٫۸ میلیون سال پیش می‌زیست.
طبقه‌بندی

طبقه‌بندی فیل‌های منقرض‌شده در اوایل سده ۲۰ کاری پیچیده بود؛ هنری فرفیلد آزبورن در یک تک‌نگاشت که پس از مرگ وی در سال ۱۹۴۲ در مورد فیل‌سانان منتشر شد، از نام‌های مختلفی به عنوان کلاد برای معرفی و طبقه‌بندی گونه‌های ماموت استفاده می‌کرد. آزبورن به جای واژه Mammuthus از واژه Mammonteus استفاده می‌کرد، زیرا نام نخست را نامعتبر می‌دانست. از دهه ۱۹۷۰ به بعد طبقه‌بندی ماموت‌ها ساده‌سازی شد و پژوهشگران تمام گونه‌های ماموت را در سرده Mammuthus حفظ کردند؛ تفاوت‌های پیشنهادی برای جداسازی این گونه‌ها در سرده‌های مختلف هم به مقداری تشخیص داده نشد که نتوان همه آن‌ها را در یک سرده جای داد. نام علمی پیشین ماموت جنوبی یعنی Archidiskodon meridionalis، همچنان اما توسط برخی پژوهشگران روس برای این گونه استفاده قرار می‌گیرد.
طبقه‌بندی > فرگشت

قدیمی‌ترین گونه‌های فیل‌سانان حدود ۵۵ میلیون سال پیش در اطراف دریای تتیس می‌زیستند و نزدیک‌ترین خویشاوندان آن‌ها گاودریایی‌سانان و خرگوش‌کوهی‌سانان امروزی بودند. در میان انبوهی از فیل‌سانان نخستین منقرض‌شده، ماستودون‌ها با حدود ۲۵ میلیون سال پیشینه خانوادگی قدیمی‌تر از ماموت‌ها و فیل‌ها از بقیه مشهورترند. خانواده فیلان که شامل ماموت‌ها و فیل‌های امروزی می‌شوند حدود ۶ میلیون سال پیش در آفریقا پدیدار شدند. دسته‌نما پایین روابط خویشاوندی سرده ماموت را با برخی دیگر از سرده‌های فیل‌سانان بر اساس ویژگی‌های استخوان لامی نشان می‌دهد:
از آنجا که سنگواره گونه‌های ماموت از چندین منطقه مختلف شناسایی‌شده، امکان بازسازی تاریخ فرگشتی این سرده با استفاده از ریخت‌شناسی وجود دارد. گونه‌های ماموت را می‌توان از طریق مطالعه تعداد ردیف‌های مینای دندان‌های آسیاب از یکدیگر تشخیص داد؛ نخستین گونه‌ها دارای تعداد کمی از ردیف‌های مینای دندان بودند، اما گونه‌های پیشرفته‌تر به منظور سازگاری با تغذیه از مواد غذایی سخت‌تر ردیف‌های مینای دندان بیشتری داشتند. تاج دندان در این گونه‌های جدید بلندتر شد، و جمجمه آن‌ها نیز کشیده‌تر شد. در عین حال جمجمه از جلو به عقب کوتاه‌تر شد تا وزن آن به کمترین مقدار ممکن برسد.
ماموت آفریقای جنوبی از پلیوسن و ماموت آفریقایی از پلیستوسن قدیمی‌ترین گونه‌های شناخته شده سرده ماموت هستند. تصور می‌شود که گونه نخست نیای دیگر گونه‌های ماموت باشد. ماموت‌ها حدود ۳ میلیون سال پیش وارد اروپا شدند. قدیمی‌ترین گونه آن‌ها در اروپا ماموت رومانیایی نام دارد که جمعیت آن در اروپا و چین گسترش یافت و تنها دندان‌های آسیاب آن کشف شده‌است. بررسی این دندان‌ها نشان می‌دهند که ماموت رومانیایی دارای ۸ تا ۱۰ ردیف مینای دندان بوده‌است. حدود ۲٫۵ میلیون سال پیش ماموت جنوبی با ۱۲ تا ۱۴ ردیف مینای جایگزین ماموت رومانیایی شد؛ این گونه به نوبه خود توسط ماموت استپ با ۱۸ تا ۲۰ ردیف مینای دندان جایگزین شد. ماموت استپ حدود ۲ تا ۱٫۵ میلیون سال پیش در شرق آسیا به وجود آمد، و جمعیتی از آن حدود ۱٫۵ میلیون سال پیش از طریق برینجیا وارد آمریکای شمالی شد و باعث فرگشت ماموت کلمبیایی در این قاره گشت. این گونه جدید تعداد ردیف‌های مینای دندان یکسان با نیای خود داشت. ماموت استپ حدود ۱ تا ۰٫۸ میلیون سال پیش جای ماموت جنوبی را گرفت، و سرانجام به گونه ماموت پشمالو در حدود ۴۰۰٫۰۰۰ سال پیش با ۲۶ ردیف مینای دندان فرگشت یافت.
توصیف

ماموت جنوبی با داشتن حدود ۴ متر قد و وزن تقریبی حدود ۱۰ تن یکی از بزرگ‌ترین گونه‌های فیل‌سانان محسوب می‌شود. سنگواره جمجمه‌های ماموت جنوبی که در ایتالیا یافت شده‌اند نشان می‌دهند که درازای جمجمه این جانور بین ۱٫۲۵ تا ۱٫۵۴ متر بوده و دارای عاج‌هایی به طول ۷۲ تا ۸۵ سانتی‌متر بوده‌است. عاج‌های ماموت جنوبی مانند عاج‌های گونه‌های دیگر ماموت‌ها بلند و خمیده بودند. تاج دندان‌های آسیاب ماموت جنوبی کوتاه بودند و با تعداد کمی از ردیف‌های مینای دندان پوشیده می‌شدند که نشان دهنده تغذیه این جانور از برگ‌ها و بوته‌های مناطق نسبتاً گرم است. این موضوع این احتمال را نیز تقویت می‌کند که این جانور فاقد خز ضخیم به منظور حفاظت از خود در برابر سرما بوده‌است.
زیستگاه

بررسی سنگواره گیاهانی که در زمان زندگی ماموت جنوبی در اروپا وجود داشتند نشان می‌دهند که این جانور در سرزمین‌هایی با آب و هوای معتدل و اندکی گرم‌تر از آب و هوای امروزی اروپا زندگی می‌کرده‌است. سنگواره‌های گیاهان آن زمان نشان می‌دهند که گیاهان معمول اروپایی مانند بلوط، زبان گنجشگ و راش در کنار گیاهانی که در اروپا امروزی غیرمعمول هستند مانند کاج‌های شوکران، لرگ و گردوی گرمسیری می‌زیستند. اکتشافات در عبیدیه و دمانیسی نشان می‌دهند که ماموت جنوبی در زیستگاهی باز دارای درختان پراکنده زندگی می‌کرده‌است. خراش‌های میکروسکوپی روی مینای دندان این گونه نشان می‌دهند که این جانور درخت‌خوار بوده و از شاخ و برگ تازه درختان تغذیه می‌کرده‌است.
دندان آسیاب ماموت جنوبی
بازسازی ماموت جنوبی
فک بالا ماموت جنوبی در موزه حسن زرداب
مقایسه اندازه بدن ماموت جنوبی (خاکستری) با دیگر گونه‌های ماموت و انسان
تمبر یادبود ماموت جنوبی در رومانی
تیراندازی در المپیک تابستانی

ورزش های تیراندازی از زمان تولد جنبش المپیک مدرن در بازی های المپیک تابستانی ۱۹۸۶ به جز بازی های ۱۹۰۴ و ۱۹۲۸ در همه بازی های المپیک تابستانی گنجانده شده است.