stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
فهرست میراث جهانی در بولیوی
فهرست آزمایشی

علاوه بر سایت‌های ثبت شده در فهرست میراث جهانی، کشورهای عضو می‌توانند فهرستی از سایت‌های آزمایشی داشته باشند که ممکن است برای نامزدی در نظر بگیرند. نامزدی‌ها برای فهرست میراث جهانی تنها در صورتی پذیرفته می‌شوند که سایت قبلاً در فهرست آزمایشی قرار گرفته باشد.
بولیوی ۵ مکان در فهرست آزمایشی خود دارد.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| # | نگاره | نام | موقعیت | سال | ش ثبتمعیارها | شرح | م |
| ۱ |  | پارک ملی ساجاما | اورورو | ۲۰۰۳ | ۱۸۱۳ | در سال ۱۹۳۹، منطقه پارک ملی ساجاما به علت وجود جنگل‌های منحصربه‌فرد پولی‌لیپیس تومنتلا که در ارتفاعات بالا رشد می‌کنند، تحت حفاظت قرار گرفت. این منطقه عمدتاً توسط مردم آیمارا سکونت دارد که سبک زندگی سنتی خود را که بر پایه دامداری و ریسندگی نخ است، حفظ کرده‌اند، زیرا به دلیل اقلیم سخت، زمین برای کشاورزی مناسب نیست. دیگر ویژگی‌های برجسته پارک ملی ساجاما شامل چشمه‌های آب گرم، غارهای دارای نقاشی‌های قدیمی و ساختمان‌های تدفینی پیشاکلمبی است. |  |
| ۲ |  | پولاکایو | پوتوسی | ۲۰۰۳ | ۱۸۱۴(iii)(vi)(iv) | پولاکایو در اطراف معدن هوآنچاکا، دومین معدن بزرگ نقره در جهان که در نیمه دوم قرن نوزدهم فعال بود، شکل گرفت. این معدن به انیسیتو آرسه، یک سرمایه‌دار بزرگ استخراج نقره و بیست و دومین رئیس‌جمهور بولیوی، تعلق داشت. ثروت حاصل از این معدن باعث پیشرفت کشور شد، از جمله ساخت اولین راه‌آهن‌ها و معرفی موتورهای بخار به فرایند استخراج. اگرچه استخراج معدن همچنان ادامه دارد، زیرساخت‌ها و مناظر آن به خوبی حفظ شده‌اند. تصویری تاریخی از سال ۱۸۸۰ نیز موجود است. |  |
| ۳ |  | اینگالاکتا | کوچوبامبا | ۲۰۰۳ | ۱۸۱۵(ii)(iii)(iv)(v) | شهر مستحکم اینکالاجتا یکی از مهم‌ترین سایت‌های اینکا در بولیوی بود. این شهر در نیمه دوم قرن پانزدهم توسط توپان اینکا یوپانکی ساخته شد. امروزه این مکان به عنوان یک سایت باستان‌شناسی با بقایای حدود ۴۰ ساختمان سنگی، استحکامات و کالانکا - که یک ساختمان بزرگ به طول ۷۰ متر (۲۳۰ فوت) است - حفظ شده است. |  |
| ۴ |  | تپهٔ دایناسور | چوکیساکا | ۲۰۰۳ | ۱۸۱۶(viii) | ردپاهای دایناسورها در کل اورکو مربوط به دوره کرتاسهٔ پسین، یعنی حدود ۶۸ میلیون سال پیش است. این ردپاها به علت پوشیده شدن با خاکستر حاصل از فوران آتشفشانی حفظ شدند و از فرسایش در امان ماندند. |  |
| ۵ |  | دریاچه تیتیکاکا | لاپاز | ۲۰۰۳ | ۱۸۱۷ | دریاچه تیتیکاکا یک دریاچه بزرگ آب شیرین در مرز بولیوی و پرو است و در ارتفاع ۳۸۱۰ متر (۱۲۵۰۰ فوت) قرار دارد. چندین رودخانه از کوه‌ها این دریاچه را تغذیه می‌کنند. سواحل دریاچه از هزاران سال پیش مسکونی بوده و سایت‌های باستان‌شناسی متعددی از تمدن‌هایی مانند اینکا و تیاهواناکو در این منطقه وجود دارند. همچنین ساختمان‌هایی از دوره استعمار در این منطقه پیدا می‌شوند. این دریاچه نیز در فهرست موقت پرو قرار دارد. |  |
کاظم راست‌گفتار

| کاظم راست‌گفتار | کاظم راست‌گفتار |
| --- | --- |
زادهٔ: ۲ فروردین ۱۳۵۲ ‏(۵۱ سال) شیراز
ملیت: ایرانی
تحصیلات: فارغ‌التحصیل رشته سینما از دانشگاه هنر کارشناسی ارشد پژوهش هنر از دانشکده هنرهای زیبا دانشگاه تهران دکترای فلسفه دانشگاه تهران
سال‌های فعالیت: ۱۳۸۱-اکنون
کاظم راست‌گفتار (زاده ۲ فروردین 1352 در شیراز) کارگردان ایرانی است.
آثار

| فیلم | سمت | سال ساخت |
| --- | --- | --- |
| عروس خوش‌قدم | نویسنده و کارگردان | ۱۳۸۱ |
| نقاب | کارگردان و بازنویسی | ۱۳۸۳ |
| پسر تهرانی | کارگردان | ۱۳۸۷ |
| زنان ونوسی، مردان مریخی | کارگردان | ۱۳۸۹ |
| چک | نویسنده و کارگردان | ۱۳۹۰ |
| آشوب (فیلم ۱۳۹۴) | نویسنده و کارگردان | ۱۳۹۴ |
| آشوب (مجموعه نمایش خانگی) | کارگردان | ۱۳۹۶ |
| نقاب۲ | نویسنده و کارگردان | ۱۴۰۲ |
فهرست میراث جهانی در فنلاند

| میراث جهانی در فنلاند | میراث جهانی در فنلاند |
| --- | --- |
 :  
اطلاعات: اطلاعات
کشور: فنلاند
تاریخ ثبت: ۴ مارس ۱۹۸۷
آثار ثبت شده: ۷
فهرست آزمایشی: ۲
وبگاه: fi
میراث جهانی در فنلاند تا ژانویه ۲۰۲۵ شامل ۷ اثر در کشور فنلاند است.  فنلاند این کنوانسیون را در تاریخ ۴ مارس ۱۹۸۷ پذیرفت و از آن هنگام، مکان‌های طبیعی و فرهنگی آن دارای شرایط برای گنجانده شدن در فهرست میراث جهانی هستند.
سایت‌های میراث جهانی سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد، یونسکو مکان‌هایی هستند که دارای اهمیت فرهنگی یا طبیعی هستند، همان‌طور که در پیمان‌نامه میراث جهانی، که در سال ۱۹۷۲ تأسیس شده، شرح داده شده است. میراث فرهنگی شامل بناهای تاریخی مانند آثار معماری، مجسمه‌ها، کتیبه‌ها، مجموعه‌های ساختمانی و محوطه‌های باستانی است. از سوی دیگر، میراث طبیعی به ویژگی‌های فیزیکی و زیستی، شکل‌های زمین‌شناسی و زیستگاه گونه‌های در خطر انقراض حیوانات و گیاهان اطلاق می‌شود. همچنین مکان‌هایی که از نظر علمی، حفاظتی یا زیبایی طبیعی اهمیت دارند، جزو میراث طبیعی به‌شمار می‌روند.
نخستین میراثی که به این فهرست افزوده شدند، راوما قدیمی و قلعه سومنلینا بودند که هر دو در سال ۱۹۹۱ در پانزدهمین نشست کمیته میراث جهانی که در کارتاژ، تونس برگزار شد، ثبت گردیدند. مکان‌های بیشتری نیز در سال‌های ۱۹۹۴، ۱۹۹۶، ۱۹۹۹، ۲۰۰۵ و ۲۰۰۶ به این فهرست اضافه شدند.
در فنلاند، هفت مکان میراث جهانی وجود دارد که شش مورد آن‌ بر اساس معیارهای یونسکو به عنوان مکان‌های فرهنگی و مجمع‌الجزایر کوارکن یا ساحل بلند نیز به‌عنوان یک میراث طبیعی طبقه‌بندی شده‌است. کوارکن یک میراث فراملی است و با سوئد به اشتراک گذاشته شده است. بخش سوئدی، ساحل بلند، در سال ۲۰۰۰ به‌طور جداگانه فهرست شد؛ و مجمع‌الجزایر کوارکن در سال ۲۰۰۶ به آن اضافه شد. هلال ژئودزی اشترووه دیگر میراث فراملی فنلاند است که در سال ۲۰۰۵ به عنوان یک سایت فرهنگی ثبت شده و با نه کشور دیگر به اشتراک گذاشته شده است. فنلاند علاوه بر آثار شده  ۲ عنوان در فهرست پیشنهادی جهت ثبت دارد.
موقعیت جغرافیایی

کوارکن
مکان‌های میراث جهانی در فنلاند:
 میراث فرهنگی (شامل : هلال ژئودزی اشترووه)
: میراث طبیعی
فهرست آزمایشی

علاوه بر سایت هایی که در فهرست میراث جهانی ثبت می‌شوند، کشورهای عضو می‌توانند فهرستی پیشنهادی از سایت های پیشنهادی خود تهیه کنند. تنها آثاری که ابتدا در این فهرست قرار گرفته باشند، امکان ثبت در فهرست میراث جهانی را خواهند داشت.
فنلاند ۲ سایت را در فهرست پیشنهادی خود گنجانده است.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| # | نگاره | نام | موقعیت | سال | ش ثبتمعیارها | شرح | م |
| ۱ |  | آثار معماری آلوار آلتو | پایمیو، هلسینکی، کوتکا، پوری، ساینتسالو، موراتسالو، ایماترا، یواسکولا، سینایوکی | ۲۰۲۱ | ۶۵۰۹(ii) | این نامزدی شامل آثار معمار برجسته فنلاندی مدرن، آلوار آلتو می‌شود: ساناتوریوم پیمیئو، خانه آلتو، منطقه مسکونی کارخانه خمیرکاغذ سونیلا، ویلا مایریا، تالار شهر ساینتسالو، خانه تجربی، موراتسالو، استودیو آلتو، کلیسای سه صلیب، ووکسنیسکا، خانه فرهنگ، دانشگاه یووسکوله، کمپوس آلتو، دفتر مرکزی سازمان بیمه اجتماعی، مرکز شهر سینایوکی، و تالار فنلاندیا است. |  |
| ۲ |  | فک حلقه‌دار سایما مجمع‌الجزایر دریاچه سایما | ریستیینا | ۲۰۲۱ | ۶۵۱۰ (ix) (x) | دریاچه سایما، واقع در جنوب‌شرقی فنلاند و بزرگ‌ترین دریاچهٔ فنلاند با مساحتی بالغ بر ۴۴۰۰ کیلومتر مربع، تنها زیستگاه فُک حلقه‌دار سایما است. این زیرگونهٔ فُک به محیط آب شیرین سازگار شده و بعد از پایان آخرین یخچال‌شناسی حداکثری از دریاچهٔ سایما جدا و محصور شده است. |  |
بلوغ روانی

رَسِش یا بلوغ روانی به معنی آمادگی زیستی است که خود مبتنی بر یک نقشه ژنتیک می‌باشد. تغییرات روان‌شناختی انسان، مانند تفکر، توانایی حل مسئله، و غیره تحت تأثیر زیست‌شناسی مغز است، و از تغییرات رسش به‌شمار می‌آید. همچنین آنچه که وراثت، از خصوصیات مشترک در برنامهٔ زیست‌شناختی و طبیعی رشد قرار داده‌است، مانند زمان بلوغ جنسی، به معنی بلوغ روانی است.
بلوغ روانی

بلوغ روانی پس از بلوغ جنسی در انسان صورت می‌گیرد که با تغییر عادات همراه است. این عادات از قبیل: ۱-تغییر در روابط. ۲-تغییر در کارها. ۳-ترک بعضی عادت‌ها (کنار گذاشتن ناهنجاری‌ها البته روابط اجتماعی هم بر این ناهنجاری‌ها تأثیر دارد و موجب کم یا زیاد شدن آن‌ها می‌شود).
سن

در اجتماع، افرادی با سن بالاتر بالغ تر از بقیه شمرده می‌شوند اما در اصل بلوغ روان‌شناختی همیشه بر حسب سن تعیین نمی‌شود.
با این حال، برای اهداف قانونی، افراد با سن خاص، به لحاظ روان‌شناسی به اندازه کافی بالغ شمرده نمی‌شوند تا وظایف خاصی را انجام دهند (مثل رانندگی، موافقت با رابطه جنسی، امضای قرارداد اتصال یا تصمیم‌گیری پزشکی) تا زمانی که به سن معینی برسند. در حقیقت، قاضی جولیان مک که به ایجاد سیستم دادگاه نوجوانان در ایالات‌متحده کمک کرد، گفت که عدالت نوجوانان مبتنی بر این باور است که آنها همیشه تصمیمات خوبی نمی‌گیرند، چون آن‌ها بالغ نیستند، اما در اصل این به این معنی است که آن‌ها می‌توانند راحت تر از بزرگسالان اصلاح شوند. با این حال، رابطه بین بلوغ روان‌شناختی و سن یک مسئلهٔ پیچیده‌است.
خصوصیات

انسان خود متوجه این تغییر رفتارها نمی‌شود بلکه دیگران با نگاه کردن در تغییر کارها و رفتار او متوجه می‌شوند که فرد تغییر کرده (که در زبان فارسی می‌گویند به بلوغ رسیده)
اختلالات بلوغ روانی

همیشه بلوغ روانی به درستی سیر تکاملی خود را طی نمی‌کند و گاه موجب اختلالاتی از قبیل: ۱-وسواس ۲-کمرویی ۳-عدم رعایت حقوق اجتماعی دیگران. و در نهایت موجب مرتکب شدن اعمالی مانند دزدی، جنایت و … می‌شود.
بیماری‌ها

گاهی این اختلالات موجب بیماری‌هایی مانند: ۱-اضطراب‌های روانی، ۲-افسردگی و ۳-جنون جوانی می‌شود. تمام
جنگ‌های روغن‌ماهی

صحنه ای از رویایی دو کشتی ایسلندی و انگلیسی
جنگ‌های روغن‌ماهی (انگلیسی: Cod Wars) مجموعه ای از درگیری‌های قرن بیستم بین انگلستان (با کمک آلمان غربی) و ایسلند در مورد حقوق ماهیگیری در اقیانوس اطلس شمالی بود. این درگیری‌ها با پیروزی ایسلند به پایان رسید.
پیشینه

نخستین جنگ روغن ماهی در سال‌های (۱۹۶۱ - ۱۹۵۸)، دومین جنگ روغن‌ماهی در سال‌های (۱۹۷۳ - ۱۹۷۲) و سومین جنگ روغن‌ماهی (۱۹۷۶ - ۱۹۷۵) رخ دادند.
کشتی‌های ماهی‌گیری بریتانیا از قرن ۱۴ به آب‌های نزدیک ایسلند سفر می‌کردند تا ماهی صید کنند. توافق‌هایی که در قرن ۱۵ انجام شد، آغازگر یک سری اختلافات متناوب بین دو کشور برای قرن‌ها بود. تقاضا برای غذاهای دریایی و در نتیجه رقابت بر سر ذخایر ماهی به سرعت در قرن ۱۹ افزایش یافت. اختلافات مدرن از سال ۱۹۵۲ آغاز شد، زمانی که ایسلند محدوده آب‌های سرزمینی خود را از ۳ به ۴ مایل دریایی (۷ کیلومتر) گسترش داد. بریتانیا در پاسخ، کشتی‌های ایسلندی را از ورود به بنادر بریتانیا برای تخلیه ماهی‌های خود منع کرد. در سال ۱۹۵۸، ایسلند محدوده آب‌های سرزمینی خود را به ۱۲ مایل دریایی (۲۲ کیلومتر) گسترش داد و ورود ناوگان‌های ماهی‌گیری خارجی را ممنوع کرد. بریتانیا از پذیرش این تصمیم خودداری کرد که منجر به یک سری رویارویی‌ها در طول ۲۰ سال شد.کشتی‌های ماهی‌گیری بریتانیا توسط نیروی دریایی سلطنتی اسکورت می‌شدند، در حالی که گارد ساحلی ایسلند سعی می‌کرد آن‌ها را دور کند و از طناب‌های بلند برای قطع تورهای کشتی‌های بریتانیایی استفاده می‌کرد؛ کشتی‌های هر دو طرف در اثر برخوردهای عمدی آسیب دیدند.
هر رویارویی با توافقی به نفع ایسلند به پایان رسید. ایسلند تهدید کرد که از ناتو خارج خواهد شد، که این امر دسترسی ناتو را از یک نقطه استراتژیک مهم در جنگ ضد زیردریایی‌ها در طول جنگ سرد بین می‌برد. در یک توافق‌نامه میانجی‌گری شده توسط ناتو در سال ۱۹۷۶، بریتانیا پذیرفت که ایسلند یک منطقه انحصاری ۱۲ مایل دریایی (۲۲ کیلومتر) در اطراف سواحل خود و یک منطقه ماهی‌گیری ۲۰۰ مایل دریایی (۳۷۰ کیلومتر) ایجاد کند، جایی که ناوگان‌های ماهی‌گیری سایر کشورها نیاز به اجازه ایسلند داشتند. این توافق‌نامه به بیش از ۵۰۰ سال ماهی‌گیری بدون محدودیت بریتانیا در این آب‌ها پایان داد و در نتیجه، جامعه‌های ماهی‌گیری بریتانیا به شدت آسیب دیدند و هزاران شغل از بین رفتند. بریتانیا نیز یک منطقه ۲۰۰ مایل دریایی در اطراف آب‌های خود اعلام کرد. از سال ۱۹۸۲، یک منطقه اقتصادی انحصاری ۲۰۰ مایل دریایی (۳۷۰ کیلومتر) به عنوان استاندارد بین‌المللی تحت کنوانسیون سازمان ملل متحد در مورد حقوق دریاها تعیین شده است.
در طول این اختلافات تنها یک مورد مرگ تأیید شده وجود داشت: یک مهندس ایسلندی که در سال ۱۹۷۳ به طور تصادفی در حین تعمیر آسیب‌های ناشی از برخورد یک کشتی گشت ایسلندی  با یک ناوچه بریتانیایی کشته شد.  مطالعات اخیر درباره جنگ‌های ماهی کاد بر روی عوامل اقتصادی، حقوقی و استراتژیک زیربنایی برای ایسلند و بریتانیا، و همچنین عوامل داخلی و بین‌المللی که به تشدید اختلاف کمک کردند، متمرکز شده‌اند. درس‌های گرفته شده از جنگ‌های ماهی کاد در نظریه‌های روابط بین‌الملل به کار گرفته شده‌اند.
فدراسیون جهانی ناشنوایان

| 0 | 1 |
| --- | --- |
بنیان‌گذاری: 23 سپتامبر 1951
گونه: سازمان مردم‌نهاد بین‌المللی
هدف: حقوق انسانی، مدنی و زبانی ناشنوایان
ستاد: هلسینکی، فنلاند
مکان: لایت هاوس، ایلکانی 4 لاهه, هلسینکی، فنلاند
مختصات: ۶۰°۱۳′۱۸″شمالی ۲۴°۵۴′۱۰″شرقی﻿ / ﻿۶۰٫۲۲۱۷۲۸°شمالی ۲۴٫۹۰۲۶۴۳°شرقی﻿ / 60.221728; 24.902643
منطقه: بین‌المللی
وبگاه: wfdeaf.org
فدراسیون جهانی ناشنوایان (انگلیسی: World Federation of the Deaf) (کوته‌نوشت به انگلیسی: WFD) سازمان مردم‌نهاد بین‌المللی است که تحت عنوان بالاترین نهاد انجمن‌های ملی ناشنوایان، با تمرکز بر ناشنوایانی که از زبان اشاره، دوستان و خانواده خود برای ارتباط با دیگران و موارد مشابه بهره می‌برند، عمل می‌کند. اهداف فدراسون جهانی ناشنوایان ترویج حقوق انسانی ناشنوایان در سراسر جهان از طریق همکاری نزدیک با سازمان ملل متحد (با در نظر داشتن اینکه آن سازمان در جایگاه مشورتی قرار دارد) و آژانس‌های مختلف سازمان ملل همچون سازمان بین‌المللی کار و سازمان جهانی بهداشت می‌باشد.
تمام ۱۱ عضو کنونی هیئت مدیره، ناشنوا هستند. دفاتر این سازمان در شهر هلسینکی، فنلاند واقع شده است.
جایگاه

فدراسیون جهانی ناشنوایان در سازمان ملل متحد دارای جایگاه رده-بی (B) است و در گروه‌های زیر دارای نماینده است:
شورای اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل متحد
کمیسیون‌های منطقه ای
کمیسیون اقتصادی سازمان ملل متحد برای آفریقا
کمیسیون اقتصادی سازمان ملل متحد برای اروپا
کمیسیون اقتصادی سازمان ملل متحد برای آمریکای لاتین و کارائیب
کمیسیون اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل متحد برای آسیا و اقیانوسیه
کمیسیون اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل متحد برای غرب آسیا
هیئت کارشناسان قوانین سازمان ملل متحد جهت ایجاد فرصت‌های برابر برای افراد معلول
کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد
سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد
سازمان بین‌المللی کار
سازمان جهانی بهداشت
بانک جهانی
شورای اروپا
فدراسیون جهانی ناشنوایان در مراوده یا سایر گروه‌های حرفه ای و سازمان‌های بین‌المللی، دربارهٔ امور ناشنوایان مشاوره تخصصی در اختیار می‌گذارد.
دفتر حقوقی فدراسیون جهانی ناشنوایان در شهر هلسینکی، فنلاند قرار دارد.
هپتالیان

هِپتالیان یا هِفتالیان قبایلی از هون‌ها را تشکیل می‌دادند و با نام هون‌های سفید نیز شناخته می‌شدند. آغاز قدرت هفتالیان از سال ۴۲۰ میلادی بود و به تدریج جانشین کیداریان شدند و در سال ۵۶۷ میلادی به دست قوای مشترک شاهنشاهی ایران (ایران ساسانی)و امپراطوری گوک‌ترک‌ها از بین رفتند. پس از ۵۶۷ میلادی، آنها شاهزاده‌نشینی را در منطقهٔ تخارستان تشکیل دادند که در مناطق شمالی آمودریا تحت نظارت خاقانات غربی ترک و در مناطق جنوبی آمودریا تحت نظارت شاهنشاهی ساسانی بود. دربارهٔ منشأ، زبان، تاریخ و فرهنگ و حدود دولت هپتالیان فرضیات و دیدگاه‌های متفاوتی بین دانشمندان وجود دارد. هپتالیان حکومتی کنفدراسیونی و شامل قبایل متحد بودند که طبق منابع چینی در شمال دیوار بزرگ زندگی می‌کردند و به هوا یا هوادون و در برخی منابع به هون‌های سفید معروف بودند. آنها در ابتدا و اوایل تشکیل حکومت مستقل خود عشایر بودند و در چادرهای نمدی زندگی می‌کردند و هیچ سیستم نوشتاری نداشتند. این قوم در طی قرن‌های پنج و شش میلادی بارها به قلمروهای ایران ساسانی و هندوستان حمله کردند. هفتالیان به احتمال قوی بخشی از قوم هون بودند، با این وجود به اعتقاد برخی از پژوهشگران،هپتالیان قومی از نژاد ترک یا از ایرانیان شرقی بودند.
پروکوپیوس مورخ بیزانسی،هپتالیان را کاملا متفاوت از هونهای آتیلا می نامند و آنها را سفید پوست برخلاف هونهای  زردپوست توصیف می کند و همچنین باور داشت که آنها تنها از لحاظ نامی شبیه به هون های زردپوست هستند و زشت نیستند. او هپتالیان  را متمدن و شهرنشین توصیف و باور داشت که از لحاظ تمدنی از ایرانیان و رومیان کم تر نبودند
نام‌های متعدد هپتالیان

در منابع گوناگون هیتالیان به جز نام هون‌های سفید باز نام‌های متعددی دارند که همین امر به تنهایی مشکلات زیادی را به وجود آورده است. در مآخذ سریانی نام آن‌ها اِپتالیت است در مآخذ یونانی زبان اِفتالیت در مآخذ ارمنی هَپتل در زبان فارسی میانه هِفتالان در زبان عربی هیطل در زبان تاجیکی و فارسی هِتل و هیتل و هیتال در مآخذ چینی یِه- دَه و یِه- دی- یِن به جز این باید گفت که در مآخذ اوستایی خئیواونا، در زبان پهلوی پارتی خیون، در لاتین Chionitae, در هندی هونا نامیده‌اند و مآخذ عربی آن‌ها را با ترک‌ها و مآخذ ارمنی با کوشانیان آمیخته کرده‌اند.
در متون پهلوی و مآخذ هندی هم سرخ‌خیونان و هم سفیدخیونان وجود دارند. به باور دانشمندان سرخ‌خیونان، از سرخ بودن کلاه، زره و جوشن و پرچم آن‌ها بر می‌آید. در تصاویر روی دیوار افراسیاب در سمرقند نیز دو رنگ متفاوت از هپتالیان دیده می‌شود، یکی سرخ‌روی و دیگری سفیدروی است و می‌توان دلیل آن را موجودیت سرخ‌خیونان و سفیدخیونان به‌شمار آوریم.
سرانجام هپتالیان > زمینه‌های اتحاد

دولت هیاطله در حد فاصل مرزهای ایران و مرزهای گسترش یابندهٔ دولت نوظهور گوک‌ترک قرار داشت و در حقیقت گذشته از تهدید مرزهای شرقی ایران، منافع این کشور از بابت تجارت ابریشم را تهدید می‌کرد. از سوی دیگر دولت نوظهور گوک‌ترک هم که به شرقی‌ترین بخش این جادهٔ مهم کاروان روی بین شرق و غرب دست یافته بود، می‌خواست این جاده را تحت نظارت خود بگیرد و این خواست تنها با پیروزی بر هیاطله که راه پیشروی و توسعهٔ آن را به سوی غرب سد کرده بود، ممکن می‌گردید. همین موقعیت خاص دولت هیاطله زمینهٔ لازم را برای نزدیکی خسرو انوشیروان و ایستمی خان فراهم آورد.
سرانجام هپتالیان > اتحاد ایستمی‌خان و خسرو انوشیروان

ایستمی خان برای تحقق خواست خود که از میان برداشتن دولت هیاطله بود، به متفق نیرومندی نیاز داشت و انوشیروان هم که در صدد خاتمه بخشیدن به تجاوزات و تهدیدهای هیاطله و اعادهٔ اعتبار دولت ساسانی بود، به دنبال متحد توانایی می‌گشت و این دو خیلی زود از بالای سر هیاطله متوجه وجود یکدیگر شدند و علایم و پیام‌های تفاهم را رد و بدل کردند و به سرعت به هم نزدیک گشتند. سفیران ایستمی برای مذاکره به دربار انوشیروان رفتند و انوشیروان نیز آن‌ها را به گرمی استقبال کرد و اتفاق لازم برای برانداختن دولت هیاطله به زودی صورت گرفت. یکی از مظاهر این نزدیکی، ازدواج انوشیروان با دختر ایستمی بود. به نوشتهٔ مسعودی نام این دختر که مادر هرمزد چهارم می‌شد، فاقم و به ثبت ابن بلخی قاقم و به نوشتهٔ یک اثر متأخر تاکوم بوده است.
سرانجام هپتالیان > سقوط دولت هپتالیان

در این هنگام گوک‌ترک‌ها به سیحون نزدیک شده بودند و به نظر می‌رسید که هیاطله را از همین منطقه مورد تعرض و حمله قرار دهند. هیاطله هم که شاهد نزدیک شدن دو رقیب نیرومند خویش بودند و خود را در میان دو آسیاسنگ تحت فشار می‌دیدند، برای جلب حمایت دولت چین به خاقان آن کشور روی آوردند؛ اما اقدام سریع ترک‌ها و ایرانیها، امپراتوری چین را در مقابل عمل انجام یافته قرار داد. به قول خواندمیر: «انوشیروان از این جانب و سپاه ترکان از آن طرف متوجه استیصال پادشاه هیاطله گشتند.» در اندک مدتی ترکان تحت فرمان ایستمی خان، سرزمین‌های سغد و تاشکند و فرغانه و سمرقند و بخارا را به تصرف درآوردند و بر راه کاروان روی آسیای داخلی مسلط شدند. نیروهای دولت ساسانی هم از جانب غرب به حرکت درآمدند و دولت هیاطله در فاصلهٔ سال‌های ۶۵–۵۶۳ م. برافتاد و قلمرو آن بین متفقان تقسیم گردید و به قولی رود جیحون و به قولی دیگر رود مرغاب مرز بین دو کشور شناخته شد.
جامعهٔ هپتالیان

هپتالیان قومی بودند که در آسیای میانه و باختر چین به دامداری و کوچ‌روی مشغول بودند اما به تدریج توسط اقوام بیابانگرد ترک-مغول (آلتایی زبان) به جنوب و جنوب‌غربی محل سکونتشان رانده شده و در آنجا حکومت‌هایی تأسیس کردند.
طبق روایت بعضی از مآخذ، هپتالیان مردمانی شهری بودند. اما مآخذ چینی به کلی حرف دیگری می‌زنند. طبق خبر آن‌ها «هپتالیان شهر ندارند و در جاهای پرآب و علف در خانه‌های سیاه زندگی می‌کنند.» چینی‌ها می‌گویند آن‌ها در چادرهای پوستی زندگی می‌کرده و کوچ‌نشین بوده‌اند. از سوی دیگر آمده که در گذشته آن‌ها ممالک بسیاری را به تصرف خود درآوردند. فئوفان بیزانسی می‌گوید که هپتالیان، ایرانیان را مغلوب ساخته و شهرها و بنادر آن‌ها را تصاحب کردند. مؤلفان غربی هپتالیان را مردمان شهری گفته‌اند که آن‌ها صاحب شهرها بودند و در دوره‌های بعدی اعیان و اشراف هپتالیان در شهرها سکونت اختیار می‌نمودند.
گیرشمن، باستان‌شناس فرانسوی، پس از مشاهدهٔ نام HIONO بر روی سکه‌های ایرانی شرقی این نام را به خیون‌ها نسبت می‌دهد. افزون بر این، او عبارت دیگر ĒPTLA ĒIONO بر روی این سکه‌ها را سندی بر حاکمیت نخبگان هفتالی بر خیون‌ها می‌داند و آن‌ها را با هون‌های سفید یکی می‌داند، و براین باور است که خیون‌ها نه از نژاد ترک بودند و نه از نژاد مغول.
در جامعهٔ هیتالیان چند شوهری رسم بود. برادران یک زن مشترک داشتند و زنی که شوهرش برادر نداشت یعنی زن تک‌شوهر کلاهِ یک‌گوشه بر سر می‌کرد. زن چندشوهردار کلاهی داشت که تعداد گوشه‌های آن متساوی با تعداد شوهرهای وی بود و لباس هم وابسته به تعداد شوهرها پوپک دوخته می‌شد. دربارهٔ این عرف و عادت که هم‌زمان با چندزنی در بین والیان معمول بود، بسیاری مآخذ چینی خبر می‌دهند.
به نوشتهٔ منابع، هپتالیان در ابتدا خدایان خود مثلاً خدای آتش را می‌پرستیدند. آن‌ها هر صبح از چادر خود بیرون آمده و نماز می‌گزارده‌اند. شاید آن‌ها آفتاب را هم پرستش می‌کرده‌اند؛ ولی در جامعه هپتالیان، کم‌کم ادیان قوم‌هایی که سرزمینشان تحت تصرف هپتالیان بود، رواج می‌یابد؛ مثلاً دین بودایی رفته‌رفته گسترش پیدا کرد و برپایهٔ یک سند دیگر دین نصرانی نیز معمول بوده است.
نقشهٔ هیاطله یا هپتالیان، در حدود سال ۵۰۰ میلادی، برای دیدن تصویر بزرگتر روی تصویر کلیک کنید.
هپتالیان
استان تولا

مکان در 23x15px|border |alt=|link= روسیه
| استان تولا Тульская область | استان تولا Тульская область |
| --- | --- |
استان: استان
Tula Oblast: Tula Oblast
  پرچممهر:   پرچممهر
محل استان تولا در روسیه: محل استان تولا در روسیه
منطقه فدرال: مرکزی
منطقه اقتصادی: مرکزی
تاسیس: ۲۶ سپتامبر ۱۹۳۷
مرکز: تولا
حکومت: حکومت
 • فرماندار: الکسی دیومین
مساحت: مساحت
 • استان: ۲۵٬۷۰۰ کیلومتر مربع (۹۹۰۰ مایل مربع)
 • رتبه: ۶۹ ام
جمعیت (۲۰۱۰): جمعیت (۲۰۱۰)
 • استان: ۱٬۵۵۳٬۹۲۵
 • رتبه: ۲۷ ام
 • تراکم: ۶۰/کیلومتر مربع (۱۶۰/مایل مربع)
 • شهری: ۷۹.۴%
 • روستایی: ۲۰.۶%
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی ۳ + (MSK)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی ۴+ (MSD)
کد ایزو ۳۱۶۶: RU-TUL
پلاک خودرو: ۷۱
زبان های رسمی: روسی
وبگاه: www.admportal.tula.ru
استان تولا در نقشهٔ روسیه.
استان تولا (به روسی: Тульская область) یکی از استان‌های روسیه است.
مرزهای کنونی این استان در تاریخ ۲۶ سپتامبر ۱۹۳۷ شکل گرفته است.
ارتودکس مسیحی و خداناباوری اعتقادهای اصلی مردم این استان را تشکیل می‌دهند.
استان تولا ۲۳ موزه دارد از جمله موزه دولتی سلاح تولا و موزه سماور تولا.
خانه و مِلک لئو تولستوی در ۱۲ کیلومتری شهر تولا نیز از جاذبه‌های گردشگری این استان است.
فهرست میراث جهانی در کوبا

| میراث جهانی در کوبا | میراث جهانی در کوبا |
| --- | --- |
 :  
اطلاعات: اطلاعات
کشور: کوبا
تاریخ ثبت: ۲۴ مارس ۱۹۸۱
آثار ثبت شده: ۹
فهرست آزمایشی: ۱۴
وبگاه: cu
میراث جهانی در کوبا شامل ۹ اثر (۷ اثر فرهنگی و ۲ اثر طبیعی) از مکان‌های تاریخی فرهنگی و طبیعی در کوبا می‌باشد.
سایتهای میراث جهانی سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد، یونسکو مکان‌هایی هستند که دارای اهمیت فرهنگی یا طبیعی هستند، همان‌طور که در پیمان‌نامه میراث جهانی یونسکو، که در سال ۱۹۷۲ تأسیس شده، شرح داده شده‌است. کوبا این پیمان‌نامه را در تاریخ ۲۴ مارس ۱۹۸۱ پذیرفت و مکان‌های تاریخی سرزمین کوبا را برای ورود به این فهرست واجد شرایط دانست.
کوبا اولین میراث تاریخی خود را طی ششمین جلسه کمیته میراث جهانی که دسامبر ۱۹۸۲ در مقر یونسکو در پاریس، فرانسه برگزار شد، وارد فهرست میراث جهانی کرد. در آن جلسه بخش قدیمی هاوانا و استحکامات آن که شامل بخش‌های مرکزی، پایتخت تاریخی کوبا، هاوانا و همچنین استحکامات ساخته شده در زمان استعماری اسپانیا، است، به‌عنوان اولین میراث تاریخی کوبا در این فهرست قرار گرفت.
فهرست میراث جهانی کوبا تنوع گسترده‌ای را شامل می‌شود. دو مورد از آن‌ها به‌دلیل اهمیت طبیعی آنها انتخاب شده‌است: پارک ملی الخاندرو هامبولت که در استان‌های شرقی استان اولگین و استان گوانتانامو، قرار دارد و پارک ملی دسمبارکو دل گرنما که نام آن برگرفته از نام برای قایقی است که حامل اعضای جنبش ۲۶ ژوئیه و آغازگران انقلاب کوبا بود. مناظر شهری شامل بافت قدیمی هاوانا، ترینیداد، و کاماگوی، که همه توسط استعمارگران نخستین اسپانیایی در سده شانزدهم تأسیس شده‌اند. این مکان‌ها همچنین شامل مناطق کشاورزی تاریخی، از جمله مزارع قهوه جنوب شرقی کوبا و منطقه تنباکو دره وینالس است.
موقعیت جغرافیایی

هاوانای قدیم
ترینیداد، کوبا
دره کارخانه‌های قند
قلعه سن پدرو دو لا روکا
پارک ملی دسمبارکو دل گرنما
دره وینالس
مزارع قهوه
پارک ملی الخاندرو هامبولت
سیینفوئگوس
کاماگوی
موقعیت مکانی میراث جهانی در داخل کوبا:
: فرهنگی
: طبیعی
فهرست آزمایشی

علاوه بر سایت‌های موجود در فهرست میراث جهانی، کشورهای عضو می‌توانند فهرستی از سایت‌های آزمایشی را که ممکن است برای نامزدی در نظر بگیرند، در این فهرست قرار دهند. نامزدها در فهرست میراث جهانی تنها در صورتی پذیرفته می‌شوند که سایت قبلاً در فهرست آزمایشی قرار داشته باشد.
از سال ۲۰۱۱، کوبا سه سایت را در لیست آزمایشی خود قرار داد:
| # | نگاره | نام | موقعیت (استان‌های کوبا) | سال ثبت | معیارها | شرح | منبع |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱ |  | پارک ملی باتلاقی زاپاتا | استان ماتانزاس | ۲۰۰۳ | (vii)(ix)(x) | این پارک به عنوان یک ذخیره گاه زیست کره ثبت شده‌است و دارای مناظر و گونه‌های متنوعی از جمله جنگل‌های کرنا و بخش‌هایی از صخره‌های مرجانی است. |  |
| ۲ |  | دانشکده‌های ملی هنر | هاوانا | ۲۰۰۳ | (i)(ii)(iii)(iv)(v) | دانشکده‌های ملی هنر در سال ۱۹۶۲ برای آموزش هنرمندان در هنرهای پلاستیکی، موسیقی، باله، درام، رقص مدرن و فولکلور تأسیس شد. معماری این بناها براساس سبک معماری معاصر کوبایی است که معماران از آجر به جای سیمان استفاده می‌کردند که در آن زمان کمیاب بود. |  |
| ۳ |  | سیستم آب‌سنگ در کارائیب کوبا | استان پینار دل ریو، استان آرتمیسا، استان مایابکه، استان ماتانزاس، استان سیینفوئگوس، استان ویا کلارا، استان سانکتی اسپیریتوس، استان سیه‌گو ده آویلا، استان کاماگوئی | ۲۰۰۳ | (vii)(x) | این سایت شامل بخش‌های مختلفی از صخره‌های مرجانی در سواحل جنوبی، به ویژه در محور مجمع الجزایر کاناروس و خاردینز د لا رینا (باغ‌های ملکه) است. این سایت از شبه جزیره گاناهاکابیبس در غربی‌ترین نقطه کوبا تا خاردینز د لا رینا در جنوب شرقی امتداد دارد. در کل، این سیستم ۸۰۰ کیلومتر (۵۰۰ مایل) پهنا دارد و شامل نه مکان حفاظت شده گوناگون است. |  |