روابط ایالات متحده آمریکا و ایران
دولت دونالد ترامپ > تبادل زندانیان

وزیر امور خارجه ایران، محمد جواد ظریف در اکتبر سال ۱۳۹۷ امکان مبادله زندانیان با دولت ایالات متحده را پیشنهاد داد. از تاریخ ۸ اردیبهشت ۱۳۹۸، این پیشنهاد بدون پاسخ دولت آمریکا باقی مانده‌است. ظریف در جریان مصاحبه با سی بی اس نیوز در مورد مبادله پیشنهادی زندانیان بین ایران و آمریکا صحبت کرد و افزود که دولت آمریکا قبل از هرگونه مذاکره باید جدیت خود را اثبات کند.
با گذشت سالها، ایران و ایالات متحده به دلایل متعددی شهروندان یکدیگر را دستگیر کرده‌اند. به عنوان مثال، ایران به اتهام جاسوسی و براندازی آمریکایی‌ها را بازداشت کرده‌است و ایالات متحده ایرانیان دو تابعیتی را به دلیل نقض تحریم‌های آمریکا علیه ایران در ایالات متحده یا کشورهای دیگر بازداشت کرده‌است. مقامات ایرانی پیش از این اظهار داشتند که تعداد زندانیان ایرانی در آمریکا حداقل دوازده یا بیشتر است.
دست کم چهار شهروند آمریکایی در ایران بازداشت شده‌اند. جاسوسی یا براندازی معمول‌ترین دلیل دستگیری شهروندان آمریکایی در ایران است. همچنین، ایالات متحده ایرانیان یا دو تابعیتی‌ها را در ایالات متحده یا کشورهای دیگر دستگیر کرده و آنها را به نقض تحریم‌های آمریکایی متهم کرده‌است. مقامات ایرانی پیش از این اظهار داشتند که تعداد زندانیان ایرانی در آمریکا حداقل دوازده نفر یا بیشتر است.
سخنگوی وزارت امور خارجه به آژانس خبری هیل گفت: "ما از ایران می‌خواهیم که همه زندانیان آمریکایی، از جمله Xiyue Wang، رابرت لوینسون، سیامک نمازی را آزاد کند.
ظریف گفت که او مایل است نازنین زاغری انگلیسی-ایرانی که از سال ۲۰۱۶ در ایران بازداشت شده‌است را با یک زن ایرانی که به مدت ۳ سال در استرالیا به درخواست استرداد آمریکا بازداشت شده‌است، تعویض کند. نگار قدس کنی در استرالیا اسیر شد و فرزندی را در زندان به دنیا آورد. ایران در زندان ایالات متحده افرادی با بیماری‌های قلبی یا افرادی که مبتلا به سرطان لاعلاج هستند، دارد.
ظریف اظهار داشت، بیایید زندانیان بی گناه را مبادله کنیم و به آنها کمک کنیم تا به خانه برگردند. ایالات متحده نمی‌تواند هنگام شروع مذاکره دربارهٔ زندانیان با ایران، عملکرد اخلاقی داشته باشد. ایران قبلاً نامه ای از رابرت اوبراین، فرستاده ویژه آمریکا در امور گروگانگیری دریافت کرده بود که در آن خواستار آزادی زندانیان آنها شد، اما این درخواست به دلیل درجه پایین دیپلماتیک اوبراین در آن زمان، رد شد.
براساس آژانس خبری رویترز، ظریف به رویترز گفته بود که او در حال پیشنهاد «گفتگوی جدی» به ایالات متحده برای امکاند مبادله زندانیان است. وی گفت، ایران شش ماه پیش پیشنهاد امکان مبادله زندانیان را به ایالات متحده ارائه داده‌است، اما هنوز هیچ پاسخی دریافت نکرده‌است.
ظریف گفت: "ایرانی‌های بسیاری با اتهامات ساختگی در ایالات متحده بازداشت شده‌اند، همچنین ایالات متحده همین ادعای را در مورد زندانیانش در ایران تکرار کرده‌است. پیشنهاد مبادله من مربوط به همه زندانیانی است که به دستور آمریکا در ایالات متحده یا سایر نقاط جهان بازداشت شده‌اند، می‌شود. اجازه دهید تا تبادل زندانی داشته باشیم. من آمادگی و اختیار انجام این کار را دارم "
ظریف در مصاحبه با مارگارت برنان، روزنامه‌نگار آژانس خبری سی بی اس، گفت، پیش از مذاکره مبادله زندانیان بین ایران و ایالات متحده، ایالات متحده باید ثابت کند که در آن جدی است زیرا این آنها هستند که نیاز به اثبات کردن دارند. وقتی برنان از ظریف پرسید که چگونه ایران جدیت خود را نشان می‌دهد و آیا ایران آماده شده‌است که پنج آمریکایی را که در ایران زندانی هستند، آزاد کند، ظریف گفت، ایران هرگز نیازی به نشان دادن جدیت خود ندارد زیرا آنها با اجرای توافق هسته ای جدیت خود را نشان داده‌اند. ایالات متحده نشان داده‌است که وقتی آنها در مورد چیزی صحبت می‌کنند فقط تمایل خود را نشان می‌دهند اما پس از آن تصمیم خواهند می‌گیرند که آیا می‌خواهند به آن پایبند باشند یا خیر.
این نخستین باری است که ظریف پس از ریاست جمهوری ترامپ و بدتر شدن روابط بین دو کشور از سال ۲۰۱۶ به‌طور علنی پیشنهادی را به دولت آمریکا ارائه داده‌است. به گزارش خبرگزاری تایم، اگر یک تبادل زندانی جدید رخ دهد، می‌تواند نمونه سال ۲۰۱۶ را دنبال کند، که در آن ۴ زندانی دو تابعیتی از جمله جیسون رضاییان، رئیس دفتر واشینگتن پست ایران، به عنوان بخشی از مبادله بین چندین کشور از جمله ایالات متحده، با هفت ایرانی که به اتهام دور زدن تحریم‌ها در آمریکا زندانی شده‌اند. آزاد کند.
سخنگوی وزارت امور خارجه به آژانس خبری هیل گفت، اگر دولت ایران واقعاً جدی است، بنابراین "افراد بی گناه آمریکایی را آزاد کند. اگرچه دو کشور دربارهٔ مسائل کنسولی بوده‌اند، اما بعد از آن ایرانیان زندانیان آمریکایی را آزاد کردند، ما برای آزادی ایرانیانی که جرم آنها نقض قوانین تحریم‌های آمریکا علیه ایران بوده‌است تلاش خواهیم کرد کار خواهیم کرد.
جاناتان فرانکس سخنگوی خانواده مایکل آر. وایت گفت که اطلاعات کافی برای اظهار نظر دربارهٔ پیشنهاد وزیر امور خارجه ایران، ظریف وجود ندارد اما ما در ایالات فکر خواهیم کرد که گامی منطقی را انتخاب کنیم که باعث آزادی مایکل شود."
بستگان رابرت لوینسون، که ایران هرگز مسئولیت ناپدید شدن رابرت لوینسون را نپذیرفتند، در پاسخ به پیشنهاد ظریف گفتند: «ما دوست داریم پدرمان را بعد از ۱۲ سال در خانه ببینیم و امیدواریم که هر یک از طرفها به ما کمک کنند. هیچ‌کس نمی‌داند پدر ما کجاست، لطفاً اجازه دهید این مسئله را برای همیشه حل شود»
در عصر ۱۶ آذر ۱۳۹۸ «وانگ» آمریکایی که به جرم جاسوسی در ایران زندان شده بود، با «سلیمانی» دانشمند ایرانی متهم به دور زدن تحریمهای آمریکا مبادله شدند.رئیس‌جمهور آمریکا ذر واکنش به آزادی ژیائو وانگ در قبال مسعود سلیمانی، از جمهوری اسلامی به دلیل «مذاکرات منصفانه» تشکر کرد. دونالد ترامپ در توئیتر خود نوشت: «در دولت اوباما بازداشت شد (علیرغم هدیه ۱۵۰ میلیارد دلاری)، در دولت ترامپ بازگشت. از ایران برای این مذاکره خیلی منصفانه سپاسگذارم. دیدید ما می‌توانیم با هم به توافق برسیم.» نشریه آمریکایی «نیویورکر»، شیوه دادوستد اخیر زندانیان میان آمریکا و ایران را در گزارشی مفصل توضیح داده‌است. بنابر این گزارش، جیسون پابلت، وکیل ژیو وانگ، زندانی آمریکایی آزادشده از اوین، پس از آن که از دولت آمریکا دربارهٔ آزادی وانگ ناامید شد، به کانال‌های غیررسمی روی آورده. این نشریه برکناری «جان بولتون» از سمتش به عنوان مشاور امنیت ملی دولت آمریکا را یک گشایش در مسیر گفتگوها خوانده و نوشته‌است که با روی کار آمدن «رابرت اوبریان» که پیشتر نماینده آمریکا در امور اتباع زندانی در خارج از آمریکا بود، علاقه کاخ سفید به مشارکت در روند مبادله زندانیان افزایش یافت. ریچاردسون می‌گوید او با اوبرایان همکاری نزدیکی داشته استیچاردسون و اسلتری، در سازمان ملل، با ظریف دیدار و توافق کردند۲۰ آذر در دادگاهی مسعود سلیمانی اتهام‌های‌اش را بپذیرد و در ازای آن، دوران بازداشت‌اش، به‌عنوان دوران محکومیت‌اش پذیرفته شود.
ایران هم پذیرفت پس‌از آزادی سلیمانی، وانگ را به سفارت سوئیس در تهران بدهد. اما دولت آمریکا در کاری غافل‌گیرکننده، ناگهان همه اتهام‌های سلیمانی را لغو کرد. ریچاردسون دلیل این کار را روحیه ترامپ و دولت او می‌داند که می‌خواهند اعتبار هر کاری را برای خویشتن سکه بزنند. این رخداد اولین تبادل رسمی زندانیان میان تهران و واشینگتن از زمان روی کار آمدن «دونالد ترامپ» رئیس‌جمهور آمریکا به‌شمار می‌آید
همچنین سخنگوی دستگاه دیپلماسی دربارهٔ بحث تبادل زندانی در ۲۴ آذر ماه در موضعی رسمی اعلام کرد: «: ما در بحث گروگان‌هایی که در خارج از کشور از جمله آمریکا داریم اعلام کردیم و وزیر خارجه هم به صراحت گفت توپ در زمین آمریکاست و حاضریم برای مسائل انسانی و به صورت کلی این افراد را مبادله کنیم. جرایم زندانیان اینها مشخص است اکثراً جرایم جاسوسی و امنیتی دارند و زندانیان ما که از دیدگاه ما گروگان تلقی می‌شوند به اتهامات واهی گرفتار هستند و امیدواریم اگر زمینه‌ای خواست ایجاد شود و کشورهایی مثل سوئیس قدم پیش بگذارند ممکن است مجدداً به مبادله اقدام کنیم بدون اینکه با آمریکایی‌ها صحبتی شود.»