stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
میرزا حسن آشتیانی
آثار

میرزای آشتیانی علاوه بر مسئولیت‌های سنگین مرجعیت، تدریس، تصدی موقوفات، ارشاد مردم و حل مشکلات آنان، این توفیق را بدست آورد که اندیشه‌های علمی و دانسته‌های فقهی و اصولی خود را تدوین کند. نوشته‌هایش که به صورت کتاب، رساله و حاشیه بر کتاب‌های دیگران، به یادگار مانده است، عبارتند از:
بحر الفوائد فی حاشیة الفرائد (وی این اثر را هنگامی نوشت که در درس شیخ انصاری شرکت می‌کرد. بنا به نظر شیخ آقا بزرگ تهرانی، در میان ۴۰ حاشیه که بر «رسائل» شیخ انصاری نگاشته شده است، این اثر از همه آنها پر مایه‌تر، بهتر و مفیدتر است). مدرسان حوزه‌های علمیه ایران، همگی اتفاق نظر دارند که بحرالفوائد بهترین شرح بر رسائل است.[نیازمند منبع] بحر الفوائد پس تهذیب و تنقیح، در سال ۱۳۱۵ هـ. ق در تهران به چاپ رسید.[نیازمند منبع]
رساله فی الاجزاء: در سال ۱۳۱۵ هـ. ق به چاپ رسید.
مباحث الالفاظ: تقریر مباحث اصولی شیخ انصاری.
رساله فی قاعده نفی العسرو الحرج: در سال ۱۳۱۴ هـ. ق در تهران چاپ شد.
کتاب القضاء والشهادات: برگرفته از دروس شیخ انصاری است و در موضوع خود اثری بدیع و پرنکته است. این اثر در ۴۹۰ صفحه، توسط انتشارات هجرت، در سال ۱۳۶۳ هـ. ش منتشر شد.
رساله فی حکم اوانی الذهب والفضه: در سال ۱۳۱۳ هـ. ق چاپ شد.
ازاحه الشکوک فی حکم اللباس المشکوک: در ۱۴۱ صفحه، در سال ۱۳۱۳ هـ. ق در تهران چاپ شد.
رساله فی الجمع بین تصدی القرآن والدعاء: در ۱۳۹ صفحه، در سال ۱۳۱۴ هـ. ق در تهران چاپ شد.
رساله فی نکاح المریض: در سال ۱۳۱۴ هـ. ق در تهران چاپ شد.
کتاب الاجارة (تقریر درس‌های شیخ انصاری)
الخلل فی الصلاه: شرح مبحث خلل از کتاب شرایع الاسلام می‌باشد. نسخه‌ای خطی از آن به شماره ۷۷۴۱ در کتابخانه آستان قدس رضوی نگاهداری می‌شود.
رساله فی انه اذا سلّمت جماعه یکتفی بجواب واحد بصیغه الجمع ام لا.
رساله سؤال و جواب.
کتاب الوقف: تقریر درس‌های شیخ انصاری است.
کتاب الخمس
کتاب الزکاه
احیاء الموات والاجاره
کتاب الرهن
کتاب الغصر
کتاب الصید والذباحه
شاگردان

وی مطرح‌ترین استاد تهران در علم اصول فقه در زمان خود بود و شاگردان بسیاری تربیت نمود. روش علمی، شیوایی سخن و یافته‌های جدید علمی آشتیانی و تشریح اندیشه‌های شیخ انصاری توسط او، آوازه‌اش را در سراسر ایران طنین افکن نمود. شماری از افرادی که در درس او شرکت کردند، عبارتند از:
سید حسین طباطبایی قمی
سید نصرالله اخوی
میرزا محمد علی شاه‌آبادی
میرزا محمدخان قزوینی، معروف به علامه قزوینی
میرزا مسیح طالقانی استاد مرتضی طالقانی
علی اکبر حکمی
ملا اسماعیل محلاتی
علی‌اکبر نهاوندی
علی‌اکبر مازندرانی
محمد ابراهیم ساوجی
درگذشت

میرزا حسن آشتیانی در سال ۱۳۱۹ ق در اثر مسمومیت[نیازمند منبع] در تهران درگذشت. وی در ۲۸ جمادی‌الاول ۱۳۱۹ در سن ۷۱ سالگی، در تهران هنگام قرائت زیارت جامعه کبیره بدرود حیات گفت. پیکرش را در جوار بارگاه حضرت عبدالعظیم حسنی به امانت سپردند تا پس از مدتی به نجف انتقال دهند. فرزندش، مرتضی آشتیانی می‌گوید:
«پس از ۸ ماه که تصور می‌کردیم بدنش دیگر خشک شده و سبک گشته، از امانتگاه درآوردیم که به عتبات ببریم. مشاهده کردیم بدنش هیچ تغییری نکرده و همان‌طور که سپرده بودیم، می‌باشد و حتی اینکه ران چپش ورم داشت و در موقع رحلت آن را دیده بودیم، ابداً کم نشده بود. پیکرش را به نجف اشرف بردند و در کنار قبر مرحوم شیخ جعفر شوشتری دفن کردند».
دیدگاه دیگران

روش علمی، شیوایی سخن و یافته‌های جدید علمی و تشریح اندیشه‌های شیخ انصاری توسط او، آوازه‌اش را در سراسر ایران طنین افکن کرد.
یکی از شاگردانش می‌گوید:
«من گمان می‌کنم که اگر مرحوم شیخ مرتضی انصاری زنده می‌بود، تصدیق می‌کرد که بیانی اوفی از بیانش و تقدیری اکمل از تقریرش نمی‌شود و فضلایی که به تدریسش حاضر بودند، در این باب تصدیق می‌کنند و دلیل بدین امر، بیان اوست مطالب مصنف را در حاشیه کبیره…».
شاگردش سید محمد تنکابنی می‌گوید:
«العلامة افضل علماء المرکز، جناب المستطاب صاحب البیان الحسن و الاخلاق المرضیة المحقق المدقق البارع الحاج میرزا حسن الآشتیانی و من ظن می‌کنم که اگر مرحوم شیخ مرتضی الانصاری زنده می‌بود، تقدیر و تصدیق می‌کرد که بیانی اوفی از بیانش و تقریری اکمل از تقریرش نمی‌شود و فضلایی که به تدریسش حاضر بودند، در این باب تصدیق می‌کنند و دلیل بدین امر بیان اوست مطالب مصنف را در حاشیه کبیره…».
میرزا محمدعلی مدرسی تبریزی می‌نویسد:
«حاج میرزا محمدحسن آشتیانی تهرانی، عالم محقق و فاضل مدقق از اعیان علماء و مجتهدین ایرانی که به فضل و دیانت و وثاقت معروف و از شاگردان شیخ مرتضی انصاری بود و اخیراً به تهران آمده و در حوزه درس او مرجع استفاده بسیاری از اجلاء عصر خود گردید».
فرزندان و نوادگان

وی چهار پسر و یک دختر داشت:
مرتضی آشتیانی (متوفی ۱۳۶۵) که در عصر خود از فقها و مدرسان بزرگ حوزه‌های علمیه بود و در قضیه بانک روس و حوادثی که منتهی به لغو امتیاز آن شد، نقش بسزایی داشت و در جنبش مشروطیت نیز شرکت داشت. وی از جمله علمایی بود که در حرم عبدالعظیم حسنی متحصن شد.
میرزا مصطفی آشتیانی (افتخار العلماء)، متخلص به صهبا که در جنبش مخالفت با موسیو نوز بلژیکی نقش بسزایی داشت و در قیام مشروطیت در صف مردم قرار داشت و در تاریخ ۱۳۲۷ در سن ۴۲ سالگی در منزلش واقع در جوار حرم عبدالعظیم حسنی ترور شد. از او به عنوان نویسنده و شاعر هم یاد می‌شود در تاریخ ۳ فروردین ۱۲۸۸ به دست مخالفان مشروطه ترور شد.
میرزا هاشم آشتیانی که در دوره‌های سوم تا هشتم مجلس شورای ملی به نمایندگی انتخاب گردید و در حدود سال ۱۳۴۰ در سن ۹۰ سالگی از دنیا رفت.
میرزا احمد آشتیانی (۱۳۰۰ ـ ۱۳۵۹) متخلص به «واله» از حکماء و فقهای متبحر تهران بود که در فنون مختلف جمعاً ۶۲ تألیف گران‌بها از او باقی مانده است. وی هنگام وفات، متصدی مدرسه علمیه مروی تهران بود.
آقا زاده خانم که نامش فاطمه بود و به همسری عموزاده خود میرزا جعفر آشتیانی، معروف به میرزا کوچک آشتیانی درآمد و میرزا مهدی آشتیانی فرزند اوست.
منوچهر آشتیانی از فلاسفه بود.[نیازمند منبع] او پدر سپهر آشتیانی و (حاج) ابراهیم آشتیانی دو داماد فضل‌الله نوری بود.
از نسل میرزای آشتیانی بزرگان بسیاری در ایران درخشیده‌اند که می‌توان میرزا محمدباقر آشتیانی را از این افراد ذکر نمود.
نگارخانه

میرزا حسن آشتیانی
میرزا حسن آشتیانی
تصویر بالا: علی امین‌الدوله، تصویر پایین: میرزا حسن آشتیانی
سقف مقبرهٔ میرزا حسن آشتیانی
فضای داخلی مقبرهٔ میرزا حسن آشتیانی
فضای داخلی مقبرهٔ میرزا حسن آشتیانی در حرم فاطمهٔ معصومه
دایای

County
دایای (به لاتین: Dayi County) یک شهرستان در جمهوری خلق چین است که در چنگدو واقع شده‌است.
خصوصیات

دایای ۱٬۳۲۷ کیلومترمربع مساحت و ۵۰۲٬۱۹۸ نفر جمعیت دارد.
زائولی

| 0 | 1 |
| --- | --- |
یک رقاص زائولی: یک رقاص زائولی
گونه: رقص سنتی
خاستگاه: مردم گورو، ساحل عاج
| Zaouli, popular music and dance of the Guro communities in Côte d’Ivoire | Zaouli, popular music and dance of the Guro communities in Côte d’Ivoire |
| --- | --- |
میراث فرهنگی ناملموس یونسکو: میراث فرهنگی ناملموس یونسکو
کشور: ساحل عاج
منبع: 01255
منطقه: آفریقا
اطلاعات ثبت: اطلاعات ثبت
ثبت: 2017 (12 فصل)
فهرست: نماینده
زائولی یا زاوولی رقص سنتی مردم گورو (که به زبان گورو صحبت می‌کنند) در مرکز ساحل عاج است. ماسک زائولی، که در این رقص استفاده می‌شود، در دهه ۱۹۵۰ ایجاد شد و بنا به گفته‌ها، الهام‌گرفته از دختری به نام "دیلا لو زائولی" (به معنای "زائولی، دختر دیلا") است. با این حال، داستان‌های مختلفی دربارهٔ منشأ این ماسک خاص وجود دارد و هر ماسک ممکن است تاریخچه نمادین خاص خود را داشته باشد. این رقص در سال ۲۰۱۷ در فهرست نمایندگی میراث فرهنگی ناملموس بشریت توسط یونسکو به ثبت رسید.
هر روستای گورو یک رقاص زائولی محلی (که همیشه مرد است) دارد که در مراسم تشییع جنازه و جشن‌ها به اجرا می‌پردازد. این رقص به عنوان ابزاری، برای افزایش تولید و بهره‌وری روستاهایی که در آن اجرا می‌شود، شناخته شده و به عنوان وسیله‌ای برای وحدت جامعه گورو و به‌طور کلی کشور، دیده می‌شود.
در فرهنگ عامه

رپر بریتانیایی-سری‌لانکایی ام.آی.ای. در ویدیو کلیپ آهنگ "Warriors" که به عنوان بخشی از ویدیو Matahdatah Scroll 01: Broader Than A Border در سال ۲۰۱۵ منتشر شد، کلیپی از یک رقاص زائولی را در آن گنجانده است.
یک ویدیوی پرطرفدار که شامل آهنگ "Bungee Jump" از هنرمندان موسیقی الکترونیک کاپیتان هوک و آستریکس است، از تصاویری از رقصندگان زائولی استفاده می‌کند.
در سال ۲۰۲۲، گروه کی پاپ دخترانه Nature یک موزیک ویدیو برای تک آهنگ خود "Rica Rica" منتشر کرد که شامل رقصی است که به شدت از رقص زائولی الهام گرفته شده است. برخی از کاربران اینترنت این استفاده را نامناسب دانسته‌اند.
ویدئوهای کوتاهی از رقص‌های سنتی زائولی نیز در اینترنت دست به دست می‌شود که موسیقی متن آن جای خود را به ریتم‌های تند و به ظاهر مناسب موسیقی سایکدلیک ترنس داده است.
یانگ یونگ-وی

یانگ یونگ-وی (انگلیسی: Yang Yung-wei; ۲۸ سپتامبر ۱۹۹۷) جودوکار اهل تایوان است.
از افتخارات وی می‌توان به کسب مدال نقره در بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۲۰ اشاره کرد.
علی انصاری بویراحمدی

علی انصاری بویراحمدی پژوهگر، نویسنده، مدرس حوزه علمیه قم  ۱۳۴۶ - ۱۳۹۴ خورشیدی یکی از شخصیت‌های علمی در قم. وی موسس مجمع جهانی شیعه شناسی بود.
زندگینامه

علی انصاری بویراحمدی بعد از پایان تحصیلات متوسطه در رشته تجربی، جهت فراگیری علوم دینی وارد حوزه علمیه قم گردید و دوره مقدمات و سطح، سپس خارج فقه و اصول را نزد فاضل لنکرانی، مکارم شیرازی،وحید خراسانی، جعفر سبحانی وحسن حسن‌زاده آملی کسب علم نمود.
کتاب‌شناسی

غلو از دیدگاه تشیع
سایر فعالیتها

تاسیس مجمع جهانی شیعه شناسی
همکاران

کمال سلمان عنزی اهوازی
یوروپیانا

| 0 | 1 |
| --- | --- |
گونه وبگاه: فضای جمع‌آوری-متا و نمایش آثار دیجیتالی اروپایی
مالک: Europeana Foundation
وبگاه: europeana.eu/en
تجاری؟: -
راه‌اندازی: ۲۰ نوامبر ۲۰۰۸؛ ۱۶ سال پیش (۲۰۰۸-20}}) (نمونه اولیه), فوریه ۲۰۰۹؛ ۱۶ سال پیش (۲۰۰۹}}) (ورژن رسمی ۱٫۰)
وضعیت کنونی: Online
یوروپیانا (به انگلیسی: Europeana) یک درگاه وب است که توسط اتحادیه اروپا ایجاد شده و شامل مجموعه‌های میراث فرهنگی دیجیتالی بیش از ۳۰۰۰ مؤسسه در سراسر اروپا است. این شامل سوابق بیش از ۵۰ میلیون مصنوعات فرهنگی و علمی است که در یک پلتفرم گرد هم آمده‌اند و به روش‌های مختلف مرتبط با کاربران مدرن ارائه شده‌اند. نمونه اولیه برای یوروپیانا شبکه کتابخانه دیجیتال اروپا (EDLnet) بود که در سال ۲۰۰۸ راه اندازی شد.
بنیاد یوروپیانا تحت و آمیخته شده با قوانین هلند (Dutch law) با نام Stichting Europeana ثبت شده است.
تاریخچه

یوروپیانا پس از ارسال نامه ای مشترک در آوریل ۲۰۰۵ توسط ژاک شیراک، رئیس‌جمهور فرانسه و نخست وزیران آلمان، اسپانیا، ایتالیا، لهستان و مجارستان به رئیس کمیسیون اروپا، ژوزه مانوئل باروزو آغاز شد. این سازمان خواستار ایجاد یک کتابخانه مجازی اروپایی به منظور دسترسی بیشتر به میراث فرهنگی اروپا برای همگان شد.
استراتژی

یوروپیانا در برنامه استراتژیک خود برای ۲۰۱۱–۲۰۱۵، که در ژانویه ۲۰۱۱ منتشر شد، چهار مسیر استراتژیک را مشخص کرد که توسعه بیشتر آن را شکل می‌دهند:
جمع‌آوری – برای ایجاد منبع باز قابل اعتماد برای محتوای میراث علمی و فرهنگی اروپا؛
تسهیل – حمایت از بخش میراث فرهنگی و علمی از طریق انتقال دانش، نوآوری و حمایت؛
توزیع - برای در دسترس قرار دادن میراث برای کاربران در هر کجا که هستند، هر زمان که بخواهند.
تعامل – پرورش راه‌های جدید برای مشارکت کاربران در میراث فرهنگی و علمی خود.
یوسف‌جان‌لی

مکان
| یوسف‌جان‌لی | یوسف‌جان‌لی |
| --- | --- |
یوسف‌جان‌لی: یوسف‌جان‌لی
مختصات: ۳۹°۵۸′۳۱″ شمالی ۴۷°۰۳′۲۰″ شرقی﻿ / ﻿۳۹٫۹۷۵۲۸°شمالی ۴۷٫۰۵۵۵۶°شرقی﻿ / 39.97528; 47.05556: مختصات: ۳۹°۵۸′۳۱″ شمالی ۴۷°۰۳′۲۰″ شرقی﻿ / ﻿۳۹٫۹۷۵۲۸°شمالی ۴۷٫۰۵۵۵۶°شرقی﻿ / 39.97528; 47.05556
استان شهرستان: استان مارتونی شهرستان آق‌دام
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۴
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۵
یوسف‌جان‌لی (ترکی آذربایجانی: Yusifcanlı) یک منطقهٔ مسکونی در جمهوری آرتساخ است که در استان مارتونی واقع شده‌است. این دهکده در خط آتش بس بین نیروهای مسلح جمهوری آرتساخ و جمهوری آذربایجان واقع شده است. اتهاماتی مبنی بر نقض آتش بس در مجاورت این ناحیه وجود داشته است.
لئونارد تورنیسر

| لئونارد تورنیسر | لئونارد تورنیسر |
| --- | --- |
زادهٔ: ۲۲ ژوئیه ۱۵۳۱&#۱۶۰;(۱۵۳۱-۰۷-۲۲) بازل
درگذشت: ۱۵۹۵ یا ۱۵۹۶ کلن
دیگر نام‌ها: لئونارد تورنایسر زوم تورن
پیشینه علمی: پیشینه علمی
شاخه(ها): داروسازی، شیمی، متالورژی، گیاه شناسی، ریاضیات، نجوم، پزشکی
 :  
 :  
لئونارد تورنیسر (تولد ۲۲ ژوئیه ۱۵۳۱ در بازل - فوت: ۱۵۹۵ یا ۱۵۹۶ در کلن)؛ که با نام لئونارد تورنایسر زوم تورن نیز شناخته می‌شود. محقق، متالوژیست و پزشک معجزه‌آسا در دربار امرای انتخابگر جان جورج براندنبورگ بود.
کارها

یکی از تأثیرگذارترین کتاب‌های او و در عین حال یکی از مهم‌ترین آثار او آرشیدوکسا است. کتابی بزرگ به شکل اسطرلاب با جداول سیارات. ادعا شده که اگر کسی به درستی از آن استفاده کند، قادر خواهد بود تا سرنوشت یا بلایای طبیعی خود را پیش‌بینی کند. طراحی گرافیک کتاب توسط جوست امان، چوب‌بر و تصویرگر انجام شده‌است. در چاپ دوم کتاب آمده‌است که:
آرشیدوکسا، حاوی حقایقی در مورد نحوه سیر، اسرار نفوذ، قدرت سیارات، ستارگان، جهش‌های کل فلک و درک اسطرلاب و همه دوایر اعم از شخصیت‌ها و نمادهاست.
او همچنین دایره المعارفی مشابه بروشور الکیمیا مگنا(Magna Alchymia) در سال ۱۵۸۳ نوشت که شامل فرهنگ لغت اصطلاحات مورد استفاده پاراسلسوس بود. این سند همچنین حاوی مجموعه ای از دانش کانی‌شناسی او بود.
اجوود (واشینگتن)

مکان
| Edgewood, Washington | Edgewood, Washington |
| --- | --- |
شهر: شهر
Location of Edgewood, Washington: Location of Edgewood, Washington
مختصات: ۴۷°۱۳′۵۵″ شمالی ۱۲۲°۱۷′۹″ غربی﻿ / ﻿۴۷٫۲۳۱۹۴°شمالی ۱۲۲٫۲۸۵۸۳°غربی﻿ / 47.23194; -122.28583: مختصات: ۴۷°۱۳′۵۵″ شمالی ۱۲۲°۱۷′۹″ غربی﻿ / ﻿۴۷٫۲۳۱۹۴°شمالی ۱۲۲٫۲۸۵۸۳°غربی﻿ / 47.23194; -122.28583
ایالت: ایالت واشینگتن
شهرستان: Pierce
حکومت: حکومت
 • Mayor: Jeff Hogan
مساحت: مساحت
 • کل: ۸٫۵ مایل مربع (۲۲٫۱ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۸٫۵ مایل مربع (۲۲٫۰ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰٫۰ مایل مربع (۰٫۰ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۳۵۴ فوت (۱۰۸ متر)
جمعیت (2010): جمعیت (2010)
 • کل: ۹٬۳۸۷
 • تراکم: ۱۰۶۷٫۶/مایل مربع (۴۱۲٫۲/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۸ (Pacific (PST))
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۷ (PDT)
زیپ‌کدs: 98371, 98372, 98390
کد منطقه: 253
کد FIPS: 53-20645
GNIS feature ID: 1512179
ادج وود (به انگلیسی: Edgewood) شهری در شهرستان پیرسی ایالت واشنگتن است که در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۹۳۸۷ نفر جمعیت داشته است.
نطنز

| نطنز نطنز | نطنز نطنز |
| --- | --- |
کشور:  ایران
استان: اصفهان
شهرستان: نطنز
بخش: مرکزی
سال شهرشدن: ۱۳۱۳ ه‍.ش
مردم: مردم
جمعیت: ۱۴۱۲۳نفر (۱۳۹۵)
جغرافیای طبیعی: جغرافیای طبیعی
مساحت: ۳۰کیلومتر مربع
ارتفاع: ۱۶۶۶ متر
اطلاعات شهری: اطلاعات شهری
شهردار: سید محمد اطیابی
ره‌آورد: گلابی، به، زعفران، صنایع دستی سرامیک، جوز قند، انار، گردو، زردآلو، انگور و پسته
پیش‌شمارهٔ تلفن: ۰۳۱
وبگاه: natanz.ir
شناسهٔ ملی خودرو:  ایران ۲۳ ط
  نطنز  روی نقشه ایران ۳۳°۳۰′۴۸″شمالی ۵۱°۵۴′۵۹″شرقی﻿ / ﻿۳۳٫۵۱۳۴°شمالی ۵۱٫۹۱۶۳°شرقی﻿ / 33.5134; 51.9163   :   نطنز  روی نقشه ایران ۳۳°۳۰′۴۸″شمالی ۵۱°۵۴′۵۹″شرقی﻿ / ﻿۳۳٫۵۱۳۴°شمالی ۵۱٫۹۱۶۳°شرقی﻿ / 33.5134; 51.9163   
 :  
نَطَنز مرکز شهرستان نطنز، از باغشهرهای تاریخی ایران است که در فاصله ۱۲۵ کیلومتری از مرکز استان اصفهان قراد گرفته است. این شهر در دامنه کوهستان کرکس واقع شده و از شهرهای کوهستانی مرکز کشور محسوب می‌شود که دارای آب و هوای کوهستانی و سردسیری است. ارتفاع این شهر از سطح دریا به‌طور متوسط ۱۶۰۰ متر است. نطنز با قرارگیری در کنار آزادراه تهران- اصفهان و همچنین راه‌آهن سراسری دارای جایگاه ارتباطی خوبی است.
پیشینه

سمعانی در کتاب «الانساب» همانند یاقوت حموی در کتاب معجم البلدان، نطنز را «بلیده» یعنی شهر کوچکی از توابع اصفهان خوانده است.
نطنز آمیزه‌ای از واژه‌های اوستایی «نا» یا «نه» (حرف نفی) و «تنج» به معنی بزرگ و نیرومند بوده و در مجموع نطنز به معنی «شهر نه چندان بزرگ و گسترده» یا «بلیده» می‌باشد. گفته می‌شود ریشهٔ دیگر نام شهر نطنز واژهٔ اوستایی «نج» به معنی شهری با آب‌های فراوان بوده است، نطنز را به معنی «شهر تنگ یا شهر غنچه» باز شناسانده‌اند.
جغرافیا

در تقسیمات رسمی کشوری، نطنز با ۱۴۱۲۳ هزار نفر جمعیت مرکز شهرستان نطنز از توابع استان اصفهان است. بلندای شهر نطنز از دریا ۱٬۶۰۰ متر است.
نطنز دارای آب و هوای معتدل کوهپایه‌ای است. این شهر در ۱۲۵ کیلومتری اصفهان قرار دارد.
این منطقه گونه‌های مختلف جانوران وحشی اعم از خزندگان، پرندگان و پستانداران نظیر کل و بز، قوچ و میش وحشی، گراز، گرگ، شغال، روباه، کفتار، گربه وحشی، پلنگ، تشی و غیره را در خود جای داده است. همچنین تا کنون حد اقل ۵۳ گونه پرنده مهاجر و بومی ۸ گونه مار و ۶ گونه مارمولک شناسایی شده است.
مشکلات زیست‌محیطی

از اواخر سال ۹۹ به بعد به دلیل مجوزهای بدون تأیید فرمانداری و محیط زیست که توسط سازمان معادن به معادن سنگ شهر نطنز و روستای اوره داده شده، هوای این شهر دچار غبار شده و کوه‌هایی که روزی زیبایی بخش این شهر بوده و بخشی از شخصیت شهر نطنز به‌شمار می‌رفتند به شکل بی‌رویه بریده و از شهر خارج شده‌اند. در جواب اعتراض شهروندان فرماندار و رئیس محیط زیست اعلام کردند که مسوولیت این اتفاق به عهده آنها نیست و مجوزها از وزرات خانه بدون تأیید آنها داده شده، همچنین کارخانه‌های نطنز در نزدیکی اوره، از چشمه‌های ان منطقه به‌طور بی‌رویه آب برداشت می‌کنند که باعث عصبانیت مردم نطنز و اوره شده است.
جمعیت‌شناسی

زبان: زبان مردم نطنز یکی از گویش‌های کهن زبان‌های ایرانی مرکزی است. لهجهٔ آن‌ها تا اندازه‌ای به لهجهٔ مردم اصفهان همانند است و درعین حال از نگاه روش تلفظ واژگان و جملات ویژگی‌های منحصربه‌فرد خود را نیز دارد. در روستاهای نطنز و بخش‌های گوناگون آن می‌بینیم که مردم در تلفظ واژگان و بیان جملات هر کدام به گونه‌ای کش و قوس‌های ویژه در تلفظ واژگان می‌دهند و گاهی گویش برخی کهن سالان این شهرستان برای دیگران دریافتنی نیست. خوی و خیم مردم این شهر با مردم اصفهان و شهرهای اطراف کاملاً متفاوت است. هرچند در برخی محلات نطنز در قدیم گویش راجی را بکار می‌بردند.
پسوند نطنزی:
در واپسین سال‌ها با افزایش کوچ، شمار بسیاری از نطنزی‌ها به شهرهای دیگر از جمله تهران کوچیده‌اند که این خود مایهٔ کاهش جمعیت بومیان منطقه و افزایش کوچ از اقوام دیگر به این شهر شده است. بیشینهٔ مردم نطنز که پشت در پشت در این شهر زاده شده‌اند پسوندهای نظری و نطنزی را در پایان نام خانوادگی خود ثبت می‌نمایند.
لباس: در مورد لباس مردم نطنز باید گفت که امروزه به‌جز ابیانه (آخرین روستای نهاده شده در رودخانهٔ برزرود) که بخش انبوهی از فرهنگ گذشته خود را هنوز پاس داشته، دیگر نقاط به گونه رایج است.
ره آوردها

ره آوردهای نطنز، شامل غذاهای سنتی، صنایع دستی، محصولات و سوغات است. از سوغات نطنز می‌توان به ظروف سفال سرامیک سنتی، ظروف چوبی خراطی شده، زعفران، جوزقند، گلابی و خشکبار اشاره کرد.
چینی: یکی از صنایع موجود در مرکز نطنز، چینی آن است که هنوز به روش دستی فراورده می‌شود. دیرینگی فرآوری سفال و سرامیک سنتی در نطنز به ۷۰۰ سال پیش بازمی‌گردد و تا امروز هم برخی کارگاه‌های سنتی در آن مشغول به کارند.
همچنین یکی دیگر از پیشه‌های گذشته نطنز حلاجی یا همان پارچه بافیست، که هنوز برخی از این دستگاه‌های کهن موجود می‌باشد. ریسندگی و گلیم بافی یکی دیگر از کارهای دستی مناطق نطنز است که دومی یعنی گلیم بافی آن هنور در روستاها رایج بوده و فراورده‌های آن به بازار فرش کاشان گسیل می‌گردد، شیلونگری یکی از کارهای کهن موجود در بازار نطنز بوده. بازار شهر نطنز شامل دو بخش می‌باشد که محله کهن آن که به پشت بازار نامور است روزگاری بازار قصبه مرکزی نطنز بوده، که در آن آهنگری، شیلونگری (قفلسازی)، نجاری و خراطی از کارهای رایج آن روزگار بوده، که تا چند سالی پیش پیرمردهای بازمانده از آن دوران هم چنان در آن کار می‌کردند.
تحفه نطنز: تحفه نطنز در فرهنگ همگانی کنایه از نمونه‌ای کمیاب است که می‌تواند دربارهٔ هر شخص یا هر چیز گواه باشد، اما قریب به اتفاق سالخوردگان و بازگوکنندگان تاریخ و فرهنگ همگانی و ادبیات نطنز بر این باورند که تحفه نطنز گونه ای فراوردهٔ خشکبار است که از میوه‌ای به نام الگ (از خانواده هلو است که بسیار شیرین است و در شهر نطنز و روستاهای تابعه آن به دست می‌آید) و مغز گردوی آسیاب شده و خاک قند پدید آمده است که در اصطلاح محلی به آن «جوزقند» می‌گویند و برخی به آن گرد دارچین و هل نیز می‌افزایند.
اما بسیاری دیگر ازمردم «گلابی» را تحفه نطنز می‌دانند، چرا که «گلابی» نطنز از دید طعم و مزه در نوع خود بی‌مانند است و این به دلیل ترکیبات خاک و آب و هوای ویژه نطنز است، چرا که نهال‌های گلابی نطنز را در مناطق دیگر تکثیر کرده‌اند، اما فراورده آن‌ها چنین کیفیتی ندارد… به‌طور کلی آب و خاک و هوای مساعد خطه نطنز، به گونه ایست که شرایط برای رویش و فراوری بهترین گونهٔ فراورده‌های کشاورزی زمینی و باغی را فراهم کرده و در یک‌کلام می‌توان گفت، همه فراورده‌های گیاهی نطنز جنبه «تحفه» دارند. انار (با پوست سیاه رنگ یا سفید رنگ) و گردوی نطنز نیزاز دیگر محصولات مرغوب این شهرستان به‌شمار می‌آید؛ و این در شرایطی است که به دلیل نبودن صنایع تبدیلی در این شهرستان هر سال مقدار زیادی از این فراورده‌ها نابود می‌شوند.
زعفران نطنز: یکی از محصولات کشاورزی شهرستان نطنز که جدیداً در نطنز به خصوص در منطقه طرق نطنز کشت می‌شود و با آب و هوای این منطقه سازگاری دارد، زعفران نطنز است که از کیفیت مناسبی برخوردار است و قسمت اعظم این محصول صادر می‌شود. در سال ۱۳۹۸ مقدار برداشت این محصول از شهرستان نطنز به میزان ۱۶۰۰ کیلوگرم بوده است. مزایای کشت این گیاه سودآور در کنار مقاومت به خشکی و کم‌آب بودن در سال‌های اخیر کشت این محصول توانسته نقش سازنده‌ای در اقتصاد منطقه و تحقق پویایی منطقه داشته باشد.
آیین‌ها و مراسم‌ها

پنجشنبه بازار: از روزگار کهن در قصبه مرکزی نطنز برگزار می‌شده است، و جایی بوده برای دادوستد که این سنت تا به امروز همچنان ادامه داشته، که می‌توان زیبائی ویژه ای را از بود و با روستائیان دید.
جاروکشی: نام آیینی است که در شب نخست ماه محرم در حسینیه تاریخی ارشاد علیا در مرکز شهر نطنز برگزار می‌شود که پیشینه تاریخی دارد.
نخل گردانی: در روز عاشورا که یکی دیگر ازآیین‌های تاریخی در نطنز است و دیرینگی نخل‌های موجود در تکایای تاریخی نطنز خود گویای دیرینگی این آیین است. نخل گردانی سرشک نطنز در فهرست ملی میراث ناملموس کشور به ثبت رسیده است.
بالا بردن چادر تکایا: برپا کردن چادر (خیمه) تکایا از آیین‌هایی است که در هر ساله با نزدیک شدن به ماه محرم در چهار تکیه تاریخی و بنیادین نطنز (مرکز شهر، ارشاد علیا، افوشته و سرشک) برگزار می‌شده است که در درازای آن مراسمی سنتی خیمه‌های تکایا را برپا می‌کردند تا این تکایا برای برگزاری مراسم شبیه خوانی و سوگواری آماده شود.
شبیه خوانی: از برجسته‌ترین آیین‌هایی است که در دهه اول ماه محرم و دیگر مناسبت‌های مذهبی در نطنز برگزار می‌شود. این آیین در فهرست ملی میراث فرهنگی ناملموس به ثبت رسیده است و امروز نطنز به فرنام پایتخت شبیه خوانی ایران شناخته می‌شود.
حلیم پزان سنتی: یکی از آیین‌های کهن که در بسیاری آیین‌ها و مناسبات مذهبی در شهر نطنز برگزار می‌شود، حلیم پزان است که در آن حلیم را به روش سنتی می‌پزند و پخت حلیم در روزهای گوناگون مذهبی سال در نطنز چنان رواج دارد که در بسیاری محلات و هیئت‌ها یافت می‌شود.
شب برات: آیینی است که از سه روز مانده به زادروز امام زمان (عج) آغاز می‌شود و به گونه ای است که در این سه روز مردم عصرها برای زیارت امامزادگان و خواندن فاتحه برای درگذشتگان خود به امامزادگان و آرامستان‌های نطنز می‌روند و نذورات و خبرات پخش می‌کنند.
آیین پارسه
در روز تاسوعا، دسته‌های عزاداری در محلات مختلف نطنز در کوی و برزن به راه می‌افتند و درب منازل افرادی که متوفی داشته می‌روند و طلب فاتحه می‌کنند. آیین پارسه در جای جای نطنز رواج داشته که اکنون در روستاهای ابیتنه، کمجان، یارند و حومه و همچنین محلات افوشته و ریسه باقیمانده است.
جاذبه‌های تاریخی

در باغشهر تاریخی نطنز آثار تاریخی پرشماری وجود دارد از جمله: مسجد جامع و بقعه شیخ عبدالصمد نطنزی، بازار سنتی نطنز، آتشکده ساسانی، مجموعه آب انبارهای تاریخی در محلات نطنز، مسجد کوی میر، مسجد جامع، حسینیه، آسیاب و درختان چنار کهنسال سرشک، بقعه سید واقف، بقعه می‌رسید، حمام افوشته، شربتخانه سید واقف، مسجد جامع افوشته، حسینه افوشته، حسینیه مرکز شهر و سنگآب‌های آن، آسیاب‌های سرشک، سرابان و پمه، مسجد خواجه، کاروانسرای میر ابوالمعالی (قلعه کوهاب)، گنبدباز و دژ وشاق
جاذبه‌های تاریخی > آتشکده

مقالهٔ اصلی: آتشکده نطنز
این آتشکده سازه ای از دوره ساسانی است که پیرامون مسجد جمعه (جامع) و در میان باغی نهاده شده. بلندای این سازه از رویه زمین به ۲ متر می‌رسد. اندازه‌های هر یک از اضلاع خارجیاین سازه ۳۵ /۱۱ متر بود، و ضلع داخل بنا ۷ متر طول درد. دهانه هر تاق ۵/۶۹ متر است.
بنیاد سازه با سنگ لاشه و پوششی از گچ ساخته شده است.
جاذبه‌های تاریخی > مسجد جمعه (جامع)

مقالهٔ اصلی: مسجد جامع نطنز
مسجد جمعه یا مسجد جامع نطنز مجموعه‌ای از چندین سازه است که این سازه‌ها در زمان الجایتو خدابنده و پسرش ابوسعید بهادرخان به ترتیب زیر ساخته شده است:
- مسجد بین سال‌های ۷۰۴ تا ۷۰۹ هجری.
- بقعه شیخ عبدالصمد به سال ۷۰۷ هجری.
- ایوان جلوخان خانگاه در سال ۷۱۶ و ۸۱۷ هجری.
- مناره که تاریخ پایان بنای آن سال ۷۲۵ هجری نوشته شده است.
یکی از تاریخ نگاران به نام «آندره گدار» دربارهٔ ساختار مسجد جمعه نطنز که از دید سبک معماری به گونه خود خود کم‌همانند است و نشانه‌هایی از معماری چند دوره را در خود پاس داشته، می‌نویسد: «مسجد که نسبتاً از ویرانی نگاه داشته شده پدید آمده از یک شبستان هشت ضلعی گنبددار مشرف بر صحنی که چهار ایوان دارد است. اضلاع صحن را دهلیزها و نمازخانه‌های گوناگون به هم میپیونداند. این مسجد از سمت شمال و خاور و جنوب به کوچه باریکی کراندار است که چون به درگاه بزرگ مسجد و روبروی مناره و درگاه خانگاه می‌رسد، پهناور شده مبدل به میدان کوچکی می‌شود. در سمت باختر ویرانه خانگاه دیده می‌شود، مسجد ۳ درگاه دارد، یک درگاه جنوبی و دو درگاه شمالی، درگاه‌های سمت شمال همسطح حیاط هستند، ولی درگاه جنوبی دهلیزی است که با ۱۲ پله بلند به کف راهرو مسجد می‌رسد…»
از نقاط دیدنی مسجد، جایی در میان صحن مسجد است که با چند پله به کانال کاریز آبی می‌رسد که از زیربنای مسجد عبور می‌گذرد.
اصل ساختار مسجد با آجر و ملات ساخته و با آهک پوشیده شده است.
برپهنه چندین سنگ نبشته در گوشه و کنار مسجد، تاریخ بازسازی‌ها، بانیان، معماران و استادان مجرب و نامداری است که در بازسازی این مسجد کوشیده‌اند؛ به خوبی گزارش شده است.