stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ولایت بامیان
جغرافیا

اطلاعات بیشتر: جغرافیای طبیعی افغانستان
ولایت بامیان در مرکز افغانستان بین ۳۴ درجه و ۷۵ دقیقه عرض شمالی و ۶۷ درجه و ۲۵ دقیقه عرض شرقی از نصف النهار گرینویچ قرار گرفته است. طول متوسط این ولایت به خط مستقیم در جهت شمال به جنوب ۱۷۰ کیلومتر و عرض متوسط آن در جهت شرق-غرب حدود ۱۳۰ کیلومتر است. ولایت بامیان از سمت شمال با ولایات سرپل و سمنگان، از جنوب با ولایت دایکندی، از شرق با ولایات بغلان و پروان، از جنوب شرقی به ولایت میدان وردک و از غرب به ولایت غور محدود است. شهر بامیان مرکز ولایت بامیان است و از کابل ۱۳۵ کیلومتر فاصله دارد. ارتفاع این شهر از سطح دریا ۲٬۵۰۰ و پهناوری آن ۱۷٬۵۵۵ کیلومتر مربع است که تقریباً یک سی و هفتم یا ۲٫۶۹٪ پهناوری کل افغانستان را شامل می‌شود. شهرستان یکاولنگ بزرگ‌ترین و شهرستان شیبر کوچک‌ترین شهرستان‌های بامیان هستند.
بامیان در جنوب کوه‌های هندوکش و در شمال کوه‌های بابا واقع شده است. بلندی‌های کوه بابا باعث به‌وجود آمدن سه حوزهٔ آبریز متفاوت در این ولایت شده است و شهرستان‌های آن را از همدیگر جدا می‌کند. این ولایت دارای آب و هوایی کوهستانی، پاک و شفاف، شب‌هایی پرستاره و زمستان‌هایی سرد و برف‌گیر دارد.
در جنوب ولایت بامیان کوه بابا قرار دارد که مرتفع‌ترین قله آن شاه‌فولادی می‌باشد و ۵٬۱۴۵ متر از سطح دریا ارتفاع دارد. دریاچه‌های بند امیر در ولسوالی یکاولنگ از جاذبه‌های معروف گردشگری افغانستان می‌باشد که به‌عنوان منطقه حفاظت شده در سال ۲۰۰۹ پارک ملی اعلان گردید. بند پیتاب بند دریاچه طبیعی دیگری در شهرستان کهمرد است که در پارک ملی دره آجر واقع شده است. دریای بامیان از دامنه‌های شمالی کوه بابا غربی سرچشمه گرفته از شهر بامیان می‌گذرد. این دریا در ابتدا به‌نام دریای آهنگران یاد می‌شود که در ولایت سمنگان به‌نام دریای سرخاب، و در ولایت کندز به‌نام دریای کندز یاد شده به آمودریا می‌ریزد. دریای دیگر دریای بلخاب است که از دریاچه ذولفقار بند امیر سرچشمه گرفته پس از عبور از ولایت سمنگان در دشت خانقاه ولایت بلخ، یک دلتا تشکیل داده کشتزارهای وسیع اطراف مزار شریف را سیراب می‌سازد.
معادن این ولایت عبارت اند از:- آهن، سوبریک اسید، مس، آمازونیت، رخام، مرمر، گرانیت، تراویزتاین، سنگ‌های زینتی، زغال‌سنگ، گچ، سرپنتاین، سلفر، کلوین، آنتیموان و کوارتز.
مجسمه‌های بودا

مقالهٔ اصلی: تندیس‌های بودا در بامیان
در مرکز ولایت مجسمه‌های معروف بودا قرار داشت که توسط طالبان منفجر و از بین برده شدند. این مجسمه‌ها از شهرت جهانی برخوردار بودند و یکی از جاذبه‌های گردشگری به‌شمار می‌آمدند.
مردم

اکثریت جمعیت ولایت بامیان عمدتاً هزاره هستند که در تمام ولسوالی‌های آن مانند ورس، پنجاب، شیبر، یکاولنگ یک و یکاولنگ دو، کهمرد، سیغان و مرکز بامیان سکونت دارند. سایر اقوام تاجیک‌ها، سادات و قزلباش‌ها و پشتون‌ها هستند که تاجیک‌ها در ولسوالی‌های شیبر، کهمرد، سیغان و مرکز بامیان سکونت دارند، سادات به‌طور پراکنده در تمام ولسوالی‌های ولایت بامیان سکونت دارند، پشتون‌ها در ولسوالی‌های کهمرد و مرکز بامیان و قزلباش‌ها در مرکز بامیان سکونت دارند.
| اقوام در ولایت بامیان به نقل از مدرسه عالی نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا | اقوام در ولایت بامیان به نقل از مدرسه عالی نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا | اقوام در ولایت بامیان به نقل از مدرسه عالی نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا | اقوام در ولایت بامیان به نقل از مدرسه عالی نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا | اقوام در ولایت بامیان به نقل از مدرسه عالی نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| قومیت | قومیت |  | درصد | درصد |
| هزاره | هزاره |   | ۶۷٫۴٪ | ۶۷٫۴٪ |
| سادات | سادات |   | ۱۶٪ | ۱۶٪ |
| تاجیک | تاجیک |   | ۱۵٫۷٪ | ۱۵٫۷٪ |
| تاتار | تاتار |   | ۰٫۵٪ | ۰٫۵٪ |
| قزلباش | قزلباش |   | ۰٫۲٪ | ۰٫۲٪ |
| پشتون | پشتون |   | ۰٫۱٪ | ۰٫۱٪ |
| سایر | سایر |   | ۰٫۱٪ | ۰٫۱٪ |
جمعیت

در سال ۲۰۱۹ میلادی اداره ملی احصاییه و معلومات جمهوری اسلامی افغانستان، جمعیت ولایت بامیان را ۵۲۲٬۲۰۵ نفر برآورد نمود. از این میان ۵۰٬۶ درصد آن مرد است که ۲۶۴٬۶۶۶ نفر می‌باشد و ۴۹٬۴ درصد آن زن است که ۲۵۷٬۲۳۹ نفر می‌باشد. بیشترین جمعیت این ولایت (۲۳٫۵ درصد آن) در شهر بامیان زندگی می‌کنند. شهرستان‌های پرجمعیت آن به ترتیب ورس با ۲۰٬۷ درصد جمعیت، یکاولنگ با ۲۰٬۹ درصد جمعیت، پنجاب با ۱۲٫۲ درصد جمعیت، کهمرد با ۹ درصد جمعیت، شیبر با ۶٫۹ درصد جمعیت و سیمان با ۶٫۷ درصد جمعیت است.
جمعیت > تقسیمات اداری

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| شماره | ولسوالی | مرکز | جمعیت زن | جمعیت مرد | مجموع جمعیت | مساحت |
|  | مرکز | بامیان | ۵۰٬۲۹۳  نفر | ۴۹٬۹۱۱  نفر | ۱۰۰٬۲۰۴  نفر |  |
| ۱ | شهرستان کهمرد | کهمرد | ۲۱٬۱۱۶  نفر | ۲۲٬۱۱۹  نفر | ۴۳٬۲۳۵  نفر | ۱۲۹۸ کیلومترمربع |
| ۲ | شهرستان پنجاب | پنجاب | ۴۰٬۱۳۵  نفر | ۴۱٬۰۱۹  نفر | ۸۱٬۱۵۴  نفر | ۱۸۹۱ کیلومترمربع |
| ۳ | شهرستان سیغان | سیغان | ۱۳٬۹۸۴  نفر | ۱۴٬۵۶۰  نفر | ۲۸٬۵۴۴  نفر | ۱۷۷۷ کیلومترمربع |
| ۴ | شهرستان شیبر | شیبر | ۱۶٬۹۲۰  نفر | ۱۸٬۲۰۰  نفر | ۳۵٬۱۲۰  نفر | ۱۲۶۵ کیلومترمربع |
| ۵ | شهرستان ورس | ورس | ۶۳٬۹۰۹  نفر | ۶۵٬۹۳۸  نفر | ۱۲۹٬۸۷۴  نفر | ۲۹۸۸ کیلومترمربع |
| ۶ | شهرستان یکاولنگ | یکاولنگ | ۳۵٬۸۰۰  نفر | ۳۶٬۶۷۹  نفر | ۷۲٬۴۷۹  نفر | ۶۹۱۷ کیلومترمربع |
| ۷ | شهرستان یکاولنگ نمبر ۲ (موقت) | یکاولنگ | ۱۵٬۳۸۲  نفر | ۱۶٬۲۴۰  نفر | ۳۱٬۶۲۲  نفر | ۶۹۱۷ کیلومترمربع |
جمعیت > منبع‌شناسی

در مورد تعداد نفوس این ولایت آمار ضد و نقیضی وجود دارد. طبق آمار صحت عامه که در طول کمپاین واکسین سال ۱۳۸۷ هجری خورشیدی ۲۰۰۸ (میلادی) به‌دست آمده جمعیت این ولایت ۶۵۰۰۰۰ نفر ثبت نام گردیده است. براساس آمار نشر شده اداره مرکزی احصائیه در نشریه تخمین نفوس سال ۱۳۸۹ هجری خورشیدی (۲۰۱۰) میلادی) جمعیت کل بامیان ۴۱۱۷۰۰ نفربر آورد شده است؛ درحالی‌که وزارت احیا و انکشاف دهات از طریق پروگرام همبستگی ملی نفوس ولایت بامیان را ۶۵۰٬۰۰۰ نفر تخمین زده است. آمار تهیه شده توسط ادارات ملل متحد جمعیت ولایت بامیان را حدود ۵۷۲۸۷۴ نفر برآورد نموده است با توجه به تناقضات آماری که ذکر گردید پس از مشوره با مقام ولایت بامیان آمار ارائه شده توسط ادارات ملل متحد UN از نظر تخمینی به واقعیت نزدیک تر تشخیص داده شد و آمار معتبر در این سند در نظر گرفته شد.
اقتصاد

معدن حاجیگک با ۲ میلیارد تن آهن بزرگ‌ترین منبع ذخایر آهن در آسیا است.
کچالو (سیب‌زمینی) مهم‌ترین محصول کشاورزی بامیان است. حدود نصف کچالوی مورد نیاز افغانستان در این ولایت تولید می‌شود و مقداری از آن نیز به خارج از کشور صادر می‌شود.
ورزش

اسکی ورزش مورد علاقه بامیان است. در فصل زمستان این ولایت شاهد رقابت‌های ورزشی ویژه زمستانی است. شهروندان این ولایت به خصوص روزهای آخر هفته در دامنهٔ کوه‌های بابا به تمرین بازی‌های زمستانی همچون اسکی و اسکیت می‌پردازند.
در سال‌های اخیر، این ورزش علاقه‌مندانی از میان دختران نیز به خود جلب کرده است. افضل نوری مسئول باشگاه اسکی عقاب ولایت بامیان گفت که حضور دختران اسکی‌باز در سه سال اخیر در این ولایت افزایش پیدا کرده است.
ورزش > مسابقات اسکی بانوان بامیان

ریاست اطلاعات و فرهنگ، مرکز آموزشی لینکن و باشگاه ورزشی عقاب رقابت اسکی ویژه دختران را به مناسبت روز جهانی آموزش در بامیان برگزار کرد. در این رقابت ده بانو از چندین باشگاه اسکی ولایت بامیان اشتراک کرده بودند.
اسحاق موحد رئیس اطلاعات و فرهنگ بامیان گفت که رقابت اسکی میان دختران به مناسبت آموزش و آموزش در سایه صلح برگزار شده است. به گفتهٔ موحد سلسله رقابت‌ها هر هفته میان گروه‌های سنی مختلف تا پایان زمستان ادامه خواهد داشت.
گردشگری

اطلاعات بیشتر: بند امیر
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | دریاچه بند پنیر یکی از دریاچه‌های ششگانه پارک ملی بند امیر |  | دریاچه بند قنبر یکی از دریاچه‌های ششگانه پارک ملی بند امیر |  | دریاچه بند هیبت یکی از دریاچه‌های ششگانه پارک ملی بند امیر |  | دریاچه بند پودینه یکی از دریاچه‌های ششگانه پارک ملی بند امیر |
بامیان یکی از شهرهای کهن و تاریخی افغانستان امروزی محسوب می‌گردد. وجود پیکره‌های تخریب شده بامیان، اولین پارک ملی دره آجر، غلغله، شهر ضحاک که در جغرافیایی بامیان و بند امیر این شهر را به یکی از مراکز مهم توریستی افغانستان تبدیل نموده بود. این پیکره‌های عظیم بودا در مارس ۲۰۰۱ توسط حکومت طالبان منفجر شدند. پیکارجویان طالبان قصد داشتند با تخریب یادبودهای بوداییسم، «آثار شرک» را در منطقه از بین ببرند.
این مجسمه‌های عظیم ایستاده و سایر مجسمه‌های خرد و بزرگ دوره کوشانی‌ها معمولاً به عنوان «بت‌های بامیان» در زبان همه مشهور بود. مجسمه ۵۵ متری بامیان بزرگ‌ترین هیکل بودای دنیا و بلندترین مجسمه سنگی جهان بود. این سازه‌های گرانبهای افغانستان که شهرت جهانی داشت در رژیم طالبان به‌کلی تخریب گردید اما در سال‌های اخیر اقدامات خوبی برای بازسازی آن‌ها شروع شده است
بت بزرگ بنام صلصال و بت کوچک‌تر بنام شمامه بوده است.
بند امیر واقع در شهرستان یکاولنگ از دیگر جاذبه‌های توریستی این ولایت به حساب می‌آید که اخیراً از سوی دولت افغانستان به عنوان آثار ملی ثبت شده است.
فواصل بامیان تا > فاصله مرکز بامیان با ولسوالی‌های ولایت بامیان

| بامیان | شهرستان | مقدار (km) | بامیان | شهرستان | مقدار (km) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| بامیان | یکاولنگ | ۹۶کیلومتر | بامیان | شیبر | ۴۴ کیلومتر |
| بامیان | سیغان | ۵۹ کیلومتر | بامیان | پنجاب | ۱۵۱ کیلومتر |
| بامیان | ورس | ۱۸۰ کیلومتر | بامیان | کهمرد | ۸۷ کیلومتر |
فواصل بامیان تا > فاصله بامیان با دیگر ولایات

| مرکز | شهر | فاصله | مرکز | شهر | فاصله |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| بامیان | کابل | ۱۸۱ کیلومتر | بامیان | هرات | ۱۲۹۶ کیلومتر |
| بامیان | چخچران | ۳۰۹ کیلومتر | بامیان | فیروزکوه | ۶۷۵ کیلومتر |
| بامیان | مزارشریف | ۴۲۷ کیلومتر | بامیان | میدان شهر | ۱۴۵ کیلومتر |
| بامیان | غزنی | ۲۴۹ کیلومتر | بامیان | کندهار | ۵۹۷ کیلومتر |
| بامیان | ترین کوت | ۵۲۵ کیلومتر | بامیان | شبرغان | ۴۴۰ کیلومتر |
| بامیان | میمنه | ۶۰۱ کیلومتر | بامیان | فیض‌آباد | ۵۱۰ کیلومتر |
| بامیان | پلخمری | ۲۳۲ کیلومتر | بامیان | چاریکار | ۱۶۹ کیلومتر |
| بامیان | نیلی | ۳۳۲ کیلومتر | بامیان | سرپل | ۳۸۵ کیلومتر |
| بامیان | ایبک | ۳۱۸ کیلومتر | بامیان | جلال‌آباد | ۳۵۶ کیلومتر |
| بامیان | بامیان | کندوز | کندوز | ۳۳۶ کیلومتر | ۳۳۶ کیلومتر |
فواصل بامیان تا > فاصله بامیان با پایتخت‌های کشورهای همسایه

بامیان-اسلام‌آباد (پاکستان) ۶۷۶ کیلومتر
بامیان-دوشنبه (تاجیکستان) ۵۸۰ کیلومتر
بامیان-تاشکند (ازبکستان) ۱۱۴۸ کیلومتر
بامیان-عشق آباد (ترکمنستان) ۱۳۷۰ کیلومتر
بامیان-بیشکک (قرقیزستان) ۱۷۷۸ کیلومتر
بامیان-تهران (ایران) ۲۵۴۸ کیلومتر
بامیان-آستانه (قزاقستان) ۲۷۵۶ کیلومتر
بامیان-مسکو (روسیه) ۴۱۰۳ کیلومتر
بامیان-استانبول (ترکیه) ۴۳۳۳ کیلومتر
بامیان-بغداد (عراق) ۲۷۶۵ کیلومتر
نگارخانه

مجسمه‌های بودا، نابودشده توسط طالبان
مجسمه بزرگتر بودا، ۵۵ متری، قبل و بعد از نابودی توسط طالبان
مجسمه کوچکتر بودا، ۳۸ متری، قبل و بعد از نابودی توسط طالبان
مرد کشاورز در بامیان
دختران دانش آموز در بامیان
مردم بامیان
کشاورزی در بامیان
کشاورزی در بامیان
مجسمه ۵۵ متری بودا در شهریور ۱۳۰۸
دره کالو در ولایت بامیان، چشمه ارسنیک
شیبرتو یا شبرتو دشتی در شهیدان، ولایت بامیان
کشتزارهای قریه بنق، ولسوالی کهمرد
گذرگاه شیبر، ولایت بامیان
قله شاه فولادی، کوه بابا، ولایت بامیان
دریاچه بند امیر، ولایت بامیان
بودا (شمامه) در بامیان
دیوارنگارهای بامیان در داخل مجسمه‌های بودا
دره فولادی
صخره‌هایی در نزدیکی بند امیر
چشم‌اندازی از مجسمهٔ بودا در غروب
نقشه معادن ولایت بامیان
هاندلی (ویرجینیای غربی)

مکان
| Handley, West Virginia | Handley, West Virginia |
| --- | --- |
شهرک: شهرک
State Route 61 in Handley: State Route 61 in Handley
Location in شهرستان کاناوا، ویرجینیای غربی and state of ویرجینیای غربی.: Location in شهرستان کاناوا، ویرجینیای غربی and state of ویرجینیای غربی.
مختصات: ۳۸°۱۱′۱۲″ شمالی ۸۱°۲۱′۵۰″ غربی﻿ / ﻿۳۸٫۱۸۶۶۷°شمالی ۸۱٫۳۶۳۸۹°غربی﻿ / 38.18667; -81.36389: مختصات: ۳۸°۱۱′۱۲″ شمالی ۸۱°۲۱′۵۰″ غربی﻿ / ﻿۳۸٫۱۸۶۶۷°شمالی ۸۱٫۳۶۳۸۹°غربی﻿ / 38.18667; -81.36389
ایالت: ویرجینیای غربی
شهرستان: شهرستان کاناوا، ویرجینیای غربی
مساحت: مساحت
 • کل: ۰٫۹۷ مایل مربع (۲٫۵۱ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۰٫۹۵ مایل مربع (۲٫۴۶ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰٫۰۲ مایل مربع (۰٫۰۵ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۶۴۳ فوت (۱۹۶ متر)
جمعیت (۲۰۱۰): جمعیت (۲۰۱۰)
 • کل: ۳۴۹
 • برآورد (2012): ۳۴۴
 • تراکم: ۳۶۷٫۴/مایل مربع (۱۴۱٫۹/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۵ (EST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۴ (EDT)
زیپ‌کد: 25102
کد منطقه: 304
FIPS code: 54-34756
GNIS feature ID: 1554637
هاندلی(به انگلیسی: Handley) شهری در ایالت ویرجینیای غربی کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۳۴۹ نفر بوده‌است.
موقعیت جغرافیایی

موقعیت جغرافیایی شهرها و مناطق اطراف به شرح زیر است:
Localidades na vizinhança
هامنوک (آرکانزاس)

مکان
| Humnoke, Arkansas | Humnoke, Arkansas |
| --- | --- |
شهر: شهر
Location in Lonoke County and the state of آرکانزاس: Location in Lonoke County and the state of آرکانزاس
مختصات: ۳۴°۳۲′۳۲″ شمالی ۹۱°۴۵′۳۲″ غربی﻿ / ﻿۳۴٫۵۴۲۲۲°شمالی ۹۱٫۷۵۸۸۹°غربی﻿ / 34.54222; -91.75889: مختصات: ۳۴°۳۲′۳۲″ شمالی ۹۱°۴۵′۳۲″ غربی﻿ / ﻿۳۴٫۵۴۲۲۲°شمالی ۹۱٫۷۵۸۸۹°غربی﻿ / 34.54222; -91.75889
ایالت: آرکانزاس
شهرستان: Lonoke
مساحت: مساحت
 • کل: ۰٫۳ مایل مربع (۰٫۹ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۰٫۳ مایل مربع (۰٫۹ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰ مایل مربع (۰ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۱۹۷ فوت (۶۰ متر)
جمعیت (2000): جمعیت (2000)
 • کل: ۲۸۰
 • تراکم: ۹۳۳٫۳/مایل مربع (۳۱۱٫۱/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۶ (CST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۵ (CDT)
زیپ‌کد: 72072
کد منطقه: 501
FIPS code: 05-33820
GNIS feature ID: 0050405
وبگاه: www.humnoke.com
هامنوک (آرکانزاس) (به انگلیسی: Humnoke, Arkansas) یک شهر در ایالات متحده آمریکا با جمعیت ۲۸۰ نفر است که در آرکانزاس واقع شده‌است.
موقعیت جغرافیایی

موقعیت جغرافیایی شهرها و مناطق اطراف به شرح زیر است:
Localidades na vizinhança
ورزشگاه ومبلی

| 0 | 1 |
| --- | --- |
ورزشگاه ومبلی در سال ۲۰۲۲ یوفا : ورزشگاه ومبلی در سال ۲۰۲۲ یوفا 
نام کامل: Wembley Stadium connected by EE   ورزشگاه ومبلی متصل شده توسط ای‌ای (به‌دلایل اسپانسری)
مکان:  ومبلی، لندن، انگلستان
ترابری همگانی:   پارک ومبلی    ومبلی مرکزی  استادیوم ومبلی
مالک: اتحادیه فوتبال انگلیس
گنجایش: ۹۰٬۰۰۰ (راگبی یونیون، راگبی لیگ، بوکس) ۷۵٬۰۰۰ تا ۹۰٬۰۰۰ قابل‌نشستن و ۱۵٬۰۰۰ ایستاده (کنسرت) ۸۶٬۰۰۰ تا ۸۷٬۰۰۰ (یوفا) ۸۶٬۰۰۰ (فوتبال آمریکایی)
رکورد بیشترین شمار تماشاگر: فوتبال: ۸۹٬۸۷۴ (کاردیف سیتی مقابل پورتسموث، ۱۷ مهٔ ۲۰۰۸) کنسرت: ۹۸٬۰۰۰ (ادل، ژوئن ۲۰۱۷)
ابعاد زمین: ۱۰۵ متر × ۶۸ متر
ساخت: ساخت
آغاز ساخت: ۳۰ سپتامبر ۲۰۰۲
ساخت: ۲۰۰۷–۲۰۰۳
گشایش: ۹ مارس ۲۰۰۷؛ ۱۷ سال پیش (۲۰۰۷-09}})
هزینه ساخت: £۷۸۹ میلیون یورو   (£۱٫۲۲ بیلیون یورو امروزی)
معمار: اِچ‌اوکِی اسپُرت (پاپولوس امروزی)، فاستر و شرکا، ناتانیل لیچفیلد و شرکا (مشاور برنامه‌ریزی)
مهندس سازه: کنسرسیوم استادیوم مات و جیمی هایم – مات مک‌دونالد، سینکلر نایت مرز و آورکان
مهندس خدمات: جیمی هایم
پیمانکار عمومی: مولتی‌پلکس
استفاده‌کنندگان: استفاده‌کنندگان
تیم ملی فوتبال انگلستان (اکنون–۲۰۰۷) تاتنهام هاتسپر (۲۰۱۹–۲۰۱۷؛ بازی‌های اروپایی ۲۰۱۹–۲۰۱۶): تیم ملی فوتبال انگلستان (اکنون–۲۰۰۷) تاتنهام هاتسپر (۲۰۱۹–۲۰۱۷؛ بازی‌های اروپایی ۲۰۱۹–۲۰۱۶)
وبگاه: وبگاه
www.wembleystadium.com: www.wembleystadium.com
ورزشگاه ومبلی (به انگلیسی: Wembley Stadium) یک ورزشگاه در منطقه ومبلی است. در این ورزشگاه، بازی‌های تیم ملی فوتبال انگلیس انجام می‌شود و دارای گنجایش ۹۰٬۰۰۰ نفری است که در اروپا مقام دوم را داراست.
میزبانی ها > لیگ قهرمانان اروپا

• فینال لیگ قهرمانان اروپا ۲۰۱۱
• فینال لیگ قهرمانان اروپا ۲۰۱۳
• فینال لیگ قهرمانان اروپا ۲۰۲۴
میزبانی ها > جام ملت های اروپا

• جام ملت های اروپا ۲۰۲۰
• فینال جام ملت‌های اروپا ۲۰۲۰
• جام ملت‌های اروپای زنان ۲۰۲۲
• جام ملت‌های اروپا ۲۰۲۸
• فینال جام ملت‌های اروپای زنان ۲۰۲۲
• فینال جام ملت‌های اروپا ۲۰۲۸
میزبانی ها > فینال جام حذفی انگلیس

• از فصل ۲۰۰۷-۲۰۰۸ تا کنون ورزشگاه ومبلی میزبان فینال این مسابقات  بوده است.
میزبانی ها > مسابقات بین المللی

• فینالیسیما ۲۰۲۲
• فوتبال بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۱۲
موسیقی

علاوه بر فوتبال، ومبلی را می‌توان برای برگزاری رویدادهای دیگر، به ویژه کنسرت‌های بزرگ، پیکربندی کرد. این در ابتدا به منظور تأمین بودجه برای ساخت استادیوم جدید طراحی شد.
اولین کنسرت در استادیوم جدید توسط جرج مایکل در ۹ ژوئن ۲۰۰۷ برگزار شد. بون جووی، آخرین کنسرت اجرا شده در ومبلی قدیمی بود، قرار بود اولین هنرمندانی باشند که در ومبلی جدید اجرا می‌کنند اما اواخر تکمیل استادیوم شاهد انتقال کنسرت‌ها در نشنال بول و ورزشگاه کی‌کوم بودیم. میوز اولین گروهی بود که بلیت کنسرت در استادیوم جدید در ۱۶ و ۱۷ ژوئن ۲۰۰۷ فروخت و یک دی‌وی‌دی از اجرا را منتشر کرد. از دیگر کسانی که در این استادیوم اجرا کردند عبارتند از: استون روزز، ادل، اد شیرن، متالیکا، وان دایرکشن، یوتو، کیلرز، گرین دی، فو فایترز، امینم، مدونا، تیلور سوئیفت، بیانسه، کلدپلی، اوئیسیز، تیک دت، بی‌تی‌اس و ای‌سی/دی‌سی.
ادل تور جهانی خود را با دو کنسرت به نام «فینال» در ومبلی در تاریخ ۲۸ و ۲۹ ژوئن ۲۰۱۷ تکمیل کرد. این کنسرت با حضور ۹۸٬۰۰۰ طرفدار برگزار شد که رکوردی در استادیوم برای یک رویداد موسیقی بریتانیا بود. در ابتدا قرار بود در ۲ ژوئیه ۲۰۱۷ به پایان برسد، اما در ۳۰ ژوئن، ادل از طریق رسانه های اجتماعی اعلام کرد که متأسفانه دو اجرای آخر خود را بر اساس توصیه پزشکی به دلیل آسیب های صوتی لغو کرده است. تیلور سوئیفت، خواننده و ترانه‌سرا آمریکایی، در ۲۲ و ۲۳ ژوئن ۲۰۱۸، دو نمایش در استادیوم اجرا کرد. این نمایش‌ها با حضور بیش از ۱۴۳٬۰۰۰ نفر و آخرین نمایش‌های اروپایی او در تور استادیوم شهرت بود.
ورزشگاه ومبلی
صحنه کنسرت لایو ارث که در ومبلی در ۷ ژوئیه ۲۰۰۷ برگزار شد
التون جان با پیانو در کنسرتی برای دایانا در ۱ ژوئيه ۲۰۰۷، به یاد پرنسس دایانا
ادل در ورزشگاه ومبلی در ژوئن ۲۰۱۷.
 کنسرت ادل در ۲۸ ژوئن با حضور ۹۸٬۰۰۰ طرفدار برگزار شد، یک رکورد استادیوم برای رویدادی موسیقی در بریتانیا.
آخرین روزها (فیلم ۲۰۱۳)

| آخرین روزها | آخرین روزها |
| --- | --- |
کارگردان: دیوید پاستور الکس پاستور
بازیگران: کیم گوتیه‌رس خوزه کرونادو مارتا اتورا ایساک فریس  میکل ایگلسیاس
موسیقی: فرناندو بلاسکس
توزیع‌کننده: برادران وارنر
تاریخ‌های انتشار:  ۲۰ مارس ۲۰۱۳ (۲۰۱۳-03-۲۰) (افتتاحیه بارسلونا)  ۲۷ مارس ۲۰۱۳ (۲۰۱۳-0۳-۲۷) (اسپانیا)  
مدت زمان: ۱۰۰ دقیقه
کشور: اسپانیا
زبان: اسپانیایی 
هزینهٔ فیلم: ۵٫۵ میلیون یورو
آخرین روزها (به اسپانیایی: Los últimos días) فیلمی محصول سال ۲۰۱۳ و به کارگردانی دیوید پاستور و الکس پاستور است. در این فیلم بازیگرانی همچون کیم گوتیه‌رس، خوزه کرونادو، مارتا اتورا، لتیسیا دلرا، ایساک فریس و ایوان ماساگوئه ایفای نقش کرده‌اند.
گلستان سعدی

| 0 | 1 |
| --- | --- |
دیباچهٔ گلستان سعدی: «منت خدای را عزوجل که طاعتش موجبِ قُربت است و به شُکراَندَرَش مزیدِ نعمت، هر نَفَسی که فرومی‌رود مُمِدِ حیات است و چون برون می‌آید، مُفرحِ ذات؛ پس در هر نَفَس دو نعمت موجود است و بر هر نعمت، شُکری واجب»: دیباچهٔ گلستان سعدی: «منت خدای را عزوجل که طاعتش موجبِ قُربت است و به شُکراَندَرَش مزیدِ نعمت، هر نَفَسی که فرومی‌رود مُمِدِ حیات است و چون برون می‌آید، مُفرحِ ذات؛ پس در هر نَفَس دو نعمت موجود است و بر هر نعمت، شُکری واجب»
نویسنده(ها): سعدی
کشور: ایران
زبان: زبان فارسی
گونه(های) ادبی: شعر: نظم و نثر
تاریخ نشر: ۶۵۶ هجری (۱۲۵۸ میلادی)
گلستان نوشتهٔ شاعر و نویسندهٔ پرآوازه ایرانی سعدی شیرازی است. به باور بسیاری، گلستان سعدی تأثیرگذارترین کتابِ نثر در ادبیات فارسی‌است.
پیش‌زمینه

استفاده از نثر موزون و مسجع در منشیان و نویسندگان پیش از سعدی، به خصوص از قرن پنجم هجری به بعد بسیار متداول شده بود. در قرن ششم و هفتم هجری، نوشتن پرتکلف و تصنعی نشانه‌ای از دانش نویسنده به‌شمار می‌رفت. بارزترین نمونهٔ این نثر، مقامات حمیدی است که در سال ۵۵۱ هجری نوشته شده و مورد تمجید بسیاری از شعرا و ادبای آن دوران مانند انوری، نظامی عروضی و سعدالدین وراوینی قرار گرفته است.
نگارش

سعدی، هنگامِ نگارشِ گلستان را سالِ ۶۵۶ هجری (۱۲۵۸ میلادی) می‌شمارد.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| در این مدت که ما را وقت خوش بود |  | ز هجرت ششصد و پنجاه و شش بود |
سعدی نگارش کتاب گلستان را کمتر از یک سال بعد از تدوین بوستان، در اول اردیبهشت سال ۶۵۶ هجری شروع کرد و «هنوز از گلِ بوستان بَقیّتی موجود بود» که نگارش آن را به پایان رساند؛ بنابراین کتاب گلستان در مدت پنج یا شش ماه نوشته شد که -به نظر محمدعلی همایون کاتوزیان، منتقد ادبی- شبیه به معجزه است. او با توجه به شواهدی در گلستان، معتقد است که سعدی پس از نگارش بوستان دچار نوعی افسردگی شد و با این فکر که عمر خود را به بطالت گذرانده و به ایام پیری رسیده است، دست از کار کشید. اما دوست یا دوستانی او را به نوشتن کتاب جدیدی مصمم کردند. نگارش کتاب گلستان در این مدت کوتاه، می‌تواند نشانی از فرح و انبساطی باشد که پس از یک دوره افسردگی -موقتاً- در وی بروز می‌کند.
سعدی این کتاب را به سعدبن ابوبکر زنگی، ولیعهد جوان فارس تقدیم و ابراز امیدواری کرد که مورد پسند وی واقع شود. در دیباچه چنین گوید:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| امید هست که روی ملال درنکشد |  | از این سخن که گلستان نه جای دل تنگی است |
| علی‌الخصوص که دیباچه همایونش |  | به نام سعد ابوبکر سعد بن زنگی است |
با این حال، سعدی تا سال‌ها پس از این تاریخ (دست کم بیست تا سی سال) همچنان به سرودن اشعار مشغول بوده و این تئوری مطرح است که احتمالاً در این دوران، آثار گذشته خود از جمله گلستان را بازبینی و اصلاح می‌کرده است.
نگارش > نسخه‌های خطی

قدیمی‌ترین نسخه خطی به جا مانده از گلستان سعدی، نسخه‌ای تذهیب‌کاری شده از یاقوت مستعصمی است که به سال ۶۶۸ هجری بازمی‌گردد. در این سال، سعدی هنوز در قید حیات بود، اما از آنجا که اطلاعات شناسنامه‌ای این نسخه خوانا نیست، به‌عنوان یک نسخه معتبر مورد توجه محققان قرار نگرفته است.
مقدمهٔ گلستان در مجموعه‌ای شامل چند کتاب کوچک خطی محفوظ در کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی به شمارهٔ ۵۴۵ حکمت و کلام، به خط احمدبن محمد حاجی کاموسی به تاریخ محرم ۷۰۰ ه‍.ق
نسخهٔ خطی قدیمی دیگری از کلیات سعدی، معروف به نسخهٔ  لرد گرینوی به سال ۷۲۰ هجری برمی‌گردد. این نسخه پیشتر در لندن نگهداری می‌شده، اما امروز در کتابخانه بنیاد بودمر در ژنو قرار دارد. غلامحسین یوسفی در تصحیح بوستان و گلستان از آن به‌عنوان نسخه اساس استفاده کرده است.
علی بن احمد بن ابی بکر بیستون از جمله مشهورترین گردآورندگان کلیات سعدی است که یک بار در سال ۷۲۶ و بار دوم در سال ۷۳۴ هجری به این کار مبادرت نمود. در این نسخه، گلستان در ابتدای کتاب کلیات قرار گرفته است و هرچند که بعدها در نسخه ای که برای اکبر شاه، یکی از امپراتوران گورکانی در هند آماده شد، بوستان قبل از گلستان آمد، اما ترتیب قرار گرفتن فصول مختلف کلیات سعدی در بیشتر نسخه‌های بعدی، کم و بیش از همین نسخه اقتباس شده است.
نسخه خطی کتابخانهٔ ملی پاریس به شمارهٔ 869.Supplement Pers- که سابقأ پیش از انقلاب فرانسه در ۱۷۸۹ م. در کتابخانهٔ دانشگاه سوربُن موجود بوده است- و تاریخ تحریر آن روز یکشنبه از ماه شعبان سال ۷۳۰ ه‍.ق است.
نسخه خطی قدیمی دیگری که از کلیات سعدی موجود است، در سال ۷۶۶ هجری به خط محمد بن عبداللطیف عقاقیری، از شاگردان با واسطه سعدی و به‌فاصله حدوداً ۷۰ سال پس از درگذشت وی نوشته شده است. این نسخه، قدیمی‌ترین نسخه از کلیات سعدی در گنجینه کتب خطی کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی است. تقریباً به همین قدمت، نسخه خطی دیگری از کلیات سعدی در سال ۷۷۰ هجری به دستور تورانشاه و به خط حسن الحافظ نوشته‌شد که در مرکز میکروفیلم دهلی نو نگهداری می‌شود.
چاپ و ترجمه > تصحیح

تاکنون نسخه‌های تصحیح‌شده متعددی از گلستان — چه به‌صورت مستقل و چه در قالب کلیات سعدی — آماده و منتشر شده است. اولین کتاب تصحیح‌شده گلستان در سال ۱۳۱۰ توسط عبدالعظیم قریب آماده و منتشر شد. اولین نسخه تصحیح‌شده کلیات سعدی نیز در سال ۱۳۱۶ توسط محمدعلی فروغی منتشر گردید که تا سال‌ها به‌عنوان مهم‌ترین منبع ارجاع به آثار سعدی محسوب می‌شد. بعداً، نسخه‌های دیگر از این کتاب توسط محققان دیگر از جمله سعید نفیسی، محمدجواد مشکور، خلیل خطیب رهبر و بهاءالدین خرمشاهی تصحیح شد. اما معتبرترین نسخه گلستان به تصحیح غلامحسین یوسفی است که مبنای آن هفده نسخه خطی و نسخه‌های چاپی معتبر بود. با این حال، این تصحیح نیز نظرات همه منتقدان را برآورده نکرد و بعد از آن دست کم یک نسخه تصحیح‌شده دیگر از کلیات سعدی در سال ۱۳۷۵ توسط بهاءالدین خرمشاهی عرضه گردید.
چاپ و ترجمه > چاپ

نخستین نسخه چاپی از گلستان در سال ۱۶۵۱میلادی در آمستردام و به زبان لاتین توسط جنتیوس (Gentius) منتشر شد. با این حال، تا اوایل قرن نوزدهم میلادی که نسخه‌هایی از کلیات در کلکتهٔ هند منتشر شد، خبری از چاپ گلستان یا کلیات سعدی در کشورهای اسلامی نبود. کتاب گلستان یکی از نخستین کتاب‌های فارسی است که با استفاده از ماشین چاپ منتشر شده است. این کتاب نخستین بار در سال ۱۸۲۴ میلادی در تبریز و بعد از آن در سال ۱۸۴۷ در تهران به چاپ رسید. در این سده همچنین نسخه‌هایی از گلستان در استانبول، قاهره، پاریس، لایپزیک، برلین، انگلستان و بیش از صد مرتبه در هندوستان چاپ شد.