عشق
عشق در کلام بزرگان صوفیه

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| هرچه گویم عشق را شرح و بیان |  | چون به عشق آیم خجل باشم از آن |
کلام مولانا اساساً چیزی بجز عشق نیست، عشق مانند سایر اجزاء جهان حقیقتی است سیال و مواج و توقف و درنگ ناپذیر، و در حقیقت عنایت و هدایتی است الهی و تفسیر آن در دفتر و کتاب نگنجد.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| عشق جز دولت وعنایت نیست |  | ز گشاد دل وهدایت نیست |
| عشق را بوحنیفه درس نگفت |  | شافعی را در او روایت نیست |
«عشق سیفی است که از عاشق سر حدوث برمی‌دارد. عشق کمالی است که از کمال حق است، چون در عاشق پیوندد، از صرف عبودیت و حدوثیت به جلال الهیت، ظاهر و باطنش ربّانی شود. ذکر موت بر ایشان روا نباشد. هر که به عشق حق زنده باشد دگر موت بر وی راه نیابد.»
«هرکه را محبت حق بکشد دیت او دیدار حق است، و هرکه را عشق حق او را بکشد دیت او همنشینی با حق است.» (به نقل از عوارف المعارف، سهروردی)
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| تا رفت دیده و دل من در هوای عشق  |  |  بنمود جا به کشور بی منتهای عشق |
| وارسته گشت و صرفنظر کرد از دو کون  |  |  اینسان شود کسی که دهد دل برای عشق |
| ما راست عشق و هرکه به عالم جز این بود  |  |  بیگانه باشد او، نشود آشنای عشق |
(به نقل از نامه دانشوران ناصری، جلد ۴)
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| تن به جان زنده است و جان از عشق  |  |  در بدن روح ما روان از عشق |
| عشق داند که ذوق عاشق چیست  |  |  باز جو ذوق عاشقان از عشق |
| هرچه در کاینات موجود است  |  |  جُـود عشق است و باشد آن را عشق |
| عاشقان عشق را به جان جویند  |  |  عاقلان اند غافلان از عشق |
| نعمت‌الله که میر مستان است  |  |  می‌دهد بنده را نشان از عشق |
«صوفی در پیشگاه حق به تسلیم و رضا می‌ایستد که: من راضی به رضای توأم و بدون آنکه هیچ گونه توقعّی داشته باشم از روی محبت به تو عشق می‌ورزم و در اندیشهٔ پاداشی نیستم. برهمین اساس است که عشق صوفیان نسبت به خدا بدون انتظار و چشم داشت و برکنار از ترس و وحشت است که صوفی خواست و تمنّایی ندارد و قهر و جفای او را همان اندازه می‌پسندد که وفایش را، معدودی از صوفیان در طریق عشق و دوستی به مرحله‌ای رسیده‌اند که در معشوق (حق) فنا شده‌اند و مولانا در حقشان فرموده‌است:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| جمله معشوق است و عاشق پرده‌ای  |  |  زنده معشوق است و عاشق مرده‌ای |
«عشق نتیجه محبت حق است و محبت صفت حق، اما در حقیقت محبت صفت ارادت حق است که از صفات ذات می‌باشد. چون عشق به عام تعلق گیرد، آن را ارادت گویند، و آفرینش موجودات نتیجه آن ارادت است. چون به خاص تعلق گیرد، آن را رحمت گویند، چون به اخص تعلق گیرد، آن را نعمت گویند و این نعمت ویژه انسان است و مرتبه تمامی نعمت منعم».
اساس آفرینش
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| بی عشق جهان بلاست یکسر  |  |  ناکامی و ابتلاست یک سر |
| آن کس که به عشق آشنا نیست  |  |  بیگانه به چشم ماست یک سر |
| عشق است اساس آفرینش  |  |  هرچیز از آن به پاست یک سر |
| بی عشق حیات هیچ و پوچ است  |  |  بیهوده و نارواست یک سر |
| هر دل که نسوزد از غم عشق  |  |  جای هوس و هواست یک سر |
| گر اهل دلی به عشق رو کن  |  |  نا سوخته دل بلاست یک سر |
| عمری دل نوربخش با عشق  |  |  آسوده ز ماسواست یک سر |
|  |  |  جوادنوربخش |
ندای عشق
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| ماییم در سراچه هستی گدای عشق  |  |  خدمتگزار عالم و آدم برای عشق |
| از پا فتاده‌ایم مگر حق مدد کند  |  |  تا طی کنیم راه وصالش به پای عشق |
| در مردم زمانه صفایی ندیده‌ایم  |  |  خو کرده‌ایم از دل و جان با صفای عشق |
| با پای بی نشانی و با حال بی‌خودی  |  |  شاید رسیم در حرم کبریای عشق |
| در کشتی امید به گرداب حیرتیم  |  |  ما را مگر نجات دهد ناخدای عشق |
| از ما مپرس مسئله کفر و دین دگر  |  |  کفر است در طریقت ما ماسوای عشق |
| از ملک عقلِ خیره بشدّت دلم گرفت  |  |  ای بخت همّتی که پرم در هوای عشق |
| در خانه من و تو بجز دردسر نبود  |  |  باید پناه برد به دولتسرای عشق |
| ای نوربخش گوش سر خویش را ببند  |  |  تا بشنوی به گوش دل خود ندای عشق |
|  |  |  جوادنوربخش |