stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
سیری (نرم‌افزار)
فراخوانی سیری

سیری در آی او اس ۸ با قابلیت جدیدی عرضه شد که، با گفتن عبارت هی سیری (به انگلیسی: Hey Siri) می‌توان آن را فراخوانی کرد. هم چنین می‌توانید با نگه داشتن دکمه Home (در آیفون‌های X به بعد دکمه Side) سیری را فرا بخوانید. در اپل واچ نیز برای فراخوان سیری باید دکمه گردشی آن (Digital Crown) را نگه بدارید. همچنین میتوانید  از طریق دکمه اکشن ( از آیفون ۱۵ پرو و پرومکس و ۱۶ پلاس و معمولی به بعد) میتوانید سیری را احظار کنید . در مک او اس میتوانید از نگه داشتن کامند اسپیس ( command+space) برای احظار سیری استفاده کنید
ویژگی‌های سیری

سیری اولین دستیار صوتی دنیاست و بر پایهٔ هوش مصنوعی بسیار پیشرفته و علمی به نام علم پردازش زبان کار می‌کند. سیری به زبان‌های انگلیسی، اسپانیایی، فرانسوی، ایتالیایی، آلمانی، روسی، سوئدی، نروژی، ژاپنی و بسیاری دیگر از زبان‌های دنیا صحبت می‌کند. این هوش مصنویی حتی قادر است انگلیسی را به لهجه‌های مختلف صحبت کند.
سیری به تمام اپلیکیشن‌های پیش فرض سیستم عامل های اپل همچون Safari , Mail و Messages دسترسی دارد و می‌تواند آنها را برای شما کنترل کند
بروزرسانی ۲۰۲۴

در سال ۲۰۲۴، اپل از سیری جدید که با هوش مصنوعی چت جی پی تی ۴،۱ غنی شده و با لوگوی جدید معرفی شده رونمایی کرد
این بروزرسانی باعث شده که سیری منابع بیشتری رو مورد هدف قرار بده و این امر باعث شده جواب های منطقی تری را بدهد
استیو جابز در حال معرفی آیفون ۴ و سیری
لوگوی قدیمی سیری
کلدفوت، آلاسکا

CDP
| Coldfoot, Alaska | Coldfoot, Alaska |
| --- | --- |
CDP: CDP
Coldfoot, Alaskaموقعیت در داخل ایالت آلاسکا: Coldfoot, Alaskaموقعیت در داخل ایالت آلاسکا
مختصات: ۶۷°۱۵′۵″ شمالی ۱۵۰°۱۰′۳۴″ غربی﻿ / ﻿۶۷٫۲۵۱۳۹°شمالی ۱۵۰٫۱۷۶۱۱°غربی﻿ / 67.25139; -150.17611: مختصات: ۶۷°۱۵′۵″ شمالی ۱۵۰°۱۰′۳۴″ غربی﻿ / ﻿۶۷٫۲۵۱۳۹°شمالی ۱۵۰٫۱۷۶۱۱°غربی﻿ / 67.25139; -150.17611
ایالت: آلاسکا
Census Area: Yukon-Koyukuk
مساحت: مساحت
 • کل: ۳۷ مایل مربع (۹۵٫۹ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۳۷ مایل مربع (۹۵٫۹ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰ مایل مربع (۰ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۱۰۱۴ فوت (۳۰۹ متر)
جمعیت (2010): جمعیت (2010)
 • کل: ۱۰
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۹ (AKST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۸ (AKDT)
کد منطقه: 907
FIPS code: 02-16630
GNIS feature ID: 1412829
کلدفوت (به انگلیسی: Coldfoot) شهرکی در ناحیه سرشماری یوکان-کویوکوک، آلاسکا ایالت آلاسکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۰۰ میلادی ۱۳ نفر بوده‌است.
کیتیله

مکان در Ilfov County, 23x15px|border |alt=|link= رومانی
| Chitila | Chitila |
| --- | --- |
شهر: شهر
ChitilaLocation of Chitila: ChitilaLocation of Chitila
مختصات: ۴۴°۳۱′۰۲″ شمالی ۲۵°۵۸′۳۱″ شرقی﻿ / ﻿۴۴٫۵۱۷۲۲°شمالی ۲۵٫۹۷۵۲۸°شرقی﻿ / 44.51722; 25.97528: مختصات: ۴۴°۳۱′۰۲″ شمالی ۲۵°۵۸′۳۱″ شرقی﻿ / ﻿۴۴٫۵۱۷۲۲°شمالی ۲۵٫۹۷۵۲۸°شرقی﻿ / 44.51722; 25.97528
شهرستان: Ilfov County
Status: Town
حکومت: حکومت
 • شهردار: Emilian Oprea (PNL)
مساحت: مساحت
 • کل: ۱۲٫۵۴ کیلومتر مربع (۴٫۸۴ مایل مربع)
جمعیت (2002): جمعیت (2002)
 • کل: ۱۲٬۶۴۳
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۲ (EET)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۳ (EEST)
وبگاه: http://www.primariachitila.ro/
شهر کیتیله (به رومانیایی: Chitila) در شهرستان ایلفو در کشور رومانی واقع شده‌است. جمعیت این شهر ۱۲٬۶۴۳ نفر  است.
خدمات خودرو پاسارگاد

خدمات خودرو پاسارگاد با قابلیت 3 منظوره دارای مجموعه ای برق خودرو با تمام دستگاه های اتوماتیک ، مجموعه ی نقاشی خودرو با قابلیت سرامیک خودرو و صافکاری خودرو با 2 منظوره با دستگاه های pdr و دستگاه تگرگ کشی با مدیریت برق خودرو:( فرزان سلطانی ) رنگ آمیزی خودرو : ( فردین سلطانی ) صافکاری: ( فرید سلطانی) و مدیریت‌ کل ( فرید سلطانی)
بهترین صافکاری در محدوده ای مشهد و ایران می باشد
↑  راز.
دوه‌یاتاقی (چاراویماق شرقی)

village در 23x15px|border |alt=|link= ایران
| دوه‌یاتاقی (چاراویماق شرقی) دوه یاتاقی /کورانلو | دوه‌یاتاقی (چاراویماق شرقی) دوه یاتاقی /کورانلو |
| --- | --- |
village: village
دوه‌یاتاقی (چاراویماق شرقی): دوه‌یاتاقی (چاراویماق شرقی)
مختصات: ۳۶°۵۶′۴۳″ شمالی ۴۷°۱۸′۵۳″ شرقی﻿ / ﻿۳۶٫۹۴۵۲۸°شمالی ۴۷٫۳۱۴۷۲°شرقی﻿ / 36.94528; 47.31472: مختصات: ۳۶°۵۶′۴۳″ شمالی ۴۷°۱۸′۵۳″ شرقی﻿ / ﻿۳۶٫۹۴۵۲۸°شمالی ۴۷٫۳۱۴۷۲°شرقی﻿ / 36.94528; 47.31472
استان‌های ایران: استان آذربایجان شرقی
شهرستان‌های ایران: شهرستان چاراویماق
بخش (تقسیمات کشوری): بخش شادیان
تقسیمات کشوری در ایران: دهستان چاراویماق شرقی
جمعیت (۲۰۰۶): جمعیت (۲۰۰۶)
 • کل: ۵۴۸
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۳:۳۰ (ساعت رسمی ایران)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۴:۳۰ (ساعت رسمی ایران)
دوه‌یاتاقی یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان چاراویماق شرقی بخش شادیان شهرستان چاراویماق واقع شده‌است.این روستا ۵۴۷ نفر جمعیت دارد.
کسپر، وایومینگ

مکان
| Casper, Wyoming Pahášaša Otȟúŋwahe | Casper, Wyoming Pahášaša Otȟúŋwahe |
| --- | --- |
شهر: شهر
City of Casper: City of Casper
Overview of downtown Casper, looking south toward Casper Mountain, with North Platte River in foreground.: Overview of downtown Casper, looking south toward Casper Mountain, with North Platte River in foreground.
نام مستعار: "The Oil City": نام مستعار: "The Oil City"
Location in وایومینگ: Location in وایومینگ
Casper, WyomingLocation in the United States: Casper, WyomingLocation in the United States
مختصات: ۴۲°۵۰′۵″ شمالی ۱۰۶°۱۹′۳۰″ غربی﻿ / ﻿۴۲٫۸۳۴۷۲°شمالی ۱۰۶٫۳۲۵۰۰°غربی﻿ / 42.83472; -106.32500: مختصات: ۴۲°۵۰′۵″ شمالی ۱۰۶°۱۹′۳۰″ غربی﻿ / ﻿۴۲٫۸۳۴۷۲°شمالی ۱۰۶٫۳۲۵۰۰°غربی﻿ / 42.83472; -106.32500
ایالت: وایومینگ
شهرستان: شهرستان ناترونا، وایومینگ
حکومت: حکومت
 • مدیریت شهری: John C. Patterson
مساحت: مساحت
 • شهر: ۲۷٫۲۴ مایل مربع (۷۰٫۵۵ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۲۶٫۹۰ مایل مربع (۶۹٫۶۷ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰٫۳۴ مایل مربع (۰٫۸۸ کیلومتر مربع)
 • کلان‌شهری: ۵,۳۷۶ sq mi مایل مربع (۱۳,۹۲۳ km² کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۵۱۵۰ فوت (۱۵۶۰ متر)
جمعیت (۲۰۱۰): جمعیت (۲۰۱۰)
 • شهر: ۵۵٬۳۱۶
 • برآورد (2014): ۶۰٬۰۸۶
 • رتبه: US: 601st
 • تراکم: ۲۰۵۶٫۴/مایل مربع (۷۹۴٫۰/کیلومتر مربع)
 • شهری: ۶۴٬۵۴۸ (US: فهرست پرجمعیت‌ترین مناطق شهری آمریکا)
 • کلان‌شهری: ۸۱٬۶۲۴ (US: ۳۷۶th)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۷ (MST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۶ (MDT)
زیپ‌کدs: 82601, 82602, 82604, 82605, 82609, 82615, 82630, 82638, 82646
کد منطقه: 307
FIPS code: 56-13150
GNIS feature ID: 1586424
وبگاه: www.casperwy.gov
کسپر (به انگلیسی: Casper) شهری در ایالت وایومینگ کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۵۵٬۳۱۶ نفر بوده‌است.
جرج پهلیوانیان

| جرج پهلیوانیان | جرج پهلیوانیان |
| --- | --- |
اطلاعات پس‌زمینه: اطلاعات پس‌زمینه
زاده: ۲۰ آوریل ۱۹۶۴ ‏(۶۰ سال) بیروت، لبنان
خاستگاه: ارمنستانی ایالات متحده آمریکا
ژانر: موسیقی کلاسیک،
پیشه(ها): نوازنده پیانو و رهبر
ساز(ها): -
کارفرما: کنسرواتوار پاریس
والدین: آرپینه پهلیوانیان
جوایز: 
 :  
جرج پهلیوانیان (ارمنی: Ջորջ Փեհլիվանյան؛ انگلیسی: George Pehlivanian زادهٔ ۲۰ آوریل ۱۹۶۴) نوازنده پیانو، رهبر اهل ارمنستان است. وی از سال میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده‌است. وی از سال 1975 در لس آنجلس زندگی می‌کند
زندگی‌نامه

وی در ۲۰ آوریل ۱۹۶۴ در بیروت به دنیا آمد آرپینه پهلیوانیان مادر وی است. وی از اکادمی موسیقی چیگیانا فارغ‌التحصیل گشت. وی در کنسرواتوار پاریس فعالیت کرده است. همچنین برندهٔ جوایزی همچون مدال طلای وزارت فرهنگ جمهوری ارمنستان شده است.
یادداشت

↑  Փարիզի կոնսերվատորիա
کنت، مینه‌سوتا

مکان
| Kenneth, Minnesota | Kenneth, Minnesota |
| --- | --- |
شهر: شهر
Location of Kenneth, Minnesota: Location of Kenneth, Minnesota
مختصات: ۴۳°۴۵′۱۵″ شمالی ۹۶°۴′۲۰″ غربی﻿ / ﻿۴۳٫۷۵۴۱۷°شمالی ۹۶٫۰۷۲۲۲°غربی﻿ / 43.75417; -96.07222: مختصات: ۴۳°۴۵′۱۵″ شمالی ۹۶°۴′۲۰″ غربی﻿ / ﻿۴۳٫۷۵۴۱۷°شمالی ۹۶٫۰۷۲۲۲°غربی﻿ / 43.75417; -96.07222
State: مینه‌سوتا
شهرستان: Rock
حکومت: حکومت
 • نوع: Mayor - Council
 • شهردار: Delbert Gangestad
مساحت: مساحت
 • کل: ۱٫۰۵ مایل مربع (۲٫۷۲ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۱٫۰۵ مایل مربع (۲٫۷۲ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰ مایل مربع (۰ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۱۵۷۸ فوت (۴۸۱ متر)
جمعیت (سرشماری ۲۰۱۰ ایالات متحده آمریکا): جمعیت (سرشماری ۲۰۱۰ ایالات متحده آمریکا)
 • کل: ۶۸
 • برآورد (۲۰۱۲): ۶۷
 • تراکم: ۶۴٫۸/مایل مربع (۲۵٫۰/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۶ (CST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۵ (CDT)
زیپ‌کد: ۵۶۱۴۷
کد منطقه: 507
FIPS code: 27-32750
GNIS feature ID: 0646096
کنت، مینه‌سوتا (به انگلیسی: Kenneth, Minnesota) یک شهر در ایالات متحده آمریکا است که در شهرستان راک واقع شده‌است.
خصوصیات

کنت ۲٫۷۲ کیلومترمربع مساحت و ۶۸ نفر جمعیت دارد و ۴۸۱ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
اران

نقشه سرزمین اران و رودهای کُر و ارس
موقعیت جغرافیایی اران و آذربایجان در این نقشه مشخص شده است
نقشه آسیا، شیروان، آران و آذربایجان در حدود ۱۲۰۰ میلادی
نقشه آذربایجان و آسیا در حدود ۹۰۰ میلادی
آران یا اَرّان، سرزمینی است در قفقاز که حدود آن در دوره‌های مختلف تا اندازه‌ای متغیر بوده‌است و نام آن را جغرافی‌نگاران به شکل‌های گوناگون آورده‌اند. در نوشته‌های مؤلفان یونانی و رومیِ عهد باستان و سده‌های میانه، نام این سرزمین به صورت آلبانیا و آریانا و نام مردم آن آلبانوی و آریانوی آمده‌است. در زبان گرجی این نام به صورت رانی و در متون ارمنی اُلوانک (اُلوان) و اُغوانک (اُغوان) نوشته شده‌است. اکثریت مردم اران (آلبانیای قفقاز) مسیحی بودند و پایتخت‌های تاریخی آن در قبله (ارمنی: کاپالاک) و بردعه (فارسی میانه: پیروزآباد؛ ارمنی: پارتاو) قرار داشتند. در وسیع‌ترین حالت خود، آلبانیا شامل جمهوری آذربایجان امروزی و منطقه‌ای بود که تا شهرهای تفلیس در گرجستان و دربند در داغستان امتداد داشت.
ریشهٔ نام اران - که در زبان گرجی «رانی»، در زبان یونانی «البانوی» و در زبان ارمنی «اُلوانک» خوانده می‌شود - شناخته شده نیست. در برخی از آثار لاتین به صورت آرین و در منابع عربی به صورت الران دیده می‌شود. پیش از ۳۸۷ میلادی، منطقه‌ای که میان دو رود واقع و شامل ایالات ارزخ، اولی و پئتکران بود بخشی از ارمنستان شمرده می‌شد. بعد از تقسیم ارمنستان بین یونان و دولت ساسانی، در ۳۸۷ میلادی، دو ایالت نخستین به آلبانی/اران و دومی به ایران پیوست و این امر یکی از دلایل آشفتگی‌ها در تشخیص و تعیین مرز اران بود. زیرا ارمنی‌ها اران را تنها در منطقهٔ شمال رود کر می‌دانستند.
در سدهٔ هفتم میلادی جمعیت «اران بزرگ» کاملاً مخلوط شده بود و به سختی می‌توان از قومیتی مشخص صحبت‌کرد. با این حال، اصطخری و ابن حوقل می‌نویسند که «الرانیه» زبانی بوده است که در سدهٔ چهارم تا دهم هنوز در برذعه بدان تکلم می‌شد.
عرب‌ها نامی که رومی‌ها بر روی سرزمین ارمنستان (یعنی اصطلاح ارمنیه) گذاشتند را دربارهٔ تمام ماوراء قفقاز شرقی به کار بردند. زمانی که عرب‌ها در محل ظاهر شدند، این سرزمین میان صاحبان کوچکِ بسیاری تقسیم شده بود که برخی از آن‌ها به‌ویژه پس از سقوط ساسانیان، فرمان‌بُردارِ خزرها بودند. اران به واسطهٔ ارمنستان، به مسیحیت گروید و در دوران حکومت بنی‌امیه، اسماً زیر فرمان شاهان ارمنی قرار داشت که آن‌ها نیز به نوبهٔ خود، فرمان‌بُردارِ عرب‌ها بودند.
نام

نام آلبانیا و مردم آنجا از سدهٔ ۴ ق.م در جهان باستان شناخته بودند. این نام نخستین بار در مآخذ اواخر سدهٔ ۴ و اوایل سدهٔ ۳ ق.م ذکر شده است. اِسترابُن در اثر خود از آلبانیا یاد کرده‌است. آریان مورخ یونانی به شرکت آلبانیا در پیکار گوگمل در ۳۳۱ ق.م در زمرهٔ سپاهیان داریوش سوم اشاره دارد. شرق قفقاز در مآخذ پارتی به صورت «اَردان» ذکر شده‌است.
نام آلبانیایی برای آلبانیا احتمالاً گونه‌ای از «ران» بود که در گرجی «رانی»، پارتی «اردان» و فارسی میانه «اَرّان» ظاهر می‌شود. عربی، فارسی میانه را به صورت «الران» یا «اَرّان» حفظ کرد. نام انگلیسی «آلبانیای قفقاز» از نام یونانی و لاتین «آلبانی» برای این منطقه گرفته شده است. این نام به صورت «آلوانک» در ارمنی ظاهر می‌شود. تنها متن آلبانیایی موجود، یعنی تاریخ قرن دهم موسس کاغانکاتواتسی، این نام را به «آلو» (شیرین) نسبت می‌دهد که اشاره به خوی و منش فردی به نام «آران»، نخستین فرماندار اشکانی منطقه در سده اول پس از میلاد دارد. گمان می‌رود نام اردان که در سدهٔ ۳ پیش از میلاد به سرزمین آلبانیای قفقاز داده شده‌است مربوط به همسایگان جنوبی آلبانیا بوده‌باشد.
ریشهٔ واژهٔ اران مشخص نیست. گروهی از مؤلفان آن را با افسانه‌هایی درآمیخته‌اند. موسی کاغان کاتواتسی مؤلف «تاریخ سرزمین الوانک» در سدهٔ ۱۰ م اران را مردی از نوادگان یافث فرزند نوح پیامبر دانسته که بر سرزمین آلوانک فرمانروایی می‌کرد. اران چون مردی ملایم و خوشخوی بود وی را آغو یا آلو می‌نامیدند که در زبان ارمنی به معنای خوش‌خُلق است. از این رو سرزمین زیر فرمان او آغوانک یا آلوانک نام گرفته است.
جوانشیر قراباغی مؤلف تاریخ قره باغی که در سال ۱۲۶۳ ه.ق/۱۸۴۷ م نگارش آن را آغاز کرده دربارهٔ وجهِ تسمیهٔ اران چنین نوشته: «چون در زمان نوح پیغمبر که طوفان شد و بعد از مدتی که از طوفان گذشته بود، یکی از اولاد و احفاد نوح در این ولایت‌ها که میان رود کر و ارس واقعند و عبارت باشد از شهر تفلیس و گنجه و ایروان و نخجوان و اردوباد و بردع و بیلقان که در خاک قراباغ‌ اند و الحال هر دو خراب هستند، در این ولایت‌ها و خاک‌ها حکمران و صاحب شده و آباد نموده و همه را نام خود گذاشته موسوم به اران کرد، چون نام خود او اران بوده‌است.» در نوشتارهای عربی به صورت «الران» نوشته شده است. در برخی متن‌ها به صورت آران نیز نوشته‌اند. یاقوت اران را نامی عجمی ذکر کرده است. در برخی مآخذ به صورت ران نیز آمده‌است.
نمونهٔ دیگری که مؤید وجود اران و منطقهٔ مرزبان‌نشین در دوران پیش از اسلام است، عنوان ارانشاه است که دربارهٔ فرمانروایان این سرزمین به کار رفته است. کاغان کاتواتسی ضمن شرح احوال دودمان مهران که از خویشاوندان خسروپرویز پادشاه ساسانی بوده‌اند، به وردان دلاور اشاره می‌کند و می‌نویسد که او قصد داشت دودمان کهن ارانشاهان را برافکند. نکتهٔ قابل توجه آنکه مؤلف عنوان ارانشاهان را به کسر الف «ارانشاهیک» نوشته است.
منابع برای تاریخ‌نگاری اران

تاریخ ناحیه اران از دوران اسطوره‌ای تا قرن ۱۰ میلادی توسط تاریخ‌نگار ارمنی - کاغان کاتواتسی - به ما داده شده‌است. بجز «تاریخ آغوان» (اران) نوشته کاغان کاتواتسی و برخی نوشته‌های پراکنده دیگر، تنها اثر مستقل دربارهٔ تاریخ اران، کتابی است با عنوان منشآت اران که نگارنده آن مسعود بن نامدار است. وی در عهد برکیارق پسر ملکشاه سلجوقی می‌زیست و منشی آلتونتاش فرمانروای اران بود. نسخه خطی این کتاب در کتابخانه پاریس است.
منابع برای تاریخ‌نگاری اران > منابع عربی

ولادمیر مینورسکی منابع عربی که از به تاریخ اران اشاره داشته‌اند را این‌گونه شرح می‌دهد:
بلاذری، فتوح‌البلدان: در فصل مربوط به فتح ارمنستان به مطالبی برمی‌خوریم که به دقت گزیده شده و بعضی از آن‌ها بر اساس روایات ساسانی است. متأسفانه مؤلف در نقل تاریخ‌ها دقت لازم را ندارد. اخبار سرداران و حکام عرب را به لشکرکشی بغای کبیر در زمان متوکل می‌رساند.
یعقوبی، تاریخ: جلد دوم این کتاب در زمینه حوادث ارمنستان و قفقاز مأخذ مهم و معتبری است. در آن به نکات و جزئیاتی برمی‌خوریم که در اثر بلاذری نیست و خصوصاً برای اصل خاندان هاشمی دربند ارزش بسیار دارد.
تاریخ طبری: این کتاب در شرح ناحیه مورد تحقیق، بیشتر پراکنده و نامنظم است.
ابن رسته، الاعلاق النفیسه: شامل مطالب مهمی دربارهٔ خزران، السریر و الانها است.
مسعودی، مروج الذهب حاوی توضیح مفصل و ارزنده دربارهٔ شروان و دربند و تمامی قفقاز شمالی و جنوبی است. اطلاعات مسعودی کاملاً اصیل و بر اساس تحقیق و تفحص شخصی اوست، گرچه معلوم نیست تا کجای سرزمین‌های مورد گفتگو پیش رفته‌است.
گزارش اصطخری دربارهٔ اران، شروان و دربند و باب در جزئیات مطمئن، غنی و تازه است.
ابن حوقل: گرچه گفته‌های اصطخری را بازگو می‌کند، اما آن‌ها را با نکات و مطالب مهم کامل می‌سازد.
روایت یاقوت دربارهٔ باب با جزئیات قابل توجهی که از منبعی ناشناخته اخذ کرده‌است کامل‌کننده گزارش اصطخری است.
زبان و ادبیات ارانی

مقالهٔ اصلی: زبان ارانی
استرابو به بیست و شش زبان (γλῶτται) اشاره می‌کند که در آلبانیا صحبت می‌شده است. این زبان‌ها شامل  شکل های بسیاری از شرق قفقاز و زبان‌های هندو-اروپایی می شود.
به استناد گفته اصطخری، ابن حوقل و مقدسی زبان الرانیه در قرن ۴ هجری/۱۰ میلادی در بردع یا برذع (پایتخت آن موقع اران) صحبت می‌شده‌است. پژوهشگران امروزی، زبان آلبانیایی را با زبان اودی که امروزه در شکی (به عربی: Shakkī؛ به ارمنی: Šak‘ē) صحبت می‌شود، مرتبط می‌دانند، اما شواهد اندکی از تاریخ قرون وسطایی این زبان باقی مانده‌است. گفته می‌شود که مسروپ ماشتوتس، الفبای آلبانیایی را در قرن پنجم میلادی برای دسترسی آسان‌تر به مسیحیت ابداع کرد.
باستان‌شناسان کتیبه‌ای را کشف کرده‌اند که به اسقف چعولای (حدود ۵۵۸ میلادی) اشاره دارد، و همچنین چندین اثر باستانی معاصر دیگر با کتیبه‌های آلبانیایی. یک نسخه خطی ارمنی از قرن پانزدهم میلادی از یک متن دستور زبان، فهرستی از حروف آلبانیایی را حفظ کرده‌است. در سال ۱۹۷۵، یک متن پالیمپسست از یک کتاب گزیده‌خوان آلبانیایی و بخشی از انجیل یوحنا در سینا کشف شد. این چند اثر باقی‌مانده، ارتباط نزدیکی بین زبان آلبانیایی و کلیسا را نشان می‌دهد.
منابع قرون وسطایی به مکاتبات رسمی بین آلبانیایی‌ها و ساسانیان، احتمالاً به زبان فارسی میانه، اشاره می‌کنند. کشف کتیبه‌ها در دربند و مُهرهای آرساسیدهای آلبانیایی و اسقف‌های اعظم آلبانیایی، استفاده از فارسی میانه را در هر دو اداره سیاسی و کلیسایی تأیید می‌کند. جغرافی‌دانان عرب بعدی، به وجود هر دو زبان عربی و فارسی در آلبانیا شهادت می‌دهند، اگرچه زبان ارمنی بیشتر شناخته شده بود. تنها تاریخ موجود از آلبانیا به زبان ارمنی نوشته شده، اما دیدگاهی کاملاً آلبانیایی ارائه می‌دهد. چندین نویسنده ارمنی قرن سیزدهم میلادی نیز از مناطق شرقی ارمنستان بودند که باعث شده پژوهشگران امروزی، «مکتب آلبانیایی» ادبیات ارمنی را شناسایی کنند، از جمله واردان آرِوِلتسی، مخیتار گوش و کیراکوس گانزاکِتسی. در آن زمان، مفهوم پایداری از آلبانیا وجود نداشت، و این شناسایی، نشان‌دهنده گرایش آلبانیایی در آثار آنها نیست.
مذهب

به گفته استرابون، آلبانیایی ها زمانی مشتری، خورشید و ماه را می پرستیدند و آیین ماه را بیش از همه می پرستیدند. در دوره‌ی ساسانی، همچنین از زرتشتی‌گری و آتشکده‌ها (atrušank‘) در آلبانیا نیز سخن به میان آمده است. با این حال، در اوایل قرون وسطی، مسیحیت به اصلی‌ترین رکن وحدت‌بخش آلبانیایی‌ها تبدیل شد. بیشتر باورهای پیش از مسیحیت یا غیرمسیحی در آلبانیا به همین دلیل با عبارات تحقیرآمیز و ناقص توصیف شده‌اند.
کاغانکاتواتسی ادعایی حواری برای کلیسای آلبانی ارائه می‌دهد تا با ادعای کلیسای ارمنی برابری کند و بیان می‌کند که الیشای، یکی از حواریون عیسی، برای اولین بار مسیحیت را در آلبانیا، با مراکزی در گیس و چعولای (عربی: Ṣūl؛ در نزدیکی دربند) گسترش داد. با این حال، بنیاد کلیسای آلبانی معمولاً به گریگور لوساووریچ (متوفی ۳۳۱ میلادی)، مبلغ مسیحی در ارمنستان، که کلیسا را در آماراس تأسیس کرد، و نوه‌اش گریگوریس (متوفی ۳۳۸ میلادی)، که به عنوان اسقف آلبانیا خدمت کرد و کلیسا را در چری تأسیس کرد، نسبت داده می‌شود. در نتیجه، کلیسای ارمنی از لحاظ تاریخی ادعای برتری بر کلیسای آلبانی را داشت، اگرچه کلیسای آلبانی در عمل گاهی خودمختار (اتوسفالوس) بود. مقر کلیسای آلبانی ابتدا در چعولای بود و سپس در سال ۵۲۲ میلادی برای فرار از اشغال خزرها به باردا منتقل شد.
شاه واچاگان شورای آلوئن (حدود ۴۸۸ میلادی) را فراخواند که وظایف و روابط بین اشراف و روحانیون آلبانیا را تنظیم می‌کرد. این شورا اسقف‌هایی را از سراسر آلبانیا، اما بیشتر از اوتیک و آرتساخ، در جنوب کورا، گرد هم آورد. موسس کاغانکاتواتسی ادعا می‌کند که خلیفه‌ی اموی، عبدالملک (حکومت ۶۵-۸۶ هجری/۶۸۵-۷۰۵ میلادی)، به طور خاص برای سرکوب گسترش خلقیدونی که اصول شورای خلقیدون (۴۵۱ میلادی) را تأیید می‌کرد و در شورای پارتاو در سال ۸۵ هجری/۷۰۴-۵ میلادی به رسمیت شناخته شد، برتری ارمنستان بر کلیسای همسایه‌شان را به رسمیت شناخت. اگرچه کلیسای آلبانی رسماً خلقیدونی را رد کرد، اما به رشد خود در آلبانیا ادامه داد. در اواسط قرن دهم میلادی، پاتریارک ارمنی، آنانیا موکاچی، نامه‌ای برای محکوم کردن گرویدن نخبگان آلبانی به خلقیدونی نوشت.
جغرافی‌دانان عرب تأیید می‌کنند که اکثریت جمعیت مسیحی بودند، اما به وجود مساجد در باردا، شکی، وارثان، شروان و دربند و همچنین در چندین شهر که به طور قطعی شناسایی نشده‌اند، اشاره می‌کنند. ابن حوقل به مطالعات حدیث در آلبانیا اشاره می‌کند. اطلاعات بسیار بیشتری در مورد امیران مسلمان شروان و دربند وجود دارد، به حدی که نشان می‌دهد سرزمین‌های شرقی آلبانیا، در امتداد دریای خزر، ابتدا به اسلام گرویدند و دوره‌ی گروش با تعریف متغیر آلبانیا در قرن چهارم/دهم مطابقت دارد. فرهنگ‌های لغت زندگی‌نامه‌ای عرب اطلاعاتی را در مورد مسلمانانی که ادعای نسبت (نام خانوادگی نشان‌دهنده‌ی منشأ) مربوط به شهرهای آلبانی را دارند، حفظ می‌کنند، اما نسبت‌های استانی نادر هستند.
بعد از حملهٔ عرب‌ها

چنین به نظر می‌رسد که فتح ارمنستان و گرجستان و اران در سال‌های ۲۴–۲۶ ه‍.ق/۶۴۵–۶۴۷ م در عهد خلافت عثمان توسط حبیب ابن مسلمه فهری و سلمان بن ربیعه باهلی صورت گرفته باشد. سلمان بن ربیعه به بیلقان و بردعه درآمد و تا شروان که بخشی از سرزمین اران بود، پیش رفت. از این زمان، بردع همیشه به عنوان سنگر اسلام در این ناحیه بود، اگرچه مسلمان‌ها در مراکز شهری دیگر مثل بیلقان، شمکور و قَبَلا مستقر شدند و این شهرها مرکز حمله به سمت شمال (به دربند یا باب‌الابواب و سرزمین خزرها) بود. با این وجود، کنترل عرب‌ها بر این سرزمین‌های مرزی قفقازی در مقابل هجوم مردمان شمالی (آلان‌ها و خزرها) کم و اغلب متغیر بود. چندی بعد معاویه بن ابی سفیان برادر جوانشیر به نام ورازتیرداد (ارمنی: وارازتردات) را به فرمانروایی اران و عامل خلیفه در آن سرزمین منصوب کرد و بدین سان حاکمیت بنی امیه بر این سرزمین مستقر شد. در عهد خلفای عباسی نیز فرمانروایان اران به صورتی نیمه مستقل خراجگزار خلافت بودند. مهرانیان گرچه در روزگار خلافت رو به ضعف نهادند با این وصف تا مدتی موجودیت خود را حفظ کردند. آخرین فرمانروای اران از دودمان مهران، ورازتیرداد دوم نام داشت که در سال ۲۰۷ ه‍.ق به دست نرسه یا نرسی (ارمنی: نرسیس) کشته شد. یعقوبی از نرسی به عنوان بطریق اران یاد کرده‌است. سهل بن سنباط فرمانروای اران که بابک خرمدین را دستگیر و به افشین عامل معتصم خلیفه عباسی تسلیم کرده بود، نیز عنوان بطریق داشت. کاغان کاتواتسی از سهل با عنوان ارانشاه (ارانشاهیک) یاد کرده‌است. در کتاب مسعودی، ایرانشاه آمده‌است که گمان نمی‌رود مقرون به صحت باشد. وی می‌نویسد محمد بن یزید که اکنون به عنوان شروانشاه شهرت دارد، به تبعیت از گذشتگان خویش ایرانشاه بود و چون علی بن هیثم شروانشاه درگذشت، محمد بر قلمرو او استیلا یافت. از نوشته مسعودی چنین برمی‌آید که این واقعه اندکی پیش از ۳۳۲ ه‍.ق / ۹۴۴ م روی داده است. این نوشته خود می‌رساند که ایرانشاه باید همان اَرانشاه و به قول کاغان کاتواتسی اِرانشاه بوده باشد.
از آنجا که مردم اران متعاقباً مسیحی باقی ماندند، بر طبق قانون اسلامی به عنوان اهل ذمه شناخته شدند و از این رو مشمول پرداخت جزیه (مالیات) شدند. این مالیات به صورت دادن سکه (با رونویسی اسلامی) پرداخت می‌شد و در دوران بنی امیه به صورت گاه‌وبیگاه و در دوران بنی عباس به صورت ثابت، درهم‌ها از ضرابخانه‌ای به نام اران (احتمالاً در شهر بردع یا بیلقان) صادر می‌شدند. دربارهٔ بنی عباس، از ۱۴۵ ه‍.ق/ ۷۶۲ م. تا قرن سوم ه‍.ق/ نهم م. ادامه داشت. (سکه‌ها در دوران ایلخانی و نیمه دوم قرن هشتم ه‍.ق/ ۱۴ م. هم به نام اران ضرب می‌شد). در اران، همانند کل منطقه قفقاز، ازدواج چند نژادی مسیحی-مسلمان زیادی رخ داد، موسس خورناتسی نجیب‌زادگان آلبانیایی را به خاطر آلوده کردن نژاد و ایمان‌شان به دلیل ازدواج با کافرها، مورد حمله قرار داد.
ابواسحاق ابراهیم اصطخری  در کتاب خود المسالک و الممالک را در پایان نیمهٔ اول سدهٔ ۴ه‍.ق/۱۰م نوشته‌است و در آن زبان مردم آذربایجان و ارمنستان (بجز دبیل و پیرامون آن) و ارّان را ایرانی (الفارسیه) ذکر می‌کند و زبان مردم بردعه را ارّانی می‌داند.
توضیح

↑  برگرفته از واژه لاتینی Stadium و واژه یونانی Stadion که به عنوان واحد طول مقیاس طول معمول بوده، معادل ۱۸۵ متر است.
↑  نوشته‌ای که متن قبلی آن پاک شده و متن جدیدی روی آن نوشته شده.
برای مطالعه بیشتر

Vacca, Alison (2017). Non-Muslim Provinces under Early Islam, Islamic Rule and Iranian Legitimacy in Armenia and Caucasian Albania (به انگلیسی). Cambridge University Press.
نقشه ای قدیمی که از اران به عنوان ایران یاد شده است.
برگی از کتاب مجمع التوارخ حافظ ابرو ذکر عزیمت کردن اغوز به جانب آران و موغان سده نهم هجری قمری مکتب هرات موزه رضا عباسی.
دودمان شاکریان

دودمان شاکریان، به کوردی(شاه کَرها) دودمانی تازه ب وجود امده در روستا های نزدیک سنندج ، بنیان گزار این دودمان نقی شاکریان بود که وی یک شیمی دان توانمند بود و با علم خود مشغول به ساخت شربتی دارویی به اسم (ملیساو) با دانه های مغدی از (قیسی)، ترکیبات شیمیای این دارو که مصرف بسیار زیادی هم در سنندج دارد الکالوئید گرفته شده از میوه انجیر میباشد که نوعی ترکیب آروماتیک است
اناپایک

مکان در Sipaliwini District, 25px سورینام
| Anapaike | Anapaike |
| --- | --- |
AnapaikeLocation in Suriname: AnapaikeLocation in Suriname
مختصات: ۳°۲۵′ شمالی ۵۴°۰۲′ غربی﻿ / ﻿۳٫۴۱۷°شمالی ۵۴٫۰۳۳°غربی﻿ / 3.417; -54.033: مختصات: ۳°۲۵′ شمالی ۵۴°۰۲′ غربی﻿ / ﻿۳٫۴۱۷°شمالی ۵۴٫۰۳۳°غربی﻿ / 3.417; -54.033
استان‌های سورینام: Sipaliwini District
Resort (municipality): Tapanahony
اناپایک (به لاتین: Anapaike) یک منطقهٔ مسکونی در سورینام است که در Sipaliwini District واقع شده‌است.
ایزولا ویچنتینا

مکان
| ایزولا ویچنتینا | ایزولا ویچنتینا |
| --- | --- |
کومونه: کومونه
ایزولا ویچنتینا: ایزولا ویچنتینا
ناحیه: ونتو
استان / شهرستان: استان ویچنزا (VI)
دهستان: Castelnovo, Ignago, Torreselle
حکومت: حکومت
 • شهردار: Francesco Enrico Gonzo
مساحت: مساحت
 • کل: ۲۶٫۴۵ کیلومتر مربع (۱۰٫۲۱ مایل مربع)
ارتفاع: ۵۵ متر (۱۸۰ فوت)
جمعیت (2010): جمعیت (2010)
 • کل: ۹٬۳۱۹
 • تراکم: ۳۵۰/کیلومتر مربع (۹۱۰/مایل مربع)
اهلیت‌نام: Isolani
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانه)
کد پستی: 36033
پیش‌شماره تلفن: 0444
قدیس پشتیبان: پطرس
روز قدیس: June 29
وبگاه: وبگاه رسمی
ایزولا ویچنتینا (به ایتالیایی: Isola Vicentina) یک کومونه در ایتالیا است که در استان ویچنزا واقع شده‌است.
خصوصیات

ایزولا ویچنتینا ۲۶٫۴۵ کیلومترمربع مساحت و ۹٬۳۱۹ نفر جمعیت دارد و ۵۵ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.