stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
آراپایما

| آراپایما | آراپایما |
| --- | --- |
وضعیت حفاظت: وضعیت حفاظت
 در بحران انقراض  (IUCN 3.1):  در بحران انقراض  (IUCN 3.1)
رده‌بندی علمی: رده‌بندی علمی
فرمانرو:: جانوران
شاخه:: طنابداران
رده:: پرتوبالگان
راسته:: استخوان‌زبان‌سانان
تیره:: استخوان‌زبانان
زیرخانواده:: آروآناها
سرده:: آراپایما مولر، ۱۸۴۳
گونه:: A. gigas
نام دوبخشی: نام دوبخشی
Arapaima gigas (اشنتیتز، ۱۸۲۲): Arapaima gigas (اشنتیتز، ۱۸۲۲)
آراپایما (Arapaima) که پیراروکو و پایکه نیز نامیده می‌شوند از ماهیان آب شیرین در مناطق گرمسیری آمریکای جنوبی هستند.
آراپایما یکی از بزرگ‌ترین ماهیان آب شیرین در جهان است.این ماهی در خطر انقراض میباشد.
این ماهیان می‌توانند تا درازای بیش از ۲ متر رشد کنند.
گوشت آراپایماها در بازارهای آمریکای جنوبی از محبوبیت زیادی برخوردار است.
غذای آراپایماها از ماهی، سخت‌پوستان و دیگر جانوران کوچک تشکیل شده‌است.
این ماهی از هوا تنفس می‌کند. آراپایما برای تنفس از کیسه هوایی خود استفاده می‌کند. این کیسه‌ها در دهان آن‌ها باز می‌شود. این گونه تنفس برای زنده ماندن در آب‌های کم‌اکسیژن رود آمازون لازم است.
شکارگران آراپایما منتظر می‌شوند تا این ماهیان برای تنفس به سطح آب بیایند تا با نیزه به آن‌ها حمله کنند. سپس با ضربات چوب آن‌ها را می‌کشند.
از هر ماهی آراپایما می‌توان تا ۷۰ کیلوگرم گوشت به‌دست آورد.
در آمریکای جنوبی بر این باورند که زبان این ماهی خاصیت‌های طبی دارد.
بومیان این زبان را با ساقه درخت گوآرانا خشک کرده و می‌کوبند و پس از سایش با آب می‌آمیزند. آن‌ها از این معجون برای کشتن کرم روده بهره می‌گیرند.
زادآوری

به خاطر نوع زیستگاه این ماهی، چرخه زیستی آراپایما بسیار به سیلاب‌های فصلی منطقه وابسته است. آراپایماها تخم‌های خود را در ماه‌های فوریه، مارس و آوریل یعنی زمانی که سطح آب پایین است می‌گذارند. آن‌ها لانههایی با پهنای تقریباً ۵۰ سامتی‌متر و ژرفای ۱۵ سانتی‌متر در لابلای گل‌های کف رودها می‌سازند.
با بالا آمدن آب در ماه‌های مه و اوت، نوزادان نیز از تخم درمی‌آیند.
گفته می‌شود که آراپایماهای نر دهان‌پرور هستند یعنی بچه‌های خود را تا دوران بلوغ در دهان خود نگهداری می‌کنند.
آراپایمای ماده، با چرخ زدن به‌دور نر و مبارزه با طعمه‌خواران، از بچه خود حفاظت می‌کند.
نگارخانه

آراپایما در آکواریوم شد
آراپایما در پارک اقیانوسی مانیل
آراپایما در باغ جانورشناسی کلن
آراپایما در باغ وحش سواستوپول
منابع و پانویس‌ها

↑  World Conservation Monitoring Centre (1996). Arapaima gigas. 2008 IUCN Red List of Threatened Species. IUCN 2008. Retrieved on 13 March 2009 Database entry includes a little information for why this species is data-deficient.
↑  Osteoglossiformes
↑  Osteoglossidae
↑  Heterotidinae
*Wikipedia contributors, "Arapaima," Wikipedia, The Free Encyclopedia, (accessed December 3, 2009).
کاروانسرای سنگی آهوان

با کاروانسرای شاه‌عباسی (آهوان) اشتباه نشود.
| کاروانسرای سنگی آهوان | کاروانسرای سنگی آهوان |
| --- | --- |
نام: کاروانسرای سنگی آهوان
کشور: ایران
اطلاعات اثر: اطلاعات اثر
نام‌های دیگر: رباط انوشیروانی آهوان
کاربری: کاروان‌سرا، سرای
دیرینگی: دوره زیاریان
دورهٔ ساخت اثر: دوره زیاریان
| میراث جهانی یونسکو | میراث جهانی یونسکو |
| --- | --- |
سردر کاروانسرای سنگی آهوان: سردر کاروانسرای سنگی آهوان
مکان: آسیا و اقیانوسیه، ایران
معیار ثبت: فرهنگی: (ii), (iii)
شمارهٔ ثبت: ۱۶۶۸
تاریخ ثبت: ۲۰۲۳ (طی نشست ۴۵)
کاروانسرای سنگی آهوان یا کاروانسرای انوشیروانی آهوان در منطقهٔ سردسیر آهوان در ۴۲ کیلومتری خاور شهر سمنان قرار گرفته‌است. ساختمان این کاروانسرا از سنگ و ملات ساروج است. این کاروانسرا در قرن پنجم هجری ساخته شده‌است. در نزدیکی این بنا، کاروانسرای شاه‌عباسی آهوان نیز قرار دارد که در دوره صفویه در کنار کاروانسرای قدیمی ساخته شده‌است.
ویژگی‌ها

کاروانسرای انوشیروانی آهوان در طول تاریخ و از اوایل اسلام تا دوره ایلخانی مورد توجه بوده و همواره تعمیراتی برروی آن برای حفظ بنا انجام می‌شد که گاه تغییراتی را نیز به دنبال داشته و اکنون از ساختمان این رباط فقط دیواره‌های اطراف و قسمتی از دالان‌های ورودی بزرگ باقی مانده و از بقیه بنا تنها، تلی از سنگ‌های کوچک و بزرگ به چشم می‌خورد.
یکی از ویژگی‌های معماری ساسانی ساخت کاروانسراهای چهار ایوانی است و چهار ایوانی بودن رباط انوشیروانی این نظریه را به حقیقت نزدیکتر می‌کند که این بنای کهن برای تأمین امنیت مسافران در راه خراسان بنا شده و جزو بزرگ‌ترین کاروانسراهای دوره ساسانی محسوب می‌شود.
گمان می‌رود که این کاروانسرا از ساختمان‌های دارای اهمیت بوده و گونهٔ ساختمان و آثار موجود، دیرینگی آن را تأیید می‌کند. اکنون از ساختمان این کاروانسرا فقط دیوارهای اطراف و قسمتی از دالان ورودی بزرگ جلو آن بجا مانده و بقیه به صورت تلی از سنگ‌های کوچک و بزرگ درآمده است. حیاط مرکزی کاروانسرا مستطیل شکل است و ۲۶ اتاق دارد.[نیازمند منبع]
آبراهام والنتاین ویلیامز جکسون از خاورشناسان نام‌آشنا دربارهٔ این رباط کهن در سفرنامه خود ضمن ارایه طرحی از رباط انوشیروان آهوان آن را از بناهای دوره ساسانی خسرو اول انوشیروان و متعلق به شرف‌الدین معالی انوشیروان پسر ملک‌المعالی منوچهر فرمانروای قومس، طبرستان و گرگان می‌داند که در سال‌های ۴۲۰–۴۲۱ هجری قمری حکومت می‌کرده‌است.
نویسنده مطلع الشمس دربارهٔ این کاروانسرا چنین می‌گوید:
رباط انوشیروانی که بسیار قدیم و به قدمت آن رباطی در ذهاب و ایاب سفر خراسان دیده نشده و بر نهج غریبی آن را ساخته‌اند تمام این بنا از سنگ و گچ و آجر است چهار ایوان بلند در چهار سمت دارد…
با گذشت زمان و با توجه به راهبردی بودن منطقه آهوان، در دوره صفوی کاروانسرای دیگری در کنار رباط سنگی انوشیروانی ساخته شد. با ساخت کاروانسرای شاه‌عباسی آهوان، رباط انوشیروانی به‌تدریج رونق خود را از دست داد.
ثبت در فهرست میراث جهانی

در ۲۶ شهریور ۱۴۰۲ در جریان چهل و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در ریاض، دو کاروانسرای سنگی و آجری (شاه‌عباسی) آهوان به‌همراه ۵۳ کاروانسرای تاریخی دیگر (جمعاً ۵۴ کاروانسرا در ۲۴ استان ایران) تحت عنوان کاروانسراهای ایرانی در فهرست میراث جهانی قرار گرفتند. این مجموعه جهانی به عنوان بیستمین و هفتمین اثر جهانی کشور ایران شناخته می‌شود.
آرتمیزیا جنتیلسکی

| آرتمیزیا جنتیلسکی | آرتمیزیا جنتیلسکی |
| --- | --- |
زادهٔ: ۸ ژوئیهٔ ۱۵۹۳ رم، ایالات پاپی
درگذشت: احتمالاً ۱۶۵۶ (۶۳ سال) ناپل، پادشاهی ناپلاحتمالاً طاعون
ملیت: ایتالیا
جنبش: باروک
آرتمیزیا جنتیلسکی (به ایتالیایی: Artemisia Gentileschi) (زاده ۸ ژوئیهٔ ۱۵۹۳ در رم – درگذشته ۱۶۵۶ در ناپل) نقاش ایتالیایی با سبک باروک بود که امروزه به عنوان یکی از نقاشان به نام محسوب می‌شود. او در کارهای خود از کاراواجو الهام گرفته‌است. در دوره‌ای که زنان نقاش از سوی جامعه هنری پذیرفته نمی‌شدند او نخستین زن نقاش بود که به عضویت آکادمی Accademia di Arte del Disegno (آکادمی هنرهای ترسیمی) در فلورانس درآمد. نقاشی‌های او از زنان در رنج، اسطوره‌ها و کتاب انجیل، قربانیان، خودکشی و مبارزه بود. او در نقاشی‌های خود از داستان جودیس الهام می‌گرفت. شناخته‌شده‌ترین تصویر او Judith Beheading Holofernes بود که سر بریدن هولوفرنز را در صحنه‌ای از خون‌ریزی و کشمکش نشان می‌دهد. آرتمیزیا دختر اوراتسیو جنتیلسکی دیگر نقاش ایتالیایی است.
خانواده و نقاشی خودآموخته

آرتمیزیا جنتیلسکی در ۸ ژوئیه ۱۵۹۳ در رم زاده شد. او بزرگترین فرزند نقاش اوراتزیو جنتیلسکی بود. آرتمیزیا با تقلید از پدرش به نقاشی روی آورد و نسبت به برادرانش استعداد بیشتری از خود نشان داد. اوراتزیو دخترش آرتمیزیا را مورد تشویق فراوان قرار می‌داد. برادرانش نیز به حرفه نقاشی مشغول بودند. آرتمیزیا جنتیلسکی طراحی را فراگرفت و آموخت که چطور رنگ‌ها را با یکدیگر ترکیب و نقاشی کند. از آنجائیکه پدرش با الهام از سبک کاراواجو نقاشی می‌کرد، او نیز متعاقباً از سبک پدرش پیروی می‌کرد. سبک آرتمیزیا جنتیلسکی تا اندازه‌ای با پدرش متفاوت بود زیرا نقاشی‌های او بسیار طبیعت‌گرا بودند.
در طی سده ۱۷ (میلادی) چنین تصور می‌شد که زنان دارای هوش و مهارت کافی برای کار کردن نیستند. در همین زمان بود که آرتمیزیا بر سبک سنتی اصرار ورزید و آثاری را خلق کرد. با انجام اینکار او شناخته شد و مردم او را تحسین کردند و مورد احترام قرار دادند. آرتمیزیا نخستین کار هنری خود را در ۱۷ سالگی خلق کرد Susanna e i Vecchioni (Susanna and the Elders) بود. نقاشی او نشان می‌دهد که چطور او توانسته‌است از سبک کاراواجو پیروی کند بدون اینکه به مدرسه رفته باشد یا توسط هنرمندانی آموزش دیده باشد. این یکی از نقاشی‌های اوست که تجاوز جنسی توسط دو مرد را نشان می‌دهد.
تجاوز جنسی

در سال ۱۶۱۲ پدر او با آگوستینو تاسی برای کاشت گل در محوطه Pallavicini Rospigliosi Palace رم کار می‌کرد. اوراتزیو از او خواست که به‌طور خصوصی به دخترش نقاشی یاد دهد. در طی آموزش، تاسی، به آرتمیزیا تجاوز جنسی کرد. مرد دیگر کوسیمو کورلیس نیز تاسی را در انجام این تجاوز یاری کرد. پس از این ماجرا آرتمیزیا رابطه جنسی خود را با تاسی ادامه داد. آن‌ها تصمیم گرفتند که با یکدیگر ازدواج کنند. پس از مدتی تاسی قول خود را زیر پا گذاشت و به او گفت که او با مرد دیگری رابطه داشته‌است. پدر آرتمیزیا، اوراتزیو پس از آنکه از تصمیم ازدواج آن دو مطلع شد تاسی را مورد خشونت قرار داد همچنین او را به دزدیدن نقاشی جودیت از خانه جنتیلسکی متهم کرد اما موضوع اصلی درگیری، تجاوز به آرتمیزیا بود. این در حالی بود که پیش از تجاوز تاسی به آرتمیزیا، آرتمیزیا دارای رابطه دیگری نیز بوده‌است. پس از بررسی‌های بسیار، مشخص شد که تاسی نقشه قتل همسرش را طراحی کرده‌بود. علت طراحی این نقشه، مشکل همسرش با خواهر شوهرش بوده‌است. پس از پایان محاکمه، تاسی به یکسال اخراج از رم محکوم شد. اما این حکم هرگز اجرا نشد. این محاکمه مورد توجه طرفداران حقوق زنان در سده ۲۰ (میلادی) قرار گرفت. نقاشی «سربریدن هولوفِرن به دستِ جودیث» (۱۶۱۲–۱۶۱۳) خشونت زنان علیه مردان را به تصویر می‌کشید. یک ماه پس از محاکمه، اوراتزیو تصمیم گرفت که دخترش با پییرانتونیو استیاتسی ازدواج کند. او یک نقاش میانه‌رو از فلورانس بود. مدت کوتاهی پس از ازدواج آن‌ها به فلورانس کوچ کردند. آرتمیزیا در فلورانس، اثر کایا بوناروتی را از خود به جا گذاشت.
برخی تاریخ‌دانان استدلال می‌کنند که آرتمیزیا جنتیلسکی با حیله‌گری از داستان تجاوز خود در دادگاه خود برای جلب توجه و پیشبرد عقاید فمینیستی خود استفاده می‌کرده است.
دیدگاه زنانه

موضوعات مشخصهٔ آرتمیزیا جنتیلسکی، قهرمانان زن هستند؛ بنتشیبا زنی که طعمهٔ هوا و هوس داوود پادشاه قرار گرفته و سرنوشتی غم‌انگیز پیدا کرد و یهودیه که جان مردم را با گردن زدن هلوفرنس نجات داد. هر دوی این موضوعات در دوره باروک که از صحنه‌های شهوانی و خشونت بار استقبال می‌شد، بسیار مورد پسند واقع شدند. نمایش چندین‌باره این قهرمانان زن کتاب مقدس توسط آرتمیزیا اشاره به احساسات دوگانه او نسبت به مردان داشت که ریشه درزندگی آشفته او داشت. تابلوی یهودیه و کنیز او با سر هلوفرنس اثری، کاملاً پخته، مستقل، نمایشی، و سترگ است. موضوع اثر، داستان یهودیه است که با پیشخدمت خود به چادر سردار آشوری رفته او را مست کرده و سرش را با شمشیر می‌برد. این اثر هم‌زمان با داستان داوود و جالوت است.
دوره فلورانس ۱۶۲۰–۱۶۱۴

در فلورانس، آرتمیزیا جنتیلسکی موفقیت و محبوبیت زیادی بدست آورد. او نخستین زنی بود که به آکادمی هنر دل دیزاینو وارد شد. او ارتباط خوبی را با هنرمندان زمان خود مانند کریستوفانو آلوری و گالیلئو گالیله برقرار کرد.
پس از تولد برادر زاده‌اش، به نام «بوناروتی» آرتمیزیا جنتیلسکی تصویر او را طراحی کرد. برادرش از آرتمیزیا خواست تا نقاشی او را در گالری قرار دهد و آرتمیزیا نقاشی را در گالری آلگوریا دل ایکلنازیون قرار داد. این نقاشی مورد توجه قرار گرفت و همه روزه تعداد زیادی از آن بازدید می‌کردند. آرتمیزیا در دوران خلق آثار هنری خود، آوازه فراوانی یافته بود. اما آنچه که برای او رنج‌آور بود موضوع تجاوز او بود که او را شرمسار می‌کرد؛ بنابراین می‌توان دریافت که چرا در آثار خود در بیشتر موارد خشونت زنان را به تصویر می‌کشیده‌است. از کارهای جالب توجه او می‌توان به La Conversione della Maddalena و Giuditta che decapita Oloferne اشاره کرد. این دو اثر از مهمترین اثرهای او بودند که در گالری فلورانس به نمایش گذاشته شده‌اند. با وجود موفقیت‌های او، به دلیل هزینه‌های فراوانی که او و همسرش متحمل شدند دوره زندگی در فلورانس، دوره ای پر از مشکل برای آنان بود این مشکلات سبب شدند که آرتمزیا در سال ۱۶۲۱ به رم برگردد.
بازگشت به رم، دوره ونیز ۱۶۳۰–۱۶۲۱

در همان سالی که پدرش اوراتسیو جنتیلسکی، ژنو را ترک کرد آرتمیزیا وارد رم شد. برخی‌ها گمان می‌کردند که آرتمیزیا پدرش را در این سفر همراهی کرده‌است. این در حالی است که شواهدی مبنی بر این موضوع در این دوران وجود ندارند. پس از ترک پدرش او به سختی نقاشی‌های خود را انجام می‌داد. این دوران سخت‌ترین دوران زندگی او بود. شواهدی نیز وجود دارند که آرتمیزیا رم را برای زندگی انتخاب کرد و دخترش را در آنجا بزرگ کرد. اوراتسیو همچنین از ازدواج با پرودنزیا صاحب فرزندی به نام پییرآنتونیو استیاتسی شد اوراتسیو در سال ۱۶۲۷ صاحب دختر دیگری شد. او تلاش کرد که هنر را به فرزندانش بیاموزد اما موفق نشد.
ناپل و دوره بریتانیا ۱۶۵۳–۱۶۳۰

در سال ۱۶۳۰ آرتمیزیا جنتیلسکی به ناپل (شهر دوستداران هنر) کوچ کرد. او به این شهر علاقه زیادی داشت و فرصت‌های کاری تازه‌ای بدست آورد. بسیاری از هنرمندان دیگر نظیر کاراواجو، آنیباله کاراچی، سیمون ووئه از مدت‌ها پیش در ناپل زندگی می‌کردند. همچنین جوزپه د ریبرا، ماسیمو استانزیون، و دومنیکینو در این شهر مشغول به فعالیت بودند. آرتمیزیا رابطه هنری خود را با دوک آلکالا و شماری از هنرمندان مشهور آغاز کرد و با ماسیمو استانزیون و برناردو دو مینیچی رابطه نزدیکی داشت. او همچنین سفرهایی به مناطق مختلف داشت و آثار خود را نیز در آن مناطق به نمایش گذاشت. در ناپل برای نخستین‌بار آرتمیزیا جنتیلسکی کار خود را با نقاشی کلیسای جامع ناپل آغاز کرد. او کلیسای جامع San Gennaro nell'anfiteatro di Pozzuoli در پازولی را به تصویر کشید. در طول نخستین دوران افلاطونی، او اثر Nascita di San Giovanni Battista را خلق کرد. آرتمیزیا جنتیلسکی در این دو اثر سعی کرد که به جای یودیه، سوسانا، بنتشیبا موضوعات تازه‌ای را به تصویر بکشد.
آرتمیزیا جنتیلسکی در سال ۱۶۳۸ به پدرش در لندن پیوست و آنها دوباره همکاری خود را با یکدیگر آغاز کردند. آن‌ها تابلوی هنریتا ماریای فرانسه در گرینویچ طراحی کردند. اما واضح بود که کمک پدرش فقط به دلیل آمدن او به لندن نبوده‌است. شهرت آرتمیزیا تا اندازه‌ای پدرش را آزرده خاطر می‌کرد. زیرا او همهدرامدش را صرف کار و خلق آثار هنری می‌کرد. اوراتزیو در سال ۱۶۳۹ به‌طور ناگهانی درگذشت. آرتمیزیا جنتیلسکی پس از مرگ پدرش به تنهایی به کار پرداخت. بسیار مشخص بود که او تا سال ۱۶۴۲ یک چپ‌گرا بوده‌است. آرتمیزیا تا اندازه زیادی تحت تأثیر کارهای مهندس معماری به نام ایل ساریس (که پسرش آرکوییک نیز یک مهندس بود) قرار گرفت.
مرگ

در گذشته، باور بر این بود که آرتمیزیا جنتیلسکی در سال ۱۶۵۲ یا ۱۶۵۳ درگذشته باشد. اما شواهد تازه نشان می‌دهند که او تا سال ۱۶۵۴ نقاشی می‌کرده است. اما تا اندازه زیادی به دستیار خود، اُنُفریُ پالومبُ (به ایتالیایی: Onofrio Palumbo) وابسته بوده است. برخی گمان می‌برند که او در سال ۱۶۵۶ در دوره همه‌گیری طاعون در ناپل جان سپرد.
در فرهنگ عمومی

نخستین نویسنده‌ای که کتابی را در مورد آرتمیزیا نوشت، آنا بانتی همسر روبرتو لونگو بود کهنخستین پیش‌نویس خود را در سال ۱۹۹۴ ارائه داد. آنا بانتی همچنین در دفتر خاطرات خود اتفاقات جالب زندگی خود را نیز ثبت می‌کرد. ۵۰ سال بعد در سال ۱۹۹۹ نویسنده فرانسوی الکساندرا راپیله مجذوب آرتمیزیا شد و داستانی در مورد او نوشت و کارهای او را مورد ستایش قرار داد. او در نوشته‌های خود سعی کرد رابطه بین زن بودن او و حرفه نقاشی اش را بیان کند. الکساندرا راپیله همچنین تلاش کرد تا ارتباط بین لتیموتیو به عنوان عشق او و رابطه او با پدرش را بیابد.
در سال ۱۹۹۷ آنیس مرلت فیلم زندگی آرتمیزیا جنتیلسکی را ساخت. والنتینا چروی زندگی هنرمندانه او و رابطه تاسی و آرتمیزیا و تجاوز را را در فیلم به تصویر کشید.
سالی کلارک نیز چندین نمایشنامه در رابطه با تجاوز انجام شده در مورد آرتمیزیا را به تصویر کشید. «زندگی بدون تعلیم» در سال ۱۹۸۸ در تئاتر نایت وود به نمایش درآمد و در سال ۱۹۸۹ نیز حائز دریافت جایزه از شورای هنر انتاریو شد.
نگارخانه

عید بشارت
بث‌شبع
کلیو: موز تاریخ
داوود و بث‌شبع
استر (شخصیت) پیش از اخشورش
لوکرتیا
St Cecilia در حال نواختن لوت
شمشون و دلیله
مادر و فرزند
جودیث هولوفرنس را سر می‌برد. آرتمیزیا
نابودی سد کاخوفکا

| نابودی سد کاخوفکا | نابودی سد کاخوفکا |
| --- | --- |
بخشی از حمله روسیه به اوکراین: بخشی از حمله روسیه به اوکراین
جاری شدن سیل در اثر شکست سد: جاری شدن سیل در اثر شکست سد
موقعیت: سد کاخوفکا، استان خرسون، اوکراین
مختصات: ۴۶°۴۶′۴۰″ شمالی ۳۳°۲۲′۱۳″ شرقی﻿ / ﻿۴۶٫۷۷۷۷۸°شمالی ۳۳٫۳۷۰۲۸°شرقی﻿ / 46.77778; 33.37028
تاریخ: ۶ ژوئن ۲۰۲۳  ۰۲:۵۰ (UTC+3)
گونه حمله: شکست سد
اسلحه: نامشخص
کشته‌ها: ۵۸ نفر تا ۲۱ ژوئن گزارش شده‌اند.
مرتکبان: مورد اختلاف: روسیه (طبق گفتهٔ منابع اوکراینی، تکذیب‌شده توسط روسیه)  اوکراین (طبق گفتهٔ منابع روسی، تکذیب‌شده توسط اوکراین)  بیشتر کارشناسان، روسیه را مقصر دانسته‌اند. 
در ۶ ژوئن ۲۰۲۳، سد کاخوفکا در اوکراین شکسته و منجر به سیل گسترده‌ای شد. این سد که بر رود دنیپر در استان خرسون واقع شده‌است، تحت اشغال نیروهای مسلح روسیه بود که در روزهای نخست حمله روسیه به اوکراین آن را اشغال کرده بودند. کارشناسان مشاور با نیویورک تایمز گفتند به احتمال زیاد دلیل شکست یک انفجار درونی باشد. نیروهای روسی متهم هستند که با شکست سد، خواستار بازداشتن ضدحملهٔ برنامه‌ریزی‌شدهٔ اوکراین بودند. این اتهام توسط مقامات روس که شکستگی را به علت گلوله‌باران اوکراینی‌ها می‌دانند رد شده‌است.
سطوح آب در مخزن کاخوفکا برای ماه‌ها به دلیل نبود مقررات در سد تحت کنترل روسیه، در حال افزایش بود و هنگام شکست سد در بالاترین سطح خود در ۳۰ سال گذشته بود. هزاران ساکن که پایین رود زندگی می‌کردند تخلیه شدند و سیل‌های ناشی از شکستن سد چندین روستا در مناطق تحت کنترل اوکراین و روسیه را زیر آب برد. نبود حجم زیادی از آب مخزن سد کاخوفکا می‌تواند تأمین آب به مناطق تحت کنترل روسیه کریمه و نیروگاه هسته‌ای زاپوریژیا را تهدید کند اما خطر فوری وجود ندارد.
زمینه

سد دیگری بر رود دنیپر در طول جنگ جهانی دوم در اوکراین دو بار شکسته شد. در اوت ۱۹۴۱، کمیساریای خلق در امور داخلی شوروی سد دنیپر را برای بازداشتن حملهٔ آلمان نازی شکستند که منجر به مرگ میان ۳٬۰۰۰ تا ۱۰۰٬۰۰۰ غیرنظامی اوکراینی و همچنین سربازهای شوروی شد. در ۱۹۴۳، سد بار دیگر این بار توسط سربازهای در حال عقب‌نشینی آلمانی شکسته شد.
سد کاخوفکا که در سال ۱۹۵۶ ساخته شد، در فوریهٔ ۲۰۲۲، در روزهای نخستین حملهٔ روسیه به اوکراین توسط نیروهای روسیه اشغال شد. در آن سال روسیه به زیرساخت‌های اوکراین حمله کرد و به چندین سد دیگر آسیب رساند که منجر به عدم دسترسی اوکراینی‌ها به آب شد. برای نمونه می‌توان به نابودی سد رود اوسکیل توسط نیروهای مسلح روسیه در ژوئیه و حملهٔ موشکی به سد کریفیی ریه در سپتامبر اشاره کرد. در اکتبر ۲۰۲۲، وزارت امور خارجهٔ مولداوی، نیکو پوپسکو گفت اوکراین چندین موشک روسی که سد روی رود دنیستر را هدف قرار داده بود رهگیری کرد. در آن زمان، رئیس‌جمهور اوکراین زلنسکی دربارهٔ اقدامات روسیه برای نابودی سد کاخوفکا و مقصر دانستن اوکراین هشدار داد و درخواست یک مأموریت نظارت جهانی در سد کرد تا از یک فاجعهٔ احتمالی جلوگیری شود.
در اواخر سال ۲۰۲۲، اوکراین ساحل غربی رود دنیپر را در طول ضدحملهٔ خرسون بازپس‌گرفت. اوکراین روسیه را به برنامه‌ریزی برای شکست سد کاخوفکا با مواد منفجره در پاسخ به ضدحمله متهم کرد. در طول ضدحمله، نیروهای اوکراینی به عرشهٔ پل با موشک‌های هیمارس ام۱۴۲ حمله کردند تا مانع تدارکات روسیه شوند.
نابودی

به گفتهٔ رئیس‌جمهور اوکراین، ولودیمیر زلنسکی، در ساعت ۰۲:۵۰ بامداد ۶ ژوئن ۲۰۲۳، «انفجار داخلی سازه‌های سد» رخ داد. بخش میانی سد به طول ۳٫۲ کیلومتر (۲٫۰ مایل) نابود شد، که منجر به سیل‌های گسترده در پایین سد شد. در آن زمان، این سد تحت کنترل روسیه بود و سطح آب به بالاترین حد ۳۰ سال گذشته رسیده بود.
کارشناسان با مشورت نیویورک تایمز گفتند که محتمل‌ترین علت آن انفجاری از داخل بوده‌است، و افزودند که حمله از بیرون یا شکست سازه‌ای، اگرچه ممکن است، اما کمتر قابل قبول است. به گزارش اکونومیست، صدای یک انفجار بزرگ تا ۸۰ کیلومتری سد شنیده شد.
روسیه و اوکراین یکدیگر را مسئول شکستن سد می‌دانند. هیچ‌یک از طرفین فوراً مدرکی برای اثبات اتهامات خود ارائه نکردند.
پیامدها > تلفات

تا ۲۱ ژوئن ۲۰۲۳، جان باختن دست‌کم ۵۸ نفر در اثر تخریب سد گزارش شد. ۴۱ نفر از کشته‌شدگان از مناطق تحت اشغال روسیه در استان خرسون بودند، و بقیه از مناطق تحت کنترل اوکراین در خرسون و استان میکولائیف بودند.
آسوشیتدپرس در دسامبر ۲۰۲۳ گزارش داد که مقامات نیروهای اشغالگر روسیه به‌طور گسترده و عمدی تلفات را کمتر از میزان واقعی جلوه می‌دهند. آن‌ها فوراً پیکر افرادی که خانواده‌هایشان گم شدن آن‌ها را اعلام نکرده بودند، جمع‌آوری کرده و از مواجههٔ کارکنان بهداشتی و داوطلبان با کشته‌شدگان ممانعت می‌کردند. مقامات نظامی اوکراین برآورد کرده‌اند که این تعداد، دست‌کم صدها نفر است، اما ممکن است هرگز عدد دقیقی مشخص نشود.
پیامدها > سیل و تخلیه

روز پس از نابودی سد، دادستان کل اوکراین تخمین زد حدود ۴۰٬۰۰۰ تن از ساکنان سرزمین‌های تحت کنترل اوکراین و روسیه تحت تأثیر سیل قرار خواهند گرفت. فرماندار اوکراینی استان خرسون، اولکساندر پروکودین گفت حدود ۶۰۰ کیلومتر مربع از منطقه زیر آب بود و ۶۸ درصد از منطقهٔ سیل‌گرفته در سمت تحت کنترل روسیه بود.
به گفتهٔ نیروهای زمینی اوکراینی، ارتش روسیه به گلوله‌باران ساحل راست در طول تخلیه ادامه می‌داد. در ۷ ژوئن، زلنسکی در مصاحبه با پولیتیکو یوروپ ادعا کرد نیروهای روسیه، امدادگران فعال در محل سیل را می‌کشتند.
نقشه‌ای که زمین‌های بازپس‌گیری‌شده توسط اوکراین (زرد) و سرزمین‌های اشغال‌شده توسط روسیه (سرخ) را برجسته می‌کند. تا ۶ ژوئن ۲۰۲۳، رود دنیپر خط مقدم جبهه بوده‌است.
عکس سال ۲۰۱۳ از بخشی از سد، نزدیک سالن توربین نیروگاه، که چند روز قبل از شکاف آسیب دیده بود.
مسیر جریان اصلی در رود دنیپر، پایین سد نووا کاخوفکا.
جو زهره

زهره
جو ناهید (به انگلیسی: Atmosphere of Venus) یا زُهره از ۹۶٫۵ درصد دی اکسید کربن و ۳٫۵ درصد نیتروژن و گازهای کمیاب تشکیل شده‌است. تراکم نوری اتمسفر، دیدن سطح را از خارج بدون مشاهده با نقشهٔ راداری یا دیگر وسایل غیرممکن می‌سازد. پوستهٔ سیلیسی، گوشتهٔ سنگی و هسته‌ای از آهن و نیکل ساختار داغ‌ترین سیارهٔ منظومهٔ خورشیدی را شکل می‌دهد.
جو کره ماه

طلوع زمین آن‌طور که در جو ماه دیده می‌شود. عکسی از آپولو ۱۵.
جو کره ماه نسبت به جو زمین بسیار رقیق و ناچیز است.
یکی از منابع تشکیل جو در کره ماه، تراوش گازها است. گازهایی هم‌چون رادون و هلیوم که از فروپاشی رادیواکتیو درون پوسته و جبه ماه پدید می‌آیند به آسمان ماه تراوش می‌کنند و به ساخت جو ماه کمک می‌کنند.
دیگر خاستگاه‌های تشکیل جو ماه، بمباران سطح ماه توسط ریزشهاب‌ها، پدیدهٔ باد خورشیدی و تابش آفتاب است که در فرایندی به نام کَند و پاش باعث رهاسازی گاز در جو می‌شوند.
گازهای رهاشده به‌وسیلهٔ فرایند کندوپاش یا:
توسط گرانش کره ماه دوباره به درون خاک و سنگ‌پوشه regolith ماه کشیده می‌شوند.
یا تحت فشار تابش خورشیدی به فضا می‌روند یا اگر این گازها یونیده شده‌باشند، میدان مغناطیسی باد خورشیدی آن‌ها را با خود می‌برد.
در جو ماه عناصر سدیم و پتاسیم با بهره‌گیری از روش‌های طیف‌بینی زمینی یافت شده‌است. هم‌چنین از بررسی داده‌های دریافتی از طیف‌سنج ذرات آلفای فضاپیمای جوینده ماه وجود رادون-۲۲۲ و پولونیوم-۲۱۰ در جو ماه دیده شده‌است.
تاس‌ماهی سبز

| تاس‌ماهی سبز | تاس‌ماهی سبز |
| --- | --- |
تاس‌ماهی سبز، Acipenser medirostris: تاس‌ماهی سبز، Acipenser medirostris
وضعیت حفاظت: وضعیت حفاظت
 آسیب‌پذیر  (IUCN 3.1):  آسیب‌پذیر  (IUCN 3.1)
رده‌بندی علمی: رده‌بندی علمی
فرمانرو:: جانوران
شاخه:: طنابداران
رده:: پرتوبالگان
راسته:: تاس‌ماهی‌سانان
تیره:: ماهیان خاویاری
سرده:: تاس‌ماهیان اصلی
گونه:: A. medirostris
نام دوبخشی: نام دوبخشی
Acipenser medirostris : Acipenser medirostris 
تاس‌ماهی سبز (نام علمی: Acipenser medirostris) نام یک گونه از تیره ماهیان خاویاری است.
بو اسونسون

| بو اسونسون | بو اسونسون |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۳ فوریهٔ ۱۹۴۱ ‏(۸۳ سال) یوتبری، سوئد
ملیت: سوئدی
پیشه(ها): بازیگر، کارگردان، تهیه‌کننده فیلم، نویسنده
سال‌های فعالیت: ۱۹۶۵-حال
بو اسونسون (به سوئدی: Bo Svenson) (زاده ۱۳ فوریه ۱۹۴۱)، بازیگر سوئدی است.
از فیلم‌های معروف او می‌توان به بازی در فیلم آن قطار زرهی لعنتی، حرامزاده‌های لعنتی، والدو پپر بزرگ و نقطه فروپاشی اشاره کرد.
قتل‌عام تلاتلولکو

| قتل‌عام تلاتلولکو | قتل‌عام تلاتلولکو |
| --- | --- |
بخشی از جنبش مکزیکی ۶۸ و جنگ کثیف: بخشی از جنبش مکزیکی ۶۸ و جنگ کثیف
بنای یادبود اختصاص داده شده به قربانیان قتل‌عام در تلاتلولکو.: بنای یادبود اختصاص داده شده به قربانیان قتل‌عام در تلاتلولکو.
موقعیت: میدان لاس ترس کولتوراس، مکزیکو سیتی
مختصات: ۱۹°۲۷′۴″ شمالی ۹۹°۰۸′۱۴″ غربی﻿ / ﻿۱۹٫۴۵۱۱۱°شمالی ۹۹٫۱۳۷۲۲°غربی﻿ / 19.45111; -99.13722
تاریخ: اکتبر ۲, ۱۹۶۸  ۶:۱۵ بعداز ظهر به وقت محلی.
گونه حمله: قتل‌عام
کشته‌ها: ۳۰۰–۴۰۰
قتل‌عام تلاتلولکو (به انگلیسی: Tlatelolco massacre) در ۲ اکتبر ۱۹۶۸، ۱۰ روز قبل از آغاز بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۶۸ در مکزیکو سیتی رخ داد.
نیروهای مسلح مکزیک به روی شهروندان غیر مسلح در تظاهرات بزرگی در اعتراض به المپیک ۱۹۶۸ مکزیکو سیتی آتش گشودند که منجر به تعدادی نامعلوم بنا بر برخی روایات چند صد کشته گردید. این واقعه در میدان لاس ترس کولتوراس در ناحیه تلاتلولکو مکزیکو سیتی روی داد. وقایع به عنوان بخشی از جنگ کثیف مکزیک که دولت از نیروهای خود برای سرکوب مخالفان سیاسی استفاده می‌کرد دیده می‌شود.
رئیس اداره امنیت فدرال گزارش داد که ۱۳۴۵ نفر بازداشت شدند. در آن زمان، دولت و رسانه‌ها در مکزیک ادعا کردند که نیروهای دولتی توسط تظاهرکنندگانی که به آنها تیراندازی کردند تحریک شدند.