سیاست‌های مذهبی کنستانتین بزرگ
گرویدن به مسیحیت > سیاست‌های دینی کنستانتین > پیگنیسم

با سلام خدمت برادران عزیزم، ما از عنایت الهی یک نعمت کامل نصیبمان شده‌است، یعنی از هر خطا رهایی یافته و در یک اقرار مشترک از یک ایمان متحد شده‌ایم. شیطان دیگر هیچ قدرتی در برابر ما نخواهد داشت، زیرا تمام نقشه‌هایی که او با نفرت خود برای نابودی ما طراحی کرده بود، به‌طور کامل از پایه و اساس سرنگون شده‌است. به فرمان خداوند، شکوه حق، تمام سموم مهلک وحدت را در هم ریخته‌است: اختلاف، جدایی، هیاهو و امثال آن. همه ما اکنون یگانه را به نام می‌پرستیم و همچنان معتقدیم که او خدای یگانه است. --
نامه کنستانتین به کلیسای کاتولیک اسکندریه در ۲۵ ژوئن ۳۲۵ میلادی
به دنبال نبرد پل میلویو، کنستانتین و همکارش آگوستوس آگوستوس لیسینیوس، فرمان میلان را صادر کردند که به معنای تحمل مذهبی بود. این فرمان از همه ادیان در برابر آزار و اذیت مذهبی محافظت می‌کرد و به هر کسی اجازه می‌داد هر خدایی را که انتخاب می‌کند، پرستش کند، به گفته دریک، از دیدگاه‌های متفاوت دربارهٔ سیاست‌های مذهبی کنستانتین مطالب زیادی نوشته شده‌است، اما «تعهد کنستانتین به اتحاد در کلیسا یکی از سیاست‌هایی است که تقریباً همهٔ طرف‌ها بر آن توافق دارند». دیدگاه‌های متضاد تنها زمانی به وجود می‌آیند که موضوع تغییر کند که آیا این وحدت شامل پیگن‌ها می‌شود یا نه. دریک می‌گوید که یاکوب بورکهارت کنستانتین را «اساساً غیر مذهبی» توصیف می‌کند که از کلیسا صرفاً برای حمایت از قدرت و جاه‌طلبی‌اش استفاده می‌کند. با این حال، دریک ادامه می‌دهد که بورکهارت از روشی استفاده می‌کرد که ریشه در اصلاحات پروتستانی داشت و سیاست را برای زیر سؤال بردن اعتقاد مذهبی کنستانتین انتخاب می‌کرد. به گفته دریک، این دیدگاه دقیقی به دست نمی‌دهد زیرا سیاست در همه چیز است و مذهب با آن تعیین نمی‌شود.
کنستانتین هرگز به‌طور مستقیم پیگنیسم را غیرقانونی نکرد. به بیان یک فرمان اولیه، او حکم کرد که پیگن‌ها می‌توانند «آیین‌های یک توهم منسوخ را جشن بگیرند»، تا زمانی که مسیحیان را مجبور به پیوستن به آنها نکنند. بعلاوه، روایاتی وجود دارد که نشان می‌دهد کنستانتین تا حدودی در برابر پیگن‌ها مدارا می‌کرد. مفاد آن در فرمان میلان در فرمان استانی مجدداً بیان شده‌است. «دریک» اشاره می‌کند که این فرمان خواستار صلح و مدارا شده‌است: «اجازه ندهید کسی مزاحم دیگری شود، بگذارید هر کس به آنچه سرزمینش می‌خواهد چنگ بزند…» کنستانتین هرگز این فرمان را لغو نکرد. دریک می‌پرسد که آیا کنستانتین در تلاش بوده جامعه‌ای ایجاد کند که در آن این دو دین تلفیق شده باشند. با این حال، کنستانتین همچنین معابد پیگن‌ها را به عنوان «معابد دروغ» مورد حمله قرار می‌دهد، و پیگنیسم را به عنوان شرک و خرافات در همان سند محکوم می‌کند. کنستانتین و مسیحیان معاصرش با پیگنیسم به عنوان یک دین زنده برخورد نمی‌کردند. آن را به عنوان یک «خرافات» - یک «توهم منسوخ» تعریف می‌کردند.
به عقیده یاکوب بورکهارت و پیروانش، مسیحی بودن به‌طور خودکار به معنای عدم تحمل است. با این حال، همان‌طور که دریک اشاره می‌کند، این عقیده یک یکنواختی و یکسانی از اعتقادات در مسیحیت را فرض می‌کند که در اسناد تاریخی وجود ندارد. براون می‌گوید که کلیسا هرگز یکپارچه نبوده‌است. از نظر دریک، نشانه‌هایی وجود دارد که کنستانتین به کلیسای معدودی نخبه منتخب بکر اعتقاد نداشت، بلکه به مسیحیت به‌عنوان «خیمه‌ای بزرگ» که می‌تواند جناح‌های مختلف را در خود جای دهد، گروید. دریک می‌گوید شواهد نشان می‌دهد که کنستانتین طرفدار کسانی بود که از اجماع حمایت می‌کردند، عمل‌گرایان را بر ایدئولوگ‌های از هر جناح ترجیح می‌داد، و خواهان صلح و هماهنگی بود اما همچنین فراگیری و انعطاف‌پذیری را در نظر داشت. دریک در مقاله خود کنستانتین و اجماع نتیجه می‌گیرد که «سیاست» مذهبی کنستانتین با هدف گنجاندن کلیسا در یک سیاست گسترده‌تر از وحدت مدنی بود، حتی اگر دیدگاه‌های شخصی او بدون شک یک دین را بر دیگری ترجیح می‌داد.
برخی از انتخاب‌های کنستانتین باعث نشده‌است که مورخان یک خوانش ساده از باورهای او را رها کنند. یوهان پیتر کیرش می‌گوید اجماع منابع این است که به تحریک کنستانتین، هم پسرش کریسپوس، از نخستین همسرش و هم همسر دومش فاوستا را اعدام کردند. او همچنین دستور اعدام خواجه (جنسی) روحانیان را در مصر صادر کرد، زیرا آنها از موازین اخلاقی او تجاوز کردند. به گفته مک مولن، کنستانتین بسیاری از نظرات تحقیرآمیز مربوط به دین قدیمی را بیان کرده‌است. نوشتن از «لجاجت واقعی» مشرکان، از «آیین و تشریفات گمراه» آنها، و از «معابد دروغ» آنها در تضاد با «شکوه خانه حقیقت».
اگرچه کنستانتین به عنوان اولین امپراتور مسیحی در نظر گرفته می‌شود، اما این بدان معنا نیست که در آن زمان دیگر هیچ پیگنی در امپراتوری وجود نداشت. به احتمال زیاد مسیحیان در زمان تغییر دین کنستانتین بین شانزده تا هفده درصد امپراتوری را تشکیل می‌دادند. آنها مزیت عددی برای تشکیل یک پایگاه قدرت کافی برای شروع آزار و شکنجه سیستماتیک پیگن‌ها را نداشتند. با این حال، براون به ما یادآوری می‌کند که ما نباید روحیه خشن مسیحیان قرن چهارم را دست کم بگیریم: «سرکوب، آزار و اذیت و شهادت، به‌طور کلی موجب تحمل همان شکنجه‌گران نمی‌شود.» براون می‌گوید مقام‌های رومی در «خروج» از کلیسای مسیحی که آن را تهدیدی برای امپراتوری می‌دانستند تردیدی از خود نشان نداده‌اند و کنستانتین و جانشینان او نیز به همین دلایل سیاست خود را اجرا می‌کردند. کنستانتین به‌طور پراکنده قربانی‌های عمومی را ممنوع می‌کرد و معابد پیگن‌ها را می‌بست. با این حال، فشار بسیار کمی بر آنان وارد شد. همان‌طور که آزار و اذیت مسیحیان پراکنده بود، اقدامات علیه پیگن‌ها نیز پراکنده بود.
در اطراف دربار امپراتوری بسیاری به دلایل و دسیسه‌های مختلف جان باختند، اما هیچ مدرکی دال بر قتل‌های قضایی برای انجام قربانی‌های غیرقانونی قبل از تیبریوس دوم کنستانتین (۵۷۴–۵۸۲) وجود ندارد.دریک و هانس اولریش ویمر دو نفر از بسیاری از کسانی هستند که موافقند که کنستانتین عموماً طرفدار سرکوب پیگن‌ها با زور نبود. در عوض، کنستانتین اقداماتی را برای محدود کردن قانونی پرستش پیگن‌ها انجام داد. رویکرد اصلی کنستانتین استفاده از اغوا با سودمند ساختن پذیرش مسیحیت بود.