stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
اوپن‌بی‌اس‌دی
تاریخچه، جامعه و بودجه > بودجه

بودجهٔ اصلی پروژه، از فروش دیسک‌ها و تی‌شرت‌هایی به‌دست می‌آید که پروژه آن‌ها را به فروش می‌رساند. همچنین کمک‌های مالی که کاربران و شرکت‌ها به پروژه می‌دهند هم درآمد دیگری برای پروژه است. هرچند که پروژهٔ اوپن‌بی‌اس‌دی تاکنون محصولات زیادی ساخته که به گستردگی در دیگر پروژه‌های متن‌باز و همچنین در شرکت‌های تجاری بکار برده می‌شوند، اما تنها بخش بسیار اندکی از بودجهٔ اوپن‌بی‌اس‌دی از سوی این شرکت‌ها می‌آید.
پیرامون سال ۲۰۰۰، پروژهٔ اوپن‌بی‌اس‌دی نزدیک به دو سال از پشتیبانی مالی دارپا برخوردار شد. بر پایهٔ گفتهٔ درات، در این دوره، حدود ۳۰٬۰۰۰ دلار سخت‌افزار خریداری شد، به پنج نفر دست‌مزد پرداخت شد تا تمام‌وقت بر روی پروژه کار کنند و همچنین هزینهٔ سه هکاتون هم پرداخت شد. با این همه، هنگامی که در آوریل ۲۰۰۳، تئو درات در مصاحبه‌ای ناخرسندی خود از نبرد آمریکا در عراق را بیان داشت، دارپا این بودجه چند میلیون دلاری را لغو کرد.
تئو درات در یک مصاحبه نگرانی خود از بابت بودجه را چنین بیان داشته‌است: «من فکر می‌کنم که کمک‌ها در درجهٔ نخست باید از سوی شرکت‌های تجاری، در درجهٔ دوم از سوی اشخاص حقوقی و در درجهٔ سوم از سوی کاربران عادی باشد. اما این روند سراسر وارونه است، به گونه‌ای که افراد عادی با نرخ ۱۵ به ۱ دلار بیشتر کمک می‌کنند، سپاس بسیار کاربران عادی!»
در ۱۴ ژانویه ۲۰۱۴، باب بک از بنیاد اوپن‌بی‌اس‌دی، در لیست پستی اوپن‌بی‌اس‌دی بیان داشت که پروژه اوپن‌بی‌اس‌دی نیاز به کمک‌های مالی برای پرداخت هزینهٔ برق و انرژی سرورهای خود دارد و اگر این هزینه برآورده نشود، شاید پروژهٔ اوپن‌بی‌اس‌دی تعطیل شود.
پروژه اوپن‌بی‌اس‌دی سالانه ۲۰٬۰۰۰ دلار آمریکا صرف هزینهٔ برق و انرژی سرورهای خود می‌کند که این خود برای شمار زیاد سکوها و معماری‌هایی است که اوپن‌بی‌اس‌دی از آن‌ها پشتیبانی می‌کند.
پروژه اندکی بعد ۲۰٬۰۰۰ دلار آمریکا از میرسی پاپسکو، خالق رومانیایی MPEx Bitcoin stock exchange دریافت کرد. این مبلغ پروژه را توانا می‌سازد تا بتواند هزینهٔ برق سال ۲۰۱۳ خود را پرداخت کند. در کنار دیگر کمک‌هایی که از جاهای دیگر رسیده‌است، بنیاد اوپن‌بی‌اس‌دی هم‌اکنون روی‌هم‌رفته نزدیک به ۱۰۰٬۰۰۰ دلار آمریکا گردآوری کرده‌است. این پروژه هنوز هم تلاش در جمع‌آوری کمک‌های بیشتر دارد و هدف آن گردآوردن مبلغ ۱۵۰٬۰۰۰ دلار برای سال ۲۰۱۴ است که برای برگزاری هکاتون‌ها و دیگر هزینه‌های مرتبط با توسعه کافی است.
یک بار دیگر هم پروژه در سال ۲۰۰۶ با مشکلات مالی روبرو شد که کمک‌هایی از سوی نهادهایی همچون بنیاد موزیلا و GoDaddy.com دریافت کرد.
شعار

در وب‌گاه رسمی اوپن‌بی‌اس‌دی، شعاری در مورد رکورد امنیتی اوپن‌بی‌اس‌دی دربارهٔ ایمن‌بودن این سیستم به گونهٔ پیش‌فرض، به نمایش گذاشته شده‌است. تا تاریخ ژوئن ۲۰۰۲، این شعار «پنج سال بدون حتی یک حفرهٔ امنیتی راه دور در نصب پیش‌فرض!» بود. در آن سال یک حفرهٔ امنیتی در اوپن‌اس‌اس‌اچ پیدا شد که یک مهاجم را توانا می‌ساخت تا از راه دور بتواند در اوپن‌بی‌اس‌دی — و هر سیستم دیگری که در آن زمان از اوپن‌اس‌اس‌اچ بهره می‌برد — رخنه کرده و دسترسی ریشه را به‌دست آورد. این شکاف امنیتی زود برطرف شد. سپس این شعار به «تنها یک شکاف امنیتی راه دور در نصب پیش‌فرض، در مدت زمانی نزدیک به شش سال!» تغییر کرد. در سال ۲۰۰۷، یک آسیب‌پذیری امنیتی راه دور وابسته به شبکه در اوپن‌بی‌اس‌دی پیدا شد که آن هم بی‌درنگ درست شد. به دنبال پیداشدن این آسیب‌پذیری، شعار به «تنها دو حفره امنیتی راه دور در نصب پیش‌فرض در طول یک مدت زمان طولانی!» تغییر کرد که تا به امروز پابرجا است.
این شعار نقد شده‌است؛ چرا که در نصب پیش‌فرض اوپن‌بی‌اس‌دی، شمار کمی سرویس در حال اجرا و مشغول به‌کار وجود دارد. برخی از منتقدان ادعا می‌کنند که شعار باید به «بدون برنامه کاربردی مشغول به کار در نصب پیش‌فرض» تغییر کند. چرا که بیشتر کاربران، سرویس‌های بیشتری را پس از نصب اجرا خواهند کرد و برنامه‌های کاربردی بیشتری را نصب خواهند کرد.
اجازه‌نامه

اوپن‌بی‌اس‌دی با پروانه‌های نرم‌افزاری گوناگونی عرضه می‌شود و روی‌هم‌رفته تلاش می‌کند تا دنباله‌رو سیاست‌های حق تکثیر بی‌اس‌دی یونیکس باشد. امروزه، بیشتر پروژه‌های متن‌باز، پروانه‌هایی را بکار می‌برند که کاربران را ناچار می‌کند پس از انجام هرگونه دگرگونی در نرم‌افزار، آن دگرگونی‌ها را دوباره برای پروژه هم بفرستند. پروژهٔ اوپن‌بی‌اس‌دی یک پروانهٔ دارد که چنین بندی را ندارد. از دیگر پروانه‌هایی که اوپن‌بی‌اس‌دی با آن‌ها منتشر می‌شود، می‌توان به اجازه‌نامه بی‌اس‌دی و اجازه‌نامه آی‌اس‌سی اشاره کرد. پروانه آی‌اس‌سی، پروانه‌ای است که کدهای تازه با آن منتشر می‌شوند و بکاربردن آن به دیگر پروانه‌ها ارج دارد. همچنین کدهایی که پروژه‌های دیگر نوشته‌اند، اگر با سیاست‌های حق تکثیر پروژه سازگار باشند، می‌توانند به درخت کدهای منبع اوپن‌بی‌اس‌دی هم راه یابند. پروژهٔ اوپن‌بی‌اس‌دی، پروانه جی‌پی‌ال — که دیگر پروژه‌های متن‌باز به گستردگی آن را بکار می‌برند — را نامناسب می‌داند، چرا که بر پایهٔ گفتهٔ آنها، این پروانه محدودیت‌هایی دارد که برای استفاده از نرم‌افزار به صورت تجاری غیرقابل پذیرش هستند. در نتیجهٔ این سیاست، کدهایی که با اجازه‌نامهٔ جی‌پی‌ال (و روی‌هم‌رفته دیگر اجازه‌نامه‌های کپی‌لفت) هستند، در هستهٔ سیستم و همچنین در سایر «نهادهای فعال» سیستم بکار برده نمی‌شوند و تنها در بخش‌های اختیاری یا «نهادهای غیرفعال» سیستم (همانند ابزارهای توسعه نرم‌افزار)، بکار برده می‌شوند. برای نمونه، کامپایلر جی‌سی‌سی و دیگر ابزارهای توسعه پروژهٔ گنو که جزء بخش‌های غیرفعال شمرده می‌شوند، در اوپن‌بی‌اس‌دی گنجانده شده‌اند.
در سال ۲۰۰۱، به دنبال نگرانی‌هایی که به دنبال تغییر پروانه دیوار آتش ipfilter به راه افتاده بود، توسعه‌دهندگان اوپن‌بی‌اس‌دی به گونه‌ای هدفمند آغاز به بازبینی پروانهٔ همه کدهای منبع اوپن‌بی‌اس‌دی کردند. در این بازبینی سراسری، کدهای زیادی پیدا شد که پروانه آن‌ها پذیرفتنی، یا سراسر بدون هرگونه پروانهٔ نرم‌افزاری بودند، یا اینکه یک پروانه سربسته و چندپهلو داشتند. پروژهٔ اوپن‌بی‌اس‌دی با دارندگان حق تکثیر این کدها تماس گرفتند و از آن‌ها درخواست کردند تا کدها را با یک پروانه دلپسندتر از دید آن‌ها پخش کنند. به دنبال این کار، با موافقت دارندگان حق تکثیر کدها، پروانه برخی از کدها تغییر کرد، تا اوپن‌بی‌اس‌دی بتواند آن‌ها را بکار بَرَد. برخی از کدها هم از درخت اوپن‌بی‌اس‌دی زدوده شدند. از میان کدهایی که زدوده شدند، همهٔ نرم‌افزارهایی بودند که دنیل برنشتاین آن‌ها را نوشته بود. برنشتاین در آن هنگام این گونه خواسته بود که همهٔ نسخه‌های تغییریافته از برنامه‌های او باید پیش از پخش دوباره، به تأیید او برسند. زدودن این کدها تنشی بین توسعه‌دهندگان اوپن‌بی‌اس‌دی و برنشتاین برانگیخت. برنشتاین بر این باور بود که زدودن کدهای او بیجا بوده‌است. او این‌گونه بیان داشت که مرورگر وب نت‌اسکیپ یک پروانهٔ سختگیرانه‌تر دارد و توسعه‌دهندگان اوپن‌بی‌اس‌دی را متهم به ریاکاری کرد که کدهای نت‌اسکیپ را دست نزدند، اما کدهای او را زدودند. موضع پروژهٔ اوپن‌بی‌اس‌دی در این مورد این‌گونه بود که هرچند نت‌اسکیپ یک نرم‌افزار متن‌باز نیست، شرایط مجوز آن بگونه‌ای است که برآورده کردن آن‌ها آسان‌تر است. آن‌ها مدعی شدند که اینکه قرار باشد برنشتاین همه کدها را تأیید کند نیازمند انجام کارهای نابایستهٔ زیادی خواهد بود و بهتر از همه این است که این کدها زدوده شوند.
نام و نشان

همچنین ببینید: غول بی‌اس‌دی
نام اوپن‌بی‌اس‌دی اشاره به این نکته دارد که کدهای منبع اوپن‌بی‌اس‌دی را می‌توان به آسانی از اینترنت (یا به روش‌های دیگر) دریافت کرد. همچنین این نام اشاره به‌شمار زیاد سکوهای سخت‌افزاری دارد که این سیستم‌عامل از آن‌ها پشتیبانی می‌کند.
پروژه اوپن‌بی‌اس‌دی نخست غول بی‌اس‌دی را به عنوان نشان خود بکار می‌برد. در نسخه‌ای از این نشان که پروژهٔ اوپن‌بی‌اس‌دی بکار می‌برد، یک هاله در بالای سر این غول دیده می‌شد. این نشان را اریک گرین کشیده بود. درات از گرین خواسته بود که نشان را برای نسخه‌های ۲٬۳ و ۲٬۴ اوپن‌بی‌اس‌دی بکشد. ابتدا قرار بود که یک غول کامل (بدن و سر) در نشان کشیده شود، اما کار بر روی نشان به درازا کشید و گرین تنها توانست بخش سر را برای نسخهٔ ۲٬۳ بکشد. اما برای نسخهٔ ۲٬۴، هم بخش دُم و هم بخش نیزه را کشید.
در نسخهٔ ۲٬۵، یک نشان نو به نام غول پاسبان معرفی شد که تای سماکا آن را کشیده بود.
با این همه، برای اینکه نماد شانس فری‌بی‌اس‌دی مانند نماد شانس اوپن‌بی‌اس‌دی که پروژهٔ فری‌بی‌اس‌دی بسیار هم در به‌کارگیری آن کامیاب شده بود، پروژه اوپن‌بی‌اس‌دی بر آن شد تا نشانی تازه برگزیند. این نشان تازه، پافی نام گرفت که یک بادکنک‌ماهی است. اندیشهٔ پشت این نشان، از الگوریتم bcrypt آمده‌است، که خود گونه‌ای از الگوریتم بلوفیش (بادکنک‌ماهی) است و دو تن از توسعه‌دهندگان اوپن‌بی‌اس‌دی به نام‌های نیلز پرووس و دیوید مازیرس آن را آفریده‌اند.
از نسخهٔ ۳٬۰ به این سو، یک ترانه به همراه هر نسخه عرضه می‌شود. موضوع این ترانه‌ها، معمولاً رویدادهایی است که در هنگام توسعهٔ آن نسخه برای توسعه‌دهندگان اوپن‌بی‌اس‌دی رخ داده است که عمدتاً مشکلاتی است که شرکت‌ها برای توسعه‌دهندگان اوپن‌بی‌اس‌دی پدید آورده‌اند یا در مورد رفتارهای «ریاکارانه‌ای» است که شماری از پروژه‌های متن‌باز انجام می‌دهند. همچنین گه‌گاهی، زمینه و مضمون ترانه‌ها، از فیلم‌ها و آهنگ‌های سرشناسی گرفته می‌شود که توسعه‌دهندگان، جایگاه کنونی خود را همانند آن‌ها می‌پندارند. برای نمونه ترانهٔ نسخهٔ ۳٬۸، هکرهای RAID گمشده نقیضه‌ای از سری ایندیانا جونز است، یا ترانهٔ جادوگر شهر اواس که نقضیه‌ای به جادوگر شهر از است. ترانه‌ها را می‌توان به دو گونه OGG و MP3 به رایگان از وب‌گاه رسمی اوپن‌بی‌اس‌دی دریافت کرد. همچنین همراه با هر ترانه، مضمون ترانه، متن اشعار آن ترانه و همچنین پوستر ترانه نیز ارائه می‌شود. گاهی، تای سماکا و گروه موسیقی پلید تونگد دویلز در آماده کردن این ترانه‌ها همکاری می‌کنند.
ادعای وجود در پشتی

در تاریخ ۱۱ دسامبر ۲۰۱۰، گریگوری پری، از توسعه‌دهندگان پیشین اوپن‌بی‌اس‌دی، ایمیلی برای تئو درات فرستاد که در آن ادعا شده بود سازمان اف‌بی‌آی نزدیک به ده سال پیش، به چندی از توسعه‌دهندگان پیشین اوپن‌بی‌اس‌دی و شرکت NetSec (شرکتی که آن‌ها در آن کار می‌کردند) مبلغی پول به عنوان رشوه پرداخت کرده تا یک در پشتی را در پشته رمزنگاری اوپن‌بی‌اس‌دی جاسازی کنند. او در این ایمیل بیان داشت که پیمان‌نامهٔ عدم افشای او با اف‌بی‌آی مدتی پیش به پایان رسیده و برای همین بر آن شده تا این داستان را برای همگان آشکار کند. او همچنین افزوده بود که برای همین بوده که کارکنان اف‌بی‌آی تا دیرگاه، دیگران را سفارش به استفاده از اوپن‌بی‌اس‌دی می‌کردند. پری، همچنین نام دو تن از توسعه‌دهندگان — که به ادعای او در این رخداد دست داشتند — را هم در ایمیل خود نوشته بود. با این همه، آن دو تن، گذاشتن در پشتی در سیستم‌عامل اوپن‌بی‌اس‌دی را رد کردند. درات سه روز پس از دریافت این ایمیل، در تاریخ ۱۴ دسامبر، آن را به یکی از لیست‌های پستی اوپن‌بی‌اس‌دی فرستاد و پیشنهاد بازبینی کدهای پشته IPSec را داد. درات از همهٔ توسعه‌دهندگان اوپن‌بی‌اس‌دی خواست که هر کدام جداگانه به بررسی کردن کدهای پشته IPSec بپردازند. چند هفته پس از آن، چند باگ در پشتهٔ IPSec اوپن‌بی‌اس‌دی پیدا و زدوده شد که البته ناخواسته پدید آمده بودند، اما هیچ گواهی مبنی بر بودن یک در پشتی در پشته IPSec پیدا نشد. تئو درات در این‌باره بیان داشت که: «من باور دارم NetSec شاید برپایه ادعاها، پیمان‌نامه‌ای برای نوشتن در پشتی داشته‌است. اگر آن‌ها در پشتی نوشته باشند، فکر نمی‌کنم که آن [در پشتی] را در درخت کد منبع ما کارگذاشته باشند. آن‌ها شاید این در پشتی را در محصولات خودشان [که مبتنی بر اوپن‌بی‌اس‌دی هستند] کار گذاشته‌اند».
موارد استفاده

اوپن‌بی‌اس‌دی در برخی از ادارات و سازمان‌های دولتی شماری از کشورها همچون استرالیا، شیلی، کلمبیا و مکزیک و همچنین برخی از سازمان‌های پژوهشی و تجاری بکار گرفته می‌شود. مواردی که می‌توان اوپن‌بی‌اس‌دی را به کار گرفت عبارتند از:
میزکارهای گرافیکی، مجموعه‌های اداری، مرورگرهای وب و دیگر برنامه‌هایی که یک کاربر عادی به آن‌ها نیاز دارد، برای اوپن‌بی‌اس‌دی هم در دسترس هستند. اوپن‌بی‌اس‌دی از گونه‌های پرشمار ابزارهای توسعه، سرورهای شبکه و دیگر قابلیت‌هایی که بکار برنامه‌نویسان و توسعه‌دهندگان وب می‌خورند، پشتیبانی می‌کند. اوپن‌بی‌اس‌دی از برنامه‌های پکت اسنیفر، برنامه‌های کاوش و بازبینی ترافیک شبکه، و دیگر برنامه‌هایی که شاید یک مدیر شبکه به آن‌ها نیاز داشته باشند، پشتیبانی می‌کند. اوپن‌بی‌اس‌دی یک نسخهٔ ویژه از سیستم پنجره‌بندی اکس برای خود دارد که زینوکارا نام دارد و در نصب پیش‌فرض اوپن‌بی‌اس‌دی هم گنجانده شده‌است. با این همه، برای اینکه در نصب پیش‌فرض اوپن‌بی‌اس‌دی برنامه‌های کاربردی کمی وجود دارد، اوپن‌بی‌اس‌دی بی‌درنگ آمادهٔ به‌کارگیری بر روی یک رایانه رومیزی نیست و در سنجش با سیستم‌عامل‌های دیگر همچون برخی از توزیع‌های لینوکس، نیازمند تلاش‌های بیشتری است تا برای یک میزکار آماده شود.
اوپن‌بی‌اس‌دی را می‌توان همچون یک کارساز وب، سرویس‌دهنده رایانامه، بانک اطلاعاتی یا هر گونه سرویس‌دهنده دیگری پیکربندی کرده و بکار برد.
از اوپن‌بی‌اس‌دی می‌توان برای یک دیوار آتش، پل و شکل‌دهنده ترافیک بهره برد. اوپن‌بی‌اس‌دی را می‌توان برای راه‌اندازی کردن یک سامانه کشف نفوذ، پراکسی سرور و همچنین برای نظارت و سرپرستی کردن بر روی ترافیک شبکه، بکار برد.
موارد استفاده > استفاده توسط سازمان‌های دولتی و تجاری

برخی از سازمان‌های دولتی و شرکت‌های تجاری که اوپن‌بی‌اس‌دی را برای اهداف گوناگون خود بکار می‌برند:
کمیسیون حقوق بشر استرالیا
وزارت امور همگانی دولت شیلی
مؤسسه مناطق فرهنگی و گردشگری کلمبیا
مجمع انتخاباتی ایالت سونورا
TronicGuard GmbH - یک شرکت میزبانی وب آلمانی
‎.vantronix - تولیدکننده دستگاه‌های فایروال که مبتنی بر اوپن‌بی‌اس‌دی هستند.
Core Force - یک نرم‌افزار امنیتی برای مایکروسافت ویندوز است که مبتنی بر اوپن‌بی‌اس‌دی است.
موارد استفاده > مشتقات

از جمله سیستم‌عامل‌های سرشناسی که از اوپن‌بی‌اس‌دی مشتق شده‌اند، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
MirOS BSD
Anonym.OS (متوقف‌شده)
AdJ (برای کاربران اسپانیایی‌زبان)
ekkoBSD (متوقف‌شده)
MicroBSD (متوقف‌شده)
همین‌طور سیستم‌عامل pfSense که یکی از مشتقات فری‌بی‌اس‌دی است، از فایروال پی‌اف که توسط پروژه اوپن‌بی‌اس‌دی توسعه داده شده، استفاده می‌کند.
نرم‌افزارهای گرفته شده از دیگر پروژه‌ها

X.org، سیستم پنجره‌ای اکس، به همراه تعدادی وصله.
جی‌سی‌سی نسخه‌های ۴٫۲، ۳٫۳ یا ۲٫۹۵ (بسته به سکوی سخت‌افزاری مورد استفاده).
پرل، به همراه تعدادی وصله و بهینه‌سازی که توسط توسعه‌دهندگان پروژه اوپن‌بی‌اس‌دی انجام شده‌است.
nginx، یک وب‌سرور، به همراه تعدادی وصله
اس‌کیوال لایت، به همراه تعدادی وصله و بهینه‌سازی
sendmail، یک سرویس‌دهنده پست الکترونیک به همراه libmilter.
BIND، یک سرویس‌دهنده نام دامنه همراه با تعدادی وصله. پروژه اوپن‌بی‌اس‌دی بهینه‌سازی‌های زیادی را از نظر امنیتی و همین‌طور در مد chroot انجام داده.
NSD، یک دی‌ان‌اس سرور
sudo، که به کاربران معمولی اجازه می‌دهد تا بتوانند دستورها را به عنوان کاربر ریشه اجرا کنند.
ncurses، کتابخانه‌ای که برای طراحی کردن رابط‌هایی کاربری مبتنی بر منو استفاده می‌شود.
binutils به همراه تعدادی وصله.
گنو دیباگر همراه با تعدادی وصله.
less نسخه ۴۴۴ همراه با تعدادی وصله.
AWK، یک زبان برنامه‌نویسی که عمدتاً برای پردازش متون استفاده می‌شود.
LibreSSL - مشتق‌شده از OpenSSL
واژه‌نامه

↑  freeze
↑  The NetBSD Core Group
↑  Bob Beck
↑  Secure by default
↑  Darren Reed
↑  Daniel Hartmeier
↑  gap
↑  Canary value
↑  frame
↑  Five years without a remote hole in the default install!
↑  One remote hole in the default install, in nearly 6 years!
↑  Only two remote holes in the default install, in a heck of a long time!
↑  runtime
↑  Erick Green
↑  Cop daemon
↑  Ty Semaka
↑  Puffy
↑  Niels Provos
↑  David Mazieres
↑  Hackers of the Lost RAID
↑  The Wizard of OS
↑  Lyrics
↑  Gregory Perry
منابع مکتوب

Lucas, Michael W. (2003). Absolute OpenBSD: Unix for the Practical Paranoid (به انگلیسی) (1st ed.). No Starch Press.
Korff, Yanek; Hope, Paco; Potter, Bruce (2004). Mastering FreeBSD and OpenBSD Security (به انگلیسی). O'Reilly Media.
برای مطالعه بیشتر

Lucas, Michael (2013). Absolute OpenBSD (به انگلیسی) (2nd ed.). No Starch Press.
Artymiak, Jacek. The OpenBSD Command-Line Companion (به انگلیسی) (1st ed.).
Artymiak, Jacek (2003). Building Firewalls with OpenBSD and PF: Second Edition (به انگلیسی). Jacek Artymiak. p. 340.
Palmer, Brandon; Nazario, Jose (2004). Secure Architectures with OpenBSD (به انگلیسی). Addison-Wesley Professional. p. 520.
Reed, Jeremy C. (2006). The OpenBSD PF Packet Filter Book: PF for NetBSD, FreeBSD, DragonFly and OpenBSD (به انگلیسی). Reed Media Services. p. 193.
Sonnenreich, Wes; Yates, Tom (2000). Building Linux and OpenBSD Firewalls (به انگلیسی). Wiley. p. 384.
Matzan, Jem (2007). The OpenBSD 4.0 Crash Course (به انگلیسی). O'Reilly Media.
N.M. Hansteen, Peter (2010). The Book of PF A No-Nonsense Guide to the OpenBSD Firewall, 2nd edition (به انگلیسی). No Starch Press. p. 216.
Lucas, Michael (2012). SSH Mastery: OpenSSH, PuTTY, Tunnels and Keys (به انگلیسی). CreateSpace Independent Publishing Platform. p. 150.
Lucas, Michael (2013). Sudo Mastery: User Access Control for Real People (به انگلیسی). CreateSpace Independent Publishing Platform. p. 144.
Lucas, Michael (2013). DNSSEC Mastery: Securing the Domain Name System with BIND (به انگلیسی). CreateSpace Independent Publishing Platform. p. 130.
گروهی از توسعه‌دهندگان اوپن‌بی‌اس‌دی در هکاتونی در سال ۲۰۰۱ در MIT
تئو درات، بنیانگذار پروژه اوپن‌بی‌اس‌دی و اوپن‌اس‌اس‌اچ
چگونگی کارکرد stackgap و پیشگیری از سرریز بافر با گذاشتن یک فضای خالی با اندازهٔ تصادفی در بالای پشته برنامه.
تصویری از اوپن‌بی‌اس‌دی ۳٬۷ به همراه محیط گرافیکی، لوگوی غول پاسبان در پس‌زمینه دیده می‌شود.
مادر پاییزی

| مادر پاییزی | مادر پاییزی |
| --- | --- |
کارگردان: سیروس رنجبر یاجلو
تهیه‌کننده: سیروس رنجبر یاجلو
نویسنده: سیروس رنجبر یاجلو، آذر قربانی
بازیگران: هانیه توسلی بهناز جعفری کتایون کارایی 
موسیقی: ستار اورکی
فیلم‌بردار: شهریار اسدی
تدوین‌گر: فریدون جامه بزرگ
شرکت تولید: حکمت فیلم
توزیع‌کننده: بنیاد سینمایی فارابی
تاریخ‌های انتشار: ۱۳۹۰
مدت زمان: ۸۷ دقیقه
کشور: ایران
زبان: فارسی 
هزینهٔ فیلم: ۴۵۰ میلیون تومان
مادر پاییزی نام فیلم ایرانی به کارگردانی سیروس رنجبر یاجلو و محصول سال ۱۳۹۰ است. این فیلم، اقتباسی است آزاد از رمان «ماجرای عجیب سگی در شب» اثر مارک هادون. «مادر پاییزی» تا به امروز جز دو اکران محدود در جشنواره‌های «فجر» و «سلامت» به اکران عمومی نرسیده است.
خلاصه داستان

پسرک ۱۲ ساله که به بیماری اوتیسم مبتلاست با پدر و پرستارش در شهرک دریاکنار (بابلسر) زندگی می‌کند. او در طی پیگیری کشته شدن گربه همسایه می‌فهمد که مادرش زنده است و در تهران زندگی می‌کند و برای جستجوی او راهی تهران می‌شود.
بازیگران

هانیه توسلی
علیرضا جلالی‌تبار
وحید رهبانی
بهناز جعفری
آرش تاج تهرانی
مختار سائقی
کتایون کارایی
جوایز

جایزه بهترین فیلم از نخستین جشنواره روانشناسی و مشاوره (سازمان بهزیستی کشور و دانشگاه شهید بهشتی) ۱۳۹۶
جایزه سیفژ چهل و دومین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم رشد
جایزه بهترین کارگردانی و فیلمنامه از سوی بانک کارآفرین (۱۳۹۱)
براترنا

تمدن میتانی در بزرگترین گستره خود در زمان فرمانروایی براترنا، ق. ۱۵ قبل از میلاد
براترنا (انگلیسی: Barattarna) فرمانروایی از فرمانروایان تمدن میتانی بود. تمدن میتانی یکی از تمدن‌های باستانی هورانی در غرب ایران و میانرودان و جنوب آناتولی بودند. میتانی‌ها توسط طبقه‌ای از اشراف با ریشهٔ نامشخص متحد گشته و قدرت خود را در هزارهٔ دوم پیش از میلاد مسیح گسترش دادند. در فهرست خدایان میتانی، نام چهار خدا (میترا، ورونا، ایندرا، اشوین‌ها) ذکر شده که اسم‌های قدیمی دارند و در ریگ ودا هم ذکر شده‌است و محتملا نشان از این دارد که میتانی‌ها دین ودائی داشته‌اند.
سنگ‌نبشتهٔ معروف میتانی که در زمان نگارش آن به سال ۱۳۱۷ پیش از میلاد می‌رسد مربوط به پیمان‌نامه‌ای است که میان شاه میتانی و شاه هیتی بسته‌شده و ایزدانی که در این سنگ‌نبشته از آنان یاد شده، عبارتند از ایندرا، ورونا، مهر، و ناسیته که خدایانی هندوآریایی بوده‌اند. مجموعهٔ قراین حاکی از این است که میتانی‌ها قبیله‌ای از اقوام آریایی بودند که پیش از جدایی هندیان و ایرانیان از آنان جدا شده و به میانرودان آمده و در آنجا سلسلهٔ شاهی بنیان افکنده‌اند.
ایستگاه راه‌آهن اشک تپه

ایستگاه راه‌آهن اشک تپه یکی از ایستگاه‌های راه‌آهن اصلی و مهم در ایران است. این ایستگاه در شهر ايشک تپه واقع شده است.  در نزدیکی مرز ترکمنستان ، قطار مستقیم به ترکمنستان می‌رود.
خط راه‌آهن

راه‌آهن سراسری ایران
به سمت برکت ترکمنستان و عشق‌آباد (tk:Demirgazyk-Günorta transmilli demir ýoly)
در اطراف ایستگاه

آلماگل
پارک دریاچه آلماگل
تالاب آجی‌گل
بتمن: نقاب شبح
صداپیشگان

کوین کانروی در نقش بروس وین / بتمن
مارک همیل در نقش جوکر
دینا دلانی در نقش آندریا بومانت / شبح
صدای شبح نقاب دار توسط استیسی کیچ انجام شده‌است.
هارت بوچنر در نقش آرتور ریوز
استیسی کیچ در نقش کارل بومانت
ایب ویگودا در نقش سال «ویزر» والسترا
دیک میلر در نقش چاکی سول
جان پی. رایان در نقش باز برونسکی
افرم زیمبالیست جونیور در نقش آلفرد پنی‌ورث
باب هیستینگز در نقش کمیسر جیمز گوردون
رابرت کوستانزو در نقش کارآگاه هاروی بولاک
جف بنیت صداپیشگی چند شخصیت فرعی مانند سارق اول و دوم، دوچرخه سوار، پلیس در هلیکوپتر، پلیس در رادیو، عضو تیم سوات و مسافر در کشتی را انجام می‌دهد.
آرلین سورکین در نقش خانم بامبی، یکی از معشوقه‌های بروس (بدون ذکر نام)
درون‌مایه

پال دینی هر یک از فلشبک‌های زندگی عاشقانه بتمن را اینگونه توصیف می‌کند: «زمانی که تو امیدواری اوضاع بهتر شود، همه چیز تمایل به بدتر شدن پیدا می‌کند.» رابطه بروس با آندریا، که در ابتدا نویدبخش است، در نهایت به آشفتگی تبدیل می‌شود. در ابتدا، بروس و آندریا برای ازدواج آماده می‌شوند، اما سپس به بروس یک یادداشت خداحافظی از آندریا داده می‌شود که رابطه آنها را قطع می‌کند. این در نهایت منجر به تصمیم بروس برای تبدیل شدن به بتمن می‌شود. ریچارد کورلیس از تایم احساس کرد که این صحنه با تصمیم آندریا برای انتقام گرفتن از والدین خود و رد عشق بروس، زمانی که پدرش به قتل رسیده‌است، شبیه است. هر دو رویداد دو نفر را متحول می‌کنند (بروس تبدیل به بتمن می‌شود و آندریا تبدیل به شبح). یکی از صحنه‌ها بروس وین را بر روی سنگ قبر والدینش نشان می‌دهد که می‌گوید: «من روی خوشحالی حساب نمی‌کردم.» به گفته ریوز، این صحنه قرار بود لحظه‌ای محوری در زندگی تراژیک بروس باشد، زیرا او فرصت زندگی عادی را از خود سلب می‌کند. ریوز همچنین اظهار داشت: «وقتی بروس برای اولین بار ماسک را می‌گذارد، [بعد از اینکه آندریا نامزدی آنها را به هم می‌زند] و آلفرد می‌گوید "خدای من!" او با وحشت واکنش نشان می‌دهد، زیرا او مردی را تماشا می‌کند که او از کودکی به او کمک کرده‌است، مردی که اجازه داده‌است میل به انتقام و قصاص زندگی‌اش را از بین ببرد، سرانجام ناگفتنی‌ها را در آغوش می‌گیرد.»
موسیقی

| بتمن: نقاب شبخ – فیلم پویانمایی> موسیقی فیلم از شرلی واکر | بتمن: نقاب شبخ – فیلم پویانمایی> موسیقی فیلم از شرلی واکر |
| --- | --- |
مدت: ۳۴:۴۳
ناشر: رپریز
موسیقی متن فیلم توسط شرلی واکر، آهنگساز اصلی سریال بتمن: مجموعه پویانمایی ساخته شده‌است. واکر این موسیقی متن را یکی از آهنگ‌های مورد علاقه خود در میان ساخته‌های خود نامید. واکر در مصاحبه‌ای با Cinemusic.com توضیح داد که اشعار "لاتین" استفاده شده در "Main Title" در واقع نام کارکنان کلیدی برادران وارنر است که از عقب خوانده می‌شوند. آهنگ "I Never Even Told You" توسط سیده گرت و گلن بالارد نوشته شده و توسط تیا کریر اجرا شد. هانس زیمر، که بعداً آهنگسازی سه‌گانه شوالیه تاریکی را انجام داد، سینث‌سایزر موسیقی را اجرا کرد.
این موسیقی ابتدا در ۱۴ دسامبر ۱۹۹۳ توسط رپریز رکوردز منتشر شد. در ۲۴ مارس ۲۰۰۹، لالالند رکوردز یک نسخه نفیس طولانی‌تر موسیقی متن فیلم را منتشر کرد. این نسخه شامل تمام آهنگ‌های موجود در نسخه اصلی با برخی از آهنگ‌های طولانی‌شده‌است. همچنین به دلیل داشتن تعدادی قطعه منتشر نشده قبلی ۳۰ دقیقه طولانی‌تر است.
| بتمن: نقاب شبح (موسیقی متن اصلی فیلم)> شماره | بتمن: نقاب شبح (موسیقی متن اصلی فیلم)> نام | بتمن: نقاب شبح (موسیقی متن اصلی فیلم)> نویسنده(ها) | بتمن: نقاب شبح (موسیقی متن اصلی فیلم)> خواننده | بتمن: نقاب شبح (موسیقی متن اصلی فیلم)> مدت |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱. | «Main Title» |   |   | ۱:۳۵ |
| ۲. | «The Promise» |   |   | ۰:۴۶ |
| ۳. | «Ski Mask Vigilante» |   |   | ۳:۰۶ |
| ۴. | «Phantasm's Graveyard Murder» |   |   | ۳:۴۳ |
| ۵. | «First Love» |   |   | ۱:۳۵ |
| ۶. | «The Big Chase» |   |   | ۵:۳۲ |
| ۷. | «A Plea for Help» |   |   | ۱:۵۵ |
| ۸. | «The Birth of Batman» |   |   | ۴:۱۷ |
| ۹. | «Phantasm and Joker Fight» |   |   | ۴:۰۵ |
| ۱۰. | «Batman's Destiny» |   |   | ۳:۵۰ |
| ۱۱. | «I Never Even Told You» | Siedah Garrett and Glen Ballard | Tia Carrere | ۴:۲۰ |
بازاریابی

در دسامبر ۱۹۹۳، دو رمان از این فیلم منتشر شد. یکی رمانی برای خوانندگان جوان نوشته اندرو هلفر و دیگری رمانی بزرگسال محور نوشته گری گراول بود.
دی‌سی کامیکس اقتباسی از فیلم را به صورت کتاب کمیک منتشر کرد که توسط کلی پوکت نوشته و توسط مایک پاروبک طراحی شده بود. انتشار کمیک فیلم با انتشار نسخه وی‌اچ‌اس فیلم همراه شد. کنر، که قبلاً اسباب‌بازی‌هایی را برای این مجموعه کارتونی منتشر کرده بود، چندین اسباب بازی مرتبط برای فیلم، از جمله جوکر و شبح تولید کرد. شبح در این اسباب بازی‌ها بدون ماسک بود و این باعث شد مهم‌ترین نقطه فیلم افشا شود. بتمن و رابین ماجراجویی‌های سالانه شماره ۱: سایه شبح دنباله کمیک این فیلم است که توسط دینی نوشته شد و در سال ۱۹۹۶ منتشر شد. در سال ۲۰۱۵، دی‌سی کلکسیونز دو پک اکشن فیگور، شامل بتمن و شبح، عرضه کرد.
گیشه

بتمن: نقاب شبح در روز کریسمس سال ۱۹۹۳ در ایالات متحده در ۱۵۰۶ سینما اکران شد و در دو روز اول اکران خود ۱٬۱۸۹٬۹۷۵ دلار فروش کرد. مجموع فروش داخلی این فیلم در گیشه به ۵٬۷۹۵٬۵۲۴ دلار رسید. سازندگان فیلم، برادران وارنر را به خاطر بازاریابی ناموفق، که معمولاً دلیل اصلی آن را تصمیم لحظه آخری استودیو مبنی بر اکران این فیلم در سینما که باعث عجله در روند ساخت فیلم شد می‌دانند، مقصر دانستند. با وجود این، نقاب شبح در نهایت با انتشار در رسانه‌های نمایش خانگی مختلف فروش خوبی کسب کرد.
بازخورد > جوایز

نقاب شبح، در کنار شیرشاه و کابوس پیش از کریسمس، نامزد دریافت جایزه آنی در بخش بهترین انیمیشن بلند شد، اما در رقابت با شیرشاه شکست خورد.