stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
تفسیرالقرآن و هوالهدی و الفرقان
شیوه نگارش

احمد خان در اثرش، تعداد محدودی از آیات قرآن را انتخاب و تفسیر می‌کند. وی در تفسیرش تلاش می‌کند علاوه بر اصلاح دیدگاه مسلمانان و پاک‌کردن خرافات و ناخالصی های آنان، به اعتراضات مخالفان و مستشرقان پاسخ دهد؛ از این‌رو به آیات اخلاقی نمی‌پردازد. ولی در عوض به موضوعات کلامی، مانند نبوت و معاد بسیار می‌پردازد. وی همچنین به بحث‌های فقهی نیز می‌پردازد و تلاش می‌کند تا حکمت احکام را بیان و آن را با زمان روز تطبیق و کارآمدی آن را اثبات کند.
انگیزه و نگرش‌های مؤلف

سید احمد خان، همان‌طور که از مقدمه تفسیرش پیداست، نگران «تعارض دین و علم» و افول ارزش‌های معنوی در جامعه اسلامی است. او چارۀ این خطر را نه در نفی دین می‌داند و نه سکوت در برابر این موضوع؛ بلکه او معتقد به بازسازی اندیشۀ دینی و انطباق دادن مداوم حقایق دین با یافته‌های علمی و عقلی است. از این انتقاد که بگذریم، «از حق نباید گذشت که انتقادات سید احمد خان ناظر به محیط هند و حجم فوق‌العاده خرافات و دغدغه خاطر به خاطر عقب‌ماندگی جامعۀ مسلمانان بوده و لذا نباید برخی از انتقادات او از درک نادرست معارف اسلامی را نادیده گرفت». البته انتقاد به مشی سیاسی وی خارج از بحث این نوشته‌ است.
سید احمد خان با مشاهده عقب‌ماندگی نسبی هندوها، تصمیم گرفت برای بهبود اوضاع مسلمانان اقدامی فرهنگی کند. دانشگاه علیگره را بنا نهاد؛ در نشر علم و فرهنگ کوشید و با سخنرانی‌ها و نگارش کتاب با عقاید سخیف آنان مبارزه کرد. به همین دلیل با خرافات و عقاید تسلیم‌گرایانه مبارزه کرد و آنها را علل عقب‌ماندگی مسلمانان برشمرد. در این میان، سخت شیفتۀ فرهنگ و تمدن جهان غرب شد و ناخودآگاه تحلیل‌هایی ارائه داد که مبتنی بر دانش‌های اروپایی و مخالف برداشت‌های اسلامی بود.
انتقادات

اسلام‌گرایان معتقد‌اند: این تفسیر به شیوۀ عقلانیِ‌افراطی و در اثر خودباختگی نویسنده نگارش شده‌است و در هر آیه که در آن ذکری از مَلِک، جن، وحی یا معجزات انبیا آمده، آن را از ظاهر خود خارج کرده و تأویلات غیرمنطقی و بی‌اساس کرده‌است. همچنین با افراط آیات قرآن را تفسیر علمی نموده‌ و فرضیه‌های مختلف و ناپایدار علمی را در تفسیرش جا داده‌است. دیگر منتقدان بیان میکنند: «کالبد شکافی دیدگاه تلفیقی سید احمد خان هندی نشان می‌دهد که وحی و تجربه‌هایی از این قبیل، مواردی نفسانی هستند و سخنان خدا، همان سخنان پیامبر است؛ در نتیجه وحی، تابع پیامبر و زاییدۀ افکار اوست. او گرچه تلاش می‌کند با عبارات ما ینطق عن الهوی به آن ساختاری الهی بدهد؛ اما این تجربۀ الهام‌گونه، خود دارای اشکالات فراوانی‌است. آسیب‌های مبنایی این نگره علاوه بر تناقض در دیدگاه، مشکل هستی شناختی‌است که در آن خدا، نقش چندانی در شکل‌دهی وحی ندارد. این دیدگاه به لحاظ روش دچار رأی‌گروی و تأویل‌گرایی گردیده که سعی می‌کند وحی را با جنبه‌های طبیعی توجیه نماید و جنبۀ ناسوتی دادن به وحی، باعث پذیرش تکثرگرایی دینی گردیده که نوعی غرب‌زدگی در افکار را به همراه دارد و به رواج اندیشه‌های نوگرایانه و انحرافی انجامیده که آسیب‌های جدی بر اسلام در شبه‌قاره هند وارد ساخته است.»
انتقادات > دیدگاه سیدجمال الدین اسدآبادی

سید جمال‌الدین اسدآبادی از پیشرو‌ان اسلام‌گرایی، در زمانی که در هند در تبعید به سر می‌برد، با اندیشه‌های سید احمد خان آشنا می‌شود و رساله پنچریه را در رد او می‌نویسد و در مقاله‌ای با عنوان «تفسیر و مفسر» دربارۀ تفسیرش می‌نویسد:
«شنیدم که شخصی در حالت کبر سنّ و کثرت تجربیات و سیاحت ممالک فرنگ، پس از کدّ و جهد، به جهت اصلاح جامعۀ اسلامی تفسیری بر قرآن نوشته‌است … گمان بردم که گمشدۀ خود را یافته‌ام؛ ولی چون تفسیر به نظرم گذشت، دیدم به هیچ وجه در راه یاد شده قدم نگذارده؛ تنها همت خود را بر آن گماشته که هر آیه‌ای که در آن ذکری از مَلِک یا جن یا روح‌الامین یا وحی یا جنت و نار یا معجزه‌ای از معجزات انبیا می‌رود، آن آیه را از ظاهر خود برآورده، به تأویلات بارده زندیق‌های قرون گذشته تأویل نماید. فرق همین است که زنادقه سلف دانشمندانی بوده‌اند و این مفسر بی‌چاره بسیار عوام است؛ لَهذا نمی‌تواند اقوال ایشان را هم بخوبی فرا گیرد … و عجیب‌تر آن است که این مفسر، رتبه‌ی مقدسۀ الهیّه نبوت را تنزل داده، به پایه «مصلح مذهبی» فرود آورده و انبیا را چون «واشینگتن» و «ناپلئون» و… گمان کرده‌است!»
سوپر آرتی‌ال

| 0 | 1 |
| --- | --- |
کشور: آلمان
گستره پخش: Europe
شبکه: گروه آرتی‌ال
شعار تبلیغاتی: SUPER Primetime. SUPER RTL.
ستاد: کلن، آلمان
برنامه‌سازی: برنامه‌سازی
زبان(ها): الگو:زبان‌های سوئیس
فرمت تصویر: ۱۰۸۰آی تلویزیون وضوح‌بالا (downscaled to 16:9 ۵۷۶آی for the اس‌دی‌تی‌وی feed)
سرویس تغییر زمان: Toggo Plus
مالکیت: مالکیت
مالک: RTL Disney Fernsehen GmbH & Co. KG (گروه آرتی‌ال (50%) Walt Disney Direct-to-Consumer and International)
شبکه‌های برادر/خواهر: RTL RTL Zwei RTL Crime Nitro RTL Passion RTLplus
تاریخچه: تاریخچه
راه‌اندازی‌شده: ۲۸ آوریل ۱۹۹۵؛ ۲۹ سال پیش (۱۹۹۵-28}})
پیوندها: پیوندها
وبگاه: superrtl.de
دسترسی: دسترسی
زمینی: زمینی
تلویزیون دیجیتال زمینی: Channel slots vary on each region
کابلی: کابلی
Cablecom: Channel slots vary on each region
Kabel Deutschland: Channel slots vary on each region
Kabel BW: Channel slots vary on each region
Unity Media: Channel slots vary on each region
NOS (Portugal): Channel 49
آی‌پی تی‌وی: آی‌پی تی‌وی
دویچه تلکوم (Germany): Channel 9 (SD/HD)
A1 TV (Austria): Channel 28 (SD)
Vodafone TV (Portugal): channel 61 (SD)
 :  
سوپر ار تی ال یا به انگلیسی:(Super RTL) یک کانال تلویزیونی مخصوص کودکان و نوجوانان به زبان آلمانی و انگلیسی می‌باشد که در سال ۱۹۹۵ میلادی تأسیس و بر روی آنتن رفته‌است. این شبکه زیر نظر شرکت والت دیزنی و گروه رسانه‌ای ار تی ال اداره می‌شوند.
دارایی

برای دیگر کاربردها، دارایی (ابهام‌زدایی) را ببینید.
دارایی (به انگلیسی :asset)،در حسابداری، کلیهٔ اموال و حقوقی است که دارای ارزش پولی باشند.[نیازمند منبع][کدام صفحه؟]دارایی هر منبعی است که تحت مالکیت یا کنترل یک واحد اقتصادی است.دارایی هر چیزی (مشهود یا ناملموس) است که بتوان از آن برای تولید ارزش اقتصادی مثبت استفاده کرد. دارایی ها ارزش مالکیت را نشان می دهد که می تواند به پول نقد تبدیل شود (اگرچه خود پول نقد نیز یک دارایی محسوب می شود).
دارایی‌های یک واحد، ممکن است پدیده‌های عینی و مشهود باشند. مثل زمین، ساختمان، موجودی نقدی و موجودی کالا، یا به صورت حقوق مالی و امتیازات غیرقابل رؤیت، مثل سرقفلی و مطالبات از اشخاص.
دارایی‌ها عرفاً از دیدگاه اراده در ترازنامه به گروه‌های متمایزی تقسیم می‌شوند.
دو گروه که مورد استفاده بیشتری دارند عبارتند از دارایی‌های جاری و دارایی‌های ثابت.
دارایی‌های جاری: این دارایی‌ها اقلامی هستند که انتظار می‌رود در طی یک سال یا یک دوره عملیاتی از تاریخ تنظیم ترازنامه (هر کدام که طولانی‌تر است) به وجه نقد تبدیل، یا مصرف یا فروخته شوند. معمولاً دارایی‌های جاری بر حسب سرعت تبدیل شدن به وجه نقد یا مصرف در ترازنامه منعکس می‌گردند.
مانند: بانک‌ها، صندوق، تنخواه‌گردان، بدهکاران، پیش‌پرداخت‌ها، موجودی کالا و ملزومات اداری.
دارایی‌های ثابت: این دارایی‌ها، اقلامی مشهود با عمری طولانی می‌باشند که در جریان عملیات مؤسسه مورد استفاده قرار می‌گیرند. دارایی‌های این گروه به مرور زمان و پس از استفادۀ مکرر مستهلک می‌گردند به همین دلیل برای هر یک از دارایی‌های ثابت استهلاک منظور می‌شود. (به استثنای زمین که مستهلک نمی‌گردد)
مانند: زمین، ساختمان، تأسیسات، ماشین‌آلات و تجهیزات، ابزارآلات، وسائل نقلیه و منصوبات، قالب،ها، لوازم آزمایشگاهی و دارایی‌های سرمایه‌ای موجود در انبار.
طبق تعریف جدیدتری که در کتاب مبانی نظری حسابداری از دارایی شده، دارایی مفهومی مالی است یعنی اموال و حقوقی که منافع آتی قابل تبدیل به پول دارند و بر اثر معاملات، عملیات یا رویدادهای مشخص به مالکیت یا تسلط مالکانهٔ یک واحد تجاری درآمده‌اند؛ دارایی آن واحد محسوب می‌شوند.
دارایی، یکی از عناصر حسابداری نشان‌دهندهٔ وضعیت مالی واحد انتفاعی است.
مفهوم اجتماعی دارایی

دارایی و پس انداز و سرمایه‌گذاری قابلیت تبدیل شدن به‌یکدیگر را دارند.
مسکن، خودرو، تلفن همراه، کامپیوتر و حتی آب لوله‌کشی و دسترسی به سرویس‌های بهداشتی از جمله دارایی‌های خانوار هستند.
پس انداز یکی از راه‌های سهیم کردن نسل آینده در دارایی‌هایی است که امروز در اختیار است. خانواده در طول حیات خود به دارایی‌هایی دست می‌یابد که خواسته و ناخواسته بخش چشمگیری از آن در آینده به اعضای جوان آن می‌رسد. حفظ و حراست از دارایی و تلاش برای افزودن بر آن از سویی موجب می‌شود تا زندگی جاری با سهولت بیشتری پیش رود و از سوی دیگر آیندگان پشتوانه‌های قویتری داشته باشند.
مسکن با دارا بودن حجم قابل توجه در بازار دارایی‌ها و همچنین برخورداری از ریسک کمتر نسبت به سایر دارایی‌ها، ضمن جلب اعتماد سرمایه‌گذاران همواره نقش ضربه‌گیر را در اقتصاد ایفا نموده‌است.
انواع دارایی ها از منظر مدیریت مالی

دارایی ها به پنج دسته اصلی تقسیم می شوند: مشتقات، اوراق قرضه، سهام، ارز، کامودیتی.
نصرکان علیا

| نصرکان علیا | نصرکان علیا |
| --- | --- |
روستا: روستا
کشور: ایران
استان: گلستان
شهرستان: علی‌آباد
بخش: کمالان
دهستان: شیرنگ
جمعیت: ۵۳۹ نفر (سرشماری ۹۵)
نصرکان علیا، روستایی است از توابع بخش کمالان شهرستان علی‌آباد در استان گلستان ایران.
جمعیت

این روستا در دهستان شیرنگ قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۵۴۲ نفر (۱۲۳خانوار) بوده‌است.
تاریخ گاه‌شماری ایرانی

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| <<  | بهمن | بهمن | بهمن | بهمن | بهمن |  >> |
| ش | ی | د | س | چ | پ | ج |
|  |  | ۱ | ۲ | ۳ | ۴ | ۵ |
| ۶ | ۷ | ۸ | ۹ | ۱۰ | ۱۱ | ۱۲ |
| ۱۳ | ۱۴ | ۱۵ | ۱۶ | ۱۷ | ۱۸ | ۱۹ |
| ۲۰ | ۲۱ | ۲۲ | ۲۳ | ۲۴ | ۲۵ | ۲۶ |
| ۲۷ | ۲۸ | ۲۹ | ۳۰ |  |  |  |
۱۴۰۳ خورشیدی: ۱۴۰۳ خورشیدی
تاریخ گاه‌شماری ایرانی به بیش از چهارهزار سال پیش بازمی‌پردد. با گذر زمان و در طول تاریخ گاه‌شماری در ایران تغییرات زیادی در خودش دیده است.
یافته‌ها نشان می‌دهد که گاه‌شماری در ایران از گاه‌شماری بابلی، که گاه‌شماری خورشیدی-مهی بود ریشه گرفته است. ولی ایرانیان نظام خورشیدی را برای گاه‌شماری‌ها بکار بردند. حدود ۲۵۰۰ سال پیش، یعنی بعد از میلاد زرتشت و شکل‌گیری حکومت هخامنشیان، گاه‌شماری در ایران تغییراتی کرد. با گسترش آیین زرتشت، گاه‌شماری زرتشتی در ایران رسمیت یافت. تغییرات گاه‌شماری در طول دوره پیش‌از اسلام، ادامه یافت و با ورود اسلام به ایران، برای قرن‌ها گاه‌شماری قمری در کنار گاه‌شماری خورشیدی کاربرد داشت. با توجه به نیاز اجتماعی و اقتصادی جامعه و همچنین پیشرفت علوم در دوره اسلامی، دانشمندان ایرانی زیادی دست به مطالعه و اصلاح گاه‌شماری زدند. خیام با ارائه گاه‌شمار جلالی که دقیق‌ترین نظام گاه‌شماری خورشیدی است، گام بزرگی در این راستا برداشت. در ادامه دوره اسلامی نیز گاه‌شماری ایرانی با دگرگونی‌های زیادی روبرو بود و انواع نظام‌های گاه‌شماری به صورت گسترده یا محدود در ایران کاربرد داشت. در در ابتدای قرن چهاردهم هجری خورشیدی، گاه‌شماری رسمی ایران که یکی از پیشرفته‌ترین و دقیق‌ترین و منظم‌ترین نظام‌های گاه‌شماری است، با تصویب مجلس شورای ملی ایران کاربرد سراسری یافت.
پیش‌درآمد

تاریخ گاه‌شماری ایران به پیش از ورود اسلام و پس از آن تقسیم می‌شود. پیش از ورود اسلام تقویم باستانی خورشیدی رسمیت داشته و پس از ورود اسلام ضمن نگاهداشت سنت باستانی تقویم و سالشمار خورشیدی و اصلاح محاسباتی، بتدریج تقویم هجری قمری کاربرد غالب یافته و از قرن نهم قمری تا یک سده پیش تقویم رسمی بوده است، تقویم خورشیدی سنتی با رسیدن به کمال خود، از یک سده پیش تا کنون تقویم رسمی ایران گردیده است.
دوره باستان > پیش از هخامنشیان

قدیمی‌ترین تقویم پیش از هخامنشیان با بنای اقتصاد کشاورزی ایرانیان و نیاز به تعیین فصول، تقویمی فصلی بوده است که بخصوص از سوی ساکنان غربی ایران متأثر از تقویم بابلیان، خورشیدی-قمری بوده که تا زمان هخامنشیان نیز مرسوم بوده است. از آثار نوشتاری باستانی برمی آید که ایرانیان آغازین از تقویم ۳۶۰ روزه بر پایه تقویم بابلی استفاده می‌کردند که با اعتقادات و نام‌های پارسی هماهنگ شده بود و ماه‌ها بر اساس اشکال ماه به دو یا سه بخش تقسیم می‌شدند. ۱۲ ماه سال مطابق با جشن‌های گوناگون یا فصول زراعی-شبانی نامگذاری شده بودند. هر ۶ سال یکبار ماه سیزدهمی هم برای نگاهداشت سال خورشیدی با گردش ماه‌های قمری به این تقویم اضافه می‌شد. همچنین به استناد نوشته‌های ابوریحان بیرونی، در نواحی شرقی ایران تقویمی خورشیدی شبیه به تقویم زرتشتی، با هر ماه سی روزه، با کبیسه یکماه در هر شش سال (جبران ۵ روز افزوده سال) و مضافاً کبیسه یکماه در هر ۱۲۰ سال (جبران شش ساعت کسر سال) مرسوم بوده است.
پژوهش‌ها و یافته‌ها نشان می‌دهد که انواع گاه‌شماری رسمی و محلی در ایران کهن معمول بوده است. ابوریحان بیرونی در آثار الباقیه عن القرون الخالیه دربارهٔ پیشدادیان، کهن‌ترین دودمان ایرانی بنابر تاریخ ترادادی، سخن می‌گوید. بنا به نظر بیرونی، پیشدادیان سال را ۳۶۰ روز می‌گرفتند و ماه را ۳۰ روز. هر ۶ سال یک ماه اندرهلی برای کبیسه‌گیری داشتند و هر ۱۲۰ سال دو ماه اندرهلی، یکی برای ۵ روزهای رها کرده و دیگری برای یک‌چهارم روزهای فروهشته.
دوره باستان > دوره هخامنشی

مقالهٔ اصلی: گاه‌شماری پارسی قدیم
تقویم رایج در اوایل حکومت شاهنشاهی هخامنشیان به نام گاه‌شماری پارسی قدیم یا فرس هخامنشی معروف بوده است. کتیبه‌های باقی مانده از داریوش بزرگ در کوه بیستون در کرمانشاه و سایر فرمان‌های شاهان هخامنشی ما را از تقویم رسمی امپراتوری ایران و چگونگی اصول زمان‌سنجی در آن روزگار آگاه می‌سازد. متن این کتیبه‌ها و محتوای فرمان‌ها نشان می‌دهد که ایرانیان قدیم سال را به دوازده ماه تقسیم می‌کردند و فصول را می‌شناختند.
روایت است که داریوش بزرگ دو نفر ستاره‌شناس نامدار کلدانی به نام‌های نبوریمنو و کیدینوس را جهت اصلاح این تقویم به ایران دعوت کرد و ایشان با آشنایی به دانش نجوم یک سال خورشیدی را برابر با ۳۶۵ روز و ۶ ساعت و ۱۵ دقیقه و ۴۱ ثانیه معین نمودند. به احتمال قوی سال و ماه ایرانیان را با اصول سال و ماه بابلی تنظیم کردند. این تقویم که قدیمیترین نمونه زمانسنجی در ایران است، تا زمانی که گاه‌شماری زرتشتی در ایران گسترش یافت، تقویم رسمی کشور بوده است.
بر اساس متون گلی تخت جمشید احتمال داده می‌شود که آغاز سلطنت هر پادشاهی، مبدأ تاریخی هر دوره گاه‌شماری محسوب می‌شده است. آغاز سال با آغاز پاییز و برگزاری جشن میتراکانا که در پارسی نو به ان جشن مهرگان می‌گوییم بود. سال به چهار فصل سه‌ماهه تقسیم می‌شد و هر ماه ۳۰ روز بوده است.
دوره باستان > گاه‌شماری زرتشتی

بعد از پادشاهی داریوش بزرگ، گاه‌شماری زرتشتی در ایران گسترش یافت. این گاه‌شماری تقویم دینی مزدیسنا یا گاه‌شماری اوستایی نیز نامیده می‌شود. واحدهای تقسیم زمان این گاه‌شماری مانند روز، برج، فصل و سال در این گاه‌شماری، بر اساس باورها، آیین‌ها و اسطوره‌های مذهبی زرتشتی است و بنابر نیازهای دینی زرتشتی و انجام مراسم و فرایض دینی زرتشتیان بنا شده است.
دوره باستان > گاه‌شماری زرتشتی > گاه‌شماری اوستایی کهن

مقالهٔ اصلی: گاه‌شماری اوستایی کهن
گاه‌شماری اوستایی کهن بر اساس اوستا است. گمان می‌رود که سال و ماه اوستایی قدیم در همان ناحیه‌ای که اوستا و مخصوصاً قسمت قدیم آن گات‌ها سروده شده و محل ظهور زرتشت به ظن قوی در مشرق ایران در خوارزم بوده است، در زمان خود زرتشت یا حتی قبل از آن مستعمل بوده است.
این گاه‌شماری مبنی بر سالی است که به شش فصل غیرمتساوی یعنی ۴۵ روزه و ۶۰ روزه و ۷۵ روزه و ۳۰ روزه و ۸۰ روزه و باز ۷۵ روزه که جمعاً ۳۶۵ روز می‌شود، تقسیم می‌شده است و آن فصول را به اصطلاح متداول گاه می‌خواندند و پنج روز آخر هر یک از این فصول را عیدی به اسم گاهنبار می‌گرفتند. به سبب اهمیت این اعیاد دینی، مواقع آن‌ها در سال به دقت تمام در مواضع نجومی آن‌ها نگاه داشته می‌شد.
این گاه‌شماری با گاه‌شماری اقوام هندواروپایی و هندوایرانی روابطی داشته است. اما پس از انتشار آریاها در سرزمین‌های مختلف با شرایط اقلیمی و طبیعی متفاوت این هماهنگی برحسب و توافق شرایط جدید دیگرگونی یافت. چون آریاهای هندوایرانی مدت‌های درازی باهم بودند، همسانی و همانندی در گاه‌شماری آن‌ها نیز به چشم می‌خورد. بخصوص بین گاه‌شماری اوستایی قدیم و گاه‌شماری هندی موارد مشابه بسیاری دیده‌می‌شود.
دوره باستان > گاه‌شماری زرتشتی > ویژگی‌ها

بعد از گذر سال‌های بسیار و بعد از این که ژولیوس سزار، در ۴۶ سال قبل از میلاد مسیح تقویم ۳۶۵ روزه را اعمال کرد، پادشاه ساسانی اردشیر بابکان از این ترکیب که توسط سزار به کار برده شده‌استقبال کرد و ۵ روز به تقویم ایرانی اضافه کرد. در واقع این دو تقویم، و بسیاری از تقویم‌های کنونی دنیا که ۳۶۵ روز در سال دارند، از تقویم مصری اشتقاق پیدا کردند.
هر روز سال برای زرتشتی‌ها اسم و رسمی داشت، و ۵ روز هم به نام روزهای گاتاها که قسمتی از اوستا است به تقویم اضافه شد، ولی به دلیل عقب و جلو شدن روزها مشکلاتی در نظم تقویم ایجاد شد. جشن‌ها و روزهای مهم سال با اضافه شدن این ۵ روز به هم ریخت و باعث سردرگمی مردم برای اجرای مراسم و جشن‌ها شد یه همین دلیل تا به امروز به دلیل این مشکل، بسیاری از جشن‌های زرتشتی در دو تاریخ متفاوت برگزار می‌شوند. هرمز یکم نوهٔ اردشیر بابکان و یزدگرد سوم تلاش‌های بسیاری برای سامان دهی این مشکل انجام دادند و تغییرات ایشان آخرین تغییرات این تقویم بود.
در سال ۶۳۲ بعد از میلاد مسیح پس از به قدرت رسیدن یزدگرد سوم دورهٔ جدید تقویم نگاشته شد.
روزهای سال را به‌طور مساوی به ۱۲ ماه ۳۰ روزه تقسیم می‌کنند و پنج روز اضافی را بعد از آخر ماه اسفند یا اول ماه فروردین می‌آورند، اسامی ۱۲ ماه همان اسامی سال شمسی امروزی است. ایرانیان قدیم، خرده ایام, یعنی تقریباً شش ساعت مانده از هر سال را با اعمال کبیسهای به نام بهیزک جبران می‌کردند، اما بعد از سقوط سلسله ساسانیان برخی از زرتشتیان دیگر کبیسه و بهیزک را در نظر نگرفتند و سال را تنها ۳۶۵ روز حساب کردند، در نتیجه اول فروردین ماه هر چهار سال [و به ندرت پنج سال] یک روز عقب می‌رود و نوروز حقیقی با زمان تحویل آفتاب در برج حمل برابر نمی‌شود و در یک دوره ۱۴۶۱ ساله دوباره به نقطه اول می‌رسد.
جنگ‌های صلیبی و نهضت‌های شعوبیه > گاهشماری خراجی

مقاله‌های اصلی: گاه‌شماری بیزانسی، گاه‌شماری یزدگردی، و گاه‌شماری خراجی
اسناد عصر شعوبیه خبر از وجود تقویم سومی غیر از تقویم آسوری و هجری اسلامی در میان ایرانیان می‌دهند. که گاه‌شماری خراجی بوده است.
تقویمی که بعد از انقراض سلسله ساسانی در نزد ایرانیانی که دین خود را حفظ کرده بودند و «رعیت یا مملوکِ» اهل ذمه بودند رایج شد تقویم یزدگردی نام گرفت. در دوره ساسانی سال آغاز پادشاهی هر شاه به عنوان سرآغاز سال‌شمار گاه‌شماری درمی‌آمد. به عنوان مثال برای شمردن سالیان، گفته می‌شد سال سوم اردشیر. این سنت تا آخرین شاه این دودمان، یزدگرد سوم برقرار بود. اما با کشته‌شدن او و سرنگونی شاهنشاهی ساسانی، چون شاه دیگری بر سر کار نیامد، تا امروز سالیان گاه‌شماری زرتشتی از آغاز شاهی یزدگرد شمرده می‌شود. برای همین گاه‌شماری یزدگردی نام گرفته است.
در آغاز حمله صلیبیون گاهی برخی شاهک‌نشین‌ها (امیرنشین) از پرداخت مالیات سر باز می‌زند که منجر به شورش منطقه‌ای می‌شد. در تاریخ اسلام به این نهضت‌ها بر علیه امیرالمؤمنین خلیفه نهضت‌های شعوبیه می‌گفتند. در این دوره از یک گاه‌شماری پر رمز و راز با نام‌های سه‌گانه گاه‌شماری بیزانسی-آسوری-عبری استفاده می‌شده که مقدمات تهیه گاه‌شماری عبری امروزی بوده است. کار تهیه این تقویم بسیار دشوار بوده است چون تنها تقویم خورشیدی-مهی است که مورد تأیید همه مردمان منطقه است. در میان درگیری‌های شعوبیه در کشور دو گاه‌شماری سریانی و خراجی که نهایتاً یزدگردی نام گرفت نیز رایج گشت.
در آغاز جنگ‌های صلیبی در منطقه درگیری‌هایی به منظور ترجمه متون پهلوی به سریانی و عربی صورت گرفت که اسناد آن موجود نیست. چون صلیبیون از اطراف رسیده، در نهضت ترجمهٔ متون پهلوی خط سریانی را جایگزین خط پهلوی کردند و به تعریب و اعجام آن پرداختند، پس هیچ متنی از قلم نیفتاد. در نتیجه به نام تقویم سریانی بود و به کام باستان‌شناسی تواریخ صلح رومی. در جریان جنگ‌های صلیبی شاهک تسلیم شده (امیر الرعایا) می‌بایست بیعت خود با امیرالمؤمنین خلیفه را با بوسیدن دست او نشان می‌داد؛ بنابراین خراج سالانه نیز تابع بیعت شاهک نشین (امیرنشین) با خلفیه بغداد یا استانبول بود.
این تقویم برای ایرانیان هند، پاکستان و ایران جهت استفاده در مراسلات و مکاتباتشان استفاده می‌شد. از آنجا که این تقویم ادامه تقویم فرس قدیم و مزدیسنا است، تاریخچه پیدایش آن از اسطوره‌های ملی ایران سرچشمه می‌گیرد. برخی آن را به هوشنگ شاه پیشدادی و برخی دیگر به جمشید شاه نسبت داده‌اند. همچنان که در تقویم یزدگردی نیز بعضی‌ها سال جلوس و برخی سال مرگ پادشاه را مبدأ قرار داده‌اند. در کنار تقویم هجری قمری که تقویم آیینی خلافت اسلامی بود، دولت‌داران ایرانی دنبال تقویم تیول‌داری خود بودند. به همین دلیل پس از غلبه اسلام هم اصلاحیه‌های مداوم بر تقویم معجَمه خورشیدی ادامه یافت. در تداول شاعران پارسی گوی نام ماه‌های پارسیان باستان (فروردین، اردیبهشت، خرداد و…) بسیار آمده که نشان می‌دهد تقویم جلالی حکومتی نبوده اما بومی و دولتی بوده و یک نوزاییِ نام گردش ماه (مانگه) پیرامون ایزدبانوان دیانت زرتشتی (آناهیته و میتره) بوده است.
جنگ‌های صلیبی و نهضت‌های شعوبیه > گاه‌شماری جلالی (یزدگردی)

مقاله‌های اصلی: گاه‌شماری ژولینی و گاهشماری جلالی
گاه‌شماری یزدگردی نامی بود که اعراب آن را به خاطر انتساب آن به پادشاه ضد خلیفه خود نمی‌پسندیدند. به همین دلیل نام جلال‌الدین ملک‌شاه را روی آن گذاشتند که یک خشترپاون (کشوربان) صلیبیِ اسلام‌پناه و یک غازی مجاهد بوده است. این حدود ۴۰۰ سال بعد از فتح ایران به وسیله اعراب بود، جلال الدین ملکشاه سلجوقی به قدرت رسید و در زمان وی ایران به بزرگ‌ترین اندازهٔ خودش بعد از اسلام رسید. ملکشاه از افراد کارآمد و لایقی مثل خواجه نظام الملک طوسی و عمر خیام در پیشبرد مسائل استفاده می‌کرد. در تاریخ ۳ رمضان ۴۷۱ هجری قمری، زیر نظر منجمین و ریاضیدان‌های مجرب، تقویم جلالی در ایران، تنظیم شد که مبدأ آن نیز ۹ محرم ۴۷۱ هجری قمری قراردادی می‌باشد.
امروز طلبه‌گان آموزش عالی اصرار دارند بین تقویم یزدگردی و تقویم جلالی تفاوت‌گذاری کنند. رفع تناقض میان این دو در گرو این است که تیول‌دارِ خراج‌گذار، پیرو آیین زرتشت بوده، یا محتسب خلیفه، یا شهربانی آشوبگر (شوخ‌چَشم) متعلق به تحرکات شعوبیه که شریعت و طریقت او از نگاه باریک‌بینان بازهم به تازگی در مسیر موشکافی قرار گرفته. این احتمال دور از ذهن نیست که تقویم جلالی یک کار ساده اولیه بوده باشد و همه آن چیزی که به دوره پادشاهی ملکشاه نسبت داده می‌شود در آن مدت کوتاه بعید است رخ داده باشد. در عوض محتمل‌تر است که توسط روشن‌ضمیران خانقاه‌های گورکانی و طلبه‌های تقیه‌گرا و میهن‌پرست صدریه‌های صفوی به انجام خود رسیده باشد؛ چون این گاه‌شمار همیشه در چشم و همچشمی و رقابت با گاه‌شمار سریانی-بیزانسی-ژولینی (به دعوی در برگیرنده هر سه اقنوم) بوده است دلیل ثانی اینکه تا این پایه دقت علمی در محاسبه تقویم و کبیسه، در همان آغاز جنگ صلیبی یکم (۱۰۹۲ م)، هرگز نمونه و نظیر و شاهد ندارد و بلکه از نظر علمی بیشتر شکاکیت زاست تا راه‌گشا.
در اثبات و سَلب نام نهادن دو نام یزدگردی یا جلالی، برای این تقویم از پنج مغالطه زیر استفاده می‌کنند: مغالطهٔ دروغ، مغالطهٔ تحریف واقعیت، مغالطهٔ تکرار، مغالطهٔ علت شمردن مقارن، مغالطهٔ قمارباز.
در کتاب تاریخ طبری آمده است که، نصاری‌ها روزگار اسکندر ذوالقرنین را مبدأ تاریخ کرده‌اند و تاکنون تاریخشان همانست. ولی پارسیان مبدأ تاریخ از شاهان خویش داشتند و دوران یزدگرد پسر شهریار را آغاز تاریخ دارند زیرا وی آخرین پادشاه آنها بود که پادشاهی بابل و مشرق داشت.
جنگ‌های صلیبی و نهضت‌های شعوبیه > گاه‌شماری تشریعی (آشوری و هجری اسلامی)

مقاله‌های اصلی: گاه‌شماری آسوری، گاه‌شماری عبری، و گاه‌شماری هجری قمری
در بین‌النهرین باستان از گاه‌شماری آسوری به عنوان منابع استخراج گاه‌شماری عبری استفاده می‌شده. که همچنین در سرتاسر قرون وسطی ادامه داشت. در صدر اسلام مجادله صلیبیون و مسلمانان در تاریخ آغاز گشت. با آغاز جنگ‌های صلیبی خلفا در نهاد خلافت، گاه‌شمارهای آیینی خود را داشتند که ماهیتی حکومتی نیز التصاق به آن داشت. برای تشریع و قانونی کردن خراج‌گذاری و دست‌گذاری امیرنشینان بومی که تنها اختصاص به ایرانشهر آشوری مشهور به «ایالت جبال» نبود بلکه شامل سایر امیرنشینان آن خلافت بزرگ هم بود؛ و همچنین تعیین زمان سفر حج و زمان ماه روزه گرفتن نیاز به تنظیم سال‌شماری بود. یک اشتباه مصطلح و متداول و التقاط که در این عصر در متون صلیبیون دیده می‌شود استفاده از نام تقویم رومی به عنوان گاه‌شماری آشوریان و ژولینی در کشور بوده است. این اشتباه مصطلح که به تشبیه بسیار به سپردن قافله‌های قرون وسطایی به راهزنان به جای نشان دادن ستاره قطبی می‌ماند، امروز خود ظرف نقد فرهنگیان و ادیبان است. و در تصحیح متون هیچ یادکردی از آن نمی‌شود، خیلی ساده می‌شود برای رعایت ارجاع علمی مخصوصاً در تصحیح‌ها یا دایرة المعارف‌های اینچنینی از دو یا سه یا چند نام برای آن استفاده کرد.
این یک التقاط کلامی است که حتی اصلاحگران مشروطه هم تلاشی در جهت تصحیح آن نکردند که هیج به این التقاط رونقی دوباره بخشیدند و هنوز در متون یادگار آنها این افکار التقاطی یافت می‌شود. و این قبیل تمدن‌سازی‌های خائنانه قبلاً مورد اشاره آیت الله مطهری بوده است. و به ادبیات سواد مقاومت (سپاه دانش) منسوب است.
گاه‌شماری آشوری یک گاه‌شماری خورشیدی بود، اما به همراه گاه‌شماری شمسی-قمری عبری منشأ تدوین گاه‌شماری قمری اسلامی بوده است. با اشغال ایران توسط اعراب تقویم هجری قمری تهیه شد. برای سال‌ها تقویم رسمی کشور، تقویم عربی-اسلامی-قمری بود که ماه‌های عربی داشت و مبدأ آن هجرت پیغمبر اسلام از مکه به مدینه بود. در شعر شاعران پارسی‌گوی نام ماه‌های قمری آمده، که نشان از دیوانی و حکومتی بودن این تقویم دارد.
عصر مجاهدین مشروطه > گاه‌شماری بروجی (تنجیم آماتوری گاهشماری)

همزمان با استفاده روحانیون از تقویم اسلامی به صورت حکومتی و برچیدن نهاد خلافت عثمانی، در عصر واگذاری ایالات به افغانستان و روسیه، در کنار تقویم اسلامی، برای محاسبات سالیانه ارزاق، درعوض، تقویم جلالی مورد استفاده محتسبان تیولدار بود. به منظور تنجیم آماتوری تقویم جلالی قدیم، تجددطلبان عصر ناصری در پایتخت و دارالفنون در صدد عوام‌سالار نمودن تقویم پارینه بودند، میرزا عبدالغفار نجم‌الدوله دبیر انجمن سلطنتی نجوم دارالفنون در سال ۱۲۲۶ ه‍.ش از نام بروج فلکی (حَمَل، ثَور، جَوزا و…) برای تقویم ایرانی استفاده کرد، که اساس آن اخترشناسی آماتوری بود. حدود ۶۴ سال برای محاسبات مالیات و نفوس ایالات فوق از تقویم برجی استفاده می‌شد اما تصویب‌نامه انجمنی نداشت. این تقویم در دوره دوم مجلس شورای ملی ایران در ۲۱ صفر ۱۳۲۹ هجری قمری، برابر با ۱ اسفند (حوت) ۱۲۸۹ هجری خورشیدی، به عنوان مقیاس رسمی زمان محاسبات مالی کشور پذیرفته شد. به مدت ۱۵ سال دیگر تقویم رسمی کشور بود و مورد استفاده مجاهدین و مشروطه خواهان قرار گرفت. در ۱۳۰۴ این تقویم دیگر رسمیت نداشت.
عصر مجاهدین مشروطه > گاه‌شماری هجری خورشیدی

بعد از گذشت حدوداً ۹۰۰ سال از اولین تدوین تقویم جلالی، با تصویب مجلس شورای ملی در ۱۱ فروردین ۱۳۰۴، گاه‌شماری هجری خورشیدی تغییراتی کرد. (به عنوان مثال تعداد روزهای هر ماه از حالت نامنظم داشتن ۲۹ الی ۳۲ روز درآمد) و این ویرایش به عنوان تقویم رسمی کشور اعلام شد و تا به امروز در ایران استفاده می‌شود.