stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
بذر
ساختار > جوانه‌زنی

جوانه‌زنی بذر فرایندی است که طی آن جنین بذر به یک نهال تبدیل می‌شود. این شامل فعال شدن مجدد مسیرهای متابولیکی است که منجر به رشد و ظهور ریشه‌چه یا ریشه بذر و ساقه‌چه یا ساقه می‌شود. ظهور نهال در بالای سطح خاک مرحله بعدی رشد گیاه است و استقرار نهال نامیده می‌شود.
پیش از شروع جوانه‌زنی باید سه شرط اساسی وجود داشته باشد. (۱) جنین باید زنده باشد که بقای بذر نامیده می‌شود. (۲) هرگونه شرایط خواب که از جوانه‌زنی جلوگیری می‌کند باید برطرف شود. (۳) شرایط مناسب محیطی برای جوانه‌زنی باید وجود داشته باشد.
نور قرمز دور می‌تواند از جوانه‌زنی جلوگیری کند.
زنده ماندن بذر توانایی جوانه‌زنی جنین است و تحت تأثیر شرایط مختلف قرار می‌گیرد. برخی از گیاهان بذرهایی تولید نمی‌کنند که دارای جنین کامل عملکردی باشند، یا ممکن است بذر فاقد جنین باشد که اغلب دانه‌های خالی نامیده می‌شود. شکارچیان و عوامل بیماری‌زا می‌توانند بذر را در حالی که هنوز در میوه است یا پس از پراکنده شدن آسیب زنند یا بکشند. شرایط محیطی مانند سیل یا گرما می‌تواند بذر را قبل یا در طول جوانه‌زنی از بین ببرد. سن بذر بر سلامت و توانایی جوانه‌زنی آن تأثیر می‌گذارد: از آنجا که دارای جنین زنده است با گذشت زمان سلول‌ها می‌میرند و نمی‌توان آنها را جایگزین کرد. برخی از دانه‌ها می‌توانند برای مدت طولانی قبل از جوانه‌زنی زنده بمانند در حالی که برخی دیگر از بذرها تنها پس از پراکندگی قبل از مرگ می‌توانند برای مدت کوتاهی زنده بمانند.
استحکام بذر اندازه‌گیری کیفیت بذر است و شامل زنده ماندن بذر، درصد جوانه زنی، سرعت جوانه‌زنی و قدرت نهال تولید شده است.
درصد جوانه‌زنی به سادگی نسبت بذرهایی است که از همه بذرها تحت شرایط مناسب برای رشد جوانه می‌زنند. سرعت جوانه‌زنی مدت زمان لازم برای جوانه‌زنی بذرها است. درصد و میزان جوانه‌زنی تحت تأثیر زنده ماندن بذر، خواب و اثرات محیطی قرار می‌گیرد که بر بذر و نهال تأثیر می‌گذارد. در کشاورزی و باغداری بذرهای با کیفیت دارای قابلیت زنده ماندن بالایی هستند که با درصد جوانه‌زنی به علاوه میزان جوانه‌زنی اندازه‌گیری می‌شود. این مقدار به‌عنوان درصد جوانه‌زنی در مدت زمان معینی داده می‌شود، برای نمونه ۹۰ درصد جوانه‌زنی در ۲۰ روز. «خواب» در بالا پوشش داده شده است. بسیاری از گیاهان بذرهایی با درجات مختلف خواب تولید می‌کنند و دانه‌های مختلف از یک میوه می‌توانند درجات مختلفی از خواب را داشته باشند. این امکان وجود دارد که بذرهای بدون خواب بلافاصله پراکنده شده و خشک نشوند (اگر بذرها خشک شوند به خواب فیزیولوژیکی می‌روند). تنوع زیادی بین گیاهان وجود دارد و یک بذر خفته هنوز یک بذر زنده است اگرچه سرعت جوانه‌زنی ممکن است بسیار کم باشد.
شرایط محیطی مؤثر بر جوانه‌زنی بذر عبارتند از: آب، اکسیژن، دما و نور.
سه مرحله متمایز از جوانه‌زنی بذر رخ می‌دهد: عدم جذب آب. فاز تاخیر؛ و ظهور ریشه.
برای اینکه لایه شکسته شود، جنین باید آب را جذب کند، که باعث متورم شدن آن می‌شود و پوشش بذر را تقسیم می‌کند. با این حال، ماهیت پوشش بذر تعیین می‌کند که چگونه آب می‌تواند به سرعت نفوذ کرده و سپس جوانه‌زنی را آغاز کند. میزان نفوذپذیری بستگی به نفوذپذیری پوشش بذر، مقدار آب در محیط و ناحیه تماس بذر با منبع آب دارد. برای برخی بذرها، جذب بیش از حد آب به سرعت می‌تواند بذر را از بین ببرد. برای برخی از بذرها هنگامی که در آب غوطه‌ور شد، روند جوانه‌زنی متوقف نمی‌شود و خشک شدن آن کشنده می‌شود. بذرهای دیگر می‌توانند آب را چندین بار ریخته و بدون ایجاد اثرات منفی از دست بدهند، اما خشک شدن می‌تواند باعث خواب ثانویه شود.
ساختار > ترمیم آسیب DNA

در طول خفتگی بذر، اغلب با محیط‌های غیرقابل پیش‌بینی و استرس‌زا همراه است، با افزایش سن بذرها آسیب دی‌ان‌ای (DNA) بیشتر می‌شود. در بذرهای چاودار، کاهش یکپارچگی دی‌ان‌ای به دلیل آسیب با از دست دادن قابلیت بذر در طول ذخیره‌سازی همراه است. پس از جوانه زنی، بذرهای باقلا تحت ترمیم دی‌ان‌ای قرار می‌گیرند. یک لیگاز دی‌ان‌ای گیاهی که در تعمیر شکستگی‌های تک‌رشته و دورشته در طول جوانه‌زنی بذر نقش دارد، تعیین‌کننده مهم طول عمر بذر است. همچنین در بذرهای رشادی، فعالیت آنزیم‌های ترمیم (Poly (ADP-ribose) polymerase" (PARP)) به احتمال زیاد برای جوانه‌زنی موفق مورد نیاز است. بنابراین به نظر می‌رسد آسیب‌های دی‌ان‌ای که در زمان خواب تجمع می‌یابند برای بقاء بذر مشکل‌ساز هستند و ترمیم آنزیمی آسیب‌های دی‌ان‌ای در طول جوانه‌زنی برای زنده ماندن بذر مهم به نظر می‌رسد.
ساختار > برانگیختن جوانه‌زنی

چندین شیوه مختلف توسط باغبانان و کشاورزان برای شکستن خواب بذر استفاده می‌شود.
زخم‌زنی به آب و گازها اجازه می‌دهد تا به بذر نفوذ کنند. این شامل روش‌هایی برای شکستن فیزیکی پوشش سخت بذر یا نرم شدن آنها با مواد شیمیایی است، مانند خیساندن در آب داغ یا ایجاد سوراخ دربا سنجاق یا مالیدن آنها روی کاغذ سنباده یا ترک‌خوردن با پرس یا چکش. گاهی میوه‌ها در حالی که بذرها هنوز نابالغ هستند برداشت می‌شوند و پوشش بذر به‌طور کامل رشد نکرده و بلافاصله قبل از نفوذناپذیری پوشش بذر کاشته می‌شود. در شرایط طبیعی، جوندگان با جویدن بذر، ساییده شدن بذرها به سنگ‌ها (بذرها توسط باد یا جریان آب حرکت می‌کنند)، با یخ‌زدن و ذوب شدن آب‌های سطحی یا عبور از دستگاه گوارش جانوران، فرسوده می‌شوند. در حالت دوم، پوشش بذر از بذر در برابر هضم محافظت می‌کند در حالی که اغلب پوشش بذر ضعیف می‌شود به طوری که جنین هنگام دفع آماده شده و همراه با کمی ماده دفعی که به‌عنوان کود عمل می‌کند دور از گیاه مادر جوانه می‌زند. میکروارگانیسم‌ها اغلب در شکستن پوشش سخت بذرها مؤثر هستند و گاهی توسط افراد به‌عنوان درمان استفاده می‌شود. بذرها در شرایط غیراستریل برای چند ماه در محیط شنی مرطوب و گرم نگهداری می‌شوند.
چینه‌بندی، که سرد شدن مرطوب نیز نامیده می‌شود، خواب فیزیولوژیکی را از بین می‌برد و شامل افزودن رطوبت به بذرها می‌شود تا آب را جذب کنند و سپس تحت دوره سرد شدن مرطوب قرار می‌گیرند تا جنین بعد از رسیدن به مرحله بلوغ برسد. کاشت در اواخر تابستان و پاییز و اجازه دادن به زمستان‌گذرانی در شرایط خنک یک روش مؤثر برای چینه‌بندی بذرها است. برخی از بذرها به دوره‌های نوسان دما که بخشی از محیط طبیعی هستند بهتر پاسخ می‌دهند.
شستشو یا خیساندن در آب سبب حذف مهارکننده‌های شیمیایی در برخی از بذرها می‌شود که از جوانه‌زنی جلوگیری می‌کند. باران و ذوب برف به‌طور طبیعی این کار را انجام می‌دهد. برای بذرهای کاشته شده در باغات، آب جاری بهتر است، اگر در یک ظرف خیس شود ۱۲ تا ۲۴ ساعت خیساندن کافی است. خیساندن طولانی مدت، به ویژه در آب‌های راکد می‌تواند منجر به کاهش اکسیژن و مرگ بذر شود. بذرهایی با پوشش سخت بذر را می‌توان در آب داغ خیس کرد تا لایه‌های سلولی نفوذناپذیر را که از جذب آب جلوگیری می‌کنند باز کند.
سایر روش‌های مورد استفاده برای جوانه‌زنی بذرهایی که در خواب هستند شامل پیش سرد شدن، خشک کردن، تغییر دما در روز، قرار گرفتن در معرض نور، نیترات پتاسیم، استفاده از تنظیم‌کننده‌های رشد گیاه مانند جیبرلین‌ها، سیتوکینین‌ها، اتیلن، تیوره، هیپوکلریت سدیم و غیره می‌شوند. برخی از بذرها پس از آتش‌سوزی بهتر جوانه می‌زنند. برای برخی از بذرها، آتش لایه‌های سخت را ترک می‌دهد، در برخی دیگر خواب شیمیایی در واکنش به وجود دود شکسته می‌شود. دود مایع اغلب توسط باغداران برای کمک به جوانه‌زنی این گونه‌ها استفاده می‌شود.
ساختار > بذرهای استریل

بذرها ممکن است به چند دلیل عقیم باشند: ممکن است تحت تابش قرار گرفته، بدون گرده افشانی، سلول‌ها در طول عمر قبلی زندگی کرده یا برای این منظور پرورش داده شده‌اند.
ساختار > خاستگاه و فرگشت بذرها

مسئله خاستگاه گیاهان بذری حل‌نشده باقی مانده است. با این حال، داده‌های بیشتر و بیشتر تمایل دارند که این خاستگاه را در دوونین میانه قرار دهند. توصیف نمونه اولیه بذر رونکاریا هینزلینی (Runcaria heinzelinii) در ژیوتین بلژیک در سال ۲۰۰۴ نشان دهنده خاستگاه کهن گیاهان بذری است. همانند سرخس‌های مدرن، بیشتر گیاهان خشکی پیش از این زمان با ارسال هاگ‌های هوایی تکثیر شده و به گیاهان جدید تبدیل می‌شدند.
آرایه‌شناسان بذرهای اولیه «حقیقی» را از بخش فوقانی دوونین توصیف کرده‌اند که احتمالاً به نمایش اولین تابش تکاملی واقعی آنها تبدیل شده است. با این تابش، تکامل اندازه، شکل، پراکندگی بذر و سرانجام تابش بازدانگان و گیاهان گل‌دار و تک‌لپه‌ای‌ها و دولپه‌ای‌ها به وجود آمد. گیاهان بذری به‌تدریج به یکی از عناصر اصلی تقریباً همه زیست‌بوم‌ها تبدیل شدند.
ساختار > حقیقت به بذر

همچنین رشد واقعی نامیده می‌شود، به گیاهانی گفته می‌شود که بذر آنها همان نوع گیاه را با گیاه اصلی تولید می‌کند. گیاهان دارای گرده‌افشانی باز، که شامل میراث می‌باشد، تقریباً همیشه در صورت بذر رشد می‌کنند، اگر گونه دیگری آنها را گرده‌افشانی نکند.
میکروبیوم بذر

بذرها دارای جامعه میکروبی متنوعی هستند. بیشتر این میکروارگانیسم‌ها از بذر به گیاهچه‌های در حال رشد منتقل می‌شوند.
اهمیت اقتصادی > بازار بذر

در ایالات متحده، کشاورزان در سال ۲۰۱۸، ۲۲ میلیارد دلار خرج بذر کردند که ۳۵ درصد نسبت به سال ۲۰۱۰ افزایش داشته است. دوپون و مونسانتو، دو شرکت آمریکای ۷۲ درصد از فروش ذرت و بذر سویا در ایالات‌متحده را به خود اختصاص داده‌اند و متوسط قیمت یک کیسه بذر ذرت GMO به قیمت ۲۷۰ دلار.
اهمیت اقتصادی > بذرهای خوراکی

بسیاری از بذرها خوراکی هستند و بیشتر کالری انسان از بذرها به‌ویژه از غلات، حبوبات و آجیل تأمین می‌شود. بذرها همچنین بیشتر روغن‌های آشپزی، بسیاری از نوشیدنی‌ها و ادویه‌جات و برخی افزودنی‌های مهم غذایی را تأمین می‌کنند. در بذرهای مختلف جنین بذر یا آندوسپرم غالب است و بیشتر مواد مغذی را تأمین می‌کند. پروتئین‌های ذخیره‌سازی رویان و درون‌بذر از نظر محتوای اسیدآمینه و خواص فیزیکی متفاوت هستند. برای نمونه گلوتن گندم که در تأمین خاصیت ارتجاعی خمیر نان مهم است، پروتئین درون‌بذر است.
از بذرها برای تکثیر بسیاری از محصولات مانند غلات، حبوبات، جنگل‌داری، چمن‌کاری و علف‌های مرتعی استفاده می‌شود. به‌ویژه در کشورهای در حال توسعه یکی از محدودیت‌های اصلی ناکافی بودن کانال‌های بازاریابی برای رساندن بذر به کشاورزان فقیر است. بنابراین استفاده از بذرهای کشاورز همچنان رایج است. بذرها نیز توسط جانوران (شکار) خورده می‌شوند و همچنین به دام‌ها داده می‌شوند یا به‌عنوان بذر پرنده استفاده می‌شوند.
اهمیت اقتصادی > سم بذر و ایمنی غذا

در حالی که برخی از بذرها خوراکی هستند، برخی دیگر مضر، سمی یا کشنده هستند. گیاهان و بذرها اغلب حاوی ترکیبات شیمیایی هستند تا گیاهخواران و شکارچیان بذر را دلسرد کنند. در برخی موارد این ترکیبات به سادگی طعم بدی دارند (مانند خردل)، اما سایر ترکیبات سمی هستند یا در سیستم گوارش به ترکیبات سمی تجزیه می‌شوند. کودکان بیشتر مستعد مسمومیت توسط گیاهان و بذرها هستند.
سم مهلک رایسین، از بذرهای بذر کرچک به دست می‌آید. دوزهای کشنده گزارش شده از دو تا هشت بذر است هرچند تنها چند مورد مرگ در اثر خوردن بذرهای کرچک توسط جانوران گزارش شده است.
علاوه بر این بذرهای حاوی آمیگدالین در سیب، زردآلو، بادام تلخ، هلو، آلو، گیلاس، بِه و بقیه - هنگامی که به مقدار کافی مصرف شوند، ممکن است باعث مسمومیت با سیانید (Cyanide poisoning) شوند. سایر بذرهایی که حاوی سموم هستند عبارتند از: آنونا، پنبه، سیب کاستارد (Custard apple)، تاتوره، خارگیل نپخته، درخت پروانه، شاه بلوط، زبان‌پس‌قفا، علف‌مجنون (Locoweed)، سرخالو، شلیل، مژکی، چشم خرچنگی، ساپادیل، سیب شکر، گلیسین و سرخدار. بذرهای درخت کچوله نیز سمی هستند و حاوی سم استریکنین هستند.
بذرهای بسیاری از حبوبات، از جمله لوبیا معمولی، حاوی پروتئین‌هایی به نام لکتین است که اگر لوبیا بدون پخت خورده شود، می‌تواند باعث ناراحتی معده شود. لوبیا معمولی و بسیاری دیگر از جمله سویا، حاوی مهارکننده‌های تریپسین هستند که عملکرد آنزیم گوارشی تریپسین را مختل می‌کند. فرآیندهای معمولی پخت، لکتین‌ها و مهارکننده‌های تریپسین را به اشکال بی‌ضرر تجزیه می‌کند.
اهمیت اقتصادی > کاربردهای دیگر

الیاف پنبه به بذرهای گیاه پنبه متصل می‌شوند. سایر الیاف بذر از کاپوک (Kapok tree) و علف شیر است.
بسیاری از روغن‌های مهم غیر غذایی از بذرها استخراج می‌شود. روغن بزرک در رنگ‌ها استفاده می‌شود. روغن جوجوبا و سپیده شبیه روغن نهنگ (Whale oil) است.
بذرها منبع برخی داروها هستند از جمله روغن کرچک، روغن درخت چای که داروی (آمیگدالین) سرطان هستند.
بسیاری از بذرها به‌عنوان مهره در گردنبند و تسبیح از جمله اشک روباه، زیتون تلخ، چشم خرچنگی و کرچک استفاده شده است. با این حال سه مورد اخیر نیز سمی هستند.
سایر کاربردهای بذر عبارتند از:
بذرها زمانی به‌عنوان وزنه برای ترازو استفاده می‌شدند.
بذرهایی که برای کودکان به‌عنوان اسباب بازی استفاده می‌شود، مانند بازی کانکِرز (Conkers).
رزین از بذرهای کلازیا (Clusia rosea) که برای قایق‌سواری استفاده می‌شود.
نماتدکش از بذرهای علف شیر.
کنجاله پنبه‌بذر (Cottonseed meal) به‌عنوان خوراک دام و کود استفاده می‌شود.
پیشینه بذر

قدیمی‌ترین بذر زنده با تاریخ کربن ۱۴ که به گیاه تبدیل شده بود، بذر نخل خرما در حدود ۲۰۰۰ سال قدمت داشت که از حفاری‌های کاخ هرود بزرگ در ماسادا در اسرائیل به‌دست آمد. در سال ۲۰۰۵ جوانه زده است. (گزارش بازسازی سیلن برگ‌باریک) از موادی که به مدت ۳۱۸۰۰ سال در سرما یخ سیبری حفظ شده بود با استفاده از بافت میوه انجام شد نه بذر)
بزرگ‌ترین بذر توسط نارگیل دریایی یا «نخل نارگیلی دوگانه» تولید می‌شود. کل میوه ممکن است تا ۲۳ کیلوگرم وزن داشته باشد و معمولاً حاوی یک بذر است.
کوچک‌ترین بذرها توسط ارکیده‌های هوازی تولید می‌شوند. طول آنها تنها ۸۵ میکرومتر است و وزن آنها ۰٫۸۱ میکروگرم است. آنها فاقد درون‌دانه هستند و حاوی رویان‌های توسعه نیافته هستند.
قدیمی‌ترین بذرهای فسیلی حدود ۳۶۵ میلیون سال قدمت در منطقه دوونین فامنین ویرجینیای غربی وجود دارند. بذرها تخمک‌های نارس گیاه (Elkinsia polymorpha) می‌باشند.
در دین

کتاب پیدایش در عهد عتیق با توضیح چگونگی شروع همه اشکال گیاهی آغاز می‌شود:
و خدا گفت: اجازه دهید زمین علف، سبزی که بذر می‌دهد و درخت میوه، بار دهد، مانند نوع خود، که بذر آن به خودی خود است، بر روی زمین تولید کند. و زمین علف و سبزی آورد که بذر ای از نوع خود می‌دهد و درختی میوه می‌دهد که بذر آن در نوع خود بود، و خدا دید که خوب است. و عصر و صبح روز سوم بود.
قرآن از جوانه‌زنی بذر چنین می‌گوید:
این خداوند است که دانه غله و هسته خرما را می‌شکند و جوانه می‌زند. او باعث زنده شدن مردگان می‌شود و اوست که باعث می‌شود مرده از زنده‌ها بیرون بیاید. آن خداست، پس چگونه از حقیقت دور می‌شوید؟
مراحل رشد بذر:


I یاخته‌تخم

II پیش‌رویان

III گویچه‌ای

IV قلب

V اژدر

VI رویان بالغ

 


کلید: ۱. درون‌دانه ۲. یاخته‌تخم ۳. رویان ۴. نگهدارنده ۵. لپه ۶. نوک ساقه مریستم ۷. نوک ریشه مریستم ۸. ریشه‌چه ۹. ساقه‌لپه ۱۰. ساقه روی لپه۱۱. پوسته بذر
تخمک‌های گیاهی: تخمک بازدانگان در سمت چپ، تخمک گیاهان‌گل‌دار (داخل تخمدان) در سمت راست
داخل یک بذر کهن‌دار، یک رویان تکامل‌یافته، بافت مغذی (مگاگامتوفیت) و کمی از پوشش بذر در اطراف آن را نشان می‌دهد.
قسمت‌های بذر لوبیا (دو لپه)، که پوشش بذر و جنین را نشان می‌دهد.
نمودار ساختار داخلی بذر و رویان دولپه: (الف) پوسته بذر، (ب) درون‌دانه، (ج) لپه، (د) زیرلپه
نمای کلی یک بذر دولپه (۱) در مقابل یک بذر تک‌لپه (۲). A. سپرچه B. زیرلپه C. ناف D. برگ‌چه E. ریشه‌چه F. درون‌دانه
مقایسه تک‌لپه‌ها و دولپه‌ها
پوسته بذر در انار
مجموعه‌ای از بذرهای مختلف سبزیجات و گیاهان
بذرهای قاصدک در فندفه‌ها موجود است که می‌تواند در فواصل طولانی توسط باد حمل شود.
غلاف بذر گیاه علف‌شیر (Asclepias syriaca)
جوانه‌زنی بذر آفتابگردان
چینه‌بندی در شن و ماسه، بذر زالزالک
انتقال میکروبی از بذر به گیاهچه
دانه‌های لوبیا از نظر اندازه، شکل و رنگ متنوع هستند.
میوه حجیم نارگیل دریایی
ولکولم

مکان در Northern Province, 23x15px|border |alt=|link= سری‌لانکا
| Velakulam | Velakulam |
| --- | --- |
مختصات: مختصات: ناتوان در تجزیه عرض جغرافیایی به عنوان یک رقم:N {{#coordinates:}}: عرض جغرافیایی نامعتبر: مختصات: مختصات: ناتوان در تجزیه عرض جغرافیایی به عنوان یک رقم:N {{#coordinates:}}: عرض جغرافیایی نامعتبر
استان: Northern Province
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۵:۳۰ (Sri Lanka Standard Time)
ولکولم (به لاتین: Velakulam) یک منطقهٔ مسکونی در سری‌لانکا است که در استان شمالی (سری‌لانکا) واقع شده‌است.
نصرت کریمی

| نصرت‌اللّٰه کریمی | نصرت‌اللّٰه کریمی |
| --- | --- |
نصرت الله کریمی در سال ۱۳۵۱: نصرت الله کریمی در سال ۱۳۵۱
نام هنگام تولد: نصرت‌اللّٰه کریمی
زادهٔ: ۱ دی ۱۳۰۳ تهران
درگذشت: ۱۲ آذر ۱۳۹۸ (۹۴ سال) تهران
مدفن: قطعهٔ هنرمندان بهشت زهرا
ملیت: ایرانی
پیشه(ها): بازیگر، کارگردان، مجسمه‌ساز
سال‌های فعالیت: ۱۳۴۴ تا ۱۳۹۸
همسر(ها): اعلم دانایی    پروین تیموری
فرزندان: بابک کریمی، ماندانا کریمی، مازیار کریمی
نصرت‌اللّٰه کریمی (۱ دی ۱۳۰۳ – ۱۲ آذر ۱۳۹۸) شناخته‌شده با نام نصرت کریمی بازیگر، کارگردان و تندیس‌ساز اهل ایران بود. او نخستین فیلم‌ساز ایرانی بود که زبان عبید زاکانی را در سینمای ایران به کار برد.
آغاز کار حرفه‌ای

نصرت‌الله کریمی زادهٔ ۱ دی ۱۳۰۳ در تهران بود. دوره متوسطه را تا سیکل اول در هنرستان صنعتی تهران گذراند و دیپلم متوسطه را از هنرستان هنرپیشگی دریافت کرد. او پس از سه سال یعنی از سال ۱۳۱۷ تا ۱۳۲۰ به تحصیل در زمینه هنرهای نمایشی، چهره‌پردازی و طراحی صحنه، در تنها آموزشگاه تئاتر تهران پرداخت. کریمی از سال ۱۳۱۹ به بعد به عنوان بازیگر، چهره‌پرداز و طراح صحنه در تماشاخانه‌های مختلف تهران به کار پرداخت.
خروج از ایران

نصرت‌الله کریمی در سال ۱۳۲۳ به گروه تئاتر نوشین پیوست و تا سال ۱۳۳۱ همچنان در این گروه عضویت داشت و درنمایشنامه‌های گوناگونی از جمله «دختر شکلات‌فروش» و «اوژنی گرانده» به ایفای نقش پرداخت. در سال ۱۳۳۹ پس از ازدواج با یکی از بازیگران تئاتر سعدی، به اتفاق او برای تکمیل تحصیلات خود به ایتالیا رفت و آنجا با کمک سفیر آن هنگام ایران، دستیار سوم ویتوریو دسیکا شد. پس از آن برای آموختن عروسک‌گردانی به پراگ رفت و پس از گذراندن دوره پنج‌ساله رشتهٔ کارگردانی سینما و تلویزیون، یک سال نیز دوره فنی فیلم‌های عروسکی را گذراند و با مدرک کارشناسی ارشد فارغ‌التحصیل شد.
بازگشت به کشور

نصرت‌الله کریمی پس از چند سال کار تئاتر و دوبله فیلم‌های خارجی به همراه حسین سرشار و فهیمه راستکار در اردیبهشت ۱۳۴۳ به ایران بازگشت و رشته عروسک‌گردانی را در دانشکده هنرهای دراماتیک دانشگاه تهران را بنیان نهاد. در همان سال به دعوت وزارت فرهنگ و هنر مسئولیت کارگاه نقاشی متحرک (پویانمایی) را به عهده گرفت و در آنجا فیلم‌های زیاد پویانمایی و عروسکی ساخت که در بایگانی وزارت ارشاد موجود هستند. این فیلم‌ها «دل موش پوست پلنگ» (نخستین فیلم عروسکی ایران)، «شکار ماه»، «باباکرم»، «تعصب»، «سلسله مراتب»، «خروس بی‌محل»، «آدم شاخ درمیاره»، «پیدایش آتش»، و «آقای شاکی» هستند. از سال ۱۳۴۶ تا ۱۳۴۸ نیز با ساخت مجموعه تلویزیونی در تلویزیون مشغول به کار بود و بعد به ساخت فیلم سینمایی روی آورد و با فیلم‌های درشکه‌چی و محلل وارد سینمای ایران شد. خود او فیلم درشکه‌چی را بیش از فیلم‌های دیگر دوست داشت.
ساخت فیلم محلل، مرتضی مطهری را برآن داشت که در همان زمان اکران جوابیه‌ای بر این فیلم در مجله زن روز منتشر کند.
نصرت‌الله کریمی در فیلم‌های خود به نقد باورهای خرافه برخاسته از عرف و دین در خانواده‌های ایرانی با زبان طنز می‌پرداخت.
بیشتر شهرت نصرت‌الله کریمی به‌دلیل بازی در سریال دایی‌جان ناپلئون در نقش «آقاجان» و نیز آثار سینمایی است که با سه عنوان نویسنده، کارگردان، و بازیگر در آن‌ها حضور داشته‌است. او در سریال دایی‌جان ناپلئون بیشتر مایل بود که نقش مش قاسم را بازی کند. همچنین هنرمندانی مثل غلامحسین نقشینه، خیرالله تفرشی آزاد و میراحمد ایروانلو را او به ناصر تقوایی برای بازی در این سریال پیشنهاد داد.
پس از انقلاب > محاکمه

نصرت‌الله کریمی پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران (بیشتر به دلیل فیلم محلل) از کار و تدریس در عرصهٔ سینما منع شد و چند ماه را در زندان سپری کرد. در جریان انقلاب فرهنگی ایران، برای او حکم قطع دست برای نگارش فیلمنامه محلل و اعدام برای ساخت آن صادر شد. اما به دلیل محبوبیت نصرت کریمی و نداشتن فعالیت سیاسی، حکم او به ممنوعیت کاری در سینمای ایران تا پایان عمر کاهش یافت. با این حال، او در ایران ماند.
پس از انقلاب > کار هنری

نصرت‌الله کریمی پیش از انقلاب، ۶۰ تندیس ساخته‌بود. ولی پس از انقلاب که فرصت بیشتری داشت ۵۰۰ تندیس و صورتک ساخت و ده نمایشگاه برای آن‌ها برگزار کرد. در اواخر عمر به نویسندگی، ساخت آگهی‌های فرهنگی برای تلویزیون پرداخت که فیلم‌های یک‌دقیقه‌ای برای مبارزه با آلودگی هوا، صرفه‌جویی در مصرف آب و تنظیم خانواده از جمله این کارها هستند. وی در کنار این کارها به پرورش کاکتوس، به‌صورت تجاری، پرداخت. او همچنین فیلم‌نامه برخی از آثار پیشین خود، مانند درشکه‌چی را منتشر نمود. مراسم بزرگداشت از وی در سال ۱۳۸۶ در خانه هنرمندان ایران برگزار شد.
نصرت‌الله کریمی دستکم سه فیلم مستند ساخت. «صورتک‌ها» محصول ۱۳۷۳ و به کارگردانی ناصر زراعتی، دومین فیلم با نام «سیاه سبز سفید» محصول ۱۳۸۳ و به‌کارگردانی مهرداد شیخان و سومین فیلم محصول ۱۳۸۴ و به کارگردانی علا محسنی است.
نصرت الله کریمی (بازیگر و کارگردان) همنامی هم در حیطه دستیاری کارگردان داشت که برخی به اشتباه، این دو را یک نفر، تلقی کرده‌اند. نصرت کریمی (برنامه‌ریز و دستیار کارگردان) هرچند سالها پیش و زمانی که نوجوان بود، کار را با «امروز و فردا» کاری از عباس شباویز آغاز کرد ولی چه به لحاظ رزومه و چه به لحاظ کیفیت کار نسبت به نصرت الله کریمی کاملاً متفاوت بود.
پس از انقلاب > نصرت کریمی؛ هنرمند بودن در ایران

مستند «نصرت کریمی» رایگان و آنلاین منتشر شد. این  مستند شش‌قسمتی با عنوان «نصرت کریمی؛ هنرمند بودن در ایران» که ساخت آن ۱۹ سال زمان برده و حاصل تلاش مشترک پسرش بابک کریمی سینماگر و بازیگر بین‌المللی، دامادش مهرداد اسکویی مستندساز سرشناس، و روح‌الله انصاری تدوینگر نام‌آشنا است. نصرت کریمی پس از انقلاب، به‌خاطر فیلمی که هفت سال پیش از انقلاب ساخته بود، نه تنها زندانی شد که «به قطع دست راست و اعدام هم محکوم شد»، اما سرانجام «سیاسی‌نبودنش در کنار محبوبیتش» باعث شد دست و جان به در برد.
درگذشت

نصرت‌الله کریمی صبح روز ۱۲ آذر ۱۳۹۸ در سن ۹۴ سالگی به علت کهولت سن در منزلش در تهران درگذشت و در روز ۱۶ آذر در قطعه هنرمندان بهشت زهرا به خاک سپرده شد.
کارنامه > سینما

| سال | نام | سمت | کارگردان | توضیحات |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱۳۹۱ | انیمیشن «توکایی در قفس» | نویسنده گفتار و روایت‌‌گر | مهرداد شیخان |  |
| ۱۳۶۴ | مهمان ناخوانده | نویسنده کارگردان | نصرت الله کریمی | نسخه فیلم شده نمایش عروسکی، به نمایش درآمده به عنوان «کار گروهی» |
| ۱۳۵۵ | انیمیشن «آدم شاخ در می‌آره» | کارگردان نویسنده تدوین‌گر | نصرت الله کریمی |  |
| ۱۳۵۴ | خانه‌خراب | بازیگر نویسنده کارگردان | نصرت الله کریمی |  |
| ۱۳۵۲ | عیال‌وار | بازیگر | پرویز نوری |  |
| ۱۳۵۲ | گلگو ۱۳ | بازیگر | جونیا ساتو |  |
| ۱۳۵۱ | حسن سیاه | بازیگر | پرویز اصانلو |  |
| ۱۳۵۱ | حکیم‌باشی | بازیگر | پرویز نوری |  |
| ۱۳۵۱ | تختخواب سه نفره | بازیگر نویسنده کارگردان | نصرت‌الله کریمی |  |
| ۱۳۵۰ | محلل | بازیگر نویسنده کارگردان | نصرت‌الله کریمی |  |
| ۱۳۵۰ | درشکه‌چی | بازیگر نویسنده کارگردان | نصرت‌الله کریمی |  |
| ۱۳۵۰ | باباشمل | طراح لباس | علی حاتمی |  |
| ۱۳۴۹ | جن | بازیگر | بهرام ری‌پور |  |
| ۱۳۴۹ | دزد و پاسبان | نویسنده (و کارگردان بخش‌هایی از فیلم) | محمود کوشان | بخش‌هایی از فیلم توسط کریمی پیش از آن که به خاطر اختلاف با تهیه کننده از کار کناره‌گیری کند کارگردانی شده‌است، اما نام او به عنوان کارگردان در عنوان‌بندی فیلم نیامده‌است. |
| ۱۳۴۸ | انیمیشن «پیدایش آتش» | کارگردان نویسنده | نصرت کریمی | بر اساس داستان هوشنگ شاه شاهنامه فردوسی |
| ۱۳۴۷ | اون شب که بارون اومد | راوی | کامران شیردل |  |
| ۱۳۴۷ | انیمیشن «تعصب» | کارگردان نویسنده | نصرت کریمی | بر اساس طرحی از علی حاتمی |
| ۱۳۴۷ | انیمیشن «شکار ماه» | کارگردان نویسنده انیماتور | نصرت کریمی |  |
| ۱۳۴۷ | انیمیشن «احمدک» | نویسنده | فریدون فرشباف |  |
| ۱۳۴۶ | انیمیشن «ملک جمشید» | کارگردان نویسنده | نصرت کریمی | نفیسه ریاحی به عنوان انیماتور در این فیلم همکاری کرد. |
| ۱۳۴۶ | انیمیشن «سلسله مراتب» | کارگردان نویسنده | نصرت کریمی | نخستین تجربه تکنیک پیکسیلیشن در ایران |
| ۱۳۴۵ | فیلم عروسکی «دل موش، پوست پلنگ» | کارگردان نویسنده عروسک‌گردان راوی | نصرت کریمی |  |
| ۱۳۴۵ | انیمیشن «گربه‌ها» | کارگردان | نصرت کریمی |  |
| ۱۳۴۵ | آقا موچول | مشاور کارگردان | خانی |  |
| ۱۳۴۴ | افق روشن | مشاور کارگردان | خانی |  |
| ۱۳۴۴ | انیمیشن «جای پای آشنا» | کارگردان | نصرت کریمی | ساخته شده با تکنیک سل انیمیشن |
| ۱۳۴۴ | انیمیشن «زندگی» | کارگردان نویسنده | نصرت کریمی | الهام گرفته شده از دیدگاهای فلسفی مولوی اولین فیلم کارتونی در ایران |
| ۱۳۴۴ | فیلم عروسکی «خروس بی محل» | کارگردان | نصرت کریمی | بر اساس داستان «خروس زری» احمد شاملو |
| ۱۳۳۸ | بیمه عمر | کارگردان طراح انیماتور | نصرت کریمی | عنوان اصلی: Životní pojištění یک انیمیشن تبلیغاتی کوتاه با تکنیک استاپ‌موشن ساخته شده در ‌FAMU |
| ۱۳۳۶ | نصیحت (فیلم کوتاه داستانی) | کارگردان | نصرت کریمی | عنوان اصلی: Poučení فیلم فارغ‌التحصیلی از مدرسه سینمایی ‌FAMU  (دانشکده سینما و تلویزیون آکادمی هنرهای نمایشی پراگ) |
| ۱۳۳۵ | مینیاتورهای ایرانی (مستند کوتاه) | کارگردان | نصرت کریمی | عنوان اصلی: Iranske Miniatury فیلم دانشجویی برای مدرسه سینمایی FAMU ۰ (دانشکده سینما و تلویزیون آکادمی هنرهای نمایشی پراگ) در مورد نمایشگاه هنر نگارگری ایرانی در پراگ  با حضور حسین بهزاد |
:
کارنامه > تلویزیون

| سال | نام | سمت | کارگردان | توضیحات |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱۳۷۱ | مجموعه عروسکی «وروجک» | کارگردان نویسنده تهیه‌کننده صدای عروسک | نصرت کریمی | تولید شده برای شبکه آفتاب |
| ۱۳۵۶ | خسرو میرزای دوم | بازیگر کارگردان | نصرت کریمی |  |
| ۱۳۵۴ | دایی‌جان ناپلئون | بازیگر | ناصر تقوایی | در نقش «آقاجان» اولین بار در سال ۱۳۵۵ پخش شد. |
| ۱۳۴۶–۱۳۴۸ | پیوند | کارگردان | نصرت کریمی | مسعود اسداللهی و ثریا قاسمی در این مجموعه تلویزیونی، بازی کرده بودند. |
| ۱۳۴۵–۱۳۴۸ | مجموعه عروسکی «آقای شاکی» | کارگردان | نصرت کریمی |  |
مرتضی احمدی (راست) و نصرت کریمی (چپ) در پشت صحنهٔ فیلم خانه‌خراب (۱۳۵۴)
ویزه (ترکیه)

District در Marmara, 23x15px|border |alt=|link= ترکیه
| Vize | Vize |
| --- | --- |
District: District
ناحیه: Marmara
استان: استان قرقلرایلی
District: ۱۹۲۲
Municipality: ۱۹۲۳
حکومت: حکومت
 • Governor: Savaş Ünlü
 • Mayor: Savaş Ünlü
ارتفاع: ۱۶۸ متر (۵۵۱ فوت)
جمعیت (۲۰۱۰): جمعیت (۲۰۱۰)
 • District: ۲۹۱۵۳
 • شهری: ۱۲۱۹۶
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۲ (ساعت)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۳ (ساعت تابستانی)
کد پستی: ۳۹۴۰۰ , ۳۹۴۱۰, ۳۹۴۶۰, ۳۹۴۸۰
کد منطقه: ۰ ۲۸۸
پلاک وسایل نقلیه ترکیه: ۳۹
وبگاه: www.vize.bel.tr www.vize.gov.tr
ویزه (به ترکی استانبولی: Vize) شهری است در کشور ترکیه که در استان قرقلرایلی واقع شده‌است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۱۱٬۹۶۶ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۱۲٬۰۲۴ نفر می‌باشد.