جنگ نیابتی ایران و اسرائیل
اتفاقات > ۲۰۲۳-۲۰۲۴ > مواجهه مستقیم اسرائیل و ایران

در آوریل ۲۰۲۴، درگیری نظامی بین ایران و اسرائیل از مرحله درگیری از طریق نیروهای نیابتی مختلف ایران فراتر رفت و به درگیری مستقیم بین دو کشور تبدیل شد. در ۱۳ آوریل ۲۰۲۴ (۲۵ فروردین ۱۴۰۳)، ایران یک حمله موشکی و پهپادی به اسرائیل انجام داد. این حمله از بیش از ۲۰۰ موشک و پهپاد تشکیل شده بود و به ادعای ایرنا شامل موشک‌های بالستیک بود. سی‌ان‌ان و رویترز هردو گزارش دادند که بیش از ۳۰۰ پرتابه به سمت اسرائیل پرتاب شده است. اسرائیل از سیستم‌های پیکان ۳ و فلاخن داوود برای سرنگونی سلاح‌های وارده استفاده کرد، و سیستم‌های هدایت الکترونیکی را برای مختل کردن ناوبری موشک مختل کرد. بسیاری از پهپادها هنگام پرواز بر فراز سوریه سرنگون شدند. اسرائیل گفت که ۹۹٪ از سلاح‌ها را با موفقیت رهگیری کرده است.
مقالهٔ اصلی: حمله آوریل ۲۰۲۴ ایران به اسرائیل
شش روز پس از این حمله در ۱۹ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۵:۲۳ بامداد (ساعت رسمی ایران)، نیروی هوایی اسرائیل تأسیسات دفاع هوایی درون ایران را هدف حملهٔ هوایی قرار داد. رسانه‌های ایران از انفجارهای جزئی در نزدیکی اصفهان خبر دادند که در آن‌جا تأسیسات هسته‌ای، مرکز ساخت پهپاد و پایگاه هوایی بزرگی قرار دارد. بر پایهٔ تجزیه و تحلیل تصاویر ماهواره‌ای، در این حمله به بخشی از سامانه دفاع هوایی «اس-۳۰۰» پایگاه هوایی هشتم شکاری اصفهان آسیب وارد شده است.
به گفته یک مقام ارشد آمریکایی که با ای‌بی‌سی نیوز صحبت می‌کرد، هواپیماهای اسرائیلی که خارج از مرزهای ایران فعالیت می‌کردند، سه موشک پرتاب کردند که یک سایت رادار پدافند هوایی حفاظت از تأسیسات هسته‌ای نطنز را هدف قرار دادند. این مقام در ادامه اظهار داشت: ارزیابی‌ها حاکی از انهدام موفقیت‌آمیز سایت مورد نظر است. او همچنین گفت که هدف از این حمله، ارسال پیغام به ایران دربارهٔ توانایی‌های اسرائیل بدون تشدید بیشتر تنش‌ها بود.
مقالهٔ اصلی: حمله آوریل ۲۰۲۴ اسرائیل به ایران
اسماعیل هنیه، رئیس دفتر سیاسی و یکی از رهبران حماس، در ۱۰ مرداد ۱۴۰۳ (۳۱ ژوئیه ۲۰۲۴)، به همراه محافظ شخصی خود در تهران، پایتخت ایران، ترور شد. ایران اسرائیل را مسئول این ترور دانست و  به گفته نیویورک تایمز از یک مقام ایرانی، سید علی خامنه‌ای، دستور حمله مستقیم به اسرائیل را در پاسخ به این ترور صادر کرد. علاوه بر این، با پیشرفت درگیری نظامی بین حزب‌الله و اسرائیل، اسرائیل در ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۴ مرکز فرماندهی حزب‌الله در ضاحیه را بمباران کرد. در پی آن، سید حسن نصرالله، دبیرکل وقت حزب‌الله و علی کرکی، فرمانده جبهه جنوبی حزب‌الله همراه با دیگر فرماندهان ارشد کشته شدند. عباس نیلفروشان، معاون فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و فرمانده نیروی قدس در لبنون هم در این حمله کشته شد. مقامات ایرانی در چندین نوبت ادعا کردند که حمله اسرائیل بدون پاسخ نخواهد ماند.
در ۱۰ مهر (۱ اکتبر) حدود ۲۰۰ موشک از ایران،  به سمت اسرائیل شلیک شدند که در ساعت ۱۹:۴۵ به این سرزمین رسیدند. این موشک‌ها با استفاده از جنگ‌افزارهای هایپرسونیک نظیر سامانه تسلیحاتی فتاح در دست کم دو موج، شلیک شدند. به گفته یک مقام عالی‌رتبه ایرانی، فرمان پرتاب موشک‌ها به اسرائیل از طرف سید علی خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی ایران، که در مکانی امن ماند صادر شد. نیروهای دفاعی اسرائیل، با استفاده از سیستم‌های دفاع هوایی مانند «فلاخن داوود»، و همچنین نیروهای آمریکا، بریتانیا و اردن، اکثریت قریب به اتفاق موشک‌ها و پهپادهایی که ایران به سمت اسرائیل شلیک کرده بود را رهگیری کردند.
مقالهٔ اصلی: حمله اکتبر ۲۰۲۴ ایران به اسرائیل
در پاسخ به حمله ایران، در ۲۶ اکتبر ۲۰۲۴ (۵ آبان ۱۴۰۳)، اسرائیل سه موج حملهٔ هوایی با نام عملیات روزهای پاسخ (به عبری: מבצע ימי תשובה) به ایران انجام داد. این حملات در طول شب تا سپیده‌دم در چند استان ایران ادامه یافت و موجب خساراتی قابل توجه به چند مرکز حساس نظامی شد.
این حمله شامل بیش از ۱۰۰ هواگرد، ازجمله جنگنده‌های اف-۱۶ فایتینگ فالکن، اف-۱۵ ایگل و اف-۳۵ لایتنینگ ۲، و طی کردن ۲٫۰۰۰ کیلومتر (۱۲۰۰ مایل) با استفاده از موشک‌های بالستیک هواپایه بود. گزارش شده است که حمله‌ای پیش از آن به سوریه، خطوط دفاعی راداری آن کشور را هدف قرار داده است. اسرائیل مدعی است که برخی از جنگنده‌ها وارد حریم هوایی ایران شدند.
یک خبرگزاری ایرانی وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی گزارش داد که تأسیسات نظامی در غرب و جنوب غرب تهران و همچنین پایگاه‌هایی در استان‌های ایلام و خوزستان مورد حمله قرار گرفتند. چهار تن از کادر ارتش ایران و یک نگهبان کشته شدند. بخش بزرگی از شبکه پدافند هوایی ایران، ازجمله تقریباً تمام سامانه‌های اس-۳۰۰، منهدم شدند و راه برای حملات هوایی احتمالی اسرائیل در آینده هموار شده است. علاوه بر این، در جریان این حمله، تأسیسات سری در پارچین که ایران در آن تحقیقات تسلیحات هسته‌ای را انجام می‌داد، تخریب شد. حمله به این تأسیسات به طور قابل توجهی به تلاش‌های ایران برای پیشرفت در این زمینه آسیب زد و همچنین مقاصد واقعی این کشور را که مغایر با اظهاراتش مبنی بر عدم تمایل به دستیابی به سلاح هسته‌ای بود، آشکار کرد.
به گزارش اکونومیست، حملات اسرائیل در اکتبر ۲۰۲۴ «شکست دکترین امنیت ملی ایران» را نشان داد که برای دهه‌ها توسط رهبر فعلی خامنه‌ای دنبال می‌شد. او اکنون در حالی که با نارضایتی داخلی از سیاست خارجی ایدئولوژی‌محور خود مواجه است، با یک نقطه عطف حیاتی در مورد استراتژی‌های جایگزین روبرو است، که شعار اعتراضی مردمی «نه غزه، نه لبنان، جانم فدای ایران» گواه آن است. این مقاله می‌گوید که جانشین خامنه‌ای «تصمیم خواهد گرفت که آیا به جنگ انتخابی که ایران را برای دهه‌ها فقیر کرده و اکنون برای اولین بار از دهه ۱۹۸۰ آن را مورد حمله یک کشور دشمن قرار داده است، ادامه دهد یا خیر.»
مقالهٔ اصلی: حمله اکتبر ۲۰۲۴ اسرائیل به ایران