stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
تباهی لکه زرد
درمان

این بیماری درمان قطعی ندارد ولی درمان‌هایی برای جلوگیری از پیشرفت بیمار یا حتی بهبود دید وجود دارد.
ویتامین‌ها و مواد معدنی: ویتامین‌های آنتی اکسیدان نظیر ویتامین A و ویتامین‌های C و E ممکن است ماکولا را در برابر تخریب محافظت کنند. نشان داده شده‌است که مصرف ویتامین‌های C و E، ویتامین A و روی، خطر پیشرفت بیماری را در بعضی بیماران تا ۲۸٪ کاهش می‌دهد. از این‌رو به بیماران در خطر ابتلا به AMD پیشرفته توصیه کنند آنتی‌اکسیدان و روی به مقادیر زیر مصرف کنند. مقادیر توصیه شده به شرح زیرند:
۵۰۰ میلی‌گرم ویتامین C
۴۰۰واحد ویتامین E
۱۵میلی‌گرم بتا-کاروتن
و ۸۰ میلی‌گرم اکسید روی
کسانیکه سیگار می‌کشند نباید از قرص‌های بتا-کاروتن (ویتامین A)استفاده کنند زیرا ریسک ابتلا به سرطان ریه در این افراد و کسانیکه تازه سیگار را ترک کرده‌اند با مصرف بتا-کاروتن افزایش می‌یابد.
درمان دارویی با ورتپورفین(Verteporfin): ورتپورفین اولین دارویی است که برای نوع تَر بکار می‌رود. در این روش درمانی، دارو به دست بیمار تزریق شده و سپس با استفاده از یک لیزر غیر حرارتی فعال می‌شود. فعال شدن دارو سبب ایجاد واکنشی شیمیایی می‌شود که عروق خونی غیرطبیعی را از بین می‌برد. از هر ۶ بیمار درمان شده یک نفر دید بهتری پیدا می‌کند و این دو برابر بیمارانی است که از این دارو استفاده نمی‌کنند.
درمان با لیزر: فوتوکوآگولاسیون با لیزر (Laser Photocoagulation) با تخریب و عایق بندی عروق خونی جدید و جلوگیری از نشت خون و مایع باعث بهبود بیماران مبتلا به نوع تَر می‌شود. در این روش جای لیزر مانند زخمی بر روی شبکیه باقی می‌ماند و باعث به وجود آمدن نقاط کور در دید بیمار می‌شود.
فیلتراسیون خونی (Blood Filtration): در این روش که حدود دو دهه پیش توسط ژاپنی‌ها ابداع شد جریان متفاوت خون در غشاء سبب کاهش مقدار بعضی از پروتئین‌ها و اسیدهای چرب که مقدارشان زیاد است و ممکن است مضر باشند می‌شود. این تکنیک در بیماری‌های مختلفی بکار گرفته شده‌است ولی نوع جدیدی از آن بنام رئوفرزیس (Rheopheresis) برای درمان نوع خشک AMD تست شده‌است.
تلسکوپ قابل جاگذاری (Implantable Telescope): این وسیله تلسکوپی کوچک است که تصویر را بزرگ کرده و بر روی شبکیه می‌اندازد. بزرگ شدن تصویر سبب می‌شود که نسبت قسمت تخریب شده ماکولا به اندازه تصویر کم شود و در نتیجه لکه‌هایی که در دید مرکزی دیده می‌شوند کوچکتر شوند. تلسکوپ مینیاتوری قابل جاگذاری (Implantable Miniature Telescope) در اواخر دهه ۹۰ اختراع شد.
وسایلی که برای کاهش بینایی استفاده می‌شوند: هر چند اخیراً پیشرفت‌های زیادی در درمان AMD صورت گرفته‌است ولی دید از دست رفته قابل بازگشت نیست. برای بیمارانی که دیدشان را از دست داده‌اند وسایلی وجود دارد که با استفاده از لنزهای بزرگ‌کننده و نور زیاد به بهبود بینایی کمک می‌کنند. بعضی از این وسایل تصویر را به قسمت‌های محیطی تر شبکیه و خارج از محدوده ماکولا منتقل می‌کنند.
دید طبیعی
همان مشاهده با دژنراسیون ماکولا مرتبط با سن(مؤسسه ملی چشم)
گرافنویزن

مکان
| گرافنویزن   | گرافنویزن   |
| --- | --- |
Parish church: Parish church
  نشان:   نشان
ایالت: بایرن
منطقه اداری: Oberpfalz
ناحیه: Cham
حکومت: حکومت
 • شهردار: Josef Dachs
مساحت: مساحت
 • کل: ۱۰٫۲۳ کیلومتر مربع (۳٫۹۵ مایل مربع)
ارتفاع: ۴۳۹ متر (۱۴۴۰ فوت)
جمعیت (2013-12-31): جمعیت (2013-12-31)
 • کل: ۱٬۵۱۹
 • تراکم: ۱۵۰/کیلومتر مربع (۳۸۰/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: CET/CEST (UTC+1/+2)
کدهای پستی: 93479
کدهای شماره‌گیری: 0 99 41
پلاک خودرو: CHA
وبگاه: www.grafenwiesen.de
گرافنویزن (به آلمانی: Grafenwiesen) یک شهر در آلمان است که در Cham واقع شده‌است.
نیبرو

مکان
| Nybro | Nybro |
| --- | --- |
عکس هوایی از نیبرو: عکس هوایی از نیبرو
  نشان:   نشان
Nybro: Nybro
مختصات: ۵۶°۴۴′ شمالی ۱۵°۵۴′ شرقی﻿ / ﻿۵۶٫۷۳۳°شمالی ۱۵٫۹۰۰°شرقی﻿ / 56.733; 15.900: مختصات: ۵۶°۴۴′ شمالی ۱۵°۵۴′ شرقی﻿ / ﻿۵۶٫۷۳۳°شمالی ۱۵٫۹۰۰°شرقی﻿ / 56.733; 15.900
سوئد: اسملاند
استان: استان کالمار
شهرداری: Nybro Munchipality
مساحت: مساحت
 • کل: ۱۰٫۹۳ کیلومتر مربع (۴٫۲۲ مایل مربع)
جمعیت (31 December 2010): جمعیت (31 December 2010)
 • کل: ۱۲٬۸۱۰
 • تراکم: ۱٬۱۷۲/کیلومتر مربع (۳۰۴۰/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانی اروپای مرکزی)
شهر نیبرو (به سوئدی: Nybro) در ناحیه شهری نیبرو در کشور سوئد واقع شده‌است. جمعیت این شهر ۱۱۸۰٫۸۳  نفر است.
جلی (تنکابن)

مکان
| جلی (تنکابن) | جلی (تنکابن) |
| --- | --- |
روستا: روستا
محل : محل 
مختصات: : مختصات: 
استان: مازندران
شهرستان: تنکابن
بخش: کوهستان
دهستان: میاندامان
جمعیت: ۰ نفر (سرشماری ۹۵)
جلی (تنکابن)، روستایی است از توابع بخش کوهستان شهرستان تنکابن در استان مازندران ایران.
جمعیت

این روستا در دهستان میاندامان قرار دارد و بر پایه سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، جمعیت آن کمتر از سه خانوار بوده است.
گلوت (باواریا)

مکان
| گلوت   | گلوت   |
| --- | --- |
  نشان:   نشان
ایالت: بایرن
منطقه اداری: شوابن
ناحیه: دیلینگن
حکومت: حکومت
 • شهردار: Fridrich Käßmeyer (CSU/CWV)
مساحت: مساحت
 • کل: ۱۰٫۹۹ کیلومتر مربع (۴٫۲۴ مایل مربع)
ارتفاع: ۴۴۹ متر (۱۴۷۳ فوت)
جمعیت (2013-12-31): جمعیت (2013-12-31)
 • کل: ۱٬۰۸۶
 • تراکم: ۹۹/کیلومتر مربع (۲۶۰/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: CET/CEST (UTC+1/+2)
کدهای پستی: 89353
کدهای شماره‌گیری: 09075
پلاک خودرو: DLG
گلوت (باواریا) (به آلمانی: Glött) یک شهر در آلمان است که در بایرن واقع شده‌است.
خصوصیات

گلوت ۱۰٫۹۹ کیلومترمربع مساحت دارد ۴۴۹ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
اوتاکار یانتسکی

| اوتاکار یانتسکی | اوتاکار یانتسکی | اوتاکار یانتسکی | اوتاکار یانتسکی |
| --- | --- | --- | --- |
 :  
زادهٔ:  ۲۶ دسامبر ۱۹۶۰ ‏(۶۴ سال) پاردوبیتسه
قد:  ۵ فوت ۱۰ اینچ (۱۷۸ سانتیمتر)
وزن:  ۱۸۲ پوند (۸۳ کیلوگرم؛ ۱۳ سنگ ۰ پوند)
پست:  Centre
ضربه:  Left
بازی برای:  Czech Extraliga HC Pardubice SM-liiga Jokerit SaiPa Blues
تیم ملی:   چکسلواکی و  چک
سوابق بازی:  ۱۹۷۸–۲۰۰۴
اوتاکار یانتسکی (چکی: Otakar Janecký؛ زادهٔ ۲۶ دسامبر ۱۹۶۰) بازیکن هاکی روی یخ اهل چکسلواکی بود.
ورونیکا برنر

| ورونیکا برنر | ورونیکا برنر |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۸ اکتبر ۱۹۷۴ اسکاربرو، تورنتو
ملیت: کانادا
ورونیکا برنر (انگلیسی: Veronica Brenner؛ زادهٔ ۱۸ اکتبر ۱۹۷۴)از برندگان مدال‌های بازی‌های المپیک اهل کانادا است.
استان اصفهان

مکان
| استان اصفهان | استان اصفهان |
| --- | --- |
  نشان:   نشان
fa (in English: Expected satiety): fa
منطقه: ۲
تأسیس: ۱۳۱۶
تعداد شهرستانها: ۲۹
حکومت: حکومت
 • نوع: مرکز
 • نهاد:  استانداری اصفهان  شورای اسلامی استان اصفهان 
 • استاندار: مهدی جمالی‌نژاد
مساحت: مساحت
 • کل: ۱۰۷۰۲۷ کیلومتر مربع (۴۱۳۲۳ مایل مربع)
ارتفاع: ۱۵۰۰ متر (۴۹۰۰ فوت)
جمعیت (۱۳۹۵): جمعیت (۱۳۹۵)
 • کل: ۷٫۲۵۴٫۵۵۵ نفر
اهلیت‌نام: اصفهانی
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۰۳:۳۰ (ساعت رسمی ایران)
کد منطقه: ۰۳۱
کد ایزو ۳۱۶۶: IR-10
پلاک خودرو: فهرست پلاک وسایل نقلیه استان
زبان اصلی: فارسی
شاخص توسعه انسانی: ۰/۸۳۰ بسیار بالا · دوم
وبگاه: ostan-es.ir isfahan.business
استان اصفهان از استان‌های مرکزی ایران است که مرکز آن، شهر اصفهان است. این استان ششمین استان پهناور و سومین استان پرجمعیت ایران است. این استان با گستره‌ای نزدیک به ۱۰۶۷۸۶ کیلومترمربع میان ۳۰ درجه و ۴۳ دقیقه تا ۳۴ درجه و ۲۷ دقیقه عرض شمالی خط استوا و ۴۹ درجه و ۳۶ دقیقه تا ۵۵ درجه و ۳۱ دقیقه طول شرقی نصف‌النهار گرینویچ، واقع شده است. استان اصفهان بیشترین استان‌های همسایه را در کنار خود دارد که از شرق با استان‌های یزد و خراسان جنوبی، از شمال با استان‌های سمنان، قم و مرکزی، از غرب با استان‌های لرستان و چهارمحال و بختیاری، از جنوب با استان‌های کهگیلویه و بویراحمد و فارس همسایه است. از نظر طبیعی نیز استان به دشت کویر در شرق و شمال، رشته‌کوه‌های زاگرس در غرب و جنوب بسته شده است که این موقعیت طبیعی، از یک سو چارچوب‌هایی و از سوی دیگر پتانسیل‌ها و برتری‌هایی را برای استان فراهم نموده است.
اصفهان قطب تولید قهوه، آهن، فولاد، طلا و همچنین صنایع دستی در ایران است.[نیازمند منبع]
اصفهان - نمایی از سی‌وسه‌پل
چادگان - سد زاینده‌رود
کاشان - خانه بروجردی‌ها
آمار > جمعیت

بر پایه داده‌های دستامده از سرشماری عمومی نفوس و مسکن در دوره‌های گذشته، جمعیت استان اصفهان در سال ۱۳۵۵، نزدیک به ۲ میلیون نفر بوده است که با رشدی فزآینده به ۶ میلیون نفر در سال ۱۳۹۵ رسیده است. کاوش آمار جمعیتی استان هنگام بازهٔ زمانی ۱۳۵۵ تا ۱۳۹۵، نشان می‌دهد نرخ شهرنشینی در استان اصفهان به پیروی از کشور از رشد چشمگیری برخوردار بوده است و به پیروی از الگوی رشد جمعیتی در کشور در استان اصفهان نیز شهرنشینی با افزایش رشد روبه‌رو بوده است که این افزایش همراه با کاهش روند رشد روستا نشینی در استان همراه بوده است به‌گونه‌ای که از ۳۷ درصد در سال ۱۳۵۵ به ۱۲ درصد در سال ۱۳۹۵ رسیده است. در این باره باید گفت گسترش گستره شهرها، تبدیل روستاها به شهر و ایجاد شهرهای نو مایه تغییرات گسترده‌ای در گذشت ۶۰ سال گذشته در نظام سکونتگاهی استان اصفهان شده است.
آمار > کشاورزی

استان اصفهان در سال ۱۳۹۷ در بخش کشاورزی با داشتن نزدیک به ۵۶۸ هزار هکتار زمین کشاورزی و ۶ میلیون واحد دامی در مجموع نزدیک به ۵/۷ میلیون تن تولید محصولات کشاورزی داشته که نزدیک به ۵ درصد از تولیدات کشاورزی کشور را تشکیل می‌دهد. این استان در ساخت گلخانه جایگاه نخست در کشور را دارد اما از نظر سطح گلخانه‌ها در جایگاه سوم است.
آمار > بهداشت و سلامت

کل بیمارستان‌های استان اصفهان ۶۲ بیمارستان است که ۵۴ بیمارستان زیر نظر دانشگاه علوم پزشکی اصفهان و ۸ بیمارستان زیر نظر دانشگاه علوم پزشکی کاشان هستند. استان اصفهان از لحاظ ارائه خدمات درمانی، استان‌های همسایه یعنی چهارمحال و بختیاری، کهگیلویه و بویراحمد، فارس و برخی اتباع خارجی را تحت پوشش داشته و به عنوان قطب خدمات درمانی برای منطقه محسوب می‌گردد.
آمار > میراث فرهنگی

در فهرست میراث جهانی یونسکو از میان ۲۶ مکان ثبت شده از ایران، ۴ مورد شامل میدان نقش جهان، باغ ایرانی (باغ چهلستون و باغ فین کاشان)، مسجد جامع اصفهان و قنات‌ها (مزدآباد میمه، وزوان در بخش میمه و قنات دوطبقه اردستان) در استان اصفهان هستند. همچنین تعداد آثار تاریخی شناسایی شده در استان ۲۲۱۱۱ مورد و تعداد آثار ثبت شده تاریخی استان تا پایان سال ۱۳۹۴ در فهرست آثار ملی ۱۷۳۱ اثر می‌باشد. در استان اصفهان تعداد ۲۴ موزه شامل موزه‌های محلی، استانی دولتی یا مشارکتی وجود دارد که در آنها حدود ۲۱ هزار شیء تاریخی نگهداری می‌شود. در استان اصفهان ۵۴۸ محوطه و منطقه باستانی با وسعت و قدمت مختلف وجود دارد.
از رسوم خاص مراسم نخل‌گردانی یا نخل بندان، مراسم چاووشی، مراسم دعای باران، مراسم ماه رمضان، مراسم عید نوروز و سیزده نوروز، مراسم گلاب‌گیری کاشان و قمصر و نیاسر، مراسم مشهد اردهال یا مشهد قالی‌شویی، مراسم لایروبی قنات، جوی کنی، و برداشت محصول، غوره گ‌چینی، پنبه‌چینی، زنان چادرسفید ورزنه، میوه‌چینی و غیره، نشاکاری نهال‌کاری، بیل‌زنی، ساختن بند و سد، ساختن قنات و بقیه است.
برخی از مکان‌های باستانی استان عبارتند از:
تپه آشنا در چادگان (هزاره چهارم ق. م)
تپه باستانی اریسمان در شهرستان نطنز
تپه سیلک کاشان (اولین تمدن یکجانشینی و شهرنشینی جهان)
تپه سبا در ورزنه
تپه گورتان اصفهان
تپه باستانی گزبرخوار
تپه و قلعه وداغ گلپایگان مربوط به دوره مادها
تپه چغا حسن در گلپایگان (هزارهٔ ششم ق. م)،
نپه تلشاهی سمیرم
تپه جوزک تیران وکرون (هزارهٔ سوم ق. م)،
تپه‌های ننادگان
سنگ‌نگاره‌های تیمره گلپایگان از هزاره پنجم پیش از میلاد تا دوران اسلامی
غارهای قلعه بزی مبارکه
استان اصفهان، ۱۰ میلیون و ۷۰۰ هزار هکتار وسعت دارد.
آمار > توپوگرافی

مقالهٔ اصلی: فهرست کوه‌های استان اصفهان (۵)
آمار > پوشش گیاهی

سه میلیون و ۲۰۰ هزار هکتار بیابان و ۱۰۰ هزار هکتار جنگل است که از نوع درختانی از نوع بلوط، بنه، بادام، داغداغان، گردو و ارس است. همچنین ۳۰۷ هزار هکتار پوشش گیاهی جنگلی دست‌کاشت در مناطق بیابانی استان در شهرستان‌های نطنز، اردستان، برخوار، اصفهان، نائین، ورزنه، خور و بیابانک، کاشان و آران و بیدگل است.
آمار > گیاهان و جانوران

از عمده‌ترین گیاهان دارویی زراعی استان اصفهان پس از گل محمدی و زعفران، می‌توان به بابونه، آلوئه ورا، کاسنی، رازیانه، زیره سبز، به لیمو، مریم گلی، بادرنجویه و نعناع فلفلی اشاره کرد. از گیاهان که در مراتع و منابع طبیعی اصفهان می‌روید می‌توان کرفس کوهی، زرین گیاه، آویشن دنایی، موسیر، باریجه و آنغوزه را نام برد.
از گونه‌های موجود در مناطق حفاظت شده، پارک‌ها، پناهگاه‌ها و مناطق شکار ممنوع پستانداران مثل، قوچ، میش، پلنگ، خرس قهوه ای، کفتارراه راه، گرگ، شغال، روباه و پرندگانی مانند عقاب، شاهین، کرکس، کبک، تیهو و خزندگانی مانند انواع مارها، سوسمارها و لاک پشت زندگی می‌کنند. همچنین، از نظر زندگی گیاهی انواع گیاهان علفی مانند درمنه، بوته‌های مختلف به ویژه گون، درختانی مانند تاغ، گز، بادام کوهی و انواع گیاهان دارویی به‌طور عمده دیده می‌شود.
منطقه شکار ممنوع کهیاز - کوه‌ها و دشتهای اطراف کهیاز و سیاه کوه زیستگاه هوبره (جاندار گونه در خطر انقراض)
منطقه شکار ممنوع کرکس،
منطقه شکار ممنوع حنا،
منطقه شکار ممنوع عباس‌آباد- زیستگاه گونه‌های منحصر به فرد ناحیه بیابان یوزپلنگ ایرانی، گربه شنی، روباه شنی و گربه وحشی کاراکال
آمار > آب‌وهوا

تفاوت ارتفاعات مناطق مختلف استان از سطح دریا موجب تنوع آب و هوا (بارندگی، درجه حرارت، رطوبت نسبی و غیره) در استان گردیده است. به‌طور کلی استان دارای سه نوع آب‌وهوا به شرح زیر است:
آب‌وهوای بسیار خشک تا خشک گرم، شامل قسمت اعظم استان از جمله نواحی پست شرقی و دشت‌های مرکزی و شمال‌شرقی استان.
آب‌وهوای نیمه‌مرطوب تا مرطوب سرد، شامل نواحی مرتفع غربی و جنوبی استان.
آب‌وهوای نیمه‌خشک، شامل نواحی مرتفع مرکزی و شمالی استان.
کوه‌های زاگرس در قسمت غرب، مانع نفوذ رطوبت به نواحی مرکزی و شرق استان است، از طرفی وجود نواحی پست و کویری شرق استان هوای بخش وسیعی از استان را تحت تأثیر می‌گذارد.
متوسط بارش سالیانه استان ۱۶۰ میلیمتر و متوسط بارش شهر اصفهان حدود ۱۲۰ میلیمتر است. تنوع رژیم حرارتی در استان تحت تأثیر مناطق کوهستانی و کویری و وزش بادهای غربی است به طوری که میانگین درجه حرارت سالانه در مناطق غرب و جنوب به حدود ۴ درجه سانتیگراد می‌رسد. در بین مناطق استان، خور با میانگین دمای سالانه ۱۹/۵ درجه سانتیگراد گرمترین و بوئین میاندشت با دمای میانگین سالانه ۱۰/۶ درجه سانتیگراد سردترین منطقه استان اصفهان است.
کل آب مصرفی در استان اصفهان برابر با ۳/۷ میلیارد متر مکعب است که از این مقدار ۹۱ درصد در بخش کشاورزی، ۶ درصد در شهرها و روستاها و حدود ۳ درصد در بخش صنعت استفاده می‌شود. ۷۲ درصد کل آب مورد مصرف از منابع زیر زمین تأمین می‌شود.
آمار > آب‌وهوا > آلودگی خاک کشاورزی

آلودگی خاک کشاورزی ناشی از آفتکش و سموم در کانال‌های بتنی و زه‌کشی مثل رودشتین و سگزی صورت می‌گیرد.
شرق اصفهان بیشترین موارد ابتلا به بیماری سالک را دارد.
آمار > آب‌وهوا > آلودگی هوا

بیش از ۴۳ شهرک و مجتمع صنعتی بزرگ و کوچک و بیش از ۳۰ واحد صنعتی بزرگ مانند فولاد، ذوب آهن، پتروشیمی، نیروگاه، پالایشگاه، سیمان، پلی‌اکریل و … در این استان فعال است. تصفیه‌خانه فاضلاب، کوره‌های آجرپزی و کوره‌های تولید گچ، کارخانهٔ قند، سیمان در محدوده شهری و سکونتگاه هستند و از فناوری قدیم استفاده می‌کنند، ۶۰۰ هزار واحد مسکونی از سوخت فسیلی استفاده می‌کنند. بیش از یک میلیون خودرو در شهر اصفهان و پیرامون تردد می‌کنند (۶۰ درصد آلودگی هوا)، و از سوخت غیراستاندارد و تکنولوژی استاندارد مصرف سوخت کهنه استفاده می‌کنند.
تاریخ و هنر

پیشینه زندگی انسان در استان اصفهان به بیش از ۴۲ هزار سال پیش می‌رسد.
استان اصفهان یکی از بزرگ‌ترین مراکز تولید گونه‌های گوناگون صنایع دستی ایران به‌شمار می‌رود. این استان از دیرباز گهوارهٔ هنرهای زیبا و صنایع دستی بوده است. تزئینات آجری، کاشی کاری، گچ بری و انواع خط در بناهای باستانی اصفهان، از قرن‌ها پیش تا دوره معاصر، بر کناره‌های مناره‌ها و میان و بیرون مسجدها، قصرها و هنرهای زری دوزی و قلم کاری، ترمه و نقره‌کاری و زرنگاری و رونویسی کتاب‌های گوناگون، قرآن و قطعات نگارگری و نقاشی جملگی به مرکزیت هنری اصفهان گواهی می‌دهند.
سیم‌کشی، زرکشی، زربافی، گلابتون دوزی، منبت گلپایگان، پولک‌دوزی، زنجیره‌بافی، قالی‌بافی و نساجی از صنایع دستی رایج اصفهان است. این صنایع در دوران شاهان صفوی رواج فراوان داشت. در دوران قاجاریه، بازار صنایع دستی در اصفهان از رواج افتاد؛ ولی پس از انقلاب مشروطه باز گسترش یافت. روی‌هم رفته طرح و نقش عموم دست ساخته‌های اصفهان اعم از فرش و قلمکار و ظروف قلم‌زنی و کاشی، دوختنی‌های روی پارچه تحت تأثیر طرح‌های تزئینی دوران صفویه قرار دارد و طراحان اصفهان، به نسبت قدرت درک و مهارت خود از آثار قدیمی برمی‌گیرند و با خلاقیت خود، آن‌ها را زیباتر می‌سازند. از مهم‌ترین لباس سنتی مردم: ابیانه، چادر سفید ورزنه است.
بازی‌های دسته جمعی شامل بازی یه قل دو قل، تخم مرغ بازی، الک دولک، گرگم و گله می‌برم، هفتسنگ، طنابکشی و … هستند. بقیه آثار فرهنگی استان شامل موسیقی و ساخت آلات موسیقی، سبک معماری، بافتن فرش دستباف، گلیم و عبا، پارچه‌های نخی تهیه سفال و کاشی و سوغات منحصر به فرد است. افسانه‌ها و حکایتهای محلی از جمله ماه‌پیشونی، کلاغ و روباه، هفت در و نمکی، کاوه آهنگر، در مناطق مختلف نقل می‌شود. در مناطق مختلف استان اصفهان، لالایی و دوبیتی‌های محلی، به‌طور خودجوش توسط زنان و مردان سروده شده است. نمایش‌های محلی شامل تعزیه و روضه محرم، شمایل گردانی، نقالی و پرده خوانی پهلوانی و حماسی و مذهبی بوده است.
مردم‌شناسی و فرهنگ > جمعیت‌شناسی

به ترتیب بیشترین مهاجران به استان از استان تهران ۲۲ درصد، خوزستان ۲۱ درصد، فارس ۷ درصد و لرستان ۴ درصد بوده است. خارج‌شدگان از استان نیز ۳۵ درصد به تهران، ۹ درصد خوزستان، ۸ درصد به چهارمحال و بختیاری، ۷ درصد به فارس و ۴ درصد به یزد بوده است. در فاصله سال‌های ۸۵–۱۳۷۵، شهرستان برخوار و میمه بیشترین مهاجرپذیری را داشته‌اند. مناطق کوهستانی فریدن و فریدونشهر مهاجر فِرست بوده‌اند.
نرخ باروری عمومی در استان کاهش یافته و به عدد ۱٫۴ رسیده است. عشایر استان اصفهان برپایه آمار سال ۱۳۸۷ با جمعیتی بالغ بر ۹۶۰۵ خانوار و ۵۲۹۸۴ نفر از سه ایل بختیاری، قشقایی و عرب نصرآباد (جرقویه) تشکیل شده‌اند که با داشتن ۱۲۷۶۰۰۰ رأس دام از ۴/۱ میلیون هکتار چراگاه‌ها استان بهره‌برداری می‌کنند.
جدول رشد
| سال | جمعیت -هزار نفر | نسبت جنسیت | میانگین سن | میانگین رشد سالی |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱۳۸۵ | ۴۵۵۹ | ۱۰۵ | ۲۶/۴ |  |
| ۱۳۹۰ | ۴۸۲۶ | ۱۰۴/۸ | ۲۹ | ۱/۱۴ |
| ۱۳۹۵ | ۵۱۱۴ | ۱۰۴/۶ | ۳۱/۷ | ۱/۱۷ |
| ۱۴۰۰ | ۵۳۷۱ | ۱۰۴/۴ | ۳۴/۵ | ۱/۰۰ |
| ایل | ییلاق | قشلاق |
| --- | --- | --- |
| بختیاری | فریدونشهر، داران، چادگان، بوئین میاندشت | استان خوزستان |
| قشقایی | سمیرم، شهرضا، دهاقان | استان فارس |
| عرب جرقویه | استان فارس، اصفهان | شهرستانهای جرقویه و آباده |
مردم‌شناسی و فرهنگ > زبان‌شناسی

بیشینه مردم اصفهان به زبان‌های ایران مرکزی سخن می‌گفته‌اند. روند فارسی شدن زبان این مناطق در دوران صفوی و با اعلام اصفهان به عنوان پایتخت به بیشترین سرعت خود دست یافت. این روند هم‌چنان ادامه دارد و بسیاری از روستاهای محل سکونت گویشوران زبان‌های مرکز ایران که بیشتر در بخش خاوری استان اصفهان قرار دارند امروزه در معرض تغییر زبانی به سوی فارسی هستند. این گروه‌های زبانی بنظر می‌رسد دارای زبانی با اصل مشترک بوده‌اند. در گذشته در بسیاری شهرهای بزرگ ایران این گویش‌ها رواج داشته که امروز جای خود را به فارسی سپرده‌اند. گویش قدیم کرمان و یزد که توسط زرتشتیان و یهودیان این دو شهر حفظ شده گویش قدیم اصفهان که در اشعار برخی شاعران مانند اوحدی اصفهانی نشانه‌هایی از آن بدست آمده توسط کلیمیان این شهر و روستاهای مجاور شهر مانند زاینده‌رود و گز باقی مانده است. این زبان مرکزی که گاهی زبان راجی نیز نامیده می‌شود در گذشته در شهرهای ری و قم و همدان نیز تکلم می‌شده است. چنانچه در آثار شمس قیس رازی آمده است که مردم ری و عراق عجم علاقه‌ای به اشعار فارسی ندارند و شعر محلی فهلوی خود را بیشتر می‌پسندند. در بروجرد و خرم‌آباد نیز این گویش‌ها رواج داشته‌اند که امروزه تنها گروه‌های اقلیت مذهبی این شهر گویش کهن را حفظ کرده‌اند. بر پایه گزارشی که ابن مقفع از وضعیت زبان‌های رایج میان ایرانیان آورده، این گویش‌ها در گذشته فهلوی و در زمان قدیمتر پهلوی نامیده می‌شدند.
مردم‌شناسی و فرهنگ > جاها و مکان‌های گردشگری

صفحه‌های اصلی: ویکی‌پدیا:فهرست یادمان‌های ملی ایران/اصفهان و ویکی‌پدیا:فهرست یادمان‌های ملی ایران/اصفهان دو
آتشگاه دژ ماربین، ساروبه، مشهد کاوه، کهندژ، تپه اشرف نمونه آثار جامانده از پیش از اسلام است.
سی و سه پل
پل خواجو
پل شهرستان
پل جوبی
زاینده رود
مادی نیاصرم
کلیسای وانک
جلفای نو و کلیساهای آن (کلیسای بیت اللحم، کلیسای مریم و هاکوپ، کلیسای گئورگ مقدس اصفهان و …)
میدان نقش جهان
مسجد شیخ لطف‌الله
مسجد شاه اصفهان (مسجد جامع عباسی)
مسجد جامع اصفهان
کاخ عالی قاپو
کاخ چهلستون
کاخ هشت بهشت
بازار قیصریه
باغ گل‌های اصفهان
آرامستان تاریخی تخت فولاد
آرامگاه صائب
خانه مشیر الملک انصاری
پارک جنگلی ناژوان (باغ پرندگان، باغ خزندگان، آکواریوم اصفهان، موزه صدف‌ها، باغ پروانه‌ها، تله سیژ)
باغ ابریشم اردوگاه هفتاد هکتاری شهید بهشتی اصفهان
پارک کوهستانی صفه (تله کابین، بولینگ، شهربازی، باغ وحش)
شهربازی شهر رؤیاها
استخر و پارک آبی آبسار
دهکده تفریحی سد زاینده رود چادگان
سد خمیران تیران و کرون
سد حنا و سد قره آقاچ سمیرم
سد باغکل خوانسار
سد گلپایگان
دشت لاله‌های واژگون دره بید فریدن، گلستانکوه خوانسار، دهاقان و …
شهر تاریخی ورزنه
روستای ابیانه
تالاب بین‌المللی گاوخونی
آبشار نمکی پتاس خور و بیابانک
روستا و ارگ تاریخی قورتان در شهرستان ورزنه دومین بنای خشتی جهان بعد از ارگ بم
شهر تاریخی گزبرخوار
روستاهای سمیرم
آبشارهای سمیرم و فریدون شهر
جنگل‌ها و چراگاه‌های و کوهستان‌های فریدونشهر و سمیرم
تونل‌های برفی فریدون شهر
پیست اسکی فریدون شهر
خانه‌های تاریخی کاشان(خانه طباطبایی‌ها، خانه بروجردی‌ها، خانه عامری‌ها، خانه عباسیان، خانه شریفیان)
مسجدهای تاریخی کاشان
مزارع گل محمدی و فصل گل و گلاب کاشان و قمصر
تپه سیلک کاشان
کویر خارا، کویر مصر، کویر مرنجاب
ارگ گوگد و مسجد جامع گلپایگان
اقتصاد

۱۵ درصد تولید ناخالص ملی صنعت مربوط به استان است، با بیش از ۹ هزار واحد صنعتی به عنوان صنعتی‌ترین استان کشور است. صادرات در استان سالیانه ۱٫۴ میلیارد دلار است. ۷۰ درصد تولید فولاد کشور، ۵۰ درصد صنایع ساختمانی و سنگ و ۶۰ درصد مصنوعات طلای کشور در استان اصفهان تولید می‌شود. اصفهان بیش از ۷۰ شهرک و ناحیه صنعتی و افزون بر ۹ هزار واحد تولیدی و صنعتی فعال دارد و به‌عنوان فعال‌ترین استان کشور در حوزه صنایع کوچک است.
۱۸ هلیپد از سازمان فوریت‌های پزشکی در استان به بهره‌برداری رسیده است. از سال ۱۴۰۰ شرکت مادر تخصصی بازرگانی دولتی ایران اداره کل غله استان آرد را به شکل اینترنتی به فروش می‌رسانید.
|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| صنعت | کشاورزی | معدن | ساختمان | خدمات |
صنایع نظامی، صنایع شیمیایی، پالایشگاه صنایع نفت و پتروشیمی، هواپیماسازی، صنایع غنی‌سازی اورانیوم، نیروگاه، صنایع سیمان، صنایع نساجی و چرمسازی، برق و الکترونیک، صنایع چوب، صنایع خودرو و موتور متحرکه، صنایع دارویی و بهداشتی، صنایع غذایی و … در استان اصفهان است.
اقتصاد > معدن

استان اصفهان با دارا بودن ۶/۶ درصد از مساحت کشور، ۷/۸ درصد از کل ذخایر معدنی کشور را در خود جای داده و از این لحاظ دارای رتبه دوم در میان دیگر استان‌های کشور است. مجموع ذخیره قطعی و احتمالی استان، معادل ۳/۴ میلیارد تن است که سهم گروه‌های معدنی از آن به صورت مصالح ساختمانی ۸۴/۵ درصد (برابر ۲/۸میلیارد تن)، مواد فلزی ۰/۹ درصد (برابر ۳۰ میلیون تن)، سنگ‌های تزئینی و نما ۱۱/۹درصد (برابر ۴۰۳میلیون تن) و مواد غیرفلزی ۲/۶درصد (برابر ۸۹ میلیون تن) است.
سهم استان اصفهان از ذخایر گروه‌های مواد معدنی در کشور به ترتیب شامل ۱۰/۳ درصد مصالح ساختمانی (رتبه نخست کشور)، ۲۳/۵ درصد از ذخایر سنگ تزئینی و نما رتبه نخست کشور، ۰/۶ درصد از ذخایر فلزی (رتبه هشتم کشور) و ۳/۱ درصد از ذخایر غیرفلزی (رتبه دهم کشور) است. استان اصفهان در سال ۱۴۰۱ تعداد ۳۱۱ معدن در حال بهره‌برداری داشته که نسبت به سال پیش از آن ۳/۴- درصد کاهش داشته است و ۵/۴ درصد از کل معادن فعال کشور را تشکیل می‌دهد. در این معادن تعداد ۵۹۸۸ نفر تا سال ۱۴۰۱ شاغل بوده‌اند. ارزش افزوده این معادن ۲۷۱۲۱ میلیارد ریال بوده است.
محورها و قطب‌های معدنی استان به چهارگروه تقسیم‌بندی می‌شوند:
۱ـ معادن سنگهای تزئینی (سنگ چینی، مرمرو …)
۲ـ معادن مصالح ساختمانی (سنگ گچ، آهک و …)
۳ـ معادن غیرفلزی (خاک نسوز و …)
۴ـ معادن فلزی (طلا، آهن، سرب)
اقتصاد > انرژی

صفحهٔ اصلی: رده:سدهای استان اصفهان
اقتصاد > گردشگری

استان از لحاظ طبیعی، جمعیتی، رفاهی، زیرساختی، اقتصادی و فرهنگی، تاریخی پتانسیل گردشگری دارد. بعد از تهران، اصفهان بیشترین ورود گردشگر خارجی را دارد، و در ۱۸۰ رشته صنایع دستی هنرمند شناخته شده دارد.
از کل حجم ورودی گردشگران خارجی، مرداد ماه رتبه اول را دارد، از مشکلات صنعت گردشگری
فقدان برخورداری از سیستم کارتهای اعتباری جهانی است که گردشگر بتواند بدون نیاز به حمل پول نقد، از آنها استفاده و مصرف کند در نتیجه، ناتوانی در کسب درآمد کافی.
اقتصاد > صنعت فناوری پیشرفته

تیر ۱۴۰۰ نخستین آزمایشگاه صنعت ۴/۰ ایران برای هوشمندسازی انرژی در دانشگاه صنعتی اصفهان ساخته شد.
اقتصاد > مناطق ویژه اقتصادی مصوب

منطقه ویژه اقتصادی شهرضا مربوط به تولید و فناوری شیمیایی
منطقه ویژه اقتصادی کاشان مربوط به ماشین آلات
اقتصاد > رسانه و مخابرات

به نقل از مدیرمنطقه سرعت اینترنت استان تا ۲۰۲۱ حدود 140gbps بود. شرکت مخابرات سیار ایران ۱۶۵۵ بی تی اس و ۷/۴ میلیون خط مشترک پذیرنده داشت.
خبرگزاری ایمنا
شبکه استانی اصفهان - از سال ۱۳۷۴ شبکه ۵ افتتاح شد.
نشریه الکترونیک استانداری اصفهان
اقتصاد > امکانات رفاهی شهری عام‌المنفعه

مقدار زیادی پسماند در شهر اصفهان به شکل روزانه جداسازی نمی‌شود.
شرکت گاز استان اصفهان
شرکت برق منطقه ای اصفهان
شرکت آب و فاضلاب استان اصفهان- شهر اصفهان به تنهایی ۳۶۰ هزار متر مکعب پساب در شبانه روز تولیدمیکند.
تصفیه خانه‌های اصفهان، شاهین شهر، صفائیه و بهارستان با روش لجن فعال ساخته شده است.
۸۲ شهر استان تحت پوشش خدمات آبرسانی و ۲۸ شهر استان تحت پوشش خدمات فاضلاب.
اقتصاد > ورزش‌ها

پیست موتور نقش جهان مسئولیت تصدی استادیوم‌ها اداره ورزش و جوانان استان است. فولاد ماهان سپاهان یکی از اسپانسرهای ورزشی استان بوده است.
اقتصاد > خیریه

سازمان بهزیستی با داشتن ۱۱۸ مجتمع خدمات اجتماعی شهری و روستایی، ۳۲ مرکز نگهداری از کودکان بی سرپرست، ۱۰۰ مرکز حمایت از خانوارهای بی سرپرست و نیازمند، ۱۴۷ مرکز خدمات توان بخشی، ۳۲ مرکز بازپروری معتادان و ۷ مرکز مشاوره ژنتیک فعالیت می‌کند.
۳۴ واحد کمیته امداد در استان وجود دارد.
اقتصاد > مناطق مسکونی استان

رده:مناطق مسکونی در استان اصفهان
اقتصاد > بازار تجارت

اداره گمرک صادرات از استان اصفهان به ۹۸ کشور جهان دارد. مهم‌ترین کشورهای هدف صادراتی استان اصفهان در شش ماه نخست سال جاری، عراق، چین، افغانستان، امارات و تایلند است.