stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
موزه البغدادی
غرفه‌ها و نمایشگاه‌ها > ملا (معلم) و کودکان

ملاها (معلمان) در بغداد قدیم به کسانی گفته می‌شد که به فرزندان ساکنان بغداد آموزش خواندن و نوشتن عربی می‌دادند. در دوره خلفای عباسی ملاها دارای مدرسه‌های بزرگی بودند که گاهی تعداد دانش‌آموزان هر ملا بالغ بر سه هزار نفر می‌شد، برای همین وی محتاج یک خری بود که برآن سوار شده و بین طلاب به گردش بپردازد تا بتواند مسیر درست درس خواند دانش‌آموزانش را چک کند و براخلاق و رفتار آن‌ها نظارت و اشراف داشته باشد. در دوران اشغالگری مغول معلمان در بغداد در وضعیت نامطلوب اقتصادی قرار داشتند. شهرزاد در قصه‌های هزار و یک شب گفته‌است که معلم شخصی است که کاری جز درس دادن برای به‌دست آوردن یک لقمه نان و سیر کردن شکمش بلد نیست، در دوره عثمانی و بعد هم در دوره اشغالگری انگلیس ملا یا معلم بغدادی به‌شدت در گوشه‌های مساجد یا در حجره‌های تاریک و تنگ منزوی شد در حالی که از فقر رنج می‌برد. در قدیم ملا به دانش‌آموزان درس خواندن و نوشتن و چهار عمل اصلی حساب را یاد می‌داد، دانش‌آموزان مجبور بودند از طلوع خورشید تا غروب خورشید در کلاس‌های ملا شرکت کنند، با احداث مدارس جدید دانش‌آموزان از این زندان و فشار خارج شدند.
غرفه‌ها و نمایشگاه‌ها > سفیدگری

بعد از اینکه در دوره خلفای عباسی وسایل پخت‌وپز خانگی تکامل پیدا کرد، شغل سفیدگری در بین شغل‌ها ظاهر شد و برای خودش در میان شغل‌های مردمی جایی باز کرد، این شغل برای رسیدگی به وسایل خانگی بود که با مس درست شده بود. سفیدگران در بغداد دارای دکان‌ها خاص خودشان در مناطق آهنگران و مسگران بودند. در هر دکان یک حفره‌ای وجود داشت که سفیدگر وسیله را در آن می‌گذاشت و با استفاده از یک نوع ماسه و سرکه و گردش پاهایش در وسیله گردشی داده شده به صورت نیم دایره به چپ و به راست و بدین وسیله آثار اکسید را از بین می‌برد. از موادی که سفیدگر برای کارش استفاده می‌کرد می‌توان از نشادر و قیر نام برد؛ ولی امروز به دلیل اینکه ظروف منزلی دیگری جایگزین ظروف مسی شده‌است این شغل در بازارهای بغداد از بین رفته‌است.
غرفه‌ها و نمایشگاه‌ها > فرفره

فرفره یک اسباب بازی شبیه به پنکه است که در قدیم اطفال در بغداد آن را درست می‌کردند و با آن در محله‌ها و کوچه‌ها می‌دویدند تا حرکت کند. این بازی یک بازی است که بغدادی‌ها از اجداد عرب خود به ارث برده‌اند، این بازی در عصر جاهلیت نیز بازی شهرت بالایی داشته‌است.
غرفه‌ها و نمایشگاه‌ها > بادبزن دستی

از خیر و برکت درخت خرمان در بغداد می‌توان از بادبزنهایی که با برگ این درخت درست می‌شده‌است نام برد، زنان هنرمند عراقی در بغداد با استفاده از برگ خرما بادبزن درست می‌کردند و آن را با قیمت‌های ارزان می‌فروختند. در زمان خلفای عباسی فروشندگان این بادبزن‌ها شهرت بسیاری پیدا کردند، ولی در دوران استیلای مغول این شغل به کسادی گرایید. فروشندگان بادبزن‌ها گاهی با استفاده از شعر و خواندن آن با صدای بلند به فروش این وسیله می‌پرداختند. مردم در بغداد قدیم در قهوه‌خانه‌ها یا در بازارها وقتی که در تابستان هوا بسیار گرم می‌شد از این وسیله استفاده می‌کردند. این وسیله باعث جلب توجه سیاح‌ها و توریست‌ها نیز شده بود بطوریکه این وسیله را برای موزه‌هایشان یا برای استفاده در خانه‌هایشان در کشورهای خودشان خریداری می‌کردند.
غرفه‌ها و نمایشگاه‌ها > جشن عروسی

یکی دیگر از آداب و سنن مردم در بغداد آداب و سنن ازدواج بود که روش خاص خودشان را برای اینکار داشتند، بنا بر فرهنگ هر کشور این آداب جلوه‌های مختلفی در بغداد داشته‌است.
غرفه‌ها و نمایشگاه‌ها > درست‌کردن جلد برای کتابها

بعد از رشد فرهنگی که در عهد خلفای عباسی در بغداد به وجود آمد هنر درست کردن جلد کتاب نیز از رونق بالایی برخوردار شد. در آن زمان تزیین و رنگ‌آمیزی جلد کتاب‌ها به وسیلهٔ نقاشی یا طلاکاری و با نوشتن نوشته‌های مختلف با انواع خطها رونق بسیاری پیدا کرده بود. خیلی از نویسندگان قبل از اینکه تألیف یا کتاب خود را به خلیفه یا وزاری وی هدیه کنند، ابتدا جلد کتاب را درست کرده و هدیه می‌کردند. حتی امروز کتاب و جلد کتاب بغدادی باعث زیبایی موزه‌ها و افتخار برای کتابخانه‌های عمومی و خصوصی است. این حرفه و صنعت رشد بسیاری کرده‌است و همراه با تکامل وسایل درست کردن جلدهای زیبا هنوز در دنیا از جایگاه بالایی برخوردار است.
غرفه‌ها و نمایشگاه‌ها > بافندگی

شغل بافندگی اولین بار در مناطق فقیرنشین بغداد ظاهر شد و خودش را نشان داد، زنان خانه‌دار و سرپرست خانواده با این کار در کنار دیگر کارهایشان به‌دنبال به دست آوردن یک لقمه نان برای خودشان و فرزندانشان بودند. ابتدا آنان پشم را می‌خریدند و شستشو می‌دادند و بعد از شستشوی کامل آن را رنگ می‌کردند و بعد از آن ابتدا نخ را به وسیله چرخ نخ ریسی می‌ریسیدند، بعد از آن یا خودشان اقدام به درست کردن البسه می‌کردند یا به بافندگان می‌فروختند تا آن‌ها با استفاده از این نخ‌ها لباس درست نمایند. امروزه اما با رشد صنعت و درست شدن کارخانجات ریسندگی و بافندگی این شغل دستی در بین مردم بغداد به چشم نمی‌خورد.
غرفه‌ها و نمایشگاه‌ها > مسگری

مسگری نیز در ایام خلفای عباسی در عراق و در بغداد رواج پید اکرد. این صنعت برای رفع و برآورده کردن هر آنچه از وسایل پخت‌وپز که هر خانواده نیاز داشت مانند وسایل پخت‌وپز، بشقاب، کتری و لیوان و… در عراق به سرعت رشد و رواج پیدا کرد. امروزه بازار مسگرها در بغداد همچنان فعال است و در زمره کارهای دستی این کشور قرار دارد که بیانگر این است که همچنان مردم این کشور به این شغل و صنعت وابستگی دارند.
غرفه‌ها و نمایشگاه‌ها > اجاره دادن حیوان به مسافران

مردم در بغداد از لفظ المجاری برای کسانی استفاده می‌کردند که برای حمل و نقل مسافران یا بار آن‌ها خرشان را در مقابل مبلغی از پول کرایه می‌دادند یا خودشان هم همراه حیوان حرکت می‌کردند و مسافر را به مقصد می‌رساندند و بابت اینکار میزانی پول دریافت می‌کردند. بعضاً نیز حیوان خود برای شرکت در قافله‌ها برای حمل بار یا مسافر کرایه می‌دادند، این شغل تا قبل از ساخته شدن و اختراع وسایل نقلیه جدید شغل رایجی در عراق و در نزد مردم بغداد بوده‌است اما امروز با پیشرفت و تکامل در صنعت و ساخته شدن وسایل نقلیه جدید از بین رفته‌است.
صحنه‌های زرق و برق دار
ورود به موزه
فی (مجموعه تلویزیونی)

| فی | فی |
| --- | --- |
ژانر:  عاشقانه  تریلر اروتیک  تریلر روان‌شناختی 
بر پایهٔ: فی اثر آزرا کوهن
نویسنده: نوکهت بیچاکچی
کارگردان: مرت بایکال
بازیگران: اوزان گوون سرنای ساریکایا محمد گونسور بیراک توزوناتاچ
آهنگساز: جم اوگت
کشور سازنده: ترکیه
زبان اصلی: ترکی استانبولی
شمار فصل‌ها: ۲
شمار قسمت‌ها: ۲۲
تولید: تولید
تهیه‌کننده‌ها: کرم چاتای پلین دیشتاش یاشاراوغلو
مدت: ۶۰ دقیقه
تولیدکننده: آی یاپیم
توزیع‌کننده: اکو رایتز
پخش: پخش
شبکهٔ اصلی: پوهوتی‌وی
انتشار اولیه: ۳۱ مارس ۲۰۱۷ (۲۰۱۷-03-۳۱) – ۹ مارس ۲۰۱۸ (۲۰۱۸-03-۰۹)
فی یک مجموعه تلویزیونی مهیج روان‌شناختی ترکی است که در اصل توسط پوهوتی‌وی به‌صورت آنلاین پخش می‌شود. این اقتباسی از رمان‌های Fi [tr], Çi [tr]، و Pi [tr] آزرا کوهن است. فصل اول آن شامل ۱۲ قسمت است که از ۳۱ مارس ۲۰۱۷ تا ۱۶ ژوئن ۲۰۱۷ منتشر شده‌است. فصل دوم در اکتبر ۲۰۱۷ آغاز شد.
ظرف ۵۰ ساعت از انتشار سه قسمت اول، به ۳٫۵ میلیون بیننده رسید. ۹ قسمت اول به ۵۰ میلیون بیننده رسید. طبق آماری که توسط آژانس‌های مختلف ترکیه جمع‌آوری شده‌است، در میان ۴۸ میلیون کاربر اینترنت در ترکیه، تعداد کاربرانی که در آن زمان فی را تماشا می‌کنند ۸ میلیون نفر بوده‌است.همچنین این سریال از سوی بینندگان بسیاری از نقاط مختلف جهان بوده
داستان

در فصل یک، زندگی روانپزشک جان مانای توضیح داده شده‌است. مانای در دانشگاه روانشناسی تدریس می‌کند و همچنین در برنامه تلویزیونی خود به درمان می‌پردازد. او عاشق دورو، رقصنده جوان و مشتاق می‌شود که به‌طور تصادفی با او ملاقات می‌کند، اما دورو عاشقی دارد به نام دنیز، یک نوازنده با استعداد. همچنین در جایی که در مدرسه تدریس می‌کند، دانش‌آموزی به نام بیلگه دارد که به اعتقاد او روانشناس خوبی می‌شود و مرزهای او را می‌برد. از سوی دیگر، اوزگه اگلی، روزنامه‌نگار جوان جاه‌طلب، مصمم است که گذشته کثیف جان مانای را فاش کند.
بازیگران و شخصیت‌ها > شخصیت‌های اصلی

جان مانای (اوزان گوون)، روانپزشک برجسته ترکیه و مجری پربیننده‌ترین برنامه تلویزیونی. زندگی مانای با دیدار با دورو و عاشق شدن او تغییر می‌کند.
دورو دورولای (سرنای ساریکایا)، او دانشجوی هنرستان است و تنها آرزویش رقصیدن و حضور روی صحنه است. او با دوست پسرش دنیز زندگی می‌کند. قبل از اتمام مدرسه، وی با کمک جان مانای در آکادمی نیویورک پذیرفته می‌شود، وی ویدیویی از رقصیدن روی صحنه را به آکادمی نیویورک می‌فرستد. او دارای استایل قوی با سایه‌های پاستلی و جواهرات ساده است.
دنیز (محمد گونسور)، یک معلم دانشگاه و یک آهنگساز که نمایش‌های رقص آماده می‌کند. او شخصیتی محافظه کار دارد. دنیز با دوست دخترش دورو زندگی می‌کند.
اوزگه اگلی (بیراک توزوناتاچ)، روزنامه‌نگاری که می‌خواهد حقیقت جان مانای را فاش کند و در عین حال زنی سرسخت و قدرتمند است. وظیفه آشکار کردن حقیقت در مورد جان مانای پس از اینکه مدیرش در یک حادثه تصادف کرد، بر دوش او می‌افتد. او یک دوجنس‌گرا است، اما با این حال نسبت به سادیک مورات کلهان احساساتی دارد. او فکر می‌کند که باید وقت خود را صرف چیزهایی کند که مهمتر از لباس هستند، بنابراین لباس‌های او معمولاً ساده است.
بیلگه گورگون (بوشرا دولی)، یک دانشجوی بسیار موفق از کلاس روانشناسی جان مانای در دانشگاه. او فردی اجتماعی نیست و ترسو است. او زندگی ضعیفی با یک برادر معلول و پدری همیشه مستی دارد، اما مصمم است از بورس تحصیلی خود در مدرسه نیز محافظت کند.
اتی یوندر (تولای گونال)، دکتر جان مانای و زنی که از گذشته او می‌داند.
سادیک مورات کلهان (عثمان سونانت)، رئیس یک شرکت معروف رسانه‌ای. بیشتر مردم او و جان را دوست می‌شناسند، اما در واقع جان روانپزشک همسرش بود و سادیک را با اسنادی در مورد خودکشی تهدید می‌کرد. سادیک اوزگه را نزدیک خود نگه داشته تا حقایق مربوط به جان مانای را فاش کند.
بازیگران و شخصیت‌ها > شخصیت‌های دیگر

اجه (یاسمین آلن) (چی)، بازیگر اصلی موزیک آفیفه.
نیلای (نهیر اردوعان) (چی)، زنی که دنیز در یک کافه در رم ملاقات کرد و عاشق او شد.
جیهان (ژاله آریکان) (چی)، مدیر موسیقی موزیک آفیفه.
علی (امیر بندرلی‌اوغلو) (فی، چی)، راننده شخصی جان مانای.
کایا (هاکان آتالای) (فی)، دستیار و نزدیکترین شرکت جان. او به همراه اتی کارهای زیادی را پشت سر جان انجام می‌دهد بدون اینکه به او اطلاع دهد و بخاطر او.
گوکسل (ارمغان اوعوز) (فی، چی)، رقصنده در دانشگاه. او نسبت به آدا احساساتی دارد که به دلیل مشکلی که در برقراری ارتباط با زنان دارد هرگز فاش نمی‌کند.
زینب (مژگان فرهان شنسوی) (فی، چی)، یک کارمند در مرکز روانپزشکی جان مانای.
آدا (هیودا زیزان آلپ) (فی، چی)، دانشجوی موسیقی در دانشگاه. او عاشق افلاطونی با معلمش دنیز است.
جرن (مروه چاعیران) (فی)، نزدیک‌ترین دوست دورو از دوران تحصیل در مدرسه. وی پس از معلولیت برای معالجه به خارج از کشور رفت و در قسمت سوم بازگشت.
دوعرو گورگون (جانبرک گولتکین) (فی، چی)، خواهر و برادر معلول بیلگه که توسط پدرش تحقیر می‌شود اما بیلگه سعی می‌کند تا آنجا که می‌تواند از او مراقبت کند.
آیلین (دفنه کایالار) (فی، چی)، یک روزنامه‌نگار. او قرار بود با جان مانای مصاحبه کند اما پس از تصادف کار را به دستیار خود سپرد.
مورات ییلماز (افه‌جان شنولسون) (فی)، یک دانشجوی دانشگاه و هم مدرسه‌ای بیلگه که با او یک شب رابطه جنسی دارد.
ملیس (توعچه بالتالی) (فی)، دوست دختر مورات.
گولای گوزلجه (نیهال منزیل) (فی، چی)، شخصی که اوزگه را پس از از دست دادن هر دو پدر و مادرش به فرزندی قبول می‌کند و بزرگ می‌کند.
نومان (شاهین آرگونی) (فی، چی)، یک مأمور بازنشسته پلیس و مردی که سادیک بیشتر به او نزدیک است.
فورکان (انس آتیش) (فی)، یک مهندس کامپیوتر که سایت مجله را به همراه اوزگه اداره می‌کند. او در قسمت دهم جان خود را از دست می‌دهد.
آلارا (نسرین جوادزاده) (فی)
ایشیل (سزین آکباش‌اولاری) (فی)، دوست اوزگه و یک وکیل. او در قسمت دهم وارد این سریال می‌شود و در آزادسازی اوزگه از کلانتری کمک می‌کند.
بیلور (نور فتاح‌اوغلو) (چی)، دوست دختر سابق جان مانای.
بازیگران و شخصیت‌ها > بازیگران مهمان

سیلا (ازگه ازپیرینچی) (فی)، دوست دختر جان در پنج قسمت اول.
تورول پاشااوغلو (بوراک سرگن) (فی)
سرا (گرچک آلنیاچیک) (فی)
کمدین (جم ییلماز) (فی)، مشاوری که فکر می‌کند دیگر خنده‌دار نیست و برای درمان با جان مانای می‌آید.
میتهات شاهین (اوزگور امره ییلدیریم) (فی)
نازلی (اجه دیزدار) (فی)، زنی که در یک بانک کار می‌کند و با دنیز وارد مذاکره دربارهٔ یک مرکز هنری می‌شود.
ییلدیز کلهان (سونگل اودن) (فی)، همسر سادیک مورات کلهان. با از بین رفتن ازدواجش با سادیک، او با جان مانای به درمان می‌رود و سرانجام جان خود را می‌گیرد. سادیک باعث می‌شود که مرگ او به جای خودکشی، مانند حمله قلبی به نظر برسد.
بررسی اجمالی

| فصل | تعداد قسمت‌ها | قسمت‌ها | شروع فصل | پایان فصل | فصل تلویزیون | کانال تلویزیون |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| فصل ۱ | ۱۲ | ۱–۱۲ | ۳۱ مارس ۲۰۱۷ | ۱۶ ژوئن ۲۰۱۷ | ۲۰۱۷ | پوهوتی‌وی |
| فصل ۲ | ۱۰ | ۱–۱۰ | ۹ نوامبر ۲۰۱۷ | ۹ مارس ۲۰۱۸ | ۲۰۱۸ | پوهوتی‌وی |
ایپیلیموماب

| 0 | 1 |
| --- | --- |
Fab fragment of ipilimumab (blue) binding CTLA-4 (green). From PDB entry 5TRU.: Fab fragment of ipilimumab (blue) binding CTLA-4 (green). From PDB entry 5TRU.
پادتن مونوکلونال: پادتن مونوکلونال
گونه: Whole antibody
منبع: انسان
هدف: CTLA-4
داده‌های بالینی: داده‌های بالینی
تلفظ: i pi lim′ ue mab 
نام‌های تجاری: Yervoy
نام‌های دیگر: BMS-734016, MDX-010, MDX-101
AHFS/Drugs.com: Consumer Drug Information
مدلاین پلاس: a611023
 داده‌ها:  EU EMA: by INN  US سازمان غذا و دارو (آمریکا): Ipilimumab 
روش مصرف دارو: تزریق داخل‌وریدی
کد ATC: L01XC11 
وضعیت قانونی: وضعیت قانونی
وضعیت قانونی:  US: فقط ℞  
شناسه‌ها: شناسه‌ها
شمارهٔ سی‌ای‌اس: ۴۷۷۲۰۲-۰۰-۹ N
کم‌اسپایدر: none
UNII: 6T8C155666
KEGG: D04603 Y
داده‌های فیزیکی و شیمیایی: داده‌های فیزیکی و شیمیایی
فرمول شیمیایی: C6742H9972N1732O2004S۴۰
جرم مولی: 148634.914 g/mol g·mol−1
 NY (این چیست؟)  (صحت‌سنجی):  NY (این چیست؟)  (صحت‌سنجی)
ایپیلیموماب (انگلیسی: Ipilimumab؛ تلفظ انگلیسی: ایپیلیمومَـب) با نام تجاری «Yervoy» یک آنتی‌بادی مونوکلونال است که با اثر بر روی CTLA-4 موجب تقویت دستگاه ایمنی بدن می‌شود.
در بدن انسان، لنفوسیت‌های تیِ کُشنده قادرند به سلول‌های سرطانی حمله‌ور شده و آن‌ها را از پای درآورند، اما یک مکانیسم بازدارندهٔ طبیعی مانع از این کار می‌شود. داروی ایپیلیموماب این مکانیسم بازدارنده را «خاموش» می‌کند و به لنفوسیت‌های تیِ کُشنده این اجازه را می‌دهد که به کارشان برسند.
ایدهٔ استفاده از آنتی‌بادی‌های ضد CTLA4 برای درمان سرطان نخستین بار توسط جیمز پی. الیسن، هنگامی که رئیس «آزمایشگاه پژوهشی سرطان» در دانشگاه کالیفرنیا، برکلی بود، مطرح و ارائه شد. ساخت این دارو توسط شرکت دارویی «مِدارکس» که بعدها به مالکیت بریستول-مایرز اسکوئیب درآمد، آغاز شد. تا سال ۲۰۱۳ میلادی، هزینهٔ درمان با این دارو ۱۲۰٬۰۰۰ دلار آمریکا برای یک دورهٔ درمانی بود. جیمز پی. الیسن بابت مشارکت‌هایش در ساختِ ایپیلیموماب، در سال ۲۰۱۵ میلادی برندهٔ جایزه لسکر شد.
موارد مصرف و تأییدیه‌ها

سازمان غذا و دارو آمریکا، ایپیلیموماب را در مارس ۲۰۱۱ میلادی برای درمان مراحل آخرِ نوعی سرطان پوست به‌نام «ملانوما» که متاستاز داده باشد و قابل جراحی هم نباشد، مورد تأیید قرار داد. بعدها همین سازمان در ۲۸ اکتبر ۲۰۱۵ میلادی، این دارو را برای مرحله ۳ ملانوما و به صورت «درمان ادجوان» (پس از جراحی) پذیرفت. چند کارآزمایی بالینی دیگر برای بکارگیری این دارو در درمان «سرطان ریه سلول غیر کوچک» (NSCLC)، «سرطان ریه سلول کوچک» (SCLC), سرطان مثانه و سرطان پروستاتِ گسترش‌یافته و مقاوم به درمان هورمونی در حال انجام است.
وزارت بهداشت کانادا در فوریهٔ ۲۰۱۲ میلادی، ایپیلیموماب را برای درمانِ «بیماران مبتلا به ملانومای گسترش‌یافته‌ای که قابل جراحی نباشد و نتوانند درمان‌های سیستمیک دیگر را تحمل کنند» مورد پذیرش قرار دارد. کمیسیون اروپا نیز در نوامبر همان سال، این دارو را برای درمان خط دوم ملانومای گسترش‌یافته، تأیید کرد.
عوارض جانبی

چند نوع عارضهٔ خطرناک و بالقوه کشنده برای این دارو گزارش شده‌است که علتش فعال‌سازی و تکثیر لنفوسیت‌های تی است. این عوارض در ۱۰ تا ۲۰ درصد بیماران دیده می‌شود و مهم‌ترین اشکالِ این دارو محسوب می‌شود. بیشتر عوارض جدی این دارو مربوط به دستگاه گوارش هستند (مثل درد شکمی، اسهال، یبوست، نفخ)، ولی تب، مشکلات تنفسی و ادراری هم وجود دارد. تعدادی گزارش هم از بروز عوارض و بیماری‌های شدید عصبی وجود داشته‌است که شامل پلی‌نورپاتی میلین‌زُدای التهابی، فلج حرکتی بالارونده و میاستنی گراویس می‌شود.
تداخلات دارویی

این دارو در صورت تجویز همزمان با لفلونوماید یا ومورافنیب خطر سمیت کبدی را افزایش می‌دهد.
نباید پیش از مصرفِ ایپیلیموماب، کورتیکواستروئید سیستمیک استفاده کرد. با این حال، در صورت بروز عوارض جانبی مرتبط با دستگاه ایمنی در اثر ایپیلیموماب، می‌توان از کورتون استفاده کرد.
بیمارانی که داروهای ضد انعقاد مصرف می‌کنند، در صورت مصرف ایپیلیموماب باید تحت نظر و پایش باشند؛ چرا که خطر خونریزی گوارشی در این بیماران بالاتر از جمعیت عادی است.
ارمن‌دوست

ارمن‌دوست (به ارمنی:հայասեր)(هایاسر، ترجمه لفظی: «دوست‌دار ارمنیان») به فردی غیرارمنی اطلاق می‌شود که علاقه شدیدی به ارمنستان دارد یا قدردان فرهنگ ارمنی، تاریخ ارمنیان یا ملت ارمنی است. این واژه ممکن است به افرادی اطلاق شود که شور و شوق زیادی نسبت به فرهنگ ارمنی دارند یا از اهداف سیاسی یا اجتماعی مرتبط با ملت ارمنی حمایت می‌کنند.
در دوران جنگ جهانی اول و هم‌زمان با نسل‌کشی ارمنیان، این اصطلاح برای افرادی مانند هنری مورگنتاو به کار رفت که توجه افکار عمومی را به قربانیان کشتار و تبعید جلب کردند و برای پناهندگان کمک جمع‌آوری نمودند. وودرو ویلسون و تئودور روزولت نیز به دلیل حمایتشان از ایجاد ارمنستان ویلسونی به‌عنوان ارمن‌دوست شناخته شده‌اند.
ارمن‌دوستان برجسته > گرجستان

طبق نوشته‌های ماتئوس اورهایه‌تسی، مورخ ارمنی قرن دوازدهم، پادشاه گرجی داویت چهارم (حکومت: ۱۰۸۹–۱۱۲۵) بسیار دوست می‌داشت. در دوران حکومت او، اشراف ارمنی استقبال گرمی در قلمرو وی یافتند.
ارمن‌دوستان برجسته > بریتانیا

شاعر رمانتیک انگلیسی لرد بایرون (۱۷۸۸–۱۸۲۴) علاقه خود را به ملت ارمنی نشان می‌داد.
بایرون به‌عنوان یکی از «اولین مشتاقانی که از ارمنیان حمایت کردند» توصیف شده است. او از اواخر سال ۱۸۱۶ تا اوایل سال ۱۸۱۷ در جزیره سن لازارو، جزیره‌ای کوچک در ونیز که میزبان یک صومعه مهم ارمنی کاتولیک است، اقامت داشت.
بایرون به اندازه‌ای زبان ارمنی را آموخت که بتواند بخش‌هایی از ارمنی کلاسیک را به انگلیسی ترجمه کند. او دو کتاب با عناوین گرامر انگلیسی و ارمنی (منتشرشده در ۱۸۱۷) و گرامر ارمنی و انگلیسی (منتشرشده در ۱۸۱۹) تألیف کرد که شامل نقل‌قول‌هایی از ارمنی کلاسیک و مدرن بودند.
بایرون به‌عنوان برجسته‌ترین بازدیدکننده این جزیره شناخته می‌شود. اتاقی که او در آن به مطالعه می‌پرداخت، اکنون به نام او نام‌گذاری شده و توسط راهبان گرامی داشته می‌شود.
دانشور، حقوق‌دان، تاریخ‌نگار و سیاستمدار لیبرال بریتانیایی جیمز برایس (۱۸۳۸–۱۹۲۲) دو بار از سرزمین‌های ارمنی دیدن کرد (در سال‌های ۱۸۷۶ و ۱۸۸۰). در سال ۱۸۷۶، او از کوه آرارات، نماد ملی ارمنستان، بالا رفت. در جریان کشتارهای حمیدیه و نسل‌کشی ارمنیان، او برجسته‌ترین حامی ارمنیان در بریتانیا بود.
سخنرانی او در تاریخ ۶ اکتبر ۱۹۱۵ در پارلمان بریتانیا دربارهٔ نسل‌کشی، در کتاب فجایع ارمنی: قتل یک ملت نوشته آرنولد توینبی گنجانده شده است. توینبی اسناد برایس (عمدتاً شامل شهادت‌های شاهدان عینی) دربارهٔ نسل‌کشی را با عنوان رفتار با ارمنیان در امپراتوری عثمانی، ۱۹۱۵–۱۹۱۶ ویرایش کرده است. برایس در سال ۱۹۱۸ مقاله‌ای با عنوان «آینده ارمنستان» در مجله معاصر انگلستان نوشت.
نخست‌وزیر لیبرال بریتانیا ویلیام اوارت گلدستون (۱۸۰۹–۱۸۹۸)، در جریان کشتارهای حمیدیه در یک سخنرانی در سال ۱۸۹۵، اظهار داشت: «خدمت به ارمنستان، خدمت به تمدن است.»
جاهای دیگر

میسیونر پروتستان، یوهانس لپسیوس (۱۸۵۸–۱۹۲۶)، به‌عنوان «آلمانی که بیش از همه دربارهٔ ارمنی‌ها می‌دانست، چرا که از اواخر قرن نوزدهم و از زمان کشتار ارمنی‌ها توسط سلطان عبدالحمید، به‌شدت از آرمان آن‌ها حمایت می‌کرد» توصیف شده است.
یکی از نویسندگان، رئیس‌جمهور ایالات متحده تئودور روزولت (۱۸۵۸–۱۹۱۹) را به‌عنوان «یک ارمنی‌دوست مشتاق» توصیف کرده است.
فریتیوف نانسن (۱۸۶۱–۱۹۳۰)، کاوشگر نروژی، به‌عنوان «دوست ملت ارمنی» به دلیل کارهایش در دهه ۱۹۲۰ برای کمک به پناهندگان ارمنی، که بسیاری از آن‌ها بازماندگان نسل‌کشی بودند، شناخته شده است. نانسن از پناهندگان ارمنی برای دریافت پاسپورت نانسن که امکان سفر آزادانه به کشورهای مختلف را فراهم می‌کرد، حمایت کرد. نانسن کتابی به نام ارمنستان و خاور نزدیک در سال ۱۹۲۳ نوشت که همدلی او با وضعیت ارمنی‌ها پس از از دست دادن استقلال‌شان به اتحاد جماهیر شوروی را شرح می‌دهد. پس از بازدید از ارمنستان، نانسن دو کتاب دیگر به نام‌های «در سراسر ارمنستان» که در سال ۱۹۲۷ منتشر شد و «از قفقاز تا ولگا» نوشت.
ایلاریون ورونتسوف-داشکوف (۱۸۳۷–۱۹۱۶)، یکی از نمایندگان برجستهٔ خانوادهٔ ورونتسوف، به همراه همسرش الیزاوتا آندریونا شوالوا به عنوان ارمن‌دوست شناخته شده‌اند. به حدی ارمن‌دوست بودند که در سال ۱۹۱۵ شورای وزیران روسیه استدلال کرد که داشکوف به عنوان معاون‌السلطنهٔ قفقاز، منافع روسیه را فدای منافع ارمنی کرده است.
پیو یاووروف، شاعر نمادگرایی بلغاری، در سال ۱۸۹۶ شعری به نام «ارمنی‌ها» نوشت که از غم و دشواری‌هایی که در پناهندگان ارمنی در بلغارستان می‌دید الهام گرفته بود. به همین دلیل، در سال ۱۹۶۶ یک مدرسه در ایروان به نام او نامگذاری شد.
اسیپ ماندلشتام (۱۸۹۱–۱۹۳۸)، شاعر و مقاله‌نویس یهودی روسی، به عنوان یک ارمن‌دوست توصیف شده است.
معاصر

در قرن ۲۱، چندین سیاستمدار در غرب به دلیل فعالیت‌هایشان در جهت به رسمیت شناختن نسل‌کشی ارمنی‌ها و حمایت از آرتساخ (قره‌باغ کوهستانی) به عنوان ارمن‌دوست توصیف شده‌اند. از جمله بارونس کارولین کاکس (متولد ۱۹۳۷)، عضو مجلس اعیان بریتانیا آدام شیف (متولد ۱۹۶۰)، نمایندهٔ کنگره ایالات متحده از کالیفرنیا و دموکرات و والری بوایه (متولد ۱۹۶۲)، نمایندهٔ مجلس ملی فرانسه از حزب جمهوری‌خواهان.
شناسایی در ارمنستان

شخصیت‌های برجستهٔ ارمن‌دوست به روش‌های مختلفی در ارمنستان شناخته شده‌اند: یک خیابان در ایروان و یک مدرسه در گیومری به نام بایرون؛ یک پارک، یک مدرسه و یک مجسمهٔ نانسن در ایروان؛ خیابان برایس در ایروان جزو اماکنی هستند که به نام ارمن‌دوستان نام‌گذاری شده‌اند.
خیابان و پلاک لرد بایرون در ایروان.
برنده جایزه صلح نوبل، فریتیوف نانسن، از وضعیت ارمنیان در پی نسل‌کشی ارمنی‌ها حمایت کرد.
فیلم‌شناسی مارگو رابی

رابی در اولین نمایش استرالیایی فیلم من تونیا هستم (۲۰۱۸)
مارگو رابی بازیگر و تهیه‌کننده فیلم استرالیایی است که حرفه خود را در سال ۲۰۰۸ و با ایفای نقش در فیلم پارتیزان آغاز کرد. پس از آن رابی در سریال طولانی مدت استرالیایی همسایگان (۲۰۰۸–۲۰۱۱) به ایفای نقش پرداخت. از سال ۲۰۱۱ تا زمان لغو آن در سال ۲۰۱۲، او یک مهماندار را در مجموعه تلویزیونی پن ام به تصویر کشید. نقش اصلی او در گرگ وال استریت (۲۰۱۳) به کارگردانی مارتین اسکورسیزی در کنار لئوناردو دی‌کاپریو بود. در سال ۲۰۱۵، او در کنار ویل اسمیت در درام کمدی تمرکز بازی کرد. او در دنیای توسعه‌یافته دی‌سی نقش هارلی کوین را بازی کرد. همچنین در سال ۲۰۱۶، او نقش جین پورتر را در افسانه تارزان بازی کرد. در آن سال او همچنین میزبان یک قسمت از پخش زنده شنبه شب بود.
او برای بازی در نقش تونیا هاردینگ در فیلم بیوگرافی من تونیا هستم (۲۰۱۷)، نامزد دریافت جایزه اسکار بهترین بازیگر نقش اول زن شد. سال بعد، او الیزابت یکم انگلستان را در ماری ملکه اسکاتلند به تصویر کشید، که نامزدی دریافت جایزه انجمن بازیگران فیلم برای بهترین بازیگر نقش مکمل زن را به دست آورد. در همان سال، رابی صداپیشگی فلاپسی رابیت را در پیتر خرگوشه انجام داد. او برای بازی در نقش کارمند فاکس نیوز در بامب‌شل (۲۰۱۹) دومین نامزدی اسکار، این بار جایزه اسکار بهترین بازیگر نقش مکمل زن دریافت کرد. نقش آفرینی او در نقش شارون تیت در روزی روزگاری در هالیوود به کارگردانی کوئنتین تارانتینو (۲۰۱۹) نامزدی دریافت جایزه جایزه بفتای بهترین بازیگر نقش مکمل زن را برای وی به ارمغان آورد. در سال ۲۰۲۰، رابی بار دیگر نقش هارلی کوین را در پرندگان شکاری بازی کرد.
رابی همچنین چندین پروژه از جمله مجموعه تلویزیونی هولو (۲۰۱۹–اکنون) و فیلم زن جوان نویددهنده (۲۰۲۰) را تهیه‌کنندگی کرده‌است.
فیلم

| 0 | 1 |
| --- | --- |
: فیلم‌هایی را نشان می‌دهد که هنوز اکران نشده‌اند
| سال | عنوان | نقش | یادداشت | منا>  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ۲۰۰۸ | پارتیزان | کاساندرا |  |  |
| ۲۰۰۹ | آی‌سی‌یو | تریستان واترز |  |  |
| ۲۰۱۳ | دربارهٔ زمان | شارلوت |  |  |
| ۲۰۱۳ | گرگ وال استریت | نائومی لاپالیا |  |  |
| ۲۰۱۵ | ز مثل زکریا | ان باردن |  |  |
| ۲۰۱۵ | تمرکز | جس بارت |  |  |
| ۲۰۱۵ | سوئیت فرانسوی | سیلین |  |  |
| ۲۰۱۵ | رکود بزرگ | خودش | حضور افتخاری |  |
| ۲۰۱۶ | ویسکی تانگو فاکسترات | تانیا |  |  |
| ۲۰۱۶ | افسانه تارزان | جِین پورتر |  |  |
| ۲۰۱۶ | جوخه انتحار | دکتر هارلین کوینزل / هارلی کوئین |  |  |
| ۲۰۱۷ | خداحافظ کریستوفر رابین | دافنه د شلینکورت |  |  |
| ۲۰۱۷ | من تونیا هستم | تونیا هاردینگ | همچنین تهیه‌کننده |  |
| ۲۰۱۸ | پیتر خرگوشه | صداپیشه فلاپسی خرگوشه | همچنین روایت‌کننده |  |
| ۲۰۱۸ | ترمینال | آنی / بانی | همچنین تهیه‌کننده |  |
| ۲۰۱۸ | Slaughterhouse Rulez | آدری | حضور افتخاری |  |
| ۲۰۱۸ | ماری ملکه اسکاتلند | الیزابت یکم انگلستان |  |  |
| ۲۰۱۹ | سرزمین رؤیایی | الیسون ولز | همچنین تهیه‌کننده |  |
| ۲۰۱۹ | روزی روزگاری در هالیوود | شارون تیت |  |  |
| ۲۰۱۹ | بامب‌شل | کایلا پاسپیسیل |  |  |
| ۲۰۲۰ | پرندگان شکاری | دکتر هارلین کوینزل / هارلی کوئین | همچنین تهیه‌کننده |  |
| ۲۰۲۰ | زن جوان آتیه‌دار | – | تهیه‌کننده |  |
| ۲۰۲۱ | پیتر خرگوشه ۲: فراری | صداپیشه فلاپسی خرگوشه |  |  |
| ۲۰۲۱ | جوخه انتحار | دکتر هارلین کوینزل / هارلی کوئین |  |  |
| ۲۰۲۲ | آمستردام | والری |  |  |
| ۲۰۲۲ | بابیلون | نلی لاروی |  |  |
| ۲۰۲۳ | استروید سیتی | بازیگر / همسر |  |  |
| ۲۰۲۳ | باربی  | باربی | همچنین تهیه‌کننده |  |
| ۲۰۲۳ | سالتبرن | — | فقط تهیه‌کننده |  |
| ۲۰۲۴ | مای اولد اس | — | فقط تهیه‌کننده |  |
| ۲۰۲۵ | یک ماجراجویی بزرگ جسورانه زیبا | سارا |  |  |
تلویزیون

| سال | عنوان | تقش | یادداشت | منا>  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ۲۰۰۸ | Review with Myles Barlow | کِلی | قسمت: "Stealing, Dickheads, Risk" |  |
| ۲۰۰۸ | دایره جنایی | کیتلین برنتفورد | قسمت: "Somersaulting Dogs" |  |
| ۲۰۰۹ | The Elephant Princess | ژولیت | قسمت: "The Butterfly Effect" قسمت: "Butterfly Kiss" |  |
| ۲۰۰۸–۲۰۱۱، ۲۰۲۲ | همسایگان | دانا فریدمن | نقش ثابت |  |
| ۲۰۰۹ | Talkin' 'Bout Your Generation | خودش | قسمت ۱ |  |
| ۲۰۱۱–۲۰۱۲ | پن ام | لائورا کامرون | نقش اصلی |  |
| ۲۰۱۵ | Neighbours 30th: The Stars Reunite | خودش | Documentary |  |
| ۲۰۱۵ | تخت‌گاز | خودش | قسمت: #۲۲٫۴ |  |
| ۲۰۱۶ | پخش زنده شنبه شب | میزبان برنامه | قسمت: "مارگو رابی/ د ویکند" |  |
| ۲۰۱۹–۲۰۲۲ | دال‌فیس | ایملدا | قسمت: «ماما خرس»؛ همچنین تهیه‌کنندهٔ اجرایی |  |
| ۲۰۲۱ | خدمتکار | — | مینی‌سریال؛ فقط تهیه‌کنندهٔ اجرایی |  |
| ۲۰۲۲ | مایک | — | مینی‌سریال؛ فقط تهیه‌کنندهٔ اجرایی |  |