گرایش جنسی و زیست‌شناسی
ژنتیک > مطالعه بر دوقلوها

مطالعه بر روی دوقلوها، میزان اثر ژنتیک را نسبت به محیط به صورت کمّی بیان می‌کند. سرراست‌ترین نوع از این مطالعه، دوقلوهای همسانی (مونوزیگوت، MZ) را مورد مطالعه قرار می‌دهد که کمی بعد از تولد از هم جدا شده باشند و در محیط‌های جداگانه و نامرتبط رشد کرده باشند. هر تشابهی بین دوقلوهای جداشده باید به علت یکسان بودن ژن‌های آن‌ها و اشتراک محیط رحم و هر تفاوتی در آن‌ها باید به علت اختلاف در محیط خارج از رحم باشد. مسئله اینجاست که دوقلوهای همسانی که از تولد جدا شده باشند بسیار کمیابند، و دوقلوهای همسان جدا شده‌ای که حداقل یک نفر از آن‌ها همجنس‌گرا باشد حتی کمیاب‌تر است، بنابراین دانش ما دربارهٔ گرایش جنسی در دوقلوهای جداشده به چند گزارش موردی محدود شده‌است که منجر می‌شود نتوانیم نتیجهٔ قابل اتکایی از آن به‌دست آوریم.
بنا به دلایل ذکر شده مطالعات کلاسیک بر دوقلوها، بر آن‌هایی انجام شده‌است که با هم بزرگ شده‌اند (چون تعداد بالاتری دارند). در این مطالعات، دوقلوها به دودستهٔ همسان (مونوزیگوت، MZ) یا ناهمسان (دی‌زیگوت، DZ) تقسیم می‌شوند. دوقلوهای همسان از نظر ژنتیکی یکسان هستند، و دوقلوهای ناهمسان در نیمی از ژن‌ها با هم مشترکند. مطالعات کلاسیک بر دوقلوها به ما امکان اندازه‌گیری چند متغیر را می‌دهد: تأثیر ژنتیک، تأثیر محیط مشترک، و تأثیر محیط غیرمشترک. در دوقلوهایی که با هم بزرگ شوند، محیط مشترک منجر به شباهت و محیط غیرمشترک منجر به تفاوت آن‌ها می‌شود. هر کدام از این عوامل مقداری بین صفر و یک برآورد می‌شوند و جمع مقادیر آن‌ها با هم، مساوی ۱ خواهد بود. مقداری که در هر کدام از این سه عامل تخمین زده شود، به عنوان نسبتی از تاثیرش در اختلافات مشاهده شده در جزئیات آن صفت (در اینجا، گرایش جنسی) در نظر گرفته می‌شود. برای تخمین صحیح، لازم است رابطه مشترک بین متغیرها به‌طور جداگانه برای دوقلوهای همسان و غیرهمسان به‌دست آورده شود.
ذکر این نکته ضروری است که در تمام تحقیقات موجود بر روی دوقلوها، برای گزارش گرایش جنسی آن‌ها از پاسخ‌های خود آنان استفاده شده‌است. در این روش احتمال غلط بودن پاسخ‌نامهٔ بعضی از دوقلوها وجود دارد و بسیاری از آنان ممکن است علایق همجنس‌گرایانهٔ خود را انکار کنند، بنابراین ممکن است که ناسازگاری واقعی بین گرایش جنسی دوقلوهای همسان کمتر از چیزی باشد که گزارش می‌شود. تحقیقات علمی پیرامون اینکه میزان واقعی ناسازگاری گرایش جنسی بین دوقلوها چقدر است (دوقلوهایی که در پاسخ‌نامه اعلام کنند گرایش جنسی متفاوتی از هم دارند در حالی که واقعاً اینطور نیست) در حال حاضر انجام نشده‌است؛ در حالی که می‌تواند بسیار مفید باشد. در مردان، میزان حقیقی ناسازگاری جنسی دوقلوها را می‌توان از طریق استفاده از دستگاه پلیتزموگراف و مقایسهٔ میزان تحریک آلت تناسلی آن‌ها در مقابل محرک‌های جنسی مذکر یا مؤنث به‌دست‌آورد. در زنان، مقایسهٔ میزان خیره شدن به محرک جنسی مذکر یا مؤنث می‌تواند معیار نسبتاً بی‌طرفانه‌ای برای اندازه‌گیری تمایل جنسی واقعی محسوب شود.
جدول زیر نتایج میزان هماهنگی گرایش جنسی دوقلوها را در بعضی از تحقیقات مهم انجام شده نشان می‌دهد.
| روش نمونه‌گیری | تحقیق | محل | تعریف غیردگرجنس‌گرایی | جنسیت نمونه‌ها | تعداد قل‌های همسانِ غیردگرجنس‌گرا | تعداد دوقلوهای همسانی که هر دو غیردگرجنس‌گرا هستند | تعداد قل‌های ناهمسان غیردگرجنس‌گرا | تعداد قل‌های ناهمسانی که هر دو غیردگرجنس‌گرا هستند | نسبت هماهنگی در دوقلوهای همسان | نسبت هماهنگی در دوقلوهای ناهمسان | نسبت اصلاح شدهٔ احتمال | نسبت غیردگرجنسگرایی در نمونه |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| از جامعه هدف | Kallmann, 1952 | ایالات متحده آمریکا | امتیاز ۳ یا بالاتر در مقیاس کینزی | مذکر | ۳۷ | ۳۷ | ۲۶ | ۳ | ۱٫۰۰ | ۰٫۱۲ | ۵۰۳٫۵۷ | تعیین‌نشده |
| از جامعه هدف | Bailey & Pillard, 1991 | ایالات متحده آمریکا | امتیاز ۲ یا بالاتر در مقیاس کینزی | مذکر | ۵۶ | ۲۹ | ۵۴ | ۱۲ | ۰٫۵۲ | ۰٫۲۲ | ۳٫۶۵ | تعیین‌نشده |
| از جامعه هدف | Bailey, Pillard, Neale, & Agyei, 1993 | ایالات متحده آمریکا | امتیاز ۲ یا بالاتر در مقیاس کینزی | مونث | ۷۱ | ۳۴ | ۲۹ | ۳ | ۰٫۴۸ | ۰٫۱۰ | ۶٫۹۷ | تعیین‌نشده |
| از جامعه هدف | Whitam, Diamond, & Martin, 1993 | ایالات متحده آمریکا | امتیاز ۴ یا بالاتر در مقیاس کینزی برای هر قل، امتیاز ۲ یا بالاتر برای قل دوم | مذکر | ۳۴ | ۲۲ | ۱۴ | ۴ | ۰٫۶۵ | ۰٫۲۹ | ۴٫۲۰ | تعیین‌نشده |
| از جامعه هدف | King & McDonald, 1992 | بریتانیا | خوداظهاری نمونه‌ها از هویت جنسی خودشان (همجنس‌گرا یا دوجنس‌گرا) | مخلوط | ۱۷ | ۴ | ۲۴ | ۴ | ۰٫۲۴ | ۰٫۱۷ | ۱٫۵۲ | تعیین‌نشده |
| میانه از جامعهٔ هدف | - | - | - | - | - | - | - | - | ۰٫۵۲ | ۰٫۱۷ | ۱٫۵۲ | تعیین‌نشده |
| نمونه‌گیری بر اساس احتمالات | Kendler, Thornton, Gilman, & Kessler, 2000 | ایالات متحده آمریکا | خوداظهاری نمونه‌ها از هویت جنسی خودشان (همجنس‌گرا یا دوجنس‌گرا) | مخلوط | ۱۹ | ۶ | ۱۵ | ۲ | ۰٫۳۲ | ۰٫۱۳ | ۲٫۶۰ | ۰٫۰۳ |
| بایگانی ثبت دوقلوها | Hershberger, 2001 | ایالات متحده آمریکا | نامشخص | مذکر | ۱۶ | ۴ | ۸ | ۲ | ۰٫۲۵ | ۰٫۲۵ | ۰٫۹۴ | ۰٫۰۴ |
| بایگانی ثبت دوقلوها | Hershberger, 2001 | ایالات متحده آمریکا | نامشخص | مونث | ۱۱ | ۶ | ۸ | ۲ | ۰٫۵۵ | ۰٫۲۵ | ۳٫۰۷ | ۰٫۰۳ |
| بایگانی ثبت دوقلوها | Långström, Rahman, Carlström, & Lichtenstein, 2010 | سوئد | داشتن شریک زندگی همجنس به مدت طولانی | مذکر | ۷۸ | ۱۴ | ۵۶ | ۶ | ۰٫۱۸ | ۰٫۱۱ | ۱٫۷۵ | ۰٫۰۶ |
| بایگانی ثبت دوقلوها | Långström et al. , 2010 | سوئد | داشتن شریک زندگی همجنس به مدت طولانی | مونث | ۲۴۰ | ۵۲ | ۱۵۳ | ۲۶ | ۰٫۲۲ | ۰٫۱۷ | ۱٫۳۴ | ۰٫۰۸ |
| بایگانی ثبت دوقلوها | Alanko et al. , 2010 | فنلاند | امتیاز حداقل ۱٫۵ در معیار سل در سنجش گرایش جنسی | مخلوط | ۱۶ | ۶ | ۲۳ | ۰ | ۰٫۳۸ | ۰٫۰۰ | ۲۹٫۱۰ | ۰٫۰۲ |
| بایگانی ثبت دوقلوها | Zietsch et al. , 2012 | استرالیا | خوداظهاری میزان تمایل جنسی به همجنس، جنس مخالف، یا هر دو | مخلوط | ۱۳۴ | ۳۲ | ۱۵۴ | ۲۰ | ۰٫۲۴ | ۰٫۱۳ | ۲٫۰۸ | ۰٫۰۴ |
| میانه خارج از جامعه هدف | - | - | - | - | - | - | - | - | ۰٫۲۵ | ۰٫۱۳ | ۲٫۰۸ | ۰٫۰۴ |
نکته: تنها تحقیقاتی که دارای حداقل ۱۰ دوقلوی همسان و ۱۰ دوقلوی غیرهمسان بودند لحاظ شده‌اند. نسبت هماهنگی بین دو قل (probandwise concordance) نشان‌دهندهٔ میزان احتمالی است که اگر یکی از قل‌ها دارای مشخصه (در اینجا: دگرجنس‌گرا نبودن) باشد، قل دیگرش نیز همین مشخصه را داشته باشد.: نکته: تنها تحقیقاتی که دارای حداقل ۱۰ دوقلوی همسان و ۱۰ دوقلوی غیرهمسان بودند لحاظ شده‌اند. نسبت هماهنگی بین دو قل (probandwise concordance) نشان‌دهندهٔ میزان احتمالی است که اگر یکی از قل‌ها دارای مشخصه (در اینجا: دگرجنس‌گرا نبودن) باشد، قل دیگرش نیز همین مشخصه را داشته باشد.
پژوهش‌های انجام شده بر روی دوقلوها را از نظر روش نمونه‌گیری می‌توان به دو دستهٔ کلی تقسیم کرد: آن‌هایی که نمونه‌گیری را هدفمند انجام داده‌اند و آن‌ها که از بایگانی‌های ثبت دوقلوها یا نمونه‌گیری احتمالی (مثلاً از طریق تماس تلفنی تصادفی با اشخاص) استفاده کرده‌اند. در نمونه‌گیری هدفمند، دوقلوهای غیردگرجنس‌گرا از طریق مثلاً آگهی یا خبررسانی دهان به دهان، به‌طور خاص شناسایی و به منظور پژوهش انتخاب می‌شوند. در این روش احتمال زیادی وجود دارد که مجموعهٔ نمونه‌ها جهت‌دار بوده و نمایانگر جامعهٔ واقعی نباشند، زیرا ابتدا باید دوقلوهای همجنس‌گرا از برگزاری چنین تحقیقی باخبر شوند و سپس تصمیم بگیرند که در پژوهش شرکت کنند یا نه. ممکن است که دوقلوها پیش از ورود به پژوهش از موضوع آن (یعنی بررسی میزان هماهنگی گرایش جنسی بین دو قل) باخبر شوند. هر کدام از این مراحل می‌تواند در جامعهٔ نمونهٔ پژوهش تأثیر بگذارد. به عنوان مثال هر قل ممکن است هنگام تصمیم‌گیری در خصوص شرکت یا عدم شرکت در تحقیق، گرایش جنسی قل دیگرش را نیز در نظر بگیرد: اگر فقط یکی از قل‌ها همجنس‌گرا باشد و نخواهد قل دیگر به گرایش جنسی‌اش پی ببرد، احتمال بالایی وجود دارد که از شرکت در پژوهش خودداری کند تا از تنش خانوادگی جلوگیری شود؛ بنابراین در این نوع نمونه‌گیری‌ها، نسبت دوقلوهایی که گرایش جنسی ناهماهنگ دارند کمتر از حد واقعی در جامعه دیده می‌شود. برعکس آن نیز صادق است: در چنین پژوهش‌های نسبت دوقلوهایی که گرایش جنسی‌شان هماهنگ است به‌طور اغراق‌شده‌ای بیشتر از میزان واقعی دیده می‌شود. همچنین، جفت‌های همسانی که در گرایش جنسی هماهنگ هستند احتمال بیشتری دارد که خبر انجام چنین پژوهش‌هایی به گوششان برسد و در آن‌ها شرکت کنند؛ بنابراین تورش (سوگیری) دیگری نیز به نفع دوقلوهای همسان با گرایش جنسی هماهنگ نسبت به دوقلوهای غیرهمسان با گرایش جنسی هماهنگ ایجاد می‌شود و در نتیجه میزان ارث‌پذیری یا ژنتیکی بودن گرایش جنسی بیش از میزان واقعی محاسبه می‌گردد.
پژوهش‌هایی که از بایگانی ثبت دوقلوها یا روش نمونه‌گیری احتمالی استفاده می‌کنند، کمتر دچار سوگیری در نمونه‌ها می‌شوند زیرا جامعهٔ آماری مورد نظر بدون در نظر گرفتن گرایش جنسی اشخاص جمع‌آوری شده‌است. مقایسه نتایج پژوهش‌هایی که در جدول فوق ذکر شده‌اند نیز احتمال افزایش سوگیری در نمونه‌گیری هدفمند را تأیید می‌کند.
به‌طور کلی در تمام این مطالعات (که از روش نمونه‌گیری بهتری استفاده کرده‌اند)، تعداد نمونه‌ها از هر جنس کمتر از حدی است که بتوان به‌طور جداگانه تجزیه و تحلیل مناسبی ارائه کرد، ولی با در نظر گرفتن تمام نمونه‌ها (مرد، زن، و مخلوط) می‌توان نتیجه گرفت که حدود یک سوم از دگرش‌ها (واریاسیون) در گرایش‌های جنسی به دلیل تفاوت در ژن‌هاست و بنابراین گرایش جنسی در انسان نسبتاً ارثی است. با همین محاسبات میزان تأثیر محیط غیرمشترک ۰٫۴۳، و میزان تأثیر محیط مشترک نیز مقدار باقی‌مانده یعنی ۰٫۲۵ است.