منطقه ۱۸ شهرداری تهران
اطلاعات عمومی

در این بخش اطلاعات محدوده، وسعت و جمعیت ارائه می‌شود.
منطقه از شمال به بزرگراه فتح و ۴۵ متری زرند، از شرق به بزرگراه آیت‌الله سعیدی، از غرب به بزرگراه آزادگان و شهرستان قدس و شهریار، از جنوب نیز به بزرگراه آیت‌الله سعیدی و بزرگراه آزادگان همجوار با شهرستان اسلامشهر و شهر چهاردانگه محدود می‌گردد.
این منطقه همجوار با مناطق هفده، نهوبیست و یک است. تهران به پنج حوزه شمالی، جنوبی، مرکزی، شرقی و غربی تقسیم شده‌است. منطقه ۱۸ به همراه مناطق پانزده، شانزده، هفده، نوزده و بیست در حوزه جنوبی استقرار یافته‌است. در طرح ساماندهی به لحاظ استقرار حرم شاه عبدالعظیم و آرامگاه سید روح‌الله خمینی، گورستان بهشت زهرا به هویت حوزه جنوبی رنگ و بوی مذهبی داده‌است. بازتاب این وجهه مذهبی و سنتی در مناطق نوزده و بیست بیشتر است؛ در حالی که عملکرد غالب منطقه ۱۸ صنعتی و انبارداری و حمل و نقل است.
مساحت کل منطقه ۸۸/۱۸ کیلومتر مربع که از این میزان ۳۷/۸۸ کیلومتر مربع مساحت محدوده قانونی منطقه است. بالغ بر ۵۰/۳۰ کیلومتر مربع هم مساحت حریم منطقه است. بر اساس گزارش سایت شهرداری منطقه در سال ۱۴۰۰ جمعیت منطقه ۴۴۴۸۸۶ است. همچنین در گزارشی دیگر عنوان شده‌است که جمعیت این منطقه براساس سرشماری سال ۱۳۹۰ ایران، ۳۹۱٬۳۶۸ نفر (۱۱۵٬۱۵۱ خانوار) شامل ۱۹۹٬۶۲۳ مرد و ۱۹۱٬۷۴۵ زن می‌باشد.
مناطق مسکونی واقع در منطقه ۱۸ به‌طور عمده مورد استفاده و سکونت اقشار کم درآمد و شاغلین کارگاه‌های تولیدی و صنایع است. ماهیت وجودی این مناطق سکونت به تبع شغل رقم خورده‌است. نحوه شکل‌گیری و موقعیت محله‌های مسکونی، به‌طور عمده در حاشیه محورهای اصلی شمالی و شرقی منطقه (محور ساوه) و نیز محورهای اصلی موجود در منطقه مانند معلم، الغدیر، هفده شهریور و بهرامی است. از مهم‌ترین عوامل تأثیر گذار در ساختار اجتماعی ساکنان منطقه ۱۸ شهرداری تهران می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.
- حاشیه‌ای بودن و تداخل شدید کاربری‌های شهری و فرا شهری، مهاجر بودن ساکنان، متراکم بودن بافت‌های مسکونی، ریزدانه بودن قطعات تفکیکی در بافت مسکونی، وسعت زیاد اراضی کشاورزی و باغات در بین بافت‌های خودرو، گسستگی بافت و عدم انسجام فضائی، وجود اشتغال پایه و مولد در منطقه و اشتغال بخش عمده ساکنان در کارگاه‌ها و صنایع موجود در منطقه، عدم تمایل سایر شهروندان تهران به اسکان در این منطقه به لحاظ ساخت و بافت خاص فرهنگی و اجتماعی و اقتصادی آن و کاهش جمعیت آن
بر اساس ساختار فضایی منطقه، بخش صنعتی شامل کارگاه‌ها، صنایع و انبارهای مرتبط با آن در قسمت شمال غربی منطقه شکل گرفته‌است. همچنین در لبه جنوبی در جوار محور ساوه نیز کاربری‌های برون‌شهری مانند تعمیرگاه‌ها، انبارها و بعضًا صنایع پراکنده مستقر شده‌است. اکثر اراضی این منطقه را در چند دهه پیش باغ‌ها و مزارع کشاورزی تشکیل می‌داد که با توسعه تهران به طرف غرب، بخشی از اراضی مذکور تحت پوشش توسعه شهری قرار گرفت. به دنبال استقرار کاربری‌های یاد شده بخش‌هایی از این منطقه برای اسکان شاغلان کارگاه‌های صنعتی منطقه استفاده شده‌است. همچنین هسته‌های مسکونی در اطراف مراکز اشتغال کارگاهی و صنعتی شکل گرفته‌است. به لحاظ ماهیت طبقاتی و نوع مشاغل ایجاد شده، خصوصیات فرهنگی و اقتصادی ساکنان بافت مسکونی تشکیل شده‌است. گسترش این بافت شهری آشکار متأثر پاسخ به مهاجران جویای کار در واحدهای صنعتی است. عملاً این منطقه بدون طرح و برنامه و با تراکم بسیار زیاد ایجاد شده‌است. تراکم خالص مسکونی ۷۱۸ نفر در هکتار و سرانه زمین ۱۳/۹۲ متر مربع است از سویی معابر با دسترسی کم عرض تشکیل شد. حتی پس از تهیه و تصویب طرح ساماندهی تهران در سال ۱۳۷۰ هم نسبت به اجرای این طرح در منطقه هیجده بی‌توجهی شده‌است و در مرکز منطقه که برای ایجاد خدمات فرا منطقه‌ای پیش‌بینی شده بود؛ اقدام به احداث بازار آهن کردند که این هم به یکی از مشکل‌ها و چالش‌های پایدار منطقه بدل شده‌است.
بخش وسیعی از اراضی این منطقه حدود ۷۴۵ هکتار به کمربند سبز تهران اختصاص یافته که در مجاورت محدوده ۲۵ ساله قرار گرفته‌است. وجود این اراضی در محدوده قانونی منطقه و عدم تملک یا احیای کامل آن توسط شهرداری منطقه که بعضاً ساخت و سازهایی نیز در آن صورت گرفته، از عوامل گسستگی و عدم انسجام بافت منطقه محسوب می‌شود.