stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
چگور
ساختار

چگور نیز مانند دوتار و تنبور کاسه‌ای نیمه‌گلابی شکل و دسته‌ای متصل به آن دارد. سیم‌ها در امتداد دسته و کاسهٔ ساز کشیده شده است و با انگشت‌گذاری و زخمه‌زدن نغمه‌ها شنیده می‌شوند.
کاسهٔ ساز نسبتاً حجیم، نیمه‌گلابی‌شکل، ترکه‌ای و چندتکه است. در قدیم از ۹ ترکه در ساختمان این ساز استفاده می‌کردند. عدد ۹ در ساز عاشیقی اهمیت و جایگاه مهمی دارد. این ساز در شکل سنتی خود دارای ۹ وتر (سیم)، ۹ دستان و کاسه‌ای ۹ قسمتی است. امروزه به ترکیبات ۹ تایی در ساختمان ساز کمتر توجه می‌شود. در سازهای امروزی تعداد دستان‌ها و ترکه‌ها بیشتر شده (۱۱ تا ۱۳ ترکه) و تعداد وترها به ۷ تا ۸ وتر کاهش یافته است.
نواختن این ساز هنوز هم میان ترکهای ایران رایج است.
چگور رایج در جمهوری آذربایجان و نواحی ترکنشین ایران، معمولاً نُه‌سیمه است و نسبتاً از دوتار و تنبور بزرگ‌تر است.
نوعی از چگور نزد عاشیقها در آذربایجان قُپوز نامیده می‌شود وسازی شبیه باغلاما است.
تفاوت چگور معمول در منطقه همدان با قوپوز یا ساز عاشیقهای آذربایجان و سازهای مشابه ترکیهای (چؤگؤر، باغلاما، تامبورا و دیوان) در کوک سیم‌ها و تعداد و فواصل پرده‌هاست؛ همچنین سازهای مذکور در شکل و اندازهٔ کاسه و صفحه تفاوتی اندک با هم دارند.[نیازمند منبع]
چوگورنوازان در اجرای برخی از مقام‌ها با انگشت شست بر سیم‌های واخوان (شش سیم بالا) پرده‌گیری می‌کنند (عاشیقهای آذربایجان و به‌خصوص اوزان‌های ترکیه در استفاده از سیم‌های چهارم به بعد مهارت بیشتری دارند).
آرت لابوئه

| آرت لابوئه | آرت لابوئه |
| --- | --- |
نام هنگام تولد: Arthur Egnoian
زادهٔ: ۷ اوت ۱۹۲۵ ‏(۹۹ سال) سالت‌لیک‌سیتی
ملیت: ایالات متحده آمریکا
پیشه: مجری رادیو
سال‌های فعالیت: دهه ۱۹۴۰–اکنون
وبگاه: http://www.artlaboe.com
آرت لابوئه (ارمنی: [] Error: {{Lang}}: فاقد متن (راهنما); انگلیسی: Art Laboe؛ زادهٔ ۷ اوت ۱۹۲۵) ترانه‌سرا، دی‌جی، کارآفرین، و تهیه‌کننده موسیقی ارمنی‌تبار اهل ایالات متحده آمریکا است. وی از سال میلادی تا کنون فعالیت می‌کند.
زندگی‌نامه

با نام اصلی آرتور اگویان در ۷ اوت ۱۹۲۵ در سالت‌لیک‌سیتی به دنیا آمد و در دوران سال‌های دبیرستان به لس آنجلس نقل مکان نمود؛ وی در رشته مهندسی رادیویی از دانشگاه استنفورد فارغ‌التحصیل شد.
جوایز

وی همچنین صاحب ستاره ای در پیاده‌روی مشاهیر هالیوود می‌باشد.
هتی کیراوی

| هتی کیراوی | هتی کیراوی |
| --- | --- |
سناتور ایالات متحده آمریکا   از آرکانزاس: سناتور ایالات متحده آمریکا   از آرکانزاس
دوره مسئولیت ۹ دسامبر ۱۹۳۱ – ۳ ژانویه ۱۹۴۵: دوره مسئولیت ۹ دسامبر ۱۹۳۱ – ۳ ژانویه ۱۹۴۵
پس از: تادائوس اچ. کیراوی
پیش از: جیمز ویلیام فولبرایت
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: Hattie Ophelia Wyatt ۱ فوریهٔ ۱۸۷۸ بیکرویل، تنسی
درگذشته: ۲۱ دسامبر ۱۹۵۰ (۷۲ سال) فالز چرچ، ویرجینیا
آرامگاه: Oaklawn Cemetery in جونزبورو، آرکانزاس
ملیت: ایالات متحده آمریکا
حزب سیاسی: حزب دموکرات ایالات متحده آمریکا
همسر(ان): تادائوس اچ. کیراوی
فرزندان: Paul Caraway Forrest Caraway Robert Caraway
نقاشی رسمی از سناتور هتی کیراوی در سنای آمریکا.
هتی کیراوی (به انگلیسی: Hattie Caraway) سناتور سابق عضو حزب دموکرات ایالات متحده آمریکا بود. وی در سال ۱۹۳۱ تا ۱۹۴۵ میلادی سناتور ایالت آرکانزاس در سنای ایالات متحده آمریکا بود.
هتی کیراوی نخستین زنی است که موفق به ورود به مجلس سنای ایالات متحده آمریکا شد.
کالین آدیسون

| اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی |
| --- | --- | --- | --- |
نام کامل:  کالین آدیسون
زادروز:  ۱۸ مهٔ ۱۹۴۰ ‏(۸۴ سال)
زادگاه:  تاونتون، انگلیس
پست:  مهاجم، هافبک
باشگاه‌های حرفه‌ای*: باشگاه‌های حرفه‌ای*
| سال‌ها |  باشگاه‌ها |  بازی† |  (گل)† |
| ۱۹۵۷–۱۹۶۱ |  باشگاه فوتبال یورک سیتی |  ۸۷ |  (۲۸) |
| ۱۹۶۱–۱۹۶۶ |  باشگاه فوتبال ناتینگهام فارست |  ۱۶۰ |  (۶۲) |
| ۱۹۶۶–۱۹۶۷ |  باشگاه فوتبال آرسنال |  ۲۸ |  (۹) |
| ۱۹۶۷–۱۹۷۱ |  باشگاه فوتبال شفیلد یونایتد |  ۹۴ |  (۲۲) |
| ۱۹۷۱–۱۹۷۳ |  Hereford United |  ۴۴ |  (۶) |
دوران مربیگری: دوران مربیگری
۱۹۷۱–۱۹۷۴:  Hereford United (player-manager)
۱۹۷۵–۱۹۷۶:  Durban City
۱۹۷۶–۱۹۷۷:  باشگاه فوتبال نوتس کانتی (assistant)
۱۹۷۷–۱۹۷۸:  باشگاه فوتبال نیوپورت کانتی
۱۹۷۹–۱۹۸۰:  باشگاه فوتبال وست برومویچ آلبیون (assistant)
۱۹۸۰–۱۹۸۲:  باشگاه فوتبال دربی کانتی
۱۹۸۲–۱۹۸۵:  باشگاه فوتبال نیوپورت کانتی
۱۹۸۵–۱۹۸۶:  باشگاه ورزشی الاهلی قطر
۱۹۸۶–۱۹۸۷:  سلتاویگو
۱۹۸۷–۱۹۸۸:  باشگاه فوتبال وست برومویچ آلبیون (assistant)
۱۹۸۸–۱۹۸۹:  اتلتیکو مادرید
۱۹۹۰:  Cádiz
۱۹۹۰–۱۹۹۱:  Hereford United
۱۹۹۲–۱۹۹۳:  باشگاه ورزشی العربی کویت
۱۹۹۳:  Cádiz
۱۹۹۵–۱۹۹۶:  Badajoz
۱۹۹۶–۱۹۹۸:  Merthyr Tydfil
۱۹۹۹–۲۰۰۰:  Scarborough
۲۰۰۰–۲۰۰۱:  باشگاه فوتبال یئوویل تاون
۲۰۰۱–۲۰۰۲:  باشگاه فوتبال سوانزی سیتی
۲۰۰۲–۲۰۰۳:  Forest Green Rovers
۲۰۰۴:  Barry Town
 تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است. :  تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است. 
کالین آدیسون (انگلیسی: Colin Addison؛ زادهٔ ۱۸ مهٔ ۱۹۴۰) یک بازیکن فوتبال است.
جو برادشاو

| اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی |
| --- | --- | --- | --- |
زادروز:  ۱۸۸۴
زادگاه:  برنلی
پست:  مهاجم
باشگاه‌های جوانان: باشگاه‌های جوانان
:  Woolwich Polytechnic
باشگاه‌های حرفه‌ای*: باشگاه‌های حرفه‌ای*
| سال‌ها |  باشگاه‌ها |  بازی† |  (گل)† |
| ????–۱۹۰۴ |  باشگاه فوتبال آرسنال |  ۰ |  (۰) |
| ۱۹۰۴ |  West Norwood |   |   |
| ۱۹۰۴ |  باشگاه فوتبال ساوت‌همپتون |  ۰ |  (۰) |
| ۱۹۰۴–۱۹۰۹ |  باشگاه فوتبال فولام |  ۳ |  (۰) |
| ۱۹۰۹–۱۹۱۰ |  باشگاه فوتبال چلسی |  ۸ |  (۰) |
| ۱۹۱۰–۱۹۱۱ |  باشگاه فوتبال کویینز پارک رنجرز |   |   |
| ۱۹۱۱–۱۹۱۵ |  باشگاه فوتبال ساوتند یونایتد |   |   |
دوران مربیگری: دوران مربیگری
۱۹۱۲–۱۹۱۹:  باشگاه فوتبال ساوتند یونایتد
۱۹۱۹–۱۹۲۶:  باشگاه فوتبال سوانزی سیتی
۱۹۲۶–۱۹۲۹:  باشگاه فوتبال فولام
۱۹۲۹–۱۹۳۲:  باشگاه فوتبال بریستول سیتی
 تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است. :  تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است. 
جو برادشاو (انگلیسی: Joe Bradshaw؛ زادهٔ ۱۸۸۴) ورزشکار فوتبال اهل بریتانیا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال آرسنال، باشگاه فوتبال فولام، باشگاه فوتبال ساوت‌همپتون، باشگاه فوتبال چلسی، باشگاه فوتبال کویینز پارک رنجرز، و باشگاه فوتبال ساوتند یونایتد اشاره کرد.
رود ویلیکایا

| ویلیکایا | ویلیکایا |
| --- | --- |
ویلیکایا در پسکوف: ویلیکایا در پسکوف
مکان: مکان
کشور: روسیه
ویژگی‌های ظاهری: ویژگی‌های ظاهری
دهانه: دریاچه پیپوس
 • مختصات: ۵۷°۵۱′۳۰″ شمالی ۲۸°۹′۱۰″ شرقی﻿ / ﻿۵۷٫۸۵۸۳۳°شمالی ۲۸٫۱۵۲۷۸°شرقی﻿ / 57.85833; 28.15278
طول: ۴۳۰ کیلومتر (۲۷۰ مایل)
اندازهٔ حوضه: ۲۵٬۲۰۰ کیلومتر مربع (۹٬۷۰۰ مایل مربع)
دبی:  
 • میانگین: ۱۳۴ متر مکعب بر ثانیه (۴٬۷۰۰ فوت مکعب بر ثانیه)
 :  
ویژگی‌های حوضه: ویژگی‌های حوضه
حداکثر عمق: ۷ متر (۲۳ فوت)
ویلیکایا (روسی: Вели́кая) یک رودخانه است که در بخش‌های نووسوکولنیچسکی، پوستوشکینسکی، شبژسکی، اوپوچتسکی، پوشکینوگورسکی، اوستروفسکی، پالکینسکی، و پسکوفسکی در استان پسکوف، و نیز شهر پسکوف در روسیه جریان دارد. این رود بزرگ‌ترین ریزابهٔ دریاچه پیپوس است و به حوضهٔ رود ناروا تعلق دارد. رود ویلیکایا ۴۳۰ کیلومتر (۲۷۰ مایل) طول دارد، و مساحت حوضهٔ آن ۲۵٬۲۰۰ کیلومتر مربع (۹٬۷۰۰ مایل مربع) است. نام رودخانه در زبان روسی به معنای «بزرگ» یا «عظیم» است. شهرهای اوپوچکا، اوستروف و پسکوف در ساحل این رودخانه واقع شده‌اند.
ویگن خاچاطریان

| ویگن خاچاطریان | ویگن خاچاطریان |
| --- | --- |
نماینده دوره هشتممجلس ملی جمهوری ارمنستان: نماینده دوره هشتممجلس ملی جمهوری ارمنستان
دوره مسئولیت ۲۰۲۱ – ۲۰۲۳: دوره مسئولیت ۲۰۲۱ – ۲۰۲۳
فراکسیون: -
نماینده دوره اولمجلس ملی جمهوری ارمنستان: نماینده دوره اولمجلس ملی جمهوری ارمنستان
دوره مسئولیت ۱۹۹۵ – ۱۹۹۹: دوره مسئولیت ۱۹۹۵ – ۱۹۹۹
فراکسیون: -
رئیس کمیسیون دایمی امور حقوقی-قضایی مجلس ملی جمهوری ارمنستان: رئیس کمیسیون دایمی امور حقوقی-قضایی مجلس ملی جمهوری ارمنستان
دوره مسئولیت ۱۹۹۸ – ۱۹۹۹: دوره مسئولیت ۱۹۹۸ – ۱۹۹۹
پس از: ادوارد یگوریان
پیش از: آرتور باغداساریان
استاندار استان لوری: استاندار استان لوری
دوره مسئولیت آوریل ۱۹۹۷ – سپتامبر ۱۹۹۷: دوره مسئولیت آوریل ۱۹۹۷ – سپتامبر ۱۹۹۷
پس از: هوهانس ماتینیان
پیش از: استپان آیوازیان
نماینده دوره اول  شورای عالی جمهوری ارمنستان: نماینده دوره اول  شورای عالی جمهوری ارمنستان
دوره مسئولیت ۱۹۹۰ – ۱۹۹۵: دوره مسئولیت ۱۹۹۰ – ۱۹۹۵
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: ۷ ژوئیهٔ ۱۹۵۱ ایجوان، ارمنستان
درگذشته: ۲۱ ژوئن ۲۰۲۳ (۷۱ سال) ایروان، ارمنستان
ملیت: ارمنستان
حزب سیاسی: مستقل
فرزندان: ۲
محل تحصیل: دانشگاه پلی‌تکنیک ارمنستان
پیشه: مهندس
ویگن سورنی خاچاطریان (ارمنی: Վիգեն Սուրենի Խաչատրյան؛ ۷ ژوئیهٔ ۱۹۵۱ – ۲۱ ژوئن ۲۰۲۳) سیاستمدار و مهندس اهل ارمنستان بود که از تاریخ ۱۹۹۵ تا تاریخ ۱۹۹۹ سمت نمایندگی دوره اول مجلس ملی جمهوری ارمنستان و از تاریخ ۲۰۲۱ تا تاریخ ۲۰۲۳ سمت نمایندگی دوره هشتم مجلس ملی جمهوری ارمنستان را برعهده داشت. وی همچنین از تاریخ ۱۹۹۷ تا ۱۹۹۷ سمت استانداری استان لوری را برعهده داشت.
زندگی‌نامه

در ۷ ژوئیهٔ ۱۹۵۱ در ایجوان به دنیا آمد و از دانشگاه پلی‌تکنیک ارمنستان فارغ‌التحصیل شد.  وی در ۲۱ ژوئن ۲۰۲۳ در سن ۷۲ سالگی در ایروان به علت سکته قلبی درگذشت.
شهرستان علم‌الدین

| شهرستان عَلَم‌الدین Аламүдүн району الامۉدۉن رايونۇ Аламудунский район | شهرستان عَلَم‌الدین Аламүдүн району الامۉدۉن رايونۇ Аламудунский район |
| --- | --- |
شهرستان: شهرستان
کشور: قرقیزستان
استان: استان چوئی
جمعیت (2009): جمعیت (2009)
 • کل: ۱۴۷٬۲۰۸
 : de facto population
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۵ (GMT +5)
شهرستان عَلَم‌الدین (به قرقیزی: Аламүдүн району، الامۉدۉن وودانى) یک شهرستان در قرقیزستان است که در استان چوئی واقع شده‌است.
خصوصیات

شهرستان علم‌الدین ۱۴۷٬۲۰۸ نفر جمعیت دارد.
ورونیکا لنگر

| ورونیکا لنگر | ورونیکا لنگر |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۱ ژوئن ۱۹۵۳ ‏(۷۱ سال) بوئنوس آیرس
ملیت: مکزیک
پیشه: بازیگر
سال‌های فعالیت: ۱۹۸۱–اکنون
فرزندان: پابلو اورا لانگر و خوزه جولیان گونزالس لانگر
ورونیکا لنگر (انگلیسی: Verónica Langer؛ زادهٔ ۱۱ ژوئن ۱۹۵۳) بازیگر اهل مکزیک است. وی از سال ۱۹۸۱ میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده است.
ری-بن

| 0 | 1 |
| --- | --- |
بنا نهاده: ۱۹۳۷
دفتر مرکزی: میلان
وبگاه: http://ray-ban.com/
ری-بَن (به انگلیسی: Ray-Ban) سازنده و طراح عینک‌های آفتابی که در سال ۱۹۳۷ در آمریکا تأسیس شد. این عینک‌ها برای نیروی هوایی آمریکا تعبیه شدند. در سال ۱۹۹۹ کارخانه ری بن به ارزش ۶۴۰ میلیون دلار به شرکت ایتالیایی لوکساتیکا فروخته شد.
هگزان

با هگزن (آلکن) اشتباه نشود.
هگزان (به انگلیسی: Hexane) مایعی بی رنگ با بوی ضعیف نفتی، نامحلول در آب، سمی و اشتعال پذیر می باشد که جز هیدروکربن های آلیفاتیک به شمار می رود. با توجه به پایداری بسیار بالا از نظر شیمیایی و عدم واکنش با مواد شیمیایی به عنوان حلال غیر قطبی استفاده می شود. به طور عمده از پالایش نفت خام به دست می آید.
هگزان یک ترکیب آلی از دسته آلکان‌ها با شش اتم کربن ( C6H14 ) است.
از هم‌خانواده‌های این ماده می‌توان به هپتان نیز اشاره کرد. نباید نرمال هگزان و سیکلو هگزان را با هم اشتباه گرفت.
کاربردهای نرمال هگزان

هگزان به طور عمده برای استخراج روغن از دانه های گیاهی نظیر کنجد، بادام زمینی، سویا و پنیه استفاده می شود. این روغن ها اغلب در تولید روغن های خوراکی و به مقدار کم در تولید صابون به عنوان اسید چرب مورد استفاده قرار می گیرد.
هگزان به عنوان حلال واکنش دهنده ها به ویژه در واکنش های پلیمریزاسیون به کار می رود. هگزان از ترکیبات تشکیل دهنده بنزین و چسب های کفش و لاستیک می باشد و در آزمایشگاه برای استخراج نفت و آب از خاک به کار می رود. همچنین هگزان در تمیز کردن کفش و مبلمان، کروماتوگرافی گازی و نساجی به کار می رود.
هگزان به دلیل غیرقطبی بودن خود حلال ترکیبات غیرقطبی محسوب می‌شود در نتیجه می‌توان از آن برای تمیزکردن و گریس‌زدایی تجهیزات و موارد مشابه مانند استخراج آلودگی‌های حاصل از روغن و گریس از آب و خاک استفاده کرد. از این ماده در صنایع نساجی نیز استفاده می‌شود.
ایزومرها

| نام رایج | نام آیوپاک | فرمول شیمیایی | فرمول ساختاری |
| --- | --- | --- | --- |
| نرمال هگزان n-هگزان | هگزان | CH3(CH2)4CH3 |  |
| ایزوهگزان | ۲-متیل‌پنتان | (CH3)2CH(CH2)2CH3 |  |
|  | ۳-متیل‌پنتان | CH3CH2CH(CH3)CH2CH3 |  |
|  | ۳٬۲-دی‌متیل‌بوتان | (CH3)2CHCH(CH3)2 |  |
| نئوهگزان | ۲٬۲-دی‌متیل‌بوتان | (CH3)3CCH2CH3 |  |
دی‌اکسید زیرکونیوم

| Zirconium dioxide | Zirconium dioxide |
| --- | --- |
نام‌گذاری آیوپاکZirconium dioxide Zirconium(IV) oxide: نام‌گذاری آیوپاکZirconium dioxide Zirconium(IV) oxide
دیگر نام‌هاZirconia Baddeleyite: دیگر نام‌هاZirconia Baddeleyite
شناساگرها: شناساگرها
شماره ثبت سی‌ای‌اس: ۱۳۱۴-۲۳-۴ Y
خصوصیات: خصوصیات
فرمول مولکولی: ZrO 2
جرم مولی: 123.218 g/mol
شکل ظاهری: white powder
چگالی: 5.68 g/cm3
دمای ذوب: ۲۷۱۵ °C  
دمای جوش: ۴۳۰۰ °C  
انحلال‌پذیری در آب: negligible
انحلال‌پذیری: soluble in هیدروفلوئوریک اسید،  and hot سولفوریک اسید، نیتریک اسید، هیدروکلریک اسید
ضریب شکست (nD): 2.13
ترموشیمی: ترموشیمی
آنتروپی مولاراستاندارد So298: 50.3 J K-1 mol-1
آنتالپی استانداردتشکیل ΔfHo298: –1080 kJ/mol
خطرات: خطرات
MSDS: MSDS
شاخص ئی‌یو: Not listed
نقطه اشتعال:  
LD50: > 8.8 g/kg (oral, rat)
ترکیبات مرتبط: ترکیبات مرتبط
دیگر آنیون‌ها: سولفید زیرکونیم(IV)
دیگر کاتیون‌ها: تیتانیوم دی‌اکسید اکسید هافنیم(IV)
به استثنای جایی که اشاره شده‌است در غیر این صورت، داده‌ها برای مواد به وضعیت استانداردشان داده شده‌اند (در 25 °C (۷۷ °F)، ۱۰۰ kPa): به استثنای جایی که اشاره شده‌است در غیر این صورت، داده‌ها برای مواد به وضعیت استانداردشان داده شده‌اند (در 25 °C (۷۷ °F)، ۱۰۰ kPa)
 Y (بررسی) (چیست: Y/N؟):  Y (بررسی) (چیست: Y/N؟)
Infobox references: Infobox references
:   
زیرکونیوم دی اکسید (به انگلیسی: Zirconium dioxide) که با نام زیرکونیا نیز شناخته می‌شود، یک اکسید سفید کریستالی از زیرکونیم است. بادلیت (Baddeleyite) با ساختار کریستالی مونوکلینیک، متداول‌ترین شکل آن در طبیعت است که بسیار نادر است. نوعی زیرکونیای آلایش شده با ساختاری مکعبی با نام زیرکونیای مکعبی (Cubic zirconia) در رنگ‌های مختلف به صورت مصنوعی تولید می‌شود که در زیورآلات به عنوان گوهر یا الماس بدلی استفاده می‌شود.
ساختارهای زیرکونیا

زیرکونیا یا دی‌اکسید زیرکونیوم (ZrO2) مهمترین و پایدارترین اکسید زیرکونیوم است. زیرکونیای خالص، یک پودر سفید رنگ با نقطهٔ ذوب °C2710±۳۵، در سه پلی‌مورف مونوکلینیک، تتراگونال، مکعبی تعریف شده‌است، که در سه محدودهٔ دمایی متفاوت پایدار هستند. سیستم کریستالی مونوکلینیک در دمای پایین‌تر ۹۵۰ °C پایدار است. در محدودهٔ دمایی ۱۲۰۰ °C - 2370 °C، زیرکونیا از سیستم مونوکلینیک به تتراگونال تبدیل می‌شود. تبدیل تتراگونال به مونوکلینیک با افزایش حجم در حدود %۴ همراه است. در نهایت با افزایش دما، در دمای بالاتر از ۲۳۷۰ °C به سیستم کیوبیک و ساختار فلوریت تبدیل می‌شود. هنگام سرد کردن ساختار تتراگونال در دمای ۹۷۰ °C به ساختار مونوکلینیک تبدیل می‌شود و بالعکس با گرم کردن، ساختار مونوکلینیک در دمای ۱۱۵۰ °C به ساختار تتراگونال تبدیل خواهدشد. این تغییر حجم باعث یک تنش درونی در طی فرایند سردکردن، ایجاد ترک، غیریکنواختی در ماده و در نهایت شکست خواهد شد. برای جلوگیری از این موضوع از افزودنی‌هایی نظیر ایتریا (Y203) یا سایر اکسیدها استفاده می‌شود. عملکرد این اکسیدها به گونه‌ای است که با پر کردن جاهای خالی، باعث پایدارشدن فاز تتراگونال یا حتی فاز دما بالای مکعبی می‌شود.
برای زیرکونیای خالص پلی مورفها میتوانند با استفاده از تفرق اشعه X متمایز شوند و یک تجزیه و تحلیل مفصل برای تعیین مقادیر کمی فاز مونوکلینیک صورت میگیرد. به علت روی هم افتادن پیک‌های مربوطه، به هنگام تشخیص سیستمهای تتراگونال و کوبیک مشکلاتی بروز میکنند. در این مورد لازم است که رد اشعه X را در زوایای بالایی آزمایش کرد که در آن شدت کم بازتابش ها آنالیز کمی را بی‌نهایت مشکل میکنند و تنها آنالیز کیفی ممکن است. برای تعیین مقدار فازها در سیستم های آلیاژی زیرکونیا، اضافه کردن یک آنیون متفاوت به واحد شبکه تأثیراتی را به وجود می آورد. اولا پارامترهای شبکه با توجه به اندازه آنیون در محلول جامد تغییر میکنند، که یک تغییر محل پیک ایجاد میکند. یک تأثیر مهمتر تغییر شکل، واحد شبکه است که تأثیر بسیار زیادی بر روی عامل ساختمان دارد. شدت یک پیک خاص میتواند به نحو قابل ملاحظه ای تغییر کند. این موضوع مشکل زیادی در انجام تجزیه کمی به وجود می آورد، زیرا شدتهای پیکها برای نمونه‌های ظاهراً یکسان (برحسب ترکیب شیمیایی) به عنوان نتیجه ای از سابقه حرارتی، میتواند تغییر کند. برای آلیاژهای زیرکونیا یک درجه‌بندی اصولی برای تجزیه‌های کمی دقیق ارائه شده‌است. معادلات چندی هم بدست آمده‌است اما باید توجه داشت که هر یک باید در مورد یک سیستم خاص با سابقه ساخت خاص بکار برده شده، اعمال شوند.
عنصر زیرکونیوم از نظر خواص شیمیایی بسیار شبیه به هافنیوم است که ظرفیت و شعاع یونی آن را نشان میدهد، ودر طبیعت زیرکونیوم همیشه همراه با ۲٪ زیرکونیوم از وزن کل ترکیب وجود دارد. همان‌طور که دو فلز مشابه هستند، جداسازی آن‌ها دشوار است، اما برای همه کاربردها غیر از برای استفاده در رآکتورهای هسته، محتوای هافنیوم قابل قبول است.
داده های کریستالوگرافی در جدول زیر داده شده‌است:
| ساختمان کریستالی> ... | مونوکلینیک> گروه فضایی P21/c.a=۵٫۱۵۶ ᐤA.b=۵٫۱۹۱ ᐤA.c=۵٫۳۰۴ ᐤA | تتراگونال> گروه فضایی P42/nmct.at=۵٫۰۹۴ ᐤA..ct=۵٫۱۷۷ ᐤA | مکعبی> گروه فضایی Fm3m.ac=۵٫۱۲۴ ᐤA.. |
| --- | --- | --- | --- |
|  | β=۹۸٫۹ ᐤ |  |  |
| دانسیته | 5830Kg/m3 | 6100Kg/m3 | 6090Kg/m3 |
ساختارهای زیرکونیا > مونوکلینیک

ساختار کریستالی مونوکلینیک از نظر ترمودینامیکی از دمای اتاق تا حدود ۹۵۰ درجهٔ سانتیگراد، پایدار است و اغلب تحت عنوان مینرال بادلیت شناخته می‌شود. شکل طبیعی زیرکونیا، بادلیت، محتوی تقریباً ۲٪ است، اما این اکسید از نظر ساختمانی و خواص شیمیایی چنان شبیه به زیرکونیاست که اثر کمی دارد.
یاردلی در سال ۱۹۲۶ اولین کسی بود که آن را به صورت گروه فضایی P2_1 C نشان داد و وجود چهار مولکول اکسید زیرکونیم را در در سلول واحد پیش‌بینی کرد. او همچنین اشاره کرد که ساختار مونوکلینیک یک ساختار بهم ریخته از سلول واحد فلوریت است و همچنین بعدها نشان داد که ساختار تتراگونال دما بالا نیز یکی از ساختار به هم ریخته دیگر از سلول واحد فلوریت است. در سال ۱۹۵۹ تروبلود و مکلوف، نخستین توضیح قابل قبول در مورد ساختار این بلور را ارائه دادند، اگر چه آنالیز آن‌ها اطلاعات سه بعدی کاملی را ارائه نداده و مقدار تفاوت بین ساختار کریستالی تجربی و محاسباتی (R) نیز قابل توجه بود. در ادامه اسمیت و نیوکریک در سال ۱۹۶۳ کار بر روی ساختارها را ادامه دادند و اطلاعات کوردیناسیونی کامل اتمی را نیز ارائه نمودند اما مقدار R هنوز قابل توجه بود. آدام و روگرس در سال ۱۹۵۹ نخستین کسانی بودند که در مورد پارامتر شبکه فاز مونوکلینیک تحقیق کردند.
ساختارهای زیرکونیا > تتراگونال

یون  Zr^{4+} در فرم تتراگونال خود به کئوردیناسیون هشتتایی متمایل است، در آن حالت نیز یک تغیر شکل وجود دارد که ناشی از این است که چهار یون اکسیژن در فاصله ᐤA 2/065 در یک تتراهدر طویل شده که حدود ۹۰ چرخیده‌است قرار دارند.
پلی مورف تتراگونال زیرکونیا نخستین بار توسط روف و ابرت در سال ۱۹۲۹ در اثر تبدیل از فاز مونوکلینیک در رنج دمایی بالای ۱۱۰۰ تا ۱۲۰۰ مشاهده کرد. گروه فضایی آن به صورت P4_2/nmc نمایش داده می‌شود. محدوده دمایی که برای آغاز و پایان تبدیلات گزارش شده توسط روش‌های تجربی مانند XRD، دیلاتومتری، میکروسکوپ الکترونی و DTA به دست آمده‌اند. خلوص بر روی استوکیومتری (عیب استوکیومتری ناشی از نبود یون اکسیژن برای مثال وقتی در خلاء و در دمای بالا زینتر صورت می‌گیرد) و فازهای ناخالصی مزر دانه ای، تأثیر می‌گذارد. اندازه دانه نیز باعث اختلافاتی در نتایج می‌شود. محدوده دمایی ۹۵۰ تا ۱۱۵۰ درجهٔ سانتیگراد برای T_s، دمای آغاز انتقال در طول سیکل حرارتی، گزارش شده‌است. پسماند دمایی استحاله برای مثال اختلاف دمای بین دماهای T_s/ T_f در حین گرمایش و سرمایش بر اساس بعضی گزارش‌ها بالای ۳۲۰ درجهٔ سانتیگراد، اعلام شده‌است.
ساختارهای زیرکونیا > مکعبی

فاز مکعبی دمای بالا، ساختمانی معادل ساختمان با وجوه پر  Caf_{2}دارد که در آن هر یک از یونهای  Zr^{4+} با یون‌های اکسیژن که در دو تتراهدر یکسان مرتب شده اند، یک تقارن هشتایی دارند.
گروه فضایی ساختار کریستالی مکعبی، Fm3m است و پارامتر شبکه آن که تابع اندازه‌گیری در دمای بالا یا دمای اتاق می‌باشد، در حدود ۰٫۵۰۸ نانومتر است. تشخیص تفاوت بین زیرکونیا مکعبی و تتراگونال زمانی که هر دو فاز موجود باشند توسط XRD یا آزمایش پراش الکترونی بسیار مشکل است. تبدیل زیرکونیای تتراگونال به مکعبی نخستین بار توسط اسمیت وکولون در سال ۱۹۶۲ با استفاده از XRD دما بالا تشخیص داده شد. این تبدیل در دمای ۲۲۸۵ درجهٔ سانتیگراد با یک پسماند دمایی نسبتاً کوچک با ماکزیمم حدود ۳۰ درجه، رخ می‌دهد. در این حالت با انتقال کوچک اتم‌های اکسیژن در طول محور C که همراه با کاهش طول در محور C است منجر به تبدیل پلی مورفی تتراگونال به مکعبی می‌شود. البته در این حالت هیچ تغییری در پیوندها رخ نمی‌دهد.
ویژگی‌ها

ویژگی‌های خاص زیرکونیا که موجب استفاده از آن درکاربردهای متنوعی می‌شود عبارتند از:
استحکام بالا
تافنس شکست بالا
مقاومت سایشی استثنائی
سختی بالا
مقاومت شیمیایی استثنایی
تافنس بالا
دیرگدازی بالا
رسانایی یونی (یون اکسیژن) خوب
مدول الاستیک زیرکونیا بسته به ترکیب شیمیایی، دانسیته و ریزساختار آن از ۱۵۰–۲۵۰ گیگا پاسکال، استحکام شکست از ۴۵۰ تا ۹۰۰ مگا پاسکال، چقرمگی از ۵ تا 13 MPam1/2 و سختی آن ۷ تا ۸ موس تغییر می‌نماید. زیرکونیا به دلیل فشار بخار پایین آن نسبت به سرامیک‌های هم خانواده خود چون آلومینا معمولاً از مقاومت به خوردگی بالاتری برخوردار است. اما مقاومت به شوک حرارتی آن به خصوص در دماهای بالاتر از ۱۰۰۰ درجه سانتی گراد به دلیل استحاله فازی پایین می‌باشد. زیرکونیا در برابر اسیدها (HCL و HNO3) ضعیف بوده و واکنش پذیری آن با اسیدها نسبت به قلیایی‌ها سریع تر است. در تماس با کربن، نیتروژن و هیدروژن در دمای ۲۲۰۰ تجزیه شده و تشکیل کاربید، نیترید یا هیدرید می‌دهد. وجود فشار بخار آب یا اتمسفر مرطوب موجب می‌شود تا تحول فازی تتراگونال به منوکلینیک از دمای ۱۰۰ درجه سانتی گراد به‌طور خود به خود صورت گیرد. زیرکونیا به دلیل استحاله فازی می‌تواند به واسطه مکانیزم‌های مختلفی چون انحراف مسیر ترک، ایجاد تنش‌های فشاری بر لب‌های ترک و ایجاد ریز ترک‌ها انرژی گسترش ترک را افزایش داده و باعث کند شدن رشد ترک بشود. به این ترتیب حضور زیرکونیا به عنوان فاز ثانویه در سرامیک‌های مختلف باعث افزایش چقرمگی می‌شود.
کامپوزیتها و کاربردهای زیرکونیا

سرامیک‌های زیرکونیایی یکی از انواع سرامیک‌های چقرمهاند که بر خلاف بیشتر سرامیک‌ها در برابر ضربه مقاوم هستند. چکش‌های سرامیکی یکی از انواع محصولات زیرکونیایی هستند. از دیگر کاربردهای این سرامیک، پوشش‌های سد حرارتی می‌باشد. این سرامیک به علت انتقال حرارت کم و مقاومت به شوک حرارتی گزینه خوبی برای پوشش دهی سد حرارتی می‌باشد. از جمله کاربردهای آن درپوشش دهی پره‌های توربین‌های گازی می‌باشد.
از جمله کامپوزیتهای زیرکونیایی، کامپوزیت زیرکونیا- مولایت، زیرکونیا- آلومینا می‌باشد.
کامپوزیتها و کاربردهای زیرکونیا > کامپوزیت زیرکونیا- مولایت

از ویژگی‌های این کامپوزیت، خواص مکانیکی عالی است که با تفت‌جوشی واکنشی (REACTION SINTERING) به‌دست آمده‌است. دی‌اکسیدتیتانیوم و دی‌اکسید تیتانیوم با ایتریا (Y203) از جمله افزودنی‌هایی هستند که در این روش برای کاهش فاز آمورف در مرزدانه‌ها استفاده شده‌است. میکروساختار مشاهده در این کامپوزیت شامل یک زمینه (matrix) متراکم با دانه‌های ریز که در تمام جهات به‌طور یکسان هستند و ذرات زیرمیکرونی (Submicron) زیرکونیا که به‌طور یکنواخت در مرز دانه‌ها قرار گرفته‌اند، همراه با میزان کمی فاز شیشه با ویسکوزیته کم می‌باشد. نمونه‌ای از خواص مکانیکی که از این کامپوزیت به‌دست آمده‌است در جدول زیر نشان داده شده‌است. استحکام خمشی در حدود 300MPa و فاکتور ضریب شدت تنش بحرانی MPam1/2 3-4 است، که در بالای ۸۰۰ °C این خواص کاهش پیدا می‌کند.
کامپوزیتها و کاربردهای زیرکونیا > کامپوزیت زیرکونیا- آلومینا

کامپوزیت آلومینا- زیرکونیا، ترکیبی از سختی بالای آلومینا و مقاومت به شکست عالی زیرکونیا است؛ که به‌طور گسترده به عنوان جایگزینی مناسب برای زیرکونیا با سیستم مونوکلینیک و آلومینا شده‌است. یکی از مشکلات اصلی زیرکونیا، هنگام پیرسازی (aging) و قرارگیری در شرایط هیدروترمال است که زیرکونیا از سیستم تتراگونال به مونوکلینیک تبدیل می‌شود. مطالعات نشاندهندهٔ شکست آلومینا به‌دلیل مقاومت به گسترش ترک پایین می‌باشد. باکامپوزیت آلومینا- زیرکونیا این اثر از بین رفته‌است.
کامپوزیتها و کاربردهای زیرکونیا > زیرکونیا به عنوان رنگ سرامیکی و اپک کننده

مصرف اصلی زیرکونیا در این بخش برای رنگ کاشی، ظروف سفره و چینی بهداشتی است. زیرکونیا و سیلیکا در کنار عناصر دیگر باعث ایجاد رنگ‌های متفاوتی می‌شوند که برای تهیه، مخلوط باید در دمای ۸۵۰ تا ۱۵۰۰ درجه سانتی گراد کلسینه شود که رنگ‌های متفاوت حاصل از ترکیب زیرکن با عناصر دیگر در شکل زیر آمده‌است:
علت استفاده از زیرکونیا به عنوان اپک‌کننده در مینا و لعاب سفید، بهره‌مندی از وضوح و ماندگاری بالاست.
کامپوزیتها و کاربردهای زیرکونیا > زیرکونیا به عنوان ساینده

دو ویژگی مهم مواد ساینده سختی و چقرمگی است. ترکیب این دو ویژگی مناسب بودن ساینده برای کاربرد خاص را تعیین می‌کند. در این موارد سختی با استفاده از روش نوپ اندازه‌گیری می‌شود که سختی بعضی مواد سرامیکی در جدول زیر برای مقایسه آورده شده‌است.
| میانگین سختی نوپ | ماده |
| --- | --- |
۷۸۲: مگنزیا
۷۹۶: زیرکونیا
۹۵۸: کوارتز
۲۶۰۰: کاربید سیلیسیوم سیاه
۳۰۰۰: کاربید بور
۴۷۰۰: نیترید بور مکعبی
۸۳۵۰: الماس
زیرکن از زیرکونیا سخت‌تر بوده و به روش سل ژل برای تهیهٔ ساینده با کیفیت بالا مصرف می‌شود.
کامپوزیتها و کاربردهای زیرکونیا > زیرکونیا به عنوان دیرگداز

بادلیت و زیرکونیا برای تهیهٔ دیرگداز ذوبی یا ریخته‌گری گداخته شده (fused cast) آلومینا-زیرکونیا-سیلیکا (ASZ) و آلومینا-زیرکونیا-کرومیا-سیلیکا (ASCZ) استفاده می‌شوند، در حالیکه قطعه دیرگداز به‌طور مستقیم از زیرکن حاصل می‌شود.
دیرگدازهای پوشش و لاینینگ کوره‌ها و فیبرهای سرامیکی عموماً از سیلیکا، آلومینا یا آلومینا-سیلیکا بوده که گسترهٔ وسیعی از بازهٔ دمایی را پوشش می‌دهد. فیبرهای زیرکونیایی برای دماهای ۱۷۰۰ تا ۲۲۰۰ درجه سانتی گراد کاربرد دارند.
کامپوزیتها و کاربردهای زیرکونیا > زیرکونیا جایگزین قالب و ابزار فلزی

مواد معمول برای قالب‌های اکستروژن شامل فولاد ابزار، کاربید تنگستن و سوپر آلیاژها می‌شوند ولی به دلیل دفرمه شدن، سطح محصول نهایی نامناسب و کاهش عمر قالب به دلیل دمای انتقالی از قالب‌های فلزی، ایده‌آل نیستند. در مقابل، از میان سرامیک‌ها کامپوزیت آلومینا-زیرکونیا و PSZ به دلیل مقاومت به شوک حرارتی بالا، هدایت حرارتی پایین، قابلیت پولیش بالا، مقاومت به خزش و سطح مناسب قطعه نهایی، راضی‌کننده بودند.