stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
حماس
فعالیت سیاسی

حماس یکی از احزاب سیاسی مهم فلسطین است. آن‌ها اگرچه پیمان‌های اسلو را قبول ندارد اما با تشکیلات خودگردان فلسطین همکاری کرده، وارد مهم‌ترین نهادهای وابسته به آن شده است. آن‌ها معتقدند که حضور در این حکومت خودگردان لزوماً به معنای پذیرش پیمان‌های موجب ایجاد آن نیست. حماس در سال ۲۰۰۶ با پیروزی در انتخابات شورای قانونگذاری فلسطین و کسب ۷۵ کرسی از ۱۲۸ کرسی مجلس به حزب حاکم مجلس قانون‌گذاری فلسطین تبدیل شدند و اسماعیل هنیه از رهبران حماس به عنوان نخست‌وزیر تشکیلات خودگردان فلسطین معرفی شد.[نیازمند منبع]
موقعیت جدید حماس در رأس حکومت خودگردان این سازمان را به وضعیت تازه‌ای روبرو کرد. این اتفاق باعث شد تا اسرائیل، ایالات متحده آمریکا، اتحادیه اروپا، اتحادیه عرب و بسیاری از کشورهای دیگر که عمده بودجهٔ دولت خودگردان را تأمین می‌کنند، ادامه کمک‌های خود را به تغییر بندهایی از منشور حماس که در آن خواهان نابودی اسرائیل شده و شناسایی این کشور از سوی این سازمان موکول کردند. حماس این درخواست‌ها را نپذیرفت و سعی کرد منابع مالی مورد نیاز برای اداره دولت را با کمک متحدان سنتی خود تأمین کند.[نیازمند منبع]
اختلافات حماس با دیگر گروه‌های فلسطینی به ویژه جنبش فتح شدت گرفته و یک سال بعد در تابستان ۲۰۰۷ به یک جنگ تمام عیار تبدیل شد. جنگ داخلی فلسطین باعث تجزیه فلسطین به دو منطقه شد. حماس در این نبرد غزه پیروز شده و کنترل کامل نوار غزه را به دست گرفت اما در کرانه باختری شکست خورده و فعالیت آن در این منطقه غیرقانونی اعلام شد.
روابط با کشورهای دیگر > ایران

جمهوری اسلامی ایران این گروه را به رسمیت شناخته و علناً از آن جانبداری و حمایت معنوی و تسلیحاتی می‌کند و کمک‌های مالی فراوانی را به این گروه اهدا کرده است. در پی درگیری‌های گستردهٔ ژوئن ۲۰۰۷، که میان گروه شبه‌نظامی حماس و گروه رقیب آن، فتح (سازمان) در سرزمینهای فلسطینی رخ داد و در پی بدست‌گیری قدرت در نوار غزه توسط گروه حماس و عملکردهای این گروه در حمله به پایگاه‌ها و رهبران جنبش فتح در سرزمین‌های فلسطین مقامات امنیتی فلسطینی از جناح فتح و همچنین برخی کشورهای عربی منطقه خاورمیانه، حکومت ایران را متهم به نقش داشتن در «آموزش نظامی شبه نظامیان حماس در به دست گرفتن کنترل نوار غزه و همچنین کمکهای مالی» به این گروه معرفی کردند.
این در حالی است که منوچهر متکی، وزیر پیشین امور خارجه در مصاحبه‌ای مطبوعاتی در قطر این اتهامات را رد کرد و مدعی شد که ایران تنها از گروه حماس، «حمایت معنوی» می‌کند.
با وجود تکذیب دولت ایران، یک مقام حماس در گفتگو با روزنامه تایمز لندن آموزش شبه نظامیان حماس در ایران و توسط سپاه پاسداران را تأیید کرد. وی گفت که ۳۰۰ تن از نیروهای حماس برای طی دوره‌های آموزشی مخفیانه به ایران اعزام شده‌اند. به گفته وی از هنگام آغاز درگیری‌ها تاکنون هفت گروه برای طی دوره‌های شش‌ماهه به ایران اعزام شده‌اند. این فرمانده ارشد گفت: «ایران مادر ما بوده و به ما اطلاعات و تجهیزات نظامی داده و به لحاظ مالی از ما حمایت می‌کند.»
ولی روابط خوب ایران با جنبش حماس با شروع بهار عربی از بین رفته است. با شروع جنگ داخلی سوریه، ایران با رهبران حماس اختلاف نظر اساسی پیدا کرده و هردو طرف تمایل کمتری برای همکاری‌های دوجانبه از خود نشان می‌دهند. این سردی روابط علی‌رغم حمایت ایران از جنبش حماس در جنگ عملیات ستون دفاعی پابرجا ماند. از دیگر مهم‌ترین دلایل می‌توان به روی کار آمدن دولت اخوان المسلمینی در مصر به رهبری محمد مرسی اشاره کرد که موجب شد حماس، برادران سنی خود را به برادران شیعه ترجیح دهد. اما حکومت مرسی در مصر تنها یک سال دوام آورد و بعد از کودتای مصر و سقوط اخوانی‌ها در مصر، حماس که اصلی‌ترین حامی خود را از دست داده بود و به دلیل تیره کردن روابط خود با حکومت ایران در سال‌های اخیر، خود را در تنگنای شدید می‌دید، در صدد تجدید برقراری روابط با ایران برآمد.
در تیرماه ۱۳۹۸ علی خامنه‌ای در دیدار با رهبران حماس در تهران گفت: «در سال‌های نه چندان دور، فلسطینی‌ها با سنگ مبارزه می‌کردند، اما امروز به جای سنگ، مجهز به موشک‌های نقطه‌زن هستند و این، یعنی احساس پیشرفت».
روابط با کشورهای دیگر > ایران > دریافت ۲۲ میلیون دلار

محمود الزهار، وزیر خارجه پیشین و عضو ارشد کادر رهبری حماس، در گفت‌وگو با العالم گفت: در دیدار سال ۲۰۰۶ با قاسم سلیمانی در تهران، «مشکل اساسی حقوق کارمندان و خدمات اجتماعی و کمک‌های دیگر» به مردم غزه را توضیح دادم و «حاج قاسم فوراً درخواست ما را پاسخ داد به‌گونه‌ای که روز بعد که پایان سفر بود، ۲۲ میلیون دلار در چمدان‌های فرودگاه (تهران) دیدم».
الزهار همچنین گفت: «قرار بود مبلغ بیش‌تری پرداخت شود اما (هیئت حماس) ۹ نفره بود و نمی‌توانستیم بیش از این حمل کنیم زیرا هر چمدان ۴۰ کیلوگرم گنجایش داشت».
روابط با کشورهای دیگر > ایران > سایر کمک‌های نظامی و تسلیحاتی و مستشاری از جانب جمهوری اسلامی

زیاد نخاله در ویدئویی که شامگاه پنج‌شنبه، اول خرداد ۱۳۹۹، در اکانت توییتر قاسم سلیمانی منتشر شد، می‌گوید قاسم سلیمانی برای ارسال سلاح به غزه به چند کشور سفر کرده است.
دبیرکل جنبش جهاد اسلامی فلسطین گفته است قاسم سلیمانی «شخصاً» یک عملیات پیچیده برای ارسال سلاح به غزه را مدیریت کرده است.
وی همچنین در مصاحبه روز پنجشنبه ۱۱ دی ماه ۱۳۹۹، با شبکه العالم تأکید کرد که قاسم سلیمانی تمامی امکانات جمهوری اسلامی ایران را برای رساندن سلاح به غزه به کار گرفت، و موضوع آموزش نیروهای حاضر در غزه برای استفاده از موشک‌های دوربرد را مطرح کرد و گفت به همین دلیل است که امروز هزاران موشک و کارگاه‌های ساخت خمپاره و آرپی‌جی در نوار غزه وجود دارد که به شکل شبانه‌روزی فعالیت می‌کنند.
اسماعیل هنیه، رئیس دفتر سیاسی حماس، ساعاتی پس از اعلام آتش‌بس بین اسرائیل و غزه پس از جنگ ۱۱ روزه در سال ۲۰۲۱، از کمک «مالی و تسلیحاتی» جمهوری اسلامی ایران به گروه‌های فلسطینی تشکر کرد.
همچنین، وی، یک‌شنبه ۱۲ دی ۱۴۰۰ (۲ ژانویه ۲۰۲۱)، در گفت‌وگو با شبکه عربی الجزیره، اظهار داشت جمهوری اسلامی ایران ۷۰ میلیون دلار به این جنبش فلسطینی پول داد تا «قوای بازدارندگی» خود را در برابر اسرائیل بسازد و راکت‌هایی که نیروهای حماس در باریکه غزه تولید کردند، بخشی از این «توان راهبردی» است.
روابط با کشورهای دیگر > مصر

در سال ۲۰۰۸ میلادی احمد ابوالغیط وزیر خارجه مصر در دولت حسنی مبارک، ضمن اعلام اینکه مصر هرگز سیطره حماس بر نوار غزه را به رسمیت نمی‌شناسد، مقاومت حماس را مضحک خواند وحملات موشکی حماس به اسرائیل را فرصتی برای حمله اسرائیل به فلسطین قلمداد کرد. دولت مصر همچنین تدابیر امنیتی گسترده‌ای رابرای کنترل مرزهای خود در طول نوار غزه برای جلوگیری از قاچاق اسلحه از مصر به سرزمین‌های تحت سیطره حماس در نظر گرفته است.
اما با وقوع انقلاب مصر در سال ۲۰۱۱ و سقوط حکومت حسنی مبارک و به قدرت رسیدن اخوان‌المسلمین، دیدگاه سیاستمداران جدید مصر متفاوت از حکومت قبل بود و آن‌ها در صدد نزدیکی به مردم نوار غزه و جنبش حماس برآمدند. این امر با استقبال رهبران حماس روبرو شد و روابط دوجانبه بیش از پیش تقویت شد.
پس از برکناری حکومت اخوان‌المسلمین، خشونت‌ها در مصر گسترش یافت و صدها نفر از جمله نظامیان مصری کشته و زخمی‌شدند و به اموال عمومی خسارت‌های زیادی وارد شد. در پی این رویدادها دادستانی مصر، حماس را به مشارکت با نیروهای اخوان المسلمین برای برنامه‌ریزی‌های تروریستی متهم کرد. در اواخر ژانویه و اوایل فوریهٔ ۲۰۱۵ دادگاهی در مصر، شاخهٔ نظامی جنبش فلسطینی حماس با عنوان گردان‌های عزالدین قسام را در فهرست گروه‌های تروریستی قرار داد و آن را تحریم کرد. این حکم اولین حکم یک کشور عربی یا اسلامی بود که در آن گردان‌های عزالدین قسام تروریستی نامیده شدند. در پی این حکم هرنوع فعالیت شاخهٔ نظامی حماس در مصر ممنوع شد و احتمال دستگیری نیروهای ساکن مصر افزایش یافت. حماس در واکنش به این حکم، آن را به شدت محکوم کرد.
روابط با کشورهای دیگر > یمن

حماس با صدور بیانیه‌ای اعلام کرد که در یمن از «گزینه‌های دموکراتیک مردم» و «مشروعیت سیاسی» حمایت می‌کند. محمود الزهار گفت: «حماس با مداخلات خارجی در امور داخلی یمن مخالف است و در عین حال اقدام شورشیان حوثی علیه دولت منصور هادی را تأیید نمی‌کند. ما به مشروعیت سیاسی احترام می‌گذاریم. آنچه در یمن اتفاق افتاد مغایر مشروعیت بود. یمن انتخابات برگزار کرده بود، انتخاباتی منصفانه که نتیجه‌اش پذیرفته شده بود. نهاد ریاست جمهوری و ارگان‌های دولتی دیگر تأسیس شده بودند. اما چیزی که اتفاق افتاد خلاف این روند بود؛ بنابراین ما از مشروعیت سیاسی حمایت می‌کنیم، حالا این موضع حمایت از ائتلاف (عرب) قلمداد شود یا نه. در هر صورت ما خواهان حل مسالمت آمیز مسائل یمن هستیم.»
چند روز بعد جنبش مقاومت اسلامی فلسطین «حماس» ضمن اعلام حمایت قاطع از حمله نظامی علیه یمن افزود، برخی اخبار مبنی بر اختلافات داخلی دربارهٔ این موضع حماس صحت ندارد. این جنبش هرگونه اختلافات داخلی پیرامون حمایت از تجاوز نظامی عربستان و متحدانش علیه یمن را تکذیب و بر همراه بودن این جنبش با عملیات عربستان علیه حوثی‌های یمن تأکید کرد. «سامی ابوزهری» سخنگوی حماس گفت: برخی گمانه‌زنی‌ها پیرامون اختلافات داخلی حماس در قبال عملیات «توفان قاطع» صحت ندارد و آنچه روزنامه‌های مصری در این خصوص منتشر کرده‌اند، کذب محض است.
پس از آن حوثی‌های یمن و حماس به حمایت از یکدیگر پرداختند به‌طور ی که در درگیری ۲۰۲۳ میان حماس و اسرائیلی حوثی‌های یمن در حمایت از حماس، به ناو آمریکایی USS Carney موشک شلیک کردند.
تحریم‌ها

پس از پیروزی حماس در انتخابات، اتحادیه اروپا اعلام کرد تنها در صورتی کمک‌های خود به ارزش چند صد میلیون دلار به فلسطین را ادامه خواهد داد که حماس اسرائیل را به رسمیت بشناسد، خشونت‌ها را پایان دهد، و توافقات دولت‌های قبل را بپذیرد.
واشینگتن - در تاریخ ۱۴ نوامبر ۲۰۲۳، دفتر کنترل دارایی‌های خارجی وزارت خزانه داری ایالات متحده آمریکا (OFAC) سومین دور تحریم‌های خود را علیه افراد و نهادهای وابسته به حماس از زمان حملات تروریستی حماس در ۷ اکتبر به اسرائیل اعمال کرد. این اقدام مقامات کلیدی حماس و مکانیسم‌هایی را که  جمهوری اسلامی ایران از طریق آنها از حماس و جهاد اسلامی فلسطین (PIJ) حمایت می‌کند، مشخص می‌کند. نام‌گذاری‌های امروزی با اقدام بریتانیا هماهنگ شده و با هدف محافظت از سیستم مالی بین‌المللی در برابر سوء استفاده از سوی حماس و توانمندسازان آن است. وزارت امور خارجه ایالات متحده به‌طور همزمان یک رهبر شاخه نظامی جهاد اسلامی فلسطین را تعیین می‌کند.
جنت یلن، وزیر خزانه داری آمریکا گفت: «ایالات متحده به همکاری با شرکای خود از جمله بریتانیا ادامه خواهد داد تا حماس برای جمع‌آوری و استفاده از بودجه برای انجام جنایات خود محروم شود». «اقدامات حماس باعث رنج و عذاب عظیمی‌شده و نشان داده است که تروریسم به صورت مجزا رخ نمی‌دهد. ما همراه با شرکای خود قاطعانه به سمت تخریب زیرساخت‌های مالی حماس، قطع منابع مالی خارجی و مسدود کردن کانال‌های مالی جدیدی که به دنبال تأمین مالی اقدامات شنیع خود هستند، حرکت می‌کنیم.»
این اقدام بر اساس تعیین‌های اخیر وزارت خزانه داری ایالات متحده آمریکا در ۲۷ و ۱۸ اکتبر از عوامل و تسهیلگران مالی حماس، و همچنین تعیین مقامات و شرکت‌های دخیل در مدیریت سبد سرمایه‌گذاری مخفی بین‌المللی حماس در مه ۲۰۲۲ است. این افراد بر اساس فرمان اجرایی (E.O.) 13224 اصلاح شده تعیین شده‌اند که گروه‌های تروریستی و حامیان آنها را هدف قرار می‌دهد.
روابط با فتح

مقالهٔ اصلی: جنگ داخلی فلسطین
مقالهٔ اصلی: نبرد غزه ۲۰۰۷
پس از پیروزی حماس در انتخابات سال ۲۰۰۶ درگیری‌های مسلحانه بین گروه فتح و حماس افزایش پیدا کرد به‌طوری‌که تا سال ۲۰۰۷ صدها فلسطینی در درگیری‌های خیابانی دوطرف درگیری کشته شدند.
در سال ۱۳۹۰ حماس با فتح برای تشکیل دولت وحدت ملی توافق کردند. اسراییل این توافق را محکوم کرد.
این دو گروه بار دیگر در سال ۱۳۹۳ برای تشکیل دولت وحدت ملی به توافق رسیدند.
سپر انسانی

در سال ۲۰۰۶ اسماعیل هنیه رهبر حماس پس از شرکت در یک گردهمایی مردمی به صورت سپر انسانی برای جلوگیری از بمباران خانه یکی از اعضای کمیته مقاومت مردمی فلسطین در غزه، اعلام کرد که این اقدام اولین گام برای حفاظت از خانه‌ها و فرزندانمان است. در سال ۲۰۰۶حماس از گروهی از زنان فلسطینی خواسته بود که به مسجدی بروند که تحت محاصره نیروهای اسرائیلی بود و اعضای حماس در آن پناه گرفته بودند، اسرائیل این اقدام را استفاده از سپر انسانی خواند.
حماس با کمک‌گرفتن از پشت بام مناطق مسکونی و غیرنظامی و استقرار مواضع موشکی خود در نزدیکی بیمارستان‌ها و مدارس، شهرک‌های اسرائیلی را بمباران می‌کند؛ تا در صورت تلافی اسرائیل، آمار کشته شده‌های غیرنظامی فلسطینی بالاتر برود و از آن به شکل تبلیغی استفاده کند.
درگیری‌های نظامی با اسرائیل

حملات راکت‌های حماس به اسرائیل از سال ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۱ منجر به کشته شدن ۴۴ نفر شده است در درگیری‌های آغاز شده از هشت ژوئیه ۲۰۱۴ تا ۲۱ ژوئیه همین سال ۷۶ درصد کشته شدگان فلسطینی در نوار غزه غیر نظامیان بوده‌اند. ۶ درصد کشته شدگان اسرائیلی را نیز غیرنظامیان تشکیل داده‌اند.[نیازمند منبع]
دیدبان حقوق بشر در سال ۲۰۰۲ خواستار مجازات اعضای حماس در دادگاه کیفری، «برای جنایات علیه بشریت» شد.
حمله به مسجد ابن تیمیه در شهر رفح

در پی اعلام تشکیل «امارات اسلامی» در نوار غزه توسط عبداللطیف موسی، رهبر یک سازمان اسلام‌گرای نزدیک به القاعده بنام جند انصارالاسلام در تاریخ ۱۴ اوت ۲۰۰۹ میلادی، درگیری‌های گسترده‌ای میان طرفداران گروه جند انصارالاسلام و شبه‌نظامیان عضو گروه حماس درگرفت. با حمله شبه‌نظامیان حماس به مسجد ابن تیمیه که طرفداران عبداللطیف موسی در آن سنگر گرفته بودند، ده‌ها تن کشته و زخمی‌شدند.
جشن بیست و پنجمین سالگرد حماس در غزه، ۸ دسامبر ۲۰۱۲
نقشه گره‌های اصلی رهبری حماس. ۲۰۱۰
نقشه مراکز اصلی فعالیت حماس
خالد مشعل رئیس دفتر سابق سیاسی حماس
پلاکارد تبلیغاتی حماس در شهر رام‌الله، سال ۲۰۰۶
راهپیمایی طرفداران حماس در رام‌الله
حماس تا پیش از جنگ داخلی سوریه ارتباط خوبی با حکومت بشار اسد داشت. پرچم‌های حماس، جهاد اسلامی، جنبش فتح، حزب سوسیال ناسیونالیست سوریه و تصویر بشار اسد در یک راهپیمایی مشترک در دمشق، ۲۰۰۸
نمودار ماهیانه حملات موشکی القسام (ساخت حماس) به اسرائیل
محمدتقی شکرایی

| محمدتقی شکرایی | محمدتقی شکرایی |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۳۰۴ تهران
درگذشت: ۲۷ شهریور ۱۳۷۹
ملیت:  ایران
پیشه: تهیه‌کننده
سال‌های فعالیت: ۱۳۳۲ – ۱۳۶۲
محمدتقی شکرایی (زاده ۱۳۰۴ – درگذشته ۲۷ شهریور ۱۳۷۹) بازیگر و تهیه‌کننده سینما اهل ایران بود.
وی در سال ۱۳۴۶ نمایندگی پخش فیلم‌های کمپانی‌های کلمبیا و فاکس قرن بیستم را در ایران بر عهده گرفته بود.
بازیگر

میرزا کوچک‌خان (۱۳۶۲)
تهیه‌کننده

پرستش (۱۳۵۷)
جانی و تپل (۱۳۵۶)
دلقک (۱۳۵۵)
عنتر و منتر (۱۳۵۵)
غرور و تعصب (۱۳۵۵)
اخم نکن سرکار (۱۳۵۴)
دزد سوم (۱۳۵۴)
رفیق (۱۳۵۴)
صدای صحرا (۱۳۵۴)
هم قسم (۱۳۵۴)
ترکمن (۱۳۵۳)
غریبه و مه (۱۳۵۳)
ماجراجویان خشن (۱۳۵۳)
موسرخه (۱۳۵۳)
تیغ آفتاب (۱۳۵۲)
خروس (۱۳۵۲)
کاکا سیاه (۱۳۵۲)
گرگ بیزار (۱۳۵۲)
مردها و نامردها (۱۳۵۲)
ناخدا (۱۳۵۲)
نفرین (۱۳۵۲)
پدر که ناخلف افتد (۱۳۵۱)
تنها مرد محله (۱۳۵۱)
شهر آفتاب (۱۳۵۱)
صبح روز چهارم (۱۳۵۱)
صمد و سامی، لیلا و لی لی (۱۳۵۱)
صمد و فولاد زره دیو (۱۳۵۱)
گذر اکبر (۱۳۵۱)
لج و لجبازی (۱۳۵۱)
مطرب (۱۳۵۱)
تجاوز (۱۳۴۹)
جوایز

برنده جایزه بهترین فیلم (غریبه و مه) در جشنواره بین‌المللی فیلم لندن - ۱۳۵۴
برنده جایزه بهترین فیلم (نفرین) در ششمین دوره جشنواره فیلم سپاس - ۱۳۵۳
اروپا
واژه

واژهٔ اروپا را برگرفته از واژهٔ سامی به‌معنی غروب دانسته‌اند که از ریشهٔ اکدی erebu وارد زبان‌های اروپایی شده است.
منشأ نام اروپا به نخستین دوره‌های تاریخی مربوط می‌شود در زبان سامی جهت طلوع آفتاب را آچو (Acu) یا آسو (Asu) و سمتی را که خورشید غروب می‌کرد ارب (Erb) یا اریب (Irib) می‌نامیدند. همین واژگان به محض آنکه از زبان فنیق‌ها به زبان یونانیان نفوذ کرد به واژهٔ آسیا و اروپا تبدیل گردید. به این ترتیب که واژهٔ اولی به سرزمین‌های مشرق دریای اژه و واژهٔ اروپا به ممالک مغرب دریای اژه اطلاق می‌گردد.
جغرافیا

مقالهٔ اصلی: جغرافیای اروپا
پس از قارهٔ اقیانوسیه قارهٔ اروپا با ۱۰ میلیون کیلومتر مربع کوچک‌ترین قارهٔ زمین است. اروپا از شمال به اقیانوس منجمد شمالی و از جنوب به دریای مدیرانه و دریای سیاه و از طرف غرب به اقیانوس اطلس محدود شده است و مشخص کردن سمت شرقی به قارهٔ آسیا متصل است.
قارهٔ اروپا در میان مدارهای ۳۵ تا ۷۵ جغرافیایی قرار گرفته است.
در مناطق شمالی اروپا کوه‌ها از نظر زمین‌شناسی فرسوده و قدیمی‌اند، ارتفاع آن‌ها کم است و دارای قلّه‌های گنبدی شکل‌اند. در این مناطق، جلگه‌های پهناور و دریاچه‌های بسیاری وجود دارد. به این منطقه از اروپا که فرسایش، طی یک دورهٔ بسیار طولانی، بلندی‌های آن را صاف کرده و ناهمواری‌های ملایم در آن به وجود آورده است، اروپای پیر می‌گویند.
در جنوب اروپا چین‌خوردگی‌ها و رشته‌کوه‌های بلند دیده می‌شود قلهٔ کوه‌ها نوک‌تیز و دامنهٔ کوه‌ها اغلب داری شیب تند درهای تنگ می‌باشد به این منطقه اروپا که در آن آتش‌فشان‌ها و زمین‌لرزه‌هایی نیز رخ می‌دهد (اروپای جوان) می‌گویند.
آبِ فراوان موجب پیدایش جنگل‌های سرسبز و رواج کشاورزی و دامداری در این قاره شده است. از این رو، این سرزمین پرآب و سرسبز از گذشته‌های دور، محل زندگی انسان و بسیاری از جانوران بوده است و به همین علت به این قاره، قارهٔ سبز گفته می‌شود.
تعریف سیاسی اروپا

آلبانی
آندورا
اتریش
آذربایجان
بلاروس
بلژیک
بوسنی
بلغارستان
کرواسی
چک
دانمارک
استونی
فنلاند
فرانسه
جبل‌الطارق (بریتانیا)
آلمان
گرجستان
یونان
مجارستان
ایسلند
ایرلند
ایتالیا
S. Mar.
قزاقستان
Kos.
لتونی
Liech.
لیتوانی
Lux.
Mac.
مالت
مولداوی
Mon.
Mont.
هلند
نروژ
سوالبارد (نروژ)
لهستان
پرتغال
رومانی
روسیه
صربستان
اسلواکی
اسلوونی
اسپانیا
سوئد
سوئیس
ترکیه
اوکراین
بریتانیا
فارو (دانمارک)
واتیکان
ارمنستان
قبرس
گرینلند (دانمارک)
آدریاتیک
دریایبالتیک
خلیجبیسکای
دریایسیاه
دریایخزر
دریایسلتی
خلیجکادیس
دریایلیگوریا
اقیانوساطلسشمالی
دریایشمال
دریاینروژ
فهرست کشورها

| پرچم | نشان | نام | عضو اتحادیه اروپا؟ | مساحت (کیلومتر مربع) | جمعیت | پایتخت |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | آلبانی | خیر | ۲۸٬۷۴۸ | ۲٬۸۳۰٬۶۵۶ | تیرانا |
|  |  | آندورا | خیر | ۴۶۸ | ۸۰٬۰۸۸ | آندورا لا ولا |
|  |  | ارمنستان | خیر | ۲۹٬۷۴۳ | ۲٬۷۷۷٬۹۷۰ | ایروان |
|  |  | اتریش | بله | ۸۳٬۸۵۸ | ۸٬۹۶۲٬۵۲۷ | وین |
|  |  | آذربایجان | خیر | ۸۶٬۶۰۰ | ۱۰٬۴۲۲٬۷۵۷ | باکو |
|  |  | بلاروس | خیر | ۲۰۷٬۵۶۰ | ۹٬۴۸۹٬۹۱۵ | مینسک |
|  |  | بلژیک | بله | ۳۰٬۵۲۸ | ۱۱٬۶۹۱٬۴۹۱ | بروکسل |
|  |  | بوسنی و هرزگوین | خیر | ۵۱٬۱۲۹ | ۳٬۲۰۷٬۲۸۰ | سارایوو |
|  |  | بلغارستان | بله | ۱۱۰٬۹۱۰ | ۶٬۶۷۱٬۶۶۵ | صوفیه |
|  |  | کرواسی | بله | ۵۶٬۵۴۲ | ۴٬۰۰۴٬۴۵۵ | زاگرب |
|  |  | قبرس | بله | ۹٬۲۵۱ | ۱٬۲۶۱٬۹۲۲ | نیکوزیا |
|  |  | جمهوری چک | بله | ۷۸٬۸۶۶ | ۱۰٬۴۹۷٬۰۷۹ | پراگ |
|  |  | دانمارک | بله | ۴۳٬۰۹۴ | ۵٬۹۱۶٬۲۶۴ | کوپنهاگن |
|  |  | استونی | بله | ۴۵٬۲۲۶ | ۱٬۳۲۲٬۱۷۰ | تالین |
|  |  | فنلاند | بله | ۳۳۸٬۴۵۵ | ۵٬۵۴۶٬۰۷۰ | هلسینکی |
|  |  | فرانسه | بله | ۵۴۷٬۰۳۰ | ۶۴٬۷۸۰٬۳۶۵ | پاریس |
|  |  | گرجستان | خیر | ۶۹٬۷۰۰ | ۳٬۷۲۵٬۳۰۹ | تفلیس |
|  |  | آلمان | بله | ۳۵۷٬۱۶۸ | ۸۳٬۲۸۷٬۴۹۸ | برلین |
|  |  | یونان | بله | ۱۳۱٬۹۵۷ | ۱۰٬۳۳۴٬۱۴۲ | آتن |
|  |  | مجارستان | بله | ۹۳٬۰۳۰ | ۱۰٬۱۲۲٬۳۵۰ | بوداپست |
|  |  | ایسلند | خیر | ۱۰۳٬۰۰۰ | ۳۷۵٬۹۱۳ | ریکیاویک |
|  |  | ایرلند | بله | ۷۰٬۲۸۰ | ۵٬۰۶۳٬۴۷۵ | دوبلین |
|  |  | ایتالیا | بله | ۳۰۱٬۳۳۸ | ۵۸٬۸۳۸٬۶۵۶ | رم |
|  |  | لتونی | بله | ۶۴٬۵۸۹ | ۱٬۸۲۶٬۶۴۴ | ریگا |
|  |  | لیختن اشتاین | خیر | ۱۶۰ | ۳۹٬۵۸۴ | فادوتس |
|  |  | لیتوانی | بله | ۶۵٬۳۰۰ | ۲٬۷۱۳٬۵۹۵ | ویلنیوس |
|  |  | لوکزامبورگ | بله | ۲٬۵۸۶ | ۶۵۵٬۹۵۷ | لوکزامبورگ |
|  |  | مالت | بله | ۳۱۶ | ۵۳۵٬۶۵۹ | والتا |
|  |  | مولداوی | خیر | ۳۳٬۸۴۶ | ۳٬۴۱۲٬۷۴۲ | کیشیناو |
|  |  | موناکو | خیر | ۲ | ۳۶٬۲۹۷ | موناکو-ویل |
|  |  | مونته‌نگرو | خیر | ۱۳٬۸۱۲ | ۶۲۶٬۴۸۵ | پودگوریتسا |
|  |  | هلند | بله | ۴۱٬۵۴۳ | ۱۷٬۶۲۸٬۴۰۷ | آمستردام |
|  |  | مقدونیه شمالی | خیر | ۲۵٬۷۱۳ | ۲٬۰۸۴٬۴۹۰ | اسکوپیه |
|  |  | نروژ | خیر | ۳۸۵٬۲۰۳ | ۵٬۴۸۲٬۰۹۰ | اسلو |
|  |  | لهستان | بله | ۳۱۲٬۶۸۵ | ۴۰٬۸۵۶٬۰۱۳ | ورشو |
|  |  | پرتغال | بله | ۹۲٬۲۱۲ | ۱۰٬۲۴۲٬۸۴۸ | لیسبون |
|  |  | رومانی | بله | ۲۳۸٬۳۹۷ | ۱۹٬۸۳۱٬۵۶۸ | بخارست |
|  |  | روسیه | خیر | ۱۷٬۰۹۸٬۲۴۶ | ۱۴۴٬۳۵۰٬۴۱۱ | مسکو |
|  |  | سان مارینو | خیر | ۶۱ | ۳۳٬۶۴۲ | سان مارینو |
|  |  | صربستان | خیر | ۸۸٬۳۶۱ | ۷٬۱۳۷٬۱۸۵ | بلگراد |
|  |  | اسلواکی | بله | ۴۹٬۰۳۵ | ۵٬۷۷۵٬۵۷۷ | براتیسلاوا |
|  |  | اسلوونی | بله | ۲۰٬۲۷۳ | ۲٬۱۱۹٬۶۷۵ | لیوبلیانا |
|  |  | اسپانیا | بله | ۵۰۵٬۹۹۰ | ۴۷٬۵۱۱٬۳۰۳ | مادرید |
|  |  | سوئد | بله | ۴۵۰٬۲۹۵ | ۱۰٬۶۲۳٬۹۷۹ | استکهلم |
|  |  | سوئیس | خیر | ۴۱٬۲۸۵ | ۸٬۸۰۷٬۳۷۳ | برن |
|  |  | ترکیه | خیر | ۷۸۳٬۳۵۶ | ۸۵٬۹۰۱٬۲۳۳ | آنکارا |
|  |  | اوکراین | خیر | ۶۰۳٬۶۲۸ | ۳۶٬۹۹۹٬۱۴۲ | کی‌یف |
|  |  | بریتانیا | عضو سابق | ۲۴۴٬۸۲۰ | ۶۷٬۷۷۹٬۶۱۷ | لندن |
|  |  | واتیکان | خیر | ۰٫۴۴ | ۵۱۸ | واتیکان سیتی |
| نام | نشان | مساحت (کیلومتر مربع) | جمعیت | پایتخت |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  آبخاز |  | ۸٬۶۶۰ | ۲۴۰٬۷۰۵ | سوخومی |
|  کوزوو |  | ۱۰٬۹۰۸ | ۱٬۷۶۸٬۶۸۲ | پریشتینا |
|  قبرس شمالی |  | ۳٬۳۵۵ | ۳۲۶٬۰۰۰ | نیکوزیای شمالی |
|  اوستیای جنوبی |  | ۳٬۹۰۰ | ۵۳٬۵۳۲ | تسخینوالی |
|  ترانس‌نیستریا |  | ۴٬۱۶۳ | ۴۷۵٬۶۶۵ | تیراسپل |
|  جمهوری آرتساخ  |  | ۱۱٬۴۵۸ | ۱۴۵٬۰۵۳ | استپاناکرت |
جمعیت‌شناسی قاره اروپا

جمعیت اروپا ۷۴۷٬۵۴۳٬۸۳۷ میلیون نفر برآورد شد که کمی بیش از یک نهم جمعیت جهان است. یک قرن پیش، اروپا تقریباً یک چهارم جمعیت جهان را داشت. جمعیت اروپا در قرن گذشته افزایش یافته است، اما در سایر مناطق جهان (به ویژه آفریقا و آسیا) جمعیت بسیار سریعتر رشد کرده است. در میان قاره‌ها، اروپا دارای تراکم جمعیت نسبتاً بالایی است که پس از آسیا در رتبه دوم قرار دارد. بیشتر اروپا در حالت باروری فرعی قرار دارد، به این معنی که هر نسل جدید (-متولد) جمعیت کمتری نسبت به نسل‌های قدیمی دارد. پرجمعیت‌ترین کشور اروپا نسبت به مساحت آن کشور کوچک موناکو  است.
اروپا در جنگ جهانی دوم بیشترین خسارت‌ها را در جهان داشت و باعث مرگ میلیون‌ها نفر در اروپا شد. جمعیت اروپا در سال ۱۹۵۰ ۵۴۹٬۳۲۸٬۸۸۳ بوده و الان در سال ۲۰۲۲ ۷۴۷٬۵۴۳٬۸۳۷ نفر رسیده. بیشترین جمعیت متولد شده در اروپا در سال ۱۹۶۲ ۶٬۱۰۲٬۰۹۴ نفر بوده است. جمعیت متولد در اروپا در سال ۲۰۲۲ منفی ۲۰۳٬۵۶۳- که با کاهش جمعیت روبه رو بوده است. اروپا با نرخ رشد منفی جمعیت روبه رو است و در حال کاهش جمعیت است و طبق پیش‌بینی‌ها جمعیت اروپا در سال ۲۰۵۰ به ۷۱۰٬۴۸۶٬۳۱۳ نفر کاهش پیدا خواهد کرد. اوج کاهش جمعیت اروپا در سال ۲۰۶۲ به منفی ۲٬۳۱۷٬۱۷۱- نفر می‌رسد. جمعیت اروپا در این سال به ۶۸۴٬۱۵۷٬۶۷۰ کاهش پیدا خواهد کرد. طبق پیش‌بینی‌ها از سال ۲۰۶۲ تا سال ۲۰۹۷ از ۲٬۳۱۷٬۱۷۱- به ۸۶۰٬۶۴۳- کاهش پیدا خواهد کرد. و خبر خوبی برای اروپا هست. اما متأسفانه از سال ۲۰۹۸ دوباره نرخ کاهش جمعیت افزایش پیدا می‌کند و به ۸۶۵٬۷۷۵- نفر افزایش پیدا می‌کند و تا پایان قرن به ۸۹۴٬۴۹۵- نفر خواهد رسید.
جمعیت اروپا در سال ۲۱۰۰ به ۶۲۹٬۵۶۲٬۵۳۲ کاهش پیدا خواهد کرد.
از ۴۸ کشور اروپا ۲۴ کشور رشد جمعیت و ۲۳ کشور کاهش جمعیت و یک کشور جمعیتی ثابت دارد.
کشورهای نرخ رشد منفی جمعیت اروپا

روسیه
آلمان
ایتالیا
اسپانیا
اوکراین
لهستان
رومانی
یونان
پرتغال
مجارستان
بلاروس
صربستان
بلغارستان
اسلواکی
کرواسی
مولداوی
بوسنی
آلبانی
لیتوانی
مقدونیه شمالی
اسلوونی
لتونی
استونی
مونته‌نگرو
جبل الطارق(جمعیت ثابت و بدون تغییر)
کشورهای نرخ رشد مثبت جمعیت اروپا

بریتانیا
فرانسه
هلند
بلژیک
جمهوری چک
اتریش
سوئد
سوئیس
دانمارک
فنلاند
نروژ
ایرلند
لوکزامبورگ
مالت
ایسلند
جرزی
جزیره من
آندورا
جزایر فارو
موناکو
لیختن اشتاین
سن مارینو
واتیکان
کوزوو(عضو سازمان ملل نیست)
گرنزی(جزیره تحت حکومت بریتانیا)
تاریخ اروپا

مقالهٔ اصلی: تاریخ اروپا
در اعصار کهن اروپا در واقع وجود نداشت، بلکه امپراتوری روم در اطراف دریای مدیترانه بود که از ۳۹۵ میلادی به دو بخش شرقی و غربی تقسیم می‌شد و در آن‌ها به‌ترتیب به زبان‌های یونانی و لاتین تکلم می‌شد. در آن زمان سرحدات اروپا رون و دانوب بودند، در جنوب و مغرب آن ایالات متمدن امپراتوری قرار داشت و در شمال و شرق آن هم مردمان بدوی و وحشی ژرمن و سلتی و اورالی می‌زیستند. وقتی رومیان صحبت از آفریقا می‌کردند منظور آن‌ها تونس و الجزایر کنونی بود و آسیا هم در نظر آن‌ها شبه‌جزیره آسیای صغیر بود و عنوان «اروپا» از آن نظر که چندان معنایی نداشت تقریباً به کار برده نمی‌شد. در عرض پانصد سال از قرن پنجم تا قرن دهم میلادی بود که برای نخستین بار اروپا به عنوان قاره‌ای مشخص و از آسیا و آفریقا متمایز شد و مردم آن سروسامانی خاص خود یافتند.
تاریخ اروپا > یونانیان

یونان باستان از صدها دولت‌شهر مستقل تشکیل می‌شد. از سدهٔ هشتم پیش از میلاد، یونانی‌ها ساخت شهرهای جدید در سراسر مدیترانه را آغاز کردند. این مستعمره‌های یونانی با شاهنشاهی نیرومند ایران در تماس بودند. در نتیجه تشنج بین یونان و ایران افزایش یافته و در سال ۵۰۰ (پیش از میلاد)، جنگی بین آن‌ها درگرفت. در سال ۴۷۹ (پیش از میلاد) ارتش متحد دولت‌شهرهای یونان، از ارتش قدرتمند ایران شکست خورد.
تاریخ اروپا > یونانیان > آکروپولیس

باقیمانده‌های آکروپولیس، آتن امروزی را در بر می‌گیرد. آتن ثروتمندترین و بزرگ‌ترین ناحیهٔ شهری یونان بود. شهروندان این شهر از یک دموکراسی ابتدایی (دولت مردمی) برخوردار بودند.
تا پیش از سدهٔ پنجم پیش از میلاد، ناحیهٔ شهری اسپارت بیشتر نواحی جنوب یونان را تحت کنترل داشت. این ناحیه را منطقهٔ «پلویونی» می‌نامند. زندگی اسپارتی‌ها در جنگ می‌گذشت. همهٔ شهروندان مذکر و بالغ، اعضای تمام‌وقت ارتش محسوب می‌شدند. زن‌ها آموزش‌های فیزیکی می‌دیدند تا بتوانند فرزندانی قوی و نیرومند به دنیا بیاورند. هنگامی که شهروندان اسپارتی مشغول پرداختن به امور جنگی بودند، بردگان روی زمین‌ها کشاورزی می‌کردند.
نخستین مسابقات المپیک، در شهر المپیا، در جنوب یونان برگزار شد.
تاریخ اروپا > رومیان

حکومت نخستین امپراتور روم، آگوستوس، در سال ۲۷ (پیش از میلاد) آغاز شد. این حکومت شاهد آغاز پاکس رومانا، یا دوران ثبات سیاسی و شکوه و جلال فراوان که حدود ۲۰۰ سال ادامه داشت، بود. در طول این دوره، امپراتور روم بر مدیترانه و بخش اعظم اروپای غربی حکومت می‌کرد. امپراتوری به شکل کاملی سازمان‌دهی شده بود و به‌خوبی اداره و کنترل می‌شد. یک شبکه از راه‌ها، سرزمین‌های امپراتوری را به پایتخت، رم، متصل می‌کرد. لژیون آموزش‌دیدهٔ روم از تمام نقاط بحرانی در طول مرزهایش دفاع می‌کرد. شهروندان رومی از یک قانون مشترک، فرهنگ مشترک و زبان مشترک لاتینی، بهره‌مند بودند.
تا سال ۴۵۰ رومیان باستان، انگلستان را ترک کرده بودند و به جای آن‌ها تعداد زیادی از مردم سلت و بریتون‌ها در آنجا اقامت داشتند. اقوامی که بعدها در آنجا سکونت کردند متعلق به چهار قبیلهٔ آنگلها، یوتها، فرزینها و ساکسون‌ها از نژاد ژرمن بودند. این ساکنان، «آنگلوساکسون» نامیده شدند. قبرهای منطقهٔ ساتن هو با یادداشت‌های راهبانی مثل عالی‌جناب «بید»، اطلاعات مربوط به تاریخ آن‌ها را بیان می‌کند. سده‌ها بعد، شاهان آنگلوساکسون مانند آلفردِ کبیر با مهاجمان وایکینگ جنگیدند.
در دنیای رومی‌ها سایو بودن افراد (شهروند رومی)، اهمیت زیادی داشت. ابتدا، مقام شهروند فقط به افرادی که در درون شهرها زندگی می‌کردند، داده می‌شد. در سال ۸۹ (پیش از میلاد)، مقام شهروند به تمام ایتالیایی‌ها اعطا شد. تا پیش از ۲۱۲، مقام شهروند رومی به همهٔ مردان آزادی که در محدودهٔ امپراتوری روم زندگی می‌کردند، اعطا شد. مقام شهروندی به بردگان و زن‌ها داده نمی‌شد.