جنگ صلیبی سوم
یادداشت

↑  برخی تاریخ‌نگاران معتقدند که صلاح‌الدین در جریان نخستین لشکرکشی عموی خود را همراهی نکرده است اما ابن واصل معتقد است وی در لشکرکشی نخست حضور داشته اما نقش ناچیزی در قیاس به لشکرکشی‌های بعدی عمویش داشته است.(ببینید: Phillips، The Life and Legend of the Sultan Saladin، 46-49.)
↑  به گمان بسیاری صلاح‌الدین بیم آن داشت که با اطلاعت کردن از فرمان نورالدین، قدرت خویش را پس از خواندن خطیه به نام خلیفه عباسی در مصر از دست دهد. با این حال برخی معتقدند که صلاح‌الدین بیم شورش اهالی مصر را داشت چراکه خلیفه فاطمی همچنان زنده بود.(ببینید: Phillips، The Life and Legend of the Sultan Saladin، 66-72.)
↑  پیش از ریمون کنت طرابلس، مایلز پلانسی نایب حکومت بالدوین جوان بود اما پس از مدتی در اکتبر ۱۱۷۴ به قتل رسید.(ببینید: Hamilton، The Leper King and His Heirs، 84-95.)
↑  صلاح‌الدین افزون بر یکپارچه کردن دولت خود، با سلطان سلجوقیان روم، قلج ارسلان دوم پیمان اتحاد بست. جنگ خود را علیه اسماعیلیان نزاری در شام آغاز نمود. افزون بر این وی با امپراتور بیزانس، آندرونیکوس یکم، وارد مذاکره شد و توانست پیمان دوستی میان دولت خود و قسطنطنیه برقرار سازد.(ببینید: Phillips، The Life and Legend of the Sultan Saladin، 94-124.)
↑  ریمون نخست به طبریه عقب نشست اما در بدو ورود به آن‌جا متوجه شد که گی این اقطاع را از وی و همسرش گرفته است؛ بنابراین مطالبه خود را آغاز کرد اما نتیجه‌ای نیافت؛ بنابراین برای کسب قدرت و همچنین پشتیبانی لازم در مقابل حمله احتمالی گی لوزینیان، با صلاح‌الدین پیمان اتحاد بست. صلاح‌الدین نیز از این موقعیت استفاده کرد و گروهی از نظامیان خود را جانب ریمون فرستاد و اعلام کرد درصورت حملهٔ دشمنان ریمون به وی، از او حمایت خواهد کرد.(ببینید: Riley-Smith، The Feudal Nobility and The Kingdom of Jerusalem, 1174–1277، 109-112.)
↑  شاهزاده‌نشین انطاکیه و کنت‌نشین طرابلس پس از شکست صلیبیون در نبرد حطین، بلافاصله با صلاح‌الدین در ازای حفظ قلمروی خویش و عدم کمک به سایر شهرهای صلیبی، صلح کردند.(ببینید: طقوش، دولت ایوبیان، ۱۴۳–۱۴۴.)
↑  مقرر شد تا فرانسویان بر لباس خود صلیب قرمز، اهالی فلاندرز صلیب سبز و انگلیسی‌ها نیز صلیب سفید بدوزند.(ببینید: رانسیمان، جنگ‌های صلیبی، ۱۰–۱۲.)
↑  به زوان (Zoan) در سفر اعداد (۱۳:۲۲) اشاره شده است که شهری است در مصر در ناحیه دلتای نیل و در نزدیکی سرزمین گشن.
↑  در ابتدا این گروه به «اسدیه» در ادامه با به قدرت رسیدن به «صلاحیه» معروف شدند.(ببینید: طقوش، دولت ایوبیان، ۲۱-۲۴.)
↑  برخی دیگر از منابع چنین روایت می‌کند که امپراتور مقدس روم در هنگامهٔ شنا و حمام کردن در گوسکو غرق شده است.(ببینید: رانسیمان، جنگ‌های صلیبی، ۲۲–۲۵.)
↑  صلاح‌الدین ایوبی درخواست دیدار با ریچارد را رد کرد و اذعان داشت که مرسوم نیست که دو حاکم پیش از امضای توافق با یکدیگر دیدار کنند. با این حال صلاح‌الدین برادرش سیف‌الدین العادل را نماینده خود در مذاکرات معرفی کرد.(ببینید: Phillips، The Life and Legend of the Sultan Saladin، 256.)
↑  برای مثال نیروهای جمهوری پیزا به جبهه ریچارد و نیروهای جمهوری جنوا به جبهه فیلیپ پیوستند.(ببینید: Riley-Smith، The Feudal Nobility and The Kingdom of Jerusalem, 1174–1277، 116-117.)
↑  علاوه بر این، داستانی وجود دارد که در زمان شدت گرفتن بیماری فیلیپ، ریچارد، بر سر بالین وی حاضر شده و با مزاح به امید مرگ وی بر اثر شنیدن این خبر، به وی دروغ گفت که پسرش لویی مرده است و وی دیگر وارثی برای تاج و تخت خود ندارد. این‌چنین عده زیادی از صلیبیون حق را به فیلیپ می‌دادند و حرمتش را در قیاس با ریچارد بیشتر نگه می‌داشتند.(ببینید: رانسیمان، جنگ‌های صلیبی، ۶۶–۶۷.)
↑  در رابطه با ضدحملهٔ مارشال‌های شوالیه‌های مهمان‌نواز، روایت‌های مختلفی وجود دارد. برخی منابع معتقدد که ریچارد پیش از آغاز نبرد به نیروهای خود استقلال عمل در هنگامه جنگ داده بود بنابراین این اقدام آنها با هماهنگی پادشاه انگلستان بود. اما برخی نیز معتفدند که این نیروها خودسرانه و بدون در نظر گرفتن دستور ریچارد دست به این اقدام زدند تا در اداه ریچارد مجبور به دخالت شود.(ببینید: Nicolle, The Third Crusade 1191, 74-75.)
↑  افزون بر این شروط، بازگرداندن قلعه‌های شوالیه‌های معبد و مهمان‌نواز و آزادی اسیران و زندانیان دو طرف مطرح شد.(ببینید: Phillips، The Life and Legend of the Sultan Saladin، 269.)
↑  در صورت تخریب دیوار و استحکامات دفاعی بیروت، مسیحیان می‌توانستند آن شهر را برای خود نگه دارند.(ببینید: رانسیمان، جنگ‌های صلیبی، ۷۹–۸۱.)
↑  برخی معتقد بودند که این قتل به درخواست ریچارد از رشیدالدین سنان انجام شده است. برخی نیز می‌پنداشتند صلاح‌الدین درخواست قتل کنراد را از اسماعیلیان کرده بود. در نهایت برخی نیز قدرت‌گیری کنراد در لبنان و همچنین توقیف اموال اسماعیلیان دلیل این اتفاق خوانده‌اند.(ببینید: رانسیمان، جنگ‌های صلیبی، ۸۱–۸۴.)
↑  هنری شامپانی پس از مطرح شدن ایده لشکرکشی به مصر از مسیر اشکلون، مخالفت شدید خود را با این طرح اعلام کرد.(ببینید: رانسیمان، جنگ‌های صلیبی، ۸۶–۸۷.)
↑  هاینریش با آگاهی از درگیری امپراتوری بیزانس به شورش‌های در بلغارستان و صربستان و همچنین تهاجمات سلجوقیان آناتولی، درصدد استفاده از این شرایط برآمد. وی در نامه‌ای تهدیدآمیز به الکسیوس سوم که به تازگی برادر خویش را از قدرت خلع کرده بود، خواستار خراج برای لشکرکشی خود و همچنین این دولت در جنگ صلیبی آلمانی‌ها شد. الکسیوس نیز به سرعت تسلیم خواسته امپراتور مقدس روم شد.(ببینید: Murray و  Others، «Crusade of Emperor Henry VI (1197–1198)»، The Crusades: An Encyclopedia، 315-316.)
نبرد اناب، نگاره‌ای در کتاب مسافر آن سوی دریاها متعلق به قرن ۱۵ میلادی
مسیر لشکرکشی آمالریک و شیرکوه به مصر (۱۱۶۳–۱۱۷۴)
نگارهٔ نبرد حطین در استوریه د اراکلس، قرن ۱۵ میلادی
محاصره صور، نگاره‌ای در کتاب مسافر آن سوی دریاها متعلق به قرن ۱۵ میلادی
تسلیم‌شدن نیروهای مدافع عکا در مقابل ریچارد و فیلیپ
نبرد آرسوف: آرایش نظامی و تحرکات دو لشکر صلیبی و ایوبیان
نبرد یافا، جیمز گرنت، متعلق به سال ۱۸۷۳ میلادی
بازپس‌گیری بیروت، از الکساندر هسه، قرن ۱۹ میلادی