جناح ۵۲ شکاری (لوفت‌وافه)
تاریخچه عملیاتی > جبهه شرقی > عملیات‌های سال ۱۹۴۳

در این حال، گروه ۱ در ناحیه خارکوف مستقر بود. سروان یوهانس ویزه و گروهبان یکم ویلهلم فرویوورت از این گروه، به ترتیب برای ۵۱ و ۵۶ پیروزی هوایی، روز ۵ ژانویه دو نشان صلیب شوالیه نخست جناح در سال ۱۹۴۳ را دریافت کردند. نیمه دوم ماه ژانویه در دو مورد نزدیک بود با سقوط پایگاه‌های آن در روسوش و اورازوو در اثر حمله تانک‌ها و سواره‌نظام دشمن، گروه ۱ منهدم شود که به هر صورت قادر به گریز شد. در مورد دوم پایگاه به محاصره افتاد. درحالی‌که تنها یک هواگرد ترابری یو ۳/۵۲ام در دسترس بود، جنگنده وادار شدند سر مکانیک‌های خود را نیز به گونه‌ای در هواگرد جای دهند و به پرواز درآیند. با مقاومت خدمه توپ‌های ضدهوایی تعدادی دیگر از خدمه زمینی نیز توانستند پیاده از محل خارج شوند و پس از سه روز راهپیمایی سخت در شرایط سخت زمستانی، به نزدیک‌ترین یگان نیروی زمینی در فاصله ۱۲۰ کیلومتری برسند. اعضای گروه ۱ اوایل ماه فوریه شمال خارکوف مجدداً گرد آمدند. در جریان نبرد سوم خارکوف که شاهد سقوط خارکوف و باز پس‌گیری آن بود، گروه ۱ با عمل از ناحیه مثلث خارکوف-بلگورود-پولتاوا، رزم‌های دشواری را تا میانه ماه مه تجربه کرد. در این مدت، سرگرد اشتاینهوف، با بیش از ۱۵۰ پیروزی هوایی، گروه ۲ را ترک کرد تا فرماندهی جناح ۷۷ شکاری در مدیترانه را در دست بگیرد. سروان هلموت کوله جانشین او در فرمانده گروه ۲ شد.
با وجود عقب‌نشینی نیروها از قفقاز، مقرر شد ارتش هفدهم، جهت عملیات‌های تهاجمی آینده، جای پای خود در شبه‌جزیره کوبان در شمال غربی قفقاز را به هر قیمتی حفظ کند. جناح ۵۲ شکاری مشغول رزم هوایی در آسمان این سر پل بود. ستاد جناح و گروه ۲ آن از روز ۱۵ و ۱۶ فوریه حوالی شهر کرچ در منتهی‌الیه شرقی شبه‌جریزه کریمه مستقر بودند و فرودگاه‌های خط مقدم استفاده می‌کردند. از این موقعیت مأموریت اولیه آن‌ها گشت‌زنی بر فراز تنگه کرچ جهت محافظت از یگان‌های نیروی دریایی در حال تدارکات‌رسانی به ارتش هفدهم و تخلیه مجروحان آن، بود. این مأموریت به شکل میانگین با ۲۰ هواگرد عملیاتی صورت می‌گرفت.
با فرا رسیدن فصل بهار و بهبود شرایط فرودگاه‌ها، گروه ۲ با عبور از تنگه کرچ به جانب شرق، روز ۱۳ مارس به آناپا در شبه‌جزیره تامان رفت. گروه ۳ موقتاً جای آن را در شبه‌جزیره کرچ گرفت و سپس خود روز ۱ آوریل به تامان منتقل شد. ستاد جناح ۹ روز دیگر و گروه ۱ از جنوب خارکوف نیز روز ۱۶ مه به آن‌ها پیوستند. برای شش هفته آینده، تا اوایل ماه ژوئیه، جناح ۵۲ شکاری تمامی توان خود را بر پشتیبانی از دفاع ارتش هفدهم متمرکز کرد. با ۵۶ پیروزی هوایی بر فراز ناحیه نووروسیسک در کرانه دریای سیاه، شمار مجموع پیروزی‌های هوایی جناح روز ۲۰ آوریل از ۵۰۰۰ مورد گذشت. با این حال، تلفات رو به افزایش آن، مخصوصاً در میان فرماندهان با تجربه زیر یگان‌ها، باعث نگرانی بود. جناح بین ماه‌های آوریل تا ژوئن سال ۱۹۴۳ مجموعاً ۲۳ خلبان خود را به صورت کشته یا مفقود و ۱۴ تن دیگر را به صورت مجروح از دست داد. سرگرد هلموت بنمان، فرمانده گروه ۱ میان این افراد بود که روز ۱۰ مه به شدت زخمی شد و از فرماندهی یگان خود بازماند.
به هر صورت در نهایت حفظ سرپل کوبان مُیَسر نشد و ارتش هفدهم تا فصل پائیز رفته‌رفته وادار به عقب‌نشینی از را تنگه کرچ به کریمه شد.
ستاد و گروه‌های ۱ و ۳ جناح در آغاز ماه ژوئیه سال ۱۹۴۳ از کوبان به اوکراین منتقل شدند. این یگان‌ها برای مشارکت در سومین تهاجم تابستانه ورماخت در جبهه شرقی در نظر گرفته شده بودند. بدین منظور عملیات سیتادل در ناحیه کورسک اجرا می‌شد. مأموریت اصلی یگان‌های شکاری محافظت از لشکرهای زرهی ورماخت در برابر حملات هواگردهای تهاجمی دشمن بود. جنگنده‌های لوفت‌وافه تنها در روز نخست عملیات، ۵ ژوئیه، مجموعاً ۴۳۲ هواگرد دشمن را سرنگون کردند. از این میزان ۱۲ مورد مربوط به سروان یوهانس ویزه، فرمانده موقت گروه ۱ جناح ۵۲ شکاری و ۱۱ مورد مربوط به ستوان یکم والتر کروپینسکی از اسکادران ۷ این جناح بود. در این زمان مجموع پیروزی‌های هوایی اسکادران ۷ جناح در طول جنگ به ۷۵۰ مورد رسید. دو روز بعد ستوان یکم پاول-هاینریش دِنه از اسکادران ۲ یک هواگرد یک پیروزی کسب کرد تا همزمان هشتصدمین مورد از پیروزی‌های گروه ۱ و همچنین شش هزارمین پیروزی جناح ۵۲ شکاری حاصل شود. همان روز ستوان یکم کروپینسکی زخمی شد و ستوان دوم اریش هارتمان موقتاً جای او را در فرماندهی اسکادران ۷ پر کرد.
به هر صورت عملیات آلمانی‌ها در ناحیه کورسک موفقیت‌آمیز نبود و در نهایت پیش از رسیدن به اهداف، روز ۱۳ ژوئیه متوقف شد. در پی ضدحمله قدرتمند ارتش سرخ در ناحیه اوریول، گروه ۳ جناح به این ناحیه فرستاده شد تا در کار مقابله با آن یاری‌رسانی کند. گروه ۱ به پولتاوا رفت. با پیشروی دشمن در تمامی طول خط مقدم، هر یک از این دو گروه دو ماه آینده بیش از ده بار در نقاط مختلف درگیری‌ها جابه‌جا شدند. جناح ۵۲ شکاری در طول ماه ژوئیه سال ۱۹۴۳ متحمل ۲۹ تلفات شد که معادل یک سوم توان عملیاتی آن زمان آن بود. به هر صورت، با وجود ناکامی‌های ورماخت بر روی زمینی، موفقیت‌های جناح ۵۲ شکاری در آسمان همچنان ادامه داشت. سرگرد هراباک، فرمانده جناح روز ۲ اوت صدمین پیروزی هوایی خود را به دست آورد. روز بعد شمار پیروزی‌های هارتمان به ۵۰ مورد رسید. هارتمان در عرض دو هفته بعدی این مقدار را تقریباً دو برابر کرد و به ۹۰ مورد افزایش داد. هواگرد هارتمان روز ۲۰ اوت در اثر اصابت تکه‌های جدا شده از یکی هواگردهای قربانی او، خود سرنگون شد. هارتمان که پشت خطوط ارتش سرخ افتاده بود، به اسارت درآمد اما با تمارض به جراحت توانست بگریزد و روز بعد به خط خودی بازگردد.
اواخر ماه اوت سال ۱۹۴۳ گروه ۲ جناح هم از کوبان به اوکراین بازگشت. این گروه در این مدت پنج‌ماهه در حال پشتیبانی از ارتش هفدهم بود. با بازگشت گروه ۲، هر سه گروه جناح ۵۲ شکاری در پایگاه هوایی بزرگی در شرق استالینو دوباره به یکدیگر پیوستند. روز ۲۹ اوت سروان گونتر رال، فرمانده گروه ۳ به عنوان سومین فرد لوفت‌وافه، به دویستمین پیروزی هوایی دست یافت. روز ۱۲ سپتامبر شمشیرهای صلیب شوالیه از این بابت به او اعطا شد. در روی دیگر جنگ، ستوان دوم برتهولت کورتس، فرمانده و بهترین خلبان اسکادران ۹ کارایا در این زمان با ۱۱۳ پیروزی، در ناحیه خارکوف مفقود شد. هارتمان جانشین او در فرماندهی این اسکادران گردید.
آلمانی‌ها ماه سپتامبر سال ۱۹۴۳ شروع به تخلیه ناحیه دونتس کردند. جناح ۵۲ شکاری هم به تبع، وادار به انتقال به پایگاه‌های غربی‌تر در اطراف پولتاوا و کی‌یف شد. گروه ۱ جناح روز ۱۶ سپتامبر برای پوشش تخلیه ارتش هفدهم از کوبان، به پایگاه تامان منتقل شد. تخلیه این موضع تا روز ۹ اکتبر به طول انجامید و گروه ۱ در تمامی این مدت از آن حفاظت می‌کرد. این گروه اواخر از پایگاه ۴ کرچ در آن سوی تنگه عمل می‌کرد. این کار شامل حفاظت از هواگردهای یو ۵۲ که مشغول مین‌روبی تنگه کرچ و باز نگاه داشتن این گذرگاه پنج کیلومتری بودند، نیز می‌شد.
ارتش هفدهم توانست از کوبان خارج شود اما مدتی بعد در کریمه گرفتار شد. ارتش سرخ با پیشروی در کرانه شمالی دریای آزوف، روز ۳۰ اکتبر سال ۱۹۴۳ به تنگه پرکوپ در شمال کریمه رسید و اتصال زمینی نیروهای آلمانی مستقر در این شبه‌جزیره را با بیرون قطع کرد. فرماندهی عالی آلمان که نمی‌خواست با از دست رفتن کریمه میدان‌های نفتی رومانی به خطر بیفتند، دستور به پایداری به هر قیمتی در این موضع داد. بدین شکل ستاد و گروه ۲ جناح ۵۲ شکاری هم برای حفظ کریمه روز ۲۹ اکتبر به آن‌جا منتقل شدند. گروه ۳ در مجاورت رود دنیپر در اوکراین ماند.
هواگرد ب‌اف ۱۰۹ایی
نشان گروه ۱
نشان گروه ۲
نشان گروه ۳
جنگنده ب‌اف ۱۰۹ایی-۱ گروه ۲ جناح ۵۲ شکاری که وادار به فرود اضطراری در سلمستون در انگلستان شده است، گروهبان سوم لئو ساونبرخر، خلبان هواگرد به اسارت درآمد، ۱۲ اوت ۱۹۴۰
هرمان گراف
جنگنده ب‌اف ۱۰۹ گه-۳ گروه ۲ در آناپا