جنگ‌های گالی
نبردها > ۵۵ پیش از میلاد: ژرمن‌ها و بریتانیایی‌ها > نخستین لشکرکشی به جزیره بریتانیا

در پایان تابستان ۵۵ ق. م، سزار تصمیم گرفت به جزیره بریتانیا حمله کند، زیرا:
«[...] سزار تصمیم گرفت روانه بریتانیا شود چراکه پی‌برده‌بود تقریباً در تمام جنگ‌های گالی کمک‌هایی از این سرزمین به دشمنان ما می‌رسید و با وجودی‌که فصل برای شروع یک جنگ مناسب نبود، می‌پنداشت که حداقل نزدیک شدن به این جزیره بسیار سودمند باشد؛ چراکه با این‌کار تیپ (نوع) انسان‌ها [ی آنجا] را خواهد دانست، و با مواضع و بندرها آشنا خواهد شد؛ یعنی چیزهایی که برای گالیایی‌ها ناشناخته‌هستند. در حقیقت دشوار است که کسی جرئت کند تا بدان‌جا برود مگر بازرگانان، و تازه اینان هم به هیچ‌چیز جز ساحل و مناطق روبروی گالیا آشنا نیستند. برای همین، او (سزار) که بازرگانان را از هر سوی به‌گرد خود فراخوانده‌بود، نه توانست وسعت جزیره را بداند، نه نوع یا تعداد قبایل ساکن آنجا را، نه تاکتیک‌های جنگی‌شان را، نه رسوم‌شان را، و نه بندرهایی که برای این تعداد زیاد کشتی [ــِــ رومیان] مناسب‌اند.»
برای همین، سزار که نمی‌توانست از بازرگانان و ملوانان اطلاعاتی راجع به جزیره بریتانیا کسب کند، تصمیم گرفت گایوس وُلوسنوس را با یک کشتی جنگی برای عملیات شناسایی بفرستد، و خود در این میان به سرزمین مورینی‌ها (در نقشه با عنوان MORINI) رفت و دستور داد همان ناوگانی که با آن در ۵۶ ق. م برابر ونت‌ها جنگیده‌بود را جمع‌آوری کنند، چرا که عزیمت از این ناحیه به‌سوی بریتانیا کوتاه‌تر می‌نمود.
در حالی‌که سزار سرگرم آماده‌سازی قشون‌کشی بود، اهداف و نقشه‌های او برملا شده و برخی بازرگانان، بریتانیایی‌ها را از نیات پروکنسول رومی باخبر کردند. سفیران زیادی از دولت‌های مختلف جزیره بریتانیا به دیدار او آمدند تا بدو قول دهند گروگان‌هایی تقدیم کرده و پیرو اقتدار روم باشند. سزار وعده‌های آنان را قبول نمود و بدانان اجازه داد به میهن (بریتانیا) بازگردند امّا فردی به‌نام کومیوس را نیز همراه آنان به بریتانیا فرستاد. کومیوس در حقیقت کسی بود که سزار پس از پیروزی بر قوم آتربات‌ها او را پادشاه آنان کرد و برای همین به سزار وفادار بود و در بریتانیا نیز اعتباری داشت. سزار به کومیوس مأموریت داد با شمار کثیری از سکنه بریتانیا تماس حاصل کند و آنان را برانگیزد تحت حمایت روم درآیند و نیز اعلام کند که سزار به‌زودی بدان‌جا خواهد رسید.
پس از انجام اقدامات لازم، سزار زمان را مناسب تشخیص داد و در صبحدم رهسپار بریتانیا شد و به سواره‌نظام هم دستور داد به بندر بعدی رفته و از آنجا سوار کشتی شده و او را دنبال کند. امّا سواره‌نظام فرمان‌های او را بسیار با تأخیر اجرا کرد و سزار خود تقریباً در چهارمین ساعت روز با کشتی‌های جلویی به سواحل بریتانیا رسید. مشاهده کرد که نیروهای دشمن در تمام صخره‌ها مسلح حضور دارند؛ پنداشت که آن نقطه نامناسبی برای پیاده‌شدن است و تصمیم گرفت راه دریا را ادامه دهد. کمی بعد هفت مایل آن طرف‌تر به نقطه باز و صافی از ساحل رسید. امّا بریتانیایی‌ها که نقشه رومیان را فهمیده بودند، سواره‌نظام و گردونه سواران خود را جلو فرستادند تا از پیاده شدن رومیان جلوگیری کنند:
«کشتی‌ها [ی رومیان] به‌سبب بزرگی‌شان نمی‌توانستند جز در جاهای عمیق لنگر بیندازند، سربازان دستانشان پُر بوده و بر اثر بزرگی و سنگینی سلاح‌هایشان در مضیقه بودند و در عین‌حال لازم می‌نمود از کشتی‌ها بپرند و در میان امواج بایستند و با دشمن بجنگند، در حالی‌که آنان (دشمن) با تمام نیروهای سبک‌شان ــ که با عوارض جغرافیایی مکان بسیار آشنا بودند ــ یا از خشکی یا با مقداری پیشروی در آب، با اطمینان نیزه می‌انداختند و اسب‌های آموزش‌دیده‌شان را مهمیز می‌زدند. با این وضع، [سربازان] ما که هراسان بوده و با این شیوه جنگی تماماً ناآشنا بودند، آن شور و حرارتی که در نبردهای پیاده‌نظام از خود نشان می‌دادند را نداشتند.»
در اینجا نبردی خونین رخ داد چراکه ارتش بریتانی‌ها از پیاده شدن نیروهای رومی جلوگیری می‌کرد. رومیان پس از دشواری بسیار موفق شدند (به‌لطف سلاح‌های پرتابی نیرومندی که روی کشتی‌ها نصب کرده‌بودند) در زمین پیاده شوند و به نبرد بپردازند. پس از نبردی سخت، بریتانیایی‌ها پا به فرار گذاشتند امّا فاتحان هم در حدی نبودند که به تعقیب آنان بپردازند زیرا سواره‌نظام روم هنوز در گالیا جا مانده‌بود.
قبایل بریتانیایی که در نبرد مغلوب شده‌بودند تصمیم گرفتند سفیرانی به‌جانب سزار بفرستند تا خواستار صلح شوند. فرستادگان بریتانیایی همراه خود کومیوس (که پیشتر از او نامبرده شد) که اسیر شده‌بود را نیز نزد سزار بردند و در برابر او آزادش کرده و گروگان‌هایی هم به ژنرال رومی پیشکش کردند. با این اقدامات صلح برقرار شد. چهار روز پس از ورود رومیان به جزیره بریتانیا، هجده کشتی که سواره‌نظام روم را حمل می‌کردند از بندری شمالی‌تر به‌سوی بریتانیا راه افتادند. امّا درحالی‌که این هجده کشتی به بریتانیا نزدیک می‌شدند ناگهان طوفانی وزیدن گرفت که هیچ‌یک از کشتی‌های مزبور نتوانست راه خود را ادامه دهد و ناچار به همان‌جایی بازگشتند که از آن آمده‌بودند.
هنگامی‌که فرستادگان بریتانیایی از این حادثه مطلع شدند تصمیم گرفتند بار دیگر علیه دشمن رومی خود سلاح به‌دست گیرند. آنان به‌تدریج شروع به خروج از اردوگاه سزار کردند و مخفیانه مردان (سربازان) خود را از روستاها جمع‌آوری کردند. امّا سزار که نیت دشمن را فهمیده بود تمامی مقدمات لازم برای حمله احتمالی ــ جستجوی گندم مورد نیاز برای تغذیه ارتش و تعمیر بیشترین تعداد ممکن کشتی‌ها ــ را تدارک دید. برای اینکار تنها لژیون هفتم (VII) فرستاده شد تا گندم لازم را جمع‌آوری کند، و نگرانی‌ایی بابت درگیری وجود نداشت. با این‌حال هنگامی‌که لژیون مزبور از اردوگاه دور شد از هر سوی مورد محاصره دشمن قرار گرفت. سزار ــ که از روی گردوخاک غیرعادی‌ایی که در آن ناحیه به هوا برخواسته بود متوجه حادثه شده‌بود ــ به کوهورس‌های نگهبانی دستور داد دنبال او بیایند و خود با سرعت زیادی به محل درگیری شتافت. موفق شد لژیونِ محاصره‌شده ــ که از هر سو بارانی از پرتابه‌های دشمن بر سرش می‌بارید ــ را نجات دهد و آن را به اردوگاه بازگردانَد. در حقیقت علت درگیری این بود که لژیون مزبور گندم را از همه‌جا به‌جز یک محل برداشت کرده‌بود، و بریتانیایی‌ها که می‌پنداشتند آن لژیون بدان نقطه خواهد رفت، در طول شب در آن نقطه کمین کرده و بعداً بر سرش ریختند.
بالاخره بریتانیایی‌ها پس از گردآوردن توده عظیمی از پیاده‌نظام و سواره‌نظام، یورش آوردند: بار دیگر متحمل شکست شدند و تلفات سنگینی دیدند. رومیان آنان را تعقیب کرده و تمامی خانه‌های زراعتی آن مناطق را به آتش کشاندند. پیروزی روم بریتانیایی‌ها را واداشت طالب صلح شوند و این‌بار سزار ــ که دو برابر گروگان طلب کرده‌بود ــ روانه گالیا شد. امّا در گالیا هنگامی که لژیون‌های او پیاده شدند از سوی مورینی‌ها ــ که خیال دستبرد زدن به غنایم رومیان را داشتند ــ مورد حمله قرار گرفتند. دشمنان این‌بار هم پس‌زده شدند و پروکنسول رومی تیتوس لابینوس را مأمور تنبیه این خلق کرده و کوینتوس سابینوس و لوکیوس کوتا را نیز برای تخریب زمین‌های مناپی‌ها فرستاد.
در پایان عملیات‌ها، سزار لژیون‌ها را در اردوگاه‌های زمستانی ــ این‌بار تماماً در گالیا بلجیکا ــ قرار داد. در این میان تنها دو قبیله از خلق‌های بریتانیا گروگان‌های وعده‌داده‌شده به سزار را تحویل دادند و مابقی زیر قول خود زدند. او پیش از ترک اردوگاه‌ها به مقصد ایتالیا، به لگاتوس (ژنرال)های خود دستور داد در طول زمستان به ساختن حداکثر تعداد ناوگان ممکن و تعمیر ناوگان‌های فرسوده بپردازند، و نیز امر کرد ناوگان‌های جدید باید کوتاه‌تر امّا بزرگ‌تر از آنچه که در دریای مدیترانه عادتاً استفاده می‌شوند، باشند. هنگامی‌که به روم بازگشت، به دستور سنا بیست روز جشن به افتخار او برگزار شد.