stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
غلامرضا روحانی
زندگی

پدرش میرزا سید شکرالله متخلص به آزادی و جدش میرزا سید محمد تفرشی متخلص به علی، از شاعران دوره قاجار بودند. غلامرضا روحانی در بیست و یکم اردیبهشت ۱۲۷۶ در مشهد به دنیا آمد. انتشار اشعارش در سال ۱۲۹۸ در حالی که بیش از ۲۲ سال از عمر وی نمی‌گذشت در جرائد و نشریات مختلف تهران از قبیل: گل زرد، امید، نسیم شمال، ناهید و توفیق آغاز گردید.
روحانی در سال ۱۳۰۰ به عضویت انجمن ادبی ایران درآمد. این انجمن ابتدا در منزل شیخ‌الرئیس افسر و بعدها در منزل استاد محمد علی ناصح برقرار گردید. در سال ۱۳۰۲ به همکاری با بعضی کلوپ‌های نمایش و موسیقی، از جمله جامعه باربد پرداخت که استاد اسماعیل مهرتاش مؤسس آن بود. روحانی شعرهای زیادی برای نمایشنامه‌ها و پیش پرده‌ها سرود که بیشتر، درونمایه فکاهی داشت و بسیاری از آنها بر سر زبان‌ها افتاد.
در سال ۱۳۱۳ مجموعه‌ای از شعرهایش با نام «طلیعه فکاهیات روحانی» با مقدمه سید محمد علی جمال‌زاده چاپ شد که در سال ۱۳۱۴ تجدید چاپ ولی مجدداً پس از مدت کوتاهی در بازار نایاب گردید. بعد از آن مجموعه کامل‌تری از اشعار و فکاهیات او در سال ۱۳۴۳ تحت عنوان «کلیات اشعار و فکاهیات روحانی، اجنه» در انتشارات سنائی به چاپ رسید.
نظیر اینگونه اشعار فکاهی در دوره جدید ادبیات فارسی خیلی کم و بدین مایه و معیار دیده نشده بود. به مرور ایام اشعار سید غلامرضا روحانی مصدر الهام و سرمشق گرانب‌هایی برای جوانان با ذوق دیگر گردید بطوریکه امروز ایران دارای یک مکتب «فکاهی» منظوم است.
او در انجمن‌های ادبی نظیر انجمن ادبی ایران، حکیم نظامی (وحید دستگردی)، فرهنگستان (ملک‌الشعرای بهار)، انجمن ادبی شیراز، انجمن ادبی آذرآبادگان، انجمن ادبی تهران، انجمن ادبی حافظ، انجمن ادبی صائب، انجمن ادبی نصر، انجمن ادبی دانشوران، و دیگر انجمن‌ها و محافل ادبی حضور فعال داشته‌است. روحانی در کلوپهای موسیقی و نمایش نیز هنرآفرین بود و ترانه‌ها و اشعاری فراوان برای کنسرت‌ها، نمایشنامه‌ها به گونه جدی و فکاهی آفریده‌است.
سید غلامرضا روحانی سرانجام در شهریور ۱۳۶۴ در هشتاد و هفت سالگی در تهران درگذشت. استاد جمال‌زاده او را «رئیس طایفه فکاهی سرایان» می‌نامد و ملک الشعرای بهار نیز در شعر خود، به دنبال ایرج میرزا و سید اشرف‌الدین گیلانی (نسیم شمال) از وی یاد می‌کند.
بررسی آثار

روحانی به زبان مردم کوچه و بازار می‌سرود و تکیه کلامها، اصطلاحات و ضرب‌المثلهای معمول زندگی روزمره را به کار می‌برد در عین حال، از رکیک گویی نیز پرهیز داشت. آثار او، از جهت آشنایی با زبان مردم دوران خودش و فرهنگ لغات عامیانه، بسیار قابل توجه‌است و آیینه تمام نمای گفتار، کردار و پندار توده مردم در زمان خودش است. او، به بدیع، عروض و قافیه احاطه کامل داشت و آن‌ها را به‌درستی در اشعارش به کار می‌گرفت، با شیوه‌ای که به سادگی و روانی آثارش نیز لطمه‌ای وارد نیاید.
دو عنصری که در شعر او بیش از همه خود نمایی می‌کند، طنز او و تصویر سازی اوست. طنز او شیرین است و به دل می‌نشیند و با خواندنش تبسم بر لبها می‌آورد. زبانش، لطیف است و عفت کلام دارد و تصاویرش چون موجی آرام در دریای خیالات نقش می‌بندد.
سید غلامرضا روحانی با زبان طنز به بیان اوضاع اجتماعی دوران خود می‌پردازد و از دردهایی که مردم ایران به آن مبتلا هستند از افیون، دخان، خرافات، متجددین دروغین، بی دانشی، درد زنان بی یاور، جهل و بیسوادی، جنگ، و تقلید از سیئات عالم غرب سخن می‌گوید و نجات ایران را در تحصیل علم و دانش، دوری از سستی و تنبلی و ایمان واقعی می‌داند.
تأثیر اشعار روحانی بر اجتماع

مردم امروزه بسیاری از اشعار وی را به عنوان ضرب‌المثل بکار می‌برند بدون آنکه بدانند سرایندهٔ آن‌ها که بوده‌است. از آن جمله می‌توان به این موارد اشاره نمود:
یکی یه پول خروس
ماشین مشتی ممدلی - نه بوغ داره نه صندلی
حلوای تن تنانی / تا نخوری ندانی
افاده‌ها طبق طبق / سگ‌ها به دورش وق و وق
سه پلشت آید و زن زاید و مهمان برسد
کتاب‌شناسی

طلیعه فکاهیات روحانی، (۱۳۱۳)،
جلد اول کلیات اشعار و فکاهیات روحانی، اجنه (۱۳۴۳)، انتشارات سنایی با مقدمه‌ای از سید محمدعلی جمال‌زاده
یکی یه پول خروس - گزیده اشعار طنز سید غلامرضا روحانی اجنّه
اطلس پرندگان

پراکندگی تابستانی و فراوانی غاز کانادایی با استفاده از داده‌های بررسی‌های پرندگان زادآور آمریکای شمالی ۱۹۹۴–۲۰۰۳
اطلس پرندگان (به انگلیسی: Bird atlas) یک اثر پرنده‌شناسی است که تلاش می‌کند تا اطلاعاتی دربارهٔ پراکندگی، فراوانی، تغییرات درازمدت و همچنین الگوهای فصلی وقوع پرندگان ارائه دهد و از نقشه‌ها استفاده گسترده‌ای کند. آنها اغلب شامل تعداد زیادی از داوطلبان برای پوشش یک منطقه جغرافیایی گسترده هستند و روش‌های مورد استفاده استاندارد شده‌است تا مطالعات در آینده ادامه یابد و نتایج قابل مقایسه باقی بماند. در برخی موارد، گونه‌های تحت پوشش ممکن است محدود به گونه‌هایی باشد که زاد و ولد می‌کنند یا ساکن هستند. از سوی دیگر ، اطلس‌های مهاجرت، پرندگان مهاجر را پوشش می‌دهند که نقشه‌هایی را نشان می‌دهند که خلاصه‌ای از حلقه‌گذاری و بازیابی را نشان می‌دهد.
تغییر فراوانی غاز کانادایی بین سال‌های ۱۹۶۶ و ۲۰۰۳ با استفاده از داده‌های بررسی‌های پرندگان زادآور آمریکای شمالی شناسایی شد.
اونس سیال

نمایی از شیشه‌شیر کودک، مدرج به اونس مایع
اونس سیال یا اونس مایع (به انگلیسی: Fluid Ounce) (اختصاری fl oz یا .fl. oz یا .oz. fl یا  در گذشته: ℥ یا fl ℥ یا f℥ یا  ƒ ℥) یکای اندازه‌گیری گنجایش مایع است.
تعریف و اندازه

این یکا معادل ۱⁄۲۰ پینته امپراتوری بریتانیا و ۱⁄۱۲۸ گالون آمریکایی است.
اونس سیال در یکاهای امپراتوری برابر ۲۸/۴۱۳۰۶۲۵ میلی‌لیتر و در یکاهای آمریکایی برابر ۲۹/۵۷۳۵۲۹۶۲۵ میلی‌لیتر است.
رستگاری (مجموعه تلویزیونی)

| رستگاری | رستگاری |
| --- | --- |
ژانر: اجتماعی، معمایی، ماورایی
نویسنده: حسن وارسته
کارگردان: مسعود ده نمکی
بازیگران: محمود پاک‌نیت علیرضا استادی نفیسه روشن پوراندخت مهیمن پویا امینی مهدی سلوکی کاوه سماک باشی محمدرضا رهبری نیما شاهرخ‌شاهی مهدی امینی‌خواه رامبد شکرابی رامین راستاد شیوا خسرومهر سولماز حصاری ساقی زینتی رضا توکلی افسانه ناصری حمیدرضا هدایتی المیرا ربیعی پریا انوری حسن اسدی پرنیا کربلایی ژاله درستکار
آهنگساز: سید بهنام ابطحی
کشور سازنده: ایران
زبان اصلی: فارسی
شمار فصل‌ها: ۱
شمار قسمت‌ها: ۳۱
تولید: تولید
تهیه‌کننده: مسعود ده نمکی
فیلم‌برداری: فرشاد گل سفیدی
تدوین‌گر: الهام عباس‌زاده
مدت: ۴۰یا۵۰ دقیقه
پخش: پخش
شبکهٔ اصلی: شبکه دو
فرمت تصویر: HD
فرمت صدا: استریو
انتشار اولیه: ۲۲ اسفند ۱۴۰۲ - ۲۴ فروردین ۱۴۰۳
انتشار: انتشار
نمایش‌های مشابه: احضار (مجموعه تلویزیونی)
مجموعه رستگاری مجموعه تلویزیونی ۳۱قسمتی است که به تهیه کنندگی و کارگردانی مسعود ده نمکی و نویسندگی حسن وارسته در ماه رمضان، و نوروز ۱۴۰۳، از شبکه دو سیما، پخش شد، ژانر این مجموعه،کاملاً متفاوت بوده و در آن به مسائل ماورایی پرداخته شده و از همان قسمت اول، ترس و هیجان را به مخاطب، القا می‌کرد.
داستان

داستان سریال رستگاری هم مانند سریال‌های اغماء، احضار، ملکوت و او یک فرشته بود؛ ماورایی است و دربارهٔ دو برادر کارخانه دار است که دچار چالش‌هایی می‌شوند.
بازیگران

| بازیگر | نقش |
| --- | --- |
محمود پاک‌نیت: حافظ رستگاری
نفیسه روشن: طناز شکوهی
علیرضا استادی: طهمورث شکوهی
پویا امینی: بهروز رستگاری
مهدی سلوکی: فرامرز رستگاری
کاوه سماک‌باشی: بهراد صادقی
سولماز حصاری: نسترن بزّاز
شیوا خسرومهر: ماه‌چهره
حمیدرضا هدایتی: سید حبیب
پوراندخت مهیمن: مونس
رامین راستاد: داوود میرزازادگان
رضا توکلی: یزدان فتاح
حسن اسدی: ابراهیم
مهدی امینی‌خواه: سرگرد بشارت
نیما شاهرخ‌شاهی: بهمن ستوده
مالک سراج: صنیعی
محمدرضا رهبری: بهادر صادقی
اکبر رحمتی: رئوف صادقی
رامبد شکرابی: محسن نیازی
فرخنده فرمانی‌زاده: زهرا خانم
افشین سنگ‌چاپ: تورج خاکباز
افسانه ناصری: سیمین
مختار سائقی: شهریار
محمود مقامی: دکتر شکیبا
ساقی زینتی: طاهره
پرنیا کربلایی: دریا میرزازادگان
المیرا ربیعی: مینا رستگاری
عاطفه رحمان‌پور: مژده
فرج‌الله گل‌سفیدی: محمدباقر
حسنا قبادی: رعنا نوروزی
مونا افخمی: ترانه
ژاله درستکار: آذر
ماشاالله شاه‌مرادی: رحیم
مصطفی سلطانی: سرگرد موحد
احمدرضا موسوی: صابر
مبین رستگار: اسماعیل
پریا انوری: اسماء
فریبا ترکاشوند: اکرم رستگاری
فرناز فضلی: زینب
مهرسا فلاحیان: نیلا رستگاری
آساگایا

آساگایا (به ژاپنی: 阿佐ヶ谷 Asagaya)، یک منطقه مسکونی در توکیو واقع در بخش سوگینامی-کو، توکیو (یکی از ۲۳ بخش یا محله توکیو) در غرب شینجوکو-کو، توکیو است. دسترسی اصلی به آساگایا از طریق خط چوئو–سوبو، ۱۲ دقیقه با قطار از ایستگاه شینجوکو است.
برنار لو بوویه دو فونته‌نل

| برنارد لو بوویه دو فونته‌نل | برنارد لو بوویه دو فونته‌نل |
| --- | --- |
نام اصلی: Bernard Le Bovier de Fontenelle
زاده: ۱۶۵۷ میلادی روین فرانسه
درگذشته: ۱۷۵۷ میلادی پاریس
پیشه: نویسنده
ملیت: فرانسوی
برنارد لو بوویه دو فونته‌نل (به فرانسوی: Bernard Le Bovier de Fontenelle) نویسنده قرن هفدهم میلادی اهل فرانسه است.
با اینکه فونته نل صد سال زندگی کرد در موقع تولد بقدری ضعیف بود که تصور نمی‌رفت حتی یک روز زنده بماند.
فونته نل نه تنها از ادبای بزرگ فرانسه بشمار می‌رود بلکه یکی از دانشمندان فرانسه هم محسوب می‌شود.
در سال ۱۶۸۰ پس از اینکه نمایشنامه آسپار (Aspar) با عدم موفقیت کامل مواجه شد فونته نل قلمرو ادبیات را ترک کرد و به جهان دانش روی آورد و توانست موفقیتهایی را بدست آورد.
از خدمات فونته نل به علم این بود که برای نخستین بار به این نکته پی برد که دانش روز بروز در حال پیشرفت است و پیوسته از کثرت به وحدت می‌گراید و انسان هر چه بیشتر زندگی خود را با میزان عقل تطبیق دهد و از دانش بیشتر برخوردار شود، به همان نسبت سعادتمند خواهد شد.
فونته نل عضو تاثیرگذاری در سه آکادمی ِ بنیاد فرانسه بوده و به خاطر راه حل های در دسترسی که در رابطه با موضوعات علمی در هنگام ظهور عصر روشنگری فرانسه می داد شناخته شده است.
زندگی نامه

فونته نل در روان فرانسه به دنیا آمد و در پاریس یک ماه قبل از صدمین سالگرد تولدش فوت کرد. مادر او خواهر ِ پیر  و توماس کورنی دو نمایشنامه نویس بزرگ فرانسه بوده است. پدرش، فرانسیس لو بوویه دو فونته نل، وکیلی بوده که برای دادگاه استانی روان کار می کرده و از خانواده ای می آمده که همگی وکیل بوده اند. برنارد فونته نل در وکالت تمرین دید اما بعد از یک پرده آنرا کنار گذاشت و زندگی اش را وقف نوشتن در رابطه با فلاسفه و دانشمندان و خصوصا دفاع از سنت دکارتی کرد.
آثار

از آثار مهم او
گفتگوهای مردگان (Dialogues des morts)که عبارت از گفتگوهای خیالی برخی از شخصیتهای تاریخ است.
گفتگوهایی در عوالم سکون (Entretiens Sur la Pluralite des mondes)که درباره مطالعات نجومی و فلسفی نظریات کپرنیک بحث می‌کند.
نمایشنامه آسپار (Aspar)که در سال ۱۶۸۰ به نمایش درآمد.
گفتار

«برای من زیباترین روزها روزی است که از نتیجه کار خود در آن روز خرسند باشم» برنار لو بوویه دو فونته‌نل
مشاهیر جهان خسرو کریمی
فرهنگستان علوم فرانسه 1698
خانه‌ای در تاریکی

| خانه‌ای در تاریکی | خانه‌ای در تاریکی |
| --- | --- |
نویسنده: سعید سلطانی
کارگردان: سعید سلطانی
بازیگران: محمدعلی کشاورز مجید مظفری محمود پاک‌نیت فرهاد اصلانی فخری خوروش ثریا قاسمی اسماعیل شنگله  لادن مستوفی رحیم نوروزی سیما تیرانداز آتش تقی‌پور امیر آتشانی فریده سپاه‌منصور مهوش صبرکن ژیلا سهرابی پونه حاج‌محمدی آرام جعفری صدیقه کیانفر کاظم افرندنیا حسین توشه انوش نصر محسن افشار برزو نیک‌نژاد شهنام شهابی فرزانه ارسطو فروغ قجابگلی مهناز غمخوار نصرت دستمردی اصغر معینی قدرت صالحی ایرج قوشچی ناصر جعفری محسن خرمدره ناصر گیتی‌جاه منوچهر افسری جواد زیتونی محرم زینال‌زاده جلیل فرجاد
سازنده موسیقی متن: سعید انصاری
کشور سازنده: ایران
زبان اصلی: فارسی
شمار قسمت‌ها: ۳۶
تولید: تولید
تهیه‌کننده: اسماعیل عفیفه
فیلم‌برداری: اسفندیار شهیدی
تدوین‌گر: محمود یارمحمدلو
مدت: ۴۲ دقیقه
پخش: پخش
شبکهٔ اصلی: شبکه ۳
خانه‌ای در تاریکی مجموعه‌ای تلویزیونی به نویسندگی و کارگردانی سعید سلطانی و تهیه‌کنندگی اسماعیل عفیفه ساخته سال ۱۳۸۲ است که از شبکه سوم ایران پخش شده‌است.
داستان فیلم

خانه‌ای در تاریکی حکایت دختری است به نام ماه تابان (لادن مستوفی) که در ایل بختیاری بزرگ شده‌است. او از سالها پیش در پی مفقود شدن پدر (جلیل فرجاد) و مرگ مادرش نزد پدربزرگش (مجید مظفری) که رئیس ایل بختیاری است زندگی می‌کند. عطاءالدوله (محمدعلی کشاورز) پدربزرگ مادری ماه تابان پیکی را به دنبال او می‌فرستد تا به تهران برود. ماه تابان که همیشه آرزومند آگاه شدن از سرنوشت پدر بود، این موقعیت را فرصت مناسبی می‌داند به تهران می‌رود. اتفاقات این مجموعه تلویزیونی در سال‌های حدود ۱۳۰۷ به وقوع می‌پیوندد.
بازیگران

| بازیگر | نقش |
| --- | --- |
لادن مستوفی: ماه تابان بختیاری
محمدعلی کشاورز: شازده عطاءالدوله ظفرالملک
مجید مظفری: حیدر خان بختیاری
محمود پاک‌نیت: بهادرمیرزا
فرهاد اصلانی: سرکار رفیع
فخری خوروش: مهتاج الملوک
ثریا قاسمی: گوهرالزمان
اسماعیل شنگله: میرزا عبدالله وکیل‌باشی
رحیم نوروزی: بختیار
سیما تیرانداز: بهجت الملوک
آتش تقی‌پور: دکتر حشمت حشمتی
امیر آتشانی: عبدی
فریده سپاه‌منصور: مادر سرکار رفیع
مهوش صبرکن: بی بی
ژیلا سهرابی: همسر میرزا عبدالله
پونه حاج‌محمدی: شیرین السلطنه
آرام جعفری: ترنج خاتون
صدیقه کیانفر: مادر دکتر حشمتی
کاظم افرندنیا: 
حسین توشه: سرکار احمدی
فرزانه ارسطو: جواهر
شهنام شهابی: احمدرضا پسر میرزاعبدالله
ناصر گیتی‌جاه: مسئول گاراژ مسافربری
برزو نیک‌نژاد: جمال پسر میرزاعبدالله
محسن افشار: 
فروغ قجابگلی: گل پری
مهناز غمخوار: عزت
سیروس اسنقی: 
امیر آقامیرزاده: 
رحمان مقدم: 
عزیزالله هنرآموز: قوزی
جلیل فرجاد: علی آقا بختیاری
محرم زینال‌زاده: ناصرالدوله
:
خوابیدن در خانه شخص دیگر

مهمانان در حال استراحت
خوابیدن در خانه شخص دیگر یا مهمانی پیژامه (به انگلیسی: sleepover) به عنوان نوعی مهمانی تلقی می‌شود که توسط کودکان یا نوجوانان برگزار می‌شود که یک یا تعدادی از مهمان دعوت می‌شوند تا شب را در کنار دوست خود بگذرانند و گاهی رویدادهای خاصی مانند تولد را جشن بگیرند. این جشن اغلب برای یک کودک یا نوجوان به عنوان یکی از آدابی شمرده می‌شود که در شکل‌گیری ارتباطات اجتماعیش با محیط خارج از خانواده کمک می‌کند.
در ابتدای دهه ۱۹۹۰ مفسران از به وجود آمدن درک روند جدیدی نوشتند که والدین این اجازه را به فرزندان خود می‌دادند تا به صورت مختلط جشن را با دوستان خود برگزار کنند. در حالی که برخی نویسندگان این روند را تحسین میکردند دیگران از آن به عنوان یک جایگزین امن‌تر برای قرار گذاشتن نوجوان در خارج از خانه یاد می‌کردند.
علم در سده نوزدهم

علم در قرن نوزدهم میلادی برای اولین بار به عنوان یک حرفه شناخته شد. واژه دانشمند در سال ۱۸۳۳ توسط ویلیام هیول ابداع و مدتی بعد جایگزین عبارت قبلی، فیلسوف (طبیعی) شد.
نظرات چارلز داروین (در کنار تحقیقات مستقل آلفرد راسل والاس) و کتاب «خاستگاه گونه‌ها» او که در سال ۱۸۵۸ منتشر شد و نظریه «فرگشت براساس انتخاب طبیعی» را مطرح کرد، از تأثیرگذارترین اندیشه‌های قرن نوزدهم بود.
نظریه میکروبی بیماری‌ها، نقطه عطفی دیگر در زیست‌شناسی و پزشکی در قرن نوزدهم بود؛ پس از آن، لویی پاستور، نخستین واکسن هاری را ساخت. او همچنین موجب کشف موارد بسیاری در علم شیمی شد که یافته‌های او در زمینه بلور‌های نامتقارن، از جمله آن هست.در علم شیمی، دمیتری مندلیف، با پیروی از نظریه اتمی جان دالتون، اولین جدول تناوبی عناصر را ابداع کرد.  در علم فیزیک، شاخه جدیدی با عنوان الکترومغناطیس، در نتیجه آزمایش‌ها، نظریات و اکتشافات مایکل فارادی، آندره-ماری آمپر، جیمز کلرک ماکسول و دیگر دانشمندان معاصر به وجود آمد.همچنین با مطرح شدن علم ترمودینامیک، مفهوم گرما درک شد. تعریف شدن مفهوم انرژی نیز از دیگر نوآوری‌های علم فیزیک در قرن نوزدهم بود.
از دیگر یافته‌های فیزیک در این قرن، میتوان به کشف انواع جدیدی از انرژی تابشی و نیز کشف همزمان ماهیت ساختار اتمی و ماده اشاره کرد. کشف سیاره نپتون از اکتشافات نجومی قرن نوزدهم بود.  در علم ریاضیات، مفهوم اعداد مختلط به حد کمال رسید و منجر به نظریه تحلیلی شد.  همچنین در قرن نوزدهم، شروع به استفاده از اعداد فوق مختلط شد. علاوه بر این کارل وایرشتراس و دیگر ریاضیدانان در قرن نوزدهم، حسابی سازی (arithmetization) آنالیز را برای توابع متغیرهای حقیقی و مختلط به انجام رسانند.
علم هندسه در قرن نوزدهم، پس از یک دوره نزدیک به دو هزار سال، شاهد پیشرفت نوینی بود که از نظریه‌های کلاسیک اقلیدس فراتر می‌رفت. علم منطق ریاضی نیز پس از یک دوره طولانی رکود، در قرن نوزدهم پیشرفت های بنیادینی را شاهد بود.
با اینحال نظریات پایه‌گذاران علم الکتریسیته، مهمترین گام در پیشرفت علم در قرن نوزدهم بود. تحقیقات و عملکرد حاصل در این زمینه، چهره فیزیک را تغییر داد و امکان پدید آوردن تکنولوژی‌های نوین مانند نیرو الکتریسیته، تلگراف برقی، تلفن و رادیو را فراهم کرد.
ریاضیات > فعالیت‌های گاوس

در طول قرن نوزدهم، علم ریاضیات به طرز فزاینده‌ای انتزاعی شد. از مصادیق این روند، میتوان به فعالیت‌های کارل فریدریش گاوس (۱۸۵۵-۱۷۷۷) اشاره کرد. گاوس تحقیقات نوینی را در زمینه توابع متغیرهای مختلط، هندسه و همگرایی سری‌ها از خود بجای گذشت. او همچنین نخستین شواهد قابل‌ قبول را در زمینه قضیه اساسی جبر و قانون تقابل مربعی ارائه کرد. کتاب «تحقیقاتی در حساب» (Disquisitiones Arithmeticae) گاوس، که در سال ۱۸۰۱ منتشر شد، نظریه اعداد مدرن را پایه‌گذاری کرد.
ریاضیات > هندسه

در قرن نوزدهم دو نوع هندسه نااقلیدسی بسط داده شد؛ در چنین هندسه‌ای، دیگر اصل توازی اقلیدس برقرار نیست. در اوایل قرن نوزدهم، نیکلای لوباچفسکی، ریاضیدان روسی، و رقیبش، یانوش بویایی، ریاضیدان مجارستانی، به صورت جداگانه هندسه هذلولوی را تعریف و در این زمینه پژوهش کردند. در هندسه هذلولوی، مجموع زوایای مثلث، کمتر از ۱۸۰ درجه است. بعدها در طول قرن نوزدهم، هندسه بیضوی توسط ریاضیدان آلمانی برنهارت ریمان توسعه یافت.  در این نوع هندسه، خطوط موازی وجود ندارد و مجموع زوایای مثلث بیش از ۱۸۰ درجه است. ریمان همچنین هندسه ریمانی را ابداع کرد. هندسه ریمانی هر سه نوع هندسه را یکپارچه می‌کند و آنها به طرز گسترده‌ای تعمیم می‌دهد.
ریاضیات > جبر و حسابان

جبر مجرد از دیگر مباحث ریاضی بود که در قرن نوزدهم به میزان قابل توجهی مورد تحقیق و استفاده قرار گرفت. هرمان گراسمان، ریاضیدان آلمانی، نخستین نسخه از فضای برداری را ارائه کرد. همچنین ویلیام همیلتون، ریاضیدان ایرلندی، جبر ناجابجایی را گسترش داد. در قرن نوزدهم، جبر بولی توسط جرج بول، ریاضیدان بریتانیایی ابداع شد. در جبر بولی تنها اعداد صفر و یک وجود دارد. جبر بولی نقطه آغازین منطق ریاضی است و در علوم رایانه‌ای کاربردهای مهمی دارد.
از دیگر پیشرفت‌های ریاضی در قرن نوزدهم، دقیق تر شدن علم حسابان بود و این امر توسط آگوستین لویی کوشی، برنهارت ریمان، و کارل وایرشتراس انجام شد.
در قرن نوزدهم مبحث حد در ریاضیات برای اولین بار بررسی شد. نیلس هنریک آبل نروژی و اواریست گالوا فرانسوی اثبات کردند که هیچ روش جبری عمومی برای حل معادلات چند جمله‌ای با درجه بزرگتر از چهار وجود ندارد. (قضیه آبل-روفینی)
با کمک این قضیه، سایر ریاضیدانان قرن نوزدهم اثبات کردند که برای حل مسائل تثلیث زاویه، تضعیف مکعب و تربیع دایره، ساخت با خط‌کش و پرگار، به تنهایی کافی نیست. از دوران یونان باستان، ریاضیدانان در تلاشی بیهوده برای حل تمامی این مسائل بودند. در مقابل، با در نظر گرفتن فضای پارامتری و اعداد فوق مختلط، محدودیت‌های سه بعدی در هندسه، در طول قرن نوزدهم از بین رفت.
ریاضیات > منطق ریاضی

قرن نوزدهم شاهد پیشرفت‌های گسترده‌ای در منطق ریاضی بود؛ جبر بولی از جمله این موارد هست. علاوه بر آن، میتوان به نظریه مجموعه‌ها نیز اشاره کرد.
گئورگ کانتور در اواخر قرن نوزدهم، نخستین مبانی نظریه مجموعه‌ها را پایه‌گذاری کرد که به زبان مشترک تقریبا هرگونه ریاضیات تبدیل شد و امکان پرداختن دقیق را به مفهوم بی‌نهایت فراهم کرد.
در کنار نظریه مجموعه‌‌ها، ظهور منطق رياضی به وسیله جوزپه پئانو، لویتسن براوئر، داویت هیلبرت، برتراند راسل، و آلفرد نورث وایتهد، بحثی طولانی را در مورد بنیان‌های ریاضیات آغاز کرد.
ریاضیات > انجمن‌های ریاضی

در کنار گسترس علم ریاضیات در قرن نوزدهم، انجمن‌‌های ملی متعددی در این زمینه تأسیس شد که از جمله آنها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
«انجمن ریاضی لندن» در سال ۱۸۶۵ (London Mathematical Society)، «انجمن ریاضیات فرانسه» در سال ۱۸۷۲ (Société Mathématique de France)، «انجمن ریاضی ادینبور» در سال ۱۸۸۳ (Edinburgh Mathematical Society)، «انجمن ریاضی پالرمو» در سال ۱۸۸۴ (Circolo Matematico di Palermo)  و «انجمن ریاضی آمریکا» در سال ۱۸۸۸.
همچنین در سال ۱۸۹۹، «انجمن کواترنیون» تأسیس شد که اولین انجمن بین المللی و مشترک المنافع ریاضیات بود.
زیست‌شناسی و پزشکی

همچنین ببینید: تاریخچه دیرین‌شناسی
انتشار کتاب «خاستگاه گونه‌ها » در سال ۱۸۵۹، گام مهمی در پیشرفت زیست‌شناسی بود. چارلز داروین در این کتاب، نظریه فرگشت به وسیله انتخاب طبیعی را مطرح کرد
یافته‌های اسکار هرتویگ، رویان‌شناس آلمانی، در زمینه زیست‌شناسی تکوینی و تولید مثل، از دیگر پیشرفت‌های زیست شناسی در قرن نوزدهم بود.هرتویگ در سال ۱۸۷۵ اولین اثر خود را به چاپ رساند؛ این کتاب برای اولین بار لقاح حیوانات را به درستی شرح داد.
هرتویگ در کتاب بعدی خود در سال ۱۸۸۵، این نکته را تشریح کرد که هسته سلول‌ حاوی نوکلئین هست؛ (نوکلئیک اسید کنونی) و نوکلئین‌ها وظیفه انتقال صفات موروثی را به عهده دارند.
زیست‌شناسی و پزشکی > پیشرفت‌های دارویی

۱۸۰۴: مرفین برای اولین بار استخراج شد.
۱۸۲۴:  برای اولین از داروی بیهوشی استفاده شد‌.
۱۸۵۵: کوکائین برای اولین بار توسط فردریش گتخ استخراج شد.
۱۸۸۵: لویی پاستور برای اولین بار موفق به ساخت واکسن هاری شد و این واکسن برای پسر جوانی تزریق شد که ۱۴ بار توسط سگ هاری،‌ گاز گرفته شده بود.
۱۸۸۹: آسپرین ثبت اختراع شد.
فیزیک > الکترومغناطیس و فیزیک امواج

در سال ۱۸۰۰، آلساندرو ولتا باتری الکتریکی را اختراع کرد. (معروف به پیل ولتایی) و در نتیجه باعث بهبود روش مطالعه جریان الکتریکی شد.در سال بعد، توماس یانگ اثبات کرد که نور ماهیت موجی دارد. آزمایش‌های اگوستن-ژان فرنل نیز تحقیقات یانگ را قویا تایید می‌کرد. یانگ همچنین پدیده تداخل امواج را اثبات کرد.
در سال ۱۸۲۰ هانس کریستین اورستد کشف کرد که رسانای حامل بار منجر به بروز نیروی مغناطیسی در اطراف خود می‌شود.  تقريبا یک هفته پس از رسیدن خبر اکتشاف اورستد به فرانسه، آندره-ماری آمپر کشف کرد که دو جریان موازی الکتریکی بر یکدیگر اثر متقابل‌ می‌گذارند.
در سال ۱۸۳۱، مايکل فارادی (و همچنين جوزف هنری به صورت جداگانه) اثر معکوس کشف کرد و همچنین دريافت که از طریق مغناطيس، میتوان پتانسیل یا جریان الکتریکی ایجاد کرد؛ مفهومی که به قانون القا فارادی معروف شد. این کشفیات به ترتیب پایه اختراعاتی مانند موتور الکتریکی و مولد الکتریکی هست.
در سال ۱۸۳۴، جان راسل، مهندس اسکاتلندی، نوعی موج منزوی در کانال آبی در نزدیکی ادینبور مشاهده کرد که در نهایت به پیدایش مفهوم سالیتون شد. راسل همچنین با کمک تانکر آب، وابستگی سرعت امواج سالیتون با عمق آب و دامنه موج را بررسی کرد.
در سال ۱۸۴۲،  کریستیان دوپلر، مفهومی در فیزیک امواج مطرح کرد که به نام اثر دوپلر شناخته‌ می‌شود.
فیزیک > مکانیک و ترمودینامیک

در سال ۱۸۱۳، پیتر ایوارت (Peter Ewart)، مهندس بریتانیایی، در مقاله خود «On the measure of moving force» از ایده نوظهور پایستگی انرژی دفاع کرد.
در سال ۱۸۲۹، گوستاو کوریولیس، مفاهیم کار و انرژی جنبشی را به شیوه مدرن تعریف کرد.
در سال ۱۸۳۴، کارل یاکوبی، ریاضیدان آلمانی، کشف کرد که سیالات چرخنده‌ای که خود‌گرانشی و چگالی آنها یکنواخت هست، شکل بیضوی پیدا می‌کند. این مفهوم، به نام «بیضوی یاکوبی» شناخته می‌شود.
در سال ۱۸۳۵، ویلیام همیلتون فرمول‌بندی جدیدی از مکانیک ارائه کرد که به مکانیک همیلتونی معروف شد. در همان سال، گوستاو کوریولیس با بررسی بازده مکانیکی چرخ آبی از نظر تئوری، توانست اثر کوریولیس را کشف کند.
در سال ۱۸۴۱، یولیوس روبرت فون مایر، که در آن زمان دانشمند تازه‌کاری بود، مقاله‌ای در مورد پایستگی انرژی نوشت؛ بااینحال مایر تحصیلات آکادمیک نداشت و به همین علت مقاله او رد شد.
رفتار خطوط با خط عمود مشترک در انواع هندسه
جان مک‌کارتی (دانشمند علوم رایانه)

| جان مک‌کارتی | جان مک‌کارتی |
| --- | --- |
جان مک‌کارتی در سال ۲۰۰۶: جان مک‌کارتی در سال ۲۰۰۶
زادهٔ: ۴ سپتامبر ۱۹۲۷ بوستون، ماساچوست
درگذشت: ۲۴ اکتبر ۲۰۱۱ (۸۴ سال) استنفورد، کالیفرنیا
ملیت: آمریکایی
شهروندی: ایالات متحده آمریکا
محل تحصیل: دانشگاه پرینستون مؤسسه فناوری کالیفرنیا
شناخته‌شده برای: هوش مصنوعی؛ منطق فضای محدود؛ زبان لیسپ؛ حساب دیفرانسیل وضعیت
جوایز: جایزه تورینگ (۱۹۷۱) مدال ملی دانش (آمریکا) در علوم ریاضی، آمار و رایانه (۱۹۹۰) نشان بنجامین فرانکلین در علوم رایانه و شناختی (۲۰۰۳)
پیشینه علمی: پیشینه علمی
شاخه(ها): علوم رایانه
محل کار: دانشگاه استنفورد دانشگاه‌ام‌آی‌تی کالج دارتموث دانشگاه پرینستون
استاد راهنما: سالامان لفشتز
دانشجویان دکتری: باربارا لیسکف راج ردی رندال دیویس کلاود گرین رابرت مور فرانسیس موریس دونالد کاپلان
 :  
جان مک‌کارتی (به انگلیسی: John McCarthy) (زاده ۴ سپتامبر، ۱۹۲۷ – درگذشته ۲۴ اکتبر، ۲۰۱۱)، دانشمند آمریکایی علوم رایانه و علوم شناختی بود که در سال ۱۹۷۱ به خاطر خدماتش به پیشرفت علوم کامپیوتر در زمینه هوش مصنوعی، در سال ۱۹۷۱، جایزه تورینگ را دریافت کرد.
زندگی

جان مک‌کارتی در سال ۱۹۲۷ در بوستون، ماساچوست متولد شد. خانواده وی به دلیل فعالیت‌های سیاسی از بوستن به نیویورک و نهایتاً به لس آنجلس نقل مکان کردند. پدرش کاتولیک ایرلندی بود که در اتحادیه کارگری کار می‌کرد و مادرش یهودی لیتوانیایی بود که در دفتر روزنامهٔ طرفدار کمونیسم کار می‌کرد. مک‌کارتی که نوجوانی فوق‌العاده باهوش بود پیش از اینکه از دبیرستان بلمونت فارغ‌التحصیل شود فهرست کتاب‌های درسی که در مؤسسه فناوری کالیفرنیا تدریس می‌شد را بدست آورد و تمام تمرینات آن‌ها را حل کرد که در نهایت باعث شد پس از پذیرفته شدن در دانشگاه صنعتی کالیفرنیا در سال ۱۹۴۴ درس‌های ریاضی دو سال اول را از او بپذیرند. وی درجه کارشناسی ارشد ریاضیات خود را در سال ۱۹۴۸ از مؤسسه فناوری کالیفرنیا دریافت کرد و با ادامه تحصیل در رشته ریاضیات، در سال ۱۹۵۱ مدرک دکترای خود را از دانشگاه پرینستون اخذ نمود. وی سپس با ادامه تحصیل و مطالعه در رشته علوم کامپیوتر، درجه استادی خود را از دانشگاه استنفورد در سال ۱۹۶۲ دریافت نمود و از سال ۱۹۶۵ تا ۱۹۸۰ سرپرستی آزمایشگاه هوش مصنوعی همان دانشگاه را عهده‌دار بود.
جان مک‌کارتی در طول زندگی خود ۳ بار ازدواج کرد. همسر دوم او ورا واتسون (به انگلیسی: Vera Watson)، برنامه‌نویس و کوهنورد بود که در سال ۱۹۷۸ در صعود به آناپورنا جان خود را از دست داد. پس از آن با کارولین تالکوت (به انگلیسی: Carolyn Talcott) دانشمند کامپیوتر اهل آمریکا ازدواج کرد.
مک‌کارتی جزء آن دسته از افرادی بود که به خدا اعتقادی نداشت.