stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
۱۲۹۹ (خورشیدی)
درگذشت‌ها

۱ فروردین – کلنل فضل‌الله خان، از افسران ژاندارمری در اواخر دوره قاجاریه (زادهٔ ۱۲۶۵)
۱۲ اردیبهشت – محمدجعفر خان گراشی ملقب به مقتدرالممالک و متخلص به شیدا، شاعر و حاکم لارستان و بنادر خلیج فارس (زادهٔ ۱۲۵۸)
۸ تیر – حسین چاه‌کوتاهی، از فعالان جنبش جنوب ایران و فرماندهان نیروهای تنگستان (زادهٔ ۱۲۳۵)
۲۵ تیر – ژوزف نوز، مشهور به مسیو نوز، وزیر کل گمرکات ایران در زمان مظفرالدین‌شاه
۱ آبان – فرصت‌الدوله شیرازی، شاعر، نویسنده، نقاش، سیاح، موسیقی‌دان و ادیب (زادهٔ ۱۲۳۳)
۶ شهریور – میرزا محمدتقی شیرازی، مرجع عامهٔ شیعه (زادهٔ ۱۲۲۱)
۲۲ شهریور – شیخ محمد خیابانی، از مشروطه‌خواهان تبریزی (زادهٔ ۱۲۵۹)
۲۳ شهریور – تقی رفعت، مدیر روزنامه تجدد و نشریه آزادیستان (زادهٔ ۱۲۶۸)
۲۹ آذر – فتح‌الله غروی اصفهانی، معروف به شیخ الشریعه اصفهانی (زادهٔ ۱۲۲۸)
میرزا مهدی خانشقاقی، معمار ایرانی (زادهٔ ۱۲۲۳)
ملک منصور میرزا شعاع‌السلطنه، دومین فرزند ذکور مظفرالدین شاه (زادهٔ ۱۲۵۹)
میرزا حسین کسمایی، شاعر، روزنامه‌نگار، نویسنده، نقاش و مشروطه‌خواه فعال در جنبش مشروطه خواهی گیلان (زادهٔ ۱۲۴۴)
آیت‌الله سید محمد طباطبایی، مجتهد شیعه و از رهبران اصلی جنبش مشروطه ایران (زادهٔ ۱۲۲۱)
امبر ولی، آلبرتا

Unincorporated در 23x15px|border |alt=|link= آلبرتا, 23x15px|border |alt=|link= کانادا
| Amber Valley | Amber Valley |
| --- | --- |
Unincorporated: Unincorporated
Amber ValleyLocation of Amber Valley in آلبرتا: Amber ValleyLocation of Amber Valley in آلبرتا
مختصات: ۵۴°۴۳′۵۸″ شمالی ۱۱۲°۵۵′۴۶″ غربی﻿ / ﻿۵۴٫۷۳۲۷۸°شمالی ۱۱۲٫۹۲۹۴۴°غربی﻿ / 54.73278; -112.92944: مختصات: ۵۴°۴۳′۵۸″ شمالی ۱۱۲°۵۵′۴۶″ غربی﻿ / ﻿۵۴٫۷۳۲۷۸°شمالی ۱۱۲٫۹۲۹۴۴°غربی﻿ / 54.73278; -112.92944
استان:  آلبرتا
Region: Northern Alberta
Census division: 13
Municipal district: Athabasca County
حکومت: حکومت
 • Reeve: Doris Splane
 • هیئت مدیره:  Athabasca County Council Larry Armfelt Christine Bilsky Warren Griffin Kevin Haines Travais Johnson Dwayne Rawson Doris Splane Penny Stewart Denis Willcott 
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۷ (MST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۶ (MDT)
وبگاه: www.athabascacounty.com
دره امبر، البرتا (به انگلیسی: Amber Valley, Alberta) یک منطقهٔ مسکونی در کانادا است که در آلبرتا واقع شده‌است.
آیباشوو

Village
| Aybashevo Айбашево | Aybashevo Айбашево |
| --- | --- |
Village: Village
Aybashevoموقعیت روی نقشه باشقیرستانAybashevoموقعیت روی نقشه روسیه: Aybashevoموقعیت روی نقشه باشقیرستانAybashevoموقعیت روی نقشه روسیه
مختصات: ۵۵°۱۴′ شمالی ۵۵°۲۱′ شرقی﻿ / ﻿۵۵٫۲۳۳°شمالی ۵۵٫۳۵۰°شرقی﻿ / 55.233; 55.350: مختصات: ۵۵°۱۴′ شمالی ۵۵°۲۱′ شرقی﻿ / ﻿۵۵٫۲۳۳°شمالی ۵۵٫۳۵۰°شرقی﻿ / 55.233; 55.350
ناحیه‌های فدرال روسیه: باشقیرستان
شهر: شهرستان بیرسکی
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۵:۰۰
آیباشوو (انگلیسی: Aybashevo) یک شهرک در شهرستان بیرسکی باشقیرستان کشور روسیه است.
جمشید امیرخانلو

| اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی |
| --- | --- | --- | --- |
نام کامل:  جمشید امیرخانلو
زادگاه:  ایران
پست:  مهاجم
باشگاه‌های حرفه‌ای*: باشگاه‌های حرفه‌ای*
| سال‌ها |  باشگاه‌ها |  بازی† |  (گل)† |
| ۱۳۵۹–۱۳۵۸ |  پرسپولیس |   |   |
| ۱۳۶۱–۱۳۵۹ |  راه‌آهن |   |   |
| ۱۳۶۴–۱۳۶۱ |  دریانوردان |   |   |
| ۱۳۷۱–۱۳۶۵ |  دارایی |   |   |
| ۱۳۷۳–۱۳۷۲ |  استقلال |  ۲۷ |  (۱۰) |
 تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است. :  تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است. 
جمشید امیرخانلو بازیکن بازنشسته فوتبال اهل ایران است. وی در سال ۷۲ مهاجم اصلی تیم استقلال بوده است.
دوران حرفه‌ای

او در جام شهید اسپندی برای تیم پرسپولیس و در لیگ دسته سوم برای تیم استقلال به میدان رفته است. همچنین در لیگ قدس پیراهن تیم دارایی را برتن کرده است.
افتخارات > به عنوان بازیکن > استقلال

دسته سوم: ۱۳۷۲
ترید

تَرید، تَریت، تَلیت، تِلیت یا تیلیت، نان خرد و ریز شده و ترشده در مایعاتی مثل شیر، دوغ، آبگوشت و سایر غذاها است.
ترید در ادب فارسی

ترید در سروده‌ها:
سنایی: «ور به شرع سیدی آگاهی از سر خدای آب حنا بر ترید و سنگ بر رخسار کو».
مولوی: «بر در آن منعمان چرب دیک میدوی بهر ترید مرده ریگ».
عبید زاکانی در منتخب عطایی: «گفتند اگر می‌خواهی درد ساکن شود آن سگ را ترید بخوران».
ابواسحاق شیرازی: «کشکبا گرچه غلیظ است تریدش باید پند ما گوش کن و در عمل آور زنهار».
تریلی

یک تریلی اسکانیا
تریلی یکی از وسایل نقلیه تجاری جاده‌ای است که ترکیب یک کشنده با تریلر حامل محموله متصل به انتهای آن می‌باشد. کشنده کامیون و تریلی دو اصطلاحی هستند که در صنعت حمل‌ونقل سنگین به کار می‌روند و اغلب با هم اشتباه گرفته می‌شوند. کشنده کامیون قسمت محرک و هدایت‌کننده یک ترکیب حمل‌ونقل سنگین است، در حالی که تریلی قسمت باربری آن است. این دو بخش به هم متصل می‌شوند تا بتوانند بارهای سنگین و حجیم را به مسافت‌های طولانی جابه‌جا کنند. برخلاف کامیون، تریلر متصل شده به کشنده توسط یک گیره بکسل، قابل جدا شدن می‌باشد که از اینرو، با توجه به ابعاد مختلف تریلرها، طول تریلی‌ها می‌تواند مقادیر مختلفی را اختیار کند.
استاندارد ابعاد و وزن تریلی‌ها در نقاط مختلف جهان، از ضوابط و مقادیر مدونی پیروی می‌کند به طوری که در قاره اروپا، حداکثر وزن یک تریلی می‌بایستی به ۴۰ تن محدود شود و طول آن کمتر از ۱۹ متر باشد. در ایالات متحده آمریکا، با توجه به امکان یدک کشیدن چندین تریلر توسط کامیون کشنده، محدودیت طولی توسط دولت فدرال تدوین نشده ولی بر اساس قوانین داخلی ایالت‌ها، حداکثر وزن تریلی‌ها از ۳۶ تا ۷۸ تن متغیر است. در استرالیا، حداکثر طول تریلی‌ها یه ۲۶ و وزن‌ها به ۶۲/۵ تن محدود شده‌است.
تریلی یخچال‌دار

یک تریلر یخچال‌دار به عنوان ریفر نیز شناخته می‌شود. این نوع تریلرها دارای سیستم خنک‌کننده و تهویه هستند. آنها برای حمل و نقل غذاهای منجمد، گل‌ها، داروها و هر چیزی که در طول حمل و نقل به دمای سرد نیاز دارد، استفاده می‌شود. یک ریفر دارای یک کندانسور، اواپراتور و کمپرسور در داخل ظرف بسته خود است. حداکثر بارگذاری آن حدود ۴۵۰۰۰ پوند است. در واقع این مدل تریلر یخچال دار نوعی تریلر با دمای کنترل شده‌است. معمولاً برای حمل و نقل محصولات سرد یا یخ زده استفاده می‌شود. صرف نظر از اندازه بار یا نوع محموله ای که باید حمل کنید.
جمهوری سلیمان شمالی

جمهوری سلیمان شمالی (به انگلیسی:Republic of the North Solomons)  یک کشور ناشناخته بود که ظاهراً برای حدود شش ماه در منطقه خودمختار بوگن‌ویل، پاپوآ گینه نو  وجود داشت.
↑  Peter Polomka, ed. (1990). "Bougainville: Perspectives on a Crisis" (PDF). Canberra Papers on Strategy and Defence No. 66. South Pacific Security Project. Archived from the original (PDF) on 12 November 2021. Retrieved 28 October 2020.
↑  Notholt, Stuart A. (December 2009). Fields of Fire - An Atlas of Ethnic Conflict. Lulu.com. p. 6.27. ISBN 9780955465734. Retrieved 19 March 2018.
خاداگی

Selo
| خاداگی Хадаги | خاداگی Хадаги |
| --- | --- |
Selo: Selo
خاداگیموقعیت روی نقشه داغستانخاداگیموقعیت روی نقشه روسیه: خاداگیموقعیت روی نقشه داغستانخاداگیموقعیت روی نقشه روسیه
مختصات: ۴۲°۰۴′ شمالی ۴۷°۵۳′ شرقی﻿ / ﻿۴۲٫۰۶۷°شمالی ۴۷٫۸۸۳°شرقی﻿ / 42.067; 47.883: مختصات: ۴۲°۰۴′ شمالی ۴۷°۵۳′ شرقی﻿ / ﻿۴۲٫۰۶۷°شمالی ۴۷٫۸۸۳°شرقی﻿ / 42.067; 47.883
ناحیه‌های فدرال روسیه: داغستان
شهر: شهرستان کایتاگسکی
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۳:۰۰
خاداگی (به لاتین: Khadagi) یک منطقهٔ مسکونی در روسیه است که در شهرستان کایتاگسکی واقع شده‌است.
زبان آلمانی
نام

همچنین ببینید: نام‌های آلمان
آلمانی در زبان‌های گوناگون نام‌های گوناگونی دارد. در خود آلمانی واژهٔ دُیْچ (به آلمانی: Deutsche) استفاده می‌شود که در آغاز به معنای «مردمی» یا «متعلق به مردم» بوده است. نام آلمانی در فارسی و زبان‌هایی همچون فرانسوی، اسپانیایی، عربی و ترکی از نام قبیلهٔ آلامان، که قبیله‌ای از ژرمن‌های سوئبی بود، گرفته شده است. مردم این قبیله در گذشته در آلزاس امروزی و بخش‌هایی از بادن-وورتمبرگ و سوئیس زندگی می‌کردند.
تاریخ

مقالهٔ اصلی: تاریخ آلمانی
تاریخ > آلمانی بالای باستان

تاریخ زبان آلمانی با تغییر همخوانی آلمانی بالا در دورهٔ مهاجرت‌ها آغاز می‌شود که گویش‌های آلمانی بالای باستان را از ساکسونی باستان جدا می‌کند. این تغییر صوتی شامل تغییرات قابل ملاحظه در تلفظ همخوان‌های انسدادی (سه همخوان واک‌دار ب (b)، د (d)، گ (g) و سه همخوان بی‌واک پ (p)، ت (t) و ک (k)) بود. اثرات اصلی آن به شرح زیر است.
همخوان‌های انسدادی بی‌واک پس از یک واکه، به همخوان‌های سایشی بی‌واک کشیده (مشدد) تبدیل شدند.
همخوان‌های انسدادی بی‌واک در آغاز واژگان یا پس از همخوان‌های خاصی به همخوان‌های انسایشی تبدیل شدند؛
همخوان‌های انسدادی واک‌دار در تنظیمات آوایی خاصی بی‌واک شدند.
| انسدادی بی‌واک پس از واکه | انسدادی بی‌واک در آغاز واژه | انسدادی واک‌دار |
| --- | --- | --- |
| / p / → / ff / | / p / → / pf / | / b / → / p / |
| / t / → / ss / | / t / → / ts / | / d / → / t / |
| / k / → / xx / | / k / → / kx / | / g / → / k / |
در حالی که شواهد نوشتاری از آلمانی بالای باستان در چندین کتیبهٔ فوتارک باستان مربوط به آغاز سدهٔ ششم میلادی وجود دارد، دورهٔ آلمانی بالای باستان به‌طور کلی با ابروگانز (نوشته‌شده در حدود ۷۶۵ –۷۷۵ م) آغاز می‌شود که یک واژه‌نامهٔ آلمانی-لاتین بود که بیش از ۳٬۰۰۰ واژه آلمانی بالا با برابر لاتین آن‌ها را در بر می‌گرفت. پس از ابروگانز، نخستین آثار منسجم به آلمانی بالای باستان در سدهٔ نهم پدیدار شدند که مهم‌ترین آن‌ها موسیپیلی، افسون‌های مرسبورگ، هیلدهبرند و دیگر متون دینی بودند.
به‌طور کلی، متون برجای‌مانده از آلمانی بالای باستان طیف گسترده‌ای را از گوناگونی گویشی با یکنواختی نوشتاری بسیار کم نشان می‌دهند. سنت نوشتاری آلمانی بالای باستان در آغاز بیشتر به دلیل ترجمهٔ آثار لاتین به زبان‌های محلی در صومعه‌ها و کتابت‌خانه‌ها تداوم یافت. در نتیجه، نوشته‌های برجای‌مانده با گویش‌های منطقه‌ای بسیار متفاوت نوشته شده‌اند و از نفوذ لاتین قابل توجهی، به ویژه در واژگان، برخوردار هستند.  در این مرحله صومعه‌ها، جایی که بیشتر آثار نوشتاری تولید می‌شدند، تحت سلطهٔ لاتین بودند و از آلمانی فقط گاهی در نوشتن رسمی و کلیسایی استفاده می‌شد.
زبان آلمانی در طی دورهٔ آلمانی بالای باستان هنوز عمدتاً یک زبان گفتاری و گویش‌های پرشمار و همچنین یک سنت شفاهی بسیار گسترده‌تر از سنت نوشتاری داشت. آلمانی بالای باستان که به تازگی از تغییرات همخوانی رهایی یافته بود، یک زبان نسبتاً جدید و ناپایدار بود و از آن پس هم در آن شماری تغییرات آوایی، واجی، صرفی و نحوی رخ داد. عدم معیارسازی این زبان تا پایان دوره‌اش در سال ۱۰۵۰ به دلیل کمبود آثار نوشتاری، بی‌ثباتی زبان و بی‌سوادی گسترده در آن زمان، بود.
تاریخ > آلمانی بالای میانه

گرچه توافق کاملی در مورد تاریخ دورهٔ آلمانی بالای میانه وجود ندارد، اما به‌طور کلی از ۱۰۵۰ تا ۱۳۵۰ در نظر گرفته می‌شود.  در این دوره قلمرو جغرافیایی قبایل ژرمن، و در نتیجه شمار آلمانی‌زبانان، گسترش قابل توجهی یافت. در دورهٔ آلمانی بالای باستان قبایل ژرمن در شرق فقط تا رودخانه‌های الب و زاله پراکنده بودند اما با آغاز این دوره شماری از این قبایل این مرز شرقی را رد و به قلمرو اسلاوها وارد شدند. با افزایش ثروت و گسترش جغرافیایی گروه‌های ژرمنی، استفاده از زبان آلمانی در دربار اشراف به عنوان زبان معیار دادرسی رسمی و ادبیات افزایش یافت.  نمونهٔ بارز آن mittelhochdeutsche Dichtersprache بود که در دادگاه اشتاوفر در شوابن به عنوان یک زبان نوشتاری معیار فراگویشی به کار گرفته می‌شده است. در حالی که این تلاش‌ها هنوز از نظر منطقه‌ای محدود بود، به مرور استفاده از آلمانی به جای لاتین برای برخی اهداف رسمی آغاز شد، که نیاز بیشتر به تنظیم قراردادهای نوشتاری را در پی داشت.
دورهٔ آلمانی بالای میانه بالا به‌طور کلی زمانی که مرگ سیاه در سال‌های ۱۳۴۶–۵۳ بخش بزرگی از جمعیت اروپا را از بین برد، پایان می‌یابد.
تاریخ > آلمانی بالای نو پیشین

آلمانی نوین با دوره آلمانی بالای نو پیشین آغاز می‌شود که از ۱۳۵۰ آغاز شد و تا ۱۶۵۰ و با پایان جنگ سی ساله پایان یافت.  در این دوره آلمانی بیش از پیش به عنوان زبان اصلی رسیدگی به دادگاه‌ها جایگزین لاتین شد و رشد ادبیات در ایالت‌های آلمان به‌طور فزاینده‌ای مشاهده شد. گرچه این ایالت‌ها هنوز در کنترل امپراتوری مقدس روم و به دور از هر گونه وحدتی بودند، میل به وجود یک زبان نوشتاری منسجم و قابل فهم در همه بخش‌های آلمانی‌زبان شاهزاده‌نشینها و پادشاهی‌ها بیش از همیشه حس می‌شد. آلمانی به عنوان یک زبان گفتاری، در طول این دوره بسیار شکسته بود چرا که گویش‌های منطقه‌ای بسیاری داشت که اغلب برای هم قابل درک نبودند. اختراع چاپ فشاری در حدود ۱۴۴۰ و انتشار ترجمه لوتر از کتاب مقدس در سال ۱۵۳۴، تأثیر بسزایی در معیارسازی زبان آلمانی به عنوان یک زبان نوشتاری فراگویشی داشت.
با انتشار ترجمه محلی لوتر از کتاب مقدس، آلمانی در برابر لاتین به عنوان یک زبان قانونی برای موضوعات درباری، ادبی و اکنون کلیسایی مطرح شد. کتاب مقدس او در ایالت‌های آلمان همه‌گیر شد و تقریباً هر خانوار نسخه‌ای از آن را در اختیار داشت.  با وجود تأثیر کتاب مقدس لوتر به عنوان یک زبان معیار غیررسمی، گونه معیار کاملاً پذیرفته‌شده آلمانی نوشتاری در اواسط سده هجدهم پدیدار شد.
تاریخ > امپراتوری اتریش

زبان آلمانی زبان تجارت و دولت در امپراتوری هابسبورگ بود که منطقه وسیعی از اروپای مرکزی و شرقی را در بر می‌گرفت. تا میانه سده نوزدهم، این زبان اساساً زبان ساکنان شهرها در بیشتر مناطق امپراتوری بود. استفاده از آن نشان می‌داد که گویشورش یک بازرگان یا شخصی از یک منطقه شهری، صرف نظر از ملیتش، است.
پراگ (به آلمانی: Prag) و بوداپست (بودا، آلمانی: Ofen)، به عنوان دو نمونه از مناطق آلمانی‌شده در سال‌های پس از پیوست به امپراتوری هابسبورگ مطرح شدند و برخی از شهرهای دیگر مانند پوزسونی (آلمانی: Pressburg، براتیسلاوا کنونی) در اصل در دوره هابسبورگ ایجاد شدند و در آن زمان بیشتر آلمانی‌نشین بودند. پراگ، بوداپست، براتیسلاوا و شهرهایی همانند زاگرب (آلمانی: Agram) یا لیوبلیانا (آلمانی: Laibach)، اقلیت‌های آلمانی قابل توجهی داشتند.
در استانهای شرقی بانات، بوکوفینا و ترانسیلوانیا (به آلمانی: Banat, Buchenland, Siebenbürgen)، آلمانی نه تنها در شهرهای بزرگتر -همانند Temeschburg (تیمیموآرا)، Hermannstadt (سیبیو) و Kronstadt (براشوو)- زبان غالب بود، بلکه همچنین در بسیاری از شهرهای کوچکتر و روستاها در مناطق اطراف نیز غلبه داشت.
تاریخ > معیارسازی

جامع‌ترین راهنمای واژگان زبان آلمانی در فرهنگ لغت Deutsches Wörterbuch یافت می‌شود. این فرهنگ لغت را برادران گریم در ۱۶ بخش در سال‌های ۱۸۵۲ تا ۱۸۶۰ ایجاد کرده‌اند. در سال ۱۸۷۲، قانون‌های دستوری و نوشتاری آلمانی برای نخستین بار در کتاب راهنمای دودن منتشر شدند.
در سال ۱۹۰۱، دومین کنفرانس نوشتاری با معیارسازی کامل آلمانی نوشتاری به پایان رسید و کتاب راهنمای دودن به عنوان تعریف معیار آن اعلام شد.  در شمال آلمان، آلمانی معیار برای بیشتر ساکنان که گویش‌های بومی آن‌ها زیرگروه آلمانی پایین بود، یک زبان خارجی به‌شمار می‌رفت. با این وجود آلمانی معیار معمولاً فقط در نوشتار یا سخنرانی رسمی به کار گرفته می‌شد. در واقع، آلمانی بالای معیار بیشتر یک زبان نوشتاری بود و با هیچ‌یک از گویش‌های گفتاری سراسر مناطق آلمانی‌زبان تا حدود سده ۱۹ یکسان نبود.
اصلاحات رسمی در قوانین سال ۱۹۰۱ آلمانی معیار برای سال‌ها انجام نشد تا اینکه در سال ۱۹۹۶ اصلاحات بحث‌برانگیزی با هماهنگی همه دولت‌های کشورهای آلمانی‌زبان بر آن اعمال شد.  امروزه زبان رسانه‌ها و آثار نوشتاری تقریباً همواره به آلمانی معیار است که اغلب به آن Hochdeutsch، «آلمانی بالا» گفته می‌شود و در تمام مناطق آلمان‌زبان قابل درک است.
دسته‌بندی

آلمانی معیار نوین یک زبان ژرمنی غربی در شاخه ژرمنی زبان‌های هندواروپایی است. زبان‌های ژرمنی به‌طور سنتی به سه شاخه ژرمنی شمالی، ژرمنی شرقی و ژرمنی غربی تقسیم می‌شوند. نخستین شاخه از آن‌ها شامل زبان‌های نوین دانمارکی، سوئدی، نروژی، فاروئی و ایسلندی می‌شود که همگی از نوادگان نورس باستان هستند. زبان‌های ژرمنی شرقی اکنون منقرض شده‌اند و گوتی تنها زبان در این شاخه است که در آثار نوشتاری از آن باقی مانده است. زبان‌های ژرمنی غربی، زیرگروه‌های گویشی گسترده‌تری دارند و اکنون زبان‌های نوینی همچون انگلیسی، آلمانی، هلندی، ییدیش، آفریکانس و غیره اعضای آن هستند.
در زنجیره گویشی زبان‌های ژرمنی غربی، خطوط بنرات و اوردینگن (که به ترتیب از دوسلدورف-بنرات و کرفلد-اوردینگن رد می‌شوند) برای تمایز گویش‌های آلمانی که تحت تأثیر تغییر همخوانی آلمانی بالا قرار گرفته‌اند (جنوب بنرات) از آن‌هایی که نگرفته‌اند (شمال اوردینگن) به کار می‌روند. گویش‌های جنوب این خطوط آلمانی بالا (شماره‌های ۲۹–۳۴ روی نقشه) و گویش‌های شمال آن‌ها آلمانی پایین/ساکسونی پایین (شماره‌های ۱۹–۲۴) و فرانکی پایین (شماره ۲۵) نامیده می‌شوند. آلمانی بالا، آلمانی پایین و فرانکی پایین به عنوان اعضای خانواده ژرمنی غربی به ترتیب می‌توانند با نام‌های تاریخی ایرمینونی، اینگوائیونی و ایستوائیونی نیز شناخته شوند. این دسته‌بندی نشانگر تبار تاریخی آن‌ها از گویش‌هایی است که ایرمینون‌ها (یا گروه البه)، اینگوائیون‌ها (یا گروه آلمانی دریای شمال) و ایستوائیون‌ها (یا گروه وزر-راین) به آن گفتگو می‌کنند.
آلمانی معیار بر پایه ترکیبی از تورینگی-ساکسونی بالا، فرانکی بالا و گویش‌های باواریایی است که همگی از گویش‌های آلمانی میانه و آلمانی بالا هستند که به شاخه ایرمینونی آلمانی بالا تعلق دارند (شماره‌های ۲۹–۳۴). بنابراین آلمانی به سایر زبان‌هایی که بر پایه آلمانی بالا هستند، همانند لوکزامبورگی (بر پایه گویش‌های فرانکی مرکزی – شماره ۲۹) و ییدیش است. گویش‌های آلمانی بالا در جنوب کشورهای آلمانی‌زبان، همانند آلمانی سوئیسی (گویش‌های آلمانیش – شماره ۳۴) و گویش‌های آلمانی پرشمار ناحیه گرانت است فرانسه، همانند آلزاسی (آلمانیش و فرانکی بالا - (شماره ۳۲)) و فرانکی لورین (فرانکی مرکزی – شماره ۲۹) نیز به آلمانی معیار مرتبط هستند.
پراکندگی جغرافیایی

نمودار گویشوران آلمانی در جهان
آلمان (۷۸٫۳٪)
اتریش (۸٫۴٪)
سوئیس (۵٫۶٪)
سایر (۷٫۷٪)
با در نظر گرفتن آلمانی‌های دور از وطن، آلمانی‌زبانان در همه قاره‌های مسکونی جهان پراکنده شده‌اند. برای ارزیابی شمار گویشوران هر زبان در سراسر جهان، همیشه کمبود اطلاعات کافی و قابل اعتماد مانع راه است. برای به دست آوردن شمار دقیق و جهانی آلمانی‌زبانان بومی، این امر با وجود گونه‌های مختلفی که وضعیت آن‌ها به عنوان «زبان» یا «گویش» جداگانه به دلایل سیاسی و/یا زبانی مورد اختلاف است، از جمله گونه‌های خاصی از آلمانیش (همانند آلزاسی) و آلمانی پایین/پلات‌دیچ.  بسته به درج یا حذف گونه‌های خاصی، تخمین زده می‌شود که تقریباً ۹۰ تا ۹۵ میلیون نفر آلمانی را به عنوان زبان اول،   ۱۰ تا ۲۵ میلیون به عنوان زبان دوم  و ۷۵ تا ۱۰۰ میلیون به عنوان زبان خارجی صحبت می‌کنند. این به معنای وجود تقریباً ۱۷۵ تا ۲۲۰ میلیون آلمانی‌زبان در سراسر جهان است. تخمین زده می‌شود که بدون در نظر گرفتن مهارت افراد در آلمانی، حدود ۲۸۰ میلیون نفر در سراسر جهان حداقل مقداری آلمانی می‌دانند.
پراکندگی جغرافیایی > اروپا و آسیا

در سال ۲۰۱۲ آلمانی زبان مادری حدود ۹۰ میلیون نفر یا ۱۶٪ از جمعیت اتحادیه اروپا بود که پس از روسی دومین زبان پرگویشور و از نظر گویشوران کل نیز پس از انگلیسی دومین زبان بزرگ بود. منطقه‌ای در مرکز اروپا که آلمانی زبان نخست بیشینه جمعیت و وضعیت رسمی دارد. «پهنه آلمانی» (شپراخروم - Sprachraum) نام دارد. این شامل ۸۸ میلیون گویشور بومی و ۱۰ میلیون گویشور زبان دوم (برای نمونه مهاجران) می‌شود. بدون در نظر گرفتن زبان‌های اقلیت محلی، آلمانی تنها زبان رسمی کشورهای زیر است:
آلمان (عملاً، در قانون اساسی صریحاً اشاره نشده است)؛
اتریش (قانوناً)؛
۱۷ کانتون سوئیس (قانوناً)؛
لیختن اشتاین (قانوناً).
آلمانی یکی از زبان‌های رسمی کشورهای زیر است:
استان خودمختار تیرول جنوبی در ایتالیا (همچنین زبان بیشینه)؛
بلژیک (به عنوان زبان بیشینه فقط در جامعه آلمانی‌زبان، که ۲٪ از جمعیت بلژیک را تشکیل می‌دهد)؛
سوئیس، آلمانی در سطح فدرال با فرانسوی، ایتالیایی و رومانش مشترکاً زبان رسمی است و در سطح محلی در چهار کانتون برن (همراه با فرانسوی)، فریبورگ (همراه با فرانسوی)، گراوبوندن (همراه با ایتالیایی و رومانش) و وله (همراه با فرانسوی) رسمی است
لوکزامبورگ، همراه با فرانسوی و لوکزامبورگی.
پراکندگی جغرافیایی > اروپا و آسیا > بیرون از پهنه

اگرچه اخراج و جذب (اجباری) پس از دو جنگ جهانی شمار آلمانی‌زبانان را در مناطق مجاور و جدا شده از پهنه آلمانی بسیار کاهش داد، هنوز هم جوامع اقلیت آلمانی‌زبان بومی که اغلب دوزبانه هستند، یافت می‌شوند.
در اروپا و آسیا، زبان آلمانی زبان اقلیت به رسمیت شناخته‌شده در کشورهای زیر است:
بوسنی و هرزگوین
جمهوری چک
دانمارک
مجارستان
ایتالیا
قزاقستان
لهستان (آلمانی زبان کمکی در ۳۱ کمون است)
رومانی
روسیه
اسلواکی
اوکراین
در فرانسه، گونه‌های آلمانی بالای آلزاسی و فرانکی موزلی به عنوان «زبان‌های منطقه‌ای» شناخته می‌شوند، اما منشور اروپایی زبان‌های محلی یا اقلیت سال ۱۹۹۸ هنوز توسط دولت تصویب نشده است.
پراکندگی جغرافیایی > آفریقا > نامیبیا

نامیبیا از سال ۱۸۸۴ تا ۱۹۱۹ مستعمره امپراتوری آلمان بود. هنوز ۲۵ تا ۳۰ هزار نفر آلمانی را به عنوان زبان مادری صحبت می‌کنند که عمدتاً از نوادگان مهاجران آلمانی هستند. دوره استعمار آلمان در نامیبیا همچنین منجر به تکامل یک زبان پیجین بر پایه آلمانی معیار به نام «آلمانی سیاه نامیبیایی» شد که به زبان دوم بخشی از جمعیت بومی تبدیل شد. این زبان هرچند امروزه تقریباً منقرض شده است، اما برخی از نامیبیایی‌های کهن‌سال هنوز آن را می‌دانند.
آلمانی، در کنار انگلیسی و آفریکانس، در نامیبیا از سال ۱۹۸۴ تا استقلال آن از آفریقای جنوبی در سال ۱۹۹۰، زبان رسمی بود. در این دوره، دولت نامیبیا آفریکانس و آلمانی را به عنوان نمادهای آپارتاید و استعمار تصور می‌کرد و تصمیم گرفت انگلیسی را به عنوان تنها زبان رسمی معرفی کند چرا که انگلیسی زبانی «خنثی» بود و در آن زمان در نامیبیا عملاً هیچ انگلیسی‌زبان بومی وجود نداشت. آلمانی، آفریکانس و چندین زبان بومی طبق قانون «زبان ملی» و عناصر میراث فرهنگی ملت معرفی شدند و اطمینان داده شد که دولت حضور آن‌ها را در کشور تأیید و حمایت می‌کند. امروزه، آلمانی در نامیبیا در بخش‌های گسترده‌ای، به ویژه تجارت و گردشگری، و همچنین کلیساها، مدارس، ادبیات، رادیو و موسیقی کاربرد دارد. Allgemeine Zeitung یکی از سه روزنامه بزرگ در نامیبیا و تنها روزنامه آلمانی‌زبان آفریقا است.
پراکندگی جغرافیایی > آفریقا > آفریقای جنوبی

در آفریقای جنوبی حدود ۱۲٬۰۰۰ نفر به آلمانی یا گونه‌ای از آن به عنوان زبان نخست صحبت می‌کنند که بیشتر از نوادگان موج‌های مختلف مهاجرتی در طول سده‌های ۱۹ و ۲۰ هستند، گویشوران گونه‌ای از آلمانی پایین در وارتبورگ و پیرامون آن متمرکز هستند. شهر کوچک کروندال در استان شمال غربی نیز جمعیت بیشینه آلمانی‌زبان دارد. قانون اساسی آفریقای جنوبی آلمانی را به عنوان یک زبان «رایج» معرفی می‌کند و هیئت زبان پان آفریقای جنوبی موظف به ارتقا و اطمینان از احترام به آن است. این جامعه با چندین مدرسه بین‌المللی آلمانی مانند دویچه شول پرتوریا پشتیبانی می‌شود.
پراکندگی جغرافیایی > آمریکای شمالی

در ایالات متحده، ایالت‌های داکوتای شمالی و داکوتای جنوبی تنها ایالت‌هایی هستند که آلمانی پس از انگلیسی رایج‌ترین زبان در خانه است. نام‌های جغرافیایی آلمانی را می‌توان در سراسر منطقه غرب میانه کشور، مانند نیو اولم و بسیاری از شهرهای دیگر مینه‌سوتا، بیسمارک (مرکز ایالت داکوتای شمالی)، مونیخ، کارلسروهه و استراسبورگ (به نام شهری نزدیک اودسا در اوکراین) در داکوتای شمالی؛ نیو برانفلز، فردریکسبرگ، وایمار و مونستر در تگزاس؛ کورن (کورن سابق)، کیفر و برلین در اوکلاهما و کیل، برلین و جرمن‌تاون در ویسکانسین یافت.
در کانادا، طبق آخرین سرشماری در سال ۲۰۰۶، تعداد ۶۲۲٬۶۵۰ نفر آلمانی‌زبان وجود دارد که یک جامعه فعال در کیچنر، انتاریو دارند. شهرهای بزرگی همچون مونترال، تورنتو و ونکوور نیز گروه‌های بزرگ آلمانی‌زبان دارند.
پراکندگی جغرافیایی > آمریکای جنوبی > برزیل

در برزیل، بیشترین تراکم آلمانی‌زبان‌ها در ایالت‌های ریو گرانده جنوبی، سانتا کاتارینا، پارانا، سائو پائولو و اسپریتو سانتو است.
وضعیت رسمی آلمانی در برزیل به شرح زیر است:
اسپیریتو سانتو (زبان فرهنگی در سراسر ایالت)
دومینگوس مارتینز
ایتارانا،
لارانجا دا ترا
پانکاس
سانتا ماریا د ژتیبا
ویلا پاوئو
ریو گراند دو سول (آلمانی بخش جدایی‌ناپذیری از میراث تاریخی و فرهنگی این ایالت است)
سانتا ماریا دو هروال
کانگوچو
سانتا کاتارینا
آنتونیو کارلوس
پومرود
پراکندگی جغرافیایی > آمریکای جنوبی > سایر کشورهای آمریکای جنوبی

گروه‌های بزرگی از آلمان‌زبان‌ها در آرژانتین، شیلی، پاراگوئه، ونزوئلا، پرو و بولیوی وجود دارند.
تأثیر مهاجرت آلمانی‌ها در سده نوزدهم به جنوب شیلی به حدی بود که بالدیبیا برای مدتی یک شهر دو زبانه اسپانیایی-آلمانی بود که در آن «تابلوها و پلاکاردها همواره به آلمانی و اسپانیایی بودند».  بدین ترتیب می‌توان آلمانی را بستره گویش اسپانیایی جنوب شیلی دانست.  برای نمونه واژه اسپانیایی جنوب شیلی برای سیاه‌توت، گیاهی که در همه جای جنوب شیلی یافت می‌شود، به جای واژگان معمول Mora و zarzamora در اسپانیایی، murra است که ریشه آلمانی دارد.
پراکندگی جغرافیایی > اقیانوسیه

در استرالیا، ایالت استرالیای جنوبی در دهه ۱۸۴۰ موج آشکاری از مهاجرت از پروس (به ویژه منطقه سیلزی) را تجربه کرد. آن‌ها به دلیل دوری از سایر آلمانی‌زبانان و تماس با انگلیسی استرالیایی، به یک گویش منحصر به فرد معروف به آلمانی باروسا گفتگو می‌کنند، که بیشتر در دره باروسا در نزدیکی آدلاید رایج است. استفاده از آلمانی با رخداد جنگ جهانی اول و احساسات غالب ضدآلمانی در میان مردم و اقدامات مربوط در دولت، به شدت کاهش یافت. این زبان تا سده ۲۰ همچنان به عنوان زبان اول استفاده می‌شد، اما اکنون استفاده از آن به چند گویشور قدیمی محدود شده است.
مهاجرت آلمانی‌ها به نیوزیلند در سده نوزدهم کمتر از مهاجرت انگلیسی‌ها، ایرلندی‌ها و شاید حتی اسکاندیناویایی‌ها بود. با این وجود، در این کشور جوامع آلمانی‌زبان بزرگی تا دهه‌های اول سده ۲۰ وجود داشت. آلمانی‌زبانان بیشتر در پوهوی، نلسون و گور اقامت گزیدند. در آخرین سرشماری (۲۰۱۳)، ۳۶٬۶۴۲ نفر در نیوزیلند به آلمانی صحبت کردند و آلمانی پس از انگلیسی و فرانسوی سومین زبان اروپایی و در کل نهمین زبان رایج در نیوزیلند بود.
همچنین یک کریول مهم آلمانی، به نام Unserdeutsch، در مستعمره سابق آلمان در گینه نو آلمان، سراسر میکرونزی و شمال استرالیا (یعنی قسمت‌های ساحلی کوئینزلند و استرالیای غربی) توسط چند سالمند صحبت می‌شود. خطر انقراض آن جدی است و تلاش‌ها برای احیای این زبان توسط پژوهشگران در حال انجام است.