سید عباس مجتهد گراشی
سرگذشت > بازگشت به گراش و مهاجرت

بیانیهٔ مجلس شورای ملی در حمایت از
سید عباس مجتهد گراشی
مجلس شورای ملی ایران
مورخ ۱۲ شهر جمادی‌الاخری ۱۳۲۵
نمرهٔ ۴۳۶
عمدةالامراء حاجی علی‌نقی‌خان حاکم لارستان فارس را مرقوم و اظهار می‌دارد…
از قراریکه اهالی جراش و لار بجناب مستطاب شریعتمدار آقای آقا سید جعفر مجتهد زید افضاله وکیل محترم فارس اظهار داشته‌اند جناب مستطاب شریعتمآب ملاذالانام آقای آقا سید عباس مجتهد جراش بعد از آنکه مدتهای متمادیه در عتبات عالیات عرش درجات علی مشرفهاالسلام والتحیات تحصیل علوم دینیه نموده بمقامات عالیه ارتقاء جسته این اوقات بوطن مألوف خود مهاجرت فرموده جمعی از اشرار باسم تبعیت جناب مستطاب شریعتمآب حاجی سید عبدالحسین مجتهد نسبت به جناب معظم الیه و اتباع ایشان سوء ادب و هتک احترام رفتار می‌نمایند این است که لزوماً در مقام اظهار برمی‌آید که حتی‌المقدور در مقام ممانعت و جلوگیری از این فقرات برآمده رفع مزاحمات اشرار از ایشان و اتباع ایشان نموده در صدد توقیر و احترام جناب معزی الیه باشند که آسوده‌خاطر مشغول ترویج احکام دین مبین باشند و ضمناً جناب حاج سید عبدالحسین مجتهد را اعلام دارید که در مقام توقیر نوع خود برآمده استماع سعایت مغرضین را موقوف و متروک دارند. زیاد زحمتی ندارد. والسلام.
مجلس شورای ملی
سید عباس پس از دریافت درجهٔ اجتهاد و پایان تحصیلاتش، در سال ۱۳۲۰ ه‍.ق و پس از چهل سال از نجف به زادگاهش گراش برگشت. او با استقرار در گراش، مدرسهٔ علمیهٔ آن‌جا را احیا کرد و شخصاً در مدت کوتاه حضورش در گراش، مدیریت آن را به عهده گرفت. همچنین از سال ۱۳۲۴ ه‍.ق به عنوان امام جماعت مسجد جامع گراش انتخاب شد و به اقامهٔ نماز در آن مسجد و دیگر فعالیت‌های فرهنگی و تبلیغی می‌پرداخت. این منصب بعدها برای فرزندان و نوادگانش باقی ماند.
در بحبوحهٔ اتفاقات لارستان در دورهٔ استبداد صغیر، علی‌قلی‌خان گراشی، حاکم لارستان، در راستای ایجاد رقیبی برای سید عبدالحسین لاری و با هدف کاستن از قدرت و مشروعیت او، از سید عباس مجتهد حمایت کرد. این اقدام علی‌قلی‌خان به پشتوانهٔ محمدعلی‌شاه، شیخ فضل‌الله نوری و محمدعلی‌خان نصرالدوله، نایب‌الحکومهٔ فارس، انجام گرفت. متعاقب آن، اختلافاتی بین پیروان دو مجتهد در لارستان پدید آمد و طرفداران سید عبدالحسین لاری به سخنرانی‌ها و جلسات درس سید عباس هجوم بردند و دست به تبلیغات گسترده‌ای علیه او زدند. در واکنش به این اتفاقات، نمایندگان مجلس شورای ملی در تاریخ ۱۲ جمادی‌الثانی ۱۳۲۵ ه‍.ق بیانیه‌ای خطاب به علی‌قلی‌خان گراشی صادر کردند و در آن، مخالفان سید عباس را کسانی معرفی کردند که به اسم تبعیت از سید عبدالحسین لاری، به او هتک احترام می‌کنند. در این بیانیه به سید عبدالحسین توصیه شد که از سید عباس دلجویی کند. همچنین شماری از روحانیون و مراجع نجف چون شیخ فضل‌الله نوری، محمدجعفر محلاتی، آخوند خراسانی و مرتضی عراقی، تلگراف‌هایی در حمایت از سید عباس صادر کردند. از آن جا که سید عباس در نجف دارای مقامی علمی و نفوذی معنوی بود و شخصیت شناخته‌شده‌ای بین بزرگان دینی داشت، این تلگراف‌ها عموماً در جهت پاسداشت جایگاه و شخصیت وی صادر می‌شدند.
سید عباس قصد داشت برای همیشه در گراش بماند، اما ناآرام‌شدن منطقهٔ لارستان، امکان فعالیت‌های علمی را از او گرفت. علی‌رغم حمایت‌های صورت‌گرفته، سید عباس مجبور شد پس از چهار سال اقامت در گراش، آن‌جا را ترک کند. او مدتی در لار زندگی کرد و بعد از آن عازم مشهد شد. پس از آن چند مدت در نجف ساکن شد و در نهایت به دعوت سید ابوالحسن اصفهانی و در زمان مرجعیت او، مدتی در کنگاور و سپس در کرمانشاه ساکن شد. همچنین او در این دوران به عنوان مرجعی مذهبی، مخاطب بیانیه‌ای از سوی میرزا محمدتقی شیرازی قرار گرفت که ناظر به وضعیت سرزمین‌های اسلامی در آستانهٔ جنگ جهانی اول بود و مسلمانان را به همدلی و اتحاد دعوت می‌کرد. سید عباس در پاسخ، عمل به حکم آن بیانیه را برای عامهٔ مردم و مقلدینش لازم دانست. غلامرضا کیوان سمیعی در کتاب زندگانی سردار کابلی به دیدارش با سید عباس در کرمانشاه اشاره می‌کند و می‌گوید به علت خردسالی، امکان استفاده از حضور او برایش مقدور نبوده‌است. او پس از کوچ به کرمانشاه، به مدت ۲۴ سال اقدام به فعالیت درسی و تبلیغی و همچنین برپایی نماز جماعت در این شهر کرد.