پیسانکا
نقوش پیسانکاها

هر منطقه، هر دهکده و تقریباً هر خانواده در اوکراین مراسم خاص خود، نمادها، معانی و فرمول‌های مخفی خود را برای رنگ کردن تخم‌مرغ داشتند. این آداب و رسوم وفادارانه حفظ شده و در طول نسل‌ها از مادر به دختر منتقل شده است. رسم تزیین پیسانکی با بیشترین دقت رعایت می‌شد و پیسانکا پس از تبرکِ عید پاک، قدرت زیادی به عنوان طلسم داشت.
پیسانکا به طور سنتی در آخرین هفتۀ صیام، با عنوان هفتۀ مقدس در گاه‌شمار ارتدکس و کاتولیک یونانی (متحد) ساخته می‌شد. (هر دو مذهب در اوکراین پیروانی دارند و هر دو هنوز عید پاک را بر اساس گاه‌شمار ژولینی جشن می‌گیرند.) آن‌ها توسط زنان خانواده ساخته می‌شوند. در اواسط فصل روزه (صیام)، زنان شروع به کنار گذاشتن تخم‌ها می‌کردند، تخم‌هایی که شکلی عالی و صاف داشتند، و در حالت ایدئال، اولین تخم‌گذاری‌های مرغ‌های جوان بود. همچنین باید یک خروس وجود می‌داشت، زیرا فقط می‌توان از تخم‌های بارور شده استفاده کرد. (اگر از تخم‌های غیر بارور استفاده می‌شد، هیچ باروری در خانه وجود نداشت.)
رنگها از گیاهان خشک‌شده، ریشه، پوست، انواع توت‌ها و حشرات (کوشینال) تهیه می‌شدند. رنگ زرد از گل‌های وودواکسن و رنگ طلایی از پوست پیاز به دست می‌آمد. رنگ قرمز را از چوب درخت لاگ‌وود یا کوشینال و سبز تیره و بنفش را از پوستۀ تخمه‌های آفتابگردان، انواع توت‌ها و پوست درخت سنجد استخراج می‌شد. رنگ سیاه از پوسته گردو درست می‌شد. رنگ‌ها به صورت مخفیانه و با استفاده از دستور العمل‌هایی که از مادر به دختر منتقل می‌شد، تهیه می‌شدند. گاهی رنگ‌های شیمیایی (رنگ‌های غیرمعمول یا دشوار) همراه با زاج از دستفروشان خریداری می‌شد، ماده‌ای که به تثبیت بهتر رنگ‌های طبیعی به پوستۀ تخم‌مرغ کمک می‌کرد.
یک قلم، معروف به پیساچوک، پیساک، پیسال‌تسه یا کیستکا (بسته به منطقه) تهیه می‌شد. این قلم از یک تکه آلیاژ برنج نازک که دور یک سوزن پیچیده شده و یک مخروط توخالی از برنج یا مس تشکیل می‌شد؛ و این قطعات را با سیم یا موی اسب به یک چوب کوچک وصل می‌کردند (معمولاً چوب بید ترجیح داده می‌شد). در مناطق لمکو، به جای آن از یک سنجاق یا میخ ساده که در انتهای چوب فرو می‌کردند (تکنیک قطره‌چکانی) استفاده می‌شد.
پیسانکاها در شب درست می‌شدند، زمانی که بچه‌ها خواب بودند. زنان فامیل دور هم جمع شدند و نمازهای مقتضی را می‌خواندند و مشغول کار می‌شدند. این کار به صورت مخفیانه انجام می‌شد (الگوها و ترکیب رنگ‌ها از مادر به دختر منتقل و به دقت محافظت می‌شد).
پیسانکاها با استفاده از روش مقاومت موم (باتیک) ساخته می‌شدند. موم زنبور عسل در یک کاسه کوچک روی اجاق بزرگ خانواده (به اوکراینی: піч) گرم می‌شد و قلم‌ها در آن فرو می‌رفتند، موم مذاب با حرکات دست روی تخم‌مرغ سفید اعمال می‌شد. هر تکۀ پوسته‌ که با موم پوشانده می‌شد، سفید باقی می‌ماند. سپس تخم‌مرغ را زرد رنگ می‌کردند و موم بیشتری روی آن می‌گذاشتند و سپس نارنجی، قرمز، بنفش، سیاه (توالی رنگ همیشه روشن تا تیره بود). تکه‌های پوستۀ پوشیده شده با موم به همان رنگ باقی می‌ماندند؛ پس از رنگ نهایی (معمولاً قرمز، قهوه‌ای و یا سیاه)، موم را با حرارت دادن تخم‌مرغ در اجاق گاز و پاک کردن ملایم موم ذوب شده یا فرو بردن مختصر تخم‌مرغ در آب جوش، خارج می‌کردند.
تخم‌مرغ‌های آب‌پز استفاده نمی‌شدند، زیرا پیسانکاها به طور کلی روی تخم‌مرغ خام یا کمتر معمول، تخم‌مرغ پخته شده (پچارکی) منقوش می‌شدند. تخم‌مرغ‌های آب‌پز را برای عید پاک با استفاده از رنگ پوست پیاز قرمز رنگ می‌کردند و به آن «کراشانکی» می‌گفتند. تعداد رنگ‌های تخم‌مرغ معمولاً محدود بود، زیرا رنگ‌های طبیعی زمان رنگرزی بسیار طولانی داشتند (گاهی چند ساعت). پیسانکاها به صورت دسته‌ای کشیده و رنگ می‌شدند.
روش دیگر، در مناطق قومی لمکو و بویکو و همچنین نادسیانیا، روش قطره‌چکانی بود. یک سر سوزن را در موم مذاب فرو کرده و سپس روی پوستۀ تخم‌مرغ قرار می‌دادند؛ نقاط ساده‌ای ایجاد می‌شد و یا با یک حرکت سریع دست اثری به شکل اشک یا ویرگول را ایجاد می‌کردند. از این قطرات برای ایجاد الگوها و طرح‌ها استفاده می‌شد. رنگرزی و حذف موم نیز همانند پیسانکای سنتی انجام می‌شد.
ساخت پیسانکی همچنان در دوران جدید نیز ادامه دارد. در عین حفظ بسیاری از جنبه‌های سنتی، تاثیر استفاده از فناوری‌های جدید مشهود است. رنگ‌های آنیلین تا حد زیادی جایگزین رنگ‌های طبیعی شده‌اند. اکنون قلم‌ها با مواد مدرن ساخته می‌شوند. اما قلم‌های سنتی هنوز از برنج و چوب ساخته می‌شوند، اما آن‌هایی که با دسته‌های پلاستیکی مدرن‌تر ساخته می‌شوند، محبوبیت بیشتری پیدا می‌کنند. نسخۀ الکتریکی قلم از دهۀ ۱۹۷۰ میلادی به صورت تجاری در دسترس بوده است، مخروط توخالی مسی تبدیل به یک مخزن فلزی که موم زنبور ذوب شده را در دمای ثابت نگه می‌دارد و مقدار بسیار بیشتری نسبت به یک قلم سنتی در خود نگه می‌دارد، شده است. این قلم‌های جدید (خواه برقی یا غیر برقی) دارای سرهای ماشین‌کاری شده با اندازه‌ها یا دهانه‌های بسیار ظریف تا بسیار درشت هستند.