stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
کرمانشاه
جغرافیا

همچنین ببینید: حیات وحش کرمانشاه
جغرافیا > موقعیت

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| منطقه | محل دبیرخانه | استان‌ها |  |  |  |  |  |
| ۴ | کرمانشاه | استان کرمانشاه استان ایلام استان لرستان استان همدان استان مرکزی استان خوزستان |  |  |  |  |  |
شهر کرمانشاه از شمال به کوه فرخشاد و کوه پراو، از شمال غربی به کوه طاق بستان و از جنوب به سفید کوه منتهی می‌شود که در قسمت مرکزی استان کرمانشاه با موقعیت ۴۷ درجه و ۴ دقیقهٔ شرقی و ۱۹ درجه و ۳۴ دقیقهٔ شمالی قرار دارد و دارای ۲۴۵۰۰ کیلومتر مربع گستردگی و ارتفاع ۱۲۰۰ متر از سطح دریا است.
کرمانشاه یکی از شاهراه‌های ارتباطی شرق و غرب و قدیمی‌ترین راه عبور زائران عتبات عالیات است که به همین سبب تأثیرات فرهنگی و معنوی برجا گذارده‌است. کرمانشاه در دروازه زاگرس قرار دارد. رشته کوه زاگرس که فلات ایران را از سرزمین‌های همسایه جدا کرده‌است در مسیر کرمانشاه، به دشت‌های وسیع و کوه‌های عمدتاً مجزا و دره‌های وسیعی منتهی می‌شود که از قدیم برای رسیدن به میان‌رودان مورد استفاده قرار گرفته‌است.
فاصلهٔ زمینی شهر کرمانشاه در شرایط مطلوب تا بغداد، ۳۹۰ کیلومتر، تا تهران، ۵۹۰ کیلومتر از اتوبان ساوه و ۵۱۰ کیلومتر از اتوبان قم، تا مرز خسروی (مرز ایران و عراق) در حدود ۲۰۰ کیلومتر و فاصلهٔ هوایی آن تا تهران ۴۱۳ کیلومتر است.
جغرافیا > موقعیت منطقه‌ای

استان‌های ایران در طبقه‌بندی جدید در سال ۱۳۹۳ توسط وزارت کشور جمهوری اسلامی ایران به پنج منطقه برحسب عوامل همجواری، جغرافیایی و ویژگی‌های مشترک تقسیم‌بندی شدند؛ که هر یک از مناطق پنجگانه یک دبیرخانه دایمی دارد؛ که شامل شهرهای تهران، اصفهان، تبریز، کرمانشاه و مشهد می‌باشد؛ و هرکدام یک دفتر ستاد مرکزی در وزارت کشور دارند؛ که برای حل مشکلات مناطق بدون مراجعه به مرکز تشکیل شده‌اند.
این تقسیم‌بندی جدای از تقسیمات استانی مصوب مجلس شورای اسلامی می‌باشد؛ و مربوط به موضوعات داخلی وزارت کشور می‌باشد.
شهر کرمانشاه در این تقسیم‌بندی به عنوان دبیرخانۀ دائمی منطقۀ چهار شامل استان‌های کرمانشاه، ایلام، لرستان، همدان، مرکزی و خوزستان می‌باشد.
جغرافیا > آب و هوا

شهر کرمانشاه دارای اقلیم معتدل کوهستانی است.
در قرن چهارم میلادی شهر کرمانشاه که در آن دوران روستای خوش آب و هوایی بود به عنوان دومین اقامت گاه سلطنتی ساسانیان انتخاب شد. در دوران ساسانیان باغ‌های بزرگی در این منطقه ساخته شد و تا مدت‌ها مکان تفریحی شاهان ساسانی بوده‌است. در دوران اسلامی نیز بارها شهر کرمانشاه را شهری خوش آب و هوا توصیف کرده‌اند که در آن آب‌ها جاری است و درختان و میوه جات فراوان دارد و کالاها در آن ارزانند.
ابن فقیه در کتاب البلدان که در سال ۲۹۰ هجری نگاشته‌است در مورد کرمانشاه می‌نویسد:
او-قباد- از مداین تا رود بلخ در همه راه هیچ سرزمینی که هوایش از کرمانشاهان تا گردنه همدان-اسدآباد- خوش‌تر و آبش گواراتر و نسیمش لذت بخش‌تر باشد نیافت این بود که قرمسین را ساخت.
بیشترین ساعات آفتابی کرمانشاه به ۲۹۹۹ ساعت می‌رسد، بیشترین ساعات آفتابی در ماه‌های تیر و مرداد و کمترین آن در ماه‌های دی و بهمن است. موقعیت اقلیمی و اکولوژیک استان کرمانشاه با توجه به میزان متوسط بارندگی و رطوبت نسبی سالیانه به نحوی است که دامنه کوه‌ها و دشت‌های آن عموماً پوشیده از جنگل و مرتع بوده و در پاره‌ای از نقاط نیز زمین‌های زارعی آبی و دیمی است. میانگین دمای سالانهٔ شهر کرمانشاه در حدود ۱۴سانتی‌گراد و میزان بارش سالانهٔ این شهر ۴۵۶٫۸ میلی‌متر است.
| آب و هوای کرمانشاه >  | آب و هوای کرمانشاه > ژانویه | آب و هوای کرمانشاه > فوریه | آب و هوای کرمانشاه > مارس | آب و هوای کرمانشاه > آوریل | آب و هوای کرمانشاه > مـــــه | آب و هوای کرمانشاه > ژوئـن | آب و هوای کرمانشاه > ژوئیـه | آب و هوای کرمانشاه > اوت | آب و هوای کرمانشاه > سپتامبر | آب و هوای کرمانشاه > اکتبـر | آب و هوای کرمانشاه > نوامبر | آب و هوای کرمانشاه > دسامبر | آب و هوای کرمانشاه > سـال  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| گرم‌ترین C° | ۱۴ | ۲۰ | ۲۵ | ۲۸ | ۳۴ | ۴۰ | ۴۳ | ۴۳ | ۳۷ | ۳۴ | ۲۵ | ۲۰ | ۴۳  |
| میانگین گرم‌ترین‌ها C° | ۳ | ۷ | ۱۳ | ۱۹ | ۲۵ | ۳۲ | ۳۶ | ۳۶ | ۳۱ | ۲۴ | ۱۶ | ۸ | ۲۱  |
| میانگین سردترین‌ها C° | -۴ | -۲ | ۳ | ۸ | ۱۲ | ۱۷ | ۲۲ | ۲۰ | ۱۷ | ۱۲ | ۵ | ۱ | ۱۰  |
| سردترین C° | -۲۱ | -۲۷ | -۱۴ | -۴ | ۲ | ۷ | ۱۱ | ۲ | ۰ | -۲ | -۹ | -۹ | -۲۷     |
منبع: وبگاه ودربیس : منبع: وبگاه ودربیس
جغرافیا > ناهمواری‌ها

کوه‌های عمدهٔ شهرستان عبارتند از بیستون، کوه فرخشاد در شمال، پرآو در شمال شرقی، کوه میوله در شمال غربی و سفیدکوه که در جنوب شرقی شهر کرمانشاه واقع شده‌اند و غار پرآو که شهرت جهانی دارد یکی از بزرگ‌ترین غارهای دنیاست و در کوه پرآو واقع شده‌است.
| نام | موقعیت | ارتفاع | رشته کوه |
| --- | --- | --- | --- |
| پراو | شمال شرقی کرمانشاه | ۳۳۵۷ متر[نیازمند منبع] | رشته کوه زاگرس |
| کوه سفید | جنوب کرمانشاه | ۲۸۰۵ متر[نیازمند منبع] | رشته کوه زاگرس |
| فرخشاد | شمال کرمانشاه | ۲۹۳۰ متر | رشته کوه زاگرس |
| میوله | شمال کرمانشاه | ۲۱۰۰ متر (تقریبی) | رشته کوه زاگرس |
جغرافیا > آب‌ها

مهم‌ترین آب‌های کرمانشاه رودخانه قره‌سو، رودخانهٔ آبشوران، رودخانهٔ چم‌بشیر، دریاچهٔ طاق بستان، سراب خضر الیاس و سراب نیلوفر می‌باشند.
ادارهٔ شهر > شهرداری کرمانشاه

همچنین ببینید: شهرداری کرمانشاه
همچنین ببینید: فهرست شهرداران کرمانشاه
بلدیهٔ کرمانشاه در زمان قاجار در میان سال‌های ۱۲۷۹ تا ۱۲۹۰ در محل دیوانخانه تشکیل می‌شود که وظیفهٔ آن رفت و روب کردن خیابان‌های پر رفت‌وآمد و روشن کردن چراغ‌های پیه‌سوز خیابان‌ها بوده‌است که این وظایف تا زمان اولین شهردار، اسدالله خان فزونی به همین شکل اداره می‌شود که وی در زمان شهرداری‌اش به ایجاد خیابان شاه‌بختی از اجلالیه تا سه‌راه پهلوی (شریعتی)، سنگفرش خیابان‌های شهر و نصب فانوس‌های نفتی در معابر شهر اقدام می‌کند. کرمانشاه از زمان ساخت بلدیه در سال ۱۲۹۹ تاکنون ۷۴ شهردار داشته‌است.
ساختمان شهرداری کرمانشاه در سال ۱۸۹۷ م توسط سفارت انگلیس جهت کنسولگری تأسیس شده‌است، که در سال ۱۳۳۷ توسط شهردار وقت سلطان محمد دولتشاهی، برای ساختمان شهرداری که قبلاً در میدان شهرداری سابق قرار داشته‌است، خریداری می‌شود. هم‌اکنون شهر کرمانشاه از نظر تقسیمات منطقه‌ای شهرداری به ۸ منطقهٔ شهرداری تقسیم شده‌است.
ادارهٔ شهر > شورای اسلامی شهر کرمانشاه

همچنین ببینید: شورای اسلامی شهر کرمانشاه
شورای اسلامی شهر کرمانشاه مرکب از ۱۱ نفر در قالب ۱۵ کمیسیون املاک، برنامه‌ریزی، اقتصادی، حقوقی، فرهنگی و اجتماعی، عمران، خدمات شهری، شهرسازی، ورزش، ایثارگران، محیط زیست، بهداشت، آموزش، تحقیق و تفحص امنیت و مشارکت مردمی رفاهی تصمیم‌گیری در حوزهٔ امور مربوط به شهرداری کرمانشاه را بر عهده دارد. اعضای این شورا با رأی مردم شهر کرمانشاه برای چهار سال انتخاب می‌شوند. شورای اسلامی شهر کرمانشاه در سال ۱۳۷۷ همزمان با اجرای قانون شوراهای اسلامی شهر و روستا در سراسر ایران تأسیس شده‌است. هم‌اکنون ششمین دورهٔ شورای شهر کرمانشاه در حال فعالیت می‌باشد.
چشم‌انداز شهری

وسعت عرصهٔ شهری کرمانشاه، برابر با ۹۵٫۹۷ کیلومتر مربع (نزدیک به ۱۰ هزار هکتار) است. ۸۰ درصد وسعت این شهر را زمین‌های وقفی تشکیل می‌دهند. شهر کرمانشاه به ۸ منطقهٔ شهرداری تقسیم شده‌است. از بیش از ۱۰ هزار هکتار محدودهٔ قانونی شهر کرمانشاه ۱۲۲۷ هکتار آن را بافت فرسودهٔ شهری تشکیل می‌دهد که ۲۰ درصد جمعیت شهر در آن زندگی می‌کنند. همچنین ۳۴۰ هکتار از بافت فرسودهٔ شهر کرمانشاه بافت تاریخی است.
چشم‌انداز شهری > تغییرات شهری

نخستین طرح جامع شهر کرمانشاه در سال ۱۳۵۱ پیشنهاد شد. مرحلهٔ دوم طرح جامع کرمانشاه در جلسهٔ مورخهٔ ۵ اردیبهشت ۱۳۶۰ از تصویب شورای عالی شهرسازی و معماری ایران گذشت.
شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، در جلسهٔ مورخهٔ ۶ دی ۱۳۷۸، به بررسی مغایرت‌های اساسی طرح تفصیلی شهر کرمانشاه نسبت به طرح جامع مصوب پرداخته و تصویب نمود تا مساحت ۴۷ هکتار جنب شهرک ظفر در شمال شهر، ۲۱ هکتار در محدودهٔ جنوب شهرک گل‌ها (شامل ۶ هکتار کمربند سبز دور شهر) و ۶۰ هکتار در غرب شهرک الهیه (شامل ۲۱/۵ هکتار کمربند سبز دور شهر) به مساحت شهر افزوده شده و در بخش جنوب غربی شهر، در ناحیهٔ میدان آزادگان، ۵۰ هکتار زمین از آموزش عالی به کاربری مسکونی و خدمات تغییر کاربری بیابد، با این شرط که ۱۰ هکتار از آن به خدمات عمومی (شامل تالار شهر، مرکز تیزهوشان و …) اختصاص بیابد.
طرح جامع شهر کرمانشاه برای افق ۱۳۹۱، (پیش‌بینی شده برای جمعیت ۱۱۴۷۳۰۰ نفر و مساحت ۹۵۶۸/۱ هکتار) در جلسهٔ مورخهٔ ۳ شهریور ۱۳۸۰ شورای شهرسازی استان کرمانشاه بررسی و در جلسهٔ مورخهٔ ۲۱ بهمن ۱۳۸۱ مورد تصویب قرار گرفت. بر اساس تغییرات به عمل آمده در این طرح و بر اساس تصمیم کمیتهٔ فنی شورای عالی، حفظ کاربری‌های نظامی داخل شهر بلامانع دانسته شده و به فراهم شدن شرایط مناسب موکول شد. همچنین در این طرح پیشنهاد شد تا کرمانشاه به چند «پاره شهر» تقسیم شده و مشاور تهیه‌کنندهٔ طرح، راهکاری برای نظام مدیریت جدید برای هر یک از پاره شهرها و نیز برای کل شهر کرمانشاه ارائه نماید.
در جلسهٔ مؤرخهٔ ۱۶ آذر ۱۳۸۷، مسئلهٔ اصلاح حریم شهر کرمانشاه در شورای عالی برنامه‌ریزی و توسعهٔ استان کرمانشاه بررسی و نقشهٔ طرح به تصویب رسید. این نقشه‌ها در جلسهٔ مورخهٔ ۱۱ خرداد ۱۳۸۸ شورای عالی شهرسازی و معماری ایران بررسی و تصویب نهایی شد. در جلسهٔ مورخهٔ ۳ اسفند ۱۳۸۸، شورای عالی شهرسازی و معماری ایران مغایرت طرح تفصیلی با طرح جامع شهر کرمانشاه را بررسی کرده و الحاق ۱۳/۵ هکتار به محدودهٔ شهر جهت اختصاص به مسکن مهر را تصویب کرد.
در جلسۀ مؤرخۀ ۱۸ تیر ۱۴۰۳ نیز شورای عالی شهرسازی و معماری ایران با الحاق ۳۷۵ هکتار شامل ۱۷۱ هکتار در منطقۀ پشته‌کش و ۲۰۴ هکتار در منطقۀ چشمه روزان به محدودۀ شهر کرمانشاه موافقت کرد.
چشم‌انداز شهری > معابر سطح شهر

| ردیف | عناوین | متراژ تعداد |
| --- | --- | --- |
| ۱ | سرانه فضای سبز | ۸٫۸۱ |
| ۲ | تراکم (براساس جمعیت) | ۸۳٫۵ در هکتار |
| ۳ | تعداد میدان‌ها | ۳۴ |
| ۴ | تعداد پارک‌ها | ۱۶۵ |
| ۵ | تعداد خیابان‌ها | ۶۵۵ |
| ۶ | تعداد شهرک‌ها | ۶۷ |
| ۷ | تعداد کوچه ها | ۵۲۱۰ |
| ۸ | تعداد بلوارها | ۱۰۳ |
| ۹ | تعداد بن‌بست‌ها | ۲۴۷۱ |
چشم‌انداز شهری > اماکن سطح شهر

| ردیف | مکان | مهم‌ترین‌ها | شمار | تأسیس |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱ | پارک‌ها | پارک کوهستان پارک لاله پارک شرقی طاق بستان پارک غربی طاق بستان پارک شاهد پارک شیرین | ۱۶۵ |  ۱۳۴۸ - - |
| ۲ | گورستان‌ها | گورستان باغ فردوس گورستان مینا آباد گورستان بهشت زهرا قبرستان مسیحیان قبرستان یهودیان | ۴ | ۱۳۵۱ - ۱۳۹۳ - - |
| ۳ | شهربازی‌ها | شهربازی کرمانشاه شهربازی طاق بستان | ۲ | - - |
| ۴ | موزه‌ها | موزه پارینه‌سنگی زاگرس موزه سنگ طاق بستان موزه مردم‌شناسی کرمانشاه موزه پوشاک و زیورآلات استان کرمانشاه | ۱۲ | ۱۳۸۶ - ۱۳۶۹ - |
| ۵ | کتابخانه‌ها | امیرکبیر شهید آوینی شهید بهشتی | ۸ | ۱۳۷۱ ۱۳۵۰ ۱۳۷۶ |
چشم‌انداز شهری > اماکن سطح شهر > پارک‌ها

مقالهٔ اصلی: فهرست بوستان‌های کرمانشاه
سران فضای سبز در کرمانشاه ۸٫۲۳ متر مربع به ازای هر نفر است و تعداد ۲۳۸ بوستان در شهر کرمانشاه وجود دارد که بیشترشان پارک‌هایی کوچک و محله‌ای هستند. پارک‌های مهم شهر که عمدتاً در کنار محوطهٔ تاریخی طاق بستان قرار دارند عبارتند از پارک شرقی، پارک غربی، پارک کوهستان که در شمال شرقی شهر کرمانشاه قرار دارند. پارک‌های دیگری نیز که در سایر نقاط شهر قرار دارند که بزرگ‌ترین آن‌ها عبارتند از پارک شاهد، پارک شیرین، پارک معلم و پارک لاله. پارک شاهد محل برگزاری نمایشگاه‌های بزرگ شهر کرمانشاه نیز هست که در بلوار شهید بهشتی قرار دارد.
چشم‌انداز شهری > اماکن سطح شهر > گردشگاه‌ها

پارک جنگلی طاق بستان که در شمال شرقی شهر کرمانشاه قرار دارد شامل کوهستان‌ها، چشمه‌ها، فضای سبز، دریاچه‌های مصنوعی، مجموعه نقش برجسته‌های ساسانی و شکارگاه خسرو پرویز می‌شود که به دلیل آب و هوای معتدل مورد توجه پادشاهان ساسانی قرار گرفته‌است و از آن به عنوان شکارگاه سلطنتی استفاده کرده‌اند که امروزه به دلیل امکانات تفریحی و آثار تاریخی یکی از پر جاذبه‌ترین مناطق کرمانشاه مورد استفاده قرار می‌گیرد.
همچنین غار پرآو بزرگ‌ترین غار عمودی دنیا و دومین اثر طبیعی ملی کرمانشاه، از مکان‌های مهم برای غارنوردی است که هر ساله غارنوردان داخلی و خارجی زیادی را راهی کوه پراو می‌کند. یکی از ویژگی‌های منحصربه‌فرد غار پراو وجود دهانه آن در ارتفاع سه‌هزار متری از سطح دریا است که این بالاترین سطح در بین تمام غارهای دنیا می‌باشد و به این دلیل لقب اورست غارهای جهان را دارا می‌باشد.
چشم‌انداز شهری > معماری و آثار تاریخی

کرمانشاه پیش از اسلام یکی از شهرهای مهم ایران به‌شمار می‌رفت و پس از اسلام بارها توسط اعراب مورد حمله قرار گرفت؛ مسعر ابن مهلهل که در قرن چهارم از کاخ‌های باستانی شاهان ایران در کرمانشاه دیدن کرد و شرح ویران کردن آن توسط اعراب را نوشته‌است. گرچه این مسئله با توجه فاصله زمانی مسعر ابن مهلهل از صدر اسلام مورد تردید است؛ مخصوصاً با توجه به اینکه کرمانشاه - که اعراب آن را قرمسین می‌خواندند- در زمان بنی عباس شهری آباد و معمور بوده‌است.
جاذبه‌های تاریخی پیش از اسلام شهر کرمانشاه بیشتر آثار باقی‌مانده از دوران ساسانیان است که سرآمد آن‌ها طاق بستان است که به گونه‌ای نماد شهر کرمانشاه هم به حساب می‌آید و در پایین‌تر از محوطهٔ تاریخی طاق بستان و شهر تاریخی کامبادنه منطقه‌ای به نام شکارگاه خسروپرویز وجود دارد که در زمان خسروپرویز برای شکار تفریحی کاربرد داشته‌است که در نقش برجسته‌های طاق بستان این شکارها به تصویر کشیده شده‌اند. سنگ‌نبشته بیستون نیز از آثار ثبت شدهٔ ایران در میراث جهانی یونسکو، در دامنه کوه بیستون قرار دارد.
چشم‌انداز شهری > معماری و آثار تاریخی > طاق بستان

مقالهٔ اصلی: طاق بستان
همچنین ببینید: نقش‌برجسته تاج‌گذاری اردشیر دوم و شکارگاه خسرو پرویز
طاق بستان مجموعه‌ای از سنگ‌نگاره‌ها و سنگ‌نبشته‌های دورهٔ ساسانی است که در شمال غربی کرمانشاه واقع شده‌است. این مجموعه در قرن سوم میلادی ساخته شده‌است و ارزش هنری و تاریخی زیادی دارد. چند صحنه تاریخی از جمله تاج‌گذاری خسرو پرویز، تاج‌گذاری اردشیر دوم، تاج‌گذاری شاهپور دوم و سوم و همچنین چند سنگ‌نوشته (کتیبه) به خط پهلوی کتیبه‌ای در آن کنده‌کاری شده‌است.
چشم‌انداز شهری > معماری و آثار تاریخی > سنگ‌نبشته بیستون

مقالهٔ اصلی: سنگ‌نبشته بیستون
سنگ‌نبشته بیستون یا کتیبه بیستون، از آثار دوره هخامنشیان واقع در سی کیلومتری شهر کرمانشاه در دامنه کوه بیستون است. سنگ‌نبشته بیستون یکی از مهم‌ترین و مشهورترین سندهای تاریخ جهان و مهم‌ترین متن تاریخی در زمان هخامنشیان است که شرح پیروزی داریوش بزرگ را بر گوماته مغ و به بند کشیدن یاغیان را نشان می‌دهد. این اثر از سال ۲۰۰۶ یکی از آثار ثبت شدهٔ ایران در میراث جهانی یونسکو است.
چشم‌انداز شهری > معماری و آثار تاریخی > معماری دورهٔ قاجار

قدیمی‌ترین بناها در بافت تاریخی شهر کرمانشاه به دورۀ زندیه و دوران حکومت خاندان زنگنه بر این شهر بازمی‌گردد. با این وجود بیشتر بناهای بافت تاریخی کرمانشاه از دورهٔ قاجار به جای مانده‌اند. تکایای شهر کرمانشاه و اکثر مساجد تاریخی این شهر مربوط به دوران قاجار و پهلوی اول می‌باشند و معماری قدیمی شهر نیز از سبک آن دوره پیروی می‌کند. در آن دوران شهر کرمانشاه به دلیل موقعیت خود مورد توجه قرار می‌گیرد. این بناها که در نزدیکی بازار کرمانشاه و محلهٔ فیض آباد؛ محلهٔ قدیمی شهر قرار دارند شامل مسجدهای قدیمی، تکایا و خانه‌های قدیمی هستند. بازار کرمانشاه که در خیابان‌کشی‌های دوران پهلوی به چهار قسمت تقسیم شده‌است بیشتر این بناها را در خود و مناطق اطراف خود جای داده‌است. تکیه معاون‌الملک، مسجد عمادالدوله، مسجد جامع کرمانشاه، مسجد جامع شافعی، تکیه بیگلربیگی، مسجد حاج شهباز خان، مسجد شاهزاده، مسجد دولتشاه، خانه خواجه باروخ و غیره از آثار معماری شاخص در بافت تاریخی کرمانشاه هستند.
تکیه معاون‌الملک معروفترین‌ترین اثر از دوره قاجاریه در شهر کرمانشاه‌است که که کاشی‌های منحصربه‌فردش آن را از دیگر تکایا متمایز می‌کند. این بنا در بافت تاریخی شهر در محلهٔ آبشوران بنا شده‌است که به دستور حسین خان معین الرعایا در سال ۱۳۱۵ هجری قمری ساخته شده‌است. تکیه بیگلر بیگی نیز یکی از تکایای زیبای کرمانشاه است که در دوره قاجاریه توسط عبدالله خان ملقب به بیگلربیگی ساخته شده‌است و از لحاظ آئینه کاری بی‌نظیر است.
مردم

مقالهٔ اصلی: مردم کرد
مردم > زبان

زبان مردم شهر کرمانشاه، کُردی است و در شهر کرمانشاه گویش‌های مختلف زبان کُردی تکلم می‌شود. علاوه بر کُردی کرمانشاهی که خاص این شهر است، گویشوران دیگر شاخه‌های کُردی جنوبی (کلهری، سنجابی، زنگنه‌ای، کُلیایی و … )، کُردی سورانی (جافی و اردلانی)، گورانی-هورامی و لکی نیز در شهر کرمانشاه زندگی می‌کنند.
همچنین لهجهٔ فارسی کرمانشاهی نیز در این شهر به کار می‌رود. که تنها خاص شهر کرمانشاه است و از حدود نیمهٔ دوران قاجار در پی ورود مهاجرانی که برای کار در دستگاه دولتی، تبلیغ مذهب و تجارت در بازار به کرمانشاه آمده‌اند ایجاد شده‌است.
مردم > مذهب

بر مبنای پژوهشی که توسط امیر رستگار خالد استاد دانشگاه شاهد تهران و میثم محمدی انجام شده و نتایج آن در شمارهٔ ۵۸ (تابستان ۱۳۹۴) مجلهٔ علمی-پژوهشی جامعه‌شناسی کاربردی چاپ اصفهان منتشر شده‌است، مردم شهر کرمانشاه پس از شهرهای رشت، تهران و اهواز کمترین گرایش را به دین دارند. همچنین بر مبنای این آمار، شهر کرمانشاه در باور به سکولاریسم پس از شهرهای شیراز، اهواز، تهران، رشت، سنندج، همدان، ارومیه سکولارترین شهر ایران به‌شمار می‌رود.
آمار دقیقی از میزان گرایش مردم کرمانشاه به دین و نیز درصد پیروان دین‌های گوناگون در این شهر وجود ندارد. اما به‌طور کلی بیشتر مردم شهر پیرو یکی از سه مذهب تشیع، تسنن و اهل حق (یارسان) هستند. همچنین گروه‌های کوچکتری از اقلیت‌های دینی وجود دارند که در مجموع ۰/۱۷ درصد از کل جمعیت را تشکیل می‌دهند که مهم‌ترین آن‌ها زرتشتیان با ۰/۱۲ درصد، مسیحیان ۰/۰۲ درصد و کلیمیان ۰/۰۳ درصد از کل جمعیت هستند.
مردم > مذهب > یارسان

بخش زیادی از کردهای کرمانشاه تا اواخر سدهٔ نوزدهم میلادی پیروی دین یارسان بودند. هنری بایندر سیاح فرانسوی که در اواخر قرن نوزدهم از استان کرمانشاه دیدن کرده‌است، در سفرنامهٔ خود با عنوان «در کردستان، در بین‌النهرین و پرشیا» که در سال ۱۸۸۷ به چاپ رسیده‌است دین غالب مردم را یارسان می‌داند. او در بازدید از شهر قصر شیرین می‌نویسد:
.... بیشتر کُردان ایران از فرقهٔ علی‌اللهی هستند. اگر آن‌ها را در انجام کارهایشان آزاد گذارند، آن‌ها هم در کار دیگران مداخله نمی‌کنند. حس احترام به عقیدهٔ مذهبی دیگران در نزد ایشان بسیار زیاد است.
او همچنین در بازدید از «شهر کرمانشاه» می‌نویسد:
.... کُردان ایالت کرمانشاه مردمی آرام و خوش‌برخوردند. آن‌ها به فرقهٔ علی‌اللهی تعلق دارند که باگذشت‌ترین فرقه‌های مذهبی هستند. در بعضی از دهکده‌ها پیروان این فرقه با مسیحیان که گذشت آن‌ها کمتر است آمیزش دارند.
مردم > مذهب > یهودیان

مقالهٔ اصلی: یهودیان کرمانشاه
محلهٔ قدیمی یهودیان کرمانشاه، در محلهٔ فیض‌آباد و در نزدیکی یکی از پنج دروازهٔ ورودی به شهر قرار داشته که در میان کرمانشاهیان به دروازهٔ یهودی‌ها معروف بوده‌است. شمار یهودیان کرمانشاه در دوران مشروطیت در حدود ۳۰۰۰ نفر برآورد شده که تا زمان احداث مدرسهٔ آلیانس کرمانشاه یعنی ۱۹۰۴ م چندان سر و سامانی نداشتند. یهودیان کرمانشاه در دوران پهلوی و با بهبود نسبی وضع اجتماعی از محله‌های قدیمی خود مهاجرت و در نقاط مختلف شهر پراکنده می‌شوند. این شهر، تا پیش از انقلاب اسلامی یکی از انجمنهای پرجمعیت یهودیان ایران بود. همچنین انجمن کلیمیان، جمعیت یهودیان این شهر را پس از انقلاب اسلامی ایران در حدود ۱۵۰۰ نفر و در سال ۱۳۸۹ در حدود ۲۵۰ نفر برآورد کرده‌است و یهودیان از ۴ کنیسایی که در سال‌های پیشین فعال بودند تنها در کنیسای اتحاد کرمانشاه، مراسم دینی خود را برگزار می‌کنند.
مردم > جمعیت‌شناسی

کرمانشاه نهمین شهر پرجمعیت ایران است که براساس آمار درگاه ملی آمار ایران در سال ۱۳۸۵ تعداد ۳۴۶٬۸۶۴ زن و ۳۵۷٬۸۴۵ مرد شهرنشین و مجموع ۷۰۴۷۰۹ نفر شهرنشین در کرمانشاه زندگی می‌کرده‌اند؛ و با اضافه کردن روستاییان، کرمانشاه دارای جمعیت ۷۸۴٬۶۰۲ نفر بوده‌است. همچنین جمعیت شهر در سال ۱۳۸۸ براساس آماری که گزتیر انتشار داده ۸۱۵٬۰۱۴ نفر برآورد شده‌است.
سر جان مک‌دانلد کینر در ۱۸۰۱ تعداد خانه‌های شهر کرمانشاه را حدود ۱۲۰۰۰ باب و جمعیت آن را بیش از ۶۰۰۰۰ نفر ذکر کرده‌است. با این حال سیلوستر دوساسی، خاورشناس فرانسوی که در سال ۱۸۰۷ م از کرمانشاه دیدن کرده در کتابی شمار مردمان این شهر را در حدود ۱۶ تا ۱۸ هزارنفر برآورد کرده‌است. کنراد مالتبرن نیز در کتابی که در سال ۱۸۲۴ م به چاپ رسانده شمار خانه‌های شهر را ۳۰۰۰ خانه عنوان کرده‌است. همچنین چنان‌که ویلم فلور نوشته، جمعیت شهر کرمانشاه در آغاز قرن بیستم بیش از ۶۰۰۰۰ نفر بوده‌است.
جمعیت شهر کرمانشاه در سرشماری‌ها از سال ۱۳۳۵ به بعد به صورت زیر بوده‌است.
| سال سرشماری | جمعیت | رتبه در کشور |
| --- | --- | --- |
| ۱۳۳۵ | ۱۲۵٬۴۲۹ | ۶ |
| ۱۳۴۵ | ۱۸۷٬۹۳۰ | ۷ |
| ۱۳۵۵ | ۲۹۰٬۶۰۰ | ۷ |
| ۱۳۶۵ | ۵۶۵٬۵۴۳ | ۷ |
| ۱۳۷۰ | ۶۲۴٬۰۸۴ | ۸ |
| ۱۳۷۵ | ۶۹۲٬۹۸۶ | ۸ |
| ۱۳۸۵ | ۷۸۴٬۶۰۲ | ۹ |
| ۱۳۹۰ | ۸۵۱٬۴۰۵ | ۹ |
| ۱۳۹۵ | ۹۴۶٬۶۵۱ | ۹ |
| مردان | سن | زنان |
| --- | --- | --- |
| ۲۱٬۲۲۴  | بیش‌تر از ۶۵ |  ۱۸٬۶۷۸ |
| ۷٬۵۲۳  | ۶۰–۶۴ |  ۷٬۹۹۷ |
| ۱۱٬۸۶۱  | ۵۵–۵۹ |  ۱۲٬۱۰۶ |
| ۱۸٬۰۴۵  | ۵۰–۵۴ |  ۱۶٬۷۷۲ |
| ۲۲٬۹۵۹  | ۴۵–۴۹ |  ۲۱٬۹۰۵ |
| ۲۶٬۳۲۰  | ۴۰–۴۴ |  ۲۵٬۹۰۷ |
| ۳۰٬۲۴۸  | ۳۵–۳۹ |  ۳۰٬۱۵۶ |
| ۳۰٬۹۲۲  | ۳۰–۳۴ |  ۳۰٬۷۸۵ |
| ۳۹٬۵۹۹  | ۲۵–۲۹ |  ۳۹٬۳۵۰ |
| ۵۲٬۴۶۷  | ۲۰–۲۴ |  ۵۳٬۱۲۶ |
| ۵۱٬۴۱۹  | ۱۵–۱۹ |  ۴۹٬۴۷۳ |
| ۳۸٬۴۳۴  | ۱۰–۱۴ |  ۳۶٬۴۴۱ |
| ۲۷٬۹۰۵  | ۵–۹ |  ۲۵٬۹۶۰ |
| ۲۷٬۲۰۱  | ۰–۴ |  ۲۵٬۳۰۷ |
فرهنگ

در کرمانشاه همواره بزرگان زیادی در ادبیات، هنر، تاریخ و سیاست برخاسته‌اند بزرگانی همچون، میرزا محمدرضا کلهر از نستعلیق‌نویسان مهم تاریخ ایران، علی‌اشرف درویشیان از نویسندگان سرشناس ایران، شامی کرمانشاهی شاعر کرد زبان، ابوالقاسم لاهوتی شاعر و فعال سیاسی انقلابی، کیهان کلهر نوازندهٔ بلندآوازهٔ کمانچه، شهرام ناظری خوانندهٔ معروف و شناخته شده، رشید یاسمی نویسنده، مورخ، مترجم و شاعر معاصر ایرانی، پوران درخشنده کارگردان سرشناس، علی‌محمد افغانی نویسنده نخستین رمان واقعی به زبان فارسی، مجتبی شمسی‌پور شیمیدان، ابوحنیفه احمدابن داود دینوری گیاه‌شناس، ستاره‌شناس، ریاضیدان و مورخ قرن نهم میلادی، یارمحمدخان کرمانشاهی از مبارزان انقلابی جنبش مشروطه و … را می‌توان نام برد.
فرهنگ > موسیقی

مقالهٔ اصلی: موسیقی کردی
کرمانشاه یکی از مراکز موسیقی کردی و ایرانی است. چهره‌های نامداری از این شهر و شهرهای نزدیک به آن در موسیقی ظهور کرده‌اند که نقش پررنگی در هنر موسیقی داشته‌اند. علی اکبر مرادی نوازندهٔ برجستهٔ تنبور از شهر کرمانشاه به عنوان مرکز موسیقی کردی یاد می‌کند و ریشهٔ بسیاری از گوشه‌های موسیقی ایرانی را در موسیقی کرمانشاه می‌داند. حسین علیزاده دیگر استاد موسیقی ایرانی نیز از کرمانشاه با نام «پدر موسیقی ایرانی» یاد می‌کند.
بهمن کاظمی پژوهشگر موسیقی، موسیقی رایج در شهر کرمانشاه را به سه دستهٔ موسیقی باستانی، موسیقی روستایی و موسیقی شهری تقسیم‌بندی می‌کند. از سازهای رایج در موسیقی کُردی در کرمانشاه می‌توان به تنبور، دف، شمشال و کمانچه اشاره کرد.[نیازمند منبع]
پیش از انقلاب ۵۷، کرمانشاه مرکز رادیو کردی بود و این رادیو مخاطبان بسیاری در میان کردهای هر چهار کشور به دست آورده بود.
فرهنگ > سالن‌های سینما

مقالهٔ اصلی: سینما در کرمانشاه
نخستین سینما در کرمانشاه در سال ۱۳۱۰ با نام سینماتوگراف فروهر توسط سید ابول نقاش با راهنمایی و کمک حبیب‌الله مراد در خیابان شاه‌بختی (معلم شرقی) ساخته شد که تا سال ۱۳۱۴/۱۳۱۵ نیز فعال بود. دومین سینمای کرمانشاه سینما باربد بود که در سال ۱۳۱۲ در جلوخان فعالیت خود را آغاز کرد و تا سال ۱۳۲۴ فعال بود. از زمان ورود سینما به کرمانشاه تاکنون در مجموع ۱۶ سالن سینما به‌صورت غیرهمزمان در این شهر به فعالیت پرداخته‌اند. به جز دو سینمای فروهر و باربد، بقیۀ سینماها عبارتند از سینما هما (سینما ایران)، سینما دیانا (سینما مهتاب)، سینما مولن روژ و رکس، (که تابستانی بوده‌اند) سینما متروپل، سینما کریستال، سینما شرکت نفت، سینما آتلانتیک (پیروزی)، سینما شهر فرنگ (آزادی)، سینما شهر تماشا (استقلال)، سینما صحرا (بهمن)، سینما فرهنگ، سینما بیستون و سینما پاز. در ابتدای سال ۱۳۵۶ و در آستانۀ پیروزی انقلاب ۹ سالن سینما در شهر کرمانشاه فعال بود. پس از انقلاب و جنگ ایران و عراق رفته‌رفته‌ این سالن‌ها متروکه شدند یا تغییر کاربری دادند.
پس از انقلاب ۵۷ و جنگ فقط سینماهای آزادی، پیروزی، و استقلال به فعالیت خود ادامه دادند و سینماهای فرهنگ و بهمن نیز ساخته شد. در دی ماه ۱۳۸۷ همهٔ سینماها به جز سینما فرهنگ به گفتهٔ نهادهای دولتی به دلیل بازسازی و بهبود کیفیت سینماهای شهر کرمانشاه تعطیل شدند. این در حالی بود که تعداد صندلی‌های سینما فرهنگ نیز به ۲۰۰ صندلی کاهش یافت و پس از نه ماه هم‌زمان با عید فطر ۱۳۸۸ سینما آزادی به دستور استاندار کرمانشاه بدون بازسازی سینما بازگشایی شد و عنوان شد که به دلیل فقدان اعتبارات سینماهای این شهر هنوز بازسازی نشده‌اند.[پیوند مرده] علاوه بر این سالن کوچک سینما بیستون در تاریخ ۱۰ خرداد ۱۳۹۷ با ظرفیت ۱۶۰ نفر در مکان هتل پارسیان راه‌اندازی شد. سینما پاز نیز در آذر ۱۴۰۰ با سرمایه‌گذاری بخش خصوصی با ظرفیت ۴۵ نفر در طبقۀ نهم برج پویا واقع در چهارراه گلستان شهر کرمانشاه آغاز به کار کرد.
 در حال حاضر تنها چهار سینمای فرهنگ، آزادی، بیستون و پاز در شهر کرمانشاه به کار خود ادامه می‌دهند.
فرهنگ > تئاتر

در گذشته انواع نمایش‌های سنتی همچون تعزیه، روحوضی و… با اهداف دینی یا سرگرمی در کرمانشاه اجرا می‌شده است. با این وجود نمایش به‌شکل مدرن آن در کرمانشاه سابقه‌ای بیش از یک قرن دارد. نخستین تئاتر در کرمانشاه در زمان حکومت علی‌خان ظهیرالدوله (صفاعلیشاه) که در ۱۲۸۸ خورشیدی حاکم کرمانشاه بوده است به‌روی صحنه رفت و عواید آن به مدرسهٔ علمیهٔ اسلامیه اختصاص پیدا کرد. نخستین گروه تئاتر در کرمانشاه «هیئت تئاترال ارامنه» نام داشت که تقی رهبر سرپرستی آن را برعهده داشت و تا سال ۱۳۲۰ فعال بود. سپس گروه‌های تئاتر دیگری تشکیل شد. تا سال ۱۳۴۵ اجراهای تئاتر در کرمانشاه محدود و در دبیرستان‌ها بود. در سال ۱۳۲۳ نمایش «اتللو» در سالن دبیرستان شاهپور به‌روی صحنه رفت که نخستین اجرای یک نمایش کلاسیک و سنگین در کرمانشاه بود. سال ۱۳۴۵ کلاس‌های آموزش تئاتر با هدف تربیت هنرآموزان به‌مدت یک ماه با مربیگری بهرام بیضایی در کرمانشاه تشکیل شد. متعاقب آن «مرکز هنرهای دراماتیک کرمانشاه» تأسیس و «گروه نمایش کرمانشاه» نیز تشکیل شد و فعالیت خود را آغاز کرد که تحولی در تئاتر کرمانشاه به وجود آورد.
| نام | تاریخ ساخت | ظرفیت | تعداد سالن | مکان |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| مجتمع فرهنگی شهید آوینی (غدیر) | - | سالن غدیر ۲۷۰ پلاتوی تجربه | ۲ | میدان غدیر |
| مجتمع فرهنگی و هنری وحدت  | ۱۳۸۶ | ۳۵۰ | ۱ | میدان جلیلی |
| مجتمع فرهنگی انتظار (تئاتر شهر کرمانشاه) | ۱۳۸۷ | سالن اصلی ۶۴۰ سالن سینما ۲۸۰ پلاتوی کارگاه نمایش ۱۶۰ سالن سه‌سویه ۱۵۰ سالن ۲۳۸ پلاتوی طاق‌بستان پلاتوی بیستون پلاتوی کرمانشاه سالن روباز ۳۰۰ | ۴ | میدان آزادگان |
| مجتمع فرهنگی هنری دانش | ۱۴۰۳ | ۵۰۰ ۱۰۰ | ۲ | شهرک دانش |