stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
سبزی خوردن

| 0 | 1 |
| --- | --- |
نعنا، جعفری، برگ‌های جوان تره و تربچه: نعنا، جعفری، برگ‌های جوان تره و تربچه
گونه: مخلفات
خاستگاه: ایران/جمهوری آذربایجان/ارمنستان/کردستان
مواد اصلی: گیاهان تازه و سبزیجات خام
  رسانه: سبزی خوردن:   رسانه: سبزی خوردن
سبزی خوردن از مخلفات معمول در آشپزی ایرانی، ترکی و ارمنی است که می‌تواند کنار هر خوراکی مصرف شود و ترکیبی است از سبزیجات تازه و تره‌بار خام. ریحان، جعفری و ترب از معمول‌ترین این سبزیجات هستند.
علاوه بر این‌که سبزی خوردن می‌تواند کنار هر غذایی عرضه شود، گاهی نیز همراه با انواع نان مانند لواش، سنگک و بربری
و پنیر (نون‌پنیرسبزی) و گاه با مغز گردو مصرف می‌شود.
از میان برخی سبزیجاتی که در ترکیب سبزی خوردن قرار می‌گیرند می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
| فارسی | ارمنی | انگلیسی | نام علمی |
| --- | --- | --- | --- |
| ریحان | ռեհան rehān | Basil | Ocimum basilicum |
| گشنیز | համեմ hāmem | Cilantro, coriander | Coriandrum sativum |
| شاهی | կոտեմ kotem | Cress | Lepidium sativum |
| شوید | սամիթ sāmit | Dill | Anthemum graveolens |
| شنبلیله | հացհամեմ hātshāmem | Fenugreek | Trigonella foenum-graecum |
| تره | պրաս prās | Leek chives | Allium ampeloprasum var. persicum |
| نعنا | նանա nānā | Mint | Mentha spicata |
| جعفری | մաղադանոս māghādānos | Parsley | Petroselinum crispum |
| موسیر | շալոտ shālot | Persian shallot | Allium stipitatum (Allium hirtifolium, Boiss?) |
| تربچه | բողկ boghk | Radish | Raphanus sativus |
| مرزه | ծիթրոն tsitron | Savory | Satureja |
| پیازچه | կանաչ սոխ kanach sokh | Scallion | Allium fistulosum |
| ترخون | թարխուն tārkhūn | Tarragon | Artemisia dracunculus |
گالری تصاویر

ریحان، پیازچه و تربچه
نعناع، جعفری و پیازچه
شلکلینگن

| شلکلینگن   | شلکلینگن   |
| --- | --- |
Town hall: Town hall
  نشان:   نشان
کشور: آلمان
ایالت: بادن-وورتم‌برگ
منطقه اداری: Tübingen
ناحیه: Alb-Donau-Kreis
حکومت: حکومت
 • شهردار: Michael Knapp
مساحت: مساحت
 • کل: ۷۵٫۲۴ کیلومتر مربع (۲۹٫۰۵ مایل مربع)
ارتفاع: ۵۴۰ متر (۱۷۷۰ فوت)
جمعیت (۲۰۰۶-۱۲-۳۱): جمعیت (۲۰۰۶-۱۲-۳۱)
 • کل: ۷۱۱۳
 • تراکم: ۹۵/کیلومتر مربع (۲۴۰/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: CET/CEST (UTC+1/+2)
کدهای پستی: ۸۹۵۹۸–۸۹۶۰۱
کدهای شماره‌گیری: ۰۷۳۹۴, ۰۷۳۸۴
پلاک خودرو: UL
وبگاه: www.schelklingen.de
شهر شلکلینگن (به آلمانی: Schelklingen) در ایالت بادن-وورتمبرگ در کشور آلمان واقع شده‌است.
کران (فارسان)

| کُران | کُران |
| --- | --- |
روستا: روستا
مختصات: ۳۲°۰۸′۰۲″شمالی ۵۰°۲۱′۱۶″شرقی﻿ / ﻿۳۲٫۱۳۳۸°شمالی ۵۰٫۳۵۴۴°شرقی﻿ / 32.1338; 50.3544: مختصات: ۳۲°۰۸′۰۲″شمالی ۵۰°۲۱′۱۶″شرقی﻿ / ﻿۳۲٫۱۳۳۸°شمالی ۵۰٫۳۵۴۴°شرقی﻿ / 32.1338; 50.3544
کشور: ایران
استان: [[[چهارمحال|چهارمحال]]
دهستان: میزدج سفلی
جمعیت: ۴۰۴۹ نفر (سرشماری ۹۵)
کُران، روستایی از توابع شهرستان فارسان در استان چهارمحال و بختیاری ایران است.
جمعیت

این روستا در دهستان میزدج سفلی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، جمعیت آن ۴۰۴۹ نفر (۱۱۹۳خانوار) بوده‌است.
وجه تسمیه نام روستا

کران در لغت به معنی چمنزار سرسبز و محل پرورش اسب است که علت نامگذاری چمنزار بودن بخش وسیعی از ارضی روستا، به علت بالا بودن سطح آب و وجود چشمه‌های متعدد، در گذشته‌است.
تولیدات کشاورزی

عمده سطح زیر کشت زمین‌های زراعی این روستا به زراعت چوب اختصاص دارد. در گذشته محصولات این روستا شامل برنج و عدس بوده، این روستا در سال‌های گذشته دارای دامپروری پررونقی بوده‌است. «کران»؛ طولانی‌ترین روستای کشور به خاطر توسعه در کنار جاده می‌باشد.
کران یکی از روستاهای چهارمحال و بختیاری در شهرستان فارسان است که خانه‌های روستایی در این روستا دریک خط ممتد ساخته شده‌است و موجب شده که روستا شکل و ساختار خاصی پیدا کند و در عین حال به عنوان طولانی‌ترین روستای کشور شناخته شود. خانه‌های مسکونی در این روستا در یک خط ممتد (بیش از هفت کیلومتر) ساخته شده‌است و موجب شده‌است این روستا شکل و مورفولوژی خاصی پیدا کند. اهالی روستای کران دارای لهجه و گویش بختیاری هستند و شغل مردم روستای کران بیشتر در بخش کشاورزی است. ساختار مسکونی روستا ساختار خطی است. روستای کران دارای مساحت ۱۱۳٫۶ هکتاری بوده و ساختار مسکونی روستا ساختاری خطی است. روستای خطی کران از شمال به اراضی شهر پردنجان و از جنوب به روستای ده چشمه و فارسان متصل می‌شود، روستای کران از شرق به روستای چلیچه و از غرب به شهر فارسان متصل شده‌است.
تاکاهیرو تاناکا

| اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی |
| --- | --- | --- | --- |
نام کامل:  Takahiro Tanaka
زادروز:  ۲۲ نوامبر ۱۹۹۳ ‏(۳۰ سال)
زادگاه:  هاچی‌اوجی، توکیو
قد:  ۱٫۷۰ متر (۵ فوت ۷ اینچ)
پست:  مدافع
اطلاعات باشگاهی: اطلاعات باشگاهی
باشگاه کنونی:  Renofa Yamaguchi FC
شمارهٔ پیراهن:  ۲۱
باشگاه‌های جوانان: باشگاه‌های جوانان
۲۰۰۵–۲۰۱۱:  باشگاه فوتبال توکیو وردی Youth
باشگاه‌های حرفه‌ای*: باشگاه‌های حرفه‌ای*
| سال‌ها |  باشگاه‌ها |  بازی† |  (گل)† |
| ۲۰۱۲–۲۰۱۴ |  باشگاه فوتبال توکیو وردی |  ۱۰ |  (۰) |
| ۲۰۱۳ |  → Machida Zelvia (قرضی) |  ۱۹ |  (۰) |
| ۲۰۱۵–۲۰۱۸ |  Briobecca Urayasu |  ۳۶ |  (۰) |
| ۲۰۱۹– |  Renofa Yamaguchi FC |   |   |
 تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است و آمار به روز شده در تاریخ ۵ ژانویه ۲۰۱۹. :  تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است و آمار به روز شده در تاریخ ۵ ژانویه ۲۰۱۹. 
تاکاهیرو تاناکا (انگلیسی: Takahiro Tanaka؛ زادهٔ ۲۲ نوامبر ۱۹۹۳) بازیکن فوتبال اهل ژاپن است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال توکیو وردی اشاره کرد.
سنت-آستریل

| سنت-آستریل | سنت-آستریل |
| --- | --- |
کمون (فرانسه): کمون (فرانسه)
  نشان:   نشان
سنت-آستریلنمایش نقشه فرانسهسنت-آستریلنمایش نقشه سانتر-وال-دلوآر: سنت-آستریلنمایش نقشه فرانسهسنت-آستریلنمایش نقشه سانتر-وال-دلوآر
مختصات: ۴۶°۵۶′۲۲″شمالی ۱°۵۵′۲۰″شرقی﻿ / ﻿۴۶٫۹۳۹۴°شمالی ۱٫۹۲۲۲°شرقی﻿ / 46.9394; 1.9222: مختصات: ۴۶°۵۶′۲۲″شمالی ۱°۵۵′۲۰″شرقی﻿ / ﻿۴۶٫۹۳۹۴°شمالی ۱٫۹۲۲۲°شرقی﻿ / 46.9394; 1.9222
کشور: فرانسه
ناحیه: سانتر (فرانسه)
دپارتمان: اندر (فرانسه)
بخش: Issoudun
کانتون: Issoudun-Nord
کمون: Champagne berrichonne
حکومت: حکومت
 • شهردار(۲۰۰۸–۲۰۱۴) : تری چائووائو
مساحت۱: ۱۹٫۴۷ کیلومتر مربع (۷٫۵۲ مایل مربع)
جمعیت (۲۰۰۹)۲: ۱۶۳
 • تراکم: ۸٫۴/کیلومتر مربع (۲۲/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان اروپای مرکزی)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانی اروپای مرکزی)
کد آماری/کد پستی: ۳۶۱۷۹ /۳۶۱۰۰
ارتفاع: ۱۲۷–۱۶۳ متر (۴۱۷–۵۳۵ فوت)  (avg. ۱۵۲ متر یا ۴۹۹ فوت)
۱ داده‌های فرانسه رودخانه و دریاچه  و یخچال‌ها را در نظر نگرفته‌است > ۱ km² (۰٫۳۸۶ مایل مربع یا ۲۴۷ هکتار) ۲: ۱ داده‌های فرانسه رودخانه و دریاچه  و یخچال‌ها را در نظر نگرفته‌است > ۱ km² (۰٫۳۸۶ مایل مربع یا ۲۴۷ هکتار) ۲
سنت-آستریل (به فرانسوی: Saint-Aoustrille) یک کمون در فرانسه است که در اندر واقع شده‌است. سنت-آستریل ۱۹٫۴۷ کیلومتر مربع مساحت و ۱۶۳ نفر جمعیت دارد و ۱۵۲ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
تساربلینگ

| Zarbeling | Zarbeling |
| --- | --- |
کشور: فرانسه
ناحیه: گرانت است
دپارتمان: موزل
بخش: Arrondissement of Château-Salins
کانتون: Canton of Dieuze
کمون: Communauté de communes du Saulnois
حکومت: حکومت
 • شهردار(2008–2014) : François Colombey
مساحت۱: ۳٫۸۷ کیلومتر مربع (۱٫۴۹ مایل مربع)
جمعیت (1999)۲: ۵۸
 • تراکم: ۱۵/کیلومتر مربع (۳۹/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان اروپای مرکزی)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانی اروپای مرکزی)
کد آماری/کد پستی: 57759 /57340
ارتفاع: ۲۳۵–۳۲۵ متر (۷۷۱–۱٬۰۶۶ فوت)  (avg. ۲۳۵ متر یا ۷۷۱ فوت)
۱ داده‌های فرانسه رودخانه و دریاچه  و یخچال‌ها را در نظر نگرفته‌است > ۱ km² (۰٫۳۸۶ مایل مربع یا ۲۴۷ هکتار) ۲: ۱ داده‌های فرانسه رودخانه و دریاچه  و یخچال‌ها را در نظر نگرفته‌است > ۱ km² (۰٫۳۸۶ مایل مربع یا ۲۴۷ هکتار) ۲
تساربلینگ (به فرانسوی: Zarbeling) یک کمون در فرانسه است که در Canton of Dieuze واقع شده‌است.
خصوصیات

تساربلینگ ۳٫۸۷ کیلومترمربع مساحت و ۵۸ نفر جمعیت دارد و ۲۳۵ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
سمیر کارنیک

| سمیر کارنیک | سمیر کارنیک |
| --- | --- |
زادهٔ: ۶ نوامبر ۱۹۷۴ ‏(۴۹ سال) دهلی نو
ملیت: هند
پیشه(ها): کارگردان فیلم، تهیه‌کننده فیلم، فیلم‌نامه‌نویس
سال‌های فعالیت: ۲۰۰۲-اکنون
سمیر کارنیک (پنجابی: ਸਮੀਰ ਕਾਰ੍ਨਿਕ؛ زادهٔ ۶ نوامبر ۱۹۷۴) کارگردان فیلم، تهیه‌کننده فیلم و فیلم‌نامه‌نویس اهل هند است.
فیلم‌شناسی

| سال | فیلم | نقش | یادداشت |
| --- | --- | --- | --- |
| TBA | Guddi aur Guddu aur Gudda | کارگردان | بازسازی داستان فیلادلفیا |
| ۲۰۱۲ | Chaar Din Ki Chandni | کارگردان |  |
| ۲۰۱۱ | دیوانه روانی عاشق | کارگردان، تهیه‌کننده |  |
| ۲۰۰۹ | قول می‌دهم | کارگردان |  |
| ۲۰۰۸ | قهرمانان | کارگردان، تهیه‌کننده |  |
| ۲۰۰۷ | نانه جایسالمر | کارگردان |  |
| ۲۰۰۴ | دیدی چی شد! | کارگردان |  |
سرگیه-فیودوروفکا

| سرگیه-فیودوروفکا Сергее-Фёдоровка | سرگیه-فیودوروفکا Сергее-Фёдоровка |
| --- | --- |
Selo: Selo
سرگیه-فیودوروفکانمایش نقشه Amur Oblastسرگیه-فیودوروفکانمایش نقشه روسیه: سرگیه-فیودوروفکانمایش نقشه Amur Oblastسرگیه-فیودوروفکانمایش نقشه روسیه
مختصات: ۵۰°۱۳′ شمالی ۱۲۹°۱۰′ شرقی﻿ / ﻿۵۰٫۲۱۷°شمالی ۱۲۹٫۱۶۷°شرقی﻿ / 50.217; 129.167: مختصات: ۵۰°۱۳′ شمالی ۱۲۹°۱۰′ شرقی﻿ / ﻿۵۰٫۲۱۷°شمالی ۱۲۹٫۱۶۷°شرقی﻿ / 50.217; 129.167
کشور: روسیه
ناحیه‌های فدرال روسیه: استان آمور
شهر: بخش اوکتیابرسکی، استان آمور
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۹:۰۰
سرگیه-فیودوروفکا (به لاتین: Sergeye-Fyodorovka) یک منطقهٔ مسکونی در روسیه است که در استان آمور واقع شده‌است.
بالوم

| بالوم | بالوم |
| --- | --- |
روستا: روستا
Ballum Church: Ballum Church
موقعیت بالوم در نقشه: موقعیت بالوم در نقشه
بالومLocation in the Netherlands: بالومLocation in the Netherlands
مختصات: : مختصات: 
کشور:  هلند
استان:  فریسلاند
Municipality:  امیلند
جمعیت (2017): جمعیت (2017)
 • کل: ۳۵۰
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانی اروپای مرکزی)
بالوم (به هلندی: Ballum) یک منطقهٔ مسکونی در هلند است که در امیلند واقع شده‌است. بالوم ۳۵۰ نفر جمعیت دارد.
کرم پالولو

| کرم پالولو | کرم پالولو |
| --- | --- |
کرم پالولو، Eunice viridis: کرم پالولو، Eunice viridis
وضعیت حفاظت: وضعیت حفاظت
 کمبود داده  (IUCN 2.3):  کمبود داده  (IUCN 2.3)
رده‌بندی علمی: رده‌بندی علمی
فرمانرو:: جانوران
شاخه:: کرم حلقوی
رده:: پرتاران
گونه:: P. viridis
نام دوبخشی: نام دوبخشی
Palola viridis : Palola viridis 
کرم پالولو (نام علمی: Eunice viridis) نام یک گونه از رده پرتاران است.
تاکاهیرو تسورودا

تاکاهیرو تسورودا (به ژاپنی: 鶴田峻大،  زادهٔ ۷ دسامبر ۱۹۹۵) یک کشتی‌گیر فرنگی‌کار اهل کشور ژاپن است.
از افتخارات وی می‌توان به کسب مدال برنز بازی‌های آسیایی ۲۰۲۲ اشاره کرد.
دوایت فیلیپس

| 0 | 1 |
| --- | --- |
ورزشی: ورزشی
دوایت فیلیپس (انگلیسی: Dwight Phillips؛ زادهٔ ۱ اکتبر ۱۹۷۷) یک ورزشکار اهل ایالات متحده آمریکا است.
فرودگاه سوگل

فرودگاه سوگل (به انگلیسی: Sevogle Airport) یک فرودگاه خصوصی است که یک باند فرود شن دارد و طول باند آن ۹۴۵ متر است. این فرودگاه در کشور کانادا قرار دارد و در ارتفاع ۴۱۱ متری از سطح دریا واقع شده است.
بیماری لی

Medical condition
| بیماری لی | بیماری لی |
| --- | --- |
ردیابی تعداد زیادی «فیبر عضلانی قرمز ناصاف و خشن» در بیوپسی عضلانی: ردیابی تعداد زیادی «فیبر عضلانی قرمز ناصاف و خشن» در بیوپسی عضلانی
تخصص: عصب‌شناسی 
طبقه‌بندی و منابع بیرونی: طبقه‌بندی و منابع بیرونی
آی‌سی‌دی-۱۰: G31.8
اُمیم: ۲۵۶۰۰۰
دادگان بیماری‌ها: 30792
سمپ: D007888
[ویرایش در ویکی‌داده]: [ویرایش در ویکی‌داده]
بیماری لی (انگلیسی: Leigh disease) که با عناوینی چون «انسفالومیلوپاتی نکروزدهندهٔ تحت حاد خردسالان»، «سندرم لی»، «انسفالومیلوپاتی نکروزدهندهٔ تحت حاد نوزادان» و «انسفالومیلوپاتی نکروزدهندهٔ تحت حاد» (SNEM)، هم شناخته می‌شود، یک اختلال نادر ژنتیکی است که دستگاه عصبی مرکزی را تحت تأثیر خود قرار می‌دهد. این بیماری، نام خود را از عصب‌روان‌شناسِ بریتانیایی «آرچیبالد دنیس لی» (۱۹۹۸–۱۹۱۵) می‌گیرد که نخستین بار در سال ۱۹۵۱ میلادی، این بیماری را توصیف کرد.
علائم این بیماری تا قبل از یک سالگی ظاهر شده و ظرف چندین سال، منجر به مرگ می‌شود؛ اما احتمال دارد نخستین علائم بیماری، از سه ماهگی تا دو سالگی و حتی خیلی به ندرت، در سنین کودکی و نوجوانی یا حتی بلوغ آغاز شود. گاهی نیز این بیماری، در رحم مادر شروع می‌شود. علائم بیماریِ لی اغلب زمانی خود را نشان می‌دهد که انرژی سلول‌های بدن در اثرِ واقعه‌ای همچون عفونت یا جراحی، کاهش یابد. سیرِ رایج بیماری نیز به صورت عقب‌افتادگی سریعِ رشد و تکامل کودک است.
نوزادان مبتلا به این بیماری، علائمی همچون اسهال، استفراغ و دشواری در بلع دارند که به اختلال رشد کودک منجر می‌شود. در مراحل اول آن، نوزاد بی‌قرار است و بیشتر از حدِ معمول گریه می‌کند. در اغلب موارد، تشنج نیز وجود دارد. سطحِ اسید لاکتیکِ ادرار، مایع مغزی-نخاعی و خون بالاست که علت آن، «اسیدوز لاکتیک» است. با پیشرفت بیماری، دستگاه ماهیچه‌ای در سرتاسر بدن دچار ضعف می‌شود و مغز توانای کنترل انقباضی بدن را از دست می‌دهد. هیپوتونی (کاهش تُن عضلانی)، دیستونی، آتاکسی (فقدان کنترل بروی حرکات عضلانی) در بیشتر این افراد دیده می‌شود. چشم‌ها از جمله اعضایی هستند که بیش از بقیه، تحت تأثیر بیماری واقع شده و ماهیچه‌های چشمی، دچار ضعف و فلج و عدم کنترل شده و اُفتالموپلژی (ضعف یا فلچ چشم) و نیستاگموس (حرکات غیرارادی چشم) رخ می‌دهد. گاهی سیکاد چشمی (حرکات سریع چشم) هم پیش می‌آید.
قلب و ریه نیز ممکن است دچار نارسایی شوند. «کاردیومیوپاتی هایپرتروفیک» (ضخیم‌شدگی بخشی از دیواره قلب) محتمل و از دلایل مرگ این بیماران است. «هایپرتروفی غیرقرینهٔ دیوارهٔ بین‌بطنی» هم در این بیماران گزارش شده‌است. در کودکانی که در اثرِ بیماری لی، دچار نقص دیواره بین‌بطنی ناشی از «کمبود پیرووات دِهیدروژناز» هستند، پیشانی بلند و گوش‌های بزرگ دیده می‌شود؛ اما نقایصِ ناحیهٔ چهره، جزء تظاهراتِ رایجِ بیماری لی نیست.
در مجموع، شایعترین علت مرگ این بیماران نارسایی تنفسی است. سایر علائمِ عصبیِ بیماری شاملِ نوروپاتی محیطی و از دست‌رفتنِ حس در اندامِ تحتانی به دلیلِ گرفتاری دستگاه عصبی محیطی است.
گاهی در این بیماران پرمویی هم دیده می‌شود که علت آن جهش در ژنِ «SURF1» است.
تاریخچه

این بیماری نخستین بار، در سال ۱۹۵۱ میلادی توسط «دنیس لی» توصیف شد و در سال ۱۹۵۴ آن را از «انسفالوپاتی ورنیکه» افتراق دادند. در سال ۱۹۶۸ میلادی، ارتباط آن با فعالیت میتوکندری‌ها پیشنهاد شد؛ اما کشفِ رابطهٔ آن با جهش‌های ژنی سیتوکروم اکسیداز سی و سایر پروتئین‌های زنجیره انتقال الکترون تا سال ۱۹۷۷ میلادی به طول انجامید.
همه‌گیرشناسی

احتمال بروز سندرم لی در جمعیت عادی، ۱ از ۴۰۰۰۰ مورد تولدِ زنده است؛ اما در برخی جمعیت‌ها، این بیماری شیوع بیشتری دارد. به عنوان مثال، در ناحیهٔ سگنه-لاک-سن-ژان در مرکز استان کبکِ کانادا، احتمالِ تقریبیِ بروز آن ۱ از ۲۰۰۰ نوزاد است.
اساس ژنتیکی

جهش در دی‌ان‌ای میتوکندریایی (mtDNA) و همچنین ۳۰ ژن در دی‌ان‌ای هسته‌ای (از جمله ژن «SURF1» و چند فاکتور ساخت سیتوکروم اکسیداز سی) از جمله دلایلِ مطرح در ایجاد بیماری لی هستند.
احتمالاً اختلال در فسفریلاسیون اکسیداتیو که طی آن سلول‌های بدن به ساخت منبع اصلی انرژی خود یعنی آدنوزین تری‌فسفات می‌پردازند، به دلیلِ جهش در دی‌ان‌ای میتوکندریایی یا ژن‌هایی در دی‌ان‌ای هسته‌ای است. جهش ژن‌های دی‌ان‌ای هسته، نقش مهمتری دارد، اما گاهی نمی‌توان، نوعِ جهشِ ژنی را در افراد مبتلا، به‌دقت مشخص کرد. در بیماری لی، از ۵ کمپلکسِ پروتئینی دخیل در فسفریلاسیون اکسیداتیو، ۴ پروتئین دچار اختلال می‌شود که یا به دلیل اشکالات ساختاری پروتئین است یا اشتباه در ترکیب‌بندی این کمپلکس‌های پروتئینی. به هر تقدیر، دلایل ژنتیکی بیماری هرچه که باشد، پروتئین‌های دخیل در فسفریلاسیون اکسیداتیو نمی‌توانند نقش کلیدی خود را ایفا کنند و به ویژه سلول‌های حیاتی در ساقهٔ مغز و عقده‌های قاعده‌ای مغز تحت تأثیر این واقعه قرار می‌گیرند. این تغییرات سبب می‌شود تا سلول‌ها، دچار کاهش مزمن انرژی شده و در نهایت از بین بروند و بدین ترتیب، دستگاه عصبی مرکزی و عملکرد حرکتی آن دچار اختلال می‌شود. قلب و عضلات بدن نیز که عموماً نیازمند مقادیر زیاد انرژی هستند، دچار مرگ سلولی تدریجی می‌شوند.
پاتوفیزیولوژی

بخشی از علائم و مشخصات بیماری لی به سببِ ضایعاتِ موضعی در ساقه مغز، عقده‌های قاعده‌ای مغز، مخچه و سایر نواحی مغز است. این ضایعات موضعی به اَشکالِ گوناگون همچون، دِمیلینه‌شدن، اسفنجی‌شدن، گلایوز، نکروز و رشد مویرگی است. دِمیلینه‌شدن، عبارت است از «از دست رفتنِ غلاف میلینِ اطراف آکسون در سلول‌های عصبی» که منجر می‌شود این سلول‌ها نتوانند با یکدیگر ارتباط عصبی داشته باشند. ساقهٔ مغز انسان در اعمال حیاتی اولیه و مهمی چون تنفس، بلع و گردش خون نقش دارد. عقده‌های قاعده‌ای مغز، مخچه در حرکات بدن و تعادل نقش دارند. آسیب به این نواحی، موجب اختلال در عملکردهای مهم آنان می‌شود. دلیل اسیدوز لاکتیک، تجمع مادهٔ پیرووات به دلیل اختلال در فسفریلاسیون اکسیداتیو است. پیرووات اضافی، دو سرنوشت دارد: یا توسط آنزیم آلانین آمینوترانسفراز به آلانین مبدل می‌شود؛ یا آنکه توسط آنزیم «لاکتات دِهیدروژناز» به اسید لاکتیک تبدیل می‌شود. در پایان، هر دوی این محصولاتِ نهایی، در بدن تجمع می‌یابند.
تشخیص

سندرم لی توسط مجموعه‌ای از یافته‌های بالینی، تست‌های آزمایشگاهی و ژنتیک تشخیص داده می‌شود.
تشخیص > یافته‌های بالینی

دیستونی، نیستاگموس و اختلالاتِ سیستمِ اتونوم، نشانه‌ای از آسیب به ساقه مغز و عقده‌های قاعده‌ای مغز است. پرمویی و ناشنوایی عصبی هم از علائم دیگر بیماری است.
تشخیص > یافته‌های آزمایشگاهی

اسیدوز لاکتیک، اسیدمی و هایپرآلانینمیا (بالا رفتن سطح آلانین خون) و همچنین ارزیابی سطح «اسیدهای ارگانیک ادرار» می‌توانند در تشخیص بیماری کمک‌کننده باشند.
تشخیص‌های افتراقی

برخی بیماری‌های دیگر وجود دارند که علائمشان، شبیه به بیماری لی است و لازم است پیش از تشخیصِ بیماری لی، احتمال وجود این اختلالات، رد شده باشد. این بیماری‌ها عبارتند از: آسفیکسی پری‌ناتال (کمبود اکسیژنِ جنین حوالی تولد)، مسمومیت با منوکسید کربن، مسمومیت با متانول، کمبود ویتامین ب۱، بیماری ویلسون، آنسفالیت و «بیماری عقده‌های قاعده‌ای مغز مرتبط با بیوتین». آسفیکسی پری‌ناتال موجب آسیب دوطرفه به عقده‌های قاعده‌ای و همچنین تالاموس شده و علائمی مشابه سندرم لی ایجاد می‌کند. اگر هیپربیلیروبینمی نوزادان با نوردرمانی برطرف نشود، بیلی‌روبین در عقده‌های قاعده‌ای تجمع یافته و احتمال بروز علائمی مشابه با سندرم لی وجود دارد؛ هرچند با ابداع و انجام روش نوردرمانی، دیگر این مسئله شیوع چندانی ندارد.
درمان > رژیم تغذیه‌ای

سندرم لی، یک بیماری بسیار نادر است و در حال حاضر درمان قطعی ندارد. رژیم غذایی پُرچربی و کم قند در فرمی از بیماری که ژن کروموزوم X را درگیر کرده، کمک‌کننده است. اگر بیمار کمبود پیرووات دِهیدروژناز دارد، تجویز تیامین (ویتامین B1) ضرورت می‌یابد. علائم اسیدوز لاکتیک را می‌توان با رژیم‌های حاوی بی‌کربنات سدیم و سیترات سدیم بهبود بخشید. دی‌کلرو استات در درمان اسیدوز لاکتیک این بیماران مؤثر بوده و تحقیقات بیشتری در این مورد در حالِ انجام است. کوآنزیم کیو ۱۰ در بهبود علائم برخی از بیماران مؤثر بوده‌است.
درمان > درمان دارویی

هم‌اکنون آزمایش‌های بالینی با داروی جدیدی به نام EPI-743 در جریان است.
درمان > درمان مبتنی بر جابه‌جایی میتوکندی

در این روش از میتوکندری فرد دیگری استفاده می‌شود.
در ۲۷ سپتامبر ۲۰۱۶ اولین نوزاد (پسر) با سه والد به دنیا آمد! مادر این پسر حامل ژن‌های سندرم لی بود که به دو کودک پیشین این مادر که هر دو مرده بودند٬ انتقال یافته بود. این زن همچنین چهار بار دچار سقط جنین شده بود. این زن به همراه همسر خود به مرکز باروری نیو هوپ در منهتن نیویورک روی آوردند تا نوزادی داشته باشند که از لحاظ ژنتیکی به آنان مربوط باشد، اما حامل ژن‌های این بیماری ارثی نباشد. از آنجایی که آمریکا اجازه استفاده از روش سه‌والدی را برای مقاصد باروری نمی‌دهد، پزشک آن‌ها ژانگ در ماه مه برای انجام این کار به مکزیک رفت که به قول او در آن کشور قانونی در این زمینه وجود ندارد.
یک روش دیگر برای حل مشکل این زوج به نام انتقال پیش‌هسته‌ای (pronuclear transfer) از نظر آنان قابل‌قبول نبود زیرا انجام آن مستلزم نابودی دو رویان بود.
ازآنجایی‌که مادر ژن‌های این بیماری را در میتوکندری حمل می‌کند و در نتیجه DNA معیوب از طرف مادری انتقال می‌یابد، ژانگ از DNA هسته‌ای تخمک مادر استفاده کرد و به شیوهٔ «انتقال هسته‌ای دوکی»، آن را با میتوکندری به‌دست‌آمده از یک سلول تخمک اهدایی ترکیب کرد. او برای انجام این کار هسته یکی از تخمک‌های مادر را خارج کرد و آن را به درون یک تخمک اهدایی که قبلاً هسته آن خارج شده بود، وارد کرد.
تخمک حاصل - حاوی DNA هسته‌ای مادر و DNA میتوکندری از اهداکننده- بعداً با اسپرم پدر بارور شد. ژانگ با این شیوه پنج رویان را به وجود آورد، اما فقط یکی از آن‌ها به‌طور طبیعی رشد کرد. این رویان به رحم زن منتقل شد و به تولد پسری انجامید که ظاهراً سالم است.
در آینده می‌توان دربارهٔ ایمنی این روش نظر داد.
پیش‌آگهی

بیماری لی از لحاظ ژنتیکی و اتیولوژی، دلایل متفاوتی دارد که هریک از این انواع، پیش‌آگهی متفاوتی دارند اما در مجموع، تمامی آن‌ها پیش‌آگهیِ بدی دارند. شدیدترین فرمِ بیماری که به دلیل فقدان پروتئین‌های خاصی است، ظرف چند سال منجر به مرگ می‌شود. اگر کمبود پروتئین‌های مذکور شدید نباشد، پیش‌آگهی کمی بهتر است و کودک حدود ۷–۶ سال عمر می‌کند و گاهی به‌ندرت، به سال‌های نوجوانی هم می‌رسد.
تصویری از دو میتوکندری سالم و طبیعی در بافت ریوی پستانداران در زیر میکروسکوپ الکترونی
شمایی از نحوهٔ وراثت اتوزومال مغلوب در برخی از بیماران مبتلا به بیماری لی
شمایی از نحوهٔ وراثت وابسته به کروموزوم X مغلوب در برخی از بیماران مبتلا به بیماری لی
نمای کرونال در سونوگرافی مغزی در یک شیرخوار ۹ ماهٔ مبتلا به «بیماری لی» که در آن ضایعات هایپراِکو در عقده‌های قاعده‌ای مغز دیده می‌شود.
بازار سراج‌ها

| بازار سراجها | بازار سراجها |
| --- | --- |
نام: بازار سراجها
کشور: ایران
استان: استان یزد
شهرستان: یزد
اطلاعات اثر: اطلاعات اثر
کاربری: بازار
اطلاعات ثبتی: اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت: ۸۵۲۵
تاریخ ثبت ملی: ۹ اردیبهشت ۱۳۸۲
بازار سراجها مربوط به سدهٔ ۸ ه.ق است و در یزد، خیابان قیام، نیمه جنوبی بازار واقع شده و این اثر در تاریخ ۹ اردیبهشت ۱۳۸۲ با شمارهٔ ثبت ۸۵۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
دنیای اقیانوسی

نموداری از ساختار داخلی اروپا
انگاشت هنری از یک سیارهٔ فرضی  همراه با ۲ قمر آن
دنیای اقیانوسی، جهان اقیانوسی، سیارهٔ اقیانوسی، سیاره پانتالاسیک، جهان دریایی، دنیای آبی یا سیارهٔ آبی (انگلیسی: Ocean world)
نوعی سیاره است که مقدار قابل توجهی آب به شکل اقیانوس، یا در زیر سطح، به‌عنوان اقیانوس‌های زیرسطحی یا در سطح با یک هیدروسفر، که به‌طور بالقوه تمام سطح خشکی را زیر آب می‌برد، تشکیل شده باشد. اصطلاح دنیای اقیانوسی همچنین گاهی برای جرم‌های آسمانی دیگر با اقیانوسی متشکل از مایع یا تالاسوژن متفاوت استفاده می‌شود، مانند گدازه (مورد Io)، آمونیاک (در مخلوط یوتکتیک با آب؛ بر پایهٔ گمانه‌زنی موردی. اقیانوس درونی تیتان) یا هیدروکربن‌هایی مانند سطح تیتان (که می‌تواند فراوان‌ترین نوع اگزوزا باشد).
زمین تنها جرم نجومی شناخته شده‌ای است که دارای آب مایع در سطح آن است، هرچند که چندین سیاره فراخورشیدی با شرایط مناسب برای پشتیبانی از وجود آب مایع پیدا شده‌است. برای سیاره‌های فراخورشیدی، فناوری کنونی نمی‌تواند آب سطحی مایع را مستقیماً مشاهده کند، بنابراین بخار آب اتمسفر ممکن است به عنوان یک نماینده یا نشانهٔ آن استفاده شود. ویژگی‌های دنیای اقیانوسی سرنخ‌هایی از تاریخ آن‌ها و شکل‌گیری و تکامل منظومه شمسی به عنوان یک کل ارائه می‌دهد. از جذابیت‌های دیگر پتانسیل آنها برای ایجاد و میزبانی زندگی است.
در ژوئن ۲۰۲۰، دانشمندان ناسا گزارش دادند که بر اساس مطالعات مدل‌سازی ریاضی، احتمالاً سیاره‌های فراخورشیدی با اقیانوس‌ها در کهکشان راه شیری رایج هستند.
«اختراقیانوس‌شناسی» دانش مطالعهٔ اقیانوس‌های فرازمینی است.
نگاه کلی

جهان‌های اقیانوسی به دلیل داشتن آمادگی بالقوه برای توسعهٔ حیات و نگهداری فعالیت‌های بیولوژیکی در بازه‌های زمانی زمین‌شناسی، بسیار مورد توجه اخترزیست‌شناسان هستند. قمرهای بزرگ و سیاره‌های کوتوله در منظومه شمسی که تصور می‌شود اقیانوس‌های زیرسطحی را در خود جای داده‌اند، جالب توجه هستند، زیرا برخلاف سیاره‌های فراخورشیدی، می‌توان به آنها دسترسی پیدا کرد و توسط کاوشگرهای فضایی آنها را مورد مطالعه قرار داد. بهترین جهان‌های آبی ثابت در منظومهٔ شمسی، به غیر از زمین، کالیستو، انسلادوس، اروپا، گانیمد و تیتان هستند. اروپا و انسلادوس به دلیل پوسته‌های نسبتاً نازک بیرونی و مشاهدات آتشفشانی منجمدشان، یکی از قانع‌کننده‌ترین هدف‌ها برای اکتشاف در نظر گرفته می‌شوند.
نگاه کلی > سیاره‌های فراخورشیدی

خارج از منظومه شمسی، GJ 1214 b and the planets of TRAPPIST-1 Kepler-22b, Kepler-62f, Kepler-62e
بیرون از منظومه شمسی، GJ 1214 b, و سیاره‌های TRAPPIST-1[28][29] ] برخی از محتمل‌ترین نامزدهای شناخته شده برای یک سیاره اقیانوسی فراخورشیدی هستند.
اگرچه ۷۰٫۸ درصد از کل سطح زمین پوشیده از آب است، آب تنها ۰٫۰۵ درصد از جرم زمین را تشکیل می‌دهد. یک اقیانوس فرازمینی می‌تواند آنقدر عمیق و متراکم باشد که حتی در دماهای بالا فشار آب را به یخ تبدیل کند. فشارهای بسیار زیاد در نواحی پایینی چنین اقیانوس‌هایی می‌تواند منجر به تشکیل گوشته‌ای از اشکال عجیب و غریب یخ مانند یخ V شود. این یخ لزوماً به اندازه یخ معمولی سرد نخواهد بود. اگر سیاره به اندازه ای به ستاره خود نزدیک شود که آب به نقطه جوش برسد، آب فوق بحرانی می‌شود و سطح مشخصی ندارد. حتی در سیارات سردتر تحت تسلط آب، اتمسفر می‌تواند بسیار ضخیم‌تر از جو زمین باشد و عمدتاً از بخار آب تشکیل شده و اثر گلخانه ای بسیار قوی ایجاد می‌کند. چنین سیاره‌هایی باید به اندازه کافی کوچک باشند تا نتوانند پوشش ضخیمی از هیدروژن و هلیوم را در خود نگه دارند، یا به اندازه کافی به ستاره اولیه خود نزدیک باشند تا از این عناصر سبک پاک شوند. در غیر این صورت، آنها به جای آن، یک نسخه گرمتر از یک غول یخی مانند اورانوس و نپتون را تشکیل می‌دادند.