stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
سازمان همکاری شانگهای
تحلیل > از جنبه ژئوپولیتیک چندقطبی

کشورهای عضو و ناظر سازمان همکاری شانگهای؛ روی هم بیشترین تولیدکننده و مصرف‌کننده انرژی در جهان می‌باشند. در میان این کشورها چهار قدرت اتمی چین، روسیه، هند و پاکستان وجود دارد که از میان آنها روسیه و چین اعضای دائمی شورای امنیت نیز هستند. مساحت کشورهای عضو این سازمان روی هم ۳۶۸۸۹۶۰۷ کیلومتر مربع یا در حدود یک چهارم سطح خشکی‌های زمین است. همچنین نه کشور عضو در حدود ۳ میلیارد و ۳۶۳ میلیون نفر جمعیت دارند که در حدود ۴۳ درصد جمعیت جهان را شامل می‌شود.
اساس‌نامه سازمان همکاری شانگهای بر شفافیت عملکرد و بی‌طرفی نظامی آن تأکید می‌کند. علی‌رغم این موضوع، شکی نیست که سازمان همکاری شانگهای نقش موازنه دهنده‌ای در صحنه بین‌المللی خصوصاً در مقابل پیمان ناتو ایفا نماید. برای مثال، ایالات متحده آمریکا درخواستی جهت عضویت به عنوان عضو ناظر به سازمان همکاری شانگهای ارائه کرده بود، اما این درخواست در سال ۲۰۰۵ از طرف سازمان رد شد.
سازمان همکاری شانگهای از آمریکا خواسته است که پایگاه‌ها و نیروهای نظامی خود را از خاک تمام کشورهای عضو خارج سازد. پس از این درخواست، دولت ازبکستان رسماً از آمریکا درخواست کرد که برنامه خروج نیروهای آمریکایی و تعطیلی پایگاه هوایی نظامی کی۲ از این کشور را سریعاً تهیه و اعلان کند.
تحلیل > چالش‌های عضویت ایران

به هنگام ارسال درخواست دولت دهم جمهوری اسلامی ایران برای عضویت کامل در سازمان همکاری‌های شانگهای به دلیل تحریمهای فصل هفتمی سازمان ملل این درخواست عملی نشد. چرا که به ابتکار روسیه قانونی مصوب شده بود که کشوری که تحت تحریمهای شورای امنیت است امکان عضویت کامل را نداشته باشد. پس از برجام و تصویب قطعنامه ۲۲۳۱ سازمان ملل این محدودیت برای ایران برداشته شد.
پس از پایان تحریم‌های شورای امنیت از طریق قطعنامه ۲۲۳۱، چالش دیگری برای عضویت ایران در پیمان شانگهای وجود داشت، و‌ آن مخالفت کشور تاجیکستان بود. پس از دیدار سیاستمداران ایرانی با امام‌علی رحمان در زمستان ۱۳۹۹ راه‌حلی برای رفع نگرانی‌های تاجیکستان بدست آمد. در اردیبهشت سال ۱۴۰۰ مساله پیوستن ایران به پیمان شانگهای در نشست وزرای امور خارجه در دوشنبه نهایی شد و پیش از انتخابات ریاست جمهوری همان سال به وزارت امور خارجه اعلام گردید.
در تاریخ ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۱ با سفر سید ابراهیم رئیسی رئیس‌جمهور ایران به دوشنبه پایتخت تاجیکستان و شرکت در اجلاس سران، این سازمان با عضویت ایران موافقت نمود. لایحه الحاق دولت جمهوری اسلامی ایران در این سازمان در تاریخ ۶ آذر ۱۴۰۱ به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید.  همزمان با برگزاری اجلاس مجازی سران کشورهای عضو این سازمان در ۴ ژوئیه ۲۰۲۳ در هند عضویت رسمی جمهوری اسلامی ایران در این سازمان تصویب و اعلام شد.
مهدی پاشازاده

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
نام کامل:  مهدی پاشازاده
زادروز:  ۲۷ دسامبر ۱۹۷۳ ‏(۵۱ سال)
زادگاه:  تهران، ایران
قد:  ۱٫۸۵ متر
پست:  مدافع میانی
شمارهٔ پیراهن:  بعثت کرمانشاه (سرمربی)
باشگاه‌های حرفه‌ای*: باشگاه‌های حرفه‌ای*
| سال‌ها |  باشگاه‌ها |  بازی† |  (گل)† |
| ۱۹۹۲–۱۹۹۸ |  استقلال |  ۱۳۴ |  (۱۵) |
| ۱۹۹۸–۱۹۹۹ |  بایرلورکوزن |  ۰ |  (۰) |
| ۱۹۹۹–۲۰۰۰ |  اس‌سی‌فورتوناکلن |  ۳ |  (۰) |
| ۲۰۰۰–۲۰۰۳ |  استقلال |  ۷۷ |  (۴) |
| ۲۰۰۳–۲۰۰۴ |  راپیدوین |  ۲۸ |  (۳) |
| ۲۰۰۴–۲۰۰۵ |  اشتورم‌گراتس |  ۱۳ |  (۰) |
| ۲۰۰۵–۲۰۰۷ |  آدمیراواکرمودلینگ |  ۳۳ |  (۴) |
تیم ملی: تیم ملی
| ۱۹۹۷–۱۹۹۸ |  ایران |  ۱۲ |  (۰) |
دوران مربیگری: دوران مربیگری
۲۰۰۶–۲۰۰۷:  آدمیراواکرمودلینگ (دستیار)
۲۰۰۷–۲۰۱۰:  آدمیراواکرمودلینگ (دستیار)
۲۰۱۰–۲۰۱۲:  گسترش‌فولادسهند نوین
۲۰۱۲:  پارسه
۲۰۱۳–۲۰۱۵:  شهرداری‌تبریز
۲۰۱۵:  آلومینیوم‌اراک
۲۰۱۵–۲۰۱۶:  پارس‌جنوبی‌جم
۲۰۱۶:  راه‌آهن
۲۰۱۷:  آلومینیوم‌اراک
۲۰۱۷:  نساجی قائمشهر
۲۰۱۸:  شاهین بوشهر
۲۰۱۸:  بادران
۲۰۱۹:  شهرداری‌ماهشهر
۲۰۱۹:  سرخپوشان پاکدشت
۲۰۱۹–۲۰۲۰:  شهرداری‌ماهشهر
۲۰۲۰:  سپیدرود
۲۰۲۰:  شاهین بوشهر
۲۰۲۰–۲۰۲۱:  پاس همدان
۲۰۲۱:  چوکا تالش
۲۰۲۴:  فولاد هرمزگان
۲۰۲۴–۲۰۲۵:  شاهین بندر عامری
۲۰۲۵-:  بعثت کرمانشاه
 تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است. :  تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است. 
مهدی پاشازاده (زاده ۶ دی ۱۳۵۲ در شهر ری) کاپیتان سابق باشگاه فوتبال استقلال تهران و تیم ملی فوتبال ایران است.
سوابق باشگاهی

مهدی پاشازاده برای تیم‌هایی از جمله استقلال، راپیدوین و آدمیرا واکر بازی کرده بود. وی همچنین سابقه سرمربی‌گری در تیم‌های گسترش فولاد سهند، پارسه و شهرداری تبریز و باشگاه فوتبال آلومینیوم اراک و بادران را دارد.
دوران مربیگری

مدرک مربیگری
مهدی پاشازاده، دارای مدرک مربیگری A یوفا است.
سابقه مربیگری
او مربی گری رو در سال ۲۰۰۶ با دستیاری در تیمِ آدمیرا واکر در لیگ دو اتریش شروع کرد، او به همراه آن تیم بعد از دوسال به سطح اول فوتبال اتریش صعود کرد و تا سال ۲۰۱۰ دراین تیم بود.
او ۲۰۱۰ به ایران بازگشت و تا کنون سال ۲۰۱۹ طی ۹ سال، با چهار تیم مختلف از دسته دوم به دسته اول فوتبال ایران صعود کرد و دو تیم هم از دسته سوم به دسته دوم آورد.
گسترش فولادسهند
وی به همراه گسترش فولاد سهند به از لیگ دسته دوم به لیگ آزادگان صعود کرد و سال بعد تیم گسترش فولاد سهند امتیاز خودش را به دلیل مشکلات مالی فروخت و از تیمداری انصراف داد.
شهرداری تبریز
وی به همراه تیم فوتبال شهرداری تبربز در فصل ۹۳–۱۳۹۲ عنوان نایب قهرمانی لیگ دسته دوم فوتبال را کسب کرد و به لیگ آزادگان صعود کرد.
آلومینیوم اراک
به همراه تیم فوتبال آلومینیوم اراک در فصل ۹۴–۱۳۹۳ عنوان قهرمانی لیگ دسته دوم فوتبال را کسب کرد و به لیگ آزادگان صعود کرد.
شاهین بوشهر
مهدی پاشازاده در هفته‌های آخر لیگ نوزدهم به عنوان سرمربی تیم رده آخری شاهین بوشهر در لیگ برتر فوتبال انتخاب شد و با همین تیم به لیگ آزادگان سقوط کرد.
ماشین‌سازی
او در اسفند ۹۹ با مسئولان ماشین‌سازی برای نیم فصل دوم بیستمین دوره از لیگ برتر به توافق رسید. مهدی پاشازاده در دومین سابقه لیگ برتری خود باز هم با تیم قعر جدولی لیگ، به توافق رسید.
ماشین‌سازی در این فصل، تیم آخر لیگ شد.
شهدای ساری
وی در دی ماه ۱۴۰۲ پاشازاده با تیم رده آخری شهدای ساری در لیگ دسته دوم به توافق رسید که بعد از دو روز از سرمربیگری این تیم انصراف داد.
فولاد هرمزگان
بعد از انصراف پاشازاده از هدایت تیم شهدای ساری، حدود ۴۰ روز بعد پاشازاده با عقد قراردادی به عنوان سرمربی تیم فولاد هرمزگان که در رتبه هفتم لیگ دسته دوم بود انتخاب شد.
افتخارات

به عنوان بازیکن
نایب قهرمانی جام باشگاه‌های آسیا ۱۹۹۱–۹۲ به همراه استقلال
مقام سومی جام باشگاه‌های آسیا ۰۲–۲۰۰۱ به همراه استقلال
قهرمانی جام حذفی فوتبال ایران فصل ۷۵–۷۴ به همراه استقلال
قهرمانی سوپر جام تهران ۱۳۷۳ به همراه استقلال
نایب قهرمان لیگ آزادگان ۱۳۷۳ به همراه استقلال
قهرمانی لیگ آزادگان فصل ۷۷–۱۳۷۶ به همراه استقلال
نایب قهرمانی بوندس‌لیگا آلمان فصل ۹۹–۹۸ به همراه بایرلورکوزن
قهرمانی لیگ آزادگان فصل ۸۰–۱۳۷۹ به همراه استقلال
قهرمانی جام حذفی فوتبال ایران ۸۱–۱۳۸۰ به همراه استقلال
افتخارات ملی
صعود به جام جهانی فوتبال ۱۹۹۸ به همراه تیم ملی فوتبال ایران
افتخارات فردی
دوبار دعوت شدن به تیم منتخب جهان
افتخارات > افتخارات به عنوان سرمربی

صعود به لیگ آزادگان به همراه گسترش فولاد سهند
صعود به لیگ آزادگان به همراه شهرداری تبریز
صعود به لیگ آزادگان به همراه آلومینیوم اراک
صعود به لیگ آزادگان به همراه پارس جنوبی جم
اژدهای پیت (فیلم ۱۹۷۷)

| 0 | 1 |
| --- | --- |
کارگردان: دان چفی دان بلات
تهیه‌کننده: Jerome Courtland ران دبلیو. میلر
فیلمنامه‌نویس: Malcolm Marmorstein سیتون آی. میلر
بر پایه: «اژدهای پیت» از سیتون آی. میلر
بازیگران: هلن ردی جیم دیل میکی رونی رد باتنز شلی وینترز سین مارشال جف کاناوی چارلی کالاس والت بارنس جیم بکوس رابرت استون Robert Foulk راجر پرایس
موسیقی: اروین کاستل
فیلم‌بردار: فرانک فیلیپس
شرکت تولید: والت دیزنی پیکچرز
توزیع‌کننده: استودیو سینمایی والت دیزنی
تاریخ‌های انتشار:  ۳ نوامبر ۱۹۷۷ (۱۹۷۷-۱۱-۰۳)  
مدت زمان: ۱۲۸ دقیقه
کشور: آمریکا
زبان: انگلیسی 
هزینهٔ فیلم: ۱۰ میلیون دلار
فروش گیشه: ۳۶–۳۹٫۶ میلیون دلار
اژدهای پیت (انگلیسی: Pete's Dragon) فیلمی در ژانر فانتزی، موزیکال، و ماجراجویی به کارگردانی دان چفی و دان بلات است که در سال ۱۹۷۷ منتشر شد.
بازیگران

هلن ردی
جیم دیل
میکی رونی
رد باتنز
شلی وینترز
سین مارشال
جف کاناوی
چارلی کالاس
والت بارنس
جیم بکوس
رابرت استون
ساموئل لیتل

| ساموئل لیتل Samuel Little | ساموئل لیتل Samuel Little |
| --- | --- |
زادهٔ: ۷ ژوئن ۱۹۴۰ ‏(۸۴ سال) جورجیا
ملیت: ایالات متحده آمریکا
دیگر نام‌ها: ساموئل مکدول Samuel McDowell
محکومیت(ها): قتل عمد
مجازات جنایی: حبس ابد
جزئیات: جزئیات
قربانیان: ۵۰-۹۳
بازهٔ زمانی جنایت‌ها: ۱۹۷۰–۸۲ – ۱۹۸۹–۲۰۰۵
کشور:  ایالات متحده آمریکا
ایالت(ها): کالیفرنیا (محکوم شده) ۱۳ (اتهام) دیگر
تاریخ دستگیری: ۵ سپتامبر ۲۰۱۲
زندانی‌شده در: زندان ایالتی کالیفرنیا، لس آنجلس
 :  
ساموئل لیتل (انگلیسی: Samuel Little؛ زادهٔ ۷ ژوئن ۱۹۴۰ - درگذشته ۳۰ دسامبر ۲۰۲۰) قاتل زنجیره‌ای اهل ایالات متحده آمریکا بود. او در سال ۲۰۱۴ به اتهام قتل سه زن در کالیفرنیا بین سالهای ۱۹۸۷ و ۱۹۸۹ محکوم شد. پس از این محکومیت کالیفرنیا مقامات گفته‌اند که او ممکن است در کشته شدن افرادی در نه ایالت آمریکا از سال ۱۹۸۲ به بعد دخیل باشد. او ادعا می‌کند که بیش از ۹۰ نفر را کشه که بیشترشان زن بوده‌اند؛ محققان می‌گویند که به ارتباط او با حداقل ۳۴ قتل پی‌برده‌اند. برخی از این قتل‌ها به دهه‌ها قبل برمی‌گردند. قدیمی‌ترین آن‌ها، ۵۶ سال پیش رخ داده‌است. پلیس فدرال آمریکا، اف‌بی‌آی معتقد بود ساموئل لیتل در زمره مخوف‌ترین قاتلان زنجیره‌ای تاریخ جرم جنایت در آمریکا قرار خواهد گرفت.
لیتل پیش‌تر امدادگر آمبولانس بود و در طول عمرش از شرق تا غرب آمریکا سفر کرد. در سوابقش چندین مورد بازداشت و زندانی به اتهام‌هایی نظیر خشونت، سرقت مسلحانه، دزدی از مغازه و مصرف مواد مخدر به چشم می‌خورد.
او نخست در سال ۲۰۱۲ در کنتاکی و در حالی که در یکی از اقامتگاه‌های موقت شبانه بی‌خانمان‌ها بود بازداشت و به علت آن که در کالیفرنیا به اتهام جرایم مرتبط با موادمخدر تحت تعقیب بود به این ایالت در غرب آمریکا منتقل شد.
درنهایت، در سال ۲۰۱۴ لیتل را برای قتل سه زن طی سال‌های ۱۹۸۷ تا ۱۹۸۹ مقصر شناختند و به سه بار حبس ابد محکوم شد. ساموئل لیتل از سال ۲۰۱۴ و پس از آن که به علت قتل سه زن به حبس ابد محکوم شد در زندان به سر می‌برد. پس از آن بود که در لس‌آنجلس نمونه دی‌ان‌ای ساموئل لیتل با پرونده قتل سه زن که هرگز قاتل آنها شناخته نشده بود هم‌خوان شد و ماجرای زندانی بودن او وارد فاز کاملاً جدیدی شد. هر سه زن مقتول آن پرونده پیش از قتل مورد ضرب و جرح قرار گرفته بودند و جسدشان در خرابه‌ای رها شده بود. او در ابتدای رسیدگی به پرونده قتل این سه زن گناه‌کار شناخته نشد اما در نهایت دادگاه او را به سه بار حبس ابد بدون امکان عفو محکوم کرد.
وقتی پلیس به‌خاطر پرونده قتل دنیس کریستی در سال ۱۹۹۴ در اودِسا در تگزاس، سراغ لیتل رفت، او به ده‌ها فقره قتل اعتراف کرد. لیتل ابتدا خودش را در این پرونده بی‌گناه خواند، ولی به‌تدریج نظرش عوض شد. درنهایت، نه فقط از این قتل، بلکه از قتل ده‌ها زن پرده برداشت.
پس از آن پلیس در ۲۴ ایالت آمریکا سراغ پرونده‌های قتلی رفت که حل‌نشده باقی مانده‌اند، و مشغول بررسی زمان اقامت لیتل در این ایالات، اعترافاتش و همچنین سایر مدارک شدند. نتایج تحقیقات دربارهٔ جزئیات اعتراف‌های او موجب شده واحدهای جنایی پلیس در سراسر آمریکا به دنبال سرنخ‌هایی جدید برای حل ده‌ها قتل بدون پاسخ در چهل سال گذشته بروند. پلیس هنوز میان اعترافات لیتل و اطلاعات موجود در این پرونده‌ها تناقضی مشاهده نکرده‌است.
لیتل در ۳۰ دسامبر ۲۰۲۰ و در هشتاد سالگی براثر کهولت سن درگذشت.
تعداد و چگونگی قتلها

او مدعی بود ۹۳ قربانی خود، که تقریبا همه آنها زن بودند، را خفه کرده است. تا اکتبر ۲۰۱۹ مقامات توانسته‌اند درستی ۵۰ فقره از این اعتراف به قتل‌های او را تایید کنند.
ویرگول

«کاما» به اینجا تغییرمسیر دارد. برای دیگر کاربردها، کاما (ابهام‌زدایی) را ببینید.
ویرگول ، (به فرانسوی: virgule) یا درنگ‌نما و یا بر اساس معادل آن در انگلیسی کاما (به انگلیسی: comma)، نوعی نشانهٔ سجاوندی است که کاربرد اصلیِ آن جداسازی جمله‌های ساده یا بندها است. در زبان انگلیسی و گاهی در زبان فارسی برای جداسازی اجزای فهرست‌ها نیز به‌کار می‌رود. به سبب برخی تفاوت‌ها میان فارسی و انگلیسی، کارکرد ویرگول فارسی و کامای انگلیسی اندکی تفاوت دارد؛ اما برخلاف تصور عموم، ویرگول هرگز در نقش علامت سکون عمل نمی‌کند؛ بنابراین هرگاه در جمله‌ای در جایی برای پرهیز از ابهام لازم است درنگ صریحاً نشان داده شود، باید از علامت سکون و نه ویرگول استفاده کرد. کارکردهای اصلیِ ویرگول در زبان فارسی در اکثر موارد مشابه کارکرد آن در انگلیسی است. برای همخوانی با خط فارسی که از راست به چپ نوشته می‌شود، ویرگول را در فارسی ۱۸۰ درجه در جهت ساعت‌گرد نسبت به همتای لاتینی (,) خود چرخانده‌اند.

از ویرگول فارسی (،) یا لاتین (,) نباید برای دسته‌بندی ارقام عدد فارسی استفاده کرد. به جای آن باید از نویسهٔ جدا کننده‌ی هزارگان (٬) استفاده شود.
یادداشت

↑  بارسالار
↑  مشتی
↑  جفتی دمپایی
↑  لقمه، چونه
مطالعهٔ بیشتر

Child, Barbara (1992). Drafting Legal Documents (به انگلیسی). West Group.
Truss, Lynne (2004). Eats, Shoots and Leaves (به انگلیسی). Gotham Books.

از سفال‌های نیشابور، پرنده‌ای همراه واوک
دوران طلایی اسلام

نقشه مرزهای جهان اسلام و گسترش آن در سه دوره  پیامبر اسلام ۶۲۲–۶۳۲   خلفای راشدین ۶۳۲–۶۶۱   بنی امیه ۶۶۱–۷۵۰
همچنین ببینید: نهضت ترجمه
دوران طلایی اسلام، دوره‌ای در تاریخ اسلام است که به‌طور سنتی سدهٔ هشتم میلادی آغاز و تا سده سیزدهم میلادی یعنی سقوط بغداد به دست مغولان ادامه می‌یابد. این دوره به‌طور سنتی در زمان هارون الرشید خلیفه عباسی (۷۸۶ تا ۸۰۹ میلادی) با گشایش بیت الحکمه در بغداد، بزرگ‌ترین شهر جهان در آن زمان، آغاز شده‌است. بغداد جایی بود که در آن همه‌چیزدانان و علمای مسلمان از مناطق مختلف در آنجا حضور داشتند و شروع به ترجمه دانش کلاسیک شناخته شده جهان به زبان‌های آرامی و عربی کردند. طی این دوره سرزمین تاریخی اسلام زیر حاکمیت خلفا بود و با اختراع‌های دوران طلایی اسلامی و گسترش علم، اقتصاد و فرهنگ مشخص می‌شود.
به‌طور سنتی گفته می‌شود که این دوره با فروپاشی خلافت عباسی به دلیل تهاجمات مغول و محاصره بغداد در سال ۱۲۵۸ میلادی به پایان رسید. تعداد کمی از محققان پایان عصر طلایی را در حدود سال ۱۳۵۰ میلادی و با رنسانس تیموری مرتبط می‌دانند. با این حال و برخلاف دیدگاه سنتی بسیاری از مورخان و پژوهشگران مدرن پایان عصر طلایی اسلامی را در اواخر قرن ۱۵ تا ۱۶ میلادی و در دوران امپراتوری‌های باروت اسلامی تعریف می‌کنند. دوره قرون میانی اسلام در دوره ای مشابه، اگر نه یکسان، طی شد و یک منبع آن را ۹۰۰–۱۳۰۰ پس از میلاد تعریف کرده‌است.
هنرمندان، صنعت گران، فیلسوفان، دانش پژوهان، شاعران، جغرافی دانان، مهندسان، نویسندگان، شیمی‌دانان، فیزیک‌دانان، پزشکان، بازرگانان و دیگر دانشمندان جهان اسلام، نقش به سزایی در رشد، پیشرفت و تکامل دانش‌ها و فنونی از قبیل کشاورزی، هنر، اقتصاد، صنعت، حقوق، ادبیات، دریانوردی، فلسفه، شیمی، فیزیک، جامعه‌شناسی، پزشکی ایفا کردند. دانشمندان مسلمان در دوران طلایی اسلامی، پیشرو علم نجوم و ریاضیات در جهان بودند.
شالوده و دگرگونی‌های آغازین > اصول و مبنا

تعداد زیادی از اندیشمندان مسلمان علاوه بر اصول ارزشی دین خود، عقاید و دانش اخلاق متفکران گذشته را که بر پایه اصول بشر دوستانه عقلانی و مباحثات علمی مستدل بنا شده بود، پیگیری کرده و آن‌ها را مبنای پژوهش‌های خودشان قرار دادند. آثار زیادی از نوشته جات و کتاب‌های اسلامی از قرون میانه اسلامی (دوره طلایی مسلمانان) بر جای مانده‌است که به موضوعاتی نظیر شعر، عشق، تاریخ، فلسفه، ادبیات، خداشناسی و غیره پرداخته‌اند. مروری بر این آثار، آزادی اندیشه‌های متفاوت را در آن عصر بازگو می‌کند.
وجود آزادی دینی، اگرچه که هنوز جوامع جهان اسلام در کنترل ارزش‌های اسلامی بودند، کمک بزرگی در توسعه ارتباطات ادیان و اختلاط فرهنگ و خرد مسیحی، یهودی و اسلام کرد و این آغازگر یک دوره جدید فلسفی و فکری در سده‌های میانی یعنی قرن هشتم تا سیزدهم میلادی بود.
دلیل دیگری که باعث رشد جهان اسلام در این برهه زمانی شد، آزادی بیان و سخنوری بود.
نخستین رساله‌ها و دانش نویسه‌ها، دربارهٔ علم محیط زیست و دانشمندان علوم محیط زیست، که مخصوصاً در رابطه با آلودگی زیست‌محیطی مطرح شد، توسط ابویوسف کندی، محمد زکریای رازی، ابن الجزار القیروانی، بنی تمیم، ابوسهل مسیحی جرجانی، ابن سینا، علی بن رضوان، عبداللطیف البغدادی و ابن النفیس به رشته تحریر درآمد. مقالات آن‌ها همچنین موضوعات مختلفی را از قبیل آلودگی هوا، آلودگی آب، آلودگی خاک و سوء مدیریت شهری تشریح کرده بود.
شهرهای کوردوبا و اندلس که جزء ممالک اسلامی محسوب می‌شدند، دارای سطل‌های زباله بودند.
شالوده و دگرگونی‌های آغازین > مراکز آموزشی

تعدادی از مراکز علمی و آموزشی که سابقاً در دنیای قدیم گمنام بودند، خاستگاه‌شان از سال‌های نخستین عصر طلایی اسلام نشأت می‌گیرد. بارزترین مثالی که در این زمینه می‌توان گفت، بیمارستان‌های عمومی است که به جای معابد شفاء و معابد خواب و استراحت، تأسیس گردید.
هچنین بیمارستان‌های مربوط به بیماری‌های روانی نیز در آن دوره ساخته شد.
از دیگر مراکز علمی پژوهشی که در دوران طلایی اسلامی بنیان نهاده شد، کتابخانه‌های عمومی (با قابلیت امانت دهی کتاب)، دانشگاه‌ها (با اعطاء درجه‌های علمی به دانشجویان) و رصدخانه‌های نجوم به عنوان مراکز پژوهشی را می‌توان نام برد.
تفاوت آشکاری که رصدخانه‌های عصر شکوفایی اسلام با رصد خانه‌های کهن داشتند، غیر خصوصی بودن این‌گونه مراکز بود. در دوران طلایی اسلامی حدود قرن نهم میلادی، نخستین دانشگاه‌هایی که به دانشجویان خود مدرک تحصیلی پزشکی اعطاء می‌کردند تحت عنوان بیمارستان بر پا شدند. این مراکز دو منظوره بوده و حالت دانشگاه-بیمارستان داشتند.
کتاب گینس که رکوردهای دنیا در آن ثبت می‌شود، دانشگاه قرویین (تأسیس ۸۵۹ میلادی) واقع در شهر فز مراکش را به عنوان کهن‌ترین دانشگاهی که مدرک تحصیلی به دانشجویان خود اعطاء می‌کرد، معرفی نمود.
دانشگاه الازهر که در سال ۹۷۵ میلادی در قاهره بنا شد، در رشته‌های گوناگون دانشگاهی، مدارک تحصیلی به دانشجویان خود اعطاء می‌کرد. این مدارک شامل مدارک تخصص تری و ارشد (کارشناسی ارشد امروزی) نیز می‌شد. دانشگاه الازهر به عنوان یک دانشگاه کامل در دنیا شناخته شده‌است. خاستگاه و اصل درجه و مدرک دکترا به مجوز و مدرکی با نام اجازه  (به عربی: الإِجازَة) بر می‌گردد. دانش آموختگانی که این مدرک را اخذ می‌کردند اجازه داشتند در مدارس اسلامی به نشر آراء و افکار خود و همچنین تدریس علوم مربوط به پردازند.
گفته شده‌است، کتابخانه طرابلس در لبنان تا پیش از جنگ‌های صلیبی حدود ۳ میلیون کتاب داشته‌است. این کتابخانه در جریان جنگ‌های صلیبی ویران شد. در این میان آثار بسیار مهمی به زبان عربی دربارهٔ علوم ریاضیات وجود داشت که تعدادشان به‌طور قابل ملاحظه‌ای از مجموع کتاب‌های لاتین و یونانی قرون وسطی بیشتر بود. البته تعداد کمی از این کتاب‌ها در دانشگاه‌های عصر حاضر تدریس می‌شود.
به عنوان مثال جمیل رجب کارشناس تاریخ علوم دانشگاه مک گیل در این زمینه می‌گوید: «کمتر از پنج درصد از کتاب‌های موجود قرون وسطی اسلامی در حال تدریس می‌باشند.»
سهیم الحسنی استاد دانشگاه و مهندس مکانیک اماراتی دانشگاه منچستر در اینباره می‌گوید: «تعداد پنجاه هزار نسخه خطی به جا مانده مورد بازبینی قرار گرفته‌اند و هنوز پنج میلیون نسخه در نوبت بازبینی قرار دارد.»
در جریان جنگ‌های صلیبی یک صد هزار جلد از کتاب‌های دارالعلم غارت شده یا به آتش کشیده می‌شود.
نخستین بیمارستان مسلمانان در سال ۸۸ هجری قمری در زمان خلافت امویان تأسیس شد، طی این دوران بیش از ۶۰ بیمارستان در بغداد و ۳۳ بیمارستان در قاهره ساخته شد.
در دوران طلایی اسلامی مراکز حقوقی ویژه‌ای تأسیس شدند که به امور خیریه، وقف و امور حقوقی می‌پرداختند. همچنین مراکز حواله پول، حل اختلاف و دادخواهی نیز بنا شدند.
شالوده و دگرگونی‌های آغازین > حکیمان چند علمی

از دیگر ویژگی‌های دوران طلایی اسلامی، وجود دانشمندان، حکیمان و دانش پژوهانی است که در چندین دانش متفاوت سر رشته داشته و در آن سرآمد روزگار خویش بودند. این حکیمان هم در علوم مادی و فیزیکی و هم در علوم دینی و متافیزیکی، در شاخه‌های متعدد، دخیل بوده و پژوهش‌های ارزنده‌ای می‌کردند. مثالی که در این زمینه در دنیای غرب، در دوره رنسانس می‌توان نام برد، لئوناردو دا وینچی می‌باشد.
در خلال دوران طلایی اسلامی، تعداد حکیمان و پژوهشگرانی که در چند زمینه علمی فعالیت داشتند بسیار بیشتر از دانشمندانی بودند که تنها در یک رشته تخصصی تحقیق و مطالعه می‌کردند.
از این میان می‌توان ابوریحان بیرونی، جاحظ، ابویوسف کندی، ابن سینا، شریف ادریسی، ابن باجه، ابن زهر، ابن طفیل، ابن رشد، جلال‌الدین سیوطی، جابر بن حیان، عباس بن فرناس، ابن هیثم، ابن نفیس، ابن خلدون، امام محمد غزالی، محمد بن موسی خوارزمی، علی بن حسین مسعودی، مقدسی، بدیع‌الزمان جزری، فخر رازی، محمد بن جریر طبری، خواجه نصیر طوسی و شیخ بهائی را نام برد.
اقتصاد > دوران اکتشاف

امپراتوری اسلامی در طول دوران طلایی اسلامی نقش بسیار کلیدی را در جهانی سازی بازی کرده‌است. بازرگانان و جهانگردان مسلمان، به وسیله اقتصاد، دانش و تجارت، کشورها و تمدنهای گوناگون و جدا افتاده را از سر تا سر دنیا به هم پیوند زدند.
گستره شبکه جهانی تجارت مسلمانان از سواحل شرقی اقیانوس اطلس آغاز و پس از گذشتن از دریای مدیترانه و میان رودان (خاورمیانه) تا هند و چین ادامه داشت.
این شبکه بازرگانی جهانی نقش مهم و کلیدی را در برقراری و حفظ امپراتوری‌های اسلامی ایفا کرد. تجارت مسلمین به عنوان یک قدرت اقتصادی پیشرو در طول قرون هفتم تا سیزدهم میلادی، ابزار بسیار مهم و عامل کلیدی شد تا به کمک آن امپراتوری‌های اسلامی عباسی، اموی و فاطمی بنا شده و به سهولت بیشتری به اهداف سیاسی و حکومتی خود برسند.
اقتصاد > انقلاب و دگرگونی‌های کشاورزی

در دوران طلایی اسلامی، دگرگونی‌های بزرگ کشاورزی زیر عنوان «انقلاب کشاورزی اعراب» رخ داد.
بازرگانان مسلمان با گسترش و انتشار روش‌ها و تکنیک‌های صنعت کشاورزی و همچنین انتشار بذرهای گوناگون کشاورزی انقلابی را در نشر محصولات کشاورزی ایفا کردند. تجار مسلمان با خرید بذرهای سورقوم از سرزمین‌های آفریقایی، مرکبات از چین، نیشکر، پنبه و برنج از هند و با فروش و پخش آن در سرزمین‌های اسلامی که قبلاً" این محصولات کشت نمی‌شد، محصولات زراعتی را در دیگر بلاد اسلام منتشر کردند.
این تغییرات بزرگ کشاورزی، علاوه بر گسترش زراعت و محصولات کشاورزی، موجب گسترش و توسعه اقتصاد، پراکندگی و افزایش جمعیت، تغییر در پوشش‌های گیاهی، افزایش تولید و درآمد کشاورزی، رشد زندگی شهری، گسترش و قوت نیروی کارگری، توسعه آشپزی و تنوع غذایی، گسترش صنعت نساجی و پوشاک و بهبود و بالاتر رفتن سطح زندگی در جهان اسلام گردید.
در قرن هشتم میلادی، در خلال انقلاب کشاورزی، صنعت تصفیه نی شکر و چغندرقند توسعه پیدا کرد و این دو محصول به صورت شکر تجاری درآمدند. اعراب صنعت تولید شکر را توسعه دادند و با گسترش مزارع نی شکر و چغندر قند، صنعت تولید شکر و محصولات تابعه آن را در جهان اسلام انتشار دادند. برای نخستین بار مسلمانان «کشاورزی تجاری» را مرسوم کردند و محصولات زراعی را علاوه بر احتیاجات خانوادگی، به منظور کالایی برای فروش، تولید کردند.
کشاورزان چندین بار در سال و به صورت چهار فصل از مزارع محصولاتی نظیر اسفناج، بادمجان و غیره به دست می‌آوردند. در یمن گندم و در عراق برنج، دو بار در سال از یک مزرعه درو می‌شد.
مسلمانان یک روش علمی را در کشاورزی توسعه دادند که این روش بر سه عامل اصلی و بنیادی بنا شده بود. نخستین عامل، سامانه پیچیده و تخصصی گردش سالانه کشت محصولات است، دومین عامل، روش کاملاً توسعه یافته آبیاری است و سومین عامل، ارائه تنوع زیادی از محصولات کشاورزی است. مسلمانان زراعت را با علم به اینکه چه محصولی را در چه فصلی، در چه زمینی و با چه میزان آبی آبیاری کنند، انجام می‌دادند. در دانشنامه‌ها، موارد بی‌شماری به تفصیل در رابطه با کشاورزی و گیاه‌شناسی ارائه شده‌است.
اقتصاد > اقتصاد و بازار

نخستین شکل نظام سرمایه‌داری و بازار آزاد در زمان سلسله‌های اسلامی و دوران طلایی اسلامی شکل گرفت.
در خلال قرن هشتم تا دوازدهم میلادی، ممالک اسلامی جایی برای نخستین بازارهای تجاری، دادوستد و سرمایه‌داری درآمدند، که از آن به عنوان «سرمایه‌داری اسلامی» یاد می‌شود.
در دوران طلایی اسلامی یک اقتصاد پولی قدرتمند بر پایه چرخش پولی (دینار) حکم‌فرما بود. ممالک و قلمروهای مختلف اسلامی که قبلاً خودمختار و مستقل بودند دارای یک سیستم یک‌پارچه اقتصادی و پولی با واحد پولی مشترک شدند.
اقتصاد > کالاهای مصرفی، هزینه‌های زندگی و حقوق مشاغل مختلف

در پروژه ای به سرپرستی استاد دانشگاه مایا شاتزمیلر، هزینه‌های زندگی و کالاهای مصرفی و حقوق مشاغل مختلف کشورهای اسلامی در دوره میانه به دست آورده شد. مایا شاتزمیلر متخصص تاریخ اجتماعی و اقتصادی جهان اسلام قرون وسطایی است. اطلاعاتی که در پایین آورده شده، براساس این پروژه می‌باشد. هرچند در این مطالعه اطلاعاتی از کشورهای مصر، سوریه، عراق، یمن و … آورده شده، اما اطلاعات مربوط به مصر کامل‌تر است؛ چرا که منبع اصلی پروژه کتابی از الیاهو اشتور، شرق‌شناس و مورخ اتریشی-اسرائیلی است و اطلاعات مربوط مصر در این منبع بیشتر سایر کشورها است.
اقتصاد > کالاهای مصرفی، هزینه‌های زندگی و حقوق مشاغل مختلف > کالاهای مصرفی

از جمله کالاهای مصرفی در دوره میانه می‌توان به نان، گوشت، مواد غذایی (همچون تخم مرغ و عسل و روغن زیتون و خرما)، مصالح ساختمانی، برده، پاپیروس و کاغذ و آرد اشاره کرد. با مقایسه قیمت هر کالا می‌توان هر یک را در دسته‌بندی‌های مربوط بخود قرار داد. برای مثال در قرن ۷ تا ۱۰ میلادی، در شهر فسطاط (اولین پایتخت اسلامی در مصر)، قیمت هر برده ۳۰ دینار بوده‌است. هر چند ممکن است قیمت‌های دیگری هم برای خرید برده‌ها پرداخت شده باشد، اما قیمت معمول ۳۰ دینار بوده‌است. برای مثال ملک کافور، برده ثروتمندی که پس از مدتی پادشاه مصر شد، ۱۸ دینار خریداری شده بود. به‌طور کلی در عراق قیمت یک برده عادی می‌توانست تا ۷۰ دینار متغیر بود. در مصر، به خاطر موقعیت جغرافیایی این کشور، تعداد برده‌ها بیشتر و در نتیجه قیمت آن‌ها کمتر بود. در حالی که در عراق تنها اعضای طبقه ثروتمند می‌توانستند برده داشته باشند.
از طرفی قیمت برده‌های جوان (دختر یا پسر) تا ۰٫۴ دینار هم پایین می‌آمد. اگر دختر جوان زیبا بود، ممکن بود قیمت او تا ۶۶ دینار افزایش یابد. قیمت دختر جوان و زیبایی که می‌توانست آواز بخواند، گاهی تا ۲۰۰۰ دینار هم می‌رسید. قیمت بالای برده نشان می‌دهد که برده کالایی لوکس محسوب می‌شده و تنها ثروتمندان می‌توانستند آن را داشته باشند.
از طرفی قیمت هر نان پیتا ۱ دینار بوده اما از آن جا که نان انواع مختلفی داشته‌است؛ به صورت میانگین قیمت نان ۰٫۰۰۴ دینار بوده‌است. قیمت حیوانات مختلف بسیار متفاوت بود. شتر و میمون ارزان‌ترین حیوان و قیمت آن‌ها ۳ دینار بوده‌است. در حالی که قیمت اسب ۷ دینار و قیمت قاطر از ۵ دینار تا ۲۸ دینار متفاوت بوده‌است. ارزان بودن قیمت شتر با توجه به سازگاری بیشتر آن با آب و هوای خشک و فراروانی آن قابل درک است.
قیمت کتاب هم گاهی تا ۸۰ دینار می‌رسید. قیمت سایر کالاها به صورت خلاصه در پایین آورده شده‌است. قیمت‌ها و کالاهایی که در جداول زیر آورده شده، همگی مربوط به مصر و در بازه زمانی ۷ تا ۱۰ میلادی بوده‌اند.