stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
امیلی دیکینسون
زندگی > اواخر عمر

در ۱۶ ژوئن ۱۸۷۴، هنگامی که در بوستون بودند، ادوارد دیکنسون سکته کرد و جان سپرد. هنگام برگزاری مراسم تدفین، که در ورودی سالن منزل برگزار می‌شد، امیلی در اتاق خود ماند؛ و در مراسم گرامیداشتی که در ۲۸ ژوئن برگزار می‌شد، شرکت نکرد. او به هیگینسون نامه نوشت و در آن اظهار داشت: که پدرش قلب صاف و دردمندی داشته و فکر نمی‌کند که کسی همچون او وجود داشته باشد. یک سال بعد، در ۱۵ ژوئن سال ۱۸۷۵، مادر امیلی نیز دچار سکته‌ای گشت، که سبب فلج جزئی و از دست دادن بخشی از حافظه‌اش گشت. با روزبه‌روز بدتر شدن وضعیت جسمانی مادرش، امیلی با نوشتن: «خانه دیگر خانه نیست»، تأسف خود را بیان کرد.
اوتیس فیلیپ لرد، قاضی پیر در دادگاه عالی قضایی ماساچوست از سالم در سال ۱۸۷۲ یا ۱۸۷۳ با خانواده دیکینسون آشنا گشت. پس از مرگ همسر لرد در سال ۱۸۷۷، دوستی او با امیلی تبدیل به یک رابطه رومانتیک گشت، و دلیل این ادعا نامه‌هایی است که نابود شدند. چندین نامه‌ای که باقی مانده، شامل نقل قول‌هایی از آثار شکسپیر است که دربردارندهٔ اتلو، آنتونیوس و کلئوپاترا، هملت و شاه لیر است. دیکینسون این مطلب را نوشت که: «درحالی که بقیه مردم به کلیسا می‌روند، من به درون خود مراجعه می‌کنم، مگر نه این است که تو کلیسای من هستی، و ما سرود روحانی داریم که کسی جز خودمان از آن آگاه نیست؟». و آن‌ها هر یکشنبه نامه‌های مذهبی به یکدیگر می‌نوشتند. دیکینسون با دید مثبتی به این روز می‌نگریست، چنان‌که از یکی از نامه‌هایی که از او باقی مانده، او این مطلب را نوشته است: «سه‌شنبه‌ها یک روز واقعاً غمگین است». پس از چندین سال بیماری، قاضی لرد در مارس ۱۸۸۴ جان سپرد. دیکینسون از این اتفاق با نام «آخرین ازدست‌رفته» یاد کرد.
زندگی > زوال و مرگ

اگرچه دیکینسون در سال‌های پایانی عمرش نیز به نوشتن ادامه می‌داد، ولی از ویرایش و ترتیب‌بندی شعرهایش دست کشید. او همچنین از طرف خواهرش لاوینیا، مجبور به سوزاندن برگه‌هایش شد. لاوینیا که هیچ‌گاه ازدواج نکرد، تا پایان عمر در موطن خود ماند و در سال ۱۸۹۹ درگذشت.
دههٔ ۱۸۸۰ زمان سختی برای بازماندگان خانوادهٔ دیکینسون بود. مادر دیکینسون در ۱۴ نوامبر ۱۸۸۲ فوت کرد. سال بعد فرزند سوم آستین و سو، گیلبرت - سوگلی امیلی- از تب تیفوئید یا حصبه درگذشت. در تابستان همان سال، تاریکی بزرگی که به سویش می‌آمد را مشاهده کرد و در حال آشپزی در آشپزخانه غش کرد. او تا نیمه‌های آن شب بیهوش ماند و سپس هفته‌ها بیماری به دنبال آن به سویش آمد. در ۳۰ نوامبر ۱۸۸۵ ضعف و بیماری‌اش به حدی گشت که آستین را از سفر به بوستون منصرف کرد. در ۱۵می ۱۸۸۶، پس از وخیم‌تر شدن علائم بیماری، امیلی دیکینسون در ۵۵ سالگی درگذشت. آستین در خاطرات خود نوشته است: «آن روز بسیار بد بود. . . او از نفس‌کشیدن دست کشید و آن نفس‌های سوزناکش تا ساعت ۶ ادامه یافت.» پزشک دیکینسون علت مرگ او را بیماری آشکار (نوعی بیماری کلیوی) و مدت زمان بیماری را دو سال و نیم اعلام کرد.
دیکینسون در یک تابوت سفید با گل آفتاب‌گردان معطر به ثعلب و با یک جفت کفش راحتی زنانه ارغوانی رنگ و یک دسته گل بنفشه در کنارش، دفن شد. مراسم تدفین در کتابخانه محلی، و ساده و کوتاه برگزار شد؛ هیگینسون که او را فقط ۲ بار دیده بود، شعر «من روح ترسویی ندارم» از امیلی برونته را خواند که مورد علاقهٔ دیکنسون بود. بنا به درخواست دیکنسون، تابوتش از میان زمین‌های گل آلاله حمل شده و در آرامگاه خانوادگی‌شان در گورستان غربی در خیابان سه‌بر دفن شد.
انتشارات

برخلاف نوشتن‌های مداوم دیکینسون، کمتر از ۱۲ عدد از شعرهایش در طول حیاتش به چاپ رسید. پس از این‌که خواهرش لاوینیا مجموعه‌ای از او که بالغ بر ۱۸۰۰ شعر بود، کشف کرد، نخستین نسخه از شعرهایش ۴ سال پس از مرگش انتشار یافت. از سال ۱۸۹۰ به بعد آثار دیکینسون به‌صورت دنباله‌داری منتشر می‌شد.
انتشارات > معاصر

نخستین شعر او با نام «کسی این رز کوچک را نمی‌شناسد» بدون اجازهٔ دیکینسون به چاپ رسید. این نشریه همچنین شعر «شخص لاغر در چمنزار» را با نام «مار»، «ایمن در خوابگاه آلاباستر» را با نام «خواب» و «شعله‌ور در طلا و خاموش در بنفش» را با نام «غروب آفتاب» منتشر کرد. در سال ۱۸۶۴، تعدادی از شعرهایش تغییر یافته و در مجلهٔ درام‌بیت به چاپ رسید تا کمک‌های دارویی برای سربازان در جنگ جمع‌آوری شود. یکی دیگر نیز در آوریل سال ۱۸۶۴ در مجله بروکلین دیلی یونیون به چاپ رسید.
در سال ۱۸۷۰، هیگینسون شعرهای دیکینسون را به هلن هانت جکسون نشان داد، که به‌طور اتفاقی در آکادمی با دیکینسون در زمان بچگی هم‌دوره شده بود. جکسون در دنیای چاپ بسیار فعال بود و سعی کرد تا دیکینسون را قانع کند تا شعر «موفقیت شیرین‌ترین فرض است» را با نام مستعار در نسخه‌ای با نام «بالماسکه‌ای شاعران» به چاپ برساند. هرچند که این شعر نیز با توجه به اقتضای زمان دچار تغییراتی شد. این شعر آخرین شعر چاپ‌شده در زمان حیات دیکینسون بود.
انتشارات > آثار منتشر شده پس از مرگ

پس از مرگ دیکنسون، لاوینیا دیکنسون، برسر قولش ایستاد و بیشتر شعرهای شاعر را سوزاند. این درحالی بود که دیکنسون هیچ اطلاعاتی از ۴۰ دفتر و کاغذهای آزادی که در یک صندوقچهٔ بسته نگه‌داشته بود، برجای نگذاشت.
نخستین نسخه از شعرهای دیکنسون، که توسط مابل لومیس و هیگینسون ویرایش شد، در نوامبر سال ۱۸۹۰ به چاپ رسید. اولین نسخه شامل ۱۱۵ شعر منتقدانه، و با موفقیت همراه شد و در طول ۲ سال ۱۱ بار به چاپ رسید شعرها: سری دوم در سال ۱۸۹۱، تا ۵ بار تا سال ۱۸۹۳ ویرایش شد؛ سری سوم نیز در سال ۱۸۹۶ پدیدار گشت.
نزدیک به ۱۲ ویراست جدید از اشعار دیکنسون، چه آن‌هایی که قبلاً منتشر نشده بودند و چه ویراست‌های جدید، بین سال‌های ۱۹۱۴ تا ۱۹۴۵ منتشر شدند. اولین نسخه از انتشارات علمی اشعارش، با جمع‌آوری و ویراست توسط توماس جانسون منتشر شد. برای به‌دست‌آوردن بورسیه تحصیلی، جانسون با جمع‌آوری چند منبع، همه اشعار دیکنسون را برای اولین بار در یک‌جا جمع‌آوری کرد. هدف جانسون از این‌کار، تهیه چیزی شبیه به آن چیزی بود که دیکینسون در دست‌نوشته‌هایش برجا گذاشته بود. ۳سال، جانسون به همراه تئودورا وارد، مجموعه کامل ۳ نسخه‌ای از آثار و نامه‌های دیکینسون را تدوین و منتشر کرد.
در سال ۱۹۸۱، نسخه خطی کتاب‌های امیلی دیکینسون، منتشر شد. با استناد به شواهد فیزیکی موجود در آثار اصلی، برای اولین بار اشعار به همان شکل اصلی اولیه منتشر شدند. پس از آن بسیاری از منتقدان به وحدت موضوعی در این مجموعه کوچک استدلال کردند، معتقد بودند که ترتیب اشعار به صورت تاریخی یا متناسب است.
شعر

اشعار دیکینسون به‌طور کلی به سه دوره مجزا تقسیم می‌شوند، اشعار هر دوره خصوصیات و ویژگی‌های منحصر به فرد خود را دارند.
قبل از ۱۸۶۱. این اشعار اغلب معمولی و احساسی بودند. توماس جانسون که اشعار امیلی دیکینسون را منتشر کرد، تنها قادر بود ۵ شعر از او را قبل از سال ۱۸۵۸ تاریخ‌گذاری کند.
۱۸۶۱–۱۸۶۵. این دوره خلاقانه‌ترین دوره او بود- این اشعار بسیار شدید و عاطفی بودند. جانسون تخمین زده است، که او ۸۶ شعر در سال ۱۸۶۱، ۳۶۶ شعر در سال ۱۸۶۲، ۱۴۱شعر در سال ۱۸۶۳، و۱۷۴ شعر در سال ۱۸۶۴ سروده است. او معتقد است این دوره زمانی بود که او درون‌مایه‌های زندگی و مرگ را به اوج خود رسانیده بود.
پس از ۱۸۶۶. تخمین زده می‌شود که دو سوم از اشعار او قبل از این سال نوشته شده‌اند.
شعر > درون‌مایه اصلی

دیکینسون هیچ اثری از ظرافت طبع و تمایلاتش در شعرهایش باقی نگذاشته، به دلیل متفاوت‌بودن درون‌مایه‌های شعرهایش، نمی‌توان آثارش را دسته‌بندی کرد. شعرهای دیکینسون به جز درون‌مایه‌های اصلی، از طنز، جناس، کنایه و هزلیات استفاده کرده است.
شعر > فیلم‌ها

همچنین یک سریال سه فصلی با نام دیکینسون (انگلیسی:Dickinson) و با بازی هیلی استاینفلد از اپل تی‌وی پلاس منتشر شده که به بررسی زندگی‌نامهٔ این شاعر می‌پردازد.
شعر > مقبولیت

موج انتشار شعرهای دیکینسون پس از مرگش، اولین آشکارسازی برای عموم بود. شعرهایش توسط هیگینسون برای انتشار به تعویق افتاد، اما با اطلاع ویلیام دین هاولز، ویراستار مجله هارپرز، شعرهایش پس از اولین انتشار در سال ۱۸۹۰ با اظهارنظرهای مختلفی مواجه گشت. هیگینسون خودش در مقدمه اولین جلد آثار دیکینسون، در مورد کیفیت اشعارش نوشت: «فهم و بصیرت خارق‌العاده‌ای دارد.» اگرچه «بدون کنترل و تزکیه مناسب» تجربه انتشار آثارش باید در زمان حیاتش به او اعطا می‌شد. قضاوتش در مورد اینکه آثارش «کامل و خرسندکننده نبود» در مقاله‌ای که در سال ۱۹۳۰منتشر، و توسط منتقدان جدید نکوهش شد.
موریس تامپسون، که به مدت دوازده سال ویراستار ایندیپندنت بود، در سال ۱۸۹۱ بیان کرد که شعر او «ترکیبی از نادرترین شخصیت و اصالت را دارا بود.» اندرو لانگ، نویسندهٔ انگلیسی، آثار او را نقد می‌کند و عقیده دارد، «شعر باید برای وجود داشتن فرم و گرامر داشته باشد و درجایی که نیاز به قافیه باشد، باید دارای آن باشد. دانش نسل‌ها و طبیعت انسان بسیار بر این پافشاری می‌کند.»
توجه انتقادی به اشعار دیکینسون از سال ۱۸۹۷ تا سال ۱۹۲۰ بسیار ناچیز گشت. با آغاز قرن ۲۰، علاقه و توجه به آثارش بسیار گسترده شد و بسیاری از منتقدان بر این باور شدند که او اساساً مدرن است. با مشاهدهٔ سبک اشعار دیکینسون به عنوان نتیجه فقدان دانش یا مهارت، منتقدان مدرن بر این باور بودند که بی‌نظمی‌های موجود به‌طور آگاهانه‌ای هنرمندانه بودند. در مقاله‌ای در سال ۱۹۱۵، الیزابت شفلی سرجنت الهامات شاعر را "جسورانه" و او را "گلی کمیاب که به سختی می‌توان نظیر آن را یافت، نامید. با رشد گسترده مقبولیت شعر مدرن در دههٔ ۱۹۲۰، ناکامی‌های دیکینسون در قرن ۱۹ پایان یافت و نسل‌های جدید خوانندگان او را بسیار خوشایند و شگفت‌انگیز دیدند؛ و ناگهان منتقدان مختلف او را شاعر زن بزرگ نامیدند و مکتب فکری جدید شروع به شکل‌گیری کرد.
در دههٔ ۱۹۳۰ تعدادی از منتقدان جدید- که در میان آن‌ها آر. پی. بلکمور، الن تیت، کلینث بروکس و ایوور وینترز بودند- خصوصیات شعری دیکینسون را تحسین کردند. بلک‌مور در تلاش برای توضیح و آشکارسازی بزرگی و عظمت شاعر، در سال ۱۹۳۷ در یک نقد برجسته نوشت که: «. . . او شاعری بود که در خلوت، و به‌صورت خستگی‌ناپذیری شعر می‌نوشت، درحالی که زنان دیگر در حال آشپزی یا کشبافی بودند. هدیه او برای کلمات و وضع نامناسب فرهنگی زمان خود بود که او را به جای بردن به سمت رویهٔ صندلی به سمت شاعری کشاند. . . او آمد. . . در زمان مناسبی برای شعر: شعر سوفسطائی، بصیرت غیرعادی.»
با موج دوم فمینیسم احساس هم‌دردی فرهنگی بزرگی، نسبت به او، به عنوان شاعر مؤنث برانگیخته شد. در اولین نسخه از نقد ادبی از دیدگاه فمینیسم بر روی آثار دیکینسون، او را به عنوان بزرگ‌ترین زن شاعر انگلیسی زبان معرفی کردند.
شعر > میراث

در اوایل قرن بیستم، میراث دیکینسون به‌طور کلی به مارتا دیکینسون بیانچی و میلیسنت تاد بینگهام رسید. بیانچی که عمارت همیشه سبز را همراه با حق چاپ اشعار عمه‌اش به ارث برد، آثاری چون چهره به چهره با امیلی دیکینسون و نامه‌های امیلی دیکینسون را به چاپ رسانید.
امیلی دیکینسون امروزه به عنوان یک شخص ماندگار و قدرتمند در فرهنگ آمریکا به‌شمار می‌رود. اگرچه بیشتر مقبولیت دیکینسون بر روی غیرعادی‌بودن و منزوی‌بودن طبیعت او بود، او بیشتر به عنوان مبتکر و شاعر پیش از مدرنیست تصدیق شده است. هارولد بلووم منتقد قرن بیستم، او را در کنار اشخاصی چون والت ویتمن، والاس استیونس، رابرت فراست، تی. اس. الیوت و هارت کرین به عنوان شاعر آمریکایی در بین ۲۶ نویسنده غربی تمام دوران قرار داد.
آثار دیکینسون در ادبیات آمریکا و کلاس‌های شعر از دوره راهنمایی تا دانشگاه در آمریکا تدریس می‌شود. اشعار او گلچین شده، و به عنوان متن چندین آهنگ، توسط آهنگسازانی نظیر آرون کوپلند، نیک پروس، جان آدامس و مایکل تیلسون توماس استفاده شده است. چندین مدرسه نیز به نام او نامگذاری شده است: به عنوان مثال دو مدرسه ابتدایی در بوزمان، مونتانا و ردموند، واشینگتن به نام امیلی دیکینسون وجود دارد. چند مجله ادبی – شامل مجله امیلی دیکینسون، مجله رسمی جامعه بین‌المللی امیلی دیکینسون- برای آزمودن آثارش به وجود آمد. یک تمبر ۸ سنتی در یادبود امیلی دیکینسون توسط اداره پست ایالات متحده در تاریخ ۲۸ اوت ۱۹۷۱ منتشر شد و به عنوان دومین تمبر ادبی «شاعران آمریکایی» قرار گرفت. نمایشنامه‌ای یک شخصیتی با نام زیبایی امهرست برای نخستین بار در سال ۱۹۷۶ در برادوی اجرا شد که صاحب چندین جایزه نیز گشت. بعدها نسخه تلویزیونی این اثر نیز به وجود آمد.
بخش ویژه گردآوری کتابخانه جونز، کلکسیونی از آثار امیلی دیکینسون مشمول بر تقریباً ۱۰۰فقره را داراست، که شامل نسخه‌های خطی و دستی اشعار و نامه‌ها، مکاتبات خانوادگی، مقالات و کتاب‌های علمی، تکه‌های قیچی‌شده روزنامه‌ها، پایان‌نامه‌ها، نمایشنامه‌ها، تصاویر و آثار ادبی هم‌دوره است. بخش آرشیو دانشگاه امهرست صاحب وسایل قابل توجهی از امیلی دیکینسون، همچون گیرهٔ موهای دیکینسون و تنها تصویر معین از شاعر است. موزه امیلی دیکینسون در سال ۲۰۰۳ ایجاد شد، این هنگامی بود که صاحب املاک عمارت همیشه سبز، که تا سال ۱۹۸۸ جزو میراث خانوادهٔ دیکینسون محسوب می‌شد، به دانشکده واگذار گشت. فیلم اشتیاق خاموش (به انگلیسی: A quiet passion) به کارگردانی ترنس دیویس در سال ۲۰۱۶ دربارهٔ زندگی امیلی دیکینسون ساخته شد که مورد استقبال مخاطبان و جشنواره‌های مختلف قرار گرفت.
ترجمه به فارسی

سه مجموعه شعر از امیلی دیکینسون به زبان فارسی ترجمه شده است. این ترجمه‌ها عبارت‌اند از:
گزیدهٔ نامه‌ها و اشعار امیلی دیکینسون، ترجمهٔ سعید سعیدپور، نشر مروارید
مزهٔ میوهٔ ممنوعه، گزیدهٔ شعر امیلی دیکینسون، ترجمهٔ سید مادح پیریونسی، نشر داستان
رویش خاموش گدازه‌ها، شعرهای امیلی دیکینسون، ترجمهٔ محمدرحیم اخوت و حمید فرازنده، انتشارات آگاه
فاطمه نفری، مترجم و مؤلف نیز در کتاب خود به نام «عشق به سه روایت» به تطابق اندیشه‌ها و درونمایهٔ اشعار امیلی دیکینسون با دو شاعر دیگر (سیمین بهبهانی و سعاد الصباح) پرداخته است.[نیازمند منبع]
نمونهٔ اشعار

?I'm nobody!Who are you
?Are you nobody, too
Then there's a pair of us--don't tell
.They'd banish us, you know
!How dreary to be somebody
How public, like a frog
To tell your name the livelong day
!To an admiring bog
من هیچکسم! تو کیستی؟
آیا تو نیز «هیچکسی»؟
پس این‌گونه ما دوتاییم! فاش مکن!
زیرا تبعیدمان می‌کنند!
چقدر ملالت‌آور است «کسی» بودن!
چقدر مبتذل! بمانند قورباغه‌ای
تمام روز یک بند اسم خود را برای لجن زاری ستایشگر تکرار کردن!
عمارت همیشه سبز، خانهٔ خانوادهٔ آستین و سوزان، که توسط ادوارد دیکنسون ساخته شد.
در سپتامبر ۲۰۱۲، بایگانی کالج امهرست و کلکسیون خاص این تصویر داگرئوتایپ را منتشر و آن را به دیکنسون و دوستش کیت اسکات ترنر، (۱۸۵۹) نسبت دادند؛ اصل بودن این عکس هنوز تصدیق نشده است.
سنگ قبر امیلی دیکنسون در مقبره خانوادگی
"ایمن در خوابگاه آلاباستر" که "خواب" نامیده شد، در مجلهٔ اجتماعی اسپرینگفیلد در ۱۸۶۲ به چاپ رسیده است.
جلد نخستین نسخه از شعرها، انتشار سال ۱۸۹۰
تمبری که برای پاسداشت امیلی دیکینسون در ایالات متحده در سال ۱۹۷۱ چاپ شده است.
نمای امروزی خانه شخصی دیکنسون. در سال ۲۰۰۳ این خانه به موزه امیلی دیکنسون تبدیل شد.
فیونا مک‌دونالد

| فیونا مک‌دونالد | فیونا مک‌دونالد |
| --- | --- |
زادهٔ: ۹ دسامبر ۱۹۷۴ پیزلی
ملیت: بریتانیا
فیونا مک‌دونالد (انگلیسی: Fiona MacDonald؛ زادهٔ ۹ دسامبر ۱۹۷۴) ورزشکار کرلینگ اهل بریتانیا است.
کانتن فیلون مایه

کانتن فیلون مایه (فرانسوی: Quentin Fillon Maillet‎؛ زادهٔ ۱۶ اوت ۱۹۹۲) ورزشکار دوگانه اهل فرانسه است.
از افتخارات وی میتوان به کسب ۲ مدال طلا در مسابقات جهانی دوگانه اشاره کرد.
جرج زیکلای

زوج زیکلای
جرج کلیفورد زیکلای (به انگلیسی: George Clifford Sziklai) (۹ جولای ۱۹۰۹ در بوداپست، مجارستان - ۹ سپتامبر ۱۹۹۸ در لاس آلتوس، کالیفورنیا) یک مهندس مشهور الکترونیک بود. او مخترع زوج زیکلای بود که به اسم خودش، نام گذاری شد.
او در دانشگاه بوداپست و انستیتو فنی مونیخ تحصیل کرد. زیکلای در ۱۹۳۰ به نیو یورک مهاجرت کرد. او سابقه فعالیت در شرکت رادیو آمریکا، شرکت برق وستینگهاوس و شرکت لاکهید را دارد.
پیوند مرتبط

زوج زیکلای
ویلهلم پترسن (بازیکن هاکی روی یخ)

ویلهلم پترسن (انگلیسی: Wilhelm Petersén؛ ۲ اکتبر ۱۹۰۶ – ۱۱ دسامبر ۱۹۸۸ (aged 82)) ورزشکار فوتبال اهل سوئد بود.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال ای‌آی‌کی اشاره کرد.
وی در مسابقات کشوری و بین‌المللی در مجموع برندهٔ ۱ مدال طلا، ۱ مدال نقره شده‌است.
سینان آکداگ

| سینان آکداگ | سینان آکداگ | سینان آکداگ | سینان آکداگ |
| --- | --- | --- | --- |
 :  
زادهٔ:  ۵ نوامبر ۱۹۸۹ ‏(۳۵ سال) رزنهایم
قد:  ۶ فوت ۲ اینچ (۱۸۸ سانتیمتر)
وزن:  ۲۰۳ پوند (۹۲ کیلوگرم؛ ۱۴ سنگ ۷ پوند)
پست:  Defence
ضربه‌ها:  Left
تیم در DEL تیم‌های سابق:  Adler Mannheim Krefeld Pinguine
تیم ملی:   آلمان
سوابق بازی:  ۲۰۰۷–تاکنون
سینان آکداگ (انگلیسی: Sinan Akdag؛ زادهٔ ۵ نوامبر ۱۹۸۹) بازیکن هاکی روی یخ اهل آلمان است.
مونروویا

مکان در 23x15px|border |alt=|link= لیبریا
| مونروویا Monrovia | مونروویا Monrovia |
| --- | --- |
خیابانی در مونروویا - هتل دوکور قدیمی در پشت دیده می‌شود: خیابانی در مونروویا - هتل دوکور قدیمی در پشت دیده می‌شود
جای مونروویا در لیبریا: جای مونروویا در لیبریا
شهرستان: استان مونتسرادو
تأسیس: ۲۵ آوریل ۱۸۲۲
حکومت: حکومت
 • شهردار: مری برو
جمعیت (۲۰۰۸): جمعیت (۲۰۰۸)
 • کل: ۱۰۱۰۹۷۰
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی ۰+ (GMT)
کد منطقه: ۲۳۱
مونروویا پایتخت کشور آفریقایی لیبریا است. این شهر به نام جیمز مونرو، یکی از رؤسای جمهور ایالات متحده آمریکا نام‌گذاری شده‌است.
جغرافیا

جمعیت این شهر در سال ۲۰۰۳ برابر با ۵۷۲ هزار نفر بوده‌است.
اقتصاد

محور اصلی اقتصاد مونروویا را فعالیت‌های بندری تشکیل می‌دهد.
صادرات اصلی مونروویا لاتکس (شیرآبه) و سنگ آهن است.
گردشگری

موزه ملی لیبریا از جاذبه‌های گردشگری این شهر است.
تاریخچه

محل امروزی مونروویا از دهه ۱۵۶۰ میلادی مسکونی بوده‌است. در آن زمان دریانوردان پرتغالی در آن سکونت داشتند و آن را «کِیپ مِسورادو» می‌نامیدند.
به دلیل حمایت‌های جیمز مونرو، پنجمین رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا، برای کلونی شدن لیبریا، مونروویا را به افتخار او نام‌گذاری کردند.
بندر مونروویا در جنگ جهانی دوم به‌طور گسترده از سوی نیروهای آمریکایی گسترش پیدا کرد.
شهرهای خواهر

تایپه، تایوان
دایتون، اوهایو، ایالات متحده آمریکا
مونروویا در دهه ۱۸۰۰ (میلادی).
نقشه‌ای تاریخی از شهر مونروویا در دهه ۱۸۰۰.
رایان کلهن

| رایان کلهن | رایان کلهن | رایان کلهن | رایان کلهن |
| --- | --- | --- | --- |
 :  
زادهٔ:  ۲۱ مارس ۱۹۸۵ ‏(۳۹ سال) راچستر، نیویورک
قد:  ۵ فوت ۱۰ اینچ (۱۷۸ سانتیمتر)
وزن:  ۱۸۶ پوند (۸۴ کیلوگرم؛ ۱۳ سنگ ۴ پوند)
پست:  Right wing
ضربه:  Right
بازی برای:  نیویورک رنجرز تمپا بی لایتنینگ
تیم ملی:   ایالات متحده آمریکا
منتخب ان‌اچ‌ال:  127th overall، ۲۰۰۴ نیویورک رنجرز
سوابق بازی:  ۲۰۰۶–۲۰۱۹
رایان کلهن (انگلیسی: Ryan Callahan؛ زادهٔ ۲۱ مارس ۱۹۸۵) بازیکن هاکی روی یخ اهل ایالات متحده آمریکا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به نیویورک رنجرز و تمپا بی لایتنینگ اشاره کرد.
گورستان خالد نبی

گورستان و زیارتگاه خالد نبی، در فاصلهٔ ۹۰ کیلومتری شمال شرق شهرستان گنبد کاووس، ۵۵ کیلومتری شمال شرق شهرستان کلاله، که ۶ کیلومتری روستای گچی سو و نزدیک آی تمر از توابع بخش مراوه تپه و برفراز قلهٔ کوه گوگجه‌داغ واقع شده است. قلهٔ کوه گوگجه‌ داغ که در بین مردم به قلهٔ «قدرت» یا گوج (گوژ) به زبان ترکمنی نیز معروف است، حدود ۷۰۰ متر از سطح دریا ارتفاع دارد. به دلیل دوری راه و نبود وسیلهٔ نقلیه و کمبود تسهیلات رفاهی در محل و همچنین گرمای شدید تابستان و سرمای زمستان، بهترین زمان برای دیدار از آن، ماه‌های فروردین و اردیبهشت و خرداد است. در نزدیکی و پایین‌ تر از بقعه طلحه‌ جان، بقعه‌های عالم‌بابا و چوپان‌عطا و درّه‌ای به نام پنج‌شیر و همچنین چشمهٔ خضردندان، قرار دارند. طبق روایات رایج بین اهالی، عالم‌ بابا پدر همسر خالد نبی و چوپان‌ عطا، شبان خالد نبی یا یکی از اولیای گمنام یا یکی از همراهان وی بوده‌ است که همگی آنها مورد توجه و احترام ترکمن‌ها هستند.
در شرق بقعهٔ چوپان عطا و متصل به آن، بر روی تپه‌های ماهوری کم‌ارتفاع‌تر از تپهٔ بارگاه خالد نبی، گورستان وسیعی با حدود ۶۰۰ سنگ قبر استوانه‌ای به ارتفاع حداکثر دو متر قرار دارد.
بیشترین دلیل بازدید و حضور گردشگران داخلی و خارجی از این گورستان تاریخی مشاهدات مردم محلی و اهالی آن منطقه از فعالیت‌های ماورالطبیعه در این گورستان و اطراف آن است، که باعث به وجود آمدن خرافات و ایجاد باورهایی میان مردم شده است.
پیشینهٔ پژوهش در بارهٔ گورستان

مجموعه تاریخی–فرهنگی خالد نبی به علت کوهستانی بودن و دشواری مسیر دسترسی و دوری راه کمتر مورد بررسی و پژوهش قرار گرفته‌است. ظاهراً برای نخستین بار در کتاب «یک مسافرت زمستانی از استانبول به تهران» اثر جیمز بیلی فریزر از آن گفتگو می‌شود. این کتاب در سال ۱۸۳۸ چاپ شده‌است.
فریزر در جریان شرح مراسم خاکسپاری ترکمنان به قبرستان قدیمی گوکلان که بر بالای رودخانه اترک قرار گرفته‌است، اشاره می‌کند. او در این کتاب، تصمیم مردم را به انتقال و دفن مردگان خود از سرزمین خویش به مکان خالد نبی که جایگاه تدفین اجداد ایشان است، توضیح می‌دهد.
دیوید استروناخ دومین پژوهشگر خارجی است که این اثر را مورد بررسی و مطالعه قرار می‌دهد؛ و گزارش از گورستان خالد نبی در مقاله‌ای به نام «سنگهای ایستاده در ناحیه اترک» در مجله انگلیسی ایران IRAN (شماره xix سال ۱۹۸۱ میلادی) به چاپ می‌رساند.
بعدها این مکان توسط پژوهشگران ایرانی نظیر آقایان منوچهر ستوده (کتاب از آستارا تا استرآباد، جلد ۵)، رجبعلی لباف خانیکی (مقاله سنگ افراشته مزارات با خزر، مجله اثر شماره ۱۸ و ۱۹ سال ۶۸) و شهریار عدل مورد مطالعه قرار می‌گیرد تا اینکه در سال ۱۳۸۰ گورستان خالد نبی و مجموعه‌های وابسته به آن توسط کارشناسان اداره کل میراث فرهنگی و گردشگری استان گلستان در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید. این گزارش حاصل بررسی و تحقیق در گزارش‌های پژوهشگران یاد شده و مطالعه و پژوهش دقیق (کتابخانه‌ای ومیدانی) نگارنده از دیدگاه‌های باستان‌شناسی، تاریخی و مردم‌شناسی است.
زیارتگاه

زیارتگاه خالد نبی بنایی مسقف با پلان چهارگوش است که دارای تعدادی پنجره و یک در ورودی می‌باشد. درگاه ورودی بقعه، طاقی هلالی شکل دارد. پنجره‌ها و در ورودی از جنس فلز ساده (آهن) ساخته شده‌اند و هیچ‌گونه کتیبه یا تزئیناتی بر روی آن‌ها مشاهده نمی‌شود.
سقف آرامگاه خالد نبی از بیرون گنبدی سبز رنگ و شلجمی شکل است که کمربند و گنبد آن داخل هم رفته‌اند.
درون بقعهٔ خالد نبی، تنها قبری ساده به شکل پشته‌ای به ارتفاع حدود یک و نیم متر دیده می‌شود. این قبر فاقد کتیبهٔ تاریخی است. سقف بقعه بر دو ستون فلزی استوار شده است. بر روی یکی از طاقچه‌های پنجره، تعدادی سنگ کوچک طبیعی از جنس سنگ‌های رودخانه‌ای قرار داده شده است. این سنگ‌ها توسط هیئت امنای زیارتگاه و زائران از محوطهٔ بیرونی زیارتگاه و نیز گورستان قدیمی خالد نبی جمع‌آوری شده‌اند.
در اطراف بقعه خالد نبی تعدادی اتاق یا زائرسرا برای اقامت و استراحت زائرین و یک باب مسجد و چندین سرویس بهداشتی و تعدادی آب انبار ساخته شده که ترکمن‌ها به این آب انبارها اصطلاحاً لاری می‌گویند. آب لاری‌ها توسط باران تأمین و به وسیلهٔ شیروانی‌ها و لوله‌های آب باران داخل منزل هدایت می‌شوند. متأسفانه به دلیل آنکه فصل بهار بهترین فصل برای بازدید از این‌مکان است، در طول سال نسبت به جذب توریسم در این مکان‌اقدامی صورت نمی‌گیرد.
بقعهٔ چوپان آتا

بقعهٔ چوپان آتا، بنایی ساده با پلان چهارگوش، در فاصله‌ای نه چندان دور از زیارتگاه خالدنبی و مشرف به درهٔ شمالی هزار دره واقع شده است. در هر ضلع این بنا، پنجره‌ای با طاق هلالی تعبیه شده که پنجرهٔ ضلع شمالی، اکنون به عنوان ورودی مورد استفاده قرار می‌گیرد. گنبد فلزی بنا، به شکل شش‌ضلعی نوک‌تیز، در مرکز سقف قرار گرفته و دارای کمربندی است. نمای بیرونی بقعه با سیمان پوشیده شده و ساده است. فضای داخلی نیز فاقد هرگونه تزیین و کتیبه بوده و تنها یک صورت قبر ساده، بدون سنگ قبر، در آن دیده می‌شود.
بقعهٔ عالم‌بابا

بقعهٔ عالم‌بابا، از نظر شکل و نقشه، مشابه بقعهٔ چوپان‌عطا ساخته شده است. این بنای سادهٔ چهارگوش، در هر ضلع خود یک پنجره دارد. پنجرهٔ ضلع جنوبی به ورودی با طاق هلالی تبدیل شده است. سقف و گنبد بقعه نیز همانند گنبد بقعهٔ چوپان‌عطا است. درون بقعه، تنها یک قبر ساده بدون کتیبه دیده می‌شود. هر دو بقعهٔ عالم‌بابا و چوپان‌عطا با سنگ‌های محلی ساخته شده‌اند. در مقابل ورودی بقعه، یک درخت کوچک نذر کرده وجود دارد که زائران برای برآورده شدن حاجات خود به آن دخیل می‌بندند.
گورستان-دولستان

در شرق بقعهٔ عالم‌بابا، بر روی تپه‌های خاکی کم ارتفاع‌تر از زیارتگاه خالد‌نبی، گورستان وسیعی با منظره‌ای خیره‌کننده و عجیب قرار دارد. سنگ قبرهای این گورستان به شکل استوانه‌هایی به ارتفاع دو متر و بیشتر دیده می‌شوند. تخمین زده می‌شود که بیش از ششصد سنگ مزار در گورستان خالد‌نبی وجود داشته باشد. این سنگ‌ها در دامنه‌های کوه مرکزی و کوه شرقی پراکنده شده‌اند و برخی دیگر به صورت منفرد بر روی تپه‌های اطراف، مشرف به هزار دره، واقع شده‌اند.
دیوید استروناخ در سال ۱۹۷۹ و ۱۹۸۰ بیش از ۶۰۰ سنگ ایستاده یافت که در چندین محل وسعت یافته بودند. سنگ مزارهای این گورستان از سنگ‌های یکپارچه تراشیده شده و به شکل‌های استوانه‌ای و صلیبی هستند. در رسانه‌های عمومی سنگ‌ها اغلب به عنوان نمونه‌هایی از معماری وابسته به آلت جنسی معرفی می‌شود و یکی از جاذبه‌های مهم توریستی توصیف شده‌است. بازدید کننده‌ها، سنگ مزارهای استوانه‌ای را به عنوان آلت مرد توصیف کرده‌اند. به گفته برخی[چه کسی؟]، تشبیه این سنگ قبرها به آلت مردانه تشبیهی نادرست است و شکل ظاهری آن به این صورت است که کلاه خود در بالا و شال کمری مردان در پایین توصیف شده و سنگ قبرهایی که دو حلقه در پایین دارند، نشانگر شال پهلوانی بوده‌ که در آن دوره مورد استفاده قرار می‌گرفته‌است. همچنین، طول سنگ قبرها بسته به جایگاه آن شخص بلندتر یا کوتاه‌تر ساخته شده‌اند، قبر زن‌ها نیز به شکل سینه و سینه‌بند زنانه است و سطحی تخت دارد. همهٔ گورهای زنانه رو به شمال قرار گرفته‌اند. گفته می‌شود این گورستان متعلق به عصر پارینه سنگی است.
گورستان خالد‌نبی
دول
سر سنگ
سنگ‌های گورستان
سنگ مزارهایی صلیبی‌شکل
قبرستان سایت میراث ملی است که از سوی دولت ایران حفاظت می‌شود. متأسفانه بسیاری از سنگ قبرها تخریب شده و حفاظت مناسبی از این اثر فوق‌العاده صورت نمی‌گیرد.
قدمت و تاریخ مجموعه

متأسفانه تا کنون اطلاعات دقیقی از قدمت و پیشینهٔ این مجموعه در دست نیست. هر آنچه هست گمانه‌زنی‌های برخی پژوهشگران و افسانه‌های عامیانه‌ای است که از زبان بومیان منطقه سینه‌به‌سینه نقل گشته است.
قدمت و تاریخ مجموعه > زیارتگاه‌ها و گورستان

تعیین قدمت دقیق زیارتگاه‌ها، به‌ویژه گورستان‌ها، امری دشوار است. هرگونه اظهار نظر قطعی در این زمینه، پیش از انجام بررسی‌های علمی و روشمند مانند گمانه‌زنی و کاوش‌های باستان‌شناسی، باید با احتیاط صورت گیرد. در این مکان، سه زیارتگاه و بقعه وجود دارد که در نقاط مختلف کوهستان واقع شده‌اند. قرارگیری این زیارتگاه‌ها در ارتفاعات و مسیرهای صعب‌العبور، می‌تواند نشان‌دهنده قدمت آن‌ها در میان ترکمن‌ها باشد.
این زیارتگاه‌های ساده برای تعیین تاریخ و قدمت، هیچ مدت زمان مشخصی را ارائه نمی‌دهند. شیوهٔ معماری، فنون و مصالح به‌کار رفته در ساخت آن به سبک معاصر است. چنانچه نوشتاری هم بر روی آن‌ها حجاری شده بود، به مرور زمان فرسوده و تخریب شده‌است. در یک نمونه از سنگ مزار کوچک که کتیبه دارد، قدمت آن را به هفتاد سال پیش می‌رساند. بر اساس مطالبی که به زبان فارسی نوشته شده و در داخل زیارتگاه موجود است، قبر اصلی، قبری ساده، فاقد کتیبه و متعلق به خالدنبی است.
به نظر می‌رسد یک نمونه از سنگ قبر کوچک که در پشت آن نقش و تزیین به صورت استخوان جناغی دیده می‌شود، متعلق به دورهٔ قاجار باشد. سنگ مزارهای افقی، معمولاً در گورستان‌های دورهٔ سلجوقی دیده می‌شود و قدمت آن‌ها به دورهٔ اسلامی سده‌های ۶ تا۸ هجری می‌رسد.