stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
۲۰۲۰

| 0 | 1 |
| --- | --- |
سده:: سده ۲۰ - سده ۲۱ - سده ۲۲
دهه:: ۱۹۹۰  ۲۰۰۰  ۲۰۱۰  ۲۰۲۰  ۲۰۳۰  ۲۰۴۰  ۲۰۵۰ 
سال:: ۲۰۱۷ ۲۰۱۸ ۲۰۱۹ - ۲۰۲۰ - ۲۰۲۱ ۲۰۲۲ ۲۰۲۳
| 0 | 1 |
| --- | --- |
گاه‌شماری ایرانی: ۱۳۹۸–۱۳۹۹
گاه‌شماری میلادی: ۲۰۲۰ MMXX
گاه‌شماری اتیوپیایی: ۲۰۱۲–۲۰۱۳
گاه‌شماری ارمنی: ۱۴۶۹ ԹՎ ՌՆԿԹ
گاه‌شماری اسلامی: ۱۴۴۱–۱۴۴۲
گاه‌شماری ایگبو: ۱۰۲۰–۱۰۲۱
گاه‌شماری آشوری: ۶۷۷۰
گاه‌شماری بربری: ۲۹۷۰
گاه‌شماری بنگالی: ۱۴۲۷
گاه‌شماری بهائی: ۱۷۶–۱۷۷
گاه‌شماری بودایی: ۲۵۶۴
گاه‌شماری بیزانسی: ۷۵۲۸–۷۵۲۹
گاه‌شماری جوچه: ۱۰۹
گاه‌شماری چینی: 己亥年 (زمین خوک) ۴۷۱۶ یا ۴۶۵۶     — تا — 庚子年 (فلز موش) ۴۷۱۷ یا ۴۶۵۷
گاه‌شماری خورشیدی تایلندی: ۲۵۶۳
گاه‌شماری دیسکوردیان: ۳۱۸۶
گاه‌شماری ژاپنی: هیسه‌ای ۳۲ (平成３２年)
گاه‌شماری ژولینی: میلادی منهای ۱۳ روز
گاه‌شماری سنتی برمه‌ای: ۱۳۸۲
گاه‌شماری عبری: ۵۷۸۰–۵۷۸۱
گاه‌شماری قبطی: ۱۷۳۶–۱۷۳۷
گاه‌شماری کره‌ای: ۴۳۵۳
گاه‌شماری مینگو: گاه‌شماری جمهوری چین ۱۰۹ 民國۱۰۹年
گاه‌شماری هولوسن: ۱۲۰۲۰
گاه‌شماری‌های هندو: 
 - ویکرم سموت: ۲۰۷۶–۲۰۷۷
 - شاکا ساموات: ۱۹۴۲–۱۹۴۳
 - کالی یوگا: ۵۱۲۱–۵۱۲۲
از تاریخ پیدایش رم: ۲۷۷۳
سال سلطنت بریتانیا: ۶۸ الیزابت ۲ – ۶۹ الیزابت ۲
ساعت یونیکس: ۱۵۷۷۸۳۶۸۰۰–۱۶۰۹۴۵۹۱۹۹
این جعبه:  نمایش بحث ویرایش: این جعبه:  نمایش بحث ویرایش
سال ۲۰۲۰ این سال بیستمین سال از هزاره سوم، بیستمین سال قرن بیست و یکم و سال اول دهه ۲۰۲۰ است.
سال ۲۰۲۰ توسط سازمان بهداشت جهانیسال پرستار و ماما تعیین شده‌است. سازمان ملل متحد سال ۲۰۲۰ را به عنوان سال بین‌المللی بهداشت گیاهان اعلام کرد. ۲۰۲۰ توسط کمسیون بین‌المللی آکوستیک به عنوان سال بین‌المللی صدا تعیین شده‌است.
دنیاگیری ۲۰–۲۰۱۹ کروناویروس منجر به اختلال شدید در اقتصادی اقتصادی جهانی شده‌است.
نام‌گذاری‌ها

مجمع عمومی سازمان ملل سال ۲۰۲۰ را به عنوان «سال جهانی بهداشت گیاهان» (IYPH) نامگذاری و اعلام کرد.
طبق اعلام سازمان جهانی بهداشت سال ۲۰۲۰ در زمینه تقویت پرستاری و مامایی برای پوشش بهداشت جهانی قابل توجه است و به همین خاطر آن را «سال پرستار و ماما» نامیده‌است.
«سال بتهوفن»، به مناسبت ۲۵۰مین زادروز لودویگ فان بتهوون
سال ۲۰۲۰ به عنوان «سال جهانی صدا» توسط کمیسیون بین‌المللی آکوستیک تعیین شده‌است.
رویدادها > ژانویه

اجرای حکم آرمان عبدالعالی ؛ دوست ، قاتل و عامل جنایت قتل غزاله شکور و نهایتا تعویق آن در پی مهلت دادن اولیای دم
۲ ژانویه – اعلام یک وضعیت اضطراری به دلیل آتش‌سوزی جنگل‌های استرالیا (۲۰-۲۰۱۹).
۳ ژانویه – بحران خلیج فارس: حمله هوایی ۲۰۲۰ به فرودگاه بین‌المللی بغداد و کشته شدن قاسم سلیمانی.
۵ ژانویه – جنگ داخلی لیبی (۲۰۱۴–اکنون): رئیس‌جمهور ترکیه رجب طیب اردوغان اعلام کرد که نیروهای ترکیه به نمایندگی از سازمان ملل متحد به لیبی اعزام خواهد شد.
۷ ژانویه – کشته شدن ۵۶ تن و بیش از ۲۰۰ مجروح در ازدحام مراسم تشییع جنازه قاسم سلیمانی در شهر کرمان، ایران.
۸ ژانویه
حمله موشکی ایران به نیروهای آمریکایی در عراق و مجروح شدن چند نفر از پرسنل پایگاه آمریکا.
کشته شدن ۱۷۶ در ساقط کردن پرواز شماره ۷۵۲ هواپیمایی بین‌المللی اوکراین.
۹ ژانویه
سیاره circumbinary به نام TOI 1338-b کشف شده‌است.
حمله داعش به یک پایگاه نظامی در نیجر و کشته شدن حداقل 89.
۱۰ ژانویه –مرگ قابوس بن سعید، در سن ۷۹ سالگی و قسم خوردن هیثم بن طارق آل سعید به عنوان جانشین او.
۱۶ ژانویه – دادگاه استیضاح دونالد ترامپ.
۱۸ ژانویه – جنگ داخلی یمن (۲۰۱۵ تا کنون)، کشته شدن ۱۱۱ نفر در حمله موشکی هواپیماهای بدون سرنشین و در یک اردوگاه نظامی در نزدیکی مأرب.
۲۸ ژانویه – طرح معامله قرن
۲۹ ژانویه – توافق ایالات متحده-مکزیک-کانادا و جایگزین نفتا.
۳۰ ژانویه – دنیاگیری ۲۰–۲۰۱۹ کروناویروس: اعلام وضعیت اضطراری بهداشت عمومی توسط سازمان جهانی بهداشت.
۳۱ ژانویه – خروج بریتانیا و جبل الطارق به‌طور رسمی از اتحادیه اروپا.
رویدادها > فوریه

۱۱ فوریه - سازمان بهداشت جهانی (WHO) بیماری بیماری کروناویروس ۲۰۱۹ COVID-19 را نامگذاری کرد.
۱۳ فوریه - ناسا مطالعه مفصلی دربارهٔ آلتیما ثولی، دورترین جسمی که تاکنون توسط یک فضاپیما کاوش شده‌است ، منتشر کرد که افق‌های نو در سفر خود از طریق کمربند کویپر از آن عبور کرد.
۲۷ فوریه - سقوط بورس اوراق بهادار ۲۰۲۰: شاخص متوسط صنعتی داو جونز (DJIA) با ۱۱۱۹۵٫۹۵ امتیاز یا ۴/۴ درصد کاهش به ۲۵۷۶۶٫۶۴ می‌رسد که بزرگ‌ترین نقطه یک روزه آن در آن زمان است. این به دنبال چندین روز سقوط بزرگ، بدترین هفته برای شاخص از بحران مالی ۲۰۰۸-۲۰۰۷، ناشی از ترس از گسترش کروناویروس COVID-19 است.
۲۸ فوریه - کشته شدن ۳۳ سرباز ترکیه در حمله هوایی نیروهای دولتی طرفدار سوریه در جریان جنگ داخلی سوریه و دیدار سفیران ناتو در شورای اقیانوس اطلس شمالی.
۲۹ فوریه - توافق‌نامه صلح مشروط بین ایالات متحده و طالبان در دوحه، قطر به امضا رسید. ایالات متحده از ۱۰ مارس به تدریج خارج کردن نیروها از افغانستان را آغاز می‌کند.
رویدادها > آوریل

سپتامبر
۱ _ آخرین محاکمه آرمان عبدالعالی ؛ دوست ،قاتل و عامل جنایت قتل غزاله شکور در دادگاه _ ۱۲ سپتامبر
نوامبر
۱۴ نوامبر آغاز برنامه ایبو شو با اجرای ابراهیم تاتلیسس پس از 9 سال در شبکه تلویزیونی استار تی وی ترکیه
برنامه‌های پیش‌بینی شده و برنامه‌ریزی شده > برنامه‌ریزی شده

۷ مه - پیش‌بینی می‌شود اولین پرواز از فضاپیمای دراگون ۲ آغاز شود.
۱۷ ژوئیه - مأموریت مریخ ۲۰۲۰ برای مطالعه قابل سکونت بودن مریخ.
۱۸ اکتبر - مسابقات جام جهانی T20 آقایان 2020 ICC در هشت شهر در استرالیا برگزار می‌شود.
۲۰ اکتبر - اکسپو ۲۰۲۰ در دبی افتتاح می‌شود.
۳۱ دسامبر - به دنبال خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا، دوره انتقال فعلی برای مذاکرات دربارهٔ روابط آینده در این تاریخ منقضی شده‌است.
برنامه‌های پیش‌بینی شده و برنامه‌ریزی شده > پیش‌بینی شده

در اوایل سال قدرت در کاوشگرهای فضایی وویجر ۱ و وویجر ۲ انتظار می‌رود که خاتمه یابد (هرچند که هر یک از این کاوشگرها می‌تواند از این تاریخ کار کند).
مصر که بیشترین میزان ابتلا به هپاتیت C را در جهان دارد ، انتظار می‌رود این بیماری را تا سال ۲۰۲۰ ریشه کن کند.
تاریخ تخمین زده شده برای سامانه ناوبری بیدو.
تکمیل تخمین زده شده سیستم دفاع موشکی سپر دفاع موشکی در لهستان.
لیبریا به اولین کشور جهان تبدیل خواهد شد که در ازای کمک‌های توسعه، قطع درختان خود را به‌طور کامل متوقف می‌کند - نروژ ۱۵۰ میلیون دلار به این کشور فقیر پرداخت خواهد کرد تا جلوی جنگل زدایی را تا سال ۲۰۲۰ متوقف کند.
انتظار می‌رود موزه بزرگ مصر، به عنوان بزرگ‌ترین موزه باستان‌شناسی جهان تکمیل شود.
انتظار می‌رود پایتخت اداری جدید مصر تکمیل شود.
مرگ > ژانویه

مقالهٔ اصلی: مرگ‌ها در ژانویه ۲۰۲۰
قاسم سلیمانی
نیل پیرت
باک هنری
قابوس بن سعید
تری جونز
کوبی برایانت
مری هیگینز کلارک
مرگ > فوریه

مقالهٔ اصلی: مرگ‌ها در فوریه ۲۰۲۰
مایک مور
دنیل آراپ موی
کرک داگلاس
راجندرا کومار پاچاوری
کاترین جانسون
دیانا سرا کری
حسنی مبارک
فریمن دایسون
مرگ > مارس

جیمز لیپتون
خاویر پرز دکوئیار
ماکس فون سیدو
بتی ویلیامز (برنده جایزه نوبل)
کنی راجرز
لوچا بوزه
مانو دیبانگو
حامد القروی
مرگ > مه

مقالهٔ اصلی: مرگ‌ها در آوریل ۲۰۲۰
ایدیر (خواننده)
میلی اسمال
لیتل ریچارد
جری استیلر
میشل پیکولی
اتسیو بوسو
الیور ئی. ویلیامسون
استنلی هو
کریستو و ژان کلود
مرگ > ژوئن

مقالهٔ اصلی: مرگ‌ها در ژوئن ۲۰۲۰
وس آنسلد
پیر انکورونزیزا
سوشانت سینگ راجپوت
ویرا لین
ایان هولم
کارلوس رویز زافون
Ema Derossi-Bjelajac
کارل راینر
مرگ > ژوئیه

مقالهٔ اصلی: مرگ‌ها در ژوئیه ۲۰۲۰
انیو موریکونه
نایا ریورا
جک چارلتون
کلی پرستون
Zizi Jeanmaire
جان لویس
مرگ > اوت

مقالهٔ اصلی: مرگ‌ها در اوت ۲۰۲۰
جان هیوم
فرانسیس آلن
له خا فیو
جولیان بریم
Pedro Casaldáliga
جولیان بریم
مرگ > سپتامبر

مقالهٔ اصلی: مرگ‌ها در سپتامبر ۲۰۲۰
دیوید گریبر
یرژی منتسل
دایانا ریگ
آرتور اشکین
ژولیت گرکو
صباح احمد جابر صباح
مرگ > اکتبر

مقالهٔ اصلی: مرگ‌ها در اکتبر ۲۰۲۰
کنزو تاکادا
ادی ون هیلن
ماریو مولینا
محمدرضا شجریان
مرگ > نوامبر

مقالهٔ اصلی: مرگ‌ها در نوامبر ۲۰۲۰
دیگو مارادونا
مرگ > دسامبر

مقالهٔ اصلی: مرگ‌ها در دسامبر ۲۰۲۰
باشگاه فوتبال مس سرچشمه

Football club
باشگاه فوتبال مس سرچشمه  یک باشگاه فوتبال ایرانی در شهر رفسنجان، استان کرمان می‌باشد. محل اصلی باشگاه در شهرک مس سرچشمه رفسنجان واقع شده‌است.
باشگاه مس سرچشمه در فصل ۹۰-۱۳۸۹ با قرار گرفتن در رده اول گروه ۲ لیگ آزادگان ایران به لیگ برتر فوتبال ایران صعود کرد، اما پس از یک فصل حضور در لیگ برتر ایران با قرار گرفتن در رده آخر (هجدهم) به لیگ آزادگان سقوط کرد.
امتیاز این باشگاه در تیر ماه سال ۱۳۹۲ توسط مجموعه پدیده شاندیز خریداری شده و به شهر مشهد منتقل شده‌است تا باشگاه فوتبال پدیده مشهد تشکیل شود.
سریعترین گل تاریخ لیگ خلیج فارس

در جریان هفته چهارم لیگ برتر فوتبال ایران ۹۱–۱۳۹۰ در ورزشگاه باهنر ، کرمان مس سرچشمه با ضربه نناد برنوویچ بازیکن صربستانی توانست در ثانیه هشتم مسابقه دروازه پرسپولیس تهران را باز کند و سریعترین گل تاریخ لیگ برتر ایران را به نام این تیم کرمانی ثبت کند.در آمار این گل علاوه بر سریعترین گل تاریخ لیگ برتر ایران یکی از سریعترین گل های تاریخ هم محسوب می شود.
تاریخچه

در سال ۱۳۵۴ همراه با ساخت کارخانجات مجتمع مس سرچشمه باشگاه ورزشی مس سرچشمه در محل شهر مس با ایجاد فضاهای ورزشی جهت انجام تمرینات رشته‌های ورزشی فوتبال، کریکت، تنیس، گلف، والیبال، شنا و پینگ پنگ شروع به فعالیت نمود و پس از پیروزی انقلاب رشته‌های باستانی و کشتی نیز به آن اضافه شد.
در حال حاضر ۲۶ رشته ورزشی در بخش آقایان و ۱۴ رشته ورزشی در بخش بانوان زیر نظر یکصد مربی در ۴ مجموعه ورزشی زیبا و استاندارد اداره می‌شود.
باشگاه ورزشی مجتمع مس سرچشمه زیر نظر کمیته ورزش مجتمع جهت سرویس دهی به کارکنان و خانواده آنان فعالیت می‌نمایند. سالیانه هزینه‌های ورزشی باشگاه توسط شرکت مس تأمین می‌شود و در اکثر رشته‌های ورزشی در سطح استان و کشور صاحب عناوین متعدد قهرمانی می‌باشد.
باشگاه ورزشی مجتمع مس سرچشمه در بخش فوتبال از لیگ شهرستان رفسنجان شروع به فعالیت نموده‌است و هر سال پس از طی نمودن مراحل ترقی در سال ۱۳۸۹ حاضر حضور آبرومندانه‌ای در لیگ دسته اول کشور (جام آزادگان) داشت و در سال ۹۰-۹۱ در لیگ برتر حضور داشت.
عملکرد

| فصل | لیگ | رتبه | جام حذفی فوتبال ایران | توضیحات |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱۳۸۴-۸۵ | لیگ دسته دوم فوتبال ایران | ۸ | فینال |  |
| ۱۳۸۵-۸۶ | لیگ دسته دوم فوتبال ایران | ۸ | مرحله اول |  |
| ۱۳۸۶-۸۷ | لیگ دسته دوم فوتبال ایران | ۳ | مرحله سوم |  |
| ۱۳۸۷-۸۸ | لیگ دسته دوم فوتبال ایران | اول | مرحله اول | صعود |
| ۱۳۸۸-۸۹ | لیگ آزادگان | پنجم | یک شانزدهم نهایی |  |
| ۱۳۸۹-۹۰ | لیگ آزادگان | اول | مرحله دوم | صعود |
| ۹۱–۱۳۹۰ | لیگ برتر فوتبال ایران | ۱۸ | یک هشتم نهایی | سقوط |
| ۹۲–۱۳۹۱ | لیگ آزادگان | دوم | یک شانزدهم نهایی |  |
المپیک تابستانی ۱۹۶۸

| 0 | 1 |
| --- | --- |
نشان المپیک تابستانی ۱۹۶۸: نشان المپیک تابستانی ۱۹۶۸
مکان: مکزیکوسیتی، مکزیک
کشورها: ۱۱۲
ورزشکاران: ۵٬۵۱۶ (۴٬۷۳۵ مرد، ۷۸۱ زن)
رویدادها: ۱۷۲ در ۱۸ ورزش (۲۴ رشته)
افتتاحیه: ۱۲ اکتبر ۱۹۶۸
اختتامیه: ۲۷ اکتبر ۱۹۶۸
افتتاح‌کننده: رئیس‌جمهور گوستاوو دیاز اورداز
پایان‌دهنده: رئیس کمیته بین‌المللی المپیک آوری بروندیج
مشعل: انریکتا باسیلیو
ورزشگاه: ورزشگاه المپیکو یونیورسیتاریو
تابستانی→ ۱۹۶۴ توکیو۱۹۷۲ مونیخ ←  زمستانی→ ۱۹۶۸ گرونوبل۱۹۷۲ ساپورو ←  پارالمپیک تابستانی ۱۹۶۸: تابستانی→ ۱۹۶۴ توکیو۱۹۷۲ مونیخ ←  زمستانی→ ۱۹۶۸ گرونوبل۱۹۷۲ ساپورو ←  پارالمپیک تابستانی ۱۹۶۸
المپیک تابستانی ۱۹۶۸ (در انگلیسی: Games of the XIX Olympiad) که به‌طور رسمی با نام «بازی‌های المپیاد نوزدهم» شناخته می‌شود از ۱۲ اکتبر ۱۹۶۸ تا ۲۷ اکتبر ۱۹۶۸ میلادی در شهر مکزیکوسیتی در کشور مکزیک و با حضور ۵٬۵۳۰ ورزشکار زن و مرد از ۱۱۲ کشور جهان و در بیست رشته ورزشی برگزار شد.
رقبای میزبانی بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۶۸، شهرهای دیترویت آمریکا، بوئنوس آیرس آرژانتین و لیون فرانسه بودند که نهایتاً شهر مکزیکوسیتی برای میزبانی نوزدهمین دوره بازی‌های المپیک انتخاب شد.
ده روز قبل از آغاز رسمی بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۶۸، نیروهای امنیتی نیروهای مسلح مکزیک به روی شهروندان غیر مسلح در تظاهرات بزرگی در اعتراض به المپیک ۱۹۶۸ مکزیکو سیتی آتش گشودند که منجر به تعدادی نامعلوم بنا بر برخی روایات چند صد کشته گردید که این واقعه به قتل‌عام تلاتلولکو (Tlatelolco massacre) مشهور شد.
بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۶۸، اولین میزبانی کشوری از آمریکای لاتین در تاریخ مسابقات بازی‌های المپیک بود.
در حالیکه جنگ سرد میان دو قطب ابرقدرت جهان شوروی و آمریک شکل گرفته بود به بهانه‌ی مسائل امنیتی و پافشاری برای جدایی ابدی آلمان غربی و شرقی برای نخستین بار دو آلمان مجزا در مسابقات حاضر شدند.
انتخاب میزبان

کاندیداها:
لیون-فرانسه
مکزیکو سیتی-مکزیک
دیترویت-ایالات متحده آمریکا
بوئنوس آیرس-آرژانتین
انتخاب: مکزیکو سیتی
محل رای گیری: بادن-بادن-آلمان غربی
ورزش‌ها

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
|  ورزش‌های آبی  شیرجه (4)   شنا (29)   واترپلو (1)   دو و میدانی (36)   بسکتبال (1)   بوکس (11)   کانو و کایاک (7)  |   دوچرخه‌سواری جاده (2)  پیست (5)   سوارکاری درساژ (2)  اونتینگ (2)  پرش (2)   شمشیربازی (8)  |   فوتبال (1)   ژیمناستیک (14)   هاکی روی چمن (1)   پنج‌گانه مدرن (2)   روئینگ (7)   قایقرانی (5)   تیراندازی (7)  |   والیبال (2)   وزنه‌برداری (7)   کشتی آزاد (8)  فرنگی (8)   |
ورزش‌ها > ورزش‌های غیررسمی

پیلوتای باسکی
تنیس
شمارش مدال‌ها

مقالهٔ اصلی: جدول مدال‌های بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۶۸
فهرست زیر شامل ده کشور برتری است که بیشترین امتیاز را در جدول مدال‌ها ازآن خود کردند. کشور مکزیک که میزبان مسابقات بود توانست تا سه مدال در هر رنگ را ازآن خود کند.
در این مسابقات محسن اصغرپور از تیم ایران توانست مقام نایب قهرمانی در رشته کشتی وزن ۸۴ کیلوگرم را از آن خود کند
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  رتبه  | کشورها | طلا | نقره | برنز | مجموع |
| 1 |  ایالات متحده آمریکا | ۴۵ | ۲۸ | ۳۴ | ۱۰۷ |
| 2 |  اتحاد جماهیر شوروی | ۲۹ | ۳۲ | ۳۰ | ۹۱ |
| 3 |  ژاپن | ۱۱ | ۷ | ۷ | ۲۵ |
| 4 |  مجارستان | ۱۰ | ۱۰ | ۱۲ | ۳۲ |
| 5 |  آلمان شرقی | ۹ | ۹ | ۷ | ۲۵ |
| 6 |  فرانسه | ۷ | ۳ | ۵ | ۱۵ |
| 7 |  چکسلواکی | ۷ | ۲ | ۴ | ۱۳ |
| 8 |  آلمان غربی | ۵ | ۱۱ | ۱۰ | ۲۶ |
| 9 |  استرالیا | ۵ | ۷ | ۵ | ۱۷ |
| 10 |  بریتانیا | ۵ | ۵ | ۳ | ۱۳ |
تاج‌الملوک (قاجار)

| تاج‌الملوک | تاج‌الملوک |
| --- | --- |
ام‌خاقان : ام‌خاقان 
ام‌خاقان در جوانی: ام‌خاقان در جوانی
سلطنت: قاجار
زاده: ۱۲۲۷ شمسی تهران
درگذشته: ۱۰ مهر ۱۲۸۷  قصر شیرین
همسران: مظفرالدین‌شاه میرزا ابراهیم معتمدالسلطنه میرزا علی خان نصیرالسلطنه
فرزند(ان): محمدعلی‌شاه احمد میرزا عزت‌السلطنه
دودمان: قاجار
پدر: میرزاتقی خان امیرکبیر
مادر: عزت‌الدوله
تاج‌الملوک (۱۲۲۷ – ۱۰ مهر ۱۲۸۷) معروف به ام‌خاقان، همسر مظفرالدین‌شاه و مادر محمدعلی‌شاه بود. او همچنین دختر میرزا تقی‌خان امیرکبیر و عزت‌الدوله (خواهر ناصرالدین‌شاه) بود.
تاج‌الملوک در سال ۱۲۸۴ قمری با پسر دایی خود، مظفرالدین میرزا (مظفرالدین‌شاه آینده)، ازدواج کرد و محمدعلی میرزا (محمدعلی‌شاه آینده) را در سال 1251قمری در تبریز به دنیا آورد. اطلاعات موجود از ام‌خاقان بسیار مخدوش است و عکس‌های زیادی نیز از وی در دست نیست؛ مگر عکسی که در کتاب روزنامه خاطرات اعتمادالسلطنه آمده است.
زندگی‌نامه

تاج‌الملوک، معروف به ام‌خاقان از دختران میرزا تقی‌خان امیرکبیر است، که به سال ۱۲۲۷ یا ۱۲۲۸ زاده شد. مادرش عزت‌الدوله؛ خواهر ناصرالدین‌شاه بود، که به فرمان شاه و پس از انتصاب میرزاتقی‌خان به صدارت، به عقد او درآمد. ازدواج این دو در نخستین سال سلطنت ناصرالدین‌شاه رخ داده است. در یادداشتی که امیرکبیر به ناصرالدین‌شاه در خصوص گزارش ولادت دختری از نوادگان او می‌فرستد، آمده است که دختری به دنیا آمده است که هنگام ولادت، بر مادرش سخت گذشته است. از متن نامه اطلاعاتی بیشتری کسب نمی‌شود، اما سال نگارش نامه را بین سال‌های ۱۲۶۵ تا ۱۲۶۶ تخمین زده‌اند.
دوران کودکی تاج‌الملوک، با فراز نشیب‌هایی در زندگانی پدرش همراه بود، تا جایی که در ۳ سالگی، پدرش بر اثر یک درگیری با مهدعلیا (مادر ناصرالدین شاه) به کاشان تبعید شد. از همراهی مادر و خود تاج‌الملوک با امیرکبیر در این تبعید به کاشان، اطلاعاتی در دست نیست، جز آنکه بر اساس گزارش‌هایی، عزت‌الدوله شوهرش را تنها نگذاشت. لیدی شیل در این خصوص گزارش می‌کند که عزت الدوله از جانب شاه تحت فشار بود که همراه ۲ دخترش در تهران بماند، اما عزت‌الدوله به توصیه شاه گوش نداد. از وجود دختران خردسال امیرکبیر در سفر کاروان عزت‌الدوله به کاشان نیز خبری گزارش نشده است و تنها از توصیه شاه برای همراهی طبیبی با کاروان، وجود کودک در کاروان فهمیده می‌شود. به هر روی، بعد از ۵۴ روز از حضور امیرکبیر در کاشان، حکم مرگش از جانب شاه به تاریخ ۲۰ دی ۱۲۳۰ می‌آید و امیر کشته می‌شود. آنطور که مشخص است، عزت‌الدوله با کودکانش به تهران بازمی‌گردد و فوراً به نزد شاه رفته و او را به باد فحش می‌گیرد.
پس از این ماجرا، عزت‌الدوله مجبور به ازدواج مجدد شد و در نهایت به عقد پسر میرزا آقاخان نوری درآمد. با این وجود مهدعلیا که از پرورش نوادگانش زیر دست خاندان امیرکبیر ناراضی بود، تاج‌الملوک و خواهرش را تحت تکفل خود گرفت و از همراهی با مادر منع کرد. هر چند برخی در این گزارش تردید کردند. به هر روی تاج‌الملوک تا سن ۱۲ سالگی، نزد مهد علیا باقی ماند و هر چه بزرگتر می‌شدند، نسبت به راز قتل پدر بیشتر آگاهی می‌یافتند و به عاملان اعتراض می‌کردند. تلاش‌های ناصرالدین‌شاه نیز برای جلب رضایت آنها کافی نبود.
ازدواج و فرزندان

مسعود میرزا ظل‌السلطان، اولین گزارشگر ازدواج تاج‌الملوک با مظفرالدین‌شاه (پسردایی‌اش پنجمین پادشاه قاجار) بود. مظفرالدین‌شاه در این دوران ولیعهد بود. تاج‌الملوک در هنگام ازدواج، ۶ سال بزرگتر از مظفرالدین‌شاه بود و پس از عقد، در نزد مادربزرگش مهد علیا ماند و مظفرالدین‌شاه که حاکم وقت تبریز بود، به تبریز رفت و ۲ سالی از یکدیگر دور ماندند. در نهایت به سال ۱۲۸۴ تاج‌المولک به خانه مظفرالدین‌شاه می‌رود و زندگی مشترک را آغاز می‌کند. حاصل این ازدواج ۳ فرزند با نام‌های محمدعلی میرزا، احمد میرزا و عزت‌السلطنه است. پس از به دنیا آمدن محمدعلی میرزا، تاج‌الملوک به ام‌خاقان شهرت یافت و با مظفرالدین‌شاه اختلافاتی را آغاز کرد. گویا فاصله زمانی میان فرزندآوری این دو و مشکلاتی که برای مظفرالدین‌شاه گزارش کرده‌اند، شایعاتی در خصوص اختلافات صورت گرفته است. برخی منابع به تاج‌الملوک اتهاماتی وارد کردند و او را وفادار به شاه نمی‌دانستند.
پس از مرگ مهد علیا، اختلافات مظفرالدین‌شاه و تاج‌الملوک بالا گرفت و با ورود شکوه السلطنه؛ مادر مظفرالدین میرزا به اختلافات، آتش درگیری بالا گرفت و کار به جایی رسید که مظفرالدین‌شاه که در آن لحظه ولیعهد بود، نامه‌ای به شاه در تهران نوشت و از اختلافات گزارش کرد و تقاضای حل و فصل کردن مسئله را داد. شاه نیز به شکوه‌السلطنه نامه‌ای نوشت و از او خواست تا پادرمیانی کند. به او تأکید شد که آمدن به تهران، مصادف با طلاق است، اما در نهایت به بهانه‌هایی مظفرالدین میرزا، شکوه‌السلطنه و ام‌خاقان به تهران آمدند و طلاق تاج‌الملوک گرفته شد. پس از طلاق، تاج‌الملوک به کاخ شاهی فرستاده شد. با اطلاع عزت‌الدوله از ماجرای طلاق، اعتراضش را به شاه در خصوص ظلمی که به دخترش وارد شده است، اعلان کرد. اعتراض عزت‌الدوله تنها به حضور فرزندان تاج‌الملوک نزد او تا پیش از ازدواج منجر شد و جلوی حکم طلاق را نگرفت.
در تاریخ ایران اگر یک شاه باشد که به صراحت در زمان پادشاهی‌اش به مادرش نسبت فساد بسته باشند، محمدعلی شاه  است. او که تا ۲ سال پس از طلاق مادر و پدرش در تهران پیش ام‌خاقان ماند، با ازدواج دوباره مادر، مجبور به ترک او شد. با آنکه ام‌خاقان به دلیل ۲ ازدواج پی در پی از فرزندان دور می‌شود، اما ارتباط او با محمدعلی میرزا حتی بعد از آنکه مظفرالدین‌شاه تاج‌گذاری می‌کند و او به‌عنوان ولیعهد به تبریز می‌رود نیز کم نمی‌شود. او پس از طلاق از مظفرالدین‌شاه، با میرزا ابراهیم معتمدالسلطنه؛ مستوفی آذربایجان و پدر حسن وثوق‌الدوله و احمد قوام‌الدوله ازدواج می‌کند و به تبریز نزدیک پسرش می‌رود و او را رها نمی‌کند. این رابطه آنقدر تنگاتنگ بود که زمینه حمله‌های زیادی که در آینده نسبت به ام‌خاقان می‌شود را فراهم می‌کند. ازدواج ام‌خاقان با معتمدالسلطنه زمان زیادی طول نمی‌کشد و او احتمالاً به خاطر بچه‌دار نشدن از معتمدالسلطنه طلاق می‌گیرد و پس از چند وقت با میرزا علی خان نصیرالسلطنه ازدواج می‌کند؛ ازدواجی که مانند ۲ ازدواج قبلی دوام نمی‌آورد و در سال ۱۳۲۳ قمری، یک سال قبل از مشروطه، به دلیل بیماری درگذشت. او مدتی از گزارش‌ها و منابع بدور بود تا آنکه بعد از به سلطنت رسیدن محمدعلی‌شاه، محور صحبت برخی از روزنامه‌های مشروطه‌خواه می‌شود، حتی روزنامه‌ها پا را از دایره اخلاق فراتر می‌گذارند و دلیل مخالفت محمدعلی شاه با مشروطه را به فساد مادرش نسبت می‌دهند. مسئله اتهامات او و نقش او در برخی رویدادهای تاریخی ایران قاجاری، تأثیر بسزایی در سلطنت و حتی مشروطه داشته است.
درگذشت

تاج‌الملوک پس از زندگانی پر فراز و نشیبش در ذی‌القعده 1287 قمری در حالی که تصمیم داشت بعد از زیارت کربلا نزد فرزندش برود، بر اثر بیماری در قصرشیرین درگذشت.
برای مطالعهٔ بیشتر

وصیت‌نامه عزت الدوله به دخترش تاج الملوک
علاء الدالی

| اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی |
| --- | --- | --- | --- |
نام کامل:  علاء الدین یاسین الدالی
زادروز:  ۳ ژانویهٔ ۱۹۹۷ ‏(۲۸ سال)
زادگاه:  حماة، سوریه
قد:  1.82 m
پست:  مهاجم
باشگاه‌های جوانان: باشگاه‌های جوانان
:  النواعیر
باشگاه‌های حرفه‌ای*: باشگاه‌های حرفه‌ای*
| سال‌ها |  باشگاه‌ها |  بازی† |  (گل)† |
| ۲۰۱۵–۲۰۱۸ |  النواعیر |   |  (۲۳) |
| ۲۰۱۸–۲۰۱۹ |  القطر |  ۰ |  (۰) |
| ۲۰۱۸–۲۰۱۹ |  ← امانت بغداد (قرضی) |   |   |
| ۲۰۱۹–۲۰۲۱ |  تشرین |   |  (۱۸) |
| ۲۰۲۱–۲۰۲۲ |  العربی |  ۱۳ |  (۵) |
| ۲۰۲۲ |  الشباب کویت |   |   |
| ۲۰۲۲–۲۰۲۳ |  الفتوه |   |   |
| ۲۰۲۳–۲۰۲۴ |  میسان |   |   |
| ۲۰۲۴ |  چادرملو |  ۱۱ |  (۰) |
| ۲۰۲۵– |  Al-Karma |  ۰ |  (۰) |
تیم ملی‡: تیم ملی‡
| ۲۰۱۵ |  Syria U20 |   |   |
| ۲۰۱۹–۲۰۲۰ |  تیم ملی فوتبال زیر ۲۳ سال سوریه |  ۳ |  (۲) |
| ۲۰۲۱– |  تیم ملی فوتبال سوریه |  ۱۷ |  (۲) |
 تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است.   ‡ آمار بازی‌ها و گل‌های ملی به‌روز شده در تاریخ ۲۰ ژانویه ۲۰۲۵:  تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است.   ‡ آمار بازی‌ها و گل‌های ملی به‌روز شده در تاریخ ۲۰ ژانویه ۲۰۲۵
علاء الدالی (انگلیسی: Alaa Al Dali؛ زادهٔ ۳ ژانویهٔ ۱۹۹۷) بازیکن فوتبال اهل سوریه است که در پست مهاجم بازی می‌کند.
دوران باشگاهی

از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده است می‌توان به باشگاه ورزشی القطر اشاره کرد.
وی همچنین در تیم‌های ملی فوتبال زیر ۲۳ سال سوریه، و سوریه بازی کرده است.
او در تابستان ۱۴۰۳ به چادرملو پیوست.
قباد یکم

| قباد یکم کَوات 𐭪𐭥𐭠𐭲 | قباد یکم کَوات 𐭪𐭥𐭠𐭲 |
| --- | --- |
شاهنشاه ایران و انیران : شاهنشاه ایران و انیران 
دینار قباد یکم ضرب شوش: دینار قباد یکم ضرب شوش
بیستمین شاهنشاه ساسانی (ایران‌شهر): بیستمین شاهنشاه ساسانی (ایران‌شهر)
نخستین دوره فرمانروایی: ۴۸۸ – ۴۹۶
پیشین: بلاش
جانشین: جاماسپ
دومین دوره فرمانروایی: ۴۹۹ – ۵۳۱
پیشین: جاماسپ
جانشین: خسرو یکم
زاده: ۴۷۳
درگذشته: ۵۳۱
همسر(ان): نیون‌دخت
فرزند(ان):  کاووس  زاماسپ  خشایار  خسرو یکم  سامبیکه 
خاندان: خاندان ساسان
پدر: پیروز یکم
قباد یکم (به پارسی میانه: 𐭪𐭥𐭠𐭲 ت.ت. 'کَوات'؛ ۴۷۳ – ۱۳ سپتامبر ۵۳۱ میلادی) بیستمین شاهنشاه ایران و انیران از خاندان ساسان در ایران‌شهر بود که دو بار بر تخت پادشاهی نشست؛ او در آغاز از ۴۸۸ تا ۴۹۶ مـ. و در انجام از ۴۹۹ تا ۵۳۱ مـ. زمامدار گشت. قباد پسر پیروز یکم (حکـ. ۴۸۴–۴۵۹) بود که پس از برکناری عمویش بلاش (حکـ. ۴۸۸–۴۸۴) از پادشاهی توسط بزرگان ساسانی، جانشین وی شد.
قباد وارث یک شاهنشاهی رو به زوال بود که در آن اقتدار و موقعیت پادشاه، تا حد بسیاری کاهش یافته بود. او کوشش کرد با اصلاحات بسیاری امپراتوری خود را بازسازی کند و اجرای اصلاحات پس از او به‌دست پسرش خسرو یکم تکمیل شد. قباد توانست با بهره از مزدک، واعظ مزدکی، یک انقلاب اجتماعی را هدایت کند که در نهایت منجر به تضعیف اقتدار اشراف و روحانیت گشت. او با اقداماتی که انجام داد و همین‌گونه کشتن سوخرا، در قلعه فراموشی زندانی شد و به سلطنت اولیه خود پایان داد. پس از او، برادرش جاماسپ جایگزینش شد. قباد توانست با کمک خواهرش و فرمانده‌ای به نام سیاوش با تعدادی از پیروانش به سمت شرق — قلمرو پادشاه هپتالی — بگریزد، جایی که با کمک پادشاه هپتالیان از لشکری برخوردار گشت. این اقدامات سرانجام قباد را در ۴۹۹ مـ. به سلطنت بازگرداند.
جدال و وقفه‌ای که برای پادشاهی رخ داد مسبب ورشکستی شاهنشاهی شد که در نهایت قباد را وادار کرد از آناستاسیوس یکم، امپراتور بیزانس درخواست کمک مالی کند. بیزانسی‌ها پیش‌تر برای دفاع از قفقاز در مقابل حملات شمالی، داوطلبانه به ایرانیان کمک مالی کرده بودند. آناستاسیوس با رد درخواست کمک مالی، باعث شد تا قباد ساسانی به قلمرو امپراتوری بیزانس حمله کند که سرآغازی بر جنگ آناستازی بود. قباد ابتداء به ترتیب تئودوسیوپلیس، مارتیروپولیس و سپس آمد را پس از سه ماه محاصره شهری تصرف کرد. پس از صلح دو امپراتوری در ۵۰۶ مـ. ، بیزانسی‌ها موافقت کردند که در ازای باز پس‌گیری آمد، به قباد برای نگهداری استحکامات قفقاز کمک‌های مالی کنند. در همین زمان بود که قباد جنگی طولانی با متحدان پیشین خود، هپتالی‌ها را شروع کرد که عاقبت منجر به باز پس‌گیری خراسان از آن‌ها در ۵۱۳ مـ. شد.
اختلاف بر سر اقلیم لازستان محرکی شد تا بیزانسی‌ها از به رسمیت شناختن خسرو به‌عنوان وارث قباد خودداری کنند و همین مسئله لازمه مناقشه‌ای بین شاهنشاهی ساسانیان و بیزانس را فراهم ساخت که جنگ ایبری نام گرفت و در ۵۲۸ مـ. در گرجستان کنونی اتفاق افتاد. با توجه به بی‌ثمری جنگ برای طرفین، ارتش قباد در نبردهای دارا و ساتالا دو شکست چشمگیر را متحمل شد و به نیروهای بیزانس نیز خسارات سنگین وارد آمد. قباد ساسانی در ۵۳۱ مـ. در حالی که سپاه ساسانی مارتیروپولیس را محاصره کرده بود،‌ بر اثر بیماری درگذشت. خسرو یکم جانشین او گشت و وارث امپراتوری بزرگ و نیرومندی برابر امپراتوری بیزانس شد.
غلبه قباد ساسانی بر چالش‌ها و مسائل فراوانی که در دوران حکومتش به میان آمد، وسیله‌ساز این شد تا او را یکی از کارآمدترین و موفق‌ترین پادشاهان شاهنشاهی ساسانی بدانند. ایران‌شناس نیکولاس شیندل درباره او نقل می‌کند: او «نابغه‌ای در نوع خود بود، حتی اگر از نوع ماکیاولی باشد.»
نام

نام «کَوات» به دلیل افزایش تمایل ساسانیان به تاریخ کیانیان، از پادشاه اساطیری کیانی، «کَوی‌کَوات» (کی‌قباد) گرفته شد. این نام در یونانی به «کَباتس» (Kabates)، در چینی به «چو ئه دو» (Chü-he-to) و در عربی به «قُباد» (Qubādh) دگرگون شده است.