stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
آفوبازول

| 0 | 1 |
| --- | --- |
داده‌های بالینی: داده‌های بالینی
روش مصرف دارو: Oral
کد ATC: None
وضعیت قانونی: وضعیت قانونی
وضعیت قانونی:  US: Not approved  
داده‌های فارماکوکینتیک: داده‌های فارماکوکینتیک
نیمه‌عمر حذف: 0.4 hours
شناسه‌ها: شناسه‌ها
 نام آیوپاک 5-Ethoxy-2-[2-(morpholino)-ethylthio]benzimidazole :  نام آیوپاک 5-Ethoxy-2-[2-(morpholino)-ethylthio]benzimidazole 
شمارهٔ سی‌ای‌اس: ۱۷۳۳۵۲-۳۹-۱ N
پاب‌کم CID: ۹۸۶۲۹۳۷
کم‌اسپایدر: ۸۰۳۸۶۳۳ Y
UNII: HDO6HX6NZU
CompTox Dashboard (EPA): DTXSID00169606 
داده‌های فیزیکی و شیمیایی: داده‌های فیزیکی و شیمیایی
فرمول شیمیایی: C15H21N3O2S۱
جرم مولی: 307.410 g/mol g·mol−1
مدل سه بعدی (جی‌مول): Interactive image
 SMILES C3COCCN3CCSc(nc1c2)nc1ccc2OCC :  SMILES C3COCCN3CCSc(nc1c2)nc1ccc2OCC 
 InChI InChI=1S/C15H21N3O2S/c1-2-20-12-3-4-13-14(11-12)17-15(16-13)21-10-7-18-5-8-19-9-6-18/h3-4,11H,2,5-10H2,1H3,(H,۱۶٬۱۷) Y Key:WWNUCVSRRUDYPP-UHFFFAOYSA-N Y :  InChI InChI=1S/C15H21N3O2S/c1-2-20-12-3-4-13-14(11-12)17-15(16-13)21-10-7-18-5-8-19-9-6-18/h3-4,11H,2,5-10H2,1H3,(H,۱۶٬۱۷) Y Key:WWNUCVSRRUDYPP-UHFFFAOYSA-N Y 
 NY (این چیست؟)  (صحت‌سنجی):  NY (این چیست؟)  (صحت‌سنجی)
آفوبازول (انگلیسی: Afobazole) یک داروی ضداضطراب است که در اوایل دهه ۲۰۰۰ میلادی در روسیه معرفی شد. این دارو بدون آن که دارای اثر آرامبخشی یا شل‌کنندگی عضلات باشد، اثرات ضداضطرابی خود را اِعمال می‌کند. با ایت حال سازوکار عمل آن چندان شناخته نشده‌است. سازوکارهای احتمالی پیشنهاد شده شامل موارد زیر است: تحریک رهایش گابا, NGF و DBNF, آنتاگونیسم گیرندهMT1, آنتاگونیسم گیرنده MT3 و آگونیسم گیرنده سیگما. روشن شده‌است که این دارو آنزیم MAO را به‌طور برگشت‌پذیر مهار می‌کند و ممکن است بر روی گیرنده‌های سروتونین نیز اثر بگذارد. کارآزمایی‌های بالینی نشان دهنده اثربخشی این دارو در درمان اضطراب بوده‌اند.
در بیرون روسیه، این دارو کاربرد کمی دارد و هنوز به وسیله FDA ارزیابی نشده‌است.
بورگو ورچلی

مکان
| بورگو ورچلی | بورگو ورچلی |
| --- | --- |
کومونه: کومونه
بورگو ورچلی: بورگو ورچلی
ناحیه: پیمونت
استان / شهرستان: استان ورسلی (VC)
حکومت: حکومت
 • شهردار: Mario Demagistri
مساحت: مساحت
 • کل: ۱۹٫۴ کیلومتر مربع (۷٫۵ مایل مربع)
ارتفاع: ۱۲۶ متر (۴۱۳ فوت)
جمعیت (۳۱ دسامبر  ۲۰۱۴): جمعیت (۳۱ دسامبر  ۲۰۱۴)
 • کل: ۲٬۲۴۵
 • تراکم: ۱۲۰/کیلومتر مربع (۳۰۰/مایل مربع)
اهلیت‌نام: Borgovercellesi
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانه)
کد پستی: 13012
پیش‌شماره تلفن: 0161
وبگاه: وبگاه رسمی
بورگو ورچلی (به ایتالیایی: Borgo Vercelli) یک کومونه در ایتالیا است که در استان ورسلی واقع شده‌است.
خصوصیات

بورگو ورچلی ۱۹٫۴ کیلومترمربع مساحت و ۲٬۲۴۵ نفر جمعیت دارد و ۱۲۶ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
کنسولگری‌ها در تبریز

کنسولگری‌های تبریز به نمایندگی‌های سیاسی و دیپلماتیکِ خارجی در شهر تبریز اشاره دارد. تبریز در ایران پهلوی دارای ۱۱ کنسولگری بود که بیشتر این کنسولگری‌ها با انقلاب ۵۷ و تشکیل نظام جمهوری اسلامی ایران تعطیل شدند. در حال حاضر و در دوران حکومت جمهوری اسلامی ۲ کشور ترکیه و جمهوری آذربایجان در این شهر دارای کنسولگری هستند.
پیشینه

تبریز در گذشته دارای ۱۱ کنسولگری بود که از جمله آن‌ها می‌توان به کنسولگری ایالات متحده آمریکا، روسیه، فرانسه، آلمان، اتریش، بریتانیا، عثمانی، جمهوری جنوا ، جمهوری ونیز و عراق اشاره کرد. این در حالی بود که در همان زمان در پایتخت ایران، تهران، تنها هفت سفارت خارجی فعالیت داشتند. بیشتر کنسولگری‌ها در محلات قدیمی تبریز همچون ایچری ارمنستان، «بارون آواک»، «میدان ترلان» در خیابان شریعتی کنونی و میارمیار واقع شده بودند. عمده فعالیت این کنسولگری‌ها برای امور اقتصادی و بازرگانی بود. در آن دوران، مواد اولیهٔ ارزان قیمت آذربایجان مثل پنبه، پشم، ابریشم و صنایع نساجی و بافت فرش، کشورهای اروپایی را به برقراری روابط اقتصادی با تبریز و آذربایجان تشویق می‌کرد.
کنسولگری انگلیس قدیمی‌ترین نمایندگی سیاسی خارجی در تبریز بود که در سال ۱۸۳۷ میلادی تأسیس شده و در محدوده بلوک امروزی پاساژ (کوچه پستخانه قدیم)، در کوچه زرگرباشی قرار داشت. کنسولگری روسیه نیز که کمی پس از آن تاریخ فعالیت خود را آغاز کرد، در شمال بلوک پاساژ، در کوچه کنسولگری واقع شده بود. کنسولگری فرانسه نیز در سال ۱۸۶۶ میلادی در همین کوچه گشایش یافت. این کوچه به سبب وجود این دو کنسولگری به نام «کوچه کنسولگری» معروف شد.کنسولگری آمریکا نیز در سال ۱۹۰۶ میلادی تأسیس شد.
بیشتر کنسولگری‌های تبریز به غیر از کنسولگری‌های آمریکا، شوروی، فرانسه و ترکیه، در زمان دولت محمد مصدق تعطیل شدند. در حال حاضر تنها کنسولگری‌های ترکیه و جمهوری آذربایجان در این شهر فعالند.
فهرست کنسولگری‌ها

|  | نام کشور | وضعیت کنسولگری |
| --- | --- | --- |
|  | جمهوری آذربایجان | فعال |
|  | ترکیه | فعال |
|  | ارمنستان | فعال |
|  | آلمان | غیرفعال |
|  | ایالات متحدهٔ آمریکا | غیرفعال |
|  | بریتانیا | غیرفعال |
|  | روسیه | غیرفعال |
|  | فرانسه | غیرفعال |
|  | عراق | غیرفعال |
|  | اتریش | غیرفعال |
|  |  جمهوری ونیز | غیرفعال |
|  | جمهوری جنوا | غیرفعال |
|  | امپراتوری عثمانی | غیرفعال[نیازمند منبع] |
پرچم آمریکا در حال اهتزاز در کنسولگری ایالات متحدهٔ آمریکا در ضلع جنوبی ارگ تبریز به سال ۱۹۱۱ میلادی؛ تصویر گرفته شده توسط مورگان شوستر.
گرم

برای دیگر کاربردها، گرم (ابهام‌زدایی) را ببینید.
| Gram | Gram |
| --- | --- |
وزن سر یک خودکار حدود یک گرم است: وزن سر یک خودکار حدود یک گرم است
اطلاعات یکا: اطلاعات یکا
سامانه‌های اندازه‌گیری: یکای فرعی اس‌آی
یکای: جرم (فیزیک)
نشان: g 
مثال: سکه‌های یک یورو ۷٫۵ گرم و یک پنی آمریکا ۲٫۵ گرم است.
تبدیل یکا      : تبدیل یکا      
۱ g در ...: ... برابر است با ...
 :  
   یکای اصلی اس‌آی:    ۱۰−۳ کیلوگرم
   دستگاه واحدهای سانتیمتر-گرم-ثانیه:    ۱ گرم
   دستگاه آمریکایی:    ۰٫۰۳۵۳ اونس ≈ ۰٫۰۰۲۲۰ پوند‏ ۱ نخود = ۰٫۱۹۵۱۲۵ گرم، ۱ مثقال = ۴٫۶۸۷۵ گرم
گرم یکایی برای اندازه‌گیری جرم در دستگاه متریک است و نماد گرم در دستگاه بین‌المللی یکاها g مخفف واژهٔ لاتین gramme است.
ابتدا در سال ۱۷۹۵ به عنوان " وزن مستقل یک صدم متر مکعب [۱ سانتی‌متر مکعب ] حجم آب خالص در دمای ذوب یخ (۰ درجه سانتی گراد)) تعریف شد. اما بعداً به دمای ۴ درجه یعنی دمایی که در آن آب دارای حداکثر چگالی است تغیر یافت.
در اواخر قرن نوزدهم، تلاش‌هایی برای تبدیل کیلوگرم به واحد پایه و گرم به عنوان یک واحد مشتق شده از آن (کیلوگرم) صورت گرفت. در سال ۱۹۶۰، واحد تازه تأسیس دستگاه بین‌المللی یکاها ، گرم را به عنوان یک هزارم کیلوگرم تعریف کرد (یعنی یک گرم ۶۹۹۷۱۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰♠۱×۱۰−۳ است). کیلوگرم، از سال ۲۰۱۹، توسط اداره بین‌المللی اوزان و مقیاس‌ها از مقدار عددی ثابت پلانک (h) تعریف می‌شود.
نماد رسمی SI

تنها نماد واحد برای گرم که توسط سیستم بین‌المللی واحدها (SI) به رسمیت شناخته می‌شود، "g" می‌باشد که بعد از مقدار عددی با یک فاصله در زبان انگلیسی نوشته می‌شود مانند "۶۴۰ g" به معنای "۶۴۰ گرم" است. SI استفاده از اختصاراتی مانند "gr" (که نماد دانه‌ها است) و "gm"یا "g⋅m" که نماد گرم متر است) یا "Gm" (نماد SI برای گیگا متر می‌باشد) را به دلیل ایجاد ابهام مجاز نمی‌داند.
استفاده

گرم پرکاربردترین واحد اندازه گیری مواد غیر مایع، در آشپزی و خرید مواد غذایی در سراسر جهان است.   مواد مایع اغلب با حجم اندازه گیری می شوند تا جرم.
بسیاری از استانداردها و الزامات قانونی برای جدول ارزش غذایی روی محصولات  نیاز به ذکر محتوای نسبی در هر 100گرم از محصول را دارند، به طوری که رقم حاصل را می توان به صورت درصد نیز خواند.
تبدیل به دیگر یکاها

یک گرم برابر است با:
یک‌هزارم کیلوگرم
۰٫۳۵ اونس
یک نخود برابر با ۰٫۱۹۲ گرم است.
یک مثقال برابر با ۴٫۶۸۷۵ گرم است.
۱ گرم = ۱۵٫۴۳۲۳۵۸۳۵۲۹ دانه (یکا)
۱ دانه (یکا) (gr) برابر است با ۰٫۰۶۴۷۹۸۹۱ گرم
۱ آوواردوپوآ (oz) برابر است با ۲۸٫۳۴۹۵۲۳۱۲۵ گرم
۱ اونس تروا (ozt) برابر است با ۳۱٫۱۰۳۴۷۶۸ گرم
۱ گرم = ۵ قیراط (ct)
۱ گرم = ۸٫۹۸۷۵۵۱۷۹ ‎×۱۰۱۳ ژول (J) (با هم‌ارزی جرم و انرژی)
حقوق در اسلام

به گفته قرآن و مسلمانان، مکتب اسلام مکتبی جامع، جهانی و جاودانی است و به همین دلیل این مکتب، انسان و حقوق او را در ابعاد مختلف مورد توجه ویژه قرار داده‌است. در این مقاله به بررسی دیدگاههای حقوق اجتماعی و سیاسی از نظر اسلام می‌پردازیم.
پیش گفتار

باید توجه داشت که همه مکاتب و نظام‌های حقوقی در صدد بوده و هستند تا با برقراری یک نظام حقوقی عادلانه به ساماندهی مطلوب زندگی مدنی و سیاسی مردم بپردازند.عدالت همیشه یک آرمان بزرگ بشری در میان همه ملت‌ها و اقوام بوده و هست.
یکی از اهداف رسولان الهی و نزول کتاب‌های الهی، همین تحقق عدالت در میان جوامع بشری بوده‌است و به همین دلیل نیز نیازی مبرم به معیار و میزان(ابزاری برای سنجش) نیز می‌باشد. باید توجه داشت که پیامبران الهی با برنامه و معیار عدالتخواهانه آمده‌اند و با هرگونه ظلم و بی عدالتی ناسازگارند. علت برقرار نشدن عدالت همان تلاش نکردن مردم بوده‌است و اینکه تلاش برای برقراری عدالت جز با میزان و چیزی  که عدالت بر اساس آن سنجیده شود تقریباً غیرممکن است.
اهتمام به حقوق مردم و اجرای عدالت در جای جای قرآن کریم و متون معتبر دینی به چشم می‌خورد. فرد یا جامعه‌ای که عدالت را مبنای زندگی خود قرار می‌دهد، آثار آن را که احقاق حقوق مردم در همه چیز است را نظاره خواهد نمود.
انسان موجودی اجتماعی است. احساس نیاز به زندگی جمعی نه فقط از جنبه غریزی مورد توجه قرار می‌گیرد، بلکه عوامل دیگری نیز مؤثرند که متشکل هستند از:
گرایش به بهره مندی هرچه بیشتر از طبیعت.
محدودیت منابع و امکانات در طبیعت.
محدودیت توانی انسان هر چند که انسان از امتیاز انحصاری اندیشه و تعقل برخوردار است.
آسیب‌پذیری روانی و جسمی در برابر انبوه مشکلات زندگی.
ضرورت به فعلیت رساندن استعدادهایی که جز با زندگی اجتماعی بدست نمی‌آید.
این عوامل بازگوکننده این مطلب هستند که انسان جز با زندگی جمعی و تشریک مساعی بادیگران، توانایی برخورداری از رفاه مادی و رشد معنوی را ندارد.
منظور از حقوق اجتماعی و سیاسی در اسلام، مجموعه امتیازات و قابلیت‌هایی است که در اسلام برای افراد به رسمیت شناخته می‌شود.
حقوق

از نظر مسلمانان، دین که بر پایه فطرت انسانی بنا شده‌است شامل قوانین و مقررات الهی می‌باشد. حقوق در لغت جمع حق است. مفهوم اصلی حق در کاربرد مصدری ثبوت و در کاربرد وصفی ثابت می‌باشد و در همین معنا است که در برابر باطل به‌کار می‌رود.
بنابر آیات قرآن چنین برداشت می‌شود که از آنجا که خداوند، خالق کل هستی است از هر کس به ویژگی‌ها و نیازمندی‌های بشر آگاه‌تر و در ارائه برنامه جامع برای زندگی سعادتمندانه شایسته‌تر است.
حقوق > مفهوم حقوق

اصطلاح حقوق در معانی زیر به کار گرفته می‌شود:
۱. حقوق عینی:
۲. حقوق شخصی:
۳.علم حقوق:
۴. فن حقوق:
حقوق > نظام حقوقی

مسلمانان برای بازگو کردن نقش دین در قانون‌گذاری و پایه‌ریزی نظام حقوقی، در ابتدا به بیان ویژگی‌های دین پرداخته‌اند و این ویژگی‌ها را به ۴ قسمت تقسیم کرده‌اند. این ویژگی‌ها عبارتند از:
۱. حقانیت:
او کسی است که پیامبرش را با هدایت و دین درست فرستاد تا آن را بر هر چه دین است پیروز گرداند.
۲. جامعیت:
در جای جای قرآن بر جامع بودن اسلام تأکید می‌شود:
امروز دین شما را برایتان کامل و نعمت خود را بر شما تمام گردانیدم و اسلام را برای شما به عنوان آیین برگزیدم.
در تفسیر این آیه گفته‌اند:
معنای اکمال دین صعود آن به بالاترین درجه ترقی است، به گونه‌ای که پس از این اکمال پذیرای نقص نخواهد بود.
دربارهٔ جامعیت دین دو نظر افراطی و تفریطی وجود دارد که به نظر می‌رسد هر دو گروه به خطا رفته‌اند. این خطا ناشی از تحلیل نادرست جامعیت می‌باشد. جامعیت هر امری را تنها باید با توجه به هدف آن ملاحظه و تفسیر نمود. و هدف دین، رسیدن انسان به سعادت حقیقی است. دین جامع دینی است که همه آنچه انسان برای وصول به سعادت خویش لازم دارد در اختیار او بگذرد.
۳. جهان شمولی:
اسلام همه انسان‌ها را مخاطب خود قرار می‌دهد و با وجود تفاوت‌هایی که به لحاظ ظاهری یا اقلیمی میان آدمیان وجود دارد، پیام اسلام فراگیر است. آیات فراوانی در قرآن به روشنی بر این ویژگی دلالت دارند:
آن قرآن جز پندی برای جهانیان نیست.
۴. جاودانگی:
پس روی خود را با گرایش تمام به حق، به سوی این دین کن، با همان سرشتی که خدا مردم را بر آن سرشته‌است. آفرینش خداوند تغییر ناپذیر است. این است همان دین پایدار، ولی بیشتر مردم نمی‌دانند.
بدین ترتیب می‌توان این برداشت را کرد و این مسئله روشن می‌گردد که حقانیت و جامعیت و جهان شمولی دین برای همه زمان‌ها و مکان‌ها است و گذشت زمان در نقش آفرینی آن ذره‌ای کاستی ایجاد نمی‌کند. خاتمیت نبوت نیز مفهومی جز این ندارد. زیرا اگر دین با گذشت زمان نتواند پاسخگوی نیازهای جامعه باشد، خاتمیت مورد تردید قرار می‌گیرد.
اعتقاد به ویژگی‌های چهارگانه دین اسلام، بر لزوم دخالت دین و دریافتهای وحیانی در قانون‌گذاری دلالت دارد و میوه چنین ریشه‌ای یک نظام حقوقی است که پاسخگوی مناسبات اجتماعی در سطح ملی و بین‌المللی و منادی راستین صلح و عدالت در جهان خواهد بود. این نظام، ویژگی‌های زیر را در بر خواهد داشت:
وحیانی بودن.
عقلانی بودن.
جامع بودن.
انسجام و هماهنگی داشتن.
وجود مبانی و منابع حقوقی.
قواعد عام و اصول کلی.
مجموعه فراگیر قوانین که بر قواعد عام و اصول کلی ستوار است.
جامعیت، انعطاف‌پذیری و قابلیت انطباق اصول کلی بر کوارد خاص و پاسخ گویی به نیازهای نوظهور.
ضمانت اجرایی نصبت به قوانین و مقررات و جلوگیری از تجاوز به حقوق.
حقوق > کاربرد حقوق

در مطالعات حقوقی لازم است به تفاوت میان مفهوم «حق بودن» و «حق داشتن» توجه شود.
حقوق > کاربرد حقوق > حق بودن

معنای «حق» در ترکیب «حق بودن»، در مقابل «باطل» قرار دارد. وقتی ما از منظر دین یا اخلاق، یک سلسله افکار، اقوال و اعمال، را مورد توجه قرار می‌دهیم، نمی‌توانیم آن‌ها را به صورت حتمی مورد تأیید قرار دهیم. زیرا برخی افکار، اقوال و اعمال، چنان پوچ و مردودند که نه تنها دین یا اخلاق بر آن‌ها صحه نمی‌گذارد، بلکه عقل سالم نیز آن‌ها را مورد پذیرش قرار نمی‌دهد. وقتی هم که می‌گوییم عقیده یا عملی حق است یعنی از نظر عقل یا اخلاق یا دین خاص، صحیح و مورد تأیید است. بنابراین حق بودن یا نبودن هر چیز، ملاک پذیرش یا رد آن چیز خواهد بود و نوعی ارزش گذاری قلمداد می‌شود. باید به این نکته توجه داشت که اختلاف در برداشت‌های متفاوت از موضوعی خاص دلیل بر نفی حق بودن چیزی نیست و در معنای حق بودن تأثیری ندارد.
حقوق > کاربرد حقوق > حق داشتن

ترکیب حق داشتن به معنای دارا بودن یک امتیاز، اختیار، صلاحیت یا قدرت است. یعنی آنچه برای یک فرد یا گروه یا جامعه به رسمیت شناخته شده‌است. وقتی از «حق داشتن آزادی بیان» سخن می‌گوییم، ما به محتوای بیان نظری نداریم، آنچه مورد نظر است به رسمیت شناختن آزادی فرد در گفتن یا نگفتن چیزی است که در ذهن دارد. چه بسا آنچه یک فرد بیان می‌کند به لحاظ اخلاقی یا دینی، خطا، مذموم و نادرست باشد. در عالم حقوق به‌طور عام و در حقوق اسلام به‌طور خاص، پذیرش یک سلسله حقوق برای انسان‌ها، هیچ گاه به معنای پذیرش حقانیت آن‌ها به‌طور مطلق نبوده و نیست. حق داشتن همواره ملازم حق بودن نیست. آزادی اندیشه و تفکر در معنای حق داشتن، حقی است برای انسان ولی می‌دانیم که هر اندیشه‌ای در معنای حق بودن، حق نیست.
حقوق > حق و تکلیف

از آنجا که حق امتیازی برای انسان در بهره‌گیری از چیزی است، لازمه آن اختصاص است.
حق و تکلیف دو مفهوم متلازم و جدانشدنی از یکدیگر هستند. باید توجه داشت که تلازم حق و تکلیف، یک سویه نیست و تنها به این خلاصه نمی‌گردد که اگر حقی برای فردی (دارنده حق) ثابت شد لازمه اش تکلیف برای دیگران است که آن حق را محترم شمارند. زیرا هر فرد در ازای حقوق و امتیازاتی که در جامعه برای او در نظر گرفته می‌شود، یک سلسله تکالیف و تعهدات نیز متوجه او می‌گردد. در روابط اجتماعی، حقوق در برابر تکلیف قرار می‌گیرد و یک رابطه دوطرفه را تشکیل می‌دهد. حقدار مطلق و مکلف مطلق در هیچ نظام حقوقی وجود ندارد. تنها خداوند حقدار مطلق است و تکلیفی متوجه او نمی‌باشد.
از علی ابن ابی طالب نیز نقل شده که فرموده‌اند:
کسی را حقی نیست مگر این که بر او نیز حقی است و بر او حقی نیست جز آن که او را حقی بر دیگری است.
پاورقی

↑  پس روی خود را با گرایش تمام به حق، به سوی این دین کن. با همان سرشتی که خدا مردم را بر آن سرشته‌است. آفرینش خداوند تغییر پذیر نیست. این است همان دین پایدار، ولی بیشتر مردم نمی‌دانند.روم، آیه ۳۰
↑  راه و روش-آیین
↑  نظام حقوقی عبارت است از مجموعه قوانین و مقررات منسجم و هماهنگ که بر اساس مبانی خاص در جهت اهداف خاص تنظیم شده‌است.
↑  یعنی درست بودن یا نادرست بودن، خوب بودن یا بد بودن.
↑  همانگونه که قبل تر گفته شد، این حق همانند سایر حقوق حدی دارد و اجرای آن نباید موجب تجاوز به حقوق دیگران شود.
تاتارها

«تاتار» به اینجا تغییرمسیر دارد. برای دیگر کاربردها، تاتار (ابهام‌زدایی) را ببینید.
| کل جمعیت | کل جمعیت |
| --- | --- |
۶٬۸۰۰٬۰۰۰: ۶٬۸۰۰٬۰۰۰
مناطق با جمعیت چشمگیر: مناطق با جمعیت چشمگیر
 روسیه: ۵٬۵۵۴٬۶۰۱
 ازبکستان: ۳۲۴٬۰۸۰
 قزاقستان: ۲۶۱٬۰۰۰
 اوکراین: ۲۵۴٬۴۰۰
 تاجیکستان: ۹۷٬۰۰۰
 ترکمنستان: ۶۰٬۰۰۰
 قرقیزستان: ۵۲٬۰۰۰
زبان‌ها: زبان‌ها
تاتاری، روسی: تاتاری، روسی
دین: دین
اکثریت مسلمان سنی، اقلیت مسیحیت ارتدوکس تابع کلیسای ارتدکس شرقی: اکثریت مسلمان سنی، اقلیت مسیحیت ارتدوکس تابع کلیسای ارتدکس شرقی
تاتارها (تاتار: Tatarlar / Татарлар)، یکی از اقوام ترک‌تبار هستند، که محل اصلی سکونت آن‌ها جمهوری تاتارستان در غرب مرکزی فدراسیون روسیه و بخش‌هایی از سیبری و آسیای میانه است. جمعیت تاتارهای روسیه در سرشماری سال ۲۰۰۲ روسیه ۵٬۵۴۵٬۶۰۱ نفر اعلام شده‌است. تاتارهای تاتارستان که به تاتارهای قازان هم معروف هستند. شاخه اصلی قوم تاتار را تشکیل می‌دهند که به زبان تاتاری از شاخه قبچاق خانواده زبان‌های ترکی صحبت می‌کنند.
اقلیتی از تاتارها علاوه بر روسیه در کشورهای ازبکستان، قزاقستان، قرقیزستان، ترکمنستان، افغانستان، تاجیکستان، اوکراین، آذربایجان و ایران نیز سکونت دارند.
موقعیت جمهوری خودمختار تاتارستان
شهاب‌الدین مرجانی از نویسندگان تاتار
تاتارهای سیبری
نام

نام‌ تاتار به برخی‌ از اقوام‌ صحرانورد آسیای‌ شمالی‌ و مرکزی‌، که‌ از قرن‌ هفتم‌ به‌ همة‌ اقوام‌ مغول‌ و ترک‌ تشکیل‌دهندة‌ سپاه‌ چنگیزخان‌ و اخلافش‌ در غرب‌ آسیا و اروپا اطلاق‌ شده‌ است‌واژه تاتار برگرفته از عبارات و متون باستانی چین است که حکایت از قومی دارد که در این مناطق سکنی داشته‌اند. از نام‌های دیگر این مردمان که در نوشته‌های چینی ضبط شده‌است می‌توان تاتان و داتان را نام برد. نام تاتار برای قبایلی که در سپاه گونش خان در پیکار و جنگ با روس‌های و مجارها شرکت داشتند، توسط اروپاییها به کار برده می‌شد. برخی از محققین واژه تاتار را ترکیبی از واژه تات (به معنی بیگانه و غیرخودی) و ار (به معنی مرد و مردم) می‌دانند.
طبق فرهنگ لغت انگلیسی آکسفورد تاتار نامی برای جمعیت های گروه ترکان طلایی سابق در اروپا شد، مانند جمعیت خانات های کازان، کریمه، آستاراخان، قاسم و سیبری سابق. شکل تارتار ریشه در لاتین یا فرانسوی دارد و از زبان ترکی و فارسی به زبان‌های اروپای غربی می‌آید (تاتار، «پیام‌آور سوار»). از ابتدا، r اضافی در اشکال غربی وجود داشت و این به احتمال زیاد به دلیل ارتباط با تارتاروس بود.
(Ochir (2016 بیان می کند که تاتارهای سیبری و تاتارهایی که در قلمروهای بین آسیا و اروپا زندگی می کنند منشأ ترکی دارند، نام تاتار را بعداً به دست آوردند و ارتباط اجدادی با تاتارهای مغولی اردوی زرین ندارند، که قومیت آنها شامل مردم مغول می‌شود. مغولی‌هایی که در قرون 6 تا 8 بر آنها حکومت می‌کردند.پاو (2019) پیشنهاد می‌کند که مردم ترک زبان کومانیا، به عنوان نشانه ای از وفاداری سیاسی، نام تاتار فاتحان مغول خود را انتخاب کردند، قبل از اینکه در نهایت فرهنگ و زبان فاتحان مغول خود را در بر گیرند.
این اصطلاح در اصل فقط یک نام مستعار نیست، زیرا نیروهای اردوی زرین خود را تاتار می نامیدند. همچنین نام مستعار تعدادی از مردم سیبری و خاور دور روسیه، یعنی قوم خاكاس (тадар، تدار) است.
شاخه‌ها

تاتارهای ولگا شاخه اصلی مردم تاتار هستند که تاتارهای قازان اکثریت آن‌ها را تشکیل می‌دهند.
دیگر طوایف بزرگ تاتار عبارتند از:
تاتارهای کریمه در شبه‌جزیره کریمه در جنوب اوکراین زندگی می‌کنند. زبان آن‌ها با زبان تاتاری متفاوت است و به شاخه زبان‌های اوغوز تعلق دارد.
تاتارهای آستراخان یا هشترخان که در اوبلاست آستراخان در شمال دریای خزر سکونت دارند. در دانشنامه بریتانیکا سال ۱۹۱۱ آمده‌است که: «تاتارهای آستراخان حدود ۱۰ هزار نفر جمعیت دارند و به همراه قالموق‌ها بازماندگان خانات پرقدرت آستراخان هستند. آن‌ها امروزه از طریق کشاورزی و باغ‌داری امرار معاش می‌کنند، اما حدود ۱۲ هزار نفر از تاتارهای کوندروفسک به زندگی عشایری نیاکان خود پایبندند».
تاتارهای سیبری که در سه قسمت سیبری؛ یکی در نوار باریکی از توبولسک تا تومسک، یکی در کوه‌های آلتای و دیگری در جنوب ینی‌سئیسک زندگی می‌کنند. جمعیت آن‌ها در سرشماری سال ۲۰۰۲ بیش از ۴۰۰ هزار نفر بود که البته حدود ۳۰۰ هزار نفر از آن‌ها از تاتارهای ولگای مهاجر هستند.
تاتارهای لیپکا که از قرن چهاردهم میلادی وارد دوک‌نشین لیتوانی شدند و در مناطقی ساکن شدند که امروزه بخشی از کشورهای لیتوانی، لهستان و بلاروس می‌باشد.
مذهب

اکثریت تاتارها سنی هستند، و پیرو مکتب حنفی هستند؛ از سده ۱۶ تا ۱۸ میلادی شمار اندکی از آن‌ها به مسیحیت تغییر آیین دادند؛ ولی در اواخر سده ۱۹ و اوایل سده بیستم میلادی بسیاری از آنان مجدداً به دین اسلام بازگشتند. جمعیت تاتارهای مسیحی پیرو کلیسای ارتدوکس شرقی که به تاتارهای کریشن معروف هستند در سرشماری سال ۲۰۰۲ روسیه ۲۴٬۶۶۸ نفر بوده‌است.
زبان

زبان تاتاری از گروه قبچاق، گروه فرعی قبچاق-بلغار از شاخه باختری خانواده زبان‌های ترکی است. زبان تاتاری در جمهوری تاتارستان زبان رسمی است و در مدارس تدریس می‌شود. اکثر مردم جمهوری به هر دو زبان تاتاری و روسی تسلط دارند. نزدیک‌ترین زبان به زبان تاتاری، زبان باشقیری است. تاتارهای کریمه به زبان تاتاری کریمه صحبت می‌کنند که زبان متفاوتی محسوب شده و به شاخه اغوز تعلق دارد.
جمعیت گویشوران زبان تاتاری در سرشماری سال ۲۰۰۲ روسیه حدود ۵ میلیون و ۳۵۰ هزار نفر اعلام شده و جمعیت آن‌ها در کل دنیا ۶ و نیم میلون نفر برآورد می‌شود. این زبان به دو الفبای سیریلیک و لاتین نوشته می‌شود. تاتارها از اقلیت‌های قومی کشور چین هم هستند و جمعیت آن‌ها ۴۸۹۰ نفر در سرشماری سال ۲۰۰۰ بوده‌است. برخی از آن‌ها به جای تاتاری به قزاقی صحبت می‌کنند. از زبان تاتاری فقط به صورت شفاهی استفاده می‌شود و برای نوشتار از قزاقی یا اویغوری استفاده می‌شود.
زبان تاتار دارای سه گویش می‌باشد:
گویش مرکزی: توسط تاتارهای ولگا تکلم می‌شود.
گویش باختری یا میشار: توسط تاتارهای خارج از جمهوری تاتارستان تکلم می‌شود.
گویش خاوری یا سیبریایی: که مورد استفاده تاتارهای باربارا، تومسک، توبول، اومسک و غیره‌است.
این گویش‌ها عمیقاً تحت تأثیر گویش تاتارهای ولگا است.
مناطق مسکونی تاتارها
هندودر

| هندودر | هندودر |
| --- | --- |
کشور:  ایران
استان: مرکزی
شهرستان: شازند
بخش: سربند
سال شهرشدن: ۱۳۷۸
مردم: مردم
جمعیت: ۱٬۹۱۸ نفر(۱۳۹۵)
رشد جمعیت: ۹٪- (سال ۱۳۹۰تا ۱۳۹۵)
جغرافیای طبیعی: جغرافیای طبیعی
ارتفاع: ۲۰۳۷
میانگین دمای سالانه: ۱۷
روزهای یخبندان سالانه: ۱۱۰
اطلاعات شهری: اطلاعات شهری
تأسیس شهرداری: ۱۳۷۸
پیش‌شمارهٔ تلفن: ۰۸۶
شناسهٔ ملی خودرو:  ایران
کد آماری: ۲۳۸۰
  هندودر  روی نقشه ایران ۳۳°۴۶′۴۸″شمالی ۴۹°۱۳′۵۰″شرقی﻿ / ﻿۳۳٫۷۸۰۰۸۹°شمالی ۴۹٫۲۳۰۶۵°شرقی﻿ / 33.780089; 49.23065   :   هندودر  روی نقشه ایران ۳۳°۴۶′۴۸″شمالی ۴۹°۱۳′۵۰″شرقی﻿ / ﻿۳۳٫۷۸۰۰۸۹°شمالی ۴۹٫۲۳۰۶۵°شرقی﻿ / 33.780089; 49.23065   
 :  
هندودَر (Hendudar) شهری کوچک در قسمت جنوبی استان مرکزی و مرکز بخش سربند به‌شمار می‌آید. در بخش سربند بیش از ۹۰ روستای کوچک و بزرگ تابعه شهر هندودر می‌باشد. از نظر آب و هوایی زمستانهای بسیار سرد که گاهی دمای این منطقه در زمستان به منفی ۲۰ درجه نیز می‌رسد و تابستان‌های بسیار مطبوع دارد و این منطقه را با توجه به پتانسیل بالایی که دارد به یکی از قطبهای گردشگری استان مرکزی تبدیل کرده است. این منطقه از امکانات تفریحی و گردشگری بالایی برخوردار است.تاریخ پیدایش این منطقه مشخص نیست اما در بسیاری از اسناد تاریخی نوشته شده که این منطقه بارها به دلایلی تخریب و توسط مردم بومی این منطقه بازسازی شده است.
در زمان حمله مغول به سلطان آباد (اراک) امامزاده ای با نام، امامزاده باقر «علیه السلام» در این منطقه وجود داشت که پس از حمله مغولان به دلایلی نامعلومی ناپدید شد.
زبان

امروزه از نظر گویش ساکنین این شهر به زبان لری و ترکی تکلم می‌کنند.
جمعیت

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۵۰۰۰ نفر (نزدیک ۱۰۰۰ خانوار) بوده است. بیشتر افراد متولد این منطقه و جوانان برای ایجاد کسب و کار خود به شهرهای بزرگ و صنعتی مهاجرت نمودند و شیب رشد جمعیتی در چند سال ثابت و حتی منفی گزارش شده است.
| جمعیت تاریخی> سال | جمعیت تاریخی> جمعیت | جمعیت تاریخی> ±% |
| --- | --- | --- |
| ۱۳۸۵ | ۱٬۸۶۳ | —     |
| ۱۳۹۰ | ۲٬۱۰۳ | ۱۲٫۹٪+ |
| ۱۳۹۵ | ۱٬۹۱۸ | ۸٫۸٪− |