stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
طیف‌بینی فروشکست القایی لیزری

نمایی از شماتیک ساختار و سیستم (LIBS)
طیف‌سنجی (بیناب نمایی) فروشکست القایی لیزری (LIBS) با متمرکزکردن پالس لیزری روی مادهٔ نمونهٔ مجهول، حجم کوچکی از آن به شکل پلاسمای تابشی بسیار داغ که ناپایدار است، کنده می‌شود. پلاسما یک گاز یونیزه با دمای بالا شامل اتمها، یون و الکترونهای آزاد است. عامل ایجاد پلاسما برخورد پی در پی الکترونها با مولکولها و اتمهای نمونه و برانگیختگی آنهاست. تعداد این برخوردها آنقدر زیاد است که دمای پلاسما را بالا می‌برد. در حقیقت پلاسما را می‌توان یک شعله الکتریکی دانست که در مقایسه با شعله شیمیایی از پایداری، صحت و حساسیت بالاتری برخوردار است. عناصر مختلف در پلاسما پس از سرد شدن، طیف‌های اتمی، یونی و مولکولی مخصوص به خود را ساطع می‌کنند. از آنجایی که پلاسمای ایجاد شده دارای طول عمر بسیار کوتاهی است، لذا استفاده از تکنیک تفکیک زمانی به منظور انتخاب طیفهای اتمی، بسیار مهم است. نور گسیلی به وسیله یک طیف‌سنج به مؤلفه‌های طول موجی تجزیه شده و توسط آشکارساز ثبت می‌شود. با پردازش طول موج‌های ثبت شده، می‌توان به اطلاعاتی در مورد مقدار و نوع عناصر موجود در نمونه پی برد.
تاریخچه

اما تاریخچه طیف‌سنجی فروشکست القاییده لیزری (LIBS) برمی گردد به کمی بعد از ابداع لیزر در دهه ۶۰ میلادی. لیزر پایه اصلی تکنیک LIBS می‌باشد، بعد از ساخت اولین لیزر یاقوت در ۱۹۶۰ تحقیقات زیادی در زمینه لیزر صورت گرفت. در سال ۱۹۶۳ روش Q-Switched در لیزرها ابداع شد. این نوع لیزرها توانایی تولید پالس با انرژی بالا و طول پالس کوتاه را دارا بودند و قابلیت استفاده در تکنیک LIBS را پیدا کردند. در سال ۱۹۶۳ اولین گزارشات در مورد ایجاد پلاسمای لیزر در گازها داده شد. در ادامه در سال ۱۹۶۶ آنالیز فلزات داغ توسط تکنیک LIBS صورت گرفت و می‌توان این دوران را زمان تولد تکنیک LIBS در عرصه علم دانست. در سالیان متمادی تحقیقات زیادی روی این تکنیک صورت گرفت و امروزه این تکنیک، یک تکنیک شناخته شده در زمینه طیف‌سنجی می‌باشد
مزیت وکاربرد

از آنجا که این روش را می‌توان در محیط‌های متفاوت روی هر سه فاز ماده (جامد، مایع و گاز) به کار گرفت، در سال‌های اخیر کاربرد این روش در زمینه‌های صنعتی، پزشکی، نظامی و… رشد و توسعه بسیاری پیدا کرده و با استفاده از آن نمونه‌های مختلفی از قبیل آلیاژهای فلزی، نمونه‌های وابسته به زمین‌شناسی، باستان‌شناسی، زیست‌محیطی، مواد پلیمری و بیولوژیکی مورد تحلیل و بررسی قرار گرفته‌اند.
ابزار و وسایل LIBS نسبت به دیگر روش‌های متداول ساده‌تر و ارزان‌تر است به گونه‌ای که می‌توان مجموعه‌ای از این ابزار را به صورت یک وسیله قابل حمل، قدرتمند و قابل استفاده در هر محیطی ساخت. مزیت‌هایی از قبیل عدم نیاز به آماده‌سازی نمونه که علاوه بر جلوگیری از آلوده شدن نمونه، استفاده از این روش را برای هر نمونه‌ای با ابعاد و ویژگی‌های مختلف ممکن می‌سازد. آنالیز از راه دور، سریع بودن و آنالیز مواد به‌طور آنی و در محل و… سبب شده که استفاده از این روش جهت تجزیه و تحلیل کمی و کیفی عنصری مواد مختلف بسیار مورد توجه قرار گیرد. همچنین این روش می‌تواند عناصر کمینه و اصلی را به‌طور همزمان و با حساسیتی بالا تا حد ppm آشکارسازی کند.
طیف سنجی فروشکست لیزری (LIBS) یک فناوری آنالیز اتمی فوق سریع است که از یک پالس لیزر کوتاه معمولا در حد نانوثانیه برای ایجاد یک میکرو پلاسما در سطح نمونه استفاده می کند. این تکنیک آنالیز مزایای منحصر به فرد بسیاری را در مقایسه با سایر تکنیک های آنالیز عناصر ارائه می دهد. این موارد شامل:
اندازه گیری بدون آماده سازی نمونه
زمان اندازه گیری بسیار سریع (معمولاً میلی ثانیه) برای آنالیز یک نقطه واحد از سطح نمونه
پوشش عناصر گسترده از جمله عناصر سبک‌تر، مانند H ،BE ،Li ،C ،N ،O ،NA و MG
انجام پروتکل‌های آنالیز چندوجهی: شامل آنالیز تک نقطه‌ای، آنالیز نقطه به نقطه یک سطح از نمونه و تهیه نقشه عنصری سطح
پروفایلومتری عمق: شروع از سطح و پیشروی در لایه‌های زیرین (مناسب برای روکش‌ها چندلایه فلزی و غیر فلزی)
آنالیز نمونه لایه نازک بدون نگرانی از تداخل زیرلایه
حد تشخیص معمولی LIBS برای عناصر فلزی سنگین در محدوده (ppm) 1-100 است. LIBS برای طیف گسترده ای از ماتریس‌های نمونه که شامل فلزات و آلیاژهای فلزی، نیمه هادی‌ها، پلیمرها ، بافت‌های بیولوژیکی، عایق‌ها ، پلاستیک‌ها، خاک، گیاهان، پوشش نازک و مواد الکترونیکی است، کاربرد دارد.
تشکیل پلاسما

پلاسما مجموعه‌ای از ذرات شامل اتم‌ها، یون‌ها و الکترون‌های آزاد است که از نظر الکتریکی خنثی بوده و رفتاری جمعی از خود نشان می‌دهند. پلاسما در روش LIBS، از برهم کنش و جذب انرژی پالس لیزر توسط نمونه حاصل می‌شود. پلاسماها توسط پارامترهای گوناگونی مشخص می‌شوند که اساسی‌ترین آن‌ها درجه یونیزاسیون می‌باشد. پلاسمایی که در آن نسبت الکترونها به گونه‌های دیگر موجود در پلاسما، کمتر از %۱۰ باشد پلاسمای ضعیف نامیده می‌شود و از طرفی پلاسمایی که اتمهای آن تعداد زیادی الکترون از دست داده و نسبت الکترون به اتم و یونها خیلی زیاد است، پلاسما با درجه یونیزاسیون بالا گفته می‌شود. پلاسماهای ایجاد شده در روش LIBS عموماً در دسته اول قرار می‌گیرند.
برهم کنش بین لیزر و ماده دارای قدمتی طولانی به اندازه خود لیزر است. این فرایند که در روش LIBS محصول آن پلاسما است، فرایندی پیچیده‌است که به متغیرهای زیادی از جمله پارامترهای مربوط به لیزر و نوع ماده بستگی دارد و بحث پیرامون آن در اینجا نمی‌گنجد. در پلاسما، اتمهای خنثی و یونهایی که در حالت برانگیخته قرار دارند، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار هستند. در ادامه فرایندهای مربوط به تشکیل پلاسما بیان خواهد شد
پلاسما مجموعه‌ای از ذرات شامل اتمها، یون هاوالکترونهای آزاداست که ازنظرالکتریکی خنثی بوده ورفتاری جمعی ازخودنشان می‌دهند.
یونش

در یک اتم خنثی تعداد الکترونها و پروتونها با هم برابرند و پروتونها در هسته به‌طور متمرکز (بار مثبت) و الکترونها در اطراف هسته در مدارهای اتمی حول هسته قرار گرفته‌اند و به شدت تحت تأثیر نیروی هسته هستند، به طوری که انرژی این مدارها و ترازهای اتمی کوانتیده‌است. حال اگر الکترون بیرونی‌ترین تراز به نحوی بتواند انرژی بیشتر از انرژی بستگی خود را جذب کند، می‌تواند از قید هسته فرار کرده و آزاد شود. این انرژی را، انرژی یونیزاسیون نامیده که باEi نشان داده می‌شود و به این فرایند، یونیزاسیون گفته می‌شود. اگر انرژی جذب شده توسط الکترون بیشتر از انرژی یونش باشد، الکترون هنگام ترک تراز اتمی دارای انرژی جنبشی خواهد بود و به دلیل عدم کوانتیده بودن انرژی جنبشی الکترون در فضای آزاد، الکترون تمام انرژی (بیشتر ازEi) را جذب کرده و دارای طیفی پیوسته خواهد بود.
فرایندهای یونش

یونش برخوردی: به‌طور کلی برخورد بین ذرات شامل دو دسته برخوردهای کشسان و غیرکشسان می‌باشد. در برخوردهای کشسان قانون بقای انرژی جنبشی برقرار بوده و بعد از چنین برخوردی ساختار اتمی و مولکولی ذرات تغییری نمی‌کند و صرفاً انرژی جنبشی مبادله می‌شود. اما در برخوردهای غیرکشسان، انرژی جنبشی ذرات قبل و بعد از برخورد با هم برابر نبوده و مبادله انرژی شامل انتقال انرژی جنبشی و همچنین تغییر در انرژی داخلی اتم یا مولکول است که می‌تواند آن‌ها را یونیده کرده یا به حالات برانگیخته ببرد. به عبارت دیگر برخورد غیرکشسان برخوردی است که منجر به یونش می‌شود.
یک الکترون با انرژی جنبشی، در یک برخورد غیرکشسان، در صورتی منجر به یونش یک اتم یا مولکول می‌شود که شرط برقرار باشد (Eiاولین انرژی یونش است) در این حالت یک یون مثبت و دو الکترون ایجاد می‌شود. یونش یک اتم خنثی یا مولکول ممکن است به صورت مرحله‌ای یا پله‌ای نیز انجام پذیرد. به این صورت که امکان دارد انرژی الکترون‌های برخوردی در مقایسه با انرژی یونیزاسیون کمتر باشد. در این حالت، فرایندهایی به شکل زیر در یونش پله‌ای رخ می‌دهد.
الف) الکترونی که انرژی کمتری از انرژی یونیزاسیون دارد با برخورد به اتم خنثی آن را برانگیخته کرده و بلافاصله الکترون دیگری با برخورد به اتم برانگیخته شده، آن را یونیده می‌کند.
ب) برخورد دو اتم برانگیخته شده با یکدیگر، بدین صورت که یکی از اتمها با آزاد کردن انرژی به حالت پایه خود بر می‌گردد و اتم دیگر با دریافت این انرژی یونیده می‌شود.
فوتو- یونش: یک اتم خنثی می‌تواند با جذب یک فوتون پرانرژی یونیزه شود. لازمه این امر این است که انرژی فوتون (E = hν) برخوردی با اتم، بزرگتر از انرژی یونش اتم باشد. منابع نور فرابنفش به دلیل انرژی بالایشان در فوتو- یونیزاسیون اتمها مؤثرند. همچنین اگر چند فوتون به‌طور همزمان به اتم تابیده شوند، می‌توانند مانند یک فوتون پرانرژی عمل کرده و انرژی یونش اتم را تأمین نمایند. برای این منظور باید شدت لیزر را بالا برد تا احتمال حضور چند فوتون به‌طور همزمان زیاد شود.
فروشکست

فروشکست به پدیده‌ای گفته می‌شود که در آن ماده دراثر بالا رفتن دماواعمال میدان الکتریکی از حالت نارسانابه حالت رسانا تبدیل می‌شود. شروع این فرایند را فروشکست و ادامه آن را تخلیه گویند. در واقع فروشکست لحظه تبدیل ماده از حالت نارسانا به رسانا را گویندکه دراثراعمال میدان الکتریکی ایجاد می‌شود. زمان شروع فرایند فروشکست ۸–۱۰ تا ۴–۱۰ ثانیه‌است. زمانی که میدان به ماده اعمال می‌شود، فروشکست در ماده رخ می‌دهد.
با گذشت زمان یونیزاسیون داخل ماده زیادتر و زیادتر شده تا جایی که در نهایت با نور سفیدی که با چشم قابل رویت است همراه می‌شود. میدانی که تخلیه را ایجاد می‌کند، می‌تواند هر نوع میدانی اعم از Ac, Dc، الکترومغناطیسی، امواج الکترومغناطیسی فرکانس بالا و امواج اپتیکی باشد و یونیزاسیونی که اتفاق می‌افتد، می‌تواند درجات متفاوتی داشته باشد.
گسیل پلاسما

گذارهایی که نوعاً در اتمها و یونهای موجود در پلاسما رخ می‌دهد باعث گسیل تابشی پلاسما می‌شود. اتمها یا یونها دارای دو دسته ترازهای مقید و آزاد می‌باشند. انرژی ترازهای مقید گسسته و انرژی ترازهای آزاد که همان انرژی الکترون است، به‌طور پیوسته تغییر می‌کند. گذارها به دو دسته جذبی و گسیلی تقسیم می‌شوند. در گذارهای جذبی، الکترون با دریافت انرژی کافی و جذب فوتون، از ترازهای مقید پایین‌تر به بالاتر (برانگیختگی) یا از ترازهای مقید به ترازهای آزاد (یونیزاسیون) می‌رود. گذارهای جذبی عموماً در هنگام تشکیل پلاسما رخ می‌دهد. اما در گذارهای گسیلی، الکترون آزاد توسط یک تراز انرژی یونی گیر افتاده و انرژی جنبشی اضافه خود را به شکل فوتون از دست می‌دهد (باز ترکیب). به این ترتیب، الکترون از ترازهای آزاد به مقید کشانده شده و سپس با گسیل فوتونهای بعدی، از ترازهای مقید بالاتر به پایین‌تر (واهلش) می‌آید که چنین گذارهایی هنگام تابش پلاسما مؤثر می‌باشد.
تجهیزات مورد نیاز در روش LIBS

به‌طور کلی ابزار و تجهیزات معمول برای انجام طیف‌سنجی پلاسمای فروشکست القای لیزری عبارتند از: لیزر (منبع تولید پلاسما)، المان‌های نوری از قبیل آینه و عدسی (برای متمرکز کردن و جمع‌آوری نور)، منشور، تأخیرانداز، طیف‌سنج‌ها، آشکارسازها و کامپیوتر جهت آنالیز طیفها که در زیر در مورد آن توضیح داده خواهد شد. برای انجام آنالیز عنصری LIBS می‌توان ستاپ آن را چید و از این روش طیف سنجی بهره ببرید. اما معمولاً در صنایع مختلف که نتیجه نهایی اهمیت دارد، از دستگاه‌های لیبز استفاده می شود.
منبع تولید پلاسما

در این روش از لیزر به عنوان منبع ایجاد پلاسما استفاده می‌شود. پارامترهای لیزری برای استفاده در این روش از اهمیت بالایی برخوردارند. از جمله این پارامترها عبارتند از:
الف- انرژی لیزر: معمولاً محدوده انرژی بین ۱۰ تا ۵۰۰ میلی ژول در این روش استفاده می‌شود.
ب- طول موج لیزر: بسته به نوع نمونه می‌توان از طول موج‌های مختلف لیزری استفاده کرد. برای مثال در نمونه‌های فلزی می‌توان از طول موج‌های ناحیه فرابنفش استفاده کرد. به این خاطر که فلزات جذب بسیار خوبی در این ناحیه دارند.
ج- طول پالس لیزر: هر مرتبه طول پالسی دارای برخی خصوصیات است که بسته به نوع لیزر و نمونه مورد آزمایش در روش LIBS استفاده می‌شود. در لیزرهای فمتوثانیه اثر حفاظ پلاسمایی رخ نمی‌دهد و در نتیجه، پراکندگی انرژی توسط پلاسما را نداریم و حاصل آن تمرکز بهتر انرژی پالس روی نمونه، کندگی کمتر نمونه نسبت به لیزرهای نانوثانیه‌است[۲۶].
د- شکل پروفایل لیزر: بیشتر از مد TEM00 لیزر استفاده می‌شود و برای بالا بردن قدرت تمرکز پرتو اهمیت دارد.
المان‌های نوری

نور لیزر توسط تعدادی المان نوری مناسب شامل آینه‌ها و عدسیها به سطح نمونه رسیده و در آنجا متمرکز می‌شود. هرچه نور لیزر بهتر متمرکز شود، پلاسمای ایجاد شده قوی تر خواهد بود. از آنجا که تابش پلاسما حاوی اطلاعات ماده مورد آزمایش است و در همه جهات پخش می‌شود، لذا با یک چیدمان نوری مناسب می‌توان نور گسیلی بیشتری را جمع‌آوری کرده و به دستگاه طیف‌سنج و آشکارساز ارسال کرد.
فیبر نوری

در این روش از فیبر نوری به منظور دریافت نور پلاسما و رساندن آن به دستگاه طیف‌سنج استفاده می‌شود. همچنین در آزمایش‌های راه دور که فاصله بین لیزر و نمونه زیاد است و همچنین در آزمایش‌هایی که نوع نمونه خطرناک بوده و نمی‌توان به آن نزدیک شد، برای رساندن نور لیزر به نمونه و جمعآوری نور حاصل از پلاسما از آن استفاده می‌شود.
طیف‌سنج

نور حاصل از پلاسما از طریق فیبر نوری به وسیله طیف‌سنج به طول موجهای مختلف تشکیل‌دهنده آن تجزیه می‌شود و در نهایت با ورود به آشکارساز، شدت هر بازه طول‌موجی محاسبه می‌شود. برای تحلیل‌های چند عنصری با دقت بالا بهترین سیستم تحلیل نور و آشکارسازی یک طیف‌سنج اشل به همراه یک دوربین ICCD است. در مواردی دیگر بسته به نوع کار و دقت مورد نیاز می‌توان از آشکارسازهای دیگر مانندCCD وPMT نیز استفاده کرد
انواع طیف‌سنجی

طیف‌سنجی فلورسانسی
طیف‌سنجی مرئی
طیف‌سنجی فوریه
طیف‌سنجی فرابنفش
طیف‌سنجی فروسرخ
طیف‌سنجی تشدید مغناطیسی هسته
طیف‌سنجی رامان
طیف‌سنجی فروشکست القایی لیزری
چیدمان روش طیف سنجی فروشکست لیزری یا LIBS
نمونه ای از دستگاه های LIBS
پیتر بولز

| پیتر بولز | پیتر بولز |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۶ اکتبر ۱۹۳۶ لندن، انگلستان
درگذشت: ۱۷ مارس ۲۰۲۲ (۸۵ سال)
ملیت:  بریتانیایی
پیشه: بازیگر
سال‌های فعالیت: ۱۹۵۶–۲۰۲۱
شریک زندگی: سوزان بنت (ا. ۱۹۶۱)
فرزندان: ۳
پیتر بولز (انگلیسی: Peter Bowles؛ ۱۶ اکتبر ۱۹۳۶ – ۱۷ مارس ۲۰۲۲) بازیگر اهل بریتانیا بود. وی از سال ۱۹۵۶ میلادی تا ۲۰۲۱ مشغول فعالیت بود.
از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته‌است، می‌توان به خرده‌پولی از بهشت، آرایشگر شیطانی خیابان فلیت، آگراندیسمان، دزدی بانک، شب بی‌پایان، پرنده آزاد، موزون، کِـرِز و ناپلئون و عشق اشاره کرد.
مازاگران (نوشیدنی)

| 0 | 1 |
| --- | --- |
مازاگران: مازاگران
گونه: نوشیدنی
خاستگاه: الجزایر
دمای سرو: داغ یا سرد
مواد اصلی: قهوه، آب
  رسانه: مازاگران (نوشیدنی):   رسانه: مازاگران (نوشیدنی)
مازاگران (انگلیسی: Mazagran) یک نوشیدنی سرد برپایه قهوه شیرین‌شده است که منشأ آن الجزایر است.
راهی به‌سوی خدا

| خبیث | خبیث |
| --- | --- |
کارگردان: جلال مهربان
تهیه‌کننده: عبدالحسین محمدزاده
نویسنده: جلال مهربان
بازیگران: رضا بیک ایمانوردی محمد بانکی عطاءالله زاهد ثریا حکمت حسین شهاب
تاریخ‌های انتشار: ۱۳۵۸
مدت زمان: ۹۰دقیقه
کشور: ایران
زبان: فارسی
خبیث فیلمی به کارگردانی و نویسندگی جلال مهربان ساختهٔ سال ۱۳۵۸ است.
این فیلم جهت دریافت مجوز به «راهی به سوی خدا» تغییر نام داد.
خلاصه داستان

افراد پلیس که شبانه در تعقیب دو قاچاقچی با سابقه هستند با چند دختر و پسر جوان رو به رو می‌شوند که بر ضد نظام سلطنتی بر روی دیوار شعار می‌نویسند...
بازیگران

رضا بیک ایمانوردی
محمد بانکی
عطاءالله زاهد
ثریا حکمت
حسین شهاب
جواد جاوید
مجید کریمی
جهانگیر فاتح
فتحعلی اویسی
فرونزیک مکرتچیان

| فرونزیک مکرتچیان | فرونزیک مکرتچیان |
| --- | --- |
کارت پستال ۲۰۰۶: کارت پستال ۲۰۰۶
نام هنگام تولد: مهر موشغی مکْرْتْچیان
زادهٔ: ۴ ژوئیهٔ ۱۹۳۰ لنیناکان (گیومری امروزی)
درگذشت: ۲۹ دسامبر ۱۹۹۳ (۶۳ سال) ایروان
مدفن: پانتئون کومیتاس
ملیت:  ارمنی
تحصیلات: انستیتو دولتی سینما و تئاتر ایروان
پیشه(ها): هنرپیشه و کمدین
سال‌های فعالیت: ۱۹۵۵–۱۹۸۹
همسر: دونارا مکرتچیانتامارا هوهانسیان (طلاق)
فرزندان: وازگن، نونه
جوایز:       
وبگاه: www.frunzik.com
امضاء: امضاء
مهر "فرونزیک" موشغی مکْرْتْچیان (به ارمنی: Մհեր "Ֆրունզիկ" Մուշեղի Մկրտչյան); (به انگلیسی: Mher "Frunzik" Mkrtchyan); زاده ۴ ژوئیه ۱۹۳۰ - درگذشته ۲۹ دسامبر ۱۹۹۳) یکی از هنرپیشگان و کمدین‌های محبوب سینمای ارمنستان بود.
زندگی شخصی

فرونزیک مکرتچیان در ۴ ژوئیهٔ ۱۹۳۰ شهر لنیناکان (گیومری امروزی) زاده شد.
وی در «دانشکده هنر و استودیوی تئاتر لنیناکان» به تحصیل پرداخت.
مکرتچیان در سال ۱۹۸۴ لقب «هنرمند خلق اتحاد شوروی» دریافت گرفت.
فرونزیک مکرتچیان زندگی تراژیکی داشت همسر نخست وی، «دونارا » و پسرش «وازگن» به بیماری روحی دچار می‌شوند دخترش «نونه» نیز در یک سانحه رانندگی کشته می‌شود و در پایان عمر با افسردگی شدید و اعتیاد به الکل روبه‌رو شد. در ۲۹ دسامبر ۱۹۹۳ پیکر بی‌جان او را در آپارتمانش در ایروان یافتند. وی در پانتئون کومیتاس به خاک سپرده می‌شود. در تشیع جنازهٔ مکرتچیان هزاران نفر شرکت کردند.
دو خیابان در شهرهای ایروان و گیومری به یاد مکرتچیان نامگذاری شده‌است. همچنین در سال ۲۰۰۴ مجسمه یادبود مگرتچیان اثر آرا شیراز در شهر گیومری نصب شده‌است.
موزه مهر مکرتچیان در سال ۲۰۰۴ ایجاد شده‌است و از ۲۰ دسامبر ۲۰۰۶ برای بازدید عموم افتتاح شده‌است.
زندگی هنری

وی کار سینمایی خویش از سال ۱۹۵۵ میلادی آغاز نمود.
نقش‌های معروف او در فیلم‌های زیر باعث شهرت او به عنوان هنرپیشه معروف کمدی در سراسر اتحاد شوروی شد.
بخشی از فیلمشناسی

۱۹۵۵ - Հասցեատիրոջ որոնումները
۱۹۵۶ - برای شرف (فیلم) در نقش Վարդան
۱۹۵۹ - Ինչու է աղմկում գետը در نقش Խաչատուր
۱۹۵۹ - ۰۱-۹۹ (կարճամետրաժ) در نقش Գարսևան
۱۹۶۰ - Նվագախմբի տղաները در نقش Արսեն
۱۹۶۲ - استاد و خدمتکار (فیلم) (կարճամետրաժ) در نقش Սիմոն
۱۹۶۳ - آتش (فیلم ۱۹۶۳) (կարճամետրաժ) در نقش Միսաք
۱۹۶۵ - سی و سه (فیلم)در نقش պրոֆեսոր Բրուք
۱۹۶۶ - آدم‌ربایی، به سبک قفقازی در نقش Ջաբրայիլ
۱۹۶۶ - آیبولیت-۶۶ در نقش ծովահեն, Բարմալեյի տխուր ծառան
۱۹۶۶ - Ծիածանի բանաձևը در نقش ոստիկան
۱۹۶۶ - Բաքվի ۲۶ կոմիսարները در نقش Գոչի
۱۹۶۶ - Սովի տարիներից (կարճամետրաժ) در نقش Համբո
۱۹۶۷ - مثلث (فیلم ۱۹۶۷) در نقش դարբին
۱۹۶۸ - Սպիտակ դաշնամուր در نقش Յուսուֆ Յուսուֆի Ահմեդով
۱۹۶۸ - Մի վշտանա در نقش ձերբակալված թուրք
۱۹۶۹ - Պայթյուն կեսգիշերից հետո در نقش Մուխտաշյով
۱۹۶۹ - Երեկ, այսօր, միշտ در نقش ամուսին
۱۹۶۹ - تصویر (فیلم ۱۹۷۰) (կարճամետրաժ) در نقش Ավագ
۱۹۶۹ - آدم و حوا (فیلم ۱۹۶۹) در نقش Բեքիր
۱۹۷۱ - ما کوه‌های خود هستیم (فیلم) در نقش հովիվ Իշխան
۱۹۷۱ - خاتابالا در نقش Իսայի
۱۹۷۲ - مردان (فیلم ۱۹۷۲) در نقش Սուրեն
۱۹۷۲ - Հայրիկ در نقش Հովսեփ
۱۹۷۲ - Հուշարձան (կարճամետրաժ) در نقش Ավագ
۱۹۷۳ - Մհերի արձակուրդային արկածները در نقش Մհեր
۱۹۷۷ - Բաղդասարը բաժանվում է կնոջից در نقش Բաղդասար
۱۹۷۷ - Քարե հովիտ در نقش Սանդրո
۱۹۷۷ - ناهاپت در نقش Ափրո
۱۹۷۷ - Զինվորն ու փիղը در نقش Արմենակ
۱۹۷۷ - میمینو در نقش Ռուբիկ Խաչիկյան, վարորդ
۱۹۷۹ - Օ՜, Գևորգ (կարճամետրաժ)
۱۹۷۹ - Ունայնություն ունայնությանց در نقش Բորիս Իվանովիչ
۱۹۷۹ - Կյանքի լավագույն կեսը
۱۹۷۹ - علی‌بابا و چهل دزد (فیلم ۱۹۷۹) در نقش Մուստաֆա
۱۹۷۹ - Աշխարհը հայելու մեջ (կինոալմանախ «Ամենալավ մարդը») در نقش դերասան Մկրտչյան
۱۹۸۰ - یک تکه از آسمان (فیلم ۱۹۸۰) در نقش Գրիգոր աղա
۱۹۸۰ - Խոշոր շահում در نقش Գառնիկ
۱۹۸۱ - Թիֆլիս-Փարիզ ու հետ در نقش Հրաչիկ
۱۹۸۱ - Փակ դռան առաջ در نقش Վարդան
۱۹۸۱ - Համեստ մարդը (կարճամետրաժ)
۱۹۸۲ - ترانه ایام گذشته در نقش Նիկոլ
۱۹۸۳ - Հրդեհ در نقش Ռուբեն
۱۹۸۳ - Միայնակներին տրվում է հանրակացարան در نقش Նինայի ամուսինը
۱۹۸۴ - افسانه عشق (فیلم ۱۹۸۴) در نقش ավազակ
۱۹۸۴ - Հեծյալը, որին սպասում են
۱۹۸۴ - تانگوی کودکی ما در نقش հայր, Ռուբեն
۱۹۸۷ - Как дома, как дела?
۱۹۸۷ - Հատակում در نقش Բարոն
نگارخانه

فرونزیک مکرتچیان
تمبر یادبود و افتخاری فرونزیک مکرتچیان (ارمنستان ۲۰۰۵)
موزه مکرتچیان در گیومری
موزه مکرتچیان در گیومری
توضیحات

↑  ۱۹۴۱ گیومری - ۱۵ ژوئه ۲۰۱۱ سوان
فرزند مریم

| فرزند مریم | فرزند مریم |
| --- | --- |
تصویر توسط اسکار هرورت: تصویر توسط اسکار هرورت
قصهٔ فولکلور: قصهٔ فولکلور
نام: فرزند مریم
اطلاعات: اطلاعات
Aarne-Thompson grouping: آتی‌یو ۷۱۰
کشور: آلمان
منتشرشده در: قصه‌های برادران گریم
فرزند مریم (به آلمانی: Marienkind) یک افسانه آلمانی است که توسط برادران گریم در کتاب قصه‌های برادران گریم در سال ۱۸۱۲ گردآوری شده است. این داستان در دسته‌بندی آرنه–تامپسون–اوتر از نوع ۷۱۰ است.
این داستان توسط برادران گریم در اولین جلد قصه‌های برادران گریم در سال ۱۸۱۲ منتشر شد و در نسخه‌های متوالی فقط اندکی تغییر کرده است.
در نسخه‌های دیگر این داستان، طرح داستان ثابت است، اما مضامین مذهبی داستان کم‌اهمیت می‌شوند و مریم باکره و دیگر شخصیت‌های مسیحی داستان جای خود را به پری می‌دهند.
برادران گریم به شباهت داستان به افسانه ایتالیایی دختری با چهره بز و افسانه نروژی لیسی و مادرخوانده‌اش اشاره کردند.
داستان

یک هیزم‌شکن فقیر و همسرش یک دختر سه ساله داشتند که نمی‌توانستند به او غذا بدهند. مریم باکره به هیزم شکن ظاهر شد و قول داد که از کودک مراقبت کند، بنابراین آنها کودک را به او دادند. او با خوشحالی در بهشت بزرگ شد. یک روز مریم باکره مجبور شد به سفر برود و کلیدهایی را به دختر داد و به او گفت که می‌تواند دوازده در را باز کند اما در سیزدهم را نه. او دوازده در اول را باز کرد و رسولان را پشت سر آنها یافت. سپس در سیزدهم را باز کرد. پشت آن تثلیث بود و انگشتش با طلا آغشته شده بود. او سعی کرد آن را پنهان کند و سه بار دروغ گفت و مریم باکره گفت که دیگر نمی‌تواند به خاطر نافرمانی و دروغگویی خود باقی بماند.
او به خواب رفت و از خواب بیدار شد و خود را در یک جنگل یافت. او با زاری از بدبختی خود، در درختی توخالی زندگی می‌کرد، از گیاهان وحشی می‌خورد و تمام لباس‌های خود را پاره می‌کرد تا اینکه برهنه شد. یک روز پادشاهی او را زیبا اما ناتوان در گفتار یافت. او را به خانه برد و با او ازدواج کرد.
یک سال بعد صاحب یک پسر شد. مریم باکره ظاهر شد و از او خواست که اعتراف کند که در را باز کرده است. او دوباره دروغ گفت، باکره پسرش را گرفت و مردم زمزمه کردند که او کودک را کشته و خورده است. سالی دیگر صاحب پسری شد و مثل قبل رفت. سال سوم او صاحب یک دختر شد و مریم باکره او را به بهشت برد و پسرانش را به او نشان داد، اما او اعتراف نکرد. این بار شاه نتوانست اعضای شورای خود را مهار کند و ملکه به اعدام محکوم شد. هنگامی که او را به چوب آوردند، او پشیمان شد و آرزو کرد کاش می‌توانست قبل از مرگ اعتراف کند. مریم باکره فرزندانش را بازگرداند، قدرت تکلم را به او بازگرداند و بقیه عمر را به او شادی بخشید.
دی‌ان‌ای

«DNA» به اینجا تغییرمسیر دارد. برای دیگر کاربردها، DNA (ابهام‌زدایی) را ببینید.
ساختمان مولکول دی‌ان‌ای

دئوکسی‌ریبونوکلئیک اسید (به انگلیسی: Deoxyribonucleic acid) و به اختصار دنا یا دی‌اِن‌اِی (DNA) گونه‌ای اسید نوکلئیک است که دارای دستورالعمل‌های ژنتیکی است که برای کارکرد و توسعهٔ زیستی جانداران و ویروس‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. نقش اصلی مولکول دی‌ان‌ای ذخیره‌سازی طولانی مدت اطلاعات ژنتیکی و دستوری است. با ساخته شدن مولکول RNA از روی ژن های موجود بر DNA، و سپس تشکیل مولکول های پروتئین از روی RNA ها در طی فرآیندی موسوم به ترجمه، دستورالعمل های موجود بر روی مولکول DNA به عملکرد های مختلف در سلول تبدیل می‌شود.
آزمایش‌هایی مانند آزمایش گریفیت و آزمایش ایوری آزمایش‌هایی انقلابی و سرآغازی در شناسایی و مطالعهٔ دی‌ان‌ای به‌عنوان ژنوم بودند. تا پیش از سال ۱۹۴۴ و انتشار نتایج آزمایش ایوری این‌که کدام یک از ترکیب‌های آلی درون سلول، مادهٔ وراثتی است مشخص نبود (هر چند بسیاری از دانشمندان پروتئین‌ها را عامل انتقال صفات می‌دانستند). تا اینکه ایوری ثابت کرد نوکلئیک اسیدها عامل فرایند انتقال صفات هستند. سپس دانشمندان دیگری روی کار آمدند و هر کدام، بخشی از اطلاعات ما راجع به این مولکول را کشف کردند. روزالیند فرانکلین و موریس ویلکینز با تهیهٔ تصاویری از مولکول دی‌ان‌ای با استفاده از پراش پرتوی ایکس (X) توانستند به ابعاد مولکول و نتایج ارزشمندی راجع‌به دی‌ان‌ای دست یابند، از جمله این‌که مولکول دی‌ان‌ای بیش از یک رشته و حالت مارپیچ دارد.
هر مولکول دی‌ان‌ای از دو رشته پلی‌نوکلئوتیدی تشکیل شده‌است
دی‌ان‌ای مولکولی است که دستورهای ژنتیکی مورد استفاده در توسعه و عملکرد همه جانداران شناخته‌شده و بسیاری از ویروس‌ها را کدگذاری می‌کند. دی‌ان‌ای پلی‌مری است که مونومر آن نوکلئوتیدها هستند و بخشی از این مولکول‌ها مونومر دی‌ان‌ای را تشکیل می‌دهند؛ یک نوکلئوتید شامل یک گروه فسفات و یک کربوهیدرات پنج‌کربنه (دئوکسی‌ریبوز) و یک باز آلی است به‌طوری که گروه فسفات و باز آلی با پیوند کووالانسی به دو سمت قند متصل هستند؛ و در پایان نوکلئوتیدها با پیوند فسفو دی‌استر به هم متصل شده و درشت‌مولکول دی‌ان‌ای را پدیدمی‌آورند (در حالتی که نوکلئوتیدهای دو پایان رشته هم پیوند برقرار کنند، دی‌ان‌ای حلقوی است)؛ مولکول دی‌ان‌ای از دو رشته پلی‌نوکلئوتیدی تشکیل شده‌است؛ این دو رشته مکمل، ناهمسو و نامحلول (در آب) هستند (دی‌ان‌ای حلقوی قطبیت ندارد اما هر رشته از دی‌ان‌ای خطی دارای قطبیت است). اسیدهای نوکلئیک از سه درشت‌مولکول اصلی تشکیل شده که برای زندگی همهٔ گونه‌های شناخته‌شده ضروری است. دو رشتهٔ پلی‌نوکلئوتیدی از راه پیوند هیدروژنی میان بازهای آلیشان به هم متصل‌شده و مولکول دی‌ان‌ای را به‌وجود می‌آورند؛ این دو رشته به دور محوری طولی، مرکزی و فرضی می‌پیچند و به مولکول دی‌ان‌ای حالت مارپیچ می‌دهند.
تفاوت‌ها و شباهت‌های دی‌ان‌ای و آران‌ای

تفاوت‌ها:
DNA در ذخیره و RNA در انتقال اطلاعات وراثتی و در ساختار ریبوزوم (رناتن) نقش دارد.
مولکول DNA دو رشته‌ای در هم تنیده اما مولکول RNA تک‌رشته‌ای است.
در DNA باز آلی یوراسیل و در RNA باز آلی تیمین شرکت ندارد (T در DNA و U در RNA وجود دارد).
قند پنج‌کربنه در DNA دئوکسی ریبوز و در RNA ریبوز است.
DNA برعکس RNA از هستهٔ سلول خارج نمی‌شود.
RNA بدون ژن می‌باشد. پیوند فسفودی‌استر
شباهت‌ها:
هر دو پلیمر هستند و از نوکلئوتید تشکیل شده‌اند.
در هر دو نوکلئوتیدهای مقابل با پیوند هیدروژنی و نوکلئوتیدهای کناری با پیوند فسفو دی‌استر به هم متصل می‌شوند (گاهی نوکلئوتیدهای دو بخش متفاوت از یک رشته آران‌ای، به هم متصل می‌شوند).
نوکلئوتیدهای آزاد (واحدهای سازنده آزاد) هر دو مولکول پیش از اتصال سه فسفاته بوده و با اتصال به رشته پلی‌نوکلئوتیدی تک‌فسفاته می‌شود.