stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
شاپور دوم
جنگ با رومیان > مبارزات اولیه و نخستین جنگ علیه رومیان

مقالهٔ اصلی: جنگ ایران و روم (۳۳۷–۳۶۱)
در سال ۳۳۷ میلادی، درست پیش از مرگ کنستانتین یکم (۳۲۴–۳۳۷)، شاپور دوم، به دلیل دخالت رومی‌ها در ارمنستان بیزانس برانگیخته شد. صلح منعقد شده در سال ۲۹۷ میلادی میان نرسی (۲۹۳ میلادی تا ۳۰۲ میلادی) و دیوکلتیان (۲۸۴ میلادی تا ۳۰۵ میلادی)، که به مدت چهل سال دوام آورده بود، شکست. این آغاز دو جنگ طولانی مدت در سال‌های ۳۳۷ میلادی تا ۳۵۰ میلادی و ۳۵۸ میلادی تا ۳۶۳ میلادی شد.
پس از دفع تهاجم عرب‌ها در جنوب، شاپور به سرزمین‌های روم در میان‌رودان حمله کرده و ارمنستان را تصرف کرد. ظاهراً نُه نبرد بزرگ درگرفت که مشهورترین آن‌ها نبرد بی‌نتیجه نبرد شنگال (سنجار، عراق امروزی) بود که در آن کنستانتیوس دوم در ابتدا موفق شد و اردوگاه ایرانی‌ها را تسخیر کند، اما در شبی پس از این‌که شاپور نیروهای خود را جمع کرده حمله کرد (۳۴۴). غافلگیرانه بیرون رانده شد. بارزترین ویژگی این جنگ دفاع مداوم از قلعه رومی نصیبین در بین‌النهرین بود. شاپور شهر را سه بار محاصره کرد(در ۳۳۸، ۳۴۶، ۳۵۰ م)، و هر بار دفع شد.
اگرچه شاپور دوم در نبرد پیروز شد، اما با عدم تسخیر نصیبین نمی‌توانست پیشرفت بیشتری داشته باشد. در همان زمان سکاهای ماساگت و دیگر کوچ‌نشین‌های آسیای میانه، به مرز شرقی قلمروی ساسانی حمله کردند. شاپور برای دفع این حمله مجبور شد جنگ با رومی‌ها را متوقف کرده و آتش‌بس شتابزده‌ای را ترتیب دهد (۳۵۰ میلادی). تقریباً در این زمان کوچ‌نشین‌های هون، به احتمال زیاد کیداری‌ها، که پادشاه آن‌ها فردی بنام گرومبات بود، به عنوان تهدیدی برای قلمرو ساسانی و امپراتوری گوپتا ظاهر شدند (۳۲۰–۵۰۰ میلادی). پس از یک مبارزه طولانی (۳۵۳ تا ۳۵۸)، کیداری‌ها مجبور به صلح شده و گرومبات موافقت کرد که سواران سبک خود را به ارتش ایران بفرستد و شاپور دوم را در جنگ مجدد علیه رومیان به ویژه در محاصره آمد در ۳۵۹ همراهی کند.
جنگ با هون‌ها یا خیونان

اگرچه شاپور دوم در نبرد پیروز شد، اما با عدم تسخیر نصیبین نمی‌توانست پیشرفت بیشتری داشته باشد. در همان زمان سکاها‌ی ماساگت و دیگر عشایر آسیای مرکزی در شرق به قلمروی ساسانی حمله کردند. او برای توجه به شرق مجبور شد جنگ با رومی‌ها را قطع کرده و آتش‌بس شتابزده ترتیب دهد (۳۵۰ میلادی). تقریباً در این زمان قبایل هونی، به احتمال زیاد کیداری‌ها، که پادشاه آنها گرومبات بود، به عنوان تهدیدی تجاوزکارانه نه تنها برای قلمرو ساسانیان و همچنین تهدیدی برای امپراتوری گوپتا ظاهر می‌شوند (۳۲۰–۵۰۰ میلادی). پس از یک مبارزه طولانی (۳۵۳ تا ۳۵۸)، آنها مجبور به صلح شدند و گرومبات موافقت کرد که سواران سبک خود را به ارتش ایران بفرستد و شاپور دوم را در جنگ مجدد علیه رومیان به ویژه در محاصره آمد در ۳۵۹ همراهی کند.
جانشین شاپور دوم

شاپور دوم در سال ۳۷۹ میلادی، پس از هفتاد سال حکومت بر ایران درگذشت.
شاپور سوم از ۳۸۳ تا سال ۳۸۸ میلادی، شاه ساسانی و پسر شاپور دوم بود. در زمان پادشاهی او اعیان قدرت را در اختیار داشتند و اردشیر در واقع دست نشاندهٔ همین نجبا بود و چون به رغم تمایلات تعصب آمیز و ضد مسیحی موبدان کوشید تا مگر با امپراتور روم روابط دوستانه برقرار کند ناخرسندی نجبا را برانگیخت و به تحریک آنها کشته شد. جانشینان شاپور دوم یعنی برادرش(یا فرزندش) اردشیردوم و دو پسرش شاپور سوم و بهرام چهارم شاهزادگان ضعیف‌النفسی بودند و در زمان آنها اعیان دولت به آسانی اقتداری را که در عهد شاپور از دست داده بودند، به چنگ آوردند. پادشاه نخستین یعنی اردشیر دوم را اعیان خلع کردند و آن دو نفر دیگر هم به مرگی ناگهانی وفات یافتند.
شخصیت شاپور

تردیدی نیست که وی یکی از بزرگ‌ترین پادشاهانی بود که بر سریر پادشاهی نشسته بود. به حدی که حتی شاهد معاندی همچون آمیانوس مارسلینوس نمی‌تواند از تحسین وی خودداری کند. جانشینان بلافصل او نتوانستند به این میزان عظمت و قابلیت دست یابند، حال دیگر به خصوص می‌بایست تیول‌داران بزرگ ساسانی باز به قدرت برسند.
شهرسازی و میراث هنری

شاپور دوم چندین شهر بنا کرد. او به خوزستان توجهی خاص داشت. از آنجایی که اسیران جنگی روم در شهر سلطنتی ایرانشهرشاپور اسکان داده شده بودند، بنای شهر نیوشاپور (فارسی نوین: نیشابور) را نیز به او نسبت داده‌اند. در سال ۳۶۳ م، وقتی نصیبین در حکم غرامت جنگی به ایرانیان تعلق گرفت، شاپور دوم مردمانی را از شهرهای استخر و سپاهان در آنجا اسکان داد. دیگر شهرهایی که بنای آن به او نسبت داده‌اند، عبارتند از: بزرگ شاپور در نزدیکی بغداد در ساحل غربی دجله، خوره‌شاپور (فارسی میانه: ایران‌خوره شاپور) که همان شوش (کرخه) است، در این شهر آتشکده‌ای به نام سروش‌آذران (فارسی میانه: سروش‌آدوان) بنا کرد؛ پیروزشاپور (انبار)؛ شادروان‌شوشتر در خوزستان، بَوان در سپاهان، جُروان در سپاهان، که در آنجا آتشکده‌ای بنا کرد؛ و فرَشاپور یا فَرشاپور در سند.
دقیقاً از زمان شاپور دوم خلق یادمان‌های ساسانی در پارس متوقف شد و در شمال‌غرب ایران ادامه یافت. احتمالاً با رواج القاب و چهره نویی از پادشاه، کاخ پادشاهی نویی نیز لازم بوده‌است. مکانی که به تیسفون و خوزستان (که شاپور بیشتر زمانش را در آنجا می‌گذراند) نزدیک‌تر باشد. سبک هنری این آثار با آثار موجود در پارس اساساً متفاوت است. در این زمان، تصویر میترا و اورمزد اهمیت بیشتری یافت. برخی از پژوهشگران بر آن اند که نقش برجسته تاق‌بستان در واقع شاپور دوم و مهر (میترا) و ارومزد را در دو سوی او نشان می‌دهد و شاپور این سنگ‌نگاره را به یادبود پیروزی‌اش بر پولیانوس نقش کرده‌است. نقش‌برجسته دیگر در سمت چپ، بنابر سنگ‌نوشته‌ها، قطعاً شاپور دوم و شاپور سوم را نشان می‌دهد.
تندیس‌های شاپور دوم
تندیس سیماب، سیمین و زرین شاپور دوم، موزه‌ای در ونکوور کانادا
سر و تنه سیمین و زرین شاپور دوم
نیم‌تنه شاپور دوم در موزه متروپولیتن هنر
گمان می‌رود از دوران شاپور، ظرف‌های سیمین به جای سنگ‌نگاره‌ها ابزار تبلیغات پادشاهی شد. به نوشته منابع گرجی سده هفتم میلادی، شاپور دوم کاسه و جام سیمین پیشکش می‌داد. در دوره پادشاهی شاپور دوم، هنر پادشاهی نیز مدون شد و تحت نظارت درآمد. گچ‌بری‌های کاخ شماره دو در کیش نیم‌تنه پادشاهی را نشان می‌دهد که برخی او را شاپور دوم می‌دانند و بر یافته‌های خارق‌العاده آذرنوش از حاجی‌آباد نیز چند نیم‌تنه شاپور دوم نقش شده‌است. این مطلب نشان می‌دهد که از قرن چهارم میلادی گچ‌بری‌ها و ظروف سیمین جانشین سنگ‌نگاره‌های یادبود شده بود.
سکه‌های شاپور دوم
درخم شاپور دوم، ضرب تاکسیلا
درخم شاپور دوم، ضرب تیسفون
درخم شاپور دوم، ضرب حدود ۳۰۹-۳۲۰م
درخم شاپور دوم، ضرب سکستان
دنار شاپور دوم، ضرب سند
دنار شاپور دوم، ضرب حدود ۳۲۰م
آثار شاپور دوم

نقش‌برجسته تاق‌بستان
نقش‌برجسته شاپور دوم (راست) و پسرش شاپور سوم (چپ)، تاق‌بستان
نگاره‌ای از نقش‌برجسته شاپور دوم (راست) و شاپور سوم (چپ) در تاق‌بستان اثر جرج راویلسون
سنگ‌نوشته‌های شاپور دوم
سنگ‌نوشته شاپور سگانشاه و سنگ‌نوشته سلوک در پارسه؛ سنگ‌نوشته‌هایی که در دوران شاپور دوم نوشته شده‌است
سنگ‌نوشته شاپور دوم در تاق‌بستان
سنگ‌نوشته ساسانی مشکین‌شهر
آثار شاپور دوم > سنگ‌نوشته ساسانی مشکین‌شهر

در مشگین‌شهر، در استان آذربایجان شرقی، در سال ۱۳۴۵ سنگ‌نوشته‌ای به زبان پارسیگ کشف گردید که دارای ۲۱ سطر است. احتمالاً سنگ‌نوشته در اصل به دستور نرسی به یادبود بنای دژی نگاشته شده بوده که ساختمان آن بعداً در زمان شاپور دوم به پایان رسیده‌است. سنگ‌نوشته با ذکر تاریخ ماه مهر سال ۲۷ پادشاهی شاپور دوم که معادل ۳۳۵ میلادی است، آغاز می‌گردد.
آثار شاپور دوم > سنگ‌نوشته شاپور دوم در تاق‌بستان

مقالهٔ اصلی: نقش‌برجسته شاپور دوم و شاپور سوم در تاق‌بستان
در ایوان کوچک تاق‌بستان در ۵ کیلومتری شمال شرقی شهر کرمانشاه دو نقش‌برجسته یکی از شاپور دوم در سمت راست و دیگری از شاپور سوم در سمت چپ آن وجود دارد. در کنار هر یک از آن دو، سنگ‌نوشته‌ای به زبان پارسیگ، شکل نام و نسب هر یک کنده شده‌است. سنگ‌نوشته شاپور دوم دارای ۹ سطر و سنگ‌نوشته شاپور سوم دارای ۱۳ سطر است.
| 0 | 1 |
| --- | --- |
برگردان سنگ‌نوشتهٔ شاپور دوم (۹ سطر در پارسیگ)  این است پیکر بغ مزداپرست. خدایگان شاهپور،  شاهان‌شاه ایران و انیران که چِهْرْ (=نژاد) از ایزدان دارد.  فرزند بغ مزداپرست، خدایگان اورمزد،  شاهان‌شاه ایران و انیران که چِهْرْ (=نژاد) از ایزدان دارد،  نوهٔ خدایگان نرسی شاهان‌شاه:
چهره شاپور در روایت‌های ایرانی و عربی

در کنار داستان اساطیری نهادن تاج شاهی بر شکم مادرش، چندین داستان دیگر نیز در منابع ایرانی و عرب در زیست‌نامهٔ شاپور آمده‌است. این‌گونه گزارش شده‌است که او در جوانی باهوش بود و این مایهٔ آرامش و دلخوشی بزرگان و موبدان گردید. او شبی در تیسپون از خواب برخاست و غوغای مردم را شنید و چرایی آن را جویا شد. به او گفته شد که مردمان زیادی روی پلی که بر دجله کشیده‌اند دررفت‌وآمد هستند و از آنجا او دستور داد که یک پل دیگر بسازند تا از یک پل برای رفتن از شرق به به غرب و از دیگری برای رفتن از غرب به شرق استفاده کنند. روایت شاهنامه از شاپور دوم تا اندازه‌ای با شاپور یکم آمیخته شده‌است و بیشتر آن دربارهٔ لشکرکشی او در برابر اعراب و داستان دلدادگی او به مالکه و همچنین داستان رفتن او به روم است. تاختن عرب‌ها به شاهنشاهی ساسانی را به طایر نسبت داده‌اند که لقب شیردل را دارد و او را رهبر غسانیان سوریه دانسته‌اند و شاپور سرانجام او را تا دژی در یمن دنبال کرده و او و اعراب دیگر را با سفتن شانه‌هایشان کیفر می‌دهد. شاپور اینچنین به دژ وارد می‌شود که دختر طایر که مالکه نام داشته و مادر او، عمّهٔ شاپور (نوشه) بوده به او یاری رسانده. مالکهٔ پریچهر که دلداده شاپور شده بود به او پیامی فرستاده و پیوند خونی‌شان را به او یادآوری کرده و گفته‌است که اگر او را به زنی بگیرد می‌گذارد که او به دژ وارد شود. شاپور پذیرفته و به دز می‌آید، اما سرانجام مالکه را برای خیانتی که انجام داده بود می‌کشد.
داستان اساطیری دیگری نیز دربارهٔ رفتن او به روم به ناشناسی برای سنجش میزان نیروی دشمن نیز آمده‌است. او را در آنجا شناخته و به زندان افکنده و در پوست خر می‌گذارند و کلید زندان را هم به‌دست زن قیصر می‌دهند. ندیمه ملکه، که از تبار ایرانی است، پوست خر را با شیر نرم می‌کند و خود با شاپور به ایران می‌گریزد. هنگامی که قیصر تیسفون را محاصره کرده، شاپور با شش هزار مرد شبانه به پادشاه مست روم و نیروهایش می‌تازد. سزار زندانی شده و گوش و بینی‌اش را می‌بُرند و سرانجام نیز در زندان می‌میرد. این دو داستان همانندی‌هایی با هم دارند. نخست آنکه شاپور در هر دو آن‌ها زیباروی است و بانویی زیبا که به همراه دشمنان است به او در گریختن یاری می‌رساند. دوم آنکه آن بانوان خود از تبار ایرانی هستند و از این رو به سرزمین مادری خود وفادار هستند. سوم آنکه شاپور در هر دو داستان در روبه‌راه کردن کارها توانا است و دشمن را با دلیری و هوش خود شکست می‌دهد.
یادداشت

↑  این اقدام، واکنشی در به رسمیت یافتن مسیحیت در امپراتوری روم توسط کنستانتین یکم بود، چرا که سبب بدبینی و جاسوس پنداشتن مسیحیان ایرانی شده بود.
↑  مادر شاپور دارای تباری یهودی بود و از پدری یهودی زاده شده بود. دربارهٔ پشتیبانی او از یهودیان و رابطهٔ دوستانه و همکاری وی با آنان در دربار در جهت رسیدن به اهدافشان در تاریخ نقل‌های بسیاری شده‌است. از او در پنج داستان تلمود یاد شده‌است. به نظر می‌رسد که ایفرا هرمز به قدرت فراطبیعی یهودیان باور داشت و به همین دلیل با فرستادن هدیه و پول سعی در جلب توجه آنان داشت. او حتی شاپور را از دخالت در امور یهودیان بازمی‌داشت و به او توصیه می‌کرد که با آنان با احترام و ملایمت رفتار کند.
↑  ممکن است دلیل مطرح کردن چنین بحثی از جانب رومی‌ها و ارمنی‌های مسیحی، این مسئله باشد که شاپور سیاستی مقابله‌ای را علیه این مسیحیان در پیش گرفت بود. برای این سیاست شاپور، دلایلی ذکر شده از جمله اینکه مسیحیان سیاست‌های دینی تهاجمی داشتند و گاهی رفتارهای سرکشانه‌ای از خود بروز می‌دادند، حتی از پرداخت مالیات به دولت امتناع می‌کردند.[نیازمند منبع]
لاتین

↑  دومAršak II
↑  Drastamat
↑  Vałaršapat
↑  Eruandašat
↑  Zarehawan
↑  Bagawan
↑  P‘aranjem of Siwnik‘
↑  Mušeł Mamikonean
↑  BARBARORVM EXTINCTORI
↑  kontophoroi
↑  Eutropius
↑  Valens
صحنه «تاجگذاری شاپور دوم در نوزادی» در شاهنامه تهماسبی، مربوط به حدود ۱۵۲۵–۳۰ میلادی
دژ نخل و رشته‌کوه حجر
سردیس کلوسوس کنستانتین، موزه‌های کاپیتولین.
سردیس کنستانتیوس دوم
نقشه مسیرهای لشکرکشی
یولیانوس از قسطنطنیه به انطاکیه و سپس نبرد سامرا
سولیدوس یولیانوس
یولیانوس امپراتور روم در زیر پای اردشیر دوم، نقش‌برجسته تاجگذاری اردشیر دوم در تاق‌بستان
نقش‌برجسته ساسانیان از اردشیر دوم که مهر، شاپور دوم و اهورامزدا را در بالای ژولیان شکست خورده، نشان می‌دهد
نگاره‌ای از شاپور دوم در نامهٔ خسروان
مجلد کامل تلمود بابلی
نگاره‌ای از شاپور دوم در شاهنامهٔ تهماسبی
اف ام ای آی.ای ایی.۲۷ پولکی-۱

| آی>  ای ایی. ۲۷ پولکی-۱ IAe 27 Pulqui I | آی>  ای ایی. ۲۷ پولکی-۱ IAe 27 Pulqui I |
| --- | --- |
نمونه اولیه آی. ای ایی. ۲۷ پولکی-۱ در پایگاه هوایی مورون - بوئنوس آیرس: نمونه اولیه آی. ای ایی. ۲۷ پولکی-۱ در پایگاه هوایی مورون - بوئنوس آیرس
کاربری: هواپیمای جت آزمایشی
تولیدکننده: فابریکا میلیتار دی آویونس (اف.ام. ای)
طراح: امیل دوواتین
نخستین پرواز: ۹ اوت ۱۹۴۷
کاربر اصلی:  نیروی هوایی آرژانتین
تعداد ساخته‌شده: ۱ نمونه اولیه
آی. ای. ایی ۲۷ پولکی-۱ ((به اسپانیایی: I.Ae. 27 Pulqui I)) یک هواپیمای جت ساخت آرژانتین بود که درمؤسسه ایروتکنیک ((به اسپانیایی: Instituto Aerotecnico)) در سال ۱۹۴۶ طراحی شد. فقط یک نمونه اولیه تکمیل شد. عملکرد نامطلوب باعث شد که هواپیما با طراحی بعدی جایگزین شود.
طراحی و توسعه

این طرح توسط تیمی به رهبری مهندس فرانسوی امیل دوواتین، که شامل مهندسان خوان ایگناسیو سان مارتین ((به اسپانیایی: Juan Ignacio San Martín))، انریکه کاردِیها ((به اسپانیایی: Enrique Cardeilhac))و چزاره پالاویچینو بود، طراحی شده و خلق شد.
بدنه این هواپیما آن نیمه مونوکوکی با مقطع بیضوی شکل بود که شامل یک موتور رولز-رویس درونت ۵ با ورودی هوا در دماغه و مجرای اطراف اتاقک خلبان بود. برای کاهش حجم داخلی بدنه، مخازن سوخت اجباراً در بال‌ها نصب شدند که منجر به، کاهش قابل توجه بُرد هواپیما شد.
تاریخچه کاربردی

نمونه اولیه او در ۹ اوت ۱۹۴۷ توسط خلبان آزمایشی شماره ۱، ستوان اوسوالدو وایس به پرواز درآمد. تاریخچه این هواپیما مختصر و محدود به آزمایش و ارزیابی تنها نمونه اولیه از آن بود، زیرا عملکرد آن رضایت بخش تلقی نشده و در این بین مطالعات برای اف ام ای آی ای ایی ۳۳ پولکی-۲ که پیشرفته تر بود، آغاز گردیده و توسعه یافت. با این وجود، نقش این هواپیما در تاریخ هوانوردی بسیار قابل توجه است زیرا اولین هواپیمای جت توسعه یافته و ساخته شده در آرژانتین و آمریکای لاتین بود.
کاربران

نیروی هوایی آرژانتین
هواپیماهای به نمایش گذاشته شده

نمونه اولیه بازسازی شده در حال حاضر در موزه ملی هوانوردی آرژانتین نیروی هوایی آرژانتین در مورون - بوئنوس آیرس، آرژانتین به نمایش گذاشته شده است.
مشخصات

ویژگی‌های کلی
خدمه: یک
طول: ۹٫۶۹ متر (۳۱ فوت ۹ اینچ)
پهنای بال: ۱۱٫۲۵ متر (۳۶ فوت ۱۱ اینچ) (انتهای بالهای گرد در طراحی‌های اولیه) یا ۱۰٫۵۰ متر (۳۴ فوت) (انتهای چهارگوش د در نمونه نهایی)
ارتفاع: ۳٫۳۹ متر (۱۱ فوت ۱ اینچ)
مساحت بال‌ها:  ۱۹٫۷ متر مربع (۲۱۲ فوت مربع)
وزن خالی:  ۲٬۳۵۸ کیلوگرم (۵٬۱۹۹ پوند)
بیشترین وزن برخاست:  ۳٬۶۰۰ کیلوگرم (۷٬۹۳۷ پوند)
پیشرانه هواگرد: ۱ عدد توربوجت با کمپرسور گریز از مرکز رولز-رویس درونت-۵،‏ با پیشرانه ۱۶ کیلونیوتن (۳٬۶۰۰ پوند-نیرو)
عملکرد
حداکثر سرعت:  ۷۲۰ کیلومتر بر ساعت (۴۴۷ مایل بر ساعت؛ ۳۸۹ گره)
بُرد:  ۹۰۰ کیلومتر (۵۵۹ مایل؛ ۴۸۶ مایل دریایی)
حداكثر ارتفاع:  ۱۵٬۵۰۰ متر (۵۰٬۹۰۰ فوت)
جنگ‌افزار
۴ قبضه توپ ۲۰ میلی‌متری + جایگاهای حمل تسلیحات در زیر بالها برای بمب‌ها و راکت‌ها (پیشنهادی، در نمونه اولیه جایگذاری نشده بود)
نمای جلویی پولکی-۱
نمونه اولیه پولکی-۱ در حال پرواز در حدود سال ۱۹۵۱
FMA I.Ae. 27 Pulqui I on display at Technopolis
پل هرو

| پل هرو | پل هرو |
| --- | --- |
نام: پل هرو
کشور: ایران
استان: لرستان
شهرستان: شهرستان خرم‌آباد
بخش: زاغه
اطلاعات اثر: اطلاعات اثر
نام محلی: هرو
نام‌های دیگر: هرو ، گلدره ، یارعلی ، ایوشان ، ایناتان ، باغ پشم ، گلم سوز ، بگرضا
نوع بنا: تاریخی
کاربری: پل مجموعه روستاهای بخش زاغه
کاربری کنونی: مناطق دیدنی مانند: روستای یارعلی، گلم سوز ، سد ایوشان ، روستای هفت چشمه و روستای گلدره
دیرینگی: دوران‌های تاریخی پس از اسلام
دورهٔ ساخت اثر: دوران‌های تاریخی پس از اسلام
اطلاعات ثبتی: اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت: ۳۹۵۵
تاریخ ثبت ملی: ۱۰ مهر ۱۳۸۰
پل هرو مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان خرم‌آباد، روستای سیل گرگی، بر روی رودخانه هرو واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۰ مهر ۱۳۸۰ با شمارهٔ ثبت ۳۹۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. بهرام رازانی نویسنده مردی برای همیشه اهل هرو است.بهرام ثروت خود را در راه املاک و معاملات زمین به دست آورده.
ارسیا مقدم

| ارسیا مقدم | ارسیا مقدم |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۳۵۱ تهران، ایران
ملیت: ایرانی
تحصیلات: کارشناسی ماشین‌آلات کشاورزی
محل تحصیل: دانشگاه تهران
سال‌های فعالیت: از سال ۱۳۷۲ تا کنون
سبک: نقاشی معاصر
ارسیا مقدم (متولد ۱۳۵۱ در تهران) نقاش نواکسپرسیونیست ایرانی است و تحصیلات خود را در زمینه ماشین‌های کشاورزی از دانشگاه تهران کسب کرده‌است. ارسیا مقدم کار خود را در ادامه گرایش امپرسیونیسم می‌داند. با اینحال رویکرد او انتزاعیست، آرمین ملکی دربارهٔ این انتزاع می‌نویسد: آنچه باقی می‌ماند نوعی انتزاع است که با «حسن تعلیل» عناصر خودش از انتزاعی بودن طفره می‌رود. در میان نقش و نگارها، هیچ‌یک تازه نیست، هر کدام نمایندهٔ چیزی هستند که از قبل دیده‌ایم. وضعیت فیگورها هم چندان با اشیاء فرقی ندارد. سوار شدن آنها بر سر فرم‌هایی دلبخواهی نوعی کیفیت آمیبی ایجاد می‌کند که در پیوند با رنگ‌های تندشان به هیبت‌هایی کمابیش زننده منجر می‌شود؛ نت دیگری از سمفونی اعتراض و مالیخولیا. تعدادی از آثار این هنرمند بهار ۱۳۹۵ در نمایش بی‌باک به نمایش گردانی فریدون آو در دبی به نمایش درآمده است. آثار او به جز در خاورمیانه در گالری کمیل موناکو نیز به نمایش درآمده است.
زندگی‌نامه

او سال ۱۳۵۱ در خانواده‌ای از طبقه متوسط به دنیا آمد و کودکی خود را در ملایر پشت سر گذاشت. بخشی از زندگی‌نامه او در شماره ۲۵۲ دوهفته نامه تندیس به چاپ رسیده‌است. آثار او مملو از عناصر خیالی‌اند خودش در اینباره می‌گوید: ممکن است سرزمینی را ترسیم کنیم که در آن برکه هست، گلخانه و اتومبیل قدیمی هست. یک شیر قرمز آن طرف ایستاده و یک پری دریایی به یک بچه گربه شیر می‌دهد و پیرزنی برای نوه اش ژاکت می‌بافد. مردی برای زنی بازو گرفته، یک نهنگ هم در برکه مشغول آبتنی است. اگر این تصویر برای من آشنا باشد می‌توانم آن را به عنوان طبیعتی دیگر بپذیرم. او همچنین تعلقی نیز به جنبش استاکیسم و نفی هنر معاصر دارد.
نمایشگاه

تقریبا همه راضی‌اند، گالری هما، تهران ۱۳۹۸
اکسپرسیونیزم، به انتخاب بهزاد نژاد قنبر، گالری دستان، تهران ۱۳۹۷
من فاخر نیستم، گالری هما، تهران ۱۳۹۷
اردشیر و سیندرلا، گالری هما، تهران ۱۳۹۶
شیر صورتی و مونالیزایش، گالری هما، تهران ۱۳۹۴
سانتیمانتال و خاطره ای، گالری هما، تهران 1392
استاک روی صلیب، گالری تبرنکل، لندن ۱۳۹۲
استاکیست‌های بین‌الملل: نقاشان از رده خارج، گالری دی، تهران ۱۳۹۲
خودآموخته‌ها، گالری لاله، تهران ۱۳۹۲
سال ۲، خانه هنرمندان ایران، تهران ۱۳۹۱
رخدادها

حراج مجیک آف پرشیا، گالری کمیل، موناکو۱۳۹۷
از سری باغ مرکز، حراج تهران تهران ۱۳۹۶.
هنر معاصر ایران، موزه دیدی، محمودآباد ۱۳۹۶
اولین هفته هنر تیر به انتخاب هنگامه معمری تهران. دی ماه ۱۳۹۷
ای ایران، گردآوری هنگامه معمری، گالری هما، تهران ۱۳۹۴
گالری طراحان آزاد. تهران ۱۳۹۰
رسانه

شهر ناپایدار در برار روستا، احسان زیورعالم، تسنیم، تهران ۱۳۹۳
ضد انتزاع، نوشته آرمین ملکی، شبکه آفتاب، تهران ۱۳۹۳
یادداشتی بر ارسیا مقدم، نوشته جواد حسنجانی، شماره دویست و نود وهشت تندیس
مسمومیت معاصر، سحر افتخارزاده، تندیس ۱۳۹۴
نقدی بر نمایشگاه ارسیا مقدم، نوشتهٔ داود معظمی، حرفه هنرمند، شماره شصت، صفحه ۱۸۸، تابستان ۱۳۹۵
گفتگوی ایوانا با ارسیا مقدم، تهران ۱۳۹۷
کتاب

از باغ به آشپزخانه، گفتگوی شهروز نظری و ارسیا مقدم، تهران ۱۳۹۷
نظام‌الدین کیایی

| نظام الدین کیایی | نظام الدین کیایی |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۳۲۲ تهران
ملیت: ایرانی
فرزندان: آوا کیایی
نظام‌الدین کیایی (زادهٔ ۱۳۲۲) صدابردار ایرانی است. او در سال ۱۳۷۴ برای فیلم نون و گلدون برندهٔ سیمرغ بلورین بهترین صدابرداری از چهاردهمین دورهٔ جشنوارهٔ فیلم فجر شد.
جوایز و نامزدی‌ها

| سال | جایزه | دسته | اثر نامزدشده | نتیجه | منبع |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱۳۷۴ | چهاردهمین دورهٔ جشنوارهٔ فیلم فجر | بهترین صدابرداری | نون و گلدون | برنده |  |
| ۱۳۸۲ | بیست و دومین دورهٔ جشنوارهٔ فیلم فجر | بهترین صدابرداری | شمعی در باد | نامزدشده |  |
| ۱۳۸۳ | هشتمین جشن سینمای ایران | بهترین صدابرداری | شمعی در باد | نامزدشده |  |
هواپیمای فضایی

شاتل فضایی در مدار زمین
بوئینگ ایکس-۳۷ بعد از فرود
دریم چیسر در حال تست
هواپیمای فضایی یک وسیله نقلیه هوایی است که می‌تواند مانند یک هواپیما در جو زمین پرواز کند و مانند یک فضاپیما در خلاء فضا مانور دهد. برای انجام این کار، هواپیماهای فضایی باید ویژگی‌های هواپیما و فضاپیما را در خود جای دهد. هواپیماهای فضایی مداری بیشتر شبیه فضاپیماها هستند، هواپیماهای فضایی زیر مداری بیشتر شبیه هواپیما هستند. تمام هواپیماهای فضایی تا به امروز دارای موشک بوده‌اند اما بعنوان هواپیمای بدون سرنشین به زمین نشستند.
سه نوع هواپیما با موفقیت در مدار پرتاب شد، و پس از ورود به جو به زمین نشسته‌اند که عبارتند از: شاتل فضایی، بوران و X-37.
چهارمین مورد، دریم چیسر می‌باشد که در حال توسعه و ساخت است. از سال ۲۰۱۹ همه وسایل نقلیه مداری گذشته، فعلی و برنامه‌ریزی شده به‌طور عمودی با یک موشک جداگانه پرتاب می‌شوند. پرواز فضایی مداری با سرعت زیاد انجام می‌شود، با انرژی جنبشی مداری به‌طور معمول حداقل ۵۰ برابر بیشتر از مسیرهای زیر مداری است. در نتیجه، محافظت از گرمای سنگین در حین ورود به جو لازم است.
چالش‌ها

هواپیماهای فضایی باید مانند فضاپیمای سنتی در فضا کار کنند، اما باید مانند هواپیما نیز قادر به پرواز جوی باشند. این الزامات باعث پیچیدگی، خطر و هزینه طراحی هواپیما می‌شود.
هواپیماهای مداری > شاتل فضایی

مقالهٔ اصلی: شاتل فضایی
شاتل فضایی آمریکا که اولین بار در سال ۱۹۸۱ پرتاب شد. نخستین سفینه قابل استفاده مجدد جهان بود. سه بخش اصلی آن مدارپیما، موشکهای تقویت‌کننده، و مخزن خارجی سوخت می‌باشد.
پس از فضاپیماهای مرکوری، جمینی و آپولو، آمریکایی‌ها در پی سفینه‌های رفت و برگشتی رفتند و بدین سان، شاتل‌های فضایی متولد شدند.
تاکنون هفت شاتل به نام‌های انترپرایز، پث فایندر، کلمبیا، چلنجر، دیسکاوری، آتلانتیس و اِندِور ساخته شده که دو شاتل نخست، ناکامل و برای آزمایش‌ها و بررسی‌ها ساخته شده‌اند. از میان پنج شاتل پسین نیز چلنجر و کلمبیا دچار سانحه شده‌اند و فقط سه شاتل دیسکاوری، آتلانتیس و اِندِور تا سال ۲۰۱۰ مشغول کار بودند.
هواپیماهای مداری > بوران

مقالهٔ اصلی: بوران (فضاپیما)
فضاپیمای بوران یکی از فضاپیماهای شاتل اتحاد شوروی است. بوران تنها شاتل فضایی شوروی بود که به‌طور کامل ساخته، و در مدار زمین آزمایش شد. این فضاپیما برای اولین بار در مدت ۳ ساعت و ۴۰ دقیقه بدون سرنشین در خارج از جو زمین پرواز کرد و و سپس در فرودگاه بایکونور قزاقستان به همراه یک فروند میگ ۲۵ که فضا پیما را از ارتفاع ۲۰ کیلومتری سطح زمین تا لحظهٔ فرود اسکورت می‌کرد به زمین نشست.
هواپیماهای مداری > ایکس ۳۷

مقالهٔ اصلی: بوئینگ ایکس-۳۷
ایکس ۳۷ یک هواپیمای فضایی است که در ۷ آوریل ۲۰۰۶ اولین پروازهای فضایی اش را انجام داد. ایکس-۳۷ برای به‌کارگیری در ناسا، دارپا و نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا ساخته شد. بوئینگ ایکس-۴۰ برای آزمایش مانورهایی که فضاپیماهای بوئینگ ایکس-۳۷ نهایتاً برای انجام آن‌ها طراحی شده‌اند، ساخته شده‌بود.
هواپیماهای مداری > دریم چیسر

مقالهٔ اصلی: دریم چیسر
دریم چیسر یک فضاپیمای مداری سرنشین‌دار پرواز عمودی، فرود افقی ساخته شده توسط شرکت سیرا نوادا است. دریم چیسر برای حمل ۷ سرنشین به مدارهای نزدیک زمین طراحی شده‌است. این فضاپیما به صورت عمودی با موشک اتلس ۵ پرتاب شده و به صورت افقی توانایی فرود بروی باندهای فرود معمولی را دارد.
هواپیماهای پیشران موشک زیرمداری

سه فروند هواپیمای خلبان موشکی زیر مداری ایکس-۱۵، اسپیس‌شیپ یک و اسپیس‌شیپ دو به فضا رسیده‌اند؛ که در ابتدا توانایی ورود به مدار را نداشتند و نخستین بار توسط هواپیمای حامل به ارتفاعات حمل شدند.
کتابشناسی - فهرست کتب

Hacker, Barton C.; Grimwood, James M. (1977). On the Shoulders of Titans: A History of Project Gemini. Washington, D.C.: NASA. OCLC 3821896. NASA SP-4203.
Kuczera, Heribert; Sacher, Peter W. (2011). Reusable Space Transportation Systems. Berlin: Springer. ISBN 978-3-540-89180-2.
فرود شاتل فضایی آتلانتیس، یک هواپیمای مداری خزنده
شاتل فضایی در مدار زمین
پرواز ایکس-۱۵
باشگاه فوتبال اورتون

Football club
باشگاه فوتبال اورتون (به انگلیسی: Everton Football Club) (‎/ˈɛvərtən/‎)، یک باشگاه حرفه‌ای فوتبال در لیگ برتر انگلستان است که در شهر لیورپول در انگلستان قرار دارد. از زمان تأسیس لیگ فوتبال، اورتون با ۱۲۰ فصل حضور، رکورد دار بیشترین حضور در بالاترین سطح فوتبال انگلستان است؛ ۹ عنوان قهرمانی در لیگ فوتبال انگلستان، ۵ قهرمانی در جام حذفی فوتبال انگلستان و یک قهرمانی جام برندگان جام اروپا در کارنامه اورتون ثبت شده‌ است.
اورتون در سال ۱۸۷۸ بنا نهاده شد؛ این باشگاه یکی از اعضای مؤسس لیگ فوتبال در سال ۱۸۸۸ بود و دو فصل بعد، نخستین عنوان قهرمانی خود در رقابت‌های لیگ را به دست آورد. پس از کسب چهار عنوان قهرمانی در لیگ و دو قهرمانی جام حذفی، با فرارسیدن جنگ جهانی دوم و خرابی‌های بعد از آن، باشگاه تا دهه ۱۹۶۰ یک دوره سکون را گذراند. عصر موفقیت‌های اورتون از اواسط دهه ۱۹۸۰ دوباره آغاز شد؛ جایی که موفق به کسب دو عنوان قهرمانی لیگ، یک قهرمانی جام حذفی و قهرمانی جام برندگان جام اروپا شدند. آخرین عنوان قهرمانی مهم باشگاه، به پیروزی در فینال جام حذفی فوتبال انگلستان ۱۹۹۵ مقابل منچستر یونایتد و قهرمانی جام حذفی فوتبال انگلستان بر می‌گردد.
از سال ۱۸۹۲، اورتون بازی‌های خانگی‌اش را در ورزشگاه گودیسون پارک برگزار می‌کند؛ این اقدام پس از آن صورت گرفت که باشگاه درگیر اختلافات شدید در پرداخت اجاره ورزشگاه آنفیلد با مالک آن شد.
اورتون رقابتی دیرینه با همشهری‌اش لیورپول دارد که شهره است با نام شهرآورد مرزی‌ساید. لباس اول اورتون، پیراهن آبی ارغوانی به همراه شورت و جوراب سفید است.
ورزشگاه و زمین تمرین > زمین‌های اولیه

یک زمین عمومی در آنفیلد در گوشه جنوب‌شرقی پارک تازه ساخته‌شده استنلی، اولین زمین اورتون بود. اولین بازی رسمی پس از تغییر نامشان از سنت دومینگو به اورتون در همین زمین پارک استنلی به تاریخ ۲۰ دسامبر ۱۸۷۹ برگزار شد و تماشای آن رایگان بود. اورتون در این بازی، ۶–۰ سنت پیتر را شکست داد.
در سال ۱۸۸۲، آقای جی. کرویت زمینی را در جاده پریوری به باشگاه اهدا کرد که به مدت دو سال خانه باشگاه شد. زمین، حفاظ مناسب و گیت ورودی هم داشت، اما جمعیت روزافزون تماشاگران و سر و صدای آنها موجب شد تا آقای کرویت از باشگاه بخواهد، زمینش را ترک کند.