stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
بانتام
مشخصات

بانتام‌ها به عنوان حیوانات خانگی و تزیینی و نمایشگاهی به شدت طرفدار پیدا کرده‌اند، چرا که از رنگهای متنوع و زیباتری نسبت به دیگر نژادهای مرغ برخوردارند و از آن‌ها کوچکتر هم هستند. این نژاد به دلیل کوچکی نیاز به فضای بزرگی نداشته و برای نگهداری در حیاط پشتی کاملاً مناسب است. بانتام تخم‌گذار خوبی هم است اما تخمهایش نصف اندازه تخمهای معمولی است.
طرفه آنکه خروس بانتام در مناطق روستایی ایالات متحده آمریکا و بریتانیا، به‌علت ظاهر تهاجمی و قلدرمآبانهٔ خود که با هیکلش در تعارض کامل است، بسیار محبوب می‌باشد.
یک بانتام مالزیایی که سبک‌ترین نژاد مرغ می‌باشد
قهرمانی وزنه‌برداری جهان ۲۰۲۷

| 0 | 1 |
| --- | --- |
میزبان:  ایروان، ارمنستان
مکان اصلی: مجموعه کارن دمیرچیان
→ ۲۰۲۶۲۰۲۸ ←: → ۲۰۲۶۲۰۲۸ ←
قهرمانی وزنه‌برداری جهان ۲۰۲۷ نود و دومین (مردان) و سی و پنجمین (زنان) دوره از رقابت‌های قهرمانی جهان می‌باشد که  در ایروان، ارمنستان برگزار خواهد شد.
پارسا جعفری

| اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی |
| --- | --- | --- | --- |
زادروز:  ۱۸ تیر ۱۳۷۸ ‏(۲۵ سال)
زادگاه:  مشهد، ایران
قد:  ۱٫۸۵ متر (۶ فوت ۱ اینچ)
پست:  دروازه‌بان
اطلاعات باشگاهی: اطلاعات باشگاهی
باشگاه کنونی:  ذوب‌آهن
شمارهٔ پیراهن:  ۱
باشگاه‌های جوانان: باشگاه‌های جوانان
۰۰۰۰–۲۰۲۰:  استقلال
باشگاه‌های حرفه‌ای*: باشگاه‌های حرفه‌ای*
| سال‌ها |  باشگاه‌ها |  بازی† |  (گل)† |
| ۲۰۲۰–۲۰۲۱ |  سایپا |  ۰ |  (۰) |
| ۲۰۲۱– |  ذوب‌آهن |  ۴۰ |  (۰) |
تیم ملی‡: تیم ملی‡
| ۲۰۲۲– |  امید ایران |  ۵ |  (۰) |
 تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است و آمار به روز شده در تاریخ ۱۴ خرداد ۱۴۰۳.   ‡ آمار بازی‌ها و گل‌های ملی به‌روز شده در تاریخ ۱۴ خرداد ۱۴۰۳:  تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است و آمار به روز شده در تاریخ ۱۴ خرداد ۱۴۰۳.   ‡ آمار بازی‌ها و گل‌های ملی به‌روز شده در تاریخ ۱۴ خرداد ۱۴۰۳
پارسا جعفری (زادهٔ ۱۸ تیر ۱۳۷۸) بازیکن فوتبال اهل ایران است که در پست دروازه‌بان برای باشگاه فوتبال ذوب‌آهن در لیگ برتر خلیج فارس بازی می‌کند.
ولسوالی فارسی

| فارسی | فارسی |
| --- | --- |
نمای از ولسوالی فارسی: نمای از ولسوالی فارسی
موقعیت ولسوالی فارسی در روی نقشه ولایت هرات: موقعیت ولسوالی فارسی در روی نقشه ولایت هرات
اطلاعات کلی: اطلاعات کلی
کشور: افغانستان
ولایت: هرات
مرکز ولسوالی: فارسی
تعداد قریه: ۱۴۶
اداره: اداره
شوراهای ولایتی: شورای ولایتی هرات
مردم: مردم
جمعیت: ۳۶٬۵۲۰ نفر (١٣٩٩)
پراکندگی: ۱۴ نفر بر کیلومتر مربع
دین: اسلام
زبان: فارسی
اطلاعات جغرافیا: اطلاعات جغرافیا
مساحت: ۲٬۵۰۰ کیلومتر مربع
ارتفاع از سطح دریا: ۲۷۷۰
منطقه زمانی: ۴:۳۰+ (وقت استاندارد افغانستان)
فارسی یکی از ولسوالی‌های ولایت هرات در شمال باختری افغانستان است.جمعیت آن در سال ۱۳۹۹، ۳۶٬۵۲۰ نفر اعلام شده‌است. مرکز این ولسوالی فارسی است.
یواس‌اس استرانگ (دی‌دی-۴۶۷)

| 0 | 1 |
| --- | --- |
پیشینه: پیشینه
مالک: 
آب‌اندازی::  ۳۰ آوریل ۱۹۴۱
آغاز کار::  ۱۷ مه ۱۹۴۲
اعزام::  ۷ اوت ۱۹۴۲
مشخصات اصلی: مشخصات اصلی
وزن::  2,050 tons
درازا::  ۱۱۴٫۷ متر (۳۷۶ فوت)
پهنا::  ۱۲٫۱ متر (۴۰ فوت)
آبخور::  17 ft 9 in (5.4 m)
سرعت::  35 knots (65 km/h)
یواس‌اس استرانگ (دی‌دی-۴۶۷) (به انگلیسی: USS Strong (DD-467)) یک کشتی بود که طول آن ۱۱۴٫۷ متر (۳۷۶ فوت) بود. این کشتی در سال ۱۹۴۲ ساخته شد.
ولایت بغداد (صفویه)

ولایت بغداد یا بیگلربیگی بغداد یکی از استان‌های ایران در دوران صفویه بود. بغداد مرکز این استان و مقر والیان صفوی بود.در اکتبر سال ۱۵۰۸ میلادی، شاه اسماعیل وارد بغداد شد و به فرمان او، بسیاری از زیارتگاه‌های اهل‌سنت، از جمله ابوحنیفه و عبدالقادر گیلانی ویران شد و تعدادی از علمای اهل‌سنت، کشته شدند. شاه اسماعیل خادم بیگ تالش را به فرمانداری عراق و بغداد منصوب کرد. با تسلط صفویان، بسیاری از بازرگانان ایرانی به بغداد آمدند و فعالیت‌های تجاری در بغداد افزایش یافت . پس از فتح بغداد توسط شاه اسماعیل، این شهر و اطراف آن در دست صفویان باقی ماند تا اینکه عثمانی در سال ۱۵۳۴ میلادی این منطقه را تصرف کرد.
سکه زرین شاه تهماسب اول، ضرب شده در بغداد به‌سال ۱۵۲۷/۸
قلمرو صفویان در بیشترین گسترش خود
ابراهیم خان کلهر والی بغداد، توسط رئیس کلهرها (و برادرزاده خود) که عراق عرب را تصرف کرد کشته شد. در سال ۱۵۳۰ میلادی، شاه تهماسب اول بغداد را محاصره کرده و پس گرفت و شرف‌الدین‌سلطان را به عنوان فرماندار بغداد منصوب کرد. در دسامبر ۱۵۳۴ میلادی، سلطان عثمانی سلیمان اول بغداد را تصرف کرد. والی بغداد به دستور تهماسب شهر را به مقصد بصره ترک کرد. معاونان او کلید دروازه شهر را به سلطان سلیمان دادند و از آن پس عراق به قلمرو عثمانی ضمیمه شد. در سال ۱۶۲۳ میلادی بغداد توسط شاه عباس بزرگ فتح شد و در سال ۱۶۳۸ میلادی در دوره شاه صفی بغداد به دست عثمانی افتاد که با عهدنامه زهاب بغداد از ایران جدا شد.
اونو (بازی)

| 0 | 1 |
| --- | --- |
طراح: مرلی رابینز
ناشر: اینترنشنال گیمز (تا ۱۹۹۲) متل (از ۱۹۹۲)
نوع: انباشتن کارت
مهارت‌های لازم: مدیریت کارت‌های در دست
محدوده سنی: ۷+
تعداد کارت‌ها: ۱۱۲
زمان بازی: متغیر
شانس: زیاد
اونو (انگلیسی: UNO؛ ‎/ˈuːnoʊ/‎؛ در زبان ایتالیایی و اسپانیایی به معنی «یک») یک بازی ورق آمریکایی است که نخستین بار در سال ۱۹۷۱ توسط مرلی رابینز در ریدینگ، اوهایو توسعه یافت. شهر ریدینگ که در سینسیناتی واقع شده است، میزبان شرکت بازی‌سازی اینترنشنال گیمز است که در ۲۳ ژانویهٔ ۱۹۹۲ تحت مالکیت شرکت متل درآمد.
این بازی که به‌طور ویژه با استفاده از ورق‌های چاپی انجام می‌شود، از خانواده بازی‌های ورق کریزی ایت مشتق شده است که خود مبتنی بر بازی سنتی آلمانی مائو-مائو بوده است.
تاریخچه

این بازی نخستین بار در سال ۱۹۷۱ توسط مرلی رابینز در ریدینگ، اوهایو، واقع در سینسیناتی توسعه یافت. پس از آن که خانواده و دوستان او رفته رفته بیشتر به این بازی روی آوردند، او برای ساخت ۵٬۰۰۰ نسخه از کارت‌های این بازی مبلغ ۸٬۰۰۰ دلار سرمایه‌گذاری کرد. او ابتدا کارت‌های بازی را در مغازهٔ آرایشگاه خود به فروش می‌رساند، و بعداً کسب‌وکارهای محلی نیز به فروش آن پرداختند. رابینز بعداً حق نشر این اونو را به گروهی از دوستان خود با سرپرستی رابرت تزاک که خود مالک یک سالن تشییع جنازه در جولیت، ایلینوی بود، به مبلغ ۵۰٬۰۰۰ دلار به‌علاوهٔ مزایای ۱۰ سنت به‌ازای فروش هر نسخه فروخت. تزاک برای فروش بازی اونو، شرکت اینترنشنال گیمز را تأسیس کرد که دفتر آن پشت سالن تشییع جنازهٔ تحت مالکیت او قرار داشت. کارت‌های بازی توسط لوییس سالزمن و شرکت او با نام سالزمن پرینترز در می‌وود، ایلینوی تولید شدند.
در سال ۱۹۹۲، اینترنشنال گیمز به بخشی از خانوادهٔ شرکت‌های متل تبدیل شد.
قواعد رسمی > جریمه‌ها

اگر بازیکنی پس از بازی کردن کارت یکی مانده به آخر خود و پیش از آن که بازیکن بعدی نوبت خود را بازی کند (یعنی کارتی را از دست خود بازی کند، یک کارت از مجموعه برداشت کند ی دست به مجموعهٔ توزیع بزند) کلمهٔ «اونو» را نگوید، باید به‌عنوان جریمه دو کارت از مجموعهٔ توزیع برداشت کند. اگر کسی در این بازهٔ زمانی متوجه اشتباه بازیکن نشود یا او پیش از دستگیر شدن به‌یاد بیاورد و کلمهٔ «اونو» را به زبان آورد، هیچ جریمه‌ای برای آن بازیکن منظور نخواهد شد.
اگر بازیکنی یک کارت برداشت چهار وحشی را بازی کند، بازیکن بعدی می‌تواند استفادهٔ او از این کارت را به چالش بکشد. بازیکنی که کارت برداشت چهار وحشی را بازی کرده باید به‌طور خصوصی دست خود را به آن کاربر نشان دهد و ثابت کند که هیچ کارتی با رنگ منطبق با رنگی کنونی در دست نداشته است. اگر چالش موفق باشد، بازیکنی که به چالش کشیده شده باید در عوض چهار کارت بردارد و کاربری که او را به چالش کشیده بازی را ادامه خواهد داد. در غیر این صورت، کاربر به چالش کشنده باید شش کارت بردارد – چهار کارتی که به‌واسطهٔ کارت برداشت چهار وحشی باید برمی‌داشت و دو کارت دیگر برای جریمه – و یک دور بازی را از دست خواهد داد. در هر دو صورت، بازی بر اساس رنگ منتخب بازیکنی که کارت برداشت چهار وحشی را بازی کرده ادامه خواهد یافت.
قواعد رسمی > بازی دونفره

در بازی دونفره کارت معکوس همانند کارت پرش کاربرد خواهد داشت؛ هرگاه این کارت بازی شود، بازیکن مقابل یک دور بازی را از دست می‌دهد.
قواعد رسمی > قوانین خانگی

برای تغییر بازی، قوانین خانگی زیر در دستورالعمل‌های رسمی اونو پیشنهاد شده‌اند:
اونو پیش‌رونده یا انباشته: اگر کارتی از مجموعه برداشته و بلافاصله بازی شود، و بازیکن بعدی کارتی با نماد منطبق را در دست داشته باشد، آن بازیکن می‌تواند کارت منطبق خود را بازی کند و جریمه را «انباشته» کند. به عبارت دیگر، جریمهٔ کارت او به جریمهٔ کنونی افزوده می‌شود و به به بازیکن بعدی می‌رسد (هرچند که کارت +4 را نمی‌توان روی یک کارت +2 یا برعکس بازی کرد). این قانون خانگی چنان پرکاربرد است که شرکت متل در سال ۲۰۱۹ برای سورپرایز کردن مخاطبان خود در توییتر اعلام کرد که قانون انباشه کردن جریمه‌ها جزو قوانین رسمی اونو نیست.
هفت-صفر: هرگاه یک کارت با شمارهٔ «۷» بازی شود، بازیکنی که آن را بازی کرده باید پیش از پایان نوبت خود دست خود را با بازیکن دیگری به انتخاب خود عوض کند. هرگاه یک کارت با شمارهٔ «۰» بازی شود، تمامی بازیکنان باید دست خود را در جهت کنونی بازی با بازیکن بعدی خود عوض کنند و پس از آن بازی به‌صورت عادی ادامه خواهد یافت.
پرش به وسط: اگر بازیکنی کارتی کاملاً یکسان (هم عدد و هم رنگ) با کارت روی مجموعهٔ توزع را در دست داشته باشد، باید بی‌درنگ آن کارت را بازی کند، حتی اگر نوبت برای او نباشد. پس از آن بازی به‌شکلی ادامه خواهد یافت که گویی او نوبت خود را بازی کرده است.
خرابکاری ۶: هرگاه یک کارت «۶» بازی شود، بازیکنان باید دست خود را روی کارت قرار دهند و آخرین بازیکنی که دست خود را روی آن قرار دهد باید ۲ کارت برداشت کند.
برداشت بیشتر: هرگاه نوبت به بازیکنی برسد و او هیچ کارت قابل بازی کردنی در دست خود نداشته باشد، باید تا زمانی که یک کارت قابل بازی کردن به دست آورد، از مجموعهٔ برداشت کارت بردارد.
قواعد رسمی > قوانین تغییریافته در نسخه ۲۰۱۸

کارت‌های وحشی جدید در نسخهٔ ۲۰۱۸ به بعد اثرات زیر را دارند:
وحشی برهم زدن دست: بازیکنی که از این کارت استفاده می‌کند تمام کارت‌های دست سایر بازیکنان را جمع‌آوری می‌کند و دوباره آن‌ها را توزیع می‌کند.
وحشی سفارشی: سه عدد از این کارت موجود است؛ این کارت‌ها فاقد قاعده هستند و می‌توان یک قانون خانگی برای آن‌ها تعیین کرد.
هریک از این کارت‌ها را می‌توان در هر نوبتی بازی کرد و هنگام خارج شدن بازیکن و شمارش امتیازها، دارای ۴۰ امتیاز هستند.
کارت‌های اونو
کارت‌های اونو
جدول کارت‌های اونو
پیام (مرند)

مکان در 23x15px|border |alt=|link= ایران
| پیام یام (چاپار) Yam | پیام یام (چاپار) Yam |
| --- | --- |
استان‌های ایران: استان آذربایجان شرقی
شهرستان‌های ایران: شهرستان مرند و تبریز
بخش (تقسیمات کشوری): بخش مرکزی شهرستان مرند _ تبریز
تقسیمات کشوری در ایران: دهستان میشاب شمالی
جمعیت (۲۰۰۶): جمعیت (۲۰۰۶)
 • کل: ۱۳۸۹
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۳:۳۰ (ساعت رسمی ایران)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۴:۳۰ (ساعت رسمی ایران)
یام (پیام) یکی از روستاهای زیبا استان آذربایجان شرقی است که در دهستان میشاب شمالی که بر روی جاده ابریشم یکی از مهم‌ترین راه‌های اتصال آسیا به اروپا می‌باشد و بخش مرکزی شهرستان مرند واقع شده‌است. این روستا در فاصله ۶۰ کیلومتری کلانشهر تبریز واقع شده‌است.
مردم یام به وطن خود همیشه افتخار کرده‌اند و با اتحاد و تلاش مردمانش به‌آبادی روستا پرداخته‌اند که زبان زد خاص و عام است. در این منطقه پیست اسکی وجود دارد که گردشگران را در فصل زمستان به اینجا جذب می‌کند. همچنین در این منطقه باغات سیب فراوانی وجود دارد و از این رو سیب این منطقه همواره مشهور بوده‌است. مردمان این روستا بسیار نیکوکار و پاکدل هستند و در سختی‌ها هم یار یکدیگر شدند.
لغت یام

یام در زبان مغول به معنای چاپار می‌باشد. به دلیل موقعیت مکانی از چند صد سال پیش که در روی جاده ابریشم قرار داشتند و مهم‌ترین مسیر آسیا به اروپا می‌باشد، به کار حمل و نقل مشغول بوده‌اند. اکنون هم بعد از چند صد سال شغل اصلی این اهالی راننده خودروهای سنگین تریلی می‌باشد.
جاهای‌های مهم و دیدنی این روستا

روستای یام به دلیل داشتن منظره و طبیعت زیبا و هوای مطلوب در همه طول سال مقصد گردشگران از استانهای اطراف بخصوص شهر تبریز می‌باشد. کوه میشوداغی و پیست اسکی یام و کاروانسرای عباسی یام جزو جاهای دیدنی این روستا می‌باشد.
شغل

شغل عمده اهالی روستا راننده کامیون وترانزیت می‌باشد و مقصد آنها کشورهای همسایه و کشورهایی اروپایی می‌باشد جالب اینکه اکثر آنها نشان آهوی پیام را بر کامیون‌های سنگین خود چسبانده‌اند و افراد معدودی بر شغل دامپروری و کشاورزی (باغات سیب) می‌باشد مشغول به فعالیت هستند.
ژیل بلاس

| 0 | 1 |
| --- | --- |
نویسنده(ها): آلن رنه لوساژ
عنوان اصلی: Histoire de Gil Blas de Santillane
کشور: فرانسه
زبان: فرانسوی
گونه(های) ادبی: رندنامه
ناشر: Pierre Ribou
تاریخ نشر: 1715 – 1735
سرگذشت ژیل بلاس رمانی به زبان فرانسه اثر آلن رنه لوساژ است که بین سال‌های ۱۷۱۵ تا ۱۷۳۵ نوشته شد. این رمان سرگذشت جوانی به نام ژیل بلاس را از میان حوادث گوناگون دنبال می‌کند. ژیل بلاس را از برجسته‌ترین نمونه‌های رمان‌های معروف به رندنامه می‌دانند. میرزا حبیب اصفهانی این رمان را به‌فارسی ترجمه کرده است.
ولیلا

مکان
| ولیلا | ولیلا |
| --- | --- |
روستا: روستا
مختصات: ۳۶°۱۵′۴۷٫۹۹″ شمالی ۵۳°۲′۱۵٫۰۰″ شرقی﻿ / ﻿۳۶٫۲۶۳۳۳۰۶°شمالی ۵۳٫۰۳۷۵۰۰۰°شرقی﻿ / 36.2633306; 53.0375000: مختصات: ۳۶°۱۵′۴۷٫۹۹″ شمالی ۵۳°۲′۱۵٫۰۰″ شرقی﻿ / ﻿۳۶٫۲۶۳۳۳۰۶°شمالی ۵۳٫۰۳۷۵۰۰۰°شرقی﻿ / 36.2633306; 53.0375000
استان: مازندران
شهرستان: سوادکوه
بخش: مرکزی
دهستان: کسلیان
بنیان‌گذاری: بیش از اسلام
جمعیت: ۹۱ نفر (سرشماری ۹۵)
ولیلا، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان سوادکوه در استان مازندران ایران است. درباور برخی افراد ریشه نام ولیلا برمی گردد به اولین ساکنان این روستا یعنی مرد و زنی به نام‌های ولی و لیلا و به مرور زمان نام ولیلا به وجود آمده. همچنین ولیلا زادگاه سردار شهید جاویدالاثر محمد عباسی می‌باشد. از جمله مشاهیر این روستا نویسنده مرحوم منصور هدایتی می‌باشد. از جاذبه‌های اصلی روستای علاوه بر جنگل‌های زیبای هیرکانی و آبشار ولیلا می‌توان از امامزاده یحیی نام برد که با دشت وسیعی از گل نرگس شاخه تاج زرین و شهلا احاطه شده‌است. شغل اغلب مردم شامل دامداری سنتی باغداری و زنبورداری می‌باشد. این روستا را می‌توان شبه جزیره ای جادویی در جنگل‌های انبوه هیرکانی توصیف نمود. ولیلا دارای برق گاز و خطوط ارتباطی تلفن همراه و اینترنت 4G (دکل اینترنت ایرانسل در منطقه گردگتی ولیلا )و همچنین راه آسفالته می‌باشد در خصوص اب آشامیدنی علی‌رغم داشتن منابع غنی آبی در اکناف روستا، به دلیل نبود سرمایه‌گذاری جهت انتقال اب در ایام تابستان دارای مضیقه و کم ابی می‌باشد. همچنین این روستا داری شورای اسلامی و دهیاری و پایگاه بسیج می‌باشد. روستاهای همجوار ولیلا شامل اتو، لاجیم، ززول و لولاک و سوخته سرا می‌باشند. فاصله ولیلا تا شهر زیر اب ۲۰ کیلومتر می‌باشد. در سالهای اخیر این روستا با پدیده مهاجرت معکوس روبرو شده‌است و فرزندان بومیان مهاجر به شهر و عده ای غیر بومی اقدام به ساخت و ساز در این روستا نموده‌اند. همچنین نود و نه درصد افراد زیر چهل سال در این روستا با سواد می‌باشند. از جمله دشت‌ها و مراتع روستای ولیلا می‌توان از گتشت؛ لیفارو؛ کاله؛ نرگس جار؛ گردکتی؛ لولاک نسوم و ریکو و… نام برد.
جمعیت

این روستا در دهستان کسلیان قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۴۷ نفر (۲۲خانوار) بوده‌است که تعدادی از ویلا داران آنجا اصفهانی و تهرانی هستند. جمعیت فعلی روستا ۴۶ خانوار بوده و بیش از۱۰۰ نفر می‌باشد و در ایام تعطیلات و پایان هفته‌ها این جمعیت به حتی دو برابر این تعداد می‌رسد.
بدیع

برای دیگر کاربردها، بدیع (ابهام‌زدایی) را ببینید.
علم بدیع یا فن بدیع در اصطلاح ادبیات، سومین فن (بعد از معانی و بیان) از فنون بلاغت است و موضوع آن آرایش‌های سخن فصیح و بلیغ در نظم و نثر است. به این آرایش‌ها محسّنات و صنایع بدیعی و نیز آرایه‌های ادبی می‌گویند. بدیع را مانند ادویه دانسته‌اند که اگر به اندازه استعمال شود، غذا را مطبوع و لذیذ می‌کند، و اگر زیاد شود آن را تند و نامطبوع می‌سازد.
بدیع در لغت

واژهٔ بدیع صفتی است بر وزن فعیل (مشبّهه) دارای دو معنی فاعلی «پدیدآورنده» و مفعولی «نوپدید و شگفت». کلمهٔ بدیع در لغت به‌معنی چیز تازه و نوظهور و نوآیین و در اصطلاح عبارت است از آرایش سخن فصیح و بلیغ، خواه نظم باشد و خواه نثر و مرادف آن را سخن‌آرایی و نادره‌گویی و نغزگفتاری می‌توان گفت.
کلمهٔ «بدیع» از مادّه بدع الشیء، یبدعه بدعاً، می‌باشد، یعنی ایجاد کرد و آغاز کرد.
کلمهٔ «بدیع» و «بدع»: الشیء الذی یکون اولاً، یعنی چیز تازه، کاری که قبلاً نظیر نداشته باشد.
بدعت: هر چیز نوظهور. بدعت در دین یعنی چیزی که جزء دین نیست، به دین نسبت‌دادن و در آن واردکردن.
البدعة:الحدث و ما ابتدع من الدین بعد الإکمال.
وقتی می‌گویند: ابدعت الشیء: یعنی چیزی را اختراع کردم نه بر سبیل مثال و نمونه یعنی: اخترعته لا علی مثال؛ و البدیع: من اسماء اللّه تعالی لإبداعه الاشیاء و احداثه ایّاها.
وقتی می‌گویند: أبدعَ الشاعر: شاعر شعر نوی آورد. خوب شعر گفت، بی‌نظیر شعر ساخت.
از معانی گوناگون، چنین استنباط می‌شود که دو چیز در مفهوم کلمهٔ «بدیع» هست:
- در چیز بدیع، نوآوری و تازگی باید وجود داشته باشد.
- در مفهوم چیز بدیع، براعت و عرابت هم باید باشد.
در قرآن، کلمهٔ «بدیع» دو بار به کار رفته‌است:
۱- «بدیع السموات و الارض و اذا قضی امرا فانّما یقول له کن فیکون» * آیهٔ ۱۱۷/بقره(۲)
۲- «بدیع السموات و الارض انّی یکون له ولد و لم تکن له صاحبة و خلق کلّ شیی و هو بکلّ شییء علیم». * آیهٔ ۱۰۱/انعام(۶)
در همین دو آیه نیز، مفهوم شگفتی و نوآوری و ظرافت که جلب توجّه کند و اذهان را به خود متوجّه سازد، در کلمهٔ «بدیع» وجود دارد؛ زیرا آفرینش آسمان‌ها و زمین، در ابتدا و به‌طور آغازی، خود موضوعی شگفت‌آور است.
اهل ادب هم، شعر و نثری را بدیع گویند که اعجاب‌آور باشد و مایهٔ شگفتی اذهان گردد.
دسته‌بندی

علم بدیع به دو بخش صنایع لفظی (یا آرایه‌های لفظی) و صنایع معنوی (یا آرایه‌های معنوی) تقسیم می‌شود. صنایع لفظی خاص زیبایی‌های لفظی و عمدتاً شامل تسجیع، ترصیع، تجنیس و نظایر و فروع آنهاست. صنایع معنوی بیشتر برای زیباسازی معنوی کلام است، مانند تلمیح، مبالغه، حسن تعلیل
و گاه ممکن است به الفاظ نیز مرتبط باشد.
پیدایش بدیع در زبان فارسی

اگرچه برخی شعرای عرب نظیر جاحظ بدیع را فقط مخصوص شعرای عرب زبان دانسته‌اند اما نخستین کاربردهای بدیع در ادب فارسی نخستین کاربردهای ترفندهای بدیعی در شعر فارسی به اواخر قرن سوم و اوایل قرن چهارم بازمی‌گردد.[نیازمند منبع] البته نمی‌توان بهگون‌های روشن دریافت که شاعران نخستین پارسی همچون رودکی، دقیقی و کسایی مروزی چگونه صنایع بلاغی و بدیعی را در مییافتهاند و به کار میبستهاند، شاید متون بر باد رفته ای باشد که شاعران و ادیبان آن‌ها را نزد استادان فن میخواندهاند و اندک اندک به قریحهٔ ذاتی خود به کار میبستهاند.[نیازمند منبع] درهرحال قول معقول آن است که ابتدا شعر سروده شده‌است و سپس از روی اشعار شاعران، صنایع ادبی (آرایه‌ها) توسط ادبا استخراج شده و به‌صورت منظم و مکتوب درآمده‌است.
مثلاً فردوسی در دو بیت زیر صنعت لف و نشر مرتب را پیش چشم داشته اما آیا آن را از کتابی آموخته یا از طریق مطالعه و تأمل در آثار پیشین به آن رسیده‌است یا این را بر پایهٔ حالاتی درونی که قادر به درک زیبایی در کلام می‌باشد، سروده‌است:
به روز نبرد آن یل ارجمند

به شمشیر و خنجر به گرز و کمند
برید و درید و شکست و ببست

یلان را سر و سینه و پا و دست
به این معنی که: با شمشیر سر یلان را برید، با خنجر سینهٔ یلان را درید، با گرز پای یلان را شکست، با کمند دست یلان را بست؛ که نمونه کاملی از لفّ و نشر مرتب است.[نیازمند منبع]
به نظر می‌رسد بیشتر شاعران بزرگ تا قرن پنجم با قرآن و حوزهٔ فصاحت کلام و بلاغت جملات آن و نیز دیوان‌های شاعران بزرگ عرب و همچنین تمدن اسلامی آشنا بوده‌اند و بخشی از دانسته‌های خود از علم بلاغت را از آن منابع می‌گرفته‌اند.[نیازمند منبع] البته با توجه به تغییراتی که در نوشتار زبان مردم پس از حملهٔ اعراب صورت پذیرفت، باید پذیرفت که تأثیر زبان عربی بر روی اشعار فارسی بسیار بوده‌است. هرچند که بخواهیم بگوییم که پایهٔ دانش ایشان از گذشته‌ها و از متون پهلوی باشد.
دوره شکوفایی زبان فارسی به میانه‌های حکومت عباسیان و آغاز سلسله‌های ایرانی سامانیان و صفاریان بر می‌گردد اما به چند طریق می‌توان دریافت که شاعران و نویسندگان پارسی زبان با شیوهٔ بلاغت اسلامی و عربی ـ بعد از حملهٔ اعراب به ایران ـ آشنا بوده‌اند که از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به این موارد اشاره کرد:
ـ تصریحات و نصوحی که در آثار و اشعار خود آنان آمده‌است چنانکه رودکی شعر خود را همطراز و همسان حسان و جریر می‌شمارد و شهید به عربی شعر می‌سراید.[نیازمند منبع]
ـ استفاده‌هایی که شاعران در ضمن کلام و فحوای آثار خویش از واژه‌ها، ترکیبات، تعبیرات، تلمیحات شعر و نثر عربی می‌نموده‌اند و سخن خود را با آن‌ها زینت و نیرو می‌بخشیده‌اند مثلاً این بیت منوچهری:
و یا پیراهنی نیلی که داری

ز شعر زرد نیمی زه به دامن
که عیناً برابر است با تصویر هلال در شعری از سری رفا، شاعر عرب:
و لاح لنا الهلال کشطر طوق

علی لیسات زرفاء اللباس[نیازمند منبع]
آفات بدیع

شاید آنگاه که علم بدیع تدوین شد، ادبا پنداشتند که خدمتی بزرگ انجام شده و آنان می‌توانند به کمک این دانش، شگردها و هنرمندی‌های لفظی و معنوی شعرها را قانونمند و مدوّن کنند و در اختیار شاعران قرار دهند.[نیازمند منبع] مثلاً وقتی شاعری گفته بود:
صندوق خود و کاسه درویشان را / خالی کن و پر کن که همین می‌ماند
عالِم بدیع می‌توانست به او توضیح دهد که در این بیت، حداقل دو صنعت به کار رفته، نخست آوردن دو مفهوم متضاد «خالی» و «پر» در یک بیت که «طباق» نام دارد و دوّم ترتیب خاصی که در «صندوق و کاسه» مصراع اوّل و «خالی و پر» مصراع دوّم است، یعنی صندوق خود را خالی کن و کاسه درویشان را پُر. این صنعت را هم ادبا «لفّ و نشر» نام نهاده بودند. تا این‌جا، مشکلی در کار نبود، شاعران هنرمندی می‌کردند و ادبا، نامگذاری و دسته‌بندی آن هنرمندی‌ها را بر عهده داشتند.[نیازمند منبع] ولی وضع به این منوال باقی نماند. کم‌کم پای کارهایی به میان آمد که هر چند سخت بود، ولی ارزشی نداشت و کمکی به زیبایی شعر نمی‌کرد.[نیازمند منبع]
مثلاً شاعری قطعه‌ای می‌گفت بدون حرف الف یا بدون نقطه یا مصراعی می‌ساخت که از هر دو سو یکسان خوانده می‌شد یا غزلی می‌ساخت که از حروف نخستین مصراع‌های آن، اسم فلان کس یا فلان واقعه تاریخی استخراج می‌شد و شاعران، یک هنرمندی فرعی و کم خاصیت را کانون توجّه خویش ساخته بودند.[نیازمند منبع] اصولاً این اولویت بندی‌های واژگون، از خواص دوران‌های رکود و انحطاط است[نیازمند منبع] که شاعران، سلیقه‌هایی بیمارگونه پیدا می‌کنند و شعرهایی بیمارگونه می‌سرایند.[نیازمند منبع] ادبا نیز به جای پرهیزدادن شاعران از این کارهای بیهوده، برای هر یک از این تفنّن‌ها نامی تراشیدند و در داخل صنایع بدیع، جایش دادند[نیازمند منبع]. کم‌کم صنعتگری و آن هم بدون توجه به تأثیر هنری این صنایع، یک ارزش تلقّی شد و بعضی تصوّر کردند که قوّت شاعریشان، به میزان برخورداری از این صنایع عجیب و غریب وابسته‌است.[نیازمند منبع] از سویی دیگر، ادبا نیز چنین پنداشتند که هر چه دامنهٔ تقسیم‌بندی را بیشتر گسترش بدهند، به شعر کمک بیشتری کرده‌اند.[نیازمند منبع] جناس، (یعنی آوردن دو کلمه‌ای که در لفظ یکسان و در معنی متفاوت) یکی از صنایع مهم بدیع بود؛ باشند نظیر «شانه» در این بیت امیر خسرو دهلوی:
تار زلفت را جدا مشّاطه گر از شانه کرد / دست آن مشاطه را باید جدا از شانه کرد
که می‌شد آن صنعت را عنوانی گسترده گرفت برای انواع گوناگون این تناسب، ولی قدمای ما چنین نکردند[نیازمند منبع] و شاخه‌هایی نیز در داخل جناس پدیدآوردند: مثل جناس ناقص، جناس زاید، جناس مذیّل، جناس مرکّب، جناس مفروق، جناس مقرون، جناس متشابه، جناس مطرّف، جناس خط، جناس لفظ و جناس مکرّر. در این میان مثلاً جناس خط آن بوده‌است که ارکان جناس در کتابت یکی و در تلفظ و نقطه‌گذاری متفاوت باشند مثل «درشت» و «درست» و در مقابل، جناس لفظ آن بوده‌است که کلمات متجانس در تلفّظ یکسان و در کتابت متفاوت باشند مثل «خوار» و «خار». باری این توهّم که قوت شاعر در استفاده از صنایع نهفته‌است و این پندار که هر چه تقسیم‌بندی‌ها را ریزتر کنیم، خدمت بیشتری کرده‌ایم، دست به دست هم دادند و باعث افزایش حیرت‌انگیز صنعتهای شعری شدند به گونه‌ای که طی چند قرن، تعداد صنایع که روزی کمتر از بیست بود، به بیش از دویست رسید[نیازمند منبع] و افسوس که بیشتر این‌ها از سرِ تفنّن و بیکاری بود و نشانهٔ انحطاط ذوق جامعهٔ شعری ما.[نیازمند منبع]
چند نمونهٔ بسیار شاخص

میل مفرظ نویسنده یا شاعر به آوردن صنایع بدیعی و گردآوردن اقسام و انواع بدیع، در یک بند یا بیت، درست مانند آن است که عروس را بیش از اندازه آرایش کنند و بیش از حدّ معمول بر او زینت ببندند، به‌طوری‌که او خود احساس ملال خواهد کرد نمونه‌هایی از شیوهٔ کاربرد اصولی و کاربردهای نامتعارف استفاده از صنایع بدیعی در ادبیات یافت می‌شود.
چند نمونهٔ بسیار شاخص > کاربرد اصولی

نمونه‌های شاخص از کاربرد اصولی و صحیح بدیع از ادبا و شعرای مختلف:
این بیت از سعدی:
ندانم از سر و پایت کدام خوبتر است / چه جای فرق که زیبا ز فرق تا قدمی
که علاوه بر فصاحت و بلاغت و انسجام و سلاست، چند صنعت بدیعی، در آن به کار رفته‌است:
-تجاهل عارف: ندانم از سر و پایت…
-جناس تامّ: مابین فرق، فرق.
-مراعات نظیر: سر و پا.
-تضاد و مطابقه: از فرق تا قدم.
این عبارت گلستان سعدی، که در آن چند صنعت هست:
«فرّاش باد صبا را گفته تا فرش زمرّدین بگسترَد و دایهٔ ابرِ بهاری را فرموده تا بناتِ نبات در مهدِ زمین بپرورَد».
تشبیه و استعاره: فرّاش باد صبا، فرش زمرّدین، دایهٔ ابر بهار، بنات نبات، مهد زمین.
سجع: گسترد، پرورد.
مراعات نظیر: «فرّاش، فرش»، و «دایه، مهد، پرورش».
موازنه: باد، ابر، فرش، مهد.
جناس: ناقص و شبه‌اشتقاق: بنات، نبات.
فهرست کتب مشهور در زمینهٔ بدیع

ابن رشیق قیروانی، العمدة فی محاسن الشعر و آدابه و نقده، چاپ محمد قرقران، بیروت، ۱۴۰۸ ه‍. ق؛
ابن قتیبه، الشعر و الشعراء، چاپ دخویه، لیدن ۱۹۰۲–۱۹۰۴؛
ابوعبدالله محمد معتز، کتاب البدیع، بغداد ۱۳۹۹ م/ ۱۹۷۹ ه‍. ق؛
مسعودبن عمر تفتازانی، شرح المختصر، قم، نشر بی تا؛
جاحظ، البیان و التبیین، چاپ عبدالسلام هارون، بیروت ۱۹۹۰؛
مصطفی بن عبدالله حاجی خلیفه، کشف الظنون عن اسامی الکتب و الفنون، چاپ افست تهران ۱۳۸۷/۱۹۶۷ ه‍. ق؛
محمدبن عبدالرحمن خطیب قزوینی، تلخیص‌المفتاح، قاهره ۱۹۶۵؛
عبدالله بن محمد خفاجی، سرّالفصاحة، چاپ عبدالمتعال صعیدی، قاهره ۱۳۵۰/۱۹۳۲ ه‍. ق؛
محمدبن عمر رادویانی، ترجمان‌البلاغة، چاپ احمد آتش، تهران ۱۳۶۲ ش؛
حسن بن محمد رامی، حقایق‌الحدائق، چاپ محمدکاظم امام، تهران ۱۳۴۱ ش؛
محمدبن محمد رشید وطواط، حدایق السحر فی دقایق الشعر، چاپ عباس اقبال، تهران ۱۳۶۲ ش؛
یوسف بن ابی بکر سکاکی، کتاب مفتاح‌العلوم، بیروت ۱۳۴۸؛
محمد بن محمود شمس الدین آملی، نفائس الفنون فی عرایس العیون، چاپ سنگی تهران، نشر بی تا.
شمس‌الدینْ محمدبن قیس رازی، المعجم فی معاییر اشعار العجم، تصحیح محمدبن عبدالوهاب قزوینی، چاپ محمدتقی مدرس رضوی، تهران ۱۳۳۸ ش؛
حسن بن عبدالله عسکری، کتاب‌الصناعتین: الکتابة و الشعر، چاپ علی محمد بجاوی و محمد ابوالفضل ابراهیم، قاهره ۱۹۵۲؛
قدامة بن جعفر، نقدالشعر، استانبول ۱۳۰۲/۱۸۸۴؛
رضاقلی‌خان هدایت، مدارج‌البلاغه در علم بدیع، به کوشش حمید حسنی (با همکاری بهروز صفرزاده)، تهران، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ۱۳۸۳ ش، شابک ۴-۳۵-۷۵۳۱-۹۶۴؛
محمدبن یزید مبرد، الکامل، مصر ۱۳۶۵؛
نصربن حسن مرغینانی، محاسن‌الکلام، چاپ محمد فشارکی، اصفهان ۱۳۶۴ ش
سیروس شمیسا، نگاهی تازه به بدیع، تهران، نشر فردوس، ۱۳۸۴ ش، شابک ۷-۷۷-۵۵۰۹-۹۶۴