stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
دریل مگنت
تفاوت دریل مگنت و دریل معمولی > مکانیزم کارکرد > دریل مگنت

از آهن‌ربا قوی برای اتصال به سطح فلزی استفاده می‌کند. این آهن‌ربا به دریل اجازه می‌دهد به سطح متصل شده و از لغزش جلوگیری کند. این نوع دریل به ویژه برای برش در مکان‌های دسترسی محدود یا در سطوح افقی مناسب است.
تفاوت دریل مگنت و دریل معمولی > مکانیزم کارکرد > دریل معمولی

بر روی سطح کار قرار می‌گیرد و با نگهداری در دست، با دسته یا دکمه مخصوص، روشن می‌شود. این نوع دریل به‌طور معمول برای برش در سطوح مختلف مانند چوب، پلاستیک و فلزهای نرم، استفاده می‌شود.
تفاوت دریل مگنت و دریل معمولی > قابلیت تنظیم و کاربرد خاص

دریل مگنت: این نوع دریل دارای پایه آهن‌ربایی قابل تنظیم است که امکان برش در زوایا و موقعیت‌های مختلف را فراهم می‌کند. همچنین، قابلیت تنظیم سرعت و عمق برش نیز به دلیل نیازهای صنعتی آن وجود دارد. قدرت دریل بر حسب وات اندازه‌گیری می‌شود. هرچه قدرت دریل بیشتر باشد، قابلیت سوراخکاری در مواد سخت‌تر را دارد.دریل معمولی: اکثر مدل‌های دریل معمولی نیز دارای قابلیت تنظیم سرعت و عمق برش هستند، اما این تنظیمات معمولاً برای کارهای عمومی و خانگی مناسب می‌باشند.
تفاوت دریل مگنت و دریل معمولی > استفاده در شرایط مختلف

دریل مگنت: به دلیل قابلیت چسبندگی به سطوح فلزی، در مواردی که نیاز است تا به سطوح عمودی یا افقی دسترسی داشته باشید، بسیار مؤثر است. دریل معمولی: دریل معمولی در شرایطی که فضای دریل‌کاری محدود است، معمولاً استفاده از دریل‌های معمولی چالش‌های فراوانی دارد.
تفاوت دریل مگنت و دریل معمولی > نوع مواد کاربردی

دریل مگنت: این نوع دریل به صورت ویژه برای برش مواد فلزی سخت، مانند فولاد و آلومینیوم مناسب است. دریل معمولی: دریل معمولی می‌تواند برای سطوحی چوبی، پلاستیک، متریال‌های سبک و حتی فلزهای نرم مناسب باشد.
خانقاه (میانه)

village در 23x15px|border |alt=|link= ایران
| خانقاه (میانه) خانقاه | خانقاه (میانه) خانقاه |
| --- | --- |
village: village
استان‌های ایران: استان آذربایجان شرقی
شهرستان‌های ایران: شهرستان میانه
بخش (تقسیمات کشوری): بخش کندوان
تقسیمات کشوری در ایران: دهستان کندوان
جمعیت (2006): جمعیت (2006)
 • کل: ۹۷۸
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۳:۳۰ (ساعت رسمی ایران)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۴:۳۰ (ساعت رسمی ایران)
خانقاه یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان کندوان بخش کندوان شهرستان میانه واقع شده‌است.
آب و هوای این منطقه سرد و کوهستانی است. شغل اصلی مردم این روستا کشاورزی و دامداری است. باغات سیب این روستا نقش بسیار مهمی در اقتصاد شهرستان میانه دارد.
سیب خانقاه عمدتاً از نژاد سیب زرد لبنانی و سیب قرمز پنج پر می باشد و به دلیل شرایط آب و هوایی این منطقه، از سفتی و ماندگاری بالاتری نسبت به سایر مناطق برخوردار است.
در طی خشکسالی های گذشته، به دلیل شرایط جغرافیایی امکان احداث سد در این منطقه وجود نداشت. از همین رو کشاورزان جهت ذخیره و تامین آب مورد نیاز، اقدام به احداث استخرهای پلیمری کردند. به همین خاطر این منطقه به هزار استخر نیز معروف است..
این روستا یک خان بیشتر ندارد آن هم مهدی خانی است
حسن‌لبه

| حسن‌لبه | حسن‌لبه |
| --- | --- |
رده‌بندی علمی: رده‌بندی علمی
فرمانرو:: گیاهان
راسته:: خلنگ‌سانان
تیره:: حسن‌لبگان
سرده:: حسن‌لبه
حَسَن‌لَبه (نام علمی: Styrax) نام یک سرده از تیره حسن‌لبگان (Styracaceae) در رده دولپه‌ای‌ها است.
سرده حسن‌لبه حدود ۱۳۰ گونه دارد که بیشتر بومی مناطق معتدل گرم و گرمسیری نیم‌کره شمالی هستند.
در کتب طب سنتی با نام‌های «حسن‌لبه»، «حصی لبان» و «حصی لبان جاوی» آمده‌است. به هندی لوبان می‌گویند. در بازار دارویی ایران به ماده‌ای که از این گیاه گرفته می‌شود «جوهر حسن‌لبه» گفته می‌شود. در بازار دارویی، حسن‌لبه صمغ رزینی یا نوعی بلسان با بویی شبیه وانیل است.
درختان جنس حسن‌لبه درختانی هستند به بلندی متوسط، پوست تنه آنها خاکستری سفید، برگ‌ها بیضی ناصاف شبیه برگ به با دمبرگ کوتاه و به‌طور متناوب قرار گرفته‌اند. گل‌های آنها قله‌ای یا سنبله است.
ترکیبات شیمیایی

از نظر ترکیبات شیمیایی عمده‌ترین ماده موجود در حسن‌لبه اسید بنزوئیک است که ماده عامل آن است. در بعضی از گونه‌های درختان اسید سینامیک نیز وجود دارد ولی نقشی در اثر دارویی آن ندارد و اثر دارویی آن منحصراً مربوط به ماده عامل آن جوهر حسن‌لبه یا بنزوئیک اسید است.
برای گرفتن حسن‌لبه باید پوست درخت را خرد و له کرد. این ماده از پوست درخت که زخمی نشده باشد به دست نمی‌آید.
خواص

حسن‌لبه در چین در موارد سوختگی، ضرب‌خوردگی و ضعف پس از زایمان و برای تسکین دردهای ناحیه قلب و کمر تجویز می‌شود.
اصطرک

اصطرک، استرک یا میعه رزینی جامد است که در زبان ترکی به آن «قره بوخور» می گویند. این رزین نیز از درختی از خانواده Styracaceae با نام علمی Styrax officinalis L گرفته می شود. دیوسکوریدس گوید رنگ آن زعفرانی و دارای چربی و شبیه صمغ صنوبر است.
مشخصات

در لغت‌نامه دهخدا آمده‌است که که به صمغ حسن‌لبه، کمکام، کمکامه، انگم و کنگام و اصطرک هم می‌گویند و درختش کلنگو نام دارد.
دهخدا می‌نوید: حصی لبان . [ل ُ] (ع اِ) عسل اللبنی. میعة سائلة. (منتهی الارب). حسن لبه؛ و مؤلف تحفه گوید: حصی لبان به فارسی حسن لبه نامند و او صمغ ضِرو یمنی است و کمکام عبارت از او؛ و مؤلف تذکره گوید که اکثر اهل این صناعت تحقیق ننموده‌اند و من بعد از مشقت بسیار تحقیق کرده‌ام که صمغ ضرو است و در اول تکون صمغ مذکور بقدر دانهٔ گندم ظاهر شده، بتدریج بقدر خربزه ای می‌شود و بوی او مرکب از بوی مصطکی و کندر و خوشبوترین صمغها و سفید مایل به سرخی و سیاهی و محلل و جاذب و در دوم گرم و در اول خشک و مقوی دل و مورث سرور، و خائیدن او جهت تقویت لثه و طلای او جهت حبس کردن نزلات و قطور او با روغنها جهت درد بارد گوش و آشامیدن او جهت مغص و تقویت معده و دماغ و ازالهٔ رطوبات و تحلیل آن نافع و قدر شربتش تا دو درم و مصدع محرورین و مصلحش روغن بنفشه و خشخاش و بدلش لادن و مصطکی بالمناصفه.
برف سیاه (فیلم ۲۰۱۷)

| برف سیاه | برف سیاه |
| --- | --- |
کارگردان: مارتین اودارا
فیلمنامه‌نویس: لیونل دِآگوستینو مارتین اودارا
بازیگران: ریکاردو دارین لئوناردو اسباراگلیا لایا کوستا فدریکو لوپی دولورس فونسی
موسیقی: زاکاریاس ام. د لا ریبا
تاریخ‌های انتشار:  ۱۹ ژانویه ۲۰۱۷ (۲۰۱۷-01-۱۹) (آرژانتین)  ۱۲ آوریل ۲۰۱۷ (۲۰۱۷-04-۱۲) (اسپانیا)  
کشور: آرژانتین اسپانیا
زبان: اسپانیایی 
برف سیاه (اسپانیایی: Nieve negra‎) یک فیلم دلهره‌آور آرژانتینی-اسپانیایی به کارگردانی مارتین اودارا است که در سال ۲۰۱۷ منتشر شد. تصویربرداری این فیلم در لا سو دورجل، آندورا و بوئنوس آیرس صورت پذیرفت. ریکاردو دارین بابت هنرنمایی در این فیلم نامزد دریافت جایزهٔ گویای بهترین بازیگر نقش اصلی مرد در دهمین دورهٔ جوایز گویا شد.
گزیدهٔ بازیگران

لئوناردو اسباراگلیا
لایا کوستا
ریکاردو دارین
دولورس فونسی
فدریکو لوپی
ایوان لوئنگو
میکل ایگلسیاس
لیا اوپری
موزیک‌برینز

| 0 | 1 |
| --- | --- |
صفحه اصلی وب‌گاه موزیک‌برینز.: صفحه اصلی وب‌گاه موزیک‌برینز.
گونه وبگاه: دانشنامه موسیقی برخط
مالک: بنیاد متابرینز
وبگاه: MusicBrainz.org
تجاری؟: خیر؛ دارای مجوز مالکیت عمومی/مجوز کرییتیو کامنز
نیاز به ثبت نام: برای ویرایش داده‌ها ضروری است
موزیک‌برینز (به انگلیسی: MusicBrainz) دانشنامه موسیقی است که به صورت برخط در اینترنت قرار دارد. این وب‌گاه در سال ۲۰۰۰ و پس از خریداری سی‌سی‌دی‌بی توسط شرکت گریس‌نوت و تجاری شدن آن، ایجاد شد. در حال حاضر این پروژه زیر نظر بنیاد غیر انتقاعی متابرینز اداره می‌شود.
تاریخچه

به گفتهٔ خود وب‌گاه، پروژه را رابرت کی به صورت تکی ایجاد کرد. سپس با گذشت زمان از ایدهٔ وی بسیار استقبال شد و کاربران بین‌المللی به آن پیوستند.
روش کار

به مانند هر دانشنامهٔ دیگر، موزیک‌برینز به منظور جمع‌آوری اطلاعات در مورد موسیقی تا جایی که امکان دارد، ایجاد شده‌است. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار در پایگاه داده پست‌گرس‌کیوال نگه‌داری می‌شوند. برای تغییر یا اضافه کردن مطلب به پایگاه داده فرد باید در وب‌گاه ثبت نام کند. تغییر ایجادکردن با وب‌گاه نظیر ویکی‌پدیا تفاوت دارد از آنجا که هر تغییر در میان کاربران به رأی گذاشته می‌شود و پس از موافقت کاربران اعمال می‌شود. در عبن حال این وب‌گاه برای اضافه کردن مطالب دستورالعمل نگارشی نیز دارد.
اجازه‌نامه

بیشتر اطلاعات موجود در وب‌گاه با اجازه‌نامهٔ مالکیت عمومی منتشر می‌شوند، قسمت‌هایی از آن با پروانه کرییتیو کامنز (CC BY-NC-SA) که امکان استفادهٔ غیر تجاری را فراهم می‌کند، در اینترنت قرار دارند.
محصولات مرتبط

موزیک‌برینز پیکارد
کتابخانه موزیک‌برینز
نانشنامه

| 0 | 1 |
| --- | --- |
گونه وبگاه: هجویهٔ ویکی‌پدیا
در دسترس به زبان: چندزبانه
مالک: ویکیا
بنیانگذار(ان): جاناتن هوآنگ و استیل واترز (Stillwaters)
وبگاه: uncyclopedia.org
تجاری؟: خیر
راه‌اندازی: ۵ ژانویهٔ ۲۰۰۵
وضعیت کنونی: فعال
نانشنامه (به انگلیسی: Uncyclopedia) نام یک پروژهٔ جمعی است که در ژانویهٔ سال ۲۰۰۵ توسط چند تن از کاربران سابق ویکی‌پدیای انگلیسی که از قوانین سخت‌گیرانه و خشک آن ناراضی بودند، تأسیس شد. ایدهٔ نانشنامه از صفحهٔ «مزخرف ولی جالبِ» en:Wikipedia:Bad Jokes and Other Deleted Nonsense ویکی‌پدیای انگلیسی نشأت گرفته‌است.
این وب‌گاه نیز از نرم‌افزار مدیاویکی استفاده می‌کند و محتویات آن تحت اجازه‌نامهٔ کریتیو کامانز قابل استفاده است.
در این وب‌گاه، کاربران در هر موردی که دوست دارند، از جمله: مطالب طنز، توهین‌آمیز، غیرقابل اثبات و… قرار می‌دهند. مطالب باید طوری نوشته شوند که جنبهٔ طنز داشته‌باشند.
فیلتر شدن نانشنامهٔ فارسی

این سرویس در ایران چندین بار فیلتر و رفع فیلتر شد، تا اینکه در تاریخ ۲۳ فوریهٔ ۲۰۱۲ مجدداً فیلتر و سِروِر نسخهٔ فارسی نانشنامه از دسترس خارج شد.
الت (شهر)

مکان در 23x15px|border |alt=|link= جمهوری آذربایجان
| الت | الت |
| --- | --- |
شهر: شهر
نمایی از بندر باکو در محدوده شهری الت: نمایی از بندر باکو در محدوده شهری الت
الت: الت
مختصات: ۳۹°۵۶′۲۸″ شمالی ۴۹°۲۴′۲۲″ شرقی﻿ / ﻿۳۹٫۹۴۱۱۱°شمالی ۴۹٫۴۰۶۱۱°شرقی﻿ / 39.94111; 49.40611: مختصات: ۳۹°۵۶′۲۸″ شمالی ۴۹°۲۴′۲۲″ شرقی﻿ / ﻿۳۹٫۹۴۱۱۱°شمالی ۴۹٫۴۰۶۱۱°شرقی﻿ / 39.94111; 49.40611
شهر: باکو
جمعیت (۲۰۱۱): جمعیت (۲۰۱۱)
 • کل: ۱۰۶۰۰
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۴ (AZT)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۵ (AZT)
الت (به لاتین: Ələt) یکی از شهرهای جمهوری آذربایجان است که از توابع شهر باکو است. جمعیت این شهر در سرشماری سال ۲۰۱۱ میلادی، ۱۰۶۰۰ نفر بود.
حرم امام رضا

| حرم امام رضا | حرم امام رضا |
| --- | --- |
گنبد، ایوان و گلدستهٔ حرم امام رضا از صحن عتیق: گنبد، ایوان و گلدستهٔ حرم امام رضا از صحن عتیق
نام: حرم امام رضا
کشور: ایران
استان: خراسان رضوی
شهرستان: مشهد
اطلاعات اثر: اطلاعات اثر
نام محلی: حرم مطهر رضوی
نوع بنا: آرامگاه و زیارت‌گاه شیعه، مسجد نزد مسلمانان
کاربری: مسجد و زیارت‌گاه
دیرینگی: آثار به‌جامانده از دورهٔ سلجوقی
دورهٔ ساخت اثر: از دورهٔ سامانیان
مالک فعلی اثر: آستان قدس رضوی
اطلاعات ثبتی: اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت: ۱۴۰
تاریخ ثبت ملی: ۱۵ دی ۱۳۱۰
اطلاعات بازدید: اطلاعات بازدید
وبگاه: razavi.ir
حرمِ امام رضا یا حرم رضوی آرامگاه علی بن موسی الرضا، امام هشتم شیعیان دوازده امامی است. این مکان که در مرکز شهر مشهد در خراسان رضوی، ایران واقع شده، نزد شیعیان امامی به‌عنوان «حرم» و مکانی مقدس گرامی داشته می‌شود. این زیارتگاه سالانه بازدیدکنندگان زیادی دارد. این آرامگاه، تنها مقبره یک امام شیعه در کشور ایران است.
دیرینگی قدیمی‌ترین بخش‌های این حرم به سال ۶۱۰ ه‍.ق (دههٔ ۱۲۳۰ م) می‌رسد. از دورهٔ تیموریان هم‌زمان با نوسازی بسیاری از بناهای کهن خراسان در توس، هرات و نیشابور، به این مکان نیز توجه ویژه‌ای شد. بسیاری از ساختمان‌های این حرم از دورهٔ صفویان به‌ویژه روزگار شاه تهماسب یکم به‌جا مانده‌است. وسعت حرم در طول این بازسازی‌ها از ۱۲ هزار مترمربع به مساحت کنونی آن در حدود یک میلیون متر مربع رسیده‌است که آن را تبدیل به یکی از بزرگ‌ترین اماکن مذهبی جهان کرده‌است. این بنا در دوره‌های مختلف حکومت در ایران، مورد توجه شاهان قرار گرفته‌است و بارها توسط دودمان‌های حکومتی مختلف، بازسازی و توسعه یافته‌است. از تاریخچه حرم تا پیش از دوره سامانیان اطلاع اندکی در دست است و تنها به داشتن بقعه‌ای مشهور به بقعه هارونیه که علی بن موسی الرضا در آن دفن شده‌است اشاره شده‌است.
حرم امام رضا مجموعه‌ای است با کانونِ آرامگاهِ علی بن موسی الرضا که دیگر مسجدها، آرامگاه‌ها، رواق‌ها، صحن‌ها، کتابخانه‌ها و موزه‌ها را دربر می‌گیرد. نقطه مرکزی حرم که محل دفن علی بن موسی الرضاست، به روضه منوره مشهور است و فضایی چهارگوش با طول و عرض تقریبی ۱۰ متر است. در گرداگرد این فضا، رواق‌ها، مساجد و صحن‌هایی هستند که هر کدام مربوط به دوره تاریخی مشخصی هستند. قدیمی‌ترین و نزدیکترین بنای متصل به روضه منوره، مسجد بالاسر است. مسجد گوهرشاد که اولین مسجد جامع مشهد نیز بود در فضای حرم قرار گرفته‌است. در فضای روضه منوره، یک ضریح موجود است که از جنس نقره و طلا است. وجود ایوان‌ها، رواق‌ها و مدرسه‌ها در گرداگرد حرم، به وسعت این حرم افزوده‌است. هم‌اکنون ۲۱ رواق، چهار ایوان، چهار مدرسه، دو سقاخانه، ۹ صحن و شش بست در حرم گزارش شده‌است. علاوه بر موارد یادشده، مقبره‌های بسیاری نیز در حرم وجود دارند.
از مراکز وابسته به حرم می‌توان به آستان قدس رضوی اشاره کرد که مدیریت و اداره حرم را عهده‌دار است. ریاست این نهاد بر عهده متولیان است که در دوره‌های مختلف حکومتی، با شرایط و ویژگی‌های مختلفی وضع می‌شدند. علاوه بر بناهای زیارتگاهی حرم امام رضا، کتابخانه، موزه، دارالشفاء، مهمانسرا، نقاره‌خانه و چند بنای دیگر نیز به این حرم متعلق است.
پیشینه > دفن علی بن موسی الرضا

بنابر معتبرترین گزارش‌ها، درگذشت علی بن موسی در آخرین روزِ صفر سال ۲۰۳ ه‍.ق اتفاق افتاده‌است. تاریخ‌های دیگری در همان محدودهٔ ماه صفر برای این واقعه ذکر شده‌است. علی بن موسی درحالی‌که در سناباد — محل دفن هارون — متوقف شده بود، در حومهٔ نوغان در طوس درگذشت. خلیفه از گروهی از علویان و خویشاوندان علی بن موسی الرّضا از جمله عمویش، محمد بن جعفر، درخواست کرد تا پیکر علی بن موسی را بررسی و تأیید کنند که او به مرگ طبیعی درگذشته است و دستور داد که پیکرش در کنار قبر پدرِ خویش، هارون، در منزل حُمَیْد بن قَحْطَبهٔ طایی در سَناباد در نزدیکیِ نوغان به خاک سپرده شود. مأمون غم و اندوهِ بسیاری از خود نشان داد و بنابر گزارش‌ها بدون عَمامه در مراسمِ تشییع پیکر حاضر شد و به‌مدت سه روز در آنجا به عزاداری پرداخت. بااین‌حال بسیاری از منابع، او را متهم به دست داشتن در مسمومیتِ علی بن موسی الرّضا دانسته‌اند. پیکر رضا را در سمت بالاسرِ قبرِ هارون دفن کردند. به‌گزارش شیخ صدوق، محدث شیعه، علی بن موسی الرّضا در سفر بازگشتش از مرو، هنگام ورود به سناباد و بر سر قبر هارون، به هَرثَمَة بن اَعیَن خبر دفن شدنش در بالاسرِ هارون را داد. سپس از نیت مأمون برای دفن پیکرش در کنار هارون پرده برداشت و به هرثمه اطمینان داد که پایینِ پا و پشت سرِ هارون به‌خاطر سختی، زمین شکافته نمی‌شود و مأمون مجبور است که او را در بالاسرِ هارون دفن کند. بنابر روایت دیگری از شیخ صدوق، در عیون اخبار الرّضا، به‌نقل از هرثمه، بعد از آنکه وی مسموم شد، فرزندش، محمد بن علی، — که پیش از آن در مدینه بود — به‌صورتِ معجزه‌گونه‌ای به خراسان آمد و پدرش را پیش از تغسیل و تکفین مأمون، غسل و کفن نمود. مأمون به‌مدت یک روز، درگذشت علی بن موسی الرّضا را از مردم مخفی کرد و در روز بعد، پس از اطلاع مردم از درگذشت علی بن موسی الرّضا و اجتماع و اعتراضشان، از محمد بن جعفر خواست تا مردم را پراکنده کند. سپس دستور داد تا شبانه او را دفن نمایند.
پیشینه > پیشینه بنا

بنا بر گزارشی از طبری و یاقوت به نقل از تقی بینش در نخستین کنگرهٔ ایران‌شناسی، در سناباد عمارتی ییلاقی وجود داشت و افرادی از رجال دولتی آن زمان مانند جنید بن عبدالرحمن و حُمَید بن ابی‌غانم طایی در آن اقامت داشتند. در برخی از منابع تاریخی این عمارت را دارِ حُمَید بن قَحْطَبَه گفته‌اند و آن را مِلک شخصی وی دانسته‌اند. تقی بینش همچنین احتمال می‌دهد که بنای اصلی در دورهٔ جنید بن عبدالرحمن — که از سال ۱۱۱ تا ۱۱۶ ه‍.ق فرمانروای خراسان از جانب هشام بود و اغلب در نیشابور یا طوس اقامت داشت — ساخته شده‌باشد و دیگران آن را توسعه داده باشند. ساختمان حرم در باغ حمید که یک ارگ حکومتی بوده قرار داشت و مالکیت آن در اختیار حمید بن قحطبه نبود، اما چون وی آخرین فردی بود که در این باغ سکونت داشته، این باغ به نام وی مشهور گردیده‌است. محمد بن جریر طبری می‌نویسد: «این باغ و بنای باشکوه آن از ابتدا متعلق به حمید بن ابی‌غانم طائی بوده و هارون را در این بنا به‌خاک سپرده‌اند.» بنابراین به‌نظر می‌رسد به‌واسطهٔ تشابه اسمی، به‌نام حمید بن قحطبه مشهور گردیده‌است.
پیش از دفن علی بن موسی الرّضا در سناباد، نام این منطقه «قُبّهٔ هارونی» بوده‌است. مشهور است که مأمون بر قبر پدرش، گنبدی را ساخته بود. اکنون نیز دیوار چینی قدیمی حرم، که بنای آن منسوب به مأمون است، وجود دارد و بنای فعلی بر روی همان ساخته شده‌است. بعد از دفن علی بن موسی الرضا، نام این منطقه به مشهد علی‌الرضا و به اختصار مشهد مبدل شد. این منطقه بعدها و پس از تخریب شهر طوس، جایگزین این شهر شد تا جایی که دیگر شهر طوس احیا نشد. اسم این شهر را ابن حوقل «المشهد»، یاقوت حمویی «مشهدالرضا» و حمدالله مستوفی «مشهد مقدس» عنوان داده‌اند. در کتاب تلخیص الآثار آمده‌است که چون منطقه سناباد شیعه نشین بود و هارون در آنجا دفن شده بود، مأمون علی بن موسی الرضا را در آنجا دفن کرد تا در طی فعالیت‌های عمرانی شیعیان بر روی مقبره امامشان، بارگاه هارون نیز توسعه و احیاء گردد.
پس از دفن علی بن موسی، آبادانی آنجا شتاب گرفت و سامانیان اقدام به ساخت بناهایی در آنجا کردند. در دورهٔ غَزنَویان، ساختمان و قُبّهٔ جدیدی بر آن مقبره ساخته شد و این ساخت و سازها تا دورهٔ صَفَویان ادامه داشت و در حکومت صفویان به اوج خود رسید. توسعهٔ آرامگاه در عصر افشاریان با طلاکاری ایوان صحن ادامه داشت. در دورهٔ قاجاریان، ضریح جدیدی برای بقعه ساخته شد. در دوران سلطنت پهلوی، بیشتر تلاش‌ها معطوف به بازسازی، ترمیم و تغییر کاربری‌های بخش‌های مختلف حرم شد. پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران، طرح‌های مختلفی در توسعهٔ حرم اجرا شد و بیشترین حجم توسعه مربوط به این دوران بوده‌است.
اهمیت

حرم امام رضا که به حریم رضوی نیز شناخته می‌شود، به جهت دفن علی بن موسی الرضا برای شیعیان و همین‌طور اهل سنت؛ به عنوان یک زیارتگاه و کانون معنوی حائز اهمیت بوده‌است. در اینباره شواهد تاریخی چندان زیادی مربوط به قبل از دوره صفویه وجود ندارد. از آنجا که حضور علی بن موسی الرضا در منطقه شرق اسلامی، تأثیر شگرفی به نفع علویان و بر ضد عباسیان داشت، موجب گسترش معارف شیعه در منطقه نیز شد. بعد از قتل علی بن موسی الرضا نیز تبلیغ تعالیم وی، به راویان و شاگردان وی محول شد و مزار او، کانون معنوی برای شیعیان و پس از اندکی اهل سنت شد. شاعرانی همچون دعبل نیز از همان ابتدا به این آرامگاه توجه داشتند و در اشعار خود به آن اشاره یا به زیارت او دعوت می‌کردند. نقل کرامت‌هایی توسط شیخ صدوق در باب ۶۹ از کتاب عیون اخبارالرضا، نشان‌دهنده تبدیل شدن این مکان به قطبی معنوی در همان ابتدا است. در اینباره از ناطق بالحق در کتاب الافادة فی تاریخ الائمه السادة آمده‌است که رونق مزار علی بن موسی الرضا با وجود اینکه در کنار هارون الرشید مدفون است و شیعیان هر اثری از آثار مخالفان را نابود می‌کردند؛ شایان توجه است. او زائران را از میان عوام و سلاطین شیعه و سنی گزارش می‌کند. از بزرگان اهل سنت که به زیارت علی بن موسی الرضا رفته یا به آن اهتمام داشتند می‌توان به ابوبکر ابن خزیمه، ابوعلی ثقفی، ابن حبان، محمد بن علی بن سهل ماسرجسی، ابوالحسین بن ابی‌بکر فقیه و حاکم نیشابوری اشاره کرد. این مکان امروزه به عنوان بزرگ‌ترین بقاع از بقاع متبرکه در ایران می‌باشد.
تاریخچه توسعه حرم بر اساس دوران‌ها

مقالهٔ اصلی: تاریخچه حرم امام رضا
تاریخچه توسعه حرم بر اساس دوران‌ها > حرم در عصر سامانیان

از این منطقه و بنا تا پیش از دوره سامانیان اطلاعاتی در دست نیست و گمانه زنی می‌شود که پیش از اسلام در این منطقه، آتشکده‌ای وجود داشته‌است که گنبدی بر فراز آن بوده‌است. بنابر گزارش ابن شهرآشوب، امیر فائق‌الخاصه که که از امرای خراسان بود، بنایی را بر این مزار ساخت. آورده‌اند که در قرن چهارم، تعداد شیعیان در اطراف حرم امام رضا به قدری زیاد بود که وقتی اهل سنت قصد کردند تا بر روی قبر هارون، صندوقچه‌ای قرار بدهند، ابوالعلاء صاعد بن محمد بن استوائی، نیشابوری (م ۴۳۱ ه‍.ق) از این کار برای جلوگیری از اختلاف و نزاع، جلوگیری کرد. همین امر سبب شد تا وی مورد بازخواست خلفای عباسی نیز قرار بگیرد. از توسعه این بنا در دوران پیش از دیلمیان خبر چندانی گزارش نشده‌است و تنها به رونق داشتن زیارت این مرقد پرداخته شده‌است.
تاریخچه توسعه حرم بر اساس دوران‌ها > حرم در عصر دیلمیان

عصر دیلیمیان به جهت به روی کار آمدن حاکمانی شیعی، رونقی را در ساختمان این بنا سبب شد. در زمان عضدالدوله دیلمی بقعه تعمیر، و به پاره‌ای از تزئینات آراسته شد و اطراف کاخ حُمید بن قحطبه خانه‌های مسکونی افزوده شد و توسعه یافت و دژ مستحکمی آن را محافظت می‌کرد. در این روزگار زیارت حرم امام رضا رواج بیشتری از پیش گرفت.
تاریخچه توسعه حرم بر اساس دوران‌ها > حرم در عصر غزنویان

در سده چهارم هجری قمری، سبکتکین غزنوی، حرم امام رضا را تخریب کرد و زیارت آن را ممنوع اعلام کرد. محمود غزنوی، قبه را که به‌دست پدرش تخریب شده‌بود، از نو ساخت و بنایی زیبا بر روی آن برپاکرد. با این وجود روایاتی تاریخی گواه آن است که حرم توسط سبکتکین خراب نشده‌است و پسرش محمود غزنوی تنها به بازسازی حرم مشغول شده‌است. در تاریخ بیهقی آمده‌است: «سوری در آن (بقعه) زیارت‌های بسیاری فرمود و مناره‌ای کرد و دیهی خرید فاخر و بر آن وقف کرد.» چند تن دیگر از امیران غزنوی نیز به مرمت و تکمیل بقعه پرداختند و به آبادانی مشهد مشغول شدند. در این خصوص ابوالحسن عراقی معروف به دبیر که از رجال و دبیران دربار غزنوی بود در سال ۴۲۵ ه‍.ق ضمن مرمت بقعه، اولین بنا را به آن افزود که این بنا به مسجد بالاسر معروف است. در حوادث قرن پنجم آورده‌اند که حرم بار دیگر به دست فاتحان ترک تخریب و در قرن ششم مجدد تجدید بنا شد.
تاریخچه توسعه حرم بر اساس دوران‌ها > حرم در عصر سلجوقیان

سلجوقیان در قرن‌های ششم و هفتم تعمیرات و خدمات زیادی در آنچه امروز روضهٔ منوره نامیده می‌شود انجام دادند. از جمله امیر عمادالدوله — که مقرب پادشاهان سلجوقی بود — در سال ۵۱۵ ه‍. ق، حرم را تعمیر کرد و ترکان زمرد ملک، دختر خواهرزادهٔ سلطان سنجر، در سدهٔ ششم ه‍.ق ازارهٔ گنبدخانهٔ حرم را با کاشی‌های ممتاز زرین‌فام — که به کاشی سنجری معروف است — مزین کرد که این کاشی‌ها تاکنون در حرم موجودند. متن این کتیبه‌ها جابه‌جا شده و تاریخ دقیق ساخت‌اش روشن نیست؛ با این‌حال برخی آن را مربوط به سال ۵۱۲ یا ۵۵۷ ه‍.ق دانسته‌اند. این کاشی‌ها به دوران علاءالدین محمد خوارزمشاه به سال ۶۱۲ مرمت شدند. این کتیبه‌ها اکنون با قاب‌های بزرگ شیشه‌ای محافظت می‌شوند. در همین دوران‌ها، شرف الدین ابوطاهر بن سعد بن علی قمی پس از مرمت بنا، گنبدی را نیز بر آن ساخت. در همین دوره اولین سنگ قبر باقی‌مانده بر روی قبر قرار گرفت. در سال ۵۴۸ ه‍.ق ترکان غز به مشهد و طوس حمله کردند و در طی آن عالمان شهر را کشته و شهر را به آتش کشیدند. در همین حمله به حرم نیز آسیب‌هایی وارد شد که بعدها توسط سلطان سنجر مرمت شد.
تاریخچه توسعه حرم بر اساس دوران‌ها > حرم در عصر خوارزمشاهیان

به عقیده برخی از کارشناسان، در عصر خوارزمشاهیان بازسازی در حرم امام رضا صورت گرفت و مقدار زیادی از کاشی‌های زرین فام و سنجری، متعلق به این دوران است. دو کتیبه مربوط به دوران خوارزمشاهیان بر دیوار شمالی گنبدخانه به نام «صفهٔ شاه‌طهماسبی» جای دارند. علاوه بر این در ضلع شمالی رواق دارالحفاظ، کتیبه‌ای با کاشی ممتاز مربوط به همین دوره وجود دارد. دو محراب از کاشی یکپارچه نیز — که در گذشته درون حرم نصب شده‌بودند و اکنون در موزه جای دارند — از کارهای هنری همین دوران است. محراب جنوب‌غربی و درِ طلای جنوبی گنبدخانه نیز متعلق به ۶۱۲ ه‍.ق است.
تاریخچه توسعه حرم بر اساس دوران‌ها > حرم در عصر مغول و ایلخانیان

همچنین ببینید: حمله مغول به ایران
در دوران حیات ابن بطوطه (۷۰۳–۷۷۹ ه‍.ق)، حرم دارای قندیل‌های نقره، پرده‌های ابریشمی و فرش‌های گوناگون بوده‌است و هنوز قبر هارون باقی بوده‌است. بر روی قبر هارون نیز شمعدان می‌گذاشتند تا با آنها شناخته شود. به‌گزارش ابن ابی الحدید در شرح نهج‌البلاغه، در سال ۶۱۸ ه‍.ق مغول‌ها به طوس حمله کردند و این شهر را غارت کرده و مردم را به قتل رساندند. سپس وارد مشهد شدند و آن‌جا را هم خراب کردند. عطاردی در تاریخ آستان قدس رضوی از قول ابن ابی الحدید می‌نویسد که مغول‌ها مردم مشهد را به قتل رساندند، به حرم رضوی خسارت‌هایی زدند و اموال و اثاثیهٔ آن را غارت کردند، اما به بنای اصلی صدمه نزدند. همچنین عطاملک جوینی در تاریخ جهانگشای از خرابی حرم به دست مغول‌ها چیزی نگفته‌است و فضل بن روزبهان خنجی نیز در مهمان‌نامهٔ بخارا — که حملهٔ مغول‌ها را به طوس و مشهد را شرح داده — بیان می‌کند که مغولان این حرم را خراب نکردند، زیرا کتیبه‌های سال ۶۱۲ ه‍.ق که قبل از این حمله نصب شده بوده هنوز برجاست. با این وجود پطروشفسکی تأیید می‌کند که حرم در سال ۶۱۸ به دست مغولان تخریب شد. بعدها اولجایتو که مذهب شیعه پذیرفته بود، این حرم را بنا کرد. در نهایت، فرسودگی‌ها و احیاناً خرابی‌ها و خسارات واردشده به حرم در دورهٔ حکومت ایلخانیان بازسازی شد. دو کتیبهٔ در ضلع شمالی گنبدخانه نیز، متعلق به سال‌های ۷۱۲ و ۷۶۰ ه‍.ق هستند. بنابر گزارشی که ابن بطوطه در سال ۷۳۴ ه‍. ق، پس از یک سده از واقعه هجوم مغول به حرم امام رضا گزارشگر آن است؛ حرم امام رضا عمارتی زیبا با کاشی‌کاری‌ها و ضریح نقره‌ای تصویر شده‌است و اثری از خرابی وجود ندارد. این احتمال داده شده‌است که این عمارت به تصویر کشیده شده، از ساخته‌های سلطان محمد خدابنده بوده باشد. همچنین گنبد حرم نیز از ساخته‌های اوست. بر همین اساس گنبد حال حاضر را مربوط به این دوره دانسته‌اند. ابنیه این دوره را مسجد بالاسر، یک مدرسه و چند بنای کوچک متصل به ضلع شمالی حرم دانسته‌اند.
تاریخچه توسعه حرم بر اساس دوران‌ها > حرم در عصر تیموریان

در دوران حکومت شاهرخ تیموری، آثار ارزنده‌ای در حرم و اطراف آن احداث شد. از این میان می‌توان به دو رواق دارالحفاظ و دارالسیاده و همین‌طور مسجد گوهرشاد اشاره کرد که به سال ۸۲۱ و با نظارت قوام‌الدین شیرازی، از معماران بزرگ وقت تأسیس شدند. این مسجد، نخستین مسجد جامع شهر بود. مدرسهٔ پریزاد، مدرسهٔ دو در و مدرسهٔ سابق بالاسر — که به ضلع غربی دارالسیاده وصل بود اما اکنون جز رواق دارالولایه قرار دارد — از دیگر بناهای ساخته شده در این دوران است. کارشناس با توجه به یافتن قبر ابوالقاسم بابرین بایسنغر بن شاهرخ در زیر گنبد مدرسه سابق بالاسر، ساخت این مدرسه را به وی نسبت داده‌اند. این سه مدرسه، به‌طور همزمان ساخته شده‌اند. دارالحفاظ که مابین حرم و مسجد گوهرشاد بود و بنای تحویل‌خانه یا خزانه که در مشرق دارالحفاظ قرار داشت نیز به این دوره منسوب است. بنای صحن عتیق که صحن تیموری نام داشت و همین‌طور ایوان طلا نیز در این دوره پی ریزی شد که در عصر صفویان تکمیل شد. در همین دوره یک پنجره فولاد به دستور گوهرشاد ساخته می‌شود که قدیمی‌ترین پنجره فولاد حرم است که اکنون در موزه آستان قدس نگهداری می‌شود.