آبله
پیشگیری

اولین روشی که برای پیشگیری از آبله مورد استفاده قرار گرفت، تلقیح با ویروس واریولای مینور (روشی که بعدها پس از معرفی واکسن آبله برای جلوگیری از سردرگمی احتمالی به عنوان واریولاسیون شناخته شد) بود که احتمالاً در هند، آفریقا و چین بسیار قبل از رسیدن این عمل به اروپا رخ داده است. این ایده که تلقیح در هند سرچشمه گرفته است به چالش کشیده شده است، زیرا تعداد کمی از متون پزشکی سانسکریت باستانی فرایند تلقیح را توصیف کرده‌اند. گزارش‌های مربوط به تلقیح آبله در چین را می‌توان در اواخر قرن ۱۰ یافت، و این روش در قرن شانزدهم، در طول سلسله مینگ، به‌طور گسترده انجام شد. در صورت موفقیت‌آمیز بودن، تلقیح ایمنی پایدار در برابر آبله ایجاد می‌کند. از آنجایی که فرد مبتلا به ویروس واریولا بود، ممکن است عفونت شدید ایجاد شود و فرد آبله را به دیگران منتقل کند. واریولاسیون دارای نرخ مرگ و میر ۰٫۵–۲ درصد بود که به‌طور قابل توجهی کمتر از نرخ مرگ و میر ۲۰–۳۰ درصد بیماری بود. دو گزارش در مورد عمل چینی تلقیح توسط انجمن سلطنتی لندن در سال ۱۷۰۰ دریافت شد. یکی توسط دکتر مارتین لیستر که گزارشی توسط یکی از کارمندان شرکت هند شرقی مستقر در چین و دیگری توسط کلوپتون هاورز دریافت کرد.
بانو مری وورتلی مونتاگو در طول اقامت خود در امپراتوری عثمانی، تلقیح آبله را مشاهده کرد، و در نامه‌های خود گزارش‌های مفصلی از این عمل نوشت و پس از بازگشت در سال ۱۷۱۸، با اشتیاق این روش را در انگلستان ترویج کرد. به گفته ولتر (۱۷۴۲)، ترکها استفاده از تلقیح را از همسایه چرکسیه گرفته‌اند. ولتر در مورد اینکه چرکس‌ها تکنیک خود را از کجا گرفته‌اند، حدس نمی‌زند، اگرچه او گزارش می‌دهد که چینی‌ها آن را «در این صد سال» تمرین کرده‌اند. در سال ۱۷۲۱، کاتن ماتر و همکارانش با تلقیح صدها نفر در بوستون جنجال برانگیختند. پس از انتشار روش کنونی تلقیح آبله در سال ۱۷۶۷، دکتر توماس دیمدیل به روسیه دعوت شد تا امپراتور کاترین کبیر روسیه و پسرش، دوک بزرگ پل، را با موفقیت در سال ۱۷۶۸ انجام دهد. در سال ۱۷۹۶، ادوارد جنر، یک پزشک در برکلی، گلوسسترشر، روستایی انگلستان، کشف کرد که ایمنی در برابر آبله را می‌توان با تلقیح یک فرد با مواد حاصل از ضایعه آبله گاوی ایجاد کرد. آبله گاوی یک ویروس آبله از خانواده واریولا است. جنر ماده مورد استفاده برای واکسن تلقیح را از ریشه کلمه vacca نامید که در لاتین به معنای گاو است. این روش بسیار ایمن تر از واریولاسیون بود و خطر انتقال آبله را در برنداشت. واکسیناسیون برای جلوگیری از آبله به زودی در سراسر جهان انجام شد. در قرن نوزدهم، ویروس آبله گاوی که برای واکسیناسیون آبله استفاده می‌شد، با ویروس واکسینیا جایگزین شد. واکسینیا با ویروس آبله گاوی و واریولا هم خانواده است اما از نظر ژنتیکی از هر دو متمایز است. منشأ ویروس واکسینیا و چگونگی پیدایش آن در واکسن مشخص نیست.
فرمول فعلی واکسن آبله یک تهیه ویروس زنده از ویروس واکسینیا عفونی است. واکسن با استفاده از سوزن دو شاخه ای (دو شاخه) که در محلول واکسن فرومی‌رود، تزریق می‌شود. از سوزن برای سوراخ کردن پوست (معمولاً بالای بازو) در عرض چند ثانیه چندین بار استفاده می‌شود. در صورت موفقیت‌آمیز بودن، یک برآمدگی قرمز و خارش دار در محل واکسن طی سه یا چهار روز ایجاد می‌شود. در هفته اول، برجستگی تبدیل به یک تاول بزرگ (به نام "وزیکول جنری") می‌شود که با چرک پر شده و شروع به تخلیه می‌کند. در هفته دوم، تاول شروع به خشک شدن می‌کند و دلمه ایجاد می‌شود. دلمه در هفته سوم می‌افتد و زخم کوچکی بر جای می‌گذارد.
آنتی‌بادی‌های القا شده توسط واکسن واکسینیا برای سایر ارتوپاکس ویروس‌ها مانند ویروس‌های آبله میمون، آبله گاوی و واریولا (آبله) محافظت متقابل دارند. آنتی‌بادی‌های خنثی کننده ۱۰ روز پس از اولین بار واکسیناسیون و هفت روز پس از واکسیناسیون مجدد قابل تشخیص هستند. از نظر تاریخی، این واکسن در پیشگیری از عفونت آبله در ۹۵ درصد از واکسینه‌شدگان مؤثر بوده است. واکسیناسیون آبله سطح بالایی از ایمنی را برای سه تا پنج سال ایجاد می‌کند و پس از آن ایمنی را کاهش می‌دهد. اگر فرد بعداً دوباره واکسینه شود، مصونیت حتی بیشتر طول می‌کشد. مطالعات موارد آبله در اروپا در دهه ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ نشان داد که میزان مرگ و میر در میان افرادی که کمتر از ۱۰ سال قبل از قرار گرفتن در معرض واکسینه شده بودند ۱٫۳ درصد بود. ۷ درصد در بین کسانی که ۱۱ تا ۲۰ سال قبل واکسینه شده بودند و ۱۱ درصد در بین کسانی که ۲۰ سال یا بیشتر قبل از عفونت واکسینه شده بودند، بود. در مقابل، ۵۲ درصد از افراد واکسینه نشده جان خود را از دست دادند.
عوارض جانبی و خطراتی در ارتباط با واکسن آبله وجود دارد. در گذشته، حدود ۱ نفر از هر ۱۰۰۰ نفری که برای اولین بار واکسینه شده بودند، واکنش‌های جدی، اما غیر تهدید کننده زندگی، از جمله واکنش سمی یا آلرژیک در محل واکسیناسیون (اریتم مولتی فرم)، انتشار ویروس واکسینیا به سایرین را تجربه کردند. قسمت‌هایی از بدن، و به افراد دیگر سرایت می‌کند. واکنش‌های بالقوه تهدید کننده زندگی در ۱۴ تا ۵۰۰ نفر از هر ۱ میلیون نفری که برای اولین بار واکسینه شده بودند رخ داد. بر اساس تجربیات گذشته، تخمین زده می‌شود که از هر یک میلیون نفر (۰٫۰۰۰۱۹۸ درصد) ۱ یا ۲ نفر که واکسن را دریافت می‌کنند، ممکن است در نتیجه جان خود را از دست بدهند، که اغلب در نتیجه آنسفالیت پس از واکسن یا نکروز شدید در ناحیه واکسیناسیون (به نام واکسن پیشرونده) است.
با توجه به این خطرات، از آنجایی که آبله به‌طور مؤثر ریشه کن شد و تعداد موارد طبیعی از تعداد بیماری‌ها و مرگ و میر ناشی از واکسن کمتر شد، واکسیناسیون معمول کودکان در سال ۱۹۷۲ در ایالات متحده متوقف شد و در اوایل دهه ۱۹۷۰ در اکثر کشورهای اروپایی کنار گذاشته شد. واکسیناسیون معمول کارکنان مراقبت‌های بهداشتی در ایالات متحده در سال ۱۹۷۶ و در میان سربازان استخدام شده در سال ۱۹۹۰ متوقف شد (اگرچه پرسنل نظامی مستقر در خاورمیانه و کره هنوز واکسیناسیون را دریافت می‌کنند). تا سال ۱۹۸۶، واکسیناسیون معمول در همه کشورها متوقف شد. در حال حاضر در درجه اول برای کارگران آزمایشگاهی که در معرض خطر قرار گرفتن در معرض شغلی هستند توصیه می‌شود. با این حال، احتمال استفاده از ویروس واریولا به عنوان یک سلاح بیولوژیکی، علاقه به توسعه واکسن‌های جدیدتر را دوباره برانگیخته است. واکسن آبله نیز در پیشگیری از آبله میمون مؤثر است و بنابراین برای آن تجویز می‌شود.