نظام انتخاباتی
تاریخچه > پیشرفت‌های بعد از سال ۱۹۸۰

نظریه‌های انتخاباتی امروزه به همان اندازه خود نظام‌های انتخاباتی محور بحث و بررسی‌های علمی و دانشگاهی قرار می‌گیرند. امروزه دیگر هر توضیحی که دربارهٔ نقطه ضعف یا قوت یک نظام انتخاباتی ارائه می‌شود باید با ضوابط و معیارهای ریاضیاتی پشتیبانی شود. پژوهش‌های اخیر در زمینه نظریه‌های رای‌گیری باعث پدیدآیی معیارها و روش‌هایی نوین در این عرصه شده‌اند.
دانشمندان علم سیاست در قرن بیستم مطالعات متعددی را دربارهٔ تأثیرات نظام‌های انتخاباتی بر انتخاب رای‌دهندگان و احزاب سیاسی و هم چنین بر روی پایداری و ثبات سیاسی منتشر کرده‌اند. تعداد اندکی از دانشمندان هم چنین بر روی تأثیراتی که باعث شده‌اند یک ملت نظام رای‌گیری شان را متحول کرده و آن را تغییر دهند، مطالعه کرده‌اند. یکی از چهره‌های شاخص در زمینهٔ نظریه‌های رای‌گیری نیکولاس تایدمن (به انگلیسی: Nicolaus Tideman) است. وی مفهوم نامزدی راهبردی و تأثیر تباه‌کننده را در این عرصه ابداع کرده و به توضیح و تفسیر آن‌ها پرداخته‌است. هم چنین دونالد جی ساری (به انگلیسی: Donald G. Saari) برداشت‌های نوینی را بر نظریهٔ بوردا در کتابی که در سال ۲۰۰۱ منتشر کرده، ارائه کرده‌است. نکتهٔ اصلی وی در این کتاب استفاده از الگوهای مکانی برای قرار دادن نظام رای‌گیری مناسب و صحیح است.
استفادهٔ روزافزون از پردازش توسط کامپیوترها باعث افزایش کارآمدی و استفاده از روش‌های مختلف تحلیل نظام‌های رای‌گیری شده‌است و به ویژه روش‌های ریاضیاتی و محاسباتی از سهولت بیشتری برخوردار شده‌اند و دیگر می‌توان هر انتخابات را با جزئیات ریز بسیار مورد تحلیل و بررسی قرار داد.
ظهور اینترنت نیز باعث افزایش علاقه به نظام‌های رای‌گیری شده و موجب آن شده تا بتوان انتظار بروز نظام‌هایی جدید و ویژگی‌های متنوع را در این زمینه داشت. برخلاف رشته‌های ریاضیات و دیگر رشته‌های عملی، نظریه‌های انتخاباتی عموماً می‌توانند توسط افراد عادی و غیر متخصص نیز پیگیری شده و حتی توسط آنان به دستاوردهای جدیدی برسند کما این که این اتفاق در طول تاریخ این رشته همیشه رخ داده‌است و اینترنت می‌تواند عاملی مهم در تسریع این امر باشد.
مطالعه نظام‌های رای‌گیری باعث تأثیرگذاری در زمینه تغییر و اصلاحات انتخاباتی در حوالی دهه ۱۹۹۰ شده‌است، وقتی که نظریه پردازان پیشنهاد کردند تا جایگزینی برای رأی اکثریت توسط دیگر روش‌ها پیدا و ارائه شود. برای مثال، نیوزیلند از شیوه تناسبی مختلط برای انتخابات مجلس خویش در سال ۱۹۹۳ و از تک رأی قابل انتقال در بعضی انتخابات‌های محلی در ۲۰۰۴ بهره جست. با در نظر داشتن این که شیوه رأی اکثریت یک شاخصه کلیدی در نتایج انتخابات ریاست جمهوری ایالات متحده در سال ۲۰۰۰ بود، بسیاری از شهرداری‌ها شروع به اعمال و استفاده از دیگر شیوه‌های رای‌گیری در انتخابات‌های محلی خود کردند. استان کانادایی بریتیش کلمبیا دو همه‌پرسی نا موفق را در سال‌های ۲۰۰۵ و ۲۰۰۹ برگزار کرد تا بتواند نظام تک رأی قابل انتقال را در انتخابات‌های خویش اعمال کند، و اونتاریو دیگر استان کانادا، همه‌پرسی نا موفق دیگری را در ده اکتبر ۲۰۰۷ برگزار کرد که آیا از نظام تناسبی مختلط در انتخابات‌ها استفاده کند یا خیر. نکته‌ای که لازم است ذکر شود این است که امروزه طیف بسیار گسترده‌تری از نظام‌های انتخاباتی در نهادهای غیردولتی (NGO) مورد استفاده قرار می‌گیرند.
گرچه تمام نظریه پردازان به اشتراک نظر دربارهٔ این که کدام یک از نظام‌های انتخاباتی بهترین هستند، نرسیده‌اند، بسیاری بر این عقیده‌اند که وجود گزینه‌های متعدد خیلی بهتر از نظام‌های مبتنی بر نظر صرف اکثریت می‌باشد. برای مثال، اعلامیه مدافعان اصلاح شیوه انتخابات از اصلاح شیوه تک برنده‌ای حمایت می‌کنند.
یکی دیگر از بحث‌هایی که اخیراً در این حوزه مطرح شده‌است تأثیر دموکراسی الکترونیک و مجازی بر نظام‌های رای‌گیری می‌باشد. و به این گونه است که دیجیتالی شدن روندهای دموکراتیک از جمله خود روند رای‌گیری باعث تسهیل در مطالعه و تحلیل این نظام‌ها شده‌است. با این وجود برخی از نظریه پردازان دربارهٔ امنیت این گونه انتخابات‌ها مشکوک هستند و به نظرشان این شکل از انتخابات قابلیت به خطر افتادن امنیت و اطلاعات رای‌دهندگان و تقلب در انتخابات را دارد و معتقدند بهترین و مطمئن‌ترین راه همان شیوهٔ سابق برگه رای‌های کاغذی است؛ ولی به هر صورت استفاده از فناوری‌های پیشرفته روز به روز جای بیشتری را برای خود در نظام‌های انتخاباتی در سراسر دنیا باز می‌کند.
برگ رای ساده که رای‌دهنده باید تنها به یک نامزد رای دهد.
تعداد کرسی‌های احراز شده توسط هر حزب در انتخابات فدرال آلمان در سال ۲۰۰۵، مثال بارزی برای نظام‌های رای‌گیری نمایندگی تناسبی است.
این برگه رای به گونه‌ای طراحی شده که به رای‌دهنده اجازه می‌دهد رای خویش را میان چند نامزد به دلخواه خویش تقسیم کند
برگه رای در انتخابات‌های دو مرحله‌ای که تنها دو نامزد به مرحلهٔ دوم انتخابات می‌رسند
برگه رای درجه‌بندی شده که رای‌دهنده باید به ترتیب اولویت نامزدها را رتبه‌بندی کند
برگه رای امتیازبندی شده که رای‌دهنده باید به هر نامزد مستقلاً امتیاز مورد نظر خود را بدهد. در این برگه رای امتیاز دهی باید در بازه‌ای مخصوص (از مثبت ده تا منفی ده) باشد.
برگه رای تأییدی که نیازی نیست رای‌دهنده امتیازی به نامزد مورد نظر بدهد و فقط باید نامزد یا نامزدهای مورد نظر خویش را مشخص کند.
ژان چارلز بوردا، یکی از پیشگامان نظریه‌های انتخاباتی
مارکوس کوندورسه، یکی دیگر از پیشگامان نظریه‌های انتخاباتی
کنث ارو، از پیشگامان نظریه‌های مدرن انتخاباتی
نقشه کشورهای جهان بر اساس نظام‌های انتخاباتی در سال ۲۰۱۲