جنگ‌های صلیبی

برای دیگر کاربردها، جنگ‌های صلیبی (ابهام‌زدایی) را ببینید.
محاصره انطاکیه (۱۰۹۸) به‌دست صلیبیون در نخستین جنگ صلیبی
(مینیاتوری مربوط به قرن پانزدهم)
| ن ب وجنگ‌های صلیبی | ن ب وجنگ‌های صلیبی |
| --- | --- |
ایدئولوژی جنبش صلیبی در سرزمین مقدس(۱۰۹۵–۱۲۹۱) نخستین جنگ  ۱۱۰۱  نروژی  ونیزی  جنگ دوم  جنگ سوم  ۱۱۹۷  جنگ چهارم  جنگ پنجم  جنگ ششم  بارونی  جنگ هفتم  ۱۲۶۷  کاتالان  جنگ هشتم  جنگ نهم  سقوط اوترمر پس از ۱۲۹۱ سمیرنا ۱۳۴۳-۱۳۵۱  اسکندریه ۱۳۶۵  بربری ۱۳۹۰ جنگ‌های صلیبی شمالی (۱۱۴۷–۱۴۱۰) کالمار ۱۱۲۳  وندی ۱۱۴۷  سوئدی ۱۱۵۰  ۱۲۴۹  ۱۲۹۳   لیوونی ۱۱۹۸-۱۲۹۰  پروسی ۱۲۱۷-۱۲۷۴  نووگورود ۱۲۴۱–۱۲۴۲  لیتوانیایی ۱۲۸۳-۱۴۱۰ جنگ‌های صلیبی مردمی عوام‌الناس ۱۰۹۶  کودکان ۱۲۱۲  چوپانان ۱۲۵۱  فقیران ۱۳۰۹  چوپانان ۱۳۲۰ علیه بدعت‌گذاران کاتاری ۱۲۰۹-۱۲۲۹  درنته ۱۲۲۸–۱۲۳۲  استندیگر ۱۲۳۳–۱۲۳۴  بوسنیایی ۱۲۳۵–۱۲۴۱  آراگونی ۱۲۸۴-۱۲۸۵  بوهمی ۱۳۴۰   دسپنسر ۱۳۸۲-۱۳۸۳  هوسی ۱۴۱۹–۱۴۳۴ جنگ‌های صلیبی ایتالیایی مایورکا  آراگون  شامگاه سیسیلی علیه عثمانی ساویارد ۱۳۶۶  نیکوپولیس ۱۳۹۶  وارنا ۱۴۴۳  پرتغالی ۱۴۸۱ بازپس‌گیری اندلس (۷۱۸–۱۴۹۲) بارباسترو ۱۰۶۳  مایورکا ۱۱۱۳–۱۱۱۵  لاس ناواس دتلوسا ۱۲۱۲  گرانادا ۱۴۸۲-۱۴۹۲      درگاه جنگ: ایدئولوژی جنبش صلیبی در سرزمین مقدس(۱۰۹۵–۱۲۹۱) نخستین جنگ  ۱۱۰۱  نروژی  ونیزی  جنگ دوم  جنگ سوم  ۱۱۹۷  جنگ چهارم  جنگ پنجم  جنگ ششم  بارونی  جنگ هفتم  ۱۲۶۷  کاتالان  جنگ هشتم  جنگ نهم  سقوط اوترمر پس از ۱۲۹۱ سمیرنا ۱۳۴۳-۱۳۵۱  اسکندریه ۱۳۶۵  بربری ۱۳۹۰ جنگ‌های صلیبی شمالی (۱۱۴۷–۱۴۱۰) کالمار ۱۱۲۳  وندی ۱۱۴۷  سوئدی ۱۱۵۰  ۱۲۴۹  ۱۲۹۳   لیوونی ۱۱۹۸-۱۲۹۰  پروسی ۱۲۱۷-۱۲۷۴  نووگورود ۱۲۴۱–۱۲۴۲  لیتوانیایی ۱۲۸۳-۱۴۱۰ جنگ‌های صلیبی مردمی عوام‌الناس ۱۰۹۶  کودکان ۱۲۱۲  چوپانان ۱۲۵۱  فقیران ۱۳۰۹  چوپانان ۱۳۲۰ علیه بدعت‌گذاران کاتاری ۱۲۰۹-۱۲۲۹  درنته ۱۲۲۸–۱۲۳۲  استندیگر ۱۲۳۳–۱۲۳۴  بوسنیایی ۱۲۳۵–۱۲۴۱  آراگونی ۱۲۸۴-۱۲۸۵  بوهمی ۱۳۴۰   دسپنسر ۱۳۸۲-۱۳۸۳  هوسی ۱۴۱۹–۱۴۳۴ جنگ‌های صلیبی ایتالیایی مایورکا  آراگون  شامگاه سیسیلی علیه عثمانی ساویارد ۱۳۶۶  نیکوپولیس ۱۳۹۶  وارنا ۱۴۴۳  پرتغالی ۱۴۸۱ بازپس‌گیری اندلس (۷۱۸–۱۴۹۲) بارباسترو ۱۰۶۳  مایورکا ۱۱۱۳–۱۱۱۵  لاس ناواس دتلوسا ۱۲۱۲  گرانادا ۱۴۸۲-۱۴۹۲      درگاه جنگ
جنگ‌های صلیبی به سلسله‌ای از جنگ‌های مذهبی گفته می‌شود که به دعوت پاپ توسط شاهان و نجبای اروپایی داوطلب برای بازپس‌گیری سرزمین‌های مقدسی که در دست مسلمانان بود به‌پا شد. صلیبیان از تمام نقاط اروپای غربی در جنگ‌هایی مجزا بین سال‌های ۱۰۹۵ تا ۱۲۹۱ (۴۸۸ تا ۶۹۰ ه‍.ق - ۴۷۳ تا ۶۷۰ ه‍.ش) شرکت داشتند. جنگ‌های مشابهی نیز در شبه‌جزیرهٔ ایبری و شرق اروپا تا سده ۱۵ (۱۰۹۵ تا ۱۵۰۰، حدود ۴۰۰ سال) برپا بود. مبارزان صلیبی یا به اختصار صلیبیون، مسیحیان کاتولیکی بودند که علیه مسلمانان و مسیحیان ارتدوکس در قلمرو روم شرقی و در ابعاد کوچک‌تر با اسلاوها و بالت‌های پگان، مغولها، و خوارج مسیحی می‌جنگیدند؛ گرچه بعضی از اوقات مسیحیان ارتدوکس با صلیبیون متحد می‌شدند و علیه مسلمانان می‌جنگیدند. صلیبیان، توسط پاپ مورد تکریم قرار گرفته و آمرزیده می‌شدند.
پس از درخواستِ امپراتوری بیزانس از حاکمانِ مسیحیِ اروپا در ۱۰۹۵ برای کمک در جهت حفظ اراضی، پاپ اوربان دوم نخستین اعزام را در شورای کلرمون اعلام کرد. او حمایت نظامی از امپراتور بیزانس، آلکسیوس یکم را تشویق کرد و خواستارِ حرکتِ مسلحانه به اورشلیم شد. در تمام اقشارِ اجتماعیِ اروپای غربی، واکنش مشتاقانه‌ای به وجود آمد. داوطلبان از سراسر اروپا آمده بودند و انگیزه‌های مختلفی داشتند. انگیزه‌هایی مانند رستگاری مذهبی، ارضای تعهدات فئودالی، شهرت یا مزیت اقتصادی و سیاسی. عزیمت‌های بعدی توسط ارتش‌های سازمان‌یافته‌تر انجام می‌شد که گاهی توسط یک پادشاه رهبری می‌شدند. به همه آمرزش‌نامه پاپی اعطا شد. موفقیت‌های اولیه، چهار ایالتِ صلیبی را ایجاد کردند: کنت‌نشین ادسا، شاهزاده‌نشین انطاکیه پادشاهی اورشلیم و کنت‌نشین طرابلس. اروپاییان تا زمان سقوط عکا در سال ۱۲۹۱ به انواعی در منطقه باقی ماندند. پس از آن، هیچ لشکرکشی بزرگ دیگری سازماندهی نشد.
صلیبیان در ابتدا با هدف بازپس‌گیری اورشلیم و سرزمین‌های مقدس از مسلمانان شروع به جنگ کردند و مبارزات آن‌ها در حقیقت پاسخی بود به درخواست رهبران امپراتوری روم شرقی برای جلوگیری از پیشروی ترکان سلجوقی در آناتولی. همچنین، عبارت جنگ‌های صلیبی برای توصیف مبارزاتی هم‌زمان و پس از آن در قرن ۱۶ به‌کار می‌رود که در خارج از شام به دلایل مختلف مذهبی، اقتصادی و سیاسی معمولاً علیه پاگان‌ها و خوارج مسیحی و افراد تکفیرشده انجام شد. رقابت‌ها بین مراکز قدرت مسیحی و مسلمان گهگاه منجر به اتحاد بین جناح‌های مذهبی در برابر مخالفان خود شد؛ مانند اتحاد مسیحیان با سلجوقیان روم در نخستین جنگ صلیبی.
صلیبیان در ابتدا موفقیت‌های موقتی داشتند؛ اما سرانجام از داشتن سرزمین‌های مقدس بازماندند. با این حال، جنگ‌های صلیبی تأثیرات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی مهمی بر اروپا گذاشت. به‌علت درگیری‌های درونی بین پادشاهان و مراکز قدرت مسیحی برخی از جنگ‌های صلیبی از هدف اولیه‌شان منحرف شدند، مانند جنگ صلیبی چهارم که به غارت قسطنطنیه مسیحی و تقسیم امپراتوری بیزانس بین جمهوری ونیز و صلیبیان انجامید. جنگ صلیبی ششم نخستین جنگی بود که بدون دعا و اجازهٔ رسمی پاپ آغاز شد. جنگ‌های هفتم، هشتم و نهم به پیروزی مملوک‌ها و حفصیان انجامید و جنگ صلیبی نهم پایان‌بخش جنگ‌های صلیبی در خاورمیانه بود.
مینیاتور قرن چهاردهمی نبرد Dorylaeum (1147)، نبرد دوم جنگ صلیبی، از Estoire de Eracles
جنگ مسیحیان با موروها در شبه‌جزیره ایبری (بازپس‌گیری آندلس) در سال ۱۴۹۲ با سقوط گرانادا به پایان رسید. از سال ۱۱۴۷، جنگ‌های صلیبی شمالی علیه قبایل پاگان شمال اروپا انجام شد. «جنگ‌های صلیبی علیه مسیحیان» با جنگ صلیبی کاتاری در سدهٔ سیزدهم آغاز شد و در اوایل قرن پانزدهم در جنگ‌های هوسی ادامه یافت. «جنگ‌های صلیبی علیه عثمانی‌ها» در اواخر قرن چهاردهم آغاز شد و شامل جنگ صلیبی وارنا می‌شود. جنگ‌های صلیبی مردمی، از جمله جنگ صلیبی کودکان در سال ۱۲۱۲، توسط توده‌ها ایجاد شدند و توسط کلیسا تأیید نشدند.