stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
مردم‌گیاه‌شناسی
کاربردها

مطالعات مردم‌گیاه‌شناسی کاربردها و اهمیت خاصی دارد که می‌توان به مهمترین آن‌ها به صورت زیر اشاره کرد:
موضوع دانش مردم‌گیاه‌شناسی به‌طور ویژه گیاهان هستند و گیاهان بخش مهمی از زندگی اقتصادی و فرهنگی انسان را تشکیل می‌دهند و همچنین بخش مهمی از زیست‌بوم داشته و مطالعات این رشته می‌تواند نقش مهمی در حفظ تنوع زیستی و فرهنگی داشته باشد.
این مطالعات باعث گسترش سلامت، پزشکی نوین، امنیت غذایی و فقرزدایی در کشورهای در حال توسعه می‌شود.
مردم‌گیاه‌شناسی اطلاعات ارزشمندی را دربارهٔ نحوهٔ تطبیق انسان با محیط و چگونگی حفظ بقا را به دست می‌دهد.
موجب حفظ فرهنگ‌های قومی و بومی و غنی‌تر شدن آن‌ها می‌شود.
باعث ایجاد توسعه در کشورهای در حال توسعه‌است، چون توریسم را در این کشورها گسترش می‌دهد.
موجب ایفای نقش فعال‌تر فرهنگ و عوامل بومی در حل مسائل محلی می‌شود، مانند مشارکت مردم در درمان بیماری‌ها و...
داده‌های مردم‌گیاه‌شناسی اطلاعات ارزشمندی را دربارهٔ نحوهٔ رابطهٔ فرهنگ‌ها در گذشته را در اختیار ما می‌گذارد. مثلاً با توجه به نام‌گذاری و اسامی مشترک بعضی از گیاهان در جوامع هندواروپایی و شواهد دیگر، محققان به این نتیجه رسیده‌اند که این جوامع دارای ریشهٔ مشترک قومی بوده‌اند و از یک خانوادهٔ قومی و زبانی هستند.
مردم‌گیاه‌شناسی در باستان‌شناسی اهمیت خاصی دارد. مردم‌گیاه‌شناسی باستان‌شناختی (به انگلیسی: Archaeoethnobotany) با استفاده از بقایا و فسیل‌های گیاهی، گیاهان پیش از تارخ و نحوهٔ استفاده از آن‌ها مشخص می‌کند. همچنین شرایط اقلیمی و اکولوژیکی، رژیم غذایی انسان‌ها در گذشته، اولین گیاهان اهلی شده تحولات کشاورزی را مورد مطالعه قرار می‌دهد.
مردم‌گیاه‌شناسی یک بستر و زمینهٔ مهم برای بحث و مطالعه دربارهٔ بحث ریشه دار رابطهٔ بین انسان (فرهنگ) با طبیعت است. بحث دربارهٔ این‌که رابطهٔ بین طبیعت و فرهنگ در چه جهتی است. آیا طبیعت و فرهنگ قابل تفکیک از یکدیگر هستند یا خیر؛ یا این‌که دلایل اولیه و اصلی که انسان را به طبیعت جلب می‌کند آیا دلایل اقتصادی و مادی‌اند یا مفاهیم و ساختارهای فرهنگی مردم‌گیاه‌شناسی با نظریهٔ کارکردگرایی در انسان‌شناسی نسبت به نظریه‌های دیگر در این رشته تطابق بیشتری دارد. چرا که بخش مهمی از حوزهایی که رابطهٔ انسان و گیاه را به خود اختصاص داده‌است رابطهٔ مادی و اقتصادی است. فایدهٔ غذایی و مادی و حرفه‌ای از گیاهان هم شامل مواردی است که در فرهنگ به‌طور محسوس و عینی قابل دریافت است و هم موارد دیگری که با اساطیر، مذهب و... همپوشانی پیدا می‌کند را شامل می‌شود؛ بنابراین از این دیدگاه می‌توان گفت که اساطیر و اموری که در ظاهر ممکن است بی‌پایه و اساس جلوه کنند یا به ساختارهای ذهن یا ساختارهای فرهنگ مرتبط شوند، صرفاً وسیله و ابزاری معطوف به کاربرد و فایده‌های گیاهان برای انسان هستند.
مباحث

امروز یکی از نکاتی که دربارهٔ مردم‌گیاه‌شناسی مطرح است یک بحث روش‌شناسی و اخلاقی است. این مسئله مربوط به دانش سرّی پزشکی اقوام بومی است و حول این محور است که آیا این دانش سری باید مکتوب شود و به منظور استفاده در جهت بهبود شرایط پزشکی و بهداشت و... مورد مطالعه قرار گیرد یا آن‌که باید همچنان غیرمکتوب باقی بماند. مسئلهٔ دیگر مربوط به چگونگی گردآوری داده‌هاست؛ و این بحث را پیش روی انسان‌شناسی به‌طور کلی و مردم‌گیاه‌شناسی به‌طور خاص قرار می‌دهد که آیا متخصصان و محققان این رشته از نظر اخلاقی و انسانی مجازند با اطلاع‌رسان‌ها و افراد بومی به سان اشیاء و صرفاً برای گردآوری اطلاعات مورد نیاز خود استفاده کنند.
گذشته از چنین مسائل و مشکلاتی که در مردم‌گیاه‌شناسی مانند هر علم دیگری می‌تواند وجود داشته باشد، مردم‌گیاه‌شناسی تأثیرات زیادی در مسائل مربوط به جوامع امروزی دارد و تغییرات عمده‌ای را در خط‌مشی‌های سیاسی و فرهنگی ایجاد می‌کند. مردم‌گیاه‌شناسی با تأکید بر هویت‌های محلی و قومی در مقابل جهانی‌سازی یا جهانی‌شدن قرار می‌گیرد. جهانی‌شدن به معنای یکسان‌سازی و از بین بردن تفاوت‌ها و هویت‌های محلی است. مردم‌گیاه‌شناسی با رویکردی که به اهمیت و جایگاه و لزوم هویت‌های قومی و محلی و حفظ آن‌ها تأکید می‌کند، در واقع در مقابل جهانی‌شدن قرار گرفته و آن را با چالش‌های جدی مواجه می‌کند. علاوه بر این، مردم‌گیاه‌شناسی سیاست و امر سیاسی را تحت تأثیر خود قرار می‌دهد.
چگونگی سیاست‌گذاری در زمینه‌های پزشکی و درمانی، فرهنگی، تنظیم فضاهای سبز شهری، سیاست‌های حفظ جنگل‌ها و محیط زیست، مالکیت منابع و... مواردی هستند که مردم‌گیاه‌شناسی از طریق آن‌ها در ارتباط با منابع سیاسی قرار می‌گیرد و موجب می‌شود این رشته بیش از پیش به حوزهٔ کاربردی (انسان‌شناسی کاربردی) نزدیک شود.
یکی دیگر از مسائل مرتبط با مردم‌گیاه‌شناسی مسئلهٔ جنسیت است. در این رشته از بدو شکل‌گیری یک تفکیک جنسیتی وجود دارد. در جوامع اولیه زنان بیش از افراد دیگر با گیاهان در ارتباط بودند و گیاهان را جمع‌آوری و کشت می‌کردند، پرورش می‌دادند و برای درمان، پخت‌وپز و... استفاده می‌کردند. این رشته می‌تواند قشربندی جنسیت و بحث جنسیت را تحت تأثیر قرار داده و به حل مسائل و روشن شدن موضوعات آن کمک کند؛ مسائلی از جمله این‌که آیا می‌توان زن را مساوی طبیعت و مرد را مساوی فرهنگ قرار داد؛ یا این‌که هر کدام از دوجنس چه نقش‌هایی دارند یا باید داشته باشند و...
در مجموع، مردم‌گیاه‌شناسی رشته‌ای غنی است که امروزه به‌سرعت در حال گسترش و رشد است. این رشته می‌تواند سهم عمده‌ای در انسان‌شناسی و گسترش آن داشته باشد؛ به‌خصوص این‌که باعث پیوند این رشته را با حوزه‌های کاربردی و علوم زیستی و سایر علوم و استفادهٔ متقابل تمام این رشته‌ها از نتایج و دست‌آوردهای یکدیگر شود.
پی‌نوشت

↑  The Random House Dictionary of the English Language Unabridged Edition, Jess Stein ed. in chief, Random House, New York 1966 p. 489
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12  رستمی‌نژادان، «گیاه‌قوم‌شناسی»، انسان‌شناسی و فرهنگ.
انواع گیاهان
کلاه پنبه‌ای

تصویری از هنری مورتون استنلی با کلاه پنبه‌ای در سال ۱۸۷۲ میلادی.
تصویری از سربازان ارتش بریتانیا با لباس‌های متحدالشکل نظامی و کلاه‌های پنبه‌ای در سال ۱۹۴۱ میلادی در بندر بصره.
کلاه پنبه‌ای (به انگلیسی: Pith helmet)، نوعی کلاه پارچه‌ای با روکش پنبه‌ای است. کلاه پنبه‌ای معمولاً برای محافظت صورت در مقابل تابش نور خورشید و جلوگیری از سرطان پوست طراحی شده‌بود. این کلاه اغلب توسط مسافران اروپایی، کاشفان و سربازان قدرت‌های امپریالیست اروپایی در سدهٔ ۱۹ و ۲۰ در آفریقا، جنوب شرقی آسیا و همچنین مناطق استوایی مورد استفاده قرار می‌گرفت.
تعریف > مبدأ

منشأ کلاه پنبه ای، سرپوش سنتی فیلیپینی است که به نام سالاکوت (سالاکوت اسپانیایی، اصطلاحی که هنوز برای کلاه‌های پنبه ای نیز استفاده می‌شود) شناخته می‌شود. این کلاه‌ها معمولاً شکل گنبدی یا مخروطی دارند و اندازه آنها از لبه‌های بسیار پهن تا نازک متغیر است. نوک تاج معمولاً دارای قسمت انتهایی میخ دار یا دستگیره ای است که از فلز یا چوب ساخته شده‌است. توسط یک هدبند داخلی و یک بند چانه در جای خود ثابت می‌شود. اینها در اصل از مواد سبک‌ وزن مختلف مانند بامبوی بافته شده، خیزران (نوعی گیاه) و… ساخته می‌شدند. گاهی این دسته‌ها با فلزات گرانبها منبت کاری شده، با رزین ضدآب پوشانده شده یا با پارچه پوشانده می‌شد.
این کلاه توسط نیروهای کمکی بومی فیلیپین در ارتش اسپانیا به عنوان محافظت در برابر خورشید و باران در طول مبارزات استفاده می‌شد. در اوایل قرن ۱۸میلادی به‌طور کامل توسط نیروهای بومی و اسپانیایی‌ها در فیلیپین استفاده می‌شد. نسخه‌های نظامی معمولاً با پارچه ساخته می‌شد و به تدریج شکل آن تغییر و جنس آن محکم تر و مقاوم تر شد.
تعریف > قرن ۱۹

طرح سالکوت بعداً توسط نیروهای استعماری فرانسوی در هندوچین در قرن نوزدهم پذیرفته شد (که آن را سالاکو یا سالاکوت نامیدند، اصطلاحی که بعداً به بومی ویتنامی مخروطی شکل یا دیسک مانند nón lá اطلاق شد) به دلیل این که کلاه ساخته شده در مقابل آب و هوای مرطوب و دریایی فرانسوی همچنین نسخه اولیه سالاکوت را به آنتیل فرانسه معرفی کردند، جایی که به سالاکو تبدیل شد ، پوششی که با پارچه پوشیده شده بود، هنوز هم از نظر شکل عمدتاً با سالاکوت فیلیپینی یکسان است. بریتانیایی و سربازان هلندی و دیگر قدرت‌های استعماری در مناطق مجاور از این کار پیروی کردند و سالکوت در اواسط قرن نوزدهم به یک سرپوش رایج برای نیروهای استعماری تبدیل شد.
در حالی که این شکل از روسری به ویژه با امپراتوری بریتانیا مرتبط بود، تمام قدرت‌های استعماری اروپایی از نسخه‌هایی از آن در اواخر قرن ۱۹ و اوایل قرن ۲۰ استفاده کردند. کلاه استوانه ای فرانسوی برای اولین بار در سال میلادی۱۸۷۸ برای سربازان مجاز شد هلندی‌ها در طول کل جنگ (۱۸۷۳–۱۹۰۴میلادی) از کلاه ایمنی استفاده کردند و ارتش آمریکا آن را در طول دهه ۱۸۸۰میلادی برای استفاده توسط سربازانی که در مناطق آفتابی به شدت خدمت می‌کردند از این نوع کلاه استفاده کردند. آب و هوای جنوب غربی ایالات متحده آمریکا همچنین توسط پلیس‌های شمال غرب در کانادا، از سال ۱۸۷۳میلادی تا ۱۸۷۴میلادی تا شورش شمال غرب و حتی قبل از استتسون در یوکان راش طلا در سال ۱۸۹۸میلادی از این کلاه استفاده می‌شد.
مسیه ۲۶

مسیه ۲۶.
مسیه ۲۶(به انگلیسی: Messier ۲۶) یا ان‌جی‌سی ۶۶۹۴ یک خوشه ستاره‌ای خوشه ستاره‌ای باز در صورت فلکی سپر است که فاصله آن از زمین پنج هزار سال نوری و قدر ظاهری آن ۹٫۵ است.
قطر این جرم مسیه، ۲۲ سال نوری است و قدر درخشان‌ترین ستارهٔ آن ۱۱٫۹ می‌باشد. سن این خوشه را ۸۹ میلیون سال محاسبه کرده‌اند.
یکی از پدیده‌های جالب در این خوشه، وجود یک منطقه کم‌ستاره در نزدیکی هستهٔ آن است. این منطقه ممکن است در اثر وجود ابرهایی از ماده میان‌ستاره‌ای که میان ما و مسیه ۲۶ قرار گرفته این‌گونه دیده شود.
معجزه (فیلم ۱۹۸۷)

| معجزه | معجزه |
| --- | --- |
پوستر فیلم: پوستر فیلم
کارگردان: ژان-پیر موکی
تهیه‌کننده: ژان-پیر موکی
نویسنده: پاتریک گرانیه ژان-کلود رومر ژان-پیر موکی
بازیگران: میشل سرو ژن پوایه ژن مورو دومینیک زاردی رولان بلانش
فیلم‌بردار: مارسل کومب
تدوین‌گر: ژان-پیر موکی
تاریخ‌های انتشار:  ۱۸ فوریه ۱۹۸۷ (۱۹۸۷-0۲-۱۸)  
مدت زمان: ۸۸ دقیقه
کشور: فرانسه
زبان: فرانسوی 
معجزه (فرانسوی: Le Miraculé‎) فیلمی در ژانر کمدی است که در سال ۱۹۸۷ منتشر شد. از بازیگران آن می‌توان به میشل سرو، ژن مورو و دومینیک زاردی اشاره کرد.
کراس کریک پیکچرز

| 0 | 1 |
| --- | --- |
نوع: شرکت سهامی خاص
صنعت: صنعت فیلم
بنا نهاده: ۲۰۰۹
بنیانگذاران: تامی تامپسون تایلر تامپسون
دفتر مرکزی: لس آنجلس، کالیفرنیا
وبگاه: www.crosscreekpictures.com
کراس کریک پیکچرز به (انگلیسی: Cross Creek Pictures) یک استودیوی تولید فیلم آمریکایی است که در سال ۲۰۰۹ توسط تامی تامپسون و تایلر تامپسون ساخته شده است. اولین تولید این استودیو قوی سیاه (فیلم ۲۰۱۰) بود. در اواخر سال ۲۰۱۵ کراس کریک قرارداد سه ساله، چند جانبه با تأمین مالی، تولید و توزیع را با سونی پیکچرز امضا کرده است.
مسیه ۳۰

نمایی از خوشه ستاره‌ای کروی «مسیه ۳۰» در صورت فلکی بزغاله
مسیه ۳۰(به انگلیسی: Messier 30) یا ان‌جی‌سی ۷۰۹۹ یک خوشه ستاره‌ای کروی در صورت فلکی بزغاله است که فاصله آن از زمین بیست و پنج هزار سال نوری و قدر ظاهری آن ۸.۵ است.
اچ‌ام‌اس تمرر (۱۸۷۶)

| 0 | 1 |
| --- | --- |
پیشینه: پیشینه
مالک: 
آب‌اندازی::  ۱۸ اوت ۱۸۷۳
آغاز کار::  ۹ مه ۱۸۷۶
تکمیل ساخت::  ۳۱ اوت ۱۸۷۷
مشخصات اصلی: مشخصات اصلی
وزن::  ۸٬۵۴۰ تن بزرگ (۸٬۶۷۷ تن)
درازا::  ۲۸۵ فوت (۸۷ متر)
پهنا::  ۶۲ فوت (۱۹ متر)
آبخور::  ۲۷ فوت ۶ اینچ (۸٫۳۸ متر)
سرعت::  ۱۴٫۶۵ گره (۱۶٫۸۶ مایل بر ساعت؛ ۲۷٫۱۳ کیلومتر بر ساعت)
اچ‌ام‌اس تمرر (۱۸۷۶) (به انگلیسی: HMS Temeraire (1876)) یک کشتی بود که طول آن ۲۸۵ فوت (۸۷ متر) بود. این کشتی در سال ۱۸۷۶ ساخته شد.
EPN1

اپسین ۱ (انگلیسی: Epsin-1) یک پروتئین است که در انسان توسط ژن «EPN1» کُدگذاری می‌شود.
این پروتئین با AP2A2 تعامل پروتئین-پروتئین دارد.
سانیا اوژگوویچ

سانیا اوژگوویچ (انگلیسی: Sanja Ožegović؛ زادهٔ ۱۵ ژوئن ۱۹۵۹) بازیکن بسکتبال زن اهل یوگسلاوی بود.
وی در مسابقات کشوری و بین‌المللی در مجموع برندهٔ ۲ مدال برنز شده‌است.
کالوی سونیمی

کالوی سونیمی (فنلاندی: Kalevi Suoniemi؛ ۱۴ ژوئیه ۱۹۳۱ – ۱۷ ژوئن ۲۰۱۰) ژیمناست هنری اهل فنلاند بود.
کلاه وی‌اف‌ایکس۱

| 0 | 1 |
| --- | --- |
کلاه وی‌اف‌ایکس۱: کلاه وی‌اف‌ایکس۱
توسعه‌دهنده: Forte Technologies, Inc.
تاریخ انتشار: ۱۹۹۵
قیمت پایه: $۶۹۵
نمایش: Dual 263 × 230 color LCD displays
پلت‌فرم: IBM-Compatible PC, ISA bus, MS-DOS
کلاه وی‌اف‌ایکس۱ یک نمایشگر روی سر کاربر بود که در اواسط دهه ۱۹۹۰ به بازار عرضه شد. این هدست واقعیت مجازی شامل یک هدست، یک کنترلر دستی و یک صفحه رابط ISA بود، 3D استریوسکوپی و صدای استریو را ارائه می‌داد.
تاریخچه

VFX1 در اوایل دهه ۱۹۹۰ توسط Forte Technologies , Incorporated ساخته شد. این محصول در سال ۱۹۹۵ با MSRP به ۶۹۵ دلار و میانگین قیمت خرده فروشی ۵۹۹ دلار منتشر شد و در فروشگاه‌های خرده فروشی از جمله CompUSA و Babbage در ایالات متحده آمریکا به فروش رسید؛ که در سال ۲۰۰۰ توسط سیستم‌های تصویربرداری تعاملی یا 'VFX3D حذف شد.
امکانات

دیدن: این هدست از نمایشگرهای LCD دوتایی ۰٫۷ ۲۶ ۲۶۳ × ۲۳۰ با ۲۵۶ رنگ برخوردار است. لنز شامل لنزهای دوتایی با فوکوس قابل تنظیم و فاصله درون محوری بود. میدان دید ۴۵ درجه به صورت مورب بود.
صدا: هدست شامل بلندگوهای استریو داخلی و میکروفون کندانسور است. سیگنال‌های صوتی به جک‌های ورودی / خروجی کارت صدا منتقل می‌شوند.
ردیابی: حرکات سر برای سنسورهای داخلی (۷۰ درجه)، رول (۷۰ درجه) و انحراف (۳۶۰ درجه) با حسگرهای داخلی ردیابی می‌شدند. یک کنترلر دستی به نام سایبرپاک سه دکمه و سنسور داخلی برای پیچ و رول ارائه می‌داد. این می‌تواند یک ماوس را شبیه‌سازی کند و توسط یک کابل رابط ACCESS.bus به هدست متصل شد.
رابط: اطلاعات صوتی، ویدئویی و ردیابی از طریق VIP Board منتقل می‌شود، یک کارت ISA حدود ۱۶ بیتی که از ویدیوی اتصال ۲۶ پین VESA کارت ویدئویی و سیگنال‌های صوتی روت شده به خط کارت صدا از طریق خارجی استفاده می‌کند. جکهای صوتی ۱/۸ " داده‌های صوتی، ویدئویی و ردیابی با هدست از طریق یک کابل اختصاصی ۸ پایی رد و بدل شد، که می‌تواند برای بهبود تحرک زنجیره ای به رنگ قهوه ای باشد.
الزامات سیستم

IBM-PC سازگار با 386 CPU
کارت تصویری VGA با اتصال ۲۶ پین قابلیت VESA
شکاف توسعه ۱۶ بیتی ISA برای صفحه VIP
MS-DOS 5.0 یا بالاتر
۵۰۰ کیلوبایت فضای رایگان هارد دیسک برای رانندگان و برنامه‌های کاربردی
20 KB حافظه معمولی برای درایورها
اختیاری: کارت صدا استریو
لنزهای داخل هدست
کنترل دستی Cyberpuck
صفحه رابط VIP
اندیس کرومیت نازیل

| کرومیت نازیل> موقعیت | کرومیت نازیل> موقعیت |
| --- | --- |
استان: استان سیستان و بلوچستان
شهر: حوالی خاش
فاصله: فاصله
فاصله تا فرودگاه: ۱۵۰ کیلومتر
فاصله تا راه‌آهن: ۱۵۰ کیلومتر
فاصله تا نزدیک‌ترین شهر: ۱۹۰ کیلومتر
فاصله تا نزدیک‌ترین روستا: ۳۵ کیلومتر
فاصله تا مرکز استان: ۱۵۰ کیلومتر
ارتفاع بلندترین نقطه: ۱۵۵۰ متر
ارتفاع: ۱۹۷۵ متر
مشخصات فنی معدن: مشخصات فنی معدن
مشخصات فنی کانی: مشخصات فنی کانی
فرمول شیمیایی: (mg.fe) cr۲o۴
نوع کانه: Chromite
سنگ معدن: سنگ معدن
ژنز: آذرین
سنگ میزبان: AITred Tectonised Pridotite
سن سنگ میزبان: Upper cretaceous
شکل: عدسی
زلزله: زلزله
وضعیت لرزه‌خیزی ناحیه: غیر فعال
نام اندیس: کرومیت نازیل
نوع اندیس: فلزی
نام ماده: کرومیت
نوع ماده: فلزی
کرومیت نازیل یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر خاش استان سیستان و بلوچستان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، کرومیت است.سنگ میزبان این اندیس AITred Tectonised Pridotite است و دیرینگی آن به دوران Upper cretaceous می‌رسد.
بغداد خاتون

| بغداد خاتون> ملکه هم‌نشین ایلخانان | بغداد خاتون> ملکه هم‌نشین ایلخانان |
| --- | --- |
تصدی: ح. 1327 – ح. 1333
درگذشته: ۱۶ دسامبر ۱۳۳۵
همسر(ان): شیخ حسن جلایر (۱۳۲۳-۱۳۲۷) ابوسعید بهادرخان (۱۳۲۷-۱۳۳۳)
خاندان: چوپانیان (از طریق تولد) جلایریان (از طریق ازدواج) بورجیگین (از طریق ازدواج)
پدر: امیرچوپان
بغداد دخت چوپان همچنین شهرت‌یافته به بغداد خاتون (۱۲۹۶ - ۱۳۳۵م) شاهدخت خاندان چوپانی، همسر ابوسعید و ملکه همسر بود. او را از بزرگترین و بانفوذترین درباریان روزگارش در ایران دانسته‌اند که "صاحب اختیار کلی و جزئی امور" شد و سخنانش نفوذ بسیار زیادی بر ابوسعید و امیران بزرگ‌ آن روزگار داشت و تا زمان مرگ در سیاست درگیر بود. بغداد خاتون پس از درگذشت ابوسعید در سال ۷۳۶ق متهم شد که به انتقام خون پدر و برادرانش و بخاطر بی‌اعتبار کردنش بخاطر ازدواج با دلشاد خاتون، برادرزاده بغداد، دختر دمشق خواجه، سلطان ابوسعید را مسموم کرده و کشته است و لذا بعد از فاش شدن جریان قتل ابوسعید، به طور مخفیانه به فرمان آرپاخان در حمام توسط یک خادم حرم‌سرا اعدام شد.
خانواده

بغداد خاتون در ۱۲۹۶ بدنیا آمد، او دختر امیرچوپان بود که امیر پیشرو مغول ایران در دوره ایلخانیان بود. او چهار برادر تنی داشت به نام‌های؛ حسن، دمشق خواجه، تیمورتاش و شیخ محمود، که همگی بزرگتر از او بودند. بغداد به عنوان دختری به لطافت گل با ملاحتی بی نظیر، زیبایی افسونگر و خیره‌کننده و با غروری دلچسب و مثال زدنی و استعداد عالی و مهارت چشمگیر شهرتی پرسرو صدا در ملاعام و خاص داشت و به همین خاطر خواستگارانی بی‌شمار داشت. اما امیرچوپان را رغبت به شوهر دادن وی در ایام جوانی‌اش نبود، گفته می شود حتی سلطان‌ محمد خدابنده اولجایتو (پدر ابوسعید، شوهر آینده بغداد خاتون) هم خواستگار او شد، زمانی که بغداد خاتون ۱۹ سال داشت، اما با مرگ نابهنگام اولجایتو این وصلت سر نگرفت.
ازدواج ها > شیخ حسن

در سال ۱۳۲۳، بغداد خاتون با امیر شیخ حسن جلایر، فرزند امیرحسین کورکان، پسر امیر آق بوقع جلایر ازدواج کرد. در سال ۱۳۲۵ ابوسعید، در بیست سالگی، عاشق بغداد شد و می خواست با او ازدواج کند، اگرچه او با شیخ حسن ازدواج کرده بود. او با واسطه از پدرش امیرچوپان درخواست کرد. در آن زمان که طبق قانون یاسا، هر زنی که توسط خان خواسته شود، باید توسط شوهرش طلاق داده شود و به حرمسرای امپراتور ارسال شود. ابوسعید که نزد مادر خود حاجی خاتون رفته بود جزئیات علاقه خود نسبت به بغداد خاتون دختر امیرچوپان را به او گفت، و در سخنان گفت: "من باید چه کنم برای بدست آوردن بغداد؟ مادر، دارم دیوانه میشوم؟" حاجی خاتون با تاکید قوانین به پسرش با یادآوری قانون یاسا گفت: یاسای چنگیزی! به موجب این قانون که جد بزرگوارمان آورده است، هرگاه سلطان یا ایلخانی بر زنی عاشق شود، همسر چنان زنی وظیفه دارد برای جلب رضایت ایلخان، زنش را طلاق دهد و مشتاقانه به خدمت ایلخان بفرستد. ابوسعید با شگفتی بسیار پرسید: "یعنی من باید یاسای چینگیزی را به اجرا بگذارم؟" حاجی خاتون پاسخ داد: "در انجام این قانون، هیچ تردیدی به خود راه مده، درنگ مکن. برای امیر شیخ حسن پیام بفرست که خواهان همسرش هستی و او باید هر چه زودتر بغداد خاتون را طلاق گوید و به سوی تو روانه کند."
از سوی دیگر، امیرچوپان که از علاقه ابوسعید به دختر خود دلی خوش نشان نداد و دستور ابوسعید در مورد دختر خود را برای گرفتن او از شوهرش شیخ حسن اطاعت نکرد. هرچند در واقع، چوپان دستورات او را آشکارا رد نکرد، اما او را به تعویق انداخت. او دختر و داماد خود را برای زمستان به قره باغ و ابوسعید را به شهر بغداد فرستاد، این کار ابوسعید را بشدت دلتنگ بغداد خاتون کرد. بعد از زمستان، چوپان هیچ پاسخی به ابوسعید نداد و برای احیای دوباره اوضاع، متوجه شد که بهترین روش این است که او خود را چند روز در دربار امپراتور غیبت کند. این امر باعث شد، وزیر گیات الملک و دیگر امیران، سلطان را علیه او برانگیخته کنند. مخالفت امیرچوپان برای طلاق دخترش از شیخ حسن، یک مانع حیاتی برای ازدواج بغداد خاتون با ابوسعید شده و باعث شد ابوسعید نسبت به او کینه‌توز شود و خصومت بین آنها رخ دهد.
وقتی چوپان عازم خراسان شد، امیرهای رقیب، ابوسعید را علیه پسر چوپان، دمشق خواجه، تحریک کردند و او را در سال ۱۳۲۷ اعدام کردند. بعد از اعدام پسرش، امیرچوپان با ملامت فراوان درباره ابوسعید صحبت کرد و در نبرد با سربازان او کشته شد.
مرگ

ابوسعید از عوارض مسمومیت در هنگام لشکرکشی به ناحیه دیاربکر درگذشت، با مرگ نابهنگام او موضوع جانشینی با رقابت امیران و سرداران او شدت گرفت. چون‌ از نسل‌ ابوسعید فرزندی‌ نمانده‌ بود، خود او پیش‌ از وفات‌، آرپاخان‌ را به‌جانشینی‌ انتخاب‌کرد. بغداد خاتون‌ با این‌ انتخاب‌ مخالف‌ بود و هرگز به‌ اطاعت‌ آرپاخان‌ گردن‌ ننهاد و آشکارا با دیدِ خواری در او می‌نگریست. بنابراین بغداد که او را به عنوان حاکم جدید به رسمیت نمی‌شناخت در تلاش برای رهایی از او با برخی از امیران و سران عالی‌مقام مملکت که همواره نفوذ بسیاری را بر آنان دارا بود همدست و قصد جابجایی سلطنت به نفع شخصی مناسب‌تر را داشت. همین‌ امر سبب‌ شد که‌ آرپاخان بیمناک از دخالت‌ها و توطئه‌های امیران به رهبری بغداد خاتون‌ سلطنت‌ خود را استوار نبیند. در این‌ میان‌ برخی‌ از مغرضان‌ و حسودان به‌ بدگویی‌ از بغداد خاتون‌ پرداختند و او را به‌ قتل‌ سلطان‌ ابوسعید متهم‌ کردند و گفتند که‌ مخفیانه‌ ازبک‌ خان‌ را به‌ لشکرکشی‌ به‌ ایران‌ تشویق‌ می‌کند. آرپا خان‌ به‌ همین‌ بهانه‌ حکم‌ قتل‌ او را به طور پنهان صادر کرد و خواجه‌ لؤلؤ، یکی‌ از بزرگان‌ امرا، حکم را اجرا کرده و در حمام‌ و با ضربات‌ چوب‌ بغداد خاتون را از پای‌ درآورد.
کلاهک یخی

واختنایوکوت، بزرگ‌ترین کلاهک یخی ایسلند
کلاهک یخی (انگلیسی: Ice cap) پوششی گنبدی‌شکل یا بشقاب‌مانند از یخ و برف دائمی که پهنهٔ چکادی کوهستانی را می‌پوشاند به‌گونه‌ای‌که هیچ قله‌ای از آن بیرون نیاید؛ این پوشش تحت تأثیر وزن خود در تمام جهت‌ها گسترده می‌شود و مساحتی کمتر از ۵۰٬۰۰۰ کیلومتر مربع دارد. اگر مساحت ناحیه یخی بیشتر از پنجاه‌هزار کیلومتر مربع باشد یخسار گفته می‌شود.
اچ‌ام‌اس تمرر (۱۹۰۷)

| 0 | 1 |
| --- | --- |
پیشینه: پیشینه
مالک: 
سفارش ساخت::  ۲۵ نوامبر ۱۹۰۶
آب‌اندازی::  ۱ ژانویه ۱۹۰۷
آغاز کار::  ۲۴ اوت ۱۹۰۷
اعزام::  ۱ مه ۱۹۰۹
مشخصات اصلی: مشخصات اصلی
درازا::  ۵۲۷ فوت (۱۶۱ متر)
پهنا::  ۸۲ فوت ۵ اینچ (۲۵٫۱۲ متر)
آبخور::  ۲۷ فوت ۸ اینچ (۸٫۴۳ متر)
اچ‌ام‌اس تمرر (۱۹۰۷) (به انگلیسی: HMS Temeraire (1907)) یک کشتی بود که طول آن ۵۲۷ فوت (۱۶۱ متر) بود. این کشتی در سال ۱۹۰۷ ساخته شد.
کارلا دل‌پونته

| کارلا دل‌پونته | کارلا دل‌پونته |
| --- | --- |
دل‌پونته در ژوئیه ۲۰۰۶: دل‌پونته در ژوئیه ۲۰۰۶
زادهٔ: ۹ فوریهٔ ۱۹۴۷ ‏(۷۷ سال) لوگنو
ملیت: سوئیس
پیشه(ها): دادستان سابق در دو دادگاه سازمان ملل متحد دادگاه بین‌المللی کیفری یوگسلاوی سابق دادگاه بین‌المللی کیفری برای رواندا
کارلا دل‌پونته (انگلیسی: Carla Del Ponte؛ زادهٔ ۹ فوریهٔ ۱۹۴۷) در سوئیس وکیل، قاضی و دادستان اهل سوئیس در کانتون ایتالیایی زبان در جنوب سوئیس بوده‌است.
او در سال ۱۹۸۱ در کانتون لوگنو قاضی تحقیق بود، سپس در سال ۱۹۸۵ در همین کانتون به منصب دادستانی رسید. در سال ۱۹۹۴ دادستان کل کنفدراسیون سوئیس شد. در اوت سال ۱۹۹۹ به عنوان دادستان دادگاه بین‌المللی کیفری یوگسلاوی سابق (ICTY) و دادگاه بین‌المللی کیفری برای رواندا (ICTR) منصوب شد. برای تعقیب کسانی که متهم به جدی‌ترین نقض حقوق بشر بودند او جایگزین لوئیز آربور و ریچارد گلدستون شد و به مدت ۴ سال هر دو سمت را به عهده داشت.
در سال ۲۰۰۳ شورای امنیت سازمان ملل متحد پس از فشارهای دولت رواندا مأموریت او به عنوان دادستان کل رواندا را تمدید نکرد. او تا اکتبر ۲۰۰۸، در منصب دادگاه بین‌المللی کیفری یوگسلاوی سابقبود و سپس جای خود را به قاضی بلژیکی سرژ برامرتز داد.
دلپونته به عنوان سفیر سوئیس در آرژانتین از سال ۲۰۰۸ تا فوریه ۲۰۱۱ خدمت کرد؛ و از سپتامبر ۲۰۱۲ تا اوت ۲۰۱۷ نیز تحت حمایت شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد، عضو کمیسیون مستقل تحقیق در مورد سوریه بود.
زندگی‌نامه

دل پونته در۹ فوریه سال ۱۹۴۷ در شهر لوگنو در کانتون تسن سوئیس واقع در کوه‌های آلپ به دنیا آمد.
او در دوران جوانی علاقه داشت مانند دو برادر دیگرش پزشک جراح شود ولی پدرش می‌خواست که او یک خانم خانه‌دار شود و دوران عمرش را برای تحصیلات طولانی مدت نگذراند؛ ولی او در ژنو و برن و سپس در انگلستان تحصیلاتش را در رشته حقوق ادامه داد و در سال ۱۹۷۲ دانشنامه کارشناسی حقوق خود را دریافت کرد. او به زبانهای ایتالیایی، آلمانی، فرانسوی و انگلیسی صحبت می‌کند.
پس از پایان تحصیل به کانون وکلا در لوگنو پیوست ولی در سال ۱۹۷۵ از این کانون جدا شد و یک مؤسسه حقوقی تأسیس کرد. پس از آن برای فعالیت در زمینه باندهای پولشویی، مواد مخدر، جاسوسی و تروریسم به دفتر دادستانی کل سوئیس پیوست. این منصب مهم باعث شد که مافیای ایتالیا به او لقب «لا بوتانا» بدهد و به این دلیل مجبور بود که همیشه با خودروهای ضدگلوله و حفاظت مستمر تردد کند.
پروسه فعالیت‌های حقوقی

در ۱۹۸۱، دادستان تحقیقات در کانتون لوگنو شد.
در ۱۹۸۵ در همین کانتون به منصب دادستانی رسید.
در اوت ۱۹۹۹ به عنوان دادستان دادگاه بین‌المللی کیفری یوگسلاوی سابق (ICTY) و دادگاه بین‌المللی جنایی رواندا (ICTR) منصوب شد.
در سال ۲۰۰۳ شورای امنیت سازمان ملل متحد به منظور تمرکز ویژه بر پرونده یوگسلاوی سابق و نیز بخاطر فشار دولت رواندا مأموریت او به عنوان دادستان کل رواندا را تمدید نکرد و حسن بوبکر جالو، قاضی اهل گامبیا را به مقام دادستانی دادگاه جنائی بین‌المللی رواندا برگزید.
در ۳۱ دسامبر ۲۰۰۷ پس از هشت سال فعالیت در منصب دادستان کل دادگاه بین‌المللی کیفری یوگسلاوی سابق از این منصب کنار رفت و جای خود را به قاضی بلژیکی سرژ برامرتز داد.
در ۱ ژانویه ۲۰۰۸، به عنوان سفیر سوئیس در آرژانتین جانشین دانیل فون مورالت شد و تا فوریه سال ۲۰۱۱ در همین منصب باقی ماند.
از سپتامبر سال ۲۰۱۲ تا اوت ۲۰۱۷ او عضو کمیسیون مستقل تحقیق در مورد سوریه، تحت حمایت شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد بود.
دادستان در سوئیس

دل پونته در ۱۹۸۱، در کانتون لوگنو دادستان تحقیقاتی شد، و بعد در سال ۱۹۸۵ در همین کانتون به منصب دادستانی رسید و با تقلب، قاچاق مواد مخدر، قاچاق اسلحه، تروریسم و جاسوسی، اغلب به عنوان مرکز تجارت جهانی، مقابله کرد.
در سال ۱۹۹۴ دادستان کل کنفدراسیون سوئیس شد.
دادگاه جنایات جنگی در یوگسلاوی سابق

پس از پنج سال خدمت در دفتر دادستانی سوئیس، دل پونته در اوت ۱۹۹۹ به دادگاه بین‌المللی کیفری یوگسلاوی سابق و دادگاه بین‌المللی کیفری برای رواندا پیوست تا مجرمان جنگ را محاکمه کند. دلپونته در مصاحبه ای که در اواخر سال ۲۰۰۱ در مورد جنایات جنگی در جنگ داخلی یوگسلاوی صورت گرفت، گفت: «عدالت برای قربانیان و بازماندگان نیازمند تلاش‌های زیادی در سطوح بین‌المللی و ملی است.»
دادگاه جنایات جنگی در یوگسلاوی سابق > استعفا

در تاریخ ۳۰ ژانویه ۲۰۰۷، دل پونته در بیانیه ای اعلام کرد قصد دارد به عنوان رئیس دادستانی در دادگاه بین‌المللی جنایی برای یوگسلاوی سابق، استعفا دهد. او گفت: «زمان آن رسیده که به زندگی عادی بازگردم.» در ۱ ژانویه ۲۰۰۸ سرژ برامرتز جایگزین او شد.
کمیسیون تحقیق در سوریه

در سپتامبر ۲۰۱۲ دل پونته به عضویت کمیسیون مستقل بین‌المللی تحقیق در مورد سوریه تحت حمایت کمیساریای عالی حقوق بشر در سازمان ملل متحد رسید. این کمیته سه عضوی حوادثی مانند حملات با تسلیحات شیمیایی را ثبت وقایع می‌کند.
کمیسیون تحقیق در سوریه > استعفاء

او در ماه اوت سال ۲۰۱۷ از کمیسیون تحقیق در سوریه استعفا داد و گفت که در سوریه «هیچ کاری نمی‌کند» و اعضای خود را متهم می‌کند که «نمی‌خواهند عدالت را برقرار سازند»
او گفت که او متقاعد شده‌است که جامعه بین‌المللی به اندازه کافی برای محکوم کردن بشار اسد در جنایات جنگی که مرتکب شده مدارک به دست آورده‌است. با این حال، او همچنین می‌گوید: «در ابتدا در سوریه هم خوب وجود داشت و هم بد. او با بد مخالفت است و در طرف خوب قرار دارد ولی دولت اسد مرتکب جنایتهای وحشتناک علیه مردم شده و از تسلیحات شیمیایی استفاده کرده‌است … شورای امنیت ملل متحد در اقدام بر اساس گزارش‌هایی که پنل وی در مورد جرائم جنگی و جنایت علیه بشریت تولید می‌کرد، ناکام ماند.»
با رفتن دل پونته دو کمیسیونر پائولو سرجیو پینیرو کارشناس حقوق بشری برزیلی و کارن کوننیگ ابو زیاد از آمریکا در کمیته باقی می‌مانند.
پائولو سرجیو پینیرو