نهضت نامه‌های ابریشمی
نهضت نامه‌های ابریشمی و جنگ جهانی اول

محسوب می منطقه از آن جا که این جنبش، حرکتی جهانی برای برپایی خلافت اسلامی و احیای اسلام شد، همزمان با جنگ جهانی اول و ورود عثمانی به جنگ، تحولات جدیدی ی خاورمیانه به وقوع پیوست. نهضت با شروع جنگ جهانی اول در ۱۳۳۲/۱۹۱۴ در فعالیت‌های خود را گسترش داد. آنان قصد داشتند با دریافت مساعدت‌هایی از کشورهای عثمانی، آلمان و افغانستان شورش سراسری را در میان مسلمانان هند و مرزهای شمالی و غربی آن کشور چون افغانستان و بلوچستان بر ضد بریتانیا راه اندازی نمایند. مسلم است که بایستی حرکت‌ها و جنبش‌های به وجود آمده در منطقه را با مسائل و طرح‌های بزرگتری که در سطح جهانی وجود داشت، هماهنگ دانست. نقش آلمانی‌ها در برانگیختن و تحریک مسلمانان همزمان با جنگ جهانی اول، قابل توجه است. هدف اصلی آلمانی‌ها، آن بود که با گذر از ایران و افغانستان و برای نفوذ در هندوستان تا آنجا که امکان‌پذیر است از وجود ناراضیان محلی و مسلمانان استفاده نموده و آنان را علیه انگلیس و منافع آن‌ها در هندوستان برانگیزند. برای رسیدن به این هدف اقدامات متفاوتی از قبیل اتحاد با دولت عثمانی، ایجاد رابطه با گروه‌های مسلمانان ناراضی و اعزام هیئت‌های مختلف انجام دادند. در این راستا پنج یا هفت هیئت را از طریق ایرن به افغانستان اعزام نمودند که برخی از مأموران آلمانی به نام‌های نید مایر (Nider mayer) واسموسو زوگمایر (Zogmayer) به ایران وارد شدند. گروه زوگمایر به نام گروه بلوچستان» معروف بود. وی ابتدا مقام کنسولی شهر اصفهان را پوشش کار خود قرار داده و در صدد بود با عبور از کرمان و ورود به بلوچستان قبایل این مناطق را علیه انگلی بشوراند. نقشهٔ حضور آلمانی‌ها در ایران را می‌توان نتیجهٔ تصمیمی دانست که از جانب عثمانی‌ها آغاز شد. پس از امضای قراردادی در دوم اوت ۱۹۱۴/دهم رمضان ۱۳۳۲ هجری، انور پاشا، وزیر جنگ عثمانی، تصمیم گرفت هیأتی را از راه ایران عازم افغانستان و هندوستان نماید تا حبیب‌الله خان، پادشاه افغانستان را به جهاد علیه انگلیسی‌ها در هندوستان تر غیب نماید. به هر صورت درگیر شدن ایران و هند در جریان جنگ جهانی اول، نتیجهٔ تصمیمی بود که از جانب آلمان و عثمانی اتخاذ شد. آلمان یک کمیته به نام «کمیتهٔ هندی برلین» به وجود آورده بود که برای آزادی هند مبارزه می‌نمود. هیئت‌های اعزامی مرکب از عوامل آلمانی-ترک و هندی به سوی مرزهای هند، افغانستان و بلوچستان اعزام شد تا قبایل مسلمان این مناطق را بر ضد بریتانیا دعوت به قیام و جهاد نماید. مولانا عبید الله سندی که معاون‌ها سسی اصلی محمود الحسن بود، در افغانستان با عوامل آلمانی و ترک، ملاقات مهمی انجام داد و قرار شد گروه‌های اسلامی به همراه وابستگان و علمای منطقه در افغانستان و مناطق مرزی هند همچون بلوچستان، قبایل جنگجوی منطقه را برای جهاد بر ضد بریتانیا دعوت نمایند. محمدنعیم قریشی به اقامت موقت رهبر نهضت نامه های ابریشمی در ایران اشاره دارد. رهبر نهضت نامه‌های ابریشمی محمود الحسن در دوم شوال ۱۳۳۳ ق/اگوست ۱۹۱۵ م از دیوبند عازم حجاز گردید و پس از استقرار در آنجا، با انور پاشا و جمال پاشا، دو تن از مقامات ارشد عثمانی دیدار نمود و نامه‌هایی را با امضای آن دو نفر و تأیید خود به سه زبان فارسی، عربی و ترکی آماده نمود که در آن‌ها مردم مسلمان مرزهای شمالی و غربی هندوستان، افغانستان و بلوچستان به جهاد اسلامی همراه نیروهای عثمانی دعوت شده بودند. تبلیغات آلمان عثمانی به کمک عوامل مذهبی و قومی آن‌ها در ایران و سایر مناطق مسلمان نشین به اندازه ای گسترده بود که بسیاری از مردم، داستان اسلام آوری قیصر آلمان را باور کرده بودند. پس از دیدار محمود الحسن در حجاز با رهبران عثمانی، رابطهٔ نزدیکی بین اعضای فعال نهضت نامه های ابریشمی در هند، افغانستان و بلوچستان با نمایندگان اعزامی آلمان و عثمانی ایجاد گردید. بسیاری از رهبران قبایل شورشی ضد بریتانیا در مناطق غربی و شمالی هند از جمله رهبران قبایل بلوچ مانند سردار بهرام خان باران زهی، ارتباط نزدیکی با حرکت‌های انقلابی وملی گرای هندی چون «حزب سیاسی قدر» برقرار کرده بودند. وی همان شخصی است جیمز مابرلی از وی به عنوان شاخص ایلی منطقه نام می‌برد که سیاستی مطابق با اهداف آلمانی‌ها. پیش گرفته بود. نهضت نامه‌های ابریشمی که کاملاً تبدیل به یک حرکت سیاسی گردیده بود و با نفوذی که در قسمت‌های وسیعی از هند و افغانستان و شبه قاره و حتی بلوچستان داشت، مشکلات جدی علیه سلطهٔ بریتانیا به وجود آورده بود، به دنبال ایجاد رابطه بین نمایندگان دول عثمانی و آلمان با قبایل بلوچ، رهبران این قبایل حملات شدیدی را به داخل قلمرو هند و منافع بریتانیا آغاز کردند. علمای بلوچستان نیز که اکثراً از شاگردان نزدیک رهبران نهضت آزادی هند از جمله محمود الحسن و عبید الله سندی بودند و ارتباط نزدیکی با مراکز اصلی نهضت در دیو بند، کراچی و حیدرآباد داشتند، به تبلیغات ضد انگلیسی خود در بلوچستان ایران پس از نزدیک شدن به سرداران مقتدر منطقه همچون بهرام خان شدت بخشیدند، در پیامی از شیخ الهند محمودالحسن که به وسیلهٔ «مولانا منصور انصاری» به دست اعضای حکومت موقت هند و جنگجویان «جنود ربانی» رسیده بود، دستورات مهمی برای حمله به هند در قالب طرحی که در پیام شیخ به آن اشاره شده بود، وجود داشت که تمامی این دستورات بر روی دستمال ابریشمی زعفرانی رنگی نوشته شده بود. مشاوران و افسران عالی‌رتبه عثمانی و آلمانی، طرحی تهیه کرده بودند که در آن بر روی جنگجویان مسلمان قبایل بلوچ و افغان، حساب ویژه ای باز کرده بودند. طرح بزرگ آنان این بود که از یک سو حملهٔ گسترده‌ای به وسیلهٔ عشایر بلوچ از بلوچستان ایران کلات و مکران (نواحی جنوب بلوچستان) با همراهی و کمک ارتش ترکیه و به کراچی انجام شود و همزمان با آن از طرف غزنین و قندهار نیز به وسیلهٔ افاغنه ترک‌ها به کویته هجوم صورت گیرد. با حملهٔ قبایل آزاد از طریق درهٔ خیبر به پیشاور، قبایل جنگجوی کوهستانی نیز به داخل قلمرو هند هجوم می‌بردند. آنگاه سایر مسلمانان داخل هند نیز سلاح برگرفته و شورشی سراسری را تا برافراشتن پرچم آزادی در هند ادامه می‌دادند. در دسامبر ۱۹۱۵ میلادی از اتحاد نیروهای ملی‌گرا و رهبران مسلمان دیوبند، حکومت موقت هند تشکیل گردید. در آن یکی از شاهزادگان هندی به عنوان رئیس دولت، مولوی برکت الله به عنوان نخست‌وزیر، عبید الله سندی وزیر کشور و مولوی بشیر به عنوان وزیر جنگ انتخاب شده بودند و قرار بر این بود که از سربازان فراری یا اسیر در جبهه‌های بین‌النهرین، نیرویی به نام» ارتش مستقل هند» نیز تشکیل گردد. با کشف نامه‌های ابریشمی، طرح کودتا بر ضد امیر افغانستان به کمک عوامل آلمانی مانند هنتینگ (Henting)، والتر روهر (Walter Roher) و هواداران آنان برملا گردید. اطلاعات در مورد تجهیزات و امکانات ارسالی برای جنگجویان متحد در نقاط مختلف به دست آمد که بر اساس آن داده‌ها، عملیات مختلف و متعددی بر ضد فعالیت‌های مخالفین به عمل آمد.