stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
اس‌اس بنگرو

| پیشینه> مالک | پیشینه>  |
| --- | --- |
آغاز کار::  ۱۹۱۰
مشخصات اصلی: مشخصات اصلی
گنجایش::  ۳٬۸۴۰ GRT
درازا::  ۱۰۵٫۲ متر (۳۴۵ فوت ۲ اینچ)
پهنا::  ۱۵٫۶ متر (۵۱ فوت ۲ اینچ)
اس‌اس بنگرو (به انگلیسی: SS Bengrove) یک زیردریایی بود که طول آن ۱۰۵٫۲ متر (۳۴۵ فوت ۲ اینچ) بود. این زیردریایی در سال ۱۹۱۰ ساخته شد.
فرودگاه لی وینینگ

فرودگاه لی وینینگ (به انگلیسی: Lee Vining Airport) یک فرودگاه همگانی بهره‌برداری هوایی است که یک باند فرود آسفالت دارد و طول باند آن ۱۲۴۷ متر است. این فرودگاه در کشور ایالات متحده آمریکا قرار دارد و در ارتفاع ۲۰۷۳ متری از سطح دریا واقع شده است.
تیر (جنگ‌افزار)

تیر سنتی (بالا) و روگرفت قرون وسطایی (پایین).
تیر پرتابه‌ای نوک تیز است که با کمان یا جنگ‌افزارهای مشابه مانند آربالت پرتاب می‌شود. تیر از پیش از تاریخ در بیشتر فرهنگ‌ها و تمدن‌ها بکار می‌رفته‌است.
اجزای تیر در گذشته از سه بخش اصلی تشکیل می‌شد:
پیکان که از جنس سنگ یا فلز بود و نوک تیز تیر را تشکیل می‌داد.
بدنه که از قطعه‌ای چوب دراز و صاف تهیه می‌شد.
پر که از پر پرندگان تهیه می‌شد.
پیکان و پر را به دو انتهای بدنه می‌بستند. پیکان پس از پرتاب به هدف برخورد می‌کرد و به خاطر نوک تیز و سرعتی که داشت در آن فرومی‌رفت.
پر در حرکت مسقیم و پایدار تیر مؤثر بود.
تیرهای امروزی که در شکار و ورزش بکار می‌رود از مواد دیگری بجز چوب و پر ساخته می‌شوند.
فردا دیر است

| فردا دیر است | فردا دیر است |
| --- | --- |
نویسنده: چیستا یثربیفریبرز کامکاریحسن فتحیرضا صابری
کارگردان: حسن فتحی
کشور سازنده: ایران
زبان اصلی: فارسی
شمار قسمت‌ها: ۲۶ قسمت
تولید: تولید
تهیه‌کننده: اسماعیل عفیفه
مدت: ۵۰ دقیقه‌ای
پخش: پخش
شبکهٔ اصلی: شبکه ۳
فردا دیر است یک مجموعه تلویزیونی محصول سال ۱۳۷۶–۱۳۷۷ به کارگردانی حسن فتحی، نویسندگی چیستا یثربی، فریبرز کامکاری، حسن فتحی، رضا صابری و تهیه‌کنندگی اسماعیل عفیفه می‌باشد که از شبکه ۳ پخش شد. این مجموعه در ۲۶ قسمت ۵۰ دقیقه‌ای تهیه شد.
خلاصه داستان

دکتر سارا عابدینی به اتفاق یکی از اساتید قدیمی خود یک مرکز مشاوره درمانی تأسیس می‌کند. به تدریج یک مددکار اجتماعی به نام حبیب بابایی و دختر جوانی به نام شیرین به عنوان منشی مرکز در آنجا مشغول به کار می‌شوند. بیمارانی که به مرکز مشاوره مراجعه می‌کنند و مشکلاتی که در زندگی شخصی دارند چهارچوب اصلی این مجموعه را تشکیل می‌دهد و …
بازیگران

| بازیگر | نقش | توضیحات |
| --- | --- | --- |
| حمید مظفری | دکتر سعید علی آبادی | روانشناس پدر سینا و سهیل |
| فاطمه گودرزی | دکتر سارا عابدینی | روانشناس ،مادر مهرداد |
| رضا بنفشه خواه | دکتر رزاقی | رئیس بیمارستان |
| جهانگیر صمیمی فرد | ذبیح | دایی شیرین،همسر ناهید |
| علی گوهری | حبیب بابایی | مددکار |
| صدیقه کیانفر | مادرجون | مادر حبیب |
| فاطمه طاهری | زهرا | مادر شیرین |
عباس ظفری: 
| حسین کسری | آقاجون | پدرشوهر دکترعابدینی |
| ژاله صامتی | شیرین حمیدی | منشی مطب |
| پرویز فلاحی پور | سروان اردلان | پلیس |
بازیگران > بازیگران مهمان

محمود بنفشه‌خواه آقای فتوحی
کوروش تهامی امین فلکی
مریلا زارعی تارا سورانی
شراره درشتی لیدا خزائی
مینا جعفرزاده مادر آقای خاوری
ناصر گیتی‌جاه محسن مدرسی (پدرسیما)
مهری مهرنیا  پیرزن اپیزود آن سوی خط
هایده حائری خانم شاهپوری
امید زندگانی توماس مورگان (بهروز شکری)
پروین میکده خدمتکار عمه خانم(گلاب خاتون)
کتایون ریاحی حبیبه (مهرانه،حمیده) فتاحی
شقایق دهقان بهاره
آیدا تبیانیان مهرانه سلطانی
تانیا جوهری مادر بهروز شکری
جمیله شیخی ملوک اعظم صدر آرا(عمه خانم)
حسین خانی‌بیک پدر حیدر
رضا مولایی سینا علی آبادی
علی طالب لو آقای مشتاق
زهره صفوی خانم سورانی (مادر تارا)
عزیزالله هنرآموز شاه غلام
محمود پاک‌نیت سهراب رشیدی
محمود مقامی آقا حیدر
ایرج سنجری  هومن مطیعی
امیر طیاری آقای سعادت
مهوش صبرکن خانم تمدن
مهوش وقاری بتول خانم (مادر حیدر)
امیر آتشانی احمد خاوری
سیروس همتی گارسون رستوران
سارا پرچم ماهپاره شاهپوری
سید حسن حسینیان علی آقا
(مصطفی جوادی) پیمان
تپه چغا سلیمان

| تپه چغا سلیمان | تپه چغا سلیمان |
| --- | --- |
نام: تپه چغا سلیمان
کشور: ایران
استان: استان کرمانشاه
شهرستان: شهرستان کرمانشاه
اطلاعات اثر: اطلاعات اثر
کاربری: تپه
دیرینگی: عصر مس
دورهٔ ساخت اثر: عصر مس، دوره ساسانیان، دوران‌های تاریخی پس از اسلام
اطلاعات ثبتی: اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت: ۲۱۷۲۴
تاریخ ثبت ملی: ۷ اسفند ۱۳۸۶
تپه چغا سلیمان مربوط به عصر مس و سنگ - دوره ساسانیان - سده‌های میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان کرمانشاه، بخش ماهیدشت، دهستان چغانرگس، ۱/۵ کیلومتری شمال شرق روستای قلعه داراب خان واقع شده و این اثر در تاریخ ۷ اسفند ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۲۱۷۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
فرودگاه فسا

فرودگاه شهدای فسا فرودگاهی در ۱۰کیلومتری جنوب شرقی شهر فسا، ایران است. اکنون به عنوان فرودگاه آموزشی و پروازهای محلی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
تجهیزات

هم اکنون این فرودگاه علاوه بر باند پرواز آسفالت دارای برج مراقبت، اپرون ۷۰ در ۷۰ متری، تجهیزات مخابراتی از جمله NDBR و ایستگاه هواشناسی است.
فردریک لموین

| فردریک لموین | فردریک لموین |
| --- | --- |
زادهٔ: ۲۷ ژوئن ۱۹۶۵ ‏(۵۹ سال) نوی-سور-سن، فرانسه
ملیت:  فرانسه
پیشه: کارآفرین
شناخته‌شده برای: مدیر عامل اجرایی ویندل
فردریک لموین، (به فرانسوی: Frédéric Lemoine) (زاده ۲۷ ژوئن ۱۹۶۵) کارآفرین، اقتصاددان و مدیر ارشد اجرایی فرانسوی است، که در حال حاضر به‌عنوان مدیر عامل اجرایی شرکت ویندل فعالیت می‌نماید. وی از اعضای هیئت مدیره شرکت سن-گوبن نیز می‌باشد.
سوله دوگل

| سوله دوکل (ارومیه) | سوله دوکل (ارومیه) |
| --- | --- |
روستا: روستا
مختصات: ۳۷°۱۲′ شمالی ۴۴°۵۲′ شرقی﻿ / ﻿۳۷٫۲۰۰°شمالی ۴۴٫۸۶۷°شرقی﻿ / 37.200; 44.867: مختصات: ۳۷°۱۲′ شمالی ۴۴°۵۲′ شرقی﻿ / ﻿۳۷٫۲۰۰°شمالی ۴۴٫۸۶۷°شرقی﻿ / 37.200; 44.867
کشور: ایران
استان: آذربایجان غربی
شهرستان: ارومیه
بخش: بخش سیلوانه
دهستان: مرگور
جمعیت: ۷۱ نفر (سرشماری ۹۵)
سوله دوکل، روستایی است از توابع بخش سیلوانه و در شهرستان ارومیه استان آذربایجان غربی ایران.
جمعیت

این روستا در دهستان مرگور قرار داشته و بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ جمعیت آن ۱۴۲ نفر (۲۷ خانوار)
بوده‌است.
سنگی بر گوری

| 0 | 1 |
| --- | --- |
تصویر روی جلد چاپ اول: تصویر روی جلد چاپ اول
نویسنده(ها): جلال آل‌احمد
طراح جلد: منصور پاکزاد
کشور: تهران
زبان: فارسی
گونه(های) ادبی: شرح حال، خودزندگی‌نامه
ناشر: انتشارات رواق
تاریخ نشر: زمستان ۱۳۶۰ خورشیدی
گونه رسانه: چاپی
شمار صفحات: ۹۳ صفحه
رده‌بندی دیوئی: ‫‭۸‮فا‬۳/۶۲
کتابخانه کنگره: PIR۷۹۳۷‭‬ ‭/آ۴‏‫‬‭۱۳۶۰
کتابخانه ملی ایران: ۶۸۳۳۸
متن: سنگی بر گوری در ویکی‌نبشته
سنگی بر گوری خودزندگی‌نامه‌ای از نویسندۀ ایرانی جلال آل‌احمد است که در سال ۱۳۴۲ به نگارش درآمد، ولی تا ۱۳۶۰ منتشر نشد. آل‌احمد این کتاب را به احترام همسرش، سیمین دانشور، منتشر نکرد؛ امّا پس از مرگش شمس آل‌احمد آن را به چاپ سپرد. در سال ۱۳۸۴ انتشارات جامه‌دران سنگی بر گوری را تجدید چاپ کرد؛ و پس از محدودیت‌هایی تا سال‌های منتهی به ۱۳۹۲، از آن پس بارها به وسیلهٔ ناشران مختلف منتشر شده‌است. این کتاب کوتاه در شش فصل نوشته شده‌است. با این که نوشتن خودزندگی‌نامه یکی از وجوه برجستهٔ ادبیات مدرن مغرب‌زمین است، امّا در ادبیات فارسی معاصر آل‌احمد از اندک‌شمار نویسندگانی به‌شمار می‌آید که به آن توجّه داشته‌است. سنگی بر گوری در سال ۲۰۰۸ میلادی به انگلیسی ترجمه و در سری کتاب‌خانه ایرانیکا منتشر شده‌است.
موضوع اصلی کتاب سترونی آل‌احمد و بی‌فرزندی او و سیمین دانشور است. پژوهشگران آثار آل‌احمد تفسیرهای گوناگونی از این معنی کرده‌اند. بعضی آن را بیان مسئله‌ای شخصی و اجتماعیِ یک روشنفکر دانسته‌اند و بعضی آن را کنایی و استعاری شمرده‌اند و عقیم‌بودن را گاه کنایه از بی‌سرانجامی و بی‌حاصلی کارِ فکری آل‌احمد از جمله در کتاب‌هایی چون غرب‌زدگی و در خدمت و خیانت روشنفکران دانسته‌اند و گاه شکست کل پروژهٔ «فکر ایرانی» و روشنفکری از جنبش مشروطه ایران به بعد.
گونه ادبی سنگی بر گوری نیز محل بحث بوده‌است. کسانی آن را رمان یا داستان بلند دانسته‌اند و وجود برخی عناصر داستانی مانند پی‌رنگ و گره‌افکنی و گره‌گشایی و نیز وجود ماجرا، توصیف، ایهام و گفت‌وگو را گواه آورده و نتیجه گرفته‌اند این کتاب تنها یک شرح حال یا زندگی‌نامه خودنوشت نیست. در مقابل، گروهی به دلایلی چون یکی بودن «من» درون کتاب با خود آل‌احمد آن را فاقد ویژگی‌های خیالی مصطلح و مرسوم آثار ادبی دانسته و استفاده از عوامل سازندهٔ داستان در آن را «چاشنی» متن در نظر گرفته‌اند. از دیگر ویژگی‌های سنگی بر گوری می‌توان به اعتراف‌گونه بودن و وجود تقابل میان زن و مرد اشاره کرد.
سبک نثر آل‌احمد در سنگی بر گوری موجز و تلگرافی توصیف شده که در آن جمله‌ها کوتاهند و اطلاعات فشرده شده‌است. این زبان همانندی‌هایی با نثر دوران قاجار دارد و در آن از زبان عامّه مردم استفاده شده‌است. آل‌احمد برای نشان دادن بحرانی که از آن سخن می‌گوید و رهنمون‌شدن خواننده به نقطه مورد نظرش نثرش را آشفته کرده و به نوعی هذیان‌نویسی روی آورده‌است. این کتاب اوج نثرنویسی آل‌احمد و از حسّی‌ترین آثار ادبیات معاصر فارسی دانسته شده‌است.
زمینه

خودزندگی‌نامه، شرح حال یا حسبِ حال نوعی از زندگی‌نامه و دربردارنده وقایع زندگی یا بخشی از زندگی یک فرد است که به قلم خود او نوشته شده باشد. از نخستین زندگی‌نامه‌های خودنوشت می‌توان به کتاب اعترافات (۳۵۳ قبل از میلاد) از ایسوکراتس اشاره کرد و از مهم‌ترین آثار این گونه، به اعترافات آگوستین قدیس (بین ۳۹۷ و ۴۰۰ میلادی) اثر آگوستین. قدیمی‌ترین اتوبیوگرافی به زبان فارسی، زندگی ابن سیناست که آن را به شاگردانش املاء کرده‌است. شرح زندگانی من اثر عبدالله مستوفی از جمله بهترین نمونه‌های زندگی‌نامه خودنوشت به زبان فارسی در دوران قاجار و یادداشت‌های قاسم غنی و روزها اثر محمدعلی اسلامی ندوشن جزو بهترین این سبک در دوره معاصر به‌شمار می‌آیند. ادبیات اعترافی در زبان فارسی به دلیل نبودن سنت اعتراف در مذهب و سنت فارسی‌زبانان چندان مورد توجه نویسندگان نبوده‌است. حورا یاوری رواج خودزندگی‌نامه‌نویسی به علل مذهبی در غرب را نظر پژوهندگان آمریکایی می‌داند و معتقد است پژوهش‌گران فرانسوی برخلاف آمریکایی‌ها پیدایش و گسترش خودزندگی‌نامه را به تحولات فرهنگی و اجتماعی سده هجدهم مربوط می‌دانند.
به عقیده مایکل هیلمن یکی از وجوه برجسته ادبیات مدرن غرب که در دوره‌هایی مهم‌تر از رمان‌نویسی است، توجه به خودزندگی‌نامه‌نویسی است؛ چیزی که در ادبیات مدرن و معاصر ایران به دلیل خودسانسوری نویسندگان کمرنگ است و از معدود نویسندگانی که به این سبک اهمیت داده و در آن آثاری نوشته، جلال آل‌احمد است. محتمل است که آل‌احمد در این سبک متأثر از ژان-پل سارتر و زندگی‌نامه خودنوشت او، کلمات بوده باشد؛ چه اینکه هیلمن معتقد است آثار سارتر باعث شد آل‌احمد با دودلی‌هایش در مصاف قرار بگیرد. حسن میرعابدینی هنر آل‌احمد را نوشتن زندگی‌نامه خودنوشت می‌داند.
زمینه > نویسنده

جلال آل‌احمد (زادهٔ ۱۱ آذر ۱۳۰۲ در تهران – درگذشتهٔ ۱۸ شهریور ۱۳۴۸ در اسالم) داستان‌نویس و جستارنویس ایرانی است. از مشهورترین آثار داستانی او می‌توان به دید و بازدید، از رنجی که می‌بریم، زن زیادی، سرگذشت کندوها، مدیر مدرسه و نفرین زمین اشاره کرد. به عقیده حسین سناپور بهترین داستان‌های آل‌احمد بر اساس زندگی واقعی او نگاشته شده‌اند و بیشتر از بسیاری از نویسندگان می‌توان رد زندگی او را در داستان‌هایش یافت. از طرفی او از معدود نویسندگانی است که می‌توان کمترین میزان استفاده از تخیل را در آثار داستانی‌اش مشاهده کرد. آل‌احمد از داستان‌پردازی و روایت یک داستان اعراض می‌کند. عینی‌ترین مصداق این دوری، سنگی بر گوری است که پس از شش سال فترت او از داستان‌نویسی نوشته‌است. برخی از آثار او چون غرب‌زدگی و در خدمت و خیانت روشنفکران از مهم‌ترین آثار غیرداستانی او دانسته شده‌اند. آل‌احمد در سال ۱۳۲۸ خورشیدی با سیمین دانشور ازدواج کرد اما این‌دو هیچ‌گاه صاحب فرزند نشدند.
رضا براهنی آل‌احمد را نخستین روشنفکر جدی منطقه می‌داند که با استفاده از «زبانی جدید» در مقابل زور عصیان کرده‌است؛ زبانی که مخالف زبان رسمی است و ساختار جمله و به تبع آن، «استبداد پدرسالاری حاکم بر جمله» را به‌هم می‌زند. به نظر براهنی هیچ‌کس در زبان فارسی مقاله‌ای را به زیبایی جلال اجرا نکرده‌است. بنا به گفته احسان یارشاطر جلال آل‌احمد با وجود «فوران‌های ادواری و کم‌وبیش تب‌آلودِ صریح‌گویی» که به زعم او بهترین نمونه‌اش سنگی بر گوری است، در طول زندگی‌اش کمتر به آشتی‌دادن تضادهای درونی‌اش موفق شد؛ تضادهایی که چون «آب و روغنی در وجودش» مخلوط بود و در نوشته‌هایش نوعی سرگردانیِ مقصد ایجاد می‌کرد. اما به نظر لیلی گلستان وجوه متفاوت جلال نه از سردرگمی بلکه از سر پرشور او سرچشمه گرفته‌اند و این چندوجهی بودن از امتیازات اوست نه اشکالات شخصیتی و اخلاقی‌اش.
ویژگی‌ها

وجود برخی ویژگی‌های داستانی در سنگی بر گوری آن را از یک زندگی‌نامه خودنوشت صرف متمایز کرده‌است؛ در کتاب آل‌احمد ماجراهای متعددی ذکر شده‌اند که نویسنده به صورتی گذرا از آنها عبور کرده‌است؛ ماجراهایی مانند تمکین نکردن پدر نویسنده از قواعد جدید دولتی حاکم بر دفترخانه‌ها و محضرها، خودسوزی خواهرِ همسر نویسنده و زلزله بوئین‌زهرا در سال ۱۳۴۱ از این جمله‌اند. این گذر سریع ویژگی سبکی آل‌احمد است و برای خواننده ایجاد ابهام یا نیاز به دانستن بیشتر نمی‌کند و درمی‌یابد ذکر این ماجراها تنها شاهدی است بر ماجرای اصلی. تلاش نویسنده برای مستند بودن کتاب و دوری از قصه‌گویی، در این پرداخت شتابان به ماجراها نیز نمایان شده و محتوا را با سبک مورد نظر نویسنده، هماهنگ کرده‌است. علاوه بر ماجراها، صحنه‌های اغلب کوتاه پرشماری نیز در سنگی بر گوری وجود دارند که نویسنده آنها را به‌طور دقیق و با جزئیات توصیف کرده‌است. از میان این صحنه‌ها می‌توان به صحنه همراهی نویسنده با همسرش هنگام معاینه او به دست یک پزشک مرد اشاره کرد. استفاده نویسنده از گفتگوهای پرشمار که گاه گفت‌وشنودهای درونی‌اند و گاه نقل‌قولی برای نشان دادن نگاه دیگران به او و وضعیتش و توصیف‌های پرشمار کتاب از دیگر عناصر داستانی کتاب به‌شمار می‌آیند و با هدف القای یک کلیت در کتاب گنجانده شده‌اند.
ویژگی‌ها > گونه ادبی

«همین‌جوریها بود که دو سالی را به این فکر کرده بودیم که بچه‌ای را به فرزندی قبول کنیم. این در و آن در، و مشورت، و بچه‌های مختلف. از تخم آمریکایی گرفته تا نژاد بومی؛ و از مشهد گرفته تا شیراز. یتیم‌خانه‌ها و پرورشگاه‌ها و شیرخوارگاه‌ها و موارد خصوصی‌تر؛ و این همان زمانی بود که مهری ملکی رفته بود و از پرورشگاه مشهد بچه‌ای را به فرزندی برداشته بود پنج‌شش‌ماهه؛ و با شیرخشک و کهنه‌شویی شروع کرده بود. عین یک مادر؛ و چه دردسرها بخاطر سرخکش و مخملکش. تا بچه را بزرگ کرد و به هفت‌سالگی رساند. بچه رفت مدرسه و آنوقت خودش؟ … اصلاً مسخره است. ساعت هشت صبح بود که رفت زیر ماشین و ساعت ۹ زیر خاک. بهمین سادگی. کار او حتی به پیری هم نرسید؛ و چه زنی! نفس شخصیت.»
سنگی بر گوری
حسین سناپور بر این باور است که سنگی بر گوری که با گره‌افکنی آغاز و با گره‌گشایی پایان می‌یابد، لزوماً یک زندگی‌نامه خودنوشت یا شرح حال نیست و متنی است «منسجم» که بر پی‌رنگ استوار است؛ بنابراین متنی داستانی است که بر یک خودزندگی‌نامه بنا شده‌است. علاوه بر این او معتقد است وجود ویژگی‌های دیگر داستانی از جمله ماجرا و صحنه، گفتگو، ایهام و معناهای پشت متن و توصیف در نوشته آل‌احمد نیز مؤید داستان بودن این متن هستند. به زعم او وجود گونه‌هایی چون داستان/مقاله در ادبیات پست‌مدرن نیز می‌تواند دلیل دیگری بر داستانی بودن این متن باشد. خود آل‌احمد نیز در زندگی‌نامه‌اش، مثلاً شرح احوالات، سنگی بر گوری را «قصه» خوانده و به گفته بهناز علی‌پور، نقش تخیل را در روایت آن باز گذاشته‌است. محمد بهارلو نیز معتقد است سنگی بر گوری داستانی است «اتوبیوگرافیک» که از نظر صحنه و فضا در امتداد داستان‌های دیگرش چون «خواهرم و عنکبوت»، «جشن فرخنده» و «گلدسته‌ها و فلک» است و هسته آن در داستان «گناه» آل‌احمد شکل گرفته‌است. احمد غلامی از روزنامه شرق، سنگی بر گوری را از بهترین نمونه‌های رمان کوتاه در ادبیات فارسی دانسته که نویسنده آن را «به قصد مستندنگاری» نوشته اما در آن از واقعیت فراتر رفته‌است. حسن میرعابدینی نیز عقیده دارد این اثر رمان است. رضا براهنی معتقد است به‌رغم «اتوبیوگرافیک» بودن متن سنگی بر گوری، استفاده نویسنده از «ابزارها و مکانیسم‌های ادبی» آن را در «قلب تفکر بوطیقایی» قرار می‌دهد. به باور محمدرضا قربانی سنگی بر گوری اثری است نزدیک به داستان و رمان که در ساختار خود فاقد عناصر سازنده رمان و داستان چون شخصیت‌پردازی، حادثه داستانی، توصیف و فضاپردازی است چنان‌که آثار دیگری نیز در ادبیات داستانی جهان وجود دارند که چنینند.
سیمین دانشور سنگی بر گوری را یک حدیث نفس خوانده که از عوامل سازنده داستان در آن، تنها به عنوان «چاشنی» استفاده شده‌است. عبدالعلی دستغیب در «نقد آثار جلال آل‌احمد»، سنگی بر گوری را گزارش یا حسب حال دانسته و در مصاحبه‌ای با کتاب ماه ادبیات سنگی بر گوری را در کنار نفرین زمین رمان می‌نامد و معتقد است آل‌احمد بعد از نوشتن این‌ها و مدیر مدرسه، داستان‌نویس می‌شود. کلاوس پدرسن در کتاب «جهان‌بینی در ایران پیش از انقلاب» آن را مقاله خوانده و محمد صنعتی به دلیل یکی بودن راوی با من نویسنده آن را «اتوبیوگرافی» خوانده‌است.
ابراهیم رنجبر، منتقد ادبی، نیز هنگام تحلیل سنگی بر گوری، گفتهٔ شمس آل‌احمد مبنی بر رمان بودن کتاب را رد می‌کند و معتقد است این اثر قصه به معنای مصطلح کلمه یعنی «رمان» و «داستان» نیست.
ویژگی‌ها > زبان و نثر

حسین سناپور بهترین تعبیر برای توصیف نثر آل‌احمد در سنگی بر گوری را «تلگرافی» بودن آن خوانده که دو ویژگی عمده آن، کوتاهی جملات و فشردگی نثر است. فشردگی نثر بسته‌هایی از اطلاعات را بدون احساس پرش و ایجاد ابهام از سطح شخصی، به سطوح دیگر اجتماعی و فلسفی می‌برد و رفت و برگشت بین این عرصه‌ها منطقی می‌مانند. به نظر او آل‌احمد از کوتاهی جملات برای تغییر مسیر موضوع هم استفاده می‌کند و جمله‌های «پاساژی» می‌سازد که بین جمله‌هایی با موضوعات مختلف قرار می‌گیرند. نقش دیگر جملات کوتاه جلال در سنگی بر گوری ایجاد ضرباهنگی تند در متن است که هم شک و ابهام موضوع و سؤال‌های خواننده را بی‌پاسخ نمی‌گذارند و هم در جهت خواست نویسنده، هیجانی در خواننده ایجاد می‌کنند برای همدلی بیشتر و گرفتن فرصت توقف و احتمال خستگی. آل‌احمد گاهی نیز جملاتی را ناتمام باقی می‌گذارد تا باقی رخداد در ذهن خواننده ساخته شود و اثرگذاری متن بیشتر.
به نظر امیر احمدی آریان طبق تقسیم‌بندی رابرت کاپلان در کتاب «انتقام جغرافیا» در آل‌احمد دو نیروی گریز از و گرایش به مرکز ایران در تقابلند؛ گریز او از ایران در دنیای روشنفکری رخ می‌دهد و چیزی یا کسی را بیرون از مرزهای جغرافیایی جستجو می‌کند و گرایش او به مرکز، بواسطه زبان فارسی است که در سنگی بر گوری می‌توان این گرایش را در نثر موجز و حسی او پیدا کرد که به‌جای درگیر کردن فکر مخاطب، حواس او را نشانه می‌رود؛ بنابراین در زبان سنگی بر گوری اتفاقی «استثنایی» رخ می‌دهد که در اثر ترکیب چند وجه زبانی مختلف مانند نثری به قدرت نثر قائم‌مقام فراهانی، کیفیت ترجمه نثر میرزا حبیب اصفهانی، زبان عامیانه مردم و منشیان قاجاری و اصطلاحات فراوانی از دوره پهلوی و قاجار که به‌شکلی جدایی‌ناپذیر در هم تنیده شده‌اند، به‌وجود آمده‌است. سعید محبی آل‌احمد را بنیان‌گذار سبکی زبانی می‌داند که مهم‌ترین ویژگی‌های آن «ایجاز» و «خشم» است و سنگی بر گوری به گمان او، «آینه تمام‌نمای» این سبک است. به نظر مهدی یزدانی خرم آل‌احمد برای «کالبدشکافی تحقیری که جهانش را به‌خطر انداخته» و «نگاه غیرعرفی به خودش» نثرش را آشفته می‌کند و به نوعی «هذیان‌نویسی» رومی‌آورد که در آن هدف «روایت فاجعه» است. او نثر آل‌احمد در سنگی بر گوری را اوج نثرنویسی او دانسته‌است.
شیما بهره‌مند آل‌احمد را در ادبیات فارسی دچار «مرض فرانسوی» می‌داند؛ مرضی که خورخه لوئیس بورخس علتش را آلودگی ادبیات فرانسه به سیاستِ هنر می‌داند (به جای ارتباط با خود هنر). ژاک رانسیر در تحلیل «مرض فرانسوی» بورخس آن را به دو شیوه در ظاهر متناقض تقسیم می‌کند. یکی چیزی از جنس رئالیسم نزد مارسل پروست و انوره دو بالزاک که آن‌قدر به جزئیات می‌پردازد که طرح داستانی را قربانی می‌کند و دیگری عکس آن به شکل سبک‌باری و جستجوی «کلمه ناب» که نزد گوستاو فلوبر یافت می‌شود. بهره‌مند معتقد است آل‌احمد با زبان‌تکه‌تکه‌شده و محاوره‌ای‌اش مصداق گونه دوم است و به جای آن‌که سبک نوشتاری‌اش را در اختیار تخیل بگذارد، آن را در خدمت زبان کوچه‌وبازار می‌گذارد. شباهت‌هایی میان نثر و لحن آل‌احمد با لویی-فردینان سلین وجود دارد از جمله ایجاز و لحن تند او و شکستن قواعد مرسوم در ادبیات متعهد و انگاره‌های اخلاقی.
ویژگی‌ها > اعتراف‌گونگی

سنگی بر گوری اعتراف‌نامه‌ای است که نویسنده برای حل مشکلات خودش روایت می‌کند. از یک منظر، چنان‌چه در سنت مسیحی نیز دیده می‌شود، اعتراف برای ایجاد تعلق با گروهی انجام می‌شود که اعتراف‌کننده فکر می‌کند با آنها منافع یا درد مشترک دارد. از منظری دیگر، اعتراف‌کننده مایل است با اعتراف، خود و اعمالش را با «خدا» (جایگاه قدرت) همتراز کرده و از این راه در بخشایش نیز با آن منبع، همتراز شود. با این‌همه در سنگی بر گوری به منبع قدرتی که لطف یا قهر در توانش باشد، اشاره نمی‌شود. حورا یاوری اعتراف‌گونگی سنگی بر گوری را در قیاس با متن‌های اعترافی سنتی و مدرن غرب، از گونه مدرن می‌داند که در آنها، به جای سه‌گانه «گناه، اعتراف، آمرزش»، سه‌گانه «لغزش، شلاق و خودشناسی» نشسته‌است. آل‌احمد با تقسیم کردن خود به «شخص اول» و «شخص دوم»، لغزش‌های یکی را با شلاق دیگری پاسخ می‌گوید؛ به این ترتیب که شخص اول در جایگاه «سویه غربی‌نمای» راوی است و شخص دوم، به مثابه «مرد شرقی». نتیجه این رویارویی به نظر یاوری، لحظه‌ای است که خاستگاه همه خودزندگی‌نامه‌هاست؛ لحظه «رو در رو شدن با خود و دگرگون شدن» (خودشناسی). به نظر مجتبی گلستانی، نویسنده کتاب واسازی متون جلال آل‌احمد، اما مخاطب این اعتراف‌نامه‌ها، برخلاف تمایز اعتراف‌های سنتی و مدرن، نه یک «من درونی» بلکه «داوری آسمانی» در زمینه‌ای عرفی است؛ به‌عبارت دیگر و بر اساس آنچه آل‌احمد در غرب‌زدگی نشان می‌دهد، منظور روشن‌فکر است که برای او، سه‌گانه مدرن «لغزش، اعتراف، خودشناسی» مبدل به سه‌گانه «ارتداد، حمل بار امانت و نفوذ کلام» می‌شود. در این ساختار روشنفکر مورد نظر آل‌احمد بنا دارد خود را از «من غرب‌زده» تهی کرده و برای بازگشت به تصویر متناقض «مرد شرقی»، خود را بیازارد.
ویژگی‌ها > تقابل مرد/ زن

به نظر مجتبی گلستانی در سنگی بر گوری می‌توان نگاهی «سرکوب‌گر» و «طردکننده» یافت که زن را خطرناک و ویران‌گر می‌شمرد و به حاشیه می‌راند؛ بنابراین زن از آثار آل‌احمد و سنگی بر گوری غایب است و آل‌احمد نام این نگاه و تقابل را «مرد شرقی» گذاشته‌است. فرزانه میلانی در تأیید وجود این تقابل گفته‌است نویسنده سنگی بر گوری از بردن نام همسرش که خود نویسنده‌ای سرشناس است، ابا دارد و تنها یک‌بار نام کوچک او را ذکر کرده آن‌جا که می‌گوید «ما بچه نداریم، من و سیمین.» انگار تنها برای نشان دادن یک طرف مشکل نیاز است از او نام برده شود و در باقی موارد از لفظ «زنم» برای اشاره به او استفاده می‌کند؛ این در حالی است که سیمین دانشور در کتاب غروب جلال بیش از صدبار از جلال آل‌احمد نام برده‌است. سیمین دانشور قهرمانان اصلی سنگی بر گوری را چهار تن برشمرده و چنین توصیف می‌کند: مرد که از ابتربودن خود رنج می‌برد، خواهر نویسنده که سرطان دارد اما به دلایل مذهبی حاضر به جراحی نمی‌شود، خواهر همسر نویسنده هما دانشور که متخصص زنان و زایمان است و دست به خودسوزی می‌زند و همسر نویسنده که کاریکاتوری است از سیمین دانشور و چیزی که این سه زن را به هم مرتبط می‌کند، مسئله «هیچی» است. به نظر مجتبی گلستانی به این عده می‌توان زنان دیگری هم افزود چون مادر راوی و هووی او، مادربزرگ راوی، عمقزی و مهری ملکی که تمام‌شان به‌نحوی از زندگی ناراضی‌اند و بیشترشان می‌میرند. گلستانی قرار گرفتن این‌همه زن که تمام‌شان قدرت زایش دارند در مقابل مردی که عقیم است را تنها برای نشان‌دادن قدرت زایای «قلم نویسنده» که از آن می‌توان به فالوس تعبیر کرد، دانسته‌است. به عبارت دیگر در چنین متنی چیزی زنانه یا به نام زن وجود ندارد و در غیاب او جنسیت، هویت و شخصیت و خواسته‌هایش تنها به‌واسطه مرد و حضورش مشخص می‌شود. به نظر مصطفی عابدینی‌فرد، مترجم و منتقد ادبی، اما آل‌احمد پس از کش‌مکش‌های فراوان با «مرد شرقی» و رفتن راه‌هایی که او برای فرار از بی‌فرزندی به‌صورت سنتی پیش پایش می‌گذارد، با زنان اطرافش که به سبب تبعیت از نظام مردسالار مذهبی دچار درد و رنج شده‌اند، همدردی می‌کند؛ به‌عبارت دیگر پس از ناکامی در مواجهه با «مردانگی هژمونیک» جامعه، دچار تغییر در «سیاست جنسیتی‌اش» می‌شود و به پیامدهای ناخوشایند مردسالاری مذهبی وقوف پیدا می‌کند؛ در نتیجه دست به نفی سنت می‌زند.
نگارش و چاپ

جلال آل‌احمد سنگی بر گوری را در مرداد سال ۱۳۴۲ نوشت و چنان‌که در صفحه پایانی کتاب آمده‌است، در ۲۰ دی‌ماه همان‌سال بازنویسی کرد. آل‌احمد در نوشته‌اش با عنوان مثلاً شرح احوالات که در سال ۱۳۴۶ نوشته، گفته بنا دارد سنگی بر گوری را بازنویسی کند. کتاب را انتشارات رواق ۱۲ سال پس از مرگ جلال در سال ۱۳۶۰ منتشر کرد اما از پخش آن جلوگیری شد. به گفته مصطفی زمانی‌نیا از همکاران شمس آل‌احمد در انتشارات رواق، چاپ اول سنگی بر گوری در سال ۱۳۶۱ توقیف و چندهزار جلد چاپ‌شده آن از سوی دادستانی توقیف شد. در دوره وزارت عطاءالله مهاجرانی بر وزارت ارشاد نیز کتاب مجوز گرفت و چاپ شد اما مجوز آن باطل و نسخه‌های چاپ‌شده جمع‌آوری شدند. به گفته زمانی‌نیا او در ملاقاتی با وی علت را جویا شده و مهاجرانی علت توقیف را مخالفت سیمین دانشور با چاپ کتاب عنوان کرده‌است. دانشور بعدها در نامه‌ای به زمانی‌نیا می‌گوید من به خواهش وزیر با توقیف کتاب موافقت کردم. کتاب تا سال ۱۳۸۴ که انتشارات جامه‌دران آن را در ۵٬۵۰۰ نسخه منتشر کرد، در دسترس نبود. انتشار این کتاب در سال‌های دولت محمود احمدی‌نژاد با مشکلاتی مواجه شد. به نظر مجید پاکزاد سنگی بر گوری به دلیل صراحت و بی‌پروایی در روایت مسائل شخصی و خصوصی زندگی جلال آل‌احمد در ایران جزو کتاب‌های ممنوعه محسوب شده و حکومت ایران علاقه‌مند است این کتاب را در کارنامه جلال آل‌احمد نادیده گرفته و از آن حذف کند.
نگارش و چاپ > حواشی چاپ

پس از چاپ سنگی بر گوری در سال ۱۳۶۰ خورشیدی به چاپ آن اعتراض‌هایی شد. به گفته فرزانه میلانی کسی در درستی یا نادرستی وقایع شرح‌داده‌شده در کتاب صحبتی نکرد و اعتراض‌ها نه به محتوای کتاب بلکه به چرایی افشای جزئیات زندگی جلال آل‌احمد و سیمین دانشور بود. به نظر محمد بهارلو این اعتراض‌ها و آشفتگی از مطابق نبودن برخی عقاید سیاسی و مفاهیم اخلاقی که آل‌احمد «مبشر و مدافع سرسخت» آن بود با محتویات کتاب پدید آمده‌است و تغییر و تحول او برای برخی غیرقابل تحمل و آزارنده بوده‌است. به گفته مصطفی زمانی‌نیا ارشاد نیز معتقد بود به دلیل نمایش روابط خارج از ازدواج جلال در کتاب، چهره جلال مخدوش شده‌است. سید محمود دعایی هم معتقد است بر اساس کتاب می‌توان چنین برداشت کرد که خود جلال هم راضی به انتشار این کتاب نبوده‌است.
نگارش و چاپ > حواشی چاپ > واکنش سیمین دانشور

سیمین دانشور با اینکه از جمله منتقدان چاپ سنگی بر گوری بود، و تصویر خودش در کتاب را «کاریکاتوری خاله‌زنک» از خودش دانسته معتقد بود چاپ این اثر به قصد تخریب شخصیت و تصویر جلال انجام نشده و تمام آثار هر نویسنده‌ای بالاخره باید روزی چاپ شوند. او در مصاحبه‌ای با کیهان فرهنگی در سال ۱۳۶۶ گفته‌است به او ستمی نشده و اگر هم شده باشد، به آن بی‌اعتناست. در همین مصاحبه گفته که پس از چاپ کتاب و خواندن «بی‌وفایی» مندرج در آن از سوی جلال، به سراغ نامه‌های «شیرین از وفا» ی او رفته‌است. اما شمس آل‌احمد که انتشارات رواق را اداره می‌کرد معتقد است با اجازه سیمین دانشور کتاب را منتشر کرده‌است. محمدحسین دانایی (فرزند خواهر جلال) معتقد است جلال این اثر را به احترام سیمین دانشور منتشر نکرد اما پس از مرگش، شمس آل‌احمد بی‌توجه به این مسئله کتاب را به دست چاپ سپرد.