هیروهیتو
سلطنت > جنگ جهانی دوم > تسلیم

مقالهٔ اصلی: تسلیم ژاپن
در اوایل سال ۱۹۴۵، در پی تلفات در نبرد لیته، امپراتور هیروهیتو مجموعه ای از جلسه‌های فردی را با مقام‌های ارشد دولتی برای بررسی پیشرفت جنگ آغاز کرد. همه به جز نخست‌وزیر سابق فومیمارو کونوئه توصیه به ادامه جنگ کردند. کونوئه از یک انقلاب کمونیستی حتی بیشتر از شکست در جنگ می‌ترسید و خواستار تسلیم و مذاکره شد. در فوریه ۱۹۴۵، او پس از سه سال اجازه ملاقات خصوصی با امپراتور هیروهیتو را یافته بود. کونوئه به هیروهیتو توصیه کرد که مذاکرات را برای پایان دادن به جنگ آغاز کند. به گفته گراند چمبرلین، فوجیتا هیسانوری، هیروهیتو، که همچنان به دنبال یک «تنوزان» (یک پیروزی بزرگ) برای قرار گرفتن در یک موقعیت چانه‌زنی قوی‌تر بود، قاطعانه توصیهٔ کونوئه را رد کرد.،
هر هفته که می‌گذشت احتمال پیروزی کمتر می‌شد. در ماه آوریل، اتحاد جماهیر شوروی اعلامیه‌ای صادر کرد که توافقنامه بی‌طرفی خود را تمدید نخواهد کرد. آلمان، متحد ژاپن در اوایل ماه مه ۱۹۴۵ تسلیم شد. در ژوئن، کابینه، استراتژی جنگ را مورد ارزیابی مجدد قرار داد، اما محکم تر از همیشه در مورد نبرد تا آخرین نفر تصمیم گرفت. این استراتژی رسماً در یک جلسه کوتاه شورای امپراتوری تأیید شد، که در آن، طبق معمول، هیروهیتو صحبت نکرد. روز بعد، حافظ مهر خصوصی ژاپن، کیدو کوایچی پیش‌نویس سندی را تهیه کرد که وضعیت ناامیدکننده نظامی را خلاصه می‌کرد و توافقی را با مذاکره پیشنهاد کرد. افراط‌گرایان در ژاپن نیز خواستار یک خودکشی جمعی قبل از مرگ، با الگوبرداری از خودکشی چهل و هفت رونین بودند. در اواسط ژوئن ۱۹۴۵، کابینه موافقت کرد که به اتحاد جماهیر شوروی نزدیک شود تا به عنوان میانجی برای تسلیم مذاکره عمل کند، اما این اقدام نباید قبل از اینکه موقعیت چانه‌زنی ژاپن با دفع حمله پیش‌بینی شده متفقین به سرزمین اصلی ژاپن بهبود یابد، انجام می‌شد.
در ۲۲ ژوئن، هیروهیتو با وزرای خود ملاقات کرد و گفت: «من مایلم که برنامه‌های مشخص برای پایان دادن به جنگ، بدون مانع از سیاست‌های موجود، به سرعت مورد مطالعه قرار گیرد و تلاش‌هایی برای اجرای آنها انجام شود.» تلاش برای مذاکره برای صلح از طریق اتحاد جماهیر شوروی بی‌نتیجه ماند. همیشه این تهدید وجود داشت که افراط‌گرایان کودتا انجام دهند یا خشونت‌های دیگری را دامن بزنند. در ۲۶ ژوئیه ۱۹۴۵، متفقین در اعلامیه پوتسدام خواستار تسلیم بی‌قیدوشرط شدند. شورای دولت ژاپن، آن گزینه را در نظر گرفت و به هیروهیتو توصیه کرد که تنها در صورت توافق با یک تا چهار شرط، از جمله تضمین تداوم موقعیت هیروهیتو در فرهنگ ژاپنی تسلیم پذیرفته شود. بعد از بمباران اتمی هیروشیما و ناگاساکی و اعلان جنگ شوروی اوضاع تغییر کرد. در ۹ اوت، امپراتور هیروهیتو به کیدو کوایچی گفت: «اتحاد جماهیر شوروی اعلام جنگ کرده است و امروز حمله و جنگ را علیه ما آغاز کرد.» در ۱۰ اوت، کابینه پیش نویس پخش صدای جواهر را به دنبال نشانه‌های مبنی بر اینکه این اعلامیه هیچ درخواستی را که به اختیارات هیروهیتو به عنوان یک حاکم مستقل لطمه می‌زند، به خطر نمی‌اندازد، تهیه کرد. در ۱۲ اوت ۱۹۴۵، هیروهیتو خاندان امپراتوری را از تصمیم خود برای تسلیم مطلع کرد. یکی از عموهای او به نام شاهزاده یاسوهیتو آساکا پرسید که اگر «کوکوتای» (اعتقاد به امپراتور ژاپن (تنّو) به عنوان تجسد زندهٔ الهه خورشید) حفظ نشود، آیا جنگ ادامه خواهد یافت؟ هیروهیتو به سادگی پاسخ داد «البته.» در ۱۴ اوت هیروهیتو تصمیم گرفت «بی قید و شرط» تسلیم شود. و دولت سوزوکی به متفقین اطلاع داد که اعلامیه پوتسدام را پذیرفته است.
«علاوه بر این، دشمن شروع به استفاده از بمب جدید و بی‌رحمانه‌ای کرده است که در واقع قدرت آسیب‌رسانی آن غیرقابل محاسبه است و تلفات بسیاری از بی‌گناهان را می‌گیرد. آیا باید به مبارزه ادامه دهیم؟ نه تنها منجر به فروپاشی و نابودی نهایی ملت ژاپن می‌شود، بلکه به انقراض کامل تمدن بشری نیز منجر می‌شود.» این سخنرانی همچنین خاطرنشان کرد که «وضعیت جنگ لزوماً به نفع ژاپن نیست» و به ژاپنی‌ها دستور داد که آنچه غیرقابل تحمل است را تحمل کنند. این سخنرانی، با استفاده از ژاپنی رسمی و قدیمی، توسط بسیاری از مردم عادی به راحتی قابل درک نبود. به گفته ریچارد استوری مورخ در «تاریخ ژاپن مدرن»، هیروهیتو معمولاً از «شکلی از زبانی که فقط برای تحصیلکرده‌ها» و خانواده‌های سنتی‌تر سامورایی آشنا بود، استفاده می‌کرد.
گروهی از ارتش که مخالف تسلیم بودند، در غروب ۱۴ اوت، قبل از پخش، اقدام به کودتا کردند. آنها کاخ امپراتوری (حادثه کیوجو) را تصرف کردند، اما ضبط فیزیکی سخنرانی هیروهیتو پنهان و حفظ شد. کودتا شکست خورد و سخنرانی صبح روز بعد پخش شد.
هیروهیتو در اولین کنفرانس مطبوعاتی خود که در سال ۱۹۷۵ که در توکیو برگزار شد، هنگامی که از او پرسیده شد نظر شما در مورد بمباران هیروشیما چیست، پاسخ داد: "این بسیار تاسف بار است که بمب‌های هسته ای انداخته شد و من برای شهروندان اهل هیروشیما متاسفم، اما شیکاتاگانایی، (به معنی چاره‌ای نبود و نمی‌توانست در مورد آن کمکی انجام دهد) زیرا این اتفاق در زمان جنگ رخ داد.