stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
دین در امپراتوری مغول
ادیان دولتی > اسلام > آزار و اذیت غیرمسلمانان در ایلخانان

خان‌های ایلخانان تا زمان غازان خان با تساهل مذهبی مسیحیان و یهودیان را از محدودیت‌های خود در حکومت اسلامی آزاد کردند. بدین ترتیب استعدادهای تازه‌ای در دسترس قرار گرفت، اما رقابت بر سر امتیازات جدید تأثیرات خوبی را که این دگرگونی ممکن است بر روابط بین ادیان داشته باشد، خدشه‌دار کرد.
هفتمین خان ایلخانان، غازان خان (ح ۱۲۹۵–۱۳۰۴) تحت تأثیر امیرنوروز (از طایفه اویرات مغول و حاکم خراسان) در سال ۱۲۹۵ به اسلام گروید و اسلام را دین رسمی دولتی کرد. گروش غازان خان به اسلام بسیار مهم و مؤثر بود و به پیروی او گروه انبوهی از مغولان به دین اسلام درآمدند و گسترش دامنه‌دار بودایی‌گری در میان ترکان و مغولان مقیم ایران متوقف شد. اسلام پذیری غازان موجب شد تا حکومت مغولان به هر حال مشروعیت یابد. یکی از وزرای ارشد او همچنین زندگی‌نامه‌نویس او، رشیدالدین همدانی، یهودی‌تبار بود. بر طبق مقاله بریتانیکا به نظر می‌رسد که او عمداً تلاش کرده‌است تا غازان را که او را «امپراتور اسلام» (پادشاه اسلام) می‌نامید، به‌عنوان حاکمی معرفی کند که ویژگی‌ها و کارکردهای «خلفای پیشین» و «پادشاهان بزرگ» ایران باستان را در هم آمیخته‌است. غازان خان با عنایت به سیدانی که ادعا می‌کردند از خاندان پیامبر هستند، احساسات مسلمانان را نسبت به خود جلب کرد و به نظر می‌رسد که او می‌خواست تفرقه‌های فرقه‌ای شیعه و سنی را ریشه کن کند، زیرا به نظر می‌رسد که اسلام غازانی طوری طراحی شده‌است که به‌طور یکسان برای هر دو گرایش جذاب باشد. هر گونه سوگیری جزئی به نفع شیعه را می‌توان به میل به تسخیر احساسات بسیاری از مردمی نسبت داد که در برابر تعصب سلجوقیان نسبت به سنی‌گرایی آزرده بودند و خواهان تعالیمی بودند که شامل مفاهیم هزار ساله بود. تشیع با سقوط خلافت عباسی آزاد شده بود و اعتقادش به ظهور امام دوازدهم که قرار بود صلح و عدالت را در جهان آغاز کند، آرامش دینی را ایجاد کرده بود.
غازان خان، در ابتدا از آنجائیکه برای حمله مغول به شام و مصر به مسیحیان نیاز داشت، تماس‌هایی با ارمنستان و مسیحیان برقرار کرد و سیاست تسامح را در داخل و خارج کشور با مسیحیان پیش گرفت تا از کمک آن‌ها بهره ببرد.
ابن عبری (کشیش مسیحی، زاده ۱۲۲۶) این ارزیابی را از دوران معاصر تسلط مغول از نگرش مغولان نسبت به رعایای مسیحی خود پس از مسلمان شدنشان ارائه می‌کند: «مغولان چون در میان مردم مسیحی حیا و حسن‌های دیگر از این قبیل را بسیار دیده بودند، در آغاز آنها را بسیار دوست داشتند. اما پس از مدتی علاقهٔ آنها به نفرت شدیدی تبدیل شده‌است که حتی نمی‌توانند آنها را با چشمان تأییدکننده ببینند، زیرا همه به یک اندازه مسلمان شده‌اند.» طبق فرمان‌های غازانی اتباع زرتشتی، مسیحی و یهودی موقعیت برابر خود را از دست دادند و مجبور به پرداخت مالیات «جزیه» شدند. غازان به بوداییان حق انتخاب آشکارتر تغییر دین یا اخراج را داد و دستور داد معابد آنها را ویران کنند.
برخی از مسلمان با قدرت گرفتن از این فرمان و با این باور که «هرکس مسیحیت را رها نکرده و ایمان خود به آن را انکار نکند، باید کشته شود»، در میان جمعیت مسیحی قتل‌عام کردند و ویرانی به بار آوردند. در ارمنستان، خدمات کلیسایی ممنوع شد و مقامات محلی دستور دادند تا روی شانه هر مرد مسیحی یک نقطه سیاه خال‌کوبی کنند و مردان مسیحی را تحقیر کنند. با وجود این آزارها تنها تعداد کمی از مسیحیان در پاسخ به این اقدامات به اسلام گرویدند. پس از خلع امیرنوروز و کشته شدن او در سال ۱۲۹۷، غازان عدم تسامح مذهبی را مجازات کرد و سعی کرد دوباره روابط خود را با غیر مسلمانان برقرار کند.
ادیان دولتی > اسلام > ممنوعیت برخی اعمال مذهبی اسلامی و یهودی

چنگیزخان و امپراتوران یوآن بعدی برخی اعمال اسلامی مانند قصابی حلال را ممنوع کردند و تحمیل و اجبار روش‌های قصابی مغول بر مسلمانان ادامه یافت. مسلمانان مجبور بودند در خفا گوسفند را ذبح کنند. چنگیزخان مستقیماً مسلمانان و یهودیان را «برده» می‌نامید و از آنها خواست به جای روش حلال از روش مغول در غذا خوردن پیروی کنند. انجام ختنه هم حرام بود. که یهودیان نیز تحت تأثیر قرار می‌داد همچنین مغولان یهودیان را از خوردن کوشر (مشابه حلال در اسلام) منع کردند. مسلمانان و یهودیان، در مجموع به عنوان «هویهویی» شناخته می‌شدند.
در میان همه اقوام بیگانه تنها هوی‌ها (مسلمانان چین) می‌گویند «ما غذای مغول نمی‌خوریم». چنگیز خان در واکنش گفت: «به کمک بهشت ما شما را به زیر سلطه درآوردیم. شما برده ما هستید اما شما غذا و نوشیدنی ما را نمی‌خورید. چگونه می‌تواند این کار شما درست باشد؟» سپس آنها را وادار به خوردن کرد. «اگر گوسفند را ذبح کنید، مجرم شناخته می‌شوید.» او آیین‌نامه‌ای در این باره صادر کرد… [در سال ۱۲۷۹/۱۲۸۰ در زمان قوبلای] همه مسلمانان می‌گویند: «اگر قصاب از دین غیرمسلمان [حیوان] را ذبح کند، ما نمی‌خوریم». چون مردم بیچاره از این موضوع ناراحت هستند، از این به بعد، «هویهویی‌ها» مردم [مسلمان] هوئی و [یهودی] مهم نیست که [حیوان] را چه کسی بکشد، [آن را] می‌خورند و باید خودشان از ذبح گوسفند دست بردارند و رسم و رسوم ختنه کردن را نیز متوقف کنند.
دلیل بزرگی که هوئیهای مسلمان با دودمان مینگ برای بیرون راندن مغول‌ها از چین متحد شدند، این بود که دودمان یوآن کشتار حلال حیوان را برای یهودیان و مسلمانان ممنوع کرده بود. مسلمانان در شورش سپاه علیه دودمان یوآن قیام کردند اما این شورش سرکوب شد و در پی آن مسلمانان توسط فرمانده وفادار به دودمان یوآن چن یودینگ قتل‌عام شدند. برخی از جوامع مسلمان لقبی به زبان چینی داشتند که به معنای «پادگان» و همچنین به معنای «تشکر» بود، بسیاری از مسلمانان هوئی ادعا می‌کنند که این نام به این دلیل است که آنها نقش مهمی در سرنگونی مغول‌ها داشتند و به لطف چینی‌های هان و در جهت کمک به مسلمان‌ها این نامگذاری انجام شده‌است.
در طول فتح تسخیر یون‌نان توسط مینگ و بیرون راندن مغولان از چین، ژنرال‌های مسلمان مو یانگ و لان یو، نیروهای مسلمان وفادار به دودمان مینگ را در مقابل نیروهای مغول و مسلمانان وفادار به سلسله یوآن رهبری می‌کردند.
دیدگاه بیرونی

اشتیاق مغول‌ها به تساهل مذهبی برای نویسندگان قرن هجدهم جذابیت داشت. ادوارد گیبون تاریخ‌نگار انگلیسی، در قطعه‌ای مشهور نوشت: «بازیگران کاتولیک اروپا» که با بی‌رحمی از حرف‌های بیهوده و خرافات دفاع می‌کردند، ممکن بود از وجود یک بربر که درس‌های فلسفه را پیش‌بینی می‌کرد و با قوانین خود نظامی از خداباوری خالص و مدارای کامل برقرار می‌کرد، گیج شده باشند. او در ادامه در پاورقی می‌افزاید، «ممکن است بین قوانین دینی چنگیز خان و جان لاک (پدر لیبرالیسم کلاسیک) تطابق منحصر به فردی یافت شود».
مرتضی‌قلی‌کندی

مرتضی‌قلی‌کندی یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان چاراویماق جنوب شرقی بخش شادیان شهرستان چاراویماق واقع شده‌است.
مردم بومی

در این روستا تمامی کسانی که زندگی میکنند گوران هستند ، یا همان علی اللهی
مخابرات نپال

| 0 | 1 |
| --- | --- |
نام بومی: नेपाल दूरसञ्चार कम्पनी लिमिटेड (नेपाल टेलिकम)
نوع: شرکت سهامی عام | عمومی
صنعت: خدمات مخابراتی
پیشینیان: شرکت مخابرات نپال
بنا نهاده: ۱۳ آوریل ۲۰۰۴ (۲۰ سال پیش) (۲۰۰۴-13}})
دفتر مرکزی: Bhadrakali Plaza, کاتماندو
افراد کلیدی: دلی رام آدیکاری
محصولات: تلفن همراه، GSM , GPRS، 3G، 4G
خدمات:  خط ثابت و  تلفن همراه،  باند پهن و خدمات اینترنت خط ثابت پیام کوتاه اینترنتی
درآمد: (۳۴۳٫۴۴۷ میلیارد NPR (۲۰۱۶
سود ناخالص: (۳۴۳٫۴۴۷ میلیارد NPR (۲۰۱۶
سود خالص: (۱۷٫۱۲۲ میلیارد NPR (۲۰۱۶
مجموع دارایی: ۸۱۱۵٫۲۸۹ میلیارد NPR (۲۰۱۶)
مجموع سهام: ۴۸۵٫۴۶۰ میلیارد NPR (۲۰۱۶)
تعداد کارکنان: ۵۴۰۰(F / Y ۲۰۷۳–۷۴BS؛ ۲۰۱۶–۱۷ میلادی)
وبگاه: ntc.net.np
شرکت نپال دورسانچر (به انگلیسی: Doorsanchar Company Ltd)، (به‌نپالی: नेपाल दूरसञ्चार कम्पनी लिमिटेड)، معروف به مخابرات نپال (به‌نپالی: नेपाल टेलिकम) ارائه دهنده خدمات مخابراتی دولتی در نپال با ۹۱٫۴۹٪ سهام دولتی است. این شرکت تا سال ۲۰۰۳ میلادی، زمانی که اولین اپراتور بخش خصوصی (United Telecom Limited UTL) شروع به ارائه خدمات اساسی تلفن کرد، در انحصار این شرکت بود. دفتر مرکزی مخابرات نپال در Bhadrakali Plaza، در کاتماندو پایتخت نپال واقع شده‌است.
شرکت مخابرات نپال دارای صرافی و دفاتر دیگر در ۱۸۴ مکان در داخل کشور نپال است. این شرکت تنها ارائه دهنده خدمات خط ثابت، ISDN و خدمات اجاره ای در نپال است.
پس از ورود اِن‌سِل (به انگلیسی: Ncell) (که قبلاً Mero Mobile نامیده می‌شد) به صنعت ارتباطات از راه دور نپال در سال ۲۰۰۵میلادی، باعث شد شرکت دورسانچر (یا همان مخابرات نپال) تنها ارائه دهنده خدمات مخابراتی در کشور نپال نباشد و حال یک رقیب جدید داشت.
این شرکت با بیش از ۵۴۰۰ کارمند یکی از بزرگترین شرکت‌های نپال است. در ماه ژانویه ۲۰۱۱میلادی، در مجموع ۲۶۲مرکز ارتباط تلفنی در مناطق مختلف کشور نپال با ۶۰۳۲۹۱ عدد خط PSTN، بیش از ۵ میلیون خط تلفن همراه و بیش از یک میلیون خط تلفن CDMA ارائه شد.
بر اساس آمارهای جدید به دست آمده، حدود ۲۰ میلیون کاربر مخابرات نپال وجود دارد که شامل همه دسته‌های کاربران تلفن ثابت، تلفن همراه GSM , CDMA و سرویس اینترنت است. مخابرات نپال راه‌اندازی اینترنت 4G LTE که یکی از خدمات مدرن اینترنت تلفن همراه است را در تاریخ ۱ ژانویه ۲۰۱۷میلادی برای استفاده عموم مردم این کشور راه‌اندازی کرد.
این شرکت اولین اپراتور در کشور نپال بود که توانست اینترنت ۴جی LTE در نپال بر تکنولوژی باند فرکانس خنثی ۱۸۰۰ مگاهرتز به عنوان استاندارد برای ۴جی در Nepal.Till تاریخ ۴جی تنها در دسترس است شرکت کاتماندو و پخارا در ژوئیه ۲۰۱۹میلادی مخابرات نپال برای اولین بار سرویس VoLTE را با موفقیت در نپال آزمایش کرد. طبق گزارش MIS که توسط اداره مخابرات نپال منتشر شده‌است در آوریل ۲۰۱۹میلادی، مخابرات نپال بزرگترین مشترکین اینترنتی که به وسیله سیم تلفن یا همان کابل را در اختیار دارد، که معادل ۲۱۱٫۵۱۳ معادل ۸۴٪ کل مشترکین اینترنت در کل کشور نپال است.
به همین ترتیب، مخابرات نپال به عنوان تنها تأمین کننده ارائه خدمات وایمکس(WiMAX)، تا پایان آوریل ۲۰۱۹ میلادی حدود ۸۷۹۷۷ مشترک جذب سرویس وایمکس در این کشور شدند.
در ۲ اُکتبر ۲۰۱۹ میلادی، مخابرات نپال خدمات ۴جی خود را به ۶۰ شهر از ۳۷ منطقه گسترش داد که توسط نخست‌وزیر وقت کشور نپال به نام شارما اولی افتتاح شد.
تاریخچه

در زمان تأسیس به عنوان مخابرات شناخته می‌شد، نام آن در سال ۱۹۶۹میلادی به هیئت توسعه مخابرات تغییر یافت. پس از تصویب قانون شرکت ارتباطات درسال ۱۹۷۱میلادی، به‌طور رسمی به عنوان یک شرکت کاملاً دولتی به نام شرکت مخابرات نپال در سال ۱۹۷۵میلادی تأسیس شد. پس از آن شرکت ارتباطات از راه دور نپال به یک شرکت سهامی عام تبدیل شد.
اطلاعات شبکه

| 0 | 1 |
| --- | --- |
نام اپراتور: مخابرات نپال
نام شبکه (GSM موبایل پس پرداخت): (NTC Mobile (429-01^NPL
نام شبکه (موبایل پیش پرداخت GSM): (Namaste (429-01^NPL
نام شبکه (موبایل CDMA): تلفن ماهواره ای(۴۲۹–۰۳)
فناوری: GSM 900 (GPRS , EDGE) , UMTS (HSDPA , HSUPA , HSPA +)، LTE، پهنای باند، تلفن ماهواره ای، WiFi Hotspot
وضعیت شبکه: شروع به کار از مِی۱۹۹۹میلادی
:
اطلاعات شبکه > ساختار اشتراکی

| 0 | 1 |
| --- | --- |
دولت نپال: ۹۱٫۴۹٪
مردم عادی: ۸٫۴۸٪
ناگاریک لاگانی کوش: ۰٫۰۳٪
اطلاعات شبکه > خدمات

اجاره خط تلفن
آی‌سی‌دی‌اِن(ISDN)
تلفن همراه جی‌اس‌اِم(GSM)
تلفن ثابت
CDMA EV-DO
اینترنت هوشمند نسل۳ (۳جی)
اینترنت هوشمند نسل ۴(4G LTE)
خدمات جی‌پی‌آراِس(GPRS)
اِی‌دی‌اس‌اِل(ADSL)
وایمکس(WiMAX)
MPOS
فیبرنوری
منابع

↑  "Brief Introduction" (Press release). Archived from the original on 15 March 2017. Retrieved 17 November 2020.
↑  «All telecom companies in Nepal to be Public, NTA Cross Holding Report». TechSansar.com (به انگلیسی). دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۱-۱۷.
↑  «نسخه آرشیو شده» (PDF). بایگانی‌شده از اصلی (PDF) در ۷ آوریل ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۱۷ نوامبر ۲۰۲۰.
↑  «Total Internet subscribers in Nepal in 2019» (به انگلیسی). از پارامتر ناشناخته |نام سایت= صرف‌نظر شد (کمک)
↑  «4G LTE starts in Nepal from Nepal Telecom's Postpaid Service • TechSansar.com». TechSansar.com (به انگلیسی). دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۱-۱۷.
↑  «Total Internet subscribers in Nepal in 2019» (به انگلیسی).
↑  «NT WiMAX? Where did Nepal Telecom failed? - Telecomkhabar». web.archive.org. ۲۰۱۹-۰۷-۲۵. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۵ ژوئیه ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۱-۱۷.
↑  «Nepal Telecom launches 4G in 60 cities of 37 districts». NepaliTelecom (به انگلیسی). ۲۰۱۹-۱۰-۰۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۱-۱۷.
↑  https://www.ntc.net.np/media/downloads/annualreport_074_75_eng.pdf. پیوند خارجی در |title= وجود دارد (کمک)
پیوند به بیرون

وب سایت رسمی
آئودی آر۸ لو مان مفهومی

Motor vehicle
| آئودی آر۸ (مفهومی) | آئودی آر۸ (مفهومی) |
| --- | --- |
دید کلی: دید کلی
شرکت: آئودی
نام‌های دیگر: Audi R8 TDI Le Mans
تولید: گروه فولکس‌واگن
بدنه و شاسی: بدنه و شاسی
کلاس: concept car، خودروی اسپورت
شکل بدنه: 2-door کوپه
طرح‌بندی: موتور وسط, quattro permanent خودروی چهارچرخ محرک
خودروهای وابسته: Audi R8 آئودی کیو۷
پیشرانه: پیشرانه
موتور: 6.0L V12 TDI Twin-Turbo
جعبه‌دنده: جعبه‌دنده دستی
آئودی آر ۸ (Audi R۸) نام یک ماشین سوپر اسپورت با قیمت مناسب و پر سرعت و قدرتمند از کمپانی آئودی است. موتور ۱۲ سیلندر ۶ لیتری آن می‌تواند حداکثر قدرتی معادل ۵۰۰ اسب بخار تولید کند و گشتاورد آن ۱۰۰۰ نیوتون بر متر است و حداکثر سرعت آن ۳۴۰ کیلو متر بر ساعت است. شتاب ۰تا۱۰۰ آن ۴٫۲ ثانیه‌است و به طور قابل توجهی کم مصرف است.
شکل بدنه در عین زیبایی کوچک و سبک است و آن را به یک آیرودینامک عالی تبدیل کرده‌است. به قول سازندگانش هر چه بخواهید درونش وجود دارد.
گل‌آغا شیرزی

| محمدشفیق گل‌آغا شیرزی | محمدشفیق گل‌آغا شیرزی |
| --- | --- |
‌وزیر سرحدات، اقوام و قبایل: ‌وزیر سرحدات، اقوام و قبایل
دوره مسئولیت ۲۰۱۷ – ۲۰۲۱: دوره مسئولیت ۲۰۱۷ – ۲۰۲۱
پس از: محمد گلاب منگل
والی ننگرهار: والی ننگرهار
دوره مسئولیت ۲۰۰۴ – ۲۰۱۳: دوره مسئولیت ۲۰۰۴ – ۲۰۱۳
والی قندهار: والی قندهار
دوره مسئولیت ۲۰۰۱ – ۲۰۰۴: دوره مسئولیت ۲۰۰۱ – ۲۰۰۴
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: ۱۳۳۳ قندهار، افغانستان
حزب سیاسی: بدون عضویت حزبی
پدر: حاجی عبداللطیف
محمدشفیق گل‌آغا شیرزی (متولّد ۱۳۳۳ در ولایت قندهار) سیاستمدار افغان و از جنگ‌سالاران دوران جنگ علیه شوروی و جنگ داخلی افغانستان است.
زندگی

شیرزی از پشتون‌های بارکزی است و با نام «محمد شفیق» به دنیا آمد. وی از جوانی همراه با پدرش حاج عبداللطیف به جمع مجاهدین افغان در نبرد علیه حکومت کمونیستی این کشور پیوست و لقب گل‌آغا را برای خود انتخاب کرد. وی در این دوران از فرماندهان محاذ ملی افغانستان به رهبری پیر احمد گیلانی بود.
شیرزی پس از سرنگونی حکومت نجیب‌الله به عنوان والی قندهار در دولت اسلامی افغانستان منصوب شد و قدرت زیادی در تمامی مناطق جنوبی افغانستان داشت. در جنگ داخلی افغانستان پدرش توسط نیروهای حزب اسلامی حکمتیار کشته شد و او لقب شیرزی (پسر شیر) را برای خود انتخاب کرد. با قیام طالبان در سال ۱۳۷۳ شیرزی مخفی شده و به پاکستان فرار کرد.
آمریکایی‌ها در سال ۱۳۸۰ برای سرنگونی طالبان با او تماس گرفتند و شیرزی با گردآوری حدود هزار نفر از مهاجرین افغان و با کمک نیروهای ویژه آمریکایی و حامد کرزی موفق شد قندهار را از چنگ طالبان به درآورد و بلافاصله به عنوان والی قندهار انتخاب شد. هرچند شیرزی متحد سیاسی مهمی برای کرزی بود اما به دلیل انتقادات در مورد دوران جنگ‌سالاری و مسائل مربوط به حقوق بشر و همین‌طور اتهام دخالت در قاچاق مواد مخدر این مقام از وی گرفته شد.
او سپس مدت کوتاهی را در سمت وزارت فواید عامه و وزارت شهرسازی و مسکن کار کرد و در سال ۲۰۰۴ به عنوان والی ننگرهار در شرق افغانستان تعیین شد. او در این سمت، فعالیت زیادی در عرصه بازسازی ولایت ننگرهار از خود نشان داد. این فعالیت‌ها در حدی بود که آقای شیرزی به «بولدوزر» معروف شد.
شرکت در انتخابات ریاست جمهوری

گل‌آغا شیرزی در سال ۲۰۱۳ برای شرکت در انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۳۹۳ افغانستان از پست خود استعفا داد و همراه با سید حسین عالمی بلخی به عنوان معاون اول و محمدهاشم زارع به عنوان معاون دوم در این انتخابات حضور یافت. اما در کارزار انتخابات تنها با ۱٫۶٪ آراء در رتبه ششم قرار گرفت. عمده آراء شیرزی در قندهار (رتبه دوم با ۱۶٪)، و دو ولایت همسایه اورزگان (رتبه چهارم با ۱۶٪) و هلمند با ۱۳٪ به دست آمد. وی در دور دوم انتخابات به جمع حامیان عبدالله عبدالله پیوست.
بیعت با طالبان

پس از سقوط نظام جمهوری اسلامی افغانستان توسط طالبان، شیرزی در پیام ویدیوئی در اوت ۲۰۲۱ به طالبان ابراز وفاداری کرد.
شیرزی در کنار خلیلزاد سفیر آمریکا، ۲۰۰۴
ترکمان (اصطلاح قومی)

برای ترکمن از اقوام ترک‌تبار، ترکمن‌ها را ببینید.
| 0 | 1 |
| --- | --- |
برج ترکمان در ایروان: برج ترکمان در ایروان
مناطق با جمعیت چشمگیر: مناطق با جمعیت چشمگیر
ایران، ترکیه، آذربایجان، عراق، سوریه، ترکمنستان: ایران، ترکیه، آذربایجان، عراق، سوریه، ترکمنستان
دین: دین
اسلام: اسلام
قومیت‌های وابسته: قومیت‌های وابسته
سایر گروه‌های قومی ترک‌تبار : سایر گروه‌های قومی ترک‌تبار 
تُرکمان (به انگلیسی: Turkoman)، اصطلاحی است که در قرون وسطی برای تُرکان اغوز استفاده می‌شد. به گفته نویسندگان آن دوران مانند ابوریحان بیرونی و مروزی، این اصطلاح به بخشی از تُرکان اوغوز که به اسلام گرویده بودند، اشاره داشته‌است. تُرکمان در مجموع یک اصطلاح است که از دوره‌های میانه، به همراه نام باستانی و آشنای تُرک و نام قبیله‌هایی مانند (افشار، بیات، بایندر، قایی، بیگدلی، سالور و …) برای اشاره به تُرکان اغوز که در آناتولی (ترکیه کنونی)، آذربایجان، ایران و ترکمنستان ساکن شده‌اند استفاده شده. تُرکمان را نباید با ترکمن (امروزی) اشتباه گرفت. ترکمان یک اصطلاح عمومی برای قبایل نیمه‌عشایر تُرک بود ولی ترکمن نام مخصوص یکی از اقوام ترک است.
در آناتولی، از اواخر قرون وسطی، آن را با عنوان «عثمانی» از نام دولت و سلسله حاکم (امپراتوری عثمانی) بکار می‌بردند. از قرن هفده میلادی در آذربایجان استفاده از آن متوقف شد، اما به عنوان خود نام قبایل نیمه عشایری تراکمه، یک گروه زیر قومی از مردم آذربایجان باقی ماند.
امروزه این اصطلاح هنوز توسط ترکمن‌های آسیای میانه (جمعیت اصلی ترکمنستان)، ترکمن‌های ایران، ترکمن‌های افغانستان، ترکمن‌های روسیه، ترکمان‌های عراقی و ترکمان‌های سوریه استفاده می‌شود.
تاریخ

واژه‌های ترکمن و تُرکمان در گذشته به تمامی قبایل ترک‌تبار اغوز گفته می‌شد که این معنا با کاربرد قوم ترکمن امروزین تفاوت دارد. به این معنا که ترکمن‌های کنونی شاخه‌ای از ترکمن‌ها در نوشته‌های قدیمی فارسی هستند. برای اولین‌بار، اصطلاح «تُرکمن» یا «تُرکمان» در منابع چینی قرن هشتم و نهم میلادی ذکر شده‌است (به عنوان Тö-kü-möng، احتمالاً در یِدی‌سو). گسترش اصطلاح تُرکمان با گسترش نفوذ و فتوحات قسمتی از ترکان اوغوز که به اسلام گرویده بودند رخ داده‌است.
بیشترین گسترش اصطلاح ترکمان در دوران فتوحات امپراتوری سلجوقی اتفاق افتاده‌است. قبایل مسلمان تُرکان اوغوز در اطراف قبیله قنیق که هسته اصلی اتحادیه آینده امپراتوری سلجوقی و دولتی است که آن‌ها در قرن یازدهم ایجاد کردند، جمع شدند. از زمان سلجوقیان، سلاطین سلسله برای تقویت قدرت خود در مناطق مختلف خاورمیانه، شهرک‌های نظامی ایجاد کردند؛ بنابراین شهرک‌های بزرگ تُرکمان در سوریه، عراق و شرق آناتولی ایجاد شد. پس از نبرد ملازگرد، تُرکان اوغوز به‌طور گسترده در سراسر آناتولی و آذربایجان (منطقه تاریخی عمدتاً در شمال غربی ایران) مستقر شدند. در قرن یازدهم میلادی، تُرکمانان به‌طور متراکم در اران جمع شدند. نویسنده پارسی‌گوی قرن دوازدهم، ابوطاهر مروزی دربارهٔ تُرکمان‌ها چنین نوشت:
"ترکمان‌ها در سرزمین‌های اسلامی ساکن شده و شخصیت بسیار خوبی از خود نشان دادند. تا آنجا که آنها بر اکثر این سرزمین‌ها سلطنت می‌کنند، پادشاه و سلاطین از آنهاست …، آن‌ها قوی‌ترین مردم و پایدارترین افراد در جنگ و نبرد هستند "
سلسله‌های تُرکمان > امپراتوری سلجوقی

تُرکمانان سلجوقی (۱۱۹۴–۱۰۳۷ میلادی) به رهبری طغرل بیک با شکست دادن غزنویان در نبرد دندانقان، سلطنت خود در ایران و آسیای میانه را آغاز کردند. پس از طغرل و در دوره سلطنت آلپ ارسلان، سلجوقیان با پیروزی در نبرد ملازگرد که به اسارت امپراتور بیزانس (رومانوس دیوژن) منجر شد باعث ورود طوایف ترکمان به آناتولی (ترکیه کنونی) شدند، سلجوقیان پس از پیروزی بر امپراتوری بیزانس (امپراتوری روم شرقی) در نبرد ملازگرد به پیشروی خود ادامه داده و علاوه بر آسیای صغیر بر خاور نزدیک از جمله فلسطین نیز چیره شدند. پیروزی امپراتوری سلجوقی در نبرد ملازگرد تنها به شکست و اسارت امپراتور بیزانس (رومانوس دیوژن) منتهی نشد بلکه سد استوار امپراتوری بیزانس (امپراتوری روم شرقی) برای همیشه در برابر ایرانیان و مسلمانان فرو ریخت تا شروعی باشد برای رویدادهای بعدی در منطقه آسیای کوچک. در درازای یک سده جمعیت بزرگی از ترکهای اوغوز به سوی آناتولی مهاجرت کردند. تصرف آناتولی از سوی ترکان اغوز در عین حال موجب نجات جهان اسلام از مخاطرات و تهدیدات جدی امپراتوری بیزانس شد که با تصرف آسیای کوچک و ایجاد یک مدنیت نوین اسلامی برای جهان اسلامی موهبتی بود. بنیان امپراتوری سلجوقیان روم توسط نوادگان ارسلان اسرائیل از اولین پیامدهای این پیروزی است سلجوقیان در این نبرد یکی از بزرگ‌ترین پیروزی‌های عالم اسلام بر مسیحیت را کسب کردند که آن را به عنوان جهاد مقدس نامیدند و بعدها به دلیل اهمیتش توسط مورخان به جنگ خندق دوم دنیای اسلام معروف شد.
سلجوقیان مراکز آموزش عالی را تأسیس کردند و حامیان هنر و ادبیات بودند. دستاوردهای علمی در دوران سلطنت آنها توسط دانشمندانی مانند عمر خیام و امام محمد غزالی مشخص می‌شود. در دوره امپراتوری سلجوقی، فارسی به زبان ضبط تاریخی تبدیل شد، در حالی که مرکز فرهنگ زبان عربی از بغداد به قاهره تغییر یافت.بنیادگذاری مدارس نظامیه توسط خواجه نظام‌الملک طوسی در بغداد، بلخ، نیشابور و اصفهان از کوشش‌های فرهنگی این دوره است. برنامه درسی نظامیه ابتدا به مطالعات دینی، قوانین اسلامی، ادبیات عرب و علم حساب متمرکز شده و بعداً به تاریخ، ریاضیات، علوم فیزیکی و موسیقی نیز تعمیم یافته‌است.
امپراتوری سلجوقی، از نظر سیاسی و مذهبی، میراث محکمی را برای جهان اسلام به جا گذاشت. در دوره سلجوقی، شبکه ای از مدارس (دانشکده‌های اسلامی) تأسیس شد که قادر به آموزش به مدیران دولتی و علمای دینی بود. در میان بسیاری از مساجد که توسط سلاطین سلجوقی ساخته شده بود، می‌توان به مسجد بزرگ اصفهان (مسجد جامع) اشاره کرد. استقلال فرهنگی زبان فارسی (از زبان عربی) در امپراتوری سلجوقی شکوفا شد. از آنجا که سلجوقیان، سنت اسلامی یا میراث ادبی قوی از خود نداشتند، زبان فرهنگی مدرسان فارسی خود در اسلام را به کار گرفتند، بدین ترتیب زبان و ادبیات فارسی در کل ایران رواج یافت و زبان عربی در آن کشور جز در آثار معارف دینی ناپدید شد.
سلسله‌های تُرکمان > امپراتوری عثمانی

امپراتوری عثمانی یک امپراتوری مسلمان بود که چندین قرن بخش‌های بزرگی از جنوب شرق اروپا، غرب آسیا و شمال آفریقا را تحت کنترل خود داشت. این امپراتوری در اواخر قرن سیزدهم میلادی توسط رهبر قبایل تُرک اغوز یعنی عثمان یکم در سوگوت بنیان‌گذاشته شد و در سال ۱۳۵۴، با فتح بالکان، به اروپا راه یافت که بدین ترتیب دولت کوچک عثمانی به یک قدرت بین‌قاره‌ای تبدیل شد. تا سال ۱۴۵۳، عثمانیان همه قلمروی امپراتوری روم شرقی را ضمیمه خاک خود کردند و با فتح قسطنطنیه توسط سلطان محمد فاتح، پایتخت خود را به این شهر انتقال دادند.
در قرون شانزدهم و هفدهم میلادی، امپراتوری عثمانی در اوج گستره خود در زمان سلطان سلیمان قانونی، یک دولت چند فرهنگی و چند زبانی بود که همه جنوب شرق اروپا، بخش‌هایی از اروپای مرکزی و آسیای غربی، بخش‌هایی از شرق اروپا و قفقاز و قسمت‌های وسیعی در شمال و شاخ آفریقا را زیر فرمان خود درآورده بود. در آغاز قرن هفدهم، این دولت ۳۲ ولایت و تعداد زیادی دولت دست‌نشانده داشت که این دست‌نشاندگان در ادوار مختلف یا به ولایت‌های جدید تبدیل شدند یا توانستند از خودمختاری نسبی‌ای برخوردار باشند.
با توجه به موقعیت جغرافیایی پایتخت عثمانی، یعنی شهر قسطنطنیه، این امپراتوری به مدت شش قرن به پلی میان شرق و غرب تبدیل شده بود. در گذشته، باور بر این بود که این امپراتوری با مرگ سلیمان یکم، رو به زوال رفته‌است، با این حال تاریخ‌دانان معاصر بر این باورند که دولت عثمانی در طول قرن هفدهم و هجدهم با داشتن نیروی نظامی و اقتصاد نیرومند، کماکان یکی از قدرت‌های بزرگ جهان بود.
سلسله‌های تُرکمان > خوارزمشاهیان

پس از سلجوقیان، خوارزمشاهیان (۱۲۳۱–۱۰۷۷ میلادی) که دودمانی پارسی‌گوی با فرهنگ ترکی-ایرانی و سنی مذهب بود و توسط مملوکان تُرک شکل گرفت بر ایران و آسیای میانه حکومت کردند. خوارزمشاهیان ابتدا به عنوان حکومتی دست‌نشانده از طرف امپراتوری سلجوقی بوده و بعد از آن به صورت پادشاهی مستقل حکومت کردند. بنیانگذار این سلسله، انوشتکین بود که در سال ۱۰۷۷ میلادی توسط ملکشاه سلجوقی به عنوان حاکم خوارزم منصوب شد. فرزندان انوشتکین (تا پیش از ۱۱۵۷ میلادی) به نمایندگی از پادشاهان سلجوقی بر خوارزم حکمرانی می‌کردند. انوشتکین ممکن است متعلق به قبیله بیگدلی از ترکان اوغوز باشد.
سلسله‌های تُرکمان > بیگ‌نشین‌های آناتولیایی

ملوک الطوائف ترکمن در آسیای کوچک دولت‌های خودمختار محلی در آسیای کوچک بودند که از بیگ خود فرمان می‌بردند. این دوره در پایان سده یازدهم میلادی آغاز شد و با فروپاشی فرمان روائی سلجوقیان روم در نیمه دوم سده سیزده شتاب گرفت. یکی از بیلیک‌ها، عثمان‌اوغلو از قبیله قایی از تُرکان اوغوز، از پایتختش در بورسا، اواخر قرن پانزدهم با فتح سایر مناطق آناتولی، بیلیک‌ها را به پایان رساند و به امپراتوری عثمانی تبدیل شد. کلمه «بِیلیک» (Beylik) واژه ای تُرکی و به معنی قلمرو تحت حاکمیت یک «بیگ» است که آن را معادل واژه «لرد» (Lord) در سایر جوامع اروپایی می‌دانند.
سلسله‌های تُرکمان > دودمان زنگیان

زنگیان دودمانی از ترکمانان بودند که از سال ۵۰۶ تا ۶۳۸ بر سرزمین‌هایی فرمان راندند که امروز در شمال عراق و سوریه واقع است. پایتخت‌شان نخست حلب و از سال ۱۱۵۴م دمشق بود. بنیادگذار این دودمان، عمادالدین زنگی پسر آق‌سنقر از سرداران سلجوقیان بود و ایشان از همین رو به زنگیان آوازه یافتند. عمادالدین زنگی فرمانده ترکمان، حاکم عراق، موصل و حلب و مؤسس سلسله زنگیان است. وی فرماندهی نخستین ضدحمله مهم علیه پادشاهی صلیبیان را بر عهده داشت. او در اوج قدرت خود، شهر رها، که یکی از پایتخت‌های مهم صلیبی‌ها بود، را در سال ۱۱۴۴ پس از ۲۸ روز محاصره بازپس گرفت و باعث شد مسیحیان به فکر مرحلهٔ دوم جنگ‌های صلیبی بیفتند. این پیروزی، که اولین مورد بازپس‌گیری سرزمین‌ها از صلیبیان بود، او را در میان مسلمانان به قهرمان جهادی مشهور ساخت.
سلسله‌های تُرکمان > اتابکان فارس

اتابکان فارس یا سَلغُریان گروهی از تُرکمان‌ها بودند که از نیمه قرن ۶ هجری (۱۲ میلادی) در زمان ضعف دولت سلجوقیان قدرت را در فارس به دست گرفتند.
سلسله‌های تُرکمان > آق‌قویونلوها

با شکست گورکانیان از آق‌قویونلو (که از طوایف ترکمان بودند) و کشته شدن ابوسعید گورکان به دست سلطان اوزون حسن، قلمرو امپراتوری تیموری در بیشتر نقاط ایران به دست آق‌قویونلوها (۱۵۰۸–۱۳۷۸ میلادی) افتاد. اوزون حسن به عنوان مقتدرترین پادشاه آق‌قویونلو محسوب می‌شود، وی پدر بزرگ شاه اسماعیل صفوی از طرف مادری بود.