stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
رپ فارسی
خوانندگان رپ فارسی

دسته‌بندی خوانندگان رپ فارسی مانند همه جای دنیا به یک دسته اصلی زیرزمینی است؛ اما با این حال در بین این خوانندگان دسته‌بندی‌های فرعی و غیررسمی نیز وجود دارند، مانند:
رپرهایی که قبل از سال ۱۳۸۵ شروع به فعالیت کرده‌اند.
امیر تتلو
بهرام
تهی
حصین
رضا پیشرو
علیرضا جی‌جی (علیرضا جزایری)
سالومه ام‌سی
غوغا
سهراب ام‌جی
شاهین نجفی
صادق
عرفان
سروش هیچ‌کس
یاس
سامان ویلسون (سامان رضاپور)
علی قاف
مهراد هیدن
ساسی
رپرهایی که سال‌های ۱۳۸۵ تا ۱۳۹۰ شروع به فعالیت کرده‌اند.
آزاد آزادپور
جیدال
ریویل
سوگند
علی سورنا
عماد قویدل
متین دو حنجره
وفا احمدپور
اشکان فدایی (اشکان سرانجام)
بهزاد لیتو (بهزاد داورپناه)
پوبون (پوریا بندکاری)
تهم
جرشا
زخمی
سپهر خلسه (سپهر شهابلو)
سیجل
سینا ساعی
سینا مافی
شایع (محمدرضا داداش‌پور)
کچی بیتز
نسیم پاریزه
رپرهایی که سال‌های ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۵ شروع به فعالیت کرده‌اند.
توماج صالحی
حمید صفت
آرتا
اردوان
بامداد
پارسالیپ
پوریا پوتک (پوریا عرب)
حامد فرد
دانیال
سمی لو
صفیر
فرزان
کنیس
کوروش
مدگل (آتوسا زمانی)
رپرهایی که سال‌های ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۰ شروع به فعالیت کرده‌اند.
سامان یاسین
آیریک
ایسین
چرسی
دلو
ریبار
سیناتزا
شاپور
علی برش
کاردو
گادپوری
مترپ
مجهول
مسین
ممزی
هومان
هیپهاپولوژیست
یانگ صادن
رپرهایی که از سال ۱۴۰۰ شروع به فعالیت کرده‌اند. رپرهای نسل ۵ عموماً دهه ۸۰ ای هستند و بیش از اینکه آهنگ رسمی داده باشند فری استایل دارند.
آشنا (ابوالفضل عظیمی)
اری
نیکا
امیر حافظ
ایکس ویسکی
پیاده (متین حیدری)
تیام
خطیب
رادین
رضا تیتو
سنیور
مشکی (دانیال تضاد)
کتاب‌ها

اولین کتاب ترجمه شده در مورد هیپ‌هاپ توسط تیم هیپ‌هاپا و به ترجمهٔ مهران محمودی و مهرداد جمشیدی‌ها در سال ۱۳۹۵ تحت نام مقدمه‌ای بر هیپ‌هاپ منتشر شد که ترجمهٔ کتاب مهم کی‌آراس-وان بود. یک سال بعد کتاب نسل هیپ‌هاپ نوشتهٔ نصیر مشکوری نیز منتشر شد که به دلیل برخی از مسائل از جمله سختی در تهیهٔ منابع کافی، کتاب در دسترس عموم قرار نگرفت و عدهٔ معدودی به آن دست یافتند. هرچند پیش از این کتاب کتاب‌های تألیفی دیگری از جمله کتاب ابراهیم نبوی در مورد هیپ‌هاپ منتشر شده بودند، ولی این کتاب‌ها از لحاظ منابع و اطلاعات کتب قابل اطمینانی نبودند و اشتباهات زیادی داشتند.
بازتاب در صداوسیما

در سال ۱۳۸۵ خورشیدی، رضا عطاران در عنوان‌بندی چند مجموعهٔ تلویزیونی از جمله متهم گریخت موسیقی رپ اجرا کرد. همچنین در تعطیلات نوروزی سال ۱۳۸۶ مجموعهٔ تلویزیونی دیگری به کارگردانی رضا عطاران به نام ترش و شیرین از شبکهٔ سوم سیما پخش شد که در عنوان‌بندی آغازین آن، رضا عطاران یک شعر (از نیلوفر لاری‌پور) را به صورت رپ می‌خواند. رضا عطاران و امیرحسین مدرس در عنوان‌بندی یک مجموعهٔ تلویزیونی دیگر به نام خانه به دوش نیز قطعه‌ای به سبک «رپ-پاپ» فارسی خواندند، که مورد توجه قرار گرفت.
علاوه بر آن صدا سیما از آثار رپ در مجموعه های نمایشی خود استفاده های کرده است، این استفاده ها گاهی به‌طور مستقیم و یا غیر مستقیم بوده برای مثال ؛ در مجموعه تلویزیونی ۰۲۱ موسیقی از یکی از خوانندگان رپی پخش شده و یا در برنامه های نمایشی گاهی از بیت ها و اشعار رپی استفاده شده ، علاوه بر آن این بهره بری منحصر صدا سیما نبوده و در بخش سینمای خانگی هم نمونه های متعددی از آن دیده شده ، برای مثال در فیلم قورباغه با بازی نوید محمد زاده به‌طور مستقیم و متعدد آثاری از خوانندگان رپ پخش شده، استفاده انحصاری برنامه های تلویزیونی تنها از آثار خوانندگان رپ نبوده و گاهی حتی از چهره و خود خوانندگان نیز بهره برده‌اند؛  دعوت امیر تتلو به چند برنامه نمایشی زنده از جمله دید در شب و اخبار شبانگاهی بیست و سی نمونه های از این استفاده ها است .
رپ فارسی در فرهنگ و سیاست

در پاییز سال ۱۳۸۵ پس از انتشار فیلم خصوصی زهرا امیرابراهیمی، یاسر بختیاری (با نام هنری یاس)، با خواندن قطعه‌ای به نام «سی‌دی رو بشکن» و تشویق شنونده به قطع زنجیرهٔ پخش آن فیلم خصوصی، ابعاد اجتماعی موسیقی رپ را بیش از پیش به نمایش گذاشت.
در زمستان سال ۱۳۸۵، سروش لشکری با نام هنری هیچ‌کس، ترانه‌ای به نام «وطن‌پرست» را در دفاع از برنامه انرژی هسته‌ای ایران که از موضوعات مهم سیاسی وقت بود به سبک رپ منتشر کرد. همچنین در این آلبوم (جنگل آسفالت)، مهدیار آقاجانی آهنگساز این آلبوم از تلفیق موسیقی سنتی ایرانی با سبک رپ بهره برده‌است و صدای سازهایی مانند عود، تنبک، نی، دف، قانون و آوازهای ایرانی در آن شنیده می‌شود.
شاهین نجفی از اولین خوانندگان رپ سیاسی است که ترانه‌های او عمدتاً مضمونی اعتراضی و سیاسی دارند. او اولین کسی بود که سبک رپ راک را در ایران اجرا کرد. همچنین ترانه «نقی» او که در سبک رپ بود با واکنش‌ها و حاشیه‌های فراوانی رو به رو شد.
موسیقی رپ ایران در اواخر دههٔ ۸۰ خورشیدی دچار نوعی بحران شد و سبک جدیدی با ترکیب رپ/پاپ و شش و هشت نظر اکثریت مردم را به خود جلب کرد و شبکه‌های ماهواره ای به شدت درحال حمایت از این سبک بودند، حتی فیلم‌های سینمایی و سریال‌های تلویزیون ایران به‌طور غیرمستقیم و گاهی مستقیم از این موسیقی استفاده می‌کردند. البته بعدها رپرهای بهتری مانند بهرام و هیچ‌کس از ریتم شش و هشت در آلبوم‌های ۲۴ ساعت و انجام وظیفه به درستی استفاده کردند و همچنین موضوعات طنز مفهومی توسط کاردو در آهنگ اژدها استفاده شد و رنگ و بوی شش و هشت‌های خالتوری آرام آرام از رپ جدا شد. اما در کنار بحث‌برانگیز بودن‌های شش و هشت در این میان رپرهای دیگری با آهنگ‌هایی با ترویج استفاده از مواد مخدر بسیار بحث‌برانگیز بودند و از سوی دیگر آهنگ‌های ژانر اصلی زیرزمینی رپ که از سوی خوانندگانی مانند بهرام و هیچ‌کس و … خوانده می‌شد، موسیقی رپ ابعاد تازه‌ای به خود گرفت و باعث شد تا بحث مبارزه با موسیقی رپ شکلی جدی بگیرد و فیلتر شدن سایت‌های مربوط به این سبک موسیقی آغاز شد، تعداد زیادی از خوانندگان این سبک از جمله بهرام، هیچ‌کس، پیشرو، ویلسون، تتلو و قاف بازداشت شدند و همچنین استودیوهایی که در آن آهنگ‌های خود را ضبط می‌کردند توسط نیروی انتظامی پلمپ شد. اما هرچه گذشت تب رپ داغ‌تر شد و هواداران این سبک روز به روز بیشتر شدند.
در جریان انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۹۶ اکثر خوانندگان رپی اعلام طرفداری از کاندیدای مورد نظر خود نموند ، در این بین سروش هیچ‌کس با انتشار پستی با دعوت از طرفداران خود جهت حضور در پای صندوق های رای و رای دادن به حسن روحانی ، حمایت خود را از او اعلام کرد در همین حین دیدار امیر تتلو با سید ابراهیم رییسی بسیار حاشیه ساز شد و توجه ها را به سوی او جلب کرد، کمی بعد تتلو از رای نیاوردن ابراهیم رییسی اظهار خوشحالی نمود و گفت: همان بهتر که رای نیاورد وگرنه فردا می گفتند که تشدید گشت ارشاد کار امیر تتلو است.
رابطه شعر رپ فارسی با بحر طویل

«بحر طویل» یکی از قالب‌های نسبتاً نوین شعر فارسی است که سرایش رسمی آن تقریباً از دورهٔ صفویه آغاز شد. از دیدگاه فنی این قالب از تکرار نامحدود و دلخواه یک رکن عروضی سالم به‌مانند «فاعلاتن» ساخته می‌شود و همچنین لزومی برای طول مصراع‌ها در آن وجود ندارد. یک مصراع می‌تواند تا جایی که سراینده احساس می‌کند باید کشیده گردد، کشیده شود و سپس قافیه‌ای آورده شود و به مصراع بعد برویم. البته بحر طویل علاوه بر قافیهٔ پایانی می‌تواند در میانهٔ مصراع هم قافیه داشته باشد.
در حال حاضر، بسیاری از رپ خوان‌های ایران، در تلاش برای نزدیک کردن شعرهای خود به این گونهٔ شعری هستند.
در زبان فارسی، زیبایی‌شناسی بحر طویل بسیار ساده و زودیاب و لذت‌بخش بوده‌است و شاید به همین دلیل باشد که این قالب از قالب‌های عامیانه و مردم‌پسند شعر فارسی بوده‌است و شعرای مهم و جدی چندان به سرودن آن تمایلی نداشته‌اند. شاعر طنزپرداز معاصر «ابوالقاسم حالت» منظومهٔ «هدهدنامه» اش را در این قالب سروده‌است.
متن برخی ترانه‌های رپ فارسی از جهت شعری شباهت زیادی با بحر طویل دارد اگر چه از نظر محتوایی و استفاده از وزن‌های عروضی چنین شباهتی را ندارد. گرچه خوانندگان رپ فارسی از تکنیک دو وزن و قافیه نویسی استفاده می‌کنند و با توجه به تغییر فلو رایم و جابجایی چندین فرمول در یک ترانه رپ شعر بحر طویل را نمی‌توان رپ نامید.
خوانندگان رپ فارسی برای آشنایی نسل جوان با ادبیات فارسی در بعضی از آثار خود به اشعار شاعران گذشته اشاراتی داشته‌اند، برای مثال هیچ‌کس در آلبوم جنگل آسفالت در اولین آهنگ و مقدمه آلبوم مصرعی از سعدی را دکلمه می‌کند و در ترانه دیده و دل شعری از باباطاهر به‌صورت آواز سنتی خوانده می‌شود، همچنین در آلبوم سکوت از بهرام دکلمه ای از احمد شاملو با صدای خودش شاعر استفاده شده‌است، رضا پیشرو در یک فری استایل شعری از مولانا را تحت عنوان «عاشق دیوانه منم» بدون استفاده از موسیقی اجرا کرده‌است، کاردو خواننده نسل ۴ رپ فارسی در آهنگ چرخ و فلک از آلبوم شهربازی متروک دو بیت از شعر «به مادرش گفت علی روزی» از فروغ فرخزاد و یک مصرع بر وزن مصرع «مشکل چه هزار چه صد هزای ای ساقی» از خیام استفاده کرده‌است.
رابطهٔ حکومت جمهوری اسلامی و رپ فارسی

پلیس، صداوسیما در تلاش برای مبارزه با آنچه که «جریان‌های موسیقی ناسالم» می‌نامند، برخورد با موسیقی رپ را در دستور کار خود قرار داد و اقدام به دستگیری عده کثیری از رپ خوان‌های در شهرهای مختلف ایران کردند. تلویزیون دولتی ایران نیز با پخش برنامه‌ای به نام «شوک»، اتهامات مختلف را متوجه هنرمندان رپ و هوادارانشان کرد حتی سایتی با نام برگ موزیک که پخش موسیقی رپ را بر عهده داشت مدیران آن توسط سپاه پاسداران دستگیر شدند و به زندان رفتند و سایت توسط نهاد دولتی توقیف شد.
در ۱۵ شهریور ۱۳۹۳ پیروز ارجمند، مدیرکل دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، از شروع روند مجوزدهی به رپ در ایران خبر داد که با نام گفتاواز معرفی خواهد شد.[نیازمند اسناد]
آرمین زارعی با نام هنری آرمین2afm اولین خواننده رپ ایرانی بود که توانست به‌طور رسمی مجوز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی را به‌ دست آورد ، تمامی آثار او قبل از دریافت مجوز در سبک های رپ و هیپ هاپ بود اما بعد از دریافت مجوز و شروع به فعالیت رسمی آثار پخش شده از وی در سبک های پاپ بود .
برخی خوانندگان پاپ فارسی با دارا بودن مجوز رسمی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ، در کارنامه خود آثاری با محتوای رپ به ثبت رسانده‌اند ، برای مثال شهاب مظفری طی یک پست اینستاگرامی با انتشار یک ویدیو از خود که  در آن نشان داده شد  مشغول اجرای یک قطعه رپی است
آپارتاید

تابلویی مبنی بر «اختصاص ساحل دریا به افراد عضو نژاد سفید» و اعمال آپارتاید در مورد سیاهپوستان به زبان‌های انگلیسی، هلندی و زولو
آپارتاید (به انگلیسی: Apartheid) یا جدانژادی که واژه‌ای به زبان هلندی است یکی از اشکال تبعیض نژادی را بیان می‌کند و در اصل عبارت است از سیاست تبعیضی که نژادپرستان کشور جمهوری آفریقای جنوبی علیه اکثریت سیاهپوست بومی و بومیان آن کشور اعمال می‌کردند.جداسازی نژادی از ۱۹۴۸ تا ۱۹۹۴ ادامه داشت.( در سال 1948، پس از پیروزی حزب ملی در انتخابات آن سال، آپارتاید به یک پروژه اجتماعی دولت بر اساس یک سری قوانین تبدیل شد که آن را قانونی می کرد.) سفید پوستان،که فقط ۱۴ درصد جمعیت را تشکیل می دادند،از دادن حق رأی به سیاهان یا آسیایی ها خودداری کردند.این مردم از حقوق پایه ی خود محروم می شدند و اجازه ی آمیختن با سفیدها را نداشتند.
قوانینی که پایه‌های آپارتاید را تشکیل می‌داد در اوایل دهه 1990 لغو شد، پیامدهای اجتماعی و اقتصادی این سیاست تبعیض‌آمیز تا قرن بیست و یکم ادامه داشت.در سال 1966، مجمع عمومی آپارتاید را جنایت علیه بشریت نامید و در سال 1984 شورای امنیت این تصمیم را تأیید کرد (قطعنامه 556 اکتبر 123) کنوانسیون آپارتاید گام نهایی در محکومیت آپارتاید بود، زیرا نه تنها اعلام کرد که آپارتاید غیرقانونی است زیرا منشور سازمان ملل را نقض می کند، بلکه علاوه بر آن آپارتاید را جرم تلقی می کند. کنوانسیون آپارتاید در 30 نوامبر 1973 با 91 رای موافق، چهار رای مخالف (پرتغال، آفریقای جنوبی، بریتانیا و ایالات متحده) و 26 رای ممتنع توسط مجمع عمومی به تصویب رسید.در 27 آوریل 1994، پس از قرن ها حکومت سفید پوستان، سیاه پوستان آفریقای جنوبی برای اولین بار در انتخابات عمومی شرکت کردند. این پایان رسمی حکومت آپارتاید بود که چند روز بعد زمانی که نلسون ماندلا به عنوان اولین رئیس جمهور سیاه پوست سوگند یاد کرد، تثبیت شد.
از نظر لغوی به معنای مجزا و جدا نگهداشتن است. آپارتاید یعنی جدا نگه داشتن افراد متعلق به نژادهای غیرسفید، مجبور کردن آن‌ها به اقامت در محلات و استان‌های خاص، محروم کردن آن‌ها از کلیه حقوق سیاسی و امکان تحصیل و پیشرفت. در دوران آپارتاید در مناطقی که سیاهپوستان مجبور به اقامت در آن می‌شدند و حق خروج از آن را نداشتند حداقل امکانات زندگی نیز موجود نبود. کنگرهٔ ملی آفریقا با درخواست ایجاد جامعهٔ آزاد چندقومی، جنگی علیه نظام آپارتاید به راه انداخت. طرفداران لغو آپارتاید، تظاهرات آرامی در شپرویل و تسوتو به راه انداختند، که با مقاومت مخالفان روبه‌رو شد. راهپیمایان سیاه‌پوست شلاق خوردند، و حتی در ۲۱ مارس ۱۹۶۰، حدود ۶۹ آفریقایی کشته شدند.
دوتن از مخالفان اصلی آپارتاید، استیو بایکو و نلسون ماندلا بودند. استیو بایکو به حکومت سیاهان اعتقاد داشت، در حالی که ماندلا به حقوقی مساوی برای تمامی اهالی آفریقای جنوبی معتقد بود. در سال ۱۹۶۲، ماندلا دستگیر شد و پس از محاکمه به حبس ابد محکوم گردید. در سال ۱۹۹۰، ماندلا در سن ۷۲ سالگی آزاد شد و مبارزه برای حقوق انسانی اهالی آفریقای جنوبی را از سر گرفت. سرانجام اف. دبلیو. کلرک رئیس‌جمهور آفریقای جنوبی با او وارد مذاکره شد. یک سال بعد، کنگره ملّی آفریقای جنوبی پیروز شد و ماندلا به ریاست جمهوری رسید و رژیم آپارتاید در مورد سیاهپوستان، لغو گردید.
چهره‌های مهم

برخی از چهره‌های مهم مرتبط با آپارتاید عبارتند از:
استیو بایکو
دزموند توتو
هلن سوزمن
والتر سیسولو
اف. دبلیو. کلرک
نلسون ماندلا
پی دبلیو بوتا
هیستوسیتوز چندکانونی مزمن سلول‌های لانگرهانس

Medical condition
| هیستوسیتوز چندکانونی مزمن سلول‌های لانگرهانس | هیستوسیتوز چندکانونی مزمن سلول‌های لانگرهانس |
| --- | --- |
نام‌های دیگر: بیماری هند–شولر–کریستیان
کودک مبتلا به بیماری هند–شولر–کریستیان: کودک مبتلا به بیماری هند–شولر–کریستیان
تخصص: درماتولوژی
نشانه‌ها:  سه‌گانهٔ اگزوفتالمی، شکستگی استخوان، دیابت بی‌مزه  سایر علائم شامل دردهای اتسخوانی، عدم تقارن اجزای چهره، عفونت گوش، مشکلات دندان/لثه، بیماری‌های ریه و کبد. 
دورهٔ معمول آغاز: ۲ تا ۶ سال
علت: جهش در مسیر پیام‌رسانی سلولی «مپ‌کیناز» (MAPKinase)
روش تشخیص: ام‌آرآی، بیوپسی
درمان: جراحی، شیمی‌درمانی، پرتودرمانی
پیش‌آگهی: گوناگون
فراوانی: نادر
طبقه‌بندی و منابع بیرونی: طبقه‌بندی و منابع بیرونی
[ویرایش در ویکی‌داده]: [ویرایش در ویکی‌داده]
هیستوسیتوز چندکانونی مزمن سلول‌های لانگرهانس (انگلیسی: Chronic multifocal Langerhans cell histiocytosis) که پیش‌تر تحتِ عنوانِ بیماری هند–شولر–کریستیان (انگلیسی: Hand–Schüller–Christian disease) شناخته می‌شد، نوعی هیستیوسیتوز سلول لانگرهانس (LCH) است که چندین عضو بدن را تحت تأثیر قرار دهد. این بیماری به‌طور سنتی با ترکیبی از سه ویژگی همراه است: چشم‌های برآمده، تخریب استخوانی (ضایعات استخوان لیتیک اغلب در جمجمه)، و دیابت بی‌مزه (تشنگی بیش از حد و دفع فراوان ادرار)؛ اگرچه حدود ۷۵٪ موارد هر سه ویژگی را به‌طور همزمان ندارند. علائم دیگر ممکن است شامل تب و کاهش وزن باشد و همچنین بسته به اندام‌های درگیر ممکن است بثورات، عدم تقارن چهره، عفونت گوش میانی، علائم دهانی و نشانه‌های شبیه به پیوره و آسیب لثه، از دست رفتن دندان‌ها و احساس مزۀ بد در دهان وجود داشته باشد. درگیری‌های مربوط به بیماری ریه و کبد ممکن است رخ دهد. تنها قلب و کلیه در این بیماری درگیر نمی‌شوند. سطح کلسترول خون هم معمولا طبیعی است.
این به دلیل یک جهش ژنتیکی در مسیر پیام‌رسانی سلولی «مپ‌کیناز» (MAPKinase) است که در مراحل اولیه رشد رخ می‌دهد. تشخیص ممکن است بر اساس علائم و ام‌آرآی مشکوک باشد و با بیوپسی بافتی تأیید شود. آزمایش خون ممکن است کم‌خونی را نشان دهد، و به ندرت لکوپنی و ترومبوسیتوپنی هم دیده می‌شود. انجام  پِت اسکن هم برای تشخیص مفید و کمک‌کننده است.
درمان ممکن است شامل جراحی، شیمی‌درمانی، پرتودرمانی و داروهای خاص باشد.
بیماری هند–شولر–کریستیان به نام «آلفرد هَند جونیور» متخصص اطفال آمریکایی، آرتور شولر، نورو-رادیولوژیست اتریشی و هنری اَسبری کریستیان متخصص داخلی آمریکایی نامگذاری شد که به ترتیب در سال‌های ۱۸۹۳، ۱۹۱۵ و ۱۹۱۹ میلادی آن را توصیف کردند. پیش از اینکه انجمن هیستوسیت انواع بیماری هیستوسیتوز را در دهه ۱۹۸۰ طبقه‌بندی کند، این وضعیت به عنوان «هیستیوسیتوز ایکس» نیز شناخته می‌شد، که منظور از «ایکس» علت ناشناخته بیماری در آن زمان بود. بیماری هند–شولر–کریستیان در حال حاضر به عنوان هیستوسیتوز چندکانونی مزمن سلول‌های لانگرهانس، یک زیرگروه از هیستیوسیتوز سلول لانگرهانس شناخته می‌شود. یافته‌های ام‌آرآی و سی‌تی اسکن در مومیایی‌ها شواهدی از این بیماری را نشان داده است که قدمت آن به ۹۰۰–۷۹۰ قبل از میلاد مسیح بازمی‌گردد.
این بیماری نادر است و بیشتر در سنین دو تا شش سالگی خود را نشان می‌دهد. (۷۰ درصد موارد تا سن ۱۵ سالگی تشخیص داده شده‌اند). پیش‌آگهی بستگی به تعداد و شدت درگیری اعضای بدن دارد. در برخی افراد این بیماری ممکن است مرگبار باشد. برخی منابع پزشکی همچون مؤسسه ملی سرطان این بیماری را نوعی سرطان می دانند در حالی که برخی دیگر از صاحب‌نظران تاکید می کنند که این بیماری، سرطان نیست.
ویدا ونسینه

| ویدا ونسینه | ویدا ونسینه |
| --- | --- |
زادهٔ: ۲۸ مهٔ ۱۹۶۱ اوکمرگه
ملیت: لیتوانی
| سوابق مدال> اسکی صحرانوردی زنان.به نمایندگی از   اتحاد جماهیر شوروی.بازی‌های المپیک | سوابق مدال> اسکی صحرانوردی زنان.به نمایندگی از   اتحاد جماهیر شوروی.بازی‌های المپیک | سوابق مدال> اسکی صحرانوردی زنان.به نمایندگی از   اتحاد جماهیر شوروی.بازی‌های المپیک |
| --- | --- | --- |
|  |  بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۸۸  | 10 km |
|  |  بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۸۸  | 5 km |
ویدا ونسینه (انگلیسی: Vida Vencienė؛ زادهٔ ۲۸ مهٔ ۱۹۶۱) اسکی‌باز صحرانوردی اهل لیتوانی است.
بهروز شیدا

| بهروز شیدا | بهروز شیدا |
| --- | --- |
ملیت: ایرانی
پیشه: منتقد، پژوهشگر ادبی
وبگاه: www.behroozsheyda.com
بهروز شیدا منتقد و پژوهشگر ادبی، ساکن استکهلم، سوئد، است.
فعالیت‌ها

از بهروز شیدا تا کنون بیست‌ویک کتاب منتشر شده‌است. چهارده کتاب از این کتاب‌ها در زمینهٔ نقد و پژوهش ادبی است؛ یک کتاب ویراستاری خاطرات زندان.
بهروز شیدا سال‌ها پیش از این چهار کتاب ترجمه کرده و دو مجموعه شعر انتشار داده‌است. به اتفاق عباس صفاری و حسین نوش آذر سردبیر نشریهٔ فرهنگی – ادبی سنگ بوده‌است. بهروز شیدا جلدِ اولِ کتاب‌های زندان، خاطرات، را نیز ویراستاری کرده‌است؛ با نامِ کابوسِ بلندِ تیزدندان. بهروز شیدا ویراستار فرهنگ سوئدی – فارسی لکزین نیز بوده‌است. بهروز شیدا سردبیر مهمان نشریهٔ باران شمارهٔ ۱۶، ویژهٔ تبعید، سردبیر مهمان نشریهٔ باران شمارهٔ ۲۵ – ۲۴، ویژهٔ نقد و پژوهش ادبی، سردبیر مهمان نشریهٔ باران شمارهٔ ۳۹–۳۸، ویژه‌نامهٔ صداها و سکوت‌ها، دبیر مهمان بخشِ داستان‌نویسی و نقد و پژوهش ادبی ی نشریهٔ آرش شمارهٔ ۱۰۰ و مسئول بخش هنر و ادبیات نشریۀ آرشِ ویژۀ نقد و بررسیِ کارنامۀ بیست‌وسه سالۀ آرش نیز بوده‌است. آثار بهروز شیدا در بسیاری از نشریات خارج از کشور منتشر و در تعدادی از نشریات الکترونیکی باز چاپ شده‌است. وی در سال ۱۹۹۴ جایزهٔ ادبی باران را در قلمرو نقد ادبی به اتفاق پرتو نوری علاء به صورت مشترک دریافت کرده‌است. بهروز شیدا بورس‌های یک‌ساله، دوساله، پنج‌سالهٔ بنیاد نویسنده‌گان سوئد و بورس سالانهٔ پرنس ویلهمِ سوئدی را نیز دریافت کرده‌است.
بهروز شیدا دکترای ایران‌شناسی‌ی خود را از دانشگاه یاگیلونیای کراکوف دریافت کرده‌است؛ با موضوعِ مقایسهٔ ده رمان فارسی‌ی داخل کشور و ده رمان فارسی‌ی خارج از کشور؛ در سه زمینهٔ تصویر انقلاب اسلامی، نقش قهرمان، مفهوم شهادت؛ از منظر «تئوری‌ی ساختارگرایانه‌ی» رولان بارت و «تئوری‌ی گفتمان» میشل فوکو.
متن بازبینی شدهٔ رسالهٔ دکترای بهروز شیدا، به زبان انگلیسی، با عنوانِ Traces of Time The Image of the Islamic Revolution, the Hero and Martyrdom in Persian Novels Written in Iran and in Exile توسط دانشگاه اوپسالا، سوئد، چاپ شده‌است.
تعدادی از کتاب‌ها

تعدادی از کتاب‌ها؛ در زمینهٔ نقد و پژوهش ادبی:
در سوک آبی ی آب‌ها: مجموعه‌ای است از شانزده جستار در مورد ادبیات ایران، برمبنای روی کردهای گوناگون. نشر باران، سوئد.
از تلخی ی فراق تا تقدس تکلیف: پژوهشی است در جست و جوی تأثیر گفتمان فرهنگ ایرانی بر بخشی از رمان فارسی پس از انقلاب. نشر باران، سوئد.
گم شده در فاصلهٔ دو اندوه: مجموعه‌ای است از نه مقاله؛ از نگاه به سه قصهٔ زندان‌های رژیم جمهوری اسلامی تا نگاه به تفاوت دیوانگی در آثار شیخ فریدالدین عطار و بهرام صادقی. نشر باران، سوئد.
تراژدی‌های ناتمام در قاب قدرت: مجموعه‌ای است از ده جستار در مورد موضوع‌های گوناگون؛ از نقاشی ایرانی تا قصه‌های صادق چوبک. نشر باران، سوئد.
پنجرهای به بیشهٔ اشاره: مجموعه‌ای است از هشت جستار در مورد جهان ادبیات فارسی؛ از نگاه به مفهوم دیوانگی تا نگاه به حضور لات‌ها. نشر باران، سوئد.
مخمل سرخ رؤیا: مجموعه‌ای است از هفت جستار در مورد پنج رمان غربی و دو رمان فارسی از منظر نظریه پردازان گوناگون. نشر باران، سوئد.
می‌نویسم: توقف به فرمان نشانه‌ها: مجموعه‌ای است از ده جستار در مورد ادبیات، تئاتر، سینما، فوتبال و مجموعه‌های تلویزیونی. نشر باران، سوئد.
هفت دات کام:یک وبلاگ فرضی. نشر باران، سوئد.
زنبور مست آن جا است: ده جستار و ده شعر از آدام زاگایوسکی شاعر لهستانی. نشر باران، سوئد.
بارانِ برهوتِ بوف کورها: هفت جستار دیگر و در حاشیه: هفت شعر کوتاه از ساموئل بکت. نشر باران، سوئد.
این خروس از کیست که سر ندارد: دوازده جستار دیگر؛ و در حاشیه دوازده شعر از برونو ک. اویر. نشر باران، سوئد.
Traces of Time The Image of the Islamic Revolution, the Hero and Martyrdom in Persian Novels Written in Iran and in Exile, Uppsala University 2016.
از قابِ تاریکی‌ها تا باغِ چراغ‌ها: هفده جستارِ دیگر. نشر باران، سوئد.
هجوم کابوس و رویای بیداری: پانزده جستار دیگر. نشر باران، سوئد.
واچیک مانگاساریان

| واچیک مانگاساریان | واچیک مانگاساریان |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۳ مارس ۱۹۴۳ ، ایران
درگذشت: ۲۴ ژانویهٔ ۲۰۲۲ (۷۸ سال) بربنک، کالیفرنیا، ایالات متحده آمریکا
واچیک مانگاساریان که به «واچه» شهرت داشت (زاده ۱۹۴۳ - درگذشته ۲۴ ژانویه ۲۰۲۲) وی بازیگر ارمنی‌تبار ایرانی-آمریکایی بود که سابقه بازی در فیلم‌های سینمایی و تلویزیونی متعددی را در کارنامه حرفه‌ای خود داشت. از مجموعه تلویزیونی‌های شاخص واچیک مانگاساریان در سال‌های اخیر می‌توان به «ان‌سی‌آی: لس آنجلس»، «هوش»، و «مأموران شیلد» اشاره کرد.
زندگی

مانگاساریان در سال ۱۹۴۳ میلادی در یک خانواده ارمنی در ایران متولد شد. او در اواسط دهه ۱۹۶۰ میلادی به اایالات متحده آمریکا مهاجرت کرد و به عنوان بازیگر در عرصه هنرهای نمایشی مشغول به کار شد. او به ایران نیز سفر می‌کرد و در آثار برخی کارگردان‌های این کشور از جمله ساموئل خاچیکیان به هنرنمایی پرداخت.
واچیک مانگاساریان، نخستین نقش سینمایی خود را در سال ۱۹۷۸ بدست آورد و در فیلم «کوسه جنوب» بازی کرد. او در دهه هشتاد میلادی به عنوان بازیگر مهمان در بسیاری از سریال‌های عامه‌پسند آمریکایی بازی کرد و به تدریج به یکی از هنرمندان پرکار در هالیوود تبدیل شد.
وی در طول فعالیت‌های هنری خود در تعدادی از فیلم‌های مرتبط با ایران، از جمله «مهمانان هتل آستوریا» به کارگردانی رضا علامه‌زاده، «سنگسار ثریا میم» ساخته سیروس نورسته، یا «بهای آزادی» به کارگردانی ساموئل دنیلز بازی کرد.
مانگاساریان علاوه بر بازیگری، مجری برنامه‌های رادیویی و تلویزیونی مختلفی بود که در جنوب کالیفرنیا پخش می‌شد و طرفداران زیادی به ویژه در میان ارامنه ساکن این منطقه داشت. وی در ایران نیز در کنار رافی خاچاطوریان مجری برنامه «زنگ تفریح» در تلویزیون ملی ایران بود.
درگذشت

در ۲۴ ژانویه ۲۰۲۲ به علت عوارض ابتلا به کووید ۱۹ در سن ۷۸ سالگی در لس آنجلس درگذشت.
نظرات

رضا علامه‌زاده نوشت:
بازیگر برجسته واچیک مانگاساریان معروف به «واچه» دوست‌دارانش را تنها گذاشت. شانس همکاری با او را در فیلم «مهمانان هتل آستوریا» داشتم که با بازی روانش، کاراکتر زائیده ذهنم، آقای طباطبایی را به زیبایی زنده کرد. با تسلیتی از صمیم قلب به خانواده او و جامعه هنری، کلیپی کوتاه از بازی او در برخی صحنه‌های فیلم یاد شده را در این‌جا می‌آورم تا دریغم را از دست دادنش به زبانی که می‌شناسم- زبان تصویر- بیان کرده باشم.»
مری آپیک دربارهٔ او گفت:
«یک دوست، و همکار خوب را از دست دادیم. واچیک، یک انسان دوست‌داشتنی واقعی، و یک بازیگر بزرگ بود. تجربیات به یادماندنی از همکاری با او در پروژه‌های مختلف دارم. از طرف خود و مادرم آپیک یوسفیان، صمیمانه به دوستان و خانواده او تسلیت می‌گویم. واچیک جان، دلمان برایت تنگ می‌شود.»
فیلمشناسی

| عنوان مجموعه | سال | نقش | توضیحات |
| --- | --- | --- | --- |
| ان‌سی‌آی‌اس: لس آنجلس | ۲۰۱۰–۲۰۱۹ |  | مجموعه تلویزیونی / دو قسمت |
| مأموران شیلد | ۲۰۱۳ |  |  |
| روان‌کاو (مجموعه تلویزیونی) | ۲۰۰۹ |  |  |
| رکسانا | ۲۰۱۸ |  | -… رکسانا جدیدترین فیلم مری آپیک … مری آپیک ستاره سرشناس سینما، تئاتر و تلویزیون |
سنگسار ثریا م.: 
| کوسه جنوب (فیلم سینمایی) | ۱۹۷۶ |  |  |
| مهمانان هتل آستوریا (فیلم سینمایی) | ۱۹۸۹ |  |  |
گمشده و پیداشده در ارمنستان:
کوداهی، ویسکانسین

مکان
| Cudahy, Wisconsin | Cudahy, Wisconsin |
| --- | --- |
شهر: شهر
Location of Cudahy, Wisconsin: Location of Cudahy, Wisconsin
مختصات: ۴۲°۵۶′۵۴″ شمالی ۸۷°۵۱′۴۰″ غربی﻿ / ﻿۴۲٫۹۴۸۳۳°شمالی ۸۷٫۸۶۱۱۱°غربی﻿ / 42.94833; -87.86111: مختصات: ۴۲°۵۶′۵۴″ شمالی ۸۷°۵۱′۴۰″ غربی﻿ / ﻿۴۲٫۹۴۸۳۳°شمالی ۸۷٫۸۶۱۱۱°غربی﻿ / 42.94833; -87.86111
ایالت: ویسکانسین
County: Milwaukee
حکومت: حکومت
 • شهردار: Anthony A. Day
مساحت: مساحت
 • کل: ۴٫۷ مایل مربع (۱۲٫۳ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۴٫۷ مایل مربع (۱۲٫۳ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰٫۰ مایل مربع (۰٫۰ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۷۲۲ فوت (۲۲۰ متر)
جمعیت (۲۰۰۰): جمعیت (۲۰۰۰)
 • کل: ۱۸٬۴۲۹
 • تراکم: ۳۸۸۰٫۱/مایل مربع (۱۴۹۸٫۱/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۶ (Central (CST))
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۵ (CDT)
کد منطقه: 414
FIPS code: 55-17975
GNIS feature ID: 1563607
کوداهی، ویسکانسین  (به انگلیسی: Cudahy) شهری در شهرستان میلواکی ایالت ویسکانسین است که در سال ۱۹۰۶ بنیان‌گذاری شده‌است. این شهر طبق سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی ۱۸٬۲۶۷ نفر جمعیت داشته‌است.
هوش سیاه

| هوش سیاه | هوش سیاه |
| --- | --- |
پوستر رسمی: پوستر رسمی
ژانر: اکشن، پلیسی، جنایی
نویسنده: آرش قادری سیدرضا اورنگ نیاز اسماعیل‌پور شیوا کاظمی حمید پیش‌قدم علیرضا محمودزاده
کارگردان: مسعود آب پرور
بازیگران: حسین یاری کیکاووس یاکیده کیهان ملکی امیررضا دلاوری مجید واشقانی ارسلان قاسمی کمند امیرسلیمانی زهرا سعیدی
سازنده موسیقی متن: آرمان موسی پور
زبان اصلی: فارسی
شمار قسمت‌ها: فصل اول: ۱۵   فصل دوم: ۲۶
تولید: تولید
تهیه‌کننده: فصل اول: سید عباس فاطمی فصل دوم: سید مرتضی فاطمی
مکان تولید: تهران
فیلم‌برداری: هاشم گرامی
مدت: ۴۰_۵۰ دقیقه
پخش: پخش
شبکهٔ اصلی: شبکه سه سیما
انتشار اولیه: ۱ اردیبهشت ۱۳۸۹ –  ۱۰ تیر ۱۳۹۲
انتشار: انتشار
پیش از: هوش سیاه ۲
هوش سیاه یک مجموعه تلویزیونی ایرانی به کارگردانی مسعود آب‌پرور است که در دو فصل ۱۵ و ۲۶ قسمتی از ۱ اردیبهشت ۱۳۸۹ تا ۱۰ تیر ۱۳۹۲ از شبکه سه سیما پخش شده است. این مجموعه در ژانر پلیسی با موضوع جرائم رایانه‌ای ساخته شده است.
این سریال از ۲۵ تیر ماه ۱۳۹۸ از شبکه آی فیلم فارسی دوباره پخش شده‌ است. فصل اول و دوم این سریال مجدداً در مهرماه ١۴٠١ از شبکه آی فیلم پخش شده‌است.
خلاصه داستان > فصل اول

سرگرد احمدی معاون دایره پیشگیری و مبارزه با جرایم رایانه ای پلیس است که همراه با دستیاران خود درگیر پرونده پیچیده یک خرابکار و نابغه رایانه و الکترونیک، «جمشید کاظمی» با نام تقلبی «کامران بوریایی» شده‌ است.