stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
تاریخ فیزیک
ترمودینامیک، مکانیک آماری و نظریه الکترومغناطیس

همچنین ببینید: پیشینه ترمودینامیک
تأسیس فیزیک ریاضیاتی انرژی بین دهه ۱۸۵۰ تا ۱۸۷۰ رخ داد. در حالی که پیر لاپلاس بر روی مکانیک اجرام آسمانی کار می‌کرد و با فیزیکی رابطه داشت که کاملاً معلوم (دترمینستیک) و برگشت‌پذیر بود. فیزیک انرژی که فقط به صورت جریان‌هایی از گرما بود مکانیک را به زیر سؤال برد. تکیه بر نظریه مهندسی لازار کارنو، نیکولا سعدی کارنو و بنویت پال امیل کلایپرون و آزمایش جیمز ژول مبنی برای تغیرپذیری شکل‌های الکتریکی، گرمایی، شیمیایی و مکانیکی کار؛ و تمرینات امتحان ریاضی کمربیج در ریاضی تحلیلی؛ ویلیام تامسون دایره‌ای از فیزیکدانان تأسیس کرد که کارهای آنان به قانون بقای انرژی (اکنون به نام قانون اول ترمودینامیک شناخته می‌شود) منجر شد. کار آن‌ها به زودی با کار دو فیزیکدان آلمان یولیوس روبرت فون مایر پ هرمان فون هلمهولتز در رابطه با بقای انرژی یکسان درآمد.
در نظر گرفتن اشارات ریاضی خود را از کار جریان گرما ژوزف فوریه (و اعتقادات مذهبی و زمین‌شناسی وی), تامسون بر این باور بود که اتلاف گرما با زمان به عنوان قانون تشریح شد و اکنون به صورت قانون دوم ترمودینامیک شناخته می‌شود. اگرچه تفسیرهای دیگری از ترمودینامیک توسط رودلف کلازیوس فیزیکدان آلمانی به وجود آمد اما مکانیک آماری توسط لودیگ بولتزمان و فیزیکدان انگلیسی جیمز کلارک ماکسول تأسیس شد که انرژی را اندازه‌گیری سرعت ذرات می‌دانست. کلازیوس با ربط دادن احتمالات آماری حالتهای ساختاری معین این ذرات با انرژی این حالتها، پراکندگی انرژی را میل آماری آرایش مولکولی به سمت حالتهای محتمل و نامرتب در حال افزایش تعبیر کرد. همو بود که واژه «آنتروپی» را برای توصیف حالتهای نامرتب یک سیستم رایج ساخت. برداشت آماری در برابر برداشت مطلق قانون دوم ترمودینامیک مجادله بزرگی را به وجود آورد که چندین دهه ادامه یافت (بحث «شیطان ماکسول» نیز از همین‌جا سرچشمه گرفت)، تا اینکه فهم و درک رفتار اتمی در قرن بیستم بالاخره به این منازعه پایانی قابل قبول داد.
در همین زمان بود که فیزیک نوینِ انرژی، تحلیل پدیده‌های الکترومغناطیسی را متحول گردانید. این تحولات به‌خصوص با معرفی مفهوم میدان و نیز انتشار کتاب مشهوری از ماکسول با نام رساله الکتریسیته و مغناطیس در سال ۱۸۷۳ تحقق یافت که خود بخشی از آن بر اساس مطالعات نظریه پردازان آلمانی همچون کارل فریدریش گاوس و ویلهلم وبر بود. توصیف گرما با حرکات ذره‌ای، و نیز افزوده شدن نیروهای الکترومعناطیسی به دینامیک نیوتونی، پایه و تکیه‌گاه نظری مستحکمی را برای مشاهدات تجربی فراهم نمود. پیش‌بینی نور به عنوان منتقل‌کننده انرژی به صورت موج از میان یک «اتر نوری»، و همچنین تأیید ظاهری آن پیش‌بینی به وسیلهٔ آشکارسازی تابش الکترومغناطیسی توسط هاینریش هرتز در سال ۱۸۸۸ میلادی، پیروزی بزرگی برای فیزیک نظری محسوب گشت، و این فکر امکان وجود نظریات میدانی پایه‌ای دیگر را باعث گردانید. تحقیق بر روی چگونگی انتقال امواج الکترومعناطیسی در همان زمان با آزمایش‌های نیکولا تسلا، چاندرا بوز و گولیلمو مارکونی در سال‌های ۱۸۹۰ آغاز گردید، که منجر به اختراع رادیو گشت.
سال ۱۹۰۰ و پدیدار شدن فیزیکی نوین

در سال‌های حلول قرن جدید میلادی، کاستی‌هایی رفته رفته در حال پدیدار شدن بودند که پیروزی نظریات ماکسول را کمرنگ تر و کمرنگ تر جلوه و باعث بروز تدریجی نگرانی‌هایی شدند. به‌طور مثال آزمایش مایکلسون-مورلی در باب سرعت نور و زاویهٔ حرکت زمین در اتر ناموفق بود. نظر هندریک لورنتز مبنی بر اینکه اتر قابلیت فشرده‌سازی ماده را داشته که ممکن است به نامریی شدن آن منتهی شود خود مشکلاتی را ایجاد می‌کرد چرا که یک الکترون فشرده که توسط جوزف جان تامسون بریتانیایی در سال ۱۸۹۷ آشکارسازی گردیده بود ناپایدار قلمداد می‌شد. از سوی دیگر، اقسام تشعشع‌های غیر منتظرهٔ دیگری نیز توسط آزمایشگران در حال کشف شدن بود. به‌طور نمونه کشف قابلیت خودکار برخی مواد در ساطع کردن تشعشعات همانند پرتوی ایکس توسط ویلهلم کنراد رونتگن در سال ۱۸۹۵ و نیز هانری بکرل در ۱۸۹۶ باعث ایجاد هیاهوی زیادی در مجامع علمی گردید. پیر کوری و همسرش ماری کوری واژهٔ «واپاشی هسته‌ای» را جا انداختند تا بتوانند این خاصیت ماده را توصیف کنند. آن‌ها تلاش‌های موفقی در منفردسازی عناصر پرتوزای رادیم و پولونیم از خود برجای گذاشتند. سپس ارنست رادرفورد و فردریک سادی متوجه شدند که پرتوهایی که بکرل مشاهده کرده بود از جنس الکترون (بتا) و هلیم (آلفا) بودند؛ و در سال ۱۹۱۱ رادرفورد مشخص گردانید که تمرکز جرمی اتم‌ها در هستهٔ آن‌ها بوده و بار مثبت دارد که الکتروهایی را در مداری در گردش به دور خود تجسم می‌کرد، پیکربندیی که از لحاظ نظری ناپایدار (و لذا ناممکن) می‌نمود. مطالعات پرتودهی و تلاشی رادیواکتیویته همچنان تمرکز بسیاری از دانشمندان و گروه‌های محقق علوم فیزیک و شیمی را تا دهه ۱۹۳۰ به خود مشغول گردانید. تا اینکه شکافت هسته‌ای درب بهره‌برداری عملی از آنچه که انرژی هسته‌ای نامیده شد را متوالیاً بازگردانید.
اما در همین دوران، نظریه‌های افراطی دیگری نیز در حال شکل‌گیری بودند. در سال ۱۹۰۵ به‌طور نمونه آلبرت انشتین که در سوییس در دفتر ثبت اختراعات مشغول به کار بود مدعی گردید که سرعت نور در تمام دستگاه‌های مرجع لخت ثابت است و قوانین الکترومغناطیس بایستی معتبر و مستقل از مفروضات دستگاه مرجع باقی بمانند، که این خود باعث غیرضروری شدن نظریه اتر گردید و این مفهوم را معرفی کرد که مشاهدات فضا و زمان بستگی به حرکت نسبی مشاهده شونده و مشاهده‌کننده داشت، مفهومی که به «نسبیت خاص» معروف گردید؛ و از همین‌جا سپس تعادل‌پذیری کمیتهای جرم مادی و انرژی طبق معادله هم‌ارزی جرم و انرژی بیان گردید. در همان سال انشتین در مقاله‌ای دیگر مدعی شد که نور به صورت کمیتی گسسته («کوانتم») در فضا پراکنده می‌شود، و این طبق ثابتی بود که ماکس پلانک در سال ۱۹۰۰ بدان رسیده بود که با آن توزیع پرتوی جسم سیاه به‌طور دقیقی بیان می‌گشت. انشیتن از همین مفهوم در مقالهٔ خود برای توضیح دادن خواص ناشناختهٔ اثر فوتوالکتریک استفاده کرد. نیلز بور دانمارکی نیز از همین ثابت در سال ۱۹۱۳ برای توصیف چگونگی پایداری مدل اتمی رادرفورد و نیز فرکانس نور ساطع شدهٔ گاز هیدرژنی استفاده کرد.
تحولات اساسی: نسبیت عام و مکانیک کوانتمی

پذیرش نظریات انشتین و طبیعت کوانتیکی نور و نیز مدل اتمی بوهر همه با هم مشکلات تازه‌ای آفریدند که منجر به تلاشی تمام عیار جهت بازیابی مجدد مبانی و اصول فیزیک گردید. بسط نسبیت به دستگاه مرجع شتابدار («نسبیت عام») در دههٔ نخست قرن بیستم سرآغاز حرکتی بود که بنیان دانش فیزیک را تکانی مهیب داد: انشتین نظریه‌ای جدید ارائه کرد که مبنی برهم‌ارزی بین نیروی لَخت شتاب و گرانشی بود، که در نتیجه باعث انحنادار و متناهی شدن فضا گردید، که این بنوبهٔ خود منجر به پیش‌بینی پدیده‌هایی همچون همگرایی گرانشی و اعوجاج زمان در میدان‌های گرانشی گردید.
نظریهٔ اتم کوانتیزه در دهه دوم میلادی مبدل به یک نظریهٔ مجزا و مهمی گردید که به مکانیک کوانتمی معروف شد. تا آن زمان نظریهٔ کوانتمی صرفاً متکی بر «اصل توافق» بود که بیان می‌دارد نتایج فیزیک کلاسیک باید به صورت حالات حدی نتایج مکانیک کوانتمی دربرگرفته شوند. اما این نظریه زمانی روی دور افتاد که اثر کامپتون نشان داد که نور اندازه حرکت داشته و از روی ذرات قابلیت پراشیدگی دارد، و نیز زمانی که لویی دوبروی مدعی شد که همانطوری‌که امواج الکترومعناطیس رفتار ذره گونه از خود نشان می‌دهد، ماده نیز از خود رفتار موجی می‌تواند نشان دهد، که این مفهوم بنیادی را امروزه با نام دوگانگی موج-ذره بیان می‌کنند. این اصول جدید کوانتیکی در سال ۱۹۲۵ میلادی توسط ورنر کارل هایزنبرگ، ماکس بورن، و پاسکوال جردن به صورت مکانیک ماتریسی فرمول بندی شدند. این توصیف بر اساس روابط احتمالاتی بین حالات «گسسته» ذرات بیان می‌گردید و با مفهوم علیت در تضاد قرار داشت. اما یک سال بعد در سال ۱۹۲۶ اروین شرودینگر نظریهٔ کوانتمی معادلی ارائه داد که این بار بر اساس مبانی موج بنا نهاده شده بود و توصیفی دلپذیرتر برای طرفداران فیزیک کلاسیک عرضه می‌کرد. لیکن اصل عدم قطعیت هایزنبرگ که در سال ۱۹۲۷ ارائه گردید اذعان داشت که اندازه‌گیری دقیق و هم‌زمان موقعیت و تکانه یک ذره غیرممکن است، و علاوه بر این نیز تفسیر کپنهاکی (که به افتخار شهر نیلز بوهر نامگذاری گردیده‌است) کماکان با مفهوم علیت از خود تضاد نشان می‌داد، تا جاییکه انیشتین خود اغلب از این خاصیت نظریه کوانتمی ابراز نارضایتی می‌کرد و می‌گفت: «خدا در اداره جهان تاس نمی‌اندازد».
دهه ۱۹۲۰ میلادی همچنین مطالعات ساتیندرا بوز بر روی مکانیک کوانتمیِ فوتون به تولید آمار بوز-انیشتین، نظریه چگالش بوز-اینشتین، و کشف بوزون انجامید.
علوم فیزیکی

در قرن نوزدهم میلادی، علم فیزیک بیشتر تا اینکه بر اساس تلاش برای یافتن انرژی و اصول حرکت و قوانین طبیعی ماده بنا شده باشد، غالباً بر اساس روش‌های پیشرفته تحلیلی پایه‌گذاری شده بود که در آن زمان استفاده روزافزون و دسترسی فراینده‌ای پیدا کرده بودند. علومی همچون صداشناسی، ژئوفیزیک، اخترفیزیک، آیرودینامیک، فیزیک پلاسما، سرماشناسی، و فیزیک حالت جامد به شاخه‌های دیگر پژوهش فیزیک همانند نورشناخت، دینامیک شاره‌ها، الکترومغناطیس، و مکانیک پیوستند. در قرن بیستم فیزیک حتی با مهندسی برق، مهندسی هوافضا، و مهندسی و علم مواد نیز پیوندهای بسیار نزدیکی برقرار کرد، و فیزیکدان‌ها علاوه بر محیطهای آکادمیک، در آزمایشگاه‌های دولتی و صنعتی نیز مشغول به کار شدند. با رشد چشمگیر جمعیت فیزیکدان‌ها و به‌دنبال جنگ جهانی دوم، مرکز ثقل فعالیت‌های علمی فیزیک در کشور آمریکا متمرکز گردید. لیکن در دهه‌های اخیر علم فیزیک بیش از هر زمانی در گذشته حالتی همگانی و بین‌المللی پیدا کرده‌است.
گاه‌شمار آثار مهم

| نام | نام | زمان حیات | نام اثر بجا مانده |
| --- | --- | --- | --- |
|  | ارسطو | ق.م. ۳۸۴–۳۲۲ | فیزیک |
|  | ارشمیدس | ق.م. ۲۸۷–۲۱۲ | اجسام شناور |
|  | کلاودیوس بطلمیوس | ب.م. ۹۰–۱۶۸ | المجستی، چهار مقاله، جغرافیا |
|  | نیکلاس کوپرنیک | ۱۴۷۳–۱۵۴۳ | گردش کرات آسمانی (۱۵۴۳) |
|  | گالیلئو گالیله | ۱۵۶۴–۱۶۴۲ | گفتگو در باب دو سامانه بزرگ جهان (۱۶۳۲) |
|  | رنه دکارت | ۱۵۹۶–۱۶۵۰ | تأملات در فلسفهٔ اولی (۱۶۴۱) |
|  | آیزاک نیوتن | ۱۶۴۳–۱۷۲۷ | اصول ریاضی فلسفه طبیعی (۱۶۸۷) |
|  | مایکل فارادی | ۱۷۹۱–۱۸۶۷ | پژوهش‌های تجربی در الکتریسیته (۱۸۳۹ و ۱۸۴۴) |
|  | جیمز کلرک ماکسول | ۱۸۳۱–۱۸۷۹ | رساله الکتریسیته و مغناطیس (۱۸۷۳) |
|  | آلبرت اینشتین | ۱۸۷۹–۱۹۵۵ | الکترودینامیک اجسام غیر ساکن (۱۹۰۵) |
ویئیپ (آیداهو)

مکان
| Weippe, Idaho | Weippe, Idaho |
| --- | --- |
شهر: شهر
پرونده:Weippe Welcome Sign.JPG: پرونده:Weippe Welcome Sign.JPG
Location in شهرستان کلیرواتر، آیداهو and the state of آیداهو: Location in شهرستان کلیرواتر، آیداهو and the state of آیداهو
مختصات: Area/postal codes & others -->: مختصات: Area/postal codes & others -->
ایالت: آیداهو
شهرستان: شهرستان کلیرواتر، آیداهو
مساحت: مساحت
 • کل: ۰٫۴۲ مایل مربع (۱٫۰۹ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۰٫۴۲ مایل مربع (۱٫۰۹ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰ مایل مربع (۰ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۳۰۱۵ فوت (۹۱۹ متر)
جمعیت (۲۰۱۰): جمعیت (۲۰۱۰)
 • کل: ۴۴۱
 • برآورد (2012): ۴۱۹
 • تراکم: ۱۰۵۰٫۰/مایل مربع (۴۰۵٫۴/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۸ (PST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۷ (PDT)
زیپ‌کد: 83553
کد منطقه: 208
FIPS code: 16-86050
GNIS feature ID: 0398329
وبگاه: weippe.com
ویئیپ(به انگلیسی: Weippe) شهری در شهرستان کلیرواتر ایالت آیداهو است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی ۴۴۱ نفر بوده است.
کوینزی، ماساچوست

مکان در آمریکا
| کوینزی، ماساچوست City of Quincy | کوینزی، ماساچوست City of Quincy |
| --- | --- |
شهر: شهر
City Hall in Quincy Center: City Hall in Quincy Center
  پرچم:   پرچم
نام(های) مستعار: "City of Presidents", "City of Legends", "Birthplace of the American Dream": نام(های) مستعار: "City of Presidents", "City of Legends", "Birthplace of the American Dream"
شعار(ها): Manet  (زبان لاتین) "It Remains": شعار(ها): Manet  (زبان لاتین) "It Remains"
QuincyLocation in Massachusetts: QuincyLocation in Massachusetts
مختصات: ۴۲°۱۵′ شمالی ۷۱°۰′ غربی﻿ / ﻿۴۲٫۲۵۰°شمالی ۷۱٫۰۰۰°غربی﻿ / 42.250; -71.000: مختصات: ۴۲°۱۵′ شمالی ۷۱°۰′ غربی﻿ / ﻿۴۲٫۲۵۰°شمالی ۷۱٫۰۰۰°غربی﻿ / 42.250; -71.000
State: ماساچوست
بخش: Norfolk
سال بنیان‌گذاری: ۱۶۲۵
سال شهر شدن: ۱۷۹۲
حکومت: حکومت
 • نوع: Mayor-council
 • شهردار: Thomas P. Koch
مساحت: مساحت
 • کل: ۲۶٫۹ مایل مربع (۶۹٫۶ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۱۶٫۸ مایل مربع (۴۳٫۵ کیلومتر مربع)
 • آب: ۱۰٫۱ مایل مربع (۲۶٫۲ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۳۰ فوت (۹ متر)
بیشترین ارتفاع: ۵۱۷ فوت (۱۵۸ متر)
کمترین ارتفاع: ۰ فوت (۰ متر)
جمعیت (۲۰۱۰): جمعیت (۲۰۱۰)
 • کل: ۹۲۲۷۱
 • تراکم: ۵٬۴۹۲٫۳/مایل مربع (۲٬۱۲۱٫۲/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۵ (Eastern)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۴ (Eastern)
کد پستی: ۰۲۱۶۹, ۰۲۱۷۰, ۰۲۱۷۱
Area code / ۸۵۷: ۶۱۷
استاندارد پردازش اطلاعات فدرال: ۲۵–۵۵۷۴۵
GNIS feature ID: ۰۶۱۷۷۰۱
وبگاه: www.quincyma.gov
کوینزی(به انگلیسی: Quincy) شهری در شهرستان نورفک ایالت ماساچوست می‌باشد که در سال ۱۷۹۲ بنیان‌گذاری شده‌است. این شهر در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۹۲٬۲۷۱ نفر جمعیت داشته‌است.
ویاچا

مکان در La Paz Department, 25px بولیوی
| ویاچا Wiyacha | ویاچا Wiyacha |
| --- | --- |
Department: La Paz Department
Province: Ingavi Province
Municipality: Viacha Municipality
مساحت: مساحت
 • کل: ۴٫۷ کیلومتر مربع (۱٫۸ مایل مربع)
ارتفاع: ۳۸۷۱ متر (۱۲۷۰۰ فوت)
جمعیت (۲۰۱۲): جمعیت (۲۰۱۲)
 • کل: ۳۸۴۵۷
 • تراکم: ۸۲۰۰/کیلومتر مربع (۲۱۰۰۰/مایل مربع)
سامانه طبقه‌بندی اقلیمی کوپن: اقلیم اقیانوسی
ویاچا (به اسپانیایی: Viacha) یک شهر در بولیوی است که در Viacha Municipality واقع شده‌است. ویاچا ۴٫۷ کیلومتر مربع مساحت و ۳۸٬۴۵۷ نفر جمعیت دارد و ۳٬۸۷۱ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
ویا هایس

مکان در Presidente Hayes, 23x15px|border |alt=|link= پاراگوئه
| ویا هایس | ویا هایس |
| --- | --- |
شهر: شهر
Villa Hayes: Villa Hayes
  پرچممهر:   پرچممهر
استان: Presidente Hayes
بنیانگذاری: ۱۷۸۶
بنیان‌گذار: Father Juan Francisco Amancio González y Escobar
حکومت: حکومت
 • Intendente Municipal: Basilio Gustavo Nuñez Gimenez
مساحت: مساحت
 • کل: ۲۰۰۰۲ کیلومتر مربع (۷۷۲۳ مایل مربع)
ارتفاع: ۵۵ متر (۱۸۰ فوت)
جمعیت (۲۰۰۸): جمعیت (۲۰۰۸)
 • کل: ۵۷۲۱۷
 • تراکم: ۲٫۹/کیلومتر مربع (۷٫۴/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی ۴- (AST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی ۳- (ADT)
کدپستی: ۹۹۰۰
کد منطقه: (۲۶) ۵۹۵+
ویا هایس (به اسپانیایی: Villa Hayes) شهری در کشور پاراگوئه، استان پرزدیندته هایس است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۰۲ میلادی ۱۵٫۸۲۳ نفر بوده‌است.
فنسترباخ

مکان
| فنسترباخ   | فنسترباخ   |
| --- | --- |
  نشان:   نشان
ایالت: بایرن
منطقه اداری: بایرن سفلی
ناحیه: دگندورف
حکومت: حکومت
 • شهردار: Johann Schrott
مساحت: مساحت
 • کل: ۲۶٫۷۹ کیلومتر مربع (۱۰٫۳۴ مایل مربع)
ارتفاع: ۳۹۰ متر (۱۲۸۰ فوت)
جمعیت (2013-12-31): جمعیت (2013-12-31)
 • کل: ۲٬۳۹۸
 • تراکم: ۹۰/کیلومتر مربع (۲۳۰/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: CET/CEST (UTC+1/+2)
کدهای پستی: 92269
کدهای شماره‌گیری: 09438
پلاک خودرو: SAD
وبگاه: www.fensterbach.de
فنسترباخ (به آلمانی: Fensterbach) یک شهر در آلمان است که در بایرن واقع شده‌است.
خصوصیات

فنسترباخ ۲۶٫۷۹ کیلومترمربع مساحت دارد ۳۹۰ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
وونوزوبو

Regency در 23x15px|border |alt=|link= اندونزی
| وونوزوبو kabupaten | وونوزوبو kabupaten |
| --- | --- |
Regency: Regency
Wonosobo Regency: Wonosobo Regency
  مهر:   مهر
وونوزوبوموقعیت وونوزوبو در نقشه اندونزی: وونوزوبوموقعیت وونوزوبو در نقشه اندونزی
مختصات: ۷°۱۱′ جنوبی ۱۰۹°۴۳′ شرقی﻿ / ﻿۷٫۱۸۳°جنوبی ۱۰۹٫۷۱۷°شرقی﻿ / -7.183; 109.717: مختصات: ۷°۱۱′ جنوبی ۱۰۹°۴۳′ شرقی﻿ / ﻿۷٫۱۸۳°جنوبی ۱۰۹٫۷۱۷°شرقی﻿ / -7.183; 109.717
استان: جاوه مرکزی
مساحت: مساحت
 • کل: ۹۸۴٫۶۸ کیلومتر مربع (۳۸۰٫۱۹ مایل مربع)
جمعیت: جمعیت
 • کل: ۷۰۰٬۰۰۰
 • تراکم: ۷۱۰/کیلومتر مربع (۱۸۰۰/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۷ (WIB)
کد منطقه: (۶۲)+
وونوزوبو (جاوه‌ای: ꦮꦤꦱꦧ) شهری در استان جاوه مرکزی کشور اندونزی است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۱۹۹۰ میلادی، ۴۲٫۶۱۵ نفر و بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۰ میلادی، ۷۲٫۷۸۵ بوده که در سال ۲۰۰۷ میلادی به ۱۰۲٫۶۲۰ نفر افزایش یافته‌است.
وهالیویل، مریلند

CDP
| Whaleyville, Maryland | Whaleyville, Maryland |
| --- | --- |
CDP: CDP
Location of Whaleyville, Maryland: Location of Whaleyville, Maryland
ایالت: مریلند
شهرستان: Worcester
مساحت: مساحت
 • کل: ۱٫۰ مایل مربع (۲٫۵ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۱٫۰ مایل مربع (۲٫۵ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰٫۰ مایل مربع (۰٫۰ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۳۰ فوت (۹ متر)
جمعیت (۲۰۰۰): جمعیت (۲۰۰۰)
 • کل: ۱۲۴
 • تراکم: ۱۲۸٫۹/مایل مربع (۴۹٫۸/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۵ (Eastern (EST))
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۴ (EDT)
زیپ‌کد: ۲۱۸۷۲
کد(های) منطقه: 410, ۴۴۳
FIPS کد: ۲۴-۸۳۷۴۶
GNIS feature ID: ۰۵۹۱۶۹۷
وهالیویل (به انگلیسی: Whaleyville) شهری در ایالت مریلند کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۱۴۹ نفر بوده‌است.
برتابییو

مکان
| Vertavillo, Spain | Vertavillo, Spain |
| --- | --- |
بخش خودمختار: کاستیا و لئون
استان: استان پالنسیا
دهستان: Vertavillo
مساحت: مساحت
 • کل: ۵۷ کیلومتر مربع (۲۲ مایل مربع)
جمعیت (2004): جمعیت (2004)
 • کل: ۲۱۶
 • تراکم: ۳٫۸/کیلومتر مربع (۱۰/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (زمان)
برتابییو (به اسپانیایی: Vertavillo) یک شهرستان در اسپانیا است که در استان پالنسیا واقع شده‌است.
خصوصیات

برتابییو ۵۷ کیلومترمربع مساحت و ۲۱۶ نفر جمعیت دارد.
برتسانو دی سن پیترو

مکان
| Berzano di San Pietro | Berzano di San Pietro |
| --- | --- |
کومونه: کومونه
Comune di Berzano di San Pietro: Comune di Berzano di San Pietro
ناحیه: پیمونت
استان / شهرستان: استان آسته (AT)
دهستان: Valle Gervaso, Valle Ochera
حکومت: حکومت
 • شهردار: Sergio Teja
مساحت: مساحت
 • کل: ۷٫۴ کیلومتر مربع (۲٫۹ مایل مربع)
جمعیت (1 January 2009): جمعیت (1 January 2009)
 • کل: ۴۴۰
 • تراکم: ۵۹/کیلومتر مربع (۱۵۰/مایل مربع)
اهلیت‌نام: Berzanesi
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانه)
کد پستی: 14020
پیش‌شماره تلفن: 011
برتسانو دی سن پیترو (به ایتالیایی: Berzano di San Pietro) یک کومونه در ایتالیا است که در استان آسته واقع شده‌است.
خصوصیات

برتسانو دی سن پیترو ۷٫۴ کیلومترمربع مساحت و ۴۴۰ نفر جمعیت دارد.
برتزو دمو

مکان
| برتزو دمو Bèrs e Dém | برتزو دمو Bèrs e Dém |
| --- | --- |
کومونه: کومونه
برتزو دمو: برتزو دمو
Berzo and Demo's panorama: Berzo and Demo's panorama
موقعیت برتزو دمو در نقشه: موقعیت برتزو دمو در نقشه
ناحیه: لمباردی
استان / شهرستان: استان برشا (BS)
دهستان: Berzo, Demo, Monte
حکومت: حکومت
 • شهردار: Corrado Mario Scolari
مساحت: مساحت
 • کل: ۱۵٫۴۶ کیلومتر مربع (۵٫۹۷ مایل مربع)
جمعیت (2011): جمعیت (2011)
 • کل: ۱٬۷۲۹
 • تراکم: ۱۱۰/کیلومتر مربع (۲۹۰/مایل مربع)
اهلیت‌نام: Berzesi  Demesi
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانه)
کد پستی: 25040
پیش‌شماره تلفن: 0364
قدیس پشتیبان: Sant'Eusebio di Vercelli (Berzo)  San Lorenzo (Demo)
روز قدیس: 2 August  10 August
وبگاه: وبگاه رسمی[پیوند مرده]
برتزو دمو (به ایتالیایی: Berzo Demo) یک کومونه در ایتالیا است که در استان برشا واقع شده‌است.
خصوصیات

برتزو دمو ۱۵٫۴۶ کیلومترمربع مساحت و ۱٬۷۲۹ نفر جمعیت دارد.
مصطفی شعاعیان

| مصطفی شعاعیان | مصطفی شعاعیان |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۱ اسفند ۱۳۱۴ تهران
درگذشت: ۱۶ بهمن ۱۳۵۴ (۳۹ سال) خیابان استخر، تهران
علت مرگ: خودکشی با سیانور
آرامگاه: بهشت زهرای تهران
ملیت: ایرانی
دیگر نام‌ها: رفیق طاهر
تحصیلات: فوق لیسانس مهندسی جوشکاری
محل تحصیل: علم و صنعت تهران
پیشه(ها): فعال سیاسی چپ  نویسنده و روشنفکر
سال‌های فعالیت: ۱۳۴۶ تا ۱۳۵۴
مکتب: کمونیسم
آثار برجسته: رهبر گروه جبهه دموکراتیک خلق و عضو تصفیه شده سازمان چریکهای فدایی خلق
مصطفی شعاعیان (زاده ۱۱ اسفند ۱۳۱۴ – درگذشته ۱۶ بهمن ۱۳۵۴) نویسنده، فعال سیاسی چپگرا و مارکسیست دموکرات ایرانی بود. بسیاری از پژوهشگران تاریخ و اندیشه سیاسی او را نه تنها یک چریک که یک متفکر و روشنفکر می‌دانند. شعاعیان امروزه به عنوان تنها چپ مستقل دهه ۴۰ شناخته می‌شود. در ابتدای دهه پنجاه، او با کمک چندتن از همفکرانش گروه «جبهه دموکراتیک خلق» را سازمان داد.
نام مستعار او «رفیق سرخ» بود.

شعاعیان در دوره بلوغ فکری خود جمعاً چهار کتاب و بیش از ۳۰ مقاله و بالغ بر ۳ هزار صفحه یادداشت نوشت که هیچگاه در ایران امکان پخش عمومی نیافت.
زندگی

مصطفی شعاعیان در ۱۱ اسفندماه سال ۱۳۱۴ در محله آب‌انبار معیر در جنوب تهران به دنیا آمد. پدر او از فعالان و دوستداران نهضت جنگل بود. مصطفی با پشت سر گذاشتن کودکی سختی که داشت در سال ۱۳۳۷ در هنرسرای عالی فنی تهران (دانشگاه علم و صنعت کنونی) در رشته مهندسی جوشکاری ادامه تحصیل داد و در سال ۱۳۴۱ با مدرک فوق لیسانس فارغ‌التحصیل شد.
او در نامه‌ای خطاب به خسرو شاکری سرویراستار نشر مزدک (که عهده‌دار نشر آثارش در ایتالیا بود) آغاز فعالیت‌های سیاسی‌اش را چنین توصیف می‌کند: «در زمان دولت رزم آرا بود که دیگر به سیاست کشیده شدم، به دلایل ریشه‌ای که به گذشته‌های دورترم باز می گشت به پان ایرانیسم کشیده شدم، پس از خیزش شهری –خیابانی ۱۳۳۱ از این سازمان جدا شدم، مرامی در کار نبود... با گذشت زمان و اندک مطالعه‌ای که پیگیری می‌کردم به سوی مارکسیسم کشیده شدم….»
در همان نامه دربارهٔ گرایشش به مارکسیسم می‌نویسد: «من سال‌ها و حتی روینده‌ترین روزگار زندگی ام را در گورستان‌ها و به ویژه در پهنه ی خاموش مسگرآباد پلکیده‌ام بی اندوهمندی، ولی من در مسگرآباد مدفون نشدم. رویدادهای زندگی اجتماعی مرا به سوی مسگرآباد هل دادند تا در آنجا مدفونم کنند. مرده‌ی من بدوش پاهایم به پهنه‌ی مسگرآباد افتاد، لیکن جادوی دیالکتیک نگر: مسگرآباد مرا زنده از میان گورها بیرون انداخت.»
فعالیت‌های سیاسی

او با تشکیل یک گروه مسلحانه در سال ۱۳۵۰ ناگزیر به ترک تدریس و ورود به زندگی مخفی شد. در سال ۱۳۵۱ با فاش شدن طرح عملیاتی ذوب آهن اصفهان فراری شد. در همین سال با گروه نادر شایگان شام‌اسبی آشنا شد. نادر شایگان که پیش از آن با لنینیسم برخورد انتقادی کرده و آن را مردود دانسته بود، پس از مطالعه و پذیرش خطوط نظری کتاب انقلاب با گروه او مشترکاً «جبهه دموکراتیک خلق» را تشکیل داد که نامی درون سازمانی بود.
پس از کشف آزمایشگاه نظامیِ گروه نادر شایگان، حسن رومینا و نادر عطایی توسط ساواک کشته شده، عده دیگری از اعضاء نظیر بهزاد نبوی نیز دستگیر شدند. در خرداد ۱۳۵۲ او به همراه بقایای اعضای «جبهه دموکراتیک خلق» از جمله مرضیه احمدی اسکویی، صبا بیژن‌زاده و صدیقه صرافت به چریک‌های فدایی خلق پیوست. آن‌ها به دلیل اصرارهای شعاعیان به بحث و گفتگو پیرامون تئوری‌هایی که در کتاب انقلاب مطرح کرده بود، او و فاطمه سعیدی را به مشهد فرستاده، تحت رهبری نفر دوم فداییان یعنی علی‌اکبر جعفری قرار دادند. پس از مدتی درگیری فکری و مکتوب چندصد صفحه‌ای (بحث پیرامون انقلاب) بین او و حمید مؤمنی که در آن‌زمان مهم‌ترین کادر تئوریک چریک‌ها به‌شمار می‌آمد، فداییان تصمیم گرفتند تا شعاعیان، ابتدا فرزندان فاطمه سعیدی (دانه و جوانه) که تازه دستگیر شده بود را به مرکزیت شعاعیان تحویل دهد، تا در خلال این نقل و انتقال دربارهٔ او تصمیم‌گیری کنند. او ناچار به تهران بازگشت اما در همان چند دیدار اول متوجه شد که دیگر نمی‌تواند با آن‌ها باشد بنابراین از فداییان خلق جدا شد تا بتواند گروه خود را از نو سامان دهد.
عدم موفقیت او در امر سازماندهی گروه‌اش (موسوم به جبهه دموکراتیک خلق) و مهم‌تر از همه تابوشکنی وی در سنت چپ ایران، از جمله دلایلی هستند که خواه‌ناخواه موجب شدند که بر خلاف دیگر تئوریسین‌های جنبش چپ و چریکی (از تقی ارانی، احسان طبری و خلیل ملکی گرفته تا امیرپرویز پویان، مسعود احمدزاده و بیژن جزنی)، بعدها هیچ گروه و سازمان سیاسی خود را میراث‌دار آرا و اندیشه‌های شعاعیان نداند.
بخش عمده‌ای از اختلاف فکری او با فدائیان ناشی از رویکردهای استالینیستی حاکم بر این سازمان بود به‌طوری‌که شعاعیان در آخرین دیدارش با رهبر افسانه‌ای فدائیان، وقتی اشرف به او می‌گوید: «ببین رفیق! جنبش سخت ناتوان است. بگذار تا اندازه‌ای رشد کنیم و نیرو بگیریم، آنگاه خوب، هرکس هر نظری داشته باشد، آزاد است که بگوید.» چنین پاسخ می‌دهد: «رفیق جون! سازمانی که به هنگام ناتوانی از پخش اندیشه‌ای جلو می‌گیرد، به هنگام توانایی، آن مغزی را می‌ترکاند که بخواهد اندیشه‌ای کند سوای آنچه سازمان دیکته می‌کند!»
اندیشه‌های شعاعیان

شعاعیان از منتقدین برجسته اندیشه‌های لنینیستی در پیش از انقلاب ۱۳۵۷ بود. او معتقد بود بدون در نظر داشتن دموکراسی و پلورالیسم انتقادی، سوسیالیسم لنینی به شکست و استالینیسم می‌انجامد. وی در کتاب‌هایش از جمله کتاب انقلاب، اختلافات خود را با مارکسیسم توده ای‌ها و فداییان خلق بیان کرده‌است. شعاعیان در نخستین صفحات کتاب «انقلاب» با پیش‌فرض قرار دادن این گزاره که: «دوری از کمونیسم و درغلتیدن به اردوگاه دشمن طبقه کارگر، نتیجه گریزناپذیر ره‌پویی در بن‌بستی است که لنینیسم خوانده می‌شود.» موضع انتقادی خود را مشخص می‌کند: لنینیسم به‌شکلی بنیادین انحراف از آموزه‌های مارکس است.
او دربارهٔ علاقه اش به مارکسیسم می‌گوید:"با گذشت باز هم بیشتر زمان از روی کودتای انگلیس-ارتجاع-آمریکا و اندک مطالعه‌ای که پیگیری می‌کردم، رفته رفته به سوی مارکسیسم کشیده شدم؛ ولی چگونه برای من مقدور بود که به گوهر مارکسیسم و ارزش‌های تاریخی، فلسفی و اخلاقی و دیدگاه‌های جهانی آن، بگونه‌ای زنده و ریشه‌ای پی‌ببرم؟"
در کتاب «انقلاب»، واژه «لنینیسم» معنایی استعاری دارد چنان‌که در بازخوانی این کتاب شعاعیان می‌توان دریافت که مقصود او از «لنینیسم» بیش از هر رویکردی گرایش‌های ناسیونالیستی در تفکر سوسیالیستی است. با این توضیح کلی که او با پارادایم شدن یا به قول خودش با «صفت گردیدن لنینیسم» سر ناسازگاری دارد.
شعاعیان در نخستین صفحات کتاب «انقلاب» با پیش‌فرض قرار دادن این گزاره که: «دوری از کمونیسم و درغلتیدن به اردوگاه دشمن طبقه کارگر، نتیجه گریزناپذیر ره‌پویی در بن‌بستی است که لنینیسم خوانده می‌شود.» موضع انتقادی خود را مشخص می‌کند: لنینیسم به‌شکلی بنیادین انحراف از آموزه‌های مارکس است.
او از طریق تحقیقاتی که طبق قراردادهای کوتاه مدت برای مؤسسه تحقیقات اجتماعی به ریاست احسان نراقی انجام می‌داد، موفق به سفر به مناطق مختلف ایران شد تا خود را بیشتر با زندگی مردم عادی آشنا کند. از جمله کسانی که در این دوران با آنان آشنا شد و در مورد مسائل ایران بحث کرد کرامت‌الله دانشیان، خلیل ملکی و جلال آل‌احمد بود. او در نیمه دوم مردادماه ۱۳۴۸ برای دیدار با آل‌احمد به اسالم رفت و عکسی با او گرفت که در چند کتاب مختلف به چاپ رسیده‌است.