stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
تاریخ سخت‌افزار رایانه
تاریخ > قرن بیستم > آی‌بی‌ام ۵۱۰۰

مقالهٔ اصلی: آی‌بی‌ام ۵۱۰۰
نخستین رایانه قابل حمل شرکت آی‌بی‌ام و نخستین لپ‌تاپی بود که برای فروش در دسترس عموم قرار داده شد. مشخصه این رایانه قابلیت برنامه نویسی در محیط بیسیک و ای‌پی‌ال بود.
مقالهٔ اصلی: رایانه شخصی
در سال ۱۹۷۵، اد رابرتس رایانهٔ التیر ۸۸۰۰ اولین رایانهٔ شخصی در جهان را اختراع کرد. رایانه‌ای همه‌کاره است که از نظر اندازه و قابلیت‌ها و قیمت به‌گونه‌ای ساخته شده که برای استفادهٔ شخصی مناسب بوده و قرار است که کاربر نهایی از آن استفاده کند. این نوع رایانه‌ها با مدل‌هایِ پردازش دسته‌ای و اشتراک زمانی متفاوت است که برای کار عده‌ای فراوان و تولید رایانه‌های بزرگ و کوچک استفاده می‌شود. از اوایل دهه ۷۰ با سرعت گرفتن پیشرفت صنعت رایانه، محصولات آن از فضای آزمایشگاه‌های دانشگاهی خارج شد و در دسترس مردم قرار گرفت. مجله Popular Electronics حاوی لتیر ۸۸۰۰ است که اولین کیت مینی رایانه در تاریخچه رایانه‌ها در جهان را به مدل های تجاری رقیب معرفی می کند. پل آلن و بیل گیتس، برای نوشتن نرم افزار برای Altair، استفاده از زبان جدید بیسیک را پیشنهاد می کنند.
تاریخ > قرن بیستم > شرکت اپل

مقالهٔ اصلی: اپل
شرکت اپل در سال ۱۹۷۶ با دوستی استیو وازنیک ۲۱ ساله مهندس رایانه و استیو جابز ۱۶ ساله متولد شد.
تاریخ > قرن بیستم > اپل I

مقالهٔ اصلی: اپل I
اولین رایانهٔ شخصی شرکت اپل که در سال ۱۹۷۶ به بازار عرضه شد. این رایانه توسط استیو وازنیک طراحی و دست‌ساز شد. دوست وازنیک، یعنی استیو جابز، ایدهٔ فروش این رایانه را داشت. اپل I نخستین محصول اپل بود. این رایانه، که دارای پردازشگر ۱ مگاهرتز و ۴ کیلوبایت حافظه بود، ۶۶۶ دلار قیمت داشت و ساخت آن تا سال ۱۹۷۷ ادامه داشت. رایانه‌های اپل از همان ابتدا یکپارچه و دارای رابط کاربر گرافیکی پیشرفته بودند.
تاریخ > قرن بیستم > اپل ۲

مقالهٔ اصلی: اپل ۲
این محصول توسط استیو وازنیاک (به انگلیسی: Steve Wozniak) و برای شرکت رایانه‌ای اپل (که اکنون به شرکت اپل شناخته می‌شود) طراحی و در سال ۱۹۷۷ معرفی شد. این محصول به عنوان یکی از دستاوردهای شرکت اپل به عنوان محصولی سخت‌افزاری مورد توجه بود تا اینکه تولید و عرضه آن در نوامبر سال ۱۹۹۳ متوقف شد.
تاریخ > قرن بیستم > اپل ۳

مقالهٔ اصلی: اپل III
یک رایانهٔ شخصی با کاربرد تجاری ساخت شرکت اپل است که جانشین اپل II محسوب می‌شد، اما چندان موفق نبود. گسترش اپل III در سال ۱۹۷۸ تحت نظارت دکتر وندل ساندر آغاز شد. اپل III در سال ۱۹۸۰ به قیمت ۷٬۸۰۰ دلار به بازار عرضه شد.
تاریخ > قرن بیستم > لوح فشرده

مقالهٔ اصلی: لوح فشرده
اولین لوح فشرده در جهان در سال ۱۹۷۹ توسط جیمز تی. راسل (James T. Russell) اختراع شد.
تاریخ > قرن بیستم > اپل لیسا

مقالهٔ اصلی: اپل لیسا
یک رایانه شخصی است که توسط شرکت اپل در سال ۱۹۸۰ طراحی شد و در سال ۱۹۸۳ با قیمت ۹۹۹۵ دلار ارائه شد. لیزا دارای پردازنده موتورولا ۶۸۰۰۰ و سیستم عامل لیسا او اس بود.
توسعه لیسا از سال ۱۹۸۷ به عنوان یک رایانه شخصی قدرتمند به همراه واسط گرافیکی کاربر با هدف مشتریان تجاری آغاز شد.
در سال ۱۹۸۲ استیو جابز از پروژه کنار گذاشته‌شد و به پروژه مکینتاش پیوست. مکینتاش به صورت مستقیم از نسل لیسا نیست اگرچه شباهت‌های آشکاری بین سیستم‌ها و نسخه نهایی‌شان وجود دارد.
تاریخ > قرن بیستم > حافظه فلش

مقالهٔ اصلی: حافظه فلش
اولین بار توسط Masuoka Fujio (یکی از کارمندان شرکت توشیبا) در دهه ۸۰ اختراع شد.
تاریخ > قرن بیستم > رایانه آپولو

مقالهٔ اصلی: رایانه آپولو
رایانه آپولو (به انگلیسی: Apollo Computer)، در سال ۱۹۸۰ در منطقه شلمزفورد، ماساچوست توسط ویلیام پوداسکو (به انگلیسی: William Poduska) (مؤسس رایانه نخستین) تأسیس شد. آن‌ها به تولید و توسعه Apollo/Domain و ایستگاه کار‌ها در سال ۱۹۸۰ پرداختند. همراه با Symbolics و سان مایکروسیستمز، آپولو یکی از اولین فروشندگان ایستگاه کار گرافیکی در ۱۹۸۰ بود. مانند تمام شرکت‌های رایانه‌ای آن زمان و بر خلاف تولیدکنندگان سازگار با آی‌بی‌ام، آپولو تولیدکننده بسیاری از نرم‌افزارها و سخت‌افزار‌های خود بود.
تاریخ > قرن بیستم > مادربرد

اولین مادربرد جهان توسط شرکت IBM در سال ۱۹۸۱ اختراع شد.
تاریخ > قرن بیستم > رین بو ۱۰۰

در سال ۱۹۸۲ رین بو ۱۰۰ (Rainbow 100) توسط شرکت دیجیتال ایکویپ‌منت کورپوریشن ارائه شده که معماری متفاوتی با رایانه‌های مبتنی بر اپل و آی‌بی‌اِم داشت.
تاریخ > قرن بیستم > اسپکتروم

مقالهٔ اصلی: اسپکتروم
نوعی رایانه خانگی است. این رایانه خانگی ۸ بیتی در آوریل سال ۱۹۸۲ توسط یک شرکت کوچک انگلیسی به نام شرکت تحقیقاتی سینکلر (به انگلیسی: Sinclair Research Ltd) و مدیریت سر کلایو سینکلر در انگلستان به بازار عرضه شد.
تاریخ > قرن بیستم > کمودور ۶۴

مقالهٔ اصلی: کمودور ۶۴
در ۱۹۸۲شرکت کمودور اینترنشنال پرفروش‌ترین رایانه شخصی آن زمان را به نام کمودور ۶۴ تولید کرد. این رایانه دارای حافظه RAM شصت و چهار کیلوبایتی بود که در بین رایانه‌های موجود در بازار آن دوره بی نظیر بود.
تاریخ > قرن بیستم > موبایل

مقالهٔ اصلی: موبایل
مارتین کوپر ایده ساخت گوشی همراه را از یک مجموعه تلویریونی در ژانر علمی-تخیلی به نام "پیشتازان فضا" الهام گرفت که در آن شخصیت اصلی سریال با گوشی بی سیم حرف می زند و تصمیم گرفت روی عملی کردن این قضیه کار کند و به این ترتیب گوشی DynaTAC 8000X اولین گوشی تلفن همراهی شد که برای اولین بار از سال ۱۹۸۳ و با قیمت جالب توجه سه هزار و ۹۹۵ دلار به صورت تجاری در سراسر جهان به فروش رسید. امروزه موبایل ها توسط اکثر افراد جامعه در هر سنی، کابر دارند.
تاریخ > قرن بیست‌ویکم > یکپارچه‌سازی کلان‌مقیاس

مقالهٔ اصلی: یکپارچه‌سازی کلان‌مقیاس
روند پیشرفت رایانه‌ها تا قرن بیست و یکم روند ثابتی را طی کرد تا زیرپردازنده‌های چند هسته‌ای به این صنعت وارد شدند. این ریزپردازنده‌ها با دارا بودن چند هسته می‌توانند در یک زمان چندین پردازش را به صورت موازی انجام دهند. یکپارچه‌سازی کلان‌مقیاس، فرآیند ایجاد یک مدار مجتمع (IC) با ترکیب میلیون ها ترانزیستور MOS بر روی یک تراشه است. این پردازنده‌ها در ساخت رایانه‌های تبلت و گوشی‌های تلفن همراه هوشمند نیز پرکاربرد هستند.
قانون مور

مقالهٔ اصلی: قانون مور
که نخستین بار گوردون مور، از بنیانگذاران شرکت اینتل، در سال ۱۹۶۵ آن را ارائه کرد، قاعده‌ای سرانگشتی است که بیان می‌کند تعداد ترانزیستورهای روی یک تراشه با مساحت ثابت هر ۲ سال، به طور تقریبی دو برابر می‌شود.
نسل ها

رایانه‌ها دارای پنج نسل هستند که در هر نسل از فناوری و نوآوری های جدید بکار رفته است.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| نسل اول (مکانیکی/الکترامکانیکی) | ماشین حساب ها | ماشین حساب پاسکال, آرثمامِتر (Arithmometer), موتور تفاوت, Quevedo's analytical machines |
| نسل اول (مکانیکی/الکترامکانیکی) | دستگاه های قابل برنامه نویسی | لووم ژاکارد, موتور تحلیلی, IBM  ASCC/Harvard Mark I, Harvard  Mark II, IBM SSEC, زد۱, Z2, زد۳ |
| نسل دوم (لمپ های خلاء) | ماشین حساب ها | رایانه آتاناسف-برری, IBM 604, UNIVAC 60, UNIVAC 120 |
| نسل دوم (لمپ های خلاء) | دستگاه های قابل برنامه نویسی | Colossus, اِنیاک (ENIAC), Manchester Baby, EDSAC, Manchester Mark 1, Ferranti Pegasus, Ferranti Mercury, سایرَک (CSIRAC), EDVAC, UNIVAC I, IBM 701, IBM 702, IBM 650, Z22 |
| نسل سوم (ترانزیستورها، SSI، MSI، LSI و مدارات مجتمع) | رایانه بزرگ | IBM 7090, IBM 7080, IBM System/360, BUNCH |
| نسل سوم (ترانزیستورها، SSI، MSI، LSI و مدارات مجتمع) | رایانه رومیزی | HP 9100 |
| نسل سوم (ترانزیستورها، SSI، MSI، LSI و مدارات مجتمع) | ریز رایانه | HP 2116A, IBM System/32, IBM System/36, LINC, PDP-8, PDP-11 |
| نسل چهارم (یکپارچه‌سازی کلان‌مقیاس) | ریز رایانه | VAX, IBM System i |
| نسل چهارم (یکپارچه‌سازی کلان‌مقیاس) | 4-bit ریز رایانه | Intel 4004, Intel 4040 |
| نسل چهارم (یکپارچه‌سازی کلان‌مقیاس) | 8-bit ریز رایانه | اینتل ۸۰۰۸, اینتل ۸۰۸۰, Motorola 6800, Motorola 6809, MOS Technology 6502, Zilog Z80 |
| نسل چهارم (یکپارچه‌سازی کلان‌مقیاس) | 16-bit ریز رایانه | Intel 8088, Zilog Z8000, WDC 65816/65802 |
| نسل چهارم (یکپارچه‌سازی کلان‌مقیاس) | 32-bit ریز رایانه | Intel 80386, Pentium, Motorola 68000, ARM |
| نسل چهارم (یکپارچه‌سازی کلان‌مقیاس) | 64-bit ریز رایانه | Alpha, MIPS, PA-RISC, PowerPC, SPARC, x86-64, ARMv8-A |
| نسل چهارم (یکپارچه‌سازی کلان‌مقیاس) | سامانه نهفته | Intel 8048, اینتل ام‌سی‌اس-۵۱ |
| نسل چهارم (یکپارچه‌سازی کلان‌مقیاس) | رایانه شخصی | رایانه رومیزی، رایانه خانگی، لپ تاپ، دستیار دیجیتال شخصی، رایانه قابل حمل، تبلت، رایانه پوشیدنی |
| فرضیه‌ای/آزمایشی | رایانش  کوانتومی، رایانه شیمیایی، دی‌ان‌ای  رایانه، رایانش نوری، رایانه اسپینترونیک، رایانه Wetware |  |
نسل ها > رایانه‌های نسل دوم

در رایانه‌های نسل دوم ترانزیستور جایگزین لامپ خلأ گردید. ترانزیستور چند برابر کوچکتر از لامپ خلأ بود و تأثیر زیادی بر روی سرعت محاسبات رایانه داشت. ظرفیت حافظه در رایانه‌های نسل دوم در قیاس با رایانه‌های نسل اول دارای ظرفیت حافظه بیشتر و سریعتر، کوچکتر و قابل اطمینان‌تر بودند.
در فاصله زمانی سال‌های ۱۹۵۸ تا ۱۹۶۴ توسط شرکت‌های رایانه‌ای ان‌سی‌آر، ای‌بی‌ام و سی‌دی‌سی رایانه‌های مختلف الکترونیک ساخته شدند و عرضه شدند و در سال ۱۹۶۳ اولین مینی رایانه به نام پی‌دی‌وی ۸ توسط شرکت دک معرفی گردید.
انقلاب میکروالکترونیک‌ها باعث شد مدارهای مجتمع که به اندازهٔ ناخن انگشت شست شما باشند جای آن سیم کشی‌های دستی را بگیرد.
اولین سود مدارهای مجتمع ترانزیستورها نیستند بلکه کوچکی آن‌ها هست چرا که ترانزیستورها فایدهٔ تعدادی آن‌ها است و بیشتر از میلیون‌ها ترانزیستور می‌تواند تولید شود و به فرایندهای ماشینی دستگاه مرتبط شود تمام عناصر بر روی یک مدار مجتمع ساخته شده‌اند هم‌زمان در طریق شماره کوچک (شاید ۱۲) از پوشانه‌های بصری که هندسهٔ هر لایه را تعریف می‌کند. این‌ها سرعت پردازش و ساختن رایانه‌ها را افزایش می‌دهد و از این جهت هزینهٔ آن‌ها هم کاسته شد همان گونه که دستگاه چاپ یوهانس گوتنبرگ ساختن کتاب‌هایش را سرعت داد و بدین وسیله آن‌ها را برای عموم قابل خرید کرد
رایانه ای بی ام استرچ سال ۱۹۵۹ درازای ۳۳ فوتی را برای نگاه داشتن ۱۵۰٬۰۰۰ ترانزیستور داخلش را لازم داشت. این ترانزیستورها به‌طور شگفت‌انگیزی کوچک‌تر از لامپ‌های خلأ هستند. اما آن‌ها عناصر منحصر به فردی بودند که نیاز به اسمبلی منحصر به فردی داشت در اوایل دهه ۱۹۸۰ این ترانزیستورهای زیاد توانست به‌طور هم‌زمان بر روی یک مدار مجتمع ساخته شود امروزه رایانه‌های پنتیوم ۴ شامل ۴۲٬۰۰۰٬۰۰۰ ترانزیستور بر روی یک مدار مجتمع به اندازهٔ یک ناخن شست است.
نسل ها > رایانه‌های نسل سوم

برای ساختن رایانه‌های سریعتر و قویتر کوشش‌ها همچنان ادامه داشت تا در اوایل ۱۹۶۰ اولین رایانه نسل سوم (Third Generation) به بازار عرضه شد. این رایانه از سری IBM ۳۶۰ بود که برای ساختن آن ۵ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری شد که بزرگترین پروژه مالی بخش خصوصی تا آن تاریخ به‌شمار می‌رفت. این رایانه که مدل‌های گوناگونی از نظر ظرفیت و سرعت کار داشت، در هر دو امور تجاری و علمی قابل استفاده بود.
جدیدترین تحول در تکامل رایانه‌ها، ساختن وسایل ضبط اطلاعات با قابلیت دسترسی مستقیم (Direct Access Device) در این نسل بود. به این ترتیب کاربران توانستند به هر یک از اجزاء اطلاعات ذخیره شده در یک مجموعه عظیم اطلاعاتی، در کسری از ثانیه دسترسی پیدا کنند. علاوه بر آن در این نسل از رایانه‌ها، سعی شده که قطعات مدارها را هرچه کوچکتر و با حجم کمتر بسازند و بدین ترتیب مدارهای مجتمع (Integrated Circuits(IC)) به وجود آمدند. ویژگی دیگر رایانه‌های نسل سوم امکان استفاده هم‌زمان چندین کاربر از یک رایانه بود. این رایانه‌ها بر خلاف نسل قبلی که فقط در یکی از دو حیط علمی و غیرعلمی توانایی کار داشتند، توانایی کار در هر دو محیط را دارا بودند.
سرعت عملیان در رایانه‌های نسل سوم بسیار افزایش یافت. عملیات حسابی و منطقی در این رایانه‌ها در مایکرو ثانیه (یک میلیونیم ثانیه) و حتی نانو ثانیه (یک بیلیونیم ثانیه) انجام می‌شد. در ایران، از زمان ارائه رایانه‌های نسل سوم کاربرد رایانه به سرعت توسعه یافت و مؤسسات مختلف تعدادی از آن‌ها را نصب کردند.
بارزترین ویژگی رایانه‌های نسل سوم استفاده از مدارهای مجتمع یا آی سی در قسمت‌های مختلف ساختمان رایانه بود. این مدارها که از حدود ۱۰۰ عنصر منطقی تشکیل شده بود و در هر عنصر منطقی حدود ۱۰ عنصر الکترونیکی نظیر ترانزیستور و دیود بکار رفته بود، به روش خاصی در سطحی به اندازه یک سانتیمتر مربع تجمع پیدا می‌کردند و بدین لحاظ اندازه و حجم رایانه‌های نسل سوم در برابر با رایانه‌های نسل دوم کاهش یافتند. ظرفیت حافظه در رایانه‌های نسل سوم به چندین برابر قبل افزایش یافت.
در فاصله زمانی سال‌های ۱۹۶۴ تا ۱۹۷۱ شرکت‌های از قبیل آی‌بی‌ام، جنرال الکتریک، باروز، یونیواک، آرسی‌ای، ان‌سی‌آر، سی‌دی‌سی، هانیول و تعداد زیادی از شرکت‌های کوچکتر ارائه گردید. به ویژه شرکت دک با تولید مینی رایانه‌های پی‌دی‌پی ۱۰ و پی‌دی‌پی ۱۱ راه را برای پیشرفت سریع پدیده مینی رایانه‌ها باز کرد و هزاران مینی رایانه به بازار عرضه کرد.
نسل ها > رایانه‌های نسل چهارم

در ساختمان رایانه‌های نسل چهارم از مدارهای مجتمع الکترونیکی با تراکم متوسط و زیاد که حاوی هزارها تا صدها هزار عنصر الکترونیکی بودند و بر روی یک تراشه مربع یا مستطیل شکل از جنس سیلیکان به سطح یک سانتیمتر مربع قرار گرفته بودند استفاده می‌گردید. سرعت عمل و ظرفیت حافظه رایانه‌های نسل چهارم به نسبت نسل قبلی افزایش زیادی داشت. توانایی قرار دادن مدارهای مجتمع الکترونیکی زیادی بر روی یک سطح بسیار کوچک سبب پیدایش ریزپردازنده در آغاز این دوره گردید که می‌توانست بر روی یک سطح یک تراشه قرار بگیرد. ریز پردازنده دارای کلیه مدارهای مورد نیاز جهت عملیات حسابی، منطقی و کنترلی بود و با افزودن تعدادی تراشه جهت حافظه و سایر مدارهای مکمل به آن یک پردازشگر کامل به وجود آمد و در نتیجه ریز رایانه پا به عرصه وجود گذاشت.
با معرفی اولین ریزپردازنده به نام ۴۰۰۴ در سال ۱۹۷۱ توسط شرکت اینتل و عرضه ریزوردازنده ۸ بیتی ۸۰۸ در اواخر همان سال و ریزپردازنده ۸۰۸۰ در سال ۱۹۷۴ توسط همان شرکت، زمینه کاری جهت ساختن رایانه‌های شخصی (PC) فراهم گردید. با معرفی ریز رایانه سلب ۸-اینچ در سال ۱۹۷۲۱۹۷۲ توسط شرکت سلبی و ریز رایانه التایر ۸۸۰ در سال ۱۹۷۵ توسط شرکت میتس و ساخت ریزپردازنده‌های مختلف توسط شرکت‌های اینتل، زیلاک، موتورولا و ام‌اُ‌اس تکنالوژی، فرایند ساخت و معرفی ریزرایانه‌ها روز به روز گسترش یافت و توسط شرکت‌های مختلف از آن جمله اپل(Apple)، آتاری(Atari)، کامودر(commodore) و آی‌بی‌ام(IBM) ریز رایانه‌های گوناگونی عرضه گردید.
در دهه ۸۰ میلادی در زمینه رایانه‌های بزرگ و مینی رایانه‌ها شرکت‌های مختلف از آن جمله آی‌بی‌ام (IBM)، سی‌دی‌سی (CDC)، دک (DEC) و باروز (Burroughs) رایانه‌های بسیار پیشرفته‌ای ساختند و به بازار عرضه نمودند.
در همین دهه ابر رایانه‌های پیشرفته‌ای توسط شرکت‌های مختلف از جمله کری آی‌بی‌ام، سی‌دی‌سی، فوجیتسو، هیتاچی و نک ساخته شدند.
نسل ها > رایانه‌های نسل پنجم

در رایانه‌های نسل پنجم که از سال ۱۹۹۰ به بعد هستند اندازهٔ تراشه‌ها خیلی کوچکتر شده و از پردازنده‌های با تراکم خیلی زیاد در آن‌ها استفاده می‌شود. در این نسل از رایانه به جای معماری ترتیبی از معماری موازی بهره گرفته شده. کشورهای پیشرفتهٔ زیادی مانند آمریکا و ژاپن پژوهش‌های زیادی برای ساخت رایانه‌های بسیار پیشرفته در گذشته و حال انجام داده‌اند. ابر رایانه‌های در دست ساخت به نام سی ام ۵ که از ۳۲ تا ۱۶٬۰۰۰ پردازنده به صورت موازی بهره خواهند گرفت، سرعت رایانه را تا دو برابر ترافلاپس (تریلیون عملیات اعشاری در ثانیه) خواهند رساند.
نسل پنجم رایانه‌ها که ایده آن اولین بار توسط ژاپنی‌ها در سال ۱۹۸۰ مطرح شد، ساختن رایانه‌هایی را پیشنهاد می‌کند که بتوانند بیاموزند، استنباط کنند و تصمیم بگیرند و به‌طور کلی رفتاری داشته باشند که معمولاً در حوزه منطق و استدلال خاص انسان قرار دارد و به عبارت ساده‌تر هوشمند باشند. در این نسل از مدارهای مجتمع با تراکم فوق‌العاده بالا استفاده می‌شود.
بعد از موفقیت کامل بشر در ساخت رایانه‌های هوشمند، ایده بعدی انسان طراحی رایانه‌ای خواهد بود که مدارهای داخلی آن کپی‌برداری عینی از مغز آدمی است.
با توجه به تحولات در تغییر نسل‌های رایانه‌ها، در نسل آینده باید منتظر تغییرهای زیر باشیم:
کاهش حجم مدارها تا حد مینیاتوری شدن و نیز کاهش توان مصرفی لازم
افزایش پیچیدگی مدارها
افزایش کارایی و بهبود کیفیت عملکرد مدارها
افزایش سرعت عملکرد مدارها
مشخصات کلی

پیشرفت‌های سخت‌افزاری
الف) مینیاتوری کردن (کاهش حجم دستگاه‌ها و اجزای آنها)
ب) افزایش ظرفیت حافظه به چندین برابر قبل
ج) استفاده از دستگاه‌های واسطه(Media)، با قابلیت دسترسی مستقیم
د) قدرت ارتباط با نقاط دور و متعدد
پیشرفت‌های نرم‌افزاری
الف) هماهنگی بیشتر با سخت‌افزار
ب) هماهنگی بیشتر با سیستم‌عامل
ج) پیشرفت در زبان‌های برنامه‌نویسی و به‌کارگیری زبان‌های سطح بالا
عملیات و بهره‌برداری
الف) استفاده از روش‌های پردازش مستقیم(on-line) و بازده فوری(real time)
ب) اجرای هم‌زمان چند برنامه با یکدیگر
تقسیم‌بندی و تفکیک نسل‌های رایانه‌ای تا قبل از نسل چهارم(Forth Generation)، به لحاظ تغییرات عمده در پیشرفت و تکامل رایانه در هر نسل، به سهولت صورت گرفت. دراوایل سال ۱۹۷۰ تکنیک‌های جدیدتری در ساخت و بهره‌گیری از رایانه‌ها به کار برده شدکه بسیاری از دست اندرکاران آن را نسل چهارم نامیدند. مهم‌ترین تغییرات در سخت‌افزار رایانه‌های نسل چهارم، به کارگرفتن مدارهای مجتمع با تراکم زیاد و تراکم خیلی زیاد است.
در نسل سوم از تراکم SSI(Small Scale Integration) و (Scale Integration Medium)MSI یعنی تراکم کم و تراکم متوسط بهره گرفتند؛ ولی درنسل چهارم از تراکم (Scale Integration ) LSI،(Scale Integration Very Large) VLSI و (Ultra Large Scale Integration)ULSI یعنی تراکم بالا، خیلی بالا و فوق العاده بالا بهره می‌گیرند. نسل چهارم همچنین از حافظه نیمه هادی (Semiconductor) و میکرو پروسسور (Microprocessor)، سیستم‌های محاوره‌ای (Interactive System)، پردازش مستقیم و شبکه‌های رایانه‌ای (Computer Network) بهره جسته‌است.
توسعه و پیشرفت سخت‌افزار رایانه‌های فعلی، در مقایسه با نسل‌های قبلی با بررسی چند عامل نظیر سرعت، اندازه، هزینه و ظرفیت حافظه روشن می‌گردد.
در رایانه‌های اولیه از لامپ خلأ استفاده می‌شد و به همین جهت حجم و وزن زیادی داشتند (رایانه انیاک ۳۰ تن وزن داشت) به کار بردن ترانزیستور در نسل دوم به‌طور قابل ملاحظه‌ای، اندازه رایانه‌ها را کاهش داد. در یک فوت مربع از رایانه‌های نسل اول ۶۰۰۰ مؤلفه وجود داشت که با بکاربردن ترانزیستور۱۰۰۰۰۰ مدار در همان حجم کار می‌کرد. در رایانه‌های فعلی که در آن‌ها میکروالکترونیک و مدارهای مجتمع با تراکم زیاد به کار می‌رود بیش از ۱۰ میلیون مدار در یک فوت مربع کار می‌کند.
نگارخانه

E6B یک رایانه پروازی (Flight computer) جهت محاسبات پروازی
استخوان ایشانگو اولین چوب خط یافت شده.
یک چرتکه که عدد ۶٬۳۰۲٬۷۱۵٬۴۰۸ را نشان می‌دهد
سازوکار آنتیکیترا (۱۰۰ پیش از میلاد) نخستین رایانه آنالوگ جهان متعلق به عصر هلنیستی (موزه باستان‌شناسی ملی آتن).
خط کش محاسبه
ماشین حساب پاسکال
محاسبه گر پله ای
کارت پانچ
موتور تفاوت
موتور تحلیلی
ماشین حسابداری هولریث، طراحی شده توسط هرمان هولریث در ۱۸۹۰
ماشین محاسبه گر در سال ۱۹۱۴‌
ماکت رایانه آتاناسف–بری در دورهام مرکز دانشگاه ایالتی آیووا
رایانه انیاک - دارای تعداد زیادی از لامپ های خلع به عنوان دستگاه خروجی
از چپ به راست: جان باردین، ویلیام شاکلی و والتر برتن در آزمایشگاه‌های بل، ۱۹۴۸ میلادی. این عکس یکی از عکس‌های تبلیغاتی است که در زمان اعلام عمومی اختراع ترانزیستور، توسط آزمایشگاه‌های بل منتشر شده‌است. اگرچه ماجرای اختراع ترانزیستور توسط این سه تن بسیار بحث‌برانگیز بود و آن‌ها اختلافاتی بر سر اسناد ثبت اختراع داشتند، اما آزمایشگاه بل در عکس‌های تبلیغاتی‌ هر سه این افراد را در اختراع ترانزیستور سهیم می‌دانست.
ایچ‌پی ۹۸۰۰ جزو اولین رایانه‌های رومیزی
آی‌بی‌ام ۵۱۰۰
Altair 8800
اپل لیسا
زد اکس اسپکتروم 16K/48K (ابعاد به میلی‌متر: ۲۳۳×۱۴۴×۳۰ (طول×عرض×پهنا)، وزن: حدود ۵۵۲ گرم)
موبایل
رایانه آتاناسف‌بری
رایانه کلوسوس به هدف شکستن کدهای پنهانی آلمانیان در طول جنگ جهانی دوم ساخته شد
رایانه بازسازی شده زد ۱‌
انیاک
طرحی از جان فون نویمان در سال ۱۹۴۷
باشگاه والیبال بانک تجارت تهران

Football club
| 0 | 1 |
| --- | --- |
نام کامل: باشگاه والیبال بانک تجارت تهران
تاریخ بنیان‌گذاری: ۱۳۶۸
مالک:  بانک تجارت
لیگ: لیگ برتر والیبال ایران
باشگاه والیبال بانک تجارت تهران یک باشگاه والیبال ایرانی بود. این باشگاه یک دوره در لیگ دسته‌یک والیبال ایران ۱۳۷۱ به عنوان نایب قهرمانی و در سال ۱۳۷۰ و ۱۳۷۲ به مقام سومی دست یافت. دو عنوان قهرمانی جام باشگاه‌های تهران نیز از دیگر دستاوردهای این باشگاه بود.
مونتباتن وینزر

مونتباتن وینزر نام خانوادگی فرزندان و نوادگان ملکه الیزابت دوم و همسر او شاهزاده فیلیپ، دوک ادینبرو است.
نام وینزر

با فرمان جرج پنجم در ۱۷ ژوئیه ۱۹۱۷، نام خانواده سلطنتی بریتانیا به وینزر تبدیل شد. پادشاه، جرج پنجم در آن روز از تمامی القاب آلمانی برای خود و خانواده‌اش صرف نظر کرد و از بستگان خود که در بریتانیا زندگی می‌کردند نیز خواست که همین کار را انجام دهند. جرج پنجم هم‌زمان نام وینزر را که از قلعه وینزر گرفته شده بود، به جای نام قبلی آلمانی خود، یعنی Sachsen-Coburg und Gotha (یا شکل انگلیسی آن Saxe-Coburg and Gotha) برای خانواده‌اش انتخاب کرد.
نام قبلی این خاندان، نتیجه ازدواج ملکه ویکتوریا و «شاهزاده آلبرت ساکس کوبورگ و گوتا» در ۱۰ فوریه ۱۸۴۰ بود.
علت تغییر نام

تغییر نام در سال ۱۹۱۷ در پاسخ به فشارهای داخلی در طول جنگ جهانی اول برای تأکید بر جهت‌گیری میهن‌پرستانه خانواده سلطنتی بریتانیا و کاهش اهمیت در افکار عمومی از اصل و نسب آلمانی و خویشاوندی آن‌ها با خاندان حاکم بر امپراتوری آلمان انجام شد.
نام مونتباتن

در ۲۰ نوامبر ۱۹۴۷، شاهدخت الیزابت، دختر و وارث جرج ششم، پادشاه بریتانیا، با ستوان فیلیپ مونتباتن (Mountbatten)، ازدواج کرد. او در روز عروسی خود عنوان دوک ادینبرو را از جرج ششم دریافت کرد.
فیلیپ، پسر شاهزاده اندروی یونان و دانمارک، از وصلت خاندان آلمانی «[[دودمان گلوکسبورگ|شولسویگ-هولشتاین-سوندربورگ-گلوکسبورگ» (دودمان Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg) و شاهدخت آلیس باتنبرگ به دنیا آمد. برای ازدواج با شاهدخت الیزابت در سال ۱۹۴۷، او مجبور شد تابعیت بریتانیا را بپذیرد، عناوین قبلی خود را کنار بگذارد و نام خانوادگی مونتباتن، (در اصل به آلمانی باتنبرگ (Battenberg) که اجباراً به انگلیسی مبدل شده… Berg به آلمانی: کوه) را که خانواده مادرش از سال ۱۹۱۷ استفاده می‌کردند، برگزیند. به درخواست پادشاه جرج پنجم، شاهزاده لوییس باتنبرگ، دریاسالار بریتانیایی متولد ایالت هسن آلمان، پدربزرگ مادری‌اش، عنوان شاهزاده باتنبرگ آلمانی خود را کنار گذاشته و به جای آن نام خانوادگی مونتباتن (Mountbatten) را برگزیده بود (نام او بعداً به Marquess of Milford Haven تبدیل شد).
در ۲۲ فوریه ۱۹۵۷، الیزابت دوم عنوان شاهزاده بریتانیای کبیر و ایرلند شمالی را به همسرش اعطا کرد.
نام مونت‌باتن وینزر

پس از به تخت نشستن ملکه الیزابت دوم در سال ۱۹۵۲، مشکل نام خانوادگی دوباره مطرح شد و فیلیپ شوهر ملکه، که قبل از دریافت لقب دوک ادینبورگ، نام خانوادگی مونت‌باتن را اجباراً تقبل کرده بود، با فرمان ملکه در ۹ آوریل ۱۹۵۲، تعیین شد که نام دودمان و نام خانوادگی فرزندان زوج سلطنتی وینزر باقی خواهد ماند. فیلیپ بسیار شاکی شد و در رسانه‌ها گفت: «من تنها مردی در این کشور هستم که نمی‌توانم نام خود را به فرزندان خود منتقل کنم»... عاقبت در فوریه ۱۹۶۰، الیزابت دوم اعلام کرد که نام خانوادگی فرزندان او، حاصل ازدواج با شاهزاده فیلیپ «مونتباتن وینزر» خواهد بود. با این وجود، وینزر همچنان نام رسمی خانواده سلطنتی است. تغییر نام برای فرزندان اعضای خانواده سلطنتی که از نسل ملکه نیستند اعمال نمی‌شود.
نام «مونتباتن وینزر» برای اولین بار در گواهی ازدواج دختر ملکه الیزابت دوم، آن الیزابت آلیس لوئیز و مارک فیلیپس در نوامبر ۱۹۷۳ استفاده شد.
وضعیت نام مونت‌باتن وینزر

اصولاً اعضای خانواده سلطنتی بریتانیا هنگام معرفی یا خطاب شدن توسط مردم یا مکاتبات از نام خانوادگی استفاده نمی‌کنند. به عنوان یک قاعده، اگر فرزندان لقب سلطنتی را داشته باشند، عنوان یا نام مکان عنوان والدین پس از نام کوچک آورده می‌شود. از نظر قانونی، بر اساس قوانین بریتانیا، هیچ الزامی برای خانواده سلطنتی برای داشتن نام خانوادگی در اسناد، وضعیت مدنی یا گذرنامه وجود ندارد. به عنوان مثال، پسران چارلز سوم در نیروهای مسلح بریتانیا با نام خانوادگی «ولز» خدمت می‌کردند، و فرزندان ویلیام، شاهزاده ولز با نام خانوادگی «کمبریج» در مدرسه ثبت نام می‌کردند (او در آن زمان عنوان دوک کمبریج را داشت).
راهنمای میهمان

یک راهنمای هتل
راهنمای میهمان، راهنمای هتل یا کانسیرژ (انگلیسی: Concierge) کارمند یک ساختمان چندمستاجری، مانند هتل یا یک ساختمان آپارتمانی، است که پذیرای مهمانان می‌باشد.
در یک هتل کار او کمک به میهمانان از طریق ارائه اطلاعات و ترتیب دادن کارهایی مانند رزرو جا در رستوران‌ها، تهیه بلیت تئاتر، و غیره است.
جام جهانی فوتبال زنان ۱۹۹۵

| جزئیات مسابقات | جزئیات مسابقات |
| --- | --- |
کشور میزبان: سوئد
شمار تیم‌ها: ۱۲ (از ۶ کنفدراسیون)
 نروژ (یکمین عنوان):  نروژ (یکمین عنوان)
نایب‌قهرمان:  آلمان
جایگاه سوم:  ایالات متحده آمریکا
جایگاه چهارم:  چین
آمار مسابقات: آمار مسابقات
بازی‌های برگزار شده: ۲۶
گل‌های زده شده: ۹۹ (۳٫۸۱ گل به‌ازای هر بازی)
تماشاگران: ۱۱۲۲۱۳ (۴٬۳۱۶ نفر به‌ازای هر بازی)
بیشترین گلزن(ـان):  ان کریستین آرونس (۶ گل)
بهترین بازیکن(ـان):  هگه ریسه
جایزه بازی جوانمردانه:  سوئد
→ ۱۹۹۱ ۱۹۹۹ ← : → ۱۹۹۱ ۱۹۹۹ ← 
کشورهای شرکت کننده و مقام نهایی آنها
جام جهانی فوتبال زنان ۱۹۹۵ دومین دورهٔ جام جهانی فوتبال زنان است که در کشور سوئد برگزار شد.
این دوره اولین بار بود که جام جهانی زنان در این کشور میزبانی شد.
در این بازیها نروژ، آلمان، و تیم ملی فوتبال زنان آمریکا به ترتیب اول، دوم، و سوم شدند.
انحنا (فیلم)

| انحنا | انحنا |
| --- | --- |
کارگردان: دیگو هالیویس
بازیگران: لیندزی فونسکا گلن مورشور لیندا همیلتون
تاریخ‌های انتشار:  ۸ اکتبر ۲۰۱۷ (۲۰۱۷-10-۰۸) (شریکفست)  
مدت زمان: ۹۰ دقیقه
کشور: ایالات متحده
زبان: انگلیسی 
انحنا (به انگلیسی: Curvature) فیلمی محصول سال ۲۰۱۷ و به کارگردانی گابریل دیگو هالیویس است. در این فیلم بازیگرانی همچون لیندزی فونسکا، گلن مورشور، لیندا همیلتون، الکس لانیپکون و نوآ بین ایفای نقش کرده‌اند.