stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
اسپهبد
دوره پیش از اسلام

ریشه این واژه از ایرانی باستان *spadapati- است. در دوران اشکانیان، سْپاذپت (به پارتی: 𐭎𐭐𐭀𐭃𐭐𐭕𐭉 spʾdpty) مقامی موروثی در یکی از هفت خاندان ممتاز پارتی بوده‌است.
سْپاهبذ (به پارسی میانه: 𐭮𐭯𐭠𐭧𐭯𐭲) عنوان فرمانده لشکر یکی از بخش‌های چهارگانهٔ ایران در ارتش ساسانیان بود. چهار بخش عبارت بوده‌اند: از اباختر (شمال)، خوراسان (خراسان بزرگ، مشرق)، نیمروز (جنوب)، خوروَران (خاوران، مغرب). در دوران ساسانیان، بیشتر مقام‌ها، از جمله پایه‌ها و درجات نظامی موروثی بودند. فرماندهٔ کل نیروهای مسلح ایران تا سدهٔ ششم میلادی ایران‌سپاهبذ بود که از سوی خسرو انوشیروان این مقام ملغی شد.
انوشیروان، ایران را به چهار بخش تقسیم کرد و در رأس هر یک از این بخش‌ها یک سپاهبذ (فرمانده لشکر) جداگانه‌ای قرار داد؛ زیرا تمرکز قدرت نظامی در دست یک فرمانده، ممکن بود به کسب نیروی عظیم و طمع در تاج و تخت و وارد آوردن فشار بر شاهنشاه منجر گردد. سپهبدان مأمورین مهم دولت بشمار می‌رفتند و هر کدام در قلمرو خود صاحب اختیار بودند و بر یک ربع مملکت حکومت می‌کردند و معاونی در اختیار داشتند، موسوم به مرزبان. مرزبانان فرمانفرمای ایالت‌ها بودند. تقسیم مناطق تحت نفوذ هر اسپهبد به شرح زیر بود:
سپاهبذ شرق افواج خراسان و سکستان و کرمان.
سپاهبذ جنوب افواج پارس و خوزستان.
سپاهبذ مغرب افواج آسورستان (عراق) تا سرحد دولت بیزانس.
سپاهبذ شمال افواج ممالک طبرستان، ماد بزرگ و آذربایجان
همچنین یعقوبی ذکر کرده‌است که هر سپاهبذ، یک نفر پاذگوسپان تحت امر خود داشت.
پیش از اسلام، واژه اسپهبد طبرستان در دودمان دابویگان که اسلام را نمیپذرفت، بکار می‌رفت.
دوره پیش از اسلام > در مناطق مرزی ایران

این عنوان توسط ارمنیان هم اقتباس شد، و یک بار در دوران اشکانیان به صورت آسپاراپِت یا سْپاراپِت սպարապետ (a)sparapet و یک بار در زمان ساسانیان به صورت آسپاهاپِت ասպահապետ aspahapet وارد زبان ارمنی شد. این عنوان همچنین توسط گرجیان (به گرجی: სპასპეტი spaspet) و ختنیان (به ختنی: spāta، شکل متأخر: spā) به کار می‌رفت. در یونانی به صورت ἀσπαβέδης aspabedēs ضبط شده‌است.
دوره اسلامی > طبرستان، دیلمان و تالش

هنگام حمله اعراب به ایران، اسپهبد خراسان به کوهستان‌های طبرستان پناه برد. او از واپسین شاهنشاه ساسانی، یزدگرد سوم، دعوت کرد تا به طبرستان بیاید ولی یزدگرد دعوتش را نپذیرفت و در ۶۵۱ به قتل رسید. مانند بسیاری از حکام محلی دیگر در نواحی همجوار گرگان و گیلان، اسپهبد در پیمان‌هایی با عرب‌ها شرایطی برقرار ساخت که در ازای پرداخت خراج سالانه، حکومت خود را برقرار دارد. اسپهبدان این حکومت، به نام گاوباریان، تا هنگام نابودی توسط خلافت عباسیان، سکه‌هایی به نام خود و به خط پهلوی ضرب می‌کردند و بر آن‌ها لقب پتشخوارگرشاه و اسپهبذ خراسان ذکر می‌کردند.
عنوان اسپهبذ پس از انقراض دودمان گاوباری نیز توسط دیگر خاندان‌های طبرستان همچون کارنوندیان و باوندیان استفاده می‌شد و تا هنگام فتوحات مغول در قرن سیزدهم میلادی دنباله داشت.
همچنین حکومتی به نام اسپهبدان در اطراف آستارای امروزی تا سال‌ها وجود داشته که پایتخت آن را نیز به همین نام می‌خواندند. این لقب همچنین در دیلمستان، همسایه غربی طبرستان، مورد استفاده قرار می‌گرفت. در منابع تاریخی حاکمان محلی طبرستان گاه به سهولت اسپهبد نامیده شده‌اند.
دوره اسلامی > آسیای مرکزی

در خراسان این لقب به شاهزادگان سغد داده شده‌است. همچنین عناوین اسپهبد بلخ در سال ۷۰۹, اسپهبد نسا در ۷۳۷ و اسپهبد در اشاره به شاه کابل در اوایل قرن نهم میلادی سابقه دارد. در دههٔ ۱۰۹۰ میلادی نیز امیر ترکی از سوی سلجوق بر شهر مکه منصوب شد که نامش اسپهبد بوده‌است.
درهم نقره از اسپهبد خورشید (۷۴۰–۷۶۱)
محمد میرکیانی

محمد میرکیانی (زاده ۱۳۳۷ در تهران) نویسنده ایرانی است. او برای نگارش کتاب روز تنهایی من: مجموعه قصه برگزیدهٔ پنجمین دورهٔ کتاب سال ایران شد.
آثار

افسانه خوشبختی
پنج سنگ پند و قند (چهار جلد)
پهلوان حیدر
روز تنهایی من
روزی بود و روزگاری
روزی بود و روزی نبود (سه جلد)
قصه ما مثل شد (ده جلد)
شاید فردا نباشد
قصه خانه ما
قصّه شاه مال منه
قصه ما همین بود (پنج جلد)
قصه های شب چله (دو جلد)
تن تن و سندباد
حکایت های کمال (پنج جلد)
۱۳۵۱ (خورشیدی)

| 0 | 1 |
| --- | --- |
سده: : سده ۱۳ - سده ۱۴ - سده ۱۵
دهه::  ۱۳۲۰  ۱۳۳۰  ۱۳۴۰  ۱۳۵۰  ۱۳۶۰  ۱۳۷۰  ۱۳۸۰  
سال:: ۱۳۴۸ ۱۳۴۹ ۱۳۵۰ - ۱۳۵۱ - ۱۳۵۲ ۱۳۵۳ ۱۳۵۴
| 0 | 1 |
| --- | --- |
گاه‌شماری میلادی: ۱٬۹۷۲ – ۱٬۹۷۳
هجری قمری: ۱٬۳۹۱ – ۱٬۳۹۲
گاه‌شماری گرگوری: 1972   MCMLXXII
از تاریخ پیدایش رم: ۲٬۷۲۵
گاه‌شماری ارمنی: ۱٬۲۸۱   ԹՎ
گاه‌شماری بهائی: ۱۲۸ – ۱۲۹
گاه‌شماری بربری: ۲٬۹۲۲
گاه‌شماری بودایی: ۲٬۵۱۶
گاه‌شماری برمه‌ای: ۱٬۳۳۴
گاه‌شماری رومی: ۷٬۴۸۰ – ۷٬۴۸۱
گاهشماری مازندرانی: ۱٬۴۸۳ – ۱٬۴۸۴
گاه‌شماری قبطی: ۱٬۶۸۸ – ۱٬۶۸۹
گاه‌شماری اتیوپیایی: ۱٬۹۶۴ – ۱٬۹۶۵
سال عبری:  ۵٬۷۳۲  –  ۵٬۷۳۳ 
گاه‌شماری هندی: 
 - ویکرم سموت: ۲٬۰۲۷ – ۲٬۰۲۸
 - ساکا سموت: ۱٬۸۹۴ – ۱٬۸۹۵
 - کالی یوگا: ۵٬۰۷۳ – ۵٬۰۷۴
گاه‌شماری هولوسین: ۱۱٬۹۷۲
گاه‌شماری کره‌ای: ۴٬۳۰۵
گاه‌شماری خورشیدی تایلندی: ۲٬۵۱۵
ن ب و: ن ب و
سال ۱۳۵۱ گاه‌شماری خورشیدی، سالی عادی بود.
رویدادها

تأسیس دانشگاه صنعت آب و برق تهران
۲۱ فروردین - زمین‌لرزه در قیر و کارزین ۵۰۰۰ کشته بر جای گذاشت.
۷ بهمن - تأسیس تئاتر شهر
زادروزها

۳ فروردین - شبنم مقدمی، بازیگر
۱۰ فروردین - شهریار کمالی، بدنساز حرفه‌ای
۱۴ فروردین - ژاله صامتی، بازیگر
۱ اردیبهشت - نرگس محمدی، فعال حقوق بشر
۱۰ اردیبهشت - رامین ناصر نصیر، بازیگر
۱۷ اردیبهشت - اصغر فرهادی، فیلم‌ساز
۲۰ اردیبهشت - پیام دهکردی، بازیگر
۱ تیر  - سید جواد ساداتی‌نژاد، سیاستمدار و وزیر جهاد کشاورزی
۴ تیر - هدیه تهرانی، بازیگر و عکاس
۳۱ تیر - علی ابوالحسنی، بازیگر و مجری
۲ مرداد - شقایق فراهانی، بازیگر
۱۱ مرداد - بهروز رهبری‌فر، بازیکن فوتبال
۲۲ شهریور - پارسا پیروزفر، بازیگر و کارگردان
۲ مهر - مهدی تارتار، بازیکن فوتبال
۹ مهر - لیلا حاتمی، بازیگر
۸ آبان -  امیرحسین صدیق، بازیگر
۱۱ آبان - پیمان ابدی، بدلکار
۱۶ آبان -  ویشکا آسایش، بازیگر
۲۲ آذر - شاهکار بینش پژوه، ترانه سرا، خواننده و آهنگساز سبک رپ و پاپ
۲۵ دی - رزیتا غفاری، بازیگر
۲ بهمن - آرش یارمحمدی توسکی،پژوهشگر و دانشمند در زمینه بهداشت خوراک و مدرس.
۷ بهمن - شادمهر عقیلی، خواننده و آهنگساز و بازیگر
۲۰ اسفند - لادن مستوفی، بازیگر
۲۷ اسفند - شهرام حقیقت‌دوست، بازیگر
درگذشت‌ها

۵ تیر - حسن زیرک، خواننده کُرد
۴ خرداد  -  محمد حنیف نژاد  از بنیانگذاران سازمان مجاهدین خلق
۴ خرداد  -  سعید محسن  از بنیانگذاران سازمان مجاهدین خلق
۴ خرداد  -  علی اصغر بدیع زادگان  از بنیانگذاران سازمان مجاهدین خلق
۴ خرداد  -  رسول مشکین فام  از اعضای کادر مرکزی سازمان مجاهدین خلق
۴ خرداد  -  محمود عسگری زاده  از اعضای سازمان مجاهدین خلق
آکاندولیپان

| آکاندولیپان محدودهٔ زمانی: کرتاسه پسین،  ۸۳٫۶ میلیون سال پیش  PreЄ Є O S D C P T J K Pg N  ↓   | آکاندولیپان محدودهٔ زمانی: کرتاسه پسین،  ۸۳٫۶ میلیون سال پیش  PreЄ Є O S D C P T J K Pg N  ↓   |
| --- | --- |
رده‌بندی علمی: رده‌بندی علمی
فرمانرو:: جانوران
شاخه:: طنابداران
رده:: دایناسورها
راسته:: پرنده‌کفلان
تیره:: برجسته خزندگان
سرده:: آکاندولیپان
گونه نماد: گونه نماد
Acantholipan gonzalezi Rivera-Sylva et al., 2018: Acantholipan gonzalezi Rivera-Sylva et al., 2018
آکاندولیپان (به انگلیسی: Acantholipan) نام یک سرده از تیره (زیست‌شناسی) برجسته خزندگان است. بقایای کشف شده این دایناسور متعلق به اشکوب کنیاسین در کرتاسه پسین می‌باشد. از این موجود شامل مهره کمر، مهره دم، یک تکه دنده، چند استخوان پوستی، استخوان ران و استخوان بازو یافت شده‌است. گونه خاص این جانور Acantholipan gonzalezi نام دارد.
گروهبان

| گروهبان  | گروهبان  |
| --- | --- |
  :   
کشور: ایران
شاخه خدمات: نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران نیروی پدافند هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
درجه ناتو: OR-7
شکل گرفته: ۱۳۱۳
رتبه بالاتر بعدی: استوار دوم
رتبه پایین‌تر بعدی: گروهبان دوم
درجه‌های معادل: رزم‌آور یکم پاسدار ناویار یکم پاسدار مهناوی یکم
| درجه‌های ارتش ایران> نیروها.زمینی و هوایی | درجه‌های ارتش ایران> نیروها.دریایی | درجه‌های ارتش ایران> نیروها. |
| --- | --- | --- |
| ارتشبد | دریابد |  |
| سپهبد | دریاسالار |  |
| سرلشکر | دریابان |  |
| سرتیپ | دریادار |  |
| سرتیپ دوم | دریادار دوم |  |
| سرهنگ | ناخدا یکم |  |
| سرهنگ دوم | ناخدا دوم |  |
| سرگرد | ناخدا سوم |  |
| سروان | ناوسروان |  |
| ستوان ۳، ۲ و ۱ | ناوبان ۳، ۲ و ۱ |  |
استوار ۲ و ۱: ناواستوار  ۲ و ۱
گروهبان ۳، ۲ و ۱: مهناوی ۳، ۲ و ۱
سرجوخه: سرناوی
سرباز ۲ و ۱: ناوی ۲ و ۱
سرباز: ناوی
گروهبان درجه‌ای درجه‌داری و سمتی در نیروهای مسلح ایران و بسیاری از کشورهای جهان است که پایین‌تر از درجهٔ استوار و بالاتر از درجهٔ سرجوخه جا می‌گیرد.
در ارتش به کسی گروهبان گفته می‌شود که فرمانده یک گروه باشد. گروه، نام از یگان‌های ارتشی است که معمولاً از ۸ تا ۱۲ نفر تشکیل شده‌است. هر گروه خود معمولاً از دو جوخه تشکیل می‌شود.
درجه گروهبان در نیروی زمینی برابر با درجه مهناوی در نیروی دریایی است.
در دوره پهلوی اول، این درجه را «وکیل‌باشی» می‌نامیدند.
درجهٔ گروهبانی سه مرحله دارد:
گروهبان یکم
گروهبان دوم
گروهبان سوم
گروهبان یکم
گروهبان دوم
گروهبان سوم
آویزافون

| 0 | 1 |
| --- | --- |
داده‌های بالینی: داده‌های بالینی
روش مصرف دارو: تزریق عضلانی
کد ATC: None
شناسه‌ها: شناسه‌ها
 نام آیوپاک (2S)-2,6-diamino-N-{[(2-benzoyl-4-chlorophenyl)methylcarbamoyl]methyl}hexanamide :  نام آیوپاک (2S)-2,6-diamino-N-{[(2-benzoyl-4-chlorophenyl)methylcarbamoyl]methyl}hexanamide 
شمارهٔ سی‌ای‌اس: 65617-86-9 Y
پاب‌کم CID: 71968
کم‌اسپایدر: 64974 Y
UNII: 65NK71K78P
ChEMBL: ChEMBL2103985 N
CompTox Dashboard (EPA): DTXSID90215868 
داده‌های فیزیکی و شیمیایی: داده‌های فیزیکی و شیمیایی
فرمول شیمیایی: C22H27ClN4O3
جرم مولی: ۷۰۰۲۴۳۰۹۳۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰♠۴۳۰٫۹۳ g·mol−1
مدل سه بعدی (جی‌مول): Interactive image
 SMILES Clc1cc(c(N(C(=O)CNC(=O)[C@@H](N)CCCCN)C)cc1)C(=O)c2ccccc2 :  SMILES Clc1cc(c(N(C(=O)CNC(=O)[C@@H](N)CCCCN)C)cc1)C(=O)c2ccccc2 
 InChI InChI=1S/C22H27ClN4O3/c1-27(20(28)14-26-22(30)18(25)9-5-6-12-24)19-11-10-16(23)13-17(19)21(29)15-7-3-2-4-8-15/h2-4,7-8,10-11,13,18H,5-6,9,12,14,24-25H2,1H3,(H,26,30)/t18-/m0/s1 Y Key:LTKOVYBBGBGKTA-SFHVURJKSA-N Y :  InChI InChI=1S/C22H27ClN4O3/c1-27(20(28)14-26-22(30)18(25)9-5-6-12-24)19-11-10-16(23)13-17(19)21(29)15-7-3-2-4-8-15/h2-4,7-8,10-11,13,18H,5-6,9,12,14,24-25H2,1H3,(H,26,30)/t18-/m0/s1 Y Key:LTKOVYBBGBGKTA-SFHVURJKSA-N Y 
 NY (این چیست؟)  (صحت‌سنجی):  NY (این چیست؟)  (صحت‌سنجی)
آویزافون (انگلیسی: Avizafone) یک پیش داروی محلول در آب از مشتقات بنزودیازپین دیازپام است. می‌توان آن را به صورت عضلانی تجویز کرد.
آویزافون توسط آنزیم‌های خون متابولیزه می‌شود و داروی فعال دیازپام را تشکیل می‌دهد. این عمدتاً به عنوان یک پادزهر برای مسمومیت با عوامل عصبی ارگانوفسفره استفاده می‌شود.
حمله ۲۰۲۱ طالبان

حمله طالبان آخرین تهاجم بزرگ طالبان و گروه‌های ستیزه‌جوی هم‌پیمان آن علیه جمهوری اسلامی افغانستان و همپیمانانش بود، که در ۱ مه ۲۰۲۱، همزمان با خروج سربازان آمریکایی از افغانستان شروع شد، و منجر به در دست گرفتن این کشور به صورت دفاکتو به دست طالبان و و بازگشتن امارت اسلامی افغانستان شد.
در پی توافق‌نامه صلح دوحه میان دولت ایالات متحده آمریکا با طالبان که منجر به خروج اغلب سربازان آمریکایی و ناتو از افغانستان در سال ۲۰۲۱ شد، طالبان حملات گسترده‌ای را آغاز کرد. در مراحل نخستین، طالبان با پیشروی در مناطق روستایی، تعداد ولسوالی‌های تحت کنترل خود را از ۷۳ به ۲۲۳ افزایش دادند. تا ۱۰ اوت طالبان بر ۶۵٪ از مساحت افغانستان چیره شد. در ۶–۱۷ ماه اوت، نیروهای طالبان سی و دو مرکز ولایت از جمله قندوز و هرات را تصرف کردند. (تعداد کل مراکز ولایت در افغانستان ۳۴ است) جامعه اطلاعاتی ایالات متحده آمریکا تخمین زد در صورت عدم حمایت از نیروی‌های افغان، دولت افغانستان ظرف شش ماه آینده سقوط خواهد کرد.
این حمله به خاطر دستاوردهای سرزمینی سریع طالبان، و پیامدهای داخلی و بین‌المللی آن شناخته شده‌است. در ۱۰ اوت، مقامات آمریکایی تخمین زدند که کابل، پایتخت افغانستان، ظرف ۳۰ تا ۹۰ روز به دست طالبان سقوط می‌کند. در ۱۵ اوت، آسوشیتدپرس گزارش داد که طالبان به کابل رسیده‌اند و منتظر «انتقال» قدرت هستند.وزارت داخله افغانستان در بیانیه‌ای اعلام کرد که اشرف غنی رئیس‌جمهور افغانستان تصمیم به واگذاری قدرت گرفته و دولت موقت به رهبری طالبان تشکیل می‌شود. در این بین، نیروهای امنیتی میدان هوایی بگرام را به طالبان تسلیم کردند. این پایگاه هوایی حدود ۵۰۰۰ زندانی طالبان و داعش را در خود جای داده‌بود. نهایتاً در ۲۴ مرداد/اسد (۱۵ اوت) نیروهای طالبان وارد کابل شدند و محمد اشرف غنی از افغانستان فرار کرد.هجوم برق‌آسا طالبان در سراسر افغانستان باعث شد بسیاری از دولت‌ها از جمله ایالات متحده، انگلستان، آلمان و روسیه را شگفت زده کند. پیروزی طالبان پیامدهای گسترده درون کشوری و جهانی به همراه داشت.
زمینه‌های پیشروی طالبان > ساختار نیروهای امنیت ملی

وجود افسران فاسد و اینکه آنها با رهبری و ساختن «سربازان ناوجود» حقوق سربازان غایب را به جیب می‌زنند، یک موضوع شناخته شده در ارتش افغانستان است. سر مفتش ویژه برای بازسازی افغانستان (سیگار) در گزارشی در سال ۲۰۱۶ مدعی شد که «نه ایالات متحده و نه متحدان افغان آن نمی‌دانند که در حال حاضر چه تعداد سرباز و پلیس افغان وجود دارد، چه تعداد در واقع برای انجام وظیفه در دسترس هستند، یا به‌طور گسترده، ماهیت واقعی قابلیت‌های عملیاتی آنها تا چه اندازه است.» در اوایل سال ۲۰۱۹، حداقل ۴۲۰۰۰ سرباز شبح از حقوق و دستمزد ارتش حذف شدند.
«سیگار» در ۳۰ ژوئیه ۲۰۲۱ گزارش داد:
«در حالی که نیروهای امنیت ملی افغانستان تلاش برای بررسی حمله در حال انجام طالبان هستند، وضعیت کنونی در افغانستان ارزش این گزارش را بالاتر می‌برد. [...] اخیراً، در ۱۱ ژوئیه ۲۰۲۱، جان کربی، سخنگوی پنتاگون گفت که «نیروهای امنیت ملی دارای ظرفیت بسیار بیشتری نسبت به قبل، و توانایی بسیار بیشتری» هستند، و ادعا کرد، «آنها می‌دانند چگونه از کشور خود دفاع کنند». [...] سیگار نگرانی‌های جدی خود را در مورد آثار مخرب فساد در نیروهای امنیتی افغان (از جمله وجود سربازان و پلیس شبح) در موارد زیر ابراز کرد: مقدار مشکوک داده‌ها در مورد قدرت واقعی نیرو؛ ناتوانی روش‌های ارزیابی برای درنظرگرفتن تأثیر عوامل نامشهود بر آمادگی رزمی مانند اراده برای مبارزه؛ پایداری متزلزل نیروهای امنیت ملی به وابستگی به تجهیزات پیشرفته و عدم تمرکز اولیه بر قابلیت‌های سطح وزیران؛ و قطع داده‌های مهم، مانند ارزیابی کنترل منطقه، که می‌توانست برای اندازه‌گیری عملکرد این نیروها در سال‌های اخیر مورد استفاده قرار گیرد.»
زمینه‌های پیشروی طالبان > بدیهی

اطلاعات بیشتر: توافقنامه دوحه (۲۰۲۰)
در سپتامبر ۲۰۲۰، بیش از ۵۰۰۰ زندانی طالبان، توسط دولت افغانستان به عنوان بخشی از توافقنامه دوحه بین ایالات متحده و طالبان، آزاد شدند؛ از جمله آنها ۴۰۰ نفر متهم و محکوم به جنایات بزرگی مانند قتل بودند. به گفته شورای امنیت ملی افغانستان، بسیاری از زندانیان آزاد شده که «متخصص» بودند به میدان جنگ بازگشتند و طالبان را تقویت کردند.
در اوایل سال ۲۰۲۱، رهبران پنتاگون و افغانستان معتقد بودند که ایالات متحده از کابل حمایت مستمر می‌کند. با اینحال رئیس‌جمهور بایدن به ارادهٔ مداوم ترامپ برای خروج ایالات متحده از یک جنگ بی‌پایان تکیه کرد طوری که در آن حمایت دائمی ایالات متحده از رهبری افغانستان برای امور کشور درنظر گرفته نشد. علیرغم تشویق‌های ایالات متحده به عنوان آخرین راهبرد، رهبری افغانستان هیچ مرکز شهری را با خطوط دفاعی تقویت نکرد. با خروج ایالات متحده و بدون حمایت ایالات متحده، اعتبار دولت مرکزی افغانستان به چشم سربازان ضعیف خط مقدم سقوط کرد.
کارشناسان بین‌المللی مبارزه با تروریسم و برخی مقامات آمریکایی گفتند که سقوط سریع نیروهای امنیت ملی افغانستان در صورت خروج آمریکا «نباید تعجب آور باشد». به گفته یک کارشناس، طالبان پس از توافق دوحه تقریباً بدون مداخله نیروهای دولتی افغانستان توانسته بودند نیروهای خود را آزادانه در سراسر افغانستان جابجا کنند.
گاهشماری > مه

در ماه مه ۲۰۲۱، ستیزه‌جویان طالبان توانستند ۱۵ ولسوالی از دولت افغانستان جدا کنند، من جمله ولسوالی‌های نرخ، جَلریز و ولایت میدان وردک. از جمله جایگاه‌های راهبردی تصرف شده‌است، سد دهلا در ولایت قندهار، دومین سد بزرگ افغانستان است که توسط طالبان فتح شد، در طول این ماه، ۴۰۵ نیروی امنیت ملی افغانستان و ۲۶۰ غیرنظامی در جریان درگیری با طالبان کشته شدند، در حالی که وزارت دفاع افغانستان ادعا کرد که ۲٬۱۴۶ جنگجوی طالب را کشته‌است.
تا پایان ماه مه، کشورهای پرتغال، اسلوونی، اسپانیا و سوئد نیروهای خود را به‌طور کامل از افغانستان بیرون کشیدند.
گاهشماری > ژوئن

در ماه ژوئن ۲۰۲۱، نیروهای طالبان ۶۹ ولسوالی را از دولت افغانستان جدا کرد. و وارد شهرهای قُندوز و پُلِ خُمری شدند. شهر مزارشریف توسط طالبان محاصره شد. از جمله مکان‌های تصرف شده توسط طالبان، گذرگاه اصلی مرزی افغانستان با تاجیکستان بود همچنین ولسوالی سیدآباد در ولایت میدان وردک بود که به عنوان دروازه کابل، شناخته می‌شود.از نظر تجهیزات، طالبان ۷۰۰ کامیون و هاموی را به عنوان غنیمت از نیروهای امنیتی افغانستان به دست آورد. و همچنین ده‌ها موتر زرهی و سیستم‌های توپخانه‌ای نیاز به غنیمت گرفته شد.در ۱۶ ژوئن، شبه نظامیان طالبان ۲۲ فرمانده تسلیم شده ارتش افغانستان را در شهر دولت‌آبادی اعدام کردند. در طول این ماه، ۷۰۳ نیروی امنیت ملی افغانستان و ۲۰۸ غیرنظامی در جریان درگیری با طالبان کشته شدند، در حالی که وزارت دفاع افغانستان ادعای کشته شدن ۱۵۳۵ جنگجوی طالب را اعلام کرده‌است.در ۱۹ ژوئن ۲۰۲۱ رئیس ستاد ارتش، وزیران دفاع و کشور با دستور رئیس‌جمهور اشرف غنی غزل و جایگزین شدند. تا پایان ماه ژوئن، تمام کشورهای عضو مأموریت حمایت قاطع، نیروهای خود را به جز انگلستان، ترکیه و ایالات متحده آمریکا از افغانستان خارج کردند.
در ۲۲ ژوئن، طالبان شیرخان‌بندر، گذرگاه مرزی اصلی تاجیکستان افغانستان را تصرف کرد. ۱۳ ولسوالی طی ۲۴ ساعت به دست طالبان افتاد. در همان روز، پس از آغاز عملیات نظامی نیروهای افغان در حومه پلخمری، مرکز استان، درگیری شدید نیز در ولایت بغلان در جریان بود که ۱۷ شبه نظامی طالب به همراه «قاری خالد»، فرمانده لشکر طالبان کشته شدند. همزمان، نیروهای طالبان کنترل بلخ را بدست گرفتند و مزارشریف، مرکز ولایت بلخ را محاصره کردند. در ۲۳ ژوئن، طالبان و نیروهای دولتی افغان در درون پُلِ خُمری درگیر شدند. در ۲۵ ژوئن، طالبان کنترل منطقه شینواری و منطقه غوربند در ولایت پروان در شمال کابل را به دست گرفتند. در همان روز ان‌بی‌سی نیوز گزارش داد که طالبان "از سرعت پیشروی خود متعجب شده و از تصرف برخی اهداف برای جلوگیری از تنش با آمریکا جلوگیری کرده‌اند، و دولت افغانستان برنامه‌ای را به نام بسیج ملی که هدف آن مسلح کردن گروه‌های شبه نظامی برای جنگ با طالبان بوده‌است ارائه داد. در همین حال، «سراج‌الدین حقانی» معاون امیر طالبان مجموعه‌ای از دستورالعمل‌ها را تحت عنوان «صدای جهاد» برای اداره سرزمین‌های تصرف شده منتشر کرد.
در ۲۷ ژوئن، ولسوالی چک وردک و ولسوالی سیدآباد پس از تسلیم حداقل ۵۰ سرباز افغان به اسارت طالبان درآمدند و توسط طالبان اسیر شدند. در همان روز ولسوالی رستاق، ولسوالی شورتپه و ولسوالی ارغستان به دست طالبان سقوط کرد. طلوع نیوز گزارش داد که ۱۰۸ ولسوالی در دو ماه گذشته به دست طالبان سقوط و ارتش افغانستان تنها ۱۰ را ولسوالی را پس گرفته‌است. در ۲۹ ژوئن، طالبان حمله ای را به غزنی شروع کرد که باعث درگیری‌های خشونت‌آمیز در شهر غزنی شد.
جنایات جنگی

ستیزه‌جویان طالبان در هجوم خود در سال ۱۴۰۰ تعداد زیادی جنایت جنگی مرتکب شدند.
در ۱۶ ژوئن، در دولت‌آباد، ۲۲ کماندو غیر مسلح افغان پس از تسلیم شدن به نیروهای طالبان اعدام شدند. ویدئویی از این رویداد به‌طور گسترده پخش گردید و به‌دست سی‌ان‌ان(CNN) بازتاب گسترده داده شد. «سمیرا حمیدی» از عفو بین‌الملل این رویداد را «قتل خونسرد سربازان تسلیم شده و جنایت جنگی» توصیف کرد. او خواستار رسیدگی به این رویداد به عنوان بخشی از تحقیقات دادگاه کیفری بین‌المللی در افغانستان شد.
عفو بین‌الملل از کشتار باشندگان هزاره توسط طالبان در اوایل ماه ژوئیه در ولایت غزنی به عنوان «شاخصی دهشتناک» برای آینده یاد کرد. مردان هزاره به شیوه‌های گوناگون مورد اصابت گلوله قرار گرفتند و شکنجه شدند، یکی با روسری خود خفه شد و عضلات بازوی او بریده گردید، و دیگری تکه‌تکه شد.
در ۶ اوت ۲۰۲۱، نیروهای طالبان مسئولیت ترور «داواخان مینه پال»، رئیس مرکز رسانه‌ها و اطلاعات دولتی در کابل را در ۵ اوت بر عهده گرفتند. در همان روز طالبان کنترل زرنج را در دست گرفتند، «لعل گل لعل» فعال حقوق بشر اظهار داشت که اعدام ۳۰ سرباز توسط طالبان جنایت جنگی است. به گزارش طلوع نیوز، برخی از سربازان قبل از کشته شدن شکنجه شده و چشم‌های آن‌ها توسط طالبان کور شده بود.
خروج نیروهای آمریکایی و ائتلاف

اطلاعات بیشتر: خروج سربازان آمریکایی از افغانستان (۲۰۲۱)
در ژانویه ۲۰۲۱ تعداد نیروهای آمریکایی به کمترین میزان خود از آغاز اشغال افغانستان در سال ۲۰۰۱ رسید.
در ۱۳ مارس، رئیس‌جمهور آمریکا، جو بایدن، اعلام کرد که تا ۱۱ سپتامبر نیروهای نظامی خود را از افغانستان خارج خواهد کرد.به گفته یک مقام وزارت دفاع ایالات متحده، خلأ امنیتی ایجاد شده با خروج نیروهای نظامی آمریکا می‌تواند زمینه‌ای برای سازماندهی مجدد القاعده و دیگر گروه‌های تروریستی ایجاد کند. این مقام افزود: در حالی که ایالات متحده همچنان قدرت حمله به اهداف القاعده در افغانستان را حفظ می‌کند، عدم حضور پررنگ ایالات متحده در زمین، توانایی شناسایی اهداف بالقوه را مختل می‌کند. ژنرال مکنزی جونیور فرمانده سِنتکام گفت که او چیزی ندیده‌است که باعث شود طالبان مانع استفاده القاعده از افغانستان برای تقویت و دوباره سازمان دهی القاعده شود.
تحلیل > فروپاشی حکومت افغانستان > مسائل مربوط به نیروهای مسلح افغانستان

فرماندهان ارتشی فاسد که گردان‌های سربازان ناوجود، را هدایت می‌کنند، و دستمزدهای سربازان ناوجود را به جیب می‌زنند، از مسایل شناخته شده در بین نظامیان افغان بوده‌است. سر مفتش ویژه برای بازسازی افغانستان (سیگار) آمریکا گفته "ایالات متحده و همپیمانان افغانان هیچ‌یک نمی‌دانند چه تعداد سرباز و پلیس افغان در واقع وجود دارد، چه تعدادشان در واقع برای وظیفه موجودند، یا ماهیت واقعی توانایی‌های عملیاتی شان چگونه است". Iدر اوایل سال ۲۰۱۹, حداقل ۴۲٬۰۰۰ سربازان ناوجود از فهرست حقوق بگیران اردوی ملی حذف شدند.
در ۳۰ ژوئیه، سیگار گفت که «اثرات مخرب فساد درون اردوی ملی، عدم دقت در خصوص قوت واقعی نیروهای افغان، نبود آمادگی رزمی، عزم به جنگندگی، ناپایایی به دلیل اتکا بر تجهیزات پیشرفته، نبود تمرکز بر قابلیت‌های در سطح وزیری، نبود اطلاعات حیاتی، نظیر ارزیابی‌ها از کنترل بخش‌ها که می‌تواند به اندازه‌گیری عملکرد اردوی ملی در این سال‌ها کمک کند، وجود دارد .»
در ۱۲ اوت، کارشناسان بین‌المللی ضدتروریسم و مسئولان آمریکایی گفتند که فروپاشی سریع نیروهای امنیت ملی افغانستان در صورت خروج آمریکا «نباید تعجب‌برانگیز باشد.» بنا بر یک کارشناس، طالبان قادر بوده پس از توافق دوحه تقریباً بدون مداخله نیروهای حکومتی نیروهایش را در سراسر افغانستان آزادانه جابه‌جا کند. در همان روز ولی‌رضا نصر، از مشاوران سابق آمریکا گفت که «هیچ نوع رهبری که به جنگ سالاران محلی دلایلی برای مقاومت در برابر طالبان بدهد وجود ندارد؛ بنابراین، هرچه بیشتر پیروزی طالبان را اجتناب ناپذیر ببینند، پیروزی اجتناب ناپذیرتر می‌شود، چرا که آنها خود به معامله کردن با آنها می‌پردازند.»
سیاسی شدن نظامیان افغان هم منجر شد سیاستمداران بی کفایت وفادار به اشرف غنی مناصب کلیدی در نیروی نظامی افغانستان را عهده‌دار شوند. حمدالله محب، مشاور امنیت ملی، بدون داشتن تجربه نظامی کنترل مستقیم عملیات نظامی را برعهده گرفت. بنابر چندین مقام ارشد حکومتی و دیپلمات‌ها، فرمان‌های محب اغلب زنجیره طبیعی فرمان را دور می‌زد.
مایک مارتین، از افسران سابق ارتش بریتانیاً گفت که غنی فاقد مهارت‌های سیاسی برای وفادار نگه داشتن گروه‌های بسیار متفاوت قومی افغانستان به ایده هدفی ملی بود. بسیاری از افغانان به پیوندهای سنتی قومی، قبیله ای، و حتی خانوادگی خود وفادارتر بودند تا به اردوی افغانستان، که فرمانده ولایتی طالبان از این وضع برای مذاکره برای تسلیم بسیاری از سربازان استفاده کرد. علی یاور عادلی، گفت که مقامات افغان، از جمله غنی، هرگز انتظار نداشتند که آمریکا حمایت لجستیک و هوایی خود از نیروهای افغان را متوقف کند. سربازان وابستگی شدیدی به حمایت لجستیک و هوایی آمریکا داشتند و با اتمام آن عمیقاً شوکه شدند. الیزابت ترلکلد، از مقامات سابق وزارت امور خارجه آمریکا گفت که پیشروی سریع طالبان و تسلیم صلح آمیز واحدهای اردوی افغانستان بسیاری دیگر را ترغیب کرد که آنها نیز چنین کنند.
تحلیل > استراتژی طالبان

در جریان جنگ داخلی افغانستان (۲۰۰۱–۱۹۹۶), مقاومت در برابر طالبان در شمال افغانستان، پایگاه ائتلاف شمال، از هر جای دیگر قوی‌تر بود. بنا بر گزارش شبکه تحلیلگران افغانستان، تمرکز نیروهای طالبان بر شمال ممکن است تلاشی برای جلوگیری از تشکیل یک ائتلاف شمال دوم پس از خروج نیروهای آمریکایی باشد.
اندرو واتکینز، تحلیلگر افغانستان در گروه بین‌المللی بحران، گفت شواهدی وجود ندارد که طالبان جدا از استفاده از ۵۰۰۰ شورشی که پیشتر آزاد شده بودند، نیروهای خود را برای انجام این هجوم افزایش داده‌اند. واتکینز معتقد است که پایان حملات هوایی آمریکا سناریو را عوض کرد. او گفت که پایان این حملات به شورشیان آزادی حرکت دارد و آنها را قادر ساخت که ساختار خود را بازآرایی کنند، برنامه‌ریزی کنند و خطوط تدارکاتی خود را بدون ترس از حملات هوایی آمریکا تقویت کنند.