مارکوس آئورلیوس
دوران امپراتوری > جنگ با اشکانیان (۱۶۱–۱۶۶)

مقالهٔ اصلی: جنگ‌های اشکانیان و رومیان
همچنین ببینید: جنگ‌های ایران و روم
آنتونینوس در بستر مرگ از هیچ چیز جز وضعیت حکومت و پادشاهان خارجی که به او ستم کرده بودند سخن نگفت. یکی از این پادشاهان، بلاش چهارم اشکانی، در اواخر تابستان یا اوایل پاییز ۱۶۱ دست به اقدام زد. بلاش وارد پادشاهی ارمنستان (که در آن زمان یکی از دولت‌های وابسته به روم بود) شد، پادشاه آن را برکنار کرد و فرد موردنظر خود – پاکوروس، یکی دیگر از خاندان ارشاکی – را به قدرت رساند.
فرماندار کاپادوکیه، خط مقدم تمام درگیری‌های ارمنستان، مارکوس سداتیوس سورینوس بود، یک گول با تجربهٔ فراوان در امور نظامی. سورینوس که توسط پیشگوی الکساندر آبونوتیکوس قانع شده بود که می‌تواند اشکانیان را به‌راحتی شکست دهد و برای خود افتخار کسب کند، یک لژیون (شاید لژیون نهم هیسپانا) را به ارمنستان رهبری کرد. اما در الژیا، شهری فراتر از مرزهای کاپادوکیه و در ارتفاعات سرچشمه‌های فرات، توسط ژنرال بزرگ اشکانی، خسرو، گرفتار شد.
پس از تلاش‌های ناموفق سورینوس برای مقابله با خسرو، او خودکشی کرد و لژیونش قتل‌عام شد. این عملیات نظامی تنها سه روز به طول انجامید.
تهدید جنگ در دیگر مرزها نیز وجود داشت – در بریتانیا و در ریشیه و ژرمانیای بزرگ، جایی که چتی‌ها از کوه‌های تاونوس اخیراً از مرزهای لیمس عبور کرده بودند. مارکوس آمادگی لازم را نداشت. به نظر می‌رسد که آنتونینوس هیچ تجربهٔ نظامی به او نداده بود؛ زندگی‌نامه‌نویس می‌نویسد که مارکوس تمام بیست و سه سال حکومت آنتونینوس را در کنار امپراتور بوده و به سفرهای استانی نرفته است، در حالی که که اکثر امپراتوران پیشین دوران اولیهٔ حرفهٔ خود را در استان‌ها سپری کرده بودند.
خبرهای بد بیشتری رسید: ارتش فرماندار سوریه توسط اشکانیان شکست خورده و با آشفتگی عقب‌نشینی کرده بود. نیروهای کمکی به جبههٔ اشکانی اعزام شدند. پ. ژولیوس ژمینیوس مارسیانوس، یک سناتور آفریقایی که فرماندهی دهم ژمینا در ویندوبونا (وین) را بر عهده داشت، همراه با گروه‌هایی از لژیون‌های دانوبی به کاپادوکیه رفت.
سه لژیون کامل نیز به شرق اعزام شدند: اول مینرویا از بن در ژرمانیای بزرگ، دوم آدیوتریکس از آکوینکوم، و پنجم مقدونیه از تروسیمیس.
مرزهای شمالی از نظر استراتژیک تضعیف شده بودند؛ به فرمانداران مرزی دستور داده شد تا در صورت امکان از درگیری اجتناب کنند.
 مارکوس آنیوس لیبو، پسرعموی مارکوس، برای جایگزینی فرماندار سوریه اعزام شد. 
نخستین دورهٔ کنسولی او در سال ۱۶۱ بود، بنابراین احتمالاً او در اوایل دههٔ سی زندگی خود قرار داشت،
 
و به‌عنوان یک پاتریسی، فاقد تجربهٔ نظامی بود. مارکوس به‌جای انتخاب فردی بااستعداد، فردی قابل‌اعتماد را برگزیده بود.
مارکوس چهار روز تعطیلات عمومی را در آلسیوم، یک شهر تفریحی در ساحل اترووریا، گذراند. او بیش از حد نگران بود تا بتواند استراحت کند. در نامه‌ای به فرونتو، اعلام کرد که قصد ندارد دربارهٔ تعطیلاتش صحبت کند. فرونتو پاسخ داد: «چی؟ آیا نمی‌دانم که به آلسیوم رفتی با این نیت که خودت را به بازی، شوخی و استراحت کامل در طول این چهار روز بسپاری؟» او مارکوس را تشویق کرد که استراحت کند و مثال‌هایی از پیشینیانش آورد (آنتونینوس از ورزش در پالائسترا، ماهیگیری و کمدی لذت می‌برد)، و حتی داستانی را دربارهٔ تقسیم روز توسط خدایان میان صبح و عصر نوشت – ظاهراً مارکوس بیشتر عصرهایش را به مسائل قضایی می‌گذراند به جای استراحت.
مارکوس نتوانست نصیحت فرونتو را بپذیرد. او در پاسخ نوشت: «وظایفی بر دوش من است که به‌سختی می‌توان از آن‌ها شانه خالی کرد». مارکوس آئورلیوس صدای فرونتو را تقلید کرد تا خود را سرزنش کند: «نصیحت من چه سودی برایت داشت، تو خواهی گفت!» او استراحت کرده بود و باز هم استراحت می‌کرد، اما «این تعهد به وظیفه! چه کسی بهتر از تو می‌داند که چقدر سخت است!»
فرونتو مجموعه‌ای از مطالب خواندنی برای مارکوس فرستاد، و برای کاهش نگرانی‌های او دربارهٔ روند جنگ با اشکانیان، نامه‌ای طولانی و سنجیده، مملو از ارجاعات تاریخی، ارسال کرد. در نسخه‌های مدرن آثار فرونتو، این نامه با عنوان De bello Parthico (دربارهٔ جنگ اشکانی) شناخته می‌شود. فرونتو می‌نویسد که در گذشتهٔ روم نیز شکست‌هایی وجود داشته است، اما در نهایت، رومیان همیشه بر دشمنان خود پیروز شده‌اند: «مارس [الههٔ جنگ] همیشه و در همه جا مشکلات ما را به موفقیت‌ها و ترس‌های ما را به پیروزی‌ها تبدیل کرده است».
در زمستان سال‌های ۱۶۱–۱۶۲، خبری رسید که شورشی در سوریه در حال شکل‌گیری است و تصمیم گرفته شد که لوسیوس شخصاً جنگ با اشکانیان را هدایت کند. استدلال این بود که او قوی‌تر و سالم‌تر از مارکوس است و بنابراین برای فعالیت‌های نظامی مناسب‌تر است. زندگی‌نامه‌نویس لوسیوس انگیزه‌های دیگری را نیز مطرح می‌کند: مهار خوش‌گذرانی‌های لوسیوس، وادار کردن او به صرفه‌جویی، اصلاح اخلاقیاتش با ترس از جنگ، و این که درک کند که او یک امپراتور است. به هر حال، سنا موافقت خود را اعلام کرد و در تابستان ۱۶۲، لوسیوس عازم شد. مارکوس در رم باقی ماند، زیرا شهر «به حضور یک امپراتور نیاز داشت».
لوسیوس بیشتر دوران این جنگ را در انطاکیه گذراند، اگرچه زمستان را در لائودیسه و تابستان را در دافنه، یک اقامتگاه تفریحی درست بیرون از انطاکیه، سپری کرد. منتقدان، سبک زندگی مجلل لوسیوس را محکوم می‌کردند، و می‌گفتند که او به قمار روی آورده و «تمام شب را تاس می‌انداخت»، و از همراهی با بازیگران لذت می‌برد.
لیبو در اوایل جنگ درگذشت؛ شاید لوسیوس او را به قتل رسانده باشد.
در میانهٔ جنگ، احتمالاً در پاییز ۱۶۳ یا اوایل ۱۶۴، لوسیوس سفری به افسوس انجام داد تا با لوسیلا، دختر مارکوس، ازدواج کند. مارکوس تاریخ ازدواج را جلو انداخت؛ شاید او از معشوقهٔ لوسیوس، پانتیا، اطلاع یافته بود. لوسیلا در مارس ۱۶۳ سیزده ساله شده بود؛ هر زمان که ازدواج انجام شده باشد، او هنوز به پانزده‌سالگی نرسیده بود.
لوسیلا توسط مادرش فوستینا و عموی لوسیوس (برادر ناتنی پدرش)، مارکوس وِتولنوس سیویکا بارباروس، همراهی شد، که به‌عنوان کومس آگوستی، «همراه امپراتوران» منصوب شده بود. مارکوس احتمالاً می‌خواست سیویکا بر لوسیوس نظارت کند، کاری که لیبو در انجام آن شکست خورده بود.
مارکوس شاید برنامه‌ریزی کرده بود که آن‌ها را تا اسمرنا همراهی کند (زندگی‌نامه‌نویس می‌گوید او به سنا گفته بود که این کار را خواهد کرد)، اما این اتفاق نیفتاد. او فقط گروه را تا بریندیزی همراهی کرد، جایی که آن‌ها سوار کشتی به سمت شرق شدند. مارکوس بلافاصله پس از آن به رم بازگشت و دستورالعمل‌های ویژه‌ای برای فرماندارانش فرستاد تا هیچ مراسم رسمی برای استقبال از این گروه ترتیب ندهند.
پایتخت ارمنستان بزرگ، آرتاشات، در سال ۱۶۳ تصرف شد. در پایان سال، لوسیوس عنوان آرمنیاکوس را به خود گرفت، با وجود اینکه هرگز در میدان نبرد حضور نداشت؛ مارکوس از پذیرش این عنوان تا سال بعد خودداری کرد. با این حال، هنگامی که لوسیوس بار دیگر به‌عنوان امپراتور مورد ستایش قرار گرفت، مارکوس بدون تردید عنوان امپراتور دوم را با او پذیرفت.
ارمنستان اشغال‌شده بر اساس شرایط رومی بازسازی شد. در سال ۱۶۴، پایتخت جدیدی به نام کاین پولیس («شهر جدید») جایگزین آرتاشات شد. پادشاه جدیدی منصوب شد: یک سناتور رومی با رتبه کنسولی و از نوادگان خاندان ارشاکی به نام گایوس ژولیوس سوهه‌موس. ممکن است تاج‌گذاری او حتی در ارمنستان انجام نشده باشد؛ این مراسم احتمالاً در انطاکیه یا حتی افسوس برگزار شده است. سوهموس بر روی سکه‌های امپراتوری سال ۱۶۴ با عنوان Rex armeniis Datus (به لاتین: شاهی که به ارمنیان داده شده است) ستایش شد: لوسیوس بر تختی نشسته بود و عصای خود را در دست داشت، در حالی که سوهموس در برابر او ایستاده و به امپراتور سلام می‌کرد.
در سال ۱۶۳، اشکانیان در اسروئن، یکی از دولت‌های وابسته به روم در شمال میان‌رودان با مرکزیت ادسا، مداخله کرده و پادشاه موردنظر خود را بر تخت نشاندند. در پاسخ، نیروهای رومی به سمت پایین‌دست منتقل شدند تا از فرات در نقطه‌ای جنوبی‌تر عبور کنند. پیش از پایان سال ۱۶۳، با این حال، نیروهای رومی به سمت شمال حرکت کرده و داوسارا و نیکفوریوم را در ساحل شمالی فرات، که در اختیار اشکانیان بود، تصرف کردند. کمی پس از تصرف ساحل شمالی فرات، سایر نیروهای رومی از ارمنستان بزرگ به سمت اسروئن حرکت کرده و آنتهموسیا، شهری در جنوب‌غربی ادسا، را تصرف کردند.
تا پایان سال، ارتش کاسیوس به دو کلان‌شهر میان‌رودان رسید: سلوکیه در ساحل راست دجله و تیسفون در ساحل چپ. تیسفون تصرف شد و کاخ سلطنتی آن به آتش کشیده شد. شهروندان سلوکیه، که هنوز عمدتاً یونانی بودند (این شهر به‌عنوان پایتخت امپراتوری سلوکی، یکی از پادشاهی‌های جانشین اسکندر کبیر، ساخته و مسکونی شده بود)، دروازه‌های خود را به روی مهاجمان گشودند. با این حال، شهر غارت شد و لکه‌ای سیاه بر شهرت لوسیوس باقی گذاشت. بهانه‌هایی پیدا یا شاید هم ساخته شد: نسخهٔ رسمی این بود که سلوکیان ابتدا پیمان‌شکنی کرده‌اند.
ارتش کاسیوس، با وجود کمبود منابع و اثرات طاعونی که در سلوکیه مبتلا شده بود، به‌سلامت به قلمرو روم بازگشت. لوسیوس عنوان «پارتیکوس ماکسیموس» را به خود گرفت و او و مارکوس بار دیگر به‌عنوان امپراتور ستایش شدند و عنوان «imp. III» را کسب کردند. ارتش کاسیوس در سال ۱۶۶ دوباره به میدان بازگشت و از دجله عبور کرده و وارد سرزمین ماد شد. لوسیوس عنوان «مدیکوس» را به دست آورد، و امپراتوران بار دیگر به‌عنوان امپراتور ستایش شدند و در القاب رسمی به «imp. IV» ارتقا یافتند. مارکوس نیز اکنون عنوان «پارتیکوس ماکسیموس» را پس از یک تأخیر محتاطانه دیگر پذیرفت.
در ۱۲ اکتبر همان سال، مارکوس دو پسر خود، آنیوس و کومودوس، را به‌عنوان وارثان خود اعلام کرد.