قلعه دزک
ساختار قلعه > اتاق آیینه

در کنار سفره خانه اتاقی به نام آیینه وجود دارد که به آن تالار آیینه می‌گویند. اتاق آیینه درواقع یکی از هشت اتاق بازمانده اصیل از این نوع در منطقه است. این تالار از بخش‌های ممتاز و ویژه قلعه است. سقف و دیوارهای تالار به‌صورتی باشکوه با آیینه تزیین شده است. این اتاق به سبک اروپایی ساخته شده و به آیینه‌های قصرهای اروپایی شباهت دارند.
تالار آیینه دارای نقاشی‌هایی به صورت شیشه نقاشی است که نمای سه بعدی دارند. موضوع نقاشی‌ها عموماً تصاویری از سوارکاری، قصرها و ابنیه سلطنتی با طرح‌های اروپایی، گل و مرغ نمای و نمای خارجی خود بنا هستند. در اتاق آیینه عکس‌های برخی از خوانین بختیاری به صورت قاب‌شده نصب شده است. گفته شده که کار آینه‌کاری بنا از اساتید برجسته اصفهان نظیر استاد خواجویی بهره برده است. در دیوارهای شرق و غرب سفره خانه چهار عدد قاب آیینه طراحی شده که گویا در دوره‌های بعد به تالار اضافه شده‌اند.
در قسمت شمال این بنا ساختمان اندرونی وجود داشت که به‌طور کامل از بین رفته است. از مجموع چهار برج این بنا دو برج باقی مانده است. پی‌ها و دیوارهای اصلی بنا برای به حداقل رساندن تبادل حرارتی، کاملاً قطور ساخته شده و با پوششی از آجر در نمای بیرونی و اندود کاهگل، در نمای خارجی با لایه‌ای از گچ، سفیدکاری شده‌اند.
این بنا دارای چهار برج مخروطی‌شکل بدون کاربری نظامی است که دو برج قسمت جنوبی سالم و دو برج قسمت شمالی نیمه مخروبه و بیشتر برای القاء شکوه و ابهت ساخته شده و به عنوان انبار و زندان استفاده می‌شد. در این قلعه، در پوشش آجر خارجی با هنر «آجر چینی» و تلفیق آن با کاشی‌کاری‌های لعابی هندسی، نقش‌های زیبایی تشکیل شده است. تلفیق آجر کاشی با طرح‌های مختلف در کتیبه‌ها به‌کار رفته است. به این شکل دو کتیبه بزرگ و متقارن محله پاگرد راه‌پله‌های داخل محوطه دارای ارزش هنری بسیار است.
قرینه بنایی از قلعه که هم‌اکنون موجود است، در جنوب حیاط داخلی قسمت شاه‌نشین و نیز در جنب آن ابنیه‌های الحاقی دیگری وجود داشته که به دلیل عوامل تخریبی مختلف، به جز صفه و بخاری‌های تزئینی آن بنا چیزی باقی نمانده است. در میانه حیاط شمالی که درختان بسیاری دارد، حوض سنگی بزرگی، با طرح ایرانی چند ضلعی ساخته شده است. گفته شده آب این حوض از چشمه‌های موجود در ارتفاعات روستا تأمین می‌شده و به‌وسیله تنبوشه به حوض کوچکی در جلوی همین حیاط آورده و سپس به آب‌نمای اصلی حوض منتقل می‌شد. در میانه دیواره شمالی حیاط، مشرف به حوض بزرگ، کاشی‌های کوچک رنگی وجود دارد. این کاشی‌ها در کنار هم نقوش هندسی لوزی، مربع و بیضی را به وجود آورده‌اند. در وسط کاشی‌ها، کاشی آبی رنگی قرار دارد که بر روی آن نوشته شده سنه ۱۳۲۵ هجری قمری مبارک باد. گفته شده این تاریخ مربوط به اتمام تزیین بنا بوده و ممکن است به حوادث مشروطه مرتبط باشد.
امیرمفخم از مجموعه کتاب‌هایی که داشت کتابخانه‌ای در قلعه دزک ایجاد کرده بود. علی اکبر دهخدا در هنگام جنگ جهانی اول که تحت تعقیب قرار گرفته بود، مدتی را در شهرکرد و در قلعه دزک سپری کرد. وی حدود شش ماه در یکی از اتاق‌های طبقه دوم قلعه دزک موسوم به سه دری که در شمال غربی سر در قلعه قرار داشت و ایوان جلو آن مشرف به حیاط درونی قلعه بود، زندگی می‌کرد و اتاق کوچکی که بین اتاق آیینه و سه دری مذکور بنام گوشواره موجود بود، جهت استراحت و محل اثاثیه او در نظر گرفته شده بود. وی در نوشتن لغت‌نامه خود از کتابخانه امیرمفخم بهره برد.
علاوه بر دهخدا اندیشمندان، شعرا و فرهنگ دوستان و برخی مردان سیاست ایران در عصر معاصر نیز مدتی در قلعه دزک سپری کردند. از جمله می‌توان به فرخی یزدی اشاره کرد در قلعه، منظومه‌ای با نام سردار جنگ برای نصیر خان سرود. همچنین دکتر محمد مصدق در زمان کودتای سیاه، مدتی را در قلعه دزک سپری کرد. وحیدی دستگردی از آزادی‌خواهان و روزنامه‌نگاران آن عصر نیز مدتی را در قلعه دزک به سر برده است. همچنین عکسی در قلعه از ملک‌الشعرای بهار به همراه اهل ادب موجود است که نشان می‌دهد ملک‌الشعرای بهار آزادی‌خواه عصر نیز مدتی را در قلعه دزک مهمان امیرمفخم بوده است. علاوه بر حضور چهره‌های مهم ملی، نویسندگان و سفرنامه‌نویسان خارجی همچون بیشوپ، راولینسون و رنه دالمانی نیز در این قلعه حضور یافته‌اند.