شورای پتروگراد
انقلاب اکتبر

در ۶ اکتبر با پیشروی آلمان در جبهه جنگ، پتروگراد در خطر اشغال نظامی قرار گرفت. دولت موقت تصمیم گرفت که پتروگراد را تخلیه کند و پایتخت را به مسکو منتقل کند. ایسپولکوم شورای پتروگراد به شدت این تصمیم را محکوم کرد و تروتسکی بخش سربازان شورا که اکثریت آن را منشویک‌ها تشکیل می‌دادند را وادار کرد تا قطعنامه‌ای را برای محکوم کردن تصمیم دولت موقت صادر کند. دولت موقت درنهایت بر اثر فشار شورای پتروگراد تصمیم تخلیه را لغو کرد. کرنسکی سپس تصمیم گرفت که سربازان پادگان پتروگراد را به جبهه اعزام کند، تصمیمی که مجدداً با مقاومت از سوی شورای پتروگراد روبرو شد و سرانجام لغو شد.
در ۹ اکتبر شورای پتروگراد تصمیم به ایجاد یک کمیته دفاع انقلابی برای مقابله با اشغال احتمالی پایتخت توسط آلمان گرفت. تروتسکی با حمایت بلشویک‌ها و اس‌ارهای چپ قطعنامه‌ای را پیشنهاد کرد که وظایف کمیته تازه تأسیس را شامل دفاع از انقلاب در مقابل اشغال آلمان و همچنین دشمنان داخلی انقلاب می‌کرد. علی‌رغم مقاومت منشویک‌ها، ایسپولکوم این قطعنامه را در ۱۲ اکتبر پذیرفت و قطعنامه سرانجام در ۱۶ اکتبر به تصویب مجمع عمومی شورای پتروگراد رسید. کمیته تازه ایجاد شده، کمیته نظامی-انقلابی (میلرِوکوم) شورای پتروگراد نام گرفت.
ریاست کمیته نظامی انقلابی را پاول لازیمیر، یکی از اعضای اس‌ارهای چپ که به مواضع بلشویک‌ها نزدیک بود برعهده داشت و معاونت وی را  نیکولای پودوُیسکی بلشویک عهده‌دار بود. به‌خاطر نفوذ پودویسکی، کمیته نظامی انقلابی عملاً به سازمان نظامی بلشویک‌ها تبدیل شد. با ایجاد کمیته نظامی انقلابی پتروگراد، دولت موقت عملاً کنترل خود را بر اکثریت نیروهای نظامی مستقر در پایتخت از دست داد زیرا عده اندکی از نظامیان بودند که با نظرات انقلابی بلشویک‌ها موافق نبودند.
در ۲۱ اکتبر کمیته نظامی انقلابی به به پادگان پتروگراد که فرماندهان آن هنوز به دولت موقت وفادار بودند دستور داد که نیروهای خود را به بخش سربازان شورای پتروگراد تسلیم کند. فرمانده ارشد پادگان، کلنل پولکوفنیکوف که به شدت با بلشویک‌ها مخالف بود از این فرمان سرپیچی کرد. کمیته نظامی انقلابی در یک اطلاعیه عمومی سرپیچی پولکوفنیکوف از تصمیم شورا را نشانه بارز ضدیت با انقلاب دانست و با لحنی تند از فرماندهان پادگان پتروگراد انتقاد کرد. فرماندهان پادگان پیشنهاد یک مذاکره بین خود و کمیته نظامی انقلابی را مطرح کردند، مذاکره‌ای که در ۲۳ و ۲۴ اکتبر انجام شد اما موفقیت‌آمیز نبود.
در شب ۲۴ اکتبر نیروهای وابسته به دولت موقت که اقدام نظامی بلشویک‌ها را قریب‌الوقوع می‌دیدند سعی کردند تا با انجام یک حمله پیشگیرانه نیروهای نظامی بلشویک‌ها را از کار بیندازند. به این صورت انقلاب اکتبر آغاز شد. نیروهای کمیته نظامی انقلابی در واکنش اقدام به تصرف تلگراف‌خانه مرکزی پتروگراد و پل‌های روی رود نوا، که بخش مرکزی شهر را به حومه متصل می‌کرد کردند. در فاصله شب ۲۴ اکتبر تا صبح ۲۵ اکتبر نیروهای کمیته نظامی انقلابی تقریباً تمام زیرساخت‌های اساسی پتروگراد را به سرعت و بدون مقاومت خاصی تصرف کردند، زیرا تقریباً تمامی نیروهای نظامی مؤثر پایتخت از قبل با آنان همراه شده بودند و با اهداف آنان همدل بودند.
در ساعت ۱۰ صبح ۲۵ اکتبر، کمیته نظامی انقلابی با انتشار بیانیه‌ای که در حقیقت توسط شخص لنین نوشته شده بود اعلام کرد که دولت موقت سقوط کرده و قدرت آن به‌طور کامل به شورای پتروگراد انتقال یافته‌است. در بعدازظهر آن روز تروتسکی رسماً در شورای پتروگراد اعلام کرد که این شورا از این لحظه تنها دارنده قدرت در روسیه است. ساختمان شورای پتروگراد در آن زمان مملو از نمایندگان بلشویک و اس‌ار چپ بود که برای دومین کنگره سراسری شوراها از سراسر روسیه به پتروگراد آمده بودند.
در شب ۲۵ اکتبر تروتسکی رسماً دومین کنگره شوراهای کارگران و سربازان سراسر روسیه را در ساختمان مؤسسه اسمولنی که در آن زمان به‌عنوان محل استقرار شورای پتروگراد درنظر گرفته شده بود افتتاح کرد. همزمان با افتتاح کنگره سراسری شوراها، اعضای کمیته نظامی انقلابی به رهبری ولادیمیر آنتونف-افسینکو به کاخ زمستانی پتروگراد محل استقرار وزرای دولت موقت حمله کردند. با تصرف کاخ زمستانی، دولت موقت روسیه رسماً سقوط کرد و تمام قدرت به دست شوراها افتاد. ولادیمیر لنین شخصاً به جلسه کنگره شوراها در ساختمان اسمولنی آمد تا تصرف آخرین سنگر دولت موقت در پایتخت و پیروزی انقلاب اکتبر را به نمایندگان کارگران و سربازان اعلام کند.