stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
جرد هومن

| 0 | 1 |
| --- | --- |
Free agent: Free agent
پست: فوروارد قدرتی / سنتر
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زادهٔ: ۶ مارس ۱۹۸۳ ‏(۴۱ سال) رمسن، آیووا
ملیت: ایالات متحده آمریکا
قد: ۶ فوت ۱۰ اینچ (۲٫۰۸ متر)
وزن: ۲۵۰ پوند (۱۱۳ کیلوگرم)
اطلاعات حرفه: اطلاعات حرفه
دبیرستان: St. Mary's (Remsen, Iowa)
کالج: Iowa State (2001–2005)
درفت ان‌بی‌ای: ۲۰۰۵: درفت‌نشده
پیشه بازیکنی: ۲۰۰۵–اکنون
تاریخچه فعالیت: تاریخچه فعالیت
۲۰۰۵–۲۰۰۶: Maroussi
۲۰۰۶: Daegu Orions
۲۰۰۶–۲۰۰۷: Mersin BB
۲۰۰۷–۲۰۰۸: Śląsk Wrocław
۲۰۰۸–۲۰۰۹: سیبونا زاگرب
۲۰۰۹–۲۰۱۰: Maroussi
۲۰۱۰–۲۰۱۱: Virtus Bologna
۲۰۱۱–۲۰۱۳: باشگاه بسکتبال بایرن مونیخ
۲۰۱۳–۲۰۱۴: Spartak Saint Petersburg
۲۰۱۴–۲۰۱۵: NSK Eskişehir
۲۰۱۶: Maccabi Ashdod
 :  
دستاوردهای حرفه‌ای و جوایز: دستاوردهای حرفه‌ای و جوایز
 Croatian League champion (2009)  Croatian Cup champion (2009)  Polish League All-Star (2008) :  Croatian League champion (2009)  Croatian Cup champion (2009)  Polish League All-Star (2008) 
 :  
جرد هومن (انگلیسی: Jared Homan؛ زادهٔ ۶ مارس ۱۹۸۳) بازیکن بسکتبال اهل ایالات متحده آمریکا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به سیبونا زاگرب و باشگاه بسکتبال بایرن مونیخ اشاره کرد.
تلخ‌آب (زنجانرود)

| تلخاب(زنجان) | تلخاب(زنجان) |
| --- | --- |
روستا: روستا
مختصات: ۳۶°۴۶′ شمالی ۴۸°۶′ شرقی﻿ / ﻿۳۶٫۷۶۷°شمالی ۴۸٫۱۰۰°شرقی﻿ / 36.767; 48.100: مختصات: ۳۶°۴۶′ شمالی ۴۸°۶′ شرقی﻿ / ﻿۳۶٫۷۶۷°شمالی ۴۸٫۱۰۰°شرقی﻿ / 36.767; 48.100
کشور: ایران
استان: زنجان
شهرستان: زنجان
بخش: بخش زنجانرود
دهستان: زنجان‌رود پایین
جمعیت: ۲۹۵ نفر
پیش‌شمارهٔ تلفن: ۰۲۴
تلخان (زنجان)، روستایی از توابع بخش زنجانرود شهرستان زنجان در استان زنجان ایران است.
زبان مردم این روستا ترکی آذربایجانی است.
تصویر قله تکه قایاسی
جمعیت

این روستا در دهستان زنجان‌رود پایین قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال 1395 جمعیت آن 295 نفر (96 خانوار) بوده است .
جان صدری

| 0 | 1 |
| --- | --- |
کشور (ورزشی):  ایالات متحده آمریکا
محل زندگی: شارلوت
زادهٔ: ۱۹ سپتامبر ۱۹۵۶ ‏(۶۸ سال)
قد: 6'2" (188 cm)
آغاز حرفه: 1976
بازنشستگی: 1987
شیوه(های) بازی: Right-handed (one-handed backhand)
جایزه(های) نقدی: دلار آمریکا895,455
تک‌نفره: تک‌نفره
نتیجه‌ها: 213–189
عنوان‌ها: 2
بالاترین رتبه: No. 14 (September 29, 1980)
نتایج تک‌نفرهٔ گرند اسلم: نتایج تک‌نفرهٔ گرند اسلم
آزاد استرالیا: F (1979)
آزاد فرانسه: 1R (1980)
ویمبلدون: QF (1984)
آزاد آمریکا: 3R (1978)
دیگر رقابت‌ها: دیگر رقابت‌ها
فینال دبلیوسی‌تی: QF (1980)
دونفره: دونفره
نتیجه‌ها: 106–115
عنوان‌ها: 3
بالاترین رتبه: No. 12 (December 13, 1982)
جان صدری (انگلیسی: John Sadri؛ زاده ۱۹ سپتامبر ۱۹۵۶) یک تنیس‌باز اهل ایالات متحده آمریکا است.
جرد کانینگهام

| 0 | 1 |
| --- | --- |
شمارهٔ ۱۱ – Pieno žvaigždės Pasvalys: شمارهٔ ۱۱ – Pieno žvaigždės Pasvalys
پست: شوتینگ گارد
لیگ: Lithuanian Basketball League
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زادهٔ: ۲۲ مهٔ ۱۹۹۱ ‏(۳۳ سال) اوکلند، کالیفرنیا
ملیت: ایالات متحده آمریکا
قد: ۶ فوت ۵ اینچ (۱٫۹۶ متر)
وزن: ۱۸۷ پوند (۸۵ کیلوگرم)
اطلاعات حرفه: اطلاعات حرفه
دبیرستان: San Leandro (سان لئاندرو، کالیفرنیا)
کالج: Oregon State (2009–2012)
درفت ان‌بی‌ای: ۲۰۱۲: راند یکم، بیست و چهارم پیک کلی
انتخاب‌شده توسط کلیولند کاوالیرز: انتخاب‌شده توسط کلیولند کاوالیرز
پیشه بازیکنی: ۲۰۱۲–اکنون
تاریخچه فعالیت: تاریخچه فعالیت
2012–2013: دالاس ماوریکس
۲۰۱۲–۲۰۱۳: ←Texas Legends
2013–2014: آتلانتا هاوکس
۲۰۱۳–۲۰۱۴: ←Bakersfield Jam
2014: ساکرامنتو کینگز
2014–2015: لس آنجلس کلیپرز
۲۰۱۵: Delaware 87ers
۲۰۱۵: Idaho Stampede
2015–2016: کلیولند کاوالیرز
۲۰۱۶: Idaho Stampede
2016: میلواکی باکس
۲۰۱۶–۲۰۱۷: باشگاه بسکتبال نانجینگ کینگز
۲۰۱۷–۲۰۱۸: باشگاه بسکتبال بایرن مونیخ
۲۰۱۸–۲۰۱۹: Brescia Leonessa
۲۰۱۹–۲۰۲۰: Santa Cruz Warriors
۲۰۲۰: Shanghai Sharks
۲۰۲۱: Bnei Herzliya
۲۰۲۲–present: Pieno žvaigždės Pasvalys
 :  
دستاوردهای حرفه‌ای و جوایز: دستاوردهای حرفه‌ای و جوایز
 BBL All-Star (2018)  First-team All-Pac-12 (2012)  Second-team All-Pac-12 (2011) :  BBL All-Star (2018)  First-team All-Pac-12 (2012)  Second-team All-Pac-12 (2011) 
 :  
آمار  در NBA.com: آمار  در NBA.com
آمار در Basketball-Reference.com: آمار در Basketball-Reference.com
جرد کانینگهام (انگلیسی: Jared Cunningham؛ زادهٔ ۲۲ مهٔ ۱۹۹۱) بازیکن بسکتبال اهل ایالات متحده آمریکا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به لس آنجلس کلیپرز، آتلانتا هاوکس، میلواکی باکس، و دالاس ماوریکس اشاره کرد.
گلین جونز (تهیه‌کننده موسیقی)

تهیه‌کنندهٔ موسیقی انگلیسی (زادهٔ ۱۹۴۲)
| گلین جونز | گلین جونز |
| --- | --- |
جانز در سال ۱۹۷۹: جانز در سال ۱۹۷۹
اطلاعات پس‌زمینه: اطلاعات پس‌زمینه
نام تولد: گلین توماس جونز
زاده: ۱۵ فوریهٔ ۱۹۴۲ ‏(۸۲ سال) اپسم، ساری، انگلیس
ژانر: راک پاپ
پیشه(ها): تهیه‌کنندهٔ موسیقی مهندس صدا موسیقی‌دان
ساز(ها): گیتار
سال‌های فعالیت: ۱۹۵۹–اکنون
گلین توماس جونز (به انگلیسی: Glyn Thomas Johns؛ زادهٔ ۱۵ فوریهٔ ۱۹۴۲) مهندس صدا و تهیه‌کنندهٔ موسیقی انگلیسی می‌باشد.
جولیان بیلی

| 0 | 1 |
| --- | --- |
بیلی در جایزه بزرگ ایالات متحده ۱۹۹۱: بیلی در جایزه بزرگ ایالات متحده ۱۹۹۱
زاده: ۹ اکتبر ۱۹۶۱ ‏(۶۲ سال) وولیچ، لندن، انگلستان
فعالیت در مسابقات جهانی فرمول یک: فعالیت در مسابقات جهانی فرمول یک
ملیت:  بریتانیایی
سال‌های فعالیت: ۱۹۸۸، ۱۹۹۱
تیم‌ها: تایرل، لوتوس
ورودی‌ها: ۲۰ (۷ شروع)
قهرمانی‌ها: ۰
پیروزی‌ها: ۰
سکوها: ۰
مجموع امتیازات: ۱
پول پوزیشن: ۰
اولین ورود: جایزه بزرگ برزیل ۱۹۸۸
آخرین ورود: جایزه بزرگ موناکو ۱۹۹۱
جولیان بیلی (انگلیسی: Julian Bailey؛ زادهٔ ۹ اکتبر ۱۹۶۱ در وولیچ) رانندهٔ مسابقات اتومبیل‌رانی فرمول یک اهل انگلستان است که با تیم‌های تایرل و لوتوس در این مسابقات شرکت کرده است.
پاکیو فرناندس

| پاکیو فرناندس | پاکیو فرناندس |
| --- | --- |
زادهٔ: ۶ مارس ۱۹۷۷ گوآدیکس
ملیت: اسپانیا
پاکیو فرناندس (اسپانیایی: Paquillo Fernández‎؛ زادهٔ ۶ مارس ۱۹۷۷) دوندهٔ دو پیاده‌روی سرعت اهل اسپانیا بود.
کاهونی، کلرادو

| کاهونی، کلرادو | کاهونی، کلرادو |
| --- | --- |
محدوده ثبت‌نشده: محدوده ثبت‌نشده
CahoneLocation within the state of Coloradoنمایش نقشه کلرادوCahoneCahone (ایالات متحده آمریکا)نمایش نقشه ایالات متحده آمریکا: CahoneLocation within the state of Coloradoنمایش نقشه کلرادوCahoneCahone (ایالات متحده آمریکا)نمایش نقشه ایالات متحده آمریکا
مختصات: ۳۷°۳۹′۳۹″ شمالی ۱۰۸°۴۸′۰۱″ غربی﻿ / ﻿۳۷٫۶۶۰۸۳°شمالی ۱۰۸٫۸۰۰۲۸°غربی﻿ / 37.66083; -108.80028: مختصات: ۳۷°۳۹′۳۹″ شمالی ۱۰۸°۴۸′۰۱″ غربی﻿ / ﻿۳۷٫۶۶۰۸۳°شمالی ۱۰۸٫۸۰۰۲۸°غربی﻿ / 37.66083; -108.80028
کشور:  ایالات متحده آمریکا
ایالت آمریکا:  کلرادو
تأسیس‌شده: About 1912
ارتفاع: ۶۶۸۰ فوت (۲۰۳۶ متر)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۷ (MST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۶ (MDT)
زیپ‌کد: ۸۱۳۲۰
کاهونی (به انگلیسی: Cahone) یک منطقهٔ مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در شهرستان دولورس، کلرادو واقع شده‌است. کاهونی ۲٬۰۳۶ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
سیارک ۲۳۷۵۲

سیارک ۲۳۷۵۲ (به انگلیسی: 23752 Jacobshapiro، نامگذاری:1998KB41) بیست و سه هزار و هفتصد و پنجاه و دومین سیارک کشف شده‌است که در ۲۲ مه ۱۹۹۸ کشف شد.
قدر مطلق سیارک برابر ۱۰.۷ است.
کتم

| کتم | کتم |
| --- | --- |
کتمLocation in Sudan: کتمLocation in Sudan
مختصات: ۱۴°۱۲′۲۰″ شمالی ۲۴°۳۹′۰″ شرقی﻿ / ﻿۱۴٫۲۰۵۵۶°شمالی ۲۴٫۶۵۰۰۰°شرقی﻿ / 14.20556; 24.65000: مختصات: ۱۴°۱۲′۲۰″ شمالی ۲۴°۳۹′۰″ شرقی﻿ / ﻿۱۴٫۲۰۵۵۶°شمالی ۲۴٫۶۵۰۰۰°شرقی﻿ / 14.20556; 24.65000
کشور:  سودان
ایالت‌های سودان: دارفور شمالی
جمعیت (۲۰۰۶): جمعیت (۲۰۰۶)
 • کل: ۴۵۰۰۰
کتم (به عربی: کتم) یک شهر در سودان است که در دارفور شمالی واقع شده‌است. کتم ۴۵٬۰۰۰ نفر جمعیت دارد.
جانشینی رادیکالی

در شیمی آلی، یک واکنش جانشینی رادیکالی، یک واکنش جانشینی است که رادیکال‌های آزاد به عنوان واسطه‌های واکنش‌پذیر در آن حضور دارند.
واکنش همیشه حداقل شامل دو مرحله و احتمالاً یک مرحله سوم است.
در مرحله اول به نام شروع یا آغاز (۲،۳)، یک رادیکال آزاد با همولیز (هم‌کافت) ایجاد می‌شود. همولیز می‌تواند توسط گرما یا نور فرابنفش و همچنین توسط آغازگرهای رادیکال مانند پراکسیدهای آلی یا ترکیبات آزو ایجاد شود. نور فرابنفش برای ایجاد دو رادیکال آزاد از یک گونه دو اتمی استفاده می‌شود. مرحله نهایی که پایان یا خاتمه (۶و۷) نامیده می‌شود، طی آن رادیکال با گونه رادیکالی دیگری بازترکیب می‌شود. اگر واکنش متوقف نشود، اما در عوض گروه (های) رادیکال به واکنش بیشتر ادامه دهند، مراحلی که در آن رادیکال‌های جدید تشکیل شده و سپس واکنش ادامه می‌یابد، در مجموع به عنوان مرحله انتشار (۴،۵) شناخته می‌شود. این پدیده به این دلیل است که رادیکال جدیدی ایجاد شده می‌تواند در واکنش‌های ثانویه شرکت کند.
واکنش‌های جانشینی رادیکالی

در واکنش‌های هالوژن‌دار کردن رادیکالی، جانشینی رادیکال با واکنشگرهای هالوژن و بسترهای آلکان صورت می‌گیرد. دسته مهم دیگری از جانشینی‌های رادیکالی شامل رادیکال‌های آریل است. یک مثال هیدروکسیل‌دار کردن بنزن توسط واکنشگر فنتون است. بسیاری از واکنش‌های اکسایش و کاهش در شیمی آلی دارای واسطه‌های رادیکالی هستند، به عنوان مثال اکسایش آلدهیدها به کربوکسیلیک اسیدها با کرومیک اسید. واکنش‌های جفت‌شدن را نیز می‌توان جانشینی‌های رادیکالی در نظر گرفت. جانشینی‌های آروماتیک خاص با جانشینی آروماتیک رادیکال-هسته‌دوست صورت می‌گیرد. خوداکسایش فرآیندی است که مسئول تخریب رنگ‌ها و مواد غذایی و همچنین تولید برخی از ترکیبات خطرات آزمایشگاهی مانند دی‌اتیل اتر پروکسید است.
دیگر واکنش‌های جانشینی رادیکالی در زیر فهرست شده‌اند:
اکسیژن‌زدایی بارتون–مک‌کامبی شامل جانشینی یک گروه هیدروکسیل به جای پروتون است.
واکنش برم‌دارکردن وول–زیگلر شامل بروم‌دار کردن آلیلی آلکن‌ها است.
واکنش هونسدیکر نمک‌های نقره کربوکسیلیک اسیدها را به آلکیل هالیدها تبدیل می‌کند.
واکنش Dowd-Beckwith شامل انبساط حلقه در یک بتا-کتو استر است.
واکنش بارتون شامل سنتز نیتروز الکل‌ها از نیتریت‌ها است.
واکنش Minisci شامل تولید یک رادیکال آلکیل از یک کربوکسیلیک اسید و یک نمک نقره و پس از آن جانشینی در یک ترکیب آروماتیک است.
ترکیب‌بند

ترکیب‌بند مجموعهٔ چند غزل یا قصیده بر یک وزن که هر کدام قافیهٔ مخصوص به خود را دارد و بیت‌های متفاوتی در بین هر غزل، عامل اتصال غزل‌ها با یکدیگر است. تفاوت اساسی ترکیب‌بند و ترجیع‌بند در این است که در ترجیع‌بند، بیت ترجیع همهٔ قسمت‌ها یکسان است، ولی در ترکیب‌بند، بیت ترکیب متفاوت و قافیه‌ای هر بار به‌گونه‌ای دیگر دارد. معروف‌ترین ترکیب‌بندهای فارسی از محتشم کاشانی (واقعهٔ کربلا) و جمال‌الدین عبدالرزاق اصفهانی (در نعت پیامبر اسلام) و وحشی بافقی (شرح پریشانی) است. موضوع ترکیب‌بند مواردی از قبیل مدح، وصف، رثا، عشق، و عرفان را دربر می‌گیرد..
بلندترین ترکیب بند زبان فارسی از فدایی مازندرانی در شرح واقعه کربلا در ۴۰۰۰ بیت سروده شده‌است.
تب مدیترانه‌ای فامیلیال

Medical condition
| تب مدیترانه‌ای فامیلیال | تب مدیترانه‌ای فامیلیال |
| --- | --- |
تخصص: روماتولوژی 
طبقه‌بندی و منابع بیرونی: طبقه‌بندی و منابع بیرونی
آی‌سی‌دی-۱۰: E85.0
آی‌سی‌دی-۹-سی‌ام: 277.31
اُمیم: 249100 608107
دادگان بیماری‌ها: 9836
مدلاین پلاس: 000363
ئی‌مدیسین: med/۱۴۱۰
پیشنت پلاس: تب مدیترانه‌ای فامیلیال
سمپ: D010505
مرور ژن:  Familial Mediterranean Fever 
[ویرایش در ویکی‌داده]: [ویرایش در ویکی‌داده]
تب مدیترانه‌ای فامیلیال (Familial Mediterranean fever) اختلالی نادر و غیر عفونی است که با حملات گهگاهی تب ، همراه با درد شکمی و گاه درد قفسه سینه و درد و التهاب مفصل مشخص میگردد.التهاب مفاصل (آرتریت)و سروز (پریتونیت و پلوریت) (اصطلاحاً پلی سروزیت عود کننده) در بیماران محتمل می‌باشد. این بیماری اساسی ژنتیکی دارد و در ناحیه مدیترانه و خاورمیانه مشاهده می‌شود.
شیوع بیماری

در بسیاری از بیماران، بیماری قبل از سن 20 سالگی شروع می‌شود. در ایران بیماران اغلب از نژاد ترک آذری یا یهودی هستند. شایعترین علامت در بیماران تب و درد شکمی است. بیماری به دلیل جهش در ژن MEFV در کروموزوم 16 است و به‌طور اتوزومال مغلوب به ارث می‌رسد. تکرار حملات این بیمارای در طولانی مدت (پس از چندسال) باعث بروز عارضه ای بنام آمیلوئیدوز بخصوص در کلیه می‌شود که نتیجه آن از کار افتادن کلیه می‌باشد ..
اغلب بیماران به کلشی سین پاسخ میدهند.
افراد سرشناس دارای این بیماری

فرکیوکو یا FreqCo
پیزوالکتریکی

یک دیسک پیزوالکتریک زمانی که تغییر شکل داده می‌شود تولید ولتاژ می‌کند (تغییر شکل بسیار اغراق‌آمیز نشان داده شده‌است).
یک صفحه پیزوالکتریک بکاربرده شده برای تبدیل سیگنال شنیداری به امواج صدا.
هر بار شارژ منجر به یک میدان الکتریکی و در نتیجه منجر به یک پتانسیل الکتریکی می‌شود. در این‌جا یک دی الکتریک استاندارد در یک خازن نشان داده شده‌است. در یک دستگاه پیزوالکتریک، تنش مکانیکی، به جای ولتاژ اعمال شده (به عنوان نیروی خارجی)، باعث شارژ جداگانه و جدا شدن در اتم‌های ماده می‌شود.
تعادل پیزوالکتریک اهدا شده توسط پیر کوری به ویلیام تامسون، موزه‌ای در گلاسگو
یکی از ویژگی‌های غیرمعمولی که برخی سرامیک‌ها و پلیمر‌ها از خود نشان می‌دهند، پدیدهٔ پی‌اِیزوالکتریک یا اثر فشاربرقی است. با اعمال نیروی خارجی، دوقطبی‌های این سرامیک‌ها تحریک می‌شوند و میدان الکتریکی ایجاد می‌شود. وارونه کردن اثر نیرو (مثلاً از کششی به فشاری) جهت میدان را معکوس می‌کند.
از مواد پیزوالکتریک در مبدل‌ها و وسایلی که انرژی الکتریکی را به انرژی مکانیکی تبدیل می‌کنند یا برعکس استفاده می‌شود. کاربردهای نام‌آشنایی از جمله پیکاپ گرامافون، میکروفون‌ها، مولدهای فوق صوت و حسگرهای سونار از خاصیّت پیزوالکتریک استفاده می‌کنند. در پیکاپ گرامافون همچنان که قلم شیارهای رکورد را می‌پیماید یک اختلاف فشار به مادهٔ پیزوالکتریک موجود در پیکاپ وارد می‌شود که نهایتاً به سیگنال الکتریکی تبدیل می‌شود. این سیگنال قبل از ورود به بلندگو تقویت می‌شود. خاصیّت پیزوالکتریک یک ویژگی مواد کریستالی دارای ساختار پیچیدهٔ بدون تقارن است. رفتار پیزوالکتریک یک پلی‌کریستال به‌وسیلهٔ گرم کردن بالاتر از دمای پخت و سپس خنک کردن تا دمای اتاق در مجاورت میدان الکتریکی قوی بهبود می‌یابد.
اثر پیزوالکتریک توانایی برخی مواد برای تبدیل انرژی مکانیکی به انرژی الکتریکی و تبدیل انرژی الکتریکی به انرژی مکانیکی می‌باشد. این اثر را برادران کوری، پیر و ژاک کوری، در دههٔ ۱۸۸۰ کشف کردند. موادی که این پدیده را از خود بروز می‌دهند مواد پیزوالکتریک نامیده می‌شوند. اثر پیزوالکتریک در انواع بسیاری از مواد از جمله تک بلورها، سرامیک‌ها، بسپارها و مواد مرکب دیده می‌شود. تولید اختلاف پتانسیل الکتریکی در برخی بلورهای نارسانا مثل کوارتز تحت کشش یا فشار معکوس هم‌اند و هر چه میزان فشار یا کشش بیش‌تر باشد، اختلاف پتانسیل تولید شده بیش‌تر است. اثر پیزوالکتریک معکوس به معنی تغییر شکل آن‌ها بر اثر اعمال اختلاف پتانسیل الکتریکی است. اگر دو وجه روبرویی در هریک از این بلورها را به اختلاف پتانسیل متناوب الکتریکی وصل کنیم، تغییر شکل متناوبی در آن رخ می‌دهد و به ارتعاش در می‌آید.
مقدمه

پیزوالکتریک بار الکتریکی‌ای است که در مواد جامد مشخصی به علت فشار مکانیکی انباشته می‌شود (به ویژه در کریستال‌ها، بعضی سرامیک‌ها و مواد آلی مانند استخوان، DNA و پروتئین‌های مختلف). واژه پیزوالکتریک یعنی الکتریسیتهٔ ناشی از فشار که از لغت یونانی پیزو به معنای فشردن و الکترون به معنی کهربا (اولین مشاهدات مربوط به الکتریسیته مربوط به خاصیت باردار شدن کهربا در اثر مالش با سایر مواد بوده‌است و به همین دلیل مدت‌ها بعد جورج استونی واحد سازنده برق را الکترون نامید) برگرفته شده‌است.
اثر پیزوالکتریک از ارتباط خطی بین حالت مکانیکی و الکتریکی در مواد بلورین و شفاف بدون تقارن مرکزی درک می‌شود.
اثر پیزوالکتریک یک فرایند برگشت‌پذیر است؛ موادی که به‌طور مستقیم اثر پیزوالکتریک (تولید داخلی بار الکتریکی به دلیل اعمال نیروی مکانیکی) را انباشته می‌کنند اثر پیزوالکتریک معکوس (تولید داخلی نیروی مکانیکی در اثر اعمال میدان الکتریکی) را نیز انباشته می‌کنند.
به عنوان نمونه سرامیک‌های ‎PZT (Pb[ZrxTi1-x]O۳ ۰≤x≤۱)‎ اگر به اندازه ۰٫۱ درصد از ابعادشان تغییر شکل دهند نیروی پیزوالکتریک قابل اندازه‌گیری تولید خواهند کرد. برعکس اگر میدان الکتریکی به آن‌ها اعمال شود به اندازه ۰٫۱ درصد از ابعادشان تغییر شکل خواهند داد. پیزوالکتریک استفاده‌های مفیدی دارد از جمله تولید و ردیابی صوت، تولید ولتاژهای بالا، تولید فرکانس الکترونیکی، میکروبالانس‌ها (ترازوهای بسیار دقیق) و متمرکز کردن پرتوهای نور در مقیاس بسیار بزرگ. این پدیده همچنین بنیانی برای بسیاری از تکنیک‌های علمی و سودمند در مقیاس اتمی است؛ بررسی میکروسکوپی مثل STM, AFM, MTA SNOM و… همچنین استفاده‌های روزمره به عنوان منبع احتراق برای سیگار.
تاریخچه > اکتشاف و پژوهش‌های اولیه

اثر پیزوالکتریک (تولید پتانسیل الکتریکی در پاسخ به دما) در اواسط قرن هجدهم توسط کارل لینائوس و فرنز آپینوس مطالعه شد و با الهام از این موضوع رنه جاست هاووی و آنتونی سزار بکورل ادعا کردند بین فشار مکانیکی و بار الکتریکی رابطه‌ای وجود دارد گرچه آزمایش‌های آن‌ها نتیجهٔ قاطعی نداد.
اولین اثبات تجربی اثر پیزوالکتریک در سال ۱۸۸۰ توسط برادران پیر کوری و جکوئیز کوری انجام شد. آن‌ها دانششان را از پیروالکتریک با درکشان از ساختار کریستالی اساسی ترکیب کردند که منجر به پیش‌بینی رفتار کریستال‌ها شد و اثبات کردند کریستال‌های ترمالین، کوارتز، زبرجد هندی، نیشکر و پتاسیم سدیم تارترات (نمک راشل) خاصیت پیزوالکتریک دارند. کوارتز و نمک راشل بیش‌ترین پیزوالکتریک را در خود انباشته می‌کنند. کیوری‌ها اثر پیزوالکتریک معکوس را پیش‌بینی نکردند، اثر معکوس با روابط ریاضی توسط گابریل لیپمان در سال ۱۸۸۱ از قوانین ترمودینامیک نتیجه شد. کیوری‌ها بلافاصله وجود اثر معکوس را تأیید کردند و به تحقیقات خود ادامه دادند تا اثبات کامل تغییر شکل الکتریکی-الاستیکی-مکانیکی سرامیک‌های پیزوالکتریک را به‌دست‌آورد.
تا چند دهٔه بعد، پیزوالکتریک یک پدیدهٔ کمیاب آزمایشگاهی باقی ماند. کارهای بیش‌تری برای تعریف ساختار کریستال‌هایی که پیزوالکتریک را در خود ذخیره می‌کنند انجام شد که در سال ۱۹۱۰ با انتشار کتابی با موضوع فیزیک کریستال‌ها به اوج خود رسید که ۲۰ دستهٔ کریستال طبیعی را که قابلیت ذخیرهٔ پیزوالکتریک داشتند، شرح داد و ثابت‌های پیزوالکتریک را با دقت زیاد توسط تحلیل‌ها و آمارهای کششی به‌دست‌آورد.
تاریخچه > جنگ جهانی اول و پس از آن

اولین استفادهٔ عملی از دستگاه‌های پیزوالکتریک، سونار (دستگاه کاشف زیردریایی به وسیلهٔ امواج صوتی) بود که در جنگ جهانی اول توسعه پیدا کرد. در سال ۱۹۱۷ در فرانسه پائول لانگ وین و همکارانش روی یک آشکارگر ماوراء صوت کار کردند. دستگاه از یک مبدل که از کریستال‌های نازک کوارتز که با دقت بین دو صفحهٔ نازک فولاد متصل شده بودند و یک هیدروفن (دستگاهی که اصوات زیر آب را ثبت می‌کند) برای شناسایی و بازگرداندن انعکاس صوت، تشکیل شده‌بود. با فرستادن صوت فرکانس بالا از مبدل و اندازه‌گیری مدت زمان رفت و برگشت صدا می‌توان فاصله تا شیء مورد نظر را اندازه‌گیری کرد.
استفادهٔ موفقیت‌آمیز پیزوالکتریک در سونار موجب شد علاقهٔ فزاینده‌ای در توسعهٔ دستگاه‌های پیزوالکتریک ایجاد شود. در چند دههٔ بعد، مواد و کاربردهایی جدیدی از پیزوالکتریک کشف شد.
دستگاه‌های پیزوالکتریک در بسیاری از زمینه‌ها جا باز کردند. دستگاه ضبط صدای سرامیکی هم ارزان و هم دقیق بود و آسان‌تر ساخته می‌شد. پیشرفت مبدل‌های ماوراء صوت موجب شد سنجش گران‌روی (ویسکوزیته) و کشسانی در مایعات و جامدات آسان‌تر شود که نتیجهٔ آن پیشرفتی عظیم در مطالعه بر روی مواد بود. بازتاب سنج‌های ماوراء صوت می‌توانستند ترک‌های فلزات را در ریخته‌گری بیابند که موجب افزایش ایمنی ساختار شد.
تاریخچه > جنگ جهانی دوم و پس از آن

در جریان جنگ جهانی دوم گروه‌های غیر مستقل پژوهش در ایالات متحدهٔ آمریکا، روسیه و ژاپن دستهٔ جدیدی از مواد ساخت بشر را کشف کردند که فروالکتریک نام‌گذاری شد و خیلی بیش‌تر از مواد طبیعی پیزوالکتریک را ذخیره می‌کردند و موجب علاقه‌ای وافر در توسعهٔ تیتانات باریم و بعدها ZrTiO3 با ویژگی‌هایی منحصربفرد شد.
یک نمونهٔ مهم کاربرد پیزوالکتریک توسط آزمایشگاه‌های تلفن بل توسعه یافت. به دنبال جنگ جهانی اول فردریک بر روی تلفن بیسیم در دانشکدهٔ مهندسی مشغول به کار بود که باعث توسعهٔ کریستال “AT cut” شد. کریستالی که در محدودهٔ دمایی وسیعی مورد استفاده قرار می‌گرفت. این به لوازم فرعی سنگینی که کریستال قبلی نیاز داشت، نیاز نداشت. نتیجهٔ آن تسهیل استفاده در صنایع هوایی بود. با استفاده از رادیو در صنعت، هواپیماها می‌توانستند حملات دسته جمعی هماهنگ انجام دهند.
پیشرفت دستگاه‌های پیزوالکتریک و علم مواد منحصراً در داخل کمپانی‌های توسعه دهنده نگهداری شد که بیش از همه به علت شروع جنگ همچنین برای محفوظ داشتن حق امتیاز بود. کریستال‌های کوارتز اولین موادی بودند که از آن‌ها بهره‌برداری شد، اما دانشمندان به دنبال موادی با کارایی عالی بودند. با وجود پیشرفت در علم مواد، و کامل شدن فرایند تولید، بازار ایالات متحده به آن سرعت رشد نکرد. بدون بازار مصرف جدید، پیشرفت صنعت پیزوالکتریک ایالات متحده با مشکل جدی مواجه بود.
در مقابل تولیدکننده‌های ژاپنی اطلاعاتشان را به اشتراک گذاشتند و به سرعت، هم از نظر فنی و هم از نظر تولیدی در مسابقه پیروز شدند و بازارهای جدیدی برای محصولات خود به وجود آوردند. تلاش‌های ژاپنی‌ها در علم مواد موجب ساخت مواد پیزوالکتریک جدیدی شد که با ایالات متحده رقابت می‌کرد، اما بدون محدودیت گران حق امتیاز. بیش‌تر پیشرفت‌های ژاپنی‌ها در علم پیزوالکتریک شامل طراحی‌های جدید در صافی‌های پیزوسرامیک برای رادیوها، تلویزیون‌ها، پیزوبوزر‌ها (تولید صدای تیز و تند)، مبدل‌های صدا که می‌توانند مستقیماً به مدارهای الکتریکی متصل شوند و چاشنی‌های پیزوالکتریک که برای سیستم موتورهای کوچک (و بریان‌کن‌ها) جرقه تولید می‌کنند، بود. مبدل‌های ماوراء صوت که امواج را به هوا می‌فرستند مدت زیادی وجود داشتند اما اولین استفادهٔ تجاری در کنترل‌های تلویزیون بود. امروزه این مبدل‌ها بر روی انواع مختلف ماشین‌ها به عنوان ردیاب کاربرد دارند و به راننده کمک می‌کنند فاصلهٔ عقب ماشین تا اجسامی که در سر راه آن قرار دارد را بفهمد.
سازوکار و ساختمان

ذات اثر پیزوالکتریک به دوقطبی‌های الکتریکی لحظه‌ای در جامدات مربوط می‌شود. سطح خارجی ممکن است در شبکهٔ کریستالی با بار نامتقارن محیطی تحریک شده باشد (از جمله درBaTiO۳ و PZTها) یا ممکن است مستقیماً توسط گروه‌های مولکولی حمل شود (به عنوان مثال در نیشکر). چگالی دوقطبی یا پلاریزاسیون [Cm/m۳] به سادگی با نتیجه‌گیری از دوقطبی‌های لحظه‌ای در واحد حجم سلول واحد برای کریستال‌ها محاسبه می‌شود. همچنان‌که هر دوقطبی یک بردار است، چگالی دوقطبی نیز بردار است (یک کمیت برداری است). دوقطبی‌های نزدیک هم در مناطقی به نام قلمرو ویس جهت‌گیری می‌کنند. این قلمروها معمولاً تصادفی جهت‌دار می‌شوند اما می‌توانند توسط فرایند قطبی‌سازی (با قطبی‌سازی مغناطیسی متفاوت است) هم‌جهت شوند، فرایندی که یک میدان الکتریکی قوی (معمولاً در دماهای بالا) به جسم اعمال می‌شود. تمام مواد پیزوالکتریک قطبی نمی‌شوند.
نکتهٔ قطعی در مورد اثر پیزوالکتریک تغییر قطبش هنگام اعمال فشار مکانیکی است که ممکن است به علت ایجاد آرایش فضایی جدید دوقطبی‌ها یا به علت جهت‌گیری مولکول‌های قطبی لحظه‌ای تحت اثر نیروی خارجی باشد سپس خاصیت پیزوالکتریک در اثر تنوع در قدرت دوقطبی‌ها یا جهت آن‌ها یا هر دو به وجود آید. این اثر بستگی دارد به:
جهت‌گیری دوقطبی‌ها درون کریستال
تقارن کریستال
فشار مکانیکی اعمالی
تغییر در قطبش در تغییر چگالی سطحی بار در سطوح کریستالی ظاهر می‌شود یعنی تنوع میدان الکتریکی در سطوح، چون که واحد چگالی بار سطحی و قطبش یکسان است ‎[C/m۲] = [Cm/m۳]‎. اگرچه خاصیت پیزوالکتریک بر اثر تغییر در چگالی بار سطحی سبب نمی‌شود، اما به علت چگالی دو قطبی در سطح سبب می‌شود. به عنوان مثال اگر به یک سانتی‌متر مکعب کواتز ۲ کیلونیوتن نیرو وارد شود ۱۲۵۰۰ ولت اختلاف پتانسیل ایجاد می‌کند.
خاصیت پیزوالکتریک اثر ترکیب شدهٔ رفتار الکتریکی ماده است.
طبقه‌بندی کریستال‌ها

از ۳۲ گروه کریستال، ۲۱ گروه تقارن مرکزی ندارند و از این‌ها ۲۰ گروه خاصیت پیزوالکتریک دارند (گروه ۲۱ام کلاس مکعب ۴۳۲ است) که ۱۰ تا از آن‌ها کلاس کریستال قطبی را نشان می‌دهند که قطبش خودبه‌خودی بدون فشار مکانیکی را دارا هستند و خاصیت پیزوالکتریک را ذخیره می‌کنند. اگر دوقطبی لحظه‌ای توسط میدان الکتریکی معکوس شود به آن ماده فروالکتریک گویند.
کلاس‌های کریستالی قطبی: ۱، ۲، m, mm2, 4, 4 mm, 3, 3m, 6, 6 mm.
کلاس‌های کریستالی پیزوالکتریک: ۱، ۲، m, 222, mm2, 4, 4, 422, 4 mm, 42m, 3, 32, 3m, 6, 6, 622, 6 mm, 62m, 23, 43m.
کریستال‌های قطبی بدون اعمال فشار مکانیکی نیز قطبی هستند. اثر پیزوالکتریک خود به خود بر اثر قدرت یا جهت قطبش یا هر دو آشکار می‌شود. از طرف دیگر کریستال‌های پیزوالکتریک غیرقطبی در اثر ایجاد دو قطبی فقط بر اثر اعمال فشار مکانیکی به وجود می‌آید. در این کریستال‌ها، تنش کریستال را از گروه غیرقطبی به گروه قطبی تبدیل می‌کند.
مواد

بسیاری مواد چه طبیعی چه ساختهٔ دست بشر پیزوالکتریک را ذخیره می‌کنند.
مواد > کریستال‌های ذاتی

برلینیت (AlPO۴) یک فسفات معدنی کمیاب که از نظر ساختمانی مشابه کوارتز است
نیشکر
کوارتز
نمک راشل
زبرجد هندی
مواد معدنی گروه تورمالین
مواد > سایر مواد طبیعی

استخوان: استخوان بی‌آب بعضی خواص پیزوالکتریک را ذخیره می‌کند. مطالعات فوکادا و بقیه نشان داد این‌ها به خاطر کریستال‌های آپاتایت که متقارن مرکزی هستند نیست بلکه به خاطر کلاژن است. کلاژن در ساختارش جهت‌گیری محوری قطبی مولکول‌های دوقطبی را ذخیره می‌کند و می‌توان آن‌ها را بیوالکترت محسوب کرد، یک نوع مادهٔ دی‌الکتریک که فضای بار شبه ثابت و بار دوقطبی را ذخیره می‌کند. وقتی تعدادی از مولکول‌های کلاژن در یک جهت تحت فشار قرار می‌گیرند مقدار بار زیادی از داخل به سطح نمونه حمل می‌شود که انتظار می‌رود دلیل به وجود آمدن پتانسیل باشد.
اثر پیزوالکتریک عموماً به عنوان یک حسگر نیروی بیولوژیکی عمل می‌کند. این اثر در تحقیقات انجام شده در دانشگاه پنسیلوانیا در اواخر دهه ۱۹۷۰ و اوایل ۱۹۸۰ به کار گرفته شد که در نتیجه مشخص گردید استفادهٔ پیوسته از پتانسیل الکتریکی می‌تواند هم تخریب استخوان‌ها و هم رشد استخوان‌ها را (بسته به پلاریته یا قطبیت آن‌ها) باعث شود. مطالعات بیش‌تر انجام گرفته در دههٔ ۱۹۹۰ معادلهٔ ریاضی را فراهم نمود که شباهت انتشار موج استخوان‌های بلند را همانند کریستال‌های شش گوشه (کلاس ۶) تأیید می‌کرد.
تاندون
ابریشم
چوب (به علت تار و پود پیزوالکتریک آن)
مینای دندان
عاج دندان
مواد > کریستال‌های دست‌ساز

گالیم ارتوفسفاته (GaPO۴) کریستالی مشابه کوارتز
لانگاسیت (La3Ga5SiO۱۴)، کریستالی مشابه کوارتز
مواد > سرامیک‌های دست‌ساز

خانوادهٔ سرامیک‌های دارای ساختارهای پروسکایت یا تنگستن- برنز، خواص پیزوالکتریک از خود نشان می‌دهند:
تیتانات باریم (BaTiO۳)—(اولین سرامیک پیزوالکتریک کشف شده)
سرب تیتانات (PbTiO۳)
تیتانات زیرکونات سرب (Pb[ZrxTi۱−x]O۳ ۰≤x≤۱
نیوبات پتاسیوم (KNbO۳)
نیوبات لیتیم (LiNbO۳)
لیتیم تانتالات (LiTaO۳)
سدیم تنگستات (Na2WO۳)
Ba2NaNb5O۵
Pb2KNb5O۱۵
مواد > پیزوسرامیک‌های بدون سرب

اخیراً نگرانی‌ها در خصوص سمی بودن دستگاه‌ها و اجزای حاوی سرب افزایش یافته و در این خصوص استفاده از قوانین و مقررات محدودکننده مواد خطرناک را مطرح ساخته‌است. افزایش این نگرانی‌ها تأکید بر توسعهٔ کامپوزیتی مواد پیزوالکتریک بدون سرب می‌باشد.
نیوبات پتاسیوم سدیم (NaKNb)
بیسموت فریت (BiFeO۳)
نیوبات سدیم NaNbO۳
تاکنون، نه اثر محیطی این مواد تأیید شده و نه پایداری این مواد به هنگام تهیهٔ آن‌ها.