هیو تامپسون
مداخله در کشتار مای لی

در ۱۶ مارس ۱۹۶۸، از مرکز فرماندهی بارکر به تامپسون و خدمهٔ هلیکوپتر دیده‌بانی مدل Hiller OH-23 Raven شامل گلن آندرئوتا (ارشد خدمه) و لاری کالبرون (توپچی)، مأموریت پشتیبانی عملیات تجسس و انهدام در سون می واقع در استان کنگ نگای در ویتنام جنوبی داده شد. ارتش ایالات متحده روستای سون می (و چهار دهکدهٔ تشکیل دهندهٔ آن شامل مای لی، مای خه، کو لوی و تو کونگ) محل تجمع ویت‌کنگها می‌دانست.
اطلاعات ارتش در مورد حضور ویت‌کنگ‌ها در سون می نادرست بود: اهالی روستا عمدتاً خانواده‌های برنج‌کار غیرمسلح و بی‌طرف بودند. در پروازهای شناسایی (از جمله پرواز تامپسون) که در حوالی سون می انجام شد، نشانه‌ای از حضور دشمن مشاهده نشد. بدون هیچ گزارش اطلاعاتی معتبری، ارتش ایالات متحده سان می را گلوله‌باران کرده و غیرنظامیان بسیاری را کشت. بعد از گلوله‌باران، هنگ بیستم پیادهٔ ارتش یکم فرماندهی بارکر معروف به چارلی کمپانی یا کمپانی سی، به رهبری کاپیتان ارنست مدینا به سان می وارد شدند.
افسران و سربازان کمپانی سی پس از ورود به سان می، با حرکت در روستا و اطراف آن به کشتار غیرنظامیان، تجاوز جنسی و آتش‌افروزی دست زدند. دستهٔ یکم کمپانی سی به فرماندهی ستوان ویلیام لاوز کالی جونیور. بین ۷۰ تا ۸۰ روستایی، عمدتاً زن و کودک را وادار به تجمع در یک خندق کردند. اعضای دسته سپس با چاقو، نارنجک، سرنیزه و سلاح‌های سبک این روستاییان را کشتار کردند.
تامپسون در یک کنفرانس دانشگاهی که با موضوع مای لی در سال ۱۹۹۴ در دانشگاه تولان برگزار شد، چنین گفت: «پرواز ما مدام می‌رفت و برمی‌گشت، ما خیلی زود متوجه انبوه اجساد شدیم که همه جا پراکنده شده بود. هر طرف را که نگاه می‌کردیم، جسد می‌دیدیم: جسد نوزاد، بچه‌های دو، سه، چهار و پنج ساله، زن، مردهای خیلی پیر. خلاصه این که هیچ کدامشان در سن خدمت ارتشی نبودند.»
تامپسون و هم‌قطارانش در ابتدا تصور کردند که کشتار غیرنظامیان نتیجهٔ آتش‌باری توپخانه است. اما وقتی متوجه قتل‌عام غیرنظامیان شدند که به گفتهٔ لاری کولبرون شاهد قتل زن مجروحی به دست فرمانده عملیات، کاپیتان مدینا بودند. خدمهٔ پرواز تقاضای انتقال درمانی زن را داده بودند.
«دختر جوانی را دیدیم، حدوداً بیست ساله که افتاده بود روی علف‌ها. می‌دیدیم که مسلح نیست و از سینه زخمی شده. با دود نشانه‌گذاریش کردیم، چون یک جوخه دیده بودیم که داشت نزدیک می‌شد. دود سبز بود به این معنا که نزدیک شدن به سوژه بی‌خطر است، معنی قرمز برعکس است. ارتفاع پرواز ما کمتر از دو متر بود و وقتی کاپیتان مدینا رسید از او کمتر از شش متر و نیم فاصله داشتیم. مدینا به او لگد زد، یک قدم برگشت عقب و کار دختر را تموم کرد. درست جلوی چشم ما. وقتی کار مدینا را دیدیم، ناگهان فهمیدیم: این‌ها بچه‌های ما بودند و داشتند آدم می‌کشتند.»
بلافاصله بعد از این اعدام بود که تامپسون متوجه خندق پر از قربانیان کالی شد. تامپسون با هلیکوپترهای همراه خود و نیز مرکز فرماندهی تماس گرفت: «به نظرم می‌اید این پایین کشتار غیرضروری به میزان بالا در جریان است. یک چیزی غلط است. همه جا پر از جسد است. ما یک خندق پر از جسد دیدیم. یک جای کار می‌لنگد.» تامپسون متوجه حرکتی در خندق شد که نشان دهندهٔ حضور انسانی زنده در آن بود. او بلافاصله نشست تا به قربانیان کمک کند. ستوان کالی به تامپسون نزدیک شد و این دو گفتگوی ناخوشایندی را آغاز کردند.
تامپسون: اینجا چه خبر است ستوان؟
کالی: به خودم مربوط است.
تامپسون:این چه وضعی است؟ اینها کی اند؟
کالی:من تابع دستورم.
تامپسون:دستور؟ دستور کی؟
کالی: من تابعم…
تامپسون: اینها انسان هستند، غیرنظامی و غیرمسلح، قربان.
کالی: ببین تامپسون، اینجا زمین بازی من است. من مسئولم. به تو ربطی ندارد.
تامپسون:آره، بازیت حرف ندارد.
کالی: بهتر است برگردی تو هلیکوپترت و سرت هم به کار خودت باشد.
تامپسون: واایستا و تماشا کن!
وقتی تامپسون با کالی صحبت می‌کرد، سروان دیوید میچل زیردست کالی، به سمت خندق آتش گشود و هر کسی را که حرکت می‌کرد کشت. تامپسون و هم‌قطارانش در حالتی از شوک و ناباوری به هلیکوپتر برگشته و شروع به جستجو کردند تا غیرنظامیانی که می‌توانند را نجات دهند. آن‌ها در شمال غرب دهکده گروهی شامل زنان، کودکان و افراد مسن را دیدند که در حال فرار از دستهٔ دوم کمپانی سی بودند. تامپسون که دریافته بود افراد دسته قصد کشتار این روستاییان را دارند، پرندهٔ خود را بین روستاییان و دسته فرود آورد. و به افرادش دستور داد که اگر افراد دستهٔ دوم قصد کشتن روستاییان را داشتند، به سمت آن‌ها شلیک کنند. در حالی که آندرئوتا و کولبرون به سمت افراد دستهٔ دوم نشانه رفته بودند، تامپسون روستاییان را راضی کرد که به دنبال او بیایند. در نهایت او با کمک دو خلبان دیگر از دوستانش، روستاییان را از محل تخلیه کرد.
تامپسون به سبب کمبود سوخت، مجبور شد به باند تدارکاتی موقتی، کیلومترها دورتر از دهکده مراجعه کند. پیش از خروج آن‌ها از دهکده، آندرئوتا متوجه حرکتی در خندق پر از جسد شد. به نقل از ترنت انگرز در «قهرمان فراموش شدهٔ مای لی: داستان هیو تامپسون» (۲۰۱۴):
«هلیکوپتر دور زد و سریعاً نزدیک لبهٔ خندق نشست. آندرئوتا که محل جنبش را از نظر دور نکرده بود، به محض فرود از هلیکوپتر بیرون جهید. تامپسون و کالبرون در دو سوی هلیکوپتر به نگهبانی ایستاده بودند. آندرئوتا برای رسیدن به نقطهٔ مورد نظر خود مجبور بود روی چندین جسد پاره‌پاره شده قدم بگذارد. بچهٔ پنج یا شش ساله زیر جسدی یا چندین سوراخ گلوله در سینه پیدا شد. کودک غرق خون و به شدت شوکه بود.»
خدمهٔ تامپسون تنها بازماندهٔ خندق، دو با (Do Ba) را به بیمارستانی در کنگ نگای منتقل کردند.
بعد از انتقال کودک به بیمارستان، تامپسون به مرکز فرماندهی پرواز کرد و در نهایت خشم کشتار را به مافوق خود گزارش داد. گزارش او به سرعت به سرهنگ دوم فرانک بارکر، فرمانده کل عملیات رسید. او سریعاً با نیروهای حاضر در صحنه تماس گرفت و دستور توقف «کشتار» را داد. بعد از سوختگیری هلیکوپتر، خدمه به روستا بازگشتند تا از توقف کشتار و تخلیهٔ مجرحان اطمینان حاصل کنند.