stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
کتب اربعه
عنوان‌ها و ویژگی‌های انحصاری کتب اربعه > استبصار اثر شیخ طوسی

مقالهٔ اصلی: الاستبصار
استبصار دیگر اثر شیخ طوسی در موضوع حدیث است که اولین اثر فقهی شیعی در جمع روایات مختلف به‌حساب می‌آید. طوسی در این اثر، فتوای خویش را با ذکر روایتی بیان و در ادامه، احادیث مخالف فتوایش را نقل می‌کند. وی در نهایت راه جمع یا طرح روایات مخالف را بیان می‌کند. از ویژگی‌های مشترک استبصار و تهذیب، می‌توان به مواردی چون تنظیم شدن بر اساس کتاب مقنعه، حذف سندهای روایت به جهت رعایت اختصار و کوشش در رفع تعارض میان احادیث متعارض اشاره کرد. نویسنده در این اثر، احادیث را به دو دستهٔ متواتر و غیرمتواتر؛ و غیرمتواتر را نیز به دو دستهٔ احادیث همراه با قرائن و احادیث بدون قرائن (آحاد) تقسیم می‌کند. بر اساس این تقسیم‌بندی، احادیث آحادِ بدونِ معارض، مورد پذیرش هستند و در صورت وجود تعارض، باید قواعد تعادل و تراجیح در تعیین روایت حجت مورد استفاده قرار گیرد. همچنین شیخ طوسی در این اثر به بیان برخی از قرائن برای اعتبار روایت پرداخته است. تمام نقدهای وارد شده بر کتاب تهذیب، بر کتاب استبصار نیز وارد شده است. به گزارش آقابزرگ تهرانی در الذریعه، قدیمی‌ترین نسخه این کتاب، نسخه ناقصی نگاهداری شده در کتابخانه سیدهادی کاشف‌الغطاء در نجف به خط جعفر بن علی مشهدی است که تاریخ اتمام نگارشش، ۵۷۳ ه‍.ق عنوان شده است.
فهرست مؤلفان مصادر کتب اربعه

طبرسی در خصوص اصول اربعمائه می‌نویسد که چهارهزار نفر از اهل علم، از جعفر صادق روایت کرده و سؤالاتِ از وی و جواب‌های او را جمع‌آوری کرده‌اند. این کتاب‌ها به نام «اصول اربعمائه» (یا اصول چهارصدگانه) شناخته می‌شوند. علی نمازی تمام روایات موجود در کتب اربعه را اتخاذ شده از همین اصول می‌داند. وی در تحقیقی، شصت و پنج اصل از این اصول را منبع تألیف کتب اربعه دانسته است.
منبع‌شناسی

کتاب الاعلام الهادیه الرفیعه فی اعتبار الکتب الاربعه، از آثار مربوط با کتب اربعه است که توسط علی نمازی شاهرودی نگاشته شده است. نویسنده در این اثر سعی می‌کند تا اعتبار کتب اربعه را با استدلال‌هایی، به مخاطب اثبات نماید. نمازی در این اثر ابتدا به بررسی اجمالی راویان این کتب می‌پردازد و اقوال علمای شیعه را در این خصوص گزارش می‌کند و به انتقادها پاسخ می‌دهد. وی کتابش را در ۵ فصل و یک خاتمه تدوین کرده است. در فصل اول به بیان اصول اربعمائه مورد استفاده در کتب اربعه و در فصل دوم به اعتبار این اصول پرداخته است. او می‌کوشد تا در فصل سوم وجوب اعتماد به این اصول را اثبات کند و در فصل چهارم، سخنان مشایخ ثلاث (نویسندگان کتب اربعه) در اعتبار کتب اربعه را مورد توجه قرار می‌دهد. نمازی در فصل پنجم، اعتبار کتب اربعه را از زبان عالمان شیعه گزارش می‌کند و در خاتمهٔ کتاب به دفع شبهات در خصوص این کتب می‌پردازد. فصل هفتم از کتاب مستدرکات علم رجال الحدیث اثر همو نیز به اعتبار کتب اربعه اختصاص یافته است. دیگر کتاب در این زمینه، اصول علم الرجال بین النظریه و التطبیق اثر محمدعلی علی‌صالح معلم است. این کتاب تقریر درس خارج مسلم داوری است. فصل اول این کتاب در بررسی کتب اربعه تدوین شده است. ابوالقاسم خویی نیز در کتاب معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواة، مقدمهٔ ششم از کتابش را به بررسی روایات کتب اربعه اختصاص داده است. وی اسامی راویان کتب اربعه را یک به یک در کتاب گزارش می‌کند و به بررسی رجالی آنان می‌پردازد. محمدباقر بهبودی، چهار اثر به صورت مجزا به نگارش درآورده است و قصد داشته تا صحاح احادیث این آثار را جمع نماید. حسن بن زین‌الدین عاملی معروف به صاحب معالم، اثری با عنوان منتقی الجمان را در بررسی کتب اربعه نگاشته است و در آن به روش اسناد کتب اربعه و همچنین ویژگی‌های این کتب و بررسی سند و راویان این آثار پرداخته است. کتاب مفتاح الفلاح اثری مختصر است از ابوالفضل میرلوحی که به اعتبار و صحت کتب اربعه پرداخته است.
بر هر یک از کتب اربعه شرح‌های متعددی نگاشته شده است، مهم‌ترین این شرح‌ها مرآة العقول اثر محمدباقر مجلسی و شرح ملاصالح مازندرانی بر کتاب کافی است. روضة المتقین و لوامع صاحبقرانی از محمدتقی مجلسی شرحی بر کتاب من لایحضره الفقیه است و ملاذالاخیار اثر محمدتقی مجلسی و غایة المرام از نعمت‌الله جزایری شرحی بر تهذیب الاحکام است. جلاء الابصار اثر عبدالرضا طفیلی نیز شرحی بر الاستبصار است که معروف‌ترین شرح‌های کتب اربعه به‌شمار می‌آیند.
یادداشت

↑  این منع از جانب سه خلیفهٔ اول صورت گرفته و دلایلش اینگونه عنوان شده است: دلایل سیاسی، از بین بردن روایات با موضوع فضیلت یا رذیلت افراد، جلوگیری از اختلاف بین مسلمانان، ترس از نسبت دادن دروغ به پیامبر اسلام، عدم نیاز به حدیث با وجود قرآن، ترس از اختلاف حدیث با قرآن و ترس از ترک قرآن. (رک: معارف، معینی و  هوشنگی، «تدوین حدیث»، دانشنامه جهان اسلام.)
↑  اصل، به معنای اثری حدیثی است که مستقیماً از کتابت شنیده‌ها پدید آمده است. در این اثر، نویسنده تنها به هدف نگارش احادیث مسموع خویش، اقدام به تألیف نموده است. در مقابل اصل، مصنفات قرار دارد که علاوه بر متن حدیث، شامل نوشته‌های مؤلف نیز می‌شود. (رک: حاج‌منوچهری، «اصل»، دانشنامه بزرگ اسلامی.)
↑  «اکتب و بث علمک فی اخوانک، فإن مت فاورث کتبک بنیک فانه یأتی علی الناس زمان هرج لا یستأنسون الا بکتبکم»؛ «بنویس و به این وسیله علم خود را میان برادران دینی‌ات منتشر کن و هنگام مرگ، نوشته‌هایت را برای فرزندانت به ارث بگذار، زیرا زمانی پرآشوب خواهد آمد که به جز نوشته‌های شما علاقهٔ دینی ممکن نیست.» (رک: اعیان الشیعه، ج ۱، ص ۹۲)
↑  ترجمه: «گویا مایلی که نزدت کتابی باشد که با جامعیت در علوم دین، کافی باشد.»
↑  حسن صدر، تعداد روایات من لایحضر را ۹۰۴۴ عدد روایت می‌داند؛ اما سید حسن خرسان این روایات را ۵۹۳۶ می‌داند. این اختلاف در تعداد روایات ناشی از در هم آمیختن روایات با فتاوای شیخ صدوق می‌باشد. (رک: ذوقی، «سه گفتار در باب کتب اربعه»، سفینه، ۱۵۷.)
↑  از جمله موانع اعتبار و حجیت روایات: مخالفت عقل، مخالفت کتاب، مخالفت سنت قطعیه، مخالفت عمل مشهور، وجود اخبار مخالف، وجود اضطراب در روایت و… می‌باشد. (رک: هاشمی خانعباسی و  رجایی‌پور، «کتب اربعه، مزیت‌ها و اشکالات»، فقه و تاریخ تمدن، ۲۳۴.)
↑  ثلاثیات روایاتی است که با سه واسطه به امامان شیعه رسیده باشد. (رک: هاشمی خانعباسی و  رجایی‌پور، «کتب اربعه، مزیت‌ها و اشکالات»، فقه و تاریخ تمدن، ۱۹۸.)
↑  حدیث حسن: حدیثی است که شیعه و ممدوح بوده است ولی تصریح به عدالت وی نشده است. حدیث موثق: حدیثی است که در سلسلهٔ سند آن، فرد مسلمان غیرشیعهٔ مورد وثوق باشد. حدیث قوی: حدیثی است که در سلسلهٔ سند آن فرد شیعه وجود دارد که مدح و ذمی دربارهٔ او نرسیده است. (رک: هاشمی خانعباسی و  رجایی‌پور، «کتب اربعه، مزیت‌ها و اشکالات»، فقه و تاریخ تمدن، ۲۰۳.)
لغت‌نامه

لغت
↑  معنا: کفایت کننده در علم دین.
↑  معنا: برای کسی که دسترسی به فقیه ندارد
↑  معنا: اصلاح احکام در شرح «المقنعه (معنا: قانع کننده)».
↑  معنا: روشن‌گری از اخبار در خصوص آنچه مورد اختلاف است.
↑  معنا: کفایت کننده در علم دین
↑  معنا: برای کسی که دسترسی به فقیه ندارد
↑  معنا: اصلاح احکام در شرح «المقنعه (معنا: قانع کننده)»
↑  معنا: روشن‌گری از اخبار در خصوص آنچه مورد اختلاف است
↑  معنا: مروارید منتخب در بیان احادیث صحیح و حسن.
اصطلاح
↑  حدیث راجح و مرجوح: حدیث‌هایی را گویند که به دلایلی در علم حدیث، بر حدیثی دیگر برتری (راجح) یا پستی (مرجوح) دارند. میزان اعتبار راویان، اعتبار کتاب‌های گزارش‌کننده یک روایت یا تعداد منابع گزارش‌کننده یک روایت، در رجحان (برتری) یک روایت بر روایتی دیگر، مؤثر است.
↑  مصدر حدیث: کسی که حدیث از او صادر شده است و اولین حلقه از سند یک روایت است که تمام راویان حدیث، حدیث را از او نقل می‌کنند. صادرکننده حدیث‌ها عموماً پیامبران و امامان هستند.
↑  طریق روایت: به افرادی گفته می‌شود که هر راوی و محدث، به واسطه آنان حدیث و روایتی را نقل می‌کند. طریق هر راوی را عموماً اساتید او در علم حدیث شامل می‌شوند.
↑  قطعی‌الصدور: روایتی را گویند که صادر شدن آن از پیامبر یا امام، به‌طور قطعی مورد قبول باشد.
↑  طبقهٔ ششم راویان: هر راوی نسبت به دورهٔ زمانی خود و نسبت به تعداد راویان قبلی خود در طبقه‌ای قرار می‌گیرد. طبقهٔ ششم راویان یعنی ششمین گروه از راویان که از طبقهٔ پنجم نقل روایت می‌کنند و طبقهٔ هفتم از آنان روایت گزارش می‌کنند.
↑  مشیخه: استاد یا کسی که از او نقل روایت می‌شود.
برای مطالعهٔ بیشتر

شهرستانی، علی (۱۳۹۰). منع تدوین حدیث. ترجمهٔ هادی حسینی. قم: مجمع جهانی اهل البیت علیهم السلام.
مهدوی‌راد، محمدعلی (۱۳۸۸). تدوین الحدیث عند الشیعه الامامیه. تهران: هستی نما.
هوروویتس، یوزف (۲۰۰۵). تاریخ تدوین السیرة النبویة. ترجمهٔ حسین نصار. پاریس: دار ببیلیون.
نقش حدیث «لافتی الا علی لاسیف الا ذوالفقار» بر دیواره حسینیه امامبارا لکهنو که به سال ۱۸۳۸ میلادی به دست محمد علی شاه تأسیس گردید.
خطاطی به خط ثلث اثر علی رائف افندی (از کاتبان دولت عثمانی) که به سال ۱۷۹۱ میلادی نگاشته شده است. در وسط صفحه، حدیثی از پیامبر اسلام با موضوع اخلاق نقل شده است.
عکسی از جلد کتاب کافی که بر روی جلدش از عنوان «صحیح الکافی» استفاده شده است.
برگی از یک نسخهٔ نفیس و قدیمی تهذیب الاحکام، مربوط به سدهٔ ۱۱ میلادی که تاریخ ۵۷۵ قمری در آن دیده می‌شود.
خنیوخ

Selo
| خنیوخ Хнюх | خنیوخ Хнюх |
| --- | --- |
Selo: Selo
خنیوخنمایش نقشه داغستانخنیوخنمایش نقشه روسیه: خنیوخنمایش نقشه داغستانخنیوخنمایش نقشه روسیه
مختصات: ۴۱°۳۴′ شمالی ۴۷°۲۵′ شرقی﻿ / ﻿۴۱٫۵۶۷°شمالی ۴۷٫۴۱۷°شرقی﻿ / 41.567; 47.417: مختصات: ۴۱°۳۴′ شمالی ۴۷°۲۵′ شرقی﻿ / ﻿۴۱٫۵۶۷°شمالی ۴۷٫۴۱۷°شرقی﻿ / 41.567; 47.417
ناحیه‌های فدرال روسیه: داغستان
شهرستان: شهرستان روتولسکی
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۳:۰۰
خنیوخ (به لاتین: Khnyukh) یک منطقهٔ مسکونی در روسیه است که در داغستان واقع شده‌است.
پیشوا (امپراتوری مراتا)

| پیشوا در امپراتوری مراتا | پیشوا در امپراتوری مراتا |
| --- | --- |
پرچم امپراتوری مراتا: پرچم امپراتوری مراتا
پیشوا باجی‌رائوی اول سوار در حال تاختن با اسب: پیشوا باجی‌رائوی اول سوار در حال تاختن با اسب
 :  
پیشوا (مراتی: पेशवे) صاحب مقام وزارت و فرمانداری در امپراتوری مراتا بوده است. در آغاز، پیشوا در خدمت پادشاه مراتی بوده است، اما با گذر زمان، پیشواها به مقام رهبری غیررسمی مراتی‌ها ارتقاء و پادشاهان مراتی به فرمانروای اسمی فرود یافتند. در سال‌های پایانی امپراتوری مراتا، پیشواها به نجیب‌زادگان قلیل‌القدرتی که در خدمت کمپانی هند شرقی بودند، تنزل پیدا کردند.
واژهٔ پیشوا برگرفته از زبان فارسی است. نخستین پیشوای مراتی، پیشوا موروپانت است که در سال ۱۶۷۴ میلادی توسط شیواجی انتخاب گردید. اوج قدرت پیشوایان در دوران پیشوایی باجی‌رائوی اول بوده است.
استدلال اخلاقی

ده فرمان از کنیسه در موزه محلی، خانه خاخام سابق در میدان شوبرت چک
استدلال اخلاقی (به انگلیسی: Moral reasoning) مطالعه چگونگی تفکر مردم دربارهٔ درست و نادرست و چگونگی کسب و اعمال قواعد اخلاقی است. این رشته فرعی روان‌شناسی اخلاقی است که با فلسفه اخلاق همپوشانی دارد و پایه و اساس اخلاق توصیفی است.
در پیامدگرایی (اغلب از اخلاق وظیفه‌گرا متمایز می‌شود)، کنش‌ها به عنوان حق بر باطل بر اساس پیامدهای عمل، در مقابل ویژگی ذاتی خود عمل است.
استدلال اخلاقی نخستین بار در اواسط تا اواخر قرن بیستم توجه گسترده‌ای از روان‌شناسان رشد را به خود جلب کرد. نظریه‌پردازی اصلی آنها شامل روشن کردن مراحل رشد ظرفیت استدلال اخلاقی بود.
بل ۲۰۱

| بل ۲۰۱ | بل ۲۰۱ |
| --- | --- |
Bell 201/XH-13F in a hover: Bell 201/XH-13F in a hover
کاربری: Experimental helicopter
تولیدکننده: بل هلیکوپتر
نخستین پرواز: 20 October 1954
کاربر اصلی: نیروی زمینی ایالات متحده آمریکا نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا
تعداد ساخته‌شده: 1
توسعه‌یافته از: Bell 47
بل ۲۰۱ (به انگلیسی: Bell 201) یک بالگرد ساختِ کارخانهٔ بل هلیکوپتر در کشور ایالات متحده آمریکا و کانادا است. نخستین استفاده‌کنندهٔ این بالگرد نیروی زمینی ایالات متحده آمریکا بوده‌است. این بالگرد برای نخستین بار در ۰۱۹۵۴−۱۰−۲۰ ۲۰ اکتبر ۱۹۵۴ میلادی مورد استفاده قرار گرفت.
هجدهمین دوره جوایز اسکار

تصویر یکی از برندگان با جایزه اسکار
هجدهمین دوره مراسم اعطای جوایز اسکار (انگلیسی: 18th Academy Awards) در روز ۷ مارس ۱۹۴۶ در تئاتر چینی تی‌سی‌ال، هالیوود، لس آنجلس برگزار شد. در این مراسم بهترین فیلم‌های سال ۱۹۴۵ جهان به انتخاب آکادمی علوم و هنرهای سینما جایزه گرفتند.
جیمز استوارت و باب هوپ مجریان این مراسم بود.
اجاگونداهالی

village در 23x15px|border |alt=|link= هند
| Ajjagondahalli | Ajjagondahalli |
| --- | --- |
village: village
Ajjagondahalli is in Bangalore Rural district: Ajjagondahalli is in Bangalore Rural district
ایالت: کارناتاکا
District: Bangalore Rural
Taluka s: Hosakote
حکومت: حکومت
 • نهاد: Village Panchayat
زبان‌ها: زبان‌ها
 • رسمی: زبان کانارا
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۵:۳۰ (IST)
نزدیک‌ترین شهر: Bangalore Rural
نماینده شهر: Village Panchayat
اجاگونداهالی (به انگلیسی: Ajjagondahalli) یک روستا در هند است که در کارناتاکا واقع شده‌است.
اقتصاد مارکسی

اقتصاد مارکسی (انگلیسی: Marxian economics) مکتبی اقتصادی بر پایهٔ آثار کارل مارکس است که در آن نیروی کار موجد و رشددهنده سرمایه در فرایند انباشت سرمایه است. این نظریه بر آن است که ارزش کالاها و خدمات صرفاً شامل هزینهٔ نیروی کار (دستمزد) و هزینه سرمایه (ماشین آلات، ابزارو مواد) نیست بلکه در ارزش یک کالا، کار مازاد نیروی کار نیز وجود دارد و همین کار مازاد کارگر است که منبع سود سرمایه‌دار می‌شود. این مکتب به رویکرد کلاسیک مبتنی بر نظریهٔ بهره‌وری و دستمزدهای آدام اسمیت نگاهی منتقدانه دارد.
اقتصاد مارکسی یا مکتب اقتصادی مارکس بر مجموع عقایدی دلالت می‌کند که ترسیم‌کننده پایه و اساس انتقادی به اقتصاد سیاسی کلاسیک است و اولین‌بار توسط کارل مارکس و فردریش انگلس مطرح شد. اقتصاد مارکسی به چندین نظریه متفاوت نسبت داده می‌شود و شامل چندین مکتب فکری است که گاهی باهم در تضاد هستند. در بسیاری از موارد آنالیز مارکسی به عنوان کامل‌کننده و متمم دیگر رهیافت‌های اقتصادی استفاده می‌شود. از آنجایی که لزوماً هرکسی که از لحاظ سیاسی مارکسیست است از لحاظ اقتصادی مارکسی نیست این دو صفت در کنار هم استفاده می‌شوند تا به جای هم و به عنوان مترادف.
اقتصاد مارکسی خود را با آنالیز بحران در سرمایه‌داری، نقش و توزیع مازاد تولید و مازاد ارزش در انواع مختلف سیستم‌های اقتصادی، طبیعت و اصل ارزش اقتصادی، تأثیر طبقات اجتماعی و نزاع طبقات بر فرایند اقتصادی و سیاسی بشدت درگیر می‌کند.
اقتصاد مارکسی، به خصوص در مجامع علمی، متمایز از مارکسیسم به عنوان یک ایدئولوژی سیاسی است همچنان که جنبه‌های دستوری تفکر مارکسیستی، با این ایده که «رویکرد اصلی مارکس برای فهمیدن اقتصاد و توسعه اقتصادی از لحاظ فکری از دفاع مارکس از سوسیالیسم انقلابی مستقل است» متمایز است. اقتصاددانان مارکسی به‌طور کامل متکی به دستاوردهای مارکس و دیگر مارکسیست‌های شناخته‌شده نشدند اما طیفی از منابع مارکسیستی و غیر مارکسیستی را استفاده کردند.
اگرچه مکتب مارکسی به عنوان یک مکتب هتردکس در نظر گرفته می‌شود اما ایده‌های برآمده از اقتصاد مارکسی به اقتصاد رایج در زمینه فهم اقتصاد جهانی کمک کرده‌است؛ بعضی از مفاهیم اقتصاد مارکسی، به خصوص آن‌هایی که مربوط به انباشت سرمایه و چرخه‌ها تجاری، برای مثال تخریب خلاقانه هستند، برای استفاده در نظام سرمایه‌داری قرار گرفته‌اند.
شاهکار مارکس در اقتصاد سیاسی Das Kapital (سرمایه: نقدی بر اقتصاد سیاسی) در سه مجلد بود که فقط جلد اول آن در زمان حیاتش به چاپ (۱۸۶۷) رسید و مابقی آن توسط فردریش انگلس از دست‌نوشته‌های مارکس انتشار یافت. یکی از کارهای اولیه مارکس، نقدی بر اقتصاد سیاسی، اکثراً در Das Kapital ثبت شده‌است، مخصوصاً در ابتدای جلد یک. دست‌نوشته‌های مارکس باعث آماده‌سازی برای نوشتن das capital شد که در سال ۱۹۳۹ تحت نام طرح اساسی چاپ شد. (ویکی لاتین)
تاریخچه

در قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم نظام سرمایه‌داری علی‌رغم نظریه اسمیت به سوی سیستم انحصارات و رقابت انحصاری گرایش پیدا کرد. از سوی دیگر اجرای سیاست کلاسیک‌ها دربارهٔ آزادی کامل تجارت همراه با گرایش سرمایه‌داری انحصاری سبب شد که تمرکز سرمایه به وجود آید و کارفرمایان از آن برای بهره‌برداری از شیوه‌های فنی جدید استفاده کنند و مقدار تولید را افزایش دهند ولی در عین حال باعث شد که اقتصاد با نتایج نامطلوبی که از نظر اسمیت ممکن نیست رو به رو شود.
افزایش ساعات کار کارگران و به کار گماردن خردسالان شرایط نامناسبی در انگلستان به وجود آورده بود. گرچه سطح زندگی مردم در نتیجه بهره‌برداری از فنون جدید بالا رفته بود، تجمع سرمایه و بهره‌برداری انحصاری از آن باعث شد که توزیع درآمدها به طرزی نامساوی صورت گیرد. بدبینی مالتوس به آینده سرمایه‌داری در مکتب کلاسیک در آثار مارکس به شکل جدید احیا شد. بنظر مارکس مکانیسم تحولات اجتماعی و جبر تاریخ مبارزه طبقاتی است که زندگی اجتماعی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
مارکس از هدف سوسیالیست‌های خیالی مبنی بر از بین بردن اختلاف طبقاتی و ایجاد یک جامعه اشتراکی الهام می‌گیرد ولی با روش آن‌ها برای رسیدن به سوسیالیسم مخالف است.
به نظر مارکس کاپیتالیسم (سرمایه‌داری) دارای یک وظیفه اقتصادی است و آن صنعتی کردن جامعه است. با تکامل تاریخی خود این سیستم وظیفه خود را انجام می‌دهد و به تدریج تضادهای طبقاتی را به وجود می‌آورد. این تضادها که منجر به انقلاب کارگری می‌شود سرمایه‌داری را از بین می‌برد و سوسیالیسم را جانشین آن می‌کند.
مارکس سوسیالیسم خود را سوسیالیسم علمی می‌داند و معتقد است که سوسیالیست‌های خیالی هیچ گونه کمک علمی به درک تحولات اجتماعی نکرده‌اند؛ زیرا معتقدند که ممکن است مسیر تاریخ موافق سلیقه آن‌ها و بدون توجه به قوانین علمی تغییرات اجتماعی عوض شود. از این رو مارکس با طرح تئوری مخصوصی به نام تئوری توسعه اقتصادی سرمایه‌داری و تبدیل آن به سوسیالیسم خود را اولین سوسیالیست علمی تلقی می‌کند.
اساس مارکسیسم برای فرایند تکامل تاریخی بر مادی‌گرایی یا ماتریالیسم است. در این فلسفه هر تحول تاریخی ناشی از تغییراتی است که از ابزار تولید و نحوه یا روش تولید پدید می‌آید. از نظر مارکس هر جامعه از یک زیربنا و روبنا تشکیل شده‌است، زیربنای جامعه ماهیت مالکیت را نشان می‌دهد و طرز استفاده از ابزار تولید را مشخص می‌کند. روبنای جامعه سیستم سیاسی، اجتماعی و مذهبی را تشکیل می‌دهد. تغییرات روبنا ناشی از تغییرات زیربنا است. به عبارت دیگر یگانه عامل تحولات تاریخی همانا عامل اقتصادی است که خود ناشی از تکامل ابزار تولید و همچنین روابط اجتماعی حاصل از آن است. بدین ترتیب وضعیت اقتصادی هر جامعه تنها عاملی است که اوضاع سیاسی، اجتماعی، فکری و دیگر پدیده‌های اجتماعی را معین می‌سازد. وضعیت اقتصادی به نوبه خود عللی دارد که همان روش تولید، وضع نیروهای تولیدی و ابزار تولید است. ابزار تولید بر طبق تکامل و تضادهای خود حرکت تاریخی را به وجود می‌آورد.
نظریه فقدان مصرف

بر خلاف تئوری مالتوس و ریکاردو کاهش در دستمزد ناشی از فشار جمعیت نیست بلکه فزونی دائمی عرضه نیروی کار بر تقاضای آن که از نظر مارکس شرط عادی اقتصاد سرمایه‌داری است علت اصلی این کاهش به‌شمار می‌آید.
مسئله انحصارات در سرمایه‌داری

تراکم سرمایه پس از شروع به صورت یک فرایند خودافزا در می‌آید. بر اثر افزایش ثروت تمرکز ظاهر می‌گردد و تولید به وسیله عده معدودی از تولیدکنندگان انجام می‌گیرد. این شرایط سرمایه‌داری بالغ را برای ظهور انحصارات آماده می‌نماید. انحصارات در سرمایه‌داری مارکس از دو نظر اقتصادی و اجتماعی شایان بررسی است:
از نظر اقتصادی با ظهور انحصارات و در نتیجه تجمع سرمایه در دست انحصارگران، تقاضای نیروی کار کاهش می‌پذیرد و رقم بیکاری را که به وسیله تراکم سرمایه همراه با پیشرفت فنی سرمایه‌داری به وجود آمده‌است بالا می‌برد. از طرف دیگر بر اثر تمرکز ثروت انحصارگران در وضعی قرار می‌گیرند که می‌توانند با "سرمایه‌گذاری‌های ابداعی" سود خود را بالا ببرند. با این عمل گرچه در شرایط ثبات جمعیت رشد اقتصادی افزایش می‌یابد ولی در درجه اول توزیع درآمد غیرعادلانه می‌شود و در درجه دوم بیکاری بیشتری حاصل می‌گردد زیرا سرمایه‌گذاری مزبور معمولاً سرمایه‌بر و کاراندوز است. پس ملاحظه می‌شود که انحصارات با اینکه به سرمایه‌گذاری بیشتر و رشد اقتصادی بالاتر کمک می‌کنند ثبات اقتصادی را نیز از بین می‌برند.
از نظر اجتماعی تمرکز سرمایه و پیشرفت انحصارات موجب "اجتماعی کردن نیروی کار" و تولید می‌شود. بازار کار با پیشرفت تکنولوژی، تمرکز ثروت و توسعه انحصارات در "سرمایه‌داری بالغ" حالت جمعی و تعاونی به خود می‌گیرد چنان‌که بر اثر ظهور شرکت‌های بزرگ سهامی، مدیریت از مالکیت جدا می‌شود و سود شخصی تولیدکنندگان با سرمایه‌گذاری مجدد در این شرکت‌ها به "مالکیت اجتماعی" تبدیل می‌گردد. انحصارات نیز ترتیب کار و تولید را اجتماعی می‌نمایند. این تغییرات نیروی کار را اجتماعی می‌کند ولی به نظر مارکس این پدیده یک "حالت مجازی" است بدین معنی که اکثر کارگران برای معدودی از شرکت‌های سهامی بزرگ کار می‌کنند ولی چون مالکیت شخصی ابزار تولید را ندارند از تولید خود جدا می‌باشند و به وسیله سهام‌داران سرمایه‌دار استثمار می‌گردند. حال آنکه در سوسیالیسم "نیروی کار اجتماعی شده" "حالت حقیقی" است زیرا با مالکیت اشتراکی ابزار تولید کارگران مطمئن هستند که جامعه بر روی هم از محصول کار آن‌ها استفاده می‌کند. مارکس معتقد است که در این وضعیت سرمایه‌داری یک قدم از سوسیالیسم عقب می‌باشد و آن مرحله انقلاب کارگری است. شرایط اقتصادی و اجتماعی سرمایه‌داری کارگران را از هر نظر استثمار کرده‌است: در جامعه سرمایه‌داری انحصاری صنعتی، چون سرمایه‌ها نزد عده کمتری متمرکز می‌گردد و تعداد کارگر بسیار و شمار کارفرما کم می‌باشد در نتیجه پیشرفت فنی و تمرکز ثروت "ارتش ذخیره صنعتی از بیکاران " به حد نهائی خود می‌رسد. میزان مصرف جامعه به علت پایین بودن قدرت خرید واقعی کارگران با تولید هماهنگی ندارد و قسمتی از کالاهای تولید شده به علت محدود بودن بازار به فروش نمی‌رود. در نتیجه عده جدیدی از کارفرمایان صنعتی ورشکست می‌شوند و به طبقه کم‌درآمد جامعه می‌پیوندند. این وضعیت موجب فلاکت کارگران می‌شود.
مسئله فلاکت کارگران

طبق قانون «افزایش فقر طبقه کارگر» تراکم سرمایه همراه با تمرکز آن و رشد سطح تولید واقعی باید منجر به کاهش سهم نسبی دستمزد در محصول کل و افزایش برابر در سهم سود گردد؛ ولی نکته مهم این است که آیا سرمایه‌داران می‌توانند ازین سود بهره‌برداری نمایند؟ جواب مارکس در این باره منفی است چون علل افزایش فقر طبقه کارگر در درجه اول ناشی از ناتوانی دستمزد واقعی در ترقی با درآمدهای حاصل از قابلیت تولید در فرایند تراکم سرمایه و در درجه دوم ناشی از بیکاری عظیمی است که در نتیجه ترقی فنی به وجود می‌آید. بر اثر این عوامل محصول کل بخاطر عدم کفایت تقاضای کل به فروش نمی‌رسد. این وضع تا زمان شورش کارگران علیه سرمایه‌داری ادامه می‌یابد.
استثمار کارگران به نظر مارکس از قرار گرفتن کارگران بین «تضادهای عینی» و «تضادهای ذهنی» سرمایه‌داری به وجود می‌آید. تضادهای عینی ناشی از روابط اجتماعی است که نحوه سرمایه‌داری تولید به وجود می‌آورد به عبارت دیگر از آنجا که در سرمایه‌داری روابط تولیدی بر مبنای مالکیت خصوصی استوار است این روابط منجر به استثمار یکایک کارگران می‌گردد.
از طرف دیگر از آنجا که شکل توزیع ثروت در سرمایه‌داری بخاطر مالکیت خصوصی غیرعادلانه است این وضعیت با ظهور انحصارات و شرکت‌های سهامی بزرگ به وخامت بیشتری می‌گراید به نظر مارکس توزیع غیرعادلانه ثروت و شیوه تولید انبوه در سرمایه‌داری، کارگران را در حالت «بیگانگی» قرار می‌دهد. این حالت به سه صورت دیده می‌شود: اول آنکه بخاطر عدم تنوع در کار و پیدایش «ارزش اضافی» کارگران نسبت به تولید خود بیگانه‌اند دوم آنکه چون کارگران از تولید خود جدا هستند و در سرمایه‌داری صنف‌های کارگری آلت دست سرمایه‌داران می‌باشند و منافع کارگران در نظر گرفته نمی‌شود اینان نسبت به همکاران خود بیگانه می‌باشند. سوم آنکه به نظر مارکس چون کارگران به دو صورت بالا استثمار می‌شوند از بشریت جدا هستند.
بیگانگی کارگران از نظر مارکس نمایشگر «تضادهای ذهنی» سرمایه‌داری است. این وضعیت به تدریج موجب «آگاهی ذهنی» کارگران نسبت به مسائل اقتصادی و اخلاقی پیرامون خود می‌گردد و آن‌ها را به سوی انقلاب رهنمون می‌نماید.
خصوصیات سوسیالیسم

در جامعه سوسیالیستی مالکیت همگانی است و شیوه تولید بر آن استوار است. بر اثر نابودی مالکیت شخصی استثمار از بین می‌رود و توزیع درآمد بر اساس کار انجام می‌گیرد بدین معنی که هرکس بر حسب کمیت و کیفیت کار خود درآمد دریافت می‌کند.
به نظر مارکس تکامل سوسیالیسم به کمونیسم به چند عامل بستگی دارد: نخست هنگامی کمونیسم چهره حقیقی خود را نشان خواهد داد که "دیکتاتوری پرولتاریاً در وهله اول در سوسیالیسم حکومت را به دست گرفته و طبقات سرمایه‌دار و مالک را از بین برده و ایدئولوژی آن‌ها را محو کرده باشد و در وهله دوم اموال تولیدی مانند ماشین‌آلات و زمین را به مالکیت اجتماعی درآورد. دوم آنکه در نظام کمونیستی دولت که از نظر مارکس آلت دست سرمایه‌داران به منظور ایراد فشار بر طبقه کارگر است از بین می‌رود. در این مورد انگلز دقیقاً می‌گوید "دولت ملغی نمی‌شود بلکه می‌میرد. سوم آنکه مظاهر دیگر سرمایه‌داری مانند پول و مالیات از بین رفته و اصل "از هرکس به اندازه استعدادش و به هرکس مطابق کارش" که شعار سوسیالیسم است به اصل "به هرکس به اندازه نیازش" تبدیل می‌شود.
افشین هاشمی

| افشین هاشمی | افشین هاشمی |
| --- | --- |
هاشمی در صحنه‌ای از مجموعهٔ گاوصندوق: هاشمی در صحنه‌ای از مجموعهٔ گاوصندوق
نام هنگام تولد: سید افشین هاشمی مرغزار
زادهٔ: ۲۰ مهر ۱۳۵۴ ‏(۴۹ سال) تهران، ایران
محل تحصیل:  دانشگاه هنر تهران
پیشه‌ها: بازیگر کارگردان فیلمنامه‌نویس نمایش‌نامه‌نویس نوازنده
سال‌های فعالیت: ۱۳۸۳–اکنون
سیّد افشین هاشمی مرغزار (زادهٔ ۲۰ مهر ۱۳۵۴ در تهران) کارگردان، فیلمنامه‌نویس، بازیگر سینما، تئاتر، تلویزیون و نوازنده ایرانی است.
هاشمی دارای مدرک مهندس شیمی از دانشگاه صنعت نفت آبادان (۱۳۷۷) و کارشناسی ارشد کارگردانی از دانشکده سینما تئاتر، دانشگاه هنر (۱۳۸۶) می‌باشد. وی همچنین نوازنده کمانچه است و اجراهایی را نیز در این زمینه در سالن‌های مختلف داشته‌است.