عملکرد حکومت ایران در مقابله با دنیاگیری کووید-۱۹
گاه‌شمار

پس از شیوع گسترده کروناویروس در چین، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در اوایل بهمن ماه اعلام کرد که کلیه مسافران ورودی از کشور چین، پایش و معاینه می‌شوند و موارد مشکوک به بیمارستانی که به این منظور اختصاص یافته، منتقل می‌شوند. همچنین دانشجویان ایرانی مقیم چین، پس از ورود به کشور برای دو هفته در شهرستان شهریار تحت قرنطینه قرار گرفتند. دانشجویان بازگشتی از چین به علت تدابیر پیشگیرانه به مدت دو هفته در قرنطینه بودند و پس از این مدت در ۲۸ بهمن ۱۳۹۸ با اعلام اینکه هیچ‌کدام از آنان آلوده به کروناویروس نیستند، از قرنطینه خارج شدند.
پس از همه‌گیری کووید نوزده در ایران سعید نمکی وزیر بهداشت دولت دوازدهم گفت مراکز بهداشتی و درمانی نیز در کل کشور آماده‌باش هستند؛ به‌ویژه در مناطقی که مواردی از بیماری مشاهده شده‌است. همچنین در کنار این مراکز آمبولانس‌های ویژه‌ای قرار گرفته تا اگر قرار بود بیماران را منتقل کنند، این اقدام را انجام دهند.
در حالی که وزارت بهداشت پیشنهاد محدودیت موقت رفت‌وآمد به اماکن زیارتی و مذهبی قم را ارائه کرده بود، این امر از سوی مسئولان اماکن مذهبی قم اجرا نشد. به طوری که در دوم اسفند، کیانوش جهانپور، مسئول روابط عمومی وزارت بهداشت ایران، از محدود نشدن تجمعات در مراکز مذهبی از جمله زیارتگاه‌های استان قم انتقاد کرد.
در ۳ اسفند ۱۳۹۸، وزارت ارشاد تمامی اکران‌های سینمایی، کنسرت‌ها و نمایش‌های تئاتر تا ۹ اسفند را لغو کرد. همان روز ستاد مقابله با گسترش بیماری کرونا در ورزش با صدور اطلاعیه‌ای اعلام کرد تمام مسابقات ورزشی کشوری و لیگ‌های دسته اول و دوم در تمام رده‌های سنی و همهٔ رشته‌های ورزشی تا ۱۵ اسفندماه لغو شده‌اند.
روز یکشنبه ۴ اسفند ۱۳۹۸، حسن روحانی طی حکمی به سعید نمکی، او را مأمور تشکیل «ستاد ملی مبارزه با کرونا» کرد و وزرای کشور، راه و شهرسازی، آموزش و پرورش، علوم، تحقیقات و فناوری، میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، فرهنگ و ارشاد اسلامی، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح، دادستان کل کشور، رئیس سازمان برنامه و بودجه، رئیس سازمان صدا و سیما، رئیس سازمان حج و زیارت، سخنگوی دولت و فرمانده نیروی انتظامی را به عنوان اعضای ستاد تعیین کرد. متعاقباً، وزیر بهداشت، ایرج حریرچی را به عنوان دبیر ستاد منصوب نمود.
روز یکشنبه ۴ اسفند ۱۳۹۸ وزارت بهداشت اعلام کرد، مراکز آموزش عالی و دانشگاه‌ها در استان‌های مازندران، قم، قزوین، همدان، گلستان، گیلان، تهران، کرمانشاه، مرکزی، زنجان، کردستان، سیستان و بلوچستان و کهگیلویه و بویراحمد تا پایان هفته تعطیل می‌شوند. وزیر بهداشت، در روز ۶ اسفند اعلام کرد که «قرار شد با تصمیم‌گیری قرارگاه کرونا و پیشنهاد آن در موارد لزوم و خاص تعطیلی دانشگاه‌ها و مدارس مطرح و پس از تأیید ابلاغ شود. ما دلیلی نمی‌بینم اگر مورد مثبتی در شهری اعلام شد، مدارس، دانشگاه‌ها و مراکز دولتی را تعطیل کنیم، اما اگر از نظر کارشناسی سطح ابتلا را به حدی دیدیم که نیاز بود تغییراتی دررفت‌وآمدها و روزها و ساعات حضور مردم ایجاد کنیم، موضوع را به مقامات استان اعلام خواهیم کرد و تصمیمات روز به روز خواهد بود.»
حسن روحانی در ۷ اسفند هشدار داد که «ویروس یک بهانه جدیدی دست معاندین نشود که این باعث شود کار، فعالیت و تولید متوقف شود». او گفت: «مردم به این فکر نباشند که فروشگاهی یا شهری بسته می‌شود یا قرنطینه عمومی ایجاد می‌شود.» و همچنین «نباید بگذاریم آمریکا یک ویروس جدیدی را بر ویروس کرونا سوار کند، [ویروسی] به نام تعطیلی فعالیت‌های اجتماعی و ترس فوق‌العاده؛ این توطئه‌ای است که امروز می‌بینیم و در تبلیغات خارجی هم شما می‌بینید.» این در حالی است که تا آن ۱۹ نفر در ایران جان خود را بخاطر مبتلا شدن به کروناویروس از دست داده بودند و در کشورهای چین، ایتالیا قرنطینه کردن شهرها و روستاها را به‌طور شدید اجرا شده بود.
در ۹ اسفند ۱۳۹۸ سخنگوی دولت با اشاره به تصمیم ستاد ملی مبارزه با کرونا برای عفونت‌زدایی برخی شهرها گفت: وزارت دفاع مسئولیت این کار را به عهده گرفته‌است و بخش‌هایی از استان‌های تهران، قم و گیلان عفونت‌زدایی خواهد شد. هم‌زمان وزارت بهداشت اعلام کرد مدارس همهٔ شهرهای ایران تا ۱۲ اسفند و دانشگاه‌ها تا ۱۵ اسفند تعطیل خواهند شد.
در ده اسفند ۱۳۹۹ متخصصان سازمان جهانی بهداشت جمع‌بندی مأموریت کویید ۱۹ خود را اعلام کردند. در این جمع‌بندی ذکر شده بود که راهبردها و اولویت‌های مبارزه با کوید ۱۹ کشور در مسیر درست در حال بهبود است و تیم جمع‌بندی کننده تحت تأثیر مشارکت سایر بخش‌های جامعه در امر مبارزه با کوید ۱۹ قرار گرفته‌اند و کشور از نظام درمانی قوی و ظرفیت‌های مدیریت بحران خود برای پاسخ به شیوع استفاده می‌کند. اما کار بیشتری نیز لازم است انجام شود، در بعضی موارد موافقت شده که اندازه اقدامات افزایش پیدا کند. همچنین برای حفاظت از کارکنان بخش بهداشت لازم است اقدامات بیشتری انجام شود.
با درخواست وزیر بهداشت و رئیس ستاد ملی مبارزه با کرونا، نماز جمعهٔ ۹ اسفند در مراکز ۲۳ استان درگیر با کرونا از جمله تهران و قم لغو شد. با این وجود تعدادی از شهروندان قم در اعتراض به این تصمیم پشت در مصلای آن شهر تجمع کردند و همان‌جا نماز خواندند. سید احمد علم‌الهدی، امام جمعهٔ مشهد هم در خطبه‌ای که روی سایتش تحت عنوان «مکتوب نماز جمعه نهم اسفند» منتشر شد نوشت: «نماز جمعه فریضهٔ الهی است و در هیچ شرایطی نباید تعطیل شود».
ساعت کاری ادارات دولتی از ۱۱ اسفند ۹۸ در استان‌های تهران، یزد، مازندران، هرمزگان، خراسان جنوبی، سمنان، گلستان، کرمانشاه، اردبیل، قزوین، آذربایجان غربی، خراسان شمالی و خوزستان کاهش یافت.
شرکت ملی پخش فراورده‌های نفتی ایران در ۱۱ اسفند ۹۸ اعلام کرد: ضروری است فرایند سوختگیری و پرداخت هزینه سوخت در تمامی جایگاه‌های عرضه سوخت، توسط کارکنان جایگاه‌ها انجام و دستکش یکبار مصرف برای استفاده عموم در دسترس قرار گرفته شود. جایگاه‌داران نیز مکلف شدند نازل‌ها، صفحه‌شماره دیسپنسرها، سرویس بهداشتی و … را به‌طور مستمر با مواد ضدعفونی کننده نظافت کنند.
سازمان اداری و استخدامی طی بخشنامه‌ای در ۱۳ اسفند ۹۸ اعلام کرد که در شرایط فعلی شیوع ویروس کرونا، دورکاری کارکنان دستگاه‌های اجرایی بلامانع است.
پس از آنکه کریستف هاملمن، نمایندهٔ سازمان جهانی بهداشت، از امکانات پیشگیری و درمانی ایران بازدید کرد، منابع داخلی به نقل از وی اعلام کردند: «ایران یکی از قوی‌ترین نظام‌های سلامت در منطقه مدیترانه شرقی (تقسیم‌بندی WHO) را داراست که دارای بیشترین سطح پوشش سلامت در منطقه است و به جهت مراقبت‌های اولیه در سطحی قدرتمند قرار دارد و آن سازمان می‌کوشد تا حمایت‌های لازم را از ایران در مقابله با بیماری به عمل آورد.»
 اما سایت cbc به نقل از کریستف هاملمن نوشت: «ایران در آستانه افزایش فزاینده کروناست. ما به زودی تابلوی کامل همه‌گیری کرونا را در ایران مشاهده خواهیم کرد، این بدان معناست که طی دو روز آینده تعداد مبتلایان به شکل فزاینده ای بیشتر خواهند شد.»
در ۱۵ اسفند مقامات ایرانی اعلام کردند ۲۲ آزمایشگاه برای تشخیص ویروس کرونا راه‌اندازی شده و قرار است تعداد این آزمایشگاه‌ها به زودی به ۵۰ مورد برسد. همچنین، دولت آزمایش تشخیص کرونا را برای تمام بیماران بستری مشکوک به کرونا رایگان انجام می‌دهد.
اقدامات بانک مرکزی برای کنترل ویروس کرونا شامل افزایش سقف تراکنشهای کارت به کارت، تمدید تاریخ انقضای کارتهای بانکی و افزایش سقف برداشت نقدی بود. در ۲۱ بهمن و پس از مرگ تعدادی از کارمندان شبکهٔ بانکی بر اثر ابتلا به کرونا، بانک مرکزی توزیع اسکناس نو و دریافت و پرداخت هرگونه وجه نقد در بانک‌ها را ممنوع کرد. تا ۲۲ اسفند، ۸ کارمند بانک به دلیل ابتلا به ویروس کرونا جانشان را از دست دادند.
در تاریخ ۲۲ اسفند، سید علی خامنه‌ای به عنوان فرمانده کل قوا با صدور فرمانی به رئیس ستاد کل نیروهای مسلح دستور تشکیل قرارگاه بهداشتی و درمانی برای سازماندهی خدمات این نیروها به مردم را صادر کرد.
روز ۲۷ اسفند ۱۳۹۸ مصطفی قانعی، رئیس کمیتهٔ علمی ستاد مبارزه با بیماری کرونا از نتایج موفقیت‌آمیز یک ترکیب درمانی برای بهبودی سریع‌تر ضایعه ریوی مبتلایان به کروناویروس خبر داد و گفت: «خوشبختانه نتایج این دارو در بیماران کروناویروس مطلوب و در کاهش عوارض ریوی، مدت زمان بستری و تحت درمان قرار گرفتن ناشی از این بیماری ثمربخش و امیدوارکننده بوده‌است.»
در تاریخ ۶ فروردین ۱۳۹۹، حسن روحانی اعلام کرد با کمبود تخت و پزشک مواجه نیستیم. پنج روز بعد اما مینو محرز عضو کمیته بیماری‌های عفونی وزارت بهداشت سخنان او را تکذیب و اعلام کرد ظرفیت بیمارستان‌های ایران تکمیل و پر می‌باشد. در ۱۳ فروردین نیز رئیس دانشگاه علوم پزشکی گیلان اعلام کرد هشتاد درصد بیماران مشکوک یا مبتلا به کرونا در این استان ترخیص شده‌اند و پنجاه درصد تخت‌های بیمارستانی این استان خالی است.
در ۱۶ فروردین ۱۳۹۹ سورنا ستاری معاون علمی و فناوری رئیس‌جمهوری از راه‌اندازی سامانه هوش مصنوعی تشخیص کووید۱۹ خبر داد که به گفتهٔ او ناهنجاری‌هایی که در مراحل ابتدایی در تصاویر سی تی اسکن دیده نمی‌شود را تشخیص می‌دهد و حجم ناحیه عفونی را محاسبه می‌کند. در ۲۳ فروردین ماه، ستاری از دو نوع کیت تشخیصی کرونا که در یک شرکت دانش‌بنیان تولید می‌شود رونمایی کرد. نوع اول این کیت‌ها در نوع پی سی آر و سرولوژی تولید شده‌است. به گفته ستاری، نوع نخست این کیت‌ها بر اساس آنالیز پی‌سی‌آر کار می‌کنند و توان تولید این نوع از کیت‌ها، ۱۰۰ هزار عدد در هفته است.
در ۲۴ فروردین معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری با حضور پرویز کرمی مشاور معاون علمی و فناوری رئیس‌جمهوری از بسته حمایتی شرکت‌های دانش‌بنیان و استارتاپ‌های حوزه آنلاین، دیجیتال و مجازی «کروناپلاس» رونمایی کرد تا فرصتی برای توسعه سرویس‌ها و خدمات آنلاین در میدان مبارزه با کرونا فراهم شود.این معاونت پیش از این و همزمان با شیوع کرونا فراخوانی منتشر کرده بود که بر اساس آن کمیته مبارزه با کرونا در معاونت علمی و فناوری نیز شکل گرفت. بخشی از نیاز در حوزه‌های تولید ماسک، خطوط دستگاه‌های تولید ماسک، مواد ضد عفونی کننده و دستگاه‌های پزشکی مانند ونتیلاتور، بای پپ، کیت تشخیصی کرونا و پروتکل‌های دارویی با این فراخوان توسط شرکت‌های دانش‌بنیان تأمین شد.