کودتای ژوئیه ۱۹۳۶ اسپانیا
پسایند

با وجود همه عزم و خشونتی که نیروهای کودتاچی داشتند موفق نشدند هیچ شهر بزرگی به جز سویا را تصرف نمایند. در نواحی از اسپانیا که جمعیت مذهبی و محافظه‌کار داشت مانند کاستیل کهن و لئون کودتاچیان به سرعت پیروز شدند و در پامپلونا مردم آنگونه کودتا را گرامی داشتند که گویا جشنی در راه است. دولت اما علاوه بر شهرهای بزرگ توانست اداره بخش‌هایی مانند مالاگا، خائن (اسپانیا) و آلمریا را حفظ کند. کادیس نیز تنها وقتی سقوط کرد که کودتاچیان توانستند نیروهای کمکی خود را از آفریقا به اسپانیا برسانند. در پایتخت نیروهای کودتاچی پس از شکست در برنامه خود به پادگان مونتانا عقب نشستند که روز بعد با خشونت زیاد توسط جمهوری‌خواهان فتح شد. نخست‌وزیر جدید خوزه جیرال نیز فرمان پخش سلاح میان مردم جهت مقابله با کودتاچیان را صادر نمود. گروه‌های چپ که عمده کارگران و نیروهای پرولتری شهرهای بزرگ و مراکز صنعتی را رهبری می‌کردند با کمک مردم و سلاح‌هایی که دولت در اختیارشان قرار داده بود توانستند مانع از سقوط شهرهای مهمی مانند مادرید، بارسلون، والنسیا و دیگر شهرهای حاشیه دریای مدیترانه شوند. هرچند که این سلاح‌ها به دست آنارشیست‌ها نیز رسید و ایشان هم در بخش‌های از آراگون و کاتالونیا را به اشغال خود درآورند اما در این ایام روابط میان ایشان و دولت جمهوری هنوز چندان نامساعد نشده بود.
با وجود این رخدادهای اولیه هنوز جنگ بزرگ در پیش بود. نیروهای کودتاچی توانستند با کمک هواپیماهای باری یونکرس یو ۳/۵۲ام که آلمان نازی برایشان فراهم کرده بود ارتش ۳۰ هزار نفره مستقر در آفریقا را به اسپانیا بیاورند و نیروی هوایی جمهوری با توجه به آشفتگی‌های موجود هیچ کاری جهت جلوگیری از این پروازها انجام نداد. این ترابری هوایی نخستین مورد در تاریخ داد و اجازه داد نیروهای ارتش آفریقا در سویا به دیگر نیروهای کودتاچی بپیوندند و سپس با حرکت به سمت شمال به نیروهای ژنرال مولا در آنجا بپیوندند تا بدین ترتیب بخش مهمی از شمال و شمال غرب اسپانیا به همراه مرکز و غرب ناحیه اندلس را در تصرف بگیرند. دولت و طرفدارانش نیز اداره بخش عمده ساحل شرقی، مادرید و نواحی اطراف آن، آستوریاس، استان کانتابریا و بخش‌هایی از سرزمین باسک (منطقه خودمختار) در شمال را حفظ کردند.
مولا که می‌خواست حس ترس و وحشت عمیقی در نواحی تحت اشغال ملی‌گرایان ایجاد کند فرمان کشتار فراماسون‌ها و چپ‌ها را صادر نمود که در آن بسیاری از عناصر میانه‌رو سوسیالیست نیز قربانی شدند. در نواحی تحت تصرف جمهوری نیز هرچند کشتار و وحشت‌افکنی به مانند آنچه که مولا انجام می‌داد در جریان نبود اما توده‌های خشمگین مردم و گروه‌های تندرو چپ اقدام به کشتار مذهبی‌ها، پادشاهی‌خواهان و ملی‌گرایان می‌کردند.
ملی‌گرایان در این ایام تقریباً ۱۱ میلیون از جمعیت ۲۵ میلیونی اسپانیا را در منطقه خود داشتند و نیمی از ارتش نیز با ایشان همراه شده بود. البته باید توجه داشت که در ارتش باقی‌مانده در دست جمهوری تا ۹۰ درصد افسران یا گریخته بودند یا به ملی‌گرایان پیوسته بودند که این مسئله به شدت از کارایی ارتش جمهوری می‌کاست درحالی که ملی‌گرایان با این مشکل مواجه نبودند.
مهم‌ترین بازوی نظامی ملی‌گرایان ارتش آفریقا بود که ۳۰ هزار تن نیرو داشت. افزون براین ۳۰ هزار نفر نیز از دیگر ارگان‌های نظامی مانند پلیس، گارد مدنی و کارابینیرها به ملی‌گرایان پیوستند. در سمت مقابل نیز تقریباً ۵۰ هزار نفر از این نیروهای نظامی به جمهوری وفادار ماندند. پخش سلاح توسط دولت میان مردم به زودی به یک مشکل بدل شد. از ۵۰۰ هزار تفنگی که دولت در اختیار داشت ۲۰۰ هزارتا همچنان در انبارها بودند. ۶۵ هزارتا در روزهای نخست کودتا میان مردم مادرید توزیع شد که از این میان تنها ۷۰۰۰ تا قابل استفاده باقی ماندند و از همه بدتر آنکه به دلیل پیشروی‌های سریع ملی‌گرایان در روزهای پس از کودتا ۷۰ هزار اسلحه به دست آن‌ها افتاد. همچنین دولت تنها یک سوم مسلسل‌های سبک و سنگین و ۳۸۷ عراده از مجموع ۱۰۰۷ توپ این کشور را توانست در دست خود نگه دارد. از ۱۸ تانک به دردبخور ارتش اسپانیا نیز ۱۰ عدد در دست دولت ماند.
در بخش دریایی ملی‌گرایان تنها ۱۷ کشتی را به دست آوردند و ۲۷ کشتی در دست دولت ماند. هرچند که دو ناو کلاس کاناریاس که به روزترین کشتی‌های اسپانیا بودند به دست ملی‌گرایان افتادند. همچنین در نیروی دریایی نیز به مانند نیروی زمینی به دلیل پیوستن بسیاری از افسران به ملی‌گرایان کیفیت نیروهای کودتاچی بهتر بود. تنها در نیروی هوایی بود که نگرانی بعضی از افسران وفادار جمهوری از وقوع کودتا موجب شده بود تا اقداماتی انجام شود و هنگامی که کودتا رخ داد بیش از دو سوم تجهیزات هوایی در دست جمهوری باقی ماند. البته نیروی هوایی اسپانیا در آن روزگار کاملاً از رده خارج محسوب می‌شد و مشکلات جدی در بحث قطعات داشت.