stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
عملیات مرصاد
عملیات فروغ جاویدان

عملیات فروغ جاویدان در ساعت ۱۵:۳۰ روز ۳ مرداد ماه سال ۶۷ آغاز شد. با حمایت کامل ارتش عراق در روز حمله و آغاز عملیات نیروهای نظامی وابسته به سازمان مجاهدین خلق که با نام ارتش آزادیبخش نامگذاری شده بودند، فاصلهٔ مرز قصر شیرین تا منطقهٔ تنگه چهارزبر در ۳۴ کیلومتری غرب کرمانشاه را با سرعت خیلی زیاد طی کردند. شعار آنها «امروز مهران، فردا تهران» بود. آنها در نظر داشتند ۳۳ ساعته خود را به تهران برسانند.
به دلیل هجوم ایذایی هم‌زمان ارتش عراق به جبهه جنوب بخش عمده‌ای از توان نظامی ایران در جبهه‌های جنوب غربی مشغول دفع تهاجم عراق بودند. به همین دلیل در برابر حرکت ستون‌های مجاهدین مقاومت کلاسیکی از سمت نیروهای جمهوری اسلامی وجود نداشت و با پشتیبانی نیروهای عراقی، مجاهدین با سرعت زیاد در این جبهه پیشروی کردند. غیر از مقاومت محدودی که توسط ساکنان کرد منطقه وجود داشت، نیروهای مجاهدین بدون مانعی جدی تا عمق ۱۴۵ کیلومتری خاک ایران پیش رفتند. آن‌ها با ۷۵۰۰ نفر متشکل از نیروهای مجاهدین خلق و عراقی و ۱۳۰۰ دستگاه تانک و خودرو نفربر وارد اسلام‌آباد شدند. مجاهدین پیش‌بینی نموده بودند با اشغال منطقه مردم به حمایت از آن‌ها خواهند پرداخت ولی برخلاف انتظار، کردهای منطقه به مقاومت پرداختند که همین مقاومت محدود محلی سرعت پیشرفت ستون نظامی مجاهدین را محدود نمود. آن‌ها توانستند شهرهای قصر شیرین، سرپل ذهاب، کرند غرب و اسلام‌آباد غرب را اشغال و تخریب کرده و به سرعت از طریق جاده به سمت کرمانشاه پیش‌روی کنند.
نیروهای مجاهدین خلق، پس از درهم شکستن مقاومت مردم در شهرهای مذکور، در یک اقدام عجولانه راهی باختران شده و قصد حرکت به سمت تهران نمودند. رادیو مجاهدین خلق «با ارسال پیام به مردم باختران از آن‌ها خواست که زمینه را برای ورود ارتش آزادی‌بخش مهیا سازند و آماده جذب در گردان‌ها و لشکرها باشند».
عملیات فروغ جاویدان > بمباران شیمیایی

مقالهٔ اصلی: بمباران شیمایی زرده
چهار روز قبل از عملیات فروغ جاویدان از سوی سازمان مجاهدین خلق، ارتش عراق نیز در روز ۳۱ تیر ماه ۱۳۶۷ چندین روستای ایران در غرب استان کرمانشاه شامل روستاهای زرده، روستاهای نساردیره، نساردیره سفلی و شاه مار دیره از توابع شهرستان گیلانغرب، شیخ صله از توابع شهرستان ثلاث باباجانی، دودان از توابع شهرستان پاوه و روستای باباجانی از توابع شهرستان دالاهو را با بمب‌های گاز خردل و گاز اعصاب بمباران کرد. این بمباران‌ها به مرگ صدها غیرنظامی و مجروحیت چندین هزار نفر از افراد غیرنظامی انجامید. دام‌ها و زمین‌های کشاورزی که محل معیشت مردم بود، نابود شده و تا مدت‌ها آلوده شد. بسیاری از مجروحان این روستا به دلیل آثار بمب‌های شیمیایی به بیماری‌های اعصاب، سرطان و… مبتلا شده و کودکانی با انواعی از مشکلات و بیماری‌های مادرزادی در این روستاها به دنیا آمدند. چند روز پس از این بمباران عملیات فروغ جاویدان اتفاق افتاد و جادهٔ مواصلاتی مناطق غرب استان به مرکز استان کرمانشاه مسدود شد. به همین دلیل امکان اعزام مجروحان به بیمارستان بسیار محدود شد. برخی منابع این امر را در بالا رفتن تلفات حملات شیمیایی مؤثر می‌دانند؛ این در حالی است که درگیری میان سازمان مجاهدین خلق با نیروهای جمهوری اسلامی پس از ۴ روز خاتمه یافت، اما بسیاری از مجروحان شیمیایی این حملات تا سال‌ها شناسایی نشده و به دلیل نداشتن سابقهٔ پزشکی تحت خدمات درمانی قرار نگرفتند.
عملیات مرصاد

عملیات مرصاد، پاتک نیروهای نظامی جمهوری اسلامی در پاسخ به عملیات فروغ جاویدان است که سرانجام در پنجم مرداد ماه ۱۳۶۷، با رمز «یا علی» و در منطقه اسلام‌آباد غرب و کرند غرب در استان کرمانشاه، با فرماندهی علی صیاد شیرازی آغاز شد.
نیروهای نظامی جمهوری اسلامی ایران ابتدا مسیر ستون‌های زرهی مجاهدین خلق را سد کردند. سپس نیروها را پشت سر مجاهدین یورش هوایی کردند. آنگاه بالگردهای هوانیروز ارتش با سلاح‌های ضد تانک به ستون زرهی مجاهدین یورش بردند و هواپیماهای اف-۵ پایگاه ۴ شکاری نیروی هوایی پایگاه دزفول به فرماندهی خلبانان عبدالحمید نجفی و علیرضا آیینی هم ستون زرهی مجاهدین را بمباران کردند. در انتها نیروهای زمینی سپاه به باقی‌مانده نیروهای مجاهدین حمله کردند.
برخی کارشناسان جنگ و فرماندهان نظامی در ایران، ترور علی صیاد شیرازی فرمانده سابق نیروی زمینی ارتش را به دلیل تدابیر وی در عملیات مرصاد و شکست سنگین مجاهدین خلق در این عملیات تفسیر می‌کنند.
عملیات مرصاد > جزئیات عملیات

وقتی که ستون‌کشی مجاهدین خلق با سرعت زیاد به پیش می‌رفت به طوری که آن‌ها در جادهٔ آسفالت با خودروهای چرخ‌دار از مرز قصرشیرین به طرف کرمانشاه، همدان، قزوین، کرج و نهایتاً تهران در حرکت بودند. بعد از اسلام‌آباد غرب در منطقه‌ای در ۳۵ کیلومتری کرمانشاه که به دلیل جغرافیای خاص یک رشته‌کوه ایجاد یک تنگه بر جاده و دشت کرده‌بود، تنگه چهارزبر، یک نیروی معدود از سپاه و بسیج، گردان قمربنی هاشم از تیپ ۱۲ قائم سمنان، به‌طور اتفاقی حضور داشت که بعد از اطلاع در نیمه‌شب با احداث تعدادی خاکریز بر روی جاده در انتظار ستون مجاهدین راه را سد کردند و تا طلوع خورشید مقاومت سختی انجام دادند که ستون مجاهدین متوقف شده زمین‌گیر شد.
با طلوع خورشید در روز اول هدف ضمن سد کردن هجوم ستون مجاهدین خلق، بستن مسیر پشت سر آنها نیز بود. در این روز بالگردهای پایگاه کرمانشاه هوانیروز ارتش اقدام به انهدام مؤثر خودروهای ستون کرده و برای مدافعان خاکریز در تنگه، نیروهای کمکی فرستاده شد. ستونی به طول چهار کیلومتر که مجهز به توپ، تانک، نفربر، تفنگ ۱۰۶، ‏خودروهای سنگین حامل مهمات و سایر ادوات نظامی و لجستیکی بود جاده دشت حسن‌آباد را کاملاً تحت پوشش قرار داد. همچنین نیروهای جمهوری اسلامی پشت سر ستون در بین کرند و سرپل ذهاب هلی‌برن شدند. آن روز نیروی هوایی ارتش وارد عمل نشد زیرا در آن زمان پایگاه هوایی نوژه همدان توسط عراق بمباران شده بود و انجام عملیات پاکسازی باند فرود قدری فرصت را از آن‌ها گرفت، به همین دلیل نیروی هوایی با یک روز تأخیر وارد عملیات شد.
در روز دوم حمله زمینی تیپ‌هایی از نیروهای سپاه و بسیج از جناح جنوبی دشت صورت گرفت که با پشتیبانی نیروی هوایی ایران همراه شد و نیروهای مجاهدین در دشت بین تنگه چهارزبر تا گردنه حسن‌آباد محاصره شده و مورد حمله بسیار مؤثر نیروهای جمهوری اسلامی قرار گرفتند.
در روز سوم ستون و یگان‌های باقیمانده مجاهدین خلق به کلی منهدم شدند و فراری‌ها و باقیمانده مجاهدین در شهرهای پشت سر ستون مانند اسلام‌آباد غرب، کرند، سرپل ذهاب و روستاها نیز به‌طور کامل پاکسازی شدند.
فرماندهی این عملیات بر عهده علی صیاد شیرازی بود. وی در سال ۱۳۷۸ توسط سازمان مجاهدین خلق ایران ترور شد. واژه عربی «مرصاد» به معنی کمین است. به خاطر کمین برنامه‌ریزی شده‌ای است که ارتش جمهوری اسلامی ایران انجام داده بود این نام برای این عملیات در نظر گرفته شد.
هاشمی رفسنجانی در این مورد گفت «جنگ و صحنه به گونه‌ای درست شده بود که اینها توی کیسه آمدند و ما در کیسه را بستیم. تدارک منافقین خیلی وسیع بود و ضربه وارده بر آن‌ها خیلی عمیق است. ۱۲۰ تانک زرهی دجله، ۶۰ نفربر و ۶۰۰ خودرو دیگر، حدود ۵۰۰۰ پیکارجو و همین تعداد پشتیبانی و تدارکاتچی و طرح رسیدن به تهران، خیلی احمقانه و ساده‌لوحانه و هفتاد درصد انهدام»
شرکت سپاه بدر در عملیات

نیروهای سپاه بدر که سازمانی با ایدئولوژی شیعه و متشکل از اتباع شیعهٔ عراق است نیز در عملیات مرصاد شرکت کردند. این نیروها توسط سیدمحمدباقر صدر رهبری می‌شدند و به وی و سید محمدباقر حکیم وفادار بودند. ۱۰۸ نفر از اعضای سپاه بدر عراق در این عملیات کشته شدند که از این تعداد ۱۰۵ نفر تبعهٔ کشور عراق، ۲ تن تبعهٔ بحرین و یک نفر تبعهٔ فرانسه بودند. از این تعداد ۴۵ نفر در «گردان شهید صدر» عضویت داشتند. همچنین ۷۰ نفر از نیروهای این گردان نیز در عملیات مرصاد زخمی شدند.
تلفات و خسارات

در عملیات مرصاد بیش از ۴۳۸ دستگاه نفربر و تانک و خودرو و بیش از ۱۲۰۰ قبضه تجهیزات نظامی از جبهه مجاهدین خلق از بین رفت و ۵۳۱ دستگاه تانک، نفربر و خودرو و مقادیر زیادی تجهیزات و سلاح‌های انفرادی به غنیمت نیروهای جمهوری اسلامی درآمد. تعداد دقیق کشته‌شدگان مجاهدین خلق مشخص نیست. در برخی منابع ادعا شده که بیش از ۲۵۰۶ نفر از اعضای مجاهدین خلق کشته و ۵۳۱ تن به اسارت درآمده‌اند و در میان کشته‌شدگان و اسرا تعداد زیادی از کادرهای ارشد سازمان و فرمانده‌هان تیپ‌ها نیز وجود داشته‌اند. با این وجود ناصر رضوی، کارشناس پیشین وزارت اطلاعات و از مدیران ارشد ایران وزارتخانه در حوزهٔ مسائل سازمان مجاهدین خلق ایران که در زمان انجام عملیات مرصاد مسئول تهیهٔ گزارش این عملیات برای مقامات عالی‌رتبهٔ جمهوری اسلامی بوده در مصاحبه‌ای با روزنامهٔ هم‌میهن تعداد کشته‌شدگان این سازمان را ۱۴۰۰ نفر ذکر می‌کند که ۱۰۰ تا ۱۵۰ نفر از آن‌ها اعضای معمولی و اسرای پیوستی بوده‌اند، اما اکثر کشته‌شدگان را اعضای ایدئولوژیک سازمان تشکیل می‌داده‌اند که برای شرکت در عملیات از کمپ‌ها و حتی کشورهای مختلف به کمپ اشرف در عراق آورده شده‌بودند.
جمهوری اسلامی ایران به دنبال این عملیات، در تبلیغات خود از تنگهٔ چهارزبر با نام تنگه مرصاد (به معنای کمینگاه) نام می‌برد.
تلفات و خسارات > ادعای کشتار در بیمارستان اسلام‌آباد غرب

این رخداد به ادعای جمهوری اسلامی ایران در ۴ مرداد ۱۳۶۷ و پس از پذیرش قطعنامه ۵۹۸ توسط جمهوری اسلامی و حمله سازمان مجاهدین خلق به خاک ایران و پس از ورود سازمان مجاهدین خلق به شهر روی داده است. ادعا شده که نیروی‌های این سازمان، مجروحان (و کارکنان بیمارستان) مستقر در بیمارستان را قتل‌عام کرده و حتی اجساد آنان را در محوطه بیمارستان به آتش کشیده‌اند و پیش از آن هم کشتارهایی در جریان تصرف شهر نیز روی داده بوده است. یکی از فرماندهان جمهوری اسلامی ادعا کرده که مریم رجوی با خودروی ضد گلوله و هلیکوپتر در منطقه حضور داشته و دستور حمله و کشتار بیمارستان توسط شخص وی صادر شده است.
همچنین ادعا شده که با تصرف بیمارستان و شهر اسلام‌آباد غرب مدارک پزشکی برخی مجروحان شیمیایی روستاهای اطراف از جمله روستای زرده نیز نابود شده و مختل شدن روند درمان آنان به مدت چندین سال ناشی از این اتفاق بوده است.
پیامدها

مقالهٔ اصلی: اعدام دسته‌جمعی زندانیان عقیدتی-سیاسی ایران در تابستان ۱۳۶۷
به دنبال حمله نیروهای سازمان مجاهدین با حمایت ارتش عراق در غرب ایران در تاریخ ۴ مردادماه ۱۳۶۷ و به فاصله شش روز بعد از قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت که به نام عملیات عملیات مرصاد نام‌گذاری شد، روح‌الله خمینی رهبر انقلاب طی حکمی افرادی را مأمور کرد تا با بررسی مجدد پرونده زندانیان سیاسی، برای افرادی که همچنان بر سر موضع خود مبنی بر حمایت از سازمان مجاهدین خلق باقی مانده بودند، حکم اعدام صادر کنند.
پیامدها > مرصاد دو

در جریان اعتراضات ۱۳۹۸ حسام الدین آشنا مشاور رئیس جمهور وقت (حسن روحانی) در حساب توئیتری خود نوشت: ضدانقلاب در خارج از کشور خیال کردند عملیات فروغ جاویدان ۲ را کلید زده‌اند ولی حالا به خوبی فهمیدند که در واقع عملیات مرصاد ۲ کلید خورده است.
فهرست منابع

صدر شیرازی، محمد علی (۱۳۹۲). عملیات مرصاد و سرنوشت منافقین (مجاهدین خلق). انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
جنگ دوم کردها و عراق

جنگ دوم کردها و عراق (انگلیسی: Second Iraqi–Kurdish War) هم‌چنین شناخته‌شده با نام‌های شورش بارزانی یا شورش گولان که از در آوریل ۱۹۷۴ میلادی در میان کردهای عراق به رهبری مصطفی بارزانی با حکومت وقت عراق رخ داد، که تا مارس ۱۹۷۵ میلادی به طول انجامید و ادامه‌ای بر جنگ اول کردها و عراق می‌بود.
آلوآدیا

| آلوآدیا | آلوآدیا |
| --- | --- |
آلوآدیا، Alluaudia: آلوآدیا، Alluaudia
رده‌بندی علمی: رده‌بندی علمی
فرمانرو:: گیاهان
راسته:: میخک‌سانان
سرده:: Alluaudia
آلوآدیا(نام علمی: Alluaudia) نام یک سرده از راسته افراسانان است.
امباتومارینا

مکان در 23x15px|border |alt=|link= ماداگاسکار
| Ambatomarina | Ambatomarina |
| --- | --- |
فهرست منطقه‌های ماداگاسکار: آمورونئی مانیا
District: Manandriana
ارتفاع: ۱٬۳۸۵ متر (۴۵۴۴ فوت)
جمعیت (2001): جمعیت (2001)
 • کل: ۱۴٬۰۰۰
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی ۳ (EAT)
امباتومارینا (به لاتین: Ambatomarina) یک سکونتگاه مسکونی در ماداگاسکار است که در آمورونئی مانیا واقع شده‌است.
خصوصیات

امباتومارینا ۱۴٬۰۰۰ نفر جمعیت دارد و ۱٬۳۸۵ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
آلکسی ساوراسوف

| آلکسی ساوراسوف | آلکسی ساوراسوف |
| --- | --- |
پرتره آلکسی ساوراسوف اثر واسیلی پروف، ۱۸۷۸: پرتره آلکسی ساوراسوف اثر واسیلی پروف، ۱۸۷۸
زادهٔ: ۲۴ مهٔ ۱۸۳۰ مسکو، امپراتوری روسیه
درگذشت: ۸ اکتبر ۱۸۹۷ (۶۷ سال) مسکو، امپراتوری روسیه
آرامگاه: مسکو
ملیت: روسی
تحصیلات: مدرسه نقاشی، مجسمه‌سازی و معماری مسکو
شناخته‌شده برای: نقاشی
آثار برجسته: کلاغ‌ها برگشته‌اند (۱۸۷۱)
جنبش: واقع‌گرایی (هنر)
آلکسی کوندراتیویچ ساوراسوف (روسی: Алексе́й Кондра́тьевич Савра́сов) (۲۴ مه ۱۸۳۰ – ۲۶ سپتامبر ۱۸۹۷) نقاش منظره روسی و خالق سبک منظره‌ی مودی بود. وی در خانواده‌ای بازرگان بزرگ شد، در سنین کم به نقاشی علاقه نشان داد و زمان زیادی صرف یادگیری تکنیک در آن نمود. او در مدرسه نقاشی، مجسمه‌سازی و معماری مسکو به تحصیل و زیر نظر استادان بزرگ روسی به نقاشی پرداخت. ساوراسوف از نقاشان بزرگ انگلیسی چون الکساندرا کالامه و جان کانستبل تأثیر بسیاری پذیرفت و در همین راستا در دهه ۱۸۶۰ میلادی سفری به انگلستان و سوئیس داشت. اثر کلاغ‌ها برگشته‌اند که در سال ۱۸۷۱ به اتمام رساند نقطه اوج او محسوب می‌شود، این نقاشی محتوایی ساده دارد، بازگشت پرندگان به خانه و انتقال طبیعت از زمستان به بهار اما چنان احساسی به تصویر کشیده شده که بعدها توسط منتقدان، منظره سبک مودی نامیده شد. او در اواخر عمرش در فقر شدیدی زندگی می‌کرد و به مشروبات الکلی اعتیاد پیدا کرد، این روند احتمالاً بخاطر مرگ دخترش در سال ۱۸۷۱ بوده که ضربه شدید روحی به وی وارد ساخت.
گالری آثار

منظره کرملین (۱۸۵۱)
نمایی در اورانینباوم (۱۸۵۴)
منظره دریاچه و ماهیگیر (۱۸۵۹)
نمای دهکده (۱۸۶۷)
شب زمستان (۱۸۶۹)
زمستان (۱۸۷۰)
کلاغ‌ها برگشته‌اند (۱۸۷۱)
غروب خورشید بر فراز مرداب (۱۸۷۱)
صومعه در نیژنی نووگورود (۱۸۷۱)
برج سوخاریف (۱۸۷۲)
رنگین کمان (۱۸۷۳)
روز بهاری (۱۸۷۳)
الوارهای شناور (۱۸۷۳)
دروازه‌های صومعه (۱۸۷۵)
اوایل بهار (دهه ۱۸۸۰)
بهار، جالیز (۱۸۹۳)
راسپوتیتسا، دریای گِل (۱۸۹۴)
۱۳۰۲ (خورشیدی)

۱۳۰۲ سالی عادی بود که در روز پنج‌شنبه آغاز شد. این سال سومین سال از دههٔ ۱۳۰۰، سومین سال از سده ۱۴ و سیصد و سومین سال از هزاره دوم هجری شمسی بود.
زمان سال ۱۳۰۲ پیش از تغییر نام و طول ماه‌های شمسی است و طول ماه‌های آن به این شرح بود: حمل ۳۰ روز، ثور ۳۱ روز، جوزا ۳۲ روز، سرطان ۳۱ روز، اسد ۳۱ روز، سنبله ۳۱ روز، میزان ۳۱ روز، عقرب ۲۹ روز، قوس ۳۰ روز، جدی ۲۹ روز، دلو ۳۰ روز، حوت ۳۰ روز.
| 0 | 1 |
| --- | --- |
سده‌ها: : سده ۱۳ - سده ۱۴ - سده ۱۵
دهه‌ها:: ۱۲۷۰ ۱۲۸۰ ۱۲۹۰ ۱۳۰۰ ۱۳۱۰ ۱۳۲۰ ۱۳۳۰
سال‌ها:: ۱۲۹۹ ۱۳۰۰ ۱۳۰۱ ۱۳۰۲ ۱۳۰۳ ۱۳۰۴ ۱۳۰۵
| 0 | 1 |
| --- | --- |
گاه‌شماری میلادی: ۱٬۹۲۳ – ۱٬۹۲۴
هجری قمری: ۱٬۳۴۱ – ۱٬۳۴۲
گاه‌شماری گرگوری: 1923   MCMXXIII
از تاریخ پیدایش رم: ۲٬۶۷۶
گاه‌شماری ارمنی: ۱٬۲۳۲   ԹՎ
گاه‌شماری بهائی: ۷۹ – ۸۰
گاه‌شماری بربری: ۲٬۸۷۳
گاه‌شماری بودایی: ۲٬۴۶۷
گاه‌شماری برمه‌ای: ۱٬۲۸۵
گاه‌شماری رومی: ۷٬۴۳۱ – ۷٬۴۳۲
گاهشماری مازندرانی: ۱٬۴۳۴ – ۱٬۴۳۵
گاه‌شماری قبطی: ۱٬۶۳۹ – ۱٬۶۴۰
گاه‌شماری اتیوپیایی: ۱٬۹۱۵ – ۱٬۹۱۶
سال عبری:  ۵٬۶۸۳  –  ۵٬۶۸۴ 
گاه‌شماری هندی: 
 - ویکرم سموت: ۱٬۹۷۸ – ۱٬۹۷۹
 - ساکا سموت: ۱٬۸۴۵ – ۱٬۸۴۶
 - کالی یوگا: ۵٬۰۲۴ – ۵٬۰۲۵
گاه‌شماری هولوسین: ۱۱٬۹۲۳
گاه‌شماری کره‌ای: ۴٬۲۵۶
گاه‌شماری خورشیدی تایلندی: ۲٬۴۶۶
ن ب و: ن ب و
رویدادها > فروردین

۲۱ فروردین – قانون ثبت اسناد و املاک به تصویب مجلس شورای ملی رسید.
رویدادها > اردیبهشت

۲ اردیبهشت – رضاخان وزیر جنگ به امیر لشکر جنوب دستور داد همهٔ مناطقی که در بلوچستان، بختیاری و سواحل خلیج فارس به خصوص مناطق نفت‌خیز که دولت انگلستان به آنها نظر دارد و تا کنون دولت مرکزی نفوذ کمی روی آنها داشته، باید تحت نفوذ دولت قرار گیرد و از این رو مقداری از نیروهای لشکر مرکز به جنوب فرستاده شدند.
۳۰ اردیبهشت – آغاز انتشار هفته‌نامه فکاهی توفیق
۳۱ اردیبهشت – سر پرسی لورن وزیر مختار بریتانیا طی گزارشی به لرد کرزن وزیر امور خارجه بریتانیا نسبت به قریب‌الوقوع بودن حملهٔ رضاخان سردار سپه به خوزستان و شیخ خزعل که حافظ منافع نفتی انگلستان در آن خطه شده بود، هشدار داد.
رویدادها > خرداد

۲۴ خرداد – مشیرالدوله به جای مستوفی‌الممالک مأمور تشکیل کابینه شد. وزرای این کابینه: رضاخان سردار سپه وزیر جنگ و فرمانده کل قوا، مصدق‌السلطنه وزیر امور خارجه، ذکاءالملک فروغی وزیر مالیه، حکیم‌الملک وزیر عدلیه، حکیم‌الدوله وزیر معارف و اوقاف، فهیم‌الدوله وزیر پست و تلگراف، عدل‌الملک دادگر کفیل وزارت فوائد عامه و تجارت، اعتلاءالسلطنه کفیل وزارت داخله
۳۱ خرداد – تصویب قانون استقراض ۵ میلیون دلار از آمریکا و مذاکره برای استقراض ۵ میلیون دلار دیگر از بانک‌های این کشور در مجلس
۳۱ خرداد – تصویب استخدام لامبر مولیتر (Lambert Molitor) به عنوان رئیس کل گمرکات ایران، دو کارشناس بلژیکی برای اداره پست، ستوان گونار وستداهل برای نظمیه، دکتر ژوزف منار (Joseph Mesnard) فرانسوی به ریاست انستیتو پاستور توسط مجلس شورای ملی
رویدادها > تیر

۳۱ تیر – پیمان لوزان که مرزهای ترکیه امروزی را مشخص می‌کرد میان یونان، بلغارستان و دیگر کشورهای درگیر در جنگ جهانی اول در سوئیس به امضا رسید و رسماً به عمر امپراتوری عثمانی پایان داد.
رویدادها > مرداد

۵ مرداد – تشکیل جمعیت شیر و خورشید سرخ به همت دکتر امیر خان امیراعلم
رویدادها > شهریور

۱۴ شهریور – هیئت دولت تصویب کرد که وزارت مالیه املاک اسماعیل شکاک را به عنوان خالصه ضبط نماید.
رویدادها > مهر

۱۴ مهر – نامهٔ وزیر جنگ به سردار عشایر و هشدار در خصوص این که کلانتران کشکولی حق ندارند با کمپانی نفت انگلیس وارد قرارداد شوند.
۲۰ مهر – ترکیه پایتخت خود را از استانبول به آنکارا تغییر داد.
٢٣ مهر - تاسیس کمپانی والت دیزنی در بربنک کالیفرنیا
رویدادها > آبان

۴ آبان – احمدشاه قاجار به دلیل «حساسیت اوضاع مملکت و احتیاج شدید به اصلاحات سیاسی و اقتصادی» رضاخان سردار سپه وزیر جنگ را به ریاست وزرا برگزید.
۴ آبان – احمدشاه برای سومین بار به منظور «معالجه و تغییر آب و هوا» تهران را به مقصد اروپا ترک کرد.
۶ آبان – نخستین کابینه رضاخان سردار سپه: ذکاءالملک فروغی وزیر امور خارجه، مدیرالملک جم وزیر مالیه، معاضدالسلطنه وزیر عدلیه، سلیمان میرزا وزیر معارف و اوقاف، امیرلشکر خدایارخان وزیر پست و تلگراف، حاجی عزالممالک اردلان وزیر فوائد عامه و تجارت، میرزا قاسم‌خان صور اسرافیل کفیل وزارت داخله. رئیس‌الوزرا سرپرستی وزارت جنگ و داخله را به عهده گرفت.
۶ آبان – با انحلال امپراتوری عثمانی، حکومت جمهوری در ترکیه تأسیس و مصطفی کمال آتاترک رئیس حزب جمهوری‌خواه خلق به ریاست‌جمهوری برگزیده شد.
۱۴ آبان – دسته‌های چریک به فرماندهی فیض‌محمدخان و کچی‌خان بلوچ به دستور سردار سپه به بلوچستان حمله کرده تا به ۲۵ سال نافرمانی دوست‌محمدخان بلوچ و پدرش بهرام‌خان پایان دهند. در نهایت پس از ۵۵ روز همهٔ نافرمان‌های این منطقه سرکوب شدند.
رویدادها > دی

۲ دی – امیرلشکر غرب خبر از فتح تنگه زادشیر در لرستان و ورود به خرم‌آباد داد.
۲ دی – امیرلشکر عبدالله امیرطهماسب فرمانده قوای آذربایجان خبر از فتح قلعهٔ کاظم قوشچی و قتل او به دست نیروهای دولتی داد.
رویدادها > بهمن

۲۲ بهمن – پنجمین دورهٔ مجلس شورای ملی گشایش یافت.
رویدادها > اسفند

۱۲ اسفند – اعلان رسمی پایان امپراتوری عثمانی و اخراج خلیفه عبدالمجید دوم از ترکیه
۱۷ اسفند – وزارت مالیه بودجهٔ سال جاری را ۲۶٬۳۱۸٬۷۰۰ تومان اعلام کرد.
۲۰ اسفند – رسماً اعلام شد که تولید نفت خام ایران در ۱۹۲۳ معادل ۲۵٬۲۳۱٬۰۰۰ بشکه بوده که درآمد ایران از آن فقط ۴۰۰٬۰۰۰ لیره بوده است.
زادروزها

۱ فروردین - محمد عبدی، بازیگر
۱ فروردین – حسن کامکار، موسیقی‌دان و نوازنده (درگذشت ۱۳۷۱)
۲۳ فروردین – حسنعلی منصور ، سیاستمدار (درگذشت ۱۳۴۳)
۲۴ فروردین – عطاءالله بهمنش، گزارشگر ورزشی (درگذشت۱۳۹۶)
۲۷ فروردین – بزرگ لشگری، موسیقی‌دان و نوازنده (درگذشت۱۳۹۷)
فروردین – مهدی حائری یزدی، فقیه و فیلسوف (درگذشت ۱۳۷۸)
۷ اردیبهشت - صادق بریرانی، گرافیست (درگذشت ۱۴۰۳
۱۲ اردیبهشت – رضا ارحام صدر، بازیگر (درگذشت ۱۳۸۷)
۲۵ اردیبهشت – علی گلزاده غفوری، حقوقدان، مجتهد و سیاستمدار (درگذشت ۱۳۸۸)
۲۵ اردیبهشت – غلامرضا پهلوی پسر رضا شاه پهلوی، (درگذشت ۱۳۹۶)
۲۸ اردیبهشت – پرویز خطیبی، طنزنویس و فیلم‌ساز (درگذشت ۱۳۷۲)
۲ خرداد – محمدعلی موحد، عرفان‌پژوه، تاریخ‌نگار و حقوق‌دان
۲ خرداد – مجید محسنی مهر، فیلم‌ساز (درگذشت ۱۳۶۹)
۵ خرداد – پرویز شاپور، نویسنده (درگذشت ۱۳۷۸)
۵ خرداد – رضا ناجی، نظامی (درگذشت ۱۳۵۷)
۱۱ خرداد – محمدامین ریاحی، ادیب و مورخ (درگذشت ۱۳۸۸)
۲ تیر – غلامحسین قریب، ادیب و موسیقی‌دان و نوازنده (درگذشت ۱۳۸۳)
۴ تیر – جمشید آموزگار، سیاستمدار (درگذشت ۱۳۹۵)
۲۳ تیر – علی‌نقی منزوی، کتابشناس (درگذشت ۱۳۸۹)
۱۶ مرداد - عبدالحسین نوایی، تاریخ‌نگار
۲۰ مرداد - عباس کاتوزیان، نقاش معاصر
۲۳ مرداد – هادی شفائیه، عکاس (درگذشت ۱۳۹۷)
۴ شهریور – یعقوبعلی شورورزی، کشتی‌گیر (درگذشت ۱۳۷۸)
۱۴ شهریور – علی نشاط، نظامی (درگذشت ۱۳۵۸)
زادروزها > مهر

۲ مهر – خلیل خطیب رهبر، ادیب و پژوهشگر ایرانی (درگذشت ۱۳۹۳)
۹ مهر – جواد لشگری، موسیقی‌دان و نوازنده ایرانی (درگذشت ۱۳۹۵)
۱۶ مهر – عبدالحسین نوایی،  تاریخ‌نگار ایرانی (درگذشت ۱۳۸۳)
۲۹ مهر – ساموئل خاچیکیان، فیلم‌ساز ایرانی (درگذشت ۱۳۸۰)
زادروزها > آبان

۳ آبان – سبکتکین سالور، فیلمنامه‌نویس ایرانی (درگذشت ۱۳۷۰)
زادروزها > آذر

۱ آذر – داریوش اسدزاده، بازیگر، کارگردان و نویسنده ایرانی(درگذشت ۱۳۹۸)
۱۱ آذر – جلال آل احمد، نویسندهٔ ایرانی (درگذشت ۱۳۴۸)
۱۵ آذر – سید ضیاءالدین شادمان، ورزشکار و سیاست‌مدار ایرانی (درگذشت ۱۳۸۷)
۱۹ آذر – فرهنگ مهر، معاون اسبق نخست‌وزیر ایران و رئیس دانشگاه شیراز (درگذشت ۱۳۹۶)
زادروزها > دی

۵ دی - منصور متین، بازیگر
۶ دی –  هوشنگ منتصری، مترجم و ریاضیدان ایرانی (درگذشت ۱۳۹۴)
۱۸ دی – محسن کوچه‌باغی تبریزی، مجتهد ایرانی (درگذشت ۱۳۹۰)
۲۰ دی – حیدر یغما، شاعر ایرانی (درگذشت ۱۳۶۶)
۳۰ دی – هاشم طرلان، شاعر آذربایجانی ( درگذشت۱۳۹۳)
زادروزها > بهمن

۸ بهمن – شهاب‌الدین اشراقی، روحانی انقلابی ایرانی (درگذشت ۱۳۶۰)
۲۵ بهمن – امیرحسین جهانبگلو، پژوهشگر ایرانی حوزه فلسفه، اقتصاد و تاریخ (درگذشت ۱۳۷۰)
۲۵ بهمن – خلیل طهماسبی، عضو گروه فدائیان اسلام و قاتل رزم‌آرا (درگذشت ۱۳۳۴)
زادروزها > اسفند

۷ اسفند – دلکش، خوانندهٔ موسیقی ایرانی (درگذشت ۱۳۸۳)
۱۲ اسفند – علی‌اصغر خبره‌زاده، مترجم ایرانی (درگذشت ۱۳۸۷)
۲۲ اسفند – میر احمد تقوی، عالم دینی (درگذشت ۱۳۹۸)
۲۴ اسفند – حسین فکری، مربی تیم ملی فوتبال ایران و باشگاه فوتبال پرسپولیس تهران (درگذشت ۱۳۸۲)
زادروزها > تاریخ نامعلوم

بابا مردوخ روحانی، روحانی و آموزگار (درگذشت ۱۳۶۷)
سامی تحصنی، بازیگر (درگذشت ۱۳۶۷)
سید عبدالله ضیایی‌نیا، روحانی و سیاستمدار (درگذشت ۱۳۶۸)
رضا هوشمند، بازیگر و چهره‌پرداز (درگذشت ۱۳۶۸)
هوشنگ بهشتی، بازیگر ایرانی سینما، تلویزیون و تئاتر (درگذشت ۱۳۷۰)
توکل اسماعیلی، مجسمه‌ساز ایرانی (درگذشت ۱۳۷۳)
ولی‌الله خاکدان، طراح صحنه ایرانی (درگذشت ۱۳۷۵)
احمد معینی، بازیگر ایرانی سینما (درگذشت ۱۳۷۵)
یحیی ذکا، ایرانشناس و پژوهشگر تاریخ هنر ایران (درگذشت ۱۳۷۹)
فریدریش لانکامرر، صحاف ایرانی آلمانی‌تبار (درگذشت ۱۳۸۰)
محمد میرنقیبی، آهنگساز و نوازنده ایرانی (درگذشت ۱۳۸۲)
ناصر کارفرسا، فوتبالیست ایرانی (درگذشت ۱۳۸۴)
مصطفی کسروی، موسیقی‌دان و نوزانده ایرانی (درگذشت ۱۳۸۵)
ابوتراب مظهری، شاعر ایرانی (درگذشت ۱۳۸۵)
حمید فرزام، نویسنده و مورخ ایرانی (درگذشت ۱۳۸۷)
عباس کاتوزیان، نقاش ایرانی (درگذشت ۱۳۸۷)
اصغر روفه‌گر، رفوگر ایرانی فرش (درگذشت ۱۳۸۹)
ملا فاضل السکرانی، شاعر و ادیب عرب خوزستانی (درگذشت ۱۳۹۲)
عبدالجلیل جلیلی کرمانشاهی، فقیه ایرانی (درگذشت ۱۳۹۲)
طلعت بصاری، شاعر، نویسنده و پژوهشگر ادبی ایرانی (درگذشت ۱۳۹۹)
محمدرضا خاتمی بروجردی، فقیه اصولی و فیلسوف سینوی ایرانی (درگذشت ۱۳۵۷)
علی شریعتمداری، استاد ایرانی فلسفه و وزیر سابق فرهنگ و آموزش عالی، (درگذشت ۱۳۹۵)
مهرانگیز ملاح، نویسنده و نقاش ایرانی(درگذشت ۱۳۹۲)
امیر نصرت منقح، مهندس و معمار ایرانی(درگذشت ۱۳۹۴)
علی زندی، بازیگر ایرانی سینما (درگذشت ۱۳۹۸)
گودرز احمدی، چهره ماندگار مهندسی مکانیک و هوافضا
عزیزالله رفیعی، فیلم‌ساز ایرانی
حسین کاظم‌زاده، سیاستمدار ایرانی
درگذشت‌ها

۱۴ خرداد – سید حسین کزازی، نمایندۀ کرمانشاه در مجلس شورای ملی و رئیس ادارۀ معارف کرمانشاه (زادهٔ ۱۲۵۳)
۷ شهریور – احمد دریابیگی، نخستین فرماندهٔ نیروی دریایی مدرن ایران در خلیج فارس
۲۳ آبان – محمدیعقوب خان، پادشاه افغانستان (زاده ۱۲۲۸)
اسفند – سلطان محمد خان سردار اشجع، از رؤسای ایل بختیاری در دوران مشروطه (زاده ۱۲۴۱)
محمد اقبال‌الدوله، از حاکمان کرمانشاه (زادهٔ ۱۲۲۷)
اسماعیل‌خان معاضدالملک از بنیانگذاران آموزش و پرورش نوین در کرمانشاه و نماینده کرمانشاه در دورهٔ دوم مجلس شورای ملی (زادهٔ ۱۲۵۳)
عباسقلی سپهر، دیپلمات و سیاستمدار دورهٔ قاجار
ملا عبدالکریم مسگر عمادالاسلام، نمایندهٔ دورهٔ نخست مجلس شورای ملی از یزد
عبدالله‌خان ناظم‌السلطنه، از سرداران نظامی قاجار و از حاکمان زنجان
گئورگی آقابالیانتس

| گئورگی آقابالیانتس | گئورگی آقابالیانتس |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۷ یا ۱۸ اکتبر [سبک قدیمی: ۵ اکتبر] ۱۹۰۴ روستای کیزلیار، en:Kizlyarsky Otdel
درگذشت: ۲۰ مارس ۱۹۶۷ (۶۲ سال) مسکو، اتحاد شوروی
آرامگاه: گورستان ارامنه مسکو
ملیت: ارمنستان
محل تحصیل: دانشگاه دولتی کشاورزی دون
همسر: آناهید مالینتسیان
جوایز:      
پیشینه علمی: پیشینه علمی
شاخه(ها): می‌شناسی
 :  
گئورگی گراسیمی آقابالیانتس (ارمنی: Գեորգի Գերասիմի Աղաբալյանց؛  زادهٔ (۱۷) ۱۸ اکتبر ۱۹۰۴ - درگذشته ۲۰ مارس ۱۹۶۷) دانشمند در زمینه می‌شناسی اهل ارمنستان بود.
زندگی‌نامه

وی در ۱۷ یا ۱۸ اکتبر [سبک قدیمی: ۵ اکتبر] ۱۹۰۴ در روستای en:Kizlyar به دنیا آمد و از دانشگاه دولتی کشاورزی روستوف فارغ‌التحصیل گشت. همچنین برندهٔ جوایزی همچون نشان پرچم سرخ کار، نشان برجسته افتخار و جایزه لنین شده است. وی در ۲۰ مارس ۱۹۶۷ در سن ۶۲ سالگی در مسکو درگذشت و در گورستان ارامنه مسکو (آرامستان واگانکوفسکوی) به خاک سپرده شد.
یادداشت

↑  Դոնի պետական ագրարային համալսարան
بوئینگ ۷۳۷ کلاسیک

| بوئینگ ۷۳۷ کلاسیک | بوئینگ ۷۳۷ کلاسیک |
| --- | --- |
۷۳۷–۴۰۰ متعلق به بریتیش ایرویز: ۷۳۷–۴۰۰ متعلق به بریتیش ایرویز
کاربری: هواپیمای مسافربری باریک‌پیکر
تولیدکننده: هواپیماهای تجاری بوئینگ
نخستین پرواز: ۲۴ فوریه ۱۹۸۴
معرفی: ۲۸ نوامبر ۱۹۸۴ با یواس ایرویز
وضعیت: فعال
کاربر اصلی: ساوت‌وست ایرلاینز یوتیر اوییشن لوفت‌هانزا آلاسکا ایرلاینز
ساخته‌شده: ۱۹۸۱–۲۰۰۰
تعداد ساخته‌شده: ۱٬۹۸۸
توسعه‌یافته از: بوئینگ ۷۳۷
توسعه‌یافته به: بوئینگ ۷۳۷ نسل بعدی
بوئینگ ۷۳۷ کلاسیک (به انگلیسی: Boeing 737 Classic) یک مدل هواپیمای مسافربری باریک‌پیکر دوموتوره است که توسط شرکت بوئینگ ایالات متحده توسعه‌یافته و طی سال‌های ۱۹۸۱–۲۰۰۰ ساخته شده‌است. نخستین به‌کارگیرنده این هواپیما ساوت‌وست ایرلاینز بوده‌است. این هواپیما در ۰۱۹۸۴−۰۲−۲۴ ۲۴ فوریه ۱۹۸۴ میلادی نخستین پرواز خود را انجام داد. این دسته از هواپیماها از موتور سی‌اف‌ام۵۶ سری سه نیرو می‌گیرند.