stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
گویش تنکابنی
طبقه بندی

طبق گلاتولوگ گویش تنکابنی گویشی از زبان مازندرانی است. ایران کلباسی گویش تنکابن را گونه‌ای از زبان مازندرانی می‌داند. بهمن زندی گویش تنکابنی را گویشی از زبان مازندرانی و زیرمجموعه گویش مازندرانی غربی معرفی می کند. بتول سبز علیپور گویش تنکابنی را گویشی از زبان مازندرانی می‌داند. رودیگر اشمیت گویش بومی منطقه تنکابن را گویشی از زبان مازندرانی معرفی می‌کند. طبق دانشنامه ایرانیکا به نقل از دونالد استیلو در بین تنکابن و کلاردشت گویش‌ها حالت انتقال بین گیلکی و مازندرانی دارند؛ و آن را شاخه‌ای زبانی مجزا از گیلکی و مازندرانی طبقه‌بندی کرده‌اند. گویش‌های بومی کلاردشت و تنکابن را بدین ترتیب می‌توان چنان‌که دونالد استیلو پیشنهاد می‌کند، یک گروه زبانی مجزا درون پیوستار گفتاری در طول مناطق ساحلی و ارتفاعات کرانهٔ خزر دانست. این گروه حدوداً بین کلاردشت در شرق و رامسر در غرب کشیده شده‌است و زین رو توسط دونالد استیلو کاسپین مرکزی تعیین شده‌است با وجود این اتفاق نظر بر سر آن کم است، اما برخلاف نظر استیلو و به باور بهرام فره‌وشی زبان‌شناس و متخصص زبان‌های ایرانی، حتی گویش منطقه لاهیجان نیز گونه‌ای از گیلکی–مازندرانی است و حالت انتقالی دارد.
در سال ۱۳۸۱ «واژه‌نامه بزرگ تبری» به ویراستاری «جهانگیر نصری اشرفی» منتشر شد که در بردارندۀ واژگانی از گویش‌های عباس‌آباد و آمل و بابل و بهشهر و علی‌آباد کتول و کردکوی و نوشهر و ساری و تنکابن و دیگر مناطق بود. در کتاب واژه‌نامه بزرگ تبری گویشی که در بخشی از منطقۀ رویان شامل چالوس و تنکابن شرقی (کلار باستانی، برخی از روستاهای کوهپایه‌ای منطقه بیرون بشم و لنگا و نواحی جلگه ای از آب چالوس و عباس‌آباد و رودخانه نشتا به مرکزیت عباس‌آباد) تکلم می‌شود نیز گویشی از زبان مازندرانی می‌باشد. شماری از پژوهشگران زبان‌شناس، گویش منطقه تنکابن (گویش تنکابنی) را گویشی از زبان مازندرانی غربی می‌دانند. زبان گیلکی به دو گویش غربی (بیه پس) و شرقی (بیه پیش) تقسیم می‌شود و گاه دو گویش دیلمی_اشکوری و گویش بینابین چابکسری_تنکابنی (رامسری_تنکابنی) که به طبری_گیلکی (محدوده تنکابن تا چابکسر) معروف است هم به این فهرست اضافه می‌شوند دانشنامه تبرستان و مازندران ذیل گویش دوهزاری چنین نقل نموده است، لهجه دوهزاری لهجه‌ای از زبان تبری است.. به گفته ایوب رسایی گیلکی شرقی شامل گویش لاهیجان، رودسر، گالش و تنکابن می شود و گیلکی غربی شامل گویش رشت، فومن و رودبار می شود. عباس خائفی زبان تنکابن را همانند رامسری از گویش‌های موجود در زبان گیلکی در کرانه دریای مازندران می‌داند و می‌گوید هر چند شهرستان‌های رامسر و تنکابن در استان مازندران واقع شده‌اند اما به زبان گیلکی سخن می‌گویند و از آداب و رسوم گرایش یافته به استان گیلان برخوردارند. به نوشته فرشته مومنی، گویش تنکابنی یکی از گویش‌های واگرا زبان مازندرانی است که دستگاه فعل آن با گویش‌های دو زبان همسایه یعنی مازندرانی و گیلکی تفاوت دارد.
دستور زبان > ضمیر (گویش تنکابنی)

در گویش تنکابنی ضمیر سه حالت دارد: فاعلی، مفعولی و ملکی.
| شناسه | ۱ مفرد | ۲ مفرد | ۳ مفرد | ۱ جمع | ۲ جمع | ۳ جمع |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| فاعلی، تنکابنی | mo | to | vi | amâ | šomâ | ušân |
| مفعولی، تنکابنی | mere | tere | vere | amere | šemere | ušâne |
| ملکی، تنکابنی | mi | ti | vi | ami | šimi | ušane |
دستور زبان > ضمیر (گویش دوهزاری)

در گویش دو هزاری ضمیر سه حالت دارد: فاعلی، مفعولی و ملکی.
| شناسه | ۱ مفرد | ۲ مفرد | ۳ مفرد | ۱ جمع | ۲ جمع | ۳ جمع |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| فاعلی، دو هزاری | mon | to | ve | amâ | šamâ | ošen |
| مفعولی، دو هزاری | mere | tere | vere | amere | šamere | ošene |
| ملکی، دو هزاری | me | te | ve | ame | šame | ošene |
دستور زبان > شناسه (گویش تنکابنی)

شناسه افعال در گویش تنکابنی. (نمونه زیر بر اساس گویش تنکابن تنظیم شده‌است)
| شناسه | ۱ مفرد | ۲ مفرد | ۳ مفرد | ۱ جمع | ۲ جمع | ۳ جمع |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| شناسه حال | m | i | e/∅ | im | in | en/n |
| شناسه گذشته | m | i | e/∅ | im | in | en/n |
| شناسه التزامی | m | i | e/∅ | im | in | en/n |
دستور زبان > شناسه (گویش دوهزاری)

شناسه افعال در گویش دوهزاری. (نمونه زیر بر اساس گویش دوهزاری تنظیم شده‌است)
| شناسه | ۱ مفرد | ۲ مفرد | ۳ مفرد | ۱ جمع | ۲ جمع | ۳ جمع |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| شناسه حال | om | i | e/∅ | im | in | en/n |
| شناسه گذشته | om | i | e/∅ | im | in | en/n |
| شناسه التزامی | om | i | e/∅ | im | in | en/n |
دستور زبان > صرف فعل (گویش تنکابنی)

در جدول زیر فعل گفتن (bagoten) بر اساس گویش تنکابن در زمان‌های مختلف صرف می‌شود.
| زمان/شخص | ۱ مفرد | ۲ مفرد | ۳ مفرد | ۱ جمع | ۲ جمع | ۳ جمع |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| گذشته ساده | bagotem | bagoti | bagote | bagotim | bagotin | bagoten |
| گذشته کامل | bagote-bâm | bagote-bi | bagote_bâ | bagote-bim | bagote-bin | bagote-bân |
| گذشته التزامی | bagote-bum | bagote-buy | bagote-bu | bagote-buym | bagote-buyn | bagote-bun |
| گذشته استمراری | go-ne-bâm | go-ne-bi | go-ne-bâ | go-ne-bim | go-ne-bin | go-ne-bân |
| گذشته در حال انجام | dabâm-bagom | dabi-bagoi | dabâ-bagoe | dabim-bagoim | dabin-bagoin | daben-bagoen |
| حال ساده/آینده | gonem | goni | gone | gonim | gonin | gonen |
| حال در حال انجام | dare-bagom | dare-bagoi | dare-bagoe | dare-bagoim | dare-bagoin | dare-bagoen |
| حال التزامی | bagom | bagoi | bagoe | bagoim | bagoin | bagoen |
| حال التزامی | xeynom bagom | xeyni bagoi | xeyne bagoe | xeynim bagoim | xeynim bagoin | xeynen bagoen |
در جدول زیر فعل کردن (hakerden) بر اساس گویش تنکابن در زمان‌های مختلف صرف می‌شود.
| زمان/شخص | ۱ مفرد | ۲ مفرد | ۳ مفرد | ۱ جمع | ۲ جمع | ۳ جمع |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| گذشته ساده | hakerdem | hakerdi | hakerde | hakerdim | hakerdin | hakerden |
| گذشته کامل | hakerde-bâm | hakerde-bi | hakerde_bâ | hakerde-bim | hakerde-bin | hakerde-bân |
| گذشته التزامی | hakerde-bum | hakerde-buy | hakerde-bu | hakerde-buym | hakerde-buyn | hakerde-bun |
| گذشته استمراری | kâ-ne-bâm | kâ-ne-bi | kâ-ne-bâ | kâ-ne-bim | kâ-ne-bin | kâ-ne-bân |
| گذشته در حال انجام | dabâm-hakenem | dabi-hakeni | dabâ-hakene | dabim-hakenim | dabin-hakenin | daben-hakenen |
| حال ساده/آینده | kânem | kâni | kâne | kânim | kânin | kânen |
| حال در حال انجام | dare-hakenem | dare-hakeni | dare-hakene | dare-hakenim | dare-hakenin | dare-hakenen |
| حال التزامی | hakenem | hakeni | hakene | hakenim | hakenin | hakenen |
| حال التزامی | xeynom hakenem | xeyni hakeni | xeyne hakene | xeynim hakenim | xeynim hakenin | xeynen hakenen |
در جدول زیر فعل دیدن (badiyen) بر اساس گویش تنکابن در زمان‌های مختلف صرف می‌شود.
| زمان/شخص | ۱ مفرد | ۲ مفرد | ۳ مفرد | ۱ جمع | ۲ جمع | ۳ جمع |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| گذشته ساده | badiyem | badi | badiye | badim | badin | badiyen |
| گذشته کامل | badiye-bâm | badiye-bi | hakerde_bâ | hakerde-bim | hakerde-bin | hakerde-bân |
| گذشته التزامی | badiye-bum | badiye-buy | badiye-bu | badiye-buym | badiye-buyn | badiye-bun |
| گذشته استمراری | vi-ne-bâm | vi-ne-bi | vi-ne-bâ | vi-ne-bim | vi-ne-bin | vi-ne-bân |
| گذشته در حال انجام | dabâm-bavinem | dabi-bavini | dabâ-bavine | dabim-bavinim | dabin-bavinin | daben-bavinen |
| حال ساده/آینده | vinem | vini | vine | vinim | vinin | vinen |
| حال در حال انجام | dare-bavinem | dare-bavini | dare-bavine | dare-bavinim | dare-bavinin | dare-bavinen |
| حال التزامی | bavinem | bavini | bavine | bavinim | bavinin | bavinen |
| حال التزامی | xeynom bavinem | xeyni bavini | xeyne bavine | xeynim bavinim | xeynim bavinin | xeynen bavinen |
دستور زبان > صرف فعل (گویش دوهزاری)

در جدول زیر فعل کندن (bakenden) بر اساس گویش دوهزاری در زمان‌های مختلف صرف می‌شود.
| زمان/شخص | ۱ مفرد | ۲ مفرد | ۳ مفرد | ۱ جمع | ۲ جمع | ۳ جمع |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| گذشته ساده | bakensom | bakenesi | bakenes | bakenesim | bakenesin | bakenesen |
| گذشته کامل | bakenes-bam | bakenes-bi | bakenes_ba | bakenes-bim | bakenes-bin | bakenes-ban |
| گذشته التزامی | bakenes-bum | bakenes-buy | bakenes-bu | bakenes-buym | bakenes-buyn | bakenes-bun |
| گذشته استمراری | kend-en-bam | kend-en-bi | kend-en-ba | kend-en-bim | kend-en-bin | kend-en-ban |
| گذشته در حال انجام | daba-bakendom | daba-bakendi | daba-bakende | daba-bakendim | daba-bakendin | daba-bakenden |
| حال ساده/آینده | kendenom | kendeni | kendene | kendenim | kendenin | kendnen |
| حال در حال انجام | dare-bakendom | dare-bakendi | dare-bakende | dare-bakendim | dare-bakendin | dare-bakenden |
| حال التزامی | bakendom | bakendi | bakende | bakendim | bakendin | bakenden |
| حال التزامی | xaynom bakendom | xayni bakendi | xayne bakende | xaynim bakendim | xaynin bakendin | xaynen bakenden |
ایفار فورمو

ایفار فورمو مهندس، اسکی‌باز صحرانوردی، و اهالی کسب‌وکار اهل نروژ بود.
وی در مسابقات کشوری و بین‌المللی در مجموع برندهٔ ۱ مدال طلا، ۲ مدال نقره، ۴ مدال برنز شده‌است.
گرسن، داکوتای شمالی

مکان
| Garrison, North Dakota | Garrison, North Dakota |
| --- | --- |
شهر: شهر
Location of Garrison, North Dakota: Location of Garrison, North Dakota
مختصات: ۴۷°۳۹′۱۰″ شمالی ۱۰۱°۲۵′۰″ غربی﻿ / ﻿۴۷٫۶۵۲۷۸°شمالی ۱۰۱٫۴۱۶۶۷°غربی﻿ / 47.65278; -101.41667: مختصات: ۴۷°۳۹′۱۰″ شمالی ۱۰۱°۲۵′۰″ غربی﻿ / ﻿۴۷٫۶۵۲۷۸°شمالی ۱۰۱٫۴۱۶۶۷°غربی﻿ / 47.65278; -101.41667
State: داکوتای شمالی
شهرستان: McLean
مساحت: مساحت
 • کل: ۱٫۳۸ مایل مربع (۳٫۵۷ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۱٫۳۸ مایل مربع (۳٫۵۷ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰ مایل مربع (۰ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۱۹۲۶ فوت (۵۸۷ متر)
جمعیت (2010): جمعیت (2010)
 • کل: ۱٬۴۵۳
 • برآورد (2011): ۱٬۴۷۰
 • تراکم: ۱۰۵۲٫۹/مایل مربع (۴۰۶٫۵/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۶ (Central (CST))
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۵ (CDT)
زیپ‌کد: 58540
کد منطقه: 701
FIPS code: 38-29460
GNIS feature ID: 1029083
Highways: ND 37
وبگاه: www.garrisonnd.com
گرسن(به انگلیسی: Garrison) شهری در ایالت داکوتای شمالی کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۱٬۴۵۳ نفر بوده‌است.
استان البرز

مکان
| البرز | البرز |
| --- | --- |
fa (in English: Expected satiety): fa
مرکز: کرج
شمار شهرستان‌ها: ۷
حکومت: حکومت
 • نوع: مرکز
 • نماینده ولی فقیه: سید محمد مهدی حسینی همدانی
 • استاندار: مجتبی عبداللهی
 • نمایندگان در مجلس خبرگان رهبری ‏: ۲ نماینده
جمعیت (۱۳۹۵): جمعیت (۱۳۹۵)
 • کل: ۲۷۱۲۴۰۰ نفر
منطقهٔ زمانی: +۳:۳۰
کد منطقه: ۰۲۶
پلاک خودرو:  ایران ۶۸ _ ۷۸ ط _۲۱ ص، و _ ۳۸ ب، د، س، م، ن، ه‍، ی _ ۳۰ د، س، ل، م
استان البرز سی و یکمین استان ایران است. این استان در البرز مرکزی جای گرفته است و دلیل نامگذاری استان البرز به همین علت بوده است. استان البرز از شمال با استان مازندران از غرب با استان قزوین از شرق با استان تهران و از جنوب با استان مرکزی همجوار است. استان البرز در سال ۱۳۸۹ طبق مصوبه مجلس شکل گرفت.
تاریخچه

در جلسهٔ هیئت دولت در تاریخ ۱۲ بهمن ۱۳۸۸ لایحهٔ تأسیس این استان تصویب و به مجلس شورای اسلامی فرستاده شد. در ادامه با تصویب نمایندگان مجلس شورای اسلامی در تاریخ ۱۳۸۹/۴/۷ استان البرز به‌طور رسمی شکل گرفت.
در این طرح پیشنهادی کرج به عنوان مرکز استان در نظر گرفته شده است. این شهر در ۲۰ کیلومتری غرب تهران و در حوزهٔ استحفاظی استان تهران قرار گرفته بود که با جمعیتی بالغ بر ۱٬۶۱۴٬۶۲۶ نفر، چهارمین شهر پرجمعیت ایران پس از شهرهای تهران، مشهد و اصفهان محسوب می‌گردد. همچنین رئیس‌جمهور وقت جمهوری اسلامی در تاریخ ۲۲ مرداد ۱۳۸۹ در نامه‌ای به وزارت کشور قانون تأسیس استان البرز که در جلسهٔ علنی دوم تیر ۱۳۸۹ به تصویب مجلس شورای اسلامی رسیده بود و شورای نگهبان نیز آن را تأیید کرده بود، جهت اجرا ابلاغ کرد. نام این استان از رشته‌کوه البرز گرفته شده است که بخش مهمی از آن از شمال این استان می‌گذرد. در تاریخ ۲۲ شهریور ۱۳۸۹ با حضور وزیر کشور، استانداری البرز رسماً شروع به فعالیت نمود. عیسی فرهادی به‌عنوان نخستین استاندار البرز انتخاب شده‌بود.
سید علی خامنه‌ای درمهرماه ۱۳۹۲، سید محمدمهدی حسینی همدانی را به عنوان اولین نماینده ولی فقیه در استان البرز انتخاب کرد.
تقسیمات استانی

استان البرز
| ردیف | نام شهرستان | مرکز شهرستان | سال تأسیس | مساحت شهرستان (Km²) | جمعیت مرکز شهرستان ۱۳۹۵ | جمعیت شهرستان ۱۳۹۵ | نقشه |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱ | کرج | کرج | ۱۳۳۳ |  | ۱٬۵۹۲٬۴۹۲ نفر | ۱٬۹۷۳٬۴۷۰ نفر |  |
| ۲ | ساوجبلاغ | هشتگرد | ۱۳۶۸ |  | ۵۵٬۶۴۰ نفر | ۱۸۲٬۵۶۴ نفر |  |
| ۳ | نظرآباد | نظرآباد | ۱۳۸۱ |  | ۱۱۹٬۵۱۲ نفر | ۱۵۲٬۴۳۷ نفر |  |
| ۴ | طالقان | طالقان | ۱۳۸۹ |  | ۳٬۵۴۵ نفر | ۱۶٬۸۱۵ نفر |  |
| ۵ | اشتهارد | اشتهارد | ۱۳۹۱ |  | ۲۹٬۹۹۳ نفر | ۳۷٬۸۷۶ نفر |  |
| ۶ | فردیس | فردیس | ۱۳۹۲ |  | ۱۸۱٬۱۷۴ نفر | ۲۷۱٬۸۲۹ نفر |  |
| ۷ | چهارباغ | چهارباغ | ۱۳۹۹ |  | ۴۸٬۸۲۸ نفر | ۷۷٬۴۰۹ نفر |  |
:
تقسیمات استانی > پیشینه تقسیمات

شهرستان کرج (به مرکزیت شهر کرج) قدیمی‌ترین شهرستان این استان است که در سال ۱۳۳۳ تشکیل شد و از ۱۳۳۳ تا ۱۳۶۸ شامل کل استان کنونی و از ۱۳۶۸ تا ۱۳۹۱ شامل کل حوزه انتخابیه کرج می‌شد، این شهرستان هم‌اکنون شامل دو بخش به نام‌های مرکزی و آسارا است.
شهرستان ساوجبلاغ (به مرکزیت هشتگرد) در سال ۱۳۶۸ از شهرستان کرج منفک شد و دو شهرستان نظرآباد (تا سال ۱۳۸۱)و طالقان (تا ۱۳۸۹) سابقاً جزء این شهرستان بوده‌اند، سه بخش مرکزی ،چهارباغ و چندار این شهرستان را شامل می‌شوند.
شهرستان نظرآباد (به مرکزیت شهر نظرآباد) در سال ۱۳۸۱ از شهرستان ساوجبلاغ جدا شد و شامل بخش‌های مرکزی و تنکمان می‌شود.
اشتهارد در سال ۱۳۹۱ از کرج مستقل شد و شامل بخش‌های مرکزی و پلنگ‌آباد می‌گردد.
شهرستان فردیس (به مرکزیت شهر فردیس) در سال ۱۳۹۲ از فرمانداری کرج استقلال یافت و شامل بخش‌های مرکزی و مشکین‌دشت می‌گردد.
شهرستان چهارباغ (به مرکزیت شهر چهارباغ) در سال ۱۳۹۹ شهرستان چهارباغ شامل بخش‌های مرکزی و رامجین می‌شود.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | استان مازندران |  |  |
|  | استان تهران |  | استان قزوین |  |
|  | استان تهران |    استان البرز     | استان قزوین |  |
|  | استان تهران |  | استان قزوین |  |
|  |  | استان مرکزی |  |  |
تقسیمات استانی > شهرها

استان البرز دارای ۱۷ شهر است، پرجمعیت‌ترین شهر البرز کرج با ۱٬۵۹۲٬۴۹۲ نفر جمعیت و کم جمعیت‌ترین شهر آسارا با ۱٬۳۳۹ نفر جمعیت است.
| ردیف | نام شهر | شهرستان | تصویر | جمعیت (۱۳۸۵) | جمعیت (۱۳۹۰) | جمعیت (۱۳۹۵) | رتبه جمعیتی در شهرستان |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱ | کرج | کرج |  | ۱٬۳۷۷٬۴۵۰ | ۱٬۶۱۴٬۶۲۶ | ۱٬۵۹۲٬۴۹۲ | ۱ |
| ۲ | فردیس | فردیس |  | جزء کرج | جزء کرج | ۱۸۱٬۱۷۴ | ۱ |
| ۳ | کمال‌شهر | کرج |  | ۸۰٬۴۳۵ | ۱۰۹٬۹۴۳ | ۱۴۱٬۶۶۹ | ۲ |
| ۴ | نظرآباد | نظرآباد |  | ۹۷٬۶۸۴ | ۱۰۷٬۸۰۶ | ۱۱۹٬۵۱۲ | ۱ |
| ۵ | محمدشهر | کرج |  | ۸۳٬۱۲۶ | ۱۰۰٬۵۱۹ | ۱۱۹٬۴۱۸ | ۳ |
| ۶ | ماهدشت | کرج |  | ۴۳٬۱۰۰ | ۵۱٬۵۱۸ | ۶۲٬۹۱۰ | ۴ |
| ۷ | مشکین‌دشت | فردیس |  | ۴۳٬۶۹۶ | ۵۳٬۴۴۰ | ۶۲٬۰۰۵ | ۲ |
| ۸ | هشتگرد | ساوجبلاغ |  | ۴۵٬۳۳۲ | ۵۱٬۹۵۳ | ۵۵٬۶۴۰ | ۱ |
| ۹ | چهارباغ | چهارباغ |  | ۵٬۵۷۷ | ۶٬۷۷۲ | ۴۸٬۸۲۸ | ۱ |
| ۱۰ | شهر جدید مهستان | ساوجبلاغ |  | ۱۵٬۶۱۹ | ۲۲٬۷۲۴ | ۴۲٬۱۴۷ | ۲ |
| ۱۱ | اشتهارد | اشتهارد |  | ۱۶٬۹۸۸ | ۲۳٬۰۱۰ | ۲۹٬۹۹۳ | ۱ |
| ۱۲ | گرمدره | کرج |  | ۱۲٬۷۳۸ | ۱۳٬۲۴۸ | ۲۲٬۷۲۶ | ۵ |
| ۱۳ | گلسار | ساوجبلاغ |  | ۱۱٬۰۱۳ | ۱۲٬۴۰۷ | ۱۳٬۷۴۵ | ۳ |
| ۱۴ | کوهسار | ساوجبلاغ |  | ۷٬۷۵۷ | ۸٬۳۰۳ | ۱۰٬۹۴۰ | ۴ |
| ۱۵ | تنکمان | نظرآباد |  | ۴٬۷۴۲ | ۴٬۱۹۰ | ۴٬۶۵۴ | ۲ |
| ۱۶ | طالقان | طالقان |  | ۳٬۲۸۱ | ۳٬۲۱۱ | ۳٬۵۴۵ | ۱ |
| ۱۷ | آسارا | کرج |  | ۴۳۰ | ۷۰۱ | ۱٬۳۳۹ | ۶ |
در جدول زیر میزان جای‌گیری جمعیت در شهرهای استان البرز به درصد آمده است. کرج با داشتن حدود ۶۰ درصد سهم از جمعیت استان البرز، بیشترین جمعیت این استان را در خود جای داده است.
| میزان جای‌گیری جمعیت در شهرهای استان البرز | میزان جای‌گیری جمعیت در شهرهای استان البرز | میزان جای‌گیری جمعیت در شهرهای استان البرز | میزان جای‌گیری جمعیت در شهرهای استان البرز | میزان جای‌گیری جمعیت در شهرهای استان البرز |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| شهر | شهر |  | درصد جمعیت | درصد جمعیت |
| کرج | کرج |   | ۵۸٫۷۱٪ | ۵۸٫۷۱٪ |
| فردیس | فردیس |   | ۶٫۶۷٪ | ۶٫۶۷٪ |
| کمالشهر | کمالشهر |   | ۵٫۲۲٪ | ۵٫۲۲٪ |
| نظرآباد | نظرآباد |   | ۴٫۴۰٪ | ۴٫۴۰٪ |
| محمدشهر | محمدشهر |   | ۴٫۴۰٪ | ۴٫۴۰٪ |
| ماهدشت | ماهدشت |   | ۲٫۳۱٪ | ۲٫۳۱٪ |
| مشکین‌دشت | مشکین‌دشت |   | ۲٫۲۸٪ | ۲٫۲۸٪ |
| هشتگرد | هشتگرد |   | ۲٫۰۵٪ | ۲٫۰۵٪ |
| چهارباغ | چهارباغ |   | ۱٫۸۰٪ | ۱٫۸۰٪ |
| شهر جدید مهستان | شهر جدید مهستان |   | ۱٫۵۵٪ | ۱٫۵۵٪ |
| اشتهارد | اشتهارد |   | ۱٫۱۰٪ | ۱٫۱۰٪ |
| گرمدره | گرمدره |   | ۰٫۸۸٪ | ۰٫۸۸٪ |
| گلسار | گلسار |   | ۰٫۵۰٪ | ۰٫۵۰٪ |
| کوهسار | کوهسار |   | ۰٫۴۰٪ | ۰٫۴۰٪ |
| تنکمان | تنکمان |   | ۰٫۱۷٪ | ۰٫۱۷٪ |
| طالقان | طالقان |   | ۰٫۱۳٪ | ۰٫۱۳٪ |
| آسارا | آسارا |   | ۰٫۰۴٪ | ۰٫۰۴٪ |
جمعیت‌شناسی > اقوام

مردمانی ایرانی‌تبار از قومیت‌های گوناگونی مانند لک، کُرد، بختیاری، گیلک، یزدی، تاتی، مازندرانی و آذری و فارس در استان البرز زندگی می‌کنند.
طی پژوهشی که به سفارش شورای فرهنگ عمومی در سال ۱۳۸۹ انجام شد و براساس یک بررسی میدانی و یک جامعه آماری از میان ساکنان ۲۸۸ شهر و حدود ۱۴۰۰ روستای سراسر کشور، درصد اقوامی که در این نظر سنجی نمونه‌گیری شد در این استان به قرار زیر بود:
| اقوام استان البرز | اقوام استان البرز | اقوام استان البرز | اقوام استان البرز | اقوام استان البرز |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| قومیت | قومیت |  | درصد | درصد |
| فارس | فارس |   | ۴۷٪ | ۴۷٪ |
| آذری | آذری |   | ۳۶٫۱٪ | ۳۶٫۱٪ |
| کرد | کرد |   | ۷٫۴٪ | ۷٫۴٪ |
| شمالی | شمالی |   | ۴٫۴٪ | ۴٫۴٪ |
| لر | لر |   | ۳٫۲٪ | ۳٫۲٪ |
| سایر و بدون جواب | سایر و بدون جواب |   | ۱٫۳٪ | ۱٫۳٪ |
جمعیت‌شناسی > زبان

زبان‌های رایج در استان البرز:
زبان فارسی: این زبان گویش اصلی شهر کرج و رایج‌ترین زبان بین اقوام مختلف کرج می‌باشد.
گویش کرجی: گویش کرجی گویشی از خانواده گویش‌های فارسی-مازندرانی می‌باشد این گویش توسط بومیان شهرستان فردیس، شهرستان ساوجبلاغ و کرج گویش می‌شود، گویش کرجی زبان بومی نواحی مرکزی و جنوبی شهرستان کرج می‌باشد. این گویش در محلات مختلف کرج همچون حصار، سرجوب، وسیه، بیلقان، مصباح، سرحد آباد، کلاک، سیاکلان، آتشگاه، دوروان، گوهردشت، ده کرج و غیره گویش می‌شود. در شهرستان ساوجبلاغ این گویش توسط بومیان هشتگرد و آبادی‌هایی همچون سیرود، اسپی داران (سپیدداران)، اسکولدره، کله رود (گلین رود)، عالم زمین، ولیان، آغشت، برغان، بانو صحرا، خوروین، ورده (هندوکوچیک)، سیواندره، سیبستان، آجین دوجین، کوشک زر، آردهه، فشند، ینگی امام، شنده، سنج، بریانچال، سرهه، طالیان و غیره گویش می‌شود.
گویش طالقانی: گویش طالقانی گویش بومی اهالی جوستان، کنارود، میان طالقان و پایین طالقان می‌باشد این گویش گویش اصلی شهر طالقان و جوستان و آبادی‌هایی همچون فشندک، اوانک، گلیرد و غیره است.
تاتی: زبان تاتی گویش بومیان شهرستان اشتهارد می‌باشد.
طبری طالقانی: طبری طالقانی گویشی از زبان مازندرانی می‌باشد که توسط بومیان آبادی‌های بالا طالقان همچون گته ده، اسکان، دهدر، درا پی، گرآب، ناریان، مهران، خیکان و پراچان گویش می‌شود.
گویش قصرانی: گویش قصرانی گویشی از زبان مازندرانی می‌باشد که در شمال شهرستان کرج نواحی همچون شهرستانک، لانیز، شلنک و همه جا گویش می‌شود.
گویش ولاترویی: گویش ولاترویی گویشی از زبان مازندرانی می‌باشد که در محدوده ولایت‌رود تا گچسر صحبت می‌شود.
ترکی آذربایجانی: این گویش توسط مهاجران آذربایجانی در برخی روستاهای ساوجبلاغ همچون هیو، شلمزار، خور، قلعه، چندار، تنکمان، نظرآباد، ابراهیم‌آباد، قاسم‌آباد گویش می‌شود همچنین روستای میناوند تنها روستای آذری‌زبان شهرستان طالقان می‌باشد و در شهرستان نظرآباد نیز زبان ترکی رایج است.
اقتصاد > تولیدکنندگان گل رز در استان البرز

تنوع آب و هوایی و قرار گرفتن استان البرز در ارتفاع بالای هزار و ۳۰۰ متر باعث تولید سالانه ۱۲ میلیون گل رز، با گلبرگ‌های بزرگ و با ماندگاری بالا شده است، این استان در مرداد ۱۳۹۱، ۱۳ هکتار گلخانهٔ ایران را به خود اختصاص داد، این استان با ۲۵ واحد گلخانه‌ایی در ۱۳ هکتار انواع گل رز را در ۱۶ رنگ مختلف تهیه و تولید می‌کند، استفاده از روش‌های هیدروپونیک و به‌کارگیری شبکه آبیاری تحت فشار از جمله برنامه‌هائی است که به گلخانه داران برای کشت با کیفیت‌تر و بیشتر گل‌های رز پیشنهاد شده است. استفاده از جدیدترین شبکه‌های کشت مدرن، اتوماسیون دما و آبیاری سیستماتیک گلخانه، از شاخصه‌های گلخانه‌های کشت گل رز در استان البرز است که تا حدود ۳۵ تا ۴۰ درصد در مصرف انرژی در مقایسه با دیگر گلخانه‌ها کاهش مصرف دارد و در گلخانه‌های استان با به‌کارگیری از روش‌هایی بیش از ۹۵ شاخه گل در هر مترمربع تولید می‌شود.
از این استان سالانه یک میلیون شاخه گل رز به کشورهای تاجیکستان، گرجستان و عراق صادر می‌شود.
جاذبه‌های گردشگری

صفحه‌های اصلی: ویکی‌پدیا:فهرست یادمان‌های ملی ایران/البرز، جاذبه‌های گردشگری استان البرز، و فهرست آثار ملی استان البرز
استان البرز دارای بناها و جاذبه‌های طبیعی بسیاری است که ۵۲ بنای استان البرز در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده‌اند.
تپه ازبکی
روستای تاریخی سیرود
روستای زیبا سیبان دره
باغ لاله‌های گچسر
جاده چالوس
طالقان
سد امیر کبیر
پیست دیزین
روستای تاریخی ورده
روستای برغان
تپه‌های رنگین کمانی{اشتهارد}
کاروانسرای شاه‌عباسی
کاخ سلیمانیه
کاخ شمس
باغ‌های جهانشهر
رود کرج
باغ پرندگان کرج
غار یخ‌مراد
سنقرآباد (ساوجبلاغ)
قلعه احمدآباد (مصدق)
تپه مردآباد (ماهدشت)
کاخ شهرستانک
مصلای امام خمینی
باد های استان البرز

در استان البرز  باد   گرم وخشکی در فصل گرم سال از سمت جنوب شرقی می وزد که در اصطلاح محلی به آن باد راز می گویندو هوا  ی گرم و خشک با گرد و غبار   را به همراه می آورد  که آثار آن درجنوب استان  محسوس تر است . باد غربی   نیز از باد  های استان البرز  است
استان مرکزی سابق به مرکزیت تهران که در سال ۱۳۵۶ تجزیه شد. استان فعلی البرز تا سال ۱۳۵۶ خورشیدی بخشی از استان مرکزی سابق بود. (با استان مرکزی فعلی اشتباه نشود)

پراکنش اقوام در البرز
نقشهٔ زبانی استان البرز :
رنگ زرد: زبان فارسی و گویش‌های فارسی-مازندرانی(کرجی)،
رنگ قرمز :گویش‌های فارسی-مازندرانی و آذربایجانی،
رنگ سبز روشن: گویش‌های فارسی-مازندرانی،
رنگ سبز تیره: زبان مازندرانی،
رنگ آبی: گویش طالقانی
رنگ نارنجی: زبان تاتی
امامزاده طاهر در آخرین پنج‌شنبه سال ۱۳۹۴ خورشیدی
غار یخ مراد از جاذبه‌های طبیعی گردشگری استان البرز
ابونا

Town
| Abunã | Abunã |
| --- | --- |
Town: Town
AbunãTown of Abunã, Brazil: AbunãTown of Abunã, Brazil
مختصات: ۹°۴۱′۴۵″ جنوبی ۶۵°۲۱′۳۵″ غربی﻿ / ﻿۹٫۶۹۵۸۳°جنوبی ۶۵٫۳۵۹۷۲°غربی﻿ / -9.69583; -65.35972: مختصات: ۹°۴۱′۴۵″ جنوبی ۶۵°۲۱′۳۵″ غربی﻿ / ﻿۹٫۶۹۵۸۳°جنوبی ۶۵٫۳۵۹۷۲°غربی﻿ / -9.69583; -65.35972
ایالت: روندونیا
ابونا (به پرتغالی: Abunã) در برزیل است که در روندونیا واقع شده‌است.
یوزف فنت

| یوزف فنت | یوزف فنت |
| --- | --- |
زادهٔ: ۶ اکتبر ۱۹۴۷ برشتس‌گادن
ملیت: آلمان
یوزف فنت (آلمانی: Josef Fendt؛ زادهٔ ۶ اکتبر ۱۹۴۷) لژسوار اهل آلمان است.
نان رگاگ

نان رِگاگ یا با نام های دیگر نان توموشی، نان لیتَک، نان رهته، و به عربی نان رقاق یکی از نان‌های سنتی و قدیمی محبوب اچم‌ها (خودمونی‌ها) و بندری‌ها (هرمز‌ها) در استان هرمزگان و جنوب استان فارس و شرق استان بوشهر است. این نان در کشورهای خلیجی مورد استفاده اچم ها و عرب ها است عرب ها آن را از اچمی ها آموختند. در تمامی بازار های قدیمی در کشور های خلیجی موجود و رایج است. معمولاً در وعده‌های غذایی، مخصوصاً صبحانه استفاده می‌شود، چون طبخ این نان ساده است، و از خصوصیات آن می‌توان به استفاده نکردن خمیرترش یا مخمر اشاره کرد.

به این صورت که وقتی ساج یا تاوه داغ شد با لایه نازکی از خمیر سطح تابه را می‌پوشانند، سپس بر روی آن تخم مرغ و پنیر می‌مالند، وقتی خمیر برشته شد مقداری روغن، مهیاوه و روی آن می‌پاشند
آماده‌سازی قبل از خوردن با انواع سس
مهوه (مهیاوه، مَهیَه) و سوراغ دو نوع سس هستند که از ترکیب ماهی ساردین خشک و پودر شده، پوست نارنج، خاک سرخ هرمز، آب و ادویه درست می‌شود.
نان تموشی

نان رگاگ چون به دلیل اینکه این نان در تمام مکان‌های جنوب ایران به شکل‌های گوناگونی پخت و آماده‌سازی می‌شود، لازم است ذکر شود که اگر خود این نان به شکل خالی پخته شود و هیچ گونه ماده‌ای به آن اضافه نشود به آن، نان تموشی گفته می‌شود.
مناطق طبخ

این نان را در هر منطقه به روش خاصی پخته می‌شود. در ایران و پاکستان این نان‌ها را با استفاده از گندم کامل تهیه می‌کنند و برای تغییر بو از رازیانه، زیره، گشنیز و دانه خردل استفاده می‌کنند.
این نان‌ها در خیابان‌های هرمزگان و استان فارس و کشورهای عربی نیز سرو می‌شود. همچنین این نان‌ها یکی از گزینه‌های منوی رستوران‌های این مناطق هستند که می‌توان به عنوان پیش غذا با ماست محلی سفارش دهند.