stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
شادی امین

| شادی امین | شادی امین |
| --- | --- |
سخنرانی شادی امین در کنفرانس بنیاد پژوهش‌های زنان، کلن، ۲۰۱۳: سخنرانی شادی امین در کنفرانس بنیاد پژوهش‌های زنان، کلن، ۲۰۱۳
پیشه: پژوهشگر، فعال حقوق همجنسگرایان و ترنس‌جندرها، فمینیست
سازمان‌ها: شبکه شش رنگ
شادی امین فعال سیاسی ایرانی است که در حال حاضر تحت عنوان کنشگر حقوق همجنسگرایان فعالیت می‌کند. او در آلمان اقامت دارد. او یکی از مدیران سازمان عدالت برای ایران و مسئول و هماهنگ کنندهٔ شبکه لزبین‌ها و ترنسجندرهای ایرانی است.
زندگی‌نامه

شادی امین پیش از انقلاب ۱۳۵۷، فعالیت سیاسی خود را به عنوان هوادار سازمان چریک‌های فدائی خلق آغاز کرد و علیه نظام پهلوی به فعالیت پرداخت و پس از انشعاب آن سازمان، به جناح سازمان فدائیان خلق (اقلیت) پیوست. وی در سال‌های بعد فعالیت خود با تمرکز بر مسائل زنان و همجنس‌گرایان زن ادامه داد. چندین کتاب دربارهٔ تجربه زندگی همجنس‌گرایان و ترنس‌جندر‌ها در ایران و ده‌ها مقاله و سخنرانی، حاصل فعالیت‌های او در این حوزه است. او در سال ۱۹۹۷ در یکی از نخستین جلسات عمومی مربوط به وضعیت همجنس گرایان در جامعه ایرانی خارج از کشور (برلین) با عنوان «همجنس‌گرایی و برخورد ایرانیان با آن» سخنرانی کرده، و به این ترتیب فعالیت در حوزه حقوق همجنس‌گرایان جامعه ایرانی را به صورت علنی آغاز کرد. شادی امین در حال حاضر مدیر سازمان شش رنگ (شبکه لزبین‌ها و ترنس‌جندرهای ایرانی) و مدیر سازمان عدالت برای ایران است.
زندگی‌نامه > فعالیت‌ها

از جملهٔ سازمان‌دهندگان تظاهرات ۳۵۰۰ نفره ۱۹۸۸ در فرانکفورت علیه سفر هانس-دیتریش گنشر، وزیر خارجه آلمان به ایران و اعتصاب غذای متعاقب آن در اعتراض به کشتار دسته جمعی زندانیان سیاسی ایران در سال ۱۳۶۷
شرکت در کنفرانس جهانی زنان ۱۹۹۵ پکن، و روشنگری دربارهٔ وضعیت زنان ایران در چارچوب گروه «زنان تبعیدی علیه بنیادگرایی»
سخنرانی دربارهٔ نقش زنان تبعیدی در کنفرانس ۱۹۹۶ پکن و کنفرانس بنیاد پژوهش‌های زنان سیاتل به همراه شیرین عبادی و پروانه اسکندری (فروهر)
تأسیس شبکه سراسری همکاری زنان ایرانی به همراه گروه دیگری از فعالان جنبش زنان ایران در سال ۲۰۰۳ در تبعید[نیازمند توضیح بیشتر]
برگزاری سمیناری در فرانکفورت سال ۲۰۰۴ پیرامون آزار جنسی کودکان فرانکفورت[نیازمند توضیح بیشتر]
تأسیس سازمان عدالت برای ایران سال ۱۳۸۸ به همراه شادی صدر
تأسیس شبکه شش رنگ (شبکه لزبین‌ها و ترنس‌جندرهای ایرانی) در سال ۱۳۸۸
زندگی‌نامه > کنفرانس برلین

مقالهٔ اصلی: کنفرانس برلین
کنفرانس برلین – با نام اصلی کنفرانس «ایران پس از انتخابات» – نام همایش ۳ روزه ای بود که بعد از انتخابات دوره ششم مجلس شورای اسلامی از ۱۹ تا ۲۱ فروردین ۱۳۷۹ (مارس ۲۰۰۰) به مدت سه روز از سوی حزب سبزهای آلمان و به دعوت بنیاد هاینریش بل در خانهٔ فرهنگ‌های جهان در برلین برگزار شد. گروهی از زنان ایرانی در برلین، تحت عنوان «زنان ایرانی علیه بنیادگرایی»، تصمیم گرفتند در اعتراض به عدم حضور زنان تبعیدی و گروه‌های مخالف جمهوری اسلامی در این کنفرانس، فعالیت‌های مختلفی را ترتیب دهند. شادی امین، از سوی گروه، مسئولیت یافت تا در ابتدای کنفرانس، خواهان یک دقیقه سکوت به احترام کلیه کشته‌شدگان ۲۱ سال گذشته در ایران شود که با مخالفت برگزارکنندگان و برخورد شدید پلیس و نیروهای امنیتی روبه‌رو شداین اتفاق، و اعتراضات به عدم دعوت از فعالان سیاسی مخالف جمهوری اسلامی ایران باعث به اغتشاش کشیده شدن کنفرانس برلین شد. شادی امین به دلیل شدت خشونت فیزیکی پلیس پس از اتمام روز اول کنفرانس و در بیرون از سالن، به بیمارستان منتقل شد.
شبکه تلویزیونی من و تو در برنامه‌های مستند دربارهٔ کنفرانس برلین، شادی امین و حسن یوسفی اشکوری را رو در رو قرار داده است.
زندگی‌نامه > تالیفات

علاوه بر مقالات متعدد که در نشریات چاپی و وبگاه‌های اینترنتی منتشر شده، شادی امین گزیده‌ای از آثار آدریان ریچ و اودری لرد، دو فمینیست لزبین معروف آمریکایی را در کتابی با عنوان قدرت و لذت، ترجمه و منتشر کرده است.[نیازمند توضیح بیشتر]
وی همچنین با همکاری شادی صدر، کتاب جنایت و مصونیت (با عنوان اصلی «جنایت و معافیت از مجازات؛ شکنجه جنسی زنان در زندانهای جمهوری اسلامی») را تدوین و منتشر کرده است.
شادی امین در اردیبهشت ماه ۱۳۹۴، کتاب «جنسیت X؛ تجربه زیسته همجنسگرایان و ترنس‌جندرهای ایرانی» را منتشر کرد.
زندگی‌نامه > فیلم‌های مستند

شب‌های بینهایت زنان زندانی
این مستند کوتاه، شهادت‌های زنان زندانی را پیرامون نوعی از شکنجه که در زندان قزل حصار و در اوایل دهه ۶۰ رایج بوده به تصویر می‌کشد. براساس این شهادت‌ها، داود رحمانی، رئیس زندان قزل حصار، صدها زندانی سیاسی زن را وادار می‌کرده که با چادر و چشم‌بند، مسیری طولانی را سینه‌خیز بروند و خود و سایر زندان بانان در همین حالت به باسن، کمر و اندام‌های جنسی این زنان ضربه وارد می‌کردند. شب‌های بینهایت زنان زندانی به شکل آنلاین قابل دسترس است.
لحظه‌های آخر (Final Moments)
این فیلم، برای نخستین بار موضوع تجاوز به دختران باکره پیش از اعدام را که در دهه ۶۰ خورشیدی و در برخی از زندان‌های ایران علیه زندانیان سیاسی زن اعمال شده، مستند می‌کند.
زندگی‌نامه > تحقیقات

شادی امین محقق اصلی پروژه تحقیقاتی «جنایت بی عقوبت» بوده است. این تحقیق، به شکنجه و خشونت جنسی علیه زندانیان سیاسی و عقیدتی زن در طول سه دهه ۶۰، ۷۰ و ۸۰ شمسی در ایران می‌پردازد. حاصل این تحقیق، دو جلد کتاب به اسامی "جنایت بی عقوبت؛ گزارش اول- شکنجه جنسی زندانیان زن در دهه ۶۰" و "جنایت بی عقوبت؛ شکنجه و خشونت جنسی علیه زندانیان زن، دهه ۷۰ و ۸۰ " به زبان فارسی و کتاب "Crime and Impunity" به زبان انگلیسی است. شادی امین در سال ۱۳۹۰ (۲۰۱۱)، انجام پروژه تحقیقاتی را با عنوان «نه به تغییر جنسیت اجباری» را با سازمان عدالت برای ایران آغاز کرد. هدف این پروژه تحقیقاتی که نتایج آن قرار است در سال ۱۳۹۳ ارائه شود، بررسی موارد نقض حقوق هم‌جنس‌گرایان و ترنس‌جندرها در عمل‌های تغییر جنسیت در ایران است. وی بخشی از نتایج این تحقیق را در بیست و چهارمین کنفرانس بنیاد پژوهش‌های زنان ایران که در ژوئیه ۲۰۱۳ در کلن آلمان برگزار شد ارائه کرد.
شهرداری‌های جمهوری آذربایجان

ساختمان شهرداری گوبو (Qobu)
شهرداری‌های جمهوری آذربایجان یکی از تقسیمات کشوری جمهوری آذربایجان هستند که مجموع شماری از آن‌ها شهرستان‌های این کشور را تشکیل می‌دهند.
واژه‌شناسی

اصطلاح ترکی آذری برای شهرداری واژه بلدیه (bələdiyyə) است.
تاریخ

در ۲ ژوئیه ۱۹۹۹ قانونی برای انتخابات شهرداری‌ها و قانون وضعیت شهرداری‌ها تصویب شد. در ۱۲ دسامبر ۱۹۹۹ نخستین انتخابات شهرداری‌ها برگزار شد.
صادق بیت سیاح

صادق بیت سیاح (زادهٔ ۲۶ آذر ۱۳۶۵ در اهواز) ورزشکار ملی‌پوش ایران در رشته پرتاب نیزه کلاس اِف۴۱ معلولان است. او در بازی‌های پارالمپیک تابستانی ۲۰۲۰ به مدال نقره دست یافت. صادق بیت‌سیاح در بازی‌های پارالمپیک تابستانی ۲۰۲۴، مدال طلایی که به‌دست آورده بود و رکوردشکنی که کرده بود را با گرفتن دو کارت زرد به دلیل خوشحالی غیر ورزشی با نشان دادن علامت بریدن سر و شادی با پرچم غیررسمی، از دست داد و رتبه و مدل طلای او پس گرفته شد.
پارالمپیک ۲۰۲۰ توکیو

میزان پرتاب‌های بیت سیاح در مسابقات پارالمپیک توکیو به شرح زیر است:
پرتاب اول: ۴۱ متر و ۹۸ سانتیمتر
پرتاب دوم: ۴۳ متر و یک صدم سانتیمتر
پرتاب سوم: خطا
پرتاب چهارم: ۴۳ متر و ۳۵ سانتیمتر
پرتاب پنجم: ۴۲ متر و ۳۰ سانتیمتر
پرتاب ششم: ۴۱ متر و ۸۰ سانتیمتر
پارالمپیک ۲۰۲۴ پاریس

مدال طلای صادق بیت‌سیاح در پارالمپیک پاریس به دلیل رعایت نکردن قوانین اخلاقی دوومیدانی، پس گرفته شد. بیت‌سیاح در پرتاب نیزه کلاس اِف۴۱ پارالمپیک ۲۰۲۴ پاریس، با پرتاب ۴۷٫۶۴ متری رکورد پارالمپیک را شکست و در جایگاه نخست قرار گرفت، اما به دلیل استفاده از یک پرچم مذهبی که تبلیغ شعائر شیعیان بود و طبق قوانین بین‌المللی و اصول اخلاقی المپیک، تبلیغ نمادهای دینی، مذهبی، نژادی (غیر از پرچم کشور) و غیره ممنوع است؛ از جدول حذف شد. بیت سیاح گفته است که در مسابقات المپیک توکیو ۲۰۲۰ از پیراهن منقش به «یا ام البنین» بود، استفاده کرد؛ ولی کارت زردی از داور دریافت نکرده بود. سید علی خامنه ای در دیدار با ورزشکاران مسابقات المپیک و پارالمپیک به بیت سیاح گفت: «ان‌شاءالله که خود جناب ام‌البنین عوض‌تان بدهد.»
آبله
طبقه‌بندی

| نوع بیماری | میزان مرگ و میر موردی (%)> واکسینه نشده | میزان مرگ و میر موردی (%)> واکسینه شده | فراوانی (%)> واکسینه نشده | فراوانی (%)> واکسینه شده |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| معمولی به هم پیوسته | ۶۲ | ۲۶٫۳ | ۲۲٫۸ | ۴٫۶ |
| معمولی نیمه پیوسته | ۳۷ | ۸٫۴ | ۲۳٫۹ | ۷ |
| معمولی گسسته | ۹٫۳ | ۰٫۷ | ۴۲٫۱ | ۵۸٫۴ |
| اصلاح شده | ۰ | ۰ | ۲٫۱ | ۲۵٫۳ |
| مسطح (بدخیم) | ۹۶٫۵ | ۶۶٫۷ | ۶٫۷ | ۱٫۳ |
| خونریزی دهندهٔ اولیه | ۱۰۰ | ۱۰۰ | ۰٫۷ | ۱٫۴ |
| خونریزی دهندهٔ ثانویه | ۹۶٫۸ | ۸۹٫۸ | ۱٫۷ | ۲٫۰ |
آبله به دو شکل دیده می‌شود. واریولای ماژور شدیدترین و شایع‌ترین شکل آن است، که با بثورات شدیدتر و تب بالاتری همراه است. در واریولای مینور وضعیت کمتر شایعی است، که باعث بیماری با شدت کمتری می‌شود. معمولاً واریولا مینور، با نرخ مرگ و میر ۱٪ یا کمتر همراه است. عفونت‌های تحت بالینی (بدون علامت) با ویروس واریولا مشاهده شد اما شایع نبود. علاوه بر این، شکلی به نام واریولای سینوسی بدون فوران (آبله بدون بثورات پوستی) به‌طور کلی در افراد واکسینه شده مشاهده شد. این شکل با تبی که پس از دوره کمون معمول رخ می‌دهد مشخص می‌شد و تنها با مطالعات آنتی‌بادی یا به ندرت با کشت ویروسی تأیید می‌شد. علاوه بر این، دو نوع بسیار نادر و شدید آبله، بدخیم (مسطح) و هموراژیک وجود داشت که معمولاً کشنده بودند.
علائم و نشانه‌ها

| 0 | 1 |
| --- | --- |
 آبله (ارتش ایالات متحده، 1967) در یوتیوب:  آبله (ارتش ایالات متحده، 1967) در یوتیوب
علائم اولیه مشابه سایر بیماری‌های ویروسی بود که هنوز وجود دارند، مانند آنفولانزا و سرماخوردگی؛ یعنی: تب حداقل ۳۸٫۳ درجه سانتی‌گراد (۱۰۱ درجه فارنهایت)، درد عضلانی، ضعف، سردرد و خستگی. از آنجایی که دستگاه گوارش معمولاً درگیر بود، حالت تهوع، استفراغ و کمردرد اغلب رخ می‌داد. مرحله اولیه پرودرومال معمولاً ۲ تا ۴ روز به طول انجامید. در روزهای ۱۲ تا ۱۵، اولین ضایعات قابل مشاهده - لکه‌های کوچک قرمز رنگ به نام enanthem - روی غشاهای مخاطی دهان، زبان، کام و گلو ظاهر شدند و درجه حرارت تقریباً به حالت طبیعی کاهش یافت. این ضایعات به سرعت بزرگ شده و پاره می‌شوند و مقادیر زیادی ویروس در بزاق آزاد می‌شوند.
ویروس واریولا تمایل داشت به سلول‌های پوست حمله کند و باعث ایجاد جوش‌های مشخصه یا ماکول‌های مرتبط با بیماری شود. ۲۴ تا ۴۸ ساعت پس از ظاهر شدن ضایعات روی غشاهای مخاطی، بثورات روی پوست ایجاد شد. معمولاً لکه‌های پوستی ابتدا روی پیشانی ظاهر می‌شوند، سپس به سرعت به کل صورت، قسمت‌های نزدیک اندام‌ها، تنه و در نهایت به قسمت‌های انتهایی اندام‌ها گسترش می‌یابند. این فرایند بیش از ۲۴ تا ۳۶ ساعت طول نکشید و پس از آن هیچ ضایعه جدیدی ظاهر نشد. در این مرحله، بیماری واریولای ماژور می‌تواند چندین دوره بسیار متفاوت را طی کند، که منجر به چهار نوع بیماری آبله بر اساس طبقه‌بندی رائو شد: آبله معمولی، اصلاح‌شده، بدخیم (یا مسطح)، و آبله خونریزی‌دهنده. از نظر تاریخی، آبله معمولی میزان مرگ و میر کلی حدود ۳۰ درصد داشت و اشکال بدخیم و خونریزی دهنده معمولاً کشنده بودند. شکل اصلاح شده تقریباً هرگز کشنده نبود. در موارد خونریزی دهنده اولیه، خونریزی قبل از ایجاد هر گونه ضایعات پوستی رخ می‌داد. دوره کمون بین انقباض و اولین علائم آشکار بیماری ۷–۱۴ روز بود.
علائم و نشانه‌ها > معمولی

حداقل ۹۰ درصد موارد آبله در افراد واکسینه نشده از نوع معمولی بود. در این شکل از بیماری، در روز دوم بثورات، ماکول‌ها به پاپول‌های برجسته تبدیل شده بودند. در روز سوم یا چهارم، پاپول‌ها با مایع مادی پر شده و تبدیل به وزیکول شدند. این مایع در عرض ۲۴ تا ۴۸ ساعت مات و کدر شد و منجر به ایجاد چرک‌دانه شد.
در روز ششم یا هفتم، تمام ضایعات پوستی تبدیل به چرک‌دانه شدند. بین هفت تا ده روز چرک‌دانه بالغ شده بود و به حداکثر اندازه خود رسیده بود. چرک‌دانه‌ها به شدت بالا آمده بودند، معمولاً گرد، منقبض و در لمس محکم بودند. چرک‌دانه‌ها عمیقاً در درم فرورفته بودند و به آنها احساس یک مهره کوچک در پوست می‌دادند. مایع به آرامی از چرک‌دانه‌ها نشت کرد و در پایان هفته دوم، چرک‌دانه‌ها تخلیه شده و شروع به خشک شدن کردند و پوسته‌ها یا دلمه‌ها را تشکیل دادند. در روز ۱۶ تا ۲۰ پوسته روی تمام ضایعات ایجاد شده بود که شروع به پوسته پوسته شدن کرده بود و جای زخم‌های بدون رنگدانه باقی می‌ماند.
آبله معمولی معمولاً یک بثورات مجزا ایجاد می‌کند که در آن جوش‌ها به‌طور جداگانه روی پوست ظاهر می‌شوند. توزیع بثورات در صورت متراکم‌تر، در اندام‌ها نسبت به تنه، و در قسمت‌های انتهایی اندام‌ها نسبت به قسمت پروگزیمال متراکم‌تر بود. کف دست و کف پا در بیشتر موارد درگیر بود. گاهی اوقات، تاول‌ها به ورقه‌هایی با هم ادغام می‌شوند و راش‌هایی به هم پیوسته ایجاد می‌کنند که شروع به جدا شدن لایه‌های خارجی پوست از گوشت زیرین می‌کند. بیماران مبتلا به آبله همریز اغلب بیمار بودند حتی پس از ایجاد دلمه روی تمام ضایعات. در یک سری موارد، میزان مرگ و میر در آبله همرو ۶۲ درصد بود.
علائم و نشانه‌ها > اصلاح شده

با اشاره به ویژگی فوران و سرعت توسعه آن، آبله اصلاح شده بیشتر در افرادی که قبلاً واکسینه شده بودند رخ داد. در افراد واکسینه نشده نادر بود، با یک مطالعه موردی ۱–۲٪ موارد اصلاح شده در مقایسه با حدود ۲۵٪ در افراد واکسینه شده را نشان داد. در این شکل، بیماری پرودرومال همچنان رخ می‌دهد، اما ممکن است شدت کمتری نسبت به نوع معمولی داشته باشد. معمولاً در طول تکامل بثورات تب وجود نداشت. ضایعات پوستی کمتر و سریع‌تر تکامل می‌یابند، سطحی‌تر بودند و ممکن است ویژگی یکنواخت آبله معمولی را نشان نداده باشند. آبله اصلاح شده به ندرت کشنده بود. این شکل از واریولای ماژور به راحتی با آبله مرغان اشتباه گرفته شد.
علائم و نشانه‌ها > بدخیم

در آبله نوع بدخیم (که آبله مسطح نیز نامیده می‌شود) ضایعات تقریباً هم سطح با پوست در زمانی که وزیکول‌های برجسته در نوع معمولی تشکیل می‌شدند باقی می‌ماند. ناشناخته است که چرا برخی افراد این نوع را ایجاد کردند. از نظر تاریخی، ۵ تا ۱۰ درصد موارد را تشکیل می‌داد و بیشتر (۷۲ درصد) کودکان بودند. آبله بدخیم با یک فاز پیش‌درومال شدید که ۳ تا ۴ روز طول کشید، تب بالا طولانی‌مدت و علائم شدید ویرمی همراه بود. علائم پرودرومال حتی پس از شروع بثورات نیز ادامه داشت. بثورات روی غشاهای مخاطی (enanthem) گسترده بود. ضایعات پوستی به آهستگی بالغ می‌شدند، معمولاً به هم پیوسته یا نیمه همجوار بودند و در روز هفتم یا هشتم، صاف بودند و به نظر می‌رسیدند که در پوست دفن شده باشند. برخلاف آبله معمولی، وزیکول‌ها حاوی مایع کمی بودند، در لمس نرم و مخملی بودند و ممکن است حاوی خونریزی باشند. آبله بدخیم تقریباً همیشه کشنده بود و مرگ معمولاً بین روز هشتم و دوازدهم بیماری رخ می‌داد. اغلب، یک یا دو روز قبل از مرگ، ضایعات خاکستری مایل به خاکستری می‌شدند که همراه با اتساع شکم، علامت پیش آگهی بدی بود. تصور می‌شود که این شکل به دلیل نقص ایمنی سلولی در برابر آبله ایجاد می‌شود. اگر فرد بهبود می‌یافت، ضایعات به تدریج محو می‌شدند و زخم یا دلمه ایجاد نمی‌کردند.
علائم و نشانه‌ها > هموراژیک (خونریزی دهنده)

آبله هموراژیک شکل شدیدی است که با خونریزی شدید در پوست، غشاهای مخاطی، دستگاه گوارش و احشاء همراه است. این شکل تقریباً در ۲ درصد از عفونت‌ها ایجاد می‌شود و بیشتر در بزرگسالان رخ می‌دهد. معمولاً در آبله هموراژیک پوستول ایجاد نمی‌شود. در عوض، خونریزی در زیر پوست رخ می‌دهد و آن را زغالی و سیاه نشان می‌دهد، از این رو به این شکل از بیماری به عنوان واریس سیاه یا «آبله سیاه» نیز گفته می‌شود.
آبله هموراژیک به ندرت توسط ویروس واریولای مینور ایجاد شده است. در حالی که خونریزی ممکن است در موارد خفیف رخ دهد و بر نتایج تأثیری نداشته باشد، آبله هموراژیک معمولاً کشنده است. به نظر می‌رسد واکسیناسیون هیچ مصونیتی در برابر هر دو شکل آبله خونریزی دهنده ایجاد نمی‌کند و حتی برخی موارد در بین افرادی که مدت کوتاهی قبل مجدداً واکسینه شده بودند رخ داده است. دو شکل دارد.
علائم و نشانه‌ها > هموراژیک (خونریزی دهنده) > اولیه

شکل اولیه یا برق‌آسای آبله خونریزی‌دهنده (که به آن پورپورا واریولوزا گفته می‌شود) با یک مرحله پیش‌درومال که با تب بالا، سردرد شدید و درد شکمی مشخص می‌شود، شروع می‌شود. پوست تیره و اریتماتوز می‌شود و این به سرعت با ایجاد پتشی و خونریزی در پوست، ملتحمه و غشاهای مخاطی همراه است. مرگ اغلب به‌طور ناگهانی بین روزهای پنجم و هفتم بیماری رخ می‌دهد، زمانی که فقط چند ضایعات پوستی ناچیز وجود دارد. برخی از افراد چند روز بیشتر زنده می‌مانند و در این مدت پوست جدا می‌شود و مایع زیر آن جمع می‌شود و با کوچک‌ترین آسیبی پاره می‌شود. مردم معمولاً تا زمان مرگ یا اندکی قبل از آن هوشیار هستند. کالبد شکافی پتشی و خونریزی در طحال، کلیه، غشاهای سروزی، ماهیچه‌های اسکلتی، پریکارد، کبد، غدد جنسی و مثانه را نشان می‌دهد. از نظر تاریخی، این بیماری اغلب به اشتباه تشخیص داده می‌شد و تشخیص صحیح تنها در کالبد شکافی انجام می‌شد. احتمال بروز این شکل در زنان باردار بیشتر از جمعیت عمومی است (تقریباً ۱۶٪ موارد در زنان باردار واکسینه نشده آبله خونریزی دهنده اولیه بود، در مقابل تقریباً ۱٪ در زنان غیرباردار و مردان بالغ). میزان مرگ و میر موارد آبله خونریزی دهنده اولیه به ۱۰۰٪ نزدیک می‌شود.
علائم و نشانه‌ها > هموراژیک (خونریزی دهنده) > ثانویه

نوع دیگری از آبله خونریزی دهنده نیز وجود دارد که آبله خونریزی دهنده دیررس یا variolosa pustula hemorrhagica گفته می‌شود. پرودروم شدید و شبیه به آنچه در آبله خونریزی دهنده اولیه مشاهده می‌شود، است و تب در طول دوره بیماری ادامه دارد. خونریزی در اوایل دوره فوران ظاهر می‌شود (اما دیرتر از آنچه در پورپورا واریلوزا مشاهده می‌شود)، و بثورات اغلب صاف هستند و از مرحله تاولی فراتر نمی‌روند. به نظر می‌رسد خونریزی در غشاهای مخاطی کمتر از شکل خونریزی دهنده اولیه رخ می‌دهد. گاهی اوقات بثورات جوش‌هایی را تشکیل می‌دهند که در پایه خونریزی می‌کنند و سپس مانند آبله معمولی انجام می‌شوند. این شکل از بیماری با کاهش در تمام عناصر آبشار انعقادی و افزایش آنتی ترومبین در گردش مشخص می‌شود. این شکل از آبله بین ۳ تا ۲۵ درصد موارد کشنده، بسته به قدرت بیماری گونه آبله رخ می‌دهد. اکثر افراد مبتلا به این فرم در مراحل پایانی در عرض هشت تا ۱۰ روز پس از بیماری می‌میرند. در میان معدود افرادی که بهبود می‌یابند، ضایعات هموراژیک به تدریج پس از دوره نقاهت طولانی ناپدید می‌شوند. میزان مرگ و میر برای آبله هموراژیک دیررس حدود ۹۰ تا ۹۵ درصد است. زنان باردار اندکی بیشتر احتمال دارد که این شکل از بیماری را تجربه کنند، البته نه به اندازه آبله هموراژیک اولیه.
علت

| ویروس واریولا | ویروس واریولا |
| --- | --- |
این میکروگراف الکترونی عبوری تعدادی ویریون آبله را نشان می‌دهد. ساختار «دمبل شکل» داخل ویریون، هسته ویروسی است که حاوی DNA ویروسی است. Mag. = ~۳۷۰۰۰۰×: این میکروگراف الکترونی عبوری تعدادی ویریون آبله را نشان می‌دهد. ساختار «دمبل شکل» داخل ویریون، هسته ویروسی است که حاوی DNA ویروسی است. Mag. = ~۳۷۰۰۰۰×
طبقه‌بندی ویروس‌ها : طبقه‌بندی ویروس‌ها 
Missing taxonomy template (fix):: ویروس واریولا
آبله در اثر عفونت با ویروس واریولا، که متعلق به خانواده Poxviridae، زیرخانواده Chordopoxvirinae و جنس Orthopoxvirus است، ایجاد شد.
علت > سیر تکاملی

تاریخ ظهور آبله مشخص نیست. به احتمال زیاد از یک ویروس جوندگان آفریقایی زمینی بین ۶۸۰۰۰ تا ۱۶۰۰۰ سال پیش تکامل یافته است. گستره وسیع تاریخ‌ها به دلیل سوابق مختلف مورد استفاده برای کالیبره کردن ساعت مولکولی است. یک کلاد سویه‌های واریولای ماژور (شکل بالینی شدیدتر آبله) بود که بین ۴۰۰ تا ۱۶۰۰ سال پیش از آسیا پخش شد. کلاد دوم شامل آلاستریم (یک آبله خفیف فنوتیپی) توصیف شده از قاره‌های آمریکا و جدایه‌هایی از غرب آفریقا بود که از سویه اجدادی بین ۱۴۰۰ تا ۶۳۰۰ سال قبل از حال جدا شده بودند. این کلاد حداقل ۸۰۰ سال پیش به دو زیرشاخه منحرف شد.
تخمین دوم جداسازی ویروس واریولا از تئاتراپوکس (یک ویروس ارتوپوکس برخی از جوندگان آفریقایی از جمله ژربیل‌ها) را در ۳۰۰۰ تا ۴۰۰۰ سال پیش قرار داده است. این با شواهد باستان‌شناسی و تاریخی در مورد ظهور آبله به عنوان یک بیماری انسانی که منشأ نسبتاً جدید را نشان می‌دهد مطابقت دارد. اگر نرخ جهش مشابه با ویروس هرپس فرض شود، تاریخ واگرایی ویروس واریولا از تئاتراپوکس ۵۰۰۰۰ سال پیش تخمین زده شده است. در حالی که این با سایر تخمین‌های منتشر شده مطابقت دارد، اما نشان می‌دهد که شواهد باستان‌شناسی و تاریخی بسیار ناقص است. برآوردهای بهتری از میزان جهش در این ویروس‌ها مورد نیاز است.
بررسی سویه ای که از ج. ۱۶۵۰ دریافت که این سویه نسبت به سویه‌های دیگر که در حال حاضر توالی شده‌اند، پایه است. سرعت جهش این ویروس به خوبی توسط یک ساعت مولکولی مدل‌سازی شده است. تنوع گونه‌ها فقط در قرن ۱۸ و ۱۹ رخ داد.
علت > ویروس‌شناسی

ویروس واریولا بزرگ و آجری شکل است و تقریباً ۳۰۲ تا ۳۵۰ نانومتر در ۲۴۴ تا ۲۷۰ نانومتر است، با یک ژنوم DNA تک رشته‌ای خطی به اندازه ۱۸۶ جفت کیلوباز (kbp) و حاوی یک حلقه سنجاق سر در هر انتها.
چهار ارتوپاکس ویروس در انسان ایجاد عفونت می‌کنند: واریولا، واکسینیا، آبله گاوی و آبله میمون. ویروس واریولا فقط انسان‌ها را در طبیعت آلوده می‌کند، اگرچه نخستی‌ها و سایر حیوانات در یک محیط آزمایشی آلوده شده‌اند. ویروس‌های واکسینیا، آبله گاوی و آبله میمون می‌توانند هم انسان و هم سایر حیوانات را در طبیعت آلوده کنند.
چرخه زندگی ویروس‌های آبله با داشتن اشکال عفونی متعدد، با مکانیسم‌های مختلف ورود به سلول، پیچیده است. ویروس‌های پوکس در بین ویروس‌های DNA انسانی منحصر به فرد هستند زیرا در سیتوپلاسم سلول به جای هسته تکثیر می‌شوند. برای تکثیر، ویروس‌های آبله انواع مختلفی از پروتئین‌های تخصصی تولید می‌کنند که توسط سایر ویروس‌های DNA تولید نمی‌شوند، که مهم‌ترین آنها یک RNA پلیمراز وابسته به DNA وابسته به ویروس است.
ویریون‌های بدون پوشش و بدون پوشش عفونی هستند. پوشش ویروسی از غشاهای گلژی اصلاح شده حاوی پلی پپتیدهای خاص ویروسی از جمله هماگلوتینین ساخته شده است. عفونت با ویروس واریولای ماژور یا ویروس واریولای مینور باعث ایجاد مصونیت در برابر دیگری می‌شود.
علت > واریولای ماژور

شایع‌ترین شکل عفونی این بیماری توسط سویه ویروس واریولای ماژور ایجاد می‌شود.
علت > واریولای مینور

ویروس واریولا مینور، که آلاستریم نیز نامیده می‌شود، شکل کمتری از ویروس و بسیار کمتر کشنده بود. اگرچه واریولای مینور دوره نهفتگی و مراحل بیماریزایی مشابه آبله داشت، اعتقاد بر این است که میزان مرگ و میر آن کمتر از ۱٪ در مقایسه با آبله ۳۰٪ است. مانند واریولای ماژور، واریولای مینور از طریق استنشاق ویروس در هوا پخش می‌شود که می‌تواند از طریق تماس چهره به چهره یا از طریق فومیت‌ها رخ دهد. عفونت با ویروس واریولای مینور ایمنی را در برابر ویروس خطرناکتر واریولای ماژور ایجاد کرد.
از آنجایی که واریولای مینور نسبت به آبله یک بیماری ناتوان کننده کمتر بود، افراد بیشتر در حال سرپایی بودند و بنابراین می‌توانستند دیگران را با سرعت بیشتری آلوده کنند. به این ترتیب، واریولای مینور در اوایل قرن بیستم ایالات متحده، بریتانیای کبیر و آفریقای جنوبی را درنوردید و به شکل غالب بیماری در آن مناطق تبدیل شد و در نتیجه نرخ مرگ و میر را به سرعت کاهش داد. همراه با واریولای ماژور، شکل مینور اکنون به‌طور کامل از جهان ریشه کن شده است. آخرین مورد واریولای مینور بومی در یک آشپز سومالیایی به نام علی مائو ماالین در اکتبر ۱۹۷۷ گزارش شد و آبله در ماه مه ۱۹۸۰ رسماً در سراسر جهان ریشه کن شده اعلام شد. واریولای مینور آبله سفید، آبله کافیر، خارش کوبایی، آبله هند غربی، آبله شیر و سودوواریولا نیز نامیده می‌شد.
علت > ترکیب ژنوم

طول ژنوم ویروس واریولای ماژور حدود ۱۸۶۰۰۰ جفت باز است. این از DNA دو رشته‌ای خطی ساخته شده است و حاوی توالی کد کننده حدود ۲۰۰ ژن است. ژن‌ها معمولاً با هم تداخل ندارند و معمولاً در بلوک‌هایی که به سمت ناحیه انتهایی ژنوم نزدیک‌تر هستند، رخ می‌دهند. توالی کد کننده ناحیه مرکزی ژنوم در بین ارتوپاکس ویروس‌ها بسیار سازگار است و آرایش ژن‌ها در بین کوردوپوکس ویروس‌ها سازگار است.
مرکز ژنوم ویروس واریولا شامل اکثر ژن‌های ضروری ویروسی، از جمله ژن‌های پروتئین‌های ساختاری، تکثیر DNA، رونویسی و سنتز mRNA است. انتهای ژنوم در بین سویه‌ها و گونه‌های ارتوپاکس ویروس‌ها بیشتر متفاوت است. این نواحی حاوی پروتئین‌هایی هستند که سیستم ایمنی میزبان را تعدیل می‌کنند و اساساً مسئول تنوع در حدت در خانواده ارتوپاکس ویروس‌ها هستند. این نواحی انتهایی در ویروس‌های آبله، توالی‌های تکرار انتهایی معکوس (ITR) هستند. این توالی‌ها در دو انتهای ژنوم یکسان هستند، اما جهت‌گیری مخالف دارند، که منجر به این می‌شود که ژنوم یک حلقه پیوسته از DNA باشد. اجزای توالی‌های ITR شامل یک حلقه گیره موی غنی از A/T جفت ناقص پایه، منطقه‌ای تقریباً ۱۰۰ باز است. جفت‌های لازم برای تفکیک DNA کونکاتومری (کشتی از DNA حاوی چندین نسخه از یک توالی)، چند فریم خواندن باز، و توالی‌های کوتاه پشت سر هم تکرار شونده با تعداد و طول‌های مختلف. طول ITRهای poxviridae در گونه‌های مختلف متفاوت است. توالی کد کننده اکثر پروتئین‌های ویروسی در ویروس واریولای ماژور حداقل ۹۰٪ شباهت با ژنوم واکسینیا دارد، یک ویروس مرتبط که برای واکسیناسیون علیه آبله استفاده می‌شود.
علت > بیان ژن

بیان ژن ویروس واریولا به‌طور کامل در سیتوپلاسم سلول میزبان رخ می‌دهد و در طول عفونت پیشرفت مشخصی را دنبال می‌کند. پس از ورود ویریون عفونی به سلول میزبان، سنتز mRNA ویروسی را می‌توان در عرض ۲۰ دقیقه تشخیص داد. حدود نیمی از ژنوم ویروسی قبل از تکثیر DNA ویروسی رونویسی می‌شود. اولین مجموعه از ژن‌های بیان شده توسط دستگاه‌های ویروسی از قبل موجود بسته‌بندی شده در ویریون آلوده رونویسی می‌شوند. این ژن‌ها فاکتورهای لازم برای سنتز DNA ویروسی و رونویسی مجموعه بعدی ژن‌های بیان شده را رمزگذاری می‌کنند. برخلاف اکثر ویروس‌های DNAدار، تکثیر DNA در ویروس واریولا و سایر ویروس‌های آبله در سیتوپلاسم سلول آلوده صورت می‌گیرد. زمان دقیق تکثیر DNA پس از عفونت یک سلول میزبان در بین poxviridae متفاوت است. نوترکیبی ژنوم در سلول‌های آلوده به‌طور فعال رخ می‌دهد. پس از شروع تکثیر DNA ویروسی، مجموعه‌ای از ژن‌ها برای فاکتورهای رونویسی بیان دیررس ژن کد می‌کنند. محصولات ژن‌های بعدی شامل فاکتورهای رونویسی لازم برای رونویسی ژن‌های اولیه برای ویریون‌های جدید، و همچنین RNA پلیمراز ویروسی و دیگر آنزیم‌های ضروری برای ذرات ویروسی جدید است. سپس این پروتئین‌ها در ویریون‌های عفونی جدیدی که قادر به آلوده کردن سلول‌های دیگر هستند، بسته‌بندی می‌شوند.
علت > پژوهش

دو نمونه زنده از ویروس واریولای ماژور باقی مانده است، یکی در ایالات متحده در CDC در آتلانتا، و دیگری در مؤسسه Vector در Koltsovo، روسیه. تحقیقات با نمونه‌های ویروس باقی‌مانده به شدت کنترل می‌شود و هر پیشنهاد تحقیقاتی باید توسط WHO و مجمع جهانی بهداشت (WHA) تأیید شود. بیشتر تحقیقات در مورد ویروس‌های آبله با استفاده از ویروس Vaccinia به عنوان ارگانیسم مدل انجام می‌شود. ویروس واکسینیا، که برای واکسیناسیون آبله استفاده می‌شود، به‌عنوان یک ناقل ویروسی برای واکسن‌های بیماری‌های غیرمرتبط نیز در دست تحقیق است.
ژنوم ویروس واریولای ماژور برای اولین بار در دهه ۱۹۹۰ به‌طور کامل توالی یابی شد. توالی کدگذاری کامل به صورت آنلاین در دسترس عموم است. توالی مرجع فعلی برای ویروس واریولای ماژور از سویه‌ای که در سال ۱۹۶۷ در هند در گردش بود، توالی‌یابی شد. علاوه بر این، توالی‌هایی برای نمونه‌هایی از سویه‌های دیگر وجود دارد که در طول کمپین ریشه کنی سازمان بهداشت جهانی جمع‌آوری شده‌اند. یک مرورگر ژنومی برای پایگاه داده کاملی از توالی‌های مشروح ویروس واریولا و سایر ویروس‌های آبله از طریق مرکز منابع بیوانفرماتیک ویروسی در دسترس عموم است.