فهرست میراث جهانی در ازبکستان
فهرست آزمایشی

| ۳۱ |  | کوه‌هایشاه مردان | شاه مردان، ولایت فرغانه | ۲۰۲۴ | ۶۷۸۳vii)(ix)(x) | های آلایی حوضه آبریز رودخانه‌های دره‌های فرغانه و آلایی است که در جنوب غربی قرقیزستان و شمال شرقی تاجیکستان در سیستم کوه‌های پامیر-آلای واقع شده است. در غرب، دره رودخانه سوه، های آلایی را از ناحیه کوه‌های ماتچا جدا می‌کند و مرز شرقی این منطقه از رودخانه ایسفیرام‌سای عبور می‌کند. شاه مردان در دامنه شمالی بزرگ رشته‌کوه آلایی در مناطق کوهستانی متوسط حوضه رودخانه نام قرار دارد. روستای شاه مردان در ۵۵ کیلومتری فرغانه واقع شده و ویژگی منحصر به فرد آن این است که به‌طور کامل توسط اراضی قرقیزستان محاصره شده و در ارتفاع ۱۵۵۰ متری قرار دارد. هوای کوهستانی بسیار پاک و تازه‌ای دارد و از هر دو طرف توسط دو رودخانه اوک‌سوی و کوک‌سوی شسته می‌شود که در نهایت به یک رودخانه بزرگ به نام شوخی‌مردون‌سای پیوسته‌اند. بلندترین نقاط این منطقه شامل قله‌های آلملیک (۲۸۴۱ متر)، چیورگان (۲۴۶۵ متر) و قیزیل‌گزا (۲۵۶۸ متر) است. از طرف غرب روستای شوخی‌مردون، کوه‌های کُزدِبل قرار دارند. |  |
| ۳۲ |  | سرمیشسای | ولایت نوایی | ۲۰۲۴ | ۶۷۸۴(vi)(ix) | دره سرمیش‌سای در رشته‌کوه کاراتاو واقع در منطقه نوراتا ازبکستان قرار دارد و شامل بقایای باستان‌شناسی است که به دوران سنگی برمی‌گردد، از جمله دو سایت نقوش سنگی با مجموعاً ۱۰٬۰۰۰ حکاکی سنگی باستانی. اکثریت این نقوش به دوران مس (۳۰۰۰–۹۰۰ سال پیش از میلاد) تعلق دارند، اما برخی از آن‌ها به دوران نئولیتیک (۶۰۰۰–۴۰۰۰ سال پیش از میلاد) و حتی مسولیته آخر (۱۵۰۰۰–۶۰۰۰ سال پیش از میلاد) مربوط می‌شوند. نقوشی از دوران ساکو-سکیتی (۹۰۰۰–۱۰۰ سال پیش از میلاد) و دوران میانه (۴۰۰–۱۵۰۰ میلادی) نیز در اینجا یافت می‌شود. نقوش مربوط به دوران بعدتر، از جمله نقش‌مایه‌های بزهای خانگی، شترها و سگ‌ها، در دوران میانه ثبت شده‌اند. نقوش دوران سنگی و مسی که در این منطقه وجود دارند، عمدتاً شامل حکاکی‌هایی از گاوهای وحشی هستند. در دوران آهن اولیه، نقوش به سبک "حیوانی" مربوط به قبایل کوچ‌نشین سکیتی است که در آن‌ها تصاویری از آهو، بز کوهی، اسب‌ها و شترها دیده می‌شود. این نقوش با اندازه‌های کوچک‌تر و توسط هنرمندان مختلف ساخته شده‌اند، اما در عین حال این هنرمندان تصاویری دقیق از حیوانات و انسان‌ها را به نمایش گذاشته‌اند. |  |
| ۳۳ |  | بایسون | ولایت سرخان‌دریا | ۲۰۲۴ | ۶۷۸۵(iv)(v)(vii)(x) | رشته‌کوه بایسون در جنوب‌غربی رشته‌کوه گیرسار، در منطقه سرخان‌دریا واقع شده و به‌خاطر غارهای عظیم، دره‌های عمیق و مراتع آلپینی که دارد، مورد توجه عاشقان ماجراجویی است. در این منطقه، ردپای فسیل‌شده دایناسورها و غار معروف تاشیک‌تاش که در آن مقبره یک دختر نئاندرتال کشف شده است، یافت شده‌اند. چشم‌انداز طبیعی و فرهنگی باشکوه بویسون از کوه‌های سرسبز و دشت‌های سیلابی، گنجینه‌ای از میراث تاریخی به‌شمار می‌آید. این منطقه منحصر به فرد که دارای میراث تاریخی و باستان‌شناسی غنی است، مکان‌هایی چون تاشیک‌تاش و دیوار کوشان را شامل می‌شود که گواهی بر قدرت تمدن‌های پیشین هستند. تپه‌های دفن مرموز در کرغان‌زول، فضای اسرارآمیزی به منطقه داده‌اند. در قلب این منطقه، روستاهای زیبایی قرار دارند که مَخَلاها در آن‌ها زندگی می‌کنند و سنت‌ها و آداب اصیل را حفظ کرده‌اند. کارگاه‌های صنایع دستی که توسط هنرمندان ماهر ایجاد شده‌اند، نه تنها ارتباط زنده‌ای با میراث فرهنگی دارند، بلکه مراکز جذب علاقه‌مندان به زیبایی‌های مدرن نیز هستند. چشم‌اندازهای منحصر به فرد و مجموعه‌های طبیعی و بهداشتی تصویر کامل این منطقه را تشکیل می‌دهند که همزیستی انسان و طبیعت را به‌خوبی به نمایش می‌گذارند. بویسون تنها یک مکان روی نقشه نیست، بلکه یک بوم زنده است که در آن تاریخ، فرهنگ و طبیعت در رقصی شگفت‌انگیز از زمان با یکدیگر ملاقات می‌کنند. |  |
| ۳۴ |  | کوه‌های کویتن‌داغ | ولایت لب آب | ۲۰۲۴ | ۶۷۸۶(vii)(viii)(x) | کوه‌های کویتن‌داغ در قسمت جنوب‌غربی سیستم پامیر-آلای و در مرز ازبکستان و ترکمنستان قرار دارند و ادامه جنوبی رشته‌کوه بویسون‌تاو هستند. این رشته‌کوه از دره آمودریا تا دره رود شراباد به طول ۱۰۰ کیلومتر امتداد دارد. کویتن‌داغ، که ذخیره‌گاه دولتی سرخان در آن واقع شده است، یکی از ۲۰۰ اکورژنی است که از سوی صندوق جهانی حیات‌وحش به عنوان مناطق زیستی مهم جهانی شناسایی شده‌اند. ذخیره‌گاه دولتی سرخان در دامنه‌های شرقی کوه‌های کویتن‌داغ در منطقه شراباد استان سرخان‌دریا ازبکستان واقع شده و از ارتفاع ۸۵۰ متر تا ۳۱۳۷ متر بالاتر از سطح دریا گسترده است. دامنه‌های شرقی کوه‌های کویتن‌داغ شیب‌دار بوده و شامل دره‌ها و شکاف‌های متعددی هستند که در قسمت شمالی ذخیره‌گاه به وفور یافت می‌شوند. بیرون از محدوده ذخیره‌گاه نیز توده‌ها و دره‌های مختلفی چون کولوات، زرواس، قیزیل و … وجود دارد که زیستگاه حیوانات نادر مانند مارخور، آهو، اوریال بخارا و دیگر حیوانات است. |  |
| ۳۵ |  | کوه‌های نورآتا | ولایت نوایی | ۲۰۲۴ | ۶۷۸۷(vii)(viii) | کوه‌های نوروتا یک توده کوهستانی سنگی شامل سه برآمدگی غربی سیستم گیرسار-آلای هستند که از بزرگ‌ترین آن‌ها، رشته‌کوه نوروتاو با قله حیات‌باشی (۲۱۶۹ متر) نام گرفته‌اند. این کوه‌ها از دو رشته کوه موازی تشکیل شده‌اند که توسط یک دره طولی وسیع از هم جدا شده‌اند. رشته شمالی به بالاترین ارتفاع خود در نزدیکی گذرگاه خیات (۲۳۰۰ متر) می‌رسد و دامنه‌های شمالی شیب‌دارتر و کوتاه‌تر از دامنه‌های جنوبی هستند. رشته جنوبی به توده‌های مختلفی تقسیم می‌شود که ارتفاع آن‌ها از ۲۹۰۰ متر در چومکرتاو تا ۶۰۰–۷۰۰ متر در پاشاتاو متغیر است. |  |