بهار عربی

| بهار عربی | بهار عربی |
| --- | --- |
از گوشه سمت چپ بالا در جهت عقربه‌های ساعت: تجمع معترضان در میدان تحریر، قاهره، مصر، ۹ فوریه ۲۰۱۱؛ معترضان در بلوار حبیب بورقیبه، تونس، ۱۴ ژانویه ۲۰۱۱؛ اعتراضات مخالفان برای درخواست استعفا از رئیس‌جمهور، علی عبدالله صالح، در صنعا، یمن، ۳ فوریه ۲۰۱۱؛ جمعیت صدها هزار نفری در بانیاس، سوریه، ۲۹ آوریل ۲۰۱۱.: از گوشه سمت چپ بالا در جهت عقربه‌های ساعت: تجمع معترضان در میدان تحریر، قاهره، مصر، ۹ فوریه ۲۰۱۱؛ معترضان در بلوار حبیب بورقیبه، تونس، ۱۴ ژانویه ۲۰۱۱؛ اعتراضات مخالفان برای درخواست استعفا از رئیس‌جمهور، علی عبدالله صالح، در صنعا، یمن، ۳ فوریه ۲۰۱۱؛ جمعیت صدها هزار نفری در بانیاس، سوریه، ۲۹ آوریل ۲۰۱۱.
تاریخ: ۱۷ دسامبر ۲۰۱۰ – دسامبر ۲۰۱۲
موقعیت: شمال آفریقا و خاورمیانه (منا یا جهان عرب)
علت(ها):  بحران انرژی دهه ۲۰۰۰  اقتدارگرایی  پادشاهی مطلقه  تله جمعیتی  نقض حقوق بشر  تورم  دزدسالاری  فساد سیاسی  فقر  فرقه‌گرایی  خودسوزی محمد بوعزیزی  بیکاری 
اهداف:  دموکراسی  آزادی اقتصادی  استخدام  انتخابات آزاد  حقوق بشر  اصلاحات  تغییر رژیم 
روش‌ها:  نافرمانی مدنی  ایستادگی مدنی  جنگ داخلی  فرار از کشور  تظاهرات  شورشگری  کنشگری اینترنتی  کنشگری رسانه‌ای  سرکشی  اعتراضات  اردوگاه‌های اعتراضی  قیام  انقلاب  شورش  خودسوزی  اعتراضات خاموش  تحصن  اعتصابات  جنگ شهری 
منجرشد به: رویدادهای همزمان با بهار عربی، زمستان عربی، تأثیر بهار عربی و بهار عربی دوم  نتایج کامل بر اساس هر کشور  تونس: رئیس‌جمهور، زین‌العابدین بن‌علی، برکنار، متهم و تبعید شد و دولت، سرنگون گشت.  مصر: رئیس‌جمهور، حسنی مبارک، برکنار، دستگیر و متهم شد و دولت سرنگون گشت. شورش در صحرای سینا نیز آغاز شد.  لیبی: رهبر، معمر قذافی، در پی یک جنگ داخلی هشت‌ماهه که شاهد مداخله نظامی خارجی و سرنگونی دولت بود، کشته شد.  یمن: رئیس‌جمهور، علی عبدالله صالح، برکنار و قدرت به حکومت وحدت ملی، واگذار شد.  سوریه: رئیس‌جمهور، بشار اسد، با قیام داخلی علیه حکومت خود روبرو شد که به شورش مسلحانه و در نهایت جنگ داخلی تمام عیار تبدیل شد.  بحرین: قیام مدنی علیه دولت، توسط مقامات و مداخله به رهبری عربستان، سرکوب شد.  کویت، لبنان و عمان: اجرای تغییرات دولتی در پاسخ به اعتراضات  مراکش، الجزایر و اردن: اجرای اصلاحات قانون اساسی در پاسخ به اعتراضات  جیبوتی، عراق، عربستان سعودی، موریتانی، امارات متحده عربی، سودان و فلسطین: اعتراضات  
تلفات: تلفات
مرگ(ها): در کل حدود ۶۱۰۰۰ کشته (تخمین بین‌المللی؛ جدول زیر را ببینید)
بهار عربی به انقلاب‌ها، خیزش‌ها و اعتراضات در جنوب غربی آسیا و شمال آفریقا از سال ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۲ گفته می‌شود. از این اعتراضات بدان سبب که در کشورهای عرب در حال پیگیری بود با عنوان بهار عربی یاد می‌شود.
مجموعه‌ای بی‌سابقه و در حال جریان از قیام‌ها، راهپیماییها و اعتراضات در کشورهای عمدتاً عرب‌نشین شمال آفریقا و جنوب غرب آسیا صورت گرفت. حاکمان در تونس، مصر و لیبی و یمن از قدرت ساقط شدند، قیام مدنی در بحرین و سوریه فوران کرد. تظاهرات بزرگ در الجزایر عراق، اردن، کویت، مغرب و سودان گسترش پیدا کرد، و اعتراضات جزئی که در لبنان، موریتانی، عمان، عربستان سعودی، و صحرای غربی، رخ داد و نیز در مرزهای اسرائیل در ماه مه ۲۰۱۱ برخوردهایی اتفاق افتاد.
در ادبیات سیاسی بکار برده شده توسط جمهوری اسلامی ایران بیداری اسلامی دارای ریشه‌های مردمی، اسلامی و ضداستعماری خوانده شده است.
غالب مخالفان در کشورهای عربی شعار (به عربی: الشعب یرید اسقاط النظام) یعنی «مردم خواهان برکناری رژیم هستند» سر می‌دهند. سلاح‌های موجود از زمان جنگ داخلی لیبی یک شورش نهفته در کشور مالی را دامن زد، به‌طوری‌که کودتای مالی به‌عنوان «پی آمد» بهار عربی در شمال آفریقا توصیف شده است. درگیری‌های فرقه‌ای در لبنان به‌عنوان یک نتیجه مستقیم از قیام سوریه و در نتیجه بهار عربی منطقه‌ای توصیف شده بود.
این اعتراضات بیشتر روش‌های مقاومت مدنی در مبارزات مستمر را به اشتراک گذاشته است که می‌توان به اعتصاب، تظاهرات، راهپیمایی‌ها و همچنین استفاده مؤثر از شبکه‌های اجتماعی برای سازماندهی، برقراری ارتباط، و بالا بردن آگاهی در مواجهه با تلاش دولت‌ها در سرکوب و سانسور اینترنت اشاره کرد.
بسیاری از این اعتراضات با پاسخ‌های خشونت‌آمیز از جانب مقامات>، و نیز از طرف شبه نظامیان طرفدار دولت و تظاهرکنندگان مخالف مواجه شده‌اند. این حملات از سوی تظاهرکنندگان در برخی موارد با خشونت پاسخ داده‌شده است.
برخی از ناظران جنبش بهار عربی و طرفدار دموکراسی را –از وجه مقیاس و اهمیت آن- با انقلاب ضد کمونیستی سال ۱۹۸۹ مقایسه کرده‌اند که با عنوان پاییز ملل از اروپای شرقی آغاز شد و کمونیست جهانی را برانداخت، اگر چه برخی دیگر معتقدند که چندین تفاوت کلیدی بین این جنبش‌ها وجود دارد که از آن جمله می‌توان به نتایج مورد درخواست معترضان و نقش سازمان‌یافتهٔ فناوری (اینترنت) در انقلاب‌های عربی اشاره کرد.