stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
یوباچسبرگ

{{Infobox settlement
|name=Ubachsberg
|image_map=Zicht_op_ubachsberg.JPG
|coordinates_region=NL
|subdivision_type=کشور
|subdivision_name=هلند
|subdivision_type1=استان
|subdivision_name1=لیمبورخ (هلند)
|subdivision_type2=شهرستان
|subdivision_name2=Voerendaal
|burgemeester=
|population=1630|
|population_as_of=1 January 2009
|postal_code=6367
|dialling_code=045
|image_shield=
| مختصات = ۵۰°۵۱′۱۰″ شمالی ۵°۵۶′۵۰″ شرقی﻿ / ﻿۵۰٫۸۵۲۷۸°شمالی ۵٫۹۴۷۲۲°شرقی﻿ / 50.85278; 5.94722
یوباچسبرگ (به هلندی: Ubachsberg) یک روستا در هلند است که در Voerendaal واقع شده‌است.
خصوصیات

یوباچسبرگ ۱٬۶۳۰ نفر جمعیت دارد.
پیمان پورتسموت

متن قرارداد
پیمان پُورتسموث (انگلیسی: Treaty of Portsmouth) پیمانی بود که به‌طور رسمی به جنگ روسیه و ژاپن در ۵ سپتامبر ۱۹۰۵ پایان داد. این پیمان پس از مذاکرات از ۶ اوت تا ۳۰ اوت، در کشتی سازی نیروی دریایی پورتسموث در کیتری، ماین، ایالات متحده آمریکا امضا شد. رئیس‌جمهور ایالات متحده تئودور روزولت در مذاکرات نقش مهمی داشت و به خاطر تلاش‌های خود جایزه صلح نوبل را از آن خود کرد.
زمینه

جنگ روسیه و ژاپن، جنگ سال‌های ۰۵–۱۹۰۴ بین امپراتوری روسیه، یک قدرت بین‌المللی با یکی از بزرگترین ارتش‌ها در جهان، امپراتوری ژاپن بود، ملتی که به تازگی پس از دو قرن و نیم انزوا به صحنه جهانی بازگشته بود. مجموعه‌ای از نبردها در شبه‌جزیره لیائودونگ منجر به رانده شدن ارتش روسیه از جنوب منچوری، و نبرد تسوشیما منجر به یک فاجعه برای نیروی دریایی امپراتوری روسیه شد.
روز هشتم فوریه ۱۹۰۴ م، نیروهای ژاپن بدون اعلان جنگ و به‌طور غافل‌گیرانه، ناوگان روسی را در بندر پورت آرتور که در اجاره روس‌ها بود، مورد حمله قرار دادند و به دنبال آن، در مناطق تحت تصرف روسیه در منچوری، نیرو پیاده کردند. در طی این نبرد، قوای روسیه متحمل شکست‌های پی درپی شدند. به دنبال این شکست‌ها، دولت روسیه، در پنجم سپتامبر ۱۹۰۵ م قرارداد صلح پورتسموث را با ژاپن امضا کرد. به موجب این قرارداد، نیمه جنوبی جزیره ساخالین و بندر پرت آرتور در شرق روسیه و نیز شبه جزیره کره تحت الحمایه ژاپن شد. این شکست زمینه‌ساز انقلاب ۱۹۰۵ میلادی روسیه را فراهم کرد.
قرارداد

پس از پیروزی ژاپن در نبرد موکدن ژنرال اویاما ایوائو بی‌درنگ رئیس ستاد خود را به توکیو فرستاد تا لزوم صلح بی تأمل را به دولت میجی بقبولاند. ژاپن پیشنهاد میانجیگری را به تئودور روزولت داد و روسیه نیز از این پیشنهاد استقبال کرد. در ماه اوت نمایندگان مختار دو دولت در آمریکا ملاقات کردند. خواست‌های ژاپن چنان‌که از یک فاتح مسلم جنگ انتظار می‌رفت سنگین بود و متضمن شناسایی برتری ژاپن در کره (کشور) انتقال تأسیسات و منافع روسیه از منچوری چین و از جمله خط راه‌آهن منچوری و شبه‌جزیره لیائوتونگ به ژاپن، تسلیم ساخالین و پرداخت غرامت به ژاپن بود. دو خواسته اخیر را روسیه به شدت رد کرد تا سرانجام با میانجی‌گری آمریکا پذیرفت تا نیمه جنوبی ساخالین را به ژاپن واگذار کند اما به هیچ‌وجه پرداخت خسارت را نپذیرفت.
در این قرارداد روس‌ها قبول کردن تا منافع اعلای سیاسی، نظامی و اقتصادی ژاپن در کره (کشور) را بپذیرند و اجاره شبه‌جزیره لیائوتونگ (از چین) را به ژاپن انتقال دهند و راه‌آهن پورت آرتور به موکدن را تا انتهای شمالی و همچنین نیمه جنوبی جزیره ساخالین را با حقوق خاص ماهیگیری به ژاپن انتقال دهند.
در ژاپن با اعلام مواد و شرایط پیمان صلح بلوا و خشم عمومی برخاست. اما برای دولت ژاپن که توان مالی و نظامی‌اش در یک جنگ بیست ماهه به پایان رسیده بود این قرارداد یک پیروزی بزرگ بود.
تام الاختیاران در جلسه ۱۴ اوت: اقای اداتچی. اقای "اوچینی". بارون کومورا اقای تاکاهیرا اقای ساتو د پلانسون اقای نابوکوف "ویته"، "بارون دو روزن". اقای کوروستوتز
یوری مارماریان

| یوری مارماریان | یوری مارماریان |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۶ سپتامبر ۱۹۴۲ ‏(۸۲ سال) نویمبریان، شهرستان نویمبریان، جمهوری شوروی سوسیالیستی ارمنستان
ملیت: ارمنستان
تحصیلات: دکتری علوم کشاورزی (۱۹۹۷)
محل تحصیل: انستیتو دام‌پروری و دام‌پزشکی ایروان
جوایز: 
پیشینه علمی: پیشینه علمی
شاخه(ها): en:Breeder و تدریس
محل کار: انستیتو دام‌پروری و دام‌پزشکی ایروان دانشگاه ملی علوم کشاورزی ارمنستان
 :  
یوری گیگولی مارماریان (ارمنی: Յուրի Գիգոլի Մարմարյան؛  زادهٔ ۱۶ سپتامبر ۱۹۴۲) دام‌پزشک اهل ارمنستان است.
زندگی‌نامه

وی در ۱۶ سپتامبر ۱۹۴۲ در نویمبریان به دنیا آمد و از انستیتو دام‌پروری و دام‌پزشکی ایروان (۱۹۶۱) فارغ‌التحصیل گشت. همچنین برندهٔ جوایزی همچون نشان آنانیا شیراکاتسی (۲۰۰۲) شده است.
یادداشت

↑  գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր
↑  ընտրասերիչ
صدا و سیمای ایلام

| 0 | 1 |
| --- | --- |
کشور: ایران
گستره پخش: جهان
شعار تبلیغاتی: شبکه ایلام شبکه هر ایلامی
ستاد: ایلام
برنامه‌سازی: برنامه‌سازی
زبان(ها): کردی، فارسی
فرمت تصویر: SDTV
مالکیت: مالکیت
مالک: صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران(IRIB)
شبکه‌های برادر/خواهر: مهاباد، زاگرس، کردستان
تاریخچه: تاریخچه
راه‌اندازی‌شده: ۹ تیر ۱۳۸۳
پیوندها: پیوندها
وبگاه: http://kurdistan.irib.ir
دسترسی: دسترسی
ماهواره‌ای: ماهواره‌ای
بدر ۵: ۱۲۳۰۳ افقی ۳۲۰۰۰
اینتل‌ست ۳۹: ۱۱۰۰۲ عمودی ۳۵۰۰
 :  
صدا و سیمای ایلام یکی از مراکز صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران است که در شهر ایلام فعالیت می‌کند.
(شبکهٔ استانی صدا و سیمای مرکز ایلام از شبکه‌های صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران است.)
جلال طالبانی رئیس‌جمهور فقید کُرد عراق از بينندگان و شنوندگان شناخته شده صداوسیمای مر‌کز ایلام بود.
سیمای ایلام

نخستین استودیوی سیما در سال ۱۳۷۱ به‌طور موقت راه‌اندازی شد اما اخبار سیما به صورت ضبطی در محل استودیوی رادیو پخش می‌شد. در سال ۱۳۷۱ تولید و پخش برنامه‌های تلویزیونی برای پخش از شبکهٔ محلی به میزان ۳ ساعت در هفته آغاز شد. با توجه به قابلیت‌ها، نیازها و درخواست مردم، عملیات راه‌اندازی پروژهٔ ساختمانی شبکهٔ استانی صدا و سیمای مرکز ایلام در سال ۱۳۷۲ آغاز شد و پس از سه سال، در سال ۱۳۷۵، ساختمان نو مرکز با مساحتی بالغ بر ۹٬۴۰۰ متر مربع زیربنا در زمینی به مساحت ۴۰٬۰۰۰ متر ساخته شد و هم‌زمان با سفر هاشمی رفسنجانی رئیس‌جمهور وقت و با حضور علی لاریجانی رئیس وقت سازمان صدا و سیما افتتاح گردید. شبکهٔ استانی سیمای ایلام، در تاریخ ۹ تیر ۱۳۸۳ با حضور عزت‌الله ضرغامی (رئیس کل سازمان صدا و سیما) در شهر ایلام افتتاح رسمی شد. از تیر ۱۳۹۶ پخش برنامه‌های سیمای مرکز ایلام به ۲۴ ساعت رسیده‌است.
فرکانس

شبکهٔ استانی بر روی ماهوارهٔ عربست «بدر ۵» Frequency 12322 SR 27500 5.3 FEC 3/4 POL. V، با فرکانس فوق شبکهٔ استانی کرمانشاه (شبکهٔ زاگرس) را هم دریافت خواهید کرد.
رادیو ایلام

مقالهٔ اصلی: رادیو ایلام
صدای رادیو ایلام در بهمن سال ۱۳۵۱ در شهر ایلام با استودیویی رادیویی به ابعاد ۳*۲٫۵ متر و با فرستنده‌ای با قدرت یک کیلووات آغاز به کار کرد. مأموریت این مرکز که زیر نظر رادیو تلویزیون ملی ایران، مرکز کرمانشاه اداره می‌شد، تقویت برنامه‌های شبکهٔ رادیویی سراسری صدا برای مردم شهر ایلام و حومه بود. در سال ۱۳۵۲ تولید و پخش برنامهٔ اذان در استودیوی کوچک صدای ایلام آغاز گردید.
نخستین فرستندهٔ تلویزیونی در نیمهٔ دوم سال ۱۳۵۲ با قدرت یک کیلووات در ایستگاه نخجیر ایلام افتتاح شد که این فرستنده شهرهای ایلام، مهران و صالح‌آباد را تحت پوشش شبکهٔ اول قرار می‌داد و چند ماه بعد شبکهٔ دوم نیز در این ایستگاه تقویت گردید.
در سال ۱۳۶۲ برای نخستین بار تولید برنامه‌های رادیویی در این مرکز تجربه شد و سپس با قبول تعهد تولید ۳۰۰ ساعت برنامه در سال ۱۳۶۵ حیات خود را در زمینهٔ برنامه‌سازی مؤثر و با در نظر داشتن اهداف و و موضوعات مشخص آغاز کرد. در همین سال مقدمات استقلال مرکز با همکاری مرکز کرمانشاه فراهم شد و در نهایت در سال ۱۳۶۵ به صورت مرکزی کاملاً مستقل، اداره گردید.
یوبیال کلنزو

مکان
| Ubiale Clanezzo | Ubiale Clanezzo |
| --- | --- |
کومونه: کومونه
Comune di Ubiale Clanezzo: Comune di Ubiale Clanezzo
Ubiale Clanezzo: Ubiale Clanezzo
ناحیه: لمباردی
استان / شهرستان: استان برگامو (BG)
دهستان: Clanezzo
حکومت: حکومت
 • شهردار: Ersilio Gotti
مساحت: مساحت
 • کل: ۷٫۳ کیلومتر مربع (۲٫۸ مایل مربع)
ارتفاع: ۳۳۶ متر (۱۱۰۲ فوت)
جمعیت (31 December 2010): جمعیت (31 December 2010)
 • کل: ۱٬۳۹۵
 • تراکم: ۱۹۰/کیلومتر مربع (۴۹۰/مایل مربع)
اهلیت‌نام: Ubialesi
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانه)
کد پستی: 24010
پیش‌شماره تلفن: 0345
یوبیال کلنزو (به ایتالیایی: Ubiale Clanezzo) یک کومونه در ایتالیا است که در استان برگامو واقع شده‌است.
خصوصیات

یوبیال کلنزو ۷٫۳ کیلومترمربع مساحت و ۱٬۳۹۵ نفر جمعیت دارد و ۳۳۶ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
فلیکس کوبرو

| فلیکس کوبرو | فلیکس کوبرو |
| --- | --- |
نام هنگام تولد: فلیکس خسوس کوبرو لئون
زادهٔ: ۱۸ ژوئن ۱۹۶۱ ‏(۶۳ سال) آرندو، لاریوخا، اسپانیا
ملیت: اسپانیایی
محل تحصیل: دانشکده عالی سلطنتی هنرهای نمایشی
پیشه(ها): بازیگر، فیلم‌نامه‌نویس، کارگردان، آموزگار
قد: ۱٫۸۰ متر (۵ فوت ۱۱ اینچ)
فرزندان: ۲ پسر
فلیکس کوبرو (اسپانیایی: Félix Cubero‎؛ ‏۱۸ ژوئن ۱۹۶۱) بازیگر، فیلم‌نامه‌نویس، کارگردان و آموزگار اهل اسپانیا است. وی دانش‌آموختهٔ دانشکده عالی سلطنتی هنرهای نمایشی است.
گزیدهٔ نقش‌آفرینی‌ها > سینما

بیوتیفول (۲۰۱۰)
سلول ۲۱۱ (۲۰۰۹)
ابیه‌دو اکسپرس (۲۰۰۷)
روزگار خوش (۱۹۹۲)
گزیدهٔ نقش‌آفرینی‌ها > تلویزیون

بگو چطور شد (۲۰۱۱۴ و ۲۰۱۷)
عقاب سرخ (۲۰۱۵)
سرزمین گرگ‌ها (۲۰۰۹)
دردسر قریب‌الوقوع (۲۰۱۱)
بیمارستان مرکزی (۲۰۰۱ و ۲۰۰۸)
بانو (۲۰۰۸)
شمارش معکوس (۲۰۰۷)
انگیزه‌های شخصی (۲۰۰۶)
پس از کلاس (۲۰۰۰)
پزشک خانوادگی (۱۹۹۸)
مدیر ارشد مالی

مدیر ارشد مالی (CFO) (انگلیسی: Chief financial officer) یا مدیر ارشد مالی و اجرایی (CFOO) (انگلیسی: chief financial and operating officer) یک عنوان شرکتی در حوزه دانش مالی است که مسئولیت مدیریت ریسک مالی سازمان یا ابرشرکت را بر عهده دارد. این مدیر مسئول برنامه‌ریزی مالی، نگه‌داری اسناد مالی و همچنین ارائه گزارش مالی به مدیریت بالاتر است. مدیر ارشد مالی معمولاً به مدیر عامل اجرایی و هیئت مدیره گزارش می‌دهد. او وظیفه نظارت بر فعالیت‌های واحد مالی را بر عهده دارد و سخنگوی ارشد مالی سازمان است. مدیر ارشد مالی به‌طور مستقیم با مدیر ارشد عملیات در تمام امور استراتژیک و تاکتیکی در زمینه مدیریت بودجه، تجزیه و تحلیل سود/هزینه، پیش‌بینی نیازها و تضمین منابع مالی جدید، همکاری می‌کند.
صلاحیت

اغلب مدیران ارشد مالی شرکت‌های بزرگ دارای مدرک کارشناسی ارشد یا مدرک مالی مانند کارشناسی ارشد مدیریت کسب و کار هستند، یا با پیش‌زمینه از حوزه حسابداری می‌آیند، مانند مدرک حسابداری عمومی گواهی‌شده.
یواشی

County در People's Republic of China
| یواشی 尤溪县 | یواشی 尤溪县 |
| --- | --- |
County: County
YouxiLocation in Fujian: YouxiLocation in Fujian
مختصات: ۲۶°۰۷′ شمالی ۱۱۸°۱۵′ شرقی﻿ / ﻿۲۶٫۱۱۷°شمالی ۱۱۸٫۲۵۰°شرقی﻿ / 26.117; 118.250: مختصات: ۲۶°۰۷′ شمالی ۱۱۸°۱۵′ شرقی﻿ / ﻿۲۶٫۱۱۷°شمالی ۱۱۸٫۲۵۰°شرقی﻿ / 26.117; 118.250
استان: فوجیان
شهر مرکزی: سانمینگ
مساحت: مساحت
 • کل: ۳۴۲۵ کیلومتر مربع (۱۳۲۲ مایل مربع)
جمعیت: ۳۵۲۰۶۷
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۸ (China Standard)
یواشی (به لاتین: Youxi County) یک شهرستان در جمهوری خلق چین است که در سانمینگ واقع شده‌است.
خصوصیات

یواشی ۳٬۴۲۵ کیلومترمربع مساحت و ۳۵۲٬۰۶۷ نفر جمعیت دارد.
یلیواره

مکان
| Gällivare | Gällivare |
| --- | --- |
The main street (Storgatan) and December 2005 snow and Christmas lights in Gällivare: The main street (Storgatan) and December 2005 snow and Christmas lights in Gällivare
Gällivare: Gällivare
مختصات: ۶۷°۰۷′۴۸″شمالی ۲۰°۳۹′۳۶″شرقی﻿ / ﻿۶۷٫۱۳۰°شمالی ۲۰٫۶۶°شرقی﻿ / 67.130; 20.66: مختصات: ۶۷°۰۷′۴۸″شمالی ۲۰°۳۹′۳۶″شرقی﻿ / ﻿۶۷٫۱۳۰°شمالی ۲۰٫۶۶°شرقی﻿ / 67.130; 20.66
سوئد: لاپلاند (سوئد)
استان: استان نوربوتن
شهرداری: Gällivare Municipality
مساحت: مساحت
 • کل: ۷٫۴۸ کیلومتر مربع (۲٫۸۹ مایل مربع)
جمعیت (31 December 2010): جمعیت (31 December 2010)
 • کل: ۸٬۴۴۹
 • تراکم: ۱٬۱۳۰/کیلومتر مربع (۲۹۰۰/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانی اروپای مرکزی)
شهر یلیواره (به سوئدی: Gällivare) در ناحیه شهری یلیواره در کشور سوئد واقع شده‌است. جمعیت این شهر ۱۱۳۳٫۸۶  نفر است.
میرزا شفیع واضح تبریزی

| میرزا شفیع واضح تبریزی | میرزا شفیع واضح تبریزی |
| --- | --- |
زاده: ۱۷۹۴ میلادی/۱۱۷۲ خورشیدی گنجه، ایران قاجاری
محل زندگی: گنجه و تفلیس 
درگذشته: ۱۸۵۲ میلادی/ ۱۲۳۰خورشیدی تفلیس
آرامگاه: تفلیس
نام(های) دیگر: شفیع گنجوی
لقب: دانای گنجه
تخلص: واضح
پیشه: آموزگاری و خطاطی
زمینه کاری: شاعری و آموزش
ملیت: ایرانی
دوره: جواد قاجار و ابراهیم خان
بنیانگذار: دیوان عقل
استاد: حاجی عبدالله
دلیل سرشناسی: ترجمه سروده‌هایش در بیشتر اروپا
تأثیرپذیرفته از: ملاعبدالله و عُمَرافندی
تأثیرگذاشته بر: میرزا فتحعلی آخوندزاده و فریدریش مارتین فون بودنشدت
پدر و مادر: پدر: کربلایی صادق
میرزا شفیع واضح تبریزی یا میرزا شفیع گنجوی روشنفکر، شاعر، ادیب، نسخه‌نویس ایرانی و نامدارترین سرایندهٔ آذربایجانی زبان در اروپا است. میرزا شفیع انسانی آزاده، ترقی‌خواه، و از پیشگامان روشنفکری در ایران است و از شاعران دوزبانه که هم به فارسی و هم به ترکی آذربایجانی می‌سرود. او در ایران زاده شد و سپس زیست‌گاهش از ایران جدا شد، سرزمینی که امروز بخشی از جمهوری آذربایجان است.
از شاگردان نامدار واضح تبریزی می‌توان میرزا فتحعلی آخوندزاده و بودنشتدت را نام‌برد. او را دانای گنجه نامیده‌اند. شعر می‌سرود و واضح تخلص می‌کرد. سروده‌هایش با ترجمهٔ بودنشتدت به اروپا و جهان معرفی و نامدار شد، اما بین ایرانیان گمنام ماند.
هاینریش بروگشن می‌نویسد: «اشعار او به ترجمهٔ بودنشتدت ولوله‌ای در غرب به پا کرده و سبک تازه‌ای از هنر شعر به وجود آورده … هیچ ایرانی نیست که واضح را بشناسد مگر داروفروشی آلمانی زبان که گاهی بودنشتدت را با او در داروخانه‌اش دیده‌است.»
واضح تبریزی را نباید با واضع تبریزی یکی دانست که این یک میرعلی تبریزی است و «واضع» خط نستعلیق، و آن یک میرزا شفیع تبریزی که «واضح» تخلص او بود. برای نمونه:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  بیا واضح از این عشق مجازی |  | حقیقت یاب بینی سرفرازی |
زندگی‌نامه

به سال ۱۷۹۴ م/۱۱۷۲ ش در گنجه به دنیا آمد. پدرش کربلایی صادق معمار دربار جوادخان یا جواد قاجار - آخرین فرمانروای ایران در گنجه- و پدربزرگش محمد شفیع از سرشناسان گنجه بود. زندگی‌نامه نویسان شوروی پیشین او را زادهٔ گنجه دانسته‌اند، اما برخی منبع‌ها نیز آورده‌اند که او از تبریز یا شیراز به گنجه رفته‌است.
حاجی عبدالله آموزگار او بود و انگیزهٔ آموختن را در او پروراند. در دوران مدرسه پدرش را از دست داد و حاجی‌عبدالله سرپرستی‌اش را پذیرفت و یکصد سکه اشرفی طلا نیز برای میرزا به ارث گذاشت. ملا عبدالله میرزایی آزاداندیش بود که آدولف برژه * خاورشناس هم‌روزگارش می‌نویسد: «از لحاظ هوش و فکر مرد برگزیده‌ای بود و خوی و منش عالی داشت.» او در مدرسهٔ متوسطهٔ گنجه زبان پارسی، زبان عربی، و علوم شرعی را آموزش می‌داد و میرزا نیز به نیکی می‌آموخت. آدولف برژه می‌نویسد: «طلبه‌های گنجه وقتی به انقلاب فکر میرزاشفیع پی‌می‌برند، از تدریس و تعلیم او امتناع می‌ورزند»، زیرا ملاها او را ملحد و کفرگو و سست‌دین دانسته و آزارش می‌دادند و او نیز علیه آنان چکامه‌های طنز می‌سرود. یکی از این بدگویان ملایی است از بغداد که خود را دانای بغداد می‌نامیده‌است و همیشه به‌دنبال سرزنش و نکوهش دانای گنجه بوده‌است.

از این رو میرزا نتوانست آموزش خور را به پایان برساند و زبان عربی را نیز بایسته نیاموخت. پس از این خود شروع به خواندن و یادگیری کرد و خواندن آثار سرایندگان و اندیشمندان شرقی را آغاز کرد و نوشته‌های فردوسی و سعدی و خیام و حافظ را به پارسی خواند.
حاجی عبدالله برای کمک‌خرج او را مباشر املاک بسته خانم –دختر جواد خان- می‌کند و «میرزا» ی ایشان می‌شود و زین‌پس میرزاشفیع آوازه می‌یابد. همچنین میرزا از دوست و استادی به‌نام عُمَر نام می‌برد که او را عمر افندیِ دانا می‌گوید.
زندگی‌نامه > نخستین دلدادگی میرزا

بوندشتدت در بخش چهارم کتاب خویش دلدادگی میرزا از زبان خودش بازگو می‌کند. او دلباختهٔ زلیخا دختر ابراهیم خان، خان گنجه می‌شود و شش ماه روز و شب بدون آنکه بداند به دیدارش از دور می‌رفته و آوازهایی در وصف عشق او می‌خوانده‌است. اما از اینکه دارا نبوده و خان او را نمی‌پذیرفته، ترس داشته‌است. همچنین بنا بر این بوده که او را به احمد خان، خانِ آواریا بدهند.
نه مقدورم که رویش را ببینم * نه از باغ وصالش گل بچینم
نه کس محرم درین اسرار بوده‌است * نه کس در غمخوری غمخوار بوده‌است
روزی فاطمه، ندیمهٔ زلیخا، به پیش میرزا می‌رود و از دلباختگی بانویش به میرزا می‌گوید و قراری می‌گذارند که میرزا فردای آن روز از راه دور آوازی بخواند و اگر بانو زلیخا او را پذیرفت، برایش گل بیندازد و اگر نه، خار به پایش افکند. چنین می‌شود و میرزا عاشقانه‌ترین سرودهٔ خود را می‌خواند و غنچه‌ای از گل رز پاداش می‌گیرد.
خان گنجه از نبرد با روس‌ها بازمی‌گردد، آمد خان با کابین/جهاز زلیخا به همراه او، پس به پاس پیروزی جشن می‌گیرند و به پیشنهاد زلیخا مسابقه آوازخوانی راه می‌اندازند. میرزا آن مبارزه را می‌برد و نه از خوشی جایزهٔ سیمین برنده را می‌گیرد و نه از سرمستی بادافره بازندگان می‌دهد: برنده می‌توانسته سازهای بازندگان را بشکند و خُرد نماید.
شبانه به همدستی فاطمه و دوست ارمنی خود –آکیم- آماده شده و میرزا، زلیخا، فاطمهی عاشقِ آکیم، و خودِ آکیم از گنجه می‌گریزند و تا به شروان بروند و سرانجام پس از سه روز سربازان خان دختران را پیدا کرده و به کاخ بازمی‌گردانند و تنها دلشکستگی برای میرزا می‌ماند و سروده‌های سوزناک و شورانگیز، به‌گونه‌ای که بیشتر سروده‌های او یا برای زلیخا بوده و نام او را پیاپی می‌آورد.
زندگی‌نامه > جدایی گنجه از ایران

در سال ۱۸۲۶م/۱۲۰۴خ جنگ ایران و روس آغاز شد، جنگی که پایانش واگذاری سرزمین‌های ایرانی به روسیه و عهدنامه ترکمانچای شد (شعبان ۱۲۰۶خ/ فوریه ۱۸۲۸م). در این بین بسته خانم همراه برادرش (اوغورلو خان) به ایران بازمی‌گردد و میرزا بیکار و تنگدست می‌شود و برای گریز از فشارهای مالی خطاطی و از کتاب‌ها نسخه‌برداری و آموزگاری می‌کند و موفقیت‌هایی به‌دست می‌آورد، تا جایی‌که اجازه می‌یابد در یکی از حجره‌های مسجد/مدرسه شاه عباس گنجه بنشیند و به کودکان نگارش نستعلیق بیاموزد که در این زمان آخوندزاده نیز شاگرد او شده و افزون بر خط حکمت و عرفان نیز آموخت و سرانجام میرزا شاعر و خطاط و آموزگاری توانا و نام‌ور شد.
در ۱۸۴۰ م / ۱۲۱۸ خ به تفلیس می‌کوچد که آن روزها کانون اندیشه و ادب مترقی بود و جانشین آخوندزاده در مدرسهٔ روسی تفلیس می‌شود و با پشتیبانی او آموزگار زبان و ادبیات زبان‌های فارسی و آذربایجانی در مدرسهٔ قضا (ناحیه) می‌شود و دوران شکوفایی میرزا فرارسیده، روزگارش نیک و خوش و سرگرم آموزش و آموختن، چنان‌که به هنگام رفتن سرودهٔ «وداع با تفلیس» را در شکایت از روزگار می‌سراید. او شش سال آنجا می‌ماند و با سرایندگان و دانش‌وران آذربایجانی و روس و گرجی و ارمنی و اروپای غربی آشنا و گاه همنشین می‌شود، کسانی چون عباسقلی باکیخانوف، * آخوندزاده، خاچاطور آبوویان –بنیان‌گذار رئالیسم نوین ارمنستان- * می‌شود و سروده‌ای از «و. ولتمان» با نام «چرا بامداد روشن را مه گرفت» را به فارسی برمی‌گرداند.

در ۱۸۴۶ به گنجه بازمی‌گردد و آموزگاری و شاعری می‌کند که از دوستانش در این دوران می‌توان شیخ ابراهیم ناصح و میرزا مهدی ناجی را نام برد.

در سال ۱۸۵۰ به تفلیس بازگشته و در مدرسهٔ عالی نجبا به زبان آذربایجانی آموزش می‌دهد و سرانجام در شانزدهم نوامبر ۱۸۵۲ م/ بیست و ششم آبان ماه ۱۲۳۰ش در تفلیس درگذشته و به خاک سپرده می‌شود.
منطقه قفقاز در دورهٔ پس از جدایی از ایران در منابع جمهوری آذربایجان، ارمنستان و گرجستان مورد توجه قرار گرفته‌است. در میان شخصیتهای این دوره میرزا محمد علی کاظم‌بیک، عباسقلی آقاقدسی معروف به باکیخانوف، آخوندزاده، میرزا جعفر توپچی باشی، اسماعیل کوتکاشینلی، قاسم ذاکر، حاج زین‌العابدین شیروانی، میرزا آدگوزل‌بیک، میرزا جمال و کریم آقا فاتح از شمار افراد برجسته‌ای بودند که با نگارش کتاب‌ها، ترجمه و آموزش در مرکزهای علمی آن زمان، از جمله در تفلیس، در توسعه شرق‌شناسی و ایرانشناسی تأثیرگذار بوده‌اند.
میرزا و آخوندزاده

واضح تبریزی آزاداندیشی را از استاد خویش حاجی عبدالله آموخت و آن را به شاگردش آخوندزاده آموزاند.
آخوندزاده می‌نویسد روزی در پاسخ میرزا که هدفم از تحصیل را می‌پرسید پاسخ دادم می‌خواهم روحانی شوم و پاسخی داد که اندیشه‌ام را دگرگون کرد: «می‌خواهی تو ریاکار و شارلاتان بشوی … عمر خود را در صف این گروه مکروه ضایع مکن، شغل دیگر پیش‌گیر.» او را آگاه می‌سازد و پرده غفلت از نظرش می‌اندازد و «بعد از این قضیه از روحانیت نفرت کردم و نیت خود را تغییر دادم.»



میرزا در سروده‌ای او را عاقل و بالغ و دارای ذهنی جستجوگر می‌داند که روحش را آزاد گردانید: «او بالغ بود به کودکی … می‌شد از او کار سترگی را امید داشت»
دیوان عقل

شفیع گنجوی به سال ۱۸۴۴ در تفلیس دیوان عقل یا دیوان حکمت را با گرایش و شعار عقل بنیان نهاد که دوستان و شاگردانش شرکت‌کنندگان آن بودند. در این نشست‌ها آخوندزاده، بودنشتدت و چند شاعر و متفکر مسلمان و ارمنی و روس و گرجی آشنا به زبان و ادبیات شرق، زبان‌شناس و باستانشناسی آلمانی که بوندشتدت او را «ر» می‌نامد، حتی توریست‌ها نیز شرکت می‌کرده‌اند و دربارهٔ شاعران بزرگ ایران گفتگو می‌کردند و میرزا شفیع هم سروده‌هایش در انتقاد و طعنه‌زدن به اهل دین و دولت را آنجا می‌خواند.



از آنجا که آموزگار میرزا فتحعلی آخوندزاده بوده می‌توان او را از بنیانگذاران و پیشگامان جنبش ترقی‌خواهی در ایران نامید. گاهی نیز او را روحانی ستیز و رئیس انجمن فراماسونری نامیده‌اند اما فریدون آدمیت این ادعا را بررسی کرده و منبع معتبری بر این ادعا نیافته و کار او را بیشتر آگاه کردن و باسواد کردن مردم دانسته‌است.
مرده ریگ

تولستوی میرزا شفیع را ستوده و در نامه‌ای به آ. فت –شاعر هم‌روزگار خویش- گفته که «این شعرها سرشار از زیبایی است.»



او به سال ۱۸۴۰ در مدرسه روسی تفلیس آموزگار بود و نخستین کتاب درسی به زبان مادری منطقهٔ آذری‌زبان قفقاز و قره‌باغ را تهیه کرد. از آنجا که آموزش زبان فارسی و آذری آزاد بود و کتابی هم برای آموزش در دسترس نبود، همراه با ای. گریگوریف –آموزگار زبان‌های شرقی آن مدرسه- نگارش "منتخبات درسی" به زبان آذری را آغاز کرد، که نخستینِ آن "فرهنگ آذری به روسی" در ۱۸۵۱ چاپ شد و به سبب دشواری‌هایی پخش نشد و دومین بخش کتاب که خود شامل دو بخش برای دبستان و دبیرستان بود پس از مرگش در ۱۸۵۵ در تبریز چاپ شد.



منتخبات به جز واژه‌نامه سه بخش اصلی داشت که متن‌ها و منظومه‌ها و سروده‌هایی از زبان‌های فارسی و عربی ترجمه شده و عبارت بودند از:



- اندرزنامه‌های اخلاقی و گزیدهٔ مفصلی از روضةالصفا نوشتهٔ میرخواند

- نمونه‌هایی از کتاب‌هایی مانند "قراباغ‌نامه"* و «دربندنامه»

- نمونه‌هایی از قصیده‌های محمد فضولی و مثنوی «لیلی و مجنون»

بودنشتدت پس از «هزار و یک روز در مشرق زمین» دو کتاب به نام او چاپ کرد. نخستین به نام «ترانه‌های میرزا شفیع» در سال ۱۸۵۱ و دیگری به‌نام «باقی میراث میرزا شفیع» در سال ۱۸۷۳.



در «ترانه‌های میرزا شفیع» زندگی ارزشمند است و چکیدهٔ آن سه چیز است: ۱. آزادی ۲. بهره‌وری از خوشی‌ها و لذت‌های این جهانی ۳. طنز و انتقاد از زهد و ریا
مرده ریگ > سروده‌ها و درون‌مایهٔ آن

نوشته‌های میرزا را شاعری به نام سلمان ممتاز به سال ۱۹۲۶ م و در ۸۱ مصراع گردآوری و از نابودی آن‌ها جلوگیری کرد.

اکنون از آن همه سروده تنها سه غزل و یک نوشته به زبان فارسی و یک غزل، یک مخمس، یک قطعه، سه تک‌بیت به زبان آذری و نیز چند رباعی برجای مانده‌است.



درون‌مایه سروده‌ها دوستیِ پاک و بی‌آلایش عاشق نسبت به معشوق است و برتری عشق: «تنها مرهم و راز دل من اوست». او از حسن مطلق دم می‌زند، گونه‌ای از باورهای «وحدت وجود» ی، نیز از خرافات بیزار است. گویند به حافظ ارادت می‌ورزید.



مخمس او ردیف "سوسنی" دارد که گویا از دختری ارمنی به نام "سوسانناً می‌گوید و او را زیباتر از همهٔ پری‌چهران می‌داند:

خورشید هر بامدادان سر به آستانت می‌ساید

اندام تو را سرو اگر در باغ بیند، به رفتار آید

غنچه در برابر دهانت گردن خم می‌کند

ای کافر! انجام عشقت به جایی رسیده که

اگر واضح را مسلمان خوانند، بهتان زده‌اند، سوسنا.



در این مخمس اندرونهٔ "اهل درد، ناکامی درعشق، گلایهٔ معشوق و شکوه از هجران با تعبیرهای مجازی مجسم شده‌است.



غزل آذری‌زبان آن که سلمان ممتازِ شاعر آن را نخستین بار منتشر کرد اینگونه آغاز می‌شود:

نه قدر کیم فلکین ثابت و سیاره‌سی‌وار،

اول قدر سینه‌ده غمزه‌ن اوخونون یاره‌سی‌وار.

(زخم تیرِ غمزهٔ تو بر سینهٔ من گویا به شمارهٔ ثابت‌ها سیاره‌های فلک است)



او در یک رباعی می‌سراید:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  جان و تن من فدای یک بوسهٔ یار |  | آمال و خیال من بر او باد نثار |
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  عاشق منم و به عشق او در غم و درد |  | شیدا منم و به هجر او زار و نزار |
آنتون روبینشتاین بر روی سروده‌های وی آهنگ گذاشت.
مرده ریگ > نثر میرزاشفیع

حسب حال


مه نو سفرم!
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  رفتی ز نظر، دیده ز دل اشک روان کرد |  | رسمی است پی نوسفران آب فشان کرد |
و اللّیل اذا یغشی! هلاک عاشق شب فراق است؛ و النّهار اذا تجلّی! سرمایهٔ عمر روز وصال… وداع دوستان رسمی است قدیم، و اطوار یاران خلقی است کریم. پس از چه جهت آن مبدل به لاف شد و این متغیر به خلاف؟
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  ای شهرهٔ شهر، از چه شدی شهربه‌شهری؟ |  | کلّ بدری اذا سیرته فسیرته که هلالی |
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  دور از تو اگر دیده چنین خون جگر ریخت |  | ما تنظر قد وجهک الاّ بخیالی |
کدام خاک راه به تقبیل گَرد لعل سمندت سر به چرخ برین است؛ و کدامین سرمنزل ز نسیم طرهٔ مشکینت رشک صحرای چین؟
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| در خانهٔ زین جلوه‌کنان، عربده‌جویان |  | هرجا که، بدین شکل و شمایل بخرامی |
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| از رشک شود چرخ برین حلقه بگوشت |  | وز عجز نهد ره به جبین داغ غلامی… |
هرجا که اشراقات قلبی است، چه دعا، چه سلام؟ و آنجا که برید محبت است چه قاصد، چه پیام؟
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  صدر حرم وصل تو را راه صبا کو؟ |  | یارای گذشتن نکند پیک خیالم |
بازآی، بازآی که، بی‌تو دیده را نور نیست و دل را سرور نی.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  نه چارهٔ خنده، نه مجال گفتار |  | نه زهرهٔ نشست، نه یارای رفتار |
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  نه قدرت صبر، نه قوّت آه |  | جان در کف و چشم بر راه |
بازآی، بازآی، خورشید طلعت بنما. پرده از جمال بگشا. مجلس حریفان بیارا. چه جای قطعاً ایدیهین؟
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  دست از ترنج عجب نیست نشناختن، بریدن |  | در تار هر کمندت صد سر بریده داری |