stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
حلقه‌های مشتری

یک شمای کلی از سامانه حلقه‌ای سیاره مشتری (سیاره)مشتری که چهار جزء اصلی را نشان می‌دهد. برای ساده‌سازی، متیس و آدرستیا به گونه‌ای به تصویر کشیده شده‌اند که گویی مدار خود را به اشتراک می‌گذارند. (در واقعیت، متیس اندکی به مشتری نزدیک‌تر است)
سیاره مشتری دارای یک سامانه از حلقه‌های سیاره‌ای کم‌نور است. حلقه‌های مشتری پس از سامانه‌های حلقه‌های زحل و حلقه‌های اورانوس، سومین منظومه حلقه‌ای هستند که در منظومه خورشیدی کشف شده‌اند. حلقه اصلی مشتری در سال ۱۹۷۹ توسط کاوشگر فضایی وویجر ۱ کشف شد و این سامانه در دهه ۱۹۹۰ توسط مدارگرد فضاپیمای گالیله با جزئیات بیشتری مورد بررسی قرار گرفت. حلقه اصلی همچنین توسط تلسکوپ فضایی هابل و به مدت چند سال از زمین مشاهده شده است. رصد این حلقه‌ها از روی زمین به بزرگ‌ترین تلسکوپ‌های موجود نیاز دارد.
سامانه حلقه‌ای سیاره مشتری بسیار کم‌نور است و عمدتاً از غبار تشکیل شده است. این منظومه دارای چهار جزء اصلی است: یک چنبره ضخیم درونی از ذرات، معروف به «حلقه هاله»؛ یک «حلقه اصلی» که به‌طور استثنایی نازک و نسبتاً درخشان است؛ و دو حلقه بیرونی پهن، ضخیم و کم‌نور به نام «گاسَمِر» که برگرفته از نام‌های قمرهایی است که موادشان این حلقه‌ها را می‌سازند: آمالتئا و تبه.
حلقه‌های اصلی و هاله‌ای از غبارهایی تشکیل شده‌اند که در نتیجه برخوردهای پرسرعت از قمرهای متیس، آدرستیا و شاید اجرام کوچکتر و رصد نشده، به بیرون پرتاب شده‌اند. تصاویر با وضوح بالا که در فوریه و مارس ۲۰۰۷ توسط فضاپیمای نیو هورایزنز گرفته شده است، یک ساختار ریز و غنی را در حلقه اصلی نشان می‌دهد.
در نور مرئی و فروسرخ نزدیک، حلقه‌ها رنگی مایل به قرمز دارند، به جز حلقه هاله که خنثی یا آبی‌رنگ است. اندازه غبار موجود در حلقه‌ها متفاوت است، اما بیشترین مساحت سطح مقطع مربوط به ذرات غیرکروی با شعاع حدود ۱۵ میکرومتر در تمامی حلقه‌ها به جز حلقه هاله می‌باشد. حلقه هاله احتمالاً تحت سلطه غبار با اندازه کمتر از یک میکرومتر است. جرم کل سامانه حلقه‌ای (شامل اجرام اصلی تجزیه‌نشده) به خوبی مشخص نشده است، اما احتمالاً در محدوده ۱۰ به توان ۱۱ تا ۱۰ به توان ۱۶ کیلوگرم است. سن منظومه حلقه‌ای نیز مشخص نیست، اما ممکن است از زمان تشکیل مشتری وجود داشته بوده باشد.
به نظر می‌رسد یک حلقه یا کمان حلقه‌ای نزدیک به مدار قمر هیمالیا وجود دارد. یک توضیح این است که اخیراً یک قمر کوچک با هیمالیا برخورد کرده و نیروی ضربه، موادی را که حلقه را تشکیل می‌دهند، به بیرون پرتاب کرده است.
کشف و ساختار

منظومه حلقه مشتری پس از سامانه‌های حلقه‌های زحل و حلقه‌های اورانوس، سومین سامانه‌ای بود که در منظومه خورشیدی کشف شد. اولین بار در ۴ مارس ۱۹۷۹ توسط فضاپیمای بدون سرنشین وویجر ۱ مشاهده شد.
این سامانه از چهار جزء اصلی تشکیل شده است: یک چنبره درونی ضخیم از ذرات معروف به «حلقه هاله»؛ یک «حلقه اصلی» نسبتاً درخشان و به‌طور استثنایی نازک؛ و دو حلقه بیرونی پهن، ضخیم و کم‌نور، موسوم به «حلقه‌های گاسمر» که از نام قمرهایی که موادشان، سازنده این حلقه‌ها است، گرفته شده‌اند: آمالتئا و تبه. مشخصه‌های اصلی حلقه‌های شناخته شده مشتری در جدول زیر آمده است.
در سال ۲۰۲۲، شبیه‌سازی‌های دینامیکی نشان دادند که کم‌نور بودن نسبی منظومه حلقه‌ای مشتری در مقایسه با سیاره کوچکتر، یعنی زحل، به دلیل تشدیدهای ناپایدارکننده ایجاد شده توسط قمرهای گالیله‌ای است.
| نام | شعاع(ک‌م) | طول(ک‌م) | ضخامت(ک‌م) | عمق نوری | نسبت غبار | یادداشت |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| هاله | ۹۲ ۰۰۰–۱۲۲ ۵۰۰ | ۳۰ ۵۰۰ | ۱۲ ۵۰۰ | ~1 × ۱۰−۶ | ۱۰۰٪ |  |
| حلقه اصلی | 122 500–129 000 | 6 500 | 30–300 | 5.9 × ۱۰−۶ | ~۲۵٪ | توسط آدرستا جاروب می‌شود |
| حلقه آمالتئا گاسمر | ۱۲۹ ۰۰۰–۱۸۲ ۰۰۰ | ۵۳ ۰۰۰ | ۲ ۰۰۰ | ~1 × ۱۰−۷ | ۱۰۰٪ | متصل شده توسط آملتا |
| حلقه تبه گاسمر | ۱۲۹ ۰۰۰–۲۲۶ ۰۰۰ | ۹۷ ۰۰۰ | ۸ ۴۰۰ | ~3 × ۱۰−۸ | ۱۰۰٪ | توسط تبه متصل می‌شود |
طیف و توزیع اندازه ذرات

طیف‌های به دست آمده از حلقه اصلی توسط تلسکوپ فضایی هابل، تلسکوپ کک، گالیله و کاسینی-هویگنس نشان داده‌اند که ذرات تشکیل دهنده آن قرمز هستند، به این معنی که سپیدایی آن‌ها در طول موج‌های بلندتر بیشتر است. طیف‌های موجود، محدوده ۰٫۵ تا ۲٫۵ میکرومتر را پوشش می‌دهند. تاکنون هیچ ویژگی طیفی یافت نشده است که بتوان آن را به ترکیبات شیمیایی خاصی نسبت داد، اگرچه مشاهدات کاسینی شواهدی از نوارهای جذب نزدیک ۰٫۸ میکرومتر و ۲٫۲ میکرومتر را ارائه کرده‌اند. طیف‌های حلقه اصلی بسیار شبیه به آدراستیا و آمالتئا هستند.
ویژگی‌های حلقه اصلی را می‌توان با این فرضیه توضیح داد که حاوی مقادیر قابل توجهی از گرد و غبار با اندازه ذرات ۰٫۱ تا ۱۰ میکرومتر است. این موضوع، پراکندگی رو به جلوی قوی‌تر نور را در مقایسه با پراکندگی رو به عقب توضیح می‌دهد. با این حال، برای توضیح پراکندگی قوی رو به عقب و ساختار ظریف در قسمت بیرونی روشن حلقه اصلی، به اجسام بزرگتری نیاز است.
تحلیل داده‌های فازی و طیفی موجود به این نتیجه منجر می‌شود که توزیع اندازه ذرات کوچک در حلقه اصلی از یک قانون توانی تبعیت می‌کند:
𝑛(𝑟)=𝐴×𝑟−𝑞
در این رابطه، 𝑛(𝑟) 𝑑𝑟 تعداد ذراتی با شعاع بین 𝑟 و 𝑟 + 𝑑𝑟 است و 𝐴 یک پارامتر نرمال‌سازی است که برای تطبیق با شار نوری کل شناخته شده از حلقه انتخاب می‌شود. پارامتر q برای ذرات با 𝑟 < ۱۵ ± ۰٫۳ میکرومتر، برابر با ۲٫۰ ± ۰٫۲ و برای ذرات با 𝑟 > ۱۵ ± ۰٫۳ میکرومتر، برابر با ۵ ± ۱ است. توزیع اجسام بزرگ در محدوده اندازه میلی‌متر تا کیلومتر در حال حاضر نامشخص است. پراکندگی نور در این مدل تحت سلطه ذرات با r حدود ۱۵ میکرومتر است.
قانون توان ذکر شده در بالا امکان تخمین عمق نوری 𝜏 حلقه اصلی را فراهم می‌کند: 𝜏𝑙=۴٫۷×۱۰−۶ برای اجسام بزرگ و 𝜏𝑠=۱٫۳×۱۰−۶ برای گرد و غبار. این عمق نوری به این معنی است که سطح مقطع کل همه ذرات داخل حلقه حدود ۵۰۰۰ کیلومتر مربع است. انتظار می‌رود که ذرات موجود در حلقه اصلی اشکال غیر کروی داشته باشند. جرم کل گرد و غبار ۱۰۷ تا ۱۰۹ کیلوگرم تخمین زده می‌شود. جرم اجسام بزرگ، به استثنای متیس و آدراستیا، ۱۰۱۱ تا ۱۰۱۶ کیلوگرم است. این مقدار به حداکثر اندازه آن‌ها بستگی دارد - مقدار بالایی مربوط به حداکثر قطر حدود ۱ کیلومتر است. این جرم‌ها را می‌توان با جرم آدراستیا، که حدود ۲ × ۱۰۱۵ کیلوگرم، آمالتئا، حدود ۲ × ۱۰۱۸ کیلوگرم، و ماه زمین، ۷٫۴ × ۱۰۲۲ کیلوگرم، مقایسه کرد.
وجود دو جمعیت ذرات در حلقه اصلی توضیح می‌دهد که چرا ظاهر آن به هندسه دید بستگی دارد. گرد و غبار نور را ترجیحاً در جهت رو به جلو پراکنده می‌کند و یک حلقه همگن نسبتاً ضخیم را تشکیل می‌دهد که توسط مدار آدراستیا محدود شده است. در مقابل، ذرات بزرگ، که در جهت عقب پراکنده می‌شوند، در تعدادی حلقه بین مدارهای متیس و آدراستیا محصور شده‌اند.
منشأ و سن

گرد و غبار به‌طور مداوم از حلقه اصلی توسط ترکیبی از نیروی پسار پوینتینگ-رابرتسون و نیروهای الکترومغناطیسی از مغناطیس‌سپهر مشتری حذف می‌شود. مواد فرار مانند یخ‌ها به سرعت تبخیر می‌شوند. طول عمر ذرات گرد و غبار در حلقه از ۱۰۰ تا ۱۰۰۰ سال است، بنابراین گرد و غبار باید به‌طور مداوم در برخورد بین اجسام بزرگ با اندازه‌های ۱ سانتی‌متر تا ۰٫۵ کیلومتر و بین همان اجسام بزرگ و ذرات با سرعت بالا که از خارج از منظومه مشتری می‌آیند، دوباره پر شود. این جمعیت اجسام والد به قسمت باریک و روشن بیرونی حلقه اصلی محدود می‌شود و شامل متیس و آدراستیا می‌شود. بزرگ‌ترین اجسام والد باید کمتر از ۰٫۵ کیلومتر باشند. حد بالایی اندازه آن‌ها توسط فضاپیمای نیوهورایزنز به دست آمد. حد بالایی قبلی، که از مشاهدات تلسکوپ فضایی هابل و کاسینی به دست آمده بود، نزدیک به ۴ کیلومتر بود. گرد و غبار تولید شده در برخوردها تقریباً همان عناصر مداری را که اجسام والد دارند، حفظ می‌کند و به آرامی در جهت مشتری به صورت مارپیچ حرکت می‌کند و قسمت داخلی کم‌نور (در نور پراکنده شده به عقب) حلقه اصلی و حلقه هاله را تشکیل می‌دهد. سن حلقه اصلی در حال حاضر ناشناخته است، اما ممکن است آخرین بقایای جمعیت گذشته اجسام کوچک در نزدیکی مشتری باشد.
منشأ و سن > چین‌خوردگی‌های عمودی

تصاویر کاوشگرهای فضایی گالیله و نیوهورایزنز وجود دو مجموعه از چین‌خوردگی‌های عمودی مارپیچی را در حلقه اصلی نشان می‌دهد. این امواج با گذشت زمان، با نرخی که برای پسروی گره‌ای تفاضلی در میدان گرانشی مشتری انتظار می‌رود، پیچیده‌تر می‌شوند. با برون‌یابی به عقب، به نظر می‌رسد که برجسته‌ترین مجموعه از این دو موج در سال ۱۹۹۵، در حدود زمان برخورد دنباله‌دار شومیکر-لوی ۹ با مشتری، تحریک شده است، در حالی که مجموعه کوچکتر مربوط به نیمه اول سال ۱۹۹۰ است. مشاهدات گالیله در نوامبر ۱۹۹۶ با طول موج‌های ۱۹۲۰ ± ۱۵۰ و ۶۳۰ ± ۲۰ کیلومتر و دامنه‌های عمودی ۲٫۴ ± ۰٫۷ و ۰٫۶ ± ۰٫۲ کیلومتر برای مجموعه‌های بزرگتر و کوچکتر امواج مطابقت دارد. تشکیل مجموعه بزرگتر امواج را می‌توان با این فرض توضیح داد که حلقه تحت تأثیر ابری از ذرات آزاد شده توسط دنباله‌دار با جرم کل در حدود ۲–۵ × ۱۰۱۲ کیلوگرم قرار گرفته است، که حلقه را ۲ کیلومتر از صفحه استوایی منحرف کرده است. الگوی موج مارپیچی مشابهی که با گذشت زمان سفت می‌شود، توسط کاسینی در حلقه‌های C و D زحل مشاهده شده است.
حلقه هاله > ظاهر و ساختار

حلقه هاله داخلی‌ترین و ضخیم‌ترین حلقه عمودی مشتری است. لبه بیرونی آن تقریباً در شعاع ۱۲۲۵۰۰ کیلومتر (۱٫۷۲ RJ) با مرز داخلی حلقه اصلی منطبق است. از این شعاع، حلقه به سرعت به سمت مشتری ضخیم‌تر می‌شود. وسعت عمودی واقعی هاله مشخص نیست، اما وجود ماده آن تا ارتفاع ۱۰۰۰۰ کیلومتر بالاتر از صفحه حلقه شناسایی شده است. مرز داخلی هاله نسبتاً تیز است و در شعاع ۱۰۰۰۰۰ کیلومتر (۱٫۴ RJ) قرار دارد، اما مقداری ماده در فاصله بیشتری به سمت داخل تا حدود ۹۲۰۰۰ کیلومتر وجود دارد؛ بنابراین عرض حلقه هاله حدود ۳۰۰۰۰ کیلومتر است. شکل آن شبیه یک چنبره ضخیم بدون ساختار داخلی مشخص است. برخلاف حلقه اصلی، ظاهر هاله به هندسه دید بستگی چندانی ندارد.
حلقه هاله در نور پراکنده شده به جلو درخشان‌ترین حالت را دارد، که به‌طور گسترده توسط گالیله تصویربرداری شده است. در حالی که روشنایی سطح آن بسیار کمتر از حلقه اصلی است، شار فوتون مجتمع عمودی آن (عمود بر صفحه حلقه) به دلیل ضخامت بسیار بزرگتر آن قابل مقایسه است. با وجود ادعای وسعت عمودی بیش از ۲۰۰۰۰ کیلومتر، روشنایی هاله به شدت به سمت صفحه حلقه متمرکز شده است و از یک قانون توانی به شکل z−۰٫۶ تا z−۱٫۵ پیروی می‌کند، که در آن z ارتفاع بالای صفحه حلقه است. ظاهر هاله در نور پراکنده شده به عقب، همان‌طور که توسط کک و تلسکوپ فضایی هابل مشاهده می‌شود، یکسان است. با این حال، شار فوتون کل آن چندین برابر کمتر از حلقه اصلی است و بیشتر از نور پراکنده شده به جلو در نزدیکی صفحه حلقه متمرکز شده است.
ویژگی‌های طیفی حلقه هاله با حلقه اصلی متفاوت است. توزیع شار در محدوده ۰٫۵–۲٫۵ میکرومتر صاف‌تر از حلقه اصلی است. هاله قرمز نیست و حتی ممکن است آبی باشد.
حلقه هاله > منشأ حلقه هاله

ویژگی‌های نوری حلقه هاله را می‌توان با این فرضیه توضیح داد که این حلقه تنها از گرد و غبار با اندازه ذرات کمتر از ۱۵ میکرومتر تشکیل شده است. بخش‌هایی از هاله که دور از صفحه حلقه قرار دارند ممکن است از گرد و غبار زیرمیکرونی تشکیل شده باشند. این ترکیب غبارآلود پراکندگی بسیار قوی‌تر رو به جلو، رنگ‌های آبی‌تر و عدم وجود ساختار قابل مشاهده در هاله را توضیح می‌دهد. گرد و غبار احتمالاً از حلقه اصلی سرچشمه می‌گیرد، ادعایی که با این واقعیت که عمق نوری هاله 𝜏𝑠∼۱۰−۶ با عمق گرد و غبار در حلقه اصلی قابل مقایسه است، پشتیبانی می‌شود. ضخامت زیاد هاله را می‌توان به تحریک تمایلات مداری و خروج از مرکز مداری ذرات گرد و غبار توسط نیروهای الکترومغناطیسی در مگنتوسفر مشتری نسبت داد. مرز بیرونی حلقه هاله با محل یک تشدید لورنتس قوی ۳:۲ منطبق است. همان‌طور که نیروی پسار پوینتینگ-رابرتسون باعث می‌شود ذرات به آرامی به سمت مشتری حرکت کنند، تمایلات مداری آن‌ها هنگام عبور از آن تحریک می‌شود. شکوفایی حلقه اصلی ممکن است آغاز هاله باشد. مرز داخلی حلقه هاله خیلی از قوی‌ترین تشدید لورنتس ۲:۱ دور نیست. در این تشدید، تحریک احتمالاً بسیار قابل توجه است و ذرات را مجبور می‌کند به جو مشتری فروروند و در نتیجه یک مرز داخلی تیز تعریف می‌کنند. هاله که از حلقه اصلی مشتق شده است، هم‌سن آن است.
حلقه‌های گسامر > حلقه گسامر آمالتئا

حلقه گسامر آمالتئا یک ساختار بسیار کم‌نور با مقطع مستطیلی است که از مدار آمالتئا در ۱۸۲۰۰۰ کیلومتر (۲٫۵۴ RJ) تا حدود ۱۲۹۰۰۰ کیلومتر (۱٫۸۰ RJ) امتداد دارد. مرز داخلی آن به دلیل وجود حلقه اصلی و هاله بسیار روشن‌تر، به وضوح مشخص نشده است. ضخامت حلقه در نزدیکی مدار آمالتئا تقریباً ۲۳۰۰ کیلومتر است و در جهت مشتری کمی کاهش می‌یابد. حلقه گسامر آمالتئا در واقع در نزدیکی لبه‌های بالا و پایین خود روشن‌ترین است و به تدریج به سمت مشتری روشن‌تر می‌شود. یکی از لبه‌ها اغلب روشن‌تر از دیگری است. مرز بیرونی حلقه نسبتاً شیب‌دار است. روشنایی حلقه درست در داخل مدار آمالتئا به شدت کاهش می‌یابد، اگرچه ممکن است یک گسترش کوچک فراتر از مدار ماهواره داشته باشد که نزدیک به رزونانس ۴:۳ با تب به پایان می‌رسد. در نور پراکنده شده به جلو، حلقه حدود ۳۰ برابر کم‌نورتر از حلقه اصلی به نظر می‌رسد. در نور پراکنده شده به عقب، تنها توسط تلسکوپ کک و ACS (دوربین پیشرفته نقشه‌برداری) در تلسکوپ فضایی هابل شناسایی شده است. تصاویر پراکندگی به عقب، ساختار اضافی را در حلقه نشان می‌دهند: اوج روشنایی درست در داخل مدار آمالتئا و محدود به لبه بالا یا پایین حلقه.
در سال‌های ۲۰۰۲–۲۰۰۳، فضاپیمای گالیله دو بار از میان حلقه‌های گسامر عبور کرد. در طول آن‌ها، شمارنده گرد و غبار آن، ذرات گرد و غبار را در محدوده اندازه ۰٫۲–۵ میکرومتر تشخیص داد. علاوه بر این، اسکنر ستاره‌ای فضاپیمای گالیله اجسام کوچک و مجزا (کمتر از ۱ کیلومتر) را در نزدیکی آمالتئا شناسایی کرد. این‌ها ممکن است نشان‌دهنده بقایای برخوردی باشند که از برخورد با این ماهواره ایجاد شده‌اند.
شناسایی حلقه گسامر آمالتئا از زمین، در تصاویر گالیله و اندازه‌گیری‌های مستقیم گرد و غبار، امکان تعیین توزیع اندازه ذرات را فراهم کرده است، که به نظر می‌رسد از همان قانون توانی که گرد و غبار در حلقه اصلی با q=۲ ± ۰٫۵ دارد، پیروی می‌کند. عمق نوری این حلقه حدود ۱۰به توان منفی ۷ است که یک مرتبه بزرگی کمتر از حلقه اصلی است، اما جرم کل گرد و غبار (۱۰ به توان ۷–۱۰ به توان ۹ کیلوگرم) قابل مقایسه است.
حلقه‌های گسامر > حلقه گسامر تب

حلقه گسامر تب (ثیب)، کم‌نورترین حلقه مشتری است. این حلقه به صورت یک ساختار بسیار کم‌نور با مقطع مستطیلی ظاهر می‌شود که از مدار تب در ۲۲۶۰۰۰ کیلومتر (۳٫۱۱ RJ) تا حدود ۱۲۹۰۰۰ کیلومتر (۱٫۸۰ RJ) امتداد دارد. مرز داخلی آن به دلیل وجود حلقه اصلی و هاله بسیار روشن‌تر، به وضوح مشخص نشده است. ضخامت حلقه در نزدیکی مدار تب تقریباً ۸۴۰۰ کیلومتر است و در جهت سیاره کمی کاهش می‌یابد. حلقه گسامر تب در نزدیکی لبه‌های بالا و پایین خود روشن‌ترین است و به تدریج به سمت مشتری روشن‌تر می‌شود - بسیار شبیه به حلقه آمالتئا. مرز بیرونی حلقه چندان شیب‌دار نیست و بیش از ۱۵۰۰۰ کیلومتر امتداد دارد. یک ادامه به سختی قابل مشاهده از حلقه فراتر از مدار تب وجود دارد که تا ۲۸۰۰۰۰ کیلومتر (۳٫۷۵ RJ) گسترش می‌یابد و به آن ادامه تب می‌گویند. در نور پراکنده شده به جلو، حلقه حدود ۳ برابر کم‌نورتر از حلقه گسامر آمالتئا به نظر می‌رسد. در نور پراکنده شده به عقب، تنها توسط تلسکوپ کک شناسایی شده است. تصاویر پراکندگی به عقب یک قله روشنایی را درست در داخل مدار تب نشان می‌دهند. در سال‌های ۲۰۰۲–۲۰۰۳، شمارنده گرد و غبار فضاپیمای گالیله ذرات گرد و غبار را در محدوده اندازه ۰٫۲–۵ میکرومتر - مشابه حلقه آمالتئا - شناسایی کرد و نتایج به دست آمده از تصویربرداری را تأیید کرد.
عمق نوری حلقه گسامر تب حدود ۳ × ۱۰−۸ است که سه برابر کمتر از حلقه گسامر آمالتئا است، اما جرم کل گرد و غبار یکسان است - حدود ۱۰۷–۱۰۹ کیلوگرم. با این حال، توزیع اندازه ذرات گرد و غبار تا حدودی کم‌عمق‌تر از حلقه آمالتئا است. این از یک قانون توانی با q < 2 پیروی می‌کند. در ادامه تب، پارامتر q ممکن است حتی کوچکتر باشد.
حلقه‌های گسامر > منشأ حلقه‌های گسامر

گرد و غبار موجود در حلقه‌های گسامر اساساً به همان روشی که در حلقه اصلی و هاله وجود دارد، منشأ می‌گیرد. منابع آن به ترتیب قمرهای داخلی مشتری، آمالتئا و تب هستند. برخوردهای با سرعت بالا توسط پرتابه‌هایی که از خارج از منظومه مشتری می‌آیند، ذرات گرد و غبار را از سطوح آن‌ها خارج می‌کنند. این ذرات در ابتدا همان مدارهای قمرهای خود را حفظ می‌کنند، اما سپس به تدریج توسط نیروی پسار پوینتینگ-رابرتسون به سمت داخل حرکت می‌کنند. ضخامت حلقه‌های گسامر به دلیل تمایلات مداری غیر صفر، توسط حرکات عمودی قمرها تعیین می‌شود. این فرضیه به‌طور طبیعی تقریباً تمام ویژگی‌های قابل مشاهده حلقه‌ها را توضیح می‌دهد: مقطع مستطیلی، کاهش ضخامت در جهت مشتری و روشن شدن لبه‌های بالا و پایین حلقه‌ها.
با این حال، برخی از ویژگی‌ها تاکنون توضیح داده نشده‌اند، مانند ادامه تب، که ممکن است به دلیل اجسام نادیده در خارج از مدار تب باشد، و ساختارهایی که در نور پراکنده شده به عقب قابل مشاهده هستند. یک توضیح ممکن برای ادامه تب، تأثیر نیروهای الکترومغناطیسی از مغناطیس‌سپهر مشتری است. هنگامی که گرد و غبار وارد سایه پشت مشتری می‌شود، بار الکتریکی خود را نسبتاً سریع از دست می‌دهد. از آنجایی که ذرات گرد و غبار کوچک تا حدی با سیاره می‌چرخند، در طول عبور سایه به سمت بیرون حرکت می‌کنند و یک گسترش بیرونی از حلقه گسامر تب ایجاد می‌کنند. همین نیروها می‌توانند افت در توزیع ذرات و روشنایی حلقه را توضیح دهند که بین مدارهای آمالتئا و تب رخ می‌دهد.
اوج روشنایی درست در داخل مدار آمالتئا و بنابراین، عدم تقارن عمودی حلقه گسامر آمالتئا ممکن است به دلیل ذرات گرد و غباری باشد که در نقاط لاگرانژی پیشرو (L4) و دنباله‌دار (L5) این قمر به دام افتاده‌اند. ذرات همچنین ممکن است مدارهای نعل اسبی را بین نقاط لاگرانژی دنبال کنند. گرد و غبار ممکن است در نقاط لاگرانژی پیشرو و دنباله‌دار تب نیز وجود داشته باشد. این کشف نشان می‌دهد که دو جمعیت ذره در حلقه‌های گسامر وجود دارد: یکی به آرامی در جهت مشتری، همان‌طور که در بالا توضیح داده شد، حرکت می‌کند، در حالی که دیگری در نزدیکی یک قمر منبع در تشدید ۱:۱ با آن به دام افتاده است.
حلقه هیمالیا

در سپتامبر ۲۰۰۶، زمانی که مأموریت نیوهورایزنز ناسا برای رسیدن به پلوتو به مشتری نزدیک شد تا از کمک گرانشی آن استفاده کند، از چیزی که به نظر می‌رسید یک حلقه سیاره‌ای کم‌نور یا قوس حلقه‌ای ناشناخته قبلی است، موازی و کمی در داخل مدار قمر نامنظم هیمالیا، عکاسی کرد. مقدار مواد در قسمتی از حلقه یا قوس تصویربرداری شده توسط نیوهورایزنز حداقل ۰٫۰۴ کیلومتر مکعب بود، با این فرض که دارای سپیدایی مشابه هیمالیا باشد. اگر این حلقه (قوس) بقایای هیمالیا باشد، با توجه به حرکت تقدیمی در مقیاس قرن مدار هیمالیا، باید اخیراً تشکیل شده باشد. این امکان وجود دارد که این حلقه بقایای برخورد یک قمر بسیار کوچک کشف نشده به هیمالیا باشد، که نشان می‌دهد مشتری ممکن است همچنان از طریق برخوردها قمرهای کوچک را به دست آورد و از دست بدهد.
اکتشاف

وجود حلقه‌های مشتری از مشاهدات کمربندهای تابشی سیاره توسط فضاپیمای پایونیر ۱۱ در سال ۱۹۷۵ استنباط شد. در سال ۱۹۷۹، فضاپیمای وویجر ۱ یک تصویر بیش از حد نوردهی شده از سیستم حلقه را به دست آورد. تصویربرداری گسترده‌تر توسط وویجر ۲ در همان سال انجام شد که امکان تعیین تقریبی ساختار حلقه را فراهم کرد. کیفیت برتر تصاویر به دست آمده توسط مدارگرد گالیله بین سال‌های ۱۹۹۵ و ۲۰۰۳، دانش موجود در مورد حلقه‌های مشتری را تا حد زیادی گسترش داد. مشاهدات زمینی حلقه‌ها توسط تلسکوپ کک در سال‌های ۱۹۹۷ و ۲۰۰۲ و تلسکوپ فضایی هابل در سال ۱۹۹۹ ساختار غنی قابل مشاهده در نور پراکنده شده به عقب را نشان داد. تصاویری که توسط فضاپیمای نیوهورایزنز در فوریه تا مارس ۲۰۰۷ ارسال شد، امکان مشاهده ساختار ظریف حلقه اصلی را برای اولین بار فراهم کرد. در سال ۲۰۰۰، فضاپیمای کاسینی در مسیر خود به سمت زحل، مشاهدات گسترده‌ای از سامانه حلقه مشتری انجام داد. ماموریت‌های آینده به سامانه مشتری اطلاعات بیشتری در مورد حلقه‌ها ارائه خواهند داد.
نگاارخانه

سامانه حلقه مشتری همانطور که توسط فضاپیمای گالیله تصویربرداری شده است
حلقه‌ها همانطور که از درون توسط فضاپیمای جونو مشاهده شده‌اند
عکس تلسکوپ فضایی جیمز وب از مشتری و حلقه‌ها در فروسرخ در ۲.۱۲ و ۳.۲۳ میکرومتر
موزاییکی از تصاویر حلقه مشتری با شمایی که مکان حلقه‌ها و قمرها را نشان می‌دهد
تصویر بالا حلقه اصلی را در نور بازتابیده شده از پشت به نمایش می‌گذارد که توسط فضاپیمای نیو هورایزنز دیده شده است. ساختار ظریف بخش بیرونی آن قابل مشاهده است. تصویر پایین حلقه اصلی را در نور پراکنده به جلو نشان می‌دهد که عدم وجود هر گونه ساختار به جز شکاف متیس را نشان می‌دهد.
متیس در لبه حلقه اصلی مشتری در حال گردش است، که توسط فضاپیمای نیو هورایزنز در سال ۲۰۰۷ به تصویر کشیده شده است
تصویر حلقه اصلی که توسط گالیله در نور پراکنده رو به جلو به دست آمده است. شکاف متیس به وضوح قابل مشاهده است.
نموداری که تشکیل حلقه‌های مشتری را نشان می‌دهد
تصویر رنگی کاذب از حلقه هاله که توسط گالیله در نور پراکنده رو به جلو به دست آمده است
تصویر ترکیبی از شش تصویر نیوهورایزنز از حلقه احتمالی هیمالیا. نوردهی دوگانه هیمالیا دایره شده است. پیکان به مشتری اشاره می‌کند.
لیکانکابور

| لیکانکابور | لیکانکابور |
| --- | --- |
مرتفع‌ترین نقطه: مرتفع‌ترین نقطه
ارتفاع: ۵۹۱۶ متر
برجستگی: ۱٬۴۲۶ متر (۴٬۶۷۸ فوت) 
مختصات: ۲۲°۵۰′۰۱″ جنوبی ۶۷°۵۲′۵۸″ غربی﻿ / ﻿۲۲٫۸۳۳۶۱°جنوبی ۶۷٫۸۸۲۷۸°غربی﻿ / -22.83361; -67.88278
جغرافیا: جغرافیا
موقعیت: مرز شیلی و بولیوی
رشته‌کوه مادر: آند 
زمین‌شناسی: زمین‌شناسی
سن صخره: هولوسن
لیکانکابور (به اسپانیایی: Licancabur) آتشفشان چینه‌ای شیبدار و متقارنی به ارتفاع ۵۹۱۶ متر واقع در شمال شیلی در نزدیکی بیابان آتاکاما در ۳۰ کیلومتری شرق دهکدهٔ سن پدرو دِ آتاکاما در مرز با بولیوی است و دریاچهٔ لاگونا ورده واقع در جنوب غربی آنتیپلانوی بولیوی در پای آن قرار دارد.
در دهانهٔ ۴۰۰ متری این آتشفشان دریاچهٔ کوچکی به‌نام دریاچه لیکانکابور وجود دارد که جزو مرتفع‌ترین دریاچه‌های دنیا به‌شمار می‌رود. دمای این دریاچهٔ آب شیرین کم‌عمق که ۹۰ متر طول و ۷۰ متر عرض دارد به ۶ درجهٔ سانتی‌گراد می‌رسد و در نتیجه، محیط مناسبی را برای رشد جانداران پلانکتونی در این ارتفاع تقریباً ۶۰۰۰ متری فراهم می‌آورد. همچنین باستانشاناسان ویرانه‌هایی باستانی متعلق به اینکاها را در کناره‌های دهانهٔ آتشفشانی لیکانکابور و دریاچهٔ آن یافته‌اند.
آتشفشان لیکانکابور در دورهٔ هولوسن شکل گرفته‌است اما بلافاصله در جنوب شرقی آن آتشفشان دیگری به‌نام خوریکس قرار دارد که در دورهٔ پلیستوسن به‌وجود آمده است. جریان‌های جوان گدازهٔ آندزیتی تا ۶ کیلومتری پایین دامنه‌های شمال غربی تا جنوب غربی لیکانکابور را پوشانده‌اند و جریان‌های قدیمی‌تر، گستره‌ای تا ۱۵ کیلومتری از دهانهٔ قله را در بر گرفته‌اند که رویشان را، رسوبات جریان‌های آذرآواری به‌طول ۱۲ کیلومتر پوشانده است.
در عین‌حال از تاریخ آخرین فوران آتشفشان لیکانکابور اطلاعی در دست نیست.
ناگهان رستخیز

| ناگهان رستخیز | ناگهان رستخیز |
| --- | --- |
آلبوم استودیویی از احمد پژمان: آلبوم استودیویی از احمد پژمان
انتشار: فروردین ۱۳۸۹۱۳۹۱ (انتشار چهارم)
ژانر: موسیقی کلاسیک(اوراتوریو - سوئیت سمفونی آوازی)
ناشر: حوزه هنری
تهیه‌کننده: احمد پژمانحوزه هنری
ناگهان رستخیز یک آلبوم موسیقی، اثر آهنگساز و موسیقی‌دان ایرانی، احمد پژمان است. این اثر در سال ۱۳۸۶ با اجرای ارکستر سمفونیک ملی روسیه و گروه کر مسکو ضبط و در فروردین ۱۳۸۹ توسط حوزه هنری منتشر شد. در مرداد ۱۳۹۱ قطعهٔ «خورشید ایران» با اجرای ارکستر سمفونیک اوکراین، به آلبوم افزوده و برای چهارمین بار با طراحی جلد جدید، بازنشر شد.
«... ناگهان رستخیز … از چنان شکوه و عظمتی برخوردار است که به‌سختی بتوان مشابه آن را در آثار دیگر آهنگ‌سازان ایرانی پیدا کرد. اثری فوق‌العاده خوش‌ساخت و تأثیرگذار که به جرأت می‌توان آن را بهترین و کامل‌ترین اثر موسیقی احمد پژمان دانست.»
عوامل تولید

آهنگساز: احمد پژمان
رهبر ارکستر: سرگئی اسکریپکا (قطعات ۱ تا ۵)، ولادیمیر سیرنکو (قطعات ۶ و ۷)
اجرا: ارکستر سمفونیک ملی روسیه (قطعات ۱ تا ۵)، ارکستر سمفونیک اوکراین (قطعات ۶ و ۷)
گروه کُر: گروه کر مسکو (قطعات ۱ تا ۵)، گروه کر تهران و اوکراین (قطعهٔ ۶)
ضبط موسیقی: استودیو موس فیلم
صدابردار: گنادی پاپین
مدیر تولید: رضا مهدوی
طراحی گرافیک: سهیل حسینی
تهیه‌کننده: مرکز موسیقی حوزه هنری
محتوا > فرم موسیقی

احمد پژمان در یادداشت جلد آلبوم موسیقی ناگهان رستخیز، نوشته بود  که این اثر را می‌توان اوراتوریو نامید. او در سال ۱۳۸۹ در جلسهٔ نقد و بررسی آلبوم، همچنین گفت: «من اسم این کار را اوراتوریو گذاشتم؛ اما شاید در واقع بتوان آن را یک سوئیت سمفونی آوازی نامید.»
محتوا > یادداشت آهنگساز

احمد پژمان در بخشی از توضیحات این آلبوم نوشته‌است: «من در این سرزمین به دنیا آمده‌ام. سرزمین ابرمردان کلام‌های آهنگین. سرزمین مولانا که آتش همیشه افروخته بیشه عشق است. سرزمین ابر مردی که کلام رندانه‌اش گاهی به کلام‌های اولین و آخرین شانه می‌زند دمی که جنگ افروزان هفتاد و دو ملت، همه را عذر می‌نهد و می‌گوید ایشان: چون ندیدند حقیقت ره افسانه زدند. همیشه بر این آرزو بوده‌ام که با اثری به زبان موسیقی، همه احساس درونیم را به ایشان بیان دارم و ادای احترامی کنم بدین بزرگان، به ابر مردان شعر پارسی؛ و این مجموعه را (که می‌توان اوراتوریو نامیدش) با همه تأثیری که در من داشته تصنیف کرده‌ام و همواره براین باور بوده‌ام که اثرم توان همدوشی با کلام ایشان را ندارد و همه تلاشم بر این بود که سندی باشد، نشان عشق و ارادتم به این بزرگان و تعارفی در کار نیست که برگ سبزی است تحفه درویش؛ و در آخر اثرم را به سرزمینم تقدیم می‌کنم که گهواره و موطن بزرگانی چنین بوده‌است.»
محتوا > نقد

هوشنگ کامکار در اردیبهشت سال ۱۳۸۹ پس از انتشار ناگهان رستخیز، در بخشی از یادداشت خود دربارهٔ این اثر چنین نگاشت: «ناگهان رستخیز از جمله آثار ارزشمند و با محتوای موسیقی سمفونیک به سبک موسیقی ملی ایران است که در تاریخ این سرزمین جاودانه خواهد ماند. به امید روزی که این اثر با ارکسترهای بزرگ جهان نیز به‌صورت زنده اجرا شود».
اجرای زنده

در ۳۰ دی ۱۳۹۷ (۲۰ ژانویه ۲۰۱۹)، سه قطعهٔ: آتش است و … (هم آتش است و هم آب)، با منِ خاک نشین و رستخیز ناگهان، در سالن ارفیوم ونکوور کانادا به روی صحنه رفت. در برنامه‌ای با عنوان «ناگهان رستخیز» یا «شب موسیقی ایرانی» که برای بزرگداشت احمد پژمان برگزار شده بود، ارکستر سمفونیک اپرای ونکوور و گروه کر باخ ونکوور به رهبری لسلی دالا و با حضور احمد پژمان، این قطعات را اجرا کردند.
قطعات آلبوم

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
| ردیف | نام قطعه | نام شاعر | زمان |
| ۱ | رستخیز ناگهان | مولوی | ۰۹:۱۴ |
| ۲ | آتش است و … | خواجه عبدالله انصاری | ۰۹:۲۷ |
| ۳ | با منِ خاک‌نشین | حافظ | ۰۶:۱۰ |
| ۴ | و زخم سنان … | فردوسی | ۱۱:۲۲ |
| ۵ | رستخیز | (بی‌کلام) | ۲۷:۳۵ |
| ۶ | خورشید ایران | مهستی بحرینی | ۰۳:۴۲ |
| ۷ | خورشید ایران | (بی‌کلام) | ۰۳:۴۲ |