stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
حرم امام حسین
تاریخچه حرم > تعمیرات بنا تاکنون

پس از آن تا به امروز در آرامگاه حسین بن علی تعمیرات و تزیینات زیادی صورت گرفته‌ است. پس از سقوط ایلخانان، در دولت جلایریان (ایلکانیان) و به‌دست آنها تعمیراتی آغاز شد که تا سال ۷۸۶ قمری آن را ادامه دادند و ایوان طلا را بنا نمودند. پادشاهان صفویه ضمن انجام تعمیرات و نصب تزئینات متعدد از جمله صندوق و ضریح فولادی، آرامگاه را نیز توسعه دادند. بعضی تعمیرات و ساخت یک کاروانسرا در کنار حرم توسط عثمانی‌ها نیز تا سال ۱۱۲۹ ادامه یافت. سپس نادرشاه در سال ۱۱۳۵ قمری نیز دست به تعمیراتی وسیع و نصب تزئیناتی در حرم زد.
قاجاریان، روابطی بهتر از صفویه با عثمانیان داشتند. آغا محمد خان قاجار، نخستین شاه این دودمان، در سال ۱۲۰۵ دستور نوسازی گنبد و تذهیب و تزیین آن را با پوشش طلا صادر کرد و میرزا مرتضی، شیخ‌الاسلام اصفهان را به کربلا جهت نظارت اعزام کرد. طلا‌کاری گنبد در سال ۱۲۱۱ به پایان رسید. در ۱۸ ذی‌الحجه سال ۱۲۱۶ قمری سعود بن عبدالعزیز وهابی در رأس لشکری بزرگ به کربلا حمله کرد و کشتار بی‌رحمانه‌ای به راه انداخت و آرامگاه حسینی را ویران و اموال آن را غارت کرده و تمام قندیل‌های طلا و نقرهٔ مربوط به دوران صفویه و فرش‌های گران‌قیمت را به تاراج برد.
پس از آن فتحعلی شاه قاجار دستور تعمیر تخریب‌های وهابیان را داد و ضریح تازه‌ای در سال ۱۲۱۸ قمری برای حرم نصب گردید. همسر فتحعلی شاه ایوان مقابل قبر و مناره‌های حرم حسینی را طلاکاری کرد. گنبد و صحن در دوره محمد شاه تجدید بنا شد. در سال ۱۲۷۳ قمری ناصرالدین شاه تعمیراتی در حرم انجام داد و برای سومین بار در دوره قاجاریه گنبد آستانه تجدید طلاکاری شد. تعمیرات حرم در دوره قاجار همچنان ادامه داشت.
در تمام نقاط حرم حسینی –بسان دیگر مراکز زیارتی عراق– نام سلاطین صفوی، قاجار و امیران این دو سلسله بر روی کتیبه‌ها دیده می‌شد که همگی آنها در دوره صدام نابود گردید، تا آثار ایرانی در عتبات به‌طور کامل محو شود. امروزه این نام‌ها تنها در کتاب‌ها، برخی تصاویر و به‌احتمال اسنادی که در آرشیوهای عثمانی برجای مانده، قابل رؤیت است.
به نظر می‌رسد از آخرین تعمیرات اساسی حرم، تعمیر ایوان طلا و نصب ستون‌های مرمر به‌جای ستون‌های چوبی برای آن به‌وسیلهٔ یکی از تجار و معدن‌داران ایرانی (حاج قنبر رحیمی) در سال ۱۳۸۹ قمری (۱۳۴۸ خورشیدی) می‌باشد.
تاریخچه حرم > تعمیرات بنا تاکنون > ضریح جدید

ضریح جدید حسینی که در آن حدود ۱۱۸ کیلوگرم طلا به‌همراه نقره و چوب درخت ساج به‌کار گرفته شده در ایران (شهر قم) ساخته شد و پس از عبور از شهرهای مسیر از مرز مهران به عراق منتقل و در حرم نصب گردید و در ۱۵ اسفند ۱۳۹۱ (۲۲ ربیع‌الثانی) از آن رونمایی گردید. این ضریح از نظر شکل هندسی مانند ضریح قدیم ولی از نظر ارتفاع کمی بلندتر و مساحت آن حدود ۳۴ متر مربع و تعداد پنجره‌های آن ۲۰ باب است. در ساخت ضریح جدید شش‌گوشه حسینی ۱۱۸ کیلو طلا، ۴ تن نقره، ۲ تن مس، هزار و سیصد کیلو برنج و ۵ تن چوب ساج جنگلی از برمه به‌کار رفته‌ است. وزن ضریح ۱۲ تن است. ضریح‌های قبلی نیز توسط هنرمندان ایرانی ساخته شده و در دوران صفویه و قاجار اماکن مقدس در عراق توسط پادشاهان مختلف ساخته و مرتب تعمیر و تکمیل شده‌است.[نیازمند منبع]
وضعیت کنونی حرم حسینی

حرم حسینی که یکی از شاهکارهای معماری دوره آل‌بویه است، در قلب شهر کربلا واقع و دارای ده باب ورودی به داخل حرم شامل: دو در قسمت جنوبی (باب‌القبله و باب‌الرحمه)، سه در قسمت غربی (باب زینبیه، باب رأس‌الحسین و باب‌السلطانیه)، دو در قسمت شمالی (باب‌السدره و باب‌الاسلام) و سه در قسمت شرقی (باب‌الکرامه، باب‌الشهدا و باب قاضی‌الحاجات) می‌باشد. همچنین دارای ۶۵ حجره‌ است که در مقابل هر یک از حجره‌ها یک ایوان قرار دارد. یک مسجد بزرگ هم در قسمت شرقی صحن بین در قاضی‌الحاجات و باب‌الشهدا و باب‌الکرامه و در قسمت جنوب صحن تکیه یا خانقاه بکتاشیه احداث شده‌ است.
در صحن حرم، چندین محل جهت انبار فرش‌های حرم و دیگر وسایل آن، در قسمت جنوب شرقی صحن قبر میرزای دوم شیرازی، در قسمت شمال غرب، قبر شیخ عبدالحسین تهرانی (شیخ العراقین) از مشایخ اجازات و امیرکبیر و در اطراف صحن، جمعی کثیر از علمای امامیه و سلاطین شیعه مدفونند. خود صحن از دو طبقه تشکیل شده‌ است که تمامی دیوارهای آن با کاشی مزین است و هیئت شکوهمندی دارد. در وسط صحن، آستانه‌ای قرار دارد که از چهار طرف آن درهای متعددی جهت ورود به رواق‌ها دارد، ولی در اصلی و بزرگ آن در قسمت جنوبی حرم است.
در مقابل در حرم ایوان بزرگی واقع است که به ایوان طلا شهرت دارد و دو طرف ایوان چهار کفش‌کن است. دو طرف ایوان دو مناره بلند از طلا است. ایوان دارای سه در ورودی است که به رواق جنوبی حرم منتهی می‌گردد، در وسط از آن دو در دیگر بزرگتر می‌باشد و از طلا بوده که در اصفهان ساخته شده‌ است. رواق جنوبی حرم را رواق حبیب بن مظاهر اسدی می‌نامند چون مقبره حبیب، یکی از کشته‌شدگان کربلا در آن واقع است و بنی‌اسد او را در مقبره دسته جمعی کشته‌شدگان عاشورا دفن نکردند و قبر جداگانه‌ای برای وی ساختند زیرا از بزرگان قبیله بنی‌اسد بود.
در داخل حرم صندوق‌های گرانبهایی بر روی قبر قرار دارد که بر روی آن ضریح نقره نصب است و بالای ضریح اشعاری با طلا ثبت است. کف و دیوارهای حرم و رواق‌ها تا حدود دو متر از بهترین سنگ مرمر ایران است. حرم و رواق‌ها را با کاشیکاری آیات قرانی زینت داده‌اند. تمامی سقف‌های حرم و رواق‌ها به‌دست هنرمندان ایرانی آینه‌کاری شده‌ است. در قسمت شرقی قبر حسین بن علی، قبر دسته‌جمعی کشته‌شدگان عاشورا واقع است و قبر علی‌اکبر جداگانه در ضریح حسین بن علی می‌باشد.
از قبور علمای بزرگ امامیه، در رواق جنوبی قبر میرزا محمدمهدی شهرستانی، در رواق شرقی قبر آقا باقر بهبهانی (که بر روی آن صندوق نفیسی نصب است) و مقبره صدر اعظم میرزا محمدتقی خان امیرکبیر، در رواق شمالی حرم، قبر جمعی از سلاطین قاجاریه از جمله محمدعلی شاه، احمد شاه و قبر سید ابراهیم مجاب که دارای ضریح خاصی است و در رواق غربی جنب پنجره بالاسر حسین بن علی، قبر ملا محمدصادق برغانی و برادر وی ملا علی برغانی قرار دارد. در منتهی‌الیه رواق جنوبی قتلگاه قرار دارد که محلی است که ابی‌عبدالله الحسین از اسب خویش بر زمین افتاد و در این مکان بود که شمر سر او را از بدنش جدا کرد.
مکانهای حرم > عناوین جزئیات حرم

آرامگاه‌ها:
آرامگاه حسین، علی اکبر و علی‌اصغر
آرامگاه بیشتر کشته‌شدگان کربلا
آرامگاه حبیب مظاهر
قتلگاه
آرامگاه ابراهیم مجاب
باب‌ها
باب‌القبله
باب‌الرجا (امید)
باب قاضی‌الحاجات (برآورندهٔ نیازها)
باب‌الشهدا
باب‌الکرامة (بزرگواری و کرامت)
باب‌السلام
باب‌السدره
باب‌السلطانیه
باب رأس‌الحسین
باب زینبیه
رواق‌ها و ایوان‌ها:
رواق شمالی (پادشاهان)
رواق خاوری (فقیهان)
رواق باختری (ابراهیم مجاب)
رواق جنوبی (حبیب مظاهر)
ایوان شمالی (صافی‌الصفا)
ایوان خاوری
ایوان باختری
ایوان جنوبی (طلا)
ارزش زیارت امام‌حسین نزد شیعیان

شیعیان باور نیکی به زیارت حسینِ بن علی دارند، به‌گونه‌ای که در کتاب‌هایشان احادیث زیادی در باب زیارتش نقل شده. برای نمونه به برخی اشاره می‌کنیم:
هیچ فرشتهٔ مقرب و پیامبر فرستاده‌ای نیست مگر از خدا می‌خواهد که بگذارد امام حسین را زیارت کند؛ پس مرتب دسته‌ای از ارواح پیامبران و فرشتگان فرود می‌آیند و دسته‌ای بالا می‌روند.
هر شب هفتاد هزار فرشته از آسمان فرود آمده پس از طواف خانهٔ خدا و زیارت حرم محمد و علی، به زیارت حرم حسین می‌روند و پیش از برآمدن خورشید به آسمان بالا می‌روند.
یکی از یاران جعفر صادق از او نقل می‌کند که گفت: «رسول گرامی و علی ابن ابی‌طالب و فاطمه و همهٔ امامان برای زائران حسین بن علی دعا می‌کنند.» نیز نقل می‌کنند که روزی بر او درآمدم، دیدم با خدایش راز و نیاز می‌کند، و سجده‌کنان این دعا را می‌خواند …. از سجده که سر برداشت، گفت: «کسانی که در آسمان‌ها در حق زائران حسین بن علی دعا می‌کنند، بیش از کسانی‌ست که در زمین برایشان دعا می‌کنند.» همچنین نقل می‌کنند که امام گفت: «آیا دوست نداری از کسانی باشی که از دنیا بیرون می‌روند و گناهی برایشان نیست؟ آیا دوست نداری از کسانی باشی که فرستادهٔ خدا حضرت [محمد] با ایشان مصافحه می‌کند؟ [پس امام حسین را زیارت کن]»
خداوند هزاران فرشته را مأمور قبر حسین نهاده‌ است و هیچ زائری به زیارتش نمی‌رود مگر به پیشوازش آیند، و هیچ زائری با او وداع نمی‌کند مگر این که به بدرقه‌اش می‌روند، و هیچ زائری بیمار نمی‌گردد مگر عیادتش می‌کنند، و هیچ زائری نمیرد مگر بر پیکرش نماز گزارند و پس از مرگش برایش آمرزش خواهند. طبق حدیث دیگری اگر در میان سفر بمیرد، فرشتگان غسلش می‌دهند و درب‌های بهشت به رویش باز شود.
تربت کربلا

تربت کربلا شامل خاک یا غبار اطراف قبر امام سوم شیعیان حسین بن علی می‌باشد که برداشته می‌شود و معمولاً به‌صورت مهر یا تسبیح در می‌آید که به «تربت کربلا» یا «تربت امام حسین» شهرت دارد.
تربت در لغت به‌معنی «خاک» می‌باشد و این‌گونه احتمال داده می‌شود که به هر خاکی که اطراف هر قبر مقدسی همانند قبر امامان شیعه، پیامبر اسلام محمد و امامزادگان باشد تربت می‌گویند؛ اما در معنی منحصر یا شایع آن، به خاک مزار حسین بن علی گفته می‌شود و منظور از عبارت «طین القبر» یا «الطین» نیز در احادیث امامان شیعه همین معنا را تداعی می‌کند. همچنین، از تربت کربلا تحت عنوان «خاک مقدس» نیز یاد می‌کنند.
طرح کارستن نیبور از حرم امام حسین ترسیم شده در سال ۱۱۴۴ ه‍.ش (۱۷۶۵ م)
حرم حسین بن علی در سال ۱۳۱۱ خورشیدی
مقبره حسین ابن علی، اثر ژان-لئون ژروم
نمایی از باب القبله حرم حسین بن علی
حرم حسین بن علی در کربلا
ضریح حسین، علی اکبر و علی‌اصغر (ضریح اصلی)، ضریح بیشتر کشته‌شدگان کربلا (ضریح پشتی)
تربت کربلا (مُهر نماز کربلا)
گورو پترسن

| اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی |
| --- | --- | --- | --- |
زادروز:  ۲۲ اوت ۱۹۹۱ ‏(۳۳ سال)
زادگاه:  ترومسو
قد:  ۱٫۷۵ متر (۵ فوت ۹ اینچ)
پست:  دروازه‌بان
باشگاه‌های جوانان: باشگاه‌های جوانان
:  باشگاه فوتبال فلویا
باشگاه‌های حرفه‌ای*: باشگاه‌های حرفه‌ای*
| سال‌ها |  باشگاه‌ها |  بازی† |  (گل)† |
| ۲۰۰۸–۲۰۱۲ |  باشگاه فوتبال فلویا |  ۳۰ |  (۰) |
| ۲۰۱۲–۲۰۱۳ |  باشگاه فوتبال زنان استابک |  ۴ |  (۰) |
| ۲۰۱۴–۲۰۱۵ |  باشگاه فوتبال زنان وولرنگا |  ۳۴ |  (۰) |
| ۲۰۱۶–۲۰۱۷ |  باشگاه فوتبال زنان استابک |  ۲ |  (۰) |
| ۲۰۱۷ |  ← فورتونا هیورینگ (قرضی) |  ۰ |  (۰) |
| ۲۰۱۷ |  ← باشگاه فوتبال آرنا بیورنار (قرضی) |  ۱ |  (۰) |
| ۲۰۱۸–۲۰۱۹ |  باشگاه فوتبال زنان وولرنگا |  ۲۰ |  (۰) |
| ۲۰۲۰–۲۰۲۱ |  باشگاه فوتبال پیتیا |  ۲۸ |  (۱) |
| ۲۰۲۲–۲۰۲۴ |  باشگاه فوتبال زنان وولرنگا |  ۲۵ |  (۰) |
| ۲۰۲۴ |  باشگاه ورزشی زنان وردر برمن |  ۰ |  (۰) |
تیم ملی‡: تیم ملی‡
| ۲۰۰۷–۲۰۰۸ |  تیم ملی فوتبال زیر ۱۷ سال زنان نروژ |  ۱۱ |  (۰) |
| ۲۰۰۸–۲۰۱۰ |  تیم ملی فوتبال زیر ۱۹ سال زنان نروژ |  ۱۱ |  (۰) |
| ۲۰۱۱–۲۰۱۴ |  تیم ملی فوتبال زیر ۲۳ سال زنان نروژ |  ۸ |  (۰) |
| ۲۰۲۲– |  تیم ملی فوتبال زنان نروژ |  ۷ |  (۰) |
 تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است و آمار به روز شده در تاریخ ۲۳:۲۷, ۱۸ ژوئیه ۲۰۲۴ (UTC).   ‡ آمار بازی‌ها و گل‌های ملی به‌روز شده در تاریخ ۹ ژوئیه ۲۰۲۳ (UTC):  تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است و آمار به روز شده در تاریخ ۲۳:۲۷, ۱۸ ژوئیه ۲۰۲۴ (UTC).   ‡ آمار بازی‌ها و گل‌های ملی به‌روز شده در تاریخ ۹ ژوئیه ۲۰۲۳ (UTC)
گورو پترسن (انگلیسی: Guro Pettersen؛ زادهٔ ۲۲ اوت ۱۹۹۱) بازیکن فوتبال اهل نروژ است که آخرین بار در سال ۲۰۲۴ در باشگاه ورزشی زنان وردر برمن عضویت داشت..
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده است می‌توان به باشگاه فوتبال استابک اشاره کرد.
وی همچنین در تیم‌های ملی فوتبال زیر ۱۷ سال، زیر ۱۹ سال، زیر ۲۳ سال و زنان نروژ بازی کرده است در حالی که اولین بار در سی سالگی برای تیم بزرگسالان به میدان رفت.
دوران باشگاهی

گورو پترسن کار خود را در فلویا در سال ۲۰۰۸ آغاز کرد و در سال ۲۰۱۲ به استابک و وولرنگا (دو دوره در هر کدام) منتقل شد. بین سال‌های ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۴ او همچنین برای تیم‌های ملی نروژ در رده‌های سنی مختلف بازی کرد.
او اولین بار توجه رسانه‌های ملی را زمانی جلب کرد که در توییتر نوشت که باید به مدیر استابک «برخی از ویژگی‌های دیگرم» را نشان دهد تا اینگرید هیلمسته را به‌عنوان دروازه‌بان اصلی کنار بزند. این توییت به رابطه عاشقانه‌ای اشاره داشت که به‌طور فرضی بین مدیر استابک و یکی از بازیکنان دیگر وجود داشت. بر اساس گزارش‌ها، پترسن به‌طور ناخواسته این توجه را جلب کرد زیرا هک شده بود. او بلافاصله توسط فهرست مجلات مردان برای انجام عکس‌برداری مورد توجه قرار گرفت. او بعداً ادعا کرد که میزبانان یک پادکست فوتبال که او مهمان آن بود، از او پرسیدند که آیا تا به حال با یک فوتبالیست حرفه‌ای مرد خوابیده است یا خیر. این پادکست هرگز پخش نشد. پترسن در بحث‌ها دربارهٔ نابرابری جنسیتی در فوتبال شرکت کرد.
در زمستان ۲۰۱۷، در طول فصل غیررسمی نروژ، او به‌عنوان بازیکن قرضی به باشگاه دانمارکی فورتونا هیورینگ برای باقی‌مانده ۲۰۱۶–۱۷ لیگ دانمارک منتقل شد. او دو بار در آن فصل روی نیمکت نشست، اما نتوانست در هیورینگ تأثیری بگذارد و برای باقی‌مانده سال ۲۰۱۷ به آرنا بیورنار قرض داده شد.
قبل از فصل ۲۰۲۰، او به باشگاه سوئدی پیتیا پیوست. او این تصمیم را برای تلاش برای ورود به تیم ملی نروژ گرفت. او چندین بار در دهه ۲۰۱۰ به تیم ملی دعوت شد، اما آخرین بار در سال ۲۰۱۵، قبل از اینکه مارتین سیوگرن به‌عنوان سرمربی منصوب شود این اتفاق افتاده بود. او در سپتامبر ۲۰۲۰ در نهایت به تیم ملی دعوت شد.
در مه ۲۰۲۱، پترسن در جریان بازی برای پیتا، گلزنی کرد و توپ را از میانه میدان به سمت دروازه شوت کرد. در پایان فصل، او جایزه گل سال را در دریافت کرد. در آن زمان، ویدئوی توییتر گل او بیش از ۱۰۰٬۰۰۰ بار مشاهده شده بود. با این حال، او پس از پایان فصل، پیتیا را ترک کرد تا برای سومین بار به وولرنگا بپیوندد.
در ۱ فوریه ۲۰۲۴، پترسن به باشگاه بوندسلیگایی وردربرمن پیوست. وردربرمن او را به‌عنوان جایگزینی برای کاتالینا پرز که دچار آسیب‌دیدگی طولانی‌مدت شده بود، جذب کرد.
دوران ملی

پترسن در ۷ آوریل ۲۰۲۲ نخستین بازی ملی خود را برای نروژ انجام داد.
پترسن بخشی از تیمی بود که به جام ملت‌های اروپای زنان ۲۰۲۲ صعود کرد.
در ۱۹ ژوئن ۲۰۲۳، او در ترکیب ۲۳ نفره نروژ برای جام جهانی فوتبال زنان ۲۰۲۳ قرار گرفت.
التسک (روستا)

Village در 23x15px|border |alt=|link= بلغارستان
| Altsek (village) | Altsek (village) |
| --- | --- |
Village: Village
استان‌های بلغارستان: استان دوبریچ
Municipality: Dobrichka
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۲ (EET)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۳ (EEST)
التسک (روستا) (به لاتین: Altsek (village)) روستایی در بلغارستان است که در استان دوبریچ واقع شده‌است.
برگاماسکو (پیدمونت)

مکان
| Bergamasco | Bergamasco |
| --- | --- |
کومونه: کومونه
Comune di Bergamasco: Comune di Bergamasco
ناحیه: پیمونت
استان / شهرستان: استان آلساندریا (AL)
حکومت: حکومت
 • شهردار: Gianni Benvenuti (2009- )
مساحت: مساحت
 • کل: ۱۳٫۳ کیلومتر مربع (۵٫۱ مایل مربع)
ارتفاع: ۱۲۵ متر (۴۱۰ فوت)
جمعیت (Dec. 2004): جمعیت (Dec. 2004)
 • کل: ۷۴۷
 • تراکم: ۵۶/کیلومتر مربع (۱۵۰/مایل مربع)
اهلیت‌نام: Bergamaschesi
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانه)
کد پستی: 15022
پیش‌شماره تلفن: 0131
قدیس پشتیبان: یعقوب پسر زبدی و Nativity of Mary
روز قدیس: July 25 and September 8
وبگاه: www.comune-bergamasco.it
برگاماسکو (پیدمونت) (به ایتالیایی: Bergamasco, Piedmont) یک کومونه در ایتالیا است که در استان آلساندریا واقع شده‌است.
خصوصیات

برگاماسکو ۱۳٫۳ کیلومترمربع مساحت و ۷۴۷ نفر جمعیت دارد و ۱۲۵ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
حسن ابوالقاسمی

| حسن ابوالقاسمی | حسن ابوالقاسمی |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۳۴۱ شهر قم
حسن ابوالقاسمی (زاده ۱۳۴۱ قم) پزشک ایرانی، استاد تمام و متخصص کودکان است. وی دارای مدرک فوق تخصص خون و سرطان کودکان و دبیر بورد این رشته می‌باشد. ابوالقاسمی مؤسس انجمن خون و سرطان کودکان و رئیس این انجمن می‌باشد و مقالات و تألیفات زیادی به زبان انگلیسی و فارسی دارد و از افراد شناخته شده و فعال بین‌المللی در زمینه خون و صنعت پلاسماست. او از سال‌ ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۲ رئیس دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی و از سال ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۰ مدیرعامل سازمان انتقال خون ایران بود. وی از سال ۱۳۹۹ رئیس دانشگاه علوم پزشکی بقیةالله است.
ارنست لارنس

| ارنست لارنس | ارنست لارنس |
| --- | --- |
زادهٔ: ۸ اوت ۱۹۰۱ کانتون، داکوتای جنوبی
درگذشت: ۲۷ اوت ۱۹۵۸ (۵۷ سال) پالو آلتو، کالیفرنیا
ملیت:  ایالات متحده آمریکا
محل تحصیل: دانشگاه مینه‌سوتا دانشگاه داکوتای جنوبی دانشگاه ییل
شناخته‌شده برای: به خاطر اختراع و ساخت سیکلوترون
جوایز: جایزه نوبل فیزیک (۱۹۳۹)نشان فارادی (۱۹۵۲)
پیشینه علمی: پیشینه علمی
شاخه(ها): فیزیک
محل کار: دانشگاه کالیفرنیا، برکلی دانشگاه ییل
استاد راهنما: دبلیو. اف. جی. سوان
 :  
ارنست ارلاندو لارنس (به انگلیسی: Ernest Orlando Lawrence) (متولد ۸ اوت ۱۹۰۱ در کانتون، داکوتای جنوبی - درگذشتهٔ ۲۷ اوت ۱۹۵۸)، یک فیزیک‌دان و برنده جایزه نوبل آمریکایی بود. او این جایزه را به خاطر اختراع و ساخت سیکلوترون دریافت کرد. او در سال ۱۹۲۵ از از دانشگاه ییل با درجه دکترا فارغ‌التحصیل شد.
اوایل زندگی

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ  موجود است.
ارنست اورلاندو لارنس در ۸ اوت ۱۹۰۱ در کانتون، داکوتای جنوبی به دنیا آمد. والدین او، کارل گوستاووس (۱۸۷۱–۱۹۵۴) و گوندا رجینا (نام دختر یاکوبسون) لارنس (۱۸۷۴–۱۹۵۹)، هر دو فرزندان مهاجران نروژی بودند. زمانی که در دبیرستان کانتون تدریس می‌کرد، ملاقات کرد، جایی که پدرش نیز سرپرست مدارس بود. او یک برادر کوچکتر به نام جان اچ. لارنس داشت که پزشک می‌شد و در زمینه پزشکی هسته ای پیشگام بود. وقتی بزرگ شد، بهترین دوست او مرل توو بود، که او نیز به یک فیزیکدان بسیار برجسته تبدیل شد.
لارنس در مدارس دولتی کانتون و پیر شرکت کرد، سپس در کالج سنت اولاف در نورثفیلد، مینه سوتا ثبت نام کرد، اما پس از یک سال به دانشگاه داکوتای جنوبی در ورمیلیون منتقل شد. او مدرک لیسانس خود را در شیمی در سال ۱۹۲۲، و مدرک کارشناسی ارشد خود را در رشته فیزیک از دانشگاه مینه سوتا در سال ۱۹۲۳ زیر نظر ویلیام فرانسیس گری سوان به پایان رساند. لارنس برای پایان‌نامه کارشناسی ارشد خود یک دستگاه آزمایشی ساخت که یک بیضی را از طریق میدان مغناطیسی می‌چرخاند.
لارنس به دنبال سوان به دانشگاه شیکاگو، و سپس به دانشگاه ییل در نیوهیون، کانکتیکات، جایی که لارنس مدرک دکترای فلسفه (PhD) خود را در فیزیک در سال ۱۹۲۵ به عنوان محقق ملی به پایان رساند، پایان‌نامه دکترای خود را در مورد اثر فوتوالکتریک در بخار پتاسیم. او به عضویت سیگما شی انتخاب شد و به توصیه سوان، بورسیه شورای ملی تحقیقات را دریافت کرد. به جای استفاده از آن برای سفر به اروپا، همان‌طور که در آن زمان مرسوم بود، در دانشگاه ییل با سوان به عنوان محقق باقی ماند.
لارنس با جسی بیمز از دانشگاه ویرجینیا به تحقیق در مورد اثر فوتوالکتریک ادامه داد. آنها نشان دادند که فوتوالکترونها در فاصله ۲×۱۰–۹ ثانیه از برخورد فوتونها به سطح فوتوالکتریک - نزدیک به حد اندازه‌گیری در آن زمان - ظاهر شدند. کاهش زمان انتشار با روشن و خاموش کردن سریع منبع نور، طیف انرژی ساطع شده را گسترده‌تر کرد، مطابق با اصل عدم قطعیت ورنر هایزنبرگ گسترده‌تر کرد.
اوایل حرفه

در سال‌های ۱۹۲۶ و ۱۹۲۷، لارنس پیشنهادهایی برای دستیاری استادی از دانشگاه واشینگتن در سیاتل و دانشگاه کالیفرنیا با حقوق ۳۵۰۰ دلار در سال (معادل ۵۹۰۰۰ دلار در سال ۲۰۲۲) دریافت کرد. ییل به سرعت با پیشنهاد استادیاری مطابقت داشت، اما با حقوق ۳۰۰۰ دلار. لارنس ترجیح داد در دانشگاه معتبرتر ییل بماند، اما از آنجایی که او هرگز مربی نبوده بود، این انتصاب توسط برخی از اعضای هیئت علمی او نارضایتی داشت، و از نظر بسیاری، این انتصاب هنوز برای پیشینه مهاجر داکوتای جنوبی او جبران نشده بود.
لارنس در سال ۱۹۲۸ به عنوان دانشیار فیزیک در دانشگاه کالیفرنیا استخدام شد. او دو سال بعد استاد تمام شد و جوانترین استاد دانشگاه شد. بر اساس کار منتشر شده فردریک و ایرن ژولیوت کوری در سال ۱۹۳۴ در مورد رادیواکتیویته مصنوعی، لارنس ایزوتوپ نیتروژن-۱۳ را با شلیک پروتون‌های پرانرژی به عنصر کربن-۱۳ در آزمایشگاه خود کشف کرد. او و تیمش از جمله مارتین کامن و ساموئل روبن به‌طور تصادفی ایزوتوپ کربن ۱۴ را با بمباران گرافیت با پروتون‌های پرانرژی کشف کردند. رابرت گوردون اسپرول، که یک روز پس از پروفسور شدن لارنس رئیس دانشگاه شد، یکی از اعضای باشگاه بوهمیان بود و او در سال ۱۹۳۲ از عضویت لارنس حمایت کرد. از طریق این باشگاه، لارنس با ویلیام هنری کراکر، ادوین پاولی و جان آشنا شد. فرانسیس نیلان. آنها مردان بانفوذی بودند که به او کمک کردند تا برای تحقیقات ذرات هسته‌ای پرانرژی‌اش پول به دست آورد. امید زیادی برای استفاده‌های پزشکی از توسعه فیزیک ذرات وجود داشت، و این منجر به بسیاری از بودجه اولیه ای شد که لارنس توانست برای تحقیق به دست آورد.
هنگامی که در ییل بود، لارنس با مری کیمبرلی (مولی) بلومر، بزرگ‌ترین چهار دختر جورج بلومر، رئیس دانشکده پزشکی ییل ملاقات کرد. آنها اولین بار در سال ۱۹۲۶ ملاقات کردند و در سال ۱۹۳۱ نامزد کردند، و در ۱۴ مه ۱۹۳۲ در کلیسای ترینیتی در گرین در نیوهیون، کانکتیکات ازدواج کردند. آنها شش فرزند داشتند: اریک، مارگارت، مری، رابرت، باربارا و سوزان. لارنس پسرش را رابرت به نام فیزیکدان نظری رابرت اوپنهایمر، نزدیکترین دوست او در برکلی نامگذاری کرد. در سال ۱۹۴۱، السی خواهر مولی با ادوین مک میلان ازدواج کرد، که در سال ۱۹۵۱ جایزه نوبل شیمی را دریافت کرد.
توسعه سیکلوترون > اختراع

اختراعی که لارنس را به شهرت بین‌المللی رساند، با طرحی روی تکه‌ای از دستمال کاغذی شروع شد. در حالی که یک شب در سال ۱۹۲۹ در کتابخانه نشسته بود، لارنس نگاهی به مقاله‌ای در ژورنال از رولف ویدروی انداخت و یکی از نمودارها او را مجذوب خود کرد. این دیاگرام دستگاهی را به تصویر می‌کشد که ذرات پرانرژی را از طریق متوالی «فشارهای» کوچک تولید می‌کرد. دستگاه به تصویر کشیده شده در یک خط مستقیم با استفاده از الکترودهای طولانی‌تر قرار گرفت. در آن زمان، فیزیکدانان شروع به کشف هسته اتم کردند. در سال ۱۹۱۹، ارنست رادرفورد، فیزیکدان نیوزلندی، ذرات آلفا را به نیتروژن پرتاب کرد و موفق شد پروتون‌ها را از برخی از هسته‌ها خارج کند. اما هسته‌ها دارای بار مثبتی هستند که دیگر هسته‌های با بار مثبت را دفع می‌کند، و توسط نیرویی که فیزیکدانان تازه شروع به درک آن کرده بودند، محکم به هم متصل می‌شوند. شکستن آنها، متلاشی کردن آنها به انرژی‌های بسیار بالاتری در حد میلیون‌ها ولت نیاز دارد.
لارنس دید که چنین شتاب‌دهنده ذره ای به زودی برای آزمایشگاه دانشگاه او بسیار طولانی و غیرقابل تحمل خواهد شد. لارنس در فکر راهی برای فشرده‌تر کردن شتاب‌دهنده، تصمیم گرفت یک محفظه شتاب‌دهنده دایره‌ای بین قطب‌های یک آهن‌ربای الکتریکی قرار دهد. میدان مغناطیسی پروتون‌های باردار را در یک مسیر مارپیچی نگه می‌دارد، زیرا آنها بین دو الکترود نیم‌دایره‌ای متصل به یک پتانسیل متناوب شتاب می‌گیرند. پس از صدها چرخش یا بیشتر، پروتون‌ها به عنوان پرتوی از ذرات پرانرژی با هدف برخورد می‌کنند. لارنس با هیجان به همکارانش گفت که روشی برای به دست آوردن ذرات با انرژی بسیار بالا بدون استفاده از ولتاژ بالا کشف کرده است. او ابتدا با نیلز ادلفسن کار کرد. اولین سیکلوترون آن‌ها از برنج، سیم و موم آب‌بندی ساخته شد و قطر آن تنها چهار اینچ (۱۰ سانتی‌متر) بود – می‌توان آن را در یک دست نگه داشت و احتمالاً در مجموع ۲۵ دلار (معادل ۵۰۰ دلار در سال ۲۰۲۲) قیمت داشت.
آنچه لارنس برای توسعه این ایده به آن نیاز داشت، دانشجویان فارغ‌التحصیل توانا برای انجام کار بود. ادلفسن در سپتامبر ۱۹۳۰ سمت استادیاری را ترک کرد و لارنس دیوید اچ. اسلون و ام. استنلی لیوینگستون را جایگزین او کرد که به ترتیب بر روی توسعه شتاب‌دهنده وایدرو و سیکلوترون ادلفسن کار کردند. هر دو حمایت مالی خود را داشتند. هر دو طرح عملی به اثبات رسیدند و تا می ۱۹۳۱، شتاب‌دهنده خطی اسلون توانست یون‌ها را تا ۱ مگا ولت شتاب دهد. لیوینگستون چالش فنی بزرگ‌تری داشت، اما وقتی در ۲ ژانویه ۱۹۳۱ ولتاژ ۱۸۰۰ ولت را روی سیکلوترون ۱۱ اینچی خود اعمال کرد، پروتون‌های ۸۰۰۰۰ ولتی الکترون ولتی در حال چرخش به دور خود شد. یک هفته بعد، او ۱٫۲۲ مگا ولت با ۳۰۰۰ ولت داشت که برای تز دکترا در مورد ساخت آن کافی بود.
توسعه سیکلوترون > توسعه

در چیزی که به یک الگوی تکراری تبدیل می‌شد، به محض اینکه اولین نشانه موفقیت وجود داشت، لارنس شروع به برنامه‌ریزی یک ماشین جدید و بزرگتر کرد. لارنس و لیوینگستون در اوایل سال ۱۹۳۲ طرحی برای یک سیکلوترون ۲۷ اینچی (۶۹ سانتی‌متری) طراحی کردند. آهنربای سیکلوترون ۸۰۰ دلاری ۱۱ اینچی وزنی معادل ۲ تن داشت، اما لارنس یک آهنربای عظیم ۸۰ تنی را پیدا کرد که در یک انبار زباله در پالو آلتو زنگ زده بود. برای ۲۷ اینچی که در اصل در طول جنگ جهانی اول برای تأمین برق یک پیوند رادیویی فراآتلانتیک ساخته شده بود. در سیکلوترون، او ابزار علمی قدرتمندی داشت، اما این به کشف علمی تبدیل نشد. در آوریل ۱۹۳۲، جان کاکرافت و ارنست والتون در آزمایشگاه کاوندیش در انگلستان اعلام کردند که لیتیوم را با پروتون بمباران کرده‌اند و موفق شده‌اند آن را به هلیوم تبدیل کنند. انرژی مورد نیاز بسیار کم بود - در حد توانایی سیکلوترون ۱۱ اینچی. لارنس پس از اطلاع از این موضوع، سیمی را به برکلی فرستاد و از کاکرافت و والتون خواست تا نتایج را تأیید کنند. این تیم تا سپتامبر طول کشید تا این کار را انجام دهد، عمدتاً به دلیل عدم وجود دستگاه تشخیص کافی.
اگرچه اکتشافات مهم از آزمایشگاه تشعشع لارنس دور ماندند، عمدتاً به دلیل تمرکز آن بر توسعه سیکلوترون به جای استفاده علمی از آن، از طریق ماشین‌های بزرگتر خود، لارنس توانست تجهیزات حیاتی مورد نیاز برای آزمایش‌های فیزیک انرژی بالا را فراهم کند. او در اطراف این دستگاه، آزمایشگاهی را ساخت که در دهه ۱۹۳۰ به بزرگ‌ترین آزمایشگاه جهان برای حوزه جدید تحقیقات فیزیک هسته ای تبدیل شد. او در سال ۱۹۳۴ حق ثبت اختراع سیکلوترون را دریافت کرد، که او آن را به شرکت تحقیقاتی، یک بنیاد خصوصی که بسیاری از کارهای اولیه لارنس را تأمین مالی کرد، اختصاص داد.
در فوریه ۱۹۳۶، رئیس دانشگاه هاروارد، جیمز بی کونانت، پیشنهادهای جذابی به لارنس و اوپنهایمر داد. رابرت گوردون اسپرول، رئیس دانشگاه کالیفرنیا، با بهبود شرایط پاسخ داد. آزمایشگاه تشعشع در ۱ ژوئیه ۱۹۳۶ به بخش رسمی دانشگاه کالیفرنیا تبدیل شد و لارنس به‌طور رسمی مدیر آن را با دستیار تمام وقت منصوب کرد و دانشگاه موافقت کرد که سالانه ۲۰۰۰۰ دلار برای فعالیت‌های تحقیقاتی خود (معادل ۳۳۰۰۰۰ دلار در سال ۲۰۲۲).[۴۲] لارنس یک مدل تجاری ساده را به کار گرفت: «او در آزمایشگاه خود با دانشجویان فارغ‌التحصیل و اعضای هیئت علمی جدید دپارتمان فیزیک، با دکترای تازه‌ای که مایل به کار برای هر کاری بودند، و با دارندگان بورسیه تحصیلی و مهمانان ثروتمندی که نمی‌توانستند هیچ خدمتی انجام دهند، کار می‌کرد.