stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
والتر میتل‌هولتسر

| والتر میتل‌هولتسر | والتر میتل‌هولتسر |
| --- | --- |
زادهٔ: ۲ آوریل ۱۸۹۴ سنت گالن سوئیس
درگذشت: ۹ مه ۱۹۳۷ (۴۳ سال) اشتایرمارک اتریش
ملیت: سوئیسی
پیشه(ها): هوانوردی، خلبان، عکاس، کارآفرین
کارفرما: دولت سوئیس
شناخته‌شده برای: عکس‌های هوایی اروپا، آفریقا و خاورمیانه از پایه‌گذاران سوئیس‌ایر
والتر میتل‌هولتسر (به آلمانی: Walter Mittelholzer) (زاده ۲ آوریل ۱۸۹۴ – درگذشته ۹ مه ۱۹۳۷) یک پیشگام هوانوردی سوئیسی بود. او در زمینه‌های خلبانی، عکاسی، مسافرت، نویسندگی و نیز یکی از نخستین کارآفرینان صنعت هوانوردی فعالیت داشت.
زندگی‌نامه

والتر میتل‌هولتسر در ۲ آوریل ۱۸۹۴ سنت گالن سوئیس زاده شد. پدر او نانوا بود. او در سال ۱۹۱۷ گواهینامهٔ خلبانی شخصی خود را دریافت کرد و در سال ۱۹۱۸ نیز دورهٔ آمورش خلبانی نظامی را به پایان رساند.
در ۵ نوامبر ۱۹۱۹ او یک شرکت هواپیمایی برای انجام پروازهای مسافربری و همچنین عکاسی هوایی تاسیس کرد. در سال ۱۹۲۰ این شرکت با شرکت Ad Astra Aero ادغام شد.  میتل‌هولتسر که مدیر و خلبان
میتل‌هولتسر پس از گرفتن گواهینامهٔ خلبانی، دست به سفرهای ماجراجویانه در سراسر نقاط دنیا زد. از آن جمله، نخستین کسی شد که از شمال تا جنوب قارهٔ آفریقا پرواز کرد. این سفر ۷۷ روز طول کشید. میتل‌هولتسر پرواز خود را از زوریخ آغاز کرد و از مسیر اسکندریه به سمت کیپ‌تاون رفت و آن‌جا فرود آمد.
پیش این او اولین کسی بود که در سال ۱۹۲۳ با یک هواپیمای یونکرز، عملیات شناسایی اسپیتس‌برگن را انجام داد. او همچنین نخستین فردی است که از فراز قلهٔ کلیمانجارو گذر کرد.
میتل‌هولتسر در سال ۱۹۳۱ به عنوان مدیر فنی خط هوایی تازه‌تاسیس سوئیس‌ایر منصوب شد که از ادغام شرکت‌های Ad Astra Areo  و Balair تشکیل شد.
او در زمان پرواز، اقدام به عکاسی می‌کرد و دستاوردهای سفرهای پرشمار او به گوشه‌گوشهٔ جهان، عکس‌ها، فیلم‌ها، و نوشته‌های ارزشمندی است که اکنون جزو گنجینه‌های این سرزمین‌ها به‌شمار می‌آید. از جمله میراث باقی‌مانده از او حدود ۱۸۵۰۰ عکس است که در آرشیو تصویر کتابخانه ETH در زوریخ، سوئیس نگهداری می شود.
انتشارات

کتاب «در هواپیما به سمت قطب شمال، اکسپدیشن امدادی یونکرز با آمونسن به اسپیتس‌برگن»، ۱۹۲۳
کتاب «سوئیس از دید پرنده: ۲۷۴ تصویر از مجموعه والتر میتل‌هولتسر»، ۱۹۲۶
کتاب «پرواز پرشین با Otto Flückiger»، ۱۹۲۶
کتاب «پرواز آفریقا»، ۱۹۲۷
کتاب «پرواز آلپاین»، ۱۹۲۸
کتاب «پرواز مدیترانه‌ای با ۱۲۰ عکس هوانوردی توسط والتر میتل‌هولتسر»، ۱۹۳۰
کتاب «پرواز کلیمانجارو»، ۱۹۳۰
کتاب «پرواز دریاچه چاد؛ با فوکر سه‌موتوره سوئیس‌ایر از صحرا به دریاچه چاد»، ۱۹۳۲
کتاب «پرواز حبشه؛ با فوکر سه‌موتوره به دربار نگوس نگستی» با پیش‌گفتاری از رئیس‌جمهور فدرال (مارسل) پیله گولاز، ۱۹۳۴
«عکاسی هوایی»، ۱۹۳۶
«ماجراهای هوانوردی»، ۱۹۳۸
فیلم‌های مستند

در هواپیمای یونکر بر فراز اسپیتسبرگن، ۱۹۲۴
پرواز من به پرشین (Mein Persienflug)، ۱۹۲۵
حبشه، ۱۹۳۴
پیشگام آسمان‌ها، ۱۹۴۷
پرواز ایران

در هر حال در سال ۱۳۰۲ خورشیدی دولت ایران با شرکت هواپیمایی «یونکرس» قراردادی بست و نمایندگی این کمپانی در تهران را بنیاد نهاد و با وارد کردن چند هواپیما، خطوط هوایی تهران، مشهد، شیراز، بندر انزلی و بوشهر برقرار شد. وظیفه اصلی این هواپیماها حمل محموله‌های پستی و مسافر بود.
میتل‌هولتسر در سال ۱۳۰۳ خورشیدی و آستانه سرنگونی سلطنت قاجاریه به ایران آمد. او از طرف شرکت هواپیمایی «یونکرس» مأموریت یافت تا خطوط هواپیمایی ایران را در دوره قاجار بررسی کند‎. هولتسر در پروازش از سوئیس، کشورهای ایتالیا، یونان، ترکیه و عراق را پشت سر گذاشت تا به ایران رسید. او در این سفر خاطرات خود را نوشت‎.[نیازمند منبع]
هولتسر از کرمانشاه به ایران وارد شد و با گذر از همدان و قزوین خویش را به تهران رساند. او همچنین به انزلی رفت و با گذر از قم، کاشان، اصفهان و شیراز به بوشهر رسید و در این راه، عکس‌های پرشماری گرفت؛ عکس‌هایی که داده‌های دست اولی از شیوه زیست ایرانیان در دهه‌های نخست سده بیستم، شهرهای ایران و بناهای تاریخی ایران واگویه می‌کنند.
آنچه در کتاب «سفر به ایران» میتل‌هولتسر توجه خواننده را جلب می‌کند، نثر دشوار و گاه بس شاعرانه نویسنده است. این نثر ریشه در شیوه اندیشه و نگاه رومانتیک او به مشرق زمین از یکسو و نگرش صنعت‌محور او از سوی دیگر دارد. در همان آغاز کتاب او ایران را گهواره بشریت عنوان می‌کند و با نگاه رومانتیک به شرق و ایران به دنبال آن است که گوشه‌های شگفت‌انگیز از زندگی مردم ایران را نشان دهد، هرچند یکسره از بایستگی ساخت راه‌های هوایی برای کوتاه کردن فاصله‌های طولانی شهرهای ایران سخن به میان می‌آورد.
او در بخشی از کتاب خاطرات خود چنین می‌نویسد:
«برای آنکه تصویری صحیح از زندگی مردم ایران ارائه کنم، بی‌تردید باید زبان فارسی را کامل یاد بگیرم و چندین سال با مردم طبقات مختلف این کشور ارتباط داشته باشم. هر تازه‌واردی در برابر فرهنگ کنونی متنوع ایرانی شگفت‌زده می‌شود. فراوانی، تنوع این فرهنگ غنی هر مشاهده‌گری را مسحور خود می‌کند … ایران، این سرزمین کهن با تاریخی افتخارآمیز تا همین چندی پیش به خوابی طولانی فرورفته بود و در حالی که در غرب عصر فرهنگی جدیدی آغاز شده بود، در ایران همان شرایط کهن وجود داشت.»
یادبود

در میان دیگر پیشگامان هوانوردی سوئیس، یادبود او در تمبر پستی سوئیس صادر شده در ژانویه ۱۹۷۷ است.
فیلم مستندی دربارهٔ هولتسر ساخته شده‌است که «پرواز ایران» نام دارد و به پرواز او بر فراز ایران می‌پردازد‎.[نیازمند منبع]
درگذشت

میتل هولتسر در ۹ می ۱۹۳۷ هنگام بالا رفتن از کوه در حادثه‌ای در کوهستان هوخشواب (Hochschwab) استان اشتایرمارک اتریش در سن ۴۳ سالگی درگذشت.
با این وجود روایت دیگری نیز در مورد مرگ او وجود دارد. در این روایت گفته می‌شود که میتل‌هولتسر حین پرواز در سودان در سال ۱۹۳۷ درگذشته است.
بقایای فانی او سوزانده شد و در طاق قوطی مادرش الیزابت "الیز"، مادرش گروندر (1856-1928)، در سالن های کلمباریوم گورستان فلدلی در سنت گالن به خاک سپرده شد. کوزه های حاوی خاکستر پدرش والتر اولریش (1860-1945)، نانوا، و خاکسترهای سه تا از چهار خواهرش نیز بعداً در آنجا دفن شدند.
نگارخانه

هواپیمای فوکر سه‌موتوره میتل‌هولتسر (CH-192)  در کسلا، سودان
تصویر هوایی کانال سوئز
هواپیمای دورنیه کامت شرکت اد آسترا آئرو (CH-171) با خلبانی میتل‌هولتسر در  Kigocna، کنیا (۱۹۲۷)
عکس هوایی از میدان مشق، تهران، ۱۳۰۳ (۱۹۲۵ م)
پرواز یونکرس اف.۱۳ بر فراز تهران سال ۱۳۰۳ (۱۹۲۵ م)
عکس هوایی از باغشاه، تهران، ۱۳۰۳
اولین عکس هوایی از Rapperswil، ۱۹۱۹
تصویر هوایی Bürkliplatz، زوریخ، ۱۹۳۳
پوستر فیلم Mein Persienflug
بنای یادبود میتل‌هولتسر در شرق فرودگاه زوریخ
قبر در سال 2025.
آدرامیتیون

| 0 | 1 |
| --- | --- |
Άδραμύττειον (یونانی باستان): Άδραμύττειον (یونانی باستان)
یافته های باستانشناختی از آدرامیتیون در موزه بالیکسیر: یافته های باستانشناختی از آدرامیتیون در موزه بالیکسیر
موقعیت در ترکیه: موقعیت در ترکیه
مکان: اورن، استان بالیکسیر، ترکیه
منطقه: آئولیس
مختصات: ۳۹°۲۹′۵۲″ شمالی ۲۶°۵۶′۱۵″ شرقی﻿ / ﻿۳۹٫۴۹۷۷۸°شمالی ۲۶٫۹۳۷۵۰°شرقی﻿ / 39.49778; 26.93750
گونه: منطقه مسکونی
آدرامیتیون (به یونانی:Άδραμύττειον؛ لاتین:Adramytteion) یک شهر باستانی یونانی در آئولیس در ترکیه است که در استان بالیکسیر واقع شده‌است.
نام شناسی

در رابطه با نام آدرامیتیون دو تئوری وجود دارد. بر اساس تئوری اول، این شهر توسط آدرامیس پسر الیاتس، فرمانروای لودیه ساخته شده است. برخی نیز معتقدند این شهر حدود هزار سال پیش از لودیها و در دوره مردمی که به زبان لووی سخن میگفتند، ساخته شده و نام آن آدرا-مودرا بوده است.
دوره ها

آدرامیتیون از دورهٔ مس سنگی تا دورهٔ بیزانس مسکونی بوده است و از این جهت، یکی از پر سابقه ترین استقرارهای آناتولی محسوب می شود.
تیگراناکرت

| 0 | 1 |
| --- | --- |
مکان: ایالت باستانی ارزنین در نزدیکی شهر دیاربکر
تاریخ: تاریخ
سازنده: تیگران بزرگ
ساخته‌شده: ۸۳–۷۸ (پیش از میلاد)
دوره‌ها: عصر هلنیستی
تیگراناکرت  (به ارمنی: Տիգրանակերտ) (به لاتین: Tigranocerta) نام شهری باستانی است در کنار شهر سیلوان در خاور دیاربکر در ترکیهٔ کنونی. این شهر را تیگران بزرگ پادشاه ارمنستان در سده یکم پیش از میلاد بنیاد نهاد و نام این شهر به معنی «ساختهٔ تیگران» است. پسوند (وام واژه ایرانی میانه غربی): کرت به معنی کرده و ساخته است و در نام بسیاری از شهرهای منطقه استفاده شده است.‎
تاریخ

تیگران چون محل شهر آرتاشاد پایتخت ارمنستان را که بر ساحل رود ارس و در حوالی شهر فعلی ایروان واقع بود در رابطه با متصرفاتش که گسترش زیادی به سمت جنوب پیدا کرده بود دور از دسترس می‌دید تصمیم به بنای پایتخت تازه‌ای گرفت که به نام خودش تیگراناکرت نامیده شد.
محل شهر خوب انتخاب شده بود، چون برسر زمین‌های اطرافش مشرف و در منطقه‌ای محصور است که هم حاصلخیز است و هم آب فراوان دارد. موقعیت شهر نیز کم مساعد نبود، و چنان‌که چارلزورت می‌نویسد:
«تیگران فهمیده بود که تیگراناکرت در صورت واقع شدن در چنان جایی تبدیل به مرکز تجارتی مهمی بین شرق و غرب خواهد شد و بر راه تجارتی تازه‌ای دست خواهد داشت که رابط مستقیم بین شمال غربی کشور ایران با سرزمین کیلیکیه است.»
شهر به‌طور کامل با کاخ‌های باشکوه و با استحکامات نفوذ ناپذیر ساخته شد. در اطراف کاخ سلطنتی پارکهای وسیع و چندین کمینگاه برای شکار و حوض‌هایی برای پرورش ماهی ایجاد کرده بودند.
مردم‌شناسی

تیگران از ارمنستان عده زیادی از ارمنیان را به آنجا آورد، و نیز از ساکنان کیلیکیه و کاپادوکیه و حتی از سوریه عده‌ای را به آنجا منتقل کرد. لیکن مهمترین قسمت سکنه پایتخت جدید را اگر هم نه از لحاظ کمیت بلکه از نظر کیفیت یونانیان تشکیل می‌دادند.
رقص محلی قفقازی (فیلم)

| رقص محلی قفقازی | رقص محلی قفقازی |
| --- | --- |
کارگردان: الکساندر میشون
تهیه‌کننده: الکساندر میشون
نویسنده: الکساندر میشون
تاریخ‌های انتشار: ۲ اوت ۱۸۹۸
کشور: جمهوری آذربایجان
رقص محلی قفقازی (ترکی آذربایجانی: Qafqaz Rəqsi) یک فیلم صامت و کوتاه آذربایجانی به کارگردانی الکساندر میشون است که در سال ۱۸۹۸ منتشر شد. این فیلم در ۲ اوت ۱۸۹۸ منتشر شد.
شکارچی-گردآورنده قفقاز

شکارچی-گردآورنده قفقاز (به انگلیسی: Caucasus Hunter-Gatherer) که به‌طور خلاصه CHG نامیده می‌شود، اشاره به شکارچی گردآورنده‌های ساکن قفقاز در دوره پارینه سنگی زبرین و میان‌سنگی دارد، یک دودمان ژنتیکی انسان مدرن، که برای اولین بار در مطالعه‌ای در سال 2015 بر اساس ژنتیک جمعیتی چندین جمعیت مدرن اوراسیا غربی (اروپا، قفقاز و خاور نزدیک) شناسایی شد.
این گروه ها همچنین بسیار نزدیک به شکارچیان میان‌سنگی و کشاورزان نوسنگی در فلات ایران هستند که گاه در گروه CHG قرار می گیرند. تباری که ارتباط نزدیکی با کشاورزان دوره نوسنگی ایرانی و CHG دارند، از نواحی شرقی‌تر نیز شناخته شده‌اند، از جمله از مجموعه باستان‌شناسی باکتریا-مارگیانا و تمدن هاراپا/دره سند. شکارچی-گردآورندگان قفقاز و شکارچی-گردآورندگان شرقی به نسبت اجداد گله داران استپ غربی (WSH)، که در دوران مس‌سنگی به طور گسترده در سراسر اروپا و آسیا پراکنده شده بودند، هستند.
قدیمی‌ترین نمونه CHG حدود ۱۳۰۰۰ سال قدمت دارد و در غاری (Satsurblia Cave) در غرب گرجستان یافت شده‌است. شکارچیان قفقاز با نمونه های غارهای Satsurbila و Kotias شناسایی می‌شوند.
مطالعات ژنتیکی

دو نمونه CHG یافت شده در گرجستان هاپلوگروپ J2a و J2b داشتند. مردم CHG سفیدپوست بودند. شکارچی-گردآورنده‌های قفقازی به کشاورزان ایرانی دوره نوسنگی نزدیکی ژنتیکی داشتند. به احتمال زیاد آمیزه ژنتیکی CHG در نیاهندواروپایی های اولیه نقش پررنگی داشت و به قولی ۴۳ درصد از آمیزه هندواروپایی‌های اولیه (فرهنگ گورچالی) به CHG تعلق داشت.
محمد ابراهیم شاپوری

| محمد ابرهیم شاپوری | محمد ابرهیم شاپوری |
| --- | --- |
نماینده دوره‌ هفدهم مجلس شورای ملی: نماینده دوره‌ هفدهم مجلس شورای ملی
حوزه انتخاباتی: جیرفت
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
ملیت: ایرانی
پیشه: سیاستمدار
محمد ابرهیم شاپوری از سیاستمداران ایرانی بود، که در دوره‌  هفدهم بعنوان نماینده جیرفت در مجلس شورای ملی حضور داشت.
عبدالله غنی

| عبدالله غنی | عبدالله غنی |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۱ مارس ۱۹۱۲ میلادی سمرقند، جمهوری شوروی سوسیالیستی ازبکستان
درگذشت: ۲۴ ژانویه ۱۹۸۴ میلادی دوشنبه، تاجیکستان
ملیت: اتحاد جماهیر شوروی
دیگر نام‌ها: (به تاجیکی: Ғанӣ Абдулло)
پیشه(ها): شاعر، و نمایش‌نامه‌نویس
جوایز: ارباب هنر تاجیکستان، و برندهٔ جایزهٔ رودکی
عبدالله غنی (به تاجیکی: Ғанӣ Абдулло) (زادهٔ ۱۱ مارس ۱۹۱۲-درگذشتهٔ ۲۴ ژانویه ۱۹۸۴)شاعر و نمایش‌نامه‌نویس و عضو اتحادیهٔ نویسندگان تاجیکستان بود. وی دارای عنوان ارباب هنر تاجیکستان، و برندهٔ جایزهٔ رودکی تاجیکستان نیز بود.
زندگی

عبدالله غنی در ۱۱ مارس ۱۹۱۲ میلادی در سمرقند متولد شد و در دانشکدهٔ ادبیات دانشگاه ازبکستان (در حال حاضر دانشگاه سمرقند) تحصیل کرد. وی در مؤسسهٔ علمی آموزش و پرورش کمیسیون تحقیقات (۱۹۳۲–۱۹۳۴) به‌عنوان پژوهشگر فعالیت کرد، و عضو نخستین کنگرهٔ نویسندگان شوروی (۱۹۳۴) بود. غنی دبیر گروه اتحادیهٔ نویسندگان (۱۹۳۵–۱۹۳۷)، مدیر ادبی تئاتر درام بود و در ۲۸ ژانویهٔ ۱۹۸۴ میلادی در شهر دوشنبه در تاجیکستان درگذشت.
پرویز رجبی

| پرویز رجبی | پرویز رجبی |
| --- | --- |
سخنرانی پرویز رجبی در گردهمایی جشن تیرگان سال ۱۳۸۷ در آمفی‌تئاتر خانه شهریاران جوان: سخنرانی پرویز رجبی در گردهمایی جشن تیرگان سال ۱۳۸۷ در آمفی‌تئاتر خانه شهریاران جوان
زادهٔ: ۲۷ اردیبهشت ۱۳۱۸ قوچان
درگذشت: ۲۱ بهمن ۱۳۹۰ تهران
ملیت: ایرانی
پیشه(ها): نویسنده، مترجم
آثار:  هزاره‌های گمشده  سده‌های گمشده  جشن‌های ایرانی (پرویز رجبی) 
همسر: لیلی هوشمند افشار
فرزندان: کتایون و بیتا و سام
پرویز رجبی (۲۷ اردیبهشت ۱۳۱۸ تا ۲۱ بهمن ۱۳۹۰) تاریخ‌دان، ایران‌شناس، مترجم، نویسنده و منتقدِ اجتماعی ایرانی بود.
زندگی

در ۲۸ اردیبهشت ۱۳۱۸ در روستای امامقلی، ۳۸ کیلومتری قوچان زاده شد. کودکی را در زادگاه پدرش در روستای آق‌کند، بین میانه و زنجان سپری کرد و در همان‌جا به مدرسهٔ ابتدایی رفت.
زندگی > پیش از انقلاب اسلامی

پدرش از فعالان فرقه دمکرات بود. پس از سقوطِ حکومتِ پیشه‌وری پدرش به شوروی گریخت و او همراه مادر به قوچان رفت و در حالی تحصیل در کلاس اول ابتدایی را ادامه داد که فارسی کمی می‌دانست و در مدرسهٔ پیشین تنها زبان ترکی آذربایجانی را تدریس کرده‌بودند. در مشهد دیپلم گرفت و به استخدام ادارهٔ فرهنگ قوچان (آموزش و پرورش کنونی) درآمد و آموزگاری را پیشه کرد. در سال ۱۳۳۸ به تهران آمد و در بانک صادرات استخدام شد و تا ۱۳۴۲ در آن بانک کار می‌کرد.
در سال ۱۳۴۲ با کمک قاضی خیرخواهی در دادگستری قوچان برای ادامهٔ تحصیل به آلمان رفت. در سال ۱۳۴۹ وقتی از آلمان بازگشت دارای دو دختر به نام‌های کتایون و بیتا بود و از دانشگاه گوتینگن آلمان مدرکِ دکترا گرفته بود. در بازگشت، نخست به استخدام دانشگاه اصفهان درآمد و بعد توسطِ ساواک اخراج شد. پس از اخراج از وزارت علوم و آموزش عالی در سال ۱۳۵۳ سرانجام مرکز تحقیقات ایران‌شناسی را تأسیس کرد.
زندگی > پس از انقلاب اسلامی

پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران، مرکز تحقیقات ایران‌شناسی تعطیل شد و اجازهٔ بازگشت به دانشگاه را نیز به وی ندادند. در آن زمان همسرش لیلی هوشمند افشار به همراه او مهد کودک لیلی (که در آن زمان بزرگترین مهد کودک ایران بود) را تأسیس کردند. کار اداره و گاه رانندگیِ یکی از سرویس‌های این مهد کودک به مدت ده سال تنها شغلی بود که او داشت.
در ۱۳۶۷ مجدداً به آلمان رفت و به مدتِ ۶ سال به پژوهش و تدریس در دانشگاه ماربورگ و گوتینگن مشغول بود. در ۱۳۶۹ دیوان عدالت اداری رأی به محکومیتِ دانشگاه در اخراج وی داد ولی این رأی توسط دانشگاه نادیده گرفت شد. سرانجام در ۱۳۷۳ به ایران بازگشت و ریاستِ بخشِ ایران‌شناسی دایرةالعمارف بزرگ اسلامی را به عهده گرفت.
زندگی > سال‌های پایانی عمر

در سال ۱۳۷۹ بر اثر سکته مغزی و فلج شدن نیمی از بدن خانه‌نشین شد ولی پژوهش و ترجمه را ادامه داد. پرویز رجبی در پاییز و زمستان ۱۳۸۹ یک دورهٔ سختِ بیماری و شیمی‌درمانی را تحمل کرد و سرانجام، در ساعتِ ۲۲:۱۵ دقیقهٔ روز جمعه ۲۱ بهمن ۱۳۹۰ در خانهٔ خواهر کوچکترش که پس از مرخصی از بیمارستان برای مراقبت به آنجا منتقل شده بود درگذشت.
دستگیری پسر

سام رجبی پسر وی است که در سال ۱۳۹۶ در جریان بازداشت فعالان محیط زیست در ایران، زندانی شد.
کتاب‌شناسی > تألیف

از آثار تألیفی او در زمینه تاریخ و ایران‌شناسی می‌توان به مجموعه‌های تاریخی زیر اشاره کرد:
کریم خان زند و زمان او، ۱۳۵۲، ۱۳۵۴، ۱۳۵۶، ۱۳۷۵
معماری ایران در عصر پهلوی، ۱۳۵۶
جندق و ترود دو بندر فراموش شده کویر بزرگ نمک، ۱۳۵۳، ۱۳۵۶، ۱۳۸۴
جشن‌های ایرانی، ۱۳۵۸، ۱۳۷۵، ۱۳۸۵
تاریخ خط میخی فارسی باستان، ۱۳۵۹
مهر ایران، ۱۳۷۷
تخت جمشید بارگاه تاریخ، ۱۳۷۷
ارج نامه شهریاری، ۱۳۸۰
ایران‌شناسی، فرازها و فرودها، ۱۳۸۱
هزاره‌های گمشده: اهورامزدا، زرتشت، اوستا، جلد ۱، ۱۳۸۰، ۱۳۸۳
هزاره‌های گمشده: هخامنشیان به روایت، جلد ۲، ۱۳۸۰، ۱۳۸۳
هزاره‌های گمشده: از خشایارشا تا فروپاشی هخامنشیان، جلد ۳، ۱۳۸۰، ۱۳۸۳
هزاره‌های گمشده: اشکانیان، جلد ۴، ۱۳۸۱، ۱۳۸۳
هزاره‌های گمشده: ساسانیان، جلد ۵، ۱۳۸۲، ۱۳۸۳
ترازوی هزارکفه، ۱۳۸۳
شما در این خانه حقی ندارید، ۱۳۸۳
ایران، ۱۳۸۴
سده‌های گمشده، مجلد ۱، از فتح ایران به دست اعراب تا برآمدن صفاریان (۱۳۸۵)
سده‌های گمشده، مجلد ۲، صفاریان، سامانیان، غزنویان، غوریان (۱۳۸۵)
سده‌های گمشده، مجلد ۳، علویان، دیلمیان، آل زیار و آل بویه (۱۳۸۵)
سده‌های گمشده، مجلد ۴، سلجوقیان (۱۳۸۷)
سده‌های گمشده، مجلد ۵، اتابکان، له‌له شاهان، خوارزمشاهیان(۱۳۸۹)
سده‌های گمشده، مجلد ۶، مغولها و ایلخانان در ایران(۱۳۹۰)
فرمایش‌های شاهان، آماده چاپ در سال ۱۳۸۵
سفرنامه اونور آب، ۱۳۸۴–۱۳۸۵
خوشا شیراز…، زیر چاپ، ۱۳۸۵
کاشان، نگین انگشتری تاریخ ایران (۱۳۹۰)
تاریخ ایران در دوره ایلامی، مادی و هخامنشی (کتاب درسی دانشگاه پیام نور) ۱۳۸۴
تاریخ ایران در دوره سلوکیان و اشکانیان (کتاب درسی دانشگاه پیم نور) ۱۳۸۴
کتاب‌شناسی > ترجمه

ده‌ها جلد کتاب در مورد تاریخ ایران و ایران‌شناسی را به زبان فارسی ترجمه کرده‌است.
| سال | نام کتاب | نویسنده |
| --- | --- | --- |
| ۱۳۵۴ | کویرهای ایران | سون هدین |
| ۱۳۵۴ ۱۳۸۱ | مارکوپولو در ایران | آلفونس گابریل |
| ۱۳۵۵ | سفرنامه نیبور | کارستن نیبور |
| ۱۳۵۵-۱۳۸۵ | ماه عسل ایرانی | ویلهم لیتن |
| ۱۳۸۳–۱۳۷۵ | از زبان داریوش (ده چاپ) | هایدماری کخ |
| ۱۳۸۵ | یافته‌های نو | والتر هینتس |
| ۱۳۸۵ | داریوش و ایرانیان جلد ۱ | والتر هینتس |
| ۱۳۸۵ | داریوش و ایرانیان جلد ۲ | والتر هینتس |
| ۱۳۸۰ (آماده چاپ) | نامنامه ایران باستان |  |
| ۱۳۸۸ | شهریاری ایلام | والتر هینتس، |
|  | هنر جهان اسلام | ارنست گروبه |
| ۱۳۹۲ | سفرنامه والتر هینتس | والتر هینتس |
کتاب‌شناسی > داستان

شهرما (مجموعه قصه)، ۱۳۵۲، ۱۳۸۴
ماهی قرمز حوض همسایه (مجموعه قصه)، ۱۳۵۷
دشنه و سیب گمشده (رمان)، ۱۳۷۹
لاهوت (رمان)، ۱۳۸۴
سیمرغ (رمان)، ۱۳۸۵
گزیده سروده‌های دکتر پرویز رجبی نیز با نام «دیوار نوشت‌ها» به کوشش محمد صادقی و توسط نشر پایان در بهار ۱۳۹۰ منتشر شده‌است
امپراتور جونا

امپراتور جونا (به ژاپنی: 淳和天皇 Junna-tennō); c. ۷۸۵ – ۱۱ ژوئن ۸۴۰ (سن ۵۵)  پنجاه و سومین امپراتور ژاپن بود.
همسران

یکی از همسران خواهر ناتنی او، شاهدخت امپراتوری کوشی (高志内親王؛ 789–809)، دختر امپراتور کانمو بود.
هماگران

| هماگران | هماگران |
| --- | --- |
روستا: روستا
کشور: ایران
استان: اصفهان
شهرستان: کوهپایه
بخش: بخش تودشک
دهستان: جبل
جمعیت: ۴۲ نفر (سرشماری ۹۵)
هماگران روستایی از توابع بخش تودشک شهرستان کوهپایه در استان اصفهان ایران که در شمال شهرستان ورزنه واقع شده است
جمعیت

این روستا در دهستان جبل قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۲۴ نفر (۸خانوار) بوده‌است.
کاروانسراهای ایرانی

| میراث جهانی یونسکو | میراث جهانی یونسکو |
| --- | --- |
رباط شرف: رباط شرف
مکان: ایران 
معیار ثبت: فرهنگی: (ii), (iii)
شمارهٔ ثبت: ۱۶۶۸
تاریخ ثبت: ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۳ (طی نشست ۴۵)
کاروانسراهای ایرانی (به انگلیسی: The Persian Caravanserai) عبارت است از ۵۴ کاروانسرا در ۲۴ استان کشور ایران که ۲۶ شهریور ۱۴۰۲ در جریان چهل و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در ریاض در فهرست میراث جهانی قرار گرفتند. این مجموعه جهانی به عنوان بیستمین و هفتمین اثر جهانی ایران شناخته می‌گردد.
کاروانسراهای ایرانی ثبت‌شده در فهرست میراث جهانی متعلق به دوره ساسانی تا پایان دوره قاجار هستند و عبارتند از: دیر گچین، قلعه سنگی، رباط شرف، سنگی انجیره، جمال‌آباد، عباس‌آباد تایباد، فخر داوود، شیخعلی‌خان، مرنجاب، امین‌آباد، گبرآباد قمصر، کوهپایه، گز، مهیار، مزینان، ایزدخواست، فخرآباد، سرایان، قصر بهرام، سنگی آهوان، آجری آهوان، میامی، عباس‌آباد تایباد، میاندشت، زین‌الدین، میبد، فرسفج، خواجه‌نظر، دهدشت، بیستون، گنجعلی‌خان، گویچه‌بیل، شاه‌عباسی خوی، صائین، تی تی، باغ شیخ، زعفرانیه، رباط مهر، ینگه‌امام، بستک، برازجان، آجری انجیره، افضل، نیستانک، چاه کوران، چمشک، رشتی، خرانق، تاج‌آباد، رباط ده محمد، خان، چهل‌پایه، سعدالسلطنه و رباط قلی.
پیشینه و کارکرد

مقالهٔ اصلی: کاروانسرا
کاروانسراهای ایران از دوران باستان نقش استراحت‌گاهی در کناره راه‌ها برای مسافران ایفا کرده و برای کاروان‌ها، زائران و مسافران سرپناه، غذا و آب فراهم می‌کردند. این کاروانسراها محلی برای تبادل ارزش‌های انسانی بوده و در طول تاریخ کاروانیان مختلف در این محل به تبادل افکار، فرهنگ‌ها و ارزش‌های انسانی می‌پرداختند و کاروانسرا از این جهت اهمیت بسیاری داشته است. این کاروانسراها مستقیماً درگیر تحولات اجتماعی، فرهنگی بوده‌اند، به گونه‌ای که تأثیر آن را در ادبیات، شعر، نقاشی، مینیاتور، موسیقی و همچنین معماری می‌توان دید.
آرتور پوپ، ایران‌شناس برجسته، کاروانسراها را هم‌قدمت تاریخ تجارت می‌داند و معتقد است کاروانسراها در وحدت و رفاه ایران مؤثر بودند و به همین جهت شاه عباس صفوی تشویق شده تا ساخت کاروانسراها در سراسر ایران را رونق دهد. به گفته پوپ، برحسب یک توافق عمومی تمام کاروانسراهای زیبا به شاه عباس نسبت داده شده اما ساخت کاروانسرا از قدیم رونق داشته و در طول تاریخ ایران ادامه پیدا کرده است.
گفته می‌شود زمانی در امتداد شاهراه‌های ایران ۱۰۰۰ کاروانسرا (در هر ۳۶ کیلومتر یک کاروانسرا) وجود داشته است تا رفت‌وآمد و تجارت بین شهرها و حتی بین کشورها را رونق ببخشد. هرچند حالا تعداد کمتری از کاروانسراها باقی مانده اما همچنان صدها کاروانسرا در سراسر ایران وجود دارد و حدود ۷۰۰ کاروانسرا در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌اند.
ایران تنها در مسیرهای تجاری تاریخی خود از جمله جاده ابریشم که آسیا و اروپا را به هم متصل می‌کند، بیش از ۲۰۰ کاروانسرا دارد.
معماری

معماری کاروانسراهای ایرانی متناسب با استفاده از آن بوده و سازندگان تلاش می‌کردند تا بیشترین سودمندی را در ساخت سازه لحاظ کرده و با کمترین سازه، بیشترین استفاده از فضا را داشته باشند. در میان چند صد کاروانسرای موجود در ایران، هیچ دو کاروانسرایی پلان‌های مشابه یکدیگر ندارند و حتی دو کاروانسرای پشت سر هم در یک مسیر کاروانی نیز مانند هم نیستند.
آرتور پوپ، کاروانسراهای ایران را یکی از پیروزی‌های بزرگ معماری ایران توصیف می‌کند و معتقد است هیچ جای دیگر جز کاروانسرا نمی‌توانیم هماهنگی کامل‌تری در عملکرد و ساختار پیدا کنیم.
بیشترین نوع پلان معماری استفاده‌شده در ساخت کاروانسراهای ایرانی، پلان‌های چهارگوشه و دارای حیاط مرکزی است. در این نوع پلان، کاروانسراها در ظاهر به یکدیگر شبیه هستند؛ اما در جزئیات، معماری و چینش فضاها با یکدیگر تفاوت‌های زیادی دارند. معماری حیاط مرکزی نیز به این دلیل رونق داشته که در شرایط بد آب‌وهوایی این شکل از معماری درون‌گرا کارکرد بهتری داشته است.
در این نوع معماری، اطراف حیاط حجره‌ها و شاه‌نشین‌ها قرار داشتند و در پشت حجره‌ها، به صورت طولی و دالانی، شترخوان قرار داشته که ورودی و شکل آن بسته به هر کاروانسرا متفاوت بوده است.
هرچند معماری عمده کاروانسراها به شکل حیاط مرکزی بوده؛ اما این شکل نیز فرم‌های مختلفی داشته است؛ برای نمونه برخی کاروانسراها مانند کاروانسرای امین‌آباد معماری هشت‌ضلعی یا در مناطق سردسیر کاروانسرای سرپوشیده نیز مرسوم بوده است؛ مانند کاروانسرای خوی. فرم دایره‌ای نیز در برخی کاروانسراها استفاده شده؛ مانند کاروانسرای زین‌الدین در یزد و همچنین فرم هشت‌ضلعی نامنتظم مانند کاروانسرای سنگی انجیره. کاروانسراهای داخل بافت شهری مانند کاروانسرای سعدالسلطنه در قزوین و کاروانسرای افضل در شوشتر نیز با وجود حیاط‌های مستطیل، فرم ارگانیک خود را دارند.
از نظر مقایسه، تفاوت کاروانسراهای ایرانی با چند نوع دیگر از کاروانسراهای موجود در خارج از ایران در شکل و نقشه است، زیرا به نظر می‌رسد نوع دیگر کاروانسراها از نمونه‌های اولیه ایرانی آمده است.
ثبت جهانی

در چهل و پنجمین کمیته میراث جهانی یونسکو که در شهریور ۱۴۰۲ در شهر ریاض عربستان سعودی برگزار شد، پرونده ۵۶ کاروانسرای تاریخی ایران از ۲۴ استان مورد بررسی قرار گرفت.
به دنبال گزارش مثبت نماینده ایکوموس (کنوانسیون میراث جهانی) دربارهٔ وضعیت مرمت و نگهداری و ارزش تاریخی این کاروانسراها و اظهارات نمایندگان برخی کشورها در موافقت با این پرونده، و پس از حذف دو کاروانسرای صفوی در آذربایجان شرقی (کاروانسرای یام) و اصفهان (کاروانسرای عباسی) و با انجام اصلاحاتی در بخش‌ها و بندهایی از آن، سرانجام در مجموع ۵۴ کاروانسرا در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت جهانی شد. به دلیل بازسازی دو کاروانسرای یام و عباسی (مادرشاه) اصفهان با مصالح جدید، یونسکو اصالت این بنا را قانع‌کننده ندانست و این دو کاروانسرا که به هتل تبدیل شده‌اند، از فهرست پیشنهادی ایران حذف شدند.
نماینده وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ایران در اجلاس یونسکو توضیح داد که ایران پرونده ۵۶ کاروانسرا را ارائه کرده، در حالی که بیش از ۷۰۰ کاروانسرا را ثبت ملی کرده است. به گفته وی، ایران چند معیار را برای انتخاب این ۵۴ کاروانسرا از جمله معماری و دوره‌های تاریخی درنظر گرفته است و این آمادگی را دارد که دو کاروانسرا را به پیشنهاد ایکوموس حذف و در آینده آن‌ها را به این پرونده الحاق کند.
ثبت جهانی > معیارها

در پرونده مربوط به کاروانسراهای ایران در یونسکو تأکید شده است که کاروانسراها یکی از مهم‌ترین اشکال معماری ایرانی هستند که باعث توسعه مسیرها و نیازهای مرتبط با خواسته‌ها و مقتضیات سفر شده‌اند.
کاروانسراهای ثبت‌شده با مقایسه نقشه ۲۰۰ کاروانسرا انتخاب شده‌اند که دربارهٔ ویژگی آن‌ها در پرونده موجود در یونسکو آمده است که هیچ‌یک از آن‌ها نقشه تکراری ندارند، بنابراین مشهود است که کاروانسراها نتیجه و محصول خلاقیت و نبوغ معماران ایرانی در طول تاریخ است.
از نظر قدمت، کاروانسراهای ثبت‌شده متعلق به دوره ساسانی تا قاجار هستند ولی به دلیل رونق ساخت کاروانسراها در دوره صفوی، تعداد آثار ثبت‌شده آن دوره بیشتر از دیگر دوره‌های تاریخی است. سه کاروانسرا از این مجموعه دارای پیشینه ساسانی هستند:کاروانسرای پرند تهران که مربوط به اواخر دوره ساسانی است، کاروانسرای نوشیروان سمنان که به نظر باستان‌شناسان احتمالاً پیشینه ساسانی دارد و کاروانسرای دیر گچین قم که به استناد منابع مختلف پیشینه ساسانی دارد؛ هرچند که ساختمان فعلی این کاروانسرا مربوط به دوره صفوی است. کاروانسراهای جدیدتر شامل سعدالسلطنه، بستک و فخرآباد است که در دوره قاجار ساخته شده و در فهرست جهانی قرار گرفته‌اند.
علاوه بر قدمت تاریخی و تنوع طرح و پلان کاروانسراها، یکی از مهم‌ترین معیارهای انتخاب آنها وضعیت مرمت، نگهداری و حفظ اصالت آنها بوده است. محل قرارگیری و تنوع اقلیمی، معیار دیگری است که در انتخاب کاروانسراها برای ثبت جهانی مدنظر قرار گرفته است. از اقلیم‌های کوهستانی، جلگه‌ای، دشت و کویر و همه نقاط ایران، کاروانسراهایی در این پرونده وجود دارد.