فهرست واژه‌های عربی با ریشه فارسی
ج

جادر: چادر؛ تنها کاربرد چادر آیین زناشویی و سوگواری
جادُم: گاودم؛ گونه‌ای ساز بادی ارتشی تاریخی
جاده: راه
جار: همسایه
جارکون: پوست درخت گردو؛ عربی‌شدهٔ گردکان
جاروف: جاروب
جاسوس: خبرچین، خبرگزار
جالق: جوال؛ گالک: جوال خاک‌کشی که بر ستور بار می‌کنند.
جالی: درخت اراک که از آن چوب مسواک می‌سازند.
جام: جام، پیالهٔ شیشه، تختهٔ شیشه
جام‌العدل: پیاله‌ای که همگی درونهٔ خود را فرومی‌ریزد
جام‌الجور: پیاله‌ای که بخشی از درونهٔ خود را نگه‌می‌دارد
جام‌خانه: گنجهٔ شیشه‌ای
جامسه: باقلای قبطی
جامکیه: دستمزد کارکنان کشوری؛ از «جامک» (رخت)
جاموس: گاومیش
جانباز: جانباز، ازجان‌گذشته
جانبَخشان: نامگذاری ویژه‌ای در ستاره‌شمری و اختربینی
جاورس: ذرت خوشه؛ ارزن؛ گاورس
جاوشیر: انگُم گیاهی دارویی؛ گاوشیر
جاوشیه: سرپرست یک گروه سرباز؛ از چاووش
جاه: پایگاه، جایگاه، رده؛ از گاه
جاهنبار :گاهنبار
جای: چای (ریشه چینی)
جِبز: درشت‌خو و فرومایه؛ از گبز
جِبس: سنگدل، پست، فرومایه، ترسو
جِبسین: سنگ گچ
جُبّه: روپوش، بالاپوش
جِتر: چتر
جدر: مزد آوازه‌خوان؛ از گذر (نادان)
جُدوار: جدوار، ژدوار؛ زد برابر انگُم (صمغ) است. ژدوار/جُدوار برابر با صمغ‌آسا، انگم‌آسا
جُذاذ: رخت پاره
جُراز: شمشیر برنده؛ از گراز: چوبی که با آن شبان گوسفند را راند.
جَرامِقَه: گروهی از ایرانیان که در استان بو اردشیر (موصل) عراق نشیمن داشتند؛ مفرد:جرمقانی
جُربان: گریبان
جَربانه: زن بدخو و درشتگو؛ گران‌بد
جربایه از چهارپایه؛ تخت خواب
جُربُز: مرد نیرومند؛ گربز
جرجان: شهر گرگان (استرآباد)
جرجانیه: گرگانک؛ اورگنج مرکز استان خوارزم (ازبکستان کنونی)
جَرجَرایا: شهری در کنار دجله نزدیک نعمانیه امروزی؛ گرگر
جَرجَس: جرجست؛ برای لاک به کار می‌رفته تا برروی آن مُهر کنند.
جرداب: گرداب
جرمدانق: گرم‌دانه
جرذق: گردهٔ نان
جرذبان: موش بیابانی؛ گرزه
جرذبان: گرده‌بان؛ کسی که در سفره دست بر گردهٔ نان گذارد تا دیگران نخورند؛ آزمند در خوردن
جردب: گرده‌بان
جرذناج: یک خوراکی؛ گردناو/ گردناگ یک جور کباب
جُرز: گرز آهنین
جرس: زنگ
جرفاذقان: گلپایگان
جُرَّق: کوزهٔ آب
جرقه جرقه، شراره آتش
جرکاه: چارگاه؛ نغمه‌ای در دستگاه راست؛ در موسیقی ایرانی کنونی دستگاهی جداگانه است.
جرم: سرزمین گرم، گرمسیر
جرماذق
جَرماز: کاخی ساسانی در تیسپون؛ گرماز؛ پسوند «از» در «شیراز» هم هست.
جرمق: گرمک
جرمل: گرماله
جرنبذ: گران‌بد
جرنبده: کسی که مادرش پس از مرگ شوهر همسر گیرد.
جرنفس: بزرگ و نیرومند از مردم و ستور (چارپا)
جروخ: دژکوب چرخدار؛ از «چرخ»
جروهق: گلولهٔ پشمی؛ گروهه
جرّه: کوزهٔ آب؛ گره
جریال: گونه‌ای مِی؛ رنگ سرخ؛ گریال
جِریان: جریال
جریب: جریب؛ از ریشه سریانی (؟)
جَرین: جای مویز خشک کردن؛ از جر (شکاف) یا گری (پیمانه)
جَزّ: گز
جزاب: یک گیاه؛ گزبا
جزاف: گزاف، برآورد
جُزدان: جای کاغذ، کیسهٔ پول
جَزَر: گزر، هویج
جَزمازَق: دارویی گیاهی؛ گزمازوک؛ میوهٔ درخت گز
جزیر: سخن‌چین؛ گریز (چغلی‌کننده)
جزیه: مالیات سرانه؛ گزیت
جَسَّ: کوک کرد؛ از «کَش»
جِسر: پلی از چند کشتی
جشمیزج: داروی چشم‌درد
جَسّه: گروهی از مردمان؛ گشت
جصّ: گچ
جعجوله: کاکل
جفنق: جفنه؛ مرغی زرد و فراخ‌چشم
جفت‌آفرید: میوهٔ یک درخت
جفت‌بلوط: پوست میوهٔ بلوط
جَفر: دانش ناشناختهٔ پیشگویی سرنوشت
جُفرَیٰ: کاسبرگ گل خرما؛ کُفرا
جفراء: جفری
جقل: شگال، شغال
جک: چِک
جکه: چکه، قطره
جُلّ: جل اسب و استر؛ گل سرخ
جُلاب: گلاب
جُلّار: گلار (گل‌آور)؛ گلستان، باغ
جَلبانه: جربانه؛ چرپانه
جلْبَنانه: جربانه
جُلبان: گلبن
جلبهنک: گیاه دارویی
جلجل: چند زنگوله به هم پیوسته
جلجلان: گونه‌ای زهر
جُلسان: گلشن
جلستان: گلستان
جلفاط: کلفات؛ میخ یا ریسمان برای دوختن تخته‌های تنهٔ کشتی
جُلفُت: سیب ترش
جُلفَر: گلپر
جلفق: درآبزون، اتاق چوبی؛ کلبک؛ کلبه
جُلَق: گل سرخ، گلَک
جُلنار: گلنار؛ گل انار
جلنجبین: گل‌انگبین
جُلنبوب: گل+ انبوب (نی)
جلنجوج :پودنه بیابانی
جلنجونه: شعار ایرانی
جُلندی: بدکاره؛ گلنده برابر ب روسپی
جلنده: جلندی
جلنسرین: گل نسرین
جلوز: نگهبان فرماندار؛ جلویز
جُلاحِق: گلولهٔ فلاخن؛ گروهک
جُمار: دل درخت خرما؛ مغز سر درخت خرما؛ پنیر خرما
جمان: دانه گرد از سیم ساخته شده به سیمای مروارید؛ از «گمان»؛ مرواریدنما
جمجه: چمچه (کمچه/کفچه)؛ قاشق
جَمدار: جامه‌دار؛ آینه‌دار شاه
جَمسفَرَم: جم+اسپرم؛ ریحان سلیمانی
جَمَشت: سنگی زیبا و کم‌بها سرخ یا کبود؛ گمست
جَمهوری: نبیذ انگور سه‌ساله، شراب مستی‌آور
جَمین: ابزار کوتاه کردن مو؛ قیچی
جَنابذ: گناباد
جُناود: گناباد
جَنّابه: گناوه
جُناح: گناه، پروا
جناغ: هلال قلتاق زین
جُنبَج: گندهٔ بلند
جنفج: جنبج
جنبخ: جنبج
جنبذ: گنبد
جنبذالرمان: گلنار پیش از شکفتن
جند: لشکر؛ از «گند» در گندآور (سپهسالار)
جُندار: شهربان
جندبادستر: تخم سگ آبی
جندره: خط راهنما روی زمین برای کندن پی ساختمان؛ نقش جامه
جندی‌سابور: گندی‌شاپور
جَنزار: زنگار
جنزیر: زنجیر
جُنک: ساز چنگ
جنکال: چنگال
جَوارِش: گونه‌ای حلوا؛ از «گوارش»
جوارش‌الملک: یک نوشینهٔ پزشکی؛ خسروگوارش؛ گوارش شاهگان
جوارش‌العود: گونه‌ای گوارش که در آن عود هندی به کار می‌رود.
جوارشنات: گوارشها
جوازق: کوازه؛ هاون چوبین و سنگین
جوبار: جوی آب
جویبار: جوبار
جوبانان: گوپانان؛ از «گاوپان»؛ چرانندهٔ گاو
جوجه
جوخ: کندال، گودی
جوخان: چرخشت خرما
جؤذر: بچه آهو، کُرهٔ گاو کوهی
جور: شهر گور؛ فیروزآباد فارس
جورَب: جوراب
جورق: شترمرغ نر؛ گورگ
جورَه: گودال، کندال؛ گوره
جوز: گوز؛ گردکان
جَوزاب: گوزاب؛ خوراکی از گوشت و برنج و نخود و گردکان
جوزاهنج: دارویی هندی
جوزجان: گوزگان؛ از روستاهای بلخ
جوزجانان: جوزجان
جوزجنیا: گیاه دارویی؛ گوزگیاه
جوزجندم: چیزی سیاه میانه گیاه و خاک؛ گوزگندم
جوزق: پنبه؛ گوزگ، غوزگ؛ کاسبرگ بوتهٔ پنبه
جوزماثل: میوه‌ای دارویی
جوزه: یک نوش‌آب
جوزهر: گوزهر؛ زبانزد اخترشناسی
جوزینق: حلوای گردو
جوزینج: جوزینق
جوسَق: کوشک
جوشن: زره بافته از زنجیره‌های کوچک
جوق: جوخ؛ دسته و گروه
جوقه: جوخ
جَون: رنگ
جوهر: سنگ گرانبها؛ گوهر
جهاره: خوش‌اندامی؛ چهره
جهانه: کنیزک؛ کهانه
جهبله: زن زشت؛ کهبل، کهبله
جهرمیه: پارچه‌ای کلفت بافته در شهر جهرم
جهنم: دوزخ؛ از جهنم و جهان (چاه ژرف)
جهبذ: صراف ماهر؛ گهبذ (گنجور و سررشته‌دار در دوره ساسانی)
جهبر: شیر ماده؛ هژبر
جهر: چهره
جهنام: چاه عمیق
جیدر: جیتر
جیتر: مرد کوتاه و کوچک؛ از «کهتر»
جیدری: جیتر
جیدران: جیتر
جعدر: جیتر
جعدری: جیتر
جیدار: درختی است.
جیرون: چراغ؛ جرونده
جیسران: گونه‌ای خرما
جیلان: گیلان
جیومرت: کیومرث
چارک: چارک، چهاریک، چهاریکم؛ بیشتر برای ربع ساعت کاربرد دارد.
چارکاه: چهارگاه؛ دستگاهی در موسیقی برابر با دستگاه چهارم
چاره: چاره، راهکار
چاک: گشودگی سه گوش در دو سوی قبا
چرپایه: چارپایه، چهارپایه
چرخ: نام دسته ای از ابزارهای گِرد در دوران مغول
چرغد: چارقد؛ یک گونه روسری زنان برای نماز و کهنسالان
چهار: چهار
چهره: چهره، سیما، ریخت