ایوالت فون کلایست
ورماخت > جنگ جهانی دوم > شوروی

ارتشبد فون کلایست در جریان عملیات بارباروسا، تهاجم آلمان به شوروی که از ۲۲ ژوئن سال ۱۹۴۱ آغاز شد، فرماندهی گروه زرهی ۱ از گروه ارتش جنوب را بر عهده داشت. نیروهای او به قصد سلطه بر کی‌یف، نقش سرنیزه زرهی گروه ارتش را ایفا می‌کردند. روز دوم عملیات با شکست دفاع مرزی توسط پیاده‌نظام، نیروهای فون کلایست وارد خاک شوروی شدند. در مواجهه با ضد حملات ارتش سرخ، این نیرو در عرض ده روز ۱۲۰۰ تانک دشمن را از میان بردند. با وجود مقاومت شدید دشمن، فون کلایست در محور کی‌یف به تدریج در خطوط آن نفوذ نمود و در نهایت در پشت خطوط مقدم ارتش سرخ به آزادی در تحرک دست یافت. او سپاه ۳ موتوریزه را جهت سلطه بر کی‌یف به عنوان گذرگاه رود دنیپر اعزام کرد. درحالیکه در این زمان هیتلر خواهان تصرف سریع کی‌یف توسط او بود، فون کلایست اوایل ماه ژوئیه به دستور فرماندهی گروه ارتش جنوب، نیروهای خود را از غرب کی‌یف به سمت جنوب چرخش داد تا قوای دشمن را در ناحیه اومان به محاصره درآورد. این اقدام موجب غافل‌گیری عملیاتی دشمن شد. هیتلر نیز در نهایت به این نتیجه رسید که از قوای زرهی فون کلایست جهت یورش مستقیم به شهر بسیار مستحکم کی‌یف استفاده نکند. با ضد حمله ارتش سرخ از جانب رود دنیپر، فون کلایست وادار شد سپاه ۱۴ موتوریزه را مجدداً متوجه شرق کند تا تنها سپاه ۴۸ موتوریزه به حرکت به سمت اومان ادامه دهد. ضد حمله شوروی نتوانست موجب توقف حرکت فون کلایست شود.
پس تکمیل و انهدام محاصره اومان، فون کلایست دوباره رو به رود دنیپر آورد. طبق فرمان فرماندهی عالی نیروی زمینی آلمان، فون کلایست موظف شد با عبور از دنیپر به سمت شمال حرکت کند تا در همکاری با نیروهای ارتشبد هاینتس گودریان از شمال، محاصره دیگر علیه دشمن در ناحیه کی‌یف ایجاد گردد. تا این زمان تنها ۳۳۱ تانک گروه زرهی او معادل ۵۳ درصد میزان روز ۲۲ ژوئن، به صورت عملیاتی باقی مانده بود. فون کلایست سپاه ۴۸ موتوریزه را مأمور به گذر از دنیپر در پشت سر ارتش هفدهم از ناحیه کرمنچوک کرد. بارندگی و گل‌آلود شدن راه‌ها پیشروی نیروهای او را با اختلال مواجه ساخته بود. همین مسئله سبب شد نقطه اتصال برنامه‌ریزی‌شده ۵۰ کیلومتر به جنوب منتقل شود. در نهایت نیروهای زرهی فون کلایست روز ۱۳ سپتامبر به قوای گودریان در گروه زرهی ۲ متصل گشتند و محاصره ناحیه کی‌یف را تکمیل کردند.
یگان زرهی ارتشبد فون کلایست روز ۶ اکتبر با ارتقا سطح، به «ارتش یکم زرهی» تغییر عنوان داد. هدف بعدی او روستوف-نا-دونو بود. به هر صورت، در جریان پیشروی در عمق اراضی روسیه، فرسایش بالا، خرابی‌های مکانیکی ادوات و طول بیش از حد خطوط تدارکاتی، ارتش زرهی تحت امر فون کلایست را تا هنگام رسیدن به روستوف-نا-دونو در میانه ماه نوامبر، به شدت تضعیف کرد. پس از سه روز نبرد، نیروهای او این شهر را روز ۲۰ نوامبر تصرف نمودند. با این وجود، در مقابل ضد حملات قدرتمند دشمن، فون کلایست قادر به حفظ شهر نشد. به هر صورت، روز ۱۷ نوامبر سال ۱۹۴۲ برگ‌های بلوط به نشان صلیب شوالیه او افزوده شد.
ماه مه سال ۱۹۴۲، فون کلایست نقشی کلیدی در نبرد دوم خارکوف ایفا کرد. دو ارتش زرهی تحت فرماندهی او ضد حمله بهاره ارتش سرخ را در این ناحیه متوقف ساختند و حدود ۲۵۰ هزار نفر از قوای دشمن را به اسارت گرفتند. در جریان مورد آبی، عملیات تهاجمی ورماخت به سمت میدان‌های نفتی قفقاز در جنوب، فون کلایست هدایت ارتش یکم زرهی متشکل از هشت لشکر را بر عهده داشت. سرنیزه زرهی او تا اوایل ماه اوت به مایکوپ در شمال قفقاز رسید اما ماه بعد پیشروی در رود ترک متوقف گردید. فون کلایست در این موقعیت در برابر دشمنانی بسیار قدرتمندتر قرار گرفته بود درحالیکه خطوط تدارکاتی او بسیار طولانی شده بود و نیروی کمکی و سوخت مورد نیاز او مکرراً به نبردگاه استالینگراد منتقل می‌گشت. روز ۵ نوامبر سال ۱۹۴۲، لشکر سیزدهم زرهی از ارتش زرهی فون کلایست به پنج کیلومتری اوردژونیکیدزه در اوستیای شمالی رسید. این محل شرقی‌ترین نقطه‌ای بود که ورماخت به آن دست یافت.
ارتشبد فون کلایست روز ۲۱ نوامبر سال ۱۹۴۲ به فرماندهی گروه ارتش آ منصوب و مأمور به حفظ جنوبی‌ترین مواضع در قفقاز شد. این در حالی بود که با ادامه نبرد در استالینگراد، خطوط پشت سر او مداوما در خطر قطع شدن توسط دشمن قرار داشت. فون کلایست روز ۱ فوریه سال ۱۹۴۳ به درجه فیلدمارشالی ترفیع یافت. پس از شکست ورماخت در استالینگراد، فون کلایست در نهایت مجوز عقب کشیدن نیروهای ۴۰۰ هزار نفری خود را دریافت کرد. این عقب‌نشینی تا رود دنیپر به شکل ماهرانه‌ای توسط او انجام گرفت.