stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
جغرافیای نیوزیلند
جغرافیای طبیعی

نیوزیلند در اقیانوس آرام جنوبی در مدار ۴۱ درجه جنوبی و ۱۷۴ درجه شرقی، واقع شده‌است. این کشور طولانی و باریک است و ۱٫۶۰۰ کیلومتر در امتداد محور شمال-شمال شرق خود با حداکثر عرض ۴۰۰ کیلومتر امتداد دارد. مساحت آن ۲۶۷٬۷۱۰ کیلومتر مربع است که آن را به ششمین کشور جزیره‌ای بزرگ تبدیل می‌کند.
وانگاری
آوکلند
هامیلتون
فاکتانی
گیسبورن
نیپیر
نیوپلیموث
پالمرستون نورث
نلسون
بلنیم
گریماث
کرایست‌چرچ
کویینزتاون
دنیدن
اینورکارگیل
کوه کوک
دریای تاسمان
اقیانوس آرام
حدود ۶۰۰ جزیره نیوزیلند به این کشور ۱۵٫۱۳۴ کیلومتر خط ساحلی و منابع دریایی گسترده بخشیده‌اند. نیوزیلند نهمین منطقه بزرگ ویژه اقتصادی در جهان را داراست، با مساحت ۴٬۰۸۳٬۷۴۴ کیلومتر مربع که بیش از ۱۵ برابر مساحت خود کشور است.
جزیره جنوبی بزرگترین توده سرزمین نیوزیلند و دوازدهمین جزیره بزرگ جهان است. این جزیره در امتداد طول خود توسط کوه‌های آلپ جنوبی تقسیم شده‌است. در سمت شرقی این جزیره دشت‌های کانتربری واقع شده در حالی که ساحل غربی به داشتن سواحل خشن، بارندگی زیاد، تراکم بسیار زیاد بوته‌های بومی و یخچال‌های طبیعی مشهور است.
جزیره شمالی دومین جزیره بزرگ و چهاردهمین جزیره بزرگ جهان است. این جزیره با تنگه کوک از جزیره جنوبی جدا شده و کمترین فاصله این دو با هم ۲۳ کیلومتر است. جزیره شمالی نسبت به جزیره جنوبی کوهستان کمتری دارد، اگرچه یک زنجیره از رشته‌کوه‌های باریک کمربندی در سمت شمال به شرق در آن تشکیل می‌دهد که تا ۱۷۰۰ متر ارتفاع می‌گیرد. بخش اعظم جنگل بازمانده در کشور در این کمربند و سایر مناطق کوهستانی و تپه‌ماهورها قرار دارد.
جزیره شمالی دارای قله‌های آتشفشانی زیادی است و بزرگترین دریاچه نیوزلند (دریاچه تاپو) را هم در خود جای داده. علاوه بر جزایر شمالی و جنوبی، پنج جزیره بزرگ مسکونی نیوزیلند عبارتند از جزیره استوارت (در ۳۰ کیلومتری جنوب جزیره جنوبی)، جزیره چتم (حدود ۸۰۰ کیلومتری شرق جزیره جنوبی)، جزیره گریت بریر (در خلیج هوراکی)، جزیره دورویل (در آبراهه مارلبورو) و جزیره وایهیکی (حدود ۲۲ کیلومتری مرکز اوکلند).
جغرافیای انسانی

جزیره جنوبی کمی کمتر از یک چهارم جمعیت کشور را شامل می‌شود. بیش از سه چهارم جمعیت نیوزلند در جزیره شمالی زندگی می‌کنند و یک سوم از کل جمعیت ساکن منطقه آوکلند است. اوکلند که ۴۶ درصد از کل رشد جمعیت نیوزیلند را به خود اختصاص داده همچنین سریع‌ترین منطقه در حال رشد است.
اکثر مردم بومی مائوری (۸۷ درصدشان) در جزیره شمالی زندگی می‌کنند. اندکی کمتر از یک چهارم (۲۴ درصد) مائوری‌ها در آوکلند زندگی می‌کنند.
نیوزیلند کشوری است عمدتاً شهرنشین که ۸۷٫۲ درصد از مردم آن در یک منطقه شهری زندگی می‌کنند. حدود ۷۳٫۷ درصد از جمعیت در ۱۷ منطقه اصلی شهری (جمعیت ۳۰٬۰۰۰ نفر یا بیشتر) زندگی می‌کنند و ۵۴٫۴ درصد در چهار شهر بزرگ آوکلند، کرایست‌چرچ، ولینگتون و هامیلتون ساکنند. تراکم جمعیت نیوزلند در حدود ۱۸ نفر در هر کیلومتر مربع و از پایین‌ترین‌ها در جهان است.
رایج‌ترین زبان در کشور، انگلیسی (۸۹٫۸ درصد) است که در نیوزیلند گویش‌ها و لهجه‌های گوناگونی دارد. زبان مائوری که ۳٫۵ درصد از مردم کشور به آن سخن می‌گویند در نورثلند، گیزبرن و خلیج پلنتی که جمعیت زیادی از مائوری‌ها دارد صحبت می‌شود. زبان مائوری گویش‌های متعددی دارد که برجسته‌ترین تقسیم میان آن‌ها بین قبایل شمالی و جنوبی است.
طیف گسترده‌ای از زبان‌های دیگر تقریباً ۶ درصد باقی مانده از زبان‌های رایج در نیوزیلند را تشکیل می‌دهند. زبان‌های ساموآیی، هندی، فرانسوی و گویش‌های گوناگون چینی رایج‌ترین آن‌هاست. زبان‌های اقلیت‌های خارجی در شهرهای اصلی، به ویژه در آوکلند که گروه‌های مهاجرتی اخیر در آن ساکن شده‌اند متمرکزند.
آب‌وهوا

مهم‌ترین عواملی که بر آب و هوای نیوزیلند تأثیر می‌گذارند عبارتند از عرض جغرافیایی معتدله؛ وزش بادهای غالب از غرب؛ محیط اقیانوسی؛ و کوه‌ها، به ویژه کوه‌های آلپ جنوبی. آب و هوا عمدتاً معتدل است با متوسط دمای ۸ درجه سانتی‌گراد در جزیره جنوبی تا ۱۶ درجه سانتی‌گراد در جزیره شمالی. ژانویه و فوریه گرم‌ترین ماه‌هال سال و ژوئیه سردترین ماه سال است.
در نیوزیلند، جدا از اوتاگوی مرکزی، دامنه تفاوت‌های منطقه‌ای دما چندان بزرگ نیست، اما هوا می‌تواند به سرعت و به‌طور غیرمنتظره تغییر کند. در نورثلند شرایط نیمه‌گرمسیری تجربه شده‌است.
اکثر مناطق پست و مسکونی کشور بین ۶۰۰ تا ۱۶۰۰ میلی‌متر بارندگی دارند که بیشترین میزان بارندگی در سواحل غربی جزیره جنوبی و کمترین آن در ساحل شرقی جزیره جنوبی و حوضه‌های داخلی، عمدتاً در دشت‌های کانتربری و حوضه مرکزی اوتاگوی مرکزی (حدود ۳۵۰ میلی‌متر) است. کرایست‌چرچ خشک‌ترین شهر نیوزیلند است و حدود ۶۴۰ میلی‌متر بارش دارد، در حالی که همیلتون مرطوب‌ترین است و بیش از دو برابر آن، یعنی ۱۱۳۲ میلی‌متر باران دریافت می‌کند. بارش در اوکلند کمی کمتر از این عدد است. مرطوب‌ترین منطقه کشور ناحیه ناهموار فیوردلند، در جنوب غربی جزیره جنوبی است که بین ۵۰۰۰ تا ۸۰۰۰ میلی‌متر باران دارد. در دره‌های جداافتاده این ناحیه بارش به ۱۵۰۰۰ میلی‌متر می‌رسد که از پرباران‌ترین محل‌ها در جهان به‌شمار می‌آیند.
شاخص فرابنفش می‌تواند در گرم‌ترین روزهای سال در شمال جزیره شمالی بسیار بالا و شدید باشد. این تا حدودی به دلیل آلودگی نسبتاً کم هوا در کشور در مقایسه با بسیاری از کشورهای دیگر و ساعات آفتاب زیاد است. نیوزیلند ساعات آفتابی بسیار زیادی دارد که بیشتر مناطق آن سالانه بیش از ۲۰۰۰ ساعت آفتاب دریافت می‌کنند. آفتابی‌ترین مناطق نلسون/مارلبورو و خلیج پلنتی (خلیج فراوانی) با ۲۴۰۰ ساعت آفتاب در سال هستند.
کوه‌ها، آتشفشان‌ها و یخچال‌ها

جزیره جنوبی بسیار کوهستانی‌تر از جزیره شمالی است، اما فعالیت‌های آتشفشانی کمتری را نشان می‌دهد. ۱۸ قله با ارتفاع بیش از ۳۰۰۰ متر در آلپ جنوبی وجود دارد که به طول ۵۰۰ کیلومتر در جزیره جنوبی امتداد دارند. نزدیک‌ترین کوه‌هایی که از نظر ارتفاع از آن فراتر می‌روند در استرالیا یافت نمی‌شوند، بلکه در گینه نو و قطب جنوب هستند. آلپ جنوبی علاوه بر قله‌های مرتفع، شامل یخچال‌های طبیعی عظیمی مانند یخچال طبیعی فرانتس یوزف و یخچال طبیعی فاکس نیز می‌شود. مرتفع‌ترین کوه این کشور کوه کوک است. ارتفاع آن از سال ۲۰۱۴ به دلیل رانش زمین و فرسایش بعدی به ۳۷۲۴ متر (کاهش از ۳۷۶۴ متر قبل از دسامبر ۱۹۹۱) کاهش یافته است. دومین قله بلند کوه تاسمان با ارتفاع ۳۴۹۷ متر است.
فلات آتشفشانی جزیره شمالی، بخش عمده‌ای از مرکز این جزیره را با آتشفشان‌ها، فلات‌های آتشفشانی و دریاچه‌های دهانه آتشفشانی می‌پوشاند. سه آتشفشان بلند این منطقه عبارتند از: کوه روپهو (۲۷۹۷ متر)، کوه تاراناکی (۲۵۱۸ متر) و کوه کوه نائاراهو (۲۲۸۷ متر). فوران‌های بزرگ روپهو به‌طور تاریخی تقریباً هر ۵۰ سال یکبار، در سال‌های ۱۸۹۵، ۱۹۴۵ و ۱۹۹۵–۱۹۹۶ رخ داده‌اند. فوران کوه تاراورا در سال ۱۸۸۶ که در نزدیکی روتوروا واقع شده است، بزرگ‌ترین و مرگبارترین فوران نیوزیلند در ۲۰۰ سال گذشته بوده و بیش از ۱۰۰ نفر را کشته است. زنجیره کوهستانی دیگری از ولینگتون تا دماغه شرقی در جزیره شمالی کشیده شده است. این رشته‌کوه‌ها شامل تاراروا و کایماناوا می‌شوند.
دامنه‌های پایین‌تر کوه‌ها پوشیده از جنگل‌های بومی است. در ارتفاعات بالاتر، بوته‌ها و سپس چمنزارهای علفی دیده می‌شوند. توندرای کوهستانی شامل گیاهان بالشتکی و گیاهان علفی است؛ بسیاری از این گیاهان گل‌های سفید و زرد دارند.
بخشی از رشته کوه آلپ جنوبی که از قله همیلتون مشاهده می‌شود
نمای فلات مرکزی از جاده بیابانی که سه قله فعال را نشان می‌دهد: رواپهو پوشیده از برف (سمت چپ)، نگاوروهو مخروطی (مرکز) و تونگاریرو گنبدی پهن (راست)
غارها

شبکه‌های غاری نیوزیلند سه منشأ اصلی دارند: هوازدگی شیمیایی سنگ آهک توسط آب (کارست)، غارهای گدازه‌ای و فرسایش توسط امواج (غارهای دریایی). بنابراین، توزیع سنگ آهک، سنگ مرمر (سنگ آهک دگرگون‌شده) و آتشفشان‌ها، محل غارها را در داخل نیوزیلند تعیین می‌کند. مناطق اصلی توپوگرافی کارست، منطقه وایتومو و تپه تاکاکا در منطقه تایمان هستند. سایر مکان‌های قابل توجه در ساحل غربی، خلیج هاوکی و فیوردلند هستند.
غارهای گدازه‌ای (دالان‌های گدازه) معمولاً در جریان‌های گدازه تشکیل می‌شوند که گران‌روی کمتری دارند و به‌طور معمول از بازالت تشکیل می‌شوند. هنگامی که فورانی رخ می‌دهد، لایه بیرونی جریان گدازه سخت می‌شود، در حالی که قسمت داخلی مایع باقی می‌ماند. گدازه مایع به بیرون جریان می‌یابد زیرا توسط پوسته سخت شده در بالا عایق شده است. این غارها در مناطقی یافت می‌شوند که آتشفشان‌های بازالتی نسبتاً جدیدی در نیوزیلند وجود دارد، مانند میدان آتشفشانی اوکلند، به‌ویژه در رانگیتوتو، کوه ایدن و ماتوکوتورورو.
توزیع غارهای دریایی پراکنده‌تر است و محل و جهت‌گیری آنها توسط ضعف در سنگ زیرین کنترل می‌شود. از آنجایی که شبکه‌های غاری هزاران سال طول می‌کشد تا توسعه یابند، اکنون می‌توانند از آبی که آنها را تشکیل داده است، چه از طریق تغییر در سطح دریا یا جریان آب‌های زیرزمینی، جدا شوند. اگر با رشد یک غار، در جایی دیگر به سطح زمین برسد، به یک طاق طبیعی تبدیل می‌شود، مانند طاق‌های حوضه اوپارارا در نزدیکی کارامئا.
رودخانه‌ها و دریاچه‌ها

نسبت مساحت نیوزیلند (به استثنای مصب‌ها) که توسط رودخانه‌ها، دریاچه‌ها و برکه‌ها پوشیده شده است، بر اساس ارقام پایگاه داده پوشش زمین نیوزیلند، ۱٫۶٪ است. اگر آب‌های آزاد مصب، جنگل‌های حرا و پوشش گیاهی نمکی علفی را در نظر بگیریم، این رقم ۲٫۲٪ می‌شود.
مناطق کوهستانی جزیره شمالی توسط رودخانه‌های زیادی بریده شده‌اند که بسیاری از آن‌ها خروشان و غیرقابل کشتیرانی هستند. شرق جزیره جنوبی با رودخانه‌های شریانی پهن مانند وایراو، وایماکاریری و رانگیتاتا مشخص می‌شود. این رودخانه‌ها که از یخچال‌های طبیعی سرچشمه می‌گیرند، در دشت‌های شنی به چندین شاخه تقسیم می‌شوند. طول کل رودخانه‌های کشور بیش از ۱۸۰۰۰۰ کیلومتر (۱۱۰۰۰۰ مایل) است. رودخانه وایکاتو که از جزیره شمالی می‌گذرد، با طول ۴۲۵ کیلومتر (۲۶۴ مایل) طولانی‌ترین رودخانه است. رودخانه‌های نیوزیلند دارای صدها آبشار هستند. پربازدیدترین مجموعه آبشارها، آبشار هوکا است که دریاچه تاپو را تخلیه می‌کند.
دریاچه تاپو که در نزدیکی مرکز جزیره شمالی قرار دارد، بزرگ‌ترین دریاچه از نظر مساحت سطحی در کشور است. این دریاچه در یک کاسه آتشفشانی ایجاد شده توسط فوران اُروآنوئی قرار دارد که بزرگ‌ترین فوران در جهان در ۷۰۰۰۰ سال گذشته است. ۳۸۲۰ دریاچه با مساحت سطحی بزرگتر از یک هکتار وجود دارد. بسیاری از دریاچه‌ها به عنوان مخازن برای پروژه‌های برق آبی استفاده شده‌اند.
تالاب‌های ساحلی

تالاب‌ها بیشترین تمرکز حیات وحش را در بین هر زیستگاه دیگری پشتیبانی می‌کنند. نیوزیلند دارای شش سایت به مساحت تقریباً ۵۵۱ کیلومتر مربع (۲۱۳ مایل مربع) است که در فهرست تالاب‌های با اهمیت بین‌المللی (سایت‌های رامسر) گنجانده شده‌اند، از جمله تالاب وانگامارینو.
یک تجزیه و تحلیل سنجش از دور جهانی اخیر نشان داد که ۱۱۹۱ کیلومتر مربع (۴۶۰ مایل مربع) پهنه گلی در نیوزیلند وجود دارد که آن را به ۲۹مین کشور از نظر مساحت پهنه گلی تبدیل می‌کند.
جغرافیای کشاورزی

تنها بخش کوچکی از زمین‌های نیوزیلند برای کشاورزی مناسب است. این کشور به عنوان بزرگ‌ترین صادرکننده گوسفند در جهان، بیشتر بر دامداری، به ویژه تولید لبنیات و گوشت گاو و گوسفند، تمرکز دارد. علاوه بر این، ماهیگیری و باغداری (به ویژه کیوی، هلو و شلیل) نیز از فعالیت‌های مهم کشاورزی در این کشور هستند. فاصله نیوزیلند از بازارهای جهانی و تنوع آب و هوایی، ارتفاع و کیفیت خاک در مناطق مختلف، بر جغرافیای کشاورزی این کشور تأثیر گذاشته است.
از سال ۲۰۰۷، حدود ۵۵ درصد از زمین‌های نیوزیلند به کشاورزی اختصاص داشته است. بیشتر این زمین‌ها به دامداری اختصاص دارد. با این حال، مساحت زمین‌های کشاورزی از سال ۲۰۰۲ کاهش یافته است.
موقعیت دورافتاده نیوزیلند باعث شده تا آفات کمتری به محصولات کشاورزی این کشور آسیب بزنند، اما در عین حال، این کشور در برابر بیماری‌ها و آفات جدید آسیب‌پذیرتر است. یکی از نگرانی‌های عمده کشاورزان، افزایش سریع جمعیت خرگوش‌های وحشی است که از دهه ۱۹۳۰ به این کشور وارد شده‌اند. این خرگوش‌ها به زمین‌های کشاورزی آسیب می‌زنند، علف‌ها و محصولات را می‌خورند و باعث فرسایش خاک می‌شوند. برای کنترل این آفت، در سال ۱۹۹۷ یک ویروس کشنده خرگوش به‌طور غیرقانونی در نیوزیلند منتشر شد که در ابتدا بسیار مؤثر بود، اما پس از مدتی خرگوش‌ها نسبت به آن مقاوم شدند. در سال ۲۰۱۸، گونه جدیدی از این ویروس منتشر شد که امید می‌رود بتواند ۴۰ درصد از جمعیت خرگوش‌ها را از بین ببرد. اگرچه این اقدام مورد انتقاد فعالان حقوق حیوانات قرار گرفته است، اما کشاورزان از آن استقبال کرده‌اند.
کشاورزی و دامداری در نیوزیلند مسئول تولید تقریباً نیمی از گازهای گلخانه‌ای این کشور هستند. این گازها عمدتاً متان و اکسید نیتروژن هستند که از طریق فعالیت‌های کشاورزی و دامداری تولید می‌شوند. افزایش دی‌اکسید کربن در جو، به رشد سریع‌تر گیاهان کمک می‌کند، اما تغییرات آب و هوایی در درازمدت می‌تواند با افزایش سیل و خشکسالی، کشاورزان را تهدید کند. به عنوان مثال، پرورش‌دهندگان کیوی در سال‌های اخیر به دلیل زمستان‌های گرم و خشکسالی با مشکلاتی مواجه شده‌اند، اما صنعت لبنیات توانسته است خود را با تغییرات آب و هوایی سازگار کند.
خطرات طبیعی

سیل:سیل رایج‌ترین بلای طبیعی در نیوزیلند است. سامانه‌های آب‌وهوایی که باران سنگین می‌آورند، این کشور را فرا می‌گیرند. سکونتگاه‌ها معمولاً نزدیک به مناطق کوهستانی هستند که به دلیل اثر کوه‌نگاری، بارندگی بسیار بیشتری نسبت به مناطق کم ارتفاع دارند. جویبارهای کوهستانی که به رودخانه‌های اصلی می‌ریزند، به سرعت بالا می‌آیند و اغلب از کناره‌های خود سرریز می‌کنند و مزارع را با آب و گل و لای می‌پوشانند. نظارت دقیق، پیش‌بینی آب و هوا، خاکریزها، سدها و برنامه‌های جنگل‌کاری مجدد در مناطق کوهستانی، بدترین اثرات را کاهش داده است.
زمین‌لرزه:
نیوزیلند سالانه حدود ۱۴۰۰۰ زمین‌لرزه را تجربه می‌کند، که برخی از آن‌ها بیش از ۷ ریشتر هستند. از سال ۲۰۱۰، چندین زمین‌لرزه بزرگ (M7، M6.3، M6.4، M6.2) و کم‌عمق (همه کمتر از ۷ کیلومتر) بلافاصله در زیر کرایست‌چرچ رخ داده است. این زمین‌لرزه‌ها منجر به ۱۸۵ کشته، تخریب گسترده ساختمان‌ها و روان‌گرایی قابل توجه خاک شده است. این زمین‌لرزه‌ها در نتیجه برخورد مداوم صفحه اقیانوس آرام با صفحه هند-استرالیا در غرب و شمال شهر، تنش توزیع شده در صفحه اقیانوس آرام را آزاد می‌کنند.
فعالیت‌های آتشفشانی و سونامی:
فعالیت‌های آتشفشانی بیشتر در فلات آتشفشانی مرکزی جزیره شمالی رایج است. سونامی‌هایی که نیوزیلند را تحت تأثیر قرار می‌دهند با حلقه آتش اقیانوس آرام مرتبط هستند.
خشکسالی و آتش‌سوزی:
خشکسالی‌ها منظم نیستند و عمدتاً در اوتاگو و دشت‌های کانتربری و کمتر در بیشتر جزیره شمالی بین ژانویه و آوریل رخ می‌دهند. آتش‌سوزی جنگل‌ها قبل از ورود انسان به نیوزیلند نادر بود. در طول فصل تابستان مشخص، روشن کردن آتش در فضای باز در زمین‌های حفاظتی عمومی ممنوع است.
محیط زیست و بوم‌شناسی

نیوزیلند به دلیل انزوای جغرافیایی ۸۰ میلیون سالهٔ خود، دارای گونه‌های گیاهی و جانوری منحصربه‌فردی است. جنگل‌های بومی این کشور با درختان همیشه سبز مانند کائوری و راش جنوبی پوشیده شده‌اند. همچنین، پرندگان متنوعی در نیوزیلند زندگی می‌کنند که برخی از آن‌ها مانند کیوی، کاکاپو، تاکاهه و مرغ بیشه (وکا) قادر به پرواز نیستند. ورود انسان‌ها به این جزیره و همراه داشتن حیواناتی مانند سگ، موش، گربه و … باعث انقراض بسیاری از گونه‌های بومی، از جمله پرنده موآی غول‌پیکر، شده است. امروزه، گونه‌های مهاجم همچنان تهدیدی جدی برای گیاهان و جانوران بومی نیوزیلند هستند، اما فعالان محیط زیست در این کشور روش‌های نوآورانه‌ای را برای حفاظت از حیات وحش در معرض خطر به کار گرفته‌اند.
حدود نیمی از جنگل‌های نیوزیلند پس از ورود انسان‌ها و به دلیل آتش‌سوزی از بین رفته است. بخش زیادی از جنگل‌های باقی‌مانده نیز پس از ورود اروپایی‌ها برای ایجاد زمین‌های کشاورزی و دامداری قطع شده‌اند، به‌طوری که اکنون تنها ۲۳ درصد از مساحت نیوزیلند را جنگل‌ها تشکیل می‌دهند.
آلودگی، به‌ویژه آلودگی آب، یکی از مهم‌ترین مشکلات زیست‌محیطی نیوزیلند است. کشاورزی، نیروگاه‌های آبی، توسعه شهری، گونه‌های مهاجم و تغییرات آب‌وهوایی، کیفیت آب شیرین را تهدید می‌کنند. با وجود این، بخش زیادی از زباله‌های خانگی و صنعتی در نیوزیلند فیلتر و گاهی بازیافت می‌شوند.
محلی در نزدیکی کویینزتاون، اوتاگو، جزیره جنوبی. دید از ریمارکبلز
برخی از مناطق زمین، دریا، رودخانه‌ها یا دریاچه‌ها به موجب قانون محافظت می‌شوند، بنابراین گیاهان، جانوران، اشکال زمین و سایر ویژگی‌های متمایز آن‌ها از آسیب در امان هستند. نیوزیلند دارای سه مکان میراث جهانی، ۱۳ پارک ملی، ۳۴ منطقه حفاظت‌شده دریایی و هزاران منطقه حفاظت‌شده طبیعی، تاریخی، تفریحی و… است. سازمان حفاظت از محیط زیست (DOC) مسئول مدیریت ۸٫۵ میلیون هکتار زمین عمومی (تقریباً ۳۰٪ از کل مساحت زمین نیوزیلند) است.
فرهنگ عامه

چشم‌انداز متنوع نیوزیلند در برنامه‌های تلویزیونی مانند «هرکول: سفرهای افسانه‌ای» و «زینا: شاهدخت جنگجو» ظاهر شده است. تعداد فزاینده‌ای از فیلم‌های بلند به خاطر مناظر نیوزیلند، از جمله «ارباب حلقه‌ها»، در این کشور فیلمبرداری شده‌اند.
نیوزیلند اغلب به اشتباه از نقشه‌های جهان حذف می‌شود. انزوای جغرافیایی فیزیکی کشور، اندازه نسبتاً کوچک (در مقایسه با استرالیا) و موقعیت آن در پایین سمت راست بسیاری از نقشه‌ها مانند سیستم تصویر مرکاتور از دلایل این موضوع هستند. این پدیده به‌طور گسترده مورد توجه قرار گرفته و یک جامعه ردیت اختصاصی دارد.
جغرافیای نیوزیلند
خلیج‌های کنگره‌دار در سواحل شمالی و غربی دریاچه تاوپو نمونه‌ای از حاشیه‌های دهانه‌های آتشفشانی بزرگ هستند. کاسه‌های آتشفشانی که آن‌ها را احاطه کرده‌اند در طول فوران بزرگ اروآنوئی شکل گرفته است.
فیوردلند تحت سلطه دره‌های شیب‌دار و تراشیده شده توسط یخچال‌های طبیعی است.
کوه کوک، آن‌طور که از دره هوکر دیده می‌شود
چشم‌انداز روستایی در نزدیکی روآپِهو
تابلوی آلودگی آب در رودخانه وایماکاریری
ورزشگاه انقلاب کرج

| 0 | 1 |
| --- | --- |
نام کامل: ورزشگاه انقلاب کرج
محل: کرج، ایران
بازگشایی: اسفند ۱۳۸۴
مالک: وزارت ورزش و جوانان
گرداننده: اداره کل ورزش و جوانان البرز
نوع زمین: چمن طبیعی
گنجایش: ۱۵٬۰۰۰ نفر
مستاجرها: فرد البرز شهرداری نوشهر
ورزشگاه انقلاب کرج یک ورزشگاه در شهر کرج است. این ورزشگاه ۱۵٫۰۰۰ گنجایش دارد.
رویداد مهم > جشن قهرمانی سایپا در لیگ برتر

باشگاه فوتبال سایپا در فصل ۸۶_۱۳۸۵ از سری مسابقات لیگ برتر فوتبال ایران به قهرمانی دست پیدا کرد. این تیم در این فصل در ورزشگاه اختصاصی خود یعنی ورزشگاه انقلاب کرج به مصاف حریفان رفت. تیم سایپا در دیدار آخر خود در ورزشگاه انقلاب کرج و در حضور بیش از ۱۵۰۰۰ نفر با برتری در مقابل باشگاه مس کرمان، به قهرمانی رسید. به دلیل وجود فاصله بین نرده‌های ورودی این ورزشگاه ، حدود ۲۰۰۰ نفر پس از پایان بازی، وارد زمین چمن ورزشگاه شدند و در جشن قهرمانی به همراه بازیکنان سایپا شرکت کردند.
رویداد مهم > میزبانی لیگ قهرمانان آسیا

این ورزشگاه با تأیید کنفدراسیون فوتبال آسیا (AFC) توانست جواز میزبانی در لیگ قهرمانان آسیا ۲۰۰۸ را برای بازی‌های تیم سایپا تهران را بر عهده بگیرد. برای اولین بار بازی تیم‌ها سایپا و الوصل امارات که با برتری ۲ بر ۰ تیم فوتبال سایپا به پایان رسید در تاریخ ۲۹ اسفند ۱۳۸۶ از سری مسابقات جام باشگاه‌های آسیا در این ورزشگاه انجام شد.
اما در ادامه نتوانست این جواز را حفظ کند و بازی سایپا با بنیادکار ازبکستان که ادامه بازی‌های جام باشگاه‌های آسیا ۲۰۰۸ بود، در ورزشگاه آزادی انجام پذیرفت.
رویداد مهم > جشن قهرمانی سپاهان در لیگ برتر

تیم فوتبال سپاهان در فصل ۹۰–۱۳۸۹ از سری مسابقات لیگ برتر فوتبال ایران در بازی پایانی خود در ورزشگاه انقلاب کرج به دیدار سایپا تهران رفت. این تیم که از پیش قهرمانی خود را مسجل کرده بود با وجود باخت به سایپا قهرمان شد و قهرمانی خود را در این ورزشگاه جشن گرفت.
رویداد مهم > بازی‌های تیم ملی

در ۱۳ اردیبهشت ۱۳۹۱ بازی دوستانه بین تیم‌های ملی فوتبال ایران و موزامبیک در این ورزشگاه انجام شد که با نتیجهٔ سه بر صفر سود تیم ملی ایران پایان یافت.
در ۱۲ اسفند ۱۳۹۲ بازی مرحله مقدماتی جام ملت‌های آسیا ۲۰۱۵ بین تیم‌های ملی فوتبال ایران و کویت در این ورزشگاه انجام شد که با نتیجهٔ سه بر دو به سود تیم ملی فوتبال ایران پایان یافت.
کلیسای حواری ارمنی

نشان کلیسای حواری ارمنی
|  کلیسای حواری ارمنی Armenian Apostolic Church Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի |  کلیسای حواری ارمنی Armenian Apostolic Church Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի |
| --- | --- |
Հայ Առաքելական Եկեղեցի: Հայ Առաքելական Եկեղեցի
کلیسای جامع اچمیادزین، کلیسای مادر کلیسای حواری ارمنی: کلیسای جامع اچمیادزین، کلیسای مادر کلیسای حواری ارمنی
طبقه‌بندی: ارتدوکسی مشرقی
سیاست: اپیسکوپلین
رهبر: جاثلیق تمام ارمنیان گارگین دوم
منطقه: ارمنستان، جماعت ارمنیان پراکنده
زبان: ارمنی کلاسیک
مقرها: کلیسای جامع اچمیادزین، Mother See of Holy Etchmiadzin, واغارشاپات، ارمنستان
بنیان‌گذار: گریگور روشنگر حواری ناتانائیل و تادئوس از طریق خلافت رسولی، توسط سنت
خاستگاه: ح. سده ۱ میلادی
انشقاق از: پاتریارک قسطنطنیه در شورای دوم دوین (۵۵۴)
اعضا: ۹٬۰۰۰٬۰۰۰ (خود اظهاری)
وبگاه رسمی: www.armenianchurch.org
کلیسای حواری ارمنی یا به اختصار کلیسای ارمنی (به ارمنی: Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի) یک کلیسای قومی، مختص ارمنی‌هاست و اعضای این کلیسا تنها افرادی هستند که با هویت ارمنی متولد شده‌اند. کلیسای ارمنی گاهی با نام کلیسای گریگوری به‌کار می‌رود و علت آن رسمیت یافتن آن در ارمنستان توسط گریگور روشنگر می‌باشد و گاهی ارمنی‌ها خود را لوساوُرچاکان می‌نامند، یعنی متعلق به کلیسای گریگور لوساوُریچ که اصولاً صحیح نیست زیرا نام کلیسای ارمنی همان‌گونه که در بالا ذکر شد کلیسای حواریون ارمنی می‌باشد.
اکثر مردم ارمنی‌ پیرو این کلیسا هستند و گروهی اقلیت در کلیساهای دیگر شرکت دارند: کلیسای کاتولیک از سده ۱۷م. کلیسای ارمنی‌های پروتستان یا کلیسای انجیلی ارمنی، کلیسای آدونتیست‌های ارمنی (یا شنبه داران)، ارمنی‌های کاتولیک کارملیت، کلیسای جماعت ربانی و جماعت برادری، کلیسای گواهان یهوه.
علت مردمی و ملی بودن کلیسای ارمنی، مردم نقش مهمی در اداره مسایل کلیسایی، دینی و حوزه‌های اسقفی ایفا می‌کنند. کلیسای ارمنی از همان ابتدا دارای روحیه و ماهیت مردمی بوده‌است. چنان‌که آگاتانگغوس تاریخ‌نگار ارمنی سده پنجم ذکر کرده تیرداد سوم ارمنستان که برای انتخاب گریگور روشنگر به رهبری کلیسای ارمنی شورایی متشکل از سپاهیان و رؤسای خاندان‌های مختلف و اشراف در شهر واغارشاپات تشکیل گردد؛ و از همین‌جا همواره مردم چه در انتخاب رؤسای حوزه‌های اسقفی و چه در انتخاب جاثلیق شرکت داشته در انجام امور جاری کلیسا نقش مهمی دارند.
شرکت زنان در جلسات و هیئت‌های ملی و کلیسایی و همچنین حق انتخاب کردن و انتخاب شدن با تصمیم و فرمان رسمی کشیش خریمیان هایریک تحقق یافت.
عیسی مسیح

عیسی مسیح هم‌زمان با آغاز نبوت خویش، حواریون را از آنچه که باید در آینده انجام دهند آگاه نمود و برای تحقق این آرمان‌ها آنان را با سلاح ایمان و ثبات رأی مجهز نمود. او پس از فرارسیدن لحظه موعود و عروجش به آسمان، اراده و خواست خویش را این چنین برای آنان بیان نمود:
«بنابراین بروید و همه ملل را به پیروی از من ترغیب کنید. آنان را به نام پدر، پسر و روح‌القدس تعمید دهید، به آن‌ها بیاموزید هر آنچه را که من به شما آموختم و من همیشه با شما خواهم بود تا ابد.»
وصیت عیسی مسیح دنباله نبوت وی بود. رسالت او از طریق کلیسایی که خود آن را بنیان گذاشته بود تحقق می‌یافت. عیسی برای همین منظور حواریون را آماده ساخت و به آن‌ها دستور داد که تا هنگام حاضر شدن روح القدس، در خانه‌ای در اورشلیم به سر ببرند. بعد از معراج عیسی مسیح، حواریون به صورت جمعی در آن خانه زندگی می‌کردند تا اینکه به قدرت روح القدس متحول شده و فعالیت حواری-انجیلی خود را آغاز نمودند. سپس فلسطین را ترک گفته و به انجام فعالیت‌های دینی مشغول شدند. آنان سفر خود را از کشورهای همجوار فلسطین شروع کردند و تا دورافتاده‌ترین بخش‌های آسیای صغیر، کاپادوکیه، قیصریه، هند، اروپا قدم نهادند. آن‌ها به هر جا که وارد می‌شدند به تبلیغ می‌پرداختند و با کرامات خویش جمعی را به پیروان خود می‌افزودند و کلیساهایی بنا می‌کردند.
فعالیت دو تن از حواریون در ارمنستان

از میان دوازده حواری عیسی مسیح، تادئوس قدیس و بارتلمیوس قدیس برای تبلیغات دینی-انجیلی رهسپار ارمنستان شدند. این دو حواری قدیس بعد از ترک فلسطین و طی مسافتی که با تبلیغات دین مسیح همراه بود، به سرزمین کوهستانی ارمنستان پا نهادند و در همین سرزمین بود که آنان با اهدای خون خود کلیسای ارمنستان را پایه‌گذاری نمودند.
تادئوس قدیس
تادئوس قدیس بعد از سفری طولانی وارد شهر شاوارشان شد. این ناحیه ییلاق شاهان ارمنی محسوب می‌شد و در آن زمان پادشاه سانتروک در آنجا به سر می‌برد. تادئوس در اینجا مشغول وعظ و موعظه شد و بیماران را شفا بخشید، در نتیجه بسیاری به وی روی آوردند از آن جمله،ساندوخت دختر پادشاه ارمنستان بود.
سانتروک با اطلاع از این امر به شدت خشمگین شد و دستور داد تمامی کسانی را که به مسیح ایمان آورده بودند از دم تیغ جلاد بگذرانند و دخترش ساندوخت را نیز به زندان افکند. در همین مدت ۳۳ تن از زندانیان ایمان آورده غسل تعمید گرفتند. پادشاه یکی از امرای خود را نزد دخترش فرستاد و سعی کرد تا از طریق او دخترش را از این مسیر برگرداند، ولی نتیجه این مأموریت غیر از آن شد، خود امیر همراه یارانش به مسیحیت روی آوردند.
سرانجام به دستور پادشاه، ساندوخت کشته شد و به این ترتیب نخستین زن شهید کلیسای عیسی مسیح گردید. به دنبال شهادت وی هزاران تن به مسیحیت ایمان آوردند.
در نهایت تادئوس قدیس هم کشته شد (بین سال‌های ۵۰ تا ۶۸م). بعدها بر سر مزار این قدیس، کلیسایی به نام قره کلیسا بنا شد.
بارتلمیوس قدیس
این قدیس تبلیغات دینی خود را از سمت سرزمین‌های ماد و پارت آغاز نمود و تا به منطقه‌ای که هم‌مرز هندوستان است رسید و از آن طریق به ارمنستان و به استان سیونیک وارد گردید. وی سپس به منطقه گوقتان وارد شد و در آنجا با استقبال گرم اهالی روبرو شد.
بارتلمیوس قدیس در ارتفاعات آرتاشات بود که با تادئوس قدیس برخورد نمود. دو قدیس راهشان را از همدیگر جدا نمودند. تادئوس به سوی شاوارشان و بارتلمیوس به سمت منطقه زارواند (سلماس) رفت.
بارتلمیوس قدیس به واسپوراکان رفت و در آنجا بود که این بار وِگوهی خواهر پادشاه ساناتروک به مسیح ایمان آورده و تعمید گرفت. پادشاه فردی از نظامیان خود به نام ترنیتوس را مأمور کرد تا وِگوهی را به بازگشت به دین اجدادی خود ترغیب کند ولی ترنتیوس خود به گروه مؤمنین پیوست. بالاخره به دستور پادشاه بارتلمیوس قدیس را سنگسار کردند (بین سال‌های ۵۰ تا ۶۸م). وگوهی و ترنیتوس را کشتند. بعد از شهادت آنان هزاران تن به آنان ایمان آوردند.
مزار این قدیس در کلیسای معروف کلیسای بارتوقیمئوس مقدس واقع در نزدیکی شهر باش قلعه در شرق ترکیه برای ارمنیان، همچون قره کلیسا در ایران، اهمیت مذهبی بسیار زیادی دارد.
بعد از شهادت آن دو قدیس روند گسترش دین مسیح که از طریق فعالیت‌های آن دو وارد ارمنستان شده بود، در سده دوم و سوم نیز بدون انقطاع ادامه یافت. این دو حواری دارای جانشینانی شدند. آن دو قدیس در هنگام ایراد موعظه‌های خود در مناطق مختلف اسقفهایی را تربیت نمودند که می‌توان به: «اسقف گومس (شاگرد بارتلمیوس)، اسقف زکریا (شاگرد تادئوس)، زیمنتوس آذرنرسی که بدست بربرها به کشته شد. سپس موشه یا موشق از ایران جانشین وی شد؛ و اسقف شاهین و اسقف شاوارش و افراد دیگر.»