stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
شیطان تاسمانی
دوره زندگی و زایش

به صورت میانگین، شیطان‌های تاسمانی ماده نخستین فرزندان خود را در بیست و چهارمین ماه زندگی خود به دنیا می‌آورند. الگوی جفت‌گیری آن‌ها وابسته به فصل است و در همه سال توانایی باروری ندارند. فصل جفت‌گیری مه-ژوئن است و بررسی‌های انجام شده در ژوئن نشانی از اسپرم در نرهای بالغ پیدا نکرده‌اند؛ چیزی که نشان از آن دارد که پسرفت بیضه‌ها در مدت کوتاهی پس از فصل جفت‌گیری پدید می‌آیند.
چند روز کوتاه جفت‌گیری تنها زمان‌هایی هستند که شیطان‌های ماده اجازه می‌دهند شیطان‌های نر نقش غالب را بازی کنند. ماده‌ها بسیار سخت‌پسند هستند و تنها نرهای باتجربهٔ مسن‌تر و بزرگ‌جثه‌تر را بر می‌گزینند؛ نرهایی که غالب‌تر نیز هستند. آن‌ها به یک نر توجه نمی‌کنند یا با آن نمی‌آمیزند مگر هنگامی که آن نر رفتارهایی همچون انسان‌های غارنشین نشان دهد و ماده را با خود به عنوان گروگان برای ۱۲ تا ۷۲ ساعت به درون لانه زیرزمینی خود ببرد. شیطان نر در این هنگام اجازه بیرون رفتن به ماده نمی‌دهد و ماده نمی‌تواند به آب و غذا دسترسی داشته باشد. این رفتار شیطان برای آن است که جلوی نزدیک‌شدن دیگر شیطان‌ها به ماده موردنظر را بگیرد.
نرها برای به دست آوردن ماده‌ها با هم جنگ‌هایی بسیار سخت می‌کنند که در آن‌ها گازهای شدیدی از هم می‌گیرند. این گازها نه تنها باعث زخم‌های شدید در نواحی سر و گلو می‌شوند، بلکه از عوامل انتقال بیماری تومور صورتی از یک نمونه به نمونه‌های دیگر نیز به‌شمار می‌روند.
شیطان‌های ماده در ۲ سالگی باردار می‌شوند ولی سنی که در آن نرها به بلوغ می‌رسند هنوز دقیق دانسته نشده. شیطان‌های ماده همچنین فرزندان خود را در ۷ ماهگی از شیر می‌گیرند که کمتر از همین مدت در هر ستبردم دیگر است. زایمان فصلی، به دنیا آوردن تنها تعداد کمی فرزند در هر زایمان، و طول عمری برابر چندین سال نشان می‌دهند که شیطان تاسمانی در محیطی پیش‌بینی‌پذیر و بادوام زندگی می‌کرده که رفتار فصل‌هایش از پیش تعیین‌شده بوده‌اند. آن‌ها در هر زایمان به گونه متوسط ۴ بچه به دنیا می‌آورند و فاصله میان هر زایمان تا زایمان بعدی ۳۶۵ روز (۱ سال) می‌شود. شیطان ماده دارای ۴ پستان در کیسه خود است و به سه یا چهار بچه شیر می‌دهد. مادر در هنگام زایمان ایستاده قرار می‌گیرد. بیست و اندی جنین کوچک رحم را ترک می‌کنند و به سوی بالا حرکت می‌کنند تا به کیسه برسند. نخستین جنین‌هایی که به کیسه می‌رسند، نوک پستان‌ها را در دهان می‌گیرند و این گونه به سفتی به مادر خود می‌چسبند. این باعث می‌شود که از کیسه به بیرون پرت نشوند و این عامل مهمی در بقای آن هاست.
بچه‌شیطان‌ها اغلب در میانه آوریل به دنیا می‌آیند که این هنگام میانه پاییز در استرالیا است. به دنیا آمدن آن‌ها در این زمان این امکان را به مادر می‌دهد که در کیسه گرم خود بتواند فرزندان را از سرمای سخت زمستان محافظت کند. به تازگی اما بیماری تومور صورتی باعث جابجایی بزرگی در الگوی بچه‌آوری شیطان‌ها شده و ماده‌ها فرزندان خود را در هر زمانی از سال به صورت پراکنده و نامرتب به دنیا می‌آورند. در بسیاری موارد این بیماری باعث آن شده‌است که شیطان‌ها بچه‌هایشان را در زمانی زودتر از موعد به دنیا آورند و به جای آنکه چندین بار در زندگی بارور شوند، تنها ۱ بار اقدام به فرزندآوری کنند. احتمال می‌رود شیطان تاسمانی نخستین پستانداری باشد که بیماری واگیردار باعث ایجاد چنین مسئله‌ای در الگوی زایشی‌اش می‌شود.
طول عمر میانگین شیطان‌ها در حیات وحش ۶ سال است که این میزان در اسارت به ۸ سال می‌رسد.
مرگ و میر > بیماری‌ها

از میانه دهه ۱۹۹۰ میلادی جمعیت شیطان‌های تاسمانی با کاهش شدیدی روبرو بوده که علت آن نوعی بیماری توموری واگیردار بر روی صورتشان است. منشأ این بیماری شناخته شده نیست اما گمان می‌رود که در نتیجه جهشی ژنتیکی در یک نمونه شیطان پدید آمده باشد. این سرطان مانند یک انگل رفتار می‌کند و از شیطانی به شیطان دیگر توسط گازگرفتن منتقل می‌شود. این تومور برای نخستین بار در سال ۱۹۹۶ دیده شد و از آن هنگام در میان این جانوران به سرعت در حال گسترش است. تخمین زده می‌شود که این بیماری باعث کاهش ۲۰ تا ۵۰ درصدی در جمعیت شیطان‌های تاسمانی شده باشد. حداقل نیمی از جمعیت‌های محلی شیطان‌ها مشکل ابتلا به این بیماری را دارند و تخمین زده می‌شود که جمعیت‌های مبتلا تلفاتی تا ۸۹ درصد جمعیت داشته باشند.
قربانیان این بیماری نخست نرها هستند و سپس ماده‌ها؛ اگرچه توله‌شیطان‌ها نیز می‌توانند آلوده شوند. هنگامی که بیماری پیشرفت کند، جانور دچار سرطان‌های متعددی در بدن می‌شود. شیطان‌های بیمار در چند ماه پس از آشکار شدن نخستین علایم می‌میرند.
این بیماری از جمله سرطان‌های منتقل‌شونده است که با گاز گرفتن صورت از یک شیطان به دیگری منتقل می‌شود. به منظور جلوگیری از آلوده شدن جمعیت‌های محلی، زیست‌شناسان به جداسازی شیطان‌ها از همدیگر و ایجاد جمعیت‌های در اسارت اقدام کرده‌اند.
تخمین زده می‌شود که بیش از نیمی از شیطان‌ها در ۱۰ سال گذشته به این دلیل نابود شده باشند و تنها ۲۰٬۰۰۰ تا ۵۰٬۰۰۰ شیطان بالغ زنده مانده باشند. بررسی‌ها نشان می‌دهند که در صورت پیدا نشدن درمانی برای این بیماری، انقراض شیطان‌ها حتمی باشد. تأثیرهای این بیماری از آن رو نمود بیشتری پیدا کرده‌اند که با معرفی روباه قرمز به تاسمانی هم‌زمان شده‌اند و دانشمندان پیش‌بینی می‌کنند که این دو با هم بتوانند شیطان تاسمانی را منقرض کنند.
مرگ و میر > دشمنان طبیعی

در گذشته شیطان تاسمانی به همراه گرگ تاسمانی از گوشت‌خواران و شکارچیان اصلی استرالیا بودند. با آنکه گاه شیطان‌ها توله‌های گرگ‌ها را شکار می‌کردند و گاه برعکس، این دو در تعادلی جمعیتی در منطقه زندگی می‌کردند و به تغذیه از کیسه‌داران علف‌خوار می‌پرداختند. از دیگر شکارچیان رقیب شیطان که با آن در تعادل زیستی زندگی می‌کردند می‌توان به عقاب دم‌گُوه‌ای و کوئول دم‌خالدار اشاره کرد. با منقرض شدن نسل شیطان و گرگ تاسمانی در استرالیا، تا مدت‌ها هر دو جانور گوشتخواران اصلی تاسمانی به‌شمار می‌رفتند تا آنکه گرگ تاسمانی نیز منقرض شد و واپسین نمونه آن در ۱۹۳۶ در باغ‌وحش هوبارت درگذشت. با این امر شیطان در بالای هرم غذایی جای گرفت و بزرگ‌ترین شکارچی بومی تاسمانی شد.
دینگو در پی ورود انسان‌ها به استرالیا به منطقه معرفی شد. بررسی‌ها نشان می‌دهند که نخستین انسان‌ها ۴۵٬۰۰۰ سال پیش وارد استرالیا شدند، ولی معرفی این جانور در میان ۳۵۰۰ تا ۴۰۰۰ سال پیش انجام شده که در پس آن دو کیسه‌دار گوشتخوار اصلی از خاک استرالیا محو شدند. دینگوها با گرگ‌های تاسمانی و شیطان‌ها رقابت می‌کردند و وجود انسان‌ها نیز عاملی شد تا فشار بر بقای این جانوران زیاد شود. با این حال دینگوها وارد خاک تاسمانی نشدند و این جزیره واپسین پناهگاه هر دوی آن‌ها شد.
البته در مورد نقش دینگو در انقراض شیطان تاسمانی (و همین‌طور گرگ تاسمانی) در خاک اصلی استرالیا تردیدهایی وجود دارد. مهم‌ترین مسئله فاصله زمانی بسیار زیادی است که بین ورود دینگو و انقراض این دو حیوان وجود دارد. معمولاً گونه‌های غیربومی اگر قرار باشد حیوانی را منقرض کنند این کار در مدت زمان کوتاهی انجام می‌شد و نه با یک فاصله زمانی ۴۵ هزار ساله. از طرف دیگر دینگو تفاوت‌های اکولوژیکی زیادی از نظر نوع طعمه و شیوه‌های تغذیه و شکار با شیطان تاسمانی و گرگ تاسمانی داشتند که رقابت بین آن‌ها را محدود می‌کرد. نظریات جایگزین در مورد علت اصلی انقراض افزایش جمعیت انسان‌ها و گسترش سکونتگاه‌های انسانی و بهره‌برداری از منابع طبیعی، و گسترش یکجانشینی و کشاورزی و همچنین ابداع شیوه‌های مؤثرتر شکار توسط انسان‌ها بود که به تدریج باعث کاهش طعمه‌ها و محدود شدن زیستگاه‌های این دو جانور شد و در نهایت جمعیت آن‌ها را به سطحی رساند که قابلیت بقای خود را از دست دادند. در این نظریه دینگو نیز در انقراض شیطان و گرگ تاسمانی نقش داشته اما عامل اصلی انقراض نبوده‌است. دینگوها توانایی بالاتری برای زندگی در نزدیکی انسان‌ها داشتند و با تغییرات محیطی که توسط انسان‌ها ایجاد می‌شد انطباق‌پذیری بیشتری داشتند و این قدرت رقابت آن‌ها را افزایش می‌داد.
روباه‌های قرمز در سال ۱۹۹۹ یا ۲۰۰۰ میلادی به تاسمانی وارد شدند. روباه‌های قرمز به شکار بسیاری از کیسه‌داران کوچک تاسمانی می‌پردازند و تلفات بسیاری به محیط‌زیست تاسمانی وارد کرده‌اند. مشخص نیست که آیا این روباه‌ها توانایی غالب شدن بر زیست‌بوم را دارا هستند یا نه، اما اگر بتوانند پایدار بمانند بی‌گمان انقراض بسیاری از کیسه‌داران را در پی خواهند داشت چرا که توله‌های این جانوران، از جمله شیطان‌ها، طعمه روباه‌ها می‌شوند.
وضعیت انقراض

نسل شیطان تاسمانی در سرزمین اصلی خود، استرالیا، منقرض شده‌است. با آنکه استخوان‌های این جانور را می‌توان در غارهای پیش از تاریخ در این قاره یافت، ورود بومیان استرالیا به آن سرزمین و معرفی سگ وحشی دینگو به سرعت باعث نابودی نسل استرالیازی این جانور شد. اگرچه شیطان تاسمانی نسبت به گرگ تاسمانی مقاومت بیشتری از خود نشان داد، نزدیک‌ترین استخوان‌های به دست آمده به عصر حاضر از آن‌ها در استرالیا به ۵۲۸ سال پیش از این باز می‌گردند. هر دو جانور قربانی حضور دینگو در جزیره اصلی شدند و شواهد نشان می‌دهند که انسان‌های بومی در انقراض شیطان‌ها در استرالیا نقش بنیادین نداشتند و این جانوران دست‌آموزشان بودند که با رقابت با گوشتخواران بزرگتر، باعث به‌درشدن آن‌ها از چرخه رقابت شدند. گمان می‌شود که تغییرات آب‌وهوایی نیز در منقرض شدن شیطان تاسمانی نقش داشته باشند. در پایان واپسین عصر یخبندان پستانداران بزرگتر آسیب بیشتری دیدند و ورود انسان پارینه‌سنگی به آن منطقه و عادت آن‌ها به آتش‌زدن گستره‌های وسیعی از دشت‌ها باعث ضربه جبران‌ناپذیر و در نهایت نابودی کامل دو پستاندار گوشتخوار ساکن استرالیا شد. در نهایت واپسین شیطان‌ها در ۴۳۰ سال پیش از استرالیا محو شدند.
امروزه جمعیت شیطان‌های تاسمانی با سرعت بسیار زیادی در حال کاهش است و بیماری تومورهای رشدکننده بر صورت در این جانوران زنگ خطر را برای انقراض سریع آن‌ها در میان دانشمندان و زیست‌شناسان به صدا در آورده‌است.
فعالیت‌های انسانی نیز در زیر خطر قرارگرفتن کیسه‌داران، و از جمله شیطان‌ها، نقش داشته‌اند. دگرگون کردن محیط‌زیست استرالیا و تاسمانی، معرفی گونه‌های مهاجم، تبدیل جنگل‌های محل زندگی شیطان‌ها به شهرها و کشتزارها، و فعالیت‌های کشاورزی و بهره‌گیری از آب باعث شده‌اند که تعادل حساس زندگی کیسه‌داران، اعم از گیاه‌خواران و گوشت‌خواران، به هم بخورد. با کم شدن طعمه‌های گیاه‌خوار شیطان، جمعیت این جانور نیز به طبع رو به کاهش می‌گذارد.
در پایان سده ۱۸۰۰ میلادی، کشاورزان و دامداران محلی تاسمانی تلاش کردند تا نسل این جانور را به دلیل آسیب‌هایش به دام‌ها نابود کنند. آن‌ها البته تا میزان فراوانی در این هدف موفق بودند تا آنکه در ۱۹۴۱ دولت استرالیا قانون حفاظت از این جانوران را تصویب کرد و آن‌ها را از خطر انقراض رهانید. از آن هنگام تاکنون جمعیت این گونه به آرامی در حال رشد بود تا آنکه بیماری توموری فراگیر شد. در پی خطراتی که این بیماری برای بقای نسل شیطان‌ها پدید آورده‌است، دولت استرالیا شیطان تاسمانی را به عنوان گونه در معرض انقراض معرفی کرده‌است.
با آنکه دولت استرالیا وضعیت بقای شیطان تاسمانی را در مرحله‌ای وخیم طبقه‌بندی کرده‌است، بعضی دانشمندان این ارزیابی را به صورت «معمول در مناطق عاری از بیماری، معمول تا آسیب‌پذیر در دیگر مناطق» معرفی می‌کنند. اتحادیه بین‌المللی حفاظت از محیط زیست هم وضعیت بقای شیطان‌ها را در حالت در معرض خطر طبقه‌بندی کرده‌است.
وضعیت انقراض > محافظت

تاسمانی از دیرباز بزرگ‌ترین جزیره «بی‌روباه» استرالیا بوده و از این رو پناهگاهی برای گونه‌هایی از کیسه‌داران که در سرزمین اصلی منقرض شدند. با این حال رشد روباه‌ها در تاسمانی حیات آن‌ها، و از جمله شیطان‌ها، را تهدید می‌کند. انقراض شیطان‌ها می‌تواند به رشد بیشتر روباه‌ها بینجامد و در نهایت زنجیره‌ای از انقراض دیگر کیسه‌داران را در تاسمانی آغاز کند. از این رو به منظور جلوگیری از تبعات زیست‌بومی این انقراض، برنامه‌هایی برای ریشه‌کن کردن جمعیت محلی روباه‌ها ریخته شده‌اند. همچنین جمعیت‌هایی از شیطان به صورت «ذخیره» و با توانایی نگهداری تنوع ژنتیکی تا ۵۰ سال، نگاه داشته شده‌اند تا در صورت شکست تلاش‌ها و منقرض شدن نسل شیطان‌ها در تاسمانی، بتوان آن‌ها را برای دیگر بار به حیات وحش معرفی کرد. پژوهشگران بر این باورند که نگهداری از یک جمعیت ژنتیکی ذخیره که به اندازه کافی متنوع باشد برای نجات این جانور از انقراض ضروری است. امروزه تنوع ژنتیکی در میان نمونه‌های این گونه به شدت پایین آمده و گرچه آغاز این روند از ۱۰۰ سال گذشته بوده، بیماری توموری کم شدن تنوع را شتابدار کرده‌است.
یادداشت‌ها و معادل‌های انگلیسی

↑  در انگلیسی: Beelzebub، به معنای «ارباب مگس‌ها».
↑  به معنای گوشت‌دوست شیطانی
↑  به معنای خرس اهریمنی
↑  Louisa Anne Meredith
↑  Canis lupus dingo
↑  kJ/kg
↑  Jones and Barmuta
↑  Shearing sheds
↑  Testicular Regression
↑  Dominant
↑  در این هنگام شیطان نر تنها هنگامی ماده را برای آب نوشیدن بیرون می‌برد که خود تشنه شود. او با گرفتن گردن ماده با دندان، آن را به منبع آب می‌کشاند و پس از نوشیدن آب دوباره آن را از گردن گرفته به درون لانه می‌برد.
↑  از این تومور در زبان انگلیسی با نام Devil facial tumor disease (DFTD) یاد می‌شود.
↑  Before Present
↑  تاریخ نسبت به سال ۲۰۰۸ میلادی است.
↑  Geoff King's devil restaurant
↑  Taz
اسکلت یک شیطان تاسمانی
سبیل‌های شیطان تاسمانی به آن کمک می‌کند که طعمه‌ها را در تاریکی شب پیدا کند.
اسکلت سر یک شیطان تاسمانی، موزه جانورشناسی سن پترزبورگ، روسیه
شیطان تاسمانی، پارک حفاظت شده تارانا، تاسمانی، استرالیا.
شیطان‌ها تک‌زی هستند و جز در فصل جفت‌گیری ارتباط چندانی با هم برقرار نمی‌کنند.
با آنکه شیطان‌ها شبزی هستند، علاقه دارند تا در آفتاب به استراحت بپردازند. در این تصویر نشان زخم‌های ناشی از درگیری و گازگرفته‌شدن در بالای چشم چپ جانور دیده می‌شود.
شیطان‌ها جانورانی فرصت‌طلب هستند و کمتر به سراغ شکار مستقیم می‌روند. در پرونده: شیطانی در حال تغذیه از مردار یک والابی که در جاده کشته شده‌است.
شیطان‌های ماده در هر زایمان اغلب ۳ تا ۴ فرزند به دنیا می‌آورند.
بیماری تومور صورت شیطان‌ها باعث ایجاد تومورهایی به دور صورت می‌شود که در نهایت اختلال در تغذیه جانور و مرگ او را در پی خواهند داشت.
نگاره‌ای از شیطان تاسمانی (در بالا) و گرگ تاسمانی، کشیده شده در ۱۸۰۸ میلادی. هر دو این جانوران در خاک اصلی استرالیا منقرض شدند.
عروسک شیطان تاسمانی برادران وارنر در رژه‌ای در کالیفرنیا
داستان ایران بر بنیاد گفتارهای ایرانی

| 0 | 1 |
| --- | --- |
پرونده:داستان ایران.jpg: پرونده:داستان ایران.jpg
نویسنده(ها): فریدون جنیدی
کشور: ایران مکان ناشر فارسی: تهران
زبان: فارسی
تعداد جلد: ۲
موضوع(ها): اساطیر ایرانی، تاریخ، ایران
ناشر: مؤسسهٔ نشر بلخ
تاریخ نشر: ۱۳۹۲
شمار صفحات: ۶۲۰
شابک: شابک ‎۹۷۸-۹۶۴-۶۳۳۷-۸۱-۷
داستان ایران بر بنیاد گفتارهای ایرانی نام کتابی اثر پژوهشگر زبان‌های ایرانی، فریدون جنیدی است که در سال ۱۳۹۲ در ایران به چاپ رسید. این کتاب در دو دفتر (جلد) آمده است. در دفتر نخست بر پایهٔ تاریخ دوران اساطیری و افسانه‌ای ایران‌زمین به نحوهٔ رشد و نمو ایرانیان از آغاز تا خاموشی دماوند پرداخته می‌شود. تأمل ویژه در این کتاب بر شخصیت‌های اساطیری «شاهنامهٔ فردوسی» بوده است. این کتاب از سوی نشر بلخ در ۶۲۰ صفحه و در سال ۱۳۹۲ به چاپ رسیده و دفتر دوم این کتاب در دست چاپ است.
دربارهٔ کتاب

نوشتن این کتاب ۳۶ سال به طول انجامیده و نیازمند مطالعهٔ دقیق و آگاهی به زبان اوستایی است. در دفتر نخست این کتاب به نگارش تاریخ ایران از سال نخست تا خاموشی دماوند پرداخته شده است. تمام گفتارهای این کتاب بر مبنای شاهنامه و با اتکا به کشفیات باستان‌شناختی نگاشته شده است. برای نمونه، خانه‌سازی و پیدایی پارچه که در شاهنامه به آن اشاره شده است یکی از هزاران نکتهٔ تاریخی موجود در این گفتارها می‌باشد.
خلاصه‌ای از کتاب

در گام نخست از این مطالعه، به آفرینش از دیدگاه ایرانی، یونانی و هندی اشاره شده است. سپس برداشت و آگاهی ایرانیانِ پس از اسلام و نیز یونانیان از آفرینش زمین و آسمان بررسی شده است. آنگاه پیدایی کوه‌ها و دریاها در جهان و وجود نیروی پالایندگی در آب دریاها مطالعه شده است. در ادامه، به اندیشهٔ هندیان، یونانیان و ایرانیان دربارهٔ چرخهٔ زندگی و مرگ پرداخته شده است؛ و در پایان به ترتیب با بررسی زندگی و اندیشه‌های شخصیت‌های شاهنامه، «کیومرث»، «هوشنگ»، «جمشید»، «اژدها»، «ضحاک» و… تحولات رخ‌داده در مردمان سرزمین ایران از ابعاد مختلف واکاویده شده است. در پایان کتاب، فهرست الفبای اوستایی و راهنمای حروف پهلوی و فهرست الفبای آوانگار آورده شده است.
توضیحات نویسنده

با توجه به اینکه اروپاییان گمان دارند تاریخ بشر از ۲۸۰۰ سال پیش و از زمان موجودیت یافتن یونان شکل گرفته است و همهٔ پژوهشگران و اندیشمندان نیز در آثارشان تاریخ بشر را از کتاب‌های به‌جامانده از این دوران به بعد می‌دانند، بنابراین دیگران در مقابل این گمان اروپاییان احساس حقارت می‌کنند؛ چون اروپاییان تاریخ قبل از ۲۸۰۰ سال پیش از میلاد را دوران پیش از تاریخ می‌دانند؛ در صورتی‌که این مسئله برای آنها صدق می‌کند؛ نه برای ما که در سیستان جمجمه‌ای پیدا می‌کنیم که ۴۸۵۰ سال پیش بر روی او عمل جراحی انجام شده است یا چشم مصنوعی و جراحی‌شده‌ای متعلق به ۶۰۰۰ سال پیش پیدا می‌کنیم؛ بنابراین درمی‌یابیم که گستره تاریخی کشور ما قدمت بسیاری در مقابل اروپاییان دارد.
در ابتدای کتاب دربارهٔ «آفرینش از دیدگاه ایرانی» آمده است: نشانه‌های کهن چنین گواهی می‌دهند که نیاکان ما چندهزار سال پیش به پدیده‌های شگفت در جهان پی برده اند که جهان را جانی یگانه است و بر این بنیاد در روایی جان در جهان به آغاز می‌نگریستند و آن آفرینش جهان و پیدایی زمین و زمان و آسمان و کهکشان است و چون چنین بود، سرآغاز همهٔ دفترها که داستان زندگی و کشاکش و پویش و جوش و خروش مردمان است، پیدایی جهان و روایی جان بود.
کهن‌ترین نامه دربارهٔ چگونگی آفرینش، دفتری است که تنها نامش به روزگار ما رسیده‌است و آن یکی از ۲۱ نسک (دفتر) اوستای برجای‌مانده از هنگام هخامنشیان است که به هنگام اشکانیان و ساسانیان رسید و پس از اسلام نیز در دست بوده‌است و موبد آذرفرنبغ در دفتر گرامی «دینکرت» چنان‌که از دیگر نسک‌ها یاد کرده است، از گفتارهای نامهٔ یادشده نیز به گونهٔ فهرست آورده است که خود نشان از نشانه‌های کهن دربارهٔ چگونگی اندیشهٔ نیاکان ما دربارهٔ آفرینش دارد.
نام این دفتر «دامدات نسک» بوده است که ترجمهٔ آن «دفتر آفرینش دام» یا «دفتر آفریده‌های خداوند» بوده باشد.
فهرست کتاب

کتاب از ۱۱ فرگرد (فصل، بخش) تشکیل شده است که هر فرگرد خود شامل چندین در (باب) است.
فرگرد نخست: آفرینش
فرگرد دوم، زمین، برخی از درهای آن: آگاهی ایرانیان از آن سوی کره، برداشت دانشی یونانیان از زمین و آسمان، پرّه، درجه، پرگار جهانی و میخ گانان، نیروی کشش زمین و ….
فرگرد سوم پیدایی کوه‌ها و دریاها در گیتی.
فرگرد چهارم، سرزمین‌ها.
فرگرد پنجم، کیومرث شاهنامه که برخی از درهای آن عبارتند از: دگردیسی جانوران تا مردمان، یخبندانهای کرهٔ زمین، آغاز سخنگویی در میان مردمان و ….
فرگرد ششم، هوشنگ و درهای آن: هنگام خانه‌سازی، آبیاری و کشاورزی و …
فرگرد هفتم، تهمورث که در این فرگرد از رام کردن جانوران که درِ یکم است تا سدیگر سرمای بزرگ جهانی که درِ ششم است و ویوَنگهان که درِ آخر است، سخن می‌رود.
فرگرد هشتم، جمشید هنگام درخشندگی زندگی آریاییان. در این فرگرد که مفصل‌ترین فرگرد کتاب است به بحث و بررسی اینکه چگونه ایرانیان با نمد، رشتن و بافتن، پارچه و دوختن، شستشوی و بهداشت و از سویی دیگر با اندازه و سنجش، سنگ‌های آرایشی، کانی‌ها و فلزها و نیز بازرگانی، پزشکی، دریانوردی، نوای خوش و سالشماری آشنا شدند و در زندگی روزمره‌شان جای دادند.
فرگرد ۹ صحبت از کوچ‌های بزرگ آریاییان به نقاط دیگر کرهٔ زمین است.
فرگرد ۱۰ به رمزگشایی از مفهوم اژدها و ارتباط آن با آتشفشان و اَژی می‌پردازد.
فرگرد ۱۱ دورهٔ حکمروایی ضحاک به تفصیل بررسی می‌شود که عنوان برخی از درهای آن عبارت اند از: تباه شدن روزگار جمشید، بیوراسب، آغاز گوشتخواری، زمان چیرگی بابلیان بر ایران، کشتار جوانان برابر دماوند و اِلبروز، نماز چال، زادن فریدونِ آبتین و … و بهرام- آذر بهرامان.
آئرو بوئرو ای‌بی-۲۱۰

| آئرو بوئرو ای‌بی-۲۱۰ | آئرو بوئرو ای‌بی-۲۱۰ |
| --- | --- |
کاربری: ترابری
تولیدکننده: Aero Boero
نخستین پرواز: ۲۲ آوریل ۱۹۷۱
تعداد ساخته‌شده: ۲
آئرو بوئرو ای‌بی-۲۱۰ (به انگلیسی: Aero_Boero_AB-210) یک هواگرد ملخ‌پیشین تک‌موتوره از نوع ترابری ساخت شرکت Aero Boero است. هواگرد آئرو بوئرو ای‌بی-۲۱۰ نخستین پروازش را در ۲۲ آوریل ۱۹۷۱ میلادی انجام داد. در مجموع، تعداد ۲ فروند از این هواگرد ساخته شده‌است.
شهرستان کمیجان

| شهرستان کُمیجان> اطلاعات کلی | شهرستان کُمیجان> اطلاعات کلی |
| --- | --- |
کشور:  ایران
استان: مرکزی
مرکز شهرستان: کمیجان
سایر شهرها: کمیجان، میلاجرد
بخش‌ها: مرکزی، میلاجرد
سال تأسیس: ۱۳۸۱
مردم: مردم
جمعیت: ۳۶٬۴۴۱ نفر (۱۳۹۵)
مذهب: شیعه
شهرستان کُمیجان یکی از شهرستان‌های تابعه استان مرکزی ایران است. مرکز آن شهر کمیجان است که در۷۵ کیلومتری شهر اراک قرار دارد. 
در سال ۱۳۸۱ وفس.به مرکزیت کمیجان حذف شده و شهرستان کمیجان ایجاد شد.
تقسیمات کشوری

اراک
ساوه
زرندیه
خمین
محلات
دلیجان
شازند
آشتیان
تفرش
کمیجان
خنداب
فراهان
شهرستان کمیجان از دو بخش با نام‌های بخش مرکزی و بخش میلاجرد تشکیل یافته‌است و جمعاً چهار دهستان به شرح زیر دارد:
بخش مرکزی
دهستان اسفندان
دهستان وفس
بخش میلاجرد
دهستان خسروبیگ
دهستان میلاجرد
جمعیت

بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت شهرستان کمیجان در سال ۱۳۹۵ برابر با ۳۶٬۴۴۱ نفر بوده‌است که از این میان ۱۸٬۴۸۵ نفر مرد و ۱۷٬۹۵۶ نفر زن بوده‌اند. این شهرستان ۱۱٬۳۳۹ خانوار دارد.
آثار تاریخی و مراکز تفریحی

از آثار دیدنی در منطقه می‌توان به غار ورد در شمال کمیجان، منطقه سیاحتی وفس و تپه معروف و باستانی قلعه تپه میلا جرد در شهر میلاجرد اشاره کرد.
از دیگر مراکز تفریحی و گردشگری این شهرستان می‌توان به روستای باستانی فردغان از بخش بزرگ خنجین اشاره کرد. شرایط آب و هوایی این روستا در استان مرکزی کم‌نظیر و مناطق دیدنی بسیار بکر وصخره‌های سر به فلک کشیده‌ای دارد.
طبق مستندات تاریخی آتشکده آذرگشسب در این روستا واقع است. امامزاده عبدالله نیز در این روستا واقع است اما مدتی است که این روستا و بخش خنجین زیر مجموعه فراهان به‌شمار می‌رود و جزو شهرستان کمیجان نیست.
این شهرستان دارای مناطق روستایی و دشت‌های باصفای بسیاری است که از آن جمله می‌توان از آمره، فامرین و بسیاری دیگر از مناطق روستایی اشاره نمود.
اکبر دیلماج

| اکبر دیلماج | اکبر دیلماج |
| --- | --- |
ارحام صدر و شورانگیز طباطبایی در فیلم اکبر دیلماج: ارحام صدر و شورانگیز طباطبایی در فیلم اکبر دیلماج
کارگردان: خسرو پرویزی
تهیه‌کننده: ایرج رحیم‌زاده
نویسنده: احمد نجیب‌زاده
بازیگران: رضا ارحام صدر ایرن زازیانس دیانا هوشنگ عدیلی اسکندر رفیعی
موسیقی: روبیک منصوری
تدوین‌گر: خسرو پرویزی
تاریخ‌های انتشار: ۱۳۵۲
مدت زمان: ۱۱۱دقیقه
کشور: ایران
زبان: فارسی
اکبر دیلماج فیلمی به کارگردانی خسرو پرویزی و نویسندگی احمد نجیب‌زاده محصول سال ۱۳۵۲ است.
خلاصه داستان

اکبر (رضا ارحام صدر) همسر(ایرن)شلخته ای دارد، و آن دو در خانهٔ خواهر اکبر (نادیا) زندگی می‌کنند. اکبر که تلفنچی یک مؤسسه تجاری است به دلیل استراق سمع تلفن‌های رئیس شرکت اخراج می‌شود. اکبر سر راه دختری فرنگی به نام کاترین (شورانگیز طباطبائی)، که برای نوشتن کتابی دربارهٔ آداب و رسوم ایرانی‌ها به اصفهان آمده است، قرار می‌گیرد و به عنوان دیلماج و راهنما برای او کار می‌کند. همسر اکبر که از غیبت‌های شوهرش نگران است به تعقیب او می‌پردازد و با استفاده از فرصتی کیف دستی کاترین را که محتوی پول و پاسپورت او است می‌رباید. اکبر با پرداخت هزینهٔ هتل کاترین او را به خانه اش می‌برد و مدتی بعد با او ازدواج می‌کند. همسر اکبر که موقعیت خود را در خطر می‌بیند به وضع ظاهر خود می‌رسد و مجدداً دل اکبر را به دست می‌آورد. زن با بازگرداندن کیف دستی کاترین امکانی فراهم می‌کند که او به کشورش بازگردد.
بازیگران

رضا ارحام صدر - اکبر
ایرن زازیانس - همسر اکبر
دیانا - خواهر اکبر
شورانگیز طباطبایی - کاترین
هوشنگ عدیلی
اسکندر رفیعی
خلیل غفاری
اسماعیل خندان
گیاه‌خواری بر پایه کشور

تالی گیاهی در راجستان هند. آشپزی هندی طیف گسترده‌ای از غذاهای لذیذ گیاهی را تشکیل می‌دهد.
مخلفات گیاهی در کره تحت تأثیر بودایی‌ها.
شیوه‌های غذایی گیاه‌خواری و وگانیسم در بین کشورهای مختلف متفاوت است. این تفاوت‌ها شامل استانداردهای غذایی، قوانین و نگرش‌های فرهنگی کلی نسبت به رژیم‌های گیاه‌خواری است.
در برخی موارد، گیاه‌خوارانی که از لبنیات پرهیز می‌کنند، ممکن است به عنوان وگان (و نه گیاه‌خوار) شناخته شوند. با این حال، گیاه‌خواری معمولاً به پرهیز از هر عملی اشاره دارد که ممکن است به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم به هر موجود ذی‌شعوری آسیب برساند، بنابراین معمولاً مستلزم حذف تخم‌مرغ، عسل، لبنیات و همچنین پرهیز از خرید کالاهایی است که از جانوران به دست می‌آیند؛ مانند پشم، ابریشم و چرم. رفتن به مکان‌هایی که جانوران در آنجا نگهداری می‌شوند مانند باغ وحش‌ها و سیرک‌ها نیز رد می‌شود.
مفهوم گیاه‌خواری (Vegetarianism) برای نشان دادن «رژیم غذایی گیاهی» اولین بار توسط فیلسوف و ریاضیدان یونانی فیثاغورث در حدود ۵۰۰ سال قبل از میلاد ذکر شده‌است. پیروان مذاهب مختلفی مانند بودیسم، هندوئیسم و جینیسم نیز از گیاه‌خواری حمایت می‌کنند و معتقدند که انسان‌ها نباید به جانوران ناراحتی و دردی وارد کنند.
برخی از کشورها دارای سنت‌ها، فرهنگ‌ها یا تفکرهای مذهبی هستند که گیاه‌خواری را ترویج می‌کند، مانند کشور هند، در حالی که کشورهای دیگر دارای نگرانی‌های اخلاقی سکولار، از جمله حقوق جانوران، حفاظت از محیط زیست و نگرانی‌های بهداشتی در این باره هستند. در بسیاری از کشورها، قوانین برچسب گذاری مواد غذایی برای شناسایی غذاهای گیاهی از غیر آن وجود دارد.
در ژانویه ۲۰۲۲، گوگل اعلام کرد که جستجو برای «غذای وگان نزدیک من» در سال ۲۰۲۱ به‌طور چشمگیری افزایش یافته‌است. جستجو در این باره با پیشرفت ۵۰۰۰ درصدی یا بیشتر همراه شده‌است که نشان دهنده محبوبیت روزافزون رژیم‌های گیاه‌خواری است.
آفریقا

بر اساس نظرسنجی نیلسن، منطقه آفریقا/خاورمیانه (مصر، مراکش، پاکستان، عربستان سعودی، آفریقای جنوبی، امارات متحده عربی مورد بررسی قرار گرفتند)، دارای ۱۶ درصد گیاه‌خوار و ۶ درصد وگان است که آن را به دومین منطقه از نظر آمار بعد از آسیا تبدیل می‌کند.
آفریقا > شرق آفریقا

غذاهای وگان در غذاهای اتیوپی به دلیل دستورهای کلیسای ارتدکس اتیوپی و مسیحیت قبطی مصر که روزه‌داری دارند رایج است (روزه‌داری در این زمینه پرهیز از تمام محصولات گوشتی است).
از آنجایی که اکثریت جمعیت موریس هندو هستند گیاه‌خواری در این کشور رایج است و غذاهای گیاهی به‌طور گسترده در رستوران‌ها موجود است.
آفریقا > شمال آفریقا

کشورهای شمال آفریقا سنت پخت و پز به سبک گیاه‌خواری را دارند، در کشورهای مراکش، الجزایر، لیبی و تونس این نوع آشپزی که شامل کوسکوس و سبزیجات ادویه دار است رایج است.
آفریقا > جنوب آفریقا

مهاجران هندو و جین از هند گیاه‌خواری را با خود به این منطقه آورده‌اند. این روند تا سال ۱۸۹۵ در استان ناتال ثبت شده‌است.
آسیا

از بین پنج منطقه جهان، منطقه آسیا و اقیانوسیه بیشترین سهم گیاه‌خواران (۱۹ درصد) و وگان (۹ درصد) را دارد.