نهضت توابین
توابین در کربلا > پیشنهاد دوباره فرمانده کوفه

توابین پس از کربلا به سمت شام حرکت کردند، از حصامه گذشتند و به قیاره رسیدند. در قیاره نامه‌ای از فرماندار کوفه به سلیمان رسید که دوباره خواهان بازگشت سپاهیان و به تأخیر انداختن قیام شده‌بود؛ و پیشنهاد کرده‌بود که پس از فراهم کردن نیرو و امکانات لازم وارد جنگ شوند. سلیمان در جواب فرماندار کوفه به یارانش گفت:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| « | ... وقتی در شهرمان بودیم، این پیشنهاد را نپذیرفتیم.. اینک که دل برجنگ نهاده‌ایم و به سرزمین دشمن نزدیک شده‌ایم، تصمیم درست بازگشت نیست.. این‌ها اگر پیروز شوند ما را دعوت می‌کنند که همراه ابن زبیر جهاد کنیم و جهاد همراه ابن زبیر را گمراهی می‌دانم… اگر ما پیروز شدیم کار را به اهلش می‌سپاریم و اگر کشته شدیم، به وظیفهٔ خود عمل کرده‌ایم… سلیمان به هیچ عنوان حاضر به همکاری با ابن زبیر نبود و شکست و مرگ را ترجیح می‌داد. یاری زفر بن حارث کلابی زمانی‌که توابین به قرقیسیاء رسیدند، بیرون شهر اردو زدند. فرماندار شهر که خیال کرده‌بود آن‌ها قصد حمله به قرقیسیاء را دارند دستور داده‌بود دروازه‌ها را ببندند و نگهبانان در آماده‌باش قرار گیرند. سلیمان به مسیب بن نجبه دستور داد تا با فرمانده شهر، زفر بن حارث کلبی دیدار و آن‌ها را متوجه قصد و انگیزهٔ توابین کند. پس از دیدار مسیب بن نجبه با فرماندار قرقیسیاء، بازارهای شهر را گشودند تا آن‌ها آذوقه خود را تأمین کنند و از آن‌ها استقبال گرمی کرد و به آن‌ها کمک مالی کرد. وی به سلیمان گفت که لشکر عبیدالله بن زیاد در رقه به سوی عراق در حرکت است و همچنین به او پیشنهاد کرد در شهر بماند و پس از آمادگی کامل به همراه یکدیگر به جنگ با عبیدالله بن زیاد بروند؛ اما سلیمان نپذیرفت و دستور حرکت داد. فرماندار که در جنگ‌های بسیار شرکت داشته و با منطقه به خوبی آشنایی داشت به سلیمان پیشنهاد کرد: قبل از رسیدن عبیدالله بن زیاد خود را به عین الورده برساند.  موقعیت خود در عین الورده را به شکلی تنظیم کند که قرقیسیاء، پشت سر آن‌ها باشد و توان تهیه تدارکات را داشته باشند.  جنگ را در دشت آغاز نکند؛ زیرا تعداد نیروهای او کم است و احتمال محاصره زیاد. توابین با بدرقه فرماندار قرقیسیاء آن محل را ترک کردند و با گذر از «سانح» به عین الورده رسیدند. آغاز نبرد توابین پیش از لشکر شام به عین الورده رسید و در مکان مناسبی اردو زد، ۵ روز استراحت کردند و تمرین‌های خود را ادامه دادند تا نیروهای لشکر شام رسید. سلیمان بن صرد خزاعی سخنرانی برای لشکریان خود ترتیب داد، جانشینان خود را مشخص کرد و سپاهی با ۴۰۰ نفر به فرماندهی مسیب بن نجبه به جنگ با آن‌ها فرستاد. گردان یک شبانه روز در راه بود تا به دشمن رسید و طی یک حملهٔ غافلگیرانه بر طلایه‌داران سپاه شام حمله برد و آن‌ها را نابود کرد. این بین بسیاری کشته و زخمی شدند یا عقب‌نشینی کردند. در روز دوم، لشکر شام با ۱۲ هزار نیرو به کمک حصین بن نمیر آمد. سلیمان در قلب سپاه، عبدالله بن سعد جناح راست و مسیب بن نجبه در جناح چپ قرار گرفتند. در ۲۲ جمادی‌الاول ۶۵ هجری نبردی سهمگین بین آن‌ها درگرفت. چون تعداد نیروهای توابین بسیار کمتر از لشکر شام بود به صورت جنگ و گریز عمل کردند و پیروزی ابتدایی جنگ را نصیب خود کردند. توابین و لشکر شام روزها مشغول جنگ و شب‌ها مشغول استراحت و مداوای مجروحان بودند. در روز سوم نبرد، ۸ هزار نیروی کمکی به لشکر شام در عین الورده اضافه شد و جنگ سخت‌تری درگرفت که تنها به هنگام نماز دست نگه می‌داشتند. شمار تیراندازان و سواره‌نظام و ساز و برگ جنگی لشکریان شام بهتر بود اما انگیزه توابین باعث شده‌بود در روزهای آغاز جنگ پیروزی از آن، آن‌ها باشد. سرانجام ورق جنگ تغییر کرد و پیروزی شامیان آغاز شد. درگیری توابین با امویان ۱۰ هزار نیروی تازه‌نفس به فرماندهی «ابن نمیر» و «ادهم بن محرز باهلی» در برابر نیروهای خسته وارد جنگ شدند. سواره نظام توابین به ۳ نفر رسیده‌بودند و بسیاری از آن‌ها کشته و زخمی شده‌بودند. تیراندازان در پیروزی لشکر شام نقش اساسی داشتند و بالاخره لشکر توابین توسط لشکر شام محاصره شد و بیشتر آن‌ها در روز چهارم به قتل رسیده‌بودند. لشکریان سلیمان در اطرافش حلقه زده و به دشمن حمله می‌بردند. یزید بن حصین نیزه‌ای به سمت سلیمان پرتاب کرد و او را از اسب به زمین انداخت. پس از مرگ وی، مسیب بن نجبه رهبری قیام را به دست گرفت. بعد از او عبدالله بن سعد عهده‌دار این منصب شد و در این هنگام پیک لشکریان بصره و مداین به سمت توابین آمد و خبر داد که آن‌ها در نزدیکی قرقیسیاء هستند و به زودی به کمک آن‌ها خواهند آمد. پس از مرگ عبدالله بن سعد، عبدالله بن وال فرماندهی را به عهده گرفت و سپس رفاعه بن شداد، وی جنگ را بی فایده دید و دستور عقب‌نشینی داد، آن‌ها به قرقیسیاء بازگشتند و فرماندار به خوبی از آن‌ها پذیرایی کرد و بازماندگان را مداوا کرد. آن‌ها پس از استراحت در قرقیسیاء به سمت کوفه حرکت کردند و به روستای صندوداء در نزدیکی هیت رسیدند و در آن‌جا با شیعیان بصره و مداین دیدار کردند و به عزاداری برای شهیدان قیام پرداختند و روز بعد به کوفه رسیدند. مختار ثقفی که در آن زمان، در زندان بود پیغام داد که پس از آزادی خونخواهی حسین بن علی را آغاز خواهد کرد. شاعر معاصر نهضت توابین «اعشی همدان» قصیده‌ای در رابطه با قیام آن‌ها سرود: او به تقوا و پرهیزکاری، از روی صدق نزد خداوند بلند مرتبه توبه کرد.  او دنیا را ترک کرد. به دنیا اعتنا نکرد. نزد خداوند بلند مرتبه توبه کرد.  ... آن‌ها کشته نشدند مگر زمانی‌که جمعی از تبهکاران و روا دارندگان حرام را کشتند و خود مانند شیران شرژه پس از دلیری جان دادند. |  » |