ماتریکس

برای دیگر کاربردها، ماتریکس (ابهام‌زدایی) را ببینید.
| ماتریکس | ماتریکس |
| --- | --- |
پوستر سینمایی فیلم: پوستر سینمایی فیلم
کارگردان: واچوفسکی‌ها
تهیه‌کننده: جوئل سیلور
نویسنده: واچوفسکی‌ها
بازیگران:  کیانو ریوز  لارنس فیشبرن  کری-ان ماس  هوگو ویوینگ  جو پانتولیانو 
موسیقی: دان دیویس
فیلم‌بردار: بیل پوپ
تدوین‌گر: زک استینبرگ
شرکت تولید:  برادران وارنر پیکچرز  ویلیج رودشو پیکچرز  Groucho II Film Partnership  سیلور پیکچرز 
توزیع‌کننده:  برادران وارنر (جهانی)  رودشو انترتینمنت (استرالیا) 
تاریخ‌های انتشار:  ۲۴ مارس ۱۹۹۹ (۱۹۹۹-۰۳-۲۴) (تئاتر من ویلیج)  ۳۱ مارس ۱۹۹۹ (۱۹۹۹-۰۳-۳۱) (ایالات متحده)  ۸ آوریل ۱۹۹۹ (۱۹۹۹-۰۴-۰۸) (استرالیا)  
مدت زمان: ۱۳۶ دقیقه
کشور: ایالات متحده استرالیا
زبان: انگلیسی 
هزینهٔ فیلم: ۶۳ میلیون دلار
فروش گیشه: ۴۶۷٫۸ میلیون دلار
ماتریکس (انگلیسی: The Matrix) یک فیلم اکشن علمی-تخیلی به نویسندگی و کارگردانی واچوفسکی‌ها است که در سال ۱۹۹۹ منتشر شد. در این فیلم، بازیگرانی همچون کیانو ریوز، لارنس فیشبرن، کری-ان ماس، هوگو ویوینگ، جو پانتولیانو و گلوریا فاستر ایفای نقش می‌کنند. ماتریکس که اولین قسمت از چهارگانه ماتریکس است، آمیزه‌ای از اکشن، هنرهای رزمی و دارای یک فیلم‌نامهٔ چندلایه است که یک جامعهٔ پادآرمان‌شهر در آینده را به تصویر می‌کشد، که در آن درک واقعیت توسط انسان‌ها در دنیایی ساختگی به نام «ماتریکس» رخ می‌دهد. این فیلم، به وسیلهٔ ماشین‌آلات هوشمند برای غلبه بر جمعیت انسان‌ها، شبیه‌سازی شده است. این در حالی است که حرارت و فعّالیّت‌های الکتریکی بدن انسان‌ها به‌عنوان منبع انرژی برای ماشین‌آلات محسوب می‌شوند. در این بین، یک برنامه‌نویس کامپیوتر به نام نئو، از این حقیقت آگاه شده و همراه با افراد دیگری که خود را از این دنیای رؤیایی رها کرده‌اند، به شورشی علیه ماشین‌ها برمی‌خیزند.
فیلم ماتریکس به‌خاطر داشتن محتوای سنگین و ساختار پیچیدهٔ فلسفی شهرت دارد. این فیلم همچنین نمونه‌ای از سبک سایبرپانک و علمی تخیلی به‌شمار رفته و شامل منابع متعددی از ایده‌ها و تفکّرات فلسفی و مذهبی است. روشی که واچوفسکی‌ها در ساخت صحنه‌های اکشن این فیلم به‌کار گرفته‌اند تحت تأثیر انیمه ژاپنی و فیلم‌های هنرهای رزمی بوده است. آنها همچنین از تکنیک‌های مبارزه نمایشی و وایر فو — نوعی تکنیک مبارزه با کمک هدایت افراد با سیم و مورد استفاده در فیلم‌های سینمایی اکشن سینمای هنگ کنگ — در ساخت این فیلم استفاده کرده‌اند.
این فیلم، موجب شهرت جلوه بصری تأخیر گلوله شد؛ تکنیکی که طی آن صحنه‌های اکشن فیلم به صورت حرکت آهسته به نمایش درمی‌آید اما حرکت دوربین به نحوی است که گویی با سرعت معمولی در حال جابه‌جا شدن است. این فیلم، تأثیر زیادی بر فیلم‌های سبک ابرقهرمانی بعد از خود داشت. ماتریکس به‌طور ویژه به‌خاطر جلوه‌های ویژه، نوع اکشن استفاده شده، فیلم‌برداری و سرگرم‌کنندگی بالا مورد تحسین قرار گرفته است. این فیلم، که از آن به‌عنوان یکی از بهترین فیلم‌های ژانر علمی-تخیلی در تمام دوران یاد می‌شود، در سال ۲۰۱۲ به فهرست ملی ثبت فیلم آمریکا افزوده شد.
فیلم ماتریکس که نخستین قسمت از چهارگانه ماتریکس به‌شمار می‌رود، برنده ۴ جایزه اسکار در بخش‌های فنی و همچنین جوایز دیگری شامل جایزه بفتا و ساترن بوده است. فیلم در ۳۱ مارس ۱۹۹۹ در آمریکا اکران شد و توانست به فروشی جهانی معادل ۴۶۷ میلیون دلار دست یابد. اگرچه فیلم، به‌طور کلی نظرات مثبتی از منتقدان فیلم دریافت کرد و بعضی از منتقدان این فیلم را به‌خاطر اجرای موضوعات دشوار ستوده‌اند، با این‌حال، برخی دیگر معتقدند که مفاهیم عمیق فیلم، تحت تأثیر جلوه‌های ویژه آن قرار گرفته‌اند. از ماتریکس به‌عنوان یکی از برترین فیلم‌های تاریخ سینما یاد می‌شود.
موفقیت این‌فیلم به‌قدری بود که سه دنباله برای آن به نام‌های بارگذاری مجدد ماتریکس (۲۰۰۳)، انقلاب‌های ماتریکس (۲۰۰۳) و رستاخیزهای ماتریکس (۲۰۲۱) ساخته شد. علاوه بر این، مجموعه ماتریکس تنها به فیلم محدود نماند و به دنیای کتاب‌های کمیک، بازی‌های ویدیویی و فیلم‌های انیمیشن کوتاه نیز راه پیدا کرد، که در این مسیر، واچوفسکی‌ها نقش مهمی به‌عهده داشتند.