هانیبال
پیش زمینه و عبور از آلپ

اصحکاک میان جمهوری روم و کارتاژ از دهه ها قبل آغاز شده و طی جنگ اول پونیک رومی ها با سازماندهی بهتر خود موفق شده بودند از این مواجهه پیروزمند بیرون بیایید. طی دوران صلح کارتاژ به پرداخت غرامت ادامه می داد که بخش مهمی از آن توسط معادن نقره اسپانیا و تحت نظارت خاندان بارکا تامین می شد. هامیلکار در این مدت شهری به نام کارتاژونوا (کارتاژ جدید) بنیان گذاشته و اسپانیا را به ملک نیمه خودمختار خاندان بارکا تبدیل کرد تا بتواند جدای از سیاستمدران حسود و ضعیف کارتاژی به طرح بلند پروازانه شکست روم بپردازد. با مرگ هامیلکار تمام برنامه ها بر دوش هانیبال بیست و شش ساله قرار گرفت. وی لشکری مجهز فراهم کرده و به آماده سازی لازم برای شروع جنگ پرداخت. جرقه شروع جنگ چنین خورد که رومی ها طی قرارداد صلح قبول کرده بودند که مناطق جنوب رودخانه آرنو در اسپانیا حوزه نفوذ کارتاژ باشد. اما علی رغم این با شهر ساگونتوم پیمان اتحاد بسته بودند که جنوب این رودخانه قرار داشت. هانیبال پس از آماده سازی لازم به ساگنتوم حمله کرده و رومیان به بهانه یورش به متحدشان به کارتاژ اعلان جنگ کردند. روم دو کنسول خود را از طریق دریا و جنوب فرانسه برای یورش به اسپانیا اعزام کرد. هانیبال به جای ماندن در اسپانیا طرح بلند پروازانه خود برای حمله به خاک اصلی ایتالیا را به اجرا در آورد. علی رغم عدم وجود راه زمینی ، هانیبال لشکر هفتاد هزار نفره خود را به سمت شمال حرکت داده و علاوه بر عبور از رودخانه آرنو ، از کوه های پیرنیز هم عبور کرده و قدم به خاک فرانسه گذاشت. وی با حرکت به سمت شمال وارد قلمرو گول ها شد اما در آنجا با حملات این مردم مواجه شده و تلفات بسیاری داد. رومیان هنگام اطلاع از حرکت هانیبال به شمال طرح وی را غیر قابل اجرا دانسته و یک لشکر کنسولی را به اسپانیا اعزام و لشکر دیگر را به شمال ایتالیا بازگرداندند. آین کارزار در ابتدا توسط شوهر خواهر هانیبال، هاسدروبال زیبا، که در سال ۲۲۹ پیش از میلاد به عنوان یک ژنرال کارتاژی در شبه‌جزیره ایبری منصوب شد، برنامه‌ریزی شده بود.  او این سمت را به مدت هشت سال تا سال ۲۲۱ پیش از میلاد حفظ کرد.به زودی رومیان از اتحاد بین کارتاژ و سلت‌های دره پو در شمال ایتالیا آگاه شدند.وقتی هانیبال به دره پو رسید، حدود ۱۰,۰۰۰ جنگجوی قبیله‌ای سلتی به ارتش او پیوستند.
از مدتی قبل سلت‌ها در حال جمع‌آوری نیرو برای حمله به مناطق جنوبی‌تر در ایتالیا بودند، احتمالاً با حمایت کارتاژ.بنابراین، رومیان به‌طور پیشگیرانه در سال ۲۲۵ پیش از میلاد به منطقه پو حمله کردند.تا سال ۲۲۰ پیش از میلاد، رومیان این منطقه را به‌عنوان گل سیسالپینی ضمیمه کردند. هاسدروبال تقریباً در همان زمان (۲۲۱ پیش از میلاد) ترور شد و این امر باعث شد که هانیبال به‌طور برجسته‌ای مطرح شود.به نظر می‌رسد که رومیان خود را با این تصور غلط آرام کردند که تهدید حمله گالو-کارتاژی را برطرف کرده‌اند و شاید از این که فرمانده اصلی کارتاژی کشته شده بود، احساس امنیت می‌کردند.
هانیبال در اواخر بهار سال ۲۱۸ پیش از میلاد از کارتاجنای اسپانیا (کارتاژ جدید) حرکت کرد. و راه خود را از میان قبایل شمالی به سوی دامنه‌های پیرنه جنگید و با استفاده از تاکتیک‌های هوشمندانه کوهستانی و مبارزات سرسخت، قبایل را تحت سلطه درآورد.او یک نیروی ۲۰,۰۰۰ نفری را برای پادگان‌داری در منطقه تازه تسخیر شده باقی گذاشت. در پیرنه، او ۱۱,۰۰۰ سرباز ایبریایی را که از ترک سرزمین خود بی‌میل بودند، آزاد کرد. گزارش شده است که هانیبال با ۴۰,۰۰۰ سرباز پیاده و ۱۲,۰۰۰ سوار به گُل وارد شد.
هانیبال متوجه بود که هنوز باید از پیرنه، آلپ و رودخانه‌های بزرگ عبور کند. علاوه بر این، باید با مقاومت گُل‌ها، که از قلمرو آن‌ها عبور می‌کرد، مقابله می‌کرد.از بهار سال ۲۱۸ پیش از میلاد، او از پیرنه عبور کرد و با جلب نظر رؤسای گلی در مسیرش، قبل از اینکه رومیان بتوانند اقدامی برای جلوگیری از پیشروی او انجام دهند، توانست تا سپتامبر به رود رون برسد.ارتش هانیبال شامل ۳۸,۰۰۰ پیاده‌نظام، ۸,۰۰۰ سواره‌نظام و ۳۸ فیل بود که تقریباً هیچ‌کدام از این فیل‌ها در شرایط سخت آلپ زنده نماندند.
هانیبال بومیانی را که تلاش می‌کردند مانع عبور او شوند، فریب داد و سپس با دور زدن نیروهای رومی که از ساحل مدیترانه در حال پیشروی بودند، از مسیر داخلی دره رود رون حرکت کرد.مسیر دقیق عبور او از آلپ از آن زمان تاکنون موضوع بحث محققان بوده است (پولیبیوس، که نزدیک‌ترین روایت باستانی به زمان کارزار هانیبال است، گزارش می‌دهد که این مسیر حتی در آن زمان نیز مورد بحث بود).نظریه‌های مدرن تأثیرگذار یا از عبور از دره دروم و گذر از رشته‌کوه اصلی در جنوب بزرگراه مدرن از کل دو مونژنوور حمایت می‌کنند، یا از مسیر شمالی‌تر از دره‌های ایزر و آرک و عبور از رشته‌کوه اصلی در نزدیکی کل دو مون سنی یا گذرگاه لیتل سن برنارد.
شواهد سکه‌شناسی اخیر نشان می‌دهد که ارتش هانیبال از منطقه‌ای عبور کرده که کوه ماترهورن در دید آن بوده است. پاتریک هانت، زمین‌شناس باستان‌شناس دانشگاه استنفورد، استدلال می‌کند که هانیبال از گذرگاه کوهستانی کل دو کلاپیر عبور کرده است.او ادعا می‌کند که کلاپیر بیشترین تطابق را با توصیفات باستانی از مسیر دارد: دید گسترده به ایتالیا، مناطق پوشیده از برف دائمی و یک اردوگاه بزرگ.با این حال، برخی از محققان شک دارند و معتقدند که هانیبال از مسیر آسان‌تر در پتی مون سنیس عبور کرده است.هانت در پاسخ به این نظر، پیشنهاد می‌دهد که راهنمایان سلتی هانیبال عمداً ژنرال کارتاژی را به مسیر اشتباه هدایت کرده‌اند.
به‌تازگی، دبلیو. سی. ماهانی استدلال کرده است که گذرگاه کل دو لا تراورست به توصیفات نویسندگان باستان نزدیک‌تر است.داده‌های باستان‌شناسی بیواستراتیگرافی این نظریه را تقویت کرده‌اند؛ تجزیه‌وتحلیل تالاب‌های ذغال‌سنگ نارس در نزدیکی آبراه‌های دو سوی قله گذرگاه نشان داده است که زمین به‌طور گسترده "توسط هزاران، شاید ده‌ها هزار، حیوان و انسان" به هم ریخته شده است و خاک حاوی نشانه‌هایی از سطوح خاصی از باکتری کلستریدیا است که با دستگاه گوارش اسب‌ها و قاطرها مرتبط است.
تاریخ‌گذاری رادیوکربنی، تاریخ ۲۱۶۸ سال پیش یا حدود ۲۱۸ پیش از میلاد، سال عبور هانیبال را نشان داده است. ماهانی و همکارانش نتیجه‌گیری کرده‌اند که این شواهد و سایر مدارک به‌طور قوی از گذرگاه کل دو لا تراورست به‌عنوان "مسیر هانیبالی" حمایت می‌کند، همان‌طور که گاوین دی بیر در سال ۱۹۵۴ استدلال کرده بود.دی بیر یکی از تنها سه مفسری بود که – به‌همراه جان لازنبی و یاکوب زیبرت – از تمامی گذرگاه‌های مرتفع آلپ بازدید کرده و نظری در مورد محتمل‌ترین مسیر ارائه داده بودند.هم دی بیر و هم زیبرت کل دو لا تراورست را به‌عنوان گذرگاهی انتخاب کردند که بیشترین تطابق را با توصیفات باستانی داشت.
پولیبیوس نوشت که هانیبال از مرتفع‌ترین گذرگاه‌های آلپ عبور کرده است: کل دو لا تراورست، بین دره بالایی گیول و رودخانه بالایی پو، مرتفع‌ترین گذرگاه است.لاوه بر این، جنوبی‌ترین گذرگاه نیز هست، همان‌طور که وارو در کتاب De re rustica می‌گوید و تأیید می‌کند که گذرگاه هانیبال مرتفع‌ترین گذرگاه در آلپ غربی و جنوبی‌ترین آنها بوده است.ماهانی و همکارانش استدلال می‌کنند که عواملی که دی بیر برای حمایت از کل دو لا تراورست به کار برد، شامل "سنجش نام‌های باستانی مکان‌ها در مقایسه با مکان‌های مدرن، بررسی دقیق زمان‌های سیل در رودخانه‌های اصلی و مشاهده دوردست دشت‌های پو"، همراه با "شواهد گسترده رادیوکربن، میکروبیولوژیکی و انگلی" از رسوبات آبرفتی در دو سوی گذرگاه، "شواهدی پشتیبان و حتی اثباتی" ارائه می‌دهند که تهاجم هانیبال از این مسیر انجام شده است.اگر هانیبال از کل دو لا تراورست بالا رفته بود، دشت پو از قله گذرگاه به وضوح دیده می‌شد و این موضوع روایت پولیبیوس را تأیید می‌کند.
طبق روایت لیوی، عبور هانیبال با مشکلات عظیمی مواجه بود.هانیبال این مشکلات را با هوشمندی پشت سر گذاشت، مانند زمانی که از سرکه و آتش برای شکستن سنگ‌های سقوط‌کرده استفاده کرد.بر اساس گزارش پولیبیوس، او به همراه ۲۰,۰۰۰ پیاده‌نظام، ۴,۰۰۰ سواره‌نظام و تنها چند فیل وارد ایتالیا شد.حادثه شکستن سنگ با آتش تنها توسط لیوی ذکر شده است؛ پولیبیوس در این مورد ساکت است و هیچ شواهدی از سنگ‌های سوخته در تنها محل ریزش سنگ دو طبقه در آلپ غربی، واقع در زیر کل دو لا تراورست، وجود ندارد (ماهانی، ۲۰۰۸).اگر ارقام پولیبیوس درباره تعداد نیروهایی که هانیبال پس از عبور از رون فرماندهی می‌کرد، درست باشد، این نشان می‌دهد که تقریباً نیمی از نیروهای خود را از دست داده است.مورخان مانند سرژ لنسل در صحت ارقام مربوط به تعداد نیروهای هانیبال هنگام ترک اسپانیا تردید کرده‌اند.به نظر می‌رسد که هانیبال از ابتدا محاسبه کرده بود که باید بدون کمک از اسپانیا عمل کند.
دیدگاه هانیبال در امور نظامی تا حدی از آموزش‌های معلمان یونانی او و تا حدی از تجربیاتی که در کنار پدرش به دست آورده بود، نشأت می‌گرفت و گستره آن بیشتر نواحی دنیای هلنیستی زمان او را در بر می‌گرفت.وسعت دیدگاه او باعث شکل‌گیری استراتژی بزرگش برای فتح روم شد، که به‌جای حمله مستقیم به روم، شامل باز کردن جبهه‌ای در شمال و تسخیر دولت‌شهرهای متحد در شبه‌جزیره بود.ویدادهای تاریخی که به شکست کارتاژ در طول جنگ اول پونی منجر شد، زمانی که پدرش فرمانده ارتش کارتاژ بود، هانیبال را به برنامه‌ریزی برای تهاجم به ایتالیا از طریق خشکی و عبور از آلپ واداشت. این کار شامل بسیج ۶۰,۰۰۰ تا ۱۰۰,۰۰۰ سرباز و آموزش یک گروه از فیل‌های جنگی بود که همه باید در طول مسیر تأمین می‌شدند.تهاجم به ایتالیا از طریق آلپ یک عملیات نظامی بود که دنیای مدیترانه در سال ۲۱۸ پیش از میلاد را به لرزه درآورد و پیامدهای آن برای بیش از دو دهه ادامه داشت.