stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
آذر بیگدلی
زندگی

لطفعلی‌بیک (آذر) بیگدلی، پسر آقاخان بیگدلی شاملو در سال ۱۱۳۴ در اصفهان به دنیا آمد. در ایّام کودکی او به سبب بروز فتنهٔ محمود افغان خانواده‌اش به ناچار از اصفهان به قم مهاجرت کرد؛ و پس از ۱۴ سال زندگی در قم با پدر خود که به حکومت لار منصوب شده بود، به فارس رفت، ولی ۲ سال بعد، پس از مرگ پدر، با عمّ خود عازم سفر حج و زیارت عتبات شد و پس از مراجعت به خراسان رفت. در خراسان به اردوی نادرشاه پیوست و همراه اردوی نادری از راه مازندران به آذربایجان رفت. پس از این سفر، عازم عراق عجم شد و در اصفهان سکنی گزید، و چندی به خدمت دیوانی مشغول شد، لیکن سرانجام از امور دیوانی کناره گرفت و به تصوّف روی آورد و به سلوک پرداخت و در پایان عمر در شهر قم اقامت کرد و در همان‌جا درگذشت و به خاک سپرده شد.
آذر در آغاز شاعری «واله» و «نکهت» تخلّص می‌کرد، ولی بعداً تخلّص «آذر» را برای خود برگزید. وی با کسانی چون شعله و مشتاق و هاتف و شاعران دیگری که نهضت بازگشت ادبی را بنیاد نهاده بودند، مصاحبت و همکاری داشت و در شیوهٔ شاعری از «طرز فصحای متقدّمین» پیروی می‌کرد. آذر در بیشتر انواع شعر از غزل و قصیده و مثنوی و رباعی طبع‌آزمایی کرده‌است. وی قصایدی در مدح جانشینان نادر و کریم‌خان زند و برخی از معاصران خود دارد. مضمون غزلیّاتش غالباً عرفانی و اخلاقی و عاشقانه است.
وی علاوه بر دیوان اشعار، مشتمل بر ده هزار بیت، یک مثنوی به نام یوسف و زلیخا دارد که به شیوهٔ یوسف و زلیخای جامی سروده است. مثنوی دیگری نیز به نام گنجینه به تقلید بوستان سعدی به او منسوب است. مهم‌ترین اثر آذر بیگدلی تذکرهٔ عمومی معروف و مفصّل او آتشکده مشهور به آتشکدهٔ آذر است که آن را در طی ۳۰ سال به نام کریم‌خان گردآوری و تألیف کرده‌است.
لطفعلی آذر بیگدلی دربارهٔ حکیم نظامی شاعر نامدار ایرانی تحقیق‌های زیادی کرده و در مقدمه یوسف و زلیخا خود نگاشته است:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| دگرسرودیار قم نظامی |  |  کزو ملک سخن دارد تمامی |
| زخاک تفرش است آن گوهر پاک |  | ولی در گنجه مدفونست در خاک |
نمونه شعر

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| به شیخ شهر، فقیری ز جوع برد پناه |  | بدین امیدکه از جود، خواهدش نان داد |
| هزار مسئله پرسیدش از مسائل و گفت: |  | اگر جواب ندادی نبایدت نان داد! |
| نداشت حال جدال آن فقیر و شیخ غیور |  | ببرد آبش و نانش نداد تا جان داد |
| عجب‌که با همه دانایی این نمی‌دانست |  | که «حق» به «بنده» نه روزی به شرط ایمان داد |
| من و ملازمت آستان پیر مغان |  | که جام می به کف کافر و مسلمان داد |
کلیسا (فیلم ۱۹۸۹)

| کلیسا | کلیسا |
| --- | --- |
پوستر فیلم: پوستر فیلم
کارگردان: میکله سواوی
تهیه‌کننده: داریو آرجنتو ماریو چکی گوری ویتوریو چکی گوری
فیلمنامه‌نویس: داریو آرجنتو فرانکو فرینی
داستان: داردانو ساکتی
موسیقی: کیت امرسون فیلیپ گلس
فیلم‌بردار: رناتو تافوری
تدوین‌گر: فرانکو فرانتیچلی
تاریخ‌های انتشار:  ۱۰ مارس ۱۹۸۹ (۱۹۸۹-03-۱۰) (ایتالیا)  
مدت زمان: ۱۰۰ دقیقه 
کشور: ایتالیا 
زبان: ایتالیایی 
فروش گیشه: ۱٫۹ میلیون لیره ایتالیا
کلیسا (به ایتالیایی: La Chiesa) یک فیلم فراطبیعی ترسناک ایتالیایی به کارگردانی میکله سواوی با بازی توماس آرانا، جان کارلسن، فیودور شالیاپین، هیو کوارشی، باربارا کوپیستی و آزیا آرجنتو که در سال ۱۹۸۹ منتشر شد.
فیلم کلیسا در ابتدا به عنوان سومین قسمت از سری فیلم‌های شیاطین پس از شیاطین ۲ (۱۹۸۶) طراحی شد. کارگردان اصرار داشت که این فیلم از مجموعه دور باشد و می‌خواست فیلم «مستقل» باشد و فیلمنامه را دوباره نوشت تا هرگونه ارتباطی با قسمت قبلی حذف شود. فیلمبرداری عمدتاً در کلیسای ماتیاش در بوداپست فیلمبرداری شد و فیلمبرداری اضافی در استودیوهای رم و مرکز شهر هامبورگ آلمان فیلم‌برداری شد.
بازخوردها

در وب‌سایت جمع‌آوری بازبینی راتن تومیتوز بر اساس ۱۱ بررسی، دارای ۶۴ درصد تأییدیه است. جیسون بوکانن از آل‌مووی به این فیلم سه ستاره از پنج امتیاز داد.
تاس (وسیله بازی)

انواع تاس
تاس یا طاس یک جسم هندسی است که در انواع بازی‌ها از آن استفاده می‌شود.
تاس را معمولاً از پلاستیک، چوب، سنگ یا سنگ قیمتی و به شکل مکعب درست می‌کنند و در هر وجه آن یکی از شماره‌های ۱ تا ۶ را به صورت خال‌هایی فرورفته کنده‌کاری می‌کنند. تاس را گاه به شکل‌های دیگری غیر از مکعب هم درست می‌کنند.
از تاس اغلب برای تولید اعداد تصادفی استفاده می گردد.
امروزه اغلب مجموع اعداد وجوه مقابل تاس ها برابر با ۷ است؛ به این ترتیب ۱ در مقابل ۶، ۲ در مقابل ۵، و ۳ در مقابل ۴ قرار می گیرد.
Throwable objects with marked sides, used for generating random numbers
واژه تاس

تاس :ظرف آب حمام
تاس/طاس: این واژه فارسی است و طبعاً املای آن بایستی تاس باشد. اما در متون قدیم غالباً به صورت معرب آن طاس آمده است. البته هر دو صورت صحیح است ولی امروزه بهتر است که به صورت تاس نوشته شود.
( غلط ننویسیم ، ابوالحسن نجفی ، چاپ نهم ۱۳۷۸ ص ۹۸.)
[۱]
تاریخچه

قدیمی ترین تاس  در شهر سوخته کشف شد 
این تخته نرد از چوب آبنوس و به شکل مستطیل است. روی این تخته نرد، ماری که ۲۰ بار به دور خود حلقه زده و دمش را در دهان گرفته، نقش بسته است. این تخته نرد ۲۰ خانه بازی و ۶۰ مهره دارد. مهره های تاس که در یک ظرف سفالی در کنار تخت نرد قرار داشتند از سنگ های رایج در شهر سوخته یعنی از لاجورد، عقیق و فیروزه است.[۲]
بازی‌های انجام پذیر با تاس

تخته‌نرد
مونوپولی
منچ
مار و پله
راز جنگل
روپولی
ایرو پولی
و...
یک تاس رومی در موزه رومن ویدی
Paschier Joostens, De Alea, 1642
خشونت شهرک‌نشینان اسرائیلی

توو یوهانسون داوطلب سوئدی (تصویر) در ۱۸ نوامبر ۲۰۰۶ بر اثر اصابت بطری به صورت توسط یک شهرک نشین اسرائیلی در هبرون دچار شکستگی استخوان گونه شد. او و دیگر اعضای اروپایی جنبش همبستگی بین‌المللی به دنبال این بودند که کودکان فلسطینی را از مدرسه به خانه اسکورت کنند.
فلسطینی‌ها و گاهی نیروهای امنیتی اسرائیل هدف خشونت شهرک نشینان یهودی اسرائیلی و حامیانشان، عمدتاً در کرانه باختری، قرار می‌گیرند. در نوامبر ۲۰۲۱، وزیر دفاع بنی گانتس ازدیاد شدید موارد درگیری بین شهرک نشینان و فلسطینی‌ها در کرانه باختری را، که بسیاری از آنها ناشی از حملات ساکنان پایگاه‌های غیرقانونی شهرک نشینان به فلسطینی‌های اهل روستاهای مجاور است مورد بحث قرار داد. خشونت شهرک نشینان همچنین شامل اقداماتی است که به عنوان حملات اعمال هزینه شناخته می‌شوند که در پاسخ به اقدامات دولت اسرائیل، معمولاً علیه اهداف فلسطینی و گاهی علیه نیروهای امنیتی اسرائیل در کرانه باختری انجام می‌شود.
پلیس فلسطین از واکنش به اقدامات خشونت آمیز شهرک نشینان اسرائیلی منع شده است، واقعیتی که اعتبار آنها را در میان فلسطینی‌ها کاهش می‌دهد. ارقام سازمان ملل در سال ۲۰۱۱ نشان داد که ۹۰ درصد از شکایات ثبت شده علیه شهرک نشینان توسط فلسطینی‌ها به پلیس اسرائیل هرگز به کیفرخواست نینجامیده است.  در سال ۲۰۱۱ بی‌بی‌سی گزارش داد که «اکثریت قریب به اتفاق شهرک نشینان غیرخشونت آمیز هستند، اما برخی در داخل دولت اسرائیل به مشکل رو به رشد با افراط گرایان اذعان دارند.»
بین ژانویه و نوامبر ۲۰۰۸، ۵۱۵ شکایت جنایی توسط اسرائیل علیه شهرک نشینان به دلیل خشونت علیه عرب‌ها یا نیروهای امنیتی اسرائیل گشوده شد. ۵۰۲ مورد از آنها شامل «رادیکال‌های جناح راست» و ۱۳ مورد «آنارشیست‌های جناح چپ» بودند. در سال ۲۰۰۸، فرمانده ارشد اسرائیلی در کرانه باختری گفت که یک هسته سخت متشکل از چند صد فعال در خشونت علیه فلسطینی‌ها و سربازان اسرائیلی دست داشته‌اند.
برخی از شخصیت‌های مذهبی برجسته یهودی ساکن در سرزمین‌های اشغالی و همچنین مقامات دولتی اسرائیل، چنین رفتاری را محکوم و ابراز خشم کرده‌اند، در حالی که توجیهات مذهبی برای کشتار شهرک‌نشینان نیز ارائه شده است. رسانه‌های اسرائیلی گفتند که تشکیلات دفاعی از سال ۲۰۰۸ موضع سخت تری را در برابر شهرک نشینان یاغی اتخاذ کرد.
در قرن بیست و یکم، خشونت و ترور توسط شهرک نشینان یهودی علیه فلسطینیان افزایش یافته است. در سال ۲۰۱۲، گزارش سران مأموریت اتحادیه اروپا نشان داد که خشونت شهرک نشینان در سه سال منتهی به ۲۰۱۱ بیش از سه برابر شده است. ارقام دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل متحد (OCHA) بیان می‌کند که نرخ سالانه حملات شهرک نشینان (۲۱۰۰ حمله در ۸ سال) بین سال‌های ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۴ تقریباً چهار برابر شده است. در سال ۲۰۲۱، موج دیگری از خشونت شهرک نشینان پس از مرگ یک شهرک نشین ۱۶ ساله در تعقیب و گریز خودرویی با پلیس اسرائیل پس از پرتاب سنگ به سوی فلسطینی‌ها، آغاز شد. تاکنون ۴۴ حادثه در طول چند هفته منجر به مجروح شدن دو کودک فلسطینی شده است. در اواخر سال ۲۰۲۱، افزایش قابل توجهی در خشونت شهرک نشینان علیه فلسطینی‌ها بروز کرده که مورد محکومیت شورای امنیت سازمان ملل متحد قرار گرفته است. این خشونت پس از حمله حماس به اسرائیل در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ افزایش یافت.
علل خشونت

هنگامی که یک دختر ۱۱ ساله فلسطینی از نابلس در سال ۱۹۸۳ توسط شهرک نشینان اسرائیلی به قتل رسید، یکی از خاخام‌های اسرائیلی، به یک متن از تلمود استناد کرد که کشتن کودکان در صورتی که دشمن باشند را توجیه می‌کرد. همچنین برخی از خاخام‌های تندرو، به حکم کتاب مقدس برای نابودی عمالیق استناد کردند تا هم اخراج فلسطینیان از سرزمین و هم کشتار غیرنظامیان عرب در زمان جنگ را توجیه کنند. یکی از علل خشونت، اقدام پارتیزان شهرک نشینان در پاسخ به اقدامات خشونت آمیز مردم فلسطینی بود.
انتقادها و اقدام قانونی

هیئت حقیقت یاب سازمان ملل متحد در مورد مناقشه غزه از شورش و خشونت در کرانه باختری در دوره قبل از عملیات نظامی اسرائیل در غزه گزارش داد. در این گزارش آمده است: «مقامات اسرائیلی اقدامات اندکی برای تحقیق، تعقیب و مجازات خشونت علیه فلسطینی‌ها، از جمله کشتار توسط شهرک‌نشینان و اعضای نیروهای امنیتی که منجر به مصونیت از مجازات می‌شود، انجام می‌دهند. در این گزارش همچنین آمده است که نظر مشورتی دیوان بین‌المللی دادگستری و «تعدادی از قطعنامه‌های سازمان ملل متحد همگی تأیید کرده‌اند. این اقدام اسرائیل در شهرک سازی - در واقع، انتقال بخشی از جمعیت غیرنظامی خود توسط یک قدرت اشغالگر به سرزمینی دیگر است که خود نقض کنوانسیون چهارم ژنو است.
در سال ۲۰۱۲، دو رئیس مأموریت اتحادیه اروپا گزارش دادند که عملیات امنیتی اسرائیل در اراضی فلسطین نتوانسته است از مردم فلسطین محافظت کند. در این گزارش‌ها آمده است: «بیش از ۹۰ درصد از شکایات نظارت شده در خصوص خشونت شهرک نشینان که توسط فلسطینی‌ها به پلیس اسرائیل در سال‌های اخیر ارائه شده است، بدون کیفرخواست بسته شده است» و افزوده است که «حمایت‌ها و امتیازات تبعیض آمیز برای شهرک نشینان این سوء استفاده‌ها را تشدید می‌کند».
واکنش‌های بین‌المللی

در دسامبر ۲۰۱۱، پس از یک جلسه در شورای امنیت سازمان ملل متحد، همه گروه‌های منطقه‌ای و سیاسی مستقر در این شورا بیانیه‌هایی صادر کردند که در آن از خشونت شهرک‌نشینان ابراز ناراحتی کردند و این موضوع را مانعی برای ازسرگیری صلح دانستند.
اتحادیه اروپا در بیانیه‌ای ابراز نگرانی عمیق خود را در مورد افراط گرایی و تحریک شهرک نشینان در کرانه باختری اعلام کرد. در فوریه ۲۰۲۴، بریتانیا علیه شهرک‌نشینان افراطی اسرائیلی که با خشونت به فلسطینیان در کرانه باختری حمله کرده‌اند، اعلام تحریم کرد. تحریم‌ها شامل محدودیت‌های مالی و مسافرتی می‌شد. تحریم‌های بیشتر علیه شهرک نشینان که به خشونت متهم شده بودند، توسط اتحادیه اروپا در ۱۹ آوریل ۲۰۲۴ اعلام شد. به دلیل خشونت علیه فلسطینیان در کرانه باختری و اورشلیم در ۲۸ فوریه، فرانسه تحریم‌هایی را علیه شهرک نشینان تندرو اسرائیلی از جمله ممنوعیت ورود به خاک فرانسه اعمال کرد. همچنین دفتر امانوئل مکرون اعلام کرد که در حال بررسی تمدید تحریم‌ها علیه شهرک نشینان اسرائیلی می‌باشد.
ژیمناستیک در المپیک تابستانی ۱۹۲۰

Gymnastics
ژیمناستیک در بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۲۰ نام رویداد ورزش ژیمناستیک در بازی‌های المپیک تابستانی بود که در سال ۱۹۲۰ برگزار شد.
نتایج

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
| بازی‌ها | طلا | نقره | برنز |
| انفرادی تمام اسباب | جورجو زامپوری  ایتالیا | مارکو تورس  فرانسه | ژان گونو  فرانسه |
| تیمی تمام اسباب |  ایتالیا (ITA) آرنالدو آندرئولی اتوره بلوتو پیترو بیانکی فرناندو بوناتی لوئیجی کامبیاسو لوئیجی کونتسی کارلو کوستییولو لوئیجی کوستییلو جوزپه دومنیکلی روبرتو فراری کارلو فرگوسی روموئالدو گیلیونه آمبروجو لواتی فرانچسکو لوی ویتوریو لوکتی لوئیجی مایوکو فردیناندو ماندرینی لورزنو مانجانته آنتونیو ماروولی میکله ماسترومارینو جوزپه پاریس مانلیو پاستورینی اتزیو روسلی پائولو سالوی جووانی توبینو جورجو زامپوری آنجلو زورتزی |  بلژیک (BEL) اوژن اوورکرن تئوفیل باوئر فرانسوا کلسنس اوگوستوس کوتمان فرانس گیبنز آلبرت هیپرس دومین یاکوب فلیسین کمپنرس ژول لابئو اوبر لافورتون اوگوست لوندریو شارل لنی کونستانت لوریوت نیکولاس موئرلوس فردیناند مینارت لوئی استوپ ژان فن خویسه آلفونس فن مله فرانسوا وربوون ژان وربوون جولین وردونک ژوزف ورستاتن ژرژ ویوکس ژولیانوس واخمانس |  فرانسه (FRA) ژرژ برژه امیل بوشه رنه بولانژه آلفرد بوین اوژن کوردونیه لئون دلسارت لوسیان دمانه پل دورن ویکتور دووان فرنان فوکونیه آرتور ارمان آلبر ارسوآ آلفونس ایژلان اوگوست اوئل لویی کمپ ژرژ لاگوژ پولن لومر ارنست لسپیناس امیل مارتل ژول پیرارد اوژن پوله ژرژ تورنئر مارکو تورس فرانسوا والکر ژولین وارتل پل وارتل |
| تیمی، سیستم آزاد |  دانمارک (DEN) گئو البرتسن رودولف اندرسن ویگو دیبرن او فرنسن هوگو هلستن هری هولم هرول ینسون روبرت یونسن کریستین یول ویلهلم لانگه اسوند مسن پیده مارکوسن پیده موله نیلس تورین نیلسن استین اولسن کریستیان پدرسن هنس رونه هری سوئنسن کریستین تومس کنو فمیئن  |  نروژ (NOR) آلف آنینگ کارل آس یورگن آندرسن گوستاو بایر یورگن بیورنستاد آسبیورن بودال ایلرت بوهم تریگوه بویسن اینگولف دیویدسن هوکون اندرسون جیکوب ارستاد هارالد فرستاد هرمن هلگسن پیتر هول اوتو یوهانسن یون آنکر یوهانسون توربیورن کریستورسن هنریک نیلسن یاکوب اوپدال آرتور ریدستورم فریتیوف سلن بیورن شرپه ویلهلم استفنسن اولاف سوندال ریدار تونسبرگ لاوریتز ویگاند-لارسن | شرکت کننده دیگری وجود نداشت |
| تیمی، سیتم سوئدی |  سوئد (SWE) فاوستو آکه آلبرت اندرشون آروید اندرسون-هولتمن هلگه باکاندر بنگت بنتسون فابیان بیورک اریک شارپنتیر استوره اریکسون کونراد گرانستروم هلگه گوستافسون اوکه هاگر توره هدمن اسون یونسون اسون-اولوف یونسون کارل لیندال ادموند لیندمارک بنگت موبری فرانس پرشون کلاس سارنر کورت خوبری گونار سودرلیند یون سورنسون آلف اسونسن گوستا تورنر |  دانمارک (DEN) یوهانس بیئک فرده هنسن فردریک هنسن کریستین هنسن هنس یاکوبسن او یوئنسن آلفرد فروکیه یوئنسن آلفرد اوله‌روب یوئرنسن آنه یوئنسن کنو کیئگلوگه ینس لمبگ کریستین لارسن کریستین مسن نیلس اریک نیلسن نیلس کریستین نیلسن دونس پیدرسن هانس پدرسن یوهانس پیدرسن پیتر دورف پیدرسن راسموس راسموسن هنس کریستین سوئنسن هنس لائوریدس سوئنسن سوئن سوئنسن گئو وست او ولده |  بلژیک (BEL) پل آرتس لئون برونکارت لئوپولد کلابوتس ژان-بتیست کلسنس لئون دارین لوسین دوئو ارنست دلو امیل دوبواسون ارنست دوروی ژوزف فیمس مارسل هانسن لوئیس هنین اومر هوفمن فلیکس لوگیست شارل مرشالک رونه پنهاویسن آرنولد پیرت رونه پشار گاسپار پیروته اوگوستن پلویی لئوپولد سون ادوار تیمان پیر تیریا هنری فرهافرت |
جدول مدال‌ها

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  رتبه  | کشور | طلا | نقره | برنز | مجموع |
| ۱ |  ایتالیا (ITA) | ۲ | ۰ | ۰ | ۲ |
| ۲ |  دانمارک (DEN) | ۱ | ۱ | ۰ | ۲ |
| ۳ |  سوئد (SWE) | ۱ | ۰ | ۰ | ۱ |
| ۴ |  فرانسه (FRA) | ۰ | ۱ | ۲ | ۳ |
| ۵ |  بلژیک (BEL) | ۰ | ۱ | ۱ | ۲ |
| ۶ |  نروژ (NOR) | ۰ | ۱ | ۰ | ۱ |
| مجموع | مجموع | ۴ | ۴ | ۳ | ۱۱ |
کشورهای شرکت کننده

۲۵۰ ورزشکار از ۱۱ کشور در این مسابقات به رقابت با یک دیگر پرداختند.
بلژیک (۴۸)
چکسلواکی (۱۶)
دانمارک (۴۵)
مصر (۲)
فرانسه (۲۹)
بریتانیای کبیر (۲۷)
ایتالیا (۲۷)
موناکو (۲)
نروژ (۲۶)
سوئد (۲۴)
ایالات متحده آمریکا (۴)
زبان قره‌قالپاقی

| قره‌قالپاقی | قره‌قالپاقی |
| --- | --- |
Qaraqalpaq tili, Қарақалпақ тили, قاراقالپاق تیلی: Qaraqalpaq tili, Қарақалпақ тили, قاراقالپاق تیلی
زبان بومی در:  ازبکستان  قزاقستان  ترکمنستان
منطقه: قره‌قالپاقستان
شمار گویشوران: ۵۸۳٬۴۱۰  (۲۰۱۰)
تبار: ترکی  ترکی متداولقبچاقیقبچاقی–نوقاییقره‌قالپاقی
وضعیت رسمی: وضعیت رسمی
زبان رسمی در:  ازبکستان  قره‌قالپاقستان 
کدهای زبان: کدهای زبان
ایزو ۲–۶۳۹: kaa
ایزو ۳–۶۳۹: kaa
گلاتولوگ: kara1467
گسترهٔ زبان قره‌قالپاقی به رنگ آبی اکثریت: آبی پر رنگ چشمگیر: آبی کم رنگ: گسترهٔ زبان قره‌قالپاقی به رنگ آبی اکثریت: آبی پر رنگ چشمگیر: آبی کم رنگ
این نوشتار شامل نمادهای آوایی آی‌پی‌ای است. بدون پشتیبانی مناسب تفسیر، ممکن است علامت‌های سوال، جعبه یا دیگر نمادها را جای نویسه‌های یونی‌کد ببینید.: این نوشتار شامل نمادهای آوایی آی‌پی‌ای است. بدون پشتیبانی مناسب تفسیر، ممکن است علامت‌های سوال، جعبه یا دیگر نمادها را جای نویسه‌های یونی‌کد ببینید.
قره‌قالپاقی (Qaraqalpaq tili) یک زبان ترک‌تبار است که قره‌قالپاق‌ها در قره‌قالپاقستان در شمال‌غربی ازبکستان بدان گفتگو می‌کنند. این زبان دارای دو گویش شمال شرقی و جنوب غربی است. قره‌قالپاقی از قزاقی و ازبکی تأثیر فراوانی پذیرفته‌است. قره‌قالپاقی به شاخه قبچاقی ترکی تعلق دارد و بنابراین به قزاقی بسیار نزدیک است و این دو دارای فهم متقابل نسبی هستند.
دسته‌بندی

قره‌قالپاقی عضوی از شاخه قبچاقی خانواده زبان‌های ترکی و هم‌خانواده با تاتاری، قموقی، نوقایی و قزاقی است. به دلیل نزدیکی آن با ازبکی، بیشتر واژگان و دستور زبان آن تحت تأثیر ازبکی هستند. قره‌قالپاقی همانند بیشتر زبان‌های ترکی دارای هماهنگی واکه‌ای و زبانی پیوندی و بدون جنس دستوری است. ترتیب واژگان آن در جمله معمولاً به صورت نهاد-مفعول-فعل است.
پراکندگی جغرافیایی

قره‌قالپاقی بیشتر در جمهوری خودمختار قره‌قالپاقستان در کشور ازبکستان گفتگو می‌شود. حدود ۲٬۰۰۰ نفر در افغانستان و جمعیت‌های کوچکتری در روسیه، قزاقستان، ترکیه و سایر نقاط جهان نیز به قره‌قالپاقی سخن می‌گویند.
پراکندگی جغرافیایی > وضعیت رسمی

قره‌قالپاقی در جمهوری خودمختار قره‌قالپاقستان وضعیت رسمی دارد.
گویش‌ها

اتنولوگ دو گویش شمال شرقی و جنوب غربی را برای قره‌قالپاقی برمی‌شمرد. در گویش جنوب غربی تلفظ /چ/ برابر با /ش/ شمال شرقی است.
واج‌شناسی > همخوان‌ها

قره‌قالپاقی دارای ۲۱ همخوان بومی و ۴ همخوان غیربومی است که از آن‌ها در وام‌واژگان استفاده می‌کند. صداهای غیربومی در کمانک هستند.
|  | لبی | لبی | لثوی | لثوی | کامی | کامی | نرم‌کامی | نرم‌کامی | زبانکی | زبانکی | چاکنایی | چاکنایی |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| خیشومی | m | m | n | n |  |  | ŋ | ŋ |  |  |  |  |
| انسدادی | p | b | t | d |  |  | k | ɡ | q |  |  |  |
| انسایشی |  |  | (t͡s) |  | (t͡ʃ) |  |  |  |  |  |  |  |
| سایشی | (f) | (v) | s | z | ʃ | ʒ | x | ɣ |  |  | h |  |
| ر-گونه |  |  | r | r |  |  |  |  |  |  |  |  |
| ناسوده |  |  | l | l | j | j | w | w |  |  |  |  |
واج‌شناسی > واکه‌ها

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | جلویی | جلویی | پشتی | پشتی |
|  | گسترده | گرد | گسترده | گرد |
| بسته | i | y | ɯ | u |
| میانه | e | œ |  | o |
| باز | æ |  | a |  |
واژگان > ضمایر

|  | مفرد | جمع |
| --- | --- | --- |
| اول شخص | men «من» | biz «ما» |
| دوم شخص | sen «تو» | siz «شما» |
| سوم شخص | ol «او» | olar «آن‌ها» |
واژگان > اعداد

bir 1, eki ۲, úsh 3, tórt 4, bes 5, altı ۶, jeti 7, segiz 8, toǵıs 9, on 10, júz 100, mıń ۱۰۰۰
سامانه نوشتاری

قره‌قالپاقی تا سال ۱۹۲۸ به خط عربی و فارسی، از ۱۹۲۸ تا ۱۹۴۰ به خط لاتین (با حروف اضافی) و پس از آن تا ۱۹۹۱ و فروپاشی شوروی به سیریلیک نوشته می‌شد. در پی استقلال ازبکستان در سال ۱۹۹۱، تصمیم گرفته شد که خط سیریلیک رها شود و الفبای لاتین دوباره به کار گرفته شود. گرچه استفاده از الفبای لاتین در تاشکند بسیار گسترده‌است، این الفبا در قره‌قالپاقستان به‌طور کامل جا نیفتاده است.
الفبای عربی زبان قره‌قالپاقی، با الهام گرفتن از پروژه‌های بهبودسازی الفبای عربی برای زبان‌های ترکی در سایر مناطق ترک‌زبان اتحاد جماهیر شوروی، مانند پروژهٔ یانگی‌املاء در جمهوری‌های تاتارستان و باشقوردستان، و پروژه‌های مشابه برای زبان قزاقی و زبان ازبکی، در طول دهه ۱۹۲۰ میلادی، بخصوص به دست ادیبانی چون «سیف‌العابد مجیدوف» (Seyfulǵábit Májitov، ٴسىُفۇلعەبیت مەجیتوۋ) دچار تغییرات و تحولات مختلفی شد.
الفباهای سیریلیک، لاتین، و عربی (پیش از سال ۱۹۲۸ میلادی) با تلفظشان در IPA در زیر آورده شده‌اند. حروف سیریلیک بدون برابر لاتین با ستاره مشخص شده‌اند. آخرین تغییرات در الفبای قره‌قالپاقی در سال ۲۰۱۶ انجام شد که به جای حروف آپاستروف‌دار (')، حروف اکسان اگودار (´) معرفی شدند. در پی این تغییر الفبای قره‌قالپاقی با الفباهای ازبکی و قزاقی از این نظر همسو شد.
| سیریلیک | لاتین | عربی | تلفظ |
| --- | --- | --- | --- |
| Аа | Aa | آ / ‍ـا | /a/ |
| Әә | Áá | اە / ـە | /æ/ |
| Бб | Bb | ب | ‌ /b/ |
| Вв | Vv | ۋ | ‌/v/ |
| Гг | Gg | گ | ‌/ɡ/ |
| Ғғ | Ǵǵ | ع | /ɣ/ |
| Дд | Dd | د | /d/ |
| Ее | Ee | ٴیىُـ / ٴىُـ / ٴىُ | /e/ |
| Ёё* | yo | یو | /jo/ |
| Жж | Jj | ج | /ʒ/ |
| Зз | Zz | ز | /z/ |
| Ии | Ii | ایـ / یـ / ی | /i/ |
| Йй | Yy | ی / یـ | /j/ |
| Кк | Kk | ك | /k/ |
| Ққ | Qq | ق | /q/ |
| Лл | Ll | ل | /l/ |
| Мм | Mm | م | /m/ |
| Нн | Nn | ن | /n/ |
| Ңң | Ńń | ڭ | /ŋ/ |
| Оо | Oo | او / و | /o/ |
| Өө | Óó | ٴاو / ٴو | /œ/ |
| Пп | Pp | پ | /p/ |
| Рр | Rr | ر | /r/ |
| Сс | Ss | س | /s/ |
| Тт | Tt | ت | /t/ |
| Уу | Uu | اۇ / ۇ | /u/ |
| Үү | Úú | ٴاۇ / ٴۇ | /y/ |
| Ўў | Ww | ۋ | /w/ |
| Фф | Ff | ف | /f/ |
| Хх | Xx | خ | /x/ |
| Ҳҳ | Hh | ھ | /h/ |
| Цц | Cc | تس | /ts/ |
| Чч | CHch | چ | /tʃ/ |
| Шш | SHsh | ش | /ʃ/ |
| Щщ* | sh | شش | /ʃ/ |
Ъъ*: 
| Ыы | Íı | اىُـ / ىُـ / ىُ | /ɯ/ |
Ьь*: 
| Ээ | Ee | ٴاىُـ / ٴاىُ | /e/ |
| Юю* | yu | يۇ | /ju/ |
| Яя | ya | یا | /ja/ |
تا پیش از ۲۰۰۹، C به صورت TS و I و I' به صورت I نقطه‌دار و بی‌نقطه نوشته می‌شدند.
واکه‌های قره‌قالپاقی
یک عکاسی با تابلو قره‌قالپاقی در نوکوس
لی ونون

لی وِنوِن (انگلیسی: Li Wenwen؛ زادهٔ ۵ مارس ۲۰۰۰) وزنه‌بردار زن اهل چین است.
وی در مسابقات بین‌المللی در مجموع برندهٔ ۸ مدال طلا شده‌است.
هایابوسا

| 0 | 1 |
| --- | --- |
یک تصویر کامپیوتری از پرواز هایابوسا برفراز ایتوکاوا: یک تصویر کامپیوتری از پرواز هایابوسا برفراز ایتوکاوا
گونه مأموریت: کاوشگر سیارک‌ها و نمونه‌بردار سطحی
مدت مأموریت: ۷ سال و ۱ ماه و ۴ روز
 :  
آغاز مأموریت: آغاز مأموریت
موشک:  راکت فضایی M-V
 :  
 :  
هایابوسا (Hayabusa はやぶさ) نام یک فضاپیمای بدون سرنشین ژاپنی است که توسط آژانس کاوش هوافضای ژاپن (جاکسا) به منظور مطالعه نمونه‌برداری و ارسال نمونه از سیارک ایتوکاوا به زمین طراحی و ساخته شده‌است.
هایابوسا در زبان ژاپنی به معنی بَحری است که نوعی شاهین بزرگ است. بحری که پرنده‌ای شکاری است، عادت دارد برای شناسایی بر فراز طعمه خود پرواز کند و ناگهان با یک حمله سریع، طعمه را از زمین چنگ زده و مجدداً به آسمان بازگردد. هایابوسا نیز قرار بود همین عمل را با سیارکی سیب‌زمینی شکل به نام سیارک ۲۵۱۴۳ که به تازگی کشف شده بود انجام دهد.
مؤسسه علوم فضا و فضانوردی ژاپن (ISAS) طرحی برای مطالعه از نزدیک سیارک ۲۵۱۴۳ تهیه نمود و در این راستا سفینه‌ای بدون سرنشین طراحی شد که Muses-c نامیده شد. این سفینه که بعدها به هایابوسا تغییر نام داد، قرار بود بعد از رسیدن به سیارک و مطالعه آن از نزدیک بر سطح سیارک فرود آمده و نمونه‌هایی از سطح بردارد، سپس هایابوسا می‌بایستی طبق برنامه به سمت زمین بازگردد و نمونه‌های جمع‌آوری شده را در کپسول ویژه‌ای به زمین ارسال کند. این کپسول طبق برنامه زمان‌بندی‌شده می‌بایستی در سال ۲۰۰۷ در صحرای مرکزی استرالیا فرود می‌آمد؛ کاری که به دلیل اتفاقات ناگوار در طول مأموریت تا ۱۲ ژوئن ۲۰۱۰ به درازا کشیده شد.
موتورهای یونی

لزوم رسیدن به سیارک ایتوکاوا با سرعتی مناسب، تعقیب آن در مدار و دور و نزدیک شدن آرام به سیارک، استفاده از موتورهای یونی قابل کنترل را اجتناب ناپذیر ساخته بود. هایابوسا برای طی بیش از دو میلیارد کیلومتر راه تا رسیدن به سیارک ایتوکاوا در مدت ۲۵۸۰۰ ساعت کار مداوم ۴ موتورهای یونی خود فقط ۲۹ کیلوگرم گاز زنون به عنوان سوخت مصرف کرد و در مقابل اختلاف سرعتی معادل ۱۴۰۰ متر بر ثانیه به دست آورد. نزدیک شدن به ایتوکاوا در مراحل نمونه‌برداری با سرعت اندک ۵ سانتی‌متر بر ثانیه که به سیستم کنترل فرصت لازم برای تصحیحات ضروری را می‌داد از دیگر کاربریهای این موتورهای کم مصرف بود.
هایابوسا چهار موتور یونی داشت که به ترتیب A, B, C و D نامگذاری شده بودند. بلافاصله پس از پرتاب مشخص شد که موتور A از کار افتاده‌است. بخش خنثی‌ساز الکتریکی موتور B در سال ۲۰۰۸ و در مسیر بازگشت هایابوسا به زمین از کار افتاد و بنابراین علی‌رغم سالم بودن این موتور امکان استفاده از آن به دلیل باردار کردن کل مجموعه فضاپیما مقدور نبود. در چهارم نوامبر ۲۰۰۹ هنگامیکه هایابوسا برای انجام فاز دوم برگشت به زمین، دو موتور یونی C وD خود را روشن کرد ناگهان با توقف کامل موتور D روبرو شد. هایابوسا اکنون عملاً تنها یک موتور یونی داشت و بازگشت به زمین با تنها یک موتور یونی امکان‌پذیر نبود. مهندسان مرکز کنترل زمینی تصمیم گرفتند با تلفیق عناصر سالم موتورهای یونی معیوب و سالم موجود، مجدداً دو موتور را عملیاتی کنند تا تنها شانس هایابوسا برای بازگشت به خانه از دست نرود. این بود که خنثی‌ساز الکتریکی موتور A در کنار موتور اصلی B، تشکیل یک زوج کاری را دادند تا هایابوسا با داشتن تنها موتور سالم خود و این مجموعه جدید راه زمین را در پیش گیرد.
نیکولا آپر

| نیکولاس آپرت | نیکولاس آپرت |
| --- | --- |
Nicolas Appert 1841: Nicolas Appert 1841
زادهٔ: ۱۷ نوامبر ۱۷۴۹ شالون-آن-شامپانی، پادشاهی فرانسه
درگذشت: ۱ ژوئن ۱۸۴۱ (۹۱ سال) مسی، اسون، سلطنت ژوئیه فرانسه
ملیت: فرانسوی
امضاء: امضاء
نیکولا آپِر (به فرانسوی: Nicolas Appert) (زادهٔ ۱۷ نوامبر ۱۷۴۹ – درگذشتهٔ ۱ ژوئن ۱۸۴۱) مخترع فرانسوی نگهداری از خوراک با هوابندی کردن بود. او که به پدر کنسروسازی مشهور است، شیرینی‌ساز بود.
اختراع روش بسته بندی با کنسرو توسط نیکولاس آپِرت

بعد از انقلاب فرانسه، در حالی که این کشور درگیر جنگ با کشورهای همسایه بود، ناپلئون بناپارت، در سال ۱۸۰۰ میلادی، جایزه ۱۲ هزار فرانک (واحد پول) را برای کسی در نظر گرفت که بتواند راهی برای تامین غذای سربازان این کشور در لشکرکشی‌های طولانی‌مدت پیدا کند. وی به دنبال روشی جدید در بسته بندی بود که بدون فاسد شدن مواد غذایی در طولانی مدت نگهداری کرد. یک قناد فرانسوی، به نام نیکولا آپر توانست این روش را ابداع کند. برای اولین بار بسته بندی کنسرو توسط نیکولا آپِر ابداع شد.
وزنه‌برداری در المپیک تابستانی ۲۰۰۸ – ۶۹ کیلوگرم مردان

مسابقات وزنه‌برداری ۶۹ کیلوگرم مردان در بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۰۸ در پکن، چین در سالن ژیمناستیک دانشگاه پکن برگزار شد. مسابقات این وزن در تاریخ ۱۱ تا ۱۲ اوت برگزار شد.
برنامه

All times are زمان چین (یوتی‌سی ۸:۰۰+)
| تاریخ | زمان | رویداد |
| --- | --- | --- |
| ۱۱ اوت ۲۰۰۸ | ۱۲:۳۰ | گروه C |
| ۱۲ اوت ۲۰۰۸ | ۱۰:۰۰ | گروه B |
| ۱۲ اوت ۲۰۰۸ | ۱۹:۰۰ | گروه A |