stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
مفتش اعظم
روایت

داستان در سدهٔ پانزدهم میلادی و در زمان رواج تفتیش عقاید و سوزاندن مشرکان روایت می‌شود. مسیح، دیگر بار در شهر سویل در اسپانیا ظهور می‌کند، مردم او را به جا می‌آورند. او از میان جمعیت عبور می‌کند، نابینایی را شفا می‌دهد، دختربچه مرده‌ای را زنده می‌کند. مفتش اعظم، که پیرمردی نود ساله است، به نگهبانان دستور می‌دهد تا او را دستگیر کنند و به زندان بیندازند. شب هنگام، مفتش به دیدار مسیح می‌رود و با او مونولوگی برقرار می‌کند. مفتش به مسیح می‌گوید: «حق نداری بر آنچه تاکنون گفته‌ای چیزی بیفزایی»، «ما به موعظه تو نیازی نداریم» و درنهایت «من تو را محکوم خواهم کرد و مانند منفورترین مرتد تو را خواهم سوزاند و خودت خواهی دید همین مردمی که امروز به پاهای تو بوسه می‌زدند، چگونه فردا هیزم به آتشت خواهند افکند…»
مفتش اعظم را می‌توان برابر با ایوان در نظر گرفت. ایوان ذهن متفکرِ انسان انقلابی است. مفتش، بازگوکنندهٔ نظر نهایی داستایفسکی دربارهٔ مسیح است. این قضاوت بر مبنای دیدگاهی عمیق به طبیعت انسان شکل گرفته‌است: هیچ الهامی، انسان را فراتر از حدودش نمی‌برد. به بیان مفتش اعظم این محدودیت‌ها شامل سه مورد هستند. انسان هیچگاه نمی‌تواند «آزاد» باشد زیرا از زندگی سه انتظار بزرگ دارد و تنها در صورت برآوردن آنان قادر به بقا است. یک: نیاز به نان، و نه فقط در جایگاه غذا بلکه به صورت معجزه و از دستان خدا. دو: نیاز به راز، حس معجزه در زندگی. سه: نیاز به تعظیم، شخصی که همهٔ انسان‌ها باید به او تعظیم کنند. این سه نیاز (معجزه، راز و اقتدار) مانع از «آزادی» انسان است.
مفتش اعظم طبیعت بشر را به این شکل خلاصه می‌کند. بی‌کفایتی مسیح در این حقیقت نهفته‌است که مسیحیت برای انسان بسیار دشوار است. تنها چند قدیس و قهرمان می‌توانند به آن دست یابند. سایر انسان‌ها مانند اسبی که به بار بسته شده باشد توانایی کشیدن را ندارند. مسیحیت ایده‌آل اما ناممکن است؛ بنابراین، بعضی از همان انسان‌های بزرگ، مانند مفتش اعظم، به روح بزرگ دیگر (شیطان) روی و کلیسا و دولت را پدید آوردند. از نظر مفتش اعظم برای آنکه زندگی اصلاً امکان‌پذیر باشد، باید به انسان با مدارای بیشتری عشق ورزید. مسیح به انسان عشق می‌ورزید اما نه به انسانی که وجود دارد بلکه به انسانی که باید باشد. مسیح انسان را آزاد و نامحدود می‌دانست. مفتش اعظم، انسان را به همان گونه‌ای که هست و با همهٔ محدودیت‌هایش، دوست دارد. او عشق خود را، مشفقانه‌تر می‌داند.
مسیح سه پیشنهاد را از روی غرور و ترس رد کرد. او می‌خواست «فراتر» از همهٔ اینها باشد. اما امروز دریافته‌ایم هیچ انسانی حتی مسیح، نمی‌تواند فراتر از معجزه، راز و اقتدار باشد.
شخصیت‌ها

ایوان کارامازوف: دومین پسر در میان برادران کارامازوف است. دانشجویی با استعداد که برای هر رویدادی در جهان به دنبال توضیحی منطقی است. در نتیجه، شک در دین وجودش را فرا می‌گیرد و نمی‌تواند ایدهٔ رنج را با ایدهٔ یک خدای مهربان آشتی دهد. پس از بحث و جدل‌های شدیدش دربارهٔ خدای بدنهادی که منجر به کشته شدن پدرش شده، ایوان دیوانه می‌شود.
آلیوشا کارامازوف: قهرمان اصلی رمان برادران کارامازوف و جوان‌ترین برادر است. آرام و عاقل، آلیوشا در مقابل پدر خشن و مبتذلش است. او تصمیم می‌گیرد به گروهی مذهبی بپیوندد و به صومعه برود. در آنجا او شاگرد زوسیما خواهد بود.
منابع افسانه

در یادداشت‌های داستایوفسکی هیچ اشاره‌ای به منابع افسانه وجود ندارد، هرچند که مسلما مرکزیت با روایت‌های عهد جدید از سه وسوسه مسیح توسط شیطان است. در مورد شخصیت مفتش، تجسم استبداد معنوی بر وجدان بشر، نمونهٔ اولیهٔ او را می‌توان در دون کارلوسِ شیلر یافت. داستایفسکی این اثر را دههٔ ۱۸۴۰ ترجمه کرد.
تاریخچهٔ نقد

در سال ۱۸۹۰، واسیلی روزانوف برای نخستین بار مفتش اعظم را همچون یک متن مذهبی بررسی کرد و نسبت آن با فلسفهٔ تاریخ را در نظر گرفت. در سال ۱۹۵۲، آنتاناس ماسیناس قرائتی دقیقی از طرحِ مفتش اعظم در مورد فلسفه تاریخ، انجام داد. دیدگاه بسیار تند دی. اچ. لارنس به این بخش از اثر داستایفسکی بعدا تغییر کرد و مقدمه‌ای که بر یکی از ترجمه‌های مفتش اعظم نوشت (در سالِ مرگ خود، ۱۹۳۰) درک مناسبی از استدلال و دلالت‌های آن دارد. به نظر رنه ولک، مقالهٔ جورج اشتاینر در سال ۱۹۵۹، هر چند تضادی قدیمی بین داستایفسکی و تولستوی را به درستی بازگو می‌کند اما قرائت گمراه‌کننده‌ای از مفتش اعظم انجام می‌دهد: «تمثیل رویاروییِ داستایفسکی و تولستوی».
زیگموند فروید در «داستایفسکی و پدرکشی» جایگاه داستایفسکی را نه چندان عقب‌تر از شکسپیر می‌داند، برادران کارامازوف را باشکوه‌ترین رمانی که نوشته شده، می‌خواند و بخش مفتش اعظم را یکی از قله‌های ادبیات جهان در نظر می‌گیرد.
تحلیل

زمینه‌سازی عاطفی برای بخش مفتش اعظم، سالها در ذهن داستایفسکی پرورده شد. مفتش اعظم را می‌توان انتقادی بی‌پاسخ از مسیح دانست (واقعیت در مقابل توهم).
کتاب مستقلی در برادران کارامازوف به موعظه‌های زوسیما اختصاص پیدا کرده؛ بنابراین کتاب ۵ فقط به گفتگوی درونی ایوان اشاره دارد که مابین به رسمیت شناختن تعالی اخلاقیِ آرمان مسیحیت و خشم او از جهانی پر از درد و رنج، روی می‌دهد. در مفتش اعظم، در مقیاسی جهانی-تاریخی، بنیادهای اخلاقیِ هم مسیحیت و هم سوسیالیسم به پرسش گرفته می‌شود. پوپولیست‌ها اخلاقیات خدای مسیحیت (مستقل از عقاید خودشان در مورد الوهیت او)  را که دههٔ گذشته نفی شده بود، احیا کرده بودند؛ و اکنون آن را در مورد خلقت خود او به کار می‌بردند. در واقع، آنها «معنای واقعیت تاریخی» را که او احتمالا برای تصحیح کارش در پرتو اصول مسیحیت اعلام کرده بود، رد می‌کردند. بنابراین اعتراض ایوان به جهانِ خدا به صورت ارزش مسیحیِ شفقت بیان می‌شود. این همان ارزشی است که خود داستایوفسکی (یا میشکین در ابله) زمانی آن را «مهمترین و شاید تنها قانون وجود همهٔ انسان‌ها» نامیده بود.
یادداشت‌های کتاب ۵ حاوی قطعاتی در مورد مفتش است که بسیار تحریک‌آمیزتر از مواردی است که در نهایت استفاده شد. برای مثال، یکی از بی‌پرده‌ترین چالش‌ها اتهام مفتش به مسیح است: «فقط یک کلمه به تو می‌گویم که از جهنم آمده‌ای و بدعت‌گذار هستی»، اما هیچ یک از این تصویرسازی‌ها در رمان باقی نماند. این یادداشت‌ها حاوی اعلانِ بسیار صریح‌تری هستند که «این مسیح است که گناهکار و ظالم است، و این مفتش اعظم است که مهربان و بیگناه است. این مسیح است که از مردم می‌خواهد برای او رنج بکشند، در حالی که مفتش اعظم به خاطر مردم رنج می‌برد.»
تحلیل > نظریه سیاسی

دههٔ ۱۸۷۰ و دههٔ۱۸۸۰، فضای سیاسی روسیه آمیخته با تروریسم بود. داستایفسکی حامی وفادار یکه‌سالاری بود. رادیکالیسم جوانی در داستایفسکی به دیدگاه‌های واپس‌گرایانه تبدیل شد.
زیگموند فروید پس از بیان نظر خود می‌نویسد یک محافظه‌کار جانب مفتش اعظم را خواهد گرفت و در مورد داستایفسکی داوری متفاوتی خواهد کرد.
ساندوز معتقد است معنای افسانه «مفتش اعظم» را می‌توان حداقلی در نظر گرفت. از این زاویه، استفاده از زور و اجبار، گرچه مناسب سپهر سیاسی است اما در جایگاه وسیلهٔ دستیابی به هزاره، برای داستایفسکی غیرقابل تصور بود. او در ادامه رویکردی هستی‌شناختی را نیز اضافه می‌کند. ساندوز در نتیجه‌گیری دوم خود، به نظریه سیاسی داستایفسکی می‌پردازد.
تحلیل > درون‌مایه‌های اصلی > اراده آزاد

در مفتش اعظم (همچون سایر روایت‌های داستایفسکی) خالص وجود ندارد. عشقِ وحشی او به مسیح آمیخته با نفرت زهرآگین او است: عداوت اخلاقی او با شیطان، آمیخته با پرستش نهانی شیطان است. امروزه، انسان سه نیاز اصلی خود بدین‌گونه رفع می‌کند: معجزه را با علم و فناوری؛ راز را با دارو و آزمایش بیولوژی. در مورد اقتدار، در روسیه تزار نابود شد تا با لنین جایگزین شود. اما همهٔ مسیحیت در رد کردن این سه وسوسه نیست. عصارهٔ مسیحیت، عشق به انسان است. همهٔ حاکمان بزرگ و خردمند، از فرعون‌ها و داریوش تا پاپ‌ها و تا همین امروز، به ضعف‌های بشر، رسمیت داده‌اند. معجزه و راز در کنار هم قرار دارند و پس از آنان، اقتدار می‌آید. لزومی وجود نداشت ایوان تا بدین حد تراژیک و شیطانی تصویر شود. او کشفی دربارهٔ انسان‌ها کرده‌است. در واقع، کشفی دوباره است از حقیقتی که همگان تا انتهای سدهٔ هجدهم می‌دانستند. ایوان، بازگوکنندهٔ حقیقتی قدیمی است. حقیقتی که اکثر انسان‌ها را عاجز از تشخیص خوب از بد می‌داند؛ به خصوص در جاهای حیاتی. مسیح مفتش را می‌بوسد (ممنون، حق با تو بود ای مرد پیر خردمند). آلیوشا ایوان را می‌بوسد (ممنون، برادر، حق با تو بود، باری از دوشم برداشتی). رنه ولک این برداشت از بوسه را صحیح نمی‌داند و معتقد است مسیح استدلال مفتش اعظم را نمی‌پذیرد: او به تنها صورتی پاسخ می‌دهد که مذهب می‌تواند به خداناباوری پاسخ دهد؛ با سکوت و بخشش. مفتش با بوسهٔ آرام تکذیب می‌شود. بلافاصله پس از آن، آلیوشا ایوان را می‌بوسد (همانند بوسهٔ مسیح به مفتش اعظم)، خداناباوری او را می‌بخشد و «طغیان» او را با شفقت پاسخ می‌دهد. ایوان این موضوع را درک می‌کند و می‌گوید: «این، سرقت ادبی است. از شعر من آن را ربودی».
تحلیل > هویت مفتش اعظم

ایوان (مانند سایر قهرمان‌های داستایفسکی) تصویری ایده‌آل از مسیح در ذهن خود ساخته است اما هیچ بخشی از هویت خود را با آفریننده‌ای عاشق نمی‌بیند. همین موضوع در مورد خَلقِ «شعری» خود ایوان برقرار است. ایوان خداناباور توصیف می‌شود. در اعترافش به آلیوشا، می‌گوید که خدا را می‌پذیرد؛ تنها این جهانِ اوست که نمی‌پذیرد. اگر این، ایوان «واقعی» باشد، به نظر درست نیست خداناباور یا ندانم‌گرا خطاب شود. به نظر می‌رسد که او مومنی است که علیه خالق خود طغیان کرده است. عنوان فصل («طغیان») وزن بیشتری به این نتیجه‌گیری می‌دهد. بی‌شک این حالت، صریحترین و صادق‌ترین حالت ایوان است.
بر این نکته باید پافشاری کرد که واقعیت ایوان هرچه باشد اما مفتش اعظم یک خداناباور است. این موضوع، به شکلی اساسی درک مفتش از مسیح و مسیحیت را تحت تاثیر قرار می‌دهد. ظاهر شدن مسیح به او، همان ابهامی را دارد که ظاهر شدن شیطان به ایوان. ایوان روشن می‌کند (همانگونه که روایتگر در مورد شیطانِ ایوان این کار را انجام می‌دهد) که همهٔ اینها ممکن است توهم باشد. با قضاوت از لحن مفتش اعظم، او مسیح را همسان با خود می‌داند، اگر نه فروتر. نکتهٔ قابل‌توجه این است که خدا اصلا در این تصویر ظاهر نمی‌شود، به خصوص در جایگاه خدایی با محبت. در واقع، مفهوم خدای رحمت (حامی کلیسا و اعضایش) کاملا غایب است. زیرا مسیحیت هرگز ادعا نکرده که انسان‌ها در حالت ضعفِ خود آنقدر قوی هستند که بارِ آزادی را به تنهایی بر دوش کشند. مسیحیت کاملا برعکس این موضوع را می‌گوید: هیچ‌کس نمی‌تواند، حتی مفتش اعظم‌ها.
همانگونه که ایوان می‌گوید، آنچه که اهمیت دارد، اعتراف مفتش اعظم است، تفکراتی که برای یک عمر در او انباشته شده است و تصویرسازیِ او از مسیح.
برای مطالعه بیشتر

Dostoevsky, Anna (1975). Dostoevsky, Reminisceces.
Dostoevsky, Fyodor (1989). Notes from Underground (Norton Critical Edition).
| ن ب وفیودور داستایفسکی | ن ب وفیودور داستایفسکی |
| --- | --- |
 کتاب‌شناسی  نامه‌ها :  کتاب‌شناسی  نامه‌ها 
رُمان‌ها و رُمان‌های کوتاه:  بیچارگان (۱۸۴۶)  همزاد (۱۸۴۶)  خانم صاحبخانه (۱۸۴۷)  نیه توچکا (۱۸۴۹)  رؤیای عموجان (۱۸۵۹)  روستای استپانچیکو (۱۸۵۹)  رنج‌کشیدگان و خوارشدگان (۱۸۶۱)  خاطرات خانه اموات (۱۸۶۲)  یادداشت‌های زیرزمینی (۱۸۶۴)  جنایت و مکافات (۱۸۶۶)  قمارباز (۱۸۶۷)  ابله (۱۸۶۹)  همیشه شوهر (۱۸۷۰)  جن‌زدگان (۱۸۷۲)  جوان خام (۱۸۷۵)  برادران کارامازوف (۱۸۸۰) 
داستان‌های کوتاه و داستانک‌ها:  "en:Mr. Prokharchin" (۱۸۴۶)  "en:Another Man's Wife and a Husband under the Bed" (۱۸۴۸)  "The Honest Thief" (۱۸۴۸)  "The Christmas Tree and a Wedding" (1848)  "شب‌های روشن" (۱۸۴۸)  "یک داستان کثیف" (۱۸۶۲)  "The Crocodile" (۱۸۶۵)  "en:Bobok" (۱۸۷۳)  "en:The Beggar Boy at Christ's Christmas Tree" (۱۸۷۶)  "The Meek One" (۱۸۷۶)  "en:The Peasant Marey" (۱۸۷۶)  "رؤیای آدم مضحک" (۱۸۷۷) 
غیرداستانی:  "en:Winter Notes on Summer Impressions" (1863)  یادداشت‌های روزانه یک نویسنده (۱۸۷۳–۱۸۸۱) 
سایر:  en:Dostoyevsky Museum  "en:The Grand Inquisitor"  Vremya magazine  en:Nastasya Filipovna  en:Alyosha Karamazov  en:Fyodor Karamazov  en:Prince Myshkin  Rodion Raskolnikov 
| ن ب وبرادران کارامازوف اثر فیودور داستایفسکی (۱۸۸۰) | ن ب وبرادران کارامازوف اثر فیودور داستایفسکی (۱۸۸۰) |
| --- | --- |
شخصیت‌ها:  آلیوشا کارامازوف  فیودور کارامازوف  ایوان کارامازوف  اسمردیاکف کارامازوف 
فیلم‌ها:  برادران کارامازوف (۱۹۵۸)  برادران کارامازوف (۱۹۶۹)  برادران کارامازوف (۲۰۰۸) 
مربوط:  مفتش اعظم 
| داده‌های کتابخانه‌ای  | داده‌های کتابخانه‌ای  |
| --- | --- |
عمومی:  WorldCat (ورلدکت (از طریق کتابخانهٔ کنگره) 
کتابخانه‌های ملی:  آلمان  ایالات متحده آمریکا 
خانه داستایفسکی در استارایا روسا، مکانی که او «مفتش اعظم» را نوشت و امروز به موزه تبدیل شده است.
نخستین چاپ
وسوسه مسیح، در «مفتش اعظم» تفسیر متفاوتی از این روایت می‌شود.
داستایفسکی در سال ۱۸۷۹
پاپ و تفتیش عقاید، اثر ژان-پل لورنس
صومعه اپتینا یک مرکز معنوی برای روسیه در قرن نوزدهم و الهام‌بخش بسیاری از جنبه‌های برادران کارامازوف بود.
غلامرضا مصباحی‌مقدم
زندگی

غلامرضا مصباحی مقدم در سال ۱۳۳۰ در مشهد و در خانوده‌ای مذهبی متولد شد. وی در سال ۱۳۶۲ در رشته اقتصاد کارشناسی ارشد گرفته و سه سال بعد به عضویت شورای عالی آموزش و پرورش درآمد که این عضویت تاکنون ادامه دارد. ریاست مرکز تحقیقات اسلامی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و همچنین ریاست گروه اقتصاد پژوهشگاه حوزه و دانشگاه در قم را می‌توان از دیگر فعالیت‌های علمی مصباحی مقدم در دهه ۶۰ ذکر کرد.
از جمله فعالیت‌های تحقیقاتی مصباحی مقدم دردهه ۷۰ می‌توان به مواردی چون ریاست دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران در سال‌های ۱۳۷۵ تا ۱۳۷۷، معاونت پژوهشی دانشگاه امام صادق، عضویت در هیئت امنای پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی طی دو دوره چهارساله و ریاست بر گروه اقتصاد شورای بررسی متون و کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها از سال ۱۳۷۵ اشاره کرد که تاکنون ادامه دارد.
وی در سال ۱۳۷۸ به عضویت در شورای مرکزی جامعه روحانیت مبارز درآمد.مصباحی هم‌اکنون سخنگوی مهم‌ترین حزب اصولگرایان، جامعه روحانیت مبارز است.
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام با حکم سید علی خامنه‌ای
عضو جامعه روحانیت مبارز تهران
رئیس کمیته فقهی سازمان بورس
عضو ستاد تأیید و گزینش هیئت علمی دانشگاه‌ها در وزارت علوم
وی دارای درجه کارشناسی ارشد اقتصاد و دکترای فقه می‌باشد.
عملکرد و دیدگاه‌های شاخص > بازار حامل‌های انرژی و آب شرب > قانون تثبیت قیمت‌های ۱۳۸۳

مصباحی مقدم در مجلس هفتم از نمایندگان ارائه دهنده و تصویب کننده طرح تثبیت قیمت حامل‌های انرژی (قانون تثبیت قیمت‌ها) بود که در اسفند ماه سال ۱۳۸۳ تصویب شد و از آن به عنوان یک اشتباه بزرگ و تاریخی در مدیریت بازار انرژی ایران یاد می‌شود. او در این باره در سال بعد از تصویب می‌گوید: «اگر این طرح سال گذشته به تصویب مجلس نمی‌رسید، معلوم می شد که امسال چه بحرانی داشتیم ... در صورت اجرا شدن این سیاست (افزایش تدریجی قیمت حامل‌های انرژی) قیمت هر لیتربنزین 180 تومان می شد و این امر افزایش نرخ تورم به میزان ۲۲.۵ درصد در هر سال را در پی داشت.»
عملکرد و دیدگاه‌های شاخص > بازار حامل‌های انرژی و آب شرب > تدوین و اجرای طرح هدفمند سازی یارانه‌ها

او در دوره دولت نهم و دهم به همراه احمد توکلی، دیگر نماینده مجلس از مخالفان و مقابله کنندگان جدی با اجرای طرح هدفمند سازی یارانه‌ها در ایران بود. در پاییز ۱۳۸۷ و هنگامی که عزم جدی دولت اجرای این طرح که شامل پرداخت نقدی همراه با اصلاح قیمت حامل‌های انرژی بود آشکار شد، برخی اعضای مجلس «کمیسیون ویژه بررسی طرح هدفمند کردن یارانه» تشکیل دادند و غلامرضا مصباحی مقدم رییس این کمیسیون شد و احمد توکلی، رییس مرکز پژوهش‌های مجلس نیز به او پیوست و این دو مخالف اصلی این طرح در مجلس شدند. در ابتدا قرار نبود دولت وقت کار اصلاحات قیمت کالاها و یارانه نقدی را برای اجرا به تصویب مجلس برساند، ولی مدتی طول کشید تا اعضای این کمیسیون رییس‌جمهور و دولت را متقاعد کنند که اجرای این طرح نیازمند اجازه مجلس است و باید لایحه تهیه و به مجلس ارائه شود. تهیه لایحه و ارائه آن به مجلس تا اواسط دی ماه زمان برد و بعد از آن مجلس و مخصوصا کمیسیون بررسی طرح هدفمند کردن یارانه‌ها به ریاست مصباحی مقدم وارد بحث بالا و پایین کردن میزان یارانه نقدی به هر فرد، افراد واجد شرایط دریافت و قیمت هر سوخت بعد از اجرای هر مرحله از طرح شدند که چند سال تصویب و اجرای طرح را به عقب انداخت و در نهایت طرح با تغییرات بسیار در کش و قوس در دولت و مجلس بر سر جزئیات آن با تصویب مفادی از آن در شورای نگهبان به نفع نظر دولت تصویب شد.
عملکرد و دیدگاه‌های شاخص > بازار حامل‌های انرژی و آب شرب > قانون توقف اجرای طرح هدفمند سازی یارانه‌های سال ۱۳۹۱

در سال ۱۳۹۱، مصباحی مقدم از نمایندگان اصلی مجلس نهم بود که  طرح الزام دولت وقت به توقف اجرای فاز دوم طرح هدفمند سازی یارانه‌ها را ارائه کردند که جلوی برنامه دولت وقت برای افزایش یارانه نقدی و جبران صدمه به معیشت مردم در نتیجه تحریم‌ها و یک سوم شدم قیمت ارزهای خارجی از طریق منابع حاصل از افزایش بهره وری مصرف حامل‌های انرژی و آب شرب با اصلاح قیمت آن‌ها را گرفتند که در نتیجه جلوی ایجاد رشد اقتصادی و افزایش اشتغال از طریق رونق فعالیت‌های افزایش دهنده بهره وری مصرف حامل‌های انرژی در شرایط تحریم خارجی را گرفت. همچنین این طرح با الزام دولت به عرضه این حامل‌های انرژی بدون تغییر قیمت با وجود ۳ برابر شدن قیمت ارز‌ در کشور، موجب افزایش کسری بودجه دولت و در نتیجه چاپ پول و تورم در ایران شد.
عملکرد و دیدگاه‌های شاخص > سیاست ارزی

مصباحی مقدم:صادر کننده می‌گوید شما یک بار دیگر قیمت ارز را بالا ببرید که من سود کنم و برای من باصرفه باشد و دائماً می‌گویند که وارد کننده‌ها استفاده می‌کنند و شرکت‌های خارجی کالاها را به کشور ما صادر می‌کنند، این‌ها آدرس‌های غلط است، باید در مطبوعات افشا کرد و توضیح داد که این استدلال، استدلال غلطی است.
عملکرد و دیدگاه‌های شاخص > صادرات نفت

عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام دربارهٔ پیش‌بینی شرکت نفت از میزان ممکن برای صادرات فرآورده‌های نفتی گفت: یک پیش‌بینی هم سال ۱۳۸۵ توسط خود شرکت نفت صورت گرفته که اگر ما صرفه جویی کنیم می‌توانیم سالیانه ۱۰۰ میلیارد دلار صادرات فرآورده‌های نفتی را داشته باشیم.
ائرو ای.۱۰۰

| Aero A> 100 | Aero A> 100 |
| --- | --- |
کاربری: Light bomber هواگرد شناسایی
کشور سازنده: چکسلواکی
تولیدکننده: آئرو ودوخودی
نخستین پرواز: ۱۹۳۳
بازنشستگی: اواخر دههٔ ۱۹۴۰
کاربر اصلی: نیروی هوایی چکسلواکی
ساخته‌شده: ۱۹۳۳–۱۹۳۵
تعداد ساخته‌شده: ۴۴
ائرو ای. ۱۰۰ (به انگلیسی: Aero A.100) یک هواپیمای ساختِ آئرو ودوخودی در کشور چکسلواکی است که در سال ۱۹۳۳–۱۹۳۵ ساخته شد. نخستین استفاده‌کنندهٔ این هواپیما نیروی هوایی چکسلواکی بوده‌است. این هواپیما در ۱۹۳۳ میلادی نخستین پرواز خود را انجام داد.
فهرست آثار ملی استان بوشهر

همچنین ببینید: ویکی‌پدیا:فهرست یادمان‌های ملی ایران/بوشهر
استان بوشهر تا اردیبهشت سال ۹۷ دارای ۲۸۷ اثر ثبت شده ملی است.
شهرستان بوشهر ۱۱۱ اثر
شهرستان دشتستان ۷۳ اثر
شهرستان دیلم ۵ اثر
شهرستان گناوه ۱۱ اثر
شهرستان تنگستان ۵ اثر
شهرستان دشتی ۱۳ اثر
شهرستان دیر ۱۴ اثر
شهرستان کنگان ۲۷ اثر
شهرستان عسلویه ۸ اثر
شهرستان جم ۲۰ اثر
فهرست آثار ثبتی ناملموس

همچنین استان بوشهر دارای ۴۳ اثر ثبتی ناملموس می‌باشد.
| ردیف | نام استان | اثر | شماره ثبت | تاریخ ثبت |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱ | بوشهر | مراسم تعزیه | ۱/۱۹/۱۹۰۰ | ۱۳۸۷/۱۱/۲۶ |
| ۲ | بوشهر | مراسم زار | ۲/۲/۱۹۰۰ | ۱۳۸۸/۰۲/۲۸ |
| ۳ | بوشهر | مراسم حیات حاجی | ۲/۲۰/۱۹۰۰ | ۱۳۸۸/۰۹/۲۸ |
| ۴ | بوشهر | سنت دم دم سحری | ۵/۱۳/۱۹۰۰ | ۱۳۸۹/۳/۵ |
| ۵ | بوشهر | سینه زنی بوشهر | ۶/۸/۱۹۰۰ | ۱۳۸۹/۳/۵ |
| ۶ | بوشهر | عبا باقی | ۶/۲۳/۱۹۰۰ | ۱۳۸۹/۱۱/۱۸ |
| ۷ | بوشهر | بازی هله هله گرگ چمبری | ۷/۲۳/۱۹۰۰ | ۱۳۹۰/۳/۲۴ |
| ۸ | بوشهر | بازی سول | ۷/۲۴/۱۹۰۰ | ۱۳۹۰/۳/۲۴ |
| ۹ | بوشهر | شروه خوانی | ۷/۲۵/۱۹۰۰ | ۱۳۹۰/۳/۲۴ |
| ۱۰ | بوشهر | آیین‌های ازدواج در بوشهر | ۹/۱۹/۱۹۰۰ | ۱۳۹۰/۰۸/۲۸ |
| ۱۱ | بوشهر | مهارت پخت نان در بوشهر | ۱۰/۱۸/۱۹۰۰ | ۱۳۹۰/۰۸/۲۸ |
| ۱۲ | بوشهر | طب سنتی در بوشهر | ۱۱/۱۶/۱۹۰۰ | ۱۳۹۰/۰۸/۲۸ |
| ۱۳ | بوشهر | مهارت دوخت پوشاک  سنتی در بوشهر | ۱۲/۱۱/۱۹۰۰ | ۱۳۹۰/۰۸/۲۸ |
| ۱۴ | بوشهر | موسیقی سنتی در بوشهر | ۱/۱/۱۹۰۱ | ۱۳۹۰/۰۸/۲۸ |
| ۱۵ | بوشهر | علم کشون خورموج | ۳/۳/۱۹۰۱ | ۱۳۹۰/۱۰/۰۶ |
| ۱۶ | بوشهر | علم گردان درودگاه | ۳/۴/۱۹۰۱ | ۱۳۹۰/۱۰/۰۶ |
| ۱۷ | بوشهر | نون پوشی | ۳/۵/۱۹۰۱ | ۱۳۹۰/۱۰/۰۶ |
| ۱۸ | بوشهر | مراسم مخ تک (گهواره علی اصغر) | ۹/۱/۱۹۰۱ | ۱۳۹۱/۰۹/۲۲ |
| ۱۹ | بوشهر | مراسم شب یازدهم در روستای هلیله بوشهر | ۹/۲/۱۹۰۱ | ۱۳۹۱/۰۹/۲۲ |
| ۲۰ | بوشهر | مراسم آئینی و مذهبی دمام بوشهر | ۹/۳/۱۹۰۱ | ۱۳۹۱/۰۹/۲۲ |
| ۲۱ | بوشهر | مراسم شهید کردن علم | ۹/۴/۱۹۰۱ | ۱۳۹۱/۰۹/۲۲ |
| ۲۲ | بوشهر | مهارت گرگور بافی خلیج فارس | ۲/۱۹/۱۹۰۲ | ۱۳۹۱/۱۱/۰۴ |
| ۲۳ | بوشهر | مهارت ساخت آلت موسیقی، مذهبی دمام | ۲/۲۰/۱۹۰۲ | ۱۳۹۱/۱۱/۰۴ |
| ۲۴ | بوشهر | فن ساخت ساز نی انبان بوشهر | ۲/۲۱/۱۹۰۲ | ۱۳۹۱/۱۱/۰۴ |
| ۲۵ | بوشهر | طب سنتی تابه گرمک | ۲/۲۲/۱۹۰۲ | ۱۳۹۱/۱۱/۰۴ |
| ۲۶ | بوشهر | طب سنتی کندو | ۲/۲۳/۱۹۰۲ | ۱۳۹۱/۱۱/۰۴ |
| ۲۷ | بوشهر | خیام خوانی (خیامی) بوشهر | ۱۲/۱۳/۱۹۰۲ | ۱۱/۱۵/۱۹۹۳ |
| ۲۸ | بوشهر | چیستان کیدونه چکه میدون | ۳/۲۱/۱۹۰۰ | ۱۱/۱۵/۱۹۹۳ |
| ۲۹ | بوشهر | هنر بافت گبه خودرنگ شول گناوه | ۱۲/۱۲/۱۹۰۲ | ۱۱/۱۵/۱۹۹۳ |
| ۳۰ | بوشهر | ساخت ساز موسیقی، مذهبی سنج | ۱۲/۱۴/۱۹۰۲ | ۱۱/۱۵/۱۹۹۳ |
| ۳۱ | بوشهر | نی مه‌ها آواها و نواهای دریایی بوشهر | ۱۲۰۹ | ۱۳۹۵/۰۳/۰۵ |
| ۳۲ | بوشهر | فرهنگ پخت هریسه در شهر شنبه | ۱۲۱۰ | ۱۳۹۵/۰۳/۰۵ |
| ۳۳ | بوشهر | چال پشکل‌ها بازی محلی روستاهای بندر ریگ | ۱۲۱۱ | ۱۳۹۵/۰۳/۰۵ |
| ۳۴ | بوشهر | یزله‌ها موسیقی فولکلور (محلی) بوشهر | ۱۲۱۲ | ۱۳۹۵/۰۳/۰۵ |
| ۳۵ | بوشهر | حصیر بافی بوشهر | ۱۲۱۳ | ۱۳۹۵/۰۳/۰۵ |
| ۳۶ | بوشهر | مراسم آئینی خاکسپاری شهیدان کربلا | ۱۲۱۴ | ۱۳۹۵/۰۳/۰۵ |
| ۳۷ | بوشهر | مراسم پامنبری | ۱۲۱۵ | ۱۳۹۵/۰۳/۰۵ |
| ۳۸ | بوشهر | گره گشو با مراسم آئینی تولد امام حسن (ع) در پانزدهم رمضان | ۱۲۱۶ | ۱۳۹۵/۰۳/۰۵ |
| ۳۹ | بوشهر | آئین گندم کوبی در شبانکاره | ۱۲۱۷ | ۱۳۹۵/۰۳/۰۵ |
| ۴۰ | بوشهر | فرهنگ پخت آش بوشهری در مراسم سوگواری | ۱۲۱۸ | ۱۳۹۵/۰۳/۰۵ |
| ۴۱ | بوشهر | نخ ریسی و عبابافی بوشهر | ۱۷۵ | ۱۳۹۵/۰۳/۰۵ |
| ۴۲ | بوشهر | هیا مظلوم یابر حیدری | ۱۲۱۹ | ۱۳۹۵/۰۳/۰۵ |
| ۴۳ | بوشهر | بازی چوکیلی | ۱۲۲۰ |  |
ماکرینوس

ماکرینوس با عنوان کامل کایسار مارکوس اوپلیوس سوروس ماکرینوس آوگوستوس (به لاتین: Caesar Marcus Opellius Severus Macrinus Augustus)‏ (۱۶۵–۲۱۸) به مدت کوتاهی از آوریل ۲۱۷ تا هنگام مرگش در ژوئن ۲۱۸، امپراتور روم بود. او همچنین نخستین کسی بود که بدون داشتن مقام سناتوری به فرمانروایی روم رسیده بود.
هارونی

برای دیگر کاربردها، هارونی (ابهام‌زدایی) را ببینید.
| زبان‌ها | زبان‌ها |
| --- | --- |
گویش بختیاری: گویش بختیاری
دین: دین
شیعه: شیعه
هارونی، یک طایفه از شاخۀ چهارلنگ در ایل بختیاری است.
تقسیمات ایلی

عیسی یاری
سیسته
سیمی سمال
ملاوند
رُکان
اولاد برات
دهنوی (اولاد نظر)
تاریخچه

هارونی در زمره ۹ طایفۀ کهن در مردم بختیاری است که برای نخستین بار در تألیفات قرن هفتم در خصوص وقایع نیمۀ دوم قرن پنجم هجری از آن به عنوان یکی ازطوایف بیست و شش‌گانۀ بختیاری نام برده شد.
مناطقی در سرزمین بختیاری به نام این دسته از قبایل کهن وجود دارد ازجمله ناحیه گتوند و بتوند وعقیلی  و بالاخره هارونی و با وجود آنکه نام‌های تاریخی این نواحی از تعلق اولیه آن‌ها به طوایفی که اسامی مزبور خاص ایشان بوده‌است خبر می‌دهد، ساکننان این مناطق امروزه از قبایل دیگری می‌باشند و منطقه دیرینه‌ای که در چهارمحال به نام هارونی (شهرکرد) شناخته می‌شود امروز اقامت گاهی مختلط از طوایف چهار و هفت لنگ است.
زیرا طایفه هارونی زیر مجموعه هیچ طایفه ای نمی باشد ، به این دلیل که قدمت آن از دیگر طایفه های چهارلنگ بیشتر می باشد.
پراکندگی جغرافیایی

ییلاق: شهرستان‌های شهرکرد، فریدن، شهرستان فریدون‌شهر و چادگان
قشلاق: شهرستان‌های دزفول و شوشتر در استان خوزستان
مراکز استقرار

امروزه اقامتگاهای اصلی باب هارونی بالغ بر۵ منطقه در سردسیر؛ و ۳منطقه در گرمسیر است پنج منطقه سردسیر عبارت است از: کمیتک، میدانک، آزادگان، جمالو، قلعه شاهرخ در حوالی فریدن و شهر هارونی در شهرستان شهرکرد در استان چهارمحال و بختیاری و دومنطقه گرمسیر عبارت است از سردارآباد و چهاربیشه درحوالی شوشتر و چمبره در سردشت دزفول است، هارونیان در گذشته
در اندیکا و لالی و منطقه هارونی و علی گودرز و شاه بلاغ اقامت و مالکیت داشتند، اکنون در سردسیر استقرار عشیرتی و قبیلوی طایفه مذکور از تمرکز بیشتری برخوردار است که در سردسیر عبارتند از میدانک، کمیتک (دهستان) جمالی، قلعه شاهرخ، بردِشه(سنگ سیاه) و
و شهرک جوی آباد و یزدانشهر شاهین شهر در گرمسیر مقر عمده ایشان در حوزه شوشتر و دزفول از جمله شهرک سرداران و در دامنه کوه سالند به ویژه حوزه بخش چنبره از سردشت دزفول است. اکثر افراد این طایفه در استان چهارمحال و بختیاری فرهنگ خودرا نسبت به استان‌های اصفهان و خوزستان بیشتر حفظ کرده‌اند.[نیازمند منبع]
جنگ دوم قره‌باغ

برای پیشینه مناقشات، مناقشه قره‌باغ را ببینید.  برای نتیجه این جنگ، توافقنامه آتش‌بس ناگورنو قره‌باغ را ببینید.
| ن ب ودرگیری قره باغ | ن ب ودرگیری قره باغ |
| --- | --- |
 ۱۹۸۸–۱۹۹۴: جنگ قره‌باغ  درگیری‌های ۲۰۰۸  درگیری‌های ۲۰۱۰  درگیری‌های ۲۰۱۰  درگیری‌های ۲۰۱۲  درگیری‌های ۲۰۱۴  سرنگونی بالگرد  درگیری‌های سال ۲۰۱۶  درگیری‌های ۲۰۱۸  درگیری‌های ژوئیه ۲۰۲۰  درگیری‌های سپتامبر ۲۰۲۰ :  ۱۹۸۸–۱۹۹۴: جنگ قره‌باغ  درگیری‌های ۲۰۰۸  درگیری‌های ۲۰۱۰  درگیری‌های ۲۰۱۰  درگیری‌های ۲۰۱۲  درگیری‌های ۲۰۱۴  سرنگونی بالگرد  درگیری‌های سال ۲۰۱۶  درگیری‌های ۲۰۱۸  درگیری‌های ژوئیه ۲۰۲۰  درگیری‌های سپتامبر ۲۰۲۰ 
جنگ دوم قره‌باغ (به انگلیسی: Second Nagorno-Karabakh War) بخشی از مناقشه قره‌باغ است که از ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۰ میان جمهوری‌های آذربایجان و ارمنستان آغاز شده است. هر دو طرف تلفاتی را گزارش کردند. سپس ارمنستان و جمهوری آرتساخ اعلام حکومت نظامی و بسیج عمومی کردند. جمهوری آذربایجان نیز اعلام حکومت نظامی کرد.
کشورهای مختلف و سازمان ملل این درگیری‌ها را محکوم کرده و خواستار کاهش تنش‌ها شده‌اند. در تاریخ ۱۰ اکتبر، با پیگیری روسیه و همکاری صلیب سرخ، بین دو کشور توافق آتش‌بس برقرار شد.
در ۹ نوامبر علی‌اف، پوتین و پاشینیان، روسای جمهور آذربایجان و روسیه و نخست‌وزیر ارمنستان، بیانیه مشترکی را امضاء کردند، که به‌موجب آن از ساعت ۰۰:۰۰ به وقت مسکو درگیری‌ها در قره‌باغ به پایان رسید و آتش‌بس کامل برقرار شد. متعاقباً، نیکول پاشینیان در یک پست فیسبوکی خبر از امضاء قرارداد صلح با جمهوری آذربایجان داد. آرائیک هاروتیونیان، رهبر جمهوری «آرتساخ» هم تن به پایان جنگ داد. این قرارداد صلح که ساعات اولیه ۱۰ نوامبر به امضاء طرفین رسید، ایجاب می‌کند که ارمنستان و آذربایجان اسرای جنگی و اجساد کشته شدگان را مبادله کنند. افزون بر این، نیروهای مسلح ارمنستان تا ۱ دسامبر به ترتیب از شهرستان‌های کلبجر، آغ‌دام و لاچین عقب‌نشینی خواهند کرد. حدود ۲ هزار نیروی حافظ صلح روسیه به فرماندهی سپهبد «رستم مرادوف» حداقل به مدت ۵ سال آینده برای حفظ امنیت دالان لاچین واقع در میان قره‌باغ کوهستانی و ارمنستان در آنجا مستقر خواهند شد. بنابر اطلاع جمهوری آذربایجان، نیروهای ترکیه نیز در فرایند صلح‌بانی حضور خواهند یافت. در توافق‌نامه همچنین اعلام شده است کریدوری در یک نوار سرزمین‌های کشور ارمنستان نزدیک به مرزهای ترکیه و ایران برای تردد اتباع آذربایجان به جمهوری خودمختار نخجوان ایجاد خواهد شد که نظارت و تضمین امنیت آن بر عهده نیروهای روسی خواهد بود.
روزشمار نبردها

نبردهای قره‌باغ ۴۴ روز طول کشید و از خط تماس شمال شرقی و جنوب شرقی در ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۰ شروع شد و در ۱۱ نوامبر همان سال با وساطت روسیه خاتمه یافت.