فرهنگ هلندی
مذهب

بین مردمان سلتی و ژرمن‌ها و بعدها فاتحان رومی، تبادلات فرهنگی زیادی رخ می‌داد. مذاهب چندخدایی و اسطوره‌های این اقوام با یکدیگر ترکیب شدند و اساطیر ژرمنی، سلتی و رومی را در هم آمیختند. از قرن چهارم تا ششم میلادی، در دوره مهاجرت، گروه‌ها و قبایل کوچک سلتی-ژرمنی-رومی در کشورهای پست‌بوم (یعنی هلند، بلژیک و لوکزامبورگ) جای خود را به سه قبیله بزرگ ژرمنی دادند: فرانک‌ها، فریسی‌ها و ساکسون‌ها. حدود سال ۵۰۰ میلادی، فرانک‌ها که در ابتدا بین رودهای راین و رودخانه سم ساکن بودند، تحت رهبری کلوویس یکم به مسیحیت گرویدند. اما مسیحی شدن همه بت‌پرستان و از بین رفتن مذاهب فریسی و ساکسونی تا سال ۱۰۰۰ میلادی طول کشید، اگرچه عناصری از این مذاهب در مسیحیت محلی باقی ماند. در قرون بعدی، مسیحیت کاتولیک تنها مذهب اصلی در هلند بود. هلند که در اتحادیه اوترخت (۱۵۷۹) متحد شده بود، در سال ۱۵۸۱ و در جریان جنگ هشتادساله، استقلال خود را از اسپانیا اعلام کرد. اسپانیا در نهایت در سال ۱۶۴۸ این استقلال را به رسمیت شناخت. شورش هلندی‌ها تا حدی ریشه در مذهب داشت: در طول اصلاحات پروتستانی، بسیاری از هلندی‌ها به شاخه‌های لوتریانیسم، آناباپتیست، کالوینیسم یا منونایت از پروتستانتیسم گرویده بودند. این جنبش‌های مذهبی توسط اسپانیایی‌ها که حامی اصلاح کاتولیک بودند، سرکوب می‌شدند. پس از استقلال، هلند کالوینیسم را به عنوان دین رسمی (هرچند نه به صورت رسمی) پذیرفت، اما نسبت به پیروان سایر مذاهب نیز رواداری نشان می‌داد.
تا اواخر قرن بیستم، مسیحیت مذهب غالب در هلند بود. اگرچه تنوع مذهبی همچنان وجود دارد، اما پایبندی به مذهب کاهش یافته است. در سال ۲۰۰۶ میلادی، ۳۴ درصد از مردم هلند خود را مسیحی می‌دانستند، اما این رقم در سال ۲۰۱۵ به حدود ۲۵ درصد کاهش یافت که شامل ۱۱٫۷ درصد کاتولیک‌های رومی، ۸٫۶ درصد پیروان کلیسای پروتستان و ۴٫۲ درصد پیروان دیگر فرقه‌های کوچک مسیحی می‌شد. همچنین، ۵ درصد از جمعیت این کشور مسلمان و ۲ درصد پیرو هندوئیسم یا بودیسم بودند که این آمار بر اساس مصاحبه‌های دانشگاه‌های رادبود و دانشگاه آزاد آمستردام به دست آمده است. در سال ۲۰۱۵، حدود ۶۷٫۸ درصد از مردم هلند خود را بی‌دین می‌دانستند که این رقم در مقایسه با سال‌های ۲۰۰۶ (۶۱ درصد)، ۱۹۹۶ (۵۳ درصد)، ۱۹۷۹ (۴۳ درصد) و ۱۹۶۶ (۳۳ درصد) افزایش داشته است. سازمان برنامه‌ریزی اجتماعی و فرهنگی هلندSCP پیش‌بینی می‌کند که تعداد هلندی‌های بی‌دین در سال ۲۰۲۰ به ۷۲ درصد برسد.
اکثریت مردم هلند معتقدند که دین نباید در سیاست و آموزش دخالت داشته باشد. در این کشور همچنین دین به عنوان یک عامل پیوند اجتماعی کمتر به‌شمار می‌آید و بیشتر یک موضوع شخصی تلقی می‌شود که نباید در جامعه تبلیغ شود. قانون اساسی هلند آزادی آموزش را تضمین می‌کند، به این معنی که تمام مدارسی که معیارهای عمومی کیفیت را رعایت می‌کنند، بودجه دولتی یکسانی دریافت می‌کنند، از جمله مدارسی که بر اساس اصول مذهبی گروه‌های مذهبی (به ویژه کاتولیک‌های رومی و پروتستان‌های مختلف) تأسیس شده‌اند. سه حزب سیاسی در پارلمان هلند (حزب دموکرات مسیحی هلند و دو حزب کوچک‌تر کریستن‌اونی و اس‌خ‌پ) بر اساس اعتقادات مسیحی شکل گرفته‌اند. چندین تعطیلات مذهبی مسیحی جزو تعطیلات رسمی کشور هستند (کریسمس، عید پاک، عید پنجاهه و عروج عیسی). در اواخر سده نوزدهم، با رشد سکولاریسم، لیبرالیسم و سوسیالیسم، خداناباوری نیز افزایش یافت. در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰، پروتستانتیسم و کاتولیک به‌طور قابل توجهی رو به افول گذاشتند. اما یک استثنا وجود داشت: اسلام که در نتیجه مهاجرت افراد از کشورهای مسلمان به هلند، رشد چشمگیری داشت. از سال ۲۰۰۰، به دلیل افراط‌گرایی اسلامی، توجه به دین افزایش یافته است. اسلام جزئی از هویت، فرهنگ یا سنت هلندی نیست. در سال ۲۰۱۳ یک کاتولیک به عنوان ملکه همسر انتخاب شد.
بر اساس یک نظرسنجی در دسامبر ۲۰۱۴ توسط دانشگاه آزاد آمستردام، برای اولین بار تعداد خداناباوران (۲۵٪) در هلند از خداباوران (۱۷٪) پیشی گرفت. اکثریت جمعیت را ندانم‌گرا‌ها (۳۱٪) و ایده‌گرا‌ها (۲۷٪) تشکیل می‌دهند. خداناباوری، ندانم‌گرایی و خداناباوری مسیحی در حال افزایش هستند و به‌طور گسترده پذیرفته شده‌اند و دیگر بحث‌برانگیز نیستند. در میان مسیحیان نیز درصد بالایی از خداناباوران، ندانم‌گرا‌ها و ایده‌گرا‌ها وجود دارند، زیرا وابستگی به یک فرقه مسیحی در مناطق مختلف هلند بیشتر به عنوان یک هویت فرهنگی مطرح است. در سال ۲۰۱۵، اکثریت قریب به اتفاق مردم هلند (۸۲٪) اعلام کردند که هرگز یا به ندرت به کلیسا نرفته‌اند و ۵۹٪ گفتند که هرگز به هیچ کلیسایی نرفته‌اند. از میان کل پاسخ‌دهندگان، ۲۴ درصد خود را خداناباور می‌دانستند که در مقایسه با مطالعه مشابه در سال ۲۰۰۶، ۱۱ درصد افزایش داشته است. طبق تحقیقات سال ۲۰۱۵، رشد مورد انتظار معنویت‌گراییietsism متوقف شده است. در سال ۲۰۰۶، ۴۰ درصد از پاسخ‌دهندگان خود را معنوی می‌دانستند، اما این رقم در سال ۲۰۱۵ به ۳۱ درصد کاهش یافته است. همچنین، تعداد کسانی که به وجود یک نیروی برتر اعتقاد داشتند، از ۳۶ درصد به ۲۸ درصد کاهش یافته است.
در حال حاضر، در میان افراد دین‌دار کشور، مسیحیت بزرگ‌ترین دین در هلند است. استان‌های برابانت شمالی و لیمبورخ از نظر تاریخی به شدت کاتولیک‌های رومی بوده‌اند و برخی از مردم آنها هنوز ممکن است کلیسای کاتولیک را به عنوان پایه‌ای برای مسیحی فرهنگی خود بدانند. پروتستانتیسم در هلند شامل تعدادی کلیسا در سنت‌های مختلف است. بزرگ‌ترین آنها کلیسای پروتستانPKN است، یک کلیسای متحد که گرایش کالوینیسم و لوتریانیسم دارد. این کلیسا در سال ۲۰۰۴ به عنوان ادغام کلیسای اصلاح‌شده هلندی، کلیسای اصلاح‌شده هلند و یک کلیسای لوتری کوچک‌تر تشکیل شد. چندین کلیسای ارتدوکس اصلاح‌شده و لیبرال در کلیسای پروتستان ادغام نشدند. اگرچه در کل هلند، مسیحیت به یک اقلیت تبدیل شده است، اما هلند یک نوارهٔ مذهبی از زیلاند تا بخش‌های شمالی استان اُفِرَیسِل دارد که در آن اعتقادات پروتستان (به ویژه اصلاح‌شده) قوی باقی مانده است و حتی در شوراهای شهرداری اکثریت دارد.
اسلام دومین دین بزرگ در این کشور است. در سال ۲۰۱۲، حدود ۸۲۵ هزار مسلمان در هلند وجود داشت که ۵ درصد از جمعیت کشور را شامل می‌شد. تعداد مسلمانان از دهه ۱۹۶۰ در نتیجه تعداد زیادی از کارگران مهاجر افزایش یافت. اینها شامل مهاجرانی از امپراتوری هلند سابق، مانند سورینام و اندونزی، اما عمدتاً کارگران مهاجر از ترکیه و مراکش بودند. در طول دهه ۱۹۹۰، پناهندگانی نیز از کشورهایی مانند بوسنی و هرزگوین، ایران، عراق، سومالی و افغانستان وارد شدند.
سایر ادیان حدود ۶ درصد از مردم هلند را تشکیل می‌دهند. هندوئیسم یک دین اقلیت در هلند است که حدود ۲۱۵۰۰۰ پیرو دارد (کمی بیش از ۱٪ از جمعیت). بیشتر اینها هندی‌های سورینام هستند. جمعیت قابل توجهی از مهاجران هندو از هند و سری‌لانکا و برخی از پیروان غربی جنبش‌های مذهبی جدید مانند انجمن بین‌المللی آگاهی کریشنا نیز وجود دارند. تخمین زده می‌شود ۲۵۰ هزار فرد با جذب‌شده با اندیشه‌های بودایی در هلند وجود دارد. حدود ۴۵۰۰۰ یهودی در هلند وجود دارد.