stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
سامری
تفسیر ماجرای سامری > ب)  «جسد» گاو صدادار

دربارۀ کیفیت صدای این گاو هم اقوال گوناگون است. برخی گفته‌اند اصلاً این گاو موجودی جاندار نبوده است (با تکیه بر لفظ «جسد» که هرگز در معنای موجود زنده به کار نرفته؛ نک طباطبایی، ۱۳۸۳ه.ش: ۱۴، ۲۶۸و۲۷۳) بلکه به وسیلۀ لوله‌هایی که سامری در آن تعبیه کرده بود امکان ایجاد صدایی شبیه بانگ گاو در آن به وجود آمده بود (خزائلی، ۱۳۴۱ه.ش: ۳۳۸).
گروهی دیگر با نظر به ترجمۀ پاره پاره کردن گاو (خواندمیر، ۱۳۳۳ه.ش: ۱، ۱۱۳ و ۱۱۴) در آیات پایانی داستان پنداشته اند که گاوِ منظور، حیوانی دارای گوشت و خون بوده است (همان: ۳۹۲) زیرا که سوزاندن طلا چندان معنایی ندارد (کاشانی: ۱۳۴۱ه.ش: ۶، ۲۲) و صدای آن را بانک گاو زنده انگاشته‌اند.
در مجموع با نگاهی به پیشینۀ آیین [بتِ] گاو پرستی در میان مصریان وقت و همچنین تعلیل‌های تفاسیر احتمال آنکه بنی اسرائیلیان ( که تعدادشان را هشت هزار (ثعلبی،۱۴۱۰ه.ق: ۱، ۱۹۴)، دوازده هزار (طبری ۱۳۶۷ه.ش: ۳۸۸،۲) و پانزده هزار نفر (همان جا) نوشته‌اند) به پرستش بتِ گوساله ای پرداخته باشند بیشتر است (مکارم شیرازی، ۱۳۶۲ه.ش: ۱۳، ۲۸۸ ؛ قرشی، ۱۳۵۳ه.ش: ۳، ۳۲۲).
تفسیر ماجرای سامری > ج) واکنش موسی

موسی پس از بازگشت از طور و مشاهدۀ وضعیت به وجود آمده توسط سامری ابتدا قصد داشت او را بکشد اما به فرمان خداوند از قتل وی چشم پوشید (امام صادق علت به قتل نرساندن سامری را سخاوت وی دانسته‌اند (کلینی، ۱۴۳۴ه.ق: ۴ ،۴۱ ؛ ثعلبی، ۱۴۱۰ه.ق: ۶، ۲۵۶؛ اسفراینی، ۱۳۷۵ه.ق: ۳ ،۱۳۹۲)
پس از آنکه موسی علت این گمراه سازی را از سامری پرسید و از وی سوال کرد: [ای سامری] چه چیز تو را به این عمل واداشت؟ (طه: ۹۵؛ دربارۀ ترجمۀ فوق رک طباطبایی، ۱۳۸۳ه.ش: ۱۴، ۲۷۲) صراحتاً پاسخ پیروی از نفس (صدر حاج سید جوادی،۱۳۸۱ه.ش: ۹، ۳۶) را عرضه داشت؛ لذا جرمش محرز شد و موسی اقدام به مجازاتش کرد. وی را از میان اجتماع مردمان طرد کرد آن هم مشروط به شرایط زیر: هیچ کس حق برقراری ارتباط، لمس، خرید و فروش، مکالمه، هم نشینی و ... را با سامری و برعکس نخواهد داشت؛ این همه در حالی است که روایات دیگری نیز در بیان نوع این واکنش نوشته شده است. مثلا: برخی گفته‌اند به دنبال نفرین موسی سامری به مرض عِقام دچار شد و به این واسطه به احدی نزدیک نمی‌شد (کاشانی، ۱۳۴۱ه.ق: ۶ ،۲۲) بعضی دیگر گفته‌اند که دچار جذام یا وسواس مفرط شد، به گونه‌ای که دائماً از مردم می‌گریخت و فریاد لامِساسَ! لامِساسَ! (دستم مزنید! دستم مزنید!) سر می‌داد (آلوسی، ۱۴۱۵ه.ق: ۱۶، ۲۵۶؛ خزائلی ۱۳۴۱ه.ش، ۳۴۲).
سامری در ادب فارسی

مسلماً نظر به تأثر عمیق ادبیات فارسی از قرآن، بازتاب یکی از داستان‌های مهم این کتاب در این عرصه امری بدیهی است.
در ادبیات فارسی نماد سامری عموماً دالّ بر مضامینی چون: جادوگری و ساحری (با بیشترین بسامد)، فریبایی، طرد شدگی، شکست خوردگی برابر قهر و مکر خداوند و ... است. در ادامه چند نمونه از این مصادیق را ذکر می‌کنیم :
چوب موسی گرفتار بنمود سحر ساحری                                       سامری کرد آخر اندر امت او سامری
( رودکی، به نقل از دهخدا)
به هارون ما داد موسی مر آن                                                    را نبرد دست دستی بهدان سامری را
( ناصرخسرو، ۱۳۵۷: ۱۴۳)
اژدها کردار تا شمشیر تو آشفته گشت                                        سامری کردار بدخواه تو از دنیا رمید
(معزی، ۱۳۱۸ :۱۴۳)
کاسد و فاسد شد آن سحر حرام سامری                                     هست گفتار سنایی عشق را سحر حلال
(سنایی،  ۱۳۸۸: ۳۴۸)
آنکه پیش کلک و نطقش آن دو سحر آنگه حلال                           صد چو من هستند چون گوساله پیش سامری
(انوری،۱۳۳۷: ۴۷۰ )
پیش تخت خسرو موسی کف  هارون زبان                                  این منم چون سامری سحر ازمیان انگیخته
(خاقانی،۱۳۳۸ : ۳۹۸)
با گاو زری که سامری ساخت                                                 گوساله شمار زرگران را
(همان ، ۳۵)
از روزگار ترس نه از رند روزگار                                                  از سامری هراس نه از گاو سامری
(همان ، ۹۲۵)
چنان در سحرکاری دست دارد                                                   که سحر سامری بازی شمارد
(نظامی، به نقل از دهخدا)
هر که در دنیا کند یاوه گری                                                    بی شکی باشد چو قوم سامری
(عطار،۱۳۸۶:     )
خویش و بیگانه شده از ما رمان                                               بر مثال سامری از مردمان
(مولوی، ۱۹۲۵: ۱۳۸)
سامرییی خود که باشد ای سگان                                         که خدایی بر تراشد در جهان
(مولوی،۱۹۲۵: ۳۵۹)
پیش گاوی سجده کردی از خری                                         گشت عقلت صید سحر سامری
(مثنوی، همان)
قامتی داری که سحری می کند                                         کاندر آن عاجز بماند سامری
(سعدی،۱۳۸۵: ۸۷)
بهار روی تو بازار مشتری بشکست                                  فریب چشم تو ناموس سامری بشکست
(خواجو،۱۳۶۹: ۲۰۹)
بانگ گاوی چه صدا باز دهد عشوه مخر                             سامری کیست که که دست از ید بیضا ببرد
(حافظ،۱۳۶۲: ۲۶۴)
رده‌بندی ستارگان

در علم ستاره‌شناسی رده‌بندی ستارگان (به انگلیسی: stellar classification) به رده‌بندی ستارگان بر اساس تخمینی که از نور و دمای سطحی آن‌ها با استفاده از طیف‌سنجی نجومی زده می‌شود، گفته می‌شود و انواع متفاوتی دارد. ستاره‌شناسان عموماً از ترکیبی از این دو روش زیر برای رده‌بندی ستارگان استفاده می‌کنند: «رده‌بندی هاروارد» از دمای سطحی ستاره جهت طبقه‌بندی آن استفاده می‌کند در حالی که «رده‌بندی یرکس» از میزان درخشندگی ستاره جهت طبقه‌بندی آن استفاده می‌کند.
آنجلو سچی، منجم ایتالیایی در سال ۱۸۶۰ میلادی چهار نوع طیف ستاره‌ای را شناسایی کرد. حدود بیست سال بعد، گروهی از محققان در رصدخانه کالج هاروارد موفق به شناسایی گونه‌های دیگری از طیف‌های ستارگان شده و آن‌ها را به ترتیب حروف الفبایی و بر اساس قدرت خطوط طیفی هیدروژنی آن‌ها نامگذاری کردند. با ادامه تحقیقات، ستارگان بر اساس دمای سطحی آن‌ها طبقه‌بندی شدند که باعث شد ترتیبی غیر الفبایی پیدا کند: ترتیب تقسیم‌بندی از گرمترین به سردترین O و B و A و F و G و K و M می‌باشد. از حروف دیگر جهت اشاره به انواع نادرتر ستارگان و نواخترها استفاده می‌شود. هر رده، خود به زیر رده‌های بیشتری تقسیم می‌شود. این کار معمولاً با نسبت دادن اعداد بین ۰ تا ۹ صورت می‌پذیرد (عدد ۰ برای گرمترین، و ۹ برای سردترین). 
رده‌بندی دیگری بنام «رده‌بندی یرکس» در سال ۱۹۴۳ و توسط ویلیام ویلسن مارگون فیلیپ کینان و ادیت کلمن در رصدخانه یرکیزبه وجود آمد. این رده‌بندی از درخشندگی ستاره جهت طبقه‌بندی آن استفاده می‌کند.
رده‌بندی هاروارد

رده‌بندی هاروارد توسط آنی جامپ کانن و ادوارد چارلز پیکرینگ در رصدخانه کالج هاروارد به وجود آمد. این رده‌بندی به شرح زیر است:
| کلاس | دما | رنگ قراردادی | رنگ ظاهری | جرم (جرم خورشیدی) | شعاع (شعاع خورشید) | درخشندگی | خطوط هیدروژن |  % برای تمام ستارگان رشته اصلی |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| O | ≥۳۰٬۰۰۰ K | آبی | آبی | ۶۴ M☉ | ۱۶ R☉ | ۱٬۴۰۰٬۰۰۰ L☉ | ضعیف | ~۰٫۰۰۰۰۳٪ |
| B | ۱۰٬۰۰۰–۳۰٬۰۰۰ K | آبی متمایل به سفید | سفید آبی | ۱۸ M☉ | ۷ R☉ | ۲۰٬۰۰۰ L☉ | متوسط | ۰٫۱۳٪ |
| A | ۷٬۵۰۰–۱۰٬۰۰۰ K | سفید | سفید | ۳٫۱ M☉ | ۲٫۱ R☉ | ۴۰ L☉ | قوی | ۰٫۶٪ |
| F | ۶٬۰۰۰–۷٬۵۰۰ K | زرد متمایل به سفید | سفید | ۱٫۷ M☉ | ۱٫۴ R☉ | ۶ L☉ | متوسط | ۳٪ |
| G | ۵٬۰۰۰–۶٬۰۰۰ K | زرد | زرد متمایل به سفید | ۱٫۱ M☉ | ۱٫۱ R☉ | ۱٫۲ L☉ | ضعیف | ۷٫۶٪ |
| K | ۳٬۵۰۰–۵٬۰۰۰ K | نارنجی | زرد نارنجی | ۰٫۸ M☉ | ۰٫۹ R☉ | ۰٫۴ L☉ | بسیار ضعیف | ۱۲٫۱٪ |
| M | ۲٬۰۰۰–۳٬۵۰۰ K | قرمز | زرد قرمز | ۰٫۴ M☉ | ۰٫۵ R☉ | ۰٫۰۴ L☉ | بسیار ضعیف | ۷۶٫۴۵٪ |
جرم، شعاع و درخشندگی فقط برای ستارگان رشته اصلی درست است. دانشجویان غالباً برای حفظ کردن چنین کلاسی و به ترتیب از شکل انگلیسی جمله «مرد/زن خوبی باش، و مرا بوس کن» (به انگلیسی: "Oh Be A Fine Girl/Guy, Kiss Me") استفاده می‌کنند. رده‌بندی بر اساس نمودار هرتسپرونگ راسل به سه عامل قدر مطلق درخشندگی و دمای سطحی وابسته‌است.
رده‌بندی طیفی

رده‌بندی یرکس (به انگلیسی: Yerkes spectral classification) (که به رده‌بندی MKK نیز شهرت دارد) در سال ۱۹۴۳ و توسط ویلیام ویلسن مارگون فیلیپ کینان و ادیت کلمن در رصدخانه یرکیز به وجود آمد. این رده‌بندی بر پایه خطوط طیفی ستارگان است (بر خلاف رده‌بندی هاروارد که برپایه دمای سطحی است).
در این روش ستارگان با درخشندگی متفاوت به شرح زیر مشخص می‌شوند:
نمودار هرتسپرونگ راسل
رده‌بندی طیفی
کوتوله‌های قهوه‌ای
کوتوله‌های سفید
کوتوله‌های سرخ
زیرکوتوله‌ها
رشته اصلی("کوتوله‌ها")
زیرغول‌ها
غول‌ها
غول‌های تابناک
ابرغول‌ها
فراغول‌ها
قدر
مطلق
(MV)
I ابرغولها
Ia-0 (فراغولها یا ابرغولهای بسیار بزرگ، مثال: اتا شاه تخته (spectrum-peculiar)
Ia (ابرغول با درخشندگی زیاد)، مثال: A2Ia - دنب
Iab (ابرغول با درخشندگی متوسط) مثال: F8Iab - صدرالدجاجه (گاما ماکیان)
Ib (ابر غول با درخشندگی کم)، مثال: M2Ib - ابط‌الجوزا
II غول درخشان
IIa، مثال:  G4 IIa - بتا سپر (HD 173764)
IIab مثال: G0Iab - اچ آر ۸۷۵۲
IIb، مثال: HR 6902 - G9 IIb
III غول‌های معمولی
IIIa، مثال: M4 IIIa - رو برساووش
IIIab مثال: M2 IIIab - دلتا تور
IIIb، مثال: K2 IIIb - رأس پیکر پسین(پولوکس)
IV زیرغولها
IVa، مثال:  K1-2 IVa-III - اپسیلون تور
IVb، مثال: HR 672 A - G0.5 IVb
V ستارگان رشته اصلی
Va، مثال: AD Leonis - M4Vae
Vb، مثال: Pegasi A85  - G5 Vb
VI زیرکوتوله‌ها (به ندرت استفاده می شود)
VII کوتوله سفید (به ندرت استفاده می شود)
انواع طیفی > کلاس O

کلاس O برای ستارگانی است که درخشندگی بسیار زیاد دارند و بسیار داغ هستند، در واقعیت رنگ‌های متمایل به آبی دارند. بعضی از آن‌ها در نور فرابنفش نیز تابش می‌کنند ولی همه آن‌ها در رشته اصلی هستند. ستارگان O تا میلیون‌ها برابر خورشید انرژی مصرف می‌کنند. در طیف آن‌ها خطوط He II، مواد یونیزه (Si IV, O III، N III، و C III) یافت می‌شود، در O5 تا O9 خطوط بالمر نیز یافت می‌شود.
O7V – اس تک‌شاخ
O9V – ستاره ۱۰ تک‌شاخ
انواع طیفی > کلاس B

کلاس B مربوط ستارگانی است که درخشندگی نزدیک به آبی دارند. در آن‌ها خطوط هلیوم واقعی و خطوط تعدیل شده هیدروژن نیز دیده می‌شود. در بین آن‌ها خطوط فلزات یونیزه Mg II و Si II. قوی هستند. آن ستارگان فقط مدت کوتاهی زندگی کرده و حرکت زیادی نسبت به مکانی که در آن تشکیل شده‌اند نمی‌کنند. هنگامی که ستارگانی از این دسته یک خوشه شوند، از نام خوشه OB برای اشاره به آن‌ها استفاده می‌شود. شکارچی OB1 یک خوشه ستاره‌ای است که در بازوی مارپیچ کهکشان راه شیری قرار دارند و و بخش اعظم ستاره‌های درخشان شکارچی نیز محسوب می‌شوند.
B0V –  اوپسیلون شکارچی
B0Ia –  نظام (اپسیلون شکارچی)
B1III-IV/B2V – سماک اعزل
B2Ia – خی² شکارچی
B2Ib – ستاره ۹ قیفاووس
B3V – قائد (اتا خرس بزرگ)
B3V – اتا ارابه‌ران
B3Ia – امیکرون۲ سگ بزرگ
B5Ia – اتا سگ بزرگ
B8Iab – پای شکارچی
بیشتر ستارگان خوشه پروین
انواع طیفی > کلاس A

این کلاس مربوط به ستارگانی است که آبی متمایل به سفید هستند. در A0 خطوط بسیار قوی هیدروژن دیده می‌شود، و خطوط فلزات یونیزه هم در آن دیده می‌شود (Fe II، Mg II, Si II)تا A5 یافت می‌شود. Ca II در این نقطه دیده می‌شود.
A0Van – ستاره فخذ (گاما خرس بزرگ)
A0Ib – اتا شیر
A0Ia – سی‌ای زرافه
A0V – کرکس نشسته
A1V – شباهنگ
A2Ia – دنب
A3Va – فم‌الحوت
انواع طیفی > کلاس F

کلاس F ستارگانی قوی‌تر از H و K در خطوط طیفی Ca II دارد. فلزات طبیعی (Fe I، Cr I) نیز در کلاس F فعال می‌شوند؛ ولی خطوط هیدروژن ضعیف‌تر می‌شوند. رنگ این ستارگان به زرد می‌زند.
F0IIIa – ضفیره (زتا شیر)
F0 Ia – سهیل
F0Ib – ارنب
F5 IV–V – شعرای شامی
F7V – مو اژدها
انواع طیفی > کلاس G

کلاس G کلاسی است که معروفترین ستاره‌اش خورشید می‌باشد. کلاس G با گروه H and K خطوط طیفی فعال در Ca II داشته که بیشتر در گروه G2 فعال هستند. کلاس G نسبت به کلاس قبلی خطوط هیدروژن ضعیف‌تر و خطوط فلزات قوی تری دارد.
G2V - خورشید
G2V - آلفا قنطورس
G8III / G0III - سروش (عیوق)
G8 V - تاو نهنگ
انواع طیفی > کلاس K

کلاس K ستارگانی هستند که رنگ زردتری نسبت به خورشید دارند. بعضی از ستارگان این رده غول و ابرغول هستند (مانند سماک رامح) هرچند کلاس K شامل ستارگان رشته اصلی (مانند رجل قنطورس هم می‌شود. از ویژگی‌های این کلاس خطوط هیدروژن قوی و خطوط طیفی فلزات (Mn I, Fe I, Si I) قوی می‌باشد. در اواخر کلاس K، خطوط اکسید تیتانیوم نیز دیده می‌شود.
آلفا قنظورس بی
K2V - اپسیلون جوی
K1.5 IIIpe - سِماک رامِح
K5III - دبران
انواع طیفی > کلاس M

کلاس M آخرین گروه از ستارگان است. حدود ۷۶ درصد ستارگان رشته اصلی غول قرمز هستند (۷۸٫۶٪ اگر همهٔ ستارگان را حساب کنیم: به یادداشت نگاه کنید، مانند پروکسیما قنطورس.
M1–M2 Ia–ab - ابط الجوزا
M5.5 Ve - پروکسیما قنطورس
M4Ve - ستاره بارنارد
گلیز ۵۸۱ (کوتوله قرمز)
رده‌بندی طیفی پیشرفته

در رده‌بندی جدید ستارگان با انواع دیگر هم لحاظ شده‌اند.
رده‌بندی طیفی پیشرفته > کلاس‌های ستارگان داغ با درخشش آبی‌رنگ

در طیف این ستاره‌ها کربن و نیتروژن و گاهی هم اکسیژن دیده می‌شود.
؛ کلاس W(دبلیو): ولف رایت
مقالهٔ اصلی: ولف رایت
در کلاس دبلیو یا دبلیو-آر وجود هلیوم نسبت به هیدروژن در جو ستاره قابل توجه‌است؛ و دمای بالایی داشته و بادهای ستاره‌ای با قدرت بسیار زیاد از خود بیرون می‌دهند، و خود به زیر دسته‌های WC (WCE نوع نزدیک، WCL نوع دور)، WN (WNE نوع نزدیک، WNL نوع دور)، و WO تقسیم می‌شوند که این تقسیم‌بندی بر حسب میزان خطوط طیفی نیتروژن و کربن و اکسیژن انجام می‌شود.
W: تا ۷۰٬۰۰۰ K
؛ کلاس‌های OC, ON, BC, BN: ولف رایت مرتبط با ستارگان O و B
کلاس‌های میانی ولف-رایت و O و B این‌ها هستند: OC, ON, BC و BN..
؛ کلاس OB
قرار گرفتن ستارگان در این دسته به معنای این است که طیف این ستاره ناشناخته است ولی مطمئناً یا در دسته O جای می‌گیرد یا در دسته B یا شاید هم در سته A جای بگیرد.
رده‌بندی طیفی پیشرفته > کلاس‌های کوتوله‌های قهوه‌ای و قرمز

کلاس‌های T و L برای ستارگان سرد درست شده‌اند؛ که شامل کوتوله قرمز و کوتوله قهوه‌ای است. کلاس Y که به‌طور فرضی ایجاد شده‌است مخصوص ستارگان سردتر از ستارگان نامبرده‌است.
رده‌بندی طیفی پیشرفته > کلاس‌های کوتوله‌های قهوه‌ای و قرمز > کلاس L

کلاس L کوتوله‌هایی هستند که از کلاس M سردترند و به این معنی نیست که لیتیم در آن‌ها یافت می‌شوند و بهتر است آن‌ها کوتوله‌های کلاس L نامید. این ستارگان در نور مرئی بسیار تاریک و در نور مادون قرمز بسیار درخشانند؛ و در جو آن‌ها هیدرید و در طیف آن‌ها فلزات قلیایی یافت می‌شود.
رده‌بندی طیفی پیشرفته > کلاس‌های کوتوله‌های قهوه‌ای و قرمز > کلاس T: کوتوله‌های متانی

کلاس T کوتوله‌های قهوه‌ای هستند با دمای سطحی بین ۷۰۰ و ۱۳۰۰ کلوین. تابش آن‌ها بیشتر در طول موج مادون قرمز است و. در طیف آن‌ها متان به وفور یافت می‌شود.
رده‌بندی طیفی پیشرفته > کلاس‌های کوتوله‌های قهوه‌ای و قرمز > کلاس Y

کلاس Y کوتوله‌هایی سردتر از کلاس T هستند.. در مارس ۲۰۰۸ کوتوله‌های قهوه‌ای با دمای سطحی ۶۲۰ درجه کلوین کشف شد که در مادون قرمز نزدیک که اولین ستاره از کلاس Y است.
در ژوئن ۲۰۰۸ ستاره یوال‌ای‌اس جی۱۳۳۵۵۳٫۴۵+۱۱۳۰۰۵٫۲، با دمایی میان ۵۵۰–۶۰۰°K، و در فاصله ۲۴–۶۰ سال نوری کشف شد. جرم آن ۱۵–۳۱ جرم مشتری محاسبه شده‌است.
Y: <700 K، کوتوله قهوه‌ای بسیار سرد (نظری)
رده‌بندی طیفی پیشرفته > رده‌بندی برای ستارگان غول کربنی

این رده‌بندی برای ستارگانی است که به مرحله کربن‌سوزی رسیده‌اند.
رده‌بندی طیفی پیشرفته > رده‌بندی برای ستارگان غول کربنی > کلاس C: ستارگان کربنی

مقالهٔ اصلی: ستاره کربنی
ابتدا با کلاسR و Nرده‌بندی می‌شدند، و به نام ستارگان کربنی نیز مشهورند؛ و غول‌های قرمزی هستند که که در انتهای عمرشان قرار دارند، و در جو آن‌ها کربن یافت می‌شود.
C: ستارگان کربنی، e.g. R CMi
C-R: قبلاً به ستارگانی که میان K و G بودند گفته می‌شد. مثال: اس تک‌شاخ
C-N: قبلاً به ستارگانی که میان K تا M بودند گفته می‌شد. مثال: آر خرگوش
C-J: ستارگان سردتری نسبت به رده‌های بالا هستند و ترکیب بیشترشان 13C است. مثال: ستاره کربن (گاما تازی‌ها)
C-H: Population II analogues of the C-R stars. Examples: V Ari, TT CVn
C-Hd: مشابه غول‌های گروه انتهایی G که در آن ترکیبات CH و C2 وجود دارند. مثال: HD ۱۳۷۶۱۳
رده‌بندی طیفی پیشرفته > رده‌بندی برای ستارگان غول کربنی > کلاس S

کلاس S ستارگانی هستند که در طیفشان زیرکونیوم اکسید یافت می‌شود (و همچنین تیتانیوم اکسید) این گروه میان گروه کلاس M و ستارگان کربنی قرار می‌گیرند. در این ستاره‌های کربن مونوکسید و دیگر ترکیبات اکسیژن و کربن یافت شده‌است.
رده‌بندی طیفی پیشرفته > رده‌بندی برای ستارگان غول کربنی > کلاس‌های MS و SC: کلاس‌های دارای کربن متوسط

میان کلاس M و S، ستارگان کلاس MS قرار دارند؛ و ستارگان میان کلاس Sو C کلاس SC یا CS نامیده شده‌اند؛ و ترتیب M → MS → S → SC → C-N is میان آن‌ها برقرار است.
رده‌بندی طیفی پیشرفته > رده‌بندی کوتوله‌های سفید

کلاس D رده‌بندی جدید برای ستارگان کوتوله است، ستارگانی با جرم کم که فعالیت هسته‌ای چشمگیری در آن دیده نمی‌شود ستارگان کلاس D محسوب شده و به زیر بخش‌های DA, DB, DC, DO, DQ, DX، و DZ تقسیم می‌شوند و این رده‌بندی به ترکیب‌های شیمیایی ستاره بستگی دارد.
انواع کوتوله‌های سفید این‌ها هستند:
DA: در جو آن‌ها هیدروژن یافت می‌شود و خطوط مربوط به سری بالمر در طیف آن‌ها بسیار قوی است.
DB:در ستاره هلیوم یافت می‌شود و خطوط هلیوم I دیده می‌شوند.
DO: در جو آن‌ها هلیوم یونیزه دیده می‌شود و در خطوط طیفی خط هلیوم II قوی است.
DQ: در طف آن‌ها کربن دیده می‌شود.
DZ:در طیف آن‌ها فلزات دیده می‌شود.
DC: خط قوی ندارد.
DX: کوتوله‌های ویژه که در گروه‌های بالا جای نمی‌گیرند را قبول می‌کند.
این دسته‌ها با عدد خاصی نیز مشخص می‌شوند که گرد شده فرمول 50400/Teff است که در آن، Teffدمای مؤثر سطح ستاره است، که بر حسب کلوین بیان می‌شود؛ که غالباً عددی میان ۱ و ۹ است اما به تازگی بالا و پایین‌تر از این عدد نیز یافت شده‌است،
رده‌بندی گسترده ستارگان کوتوله:
DAB: کوتوله‌های سفیدی که خطوط هلیوم و هیدروژن آن‌ها نیز قوی است.
DAO: کوتوله‌های سفیدی که خطوط هلیوم یونیزه و هیدروژن آن‌ها قوی است.
DAZ: کوتوله‌های سفیدی که خطوط هیدروژن و فلزات آن‌ها قوی است.
DBZ: کوتوله‌های سفیدی که خطوط هلیوم و فلزات آن‌ها قوی است.
رده‌بندی ستارگان متغیر:
DAV یا زدزد قیطسی: کوتوله‌های سفید تپنده دارای خطوط هیدروژن قوی., pp. 891, 895
DBV یا V777 Her: کوتوله‌های سفید تپنده دارای خطوط هلیوم قوی., p. 3525
GW Vir, DOV or PNNV: کوتوله‌های سفید تپنده دارای هلیوم داغ, §۱٫۱، ۱٫۲;
رده‌بندی طیفی پیشرفته > رده طیفی غیرستارگان: کلاس P & Q

و در نهایت دو کلاس P و Q برای غیرستارگان هستند. P برای سحابی‌های سیاره‌نما و Q برای نواخترها.
معادل‌های انگلیسی

↑  Angelo Secchi
نمودار «هرتسپرونگ راسل»
رده‌بندی‌ها
معروفترین ستاره کلاس G خورشید است که در این تصویر همراه لکه خورشیدی هم دیده می‌شود.
یک نگاره هنری از یک ستاره کلاس L
یک نگاره هنری از یک ستاره کلاس T
شباهنگ و ستاره همدمش که یک کوتوله سفید است عکس از تلسکوپ فضایی هابل
دارالفنون

| دارالفنون | دارالفنون |
| --- | --- |
نام: دارالفنون
کشور: ایران
استان: تهران
شهرستان: تهران
اطلاعات اثر: اطلاعات اثر
سال‌های مرمت: ۱۳۸۸–۱۳۹۸
کاربری: آموزشی، فرهنگی
کاربری کنونی: همایشی، اردویی، گردشگری، تربیتی، فرهنگی
دیرینگی: ۱۲۳۰ خورشیدی
دورهٔ ساخت اثر: ناصرالدین شاه قاجار
بانی اثر: میرزا تقی خان امیرکبیر
اطلاعات ثبتی: اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت: ۱۷۴۸
تاریخ ثبت ملی: ۱۱ شهریور ۱۳۷۵
اطلاعات بازدید: اطلاعات بازدید
امکان بازدید: دارد. شنبه تا چهارشنبه ۹:۳۰–۱۷ پنج شنبه ۹:۳۰–۱۳ ایام خاص و اردو با هماهنگی قبلی
وبگاه: https://www.darolfonoon.oerp.ir
دارالفنون نخستین مؤسسه آموزش عالی مدرن در ایران است که در تاریخ ششم دی ۱۲۳۰ خورشیدی (۱۸۵۱ میلادی) به ابتکار میرزا تقی‌خان امیرکبیر در دوران ناصرالدین‌شاه قاجار تأسیس شد. این مؤسسه در خیابان ناصرخسرو در مرکز تهران واقع شده و هدف اصلی آن آموزش علوم و فنون جدید به جوانان ایرانی بود.
دارالفنون به‌عنوان یک مرکز آموزشی، شامل رشته‌های مختلفی مانند پزشکی، مهندسی، علوم نظامی و سایر فنون نوین بود. این مؤسسه با دعوت از استادان خارجی، به‌ویژه از اتریش، در تلاش بود تا استانداردهای آموزشی مدرن را در ایران پیاده‌سازی کند. در نتیجه، بسیاری از دانش‌آموختگان دارالفنون به عنوان پیشگامان علوم و فنون جدید در ایران شناخته می‌شوند.
به دلیل اهمیت دارالفنون در گسترش علم و دانش، بسیاری از دانشگاه‌های خارجی به‌ویژه در قرن نوزدهم و اوایل بیستم در ایران به‌طور غیررسمی به این نام شناخته می‌شدند. این مؤسسه به‌عنوان الگویی برای سایر مؤسسات آموزشی نوین در کشور عمل کرد و نقش محوری در مدرنیزاسیون نظام آموزشی ایران ایفا نمود.
ساختمان دارالفنون پس از گذشت سال‌ها، به یک موزه تبدیل شده و به‌عنوان یادبودی از تاریخ آموزش مدرن در ایران به بازدیدکنندگان ارائه می‌شود.
در نوشته‌های ایرانی، تا دیر زمانی همهٔ دانشگاه‌های خارجی را دارالفنون می‌خواندند.
ساختمان دارالفنون در خیابان ناصرخسرو در مرکز تهران جای گرفته‌است. هم‌اکنون، این ساختمان موزه شده‌است.
تاریخچه

میرزاتقی‌خان امیرکبیر پس از سفر به روسیه، متوجه نیاز بسیارِ کشور به مرکز آموزش عالی شد؛ بنابراین از آغاز صدارتش، برای تأسیس آن تلاش کرد؛ گرچه افتتاح آن را ندید، چرا که نخستین استادان آن به سرپرستی یاکوب ادوارد پولاک، دو روز پس از برکناری و تبعید امیرکبیر، به تهران رسیدند و استقبال گرمی از آنان نشد. نزدیک‌به ۱۴ سال پس از تأسیس مدرسه عالی دارالفنون و کمی پس از تأسیس مدرسه ابتدائی رشدیه، مدرسه محتشمیه و مدرسه شوکتیه ساخته شدند. به‌دنبال آن، دبیرستان شوکتیه و پس‌از آن، مدارسی در قاین (۱۲۹۶)، نهبندان (۱۲۹۹)، دشت بیاض (۱۳۰۰) و دبستان دخترانه شوکتی در استان خراسان جنوبی گشوده‌شدند.
اندیشه ایجاد مرکزی برای آموزش عالی در ایران و به تعبیر دیگر دانشگاه، نخستین بار با تاسیس دارالفنون در سال ۱۲۳۰ ه. ش. با رشته‌های مهندسی، داروسازی، طب و جراحی، توپخانه، پیاده نظام، سواره‌نظام و معدن شناسی به همت میرزا تقی خان امیرکبیر عملی گردید. دارالفنون گرچه توسعه نیافت اما تجربه مغتنمی پیش روی کسانی که در آرزوی آشنایی ایرانیان با دانش‌های جدید و پیشرفت‌های اروپائیان در صنعت، اقتصاد، سیاست و… بوده‌اند، قرار داد. با عطف به این تجربه در سال ۱۳۰۷ ه. ش دکتر محمود حسابی پیشنهاد راه اندازی مرکزی جامع همه یا اغلب دانش‌ها را با وزیر وقت فرهنگ، دکتر علی اصغر حکمت، در میان نهاد.
تاریخچه > ورود استادان اتریشی

استادان اتریشی، ۲۷ محرم ۱۲۶۸، دو روز پس از برکناری امیرکبیر به تهران رسیدند. بااین‌حال، امیرکبیر آنان را به داوودخان سفارش کرد و به او گفت چندان که می‌تواند به آنان مهربانی کند و نگذارد ناراحت و آزرده‌خاطر شوند. ناصرالدین‌شاه نیز از ورودشان باخبر و خوش‌حال شد و داوودخان را به حمایل سرخ سرتیپی مفتخر کرد.
گویا استقبال خوب و شایانی از استادان اتریشی نشد. یاکوب ادوارد پولاک، از جمله آن استادان، سرگذشت پذیرایی سرد ایرانیان را این‌گونه نوشته‌است:
ما ۲۴ نوامبر ۱۸۵۱ وارد تهران شدیم. پذیرایی سردی از ما کردند. کسی به پیش‌واز ما نیامد و اندکی پس از آن آگاه شدیم که در این میانه اوضاع دگرگون شده‌است و چند روز پیش از ورود ما، در پی کارشکنی‌های درباریان و به‌ویژهٔ دسیسه‌های مادر شاه، که از دشمنان سرسخت امیر نظام بود، میرزاتقی‌خان برکنار شده‌بود. اما همین‌که امیر از ورود ما آگاه شد، به میرزاداوودخان گفته بود این اتریشیهای بیچاره را من به ایران آورده‌ام. اگر سر کار بودم، اسباب آرامش آن‌ها را فراهم می‌کردم، اما اکنون نگرانم به آنان خوش نگذرد. سعی کن کارشان روبه‌راه شود.
تاریخچه > گشایش

دارالفنون، یک‌شنبه ششم دی ۱۲۳۰، برابر پنجم ربیع‌الاول ۱۲۶۸، سیزده روز پیش از کشته‌شدن امیرکبیر و با حضور ناصرالدین شاه، میرزا آقاخان نوری صدراعظم جدید و گروهی از دانش‌مندان و استادان ایرانی و اروپایی، با ۳۰ نفر شاگرد گشایش یافت و میرزامحمدعلی‌خان شیرازی، وزیر امور دول خارجه، مأمور تنظیم و اداره آن شد. پس‌از گشایش مدرسه، ریاست آن به عزیزخان آجودان‌باشی سپرده‌شد و رضاقلی‌خان هدایت که از سفارت خوارزم برگشته‌بود، به نظامت دارالفنون گماشته‌شد.
در المآثر و الآثار آمده‌است:
در روز یکشنبه پنجم ماه ربیع نخستین از سال ۱۲۶۸ هجری مطابق سنه خامسه از جلوس سعادت مأنوس، مدرسه مبارکه دارالفنون، واقعه در ارک محروسه تهران که بنا و انشاء از سال سابق شروع شده بود بر حسب امر فرمان مطاع افتتاح شد و از آن تاریخ علوم مستطرف و فنون مستحدث و صنایع مستغرب که حکمای اروپا اساس آن‌ها را در ظرف چندین قرن برپا ساخته بودند در این تأسیس با تقدیس انتشار همی گرفت و اشتهار همی پذیرفت.
آن زمان، هفت استاد اتریشی، دانش‌آموزان را، که اغلب از خانواده‌های مهم و بانفوذ بودند، آموزش می‌دادند. گرچه مدرسه آغاز به کار کرده‌بود، ساختن آن تا ۱۲۶۹ قمری ادامه داشت. ۱۳۰۴ قمری، نیرالملوک، وزیر علوم، تالار نمایشی در مدرسه ساخت تا جایی برای تئاتر باشد. از آن زمان، درِ اصلی مدرسه در خیابان همایون بسته و دری به خیابان ناصریه سابق و ناصر خسرو کنونی گشوده‌شد.
بعدها با اعتراض سفیر انگلستان به اتریشی بودن استادان، چند استاد ایتالیایی، فرانسوی و آلمانی نیز به آن‌ها افزوده‌شدند. سه استاد ایرانی طب، عربی و جغرافی و یک استاد فرانسوی مقیم ایران نیز به آن‌ها پیوستند.
تاریخچه > نام‌گذاری

از نامه‌های به‌جامانده از امیرکبیر، نوشته‌های روزنامه وقایع اتفاقیه و اسناد دیگر برمی آید که در آغاز نامی برای این مرکز آموزشی در نظر نگرفته بودند، و آن را «مدرسه، مدرسه جدید، مکتب‌خانه پادشاهی، تعلیم‌خانه، معلم‌خانه و مدرسه نظامیه» یاد می‌کردند. در آخرین نامه‌ای که امیرکبیر به سفیر ایران در روسیه برای پیگیری استخدام استادان اروپایی می‌نویسد، آن را مدرسه نظامیه یاد می‌کند.
تاریخچه > نام‌گذاری > ریشه‌شناسی واژه دارالفنون

در منابع پیش و پس از تأسیس دارالفنون، به‌ویژه در خاطرات دانش‌آموختگان اروپا به واژه دارالفنون برمی‌خوریم. اینان، وقتی از دانشگاه‌های اروپایی نام می‌برند، آن‌ها را دارالفنون می‌نامند؛ مانند دارالفنون پاریس و دارالفنون لندن. واژه دارالفنون ترجمه Polytechnique فرانسوی یا Polytechnic انگلیسی است که عثمانی‌ها آن را به عربی ترجمه کردند و به همین لفظ وارد فارسی شد.