مسجد حوض معجردار
تاریخچه و وجه تسمیه اثر

بنا به متن کتاب مشهد در آغاز قرن چهاردهم خورشیدی مشهور به گزارش مکتب شاهپور در صفحه110 که در سال۱۳۱۳ ش نوشته شده است:
این مسجد از ابنیه دوره صفویه شمرده شده و روی آب انباری نزدیک به دروازه پائین خیابان در ضلع جنوبی خیابان صفوی واقع می‌باشد. همچنین کتیبه ای به خط ثلث بر ازاره ایوان مسجد معجردار به خط علیرضا عباسی نوشته شده که حاکی از این است که در عهد شاه عباس ثانی به امر خواجه بیک وزیر بنا شده‌است.
میرزا علی اصغر الحسینی فرزند مرحوم جمال الدین میرزا از سادات و نسل علمایی جبل عامل لبنان است که توسط شاه عباس اول صفوی به دارالسلطنه اصفهان دعوت می‌شوند. خاندان الحسینی در حرم مطهر رضوی همواره در کشیک دوم آستان قدس رضوی افتخار خادمی داشته‌اند. میرزا علی اصغر الحسینی پس از فوت پدر در اصفهان، مجاور حرم مطهر رضوی در مشهد شد. در سال ۱۲۵۳ قمری میرزا علی اصغر الحسینی مسجد قدیمی حوض رباط دوره صفویه که روی یک آب انبار قرارداشت را بازسازی کرد. میرزا علی اصغر الحسینی دو دکان متصل به مسجد را به بنای مسجد اضافه کرد. ساخت این  دو دکان با نیت انجام باقیات و صالحات و تامین هزینه روشنایی مسجد بود. میرزا علی اصغر الحسینی این دکانها که در حاشیه جنوبی خیابان سفلی (پائین خیابان) و در فاصله یکصدمتری از حرم مطهر امام رضا (ع) ـ در سمت مسجد فیل ـ بودند، وقف اولاد کرد. قابل ذکر است در سال ۱۲۵۳ قمری  حدود دو قرن قبل، مقارن با سفر جنگی محمدشاه قاجار برای تصرف هرات بود. در قسمت زیرین بنای این مسجد یک آب انبار قرار دارد که بنای این مسجد بر روی این آب انبار بزرگ و منحصر به فرد بنا شده است. در ازمنه گذشته آب انبار مسجد معجردار تنها منبع تأمین آب شرب کلیه اهالی پایین خیابان مشهد بوده‌است. منزل مسکونی میرزا علی اصغر الحسینی در حاشیه شمالی خیابان پائین خیابان روبروی مسجد مسجد معجردار بود.
در ازمنه مختلف مسجد مسجد معجردار به سه نام شهرت داشته‌است: اول: مسجد رباط، دوم: مسجد حوض معجردار و سوم: مسجد صاحب الزمان (عج).
اولین نام: مسجد رباط
در دویست سال قبل مسجد رباط در کنار یکی از  ایستگاه های مهم راه ابریشم قرارداشته است. از اینرو در محله پایین خیابان، کاوانسراهای بسیاری بود که از بازارهای پر رونق مشهد  در آن روزگار حکایت داشت. دروازه شرقی مشهد درسه راهی هرات- تبریز- مرو در راه ابریشم واقع بوده است. بنا به اسناد وقفی، نام اولیه این مسجد رباط یا حوض رباط بوده است، صدای نقاره حرم مطهر رضوی در این مسجد به گوش میرسید و کاروانسراهای بزرگی در فاصله نزدیک مسجد قرار داشتند.  این مسجد امکان دسترسی زائرین و مجاورین به آب تمیز و مکان مناسب جهت انجام فریضه نماز را فراهم می اورده است. مسجد قدیمی رباط، اولین استراحتگاهی برای تازه واردین به شهر مشهد برای آمادگی تشرف و انجام آداب زیارت به حرم رضوی بوده است. مسجد قدیمی رباط دسترسی آسان به آب و آرامش را برای نمازگزاران اعم از زائرین و مجاورین فراهم میکرد. کاروانسراهای بسیاری، مسجد قدیمی رباط را در برگرفته بودند. از سویی کارکرد مسجد قدیمی رباط، کارکرد کاروانسراهای اطراف مسجد را تکمیل میکرد. مسجد قدیمی رباط در مشهد مرز حریم حرم مطهر رضوی با جاده ابریشم بود.
دومین نام: مسجد حوض معجردار
آب‌انبار مسجد معجردار، هنوز نقش گامهای مردانی با لباس سیاه که به طلب روزی حلالی هر روز با مشک، سطل و دلو با سرعت در پله های آب انبار در رفت و آمد بودند را در خاطره خود دارد. امروز رد پای این مردان خستگی ناپذیر همانند آذینی بر سطح پله‌ها آب انبار مسجد حوض معجردار به یادگار مانده است. این مردان را آبکش و آب‌فروش، سقاء می‌نامیدند. آن زمانه‌ یکی از نذرهای حاجتمندان نذر آب بود. به میزان نذر حاجتمندان، دستان سقاءها با پیاله آبی خنک با تعارف و احترام به سوی زائرین و مردم کوی بازار دراز بود. سقاءها از مردم سلام بر حسین می‌‌شنید. در جلوی ورودی مسجد حوض معجردار که در حاشیه جنوبی پایین خیابان قرار داشته است، حوضی جهت وضو تعبیه میشود. از اینرو مردم خیر و حاجتمندان، با هدف کمک به آسایش نمازگزاران در انجام وضو، به سقاها مبلغی تحت عنوان نذر آب پرداخت میکردند. سقاها حوض جلوی مسجد را هر روز لبریز از آب خنک آب انبار می کردند، تا نمازگزاران بدون رنج پایین رفتن از پله های آب انبار مسجد به آب تمیز جهت طهارت دسترسی داشته باشند. آب داخل این حوض توسط یک نرده مشبک چوبی سبز رنگ از آلودگیهای اطراف حفظ میشد. این نرده در وقت نماز برای وضو گشوده میشد. از اینرو نام این مسجد به حوض معجردار معروف گردیده‌است.
سومین نام: مسجد صاحب الزمان (عج)
در سال۱۳۷۴ قمری/1334شمسی، میرزا علی فندرسی از خاندان الحسینی تولیت و رئیس هیت امنا مسجد شد. در این زمانه یکی از نمازگزاران این مسجد که حاجت روا  بود، با اجازه از میرزا علی فندرسی درخواست بازسازی کامل مسجد معجردار را می نماید. پس از 120 سال مسجد حوض معجردار مجددا و برای آخرین بار به هزینه این نمازگزار بازسازی میشود. در پی یک رویای صادقانه یکی از نمازگزاران، نام مسجد به مسجد صاحب الزمان (عج) مزین می‌شود. نام جدید مسجد صاحب الزمان(عج)  بر روی بر روی کتیبه ای سنگی در این بنا موجود است.
نوع مالکیت
در سال ۱۲۵۳ هجری قمری میرزا علی اصغر الحسینی پس از بازسازی مسجد رباط، دو باب دکان متصل به مسجد را وقف نموده‌است. در سال ۱۳۲۰ پرونده اوقافی این موقوفه به شماره (م-۱۲۹) ۳۱-559 در اداره اوقاف مشهد تشکیل گردیده‌است. آب انبار این مسجد متعلق به دوره صفویه است. مدیریت و نگهداری از این آب انبار به عهده اولاد میرزا علی اصغر الحسینی است. پس از فوت میرزا علی اصغر الحسینی واقف به فرزندان ذکور ارشد، اعقل و افهم  تفویض شده‌است. به روایت مدارک آخرین تولیت اوقافی و منصوب این اثر میرزا علی آقا فندرسی فرزند میرزا محمد از اولاد میرزا علی اصغر الحسینی بوده است.
قابل ذکر است در ادوار تاریخی مسجد حوض معجردار چندین بار بازسازی کلی می شود. در این بازسازی های کلی، هیچگاه پلان اصلی مسجد تغییر نکرده است. بنا به عرف و شریعت در بازسازی مساجد می‌باید همواره دیوار رو به قبله و دیوار پشت قبله، بصورتی تخریب میشوند که بقایایی آثار محراب و رد دیوار پشت به قبله در زمین باقی باشد تا اول تحدید حدود مسجد به راحتی میسر باشد و دوم در مدتی که مسجد در حال عملیات بازسازی است دچار آلودگی و ناپاکی نشود و قداست خانه خدا حفظ گردد.