stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
حسین آهی
زندگی

وی تحصیلات مقدماتی را در تهران گذراند و پس از آن بر زبان‌های فارسی، عربی، پهلوی و آلمانی تسلط یافت. آهی در علومی مانند صرف، نحو، منطق، نجوم، فقه، اصول عروض و کلام دست به مطالعه و پژوهش زد و در آن‌ها صاحب‌نظر شد. اوّلین پژوهش‌های او در مباحث شعری و ادبی در سال ۱۳۵۵ ثمره می‌دهد؛ تا آن‌جا که هنوز به ۱۸ سالگی نرسیده‌بود که کتاب بحور شعر فارسی را منتشر می‌سازد و در همان دوران تحسین تنی چند از بزرگان شعر فارسی نظیر: شفیعی کدکنی و مهدی اخوان ثالث را بر خود برمی‌انگیزد. بهاءالدین خرمشاهی نیز به ویژگی‌های این اثر اشاره‌ای داشته‌است.
صدا و سیما > با کاروان شعر و موسیقی

اولین برنامهٔ حسین آهی در تلویزیون ایران با کاروان شعر و موسیقی بود که در دههٔ ۱۳۸۰ خورشیدی از شبکه دو سیما پخش می‌شد.
صدا و سیما > تماشاگه راز

از اواخر سال ۱۳۸۸ حسین آهی شروع به اجرای برنامهٔ «تماشاگه راز» در شبکهٔ رادیویی فرهنگ نمود. برنامه «تماشاگه راز» همه روزه از ساعت ۱۸:۳۰ تا ۱۹ به وقت تهران از شبکه رادیویی فرهنگ تا اواخر بهمن ماه ۱۳۹۲ پخش می‌شد.
کارشناسی و اجرای این برنامه به عهدهٔ حسین آهی بود و سردبیری و تهیه‌کنندگی آن را سهیلا رضایی به عهده داشت.
صدا و سیما > بخش شبانگاهی چهارشنبه‌شب‌های شبکه پیام

در برنامه‌ای دیگر از برنامه‌های صدا و سیما، بخش شبانگاهی رادیو پیام در روزهای چهارشنبه، میزبان حسین آهی بود و او به اشاعهٔ مباحثی در زمینهٔ تاریخ فرهنگ و ادبیات ایران می‌پرداخت.
در قسمتی از برنامه تلویزیونی «رادیو مستند» از شبکهٔ مستند، یکی از شب‌های اجرای حسین آهی به تصویر کشیده شد که از جمله قسمت‌های این برنامه، خواندن ترانهٔ «من به این جملهٔ نمی‌اندیشم» اثر فریدون مشیری بوده‌است.
حسین آهی در کلام دیگران

نظر مهدی حمیدی در سرآغاز کتاب «دره نجفی»:
«من تصدیق می‌کنم که در طیّ دورهِ دانش‌آموزی، دانشجویی، دبیری، دانشیاری و استادی خود هرگز با کسی مواجه نشده‌ام که یک دهم اطلاعاتِ عروضی آقای حسین آهی را داشته باشد. در یک جمله بگویم: اگر این جوان (در هفده سالگی ایشان) در پی آن بود که استادی کرسیِ عروض را در دانشگاه احراز کند (و برای این کار از من نمره‌ای می‌خواستند، با آنکه در تمام دوران استادی خود هیچ‌گاه چنین کاری نکرده‌ام) به او بی‌مضایقه نمرهِ بیست می‌دادم.»
امیری فیروزکوهی:
«به نظر و سلیقهِ من و شاید اکثر اهل ادب تاکنون در تسهیل علم عروض، چنین صورتی ابتکاری از طرف آن همه مؤلف به وجود نیامده و کاری‌ست کاملاً ابتکاری، در مجموع خدمت و زحمت این جوان دانشمند یعنی «آقای حسین آهی» را جز با قدردانی و سپاس مقابله نمی‌توان.»
حسن سادات ناصری:
آقای حسین آهی، شمس قیس روزگار ماست.
میلاد عظیمی:
«حسین آهی درگذشت. رحمت خدا بر او باد. یکی از معدود اشخاصی که در صداوسیما بود و سواد و ذوق ادبی داشت. شیفتهٔ شعر و ادبیات و موسیقی بود. پرشور بود. شر و شورش را هنگام شعرخوانی دوست داشتم. حال و حالتی داشت. به عروض پیچیده بود و فهرست عروضی اشعار برخی شاعران کهن را استخراج کرده بود.»
یاور همدانی‌‌‌ از دوستان نزدیک او چنین شعری برای درگذشت او سروده بود:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| آن که با عشق بود و آگاهی |  | خصم خودکامگی و خودخواهی |
| ای دریغا که زود رفت از دست |  | دانشی‌دوست، حضرت آهی |
مقالات منتشرشده در کیهان فرهنگی

فروردین ۱۳۶۳، در مقاله‌ای با عنوان «یاد در سال‌مرگ استاد محمّدعلی ریاضی»، به بررسی آثار و احوال محمّدعلی ریاضی یزدی در ادب فارسی می‌پردازد.
مهر ۱۳۶۳، در مقاله «مرثیه آفتاب»، به بررسی تألیفات عمان سامانی و به خصوص مدحیه‌ها و مراثی وی در مورد اهل بیت می‌پردازد.
آبان ۱۳۶۳، حسین آهی به همراه مهرداد اوستا، مهدی درخشان و محمّد روشن در منزل محمّدتقی مدرّس رضوی حاضر می‌شوند و مصاحبه‌های آن‌ها ذیل مقاله «استاد محمد تقی مدرس رضوی بزرگ معرف سنایی و خواجه نصیر» منتشر می‌شود. حسین آهی در آن‌جا به تصحیح و توضیح «المعجم فی معاییر اشعارالعجم» صورت گرفته توسط مدرّس رضوی اشاره می‌کند و مدرّس رضوی را تکمیل‌کننده کار عظیم ادوارد براون و محمّد قزوینی در جمع‌آوری المعجم برمی‌شمرد.
در طی سال‌های دهه ۶۰ هجری شمسی، آهی در ذیل مقالاتی با عنوان «نگاهی به کتاب‌های تازه» به معرفی و نقد کوتاهی از کتب منتشر شده در آن زمان اقدام می‌کند.
مقالات منتشرشده در ماهنامه حافظ

در شماره ۶۹، در اردیبهشت ۱۳۸۹ تحت عنوان «نقدی بر مناظره مکتوب امین و امیری فیروزکوهی»، آهی مقاله‌ای انتقادی را پیرامون قصیدهٔ «فریده» سیّدکریم امیری فیروزکوهی و اظهار نظری در باب عدم رعایت اصل آزادی و عدم رعایت حقوق بشر توسط سید حسن امین در شماره ۶۸ همین ماهنامه، می‌پردازد.
در شماره ۷۰، در خرداد ۱۳۸۹ آهی در مقاله‌ای با عنوان «وزن‌های قالب مثنوی»، به بررسی هفت بحر، از متداول‌ترین بحور مثنوی می‌پردازد و در آن مقاله بحر «خفیف مـَخبون اَصلَم مُسَبَّع» را بهترین بحر برای سرایش مثنوی برمی‌شمرد و از مصادیق آن «هفت پیکر نظامی»، «سیرالعباد الی المعاد، کارنامه بلخ و طریق‌التحقیق از سنایی» و «جام جم اوحدی مراغه‌ای» را یاد می‌کند.
در شماره ۹۵، در تیر ۱۳۹۱ تحت عنوان «آمار کامل عروضی دیوان حافظ»، به بررسی بحرهای به کار رفته در غزلیات خواجه حافظ شیرازی پرداخته و فهرستی کامل از آن‌ها را به ترتیب فراوانی و علاقهٔ خواجه حافظ در استفاده از آن بحرها ارائه نموده‌است.
در بسیاری از شماره‌های ماهنامه حافظ، اشعار آهی تحت عنوان‌هایی چون «با شاعران امروز»، «سه غزل از سه استاد» و «۱۲ شعر دیگر برای ماهنامه حافظ و سردبیرش» به چاپ می‌رسد.
همچنین در نشریاتی چون «هنر و معماری» و «زمانه» اشعار و سخنان حسین آهی به صورت پراکنده به چاپ رسیده‌است.
غزلی از حسین آهی

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| روشن از مهریم، خورشید جهان‌گردیم ما |  | در هوای عشق امّا کمتر از گردیم ما |
| گرچه روشن نیست چشم روزنی از برق شوق |  | کوچه‌های پرسه را، رندان شب‌گردیم ما |
| تا برآییم از غبار شب به قصر آفتاب |  | ذرّه‌آسا بر مدار مهر می‌گردیم ما |
| در لباس فقر، کوس پادشاهی می‌زنیم |  | چون نیفرازیم سر بر آسمان؟ فردیم ما |
| شاه مات افتاد و برشد شحنه بر اسب مراد |  | بر سر خود کس چه می‌داند چه آوردیم ما |
| دامن پاکم به مدح شیخ و شاه آلوده نیست |  | عرصه آزادگی را بی‌هماوردیم ما |
| حرمت مام وطن را داشتیم از مهر، پاس |  | هرچه را بردند اینان، بازآوردیم ما |
| لالهٔ دل؛ شعله‌ور، در خون تپید از داغ عشق |  | تا چراغی بر مزار خویش برکردیم ما |
| کاش درگیرد دمی، از دود دل‌ها آتشی |  | داد؛ کز بی‌داد دی، دیریست دم‌سردیم ما |
| طبع «مشفق» گرم؛ «آهی»! کآفتاب زندگیست |  | ورنه از بی‌مهری گردون چه می‌کردیم ما |
آثار (تألیفات و تصحیحات)

ب‍ررس‍ی ج‍ام‍ع‍ی در بحور شعر فارسی، انتشارات خزر، ۱۳۵۵ و به صورت پاورقی در مجله سروش از سال ۱۳۶۱ تا ۱۳۶۲.
حاشیه بر ارث شرح لمعهِ شهیدین، انتشارات نور دانش، قم، ۱۳۵۴.
فهرست کامل عروضی دیوان ناصر خسرو، انتشارات فروغی، ۱۳۵۶.
حواشی و تعلیقات و تصحیح المعجم شمس قیس، انتشارات خزر، ۱۳۵۶.
فرهنگ اصطلاحات ادبی، انتشارات حیدر بابا، ۱۳۶۰.
اصول زبان فارسی، انتشارات حیدربابا، ۱۳۶۰.
فنون شعر فارسی (بدیع و بیان)، انتشارات حیدربابا، ۱۳۶۰.
فصول شعر و اصول شاعری، سلسله مقالات مندرج در مجله سروش در ۶۵ شماره از سال ۱۳۶۲.
دی‍وان ف‍ی‍ض‍ی ب‍زرگ‍ت‍ری‍ن ش‍اع‍ر س‍دهٔ ده‍م س‍رزم‍ی‍ن ه‍ن‍د، به کوشش حسین آهی، انتشارات فروغی، ۱۳۶۲.
دُرّهٔ ن‍ج‍ف‍ی؛ در ع‍ل‍وم ع‍روض، ب‍دی‍ع، ق‍اف‍ی‍ه، به کوشش حسین آهی، انتشارات فروغی، ۱۳۶۲.
تصحیح کامل معیارالاشعار خواجه نصیر طوسی، انتشارات سروش، ۱۳۶۲.
فنون ادبی (عروض فارسی)، از سلسله کتاب‌های درسی آموزش و پرورش برای سال چهارم دبیرستان‌ها، ۱۳۶۳.
فهرست کامل عروضی دیوان قطران تبریزی، انتشارات خزر، ۱۳۶۲.
خیام‌شناسی، انتشارات سروش، ۱۳۶۳.
فرهنگ‌نامه آلمانی فارسی، ناشر مدرسه ایرانیان در آلمان، ۱۳۶۵.
هفتاد قاعده، ناشر، مدرسه ایرانیان در شهر کلن آلمان، ۱۳۶۶.
ک‍ل‍ی‍ات دی‍وان م‍ولان‍ا ب‍ی‍دل ده‍ل‍وی، به کوشش حسین آهی، انتشارات فروغی، ۱۳۶۶.
مقدمه و حواشی بر دیوان عمادالدین نسیمی، انتشارات فروغی، ۱۳۶۹.
فهرست عروضی حافظ، انتشارات اسدی، ۱۳۷۱.
دیوان ریاضی یزدی، حواشی و تصحیح و مقدمه، انتشارات اسدی، ۱۳۷۱.
تصحیح و شرح دیوان کامل بیدل، انتشارات معین، ۱۳۷۶.
خوانش و شرح کامل ابیات غزلیات حافظ در «دانشنامه چندرسانه‌ای حافظ»، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی، پایگاه نورسافت، شابک: ۹۷۸۶۰۰۲۳۶۱۰۵۹، ۱۳۹۱.
پیشگفتاری در شاهنامه‌شناسی در «بزرگترین نرم‌افزار چند رسانه‌ای شاهنامه فردوسی»، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی، پایگاه نورسافت، شماره شناسنامه اثر: ۶۹–۱۱۲–۳۸، ۱۳۹۲.
قرائت متن کامل مثنوی معنوی در «سپهر سخن مولانا»، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی، پایگاه نورسافت، شماره شناسنامه اثر: ۰۳۸۹۲۸–۰۰۵۳۸–۸، ۱۳۹۲، با همراهی امیر نوری.
درگذشت

حسین آهی، شب ۷ مرداد ۱۳۹۸ پس از سال‌ها بیماری بر اثر ابتلا به بیماری سرطان لنفاوی در منزل خود در تهران درگذشت.
نگارخانه

یاورهمدانی و حسین آهی، جمعه ، ۳۰ تیر ۱۳۹۶، انجمن ادبی جامی
استاد حسین آهی و پروفسور حسن امین
حق کسب و پیشه

| 0 | 1 |
| --- | --- |
حوزه: حقوق
حق کسب و پیشه حقی است که برای مستأجری که از طریق اجارهٔ مکانی به فعالیت تجارتی یا بازرگانی می‌نماید در آن مکان به وجود می‌آید. ظهور و آغاز این پدیدهٔ حقوقی در در ایران به دههٔ ۱۳۲۰ بر می‌گردد. با تصویب قانون روابط مالک و مستأجر ۱۳۳۹ حق کسب و پیشه حقی تعریف گردید که به موجب آن مستأجر متصرف در اجاره کردن محل کسب خود بر دیگران حق تقدم می‌یافت. اما مفهوم حق کسب و پیشه‌ای که امروزه در حقوق ایران از آن یاد می‌شود با تصویب قانون روابط و مستأجر ۱۳۵۶ تجلی یافت.
رندگولد

| 0 | 1 |
| --- | --- |
نوع: شرکت سهامی عام
ISIN: GB00B01C3S32 
صنعت: استخراج معدن
بنا نهاده: ۱۹۹۵
دفتر مرکزی:  سن هلیه، جرزی
مدیر عامل اجرایی: مارک بریستو
رئیس هیئت مدیره: فیلیپ لیتارد
محصولات: طلا
درآمد:  ۱٫۳ $ میلیارد دلار (۲۰۱۲)
سود خالص:  ۵۱۰ $ میلیون دلار (۲۰۱۲)
وبگاه: www.RandgoldResources.com
رندگولد (به انگلیسی: Randgold) شرکت استخراج معدن طلای بریتانیایی است، که مالک ۲ معدن طلا در کشور مالی، یک معدن در جمهوری دمکراتیک کنگو و یک معدن نیز در آفریقای جنوبی می‌باشد.
شرکت رندگولد در سال ۱۹۹۵ در شهر سن هلیه، جرزی تأسیس شد. دفتر مرکزی این شرکت در شهر لندن، بریتانیا قرار دارد و دفتر عملیاتی آن نیز در ژوهانسبورگ، آفریقای جنوبی مستقر می‌باشد.
بخشی از سهام شرکت رندگولد در بازارهای بورس لندن، بورس نزدک و بورس ژوهانسبورگ معامله می‌شود. این شرکت همچنین یکی از اجزای تشکیل‌دهنده شاخص نزدک-۱۰۰ و اف‌تی‌اس‌ای ۱۰۰ به‌شمار می‌آید.
شیرنگ سفلی

| شیرنگ سفلی | شیرنگ سفلی |
| --- | --- |
روستا: روستا
کشور: ایران
استان: گلستان
شهرستان: علی‌آباد
بخش: کمالان
دهستان: شیرنگ
جمعیت: ۴۷۰ نفر (سرشماری ۹۵)
شیرنگ سفلی، روستایی است از توابع بخش کمالان شهرستان علی‌آباد در استان گلستان ایران.
جمعیت

این روستا در دهستان شیرنگ قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۳۹۳ نفر (۱۰۳خانوار) بوده‌است.
حق فراموش‌شدن

حق فراموش‌شدن (به انگلیسی: Right to be forgotten) در رابطه با حریم خصوصی مطرح می‌شود و اطلاعاتی را که موتورهای جستجوی وب اینترنتی همانند گوگل در معرض دید دیگران قرار می‌دهند، دربرمی‌گیرد.
یک دادگاه عالی اتحادیه اروپا قانونی را به بررسی گذاشته که بنا به آن، کسانی که از اینترنت استفاده می‌کنند «حق فراموش‌شدن» دارند. در صورت تصویب این قانون افراد می‌توانند از گوگل و… بخواهند اطلاعات‌شان را حذف کنند تا در معرض دید دیگران قرار نگیرد.
پیشینه صدور حکم دادگاه اروپایی به دعوای حقوقی شهروندی اسپانیایی بازمی‌گردد. نام او در مقاله‌ای مطبوعاتی از ۱۵ سال پیش، در پیوند با مزایده‌ای به میان آمده بود.
این شهروند اسپانیایی با مراجعه به دادگاه از روزنامه اینترنتی مربوط خواسته بود که مقاله دربردارنده نام او حذف شود. اما تلاش حقوقی او شکست خورده بود.
به همین دلیل او کوشیده بود از راه قانونی گوگل را وادار کند که مطلب مربوط به وی را به‌عنوان نتیجه جستجوی نامش در اینترنت، نشان ندهد. دیوان دادگستری اتحادیه اروپا به این خواسته حق داده‌است.
گوگل در پاسخ به حکم دادگاه عالی اروپا خدمتی تازه راه‌اندازی کرده‌است که به شهروندان محدوده اروپا اجازه می‌دهد درخواست حذف اطلاعات شخصی خود از این موتور جستجوی وب را مطرح کنند. لری پیج، مدیرعامل گوگل به فایننشیال تایمز گفته‌است اگرچه گوگل به حکم دادگاه تمکین کرده‌است اما این اقدام ممکن است روند نوآوری در اینترنت را مختل کند. این قانون جدید از سوی حکومت‌های سرکوب‌گر با استقبال روبرو خواهد شد.
برخی که نگران خدشه‌دارشدن حق آزادی بیان هستند این پرسش را مطرح کرده‌اند که آیا قانون حق فراموش‌شدن، نوعی سانسور نیست و نمی‌تواند تاریخ را هم از بین ببرد؟ آیا در آینده صاحبان قدرت نمی‌توانند این یا آن گزارش و روایت را در مورد عملکرد خودشان از اینترنت حذف کنند؟
حق فراموش‌شدن و آزادی رسانه‌ای ویکی‌پدیا

در سال ۱۹۹۳ میلادی، دو برادر به نام‌های ولفگانگ ورل (به آلمانی: Wolfgang Werlé) و مانفرد لوبر (به آلمانی: Manfred Lauber) به اتهام قتل والتر سدلمایر (به آلمانی: Walter Sedlmayr) هنرپیشه آلمانی، هر یک به ۱۴ و ۱۵ سال زندان محکوم شدند. این دو پس از آزادی از زندان (در سال‌های ۲۰۰۷ (ورل) و ۲۰۰۸ (لوبر)) از جمعی از رسانه‌ها از جمله روزنامه آلمانی در اشپیگل و دانشنامه انگلیسی ویکی‌پدیا به‌دلیل قراردادن اسامی‌شان در مقالاتی که آنان را قاتل توصیف کرده بودند به دادگاه شکایت بردند. دانشنامه ویکی‌پدیا نپذیرفت که این اسامی را حذف کند و چنین عملی را مغایر با آزادی رسانه‌ای ویکی‌پدیا دانست.
خیلی پیش از این ماجرا (در سال ۱۹۷۳ میلادی) براساس تصمیم دادگاه آلمان، افراد حق داشتند پس از گذراندن دورهٔ مجازات خود درخواست کنند سوابق سوءشان جایی گزارش نشود؛ بنابراین سال ۲۰۰۸ میلادی، دادگاهی در هامبورگ موافقت کرد که اسم بردن از ولفگانگ ورل و مانفرد لوبر در مقالات بایگانی تجاوز به حریم و حقوق فردی آنان به‌حساب آمده و دستور داد این اسامی حذف شوند. از این رو، ویراستاران آلمانی ویکی‌پدیا این اسامی را از ویکی‌پدیای آلمانی حذف کردند.
اما در سال ۲۰۰۹ میلادی، دادگاهِ قانون اساسی آلمان استدلال کرد که چنین حذفی سبب ایجاد محدودیت بر آزادی مطبوعات که مورد حمایت قانون اساسی است می‌شود و بنابراین ورل و لوبر باید درجاتی از نفوذ به حریم شخصی خود را بپذیرند. این تصمیم به این دلیل اتخاذ شد که حذف‌کردن این اطلاعات از همه بایگانی‌ها بار مالی سنگینی بر دوش ویکی‌پدیا قرار می‌داد. پس از رأی نهایی دادگاه، ویکی‌پدیای آلمانی مجدداً این اسامی را در صفحه خود قرار داد.
ویندوز اکس‌پی

| 0 | 1 |
| --- | --- |
خانواده: ویندوز NT
مدل منبع: منبع بسته
انتشار پایدار: ۵٫۱٫۲۶۰۰v.۵۵۱۲ سرویس پک ۳، ۱۴ مارس ۲۰۰۸
 پروانه: MS-EULA
جلوتر از: ویندوز ۲۰۰۰ (۱۹۹۹) ویندوز ام‌ای (۲۰۰۰)
ادامه یافته توسط: ویندوز ویستا (۲۰۰۷)
وضعیت پشتیبانی: وضعیت پشتیبانی
از تاریخ ۰۸ آوریل ۲۰۱۴ مطابق با ۲۰ فروردین ۱۳۹۳ پشتیبانی نمی‌شود.(در تاریخ ۲۲ اردیبهشت ۱۳۹۶ وصله رفع آسیب پذیری  ویندوز XP در برابر باج افزار Wanna Cry برای ویندوز XP  Service Pack 3 منتشر شد.): از تاریخ ۰۸ آوریل ۲۰۱۴ مطابق با ۲۰ فروردین ۱۳۹۳ پشتیبانی نمی‌شود.(در تاریخ ۲۲ اردیبهشت ۱۳۹۶ وصله رفع آسیب پذیری  ویندوز XP در برابر باج افزار Wanna Cry برای ویندوز XP  Service Pack 3 منتشر شد.)
ویندوز اکس‌پی (به انگلیسی: Windows XP) سیستم عاملی است که بر روی کامپیوتر های شخصی، لپتاپ و تبلت های خانگی و تجاری و مراکز رسانه ای مورد استفاده قرار می گیرد. ویندوز XP اولین نسخه خانگی ویندوز است که از خانواده ویندوز ان‌تی است. این سیستم عامل یکی از محبوب ترین نسخه های سیستم عامل ویندوز است و اولین بار در تاریخ ۲۵ اکتبر ۲۰۰۱ (۳ آبان ۱۳۸۰) عرضه شد. ویندوز XP یکی از سیستم‌عامل‌ هایی است که اسم رمز «ویسلر» (Whistler) را بر خود داشت؛ چرا که در طول توسعهٔ ویندوز ایکس‌پی، بسیاری از کارکنان مایکروسافت در تفریحگاه ویسلر در کانادا مشغول ساخت آن بودند. ویندوز اکس‌پی بر روی هسته ویندوز ان‌تی و ۲۰۰۰ پایه‌گذاری شد و جانشین دو ویندوز 2000 و ME گردید. این سیستم عامل از سال ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۱  جزء پرفروش ترین سیستم عامل کامپیوترها بود و همچنان از آن درکنار ویندوز 7 به عنوان موفق‌ترین ویندوز تاریخ شناخته می‌شود.

 با این حال مایکروسافت پشتیبانی از ویندوز XP را متوقف کرد.با توجه به پایان پشتیبانی از این ویندوز، توصیه ارتقا به ویندوز ۱۰ و ویندوز ۱۱ است؛ زیرا دیگر بروزرسانی‌های امنیتی را دارا نمی‌شود و سیستم را در معرض خطر ویروس‌ها، هکرها و بدافزار‌ها قرار می‌دهد.
شرکت مایکروسافت ویندوز اکس‌پی را به منظور به روز کردن رابط کاربری (ظاهر سیستم‌عامل)، افزودن ویژگی‌های تازه، یکدست کردن «مبنای کد» بین اعضای مختلف خانواده مایکروسافت ویندوز و فراهم آوردن یک پلتفرم باثبات‌تر، پایه‌گذاری و در سال ۲۰۰۱ روانه بازار کرد.
ویندوز اکس پی یکی از محبوب‌ترین سیستم‌های عامل کامپیوتر در جهان به‌شمار می‌رود که گفته می‌شود بیش از چهارصد میلیون نسخه از آن در حال استفاده است. با این حال مایکروسافت اعلام کرده دیگر به شرکت‌های عمده سازنده کامپیوتر نظیر دل، اچ پی و توشیبا مجوز نصب سیستم‌عامل قبلی را بر روی کامپیوترهای تولیدی نخواهد داد و از ژانویه ۲۰۰۸ ویندوز اکس‌پی بر روی کامپیوترهای جدید عرضه نشد.
ویندوز اکس‌پی در ابتدا در دو نسخه خانگی و حرفه‌ای عرضه شده‌بود. ویندوز اکس‌پی از چندین زبان مختلف از جمله فارسی پشتیبانی می‌کرد.
سخت‌افزار لازم

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  | حداقل | توصیه شده |
| سرعت پردازش | ۲۳۳ مگا هرتز | ۳۰۰ مگا هرتز یا بیشتر |
| حافظه RAM | ۶۴ مگابایت | ۱۲۸ مگابایت |
کارت گرافیک: سوپر وی‌جی‌ای (۸۰۰x۶۰۰) یا تفکیک‌پذیری بالاتر
فضای خالی دیسک سخت: حدود ۱٫۵ گیگابایت یا بیشتر (۱٫۸ گیگابایت فضای اضافه برای سرویس پک دو، ۹۰۰ مگابایت فضای اضافه برای سرویس پک سه)
گرداننده نوری: سی‌دی یا دی‌وی‌دی-رام (فقط برای نصب ابزارها به وسیلهٔ دی‌وی‌دی یا سی‌دی)
ویرایش‌ها

ویندوز XP در ویراش‌های مختلفی ارائه شده‌است که از رایج‌ترین آن‌ها می‌توان به ویندوز XP ویرایش خانگی برای کاربران خانگی ویندوز XP حرفه‌ای که قابلیت‌های دیگری همچون پشتیبانی از دامنه ویندوز سرور را دارد مناسب کاربران حرفه‌ای و تجاری است، اشاره کرد. ویندوز XP ویرایش Media Center نیز در حقیقت همان ویندوز XP حرفه‌ای است که قابلیت‌های اضافی در مورد سیستم‌های چند رسانه‌ای همچون تماشای TV، مشاهده DVD و شنیدن موزیک دارد. ویندوز XP ویرایش Tablet PC برای اجرا در پلت فرم‌های Table PC طراحی شده‌است. همچنین دو ویرایش ۶۴ بیتی از ویندوز XP وجود دارد: ویندوز XP ویرایش ۶۴ بیتی برای پردازنده‌های ایتانیوم و ویندوز XP ویرایش حرفه‌ای x۶۴ برای پردازنده‌های x۸۶–۶۴.
ویندوز ایکس پی بعد از ویندوز ۹۸ یکی از محبوبترین سیستم عاملهایی بود که شرکت مایکروسافت تصمیم به تولید آن گرفت.
البته نسخه‌های متفاوتی از این ویندوز وجوددارد ولی پرمصرف‌ترین نسخه آن بر روی سیستم‌های خانگی و اداری ویندوز ایکس پی پروفشنال بود که محبوبیت بسیار زیادی در بین کاربران ایرانی داشت. هنوز هم البته با وجود اینکه بعد از ویندوز xp سیستم عامل‌های دیگری هم تولید شد ولی در بعضی از سیستم‌ها هنوز از این ویندوز محبوب استفاده می‌شود.
ویندوز XP به خاطر بهبود کارایی و پایداری نسخه‌های قبلی ویندوز، مورد توجه قرار گرفته‌است. در ویندوز XP، واسط گرافیکی کاربر کاملاً از نو طراحی شده‌است و بسیار کاربر پسندتر از نسخه‌های قبلی ویندوز مایکروسافت است. قابلیت‌های مدیریت نرم‌افزاری جدیدی در XP معرفی شده‌اند که کاربران را از جهنم DLLها که در نسخه‌های قبلی همه را به ستوه درمی‌آورد، رهایی می‌بخشد. XP اولین نسخه از ویندوز است که از فعال‌سازی محصول برای مقابله با قوانین تخلف نرم‌افزاری استفاده می‌کند.
با وجود تمام قابلیت‌های موجود، XP به خاطر آسیب‌پذیری‌های امنیتی، وجود برنامه‌های جانبی مایکروسافت همچون اینترنت اکسپلورر و ویندوز مدیا پلیر در ویندوز به صورت پیش‌فرض و برخی زمینه‌های واسط کاربر، مورد انتقاد کاربران قرار گرفته‌است.
در ویرایش اصلی ویندوز، ویرایش خانگی برای کاربران خانگی و ویرایش حرفه‌ای، برای کاربران حرفه‌ای و تجاری است. علاوه بر این ویرایش Media Center نیز موجود می‌باشد.
در زیر برخی از قابلیت‌های اضافی ویندوز XP نسخه حرفه‌ای نسبت به نسخه خانگی آمده‌است:
توانایی پیوستن به دامنه ویندوز سرور، گروهی از کامپیوترها که از راه دور به وسیله یک یا چند سرور مرکزی مدیریت می‌شوند (اکثر کسب و کارهایی که از ویندوز استفاده می‌کنند دامنه و ویندوز سرور دارند).
استفاده از طرح‌های لیست کنترل دسترسی برای تعیین اجازه دسترسی به فایل‌ها به کاربران خاص، البته کاربران می‌توانند از ابزارهایی برای از بین بردن این اجازه دسترسی‌ها استفاده کنند. رفتن به حالت امن یکی از راه‌های اصلاح لیست کنترل دسترسی‌ها است.
سرور سرویس‌های ترمینال که امکان استفاده از ویندوز را به کاربران کامپیوترهای دیگر از طریق شبکهٔ محلی یا اینترنت می‌دهد.
فولدر و فایل‌های offline که به PC امکان ذخیره و اجرای یک کپی از فایل‌های کامپیوترهای دیگر موجود در شبکه در حالت قطع بودن اتصال را می‌دهد.
سیستم فایل رمزنگاری شده، که فایل‌های ذخیره شده در هارد دیسک را رمزنگاری می‌کند و در نتیجه به کاربران غیرمجاز دیگر اجازه خواندن آن‌ها را نخواهد داد.
قابلیت‌های مدیریتی متمرکز شده، شامل سیاست‌های گروهی، نصب و نگهداری خودکار نرم‌افزار، سرویس‌های نصب از راه دور (RIS).
پشتیبانی از دو واحد پردازش مرکزی و توانایی‌های هایپر تردینگ که در پردازنده‌های مدرن به عنوان بخشی از یک پردازنده فیزیکی در نظر گرفته می‌شود.
ویرایش‌ها > ویندوز XP برای سخت‌افزارهای خاص

مایکروسافت نسخه‌هایی سفارشی از ویندوز XP برای بازار سخت‌افزارهای خاص را نیز عرضه کرده‌است. پنج نسخه ویندوز XP برای سخت‌افزارهای خاص است که دوتای آن‌ها مخصوص پردازنده‌های ۶۴ بیتی است.
ویرایش‌ها > ویندوز XP برای سخت‌افزارهای خاص > ویرایش ۶۴ بیتی ویندوز اکس‌پی

«ویرایش ۶۴ بیتی ویندوز XP» برای کامپیوترهای با پردازنده ایتانیوم طراحی شده‌است. عرضه این نسخه در سال ۲۰۰۵ پس از اتمام تولید سیستم‌های ایتانیوم، توسط کمپانی Hewlett Packard آخرین کمپانی عرضه‌کننده سیستم‌های ایتانیوم متوقف شد. البته در نسخه‌های سرور ویندوز همچنان از پردازنده‌های ایتانیوم پشتیبانی می‌شود.
ویرایش‌ها > ویندوز XP برای سخت‌افزارهای خاص > ویرایش x۶۴ ویندوز XP حرفه‌ای

«ویرایش x۶۴ ویندوز حرفه‌ای» بر اساس ویندوز سرور ۲۰۰۳ طراحی شده‌است و پردازنده‌های AMD ۶۴ و نسخه توسعه یافته معماری IA-۳۲ اینتل را پشتیبانی می‌کند. این معماری در چیپ‌های اوپترون و Athlon ۶۴ شرکت AMD و نسخه‌های توسعه یافته اکس۸۶-۶۴ با سازگاری گسترده چیپ‌های اینتل یافت می‌شود.
مایکروسافت در نسخه‌های قبلی ویندوز نیز میکروپروسسورهای خاص را پشتیبانی می‌کرد. البته ویندوز NT پردازنده‌های ۶۴ بیتی را به عنوان ۳۲ بیتی در نظر می‌گرفت. فایل‌های لازم برای تمام معماری‌های مختلف پردازنده‌ها در CD نصب XP موجود است و نیازی به خرید نسخه‌های مجزا نمی‌باشد.
ویرایش‌ها > ویندوز XP برای سخت‌افزارهای خاص > ویرایش Media Center ویندوز اکس‌پی

«ویرایش Media Center ویندوز XP» برای کامپیوترهای media center پیاده‌سازی شده‌است. این نسخه تنها در همان کامپیوترها موجود است و به صورت مجزا به فروش نمی‌رسد. در سال ۲۰۰۳ این نسخه تحت عنوان «ویندوز XP ویرایش Media center ۲۰۰۳» به هنگام شد که قابلیت‌های جدیدی همچون امکان استفاده از رادیو FM به آن اضافه شده بود. در سال‌های ۲۰۰۴ و ۲۰۰۵ نیز این ویرایش ارتقاء داده شد.
ویرایش‌ها > ویندوز XP برای سخت‌افزارهای خاص > ویرایش Tablet PC ویندوز اکس‌پی

مایکروسافت این نسخه را به‌طور خاص برای کامپیوترهای لپ‌تاپ/نت بوک که به آن‌ها اصطلاحاً تبلت می‌گویند، طراحی کرده‌است. این ویرایش یادداشت‌های دست نوشته، صفحات نمایش تصویر-گرا و صفحات نمایش حساس به قلم را پشتیبانی می‌کنند. این ویرایش نیز به همراه کامپیوتر Tablet به فروش می‌رسد و امکان خرید مجزای آن وجود ندارد.
ویرایش‌ها > ویندوز XP برای سخت‌افزارهای خاص > ویندوز XP نهفته

این ویرایش برای کاربرد در وسایل الکترونیکی خاصی همچون بسته‌های Set-top، کیوسک‌ها، دستگاه‌های خودپرداز، وسایل پزشکی، دستگاه‌های POS و مؤلفه‌های پروتکل صدا روی اینترنت (VOIP) پیاده‌سازی شده‌است.
ویرایش‌ها > ویندوز XP برای سخت‌افزارهای خاص > ویندوز پایه برای کامپیوترهای شخصی قدیمی

در ژوئیه ۲۰۰۶ مایکروسافت یک نسخه محدود شده(thin-client) از ویندوز XP برای PCهای قدیمی ارائه کرد که تنها برای مشتریان بیمه نرم‌افزاری مایکروسافت مایکروسافت که می‌خواهند سیستم عامل خود را به XP ارتقا دهند ولی به هر دلیل تمایلی به خرید سخت‌افزارهای مورد نیاز برای XP ندارند، عرضه می‌شود.
ویرایش‌ها > ویرایش مبتدی ویندوز XP

این ویرایش ویندوز XP نسخه ارزان قیمتی است که در کشورهای تایلند، ترکیه، مالزی، اندونزی، روسیه، هند، برزیل، آرژانتین، شیلی، مکزیک، اکوادور، اروگوئه و ونزوئلا موجود است. این ویرایش شبیه ویرایش خانگی است ولی محدودیت‌های خاصی همچون اجازه اجرای تنها سه برنامه به‌طور هم‌زمان را دارد.
بر طبق گفته انتشارات مایکروسافت، ویرایش مبتدی ویندوز XP، «یک ویرایش ارزان قیمت مایکروسافت ویندوز XP است که برای کاربران مبتدی PC در کشورهای در حال توسعه طراحی شده‌است.»
ویرایش مبتدی امکانات خاصی برای بازارهای غیرآمریکایی، جایی که مشتریان ممکن است سواد کامپیوتری نداشته باشند، دارد. به عنوان مثال امکانات راهنمای محلی شده برای آن‌هایی که به زبان انگلیسی صحبت نمی‌کنند، تصاویر پس زمینه مخصوص هر کشور
و محافظ صفحه نمایش‌هایی مخصوص و تنظیمات پیش‌فرض دیگری که برای استفاده راحتتر از ویندوز XP طراحی شده‌است، برخی از امکانات مخصوص این ویرایش است.
به علاوه این ویرایش محدودیت‌هایی دارد که اعمال آن‌ها باعث ارزانتر شدن آن نسبت به نسخه‌های دیگر ویندوز XP شده‌است.
در این ویرایش تنها سه برنامه به‌طور هم‌زمان اجازه اجرا دارند و هر برنامه نیز حداکثر می‌تواند سه پنجره بازداشته باشد. بیشترین رزولوشن به ۷۶۸×۱۰۲۴ محدود شده‌است و هیچ پشتیبانی از دامنه و شبکه‌های کارگروهی نمی‌شود. همچنین این ویرایش برای پردازنده‌های کم توانی همچون سلرون اینتل و Duron کمپانی AMD ساخته شده‌است. در این ویرایش حداکثر حافظه اصلی ۲۵۶ مگابایت و ۸۰ گیگا بایت هارد دیسک را پشتیبانی می‌کند. (البته مایکروسافت به صورت واضح اعلام نکرده‌است که این محدودیت برای اندازه کل دیسک است با برای هر پارتیشن) و بالاخره اینکه گزینه‌های محدودی برای سفارشی‌سازی تم‌ها، دسک تاپ و نوار ابزار موجود است.
در ۱۹ اکتبر ۲۰۰۶ مایکروسافت اعلام کرد که ۱٫۰۰۰٫۰۰۰ نسخه از ویرایش مبتدی ویندوز XP را به فروش رسانده‌است.
اما در تولید انبوه این ویرایش توفیق چندانی نداشته‌است. نسخه‌های کرک شده و استفاده بدون مجوز از این ویرایش نیز بسیار موجود است.
ویرایش‌ها > ویرایش N ویندوز XP

در مارس ۲۰۰۴ کمیسیون اروپا مایکروسافت را ۴۹۷ میلیون یورو (معادل ۶۰۳ میلیون دلار آمریکا) جریمه کرد و دستور داد تا یک نسخه از ویندوز بدون ویندوز مدیاپلیر تهیه کند. کمسیون ادعا کرد که مایکروسافت «قانون رقابت اتحادیه اروپا را با مونوپلی در بازار سیستم عامل‌های PC برای سرور (محاسبات) و مدیا پلیرها نقض کرده‌است» به هر حال مایکروسافت طبق قانون عمل کرد و نسخه‌ای را مطابق قانون تصویب شده عرضه کرد که در آن ویندوز مدیا پلیر وجود ندارد، اما در عوض کاربران را تشویق می‌کند که مدیاپلیر خود را دانلود کنند. مایکروسافت در ابتدا قصد داشت نام این ویرایش را بدون مدیا بگذارد، اما مقامات اتحادیه اروپا نام ویرایش N را پیشنهاد کردند که حرف N حرف اول عبارت Not with Media Player است. با توجه به اینکه قیمت ویرایش بدون مدیا پلیر XP با ویرایش عادی آن یکسان بود کمپانی‌های دل، هیولت پکرد، لنوو و فوجیتسو زیمنس از ویرایشی که به همراه مدیا پلیر است استفاده کردند.