stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
آیگاوان

مکان در 23x15px|border |alt=|link= ارمنستان
| آیگاوان Այգավան | آیگاوان Այգավան |
| --- | --- |
چلیپاسنگ آزادی‌خواهان آیگاوان: چلیپاسنگ آزادی‌خواهان آیگاوان
استان: آرارات
بنیانگذاری: 1828
جمعیت (۲۰۱۷): جمعیت (۲۰۱۷)
 • کل: ۴۵۶۹
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۴ (AMT)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۵ (AMST)
کد منطقه: ؟؟؟ (۳۷۴)
آیگاوان (به ارمنی: Այգավան) یک روستا در ارمنستان است که در استان آرارات واقع شده‌است. آیگاوان در ۱۲ کیلومتری جنوب شرق آرتاشات، مرکز استان آرارات واقع شده‌است.
خصوصیات

آیگاوان ۴٬۵۶۹ نفر جمعیت دارد و در ارتفاع متر ۸۴۰ بالاتر از سطح دریا قرار گرفته‌است.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| سال | ۱۸۷۳   | ۱۹۳۱   | ۱۹۴۱   | ۱۹۵۹   | ۱۹۷۹   | ۲۰۰۸   | ۲۰۱۱   | ۲۰۱۷   |
| جمعیت   | ۲۰۶   | ۵۹۴   | ۴۶۷   | ۱٬۹۹۲   | ۳٬۱۰۳   | ۴٬۴۲۲   | ۴٬۴۴۲   | ۴٬۵۶۹   |
:
بکلئه

مکان در Bistriţa-Năsăud County, 23x15px|border |alt=|link= رومانی
| Beclean | Beclean |
| --- | --- |
شهر: شهر
Reformed church in Beclean: Reformed church in Beclean
  نشان:   نشان
Location of Beclean: Location of Beclean
شهرستان: Bistriţa-Năsăud County
Status: Town
حکومت: حکومت
 • شهردار: Nicolae Moldovan (Social Democratic Party)
مساحت: مساحت
 • کل: ۴۵٫۳۶ کیلومتر مربع (۱۷٫۵۱ مایل مربع)
جمعیت (2011): جمعیت (2011)
 • کل: ۱۰٬۴۰۳
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۲ (EET)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۳ (EEST)
وبگاه: http://www.primariabeclean.ro
شهر بکلئه (به رومانیایی: Beclean) در شهرستان بیستریتسه-نسئو در کشور رومانی واقع شده‌است. جمعیت این شهر ۱۲٬۰۳۳ نفر  است.
نمکوند، آنگولا

Municipality and town در 23x15px|border |alt=|link= آنگولا
| Namakunde Namacunde | Namakunde Namacunde |
| --- | --- |
Municipality and town: Municipality and town
NamakundeLocation in Angola: NamakundeLocation in Angola
مختصات: ۱۷°۱۸′ جنوبی ۱۵°۵۱′ شرقی﻿ / ﻿۱۷٫۳۰۰°جنوبی ۱۵٫۸۵۰°شرقی﻿ / -17.300; 15.850: مختصات: ۱۷°۱۸′ جنوبی ۱۵°۵۱′ شرقی﻿ / ﻿۱۷٫۳۰۰°جنوبی ۱۵٫۸۵۰°شرقی﻿ / -17.300; 15.850
Province: استان کونه‌نه
مساحت: مساحت
 • کل: ۴۱۳۲ مایل مربع (۱۰۷۰۱ کیلومتر مربع)
جمعیت (2006): جمعیت (2006)
 • کل: ۱۵۱٬۶۵۷
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (WAT)
نمکوند (به انگلیسی: Namacunde (Santa Clara)) شهری در استان کونه‌نه واقع در کشور آنگولا است که در سال ۲۰۰۹ میلادی ۳٬۴۷۹ نفر جمعیت داشته است.
نگوزی، بوروندی

مکان در 25px بوروندی
| نگوزی | نگوزی |
| --- | --- |
نگوزیموقعیت در بروندی: نگوزیموقعیت در بروندی
مختصات: ۲°۵۴′ جنوبی ۲۹°۵۰′ شرقی﻿ / ﻿۲٫۹۰۰°جنوبی ۲۹٫۸۳۳°شرقی﻿ / -2.900; 29.833: مختصات: ۲°۵۴′ جنوبی ۲۹°۵۰′ شرقی﻿ / ﻿۲٫۹۰۰°جنوبی ۲۹٫۸۳۳°شرقی﻿ / -2.900; 29.833
استان: استان نگوزی
ارتفاع: ۱٬۸۲۰ متر (۵۹۷۰ فوت)
جمعیت (۲۰۱۲): جمعیت (۲۰۱۲)
 • کل: ۲۴٬۳۹۲
نگوزی (به سواحیلی: Ngozi) شهری در استان نگوزی واقع در کشور بوروندی است که در سال ۱۹۹۰ میلادی ۱۴٫۵۱۱ نفر جمعیت داشته و جمعیت آن در سال ۲۰۰۵ میلادی به ۲۱٫۵۰۶ نفر رسیده‌است.
بینته

مکان
| بینته | بینته |
| --- | --- |
کومونه: کومونه
بینته: بینته
ناحیه: پیمونت
استان / شهرستان: استان کونیو (CN)
مساحت: مساحت
 • کل: ۱۷٫۴ کیلومتر مربع (۶٫۷ مایل مربع)
جمعیت (Dec. 2004): جمعیت (Dec. 2004)
 • کل: ۲۸۹۸
 • تراکم: ۱۷۰/کیلومتر مربع (۴۳۰/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانه)
کد پستی: ۱۲۰۸۱
پیش‌شماره تلفن: ۰۱۷۱
بینته (به ایتالیایی: Beinette) یک کومونه در ایتالیا است که در استان کونیو واقع شده‌است.
خصوصیات

بینته ۱۷٫۴ کیلومترمربع مساحت و ۲٬۸۹۸ نفر جمعیت دارد.
بخش گنوخو

مکان
| بخش گنوخو Gnosjö kommun | بخش گنوخو Gnosjö kommun |
| --- | --- |
ناحیه شهری: ناحیه شهری
  نشان:   نشان
موقعیت بخش گنوخو در نقشه: موقعیت بخش گنوخو در نقشه
شهرستان‌های سوئد: شهرستان یونشوپینگ
Seat: Gnosjö
مساحت: مساحت
 • کل: ۴۵۲٫۴۲ کیلومتر مربع (۱۷۴٫۶۸ مایل مربع)
 • خشکی: ۴۲۲٫۷۷ کیلومتر مربع (۱۶۳٫۲۳ مایل مربع)
 • آب: ۲۹٫۶۵ کیلومتر مربع (۱۱٫۴۵ مایل مربع)
 : Area as of January 1, 2010.
جمعیت (June 30, 2012): جمعیت (June 30, 2012)
 • کل: ۹٬۵۵۴
 • تراکم: ۲۱/کیلومتر مربع (۵۵/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانی اروپای مرکزی)
کد ایزو ۳۱۶۶: ISO 3166-2:SE
استان: اسملاند
Municipal code: ۰۶۱۷
وبگاه: www.gnosjo.se
بخش گنوخو (به سوئدی: Gnosjö kommun) یک ناحیه شهری در سوئد است که در شهرستان یونشوپینگ واقع شده‌است.
سده نوزدهم میلادی

سدهٔ نوزدهم میلادی به فاصلهٔ بین سال‌های ۱۸۰۱ تا ۱۹۰۰ در گاهشماری میلادی گفته می‌شود.
گاهی مورخان از «سدهٔ نوزدهم میلادی» برای اشاره به دوران تاریخی بین سال‌های ۱۸۱۵ (کنگرهٔ وین) تا ۱۹۱۴ (۱۲۹۲) (آغاز جنگ جهانی اول) استفاده می‌کنند. اریک هابس‌باوم نیز اصطلاحی به نام «سدهٔ نوزدهم میلادی طولانی» برای اشاره به سال‌های بین ۱۷۸۹ تا ۱۹۱۴ ساخته‌است.
در این سده امپراتوری‌های عثمانی، اسپانیا و پرتغال نابود شدند و امپراتوری‌های مغول و روم مقدس نیز به پایان رسیدند.
امپراتوری بریتانیا پس از جنگ‌های ناپلئونی، درحالی‌که یک ربع از جمعیت جهان و یک سوم زمین‌ها را در اختیار داشت تبدیل به بزرگ‌ترین ابرقدرت این سده شد. این امر باعث تقویت یک صلح بریتانیایی، پیشبرد تجارت و مبارزه با دزدی دریایی فراگیر شد.
میزان برده‌داری در کل جهان بسیار کمتر شد. پس از شورش برده‌ها در هاییتی، بریتانیا دزدان دریایی بربر را که به دزدی و برده‌گیری اروپاییان می‌پرداختند مجبور به تسلیم شدن کرد و به نیروی دریایی خود ابلاغ کرد تا هر گونه تجارت برده را متوقف سازند. برده‌داری سپس در روسیه، آمریکا و برزیل ممنوع اعلام شد. (مراجعه کنید به الغای برده‌داری)
الکتریسیته، فولاد و نفت موجبات دومین انقلاب صنعتی را که کشورهایی چون آلمان، ژاپن و ایالات متحده را تبدیل به امپراتوری‌های زمان کرد فراهم آوردند. با اینحال روسیه و سلسلهٔ چینگ در چین نتوانستند همراه با این انقلاب گام بردارند و در نتیجه آشوب‌های اجتماعی وسیعی در این دو امپراتوری به وجود آمد.
قارهٔ آمریکا

ایالات متحده گسترش خود به سوی شمال قارهٔ آمریکا را با خرید ایالت لوییزیانا در سال ۱۸۰۳ آغاز کرد. این گسترش به عنوان هدف نهایی کشور تلقی شد. این کار با انقیاد و پراکنده‌سازی آمریکایی‌های بومی همراه بود. گسترش ایالات متحده با ساخت راه‌آهن‌هایی در سراسر قاره و جذب مهاجران جدید افزایش یافت. در تاریخ ۲۴ ژانویه ۱۸۴۸ در کالیفرنیا طلا کشف شد. با این کشف، در طول سده افراد زیادی برای یافتن طلا و نقره به آنجا سرازیر شدند. میلیون‌ها نفر از مردم به معادن و شهرهای مناطق غربی آمریکا هجوم آوردند و این امر باعث توسعهٔ مناطق غربی در آن زمان شد. چینی‌های زیادی به کالیفرنیا آمدند و جذب فرهنگ جدید شدند. کالیفرنیا در تاریخ ۹ سپتامبر ۱۸۵۰ به عنوان ایالت جدید پذیرفته شد. این گسترش به تدریج کشور را مجبور به مقابله با مسئلهٔ برده‌داری قانونی در ایالت‌های غربی کرد زیرا این مشکل باعث به هم خوردن تعادل بین «ایالت‌های آزاد» و «ایالت‌های برده‌دار» می‌شد.
جنگ داخلی ایالات متحده از سال ۱۸۶۱ تا ۱۸۶۵ طول کشید. در طول جنگ آبراهام لینکلن رئیس‌جمهور بود. امروزه او را به عنوان یکی از بزرگ‌ترین رهبران جهان غرب تلقی می‌کنند. در همین زمان، آمدن نیروی بخار در کنار انقلاب صنعتی رو به رشد، گسترش شدیدی در کارخانجات صنعتی ایجاد کرد. در سال ۱۸۷۸ توماس ادیسون لامپ برق جدید خود را به نمایش گذاشت و در طول یک دهه سیستم توزیع برق بزرگی را در تمام کشور راه‌اندازی کرد. تأثیر اقتصادی به تدریج به خارج از ایالات متحده و به سمت اقیانوس آرام و آمریکای لاتین گسترش پیدا کرد.
در تاریخ ۲ اکتبر ۱۸۳۵ انقلاب تکزاس با اعلام استقلال استان تجاس مکزیک از دولت مکزیک به وقوع پیوست. سانتا آنا استقلال را با انتصاب خود به سمت دیکتاتور جمهوری مکزیک اعلام کرد. پس از نبرد آلامو، ژنرال سام هاستون توانست در نبرد سان جاسینتو شکست بزرگی به مکزیکی‌ها وارد سازد و سانتا آنا را شخصاً دستگیر کند. جمهوری تکزاس همچنان در خطر فروپاشی و اشغال توسط مکزیکی‌ها بود تا اینکه در سال ۱۸۴۵ به ایالات متحده ضمیمه شد.
درست پس از آغاز سده، مستعمره‌های اسپانیا و پرتغال به تبع ایالات متحده شروع به انقلاب و اعلام استقلال کردند. این انقلاب‌ها موفق بودند و حاصل آن‌ها تشکیل کشورهای مستقلی همچون مکزیک (۱۸۲۱) در آمریکای شمالی و شیلی در آمریکای جنوبی (۱۸۱۸) بود. در تاریخ ۷ سپتامبر ۱۸۲۲ امپراتوری برزیل نیز استقلال خود از پرتغال را اعلام کرد. اما این کشورهای لاتین در طول سدهٔ نوزدهم بر خلاف ایالات متحد آمریکا دارای دولت‌های باثباتی نبودند. این مسئله موجب دخالت قدرت‌های اروپایی به ویژه بریتانیای کبیر در امور داخلی این کشورها شد. در پایان سدهٔ نوزدهم ایالات متحده نیز وارد این میدان شد. چهار مستعمرهٔ پیشین اروپایی با نام‌های پاراگوئه، برزیل، آرژانتین و اروگوئه از سال ۱۸۶۴ تا ۱۸۷۰ وارد خونین‌ترین جنگ تاریخ آمریکای لاتین به نام جنگ ائتلاف سه‌گانه شدند.
آن بخش از قارهٔ آمریکا که هنوز در دست بریتانیای کبیر بود به آرامی ولی با اطمینان توسعه پیدا کرد. این توسعه باعث به وجود آمدن حکومتی در کانادا در سال ۱۸۶۷ شد.
مناطق دیگر جهان

در دیگر مناطق جهان کمتر جایی وجود داشت که به شکلی اعم از استعمار، امپریالیسم یا جنگ تحت تأثیر غرب قرار نگرفته باشد. قدرت‌های اروپایی در آن مناطقی که قدرت سلسلهٔ چینگ در چین ضعیف شده بود نفوذ کردند. چند جنگ بین دول اروپایی و چین درگرفت که از این میان جنگ اول و دوم تریاک و جنگ چین و فرانسه (سینو-فرنچ) را می‌توان نام برد. ژاپن که با زور دروازه‌های خود را به سوی تجارت با غرب باز کرده بود وارد دوران صنعتی‌سازی شد.
امپراتوری روسیه گسترش خود به سوی آسیای مرکزی را آغاز کرد. در این میان روسیه مجبور به مقابله با بریتانیا بود زیرا بریتانیایی‌ها از حملهٔ روس‌ها به هندوستان بیم داشتند. این کش و قوس‌ها به بازی بزرگ معروف شد.
نواحی تحت کنترل امپراتوری عثمانی شروع به کاهش پیدا کرد و کشورهایی همچون یونان و مصر از کنترل آن خارج شدند. بریتانیا و فرانسه در جنگ کریمه با روسیه جنگیدند. دلیل آن تا حدودی به خاطر این بود که آن‌ها نسبت به توان مقابلهٔ عثمانی با روسیه تردید داشتند.
آفریقا که در ابتدای سدهٔ نوزدهم تقریباً به‌طور کامل از استعمار اروپاییان جان سالم به در برده بود، در پایان این سده به‌طور کامل تحت تسلط آن‌ها درآمد. هجوم به سمت آفریقا در دهه‌های ۱۸۸۰ تا ۱۸۹۰ آغاز شد.
رویدادها > دههٔ ۱۸۰۰

۱۸۰۱: پادشاهی بریتانیای کبیر و پادشاهی ایرلند به هم پیوستند تا پادشاهی متحد را به وجود آورند.
۱۸۰۱: عهدنامه ۱۸۰۱ ایران و انگلیس. این قرارداد یک مقدمه و پنج ماده داشت که موضوع اصلی آن، صلح و دوستی بین دو کشور و حفظ امنیت هندوستان بود.
۰۵–۱۸۰۱: جنگ اول بربری بین ایالات متحده و ایالات بربر شمال آفریقا
۱۸۰۳: خرید لوئیزیانا توسط ایالات متحده آمریکا از جمهوری اول فرانسه. این خرید اولین حرکت ایالات متحده در گسترش به سوی غرب و اقیانوس آرام بود. این کار طبق هدف نهایی روشن آمریکا که شامل ضمیمه‌سازی و غلبه بر خاک سرزمین‌های مکزیک، بریتانیا و آمریکایی‌های بومی بود انجام شد.
۱۸۰۴: ایجاد جمهوری هائیتی
۱۸۰۴: ناپلئون بناپارت امپراتور فرانسه می‌شود.
۱۸۰۴: امپراتوری اتریش توسط فرانتس دوم ایجاد شد.
۱۳–۱۸۰۴: دوره اول جنگ‌های ایران و روسیه
۴۸–۱۸۰۵: آغاز مدرنیزه‌سازی مصر توسط محمدعلی پاشا
۱۸۰۵: در نبرد استرلیتز ارتش فرانسه به فرماندهی ناپلئون بناپارت موفق شد ارتش مشترک امپراتوری روسیه و امپراتوری روم مقدس را به فرماندهی امپراتوران الکساندر اول و فرانتس دوم را پس از نه ساعت جنگ سخت درهم بشکند .
۱۸۰۶: امپراتوری مقدس روم پس از شکست در جنگ‌های ناپلئونی ، از بین رفت و کنفدراسیون راین تأسیس شد.
۱۸۰۷: عهدنامه فینکنشتاین میان دولت‌های وقت ایران و فرانسه امضا شد. این قرارداد در ۱۶ ماده و با هدف مدرن‌سازی ارتش قاجار بین طرفین به امضا رسیده‌است.
۱۸۰۷: پیمان تیلسیت میان دولت‌های وقت روسیه و فرانسه امضا شد. فرانسه با امضای این پیمان‌ها، ایران و عثمانی را که پیش از آن به موجب پیمان‌نامه‌هایی با فرانسه (از جمله فین کن‌اشتاین) به یاری فرانسه امیدوار بودند در برابر تجاوزات روسیه تنها گذاشت و پایه‌گذار از دست دادن مناطقی از ایران در قفقاز همچون کشورهای کنونی جمهوری آذربایجان، گرجستان و ارمنستان شد.
۰۹–۱۸۰۸: روسیه در جنگ فنلاند، این کشور را از سوئد گرفت.
۱۸۰۹: عهدنامه مجمل میان بریتانیا و ایران بسته شد. این قرارداد که به «عهدنامهٔ جونز» هم نامیده شده‌است، هشت فصل دارد و ناظر بر مخالفت ایران با فرانسه و ارائهٔ آموزش‌های نظامی توسط افسران انگلیسی به قشون ایران بود.
۱۸۰۹: ناپلئون شوالیه‌های تتونیک را از آخرین زمین‌هایشان در باد مرگنت‌هایم پاک‌سازی کرد.
رویدادها > دههٔ ۱۸۱۰

۱۸۱۰: دانشگاه برلین به عنوان نخستین دانشگاه تحقیقاتی جهان تأسیس شد.
دههٔ ۱۸۲۰-۱۸۱۰: پس از جنگ‌های استقلال‌طلبانهٔ مکزیک و آمریکای جنوبی بسیاری از مستعمرات آمریکای لاتین خود را از چنگ امپراتوری‌های اسپانیا و پرتغال آزاد ساختند.
۱۸۱۲: عهدنامه مفصل میان بریتانیا و ایران بسته شد.عهدنامهٔ مفصل در واقع مکمل عهدنامهٔ مجمل بود و در دوازده فصل تنظیم شد که بیشتر بر مفاد عهدنامهٔ پیشین تأکید می‌کرد.
۱۵–۱۸۱۲: جنگ ۱۸۱۲ بین ایالات متحده و بریتانیای کبیر. در جریان این جنگ واشینگتن، دی.سی. به اشغال نیروهای بریتانیا درآمد و قسمت‌هایی از این شهر و از جمله کاخ سفید به آتش کشیده شد
۱۸۱۲: تهاجم فرانسه به روسیه
۱۸۱۳: عهدنامه گلستان در پی جنگ‌های ایران و روسیه در دوره قاجار بین این دو کشور در روستای گلستان امضا شد.
۱۹۰۷–۱۸۱۳: کشمکش بین بریتانیا و امپراتوری روسیه بر سر کنترل آسیای مرکزی که این رقابت‌های میان این دو ابرقدرت زمان به عنوان بازی بزرگ شناخته می شود.
۱۸۱۵: جنگ دوم بربری بین ایالات متحده و ایالات بربر شمال آفریقا. پس از پایان جنگ، ایالات متحده و کشورهای اروپایی خراج به کشورهای دزد دریایی را متوقف کردند.
۱۸۱۵: کنگره وین نقشهٔ اروپا را بار دیگر رسم کرد.
۱۸۱۵: پس از کنگره وین اتحادیه‌ای میان ایالت‌های آلمانی‌زبان اروپای مرکزی پدید آمد به نام کنفدراسیون آلمان.
۱۸۱۵: شکست ناپلئون در نبرد واترلو، سرنوشت جنگ‌های ناپلئونی را مشخص کرد.
۱۸۱۶: فوران آتشفشانی کوه تامبورا موجب پدید آمدن سال بی تابستان شد.
۲۸–۱۸۱۶: شاکا در پادشاهی زولو به سلطنت رسید و آن را تبدیل به بزرگ‌ترین پادشاهی آفریقای جنوبی کرد.
۱۸۱۹: شهر سنگاپور توسط کمپانی هند شرقی ساخته شد.
رویدادها > دههٔ ۱۸۲۰

۱۸۲۰: لیبریا توسط انجمن استعمار آمریکا برای برده‌های آزادشدهٔ آمریکایی ایجاد شد. رابرت فینلی انجمن استعمار آمریکا را تأسیس کرد.
۲۷–۱۸۲۱: یونان به عنوان نخستین کشور پس از جنگ استقلال از امپراتوری عثمانی جدا شد.
۲۳–۱۸۲۱: جنگ ایران و عثمانی . این نبرد که به نبرد ارزروم نیز مشهور است، به پیروزی ایرانیان منجر شد ولی بعد سپاه ایران به وبا دچار شده و فتحعلی شاه قاجار مجبور به صلح گشت و عهدنامه‌های ارزروم منعقد شد.
۲۸–۱۸۲۶: دوره دوم جنگ‌های ایران و روسیه.
۱۸۲۸: عهدنامه ترکمانچای در پی جنگ‌های ایران و روسیه در دوره قاجار بین این دو کشور در روستای ترکمانچای از توابع شهرستان میانه امضا شد.
۱۸۲۹: حمله به سفارت روسیه در تهران توسط عده‌ای از اهالی تهران صورت گرفت.در پی این حمله الکساندر گریبایدوف کشته شد.
رویدادها > دههٔ ۱۸۳۰

۱۸۳۰: انقلاب ۱۸۳۰ فرانسه که نتیجه آن استعفا شارل دهم و رسیدن لوئی فیلیپ به پادشاهی فرانسه و تأسیس پادشاهی مشروطه و سلطنت ژوئیه فرانسه
۱۸۳۰: فرانسه به الجزایر یورش برده و آن را اشغال کرد.
۱۸۳۰: انقلاب بلژیک در پادشاهی متحد هلند موجب تشکیل کشور بلژیک شد.
۱۸۳۰: کلمبیای بزرگ از بین رفت و کشورهای کلمبیا، اکوادور، ونزوئلا و پاناما مستقل شدند.
۱۸۳۳: قانون منع برده‌داری هرگونه برده‌داری در سراسر امپراتوری بریتانیا را ممنوع کرد.
۷۶–۱۸۳۳: جنگ های کارلیست در اسپانیا .جنگ بر سر جانشینی فردیناند هفتم اسپانیا بود .
۱۸۳۴: تفتیش عقاید در اسپانیا به‌طور رسمی پایان یافت.
۳۶–۱۸۳۵: جنگ استقلال تگزاس در مکزیک باعث شد تا جمهوری تگزاس برای مدت زمان کمی به وجود آید.
۱۹۰۱–۱۸۳۷: دوران سلطنت ملکه ویکتوریا که به عصر ویکتوریا مشهور است.
۳۸–۱۸۳۷: محمدشاه قاجار برای سرکوب کامران میرزا درانی و ضمیمه مجدد هرات به خاک ایران تصمیم به لشکرکشی به هرات گرفت.
۴۰–۱۸۳۸: جنگ داخلی در جمهوری فدرال آمریکای مرکزی منجر به ایجاد کشورهای گواتمالا، السالوادور، هندوراس، نیکاراگوئه و کاستاریکا شد.
۶۰–۱۸۳۹: پس از دو جنگ تریاک در چین، بریتانیا، فرانسه، ایالات متحده و روسیه امتیازات زیادی از چین گرفتند و سلسلهٔ چینگ رو به زوال رفت.
۴۲–۱۸۳۹: جنگ اول افغان و انگلیس
رویدادها > دههٔ ۱۸۴۰

۱۸۴۰: نیوزیلند به وجود آمد.
۱۸۴۴: شخصی به نام باب در ایران ادعای پیامبری کرد.
۴۹–۱۸۴۵: قحطی سیب‌زمینی ایرلندی
۴۸–۱۸۴۶: جنگ آمریکا و مکزیک که باعث واگذاری مکزیک شد و بسیاری از سرزمین‌های جنوب غربی امروزی از مکزیک به ایالات متحده واگذار شد.
۴۷–۱۸۴۶: مهاجرت مورمون‌ها به اوتاها
۱۸۴۸: انتشار اعلامیه کمونیسم
۱۸۴۸: انقلاب‌های ۱۸۴۸ اروپا
۴۹–۱۸۴۸: نخستین جنگ استقلال ایتالیا که میان پادشاهی ساردنی و امپراتوری اتریش درگرفت
۵۸–۱۸۴۸: تب طلا در کالیفرنیا
رویدادها > دههٔ ۱۸۵۰

۱۸۵۰: عصر یخبندان کوچک حدوداً در این سال پایان یافت.
دههٔ ۱۸۶۰-۱۸۵۱: تب طلای ویکتوریایی در استرالیا
۱۸۵۱: دارالفنون به ابتکار امیرکبیر در زمان ناصرالدین‌شاه قاجار برای آموزش علوم و فنون جدید در تهران تأسیس شد و آن را نخستین دانشگاه مدرن ایران می‌دانند.
۱۸۵۱: نخستین روزنامه وقایع اتفاقیه به دستور امیرکبیر در تهران در دوران ناصرالدین‌شاه به چاپ رسید.
۶۴–۱۸۵۱: شورش تایپینگ در چین
۱۸۵۲: امیر کبیر به دستور ناصرالدین‌شاه در حمام فین کاشان به قتل رسید.
۱۸۵۳:دریادار متیو پری با چهار کشتی جنگی و نامهٔ رییس‌جمهور آمریکا که حاوی دستورهایی برای امضای یک معادله تجاری بود،  وارد  ژاپن شد و نظام سیاسی شوگون‌ها را دچار آشفتگی کرد.
۱۸۵۴: قرارداد کاناگاوا سیاست ساکوکوی ژاپن را متوقف کرد و دوره باکوماتسو در ژاپن آغاز می شود.
۱۸۵۴ : ایجاد خط تلگراف در ایران
۵۶–۱۸۵۴: جنگ کریمه میان امپراتوری روسیه از یک سو و بریتانیای کبیر، امپراتوری دوم فرانسه، امپراتوری عثمانی و پادشاهی ساردنی از سوی دیگر در شبه جزیره کریمه رخ داد.
۱۸۵۵: فرایند بسمر امکان تولید بالای فولاد را فراهم کرد.
۱۸۵۶: ساخت نخستین پالایشگاه نفت در رومانی
۵۷–۱۸۵۶: نبردهای ایران و انگلستان که در نتیجه آن با بسته شدن معاهده پاریس افغانستان از ایران جدا شد.
۵۸–۱۸۵۷: شورش هندیان در سال ۱۸۵۷ منجر به تشکیل راج بریتانیا شد.
۱۸۵۹: انتشار کتاب خاستگاه گونه‌ها که مهم‌ترین اثر چارلز داروین، دانشمند و زیست‌شناس اهل بریتانیا است .
۱۸۵۹: جنگ فرانسه و اتریش در سال ۱۸۵۹ بین امپراتوری دوم فرانسه و پادشاهی ساردنی در مقابل امپراتوری اتریش اتفاق افتاد و نقشی کلیدی در فرایند اتحاد ایتالیا ایفا کرد.
رویدادها > دههٔ ۱۸۶۰

۶۵–۱۸۶۱: جنگ داخلی آمریکا بین اتحادیه و جدایی‌طلبان متحد
۱۸۶۱: روسیه برده‌داری را لغو کرد.
۱۸۶۳: ایجاد صلیب سرخ جهانی پس از ایجاد کنوانسیون اول ژنو در سال ۱۸۶۴
۶۷–۱۸۶۴: مداخله فرانسه در مکزیک
۷۰–۱۸۶۴: جنگ ائتلاف سه‌گانه به توسعه‌طلبی‌های پاراگوئه پایان داد و بخش زیادی از جمعیت این کشور را نابود ساخت.
۱۸۶۴: جنگ دوم شلسویگ که در این رویداد پادشاهی پروس و امپراتوری اتریش با دانمارک وارد جنگ شدند.
۷۷–۱۸۶۵: نوسازی در ایالات متحده
۱۸۶۶: کشیدن کابل تلگرافی به آن سوی اقیانوس اطلس با موفقیت انجام شد.
۱۸۶۶: جنگ اتریش و پروس موجب تجزیه کنفدراسیون آلمان و تشکیل کنفدراسیون آلمان شمالی و پادشاهی دو طرفه اتریش-مجارستان شد.
۶۹–۱۸۶۶: پس از استقرار مجدد میجی در ژاپن، این کشور برنامه مدرنیزه‌سازی سریع خود را آغاز کرد.
۱۸۶۷: خرید آلاسکا توسط ایالات متحده از امپراتوری روسیه
۱۸۶۷: کنفدراسیون کانادا تشکیل شد.
۱۸۶۸: انقلاب باشکوه اسپانیا که نتیجه آن برکناری ایزابلای دوم اسپانیا بود.
۱۸۶۹: نخستین خط آهن سراسری در ایالات متحده کامل شد.
۱۸۶۹: کانال سوئز باز شد تا دریای مدیترانه را به دریای سرخ پیوند دهد.
رویدادها > دهه ۱۸۷۰

۷۲–۱۸۷۰: قحطی بزرگ ایران در زمان حکومت ناصرالدین شاه قاجار که باعث تلفات جانی فراوانی در ایران گردید.
۷۱–۱۸۷۰: جنگ فرانسه و پروس موجب اتحاد آلمان و ایتالیا، نابودی دومین امپراتوری فرانسه، اضمحلال صلح بریتانیایی و ظهور امپریالیسم جدید شد.
۱۸۷۰: تصرف رم توسط پادشاهی ایتالیا که نتیجه آن فروپاشی کشورهای پاپی بود و رم و لاتزیو به پادشاهی ایتالیا ضمیمه شدند .
۱۹۱۴–۱۸۷۱: انقلاب صنعتی دوم
دهه ۱۸۹۰-دهه ۱۸۷۰: کسادی طولانی در اروپای غربی و آمریکای شمالی
۱۸۷۲: پارک ملی یلواستون (سنگ زرد) ساخته شد.
۱۸۷۲: امتیازنامه رویتر میان جولیوس دو رویتر و دولت قاجار منعقد شد.
۱۸۷۳: ماکسول مقاله‌ای بر الکتریسیته و مغناطیس را منتشر کرد.
۱۸۷۳-۸۷: مجمع سه امپراتور اتحادی میان آلمان، روسیه و اتریش-مجارستان از سال ۱۸۷۳ تا ۱۸۸۷ بود.
۱۸۷۳: اولین سفر ناصرالدین شاه به اروپا. این سفر به توصیه صدراعظم، میرزا حسین‌خان سپهسالار ترتیب داده شده بود.
۱۸۷۴: یوسف مستشارالدوله رساله یک کلمه را منتشر می کند.
۱۸۷۴: کمپانی هند شرقی بریتانیا از بین رفت.
۱۹۱۴–۱۸۷۶: گسترش کلان جمعیت، سرزمین، صنعت و دارایی ایالات متحده که از آن به عنوان عصر طلایی آمریکا یاد می‌شود.
۱۸۷۷: اعتصاب بزرگ کارکنان راه‌آهن در ایالات متحده که احتمالاً اولین اعتصاب سراسری کارگری در دنیا بوده‌است.
۷۸–۱۸۷۷: وقوع جنگ دیگری بین روسیه و عثمانی موجب آزادی بالکانی‌ها از سلطهٔ امپراتوری عثمانی شد.
۱۸۷۸: پیمان برلین (۱۸۷۸) که این پیمان منجر به رسمیت استقلال مناطق رومانی، مونته‌نگرو و صربستان  گردید و همچنین بلغارستان به سه بخش تقسیم شد و نقشه روسیه برای به وجود آوردن بلغارستان بزرگ ناکام ماند و روسیه این ناکامی را تقصیر آلمان و حمایتش از امپراتوری اتریش-مجارستان می‌دانست از مجمع سه امپراتور کناره گرفت.
۱۸۷۸: دومین سفر ناصرالدین‌شاه قاجار به اروپا.
۱۸۷۸: ساخت اولین سویچر تجاری تلفن در نیوهیون کنتیکت.
۱۸۷۹: جنگ انگلیس و زولو (آنگلو-زولو) در آفریقای جنوبی.
۸۴–۱۸۷۹: جنگ اقیانوس آرام سده نوزدهم بین پرو، بولیوی و شیلی منجر به پیروزی شیلی شد و تا به امروز موجب شد بولیوی یک کشور محصور در خشکی باشد.
رویدادها > دههٔ ۱۸۸۰

۱۹۰۲–۱۸۸۰: بریتانیای کبیر در دو جنگ بوئر بر مهاجرین هلندی در آفریقای جنوبی پیروز می‌شود.
۱۸۸۲: ساخت اولین نیروگاه و سیستم توزیع برق در منهتن
۱۸۸۲: اتحاد سه‌گانه  میان امپراتوری آلمان، پادشاهی ایتالیا و امپراتوری اتریش-مجارستان منعقد گردید و تا شروع جنگ جهانی اول برقرار بود.
۱۸۸۳ : فوران آتشفشان کراکاتوآ که منجر به شنیده شدن بلندترین صدای تاریخ شد.
۸۵–۱۸۸۴: کنفرانس برلین چراغ سبز حرکت اروپا به سمت آفریقا را نشان داد. همچنین کشورهای حاضر توافق کردند که به تجارت برده نپردازند.
۸۵–۱۸۸۴: جنگ چین و فرانسه منجر به تشکیل هندوچین فرانسه در سال ۱۸۸۷ میلادی شد.
۱۸۸۵ - (۱۲۶۳): اتحاد بلغارستان
۱۸۸۸ - (۱۲۶۶): منع برده‌داری در برزیل
۱۸۸۹ - انحلال امپراتوری برزیل
۱۸۸۹: سومین سفر ناصرالدین‌شاه قاجار به اروپا.
رویدادها > دههٔ ۱۸۹۰

۱۸۹۰: کشتار زانوی زخمی آخرین پیکار از سلسله جنگ‌های بومیان آمریکا بود.
۱۸۹۲: اتحاد فرانسه و روسیه  میان جمهوری سوم فرانسه و امپراتوری روسیه منعقد شد.
۹۵–۱۸۹۴: پس از پایان یافتن اولین جنگ چین و ژاپن، چین تایوان را به ژاپن واگذار کرد و اجازهٔ تام برای دخالت در کره را به ژاپن داد.
۹۶–۱۸۹۵: حبشه ایتالیا را در اولین جنگ ایتالیا و حبشه (ایتالو-ابیسینین) شکست داد.
۱۸۹۶: بازی‌های المپیک در آتن احیا شد.
۱۸۹۶: تب طلای کلوندایک درکانادا
۹۸–۱۸۹۶: انقلاب فیلیپین
۱۸۹۸: پس از پایان یافتن جنگ اسپانیا و آمریکا، آمریکا کنترل کشورهای کوبا، پورتوریکو و فیلیپین را به دست آورد.
۱۹۰۰–۱۸۹۸: شورش مشتزن‌ها در چین توسط ائتلاف هشت کشور متوقف شد.
۱۹۱۳–۱۸۹۹: جنگ فیلیپین و آمریکا
شخصیت‌های مهم

گیلبرت و سولیوان، نمایشنامه‌نویس، آهنگ‌ساز
ویلیام گیلبرت گریس، کریکت‌باز انگلیسی
بارون هاسمن، نقشه‌کش شهری
ساندور کورورسی کساما، کاشف فرهنگ تبت
فیتز هاگ لادلا، نویسنده و کاشف
فلورانس نایتینگل، پیشگام پرستاری
ایگناز سملویس، طرفدار فعالیت‌های هیگنیک
دکتر جان اسنو، بنیان‌گذار علم اپیدمیولوژی
اف آر اسپوفورث، کریکت‌باز استرالیایی
سیتینگ بول، رهبر لاکوتا
رئیس جوزف، رهبر نز پرسه
شخصیت‌های مهم > انسان‌شناسی

فرانتز بوآس
ادوارد بورنت تیلور
کارل ورنر
برادران گریم
نیکولا میکلوخو ماکالای
یوهان جاکوب بوکوفن
شخصیت‌های مهم > نقاشی

رئالیسم و رمانتیسمی که در ابتدای سدهٔ ۱۹ وجود داشت موجب به وجود آمدن امپرسیونیسم و پساامپرسیونیسم در سال‌های پایانی این سده شد. پاریس به عنوان پایتخت هنری جهان آن روزگار شناخته می‌شد. نقاشان مشهور این سده عبارت‌اند از:
پل سزان
یوگن دلاکروییکس
کاسپار دیوید فردریش
آنتونیو دو لا گاندارا
تئودور گریکالت
ونسان ون گوک
ژان اگوست دومینیک انگر
ادوار مانه
هنری دو تولوز لاترک
کامیل پیسارو
ویلیام آدلف بوگرو
شخصیت‌های مهم > موسیقی

فرم سوناتا در عصر کلاسیک به کمال رسید و به صورت فرم غالب ترکیبات سازها در سدهٔ نوزدهم درآمد. امروزه بیشتر موسیقی‌های سدهٔ نوزدهم را در قالب سبک رمانتیک قلمداد می‌کنند. بسیاری از بزرگ‌ترین موسیقی‌دانان جهان همچون لودویگ فان بتهوون، پیوتر ایلیچ چایکوفسکی، فردریک شوپن و ریشارد واگنر در این عصر زندگی می‌کردند. دیگران عبارت‌اند از:
هکتور برلیوز
یوهانس برامس
آنتونین دورژاک
فرانتز لیست
فلیکس مندلسون
مادست موسورگسکی
فرانتز شوبرت
جوزپه وردی
روبرت شومان
شخصیت‌های مهم > ادبیات

ادبیات سدهٔ نوزدهم با رمانتیسم آغاز شد. رمانتیسم که جنبشی علیه عقل‌گرایی حاکم بر سدهٔ ۱۸ بود توانست در سراسر اروپا پخش شود. این جنبش کمابیش همراه با انقلاب صنعتی به پیش می‌رفت و سعی داشت تا با تغییرات بنیادینی که این انقلاب به‌وسیلهٔ موتور بخار و راه‌آهن در طبیعت به وجود می‌آورد مقابله کند. ویلیام وردزورث و ساموئل تیلور کلریج بنیانگذاران این مکتب در انگلستان بودند. در اروپا نیز جنبش آلمانی Sturm und Drang با پخش شدن در سطح این قاره از ایتالیا گرفته تا اسپانیا را تحت تأثیر خود قرار داد.
گانکورت‌ها و امیل زولا در فرانسه و جیووانی ورگا در ایتالیا برخی از بهترین رمان‌های ناتورالیست را تولید کردند. رمان‌های ناتورالیست ایتالیا از آن جهت اهمیت دارند که توانستند نقشه‌ای اجتماعی از یک ایتالیای متحد که تا پیش از آن از گوناگونی نژادی و فرهنگی آن بی‌خبر بودند به مردم ارائه دهند. در ۲۱ فوریه ۱۸۴۸ کارل مارکس و فردریش انگلس اعلامیهٔ کمونیسم را منتشر کردند.
در سدهٔ نوزدهم میلادی نویسندگان زیادی با آثار فراوان به وجود آمدند. برخی از بزرگ‌ترین نویسندگان این سده عبارت‌اند از لئو تولستوی، آنتوان چخوف و فیودور داستایفسکی از روسیه؛ چارلز دیکنز، جان کیتز، اسکار وایلد و جین آستن از انگلستان؛ ادگار آلن پو و مارک توین از ایالات متحده و ویکتور هوگو، ژول ورن و شارل بودلر از فرانسه. دیگر نویسندگان مشهور این سده عبارت‌اند از:
آرتور ریمباد
استاندال
استفان مالارم
الکساندر پوشکین
الکساندر دوما
امیلی برونته
امیلی دیکینسون
ژرژ ساند
رابرت لویی استیونسن
رالف والدو امرسون
ساموئل تیلور کلریج
شارلوت برونته
فرانسوا-رنه دو شاتوبریان
فردریش هولدرلین
کیث شوپن
گوستاو فلابرت
لرد بایرون
مارگارت فولر
مری شلی
ناتانیل هاوثورن
نیکلای گوگول
والت وایتمن
ویلیام وردزورث
هاینریش هین
هرمان ملویل
هریت بیچر استو
هنری جیمز
هنریک ایبسن
یوهان ولفگانگ فون گوته