تحصن و استعفای جمعی از نمایندگان مجلس ششم
اظهار نظرها

شاید مهم‌ترین اظهارنظر در این باره مربوط به بخش‌هایی از مصاحبه مهدی کروبی، رئیس مجلس ششم، با روزنامه اعتماد ملی در دی ماه 86 باشد. این مصاحبه در مورد وقایع انتخاباتی در ایران بعد از پیروزی انقلاب اسلامی بوده که طی سه شماره در تاریخ ۲۳، ۲۴ و ۲۵ دی ماه منتشر شد. از جمله جملات او در این باره که در این مصاحبه آمده‌است عبارتند از:
«در همان زمان با آقای خاتمی هم صحبت کردم و به او گفتم که این تحصن از فاز تعامل خارج شده‌است و به درگیری تمایل پیدا کرده‌است. خاتمی به من گفت هرچه به آن‌ها می‌گویم به حرف‌های من گوش نمی‌کنند. فهمیدم که کار از دست ما خارج شده‌است بنابراین از جمع متحصنان خارج شدم و کار خودمان را ادامه دادم»
«نمایندگان متحصن در مجلس ششم فکر می‌کردند که در جامعه از این کار آن‌ها استقبال می‌شود ولی مشت گره کرده آن‌ها خالی باز شد و حتی دسته‌ای از نمایندگان مجلس به آن‌ها طعنه و کنایه می‌زدند و می‌گفتند از جمعیتی که در حمایت از شما در خیابان جمع شده به سختی عبور کردیم.»
«برخی از دانشجویان هم می‌گفتند زمانی که حوادثی برای دانشجویان رخ داد اینها تحصن نکردند ولی حالا که خودشان ردصلاحیت شده‌اند تحصن کرده‌اند.»
«یک جایی آقای خاتمی گفت که اگر اینها تحصن را جمع می‌کردند، اکثریت شان تأیید صلاحیت می‌شدند مشکل اول هفت تا ۱۰ نفر بوده بعد هی تشدید شده‌است.»
«در یک جلسه‌ای هم مقام معظم رهبری به‌شدت از تحصن گلایه کرد، حتی به من گفتند که چرا شما کاری نکردید، من با شوخی گفتم حریف نشدم…»
«متأسفانه اعضاء حزب مشارکت در مجلس حرکت‌های تندی را داشتند. این گروه نمی‌خواستند غیر از خودشان فرد دیگری امور مجلس را برعهده بگیرد.»
بهزاد نبوی نماینده تهران و نایب رئیس مجلس که از این امر به عنوان کودتای پارلمانی یاد کرده بود، در این باره گفته‌است: شما با تحصن و ایستادگی خود توانستید یک کودتای پارلمانی و برنامه‌ریزی شده را که به تعبیر دوست و همکارعزیزمان آقای پورنجاتی مانند شرک بود در شب تاریک و مثل مورچه سیاه‌روی سنگ سیاه، آنچنان افشا کنید که ستاد ضداصلاحات با تمام توان ناچار شود با تمام توان به پیش بیاید و وارد میدان شود تا شاید بتواند مانع عقب‌نشینی سربازان خود شود و این ستاد را به جایی رساندید که یا خود مجبور باشد انتخابات فرمایشی را برگزار کند و ننگ آن را به جان بخرد یا دست به کودتای تمام عیارنظامی بزند که چنگ و دندان آن هم این روزها پیداست.
مصباح یزدی هم دربارهٔ تحصن مجلس ششم گفت: «چرت زدن بعضی‌ها باعث ورود مشتی شیطان به مجلس ششم شد و با نفوذ چند نفر در مجلس و فریب عده‌ای دیگر، حادثه شومی در خانه ملت رخ داد که مایه ننگ جمهوری اسلامی شد.»
محسن صفایی فراهانی این تحصن را حداقلی می‌داند که نمایندگان مردم می‌توانستند انجام دهند. وی سال‌ها بعد در گفتگویی عنوان کرد: «من فکر نمی‌کنم که تحصن اصلاً اقدام تندروانه‌ای باشد، تحصن ساده‌ترین روش اعتراض مدنی است. این راحت‌ترین، مسالمت‌آمیزترین و کم هزینه‌ترین نوع اعتراض است.»
وی بر این باور بود که عمل شورای نگهبان «تندروی» است نه اعتراضی که نسبت به آن می‌شود. وی مذاکرات اصل ۴۴ قانون اساسی را ملاک کار می‌داند و می‌گوید: «تدوین کنندگان قانون اساسی نگران بودند که مراکزی مثل فرمانداریها، عوامل حکومت یا سفارت خانه‌ها در انتخابات دخالت کنند به همین دلیل مسئله نظارت شورای نگهبان را مطرح کردند، نه این که نگران انتخاب مردم باشند، نگرانی نسبت به کسانی وجود داشت که انتخابات در ید قدرت آن‌ها بود، الان این موضوع بر عکس شده‌است، به هیچ وجه بحث احراز صلاحیت مطرح نبود، در واقع ما داریم یک انتخابات دو مرحله‌ای انجام می‌دهیم که به هیچ وجه این استنباط از قانون اساسی صحیح نیست.»
محسن میردامادی نیز معتقد بود از بزرگترین اقدامات مجلس ششم نامه به رهبری و تحصن نمایندگان و استعفای دسته جمعی بوده‌است.
وی با اشاره به سخن جنتی که گفته بود: "در زمان مجلس ششم هر زمان که رادیو را روشن می‌کردیم تن ما می‌لرزید" گفت همین جمله بیانگر مهمترین شاخصه مجلس ششم بوده‌است که تن امثال احمد جنتی را می‌لرزاند. شورای نگهبان عامل تصمیماتی است که در پشت پرده گرفته شده‌است و صدا و سیما و مطبوعات جناح اصولگرا و سایر گروه‌های فشار نیز از دیگر مهره‌های اجرایی کردن این تصمیمات هستند."
احمد بورقانی هم یکی از تحصن کنندگان بود. صفایی فراهانی دربارهٔ بورقانی می‌گوید: «او با قلم زیبایش بیانیه‌ها را ویرایش می‌کرد. وی می‌گوید: تعدادی از دوستان مسئول تنظیم بیانیه یا مطالبی برای روز بعد که نشست‌های تحصن انجام می‌شد، بودند اکثر آن‌ها مطالبشان را آماده می‌کردند و احمد باید آن‌ها را ویرایش می‌کرد. او تا ساعت ۴ نیمه شب بیدار می‌ماند و با دقت و وسواس تمام این نوشته‌ها را می‌خواند و با قلم شیوایی که داشت آن‌ها را اصلاح می‌کرد تا برای روز بعد آماد باشد. در تمام نشست‌های عمومی که برگزار می‌شد، ایشان پای ثابت بودند، هم سازماندهی می‌کرد و هم کمک می‌کرد برای برگزاری آن، جزو معدود بچه‌هایی بود از نمایندگان مجلس ششم که خیلی بی سرو صدا و بی تظاهر کار مستمر می‌کرد و در زمان تحصن هم همین کار را انجام می‌داد. بدون آنکه بخواهد نشان دهد که کاری انجام می‌دهد، بی سرو صدا و آرام وقت زیادی می‌گذاشت و با انرژی کامل کارش را انجام می‌داد.»
محمدرضا خاتمی نیز مجلس ششم را بی‌نظیرترین مجلس در طول تاریخ ایران خواند و از تحصن نمایندگان در آن زمان دفاع کرد و گفت ما در مجلس ششم با جریانی روبهرو بودیم که جز قدرت هیچ چیز را نمی‌شناخت و رسیدن به قدرت را با هر ابزاری مجاز می‌شمرد. وی گفت هیچ‌کس به اندازه مجلس ششم و دولت اصلاحات به کشور خدمت نکرد.
احمد شیرزاد نماینده مجلس ششم دربارهٔ این تحصن می‌گوید: «واقعیت این است که ما را در شرایطی گذاشته بودند که از هر دری می‌خواستیم راهی باز کنیم، باز با همان مانع شورای نگهبان برخورد می‌کردیم و هنوز هم همین شرایط وجود دارد. تقریباً همه راه‌های امکان‌پذیری که می‌شد فکرش را کرد مطرح شده بود؛ تبلیغات، مصاحبه‌ها، سخنرانیها، لابیهای سیاسی و اختیارات قانونی هیچکدام جواب نداده بود و عملاً راه دیگری وجود نداشت، طبیعتاً در چنین شرایطی تنها راهی که برای نمایندگان باقی‌ماند، اعتراض قانونی و مدنی بود.»
علی تاجرنیا دربارهٔ این تحصن نیز می‌گوید: «آقای کروبی، رئیس مجلس وقت در همان روزهای اول بین متحصنان آمدند و صحبتهایی هم کردند و مذاکراتی هم شد اما آنچه ما دریافت کردیم این بود که بنا بر برگزاری انتخابات رقابتی نیست. حتی نمایندگان متحصن مجلس گفتند ما حاضریم همه‌مان رد صلاحیت شویم اما آن هزار و هفتصد هشتصد نفری که رد شده‌اند بتوانند در رقابت حاضر شوند ولی چون مجموعه مذاکراتی که صورت گرفت هیچ‌کدام امیدوارکننده نبود و نتوانست فضای انتخابات را حتی به شرایط حداقلی نزدیک کند، بناچار تحصن به آن صورت ادامه یافت.»
فاطمه حقیقت‌جو دربارهٔ این تحصن نیز می‌گوید: «این تحصن دراعتراض به بازداشت دانشجویان و طرح درخواست آزادی آنان بود و با اینکه بنا بود چهل و هشت ساعت به طول انجامد، با مداخله رئیس مجلس و به شرط تشکیل کمیته‌ای از سوی رئیس مجلس برای پیگیری آزادی دانشجویان، تحصن فراکسیون دانشجویی قبل از پایان چهل و هشت ساعت خاتمه پیدا کرد. به این شکل، مجلس ششم اولین تحصن خود را تجربه کرد که می‌توانست مقدمه‌ای باشد بر اینکه اگر مذاکرات برای تأیید صلاحیت نامزدهای ردصلاحیت شده به جایی نرسید، نمایندگان دست به تحصن اعتراض‌آمیز گسترده تری بزنند.»