stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
مخزن خارجی شاتل فضایی
مخزن بسیار سبک

پس از مأموریت اس‌تی‌اس-۹۱ نسل جدیدی از این مخزن به نام مخزن بسیار سبک ارائه شد، که وزن آن ۷٬۵۰۰ پوند (۳٬۴۰۰ کیلوگرم)کمتر از نسلهای قبلی بود.
این کاهش وزن با انجام طراحی جدید با ولدالیت، آلیاژی از آلومینیوم و لیتیوم (آلیاژ ۲۱۹۵) انجام شده‌است. این آلیاژ ۳۰٪ مستحکم‌تر بود و ۵٪ چگالی کمتری نسبت به آلیاژ استفاده شده در نسلهای قبلی داشت. هر کیلو کاهش وزن از مخزن خارجی تقریباً باعث ایجاد همان میزان ظرفیت حمل بار در انبار مدارگرد می‌شد. مخزن بسیار سبک در تمامی مأموریت‌های شاتل‌های فضایی از اس‌تی‌اس-۹۱ به بعد جز (اس‌تی‌اس-۱۰۷ و اس‌تی‌اس-۹۹) استفاده شد.
ساختار

مخزن خارجی، بزرگ‌ترین و سنگین‌تر قسمت شاتل بود. این مخزن از سه تکهٔ به هم پیوسته تشکیل شده‌بود، مخزن اکسیژن مایع که در بالا قرار داشت، مخزن میانی که تجهیزات الکترونیکی، الکتریکی و کنترلی در آن قرار می‌گرفتند و مخزن هیدروژن مایع که در پایین مخزن خارجی داده شده بود. مخزن خارجی شاتل طولی بالغ بر ۱۵۳٫۸ فوت (۴۶٫۹ متر) داشت و قطر آن ۲۷٫۶ فوت (۸٫۴ متر) بود.
وزن خالی آن از ۶۶٬۰۰۰ پوند (۳۰٬۰۰۰ کیلوگرم) تا ۷۷٬۰۰۰ پوند (۳۵٬۰۰۰ کیلوگرم) بود. مخزن‌های نسل اول فقط از یک نوع آلیاژ آلومینیوم (آلیاژ ۲۲۱۹) تولید شده بودند. پس از مأموریت اس‌تی‌اس-۹۱ نوع جدیدی از این مخزن به نام مخزن بسیار سبک ارائه شد، که وزن آن ۷٬۵۰۰ پوند (۳٬۴۰۰ کیلوگرم)کمتر از نسلهای قبلی بود.
مخزن خارجی از سه نقطه به مدارگرد (شاتل) متصل می‌شد، یک اتصال در بالای مدارگرد و دو محل اتصال در پایین آن. در محل اتصال پایین، دریچه‌هایی وجود داشت که برای انتقال مواد سوختی استفاده می‌شدند. سیم‌های رابط مدارگرد و موشک‌های پیشرانه سوخت جامد نیز از این دریچه‌ها عبور می‌کنند. بدنه این مخزن از مواد مقاوم در برابر حرارت (فوم) پوشانده می‌شد.
مخزن اکسیژن مایع

این مخزن از حلقه‌های آلیاژی آلومینیوم، که به یکدیگر جوش داده می‌شدند، تشکیل می‌شده‌است. این سیستم تحت فشار ۲۰ پوند بر اینچ مربع (۱۴۰ کیلوپاسکال) تا ۲۲ پوند بر اینچ مربع (۱۵۰ کیلوپاسکال) کار می‌کرد. در مخزن از ابزارهای ضد تکانش و ضد هم خودن برای جلوگیری از رسوب یا بخار شدن اکسیژن مایع استفاده می‌شده‌است. این مخزن با لوله‌ای به قطر ۱۷ اینچ (۴۳ سانتیمتر) به مخزن میانی متصل می‌شد. این لوله پس از گذر از مخزن میانی از طریق دریچه خروجی پایین به مدارگرد وصل شده و اکسیژن مایع را به مداگرد می‌رساند. لولهٔ مورد نظر توانایی عبور دادن ۲٬۷۸۷ پوند (۱٬۲۶۴ کیلوگرم) اکسیژن مایع در ثانیه را هنگامی که موتورهای اصلی در بالاترین سطح کارایی بودند، داشت. نوک دولایهٔ این مخزن گرمای اضافی و لختی را کاهش می‌داد. در این قسمت تا اس‌تی‌اس-۹ سیستم اطلاعات هوا برای پرتاب قرار داشت. در عین حال مخزن اکسیژن به خاطر داشتن نوک تیز، برقگیر سیستم شاتل فضایی نیز بود. حجم این مخزن حدود ۱۹٬۵۶۳ فوت مکعب (۵۵۴٫۰ متر مکعب) بود. قطر آن ۳۳۱ اینچ (۸٫۴ متر)، طول آن ۵۹۲ اینچ (۱۵٫۰ متر) و وزن خالی آن ۱۲٬۰۰۰ پوند (۵٬۴۰۰ کیلوگرم) بود.
مخزن میانی

مخزن میانی یک ساختار استوانه‌ای بود، که بیشتر آن از آلیاژ آلومینیوم و فولاد ساخته می‌شده‌است. این مخزن از پوسته، میله‌های محکم‌کننده و صفحه‌های ماشینکاری شده از آلیاژ آلومینیوم و به صورت هم‌پیوسته تشکیل می‌شده‌است. در بالا و پایین این مخزن فلنج‌هایی وجود داشت، که برای اتصال آن به دو مخزن هیدروژن و اکسیژن مایع استفاده می‌شدند. این مخزن حاوی تمامی تجهیزات کنترلی مخزن خارجی و همچنین دارای دریچه‌ای برای خارج کردن بخارهای هیدروژن و گازهای سمی (در صورت وجود)، به خارج، در حین انجام عملیات روی زمین بود. این مخزن پیش از پرتاب از هوا خالی می‌شد. هم‌چنین برای حفظ تعادل، تکیه‌گاهی در داخل آن تعبیه شده بود. برای وصل شدن موشک‌های پیشرانه سوخت جامد، گیره‌هایی روی بدنهٔ آن نصب می‌شده‌اند. طول مخزن میانی ۲۷۰ اینچ (۶٫۹ متر)، قطر آن ۳۳۱ اینچ (۸٫۴ متر) و وزن خالی آن ۱۲٬۱۰۰ پوند (۵٬۵۰۰ کیلوگرم) بود. این مخزن با بازویی به همین نام روی سکوی پرتاب ۳۹ آ برای انجام تعمیرات یا تغییرات قبل از پرواز، در دسترس قرار می‌گیرد.
مخزن هیدروژن مایع

مخزن هیدروژن مایع از حلقه‌های آلومینیومی که با همجوشی، به هم متصل هستند، ساخته می‌شد. تعداد این حلقه‌ها پنج تا بود و پس از آن در قسمت پایین مخزن به یک قبه ختم می‌شدند. فشار موجود در این مخزن حدود ۲۰ پوند بر اینچ مربع (۱۴۰ کیلوپاسکال) بود. در آن سیستم‌های ضد تکانه و سیستم سیفون مانندی برای عبور دادن هیدروژن مایع به دریچه‌های پایین مخزن و سپس لولهٔ انتقال به مدارگرد، جاسازی شده‌بود. سرعت انتقال سوخت حدود ۴۶۵ پوند (۲۱۱ کیلوگرم) در ثانیه بود.
بالای این مخزن، نگهدارنده مدارگرد بالایی قرار داشت. در پایین آن ۲ گیرهٔ توپی شکل نگه‌دارندهٔ مدارگرد قرار داشت. در این قسمت موشک‌های پیشرانهٔ سوخت جامد نیز نصب می‌شدند. قطر این مخزن ۳۳۱ متر (۱٬۰۸۶ فوت)، و طول آن۱٬۱۶۰ متر (۳٬۸۱۰ فوت) بود. حجم کلی آن ۵۳٬۵۱۸ فوت مکعب (۱٬۵۱۵٫۵ متر مکعب) و وزنی در حدود ۲۹٬۰۰۰ پوند (۱۳٬۰۰۰ کیلوگرم) هنگام خالی بودن داشت.
سیستم محافظ حرارتی

سامانهٔ محافظ حرارتی یک روکش فوم مانند است. دلیل وجود آن جلوگیری از ذوب شدن گیره‌های فلزی رابط مخزن خارجی با دیگر اجزای شاتل و جلوگیری از بالا رفتن فشار داخل مخزن هیدروژن مایع بر اثر افزایش دما بود. فوم مورد استفاده نوعی پلی‌یورتان بود که از پنج ماده، ایزواکتان پلیمری، بازدارندهٔ شعله، مادَهٔ فعال سطحی، عامل دمنده (حباب ساز) و کاتالیزگر تشکیل می‌شد. نقش مادَهٔ فعال سطحی، گرفتن زبری‌های سطح و به وجود آوردن بستر مناسب برای تشکیل سلول‌های کف ایجادکننده فوم بود. عامل دمندهٔ اچ‌سی‌اف‌سی ۱۴۱-ب در تولید حباب‌های کف نقش اصلی را داشت. بیشتر عملیات پاشیدن کف روی بدنه توسط رایانه هدایت می‌شد؛ زیرا باید از ضخامت و وزن دقیق اطمینان حاصل می‌شد. این لایهٔ عایق حرارت وزنی بالغ بر ۴٬۸۲۳ پوند (۲٬۱۸۸ کیلوگرم) داشت.
سخت‌افزارهای به‌کارگرفته‌شده

این قسمت شامل تمامی شیرهای باز و بسته کردن، سیستم‌های هشداردهنده می‌شد. وزن آن‌ها حدود ۹٬۱۰۰ پوند (۴٬۱۰۰ کیلوگرم) بود. هر منبع سوخت (اکسیژن و هیدروژن) دارای دو شیر بود. شیر اصلی برای پر کردن و شیر اطمینان در بالای مخزن. فشار فضای خالی در مخزن اکسیژن مایع به ۲۵ پوند بر اینچ مربع (۱۷۰ کیلوپاسکال) و در مخزن هیدروژن مایع به ۳۸ پوند بر اینچ مربع (۲۶۰ کیلوپاسکال) می‌رسید. مخزن اکسیژن مایع دارای یک دریچهٔ جدا در بالای خود بود، که در زمان جدا شدن مخزن خارجی از مدارگرد باز شده و با نیرویی که وارد می‌کرد، باعث مانور آسان‌تر برای مدارگرد و جداسازی آسان‌تر مخزن خارجی از آن می‌شد.
هشت حسگر سنجش سوخت و اکسیدکننده وجود داشتند، که چهار حسگر سوخت برای هیدروژن مایع و چهار حسگر باقی‌مانده برای اکسیدکننده استفاده می‌شدند. حسگرهای هیدروژن مایع در پایین مخزن قرار می‌گرفتند. حسگرهای اکسیدکننده در مسیر اصلی ورود اکسیژن مایع به مدارگرد تعبیه شده بودند. هنگام سوزاندن هیدروژن در سه موتور اصلی مدارگرد، رایانه‌های کلی مدارگرد در هر لحظه وزن شاتل را برای یافتن میزان سوخت سوزانده شده، اندازه‌گیری می‌کردند. معمولاً موتورهای اصلی، در زمان رسیدن به وزن معینی خاموش می‌شدند، البته اگر هر یک از حسگرهای سوخت یا اکسیدکننده خشک می‌شدند، موتورها به صورت خودکار از کار می‌افتادند. با توجه به محل قرار گرفتن حسگرهای اکسیدکننده، این امکان برای مدارگرد وجود داشت که اکسیدکننده را تا آخر مصرف کند. علت این بود که قبل از اینکه پمپ اکسیژن خشک شود، باید موتورهای مدارگرد خاموش می‌شدند. بدین منظور همیشه مقداری بیش از نیاز از هیدروژن مایع حدود ۱٬۱۰۰ پوند (۵۰۰ کیلوگرم) بارگیری می‌شد تا حسگر سوخت باعث خاموش شدن موتور نشود. خاموش شدن موتور در حالتی که هنوز اکسیژن مایع در آن قرار داشت، باعث صدمات و فرسایش قطعات مختلف آن می‌شد.
صفحه‌های دریچه بر روی مخزن خارجی به صفحه‌های همانند خود روی مدارگرد متصل می‌شدند. این کار به قرار گرفتن دریچه‌ها در برابر یکدیگر کمک می‌کرد. پنج دریچه برای انتقال سوخت به مدارگرد وجود داشت که ۲ تای آن‌ها مربوط به اکسیژن و سه‌تای دیگر مربوط به هیدروژن بودند. از دو دریچهٔ اکسیژن یکی برای اکسیژن مایع و دیگری برای گاز بود. از دریچه‌های هیدروژن نیز دو تا مربوط به هیدروژن مایع و یکی مربوط به گاز بود. در عین حال دو دریچهٔ دیگر هم برای عبور سیم‌های برق به مخزن اصلی و موشک‌های سوخت جامد و آوردن اطلاعات مورد نیاز از این دو به مدارگرد بر روی بدنهٔ مخزن اصلی ایجاد شده‌اند.
هنگامی که شاتل روی سکوی پرتاب قرار داشت، بر روی مخزن اکسیژن مایع یک در پوش محافظ قرار داشت، که تا دو دقیقه قبل از پرتاب در جای خود ثابت بود. این درپوش به منظور جمع‌آوری بخارهای اکسیژن موجود در محل برای جلوگیری از یخ زدن مخزن اصلی انجام می‌گرفت.
دیگر امکانات

بر روی دیوارهٔ کناری مخزن، لوله‌ای از مخزن اکسیژن مایع به پایین قرار داده شده‌بود، که از در پایین به وسیلهٔ دریچه‌ای به مدارگرد متصل می‌شد. وظیفهٔ این لوله انتقال اکسیژن مایع به موتورهای اصلی مدارگرد بود. با توجه به اینکه مخزن خارجی در حین پر شدن و پرواز منقبض و منبسط می‌شد، لازم بود این لوله نیز همراه مخزن جابه‌جا شود، که برای اینکار روی مخزن بست‌هایی با قابلیت جابه‌جایی محدود تعبیه شده‌بودند.
کاربردهای دیگر

با توجه به این‌که این مخزن‌ها برای استفادهٔ دوباره بازیافت نمی‌شدند، شرکت‌هایی به ناسا این پیشنهاد را داده‌بودند، که این مخازن را به کرهٔ ماه منتقل کرده و از آن‌ها به عنوان یک آزمایشگاه یا پایگاه فضایی استفاده کنند. طرح دیگر، که با توجه به اینکه جسمی با این وزن و حجم تقریباً از جو خارج شده و انرژی زیادی که برای این کار صرف می‌شود، ارائه شد، این بود که از این مخازن در ساخت ایستگاه فضایی استفاده شود. البته این طرح‌ها تاکنون عملی نشده‌اند.
در حال حاضر ناسا دو عدد از مخزن‌های بازمانده از مأموریت‌های قبلی را برای انجام آزمایش‌های موشک‌های جایگزین شاتل‌ها در مرکز میچود نگه داشته‌است.
سازنده

سازندهٔ این مخازن شرکت لاکهید مارتین است. قسمت سیستم‌های فضایی این شرکت، در سال ۱۹۷۳ برندهٔ قرارداد این مخزن شد و از آن زمان تاکنون به تولید می‌پردازد. کارخانهٔ تولید در مرکز مونتاژ میچود ناسا در نیواورلئان، آمریکا قرار دارد. پس از تولید، این مخزن‌ها توسط کشتی به پایگاه فضایی کندی منتقل می‌شوند.
روند تولید این مخزن‌ها در سال ۲۰۰۵ و بعد از طوفان کاترینا با توجه به خسارت‌های وارده به نیواورلئان با مشکل روبه‌رو شد. ناسا خواستار جابه‌جایی این مرکز شد، که بعد از بررسی، این تصمیم اجرا نشد. خسارت وارده به این مرکز در حدود ۱ میلیارد دلار بوده‌است.
حوادث

در این مخزن سیستم‌های حفاظتی متعددی تعبیه شده‌است. از این سیستم‌ها می‌توان به سیستم ایمنی محدوده اشاره کرد که شامل باطری، فرستنده و گیرنده و آنتن‌های مخصوص برای ارتباط است.
پارامترهای مختلفی از وضعیت مخزن روی داشبورد مدارگرد و همچنین رایانه‌های مرکز کنترل در تگزاس و کیپ کاناورال به نمایش گذاشته می‌شوند. این سیستم‌های حفاظتی توسط شرکت موتورلا در آریزونا طراحی، ساخته و پشتیبانی می‌شوند.
سهمگین‌ترین حادثه که در آن مخزن خارجی نیز دخیل بوده‌است، حادثهٔ چلنجر است. در این حادثه شاتل چلنجر دقیقه‌ای بعد از پرتاب در آسمان منفجر شد و تمامی سرنشینان آن را به کام مرگ و خود مدارگرد را نیز از بین برد. در این حادثه، نشتی از یکی از اورینگهای موشک سوخت جامد سمت راست منجر به آتش گرفتن قسمت پایینی مخزن خارجی که نگه‌دارندهٔ هیدروژن مایع و قسمت میانی که سیستم کنترل‌کنندهٔ مخزن در آن قرار داشت، شد و مخزن خارجی منفجر شد، که همین انفجار باعث جدا شدن دو موشک پیشرانه سوخت جامد و چند تکه شدن مدارگرد چلنجر شد. البته در بررسی‌ها مشخص شد که مخزن هیدروژن مایع نشتی نیز داشته‌است و همین نشتی انفجار را سرعت بخشیده‌است.
لایهٔ عایق حرارتی مخزن خارجی را می‌توان در حادثهٔ کلمبیا مقصر دانست. در هنگام پرتاب شاتل، قسمتی از این لایه به اندازهٔ یک توپ بسکتبال از مخزن جدا شده و به بال چپ مدارگرد کلمبیا برخورد می‌کند. این باعث ترک خوردن کاشی‌های عایق حرارت مدارگرد و نفوذ گازهای داغ به داخل هنگام بازگشت مدارگرد به زمین می‌شود. پس از این اتفاق مدارگرد منفجر شد و تمامی سرنشینان آن کشته شدند. در بررسی‌ها مشخص شد که در این مخزن خارجی از کف دهنده جدید ۱٬۱-دی‌کلرو-۱-فلورواتان(HCFC-141b) برای عایق‌بندی استفاده نشده‌بود.
نکات جالب توجه

در دو مأموریت اول که با شاتل‌ها انجام شد، مخزن خارجی سفید رنگ می‌شد. با توجه به اندازهٔ مخزن و وزن رنگ استفاده شده، از اس‌تی‌اس-۳ به بعد دیگر این مخزن رنگ آمیزی نشد و به همان پوشش محافظ حرارت اکتفا شد.
در ۱۵ ژوئیه ۲۰۱۰ ساخت آخرین مخزن خارجی که در اس‌تی‌اس-۱۳۲ استفاده شد، به پایان رسید. در این روز ناسا و لاکهیدمارتین از زحمات ۱۰۰۰ نفر پرسنل گذشته و حال مرکز میچود که در طول ۳۷ سال به تولید این مخازن اشتغال داشتند، تشکر کردند.
به علت شکایت‌های سازمان‌های زیست‌محیطی ناسا مجبور شد، از اوایل سال ۱۹۹۵ اچ‌سی‌اف‌سی را، جایگزین فوم محافظ حرارت سی‌اف‌سی ۱۱ که تخریب‌کنندهٔ لایه ازون بود، کند.
با توجه به تغییر ماهیت مأموریت‌های فضایی ناسا، ساخت ۳ مخزن خارجی ادامه نیافت. این مخازن ای‌تی-۱۳۹ در آخرین مراحل ساخت، و ای‌تی-۱۴۰ و ای‌تی-۱۴۱ در نخستین مراحل ساخت بودند.
واژه‌نامه

درگاه ناسا
↑  Oxidizer
↑  ET
↑  Payload
↑  Standard Weight Tank
↑  anti-geyser line
↑  lightweight ET (LWT)
↑  stringers
↑  Super Lightweight Tank (SLWT)
↑  Liquid Oxygen Tank (LOX tank)
1 2  Intertank
↑  Liquid Hydrogen Tank (LH2 tank)
↑  Umbilicals
↑  air data system
↑  flange
↑  HCFC 141b
↑  ullage pressure
↑  (LOX) Feedline Bellows
↑  Range Safety Syetem (RSS)
↑  blowing agent
ساختار مخزن خارجی
مخزن اکسیژن مایع
مخزن میانی
مخزن هیدروژن مایع
فوم عایق حرارت
حسگر سنجش میزان هیدروژن مایع
لولهٔ انتقال
موشک آرس که طرح بعدی ناسا برای جایگزینی شاتل‌ها می‌باشد. قسمت نارنجی رنگ مخزن خارجی است، که در این موشک نیز به کار برده خواهد شد. این طرح مقایسهٔ این ابزارهای فضایی با یکدیگر است.
انتقال مخزن خارجی به پایگاه فضایی کندی
قسمت جدا شدهٔ لایهٔ عایق در مأموریت اس‌تی‌اس-۱۱۴
گمینا وسوکیه

| گمینا وسوکیه Wysokie Commune | گمینا وسوکیه Wysokie Commune |
| --- | --- |
گمینا: گمینا
fa (in English: Expected satiety): fa
کشور:  لهستان
استان: استان لوبلین
شهرستان: شهرستان لوبلین
کرسی: Wysokie
مساحت: مساحت
 • مجموع: ۱۱۴٫۱۸ کیلومتر مربع (۴۴٫۰۹ مایل مربع)
جمعیت (2013): جمعیت (2013)
 • مجموع: ۴٬۷۰۲
 • تراکم: ۴۱/کیلومتر مربع (۱۱۰/مایل مربع)
وبگاه: http://www.wysokie.lubelskie.pl
گمینا وسوکیه (به لهستانی:  Gmina Wysokie) یک گمینا در لهستان است که در شهرستان لوبلین واقع شده‌است. گمینا وسوکیه ۱۱۴٫۱۸ کیلومتر مربع مساحت و ۴٬۷۰۲ نفر جمعیت دارد.
عملیات حلقه

| ن ب وجنگ قره‌باغ | ن ب وجنگ قره‌باغ |
| --- | --- |
 درگیری آسکران  کشتار سومقاییت  قتل‌عام گنجه  قتل‌عام باکو  عملیات حلقه  گلوله‌باران استپاناکرت  کشتار خوجالی  کشتار ماراقا  نبرد شوشی  Operation Goranboy  Mardakert and Martuni Offensives  Battle of Aghdam  1993 Summer Offensives  Battle of Kalbajar :  درگیری آسکران  کشتار سومقاییت  قتل‌عام گنجه  قتل‌عام باکو  عملیات حلقه  گلوله‌باران استپاناکرت  کشتار خوجالی  کشتار ماراقا  نبرد شوشی  Operation Goranboy  Mardakert and Martuni Offensives  Battle of Aghdam  1993 Summer Offensives  Battle of Kalbajar 
عملیات حلقه (به انگلیسی: Operation Ring)،(به روسی: Операция «Кольцо») اسم رمز عملیاتی است که از ۳۰ آوریل تا ۱۵ مه ۱۹۹۱ میلادی، نیروهای امنیت داخلی شوروی و وزارت امور داخلی جمهوری شوروی آذربایجان توسط اومون،لشکر چهارم شوروی و گروهان ۲۳ نیروهای زرهی، که مجهز به تانک، بالگردهای نظامی و توپخانه بودند به بهانه خلع سلاح کردن نیروهای فدایی ارمنی (گروهای داوطلب ارمنی) و چک کردن پاسپورت، به شهرهای شوشی، شاهومیان، هادروت، مارتاکرت و به ۲۴ روستا حمله کردند.
طی این حمله صدها غیرنظامی زخمی و کشته شدند و هزاران نفر از شهرها و روستاهای خود اخراج شدند. برخی از نویسندگان این اقدام مشترک شوروی و جمهوری سوسیالیستی شوروی آذربایجان را پاکسازی قومی نامیدند؛ که با نقص گسترده حقوق بشر همراه بوده‌است.
پاکسازی قومی > حکم سکونت ساکنان جمهوری آذربایجان

| گتاشن - Getashen | گتاشن - Getashen |
| --- | --- |
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۵
در فوریهٔ ۱۹۹۱ میلادی، به دستور ایاز مطلب‌اف، حکم سکونت ساکنان جمهوری آذربایجان در آرتساخ صادر شد و از سوی دیگر شدت حملات آذربایجان به روستاهای آرتساخ و اسارت و انتقال اهالی آن به مناطق نامعلوم بیشتر شد. در طی ماه‌های آوریل و مه، نیروهای جمهوری آذربایجان با کمک نظامیان شوروی، منطقهٔ «گِتاشِن» [Getashen] و تمام نواحی آن را پس از کشتار و کوچاندن اهالی به تصرف خود درآوردند.
بر اساس حکم سکونت ساکنان جمهوری آذربایجان، نام‌های شهرها و روستاهای ارمنی به آذری تغییر نام داده شد.(استپاناکرت به خان‌کندی، مارتاکرت به آغ‌دره، مارتونی به خوجاوند و شهرهای دیگر) در ۱۴ ژانویه همان سال ریاست شورای عالی جمهوری آذربایجان به الحاق منطقه ارمنی‌نشین شاهومیان به منطقه آذری‌نشین («قاسم اسماعیلوفسکی» [Kasum-Ismailovsky] و ایجاد منطقه واحدی به نام گورانبوی) رأی داد. هدف باکو از این اقدام، تخلیه یکی دیگر از مناطق ارمنی‌نشین بود. در سال ۱۹۹۱ میلادی هشتاد و دو درصد سکنه بیست هزار نفری منطقه شاهومیان را ارمنیان تشکیل می‌دادند.
پاکسازی قومی > عملیات حلقه

ایاز مطلب‌اف در مصاحبه‌ای اذعان کرده بود که طرح عملیات در اوایل سال ۱۹۸۹ میلادی پی ریزی شده بود. «ویکتور کریوپوسکوف» بعد از بازدید از قره باغ در سال ۱۹۹۰ میلادی می‌نویسد:در اوایل نوامبر ۱۹۹۰ میلادی یک گروه از مقامات جمهوری آذربایجان به مناطق شاهومیان و روستاهای اطراف آن بازدید کردند و در جلسه شورای عالی در فوریه ۱۹۹۱ میلادی تصمیم به اخراج ارمنی‌ها از آن مناطق گرفته شد. واحدی از شبه نظامی omon به نام «کلاه سیاه» که سربازان آن از نیروهای جمهوری آذربایجان تشکیل شده بود. مأموریت آنان اذیت و آزار و تخریب روستاهای ارمنی بود.
ارتش به این ادعا که اهالی روستا نیروهای داوطلب ارمنی را در خانه‌های خود پناه داده و با آنان همکاری می‌کنند؛ در ۳۰ آوریل نیروهای شوروی و شبه نظامیان با تانک، زره پوش و بالگرد به مارتوناشن و گتاشن حمله کردند. اتمام حجتی با بلندگو به ساکنان صادر شد که در عرض یک ساعت همه شهروندان روستا با ارائه گذرنامه شهروندی خود را به شوروی سوسیالیستی اثبات کنند. به بهانه نگهداری نیروهای داوطلب ارمنی در منازل از مردم روستا بازجویی و طی آن مورد ضرب و شتم قرار گرفتند. در زندان شهر شوشی زندانیان ارمنی مورد ضرب و شتم قرار گرفتند و بدون ارائه مدرکی آنان را زندانی و از حق داشتن وکیل محروم بودند و اجازه ملاقات با خانواده خود را نداشتند. در واقع هدف از سیاست اخراج ارمنی‌ها شکسته شدن مقاومت جنبش ملی ارمنیان برای الحاق قره باغ به ارمنستان بود. اخراج ارمنیان با مقیاس بزرگتری آغاز گردید که روستائیان را با بالگرد به استپاناکرت و بعد به ارمنستان نقل مکان دادند. بعد از خالی شدن روستا از سکنه ارمنی دولت جمهوری آذربایجان شهروندان خود را جایگزین آنان کرد.
در ۷ ماه مه، نیروهای جمهوری آذربایجان با تانک و زره پوش وارد شمال ارمنستان شهر ووسکپار شدند؛ به این ادعا که نیروهای فدایی ارمنی از داخل شهر ووسکپار برای حمله تدارک می‌بینند.
نیروهای شبه نظامی «کلاه سیاه» اقدام به بازداشت خودسرانه بیست نفر در شهر ووسکپار و حمله به یک اتوبوس حامل سی پلیس ارمنستان که یازده نفر آن کشته و بقیه دستگیر شدند و غارت روستاها بود.
پاکسازی قومی > گروهای داوطلب ارمنی

تاتول کرپیان و سیمون آچیک گیوزیان برای دفاع از مردم روستاهای «مارتوناشن» و «گتاشن» در شهر شاهومیان یک گروه داوطلب ارمنی را تشکیل دادند. تاتول کرپیان در ۳۰ آوریل ۱۹۹۱ میلادی زمانی وارد گتاشن شد که نیروهای شبه نظامی جمهوری آذربایجان موسوم به «کلاه سیاه» اهالی روستا را به گروگان گرفته بودند و خانه‌های روستا تخریب و غارت شده بودند. این دو فرمانده در ۳۰ آوریل ۱۹۹۱ میلادی کشته شدند.
نقض حقوق بشر

سازمان‌های حقوق بشر بارها از نقض جدی حقوق بشر و تخلف از قوانین حقوق بشری در طی عملیات توسط نیروهای شوروی و آذری را ثبت کرده‌اند. تبعید اجباری غیرنظامیان، قتل‌های غیرقانونی، شکنجه، آزار و اذیت، آدم‌ربایی، تجاوز به عنف و تخریب اموال را گزارش کردند. حدود ۱۷٬۰۰۰ نفر ارمنی از ۲۴ روستا و شهر شاهومیان اخراج شدند. بر اساس گزارش کمیته حقوق بشر ارمنی‌ها به زور و با تهدید در حین اخراج اسنادی را امضاء کردند به این منظور که خودشان به‌طور داوطلبانه روستاها و شهر را ترک کردند.
کنگره ایالات متحده آمریکا (۱۷ مه ۱۹۹۱) و پارلمان اروپا (۱۴ مارس ۱۹۹۱) با قطعنامه‌ای این اقدام شوروی و جمهوری آذربایجان را محکوم کردند.
عواقب عملیات

در ۴ ژوئیه گورباچف پایان عملیات را اعلام نمود و به ادعای او منطقه بعد از عملیات به حالت موازنه درآمده‌است. به عقیده «مایکل کروسانت» در هر دو شرایط یعنی از نظر نظامی و استراتژیک این عملیات شکست خورده‌است. عملیات حلقه با حضور بالگردها، خودروهای نظامی و شبه نظامیان به بهانه خلع سلاح فدائیان ارمنی (گروهای داوطلب ارمنی)، آغاز شد ولی با کشته و زخمی شدن صدها غیرنظامی به پایان رسید. به عقیده «مایکل کروسانت» عملیات حلقه باعث بیشتر شدن شکاف قومی میان ارمنی‌ها و آذری‌های و به‌طور حقیقت مانع همزیستی مسالمت‌آمیز مردم منطقه شد. «توماس دوال» می‌نویسد:بدیهی است ایاز مطلب‌اف، گورباچف را متقاعد کرده بود، به این ادعا که یک ارتش قدرتمند موسوم به فدائیان ارمنی در منطقه وجود دارد، و برای برچیدن آن نیروها عملیات را به اجرا در بیاورد. گورباچف بعدها اعتراف کرد که اجرای عملیات یک حماقت بزرگ بود.
آثار سینمایی

فیلم مستندی به نام «زخم‌های قره باغ» در سال ۱۹۹۴ میلادی توسط تسوتانا پاسکالوا روزنامه‌نگار بلغاری تهیه شد.
فیلم دیگری در ماه ژوئن ۲۰۰۶ میلادی، به نام «سرنوشت» با هزینه ۳٬۸ میلیون دلار گرانترین و اولین فیلم دربارهٔ جنگ قره باغ بود درست شد و در ایروان و استپاناکرت به نمایش درآمد.
یادداشت

↑  بیشتر سربازان از نیروهای جمهوری شوروی آذربایجان تشکیل شده بود
↑  پس از فروپاشی شوروی بقایای این گروهان نظامی وارد ارتش جدید جمهوری آذربایجان گردید
↑  علت عملیات چک کردن پاسپورت این بود که بعضی از سربازان داوطلب ارمنی در منطقه از کشورهای دیگر آمده بودند
↑  در ۲۰۱۰ میلادی او مشاور سفیر روسیه در ارمنستان بود
قلعه نوشوکتی

قلعه‌نو شوکتی که در گویش محلی قِلا نو نامیده می‌شود روستایی است در شهرستان بروجرد در استان لرستان. این روستا در دهستان شیروان در بخش مرکزی این شهرستان قرار دارد.
جمعیت

بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت این روستا در سال ۱۳۸۵، برابر با ۳۵۰ نفر بوده‌است که از این میان ۱۷۳ نفر مرد و بقیه زن بوده‌اند. قلعه‌نو ۸۷ خانوار جمعیت دارد.
روث زاکاریان

| 0 | 1 |
| --- | --- |
دارای عنوان نمایش زیبایی: دارای عنوان نمایش زیبایی
زادهٔ: روث زاکاریان ۶ فوریهٔ ۱۹۶۶ ‏(۵۸ سال) آمستردام، نیویورک، آمریکا
نام‌های دیگر: دون پیرس
رنگ مو: موی مشکی
رنگ چشم: قهوه‌ای
عنوان(ها): ملکه زیبایی ۱۹۸۳ آمریکا خانم نوجوان ایالات متحده آمریکا ۱۹۸۳
Major مسابقه (ها): ملکه زیبایی ۱۹۸۳ آمریکا (برنده) خانم نوجوان ایالات متحده آمریکا ۱۹۸۳ (برنده) خانم نوجوان ایالات متحده آمریکا ۱۹۸۴
روث زاکاریان (ارمنی: Ռութ Զաքարյան؛ انگلیسی: Ruth Zakarian؛ زادهٔ ۶ فوریهٔ ۱۹۶۶) بازیگر، مدل و ملکه زیبایی ارمنی-آمریکایی است.
روث زاکاریان در دوران دانشجویی خود با بازی در تئاتر و فیلم‌های کوتاه آغاز به کار کرد. وی پس از آن در بسیاری از سریال‌های تلویزیونی مشهور ایالات متحده آمریکا بازی کرده است، از جمله سریال‌های "بیگ بنگ تئوری" (The Big Bang Theory)، "دکترهو" (Doctor Who) و "کلوزر" (Closer). همچنین او به عنوان مدل نیز فعالیت داشته و در تبلیغات بسیاری از برندهای معروف شرکت کرده است.
کسب عنوان ملکه زیبایی نوجوان ایالات متحده آمریکا

وی برای اولین بار برنده اولین مسابقه ملکه زیبایی نوجوان ایالات متحده آمریکا بود، این مسابقه در سال ۱۹۸۳ در لیک لند، فلوریدا برگزار شد. زاکاریان در ملکه زیبایی ۱۹۸۳ که در لیکلند، فلوریدا برگزار شد برنده اولین مسابقه «ملکه زیبایی نوجوان ایالات متحده آمریکا» شد.
پس از کسب عنوان خانم نوجوان ایالات متحده آمریکا

زاکاریان بعداً به عنوان بازیگر با نام هنری دوون پیرس کار کرد. برجسته‌ترین نقش او در نقش «دایان وستین» در مجموعه تلویزیونی عامه‌پسند جوان و بی‌قرار بود. او همچنین در مجموعه تلویزیونی سانتا باربارا در نقش ایزابلا کاستیلو ظاهر شد. زاکاریان هم اکنون در ماساچوست زندگی می‌کند. وی یک دختر به نام فیابا زاکاریان دارد که در دانشگاه لویولا مری مونت در رشته روانشناسی و اقتصاد تحصیل کرده‌است.
مرد گرگ‌نما (فیلم ۲۰۲۵)

| مرد گرگ‌نما | مرد گرگ‌نما |
| --- | --- |
پوستر پخش سینمایی: پوستر پخش سینمایی
کارگردان: لی ونل
تهیه‌کننده: جیسون بلام
نویسنده:  لی ونل  کوربت تاک 
بازیگران:  کریستوفر ابوت  جولیا گارنر  سام یاگر 
موسیقی: بنجامین والفیش
فیلم‌بردار: استفان دوسیو
تدوین‌گر: اندی کانی
شرکت تولید:  بلوم‌هاوس پروداکشنز  Cloak & Co. 
توزیع‌کننده: یونیورسال پیکچرز
تاریخ‌های انتشار:  ۱۷ ژانویه ۲۰۲۵ (۲۰۲۵-0۱-۱۷)  
مدت زمان: ۱۰۳ دقیقه
کشور: ایالات متحده
زبان: انگلیسی 
هزینهٔ فیلم: ۲۵ میلیون دلار
فروش گیشه: ۲۷٫۶ میلیون دلار
مرد گرگ‌نما (انگلیسی: Wolf Man) یک فیلم ترسناک آمریکایی محصول سال ۲۰۲۵ به کارگردانی لی ونل است که نویسندگی مشترک آن را با کوربت تاک به عهده داشت. این فیلم ریبوتِ فیلم مرد گرگ‌نما (۱۹۴۱) است و در آن کریستوفر ابوت، جولیا گارنر و سام یاگر ایفای نقش کرده‌اند.
این فیلم در سال ۲۰۱۴ معرفی شد و قرار بود بخشی از یک جهان سینمایی مشترک با محوریت هیولاهای جهانی باشد. آرون گوزیکوفسکی و دیوید کالاهام به نوشتن فیلمنامه پیوستند. پس از شکست مومیایی (۲۰۱۷)، یونیورسال تمرکز خود را به فیلم‌های مستقل معطوف کرد. ولی موفقیت مرد نامرئی (۲۰۲۰) اثر وانل، علاقه یونیورسال را به مجموعه هیولاها دوباره برانگیخت. آنها پیشنهاد گاسلینگ را پذیرفتند، که او نیز قرار بود در این فیلم بازی کند. با این حال، گاسلینگ از این نقش انصراف داد، در حالی که ونل کارگردانی را بر عهده گرفت. فیلمبرداری در اوایل سال ۲۰۲۴ در نیوزیلند انجام شد.
این فیلم توسط یونیورسال پیکچرز در ۱۷ ژانویه ۲۰۲۵ اکران شد و نقدهای مختلطی از سوی منتقدان دریافت کرد.
خلاصه داستان

خانواده‌ای در یک مزرعه دورافتاده مورد حمله حیوانی نادیده قرار می‌گیرند، اما با فرا رسیدن شب، پدر شروع به تبدیل شدن به چیزی غیرقابل تشخیص می‌کند.
واکنش نقادانه

در وبگاه راتن تومیتوز، ٪۵۳ از ۱۶۹ بررسی منتقدین مثبت است و این فیلم میانگینِ امتیاز ۵٫۸/۱۰ را در اختیار دارد. این فیلم در متاکریتیک که از میانگین وزنی استفاده می‌کند، بر اساس نظر ۴۴ منتقدین امتیاز ۵۱ از ۱۰۰ را کسب کرده که نشان‌گر «نقدهای مختلط یا متوسط» است.
پلک سفلی

| پلک سفلی پلک سفلی | پلک سفلی پلک سفلی |
| --- | --- |
روستا: روستا
کشور: ایران
استان: مازندران
شهرستان: آمل
بخش: مرکزی
دهستان: دشت‌سر سفلی
بنیان‌گذاری: 1250تقریبی
جمعیت: ۶۹۲ نفر (سرشماری ۹۵)
پیش‌شمارهٔ تلفن: 011
وبگاه: @plaksofla
پلک سفلی تلفظپرونده:Pelake-sofla.ogg، روستایی است از توابع بخش مرکزی شهرستان آمل در استان مازندران ایران.
جمعیت

این روستا در دهستان دشت‌سر سفلی قرار داشته و براساس آخرین سرشماری مرکز آمار ایران که در سال ۱۳۸۵ صورت گرفته، جمعیت آن ۷۲۱ نفر (۱۸۴ خانوار) بوده‌است.