نماز جمعه ۲۶ تیر ۱۳۸۸ تهران
واکنش‌ها

محمد خاتمی در دیدار با خانواده تعدادی از بازداشت شدگان پس از انتخابات ریاست جمهوری، در دفتر مجمع روحانیون مبارز از گفته‌ها و پیشنهادهای هاشمی رفسنجانی در خطبه‌های نماز جمعه تهران استقبال کرد. او در این دیدار گفت: «توصیه‌های آقای هاشمی حداقل‌هایی است که می‌تواند فضای عمومی را تلطیف کرده و اعتماد از دست رفته را برگرداند و من در اینجا نکته‌ای را اضافه می‌کنم و به صراحت می‌گویم راه برون رفت از بحران فعلی، اتکا به آرای مردم و برگزاری رفراندوم قانونی است.» او پیشنهاد داد که این همه‌پرسی را باید نهادهای بی‌طرفی نظیر مجمع تشخیص مصلحت نظام برگزار کنند.
مجمع روحانیون مبارز در پنجمین بیانیه خود با انتقاد از حملاتی که در جریان انتخابات علیه هاشمی رفسنجانی، رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام صورت گرفت، توصیه کرد پیشنهادهای هاشمی عملی شود. این مجمع تأکید کرده که دریک همه‌پرسی که عموم ملت ایران بتوانند آزادانه در آن شرکت کنند، نسبت به آنچه اتفاق افتاده‌است، نظرخواهی شود.
محمد یزدی عضو فقهای شورای نگهبان از پیشنهاد هاشمی رفسنجانی برای آزادی دستگیرشدگان پیامدهای اعلام نتایج انتخابات ریاست جمهوری، انتقاد کرد و خطاب به او گفت: «شما چه کاره هستید که می‌گویید باید بازداشت شدگان آزاد شوند.» او رفسنجانی را متهم کرد که با نامه‌ای که پیش از انتخابات به سید علی خامنه‌ای نوشت بذر تردید را افشاند. یزدی با اشاره به بخشی از سخنان هاشمی رفسنجانی دربارهٔ مشروعیت حکومت گفت: «درست است که بدون همراهی مردم هیچ حاکم اسلامی نمی‌تواند کاری انجام دهد، اما همراهی مردم، مشروعیت حکومت را ایجاد نمی‌کند حتی در مورد پیامبر اسلام هم این گونه بود.»
مجتبی ذوالنور جانشین نمایندگی رهبر ایران در سپاه پاسداران گفت: «هاشمی رفسنجانی در صحبت‌های مختلفی، خود را همراه و پشتیبان مقام معظم رهبری اعلام کرده بود ولی فعالیت‌های شدیدی علیه دولت مورد تأیید رهبری انجام داد.» او همچنین گفت: «در نماز جمعه دو روز گذشته عده‌ای برای اولین بار به نماز جمعه آمدند و با ایجاد بی نظمی موجب شکسته شدن صفوف نماز شده و شعارهایی علیه ولایت سر دادند.»
جبهه مشارکت ایران اسلامی با انتشار بیانیه‌ای از حضور میلیونی مردم تهران در نمازجمعه ۲۶ تیر تشکر کرد و نوشت: «آنچه از زبان خطیب محترم جمعه، آیت‌الله هاشمی رفسنجانی جاری شد و راهکارهای ایشان می‌تواند نقطه شروعی باشد که حاکمیت با اجابت از آن‌ها گامی به سوی بازسازی اعتماد از دست رفته بردارد.»
غلامحسین کرباسچی دبیرکل حزب کارگزاران سازندگی در مقاله‌ای در روزنامه اعتماد ملی، نماز جمعه ۲۶ تیر را نقطه عطف دیگری در تاریخ کشور و انقلاب خواند. او در این مقاله نوشت: «آقای هاشمی رفسنجانی با سخنانش نشان داده که مردم در میان مسئولان عالی‌رتبه نظام تنها نیستند.» او در بخش دیگری نوشت: «هاشمی طرف مردم ایستاد و سعی کرد حلقه واسطه باشد میان آن‌ها و حکومت.»
حسین شریعتمداری نماینده ولی فقیه در روزنامه کیهان در سرمقاله این روزنامه، سخنان هاشمی رفسنجانی را جانبداری آشکار از یک جناح سیاسی خاص دانست و از اینکه او شرایط کشور را بحرانی خوانده، انتقاد کرد.
علی مطهری نماینده اصولگرای مردم تهران در مجلس شورای اسلامی پیشنهادهای هاشمی رفسنجانی از جمله تسریع در آزادی بازداشت شدگان و رسیدگی به خانواده‌های آسیب دیدگان و همچنین بازسازی فضای گفتگو در صدا و سیما را مورد تأیید قرار داد و این راهکارها را برای طرفین ماجرا بسیار راهگشا دانست.
اسماعیل گرامی‌مقدم سخنگوی حزب اعتماد ملی نیز در واکنشی به این نماز جمعه اظهار داشت که هاشمی رفسنجانی در خطبه‌های نماز جمعه «در میانه جریانات سیاسی» ایستاد و کوشید کف مطالبات دو طرف را مطرح کند. به گفته گرامی مقدم، یک طرف انتظار دارد مشروعیت انتخابات و دولت برآمده از آن توسط رقیبان پذیرفته شود و طرف دیگر، این انتخابات را مخدوش می‌داند و معتقد است که دولت مشروع نیست. او گفت: «آقای هاشمی برای اینکه کشور و نظام از این بحران خارج شود، گفتند که در چنین شرایطی به وحدت نیاز داریم و مطالباتی را مطرح کردند که در میانه مطالبات اصلی دو طرف قرار دارد.»
خانهٔ احزاب ایران نیز با صدور بیانیه‌ای از پیشنهادهای هاشمی رفسنجانی حمایت کرد. در این بیانیه با اشاره به لزوم اداره جامعه بر مبنای آرای عمومی و نیز اصل آزادی فعالیت احزاب و گروه‌های سیاسی و همین‌طور آزادی اجتماعات و راهپیمایی‌ها بدون حمل سلاح از برخوردهای خشونت‌آمیز با معترضان به نتایج انتخابات ریاست جمهوری به شدت انتقاد شد. خانه احزاب ایران با انتقاد از امنیتی کردن فضای جامعه از مسئولان خواست «با پایان دادن به چنین شرایطی از طریق آزادی هر چه سریع‌تر دستگیرشدگان، همان‌طور که آیت‌الله هاشمی رفسنجانی دلسوزانه خواستار آن شدند و همچنین جبران آسیب‌های وارده به آسیب‌دیدگان، فراهم‌سازی و گسترش زمینه‌های فعالیت احزاب، رعایت حقوق شهروندان و اصلاح قانون انتخابات، برای رفع ابهامات و تردیدها و همچنین بازگشت آرامش به کشور، گام‌های عملی بیشتری را بردارند.»
علی محمد دستغیب از اعضای مجلس خبرگان رهبری با انتشار بیانیه‌ای از سخنان رفسنجانی حمایت کرد. در پیام علی‌محمد دستغیب به علی‌اکبر هاشمی رفسنجانی از سخنان وی در خطبه‌های نماز جمعه به عنوان «نصایحی خیرخواهانه» یاد شد و بیان شد: «شما پیشنهادهای خوبی برای التیام نسبی دادید، آزادی همه زندانیان، دلجوئی از آن‌ها و خانواده آن‌ها و اینکه بتوانند آزادانه حرف منطقی خود را بزنند و همچنین رسانه‌های جمعی قضاوت یک‌طرفه نداشته باشند.» در این پیام بیان شد «بکار بردن سلاح سرد یا احیاناً گرم و زندان برای مقلّدین آقایان و دوستداران اسلام و روحانیت یعنی برگشت از دین و تنها ماندن، و این نه تنها نفعی ندارد که ضرر هم خواهد داشت و معنی حفظ نظام این نیست و این گونه نمی‌شود اسلام و انقلاب را حفظ کرد.» وی همچنین در پیام خود خواستار آن شد که به «خواسته‌های منطقی» نامزدهای معترض به نتایج انتخابات ریاست جمهوری توجه شود.
کانون جوانان حزب سازندگی ایران نیز با انتشار بیانیه‌ای خواستار «پیگیری و اجرای راه حل‌های اثربخش و خیرخواهانه آیت‌الله هاشمی رفسنجانی» شد.
حزب اعتدال و توسعه با استقبال از نظرات هاشمی رفسنجانی، تنها راه برون‌رفت از شرایط وقت را عمل به یکایک نظرات و پیشنهادات او که در خطبه‌های نماز جمعه اعلام شد دانست و از مسؤولین ذی‌ربط خواست نسبت به اجرائی شدن آن‌ها همت نموده و قبل از آنکه فرصت از دست برود زمینه آزادی دستگیرشدگان فراهم گردیده، شرایط امنیتی وقت به فضای مبتنی بر قانون تبدیل شده و اجازه تجمعات قانونی را برای ابراز نظرات مردم داده شود.