رویداد خانه فاطمه زهرا
هجوم به خانه در منابع > منابع سنی

صراحت به هجوم یا تهدید
ابراهیم بن سیار معتزلی (د ۲۳۱ ه‍.ق) که به نظام شهره است، از بزرگان معتزله است. وی در روایتی به «هجوم عمر به فاطمه در روز بیعت با ابوبکر» اشاره دارد و «تهدید عمر نسبت به آتش زدن خانه فاطمه» را گزارش می‌کند. ابن احمد (د ۲۹۰ ه‍.ق) در کتابش السنه روایتی را نقل می‌کند که به دو گزاره «برخی مسلحانه به خانه فاطمه رفتند» و «زبیر را خلع سلاح کرده و برای بیعت به مسجد آوردند» اشاره دارد. به گزارش ابن شهر آشوب (د ۵۸۸ ه‍.ق) و گنجی شافعی (د ۶۵۸ ه‍.ق)، در کتاب المعارف ابن قتیبه (د ۲۷۶ ه‍.ق) نیز به سقط شدن محسن بر اثر ضربه قنفذ اشاره شده‌است، اما این متن اکنون در کتاب المعارف موجود نیست. مرتضی عاملی معتقد است این متن از کتاب به «تغییر عبارت» تحریف شده‌است. در جای دیگر نیز از ابن قتیبه در کتاب الامامه و السیاسه گزارش شده‌است که ابوبکر قومی را برای آنان که از بیعت با او تخلف کردند به خانه علی فرستاد. در این نقل نیز از «تهدید عمر برای آتش زدن خانه با وجود حضور فاطمه در آن خانه» و «بیرون آوردن علی از خانه برای بیعت» یاد شده اما به جزئیات و چگونگی خروج علی از خانه اشاره‌ای نشده‌است. یعقوبی (د ۲۸۴ ه‍.ق) در تاریخش، بدون گزارش جزئیات ماجرا، از «ورود بی‌احترامانه و به زور عمر به خانه فاطمه»، «عکس‌العمل فاطمه زهرا» و «تهدید فاطمه خطاب به عمر برای خروج از خانه و نفرین در حق عمر» خبر می‌دهد.
ابن ابی‌شبیه (د ۲۳۵ ه‍.ق) در کتاب المصنف روایتی را می‌آورد که در آن به «ورود مقداد و زبیر به خانه فاطمه برای مذاکره و مشورت در خصوص بیعت مردم با ابوبکر» و «عکس‌العمل عمر بن خطاب به این اتفاق» و «تهدید فاطمه به آتش زدن خانه در صورت تداوم این رفتارها» اشاره شده‌است. همین روایت را با اختلافی اندک، ابن عبدالبر (د ۴۳۶ ه‍.ق) با سندی دیگر و نویری (د ۷۳۳ ه‍.ق) به نقل از ابن عبدالبر و صفدی (۷۶۴ ه‍.ق) گزارش می‌کند. بلاذری (د ۲۷۹ ه‍.ق) از مدائنی در خصوص «سؤال و جواب فاطمه و عمر در خصوص آتش زدن خانه فاطمه» گزارش می‌کند که عمر در پاسخ فاطمه گفت «حتی اگر تو در خانه باشی [آن را آتش می‌زنم]». شبیه به همین مطلب را ابن عبدربه نیز بدون ذکر سند گزارش می‌کند. طبری (د ۳۲۰ ه‍.ق) نیز به نقل از واقدی (د ۲۰۹ ه‍.ق) گزارش می‌کند که «عمر برای بیرون کشیدن جماعتی که در خانه فاطمه پناهنده شده بودند و از بیعت استنکاف می‌کردند، به خانه فاطمه رفته و تهدید کرده‌است که خانه را به روی اهلش آتش خواهد زد». طبری بدون اشاره به جزئیات ماجرا، تنها به «دستگیری زبیر و علی» اشاره می‌کند. ابن شحنه (د ۸۹۰ ه‍.ق) در کتاب روضة المناظر از «آمدن عمر به نزد خانه فاطمه برای آتش زدن آن» خبر می‌دهد و بدون گزارش جزئیات ماجرا به نقل از عایشه می‌آورد که «علی تازنده بودن فاطمه از بیعت استنکاف کرد.» در صحیح بخاری، سنن ابن ماجه و دلائل النبوة، روایتی از حذیفة بن یمان گزارش شده‌است که بر اساس آن، محمد در مورد فتنه‌ای سخن می‌گوید که در آن «بین عمر بن خطاب و آن فتنه، دربی بسته‌است که شکسته خواهد شد.»
اعتراف ابوبکر
یکی از گزارش‌هایی که در منابع سنی مذهب در تصدیق هجوم به خانه فاطمه مورد استناد قرار گرفته‌است، «اعتراف ابوبکر در روزهای پایانی زندگانی نسبت به هجوم به خانه فاطمه» بوده‌است. این گزارش را طبری، مسعودی (د ۳۴۵ ه‍.ق)، یعقوبی و ابن عبدربه (د ۳۲۸ ه‍.ق) گزارش کرده‌اند. این عبارت به‌طور کلی در ۲۱ شکل و منبع مختلف از منابع سنی آمده‌است که در نقل طبری، عقیلی (د ۳۲۲ ه‍.ق)، ابن عبدربه، طبرانی (د ۳۶۰ ه‍.ق)، ابن عساکر (د ۵۷۱ ه‍.ق)، ضیاء مقدسی (د ۶۴۳ ه‍.ق)، ابن ابی‌الحدید (د ۶۵۶ ه‍.ق) و ذهبی (د ۷۴۸ ه‍.ق) با ذکر سندهای مختلف و در باقی موارد به صورت مرسل گزارش شده‌است. قدیمی‌ترین منابعی که این متن را از ابوبکر نقل کرده‌اند، ابوعبید (د ۲۲۲ ه‍.ق)، ابن قتیبه (د ۲۷۶ ه‍.ق)، یعقوبی (د ۲۸۴ ه‍.ق) و مبرد (د ۲۸۵ ه‍.ق) هستند. حاکم نیشابوری (د ۴۰۵ ه‍.ق) نیز در روایتی گزارش می‌کند که ابوبکر پس از اطلاع از ناراحتی فاطمه در خصوص وقایع رخ داده شده در ایام بیعت‌گیری، در خطبه‌ای معذرت‌خواهی کرد. در روایت حاکم، جز «شکسته شدن شمشیر زبیر»، به هیچ مطلبی اشاره نشده‌است. این خبر را بیهقی (د ۴۵۸ ه‍.ق)، ابن عساکر، ذهبی، ابن‌کثیر (د ۷۷۴ ه‍.ق) و متقی هندی (د ۹۷۵) از حاکم گزارش کرده‌اند. احمد بن عبدالله طبری (د ۶۹۴ ه‍.ق) در الریاض النضره و ابوالفداء (د ۷۳۲ ه‍.ق) در المختصر فی اخبار البشر دیگر منابع از منابع سنی مذهب هستند که به این واقعه اشاراتی داشته‌اند.