stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
لری جنوبی
افعال

رئتن:رفتن
گۏتن:گفتن
خوردن:خوردن
ڤابین:شدن
ڤخۉگرۏتن:اعتراف کردن
خکاره ڤابین/هومکاره ڤابین:عادت کردن، معتاد شدن
بونگ کردن:صدا زدن
ڤرفراهسن:یهو پریدن
چاکسن: چاک خوردن
ترزسن: سوختن مو انسان یا پوست مو حیوان terzesan
بول کردن: پریدن
دک زدن: درنگ کردن چرت زدن
درناین: پاره کردن
تکسن: چکیدن
پق کردن: اخم کردن
سیل کردن: نگاه کردن
شی کردن: شوهر کردن
بسی کردن: فرستادن
بئراکردن:تقسیم کردن
رۉ کردن:حرکت کردن
ڤه برکردن: پوشیدن (بالاتنه)
ڤر داین: انداختن
ترناین: غلتاندن
وتاسه رفتن: از نفس افتادن در اثر گریه یا خنده زیادtaasah
ڤاداشتن: نگه داشتن vadashtan
جر کردن: دعوا کردنjar
رمسن:فرو ریختن راrombesan/remesan
نشسن سرکرپا:نشستن روی دوپاsar krapaa
سک زین: سیخونک زدن sok zayan
لک زین: چرت زدن lek zayan
داسون گرتن: کنایه از بد گفتن پشت سر دیگران-داستان گرفتن (داسون یا داستون همان داستان هست)daasoon
رنجه رنجه کردن:ریزریز کردن renja renja
شفت دادن: سخن را به درازا کشاندن Sheft
غمه زدن: غمبه زدن-غرولند کردن ghoma
غل زدن: غل غل کردن- جوشیدن ghel
کمخزه کردن/ کُمسُخَه: خزیدن بچه نوزاد روی شکم komkheza / komsokhah
چنگ پل کردن:راه رفتن نوزاد روی دو دست و دو زانو Changa pol
لت و لو خوردن: تلوتلو خوردن lat low
خنج زین: چنگ زدن، خنج زدن khenj
بنا کردن: آغاز کردن bena kerdan
مله کردن: شنا کردن mala kerdan
مندیر بیدن:منتظر بودن bandir biyan
آخون کردن: خرمن کردن Akhoon
تش برکردن: آتش برکردن tash bor kerdan
تنگ کردن: محکم بستن چیزی مانند بار خر Teng
(پشک دادن): ریختن و پخش کردن چیزی مانند آب Peshk dayan
مُهل دادن:اجازه دادن mohl dadan
یه پاره: بعضی
بیو وَ دینم: بیا به دنبالم beuo VA dinom
گروتن: گرفتن gerotan
وَریساۮَن: پا شدن-: پاشو varisaḓan
جکسن:دویدن:جیکسم-جیکسی-جیکس-جیکسیم-جیکسیت-جیکسن jekesan
جݵسن:دویدن jesan
واداشتن:نگهداشتن (وادار:نگه دار)vadashtan
خُوسیۮَن: خسبیدن، خوابیدن khowsiḋan
اِسَیَن:گرفتن (بسون:بگیر)Esayan
وابین (وابیدن): شدن- وابید-> وابود-> (شد) Vabiyan
ورچردن: بالا رفتن از چیزی مانند صخره با چنگ و پا varchardan
ورموتسن: پلاسیده شدن varmootesan
پروسن (پروستن):پرورش یافتن (به منظور بیان اینکه چیزی مانند ترشی خوب جا افتاده و به عمل آمده به کار می‌رود)parvestan
ورریچسن:از هم باز شدن و پخش وپلا شدن یک مجموعه (ورریچنادن تلویزیون: باز کردن و جداکردن قطعات تلویزیون)varichesan
دلسن:نشت کردن و بیرون رفتن شیره یا آب چیزی Dalesan
واپلادن (واپلاییدن): آب چیزی را گرفتن Vapladan
وراشکنادن: یک باره از جا پریدن و فرار کردن Varoshkanadan
پشکسن: پخش و پلا شدن Peshkesan
افعال ماضی یا مضارع استمراری که با اضافه کردن «می» به ریشه فعل در فارسی ساخته می‌شود در لری بویراحمدی با اضافه کردن «ای» ساخته می‌شود:
می‌رم: ایرم
می‌رفتم: ایرݴتُم
می‌پزم: ایپزُم
می‌پختم: ایپۆتم
می‌رفتند:ایرݴتن
بعضی کلمات مانند توانست و دانست به این صورت نبوده و با اضافه شدن (ست) به قسمت اصلی فعل مضارع ساخته می‌شوند. در لری بیشتر افعال گذشته با اضافه شدن این یکی (ست) ساخته می‌شوند مانند:
کَنِس: کندست، کنده شد
پِرِس: پَرست، پرید
بۆرس: بُرست، برید (از نفس افتاد)
خندِس: خندید
دِرِس: دریده شد
گِریوِس: گریه کرد
چّسبِس: چسپید
خارِس: خارید
جُمبِس: جمبید
ماضی نقلی در این گویش با اضافه شدن (اِ) به ماضی ساده ساخته می‌شود که در نوشتن به (ه) تبدیل می‌شود مانند:
رݴتمه=رفته‌ام
گۆتیه: گفته‌ای
بردیمه:برده‌ایم
گۆتیته: گفته‌اید
گۆتیه: گفته‌ای
ورگشتمه:برگشته ام
اشنفتمه: شنفته ام، شنیده‌ام
کردمه-کردیه- کرده-کردیمه- کردیته-کردنه:کرده‌ام-کرده‌ای- کرده -کرده‌ایم- کرده‌اید-کرده‌اند
علامت جمع

علامت جمع در این زبان «اَل» می‌باشد. مثال:

کتابَل (کتابها)، ماشینَل (ماشینها)، کُرَل (پسرها)
برای ضمایر اول شخص و دوم شخض به صورت «نَل» به کار می‌رود. مثال:
ایمانل (ماها)، ایشانل (شماها)
برای ضمایر سوم شخص به صورت «گَل» به کار می‌رود. مثال:
اینگل (اینها)، اونگل (اونها)
برای کلماتی که آخر آن‌ها صدا دار باشد «یَل» به کار می‌رود. مثال:
شاخَیَل (شاخه‌ها)، بچیل (بچه‌ها)


کلمه گله از همین ریشه گرفته شده است.
حروف اضافه

حروف اضافه‌ای که در لری به کار می‌روند با معادل فارسی خود تفاوت دارند. در زیر چند نمونه از این حروف اضافه را می‌بینیم:
وه(va): به، از
مثال: ایخی بری وه کوچو؟ (می‌خواهی بری به کجا؟). وه کوچو اومِی؟ (از کجا آمدی؟)
نه(na) / اَ(a): را
نکته: «نه» بعد از کلماتی که آخرشان صدا دار باشد استفاده می‌شود

مثال: تونَه دوس دارُم (تورا دوس دارم). کتابَه بۮه (کتاب را بده). جیجَه‌نه غذا وَش بۮه (جوجه را بهش غذا بده)
سی(si): برای، واسه
مثال: بیو سی مو کار کو (بیا برای من کار کن). سیچه ایگریوی؟ (برای چه گریه می‌کنی؟)
پسوند "ین

این پسوند به آخر برخی کلمات اضافه می‌شود و نشان دهنده زیاد بودن آن در فرد یا چیزیست که به آن نسبت داده شده است.

مثال:
لونجین (لونج + ین): کسی که لب‌های بزرگ و برآمده داشته باشد. لونج به معنی لب می‌باشد.
پقین (پق + ین): اخمو، کسی که زیاد اخم می‌کند. پُق به معنی اخم می‌باشد. پُق کردن: اخم کردن
کمین (کم + ین): شکمو، کسی که زیاد غذا می‌خورد. کُم: شکم
مُل ملین (مُل مل + ین): پر مو. مُل: مو
ضمایر ملکی

اُم-اِت -اِش- مون- تون- شون نمونه: کتابُم- کتابِت- کتابِش- کتابمون- کتابتون- کتابشون
البته «ن» آخر ضمایر در زبان گفتاری اکثراً گفته نمی‌شود
ضمایر شخصی

مو- یو - وو- ایما- ایشا- اونگل
مثال:
«ایما رݴتیم وه هونه»: ما رفتیم خونه
«یو هونه سی مویه»: این خانه مال منه
جمله‌ها

لِری دومِنی یَکی وَ لِغدییَل زُونِ لِریَه: لری جنوبی یکی از شاخه‌های زبان لری است.
وَری بِفِک اَنومَتَه بِخو: پاشو برو درست را بخون
یِنَه سی ایشا اِئسَمِه: این رو برای شما خریده‌ام.
نمونه‌ای از ضرب‌المثل‌ها

داری که خل وابی دَ راس وانیبو (درختی که خم شد دیگه راست نمیشه) در مورد آدمی که رذایل اخلاقی نهادینه شده‌ای دارد به کار می‌رود
گلو دسش وَه گوشت نیرسه ایگه بوش ایا (گربه دستش به گوشت نمی‌رسه میگه بو میده) موقعی گفته می‌شود که فردی توانایی انجام کاری را نداشته باشد و با بهانه‌هایی سعی در انکار آن داشته باشد.
خر همو خره جلش عوض وابیه (خر همون خره پالونش عوض شده) موقعی گفته می‌شود که فردی در ظاهری جدید فخر فروشی کند
آردشه بݶته آربیزشه ور کشیۮه (آردشو بیخته و الکشو آویخته) در مورد کسی که از کاری برای همیشه دست می‌کشد و دیگر مسئولیتی را نمی‌پذیرد گفته می‌شود
ایخمِت نه بهزه خوم (دوستت دارم نه بهتر از خودم) زمانی گفته می‌شود که یکی از دو دوست بخواهد چیزی را با دوستش تقسیم کند و تمایل دارد قسمت بهتر برای خودش باشد.
پراکندگی زبان لری در ایران

(لری جنوبی:مناطق سبز رنگ)
لاک-فرونتییر، کبک

Municipality در 23x15px|border |alt=|link= استان کبک, 23x15px|border |alt=|link= کانادا
| لاک-فرونتییر | لاک-فرونتییر |
| --- | --- |
Municipality: Municipality
لاک-فرونتییر: لاک-فرونتییر
مختصات (22, rue de l'Église): ۴۶°۴۲′ شمالی ۷۰°۰۰′ غربی﻿ / ﻿۴۶٫۷۰۰°شمالی ۷۰٫۰۰۰°غربی﻿ / 46.700; -70.000: مختصات (22, rue de l'Église): ۴۶°۴۲′ شمالی ۷۰°۰۰′ غربی﻿ / ﻿۴۶٫۷۰۰°شمالی ۷۰٫۰۰۰°غربی﻿ / 46.700; -70.000
استان:  استان کبک
ناحیه: شودییر-آپالاش
منطقه شهری: مومانی
Constituted: ۷ فوریه ۱۹۱۶
حکومت: حکومت
 • شهردار: Léon Laverdière
 • Federal riding: Montmagny—L'Islet—Kamouraska—Rivière-du-Loup
 • Prov. riding: Montmagny—L'Islet—Kamouraska—Rivière-du-Loup
مساحت: مساحت
 • کل: ۵۱٫۳۰ کیلومتر مربع (۱۹٫۸۱ مایل مربع)
 • خشکی: ۵۰٫۴۷ کیلومتر مربع (۱۹٫۴۹ مایل مربع)
جمعیت (۲۰۱۱): جمعیت (۲۰۱۱)
 • کل: ۱۹۸
 • تراکم: ۳٫۹/کیلومتر مربع (۱۰/مایل مربع)
 • Change (2006–11): افزایش۰٫۵٪
 • Dwellings: ۱۶۹
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی −۵ (EST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی −۴ (EDT)
کد(های) پستی: G0R 1T0
کد(های) منطقه: 418 and 581
وبگاه: www.lac-frontiere.ca
لاک-فرونتییر (به فرانسوی: Lac-Frontière) شهری در منطقه شهری مومانی منطقه شودییر-آپالاش در استان کبک کانادا است. در سرشماری سال ۲۰۱۱ این شهر ۱۶۸ نفر جمعیت داشته‌است و مساحت آن ۵۱٫۳۳ کیلومتر مربع است.
کار در خانه

یک تن دارد کارِ خانهٔ هندسه را انجام می‌دهد
کار در خانه، تکلیف منزل یا مَشق، مجموعه وظایف و کارهایی است به دانش آموزان که توسط آموزگاران شان داده می‌شود تا پس از کلاس انجام شود. این وظایف ممکن است شامل خواندن، نگارش و تحقیق در مورد یک پروژه، حل تمرین‌های ریاضی برای تکمیل فرایند یادگیری، رونویسی از مطالب یا مطالعه و خلاصه نویسی از اطلاعاتی که پیش از یک آزمون نیاز است بازبینی شوند یا دیگر مهارت‌هایی نیاز به تمرین بیشتر دارند.
مطالعات زیادی پیرامون این مسئله انجام شده که به شکل خلاصه اجرای تکالیف در خانه عملکرد آکادمیک در فرزندان را بهبود نمی‌بخشد و تنها ممکن است مهارت‌های آکادمیک را در بین دانش آموزان بزرگسال را بهبود بخشد. کارِ خانه همچنین استرس برای دانش آموزان و والدینشان می‌آفریند و مدت زمانی را که دانش آموزان می‌توانند بیرون خانه به ورزش، بازی، کار، خواب یا فعالیتهای دیگر بپردازند را می‌کاهد.
هدف‌ها

هدف‌های پایه‌ای اختصاص کارِ خانه به دانش‌آموزان همان آموزش و پرورش به‌طور عمومی است: افزودن شناخت و بهبود توانایی‌ها و مهارت‌های دانش آموزان، از پیش آماده ساختن شان برای درس‌های (دشوار) فراینده، اُستَنیدن و گستردن آنچه ایشان می‌دانند یا به کارگیری دانسته‌هایشان در شرایط متفاوت یا ادغام کردن توانایی‌ها شان با به‌کارگیری مهارت‌های دگرسان در یک کار دیگر. تکالیف خانه همچنین یک فرصت و نیک برای پدر و مادرها فراهم می‌نماید تا در آموزش فرزندان شان شرکت کنند. کارِ خانگی طراحی شده برای باز تمرین آنچه دانش‌آموزان از پیش آموخته‌اند. آموزگاران هدف‌های زیادی دارند برای اختصاص کار در خانه به دانش آموزان دارند که شامل:
ورزیدن،
پیش‌آمادش،
مشارکت،
توسعه شخصی،
رابطه‌های پدرمادر–فرزند،
ارتباط‌های پدرمادر–آموزگار،
اندرکنشهای هم‌تایی،
کارراه،
ارتباط‌های همگانی، و
تنبیه.
کاستلسراس

مکان
| Castelserás, Spain | Castelserás, Spain |
| --- | --- |
مختصات: ۴۰°۵۹′ شمالی ۰°۸′ غربی﻿ / ﻿۴۰٫۹۸۳°شمالی ۰٫۱۳۳°غربی﻿ / 40.983; -0.133: مختصات: ۴۰°۵۹′ شمالی ۰°۸′ غربی﻿ / ﻿۴۰٫۹۸۳°شمالی ۰٫۱۳۳°غربی﻿ / 40.983; -0.133
بخش خودمختار: آراگون
استان: استان تروئل
فهرست دهستان‌های تروئل: Castelserás
مساحت: مساحت
 • کل: ۳۱ کیلومتر مربع (۱۲ مایل مربع)
جمعیت (2004): جمعیت (2004)
 • کل: ۸۱۸
 • تراکم: ۲۶٫۴/کیلومتر مربع (۶۸/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (زمان)
کاستلسراس (به اسپانیایی: Castelserás) یک شهرستان در اسپانیا است که در استان تروئل واقع شده‌است.
خصوصیات

کاستلسراس ۳۱ کیلومترمربع مساحت و ۸۱۸ نفر جمعیت دارد.
بازفت

| بازفت بازفت | بازفت بازفت |
| --- | --- |
کشور:  ایران
استان: چهارمحال و بختیاری
شهرستان: کوهرنگ
سال شهرشدن: ۱۳۹۳
مردم: مردم
جمعیت: ۱۵۱۹ نفر
جغرافیای طبیعی: جغرافیای طبیعی
مساحت: ۳٬۶۰۰ کیلومتر مربع
ارتفاع: از ۱۵۲۰ تا ۱۵۶۰ متر از سطح آبهای آزاد
میانگین دمای سالانه: ۱۴°
میانگین بارش سالانه: ۹۷۵ میلی متر
روزهای یخبندان سالانه: ۱۲۴ روز
اطلاعات شهری: اطلاعات شهری
تأسیس شهرداری: ۱۳۹۳
ره‌آورد: گردو،گیلاس،زردآلو،فرش بختیاری،عسل
 :  
بازفت مرکز بخش بازفت در شهرستان کوهرنگ از توابع استان چهارمحال و بختیاری است. این شهر در محیطی سرسبز و پُر از درختانِ بلوطِ زاگرس جای دارد. طبیعت بازفت به دلیلِ دسترسیِ دشوار در سالهای گذشته، دست‌نخورده و بِکر باقی مانده است.
شهر بازفت در زاگرس مرکزی واقع شده است که از شمال به دهستان پشتکوه موگویی، از مشرق به دهستان شوراب تنگزی، از مغرب به شهرستان مسجد سلیمان و از جنوب به دهستان میانکوه محدود است.
مناطق گردشگری > آبشار نیم ساعته بازفت

این آبشار بعد از خانه در روستای شیخ عالی و قبل از روستای گراب در مسیر جاده شهرکرد_مسجدسلیمان قرار دارد و برای رسیدن به آن از جاده اصلی تا آبشار حدود ۱۵ دقیقه باید پیاده‌روی کرد. آبشار به صورت چشمه‌ای جوشان از میان شکافی غارمانند به بیرون می‌ریزد. آبشار پس از لغزش بر روی دیوار صخره‌ای، تشکیل رودی کوچک را می‌دهد که نهایتاً به رودخانه بازفت می‌ریزد.
مناطق گردشگری > تنگ هونی

تنگ هونی در موقعیت غرب رودخانه بازفت در ارتفاع ۱۶۸۰ متری از سطح دریا آغاز می‌شود و در بالادست تا ارتفاع ۲۲۰۰ متری از سطح دریا ادامه می‌یابد تا به قله تاراز منتهی می‌گردد. در کف تنگه، رودخانه کوچکی که از ارتفاعات مجاور سرچشمه می‌گیرد جریان دارد که به رودخانه بازفت می‌ریزد. تنگه پوشیده از جنگل‌های تنک نارون است.
در جنگل‌های زاگرس به دلیل شرایط رویشگاهی تقریباً یکسان و موقعیت خاص اقلیمی، بعضی از درختان و درختچه‌ها مانند بلوط ایرانی، بنه، کیکم، محلب، داغداغان، چنار، زالزالک، ون و … با تفاوت‌های نسبتاً ناچیز در تمام گستره زاگرس با ترکیب‌های متفاوت استقرار یافته‌اند.
مناطق گردشگری > زردکوه

زردکوه (مرتفع‌ترین قله ۴۲۲۵ متر)، دومین قله مرتفع زاگرس است. گردنه زردکوه، بازفت را از چلگرد جدا می‌کند.
مناطق گردشگری > رودخانه بازفت

رودخانه بازفت یکی از اصلی‌ترین سرشاخه‌های رود کارون به‌شمار می‌رود. این رودخانه از دامنه کوه‌های منار، گله سگا، تورک و زردکوه در ۱۲۰ کیلومتری شمال غربی شهرکرد سرچشمه می‌گیرد و سپس به سمت جنوب شرقی روان می‌شود. با ۹۵ کیلومتر طول، مسیر طولانی این رودخانه در مجاورت بکرترین محدوده‌های جنگلی قرار دارد که با مناظر طبیعی دیدنی، از گردشگاه‌های استان چهارمحال و بختیاری محسوب می‌شود.
مناطق گردشگری > قلعه دهناشی

قلعه دهناشی، تنها قلعه بجای مانده در شهرستان کوهرنگ است که یادگار معماری کوه‌نشینان بختیاری محسوب می‌شود. این بنای تاریخی در روستای دهناش به تاریخ ۱۳۳۴هجری قمری ساخته شده است.
در بالای درب ورودی هشتی، کتیبه‌ای به شکل مستطیل قراردارد که در طرفین آن نقش گل حجاری گردیده و در وسط چهار سطر و بازوهای برجسته بین سطور آنها را از هم جدا می‌کند. سقف هشتی با سنگ‌تراش طاق زده شده و از طرفین به حیاط اصلی راه دارد. ایوانی به صورت راهرو در وسط قراردارد که درب اتاقها از سه طرف به ایوان باز می‌شود. اتاقها ساده، دارای طاقچه‌های قوسی و بخاری دیواری ساده هستند. سه طرف حیاط قلعه را واحدهای غیرمسکونی نظیر طویله‌ها، اصطبل‌ها و انبارها احاطه نموده و طرف دیگر آن اتاق‌های مسکونی قراردارند. این بنا متعلق به مشهدی محمد ظاهری از تیره عبده وند موری بود و هم‌اکنون توسط بازماندگان وی نگهداری می‌شود.
مناطق گردشگری > پل خدا آفرین

پل خدا آفرین، پلی است که روی رودخانه بازفت قرار دارد و احتمال می‌رود که در اثر وقوع زمین لرزه ایجاد شده باشد. این پل در طول هزاران سال یکی از مسیرهای کوچ عشایر بختیاری بوده است و از این رو دارای اهمیت بالایی است.
در کنار این پل و در محل‌هایی که به سختی می‌توان عبور کرد، پلکانی در سنگ تراشیده شده است تا عبور و مرور تسهیل شود. گرچه تاریخ ساخت این پلکان سنگی مشخص نیست ولی در کنار این پلکان کتیبه‌ای نیز وجود دارد. مسیر دسترسی به پل خدا آفرین و پلکان باستانی که دزپارت نامیده می‌شود، بسیار سخت و نیازمند آمادگی جسمانی بالایی می‌باشد.
مناطق گردشگری > ابشارهای دم تنگ در توِه‌رِک بالا (علیا)

در کنار ابشارهای متنوع دیگر که در بازفت وجود دارد چندین آبشار در توِه‌رِک بالا (دم تنگ) وجود دارد و از زیبایی خیره کننده ای برخوردار است آنچه این ابشارها را زیبا می‌کند این است که آبشار اول را تقریباً به راحتی و پس از چندصد متر پیاده‌روی مشاهده می‌کنید اما ابشارهای بعدی را باید کوه پیمایی کنید تا به زیبایی ان خیره شوید. در فصل بهار و تابستان بسیاری از داروهای کوهی را می‌توانید در مسیر جمع آوری کنید و این موضوع خود یک جذابیت خاص دارد … در مسیر این ابشارها حوضچه‌های بسیاری هست که علاقه مندان به شنا می‌توانند استفاده کنند.
رایان بنسون

| رایان بنسون | رایان بنسون |
| --- | --- |
اطلاعات پس‌زمینه: اطلاعات پس‌زمینه
نام تولد: آر آنون کایفا بنسون
زاده: ۱۰ ژانویهٔ ۱۹۷۷ ‏(۴۸ سال) آکرا، غنا
ژانر:  روح  جاز  R&B  نئو سول 
پیشه(ها):  خواننده ترانه‌سرا  نوازنده ساز  record producer 
ساز(ها):  گیتار  پیانو  صفحه کلید 
سال‌های فعالیت: ۲۰۰۳–تاکنون
وبگاه: RhianBenson.com
ریانون افوا «ریان» بنسون (زاده ۱۰ ژانویه ۱۹۷۷ در آکرا، غنا) یک خواننده و ترانه‌سرای سول و جاز غنائی-بریتانیایی است.
بنسون در آکرا، غنا، از یک مادر ولزی، که خواننده بود، و پدری اشانتی، که گیتاریست بود، به دنیا آمد. او یک خواهر و یک برادر کوچکتر دارد. او در غنا، هند (جایی که خانواده‌اش به دنبال پست دیپلماتیک پدرش نقل مکان کردند)، و زادگاه مادرش در بریتانیا بزرگ شد، جایی که سرانجام در آنجا ساکن شد. بنسون از سنین پایین شروع به نواختن پیانو و گیتار و نوشتن آهنگ و شعر کرد. قبل از اینکه حرفه موسیقی را دنبال کند، در مدرسه اقتصاد لندن تحصیل کرد و مدرک اقتصادسنجی گرفت. بنسون در سال ۲۰۰۵ برنده جایزه موبو شد با کمک جوناس رندبو و دانیل فریدل، بنسون دومین آلبوم خود را با نام Hands Clean در ۱۴ فوریه ۲۰۱۱ منتشر کرد
آهنگشناسی > آلبوم‌ها

۲۰۰۳: ساحل طلایی
۲۰۱۱: دست‌ها تمیز
آهنگشناسی > تک آهنگها

2003: "Say How I Feel" - شماره ۲۷ بریتانیا
2003: "Stealing My Piece Of Min"
۲۰۱۱: "بی تو بهتر است"
زبان مازندرانی

| مازَنْدَرانی | مازَنْدَرانی |
| --- | --- |
مازَنی، تَبَری، تَپوری، مازرونی: مازَنی، تَبَری، تَپوری، مازرونی
مازِرونی نوشته شده به دبیره نستعلیق: مازِرونی نوشته شده به دبیره نستعلیق
زبان بومی در: ایران استان مازندران، استان گلستان، استان گیلان استان سمنان، استان تهران استان البرز و استان قزوین
منطقه: ساحل جنوبی دریای مازندران
شمار گویشوران: ناشناخته (۱۵ تا ۱۸ میلیون اشاره‌شده ۱۹۹۳)
تبار: هندواروپایی  هندوایرانیایرانیایرانی غربیایرانی شمال غربیزبان‌های کاسپینمازَنْدَرانی
گویش‌ها: طبری گرگانی کهن † طبری گرگانی استرابادی کتولی آملی قصرانی (شمیرانی) کجوری الیکائی تنکابنی (شهسواری) گیلکی مازندرانی مازندرانی گالشی تاتی مازندرانی طالقانی مازندرانی شهمیرزادی کلارستاقی ساروی بابلی زیارتی-مجنی قائمشهری
سامانه نوشتاری: الفبای پهلوی (تاریخی) الفبای فارسی
وضعیت رسمی: وضعیت رسمی
تنظیم‌شده توسط: دانشکده زبان‌شناسی دانشگاه مازندران
کدهای زبان: کدهای زبان
ایزو ۳–۶۳۹: یکی از:  mzn – زبان مازندرانی  srz – گویش شهمیرزادی
مناطقی که گویشوران مازندرانی (تبری) دارد.: مناطقی که گویشوران مازندرانی (تبری) دارد.
زبان مازَنْدَرانی (کوتاه شده: مازَنی) یا زبان تَبَری(طبری) یا زبان تَپوری (به مازندرانی: تَوِری، مازِرونی، تاتی، گلکی، گالشی) نام یکی از زبان‌های ایرانی شمال‌غربی است که در گروه زبان‌های کاسپین قرار دارد و ریشه در زبان تبری کهن دارد. برای نمونه‌های کهن‌تر از زبان‌های ایرانی شمال غربی می‌توان به زبان مادی و زبان پارتی اشاره کرد. به‌ باور زبان‌شناسان گیلکی زبان خواهر مازندرانی است و نزدیکترین زبان از دید دستوری به این زبان است. زبان مازندرانی نزدیک به شانزده میلیون گویشور دارد. مردم مازندران به شعرهای آوازی خود تَوِری می‌گویند.
زبان تبری در سده‌های ششم و هفتم هجری (سده یازدهم و دوازدهم میلادی) به جایگاه زبان ادبی دست یافته بود ولی امروزه دارای رسم‌الخط ویژه‌ای نیست. روزی این زبان رقیب اصلی زبان فارسی دری بود و می‌رفت تا زبان رسمی ایرانیان شود و تنها بخاطر ناپایداری فرمانروایی‌های محلی، نبود فرمانروایی توانمند و پیدایش و چیرگی فرمانروایی‌های محلی در خراسان، نتوانست چیرگی خود را بپذیرند؛ چرا که زبان فرمانروایان بود. فارسی و تبری تنها زبان‌های زنده از خانوادهٔ زبان‌های ایرانی هستند که آثاری با پیشینه هزار ساله دارند و به جز مازندرانی، هیچ زبان دیگری از زبان‌های ایرانی شمال غربی دارای ادبیات نوشته‌شده هزار ساله نیست.
امروزه زبان مازندرانی در بخشی بزرگی از استان مازندران گفتگو می‌شود که از غرب به استان گیلان، از جنوب غرب به استان قزوین، از شرق به قسمت‌های غربی استان گلستان، از جنوب شرقی به قسمت‌های شمالی استان سمنان و از جنوب به قسمت‌های شمالی استان تهران و استان البرز بسته می‌شود.
نام زبان > نام گونه های زبان مازندرانی

زبان طبری یا مازندرانی با توجه به گونه زندگی، سبک زندگی و شرایط اقلیمی در میان گویشوران با نام های گوناگونی شناخته می شود و همه طبری زبانان از یک نام خاص استفاده نمی کنند. نام گونه های زبان مازندرانی به بیان زیر می باشند:
طبری: نام طبری کهن ترین نام زبان مازندرانی می‌باشد که همچنان توسط بخشی از مازندرانی ها استفاده میگردد. این نام توسط نویسندگان طبرستان و مازندران از قرن چهارم تا به امروزه استفاده میشود. نام طبری برگرفته از نام قوم طبری میباشد. قوم طبری به تیره های همچون مازرونی، گلک (گیلک)، گالش، تات، کتول، الیکایی (الکایی) و طالقانی تقسیم میشوند. واژه طبری توسط بومیان مازندران بگونه تبری یا توری گفته میشود.
مازندرانی: نام مازندرانی دومین نام کهن این زبان هست که از قرن ششم قمری تا به امروز استفاده میگردد. مازرونی ها بخشی از قوم طبری میباشند که زبان خود را مازرونی می‌نامند. واژه مازندرانی توسط بومیان مازندران بگونه مازرونی گفته میشود.
گلکی: نام گلکی یکی از نام های رایج این زبان میباشد که از قرن سیزدهم قمری استفاده میگردد. گلک یا گیلک بخشی از قوم طبری میباشند که گویش خود را گلکی یا گیلکی مینامند. واژه گلک یا گیلک در زبان طبری به معنای دهقان و روستایی و یکجانشین میباشد.
گالشی: نام گالشی یکی از نام های رایج این زبان میباشد که از قرن سیزدهم قمری توسط بخشی از کوهنشین های مازندران استفاده میشود. گالش ها بخشی از قوم طبری میباشند که گویش خود را گالِشی مینامند. گالش ها در کوهستان های مازندران سکونت دارند. واژه گالش در زبان طبری به معنای کوهنشین و دامدار میباشد.
تاتی: نام تاتی یکی از نام های رایج زبان طبری میباشد که از قرن سیزدهم توسط کوهنشین‌های شرق مازندران از منطقه هزارجریب تا سدن رستاق کردکوی استفاده میشود. تات های مازندران بخشی از قوم طبری میباشند که گویش خود را تاتی می‌نامند. تات در زبان طبری به معنای روستایی میباشد با این حال این واژه در ادبیات به معنای عجم و غیر ترک میباشد.
کتولی: نام کتولی یکی از نام های رایج زبان طبری میباشد که از قرن هشتم توسط سکنه شهرستان علی‌آباد استفاده میشود. کتول ها بخشی از قوم طبری میباشند که گویش خود را کتولی مینامند. کتول ها در شهرستان علی آباد و شهرستان گرگان سکونت دارند.
الیکایی: نام الیکایی یا الکایی یکی از نام های رایج زبان طبری میباشد که از قرن نهم توسط سکنه آرادان و گرمسار استفاده میشود. الیکایی ها بخشی از قوم طبری می‌باشند که گویش خود را اَلیکایی می‌نامند.
طالقانی: نام طالقانی یکی از نام های رایج زبان طبری میباشد که از قرن سیزدهم توسط سکنه طالقان استفاده میشود. طالقانی ها بخشی از قوم طبری میباشند که گویش خود را طالقونی مینامند.
تقسیم‌بندی تاریخی زبان طبری

زبانشناسان زبان طبری را برحسب زمان و ژانر به سه دوره باستان (کهن)، میانه و نو تقسیم نموده‌اند:
طبری باستان (کهن): این دوره از پادشاهی فیروز ساسانی تا روی کار آمدن حکومت مرعشیان را در بر می‌گیرد و به جز یک نمونه پیش از اسلام بقیه اشعار مربوط به پس از اسلام هستند و عمده آثار این دوره مربوط به قرن چهارم تا هفتم می‌باشند که مشتمل بر اشعار شاعران عصر اسپهبدان طبرستان است. همچنین گویش گرگانی قدیم که عبدالله مقدسی از آن به عنوان زبانی بسیار نزدیک به مازندرانی یاد می‌کند مربوط به این دوره می‌باشد. بخش قابل توجهی از آثار این دوره برای طبری‌زبانان قابل فهم می‌باشد.
طبری میانه: این دوره از حکومت مرعشیان تا صفویه را در بر می‌گیرد و عمده آثار این دوره مربوط به قرن هفتم تا نهم می‌باشد و مشتمل بر ترجمه قرآن مجید و مقامات حریری است. همچنین گویش استرآبادی قدیم که بسیار به مازندرانی نزدیک می‌باشد مربوط به این دوره می‌باشد. اکثر آثار این دوره برای طبری‌زبانان قابل درک می‌باشد.
طبری نو: این دوره از حکومت صفویه تا قاجار را در بر می‌گیرد و عمده آثار مربوط به قرن نهم تا دوازدهم می‌باشد و مشتمل بر کنزالاسرار امیر پازواری و اشعار طالب آملی در عهد صفویه و اشعار رضا خراتی کجوری در عهد زندیه و چند اثر مربوط به عهد قاجار همچون ترجمه طوفان البکا می‌باشد. زبان طبری فعلی با طبری این دوره یکی می‌باشد و برای گویشوارن مازندرانی کاملاً قابل فهم است. ادبیات مازندرانی پس از قاجار ادامهٔ این دوره می‌باشد.
اشعار مربوط به کنزالاسرار به دو دسته طبری شرق مازندران و طبری غرب مازندران تقسیم می‌شود.
طبقه‌بندی

زبان مازندرانی به شاخۀ شمال غربی یا میانه زبان‌های ایرانی تعلق دارد و در کنار گیلکی، تالشی و گروه گویش‌های پیرامون سمنان گروه زبان‌های کاسپین را تشکیل می‌دهد. گیلکی زبان خواهر مازندرانی در این گروه زبانی است. نظامی از مرزهای همگویی متشکل از پیشامازندرانی، نیای گویش‌های پیرامون مازندران (به جز سمنان)، پیشا هرزندی در شمال آذربایجان و دیملی در شرق آناتولی پیشنهاد شده‌است. به هر روی به دلیل نفوذ شدید ایرانی جنوب غربی، بسیاری از مشخصه‌های میانی در مازندرانی تنها به‌طور پراکنده تداوم یافته‌است. در دوره‌های اخیر، شکوفایی اقتصادی این استان و نزدیکی آن به تهران، فارسی‌سازی آن را تشدید کرده: سیل شدید واژگان، حروف اضافه، و حتی وام گرفتن تکواژها. با وجود نفوذ عظیم فارسی، بسیاری از عناصر بومی در برابر فارسی سازی مقاومت کرده‌اند. مازندرانی همچنان یک زبان حرف اضافه پسین دارای یک نظام صرف ضمایر شخصی مانده. افعال آن نه تنها در بن و بخش پایانی بلکه در وجه دستوری و زمان با فارسی تضاد دارند. واژگان به تنهایی مازندرانی را نسبت به فارسی به‌طور متقابل نامفهوم می‌کند. با وجود همسایگی سکنی گزیدگان ترکمن، اثر مستقیم ترکی بر مازندرانی بسیار مختصر است. وام‌ها از روسی قابل توجه است، که در زمان حضور روسیه در مازندران در قرن نوزدهم رخ داده.
تاریخچه

در کتاب انتخابات البهیه به نقل از کتاب مسالک الممالک اصطخری در باب زبان مازندرانی آمده‌است: طبرستان زمینی هامون است و کشاورزی کنند و ستور دارند و زبانی دارند نه تازی نه پارسی و بومی هستند که دیگر دیلمان زبان ایشان را ندانند و تا روزگار حسن بن زید(۲۵۰–۲۷۰) مردم طبرستان و دیلمان کافر بودند. مقدسی در قرن چهارم می‌نویسد: زبان مردم گرگان و قومس باهم قرابت دارد و مردم آنجا «ه» را زیاد به کار می‌برند و می‌گویند «هاکن» و «هاده» و زبان مردم طبرستان بدان نزدیک است مگر آنکه در آن عجله و شتابناکی هست. زبان مردم دیلم پیچیده و برعکس است و گیلانیان «خ» را زیاد استعمال کنند.
قلمرو تاریخی این زبان با جغرافیای تاریخی آن تفاوت چشمگیر ندارد. چنانچه حدود العالم حد خاوری زبان طبری را دیوار تمیشه می‌داند که در فراسوی آن لوترای استراباد و فارسی گرگانی رواج داشت. لیکن حدود باختری زبان طبری ظاهراً قدری غربی تر از دامنه امروزین آن بوده و تا ملاط که کیائیان گیلان بر آن فرمان می‌راندند، دامن می‌گسترده‌است.
همچنین شمس‌الدین مقدسی گویش گرگان و طبرستان را نزدیک به هم می‌داند و گویش استرآبادی که تا قرن هفدهم در استرآباد (گرگان فعلی) گویش می‌شد به شدت به زبان مازندرانی شباهت دارد.
الکساندر خوجکو (۱۸۰۴–۱۸۸۱) زبانشناس، خاورشناس و شاعر لهستانی ساکن در روسیه سه بار تمام طول مازندران و گیلان پیمود و با این دو زبان و ادبیات محلی آن آشنایی پیدا کرد و برخی اشعار محلی مازندرانی و گیلکی را در کتاب خود (نمونه‌های شعر عامه در ایران) آورده‌است. به گفتهٔ خوجکو مرز زبانی گیلکی و طبری به شرح زیر می‌باشد:
گیلکی: گیلکی در گیلان از دینه چال (شرق رضوانشهر) تا دهانه پل رود (غرب کلای چای) صحبت می‌شود.
مازندرانی: مازندرانی از دهانه پل رود (شرق کلای چای) تا قره سو (رودی که از رامیان سرچشمه می‌گیرد و وارد ترکمن صحرا شده و به بندر ترکمن ختم می‌شود) که سر حد ایرانیان با ترکمنان یموت است صحبت می‌شود؛ بنابراین در این دوره زبان مازندرانی محدوده غرب رامیان تا شرق کلای چای را در بر می‌گیرد.