stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
جراحی

برای دیگر کاربردها، جراحی (ابهام‌زدایی) را ببینید.
بیمار در اتاق عمل برای جراحی آماده می‌شود. ۱۹۷۸، آمریکا

جرّاحی، نیشگری یا کاردپزشکی یکی از شیوه‌های درمانی در پزشکی، دندانپزشکی و دامپزشکی است. البته به دانش و تکنیک‌های این شیوه نیز جرّاحی گفته می‌شود. در این روش معمولاً از برش برای برداشتن بخشی از بدن (مانند کیسه صفرا، لوزه یا آپاندیس) یا بافت عفونی یا سرطانی یا کار گذاشتن وسیله‌ای (مانند پروتز یا دریچه مصنوعی) یا دستکاری و اصلاح نقصی (مانند دوختن آنوریسم یا باز کردن رگ) استفاده می‌شود. جرّاح یا نیشگر به فرد متبحر در جرّاحی گفته می‌شود. در زبان پارسی باستان به آن «نیشگری» یا «زخمگری» گفته می‌شود.
یک تیم جراحی متشکل از جراح، دستیار جراح، یک متخصص بیهوشی، یک پرستار گردش خون و یک تکنسین جراحی است. جراحی معمولاً از چند دقیقه تا چند ساعت طول می‌کشد، اما معمولاً یک نوع درمان مداوم یا دوره‌ای و مورد تکرار نیست.
تعریف

جراحی عبارت است از هرگونه عملی در جهت تشخیص یا درمان بیماری‌ها، آسیب‌ها و ناهنجاری‌ها که مستلزم شکافتن پوست یا مخاط باشد. جراحی یک تخصص پزشکی است که از تکنیک‌های دستی و ابزاری بر روی یک فرد برای بررسی یا درمان یک وضعیت پاتولوژیک مانند یک بیماری یا آسیب، برای کمک به بهبود عملکرد بدن، ظاهر، یا ترمیم نواحی بدن و پارگی‌های ناخواسته استفاده می‌کند.
به‌عنوان یک قاعدهٔ کلی، زمانی که یک روش پزشکی شامل بریدن بافت‌های فرد یا بستن زخم قبلی باشد، جراحی محسوب می‌شود. سایر روش‌هایی که لزوماً تحت این عنوان قرار نمی‌گیرند، مانند آنژیوپلاستی یا آندوسکوپی، در صورتی‌که شامل روش‌های جراحی «متداول» یا تنظیماتی مانند استفاده از یک محیط استریل، بیهوشی، شرایط ضدعفونی‌شده و تجهیزات جراحی معمول مانند بخیه زدن یا استاپلر جراحی باشند، ممکن است جراحی در نظر گرفته شوند. تمام انواع جراحی به‌عنوان روش‌های درمانی تهاجمی در نظر گرفته می‌شوند.
دسته‌بندی

روش‌های جراحی معمولاً بر پایهٔ فوریت، هدف و نوع روش، سیستم بدنی، اندام و موضع درگیر، درجهٔ تهاجمی و ابزار مورد استفاده دسته‌بندی می‌شوند.
بر پایهٔ زمان‌بندی: جراحی انتخابی برای اصلاح یک وضعیت غیرتهدیدکنندهٔ زندگی انجام می‌شود و به درخواست فرد و مشروط به در دسترس بودن جراح و امکانات جراحی انجام می‌شود. جراحی نیمه انتخابی جراحی است که باید برای جلوگیری از ناتوانی دائمی یا مرگ انجام شود، اما می‌تواند برای مدت کوتاهی به تعویق بیفتد. جراحی اورژانسی یا اضطراری جراحی است که باید بدون تأخیر انجام شود تا از مرگ یا ناتوانی‌های جدی و/یا از دست دادن اندام‌ها و عملکردها جلوگیری شود.
بر پایهٔ هدف: جراحی اکتشافی برای کمک یا تأیید تشخیص پزشکی انجام می‌شود. جراحی درمانی شرایط و وضعیتی را که قبلاً تشخیص داده شده‌است، درمان می‌کند. جراحی زیبایی برای بهبود ظاهر یک ساختار یا اندام بدن انجام می‌شود.
بر پایهٔ نوع روش: قطع عضو شامل بریدن قسمتی از بدن، برای مثال یک اندام یا یک انگشت است. اخته کردن نیز یک مثال از جراحی قطع عضو است. رزکسیون برداشتن تمام یک اندام داخلی یا قسمتی از بدن، یا یک بخش کلیدی (لوب ریه، ربع کبد) از چنین اندام یا قسمتی از بدن است که نام یا کد خاص خود را دارد. رزکسیون سگمنتال می‌تواند شامل ناحیهٔ کوچک‌تری از یک اندام مانند بخش کوچکی از کبد یا یک برونش ریه باشد. اکسیزیون عبارت است از بریدن یا برداشتن تنها بخشی از اندام، بافت یا سایر قسمت‌های بدن یک فرد. اکسترپاسیون برداشتن کامل یا تخریب کامل یک عضو بدن است. کاشت مجدد شامل اتصال مجدد یک قسمت بریده شدهٔ بدن است. جراحی ترمیمی شامل بازسازی یک قسمت آسیب‌دیده، مثله‌شده یا تغییرشکل‌یافته از بدن است. جراحی پیوند عضو، جایگزینی یک عضو یا قسمتی از بدن با قرار دادن عضوی دیگر از انسان (یا حیوان) متفاوت به فرد تحت عمل جراحی است. برداشتن عضو یا قسمتی از بدن انسان یا حیوان زنده برای استفاده در پیوند نیز نوعی جراحی است.
بر پایهٔ موضع جراحی: هنگامی که جراحی بر روی یک دستگاه یا ساختار بدن انجام می‌شود، ممکن است بر پایهٔ اندام، سیستم اندام یا بافت درگیر دسته‌بندی شود. برای مثال می‌توان به جراحی قلب (که روی قلب انجام می‌شود)، جراحی گوارشی (که در دستگاه گوارش و اندام‌های جانبی آن انجام می‌شود)، و جراحی ارتوپدی (که روی استخوان‌ها یا ماهیچه‌ها انجام می‌شود) اشاره کرد.
بر پایهٔ درجهٔ تهاجمی روش‌های جراحی: جراحی کم‌تهاجمی شامل برش‌های بیرونی کوچک‌تر برای قرار دادن ابزارهای کوچک‌تر در داخل حفره یا ساختارهای بدن است، مانند جراحی لاپاراسکوپی یا آنژیوپلاستی. در مقابل، یک روش جراحی بازمانند لاپاراتومی نیاز به یک برش بزرگ برای دسترسی به ناحیهٔ مورد نظر دارد.
بر پایهٔ تجهیزات مورد استفاده: جراحی لیزری شامل استفاده از لیزر برای برش بافت به‌جای تیغ جراحی یا ابزارهای جراحی مشابه است. ریزجراحی شامل استفاده از میکروسکوپ جراحی توسط جراح برای دیدن ساختارهای کوچک است. در جراحی رباتیک از یک ربات جراحی استفاده می‌شود مانند سامانهٔ جراحی داوینچی
واژه‌شناسی

نام‌گذاری جراحی‌های اکسیزیون اغلب با نام اندامی که قرار است برداشته شود (بریده شود) شروع می‌شود و به ــِکتومی ختم می‌شود مانند توبکتومی و وازکتومی
رویه‌هایی که شامل بریدن اندام یا بافت می‌شود به اتومی ختم می‌شود. نوعی روش جراحی که دیوارهٔ شکم برش داده می‌شود تا به حفرهٔ شکمی دسترسی پیدا شود، لاپاراتومی نام دارد.
روش‌های کم‌تهاجمی، شامل برش‌های کوچکی که از طریق آن اندوسکوپ وارد می‌شود، به اسکوپی ختم می‌شود. برای مثال، چنین جراحی در حفرهٔ شکم لاپاراسکوپی نامیده می‌شود.
مراحل تشکیل یک دهانهٔ دائمی یا نیمه‌دائمی به‌نام استوما (مجرا) در بدن به استومی ختم می‌شود.
بازسازی، جراحی پلاستیک یا زیبایی یک عضو بدن با نامی برای قسمتی که قرار است بازسازی شود شروع می‌شود و به ــُپلاستی ختم می‌شود. جراحی زیبایی بینی یا راینوپلاستی یک جراحی ترمیمی یا زیبایی برای بینی است و در زبان لاتین، واژهٔ راینو به‌عنوان پیشوندی برای «بینی» استفاده می‌شود.
ترمیم ساختار آسیب‌دیده یا غیرطبیعی مادرزادی به رافی ختم می‌شود.
تاریخچهٔ جراحی

به احتمال زیاد جراحی هم‌زمان با پزشکی به وجود آمده‌است. بر جمجمه‌های انسان‌های پیش از تاریخ آثاری از سوراخ کردن استخوان با مته دیده می‌شود و در برخی نواحی قطعاتی از استخوان‌های آدمی به دست آمده که ظاهر آن‌ها حکم می‌کند این قطعات با آلات تقریباً شبیه به آلات کنونی قطع شده‌اند. هومر از پانسمان زخم‌ها صحبت کرده‌است. در کتب بقراط از بادکشی، فصادی، بیرون آوردن پولیپ از بینی، حجامت و غیره مباحث گوناگونی می‌بینیم که در آن‌ها عمل با آهن و آتش انجام می‌گیرد و نیز از سازوکار و معالجه شکستگی و به‌کار بردن باند برای بستن زخم‌ها و اصلاح بدن بحث‌ها شده‌است. در مکتب اسکندریه، جراحی همگام تشریح پیش رفت و در رم نیز کارهای حائز اهمیت مانند جالینوس بسیار است.
ابوالقاسم زهراوی دانشمند برجستهٔ اندلسی متخصص درمان بیماری با کوتریزاسیون بود. او چندین ابزار جراحی را برای اهدافی مانند بررسی داخلی مجرای ادرار و برای خارج کردن اجسام خارجی از گلو، گوش و سایر اعضای بدن اختراع کرد. او همچنین تلاش‌هایی جهت مدیریت ژنیکوماستی انجام داد و نخستین ماستکتومی را برای درمان سرطان پستان توصیف می‌کند. انجام نخستین جراحی تیروئیدبرداری به او نسبت داده می‌شود. زهراوی پیشگام تکنیک‌های جراحی مغز و اعصاب، درمان آسیب‌های سر، شکستگی جمجمه، آسیب‌های ستون فقرات، هیدروسفالی و سردرد بود. نخستین توصیف بالینی یک روش جراحی برای هیدروسفالی توسط زهراوی ارائه شد که به وضوح تخلیهٔ مایع حفره جمجمه‌ای سطحی در کودکان هیدروسفالی را توصیف می‌کند.
در قرون وسطی علم جراحی در کشورهای مسیحی چون سایر علوم در نزد روحانیان بود ولی عمل جراحی شیوه فرعی برای درمان بود و جز سلمانی‌ها کسان دیگر به جراحی نمی‌پرداختند. در قرن یازدهم میلادی، دانشگاه‌های غربی شروع به گسترش کردند و در این دوره مکتب سالرن برای نخستین بار لقب دکتر و استاد به دانشوران در این زمینه داد. در فرانسه جراحان معروف کالج جراحی فرانسه را تأسیس نمودند. در قرن چهاردهم به جراح فرانسوی به نام گی دوشولیاک برمی‌خوریم که کارهای او بسیار عالمانه و روش‌مند بود.
در دوره رنسانس سه پزشک درخشان به نام وسال، آمبروز پاره و ورتزیوس به چشم می‌خورند. از اواسط قرن هفدهم بیانز و روبردو شروع به دفاع از جراحی علمی کردند و در سال ۱۶۷۱ م. لوئی چهاردهم مدرسهٔ سلطنتی جراحی را تأسیس کرد و پزشکان و جراحان متبحری راه را برای جراحان قرن هجدهم باز کردند. لوئی پانزدهم کاملاً سلمانی‌ها را از جراحی کنار گذاشت و مانع اعمال آن‌ها در این زمینه شد. وضع کنونی جراحی فرانسوی بر روی کارهای آکادمی جراحی سلطنتی فرانسه تأسیس شده در ۱۷۱۳ م. گذارده شده‌است. این مؤسسه توانست جراحی اروپا را تحت تأثیر قرار دهد و در ابتدای قرن نوزدهم جراحی درمانی رو به کمال گذاشت. نبوغ جراحان در همهٔ قسمت‌های بدن جلوه می‌کرد و جراحی پیشرفت‌های مهمی کرد و ضمناً با دو کشف اساسی یکی بیهوشی و دیگری ضدعفونی، همه اعضای بدن انسان زیر تیغ جراحان قرار گرفت. دو جنگ جهانی اول و دوم کارهای عملی را به‌سرعت پیش برد. بالاخره با پیدایش آنتی‌بیوتیک‌ها در اواخر جنگ جهانی دوم و پیشرفت‌های سریع بشر در زمینه‌های صنعتی و علمی، امروزه جراحی گسترش فراوان یافته‌است.[نیازمند منبع]
شیوه‌های جراحی

در گذشته جراحی همواره با تیغ جراحی و برش موضع عمل انجام می‌شد اما امروزه روش‌های جراحی پیشرفته‌تری مانند جراحی آندوسکوپیک، جراحی لیزری، اشعه گاما و کوتر نیز به‌کار می‌روند. امروزه جراحی در اتاق عمل و با بیهوشی عمومی انجام می‌گیرد. از عوارض احتمالی جراحی عفونت بعد از عمل، خونریزی و اسکار محل جراحی هستند.
تخصص‌های جراحی

با توجه به گسترش دانش جراحی این رشته به زیررشته‌های مختلفی مانند جراحی عمومی، جراحی کلیه و مجاری ادراری، جراحی مغز و اعصاب (پِدنیشگری)، جراحی ارتوپدی، جراحی زنان و زایمان، جراحی زیبایی و… منشعب شده‌است.
تصویر ابزار جراحی بر روی دیوار معبد کوم اومبو در مصر
تصویری از اتاق عمل شفاخانه لس‌آنجلس در سال ۱۹۰۸ میلادی.
رفسنجان
خاستگاهِ نامگذاری

درباره‌یِ دلیل نامگذاریِ این شهر به رفسنجان، روایات فراوانی وجود دارد. بنا به گفتاری غالب، از آنجا که در این منطقه تندآبی بزرگ رخ‌داده‌ست، نامِ شهر از «سنجان» به رفسنجان (رف=رفت) دگرگون شده‌است. روایت دیگر اینَست که به‌دلیل معادن غنیِ مس که در اینجا وجود دارند، بوده‌است. در گذشته نامِ این شهر «رفسنگان» بوده‌ست. رفسنگان از دو واژه‌یِ «رفسنگ» و «کان» ساخته‌شده‌ست. در زبانِ فارسی باستان، رفسنگ به‌معنیِ مس و کان به معنی معدن بوده‌ست. واژه‌یِ رفسنگان با گذشتِ زمان به دیسه‌یِ عربی‌شده‌اش یعنی «رفسنجان» دگرگون شده‌ست.
آب‌وهوا

شهرِ رفسنجان آب‌وهوایی نیمه‌بیابانی دارد و تابستان‌هایی کمابیش گرم و زمستان‌هایی سرد دارد. البته در اطراف این شهر مناطق سرد و کوهستانیِ فراوانی هم وجود دارد. میانگینِ بارشِ سالانه‌یِ این شهر ۱۰۰-میلی‌مترَست.
بلندایِ این شهر از سطح دریا ۱٬۵۲۸-مترَست. البته منطقه‌هایی با بلندایِ ۲٬۳۰۰-متری و بالاتر نیز در دوروبرِ این شهر جای‌گرفته‌اند. شهرِ سرچشمه با بلندایِ ۲٬۶۴۰-متری، بلندترین شهرِ شهرستانِ رفسنجان است که تابستان‌هایِ خنک و زمستان‌هایِ بسیارسرد دارد که در تابستان مردمِ رفسنجان از آب‌وهوایش بهره‌می‌برند.
بارندگی‌هایِ رفسنجان معمولاً از سامانه‌هایِ بارشی‌ای که از سویِ جنوب‌غرب و غرب ایران در فصل‌هایِ پاییز و زمستان به این کشور نفوذ می‌کنند، می‌باشد و در فصول بهار و تابستان تحتِ تأثیرِ سامانه‌یِ آب‌وهواییِ جنوب‌شرقیِ که «مونسون» نام‌دارد، است. در تابستان بارش‌ها به‌گونه‌یِ باران و در زمستان به‌گونه‌یِ باران و برف رخ‌می‌دهند. البته در فصول سردِ سال هم جبهه‌یِ آب‌وهواییِ سردِ «سیبری» که هیچ بارندگی‌ای از خود ندارد، رفسنجان را تحتِ تأثیر می‌گذارد. کمترین دمایِ ثبت‌شده از رفسنجان ۱۷- درجهٔ سانتی‌گراد بوده و بیشترین دمایِ ثبت‌شده ۴۳+ درجهٔ سانتی‌گراد می‌باشد. ماه‌هایِ «فروردین»، «آذر»، «دی»، «بهمن» و «اسفند»، بیشترین بارش را در رفسنجان ثبت کرده‌اند.
جغرافیا

شهرِ رفسنجان در شمال غربی استان کرمان حد فاصل ۱۰۰ کیلومتری از شهر کرمان و ۲۴۰ کیلومتری شهر یزد قرار دارد و فاصله آن تا تهران در حدود ۱۰۰۰ کیلومتر است.این شهر در مسیر جاده ارتباطی تهران با شهر های جنوب و جنوب شرقی کشور قرار گرفته و همچنین به لحاظ واقع شدن بر سر راه ارتباطی استان های کرمان،سیستان و بلوچستان  ،یزد و خراسان جنوبی  از اهمیت خاصی برخوردار است.شهرستان رفسنجان از شمال به بافق،از جنوب به سیرجان و بردسیر و از شرق به کرمان و زرند و از غرب به شهربابک محدود است.
مساحت شهرستان رفسنجان بر اساس حوزه آبریز ۱۲۷۳۴ کیلومتر است و به شش واحد ژئومورفولوژی زیر تقسیم می شود:
| ردیف | عنوان ژئومورفولوژی | مساحت | ردیف | عنوان ژئومورفولوژی | مساحت |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱ | کوه ها | ۵۶۲۵ کیلومتر مربع | ۴ | رسوبات و تپه های دریاچه ای | ۳۱۲ کیلومتر مربع |
| ۲ | کوه ها و مخروطه افکنه | ۲۹۳۷ کیلومتر مربع | ۵ | تپه های ماسه ای | ۶۴۷ کیلومتر مربع |
| ۳ | شورزارها و مناطق تبخیری | ۴۵۲ کیلومتر | ۶ | دشت ها | ۲۷۵۰ کیلومتر مربع |
جغرافیا > رودها

شهرستان رفسنجان به لحاظ آب و هوایی،اقلیم گرم و خشک محسوب می شود.در این منطقه،رودخانه دائمی که در طول سال،آب قابل توجهی داشته باشد،به چشم نمی خورد.در مواقعی که باران های شدید و رگبار های تند در منطقه اتفاق می افتد،سیلاب هایی به سوی دشت جاری می شود.این سیلاب ها در ارتفاعات غربی و جنوب غربی دشت ،بیشتر فصلی،و در ارتفاعات شرقی و شمال شرقی و جنوب شرقی،جنبه اتفاقی دارد.از مهمترین رودخانه های فصلی منطقه،رودخانه شور،گیودری،سفید و رودخانه راویز است.سر شاخه های این دو رودخانه (گیودری و شور )از ارتفاعات سرچشمه تغذیه می شود.رودخانه گیودری و شور پس از پیمودن ده ها کیلومتر به یکدیگر متصل می شوند و به کویر بافق یزد می رسند.
همچنین بخش اصلی رودخانه شور از حاشیه جنوبی شهر عبور می کند و مسیل های آن در شهر باقی است.
در گذشته در مواقع بارندگی،این دو رودخانه ایجاد سیلاب شدید 
می نمودند و بسیاری از آبادی ها و روستا ها و حتی خود شهر رفسنجان را در معرض سیلاب و نابودی قرار می دهند طبق باور های محلی کلمه رفسنجان از دو  کلمه رفت و سنگان تشکیل شده که نشان از این دارد که نام قدیمی شهر سنگان بوده و مردم بعد از نابودی آنجا به آن رفتسنگان می گفتند که به مرور زمان به رفسنجان تبدیل شده است .
شاعر محلی در مورد رود "گیودری"و این افسانه چنین می گوید:
بجنبند اگر رود گیوه دری/ نه شیخی بماند نه بالاسری
جغرافیا > کوه‌ها

دشت رفسنجان از غرب به رشته کوه سرچشمه-میدوک،و از شرق به رشته کوه آهکی داوران،محدود است.در بین دو رشته کوه،ارتفاعات منفرد دیگری وجود دارد:«بدبخت کوه» در نزدیکی دهستان فردوسیه نوق و«بیدو» یا «کله گاوی» در جنوب شرقی دشت که دره کمال‌آباد را از ده‌رسوبی کبوترخان،جدا می کند.رشته کوه آهکی داوران در شرق،دنباله رشته کوه های مرکزی فلات ایران است که جهتی شمال غربی -جنوب شرقی دارد.ارتفاعات داوران،سراسر شرق دشت را از جنوب شرقی تا شمال شرقی و شمال در برگرفته است؛این رشته کوه،از «بندریزان» واقع در شمال غربی منطقه نوق،حدود جنوب مهریز شروع شده و تا کوه «بادامان» یا «بادامو» امتداد می یابد و در حد فاصل شهرستان رفسنجان و زرند قرارگرفته و حدود ۱۶۹ کیلومتر طول دارد.مرتفع ترین قله های این ارتفاعات کوه‌گردو،مادر‌کوه،کوه‌سرخ،کوه‌سیر،کوه‌نودرهنگ،کوه‌خرسنگ،کوه حوض ،کوه گنبد و... است که قله گردو و کوه سرخ با ارتفاع ۳۲۰۰ متر،مرتفع ترین قله های این رشته کوه می باشد.در غرب و شمال غربی دشت رفسنجان،ارتفاعات سرچشمه قرار دارد که از سلسله جبال «شیرکوه» یزد آغاز و به کوه جوپار،منتهی می شود.مرتفع ترین قله این رشته کوه ،قله سرچشمه با ارتفاع ۳۲۸۸ متر در ۶۰ کیلومتری جنوب رفسنجان است.ارتفاعات غربی دشت،مرتفع تر و جوان تر از ارتفاعات شرقی دشت هستند و اکثر سیلاب های مهم منطقه از این رشته ارتفاعات سرچشمه می گیرد
جغرافیا > دشت‌ها

دشت رفسنجان با وسعت ۴۶۳۶ کیلومتر مربع در فلات کرمان قرار دارد.شهر رفسنجان در محدوده مرکزی دشت قرارگرفته است.این دشت،حاصل رسوبات آبرفتی رودها و سیلاب های شمال و جنوب منطقه و همچنین رسوبات دریاچه ای به جای مانده از دوره های گذشته است.سطح دشت در گذشته های بسیار دور،ناهموار بوده و به علت پست‌تر بودن از مناطق اطراف خود،بر اثر انباشت مواد آبرفتی حاصل از تخریب و فرسایش ناهمواری ها و ارتفاعات کناری به صورت سطح نسبتاً همواری درآمده است.شیب دشت،بسیار کم و جهت آن از جنوب و جنوب غربی،به طرف شمال غربی است.
طبیعت رفسنجان

بنه (پسته کوهی ) ، بادام کوهی ، انجیر کوهی،گز،درمنه ، قیچ ، گون ، اسکنبیل ، شور و گندمیان و.... پوشش گیاهی این منطقه را
تشکیل می دهند 
همچنین مهمترین جانوران این منطقه را آهو، جبیر، قوچ و میش، کل و بز، ، گرگ، روباه، کفتار، خرگوش، کبک، تیهو، باقرقره و هوبره تشکیل می دهد. که در منطقه شکار ممنوع نودرهنگ زندگی می کنند.
اقتصاد > اقتصاد کلّیِ رفسنجان

رفسنجان به عنوان‌ بزرگ ترين توليد کننده‌ پسته  جهان  و همچنین يکی از بزرگترین توليد کنندگان‌ مس جهان بشمار می‌آید و شهري صنعتي و معدنی بزرگ محسوب‌ می‌شود 
رفسنجان به‌عنوان بزرگ‌ترین تولیدکنندهٔ پسته در جهان، سهمی فراوان از صادراتِ غیرنفتی داراست. پستهٔ رفسنجان به دلیل کیفیتش شهرت جهانی دارد و این دلیلیست که رفسنجان را به شهری شناخته‌شده در جهان تبدیل کرده‌ست. از دیگر سوی خاک مرغوب برای کاشی و سرامیک در این شهر باعث شده‌است که بزرگ‌ترین کارخانه‌های کاشی ایران در اینجا تأسیس که به معروف ترین‌ها یعنی کارخانه‌های «الماس کویر» و «برلیان» می‌توان اشاره کرد. ویژگی دیگرِ این شهر وجود  شش معدن مس از جمله‌ معدن «مس سرچشمه» است که بزرگ‌ترین معدن مس جهان است و همچنین معدن جديدمس سریدون رفسنجان دومين معدن بزرگ ایران بعد آزمعدن سرچشمه است.
هَمچُنین در رفسنجان کارخانه هایِ فراوانی به‌ویژه مجتمع‌های صنعتی هم جای دارند. و داراي دو شهرک صنعتی  و منطقه بزرگ ویژه اقتصادی است
اقتصاد > کشاورزی در رفسنجان

رفسنجان درگذشته به دلیل زمین‌های حاصلخیزش عمدهٔ محصولات کشاورزی مانند پنبه، گندم، جو، ارزن، کشت می‌شود. انواع درختان میوه در کوهپایه و انواع درختان پسته در دشت رفسنجان میان کوه‌های شرقی و غربی از منطقهٔ بیاض تا خنامان به‌صورت وحشی (خودرو) بوده، به طوری که در سفرنامهٔ مارکوپولو از جنگل‌های انبوهی از این نوع درخت در رفسنجان یادشده است. شاید بتوان یک دلیل این ادعا را تک‌درخت هزار و پانصدسالهٔ پسته در دهکدهٔ تاریخی اودرج و درختان هزارسالهٔ امامزاده شاه چهل تن خنامان نام برد. پرورش پسته در رفسنجان از نظر توسعهٔ باغات پسته با گذشته قابل‌مقایسه نیست، هم‌اکنون درخت پسته غالب منطقه است. تا آنجایی که یک‌صد و سی هزار هکتار زمین‌ها به کشت پسته اختصاص دارد و در حدود ۱۲۰ تا ۱۴۰ هزار تن پسته در سال برای کشاورزان به همراه دارد. به‌طور کلی حدود ۳۰٫۹ درصد سطح زیر کشت محصول باغی استان کرمان در شهر رفسنجان قرار دارد. بیشترین مناطق پسته‌کاری در رفسنجان به رقم‌های اکبری و کله‌قوچی اختصاص داده شده‌است.
مردم

اکثر مردم رفسنجان فارسی زبان هستند.همچنین طبق برآورد ها  در دهه های اخیر تعدادی از بلوچ ها به رفسنجان مهاجرت کرده اند که جمعیت آنها در رفسنجان پنج هزار نفر است.همچنین پس از جنگ شوروی در افغانستان و حضور طالبان در افغانستان مهاجرین زیادی به دلیل وجود کار و امکانات وارد رفسنجان شدند که به گفته ایسنا جمعیت آنها ۸۰ هزار نفر می باشد.
مردم > پوشش

لباس محلی که مردم رفسنجان بر تن می‌کردند، لباس محلی کرمانی است.
لباس در میان مردم کرمان به سه دسته کلی تقسیم می‌شود:
محلی
بلوچی
زرتشتی
از جمله پوشاک محلی زنان می‌توانیم به چارقد، پیچه، چادر دلاغ، شلیت، پیراهن شش‌ترک، یل، ساغری و گالش است.
از پوشاک محلی مردانه می‌توانیم به انواع کلاه‌های نمدی، شاپو، عمامه و کاموایی، پیراهن، قبا، ساغری، گیوه، مچ پیچ و پاپیچ اشاره کرد.
نوزادان هم در فرهنگ کرمان، لباس مخصوص خود را دارند، از جمله لباس‌های محلی کرمانی می‌توانیم به دورگوشو، کلاه چینو، لچک، شمیلو اشاره کنیم.
مردم > زبان

مردم رفسنجان به لهجه رفسنجانی که یکی از شاخه های لهجه کرمانی است صحبت می کنند البته مردم بخش نوق لهجه ای نزدیک به یزدی دارند .[نیازمند منبع]
مردم > دین

اکثریت مردم رفسنجان شیعه دوازده‌امامی هستند. و در همین حال تعدادی از مردم رفسنجان جزء پیروان شیخیه (شاخه ای از شیعیان دوازده امامی ) هستند در این شهر زندگی می کنند. همچنین اقلیت های دینی مانند یهودیان در این شهر زندگی می کنند به طوری که رفسنجان دارای دو کنیسه می باشد. البته بیشتر یهودیان در دوران پس از انقلاب به خارج از ایران رفتند.
شخصیت‌های سرشناس رفسنجان

اکبر هاشمی رفسنجانی چهارمین رئیس‌جمهور ایران (۱۳۶۸–۱۳۷۶) و دیگر اعضای خاندان هاشمی رفسنجانی
سید علی میرافضلی
محمد شریفی نعمت‌آباد
محمد هاشمیان
حسین هاشمیان
حسین مرعشی
عفت مرعشی
سردار محمد شیرازی
بابک نوری
سید محمد حسینی
حمید واحدی
علی‌اصغر پورمحمدی
حجت‌الاسلام مصطفی پورمحمدی
عادل فردوسی پور
امیرحسین نورالدینی
علی سامره
علی علیزاده
علی رمضانی
منوچهر آگاه
محمدرضا پورابراهیمی داورانی
حجت‌الاسلام حسین جلالی
سید حمید حسینی
سید محسن سجادی
استاد غلامحسین منتصری
بوستان ها و فضای سبز

سرانه‌یِ فضایِ سبز شهر رفسنجان ۱۸٫۲-مترمربع است که بیشتر از میانگینِ کشوری است.
مهم‌ترین بوستان‌هایِ رفسنجان:
بوستان آبی نشاط
بوستانِ ریاست‌جمهوری
بوستانِ لاله
بوستانِ جوان (تقی‌آباد)
بوستانِ خبرنگار
بوستانِ پونه
بوستانِ مهربانو
بوستانِ شهروند
بوستانِ مادر
بوستانِ معلِّم
بوستانِ وحدت
ترابری شهری

ترابری درونِ شهرِ رفسنجان با تاکسی و اتوبوس‌هایِ خطِ واحد انجام می‌گیرد. اتوبوس‌هایِ خطِ واحد با ایستگاه‌هایِ فراوان در بیشترِ منطقه‌هایِ رفسنجان به‌ویژه در منطقه‌هایِ پررفت‌وآمد و ترافیکی به مهمانان یاری‌رسانی می‌کنند.
ترابری شهری > فرودگاهِ رفسنجان

این فرودگاه در ۱۳۶۹ خوْرشیدی افتتاح شد؛ ولی برایِ بازسازی به‌بازه‌یِ ۳-سال بسته‌شد. به این دلیل به‌بازه‌یِ چندسال همه‌یِ پروازهایِ این فرودگاه بسته‌شدند. با افزایشِ پهنایِ باند و افزودنِ امکاناتِ جدید، این فرودگاه به‌دستِ رئیس‌جمهورِ وقت محمود احمدی‌نژاد در ۱۳۹۱ خوْرشیدی به بهره‌برداریِ دوباره رسید.
پس از بهره‌برداریِ دوباره‌یِ فرودگاه رفسنجان و با نظر به اندازه‌یِ بالایِ صادراتِ معدنی، صنعتی و کشاورزی، ایجادِ منطقه‌یِ ویژه اقتصادیِ و اداره‌یِ کلِّ گمرکِ این شهر تصویب شد.

مساحت باند فرودگاه رفسنجان ۱۴۴ هزار متر مربع است که با احتساب پارکینگ و تاکسی، مساحتی حدود ۱۶۴۵۰۰ متر مربع از عوامل پروازی این فرودگاه ساماندهی، روکش و توسعه داده شده‌است.
استان کرمان دارای پنج فرودگاه است که یکی از این فرودگاه‌ها فرودگاه بین‌المللی رفسنجان است که طی سال‌های اخیر به دلیل انجام عملیات عمرانی برای توسعه فرودگاه پروازهای داخلی در این فرودگاه با مشکلاتی همراه بود است و عملیات بهسازی فرودگاه نزدیک به سه سال طول کشید که شامل توسعه باند فرودگاه و عوامل پروازی بوده‌است.
سطوح پروازی فرودگاه رفسنجان توسعه یافته‌است و مساحت باند فرودگاه افزایش یافته‌است و به ۱۷۰ هزار متر مربع رسیده‌است.

در حال حاضر پروازهای مستقیم از رفسنجان به تهران و مشهد انجام می‌شود و همچنین پروازهای مستقیم از این فرودگاه به دبی، عتبات عالیات و عربستان بزودی انجام می‌شود که تا این تاریخ عملیاتی نشده‌است. بسیاری از ساکنان رفسنجان به علت مشکلات فرودگاه رفسنجان از جمله پروازهای محدود و زمان‌بندی نامناسب، از فرودگاه بین‌المللی آیت‌الله هاشمی رفسنجانی کرمان برای رفت و آمد هوایی استفاده می‌کنند.
ترابری شهری > راه‌آهن احمدآباد

ایستگاه راه‌آهن احمدآباد در حدود ۴۰ کیلومتری شهر نزدیک کشکوئیه واقع شده‌است. این ایستگاه همه روزه با قطار بندر عباس - تهران به مقصدهای تهران و بندرعباس یا ایستگاه‌های بین راهی توقف دارد. راه‌آهن احمدآباد از اهمیت زیادی به دلیل جا به جایی بار برای کارخانه مس و شرکت‌های پسته برخوردار است.
ترابری شهری > پایانه مسافربری رفسنجان

این ترمینال در بلوار ورودی رفسنجان کرمان واقع است و با تعاونی‌های متعدد همه روزه به تمامی نقاط کشور مسافرت می‌کنند.
ترابری شهری > پایانه بار رفسنجان

این پایانه ویژه باربری است که در بلوار ورودی رفسنجان از سمت تهران واقع شده‌است. به تمام نقاط کشور باربری انجام می‌دهد.
دانشگاه‌ها

دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان
دانشگاه ولی عصر رفسنجان
دانشگاه آزاد اسلامی واحد رفسنجان
دانشگاه پیام نور رفسنجان
دانشگاه کار
مؤسسه آموزش عالی غیرانتفاعی میثاق
مؤسسه آموزش عالی غیرانتفاعی مفاخر
مؤسسه آموزش عالی غیرانتفاعی علامه جعفری رفسنجان
دانشگاه حضرت نرجس سلام الله علیها رفسنجان
رسانه‌ها > شبکه کرمان

در حال حاضر شبکه استانی کرمان به صورت بیست و چهار ساعته برنامه دارد و در شهر رفسنجان قابل دریافت است. علاوه بر این سایر شبکه‌های ملی و نیز رادیوهایی مانند رادیو کرمان و رادیو شهری رفسنجان (به‌طور مستقل) نیز در این شهر فعال هستند.
رادیو شهری رفسنجان بر روی موج FM فرکانس ۹۹٫۳ مگاهرتز پخش می‌شود.
رسانه‌ها > سینماها

رفسنجان از جمله شهرهایی است که از پیشگامان سینما در قبل از انقلاب است. سینما آسیا و سینما امید از جزو اولین سینماهایی هستند در ایران تأسیس شدند. بعد جریان انقلاب اسلامی این سینماها را آتش زدند و بعد از انقلاب رفسنجان تا مدت‌ها از سینما محروم بود. اما در حال حاضر سه سینما دارد و در مهر سال ۱۳۹۱ سینماهای رفسنجان میزبان جشنواره اکران فیلم مقاومت بودند. سی و یکمین جشنواره فیلم فجر برای اولین بار در در استان کرمان در رفسنجان در حال اکران شد.
رسانه‌ها > سینماها > سینما گلستان امین

این سینما یکی از سینمای دیجیتال کشور است که توسط وزیر ارشاد افتتاح شد. این سینما در خیابان شهید بهشتی و در عمارت گلستان امین واقع شده‌است. این سینما دارای ۲ سالن است که یک سالن آن نیلوفر نام دارد و ۱۴۵ نفر گنجایش دارد و سالن دیگر آن نگین نام دارد و ۱۵۵ نفر ظرفیت دارد. این سینما خصوصی است.
رسانه‌ها > سینماها > سینما آزادی

این سینما در سرچشمه رفسنجان واقع شده‌است. این سینما به غیر از اکران فیلم میزبان سومین جشنواره موسیقی استانی آوای کویر و همچنین میزبان اکران فیلم مقاومت بوده‌است. همچنین چهارمین نشست سینمایی با نمایش فیلم و با حضور حضور سید رضا میر کریمی به عنوان کارگردان و شادمهر راستین فیلم‌نامه‌نویس این کار نشستی بعد از نمایش فیلم برگزار شد. شایان ذکر است که نشست‌های قبلی با حضور عباس کیارستمی و رضا کیانیان/ کمال تبریزی و انسیه شاه حسینی برگزار شده‌است.
رسانه‌ها > سینماها > سینما افصح هجری

این سینما جزو سینما در مجتمع افصح هجری واقع شده‌است. دارای ۱ سالن است.
گردشگری

طبق گفته فرماندار رفسنجان بین سال ۱۴۰۲_۱۴۰۳ بیش از چهل هزار نفر از شهرستان رفسنجان دیدن کردند که در این مدت بیشترین بازدید از  بزرگترین خانه خشتی جهان(خانه حاج‌آقاعلی در قاسم آباد)، دهکده تاریخی و گردشگری  اودرج، ییلاقات رفسنجان، امامزاده‌ها و بقاع متبرکه و نیز جاذبه‌های طبیعی شامل دره راگه، تپه‌های ماسه بادی، دریاچه شور در نوق و ... بوده است.حسن حسینی با اشاره به ۳۰۰ اثر شناسایی شده گردشگری در رفسنجان گفت: از این تعداد ۷۰ اثر تاریخی، مذهبی و طبیعی به ثبت ملی رسده و دو اثر طبیعی شامل درخت ۵۰۰ ساله بنه در شاه چهلتن خنامان و دره راگه هم در لیست انتظار ثبت ملی شدن هستند که مقدمات این کار در حال انجام است.
گردشگری > جاذبه‌های تاریخی

گرچه این شهر به دفعات توسط جهان گشایانی مانند تیمور - شیبک ازبک و دیگر اقوام مرز گریز تحت سلطه درآمده و غارت شده‌است اما چند بار بازسازی شده و آثار و ابنیه تاریخی زیادی در وجود دارد که از جمله آن‌ها می‌توان به قلعه‌ها، کوشکها، کاروانسراها، تیمچه‌ها، بازارها، برجها، عمارتها، آب انبارها، یخدانها، معبدها، امامزاده‌ها، تپه‌ها و محوطه‌های باستانی، آسیابها، حمامها، قیصریه رفسنجان، مراکز فرهنگی - مذهبی، کاروان سرای کبوتر خان رفسنجان، خانه حاج‌آقاعلی، قلعه تاریخی صفاییه، بازار و آب انبار حاج‌آقاعلی، بادگیر معین، معبد آناهیتا در رفسنجان، خانه باقری، عمارت کلاه‌فرنگی رفسنجان، غار طوطیان در منطقه نوق، قلعه جنت آباد نوق و همچنین روستای گردشگری شرقزا و چاه دریادرنوق رفسنجان اشاره کرد.