داگلاس نورث
سه مفهوم اساسی در آثار و اندیشه‌ها > هزینه معاملاتی

به تمامی هزینه‌هایی که برای برخورداری از منافع ناشی از مبادلات و معاملات باید تقبل شوند، «هزینه معاملاتی» گفته‌می‌شود که اساس مبادلات را تشکیل می‌دهند. این هزینه‌ها دو هزینه اصلی را شامل می‌شود:
هزینه‌های اندازه‌گیریِ صفات مطلوب یک کالا یا خدمت که خریدار عملاً در یک مبادله و معامله به دنبال به‌دست‌آوردنِ آن است.
هزینه‌هایی که مطمئن شویم قراردادهای بین دو طرف در معامله به درستی اجرا می‌شود و این اطمینان را حاصل کند که اجرای قراردادها تضمین می‌شود؛ که شامل هزینه‌های حمایت کننده حقوق و هدایت و اجرای قراردادهاست.
این که در واقعیت کسب اطلاعات و اندازه‌گیری صفات مطلوب کالا یا خدمت مورد معامله، کاری به‌شدت سخت و هزینه‌بر است، کلید فهم هزینه‌های معاملاتی است؛ این هزینه‌ها منشأ نهادهای اجتماعی، سیاسی و اقتصادی‌اند.
نورث برای نشان‌دادن این سختی و پرهزینه بودن کسب اطلاعات، چند مثال می‌زند:
عقل سلیم به ما می‌گوید زمانی که آب پرتقال مصرف می‌کنیم؛ گرچه خود مبادله صرفاً عبارت است از پرداخت مثلاً ۲ دلار در ازای چهارده پرتقال؛ اما مقدار آب پرتقالی که می‌نوشیم، طعم و مقدار ویتامین C موجود در آن است که به ما مطلوبیت می‌بخشد. عیناً زمانی که اتومبیل می‌خریم، اگرچه بر حسب ظاهر فقط یک اتومبیل خریده‌ایم اما در حقیقت آنچه نصیبمان شده، عبارت است از ترکیب خاصی از رنگ، سرعت، شکل، طرح داخلی، جای پاها و مصرف بنزین که هرکدام از این ویژگیها، قیمت خود را دارند. زمانی که خدمات پزشکی را خریداری می‌کنیم، مهارت و رفتار پزشک، مدت زمان انتظار در مطب هم جزء خرید ما هستند. زمانی که در مقام رئیس گروه اقتصاد، استادیار اقتصاد استخدام می‌کنیم، نه تنها کمیت و کیفیت تدریس و تحقیق وی به هر نحوی که اندازه‌گیری شود، بلکه بسیاری از دیگر جنبه‌های عملکرد استادیار آینده را هم استخدام کرده‌ایم؛ جنبه‌هایی از این قبیل که آیا برای اداره کلاس خود را از قبل آماده می‌کند و به موقع در کلاس حاضر می‌شود، آیا حضورش برای همکارانش فایده ای دارد، آیا در امور گروه همکاری می‌کند، آیا از موقعیت خود نسبت به دانشجویان سوء استفاده نمی‌کند، و آیا به خرج گروه به دوستانش در نقاط دوردست (مثلا هنگ کنگ) تلفن نمی‌زند؛ بنابراین ارزش مبادله از نظر طرفین آن برابر است با ارزش خصوصیات متفاوتی که در یک کالا یا خدمت انباشته شده‌است. اندازه‌گیری این خصوصیات نیازمند صرف منابع است و تعریف و سنجش حقوقی که منتقل می‌شود نیز منابع اضافی طلب می‌کند.
درواقع در یک مبادله، طرفین تلاش می‌کنند صفات ارزشمند دارایی‌ها (کالا یا خدمت مورد معامله) را تعیین کنند؛ این جنبه‌ها به دلیل وجود هزینه‌های گزاف چندان به وضوح مشخص نیست و تعیین آن متضمن هزینه‌های زیادی است.
از طرف دیگر اطلاعات دو طرف دربارهٔ این صفات باارزش به یک میزان نیست، مثلاً در مثال‌های نورث، فروشنده پرتقال و دلال اتومبیل دست دوم بسیار بیشتر از خریداران آن کالاها از صفات با ارزش کالاهای مبادله شده آگاهی دارند، همین‌طور پزشک نیز دربارهٔ کیفیت خدمات و مهارت خود بسیار بیش از بیمار آگاهی دارد. به همین صورت استادیاران بسیار بیشتر از رئیس گروه دربارهٔ عادات شغلی خود می‌دانند. یا مثلاً خریدار بیمه عمر از یک شرکت بیمه، بیشتر از بیمه گر از سلامتی خود آگاه است. نه تنها یکی از طرفین مبادله بیش از طرف دیگر دربارهٔ برخی صفات با ارزش می‌داند، بلکه از پنهان کردن این اطلاعات می‌تواند سود هم ببرد.
چون اندازه‌گیری بسیار پرهزینه است، درنتیحه اجرا نیز پرهزینه خواهدشد، چراکه ما از صفات باارزش کالا یا خدمات مورد معامله یا از همه ویژگی‌های عملکرد کارگزاران آگاهی نداریم؛ و نظارت بر آن‌ها مستلزم داشتن این اطلاعات است، بنابراین این اندازه‌گیری و نظارت بر آن به تخصیص منابعی گزاف نیاز دارد.