stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ژرژ ملی‌یس
کودکی، نوجوانی و تحصیلات

ماری- ژرژ-ژان ملی‌یس در هشتم دسامبر سال ۱۸۶۱ در پاریس متولد شد. پدرش ژان لویی استانیسلاس ملی‌یس نام داشت و نام مادر هلندیش یوهانا کاترین شوئرینگ بود. ژان لویی استانیسلاس در۱۸۴۳ به عنوان یک کارگر کفاش ماهر به پاریس مهاجرت کرد. او به هنگام کار در یک کارگاه چکمه سازی با یوهانا کاترین آشنا شد. پدر یوهانا کاترین سابقاً چکمه دوز رسمی خانواده سلطنتی هلند بود، اما کسب و سرمایه اش را در یک آتش‌سوزی از دست داده بود. یوهانا کاترین در تحصیلات ژان لویی استانیسلاس کمک حال بود. این دو نهایتاً ازدواج کردند و به همراه یکدیگر کارگاه چکمه سازی معتبری در بلوار سن مارتین افتتاح کردند. هنگامی که ماری ژرژ ژان، سومین پسرشان متولد شد، خانواده ملی‌یس ثروتمند شده بودند.
ژرژ ملی‌یس تحصیلاتش را در مدرسه میشلت آغاز کرد. این مدرسه طی بمبارانی در زمان جنگ بین فرانسه و پروس ویران شد. مدرسه بعدی لویی له گران نام داشت. ملی‌یس در خاطراتش بر این دوره تحصیلات آکادمیک تأکید فراوان دارد تا در مقابل این اتهام که در زمانه او فیلمسازان افراد کم سوادی بودند که توان تولید اثر هنری را ندارند، بایستد. هر چند که ملی‌یس خود آگاه بود که ذات خلاق او قادر بود روشنفکران معاصرش را پشت سر بگذارد.
ژرژ کوچک که اغلب به خاطر اینکه کتاب و دفترهایش را غرق نقاشی می‌کرد از سوی معلمینش تنبیه می‌شد، در ده سالگی، با مقوا عروسک خیمه شب بازی می‌ساخت. در سال‌های نوجوانی دست ساخته‌های او به تدریج پیچیده‌تر می‌شدند. او پس از دریافت مدرک لیسانس در سال ۱۸۸۰ مدرسه را ترک کرد.
صحنه

پس از فارغ‌التحصیلی، ملی‌یس به کسب و کار خانوادگی شان در تولید و فروش چکمه پیوست. در این دوران بود که او خیاطی آموخت. پس از سه سال خدمت نظام وظیفه، پدرش او را به لندن فرستاد تا در فروشگاه یکی از دوستان خانوادگی کار کند. در لندن بود که او رفت‌وآمد به تماشاخانه شعبده باز مشهور لندنی جان نِویل ماسکلین به نام تالار مصری را آغاز کرد. شوق او به اجرای شعبده بازی از این تماشاخانه آغاز شد و تا پایان عمر با او ماند.
در سال ۱۸۸۵ ملی‌یس با آرزوی جدیدی در سر به پاریس بازگشت. او می‌خواست در دانشسرای عالی ملی هنرهای زیبای پاریس نقاشی بخواند. پدر هزینه تحصیل او را تقبل نکرد و به این جهت او در کارگاه خانوادگی سرپرست ماشین آلات شد. در همان سال او با اوژنی گنین که جهیزیه قابل توجهی داشت، ازدواج کرد. این زوج صاحب دو فرزند شدند: ژرژت متولد ۱۸۸۸ و آندره متولد ۱۹۰۱.
همزمان با کسب و کار خانوادگی، ملی‌یس علاقه اش به شعبده بازی را نیز پی گرفت. او به تماشای تردستی‌هایی می‌رفت که در تماشاخانه روبرت هودین توسط شعبده باز بزرگ ژان اوژن روبرت هودین اجرا می‌شد. در همین زمان او به‌طور جدی شروع به یادگیری تردستی کرد و به زودی اولین اجراهای عمومیش را به روی صحنه برد.
در سال ۱۸۸۸، پدر ملی‌یس خود را بازنشسته کرد، ژرژ سهم خود از کسب و کار را به برادرانش فروخت و با سرمایه حاصل و جهیزیه همسرش، تماشاخانه روبرت هودین را خرید. او تماشاخانه را با ابزار نورپردازی، دریچه‌های مخفی و چندین اتوماتون تجهیز کرد. با این وجود بسیاری از تردستی‌هایی که امکان اجرایشان در این تماشاخانه پیشرفته وجود داشت، تکراری و قدیمی بودند. تماشاخانه ملی‌یس، مراجعان اندکی داشت.
طی نُه سال آینده، ملی‌یس شخصاً سی تردستی جدید ابداع کرد و بر اساس آنچه در لندن تجربه کرده بود، بر مایه‌های کمدی و درام اجراهایش افزود. نتیجه افزایش قابل توجه تعداد تماشاچیان بود. یکی از محبوب‌ترین برنامه‌ها گردن زدن مرد سرکش نام داشت. طی این برنامه سر مردی به هنگام سخنرانی قطع می‌شد. سر بریده کماکان سخن می‌گفت تا زمانی که دوباره به بدنش ملحق شود.
زمانی که ملی‌یس تماشاخانه روبرت هودین را خریداری کرد، تعدادی از کارکنان پشت صحنه و همچنین گروهی از نقش آفرینان تماشاخانه به همکاری با مجموعه ادامه دادند. ژان د آلسی، از جمله این نقش آفرینان بود. او معشوقه ملی‌یس و بعدتر همسر دوم او شد. همزمان با اداره تماشاخانه، ملی‌یس برای نشریه‌ای به سردبیری پسر عمویش کارتون‌های سیاسی می‌کشید.
ملی‌یس به تدریج عمده وقت خود را معطوف به پشت صحنه کرد. او طراح تردستی‌ها، کارگردان و طراح صحنه و لباس بود. با رشد محبوبیت تماشاخانه ملی‌یس موفق شد شعبده بازان بزرگی را برای اجرای نمایش دعوت کند. علاوه بر این او با نمایش جلوه‌هایی از برف و صاعقه، سایه بازی، نمایش‌های پریان و اتوماتون‌ها بر تنوع اجراهای سالنش افزود.
سال‌های پایانی و فوت

در حدود سال‌های ۱۹۲۸، ژرژ ملی‌یس را در ایستگاه راه‌آهن واقع در موتپارناس یافتند درحالی‌که به فروش شیرینی و آبنبات و اسباب‌بازی اشتغال داشت. ملی‌یس در سال ۱۹۳۷ به دلیل بیماری سرطان بستری شد. دوستان و نزدیکان وفادار ملی‌یس نیازهای مالی و مادی وی و همسر و نوه کوچکش را تا آخرین لحظه عمرش در بیمارستان لئوپولدبلان تهیه کردند. او سرانجام در سال ۱۹۳۸ و در سن هفتاد و هفت سالگی در شهر پاریس رخت از جهان بربست.
فیلم‌شناسی > گزیده فیلم

ملی‌یس صدها فیلم ساخت، لیست زیر شامل نام بعضی از این فیلم هاست:
ورق‌های بازی (۱۸۹۶)
احضار (۱۸۹۶)
ورود یک قطار به ایستگاه ونسن (۱۸۹۶)
خرمنکوب (۱۸۹۶)
اردو (۱۸۹۶)
نجات در رودخانه (۱۹۸۶) (گمشده)
تردستی که ۱۰ کلاه را در ۶۰ ثانیه ظاهر می‌کند (۱۸۹۶) (گمشده)
چکمه قدیمی (۱۸۹۶) (گمشده)
طراح (مجموعه‌فیلم) (۱۸۹۶) (گمشده)
رقص مارگون (۱۸۹۶) (گمشده)
خانم دو وره (رقص انگلیسی) (۱۸۹۶)
آبیاری گل‌ها (۱۸۹۶) (گمشده)
لطیفه شاد (۱۸۹۶) (گمشده)
چسباندن اعلامیه ممنوع (۱۸۹۶)
بانوی ناپیدا (۱۸۹۶)
یک شب وحشتناک (۱۸۹۶)
خانه شیطان (۱۸۹۶) (یکی از اولین فیلم‌های ترسناک تاریخ سینما)
کابوس (۱۸۹۶)
بر روی بام‌ها (۱۸۹۷)
آرایشگر و دهقان (۱۸۹۷)
نبرد دریایی در یونان (۱۸۹۷)
بین کاله و دوور (۱۸۹۷)
دلقک و آدم‌ماشینی (۱۸۹۷) (گمشده)
مهمانسرای جن‌زده (۱۸۹۷)
شعبده کلاه‌بازی دیوانت (۱۸۹۷)
آخرین فشنگ‌ها (۱۹۸۷)
حومه تورناوو (۱۸۹۷)
آزمایشگاه مفیستول (۱۸۹۷)
توهم کیمیاگر (۱۸۹۷)
مسلمان بامزه (۱۸۹۷) (گمشده)
رقص در حرم (۱۸۹۷) (گمشده)
قلعه اشباح (۱۸۹۷) (نسخه بازسازی‌شده فیلم قبلی ملی‌یس، خانه شیطان در سال ۱۸۹۶)
پائولوی دلقک آواز می‌خواند (مجموعه‌فیلم) (۱۸۹۷) (گمشده)
پیگمالیون و گالاتی (۱۸۹۸)
پس از مهمانی رقص (۱۸۹۸) (اولین برهنگی شبیه‌سازی‌شده در سینما)
غواص‌ها بر روی لاشه کشتی زیر آب (۱۸۹۸)
فوت و فن‌های معروف مشت‌زنی (۱۸۹۸)
جادوگر (۱۸۹۸)
چهار کله‌شق (۱۸۹۸)
توهم منجم (۱۸۹۸)
وسوه آنتونی بزرگ (۱۸۹۸)
شوالیه رازآلود (۱۸۹۹)
سرقت مقبره کلئوپاترا (۱۸۹۹) (گمشده)
مسیح بر بروی آب راه می‌رود (۱۸۹۹) (گمشده)
سیندرلا (۱۸۹۹)
احضار ارواح (۱۸۹۹)
یک جادوگر به‌روز (۱۸۹۹)
پرتره اسرارآمیز (۱۸۹۹)
ماجرای دریفوس (مجوعه‌فیلم) (۱۸۹۹)
شاه‌داماد دیلما (۱۸۹۹) (گمشده)
ستون آتش (۱۸۹۹)
افزایش و کاهش (۱۹۰۰)
ژان دارک (۱۹۰۰)
شیطان در صومعه (۱۹۰۰)
بدبیاری‌های یک جهانگرد (۱۹۰۰)
ارکست تک‌نفره (۱۹۰۰)
تشکر مخاطبین (۱۹۰۰) (گمشده)
مردی با سر لاستیکی (۱۹۰۱)
ریش‌آبی (۱۹۰۱)
سفر به ماه (۱۹۰۲)
سفرهای گالیور در میان لیلیپوتی‌ها و غول‌ها (۱۹۰۲)
رابینسون کروزوئه (۱۹۰۲)
بدبختی هرگز به‌تنهایی نمی‌آید (۱۹۰۳)
مهمانخانه‌ای که مردی در آن نمی‌خوابد (۱۹۰۳)
هیولا (۱۹۰۳)
شعله سحرآمیز (۱۹۰۳)
فاوست در جهنم (۱۹۰۳)
مجیک لنترن (۱۹۰۳)
قلمرو پریان (۱۹۰۳)
آرایشگر شهر سِویل (۱۹۰۴) (گمشده)
پری دریایی (۱۹۰۴)
سفر غیرممکن (۱۹۰۴)
فرشته کریسمس (۱۹۰۴)
جن سیاه (۱۹۰۵)
قصر شب‌های عربی (۱۹۰۵)
از پاریس تا مونت کارلو (۱۹۰۵)
زیر دریا (۱۹۰۷)
انسانیت در دوران مختلف (۱۹۰۸) (گمشده)
خیالات بارون مانچهاوزن (۱۹۱۱)
قرض شرف ارباب (۱۹۱۱)
تسخیر قطب (۱۹۱۲)
سیندرلا یا دمپایی شیشه‌ای (۱۹۱۲)
شوالیه برف‌ها (۱۹۱۲)
سفر خانواده بوریکون (۱۹۱۲)
فتح لهستان (۱۹۱۲)
شبح کوهستان سولفر (۱۹۱۲)
داستان زندانی (۱۹۱۲)
فیلم‌شناسی > نسخه‌های ویدئویی موجود

با توجه به عوامل مختلف، در حال حاضر تقریباً تنها ۲۰۰ فیلم از مجموع ۵۳۱ فیلم ملی‌یس وجود دارد. ملی‌یس خود بخشی از نگاتیوهای فیلم‌هایش را از بین برد، بخشی از فیلم‌های او را ارتش فرانسه مصادره کرد و بخش بسیار بزرگی از فیلم‌ها هم به صورت طبیعی در گذر زمان از بین رفتند. طی سال‌ها نمونه‌هایی از فیلم‌های نایاب او پیدا شده‌است اما بزرگ‌ترین مرجع فیلم‌های ملی‌یس، کتابخانه کنگره آمریکا است. در سال ۱۹۰۲ گاستون ملی‌یس، برادر ژرژ که شعبه کمپانی استار فیلم در آمریکا تأسیس می‌کرد از تک تک فریم‌های فیلم‌های کمپانی استار فیلم چاپ گرفته بود. هدف او کمک به حفظ کپی رایت محصولات بود.
ژرژ ملی‌یس: اولین جادوگر سینما (۵-دی وی دی، مجموعه ۱۷۳ فیلم)
ژرژ ملی‌یس، دوباره!: کشف‌های جدید ۱۸۹۶–۱۹۱۱ (۲۶ فیلم پیوست به مجموعه فوق)
فیلم‌های ژرژ ملی‌یس
دزدی قطار و دیگر آثار اولیه
ملی‌یس اعجاب‌انگیز
ملی‌یس جادوگر سینما
خاطرات من
پیشگامان سینمای فرانسه، سری اول
سفر به ماه
در فرهنگ عامه

به آثار و زندگی ملی‌یس بارها در فیلم، تلویزیون و ادبیات اشاره شده‌است:
در سال ۱۹۵۲ در فیلم ملی‌یس بزرگ، زندگی ژرژ ملی‌یس در یک بیودراما به کارگردانی ژرژ فرانژو حکایت می‌شود. در این فیلم آندره ملی‌یس ایفاگر نقش پدرش است.
در آغاز فیلم دور دنیا در هشتاد روز (۱۹۵۶)، بخش‌هایی از فیلم سفر به ماه پخش شد.
فیلم ۱۹۶۷ ژان لوک گدار به نام چینی‌ها، کاراکتر گیوم (با بازی ژان-پیر لئو) در یک سخنرانی در باب اتفاقات حال حاضر در سینمای فرانسه دربارهٔ مبتکر واقعی فیلمسازی فرانسوی بحث می‌کند: برادران لومیر یا ملی‌یس؟ گیوم استدلال می‌کند که ملی‌یس مبتکر واقعی سنت فیلمسازی حال حاضر سینمای فرانسه بود.
در ساخت موزیک ویدئو بهشت برای همه (۱۹۹۵)کوئین، از بخش‌هایی از فیلم‌های سفر به ماه و سفر غیرممکن استفاده شد.
موزیک ویدئو امشب، امشب گروه اسمشینگ پامپکینز است به یاد به ملی‌یس و فیلم سفر به ماه او ساخته شده‌است. این موزیک ویدئو یکی از بزرگ‌ترین موزیک ویدئوهای تمام دورانها شناخته می‌شود.
در آخرین قسمت از مینی سریال شبکه اچ بی او به نام از زمین به ماه، چکی کارژو در نقش ملی‌یس ظاهر شد.
نقش ملی‌یس در تاریخ سینما الهام بخش برایان سلزنیک در رمان مصور اختراع هوگو کاباره بود. مارتین اسکورسیزی در سال ۲۰۱۱ فیلم هوگو
را با اقتباس از این کتاب ساخت. در این اثر بن کینگزلی در نقش ملی‌یس ظاهر شد.
اجرای کیتی پری در مراسم جایزه موسیقی بیلبورد ۲۰۱۲ بر اساس سفر به ماه ملی‌یس طراحی شده بود.
پلاک معرف محل تولد ژرژ ملی‌یس
ملی‌یس، روی صحنه در تماشاخانه روبرت هودین (استار فیلم ۸۰, ۱۸۹۶)
صحنه‌ای از ارکست تک‌نفره
ملی‌یس، یک شب وحشتناک (استار فیلم ۲۶، ۱۸۹۶)
ملی‌یس، رؤیای ستاره‌شناس (استار فیلم ۱۶۰–۱۶۲، ۱۸۹۸)
ملی‌یس، بعد از رقص (استار فیلم ۱۲۸, ۱۸۹۷)
ملی‌یس در استودیوی خودش در مونتروی
صحنه‌ای از فیلم تسخیر قطب (۱۹۱۲)
ژرژ ملی‌یس در سال ۱۹۳۸
سفر به ماه، ملی‌یس
ترز بیورک

| اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی |
| --- | --- | --- | --- |
نام کامل:  Therese Björk
زادروز:  ۱۵ سپتامبر ۱۹۸۱ ‏(۴۳ سال)
زادگاه:  سوئد
قد:  163cm
پست:  هافبک
اطلاعات باشگاهی: اطلاعات باشگاهی
باشگاه کنونی:  Bergdalens IK
شمارهٔ پیراهن:  ۵
باشگاه‌های حرفه‌ای*: باشگاه‌های حرفه‌ای*
| سال‌ها |  باشگاه‌ها |  بازی† |  (گل)† |
| ۲۰۰۹–۲۰۱۴ |  Kristianstads DFF |  ۱۱۳ |  (۳) |
| ۲۰۱۵–۲۰۱۶ |  Vittsjö GIK |  ۲۸ |  (۱) |
| ۲۰۱۷ |  Glimåkra IF |   |   |
| ۲۰۱۷–۲۰۱۸ |  Apollon Ladies F.C. |   |   |
| ۲۰۱۸– |  Bergdalens IK |   |   |
 تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است و آمار به روز شده در تاریخ ۲۳ مه ۲۰۱۶. :  تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است و آمار به روز شده در تاریخ ۲۳ مه ۲۰۱۶. 
ترز بیورک (انگلیسی: Therese Björk؛ زادهٔ ۱۵ سپتامبر ۱۹۸۱) بازیکن فوتبال اهل سوئد است.
کاکایی کوچک

| کاکایی کوچک | کاکایی کوچک |
| --- | --- |
کاکایی کوچک، Hydrocoloeus minutus: کاکایی کوچک، Hydrocoloeus minutus
وضعیت حفاظت: وضعیت حفاظت
 کمترین نگرانی  (IUCN 3.1):  کمترین نگرانی  (IUCN 3.1)
رده‌بندی علمی: رده‌بندی علمی
فرمانرو:: جانوران
شاخه:: طنابداران
رده:: پرنده
راسته:: سلیم‌سانان
تیره:: مرغ نوروزی
سرده:: Hydrocoloeus
گونه:: H. minutus
نام دوبخشی: نام دوبخشی
Hydrocoloeus minutus : Hydrocoloeus minutus 
Hydrocoloeus minutus
کاکایی کوچک (نام علمی: Hydrocoloeus minutus) نام یک گونه از تیره مرغ نوروزی است.
نوکیا لومیا ۸۳۰

| 0 | 1 |
| --- | --- |
لومیا ۸۳۰: لومیا ۸۳۰
برند: مایکروسافت
سازنده: نوکیا
سری: لومیا
رونمایی: ۴ سپتامبر ۲۰۱۴
ابعاد: ۱۳۹٫۴ در ۷۰٫۷ در ۸٫۵ میلی‌متر
وزن: ۱۵۰ گرم
سیستم‌عامل: ویندوز فون ۸٫۱٫۱
CPU: اسنپدرگن ۴۰۰
حافظه داخلی: ۱۶ گیگابایت
باتری: ۲۲۲۰ میلی آمپر
نمایشگر: ۵ اینچ
دوربین پشت: ۱۰ مگاپیکسل
رنگ‌بندی: سبز نارنجی خاکستری سفید
لومیا ۸۳۰ تلفن همراه هوشمندی است که مایکروسافت در ۴ سپتامبر ۲۰۱۴، و در نمایشگاه IFA آن را معرفی کرد. این دستگاه شباهت زیادی به لومیا ۹۳۰ دارد.
قاب این اسمارت فون (دور اسمارتفون) از آلومینیوم و بدنه آن از جنس پلی کربنات می‌باشد. همچنین این اسمارتفون از ضخامت ۸٫۵ میلی‌متری بهره می‌برد. همچنین این دستگاه به صفحه نمایشی ۵ اینچی مجهز است که رزلوشن ۱۲۸۰ در ۷۲۰ را دارد و محافظ گوریلا گلس ۳ می‌باشد که کمی انحنا دارد. وزن این اسمارت فون هم ۱۵۰ گرم است. رنگ بندی این دستگاه هم به زیبایی آن کمک کرده‌است. این دستگاه در چهار رنگ سبز و نارنجی و خاکستری و سفید عرضه می‌شود.
دوربین این اسمارت فون، ۱۰ مگاپیکسلی و PureView می‌باشد که به‌خوبی لومیا ۹۳۰ و لومیا ۱۰۲۰ است. همچنین از نرم‌افزار کاربردی لومیا کمرا رونمایی شد که از قابلیت عکسبرداری سریع‌تر و بهتر برخوردار است. همچنین در دوربین این دستگاه قابلیتی شبیه به HDR قرار داده شده که حدوداً بهتر عمل می‌کند. این دوربین مجهز به لنز زایس و لرزش‌گیر است که به همراه فیلمبرداری 1080p و تمام اچ‌دی و سرعت ۳۰ فریم بر ثانیه، لذت تصویر و فیلم برداری را برای شما دوچندان می‌کند.
سیستم‌عامل این دستگاه آخرین نسخه ویندوزفون (۸٫۱٫۱) به همراه آخرین آپدیت آن یعنی Lumia Denim می‌باشد.
این دستگاه دارای ۱۶ گیگابایت حافظه و ۱۵ گیگابایت حافظه ابری در وان درایو مایکروسافت می‌باشد که می‌توان آن را به یک کارت حافظه تا ۱۲۸ گیگابایت مزین نمود. همچنین این دستگاه از یک گیگابایت رم و پردازنده اسنپدراگون ۴۰۰ و با قدرت ۱٫۲ گیگاهرتز بهره می‌برد که برای یک دستگاه ویندوزفونی مناسب است. نیروی این اسمارت فون را یک باتری ۲۲۲۰ میلی آمپری تأمین خواهد کرد.
قیمت این دستگاه در زمان عرضه ۳۳۰ یورو قیمت گذاری شده بود.
نوکیا لومیا ۸۰۰

| 0 | 1 |
| --- | --- |
سازنده: نوکیا
سری: Lumia
رونمایی: اکتبر ۲۰۱۱
ابعاد: ۱۲٬۱×۶۱٬۲×۱۱۶٬۵ میلی‌متر
وزن: ۱۴۲ گرم
سیستم‌عامل: ویندوز فون ۷٬۵ (Mango)
CPU: ۱٬۴ گیگاهرتز
حافظه موقت (RAM): ۵۱۲ مگابایت
حافظه داخلی: ۱۶ گیگابایت
نمایشگر: AMOLED، لمسی خازنی، ۳٬۷ اینچ، ۴۸۰×۸۰۰ پیکسل با قابلیت لمس چندگانه
دوربین پشت: ۸ مگاپیکسل، فوکوس خودکار و فلاش LED دوگانه، ژئوتگینگ، فیلمبرداری ۷۲۰پی
رسانه: MP3, MP4, WAV, WMA, WMV, H.264
اتصال: بلوتوث نسخه ۲٬۱ + A2DP وای-فای
نوکیا لومیا ۸۰۰ (به انگلیسی: Nokia Lumia 800) تلفن همراه هوشمند تولیدشده به‌وسیلهٔ شرکت نوکیا می‌باشد که در اکتبر ۲۰۱۱ رونمایی و در نوامبر ۲۰۱۱ عرضه گردید. این تلفن هوشمند بر خلاف تلفن‌های هوشمند پیشین عرضه‌شده توسط نوکیا که دارای سیستم‌عامل سیمبیان هستند از سیستم‌عامل ویندوز فون ۷٬۵ شرکت مایکروسافت استفاده می‌کند.
بنیادگرایی

بنیادگرایی یا فاندامنتالیسم (به انگلیسی: Fundamentalism) به‌طور جوهری به معنای محور قرار دادن مفاهیم حداکثری دین یا یک ایدئولوژی در تمام شئون اندیشه و سبک زندگی است. در مطالعه همسنجشی ادیان، منظور از بنیادگرایی چندین برداشت متفاوت از تفکّر و عمل دینی است، از طریق تفسیر تحت‌الّفظی متون دینی همانند انجیل یا قرآن و همین‌طور گاهی نهضت‌های ضدمدرنیست در ادیان گوناگون است.
بسته به زمینه، برچسب «بنیادگرایی» می‌تواند یک توصیف تحقیرآمیز باشد نه یک خصلت خنثی، مشابه روش‌هایی که دیدگاه‌های سیاسی را «راست» یا «چپ» می‌نامند می‌تواند دلالت منفی داشته باشد.
بنیادگرایی یک پدیدهٔ تاریخی است، که صفت بارز آن مقاوت بر سر اصول در قلب فرهنگ است، حتی در جایی که ممکن است فرهنگ به ظاهر تحت تأثیر دین پیروان آن فرهنگ باشد. این اصطلاح همچنین می‌تواند به‌طور خاص به این باور شخص گفته شود که فهم او از متون دین، علیٰ رغم هر امر دیگر و مدّعیّات دانشمندان در مورد تناقضات احتمالی، بدون اشتباه و در طول تاریخ همواره درست بوده‌است.
نکات کلّی

بنیادگرایی، آن گونه که امروزه به کار برده می‌شود، صرفاً یک اصطلاح تازه به وجود آمده‌است که تا حدّ زیادی به بافت‌های تاریخی و فرهنگی پروتستانیسم (به عنوان مثال جدال بین بنیادگرایان و نوگرایان در کلیسای پرسبای‌ترین) در سال‌های دههٔ ۱۹۲۰ ایالات متحدّه مرتبط می‌شود. از آن زمان به بعد این اصطلاح به کشورهای دیگر 'صادر' شده و در مورد ادیان مختلفی از جمله بودائیسم، یهودیت و اسلام به کار برده شده‌است. نباید بنیادگرایی را با نهضت احیاگران که قدمت خیلی بیش‌تری دارد و صرفاً خاصّ آمریکای قرن بیستم نیست، اشتباه بگیریم.
این واژه برای بار نخست در جنبشی اعتراضی، علیه گرایش‌های «عصری سازی» در درون شاخهٔ پروتستانیسم ایالات متحدهٔ آمریکا در اواسط سدهٔ ۱۹ میلادی به کار رفت. واژهٔ بنیادگرایی به وسیلهٔ سلسله مقالاتی که در آغاز سدهٔ ۱۹ در آمریکا تحت عنوان «The Fundamentals of Truth» (بنیادهای حقیقت) نشر گردید، پدیدار شد و ضدّ یزدان‌شناسی نوین بود.
بسیاری از گروهایی که از آن‌ها به عنوان بنیادگرا یاد می‌شود غالباً به خاطر معانی ضمنی منفی‌ای که این اصطلاح دارد و همین‌طور به دلیل این که آن‌ها را با بعضی گروه‌های مخالف در یک دسته قرار می‌دهد، نمی‌خواهند این اصطلاح در مورد آن‌ها به کار برده شود.[نیازمند منبع]
اعتراضات در مورد استفاده از این اصطلاح

بنیادگرایان مسیحی، که هنگام به کار بردن این اصطلاح در مورد آن‌ها عموماً آن را مثبت می‌دانند، غالباً نسبت به قراردادن آن‌ها با گروه‌های اسلامی در یک مقوله واحد اعتراض می‌کنند. آن‌ها احساس می‌کنند که خصوصیاتی که بر تعریف جدید استوارند به اشتباه از سوی منتقدان به بنیادگرایان مسیحی نسبت داده می‌شود. با این حال هنگامی اصطلاح بنیادگرا صرفاً برای توصیف گروه‌های مسیحی به کار می‌رود اعتراضی نیست، اعتراضات نسبت به اصطلاح بنیادگرایان مسلمان از شدت خیلی کمتری برخوردار است. این اصطلاح همچنین در مورد آندسته از مسیحیان پروتستان که مخالف کاتولیسیزم هستند بکار رفته‌است.
بسیاری از مسلمانان نسبت به بکاربردن این اصطلاح در مورد گره‌های اسلامگرا شدیداً اعتراض دارند، چراکه همه مسلمانان به بی خطایی مطلق قرآن ایمان دارند، و نویسندگان غربی از اصطلاح بنیادگرا تنها در مورد گروه‌های افراط گرا استفاده می‌کنند. به علاوه، بسیاری از مسلمانان شدیداً مخالف این هستند که با بنیادگرایان مسیحی که دینشان از دید آن‌ها نادرست است در یک گروه قرار داده شوند. گروه‌های اسلامگرا، برعکس گروه‌های بنیادگرای مسیحی، اصطلاح بنیادگرا را در مورد خود بکار نمی‌برند. با این حال، در دنیای اسلام، وهابیها کاملاً بنیادگرا تلقی می‌شوند؛ گروه‌های شیعه که در دنیای غرب بنیادگرا محسوب می‌شوند در جهان اسلام اینگونه تلقی نمی‌شوند.
آسوشیتد پرس در کتاب AP Stylebook توصیه می‌کند که اصطلاح بنیادگرا در مورد گروه‌هایی که آن را در مورد خود قبول ندارند به کار برده نشود. این در کل به این معنی است که بعضی گروه‌های مسیحی را می‌توان بنیادگرا خواند، اما در مورد گروه‌های اسلامگرا این صدق نمی‌کند. با این حال، خبر نویسان در سطح جهانی از این توصیه پیروی نمی‌کنند.[نیازمند منبع]
اعتقادات پایه بنیادگرایان دینی

از دید بنیادگرایان دینی، کتاب مقدس کلام موثق و مستقیم خداوند تلقی می‌شود. باورهای بنیادگرایانه بر این دو اصل که خدا اراده خود را دقیقاً برای پیامبرانش بیان کرده، و اینکه پیروان نمونه ثبت شده قابل اعتماد و کاملی از آن وحی را در اختیار دارند استوار است.
از آنجایی که کتاب مقدس کلام خدا تلقی می‌شود، بنیادگرایان بر این باورند که هیچ انسانی حق تغییر دادن یا مخالفت با آن را ندارد. با این حال در درون آن نیز، تفاوت‌های زیادی بین بنیادگرایان مختلف وجود دارد به عنوان مثال، بنیادگرایان مسیحی قلباً به آزادی اراده معتقدند، یعنی هر انسانی آزاد است که تصمیمات دلخواهش را بگیرد، اما مسوول عواقب آن نیز خواهد بود جذابیت ایب دیدگاه در سادگی آن است: هر کسی می‌تواند آنچه را که دوست دارد و تا جایی که توانایی دارد انجام دهد، اما خداوند آنهایی را که بدون ندامت («تصمیم بر دوری از گناه») نافرمانی می‌کنند به پای میز عدالت می‌کشد. این امر در فرمانهای مسیح در کتاب عهد جدید در مورد اشکال انتقام به روشنی توضیح داده شده (خداوند خود می‌گوید، انتقام از آن من است). اعتقاد یهودیان نیز به همی صورت است، منتها آن‌ها معتقد نیستند که انتقام گرفتن گناه است. تأکید بنیادگرایان بر پیروی مطلق از قوانین دینی ممکن است به نوعی اتهام (قانونمندی افراطی دینی/قانونمندی افراطی در کنار تمایزگرایی در تفسیر باورهای فراطبیعتی منجر شود.[نیازمند منبع]
اعتقادات پایه بنیادگرایان دینی > بنیادگرایی پروتستانی

این بنیادگرایی در امر یکا به ظهور رسید. اندیشه‌های آن‌ها در کتاب ۱۰ جلدی ایکه زیر عنوان The Fundamentals.
(بنیادها) در بین ساهای ۱۹۱۰ تا ۱۹۱۵ به‌وسیلهٔ دو برادر سرمایه‌دار نشر گردید، بازتاب یافت. درین کتاب متن‌هایی گنجانیده شده که در آغاز سدهٔ بیست به‌وسیله یزدان شناسان محافظه کار کلیسای انجیلی نوشته شده بود.
اعتقادات پایه بنیادگرایان دینی > بنیادگرایی بودایی

معمولاً پهنای معنوی دین بودایی با بنیادگرایی سازگار نیست. با آنکه در این دین نیز گرایشی در سمت انشعاب دیده می‌شود اما در کل، انسان‌ها از دیدگاه این دین می‌توانند مفاهمه کنند و در برابر یکدیگر آشتی‌پذیر باشند. بنیادگرایان این دین در بین محافظه کاران غربی ظهور کرده‌اند.
بخشی از پیروان مکتب نیچیرن مانند جنبش سوکا گاکای در ژاپن از ردیف آنهاست.[نیازمند منبع]
اعتقادات پایه بنیادگرایان دینی > بنیادگرایی یهودی

طرفداران بیشتر فرقه‌های یهودی بر این باورند که تنخ (کتاب مقدس یهودیان) را نمی‌توان تحت‌الفظی یا مستقل فهمید، بلکه لازم است آن را در کنار متون دیگری که به تورات شفاهی معروف است تفسیر کرد؛ این متون دیگر در میشنا، تلمود، گمارا و میدراش گنجانده شده‌است. در حالی که تنخ به صورت تحت‌الفظی تفسیر نمی‌شود، یهودیت ارتدکس به خود متن به عنوان کتابی آسمانی و بی خطا که ذاتاً بدون تغییر منتقل شده نگاه نمی‌کند، و اهمیت زیادی به کلمات و حروف خاص تورات می‌دهد. همچنین پیروان یهودیت ارتدکس، به ویژه یهودیت حریدی، بر این باورند که میشنا، تلمود و میدراش اگر به لحاظ جمله‌بندی و انتخاب کلمات آسمانی و بی خطا نباشد از لحاظ محتوا و معنی آسمانی و بی خطا است. یهودیان حسیدی غالباً این بی خطایی را به تفسیر خاخام خود از منابع سنتی حقیقت نسبت می‌دهند. از طرف دیگر یهودیان قرائی به گفته خودشان فرقه‌ای از یهودیت هستند که اعتبار سنت مابعد کتاب مقدس را که در تلمود و آثار خاخامی بعدی گنجانده شده به رسمیت نمی‌شناسند.[نیازمند منبع]
اعتقادات پایه بنیادگرایان دینی > بنیادگرایی اسلامی

مقالهٔ اصلی: بنیادگرایی اسلامی
بنیادگرایی اسلامی به معنای پایبندی بر اصول بنیادین اسلام است. پیشینهٔ بنیادگرایی اسلامی به سید جمال الدین اسدآبادی و پس از آن جنبش اخوان المسلمین مصر به‌وسیله حسن البنا و سیدقطب و محمد قطب و دیگران که در آنزمان به‌وسیله حکام مصر شدیداً سرکوب شدند، بازمی‌گردد، که بیش‌تر شکل مبارزه با استعمار را داشت.
برداشتی که امروزه بیش‌تر در جوامع مسلمان رواج دارد، باورهای مسلمانان سنتی‌ای را شامل می‌شود که خود را به تفسیرهای تحت‌الفظی از متون مقدسشان، قرآن و حدیث محدود می‌کنند. این دیدگاه ممکن است توصیف‌کننده دیدگاه‌های دینی خاص افراد باشد و هیچ ارتباطی با گروه‌های بزرگتر اجتماعی نداشته باشد. این دیدگاه توصیف‌کننده جنبش‌های مذهبی و احزاب سیاسی متعدد در جوامع مسلمان است.
برداشتی که در غرب از «بنیادگرایی اسلامی» وجود دارد برای توصیف افراد و گروه‌های مسلمانی به کار می‌رود که از اسلامگرایی، یعنی یک ایدئولوژی سیاسی که خواستار جایگزینی قوانین سکولار دولتی با قوانین اسلامی است حمایت می‌کنند. نمونه «رادیکال» این اسلامگرایان ممکن است از سرنگون کردن خشونت‌آمیز دولت‌های سکولار، یا حتی تروریسم اسلامی حمایت کند[نیازمند منبع].
جمعیت انقلابی زنان افغانستان (راوا) بنیادگرایی اسلامی در افغانستان را چنین تعریف کرده‌است: «از نظر ما بنیادگرایی اسلامی صاف و ساده عبارتست از: وابستگی به قدرت‌های خارجی + ارتجاع + تروریسم + جهالت + زن ستیزی + ضد دموکراسی + هروئین سالاری»
روزنامه انگلیسی ایندیپندنت در مقاله‌ای بقلم کاترین براون از استاتید پژوهش‌های اسلامی در دانشگاه بیرمنگام می‌نویسد: بنیادگرایان به همین صورت فعلی از مادر زاده نشده‌اند بلکه عوامل زیادی از جمله آسیب‌هایی که دیده‌اند یا تبعیض‌هایی که در مورد آن‌ها اعمال شده در ایجاد این تفکر در آن‌ها تأثیر داشته‌است. همچنین شرایط اقتصادی و اجتماعی یا علت‌های دیگری می‌تواند در این سمت‌گیری آن‌ها مؤثر بوده باشد.
اعتقادات پایه بنیادگرایان دینی > بنیادگرایی مورمنی

بنیادگرایی مورمنی یک جنبش محافظه کارانه از مورمنیسم است که به چیزی باور دارد و عمل می‌کند که پیروانش آن را جنبه‌های بنیادگرایانه مورمنیسم می‌دانند. غالباً، بنیادگرایی مورمنی نشان دهنده نوعی اجتناب از مورمنیسمی است که کلیسای عیسوی قدیسان اخیر (کلیسای ال دی اس) عملاً از آن پیروی می‌کند، و همین‌طور نشان دهنده بازگشت به اصول اعتقادی و عملی ای است که پیروان آن معتقدند کلیسای ال دی اس به اشتباه ترک کرده‌است، مانند ازدواج جمعی، قانون تقدیس، آدم- مورمنیسم، دیه خون، کشیشی پدرسالارانه، عناصر مراسم مورمنی موهبت، و غالباً محروم کردن سیاهان از مقام کشیش مورمن. ه بنیادگرایان مورمن فرقه‌های متعددی تشکیل داده‌اند، که بسیاری از آن‌ها جوامعی کوچک، یکپارچه، و منزوی در مناطق غرب ایالات متحده ایجاد کرده‌اند.[نیازمند منبع]
اعتقادات پایه بنیادگرایان دینی > بنیادگرایی ادیان غیر ابراهیمی

بعضی چنین استدلال می‌کنند که ایده مذهبی بنیادگرایی به «ادیان ابراهیمی» محدود می‌شود، و این پدیده را به‌طور خاصی به ادیان مبتنی بر وحی ربط داده‌اند. با این حال جواب سؤال «بنیادگرا کیست؟» این است که بستگی به دید افراد دارد. غیرعادی نیست اگر عیبجویان لقب "بنیادگراً را به ویکان‌ها یا عملاً به هر چیز دینی دیگری نسبت دهند، یاین بیشتر نشان دهنده یک دیدگاه است تا یک توصیف شخصی از خود یا یک اصل اعتقادی.
فرقه ژاپنی نیچیرن از دین بودیسم، که بر این باورند اشکال و فرقه‌های دیگر بوداییسم رافضی و بدعت گذار هستند، نیز گاهی بنیادگرا خوانده می‌شوند البته، بودیسم نیچیرن تا حدودی از شینتو و عرق شدید ملی‌گرایانه متأثر است که همین باعث می‌شود به معنای واقعی کلمه بنیادگرا تلقی نشود.[نیازمند منبع]