stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
برنج
کشت برنج > شرایط محیطی > آب

آب مورد نیاز برنج از سایر غلات بیشتر است. هشتاد درصد آب مورد نیاز محصول برنج تولید شده در جهان به ویژه در نقاط استوایی، از آب باران تأمین می‌گردد. ۲۰ درصد باقی‌مانده را از آب رودخانه و آب چاه تأمین می‌نمایند. نتایج به دست آمده نشان داده که اگر دمای آب کمتر از ۱۹ درجه سانتی‌گراد باشد، زمان رسیدن دانه به تأخیر می‌افتد. اگر هم از ۳۰ درجه بیشتر باشد، گسترش ریشه و میزان عملکرد گیاه برنج به دلیل محدود بودن اکسیژن موجود در آب، کم می‌شود و بازدهی گیاه کاهش می‌یابد.
طبق اعلام مجری طرح سامانه‌‌‌‌‌‌های نوین آبیاری وزارت جهاد کشاورزی، سطح زیرکشت برنج در ایران ۶۰۰‌هزار هکتار بوده و حدود ۹ تا ۱۰‌میلیارد مترمکعب، کل آب مورد‌نیاز تولید برنج است. با لحاظ تولید متوسط ۲میلیون تن برنج در سال، راندمان برداشت در هر هکتار به میزان ۳.۳ تن و مصرف قابل توجه آب بین ۴۵۰۰ تا ۵۰۰۰ لیتر به ازای تولید یک کیلوگرم برنج قابل محاسبه است.
کشت برنج > شرایط محیطی > خاک

برنج در خاک‌های مختلف، از فقیر تا غنی که تنها آب مورد نیاز گیاه تأمین باشد به عمل می‌آید. البته مقدار آب مصرفی در خاک‌های سبک بیش از خاک‌های سنگین است. مناسب‌ترین خاک برای کشت برنج، خاک رسی با لایه غیرقابل نفوذ در عمق ۵۰ تا ۱۵۰ سانتی‌متری و همراه با مقدار زیادی مواد آلی است. برنج اصولاً نسبت به شوری خاک و شوری آب مقاوم است. در صورتی که آب کافی برای شستشوی نمک خاک وجود داشته باشد، می‌توان از برنج برای اصلاح خاک‌های شور استفاده نمود.[نیازمند منبع]
ولیکا روجیشکا

Village در 23x15px|border |alt=|link= جمهوری صرب, 23x15px|border |alt=|link= بوسنی و هرزگوین
| Velika Rujiška | Velika Rujiška |
| --- | --- |
Village: Village
ماهیت:  جمهوری صرب
Municipality: Novi Grad
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (CET)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (CEST)
ولیکا روجیشکا (به لاتین: Velika Rujiška) یک منطقهٔ مسکونی در بوسنی و هرزگوین است که در جمهوری صرب بوسنی واقع شده‌است.
واهاگنادزور

مکان در 23x15px|border |alt=|link= ارمنستان
| واهاگنادزور Վահագնաձոր | واهاگنادزور Վահագնաձոր |
| --- | --- |
قلعه سیسی: قلعه سیسی
واهاگنادزورموقعیت روی نقشه ارمنستانواهاگنادزورموقعیت روی نقشه استان لوری: واهاگنادزورموقعیت روی نقشه ارمنستانواهاگنادزورموقعیت روی نقشه استان لوری
مختصات: ۴۱°۰۵′ شمالی ۴۴°۲۴′ شرقی﻿ / ﻿۴۱٫۰۸۳°شمالی ۴۴٫۴۰۰°شرقی﻿ / 41.083; 44.400: مختصات: ۴۱°۰۵′ شمالی ۴۴°۲۴′ شرقی﻿ / ﻿۴۱٫۰۸۳°شمالی ۴۴٫۴۰۰°شرقی﻿ / 41.083; 44.400
استان: لوری
جمعیت (۲۰۰۱): جمعیت (۲۰۰۱)
 • کل: ۳۶۸
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۴ (AMT)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۵ (AMST)
کد منطقه: ؟؟؟ (۳۷۴)
واهاگنادزور (به ارمنی: Վահագնաձոր) یک روستا در ارمنستان است که در استان لوری واقع شده‌است.  در  کیلومتری شمال وانادزور، مرکز استان لوری واقع شده است.
خصوصیات

واهاگنادزور ۳۶۸ نفر 
جمعیت دارد و در ارتفاع  متر بالاتر از سطح دریا قرار گرفته است.
کاراپله کالویزیو

مکان
| کاراپله کالویزیو | کاراپله کالویزیو |
| --- | --- |
کومونه: کومونه
Comune di Carapelle Calvisio: Comune di Carapelle Calvisio
ناحیه: آبروتزو
استان / شهرستان: لاکویلا (AQ)
حکومت: حکومت
 • شهردار: Domenico Di Cesare
مساحت: مساحت
 • کل: ۱۴٫۳۹ کیلومتر مربع (۵٫۵۶ مایل مربع)
ارتفاع: ۹۱۰ متر (۲۹۹۰ فوت)
جمعیت (1 January 2007): جمعیت (1 January 2007)
 • کل: ۹۴
 • تراکم: ۶٫۵/کیلومتر مربع (۱۷/مایل مربع)
اهلیت‌نام: 31 December 2010
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانه)
کد پستی: 67020
پیش‌شماره تلفن: 0862
قدیس پشتیبان: San Pancrazio martire
روز قدیس: 12 May
کاراپله کالویزیو (به ایتالیایی: Carapelle Calvisio) یک کومونه در ایتالیا است که در استان لاکویلا واقع شده‌است.
خصوصیات

کاراپله کالویزیو ۱۴٫۳۹ کیلومترمربع مساحت و ۹۴ نفر جمعیت دارد و ۹۱۰ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
تان‌های، فو تان

Commune and village در 23x15px|border |alt=|link= ویتنام
| Tân Hải, Phú Tân | Tân Hải, Phú Tân |
| --- | --- |
Commune and village: Commune and village
Province: استان کا مائو
District: Phú Tân District
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۷ (یوتی‌سی ۷:۰۰+)
تان‌های، فو تان (به لاتین: Tân Hải, Phú Tân) یک منطقهٔ مسکونی در ویتنام است که در استان کا مائو واقع شده‌است.
عفو شورشیان حمله ۶ ژانویه به ساختمان کنگره ایالات متحده آمریکا

ترامپ پس از امضا دستور بخشش شورشیان
در ۲۰ ژانویه ۲۰۲۵، در اولین روز از دوره دوم ریاست‌جمهوری‌اش، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، اعلامیه‌ای صادر کرد که به حدود ۱٬۵۰۰ نفر که به اتهامات مرتبط با حمله ۶ ژانویه به کاخ کنگره ایالات متحده محکوم شده بودند، عفو اعطا کرد. این حمله در نزدیکی پایان دوره اول ریاست‌جمهوری او رخ داده بود. در ۲۰ ژانویه ۲۰۲۵، ترامپ اعلامیه‌ای با عنوان «اعطای عفو و تخفیف مجازات برای جرائم خاص مرتبط با رویدادهای ۶ ژانویه ۲۰۲۱ در یا نزدیک به کاخ کنگره ایالات متحده» صادر کرد. این اعلامیه، رسیدگی‌های قضایی قبلی را به عنوان «بی‌عدالتی بزرگ ملی» علیه مردم آمریکا توصیف کرد و عفوها را به عنوان آغاز «فرآیند آشتی ملی» معرفی نمود. دو منبع داخلی اعلام کردند که ترامپ تصمیم به اعطای عفو عمومی را در «لحظات آخر» و تنها چند روز قبل از مراسم تحلیف گرفته بود، و یکی از مشاوران نقل کرد که ترامپ گفته بود: «بی‌خیال، همه‌شان را آزاد کنید».
کارمندان وزارت دادگستری و حقوقدانان، این عفوها را استفاده‌ای بی‌سابقه و خطرناک از اختیار عفو دانستند که باعث تمسخر اجرای قانون فدرال، کار آنها و سیستم قضایی ایالات متحده شده است. یک مقام ارشد ناشناس در وزارت دادگستری این عفوها را سیگنالی برای تشویق خشونت‌های سیاسی خواند و گفت که این اقدام نشان می‌دهد هیچ‌یک از اعمال انجام‌شده در جریان حمله ۶ ژانویه اشتباه نبوده است. این مقام همچنین عفوها را بخشی از یک کمپین انتقام‌جویی شخصی توصیف کرد.
باکلان نیوزیلندی

| باکلان نیوزیلندی | باکلان نیوزیلندی |
| --- | --- |
باکلان نیوزیلندی، Phalacrocorax carunculatus: باکلان نیوزیلندی، Phalacrocorax carunculatus
وضعیت حفاظت: وضعیت حفاظت
 آسیب‌پذیر  (IUCN 3.1):  آسیب‌پذیر  (IUCN 3.1)
رده‌بندی علمی: رده‌بندی علمی
فرمانرو:: جانوران
شاخه:: طنابداران
رده:: پرندگان
تیره:: باکلانان
سرده:: باکلان‌های سیاه
گونه:: P. carunculatus
نام دوبخشی: نام دوبخشی
Phalacrocorax carunculatus : Phalacrocorax carunculatus 
باکلان نیوزیلندی، باکلان رخ‌زبر یا باکلان شاهی (نام علمی: Phalacrocorax carunculatus) نام یک گونه از سرده باکلان‌های سیاه است.
واوکوما، آیووا

مکان در 23x15px|border |alt=|link= آیووا, 23x15px|border |alt=|link= ایالات متحده آمریکا
| Waucoma, Iowa | Waucoma, Iowa |
| --- | --- |
شهر: شهر
Location of Waucoma, Iowa: Location of Waucoma, Iowa
ایالت:  آیووا
شهرستان: شهرستان فایت، آیووا
مساحت: مساحت
 • کل: ۰٫۴۳ مایل مربع (۱٫۱۱ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۰٫۴۳ مایل مربع (۱٫۱۱ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰ مایل مربع (۰ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۱۰۴۳ فوت (۳۱۸ متر)
جمعیت (۲۰۱۰): جمعیت (۲۰۱۰)
 • کل: ۲۵۷
 • برآورد (2012): ۲۵۹
 • تراکم: ۶۰۰/مایل مربع (۲۳۰/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۶ (CST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۵ (CDT)
زیپ‌کد: 52171
کد منطقه: 563
FIPS code: 19-82650
GNIS feature ID: 0462749
واوکوما (به انگلیسی: Waucoma) شهری در ایالت آیووا کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۲۵۷ نفر بوده‌است.
شاهزاده‌نشین آبخازستان

برای شاهزاده‌نشین قرون وسطی اولیه آبخاز، پادشاهی آبخاز را ببینید.
شاهزاده‌نشین آبخازستان ( گرجی: აფხაზეთის სამთავრო   ) به عنوان یک نهاد فئودالی مستقل در سده های ۱۵-۱۶ میلادی، در میان جنگ های داخلی در پادشاهی گرجستان که با انحلال سلطنت متحد گرجستان به پایان رسید، ظهور کرد.شاهزاده‌نشین  تا حدی از خودمختاری تحت سلطه عثمانی و سپس روسیه برخوردار بود، اما در نهایت در سال ۱۸۶۴ منحل و به روسیه تزاری پیوست.
تاریخ > زمینه

آبخازستان به عنوان یک دوک نشین ( saeristavo ) در قلمرو پادشاهی گرجستان، قبلاً به عنوان دوک نشین تسخومی شناخته می‌شد که از قرن دوازدهم توسط خاندان شارواشیدزه اداره می‌شد. منابع در مورد تاریخ آبخازیا در آن زمان بسیار کمیاب است و این موجب کمبود اطلاعات از این دوره می‌شود. جنواها در قرن چهاردهم کارخانه‌های تجاری خود را در امتداد خط ساحلی آبخازستان بنیانگذاری کردند، اما برای مدت کوتاهی کار کردند. هنگامی که پادشاهی گرجستان درگیر یک جنگ داخلی سنگین و بزرگ در دهه ۱۴۵۰ بود، شرواشیدزه‌ها به شورش بزرگی که علیه پادشاه جورج هشتم گرجستان آغاز شده بود پیوستند که باعث شد جورج در سال ۱۴۶۳ از دست شورشیان در چیخوری شکستی بزرگ بخورد. در پی این شکست، گرجستان یکپارچه فروپاشید و سرزمین‌ها به سه پادشاهی رقیب و پنج سلطنت تقسیم شد. شاهزادگان آبخازستان پیروان شاهزاده مینگرلیا تحت سلسله دادیانی ( -بدیانی ) بودند که به نوبه خود پیروپادشاهی ایمرتی بود. با این حال، دست نشانده‌ای عمدتاً اسمی بودند، و حاکمان منگرلی و آبخازستانی نه تنها با موفقیت برای استقلال خود جنگیدند، بلکه مرزهای خود را با یکدیگر و با ایمرتی به چالش کشیدند. استقلال آبخازستان تا حد زیادی نمادین بود، زیرا این منطقه عموماً به حال خود رها می‌شد زیرا پادشاهان ایمرتی دست خود را برای اداره منطقه تعیین شده خود داشتند. در سال ۱۴۹۰، انشعاب رسمی شد زیرا گرجستان بر اساس معاهده‌ای به پادشاهی کارتلی، پادشاهی ایمرتی، که آبخازیا بخشی از آن بود، پادشاهی کاختی و شاهزاده‌نشین سامتسخه تقسیم و حاکمیت آنها مجزا شد.
تاریخ > قرن ۱۶-۱۸

در دهه ۱۵۷۰، نیروی دریایی عثمانی قلعه تسخومی را اشغال کرد و آن را به قلعه ترکی سوهوم کاله تبدیل کرد. آبخازستان تحت تأثیر ترکیه و اسلام قرار گرفت، اگرچه مسیحیت به آرامی جایگزین شد و تا نیمه دوم قرن هجدهم بود که خانواده حاکم شرواشیدزه اسلام را پذیرفتند.  تا آن زمان، آبخازستان که به دلیل موقعیت کوهستانی و جنگل های صعب العبور خود از تهاجمات گسترده در امان بود، استقلال خود را حفظ کرده بود و از تجارت کالاهای سنتی قفقاز ، به استثنای بردگان، سود می برد.
در سراسر سده ۱۶ تا ۱۸ میلادی، لردهای آبخازستان در درگیری های بی وقفه مرزی با شاهزادگان مینگری شرکت داشتند. در نتیجه درگیری های فراوان، قدرت‌های شرواشیدزه توانستند دارایی‌ها و سرزمین های خود را در شرق، نخست به رودخانه غالیدزگا ، و سپس به اینگوری ، که مرز امروزی بین منطقه خودمختار آبخازستان و گرجستان است، گسترش دهند. پس از مرگ شاهزاده زگناک شرواشیدزه آبخازی در حدود سال ۱۷۰۰، سلطنت او بین پسرانش تقسیم شد. بزرگ‌ترین پسر او، رستم، خود را به عنوان شاهزاده آبخازستان ، که به نام بزیب آبخازستان نیز شناخته می‌شود، برجای پدر نشاند. او توانست منطقه تحت امر خود را در ساحل از گاگرای امروزی بر روی رودخانه بزیب تا رودخانه غالیدزگا، با سکونت در روستای لایکنی ، تثبیت کند. جیکشیا، آبجوآ را بین غالیدزگا و کودوری دریافت کرد. و کواپو، لرد شهرستانی در ساحل شد که از غالیدزگا تا اینگوری امتداد داشت که به پیروی از آن، به نام مورزاکان پسر کواپو به نام سرزمین سامورزاکانو شناخته شد. هیچ حکومت متمرکزی بر ارتفاعات دال تزابال (تزبلدا، تسابال) حکمرانی نمیکرد، اما تحت تسلط طایفه مارشان بود. سادنی که پیشتر به نام زیگیا (جیکتی از منابع گرجی) شناخته می شد، از شمال تا آبخازستان بین شهرهای امروزی گاگرا و سوچی امتداد داشت و به دست قبیله های گچبا، آریدبا و سانبا اداره می شد. این سیاست‌ها همچنین شامل چندین فرماندار (حاکم) کوچک بود که توسط نمایندگان خاندان شرواشیدزه-چاچبا یا سایر خانواده‌های نجیب مانند آچبا (آنچابادزه)، امهاا (اموخواری)، زیاپش-ایپا، اینال-ایپا، چابالورخوا و چخوتوا اداره می‌شدند. همه این شاهزادگان کم و بیش به شاهزادگان آبخازستان وابسته بودند.
تاریخ > بین امپراتوری عثمانی و روسیه

کِلِش بیگ بین منافع امپراتوری روسیه و امپراتوری عثمانی بی طرف ماند. نخستین تلاش برای ایجاد رابطه با روسیه توسط کلش بیگ مذکور در سال ۱۸۰۳، اندکی پس از الحاق گرجستان شرقی به امپراتوری تزاری در حال گسترش (۱۸۰۱) انجام شد. هنگامی که عثمانی ها سعی کردند آبخازستان را تحت سلطه خود درآورند و در سال ۱۸۰۶ یک اسکادران دریایی به ساحل آن فرستادند، کلش بیگ بیست و پنج هزار سرباز را برای دفع حمله آنها به دور خود گرد آورد. کشتی‌های نیروهای عثمانی با دیدن اینکه قلعه سوخومی به خوبی دفاع می‌شود، به عقب برگشتند.   پس از ترور این شاهزاده توسط پسرش اصلان بیگ در ۲ مه ۱۸۰۸، گرایش عثمانی گرایی غالب شد. وضعیت جدید برای مدت کوتاهی دوام آورد. در ۲ ژوئیه ۱۸۱۰، تفنگداران دریایی تزار به قلعه سوخومی یورش بردند  و پس از پیروزی، اصلان بیگ را با برادرش سفر بیگ (۱۸۱۰-۱۸۲۱)، که رقیبش برای حکمرانی بود و به تازگی به مسیحیت گرویده بود و نام جورج را به خود گرفته بود، جایگزین کردند. سپس آبخازستان به عنوان یک حکومت خودمختار به امپراتوری تزاری روسیه پیوست.
با این حال، حکومت جورج، و همچنین جانشینان او، محدود به محله قلعه سوخومی و منطقه بزیب بود که توسط روس ها تبدیل به پادگان شده بود، در حالی که سایر بخش ها تحت حاکمیت اشراف مسلمان منطقه باقی مانده بودند. جنگ بعدی روسیه و ترکیه به شدت مواضع روسیه را تقویت کرد و منجر به انشعاب بیشتر در نخبگان آبخازی، عمدتاً در امتداد اختلافات مذهبی شد. در طول جنگ کریمه (۱۸۵۳-۱۸۵۶)، نیروهای روسی مجبور شدند آبخازستان را تخلیه کنند و شاهزاده مایکل (۱۸۲۲-۱۸۶۴) ظاهراً به عثمانی ها روی آورد. بعدها حضور روسیه تقویت شد و کوه‌نوردان قفقاز غربی سرانجام در سال ۱۸۶۴ به انقیاد روسیه درآمدند. در پی این رویدادها، دیگر خودمختاری آبخازیا، که به عنوان یک "منطقه حائل" طرفدار روسیه در این منطقه پر دردسر عمل می کرد، برای دولت تزاری ارزشی نداشت و در همین راستا، تزارها به حکومت شرواشیدزه پایان دادند. در نوامبر ۱۸۶۴، شاهزاده مایکل مجبور شد از حقوق خود چشم پوشی کند و در ورونژ مستقر شود. آبخازستان به عنوان یک استان نظامی ویژه قلعه سوخومی در امپراتوری روسیه گنجانده شد که در سال ۱۸۸۳ به عنوان بخشی از گوبرنیا کوتایس به یک استان مستقل تبدیل شد.
زبان ها

زبان اصلی حکومت در حاکمیت آبخازیا زبان گرجی بود.
اولیا چلبی در اثر خود اشاره می کند که خاندان شرواشیدزه به زبان منگرلی صحبت می کردند: "قبیله اصلی در آبازا چاچ هستند که به زبان منگرلی صحبت می کنند که در ساحل مقابل فازوس صحبت می شود.
آبخازیان شمالی که در دل سوچی  و منطقه سادزن زندگی می کردند، علاوه بر ابازا ، چرکسی و اوبیخ ، به هر دو زبان مادری خود صحبت می کردند.
شورش لایکنی

در ژوئیه ۱۸۶۶، تلاش مقامات روسی برای جمع آوری اطلاعات در مورد شرایط اقتصادی آبخازستان، به منظور اخذ مالیات، منجر به شورشی در لایکنی شد. شورشیان پسر میخائیل شرواشیدزه، گیورگی را به عنوان شاهزاده خود معرفی کردند و به سوخومی لشکر کشیدند. فقط نیروهای تقویتی قوای روسیه به رهبری ژنرال دیمیتری ایوانوویچ سویاتوپولک-میرسکی توانستند شورش را در همان اوت سرکوب کنند. واکنش تند روسیه متعاقباً منجر به مهاجرت قابل توجه مهاجران آبخاز ( و در پی آن نسل کشی آنها) به امپراتوری عثمانی شد، به ویژه پس از شرکت مردم محلی در شورش کوهنوردان قفقازی که با فرود سربازان ترک در سال ۱۸۷۷ تحریک شده بودند. در نتیجه، بسیاری از این مناطق تقریباً خالی از سکنه شدند.
حاکمان

مقالهٔ اصلی: فهرست شاهزادگان گرجی (متاوارها)
حاکمان شاهزاده آبخازستانی در میان آبخازها - ابازا به چاچبا شناخته شده هستند که در ترجمه به معنای "شاهزاده بر شاهزاده" بود
پوتو شارواشیدزه  (حدود ۱۵۸۰–۱۶۲۰)
ستمان شرواشیدزه (حدود ۱۶۲۰-۱۶۴۰)
سوستار شارواشیدزه (حدود ۱۶۴۰-۱۶۶۵)
زگناک شارواشیدزه (حدود ۱۶۶۵-۱۷۰۰)
رستم شارواشیدزه (حدود ۱۷۰۰-۱۷۳۰)
منوچهر شارواشیدزه (حدود ۱۷۳۰-۱۷۵۰)
زوراب شارواشیدزه (حدود ۱۷۵۰-۱۷۸۰)
کلش احمد بی شرواشیدزه   (حدود ۱۷۸۰–۱۸۰۸)
اصلان بیگ شرواشیدزه-  (۱۸۰۸–۱۸۱۰)
سفر علی بیگ شرواشیدزه (گیورگی) (۱۸۱۰–۱۸۲۱)
دیمیتری شارواشیدزه (عمر بیگ) (۱۸۲۱–۱۸۲۲)
میخائیل شرواشیدزه (حمود بیگ) (۱۸۲۲-۱۸۶۴)
نوادگان مستقیم از طریق نسل بزرگ اصلان بیگ شرواشیدزه:
جورج کنستانتینوویچ شارواشیدزه
تیموراز جورجیویچ شارواشیدزه
نیکولوز تیمورازویچ شارواشیدزه
پانویسها و منابع

↑  "აღწერა ეგრისის ქუეყანისა, ანუ აფხაზეთისა, ანუ იმერეთისა - Wikisource".
1 2  Hoiberg, Dale H. (2010)
↑  "Г. А. Дзидзария. Восстание 1866 года в Абхазии (Сух., 1955)". apsnyteka.org. Retrieved 2024-03-31.
↑  Bondyrev, Igor (18 May 2015). The Geography of Georgia: Problems and Perspectives. Springer. p. 28. ISBN 978-3-319-05413-1.
↑  Ronald, Suny (22 October 1994). The Making of the Georgian Nation, Second Edition. Indiana University Press. p. 321. ISBN 0-253-20915-3.
1 2 3  Khorava, Bezhan (2021-01-01). "ABKHAZIA FROM THE 16 TH CENTURY TO THE BEGINNING OF THE 19 TH CENTURY §1. Abkhazia in the 16 th -17 th Centuries". Why Abkhazia is Georgia. A True History.
↑  "§12. Владетель Абхазии Келешбей Чачба". www.apsuara.ru. Retrieved 2024-04-01.
↑  Rayfield (2012), p 162
↑  World, Abkhaz (2023-11-19). "Sukhum and the Abkhazians in the Light of 16th Century Ottoman Documents, by Habat Şogan". Abkhaz World | History, Culture & Politics of Abkhazia (به انگلیسی). Retrieved 2024-02-25.
↑  World, Abkhaz (2018-01-26). "The Ubykhs: Historical and Ethnographical Study, by Leonid I. Lavrov". Abkhaz World | History, Culture & Politics of Abkhazia (به انگلیسی). Retrieved 2024-04-02.
↑  "Ш. Д. Инал-ипа. Садзы (Москва, 1995; Сухум, 2014)". apsnyteka.org. Retrieved 2024-04-02.
↑  "Ш.Д. Инал-Ипа. Убыхи и их этно-культурные связи с абхазами". apsnyteka.org. Retrieved 2024-04-02. джигетские садша, и теперь еще именуемые по-абхазски сазуа, говорили на убыхском языке.
↑  World, Abkhaz (2013-02-22). "Viacheslav Chirikba. "The Ubykh People Were in Practice Consumed in the Flames of the Fight for Freedom"". Abkhaz World | History, Culture & Politics of Abkhazia (به انگلیسی). Retrieved 2024-04-02.
↑  ""Кавказ"". № 68. 1866.
↑  "Т. А. Ачугба. Этническая история абхазов XIX – XX вв. Этнополитические и миграционные аспекты. Глава II". apsnyteka.org. Retrieved 2024-03-04.
↑  "§12. Владетель Абхазии Келешбей Чачба". www.apsuara.ru. Retrieved 2024-04-04.
↑  "А. Шанава. Статьи". apsnyteka.org. Retrieved 2024-04-04.
↑  World, Abkhaz (2024-01-19). "On the Political and Ethnic History of Myrzakan (Samurzakano) in the 19th Century, By Denis Gopia". Abkhaz World | History, Culture & Politics of Abkhazia (به انگلیسی). Retrieved 2024-04-04.
↑  Khorava, Bezhan (2021-01-01). "ABKHAZIA FROM THE 16 TH CENTURY TO THE BEGINNING OF THE 19 TH CENTURY §1. Abkhazia in the 16 th -17 th Centuries". Why Abkhazia is Georgia. A True History.
↑  "Михаил Гумба. Келешбей (Сухум, 2014)". apsnyteka.org. Retrieved 2024-03-03.
↑  "§12. Владетель Абхазии Келешбей Чачба". www.apsuara.ru. Retrieved 2024-03-03.
↑  "Михаил Гумба. Келешбей (Сухум, 2014)". apsnyteka.org. Retrieved 2024-03-03.
بیشتر خواندن

Khorava, Bezhan (January 2021). "ABKHAZIA FROM THE 16 TH CENTURY TO THE BEGINNING OF THE 19 TH CENTURY §1. Abkhazia in the 16 th -17 th Centuries". Why Abkhazia is Georgia. A True History. Our Abkhazia.
امضای گیورگی شرواشیدزه به زبان گرجی، شاهزاده شاهزاده‌نشین آبخازیا
کتاب قلعه سوخومی استانبول
پرچم شورش لایکننسکی
سنگ مزار آخرین فرمانروای آبخازستان میخائیل شرواشیدزه (خاموت-بای) به زبان گرجی ، به الفبای گرجی ساخته شده توسط پسر میخائیل شارواشیدزه - گیورگی شارواشیدزه
هشدارهای پلیس (مجموعه تلویزیونی)

| هشدارهای پلیس | هشدارهای پلیس |
| --- | --- |
نویسنده: محسن شاه‌محمدی
کارگردان: محسن شاه‌محمدی
بازیگران: مهدی آریان‌نژاد بهزاد رحیم‌خانی غلامحسین لطفی ملیحه اکبری غلامرضا اصانلو ابراهیم بصیرت هدایت‌الله سجادی صفر کشکولی نرگس یزدی فاطمه یزدی اعظم یزدی
سازنده موسیقی متن: انتخابی
کشور سازنده: ایران
زبان اصلی: فارسی
شمار قسمت‌ها: ۱۷ قسمت
تولید: تولید
تهیه‌کننده: ابوالفضل جهانی‌مقدم
فیلم‌برداری: حمید احمدی
تدوین‌گر: محسن شاه‌محمدی
مدت: ۵۱۰ دقیقه
پخش: پخش
شبکهٔ اصلی: شبکه ۱
انتشار اولیه: ۱۳۶۷
هشدارهای پلیس نام یک مجموعهٔ تلویزیونی به کارگردانی محسن شاه‌محمدی است که در سال ۱۳۶۷ در ۱۷ قسمت تهیه و از شبکه ۱ پخش گردید. بعدها، ساخت این مجموعه تلویزیونی تا مدتی، توسط کارگردان‌های دیگر ادامه یافت.
خلاصه داستان

این مجموعه تلویزیونی درباره یک کلاهبردار حرفه‌ای به نام «کمالی» است که تحت تعقیب پلیس است و هربار ماجرایی از تبهکاری او به نمایش در می‌آید.
بازیگران و عوامل تولید > بازیگران

مهدی آریان‌نژاد د
بهزاد رحیم‌خانی
غلامحسین لطفی
ملیحه اکبری
غلامرضا اصانلو
ابراهیم بصیرت
هدایت‌الله سجادی
صفر کشکولی
داوود غفاری
سرهنگ رفیعی
سروان محسن قادری
اعظم یزدی
فاطمه یزدی
نرگس یزدی
بازیگران و عوامل تولید > عوامل تولید

نویسنده و کارگردان: محسن شاه‌محمدی
تصویربردار: حمید احمدی
تدوین: محسن شاه‌محمدی
موسیقی: انتخابی
تهیه‌کننده: ابوالفضل جهانی‌مقدم
تعداد قسمتها: ۱۷ قسمت
مدت زمان: ۵۱۰ دقیقه
محصول: گروه اجتماعی شبکه ۱ و نیروی انتظامی
سال تولید: ۱۳۶۷
ساعت

برای دیگر کاربردها، ساعت (ابهام‌زدایی) را ببینید.

ساعت، تسوک یا گاه‌نما وسیله‌ای است که از آن برای اندازه‌گیری، نگهداری و نشان‌دادن زمان استفاده می‌شود. ساعت یک وسیله و شی مکانیکی است که با چرخش عقربه های آن زمان را نشان می‌دهد. ساعت یکی از مهم‌ترین وسایل زندگی است و بشر امروز بدون داشتن ساعت در منزل خودش نمی تواند زمان و مقدار دقیق زمان را بفهمد. گذشت زمان همانطور که به وسایل و ملزومات کار و زندگی رنگ تکنولوژی و پیشرفت را داده است به ساعت نیز رنگ تکنولوژی و پیشرفت را داده و سیستم های مکانیکی آن را بهتر کرده و به بشر امروز ساعت کامپیوتری را داده است. البته امروزه علاوه بر تعیین زمان، ساعت مچی به عنوان یک وسیله زینتی نیز کاربرد دارد. ساعت یکی از قدیمی‌ترین اختراعات بشر است که نیاز به اندازه‌گیری فواصل زمانی کوتاه‌تر از واحدهای طبیعی یعنی: روز، ماه قمری و سال را برآورده می‌کند. برای بیش از یک هزاره از دستگاه‌های مختلفی با اصول کارکرد مختلف به عنوان ساعت استفاده شده‌است.
برخی از پیشینیان ساعت مدرن را می‌توان ساعت‌هایی دانست که براساس حرکت طبیعت کار می‌کردند: برای مثال ساعت آفتابی با نمایش موقعیت سایه بر روی یک سطح صاف، زمان را نشان می‌دهد. گسترهٔ متنوعی از زمان‌سنج‌ها وجود دارد که نمونهٔ مشهور آن ساعت شنی است. ساعت‌های آبی، به همراه ساعت‌های آفتابی، احتمالاً قدیمی‌ترین ابزار اندازه‌گیری زمان هستند. اختراع چرخ‌دنگ لبه‌ای یکی از پیشرفت‌های اساسی در ساخت ساعت بود، و باعث ظهور نخستین ساعت‌های مکانیکی در دههٔ ۱۳۰۰ در انگلیس شدند، که زمان را مانند چرخ‌های تعادل با نوسان اندازه می‌گرفتند.
ساعت‌های حرکت فنری در قرن ۱۵ پدیدار شدند. در طی قرن‌های ۱۵ و ۱۶، ساعت‌سازی رونق گرفت. تحول بعدی در دقت پس از سال ۱۶۵۶ با اختراع ساعت آونگی توسط کریستین هویگنس رخ داد. محرک عمده‌ای برای بهبود دقت و قابلیت اطمینان ساعت‌ها، اهمیت زمان دقیق برای دریانوردی بود. مکانیسم یک ساعت با مجموعه‌ای از چرخ‌دنده‌ها که توسط فنر یا وزنه رانده می‌شوند، به عنوان کارکرد ساعت (Clockwork) نامیده می‌شود. ساعت الکتریکی در سال ۱۸۴۰ ثبت اختراع شد و ساعت‌های الکترونیکی در قرن بیستم معرفی شدند که با تولید دستگاه‌های نیمه هادی کوچک مجهز به باتری، گسترده شد.
اختلاف ساعتی که در نقاط مختلفی از جهان وجود دارد، باعث می شود که به طور مثال وقتی در کشوری نظیر ایران یا هر کشور دیگری یکم ژانویه باشد؛ همان موقع ممکن است که کشور های دیگری یک روز جلو تر یا عقب تر باشد.
انواع ساعت بر اساس نحوهٔ کارکرد > ساعت ستاره‌ای

مقالهٔ اصلی: ساعت ستاره‌ای
ساعت ستاره‌ای به اندازه‌گیری و تشخیص و تطبیق زمان در شب به وسیلهٔ ستارگانی شاخص گفته می‌شود. این روش معمولاً به کمک ستاره قطبی به‌عنوان یک نقطهٔ ثابت، با مقایسه و سنجش جابجایی بعضی ستارگان دب اکبر در هر فصل نسبت به زمان متعارف است. کارکرد این ساعت بیشتر با کمک حرکت ستارگان و وسیله قراردادن آنهاست. ساعت ستاره‌ای صرفاً ساعتی شبانه است.
این ساعت در زمان‌های گذشته و بیشتر در مکان‌هایی که به ساعت‌های دیگر دسترسی نبوده‌است استفاده می‌شده‌است.
انواع ساعت بر اساس نحوهٔ کارکرد > ساعت‌های خورشیدی

مقالهٔ اصلی: ساعت آفتابی
ساعت‌های خورشیدی در دوران کهن به‌طور وسیع استفاده می‌شده‌اند. این گونه از ساعت می‌تواند زمان را برحسب زاویه یا محل قرارگیری سایهٔ یک میله که با زاویهٔ مشخص نسبت به زمین قرار دارد، کار زمان‌سنجی را انجام دهد. این ساعت هم با وسیله قراردادن حرکت روزانهٔ خورشید و هم وسیلهٔ ابتکاری با استقرار شاخص مخصوص و مدرج کردن سایهٔ خورشید است. این ساعت، نقطهٔ مقابل ساعت ستاره‌ای، صرفاً ساعتی روزانه است.
این گونه از ساعت، به‌رغم قدمت آن، از دقت قابل‌قبولی برخوردار است و انواع دقیق آن زمان ظاهری خورشیدی را با خطای حداکثر ۱۵ دقیقه (ناشی از تاب‌خوردن محور گردش زمین به دور خود) معین می‌کند. ساعت‌های آفتابیِ دقیق با یک جدول یا نمودار ارائه می‌شوند که این خطای اندازه‌گیری زمان را در ماه‌های مختلف سال تصحیح می‌کند.
به گفتهٔ هرودوت، نمونه‌های اولیهٔ این گونه ساعت به اقوام سومری و کلدانی بازمی‌گردد و قدمتی حداقل ۵۰۰۰ ساله دارد.
انواع ساعت بر اساس نحوهٔ کارکرد > ساعت‌های آبی

مقالهٔ اصلی: ساعت آبی
ساعت‌آبی در کنار ساعت‌های آفتابی احتمالاً قدیمی‌ترین ساعت ساخت بشرند. مدل‌های ابتدایی ساعت آبی باقی‌مانده از قرن ۱۶ پیش از میلاد از مصر و بابِل به‌دست آمده. این گونه معمولاً از دو ظرف تشکیل شده که آب با شدت معین از یکی به دیگری می‌ریزد.
کاربردی‌ترین ساعت آبی متعلق به ایران است زیرا نه بر اساس خرافات یا تفریح بلکه برای یک ضرورت اساسی زندگی کشاورزی و تقسیم سهام آب قنات یا آب چشمه‌ها در مناطق کویری ساخته شده‌است.
کالیستنس، مورخ یونانی ۳۲۸ پیش از میلاد، که در لشکرکشی اسکندر مقدونی به ایران همراه او بود، نوشته‌است: در اینجا (ایران)، در دهکده‌ها که آب را برحسب نوبت به کشاورزان برای زراعت می‌دهند، یک فرد از میان کشاورزان انتخاب می‌شود تا بر زمان نوبت (و تقسیم زمانی سهام قنات) نظارت داشته باشد.
انواع ساعت بر اساس نحوهٔ کارکرد > ساعت شنی

مقالهٔ اصلی: ساعت شنی
اولین نمونه‌های ساعت شنی در یک نقاشی از ۱۳۳۸ پس از میلاد دیده شده. این ساعت که معمولاً برای اندازه‌گیری مدت‌زمان‌های کوتاه استفاده می‌شده، از دو حباب شیشه‌ای تشکیل شده که با سوراخ کوچکی به یکدیگر متصل‌اند. شنِ ریز به علت نیروی جاذبه به حباب پایینی می‌ریزد. وقتی تمام شن به پایین ریخت مجموعه را برعکس می‌کنند تا فرایند تکرار شود.
انواع ساعت بر اساس نحوهٔ کارکرد > ساعت‌های مکانیکی

مقالهٔ اصلی: ساعت مکانیکی
ساعتهای مکانیکی معمولاً نشان دهنده زمان با استفاده از زاویه‌ها هستند. این نوع ساعت‌ها پرکاربردترین نوع ساعت در میان مردم می‌باشد. رایج‌ترین آن‌ها ساعت‌هایی هستند که به صورت مدور درجه‌بندی شده‌است. این ساعت‌ها به ۱۲ قسمت تقسیم شده‌اند که هر کدام نشان‌دهندهٔ یک ساعت (عقربه ساعت شمار آن را نمایش می‌دهد) است. همچنین این ساعت‌ها به ۶۰ قسمت تقسیم شده‌اند که هر کدام هم می‌توانند دقیقه و هم ثانیه را نمایش دهند (با استفاده از عقربه‌های ثانیه شمار و دقیقه شمار). ساعت‌های مکانیکی از نظر انرژی دو دسته ساعت کوکی و ساعت اتوماتیک هستند.