stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ریو برانکو

Municipality در North, 23x15px|border |alt=|link= برزیل
| Rio Branco | Rio Branco |
| --- | --- |
Municipality: Municipality
The Municipality of Rio Branco: The Municipality of Rio Branco
Rio Branco, Top left:Maternidade Park, Top right:Mercado Velho (Old Market) theme park, Middle left:JK Bridge, Middle right:A walkway in Passarela Joaquim Macedu theme park, Bottom:Panorama view of Acre River and downtown Benjamin Constant area: Rio Branco, Top left:Maternidade Park, Top right:Mercado Velho (Old Market) theme park, Middle left:JK Bridge, Middle right:A walkway in Passarela Joaquim Macedu theme park, Bottom:Panorama view of Acre River and downtown Benjamin Constant area
  پرچممهر:   پرچممهر
نام مستعار: "Capital da Natureza" (Capital of Nature): نام مستعار: "Capital da Natureza" (Capital of Nature)
Location of Rio Branco in the اکری: Location of Rio Branco in the اکری
Region: North
ایالت‌های برزیل:  اکری
تاسیس‌شده: December 28, 1882
حکومت: حکومت
 • شهردار: Marcus Alexandre (PT)
مساحت: مساحت
 • کل: ۹٬۲۳۳ کیلومتر مربع (۳۵۶۵ مایل مربع)
ارتفاع: ۱۵۳ متر (۵۰۱ فوت)
جمعیت (2010): جمعیت (2010)
 • کل: ۳۰۵٬۷۳۱
 • تراکم: ۳۳٫۱۱/کیلومتر مربع (۸۵٫۸/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۴ (ساعت هماهنگ جهانی)
Postal Code: 68900-000
وبگاه: Rio Branco, Acre
ریو برانکو (به پرتغالی: Rio Branco) یک شهر در برزیل با جمعیت ۳۱۹٫۸۲۵ نفر است که در اکری واقع شده‌است.
سوفیا ریچی

| سوفیا ریچی | سوفیا ریچی |
| --- | --- |
ریچی در عکاسی در سال ۲۰۱۷: ریچی در عکاسی در سال ۲۰۱۷
نام هنگام تولد: سوفیا الکساندراریچی
زادهٔ: ۲۴ اوت ۱۹۹۸ ‏(۲۶ سال) لس آنجلس، کالیفرنیا، ایالات متحده
پیشه‌ها:  شخصیت‌ رسانه‌ای  مدل  طراح مد 
همسر: Elliot Grainge (ا. ۲۰۲۳)
فرزندان: ۱
والدین: لایونل ریچی (پدر)
خویشاوندان: نیکول ریچی (خواهر)
اطلاعات مدلینگ: اطلاعات مدلینگ
قد: ۵ ft ۶ in (۱٫۶۸ m)
رنگ چشم: عسلی
بنگاه: سلکت مدل (لندن)
 :  
سوفیا الکساندرا ریچی (زاده ۲۴ اوت ۱۹۹۸) مدل و شخصیت‌ رسانه‌ای  آمریکایی است. او در کمپین‌های تعدادی از برندهای بزرگ از جمله استوارت وایتزمن، تامی هیلفیگر، مایکل کورس و آدیداس حضور داشته است. او کوچک‌ترین دختر خواننده لیونل ریچی و خواهر نیکول ریچی است.
فیلم شناسی

| سال | عنوان | نقش | توضیحات |
| --- | --- | --- | --- |
| ۲۰۱۴ | صادقانه نیکول | خودش | ۳ قسمت |
| ۲۰۱۶ | قرمز، سفید و چکمه ای | خودش | فیلم تلویزیونی |
| ۲۰۱۹ | آن را مانند Disick ورق بزنید | خودش | قسمت: "مسابقه برای پایان" |
| ۲۰۱۹ | پابه‌پای خانواده کارداشیان | خودش | قسمت: "شرکت سه نفر" |
| سال | عنوان | نقش | توضیحات |
| --- | --- | --- | --- |
| ۲۰۱۸ | هشت یار اوشن | خودش | حضور کوتاه |
ریو بوئنو (شیلی)

مکان
| ریو بوئنو (شیلی) | ریو بوئنو (شیلی) |
| --- | --- |
فهرست شهرهای شیلی و شهرستان‌های شیلی: فهرست شهرهای شیلی و شهرستان‌های شیلی
   پرچم نشان موقعیت ریو بوئنو (شیلی) در نقشه ریو بوئنو (شیلی)Location in Chile:    پرچم نشان موقعیت ریو بوئنو (شیلی) در نقشه ریو بوئنو (شیلی)Location in Chile
مختصات: ۴۰°۱۹′ جنوبی ۷۲°۵۸′ غربی﻿ / ﻿۴۰٫۳۱۷°جنوبی ۷۲٫۹۶۷°غربی﻿ / -40.317; -72.967: مختصات: ۴۰°۱۹′ جنوبی ۷۲°۵۸′ غربی﻿ / ﻿۴۰٫۳۱۷°جنوبی ۷۲٫۹۶۷°غربی﻿ / -40.317; -72.967
منطقه‌های شیلی: منطقه لوس ریوس
استان: رانکو
Founded as: Río Bueno
تأسیس‌شده: ۱۷۷۸
حکومت: حکومت
 • نوع: شهرداری
 • Alcalde: Luis Reyes Alvarez (UDI)
مساحت: مساحت
 • کل: ۲۲۱۱٫۷ کیلومتر مربع (۸۵۳٫۹ مایل مربع)
ارتفاع: ۴۳ متر (۱۴۱ فوت)
جمعیت (سرشماری ۲۰۱۲): جمعیت (سرشماری ۲۰۱۲)
 • کل: ۳۱۳۶۶
 • تراکم: ۱۴/کیلومتر مربع (۳۷/مایل مربع)
 • منطقه شهری: ۱۵۰۵۴
 • محدوده روستایی: ۱۷۵۷۳
Sex: Sex
 • Men: ۱۶٬۴۱۸
 • Women: ۱۶٬۲۰۹
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی −۴ (CLT)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی −۳ (CLST)
کد منطقه: ۵۶ + ۶۳
وبگاه: Municipality of Río Bueno
ریو بوئنو (به اسپانیایی: Río Bueno) یک شهرستان در شیلی است که در استان رانکو واقع شده‌است. ریو بوئنو ۲٬۲۱۱٫۷ کیلومتر مربع مساحت و ۳۱٬۳۶۶ نفر جمعیت دارد و ۴۳ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
اسپرلس

مکان در Spain
| Esporles | Esporles |
| --- | --- |
  نشان:   نشان
EsporlesLocation in Spain: EsporlesLocation in Spain
مختصات: ۳۹°۳۹′۵۸″ شمالی ۳°۳۴′۴۸″ شرقی﻿ / ﻿۳۹٫۶۶۶۱۱°شمالی ۳٫۵۸۰۰۰°شرقی﻿ / 39.66611; 3.58000: مختصات: ۳۹°۳۹′۵۸″ شمالی ۳°۳۴′۴۸″ شرقی﻿ / ﻿۳۹٫۶۶۶۱۱°شمالی ۳٫۵۸۰۰۰°شرقی﻿ / 39.66611; 3.58000
بخش خودمختار: جزایر بالئاری
استان: جزایر بالئاری
Comarca: Sierra de Tramontana
Judicial district: Manacor
حکومت: حکومت
 • شهردار: Miquel Ensenyat Riutort
مساحت: مساحت
 • کل: ۳۵٫۲۹ کیلومتر مربع (۱۳٫۶۳ مایل مربع)
ارتفاع: ۱۹۸ متر (۶۵۰ فوت)
جمعیت (2009): جمعیت (2009)
 • کل: ۴٬۸۰۸
 • تراکم: ۱۴۰/کیلومتر مربع (۳۵۰/مایل مربع)
اهلیت‌نام: Esporlerí
وبگاه: وبگاه رسمی
اسپرلس (به اسپانیایی: Esporles) یک شهرستان در اسپانیا است که در Serra de Tramuntana واقع شده‌است.
خصوصیات

اسپرلس ۳۵٫۲۹ کیلومترمربع مساحت و ۴٬۸۰۸ نفر جمعیت دارد و ۱۹۸ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
ریوردیل، آیووا

مکان در 23x15px|border |alt=|link= آیووا, USA
| Riverdale, Iowa | Riverdale, Iowa |
| --- | --- |
شهر: شهر
Welcome sign along U.S. 67 .: Welcome sign along U.S. 67 .
Location of Riverdale, Iowa: Location of Riverdale, Iowa
ایالت:  آیووا
شهرستان: شهرستان اسکات، آیووا
حکومت: حکومت
 • شهردار: John J. Franklin
مساحت: مساحت
 • شهر: ۲٫۲۰ مایل مربع (۵٫۷۰ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۱٫۸۴ مایل مربع (۴٫۷۷ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰٫۳۶ مایل مربع (۰٫۹۳ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۶۰۴ فوت (۱۸۴ متر)
جمعیت (۲۰۱۰): جمعیت (۲۰۱۰)
 • شهر: ۴۰۵
 • برآورد (۲۰۱۲): ۴۱۰
 • تراکم: ۲۲۰٫۱/مایل مربع (۸۵٫۰/کیلومتر مربع)
 • کلان‌شهری: ۳۸۲٬۶۳۰ (۱۳۵th)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۶ (CST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۵ (CDT)
زیپ‌کد: ۵۲۷۲۲
کد منطقه: 563
FIPS code: ۱۹–۶۷۳۵۰
GNIS feature ID: ۰۴۶۴۷۲۱
وبگاه: http://www.riverdaleia.org
ریوردیل (به انگلیسی: Riverdale) شهری در ایالت آیووا کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۴۰۵ نفر بوده‌است.
ریوالتا بورمیدا

مکان
| ریوالتا بورمیدا Comune di Rivalta Bormida | ریوالتا بورمیدا Comune di Rivalta Bormida |
| --- | --- |
کومونه: کومونه
شهرستان ریوالتا بورمیدا: شهرستان ریوالتا بورمیدا
ناحیه: پیدمونت
استان / شهرستان: آلساندریا (AL)
حکومت: حکومت
 • شهردار: دومنیکو والتر اوتریا
مساحت: مساحت
 • کل: ۱۰٫۰ کیلومتر مربع (۳٫۹ مایل مربع)
ارتفاع: ۱۴۰ متر (۴۶۰ فوت)
جمعیت (دسامبر ۲۰۰۴ ): جمعیت (دسامبر ۲۰۰۴ )
 • کل: ۱۴۵۲
 • تراکم: ۱۵۰/کیلومتر مربع (۳۸۰/مایل مربع)
اهلیت‌نام: Rivaltesi
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانه)
کد پستی: ۱۵۰۱۰
پیش‌شماره تلفن: ۰۱۴۴
ریوالتا بورمیدا (به ایتالیایی: Rivalta Bormida) یکی از شهرستانهای استان آلساندریا در منطقه ایتالیایی پیدمونت می‌باشد که در ۸۰ کیلومتری جنوب شرقی تورین و ۲۵ کیلومتری جنوب آلساندریا واقع شده است.
ریوالتا بورمیدا با این مناطق شهری مرز مشترک دارد: کاسینی، کاستلنوآوو بورمیدا، مونتالدو بورمیدا، اورسارا بورمیدا، سزادیو، و استروی
یوسیپ مارتینز

| اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی |
| --- | --- | --- | --- |
نام کامل:  جوزپ مارتینز ریرا
زادروز:  ۲۷ مهٔ ۱۹۹۸ ‏(۲۶ سال)
زادگاه:  الزیرا، والنسیا، اسپانیا
قد:  ۱٫۹۲ متر (۶ فوت ۴ اینچ)*
پست:  دروازه‌بان
اطلاعات باشگاهی: اطلاعات باشگاهی
باشگاه کنونی:  باشگاه فوتبال اینترمیلان
شمارهٔ پیراهن:  ۱۳
باشگاه‌های جوانان: باشگاه‌های جوانان
۲۰۱۵–۲۰۱۷:  بارسلونا
باشگاه‌های حرفه‌ای*: باشگاه‌های حرفه‌ای*
| سال‌ها |  باشگاه‌ها |  بازی† |  (گل)† |
| ۲۰۱۷–۲۰۱۹ |  پالماس بی |  ۵۵ |  (۰) |
| ۲۰۱۹–۲۰۲۰ |  پالماس |  ۲۱ |  (۰) |
| ۲۰۲۰–۲۰۲۲ |  لایپزیگ |  ۲ |  (۰) |
| ۲۰۲۲–۲۰۲۳ |  ← جنوا |  ۳۰ |  (۰) |
| ۲۰۲۳–۲۰۲۴ |  جنوا |  ۳۶ |  (۰) |
| ۲۰۲۴– |  اینترمیلان |  ۲ |  (۰) |
تیم ملی‡: تیم ملی‡
| ۲۰۲۰ |  زیر ۲۱ سال اسپانیا |  ۳ |  (۰) |
| ۲۰۲۱– |  اسپانیا |  ۱ |  (۰) |
 تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است و آمار به روز شده در تاریخ ۱ مارس ۲۰۲۵.   ‡ آمار بازی‌ها و گل‌های ملی به‌روز شده در تاریخ ۱۴ ژوئن ۲۰۲۴:  تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است و آمار به روز شده در تاریخ ۱ مارس ۲۰۲۵.   ‡ آمار بازی‌ها و گل‌های ملی به‌روز شده در تاریخ ۱۴ ژوئن ۲۰۲۴
یوسیپ مارتینز (انگلیسی: Josep Martínez؛ زادهٔ ۲۷ مهٔ ۱۹۹۸) بازیکن فوتبال اهل اسپانیا که برای باشگاه فوتبال اینتر میلان در پست دروازه‌بان بازی می کند.
افتخارات > باشگاهی

لایپزیگ
جام حذفی فوتبال آلمان(۱): ۲۲–۲۰۲۱
آدامپل، شهرستان وومین

Village در 23x15px|border |alt=لهستان|link=لهستان لهستان
| Adampol | Adampol |
| --- | --- |
Village: Village
Adampol: Adampol
مختصات: ۵۲°۳۱′۱″ شمالی ۲۱°۳۵′۲۴″ شرقی﻿ / ﻿۵۲٫۵۱۶۹۴°شمالی ۲۱٫۵۹۰۰۰°شرقی﻿ / 52.51694; 21.59000: مختصات: ۵۲°۳۱′۱″ شمالی ۲۱°۳۵′۲۴″ شرقی﻿ / ﻿۵۲٫۵۱۶۹۴°شمالی ۲۱٫۵۹۰۰۰°شرقی﻿ / 52.51694; 21.59000
استان: ماسوویان
شهرستان: Wołomin
گمینا: Jadów
آدامپل، شهرستان وُوُمین (به لاتین: Adampol, Wołomin County) در لهستان است که در Gmina Jadów واقع شده‌است.
ریوروود، کنتاکی

مکان
| Riverwood, Kentucky | Riverwood, Kentucky |
| --- | --- |
شهر: شهر
ایالت: کنتاکی
شهرستان: Jefferson
مساحت: مساحت
 • کل: ۰٫۲ مایل مربع (۰٫۵ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۰٫۲ مایل مربع (۰٫۵ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰٫۰ مایل مربع (۰٫۰ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۵۵۱ فوت (۱۶۸ متر)
جمعیت (۲۰۰۰): جمعیت (۲۰۰۰)
 • کل: ۴۶۹
 • تراکم: ۲۲۷۸٫۲/مایل مربع (۸۷۹٫۶/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۵ (EST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۴ (EDT)
FIPS code: 21-65766
GNIS feature ID: 1669519
ریوروود (به انگلیسی: Riverwood) شهری در ایالت کنتاکی کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۴۴۶ نفر بوده‌است.
ریوییر-ا-کلود، کبک

مکان در 23x15px|border |alt=|link= استان کبک, 23x15px|border |alt=|link= کانادا
| Rivière-à-Claude | Rivière-à-Claude |
| --- | --- |
شهرداری: شهرداری
استان:  استان کبک
ناحیه: گاسپزی-ایل-دو-لا-مادلن
منطقه شهری: لا اوت-کاسپزی
مسکونی‌شده: ۱۸۶۰
Constituted: ۱۸ دسامبر ۱۹۲۳
حکومت: حکومت
 • شهردار: Réjean Normand
 • Federal riding: Haute-Gaspésie—La Mitis—Matane—Matapédia
 • Prov. riding: Haute-Gaspésie—La Mitis—Matane—Matapédia
مساحت: مساحت
 • کل: ۱۵۳٫۷۰ کیلومتر مربع (۵۹٫۳۴ مایل مربع)
 • خشکی: ۱۵۶٫۶۱ کیلومتر مربع (۶۰٫۴۷ مایل مربع)
 : There is an apparent contradiction between two authoritative sources
جمعیت (۲۰۱۱): جمعیت (۲۰۱۱)
 • کل: ۱۳۰
 • تراکم: ۰٫۸/کیلومتر مربع (۲/مایل مربع)
 • Change (2006–11): کاهش۲۴٫۰%
 • Dwellings: ۱۲۷
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی −۵ (EST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی −۴ (EDT)
Postal code(s): G0E 1Z0
کد(های) منطقه: 418 and 581
ریوییر-ا-کلود (به فرانسوی: Rivière-à-Claude) شهری در منطقه شهری لا اوت-کاسپزی ناحیه گاسپزی-ایل-دو-لا-مادلن در استان کبک کانادا است. در سرشماری سال ۲۰۱۱ این شهر ۱۴۶ نفر جمعیت داشته‌است و مساحت آن ۱۵۵٫۳۹ کیلومتر مربع است.
ریوالبا

مکان
| ریوالبا | ریوالبا |
| --- | --- |
کومونه: کومونه
ریوالبا: ریوالبا
ناحیه: پیمونت
استان / شهرستان: استان تورین (TO)
حکومت: حکومت
 • شهردار: Piero Gianella
مساحت: مساحت
 • کل: ۱۰٫۹ کیلومتر مربع (۴٫۲ مایل مربع)
ارتفاع: ۳۲۸ متر (۱۰۷۶ فوت)
جمعیت (۳۱ دسامبر ۲۰۰۶): جمعیت (۳۱ دسامبر ۲۰۰۶)
 • کل: ۱۰۲۸
 • تراکم: ۹۴/کیلومتر مربع (۲۴۰/مایل مربع)
اهلیت‌نام: Rivalbesi
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانه)
کد پستی: ۱۰۰۹۰
پیش‌شماره تلفن: ۰۱۱
قدیس پشتیبان: Saint Amanzio
روز قدیس: first Sunday on August
وبگاه: www.comune.rivalba.to.it
ریوالبا (به ایتالیایی: Rivalba) یک کومونه در ایتالیا است که در استان تورین واقع شده‌است.
خصوصیات

ریوالبا ۱۰٫۹ کیلومترمربع مساحت و ۱٬۰۲۸ نفر جمعیت دارد و ۳۲۸ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
بعداً میبینمت (فیلم ۲۰۲۱)

| بعداً میبینمت | بعداً میبینمت |
| --- | --- |
پرونده:See You Then (film).jpgپوستر فیلم: پرونده:See You Then (film).jpgپوستر فیلم
کارگردان: ماری واکر
تهیه‌کننده:  مت میلر  میا شولمن  کریستن اونو  ماری واکر 
نویسنده:  کریستن اونو  ماری واکر 
بازیگران: پویا محسنی   لین چن   نیکول بوشهری
موسیقی: تام وایمن
فیلم‌بردار: جردن تی. پاروت
تدوین‌گر: ماری واکر
توزیع‌کننده: بریکینگ گلس پیکچرز
تاریخ‌های انتشار:  ۱۶ مارس ۲۰۲۱ (۲۰۲۱-03-۱۶) (جنوب از جنوب غربی)  ۱ آوریل ۲۰۲۲ (۲۰۲۲-0۴-۰۱) (ایالات متحده)  
مدت زمان: ۷۴ دقیقه
کشور: آمریکا
زبان: انگلیسی 
بعداً میبینمت (انگلیسی: See You After) یک فیلم درام آمریکایی محصول سال ۲۰۲۱ به کارگردانی، تهیه‌کنندگی و تدوین ماری واکر (در اولین کارگردانی‌اش) بر اساس فیلمنامه‌ای است که او با کریستن اونو نوشته است. در این فیلم پویا محسنی، لین چن، دنی جاکوبز، نیکان رابینسون و نیکول بوشهری به ایفای نقش پرداخته‌اند.
این فیلم در ۱۶ مارس ۲۰۲۱ در جنوب از جنوب غربی نمایش داده شد، و در ۱ آوریل ۲۰۲۲ در ایالات متحده اکران شد، و در ۱۹ آوریل به صورت ویدئویی و پخش پخش شد. فیلم به‌طور کلی نقدهای مثبتی از منتقدان دریافت کرد.
ساخت

این فیلم در سیزده روز در لس آنجلس فیلمبرداری شد. فیلمبرداری در ۱ فوریه ۲۰۲۰ به پایان رسید.
بازخوردها

در وب‌سایت جمع‌آوری نقد راتن تومیتوز از ۳۵ بررسی نقد منتقدان، دارای امتیاز ۷٫۳ از ۱۰ می‌باشد.
در متاکریتیک، که از میانگین وزنی استفاده می‌کند، بر اساس ۶ منتقد، امتیاز ۶۹ از ۱۰۰ را به فیلم اختصاص داد که نشان می‌دهد «بررسی‌های عموماً مطلوب» است.
زپ، داکوتای شمالی

مکان
| Zap, North Dakota | Zap, North Dakota |
| --- | --- |
شهر: شهر
نام مستعار: "The little town with a big heart": نام مستعار: "The little town with a big heart"
Location of Zap, North Dakota: Location of Zap, North Dakota
ایالت: داکوتای شمالی
شهرستان: Mercer
مساحت: مساحت
 • کل: ۱٫۰۵ مایل مربع (۲٫۷۲ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۱٫۰۵ مایل مربع (۲٫۷۲ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰ مایل مربع (۰ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۱۸۴۷ فوت (۵۶۳ متر)
جمعیت (2010): جمعیت (2010)
 • کل: ۲۳۷
 • برآورد (2011): ۲۳۹
 • تراکم: ۲۲۵٫۷/مایل مربع (۸۷٫۱/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۶ (Central (CST))
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۶ (MDT)
زیپ‌کد: 58580
کد منطقه: 701
FIPS code: 38-88140
GNIS feature ID: 1032903
زپ(به انگلیسی: Zap) شهری در ایالت داکوتای شمالی کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۲۳۷ نفر بوده‌است.
برج آزادی

| برج آزادی | برج آزادی |
| --- | --- |
نام‌های پیشین: برج شهیاد
اطلاعات کلی: اطلاعات کلی
موقعیت: تهران، ایران
گشایش: ۲۶ مهر ۱۳۵۰
مالک: بنیاد فرهنگی هنری رودکی
بلندی: بلندی
سقف: ۴۵ متر (۱۴۸ فوت)
طراحی و ساخت: طراحی و ساخت
معمار: حسین امانت
مهندس سازه: آروپ
پیمانکار اصلی: شرکت مپ
وبگاه: وبگاه
azadi-tower.ir: azadi-tower.ir
منابع: منابع
۲۶ اسفند ۱۳۵۳ (افتتاح ۲۴ مهر ۱۳۵۰): ۲۶ اسفند ۱۳۵۳ (افتتاح ۲۴ مهر ۱۳۵۰)
تصویرهای اولیه ساخت برج آزادی
برجِ آزادی، که پیش از انقلابِ ۱۳۵۷ با نامِ برجِ شهیاد شناخته می‌شد، سازه‌ای به ارتفاع ۴۳ متر در میدان آزادی واقع در تهران، ایران است. برج آزادی اصلی‌ترین نماد تهران است. این برج در سال ۱۳۴۹ هجری خورشیدی، توسط حسین امانت، معمار ایرانی، طراحی و تحت مدیریت محمد پورفتحی ساخته شد. برج آزادی، به عنوان نماد «ایرانِ مدرن» و برای یادبود جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران در میانه یکی از میدان‌های اصلی غرب تهران به نام میدان شهیاد سابق و آزادی کنونی طراحی و ساخته شد.
معماری برج، تلفیقی از معماری هخامنشی، معماری ساسانی و معماری اسلامی است. در فضای زیرین برج، چندین تالار نمایش، نگارخانه، کتابخانه و موزه قرار دارد. این بنا در تاریخ ۲۶ اسفند ۱۳۵۳ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
پیشینه

در سال ۱۳۴۵ هجری خورشیدی مسابقه طرح یک نمادِ شناسایی ایران میان معماران ایرانی با عنوان مسابقه طرح ساختمان شهیاد آریامهر توسط شورای مرکزی جشن‌های ۲۵۰۰ ساله گذاشته شد و در پایان طرح حسین امانت، بیست و چهار ساله و دانش‌آموخته دانشکده هنرهای زیبا دانشگاه تهران برنده و برای ساخت برگزیده شد. عملیات ساخت برج شهیاد در یازدهم آبان ۱۳۴۸ هجری خورشیدی آغاز گردید و پس از بیست و هشت ماه کار، در ۲۴ مهرماه ۱۳۵۰ با نام برج شهیاد به بهره‌برداری رسید.
در جشن گشایش این برج محمدرضا پهلوی و همسرش فرح پهلوی و همچنین سه هزار مهمان داخلی و خارجی شامل روسای کشورهای خارجی، سفرای خارجی مقیم تهران، روسای دانشگاه‌های کشور، مقامات لشکری و کشوری و خبرنگاران حضور داشتند و از منشور حقوق بشر کوروش بزرگ (نخستین نوشته حقوق بشر از کوروش کبیر، پادشاه هخامنشی) برای نخستین بار در این مکان پرده‌برداری کردند. نگاره یادبود (برج) شهیاد آریامهر در پشت اسکناس ۲۰۰ ریالی دوران محمدرضا پهلوی بود که گروهی از روحانیان پس از چاپ این اسکناس ستاره‌های در کنار یادبود شهیاد آریامهر را به ستاره داوود که شبیه به ستاره پرچم اسرائیل است نسبت دادند که در پایان سبب تغییری در ستاره پشت اسکناس شد.
در ۲۶ دی ماه ۱۳۵۰ امضای یک صورت جلسه و در طی روندی اداری، مدیریت برج شهیاد به وزارت فرهنگ و هنر تحویل داده شد؛ برخلاف آنچه که در خبرها آمده یا در سایت بنیاد رودکی نوشته شده است که شاه یا همسرش در این فرایند حضور نداشته‌اند.
پیشینه > پس از انقلاب ۱۳۵۷

در دوران انقلاب ۱۳۵۷ اجتماعاتی در این میدان برپا می‌شد و پس از پیروزی انقلاب نیز برنامه پیشواز از سید روح‌الله خمینی در بازگشت از پاریس به تهران در این میدان انجام و نام آن نیز از میدان شهیاد به میدان آزادی دگرگون شد.
در هفته‌های پس از انتخابات ریاست جمهوری دهم ایران، به ویژه در تاریخ ۲۵ خرداد ۱۳۸۸ میدان آزادی محل گردهمایی‌های میلیون‌ها نفر از معترضان به نتایج انتخابات بوده است و دوباره شعارهایی بر روی پایه‌های برج درج گردید.
بر پایه نظرسنجی‌های انجام شده، بیش‌ترِ شهروندان تهرانی، برج آزادی را به عنوان نماد شهر تهران معرفی کرده‌اند.
از سال ۱۳۹۲ با آشکار شدن وضعیت تخریبی نگران‌کننده برج آزادی هر یک از ارگان‌های درگیر، مسئولیت را به دیگری واگذار می‌کنند و همچنان برج آزادی در انتظار متولی است. به تازگی هم منظر بصری برج آزادی با ساختن مسجدی در نمای شمال غربی آن مخدوش شده است و با وجود ثبت ملی این اثر در میراث فرهنگی، هنوز حریم آن مصوب نشده است.
در آبان ماه ۱۳۹۶، در دوران ریاست‌جمهوری حسن روحانی، این برج به عنوان نماد ایران و نماد سیاسی این کشور، به‌کار رفت که مورد نقد رسانه‌های درون ایران، قرار گرفت.
پس از آیین توپ در کردنِ تحویل سال ۱۴۰۰ در کنار برج آزادی، که دست کم، از دوران قاجار، به دور از بناهای تاریخی ایران، انجام می‌شده است، در امتداد جایی که توپ‌ها مستقر بودند، ترک‌هایی در برج، پدید آمد. این کار، توسط لشکر ۲۳ نیروی زمینی و دژبان کل ارتش جمهوری اسلامی ایران با همکاری شهرداری تهران انجام شد و مدیر اجرایی برج، از آن، اظهار بی‌اطلاعی کرد. زهرا نژادبهرام از شورای شهر تهران، در دوم فروردین ۱۴۰۰، در واکنش به انتقادهای این رویداد، ادعا کرد که شلیک توپ کنار برج، با تأیید سازمان میراث فرهنگی ایران و فرماندهان ارتش جمهوری اسلامی ایران انجام شده است. یک نمایندهٔ مجلس ایران نیز این کار ارتش را «تعجب‌برانگیز» دانست.
در ۹ تیر ۱۴۰۲ مهدی صادقی جوان ۲۵ سالهٔ کُرد اهل ایلام و زندانی سیاسی که ۲۰ مهر ۱۴۰۱ در جریان اعتراضات مردم ایلام دستگیر شده و در بهمن ۱۴۰۱ به شش ماه حبس و ۷۴ ضربه شلاق و دو سال ممنوعیت خروج از کشور محکوم شده و به تازگی از زندان آزاد شده بود، با مصرف دارو در کنار برج آزادی تهران به زندگی خود پایان داد.
معماری > برج

معماری برج آزادی تلفیقی از معماری دوران هخامنشی، ساسانی و دوره اسلامی است. این بنا دربرگیرندهٔ چهار طبقه، چهار آسانسور، دو راه پله و ۲۸۶ پلکان است. در محوطه زیرین برج شهیاد چندین سالن نمایش، نگارخانه، کتابخانه، موزه و دیگر فضاهای کاربردی قرار دارد. امروزه گالری و سالن نمایش در این برج وجود دارد. طول این بنا ۶۳ متر، ارتفاع آن از سطح زمین ۴۵ و ارتفاع از کف موزه ۵ متر است. گفته می‌شود در ساخت برج شهیاد چهل و شش هزار قطعه سنگ بریده سپس پرداخت شده و به کار رفته است.
حسین امانت می‌گوید: این بنا به گذشته‌های درخشان تاریخ ایران نظر دارد؛ به دورانی که ایران در ادبیات، هنر، معماری، صنایع دستی، علوم مختلف و چیزهای دیگر سرآمد بود. من می‌خواستم جمع‌بندی خود از این‌ها را در برج شهیاد ارائه کنم تا اگر کسی از خارج وارد ایران می‌شود یا حتی مردم ایران بدانند که این اثر به کجا و به کدام فرهنگ مربوط است.
«معماری ایران، بزرگ‌ترین منبع الهام من است. هر کاری می‌کنم و در هر طرح من یک علامتی از این معماری بسیار غنی که در دنیا بی‌نظیر است، پیدا می‌شود.»

حسین امانت در گفت‌وگو با ایران‌وایر در ۵ آوریل ۲۰۲۱
در این بنا، خطوط موازی و کشیده پایه‌ها یادآور سبک معماری هخامنشی، قوس اصلیِ میان برج، نمادی از طاق کسری که مربوط به دوره ساسانی ست و قوس بالایی آن که یک قوس شکسته است، از دوران بعد از اسلام و نفوذ اسلام در ایران الهام گرفته است. رسمی سازیهایی که بین این دو قوس را پر می‌کنند، بسیار ایرانی است و من آن را از گنبد مساجد ایران الهام گرفته‌ام. در واقع تکنیکِ گنبدسازی در ایران بسیار جالب است و شما در هر مسجدی، چیز تازه‌ای می‌بینید. در این گنبدها که نشانه نبوغ ایرانی است، معماران قدیم از قاعدهٔ مربع بنا، وارد دایره گنبد شده‌اند و این کار را با کمک رسمی‌بندی‌ها و مقرنس‌کاری‌های بسیار زیبا انجام داده‌اند. در برج شهیاد هم همین کار انجام شده است. هندسهٔ بنا یک هندسهٔ مربع مستطیل است که از روی چهارپایهٔ خود می‌چرخد، شانزده ضلعی می‌شود و در آخر به صورت یک گنبد شکل می‌گیرد. این گنبد «تنها از داخل برج قابل مشاهده است.»
معماری > گنبد رُک

در این فضا گنبدی طراحی شده با نام گنبد رک به معنی مخروط. این گنبد براساس گنبدهای مخروطی شکل قدیمی مانند گنبد شوش دانیال، آرامگاه خیام، آرامگاه باباطاهر، آرامگاه بوعلی سینا، گنبد سلطانیه، برج طغرل، گنبد کاووس و … طراحی شده است. رنگ به کار رفته در این قسمت رنگ آبی فیروزه ای است. کاربری دیگر این گنبد حالت آب‌نمای طبیعی است که در زمان بارش باران به حالت آب‌نما درمی آید.
نوک گنبد رک در بام، بلندترین قسمت برج آزادی محسوب می‌شود حدود ۴۵ متر از سطح میدان ارتقا دارد، این ارتفاع به دلیل مجاورت فرودگاه مهرآباد بوده است.
معماری > مرمت گنبد رُک

کاشی‌های گنبد رک برج آزادی که طی سالیان گذشته و بما به عوامل مختلف اعم از محیط و ساختاری آسیب دیده و برخی از آنها ازبین رفته بود مرمت گردید. عملیات اجرایی مرمت پس از انجام مطالعه و آسیب‌شناسی از شهریورماه ۱۴۰۱ آغاز شد و شهریورماه ۱۴۰۲ به پایان رسید. این پروژه یکی از مهم‌ترین اقدامات عمرانی بنیاد رودکی می‌باشد. گنبد رک برج از طبقه سوم که در ارتفاع ۳۹٫۵ متری از سطح میدان شروع شده و درنهایت هم به پشت بام و بالاترین سطح برج می‌رسد و تا ارتفاع ۴۶٬۲۵ متری امتداد می‌یابد. این گنبد مزین به کاشی فیروزه ای است که به همت شرکت آرایه‌های رضوی و نظارت شرکت کاخ هدیش ترمیم گردید.
«دو طبقهٔ داخل برج، یکی بالای قوسِ طاق اصلی و دیگری زیر گنبد است که با آسانسور قابل دسترسی‌است. طبقهٔ بالا به عنوان نمایشگاه طراحی و با گنبدی از بتن سفید پوشیده شده است. در این گنبد، مُقرنس ایرانی به شیوهٔ تازه‌ای اجرا شده و ارتفاع آن از بام شهیاد بیرون زده، دیده می‌شود و با کاشیهای فیروزه‌ای و معرق ایرانی پوشیده شده است. مصرف بتن سفید در این قسمت و در سالن پذیرایی آن، در آن زمان کار نویی در ایران بود.»
این بنا سنگ‌هایی دارد که در قسمت پایین برج ۳٫۲ متر طول و ۱٫۶ متر ارتفاع دارند و کار دست سنگتراشان است. این سنگ‌ها با بتن و آهن ضدزنگ به هم چسبیده‌اند و پشت آن‌ها نیز سطح خشنی وجود دارد تا روی آن نلغزند؛ و هر سنگ کنار سنگ دیگر، با یک ماده قابل انعطاف و شبیه به لاستیک با نام درزگیر انعطاف‌پذیر، بندکشی شده است. استفاده از موادی غیر از این باعث شکسته‌شدن سنگ‌ها می‌شود؛ زیرا «در گرمای تابستان و سرمای زمستان سنگ‌ها و بتن زیر آن‌ها دائماً در حال منبسط و منقبض شدن هستند.»
معماری > مرمت گنبد رُک > فضای درونی برج

نقش‌های داخلی برج، تلفیقی از سنت و مدرنیسم است به خصوص سقف طبقه دوم. در ورودی برج، هریک از لنگه‌های سنگی درها، حدود ۵/۳ تن وزن دارد. جنس این سنگ‌ها از گرانیت است. برج ۲ آسانسور دارد که از دیواره‌های برج بالا می‌روند. آسانسور اول دو طبقه را طی می‌کند و به سقف سیمانی می‌رسد سپس از آسانسور دوم استفاده می‌شود. هیچ‌یک از سقف‌ها بسته نیستند و همه آن‌ها به فضای بالاتر راه می‌یابند.
معماری > میدان

به گفته حسین امانت: «نقوشی که در میدان هست و باغچه‌ها و گل‌کاری‌ها را شکل می‌دهد، از طرح داخلی گنبد مسجد شیخ لطف‌الله اصفهان الهام گرفته شده؛ منتها هندسه دایره گنبد تبدیل به بیضی شده است. روابط لگاریتمی جالبی در هندسه و ابعاد گنبد مسجد شیخ لطف‌الله هست که دانش عمیق ریاضی معماران ایران در دوره‌های گذشته را نشان می‌دهد.»
«طرح آب‌نما و فواره‌ها هم ملهم از باغ‌های ایرانی است. همین‌طور شیب میدان با دقت و به منظور خاصی طراحی شده، حد ارتفاع برج آزادی ۴۵ متر است؛ چون نزدیک فرودگاه مهرآباد قرار گرفته و نمی‌شود بلندتر از این ساخت؛ ولی من می‌خواستم وقتی به بنا نزدیک می‌شوید به طرف بالا بروید، در حالی که بالا بردن بنا ممکن نبود. ما برای این که مشکل ارتفاع را حل کنیم، یک سرازیری در میدان به‌وجود آوردیم؛ یعنی شما از طرف فرودگاه که وارد میدان می‌شوید به شکل سرازیر به برج نزدیک می‌شوید و می‌رسید به آن آب‌نمای دایره شکل و وقتی به بنا نزدیک می‌شوید، دوباره بالا می‌آیید. زمین زیر برج کاملاً صاف است. این صافی و آن شیب میدان وقتی به هم می‌رسند، خط‌های قوسی جالبی را ایجاد می‌کنند.»
ساخت و نگهداری

حسین امانت در فروردین ۱۴۰۰ از بی‌توجهی شدید به این بنا گفت و اعلام داشت که «از این بنا برای تبلیغات و موارد مختلف استفاده می‌کنند ولی هیچ‌کس دنبال نگهداری‌اش نیست. اشکالات پر شماری نیز در عدم رسیدگی به بنا هست که نشان‌گر بی‌توجهی کسانی است که مسئول نگهداری این ساختمان‌اند». همچنین وی از سوراخ‌کاری‌های پس از انقلاب ۱۳۵۷ در برج، انتقاد کرد و آنان را باعث آسیب به ساختار بنا، دانست. او از افزودن آگراف و لوله‌های سیم‌کشی با مته‌کاری در برج، در دوران پس از انقلاب ۱۳۵۷ نیز آگاهی داد. همچنین در مورد مشکلات وابسته به آب‌یاری اطراف برج، وی اعلام داشت که قیرگونی زیرساختی سازه، در هنگام کارهای عمرانی پس از انقلاب در محیط، آسیب دیده است و باعث از بین رفتن ایمنی در برابر آب شده است. به شکل کلی، امانت از بسیاری از پروژه‌های پس از انقلاب ۱۳۵۷ در برج آزادی، انتقاد کرده است.
برخی از انتقادهای امانت، توسط رسانه‌های دیگر، تأیید شده‌اند. همانند مشکل ایمنی برابر آب؛ به گزارش رادیو فردا در سال ۱۴۰۰، در این دوره، انتقادهای بسیاری از روش نگهداری این سازه، وجود داشته است. همانند روش آبیاری چمن پیرامون سازه و میدان که با رسیدگی نشدن به نفوذ آب به درون سازه، بخش‌هایی از آن را دچار نم‌زدگی، شوره و ریزش کرد.
امکانات

در بخش زیرین برج، چندین تالار نمایش، نگارخانه، کتابخانه و موزه قرار دارد از جمله موزه ای با امکانات بسیار پیشرفته و بخش‌های متنوع سمعی و بصری در عمق ۱۵ متری ضلع شمال برج آزادی با عنوان موزه ششم بهمن (روز همه‌پرسی انقلاب سفید) در سال ۱۳۵۳ افتتاح شد و دولت می‌خواست با ساخت این موزه، به زعم خود، دستاوردهای ناشی از انقلاب سفید را معرفی کند.
در فرهنگ

تصویر برج شهیاد در پشت واپسین نسخهٔ اسکناس ۲۰۰ ریالی زمان محمدرضا شاه پهلوی با نوشته شهیاد آریامهر