stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
گهواره (دالاهو)
پیشینه > بازار قدیم گهواره

بازار قدیمی گهواره در زمان قاجار به دستور حاکمان وقت به شکل یکنواخت با مصالحی نظیر خشت خام ،سقف های کاه گلی و... توسط معماران ساخته شد . ودر اختیار گروهی از مردم و کلیمیان حاضر در شهر قرار گرفت در ضلع غربی سکوهایی برای استراحت کارگران روزمزد و جوانان بود.
اغذیه فروشی،خیاطی،قصابی و آهنگری و... از جمله حرفه و شغل‌هایی بود که در این بازار قرار گرفتند.
چایخانه در ابتدای بازار قرار داشت،و چهار دروازه داشت،که در ابتدا معاملات با کشاورزان به صورت پایاپای  به این صورت که در مقابل دادن قسمتی از محصولات خود  کالاهای مورد نیاز را خریداری می کردند.
بعد از اصلاحات سال ۱۳۴۱ در جریان انقلاب سفید،عده ای از یهودیان و مردم بومی مغازه ها را خریدند و پس از مهاجرات آنها در سال ۱۳۴۴ ،کلیه مغازه‌ها در اختیار مردم بومی گهواره قرار گرفت.
و بعد از انقلاب۵۷ هم بازاریان به خیابان اصلی و بلوار ولیعصر  انتقال یافتند . و بازار قدیمی در حال تخریب و از بین رفتن است.
پیشینه > سقوط بالگرد بنی صدر

چند ماه قبل از آغاز رسمی جنگ ایران و عراق در ۲۴ مرداد ۱۳۵۹، بالگرد بل ۲۱۴ حامل رئیس‌جمهور و همراهان، به‌دلیل حمله عراق به چند پاسگاه مرزی، هنگام بازدید از مناطق غرب به استان کرمانشاه وارد شد. حدود ساعت ۱۱ شب، در منطقه بیونیج ۲۰ کیلومتری گهواره، هنگام بازگشت از مرز، بالگرد در حین پرواز دچار اختلال شد. ابتدا چراغ‌ها خاموش شدند و سپس چهار قطعه ی اصلی بالگرد از کار افتادند که باعث شد مجبور به فرود اضطراری شوند. با تاریکی هوا و عدم دید، به سمت چراغ‌هایی که در دوردست دیده می‌شدند رفتند و متوجه شدند که روستایی در آنجا وجود دارد. کنترل بالگرد از دست رفته و در نهایت به زمین افتاد. در این بالگرد، بنی‌صدر رئیس‌جمهور وقت، مشاورش، ستوان دوم خلبان عباس مالمیر، سروان محمدرضا اشتری خلبان دوم، تیمسار قاسم‌علی ظهیرنژاد فرمانده وقت نیروی زمینی، بهروز ماکوئی استاندار وقت کرمانشاه، مرتضی رضایی فرمانده وقت سپاه و علی صیاد شیرازی فرمانده غرب حضور داشتند. بالگرد سقوط کرد ولی منفجر نشد و تمامی افراد آن خارج شدند و تعدادی مجروح شدند گروهی از اهالی منطقه به کمک آنها آمدند و آنها را با تراکتور و جیپ به پاسگاه ژاندارمری گهواره منتقل کردند و سپس زخمی‌ها را به بیمارستان ۴۴۰ تختخوابی کرمانشاه انتقال دادند.
معماری شهری

مساحت کلی شهر گهواره ۱٫۲۶ کیلومتر مربع می‌باشد؛ که از سمت شمالغربی به جاده باباشاه احمد و توت شامی از سمت شمالشرقی به جاده کبود جوب و از سمت جنوب شرقی از سمت میدان امام علی و بلوار ولیعصر به کوزران (شرق) و اسلام‌آباد غرب به سمت جنوب ختم می‌شود
معماری شهری > موقعیت

فاصله شهر گهواره با مرکز شهرستان دالاهو (کرندغرب) ۳۷٫۹کیلومتر و با مر کز استان (کرمانشاه) از مسیر اسلام‌آباد غرب ۹۶ کیلومتر و از مسیر کوزران۸۴٫۴ کیلومتر کیلومتر می‌باشد همچنین فاصله این شهر تا پایتخت (تهران)۵۸۷ کیلومتر می‌باشد.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | ثلاث باباجانی |  |  |
|  | کرمانشاه-کوزران |  | کرند غرب |  |
|  | کرمانشاه-کوزران |    گهواره     | کرند غرب |  |
|  | کرمانشاه-کوزران |  | کرند غرب |  |
|  |  | اسلام‌آباد غرب |  |  |
معماری شهری > موقعیت > روستای تابعه

از روستاهای تابعه شهر گهواره می‌توان به گوراجوب، سرآسیاب، باباشاه احمد، چغابور، توکان، کچک بل، زوله، سراب سیدیعقوب، توت شامی، کنه رشید، دوشمیان، ویله، نیلک بریه خانی، زاوله، سرخک و..
نام برد
معماری شهری > بافت شهر

بر طبق آمار رسمی مرکز آمار ایران در سرشماری سال ۱۳۹۵ تعداد خانوارهای معمولی و ساکن به‌صورت گروهی در واحدهای مسکونی معمولی حدود ۱۱۸۷ خانوار بوده است. که ۷۰۴ خانوار مالک و ۲۹۶ خانوار مستاجر و ۱۸۵ مورد هم جزو سایرین بوده که دو مورد هم در سرشماری اظهار  نشده است درصدها  طبق نمودار زیر هستند:
اکثر بافت شهر از لحاظ ساختمانی در قسمت سنتی آن واقع شده‌است؛ که ساختمان‌های این نواحی متشکل از گل و چوبو سنگ و خشت است که به تدریج و با گذر زمان جای خود را به ساختمان‌هایی با مصالح و طرح‌های جدید می‌دهند
معماری شهری > بافت شهر > سراسر نمای شهر گهواره در روز به‌همراه باغهای اطراف

سراسرنمای شهر گهواره و باغ‌های اطراف
معماری شهری > بافت شهر > مناطق و محلات

-از مهم‌ترین محلات این شهر می‌توان به باندومان محله بنیاد شهید،کانی زاله،سرتپه و… اشاره کرد
در گهواره به علت وسعت باغات این شهر آنهارا به محلات جداگانه‌ای تبدیل کرده‌اند
معماری شهری > بافت شهر > خیابان‌ها و میادین > خیابان

اصلی‌ترین و مهم‌ترین خیابان اصلی این شهر که بعد از بلوار ولیعصر، از میدان امام علی شروع و به میدان ولایت و سرانجام جاده بابا شاه احمد منتهی می‌شود خیابان امام خمینی (اصلی) می‌باشد که تعداد زیادی از ارگان‌های دولتی نظیر شهرداری بخشداری مخابرات، کمیته امداد امام خمینی، پاسگاه گهواره، اداره آموزش و پرورش منطقه‌ای گهواره، و مسجد امیرالمؤمنین، بانک‌های ملت، ملی، کشاورزی روی این خیابان قرار دارند و بازار اصلی شهر هم روی همین خیابان قرار دارد اما به‌علت باریک بودن خیابان و عدم تعریض خیابان امکان ایجاد بلوار و دو لاین مجزا در این خیابان وجود ندارد و رفت‌وآمد در دو لاین در همین خیابان در جربان است و قبلاً هم در سالیان گذشته این خیابان با نرده به دو قسمت جدا از هم تبدیل شده بود که مشکلاتی برای شهروندان به وجود آورد که باعث از میان برداشتن آن توسط شهرداری شد.. و خیابان جم خانه هم یکی دیگر از خیابان‌های اصلی این شهر به‌شمار می‌رود.
معماری شهری > بافت شهر > خیابان‌ها و میادین > بلوار

بلوار ولیعصر گهواره تنها بلوار دایر در این شهر می‌باشد که از سه راهی جاده کوزران -گهواره -اسلام‌آباد غرب شروع شده و تا میدان امام علی ادامه دارد و پمپ بنزین گهواره هم در این ناحیه قبل از رسیدن به میدان ورودی شهر قرار دارد.
معماری شهری > بافت شهر > خیابان‌ها و میادین > میدان‌های شهر

شهر گهواره دارای دو میدان است که در ابتدا و انتهای شهر قرار دارد میدان ورودی که امام علی نام دارد؛ و میدان دوم هم که در انتهای شهر قرار دارد به روستاهایی مثل توت شامی و بابا شاه احمد و… راه دارد.
معماری شهری > پیش‌شماره شهر گهواره

همزمان با هم کدسازی تلفن‌های کشور و استان کرمانشاه کد شهر گهواره از ۰۸۳۵۵۸۴ به۰۸۳۴۳۷۴ تغییر کرد-لازم است ذکر شود که اهالی گهواره و دیگر نقاط استان کرمانشاه برای تماس باهم نیازی به گرفتن کد جدید استان کرمانشاه۰۸۳ ندارند و برای تماس به شهر گهواره با اضافه کردن۴۳۷۴به ابتدای شماره‌های قدیمی امکان برقراری ارتباط میسر می‌باشد و تنها هموطنان خارج از استان کرمانشاه نیازمند استفاده از کدو پی شماره جدید هستند(۰۸۳۴۳۷۴)
معماری شهری > مراکز آموزشی > مدارس > مدرسه اقبالیه

تا قبل از سال ۱۳۳۲ مدارس نوین تنها مربوط به شهر کرمانشاه بود، مدرسه صمصامیه اولین مدرسه ای بود که در دیگر نواحی به تلاش حاکم و رئیس ایل سنجابی قصرشیرین شیرخان صمصامالممالک تاسیس شد. ودر سال ۱۳۳۶ مدرسه احتشامیه در شهر کرند غرب و مدرسه جوادیه در شهر صحنه و در ادامه مدرسه امیریه در شهر سنقر  دایر شدند.
در  ذیقعده سال گفته شده،اولین مدرسه روستایی کرمانشاه بنام اقبالیه در روستای گهواره تاسیس شد این مدرسه به علت نزاع های محلی یکسال بعد منحل شد.
معماری شهری > مراکز آموزشی > مدارس > مدرسه فاریابی

مدرسه فاریابی   که  بعد از مدرسه اقبالیه  دایر شد از ۵ کلاس مختلط تشکیل شده بود که در حدود ۵۰۰ دانش‌آموز داشت.
با سقوط سلسله پهلوی در سال ۱۳۵۷ و  تغییر نظام حاکم جمهوری اسلامی سرکارآمد و تفکیک جنسیتی و ... آغاز شد. مدرسه فاریابی پسران به محل جدید یعنی جایگاه کنونی اداره آموزش و پرورش گهواره منتقل و نام آن را شهید دستقیب نهادند و مدرسه دخترانه هم در محل  خود به نام هفده شهریور تغییر کرد که تا دهه هشتاد  هم به همین روال پیش رفت که سرانجام مدرسه تخریب شد.
معماری شهری > مراکز آموزشی > مدرسه استاد شهریار

دبستان پسرانه استاد شهریار در کوچه جنب جم‌خانه قرار داشت. دانش آموزان در دو نوبت مدرسه می رفتند نوبت اول از ساعت ۸ تا ۱۱:۳۰ نوبت دوم از ساعت ۱۳تا ۱۵:۳۰  با وقوع زلزله ای در شهر گهواره در ابتدای دهه ۷۰ خورشیدی این مدرسه تخریب و بلا استفاده  شد. و دانش آموزان آن به مدرسه ای در محل کنونی  اداره آموزش و پروزش گهواره که آن زمان این اداره در خیابان منتهی به بابا اسکندر بود قرار داشت ،منتقل شد. و بعدها به ساختمان  کناری مدرسه  منتقل میشد و اداره آموز و پرورش به محل کنونی منتقل شد. دانش آموزان مدرسه استاد شهریار و راه دانش به صورت یک هفته در میان به‌صورت مشترک از ساختمان جدید که جنب پاسگاه گهواره و آموزش و پرورش قرار داشت. استفاده می‌کردند. به این صورت که یک هفته صبح از ساعت ۸ تا ۱۲:۳۰ و گروه بعدی از ساعت ۱۳ تا ۱۷:۳۰ از مدرسه استفاده می کردند. که هفته بعد نوبت صبح و ظهر آنها عوض می‌شد.
معماری شهری > مراکز فرهنگی > کتابخانه عمومی نور گهواره

کتابخانه عمومی نور گهواره در سال 1376 تاسیس شد. دارای بخش های مختلف نظیر امانات،مرجع،و سالن مطالعه و بخش کودک می باشد.
معماری شهری > گورستان‌ها و آرامستان‌های گهواره

در حال حاضر شهر گهواره دارای ۳ گورستان فعال می باشد با مساحت حدود ۳۵ هزار متر مربع می ‌باشد.
این گورستان‌ها به شکل سنتی خود  از قدیم اداره و نگهداری می شوند. بابا اسکندر بالاجوب و.. از جمله گورستان های این شهر می باشند. البته قبلا به واسطه حضور یهودیان در قبل از انقلاب در این شهر قبرستانی  از این مردم در  شهر گهواره قرار داشت که به اصلاح  عامیانه به آن قبرستان جویلکه‌ها گفته می‌شد.
معماری شهری > اماکن سطح شهر

لیست اماکن -پارک‌ها و ارگان‌های سطح شهر گهواره
| ردیف | مکان | مهم‌ترین‌ها |
| --- | --- | --- |
| ۱ | پارک ها | پارک کوهستان لاله |
| ۲ | قبرستان ها | بالاجوب بابا اسکندر کاکی‌ها |
| ۳ | مراکز فرهنگی | کتابخانه عمومی نور گهواره کانون پرورش فکری کودکان |
| ۴ | میدان ها | میدان امام علی میدان ولایت |
| ۵ | مدارس و مهدها | دبستان دخترانه الغدیر گهواره دبستان ابتدایی شهید دستغیب مدرسه متوسطه دخترانه پروین اعتصامی گهواره مدرسه متوسطه دخترانه بنت الهدی گهواره مدرسه متوسطه دخترانه حجاب گهواره مدرسه متوسطه پسرانه شهیدبهشتی گهواره مدرسه متوسطه پسرانه امام خمینی گهواره هنرستان پسرانه کاردانش راهبرد گهواره هنرستان دخترانه کار و دانش الزهرا گهواره مهدکودک شهید رجایی |
| ۶ | مساجد | مسجد امیرالمؤمنین گهواره |
| ۷ | بانک‌ها و موسسات مالی | بانک ملی گهواره بانک ملت گهواره بانک کشاورزی گهواره پست بانک گهواره |
| ۸ | اماکن مقدس | بابااسکندر درخت دوازده امام |
| ۹ | ارگان‌های نظامی | پاسگاه انتظامی گهواره سپاه پاسداران گهواره |
| ۱۰ | مراکز بهداشتی | مرکز بهداشت گهواره درمانگاه گهواره |
| ۱۱ | اماکن قضایی | شورای حل اختلاف گهواره دادگستری عمومی |
| ۱۲ | ادارات دولتی | اداره گاز گهواره اداره برق گهواره اداره آب گهواره اداره آموزش و پرورش گهواره تربیت بدنی گهواره اداره منابع طبیعی گهواره اداره پست گهواره مخابرات گهواره اداره جنگلداری و مراتع گهواره، کمیته امداد ایستگاه آتش نشانی شهر گهواره |
| ۱۳ | ورزشی | هیئت کوهنوردی گهواره |
:
معماری شهری > شریان‌های ورودی و خروجی شهر

مسیرهای ورودی و خروجی به شهر گهواره مطابق با شماره‌گذاری تصویر زیر بشرح زیر می‌باشد.
مسیر شماره ۱ : این مسیر اصلی‌ترین راه ارتباطی شهر گهواره می‌باشد که ارتباط بین شهر گهواره و اسلام‌آباد غرب را میسر می‌سازد. طول این جاده تا اسلام‌آباد غرب حدود ۴۶ کیلومتر می‌باشد.
مسیر شماره ۲ : این مسیر که جزو راه‌های ارتباطی فرعی گهواره می‌باشد. این شهر را به روستای توت شامی که یکی از مکان‌های مقدس یارسان می‌باشد. متصل می‌کند که در نهایت به کرند غرب منتهی می‌شود. این مسیر تا حدودی آسفالت و بقیه خاکی می‌باشد. فاصله گهواره تا توت شامی ۹٫۳کیلومتر می‌باشد؛ که در نهایت از این جاده به کرند غرب ۵۰ کیلومتر فاصله دارد.
مسیر شماره ۳ : این مسیر گهواره را به بزرگراه راه کربلا از طریق روستای برزه ارتباط می‌دهد؛ که ۶۷ کیلومتر با بزرگراه کربلا در خارج از اسلام‌آباد غرب؛ بین جاده اسلام‌آباد غرب -کرمانشاه فاصله دارد.
مسیر شماره ۴ : این مسیر گهواره را به کوزران و شهر کرمانشاه مرکز استان کرمانشاه متصل می‌کند. طول این جاده تا کوزران ۳۲ کیلومتر ۸۴ کیلومتر می‌باشد.
مسیر شماره ۵ : این مسیر فرعی که از کنار زیارتگاه و گورستان بابا اسکندر می‌گذرد. مسیری است که ارتباط شهر گهواره با باغات شمال گهواره مانند زله ناو؛ تاش کو و کبود جوب برقرار می‌سازد.
مسیر شماره ۶ : این مسیر که از راه روستاهای بریه خانی و نیلک می‌گذرد گهواره راه به بزرگراه کربلا و کرند غرب مرکز شهرستان دالاهو متصل می‌کند. لازم است ذکر شود که این مسیر به به سد زمکان راه دارد و مناطق سر سبز و زیبایی را با وجود باریک بودن مسیر خواهید دید؛ و فاصله آن با کرند غرب ۳۸ کیلومتر می‌باشد.
معماری شهری > فاصله تا مراکز شهرستان‌ها

| شهر مقصد | مسافت |
| --- | --- |
کرند غرب: ۳۷٫۹کیلومتر
اسلام‌آباد غرب: ۴۵٫۶کیلومتر
جوانرود: ۷۳٫۵کیلومتر
هرسین: ۱۵۲کیلومتر
سنقر: ۱۹۰کیلومتر
صحنه: ۱۶۲کیلومتر
سرپل ذهاب: ۸۲٫۲کیلومتر
پاوه: ۱۲۱کیلومتر
روانسر: ۶۴٫۸کیلومتر
گیلانغرب: ۱۳۵کیلومتر
قصرشیرین: ۱۷۳کیلومتر
تازه آباد: ۱۰۱کیلومتر
کنگاور: ۱۹۳کیلومتر
:
معماری شهری > فاصله تا مراکز استان ها

فاصله گهواره تا مراکز استان ها به شرح زیر است. فاصله برحسب کیلومتر است.
کمترین فاصله گهواره تا مراکز استان ها مربوط به شهر کرمانشاه با فاصله94 کیلومتر و بیشترین فاصله مربوط به شهر زاهدان مرکز استان سیستان و بلوچستان با ۱۸۱۵ کیلومتر است.
| کرمانشاه | سنندج | ایلام | همدان | اهواز | خرم آباد | رشت | یزد | ساوه | مشهد | زاهدان |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۹۴ | ۲۱۹ | ۱۵۱ | ۲۸۰ | ۴۸۹ | ۲۸۴ | ۶۷۵ | ۹۶۲ | ۸۴۴ | ۱۴۷۶ | ۱۸۱۵ |
| یاسوج | شهرکرد | ساوه | قم | قزوین | زنجان | کرج | سمنان | گرگان | بیرجند |  |
| ۹۰۸ | ۶۲۲ | ۴۷۲ | ۵۵۵ | ۵۱۵ | ۵۰۰ | ۵۹۴ | ۷۹۱ | ۹۷۵ | ۱۵۰۰ |  |
| ارومیه | تبریز | بوشهر | شیراز | اصفهان | اردبیل | کرمان | تهران | بجنورد | بندرعباس |  |
| ۶۲۷ | ۶۳۳ | ۹۲۲ | ۱۰۲۲ | ۶۵۳ | ۷۵۰ | ۱۳۲۰ | ۵۹۵ | ۱۲۸۲ | ۱۶۰۰ |  |
مردم شناسی > بزرگان و افتخارات

گهواره از دیر باز جایگاه بزرگانی در عرصه ادبیات و موسیقی بوده‌است:
از بالا سمت راست به‌صورت ساعت‌گرد: غلامرضا رشید یاسمی، اسدالله فرمانی، علی اکبر مرادی.
مردم شناسی > بزرگان و افتخارات > غلامرضا رشید یاسمی

غلامرضا رشید یاسمی شاعر، نویسنده ،مترجم و استاد دانشگاه تهران و  پدر سیامک یاسمی کارگردان سینمای ایران (گنج قارون) ، شاپور یاسمی فیلم‌نامه نویس کارگردان و تهیه کننده سینما و همچنین هوشنگ رشید یاسمی ، سیاستمدار و نماینده مجلس شورای ملی (دوره ۲۴ ام)
مردم شناسی > بزرگان و افتخارات > علی‌اکبر مرادی

علی اکبر مرادی آهنگساز و نوازنده تنبور است.
مردم شناسی > بزرگان و افتخارات > اسدااله فرمانی

اسدالله فرمانی از چیره دست ترین سازندگان ساز تنبور  است
مردم شناسی > بزرگان و افتخارات > طاهر یارویسی

طاهر یارویسی از نوازندگان پیشکسوت مقامی تنبور و همچنین سازندگان بود.
مردم شناسی > بزرگان و افتخارات > حیدر کاکی

حیدر کاکی از نوازندگان  تنبور، سه‌تار و  تار است.
مردم شناسی > مستند آواز باد

مستند آواز باد به کارگردانی سودابه بیضایی و تهیه کنندگی سید امیر سیدزاده و تدوین بهمن کیارستمی در شهر گهواره ضبط شد و در جشنواره فیلم زنان بیروت اکران شد. داستان مربوط به دختر جوان نوازنده ای به نام پگاه است در مسیر جستجوی خود با طاهر یارویسی نوازنده و استاد تنبور آشنا می شود. و به مسیر جدید از زندگی خود وارد می شود.
مردم شناسی > مذهب

مردم گهواره پیرو آیین یارسان(اهل حق ) می باشند.
مردم شناسی > مذهب > مراکز مذهبی > جمخانه

مردم این شهر در محلی به اسم جمخانه گرد هم می‌آیند و مراسم و تجمعات خود را در ان انجام می‌دهند و از اماکن مقدس آیین یاری به‌شمار می‌رود. این مکان در خیابان جم خانه قرار دارد.
مردم شناسی > مذهب > مراکز مذهبی > مسجد

مسجد امیرالمؤمنین گهواره در خیابان اصلی شهر جنب بانک کشاورزی واقع شده‌است.
مردم شناسی > مذهب > مراکز مذهبی > بابا اسکندر و درخت دوازده امام

یکی از درختان مقدس قدمگاه در این شهر، درخت «منزل باوه اسکندر» است. در قبرستان شهر گهواره، درخت «وزم» کهن‌سالی وجود دارد که مردم آن را منزل «باوه اسکندر» می‌نامند و آن را متبرک می‌دانند.
ومردم با هزینهٔ خود، اطراف این درخت را دیوارکشی کرده‌اند و معمولاً در مناسبت‌های مختلف در آنجا مراسم برگزار می‌کنند.
درخت «منزل دوازه ایمام» نیز از درختان مقدس قدمگاه در استان کرمانشاه است. در شهر گهواره نزدیک جم خانه شهر، محلی وجود دارد که در آن، چنار کهن‌سالی وجود دارد که مردم به آن معتقدند و آن را مقدس می‌گمارند.
مردم منطقه آنجا را قدمگاه یا منزل دوازده امام می‌دانند و بر این باورند که دوازده امام از آنجا عبور کرده‌اند. معمولاً مردم این مناطق زمانی که مراسم یا نذری داشته باشند، به این محل می‌آمدند و اغلب قربانی می‌کردند.
مردم شناسی > زبان

مردم شهر گهواره به زبان کردی و گویش  هورامی تکلم می‌کنند و از نظر طبقه‌بندی سه‌گانه زبان کردی در رده گویش‌های کردی جنوبی قرار می‌گیرد که در استان‌های کرمانشاه ایلام و شرق عراق و… به آن تکلم صورت می‌گیرد که دارای زیر شاخه‌های متعددی است ودارای زبان هورامی یا گورانی نیز می‌باشد.
گفتار روزانه کرد زبانان ساکن  گهواره با گویش کلهری ارتباط تنگاتنگی دارد اما از نظر آواشناسی و واژگان تفاوت هایی با آن دارد.
ترکیب یکی از مهم‌ترین فرآیندهای واژه‌سازی در بسیاری از زبان‌های جهان است. در زبان کردی، فرآیند ترکیب در کنار اشتقاق، یکی از اصلی‌ترین و پراستفاده‌ترین فرآیندهای واژه‌سازی است. در مطالعه ای با هدف ارائه یک طبقه‌بندی جامع از انواع روابط معنایی بین اجزای ترکیبات اسمی-اسمی، اسمی-صفتی و صفتی-اسمی در کردی گهواره‌ای انجام شده است. داده‌های پژوهش شامل ترکیبات درون‌مرکزی جمع‌آوری شده از گفتار روزمره گویشوران کردی گهواره‌ای در شهر گهواره است.  نشان داد که تمام کلمات مرکب در کردی گهواره‌ای حول محور اصلی دسته اسم تشکیل می‌شوند. دسته‌های وابسته می‌توانند اسم، صفت یا حرف اضافه باشند که معنی سر را تنظیم و محدود می‌کنند. بنابراین، این ترکیبات به چهار نوع ساختاری تقسیم می‌شوند: اسم-اسم، اسم-صفت، صفت-اسم، و حرف اضافه-اسم. تنوع روابط معنایی بین اجزای ترکیبات باعث ایجاد دامنه‌ای از معانی در آن‌ها می‌شود.
مردم شناسی > پوشش

لباس مردم گهواره اصولاً لباس هورامی است که با گذر زمان لباس‌ها از نظر ظاهر تغییر پیدا کرده‌اند؛ و به نحوی بین لباس زنان و مردان قدیم گهواره با مردان و زنان کنونی گهواره متفاوت است که در زیر به گوشه‌ای از آن به صورت طبقه‌بندی شده اشاره خواهد شد.
مردم شناسی > پوشش > لباس قدیم گهواره > لباس مردان قدیم گهواره

مردان در گهواره در دهه‌های مختلف اکثراً داری کلاه در شکل‌های مختلف سربند و… بودند که در زیر به گوشه‌هایی از آن اشاره خواهد شد.
عرق چین: کلاهی از جنس نخ یا ابریشم که مردها آن را بر سر می‌گذاشتند و سربند را به دور آن می‌بستند.
سروین (سربند):دستمالی است که به دور عرق چین یا همان کلاه مردان پیچیده می‌شد و اکثراً در این نواحی رنگ آن مشکی و تیره بود.
سخمه:بر روی پیراهن پوشیده می‌شد جلوی آن کاملاً باز بود و دکمه دار هم بود.
قبا: در زمان‌های دورتر پوششی تمام قد بود که بر روی سخمه پوشیده می‌شد.
کلاه: کلاه دوره دار یا پشمی نخی - شه وکلاو … در دوره‌های مختلف پوششی برای سر مردان این دیار بود؛ که به وفور در مردان قدیمی تر دیده می‌شود.
شلوار جافی:شلواری که در این منطقه و سایر مناطق مورد استفاده قرار می‌گیرد و به سبب راحتی استفاده از آن استفاده می‌شود از مچ پا باریکتر و هر چه به طرف بالاتنه و کمر بالا می‌آید گشادتر می‌باشد که در نهایت با کش یا بند شلوار به دور کمر بسته می‌شود.
سلته:نیم تنه‌ای است استین دار که آن را مانند کت روی لباس می‌پوشند و در عکس‌های قدیمی این دیار به چشم می‌خورد.
پاپوش(کفش):پاپوش مردم این دیار در زمان‌های قدیمی گیوه و کلاش بوده‌است که با گذر زمان جای آن به کفش‌ها در طرح و جنس‌های مختلف تغییر پیدا کرده‌است.
مردم شناسی > پوشش > لباس قدیم گهواره > لباس زنان قدیم گهواره

پوشش زنان در این ناحیه هم به قسمت‌های مختلفی تقسیم‌بندی می‌شده که بشرح زیر می‌باشد؛ و دارای رنگ‌های زیبایی می‌باشند.
کلاه:کلاهی شبیه به عرق چین مردانه است که برای بستن دستمال از ان استفاده می‌شود؛ که در زنان و دختران جوان به صورت کلاهی منجوق دوزی شده در جشن‌ها استفاده می‌شود.
سربند:مشکی -عالیخانی پارچه‌ای است تیره رنگ و اکثراً سیاه که دارای ریشه‌های فراوانی در دو طرف آنست که این ریشه‌ها توسط زنان هورامی این مناطق به گونه‌ای بافته و زنجیره داده می‌شود و در نهایت به دور کلاه زنانه پیچیده می‌شود و ریشه‌های آن هم به‌شکل تزئینی قرار داده می‌شود.
پیراهن:پیراهن زنان هورامی برحسب سن و سال و نوع سلیقه متفاوت است بدین صورت که این لباس‌ها اکثراً ار پارچه‌های گلدار و رنگ روشن که به‌شکل و طرح‌های مختلف تهیه شده‌اند مورد استفاده قرار می‌گیرد.
زیرپوش:زیرپوش مورد استفاده زنان این منطقه ساده و معمولاً رنگی متناسب با لباس رو می‌باشد که از گردن تا پشت پا را در بر می‌گیرد.
شلوار:شلواری گشاد از جنس حریر یا پشم …
ماشته (روپوش):پارچه ایست مشکی که به‌شکلی خاص دوخته می‌شود معمولاً پایین آن دارای ریشه هایست که زنان کرد آن را زنجیره می‌زنند و مانند شنل روی شانه زنان انداخته می‌شود و از جلو گردن و روی سینه گره می‌خورد.
سخمه:بر روی پیراهن می‌پوشند معمولاً بدون آستین است و در جلو روی سینه با قفل‌های تزئینی بسته می‌شود.
زوو ه ن (قبا):لباسی است جلو باز که تا پشت پا را می‌پوشاند و معمولاً از جنس مخمل است که در زمان‌های قدیم رویه‌ای ای هم داشت که با گذر زمان برای جوانترها این رویه حذف و به پوششی نازک و مخملی تبدیل شده‌است.
سلته: البسه ایست مانند سخمه که دارای استین است و کمی بیشتر از پشت را می‌پوشاند و بر روی پیراهن پوشیده می‌شود.
مردم شناسی > پوشش > لباس جدید مردم گهواره

با گذر زمان لباس‌ها هم به نوعی با شدت‌های مختلف در حال تغییر هستند و نوع پوشش مردمان این شهر هم از این غائله مستثنا نخواهند بود.
مردم شناسی > پوشش > لباس جدید مردم گهواره > لباس مردان جدید گهواره

با گذر زمان لباسهایی قدیمی مانند سربند-سخمه- کلاش-گیوه-کلاه‌های مختلف حذف شده‌است و جای خود را به بالاپوش‌های جدید و شلوار جافی دادند که در حال حاضر مردان این شهر از آن استفاده می‌کنند.
مردم شناسی > پوشش > لباس جدید مردم گهواره > لباس زنان جدید گهواره

با تغییر لباس و مد به طبع لباس قدیم زنان گهواره هم تغییر پیدا کرده و سال‌های سال است که زنان جوان‌تر از سربند و سایر لباس‌های مخصوص زنان قدیمی و مسن تر استفاده نمی‌کنند.
و در جشن‌ها عروسی‌ها و… از لباس‌های محلی گفته شده به‌شکل امروزی تر و شاد تر استفاده می‌کنند و حتی در این جشن‌ها عده‌ای از زنان از سربند و کلاه‌های منجوقی شاد استفاده می‌کنند. هم‌اکنون عده‌ای از دختران و زنان این شهر از لباس‌های زیبای محلی و عده‌ای هم از لباس‌های جدیدتر استفاده می‌کنند.
مردم شناسی > جشن‌ها

در این منطقه دو عید بزرگ نوروز و خاوه نکار جشن گرفته می‌شود.
مردم شناسی > جشن‌ها > عید نوروز

عید باستانی نوروز هم در گهواره همراه با سایر نقاط کشور جشن گرفته می‌شود. از روزهای قبل از شروع فروردین ماه و معمولاً اسفند خانم‌های خانه‌دار به کار تمیزکاری و به اصطلاح خانه تکانی مشغول می‌شوند؛ و اعضای خانواده بنا به وسع مالی و نیاز به تهیه لباس‌های جدید اقدام می‌کنند.
مردم شناسی > جشن‌ها > آخرین پنجشنبه سال

در آخرین پنجشنبه سال که در بین مردم ایران به پنجشنبه آخر سال مشهور است؛ و یکی از رسم‌های قدیمی و باستانی ایران به‌شمار می‌رود. مردم این شهر هم به زیارت اهل قبور می‌روند و با نثار فاتحه و دادن خیرات (شکلات -شیرینی-میوه و حلوا) و روشن کردن شمع و چراغ برای اموات و مردگان خود طلب آمرزش می‌کنند.
مردم شناسی > جشن‌ها > آگرنوروز

چهارشنبه سوری که در سایر مناطق کشور در آخرین سه شنبه سال برگزار می‌شود از قدیم در این منطقه از قدیم جایگاهی نداشته و در چند سال اخیر بین جوانان اجرا می‌شود اما از قدیم‌الایام در این منطقه شب قبل از نوروز بر روی بام خانه‌ها رفته یا در حیاط و کوچه‌ها آتشی به احترام زرتشت و روشنایی و آیین باستانی مرسوم ایرانیان برپا می‌کنند و اعتقاد دارند که آتش نشانه پاکی و برکت خداوند است. این جشن را آگر نوروز (آتش نوروز گویند) در سال‌های اخیر هم آگر نوروز با تغییر چهره بسیاری از جشن‌های ایرانیان مانند چهارشنبه سوری که با روشن کردن آتش و پریدن از روی آن همراه بود تغییر کرده و جوانترها غیر از روشن کردن از انواع ترقه و مواد منفجره دیگر در این جشن باستانی استفاده می‌کنند.
مردم شناسی > جشن‌ها > روز عید نوروز

در روزهای عید نوروز هم اهالی گهواره با چیدن سفره نوروز و گذاشتن میوه و شیرینی (مانند نان برنجی) و با روبوسی به دید و با روبوسی آغاز سال نو را همراه با دعایی به هم تبریک می‌گویند و معمولاً بزرگ خانواده به کوچکترها عیدی می‌دهد و همراه با هم به دید و بازدید از خانه سایر فامیل‌ها می‌روند.
مردم شناسی > جشن‌ها > آداب عید نوروز برای نو عروسان

معمولاً خانواده‌هایی که وصلت کرده‌اند و هنوز در دوران نامزدی به‌سر برده و عروسی نکرده‌اند در این روز داماد به همراه پدر و مادر راهی منزل خانواده عروس می‌شود و عید نوروز را به ایشان تبریک گفته و به نوعروس عیدی داده می‌شود.
مردم شناسی > جشن‌ها > آداب عید برای خانواده عزادار

در روز عید خانواده و وابستگان نزدیک خانواده‌هایی که به تازگی عزیزان خود را از دست داده‌اند و سالگرد فوت عزیزانشان فرا نرسیده‌است به منزل خانواده آن‌ها می‌روند و به نوعی در این زمان شادی آن‌ها را با غمهایشان تنها نگذاشته فاتحه می‌دهند؛ که اصطلاحاً به آن نوعید گفته می‌شود.
مردم شناسی > جشن‌ها > روز دوم نوروز

روز دوم عید مردان گهواره به سوی روستای توت شامی که جایگاه رهبر مذهب اهل حق (سید نصرالدین حیدری) می‌باشند می‌روند و فرارسیدن عید نوروز را به ایشان تبریک می‌گویند.
مردم شناسی > جشن‌ها > روز سیزده نوروز

مردم گهواره هم مانند سایر هموطنان در این روز به دامان طبیعت می‌روند و آخرین روز از نوروز را با هم و در کنار هم جشن می‌گیرند.
مردم شناسی > جشن‌ها > عید خاورنکار

عیدخاونکار از مهم‌ترین مراسم و اعیاد مردم اهل حق می‌باشد؛ که بر طبق تقویم کردی انجالم می شود؛  روزه داران بعد از نیت  سه روز روزه می گیرند و در پایان جشن می گیرند..
شب اول شروع روزه داری مردم با تهیه سیب یا انار، نیاز تهیه می‌کنند و به خانه سید پیر یا جم خانه می‌رود؛ و به تنبور نوازی یا خواندن دعا مشغول می‌شوند با اجازه سید نیازها تقسیم به اندازه مساوی تقسیم می‌شوند و بعد از آن دعای نیت روزه داری خوانده می‌شود؛ و از سحرگاه آن شب روزه داری آغاز و تا غروب به طول می‌کشد.
و عده‌ای دیگر هم هر شب به جم خانه می‌روند با خواندن سرودهای مذهبی تنبور و نذر و نیاز مشغول می‌شوند.
در این شب مردم نیت می کنند.
مردم شناسی > جشن‌ها > روز سوم خاونکار

روز سوم خاوه نکار با نذری آغاز می‌شود که باید یک خروس قربانی شود. به اینصورت که از صبح خروسی را قربانی می‌کنند و آن را بحالت آب‌پز شده (شوربایی) تهیه می‌کنند و تا بعد اظهر که که این کار طول می‌کشد همراه با سه کیلو برنج که با روغن حیوانی تهیه شده‌است و نیاز - همراه با مراسم دینی خاص با حضور سید و خواندن دعای معروف مراسم نذری به اتمام می‌رسد و بعد از اتمام ساعات روزه داری به قسمت کردن نذری بین مردم اقدام می‌کنند؛ و این‌گونه روز سوم روزه داری هم به پایان می‌رسد.