stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
کشتارهای لیپایا
پیشینه

آلمانی‌ها به لیپایا به دیده شهری با اهمیت استراتژیک نگاه می‌کردند. این شهر پایگاه نیروی دریایی بود و بندرگاهی بین‌المللی داشت. از این روی، گمان بر این می‌رفت که جمعیت محلی رویکرد گرمی به کمونیسم داشته باشند. ارتش آلمان تصرف شهر در نخستین روز حمله به لتونی (یکشنبه ۲۲ ژوئن ۱۹۴۱) را در برنامه خود داشت. حمله به لیپایا توسط واحد پیاده‌نظام ۲۹۱ام صورت گرفت. آن‌ها با مقاومت قابل توجهی از سوی ارتش سرخ و دیگر نیروهای شوروی روبرو شدند و تک‌تیراندازان شوروی تا چند روز پس از تصرف شهر درون آن با نیروهای آلمانی می‌جنگیدند. در جریان این نبرد، بخش‌های بسیاری از شهر ویران شدند و برای چند روز سوختند.
آغاز تیراندازی‌ها

در لتونی، هولوکاست از شب ۲۳ ژوئن تا ۲۴ ژوئن ۱۹۴۱ و با کشته شدن شش یهودی محلی، از جمله داروساز شهر، در گورستان کلیسا آغاز شد؛ اعضای زوندرکماندو 1a این افراد را در گروبینا، شهرکی در نزدیکی لیپایا، کشتند. هنگامی که خود لیپایا در ۲۹ ژوئن ۱۹۴۱ سقوط کرد، «شکار یهودیان در نخستین ساعات اشغال آغاز شد.» ازرگایلیس تخمین می‌زند که حدود ۵۷۰۰ یهودی لیپایا و مناطق اطراف آن به دست آلمانی‌ها افتادند.
در ۲۹ و ۳۰ ژوئن ۱۹۴۱، سربازان آلمانی اقدام به تیراندازی‌های تصادفی به یهودیان در لیپایا کردند؛ در این تیراندازی‌ها حدود ۹۹ یهودی (بعلاوه یا منهای ۳۰ تن) کشته شدند. تیراندازی‌ها تقریباً بلافاصله آغاز شدند. برای نمونه، در ساعت ۵:۰۰ بعد از ظهر ۲۹ ژوئن، سربازان آلمانی در حال ورود، ۷ یهودی و ۲۲ لتونیایی را دستگیر و به آنها درون یک گودال ناشی از بمب در وسط خیابان Ulicha شلیک کردند. ساعت ۹:۰۰ شب در همان روز سربازان آلمانی به خیابان رفته، در آنجا همه ساکنان را جمع کردند و از آنها پرسیدند که آیا ایشان پناهندگان از آلمان هستند. یک نفر، والتر (یا ویکتور) هان، رهبر ارکستر که در ۱۹۳۸ از وین فرار کرده بود ، قدم جلو گذاشت و بلافاصله مورد اصابت گلوله قرار گرفت. (منبع دیگری می‌گوید که هان توسط گروهی از لتونیایی که توسط نازی‌ها تحریک شده بود، کشته شد.) روز بعد، ۳۰ ژوئن، سربازان به بیمارستان شهر رفتند، چندین پزشک و بیمار یهودی را دستگیر کردند، و با نادیده گرفتن اعتراض کارکنان لتونیایی بیمارستان، به دستگیرشدگان شلیک کردند. در میان قربانیان، ماشا بلومناو ۱۰ ساله بود.
کشتار پارک راینیس

در ۲۹ ژوئن ۱۹۴۱، یک گروه از آینزاتس‌کماندو 1a، تحت فرماندهی اس‌اس-اوبراشتورمبانفورر رایخرت وارد لیپایا شد. یکی از نخستین افرادی که آینزاتس‌کماندو 1a در ۳۰ ژوئن کشت، آرون فرانکل نوازنده بود، که از آنجا که نمی‌دانست که آینزاتس‌کماندو مقر خود را در محل کار وی، هتل سن پترزبورگ ایجاد کرده بود، در محل کار خود حاضر شد. وی به عنوان یهودی شناسایی و بلافاصله تیرباران شد.
در طول نبردها، نیروهای شوروی خندق‌هایی دفاعی در پارک راینیس در مرکز لیپایا حفر کرده بودند. در ۳ و ۴ ژوئیه ۱۹۴۱، در نخستین کشتار مستند شده خود در لیپایا، مردان آینزاتس‌کماندو 1a به فرماندهی رایخرت و همه آلمانی‌های عضو اس دی، یهودیان را گرد آورده و آن‌ها را به سوی این خندق‌های درون پارک حرکت دادند. هنگامی که قربانیان درون خندق‌ها قرار گرفتند، تیرباران شده و اجسادشان به درون خندق رانده شدند. مشخص نیست چه تعداد در این تیراندازی کشته شدند؛ تخمین‌ها از ده‌ها تا ۳۰۰ را در بر می‌گیرند. پس از جنگ، کمیسیون تحقیق اتحاد جماهیر شوروی به این نتیجه رسید که ۱۴۳۰ تن در تیراندازی در این پارک کشته شدند؛ تخمینی که به باور ازرگایلیس اغراق‌آمیز است. بعدها یکی از شرکت‌کنندگان، هری فریدریکسون، شهادت داد که در یک کشتار که در آن شرکت داشت، ۱۵۰ تن کشته شدند.
معیارهای ضدیهودی

معیارهای ضدیهودی فرمان داده شده توسط فرمانده نیروی دریایی آلمان در لیپایا، ۵ ژوئیه ۱۹۴۱, به زبان‌های آلمانی و لاتویایی.
به عنوان پایگاهی دریایی، لیپایا تحت فرماندهی نیروی دریایی آلمان، کریگسمارینه قرار گرفت. فرمانده ستوان (Korvettenkapitan) اشتاین به عنوان فرمانده شهر گماشته شد. در یک ژوئیه ۱۹۴۱، اشتاین دستور داد که به ازای هر اقدام خرابکارانه، به ده گروگان شلیک شود و با ادعای اینکه سربازان ارتش سرخ با لباس غیرنظامی در میان مردم پنهان شده‌اند، غیرنظامیان را در منطقه مورد هدف قرار داد. این نخستین اعلامیه تهدید به شلیک به گروگان‌ها در لتونی بود. در ۵ ژوئیه ۱۹۴۱، کاپیتان بروکنر که جایگزین اشتاین شده بود مجموعه‌ای از مقررات ضدیهودی را صادر کرد. این‌ها در یک روزنامه محلی، Kurzemes Vārds منتشر شدند. به شکل خلاصه، این موارد شامل زیر می‌شدند:
همه یهودیان باید ستاره زرد در جلو و پشت لباس خود بپوشند؛
ساعت خرید یهودیان به ۱۰:۰۰ صبح تا ۱۲:۰۰ ظهر محدود شد. یهودیان تنها در طی این ساعات و از ساعت ۳:۰۰ تا ۵:۰۰ بعد از ظهر اجازه خروج از اقامتگاه‌های خود را داشتند.
یهودیان از برگزاری مراسم همگانی و حمل و نقل منع شده بودند و نمی‌بایست در ساحل قدم می‌زدند.
اگر یهودیان با یک اونیفورم‌پوش آلمانی روبرو می‌شدند ملزم به ترک پیاده‌رو بودند.
مغازه‌های یهودی موظف بودند تابلوی «تجارت متعلق به یهودیان» را در ویترین خود نمایش دهند.
یهودیان می‌بایست همه رادیوها، ماشین تحریر، لباس فرم، اسلحه و وسایل حمل و نقل را تحویل می‌دادند.
کشتار «گروگان‌ها» در ۷ ژوئیه

در ۳ یا ۴ ژوئیه، ارهارت گرائول، فرمانده یک گروه از آینزاتس‌کماندو ۲، با حدود ۳۰ تن که اکثر آنها از گردان پلیس ۹ اوردنونگس‌پولیتزای بودند، وارد شهر شد. رایخرت در آن هنگام درگیر تیراندازی‌های پارک راینیس بود، که وی از آن برای گرائول به عنوان «یک مأموریت ویژه» نام برد. روز بعد از ورود گرائول، رایخرت آنجا را ترک کرد. گرائول مسئولیت زندان زنان را تحویل گرفت و از آن به عنوان بازداشتگاهی برای اهداف رژیم نازی استفاده کرد. بیشتر زندانیان یهودی بودند، اما کمونیست‌ها و هواداران کمونیسم نیز دستگیر شدند. شایعاتی منتشر شد مبنی بر اینکه یهودیان مسئول جنایات کمونیست‌ها در دوران رژیم شوروی در لیپایا بوده‌اند. شبه‌نظامیان لتونیایی بیشتر دستگیری‌ها را انجام می‌دادند. در ۶ ژوئیه ۱۹۴۱، ورنر هارتمن، خبرنگار جنگ آلمانی، زندان زنان را چنان پر از زندانی توصیف کرد که دیگر جایی برای دراز کشیدن آنها وجود نداشت.
نخستین تیراندازی‌هایی که توسط گرائول انجام شد مربوط به حدود ۳۰ یهودی و کمونیست بود که میان ۵ تا ۷ ژوئیه دستگیر شده بودند، و در ۷ ژوئیه ۱۹۴۱ به عنوان «گروگان» طبق فرمان کاپیتان اشتاین مربوط به یکم ژوئیه ظاهراً به تلافی تیراندازی به سوی گشت‌های آلمانی در حوالی لیپایا اعدام شدند. گرائول از هر پنج زندانی یکی را برای اعدام انتخاب کرد و مردان وی آن‌ها را در ساحل تپه‌های شنی نزدیک به فانوس دریایی تیرباران کردند. تعداد کشته‌ها در جریان کشتار گروگان‌ها در دادگاه گرائول پس از جنگ ۳۰ تن اعلام و توسط آندِرس و دوبروفسکیس ۲۷ به‌علاوه منهای ۱۶ برآورد شد.
تیراندازی‌های ۸–۱۰ ژوئیه

در حوالی ۷ ژوئیه ۱۹۴۱، رایخرت با پیامی از سوی فرانتس اشتالکر، فرمانده آینزاتس‌گروپ A، که گرائول را متهم می‌کرد که افراد را با سرعت کافی اعدام نمی‌کند، به لیپایا بازگشت. گرائول فهرستی از افرادی را که دستگیر کرده بود به رایخرت نشان داد. رایخرت تعدادی از نام‌های این فهرسترا بررسی کرد و خواستار تیرباران فوری آن‌ها شد. گرائول به دستیار خود، به نام نیومان، دستور داد که اعدامی را ترتیب دهد. در ۸، ۹ و ۱۰ ژوئیه، مردان گرائول هر روز ۱۰۰ مرد را، تقریباً همگی یهودی، تیرباران می‌کردند. آنها از زندان زنان در گروه‌های ۲۰ نفره به محل اعدام منتقل می‌شدند.
طبق شهادت‌های بعدی هارتمان، او در ۸ ژوئیه از ساعت ۱۱:۰۰ صبح تا ۵:۰۰ در محل کشتار حضور داشت و شاهد کشته شدن حدود ۲۰۰ تن بود. روش کار این بود که «مبارزان آزادی‌خواه» لتونیایی (به بیان هارتمان) قربانیان را هر بار ده نفره به درون خندقی طولانی منتقل می‌کردند که به یک گودال ختم می‌شد. در آنجا آنها در یک ردیف دوتایی قرار می‌گرفتند و اغلب توسط آلمانی‌ها، اما گاه توسط لتونیایی‌ها، تیرباران می‌شدند. ناحیه اطراف محل اعدام توسط آلمانی‌ها و لتونیایی‌های دارای بازوبندهای قرمز-سفید-قرمز محافظت می‌شد.
اعدام‌های آغازین کمینه هر دو هفته یک بار در ساحلی در جنوب فانوس دریایی روی می‌دادند. در آغاز، جوخه‌های اعدام آلمانی بودند، اما بعدها گروه کاری ویژه‌ای از لتونیایی‌ها جایگزین آن‌ها شد.
بعدها گرائول در دادگاه پس از جنگ خود شهادت داد که به دلیل اضطراب ناشی از کشتارهای ۸ ژوئیه تا ۱۰ ژوئیه، درخواست مرخص شدن از فرماندهی را داده بود. درخواست او توسط فرمانده آینزاتس‌کماندو ۲، رودولف باتس پذیرفته شد و در پایان ماه اکتبر، گرائول برای تحصیل در رشته حقوق به آلمان بازگشت. با این حال، به گفته ازرگایلیس وی پیش از بازگشت به آلمان، و علی‌رغم ادعای خود مبنی بر شوک ناشی از کشتارهای ۸ تا ۱۰ ژوئیه، از لیپایا به شهر نزدیک ونتسپیلس رفت و در آنجا نیز کشتارهای دیگری را ترتیب داد.
۲۴–۲۵ ژوئیه: ورود نیروهای آراس

۲۲ ژوئیه ۱۹۴۱: «... اینجا حدود ۸٬۰۰۰ یهودی … با این تعداد از کارکنان اس‌اس نزدیک ۱ سال طول خواهد کشید، که این برای هدف آرام‌سازی لیباو پذیرفتنی نیست.»
۲۷ ژوئیه ۱۹۴۱: «مسئله یهود در لیباو با اعدام ۱٬۱۰۰ مرد یهودی توسط کماندو اس‌اس ریگا در ۲۴ و ۲۵ ژوئیه حل شد.»
—هانس کاولماخر، دریادار لیباو.
در ۱۰ یا ۱۱ ژوئیه اس‌اس-اونتراشتورمفورر (ستوان دوم) ولفگانگ کوگلر جایگزین گرائول شد. تحت نظارت کوگلر، کشتارها با نرخ حدود دو بار در هفته رخ می‌دادند. تیراندازی به گروه‌های کمی از یهودیان بعد از ۱۰ ژوئیه نیز ادامه داشت و هر شب اتفاق می‌افتاد. تعداد قربانیان اغلب در هر بار کمتر از ۱۰ تن بودند، که الگوی ویژه کوگلر در لیپایا بود. تعداد دقیق کشته‌شدگان در این اقدامات مشخص نیست، اما توسط آندِرس و دوبرفسکیس ۸۱ نفر به‌علاوه منهای ۲۷ تن تخمین زده شده‌است. آندرس و دوبرفسکیس تعداد کل قربانیان را ۳۸۷ تن، به‌علاوه منهای ۱۳۰ تن تخمین زده‌اند. اوتو فیشر، مربی فوتبال یهودی و بازیکن سابق تیم ملی اتریش، در کشتارهای ماه ژوئیه کشته شد.
در ۱۶ ژوئیه ۱۹۴۱، هانس کاولماخر به عنوان فرمانده نیروی دریایی آلمان در لیپایا گماشته شد. در ۲۲ ژوئیه، کاولماخر تلگرافی را به فرماندهی بالتیک نیروی دریایی آلمان در کیل فرستاد که در آن عنوان کرد که می‌خواهد ۱۰۰ نیروی اس‌اس و پنجاه تن شوتزپولیزای («پلیس محافظ») را برای «اجرای سریع مسئله یهود» به لیپایا بفرستد. منظور کاولماخر از «اجرای سریع»، همان «کشتار سریع» بود. دستگیری گسترده مردان یهودی بلافاصله در لیپایا آغاز شد و تا ۲۵ ژوئیه ادامه داشت. آراس کماندو از ریگا برای شرکت در تیرباران‌ها که در ۲۴ و ۲۵ ژوئیه رخ دادند، آورده شد. حدود ۹۱۰ مرد یهودی اعدام شدند، به‌علاوه یا منهای ۹۰ تن . اظهارات منابع دیگر مبنی بر کشته شدن ۳۰۰۰ تن (وسترمن) و ۳۵۰۰ تن (کمیسیون ویژه شوروی) نادرست هستند.
این نخستین اقدام آراس بعدها توسط گئورگ روزنستوک، فرمانده گروهان دوم گردان ۱۳ نیروی ذخیره پلیس توصیف شد. روزنستوک پس از جنگ شهادت داد که هنگامی که او و یگانش در ژوئیه ۱۹۴۱ به لیپایا رسیدند، از برخی تفنگداران دریایی شنیده بودند که یهودیان به‌طور مداوم در شهر اعدام می‌شوند و این تفنگداران برای تماشای اعدام‌ها به بیرون می‌روند. چند روز بعد، روز شنبه، ۲۴ ژوئیه ۱۹۴۱، روزنستوک یهودیانی را (که آن‌ها را توسط ستاره‌های زردرنگ بر لباس‌هایشان شناخت) دید که در پشت یک کامیون خم شده‌اند و توسط لتونیایی‌های مسلح محافظت می‌شوند. روزنستوک که خود در یک وسیله نقلیه بود، کامیون را به سوی شمال شهر دنبال کرد تا به ساحل نزدیک پایگاه دریایی رسید. در آنجا کوگلر، برخی از مردان اس‌دی و تعدادی از یهودیان را دید.
یهودیان روی زمین خم شده بودند. آنها ناچار بودند به صورت گروهی حدوداً ده نفره تا لبه گودال راه بروند. در اینجا آنها توسط غیرنظامیان لتونیایی تیرباران شدند. تعداد زیادی از ناظران آلمانی از نیروی دریایی و رایخسبان [راه‌آهن ملی] از منطقه اعدام بازدید کردند. من رو به کوگلر کردم و بدون هیچ شک و تردیدی گفتم که غیرقابل تحمل است که تیراندازی در مقابل تماشاگران انجام می‌شود.
کشتار کولی‌ها

مقالهٔ اصلی: پرایموس
مردم کولی (در آلمانی «Zigeuner») نیز از جمله اهداف نازی‌ها بودند. در ۴ دسامبر ۱۹۴۱، هینریش لوهس فرمانی صادر کرد که در آن آمده بود:
کولی‌هایی که در حومه شهر پرسه می‌زنند خطری دو چندان دارند:
به عنوان ناقلان بیماری‌های همه‌گیر، همچون تیفوس؛
به عنوان عناصر غیرقابل اعتماد که نه از مقررات صادر شده توسط مقامات آلمانی تبعیت می‌کنند و نه حاضر به انجام کارهای سودمند هستند.
سوءظن موجهی وجود دارد که آن‌ها اطلاعاتی را در اختیار دشمن قرار می‌دهند و در نتیجه به هدف آلمان آسیب می‌رسانند؛ بنابراین من دستور می‌دهم که با آنها همچون یهودیان رفتار شود.
همچنین زندگی کولی‌ها در کنار ساحل، که شامل لیپایا نیز می‌شد، ممنوع شد. در ۵ دسامبر ۱۹۴۱، پلیس لتونی در لیپایا ۱۰۳ کولی (۲۴ مرد، ۳۱ زن و ۴۸ کودک) را دستگیر کرد. از میان این افراد، پلیس لتونی ۱۰۰ تن را تحت اختیار رئیس پلیس آلمان فریتس دیتریش قرار داد تا «پیگیری» شوند (به آلمانی zu weiteren Veranlassung)؛ که حسن تعبیر نازی‌ها برای قتل بود. در ۵ دسامبر ۱۹۴۱، همه ۱۰۰ نفر در نزدیکی فرائنبورگ کشته شدند.
تا ۱۸ مه ۱۹۴۲، پلیس آلمان و فرمانده اس‌اس در لیپایا در یک سیاهه نشان داد که در دوره زمانی نامشخصی پیش از آن تاریخ، ۱۷۴ کولی با تیراندازی کشته شده‌اند. سیاست آلمان در مورد کولی‌ها گاه متفاوت بود. به‌طور کلی، به نظر می‌رسید که هدف آلمانی‌ها کولی‌های سرگردان یا «چرخشی» ("vagabundierende Zigeuner")، در مقایسه با جمعیت غیر سرگردان یا «با تحرک کم» بوده‌است؛ بنابراین، در تاریخ ۲۱ مه ۱۹۴۲، فرمانده اس‌اس در پلیس لیپایا و فرمانده اس‌اس اعدام ۱۶ کولی چرخشی را از منطقه هاسنپوت ثبت کردند. با این حال، این اسناد همیشه میان گروه‌های مختلف کولی‌ها تفاوت قائل نمی‌شدند، از این روی در ۲۴ آوریل ۱۹۴۲، آینزاتس‌گروپ A بدون شرح بیشتر گزارش داد که ۱٬۲۷۲ تن، از جمله ۷۱ کولی را کشته‌است.
ناظران، عاملان، و عکس‌ها

بسیاری از اعدام‌های لیپایا توسط افراد دیگری غیر از عاملان و شرکت‌کنندگان نظاره شدند. کلی، درِسِن و ریس، در مطالعه خود دربارهٔ عاملان هولوکاست، به این نتیجه رسیدند که اعدام‌های مردمی «از بسیاری جهات یک جشنواره» بودند، و سربازان آلمانی مسافت زیادی را طی می‌کردند تا بهترین مکان‌ها را برای دیدن این تیراندازی‌های دسته‌جمعی بدست آورند. اعدام‌ها برای مدت طولانی ادامه یافتند و به نوعی «جهانگردی اعدام» تبدیل شدند. هیچ‌کس به زور ناچار به کشتن یهودیان نشده بود و کسانی نیز بودند که از این کار خودداری ورزیدند. برای این افراد هیچ اتفاق بدی رخ نمی‌داد و به ویژه هیچ‌کس به خاطر خودداری از کشتار به اردوگاه‌های کار اجباری فرستاده نشد. در بدترین حالت، کسانی که از دستور کشتن خودداری می‌ورزیدند، توسط فرماندهانشان به عنوان «ترسو» مورد سوءاستفاده قرار می‌گرفتند. این الگو در لیپایا نیز دنبال شد. برای نمونه، یک قایقران، کارکنان نیروی دریایی و کمینه یکصد سرباز ورماخت، ظاهراً طبق دستور، در یکی از اعدام‌ها حضور داشتند.
ریشارد وینر، که از کشتارهای آینزاتس‌گروپن عکس گرفته بود، برای عکاسی به محل کشتارهای ژوئیه یا اوت نیز رفت. وی سربازان آلمانی را یافت که در اطراف محل کشتار ایستاده بودند، نه به عنوان شرکت‌کننده، بلکه به عنوان تماشاچی. تصاویر متحرک توسط ریشارد وینر، هنگام مرخصی از سمت خود به عنوان گروهبان نیروی دریایی آلمان گرفته شدند. تیراندازی‌های دسامبر در اشکده توسط اس‌اس-شارفورر کارل-امیل اشتروت عکس گرفته شدند. این عکس‌ها تبدیل به شناخته‌شده‌ترین تصاویر از کشتار یهودیان در لتونی شدند و در آن‌ها تنها لتونیایی‌ها نشان داده شده‌اند. این عکس‌ها توسط داوید زیوکون، که به عنوان برقکار در دفتر اس‌دی در لیپایا کار می‌کرد، پیدا شدند. او هنگامی که مشغول تعمیر سیم‌کشی در آپارتمان یک آلمانی بود، چهار رول فیلم پیدا کرد. زیوکون فیلم را دزدید، از آن نمونه‌هایی ساخت، و نسخه‌های اصلی را پیش از اینکه به عدم وجودشان پی برده شود، برگرداند. وی سپس نمونه‌ها را در یک جعبه فلزی قرار داده و آنها را دفن کرد. پس از رانده شدن آلمانها از لتونی، زیوکون نمونه‌هایی را که بعدها در دادگاه‌های جنایات جنگی مورد استفاده قرار گرفتند و در موزه‌های جهان به نمایش درآمدند، بازیابی کرد. ازرگایلیس همچنین می‌گوید که این خود کوگلر بود که از کشتارها عکسبرداری کرده بود ، اما البته اگر کوگلر در مرخصی بوده باشد، نمی‌توانسته عکس‌ها را بگیرد. به دنبال تیراندازی در ماه دسامبر، جلادان بارها و بارها برای کشتار به ساحل اشکده بازگشتند و خندق را در امتداد تپه‌های شنی گسترش دادند تا جایی که گزارش شد طول آن یک کیلومتر شد. در سال ۱۹۴۳، گورها باز شده و کلر بر روی اجساد ریخته شد.
ناظران، عاملان، و عکس‌ها > عکس‌های کشتار دسامبر

گروهی از زنان یهودی به هم چپیده منتظر کشته شدن بر روی ساحل
زنان و کودکان می‌بایست پیش از اعدام لباس خود را درمی‌آوردند
محافظی لاتویایی زنان را به محل اعدام می‌برد
زنان یهودی پیش از تیرباران توسط نازی‌ها
درست پس از تیرباران، مرد «لگدزن» در تصویر اقدام به انداختن اجساد درون خندق می‌کند
وزارت ترابری و ارتباطات جمهوری ارمنستان

| 0 | 1 |
| --- | --- |
 مخیتار هایراپتیان:  مخیتار هایراپتیان
دید کلی سازمان: دید کلی سازمان
بنیان‌گذاری: ۱۹۲۰
حوزهٔ قدرت: دولت ارمنستان
سازمان اجرایی: مخیتار هایراپتیان (۲۰۱۸)، وزیر صنایع فناوری پیشرفته جمهوری ارمنستان
وزارت ترابری و ارتباطات جمهوری ارمنستان (ارمنی: Հայաստանի Հանրապետության Տրանսպորտի և Կապի Նախարարություն؛ Hayastani Hanrapetowt’yan Transporti ew Kapi Naxararowt’yown) یکی از وزاتخانه‌های دولت ارمنستان می‌باشد که در شهر ایروان مستقر می‌باشد. در اکتبر ۲۰۱۸ هاکوب آرشاکیان به عنوان وزیر ترابری و ارتباطات منصوب شد.
بخش‌های تابع‌های این وزارتخانه عبارتند از: بخش ترابری، بخش ارتباطات، بخش پستی، بخش اطلاعات، بخش راه‌آهن، بخش ساخت‌وساز جاده‌ای، بخش مالی-اقتصادی و حسابداری، بخش حقوقی، بخش روابط خارجی و بخش برنامه‌ها
فهرست وزیران

| متن عنوان | متن عنوان | متن عنوان | متن عنوان | متن عنوان |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | آرشاک جامالیان | ۱۹۲۰ | ۱۹۲۰ |  |
|  | آرشام خوندکاریان | ۱۹۲۰ | ۱۹۲۰ |  |
:
فهرست وزیران > ارمنستان شوروی

| متن عنوان | متن عنوان | متن عنوان | متن عنوان | متن عنوان |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | دراستامات تر-سیمونیان | ۱۹۲۱ | ۱۹۲۱ |  |
|  | سمبات مارگاریان | ۱۹۲۱ | ۱۹۲۲ |  |
|  | سمبات مارگاریان | ۱۹۲۲ | ۱۹۲۲ |  |
|  | سمبات مارگاریان | ۱۹۲۳ | ۱۹۲۳ |  |
|  | لوون هوهانیسیان | ۱۹۲۳ | ۱۹۲۹ |  |
|  | هایک یاغوبیان | ۱۹۲۹ | ۱۹۳۱ |  |
|  | یغیشه هوهسپیان | ۱۹۳۱ | ۱۹۳۲ |  |
|  | یغیشه هوهسپیان | ۱۹۳۲ | ۱۹۳۳ |  |
|  | آرام مانوچاریان | ۱۹۳۳ | ۱۹۳۶ |  |
|  | آرام مانوچاریان | ۱۹۳۶ | ۱۹۳۷ |  |
|  | یغیشه هوهسپیان | ۱۹۳۸ | ۱۹۳۸ |  |
|  | باگرات نالباندیان | ۱۹۳۹ | ۱۹۴۱ |  |
|  | باگرات نالباندیان | ۱۹۴۲ | ۱۹۴۵ |  |
|  | واغیناک گورگنیان | ۱۹۳۹ | ۱۹۴۴ |  |
|  | هاروتیون اوکیوزیان | ۱۹۴۴ | ۱۹۴۷ |  |
|  | تادئوس میناسیانتس | ۱۹۴۵ | ۱۹۵۲ |  |
|  | نیکوغوس هوهانیسیان | ۱۹۴۷ | ۱۹۵۰ |  |
|  | گئورگی ملکومیان | ۱۹۴۷ | ۱۹۵۵ |  |
|  | شماوون آروشانیان | ۱۹۵۰ | ۱۹۵۳ |  |
|  | شماوون آروشانیان | ۱۹۵۳ | ۱۹۵۳ |  |
|  | آقا آقابابوف | ۱۹۵۳ | ۱۹۵۶ |  |
|  | گئورگی ملکومیان | ۱۹۵۵ | ۱۹۹۰ |  |
|  | آقا آقابابوف | ۱۹۵۶ | ۱۹۶۶ |  |
|  | بابگن سارکیسوف | ۱۹۶۶ | ۱۹۷۰ |  |
|  | دانیل دانیلیان | ۱۹۷۰ | ۱۹۷۴ |  |
|  | هراند هایراپتیان | ۱۹۷۰ | ۱۹۷۷ |  |
|  | وانیا هوهانیسیان | ۱۹۷۴ | ۱۹۷۸ |  |
|  | خاژاک درامپیان | ۱۹۷۸ | ۱۹۸۸ |  |
|  | هنریک بادئیان | ۱۹۸۸ | ۱۹۹۱ |  |
|  | هایریکو میرزویان | ۱۹۸۳ | ۱۹۸۸ |  |
|  | روبرت آوویان | ۱۹۸۸ | ۱۹۹۱ |  |
سومین جمهوری ارمنستان

| متن عنوان | متن عنوان | متن عنوان | متن عنوان | متن عنوان |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | هنریک کوچینیان | ۱۹۹۱ | ۱۹۹۸ |  |
|  | گریگور بوغوسیان | ۱۹۹۱ | ۱۹۹۸ |  |
|  | آرتاک وارطانیان | ۱۹۹۸ | ۱۹۹۹ |  |
|  | روبن دونویان | ۱۹۹۹ | ۲۰۰۰ |  |
|  | یرواند زاخاریان | ۱۹۹۸ | ۲۰۰۰ |  |
|  | روبرت نازاریان | ۲۰۰۰ | ۲۰۰۰ |  |
|  | ادوارد ماداتیان | ۲۰۰۰ | ۲۰۰۱ |  |
|  | آندرانیک مانوکیان | ۲۰۰۱ | ۲۰۰۸ |  |
|  | گورگن سارگسیان | ۲۰۰۸ | ۲۰۱۰ |  |
|  | مانوک وارطانیان | ۲۰۱۰ | ۲۰۱۲ |  |
|  | گاگیک بگلاریان | ۲۰۱۲ | ۲۰۱۶ |  |
|  | واهان مارتیروسیان | ۲۰۱۶ | ۲۰۱۸ |  |
|  | آشوت هاکوبیان | ۱۲ مه ۲۰۱۸ | ۲ اکتبر ۲۰۱۸ |  |
|  | هاکوب آرشاکیان | ۲۰۱۸۲۰۱۹ | ۲۰۱۹۲۰۲۱ |  |
|  | هایک چوبانیان | ۲۰۲۱ | ۲۰۲۱ |  |
|  | واهاگن خاچاطوریان | ۲۰۲۱ | ۲۰۲۲ |  |
|  | روبرت خاچاطریان | ۲۰۲۲ | ۲۰۲۴ |  |
|  | مخیتار هایراپتیان | ۲۰۲۴ |  |  |
سی (موزل)

| سی (موزل) Seille | سی (موزل) Seille |
| --- | --- |
The Seille at Vic-sur-Seille: The Seille at Vic-sur-Seille
مکان: مکان
کشور: France
ویژگی‌های ظاهری: ویژگی‌های ظاهری
سرآب:  
 • مکان: Azoudange, موزل
 :  
دهانه: موزل ۴۹°۷′۳۲″ شمالی ۶°۱۱′۸″ شرقی﻿ / ﻿۴۹٫۱۲۵۵۶°شمالی ۶٫۱۸۵۵۶°شرقی﻿ / 49.12556; 6.18556﻿ (Moselle-Seille)
طول: 138 کیلومتر
اندازهٔ حوضه: ۱۳۴۸ km²
دبی: ۱۰٫۵ m³/s
 :  
سی (موزل) (به انگلیسی: Seille (Moselle)) رودخانهای است که در فرانسه جریان دارد.
سوندا

| 0 | 1 |
| --- | --- |
نوع: شرکت سهامی عام
صنعت: فناوری اطلاعات
بنا نهاده: ۱۹۷۴
بنیانگذاران: آندرس ناوارو هاوسلر
دفتر مرکزی:  سانتیاگو، شیلی
مدیر عامل اجرایی: رائول ویجار اولیا
رئیس هیئت مدیره: ماریو پاوون رابینسون
محصولات: سخت‌افزار رایانه نرم‌افزار رایانه مراکز داده
خدمات: برون‌سپاری
درآمد:  ۱٫۴ $ میلیارد دلار (۲۰۱۲)
سود خالص:  ۹۵ $ میلیون دلار (۲۰۱۲)
تعداد کارکنان: ۸٫۰۰۰ نفر (۲۰۱۲)
وبگاه: www.sonda.com
سوندا (به اسپانیایی: Sonda) شرکت فناوری اطلاعات شیلیایی است، که در زمینه تولید سخت‌افزار رایانه، نرم‌افزار رایانه، مراکز داده و ارائه خدمات برون‌سپاری فعالیت می‌کند.
شرکت سوندا در سال ۱۹۷۴ توسط آندرس ناوارو هاوسلر، به‌عنوان بخش فناوری شرکت امپرساس کوپک تأسیس شد و در حال حاضر دارای عملیات در کشورهای آرژانتین، برزیل، شیلی، کلمبیا، کاستاریکا، اکوادور، مکزیک، پاناما، پرو و اروگوئه می‌باشد.
دفتر مرکزی این شرکت در شهر سانتیاگو، شیلی قرار دارد و بخشی از سهام آن در بازار بورس اوراق بهادار سانتیاگو معامله می‌شود. شرکت سوندا هم‌اکنون بزرگترین شرکت فناوری اطلاعات آمریکای لاتین به‌شمار می‌آید.
سنگر (ماکو)

| سنگر (ماکو) | سنگر (ماکو) |
| --- | --- |
روستا: روستا
مختصات: ۳۹°۱۸′۵۸″ شمالی ۴۴°۲۶′۷″ شرقی﻿ / ﻿۳۹٫۳۱۶۱۱°شمالی ۴۴٫۴۳۵۲۸°شرقی﻿ / 39.31611; 44.43528: مختصات: ۳۹°۱۸′۵۸″ شمالی ۴۴°۲۶′۷″ شرقی﻿ / ﻿۳۹٫۳۱۶۱۱°شمالی ۴۴٫۴۳۵۲۸°شرقی﻿ / 39.31611; 44.43528
کشور: ایران
استان: آذربایجان غربی
شهرستان: ماکو
بخش: بخش مرکزی
دهستان: قلعه دره سی
جمعیت: ۷۸۰ نفر (سرشماری ۹۵)
سنگر (ماکو)، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان ماکو در استان آذربایجان غربی ایران است.
جمعیت

این روستا در دهستان قلعه دره سی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، جمعیت آن ۷۸۰ نفر (۲۲۸خانوار) بوده‌است.
سپر شیشه‌ای

| سپر شیشه‌ای | سپر شیشه‌ای |
| --- | --- |
پوستر فیلم: پوستر فیلم
کارگردان: چارلز برنت
تهیه‌کننده:  توماس اس. برنز  کارولین شرودر 
نویسنده:  چارلز برنت  جان ادی جانسون  ند ولز 
بازیگران: مایکل بوتمن  لوری پتی آیس کیوب
موسیقی: استیون جیمز تیلور
فیلم‌بردار: الیوت دیویس
تدوین‌گر: کرتیس کلیتون
توزیع‌کننده: میرامکس
تاریخ‌های انتشار:  اوت ۱۹۹۴ (۱۹۹۴-08) (جشنواره لوکارنو)  ۱۶ سپتامبر ۱۹۹۴ (۱۹۹۴-0۹-۱۶) (جشنواره بین‌المللی فیلم تورنتو)  نوامبر ۱۹۹۴ (۱۹۹۴-۱۱) (جشنواره فیلم استکهلم)  ۲ ژوئن ۱۹۹۵ (۱۹۹۵-0۶-۰۲) (آمریکا)  
مدت زمان: ۱۰۹ دقیقه
کشور: آمریکا
زبان: انگلیسی 
فروش گیشه: ۳٫۳ میلیون دلار (آمریکا)
سپر شیشه‌ای (به انگلیسی: The Glass Shield) یک فیلم درام و جنایی آمریکایی محصول سال ۱۹۹۴ به نویسندگی و کارگردنی چارلز برنت است. مایکل بوتمن و لوری پتی در نقش افسران پلیس تازه‌کار که یک توطئه در مورد دستگیری یک مظنون را کشف می‌کنند. این فیلم در ۲ ژوئن ۱۹۹۵ در ایالات متحده اکران شد و ۳٫۳ میلیون دلار فروخت. همچنین در جشنواره بین‌المللی فیلم لوکارنو در سال ۱۹۹۴، چارلز برنت نامزد دریافت جایزه پلنگ طلایی شد.
سوئیس کوچک

| سوئیس کوچک | سوئیس کوچک |
| --- | --- |
کارگردان: کپا سوخو
فیلم‌بردار: کنث اورایب
تاریخ‌های انتشار:  ۲۶ آوریل ۲۰۱۹ (۲۰۱۹-04-۲۶)  
مدت زمان: ۸۶ دقیقه
سوئیس کوچک (اسپانیایی: La pequeña Suiza‎) یک فیلم کمدی اسپانیایی است که در سال ۲۰۱۹ میلادی منتشر شد.
بازیگران

یون پلاسائولا
اینگرید گارسیا-یونسون
رامون بارئا
ماریبل سالاس
کارا الخالده
آنتونیو رسی‌نس
سِـکون دِ لا روسا
سنگرنادر

| سنگرنادر | سنگرنادر |
| --- | --- |
روستا: روستا
سنگرنادرموقعیت در ایراننمایش نقشه ایرانسنگرنادرسنگرنادر (استان ایلام)نمایش نقشه استان ایلام: سنگرنادرموقعیت در ایراننمایش نقشه ایرانسنگرنادرسنگرنادر (استان ایلام)نمایش نقشه استان ایلام
مختصات: ۳۲°۴۶′۱۸″شمالی ۴۷°۰۱′۱۸″شرقی﻿ / ﻿۳۲٫۷۷۱۷۰۸۲°شمالی ۴۷٫۰۲۱۸۰۵۲°شرقی﻿ / 32.7717082; 47.0218052: مختصات: ۳۲°۴۶′۱۸″شمالی ۴۷°۰۱′۱۸″شرقی﻿ / ﻿۳۲٫۷۷۱۷۰۸۲°شمالی ۴۷٫۰۲۱۸۰۵۲°شرقی﻿ / 32.7717082; 47.0218052
کشور: ایران
استان: ایلام
شهرستان: دهلران
بخش: مرکزی
دهستان: اناران
جمعیت: ۳۱ نفر (سرشماری ۹۵)
سنگرنادر، روستایی در دهستان اناران بخش مرکزی شهرستان دهلران در استان ایلام ایران است.
جمعیت

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت این روستا برابر با ۳۱ نفر (۸ خانوار) بوده‌است.
سنگر (دورود)

| سنگر (دورود) | سنگر (دورود) |
| --- | --- |
روستا: روستا
مختصات: ۳۳°۳۱′۵۷″ شمالی ۴۹°۲′۴۰″ شرقی﻿ / ﻿۳۳٫۵۳۲۵۰°شمالی ۴۹٫۰۴۴۴۴°شرقی﻿ / 33.53250; 49.04444: مختصات: ۳۳°۳۱′۵۷″ شمالی ۴۹°۲′۴۰″ شرقی﻿ / ﻿۳۳٫۵۳۲۵۰°شمالی ۴۹٫۰۴۴۴۴°شرقی﻿ / 33.53250; 49.04444
کشور: ایران
استان: لرستان
شهرستان: دورود
بخش: بخش مرکزی
دهستان: ژان
جمعیت: ۳۷۰ نفر (سرشماری ۹۵)
سنگر (دورود)، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان دورود در استان لرستان ایران است.
جمعیت

این روستا در دهستان ژان قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۴۱۱ نفر (۸۳خانوار) بوده‌است.
زبان مردم این روستا بیشتر لری سیلاخوری است.
سیارک ۲۲۴۵۹۲

سیارک ۲۲۴۵۹۲ (به انگلیسی: 224592 Carnac، نامگذاری:2005YJ4) دویست و بیست و چهار هزار و پانصد و نود و دومین سیارک کشف شده‌است که در ۲۲ دسامبر ۲۰۰۵ کشف شد.
کیرو مانویان

| کیرو مانویان | کیرو مانویان |
| --- | --- |
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: ۱۹۶۲ (۶۱–۶۲ سال) بیروت، لبنان
ملیت: ارمنستان
حزب سیاسی: فدراسیون انقلابی ارمنی
محل تحصیل: دانشگاه کنکوردیا
پیشه: سیاستمدار
کیرو مانویان (ارمنی: Կիրօ Մանոյեան؛ زادهٔ ۱۹۶۲) یک سیاستمدار اهل ارمنستان و یکی از رهبران حزب فدراسیون انقلابی ارمنی می‌باشد.
زندگی‌نامه

کیرو مانویان در سال ۱۹۶۲ در بیروت، لبنان در یک خانواده ارمنی به دنیا آمد. وی در سال ۱۹۷۶ به همراه خانواده اش به مونترال کبک نقل مکان نمود. وی در دانشگاه کنکوردیا مونترآل تحصیل نموده‌است. در دهه ۱۹۸۰ وی مدیر اجرایی کمیته ملی ارمنیان کانادا بوده‌است. از سال ۱۹۸۹ تا ۱۹۹۹ وی عضو هیئت تحریریه هفته‌نامه ارمنی‌زبان هوریزون چاپ کانادا بود. از اکتبر ۱۹۹۱ تا سپتامبر ۱۹۹۹ وی سردبیر این هفته‌نامه بود. در سال ۱۹۹۹ وی به ایروان، ارمنستان نقل مکان نمود. از سال ۲۰۰۰ وی مدیر دبیرخانه بین‌المللی فدراسیون انقلابی ارمنی شاخه ایروان می‌باشد. در ۳۲مین کنگره جهانی به تاریخ ژانویه ۲۰۱۵ که در ارمنستان تشکیل شد وی به عنوان عضو دبیرخانه فدراسیون انقلابی ارمنی برگزیده شد. در تاریخ ۷ مه ۲۰۱۶ نشان "Vachagan Barepasht" توسط رئیس‌جمهور آرتساخ، باکو ساهاکیان به وی اعطا گردید. در تاریخ ۲۸ دسامبر ۲۰۱۵ مدال موسس خورناتسی از سوی رئیس‌جمهور ارمنستان، سرژ سرکیسیان به گیرو مانوکیان اعطا گردید.