stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
عملیات حرارتی موضعی
روش سخت کاری موضعی > سخت کاری شعله‌ای

سخت کاری شعله‌ای معمولاً برای سخت کردن تنها بخشی از یک شی از طریق حرارت دادن سریع با یک شعله بسیار داغ در یک ناحیه مشخص و سپس کوئنچ فولاد استفاده می‌شود. این عمل بخش حرارت دیده را به مارتنزیت بسیار سخت تبدیل می‌کند و مابقی آن را بدون تغییر باقی می‌گذارد. معمولاً تورچ گاز اکسیژن برای تأمین این دمای بالا مورد استفاده قرار می‌گیرد. سخت کاری شعله‌ای یک روش سخت کاری سطحی بسیار معروف است که معمولاً برای تهیه یک سطح بسیار مقاوم به سایش به کار می‌رود. یک کاربرد متداول آن برای سخت کاری سطح چرخ دنده‌ها است که دندانه‌ها را بسیار مقاوم به فرسایش می‌کند. چرخ دنده معمولاً اول برای رسیدن به یک سختی مشخص کوئنچ و بازپخت می‌شود که بیشتر چرخ دنده را نرم می‌کند و سپس دندانه‌ها سریع گرم شده و بلافاصله کوئنچ می‌شود تا فقط سطح آن سخت شود. پس از آن، ممکن است مجدداً بازپخت شود یا نشود سختی موضعی نهایی حاصل شود.
این فرایند معمولاً برای ساخت چاقو استفاده می‌شود و در طی آن تنها لبه تیغه‌ای که قبل از آن کوئنچ و بازپخت شده حرارت داده می‌شود. وقتی لبه به دمای رنگی (color temperature) مناسب می‌رسد کوئنچ شده و تنها لبه را سخت می‌کند و مابقی تیغه در سختی پایین‌تری باقی می‌ماند. سپس چاقو مجدداً بازپخت می‌شود که سختی موضعی نهایی را به وجود می‌آورد. اما برخلاف تیغه که به‌طور یکنواخت حرارت داده شده و به صورت موضعی کوئنچ شده، سخت کاری شعله‌ای یک منطقه متأثر از حرارت به وجود می‌آورد. برخلاف نیوی، مرز بین فلز گرم و سرد که با این ناحیه متأثر از حرارت تشکیل می‌شود، منجر به سرد شدن بسیار سریع در هنگام کوئنچ می‌گردد. این امر همراه با با تنش‌های شکل گرفته، ناحیه‌ای بسیار ترد بین فلز سخت و نرم به وجود می‌آورد که معمولاً این روش را برای شمشیرها یا ابزارهایی که در معرض تنش‌های برشی و فشاری هستند غیرقابل استفاده می‌کند.
روش سخت کاری موضعی > سخت کاری القایی

مقالهٔ اصلی: سخت کردن سطحی
سخت کاری القایی یک روش سخت کاری سطحی است که از کویل‌های القایی برای تأمین وسیله‌ای بسیار سریع برای حرارت دادن به فلز استفاده می‌کند. با حرارت دهی القایی، فولاد می‌تواند بسیار سریع گرم شده و به سطح تفتیده برسد پیش از آن که حرارت بتواند عمق زیادی از فلز را تحت تأثیر قرار دهد. سپس این سطح کوئنچ شده و سخت می‌گردد و معمولاً بدون بازپخت بعدی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این عمل سطح را در برابر سایش بسیار مقاوم می‌کند، اما بلافاصله در زیر سطح فلز نرم تری به وجود می‌آورد و قسمت اعظم شیء را بدون تغییر باقی می‌گذارد. یکی از کاربردهای متداول سخت کاری القایی برای سخت کاری سطوح یاتاقان‌ها یا تکیه گاه‌های اصلی میل لنگ اتوموبیل یا میله‌های سیلندرهای هیدرولیک می‌باشد.
پیردان

| پیردان | پیردان |
| --- | --- |
روستا: روستا
مختصات: ۳۰°۱۴′۲۱٫۸″ شمالی ۵۱°۱۹′۰٫۱″ شرقی﻿ / ﻿۳۰٫۲۳۹۳۸۹°شمالی ۵۱٫۳۱۶۶۹۴°شرقی﻿ / 30.239389; 51.316694: مختصات: ۳۰°۱۴′۲۱٫۸″ شمالی ۵۱°۱۹′۰٫۱″ شرقی﻿ / ﻿۳۰٫۲۳۹۳۸۹°شمالی ۵۱٫۳۱۶۶۹۴°شرقی﻿ / 30.239389; 51.316694
کشور: ایران
استان: سیستان و بلوچستان
شهرستان: سرباز
بخش: مرکزی
دهستان: سرباز
بنیان‌گذاری: قبل از میلاد مسیح
جمعیت: ۱۳۰۴ نفر (سرشماری ۹۵)
پیش‌شمارهٔ تلفن: ۰۵۴
پیردان، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان سرباز در استان سیستان و بلوچستان ایران است.
دارای بازارچه سنتی که قدمت آن به ۶۰سال میرسدوانواع ترشی جات و میوه های فصلی در آن دسترس میباشد، اسم آن برگرفته از یک پیر یا مرشد میباشد.
افسانه های روستا

دختر زیبارویی به اسم میروک افسانه ای هم درآن می زیسته وپارک مسافری جهت یادبود وی و معشوقش توسط شورای دوره پنجم روستا احداث گردیده است.
مسیر

برای سفر به پیردان از مسیر جاده ترانزیتی ایرانشهرسرباز  چابهار میباشد فاصله تا ایرانشهر ۱۱۰کیلومتر راسک ۶۰وچابهار۲۴۰کیلومتر میباشد روستای مذکور دارای کوههای سربه فلک کشیده رودخانه پرآب و درختان نخل فراوان میباشدافراد سرشناسی از جمله محمدحسن ارامش در این روستا سکونت داشتند ازنظرقومیت مردمان پیردان به رند بلوچ معروف میباشند که از نوادگان میرچاکر رند میباشند.
جمعیت

این روستا در دهستان سرباز قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱۳۰۴ نفر (۲۰۷خانوار) بوده‌است.
عشق ممنوع (رمان)

| 0 | 1 |
| --- | --- |
نویسنده(ها): خالد ضیا
عنوان اصلی: Aşk-ı Memnu
کشور: ترکیه
زبان: ترکی استانبولی
تاریخ نشر: ۱۹۰۱
شمار صفحات: ۵۱۴
عشقِ ممنوع (به ترکی استانبولی: Aşk-ı Memnu) رمانی از خالد ضیا است. این رمان برای نخستین بار در سال ۱۹۰۰–۱۸۹۹ در مجلهٔ ادبی فنون ثروت به صورت یک پاورقی چاپ شد و در سال ۱۹۰۰ به صورت کتاب انتشار یافت. سه بار از روی این رمان سریال‌هایی با همین نام اقتباس شده‌است که دو تای آن در خود کشور ترکیه ساخته شده‌است.
شخصیت‌ها

عدنان بیگ: یک نجیب‌زاده ۵۰ ساله استانبولی ثروتمند.
بهلول: برادرزاده عدنان بیگ؛ از آنجایی که پدرش به عنوان یک مقام ارشد در استانی دور منصوب شده، او در استانبول تحت سرپرستی عمویش زندگی می‌کند و در گالاتاسرای تحصیل می‌کند.
نیهال: دختر عدنان بیگ. او عاشق بهلول است.
بولنت: پسر عدنان بیگ. او پس از ازدواج پدرش با بیهتر، بیهتر را به عنوان مادرش پذیرفت. او به زودی به مدرسه شبانه‌روزی فرستاده می‌شود.
مادموازل دو کورتون: دختر یک خانواده اشراف فقیر فرانسوی. معلم و سرپرست نیهال و بولنت.
خانم فردوس: او متعلق به خانواده ای به نام «تیم ملیح بیگ» است که زنان در آن به رفتارهای سبک سرانه و خودنمایی معروف هستند. در ابتدای رمان او چهل و پنج ساله است.
بیهتر: دختر کوچک فردوس هانیم. در بیست و دو سالگی با عدنان بیگ ازدواج کرد. اما او عاشق بهلول می‌شود.
پیکر: دختر بزرگ فردوس هانیم. او سه سال از بیهتر بزرگتر است. او طبیعتی دوری گزین دارد.
نیهات بیگ: همسر پیکر. او با پیکر ازدواج کرد تا وارد زندگی طبقه بالای استانبول شود. آنها از ازدواجشان صاحب یک پسر به نام فریدون شدند و دو سال بعد فرزند دومشان به دنیا آمد.
شکیرا: آشپز عمارت عدنان بیگ با اوشاک سلیمان افندی ازدواج کرد. آنها از این ازدواج یک دختر به نام جمیله داشتند.
شایسته: الیف در عمارت عدنان بیگ.
نسرین: خدمتکار در عمارت عدنان بیگ.
Hacı Necip: آشپز عمارت عدنان بیگ.
بشیر: خدمتکار خواجه حبشی، کالسکه ران در عمارت عدنان بیگ.
کاتینا: خدمتکار فردوس.
پهلوان مفرد

| پهلوان مفرد | پهلوان مفرد |
| --- | --- |
کارگردان: امان منطقی
تهیه‌کننده: اسماعیل کوشان
نویسنده: امان منطقی
بازیگران: ناصر ملک‌مطیعی رضا بیک‌ایمانوردی سپیده فرخ‌لقا هوشمند حسن رضایی جواد نکوبخت
موسیقی: مرتضی حنانه
فیلم‌بردار: محمود کوشان
مدت زمان: ۹۰ دقیقه
کشور: ایران
زبان: فارسی 
پهلوانْ مفرد فیلم سینمایی به کارگردانی و نویسندگی امان منطقی در سال ۱۳۵۰ هجری شمسی است.
خلاصه

جوان پهلوانی (بیک‌ایمانوردی) به مرشد و مربی خود (ملک‌مطیعی)، که پهلوان ایران‌زمین است، بیشتر از هر کسی علاقه و اعتقاد دارد. ناگهان از خبر ازدواج مرشد خودش با دختری (سپیده) آگاه می‌شود که گویا دختر، همان دختری است که او (جوان) بسیار عاشقش بوده‌است. جوان به‌سختی از خبر آزرده می‌شود و با مرشد از روی خشم روبه‌رو می‌شود و با او به دشمنی و ستیز برمی‌خیزد. زمان می‌گذرد و جوان در رویارویی با راهزنانی قرار می‌گیرد که آنها ماجرای بی‌سیرت کردن دختر موردعلاقهٔ او را به جوان می‌گویند. جوان شگفت‌زده درمی‌یابد که مرشد برای فداکاری و ازخودگذشتگی، با دختر تنها ازدواج کلامی کرده‌است و کار او فقط برای خریدن آبروی دختر بوده‌است. جوان از کرده‌اش سخت پشیمان می‌شود. سپس به نزد مرشد می‌رود و از مرشد تقاضای پوزش می‌کند. مرشد او را می‌بخشد و آن دو با هم ازدواج می‌کنند.
نقد و بررسی

«پهلوان مفرد» در واقع یک فیلم جاهلی با همان مایه‌های آشنای آن فیلمها، اما در فضایی دیگر است: دوستی و ایثار، مراد و مرید، عشق و سوءظن، تجاوز و… اما امان منطقی این زیرکی را دارد که با انتخاب فضایی متفاوت با فیلمهای جاهلی همزمان خود، به آن ظاهری تازه ببخشد. ولی می‌بینیم از آنجا که زمان و مکان هیچ نقشی در فیلم ندارد، پهلوان مفرد همچنان یک فیلم جاهلی باقی می‌ماند.
بازیگران

ناصر ملک‌مطیعی
رضا بیک‌ایمانوردی
سپیده
حسن رضایی
فرخ‌لقا هوشمند
فرامرز رهبری
موسیقی

موسیقی: مرتضی حنانه
شعر: امان منطقی
خواننده: ایرج
ناصر ملک مطیعی
علی‌اکبر قاضی‌نظام

| علی‌اکبر قاضی‌نظام | علی‌اکبر قاضی‌نظام |
| --- | --- |
زاده: ۱۳۳۶ ‏(۶۶–۶۷ سال) تهران، ایران
پیشه: فیلم‌نامه‌نویس
ملیت: ایرانی
تحصیلات: رشته فیلم‌نامه‌نویسی
دانشگاه: دانشکده صدا و سیما (۱۳۶۷)
سال‌های فعالیت: ۱۳۶۰-اکنون
علی‌اکبر قاضی‌نظام (۱۳۳۶) فیلم‌نامه‌نویس اهل ایران است.
زندگی‌نامه

وی در سال ۱۳۳۶ خورشیدی در تهران به دنیا آمد. پس از پایان تحصیلات متوسطه به مدت چهار سال فعالیت تئاتری داشته و در سال۱۳۶۳ وارد دانشکدهٔ صدا وسیما شده و تحصیلاتش را در رشتهٔ فیلمنامه‌نویسی در سال ۱۳۶۷ به اتمام رسانده‌است. از سال ۱۳۶۴ تا ۱۳۶۸ در بخش فرهنگی بنیاد سینمایی فارابی عضویت داشته، پس از اتمام تحصیلاتش در صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران به عنوان عضو شورای طرح و برنامهٔ گروه کودک ونوجوان مشغول کار شده‌است.
فیلمشناسی

فعالیت‌های وی در سینما و تلویزیون و تئاتر با این شرح می‌باشد:
فیلمشناسی > سینمایی

پنج ستاره (۱۳۹۲ نویسنده)
دبستان شوک (۱۳۷۹ نویسنده)
آشیانه (۱۳۷۲ نویسنده)
پایان کودکی (کودک قهرمان) (۱۳۷۲ نویسنده)
نیاز (۱۳۷۰ نویسنده)
هشت و نیم شب (۱۳۶۵ بازیگر)
بهترین هدیه (۱۳۶۵ فیلم کوتاه)
فیلمشناسی > تلویزیونی

روزنه‌ای به سپیده (۱۳۶۸)
مهمانی خدا (۱۳۶۷)
قصه‌های رودخانه سیاکیا (۱۳۷۹)
فیلمشناسی > نمایش‌ها

صف (۱۳۶۲) بازیگران : مهرداد رایاتی مخصوص ، امیر محمد نرگه ای ، عادل نوری زاده ، مهدی کلافچی ....
چهار سو در انتظار (۱۳۶۱) برندهٔ دیپلم افتخار در نخستین جشنوارهٔ سراسری تئاتر فجر
شکوه ایثار (۱۳۶۰)
جوایز

برندهٔ دیپلم افتخار به عنوان بهترین فیلمنامه در هفتمین جشنوارهٔ بین‌المللی فیلم‌های کودکان ونوجوانان اصفهان به خاطر فیلم نیاز
برندهٔ لوح بلورین بهترین فیلمنامه از سوی کانون فیلمنامه نویسان و بهترین فیلمنامه ازسوی منتقدین سینمایی به خاطر فیلم نیاز
برندهٔ لوح بلورین و دیپلم افتخار بهترین فیلمنامه در پنجمین جشنوارهٔ فیلم دفاع مقدس به خاطر فیلم پایان کودکی
برندهٔ دیپلم افتخار بهترین فیلمنامه از سوی کانون فیلمنامه نویسان به خاطر فیلم پایان کودکی
بهترین فیلمنامه نویس از سوی منتقدین سینمایی به خاطر فیلم پایان کودکی
سید علی حسینی تاش

| سردار سید علی حسینی تاش | سردار سید علی حسینی تاش |
| --- | --- |
وفاداری: ایران
شاخه نظامی: سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
درجه: سرتیپ پاسدار
جنگ‌ها و عملیات‌ها: جنگ ایران و عراق
آلما ماتر: دانشگاه امام حسین
سید علی حسینی تاش معاون راهبردی شورای عالی امنیت ملی و عضو سابق هیئت علمی دانشگاه امام حسین است. او پیشتر ریاست دانشگاه امام حسین را بر عهده داشته است. وی همچنین عضو تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای ایران در زمان علی لاریجانی و رئیس تیم مذاکره‌کننده ایران با روسیه در خصوص برنامه هسته‌ای ایران بوده‌است.
فوتوداینامیک تراپی

فوتوداینامیک تراپی (Photodynamic therapy (PDT روش نوین در درمان غیر تهاجمی و سرپایی سرطان است. در این روش به بیمار دارو حساس به نور که اصطلاحاً به آن photosensitizer گفته می شود تزریق می شود. این دارو در بدن بیمار پخش شده و توسط سلولها جذب می شود و بعد از مدت ۲۴ تا ۷۲ ساعت از سلولهای سالم دفع میشود اما در سلولهای بیمار مدت بیشتری باقی خواهد ماند. در مرحله بعد سلولهای سرطانی حاوی دارو تحت تابش نور با طول موج مخصوص دارو قرار میگیرند. دارو با جذب نور فعال شده و تولید اکسیژن اکتیو می کند. اکسیژن اکتیو سلولهای سرطانی کشته و سرطان را از بین می برد. این روش قابل تکرار است و نیازی به درمان همزمان و جراحی ندارد. این روش برای در آینده ای نزدیک اولین بار توسط یکی از شرکت‌های وابسته به مرکز فناوری‌های لیزر ایران، ارئه خواهد شد.
درمان فتودینامیک (PDT) نوعی فتوتراپی است که شامل استفاده از نور و ماده شیمیایی حساس به نور می‌شود. این ماده، با همراهی اکسیژن مولکولی، منجر به مرگ سلول‌ها از طریق فتوتاکسیسیتی می‌گردد.
از PDT برای درمان بیماری‌هایی مانند آکنه، دژنراسیون ماکولای وابسته به سن (نوع مرطوب)، پسوریازیس و تب‌خال استفاده می‌شود. همچنین، این روش در درمان انواع سرطان‌های بدخیم مانند سرطان‌های سر و گردن، ریه، مثانه و پوست کاربرد دارد.
این روش مزایای متعددی دارد، از جمله کاهش نیاز به جراحی‌های پیچیده، مدت کوتاه‌تر بهبودی، و حداقل‌سازی ایجاد بافت اسکار یا تغییرات ظاهری. با این حال، یکی از عوارض جانبی آن، حساس شدن پوست به نور است که ممکن است مشکلاتی ایجاد کند.
مقدمه

کاربردهای فتودینامیک (PDT) شامل سه مؤلفه هستند: یک فوتوسنسیتایزر، یک منبع نور و اکسیژن بافتی. طول موج منبع نور باید به گونه‌ای باشد که فوتوسنسیتایزر را تحریک کند تا رادیکال‌ها و یا گونه‌های فعال اکسیژن تولید کند. این رادیکال‌ها (نوع I) از طریق استخراج یا انتقال الکترون از مولکول زیرلایه تولید می‌شوند و حالت بسیار واکنش‌پذیر اکسیژن به نام اکسیژن سینگلت (نوع II) را می‌سازند.
PDT یک فرآیند چند مرحله‌ای است. در ابتدا، فوتوسنسیتایزر با حداقل سمیت (به جز سمی بودن فوتوتوکسیک آن) تجویز می‌شود، چه به صورت عمومی و چه به صورت موضعی و در غیاب نور. هنگامی که مقدار کافی فوتوسنسیتایزر در بافت بیمار حضور یافت، با تابش نور برای مدت مشخصی فعال می‌شود. دوز نور انرژی کافی را برای تحریک فوتوسنسیتایزر تأمین می‌کند، اما نه آنقدر که بافت سالم مجاور را آسیب بزند. اکسیژن واکنش‌پذیر سلول‌های هدف را می‌کشد.
مقدمه > گونه های اکسیژن فعال

در هوا و بافت‌ها، مولکول اکسیژن (O2) به طور معمول در حالت سه‌تایی (Triplet State) وجود دارد، در حالی که تقریباً تمام مولکول‌های دیگر در حالت تکی (Singlet State) قرار دارند. به دلیل محدودیت‌های مکانیک کوانتومی، واکنش میان مولکول‌های سه گانه و منفرد به طور طبیعی ممنوع است، که این امر اکسیژن را در شرایط فیزیولوژیک نسبتاً غیرفعال می‌سازد.
اکسیژن به دلیل انرژی بالایی که دارد، قادر است به ساختارهای سلولی از جمله غشاهای سلولی، پروتئین‌ها و اسیدهای نوکلئیک آسیب جدی وارد کند. این ویژگی آن را به ابزاری مؤثر در درمان‌های پزشکی مانند درمان فتودینامیک تبدیل کرده است. فوتوسنسیتایزر یک ترکیب شیمیایی است که با جذب نور می‌تواند به حالت برانگیخته منتقل شود و از طریق گذار بین سیستمی (Intersystem Crossing و یا ISC ) با اکسیژن واکنش داده و اکسیژن منفرد تولید کند. این نوع اکسیژن بسیار سمی و واکنش‌پذیر بوده و به سرعت به هر ترکیب آلی که در مسیرش باشد حمله می‌کند. با این حال، اکسیژن منفرد به طور متوسط طی ۳ میکروثانیه از سلول‌ها حذف می‌شود.
تحقیقات جدید همچنین بر روی بهبود اثربخشی فوتوسنسیتایزرها و افزایش زمان عمر اکسیژن تک‌تایی از طریق مهندسی مولکولی و بهبود سیستم‌های تحویل نوری متمرکز شده‌اند. این پیشرفت‌ها می‌توانند کاربردهای درمان فتودینامیک را در زمینه‌های مختلف پزشکی گسترش دهند.
مقدمه > فرایند نورشیمیایی

زمانی که یک ماده حساس به نور در حالت برانگیخته قرار می‌گیرد، می‌تواند با مولکول اکسیژن سه گانه واکنش داده و رادیکال‌ها و گونه‌های فعال اکسیژن (ROS)  تولید کند که برای مکانیسم نوع دوم حیاتی هستند. این گونه‌ها شامل اکسیژن یگانه، رادیکال‌های هیدروکسیل (•OH) و یون‌های سوپراکسید (O2−) هستند. آن‌ها می‌توانند با اجزای سلولی از جمله لیپیدهای اشباع نشده، باقی‌مانده‌های آمینواسید و اسیدهای نوکلئیک برهم‌کنش کنند. اگر آسیب اکسیداتیو کافی ایجاد شود، منجر به مرگ سلول هدف (تنها در ناحیه روشن شده) خواهد شد.
مکانیسم نوع دوم فتوشیمیایی
مکانیسم نوع دوم فتوشیمیایی فرایندی است که طی آن یک ماده حساس به نور، پس از جذب انرژی نور، با اکسیژن مولکولی واکنش داده و گونه‌های فعال اکسیژن (ROS) تولید می‌کند. این گونه‌ها شامل اکسیژن سینگلت (¹O₂)، رادیکال‌های هیدروکسیل (•OH) و یون‌های سوپراکسید (O₂⁻) هستند. این ROSها می‌توانند به مولکول‌های زیستی مانند لیپیدها، پروتئین‌ها و DNA آسیب برسانند و موجب مرگ سلولی شوند.
مقدمه > مکانیسم نورشیمیایی

وقتی یک کروموفور، مانند یک مولکول تتراپیرولی، فوتونی را جذب می‌کند، یکی از الکترون‌های آن به مداری با انرژی بالاتر منتقل می‌شود. این فرآیند کروموفور را از حالت پایه (S0) به حالت برانگیخته الکترونیکی (Sn) منتقل می‌کند. این حالت برانگیخته شامل چندین سطح انرژی ارتعاشی (Sn’) است. کروموفور می‌تواند با کاهش سریع انرژی از این سطوح ارتعاشی، به اولین حالت سینگلت برانگیخته (S1) برسد، که این فرآیند به تبدیل داخلی (IC) شناخته می‌شود.
پس از رسیدن به حالت سینگلت برانگیخته  (S1)، کروموفور می‌تواند به دو روش انرژی خود را از دست بدهد(فلورسانس و عبور بین سیستمی)
در روش فلورسانس، کروموفور با تابش نور، از حالت سینگلت برانگیخته (S1) به حالت پایه (S0) بازمی‌گردد. این فرآیند سریع است و معمولاً در بازه زمانی 10⁻⁹ تا 10⁻⁶ ثانیه رخ می‌دهد. این سرعت بالا به دلیل "مجاز بودن" انتقال بین حالت‌های اسپینی یکسان طبق قوانین مکانیک کوانتومی است.
در روش عبور بین سیستمی (ISC)، کروموفور از طریق وارونگی اسپین، از حالت سینگلت برانگیخته (S1) به حالت سه‌گانه (T1) منتقل می‌شود. این انتقال "ممنوع اسپینی" است زیرا اسپین الکترون تغییر می‌کند.
در حالت سه‌گانه (T1) ، کروموفور می‌تواند دوباره انرژی خود را کاهش دهد و به حالت پایه (S0) بازگردد. این فرآیند با تابش نور به صورت فسفرسانس رخ می‌دهد. از آنجا که انتقال سه‌گانه به سینگل نیز ممنوع اسپینی است، این فرآیند بسیار کندتر از فلورسانس است و می‌تواند بین 10⁻³ تا 1 ثانیه طول بکشد.
مقدمه > حساس کننده های نوری و شیمی نور

فتوسنسیتایزرهای تتراپیرولی حلقوی ترکیبات آلی هستند که به دلیل ساختار خاص خود، توانایی جذب نور در محدوده مرئی و فرابنفش را دارند. هنگامی که یک فوتون توسط این مولکول جذب می‌شود، یک الکترون از حالت پایه به حالت برانگیخته منتقل می‌شود و مولکول در حالت سینگلت برانگیخته (S₁) قرار می‌گیرد. این حالت بسیار ناپایدار بوده و مولکول تمایل دارد به سرعت به حالت پایه بازگردد. یکی از مسیرهای بازگشت به حالت پایه، فلورسانس است که در آن فوتونی با انرژی کمتر از فوتون جذب شده، گسیل می‌شود. با این حال بسیاری از فتوسنسیتایزرهای تتراپیرولی، به ویژه پورفیرین‌ها و فتالوسیانین‌ها، در حالت سینگلت برانگیخته معمولاً توانایی بالایی در انتقال بین سیستمی (ISC) دارند و میتوانند به حالت های سه‌گانه‌ی برانگیخته (T₁) تبدیل شوند و از بازده کوانتومی بالا در حالت سه‌گانه برخوردار باشند. این فرآیند شامل تغییر جهت اسپین الکترون برانگیخته است و به دلیل ممنوعیت اسپینی، نسبت به حالت فلورسانس با مدت زمان بیشتری رخ می‌دهد. حالت سه‌گانه به دلیل عمر طولانی‌تر، فرصت بیشتری برای برهمکنش با مولکول‌های اکسیژن و تولید گونه‌های فعال اکسیژن (ROS) فراهم می‌کند و این زمان عمر طولانی‌تر، به فتوسنسیتایزر اجازه می‌دهد تا با مولکول‌های زیستی اطراف، از جمله اجزای غشای سلولی، تعامل کند. ویژگی بیان شده این دسته را به ترکیبات بسیار مفیدی در درمان فتودینامیک تبدیل کرده است. در فتودینامیک تراپی، یک فتوسنسیتایزر به بافت توموری تزریق شده و سپس با استفاده از نور با طول موج مناسب فعال می‌شود و در نهایت گونه های اکسیژن فعال تولید شده به سلول‌های سرطانی آسیب رسانده و آن‌ها را از بین می‌برند.
مقدمه > واکنش های نورشیمیایی

فتوسنسیتایزرهای در حالت سه‌گانه برانگیخته می‌توانند از طریق دو نوع فرایند نوع I و نوع II واکنش دهند. فرآیندهای نوع I می‌توانند شامل فتوسنسیتایزر سینگلت یا تریپلت برانگیخته باشند. با این حال، به دلیل عمر کوتاه حالت یگانه برانگیخته، فتوسنسیتایزر تنها می‌تواند در صورتی واکنش دهد که دارای یک ارتباط نزدیک با یک سوبسترا باشد؛ در هر دو حالت، برهمکنش در بهینه ترین حالت با سوبستراهای اکسید یا احیا شونده صورت می‌گیرد. فرآیندهای نوع II شامل برهمکنش مستقیم فتوسنسیتایزر سه‌گانه برانگیخته با مولکول اکسیژن است.
فرایند نوع I:
فرایندهای نوع I می‌توانند به دو دسته تقسیم شوند. در حالت اول، الکترون از یک مولکول به فتوسنسیتایزر برانگیخته منتقل شده و این اتفاق باعث تولید رادیکال‌های آزاد می‌شود. این رادیکال‌ها بلافاصله با اکسیژن واکنش داده و مواد میانجی اکسید شده تولید می‌کنند. به عنوان نمونه، رادیکال آنیون فتوسنسیتایزر می‌تواند با اکسیژن واکنش کرده و رادیکال سوپراکسید تولید کند که می‌تواند تبدیل به رادیکال هیدروکسیل شده و زنجیره‌ای از واکنش‌های آسیب‌زا در سلول آغاز کند. این نوع فرایند در آسیب‌های اکسیداتیو چربی‌ها و دیگر لیپیدها معمول است. حالت دوم شامل انتقال یک اتم هیدروژن به فتوسنسیتایزر برانگیخته است که رادیکال‌های آزاد تولید می‌کند. این رادیکال‌ها می‌توانند با اکسیژن واکنش داده و مواد میانجی اکسیداتیو پیچیده‌ای مانند پراکسیدها را بسازند.
فرایند نوع II:
فرایندهای نوع II شامل واکنش مستقیم بین فتوسنسیتایزر در حالت سه‌تایی برانگیخته (3Psen*) و اکسیژن مولکولی در حالت پایه (3O₂) هستند. این واکنش یک انتقال اسپینی مجاز است، یعنی هر دو مولکول حالت اسپین مشابهی دارند. وقتی فتوسنسیتایزر برانگیخته با اکسیژن برخورد می‌کند، فرایند انهدام سه‌تایی رخ می‌دهد و این منجر به تولید دو نوع اکسیژن سینگل (1Δg و 1Σg) می‌شود. در این فرآیند، حالت سه‌تایی فتوسنسیتایزر به حالت پایه بازمی‌گردد. اکسیژن سینگل 1Σg عمر بسیار کوتاهی دارد و به سرعت به فرم انرژی پایین‌تر 1Δg تبدیل می‌شود که مسئول آسیب به سلول‌ها است.
این نوع اکسیژن در نزدیکی محل تولید خود و در حدود 20 نانومتر عمل می‌کند و عمر آن در بدن حدود 40 نانوثانیه است. اکسیژن سینگلت می‌تواند تا 300 نانومتر در بدن حرکت کند و تنها با مولکول‌های نزدیک خود واکنش می‌دهد. این اکسیژن می‌تواند با بیومولکول‌ها مانند پروتئین‌ها، لیپیدها و پایه‌های نوکلئیک اسید واکنش داده و به تخریب غشای سلولی و از کار انداختن آنزیم‌ها منجر شود و در نهایت باعث مرگ سلول شود.
فرایند نوع II و نوع I می‌توانند هر دو در آسیب‌دیدگی سلول‌ها نقش داشته باشند، اما شواهد نشان می‌دهند که فرایند نوع II نقش اصلی در آسیب‌دیدگی سلولی دارد. برخی سلول‌ها ممکن است در برابر اثرات درمان فتودینامیک تا حدی محافظت شوند و یا در غیاب اکسیژن مولکولی مقاوم‌تر باشند.
کارایی فرایندهای نوع II به عمر حالت سه‌تایی و بازده کوانتومی سه‌تایی فتوسنسیتایزر بستگی دارد. این عوامل در اثربخشی درمان فتودینامیک مهم هستند. با این حال، موفقیت فتوسنسیتایزر تنها به این فرایند وابسته نیست و برخی فتوسنسیتایزرها حتی با عمر کوتاه حالت سه‌تایی، می‌توانند موثر باشند.
فوتوسنسیتایز

بسیاری از فتوسنسیتایزرها برای درمان فتودینامیک (PDT) وجود دارند که به گروه‌های پورفیرین‌ها، کلورین‌ها و رنگدانه‌ها تقسیم می‌شوند. نمونه‌هایی از این مواد شامل اسید آمینولولینیک (ALA)، سیلیکون فتالاتوسیانین، تتراهیدروکسی‌فنل‌کلورین (mTHPC) و مونوال-آسپارتیل کلورین e6 (NPe6) هستند.
فتوسنسیتایزرهای موجود برای استفاده بالینی شامل آلومرا، فوتوفرین، ویسودین، فوسکان و چندین مورد دیگر بوده و موارد دیگری نیز در حال توسعه هستند، مانند آنترین و فوتوکلر.
تفاوت عمده بین فتوسنسیتایزرها در قسمت‌هایی از سلول است که هدف قرار می‌دهند. برخلاف پرتودرمانی که در آن به DNA سلول آسیب وارد می‌شود، اکثر فتوسنسیتایزرها به ساختارهای دیگر سلول حمله می‌کنند. به‌طور مثال، mTHPC در غلاف هسته‌ای تجمع می‌یابد. در مقابل، ALA در میتوکندری‌ها و متیلن بلو در لیزوزوم‌ها قرار می‌گیرد.
کاربرد ها > آکنه

در حال حاضر، درمان فتودینامیک (PDT) در آزمایش‌های بالینی برای درمان آکنه شدید مورد بررسی قرار دارد. نتایج اولیه نشان داده‌اند که این درمان تنها برای آکنه شدید مؤثر است. یک مرور سیستماتیک که در سال 2016 انجام شد، PDT را به عنوان "روش درمانی ایمن و مؤثر" برای آکنه معرفی کرده است. این درمان ممکن است در برخی افراد باعث قرمزی شدید و درد و سوزش متوسط تا شدید شود. یک آزمایش فاز II، هرچند نشان‌دهنده بهبودی بود، اما به‌تنهایی نسبت به نور آبی یا بنفش برتری نداشت.
کاربرد ها > سرطان

سازمان غذا و دارو (FDA) درمان فتودینامیک را برای درمان کراتوز اکتینیک، لنفومای پیشرفته سلول T پوست، مری بارت، سرطان پوست از نوع سلول پایه، سرطان مری (حلق)، سرطان سلول غیر کوچک ریه و سرطان پوست از نوع سلول سنگفرشی (مرحله 0) تأیید کرده است. همچنین، این روش برای کاهش علائم برخی از سرطان‌ها، از جمله سرطان مری هنگامی که مجرای حلق را مسدود می‌کند و سرطان سلول غیر کوچک ریه زمانی که مجاری تنفسی را مسدود می‌کند، استفاده می‌شود.
زمانی که سلول‌هایی که فتوسنسیتایزرها را جذب کرده‌اند، تحت تابش نوری با طول موج خاص قرار می‌گیرند، فتوسنسیتایزر نوعی از اکسیژن به نام رادیکال اکسیژن تولید می‌کند که آن‌ها را می‌کشد. درمان فتودینامیک (PDT) همچنین می‌تواند به رگ‌های خونی در تومور آسیب برساند و از رسیدن خون مورد نیاز برای رشد آن‌ها جلوگیری کند. این روش حتی در نواحی دیگر بدن ممکن است سیستم ایمنی را تحریک کند تا به سلول‌های تومور حمله کند.
PDT یک درمان کم‌تهاجمی است که برای درمان بسیاری از بیماری‌ها از جمله آکنه، پسوریازیس، دژنراسیون ماکولای وابسته به سن و چندین نوع سرطان مانند سرطان پوست، ریه، مغز، مزوتلیوم، مثانه، مجاری صفراوی، مری و سرطان‌های سر و گردن استفاده می‌شود.
در فوریه 2019، دانشمندان پزشکی اعلام کردند که ایریدیم متصل به آلبومین، مولکول فتوسنسیتایز شده‌ای ایجاد می‌کند که می‌تواند وارد سلول‌های سرطانی شده و پس از تابش نور، این سلول‌ها را از بین ببرد.
کاربرد ها > فوتوایمونوتراپی

فتوایمونوتراپی یک درمان سرطانی برای انواع مختلف سرطان‌ها است که درمان فتودینامیک تومور را با درمان ایمنی‌درمانی ترکیب می‌کند. ترکیب این دو روش باعث تقویت پاسخ ایمنی‌زایی و ایجاد اثرات هم‌افزایی برای درمان سرطان‌های متاستاتیک می‌شود.
کاربرد ها > هدفگیری عروقی

برخی از فتوسنسیتایزرها به طور طبیعی در سلول‌های اندوتلیال بافت‌های عروقی جمع می‌شوند که این امر امکان درمان فتودینامیک را با هدف قرار دادن عروق، فراهم می‌آورد. برای مثال مشخص شده است که ورتپورفین در مدت سی دقیقه پس از تزریق داخل وریدی دارو، به عروق جدید ایجاد شده ناشی از دژنراسیون ماکولا را هدف‌گیری می‌کند.
در مقایسه با بافت‌های طبیعی، بیشتر انواع سرطان‌ها در جذب و انباشته شدن فتوسنسیتایزرها بسیار فعال هستند، که آن‌ها را به طور خاص در برابر درمان فتودینامیک آسیب‌پذیر می‌سازد. از آنجایی که فتوسنسیتایزرها می‌توانند تمایل بالایی به سلول‌های اندوتلیال عروقی داشته باشند، این ویژگی می‌تواند به درمان هدفمند کمک کند.
سرطان‌های قابل درمان به روش فوتوداینامیک تراپی

امروز این روش در بیمارستان‌های زیادی در سرتاسر دنیا مورد استفادهٔ کلینیکی قرار گرفته است. کشورهایی مانند امریکا، چین، آلمان، ژاپن و ترکیه در انجام این درمان پیشگاهم هستند. سرطان‌های زیادی نظیر سرطان ریه، سرطان مری، سرطان پوست، سرطان سر و گردن، سرطان مجاری کیسه صفرا و سرطان دهانه رحم و مقعد در حال حاضر با این روش قابل درمان است.[نیازمند منبع]
مزایای PDT

عدم نیاز به جراحی.
کاهش خطر ابتلا به آلرژی.
مناسب برای سرطان های گسترش یافته.
دوره بهبود

پوست بیمار به مدت ۴۸ ساعت پس از درمان بسیار به نور حساس است.
بیمار ممکن است ۲۴ ساعت پس از درمان احساس ناراحتی یا سوزش کند.
به مدت دو تا ۳ روز ممکن است پوست بیمار قرمز شده و پوسته پوسته شود.
بیمار می تواند بعد از درمان ساعت انواع فعالیت‌های روزانه خود را در محیط بسته را انجام دهد.
بیمار می‌تواند بعد از مدت ۴۸ بعد از درمان ساعت به سر کار برود.
بیمار به مدت ۶ هفته به نور خورشید و نورهای شدید، که به صورت مستقیم به پوست برخود می کند حساس است و بعد از این مدت تمام حساسیت‌ها از بین خواهد رفت.
خطرات

قرمزی و لایه لایه شدن پوست.
زخم شدن و آسیب دیدن اندامهای سالم در همسایگی بافت سرطانی.
تورم پوستی.
سرفه.
مشکلات بلع
درد شکم
دشواری تنفس