اراک
صنعت > واحدهای صنعتی

نخستین و بزرگ‌ترین کارخانه تولید آلومینیوم کشور (ایرالکو)، نخستین و بزرگ‌ترین کارخانه واگن‌سازی و لوکوموتیوسازی در کشور و خاورمیانه (واگن‌پارس)، نخستین و بزرگ‌ترین کارخانه کمباین‌سازی کشور و خاورمیانه (کمباین‌سازی ایران)، بزرگ‌ترین کارخانه‌های سازنده دکل انتقال نیرو و دکل مخابراتی در خاورمیانه (آونگان، یاسان و گام)، نخستین ایستگاه آزمایش تست دکل‌های انتقال نیرو در خاورمیانه و آسیا در این شهر ایجاد شده‌اند.
از سال ۱۳۴۵ خورشیدی طرح کارخانه‌های ماشین‌سازی و آلومینیوم به مرحله‌ی اجرا درآمد. کارخانه آلومینیوم ایران (ایرالکو) در سال ۱۹۷۲ میلادی با همکاری منطقه‌ای در سازمان پیمان مرکزی با همکاری محدود شرکت رینولدز آمریکا و دولت پاکستان تأسیس شد. پس از انقلاب همه سهام این دو کشور متعلق به ایران گردید. این شرکت بزرگ‌ترین تولیدکننده آلومینیوم در کشور ایران است. وجود این کارخانه و ۵۰۰ کارگاه کوچک و بزرگ وابسته به این صنعت اراک را به قطب تولید آلومینیوم در کشور و خاورمیانه تبدیل کرده است.
شرکت واگن پارس نخستین کارخانه تولیدکننده واگن و لکوموتیو کشور و بزرگ‌ترین تولیدکننده ماشین‌های ریلی در خاورمیانه است که در سال ۱۳۵۳ خورشیدی تأسیس گردید. وجود ۱۰۰ شرکت وابسته به صنایع ریلی در کنار کارخانه، شهر اراک را به عنوان مرکز صنعت ریلی کشور معرفی کرده است.
کارخانه کمباین‌سازی ایران (ایران‌جان‌دیر پیشین) به عنوان نخستین و بزرگ‌ترین کارخانه تولید کمباین کشور و خاورمیانه در سال ۱۳۴۸ با همکاری شرکت جان‌دیر ایالات متحده تأسیس گشت و شرکت هپکو به عنوان نخستین و بزرگ‌ترین کارخانه تولید ماشین‌آلات ساخت‌وساز در ایران و خاورمیانه از جمله صنایع دیگر این شهر هستند. همچنین گروه لجور، نخستین و بزرگ‌ترین سازنده‌ی بالابرهای هیدرولیکی و جرثقیل در خاورمیانه در اراک قرار دارد.
ماشین‌سازی اراک به عنوان نخستین صنعت سنگین ایران، از کارخانه‌های قدیمی شهر بزرگ‌ترین تولیدکننده تجهیزات پتروشیمی و پالایشگاهی، تجهیزات نفت و گاز، تجهیزات و ماشین‌آلات صنایع سیمان و معدن، سازه‌های ترابری، پل‌های فلزی، تجهیزات بنادر و زیرساخت‌های صنعتی در کشور است. این شرکت نخستین شرکت ایرانی است که موفق به دریافت گواهی ISO 9001 شده است. همچنین صنایع آذرآب یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های ایرانی در حوزه تولید تجهیزات صنایع نفت و گاز و پیمانکاری ساخت مجتمع‌های پالایشگاهی، پتروشیمی، نفت‌وگاز، نیروگاه‌ها، سدها و صنایع سیمان در خاورمیانه است. در قراردادی که میان شرکت‌های اتم‌استروی‌اکسپورت (شرکت تابعه‌ای از روس‌اتم) و صنایع آذرآب بسته‌شد، شرکت صنایع آذرآب اراک به‌عنوان سازنده اصلی تجهیزات طرح توسعه نیروگاه اتمی بوشهر انتخاب شده است.
| نام | سال تأسیس (خورشیدی) | رده فعالیت | محصولات تولیدی |
| --- | --- | --- | --- |
| ماشین‌سازی اراک | ۱۳۴۶ | تجهیزات صنایع سنگین | تجهیزات پتروشیمی و پالایشگاهی، تجهیزات استخراج، پمپاژ و ذخیزه‌سازی نفت و گاز، تجهیزات سد و نیروگاهی، زیرساخت‌های صنعتی، پل و سازه‌های ترابری، تجهیزات بنادر، تجهیزات صنایع سیمان، فولاد و تجهیزات معدن |
| آلومینیوم‌سازی ایران (ایرالکو) | ۱۳۴۶ | فلزات | آلومینیوم، شمش آلومینیومی و آلیاژهای ریخته‌گری |
| کمباین‌سازی ایران | ۱۳۴۸ | ماشین‌آلات کشاورزی | کمباین و بسته‌بند علوفه |
| هپکو | ۱۳۵۱ | تجهیزات سنگین | ماشین‌آلات ساخت‌وساز، راه‌سازی، معدنی و کشاورزی، تجهیزات و ماشین‌آلات صنعتی صنایع نفت، گاز و نیرو، تجهیزات و ماشین‌آلات صنعتی صنایع فلزی و معدنی، لیفتراک، کامیون، کامیونت و واگن |
| آونگان | ۱۳۵۳ | نیرو | دکل انتقال نیرو، دکل مخابراتی، مقاطع فولادی |
| واگن پارس | ۱۳۵۳ | ترابری ریلی | واگن، لکوموتیو، ترن‌ست، بوژی و مترو |
| صنایع آذرآب | ۱۳۶۳ | تجهیزات صنایع سنگین | تجهیزات پتروشیمی و پالایشگاهی، تجهیزات سد و نیروگاهی، سازه‌های ترابری، تجهیزات صنایع قندوشکر، صنایع شیمیایی و دارویی، صنایع فولاد و صنایع سیمان |
| پتروشیمی شازند اراک | ۱۳۶۳ | پتروشیمی | پلی‌اتیلن، پلی‌پروپیلن، بوتادی‌ان، پلی‌بوتادی‌ان، اسید استیک، وینیل‌استات، اتیلن‌اکساید و اتیلن‌گلیکول‌ها، ۲-اتیل‌هگزانول و بوتانول‌ها، اتانول‌آمین‌ها |
| گروه لجور | ۱۳۶۴ | هیدرولیک | بالابرهای هیدرولیکی، لاین‌تراک و جرثقیل |
| پالایش نفت شازند اراک | ۱۳۷۲ | پالایش نفت | بنزین، گازوئیل، نفت سفید، نفت کوره، ال‌پی‌جی، سوخت جت، سوخت کشتی، پروپیلن، گوگرد، کک سوزنی، بوتان، نرمال هگزان، ایزوپنتان، نرمال پنتان، نفتا، هیدروژن، نیتروژن، حلال ۴۰۲، روغن‌های صنعتی و وکیوم‌باتوم |
| املاح معدنی ایران | ۱۳۷۹ | معدن | سولفات سدیم |