گویش‌های تبری گونه

| گویش‌های طبری گونه | گویش‌های طبری گونه |
| --- | --- |
مازندرانی، طبری، شمرونی، لواسانی، آسارایی، طالقانی: مازندرانی، طبری، شمرونی، لواسانی، آسارایی، طالقانی
زبان بومی در:  ایران استان تهران استان البرز
منطقه: شهرستان شمیرانات شهرستان دماوند شهرستان کرج شهرستان طالقان
شمار گویشوران: نامشخص  (۲۰۱۷)
تبار: هندواروپایی  هندوایرانیایرانیایرانی غربیایرانی شمال غربیزبان‌های کاسپینزبان مازندرانیگویش‌های طبری گونه
گویش‌ها: شمرونی لواسانی آسارایی قصرانی طالقانی               
سامانه نوشتاری: الفبای طبری
وضعیت رسمی: وضعیت رسمی
تنظیم‌شده توسط: دانشکده زبان‌شناسی دانشگاه مازندران
کدهای زبان: کدهای زبان
مناطقی که گویشوران مازندرانی دارد.: مناطقی که گویشوران مازندرانی دارد.
گویش‌های طبری گونه یا گویش‌های تبروید (Tabaroid) به گویش‌هایی از زبان مازندرانی گفته می‌شود که تحت تأثیر زبان فارسی قرار دارند. این گویش‌ها که در ناحیهٔ جنوبی البرز مرکزی محدودهٔ جاجرود، بخش رودبار قصران شمیرانات، بخش آسارا کرج گویش می‌شوند گونه‌ای از زبان طبری می‌باشند که با مقادیر مختلفی با زبان فارسی ترکیب شده‌اند. همچنین گویش بالا طالقان گویشی از زبان طبری می‌باشد که با گویش کلارستاقی در ارتباط است. این گونه از گویش‌های طبری از نظر واج‌شناسی، واژگان و مورفولوژی فعل، کاملاً مازندرانی هستند ولی مخلوطی از واژگان فارسی را دارا می‌باشند. به گفتهٔ حبیب برجیان در دامنه جنوبی رشته کوه البرز طیف وسیعی از لهجه‌های ترکیبی وجود دارند که می‌توانند به دو گروه تقسیم شوند: گروه نخست گویش‌های طبری هستند که تحت تأثیر زبان فارسی هستند که اصطلاحاً به آن گویش تبروید گفته می‌شود و گروه دوم گویش‌های فارسی هستند که تحت تأثیر زبان طبری هستند و به نوعی مرز انتقال دو زبان طبری و فارسی محسوب می‌شوند که اصطلاحاً به آن گویش فارسی طبری گفته می‌شود.
دانشنامه ایرانیکا در باب زبان منطقهٔ قصران آورده است که باید به دو بخش تقسیم شود. زبان بومیان شمال و شمال شرق بخش درونی قصران، نزدیکی بسیار زیادی به زبان مازندرانی دارد. گویش منطقهٔ جنوبی از اوشان در مرکز تا جیرود و تجریش در جنوب شمیران گونه‌ای فارسی-مازندرانی است و ویژگی‌های زبان‌های کاسپین را دارد. در سال‌های دور، آن دسته از بومیان تهران که در محدودهٔ ونک و شمیران سکونت داشتند به دلیل مجاورت با استان مازندران لهجه مازندرانی داشتند. والنتین ژوکوفسکی خاورشناس و زبان‌شناس روس، اواخر قرن ۱۹ میلادی در سفری که به ایران داشت در حوالی شمیران با گویش تجریشی آشنا شده و در آثارش به این گویش اشاره می‌کند؛ گویشی که شباهت بسیاری با گویش مازندرانی دارد. تا امروز در محدوده‌هایی از جمله سرآسیاب دولاب، شاه عبدالعظیم و… هنوز هم افرادی با لهجهٔ شمرانی صحبت کنند؛ لهجه‌ای که ملایم شدهٔ گویش مازنی است. گیتی دیهیم در کتاب بررسی خرده‌گویش‌های منطقهٔ قصران به انضمام واژه‌نامهٔ قصرانی آورده است: البته زبان رایج در لالان مانند اوشان، فشم، میگون و لواسان، کاملاً تاتی نیست و زبان مازندرانی بسیار در آن نفوذ یافته است. گویش مردم لالان به گویش روستاهای امامه، زایگان، آبنیک، گرمابدر، میگون و شمشک در قصران بسیار نزدیک است. نفوذ مازندرانی در زبان تاتی قصران به این دلیل است که قصران در گذشته تحت حاکمیت طبرستان قرار داشته اما در تقسیمات کشوری معاصر جزو استان تهران محسوب می‌شود.حسین کریمان در جلد دوم کتاب قصران کوهسران آورده است :منطقهٔ قصران باستانی شامل مناطق اوشان، فشم، شمشک، گاجره و روستاهای کوهپایه‌ای توچلال تا مناطق غربی رودخانه جاجرود. زبان عمومی مردم قصران لهجه‌ای از زبان باستانی پهلوی است که زبان طبری یا مازندرانی، که از ریشهٔ زبان‌های دیرین ایرانی است، و عربی و اندکی ترکی، بدان درآمیخته و از زبان دری نیز در قرون اسلامی تأثیر یافته است، و هرچه از ری به مازندران نزدیک‌تر شوند بر میزان لهجهٔ مازندرانی به همان نسبت افزوده می‌شود، چنان‌که در لهجهٔ میگون و شهرستانک و لالان و زایگان و روته و گرمابدر و شمشک و دربندسر لهجهٔ مازندرانی غلبه دارد.