مکمل‌های غذایی طبیعی
ملاتونین

هورمون ملاتونین به‌طور طبیعی و به وسیله غده صنوبری (اِپی‌فیز) تولید می‌شود. تولید ملاتونین در بدن به تولید سایر هورمونهای ضد پیری، یعنی هورمون رشد انسانی (HGH) و هورمون دی هیدرواپی آندروسترون (DHEA) شباهت دارد. در اوایل زندگی، ملاتونین به مقدار زیادی تولید می‌شود؛ اما اندکی بعد از دوران بلوغ تولید ملاتونین به تدریج کم می‌شود و با افزایش سن روند کاهش میزان ملاتونین به‌طور منظم ادامه می‌یابد.
تحقیقات نشان داده‌است که ملاتونین، اثرات دراز مدت عمیق و گوناگونی بر روی بدن دارد. ملاتونین به عنوان یکی از قویترین آنتی اُکسیدان‌هایی که تاکنون کشف شده‌اند- میزان تأثیر آن از ویتامین C، ویتامین E، یا بِتا کاروتن بیشتر است- از به وجود آمدن واکنش‌های اکسایشی مضر پیشگیری می‌کند. به این وسیله، از تغییراتی که منجر به فشار خون بالا و حمله قلبی می‌گردد، جلوگیری می‌نماید و خطر ابتلا به انواع خاصی از سرطان را کاهش می‌دهد. در حقیقت، ثابت شده‌است که بسیاری از اختلالهای وابسته به سن در اثر کم شدن میزان ملاتونین می‌باشد و این امر توانایی بدن را برای جلوگیری از صدمات اکسایشی و بهبود آن کاهش می‌دهد. محققان به این نتیجه رسیده‌اند که ملاتونین دستگاه دفاعی بدن را تحریک می‌کند؛ نقش عمده‌ای در تولید هورمون استروژن، تستوسترون و احتمالاً هورمونهای دیگر دارد، در پیشگیری از سرطانهای مربوط به دستگاه تناسلی مفید است و رشد غده‌های بدخیم را کند می‌کند. مطالعات اخیر نشان می‌دهد که دریافت ملاتونین در هنگام صبح رشد غده را فعال می‌کند، اما اگر شب‌ها مصرف شود، رشد غده را به تأخیر می‌اندازد.
علاوه بر این، چون ملاتونین در پایان هر روز و در واکنش به تاریکی هوا به‌طور متناوب ترشح می‌شود، به بدن کمک می‌کند تا با آهنگ شب و روز هماهنگ گردد و بدین ترتیب برای تنظیم خواب مناسب است.
تحقیقات در مورد ملاتونین ادامه دارد، و به همراه آن آگاهی دربارهٔ نقش ملاتونین در بدن و تأثیرات مکمل آن افزایش می‌یابد. تحقیقات و شواهد نشان می‌دهد که مکملهای ملاتونین برای افراد بالغی که از بی‌خوابی رنج می‌برند و کودکان مبتلا به اوتیسم (در خودماندگی)، صرع، سندروم داون، فلج مغزی و مشکلات دیگری که باعث بروز اختلالهایی در خواب می‌شوند، مفید می‌باشد و عوارض جانبی ندارد. سایر تحقیقات جانوری و آزمایشگاهی دلالت بر این دارد که مکمل ملاتونین از بروز بیماری‌های وابسته به سن جلوگیری می‌کند و احتمالاً باعث افزایش طول عمر می‌شود. از ملاتونین می‌توان برای تسکین علائم تنش‌های پیش از قاعدگی (PMS)؛ تحریک دستگاه دفاعی بدن، پیشگیری از تصلب شرایین، از دست دادن حافظه و سکته مغزی و درمان سرطان و بیماری آلزایمر استفاده کرد.
هر چند محققان متوجه سطوح سمی در ملاتونین نشده‌اند، اما برخی از آن‌ها توصیه می‌کنند تا زمانی که در این زمینه به اطلاعات بیشتری دست نیافته‌اند نباید افراد بخصوصی از این مکمل استفاده کنند. افرادی که جزء این طبقه به‌شمار می‌روند عبارتند از:
زنان باردار و شیرده؛ اشخاصی با حساسیتهای شدید یا بیماری‌های خود ایمن؛ افراد مبتلا به سرطانهای مربوط به دستگاه دفاعی بدن، نظیر لنفوم و سرطان خون (لوسمی) و کودکان سالم که فعلاً این هورمون را به مقدار کافی تولید می‌کنند. چون محققان متوجه شده‌اند که مصرف ملاتونین به مقدار زیاد همانند وسایل ضدبارداری عمل می‌کند، بنابراین خانمهایی که می‌خواهند حامله شوند باید از مصرف این مکمل خودداری کنند.
ملاتونین را باید دو ساعت قبل از خواب مصرف کرد. توضیحاتی که در ادامه می‌آیند به گونه‌ای طراحی شده‌است تا در عین حالی که تولید طبیعی ملاتونین را به حداکثر می‌رساند، هورمونهای اضافی را ترشح کند. اگر فرد بعد از چند ساعت خواب به‌طور مکرر بیدار می‌شود، بهتر است از نوعی که به‌طور مستمر پخش می‌شود استفاده کند. اگر فرد بسیار ناخوش است یا از عدم توانایی در جذب غذا رنج می‌برد، مصرف نوع زیر زبانی آن بهتر است. هنگامی که فرد از خوابی که با کمک هورمون ملاتونین انجام گرفته‌است بیدار می‌شود، باید احساس نشاط کند و خسته و بیحال نباشد. چنانچه فرد دچار بیحالی شد، باید مقدار مصرف دارو را کم کند. البته تنظیم سطح ملاتونین به‌طور طبیعی، بهتر از مصرف مکمل آن می‌باشد.