فوردگرایی
تاریخچه

این اصطلاح در سال ۱۹۳۴ توسط آنتونیو گرامسی در مقاله‌ای با عنوان «آمریکایی‌گرایی و فوردیسم» که در دفترچه‌های زندان خود نوشته بود، به اهمیت رسید. از آن زمان به بعد، توسط تعدادی از نویسندگان در زمینه‌های اقتصاد و جامعه‌شناسی، به‌ویژه در سنت مارکسیست، استفاده شده است.
طبق گفته چارلز اس مایر، مورخ آمریکایی، فوردیسم در اروپا بوسیله تایلوریسم جلو رفت، تکنیکی که با مطالعه علمی در مورد کارایی و انگیزه انسانی، نظم و ضبط کار و سازمان محل کار را شکل می‌دهد. این موضوع از اواخر قرن ۱۸ تا جنگ جهانی اول روشنفکران بسیاری را در اروپا، به خصوص در آلمان و ایتالیا به خود جذب کرد.
با این حال، از سال ۱۹۱۸ به بعد، هدف تفکر تیلوریست در اروپا به «فوردیسم» منتقل شد، در خط حرکت کنونی، سازماندهی مجدد کل فرایند تولید صورت بگیرد و استانداردسازی و بازار جمعی صورت گیرد. جذابیت بزرگ فوردیسم در اروپا این بود که وعده داد تمام بقایای قدیمی جامعه قبل از سرمایه‌داری را با زیربنایی نوین اقتصاد، جامعه و حتی شخصیت انسان به معیارهای دقیق عقلانیت فنی از بین ببرد. افسردگی بزرگ چشم‌انداز یوتوپایی تکنوکراسی آمریکا را کم رنگ کرد، اما جنگ جهانی دوم و پیامدهای آن ایده‌آل را احیا کرد.
در دهه ۱۹۳۰، مارکسیست‌ها با الهام از اندیشه‌های گرامسی، مفهوم فوردیسم را پرورش دادند و در دهه ۱۹۹۰ به تکامل رساندند. رابرت جی آنتونیو و الساندرو بونانو در سال ۲۰۰۰، توسعه فوردیسم و مراحل بعدی توسعه اقتصادی را از جهانی‌شدن تا نئولیبرالیسم جهانی در طول قرن بیستم مورد بررسی قرار داده و بر نقش پررنگ ایالات متحده در فرایند جهانی‌شدن تأکید کرده‌اند. برای گرامسی، «فوردیسم» نمادی از کار مکانیکی و فشرده برای افزایش تولید بود. آنتونیو و بونانو معتقدند که فوردیسم، که در دهه‌های پس از جنگ جهانی دوم به اوج مصرف‌گرایی و سلطه آمریکایی رسیده بود، در دهه ۱۹۷۰ تحت تأثیر انتقادها سیاسی و فرهنگی به افول گرایید و در نهایت سقوط کرد.
پیشرفت‌های تکنولوژی و پایان جنگ سرد، مرحلهٔ جدیدی از جهانی‌شدن را با نام «نئولیبرالیسم» در دهه ۱۹۹۰ آغاز کرد. آنتونیو و بونانو همچنین نشان می‌دهند که عناصر منفی فوردیسم، مانند نابرابری اقتصادی، همچنان باقی‌مانده‌اند و مشکلات فرهنگی و زیست‌محیطی مرتبط با آن را ایجاد می‌کنند. این موانع ممکن است از ظهور تلاش‌های آمریکا برای ترویج دموکراسی نیز باشند.
توماس هیوز، مورخ، بیان کرده است که چطور اتحاد جماهیر شوروی در دهه‌های ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰ با اشتیاق به سیستم‌های فورد و تیلوریسم روی آورد و متخصصان و شرکت‌های مهندسی آمریکایی را برای ایجاد بخش‌هایی از زیربنای صنعتی نوین خود به کار گرفت. ایده‌های برنامه پنج ساله و اقتصاد دستوری برنامه‌ریزی شده، ریشه در تأثیر تیلوریسم بر اندیشه‌های شوروی دارند. هیوز، نقل قولی از جوزف استالین را آورده است:
"American efficiency is that indomitable force which neither knows nor recognizes obstacles; which continues on a task once started until it is finished, even if it is a minor task; and without which serious constructive work is inconceivable...The combination of the Russian revolutionary sweep with American efficiency is the essence of Leninism."
هیوز توضیح می‌دهد که چطور، با رشد و قدرت‌گیری اتحاد جماهیر شوروی، هر دو طرف شوروی و آمریکایی‌ها تصمیم گرفتند که نقش ایده‌ها و دانش آمریکایی را نادیده بگیرند یا از آن چشم‌پوشی کنند. شوروی‌ها این کار را انجام دادند چون می‌خواستند به عنوان بنیان‌گذاران سرنوشت خود شناخته شوند و به دشمنان خود بدهکار نباشند، در حالی که آمریکایی‌ها از این کار خودداری کردند چرا که نمی‌خواستند در دوران جنگ سرد، سهم خود را در پرورش یک رقیب قدرتمند به رسمیت بشناسند.