اشکور
فرهنگ > جشن نوروزبل

نوروزبل (به گیلکی: نؤرۊزبل) جشن آغاز سال نو و اولین ماه گیلانی یا جشن آغاز سال نو گاه‌شماری دیلمی است. جشن نوروزبل در نیمه مرداد هر سال یعنی وسط تابستان (قلب الاسد) بین ۱۳ تا ۱۷ مرداد برگزار می‌شود. تفاوت سال خورشیدی رسمی کشور با سال خورشیدی گیلان باستان در این است که در تقویم ملی جانب اعتدال شب و روز، گرما و سرما یا به اصطلاح اعتدال بهاری گرفته شده ولی در تقویم بومی و گیلانی ما جانب انقلاب تابستانی یعنی اوج گرما، طول روز و کوتاهی شب و آغاز فرود آن گرفته شده‌است، همان‌طور که در تقویم میلادی، جانب انقلاب زمستانی یعنی اوج سرما و بلندی شب و کوتاهی روز و فرود آن در نظر گرفته شده‌است.

رسم است شب پیش از آغاز سال به استقبال سال نو می‌روند و تلی از آتش می‌افروزند که آن را «نوروزبل» یعنی شعله فروزان آتش نوروزی می‌گویند و ترانه‌هایی در ستایش شعله‌های بلند آتش نوروزی می‌خوانند. شعری که در گرداگرد آتش به شکل گروهی خوانده می‌شود:
گۊرۊم، گۊرۊم، گۊرۊم بل
نؤرۊز ما نؤرۊزبل
نؤسال بۊبۊن سالˇ سۊ
نؤ بدی خؤنه واشۊ
نؤزا ؤ بۊد ؤ وابۊ
أمئه رۊزی‌ئره واشۊ
گروم گروم - گروم بل
نوروز ما و نوروز بل
نوسال ببی سال سو
نوبدی خونه واشو
معنی:
ای شعله بلند آتش که گرگر می‌سوزی و فروزانی
امیدوارم در این سال نو، سال نور و روشنایی باشی
و به خانه و کاشانه ما نعمت و فراوانی ببخشی.
عبدالرحمان عمادی معتقد است که در شب نوروزبل زمین نفس سرد خود را بیرون می‌دهد. در کتاب بلوغ الارب آمده‌است که در زمان ساسانیان در شب اول نوروز در بغداد آتش می‌افروختند.

آتش افروختن در حقیقت یک نوع اطلاع‌رسانی و اعلام موجودیت هست. گالشان اشکور و دیلمان در غروب اسفندارما برابر با آغازین شب «نوروزماه» که تقریباً برابر با ۱۵ مردادماه خورشیدی است، بر فراز تپه‌ای هیزم گرد می‌آورند و آن را به آتش می‌کشند و سپس در پیرامون «نوروزبل» شادی‌کنان، با ساز و آواز می‌خوانند و رقص و پایکوبی می‌کنند و نوروز را به همدیگر شادباش می‌گویند و تنقلاتی از جمله کشک که از فراورده‌های خودشان می‌باشند بهره می‌جویند. نوروزبل در لغت به معنی آتش نوروزی است.

حسن یگانه چاکلی در مورد تاریخچه برگزاری جشن "نوروزبل" در چهل سال گذشته می‌گوید:

پس از حدود سه دهه وقفه، جشن"نوروزبل" به همت نشریه فرهنگی - پژوهشی "گیله وا" به صورت خودجوش برای نخستین بار در سال ۱۳۸۵ در روستای ملکوت (روستا) شهرستان املش برگزار گردید. از سال ۱۳۸۶ برای برگزاری این جشن، سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان گیلان همکاری خود را آغاز نمود. دومین و سومین "جشن نوروزبل" نیز در سال‌های ۱۳۸۶ و ۱۳۸۷ همچنان در روستای ملکوت برگزار شد. چهارمین دوره جشن " نوروزبل " در سال ۱۳۸۸ در دیلمان برگزار شد. پس از آن به صورت متناوب و جسته گریخته که با محدویت‌هایی همراه بود در چند نقطه شهرستان‌های املش، لنگرود و سیاهکل از جمله خصیل دشت، هلودشت و دیلمان در بیشتر مواقع به صورت خودجوش و مردمی و در برخی از موارد با پشتیباتی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان گیلان برگزار گردید.

برای آغاز سال ۱۵۹۲ دیلمی و گیلانی در تاریخ ۱۸ مرداد ۱۳۹۷ جشن "نوروزبل" به صورت رسمی و با حضور بسیاری از مردم و فرهیختگان گیلانی و غیرگیلانی برای نخستین بار در روستای چاکل اشکور شهرستان رودسر برگزار گردید. عکاسان و خبرنگارانی از رسانه‌های گیلان، مازندران و تهران و شبکه‌های تلویزیونی سراسری و محلی از جمله شبکه پرس تی‌وی، شبکه مستند و شبکه باران آن را پوشش خبری دادند.



«نوروزبَل»

خاطر نوروز بَل، بر خاک «چاکًل» آمدیم

در جوارِ گُلرخان، پابوسِ بلبل آمدیم



آن قدر سر تا قدم چون باد جلد و تیزرو

گوئیا که حیدر و راکب به دُلدُل آمدیم



گرچه مثل غنچه عمری وا نشد لبهای ما،

لاجَرم در این چمن، لبخنده چون گل آمدیم



تشنه ای بودیم و اندر حسرتِ مستیِ ناب

بعد عمری بر درِ میخانه و مُل آمدیم



آنقدر بی خود ز خود از دیدنِ یارانِ مهر

کز حدِ مستانگی برتر ز الکُل آمدیم!



ساقیا، ما را عطش بر ساغرِ لبهای تو

لب بِنه بر لب، که بی صبر و تحمل آمدیم



کارِ دنیا را به اَهلش وانهادیم و به عشق

در پیِ دل، جمله بی‌فکر و تأمُل آمدیم



روزکی گر اَرزدم از زندگی، امروز بود

مابقی را جمله در رنج و تغافُل آمدیم



مُرده یکسر رسم و آئینِ اَهورایی ما

رو سِیه از اینهمه جهل و تعلل آمدیم



رسمِ تازی آمد و آئین ما را درگرفت

بی نصیب و مانده در عینِ تزلزل آمدیم



ما ز رسم غیرِ خود بیزار و از فرهنگشان

خسته از هر تفرقه، بهر تعامل آمدیم



«اشکور»، ما را ببخش از سستی و نسیان که ما

با دلی نادِم به امّیدِ تقبُل آمدیم



«خور دِتاوه»، «شیلان» و «نوروز بَل» آیین ماست

بهر احیاءِ همین‌ها، ما به «چاکل» آمدیم



بارالها ده تداوم رسم اجدادی مان

چونکه ما «گالش کوتَن»، بهر تسلسل آمدیم



گر تمام شاعران، نامی ز شعر گیلکند؛

غم مخور «مهران» که ما میرِ تغُزل آمدیم!



مهران اکبری قاضی‌چاکی

۵ نوروز ماه ۱۵۹۱ گالشی

برابر با ۲۱ اَمرداد ۱۳۹۷ خورشیدی