stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
سدیم هیدروکسید
کاربردها

سدیم هیدروکسید، به عنوان یک باز قوی، یکی از مواد شیمیایی صنعتی بسیار مهم به‌شمار می‌رود. برای نمونه، تولید سود در سال ۱۹۸۰ در آمریکا، ۱۲ میلیون تن بوده‌است. تولید این مادهٔ شیمیایی پایه؛ که در تولید تمامی انواع مواد شیمیایی به نحوی کاربرد دارد، از ۶۰۳۹۰ کیلوتن در سال ۲۰۱۲ به ۷۲۱۰۳ کیلوتن در سال ۲۰۱۶ افزایش یافت که میانگین رشد ۴٫۵۳ درصد است.
چین بزرگ‌ترین تولیدکنندهٔ سود جهان است که ۴۵٫۵۵ درصد از سهم بازار در صنعت سدیم هیدروکسید را در سال ۲۰۱۶ داشت. در بازار مصرف، چین و آمریکای شمالی، اصلی‌ترین مصرف‌کننده‌های این ماده هستند که برآورد شده به ترتیب ۴۲٫۷۹٪ و ۲۰٫۲۹٪ در سال ۲۰۱۶ مصرف کرده‌اند. زمینه‌های مختلف کاربرد سدیم هیدروکسید از جمله در تولید مواد شیمیایی، ابریشم مصنوعی، خمیر کاغذ و کاغذ، در تولید رنگ، آلومینیم، مواد پتروشیمی و پارچه، صابون و مواد شوینده است.
همچنین در آزمایشگاه‌ها برای تعیین غلظت اسیدهای مجهول در تیتراسیون اسید- باز از محلول قلیایی سدیم هیدروکسید استاندارد استفاده می‌شود. در صنایع غذایی از این ماده جهت تلخی‌زدایی از زیتون استفاده می‌شود. سود سوزآور در دو نوع مایع و جامد در کارخانه‌ها تولید می‌شود.
کاربردهای سود کاستیک پرک (به انگلیسی: Caustic Soda Flakes) در صنعت بسیار وسیع است، صنایع مختلف با رویکردهای مختلف از این ماده استفاده می‌کنند. برخی از این صنایع عبارت‌اند از:
صنایع رنگرزی
تولید کارتن و کاغذ
صنایع چرم و نساجی
صنایع نفت و گاز و پتروشیمی
خنثی‌سازی اسید و باتری‌سازی
چربی‌گیرها و سایر صنایع وابسته
صنایع غذایی، صنایع شیر، کنسروسازی
نوشابه‌سازی، کارخانهٔ قند و شکر، کارخانهٔ روغن
صنایع داروسازی، الکل‌سازی و آرایشی و بهداشتی
صنایع فلزی و تولید شیشه، روی، آلومینیم، گالوانیزه و آبکاری
سود پرک کاربرد فراوانی در صنعت نفت و گاز دارد
سود پرک کاربرد فراوانی در صنایع نظامی دارد.
سود پرک برای صنایعی که با عوامل بیماری‌زا مواجه می‌شوند هم کاربرد دارد.
سود پرک در صنعت پلیمر و پت هم مصرف فراوانی دارد و به‌عنوان چربی‌بر استفاده می‌شود.
آزمایش‌ها

اگر سدیم هیدروکسید با هیدروکلریک اسید مخلوط شود ماده‌ای به نام سدیم کلرید به‌وجود می‌آید. علاوه بر این واکنش، واکنشی نیز بین سدیم هیدروکسید و نیتریک اسید نیز وجود دارد که طی این واکنش، سدیم نیترات به‌وجود می‌آید. نحوهٔ ساخت سدیم هیدروکسید نیز روش جالب و بسیار ساده‌ای است: سدیم را درون آب می‌ریزیم در صورتی که مقدار سدیم زیاد باشد خطر آتش‌سوزی و انفجار نیز وجود دارد.
آزمایش‌ها > واکنش با فلزات

سدیم هیدروکسید (NaOH) یک قلیایی قوی است و می‌تواند با برخی فلزات واکنش دهد. در زیر به چند گروه از فلزات که با سدیم هیدروکسید واکنش می‌دهند اشاره شده است:
آزمایش‌ها > واکنش با فلزات > 1- فلزات قلیایی

لیتیوم (Li)، سدیم (Na) و پتاسیم (K): این فلزات با سدیم هیدروکسید واکنش نمی‌دهند چون خودشان از فلزات قلیایی هستند و در شرایط خاص می‌توانند قلیایی شوند.
آزمایش‌ها > واکنش با فلزات > 2- فلزات قلیایی خاکی

کلسیم (Ca)، باریم (Ba) و منیزیم (Mg): این فلزات با سدیم هیدروکسید واکنش داده و هیدروکسیدهای مربوطه را تشکیل می‌دهند.
آزمایش‌ها > واکنش با فلزات > 3- فلزات انتقالی

آلومینیوم (Al): سدیم هیدروکسید در واکنش با فلز آلومینیم گاز هیدروژن تولید می‌کند. واکنش به صورت زیر است:
روی (Zn): همچنین با سدیم هیدروکسید واکنش می‌دهد و هیدروژن تولید می‌کند:
Zn + 2NaOH + 2H2O → Na  2  [Zn(OH)4]+H2
آزمایش‌ها > واکنش با فلزات > 4- فلزات دیگر

آهن (Fe): در صورت وجود رطوبت و در دماهای بالا می‌تواند با سدیم هیدروکسید واکنش دهد و هیدروکسید آهن تولید کند.
ایمنی

مانند دیگر اسیدهای خوراکی و قلیایی، تنها قطره‌ای از محلول سدیم هیدروکسید می‌تواند به‌راحتی پروتئین‌ها و چربی‌ها را در بافت‌های زنده از طریق هیدرولیز آمید و هیدرولیز استر تجزیه کند، که در نتیجه باعث سوختگی‌های شیمیایی می‌شود و ممکن است باعث ایجاد کوری دائمی در هنگام تماس با چشم شود. قلیای جامد آن همچنین می‌تواند در صورت وجود آب، مانند بخار آب، طبیعت خورندهٔ خود را نشان دهد؛ بنابراین، هنگام استفاده از این مواد شیمیایی یا محلول‌های آن، همیشه باید از تجهیزات حفاظتی مانند دستکش‌های لاستیکی، لباس ایمنی و حفاظت چشم استفاده شود. اقدامات استاندارد اولیه برای شستشوی مادهٔ قلیایی از روی پوست، مانند سایر مواد خورندهٔ دیگر، شست‌وشو با مقدار زیادی آب است. شستشو برای حداقل ۱۰ تا ۱۵ دقیقه باید ادامه یابد.
سلول‌های باتری لیتیومی، در صورت بلعیده شدن، حتی اگر خرد نشده باشد باعث آسیب جدی می‌شود. آسیب، ناشی از محتویات باتری نیست، بلکه جریان الکتریکی ایجاد شده باعث ایجاد سدیم هیدروکسید می‌شود و مری و رگ‌های خونی را می‌سوزاند و می‌تواند منجر به خونریزی منجر به مرگ شود.
علاوه بر این، انحلال سدیم هیدروکسید بسیار گرمازاست و گرمای حاصل می‌تواند باعث سوختگی با گرما یا آتش گرفتن مواد آتش‌گیر شود. همچنین در هنگام واکنش با اسید، گرما تولید می‌کند.
سدیم هیدروکسید نسبت به شیشه نیز کمی خورنده است، که می‌تواند باعث آسیب به شفافیت آن شود یا باعث قفل شدن اتصالات شیشه‌ای در همدیگر شود. سدیم هیدروکسید نسبت به فلزات متعددی نیز خورنده است مانند آلومینیم که با تماس با قلیا واکنش نشان می‌دهد و باعث تولید گاز هیدروژن قابل اشتعال در سطح تماس می‌شود.
سوختگی شیمیایی ناشی از محلول سدیم هیدروکسید. عکس، ۴۴ ساعت پس از تماس گرفته شده‌است.
رین کارمئه

| رین کارمئه | رین کارمئه |
| --- | --- |
زادهٔ: ۲۰ اوت ۱۹۳۴
درگذشت: ۷ ژوئیهٔ ۲۰۱۴
ملیت: استونی
رین کارمَئه (استونیایی: Rein Karemäe; ۲۰ اوت ۱۹۳۴ – ۷ ژوئیهٔ ۲۰۱۴) روزنامه‌نگار، سیاستمدار و نماینده سابق اهل استونی بود.
سلامان و ابسال

سلامان و ابسال یک حکایت تمثیلی است که توسط فیلسوفانی چون حنین بن اسحاق، ابن سینا و خواجه نصیرالدین طوسی به شکل‌های مختلفی روایت شده‌است. بر این حکایت شرح‌های مختلفی نگاشته شده‌است.
پیشینه

نخستین بار حنین بن اسحاق طبیب و مترجم کتاب‌های یونانی به عربی، روایتی از داستان سلامان و ابسال را نقل کرده، ادعا کرد که آن را در منابع قدیمی یونانی یافته‌است. نسخه‌هایی از این روایت در کتابخانه موزه بریتانیا و کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران موجود است.
پس از او، ابن سینا در نمط نهم کتاب «الاشارات و التنبیهات» خود که کتابی فلسفی-عرفانی است، ضمن شرح مقامات عارفان به صورتی گذرا به این ماجرا اشاره کرد: «هر گاه داستان سلامان و ابسال به گوشت رسید، بدان که سلامان تمثیلی از تو است، و ابسال تمثیلی از رتبه تو در عرفان است، اگر از اهل آنی. اگر توانستی رمز را بگشای.»
فخر رازی از آن جا که به اصل این قصه دسترسی نداشت، نتوانست اشارات ابن سینا را دریابد و آن را مورد انتقاد قرار داده، لغزخوانی و معماگویی خواند و گفت: «آن چه شیخ ذکر کرده از داستان‌های شناخته شده نیست، بلکه این دو کلمه [سلامان و ابسال] دو کلمهٔ ساختهٔ خود شیخ هستند، که عقل به تنهایی نمی‌تواند به معنای آن دست یابد.»
خواجه نصیر الدین طوسی سخن فخر رازی را رد کرده، دو شکل از داستان سلامان و ابسال را که خود یافته بود نقل کرد، یکی را به نقل از حنین بن اسحاق، و دیگری را به واسطهٔ ابوعبید جوزجانی به نقل از ابن سینا، و گفت: شکل دوم به رموز و اشارات ابن سینا و مقصود او نزدیک‌تر است.
در قرن نهم هجری عبدالرحمن جامی مثنوی سلامان و ابسال را بر اساس حکایت حنین بن اسحاق به نظم در آورد.
در این میان، شرح‌های متعددی توسط افرادی چون جمال الدین علی بن سلیمان بحرانی، شرف الدین عبدالله شیرازی، و محمود بن میرزاعلی بر این قصه نوشته شده‌است.
برخی معتقدند نامهای سلامان و ابسال در قصۀ عرفانی ابن حنین و ابن طفیل، از دو لفظ سانسکریت «سرامانا» (یا شَمَن، به معنی زاهد) و آپسارا (پریان آسمانی که برای فریب زاهدانی که قدرتشان خطری برای خدایان است، فرستاده می شوند) گرفته شده است.
خلاصهٔ داستان > روایت اول از حنین بن اسحاق

در روزگاران قدیم، پادشاهی زاهد به نام هرمانوس بود که بر مصر و یونان و روم فرمانروایی می‌کرد. پادشاه برای عمر طولانی، و نیز به خاطر زهدش، حاضر به نزدیکی با زنان نیست و وارثی ندارد. پس، از حکیم دربارش که اقلیقولاس نام داشت یاری می‌طلبد. حکیم پیکری انسان‌وار می‌سازد و پادشاه نطفهٔ خود را در آن می‌ریزد و از آن پسری متولد می‌شود که او را سلامان نام می‌گذارند.
سلامان را به دایه‌ای جوان به نام ابسال می‌سپارند. سلامان بزرگ می‌شود و عاشق دایهٔ خود می‌گردد. پادشاه خبردار می‌شود، و پسرش سلامان را از این کار بر حذر می‌دارد. اما سلامان و ابسال، از سرزمین خود به ساحل دریای مغرب می‌گریزند. پادشاه با جام جهان‌نمای خود با خبر می‌شود و برای مجازات آن دو، به قدرت جام جهان‌نمای خود عشق را در آن دو بیش از پیش می‌کند، اما توانایی کامجویی را از آنان سلب می‌نماید.
سلامان و ابسال از فرط حرمان، تصمیم به خودکشی می‌گیرند و دست در دست یکدیگر به سمت دریا می‌روند تا خود را غرق کنند. اما پادشاه با جام جهان‌نمای خود به دریا فرمان می‌دهد تا امواجش را از روی پیکر سلامان کنار بکشد. بدین ترتیب، سلامان نجات می‌یابد، و ابسال در امواج دریا غرق می‌شود.
سلامان از فرط اندوه در شرف هلاک است. پادشاه از حکیم خود، اقلیقولاس، یاری می‌طلبد. حکیم به سلامان وعده می‌دهد که ابسال را به سوی او باز خواهد آورد. پس او را به غار ساریقون می‌برد، جامهٔ ابسال را بر او می‌پوشاند و او را بر چلّه‌نشینی و روزه امر می‌کند. پس تصویری خیالی از ابسال ظاهر می‌کند و به سلامان نشان می‌دهد و سلامان با آن جمع می‌شود.
حکیم تا چهل روز هر روز تصویر ابسال را به او نشان می‌دهد، و خود مشغول احضار تصویر ونوس الههٔ زیبایی می‌شود. در روز چهلم که چلّه‌نشینی سلامان کامل می‌شود، حکیم صورت ونوس را به او نشان می‌دهد، پس سلامان عاشق ونوس گشته ابسال را فراموش می‌کند. حکیم صورت ونوس را مسخّر سلامان می‌کند تا در تمام اوقات بر سلامان تجلّی کند. سلامان با عشق ونوس به صفای باطن دست می‌یابد و استعداد و استحقاق شهریاری به دست می‌آورد و بر جای پدر می‌نشیند.
سلامان امر می‌کند که این داستان را بنویسند و در آرامگاه پدرش هرمانوس در اهرام مصر بیاویزند. سال‌ها بعد ارسطو و اسکندر به دستور استادشان افلاطون اهرام را می‌گشایند و داستان سلامان و ابسال را به گوشه و کنار جهان می‌فرستند، و حنین بن اسحق این داستان را از یونانی به عربی برمی‌گرداند.
خلاصهٔ داستان > روایت دوم از ابن سینا

در دوران قدیم دو برادر بودند به نام سلامان که برادر بزرگ‌تر و فرمانروا بود و ابسال که برادر کوچک‌تر و زیبا و خردمند و جنگجو بود.
زن سلامان عاشق برادر شوهر خود می‌شود، و قصد می‌کند که به حیله‌ای با او جمع شود، اما ابسال خودداری کرده، از او دوری می‌جوید. پس زن سلامان نقشه‌ای می‌کشد و خواهر خود را به ازدواج ابسال در می‌آورد، اما مخفیانه با خواهرش شرط می‌کند که با او در ابسال شریک باشد. پس آن دو با هم عروسی می‌کنند، اما در شب زفاف زن سلامان به جای خواهر خود به بستر می‌رود، اما ابسال می‌فهمد و باز از او دوری می‌کند.
ابسال برای آن که از زن حیله‌گر دور شود، به برادر خود می‌گوید که عزم جهان‌گشایی دارد، و سلامان او را با سپاهی به سرزمینی دور می‌فرستد. زن سلامان که کینهٔ ابسال را در دل دارد، به فرماندهان سپاه ابسال مالی می‌دهد تا او را در میدان جنگ تنها بگذارند. ابسال زخمی می‌شود و به زحمت جان به در می‌برد و به سرزمین خود باز می‌گردد.
زن سلامان که می‌بیند ابسال توانسته جان به در برد، به وسیلهٔ زهر او را مسموم کرده، می‌کشد. سلامان از سوگ ابسال از حکومت کناره می‌گیرد و انزوا می‌جوید. به سبب این انزوا، مستعد الهامات غیبی می‌شود، و درمی‌یابد که همسرش قاتل ابسال است، پس با همان زهری که ابسال را به وسیلهٔ آن کشته بود، او را می‌کشد.
هوهانس باباخانیان

| هُوْهانِس باباخانیان | هُوْهانِس باباخانیان |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱ دسامبر ۱۹۶۸ ‏(۵۵ سال) ایروان، ارمنستان
ملیت: ارمستان
پیشه: بازیگر
سال‌های فعالیت: - تاکنون
همسر: Mari Msryan (1993)
فرزندان: Lia (1994), Ella (1995), Gor (1999)
والدین: Gerasim Babakhanyan, Tamara Gevorgyan
جوایز: 
هُوْهانِس باباخانیان (انگلیسی: Hovhannes Babakhanyan) یک بازیگر اهل ارمنستان است. وی از سال ۲۰۰۴ میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده‌است. از فیلم های او می توان به موارد زیر اشاره کرد. وی برندهٔ جوایزی همچون هنرمند افتخاری جمهوری ارمنستان شده‌است.
فیلم ها و سریال ها

اتوبوس
رومئو و جولیت
خولیوس سزار
مکبث
من و من
Mama-Mia
خلیج توگور

| خلیج توگور Тугурский залив  (روسی) | خلیج توگور Тугурский залив  (روسی) |
| --- | --- |
Shantar Bay: Shantar Bay
جایگاه در نقشه: جایگاه در نقشه
خلیج توگورLocation in سرزمین خاباروفسک: خلیج توگورLocation in سرزمین خاباروفسک
موقعیت: خاور دور روسیه
مختصات: ۵۴°۱۰′ شمالی ۱۳۷°۰۰′ شرقی﻿ / ﻿۵۴٫۱۶۷°شمالی ۱۳۷٫۰۰۰°شرقی﻿ / 54.167; 137.000
منبع‌های رود: رود توگور، رود کارول
منبع‌های دریا/اقیانوس: دریای اختسک
کشورهای حوضه: روسیه
بیشترین درازا: ۸۰٫۵ کیلومتر (۵۰٫۰ مایل)
بیشترین پهنا: ۵۸ کیلومتر (۳۶ مایل)
مساحتِ رو: ۱٬۸۰۰ کیلومتر مربع (۶۹۰ مایل مربع)
میانگین ژرفا: ۲۵ متر (۸۲ فوت)
خلیج توگور (انگلیسی: Tugur Bay) یک خلیج در سرزمین خاباروفسک کشور روسیه است.
جان تی. اسکوپس

| جان تی>  اسکوپس | جان تی>  اسکوپس |
| --- | --- |
(۱۹۲۵): (۱۹۲۵)
نام هنگام تولد: جان توماس اسکوپس
زادهٔ: ۳ اوت ۱۹۰۰ پدوکا، کنتاکی، ایالات متحده آمریکا.
درگذشت: ۲۱ اکتبر ۱۹۷۰ (۷۰ سال) شریوپورت، لوئیزیانا، ایالات متحده.
علت مرگ: سرطان
پیشه‌ها:  آموزگار  مربی (ورزش) فوتبال آمریکایی 
شناخته‌شده برای: محاکمه میمون اسکوپس
همسر: میلدرد ئی. واکر (Née) اسکوپس
فرزندان: ۲
والدین:  توماس اسکوپس  ماری آلوا براون (Née) اسکوپس 
جان توماس اسکوپس (به انگلیسی: John Thomas Scopes) (زادهٔ ۳ اوت ۱۹۰۰-درگذشتهٔ ۲۱ اکتبر ۱۹۷۰ میلادی) یک آموزگار در شهر دیتن، تنسی بود. وی در ۵ مهٔ ۱۹۲۵ میلادی متهم به نقض فرمان اجرایی باتلر ایالت تنسی که آموزش فرگشت را در مدارس تنسی ممنوع کرده بود شد. او در پرونده ای که به نام محاکمه اسکوپس شناخته می‌شود از خود دفاع کرد که در آن متهم شناخته شد و محکوم به پرداخت ۱۰۰ دلار شد.
ابتدای زندگی

اسکوپس در سال ۱۹۰۰ متولد شد. پدر وی توماس اسکوپس و مادرش ماری آلوا براون بودند که مزرعه ای در پدوکا، کنتاکی داشتند. او پنجمین فرزند و تنها پسر خانواده بود. خانواده اش بعدها و زمانی که او نوجوان بود به دنویل، ایلینوی نقل مکان کردند. در سال ۱۹۱۷ وی به سیلم، ایلینوی رفت جایی که او یکی از اعضای کلاس دبیرستان سالم بود. جان توماس اسکوپس برای مدت کوتاهی و پیش از آنکه به دلایل مسایل سلامت آنجا را ترک کند به دانشگاه ایلینوی در اربانا-شمپین رفت. او مدرکش را در سال ۱۹۲۴ از دانشگاه کنتاکی و در رشتهٔ اصلی حقوق و رشتهٔ فرعی زمین‌شناسی گرفت. اسکوپس پس از آن به دیتون رفت جایی که او در یکی از دبیرستانهای رئا به نام سیلم و به عنوان مربی فوتبال آمریکایی در آنجا مشغول به کار شد و گاهی از اوقات به عنوان معلم جایگزین و زمانی که معلمان اصلی سر کلاس نمی‌آمدند تدریس می‌کرد.
محاکمه

اسکوپس با شرکت در محاکمه معروف به محاکمه میمون اسکوپس به دنبال اتحادیه آزادی‌های شهروندی آمریکا آمد و با پشتیبانی مالی آن رویه قضایی و یک پروندهٔ آزمایشی که یکی از مواد قانون اساسی را به نام قانون اجرایی باتلر را به چالش می‌کشد را برآورد و از آن‌ها خواست تا اگر امکان دارد از این معلم ساکن تنسی در مقابل قانون اجرایی باتلر دفاع کنند. کلارنس دارو از او در این محاکمه دفاع کرد. اما او در این دادگاه محکوم شناخته شد و به پرداخت ۱۰۰ دلار جریمه وادار شد. این حکم برای تجدید نظر به دیوان عالی تنسی رفت؛ و به دلیل آنکه جریمه را قاضی به جای هیئت منصفه صادر کرده بود رأی برگردانده شد. اما فرمان اجرایی باتلر تا ۱۸ مه ۱۹۶۷ در قانون باقی ماند تا زمانی که توسط مجمع عمومی تنسی ملغی شد.
سالهای پس از محاکمه

پس از محاکمه جان توماس اسکوپس بورس تحصیلی را از طرف دانشگاه شیکاگو برای تحصیل در رشتهٔ زمین‌شناسی بدست آورد. سپس در همین رشته در شرکت گلف اویل و در کشور ونزوئلا و در آمریکای جنوبی مشغول به کار شد. در آنجا او با همسرش میلدرد آشنا شد و سپس ازدواج کرد. وی در کلیسای کاتولیک غسل تعمید گرفت. او پس از آن برای سال سوم تحصیلات تکمیلی به دانشگاه شیکاگو بازگشت. پس از دو سال و بدون کار در رشته حرفه‌ای اسکوپس به عنوان زمین‌شناس در شرکت گاز یونایتد و جایی که او در هیوستون ذخایر نفتی را مطالعه می‌کرد مشغول به کار شد و پس از آن تا زمان بازنشستگی در شریوپورت، لوئیزیانا بود.
زندگی شخصی و مرگ

اسکوپس با میلدرد الیزابت اسکوپس (با نام فامیلی اصلی والکر) ازدواج کرد. (۱۹۹۰–۱۹۰۵) آن‌ها از این ازدواج دو فرزند پسر با نام‌های جان توماس جی. آر و ویلیام کلمنت «بیل» داشتند. اسکوپس در تاریخ ۲۱ اکتبر ۱۹۷۰ میلادی و بر اثر سرطان در شریوپورت، لوئیزیانا و در سن ۷۰ سالگی درگذشت.
جان تی اسکوپس
جامباتیستا والی

| جامباتیستا والی | جامباتیستا والی |
| --- | --- |
والی (سال ۲۰۱۸): والی (سال ۲۰۱۸)
زادهٔ: ۲۷ ژوئن ۱۹۶۶ ‏(۵۸ سال) رم، ایتالیا
ملیت: ایتالیائی
پیشه: طراح مُد
شناخته‌شده برای: چهار بار نمایشِ طراحی‌ها در هفته مد پاریس
جامباتیستا والی (به انگلیسی: Giambattista Valli) طراح لباس اهل ایتالیا است. وی در زمینهٔ طراحی لباس‌های آماده و اوت کوتور فعالیت می‌کند و آنها را هر ساله در هفته مد پاریس به نمایش می‌گذارد.
رستم وسکانیان

| رستم وسکانیان | رستم وسکانیان |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۳۱۱ خورشیدی۱۹۳۲ میلادی تبریز، ایران
درگذشت: ۲۰ مرداد ۱۳۹۲۱۱ اوت ۲۰۱۳ (۸۱ سال)
ملیت: ایرانی ارمنی‌تبار
پیشه: معمار
رُستُم وُسکانیان (ارمنی: Ռոստոմ Ոսկանյան; زاده ۱۳۱۱ خورشیدی در تبریز - درگذشته ۲۰ مرداد ۱۳۹۲ در ایالات متحده آمریکا) معمار ایرانی ارمنی‌تبار بود.
زندگی‌نامه

رستم وسکانیان در دبیرستان البرز به تحصیل پرداخت و به عنوان دانشجوی ممتاز موفق به دریافت درجهٔ لیسانس از دانشگاه تهران گشت. پس از گرفتن بورس تحصیلی چهار ساله برای تحصیل در دانشگاه هنرهای زیبا (Université des Beaux Arts) پاریس عازم فرانسه شد. وسکانیان در سال ۱۳۴۳ (۱۹۶۴) با درجه فوق لیسانس از آنجا فارغ‌التحصیل گردید و از سال ۱۳۶۵–۱۳۴۳ (۱۹۸۶–۱۹۶۴) به عنوان استادیار و مدیر گروه در دانشکدهٔ هنرهای زیبای دانشگاه تهران به تدریس پرداخت. وسکانیان جوایزی نیز همچون بورس تحصیلی در دانشگاه پاریس و همچنین جایزهٔ اول Cite University از دانشگاه پاریس را دریافت نمود و برندهٔ مدال طلایی دوربین‌ها دوسالانهٔ تهران در سال ۱۳۳۶ ۱۹۵۷ گشت.
وسکانیان در عین حال در سال ۱۳۴۹ (۱۹۷۰) دیپلم فارغ‌التحصیلی معماری را از دانشگاه گراتس-اتریش Graz-Austria دریافت نمود و در تمام این سال‌ها در کنار تحصیل و کار به عنوان معمار، به نقاشی نیز پرداخت و نمایشگاه‌هایی برپا نمود. از کارهای عمدهٔ معماری وی می‌توان به باشگاه فرهنگی و ورزشی آرارات در تهران با ظرفیت ده هزار نفر در سال ۱۳۵۷–۱۳۵۴ (۱۹۷۸–۱۹۷۵)، ساختمان زورخانهٔ تهران در سال ۱۳۶۲ ۱۹۸۳، باشگاه اجتماعات ارامنهٔ تهران در ۱۳۴۵ ۱۹۶۶، نمازخانه (ماتور) (طرح و اجرا) در باشگاه آرارات در سال‌های ۱۳۶۶–۱۳۶۴ (۱۹۸۷–۱۹۸۵) در تهران و تعمیر کلیسای طاطاووس مقدس (قره کلیسا) در آذربایجان (چالدران)، همچنین ساختمان‌های خصوصی در ایران اشاره کرد.
او در فاصله سال‌های ۱۳۷۷–۱۳۳۰ (۱۹۹۸–۱۹۵۱) ده نمایشگاه نقاشی گروهی از دوسالانهٔ ونیز در گالری‌های تهران و کالیفرنیای آمریکا و پنج نمایشگاه انفرادی در گالری زروان (Zarvan) تهران، گورکی (Gourky) در نیویورک و نمایشگاه آثار تجسمی و نقاشی در گالری بی اف سی در لس آنجلس آمریکا B.F.C. Gallery Los Angeles در سال ۱۳۷۳ ۱۹۹۴ برپا کرده‌است. او در مراکز فرهنگی هنری مختلفی حضور چشمگیر و فعالی داشته‌است.
سبک نقاشی وی آبستره (انتزاعی) و مجسمه‌هایش نیز برگرفته از همین سبک هستند و تأثیر معماری در هنر نقاشی و نقش برجسته‌های او به‌وضوح دیده می‌شود. وی در آمریکا اقامت داشت.
مری کلود پتی

| مری کلود پتی | مری کلود پتی |
| --- | --- |
تصویر برلاندر زیبا (مری پتی) در مرکز یک بشقاب ساخت تبریز (حدود 1708 میلادی): تصویر برلاندر زیبا (مری پتی) در مرکز یک بشقاب ساخت تبریز (حدود 1708 میلادی)
زادهٔ: ۱۶۷۳ مولن
ملیت: فرانسوی
شهروندی: پاریس
شناخته‌شده برای: سفر به ایران و انجام مأموریت به عنوان سفیر خودخوانده
عنوان: برلاندر زیبا
دوره: ایران: دودمان صفوی  فرانسه: دودمان بوربون
اتهام‌های جزایی: فاحشه، اغواگر، مرتد، قاتل، دزد و خیانتکار
مجازات‌های جزایی: به مدت چهار سال در اردوگاهی در مارسی دوران محکومیت خود را سپری کرد.
مَری کلُود پُتی (متولد ۱۶۷۳) زنی فرانسوی که قمارخانهٔ موفقی را در پاریس اداره می‌کرد. هنگامی که سفیر جدید فرانسه در ایران به بودجه نیاز داشت، پتی هزینه سفر او را تأمین کرد و با او به ایران سفر کرد. پس از مرگ ناگهانی سفیر، پتی به عنوان سفیر خودخوانده با رجال صفوی دیدارهای دیپلماتیک انجام داد. او سپس به فحشا، ارتداد و اقدام به قتل متهم شد و به زندان افتاد.
زندگی در پاریس

پتی در سال ۱۶۷۳ در مولن فرانسه در یک رفوگری و رختشوی‌خانه متولد شد.
او در دههٔ بیستم زندگی خود، به پاریس نقل مکان کرد، و یک قمارخانه، بین مازارین و خیابان دوفین را اداره کرد. پتی با تلاش‌هایش در قمارخانه بسیار ثروتمند شد.
در سال ۱۷۰۲، پتی با ژان باپتیست فابر (حدود ۱۶۵۰–۱۷۰۶) که به تازگی توسط لوئی چهاردهم به عنوان سفیر فرانسه در ایران منصوب شده بود ملاقات کرد. پژوهشگران معتقدند که این دو احتمالاً همسایه بوده یا اینکه فابر از مشتریان ثابت قمارخانه بوده‌است. فابر سی سال از پتی بزرگتر بود. او برای سفر خود به بودجه نیاز داشت و پتی هشت هزار لیور به صورت نقدی به او قرض داد، در حدود ۴۵۰٫۰۰۰ دلار به دلار آمریکا در سال 2020. پتی تصمیم گرفت با فابر به ایران سفر کند تا مطمئن شود که پولش را باز پس خواهد گرفت. محققان معتقدند که احتمال دارد پتی این سفر را به عنوان یک فرصت تجاری دیده‌است.
فارس > سفر به ایران (۱۷۰۵–۱۷۰۶)

پتی و فابر در ۲ مارس ۱۷۰۵ سوار کشتی تریدان در تولون فرانسه شدند در سفر خود در اسکندرون و حلب توقف کردند. در حلب طلبکارانی وجود داشتند که فابر به آنها بدهکار بود اما قادر به پرداخت آنها نبود. پتی دو هزار لیور دیگر به او قرض داد. آنها با مشکلات بیشتری روبرو شدند که سعی کردند حلب را ترک کنند، در حالی که مقامات اجازه خروج از آن را نمی‌دادند. آنها با همسر فابر، آنه کاتارو در قسطنطنیه تماس گرفتند تا از سفیر فرانسه در آنجا، شارل دو فریول، مجوز عبور دریافت کنند. فابر و پتی در نهایت به قسطنطنیه سفر کردند و بیش از یک ماه در آنجا ماندند.
سرانجام، در ژوئن ۱۷۰۶، پس از سفر در لباس مبدل به عنوان بازرگان، به ایروان در سرزمین آن زمان ایران رسیدند. ناگهان، در ۱۶ اوت ۱۷۰۶، تنها چند ماه پس از ورود آنها، فابر احتمالاً در اثر مسمومیت در حین شکار درگذشت.
زندان (۱۷۰۹–۱۷۱۳)

پس از بازگشت به فرانسه، پتی با حکم سلطنتی بازداشت شد و از ۱۷۰۹ تا ۱۷۱۳ به اردوگاه پناهندگان در مارسی منتقل شد، جایی که بیشتر روسپی‌ها، زنان و بردگان در آنجا نگهداری می‌شدند. وقتی از اردوگاه خارج شد حدوداً ۳۵ سال داشت. او به مسموم کردن فابر، ترک مذهب کاتولیک، فحشا و تلاش برای ترور میشل متهم شد. پتی از طریق چندین دادگاه و شکایت با این اتهامات مبارزه کرد و ادعا کرد که همه این اتهامات بی اساس بوده و توسط میشل و فریول در تلاش برای لکه‌دار کردن شهرت او مطرح شده‌است. او در محاکمه‌های خود، نامه‌هایی از واختانگ ششم را در حمایت از خود نشان داد و نامه‌هایی از طرف بیوه فابر، آن کاتارو، ارائه کرد.
وکیل پتیت استدلال کرد که پتیت به عنوان سفیر واجد شرایط است. او استدلال کرد که تلاش‌های او برای نجات فرانسوی محکوم به اعدام نشان دهنده مهارت‌های او به عنوان یک مذاکره کننده است. خود پتی برای دفاع از شهرت خود به لویی چهاردهم نامه نوشت. او دعوای متقابلی را علیه میشل به دلیل بدهی که از فابر داشت به راه انداخت. او همچنین میشل را به تلاش برای قتل و تجاوز به او در مواردی که هنوز در ایران بودند متهم کرد. در طول محاکمه، او به جای عفو، عدالت خواست.
پتی مکرراً به لوئیس دو پونچارتن، صدراعظم فرانسه که حکم بازداشت او را امضا کرده بود، نامه می‌نوشت تا پرونده و وضعیت او را در ذهنش تازه نگه دارد. او خود را به عنوان «قهرمان دو جانبه» یا قهرمان ایرانی توصیف کرد و زندانی شدنش را نادرست دانست.
پتی با شرایط سخت زندان مبارزه کرد. اردوگاه بسیار شلوغ و کمبود غذا به شدت محسوس بود. پتی در دوران زندان همچنان به سنگ کلیه دچار بود. او احتمالاً در سال ۱۷۰۹ از زندانبان خواست کلیدها را به او تحویل دهد، و به ترتیب شورشی در زندان به راه انداخت و با پلیس تماس گرفت. او بر روی یکی از افسران پرید. و سایر زندانیان را تشویق کرد که به او بپیوندند و به زودی شورش کامل شد.
او به مدت سه سال در زندان بود تا اینکه حکم یک سال دیگر زندان را دریافت کرد. او در سال ۱۷۱۳ آزاد شد.
زندگی بعدی

پس از آزادی، پتی در نهایت در سال ۱۷۱۵ به پاریس بازگشت و تمام ثروت و دارایی خود را از دست داد. در سال ۱۷۱۹، او توانست جلسه دادرسی برای ابطال تمام قضاوت‌های پیشین را به دست آورد. اطلاعات کمی در مورد زندگی بعدی او وجود دارد، اما حدس زده می‌شود که او مدتی پس از آزادی از زندان در چهل سالگی درگذشته باشد.
میراث

برای قرن‌ها داستان ماری پتی روایت می‌شد اما به‌عنوان داستانی برای رمان‌ها به جای تحلیل تاریخی تلقی می‌شد. رمان‌ها شامل:
کلارتی، ماری پتی؛ رمانی ماجراجویانه از ۱۷۰۵(پاریس: کتابفروشی مولیر، ۱۹۰۴).
اورنچ، ال و کوکت، اچ. برلاندر سفیر پادشاه خورشید. تاریخ رومی (پاریس: نسخه‌های نوولز لاتین، ۱۹۴۵).
گرس، یو. برلاندر زیبا: سفیر در ایران (پاریس: انجمن قاره ای نسخه‌های مصور مدرن، ۱۹۷۳).
شولر، جی. ماری در اصفهان (پاریس: لافونت، ۱۹۹۲).
پتی از تجربیات خود در ایران نوشت و آنها را برای رمان‌نویس آلن رنه لوساژ فرستاد. با این حال، زمانی که پونچارتین این موضوع را شنید، به لوساژ نامه نوشت و از او خواست که درخواست پتی را برای بازنویسی و انتشار خاطراتش رد کند. و و در نهایت نسخه خطی اصلی پتیت گم شد.
ترجمه در ایران

کتابی که ایوان گرس با عنوان برلاندر زیبا: سفیر در ایران، نوشت؛ در سال ۱۳۷۰ با عنوان «سفیر زیبا: سرگذشت و سفرنامهٔ فرستادهٔ فرانسه در دربار شاه سلطان حسین صفوی» توسط علی اصغر سعیدی ترجمه و توسط انتشارات تهران به چاپ رسید.
ایران صفوی
شاه سلطان حسین
واختنگ ششم کارتلی
شارل دو فریول (۱۶۵۲–۱۷۲۲) بین ۱۷۰۳ و ۱۷۱۱
خسرو یزدگرد

| خسرو یزدگردخسرو یزدگرد | خسرو یزدگردخسرو یزدگرد |
| --- | --- |
شهروندی:  ساسانیان
منصب: وزرگ فرمذار
خسرو یزدگرد یکی از بزرگان ایران ساسانی و وزرگ فرمذار یزدگرد یکم (ح. ۳۹۹–۴۲۱) بود. او در سال ۴۱۰ میلادی همراه با مهرشاپور به نمایندگی شاهنشاه به شورای سلوکیه-تیسفون نسطوری‌ها فرستاده شد. خسرو یزدگرد دومین فردی است که پس از ابرسام از او با عنوان وزرگ فرمذار (وزیر بزرگ) یاد می‌شود. احتمالاً مهرنرسه جانشین او شده‌است.