شباهنگ (ستاره)

| 0 | 1 |
| --- | --- |
 موقعیت ستاره شباهنگ(circled).:  موقعیت ستاره شباهنگ(circled).
اطلاعات رصدی  مبدأ مبدأ (ستاره‌شناسی) (ICRS)      اعتدال مبدأ (ستاره‌شناسی) (ICRS): اطلاعات رصدی  مبدأ مبدأ (ستاره‌شناسی) (ICRS)      اعتدال مبدأ (ستاره‌شناسی) (ICRS)
صورت فلکی: سگ بزرگ
: 
بعد: 06h 45m 08.9173s
میل: ‏ 58.017″ ۴۲′ ‎−۱۶°
قدر ظاهری (ع): −1.47 (A) / 8.30 (B)
مشخصات: مشخصات
: 
نوع طیف: A1V (A) / DA2 (B)
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
شاخص رنگ U−B: −0.05 (A) / −1.04 (B)
شاخص رنگ B−V: 0.01 (A) / −0.03 (B)
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
اخترسنجی: اخترسنجی
: 
حرکت خاص (μ):  بعد: −۵۴۶٫۰۵ mas/yr   میل: −۱٬۲۲۳٫۱۴ mas/yr 
اختلاف‌منظر (π): ۳۷۹٫۲۱ ± ۱٫۵۸ mas
فاصله: ۸٫۶۰ ± ۰٫۰۴ سال نوری  (۲٫۶۴ ± ۰٫۰۱ پارسک)
قدر مطلق (MV): ۱٫۴۲ (A) / ۱۱٫۱۸ (B)
: 
مدار ستاره دوتایی بصری: مدار ستاره دوتایی بصری
همدم: α CMa B
دوره (P): ۵۰٫۰۹ yr
نیم‌قطر کوچک (a): ۷٫۵۶"
خروج از مرکز (e): ۰٫۵۹۲
انحراف (i): ۱۳۶٫۵°
طول گره (Ω): ۴۴٫۶°
 دور حضیض (T): ۱۸۹۴٫۱۳
آرگومان حضیض (ω): ۱۴۷٫۳°
جزئیات: جزئیات
: 
جرم: ۲٫۰۲ (A) / ۰٫۹۷۸ (B) M☉ 
شعاع: ۱٫۷۱۱ (A) / ۰٫۰۰۸۴ ± ۳% (B) R☉
درخشندگی: ۲۵٫۴ (A) / ۰٫۰۲۶ (B) L☉
گرانش سطحی (log g): ۴٫۳۳ (A)/۸٫۵۷ (B) cgs
درجه حرارت: ۹,۹۴۰ (A) / ۲۵,۲۰۰ (B) کلوین
فلزینگی: [Fe/H] =۰٫۵۰ (A)
چرخش: ۱۶ km/s (A)
سن: ۱۰۸ (۱۳۸ ± ۲۳۸) میلیون سال
: 
نام‌گذاری‌های دیگر: نام‌گذاری‌های دیگر
 System: α Canis Majoris, α CMa, 9 Canis Majoris, 9 CMa, HD 48915, HR 2491, BD -16°۱۵۹۱, GCTP 1577.00 A/B, GJ 244 A/B, LHS 219, ADS 5423, LTT 2638, HIP 32349. B: EGGR 49, WD 0642-166. :  System: α Canis Majoris, α CMa, 9 Canis Majoris, 9 CMa, HD 48915, HR 2491, BD -16°۱۵۹۱, GCTP 1577.00 A/B, GJ 244 A/B, LHS 219, ADS 5423, LTT 2638, HIP 32349. B: EGGR 49, WD 0642-166. 
هم‌سنجی سیاره‌های منظومه خورشیدی با تعدادی از ستاره‌های مشهور:
الف:
زمین (۴) > ناهید (۳) > مریخ (۲) > تیر (۱)
ب:
مشتری (۸) > زحل (۷) > اورانوس(۶) > نپتون (۵) > زمین (بدون شماره)
پ:
شباهنگ (۱۱) > خورشید (۱۰) > ولف ۳۵۹ (۹) > مشتری (بدون شماره)
ت:
دبران (۱۴) > نگهبان شمال (۱۳) > رأس پیکر پسین (۱۲) > شباهنگ (بدون شماره)
ث:
ابط‌الجوزا (۱۷) >قلب عقرب (۱۶) > پای شکارچی (۱۵) > دبران (بدون شماره)
ج:
وی‌وای سگ بزرگ (۲۰) >وی‌وی قیفاووس (۱۹) > مو قیفاووس (۱۸) > ابط‌الجوزا (بدون شماره)
شباهنگ یا شِعرای یَمانی که در پارسی با نام تیشتر نیز شناخته می‌شود (به انگلیسی: Sirius) نام یک سامانهٔ ستاره‌ای و درخشان‌ترین ستارهٔ آسمان شب می‌باشد که در نبرد با تیر است.
شباهنگ کمابیش از همهٔ نقاط مسکونی زمین دیده می‌شود و در نیمکرهٔ شمالی به عنوان یک رأس مثلّث زمستانی شناخته می‌شود. شباهنگ با ۸٫۶ سال نوری یکی از نزدیکترین ستاره‌ها به زمین است. جرم شباهنگ ۲٫۴ برابر جرم خورشید، و قدر ظاهری آن منفی ۱٫۴۷ است، یعنی تقریباً دو برابر پر نورتر از دومین ستارهٔ پر نور آسمان، سهیل است. چیزی که با چشم بدون ابزار فقط یک ستاره دیده می‌شود، یک منظومهٔ دوتایی ستاره‌ای است که شامل یک ستارهٔ سفید رشتهٔ اصلی به نام Sirius A و یک کوتولهٔ سفید به نام Sirius B می‌شود. فاصلهٔ Sirius A از همدمش بین ۸٫۲ تا ۳۱٫۵ واحد نجومی متغیر است.
شباهنگ هم به دلیل درخشندگی ذاتی آن و هم به‌خاطر نزدیکی به زمین، پرنور دیده می‌شود. این ستاره به آرامی به منظومهٔ خورشیدی نزدیک می‌شود، بنابراین در ۶۰ هزار سال آینده، کمی درخشان‌تر دیده خواهد شد. بعد از آن فاصله‌اش از منظومهٔ ما بیش‌تر خواهد شد و بنابراین کم‌نورتر می‌شود. با این حال در ۲۱۰ هزار سال آینده، همچنان پرنورترین ستارهٔ آسمان شب زمین خواهد بود.
جرم شباهنگ حدود دو برابر خورشید است و قدر مطلق آن ۱٫۴۲ است. این مقدار، ۲۵ برابر درخشندگی خورشید است اما نسبت به دیگر ستاره‌های پرنور آسمان، مثل سهیل یا پای شکارچی درخشندگی بسیار کمتری است. سن این سامانه بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلیون سال است. این سامانه در اصل از دو ستارهٔ پرنور آبی‌فام تشکیل شده بود. ستارهٔ سنگین‌تر، Sirius B، منابع خود را مصرف کرد و به یک غول سرخ تبدیل شد. بعد لایه‌های بیرونی خود را بیرون افکند و با رُمبش به درون خود در حدود ۱۲۰ میلیون سال پیش، به حالت کنونی یعنی کوتولهٔ سفید تغییر کرد.
این ستاره در پیکر آسمانی (صورت فلکی) سگ بزرگ قرار دارد به همین دلیل در زبان انگلیسی به آن Dog Star هم می‌گویند. نام آن در سامانهٔ نام‌گذاری بایر «آلفا سگ بزرگ» (به انگلیسی: Alpha Canis Majoris) است. کنار روزی شباهنگ نشانه‌ای از شروع طغیان رود نیل در مصر باستان و همچنین روزهای سگی در یونان باستان بود. همچنین در منطقهٔ خور و بیابانک (جندق و بیابانک) همزمان با کنار روزی شباهنگ، جشن شلغم برگزار می‌شود. حال آنکه در نیمکرهٔ جنوبی و برای پولینزیایی‌ها همین ستاره، نشانهٔ زمستان بود و مرجع مهمی برای جهت‌یابی در اقیانوس آرام به حساب می‌آمد.