stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
صاحب تبراف
زندگی‌نامه

بعد از ختم دانشگاه دولتی آموزگاری تاجیکستان، از سال ۱۹۴۳ تا سال ۱۹۸۵ میلادی در وظیفه‌های گوناگون در دانشگاه ملی تاجیکستان فعالیت نموده‌است. سال‌های ۱۹۵۳–۱۹۸۰ سر گروه متخصصان ادبیات تاجیک، عضو وابسته فرهنگستان علوم تاجیکستان تبراف بود.
مرتبه علمی و فعالیت ادبیات‌شناسی و منقدی باعث گسترش بیش از پیش و اعتبار علمی و تعلیمی کفیدره گردید. پهلوهای مختلف نظری و عملی تاریخ ادبیات دوره نو تاجیک، در اثر مقاله‌های زیاد علمی استاد تبراف، مورد تحقیق عمیق قرار گرفته‌اند. در دوره مدیری تبراف در برابر استادان ورزیده شرفجان حسین‌زاده، بهرام سروس، ملاجان فازل‌اف، خلال کرم‌اف، واحد اسراری، ترسنبای نعمت‌زاده نسل دگر اموزگارآموز چون سعدالله اسدلاییو، ظاهر اهراری، اسدلا سوف‌زاده، سعدانشا امران‌اف، محمود دولتف، خیرلا مهب‌اف، سابره امناء و بعدتر رحم مسلمانقل‌اف، خدای‌نظر عصازاده، ابدلههی مهمدمن‌اف، عبدالجبار رحمانف، مهمهسوف امامف، ابدولی دوران‌اف، رستم وههاب‌اف، روشن رحمانی به وایه رسیدند.
اسلوب تحقیق تبراف، در پیروی به آکادمیک عبدالغنی میرزایف و پروفسور ا. بالدریو، دققکاری، به دلیل‌های اعتبار جدی دادن و از حجت‌ها احتیاط‌کاریانه خلاصه برآوردن می‌باشد. به قول آکادمیک چیخ ین رپکه، تبراف در علم فلالاگیه تاجیک مکتب ادبیات‌شناسی پرقوتی به وجود آورده‌است، که آن را شاگردانش باموفقیت ادامه می‌دهند.
از سال ۱۹۸۵ سرخادم علمی شعبه ادبیات معاصر تاجیک، مشاور علمی پژوهشگاه زبان و ادبیات به نام رودکی فرهنگستان علوم تاجیکیستان، داتسنت و مشاور کفیدره نظریه ادبیات و ادبیات نوین فارسی تاجیک شده و فعالیت نموده‌است.
آثار

مؤلف ۸۵۰ اثر و تعلیفات علمی، از جمله در کتاب‌های بنیادی «پیرو سلیمانی»(۱۹۶۲ نشر دوم ۲۰۱۳)، «هیئت، ادبیات، ریلزم» (در پنج جلد، سال‌های ۱۹۶۶–۱۹۸۹)، «س. عینی – قافلسالار ادبیات ساویتی تاجیک» (۱۹۷۷)، منزم، بهبودی (۲۰۰۲)و... می‌باشد.
جوایز

با سه اردین (نشان فخری)
اردین دوستی
مدال ویتیرن میهنت
افتخارنامه ریاست شورای عالی فرهنگستان علوم تاجیکستان
ارباب شایسته علم جمهوری تاجیکستان (۱۹۹۱)
اعلاچی (۱۹۹۱)
اعلاچی معارف حلق تاجیکستان (۱۹۹۱)
دکتر و پروفسور فخری دانشگاه دولتی تاجیکستان (۲۰۰۱)و دانشگاه دولتی عام‌آموزی دوشنبه به نام س .(۲۰۰۴)
دارنده جایزه دولتی به نام ابوعبدالله رودکی (۲۰۱۰)
فاطمه سمسارپور

| فاطمه سمسارپور | فاطمه سمسارپور |
| --- | --- |
زادهٔ: ۲۴ شهریور ۱۳۳۹ بابل، مازندران، ایران
درگذشت: ۳۰ خرداد ۱۳۸۸ (۴۸ سال) تهران، ایران
شناخته‌شده برای: کشته‌شدن در اعتراضات به نتیجه انتخابات دهم ریاست‌جمهوری ایران
فاطمه سمسارپور، از جان‌باختگان اعتراضات به نتیجه انتخابات دهم ریاست‌جمهوری ایران بود که با اصابت گلوله در ۳۰ خرداد ۱۳۸۸ کشته شد.
نام او جزء ۳۳ نفری بود که سایت پرچم، نزدیک به مشاور احمدی‌نژاد، اسامی آنها را اعلام کرد. این سایت نوشت: «لیست اسامی و مشخصات دقیق تمامی کشته‌شدگان در ادامه منتشر می‌شود تا بدین وسیله راه بر هر نوع کشته جدید بسته شود.» به نوشته این سایت از ۳۶ کشته شده در حوادث اخیر در یک تقسیم‌بندی فکری از کشته شدگان و خانواده آنها باید گفت که بیش از ۷۰ درصد کشته شدگان و خانواده‌شان از موافقان نظام و نیروهای بسیج یا مردم عادی و رهگذر بوده و علاوه بر سه مجهول الهویه بقیه در هنگام تهاجم و اغتشاش آفرینی کشته شده‌اند.
نام او در میان نام‌های لیست سایت‌های اصلاح‌طلب وجود نداشت. با گزارش‌های مردمی اطلاعات بیشتری از این کشته بدست آمد.
فاطمه سمسارپور به همراه فرزندش کاوه میراسدالهی با گلوله‌ به شدت زخمی شد. فاطمه که با پسر خردسالش و در نزدیکی خانهٔ خود ایستاده بود به گفتهٔ همسایه‌ها برای کسب اطلاع از وضعیت خیابان‌های اطراف و کمک به مردمی که در آن حوالی بودند به کوچه آمده و به هنگام تیراندازی خود را سپر فرزند کوچکش کرده بود.
منزل او در کوچهٔ سینا واقع در خیابان خوش شمالی قرار داشت که چند متر با خیابان آزادی فاصله دارد. در ورودی این کوچه نیز ساختمانی متعلق به نیروی انتظامی قرار دارد. گفته می‌شود که در روز خونین سی ام خرداد از این ساختمان وابسته به نیروی انتظامی برای سازماندهی استفاده شده و مرکزی برای تجمع و هدایت آنها بوده‌است. فاطمه که به همراه پسرش به شدت زخمی شده بود، توسط مردم به بیمارستان انتقال یافت اما پزشکان تنها موفق شدند فرزند او کاوه را نجات دهند و فاطمه کشته شد. پیکر فاطمه (فرزند محمد اسماعیل) با پیگیریهای بسیار به خانواده او تحویل شد اما اجازهٔ برگزاری مراسم در تهران داده نشد و خانواده به ناچار در یکی از شهرستان‌های شمالی( بابل ) مراسمی کوچک برگزار کرده و او را به خاک سپردند.
گفته می‌شود چندی بعد از طرف نهادهای امنیتی گروهی به خانهٔ او مراجعه کرده و توصیه می‌کنند که علیه کاندیداهای معترض انتخابات شکایت کنند، اما خانوادهٔ او حاضر به این کار نشده‌اند. این رویه در مورد اکثر خانواده کشته شدگان صورت گرفته‌است و در حالی که اجازه هیچ گونه خبررسانی و اعتراض و برگزاری مراسم از داغ‌دیدگان سلب شد؛ آنها را تحت فشار قرار دادند که از موسوی و کروبی شکایت کنند.
همچنین برادر کوچکتر کاوه میر اسداللهی یعنی کوشا میراسداللهی در هنگام حادثه در خانه حضور داشت.
حمام سهر

| حمام سهرفیروزان | حمام سهرفیروزان |
| --- | --- |
نام: حمام سهرفیروزان
کشور: ایران
استان: استان اصفهان
شهرستان: شهرستان فلاورجان
اطلاعات اثر: اطلاعات اثر
کاربری: حمام
دیرینگی: دوره قاجار
دورهٔ ساخت اثر: دوره قاجار
اطلاعات ثبتی: اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت: ۱۹۲۱۶
تاریخ ثبت ملی: ۱۳ خرداد ۱۳۸۶
حمام سهرفیروزان مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان فلاورجان، بخش پیربکران، دهستان سهرفیروزان، روستای سهرفیروزان، محله سهر واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۳ خرداد ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۱۹۲۱۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
شرط‌بندی در تگزاس

نمایی از یک‌برنامهٔ قرعه‌کشی بخت‌آزمایی که در یک استودیوی تلویزیونی در «دفتر مرکزی کمیسیون قرعه‌کشی» درحال انجام است. - ۲۰۰۹
شرط‌بندی در تگزاس (انگلیسی: Gambling in Texas) به طور قانونی داری مجوزهای مشمول لاتاریِ بینگو و قرعه‌کشی ها و کازینو هندی سه گانه میشود.
عباس هاشم‌پور

| اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی |
| --- | --- | --- | --- |
نام کامل:  عباس هاشم‌پور
زادروز:  ‎۲۷ اردیبهشت ۱۳۵۶
زادگاه:  آبادان، ایران
پست:  مدافع
باشگاه‌های حرفه‌ای*: باشگاه‌های حرفه‌ای*
| سال‌ها |  باشگاه‌ها |  بازی† |  (گل)† |
| ۲۰۰۳–۱۹۹۱ |  صنعت نفت آبادان |   |   |
| ۲۰۰۶ |  تیم ملی فوتبال ساحلی ایران |   |   |
دوران مربیگری: دوران مربیگری
۲۰۱۱–۲۰۲۰:  تیم ملی فوتبال ساحلی ایران
 تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است. :  تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است. 
عباس هاشم‌پور (زادهٔ  ۲۷ اردیبهشت ۱۳۵۶ در آبادان) بازیکن پیشین فوتبال اهل ایران و مربی فعلی تیم ملی فوتبال ساحلی ایران است.
وی بازیکن سابق باشگاه فوتبال صنعت نفت آبادان است او در سال ۱۳۷۰ زمانی که ۱۵ سال داشت به عضویت باشگاه صنعت نفت آبادان درآمد و به مدت ۱۲ سال در این تیم بازی کرد او به عنوان بازیکن تجربه سه دوره حضور در جام‌های جهانی فوتبال ساحلی ۲۰۰۶، ۲۰۰۷و ۲۰۰۸ را در کارنامه دارد.هاشم‌پور و به مدت ۷ سال، دستیار مارکو اکتاویو به عنوان مربی تیم ملی فوتبال ساحلی ایران بوده‌است.
عباس هاشم‌پور سابقه کاپیتانی تیم ملی فوتبال ساحلی و ۸ سال مربیگری تیم ملی را در کارنامه خود دارد و به عنوان مربی افتخار کسب مقام‌های قهرمانی آسیا ،قهرمانی جام بین قاره‌ای در سال‌های (۲۰۱۳، ۲۰۱۸) و سومی جام جهان را به دست آورده‌است. وی مدرس رسمی کنفدراسیون فوتبال آسیا و دارای مدرک مربیگری سطح یک آسیا است.
و از تیرماه ۱۳۹۸ به عنوان سرمربی تیم ملی فوتبال ساحلی برگزیده شد. هاشم‌پور به عنوان سرمربی قهرمانی  جام بین قاره‌ای فوتبال ساحلی ۲۰۱۹ در کشور امارات متحده عربی کسب کرده‌است.
ماوگوژاتا روژنیاتوفسکا

| ماوگوژاتا روژنیاتوفسکا | ماوگوژاتا روژنیاتوفسکا |
| --- | --- |
زادهٔ: ۲۹ آوریل ۱۹۵۰ ‏(۷۴ سال) ورشو، لهستان
ملیت: لهستانی
پیشه: بازیگر
سال‌های فعالیت: ۱۹۷۴ تا کنون
ماوگوژاتا روژنیاتوفسکا (لهستانی: Małgorzata Rożniatowska؛ زادهٔ ۲۹ آوریل ۱۹۵۰) بازیگر اهل لهستان است.
از فیلم‌ها یا مجموعه‌های تلویزیونی که وی در آن‌ها نقش داشته است، می‌توان به دادستان، خویشاوندان سببی،۳۰۰ مایل تا بهشت، پیت‌بول، به‌دور از جاده، جرم، قانون حقیقی، فیلمی کوتاه درباره عشق، شیطان، نیویورک شاد، بدهی، در خیابان سپولنی، ع چون عشق و هیولاهای کراکوف اشاره نمود.
شورش شیز

شورش شیز (به انگلیسی: Shays' Rebellion) شورشی در غرب ماساچوست بود که در سال‌های ۱۷۸۶ تا ۱۷۸۷ توسط، کاپیتان سابق ارتش، دانیل شیز رهبری شد.
ماجرا

انقلاب در ۲۹ اوت ۱۷۸۶ آغاز شد. در پائیز ۱۷۸۶، گروهی از کشاورزان ماساچوست به رهبری دانیال شیز مانع از صدور رای داوری بیشتر دادگاه‌های محلی جهت طلب قرض شدند تا آن را تا انتخابات ایالتی بعدی متوقف سازند.
در ژانویه ۱۷۸۷، یک توده ۱۲۰۰ نفری از مزرعه داران بسوی زرادخانه فدرال در اسپرینگ فیلد حرکت نمودند. شورشیان که اساساً با چماق و چنگک مسلح بودند توسط گروهی کوچک از نیروهای انتظامی ایالتی به عقب رانده شدند. در نهایت ژنرال بنجامین لینکلن با نیروهای کمکی از بوستون مابقی شورشیان را که رهبرشان به ورمانت فرار کرده بود را شکست داد.
فرجام

دولت آمریکا، ۱۴ شورشی را دستگیر و آن‌ها را محکوم به مرگ نمود ولی نهایتاً برخی از آن‌ها بخشوده و عده‌ای را پس از صرف مدت کوتاهی در زندان آزاد نمود. اما دو نفر اعدام شدند. پس از شکست شورش، هیئت قانونگذاری منتخب تازه‌ای تشکیل شد که اکثریت آن‌ها با شورشیان همدردی کردند و به برخی از خواسته‌های آن‌ها برای کاهش و فراغت از قرض، پاسخ دادند.
↑  Richards, Leonard L. (2002). Shays's Rebellion. Philadelphia: University of Pennsylvania Press. doi:10.9783/9780812203196. ISBN 978-0-8122-0319-6.
↑  "Shays' Rebellion [ushistory.org]". www.ushistory.org.
↑  "Shays' Rebellion". 20 June 2023.
↑  Zug, Charles U. (2021-09-01). "Creating a Demagogue: The Political Origins of Daniel Shays's Erroneous Legacy in American Political History". American Political Thought (به انگلیسی). 10 (4): 601–628. doi:10.1086/716687. ISSN 2161-1580. S2CID 243849281.
↑  Zug, Charles U. (2022). Demagogues in American Politics (به انگلیسی). Oxford University Press. ISBN 978-0-19-765194-0.
فائز السراج

| فائز السراج | فائز السراج |
| --- | --- |
رئیس شورای ریاست‌جمهوری لیبی: رئیس شورای ریاست‌جمهوری لیبی
متصدی: متصدی
آغاز به کار  ۳۰ مارس ۲۰۱۶: آغاز به کار  ۳۰ مارس ۲۰۱۶
معاون رئیس‌جمهور: احمد معیتیق
پس از: عقیله صالح عیسی
نخست وزیر لیبی: نخست وزیر لیبی
متصدی: متصدی
آغاز به کار  ۵ آوریل ۲۰۱۶: آغاز به کار  ۵ آوریل ۲۰۱۶
قائم‌مقام: احمد معیتیق
پس از: عبدالله الثنی خلیفه الغویل
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: ۱۹۶۰ طرابلس، لیبی
حزب سیاسی: فعال سیاسی مستقل
فائز السراج (عربی: فائز السراج یا فايز السراج؛ زادهٔ ۱۹۶۰) یک سیاست‌مدار اهل لیبی و نخست‌وزیر کنونی این کشور است.
سیارک ۲۷۷۱۰

| کشف | کشف |
| --- | --- |
تاریخ کشف: سپتامبر ۷, ۱۹۸۸
ویژگی‌های مداری: ویژگی‌های مداری
مبدأ مه ۱۴, ۲۰۰۸: مبدأ مه ۱۴, ۲۰۰۸
اوج: ۲.۶۲۲۶۲۱۴
حضیض: ۱.۷۷۷۰۰۴۸
خروج از مرکز مداری: ۰.۱۹۲۲۰۱۹
تناوب مداری: ۱۱۹۱.۷۲۷۸۵۹۴
آنومالی متوسط: ۶.۰۶۱۸۶
انحراف: ۳.۴۳۹۰۲
 :  
سیارک ۲۷۷۱۰ (به انگلیسی: 27710 Henseling، نامگذاری:1988RY1) بیست و هفت هزار و هفتصد و دهمین سیارک کشف شده‌است که در ۷ سپتامبر ۱۹۸۸ کشف شد.
سیارک ۴۴۱۶

| کشف | کشف |
| --- | --- |
تاریخ کشف: سپتامبر ۲۴, ۱۹۶۰
ویژگی‌های مداری: ویژگی‌های مداری
مبدأ مه ۱۴, ۲۰۰۸: مبدأ مه ۱۴, ۲۰۰۸
اوج: ۲.۵۲۳۸۰۰۶
حضیض: ۱.۷۸۳۲۲۴۸
خروج از مرکز مداری: ۰.۱۷۱۹۴۶۰
تناوب مداری: ۱۱۵۴.۳۰۲۳۶۲۳
آنومالی متوسط: ۲۰.۱۰۸۰۶
انحراف: ۱.۱۷۴۶۱
 :  
سیارک ۴۴۱۶ (به انگلیسی: 4416 Ramses، نامگذاری:4530P-L) چهار هزار و چهارصد و شانزدهمین سیارک کشف شده‌است که در ۲۴ سپتامبر ۱۹۶۰ کشف شد.
قدر مطلق سیارک برابر ۱۵٫۳۰ است.
حکومت مرکزی

حکومت مرکزی حکومت یک دولت ملی و از خصایص یک حکومت متمرکز است. این حکومت همان فدراسیون است که ممکن است قدرت‌های متمایزی در سطوح گوناگون را به دولت‌های عضو خود تفویض یا واگذار کرده باشد، گرچه صفت مرکزی گاهی به منظور توصیف آن به کار می‌رود. ساختار حکومت مرکزی متغیر است. بسیاری از کشورها با تشکیل مناطق خودمختار از حکومت مرکزی به حکومت‌های در سطوح زیرملی نظیر منطقه‌ای ایالتی یا محلی تفویض قدرت کرده‌اند.
خانات گنجه

سکه خانات گنجه، با نوشته "ضرب گنجه" و "یا کریم"
جواهرات طلا، خانات گنجه (موزه ملی تاریخ جمهوری آذربایجان)
خانات گنجه (انگلیسی: Ganja Khanate) طایفه‌ای بودند که از ۱۱۶۰ ه. ق تا ۱۲۰۰ ه. ق در گنجه حکومت می‌کردند. آخرین حکمران ایران در گنجه جواد خان زیاد اوغلی بود که در آغاز جنگ‌های ایران و روس بدست روس‌ها کشته شد. گنجه سپس بدست ابراهیم خلیل جوانشیر، حاکم قره‌باغ سپرده شد و پس از مدتی نیز به تسخیر روس‌ها درآمد و سرانجام برپایه پیمان گلستان در تاریخ ۳ آبان ۱۱۹۲ خورشیدی از خاک ایران جدا شد.
روابط افغانستان و قزاقستان

| 0 | 1 |
| --- | --- |
 قزاقستان:  افغانستان
 :  
روابط دیپلماتیک میان افغانستان و قزاقستان در ۱۲ فبروری سال ۱۹۹۲ برقرار شد. قزاقستان مأموریت و فعالیت‌های دیپلماتیک خودرا که در ماه سپتامبر سال ۲۰۰۲ در شهر کابل آغاز نموده بود، در ماه جون سال ۲۰۰۳ به سفارت تبدیل شد. از ۱۳ جون سال ۲۰۱۱ اومرتای باتیموف به عنوان سفیر کبیر و نمایندهٔ فوق‌العادهٔ جمهوری قزاقستان در جمهوری اسلامی افغانستان کار می‌نماید.
ماوگوژاتا توماشفسکا

| ماوگوژاتا توماشفسکا | ماوگوژاتا توماشفسکا |
| --- | --- |
ماوگوژاتا توماشفسکا در سال ۲۰۲۱: ماوگوژاتا توماشفسکا در سال ۲۰۲۱
زادهٔ: ۲۸ ژانویهٔ ۱۹۸۹ ‏(۳۵ سال) ووچ، لهستان
ملیت: لهستانی
پیشه: بازیگر
پدر: یان توماشفسکی
ماوگوژاتا ویکتوریا توماشفسکا (لهستانی: Małgorzata Wiktoria Tomaszewska؛ زادهٔ ۲۸ ژانویه ۱۹۸۹) روزنامه‌نگار و مجری تلویزیون اهل لهستان است. وی دختر بازیکن فوتبال لهستانی یان توماشفسکی و ورزشکار حرفه‌ای تنیس روی میز «کاتاژینا کالینسکا-توماشفسکا» است.
وی در دوران نوجوانی ورزشکار تنیس روی میز و همچنین مدل بود. سپس به دانشگاه رفت و در رشتهٔ روان‌شناسی تحصیل کرد. اولین حضور حرفه‌ای او در تلویزیون در سال ۲۰۱۲ و به‌عنوان مجری برنامهٔ ورزشی بود. سپس از سال ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۶ گزارشگر هواشناسی پُلست شد.
او مجری «مسابقه آواز یوروویژن نوجوانان ۲۰۲۰» و همچنین پنجاه و هفتمین و پنجاه و هشتمین جشنواره ملی آواز لهستانی در اوپوله بود.
عباس‌آباد (قم)

| عباس آباد | عباس آباد |
| --- | --- |
روستا: روستا
مختصات: ۳۵°۴′۱۸″ شمالی ۵۰°۵۱′۵۹″ شرقی﻿ / ﻿۳۵٫۰۷۱۶۷°شمالی ۵۰٫۸۶۶۳۹°شرقی﻿ / 35.07167; 50.86639: مختصات: ۳۵°۴′۱۸″ شمالی ۵۰°۵۱′۵۹″ شرقی﻿ / ﻿۳۵٫۰۷۱۶۷°شمالی ۵۰٫۸۶۶۳۹°شرقی﻿ / 35.07167; 50.86639
کشور: ایران
استان: قم
شهرستان: قم
بخش: بخش مرکزی
دهستان: قمرود
جمعیت: ۱۲۶ نفر
عباس آباد روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان قم در استان قم ایران است. این روستا در حاشیه دریاچه حوض سلطان قرار دارد.
جمعیت

این روستا در دهستان قمرود قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱۲۶ نفر (۲۷خانوار) بوده‌است.
شک‌گرایی

شک‌گرایی یا شکاکیت یا اسکپتیسیسم (به انگلیسی: Skepticism) یکی از مکاتب زیرمجموعهٔ خردگرایی است.
شک‌گرایان اصراری بر اثبات و پافشاری بر عقاید خود و دیگران نداشته و همواره آمادهٔ شنیدن نظریات دیگرند. شک‌گرایان ابایی از اعتراف به نادانی در مواردی که علم روز هنوز به جواب قطعی نرسیده ندارند (بر خلاف بسیاری مکاتب و ادیان که صرف ندانستن چرایی رخدادها را از براهین اثبات معبود خویش برمی‌شمارند). همچنین، در بسیاری موارد با وجود نظریات غالب، اقدام به تأیید یا تکذیب موضوعی نمی‌کنند.
البته شک‌گرایی، به‌معنای بی‌تفاوتی در مقابل رویدادهای روز نیست. شک‌گرایان، خود را موظف به تلاش برای به دست آوردن پاسخ‌های محکم‌تر و نزدیک‌تر به حقیقت می‌دانند؛ اما از آن سو هیچ پاسخی ایشان را از شنیدن نظریات بعدی منصرف نخواهد کرد. شک‌گرایان در حوزهٔ علم، همواره آویخته به آخرین و مستندترین نظریات و دستاوردها هستند.
از مشخصات شک‌گرایی می‌توان به عدم ثبات و قطعیت، اندیشهٔ پیوسته و به چالش کشیدن پیش‌فرض‌ها و گهگاه بدیهیات (به‌زعم دیگران) اشاره کرد.
شک‌گرایی ناظر به معرفت به حقیقت است و نه خود حقیقت؛ اما ممکن است در نظر برخی شک‌گرایان، «حقیقت» یک موضوع نسبی باشد و نه مطلق.
چیستی شکاکیت

شاید مهم‌ترین پرسش معرفت‌شناسی قلمرو معرفت باشد یعنی پرسش از محدوده معرفت آدمی که ممکن است متحقق شود. این پرسش که دامنه و قلمرو این معرفت کجاست؟ معرفت آدمی در چه موردی ناممکن است؟ یعنی آیا در جهان پیرامون ما یا در درون ما آدمیان، ممکن است چیزها یا امور یافت شود که ما هرگز نتوانیم به آن‌ها معرفت پیدا کنیم یا در باور به آن‌ها موجه باشیم؟ پاسخ این سؤال ممکن است مثبت یا منفی باشد ولی نگرش شکاکانه می‌گوید قلمرو معرفت آدمی محدود است.
آدمی بسیاری از نادانسته‌هایش را جزء موضوعات پژوهش قرار می‌دهد اما از نگاه شکاکان، آدمی به اتکای امکانات شناختی‌اش اساساً بعضی از امور را نمی‌تواند بداند و این متفاوت است با اینکه بگوییم آدمی بعضی از چیزها را فعلاً نمی‌داند. مطابق نظر شکاک فلسفی، معرفت آدمی دارای یک گونه مرزبندی معرفتی است، به‌گونه‌ای که بیرون از آن مرزها اصولاً منطقه ممنوعه معرفت به‌شمار می‌رود و آن‌ها را باید اموری نادانستنی تلقی کرد نه نادانسته‌ها (دانستنی در برابر نادانسته یا مجهول).

از نگاه بعضی افراد چالش‌های شکاکانه جدی نیستند، و شکاکیت اصولاً در مسیری ناموافق با طبیعت عقلانی آدمی در جریان است و اگر ذهن در وضعیت عادی و طبیعی باشد هرگز به دام مدعای شکاکانه گرفتار نمی‌آید. آدمی بسیاری از چیزها را می‌داند و می‌تواند بداند همچنین جریان زندگی عادی تنها در بستر معرفت به بسیاری از امور است که می‌تواند جریان داشته باشد. اما سؤال این است که «مسیر طبیعت عقلانی» یا «وضعیت عادی زندگی» چیست؟ گویا منظور از چنین برداشتی علم متعارف می‌باشد.
با این وجود حتی اگر مقصود دریافت‌های متعارف نیز باشد، نمی‌توان چنین نتیجه گرفت. در ضمن اینکه آیا هر باوری را تنها به این دلیل که مبتنی بر دریافت‌های متعارف است، باید معرفت تلقی کرد؟ آیا اینکه فردی از مسافرت صرفنظر کند تنها به این دلیل که دیشب خوابی دیده و باور کرده‌است اتفاق بدی برای او خواهد افتاد. در علم متعارف ما هم دلایل پرشماری وجود دارند که چنین‌اند. از همین روی، باورهایی که هم صادق باشند و هم موجه چندان هم به آسانی بدست نمی‌آیند.

نگرش شکاکانه دائماً تلاش دارد تا بر فاصله بین باور و باور موجه و همچنین بین باور موجه و معرفت انگشت نهد. این دو، در واقع، دو فاز مهم شکاکیت هستند. در مرحله نخست شکاک تلاش می‌کند تا روشن سازد «هیچ چیز را نمی‌توان به گونه‌ای موجه باور کرد.» و در مرحله دوم تلاش می‌کند حتی اگر بپذیریم می‌توان چیزی را به گونه موجهی باور کرد، نباید گمان کرد که این باور موجه لزوماً معرفت است. چرا که باور موجه تنها هنگامی معرفت است که صادق نیز باشد. بدین ترتیب چالش‌های شکاکیت شکل می‌گیرد.
حتی از نظر شکاکان «ممکن است باورهایی باشند که موجه‌اند ولی به دلیل نبود عنصر صدق، معرفت نیستند.» معقول بودن چنین احتمالی، مبنای بسیاری از چالش‌های شکاکانه‌است؛ مثلاً هر کدام از ما می‌تواند به‌گونه‌ایی موجه موضوعی را باور کند، حال آنکه هرگز بدان معرفت نداشته باشد، زیرا در توهم‌های حس اساساً چیزی در واقعیت نیست، تا بتوان بدان معرفت داشت.
پس می‌بینیم چگونگی شکل‌گیری چالش‌های شکاکانه نشان می‌دهد چرا این چالش‌ها را باید مهم شمرد و نادیده گرفتن اهمیت این چالش‌ها هرگز از واقعیت آن‌ها نمی‌کاهد.
انواع ادعاهای شکاکانه

آنچه انواع ادعاهای شکاکان را به وجود می‌آورد وضعیت ادعای شکاکانه از نظر شمول و فراگیری آن است. این ادعاها به دو دسته تقسیم می‌شوند ادعاهای شکاکیت مطلق و ادعاهای شکاکیت محدود.
انواع ادعاهای شکاکانه > شکاکیت مطلق

شکاکیت مطلق مدعی آن است تحقق هر موردی از معرفت ناممکن است.

بنا به ادعاهای شکاکیت مطلق، آدمی هیچ چیز را نمی‌تواند بداند و بنا به قرائت شدیدتر، دربارهٔ هیچ باوری نیز نمی‌تواند موجه باشد. گاهی شکاکیت مطلق را شکاکیت افراطی به‌شمار می‌آورند که بر تفکر شکاکان یونان باستان بازمی‌گردد. دو انتقاد از شکاکیت مطلق بدین شرح است:
(۱) شکاکیت مطلق به گونه‌ای دچار ناسازگاری درونی است؛ یعنی شکاک مطلق مدعی آن است که «هیچ چیزی را نمی‌توان دانست» اما آیا او واقعاً می‌داند که «هیچ چیز را نمی‌توان دانست»؟ اگر او بپذیرد که چنین چیزی را نمی‌توان دانست، بنابراین چگونه مدعی آن است؟ اما اگر او بپذیرد که چنین چیزی را می‌داند، ادعای او گرفتار گونه‌ای ناسازگاری، و به تعبیری خود–متناقض است. اگر مفاد گزاره‌ای خود را ابطال کند، این گزاره خود-متناقض است. اگر شکاک می‌داند که «هیچ چیزی را نمی‌توان دانست» پس او نمی‌تواند مدعی آن باشد که هیچ چیزی را نمی‌توان دانست؛ زیرا این خود موردی از دانستن است و آن ادعای کلی را نقض می‌کند. اما از سوی دیگر، اگر واقعاً هیچ چیزی را نمی‌توان دانست؛ بنابراین او همین را نیز نمی‌تواند بداند که هیچ چیزی را نمی‌توان دانست. دو قرائت از شکاکیت مطلق را باید در کتب معرفت‌شناسی جست که یکی قرائت شکاکیت آکادمیک () و دیگری شکاکیت پیرونی () می‌باشد.

مدعای شکاکیت مطلق آن است که هیچ چیز را نمی‌توان دانست که اگر این ندانستن معطوف به معرفت باشد قرائت حداقلی شکاکیت مطلق است و اگر این ندانستن متوجه باور موجه باشد قرائت قوی‌تر شکاکیت مطلق که قرائت حداکثری از شکاکیت مطلق خواهد بود. نقادان شکاکیت مطلق بر آن هستند که چنین ادعایی دچار ناسازگاری و خود تناقضی است. بدین ترتیب منتقدان این نوع شکاکیت می‌پرسند آیا شکاک همین موضوع را می‌داند یا نمی‌داند؟ حال چنانچه آنان بگوید این موضوع را می‌دانیم پس آنان حداقل به چیزی علم دارند و اگر بگوید نمی‌دانیم آنان چطور چنین حکمی را صادر نموده‌اند؟ ولی گویا انتقاد به شکاکیت بنابر فرض هنگامی وارد است که شکاک به جز دانستن و ندانستن هیچ گزینه‌ای دیگر در اختیار نداشته باشد. در حالی که باور اعم از معرفت است. از همین رو اعم (باور موجه) می‌تواند باشد. حتی اگر اخص (معرفت) در کار نباشد. بدین معنا می‌توان دربارهٔ گزاره‌ای باور موجه داشت ولی معرفت نداشت. ما در بسیاری از مواقع به گونه‌ای موجه به گزاره‌ای باور داریم حتی اگر واقعاً آن را نتوانیم بدانیم.

درخصوص این انتقاد به قرائت حداقلی، شکاک خواهد گفت «هیچ چیزی را نمی‌توان دانست» و این گونه از ادعای شکاکانه به هیچ روی خود- متناقض نیست. به بیان ساده‌تر، شکاک بدون گرفتار آمدن به خود تناقضی می‌تواند باور موجه داشته باشد مبنی بر اینکه هیچ موردی از معرفت ممکن نیست؛ بنابراین از راه انتقاد یاد شده نمی‌توان راه او را بست.
(۲) شکاک مطلق نمی‌تواند به لحاظ عملی نگرش خود را چندان جدی بگیرد. به بیان دیگر التزام به پی‌آمدهای علمی این نگرش تقریباً ناممکن است. شکاک مانند افراد دیگر می‌خورد، می‌آشامد، به هنگام بروز خطر می‌گریزد و برنداشته‌ها حسرت می‌خورد. چنین شخصی با آنچه در پیرامون او می‌گذرد، بر وفق نگرشش رفتار نمی‌کند و او بمانند همان شخصی رفتار می‌کند که دربارهٔ آن‌ها بسیاری از چیزها را می‌داند.
با این که این انتقاد همه‌فهم‌تر از انتقاد پیشین است لیکن این موضوع را مفروض گرفت است که هر کس چنان رفتار می‌کند که می‌داند.

اما ظاهراً این فرض نیازمند بررسی است. به سادگی می‌توان به رویکرد پیشین مراجعه کرد، یعنی دانستن به چیزی را با دانستن باوری موجه دربارهٔ آن جانشین کرد. شکاک مطلق در همه موارد عمل باور دارد و این او را ملزم نمی‌دارد که در آن موارد معرفت نیز داشته باشد.
انواع ادعاهای شکاکانه > شکاکیت محدود

شکاکیت محدود مدعی است موارد معرفت تنها به برخی از حیطه‌ها امکان‌ناپذیر است، یعنی تنها پاره‌ای از امور دانستنی هستند. این گونه شکاکیت را می‌توان شکاکیت معتدل به‌شمار آورد. چرا که می‌توان با تمهیداتی از ناسازگاری درونی و نتایج آن اجتناب کرد. انواع شکاکیت محدود بسته به نوع استدلال‌ها و مستندهایش انواع گوناگونی دارد. برخی از آن‌ها می‌گویند گزاره‌های مابعدالطّبیعی بیرون از حیطهٔ امکان معرفت می‌باشد، برخی دیگر دربارهٔ گزارهٔ اخلاقی، برخی معرفت تجربی را ناممکن قلمداد کرده‌اند.
یکی از راه‌های رویارویی با شکاکیت محدود این است که نشان داده می‌شود این نوع شکاکیت، محدود به حیطه موردنظر نخواهد ماند یعنی مستلزم شکاکیت مطلق است، آنگاه همه آنچه امکان دارد در شکستن شکاکیت مطلق بکار گرفت.

یکی از صورت‌های شکاکیت از راه استدلال است. این نوع شکاکیت هم عوامل آکادمیک دارد و هم عوامل غیرآکادمیک. دلایل غیر آکادمیک از تعارض باورهای موجه و صادق افراد که منظومه‌های بسامان (سیستماتیک) معرفتی دارند، با سایر باورها در فرهنگ‌ها و شرایط دیگر به وجود می‌آید. ایشان معمولاً می‌پرسند: آیا توجیه معیار قاطع و روشنی دارد؟ آیا توجیه می‌تواند بر معیارهایی تکیه کند که از بروز مواردی این چنینی جلوگیری نماید؟ آیا می‌توان هم دربارهٔ هر کدام از این باورها و همچنین دربارهٔ باورهای رقیبشان واقعاً موجه بود؟ اگر بگویم دسته‌ای از این باورها موجه‌اند، آنگاه باید برای این تنوع تبین ویژه‌ای ارائه کنیم. اما اگر بگوییم هیچ‌کدام از این باورها واقعاً موجه نیستند، آنگاه باید بپذیریم که به انتهای نگرش شکاکانه رسیده‌ایم.


اما عوامل آکادمیک شکاکیت از راه استدلال شک‌های کلی و بسامان می‌سازند که دارای نگرش فلسفی‌اند و هر روز به تبع پیشرفت فلسفه از مفاهیم جدید فلسفی بیشتری برخوردار می‌شوند؛ مثلاً در بحث تحلیل معرفت به باور صادق موجه آنان اگر بخواهند ناممکن بودن تحقق معرفت سامان دهند، آن‌ها پیش از آن به دنبال آن هستند که بگویند دقیقاً این چه چیزی است که امکان وقوع ندارد؛ یعنی شکاکیت از راه استدلال آکادمیک معمولاً معرفت و مؤلفه‌های سازنده آن را جدی می‌گیرند. آنان می‌گویند داشتن چیزی یعنی کسب یقین نسبت به آن و یقین بدست نمی‌آید مگر با تردیدناپذیری و تجدیدنظرناپذیری. تردیدناپذیری یعنی معرفت باید از هرگونه شک و تردید مصون و ایمن باشد. خطاناپذیری یعنی نباید هیچگونه بتواند موضوع تجدید نظر و بازبینی قرار بگیرد. ظاهراً با چنین شرایطی احراز معرفت امکان‌پذیر نخواهد بود. این همان مطلوب نظر شکاکان است از آن رو که این نگرش با مفاهیم فلسفی همراه‌اند و استدلال‌های شکاکانه با کاربست این گونه از مفاهیم شکاکیت ترید می‌کند که بهتر است شکاکیت فلسفی نامیده شود.
شکاکیت، معرفت و توجیه معرفتی

مقالهٔ اصلی: شناخت‌شناسی
شکاکیت هم در حیطه معرفت و هم در حیطه باور موجه مطرح است. اگر بخواهیم بدانیم نگرش شکاکانه این دو گونه شکاکیت را چگونه پیش می‌برد باید ابتدا به شکاکیت فلسفی دربارهٔ معرفت و سپس شکاکیت فلسفی دربارهٔ توجیه معرفتی را مورد بررسی قرار دهیم.
شکاکیت فلسفی دربارهٔ معرفت به مؤلفه توجیه حمله‌ور می‌شود از نگاه شکاک دربارهٔ معرفت چیزی نمی‌توان دانست زیرا در مورد هیچ چیز نصاب لازم از توجیه را نمی‌توان داشت؛ یعنی نمی‌توان صدق گزاره مثل P را چنان‌که باید احراز کرد. در این گونه موارد ما دارای باور موجه هستیم ولی چنان‌که باید نه و به تعبیر فنی‌تر توجیه به اندازه کافی یا توجیه در مرتبه K نداریم.
صورت بندی این گونه شکاکیت چنین است:
شخص S گزارهP را می‌داند اگر و تنها اگر شخص S در باور به گزاره صادق P دارای توجیه در مرتبه K باشد.
در واقع شکاک در باب معرفت تلاش می‌کند تا اثبات کند هرگز نمی‌توان دربارهٔ هیچ گزاره‌ای، یا دست کم دربارهٔ دسته خاصی از گزاره‌ها به توجیه مرتبه k رسید. بدین ترتیب هرگز نمی‌توان به گزاره P معرفت پیدا کرد.
شکاکیت دربارهٔ توجیه معرفتی در مقایسه با شکاکیت دربارهٔ معرفت جدی تر و به لحاظ معرفت‌شناسی تهدید آمیزتر است؛ زیرا مدعای این گونه شکاکیت این است که نه تنها به معرفت به گزاره P ناممکن است، بلکه حتی باور به گزاره P نیز نمی‌تواند موجه باشد. این بدان معناست که به گزاره P نه تنها نمی‌تواند توجیه در مرتبه K داشته باشد، بلکه گزاره P هیچگونه توجیه دیگری نیز نمی‌تواند داشته باشد. این نوع شکاکیت، شکاکیت حداکثری است. ناگفته پیداست شکاکیت دربارهٔ توجیه معرفتی دربردارنده مدعای شکاکیت دربارهٔ معرفت نیز هست. اما عکس آن صادق نیست.
ادبیات شک گرایانه

کاندید اثر ولتر.
موبی دیک اثر هرمان ملویل.
عبدالله القصیمی یکی از تأثیرگذارترین نویسنده‌های شک‌گرا در جهان عرب