stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
والدمار هافکین
افول

در مارس ۱۹۰۲ در روستای مولکووال در پنجاب، ۱۹ نفر پس از واکسن کزاز هافکین جان خود را از دست دادند. حال ۸۸ نفر دیگر که آن روز واکسن زده بودند خوب بود. شواهد مربوط به ترکیب مهلک شیشه ۵۳N بود که ۴۱ روز پیش در آزمایشگاه پارل تهیه شده بود. دولت هند کمیته‌ای را مأمور بررسی کرد. آنها پی بردند هافکین روش استریل کردن واکسن طاعون را تغییر داده و به جای اسید کربولیک (فنول) از حرارت استفاده کرده بود تا سرعت تولید را بالا ببرد. در سال ۱۹۰۲ این کمیته نتیجه گرفت شیشه ۵۳N در آزمایشگاه هافکین در پارل آلوده بوده‌است. هافکین از مدیریت آزمایشگاه طاعون برکنار و از خدمت در دولت هند منفصل شد. این موضوع باعث بدنامی هافکین شد؛ بنابراین او هند را ترک کرد و به لندن رفت. وی در آنجا برای اعاده حیثیت خود تلاش کرد.
در سال ۱۹۰۶ دولت هند در گزارش نهایی خود، هافکین را مقصر شناخت. پزشکان دیگری چون دبلیو. جی. سیمپسون و رونالد راس تلاش کردند با استدلال‌های پزشکی، هافکین را تبرئه کنند. با تلاش این دو، پارلمان بریتانیا در جریان موضوع قرار گرفت و در نوامبر ۱۹۰۷ از هافکین رفع اتهام شد. دولت بریتانیا انفصال هافکین از کار در دولت هند را مرخصی محسوب کرد و او را ریاست آزمایشگاه زیست‌شناسی کلکته گماشت. اما او از هرگونه کارآزمایی منع شد و فقط می‌توانست پژوهش نظری انجام دهد. او بارها از دولت هند درخواست آزمایش یک واکسن تازه با میکروب کشته شده را داد. اما دولت هند، درخواست او را رد کرد.
پایان عمر

هافکین در سال ۱۹۱۴ از خدمت در دولت هند بازنشسته شد و به فرانسه رفت. او باقی عمر خود را وقف دین یهودیت کرد. او گرایش بنیادگرایانه پیدا کرد و بنیادی را برای گسترش تعالیم یهودی در اروپای شرقی بنیان گذاشت. هافکین هرگز ازدواج نکرد و سال‌های پایانی عمر خود را در تنهایی در لوزان سوئیس زندگی کرد.
جودانه

مکان
| جودانه | جودانه |
| --- | --- |
روستا: روستا
محل : محل 
جودانه: جودانه
مختصات: ۳۶°۲۲′۵۷″شمالی ۵۵°۳۰′۳۲″شرقی﻿ / ﻿۳۶٫۳۸۲۵°شمالی ۵۵٫۵۰۸۸۸۹°شرقی﻿ / 36.3825; 55.508889: مختصات: ۳۶°۲۲′۵۷″شمالی ۵۵°۳۰′۳۲″شرقی﻿ / ﻿۳۶٫۳۸۲۵°شمالی ۵۵٫۵۰۸۸۸۹°شرقی﻿ / 36.3825; 55.508889
استان: سمنان
شهرستان: میامی
بخش: مرکزی
دهستان: میامی
جمعیت: ۹۷۰ نفر (سرشماری ۹۵)
دارای بزرگترین گاوداری و مرغداری استان سمنان: دارای بزرگترین گاوداری و مرغداری استان سمنان
جودانه روستایی در دهستان میامی بخش مرکزی شهرستان میامی منطقه سرحدات استان سمنان ایران است.
جمعیت

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این روستا ۹۷۰ نفر (۳۵۲خانوار) بوده‌است.
| جمعیت تاریخی> سال | جمعیت تاریخی> جمعیت | جمعیت تاریخی> ±% |
| --- | --- | --- |
| ۱۳۸۵ | ۱٬۱۸۵ | —     |
| ۱۳۹۰ | ۵۳۷ | ۵۴٫۷٪− |
| ۱۳۹۵ | ۹۷۰ | ۸۰٫۶٪+ |
شهرستان اونانداگا، نیویورک

مکان در 23x15px|border |alt=|link= نیویورک, 23x15px|border |alt=|link= ایالات متحده آمریکا
| شهرستان اونانداگا، نیویورک Onondaga County, New York | شهرستان اونانداگا، نیویورک Onondaga County, New York |
| --- | --- |
شهرستان: شهرستان
موقعیت در نیویورک: موقعیت در نیویورک
ایالت:  نیویورک (ایالت)
یزرگترین شهر: سیراکیوز
تاریخ تاسیس: ۱۷۹۴
بخشداری: سیراکیوز
مساحت: مساحت
 • کل: ۲۰۹۰ کیلومتر مربع (۸۰۶ مایل مربع)
 • خشکی: ۲۰۰۰ کیلومتر مربع (۷۸۰ مایل مربع)
 • آب: ۲۵ کیلومتر مربع (۱۰ مایل مربع)
جمعیت (۲۰۱۰): جمعیت (۲۰۱۰)
 • کل: ۴۶۷٬۰۲۶
 • تراکم: ۲۲۰/کیلومتر مربع (۵۸۰/مایل مربع)
شهرستان اونانداگا (به انگلیسی: Onondaga County) واقع در ایالت نیویورک است. جمعیت این شهرستان بر اساس سرشماری سال ۲۰۱۰ آمریکا ۴۶۷۰۲۶ نفر گزارش شده‌است. مرکز شهرستان اونانداگا شهر سیراکیوز است.این شهرستان در سال ۱۷۹۴ بنیانگذاری شده‌است.
۱۹۹۶

| 0 | 1 |
| --- | --- |
سده:: سده ۱۹ - سده ۲۰ - سده ۲۱
دهه:: ۱۹۶۰  ۱۹۷۰  ۱۹۸۰  ۱۹۹۰  ۲۰۰۰  ۲۰۱۰  ۲۰۲۰ 
سال:: ۱۹۹۳ ۱۹۹۴ ۱۹۹۵ - ۱۹۹۶ - ۱۹۹۷ ۱۹۹۸ ۱۹۹۹
| 0 | 1 |
| --- | --- |
گاه‌شماری ایرانی: ۱۳۷۴–۱۳۷۵
گاه‌شماری میلادی: ۱۹۹۶ MCMXCVI
گاه‌شماری اتیوپیایی: ۱۹۸۸–۱۹۸۹
گاه‌شماری ارمنی: ۱۴۴۵ ԹՎ ՌՆԽԵ
گاه‌شماری اسلامی: ۱۴۱۶–۱۴۱۷
گاه‌شماری ایگبو: ۹۹۶–۹۹۷
گاه‌شماری آشوری: ۶۷۴۶
گاه‌شماری بربری: ۲۹۴۶
گاه‌شماری بنگالی: ۱۴۰۳
گاه‌شماری بهائی: ۱۵۲–۱۵۳
گاه‌شماری بودایی: ۲۵۴۰
گاه‌شماری بیزانسی: ۷۵۰۴–۷۵۰۵
گاه‌شماری جوچه: ۸۵
گاه‌شماری چینی: 乙亥年 (چوب خوک) ۴۶۹۲ یا ۴۶۳۲     — تا — 丙子年 (آتش موش) ۴۶۹۳ یا ۴۶۳۳
گاه‌شماری خورشیدی تایلندی: ۲۵۳۹
گاه‌شماری دیسکوردیان: ۳۱۶۲
گاه‌شماری ژاپنی: هیسه‌ای ۸ (平成８年)
گاه‌شماری ژولینی: میلادی منهای ۱۳ روز
گاه‌شماری سنتی برمه‌ای: ۱۳۵۸
گاه‌شماری عبری: ۵۷۵۶–۵۷۵۷
گاه‌شماری قبطی: ۱۷۱۲–۱۷۱۳
گاه‌شماری کره‌ای: ۴۳۲۹
گاه‌شماری مینگو: گاه‌شماری جمهوری چین ۸۵ 民國۸۵年
گاه‌شماری هولوسن: ۱۱۹۹۶
گاه‌شماری‌های هندو: 
 - ویکرم سموت: ۲۰۵۲–۲۰۵۳
 - شاکا ساموات: ۱۹۱۸–۱۹۱۹
 - کالی یوگا: ۵۰۹۷–۵۰۹۸
از تاریخ پیدایش رم: ۲۷۴۹
سال سلطنت بریتانیا: ۴۴ الیزابت ۲ – ۴۵ الیزابت ۲
ساعت یونیکس: ۸۲۰۴۵۴۴۰۰–۸۵۲۰۷۶۷۹۹
این جعبه:  نمایش بحث ویرایش: این جعبه:  نمایش بحث ویرایش
سال ۱۹۹۶ میلادی ششمین سال از دهه ۱۹۹۰ میلادی در اواخر سده بیستم میلادی بود. این سال یک سال کبیسه با نخستین روز دوشنبه بود.
زادروزها

۱۸ فوریه – آیدین بایراموف، بازیکن فوتبال اهل جمهوری آذربایجان.
۹ مارس _ آرمان عبدالعالی ، بسکتبالیست،دانش آموخته حقوق دانشگاه جامع علمی کاربردی ، دانش آموخته و دانشجوی مهندسی پزشکی دانشگاه پردیس تربیت مدرس ، دوست و عامل جنایت قتل غزاله شکور
۲۸ ژانویه - ثریا آقایی، بدمینتون‌باز اهل ایران
۱ ژوئن - تام هالند، بازیگر
۲۵ ژوئیه - محمدرضا گرایی، کشتی گیر اهل ایران
۶ سپتامبر – لانا رودس، بازیگر بازنشسته پورنوگرافی و شخصیت اینترنتی.
۱۸ نوامبر - اکرم عفیف، فوتبالیست اهل قطر
۱۱ دسامبر – هیلی استاینفلد، بازیگر و خواننده آمریکایی.
۲۲ دسامبر - بشار رسن، بازیکن فوتبال اهل عراق
درگذشت‌ها

۸ ژانویه – فرانسوا میتران، سیاستمدار فرانسوی (ز. ۱۹۱۶)
۲۰ ژانویه – جری مالیگن، آهنگساز آمریکایی (ز. ۱۹۲۷)
۲۵ ژانویه – جاناتان لارسون، آهنگساز آمریکایی (ز. ۱۹۶۰)
۳ فوریه – آدری مدوز، بازیگر آمریکایی (ز. ۱۹۲۶)
۶ فوریه – گای مدیسون، بازیگر آمریکایی (ز. ۱۹۲۲)
۱۳ فوریه – مارتین بالسام، بازیگر آمریکایی (ز. ۱۹۱۹)
۲۳ فوریه – هلموت شون، بازیکن فوتبال آلمانی (ز. ۱۹۱۵)
۲ مارس – لایل تالبوت، بازیگر آمریکایی (ز. ۱۹۰۲)
۱۱ مارس – وینس ادواردز، بازیگر و خواننده آمریکایی (ز. ۱۹۲۸)
۱۳ مارس – کریشتوف کیشلوفسکی، فیلمنامه‌نویس و کارگردان لهستانی (ز. ۱۹۴۱)
۳۱ مارس – جفری لی پیرس، موسیقی‌دان و خواننده آمریکایی (ز. ۱۹۵۸)
۳ مه – جک وستون، بازیگر آمریکایی (ز. ۱۹۲۴)
۱۵ مه – اریک تامپسون، دوچرخه‌سوار اهل بریتانیا (ز. ۱۹۲۷)
۲۵ مه – بردلی نوول، موسیقی‌دان و خواننده آمریکایی (ز. ۱۹۶۸)
۵ ژوئن – ویتو سکاتی، بازیگر آمریکایی (ز. ۱۹۱۸)
۲۳ ژوئن – آندرئاس پاپاندرئو، سیاستمدار یونانی (ز. ۱۹۱۹)
۲۷ ژوئن – آلبرت آر. براکلی، تهیه‌کننده آمریکایی (ز. ۱۹۰۹)
۳ ژوئیه – راج کومار، بازیگر هندی (ز. ۱۹۲۶)
۱۳ ژوئیه – پندورا اس. برمن، تهیه‌کننده آمریکایی (ز. ۱۹۰۵)
۱۵ ژوئیه – دانا هیل، بازیگر آمریکایی (ز. ۱۹۶۴)
۲۱ ژوئیه – هرب ادلمن، بازیگر آمریکایی (ز. ۱۹۳۳)
۲ اوت – آبدولیو وارلا، بازیکن فوتبال اهل اروگوئه (ز. ۱۹۱۷)
۸ اوت – نویل فرانسیس مات، فیزیک‌دان بریتانیایی (ز. ۱۹۰۵)
۲۷ اوت – گرگ موریس، بازیگر آمریکایی (ز. ۱۹۳۳)
۹ سپتامبر – بیل مونروئه، خواننده-ترانه‌سرا، موسیقی‌دان، خواننده، و آهنگساز آمریکایی (ز. ۱۹۱۱)
۱۳ سپتامبر – توپاک شکور، رپر-ترانه‌سرا، موسیقی‌دان، خواننده، و آهنگساز آمریکایی (ز. ۱۹۷۱)
۱۶ سپتامبر – ژن نلسون، بازیگر، فیلمنامه‌نویس، تهیه‌کننده، و کارگردان آمریکایی (ز. ۱۹۲۰)
۱۷ سپتامبر – اسپیرو اگنو، سیاستمدار آمریکایی (ز. ۱۹۱۸)
۱۸ سپتامبر – آنابلا (هنرپیشه)، بازیگر فرانسوی (ز. ۱۹۰۷)
۴ اکتبر – سیلویو پیولا، بازیکن فوتبال ایتالیایی (ز. ۱۹۱۳)
۱۶ اکتبر – جیسون برنار، بازیگر آمریکایی (ز. ۱۹۳۸)
۲ نوامبر – ایوا کسیدی، خواننده آمریکایی (ز. ۱۹۶۳)
۲۸ نوامبر – دن مک‌نیل (تنیس‌باز)، افسر و بازیکن تنیس آمریکایی (ز. ۱۹۱۸)
۳ دسامبر – ببرک کارمل، سیاستمدار افغان (ز. ۱۹۲۹)
۸ دسامبر – هاوارد رولینز، بازیگر آمریکایی (ز. ۱۹۵۰)
۱۹ دسامبر - مارچلو ماستریانی، بازیگر ایتالیایی (ز. ۱۹۲۴)
کوژای-ایکسکیه ورشینی

Selo
| Kozhay-Ikskiye Vershiny Кожай-Икские Вершины | Kozhay-Ikskiye Vershiny Кожай-Икские Вершины |
| --- | --- |
Selo: Selo
Kozhay-Ikskiye Vershinyموقعیت روی نقشه باشقیرستانKozhay-Ikskiye Vershinyموقعیت روی نقشه روسیه: Kozhay-Ikskiye Vershinyموقعیت روی نقشه باشقیرستانKozhay-Ikskiye Vershinyموقعیت روی نقشه روسیه
مختصات: ۵۳°۵۲′ شمالی ۵۴°۰۴′ شرقی﻿ / ﻿۵۳٫۸۶۷°شمالی ۵۴٫۰۶۷°شرقی﻿ / 53.867; 54.067: مختصات: ۵۳°۵۲′ شمالی ۵۴°۰۴′ شرقی﻿ / ﻿۵۳٫۸۶۷°شمالی ۵۴٫۰۶۷°شرقی﻿ / 53.867; 54.067
ناحیه‌های فدرال روسیه: باشقیرستان
شهر: شهرستان بیژبولیاکسکی
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۵:۰۰
کوژای-ایکسکیه ورشینی (انگلیسی: Kozhay-Ikskiye Vershiny) یک شهرک در شهرستان بیژبولیاکسکی باشقیرستان کشور روسیه است.
باشگاه فوتبال ساوت ایست

Football club
| 0 | 1 |
| --- | --- |
نام کامل: باشگاه فوتبال ساوت ایست
زمینِ بازی: وینسور پارک, روسو
گنجایش: ۱۲,۰۰۰
لیگ: لیگ برتر دومینیکا
باشگاه فوتبال ساوت ایست یک باشگاه فوتبال حرفه‌ای دومینیکایی مستقر در لا پلن است. این باشگاه در لیگ برتر دومینیکا رقابت می‌کند.
افتخارات

لیگ برتر دومینیکا: ۳ قهرمانی
شهرستان بدبده

مکان در 23x15px|border |alt=|link= یمن
| ناحیه بدبده | ناحیه بدبده |
| --- | --- |
ناحیه: ناحیه
استان: استان مأرب
جمعیت (۲۰۰۳): جمعیت (۲۰۰۳)
 • کل: ۱۸۲۱۴
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۳
ناحیهٔ بدبده (به عربی: مدیریة بدبدة) یک ناحیه در یمن است که در استان مأرب واقع شده‌است.
ناحیهٔ بدبده ۱۸٬۲۱۴ نفر جمعیت دارد.
استان سگو

مکان در 23x15px|border |alt=|link= مالی
| استان سگو Ségou Region | استان سگو Ségou Region |
| --- | --- |
استان: استان
استان سگو در نقشه مالی: استان سگو در نقشه مالی
مختصات: ۱۳°۲۲′۵″ شمالی ۵°۱۶′۲۴″ غربی﻿ / ﻿۱۳٫۳۶۸۰۶°شمالی ۵٫۲۷۳۳۳°غربی﻿ / 13.36806; -5.27333: مختصات: ۱۳°۲۲′۵″ شمالی ۵°۱۶′۲۴″ غربی﻿ / ﻿۱۳٫۳۶۸۰۶°شمالی ۵٫۲۷۳۳۳°غربی﻿ / 13.36806; -5.27333
مرکز: سگو
مساحت: مساحت
 • کل: ۶۴٬۹۴۷ کیلومتر مربع (۲۵۰۷۶ مایل مربع)
جمعیت (۲۰۰۹): جمعیت (۲۰۰۹)
 • کل: ۲٬۳۳۶٬۲۵۵
 • تراکم: ۳۶/کیلومتر مربع (۹۳/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی ۰ (UTC)
کد منطقه: ۲۲۳
کد ایزو ۳۱۶۶: ML-4
زبان رسمی: فرانسوی
استان سگو یکی از استان‌های کشور مالی است که مرکز آن شهر سگو می‌باشد.
جمعیت این استان ۲٬۳۳۶٬۲۵۵ نفر و مساحت آن ۶۴٬۹۴۷ کیلومتر مربع است.
دوایر

Bla
Barouéli
Macina
Niono
Ségou
San
Tominian
انگشتان ضرب‌دری

انگشتان ضربدری
انگشتان ضرب‌دری (به انگلیسی: Crossed fingers) شکل خاص از قرارگیری انگشتان دست نسبت به یک‌دیگر است که معمولاً از آن برای نمایش آرزوی شانس استفاده می‌شود. بعضی وقت‌ها ممکن است این حرکت نوعی تلاشی برای درخواست کمک از خدا تعبیر شود.
فشار دادن شست به عنوان حرکت برای آرزوی موفقیت در کشورهای آلمانی زبان و بسیاری از کشورهای اسلاو
باشگاه فوتبال سن خوزه اوکس

Football club
| 0 | 1 |
| --- | --- |
logo: logo
نام کامل: باشگاه فوتبال سن خوزه اوکس
تاریخ بنیان‌گذاری: ۱۹۷۴
مدیرعامل: اندی هویت
لیگ: لیگ فوتبلا پنینسولا
سن خوزه اوکس یک باشگاه فوتبال نیمه حرفه‌ای از سن خوزه، کالیفرنیا با وابستگی به اتحادیه فوتبال کالیفرنیا است.
تاریخچه

اوکس در سال ۱۹۷۴ به عنوان یک تیم آماتور تاسیس شد. این تیم در لیگ بین‌المللی فوتبال کالیفرنیا و لیگ فوتبال پنینسولا شرکت کرده است. یکی از برجسته‌ترین دستاوردهای آنها قهرمانی در جام یو اس اوپن ایالات متحده در سال ۱۹۹۲ و شرکت متعاقب آن در جام برندگان جام کونکاکاف بود.
کوروش بزرگ
منابع زندگی کوروش

مقاله‌های اصلی: منابع زندگانی کوروش بزرگ و منبع‌شناسی تاریخ ماد و هخامنشی
مهم‌ترین منابع کلاسیک یونانی برای زندگانی کوروش، هرودوت (حدود ۴۸۴ تا ۴۲۵ پیش از میلاد)، کسنوفون (حدود سال‌های ۴۳۰ تا ۳۴۵ پیش از میلاد) و کتسیاس (سال‌های ۴۱۵ تا ۳۹۸ پیش از میلاد در ایران) است. مهم‌ترین منابع شرقی، رویدادنامه معروف نبونعید، شاه کلدانی است که از کوروش شکست خورد و گزارش خود کوروش، استوانه کوروش است.
در میان منابع کهن یونانی موجود که دربارهٔ کوروش هخامنشی سخن گفته‌اند، مهم‌ترین آن‌ها هرودوت، کتسیاس و کسنوفون هستند. با بررسی این نوشته‌ها مشخص می‌شود که در روزگاران پس از مرگ بنیان‌گذار شاهنشاهی هخامنشی، جاذبه‌ها و دافعه‌های شخصیت وی، مانند مردان بزرگ تاریخ، سرگذشت او را نزد ایرانیان در هاله‌ای از ابهام روایات گوناگون و متناقض فرو برده بود. به نظر می‌رسد، می‌توان گزارش‌های ایرانی دربارهٔ کوروش را به ۳ دسته تقسیم کرد: روایت دوستداران، روایت مخالفان، روایت میانه‌روها. از میان ۳ مورخ مشهور یونانی، گزنفون به تبعیت از کوروش جوان، روایت دوستداران کوروش بزرگ را گزارش کرد؛ کتسیاس به پیروی از فضای حاکم بر دربار اردشیر دوم، روایت مخالفان کوروش را نقل نمود؛ و هرودوت تحت تأثیر طبع معتدل و شخصیت معقول داریوش بزرگ - که تا روزگار اردشیر یکم هخامنشی نیز تداوم یافت - روایت میانه‌روها را دربارهٔ کوروش در بیان آورد.
منابع زندگی کوروش > هرودوت

مقاله‌های اصلی: هرودوت و تاریخ هرودوت
از میان منابع کهن، نوشته‌های هرودوت تا حدودی قابل اعتماد است و پژوهش‌های نوین باستان‌شناسی هم در پاره‌ای از موارد، گفته‌های او را تأیید می‌کنند. مورخان معاصر، معتقدند که هرودوت همواره مسائل مهم تاریخی را با افسانه‌پردازی آمیخته است. هرودوت دوران کودکی و رشد کوروش را بر اساس افسانه‌های عامیانه و غیرواقعی نقل می‌کند. هرودوت، صفاتی کاملاً منفی به کوروش نسبت می‌دهد و این صفات، گاه حتی جنبه غالب به خود می‌گیرند. گرچه تصویر سنتی، جنبه‌های مثبت شاه را مخدوش نمی‌سازد و بر آن اثری ندارند. کوروش نیز گاه ممکن بوده سختگیر و بی‌مدارا، تندخو و آتشین‌مزاج شود. عاقبت کار او نیز، تصویری از اندیشهٔ هرودوت دربارهٔ فرمانروایی توسعه‌طلب است که وقتی از حد خود فراتر رفته، قادر به تحقق اهداف خود نگشته است. منتهی هرودوت، به رغم احتیاط‌های خود نسبت به برخی سنت‌های شفاهی دربارهٔ کوروش (مثل آنهایی که منشأ ایرانی دارند)، نتوانسته دربارهٔ جذابیت شخصیت پادشاه پارس، مقاومت کند.
منابع زندگی کوروش > کسنوفون

مقاله‌های اصلی: گزنفون و کوروش‌نامه
دربارهٔ کسنوفون و کتاب او، «سیرت کوروش» (یا کوروش‌نامه) باید گفت که سرشت تخیلی و تصور کتاب او تا مدت‌ها، مورد قبول خاورشناس‌ها بوده است؛ اما این کتاب، امروزه در شمار آثار ویژهٔ ادبی طبقه‌بندی شده است. این کتاب، گرچه بازتاب مشاهدات شخصی کسنوفون در مقام نویسنده (سرباز و شاهد عینی سبک زندگانی پارسی‌ها) است، و گرچه ممکن بوده بعضی اطلاعات دربارهٔ پارسی‌ها را در میان خوانندگان خود بدیهی فرض کرده باشد، اما هرگونه سنجش و ارزیابی کوروش‌نامه، به عنوان کتابی تاریخی، پذیرفتنی نیست. در گذشته، بر منش یونانی این کتاب به درستی، تأکید شده و آن را با «آیینه‌های شاهزادگان» قیاس کرده‌اند که حاصل مباحثات دربارهٔ دولت آرمانی (و سیاستمدار آرمانی) بوده که در سدهٔ چهارم پیش از میلاد، در هلاس مقبولیت و محبوبیت عام زیادی داشته است. با وجود این، دانشمندان پسین‌تر، این تصویر را مرتبط با حماسه سنتی ایران و فولکلور ایرانی دانسته‌اند. گرچه دانش امروزی ما، اهمیت نسبی این دو عنصر را می‌تواند تمایز دهد، روشن است که کسنوفون، خواستار ترسیم چهره‌ای جذاب از کوروش بوده است. بسیاری از تارخ‌نگارها معتقدند که کوروش‌نامه، منبع موثقی برای تاریخ‌نگاری نیست. این اثر را به عنوان یک رمان تاریخی، تاریخ رمانتیک، رساله آموزشی یا یک رمان تربیتی مورد بررسی قرار گرفته است. اما نمی‌توان آن را به یک ژانر خاص در ادبیات یونان باستان منتسب کرد. برخی معتقدند کسنوفون از یک رساله پیشین از آنتیستنس دربارهٔ زندگی کوروش الهام گرفته است. اینکه آیا کوروش‌نامه به عنوان منبعی برای تاریخ ایران قابل استفاده است یا خیر، همچنان مورد بحث است. محققان کلاسیک اشاره می‌کنند که تعدادی از «حقایق» ذکرشده در این اثر اشتباه هستند.
منابع زندگی کوروش > کتسیاس

کتسیاس پزشکی یونانی بوده که میان سال‌های ۴۱۵ تا ۳۹۸ پیش از میلاد، به عنوان پزشک پروشات همسر داریوش دوم و اردشیر دوم پادشاه هخامنشی در دربار ایران زیسته است و ۲۳ جلد کتاب تحت عنوان «پارسیان» نگاشته است که اصل آن از بین رفته است.
به عقیدهٔ اشمیت، گرچه بخش عمدهٔ منبع اصلی نوشته‌های کتسیاس دربارهٔ پارسی‌ها (کتاب پرسیکا) را در دست نداریم، اما کسانی همچون نیکولاس دمشقی، همچنین مورخان پس از کسنوفون، شامل آلیان، آثنئیوس، فالرون دمتریوسی، پلوتارک، پلینی، استفانوس بیزانسی، استرابو، جان تیتز و سودا از او نقل کرده‌اند. گرچه قسمت کوچکی از آثار او در این آثار پراکنده به چشم می‌خورد، ولی می‌توان با قاطعیت گفت که او، «یکی از پدران رمان‌نویسی تاریخ» است.
دیاکونوف معتقد است که نوشته‌های کتسیاس جنبهٔ داستان‌سرایی و تفریح انگیز دارند و تقریباً در تمامی مواردی که هرودوت و کتسیاس دربارهٔ واقعهٔ یکسانی صحبت کرده‌اند، گفته‌های آنان بسیار با هم اختلاف دارند در مواردی که بتوان این اختلاف‌ها را از روی منابع دیگر بررسی کرد، گفته‌های کتسیاس نادرست است. جعفری دهقی، روایاتی که از ژوستین و نیکولاس دمشقی به نقل از کتسیاس ارائه می‌دهد، را زاییدهٔ مقاصد سیاسی و تبلیغاتی می‌داند. کتسیاس ادعا می‌کند که از سالنامه‌های رسمی ایرانی و مشاهدات شخصی‌اش به عنوان پزشک دربار در نوشتن کتابش استفاده کرده است، ولی بررسی‌های بیشتر نشان داده که وی حتی به زبان‌های شرقی آشنا هم نبوده است. اگر کتسیاس از سالنامه‌های رسمی استفاده می‌کرد، ممکن نبود آنچه را که نمی‌داند، نداند؛ ولی در عوض چیزهایی را «می‌داند» که وجود آن‌ها در سالنامه‌های رسمی، محال محض است. با این حال، نمی‌توانیم تماماً از نوشته‌های کتسیاس صرفنظر کنیم زیرا وی زمان درازی را در ایران هخامنشی به‌سر برد و با هخامنشیان رابطهٔ زیادی داشت و روایات زیادی را شنیده است و گاهی در بین مطالب بی‌ارزشی که نقل می‌کند، یک نام یا روایتی یافت می‌شود که محال است خود او جعل کرده باشد.
منابع زندگی کوروش > منابع یهودی

در خلال فتح بابل، کوروش منشور خود در خصوص آزادی‌های اجتماعی و دینی را اعلام کرد. بنی‌اسرائیل نیز مشمول چنین قانونی شد و کوروش آن‌ها را مخیر کرد که در بابل بمانند یا به سرزمین کنعان در ساحل مدیترانه بازگردند. در خصوص آنان که به کنعان بازگشتند، کوروش تمهیداتی را برای بازسازی هیکل یا معبد سلیمان فراهم آورد و استقرار آنان را در آن منطقه تسهیل کرد. این رفتار برای یهودیان، که نقطهٔ مقابل رفتار اسارت‌بار بابلیان بود، کوروش را به قهرمانی برای قوم یهود بدل ساخت که جایگاه ویژه‌ای در متون دینی آنان یافت. در شماری از کتب انبیا از کتب عهد عتیق، نام کوروش به‌عنوان منجی برده‌شده و گاه اقدام او در جهت آزادسازی یهود از اسارت، به‌عنوان یک مأموریت خودآگاه یا ناخودآگاه الهی تلقی شده است. نمونه‌ای از این یادکرد را می‌توان در کتاب دوم تواریخ ایام (۲۲:۳۶–۲۳)، کتاب عزرا (۱، ۴:۳–۵، ۵:۱۳–۱۷، ۶:۳، ۱۴) کتاب اشعیا (۲۸:۴۴، ۱:۴۵ به بعد، ۱:۴۶–۲، ۴۷) و کتاب دانیال (۲۱:۱، ۶:۲۹، ۱:۱۰) بازجست.
به اعتقاد ویزه‌هوفر، نبایستی منابع یهود (کتاب دوم تواریخ، کتاب عزرا و کتاب اشعیاء نبی) را به منزلهٔ سند تاریخی محسوب کنیم. چرا که یهودیان، همچون کسنوفون، روایتگر تصویرگر شخصیتی نیک، از کوروش بودند. از نظر او، این نوشتارها، نویدبخش یا توصیف‌گر «نقطه عطف الهی و لاهوتی» برای بنی اسرائیل هستند. کوروش، همچون «ابزار عمل تاریخی یهوه» ظاهر می‌شود، که به دوران تبعید آنان پایان می‌بخشد و دوران تازه‌ای را شروع می‌کند. حتی خاورشناسان، تردید دارند که آیا کوروش، به راستی فرمان بازگشت یهودیان تبعیدی به موطن خود و بازسازی معبد هیکل و استقرار مجدد کیش یهود در اورشلیم را صادر کرده است، یا اینکه این یک فرض پیش‌بینی‌گرایانه از جانب یهودیان بود که از جانب خدا، منجی فرستاده شود و این کردارها را انجام دهد.
کتاب عزرا که در نیمهٔ سدهٔ پنجم پیش از میلاد به نگارش درآمده، دارای سندی به زبان آرامی (۶: ۳–۵) یعنی زبان اداری دورهٔ هخامنشی دربارهٔ فرمان کوروش برای بازسازی معبد اورشلیم است. در چند جای کتاب دانیال (باب ۸) هم به نام کوروش اشاره شده است. اما اهمیت گزارش‌های تاریخی آن کتاب که در حدود ۱۶۷ تا ۱۶۳ پیش از میلاد نوشته شده، مورد تردید است.
منابع زندگی کوروش > اسناد رسمی

مقالهٔ اصلی: اسناد بابلی و مصری در دوره هخامنشی
همچنین ببینید: ایرانیان در بابل هخامنشی
حدود شش هزار اسناد قانونی، اقتصادی و دیوانسالاری از اسناد شخصی و بایگانی معبد بابلی‌ها در دوران هخامنشیان پیدا شد که تاکنون منتشر گشتند. این اسناد با زبان اکدی و لهجه پساایلامی، بر روی الواح گلی مکتوب شده‌اند. این اسناد شامل متون قرار، گرونامه، قرارداد برای فروش و کرایه زمین و خانه‌ها، رسید پرداخت مالیات، بایگانی اقدامات دربار و … هستند. پانصد مورد از این اسناد، نامه‌های اداری یا شخصی هستند. اکثر این متون متعلق به دوران‌های پادشاهی کوروش، کمبوجیه و داریوش یکم هستند. همچنین، حدود بیست سند در مناطق اکباتان، پرسپولیس، هومدشو (در مجاورت پرسپولیس)، شوش و دیگر شهرهای غربی و جنوب غرب ایران کشف شد. این اسناد، نماینگر شرح معاملات تاجران بابلی در ایران هستند یا در چند مورد محدود، بابلی‌هایی هستند که در آنجا سکونت گزیدند.
منابع زندگی کوروش > منابع پسین‌تر

موسی خورنی چندین بار در تاریخ خود، از کوروش نام می‌برد. او می‌نویسد: «او (تیگران) کوروش را یاری کرد تا سیطره مادها را براندازد». خورنی در کتاب دوم، لشکرکشی کوروش علیه لیدیه را آورده است.
نام، تبار و خانواده > خانواده

سیسرون به استناد دینون، گزارش می‌دهد که کوروش در چهل سالگی شاه شد و ۳۰ سال سلطنت کرد. از آنجا که مرگ او در ۵۳۰ قبل از میلاد مسیح روی داد، در حدود سال ۶۰۰ پیش از میلاد به دنیا آمده و در ۵۵۹ پیش از میلاد جانشین پدرش به عنوان شاه پارس شده است. هرودوت می‌گوید که کوروش با کاساندان، شاهزادهٔ هخامنشی ازدواج کرد و ۲ پسر به‌نام‌های کمبوجیهٔ دوم و بردیا داشت و صاحب سه دختر بود که ۲ تن آن‌ها آتوسا، آرتیستونه نام داشتند و سومی بر پایه نظر محمد داندامایف احتمالاً رکسانا بود.
تسخیر شرق ایران و ایلام

توالی تاریخی جنگ‌های کوروش، پس از فتح آسیای صغیر مبهم باقی مانده است. کوروش مسئولیت فتح شهرهای آئونیان را در ساحل دریای اژه و بقیهٔ آسیای صغیر را به فرماندهانش واگذار کرد و به اکباتان برگشت تا مقدمات تسخیر بابل، باختر، سرزمین سکاها و بالأخره مصر را فراهم نماید. اینکه چرا کوروش منتظر پایان کارها در آسیای کوچک نشده و با شتاب به درون ایران بازگشته، می‌تواند ناشی از این باشد که نبرد کوروش با کرزوس بی‌موقع بود و حمله از طرف پادشاه لیدیه صورت گرفت زیرا پس از انقراض دولت ماد، اوضاع ثابتی بر ایران حاکم نبوده و او می‌بایست به امور شرقی رسیدگی می‌کرد. مورخان یونانی دربارهٔ جنگ‌های کوروش در قسمت‌های شرقی ایران سکوت کرده‌اند و به جز هرودوت که آن هم به‌طور مختصر به این جنگ‌ها اشاره می‌کند، دیگران مطلبی ننوشته‌اند. داریوش نام ساتراپ‌های تحت فرمان امپراتوری هخامنشی را در سنگ‌نبشته‌های بیستون، تخت جمشید و نقش رستم ذکر می‌کند که نام سرزمین‌های شرقی ایران نیز در میان آنان است. در بند ششم سنگ‌نبشتهٔ داریوش در بیستون، وی به نام بیست و دو سرزمین اشاره می‌کند که امپراتوری او را تشکیل می‌دهند و چون در زمان نوشتن این سنگ‌نبشته، فقط سه سال از فرمانروایی داریوش می‌گذشت و این مدت هم صرف فرونشاندن شورش‌ها شده بود، می‌بایست این سرزمین‌ها در دوره‌های قبل به امپراتوری هخامنشی افزوده شده باشند؛ دوران پادشاهی کمبوجیه کوتاه بود و او تنها توانسته بود مصر را فتح کند. پس بی‌گمان این سرزمین‌ها را که در سنگ‌نبشتهٔ بیستون از آن‌ها به‌عنوان بخشی از پادشاهی هخامنشی نام برده شده، باید کمابیش همان سرزمین‌هایی بدانیم که به‌دست کوروش به امپراتوری هخامنشی افزوده شده بودند. این ایالات شامل «پارت»، «زرنگ»، «هرات»، «خوارزم»، «باکتریا»، «سغد»، «گندار»، «ثه‌تَگوش» و «اَرَخواتیش» است.
پارس‌ها پارت، هیرکانی و احتمالاً ارمنستان که همگی جزئی از قلمرو سابق پادشاهی ماد در ۵۴۹–۵۴۸ پیش از میلاد بودند را تصرف کردند. به گفتهٔ کسنوفون، هیرکانی داوطلبانه حاکمیت کوروش بر خود را پذیرفت. همان‌طور که در مورد ایلام والتر هینتس و ران زادوک با هم اختلاف نظر دارند که ایلام توسط پارس‌ها بعد از سقوط بابل در ۵۳۹ پیش از میلاد گرفته شد. با این وجود براساس یکی از متون پیشگویی بابلی، «شاه ایلام حمله خواهد کرد و از تخت پادشاهی بیرون خواهد کرد»، پادشاه بابل کسی که «خاندان هارران را تأسیس کرد». این شاه ایلام به عنوان کوروش دوم و شاه بابل به عنوان نبونعید شناخته شده است. ایلام باید قبل از حمله کوروش به بابل فتح شده باشد.
شهر مهاجرنشین مستحکم شدهٔ «سایرس‌چتا» (یعنی شهر کوروش) یا همان سایروپولیس در سغد، گواهی فعالیت کوروش در آن ناحیه است. پلینیوس گزارش می‌دهد که کوروش، شهر کپیسا در شمال افغانستان را ویران کرد و آریان حملهٔ او به سرزمین‌های هند (ظاهراً گندهارا) و فرمانبرداری مردم آریاسپائی در امتداد مرز جنوبی درانگیانا را گزارش داد. به استناد گزارش هرودوت و بروسوس حملهٔ او به سرزمین‌های آسیای میانه بعد از شکست دادن لیدیه در ۵۴۷ پیش از میلاد و پس از فتح بابل در ۵۳۹ پیش از میلاد رخ داده است.