stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
اقلیم کردستان عراق

این مقاله دربارهٔ نهاد سیاسی در عراق است. برای بخش‌هایی از کردستان که از سال ۱۹۲۳ به عراق پیوسته است، کردستان عراق را ببینید.
| اقلیم کردستان هه‌رێمی کوردستان هه‌رێما کوردستانێ إقلیم کردستان | اقلیم کردستان هه‌رێمی کوردستان هه‌رێما کوردستانێ إقلیم کردستان |
| --- | --- |
   پرچم    نشان ملی  :    پرچم    نشان ملی  
سرود: ای رقیب (ئهٔ ڕه‌قیب) : سرود: ای رقیب (ئهٔ ڕه‌قیب) 
اقلیم کردستان، به رنگ قرمز مناطق مورد مناقشه و تحت کنترل دولت عراق، به رنگ صورتی: اقلیم کردستان، به رنگ قرمز مناطق مورد مناقشه و تحت کنترل دولت عراق، به رنگ صورتی
پایتخت و بزرگترین شهر: اربیل
زبان(های) رسمی: زبان کردی
زبان(های) محلی: کردی سورانی، کردی کرمانجی (بادینی)، کردی هورامی، کردی جنوبی
گروه‌های قومی : کردها آشوری‌ها مسیحیان کلدانی عرب‌ها ترکمن‌ها
دین(ها) : دولت سکولار ادیان: اسلام، مسیحیت، یهودیت، صابئه، یارسان، آیین ایزیدی، مزدیسنا
حکومت: جمهوری پارلمانی
• رئیس : نچیروان بارزانی
• نخست‌وزیر : مسرور بارزانی
 :  
بنیان‌گذاری: بنیان‌گذاری
• تأسیس منطقه خودگردان : ۱۹ مه ۱۹۹۲
• شناسایی خودگردانی : ۱۵ اکتبر ۲۰۰۵
 :  
مساحت: مساحت
• کل: ۴۱٬۲۲۰ کیلومتر مربع (۱۵٬۹۲۰ مایل مربع)
جمعیت: جمعیت
• سرشماری ۲۰۲۴: ۶٫۳۷۰٫۶۶۸
تولید ناخالص داخلی (GDP)  برابری قدرت خرید (PPP): برآورد ۲۰۱۵ 
• کل: ۲۶٫۵ میلیارد دلار
• سرانه: ۷٬۰۰۰ دلار
شاخص جینی (۲۰۱۲): ۳۲ (متوسط)
شاخص توسعه انسانی (۲۰۱۴): ۰٫۷۵۰ 
واحد پول: دینار عراق
منطقه زمانی: یوتی‌سی ۳:۰۰+
گاه‌شماری: گاه‌شماری کردی
برق شهری: 
- اختلاف پتانسیل: ۲۲۰ ولت
- بسامد: ۵۰ هرتز
 :  
جهت رانندگی: راست
دامنه سطح‌بالا: krd.
اقلیم کردستان (به کردی: هه‌رێمی کوردستان/Herêma Kurdistanê)، یک منطقهٔ خودمختار در بخش شمالی کشور عراق است. اقلیم کردستان از شرق با ایران از شمال با ترکیه و از غرب با سوریه هم‌مرز است. پایتخت آن اربیل (به کردی: هه‌ولێر) است.
در حال حاضر نچیروان بارزانی، رئیس اقلیم کردستان عراق است.
براساس آخرین برآورد دولت منطقه‌ای درسال ۱۴۰۲، جمعیت این منطقه حدود 1,545,234 نفر تخمین زده شده است.
در منطقهٔ کردستان عراق علاوه بر کُردها که ساکنان اصلی و اکثریت جمعیت هستند، آشوری‌ها، ترکمان‌ها، عرب‌ها و ارمنی‌ها نیز زندگی می‌کنند. اکثریت مردم کردستان، مسلمان سنی‌مذهب هستند و سایر مردم، مسیحی، یهودی، زرتشتی، مندائی، یارسان و مسلمان شیعه هستند.
در زمان عراق بعثی، آن حکومت تصمیم گرفت منطقه‌ای حائل در مرزهای شمالی خود با ایران ایجاد کند و برای این منظور از سال ۱۹۶۳ تا پایان جنگ ایران و عراق در سال ۱۹۸۸ در حدود چهار هزار روستای کردنشین را در این منطقه ویران کرد. ساکنان این مناطق و به‌طور کل حدود ۲۵ درصد از جمعیت کردنشین عراق به اجبار به نقاط دیگر عراق تبعید شدند و در این روند ۳۰۰ هزار کرد نیز جان خود را از دست دادند. فاجعه انفال یکی از بدترین بحران‌های جنگ ایران و عراق و یکی از بدترین نسل‌کشی‌ها در سده بیستم میلادی است. حمله شیمیایی به حلبچه نیز یکی از عملیات‌های این فاجعه بود.
اقلیم کردستان عراق از سال ۱۹۹۱ تاکنون به عنوان منطقه‌ای خودمختار در کشور عراق، شناخته می‌شود.
فهرست استان‌های کردستان عراق

مقاله‌های اصلی: استان‌های عراق، کردها در عراق، و مناطق مورد مناقشه (عراق)
چهار استان از ۱۹ استان عراق، کردنشین هستند. از سال‌های قبل بر سر مناطق زیادی در مجاورت این چهار استان در مورد مرزهای استانی، شهرها و برخی استان‌ها بین کردها و دولت عراق اختلاف وجود دارد به گونه‌ای که مساحت کردستان عراق در منابع مختلف از ۴۰ تا ۸۰ هزار کیلومتر مربع ذکر شده است.
| ردیف | نام استان | مرکز | نام کردی | وسعت (کیلومتر مربع) | جمعیت (۲۰۲۱) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱ | استان اربیل | اربیل | هه‌ولێر | ۱۵٬۰۷۴ | ۳٬۱۰۸٬۶۸۱ |
| ۲ | استان سلیمانیه | سلیمانیه | سلێمانی | ۲۰٬۱۴۳ | ۳٬۶۷۹٬۳۰۸ |
| ۳ | استان دهوک | دهوک | دهۆک | ۱۰٬۹۵۶ | ۱٬۶۴۸٬۶۱۱ |
| ۴ | استان حلبچه | حلبچه | هه‌ڵه‌بجه | ۸۸۹ | ۳۳۷٬۵۹۹ |
| کل | کردستان عراق | اربیل | هه‌رێمی کوردستان | ۴۰ تا ۸۰ هزار (مناطق مورد اختلاف) | ۸٬۷۰۰٬۰۰۰ تا ۱۰ میلیون نفر |
جغرافیا

کردستان عراق منطقه‌ای کوهستانی است. کوه‌های منطقه کردستان عراق دارای ارتفاع متوسط حدود ۲۴۰۰ متر است. ارتفاع کوه‌های این اقلیم در نقاطی به ۳۰۰۰ تا ۳۳۰۰ متر هم می‌رسد. تنها بخش‌های جنگلی اقلیم کردستان عراق در همین ارتفاعات بلند قرار گرفته‌اند.
بلندترین قله در اقلیم ۳۶۱۱ متر بلندا دارد. نام این کوه که در مرز با ایران قرار دارد را چیغی‌در (به کردی: کێغی ده‌ر) و گاه هَلگورد ذکر کرده‌اند. در برخی منابع معنی نام چیغی‌در «کوه بیرونی» و در دیگر منابع معنی آن «چادر سیاه» ذکر شده است.
رودهای بسیاری از کوه‌های کردستان عراق سرچشمه گرفته و در این منطقه جریان دارند. رودهای زاب بزرگ و زاب کوچک از شرق به غرب در منطقه جریان دارند. رود دجله نیز که از ترکیه سرچشمه می‌گیرد با گذر از کردستان عراق وارد مناطق جنوبی‌تر عراق می‌شود.
بزرگ‌ترین دریاچه کردستان عراق دریاچه دوکان نام دارد. دریاچه‌های کوچک‌تری چون دریاچه دهوک نیز در این منطقه وجود دارند.
بخش‌های غربی و جنوبی کردستان عراق چندان کوهستانی نیست و زمین‌های آن بیشتر به صورت تپه‌ماهور و دشت است. این منطقه با این وجود نسبت به دیگر مناطق مسطح عراق سرسبزتر است.
کردستان عراق میان نه استان واقع شده است؛ که از این میان حکومت اقلیم کردستان بر چهار استان اربیل، سلیمانیه، دهوک و به تازگی استان حلبچه از استان سلیمانیه جدا و مستقل شده است و نیز قسمت‌هایی از استان‌های نینوا و دیاله چیرگی دارد. همچنین حکومت کردستان درخواست پیوستن استان کرکوک و بخش‌های بزرگ‌تری از استان‌های نینوا، دیاله و صلاح‌الدین و واسط را کرده است.
ماه‌های تابستان یعنی از ژوئن تا سپتامبر بسیار گرم و خشک هستند. در ماه‌های ژوئیه و اوت، یعنی داغ‌ترین ماه‌ها، میانگین دما ۳۹ تا ۴۳ درجه است و در بسیاری روزها به ۵۰ درجه سانتی‌گراد هم نزدیک می‌شود. پاییزها خشک و ملایم است. میانگین دما در ماه اکتبر ۲۴–۲۹ درجه است و در نوامبر کمی خنک می‌شود. زمستان‌ها ملایم هستند، به جز در کوه‌های بلند. میانگین دماهای بالای زمستانی ۷ تا ۱۳ درجه سانتی‌گراد و میانگین دماهای پایین زمستانی ۲–۷ درجه سانتی‌گراد است.
مردم و فرهنگ

عراق کشوری است با قومیت‌های گوناگون و ساکنان آن را عرب۷۵٪-۶۵٪، کردها ۳۰٪-۳۵٪، ترکمنان، آشوریان و غیره حدود ۵٪ تشکیل می‌دهند. کردها در کردستان عراق در نواحی شمال و شمال شرقی عراق زندگی می‌کنند و از لحاظ فرهنگی و زبانی و طرز پوشش با عرب‌ها متفاوتند. کردها ساکنان اصلی و اکثریت اقلیم کردستان را تشکیل می‌دهند، همچنین در این منطقه اقلیت‌هایی نظیر ترکمن‌ها و مسیحیان شامل (آشوری، کلدانی، سریانی) حضور دارند.
روز عاشورا در کردستان عراق تعطیل رسمی است.
اجزای فرهنگ کردستان عراق شباهت زیادی به فرهنگ ایرانی دارد ازجمله خویشاوندی زبانی و آداب و رسوم و جشن‌هایی مانند جشن ایرانی نوروز که جشن اصلی در منطقه کردستان عراق نیز به‌شمار می‌رود. البته در این منطقه اقوامی مانند ترکمن‌ها آشوری‌ها، ارمنی‌ها، عرب‌ها، و مندائی‌ها نیز ساکنند که ویژگی‌های جدای فرهنگی خود را نیز دارا می‌باشند.
جنبش زنان کرد در این منطقه فعالیتی مثبت و موفق‌تر از دیگر مناطق کردنشین داشته و با تمرکز بر مسایل خاص زنان همچون خشونت علیه زنان، خودسوزی، همسرآزاری (خشونت خانگی) و قتل ناموسی شکل گرفته است و تحولات خوبی را در این منطقه پدیدآورده است. از فعالان این جنبش می‌توان به هوزان محمود اشاره کرد.
فوتبال محبوب‌ترین ورزش در این منطقه است و به‌ویژه تیم‌های فوتبال اسپانیا ازجمله رئال مادرید و بارسلونا در کردستان عراق طرفداران زیادی دارند.
مردم و فرهنگ > زبان‌ها

زبان‌های رسمی در این منطقه زبان کردی سورانی، کردی بادینی کرمانجی (شمال) و زبان عربی است. با آن حال اکثر اهالی اقلیم کردستان توانایی تکلم به زبان عربی را نیز دارند. سایر زبان‌های رایج در اقلیم کردستان عراق آشوری، ترکمنان، ارمنی، مندایی، فارسی و عبری می‌باشد.
بادینانی که لهجه‌ای از کردی کرمانجی است در مناطق شمالی‌تر کردستان عراق ازجمله در دهوک رواج دارد و کردی سورانی در مناطق جنوب شرق ازجمله اربیل و سلیمانیه رایج است. گویش سورانی جز دسته زبان کردی میانی دسته‌بندی می‌شود، این گویش از یک طرف به پهلوی اشکانی نزدیک است (گویش اربیلی) و از طرف دیگر با پارسیگ ساسانی نزدیکی دارد (گویش بابانی) و برخلاف گویش‌های دیگر کرمانجی و هورامی و سورانی خاصیت ارگاتیو خود را از دست داده است و گویشی نو به نظر می‌رسد
زبان نوشتاری کردی در عراق به مرور دو شکل نیمه استاندارد پیدا کرد که تا امروزه ادامه دارد. یکی گونهٔ گویش کردی سورانی (بر پایهٔ لهجه‌های سورانی سلیمانیه و اربیل) و دیگری گونهٔ گویش بادینانی کرمانجی (بر پایهٔ لهجهٔ دهوک). این تفاوت‌ها همچنان پابرجاست و مانع ایجاد یک شکل زبانی یک‌دست و استاندارد برای کردهای عراق شده است. بخش بزرگی از استانداردسازی‌های اولیه در نوشته‌های کردی سورانی در خلال سال‌های ۱۹۵۰ تا ۱۹۷۵ انجام شد.
یک همایش سیاسی در عراق در سال ۱۹۵۹ تصمیم گرفت تا سورانی را «زبان استاندارد ادبی برای همهٔ کردها» اعلام کند، ولی گویشوران بادینی (کرمانجی) شمال عراق و کردهای ترکیه چنین تصمیمی را نپذیرفتند.
زبان ادبی کردستان عراق نیز تا سال ۱۹۲۰ فارسی و زبان اداری حکومتی آن ترکی عثمانی بود. زبان نوشتاری کردی سورانی که با خط آرامی و با علاماتی اضافه‌شده نوشته می‌شود در سال‌های ۱۹۱۹ و ۱۹۲۰ با بخشنامه‌ای توسط حکومت بریتانیا که بر منطقه مستقر شده‌بود و با قصد ایجاد چنددستگی در کشور عراق و منطقه ایجاد شد.
زبان و ادبیات فارسی همواره نفوذ و تأثیر زیادی در کردستان عراق داشته است. (نوشتار اصلی: زبان فارسی و کردستان عراق).
اقتصاد

اقتصاد بر اساس تولید ناخالص داخلی (GDP)
نفت (۸۰٪)
کشاورزی (۱۰٪)
گردشگری (۴٪)
دیگر (۶٪)
اقتصاد کردستان عراق مبتنی بر درآمدهای نفتی است، از محل درآمدهای نفتی، ساخت و ساز زیادی در شهرهای کردستان عراق صورت گرفته است. این منطقه، منابع زیرزمینی گاز و فلزات نیز دارد. سیاست‌های صلح‌جویانه و قدرت سازگاری این حکومت با نظام بین‌الملل، دستاوردهای مثبتی در زمینه‌های اقتصادی برای این منطقه داشته است.
اقلیم کردستان عراق چه در بخش گردشگری تفریحی و چه در بخش گردشگری پزشکی، سالیانه پذیرای ۳۶۰۰۰۰ هزار نفر در اقلیم می‌باشد که نیمی از این افراد را گردشگران بخش سلامت تشکیل می‌دهند.
در زمینه‌های مختلف از جمله نیروی کار، ایرانی‌ها به ویژه کردهای کردستان ایران بیشترین نیروی کار را تشکیل داده‌اند.
بر پایهٔ آمار سال ۲۰۱۳ (۱۳۹۱)، حجم مناسبات تجاری میان کردستان عراق و ترکیه بیش از ۸ میلیارد دلار در سال و مبادلات اقتصادی با ایران حدود ۵ میلیارد دلار بود. در آن سال نرخ بیکاری در کردستان عراق نیز در حدود ۴ درصد گزارش شده است.
اقلیم کردستان کم‌ترین میزان فقر در عراق را دارد. و اقتصاد قوی‌تر اقلیم کردستان حدود ۲۰٬۰۰۰ کارگر را از سال ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۵ میلادی از سایر مناطق عراق جذب کرده است. تعداد میلیونرها در شهر سلیمانیه در سال ۲۰۰۳ از ۱۲ به ۲۰۰۰ نفر افزایش یافت که نشان‌دهندهٔ رشد اقتصادی است. طبق برخی تخمین‌ها، بدهی دولت اقلیم کردستان تا ژانویه ۲۰۱۶ به ۱۸ میلیارد دلار رسیده است.
نیروهای مسلح

مقالهٔ اصلی: پیشمرگه
بیشتر نیروهای مسلح حکومت اقلیم کردستان را پیشمرگه‌ها تشکیل می‌دهند که امروزه بخشی از نیروهای مسلح عراق هستند. پیشمرگه‌ها مبارزانی کرد هستند که از زمان جمهوری مهاباد تاکنون نیروهای مسلح کرد به این نام نامیده شده‌اند. نیروهای پیشمرگه کردستان عراق در فرایند سرنگونی رژیم بعث از جانب نیروهای هم‌پیمانان در سال ۲۰۰۳ در قسمت شمالی عراق نقش عمده‌ای داشتند.
همچنین نیروهای پیشمرگه در جنگ با داعش یکی از هم‌پیمانان غرب بودند و در بسیاری از عملیات‌ها از جمله نبرد موصل (۲۰۱۶–۲۰۱۷) نیز شرکت داشتند.
ورزش

در اقلیم کردستان، فوتبال از محبوبیت بالای برخوردار است و باشگاه ورزشی اربیل یکی از تیم‌های لیگ برتر فوتبال عراق بوده و چندین بار قهرمان لیگ برتر فوتبال عراق شده است. تیم فوتبال دهوک و تیم فوتبال سلیمانیه هم تیم‌های محبوب در اقلیم کردستان هستند. تیم ملی فوتبال کردستان عراق نماینده فوتبال است. اما این تیم تا به حال از طرف فیفا و کنفدراسیون فوتبال آسیا (AFC) تأیید و به رسمیت شناخته نشده است و در بازی‌های رسمی نمی‌تواند شرکت کند.
آموزش عالی

پیش از برپایی حکومت منطقه‌ای کردستان عراق، آموزش عالی در این منطقه تنها به زبان عربی انجام می‌شد. پس از برپایی این حکومت، زبان کردی نیز از زبان‌های آموزش در دانشگاه‌های این منطقه شد. دانشگاه صلاح‌الدین اربیل و دانشگاه سلیمانیه در حال حاضر یکی از مهم‌ترین مراکز علمی عراق و اقلیم کردستان می‌باشند. دانشگاه‌های این منطقه عبارت‌اند از:
| نهاد | نشانی اینترنتی | تاریخ تأسیس | تعداد دانشجو |
| --- | --- | --- | --- |
| دانشگاه سلیمانیه (UOS) | https://univsul.edu.iq/ | ۱۹۶۸ | ۲۵٬۹۰۰ (سال ۲۰۱۳) |
| دانشگاه صلاح‌الدین (SU) | http://www.suh-edu.com | ۱۹۷۰ | ۲۰٬۰۰۰ (۲۰۱۳) |
| دانشگاه دهوک (UOD) | www.uod.ac | ۱۹۹۲ | ۱٬۶۸۹ (۲۰۰۷) |
| دانشگاه نولج (KNU) | https://knu.edu.iq/ | ۲۰۰۹ | ۴۰۰۰ |
| دانشگاه کویه (KU) | www.koyauniversity.org | ۲۰۰۳ | (؟) (۲۰۰۶) |
| دانشگاه کردستان اربیل (UKH) | www.ukh.ac | ۲۰۰۶ | ۴۰۰ (۲۰۰۶) |
| دانشگاه آمریکایی سلیمانیه (AUIS) | www.auis.edu.iq | ۲۰۰۷ | ۵۰ (۲۰۰۷) |
| دانشگاه پزشکی اربیل (HMU) | https://hmu.edu.krd/ | ۲۰۰۶ | (؟) (۲۰۰۶) |
| دانشگاه بازرگانی و مدیریت (BMU) | www.bmu-me.net | ۲۰۰۷ | (؟) (۲۰۰۷) |
| دانشگاه سابیس (SABIS) | www.sabisuniversity.edu.iq | ۲۰۰۹ | (؟) (۲۰۰۹) |
| دانشگاه جهان | www.cihanuniversity.org | ؟ | (؟) |
| دانشگاه علم و فناوری کومار (KUST) | www.komar.edu.iq | ۲۰۱۲ | (؟) |
| دانشگاه کویه | https://koyauniversity.org/ | ۲۰۰۳ | (؟) |
| دانشگاه ایشیک (IU) | www.iu.edu.iq | ۲۰۰۸ | ۱۷۰۰ (۲۰۱۲) |
| دانشگاه سوران (SU) | www.soranu.com | ۲۰۰۹ | ۲٬۲۰۰ (۲۰۱۱) |
| دانشگاه نوروز | https://web.nawroz.edu.krd/ | ؟ | (؟) |
| دانشگاه حلبچه (UoH) | https://uoh.edu.iq/ | ۲۰۱۱ | (؟) |
طبیعت و محیط زیست

منطقهٔ کردستان دارای جنگل‌های گسترده‌ای است اما تنها در دو دههٔ نخست سده بیست و یکم میلادی نزدیک به ۹۰۰۰۰۰ هکتار از جنگل‌های اقلیم کردستان بر اثر عوامل مختلف از بین رفته است. استفاده از چوب جنگلی به عنوان سوخت، توسعهٔ نامتوازن و چرای بی‌رویهٔ دام از جمله دلایل نابودی جنگل‌های کردستان عراق ذکر شده است، اما بخش قابل توجهی از این منابع طبیعی نیز به دلیل جنگ و حملات ارتش ترکیه به کردستان عراق نابود شده است. به گزارش مؤسسه پاکس هلند تنها از ماه مه تا سپتامبر ۲۰۲۰ نزدیک به ۲۰۰۰۰ هکتار از پوشش‌های گیاهی و جنگلی اقلیم کردستان بر اثر حملات هوایی و توپخانه‌ای حکومت ترکیه که به بهانهٔ مقابله با حزب کارگران کردستان انجام می‌شود نابود شده است. در سال‌های اخیر برخی از افراد داوطلب و نهادهای غیردولتی کمپین‌هایی را به منظور احیای جنگل‌های جنوب کردستان به راه انداخته‌اند. از جملهٔ این تلاش‌ها پروژهٔ کاشت نزدیک به یک میلیون درخت بلوط است که در مدت‌زمان ۵ سال انجام می‌شود. در این پروژه که با حمایت یکی از دانشگاه‌های خصوصی اقلیم کردستان انجام می‌شود، خانه‌های پلاستیکی برای کاشت نهال بلوط تأمین می‌شود، و افراد محلی، چوپانان و نیز گردشگران از طریق جمع‌آوری دانه‌های بلوط و انتقال آن به خانه‌های پلاستیکی در انجام آن مشارکت می‌کنند.
طبیعت و محیط زیست > حیات وحش

جانوران در اقلیم کردستان، دارای تنوع بالایی هستند. تعدادی از آن‌ها شامل خرس قهوه‌ای سوری، گراز، گرگ، شغال زرد، گوزن زرد ایرانی، کفتار راه‌راه، لاک‌پشت فراتی، گنجشک صخره‌ای کمرنگ، تیهو و شبگرد معمولی هستند.
برودار، دار مازو، سرو ناز، کاج ایتالیایی، بید سفید، از گونه‌های گیاهی کردستان عراق هستند. در بخش‌های جنوبی اقلیم کردستان، پوشش گیاهی عمدتاً استپی است. وضعیت اقلیمی این مناطق، خشک و بیابانی است و گونه‌هایی از قبیل خرما، درخت گز، زبان گنجشگ، برنجاسف هرباآلبا، انواع نخل و تاج‌خروسیان در این مناطق، پراکندگی بیشتری دارند.
آبشارهای سرداو در پندرو
نقشه سیاسی کردستان عراق
اربیل، پایتخت و بزرگ‌ترین شهر اقلیم کردستان
سلیمانیه، دومین شهر بزرگ اقلیم کردستان
مسعود بارزانی، رئیس سابق اقلیم کردستان
جلال طالبانی، رئیس‌جمهور اسبق عراق
واحد ویژه پیشمرگه در نزدیکی مرز سوریه در ۲۳ ژوئن ۲۰۱۴
سربازان پیشمرگه در مراسم فارغ‌التحصیلی دوره مدرن تیپ، به‌خط شده‌اند.
ورزشگاه بین‌المللی زاخو
زویی تام

زوئی تام هوی کی (متولد ۱۰ اکتبر ۱۹۸۱) بازیگر، خواننده و مجری تلویزیونی هنگ کنگی است که در حال حاضر تحت مدیریت تی‌وی‌بی است. او به عنوان یک خواننده در ژاپن شروع به کار کرد. او می‌تواند به زبان‌های کانتونی، ماندارین، انگلیسی و ژاپنی مکالمه کند.
زوئی تام در ۱۰ اکتبر ۱۹۸۱ در هنگ کنگ به دنیا آمد. او سومین فرزند یک خانواده چهار دختره است. خواهر بزرگتر او، نیکول تام (譚凱欣)، یک مدل و هنرمند سابق است که اکنون با جیسون چو (朱永棠) ازدواج کرده است، که بیشتر به خاطر نقش او در فیلم اصلی "جوان و خطرناک" به یاد می‌آید.
استراون استیونسون

| استراون استیونسون | استراون استیونسون |
| --- | --- |
دوره مسئولیت ۱۰ ژوئن ۱۹۹۹ – ۲ ژوئیه ۲۰۱۴: دوره مسئولیت ۱۰ ژوئن ۱۹۹۹ – ۲ ژوئیه ۲۰۱۴
پس از: ایجاد سمت
پیش از: یان دونکن
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: ۴ آوریل ۱۹۴۸ ‏(۷۶ سال) بالانترا، ایرشایر، اسکاتلند
ملیت: اسکاتلندی
حزب سیاسی: حزب محافظه‌کار اسکاتلند
همسر(ان): پت استیونسون
فرزندان: دو پسر و سه نوه دارد
وبگاه: http://www.struanstevenson.com/
استراون جان استیرتون استیونسون (متولد ۴ آوریل ۱۹۴۸) در بالانترا، اسکاتلند بود، او از خانواده‌ای آمده است که دارای پیشینه روابط تاریخی، از جمله ارتباط با رابرت لوئیس استیونسون، نویسنده «جزیره گنج» است. او یک سیاستمدار اسکاتلندی است. استیونسون از سال ۱۹۹۹ تا ۲۰۱۴ عضو محافظه‌کار پارلمان اروپا از اسکاتلند و رئیس و معاون کمیته شیلات بود و علاوه بر آن عضوی از اعضای اجرایی حزب محافظه‌کار اسکاتلند بود. او همچنین رئیس هیئت روابط پارلمان اروپا با عراق و رئیس گروه بین‌المللی دوستان ایران آزاد (FoFI) است.
استیونسون رئیس انجمن اروپایی آزادی عراق (EIFA) و هماهنگ‌کننده کمپین برای تغییر ایران است. او ستون نویس روزنامه هرالد گلاسکو و مدرس بین‌المللی حقوق بشر است. استیونسون مدیرعامل اسکاتلند بیزینس انگلستان (SBUK)، یک گروه تجاری طرفدار اتحادیه است. او در مدرسه مستقل استراتالان و کالج کشاورزی غرب اسکاتلند تحصیل کرده است.
فعالیت سیاسی

استیونسون در کالج کشاورزی غرب اسکاتلند تحصیل کرد و در ابتدا مدیریت مزرعه خانوادگی خود را تا قبل از ورود به سیاست برعهده داشت. او فعالیت سیاسی خود را در شورای محلی آغاز کرد و به مدت۲۲ سال ادامه داد، وی در شورای منطقه کایل و کریک و در شورای ایرشایر جنوبی کار خود را آغاز کرد. او برای سه دوره در انتخابات ۱۹۸۷٬۱۹۹۲ و ۱۹۹۷ مجلس شرکت کرد. وی سپس در سال ۱۹۹۹ به عضویت پارلمان اروپا انتخاب شد و در سال‌های ۲۰۰۴ و ۲۰۰۹ کرسی خود را حفظ کرد. استیونسون در انتخابات سال ۲۰۱۴ از پارلمان اروپا بازنشسته شد.
فعالیت سیاسی > قربانیان تشعشعات سمی پالاتینسک

استیونسون به عنوان نماینده پارلمان اروپا، یک کمپین بین‌المللی را برای افزایش آگاهی و کمک‌های ایمن‌سازی برای قربانیان تشعشعات در منطقه سمی پالاتینسکقزاقستان رهبری کرد، جایی که دولت اتحاد جماهیر شوروی ۶۰۷ کلاهک جنگ‌افزار هسته‌ای را از سال ۱۹۴۹ تا ۱۹۹۰ آزمایش کرده بود و میراث وحشتناکی از آلودگی، محرومیت، بیماری و مرگ را به جای گذاشته بود و استیونسون به پاس تلاش‌هایش، از آکادمی پزشکی دولتی سمی برای تشعشعات سمی پالاتینسک دکترای افتخاری علوم دریافت کرد و در سومین سفر خود به قزاقستان در سال ۲۰۰۳، شهروند افتخاری سمی پالاتینسک شد.
در سپتامبر ۲۰۰۴، استیونسون در یک مسابقه مقاله بین‌المللی که توسط بنیاد جان تمپلتون مستقر در ایالات متحده حمایت می‌شد، برای مقاله‌ای با عنوان «برای همیشه گریه کردن» که درد و رنج مردم سمی پالاتینسک را توصیف می‌کرد، برنده جایزه ۵۰۰۰۰ دلاری شد. استیونسون کل ۵۰۰۰۰ دلار را به مرسی کورپس اسکاتلند برای کمک به کار آنها در سمی‌پالاتینسک اهدا کرد.
او در سال ۲۰۰۶ کتابی با عنوان «برای همیشه گریه کردن» منتشر نمود که تجربیات خود را در قزاقستان شرح می‌دهد. این کتاب در مقر سازمان ملل متحد در نیویورک عرضه شد و تمام عواید حاصل از فروش آن که مجموعاً بیش از ۲۰۰۰۰ دلار شد توسط استیونسون به بیمارستان کودکان در سمی پالاتینسک اهداء شد. در ژانویه ۲۰۰۷ رئیس‌جمهور قزاقستان نیز جایزه «شاپاگات» («رحمت») را به دلیل فعالیت‌های بشردوستانه استیونسون در سمی پالاتینسک به وی اهدا کرد.
فعالیت سیاسی > عراق

استیونسون رئیس هیئت پارلمان اروپا برای روابط با عراق (۲۰۱۴-۲۰۰۹) بود. از زمان تأسیس انجمن اروپایی آزادی عراق (EIFA)، یک سازمان غیردولتی و غیرانتفاعی مستقر در بروکسل در ۴ آوریل ۲۰۱۴، او به عنوان رئیس آن فعالیت می‌کند.
زندگی شخصی

همسرش پت استیونسون سردبیر سابق رادیو بی‌بی‌سی اسکاتلند است. آنها دو پسر و سه نوه دارند.
مسعود جعفری جوزانی

| مسعود جعفری جوزانی | مسعود جعفری جوزانی |
| --- | --- |
جعفری جوزانی در سال ۱۳۹۴: جعفری جوزانی در سال ۱۳۹۴
زادهٔ: ۱۸ آذر ۱۳۲۷ ‏(۷۶ سال) جوزان ،ملایر، ایران
ملیت: ایرانی
تحصیلات: کارشناسی فیلم‌سازی
محل تحصیل: دانشگاه ایالتی سان فرانسیسکو
پیشه: کارگردانی فیلمساز داستان‌نویس نمایشنامه‌نویس فیلم‌نامه‌نویس
سال‌های فعالیت: ۱۳۴۸-اکنون
فرزندان: سحر، نیما و سپنتا
جوایز: جایزه ویژه هیئت داوران کارلووی واری(۱۳۷۱) جایزه منتقدان بین‌المللی فیلم (۱۳۷۱) سیمرغ بلورین بهترین فیلم (۱۳۶۷) سیمرغ بلورین بهترین فیلم (۱۳۶۹) فهرست جوایز
مسعود جعفری جوزانی (زادهٔ ۱۸ آذر ۱۳۲۷ در ملایر) کارگردان، نویسنده و فیلمساز اهل ایران است. از مهم‌ترین آثار وی نویسندگی و کارگردانی مجموعه تلویزیونی در چشم باد است.
جوزانی مدرک کارشناسی ارشد فیلم‌سازی خود را از دانشگاه ایالتی سان فرانسیسکو دریافت کرده است. او در آغاز فعالیت سینمایی خود با کارگردانی و فیلم کوتاه توانست دیپلم افتخار بهترین فیلم کوتاه جشنواره فیلم فجر را کسب کند، مسعود جعفری جوزانی، چهره ماندگار سینمای ایران، از پیشتازان سینمای پس از انقلاب است که با ساخت اولین فیلم سینمایی خود با نام جاده‌های سرد سینمای بعد از انقلاب ایران را به جشنواره‌های جهانی معرفی نمود. او در سال‌های ۱۳۶۶ و ۱۳۶۷ با حضور در بیش از ۱۹ جشنواره جهانی از جمله جشنواره بین‌المللی فیلم برلین آلمان، جشنواره بین‌المللی فیلم مونترآل کانادا، جشنواره بین‌المللی فیلم هاوایی آمریکا و جشنواره بین‌المللی فیلم هنگ کنگ، به عنوان پل ارتباطی سینمای شرق و غرب شناخته شد.
از دیگر فعالیت‌های مسعود جعفری جوزانی می‌توان به تدریس در رشته سینما و گرافیک در آمریکا (با مجوز تدریس مادام‌العمر)، تدریس در دانشگاه‌های ایران و همچنین مدیریت مؤسسه سینمایی جوزان فیلم اشاره کرد. و به تازگی خبری رسیده که سریال پوریا ولی به پیش تولید رفت
آثار > مستند به سوی آزادی

به سوی آزادی اثر مسعود جعفری جوزانی، نخستین مستند سیاسی تاریخ سینمای مستند ایران به‌شمار می‌رود که در سالگرد انقلاب در ۲۱ بهمن ۱۳۵۸ از سیمای جمهوری اسلامی پخش شد.
آثار > فیلم کوتاه با من حرف بزن

مسعود جعفری جوزانی در سازمان صدا و سیما با راه‌اندازی بخش انیمیشن، چند فیلم انیمیشن ساخته و سپس برای نخستین بار با ساخت فیلم کوتاه با من حرف بزن در سال ۱۳۶۲ به تهیه‌کنندگی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، توانست دیپلم افتخار بهترین فیلم‌کوتاه سومین دوره جشنواره فیلم فجر را از آن خود کند.
آثار > فیلم سینمایی جاده‌های سرد

مقالهٔ اصلی: جاده‌های سرد
مسعود جعفری جوزانی نخستین فیلم بلند سینمایی‌اش را با نام جاده‌های سرد در سال ۱۳۶۳ در فضای زادگاه خویش تولید کرد. این فیلم یکی از پرفروش‌ترین فیلم‌های دهه اول انقلاب بود که هم در ساختار بصری و هم در مضمون فیلم ارزشمندی به‌حساب می‌آید. تنها عضو حرفه‌ای و شناخته‌شدهٔ این فیلم علی نصیریان بود که ساخت این فیلم زمینه‌ساز ورود حمید جبلی، تورج منصوری، محمود کلاری، علیرضا رئیسیان و شاپور پورامین به سینمای حرفه‌ای شد.
آثار > فیلم سینمایی شیرسنگی

مقالهٔ اصلی: شیر سنگی (فیلم)
شیرسنگی محصول سال ۱۳۶۵ پروژه بلندپروازانه‌ای با فیلم‌نامهٔ قوی است که نمادی از تقابل سنت و مدرنیته به‌حساب می‌آید. حضور انگلیسی‌ها به واسطه بهره‌برداری از نفت که قتل یکی از آن‌ها تقابلی تا سرحد مرگ بین دو بزرگ از ایل بختیاری ایجاد می‌کند با نقش‌آفرینی عزت‌الله انتظامی و علی نصیریان در نهایت تبدیل به مهم‌ترین و ماندگارترین فیلم کارنامه جوزانی می‌شود و در پنجمین دوره جشنواره فیلم فجر نیز در میان فیلم‌های شاخص سینمای ایران به چشم آمده و جایزه سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه را دریافت می‌کند. همچنین در جشنواره‌های خارجی از جمله یازدهمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم مونترآل کانادا در بخش «سینمای امروز و فردا» شرکت کرده و مورد تقدیر قرار گرفت.
آثار > فیلم سینمایی در مسیر تندباد

مقالهٔ اصلی: در مسیر تندباد
اثر بعدی او در مسیر تندباد محصول سال ۱۳۶۷ است که تولیدی عظیم‌تر از شیر سنگی داشت؛ باز هم در قالب داستانی پرکشش، روایتی از حضور بیگانگان در ایران، هم‌زمان با جنگ جهانی دوم را به تصویر می‌کشد.
آثار > فیلم سینمایی بلوغ

مقالهٔ اصلی: بلوغ (فیلم)
پس از تحولات فرهنگی میانه دهه هفتاد، مسعود جعفری جوزانی با ساخت فیلم بلوغ در سال ۱۳۷۷ به مسائل جوانان می‌پردازد و در هجدهمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم فجر نیز جوایزی را دریافت می‌کند.
آثار > سریال تلویزیونی در چشم باد

مقالهٔ اصلی: در چشم باد
او بخش عمده‌ای از دهه ۸۰ را به نوشتن و کارگردانی سریال عظیم در چشم باد می‌گذراند. در چشم باد در ۴۴ قسمت ۵۰ دقیقه‌ای در زمره سریال‌های الف ویژه برای پخش از شبکه اول سیما بود که روایتی دیدنی از سه برهه تاریخ معاصر ایران از قیام کوچک جنگلی تا جنگ ایران و عراق را روایت می‌کند. فیلمنامه این سریال توسط خود مسعود جعفری جوزانی در مدت دو سال نوشته شده است.
سریال تاریخی در چشم باد، وقایع سیاسی و اجتماعی سه دوره از تاریخ را روایت می‌کند: پایان دوره قاجار و دوره پهلوی، جنگ جهانی دوم و یک دوره زمانی خاص بعد از انقلاب که دوره فتح خرمشهر است. ساخت این سریال یکی از بزرگ‌ترین پروژه‌های سریال‌سازی در تلویزیون است که برای ساخت آن ۴۸۰ لوکیشن استفاده و به بیش از ۱۰ شهرستان و استان دیگر سفر شده است.
آثار > فیلم سینمایی ایران برگر

مقالهٔ اصلی: ایران برگر
فیلم سینمایی ایران برگر محصول سال ۱۳۹۳ تنها فیلم کمدی جوزانی، به مدد فضایی بومی و فولکلور و فیلم‌نامه‌ای با طنز موقعیت، فیلم پرفروش، مفرح و آبرومندی از کار درآمد، تیتراژ پایانی ایران برگر، با صدای استاد شهرام ناظری و آهنگسازی ارشک رفیعی بر روی شعری از سیاوش کسرایی بسیار مورد توجه تماشاگران این فیلم قرار گرفت.
آثار > فیلم سینمایی پشت دیوار سکوت

مقالهٔ اصلی: پشت دیوار سکوت
فیلم دیگر او پشت دیوار سکوت محصول سال ۱۳۹۵ است که به معضل اجتماعی ایدز اشاره دارد و با همکاری سازمان‌های مردم نهاد ایران ساخته شده است. این فیلم به صورت رسمی از طرف شصت و یکمین کنفرانس جهانی زن CSW دعوت شد و قرار بود در روز ۳۰ اسفند ماه سال ۱۳۹۵ با حضور تعدادی از عوامل اصلی آن در گردهمایی «سازمان‌های مردم نهاد» NGOها و نهادهای مردم‌محور جهانی در حمایت از مادران و کودکان مبتلا به ویروس «اچ آی وی/ ایدز» در مقر اصلی سازمان ملل متحد در شهر نیویورک در کشور آمریکا به نمایش دربیاید که به دلیل تبعیض و رفتار نژادپرستانه و تصمیم دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا و عدم ارائه ویزا به عوامل سریال، عوامل این اثر سینمایی از نمایش این فیلم در مقر اصلی سازمان ملل متحد در آمریکا انصراف دادند.
آثار > فیلم سینمایی بهشت تبهکاران

وی در سال ۱۳۹۹ ساخت فیلم سینمایی بهشت تبهکاران را آغاز کرد که طی آن به وقایع ملی شدن صنعت نفت نیز پرداخته می‌شود.