stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
تورتولی

مکان
| تورتولی | تورتولی |
| --- | --- |
کومونه: کومونه
Comune di Tortolì: Comune di Tortolì
برج سن جمیلیانو: برج سن جمیلیانو
ناحیه: ساردنی
استان / شهرستان: استان الیاسترا (OG)
دهستان: Arbatax
مساحت: مساحت
 • کل: ۳۹٫۹۷ کیلومتر مربع (۱۵٫۴۳ مایل مربع)
ارتفاع: ۱۳ متر (۴۳ فوت)
جمعیت (December 31, 2004): جمعیت (December 31, 2004)
 • کل: ۱۰٬۲۰۷
 • تراکم: ۲۶۰/کیلومتر مربع (۶۶۰/مایل مربع)
اهلیت‌نام: Tortoliesi
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانه)
کد پستی: 08048
پیش‌شماره تلفن: 0782
قدیس پشتیبان: اندریاس
روز قدیس: November 30
وبگاه: وبگاه رسمی
تورتولی (به ایتالیایی: Tortolì) یک کومونه در ایتالیا است که در استان الیاسترا واقع شده‌است.
خصوصیات

تورتولی ۳۹٫۹۷ کیلومترمربع مساحت و ۱۰٬۲۰۷ نفر جمعیت دارد و ۱۳ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
خواهرخوانده

شهر ونسا خواهرخواندهٔ تورتولی هست.
بوریس هرینچنکو

| بوریس هرینچنکو | بوریس هرینچنکو |
| --- | --- |
زاده: بوریس دمیترویچ هرینچنکو ۹ دسامبر ۱۸۶۳
درگذشته: ۶ مهٔ ۱۹۱۰ (۴۶ سال) استان ایمپریا
آرامگاه: گورستان بایکوف، کی‌یف
نام(های) دیگر: واسیل چایچنکو
پیشه: نویسنده نثر، شاعر، علوم پرورشی، قوم‌نگاری، تاریخ‌نگار، پابلیسیست، کنشگری، سیاستمدار
زبان(ها): زبان اوکراینی، زبان روسی
ملیت: اوکراینی (قومیت)
شهروندی: امپراتوری روسیه (موضوع)
دانشگاه: دانشگاه خارکف
دوره: دههٔ ۱۹۱۰–۱۸۸۰
سبک نوشتاری: رمان، شعر، مقاله، تصنیف
کار(های) برجسته: به هموطنانم (۱۸۹۸)
همسر(ها): ماریا گلادیلینا
فرزند(ان): آناستازیا (ناستیا)
بوریس دمیترویچ هرینچنکو (به اوکراینی: Борис Дмитрович Грінченко)؛ (زادۀ ۹ دسامبر ۱۸۶۳ میلادی – درگذشتۀ ۶ مهٔ ۱۹۱۰ میلادی) نویسندۀ نثر کلاسیک اوکراینی، کنشگر سیاسی، مورخ، پابلیسیست، و قوم‌نگار بود. او نقش مهمی در احیای فرهنگی اوکراین در اواخر قرن نوزدهم و آغاز قرن بیستم میلادی داشت.
نویسنده اولین فرهنگ لغت زبان اوکراینی، ویراستار تعدادی از نشریات اوکراینی. او از گسترش زبان اوکراینی در مدارس و مؤسسات حمایت کرد.
هرینچنکو سردبیر نشریات مختلف اوکراینی بود. او یکی از بنیانگذاران حزب رادیکال اوکراین بود. هرینچنکو همچنین نویسندۀ آثار مهم قوم‌نگاری، فرهنگ‌شناسی و آموزشی، مطالعات ادبی، بررسی‌های تاریخی، و اولین کتاب‌های درسی به زبان اوکراینی، به‌ ویژه واژۀ بومی، کتاب-مدرسه برای خواندن بود. او ویراستار چهار جلد کتاب (به اوکراینی: Словарь української мови) (فرهنگ لغت اوکراینی؛ انتشارات «کیفسکایا استارینا»، کی‌یف، ۱۹۰۹–۱۹۰۷ میلادی) بود.
وی یکی از سازمان‌دهندگان و اولین مدیر انجمن پروسویتا در کی‌یف بود.
دودمان رومانوف

| دودمان رومانوف Романовы  (روسی) | دودمان رومانوف Романовы  (روسی) |
| --- | --- |
خاندان سلطنتی: خاندان سلطنتی
نشان خاندان رومانوف: نشان خاندان رومانوف
خاندان مادر: خاندان هلشتاین-گوتروپ (از ۱۷۶۲)
کشور: روسیه تزاری امپراتوری روسیه
تاریخ بنیان‌گذاری: ۲۱ فوریه ۱۶۱۳
بنیانگذار: میخائیل یکم
رهبر کنونی:  دوشس بزرگ ماریا ولادیمیرونا (نبیرهٔ نوهٔ الکساندر دوم)  شاهزاده الکسی رومانوف (نبیرهٔ نوهٔ الکساندر سوم)  شاهزاده کارل امیچ لاینینگن (نبیرهٔ نبیرهٔ الکساندر دوم) 
آخرین حاکم:  امپراتریس الیزابت (آخرین از شاخهٔ پدرتباری)  نیکولای دوم (آخرین) 
عنوان‌ها:  تزار تمام روسیه (۱۶۱۴–۱۷۲۱)  امپراتور تمام روسیه (۱۷۲۱–۱۹۱۷) 
خانواده‌های مرتبط: دودمان وینزر
عزل: ۱۵ مارس ۱۹۱۷ (در انقلاب فوریه)
دودمان رومانوف (به روسی: Рома́новы) خاندان سلطنتی حاکم بر روسیه از سال ۱۶۱۳ تا ۱۹۱۷ میلادی بود. رومانوف‌ها نخست پس از ازدواج آناستازیا رومانوفا اولین همسر ایوان مخوف با او، به شهرت رسیدند. نیکلای دوم آخرین امپراتور روسیه، همراه با خانواده‌اش در سال ۱۹۱۸ اعدام شدند؛ اما هنوز هم نوادگان زندهٔ دیگری از این خاندان وجود دارند.
در ابتدا، این دودمان متشکل از بویارها در روسیه تحت حکمرانی دودمان روریک بود که پس از مرگ فیودور یکم در سال ۱۵۹۸ منقرض شد. زمان مشکلات که شامل بحران جانشینی ناشی از مرگ او بود، منجر به غصب تاج و تخت توسط چندین شیاد و پادشاهان لهستان شد. در ۲۱ فوریه ۱۶۱۳، زمسکی سوبور میخائیل از دودمان رومانوف را به عنوان تزار انتخاب و این دودمان را به دومین سلسلهٔ سلطنتی روسیه تبدیل کرد. نوهٔ میخائیل یعنی پتر کبیر که عنوان امپراتور را به خود داد و در سال ۱۷۲۱ امپراتوری روسیه را اعلام کرد، کشورش را با مجموعه‌ای از جنگ‌ها و اصلاحات به یک قدرت بزرگ تبدیل کرد.
شجره‌نامهٔ دودمان رومانوف که مهم‌ترین اعضای آن را نشان می‌دهد
سلسلهٔ مستقیم مردان رومانوف‌ها زمانی پایان یافت که امپراتریس الیزابت، دختر پتر کبیر، در سال ۱۷۶۲ بدون فرزند درگذشت. در نتیجه، خواهرزادهٔ او پتر سوم، یکی از اعضای آگناتیک خاندان هلشتاین-گوتورپ به سلطنت رسید و نام خاندان مادری‌اش یعنی را رومانوف برگزید. رومانوف‌های پس از الیزابت گاهی به عنوان هلشتاین-گوتورپ-رومانوف شناخته می‌شوند. پاول یکم نخستین تزسارویچ و وارث بلافصل تاج و تخت بود که این عنوان متعاقباً برای همهٔ وارثان بعدی استفاده شد. کناره‌گیری نیکلای دوم در ۱۵ مارس ۱۹۱۷ در نتیجه انقلاب فوریه، به ۳۰۴ سال سلطنت رومانوف‌ها پایان داد و منجر به تأسیس جمهوری روسیه تحت مدیریت دولت موقت روسیه در پیش از جنگ داخلی روسیه شد. در سال ۱۹۱۸، بلشویک‌ها نیکلای دوم و تمام خانواده‌اش را اعدام کردند. از ۶۵ عضو دودمان رومانوف، ۴۷ بازمانده به خارج از روسیه تبعید شدند. در سال ۱۹۲۴، دوک بزرگ کریل ولادیمیرویچ نبیرهٔ ارشد الکساندر دوم، مدعی ریاست خاندان سلطنتی منقرض شدهٔ روسیه شد.
راجر ور

| راجر ور | راجر ور |
| --- | --- |
ور، دسامبر ۲۰۱۶: ور، دسامبر ۲۰۱۶
زادهٔ: ۲۷ ژانویهٔ ۱۹۷۹ ‏(۴۶ سال) سن خوزه، کالیفرنیا، ایالات متحده.
ملیت: ایالات متحده آمریکا (۱۹۷۹–۲۰۱۴) سنت کیتس و نویس (۲۰۱۴–اکنون) آنتیگوآ و باربودا (۲۰۲۰–اکنون)
پیشه: کارآفرین
شناخته‌شده برای: تبلیغ بیت‌کوین، بیت‌کوین کش
جنبش: لیبرترینیسم، آنارکو-کاپیتالیسم، اراده‌گرایی
وبگاه: rogerver.com
راجر کیث ور (به انگلیسی: Roger Ver؛ زاده ۲۷ ژانویه ۱۹۷۹) یک سرمایه‌گذار اولیه بیت‌کوین، استارت‌آپ‌های مرتبط با بیت‌کوین و مروج اولیه بیت‌کوین است که با نام مسیح بیت‌کوین شناخته می‌شود. او اکنون در درجه اول بیت‌کوین کش را تبلیغ می‌کند. وی قبلاً مدیرعامل بیت‌کوین دات کام بود.
ور در سال ۲۰۱۴، پس از اخذ تابعیت در سنت کیتس و نویس به دلیل اعتقادات آزادیخواهانه و مخالفت با سیاست‌های مالیاتی ایالات متحده، به ویژه " مالیات خروج "، از تابعیت ایالات متحده خارج شد. او در آوریل ۲۰۲۴ به دلیل فرار مالیاتی در ایالات متحده متهم شد. وی در طول زندگی حرفه‌ای خود همواره از ارز دیجیتال به عنوان ابزاری برای آزادی اقتصادی و کاهش مداخله دولت تبلیغ کرده است.
۹۹ زن

| ۹۹ زن | ۹۹ زن |
| --- | --- |
پوستر سینمایی در آمریکا: پوستر سینمایی در آمریکا
کارگردان: خسوس فرانکو
تهیه‌کننده: هری آلن تاورز
فیلمنامه‌نویس:  هری آلن تاورز (با نام ویتر وِلبک)  خسوس فرانکو (در عنوان‌بندی نیامده)  کارلو فادا (در عنوان‌بندی نیامده)  میلو. گ. کوجا (در عنوان‌بندی نیامده) 
بازیگران: ماریا شل مرسدس مک‌کمبریج لوچانا پالوتزی هربرت لام
موسیقی: برونو نیکولای
فیلم‌بردار: مانوئل مرینو
تدوین‌گر:  برونو ماتی  هانس تسایلر 
تاریخ‌های انتشار: ۵ مارس ۱۹۶۹
مدت زمان: ۹۰ دقیقه
کشور:  لیختن‌اشتاین  آلمان غربی  اسپانیا  ایتالیا  بریتانیا 
زبان: انگلیسی 
۹۹ زن (انگلیسی: 99 Women) یک فیلم بهره‌کشی به کارگردانی خسوس فرانکو است که در سال ۱۹۶۹ منتشر شد.
بازیگران

هربرت لام
مرسدس مک‌کمبریج
ماریا شل
ماریا رم
روزالبا نری
لوچانا پالوتزی
الیسا مونتس
گارد جاویدان (هخامنشی)

| گارد جاویدان شاهنشاهی هخامنشی | گارد جاویدان شاهنشاهی هخامنشی |
| --- | --- |
شاخه‌ها: پیاده نظام   سواره‌نظام
ستاد: هگمتانه شوش تخت جمشید پاسارگاد
رهبری: رهبری
فرمانده کل قوا: شاهنشاهان هخامنشی
گارد جاویدان (به انگلیسی: Immortals) و (ثبت شده در نوشته‌های یونانی به شکل: Athánatoi) یا جاویدانان ایرانی نامی است که هرودوت، تاریخ‌نگار شهیر یونانی، به لشکر نخبه ده هزار نفری پیاده‌نظام سنگین اسلحه ارتش هخامنشی داده‌است. یونانیان از این جهت آنان را «جاویدان» می‌خواندند که برخلاف روال معمول در جهان باستان، این لشکر، یک سپاه همیشگی (به انگلیسی: Standing Army) بود. به دلیل نبود منابع کافی، نام واقعی (اسپاد) این بخش از نیروهای ارتش شاهنشاهی هخامنشی به دست ما نرسیده‌است.
از زمان داریوش بزرگ هخامنشیان دارای سپاه ثابتی به نام «جاویدان‌ها» بوده‌اند، که متشکل از ده هزار نفر بوده‌است. این گارد از این رو گارد جاویدان نامیده می‌شد که در صورت بیماری، زخمی شدن یا مرگ یکی از اعضا، بی‌درنگ کسی از ذخیره‌ها جای او را می‌گرفت. افراد گارد ده هزار نفری جاویدان و هنگ گارد سواره تشکیل نخبگان سپاه هخامنشی را می‌دادند.
گارد جاویدان علاوه بر وظیفه محافظت از پادشاه و خانواده سلطنتی در تمامی جنگها به‌عنوان گروه پیشقراول ارتش پارس پیشاپیش پیاده نظام حضوری مؤثر داشتند.
گروه هزار نفریِ نخست، یعنی هنگی که نیزه‌هایش به انار زرین ختم می‌شد، «هنگ محافظان» بود. این‌ها همه پارسی بودند و بسیار مشهور و هراس‌انگیز. محافظت از شاهنشاه به هنگ محافظ سپرده شده بود و از این رو به هنگام نبرد، درست در جلو و کنار فرمانروا قرار می‌گرفتند. به هنگام بار در دربار نیز افراد این گارد نزدیک‌تر از دیگر سپاهیان به شاه می‌ایستادند؛ چون پاسداری از شاه وظیفهٔ اصلی آن‌ها بود، فقط هنگی که قبضهٔ نیزه‌هایشان زرین بود مجهز به سپر بودند. در عوض باید از تیر و کمان و ترکش صرف نظر می‌کردند، اما دشنهٔ کوتاه ایلامی داشتند.
فرمانده هنگ محافظ شاه، هم‌زمان فرمانده گارد ده هزار نفری جاویدان هم بود. احتمالاً او مافوق فرمانده گارد سوار نیز بوده ‌است. او از قدرتمندترین شخصیت‌های شاهنشاهی به‌شمار می‌آمد و در اواخر عهد هخامنشی رسماً «نایب السلطنه شاه» بود و به فارسی باستان «حاکم دوم» نامیده می‌شد.
سنگ‌نگاره کمان‌داران، تزئینات مجلل و معروف از بخش مسکونی کاخ آپادانا، ساخته شده توسط داریوش اول در شوش را نمایش می‌دهد. این کتیبه از آجر سفالی براق ساخته شده‌است و بلندی آن ۴٫۷۵ متر و پهنای آن ۳٫۷۵ متر می‌باشد. هرودوت تاریخ‌نگار یونانی این سپاه برگزیده را جاویدان می‌دانست. از این کتیبه هم‌اکنون در موزهٔ لوور در فرانسه نگهداری می‌شود.
در تاریخ هرودوت

هرودوت جاویدانان را نیروی های پیاده‌نظام سنگین اسلحه‌ای توصیف می‌کند که رهبریشان برعهده ویدرانه، یکی از هفت مردی که علیه بردیای دروغین (گئومات) شوریدند بوده است. گردان جاویدان از نیروهای ویژه‌ای تشکیل شده بود که شماره‌شان از ده هزار بیشتر یا کمتر نمی‌شد. هرودوت ذکر می‌کند که با کشته، زخمی یا بیمار شدن یکی از سربازان جاوید، به سرعت شخص دیگری جایگزین او می‌شود تا شماره ده هزار نفره آنان حفظ شود.
هرودوت تنها کسی است که آنان را جاویدانان لقب می‌دهد. منابع ایرانی از وجود یک سپاه همیشگی که اعضای آن را مبارزان عشایر ایرانی تشکیل می‌دهند، خبر داده‌اند اما آنان را با نام جاویدان نمی‌خوانند. برخی از تاریخ‌دانان معاصر این ایده را مطرح کرده‌اند که هرودوت واژه anûšiya (همنشین) را با واژه anauša (جاودان) اشتباه گرفته‌است؛ با این حال رودیگر اشمیت این احتمال را رد می‌کند.
میراث > گارد جاویدان ساسانی

مقالهٔ اصلی: گارد جاویدان (ساسانی)
گارد جاویدان در دوران شاهنشاهی ساسانی احیا شد. با این حال ممکن است آنان این گردان را از سپاه شاهنشاهی اشکانی به ارث برده باشند. بدنه اصلی سپاه ساسانی، از سواران تشکیل می‌شد و جاویدانان معروف‌ترین گردان در میان سواران بودند. تعداد جاویدانان ساسانی نیز ده هزار نفر بود، با این حال آنان سواره نظام سنگین‌اسلحه بودند، درحالی که نیروهای جاویدان هخامنشی را پیاده‌نظام تشکیل می‌دادند.
میراث > بابک خرمدین

آخرین تاریخ‌نویس (کپی نویس) ارمنی گزارش داد که بابک، سربازانش را گارد جاویدان می‌نامید؛ نامی که هخامنشیان بر سپاه زبده خود گذاشته بودند و ساسانیان نیز از آنها پیروی کردند.
میراث > گردان جاویدان امپراتوری روم شرقی

نام گردان جاویدان دو مرتبه در تاریخ امپراتوری روم شرقی به کار رفته‌است، نخست برای اشاره به سواره نظام سنگین‌اسلحه در سده دهم میلای در دوران ژان یکم و بار دیگر برای اشاره به سپاه جدیدی که پس از شکست در نبرد ملازگرد تشکیل شد.
میراث > گردان جاویدان امپراتوری ناپلئون

در جریان جنگ‌های ناپلئونی، گارد امپراتوری (ناپلئون) در میان سربازان ارتش بزرگ به گارد جاویدان معروف بود.
میراث > گارد جاویدان پهلوی

مقالهٔ اصلی: گارد جاویدان (پهلوی)
گارد جاویدان، یکی از تیپ‌های ارتش شاهنشاهی ایران در زمان محمدرضا شاه بود و مسئولیت حفاظت از خاندان سلطنتی و کاخها و ابنیه سلطنتی را بر عهده داشت. این یگان به استعداد یک گردان (دربردارنده نزدیک به ۳۵۰ تن) بود؛ که به آن هنگ گارد گفته می‌شد. همچنین این گردان از نیروهای داوطلب نیز تشکیل می‌شد. یک سال پیش از انقلاب اسلامی، شماره نیروهای داوطلب گارد جاویدان شاهنشاهی به چهار تا پنج هزار نفر می‌رسید و با پیروزی انقلاب اسلامی، این یگان منحل شد.
نبرد گارد جاویدان و نیروهای مقدونی، از بازسازی نقش تابوت‌دان اسکندر.
رژه گارد جاویدان هخامنشی در جشن‌های دوهزار و پانصد ساله شاهنشاهی ایران.
سربازان گارد جاویدان پهلوی در ورودی کاخ مرمر تهران
ایزولابونا

مکان
| ایزولابونا | ایزولابونا |
| --- | --- |
کومونه: کومونه
ایزولابونا: ایزولابونا
ناحیه: لیگوریا
استان / شهرستان: استان ایمپریا (IM)
مساحت: مساحت
 • کل: ۱۲٫۴ کیلومتر مربع (۴٫۸ مایل مربع)
جمعیت (Dec. 2004): جمعیت (Dec. 2004)
 • کل: ۷۱۵
 • تراکم: ۵۸/کیلومتر مربع (۱۵۰/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانه)
کد پستی: 18030
پیش‌شماره تلفن: 0184
ایزولابونا (به ایتالیایی: Isolabona) یک کومونه در ایتالیا است که در استان ایمپریا واقع شده‌است.
خصوصیات

ایزولابونا ۱۲٫۴ کیلومترمربع مساحت و ۷۱۵ نفر جمعیت دارد.
پروس
پیش‌گفتار

پروس در آغاز منطقه کوچکی بود که شاملِ شمال لهستان، استان کالینینگراد روسیه و قسمت‌هایی از لیتوانی امروزی می‌شد. سرزمین‌های پروس بعدها به ایالت‌های پروس خاوری و پروس باختری در کنفدراسیون آلمان شمالی تقسیم شد. مردمان بومی آن را پروسی‌ها تشکیل می‌دادند، ولی بعدها آلمانی‌ها به این سرزمین مهاجرت کردند. از سال ۱۴۶۶ میلادی این مناطق بین پادشاه لهستان و دوک‌نشینِ هوهنتسولرن پروس تقسیم شده‌بود. در قرن ۱۸ میلادی، نام پروس برای تمام مناطق تحت حکومت هوهنتسولرن‌ها استفاده می‌شد، حتی برای آن‌هایی که تکّه‌ای از امپراتوری مقدس روم بودند. بعد از سال ۱۸۶۶ میلادی، گستردگیِ این پادشاهی تقریباً به تمامی آلمانِ شمالی می‌رسید و به این ترتیب حدود دو سوم امپراتوری آلمان را در بر می‌گرفت. پایتخت و مرکز حکومت آن با گذشت زمان کونیگزبرگ (آلمانی: Königsberg)، برلین و پوتسدام بود.
پروس بزرگ‌ترین شکوفاییِ خود را در قرن ۱۸ میلادی و در زمان سلطنت فریدریش دوم (معروف به فریدریش کبیر) به دست آورد هنگامی که به عنوان پنجمین قدرت بزرگ اروپا شناخته شد و همچنین در قرن ۱۹ میلادی هنگامی که اتو فون بیسمارک (آلمانی: Otto von Bismarck) به تشکیل امپراتوری آلمان اقدام کرد.
تاریخ

برای تاریخ پروس تا قبل از تشکیل پادشاهی، به دوک‌نشین پروس مراجعه شود.
تاریخ > آغاز پادشاهیِ پروس

استقلال پروس برای فریدریش سومِ براندنبورگ، که برای او بسیار خوشایند بود، این امکان را فراهم کرد تا پروس را به یک پادشاهی تبدیل کند و لقب پادشاه (آلمانی: König) را برای خود برگزیند. وی به این ترتیب ۱۸ ژانویه ۱۷۰۱ در کونیگسبرگ با رضایت امپراتور رومیِ آلمان، خود را با نام فریدریش یکم و نخستین «پادشاه پروس» تاجگذاری کرد. این لقب، از این رو دلالت بر تمام مناطق پروس می‌کرد، زیرا که به خصوص، غرب این منطقه هنوز تحت سلطه لهستان قرار داشت.
فرزند فریدریش یکم که فریدریش ویلهلم یکم (۱۷۱۳–۱۷۴۰) نام داشت، نسبت به پدرش صرفه‌جوتر بود تا جلال و شکوه خواه، او خالقِ راستینِ سیستمِ اداریِ پروس و همچنین ارتش پروس است که به عنوان یکی از نیرومندترین ارتش‌هایِ اروپای آن زمان شناخته شده‌است.
در ۳۱ مه ۱۷۴۰، فریدریش دوم بر تخت شاهی نشست، که در اولین سال‌های حکومتش به سیلزیا لشکرکشی کرد. فریدریشِ دوم توانست در سه جنگ‌های سیلزی (۱۷۴۰–۱۷۶۳) پی‌درپی، فتوحات خود را مقابل اتریش، به اثبات برساند و حتی در آخرینِ آن در مقابل ائتلافی از سه قدرت بزرگ، اتریش، امپراتوری روسیه و پادشاهی فرانسه.
فریدریش بزرگ در ۴۸ سال حکومتِ خود، شکنجه را لغو کرد و سیستم مدرسه‌ای را به اجرا درآورد. وی یک سیستم حقوقی در کل پروس خلق کرد و خواهان آزادی همه ادیان شد.
فریدریش بزرگ همچنین به همراه روسیه و اتریش، در سال ۱۷۷۲، به اولین تقسیم لهستان پرداخت و پروس غربی را صاحب شد. سیاست وی در مقابل لهستان، زمان فریدریش ویلهلم دوم (۱۷۸۶–۱۷۹۷) ادامه پیدا کرد، طوری‌که با دومین و سومین تقسیم لهستان (۱۷۹۳ و ۱۷۹۷)، پهناوری پروس حتی به ورشو نیز رسید.
تاریخ > انقلاب مارس و اصلاحات

همچنین ببینید: انقلاب ۱۸۴۸ آلمان
در زمان سلطنت فریدریش ویلهلم سوم (۱۷۹۷–۱۸۴۰) پروس در جنگ ائتلاف نخست، ضد فرانسهً انقلابی شرکت داشت و در نبرد جنا و اوراشتات، شکست سختی از نیروهای ناپلئون یکم خورد. طوری‌که خانوادهً سلطنتی برای مدتی به ممل رفت و بر طبق پیمان تیلسیت، پروس نیمی از خاک خود را از دست داد و مجبور شد به اتحاد با فرانسه تن دهد.
با شکست ناپلئون از روسیه، پروس قرارداد اتحاد خود را با فرانسه لغو کرد و در جنگی به نام جنگ آزادی، از سال ۱۸۱۳ در ائتلافی ضد فرانسوی شرکت کرد. نیروهای پروس، تحت اطاعتِ مارشال بلوشر، در پیروزی بر ناپلئون در نبرد واترلو سال ۱۸۱۵ نقش به‌سزایی داشتند.
فریدریش ویلهلم سوم ولی به وعده‌هایی که در زمان جنگ آزادی برای ایجاد یک قانون اساسی به ملتش داده‌بود، هرگز عمل نکرد. به جای آن، با تزار روسیه و امپراتور اتریش دست به اتحادی مقدس زد، که قصد آن سرکوب هرگونه دموکراسی‌خواهی در اروپا بود. در کنفرانس وین سال ۱۸۱۵، پروس تقریباً تمام مناطق از دست رفته‌اش را دوباره صاحب شد، البته همین‌طور، به‌علاوهً چندین مناطق دیگر. پروس همچنین عضو همبستگی آلمانی بود، که میان سال‌های ۱۸۱۵–۱۸۶۶، اعلام وجود کرده بود.
با روی کار آمدن فریدریش ویلهلم چهارم، نخست رؤیای رسیدن به لیبرالیسم و همچنین آلمانی یکپارچه دوباره زنده شد. این امید ولی بی‌دلیل بود، زیرا پادشاه به مدتی طولانی به خواسته‌های آزادی‌خواهان عمل نکرد. ابتدا با انقلاب مارس سال ۱۸۴۸، پادشاه مجبور شد، سر تعظیم مقابل انقلابیون فروآورد و برای نخستین بار شورایی کشوری برای پروس در برلین فراخواند. هم‌زمان نیز، انتخابات برای نخستین شورای ملی در کل آلمان، با نام پارلمان فرانکفورت به اجرا درآمد. یکپارچگی آلمان و دموکراسی ولی با شکست مواجه شد، هنگامی که فریدریش ویلهلم چهارم، تاج امپراتوری آلمان، تدارک دیده توسط پارلمان فرانکفورت را نپذیرفت. هم‌زمان نیروهای پروس نیز موفق شدند انقلاب را در جنوب آلمان سرکوب کنند.
در سال۱۸۶۱، ویلهلم یکم برادر فریدریش ویلهلم چهارم، که از سال ۱۸۵۸ حکومت را به جای برادر بیمارش دردست داشت، بر تخت پادشاهی نشست. ویلهلم یکم به همراه وزیر جنگش کنت رون، خواستار اصلاحات ارتش شد، که با مخالفت شورای کشوری پروس، روبرو شد. چون اعضای بیشتر شورای کشور را لیبرال‌ها تشکیل می‌دادند، این شورا حاضر به پرداخت بودجه لازم به پادشاه را نبود. کار این مجادله، حتی به مرز برکناری ویلهلم یکم از سلطنت نیز رسید. او برای تنها راه رهایی‌اش، تصمیم گرفت اتو فون بیسمارک را سال ۱۸۶۲ به عنوان نخست‌وزیر خود صدا زند، که شخصی ضد لیبرالیسم بود و خواستار حکومت مطلق پادشاه بر کل کشور شد. بیسمارک به این ترتیب، سال‌های طولانی ضد پارلمان و قانون اساسی، حکومت پروس را در دستانش داشت.
از آنجایی که بیسمارک از این موضوع آگاه بود، که پادشاهی پروس تنها در سایه ملت آلمان امکان‌پذیر است، پروس را وارد سه جنگ پی در پی کرد، که برای ویلهلم یکم تاج امپراتوری آلمان را به ارمغان آوردند و به این ترتیب ویلهلم یکم، به عنوان نخستین امپراتور در تاریخ آلمان شناخته شد.
این جنگ‌ها در ضمن به ترتیب عبارت بودند از: جنگ پروس و دانمارک سال ۱۸۶۴
جنگ اتریش و پروس سال ۱۸۶۶
و سرانجام جنگ فرانسه و پروس سال ۱۸۷۰–۱۸۷۱
تاریخ > ایالت آزاد و پایان پروس

پروس هم از لحاظ مساحت و هم از لحاظ اقتصادی، اصلی‌ترین کشورِ (ایالت) امپراتوری آلمان به حساب می‌آمد. پادشاه پروس هم‌زمان نیز امپراتور آلمان بود و نخست‌وزیر پروس هم هم‌زمان صدراعظم آلمان. البته این نخست‌وزیر یا بهتر صدراعظم، حتماً نمی‌بایست یک پروسی باشد.
از سال ۱۸۷۱، امپراتوری آلمان اعلام وجود کرد و بعد از ویلهلم یکم، به ترتیب، فریدریش سوم سال ۱۸۸۸ (تنها برای ۱۰۰ روز) و سپس ویلهلم دوم در همین سال، پادشاه پروس و امپراتور آلمان شدند. سیاست پروس و امپراتوری هم به‌این ترتیب، تا انقلاب نوامبر و سقوط امپراتوری آلمان در سال ۱۹۱۸، به یکدیگر گره‌خورده بود.
بعد از شکستِ آلمان در جنگ جهانی اول و منع شدن ویلهلم دوم از امپراتوری آلمان و پادشاهی پروس، ایالت آزاد (خودمختار) پروس نیز اعلام موجودیت کرد.
با قدرت‌گرفتن نازی‌ها در آلمان، هرمان گورینگ از طرف هیتلر، صدراعظم پروس شد. هیتلر از این رو می‌خواست، خودمختاری حاکم بر آلمان، در پروس و سایر ایالت‌ها را لغو کند و حکومتی متمرکز که از برلین فرمانروایی می‌شد، تشکیل دهد.
پس از جنگ جهانی دوم و تقسیم آلمان بین نیروهای متفقین، نام پروس از جغرافیای آلمان و جهان حذف می‌شود. شورای کنترل متفقین به‌این ترتیب بر طبق قانون ۴۶، ۲۵ فوریه ۱۹۴۵، خواهان پایان موجودیت ایالت پروس شد، چراکه پروس در این دیدگاه، به عنوان مسئول اصلی جنگ‌های جهانی (هم اول و هم دوم) شناخته شد، بدون اینکه در نظر گرفته شود که دست‌کم، ریشه‌های نازیسم در خارجِ پروس شکل گرفته‌اند، و قلب دموکراسی‌خواهیِ تمام آلمان، بارها در این منطقه تپیده‌است.
یادداشت

↑  سلطنت در سال ۱۹۱۸ میلادی لغو شد و در سال ۱۹۴۷ میلادی نیز، عنوان ایالت آلمان آن، لغو شد.
↑  سلطنت در سال ۱۹۱۸ میلادی لغو شد و در سال ۱۹۴۷ میلادی نیز، عنوان ایالت آلمان آن، لغو شد.
پروس در امپراتوری آلمان ۱۸۷۱–۱۹۱۸
سرکوب خیزش ۱۴۰۱ ایران

نیروهای امنیتی نظام جمهوری اسلامی ایران به دستور مقامات جمهوری اسلامی در جریان خیزش ۱۴۰۱ ایران با وحشیگری دست به سرکوب خونین معترضان زدند. نیروهایی از فرماندهی انتظامی، سپاه پاسداران و نیروی زمینی ارتش که زیرمجموعه ستاد کل نیروهای مسلح هستند در سرکوب معترضان نقش دارند. از زیرمجموعه‌های فرماندهی انتظامی، پلیس پیشگیری، پلیس آگاهی، پلیس امنیت عمومی، فتا، یگان ویژه ناجا و نوپو، گردان‌های امام علی در سرکوب معترضان دست دارند. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، جدای از نیروهای خودش از نیروهای بسیج و گروهی به نام نخسا هم استفاده می‌کند. گروه نخسا خود را خودجوش و از فداییان سید علی خامنه‌ای و قاسم سلیمانی می‌نامد،گروه نخسا به دستور قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه تشکیل شد.
به گفتهٔ سازمان ملل متحد، جمهوری اسلامی محتملا در جریان سرکوب اعتراضات سال ۱۴۰۱ مرتکب جنایت علیه بشریت شده‌است. امیرعلی حاجی‌زاده، فرمانده نیروی هوافضای سپاه پاسداران، تعداد کشته‌شدگان را بیش از ۳۰۰ نفر اعلام کرده‌است. نظام جمهوری اسلامی مسئولیت کشتن معترضان به دست نیروهای خود را برعهده نمی‌گیرد و علت مرگ بسیاری از معترضان کشته‌شده را «تصادف رانندگی»، «خودکشی»، «سقوط از ارتفاع» یا «تیراندازی از میان جمعیت» اعلام کرده‌است. همچنین مقامات جمهوری اسلامی برای انکار کشتن معترضان، از اعترافات اجباری بستگان کشته‌شدگان نیز استفاده کرده‌اند.
صدور دستور سرکوب فوری

سید علی خامنه‌ای در ۲۸ آبان ۱۴۰۱ در یک سخنرانی، دستور سرکوب معترضان را صادر کرد و در پی آن، سید ابراهیم رئیسی، رئیس دولت جمهوری اسلامی و عضو هیئت مرگ اعدام دسته‌جمعی زندانیان عقیدتی سیاسی ایران در تابستان ۱۳۶۷، در روز سی‌ام، به دستگاه‌های مسئول، دستور داد که معترضان را «فوری» سرکوب کنند.
بعد از صدور دستور سرکوب فوری، خامنه‌ای در دی ۱۴۰۱ نیز گفت: «کار را به هنگام باید انجام داد. نباید غفلت کنیم…؛ باید بدون تأخیر وارد میدان بشویم؛ نباید تأخیر داشته باشیم» و همین چراغ سبز وی باعث تسریع بیشتر صدور احکام کیفری، از جمله، اعدام بر ضد معترضان بازداشت‌شده گردید.
همچنین غلامحسین محسنی اژه‌ای، رئیس قوه قضائیه گفت: «برای عناصر و مسببان اصلی اغتشاشات اخیر، هیچ جای ارفاق وجود ندارد.»
صدور دستور سرکوب فوری > درخواست نمایندگان مجلس برای اعدام بازداشت‌شدگان

در ۱۵ آبان ۱۴۰۱، ۲۲۷ نفر از نمایندگان مجلس شورای اسلامی در بیانیه‌ای در خطاب به قوه قضاییه و با محارب خواندن معترضان در ایران، خواستار قصاص (اعدام) معترضان شدند. تعداد معترضان بازداشت‌شده تا ۲۷ آبان ۱۴۰۱ دست‌کم ۶۰٫۰۰۰ نفر است.
صدور دستور سرکوب فوری > درخواست روحانیان برای تداوم اعدام

در دی ۱۴۰۱، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم ضمن سپاس از اقدامات قوه قضاییه، با صدور بیانیه‌ای خواستار تداوم جدی‌تر اعدام بازداشت‌شدگان خیزش ۱۴۰۱ ایران، تحت عنوان محارب و مفسد باغی شد و نیز روحانیان مخالف با اعدام آنان را ورشکسته سیاسی نامید.
صدور دستور سرکوب فوری > تهدید فرمانده سپاه

یک مقام بلندپایه سپاه پاسداران تهدید کرد که برای براندازی رژیم جمهوری اسلامی «باید از دریای خون گذشت».
روش‌های سرکوب

همچنین ببینید: روش‌ها و ابزارهای نقض حقوق بشر در جمهوری اسلامی ایران
در این اعتراض‌ها جمهوری اسلامی از دو ابزار جدید لیزر و آمبولانس برای سرکوب استفاده کرده‌است؛ از لیزر برای نشانه‌گیری قبل از شلیک و از آمبولانس، ماشین‌های شرکت میهن، برای جابجایی نیرو و دستگیری معترضان و انتقال آنها به بازداشتگاه‌ها استفاده می‌شود.
پلیس ضد شورش برای متفرق‌کردن معترضان به آنان تیراندازی کردند. و برای متفرق‌کردن معترضان از گاز اشک‌آور و ماشین‌های آب‌پاش استفاده کرد.
جمهوری اسلامی در مواجهه با این اعتراضات، بیش از ۵۰۰ نفر از جمله ۷۱ کودک را به قتل رساند. در حین این اعتراضات، اینترنت و شبکه‌های اجتماعی به‌طور گسترده‌ای از دسترس خارج یا فیلتر شدند. همچنین فعالان سیاسی و اجتماعی در ایران دستگیر شدند. استفاده از خشونت بسیار در برخورد با معترضان مانند تیراندازی مستقیم به آن‌ها توسط نظامیان و شبه‌نظامیان در شهرهای مختلف با واکنش‌های بسیاری مواجه شد.
در روزهای ابتدایی اتصال‌ها به اینترنت در ایران به ۶۷ درصد میزان معمول کاهش داده شد. در روزهای بعد اینترنت موبایل و خطوط تلفن همراه در بخش‌های گسترده‌ای از ایران قطع شد.
روش‌های سرکوب > ربودن کودکان و نوجوانان

سازمان حقوق بشری هه‌نگاو اسامی ۱۸۶ کودک و نوجوان (۱۵۴ پسر و ۳۲ دختر) را که در جریان خیزش ۱۴۰۱ ایران به دست نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی ربوده شده‌اند، منتشر کرد که برخی از آنان به چند سال حبس و ۷۴ ضربه شلاق و نیز جریمه مالی محکوم شدند.
روش‌های سرکوب > تجاوز جنسی به جوانان

مقالهٔ اصلی: آزار جنسی معترضان خیزش ۱۴۰۱ ایران
همچنین ببینید: آزار جنسی یا تجاوز به زندانیان در ایران
بنا به گزارش برخی منابع، هم‌زمان با بازداشت گسترده معترضان توسط حکومت جمهوری اسلامی، و سکوت رسانه‌ها (ی داخلی)، میزان خشونت و حتی تجاوز جنسی سرکوبگران حکومتی به دختران و پسران حتی کم‌سن (۱۴–۱۳ ساله) افزایش یافته‌است.
شبکه سی‌ان‌ان، پس از یک بررسی دوماهه (مهر و آبان ۱۴۰۱) و در گزارشی تحقیقی، تأیید کرده‌است که پسران و دختران بازداشت‌شده در ایران، مورد خشونت جنسی قرار می‌گیرند و در برخی موارد در زندان به آن‌ها «تجاوز» می‌شود. ضرب و شتم و آزار جنسی زندانیان دخترِ به‌ویژه زیبا شدیدتر است.
قربانی برجسته تجاوز و قتل معترضان توسط جمهوری اسلامی، نیکا شاکرمی است، نیکا شاکرمی یکی از معترضان علیه حکومت بوده که در صف اول اعتراضات و روسری سوزان حضور شجاعانه داشت اماّ پس از دستگیری، بارها توسط سرکوبگران رژیم مورد تجاوز قرار گرفته، به حدی که رحم او بیرون کشیده شده و به قتل رسیده‌است
به‌گفته یکی از دختران بازداشت‌شده، در بازداشتگاه، یک «اتاق خصوصی بازجویی» وجود دارد که افسر بازجو، دختری زیبا را به تنهایی با خود به آن اتاق برده و به او تعرض جنسی می‌کند.
یکی از کسانی که بارها مورد تجاوز جنسی و حتی پارگی اندام‌ها قرار گرفت آرمیتا عباسی است.