زبان فارسی میانه
کتاب‌شناسی

راستارگویوا، ورا سرگی‌یونا. ۱۳۷۹. دستور زبان فارسی میانه، ترجمهٔ ولی‌الله شادان، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، چاپ دوم.
| ن ب وزبان فارسی | ن ب وزبان فارسی |
| --- | --- |
پیشینه:  زبان نیاهندواروپایی (~۳۰۰۰ پیش از میلاد)  زبان نیاهندوایرانی (~۲۰۰۰ پیش از میلاد)  زبان نیاایرانی (~۱۵۰۰ پیش از میلاد)  زبان فارسی باستان (~۵۲۵ – ۳۰۰ پیش از میلاد)  زبان فارسی میانه (~ ۳۰۰ پیش از میلاد – ۸۰۰ میلادی)  زبان فارسی نو (از ۸۰۰ میلادی) 
گویش‌ها:  فارسی معیار  ایرانی اصفهانی  بندری  تهرانی  سیستانی  شیرازی  خراسانی  افغانستانی ایماقی  بلخی  پنجشیری  کابلی  هراتی  هزارگی  تاجیکی بخاری  بدخشانی  خوارزمی  خجندی  دوشنبه‌ای  سمرقندی  فرغانه‌ای  تاتی جهوری  بحرینی  کویتی  کربلایی  دهواری 
ویژگی‌ها:  واژگان اسم  فعل  واج‌شناسی  دستور زبان فارسی فارسی تاجیکی 
نوشتار:  خط میخی هخامنشی  خط پهلوی  الفبای فارسی خوشنویسی ایرانی  الفبای تاجیکی  لاتین‌نویسی فارسی لاتین‌نویسی فارسی  بریل فارسی 
ادبیات:  پارسی باستان  پارسی میانه  فارسی نو معاصر ایران  معاصر افغانستان  معاصر تاجیکستان  فارسیهود  در فرهنگ غربی 
نهادها:  فرهنگستان زبان و ادب فارسی  بنیاد سعدی  آکادمی علوم افغانستان  انستیتوت زبان و ادبیات رودکی  مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان 
وابسته:  فارسی‌زبانان  جوامع پارسی‌مآب  کشورهای فارسی‌زبان بر پایه جمعیت  بر پایه رسمیت  سامفا  آمفا 
| ن ب و شاهنشاهی ساسانی | ن ب و شاهنشاهی ساسانی | ن ب و شاهنشاهی ساسانی |
| --- | --- | --- |
فهرست شاهنشاهان  •  گاه‌شمار  •  منبع‌شناسی: فهرست شاهنشاهان  •  گاه‌شمار  •  منبع‌شناسی
| دودمان |  خاندان ساسان  فهرست شاهنشاهان ساسانی  تبارنامه ساسانیان  هفت خاندان پارتی  |  |
| فرهنگ |  معماری  شهرسازی  هنر  سکه‌ها ضرابخانه‌ها  تاج‌ها  پوشاک  آموزش  شیشه‌گری  سنگ‌نبشته‌ها  ادبیات  موسیقی  مجازات  مهرها  مذهب  زنان  قلعه‌ها و کاخ‌ها فهرست  راه‌ها  اقتصاد  |  |
| جنگ‌ها |  ارتش شاهنشاهی ساسانی نیروی دریایی  خطوط دفاعی  روم  قبایل عرب  هپتالیان  گوک‌ترک‌ها  آکسوم  شورش‌ها و جنگ‌های داخلی  حمله اعراب  |  |
| بازماندگان |  گاوباریان  پادوسبانیان  کارنوندیان  باوندیان  منجمیان  میکالیان  |  |
| مرتبط |  درفش کاویانی  اتحاد تاج و آتشگاه  روابط ایران و روم  ساسانیان هند  ایرانشهر و انیران  ساسانیان در شاهنامه  سقوط شاهنشاهی ساسانی  |  |
| ن ب واستان‌های ساسانی | ن ب واستان‌های ساسانی | ن ب واستان‌های ساسانی |
| --- | --- | --- |
|  دل ایران‌شهر  آذربادَگان  ابرشهر  اران  ارمنستان  اگیپتوس  ایران خوره یزدگرد  بلاسگان تا کافکوف و در الان‌ها  پرتیکن  پارت  پارادان  پهله  پارس  توران  خوارزم  خوزستان  داهستان  اسپهان  سگستان  سغد  ری  عربستان  کرمان  کوشانشهر تا پَشکبور  گرگان  گرمکان  گرمکان و نوداردشیرگان  مای  مازون  مرو  مازون‌شهر  مکوران  میشان  نوداردشیرگان  ویروزان  هریو  هند  یمن  |  دل ایران‌شهر  آذربادَگان  ابرشهر  اران  ارمنستان  اگیپتوس  ایران خوره یزدگرد  بلاسگان تا کافکوف و در الان‌ها  پرتیکن  پارت  پارادان  پهله  پارس  توران  خوارزم  خوزستان  داهستان  اسپهان  سگستان  سغد  ری  عربستان  کرمان  کوشانشهر تا پَشکبور  گرگان  گرمکان  گرمکان و نوداردشیرگان  مای  مازون  مرو  مازون‌شهر  مکوران  میشان  نوداردشیرگان  ویروزان  هریو  هند  یمن  |  |
* این نام‌ها به پارسی میانه هستند. (برگرفته از سنگ‌نبشته شاپور یکم در نقش رستم): * این نام‌ها به پارسی میانه هستند. (برگرفته از سنگ‌نبشته شاپور یکم در نقش رستم)
| ن ب وکد زبان‌های معرفی‌شده در ایزو ۶۳۹-۳ که حرف اول عنوان بین‌المللی آنها حرف X است | ن ب وکد زبان‌های معرفی‌شده در ایزو ۶۳۹-۳ که حرف اول عنوان بین‌المللی آنها حرف X است |
| --- | --- |
 xah  xuf  xkm  xmi  زبان سکایی  زبان سیلته  xia  xeg  xad  xae  xag  زبان سکایی  xta  xua  xmk  xna  xzp  xaa  xno  زبان مالاگاسی  xap  xaq  xrt  xrn  xrm  xss  زبان باختری  xby  xub  xbp  xbe  xbd  xbj  xbo  xxb  xbg  xcc  زبان کاریایی  xcy  زبان سلتیبری  xtb  xch  زبان خوارزمی  xcv  xcg  ارمنی کلاسیک  xct  xcw  xcm  xcn  xcb  زبان لووی  زبان کوری  xtu  xdc  xda  xdk  xtd  xtr  xeb  xdm  xly  xep  xfa  xgf  زبان گالاسیایی  زبان گالیندی  xgi  xgr  زبان گالی  xgb  xgg  xgd  xrd  xgw  xgm  xhd  xha  زبان حتی  xed  xhr  xhc  زبان هوری  xib  xil  xiv  xjt  xuj  xku  زبان تاتی ایران  xbx  xac  xkk  xkg  xai  xkj  xka  زبان قالمیق  زبان کاماسی  xba  xbr  xbw  xmu  xla  xvi  xnb  xns  زبان کانگری  xkt  xpn  xrb  xkh  xqa  xar  xrw  xkx  xrq  xsm  xat  xtc  xau  xaw  xay  xkn  xel  xem  xkw  xbn  xki  xnz  xxk  xeu  xke  xes  xte  xkv  xao  xkf  xhe  زبان خوئینی  xhv  xko  xod  xbi  xoi  xom  xon  xop  xkq  xxr  xor  xow  xpe  xra  xre  xri  xnh  xmq  xmp  xmh  xpk  xks  xug  xuo  xkz  xut  xwa  xwg  xwr  xuu  xle  زبان لپونتی  xli  xlg  xlo  xlb  xbb  xls  xog  زبان لیکیایی  زبان لیدیایی  xmx  xtm  xkl  xmj  xmc  xsq  xdy  xml  xmm  زبان پارسی میانه  xru  xmt  xmy  xyk  xyt  xyj  xmd  xmb  زبان مادی  xkd  xmg  xmr  زبان برتون  xng  xrg  xmf  xjb  xxm  xpq  xmo  xmz  xms  xpj  xma  xnt  xnk  xni  xul  xnn  xkb  xtn  xnu  xny  xoc  زبان پارتی  زبان پچنگی  زبان فریگی  زبان پیکتی  xpa  زبان پیسیدیایی  xpo  xpm  xpu  xpt  xpy  xpp  xqt  xrr  xsa  xsy  xab  xtj  xtp  xsn  xsu  زبان سکایی  xse  xsh  xsr  xsd  xsp  xts  xti  xsi  xsl  xso  xsj  زبان یاتوینگی  xtt  xxt  xtz  xtw  xtv  xtl  xsb  زبان‌های تخاری  زبان مالاگاسی  زبان سکایی  xky  زبان اومبری  xud  xun  xgu  xup  زبان اورارتویی  xvn  xve  xvs  xvo  xwc  xwd  xwj  xwk  xww  xwl  xwt  xwo  xkr  xam  xan  xav  xer  xet  زبان خوسایی  xin  xiy  xip  xii  xir  xok  xoo  xwe  xyl  xyb  xya  xth  xty  xyy  زبان سمیگالی  xzh :  xah  xuf  xkm  xmi  زبان سکایی  زبان سیلته  xia  xeg  xad  xae  xag  زبان سکایی  xta  xua  xmk  xna  xzp  xaa  xno  زبان مالاگاسی  xap  xaq  xrt  xrn  xrm  xss  زبان باختری  xby  xub  xbp  xbe  xbd  xbj  xbo  xxb  xbg  xcc  زبان کاریایی  xcy  زبان سلتیبری  xtb  xch  زبان خوارزمی  xcv  xcg  ارمنی کلاسیک  xct  xcw  xcm  xcn  xcb  زبان لووی  زبان کوری  xtu  xdc  xda  xdk  xtd  xtr  xeb  xdm  xly  xep  xfa  xgf  زبان گالاسیایی  زبان گالیندی  xgi  xgr  زبان گالی  xgb  xgg  xgd  xrd  xgw  xgm  xhd  xha  زبان حتی  xed  xhr  xhc  زبان هوری  xib  xil  xiv  xjt  xuj  xku  زبان تاتی ایران  xbx  xac  xkk  xkg  xai  xkj  xka  زبان قالمیق  زبان کاماسی  xba  xbr  xbw  xmu  xla  xvi  xnb  xns  زبان کانگری  xkt  xpn  xrb  xkh  xqa  xar  xrw  xkx  xrq  xsm  xat  xtc  xau  xaw  xay  xkn  xel  xem  xkw  xbn  xki  xnz  xxk  xeu  xke  xes  xte  xkv  xao  xkf  xhe  زبان خوئینی  xhv  xko  xod  xbi  xoi  xom  xon  xop  xkq  xxr  xor  xow  xpe  xra  xre  xri  xnh  xmq  xmp  xmh  xpk  xks  xug  xuo  xkz  xut  xwa  xwg  xwr  xuu  xle  زبان لپونتی  xli  xlg  xlo  xlb  xbb  xls  xog  زبان لیکیایی  زبان لیدیایی  xmx  xtm  xkl  xmj  xmc  xsq  xdy  xml  xmm  زبان پارسی میانه  xru  xmt  xmy  xyk  xyt  xyj  xmd  xmb  زبان مادی  xkd  xmg  xmr  زبان برتون  xng  xrg  xmf  xjb  xxm  xpq  xmo  xmz  xms  xpj  xma  xnt  xnk  xni  xul  xnn  xkb  xtn  xnu  xny  xoc  زبان پارتی  زبان پچنگی  زبان فریگی  زبان پیکتی  xpa  زبان پیسیدیایی  xpo  xpm  xpu  xpt  xpy  xpp  xqt  xrr  xsa  xsy  xab  xtj  xtp  xsn  xsu  زبان سکایی  xse  xsh  xsr  xsd  xsp  xts  xti  xsi  xsl  xso  xsj  زبان یاتوینگی  xtt  xxt  xtz  xtw  xtv  xtl  xsb  زبان‌های تخاری  زبان مالاگاسی  زبان سکایی  xky  زبان اومبری  xud  xun  xgu  xup  زبان اورارتویی  xvn  xve  xvs  xvo  xwc  xwd  xwj  xwk  xww  xwl  xwt  xwo  xkr  xam  xan  xav  xer  xet  زبان خوسایی  xin  xiy  xip  xii  xir  xok  xoo  xwe  xyl  xyb  xya  xth  xty  xyy  زبان سمیگالی  xzh 
|}
شاپورگان مانی، به زبان فارسی میانه و به خط مانوی، نوشته‌شده در سال ۲۴۰ میلادی، برگی از دست‌نویسی از حدود سدهٔ هشتم میلادی، کشف‌شده در تورفان چین و محفوظ در موزهٔ برلین (M0497)
کارنامهٔ اردشیر بابکان به خط پهلوی و زبان فارسی میانه، برگی از دست‌نوشتهٔ پهلوی مهربان کیخسرو، نوشته‌شده در سال ۱۳۲۳ میلادی (Pahlavi Codex MK)
سفال‌نوشته‌ای به خط پهلوی کتابی و زبان فارسی میانه، به تاریخ ۶۱۳ میلادی (ماه اردیبهشت سال ۲۴ و روز زامیاد)، کشف شده در قلعه ایرج ورامین