stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
حق نگهداری و حمل سلاح در ایالات متحده آمریکا

بحث در مورد نقش اسلحه در زندگی آمریکایی به طور فزاینده ای بحث برانگیز، پرمخاطره و قطبی شده است. حق نگهداری و حمل سلاح در ایالات متحده آمریکا از حقوق بنیادینی است که در حفاظت متمم دوم قانون اساسی ایالات متحده آمریکا، که بخشی از منشور حقوق است، و قانون اساسی اکثر ایالت‌های ایالات متحده قرار دارد متمم دوم اظهار می‌دارد:
از آنجا که داشتن یک نیروی شبه نظامی برای امنیت یک کشور آزاد ضروری می‌باشد، حق ملت برای نگهداری و حمل اسلحه نباید نقض شود
در ایالات متحده که سنت کامن لای انگلیسی دارد، پیش از ایجاد یک قانون اساسی مکتوب ملی، مفهوم حق نگهداری و حمل سلاح به رسمیت شناخته شده بود. هنگامی که مستعمره‌نشینان در سیزده مستعمره علیه کنترل بریتانیا در جریان انقلاب آمریکا شوریدند، از لایحه حقوق ۱۶۸۹ انگلیس به عنوان نمونه یاد کردند.
متمم دوم فقط شامل یک جمله است که امکان تفسیر قابل توجه را فراهم می کند. این قانون که در سال 1789 همراه با 9 اصلاحیه دیگر که مجموعاً به عنوان منشور حقوق شناخته می شوند، به تصویب رسید، دولت را از نقض "شبه نظامیان منظم" منع می کند.در واقع متمم دوم یک موضوع بحث برانگیز است. برخی از مردم بر این باورند که این امر به مردم حق مطلق داشتن سلاح را می دهد. برخی دیگر استدلال می کنند که متن آن حق حمل سلاح را به اهداف مربوط به خدمت در یک شبه نظامی دولتی محدود می کند.متمم دوم قانون اساسی ایالات متحده حق حمل سلاح را تضمین می کند و حدود یک سوم بزرگسالان ایالات متحده می گویند که شخصاً صاحب اسلحه هستند.با افزایش خشونت با اسلحه در سراسر آمریکا، متمم دوم متمم به یکی از بحث برانگیزترین مفاد قانون اساسی ایالات متحده تبدیل شده است.در واقع تراژدی های اخیر تیراندازی جمعی بحث ملی را در مورد متمم دوم تجدید کرده است زیرا میزان مالکیت اسلحه و قتل در ایالات متحده بیشتر از هر کشور توسعه یافته دیگری است.
سابقه انگلیسی

درک آمریکایی‌ها از حق نگه داشتن و تحمل اسلحه تحت تأثیر لایحه حقوق ۱۹۶۹ انگلستان، از قانون‌های مجلس بریتانیا، بود که همچنین به دفاع شخصی توسط بندگان پروتستان انگلستان پرداخته‌است.
کشته‌شدن ابوالفضل آدینه‌زاده

| ابوالفضل آدینه‌زاده | ابوالفضل آدینه‌زاده |
| --- | --- |
زادهٔ: ۲۷ خرداد ۱۳۸۴ مشهد، ایران
درگذشت: ۱۶ مهر ۱۴۰۱ (۱۷ سال) مشهد، ایران
علت مرگ: شلیک مستقیم بیش از ۷۰ تیر ساچمه‌ای
آرامگاه: نجف‌آباد، فاروج، خراسان شمالی
ملیت: ایرانی
شهروندی: ایران
پیشه: دانش‌آموز
شناخته‌شده برای: کشته‌شدن در خیزش ۱۴۰۱ ایران توسط حکومت جمهوری اسلامی
مخالف: جمهوری اسلامی
سید ابوالفضل آدینه‌زاده (۲۷ خرداد ۱۳۸۴ – ۱۶ مهر ۱۴۰۱) یک معترض ۱۷ ساله ایرانی بود که در ۱۶ مهر ۱۴۰۱ در مشهد و در جریان خیزش ۱۴۰۱ ایران ابتدا با ضربهٔ شوکر به گردن آسیب دیده و سپس با شلیک بیش از ۷۰ تیر تفنگ ساچمه‌ای کشته شد.
زندگی

ابوالفضل آدینه‌زاده دانش آموز ۱۷ ساله‌ای بود که در مشهد زندگی می‌کرد. او از سن ۱۴ سالگی برای کمک به امرار معاش خانواده‌اش در کنار درس کار تعمیرات موبایل انجام می‌داد. مادرش، گلدسته حسینی می‌گوید قبل از به دنیا آمدنش برایش قرآن می‌خوانده‌است و سپس با وضو به او شیر می‌داده‌است. خانواده‌اش علاقه‌مند بودند تا او را به خارج از کشور بفرستند اما او قبول نمی‌کرده‌است و می‌خواسته که در وطنش که آن را دوست دارد زندگی کند و درآن رفاه داشته باشد. تصاویر به جا مانده از ابوالفضل او را نوجوانی همیشه خندان و خوشحال و شاد نشان می‌دهند و او به‌عنوان کسی که لبخند بر لبان دیگران می‌آورد شناخته می‌شده‌است. او پس از مدرسه تا ساعت ۲۲:۰۰ در مغازه تعمیرات موبایل کار می‌کرده‌است. کشته‌شدن مهسا امینی، تعرض و سرکوب زنان معترض در خیابان و فساد افسارگسیخته کشور باعث خشم او و حضورش در خیزش بوده‌است.
کشته‌شدن

در جریان خیزش ۱۴۰۱، در روز شنبه ۱۶ مهر ابوالفضل آدینه‌زاده به جای رفتن به مدرسه در تظاهرات سراسری در شهر مشهد شرکت کرد. در ساعت ۱۱ ظهر، مأموران جمهوری اسلامی با ضربهٔ شوکر به گردن او، وی را مجروح کرده و با شلیک بیش از ۷۰ تیر ساچمه‌ای در مقابل درب شمالی دانشگاه فردوسی مشهد به ابوالفضل آدینه‌زاده تیراندازی کردند. پیکر مجروح و «پاره‌پاره» او به بیمارستان منتقل شد که ۲۷ تیر از بدن اون توسط پزشکان، خارج شد و وی ساعتی بعد در بیمارستان جان باخت. خانواده او تهدید شده بودند که تنها در صورت پذیرفتن «بسیجی» بودنش پیکر ابوالفضل را به خانواده‌اش تحویل می‌دهند. در گواهی فوت او ذکر شده‌است که وی به دلیل جراحات شلیک تیر به کلیه و جگرش کشته شده‌است. بنا بر گفته دکتران بیمارستان، تیراندازی به او از فاصله کمتر از ۱ متر صورت گرفته‌است. پس از این حادثه مأموران جمهوری اسلامی، علی آدینه‌زاده پدر ابوالفضل را تحت فشار قرار دادند تا سکوت کند و کشته‌شدن پسرش را رسانه‌ای نکند.
خاکسپاری

مراسم خاکسپاری ابوالفضل در روستای نجف‌آباد فاروج برگزار شد. در این مراسم مأموران امنیتی لباس شخصی حاضر بودن تا مانع شعار دادن مردم سوگوار شوند. بعضی از مردم سوگوار پس از مراسم خاکسپاری بررسی شدند و مجبور به پاک کردن ویدیوهای عزاداری از تلفن‌هایشان شدند.
فشارها بر خانواده ابوالفضل

با افزایش فشار نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی بر خانواده‌های دادخواه، در روز جمعه ۲۶ خرداد ۱۴۰۲ مرضیه، علی و رضا آدینه‌زاده خواهر، پدر و عموی ابوالفضل در کنار آرامگاه وی بازداشت شدند. در همان روز نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی با یورش به روستای محل سکونت اقوام این خانواده در فاروج در خراسان شمالی، گلدسته حسینی، مادر ابوالفضل، و تمامی بستگان‌شان را بازداشت کردند. اعضای خانواده ابوالفضل با قید ۲٫۵ میلیارد تومان وثیقه آزاد شدند. در ۶ تیر ۱۴۰۲، جمهوری اسلامی پرونده قضایی برای خواهر و پدر ابوالفضل به اتهام تبلیغ علیه نظام تشکیل داد.  در ۳ مرداد ۱۴۰۳ علی آدینه زاده بازداشت و با قرار یک میلیارد و سیصد میلیون تومانی زندانی شد و ۱۶ شهریور همان سال با تامین قرار مبلغ ذکر شده آزاد شد. در ۱۰ تیرماه، جمهوری اسلامی برای خسرو علیکردی وکیل خانواده آدینه‌زاده نیز به اتهام «فعالیت تبلیغی علیه نظام به‌نفع گروه‌های معاند» پرونده تشکیل داد.
دیگنیتی

Motor vehicle
| دیگنیتی (فنگون آی‌ایکس۵) | دیگنیتی (فنگون آی‌ایکس۵) |
| --- | --- |
دید کلی: دید کلی
شرکت: دی‌اف‌اس‌کی موتورز
نام‌های دیگر: DFSK Glory iX5 (اروپا) DFSK Fengon iX5 (کره جنوبی) DFSK F5 (اسپانیا) بهمن دیگنیتی پرایم/پرستیژ (ایران)
تولید: ۲۰۱۸–اکنون
مدل سال: ۲۰۱۸–اکنون
مونتاژ: چین: چونگ‌چینگ ایران: تهران (گروه بهمن)
بدنه و شاسی: بدنه و شاسی
کلاس: خودروی اندازه متوسط کراس‌اوور
شکل بدنه: پنج در کوپه خودروی شاسی‌بلند
طرح‌بندی: خودروهای موتور جلو-محور جلو
خودروهای وابسته: فنگون آی‌ایکس۷
پیشرانه: پیشرانه
موتور: 1.5 L GDI توربوشارژر موتور چهارسیلندر خطی (موتور بنزینی) 1.8 L GDI موتور چهارسیلندر خطی (موتور بنزینی) 2.0 L GDI توربوشارژر موتور چهارسیلندر خطی (موتور بنزینی)
جعبه‌دنده: ۵ سرعته جعبه‌دنده دستی جعبه‌دنده متغیر پیوسته ۶ سرعته جعبه‌دنده خودکار
ابعاد: ابعاد
فاصله بین محورها: ۲٬۷۹۰ میلیمتر (۱۰۹٫۸ اینچ)
درازا: ۴٬۶۸۵ میلیمتر (۱۸۴٫۴ اینچ)
پهنا: ۱٬۸۶۵ میلیمتر (۷۳٫۴ اینچ)
بلندی: ۱٬۶۴۵ میلیمتر (۶۴٫۸ اینچ)
دیگنیتی یا فنگون آی‌ایکس۵، خودروی کراس‌اوور کوپه ساخت شرکت چینی دانگ‌فنگ است که در گروه دانگ‌فنگ نیسان ساخته شده است. این خودرو در سال ۲۰۱۸ در نمایشگاه خودروی پکن رونمایی شد. فنگون آی‌ایکس۵ در ایران با نام دیگنیتی توسط شرکت گروه بهمن مونتاژ و عرضه می‌شود.
مشخصات فنی > پرایم

دیگنیتی نخستین‌بار در سال ۲۰۱۸ در نمایشگاه خودروی پکن رونمایی شده بود.
مدل عرضه شدهٔ این خودرو در ایران مجهز به یک پیشرانهٔ ۱٫۵ لیتری ۴ سیلندر توربوشارژ است که توانایی تولید ۱۴۸ اسب بخار و حداکثر گشتاور ۲۲۰ نیوتن‌متر را دارد. جعبه‌دندهٔ این خودرو از نوع سی‌وی‌تی است.
با توجه به جعبه‌دندهٔ اتوماتیک CVT نصب شده بر روی دیگنیتی، پیشرانهٔ توربوشارژر دیگنیتی می‌تواند مصرف سوخت ۱۰٫۴ لیتری در شهر، مصرف سوخت ۵٫۴ لیتری خارج از شهر و به صورت ترکیبی، مصرف سوخت ۷٫۵ لیتری به ازای کارکرد ۱۰۰ کیلومتری داشته باشد، هرچند این میزان سوخت مصرفی در شرایط کاملاً استاندارد خودرو و جاده به‌دست آمده است که در استفاده‌های واقعی مصرف سوخت بالاتری تجربه خواهید کرد.
مشخصات فنی > پرستیژ

اما دو سال بعد از عرضه دیگنیتی پرایم توسط بهمن موتور، یعنی در پاییز سال ۱۴۰۱، مدل پرقدرت و با امکانات بیشتر از این کراس اوور کوپه سایز متوسط با نام دیگنیتی پرستیژ به دست مشتریان ایرانی رسید. این خودرو از لحاظ قوای فنی، امکانات و طراحی ظاهری تحولات متعددی نسبت به مدل پرایم داشته است. دیگنیتی پرستیژ با موتور ۲ لیتری ۴ سیلندر توربوشارژ با قدرت ۲۳۰ اسب بخار با فناوری گروه فیات کرایسلر در بازار ایران عرضه شد. هدف از تولید دیگنیتی پرستیژ افزایش راندمان قوای محرکه و ترغیب بیشتر جوانان به این خودروی جدید و به‌روز بوده است. موتور ۲ لیتری این خودرو از طریق گیربکس اتوماتیک ۶ سرعته AT6 ساخت شرکت پاوِر تِک (Power Tech) کرهِ جنوبی که زیر مجموعه شرکت هیوندای می‌باشد به محور جلو منتقل می‌شود. در نهایت چرخ‌های ۲۰ اینچی آلیاژی هم وظیفهٔ انتقال نیرو را به جاده برعهده می‌گیرند. در بحث امکانات، دیگنیتی پرستیژ، مجهز به شارژر وایرلس است که در نسخه پرایم دیده نمی‌شود اما به دلیل طراحی متفاوت سپر جلو، خبری از سنسور جلو در لیست امکانات دیگنیتی پرستیژ نیست.
امکانات

ترمز ضد قفل ABS و ترمز کمکی EBA
سامانه‌های کنترل پایداری EBD ,PEPS و TCS
سامانهٔ کنترل حرکت خودرو در سراشیبی
کیسه‌های هوای راننده و سرنشین
کیسه‌های هوای جانبی
کیسه هوای پرده‌ای
کمربندهای قابل تنظیم ارتفاع
هشدار کمربند
ایزوفیکس
حسگرهای پارک جلو و عقب
قفل مرکزی
برف‌پاک‌کن خودکار (مجهز به حسگر باران)
یخ‌زدای شیشهٔ جلو
آینه‌های برقی قابل تنظیم و تاشوندهٔ الکتریکی
شیشه‌های برقی جلو و عقب
آنتن باله کوسه
بالچهٔ عقب
خروجی ۱۲ ولت جلو و عقب
گرم‌کن صندلی‌های جلو
قابلیت تنظیم چهار جهتهٔ صندلی عقب
رابط USB
بلوتوث
نمایشگر ۱۰٫۲۵ اینچی
۶ بلندگو
حسگر روشنایی
نشانگرهای LED
مه‌شکن جلو و عقب
تهویهٔ مطبوع خودکار با میکروفیلتر
دریچه‌های تهویه برای سرنشینان عقب
سامانهٔ ورود بدون کلید
دوربین پارک
ترمز پارک برقی
وودستاک، نیویورک

مکان
| Woodstock, New York | Woodstock, New York |
| --- | --- |
شهرک: شهرک
Town hall on NY 212: Town hall on NY 212
U.S. Census map: U.S. Census map
ایالت: ایالت نیویورک
شهرستان: اولستر
مساحت: مساحت
 • کل: ۶۷٫۸ مایل مربع (۱۷۵٫۷ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۶۷٫۳ مایل مربع (۱۷۴٫۳ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰٫۵ مایل مربع (۱٫۴ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۱۴۴۴ فوت (۴۴۰ متر)
جمعیت (۲۰۱۰): جمعیت (۲۰۱۰)
 • کل: ۵٬۸۸۴
 • تراکم: ۸۸/مایل مربع (۳۳٫۸/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۵ (Eastern (EST))
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۴ (EDT)
زیپ‌کد: 12498
کد منطقه: 845
FIPS code: 36-83052
GNIS feature ID: 0979655
وبگاه: www.woodstockny.org
ووداستاک، نیویورک (به انگلیسی: Woodstock, New York) یک شهرک در ایالات متحده آمریکا است که در شهرستان اولستر، نیویورک واقع شده‌است.
خصوصیات

ووداستاک ۱۷۵٫۷ کیلومترمربع مساحت و ۵٬۸۸۴ نفر جمعیت دارد و ۴۴۰ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
استان آذربایجان شرقی

مکان
| آذربایجان شرقی | آذربایجان شرقی |
| --- | --- |
استان: استان
fa (in English: Expected satiety)موقعیت استان آذربایجان شرقی در ایران: faموقعیت استان آذربایجان شرقی در ایران
شهرستان‌های استان: شهرستان‌های استان
منطقه: منطقه ۳
مرکز: تبریز
تعداد شهرستان‌ها: ۲۳
حکومت: حکومت
 • استاندار: بهرام سرمست
 • نماینده ولی فقیه: احمد مطهری اصل
 • نمایندگان در مجلس شورای اسلامی: احمد مطهری اصل
 • نمایندگان در مجلس خبرگان رهبری: ۵ نماینده بدون متصدی  محمدتقی پورمحمدی  جواد حاجی زاده کلجاهی  سید باقر سیدی بنابی  علی ملکوتی 
مساحت: مساحت
 • کل: ۴۵۴۹۱ کیلومتر مربع (۱۷۵۶۴ مایل مربع)
جمعیت (۱۴۰۰): جمعیت (۱۴۰۰)
 • کل: ۴۰۴۰۴۰۰
منطقهٔ زمانی: IRST (گرینویچ+۳:۳۰)
 • تابستانی (DST): IRDT (گرینویچ+۴:۳۰)
زبان‌های اصلی: فارسی (رسمی)  ترکی آذربایجانی
شاخص توسعه انسانی (۲۰۱۸): ۰٫۷۸۵ بالا · (هجدهم)
پیش‌شماره تلفنی: ۰۴۱
وبگاه: www.ostan-as.ir
استان آذربایجان شرقی یکی از استان‌های ایران است که در منطقهٔ تاریخی آذربایجانِ ایران واقع شده است. آذربایجان شرقی ششمین استان پرجمعیت ایران محسوب می‌شود. استان آذربایجان شرقی از سمت شمال به جمهوری‌های آذربایجان، ارمنستان و نخجوان، از سمت غرب و جنوب غرب به استان آذربایجان غربی، از سمت شرق به استان اردبیل و از سمت جنوب شرق به استان زنجان مرزبندی شده‌است.
این استان دارای آب و هوای سرد کوهستانی بوده و کل محدودهٔ آن را کوه‌ها و ارتفاعات تشکیل داده‌اند. مساحت استان آذربایجان شرقی ۴۵٬۴۹۱ کیلومتر مربع است و جمعیت آن نیز در سال ۱۴۰۰ خورشیدی بالغ بر ۴٬۰۴۰٬۴۰۰ نفر برآورد شده‌است. این استان، یگانه استان ایران است که با ارمنستان هم‌مرز است و همچنین تنها استان کشور است که هم با خاک اصلی جمهوری آذربایجان و هم با جمهوری خودمختار نخجوان که برون بومی متعلق به جمهوری آذربایجان است، مرز مشترک دارد.
استان آذربایجان شرقی محل اتصال دو رشته کوه مهم و اصلی کوه‌های ایران، یعنی البرز و زاگرس است و بلندترین نقطهٔ آن، قلهٔ کوه سهند است. مرکز استان آذربایجان شرقی، کلان‌شهر تبریز است. آذربایجان شرقی رتبهٔ اول صادرات غیرنفتی در کشور را داراست. رئیس پلیس آگاهی آذربایجان شرقی این استان را امن‌ترین و کم‌جرم‌ترین استان ایران به‌شمار می‌آورد.
تاریخ > پیش از اسلام

مقالهٔ اصلی: آتورپاتکان
استان آذربایجان شرقی در گذشته بخشی از سرزمین تاریخی ماد بوده که به «ماد کوچک» شهرت یافته بود. در زمان حکمرانی اسکندر مقدونی بر ایران در ۳۳۱ سال پیش از میلاد، شهربان منطقهٔ ماد کوچک که سرداری به‌نام آتروپات بوده، علیه اسکندر مقدونی قیام کرده و با انعقاد پیمانی دست یونانیان را از آذربایجان کوتاه ساخت. اسکندر مقدونی نیز آتروپات را به شرط پیروی از امپراتوری او، در این منطقه باقی نگه داشت.
جانشینان اسکندر پس از مرگ وی به جنگ و نزاع با یک‌دیگر پرداختند و در همین دوران بود که آتروپات حاکم منطقهٔ ماد کوچک شد. بنا به روایاتی تأیید نشده نام این منطقه نیز به‌جهت تقدیر از زحمات وی در مقابل بیگانگان به «آتروپاتگان» معروف شد.
تاریخ > پس از اسلام

مقالهٔ اصلی: آذربایجان
با حمله مغولان و با ورود هولاکو خان، آذربایجان مرکز شاهنشاهی مغولان از خراسان تا شام شده بود. پس از مغولان، خاندان ترک‌های قراقویونلو و آق‌قویونلو بر این منطقه تسلط یافتند. در زمان صفویه، شاه اسماعیل اول شهر تبریز را پایتخت ایران اعلام کرد. در دوران حکومت قاجاریان بعد از فتحعلی‌شاه قاجار، شهر تبریز ولیعهد نشین شد و به این ترتیب محمد شاه، ناصرالدین شاه، مظفرالدین شاه،محمدعلی شاه و احمدشاه دوران ولایت عهدی خود را در این شهر گذراندند. رضاشاه در سال ۱۳۰۰ سیطره حکومت مرکزی ایران را بر این منطقه برقرار کرد. با شروع جنگ جهانی دوم در سال ۱۳۲۰، نیروهای شوروی وارد آذربایجان شدند. این نیروها در اردیبهشت ۱۳۲۵ به دنبال طرح مسئله آذربایجان در سازمان ملل متحد، آذربایجان را تخلیه کردند.
وضعیت طبیعی > جغرافیای سیاسی

استان آذربایجان شرقی با ۴۵٬۴۸۱ کیلومتر مربع مساحت، حدود ۲٫۸ درصد از وسعت کل ایران را به خود اختصاص داده‌است. این استان در شمال غرب کشور و بین مدارهای ۳۶ درجه و ۴۵ دقیقه تا ۳۹ درجه و ۲۶ دقیقهٔ عرض شمالی و نصف‌النهارهای ۴۵ درجه و ۵ دقیقه تا ۴۸ درجه و ۲۲ دقیقهٔ طول شرقی جای گرفته‌است.
رود ارس حدود شمالی آن را با جمهوری‌های آذربایجان، ارمنستان و ایالت خودمختار نخجوان مشخص می‌کند. رود قطور و آبهای دریاچه ارومیه حدود غربی آن با استان آذربایجان غربی است.
استان آذربایجان شرقی ۲۰۰ کیلومتر با جمهوری آذربایجان و ۳۵ کیلومتر با ارمنستان در حالی از سمت شمال مرز مشترک دارد که تنها استان ایران است که با ارمنستان همسایه است. این استان همچنین ۴۲۰ کیلومتر با استان آذربایجان غربی از سمت غرب و جنوب غرب، ۴۰۰ کیلومتر با استان اردبیل از سمت شرق و ۱۴۵ کیلومتر با استان زنجان از سمت جنوب هم‌مرز است.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | جمهوری آذربایجان | ارمنستان | جمهوری خودمختار نخجوان |  |
|  | استان اردبیل |  | استان آذربایجان غربی |  |
|  | استان اردبیل |    آذربایجان شرقی     | استان آذربایجان غربی |  |
|  | استان اردبیل |  | استان آذربایجان غربی |  |
|  | استان زنجان | استان زنجان - استان آذربایجان غربی | استان آذربایجان غربی |  |
وضعیت طبیعی > جغرافیای طبیعی

استان آذربایجان شرقی از هفت واحد کوهستانی تشکیل یافته‌است. رشته‌کوه اَرَسباران یا قره‌داغ شمالی‌ترین این واحدها بوده که از دیوان‌داغ آغاز شده و به درهٔ رود دره‌رود منتهی می‌گردد. رشته‌کوه قوشه‌داغ که از جنوب قره‌داغ شروع شده و به سبلان ختم می‌شود. تودهٔ آتش‌فشانی سبلان که ۴۸۱۱ متر ارتفاع داشته و مرز مشترک میان استان‌های آذربایجان شرقی و اردبیل محسوب می‌شود. رشته‌کوه‌های میشو و مورو که از غرب استان (مرند) آغاز شده و به ارتفاعات عون بن علی (عینالی) و شبلی منتهی می‌شوند که مرتفع‌ترین قله آن قله علی علمدار با ارتفاع حدود ۳۲۰۰ متر در مرند می‌باشد. رشته‌کوه بزقوش که با ۳۳۰۳ متر ارتفاع، مرز بین شهرستان‌های میانه-سراب و سراب-بستان آباد به‌شمار می‌رود. تودهٔ آتش‌فشانی سهند در جنوب تبریز در محدودهٔ شهرستان بستان آباد که ۳۷۰۷ متر ارتفاع دارد. رشته‌کوه اربط (تخت سلیمان) که از دامنه‌های جنوبی سهند شروع شده و به سمت جنوب امتداد می‌یابد.
وضعیت طبیعی > آب و هوا

استان آذربایجان شرقی به دلیل وسعت زیاد دارای آب و هوای متنوع است. به‌طوری‌که بیشترین دمای ثبت شده در شهرهای میانه و جلفا می‌باشد که مردم این شهرها دمای ۴۵ + درجه بالای صفر را تجربه کرده‌اند و همچنین کمترین دمای ثبت شده در استان و در کلیه شهرهای ایران مربوط به بستان آباد با دمای ۴۶ - درجه زیر صفر می‌باشد. میانگین بارندگی سالیانه ۲۵۰ الی ۳۰۰ میلی‌متر است.
تقسیمات کشوری > پیشینه

۱۳۱۶٫۰۸٫۱۶: تقسیم ایران به ۵ استان و ایجاد «استان شمال غرب» در محدودهٔ منطقهٔ آذربایجان، براساس اولین قانون تقسیمات کشوری ایران.
۱۳۱۶٫۱۰٫۱۹: تقسیم ایران به ۱۰ استان و ایجاد استان‌های سوم (آذربایجان شرقی) و چهارم (آذربایجان غربی) براساس اصلاحیهٔ اولین قانون تقسیمات کشوری ایران.
۱۳۱۷٫۰۶٫۰۹: انتزاع بخش تالش از استان آذربایجان شرقی و الحاق آن به استان گیلان.
۱۳۲۵٫۰۳٫۲۷: تجمیع استان‌های آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی تحت عنوان «استان آذربایجان» به مرکزیت تبریز.
۱۳۳۷٫۰۸٫۰۳: تفکیک استان آذربایجان (پس از ۱۲ سال و ۴ ماه و ۶ روز) به دو استان آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی.
۱۳۳۹٫۰۳٫۲۱: انتزاع شهرستان آستارا از استان آذربایجان شرقی و الحاق آن به استان گیلان.
۱۳۳۹٫۱۰٫۰۲: انتزاع بخش‌های تکاب و شاهین‌دژ از استان آذربایجان شرقی و الحاق آن‌ها به استان آذربایجان غربی.
۱۳۷۲٫۰۱٫۲۲: تأسیس استان اردبیل و تفکیک آن از استان آذربایجان شرقی.
تقسیمات کشوری > آخرین تغییرات

استان آذربایجان شرقی دارای ۲۱ شهرستان (۱۸ نهاد فرمانداری و ۳ نهاد فرمانداری ویژهٔ مراغه، مرند، میانه) و ۴۸ بخش (نهاد بخشداری) است:
شهرستان آذرشهر
بخش حومه
بخش گوگان
بخش ممقان
شهرستان اسکو
بخش مرکزی
بخش ایلخچی
شهرستان اهر
بخش مرکزی
بخش فندقلو
شهرستان بستان‌آباد
بخش مرکزی
بخش تیکمه‌داش
شهرستان بناب
بخش مرکزی
شهرستان تبریز
بخش مرکزی
بخش باسمنج
بخش خسروشاه
شهرستان ترکمانچای
بخش مرکزی
بخش صومعه
شهرستان جلفا
بخش مرکزی
بخش سیه‌رود
شهرستان چاراویماق
بخش مرکزی
بخش شادیان
شهرستان خداآفرین
بخش مرکزی
بخش گرمادوز
بخش منجوان
شهرستان سراب
بخش مرکزی
بخش مهربان
شهرستان شبستر
بخش مرکزی
بخش تسوج
بخش صوفیان
شهرستان عجب‌شیر
بخش مرکزی
بخش قلعه‌چای
شهرستان کلیبر
بخش مرکزی
بخش آبش‌احمد
شهرستان مراغه
بخش مرکزی
بخش سراجو
شهرستان مرند
بخش مرکزی
بخش کشکسرای
بخش یامچی
شهرستان ملکان
بخش مرکزی
بخش لیلان
شهرستان میانه
بخش مرکزی
بخش کاغذکنان
بخش کندوان
شهرستان ورزقان
بخش مرکزی
بخش خاروانا
شهرستان هریس
بخش مرکزی
بخش خواجه
شهرستان هشترود
بخش مرکزی
بخش نظرکهریزی
شهرستان هوراند
بخش مرکزی
بخش چهاردانگه
شهرستان‌ها

مقالهٔ اصلی: فهرست شهرستان‌های استان آذربایجان شرقی
شهرستان‌ها > اطلاعات عمومی و محصولات شاخص

فهرست شهرستان‌های استان آذربایجان شرقی و جمعیت آن‌ها براساس سرشماری سال‌های ۱۳۸۵، ۱۳۹۰ و ۱۳۹۵ خورشیدی؛ همچنین فهرست محصولاتی که هر شهرستانی در تولید آن‌ها رتبهٔ اول را دارا بوده و قطب استان در آن زمینه محسوب می‌شود:
| ردیف | نام شهرستان | مرکز | مساحت (km²) | جمعیت (۱۴۰۰) | موقعیت روی نقشهٔ استان | قطب تولید | تصویر محصول |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| * | آذربایجان شرقی | تبریز | ۴۵٬۴۹۰٫۸۹ | ۴٬۰۴۰٬۴۰۰ |  | زردآلو، سنجد |  |
| ۱ | تبریز | تبریز | ۲٬۱۶۷٫۱۹ | ۱٬۸۵۱٬۸۰۰ |  | دانه‌های روغنی (شامل کلزا) |  |
| ۲ | مراغه | مراغه | ۲٬۱۸۵٫۶۵ | ۲۷۲٬۴۰۰ |  | سیب، عسل، مرغ و تخم‌مرغ |  |
| ۳ | مرند | مرند | ۳٬۲۸۵٫۶۲ | ۲۴۹٬۰۰۰ |  | زردآلو، قیسی، زعفران، گوجه‌فرنگی |  |
| ۴ | میانه | میانه | ۵٬۵۹۵٫۳۰ | ۱۸۳٬۶۰۰ |  | برنج، گوشت قرمز |  |
| ۵ | اسکو | اسکو | ۱٬۷۶۲٫۵۹ | ۱۶۳٬۶۰۰ |  | بادام، گردو، پسته، گل محمدی |  |
| ۶ | شبستر | شبستر | ۲٬۶۲۹٫۶۹ | ۱۴۴٬۲۰۰ |  | هلو، آلبالو، گیلاس |  |
| ۷ | بناب | بناب | ۷۷۸٫۷۵ | ۱۳۹٬۹۰۰ |  | پیاز |  |
| ۸ | اهر | اهر | ۲٬۱۲۰٫۰۶ | ۱۳۶٬۵۰۰ |  | سیب قره‌قرمز |  |
| ۹ | سراب | سراب | ۳٬۴۵۲٫۱۸ | ۱۲۲٬۸۰۰ |  | سیب‌زمینی، لبنیات، آبزیان |  |
| ۱۰ | ملکان | ملکان | ۱٬۰۰۶٫۸۷ | ۱۱۷٬۴۰۰ |  | انگور، چغندر قند |  |
| ۱۱ | آذرشهر | آذرشهر | ۸۴۰٫۰۰ | ۱۱۴٬۵۰۰ |  | لپه، سنجد |  |
| ۱۲ | بستان‌آباد | بستان‌آباد | ۲٬۷۹۵٫۰۰ | ۹۴٬۹۰۰ |  | هویج، قارچ خوراکی |  |
| ۱۳ | عجب‌شیر | عجب‌شیر | ۷۳۸٫۴۴ | ۷۳٬۴۰۰ |  | سیر |  |
| ۱۴ | هریس | هریس | ۲٬۳۴۵٫۴۳ | ۷۰٬۶۰۰ |  | فطیر سنتی | فطیر سنتی هریس |
| ۱۵ | جلفا | جلفا | ۱٬۶۷۰٫۳۱ | ۶۳٬۷۰۰ |  | انار، پیلهٔ ابریشم |  |
| ۱۶ | هشترود | هشترود | ۱٬۹۹۰٫۰۱ | ۵۷٬۱۰۰ |  | گندم |  |
| ۱۷ | ورزقان | ورزقان | ۲٬۳۶۸٫۱۳ | ۵۴٬۵۰۰ |  | عدس |  |
| ۱۸ | کلیبر | کلیبر | ۲٬۰۷۱٫۹۷ | ۴۴٬۱۰۰ |  | زغال اخته |  |
| ۱۹ | خداآفرین | خمارلو | ۱٬۵۲۵٫۷۱ | ۳۳٬۰۰۰ |  | پنبه |  |
| ۲۰ | چاراویماق | قره‌آغاج | ۳٬۲۰۸٫۱۲ | ۳۲٬۲۰۰ |  | نخود |  |
| ۲۱ | هوراند | هوراند | ۱٬۰۱۲٫۴۹ | ۲۱٬۱۰۰ |  | سماق |  |
شهرستان‌ها > امکانات و مناطق نمونه گردشگری

آمار مهم‌ترین امکانات عمومی شهرستان‌های استان آذربایجان شرقی در سال ۱۳۹۵ خورشیدی؛ به همراه مناطق نمونهٔ گردشگری استان (آمارهای مربوط به شهرستان هوراند جزء شهرستان اهر محسوب شده‌اند):
| ردیف | نام شهرستان | تعداد مدرسه | تعداد مسجد | تعداد سالن ورزشی | تعداد داروخانه | تعداد کتابخانه | تعداد بیمارستان | تعداد هتل | مناطق نمونهٔ گردشگری |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| * | آذربایجان شرقی | ۸٬۹۰۳ | ۷٬۳۳۳ | ۷۷۹ | ۵۷۹ | ۱۴۰ | ۴۹ | ۴۸ | ۴۸ منطقه |
| ۱ | تبریز | ۲٬۴۲۷ | ۲٬۳۹۷ | ۴۴۱ | ۳۷۱ | ۴۰ | ۲۷ | ۲۴ | حاشیهٔ بزرگراه شهید کسایی، تفرجگاه خلعت‌پوشان، دامنهٔ سهند، روستاهای گلوجه و گمانج، روستای لیقوان |
| ۲ | مراغه | ۵۷۴ | ۵۴۶ | ۳۹ | ۲۸ | ۴ | ۲ | ۲ | حاشیهٔ سد علویان، دامنهٔ جنوبی سهند، درهٔ روستای گشایش |
| ۳ | مرند | ۴۹۸ | ۴۷۴ | ۳۶ | ۲۳ | ۱۳ | ۲ | ۱ | دشت ماهار زنوز، روستای پیام |
| ۴ | میانه | ۶۰۷ | ۴۶۳ | ۳۹ | ۲۱ | ۷ | ۲ | ۱ | حاشیهٔ سد آیدوغموش، شهر زیرزمینی کندوان |
| ۵ | اسکو | ۲۸۴ | ۱۲۳ | ۲۹ | ۱۲ | ۸ | ۱ | ۲ | جزیرهٔ اسلامی ایلخچی، روستای تورامین ایلخچی، روستای صخره‌ای کندوان |
| ۶ | شبستر | ۲۹۷ | ۳۴۹ | ۳۰ | ۱۶ | ۱۵ | ۱ | ۱ | بندر شرفخانه، دامنهٔ میشو |
| ۷ | بناب | ۲۵۳ | ۱۷۶ | ۲۳ | ۱۵ | ۳ | ۲ | ۱ | تالاب قره‌قشون، حاشیهٔ سد دوش |
| ۸ | اهر | ۶۲۸ | ۳۵۳ | ۲۷ | ۱۷ | ۴ | ۱ | ۱ | پارک جنگلی فندقلو، حاشیهٔ سد ستارخان، درهٔ علی‌آباد هوراند، روستاهای افیل و بهل فندقلو |
| ۹ | سراب | ۵۱۶ | ۳۲۳ | ۱۷ | ۱۳ | ۷ | ۱ | ۱ | آبگرم روستای اسب‌فروشان، روستای آغمیون |
| ۱۰ | ملکان | ۳۱۱ | ۱۹۰ | ۱۶ | ۷ | ۳ | ۱ | ۱ | آبگرم شورسو، قلعهٔ بختک لیلان |
| ۱۱ | آذرشهر | ۲۲۳ | ۱۵۴ | ۱۶ | ۱۳ | ۸ | ۱ | ۱ | چشمهٔ شورسو (ایل میدانی) گوگان، روستای قرمزی‌گل |
| ۱۲ | بستان‌آباد | ۳۶۰ | ۲۶۱ | ۱۶ | ۷ | ۳ | ۱ | ۰ | تالاب قوری‌گل، دامنهٔ شمالی سهند |
| ۱۳ | عجب‌شیر | ۱۵۹ | ۱۳۱ | ۱۸ | ۶ | ۲ | ۱ | ۱ | بندر رحمانلو، بندر قبادلو و دانالو، حاشیهٔ سد قلعه‌چای |
| ۱۴ | هریس | ۲۴۹ | ۱۷۷ | ۹ | ۶ | ۶ | ۱ | ۰ | حاشیهٔ سد اربطان، حاشیهٔ سد شهید مدنی خواجه، دربند روستای گوراوان |
| ۱۵ | جلفا | ۱۵۸ | ۲۳۱ | ۱۰ | ۹ | ۳ | ۱ | ۵ | آسیاب خرابه، ساحل ارس |
| ۱۶ | هشترود | ۳۴۷ | ۲۴۹ | ۱۱ | ۵ | ۴ | ۱ | ۱ | حاشیهٔ سد سهند، قلعهٔ ضحاک |
| ۱۷ | ورزقان | ۲۶۷ | ۱۵۹ | ۴ | ۳ | ۲ | ۱ | ۰ | روستای حماملو، روستای گل‌آخور خاروانا، منطقهٔ جنگلی چیچکلو خاروانا |
| ۱۸ | کلیبر | ۲۲۷ | ۱۷۴ | ۵ | ۴ | ۴ | ۱ | ۳ | آبگرم روستای متعلق آبش‌احمد، درهٔ جنگلی قلعه دره‌سی |
| ۱۹ | خداآفرین | ۱۲۷ | ۱۵۰ | ۱ | ۱ | ۲ | ۰ | ۱ | حاشیهٔ سد خداآفرین |
| ۲۰ | چاراویماق | ۲۵۰ | ۲۵۳ | ۱ | ۲ | ۲ | ۱ | ۰ | چشمهٔ روستای پیرسقا |
شهرها

مقالهٔ اصلی: فهرست شهرهای استان آذربایجان شرقی
شهرها > بمباران شهرها در جریان جنگ ایران و عراق

در جریان جنگ ایران و عراق و همزمان با جنگ شهرها، ۵ شهر مهم استان آذربایجان شرقی مجموعاً ۹۰ بار هدف بمباران نیروهای عراقی قرار گرفتند. به جز ۲ مورد از این بمباران‌ها که در سال ۱۳۶۷ خورشیدی و به صورت موشکی و از خاک عراق، شهر تبریز را هدف قرار دادند، بقیهٔ ۸۸ مورد بمباران توسط هواپیماهای جنگنده صورت پذیرفت. مجموع کشته‌ها و زخمی‌های استان آذربایجان شرقی در جریان این بمباران‌ها ۲٬۱۱۶ نفر بوده‌است.
| ردیف | نام شهر | سال‌های وقوع بمباران | بمباران با موشک | بمباران با هواپیما | تعداد کشته‌ها | تعداد زخمی‌ها |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| * | آذربایجان شرقی | ۱۳۵۹، ۱۳۶۳، ۱۳۶۴، ۱۳۶۵، ۱۳۶۶، ۱۳۶۷ | ۲ | ۸۸ | ۴۶۶ | ۱۶۵۰ |
| ۱ | تبریز | ۱۳۵۹، ۱۳۶۳، ۱۳۶۴، ۱۳۶۵، ۱۳۶۶، ۱۳۶۷ | ۲ | ۷۴ | ۲۱۲ | ۷۰۲ |
| ۲ | میانه | ۱۳۶۳، ۱۳۶۵، ۱۳۶۶ | ۰ | ۷ | ۱۷۶ | ۷۵۰ |
| ۳ | مراغه | ۱۳۶۵، ۱۳۶۶ | ۰ | ۵ | ۷۱ | ۱۶۳ |
| ۴ | آذرشهر | ۱۳۶۶ | ۰ | ۱ | ۷ | ۳۵ |
| ۵ | سراب | ۱۳۶۵ | ۰ | ۱ | ۰ | ۰ |
مردم > زبان

زبان بومی استان آذربایجان شرقی، ترکی آذربایجانی می‌باشد. همچنین جمعیت اندکی از مردم تات نیز در استان آذربایجان شرقی زندگی می‌کنند که به زبان تاتی صحبت می‌کنند.
مردم > قومیت

مردم این استان آذربایجانی هستند. جمعیت اندکی از قوم تات نیز در استان آذربایجان شرقی زندگی می‌کنند که از مراکز زندگی آن‌ها می‌توان به روستای کرنگان از توابع شهرستان ورزقان، چند روستا در بخش خاروانا، میشه‌پاره، ونستان و دهستان حسنو و روستاهای خوی نرآو، رزین و کلاسور در بخش ارسباران اشاره کرد.
طی پژوهشی که به سفارش شورای فرهنگ عمومی در سال ۱۳۸۹ انجام شد و براساس یک بررسی میدانی و یک جامعه آماری از میان ساکنان ۲۸۸ شهر و حدود ۱۴۰۰ روستای سراسر کشور، درصد اقوامی که در این نظر سنجی نمونه‌گیری شد در این استان به قرار زیر بود:
| اقوام استان آذربایجان شرقی | اقوام استان آذربایجان شرقی | اقوام استان آذربایجان شرقی | اقوام استان آذربایجان شرقی | اقوام استان آذربایجان شرقی |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| قومیت | قومیت |  | درصد | درصد |
| آذربایجانی | آذربایجانی |   | ۹۷٫۸٪ | ۹۷٫۸٪ |
| فارس | فارس |   | ۱٫۴٪ | ۱٫۴٪ |
| عرب | عرب |   | ۰٫۲٪ | ۰٫۲٪ |
| سایر و بدون جواب | سایر و بدون جواب |   | ۰٫۶٪ | ۰٫۶٪ |
مردم > دین و مذهب

دین اکثریت مردم این استان اسلام و مذهب شیعه می‌باشد. همچنین اقلیتی از مردم نیز پیرو دین یارسان و مسیحیت می‌باشند.