stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
لوله
آلیاژهای پر کاربرد برای لوله های فولادی

ASTM A53: استاندارد ASTM A53 برای لوله‌های فولادی مخزنی و صنعتی جوش‌دار که در دماها و فشارهای متوسط استفاده می‌شوند، مورد استفاده قرار می‌گیرد.
ASTM A106: استاندارد ASTM A106 برای لوله‌های فولادی جوش‌دار که در دماها و فشارهای بالا استفاده می‌شوند، مورد استفاده قرار می‌گیرد. این استاندارد در برگیرنده لوله‌هایی با دماهای بالاتر و برای انتقال آب داغ، بخار و سیالات دیگر استفاده می‌شود.
API 5L: استاندارد API 5L برای خطوط لوله فولادی در صنعت نفت و گاز استفاده می‌شود. این استاندارد شامل مشخصات فنی و خواص مکانیکی لوله‌های فولادی جوش خورده و بدون جوش برای انتقال مایعات و گازها در فشارها و دماهای مختلف می‌باشد.
ISO 3183: استاندارد ISO 3183 برای خطوط لوله فولادی و لوله‌های آب و فاضلاب جوش دار استفاده می‌شود. این استاندارد شامل مشخصات فنی و خواص مکانیکی لوله‌های فولادی برای استفاده در حمل و نقل مایعات، گازها و آب و فاضلاب می‌باشد.
لوله یکپارچه بدون درز

لوله بدون درز (Seamless pipe) که به مانسمان یا مانیسمان نیز مشهور است یکی از پرکاربردترین محصولات فولادی است که در صنعت نفت، پتروشیمی، گاز و همچنین در قطعه سازی مصارف فراوانی دارد. لوله‌های بدون درز در بازار همچنین به عنوان مقاطع ضخیم و بسیار مقاوم تحت فشار شناخته می‌شود زیرا به دلیل یکنواخت بودن و نداشتن درز جوش، دارای مقاومت بسیار بالایی در مقابل فشار و تنش‌های فیزیکی است به طوری که به خوبی خود را در هر نوع شرایط آب و هوایی مطابقت می‌دهد.
پروسه تولید مانسمان
برای ساخت لوله مانسمان از استاندارد ASTM به شماره A106 و A53 و همچنین استاندارد نفت و گاز API 5L استفاده می‌شود.
پروسه تولید لوله‌های مانسیمان نیز بدین گونه است که در آن یک شمش فولادی تحت کشش و نورد، افزایش طول یافته و سپس با وارد شدن مبله جامد نوک تیز به مرکز شمش گداخته شده، لوله ای بدون درز را ایجاد می‌کند.
تولید این نوع لوله از سایزهای بزرگتر به کوچکتر است و سایزهای۲/۱و۴/۳و۱اینچ معمولاً به روش سرد است. در تولید این مقاطع عمدتاً از شمش‌های فولادی گرد استفاده می‌کنند البته تولید لوله مانسمان از مقاطع چهار گوش نیز امکان‌پذیر است اما به دلیل اینکه این مقاطع حتماً باید به صورت دایره‌ای و یکنواخت باشند گرد کردن شمش‌های زاویه‌دار مستلزم صرف هزینه و وقت خواهد بود.
در مجموع پروسه تولید لوله‌های مانسمان شامل مراحل برش، پیش گرم، مرحله PIERCING، عبور از دستگاه الانگاتور، شلیک سمبه، تاب‌گیری، جداسازی سمبه، کروی سازی، مرحله کشش، خنک سازی، مرحله اندازه‌گیری، مرحله آزمایش، مرحله کونیک کردن، پولیش و در پایان باندل کردن است.
تاریخ ابداع و ساخت لوله‌های بدون درز به اواخر قرن ۱۹ برمی گردد و این روش نخستین بار توسط مهندسی آلمانی بنام «مانسمان» به کار رفت.[مشکوک ]
تفاوت پایپ و تیوب

در استفاده رایج، کلمات پایپ و تیوب معمولاً به جای یکدیگر به کار می‌روند، اما در صنعت و مهندسی، هریک تعریف منحصر به فرد دارند. بسته به استاندارد قابل اجرا که بر اساس آن تولید می‌شود، پایپ به‌طور کلی با قطر اسمی، قطر خارجی ثابت (OD) و میزان ضخامت مشخص می‌شود. تیوب اغلب با ضخامت OD و دیوار مشخص می‌شود، اما ممکن است با هر دو قطر خارجی OD وقطر داخلی (ID) همراه ضخامت دیوار مشخص شود. پایپ به‌طور کلی با یکی از چندین استاندارد صنعتی بین‌المللی و ملی تولید می‌شود. در حالی که استانداردهای مشابهی برای تیوب‌های صنعتی خاص وجود دارد، تیوب اغلب به اندازه‌های سفارشی و طیف وسیع تری از قطرها و تحمل‌ها ساخته می‌شود. بسیاری از استانداردهای صنعتی و دولتی برای تولید پایپ و تیوب وجود دارد. اصطلاح «تیوب» معمولاً برای مقاطع غیر استوانه ای، یعنی لوله‌های مربع یا مستطیل نیز به کار می‌رود. به‌طور کلی، «پایپ» در بیشتر نقاط جهان رایج تر است، در حالی که «تیوب» در ایالات متحده بیشتر استفاده می‌شود.
هر دو «پایپ» و «تیوب» دلالت بر سطحی از استحکام و دوام دارند، در حالی که یک شیلنگ (یا لوله شیلنگی) معمولاً قابل حمل و انعطاف‌پذیر است. اغلب پایپ‌ها تقریباً همیشه با استفاده از اتصالاتی مانند زانویی، سه راهی و غیره ساخته می‌شوند، در حالی که تیوب‌ها ممکن است به صورت سفارشی خم یا فرم دهی شود. تیوب‌ها نیز برای موادی که انعطاف‌پذیر نیستند، نمی‌توانند فرم بگیرند، یا در مواردی که ساخت و ساز توسط کدها و استانداردها، کنترل می‌شود، با استفاده از اتصالات به هم متصل می‌شوند.
کاربردها

موارد استفاده از لوله‌ها در موارد زیر می‌باشد:
لوله‌کشی
آب شیر
آبیاری
خطوط لوله انتقال گاز یا مایع در فواصل طولانی
سیستم‌های فشرده ساز هوا
پوشش برای ستون بندی‌های بتنی مورد استفاده در پروژه‌های ساختمانی
فرآیندهای تولید در دمای بالا یا فشار بالا
صنعت نفت:
پوشش چاه نفت
تجهیزات پالایشگاه نفت
تحویل سیالات، اعم از گازی یا مایع، در یک کارخانه از یک نقطه به نقطه دیگر در یک فرایند
تحویل مواد جامد فله، در یک کارخانه غذا از یک نقطه به نقطه دیگر در یک فرایند
ساخت مخازن ذخیره فشار قوی (توجه داشته باشید که مخازن تحت فشار بزرگ به دلیل ضخامت دیواره و اندازه آنها، از ورق ساخته می‌شوند نه لوله).
علاوه بر این، لوله‌ها برای اهداف بسیاری استفاده می‌شوند که شامل انتقال سیال نمی‌شود. نرده‌ها، داربست‌ها و سازه‌های نگهدارنده اغلب از لوله‌های سازه ای، به ویژه در محیط‌های صنعتی ساخته می‌شوند.
نصب لوله در خیابانی در بلو هوریزونته، برزیل
مردان آهنین

| مردان آهنین | مردان آهنین |
| --- | --- |
ژانر: ورزشی
سازنده: امید محمدیان امیری
مجری: محمدرضا فتاح‌حسینی (۲ فصل) رضا جاودانی (۷ فصل) جواد مولانیا (۱ فصل) محمدامین نبی‌اللهی (۲ فصل) علی‌رام نورایی (۲ فصل)
داوران: فرامرز خودنگاه (۱۳ فصل) بابک غضبانی (۱ فصل)
کشور سازنده: ایران
زبان اصلی: فارسی
شمار فصل‌ها: ۱۴
تولید: تولید
تهیه‌کننده‌ها: غلامعباس ق قنبری محسن تقوی زنوز  امید محمدیان امیری محمودرضا رضایی
پخش: پخش
شبکهٔ اصلی: شبکه سه شبکه ورزش
انتشار اولیه: ۱۳۷۷ – ۱۴۰۴
مردان آهنین (با نام اولیه قوی‌ترین مردان ایران) یک مسابقه ورزشی تلویزیونی برای انتخاب قوی‌ترین مرد ایران و اعزام آنها به مسابقات جهانی است، که در سال‌های ۱۳۷۷، ۱۳۸۰، ۱۳۸۳ تا ۱۳۹۱، ۱۳۹۷، ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ از شبکه سه و شبکه ورزش پخش شده است.
تاریخچه

ایده اولیه این برنامه توسط امید محمدیان امیری (رئیس سابق کنفدراسیون قوی‌ترین مردان آسیا) شکل گرفت و نخستین دوره این مسابقات تحت عنوان قوی‌ترین مردان ایران در سال ۱۳۷۷ به کارگردانی و تهیه‌کنندگی وی برگزار شد. مسابقاتی که به صورت هفتگی و طی ۲۶ هفته از شبکه سوم سیما پخش شد و با قهرمانی محراب فاطمی خاتمه یافت.
پس از اختلافاتی که میان امید محمدیان امیری و مدیران ورزشی شبکه سوم سیما به وجود آمد؛ نام این برنامه تلویزیونی از سال ۱۳۸۰ به مردان آهنین تغییر یافت و محمودرضا رضایی تهیه‌کنندگی آن را بر عهده گرفت. همچنین برخلاف رویه اولین دوره این مسابقات، پخش مسابقات مردان آهنین از سال ۱۳۸۰ در ایام نوروز و به صورت متمرکز انجام شد.
از سال ۱۳۸۳ به بعد کارگردانی و تهیه‌کنندگی این مسابقه تلویزیونی برعهده غلامعباس ق قنبری و محسن تقوی زنوز بوده است.
داور اصلی این برنامه در سال‌های ۱۳۷۷، ۱۳۸۰، ۱۳۸۳ تا ۱۳۹۱، ۱۳۹۷ و ۱۴۰۴ فرامرز خودنگاه بوده است، که عبدالله فلاحتی‌نژاد (۱۳۸۰–۱۳۸۳)، مهدی فاطمی (۱۳۸۴–۱۳۸۵)، محراب فاطمی (۱۳۸۶–۱۳۸۸ و ۱۴۰۴) و علی داداشی (۱۳۸۹) به عنوان داوران کمکی با او همکاری می‌کردند. در سال ۱۴۰۳ و در غیاب فرامرز خودنگاه، داوری این مسابقه بر عهده بابک غضبانی بود.
اجرای این مسابقه را محمدرضا فتاح‌حسینی (۱۳۷۷ و ۱۳۹۷)، رضا جاودانی (۱۳۸۰–۱۳۸۵ و ۱۳۸۷–۱۳۸۹)، جواد مولانیا (۱۳۸۶)، محمدامین نبی‌اللهی (۱۳۹۰–۱۳۹۱) و علی‌رام نورایی (۱۴۰۳–۱۴۰۴) بر عهده داشته‌اند.
نتایج نهایی

| سال | محل برگزاری | قهرمان | نایب قهرمان | مقام سوم | مقام چهارم | مقام پنجم | مقام ششم | مقام هفتم | مقام هشتم | منابع |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱۳۷۷ | تهران | محراب فاطمی | حمید سلطان | مهدی میرداوودی | مهدی فاطمی | فرهاد پناهی | اکبر غمگین |  |  |  |
| ۱۳۸۰ | بروجرد | محراب فاطمی | مجتبی ملکی | مجید تلخابی | مهدی فاطمی | علی داداشی | رضا گل‌محمدی | حسین فاطمی | حسین بجانی |  |
| ۱۳۸۳ | تهران | رضا قرایی | مجتبی ملکی | روح‌الله داداشی | امیر قرایی | مهدی میرداوودی | مجید دژبرار | مهدی باقری | مهدی پاشایی |  |
| ۱۳۸۴ | کیش | محراب فاطمی | مجتبی ملکی | حسین فاطمی | مجید تلخابی | کریم طالشی | مهدی باقری | علی اسماعیلی | محمد محمدی |  |
| ۱۳۸۵ | بندرعباس | محراب فاطمی | علی اسماعیلی | حسین فاطمی | آیدین ختائی | حمید قرایی | محمد محمدی |  |  |  |
| ۱۳۸۶ | بم | رضا قرایی | فرزاد موسی‌خانی | علی اسماعیلی | روح‌الله داداشی | حمید قرایی | محمد محمدی |  |  |  |
| ۱۳۸۷ | چابهار | رضا قرایی | حسن عبادی | روح‌الله داداشی | علی اسماعیلی | محمد محمدی | حمید قرایی | امیر قرایی | جواد مافی |  |
| ۱۳۸۸ | بم | روح‌الله داداشی | مسلم دارابی | علی اسماعیلی | محمد محمدی | مهرداد باجلان | حامد امیری | حمید قرایی | مهدی نوروزی |  |
| ۱۳۸۹ | تهران | روح‌الله داداشی | مسلم دارابی | مهرداد باجلان | محمد محمدی | محسن آخوندی | علیرضا قرایی | محراب فاطمی | علی اسماعیلی |  |
| ۱۳۹۰ | قشم | مسلم دارابی | علی اسماعیلی | کمال شریفی | کریم طالشی | نعمت جلالی | محسن آخوندی | سعید باقرکاظمی |  |  |
| ۱۳۹۱ | کیش | مسلم دارابی | نعمت جلالی | حامد حق‌زارع | محسن مسن‌آبادی | مهرداد باجلان | بهرام اکبری | فرشید همتی |  |  |
| ۱۳۹۷ | تهران | محمد عزت‌پور | پیمان ماهری‌پور | محسن مسن‌آبادی | محمدرضا تازه‌رو | علی نوکانی | سیروان سلیمانی | حسن حسن‌آقایی | فرامرز رحمانی |  |
| ۱۴۰۳ | کیش | رضا قیطاسی | علی‌اکبر جعفری | علی فاضلی | محمدرضا تازه‌رو | امیر سهرابی | مالک جعفری | میلاد عباس‌آبادی | محسن مسن‌آبادی |  |
| ۱۴۰۴ | کیش |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
خلاصه نتایج:
| نام | قهرمانی | نایب قهرمانی | سومی |
| --- | --- | --- | --- |
| محراب فاطمی | ۴ | ۰ | ۰ |
| رضا قرایی | ۳ | ۰ | ۰ |
| مسلم دارابی | ۲ | ۲ | ۰ |
| روح‌الله داداشی | ۲ | ۰ | ۲ |
| محمد عزت‌پور | ۱ | ۰ | ۰ |
| رضا قیطاسی | ۱ | ۰ | ۰ |
برندگان اخلاق

| سال | محل برگزاری | مرد اخلاق |
| --- | --- | --- |
| ۱۳۷۷ | تهران | کاظم غمگین |
| ۱۳۸۰ | بروجرد | منصور رستم‌زاده |
| ۱۳۸۳ | تهران | احمد افشار |
| ۱۳۸۴ | کیش | رحیم عسگری و مهدی باقری |
| ۱۳۸۵ | بندرعباس | علی داداشی و سیاوش برفان |
| ۱۳۸۶ | بم | مهدی باقری |
| ۱۳۸۷ | چابهار | کمال شریفی |
| ۱۳۸۸ | بم | حسن علیار و سیاوش برفان |
| ۱۳۸۹ | تهران | غیاث احمدی و حسین رسولی |
| ۱۳۹۰ | قشم | امیرحسین یاوری |
| ۱۳۹۱ | کیش | نعمت جلالی |
| ۱۳۹۷ | تهران | – |
| ۱۴۰۳ | کیش | رضا قیطاسی (احمد رضا مسن آبادی) |
رکوردها

بیشترین قهرمانی:
بیشترین مقام دوم:
بیشترین مقام سوم:
بیشترین حضور در فینال:
بیشترین قهرمانی متوالی:
حاشیه‌ها و انتقادات

عدم انجام آزمایش دوپینگ و استفاده نامحدود از داروهای غیرمجاز از جمله مشکلاتی بوده که منتقدان به این رقابت‌ها وارد کرده‌اند. مجله ورزشی تماشاگر (به مدیر مسئولی علیرضا دبیر) در یک مقاله به نمونه‌های مستندی از بزهکاری‌های تعدادی از قهرمانان مردان آهنین اشاره کرد؛ که شامل دزدی، کلاهبرداری، زورگیری و سوء استفاده جنسی از دختران می‌شد.
در سال ۱۳۸۳ و در زمان ضبط برنامه قوی‌ترین مردان، تعدادی از ورزشکاران این مسابقات با یکدیگر درگیر شده و با سلاح سرد چنان یکدیگر را مضروب کردند؛ که عده‌ای به بیمارستان منتقل شدند و مأمورین پلیس هم ضاربان را دستگیر کردند.
از جمله مهم‌ترین اتفاقات رخ داده در مورد ورزشکاران این مسابقات می‌توان به قتل روح‌الله داداشی در یک درگیری خیابانی، به قتل رساندن یک فرد توسط امیر قرایی و سپس متواری شدن وی، حمله با سلاح سرد به علی اسماعیلی، حمله با سلاح گرم به رامین فرج‌نژاد و همچنین سانحه شدید رانندگی حامد امیری در آذر ماه ۱۳۹۱ که منجر به قطع نخاع وی گردید؛ اشاره کرد.
رقابت‌های مشابه

علاوه بر مسابقات مردان آهنین، رقابت‌های مشابه دیگری برای تعیین قوی‌ترین مرد ایران در سالیان اخیر برگزار شده است. از مهم‌ترین این رقابت‌ها می‌توان به مسابقات کشوری قوی‌ترین مردان ایران اشاره کرد، که اولین دوره آن در سال ۱۳۷۸ برگزار شد. شکل برگزاری این مسابقات در سالهای اولیه به صورت انفرادی و سپس از سال ۱۳۸۴ به رقابت‌های باشگاهی تغییر کرد. ورزشکارانی همچون مجتبی ملکی، حمید سلطان، مهدی میرداوودی، محراب فاطمی، رضا قرایی، مجید تلخابی، فرزاد موسی‌خانی، علی اسماعیلی، روح‌الله داداشی، مهرداد باجلان، مسلم دارابی، محسن سهراب‌فر، علی پالیوند، رامین فرج‌نژاد، محمد عزت‌پور، محسن مسن‌آبادی و رضا قیطاسی سابقه قهرمانی در این مسابقات را دارند.
همچنین مسابقاتی زیر عنوان قویترین مردان پایتخت از سال ۱۳۷۸ طی چندین دوره برگزار شده است، که در آن ورزشکارانی همچون محراب فاطمی و رضا قرایی چندین عنوان قهرمانی کسب کرده‌اند.
در سال ۱۳۹۳ نیز یک سری مسابقه تحت عنوان مردان پولادین با اجرای محمود شهریاری برگزار شد، که از طریق شبکه رسانه خانگی پخش شد. در پایان این رقابت، پیمان ماهری‌پور به مقام قهرمانی رسید.
شاویه وردیغه

مکان در 23x15px|border |alt=|link= مراکش
| شاویه وردیغه Chaouia-Ouardigha شاویه وردیغه | شاویه وردیغه Chaouia-Ouardigha شاویه وردیغه |
| --- | --- |
منطقه: منطقه
موقعیت منطقه شاویه وردیغه در مراکش: موقعیت منطقه شاویه وردیغه در مراکش
کشور:  مراکش
مرکز: سطات
حکومت: حکومت
 • فرماندار: Mohamed El Yazid Zellou
مساحت: مساحت
 • کل: ۷۰۱۰ کیلومتر مربع (۲۷۱۰ مایل مربع)
جمعیت (۲۰۰۴): جمعیت (۲۰۰۴)
 • کل: ۱۶۵۵۶۶۰
 • تراکم: ۲۴۰/کیلومتر مربع (۶۱۰/مایل مربع)
شاویه وردیغه یکی از منطقه‌های مراکش بود که در مرکز این کشور قرار داشت. این منطقه ۷٬۰۱۰ کیلومتر مساحت داشته و جمعیت آن در سال ۲۰۰۴ برابر با ۱٬۶۵۵٬۶۶۰ نفر بوده است. مرکز منطقه شاویه وردیغه شهر سطات بود.
سوزن‌دوزی بلوچی

سوزن دوزی بلوچی برجسته بر روی تمبر ایران، سال۱۳۶۵
دوخت محسوم صندوقی (چندضلعی با لوزی داخل) و دوخت سه اک (طرح لبه قیچی). دوخت محسوم در زمره دوخت‌های بسیار سخت و ظریف است
سوزن‌دوزی بلوچی یا بلوچی دوزی مجموعه انواع خاصی از سوزن‌دوزی است که توسط زنان بلوچ انجام می‌شود و اولین بار از ذهن و خلاقیت زنان بلوچ ایجادشده‌است. سوزن‌دوزی بلوچی دارای مهر اصالت از سازمان یونسکو می‌باشد و در فهرست میراث معنوی کشور نیز ثبت شده‌است. در کتاب آخرین مأموریت، نوشته مغرالدین مهدی، راجع به سوزن‌دوزی آمده: یکی از صنایع که در حد خود بسیار زیبا و ارزنده است، صنعت دوزندگی و دست‌دوزی جلیقه و لباس زنانه است. مانند ترمه، دست‌دوزی می‌نمایند و با نهایت زیبایی و با ابریشمی که با رنگ‌های طبیعی رنگ کرده‌اند و رنگش ثابت است و هیچ وقت از بین نمی‌رود، نخ‌دوزی می‌کنند. صدها مربع و مستطیل و لوزی می‌دوزند، یک اندازه که اگر با پرگاری دقیق اندازه‌گیری کنند، سرمویی تفاوت ندارد.
چوتل‌دوزی یکی از انواع بلوچی دوزی، رایج‌ترین دوخت در سراوان و توابع ان
مدل فنوچی- نوعی بلوچی دوزی که در اطراف ایرندگان و ایرانشهر و سرحد متداول است پرکار ایرندگانی زمان قدیم (دوخت لباس شاهنشاهی) و پرکار فنوچی امروزه از شناخته‌ترین پرکارهای بلوچستان هستند
پلیوار دوزی-یا پریوار دوزی در ایرانشهر و نیکشهرو توابع اطراف متداول است
دوخت مرگ پانچ (پای مرغ) یکی از طرح‌های بلوچی دوزی است
زیبایی هنر سوزن‌دوزی بلوچ به این است که در زندگی روزمره مردمان آن دیار کاربرد روزانه دارد و با وجود گذشت سالیان دراز و رفت‌وآمد مدهای متنوع لباس بلوچی همواره جایگاه خود را در فرهنگ مردمان بلوچ حفظ کرده‌است. این هنر تقریباً در بین تمام نقاط استان سیستان و بلوچستان و توسط زنان بلوچ انجام می‌شود. هر دختری که متولد می‌شود از همان زمان نوجوانی این هنر را از مادرش و نزدیکانش فرا می‌گیرد و هزاران سال است بدین شکل نسل به نسل منتقل شده‌است و تا به الان پایدار مانده‌است. امروزه این هنر به شکل سنتی ماندگار در بین بیشتر زنان بلوچ رواج دارد و در اکثر مناطق بلوچستان تولید محصولات سوزن‌دوزی متداول است. از مهم‌ترین این مراکز می‌توان به سراوان، سیب و سوران، گُشت، کلگان، جالق، ایرندگان، اسپکه، سورمیج، شهریانج، فنوج، هریدوک کوپچ، پیپ، دامن، محمدآباد، چانف، مهنت، ورکات، قاس ما آباد، مارندگان، خاش، مته سنگ، کل هگان، بمپور، اسماعیل‌آباد ایرانشهر و زاهدان اشاره کرد.
اسلام کاظمیه در کتاب «جای پای اسکندر» چاپ ۱۳۵۰ که حاصل سفر او به سیستان و بلوچستان است، درباره سوزن‌دوزی بلوچ چنین نوشته است: گل‌دوزی زن بلوچ به تازگی در تهران سخت باب شده است. زنان شیک‌پوش به تقلیدی سر و دست می‌شکنند برای یک پیراهن یا سفره دست‌دوزی که اسمش را گذاشته‌اند «بلوچی‌دوزی» و قیمت گرانی در راه این کار می‌دهند. باسلیقه‌ترین دست‌دوزها ساکن دهکده‌های قاسم آباد، گوپچ و اسپکه هستند. از تهران سفارش پشت سفارش می‌رسد برای درخواست این هنر بومی با رنگ و طرح اعجاب انگیزش.
لباس فرح پهلوی

مهرمنیر جهانبانی، احیاکننده هنر سوزن‌دوزی بلوچی و بانی جهانی‌شدن آن و معرفی آن به دربار ایران بود.
مهتاب نوروزی مشهورترین سوزن‌دوز بلوچستان ایران بود. تعدادی از آثار مهتاب نوروزی در مجموعهٔ سعدآباد تهران نگهداری می‌شود. لباس‌های درباری که او به همراه دیگر سوزن‌دوزان بلوچ به سفارش فرح دیبا
، ملکهٔ سابق ایران در دههٔ پنجاه خورشیدی دوخته‌بود، از جمله این آثار است.
زن بلوچ ، برای آفریدن نقشهای سوزن دوزی هایش از طبیعت اقلیم خود الهام می گیرد . یکی از زیباترین کارهای آنها لباسی بود که برای  فرح پهلوی دوخته بودند و برای سوزن دوزی آن از غروب آفتاب بلوچستان الهام گرفته شده بود.طرح لباس از زمینه سیاه آغاز می شد ، سپس به قرمز و زرد و آبی آسمانی و نقره ای می گرائید و این آمیزه جلوه طلوع خورشید را زنده می کرد.
تاریخ

سوزن‌دوزی، که در اصطلاح محلی به آن سُوچِن‌دوزی «نیز گفته می‌شود، از اصلی‌ترین هنرهای رایج در میان اقوام بلوچ است، اما به رغم اصالت چشمگیر و قابل ملاحظه این هنر باید خاطرنشان ساخت که به دلیل فقدان مطالعات مستمر و در دسترس نبودن منابع تاریخی بررسی پیشینه سوزن‌دوزی بلوچ و تعیین قدمت تاریخی آن به راحتی امکان‌پذیر نیست. باوجود این، می‌توان گفت سوزن‌دوزی با صنعت تولید ابریشم رابطه ای مستقیم دارد و قراین تاریخی مبین آن است که در گذشته پرورش کرم ابریشم در بلوچستان معمول بوده و تجارت ابریشم بازار گرمی داشته‌است. در برخی از منابع زمان شروع این هنر ۱۰۰ تا ۲۰۰ سال پیش از اسلام و شواهد موجود حاکی ازآن است که این شیوه دوخت از اوایل اسلام در میان قوم بلوچ رایج بوده و در دورة ایلخانی و به خصوص دور ه‌های تیموری و صفوی به اوج خود رسیده‌است.
رزم آرا در کتاب خود به نام جغرافیای نظامی به این موضوع اشاره دارد که: در قرا چانف، شکیم و ایرانشهر مقداری ابریشم به عمل می‌آوردند و به مصرف گل‌دوزی، کلاه، عرقچین، سرمه‌دان، کیسه پول، جلد دعا، بازوبند، پیش سینه و سر دست لباس زنانه می‌رساندند. از بعضی شواهد نیز چنین استناد می‌شود که، سابقاً پرورش کرم ابریشم در بلوچستان معمول بوده‌است و تجارت ابریشم بازار گرمی داشته‌است و اکنون و به اندازه مصرف داخلی ابریشم تولید می‌کنند. در مورد بافت پارچه و مصرف ابریشم در کتاب بلوچستان، تألیف ذبیح الدین ناصح آمده‌است که: پیش از آن‌که خرید پارچه از خارج معمول شود کسانی بودند که شغل آن‌ها پارچه‌بافی بود و آن‌ها را جولاهک می‌نامیدند و محل کار آن‌ها را کارگاه می‌گفتند. در کتاب تاریخ سلاجقه نیز اشاره کوتاهی به ابریشم مکران می‌شود، که قیمت آن در زمان پادشاهی طغرل شاه به مبلغ سی‌هزار دینار می‌رسید.
شاید نتوان سند دقیقی از تاریخچه هنر سوزن‌دوزی ارائه نمود، اما می‌توان در سنگ نگاره‌ها و سفال‌های پیش از تاریخ، اشکالی هندسی مشابه نقوش سوزن‌دوزی بلوچ مشاهده کرد. در حقیقت «هنرمندان بلوچ با ارائه طرح‌ها، نقش و نگارها، محیط، جامعه، باورها و رفتارها، خواسته‌ها و آرزوهای خودشان را بازگو می‌کنند همچنین به اعتقاد برخی پژوهشگران و بر اساس شواهد موجود نقوش سوزن‌دوزی بلوچ قرابت و نزدیکی خاصی با نقوش سنگ نگاره‌های پیش از تاریخ دارد که همین قدمت سوزن‌دوزی باعث شده بر جذابیت و اعتبار این هنر رازآلود افزون شود. به گفته برخی پژوهشگران تا سال‌های ۶۵ و۶۶ خرید محصولات سوزن‌دوزی و هنر دست زنان بلوچ در بازارهای جهانی از سطح قابل قبولی برخوردار بوده، به طوری که فرانسه با بیشترین خرید مقام اول، آلمان دوم، آمریکا سوم و کشورهای ژاپن، سوئیس، انگلیس و ایتالیا در رده‌های بعدی خرید محصولات سوزن‌دوزی بلوچ قرار داشته‌اند.
مواد و ابزار اولیه برای دوخت

جهت انجام سوزن‌دوزی بلوچی باید این سه موارد دردسترس باشند:
۱-نخ
۲-سوزن
۳-پارچه مناسب با تاروپود مشخص
نخ‌های مورد استفاده از جنس ابریشم و پنبه ویا نخ کاموا است که بیشترین نخ مورد استفاده نخ پنبه ای است که به راحتی می‌توان آن را در بازار از واسطه‌ها دریافت کرد. نخ پنبه ای انواع مختلف دارد که به علت همجواری با پاکستان بیشترین استفاده از نخهای پنبه ای وارداتی پاکستان می‌باشد؛ و علاوه بر آن از نخ‌های مرغوب دمسه نیز استفاده می‌شود. از نخ ابریشم بیشتر در گذشته استفاده می‌شد که امروزه به علت کمیابی آن و گران‌قیمت بودنش کمتر مورد استفاده قرار می‌گیرد. نخ‌های به کار رفته در سوزندوزی به صورت مختلف و متنوع انتخاب می‌شوند که بیشتر از نخهای به رنگ تیره استفاده می‌شود.
پارچه مناسب برای سوزن‌دوزی می‌توان را برچند نوع تقسیم کرد:
گونی یا تارشمار. گونی و تارشمار به صورت افقی و عمودی تاروپود مشخص و برجسته دارند که زنان بلوچ به راحتی سوزن‌دوزی بلوچی را روی ان انجام می‌دهند. تارشمار درجه‌بندی دارد و هرچه درجه ان بالاتر می‌رود فاصله تار و پودها بیشتر و بزرگتر می‌شود در نتیجه دوخت نهایی بزرگتر و درشت تر دیده می‌شود.
پارچه. این پارچه می‌تواند نخی باشد که به‌طور جداگانه نوارهای آستین‌ها - بدن -پاچه شلوار-جیب را روی آن دوخت و بعد به لباس و پوشاک متصل کرد. اما این پارچه می‌تواند خود لباسی باشد که پوشیده می‌شود و مستقیم آستین‌ها و جیب و پاچه‌های شلوار یا یقه را سوزن‌دوزی کرد.
قانون ترکیب رنگ‌ها در سوزن‌دوزی بلوچی

رنگ‌های اصلی به‌کار رفته در سوزن‌دوزی بلوچی سنتی شامل شش رنگ است:هرچند که درمیان زنان بلوچ از قدیم به هفت رنگ رایج است و دوختی که این رنگ‌ها را در خود دارد دوخته هفت رنگ می‌گویند. دلیل این موضوع هنوز ناشناخته است.. شاید در دوران کهن یکی از رنگ‌ها حذف شده‌است.
این شش رنگ رنگ‌های اساسی دوخت سنتی بلوچی دوزی را تشکیل می‌دهند که شامل:
قرمز-سبز-قهوه ای تیره- سیاه-سفید و آبی می‌باشد.
۸۰ درصد طرح اولیه بلوچی دوزی با رنگ قرمز انجام می‌شود. در واقع شالوده و اساس طرح اولیه عمدتاً با رنگ قرمز شروع می‌شود و بعد از کشیدن طرح اولیه همچون نقاشی با شش رنگ دیگر پر می‌شود.
این یک قانون در بلوچی دوزی است که طرح‌ها به‌طور سه تایی پر شوند (پرشدن معادل رنگ آمیزی نهایی در نقاشی را دارد). بدین صورت که طرح اول قهوه ای تیره، طرح دوم قرمز و طرح سوم سفید.
سپس فواصل بین طرح قرمز وقهوه ای تیره، با سبز پر می‌شود. فواصل مابین طرح قرمز و سفیدُ با ابی پر می‌شود فواصل مابین طرح سفید و قهوه ای با سیاه پر می‌شود؛ و این تکرار همچنان ادامه می‌یابد درسرتاسر دوخت.
ذکر این نکته ضرروی است که این شش رنگ را می‌توان از هردرجه ای از ان رنگ به دلخواه تنظیم کرد.
قرمز: منظور از قرمز یعنی همه مشتقات قرمز همچون مرجانی -گوجه ای -اجری- گیلاسی- زرشکی- آلبالویی و حتی نارنجی‌های روشن و تیره و حتی زرد است.
در آبی می‌توان همه مشتقات ابی را به کار برد یعنی سرمه ای- ابی روشن- ابی نفتی و حتی سبز ابی یا فیروزه ای
۳در سبز هم همه مشتقات سبز رامی توان به کاربرد مثل سبز یشمی، سبز پررنگ، سبز چمنی و حتی پسته ای
این مشتقات در قهوه ای هم صدق می‌کند وهمه انواع مشتقات قهوه ای را می‌توان به کاربرد اما معمولاً از قدیم قهوه ای خیلی تیره رایج تراست.
سفید را هم می‌توان هم خود سفید ویا رنگ کرمی به کاربرد[[
ترکیب رنگ‌های پررنگ وکم رنگ یا رنگ‌های خیلی روشن یا خیلی تیره بسته به سلیقه و ذوق سوزن دوز بلوچ  دارد و در بین زنان و دختران بلوچ براساس مدو تنوعی که هرسال ایجاد می‌کنند فرق می‌کنند. درهردوره ای طیف‌های کم رنگ وپررنگ و یا روشن یا تیره ای از این هفت رنگ را مد می‌کنند و می‌دوزند و می‌پوشند.
لباس سنتی زنان بلوچ با نقوش سوزن دوزی بلوچی

قطعات مورد استفاده در لباس‌های زنان بلوچ عبارتند از:
۱-پیش‌سینه: که در گویش محلی به آن زیح Zih، زیگZig  یا جیگGig گفته می‌شود که در قسمت یقه پیراهن به‌کار می‌رود.
۲-گوامتان(گوپتان)  Ga-am tanیا پندول :  دواقع جیب لباس است. قطعه‌ای است که در زیر پیش‌سینه قرار می‌گیرد و تا نزدیک دامن ادامه دارد، طول تقریبی آن ۶۵ سانتی‌متر است.(بین سه تا سه ونیم وجب بسته به قد زنان فرق دارد)
سرآستین یا آستونکAstonak یا آسینگ : در دو قطعه آماده می‌شود و زینت سر آستین پیران‌های زنان بلوچ است.
پانچک Pachac : همان پارچه شلوار است که سوزن دوزی می‌گردد. در قسمت سر شلوار استفاده می‌شود و همانند سر آستین می‌باشد. اما با این تفاوت که نقش‌ها در سر آستین بیش‌تر از پاچک می‌باشد.
تک ودامن: این قسمت حاشیه‌های گوامتان تا پیش سینه  و لبه دامن لباس رادربرمیگیرد که سوزن دوزی این قسمت‌ها اختیاری وبرحسب سلیقه  بوده و هرچقدر این قسمت‌ها بیشتر دوخته شده باشد نشان از تجمل لباس است.
نوع دوخت و نقش‌های به‌کار رفته در همه این قطعات یکسان می‌باشد، به‌طوری‌که اگر طرح مورد نظر چشم ماهی است، این طرح در پیش‌سینه، گوامتان، سرآستین و پاچک مورد استفاده قرار می‌گیرد.
سایرهنرهای ترکیبی با سوزن دوزی بلوچی

اینه دوزی :آینه یکی از ابزار اصلی واساسی ترکیبی وتکمیلی در بلوچی دوزی است که به آن زیبایی بیشتری می‌بخشد. برخی طرح‌ها با اینه دوزی به کار می‌رود  در پلیوردوزی معمولاً با اینه انجام می‌شود. در دوخت دمن دوچ فواصل طرح ها با اینه تکمیل می گردد . در سیاه دوزی هم معمولا اینه دوزی به شکل تکمیلی به آن اضافه می گردد.
قلاب بافی(کریشی): یکی دیگر ازهنرهای ترکیبی قلاب بافی است که در بلوچی به ان قریشی یا کریشی گفته می‌شود. لبه جیب یا گوامتان و همچنین لبه دامن لباس سنتی بلوچی دوزی معمولاً قلاب بافی می‌شود که به ان لعاب زیباتری ببخشید. قریشی همچنین لبه چادر لبه شال را هم دربرمیگیرد. نخ به کاررفته می‌تواند کاموا یا نخ مخصوص قلاب بافی باشد که همیشه با رنگ‌های سوزن دوزی باید همخوانی داشته باشد
سرزیح (سر‍پاگ یا سرتوپ):  برای لبه دوزی لبه  سر استین و لبه پاچه های شلوار بعد از اتمام سوزن دوزی به کار می رود
ارتباط سوزن دوزی بلوچی با باورهای عامیانه قوم بلوچ

رنگ‌های به کاررفته در بلوچی دوزی با باورهای عامیانه مردم بلوچ هم پیوند خورده‌است.
شش عدد نخ با این شش رنگ اصلی به مثابه یک حفاظ در برابر چشم زخم یا طلسم عمل می‌کند و برای حفاظت از نیروهای شیطانی این نخ‌ها را که به نخ هفت رنگ معروف است را به همراه ایه‌های قرانی و بقیه اذکار خوانده می‌شود ودرنزد خود نگهداری می‌کند تامحافظت شود
باورهای گروهی و مذهبی از دیگر عوامل بسیار مهم در زمینة طراح ی نقش‌ها ی سوزن دوزی است. داستان‌های حماسی، که نمایانگر روحیه رزم آوری و سلحشور ی بلوچ هاست، بهترین تجلی خود را در فرم‌های تیز و زاویه دار و رنگ‌های گرم و قرمز پیدا می‌کند. ممنوعیت استفاده از نقش انسان در سوزن دوزی که نشأت گرفته از باورهای مذهبی و اسلامی است به عنوان یک قانون کلی در سوزن دوزی پذیرفته شده و به همین دلیل زنان هنرمند بلوچ در جستجوی تزیینات ایده‌آل خویش، با کنار هم قرار دادن تعداد بی شماری از عناصر بصری ساده و ابتد ایی مانند: مربع، مثلث و لوز ی نقش‌های مورد نظر خود را خلق می‌کنند. باورهای عامیانه مانند اعتقاد به چشم زخم نی ز بر روی پوشاک محلی بلوچ ی
تأثیرگذار بوده‌است. از تزیینات موجود در لباس‌های بلوچی گُلی به رنگ آبی یا کبود است که قسمت جلوی پیراهن وزیز یقه لباس زنانه (در پیش سینه یا زیح) قرار می‌گیرد. ساقه این گل از چندین طرح یک چشم دوخته شده تشکیل شده‌است که در بین اقوام بلوچ این اعتقاد عامیانه وجود دارد که این گل و ساقه ان دافع چشم زخم است