دنیای مردگان در فرهنگ یونانی
منبع‌شناسی

در ایلیاد اثر هومر (حدود هشت قرن پیش از میلاد) هادس مکانی مرطوب و کپک زده‌است که داخل حفره‌های زمین پنهان شده‌است. مردگان بعد از گذر از رودخانه، از دروازه‌هایی عبور می‌کردند که توسط سگ شکاری محافظت می‌شد و نهایتا در برابر هادس و پرسفونه، پادشاه و ملکهٔ جهان اموات، حاضر می‌شدند. شاعران هومری با میدان الیزی یا جهنم تارتاری آشنایی نداشتند، بلکه همه ارواح - قهرمانان و شروران به یک اندازه - در تاریکی هادس آرام می‌گرفتند.
هومر، ادیسه؛ توصیف جهان اموات عمدتاً در کتاب یازدهم ادیسه (معروف به کتاب مردگان) روایت می‌شود. هومر سرزمین مردگان را تاریک، ترسناک و به‌طور کلی برای قهرمانانش ناخوشایند به تصویر می‌کشد. در دنیای زیرین چند گناهکار معروف هستند که تا ابد مجازات می‌شوند، اما اکثراً همهٔ مردگان در تاریکی هستند و همهٔ آنها آرزو می‌کنند که زنده شوند.
هزیود (حدود هفت قرن پیش از میلاد)، تئوگونیا؛ هزیود ادعا می‌کند که اگر یک سندان برنزی که از آسمان بیفتد، نه روز طول می‌کشد تا به زمین برسد و نه روز دیگر طول می‌کشد تا سندان از زمین بر روی تارتاروس بیفتد. هزیود تارتاروس را به عنوان یک شکاف بزرگ، هم بد و هم تاریک و محل زوال توصیف می‌کند که پایین‌ترین منطقه جهان است؛ جایی حتی پایین‌تر از هادس. زمانی که زئوس و المپ‌نشینان، توانستند کرونوس (پدر زئوس) و سایر تیتان‌ها سرنگون کنند و بر زمین فرمانروا شوند، آنها نه تنها در هادس—که محل استراحت نهایی ارواح فانی بود—بلکه در تارتاروس، منطقه زیرین جهان که به عنوان مکانی برای هیولاها و خدایان تبعید شده استفاده می‌شد، جا گرفتند.
پیندار، شاعر یونانی (حدود ۵۱۸ - حدود ۴۳۸ پیش از میلاد)؛ پیوند شعر و مذهب در یونان باستان تنگاتنگ بود و پیندار از این قاعده مستثنی نبود. در قصیده‌های المپیک برای اولین بار در ادبیات غرب زندگی پس از مرگ با پاداش و مجازات، مانند جزیره مبارکه و سرنوشتی برای قهرمانان استثنایی، توصیف می‌شود.
سقراط مرگ را جدایی بدن از روح می‌داند و اعتقادی باستانی را ذکر می‌کند مبنی بر اینکه همان‌طور که ارواح مردگان در جهان زیرین از کسانی که در این جهان زندگی می‌کنند می‌آیند، ارواح زنده نیز ارواح مردگان هستند که بار دیگر به جهان بازگشته‌اند.
آثار زرتشت و مزدیسنا تأثیر به سزایی در فلسفه یونان باستان و غرب گذاشته‌است. یونانی‌نویسانی مانند اودوکسوس کنیدوسی و لاتین‌نویسانی نظیر پلینیوس فلسفهٔ زرتشتی را به عنوان «مشهورترین و مفیدترین» فلسفه ستوده‌اند. افلاطون فلسفهٔ زرتشتی را از طریق اودوکسوس کنیدوسی آموخت و بسیاری از جوانب آن را در نظریه مثل خود گنجاند.
افلاطون (حدود ۴۲۷ پیش از میلاد)، در افسانه ار، از کتاب جمهور، داستان سربازی به نام «ار» را روایت می‌کند که گمان می‌رود مرده‌است و به دنیای زیرین فرود می‌آید. اما وقتی زنده می‌شود، باز به جهان فرستاده می‌شود تا به بشریت خبر دهد چه چیزی در زندگی پس از مرگ در انتظار آنهاست. ار زندگی پس از مرگی را توصیف می‌کند که در آن عادلان پاداش می‌گیرند و شریران مجازات می‌شوند. سپس ارواح در بدن و زندگی جدیدی متولد می‌شوند؛ زندگی جدیدشان نشان دهندهٔ نحوهٔ زندگی آنها در حیات قبلی و وضعیت روح آنها در هنگام مرگ است. او توصیف می‌کند که در فضای میانی قاضیانی نشسته بودند که به عادلان فرمان می‌دادند. در قرن سوم پیش از میلاد، کولوتس افلاطون را متهم کرد که افسانه ار در جمهور را از «دربارهٔ طبیعت» منسوب به زرتشت برداشته است.
قورباغه‌ها (نوشته شده در ۴۰۵ قبل از میلاد) اثر آریستوفان: در این اثر دیونیزوس باید—مثل ادیسه در حماسهٔ هومر یا مانند اورفئوس در جستجوی ائورودیکه—به عنوان خدای درام به عالم اموات برود، نه برای دیدار با تیرسیاس و آگاهی از آینده خویش، بلکه برای دیدار با شاعران مردهٔ جهان. دنیای زیرین در توصیفات آریستوفان جایگاه خدایان و شیاطین است اما همچنین با مهمانخانه‌داران، خدمتکاران شهوانی و بردگان آزموده‌اش، مکانی است مانند دنیای واقعی. ایاکوس، قاضی اسطوره‌شناختی سرسخت روح‌های مرده، در آنجا حضور دارد.
انئید از ویرژیل (۷۰ تا ۱۹ پیش از میلاد)؛ شرح زندگی پس از مرگ که در کتاب ششم انئید آمده‌است، یکی از مهم‌ترین و مبهم‌ترین جنبه‌های مذهبی شعر است. هر چند شباهت قابل توجهی بین دنیای زیرین ادیسهٔ هومر و انئید ویرژیل وجود دارد اما با بررسی دقیق‌تر، چندین تفاوت مهم آشکار می‌شود؛ یکی از بارزترین این تضادها در تصاویر دقیق جغرافیایی و توپولوژیکی است که ویرژیل از هادس ارائه می‌دهد. تفاوت مهم دیگر رویکرد متفاوتی است که این دو در نظم دادن به جهان‌های خود دارند. در ویرژیل، ما یک دسته‌بندی تقریباً وسواس گونه می‌بینیم: کل قلمروی مرگ به بخش‌ها و مناطقی تقسیم شده و ارواح این جهان نیز از دسته‌های گوناگونی هستند. به علاوه، این تقسیم‌بندی به هیچ وجه تصادفی نیست: در عوض، مبتنی بر استدلال قضایی است. هر روح با توجه به نوع اعمال نادرست یا نحوهٔ مرگش در منطقه‌ای قرار می‌گیرد که به آن تعلق دارد. مهم‌تر از همه، دنیای زیرین ویرژیل، برخلاف هومر، دارای هدف قابل توجهی است: ارواحی که آنجا هستند یا برای اعمال نادرست مجازات می‌شوند یا برای یک زندگی جدید روی زمین آماده می‌شوند.
سرودهای اورفیک، مجموعه‌ای از هشتاد و هفت بیت که به‌طور سنتی به اورفئوس منسوب هستند. اورفئوس شاعر و نوازنده‌ای با توانایی‌های فراطبیعی بود و می‌توانست هر کسی را به موسیقی خود جذب کند. اورفئوس پس از گزیده شدن همسرش ائورودیکه در روز عروسی توسط ماری سمی و مرگ او، به عنوان فانی زنده‌ای به عالم اموات فرود آمد تا همسر مرده‌اش را پس بگیرد. او از مهارتش در نوازندگی استفاده کرد تا با موسیقی خود نگهبانان دنیای زیرین را طلسم کند و با صدای زیبایش توانست هادس و پرسفونه را متقاعد کند تا به او و همسرش اجازه دهند به زندگی بازگردند. حاکمان عالم اموات موافقت کردند، اما تحت یک شرط: ائورودیکه باید پشت سر اورفئوس را دنبال کند و نباید به پشت سر بچرخد و به او نگاه کند. هنگامی که اورفئوس به در ورودی رسید، در آرزوی نگاه کردن به همسر زیبایش چرخید و همسرش را در حال محو شدن به دنیای زیرین یافت. او از بازگشت دوباره به دنیای زیرین منع شد و زندگی خود را صرف نواختن برای پرندگان و کوه‌ها کرد.