مریم درانی
فعالیت‌های اجتماعی و بشردوستانه

زندگی و فعالیت اجتماعی برای زنان در قندهار امر خطیری است اما مریم درانی در همین ولایت شروع به فعالیت‌های اجتماعی کرد. او برای کاهش مشکلات زنان در قندهار در سال ۲۰۰۴ انجمن فرهنگی «خدیجه کبرا» را برپا ساخت. سازمانی غیردولتی برای توانمندسازی زنان که ۲۴۰ عضو دارد. برگزاری صنوف مختلفی چون سواد پایه یا فعالیت‌های دیگری چون خیاطی، قالیبافی، گلسازی و آرایشگری و همچنان ایجاد نخستین نمایشگاه‌های صنایع دستی زنان در قندهار از کارهای این سازمان بوده‌است. این سازمان به خانوارها وام‌های کوتاه‌مدت و بدون بهره برای ساختن سرپناه یا راه‌اندازی کار می‌دهد. مریم درانی هفت سال بعد (در سال ۲۰۱۱) کار رادیویی به نام «میرمن» را آغاز کرد که به موضوعات زنان و مشکلات آنان مثل ازدواج‌های اجباری و رسوماتی می‌پردازد که مروج خشونت و تضییع حقوق زنان است. دو سال بعد یعنی سال۲۰۱۳ نخستین انترنیت کیفی بانوان را برای دختران در افغانستان ایجاد نمود. در انترنیت کیفی ملالی میوندی دختران می‌توانند بدون ممانعت از طرف فامیل‌هایشان همه روزه به‌خاطر مطالعهٔ سایت‌های علمی و خبری، به حل سؤالات، مشکلات در دروس مدرسه و دانشگاه توسط فیلم‌های آموزشی در یوتیوب و همچنان با استفاده از شبکه‌های اجتماعی فیس‌بوک و اسکایپ با سایر دختران در ولایت مختلف افغانستان و خارج از افغانستان در ارتباط شده و این اقدام باعث تبادلات ایده‌ها و نظریات بین زنان می‌شود. او همچنین شبکه‌ای سازمان یافته از زنان را در قندهار به نام «شبکه دادخواهی زنان قندهار» به راه انداخت تا به دادخواهی و دفاع از حقوق زنان بپردازد.
درانی در سال ۲۰۱۴ نخستین انستیتوت تعلیمات عصری که توسط زنان رهبری می‌شود را ایجاد نمود این انستیتو درای صنوف کامپیوتر، زبان انگلیسی، مدیریت، حسابداری، رهبری، خبرنگاری و غیره بود که دختران را در بخش تعلیمات عصری آموزش و تربیت می‌سازد.
در سال ۲۰۱۵ مریم درانی نخستین کتابخانه مخصوص زنان را در حوزه جنوب افغانستان ولایت قندهار ایجاد نمود، این کتابخانه داری ۴۰۰۰ جلد کتاب در عرصه‌های مختلف است که به دختران زمینهٔ مطالعه کتاب را در کتابخانه یا امانت گرفتن کتاب و مطالعه آن در بیرون از کتابخانه را مهیا می‌سازد.
مریم درانی در سال ۲۰۰۴ در انتخابات شورای ولایتی افغانستان شرکت کرد و با بیش از ۲۵۰۰ رأی به این شورا راه یافت. در مصاحبه‌ای از مشکلات متعدد و موانعی می‌گوید که در فعالیت سیاسی به خاطر زن بودن در افغانستان با آن مواجه شده‌است. وی به تدریج با ادامه فعالیت و پیگیری توانست همراهی بخش زیادی از مردم و افرادی که با حضور وی مخالف بودند را به دست آورد. مریم دورانی می‌گوید: «من به عنوان یک دختر افغان به زنان می‌گویم که به خود اطمینان داشته باشند و بدانند می‌توانند آنچه را بخواهند تغییر دهند.» مریم درانی دوباره در سال ۲۰۰۹ در شورای ولایتی قندهار انتخاب شد و همچنان در این سمت تا سال ۲۰۱۴ قرار داشت و در انتخابات دوره سوم خود را کاندید ننمود.
وی در کنار مدیریت سازمان خدیجه کبرا و بخش‌های این سازمان رئیس بورد مشورتی زنان ولایت قندهار. معاون در بورد مبارزه با فساد اداری به‌طور افتخاری در UNAMA. معاون گفتمان صلح به‌طور افتخاری در UNAMA بود.
او بر استقلال اقتصادی زنان تأکید زیادی داد و دربارهٔ مشارکت سیاسی زنان معتقد است و می‌گوید: «مشارکت زنان در شوراهای ولایتی یک تغییر بزرگ است. ما عضو زن در پارلمان داریم. سازمان‌های زنان داریم که بر موضوعات مختلفی کار می‌کنند و فارغ‌التحصیلان زن رو به رشد است. زیستن در چنین شرایطی گاه دشوار و ناممکن می‌شود اما مصائب نتوانسته سد راهش شود.»
او در سال ۲۰۰۹ دو حمله انتحاری را پشت سر گذاشت و حتی در یکی از حملات مجروح شد. وی با وجود مشکلات امنیتی اما هنوز به فعالیت‌های خود در راستای حقوق زنان قندهار تلاش می‌نماید. مریم علاقه دارد به دیگران کمک کند و از این موضوع انرژی تازه می‌گیرد. او دربارهٔ یکی از خاطرات فعالیت‌های خود می‌گوید یکی از شاگردان سازمان او در سازمان خدیجه کبرا به نام «فاطمه» دختری ناشنوا و لال بود، به او نوشتن و مهارت خیاطی آموختند، کمکی که زندگی فاطمه را دگرگون ساخت و هنوز هم با مریم و سازمان او مکاتبه و ارتباط دارد و فعلاً در بخش لسان انگلیسی و کامپیوتر آموزش می‌بیند.