stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
آتلانتیس
محل احتمالی > در اروپا

مدلسازی دانشمندان امپریال کالج لندن در آوریل ۲۰۱۴، نشان داد سونامی پنج‌متری که هشت هزار و دویست سال پیش داگرلند را درنوردید، باعث شد این قطعه خشکی که بریتانیا را به اروپا متصل می‌کرد از سکنه خالی شود. این سونامی را لغزش لایه‌های زمین که به «لغزش استورِگا» معروف است و در سواحل نروژ رخ داده ایجاد کرده بود. این لغزش باعث جابجا شدن ۳۰۰ کیلومتر مکعب لایه‌های رسوبی در زیر دریای شمال شد. اگر این مقدار رسوب را در زمینی به مساحت کشور اسکاتلند پخش کنید، این کشور زیر لایه‌ای از رسوب به ارتفاع هشت متر می‌رود. این سونامی پنج متری ناشی از این لغزش، تأثیری «فاجعه‌بار» بر زندگی قبایل ساکن داگرلند داشته‌است. داگرلند حدود هشت هزار سال پیش، از قبایل دوران میان‌سنگی خالی شد، همان زمانی که لغزش استورِگا رخ داد. امواج این سونامی به سواحل شرقی انگلیس، اسکاتلند فعلی و سواحل شمالی اروپا برخورد کرده و پژوهشگران حدس می‌زنند ارتفاع موجهایی که به ساحل اسکاتلند اصابت کرده به چهارده متر می‌رسیده‌است؛ هرچند معلوم نیست آیا در آن زمان انسان در این منطقه زندگی می‌کرده یا نه. دانشمندان فکر می‌کنند ارتفاع امواج در سواحل شرقی انگلیس پنج متر بوده‌است، اما دربارهٔ اینکه این سواحل مسکونی بوده‌اند، اختلاف نظر وجود دارد.
داگرلند (فلات قاره دریای شمال) قطعه زمینی بود در جنوب دریای شمال و حدود هشت هزار سال پیش سواحل شرقی انگستان (ایست انگلیا) را به سواحل غربی هلند، آلمان و دانمارک کنونی متصل می‌کرد. بخش بزرگی از داگرلند در پایان آخرین عصر یخبندان، به دلیل بالا آمدن آب دریا به زیر آب رفته بود و سونامی استورگا باعث شد داگرلند کاملاً به زیر آب برود و شبه جزیره بریتانیا کاملاً از قاره اروپا جدا شود. بر اساس نظریه‌های موجود، احتمالاً حدود ۲۰ هزار سال پیش، بشر از راه داگرلند از آلمان به بریتانیا راه یافته بود. این منطقه تقریباً ده هزار سال پیش یکی از غنی‌ترین مناطق اروپا برای شکار و ماهیگیری بوده‌است چون در آن زمان دو رود راین و تیمز در مرکز داگرلند مرداب‌ها و تالاب‌هایی را تشکیل می‌دادند که برای حیات وحش ایدئال بود. بررسی استخوان‌های انسان و حیوان و ابزارهایی که از منطقه به دست آمده نشان می‌دهد هیچ‌کدام از آنها به دوران بعد از سونامی تعلق ندارند.
محل احتمالی > درون یا نزدیک به دریای مدیترانه

بیشتر مکان‌هایی که برای مکان احتمالی آتلانتیس حدس زده شده‌اند در دریای مدیترانه یا در نزدیکی آن واقع اند، جزایری نظیر ساردینیا، کرت، سانتورینی، سیسیل، قبرس و مالت یا سرزمین‌هایی مانند تروی، تارتسوس، کنعان، شبه‌جزیره سینا و ….
محل احتمالی > در زیر مثلث برمودا

طبق کشفیات جدید اقیانوس‌شناس معروف ورلاگ مایر، ساختارهای هرمی شکل عجیب و غریبی در عمق دوهزار متری زیر آب‌های مثلث برمودا، با کمک ردیاب صوتی زیر دریایی شناخته شد. برخی مقاله‌ها کاربرد هرم‌ها را ذخیره اندوخته‌های غذایی مردمان می‌دانند. طبق گفته‌های افلاطون، آتلانتیسی‌ها دارای تمدنی ستایش انگیز بودند؛ وی در همان کتاب گفت که آنها از سازه‌های هرمی شکل استفاده می‌کردند. او نیز گفت که روح احساس و کمک در آنها دیگر از بین رفته بود آنها اعتقاد و ایمان خود را از دست داده بودند و با سپاهیانی بی شمار قصد فتح آتن و سرزمین‌های شرق را داشتند. که این رفتار آنها باعث شد که زئوس طوفانی بر آنها نازل کند. مجازاتی که به هیچ وجه قابل تصور نبود. افلاطون در این باره نوشت «طوفان سبب زمین لرزه و سیل‌های بزرگی شد که به مدت یک شبانه روز به شدت ادامه داشت؛ وقتی دریا جزیره آتلانتیس را به زیر خود فرو برد و ناپدید گشت» افلاطون تردید داشت که هرگز نشانه‌ای از این سرزمین گمشده به دست آید. او نوشت «اقیانوس در آن نقطه به مکانی غیرقابل عبور و جستجو تبدیل شده‌است».
روایت افلاطون

حدود ۳۵۰ سال قبل از میلاد ' افلاطون در رساله‌ای به نام تیمائوس چنین نوشت: «۱۲ هزار سال پیش از این جزیره‌ای بوده‌است بزرگ با تمدنی ستایش انگیز موسوم به آتلانتیس که…» به این ترتیب نام قاره آتلانتیس برای نخستین بار بر قلم افلاطون جاری شد و به زودی بر سر زبانها افتاد. وی در رساله دیگری به نام کریتیاس به انگلیسی  شرح بیشتری از قاره آتلانتیس و تمدن آن نوشت «آتلانتها افزون بر ۲۰ میلیون نفر بودند، که در جزیره‌ای خوش آب و هوا به وسعت ۱۵۴ هزار مایل مربع زندگی می‌کردند. در جنگلهای انبوه آتلانتیس انواع جانوران بزرگ و کوچک می‌زیستند و شهرهای آباد آن با ساختمانهای عظیم به شکل هرم، درخشش نور بود و مرمر…»
مطابق گزارش افلاطون «... بر این سرزمین اطلس حکومت می‌راند، که مردم او را ستون آسمان می‌دانستند و در مرکز جزیره در بزرگداشت اطلس، معبدی با شکوه ساخته بودند که دیوارهای عظیم داشت و درهای آن تزیین یافته بود از سنگها و فلزات قیمتی و در زیر تابش نور خورشید همچون الماس می‌درخشید.»
افلاطون ادامه می‌دهد: «مقدس‌ترین حیوان در نزد مردمان آتلانتیس، گاو نر بود که مظهر قدرت بشمار می‌رفت و به عنوان برترین هدیه به پیشگاه اطلس با مراسمی شکوهمند در برابر معبد بزرگ قربانی می‌شد، تا فوران خون سنگ‌های مرمر را رنگ‌آمیزی کند … در قاره آتلانتیس شهرها به شکلی هندسی و زیبا ساخته شده بودند و کانال‌های آب که همچون رگها در بدن به هر سو امتداد داشتند، مزرعه‌ها و باغها را سیراب می‌کردند. اساس فرهنگ و تمدن این مردمان سعادتمند، همانا برادری و صفات عالی انسانی بود. اما چون قدرت ایشان روزافزون شد به تدریج شروع به دست درازی به دیگر سرزمینها کردند. افلاطون می‌گوید: روح احساس و کمک در آنها دیگر از بین رفته بود، آنها اعتقاد و ایمان خود را از دست داده بودند؛ آنها با سپاهیانی بی شمار قصد فتح آتن و سرزمین‌های شرق را داشتند.»
اما زئوس طوفانی بر آنها نازل کرد. مجازاتی که به هیچ وجه قابل تصور نبود. افلاطون در این باره نوشت «طوفان سبب زمین لرزه و سیل‌های بزرگی شد، که به مدت یک شبانه روز به شدت ادامه داشت؛ وقتی دریا جزیره آتلانتیس را به زیر خود فرو برد و ناپدید گشت» افلاطون تردید داشت که هرگز نشانه‌ای از این سرزمین گمشده به دست آید. او نوشت «اقیانوس در آن نقطه به مکانی غیرقابل عبور و جستجو تبدیل شده‌است».
نوشته هایی در مورد آتلانتیس
گولازا

مکان
| گولازا | گولازا |
| --- | --- |
کومونه: کومونه
گولازا: گولازا
ناحیه: لمباردی
استان / شهرستان: استان وارزه (VA)
حکومت: حکومت
 • شهردار: Claudio Ventimiglia
مساحت: مساحت
 • کل: ۷ کیلومتر مربع (۳ مایل مربع)
ارتفاع: ۲۸۰ متر (۹۲۰ فوت)
جمعیت (۳۱ دسامبر  ۲۰۱۰): جمعیت (۳۱ دسامبر  ۲۰۱۰)
 • کل: ۲٬۶۹۴
 • تراکم: ۳۸۰/کیلومتر مربع (۱۰۰۰/مایل مربع)
اهلیت‌نام: Golasecchesi
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانه)
کد پستی: 21010
پیش‌شماره تلفن: 0331
وبگاه: وبگاه رسمی
گولازا (به ایتالیایی: Golasecca) یک کومونه در ایتالیا است که در استان وارزه واقع شده‌است.
خصوصیات

گولازا ۷ کیلومترمربع مساحت و ۲٬۶۹۴ نفر جمعیت دارد و ۲۸۰ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
ونویکن

Village
| Vanvikan | Vanvikan |
| --- | --- |
Village: Village
View of the village: View of the village
Region: تروندلاگ
استان‌های نروژ: نورد تروندلاگ
District: Innherred
Municipality: Leksvik
مساحت: مساحت
 • کل: ۰٫۵۷ کیلومتر مربع (۰٫۲۲ مایل مربع)
ارتفاع: ۵۹ متر (۱۹۴ فوت)
جمعیت (2013): جمعیت (2013)
 • کل: ۷۴۱
 • تراکم: ۱٬۳۰۰/کیلومتر مربع (۳۰۰۰/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۰۱:۰۰ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۰۲:۰۰ (CEST)
کد پستی: 7125 Vanvikan
ونویکن (به لاتین: Vanvikan) یک سکونتگاه مسکونی در نروژ است که در Leksvik واقع شده‌است.
خصوصیات

ونویکن ۰٫۵۷ کیلومترمربع مساحت و ۷۴۱ نفر جمعیت دارد و ۵۹ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
آریان آدمی

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 آدامی در حال بازی برای تیم ملی فوتبال کرواسی در سال ۲۰۱۳:  آدامی در حال بازی برای تیم ملی فوتبال کرواسی در سال ۲۰۱۳
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زادروز:  ۲۹ مهٔ ۱۹۹۱ ‏(۳۳ سال)
زادگاه:  سیبنیک، جمهوری فدرال سوسیالیستی یوگسلاوی
قد:  ۱٫۸۵ متر (۶ فوت ۱ اینچ)
پست:  هافبک
اطلاعات باشگاهی: اطلاعات باشگاهی
باشگاه کنونی:  باشگاه فوتبال دینامو زاگرب
شمارهٔ پیراهن:  ۵
باشگاه‌های حرفه‌ای*: باشگاه‌های حرفه‌ای*
| سال‌ها |  باشگاه‌ها |  بازی† |  (گل)† |
| ۲۰۰۷–۲۰۱۰ |  Šibenik |  ۵۶ |  (۲) |
| ۲۰۱۰– |  باشگاه فوتبال دینامو زاگرب |  ۱۰۴ |  (۷) |
| ۲۰۱۲ |  ← باشگاه فوتبال لوکوموتیو زاگرب (قرضی) |  ۳ |  (۰) |
تیم ملی‡: تیم ملی‡
| ۲۰۰۹ |  Croatia U18 |   |   |
| ۲۰۰۸–۲۰۱۰ |  Croatia U19 |  17 |  (۵) |
| ۲۰۱۱ |  Croatia U20 |  7 |  (۳) |
| ۲۰۱۰ |  Croatia U21 |  7 |  (۳) |
| ۲۰۱۳ |  تیم ملی فوتبال کرواسی |  3 |  (۰) |
| ۲۰۱۴– |  تیم ملی فوتبال مقدونیه |  5 |  (۲) |
 تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است و آمار به روز شده در تاریخ ۲۰ نوامبر ۲۰۱۵.   ‡ آمار بازی‌ها و گل‌های ملی به‌روز شده در تاریخ ۹ اکتبر ۲۰۱۷:  تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است و آمار به روز شده در تاریخ ۲۰ نوامبر ۲۰۱۵.   ‡ آمار بازی‌ها و گل‌های ملی به‌روز شده در تاریخ ۹ اکتبر ۲۰۱۷
آریان آدمی (مقدونی: Аријан Адеми، آلبانیایی: Arijan Ademi؛ متولد ۲۹ مارس ۱۹۹۱) بازیکن حرفه‌ای فوتبال مقدونی است که در باشگاه فوتبال دیناموزاگرب کرواسی و تیم ملی فوتبال مقدونیه فوتبال بازی می‌کند اما به دلیل دوپینگ تا سال ۲۰۱۹ از شرکت در مسابقات فوتبال محروم است. آدمی فوتبال حرفه‌ای را از باشگاه شیبنیک و در تاریخ ۲۲ مارس ۲۰۰۸ در سن ۱۶ سالگی شروع کرد. در ۱۶ ژوئن ۲۰۱۰ به دینامو زاگرب، قهرمان لیگ کرواسی نقل مکان کرد.
در سطح بین‌المللی، آدمی ۱۷ بازی برای تیم زیر ۱۹ سال مقدونیه انجام داده و دو گل زده‌است. او در قهرمانی فوتبال زیر ۱۹ سال اروپا ۲۰۱۰ حضور داشت و ۴ بازی برای تیم ملی کرواسی انجام داد که موفق شد به مرحله نیمه‌پایانی برسد و یک گل نیز به ثمر برساند. او در چهار بازی دوستانه برای تیم زیر ۱۸ ساله‌ها نیز به میدان رفته. اگرچه او ۳ بازی دوستانه برای تیم ملی بزرگسالان کرواسی انجام داده بود، اما در ۹ اکتبر ۲۰۱۴ اولین بازی رسمی خود را برای تیم ملی فوتبال مقدونیه انجام داد.
در ۲۲ نوامبر ۲۰۱۵، آدمی پس از مثبت اعلام شدن آزمایش دوپینگ در بازی برابر آرسنال که به پیروزی ۲–۱ دینامو زاگرب منجر شد، ۴ سال از حضور در مسابقات محروم شد. مربی دیناموزاگرب، زوران مامیچ اعلام کرد که باشگاه تقاضای فرجام خواهد کرد. دادخواهی به‌طور قطع توسط یوفا رد شد.
باشگاه حرفه‌ای > شیبنیک

آدمی فوتبال حرفه‌ای را در شیبنیک آغاز کرد، جایی که برای اولین بار در ۱۵ سپتامبر ۲۰۰۷ برای تیم اول توپ زد. نخستین بازی وی در تیم بزرگسالان در ۲۲ مارس ۲۰۰۸ برابر دینامو زاگرب برگزار شد. او در دقیقه ۶۳ به جای گابریل وارد زمین شد و در نهایت شیبنیک این بازی را ۵–۱ واگذار کرد. در ادامه فصل او ۲۸ بازی برای تیم بزرگسالان انجام داد، که در ۱۶ بازی از ابتدا در زمین بود. فصل ۲۰۰۹–۱۰ لیگ کرواسی بهترین حضور آدمی بود. او ۲۷ بازی به‌طور ثابت بازی کرد و دو گل نیز به ثمر رساند. نخستین گل او در لیگ در ۲۵ ژوئیه ۲۰۰۹ در بازی بیرون خانه در برابر کرواتیا سسوته زده شد، بازی با برد ۲–۱ شیبنیک همراه بود. همچنین آدمی در آن فصل به عنوان جوان‌ترین کاپیتان لیگ کرواسی شناخته شد.[نیازمند منبع][نیازمند منبع]
باشگاه حرفه‌ای > دینامو زاگرب

در ۱۶ ژوئن ۲۰۰۹ او با مبلغ ۴۰۰٬۰۰۰ یورو به دینامو زاگرب منتقل شد. نخستین بازی او در باشگاه جدیدش در ۳۱ ژوئیه ۲۰۱۰ برابر تیم ریه‌کا بود که به باخت ۲–۱ دینامو زاگرب انجامید. همچنین نخستین بازی او در رقابت‌های اروپایی در ۴ اوت در لیگ قهرمانان اروپا ۲۰۱۰–۱۱ در مرحله سوم مقدماتی برابر تیم شریف تیراسپول بود که ۱–۱ مساوی شد. پس از ورود وحید هلیلهودژیچ، او خودش را به عنوان هافبک دفاعی در تیم اصلی تثبیت کرد و به عنوان ستاره باشگاه در مرحله گروهی لیگ اروپا ۲۰۱۰–۱۱ بازی کرد، جایی که دینامو با ۷ امتیاز و پشت سر ویارئال و پائوک به مقام سوم گروه رسید. در پایان فصل او نخستین جام‌های خود را در لیگ کرواسی و جام حذفی کرواسی با دینامو کسب کرد.[نیازمند منبع][نیازمند منبع]
پس از از دست دادن موقعیت خود در ترکیب اصلی، در نیم فصل دوم ۲۰۱۱–۲۰۱۲ به‌طور قرضی به باشگاه لوکومتیوا زاگرب منتقل شد، جایی به دلیل مصدومیت بازی‌های کمی انجام داد.
پس از بازگشت قرضی در آغاز فصل ۲۰۱۲–۲۰۱۳، به عنوان بازیکن تیم موفق به صعود به لیگ قهرمانان ۲۰۱۲–۱۳ شد. در مرحله گروهی لیگ قهرمانان، آدمی ۵ بازی انجام داد و دینامو زاگرب بازی‌ها را با یک امتیاز و رتبه آخر گروه به پایان رساند.
باشگاه حرفه‌ای > دینامو زاگرب > دوپینگ

در ۷ اکتبر ۲۰۱۵، دینامو زاگرب اعلام کرد که آزمایش دوپینگ آدمی پس از بازی برابر آرسنال در لیگ قهرمانان مثبت اعلام شده‌است. یوفا آدمی را برای مدت ۴ سال محروم کرد.
وست پوکوموک، مریلند

CDP
| West Pocomoke, Maryland | West Pocomoke, Maryland |
| --- | --- |
CDP: CDP
ایالت: مریلند
شهرستان: Somerset
مساحت: مساحت
 • کل: ۹٫۶ مایل مربع (۲۴٫۹ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۹٫۴ مایل مربع (۲۴٫۳ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰٫۲ مایل مربع (۰٫۶ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۲۰ فوت (۶ متر)
جمعیت (۲۰۰۰): جمعیت (۲۰۰۰)
 • کل: ۴۹۸
 • تراکم: ۵۳٫۱/مایل مربع (۲۰٫۵/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۵ (Eastern (EST))
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۴ (EDT)
FIPS کد: ۲۴-۸۳۳۳۷
GNIS feature ID: ۱۸۵۲۶۰۳
وست پوکوموک (به انگلیسی: West Pocomoke) شهری در ایالت مریلند کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۴۵۴ نفر بوده‌است.
آسترو (گروه موسیقی)

| آسترو | آسترو |
| --- | --- |
آسترو در سپتامبر ۲۰۱۷. از چپ به راست: سان‌ها، ام‌جی، مون‌بین، اون‌وو، جین‌جین و راکی: آسترو در سپتامبر ۲۰۱۷. از چپ به راست: سان‌ها، ام‌جی، مون‌بین، اون‌وو، جین‌جین و راکی
اطلاعات پس‌زمینه: اطلاعات پس‌زمینه
خاستگاه: سئول، کره جنوبی
ژانر: کی-پاپ الکتروپاپ سینث-پاپ آراندبی
سال‌های فعالیت: ۲۰۱۶–اکنون
ناشر(ان): فنتجیو یورنیورسال ژاپن
اسپین‌آف‌ها: مونبین و سانها جین‌جین و راکی
اعضا:  ام‌جی  جین‌جین  چا اون وو  یون سان ها 
اعضای پیشین:  راکی  مون‌بین 
وبگاه: fantagio.kr/musicians/아스트로
آسترو (انگلیسی: Astro; کره‌ای: 아스트로) گروه پسرانهٔ اهل کره جنوبی شکل گرفته توسط فنتجیو در سال ۲۰۱۶ است. این گروه شامل چهار عضو است: ام‌جی، جین‌جین، چا اون وو و یون سان ها. این گروه در ابتدا شش نفره بود که راکی در ۲۸ فوریه ۲۰۲۳ گروه را ترک کرد و مون‌بین در ۱۹ آوریل ۲۰۲۳ درگذشت. آسترو در ۲۳ فوریه ۲۰۱۶ فعالیت خود را با انتشار آلبوم چندآهنگهٔ اسپرینگ آپ آغاز کرد و در پی انتشار آن، توسط بیلبورد به عنوان یکی از بهترین گروه‌های تازه‌کار کی-پاپ سال ۲۰۱۶ نامگذاری شد.
حرفه > پیش از آغاز فعالیت

اعضای گروه آسترو زمانیکه به عنوان بخشی از فنتجیو آی‌تین، یک برنامهٔ توسعهٔ استعدادهای تازه‌کار، زیر نظر آژانس مدیریتی فنتجیو آموزش می‌دیدند، با نام آی‌تین بویز شناخته می‌شدند. نام این گروه و اعضای گروه در اوت ۲۰۱۵ اعلام شد. در همان ماه، آنها در یک مجموعهٔ اینترنتی به نام ادامه دارد ایفای نقش کردند. در این مجموعه، اعضای گروه در نقش خودشان و همچنین کیم سه-رون، سو کانگ جون و هلو ونوس حضور داشتند.
در ژانویه ۲۰۱۶، اعضای آسترو در ریلتی شوی خودشان به نام آسترو اکی! رِدی حضور پیدا کردند که از ام‌بی‌سی اوری۱ در ساعت ۱۹ (کی‌اس‌تی) روی آنتن رفت.
اعضا

ام‌جی (엠제이)
جین‌جین (진진)
چا اون وو (차은우)
یون سان ها (윤산하)
اعضا > پیشین

مون‌بین (문빈)
راکی (라키)
رده‌بندی جهانی فوتسال فیفا

رده‌بندی جهانی فوتسال فیفا رده‌بندی‌ای برای تیم‌های ملی فوتسال مرد‌ان و زنان عضو فیفا است و به دست فیفا امتیاز‌دهی و منتشر می‌شود که شیوه امتیاز‌دهی آن مانند رده‌بندی الو است؛ طبق گفته فیفا این رده‌بندی برای نخستین بار در روز ۶ مه ۲۰۲۴ به مناسبت نزدیک شدن به جام جهانی فوتسال ۲۰۲۴  انتشار یافت.
جستار‌های وابسته

رده‌بندی جهانی فیفا
رده‌بندی جهانی فیفا زنان
تاناتاری

Commune and village در Căuşeni District, 23x15px|border |alt=|link= مولدووا
| Tănătari | Tănătari |
| --- | --- |
Commune and village: Commune and village
تقسیمات کشوری مولداوی: Căuşeni District
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۲ (EET)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۳ (EEST)
تاناتاری (به لاتین: Tănătari) یک منطقهٔ مسکونی در مولداوی است که در Căuşeni District واقع شده‌است.
امیر حمزه آذرک

حمزه پسر آذَرَک شاری سیستانی معروف به حمزة بن عبدالله خارجی یک ایرانی (سیستانی) است که در اواخر سدهٔ دوم هجری در سیستان (۳۳ سال قبل از یعقوب لیث) بر ضد حکومت عرب‌ها قیام کرد و به مدت ۳۰ سال بر شرق ایران به صورت خودمختار حکومت نمود.
او در سال ۱۸۱ق بر هارون‌الرشید شورید و بر سیستان و کرمان و خراسان مسلط شد؛ و از سال ۱۸۱ تا ۲۱۳ق، از کابل تا فارس و از خراسان تا دریای عمان را تحت امر داشت. حمزه از خوارج بود و نسب خود را به زوِ طهماسب و پادشاهان کیانی می‌رسانْد و خود را «امیرالمؤمنین» می‌خوانْد.
زندگینامه > تولد و نسب

تاریخ و محل تولد حمزه کاملا روشن نیست و از ابتدای زندگی او اطلاعی وجود ندارد.
نام او به شکل‌های گوناگون ضبط شده است. نویسنده تاریخ سیستان
نسب حمزه را به زوِ طهماسب، پهلوان داستانی ایران، رسانده است. علی بن زید بیهقی
نیز اصالت خانوادگی او را تأیید کرده و نوشته‌است که پدر حمزه دهقان بود.
این‌گونه نسب‌رسانی‌ها در سیستان و نواحی شرقی ایران، در سده‌های نخستین اسلامی، در میان کسانی که داعیهٔ حکومت داشتند، معمول بود.
زندگینامه > محل تولد

زادگاه حمزه احتمالا رَوِن وَجول نام داشته که باید جایی در مشرق بُست به سوی رُخّج یا رُخَد
بوده باشد.
درباره این محل چیزی دانسته نیست.
با این‌که در تاریخ سیستان، شش ‌بار از این ناحیه یاد شده، اما گویا هیچ‌یک از جغرافیانویسان اسلامی از آن یاد نکرده‌اند.
جورجو اسکارچا در مورد این مکان پژوهش فراوان کرده‌است.
زندگینامه > نام پدر

نام پدر حمزه را به تفاوت اترک، آذرک، اکرک، أدرک،
ابرک و اَدْرد نوشته‌اند و در بعضی منابع، او حمزه خارجی خوانده شده است.
زندگینامه > دین پدر حمزه

آذرک، اترک و ادرک همه از یک ریشه و به معنای آتش‌اند.
بنابراین، پدر حمزه که در تاریخ سیستان از او با نام عبداللّه یاد شده، ابتدا آیین زردشتی داشته یا حتی از سرسپردگان ایزد زون بوده است و پس از این‌که اسلام آورده، نام عبداللّه را برای خود برگزیده است.
نویسنده تاریخ سیستان، به سبب میهن‌دوستی و همدلی آشکارش با آرمان حمزه، به نام و سابقه زردشتی پدر حمزه اشاره‌ای نکرده و برخلاف بیهقی که دشمن حمزه است، از او بیزاری نجسته است.
فعالیت‌ها > شروع فعالیت‌ها

درباره تاریخِ آغاز فعالیت‌های حمزه، اختلاف‌نظر وجود دارد.
طبری آغاز قیام را در خراسان، ضمن رویدادهای سال ۱۷۹ (عهد ولایت منصور بن یزید در خراسان) دانسته و بغدادی و گردیزی نیز همین تاریخ را ذکر کرده‌اند.
ابن ‌اثیر با اندکی تفصیل آن را در رویدادهای سال ۱۸۰ آورده و مؤلف تاریخ سیستان قیام حمزه را در ۱۸۱ ذکر کرده است.
فعالیت‌ها > کشتن عامل سیستان

در سال ۱۸۰ هارون‌الرشید، منصور بن یزید را از حکومت خراسان عزل کرد و علی بن عیسی بن ماهان را عامل خراسان گرداند.
در روزگار علی بن عیسی، حمزه تا پوشنگ رفت.
به روایت شهرستانی، حمزه از یاران حُصین یا حضین بن رَقّاد اَوْقی بود که چند دهه پیش از او قیام کرده و در سال ۱۴۰ کشته شده بود.
با توجه به اینکه، حمزه ۷۳ سال بعد از قتل حضین بن رَقّاد، یعنی تا ۲۱۳ می‌زیسته، بعید به نظر می‌رسد که وی از همراهان حضین بن رَقّاد بوده باشد.
احتمالا منظور شهرستانی، حضین خارجی است که در سال ۱۷۵ در سیستان قیام کرد.
فعالیت‌ها > حمزه و شورش خلف خارجی

حمزه پس از کشتن عامل سیستان شهرت یافت و از سیستان گریخت و به حج رفت.
پس از بازگشت به سیستان، دریافت که شورشی به رهبری خَلَف خارجی، پیشوای فرقه خلفیّه، درگرفته و دامنه آن رو به گسترش است.
وی نیز حدود پنج‌هزار هوادار خارجی از جمله هواداران خلف و نیز حامی احتمالی او، مولی حضین، را گردآورد و در بسکر (بسکو یا همان لشکر) شورش نمود.
گزارش بغدادی از حمزه

بغدادی گزارش نسبتاً مفصّل‌تری درباره زندگی حمزه به دست داده است.
بیشتر مطالب او در منابع دیگر یافت نمی‌شود؛ اما متأسفانه این مطالب تاریخ روشن و قطعی ندارند.
بنابه گزارش بغدادی، حمزه ابتدا به جنگ بَیْهَسِیه، فرقه‌ای از خوارج، رفت و بسیاری از آنان را کشت و از سوی پیروانش به امیرالمؤمنین ملقب شد.
در ادامه نبرد با رقیبان، حمزه گروهی از سپاهیان خود را برای نبرد با فرقه خازمیه در فَرجِرد (از شهرهای هرات) فرستاد و بسیاری از آنان را نابود کرد.
درگیریهایی نیز با خوارج ثعلبی، در یکی از روستاهای نیشابور داشت که تاریخِ آن‌ها ذکر نشده است.
قیام حمزه > حمله به قهستان

ظاهراً، نخستین هجوم نظامی حمزه در خارج از سیستان، لشکرکشی وی در سال ۱۷۹ به قهستان بود.
قهستانیان هر چه حمزه خواست به او دادند و او بازگشت، اما نخستین عملیات گسترده حمزه برضد حکام دست‌نشانده خلیفه، در شوال ۱۸۲ صورت گرفت.
قیام حمزه > حمله سپاهیان خراسان به حمزه

علی بن عیسی بن ماهان، فرزند خود عیسی را در رأس سپاهی به جنگ حمزه گسیل داشت.
نیروهای حمزه بسیاری از سپاهیان عیسی را کشتند.
عیسی به خراسان گریخت و حَفْص بن عمر بن تَرْکه (والی سیستان) نیز پنهان شد.
قیام حمزه > منع مردم از خراج به بغداد

در نتیجه، سیستان و اطراف آن به دست نیروهای حمزه افتاد.
حمزه از همه سیستانیان خواست که دیگر خراج و مال به سلطان ندهند و از آن روز به بعد دیگر از سیستان به بغداد دخلی نرسید.
قیام حمزه > حمزه و اشراف سیستان

پیروزی حمزه و اقدامات او اشراف و بزرگان سیستان را که منافعشان با خلافت عباسی همسو بود، به وحشت انداخت و از حاکم خراسان خواستند حاکم جدیدی برگزیند.
علی بن عیسی، سیف بن عثمان طارابی را برای نماز و جنگ و حضین بن محمد قوسی را برای خراج سیستان برگزید و آنان در محرّم ۱۸۶ به سیستان رفتند.
حمزه در خلال سال‌های ۱۸۶ تا ۱۹۰، یورش‌های مکرری به خراسان و سیستان نمود.
در ۱۸۸، پس از نبردهایش در نیشابور با سپاهیان علی بن عیسی، به سیستان بازگشت و بعضی از عاملان آن‌جا را کشت.
قیام حمزه > حمزه و رفتار خشن با مردم

در منابع دیگر، برخلاف تاریخ سیستان، از درگیری‌ها و رفتار خشونت‌آمیز حمزه با مردم خراسان صحبت شده است.
وی در خلال یکی از یورشهایش به خراسان، به هرات روی آورد ولی با مقاومت عمرو بن یزید اَزْدی حاکم آن‌جا روبه‌رو شد.
مردم شهر دروازه‌ها را بستند و از ورود حمزه به شهر جلوگیری نمودند.
حمزه در بیرون شهر، به آزار مردم پرداخت و بسیاری از آنان را کشت.
قیام حمزه > درگیری حمزه و عیسی بن علی

پس از قتل ازدی، علی بن عیسی فرزند خود حسین را به فرماندهی ده هزار جنگجو برای نبرد با حمزه برگزید، اما چون حسین از درگیری با حمزه اجتناب می‌نمود، علی بن عیسی او را عزل و پسر دیگرش عیسی را فرستاد.
در نبردی که در اطراف بادغیس رخ داد، عیسی شکست خورد.
قیام حمزه > نبرد دوباره عیسی و حمزه

علی بن عیسی دوباره او را برای نبرد با حمزه به نیشابور فرستاد.
این‌بار، عیسی ضرباتی به سپاه حمزه وارد کرد.
به نوشته بغدادی، گذشته از پیروان حمزه، شصت تن از سران لشکرش نیز کشته شدند و او ناچار عقب‌نشینی کرد و به سیستان بازگشت، اما مردم زَرَنج وی را به شهر راه ندادند.
قیام حمزه > شکست حمزه

حمزه برای ورود سپاهیانش به شهر، دستور داد که رنگ لباسشان را به سیاه که شعار عباسیان بود تغییر دهند، ولی چون حیله حمزه برملا شد، در خارج شهر به راهزنی پرداختند.
بعد از شکست حمزه از نیروهای عیسی بن علی و ناکامی در ورود به زرنج، حمزه با باقی‌مانده سپاه خود، که گردیزی به اغراق شمار آنان را چهل‌هزارتن و ابن ‌اثیر تنها چهل تن ذکر کرده است، به قُهستان رفت.
قیام حمزه > کشتار یاری دهندگان به حمزه

به نوشته گردیزی و ابن ‌اثیر، علی بن عیسی چندتن از سران لشکر خود را به اوق و جُوَین، از دهات سیستان، فرستاد.
آنان خوارج قَعَده (بازنشسته از جنگ) و روستاییانی را که به حمزه کمک کرده بودند (حدود سی هزار تن)، قتل عام کردند.
سپس، عبداللّه بن عباس نسَفی، حاکم جدید سیستان، حدود سه میلیون درهم مال و خراج از مردم گرفت و به خراسان فرستاد.
قیام حمزه > بازگشت حمزه به سیستان

حمزه پس از درگیری‌های متعدد با سپاهیان عیسی بن علی، به ویژه طاهر بن حسین حاکم پوشنگ، در سال ۱۹۰ به سیستان بازگشت و قدرت او بیش‌تر شد.
قیام حمزه > لشکرکشی هارون‌الرشید برای نبرد با حمزه

وحشت از گسترش نفوذ حمزه، علی بن عیسی را واداشت تا نامه‌ای برای هارون‌الرشید بفرستد.
در پی وصول این نامه، هارون‌الرشید تصمیم گرفت خود به جنگ حمزه برود، اما خبر حمله سپاه روم به سرزمین‌های اسلامی، او را مجبور کرد از ری به بغداد بازگردد.
البته آنچه در تاریخ سیستان آمده با منابع دیگر متفاوت است، به طوری که برای مثال ابن ‌اثیر تاریخ این رویداد را ۱۹۲ نوشته و از بازگشت هارون‌الرشید از ری به سرحدات روم هم سخنی نگفته است.
قیام حمزه > عزل علی بن عیسی

در سال ۱۹۱، هارون به علت ناکامی علی بن عیسی در نبرد با حمزه، او را پس از یازده سال از حکومت خراسان برکنار و هَرْثَمة بن اَعْیَن را به جای او منصوب کرد.
برای مقابله با قیام رافع بن لیث در این سال (۱۹۱)، هرثمه بیشترین نیروهای خود را اعزام کرد.
این امر سبب شد تا خوارج با فراغ بال بیشتری به فعالیت‌های خود بپردازند.
بعضی منابع تصریح کرده‌اند که در این زمان عاملان خلیفه از هرات و سیستان به سوی حمزه آمدند.
قیام حمزه > حرکت شخص هارون برای نبرد با حمزه

نابسامانی اوضاع در سرزمین‌های شرقی خلافت موجب شد که هارون شخصآ فرماندهی سپاهیانش را برای سرکوبی حمزه و رافع بن لیث برعهده گیرد.
در بیشتر منابع، سبب حرکت هارون به ایران سرکوبی قیام رافع بن لیث دانسته شده است.
قیام حمزه > نامه هارون به حمزه

هارون پس از فرونشاندن قیام خراسان و ماوراءالنهر و سیستان، در گرگان توقف کرد و در صفر ۱۹۳، نامه‌ای به حمزه نوشت.
در تاریخ سیستان، متن این نامه و نیز پاسخ حمزه به هارون ذکر شده، ولی در هیچ منبع دیگری به این مکاتبات اشاره نشده است.
قیام حمزه > دعوت حمزه به اطاعت

هارون در نامه‌اش که دبیرش، اسماعیل بن صُبَیح حَرّانی، آن را نوشت، حمزه را به اطاعت از کتاب خدا و سنّت پیامبر و پرهیز از سرکشی دعوت کرد.
او ضمن یادآوری نبردهایی که بین عمالش و حمزه در شهرهای خراسان، سیستان، فارس و کرمان روی داده بود، عزم خود را مبنی بر فراموش کردن گذشته اعلام داشت و تعهد کرد که هر چه غنیمت نصیب حمزه و یارانش شده است، برایشان محفوظ بماند.
قیام حمزه > تهدید هارون و پاسخ حمزه

هارون در پایان نامه، ضمن تهدید حمزه در صورت نپذیرفتن شرایط او، با وی اتمام حجت نمود، اما حمزه در پاسخ خود را امیرالمؤمنین خواند، خلافت عباسی، از جمله خلافت هارون‌الرشید، را نامشروع خواند، پایبندی خود و یارانش را به کتاب خدا و سنّت نبوی اعلام نمود و هارون را به رفتاری براساس این دو اصل دعوت کرد.
حمزه پس از فرستادن نامه، با سی‌هزار سوار از زهاد و قراء، برای جنگ با هارون از سیستان خارج شد.
به نوشته تاریخ سیستان، بیشتر مردمی که گرد او جمع شده بودند، «مهریه زنان بدادند و وصیت.ها بکردند و کفن‌ها اندر پوشیدند و سلاح‌ها از برِ آن».
قیام حمزه > خبر مرگ هارون‌الرشید

سپاهیان حمزه که به نیشابور رسیده بودند، با شنیدن خبر مرگ هارون در طوس (در جمادی‌الآخره ۱۹۳) و بازگشت سپاهیانش به بغداد، متوقف شدند.
حمزه پنج هزار نفر از لشکریانش را در دسته‌های پانصد نفری به خراسان، سیستان، فارس و کرمان اعزام داشت و به آن‌ها سفارش نمود که مگذارید این ظالمان بر ضعفا جور کنند.