پیر پسر (فیلم ۱۴۰۰)
بازخورد

وانیا کالوجرچیچ (Vanja Kaludjercic) مدیر جشنواره بین‌المللی فیلم روتردام (IFFR) دربارهٔ این فیلم می‌نویسد: اگر فیلم نخست اکتای براهنی، پل خواب، از جنایت و مکافات داستایوفسکی الهام گرفته بود، دومین فیلم او، روح تاریک تراژدی‌های خانوادگی شکسپیر را منعکس می‌کند. نقدی تند بر نظام پدرسالار، قدرتش را از ایجاد تعادلی میان فضای بومی و نقدی جهان‌شمول بر جوامعی که در آن‌ها نابرابری جنسیتی و پدرسالاری امری پذیرفته‌شده است، می‌گیرد.
فیلم با مدت‌زمانی بیش از سه ساعت بیش از حد طولانی است و در پرده پایانی، در جستجوی یک پایان دراماتیک، به ملودرام کشیده می‌شود، که می‌توانست به‌طور قابل‌توجهی تدوین و کوتاه شود. بااین‌حال، فیلم پرتره‌ای تیره از پدری مستبد و پسران وحشت‌زده‌اش ارائه می‌دهد که نشان می‌دهد حتی مردان نیز وقتی تحت سلطه چنین فردی باشند، تا چه حد می‌توانند از آزادی محروم شوند. تقابل میان خشونت غلام و جذابیت لطیف علی، مسیری قابل‌پیش‌بینی را برای فیلم رقم می‌زند، تا اینکه در پرده سوم، با افزایش فشارهای خانوادگی و پیامدهای این درگیری‌های قدرت، مخاطب را با پیچش‌های تاریکی غافلگیر می‌کند. فیلم بیش از آنکه بر داستان تمرکز کند، بر شخصیت‌ها تکیه دارد، و تضاد شخصیت‌های مردانی را که برای جلب توجه رعنا با یکدیگر رقابت می‌کنند، با جزئیات نشان می‌دهد. غلام، مردی عبوس و زن‌باز، با دو پسرش زندگی می‌کند: رضا، یک مأمور، و علی، کتاب‌فروشی که دائماً مورد آزار پدر قرار می‌گیرد. رعنا، طراح و هنرمندی زیبا است که در طبقه بالا ساکن می‌شود، از ویژگی‌های پیر پسر، شخصیت‌پردازی آن است که به جای تکیه بر دیالوگ‌های طولانی و مستقیم، بر زبان بدن و سکوت‌ها استوار است.
ویکتور فراگا (Victor Fraga) روزنامه‌نگار و فیلمساز در مورد فیلم می‌نویسد: آنچه در ابتدا به‌عنوان مطالعه‌ای عمیق بر مردسالاری سمی، سوءاستفاده و دست‌کاری روانی آغاز می‌شود، به‌تدریج به نبردی مانوی میان خیر و شر بدل می‌گردد. غلام و علی کاراکترهایی کاملاً تک‌بعدی‌اند: غلام، مردی ژولیده با موهای بلند نامرتب و ریشی نامرتب، موجودی چندش‌آور با خنده‌ای دیوانه‌وار است. در مقابل، علی با موی کوتاه و مرتب، مردی آرام و فروتن است که همیشه سرش را پایین می‌اندازد. این تضاد برای مدتی جواب می‌دهد اما پس از آنکه غلام برای چهل و هفتمین بار قهقههٔ جنون‌آمیز سر می‌دهد، به کلی تکراری و پیش‌پاافتاده می‌شود. بهداد در نقش علی تنها موفق می‌شود شکنندگی را منتقل کند، آن‌هم در اجرایی سرد و بدون احساس. رضا نیز، که ابتدا برادری زورگو و سادیستی است، ناگهان و بدون دلیل قانع‌کننده‌ای به برادری مهربان تبدیل می‌شود، تغییری که بسیار ناهماهنگ و غیرقابل‌باور به نظر می‌رسد. تنها شخصیتی که در این میان پیچیدگی و لایه‌های واقع‌گرایانه دارد، رعنا است، زنی باوقار که میان عشق و معیشت، میان سنت و مدرنیته، گرفتار شده است. از یک‌سو، او آثار هنری باشکوه خلق می‌کند و در محافل زیرزمینی شرکت دارد، جایی که پوسترهای مایا درن و دیوید بویی به دیوارها چسبانده شده‌اند و آهنگ‌های کوئین، روی اوربیسن و نارس بارکلی از بلندگوها پخش می‌شود. از سوی دیگر، او به‌دنبال امنیت و آینده‌ای مطمئن است، و تحمل مردی متظاهر و چندش‌آور مثل غلام شاید برایش قابل‌مدیریت باشد. با زمان پخش حیرت‌آور ۱۹۱ دقیقه، فیلم پس از یک‌سوم ابتدایی خود به‌شدت افت می‌کند. داستان‌های فرعی زائد و گره‌های روایی نامرتبط کمکی به پیشبرد فیلم نمی‌کنند.
رعنا آزادی‌ور، بازیگر سینما و عضو هیئت انتخاب جشنواره فیلم فجر ۱۴۰۳ دربارهٔ فیلم نوشت: «بازی حسن پورشیرازی در پیرپسر، هرلحظه خلق است و شگفتی و نبوغ.»
رضا صائمی، منتقد سینما نیز طی یادداشتی در فضای مجازی نوشت: «قدرت بازیگری حسن پورشیرازی در «پیرپسر» چنان به رخ کشیده می‌شود که تمام قد باید ایستاد و برایش دست زد… بی شک اگر در حق فیلم جفا نمی‌شد، سیمرغ بر شانه‌هایش می‌نشست… گرچه او بی‌نیاز از ناز سیمرغ‌هاست. پورشیرازی در «پیرپسر» چنان میخکوبت می‌کند که گاهی نفست بند می‌آید… آقای پورشیرازی عزیز دست مریزاد، ایستاده برایتان دست می‌زنم.»
فهیم، منتقد سینما در چهل و سومین جشنواره فیلم فجر؛ در نقد فیلم پیر پسر گفت: «در فیلم پیرپسر جنبه‌های تابوشکنی پررنگ‌تر است. صرف اینکه پای یک فیلم بنشینیم تا آخر ببینیم دلیل بر قوت دراماتیک آن نیست.»