stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
سی توماس هوول

| سی توماس هوول | سی توماس هوول |
| --- | --- |
زادهٔ: ۷ دسامبر ۱۹۶۶ ‏(۵۸ سال)
ملیت: ایالات متحده آمریکا
سال‌های فعالیت: ۱۹۷۷–اکنون
سی توماس هوول (انگلیسی: C. Thomas Howell؛ زادهٔ ۷ دسامبر ۱۹۶۶) یک هنرپیشه، و کارگردان اهل ایالات متحده آمریکا است. وی از سال ۱۹۷۷ میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده‌است.
از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته‌است می‌توان به ای. تی. موجود فرازمینی، مرد عنکبوتی شگفت‌انگیز، بیگانگان، سپیده‌دم سرخ، گرندویو، شاهزاده و سرپرست، آن شب، هیدالگو، بازگشت سه تفنگدار، قانون‌شکنی، ستایشگر پنهانی، داستان ببر و سمی اشاره کرد.
کلوین

برای دیگر کاربردها، کلوین (ابهام‌زدایی) را ببینید.
| کلوین | کلوین |
| --- | --- |
سامانه‌های اندازه‌گیری: یکای اصلی اس‌آی
یکای: دما
نشان: K 
برگرفته از نام: ویلیام تامسون
کلوین، با نماد K، یکای دماست که بر اساس مقیاس مطلق بیان می‌شود. این یکا، یکی از هفت یکای اصلی سامانه استاندارد بین‌المللی یکاهاست.
کلوین، یک مقیاس مطلق دما در ترمودینامیک است که در آن صفر مطلق — سردترین دمای ممکن — صفر کلوین نام دارد. در توصیف ترمودینامیک کلاسیک، در صفر مطلق، جنبش گرمایی ذرات متوقف می‌شود. کلوین به عنوان ۱/۲۷۳٫۱۶ دمای ترمودینامیکی نقطهٔ سه‌گانه آب (یعنی ۰٫۰۱ C° یا ۳۲٫۰۱۸ F° تعریف شده‌است. به عبارت دیگر، نقطهٔ سه‌گانهٔ آب دقیقاً برابر ۲۷۳٫۱۶ کلوین است.
سبب نام‌گذاری

کلوین، از نام فیزیک‌دان و مهندس بریتانیایی، ویلیام تامسون، لُرد کلوین (۱۸۲۴ – ۱۹۰۷) آمده‌است. او از اهمیت یک «مقیاس سنجش دمایی مطلق» سخن به‌میان آورد.
کلوین در برابر دیگر یکاها

برخلاف فارنهایت و سلسیوس، همراه با کلوین، «درجه» گفته نمی‌شود. کلوین، به‌عنوان یکای دما، بیشتر در فیزیک به‌کار می‌رود، گرچه اغلب در مقایسه با سلسیوس بیان می‌شود. بزرگی سلسیوس، با کلوین برابر است و از دمای نقطهٔ سه‌گانهٔ آب ۲۷۳٫۱۶ کلوین (۰٫۰۱ سانتیگراد) فاصله دارد. به عبارت دیگر، صفر کلوین، برابر ۲۷۳٫۱۵- سانتیگراد (۴۵۹٫۶۷- فارنهایت) است.
تاریخچه

۱۸۴۸، ویلیام تامسون، که بعدها، لُرد کلوین شد، در مقاله‌اش دربارهٔ مقیاس گرماسنجی مطلق، از نیاز به مقیاسی نوشت که با آن، «سرمای بی‌نهایت» (صفر مطلق)، صفرِ مقیاس باشد، و از درجه سانتی‌گراد برای افزایش واحد استفاده کند. کلوین محاسبه کرد که صفر مطلق، برابر ۲۷۳- در دماسنج‌های آن زمان بود. این مقیاس مطلق امروزه به عنوان مقیاس دمای ترمودینامیکی شناخته‌می‌شود. «۲۷۳-» کلوین، منفی ۰٫۰۰۳۶۶ بود. ۰٫۰۰۳۶۶، ضریب انبساط پذیرفته‌شده گاز در هر درجه سانتی‌گراد نسبت به نقطه یخ زدن آب است و سازگاری خوبی با مقدار پذیرفته‌شده دارد.
تعریف

| از | به | فرمول |
| --- | --- | --- |
| کلوین | سلسیوس | °C = K − ۲۷۳٫۱۵ |
| سلسیوس | کلوین | K = °C + ۲۷۳٫۱۵ |
| کلوین | مقیاس رانکین | °R = K × ۱٫۸ |
| مقیاس رانکین | کلوین | K = °R ÷ ۱٫۸ |
| کلوین | فارنهایت | °F = (K × ۱٫۸) − ۴۵۹٫۶۷ |
| فارنهایت | کلوین | K = (°F + ۴۵۹٫۶۷) ÷ ۱٫۸ |
| کلوین | الکتروولت | eV ≈ K ÷ ۱۱٬۶۰۴٫۵ |
| الکتروولت | کلوین | K ≈ eV × ۱۱٬۶۰۴٫۵ |
برای بازه‌های دمایی به جای یک دمای مشخص، ۱ کلوین = ۱ °C و ۱ کلوین = ۱٫۸ °R Comparisons among various temperature scales Conversion calculator for units of temperature بایگانی‌شده  در ۲۹ ژانویه ۲۰۰۵ توسط Wayback Machine الگوی تبدیل برای استفاده در ویکی‌پدیا: برای بازه‌های دمایی به جای یک دمای مشخص، ۱ کلوین = ۱ °C و ۱ کلوین = ۱٫۸ °R Comparisons among various temperature scales Conversion calculator for units of temperature بایگانی‌شده  در ۲۹ ژانویه ۲۰۰۵ توسط Wayback Machine الگوی تبدیل برای استفاده در ویکی‌پدیا
۱۹۵۴، قطعنامه ۳ دهمین کنفرانس عمومی وزن و اندازه‌گیری (CGPM) با تعیین نقطه سه‌گانه آب به عنوان دومین نقطه تعریف خود، به مقیاس کلوین تعریف مدرن داد و دمای آن را دقیقاً برابر ۲۷۳٫۱۶ کلوین تعریف کرد.
در سال ۲۰۰۵، کمیته بین‌المللی وزن و اندازه‌گیری، تأیید کرد که برای اهداف مشخص کردن درجه حرارت نقطه سه برابر آب، تعریف مقیاس دمای ترمودینامیکی کلوین به آب دارای یک ترکیب ایزوتوپی مشخص شده به عنوان استاندارد وین باید رجوع شود که متوسط آب اقیانوس است.
در ۱۶ نوامبر ۲۰۱۸، تعریف جدیدی از نظر مقدار ثابت بولتزمن تصویب شد. با این تغییر، نقطه سه‌گانه آب به مقدار تجربی تعیین شده تقریباً ۲۷۳٫۱۶ کلوین تبدیل شد. برای اهداف اندازه‌گیری قانونی، تعریف جدید به‌طور رسمی از ۲۰ مه ۲۰۱۹، ۱۴۴ سالگی کنوانسیون متر، به اجرا درآمد.
کاربردها > دمای رنگ

مقالهٔ اصلی: ثابت اشتفان-بولتسمان
کلوین اغلب به عنوان اندازه‌گیری دمای رنگ منابع نور استفاده می‌شود. دمای رنگ بر این اصل استوار است که دماتاب یک جسم سیاه با مشخصه توزیع فرکانس دمای خود نوری را منتشر می‌کند. اجسام سیاه در دمای زیر ۴۰۰۰ کلوین مایل به قرمز به نظر می‌رسند، در حالی که اجسام بالاتر از ۷۵۰۰K مایل به آبی هستند. دمای رنگ در زمینه‌های تصویربرداری تصویر و عکاسی مهم است، جایی که دمای رنگ تقریباً ۵۶۰۰K برای مطابقت با امولسیون‌های فیلم «نور روز» لازم است. در اخترشناسی، رده‌بندی ستارگان و جایگاه آن‌ها در نمودار هرتسپرونگ-راسل، تا حدی بر اساس دمای سطح آنها استوار است، که به عنوان دمای مؤثر شناخته می‌شود. به عنوان مثال، فوتوسفر خورشید دارای دمای مؤثر ۵۷۷۸K است.
تازه‌کند پروچ

village در 23x15px|border |alt=|link= ایران
| تازه‌کند پروچ تازه کندپروچ | تازه‌کند پروچ تازه کندپروچ |
| --- | --- |
village: village
استان‌های ایران: استان آذربایجان شرقی
شهرستان‌های ایران: شهرستان میانه
بخش (تقسیمات کشوری): بخش کندوان
تقسیمات کشوری در ایران: دهستان کندوان
جمعیت (۲۰۰۶): جمعیت (۲۰۰۶)
 • کل: ۸۸
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۳:۳۰ (ساعت رسمی ایران)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۴:۳۰ (ساعت رسمی ایران)
تازه‌کند پروچ یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان کندوان بخش کندوان شهرستان میانه واقع شده‌است.
تیوگا، ویرجینیای غربی

مکان در 23x15px|border |alt=|link= ایالات متحده آمریکا
| Tioga | Tioga |
| --- | --- |
مکان مختص سرشماری (CDP): مکان مختص سرشماری (CDP)
ایالت: ویرجینیای غربی
شهرستان: شهرستان نیکولاس، ویرجینیای غربی
مساحت: مساحت
 • کل: ۱٫۶۱ کیلومتر مربع (۰٫۶۲۱ مایل مربع)
 • خشکی: ۱٫۶۱ کیلومتر مربع (۰٫۶۲۱ مایل مربع)
 • آب: ۰ کیلومتر مربع (۰ مایل مربع)
جمعیت (۲۰۱۰): جمعیت (۲۰۱۰)
 • کل: ۹۸
 • تراکم: ۶۱/کیلومتر مربع (۱۶۰/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۵ (EST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۴ (EDT)
تیوگا(به انگلیسی: Tioga) شهری در ایالت ویرجینیای غربی کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۹۸ نفر بوده‌است.
تارما

مکان در Junín
| تارما | تارما |
| --- | --- |
شهر: شهر
Santa Ana de la Ribera de Tarma: Santa Ana de la Ribera de Tarma
نام مستعار: The pearl of the Andes (اسپانیایی: La perla de los Andes‎): نام مستعار: The pearl of the Andes (اسپانیایی: La perla de los Andes‎)
منطقه: Junín
استان: Tarma
منطقه: Tarma
حکومت: حکومت
 • شهردار: Luis Morales Nieva
مساحت: مساحت
 • کل: ۲۲۶٫۹ کیلومتر مربع (۸۷٫۶ مایل مربع)
ارتفاع: ۳٬۰۵۳ متر (۱۰۰۱۶ فوت)
جمعیت: جمعیت
 • برآورد (2015): ۴۲٬۲۰۹
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی −۵ (PET)
تارما (به اسپانیایی: Tarma) یک شهر در پرو است که در منطقه خونین واقع شده‌است.
خصوصیات

تارما ۲۲۶٫۹ کیلومترمربع مساحت دارد  ۳٬۰۵۳ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
کروناویروس

«کرونا» به اینجا تغییرمسیر دارد. برای دیگر کاربردها، کرونا (ابهام‌زدایی) را ببینید.
این مقاله دربارهٔ گروهی از ویروس‌ها است. برای بیماری عامل دنیاگیری کووید-۱۹،، کووید ۱۹ را ببینید. برای ویروسِ عامل این بیماری،، کروناویروس سندرم حاد تنفسی ۲ را ببینید.
Subfamily of viruses in the family Coronaviridae
| کروناویروس‌ها | کروناویروس‌ها |
| --- | --- |
ریزنگار الکترونی عبوری از یک ویروس‌کرونا: ریزنگار الکترونی عبوری از یک ویروس‌کرونا
تصویری از سارس-کوو-۲، ویروسی که باعث کووید-۱۹ می‌شود      آبی: غشاء دولایه لیپیدی پوشش      آبی روشن: اسپایک (S) قند پروتئین      قرمز: پروتئین (E) پوششی      سبز: membrane (M) proteins .      نارنجی: گلیکان: تصویری از سارس-کوو-۲، ویروسی که باعث کووید-۱۹ می‌شود      آبی: غشاء دولایه لیپیدی پوشش      آبی روشن: اسپایک (S) قند پروتئین      قرمز: پروتئین (E) پوششی      سبز: membrane (M) proteins .      نارنجی: گلیکان
طبقه‌بندی ویروس‌ها : طبقه‌بندی ویروس‌ها 
Missing taxonomy template (fix):: کروناویروس‌ها
سرده‌ها: سرده‌ها
 آلفاکروناویروس  بتاکروناویروس  گاماکروناویروس  دلتاکروناویروس:  آلفاکروناویروس  بتاکروناویروس  گاماکروناویروس  دلتاکروناویروس
ویروس کرونا (نام علمی: Coronaviruses) یا ویروس چینی، گروهی از ویروس‌ها متعلق به خانوادهٔ ویروسی کروناویریده هستند که از طریق ایجاد عفونت دستگاه تنفسی در پرندگان و پستانداران، ایجاد بیماری می‌کنند. این ویروس‌ها می‌توانند عامل ایجاد برخی از انواع سرماخوردگی معمولی تا عامل بیماری‌های شدیدتری همچون سارس، مرس و کووید ۱۹ باشند. کروناویروس‌ها در دههٔ ۱۹۶۰ کشف شدند و مطالعه بر روی آن‌ها به‌طور مداوم تا اواسط دهه ۱۹۸۰ ادامه داشت. اندازهٔ ژنوم ویروس‌های کرونا از ۲۶ تا ۳۲ کیلوباز، متغیر است که از بزرگ‌ترین ژنوم‌ها در بین ژنوم تمام آران‌ای ویروس‌ها هستند. این ویروس‌ها به‌طور طبیعی در انسان‌ها و پستانداران و پرندگان شیوع پیدا می‌کنند، با این حال تاکنون میلیون‌ها کروناویروس منتقل شده به انسان، کشف شده‌است. آخرین نوع آن‌ها، کروناویروس سندرم حاد تنفسی ۲ (SARS-CoV-2)، در دسامبر ۲۰۱۹ در شهر ووهان چین با همه‌گیری در انسان شیوع پیدا کرد. شیوع این کروناویروس پس از مدت کوتاهی تبدیل به دنیاگیری شد و تمام جهان را نگران کرد و تبدیل به یک بحران بین‌المللی شد.
نام‌شناسی

واژه «کروناویروس» از کلمه زبان لاتین "corōna" یا کلمه یونانی "κορώνη" به معنی تاج یا هاله گرفته شده‌است. این واژه به مشخصهٔ ظاهری ویریون‌ها (شکل عفونی ویروس) که در زیر میکروسکوپ الکترونی دیده می‌شود، اشاره دارد که یادآور تصویری از یک تاج سلطنتی، یا تاج خورشیدی است. از این رو کروناویروس را «ویروس تاج‌دار» نیز می‌نامند.
پیدایش

تخمین زده می‌شود که نزدیک‌ترین نیای مشترک (MRCA) تمامی کروناویروس‌ها تا ۸۰۰۰ سال قبل از میلاد وجود داشته‌است، اگرچه برخی از مدل‌ها تا ۵۵ میلیون سال یا بیشتر را نیز ذکر می‌کنند که این نشان از همبستگی تکاملی طولانی مدت با خفاش‌ها و پرندگان دارد.
تاریخچه

نخستین گزارش‌ها از بیماری‌زایی کروناویروس‌ها به شیوع نوعی عفونت تنفسی در مرغ‌های پرورشی در منطقه‌ای در آمریکای شمالی در دههٔ ۱۹۲۰ برمی‌گردد. این ویروس با نام ویروس برونشیت عفونی مرغی، نخستین کروناویروس کشف شده‌است.
در دهه ۱۹۶۰ برای نخستین بار دو نوع انسانی کروناویروس انسانی ۲۲۹ئی و کروناویروس انسانی اوسی۴۳ که منجر به انواعی از سرماخوردگی در انسان می‌شوند نیز کشف شدند.
ساختار

کروناویروس‌ها عضو خانوادهٔ ویروسی کروناویریده بوده و دارای یک ژنوم آران‌ای دورشته‌ای ساده هستند. هنگامی که آران‌ای این ویروس‌ها در سلول میزبان رها می‌شود، مستقیم به سمت ریبوزوم‌های متصل به شبکه آندوپلاسمی زبر می‌رود و دیگر نیازی ندارد جهت رونویسی وارد هسته سلول شود و به‌طور مستقیم و توسط ریبوزوم‌های سلول‌های جاندار میزبان، آنتی‌ژن‌های خود را می‌سازد. افرادی که هم‌زمان دارای بیماری دیگری باشند، افراد مُسن و کودکان مبتلا به بیماری‌های قلبی، بیشتر در معرض خطر ابتلا به کروناویروس‌ها هستند. معمولاً شدت سرماخوردگی که کروناویروس عامل آن باشد بیشتر است. کروناویروس‌ها، پس از راینوویروس‌ها بزرگ‌ترین عامل ابتلا به سرماخوردگی هستند و بیشتر در زمستان و بهار باعث سرماخوردگی می‌شوند. اگرچه کروناویروس‌ها بیشتر در حیوانات دیده می‌شوند، اما هفت نوع از آن‌ها دستگاه تنفسی بدن انسان را تحت تأثیر قرار می‌دهد. تشخیص این‌که علت بیماری، کروناویروس‌ها باشند یا خیر کمی مشکل است، چرا که آن‌ها برخلاف راینوویروس‌ها به سختی در آزمایشگاه رشد و نمو می‌کنند.
ساختار این ویروس از دو لایه تشکیل شده‌است؛ مواد ژنتیکی در مرکز ویروس هستند و لایه بیرونی آن را تاج‌های پروتئینی تشکیل داده‌اند. پس از ورود به سلول میزبان، ذره ویروس بدون پوشش شده و ژنوم آن وارد سیتوپلاسم سلول می‌شود.
کروناویروس‌ها همیشه از یک گونه حیوان به گونه دیگری منتقل شده‌است. این ویروس برای انتقال آسان‌تر ممکن است تکامل یا جهش ژنتیکی پیدا کند و موجب بیماری سخت‌تری شود.
ساختار > سرعت تکثیر

کروناویروس‌ها دارای آران‌ای دورشته‌ای و خطی هستند و ژنوم آن‌ها مستقیماً به‌صورت آران‌ای پیام‌رسان (mRNA) عمل می‌کند؛ بنابراین از لحاظ خانوادگی و عملکرد ژنومی، شباهت بسیاری با خانواده پیکورناویروس‌ها دارند که از خانواده پیکورناویروس‌ها می‌توان به راینوویروس (ویروس سرماخوردگی) اشاره کرد. اما آن‌ها تفاوت‌های زیاد دیگری نیز دارند. تفاوت عمده و چشمگیر کوروناویروس‌ها با پیکورناویروس‌ها، در داشتن پوشش ویروس می‌باشد.
با توجه به این‌که ژنوم کروناویروس‌ها مستقیماً به‌عنوان mRNA عمل می‌کند، پس برای بیان ژن نیازی به پیرایش آران‌ای و رونوشت ترجمه ندارند. از این رو سریع‌تر می‌توانند مورد رونوشت قرار گیرند، بدون آن‌که واسطه‌ای وجود داشته باشد.
این سرعت زیاد در سرماخوردگی معمولی و تمامی زیرگروه‌های کلاس مذکور (ssRNA، عمل مستقیم به‌صورت mRNA) نیز مشاهده می‌شود که قبلاً به آن اشاره شد.
طبقه‌بندی

کروناویروس‌ها (Coronaviruses) گروه بزرگی از ویروس‌ها هستند که در چهار سرده (آلفاکروناویروس، بتاکروناویروس، دلتاکروناویروس، گاماکروناویروس)، ۲۲ زیرسرده و ۴۰ گونه جای می‌گیرند.
کروناویروس انسانی

از ۴۰ گونه مختلف خانواده کروناویروس، تاکنون هفت گونه منتقل شده به انسان کشف شده‌است که موجب بروز بیماری‌هایی همچون انواع سرماخوردگی در انسان می‌شود. گاهی برخی از کروناویروس‌ها به دستگاه تنفسی حمله می‌کنند و گاهی علائم خود را در روده و معده افراد نمایان می‌کنند. علائم ویروس کرونا در ریه، معمولاً در سرماخوردگی‌های معمول و نوعی سرماخوردگی ترشح آور به نام پِنومونیا ظاهر می‌شود که معمولاً در بیشتر افراد با سرماخوردگی ملایمی همراه است. در این دسته چهار کروناویروس کشف شده‌است:
HCoV-229E
HCoV-OC43
HCoV-NL63
HCoV-HKU1
این چهار نوع کروناویروس، به صورت مرتب در جمعیت انسانی ایجاد بیماری می‌کنند و باعث عفونت سیستم تنفسی در کودکان و بزرگسالان می‌شوند.
اما انواع دیگری از این ویروس هستند که با علائمی شدیدتر همراه می‌شوند؛ مانند سارس، مرس و کووید ۱۹.
.....
کروناویروس انسانی > سارس

۲ شیوع بزرگ سارس تا کنون اتفاق افتاده‌است که منجر به یک نوع بسیار مسری و تهدید کننده حیات ناشی از ذات‌الریه شد. هر دو اپیدمی در بین سال‌های ۲۰۰۲ و ۲۰۰۴ اتفاق افتاد. این ویروس که تصور می‌شود از خفاش در چین ناشی شده باشد. در طول دوره آلودگی، ۸۰۹۸ مورد ابتلا به سارس و ۷۷۴ مورد مرگ گزارش شده‌است. این بدان معناست که ویروس از هر ۱۰ نفری که آلوده شده بودند، ۱ نفر را می‌کشد. البته در سال ۲۰۰۲ اپیدمی جهانی سارس را موجب شد که حدود ۸۰۰ نفر را به کام مرگ کشاند. افراد بالای ۶۵ سال بیشتر در معرض خطر قرار داشتند و بیش از نیمی از کسانی که بر اثر عفونت جان خود را از دست دادند در این گروه سنی بودند. سارس با نام علمی SARS-CoV موجب سندرم حاد و شدید تنفسی در میان مبتلایان شد.
.....
کروناویروس انسانی > مرس

مقاله‌های اصلی: نشانگان تنفسی خاورمیانه و کروناویروس مرس
گونه‌ای جدیدتر از این ویروس در سپتامبر ۲۰۱۲ در مردی ۶۰ ساله در عربستان سعودی کشف شد که به مرگ بیمار انجامید. این مرد چند روز قبل از آن به دبی سفر کرده بود و دومین مورد در مردی ۴۹ ساله در قطر بود که او نیز درگذشت. ویروس این بیماری برای اولین بار در آزمایشگاه Health Protection Agency در لندن کشف شد. این کروناویروس به نام سندرم نارسایی تنفسی خاورمیانه (Middle East respiratory syndrome coronavirus) شناخته شده‌است که به اختصار MERS-CoV خوانده می‌شود. این ویروس موجب مرگ ۸۵۸ نفر در خاورمیانه شد.
.....
کروناویروس انسانی > کروناویروس سندرم حاد تنفسی ۲ (SARS-CoV-2)

مقاله‌های اصلی: دنیاگیری کووید ۱۹، کروناویروس سندرم حاد تنفسی ۲، و گاه‌شمار دنیاگیری کووید-۱۹
در نهایت، در دسامبر ۲۰۱۹ نیز، برای اولین بار در شهر ووهان استان هوبئی چین، پس از اینکه مردم بدون علت مشخصی دچار سینه پهلو شدند و واکسن‌ها و درمان‌های موجود نیز مؤثر نبودند، نوع جدیدی از کروناویروس با همه‌گیری در انسان شناسایی شد. از میان نخستین افرادی که به این ویروس آلوده شده‌اند، مشخص شد که دو سوم آنها با بازار عمده‌فروشی غذاهای دریایی هوانان، که در آن حیوانات زنده نیز به فروش می‌رسد، ارتباط داشته‌اند. تا ۳۰ بهمن، این کروناویروس جدید، جان بیش از ۲۷۰۹ نفر را گرفته و بیش از ۷۳٬۳۳۲ نفر به این ویروس در ۸۰ کشور تأیید شده که از جمله در تایلند، کره جنوبی، ژاپن، تایوان، استرالیا، سنگاپور، نپال، ویتنام، اندونزی، آلمان، روسیه، فیجی، فرانسه، ایران و آمریکا مبتلا شدند. با عبور تعداد قربانیان ویروس کرونا از مرز ۱۰۰۰ نفر، سازمان جهانی بهداشت برای بیماری ناشی از این ویروس، نام رسمی انتخاب کرده‌است - کووید ۱۹ (۱۹-COVID) که اشاره‌ای دارد به «کرونا»، «ویروس»، «بیماری» و سال ۲۰۱۹. این نوع کروناویروس قبل از این همه‌گیری در انسان دیده نشده بود. برآوردهای نخستین نشان می‌دهد که درصد مرگ و میر این ویروس بین ۲ تا ۳ درصد از مبتلا شدگان است.
علائم بیماری شامل تب، سرفه‌های خشک و گاهی مشکلات تنفسی مانند تنگی نفس، تندنفسی و گلودرد و آبریزش بینی است. اولین مبتلایان این بیماری در ووهان در بازار خوراک دریایی کار می‌کردند یا در آن‌جا حضور داشتند؛ ولی با توجه به گسترش بیماری در افرادی که با حیوانات در تماس نبودند سازمان جهانی بهداشت انتقال انسان به انسان را نیز مد نظر قرار داده‌است.
کروناویروس انسانی > کروناویروس سندرم حاد تنفسی ۲ (SARS-CoV-2) > در ایران

مقالهٔ اصلی: دنیاگیری کووید-۱۹ در ایران
در ایران، در تاریخ ۲۹ بهمن ۱۳۹۸، به دنبال فوت ۲ بیمار با عوارض تنفسی در بیمارستان کامکار قم، شایعاتی دربارهٔ مرگ این بیماران به علت کروناویروس شکل گرفت. اما دانشگاه علوم پزشکی قم با تکذیب شایعات مربوط به مبتلا بودن این دو بیمار فوت‌شده به کروناویروس، اعلام کرد که تاکنون هیچ‌گونه شواهدی تشخیصی مبنی بر ابتلا به بیماری کرونا دیده نشده‌است. در تاریخ ۳۰ بهمن اولین موارد از کرونای جدید در شهر قم از طریق روابط عمومی وزارت بهداشت گزارش شد. رئیس مرکز اطلاع‌رسانی و روابط عمومی وزارت بهداشت اعلام کرد که نتایج آزمایش اولیه ۲ مورد از موارد مشکوک را از نظر ابتلا به کروناویروس، مثبت گزارش شده‌است. بیمارستان کامکار قم نیز به‌عنوان محل قرنطینه و مراجعه بیماران و موارد مشکوک به کرونا مشخص شد. در همین روز، رئیس دانشگاه علوم پزشکی قم اعلام کرد که در چهار روز گذشته شاهد گسترش بیماری‌های تنفسی در قم بودیم و طی این مدت ۲ نفر در یکی از بیمارستان‌های قم بر اثر بیماری تنفسی فوت کردند که امروز تست اولیه این دو فرد در مورد بیماری کرونا مثبت اعلام شد. خبرگزاری ایلنا به نقل از منابع آگاه در ۳۰ بهمن ادعا کرد که شش‌نفر هم در حال حاضر به‌دلیل ابتلا به ویروس کرونا بستری هستند که خانواده و نزدیکان این افراد در قرنطینه به سر می‌برند. در ۲ اسفند، با اعلام رسمی فوت شدن چهار نفر، ایران پس از چین بیشترین تلفات ناشی از کروناویروس را داشته‌است.
تا روز نهم اسفند، ۱۶ کشور کانادا، لبنان، امارات، بحرین، کویت، افغانستان، عراق، عمان، پاکستان، گرجستان، چین، استونی، نیوزلند، بلاروس، بریتانیا و آذربایجان اعلام کرده‌اند که افرادی مبتلا به کروناویروس را شناسایی کرده‌اند که از مبدأ ایران آمده‌اند.
در تاریخ ۴ اسفند، وزیر بهداشت ایران اعلام کرد که یکی از فوتی‌ها در قم بازرگانی بود که سفرهایی به چین داشته‌است.
به گفته روابط عمومی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ایران تا ظهر سه‌شنبه ۵ فروردین ۱۳۹۹، تعداد ۲۴۸۱۱ بیمار مبتلا به کووید-۱۹ در کشور شناسایی شده که از این تعداد ۱۹۳۴ نفر جان باخته‌اند و همچنین ۸۹۳۱ نفر از مبتلایان به این ویروس تاکنون بهبود یافته‌اند.
و همچنین شروع دور جدیدی از کرونا با نام و عنوان امیکرون (Omicron) در ایران موج جدیدی از مرگ و میر ها شروع شد که برای آن واکسن دوز یادآور (بوستر) در نظر گرفته شد.
درصد مرگ و میر

| نام کروناویروس | مبتلاشده | درگذشته | میزان مرگ‌ومیر |
| --- | --- | --- | --- |
| سارس | ۸۰۹۶ | ۷۷۴ |  ۹٫۶٪ |
| مرس | ۲۴۹۴ | ۹۱۲ |  ۳۴–۳۷٪ |
| کووید-۱۹ تا تاریخ ۲۳ نوامبر ۲۰۲۱ (۲ آذر ۱۴۰۰) | ۱۶۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰ | ۶٬۴۴۸٬۰۸۴ | ۱٫۱۹ ٪ |
در مقایسه با دیگر بیماری‌های واگیردار می‌توان ویروس آنفلوانزای A زیرگروه H1N1 را نام برد که میزان مرگ و میر آن در کشورهای توسعه یافته حدود ۰٫۰۱ درصد است. به علاوه آنفلوانزای خوکی سال ۲۰۰۹ که میزان مرگ و میر آن کمتر از ۰٫۱ درصد بوده‌است.
منشأ ویروس

منشأ ویروس‌های کرونا که در گذشته همه‌گیر شده بود، در حیوانات بود. ویروس سارس اول در خفاش شروع شد و بعد به گربه‌های ولگرد منتقل شد و بعد هم به انسان رسید. در سال ۲۰۱۴، ویروس مرس در خاورمیانه موجب مرگ ۸۵۸ نفر از ۲۴۹۴ بیمار مبتلا شد. این ویروس، از شتر به انسان منتقل شده بود. منبع طبیعی اولیه در ویروس کووید ۱۹، طبق تحقیقات پژوهشگران، خفاش‌های نعل اسبی هستند و پانگولین‌ها، میزبان حد واسط این ویروس، بین خفاش و انسان هستند. البته ممکن است جانوران دیگری هم در شیوع نقشی داشته باشند.
علائم بیماری

با توجه به نوع کروناویروس، علائم می‌تواند از نشانه‌های سرماخوردگی عادی مثل از کار افتادن بویایی و چشایی تا تب، سرفه، تنگی نفس، استشمام بوی تعفن در بینی و مشکلات حاد تنفسی باشد. همچنین بیمار ممکن است سرفه‌های چند روزه ظاهراً بدون دلیل نیز داشته باشد. کروناویروس مرس، برخلاف سارس، نه تنها دستگاه تنفس بلکه ارگان‌های حیاتی دیگر بدن مثل کلیه و کبد را نیز درگیر می‌کند. در موارد حاد مشکلات گوارشی نظیر اسهال، نارسایی تنفسی، اختلالات انعقادی خون و نارسایی کلیه نیز گزارش شده‌است که این مورد می‌تواند بیمار را به همودیالیز نیازمند کند.
علائم کروناویروس سندرم حاد تنفسی ۲ که منجر به بیماری کووید-۱۹ می‌شود، معمولاً چند روز پس از آلوده شدن فرد به ویروس شروع می‌شود. اما در بعضی افراد ممکن است علائم کمی دیرتر ظاهر شوند. براساس آمارها و تحقیقات انجام شده علائم می‌توانند شامل:
تب (در۴۳/۸ درصد افراد هنگام پذیرش و در ۸۸/۷ درصد افراد هنگام بستری)، سرفه خشک (در ۶۷/۸ درصد موارد)، اختلال تنفسی، احساس ضعف و خستگی و درد عضلانی (در ۱۱ تا ۱۴٪ موارد)، اسهال (در ۳٫۸ درصد موارد) باشند. به‌طور میانگین، دورهٔ نهفتگی علائم، چهار روز بوده‌است. کدورت یا اصطلاحاً Ground-glass opacity در سی‌تی اسکن قفسه سینه، در ۵۶/۴ درصد موارد دیده شده‌است. ۱۷/۹ درصد از بیماران با بیماری غیر شدید و ۲/۹ درصد از بیماران با علائم شدید، هیچ‌گونه مشکلی را در رادیولوژی یا سی‌تی اسکن خود نشان ندادند. لنفوسیتوپنی یا کاهش تعداد لنفوسیت‌های در گردش خون در ۸۳/۲ درصد افراد در هنگام پذیرش، مشاهده شد. برخی از افراد مبتلا هیچ علامتی ندارند، یا فقط علائم خفیف دارند. اما این بیماری در افراد دیگر می‌تواند منجر به مشکلات جدی مانند ذات الریه، عدم دریافت اکسیژن کافی و حتی مرگ شود. این نشانه‌ها بیشتر در افرادی که مشکلات زمینه‌ای دیگری دارند، دیده می‌شود.
زخم و بثورات دهانی نیز به عنوان علائم جدید ابتلا به این ویروس شناخته شده‌است.
نحوه انتقال

بسته به نوع کروناویروس، روش‌های انتقال آن متفاوت است. در برخی از موارد روش‌های انتقال بیماری از انسان به انسان شبیه بیماری آنفلوانزا از طریق سرفه و عطسه است. با این حال احتمال انتقال بیماری در فضای باز بسیار محدود بوده و موارد انتقال انسان به انسان در مواردی رخ داده‌است که افراد به مدت طولانی در فضای بسته در کنار فرد بیمار بوده‌اند مانند افرادی که در بیمارستان‌ها با بیماران در ارتباط هستند. هنوز مشخص نیست که این بیماری نخستین بار به‌طور مستقیم از طریق جانوران به انسان منتقل شده‌است یا از طریق سطوح آلوده به ویروس.
اثربخشی ورزش

نشان داده شده است هشت هفته تمرینات پیلاتس و پیلاتس در آب در افرادی که بیماری کرونا را همراه با درگیری شدید ریوی تجربه کردند به شکل معناداری عملکرد ریوی و کیفیت زندگی آنها را بهبود بخشیده است.
واکسن‌ها

تلاش‌های بسیاری برای تولید واکسن برای پیشگیری از بیماری‌های ناشی از کروناویروس‌ها انجام شده‌است، در حال حاضر چند شرکت از کشورهای،  ایران . ایالات متحده آمریکا، انگلستان، آلمان، فرانسه، چین، ژاپن، روسیه  انواعی از واکسن کووید-۱۹ را ساخته و در حال تزریق هستند. داروهای ضدویروس مانند انواعی از پروتئازها و پلیمرازهای ضدویروس نیز در حال بررسی و آزمایش هستند. همچنین واکسن‌هایی برای انواع مختلفی از کروناویروس‌های حیوانات از جمله کروناویروس پرندگان، ویروس گاستروانتریت مسری و کروناویروس سگ‌سانان ساخته شده‌اند که کارایی بالایی ندارند اما این واکسن‌ها توانسته‌اند گسترش سریع بیماری در حیوانات را تا حدودی بکاهند.
نحوهٔ بیماری‌زایی ویروس‌های کرونا
خانواده کروناویروس
تارانتا پلینیا

مکان
| تارانتا پلینیا | تارانتا پلینیا |
| --- | --- |
کومونه: کومونه
تارانتا پلینیا: تارانتا پلینیا
ناحیه: ابروتزو
استان / شهرستان: استان کییتی (CH)
دهستان: Ortole
حکومت: حکومت
 • شهردار: Marcello Di Martino (since June 2009)
مساحت: مساحت
 • کل: ۲۱ کیلومتر مربع (۸ مایل مربع)
ارتفاع: ۴۶۰ متر (۱۵۱۰ فوت)
جمعیت (۲۰۰۴): جمعیت (۲۰۰۴)
 • کل: ۵۰۰
 • تراکم: ۲۴/کیلومتر مربع (۶۲/مایل مربع)
اهلیت‌نام: Tarantolesi
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانه)
کد پستی: ۶۶۰۱۸
پیش‌شماره تلفن: ۰۸۷۲
قدیس پشتیبان: St. Ubaldo
وبگاه: وبگاه رسمی
تارانتا پلینیا (به ایتالیایی: Taranta Peligna) یک کومونه در ایتالیا است که در استان کییتی واقع شده‌است.
خصوصیات

تارانتا پلینیا ۲۱ کیلومترمربع مساحت و ۵۰۰ نفر جمعیت دارد و ۴۶۰ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
تینیبلاس د لا سیرا

شهرستان and town در 23x15px|border |alt=کاستیا و لئون|link=کاستیا و لئون کاستیا و لئون
| Tinieblas de la Sierra | Tinieblas de la Sierra |
| --- | --- |
شهرستان and town: شهرستان and town
بخش خودمختار:  کاستیا و لئون
استان:  استان بورگس
کومارکا: الفاز دو بورگاس
مساحت: مساحت
 • کل: ۲۹ کیلومتر مربع (۱۱ مایل مربع)
جمعیت (2004): جمعیت (2004)
 • کل: ۴۶
 • تراکم: ۱٫۶/کیلومتر مربع (۴/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (زمان)
کد پستی: 09198
وبگاه: http://www.tinieblasdelasierra.es/
تینیبلاس د لا سیرا (به اسپانیایی: Tinieblas de la Sierra) یک شهرستان در اسپانیا است که در کاستیا و لئون واقع شده‌است.
خصوصیات

تینیبلاس د لا سیرا ۲۹ کیلومترمربع مساحت و ۴۶ نفر جمعیت دارد.
البرتوا

Settlement در 23x15px|border |alt=لهستان|link=لهستان لهستان
| Albertowo | Albertowo |
| --- | --- |
Settlement: Settlement
استان‌های لهستان: استان پومرانی
County: Kwidzyn
گمینا: Gardeja
البرتوا (به لاتین: Albertowo) یک منطقهٔ مسکونی در لهستان است که در Gmina Gardeja واقع شده‌است.
تاستن، نیویورک

مکان
| Tusten, New York | Tusten, New York |
| --- | --- |
شهرک: شهرک
State: ایالت نیویورک
County: Sullivan
مساحت: مساحت
 • کل: ۴۸٫۸ مایل مربع (۱۲۶٫۴ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۴۷٫۳ مایل مربع (۱۲۲٫۴ کیلومتر مربع)
 • آب: ۱٫۵ مایل مربع (۴٫۰ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۱۱۱۵ فوت (۳۴۰ متر)
جمعیت (سرشماری ۲۰۱۰ ایالات متحده امریکا): جمعیت (سرشماری ۲۰۱۰ ایالات متحده امریکا)
 • کل: ۱٬۵۱۵
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۵ (Eastern (EST))
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۴ (EDT)
استاندارد پردازش اطلاعات فدرال: 36-75759
GNIS feature ID: 0979565
تاستن، نیویورک (به انگلیسی: Tusten, New York) یک منطقهٔ مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در ایالت نیویورک واقع شده‌است.
خصوصیات

تاستن ۱۲۶٫۴ کیلومترمربع مساحت و ۱٬۵۱۵ نفر جمعیت دارد و ۳۴۰ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.