stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
رنسانس کارولنژی
پیدایش قدرت و دولت فرانک‌ها

امپراتوری روم در سال ۴۷۶ م سقوط کرد. اروپای غربی مورد تهاجم اقوام مختلف بربر قرار گرفته بود؛ اوضاع و اصول فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی رم درحال فراموشی بود. در قسمت شمالی گل‌ها، فرانک‌ها در شرق، بورگوندی‌ها در ایتالیا، اوستروگوت‌ها در جنوب غربی گل و ویزیگوت‌ها هم در اسپانیا ساکن شدند. قوم فرانک‌ها پیش از آن که وارد سرزمین روم شوند در ساحل رود راین و اسکیلت ساکن بودند. آن‌ها به ۲ دسته تقسیم می‌شدند و قسمت اعظمی از باتاویا به آن‌ها متعلق بود. در نیمهٔ قرن ۳ میلادی بود که طی اتحادی که میان قبایل فرانک‌های ساکن در شمال شرقی گل صورت گرفت، آن‌ها به روم هجوم آوردند و تا ساحل نورماندی و در جنوب هم تا پیرنه پیش آمدند. در قرن ۳ م رومیان از ژرمن‌ها استفاده کردند؛ آن‌ها را در نواحی مرزی مستقر ساختند و وارد ارتش کردند و به این صورت کمی اوضاع را آرام کردند. ژولین و تئودوس، دو امپراتور روم غربی هنگامی که متوجه شدند توان مقابله و رویارویی با اقوام فرانک‌ها را ندارند تصمیم گرفتند به آن‌ها اجازه دهند در میان موز و اسکات ساکن شوند؛ تنها به این شرط که از این سرزمین‌ها در مقابل دیگر قبایل دفاع کنند. سالیان‌ها و ریپوئرها از زمان آئیتوس با امپراتوری روم متحد شده بودند و حتی همانند ویزیگوت‌ها در سال ۴۵۱ م برضد هون‌ها جنگیدند. آن‌ها مثل ویزیگوت‌ها و اوستروگوت‌ها سازمان یافته نبودند و چنین دولتی نداشتند. فرانک‌ها مثل اقوام ژرمن شرک پرست بودند و خدایان آسمان، جنگ، تور و… را می‌پرستیدند. رئیس قبیله پیشوای سیاسی و مذهبی آن‌ها بود. آن‌ها از جایی که امروزه فرانسه می‌نامیم و قبلاً به ژرمانی معروف بوده به سمت غرب پیشروی کردند. فرانک‌ها نظم جدیدی در پیش نگرفتند و بعد از این که در سرزمین گل هم ساکن شدند همان نظام قدیمی خود را داشتند. اما در مقایسه با بورگوندی‌ها و ویزیگوت‌ها این اقوام در محلی ساکن شده بودند که تعداد رومیان بیشتر بود و جوامع اجتماعی‌تری هم محسوب می‌شد و به همین خاطر خیلی سریع‌تر از اقوام دیگر با آن‌ها عجین شدند.
دودمان مروونژیان

سلسلهٔ مروونژیان یکی از دودمان‌های پادشاهی فرانکی بود که در محدودهٔ فرانسهٔ امروزی و در طول قرن ۵ تا ۸ میلادی حکومت کردند. تاریخ این سلسله از نوشته‌های «گالورمن» و «اگوستن تیری» به دست آمده‌است. شاهان این دودمان بنابر آنچه در تاریخ نوشته‌شده بی‌کفایت بودند و از عهدهٔ کارهای حکومتی خود برنمی‌آمدند؛ آن‌ها امور دربار و دولت را به دست افراد دیگری که کاخبان نامیده می‌شدند، می‌دادند. این کاخبان‌ها بعداً سلسلهٔ مروونژیان را تأسیس کردند. بنیانگذار این سلسلهٔ به درستی مشخص نیست؛ اما شخصی به نام مرووش را شاه افسانه‌ای می‌دانند که این سلسله را تأسیس کرده‌است. پس از او نوهٔ وی، کلوویس حکومت مروونژیان را به دست گرفت. کلوویس در سال ۴۸۱ م، وارث حکومت فرانک‌ها شد؛ او تنها ۱۵ سال داشت که رئیس قبیله شد. با اینکه وی جوان بود اما حدود ۲۵ سال بعد سپاه روم را در گل شکست داد. وی در سال ۵۰۹ م خود را پادشاه فرانک‌ها دانست و با این کار او، اولین پادشاه از سلسلهٔ مروونژین‌ها انتخاب شد. کلوویس هم همانند افراد ژرمنی دیگر مسیحیت را پذیرفت و به کلیسای رم پیوست. او از مسیحیت دفاع می‌کرد و مدافع آن بود و همین امر باعث شد حمایت مردم هم به خود جلب کند. اوضاع حکومت مروونژیان بسیار ناگوار بود، اعضای این دودمان برای تصاحب پادشاهی به جان هم افتاده‌بودند و به جنگ و ستیز مشغول بودند. کلوویس هنگامی که مرگ خود را نزدیک می‌دید تصمیم گرفت ارث خود را براساس رسم ژرمنی میان ۴ پسر خود تقسیم کند و باعث شد این رسم میان پادشاهان فرانک‌ها نیز باقی بماند. این سلسله در سال ۷۵۱ م بود که از میان رفت و کارولنژین‌ها که کاخبانان آن‌ها بودند قدرت را به دست گرفتند.
کاخبان‌ها و اولین شاهان کارولنژینی

هنگامی که کلوویس درگذشت، مروونژی‌ها تلاش کردند سرزمین‌های خود را دوباره یکپارچه کنند و همین امر باعث درگیری دوباره میان مروونژِی‌ها شد؛ آن‌ها به این خاطر دست به هرکاری می‌زدند. تاریخ نگار قرن ۶ گرگوریوس توری می‌گوید: «فرد گوند قصد داشت خودش ملکه شود و به همین خاطر از هیچ قتل و شکنجه‌ای فروگذاری نکرد وی پسر خود را به قتل رساند؛ اما دخترش نیز مشکل‌ساز شده بود.» به آخرین پادشاه سلسلهٔ مروونژیان، «شاهان بی‌کاره» می‌گویند.
آن‌ها زندگی خود را در انزوا و در کاخ‌های خود سپری می‌کردند، حکومت و ارادهٔ مملکت کاملاً در دست کاخبان‌ها بود و مقام آن‌ها درحد نخست‌وزیر بریتانیا بود. در قرن ۸ میلادی، فردی به نام شارل مارتل، که یکی از کاخبانان بود، شاه شد و فرزندان او بودند که سلسلهٔ کارولنژین‌ها را به راه انداختند. شارل مارتل در سال ۷۱۴ م به عنوان کاخبان «استراسیا» خدمت کرده‌بود و در سال ۷۳۲ م نیز موفق شده بود مسلمانان را در نزدیکی پواتیه شکست دهد. شارل مدتی بعد به «کارلوس مانیوس» و «شارلمانی» هم معروف شد. شارل مارتل موفق شد فرانک‌ها را به نیروهای سواره‌نظام قوی تبدیل کند؛ شارلمانی در نبردها ضربات سنگینی به دشمنان خود وارد می‌کرد و به همین منظور او را «شارل چکش» نامیدند. در سال ۷۳۲ م بود که سپاه مسلمانان درگیر این ضربات سنگین و سخت در تور شد. مسلمانان موفق شده بودند ۲۰ سال پیش اسپانیا را فتح کنند و در آن زمان هم درحال پیشروی در شمال اروپا بودند. اما درست پس از شکستی که در تور خوردند، دیگر هرگز شمال کوه‌های پیرنه را ندیدند.
شارل مارتل خود را به عنوان پادشاه فرانک‌ها خطاب نمی‌کرد؛ اما فرزند وی، پپن کوتاه از این لفظ استفاده می‌کرد و در سال ۷۵۱ م بود که اولین فرمانروای کارولنژین شد. حدود ۱۲ سال بعد استفانوس دوم با پپن سوم دیدار کرد تا صحبتی در مورد کنترل لمباردها داشته باشند. استفانوس دوم (پاپ) درخواستی از پپن داشت که حدود ۱۵۰ سال پیش گرگوریوس اول از فرانک‌ها داشت. اما ماجرا این بار فرق داشت، کلیسا و فرانک‌ها با یکدیگر متحد شده بودند. پپن اولین بار که پاپ پیشنهاد خود را مطرح کرد، نپذیرفت اما پس از مدتی به این شرط که حکومت مروونژیان را در عوض شکست دادن لومباردها به دست گیرد، پذیرفت. حمایت پاپ از پپن و مسح وی با روغن از جانب نمایندهٔ پاپ باعث شد فرانک‌ها تحت تأثیر قرار گیرند و پرسشی درمورد حکمرانی کارولنژین‌ها باقی نماند. پپن موفق شد طی ۲ عملیات لومباردها را شکست دهد؛ وی قسمتی از قلمرو آن‌ها را به پاپ واگذار کرد. زمینی که پپن به پاپ هدیه داد به اهدایی پپن معروف شد و با سرزمین‌های اطراف رم درآمیخت و دولت‌های پاپی را تشکیل داد که تا سال ۱۸۷۰ م باقی مانده‌بود. این اتحاد که میان پادشاه فرانک‌ها و پاپ صورت گرفت، از اهداف مهم پاپ بود و استقلالی که می‌خواست را کسب کرد. با قدرتی که فرانک‌ها به دست آورده‌بودند نه بیزانس و نه پادشاه لومباردها توان تسخیر کشور را نداشتند. البته باید درنظر داشت که شاید خود فرانک‌ها قصد داشتند قدرت را در رم به دست گیرند؛ زیرا آن‌ها بسیار قدرتمند شده بودند و پهناورترین منطقه را پس از سقوط امپراتوری روم ایجاد کرده‌بودند. فرانک‌ها، هنگامی که مشغول ایجاد این پادشاهی بودند دشمنان بسیاری پیدا کردند و در مقابل آن‌ها، به نیک‌خواهی پاپ نیاز داشتند.
فرمانروایی شارلمانی > به قدرت رسیدن شارل کبیر

پس از مرگ پپن در سال ۷۶۸ م، شارلمانی، پسر او قدرت را به دست گرفت. شارلمانی، بزرگ‌ترین پادشاه کارولنژیان بود. وی از سال ۷۷۱ م تا ۸۱۴ م حکمرانی کرد. نام او از عبارت (به انگلیسی: carolus magnus) (شارل کبیر) گرفته شده‌است. در دوران این پادشاه، حکومت فرانک‌ها تا حدی گسترش پیدا کرد که اکثر مناطق اروپای غربی را زیر پرچم خود درآورد و به امپراتوری تبدیل شد. او ۵۴ بار در طول حکومت خود لشکرکشی کرد. در دورهٔ شارلمانی هنر و دانش نیز از سرگرفته شد و رشد چشمگیری داشت. شارلمانی پس از به حکومت رسیدن، در سال ۷۷۳ م بر لومباردها تسلط یافت و تاج ایتالیا هم برسر پسر خود گذاشت؛ اما او زمامدار واقعی حکومت ایتالیا بود. وی سپس به نبرد با ساکسون‌ها رفت و در سال ۸۰۴ م بود که طی یک ۱۸ جنگ خونین موفق شد ساکسون‌ها را شکست دهد و آنچه ما امروزه به عنوان آلمان می‌شناسیم را به مناطق حکمرانی خود بیفزاید. شارلمانی تلاش کرد تمام ساکسون‌ها را مسیحی کند؛ اما اکثر آن‌ها هنگامی کلیسا را انتخاب کردند که تهدید به مرگ شدند.
وی استان‌ها و سرزمین‌های مرزی میان دو قلمرو غربی و شرقی‌اش را ایجاد کرد و آن‌ها را پایگاه‌هایی برای حفظ دولت فرانکی شرقی می‌نامید؛ این مسئله به این خاطر بود که فرانک‌ها این مناطق شرقی را از آن خود می‌دانستند، البته با آن که نیرو و امکانات کافی برای تصاحب آن نداشتند. این اعتقاد فرانک‌ها موجب شد اروپای شرقی قرن‌ها مورد حملهٔ ژرمن‌ها قرار گیرد که (به انگلیسی: drang nach osten) نیز نام گرفت. شارلمانی مدتی بعد حتی به سمت اسپانیا هم حرکت کرد؛ تاحدی که در جنگ با لومباردها و ساکسون‌ها پیروزی به دست آورده‌بود، در این نبرد موفقیتی کسب نکرد؛ اما موفق شد به مناطق جنوبی کوه‌های پیرنه راه پیدا کند؛ متأسفانه شارلمانی موفق نشد هیچ‌کدام از بخش‌های تحت تسلط مسلمانان را به دست آورد. مسلمانان در آن دوران شبه جزیرهٔ اسپانیا را در دست داشتند. پادشاهی شارلمانی از ساحل غربی اروپا تا یک هزار مایل به جانب شرقی یعنی تا رودخانهٔ الب ادامه داشت و از جانب دریای شمال تا دریای مدیترانه نیز وسعت داشت؛ درواقع منطقه‌ای به اندازهٔ یک پنجم ایالت متحده بود و شامل فرانسه، سوئیس، بخشی از آلمان و اتریش امروزی بود. این سرزمین حتی بدون اسپانیا هم بسیار گسترده بود. در کریسمس سال ۸۰۰ م بود که پاپ لئوری سوم، تاج امپراتوری روم را بر سر شارلمانی گذاشت. دولت فرانکی تمام سرزمین‌های امپراتوری را دربر نمی‌گرفت و شاهان بیزانس هم همچنان ادعا داشتند که امپراطوران روم هستند و شارلمانی نیز چنین عنوانی را نمی‌خواست. اینهارد در این مورد اینچنین نوشته‌است: «اگر او (شارلمانی) از قصد پاپ خبر داشت در آن روز پا به کلیسا نمی‌گذاشت.» این چنین به نظر می‌رسد که در روز کریسمس، هنگامی که شارلمانی مشغول عبادت بود، پاپ او را غافلگیر کرده و تاج را بر سر او گذاشته‌است. پس هنگامی که پاپ این مقام را در مقابل چشم همگان به شارلمانی اعطا کرده، او به خود این اجازه را نمی‌داد که شکاف بزرگی میان خود و پاپ ایجاد کند و این عنوان را به سادگی رد کند. به نظر می‌رسد پاپ لئوری خواهان نیروی امپراتوری غربی بود تا سدی در مقابل خواسته‌های امپراتوری بیزانس باشد. این عنوان برای شارلمانی آنچنان هم ارزش نداشت و همین لقب به زودی جنگی میان فرانک‌ها و بیزانسی‌ها به ارمغان آورد که خود شارلمانی هم طالب آن نبود.
فرمانروایی شارلمانی > افسانه‌های شارلمانی

شارلمانی پادشاهی با چهرهٔ برجسته بود که در طول ۵۰ سال فرمانروایی‌اش مردم شخصیت غول‌آسایی از وی ساخته بودند. در قرن‌های بعد افسانه‌ها و داستان‌هایی پیرامون این پادشاه شکل گرفت که او را به رهبری فرا انسانی تبدیل کرد و این چنین به آیندگان معرفی شد. این داستان‌ها حقیقت کوچکی را با قهرمانان، شاهزاده‌خانم‌ها، اژدهایان و تبهکاران و… می‌آمیخت. شارلمانی همانند آرتور شاه دسته‌ای از شوالیه‌های دلیر و افراد آزموده را در کنار خود داشت؛ این شوالیه‌ها «پالادین» نام داشتند و ۱۲ نفر بودند. در سال ۷۷۸ م بود که شارلمانی اسپانیا را ترک کرد و سپاه وی با باسک‌های کوهستان پیرنه در رونسس والز غافلگیر و درگیر شدند؛ آن‌ها تمام عقبدار سپاه شارلمانی را نابود کردند. رولان، فرماندار قسمت مرزی سرزمین بریتانی بود، ولی هنگامی که کشته شد، جز یکی از بزرگ‌نرین فرماندهان شارلمانی شناخته و درنظر گرفته شد؛ البته گاهی نامش به اورلاندو نیز تغییر داده شده‌است.
مرگ رولان و نبردی که در رونسس والز صورت گرفت یکی از معروف‌ترین و بزرگ‌ترین حماسه‌ها را در قرون وسطی ترتیب داد که با عنوان سرود رولان نیز شناخته شده‌است. این حماسه اصلاً نزدیک به ماجرای تاریخی آن نیست و کاملاً نمایشی است. در سرود رولان نوشته‌شده شارلمانی هنگامی که اسپانیا را از مسلمانان می‌گیرد و به حکمرانی خود درمی‌آورد درحال بازگشت است. اما بنابر آنچه ثبت شده، شارلمانی هرگز جز نوار کوچکی که در شمال قرار داشته سرزمین دیگری را اشغال نکرده‌است. جز این مورد در این شعر، حملهٔ رونسس والز به دلیل تباهی یک شوالیهٔ فاسد و مسلمان بوده‌است، درصورتی که هیچ توطئه‌ای در این میان صورت نگرفته و حمله‌کنندگان هم باسک‌ها بودند.
فرمانروایی شارلمانی > میراث شارلمانی

حکومت رم از هم فروپاشید و حتی حکومت شارلمانی هم نتوانست جایگزین آن شود؛ ولی نمی‌توان از علاقهٔ امپراتور فرانک‌ها به قانون در قرون وسطا چشم پوشید و درنظر نگرفت. شارلمانی هنگامی که به حکومت رسید تصمیم گرفت نظام حقوقی فرانک‌ها را تغییر دهد و سامان بخشد. اینهارد در این مورد می‌گوید امپراتور هنگامی که قدرت را به دست گرفت متوجه نواقص قوانین بود؛ زیرا فرانک‌ها دو نظام حقوقی داشتند. پس او سعی کرد آنچه که این نظام کم داشت را به این قوانین اضافه کند، آنچه نادرست است را حذف کند و آنچه که نیاز به اصلاح دارد را اصلاح کند. شارلمانی فرمان داد آنچه از قوانین و مقررات در دوران وی و پیش از آن در سرتاسر امپراتوری نوشته شده‌است را جمع‌آوری کنند و به ثبت برسانند. شارلمانی زنده نماند تا این جریان حقوقی را به پایان برساند اما آن را آغاز کرد. دیوید نیکولاس در این مورد می‌گوید: «گرچه یکپارچه سازی اروپا… دستاوردی شخصی بود که تنها یک نسل پس از مرگ شارلمانی دوام آورد، اما دگرگونی نهادهای مرسوم محلی می‌بایست در سراسر قرون وسطی باقی می‌ماند.» شارلمانی اصلاحات ارزنده‌ای به انجام رساند؛ اما در میان آن‌ها «تقویت و پالایش نظام فئودالی» اهمیت بسیاری داشت. در سدهٔ ۸ میلادی، پاپ «اهداییه قسطنطین» را که در سال ۳۱۳ امپراتوری روم به اسقف رم تقدیم کرده‌بود را عرضه کرد در این اهداییه کنترل بخش‌های غربی امپراتوری به عهدهٔ اسقف رم بود. پاپ‌ها از این سند استفاده می‌کردند تا گه‌گاه به قدرت دنیوی خود اشاره کنند اما نکتهٔ مهم این بود که این سند تقلبی بود و عدهٔ کمی هم از تقلبی بودن آن اطلاع داشتند.
فرمانروایی شارلمانی > تقسیم امپراتوری

شارلمانی قصد داشت همانند کلوویس امپراتوری خود را میان ۳ فرزندش تقسیم کند؛ اما در سال ۸۱۴ م فوت کرد و تنها یکی از فرزندان وی به نام لویی زنده بود. او از سال ۸۱۴ تا ۸۴۰ م حکومت را به دست گرفت. وی فرد قدرتمندی نبود و موفق نشد اشراف فرانکی و ۴ پسرش را که مدام درحال جنگ و ستیز با یکدیگر بودند را کنترل کند.
پس از مرگ لویی پرهیزکار، امپراتوری طبق خواست او به پسر بزرگش، لوتار واگذار شد. لوتار می‌بایست این امپراتوری را به همراه ۲ برادر خود، شارل کچل و لوئی ژرمن اداره می‌کرد. این ۲ برادر می‌بایست به عنوان شاهان شرق و غرب، لویی را یاری می‌دادند. لویی می‌خواست این سرزمین را میان هر ۳ فرزند خود تقسیم کند، اما همه تحت نظر فرزند ارشد باشند. لویی از هر دو برادر خواسته‌بود با استقلال کافی در مناطق خود به حکمرانی بپردازند؛ اما حدوداً سالی یک بار به نزد لوتار روند، با هدایای گرانبها رسم برادری را به جای آورند، او را از امور مهم حکومتی خود آگاه سازند و به بحث و تبادل نظر بپردازند؛ اما آنچه لویی می‌خواست هیچوقت صورت نگرفت. این دو برادر هیچ علاقه‌ای نداشتند که تحت تسلط برادر بزرگ‌تر خود حکومت کنند. پس ارتش خود را باهم ترکیب کردند، سوگند خوردند و این سوگند را میان سپاهیان به زبان شرقی و فرانکی غربی تکرار کردند تا همه متوجهٔ آن شوند. در سال ۸۴۳ م، شارل و لویی، طی یک جنگ ۱ ساله داخلی، لوتار را مجبور کردند که معاهدهٔ وردون را امضا کند. در این عهدنامه خواستند تا امپراتوری فرانکی به ۳ قسمت تقسیم شود. یکی از این قسمت‌ها فرانسه امروزی بود که طی گذر چند قرن به فرانسه تبدیل شد؛ این ناحیه در آغاز به شارل کچل رسید. لوئی ژرمن هم قلمرویی به همان بزرگی به دست آورد؛ که مدتی بعد به آلمان تبدیل شد. در این میان نوار باریکی از سرزمین پیشین برای لوتار باقی مانده‌بود که از شمال تا جنوب کشیده شده بود؛ این قسمت حتی مستقل هم باقی نماند و بین این ۲ پادشاهی برای تسخیر آن همیشه بحث بود. فرانسه و آلمان در طول قرن‌های متمادی حتی قرن ۲۰ م برسر این ناحیه جنگیدند. این ۳ برادر هنگامی که معاهده وردون را امضا کردند، وحدتی که میان فرانک‌ها بود را پایان دادند و باعث شدند امپراتوری فرانکی برای همیشه تقسیم شود. برینتون می‌گوید: «در آن هنگام (قرون وسطای اولیه) چیزی به این گستردگی را نمی‌شد حفظ کرد و شالودهٔ سیاسی، اقتصادی دوران و روان‌شناختی برای چیزی به وضوح وجود نداشت.» وی تقسیم این امپراتوری را پیش‌بینی شده می‌دانست. کانتور، تاریخدان نورمن اف همچنین می‌گوید: «این امپراتوری برای موجودیت و بقای خود به رهبران با استعداد بزرگی نیاز داشت که خب چنین رهبرانی وجود نداشته.» او می‌گوید: «مرگِ تنها چند رهبر روشن‌اندیش یا حتی فقدان ناگهانی یک شخصیت بزرگ، می‌تواند سبب فروپاشی کل نظام و راه گشودن برای بازگشت (سریع) به هرج و مرج و بربریت شود.»
اوضاع اجتماعی پیش از شکل‌گیری رنسانس

با فروپاشی امپراتور رم، ساختار فرهنگی، سیاسی، و اجتماعی جامعه هم دچار تغییر و تحول شد؛ این ساختار تحول پیدا کرد تا با مسیحیت همخوانی بیشتری داشته باشد. در قرن‌های ۶، ۷ و ۸ میلادی هنر، موسیقی و ادبیات در جامعه بسیار نزول کرد؛ علت آن به فروپاشی امپراتوری رم و البته کاهش پول و ثروت مردم و راه‌های کسب آن بازمی‌گردد. تقریباً می‌توان گفت تنها ثروتمندان بودند که به خرید آثار هنرمندان می‌پرداختند و هنرمندان به صورتی به آن‌ها وابسته بودند. در قرون وسطای اولیه، افرادی که اشراف ثروتمند محسوب می‌شدند دیگر فرصت پرداختن به هنر را نداشتند و این کلیسا بود که خواهان و طرفدار این افراد شده بود. بااینکه کلیسا تنها کسی بود که پول و ثروت داشت، هنر کلاسیک را نمی‌پذیرفت و بیشتر خواهان هنر مذهبی بود. دلیل دیگر از میان رفتن هنر و نقاشی، پیکرتراشی، آهن‌سازی و… این بود که افراد حتی با اصول کلی هم آشنایی نداشتند و نیاز به آموزش توسط اساتید و نخبگان و کسب مهارت داشتند؛ فارغ از این‌ها مردم حتی نمی‌دانستند این آموزگاران که هستند، کجا هستند و دقیقاً با مرگ یک نسل هنر آن دوره به فراموشی سپرده می‌شد. از همهٔ این‌ها که بگذریم حتی خواندن، نوشتن و حساب کردن هم دچار مشکل شده بود؛ افراد توانایی انجام این کارها را نداشتند و اهمیتی هم به آن نمی‌دادند. شاهان به سادگی از کنار این ماجراها گذر می‌کردند و نسبت به آن بی‌توجه بودند. شارلمانی شخصی بود که متوجه شد، وجود آموزگاران و استادانی برای این بحث‌ها نیاز است و افرادی باید حضور داشته باشند که از این امور آگاه باشند، توانایی ثبت اسناد و رسیدگی به حساب‌ها را داشته باشند. رمیان معتقد بودند، زبان رمی باید زبان رایج در مدارس باشد و پس از آن بود که محققان غربی از زبان یونانی بی‌اطلاع ماندند. آن‌ها اساس فلسفهٔ یونان را بر عقل و لذت زندگی دنیوی قرار داده‌بودند؛ هنگامی که مسیح ظهور می‌کرد، زندگی در این دنیا به پایان می‌رسید و بیشتر آخرت‌گرایی برای آن‌ها اهمیت داشت. آن‌ها تلاش کردند مسیحیت و فلسفه را باهم پیوند دهند، خرافات را فراموش کنند و به عقل و منطق رجوع کنند. پس کلیسا تلاش کرد مدارسی تأسیس کند تا عقاید دینی را گسترش دهد. این مدارس با عنوان «مدارس آمادگی» و «مدارس آموزشی-مذهبی» شناخته شدند. مدارس آمادگی ساخته شده بود تا افراد را برای عضویت در دین آماده کند. در این مدرسه سرودهای مذهبی و کتاب مقدس آموزش داده‌می‌شد. مدرسه‌های آموزشی- مذهبی مسیحیت را با فلسفهٔ یونان پیوند دادند؛ در آن‌ها تنها افراد مذهبی و داوطلبان حق حضور داشتند و مابقی افراد اجازهٔ تحصیل نداشتند. مدارس غیرعیسوی در سال ۵۲۹ م به فرمان ژوستینین بسته شد و درواقع برای روحانیت که آموزش را در دست بگیرد، باز شد.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| « | چون در امپراتوری روم غربی، مسیحیان به علوم و فلسفهٔ یونان آگاهی کافی نداشتند و آن‌ها را متعلق به دوران کفر می‌دانستند، در نتیجه در سال ۴۰۱ میلادی، شورای دینی مطالعه و بررسی آثار یونانیان را ممنوع اعلام کرد و به مدت ۱۰۰۰ سال در مغرب زمین به این علوم توجه نگردید. |  » |
البته باید به این نکته توجه کرد که استفاده از رقم ۱۰۰۰ سال هم کمی زیاده‌روی است و قرن ۸–۹ میلادی بود که آثار یونانی، در «رنسانس کارولنژینی» یا «تجدید تولد علم» با رویکردی جدید مورد توجه قرار گرفت و این آثار جایگاه خود را در مغرب زمین به دست آوردند.
اوضاع اجتماعی پیش از شکل‌گیری رنسانس > شکل‌گیری دیرنشینی

در قرن ۴ میلادی، صومعه‌ها در مصر، سوریه و فلسطین ایجاد شدند و مدتی بعد هم به مغرب راه پیدا کردند. نخستین دیر در غرب، در سال ۵۲۹ م در جنوب ایتالیا با ایجاد «سنت بندکیت» آغاز شد و از آن پس بود که دیرها فعالیت خود را در غرب آغاز کردند. راهبان دینی در این مراکز عهده‌دار مسائلی بودند؛ به وسیلهٔ آن‌ها بود که کشاورزی بهبود یافت و زمین‌های بی‌حاصل هم دوباره احیا گردید. آن‌ها همچنین کمک به فقرا را سرلوحهٔ کارهای خود قرار دادند، از نسخه‌های خطی، نسخه‌برداری کردند و باعث شدند این کتاب‌ها در آینده در اختیار دیگران هم قرار گیرد. دیرها ایجاد شدند تا مردم را مجبور کنند زندگی بی‌دغدغه و آرامی را آغاز کنند. البته باید توجه داشت که کارکردهای این دیرها در اروپای غربی-شرقی کاملاً متفاوت بود.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| « | دیرهای اروپای شرقی به سبب عزلت‌گزینی منفی خویش با انحطاط همراه بودند… ولی همین دیرها برای فرانک‌ها، و آلمانی‌ها یعنی برای غالبین بر رم غربی، مرکز عبادت و کار و فعالیت و ثروت و قدرت شد… |  » |
در هر صورت این دیرها در غرب رشد کردند و با سازماندهی و ساماندهی تشکیلاتشان، فرهنگِ درحال انحطاط رم غربی را به ارث بردند و به حفاظت از آن پرداختند.
ایجاد مدارس در صومعه‌ها برای راهبانی بود که برای تفسیر، نسخه‌برداری، استفاده از انجیل و کتاب‌های دیگر به سواد خواندن و نوشتن نیاز داشتند. این نوع از مدارس به دو دسته تقسیم می‌شدند: مدارسی که برای افراد خدمتگزار داخل دیرها بود و وسایل آموزشی در خود دیرها قرار داشت و دسته دوم که مدارس خارجی بود و برای افرادی بود که قصد خدمت در دیر را نداشتند. در این دیرها، صومعه‌هایی وجود داشت که متعلق به زنان بود؛ اما مشخص نیست اهمیت آموزش زنان در آن دوران تا چه حدی بوده‌است. روحانیون به مرور با علم حساب، خطابه، لاتین، موسیقی، هندسه، نجوم، صرف و نحو و… آشنا می‌شدند. کلیسا در تلاش بود بیشتر به ثبت وقایع دیرها و نامه‌ها بپردازند تا خطابه و سخن پردازی. به اعتقاد اسقفان در این دوره در آموزش همه می‌بایست فرمانبردار محض کلیسا باشند. صومعه‌های بندکیتی تحت کنترل دیر و اسقف بودند و در ابتدا دلیل تشکیل آن‌ها مدارسی بود برای برادران دینی تا خط و نگارش را بیاموزند و به حدی از سواد نیاز داشتند که اگر آن توسط این افراد تأمین نمی‌شد، اسقفان شخصاً مجبور بودند خود این حد از آموزش را کسب کنند. پیش از دوران رنسانس کارولنژین، این مدارس به شدت آشفته بود تمام اسقفان بسیار تنزل پیدا کرده‌بود و آن‌ها درگیر دنیا و نعمت‌های فانی آن شده بودند. کشیشان هم در مقام‌های پایینی قرار داشتند و کلا این مکان‌ها به محلی برای کشتار، جنگ، توطئه و… تبدیل شده بود و کشیشان هم هیچ‌کاری جز مسیحی ساختن کشورهای دیگر انجام نمی‌دادند و همین امر باعث شد در قرن ۷–۸ میلادی، دانش در سطح پایینی قرار گیرد.
اوضاع اجتماعی پیش از شکل‌گیری رنسانس > نفوذ مسیحیت در ایرلند و شکوفایی شهر

انگلستان و ایرلند دو منطقه‌ای بودند که از وقایع قارهٔ اروپا به دور مانده‌بودند و در این دو جزیره زبان لاتین، یونانی و حتی آثار یهودی به چشم می‌خورد. رهبانیت ایرلند از قرن ۶ تا ۸ میلادی تمام اروپا را به وسیلهٔ آثار کلاسیک و لاتین خود به شکوفایی برجسته رساند. آن‌ها نسخه‌های خطی تهذیب شده‌ای را ایجاد کردند که هنوز جز بهترین‌ها است. مونتا گوجیمز در این‌باره این چنین می‌گوید:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| « | عطش تحصیل علم در ایرلند تندتر بود و کار تعلیم با فعالیت انجام می‌گرفت. در آنجا زبان لاتین و کمتر از آن زبان یونانی را فضلا تحصیل می‌کردند… پس از آن که نخست در نتیجهٔ شور و حرارت تبلیغ و سپس به واسطهٔ اوضاع نامساعد این جمعیت دسته دسته بر قارهٔ اروپا رو نهادند در جمع‌آوری پاره‌های پراکنده آثاری که قبلاً ارزش آن‌ها پی برده‌بودند مفید واقع شدند. |  » |
در قرن ۵ میلادی، ایرلندی‌ها توسط قدیس پاتریکیوس مسیحی شدند و از همان روزهای اول اهمیت علم مشخص شد و تلاش شد آثار مذهبی و غیر مذهبی وارد صومعه‌ها شود؛ آن‌ها جز زبان سلتی، زبان لاتین هم می‌آموختند. هدف این کلیساها و صومعه‌ها این بود که افراد توانایی خواندن و نوشتن کسب کنند. مناصب مهم کلیسا را به دست گیرند و باعث رشد و پیشرفت کلیسا شوند. در این مدارس افراد ۱۲ سال تحصیل می‌کردند و در آخر فرد در رشتهٔ فلسفه به اجتهاد می‌رسید. ۳ مدرسهٔ مهمی که وجود داشت، کلونارد، بانگور و مکتویز بود.
اوضاع اجتماعی پیش از شکل‌گیری رنسانس > مدارس انگلیسی

در سال ۵۹۷ م بود که آگوستین به عنوان یک مبلغ مذهبی وارد کانتربری شد. دقیقاً حدود ۱ قرن پس از مسیحی شدن ایرلند آن‌ها کتاب‌های محدودی در مورد عبادت و نماز در دست داشتند و تنها با آن کتاب‌ها انگلیس از دانش بهره‌مند نشد، بلکه با حضور ۲ گروه مشخص بود که تا آن حد پیشرفت کرد. یکی از این دو گروه ایرلندها و دیگری اروپائیانی بودند که از رم به انگلیس رفتند. آن‌ها در انگلیس به دانش پرو بال دادند. فرهنگ آنگلو-ایرلندی که از آگوستین استفاده می‌کردند، با تجدید رابطه با روم تقویت شد. در سال ۶۶۹ م بود که تئودور با هادرین به انگلیس آمدند و مدرسه‌ای در کانتربری ایجاد کردند.
راهب سنت بید در مورد مدرسه‌ای که این ۲ ایجاد کردند می‌گوید:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| « | آن‌ها در نهایت ادیبان دینی و دنیوی را آموزش دادند و بدین سان انبوهی از دانش‌آموزان را بدانجا جذب کردند… آموزش مستمعین آن‌ها نه تنها در زمینهٔ کتاب‌های مقدس بود، بلکه هنر و ادبیات، ستاره‌شناسی و محاسبات اصولی را نیز دربرداشت. شاهد این امر، تعدادی از دانش‌آموزان ایشان بودند که هنوز زنده‌اند. آن‌ها زبان لاتین یونانی را همچون زبان مادریشان می‌دانستند. |  » |
مدتی بعد بیسکاپ، راه آن‌ها را ادامه داد و در تشکیل مدارس انگلیس شرکت کرد. او در سال ۶۳۷ م در یرمس و در سال ۶۸۱ م در جارو ۲ صومعه ایجاد کرد و این صومعه‌ها مرکز اصلی آموزش در احیای دانش غربی شدند. هنگامی که این مدرسه ایجاد شد پسرانی که از خاندان‌های مهم شمالی به آنجا سفر کرده‌بودند وارد مدارس شدند و احتمالاً بهترین و بزرگ‌ترین کتابخانه در این مکان و برای آن‌ها بوده‌است. بهترین دانش‌آموز «آلکوین» نامیده می‌شد. آلکوین از سال ۷۸۲ تا ۷۹۶ م مشاور امور کلیسایی و مدیر مدرسهٔ کاخ هم بود. به دنبال همین رویداد، در سال ۷۸۱ م شارلمان آلکوین را دعوت کرد تا در اکس لاشاپل حاضر شود و اقدامات علمی خود را به انام برساند؛ بنابراین حضور مسیحیت در این کشور باعث رابطه میان مردم با دانش و علم شد؛ البته نباید از تأثیرات مهم ایرلند و اروپا غافل شد. آلکوین به آموزش لاتین خیلی توجه کرد و تقسیم‌بندی‌های دانش‌ها هم طبق نظر کاسیودوروس پذیرفت و در تربیت قرون وسطا این تقسیم‌بندی اساس کار شد.
اوضاع اجتماعی پیش از شکل‌گیری رنسانس > آموزش در عصر مروونژین

در قرن ۶–۷ میلادی، اکثر افرادی که صاحب اثر بودند جز افراد کلیسا بودند. درست است که آثار لاتین در غرب بود و آثار کلاسیک یونان هم در بیزانس، اما همچنان علم در اختیار روحانیون بود. در قرن ۶ بود که بیزانسی‌ها ادبیات اولیه را به وجود آوردند. هنگامی که عصر ژوستینین به پایان رسید، داشن هم از امپراتوری بیزانس رخت بربست. در ایالات غربی هم علم به مرور فراموش شد و فقط تعداد محدودی از مردم توانایی خواندن و نوشتن داشتند؛ در این دور آموزش درحال رکود بود. مدرسه‌ای مثل آکیتن هم که در گذشته از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار بود و بزرگانی همچون فرتوناتوس، آویتوس و گریگوری داشت، به مرور دچار فراموشی شده بود و تنها در میان ایرلندی‌ها و آنگلو-ساکسون‌ها علم لاتین پابرجا بود و به همین خاطر این افراد به گل فرستاده شدند.
اوضاع اجتماعی پیش از شکل‌گیری رنسانس > بورگوندی‌ و سنت کلمبان

در سال ۵۹۰ م بود که رهبانان ایرلندی فعالیت خود را برای احیای پرهیزکاری شروع کردند. این راهبان در میان بت‌پرستان، در مناطق گل فرانکی فعالیت می‌کردند. آن‌ها موفق شدند روح تقوا را در میان بزرگان و اشراف هم گسترش دهند. لوکسویل و فونتانس، ۲ صومعه‌ای هستند که در بورگوندی‌ توسط سنت کلمبان ایجاد شد و دانش و ادبیاتی که از راهبان ایرلندی به ارث برده‌بودند را ادامه دادند. این راهبان معروف در اواخر قرن‌های ۶–۷ میلادی بودند.