stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
اردشیر یکم، شاهنشاه هخامنشی
جانشینی

گزارش سه منبع گوناگون موجود درباره نقشه درباری که به کشته شدن خشایارشا و رسیدن اردشیر به تخت در ۴۶۴ پ. م انجامید، از نظر انگیزه و شیوه اجرا متفاوت است. با این حال، چنین به نظر می‌رسد که اردوان، فرمانده محافظان سلطنتی، با همکاری دیگر مقامات بلندپایه دربار، از جمله بغبیش (یا بغبوخش= مگابیزوس یونانی) داماد خشایارشا و با همراهی مهرداد (کتسیاس: اسپمترس)، خواجه دربار، نخست خشایارشا را به قتل رساند و سپس چنین وانمود کرد که بزرگ‌ترین پسر خشایارشا، داریوش، نقشه‌کش این قتل بوده است و اردشیر را به کشتن او واداشته است. سپس چون خواهان پادشاهی ضعیف بود، اردشیر را بر تخت نشاند. این احتمال نیز وجود دارد که اردشیر، از ترس اینکه اردوان، مرد نیرومند دربار، او را نیز از بین ببرد، اردوان را به قتل رسانده و بی‌درنگ قدرت را به دست گرفته باشد. به هر حال، تمام کسانی که در قتل خشایارشا دست داشتند، به دستور اردشیر کشته شدند. به گفته کتسیاس، بَغَبیش اردشیر را از نقشه اردوان آگاه کرده بود. اردشیر پس از آنکه اردوان را از میان برداشت، به مقابله با برادر خود ویشتاسپ که با یاری اردوان، ساتراپ باختر، شورش کرده بود، پرداخت و در ۴۶۳ پ. م بر او نیز پیروز شد و پایه‌های فرمانروایی خود را با به کار گماردن یارانش استوار کرد. گویا در آن زمان خشایارشا در تخت جمشید بود و ۵۵ سال داشت. او را در نقش رستم در آرامگاهی که از پیش ساخته شده بود، دفن کردند. اطلاعاتی درباره این نقشه در کتیبه‌های بابل و در یک متن نجومی آمده است. بابلی‌ها بدون شک این قتل را تنبیهی از جانب خدایشان مردوخ دانسته‌اند، زیرا معبد او توسط خشایارشا ویران شده بود. در متون بعدی مصر آمده است که خشایارشا همراه با فرزند ارشدش در کاخ خود کشته شد و مرگ او را تنبیهی از جانب خدایان به دلیل مصادره زمین‌های معبد بوتو در مصر می‌دانستند. آلیانوس نوشته است که خشایارشا به دست فرزندش در خواب کشته شد (ولی مشخص نکرده که منظورش داریوش بوده یا اردشیر). اگر گزارش دیودوروس درست باشد، پس از قتل، توطئه‌گران به اردشیر گفتند که این جنایت توسط برادر بزرگ‌ترش داریوش انجام شده است و او را به کشتن داریوش تشویق کردند. داریوش نزد برادرش رفت و با اینکه بی‌گناهی خود را اعلام کرد، ولی به ضرب خنجر کشته شد. همراه با داریوش، فرزندان او نیز به قتل رسیدند. هیستاسپس (که در پارسی ویشتاسپ خوانده می‌شود)، دومین پسر خشایارشا بود که در آن زمان به‌عنوان ساتراپ در باکتریا اقامت داشت و در این ماجرا دخالتی نداشت.
آغاز پادشاهی

در سال ۴۶۵ پیش از میلاد، اردشیر یکم پس از کشته شدن پدرش خشایارشا و برادرش داریوش، که وارث قانونی بود، با یاری اردوان بر تخت شاهی نشست.
یکی از نخستین کارهای اردشیر، تغییر نام خود بود؛ نامی که به معنای «قدرت از راه ارته (عدالت) برقرار می‌شود». این کار به‌خاطر تمایل او به بزرگداشت ارزش‌های سیاسی-مذهبی «راستی» و مشروعیت خاندان بود.
در ۴۶۴ پیش از میلاد اردشیر به بازنگری در سازماندهی کشور پرداخت و همه نزدیکان وفادار خود را به‌عنوان ساتراپ منصوب کرد. اما برادرش، ویشتاسپ، که ساتراپ باکتریا بود، با یاری اشراف باکتریا نقشه‌ای برای تصرف تاج‌وتخت کشید و شورش کرد. با این حال، در دو جنگ شکست خورد و کشته شد.
اردشیر که از توطئه‌ها و شورش‌های دربار بیمناک بود، فرمان داد تا همه برادران باقی‌مانده‌اش را از میان بردارند. [نیازمند منبع] از این زمان به بعد، نقشه‌های پنهانی در دربار اهمیت بیشتری پیدا کرد، چرا که با پیشرفت شاهنشاهی پیوند داشت.
اردشیر خود را این‌گونه معرفی کرده است: «من اردشیر، شاه بزرگ، شاه شاهان، پسر شاه خشایارشا، نوه داریوش هخامنشی هستم.»
شورش بغابوخش

بنا به نوشته کتزیاس، بغابوخش دوم سردار ایرانی طبق شرایطی که در زمان تسلیم شدن ایناروس تعیین شده بود، وی و پنجاه تن از سربازان آتنی را همراه خود به شوش برد. آماستری مادر شاه می‌خواست ایناروس را به انتقام خون هخامنش اعدام کند، ولی بغابوخش او را از این تصمیم منصرف کرد و گفت که وی در مورد امنیت اسیران قول داده است، که آسیبی به آن‌ها نرسد.
اما پس از گذشت پنج سال از آن رویداد، شاه تحت تأثیر وسوسه‌های آماستری قرار گرفت و دستور داد تا ایناروس و تمامی اسیران مصری و یونانی را اعدام کنند. ایناروس به دار آویخته شد در حالی که یونانی‌ها گردن زده شدند. طبق نظر توسیدید، ایناروس در همان سال ۴۵۴ پ.م. اعدام شده بود. بغابوخش پس از آگاهی از این پیشامد، ناراحت شد و چون این کار را برخلاف قول خودش می‌دانست، با دو فرزند خود به سوی ساتراپی تحت حکمرانی‌اش یعنی سوریه رفت و در آن جا سر به شورش برداشت.
اردشیر یکم، یکی از سردارانش به نام اوزیریس مصری را به جنگ بغابوخش فرستاد ولی سردار مصری در کار خود توفیقی به دست نیاورد. باز هم لشکر دیگری مأمور جنگ با بغابوخش شد، اما بار دیگر هم پیروزی با او بود. اردشیر پس از این شکست‌ها و همزمان با حمله مشترک نیروهای اتحادیه دلوس و آتنی‌ها به رهبری کیمون آتنی به جزیره قبرس که قلمروی شاهنشاهی هخامنشی محسوب می‌شد به ناچار با پادرمیانی خواهرش که همسر بغابوخش بود، از گناه او گذشت. پس از سپری شدن چند سال روزی در شکارگاه شیری به شاه اردشیر حمله کرد و بغابوخش که در کنار شاه بود، شیر را از پای درآورد. اردشیر که از دیرباز به دلیل شورش بغابوخش کینهٔ او را در دل نگه داشته بود، به بهانهٔ سوءنیت بغابوخش و این‌که قصد وی از میان بردن خود اردشیر بوده، بغابوخش را محکوم به مرگ کرد و بلافاصله او را دستگیر کردند. اما این بار نیز همسر بغابوخش وساطت کرده و اردشیر نیز در مجازات او تخفیف قائل شد و او را به سیرتا[مبهم] واقع در عربستان و دریای سرخ تبعید کرد. بغابوخش پس از گذشت پنج سال به بهانهٔ ابتلا به مرض جذام به ایران بازگشت و باز هم با پادرمیانی همسر خود مورد بخشش اردشیر قرار گرفت و در زمرهٔ نزدیکان شاه قرار گرفت و در ۷۱ سالگی در گذشت. بخشش‌های چندباره بغابوخش توسط اردشیر یکم نشانگر این است که دربار و شاه ایران دچار ضعف شده بودند چرا که این مورد در صورتی که در زمان داریوش بزرگ یا خشایارشا اتفاق می‌افتاد، بغابوخش بدون هیچ بخششی فوراً اعدام می‌شد. پس از چندی در ۴۴۵ پ.م. فرزندش زاپیروس از شاه بزرگ روی برگردانید و به آتن گریخت که مورد استقبال شایانی واقع شد. چندی بعد هنگامی که او به خدمت نیروهای آتنی درآمد، ناگهان از میان رفت و ناپدید شد.
اخلاق و صفت‌ها

در عهد اردشیر اول، دوره‌ای شکوفا، توأم با عظمت و قدرت برای شاهنشاهی هخامنشی بوده است. با کمترین جنگ‌ها و در نتیجه کمترین تلفات انسانی و خسارت مالی در یونان، بیشترین منافع سیاسی نصیب ایران شد. آمد و رفت‌های شخصیت‌ها از هر دو کشور، سبب رونق فرهنگی و تمدنی شد و شرق برتری خود را بر غرب حفظ کرد. سراسر امپراتوری در آرامش به سر می‌برد و شورش‌هایی به تعداد کم خیلی زود فرو می‌نشست. پلوتارک اردشیر را از نظر رأفت و جوانمردی، سرآمد شاهان پارس می‌خواند. اما رفتار او با بغابوخش، شوهر خواهرش آمیتیس و فاتح مصر، قابل دفاع نیست به‌طوری که: روزی در شکارگاه شیری به شاه حمله کرد و بغابوخش او را کشت. اردشیر خشمگین از رفتار بغابوخش که بی اجازه شاه، شکار او را از پای درآورد، فرمان به مرگش داد، اما ملکه مادر و شاهدخت آمیتیس که هر دو بسیار قدرتمند و پرنفوذ در دربار شاه بودند و بر خود شاه نیز نفوذ فراوانی داشتند، توانستند با وساطت خود، شاه را وادار به گذشتن از خون بغابوخش کنند اما اردشیر او را به نقطه‌ای در ساحل دریای سرخ تبعید کرد. بعید نیست که داوری پلوتارک ناشی از رفتار بسیار دوستانه اردشیر با تمیستوسکلِس، یکی از زمامداران نامدار آتن، فاتح نبرد دریایی سالامیس در زمان خشایارشا باشد.
درگذشت و آرامگاه

مقالهٔ اصلی: آرامگاه اردشیر یکم
اردشیر بین دسامبر ۴۲۴ و فوریه ۴۲۳ پ.م. درگذشت. در روز مرگ وی، داماسپیا، همسر او نیز درگذشت. هر دوی آن‌ها در نقش رستم دفن شدند. خبر مرگ آن‌ها اندک اندک در سراسر امپراتوری گسترش یافت؛ مثلاً در ناحیه نیپور در بابل، کاتب‌ها تا مدت‌ها شروع به نوشتن اسناد مربوط به سلطنت اردشیر کردند.
مدت پادشاهی اردشیر را به اختلاف، ۴۰ یا ۴۲ سال نوشته‌اند. به گزارش کتسیاس اردشیر ۱۷ پسر داشت که در میان آنها خشایارشا تنها فرزند او از همسر رسمی‌اش داماسپیا بود و بعد از او به فرمانروایی رسید.
آثار به جا مانده از اردشیر یکم

کتیبه اردشیر در تخت جمشید به دو زبان پارسی باستان و اکدی است. متن پارسی باستان آن یازده سطر است و مشتمل بر ستایش اهورامزدا، معرفی شاه، شرح بنایی که خشایارشا آغاز کرده بود و به وسیله اردشیر به پایان رسید، است. فعالیت سازندگی اردشیر، شامل تکمیل عمارت سریر (عمارت ۱۰۰ ستونه) پروژه تخت جمشید بود که توسط پدرش آغاز شد. این سنگ نبشته که بر روی سنگ مرمر کنده شده، این حقیقت را ثبت کرده است. کتیبه کوچکی به زبان پارسی باستان، در چندین بشقاب نقره‌ای یافت شده است. قصر شوش (آپادانا) ساخته داریوش یکم، طی دوران حکومت اردشیر سوزانیده شد، که قسمت کوچک‌تری در قسمت جنوبی شهر را برافراشته کرد. لوح‌ها موید ادامه کارها در تخت جمشید از تابستان ۶۴۲ تا سال ۴۶۰–۴۵۹ پ. م است که گلنبشته‌های ایلامی ناپدید می‌شود. به همین ترتیب، مبنای پذیرفته شده‌ای، آخرین نوشته آرای روی ظروف سنگی به سال ۴۳۲–۴۳۱ پ. م تاریخگذاری خواهند شد. نوشته‌ای بر روی یک ظرف نقره مؤید فعالیت‌های کارگاه‌های سلطنتی در تخت جمشید است (A1I). لوح‌های موجود گواه وسعت ساخت و سازها است؛ مثلاً در سال ۴۶۰–۴۵۹ پ. م، ۱۱۴۹ صنعتگر در آن مکان، جیره دریافت می‌کردند. کاوش‌های اخیر نیز گواه گفته‌های اردشیر است که گفته: کارهایی را که پدرش آغاز کرده بود به اتمام رسانده است (A1pa). اکنون می‌دانیم که او کاخ H را تمام کرده است. یک لوح بنیان‌گذاری به زبان بابلی نیز گواه بر آن است که وی فرمان ساخت تالار صد ستون را داده است.
| 0 | 1 |
| --- | --- |
۱: [       ]
۲: [        ]/[
۳:        ]/[
۴:        ]/[
۵:      ]/[
۶:      ]/[
۷:     ]
۸: [    ]
۹: [     ]
۱۰: [     ]/[
۱۱:    ]/[
۱۲:      ]
۱۳: [    ]/
۱۴: [     ]/[
۱۵:    ]/
۱۶:  [    ]
۱۷:  [    ]/
۱۸:  [    ]/[
۱۹:      ]/
۲۰:  [      ]/
۲۱:  [      ]/[
۲۲:      ]/
۲۳:  [     ]
۲۴: [      ]
شمشیر اردشیر که در ۱۹ فروردین ۱۴۰۱ شمسی برای اولین بار در آمریکا رونمایی شده. این شمشیر اکنون در موزه «گتی ویلا» لس آنجلس برای بازدید قرار گرفته است. این شمشیر تا حدودی خمیده و از جنس طلا، آهن و چوب بوده و نیام آن مزین به نقوش سلطنتی شیر بالدار، شاهین هخامنشی در وسط و دو ردیف شیر در دو طرف آن است. در مدخل نیام نیز نقش دو ابوالهول (اسفینکس) دیده می‌شود. دسته شمشیر تنها از خطوط مورب تشکیل شده که در انتها به قطعه ای بیضی شکل ختم می‌شود. نوک نیام نیز به سه بخش نیم دایره ای ختم می‌شود که بر روی آنها نقش گل کوکب یا نیلوفر نقر شده است.
کتیبه چهار زبانه اردشیر یکم بر روی یک گلدان مصری به زبان‌های پارسی باستان، ایلامی، بابلی و مصری.
بشقاب سیمین با کتیبه به خط میخی پارسی باستان و نقش گل نیلوفر به دستور اردشیر یکم هخامنشی در موزه رضا عباسی. متن: به دستور اردشیر بزرگ، شاه شاهان، شاه سرزمین‌ها، پسر شاهنشاه خشایارشا، پسر شاهنشاه داریوش هخامنشی، این بشقاب نقره برای کاخ شاهی ساخته شد.
شمشیر زرین (آکیناک) اردشیر یکم از مجموعه ویورن
تمیستوکلس ایستاده مقابل اردشیر
تندیسی از تمیستوکلس
تصویری نقاشی شده از عزرا.
قسمتی از کتاب عهد عتیق (عزرا ۱۰–۲۴؛ نحمیا 1:9a) در نسخه قدیمی لنینگراد.
نقاشی تخیلی از عزرا در کتاب Promptuarii Iconum Insigniorum
نقاشی تخیلی از اردشیر یکم هخامنشی به عنوان شاه پارس در کتاب Promptuarii Iconum Insigniorum
اردشیر شورش ایناروس را سرکوب کرد.
آرامگاه اردشیر یکم در نقش رستم
شهرستان آن

County در People's Republic of China
| An County 安县 | An County 安县 |
| --- | --- |
County: County
Location of An County within میانیانگ, سیچوآن: Location of An County within میانیانگ, سیچوآن
استان: سیچوآن
شهر مرکزی: میانیانگ
County seat: Huagai (花荄镇)
مساحت: مساحت
 • کل: ۱٬۴۰۴ کیلومتر مربع (۵۴۲ مایل مربع)
ارتفاع: ۵۰۹ متر (۱۶۷۰ فوت)
جمعیت: جمعیت
 • کل: ۵۰۰٬۰۰۰
 • تراکم: ۳۶۰/کیلومتر مربع (۹۲۰/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۸ (China Standard)
Postal code: 622650
کد منطقه: 0816
وبگاه: http://anxian.my.gov.cn
شهرستان آن (به لاتین: An County) یک county-level division در جمهوری خلق چین است که در میانیانگ واقع شده‌است.
خصوصیات

شهرستان آن ۱٬۴۰۴ کیلومترمربع مساحت و ۵۰۰٬۰۰۰ نفر جمعیت دارد و ۵۰۹ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
شهرستان ابیمنام

مکان در Unity State, 23x15px|border |alt=|link= سودان جنوبی
| Abiemnom County | Abiemnom County |
| --- | --- |
ایالت‌های سودان: Unity State
جمعیت (2008): جمعیت (2008)
 • کل: ۵۳٬۰۲۲
 • تابستانی (DST): +3GMT
شهرستان ابیمنام (به لاتین: Abiemnom County) در سودان جنوبی با جمعیت ۵۳٬۰۲۲ نفر است که در unity state واقع شده‌است.
کومانشت

مکان در Bacău County, 23x15px|border |alt=|link= رومانی
| Comăneşti | Comăneşti |
| --- | --- |
شهر: شهر
ComăneştiLocation of Comăneşti: ComăneştiLocation of Comăneşti
مختصات: ۴۶°۲۵′۴۷″ شمالی ۲۶°۲۷′۰″ شرقی﻿ / ﻿۴۶٫۴۲۹۷۲°شمالی ۲۶٫۴۵۰۰۰°شرقی﻿ / 46.42972; 26.45000: مختصات: ۴۶°۲۵′۴۷″ شمالی ۲۶°۲۷′۰″ شرقی﻿ / ﻿۴۶٫۴۲۹۷۲°شمالی ۲۶٫۴۵۰۰۰°شرقی﻿ / 46.42972; 26.45000
شهرستان: Bacău County
Status: Town
حکومت: حکومت
 • شهردار: Viorel Miron (National Liberal Party)
مساحت: مساحت
 • کل: ۶۳٫۸۶ کیلومتر مربع (۲۴٫۶۶ مایل مربع)
جمعیت (2011): جمعیت (2011)
 • کل: ۱۹٬۵۶۸
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۲ (EET)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۳ (EEST)
وبگاه: http://www.comanesti.ro/
شهر کومانشت (به رومانیایی: Comăneşti) در شهرستان بکو در کشور رومانی واقع شده‌است. جمعیت این شهر ۲۶٬۲۳۷ نفر  است.
ایندیالانتیک، فلوریدا

مکان در 23x15px|border |alt=|link= فلوریدا, 23x15px|border |alt=|link= ایالات متحده آمریکا
| Indialantic, Florida | Indialantic, Florida |
| --- | --- |
شهرک: شهرک
Location in Brevard County and the state of فلوریدا: Location in Brevard County and the state of فلوریدا
مختصات: ۲۸°۵′۱۶″ شمالی ۸۰°۳۴′۸″ غربی﻿ / ﻿۲۸٫۰۸۷۷۸°شمالی ۸۰٫۵۶۸۸۹°غربی﻿ / 28.08778; -80.56889: مختصات: ۲۸°۵′۱۶″ شمالی ۸۰°۳۴′۸″ غربی﻿ / ﻿۲۸٫۰۸۷۷۸°شمالی ۸۰٫۵۶۸۸۹°غربی﻿ / 28.08778; -80.56889
ایالت:  فلوریدا
County:  شهرستان بروارد، فلوریدا
مساحت: مساحت
 • کل: ۱٫۳ مایل مربع (۳٫۴ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۱٫۰ مایل مربع (۲٫۵ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰٫۳ مایل مربع (۰٫۹ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۱۳ فوت (۴ متر)
جمعیت (2010): جمعیت (2010)
 • کل: ۲٬۷۲۰
 • تراکم: ۲۱۰۰/مایل مربع (۸۰۰/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۵ (Eastern (EST))
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۴ (EDT)
زیپ‌کد: 32903
کد منطقه: 321
FIPS code: 12-33375
GNIS feature ID: 0284480
ایندیالانتیک (به انگلیسی: Indialantic) شهرکی در شهرستان بریوارد ایالت فلوریدا است که در سال ۱۹۵۲ بنیان‌گذاری شده‌است. این شهرک طبق سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۳٬۰۰۳ نفر جمعیت داشته و مساحت آن نیز ۳٫۲ کیلومتر مربع است.
ترس پنتاس

Municipality در Southeast, Brazil
| Três Pontas | Três Pontas |
| --- | --- |
Municipality: Municipality
Município de Três Pontas Municipality of Três Pontas: Município de Três Pontas Municipality of Três Pontas
View of part of the city.: View of part of the city.
  پرچممهر:   پرچممهر
نام مستعار: Terra do café (Land of قهوه): نام مستعار: Terra do café (Land of قهوه)
مختصات: ۲۱°۲۲′۱۳″ جنوبی ۴۵°۳۰′۴۴″ غربی﻿ / ﻿۲۱٫۳۷۰۲۸°جنوبی ۴۵٫۵۱۲۲۲°غربی﻿ / -21.37028; -45.51222: مختصات: ۲۱°۲۲′۱۳″ جنوبی ۴۵°۳۰′۴۴″ غربی﻿ / ﻿۲۱٫۳۷۰۲۸°جنوبی ۴۵٫۵۱۲۲۲°غربی﻿ / -21.37028; -45.51222
Region: Southeast
ایالت:  میناس گرایس
تاسیس‌شده: 1768
بنیان‌گذار: Bento Ferreira de Brito
حکومت: حکومت
 • شهردار: Luciana Ferreira Mendonça (PR)
مساحت: مساحت
 • کل: ۶۸۹٫۴۲۱ کیلومتر مربع (۲۶۶٫۱۸۷ مایل مربع)
ارتفاع: ۹۰۵ متر (۲۹۶۹ فوت)
جمعیت (2010): ۵۳٬۸۲۵
اهلیت‌نام: Trespontano
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۳ (یوتی‌سی ۳:۰۰-)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۲ (یوتی‌سی ۲:۰۰-)
Postal Code (CEP): 37190-000
وبگاه: Prefeitura de Três Pontas
ترس پنتاس (به پرتغالی: Três Pontas) یک شهرستان برزیل در برزیل است که در میناس گرایس واقع شده‌است.
خصوصیات

ترس پنتاس ۶۸۹٫۴۲۱ کیلومترمربع مساحت و ۵۳٬۸۲۵ نفر جمعیت دارد و ۹۰۵ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
فرکاو

مکان در 25px تاجیکستان
| فرکوه (تاجیکستان) | فرکوه (تاجیکستان) |
| --- | --- |
فرکوه (تاجیکستان)Location in Tajikistan: فرکوه (تاجیکستان)Location in Tajikistan
مختصات: ۳۹°۱۳′۱۷٫۰۷″ شمالی ۶۸°۵۹′۴۴٫۰۳″ شرقی﻿ / ﻿۳۹٫۲۲۱۴۰۸۳°شمالی ۶۸٫۹۹۵۵۶۳۹°شرقی﻿ / 39.2214083; 68.9955639: مختصات: ۳۹°۱۳′۱۷٫۰۷″ شمالی ۶۸°۵۹′۴۴٫۰۳″ شرقی﻿ / ﻿۳۹٫۲۲۱۴۰۸۳°شمالی ۶۸٫۹۹۵۵۶۳۹°شرقی﻿ / 39.2214083; 68.9955639
استان‌های تاجیکستان: ولایت سغد
ارتفاع: ۲٬۴۴۱ متر (۸۰۰۹ فوت)
جمعیت (2008): جمعیت (2008)
 • کل: ۰
فرکوه (تاجیکستان) (به لاتین: Farkow) یک منطقهٔ مسکونی در تاجیکستان است که در ولایت سغد واقع شده‌است.
خصوصیات

فرکوه ۰ نفر جمعیت دارد و ۲٬۴۴۱ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
بلینتزاگو نووارزه

مکان
| بلینتزاگو نووارزه | بلینتزاگو نووارزه |
| --- | --- |
کومونه: کومونه
بلینتزاگو نووارزه: بلینتزاگو نووارزه
ناحیه: پیمونت
استان / شهرستان: استان نووارا (NO)
دهستان: Badia di Dulzago, Cavagliano
مساحت: مساحت
 • کل: ۳۹٫۴ کیلومتر مربع (۱۵٫۲ مایل مربع)
ارتفاع: ۱۹۲ متر (۶۳۰ فوت)
جمعیت (Dec. 2004): جمعیت (Dec. 2004)
 • کل: ۸۷۱۸
 • تراکم: ۲۲۰/کیلومتر مربع (۵۷۰/مایل مربع)
اهلیت‌نام: Bellinzaghesi
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانه)
کد پستی: ۲۸۰۴۳
پیش‌شماره تلفن: ۰۳۲۱
وبگاه: وبگاه رسمی
بلینتزاگو نووارزه (به ایتالیایی: Bellinzago Novarese) یک کومونه در ایتالیا است که در استان نووارا واقع شده‌است.
خصوصیات

بلینتزاگو نووارزه ۳۹٫۴ کیلومترمربع مساحت و ۸٬۷۱۸ نفر جمعیت دارد و ۱۹۲ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
عبدللینو (شهرستان بورایفسکی، باشقیرستان)

Village
| Abdullino Абдуллино Абдулла Abdulla | Abdullino Абдуллино Абдулла Abdulla |
| --- | --- |
Village: Village
Abdullinoموقعیت روی نقشه باشقیرستانAbdullinoموقعیت روی نقشه روسیه: Abdullinoموقعیت روی نقشه باشقیرستانAbdullinoموقعیت روی نقشه روسیه
مختصات: ۵۵°۵۷′ شمالی ۵۵°۱۶′ شرقی﻿ / ﻿۵۵٫۹۵۰°شمالی ۵۵٫۲۶۷°شرقی﻿ / 55.950; 55.267: مختصات: ۵۵°۵۷′ شمالی ۵۵°۱۶′ شرقی﻿ / ﻿۵۵٫۹۵۰°شمالی ۵۵٫۲۶۷°شرقی﻿ / 55.950; 55.267
ناحیه‌های فدرال روسیه: باشقیرستان
شهر: شهرستان بورایفسکی
منطقهٔ زمانی: [[یوتی‌سی +۵:۰۰'"`UNIQ--ref-۰۰۰۰۰۰۰۴-QINU`"']]
عبدللینو (انگلیسی: Abdullino, Burayevsky District, Bashkortostan) یک شهرک در شهرستان بورایفسکی باشقیرستان کشور روسیه است.
لیگ فوتبال ایران

لیگ فوتبال
| 0 | 1 |
| --- | --- |
بنیان‌گذاری: ۱۳۳۶ با نام جام قهرمانی فوتبال ایران و در سال ۱۳۴۹  با نام جام منطقه‌‌ای
کشور: ایران
کنفدراسیون: ای‌اف‌سی
دسته‌ها: اول تا ۱۳۸۰، برتر از ۱۳۸۰ تا کنون
شمار تیم‌ها: کنونی: ۱۶ تیم (فصل ۰۲–۱۴۰۱)
سطح در مسابقات: ۱
سقوط به: دسته یک
جام(های) داخلی: جام حذفی سوپر جام
جام(های) بین‌المللی: لیگ نخبگان آسیا
قهرمان کنونی: پرسپولیس (شانزدهمین قهرمانی) (۰۳–۱۴۰۲)
موفق‌ترین تیم: پرسپولیس (۱۶ قهرمانی)
پخش تلویزیونی: شبکه سه شبکه ورزش شبکه شما شبکه جام جم شبکه‌های استانی
وبگاه: Iranleague.ir
فصل جاری: لیگ برتر فوتبال ایران ۰۴–۱۴۰۳: فصل جاری: لیگ برتر فوتبال ایران ۰۴–۱۴۰۳
لیگ فوتبال ایران در سال ۱۳۴۹ با نام جام منطقه‌ای آغاز شد. از آن زمان تاکنون نیز با وجود تغییرات در نحوهٔ برگزاری و نام مسابقات، این مسابقات تا به امروز برگزار شده است. طی ۴۱ دوره برگزاری لیگ، تیم‌های پرسپولیس (۱۶ بار)، استقلال تهران (۹ بار)*، پاس تهران (۵ بار)*، سپاهان اصفهان (۵ بار) و سایپا تهران (۳ بار)، فولاد خوزستان (۲ بار) و استقلال خوزستان (۱ بار) به قهرمانی رسیدند.
همچنین در مسابقات جام قهرمانی فوتبال ایران که از سال ۱۳۳۶ شروع شد (و اختلاف وجود دارد که لیگ‌های سراسری ایران باید از سال ۱۳۳۶ حساب شود یا از سال ۱۳۴۹) تیم‌های تیم‌های پاس تهران (۳ بار)، استقلال تهران (۱ بار)، پیکان تهران (۱ بار)، کلنی مموریال تبریز (۱ بار)، جم آبادان (۱ بار)، آریا مشهد (۱ بار)، دارایی تهران (۱ بار)، کیان تهران (۱ بار) موفق به قهرمانی شده‌اند.
*با احتساب ۳ قهرمانی تیم پاس تهران و ۱ قهرمانی تیم استقلال تهران در مسابقات جام قهرمانی فوتبال ایران، در مجموع استقلال تهران (۱۰ بار) و پاس تهران (۸ بار) موفق به قهرمانی در لیگ‌های سراسری فوتبال ایران شدند.
تلاش‌های نخستین و پیشینه لیگ ایران

در میانه‌های دهه سی فدراسیون فوتبال تصمیم گرفت مسابقات فوتبال را که فقط در استانها برگزار می‌شد به صورت سراسری برگزار کند، به همین منظور از ۱۲ استان صاحب فوتبال در ایران درخواست کرد برای این مسابقات نماینده ای معرفی کنند. به دلیل کمبود امکانات، مشکلات سخت‌افزاری، عدم امکانات مالی امکان برگزاری مسابقات به صورت رفت و برگشت ممکن نبود به همین دلیل تصمیم بر آن شد رقابتها به صورت متمرکز برگزار شود. با معرفی تیمها، سر انجام در سال ۱۳۳۶ اولین دوره مسابقات با نام جام قهرمانی فوتبال ایران برگزار شد
تلاش‌های نخستین و پیشینه لیگ ایران > جام قهرمانی فوتبال کشور ۴۸ – ۱۳۳۶

مقالهٔ اصلی: جام قهرمانی فوتبال ایران
سرانجام با نظر فدراسیون فوتبال ایران در شهریور ۱۳۳۶ اولین دوره مسابقات جام قهرمانی ایران برگزار شد که تیم تاج تهران فاتح این مسابقات شد تا اولین قهرمان در فوتبال ایران لقب بگیرد. در مجموع ۸ تیم موفق شدند قهرمان این رقابتها بشوند. تیم منحل شدهٔ پاس تهران با سه قهرمانی پرافتخارترین تیم در تمام ادوار این لیگ است. همچنین تیم منحل شده دیگر یعنی کلنی ممورویال تبریز هم با پنج بار حضور در فینال این رقابتها که شامل «یک قهرمانی و چهار نایب قهرمانی» می‌باشد از تیم‌های پر افتخار محسوب می‌شود. آخرین قهرمان جام هم در سال ۱۳۴۸ تیم پیکان ناسیونال بود. این رقابت‌ها بعد از ۱۰ دوره برگزاری از سال ۱۳۴۹ و با تغییراتی جزئی در ساختار بازی‌ها و تغییر نام از جام قهرمانی ایران به جام منطقه‌ای فوتبال ایران به سرآغازی برای شروع لیگ سراسری فوتبال باشگاهی در ایران تبدیل شد.
جدول کلی ۱۰ دورهٔ جام قهرمانی ایران
| دوره | تعداد تیمها | قهرمان | نایب قهرمان | میزبان |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱۳۳۶ | ۱۲ | تاج تهران | کلنی تبریز | اصفهان |
| ۱۳۳۷ |  | برگزار نشد |  | _ |
| ۱۳۳۸ | ۱۲ | کلنی تبریز | شاهین اصفهان | تبریز |
| ۱۳۳۹ | ۶ | جم آبادان | سپه ّتهران | ساری |
| ۱۳۴۰ | ۶ | آریا مشهد | کیان تهران | مشهد |
| ۱۳۴۱ | ۶ | دارایی تهران | کلنی تبریز | اصفهان |
| ۱۳۴۲ |  | برگزار نشد |  | _ |
| ۱۳۴۳ | ۶ | کیان تهران | کلنی تبریز | مشهد |
| ۱۳۴۴ | ۸ | پاس تهران | آریا مشهد | ساری |
| ۱۳۴۵ |  | برگزار نشد |  | _ |
| ۱۳۴۶ | ۸ | پاس تهران | کلنی تبریز | کرمان |
| ۱۳۴۷ | ۸ | پاس تهران | گیو بندر انزلی | بندر انزلی |
| ۱۳۴۸ | ۸ | پیکان ناسیونال | تاج شیراز | تهران |
:
تلاش‌های نخستین و پیشینه لیگ ایران > جام منطقه‌ای: ۵۰ – ۱۳۴۹

مقالهٔ اصلی: جام منطقه‌ای فوتبال ایران
سال ۱۳۴۹ را می‌توان آغاز رقابت‌های سراسری باشگاهی در ایران نامید. مسابقاتی که برای اولین بار جنبه رقابت‌های باشگاهی به خود گرفت زیرا تمام تیم‌های حاضر در آن باشگاهی بودند. این لیگ معتبرترین جامی بود که تا آن زمان برگزار شده بود، در اولین دوره این رقابت‌ها که با نام جام منطقه‌ای ایران برگزار شد همانند اولین دوره جام قهرمانی ایران تیم تاج تهران به قهرمانی دست یافت و در دومین دوره این جام تیم پرسپولیس قهرمان شد.
تلاش‌های نخستین و پیشینه لیگ ایران > ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۷

وقوع انقلاب در ایران و همچنین جنگ با عراق باعث شد لیگ فوتبال ایران با یک دهه وقفه مواجه شود. در این سال‌ها مسابقات فوتبال در داخل کشور با حضور تیم‌هایی با نام استان‌ها یا مسابقات باشگاهی با تعداد محدود در داخل استان‌ها برگزار می‌شد.
تلاش‌های نخستین و پیشینه لیگ ایران > لیگ قدس: ۶۹ – ۱۳۶۸

مقالهٔ اصلی: جام قدس
با پایان جنگ ایران و عراق و ایجاد ثبات در کشور، سال ۱۳۶۸ فدراسیون فوتبال با انتخاب تیمهای برتر استانها این مسابقات را به صورت سراسری با عنوان جام قدس برگزار کرد. روش مسابقات باز به شیوهٔ اولین دوره جام قهرمانی فوتبال ایران در سال ۱۳۳۶ در دو گروه برگزار شد دیدار نهایی که مشخص کننده قهرمان بود بین استقلال و پرسپولیس برگزار شد و در پایان .استقلال تهران موفق شد با شکست پرسپولیس به مقام قهرمانی دست یابد.
استقلال اولین و آخرین قهرمان لیگ قدس است چرا که در پایان این رقابت‌ها و در دوره ریاست ناصر نوآموز بر فدراسیون فوتبال ایران، طرح برگزاری مسابقاتی با عنوان جام آزادگان با حضور تیم‌هایی از سراسر ایران تصویب شد تا لیگ قدس با عمر یکساله کوتاهترین لیگ ایران لقب بگیرد.
تلاش‌های نخستین و پیشینه لیگ ایران > جام خلیج فارس: هم‌اکنون–۱۳۸۰

مقالهٔ اصلی: لیگ برتر خلیج فارس
در چهارمین سال ریاست صفایی فراهانی بر فدراسیون فوتبال، هیئت رئیسه سازمان لیگ تصمیم به برگزاری لیگ حرفه‌ای در مسابقات باشگاهی ایران گرفت که در نهایت نام لیگ برتر روی آن نهاده شد. برنامه‌های این لیگ با هدف پیشرفت فوتبال باشگاهی در ایران تدوین و تصویب شد. در این مدت نحوه سقوط و صعود تیم‌ها به این مسابقات بارها تغییر کرده است. به گفته بهمن حسین پور سفیر ایران در ترکیه، وی قوانین لیگ حرفه‌ای فوتبال ترکیه را به ایران ارسال کرده و اساسنامه لیگ حرفه‌ای ایران بر اساس قوانین لیگ حرفه‌ای فوتبال ترکیه تدوین شده است. اولین دوره لیگ برتر با حضور ۱۴ تیم آغاز شد، ۱۲ تیم آخرین دوره جام آزادگان، به اضافه دو تیم ملوان و ابومسلم که از زیرگروه صعود کرده بودند، تیم‌های حاضر در این مسابقات را تشکیل می‌دادند. این رقابت‌ها از روز یازدهم آبان ماه سال ۱۳۸۰ آغاز شد و با قهرمانی پرسپولیس به پایان رسید.
تعداد تیم‌ها

| تعداد تیم‌ها در ادوار لیگ ایران> از.۱۳۳۶ | تعداد تیم‌ها در ادوار لیگ ایران> تا.۱۳۴۸ | تعداد تیم‌ها در ادوار لیگ ایران> تعداد دوره.۱۰ | تعداد تیم‌ها در ادوار لیگ ایران> تعداد تیم‌ها.متغیر |
| --- | --- | --- | --- |
| ۱۳۴۹ | ۱۳۵۰ | ۲ | ۸ |
| ۱۳۵۲ | ۱۳۵۳ | ۲ | ۱۲ |
| ۱۳۵۴ | ۱۳۵۶ | ۳ | ۱۶ |
| ۱۳۶۸ | ۱۳۶۹ | ۱ | ۲۲ |
| ۱۳۷۰ | ۱۳۷۰ | ۱ | ۱۲ |
| ۱۳۷۱ | ۱۳۷۱ | ۱ | ۱۶ |
| ۱۳۷۲ | ۱۳۷۲ | ۱ | ۱۴ |
| ۱۳۷۳ | ۱۳۷۳ | ۱ | ۲۴ |
| ۱۳۷۴ | ۱۳۷۸ | ۴ | ۱۶ |
| ۱۳۷۸ | ۱۳۷۹ | ۱ | ۱۴ |
| ۱۳۷۹ | ۱۳۸۰ | ۱ | ۱۲ |
| ۱۳۸۰ | ۱۳۸۳ | ۳ | ۱۴ |
| ۱۳۸۳ | ۱۳۸۶ | ۳ | ۱۶ |
| ۱۳۸۶ | ۱۳۹۲ | ۶ | ۱۸ |
| ۱۳۹۲ | اکنون | ۷ | ۱۶ |