سعود بن عبدالعزیز آل سعود
پادشاهی > سیاست خارجی

ملک سعود در صحنه‌های سیاسی منطقه‌ای، عربی، اسلامی و بین‌المللی نقش بسیار مهمی داشت. او پس از پایان سفر به مناطق مختلف کشورش، تورهای جهانی خود را آغاز کرد. او برای اهداف استراتژیک و سیاسی از کشورهای عربی و دوست دیدن کرد. او تور خود را در سال ۱۹۵۴ در مصر و پس از آن کویت، بحرین، اردن، یمن و پاکستان آغاز کرد.
او اعلام کرد که هدفش تنها «یکپارچگی مسلمانان در سراسر جهان» است تا آن‌ها همچون یک بدن قوی باشند. ملک سعود به سیاست عدم تعهد بین ایالات متحده و اتحاد جماهیر شوروی اعتقاد داشت که در جریان یک سفر رسمی به هند در مورد آن به‌طور کامل با جواهر لعل نهرو، نخست‌وزیر هند، گفت‌وگو کرد. او همچنین تلاش کرد تا منطقه را از ائتلاف‌ها و بلوک‌هایی که تنها در خدمت منافع خارجی بودند، رها نگه دارد و به همین دلیل از پیوستن به پیمان بغداد خودداری کرد. علیرغم فشارهای غرب، وی در دیدار با رئیس‌جمهور جمال عبدالناصر و شکری قوتلی رئیس‌جمهور سوریه در مارس ۱۹۵۶ در قاهره موافقت کرد که بیانیه‌ای مشترک در مورد درک آن‌ها از مسائل امنیتی و دفاعی صادر کنند که همزمان با سایر توافقات در امور مالی، اقتصادی و توسعهٔ منطقه‌ای بود.
در نوامبر ۱۹۵۵، ملک سعود ۱۶ میلیون دلار وام به سوریه برای پنج سال اعطا کرد. با حملات مداوم اسرائیل به اردن در سال ۱۹۵۵، پادشاه سعود رهبران نظامی مصر، سوریه، لبنان و اردن را به ریاض دعوت کرد تا در مورد رویه‌های مقابله با تجاوز بحث کنند. او موافقت کرد که تمام هزینه‌های تقویت گارد ملی و نیروهای مسلح اردن را پوشش دهد. او همچنین از انقلاب الجزایر در برابر فرانسه، از نظر دیپلماتیک و مالی پشتیبانی می‌کرد. پادشاه سعود به اعطای کمک‌های مالی به الجزایر ادامه داد و تا زمانی که این کشور، استقلال خود را در سال ۱۹۶۲ برقرار کرد، از آن دفاع می‌کرد.
امام احمد بن یحیی یمن با امضای توافقنامهٔ دفاعی مشترک با مصر، عربستان سعودی و سوریه به تلاش‌های اعراب برای متحد کردن صفوف آن‌ها پیوست. این رویداد پس از دیدار بن یحیی با ملک سعود، رئیس‌جمهور جمال عبدالناصر و رئیس‌جمهور شکری قوتلی در ۲۱ آوریل ۱۹۵۶ و به دنبال پیمان جده بین عربستان سعودی و یمن رخ داد.
سعود حمایت خود را از کشورهای عربی پس از ملی شدن شرکت کانال سوئز در ۲۶ ژوئیهٔ ۱۹۵۶ حفظ کرد، البته دولت مصر برخلاف انتظارات وی به‌عنوان متحد نظامی، مانند سوریه با او مشورت نکرد. او پس از جلسه‌ای که در ۲۰ سپتامبر ۱۹۵۶ در دمام برگزار شد، موفق شد روابط خود را با ملک فیصل دوم عراق تقویت کند. پس از آن در همان ماه و در همان مکان با رئیس‌جمهور جمال عبدالناصر و رئیس‌جمهور سوریه شکری قوتلی ملاقات کرد که طی آن او حمایت کامل خود را از موضع مصر در این بحران تأیید کرد. هنگامی که بریتانیا، فرانسه و اسرائیل در ۲۹ اکتبر ۱۹۵۶ در نتیجهٔ ملی شدن کانال سوئز به مصر حمله کردند، ملک سعود بسیج عمومی اعلام کرد و دستور داد دفاتر پذیرش سرباز را راه‌اندازی کنند.
او به‌طور همه‌جانبه به دولت مصر کمک کرد و شخصاً بر عملیات نظارت کرد و از ورود هواپیماهای جنگی مصری برای حفاظت از آن‌ها در کشورش استقبال کرد. فهد بن عبدالعزیز، سلطان بن عبدالعزیز، سلمان بن عبدالعزیز و پسر ملک سعود ، فهد بن سعود، همراه با بسیاری از شاهزادگان از نخستین کسانی بودند که به خدمت سربازی رفتند. او برای اعمال فشار بر دولت‌های بریتانیا و فرانسه، از سلاحی استفاده کرد که تا آن هنگام، از آن استفاده نشده بود. او صادرات نفت را متوقف کرد و بارگیری تمامی نفتکش‌های انگلیسی و فرانسوی و ورود سایر نفتکش‌های حامل نفت عربستان را به این دو کشور ممنوع کرد. او همچنین روابط خود را با بریتانیا و فرانسه قطع کرد.
ملک سعود اگرچه از پیامدهای احتمالی چنین رویه‌ای بر اقتصاد ملی عربستان آگاه بود برای نخستین بار از این سلاح اقتصادی استفاده کرد. او حمایت از مصر را را پس از جنگ نیز حفظ کرد و کمک‌های سخاوتمندانه‌ای از جمله ۲ میلیون ریال سعودی به هلال احمر مصر برای کمک به قربانیان پورت‌سعید ارائه کرد.
ملک سعود همچنان مشتاق بود که منطقه را از بلوک‌های سیاسی و دفاعی که تنها از یک ابرقدرت در برابر دیگری حمایت می‌کنند، عاری نگه دارد. علیرغم روابط مستحکم با سیستم آمریکایی که به‌دلیل کشف و تولید نفت در چندین زمینه بر آن تکیه داشت، به‌طور جدی به فکر لغو دسترسی آمریکا به‌دلیل استفاده از فرودگاه ظهران به‌عنوان ابزاری برای اعمال فشار بر ایالات متحدهٔ آمریکا افتاد.
علیرغم روابط صمیمی سنتی کشورش با ایالات متحدهٔ آمریکا و بیگانگی ریشه‌دار کمونیسم و اعتقادات اسلامی، او از پیوستن به پیمان بغداد ۱۹۵۵ تحت حمایت آمریکا امتناع کرد.
دوایت آیزنهاور، رئیس‌جمهور ایالات متحده، در سال ۱۹۵۷ از ملک سعود دعوت کرد تا یک سفر رسمی به ایالات متحده داشته باشد، زیرا او معتقد بود که ملک سعود نقش مهمی در اجرای دکترین بازدارندگی و مبارزه با کمونیسم در خاورمیانه و کشورهای اسلامی ایفا کرده‌است. هنگامی که ملک سعود دعوتنامه را دریافت کرد، با رؤسای جمهور جمال عبدالناصر و شکری قوتلی در ژانویهٔ ۱۹۵۷ در قاهره تشکیل جلسه داد. این سه رهبر توافق کردند که سعی کنند آیزنهاور را متقاعد کنند که دولت اسرائیل را برای تخلیهٔ شرم‌الشیخ که مشرف به خلیج عقبه بود و عقب‌نشینی به مرزهای آتش‌بس قبلی در همهٔ مرزها تحت فشار قرار دهد.
وی به حمایت خود از کشورهای در حال جنگ با اسرائیل ادامه داد و برای کاهش بار مالی بر اردن در نتیجهٔ این درگیری، با رؤسای جمهور مصر و سوریه و با ملک حسین اردن، قراردادی ده‌ساله امضا کرد.
وی همچنین با رئیس‌جمهور آمریکا اختلاف خود با انگلستان بر سر واحهٔ بریمی، منطقهٔ نفتی بین مرزهای عربستان سعودی، عمان و ابوظبی که تحت حمایت انگلیس بود، رایزنی کرد. موضوع واحهٔ بریمی یکی از مسائلی بود که از زمان پادشاهی پدرش ملک عبدالعزیز مطرح شده بود و همچنان معطل مانده بود. پس از چند بار درگیری، پرونده به داوری بین‌المللی رفت. سعود دعوت رئیس‌جمهور آمریکا به ایالات متحده را پذیرفت.
ملک سعود در ضیافتی که توسط داگ هامرشولد، دبیرکل سوئدی سازمان ملل متحد برگزار شد، سخنرانی مهمی ایراد کرد و در آن به جنبه‌های مختلف شکایات اعراب، مطابق با منشور سازمان ملل متحد و اختیارات آن پرداخت. او از همهٔ کشورها دعوت کرد که نسبت به منشور، ارزش قائل شوند و آن را به‌طور کامل اجرا کنند. او همچنین به نتایج و پیامدهای جنگ سرد پرداخت.
در جلسه با آیزنهاور، پیشنهادی موسوم به دکترین آیزنهاور به ملک سعود ارائه شد. در چارچوب این طرح، دوایت آیزنهاور وامی ۲۵ میلیون دلاری را در ۲۴ ژانویهٔ ۱۹۵۷ به دولت عربستان سعودی پیشنهاد کرد. در مقابل، ملک سعود توضیح داد که از کمک نظامی اتحاد جماهیر شوروی برای جنگ با بریتانیا خودداری کرده‌است و کفت سیاست‌های بریتانیا اعراب را ترغیب می‌کند تا از اتحاد جماهیر شوروی کمک بگیرند. وی همچنین تأکید کرد که کشورهای «غیرمتعهد» در منطقه بیشتر از کشورهای متحد آمریکا از کمک‌های آمریکا بهره می‌برند. وی بر این باور بود که اگر رئیس‌جمهور آمریکا بخواهد در تلاش‌های خود موفق شود، این کمک‌ها باید دو برابر شود. ملک سعود از دوایت آیزنهاور خواست تا بر اسرائیل فشار بیاورد تا از اراضی اشغالی فلسطین عقب‌نشینی کند و مسئلهٔ فلسطین را حل و فصل کند و فرانسه را متقاعد کند تا در مورد استقلال الجزایر به توافقی دست یابد. از سوی دیگر، او قول داد که اعراب را از دکترین آیزنهاور و اهداف آن آگاه کند؛ و پیش از هرگونه تعهدی پاسخ سایر اعراب را در سطوح رسمی جویا شود. ملک سعود به رئیس‌جمهور آمریکا توضیح داد که بخش عمده‌ای از بودجهٔ کشورش به پروژه‌های توسعه و برنامهٔ پنج‌ساله اختصاص یافته‌است و پیش از این‌که بتواند نقشی را که از او در مبارزه با کمونیسم انتظار می‌رود ایفا کند به کمک نظامی نیاز دارد. دولت آمریکا پذیرفت که به او وامی ۲۵۰ میلیون دلاری و انواع جنگ‌افزار زمینی، دریایی و هوایی داده و ارتش سعودی را برای استفاده از آن‌ها آموزش دهد.
در مقابل، قرار بود به دولت آمریکا تسهیلاتی برای استفاده از فرودگاه ظهران به مدت پنج سال اعطا شود و پس از آن در سال ۱۹۶۲ با تمام تجهیزاتش به دولت عربستان بازگردانده شود.
ملک سعود پیش از اطلاع به همتایان عرب خود در مورد نتایج این دیدار و دکترین آیزنهاور، از اسپانیا، مراکش، تونس و لیبی دیدن کرد و مقامات این کشورها را از این نتایج مطلع کرد. در فوریهٔ ۱۹۵۷ او با رهبران مصر، سوریه و اردن در قاهره ملاقات کرد و آن‌ها را از اهداف آیزنهاور آگاه کرد. تحت تأثیر جمال عبدالناصر، رئیس‌جمهور مصر و شکری قوتلی، رئیس‌جمهور سوریه، ملک سعود، که می‌خواست از موضع یکپارچهٔ اعراب حمایت کند، تصمیم گرفت از رئیس‌جمهور مصر و سوریه در تصمیم آن‌ها برای عدم مشارکت در دکترین آیزنهاور حمایت کند.
هنگامی که جمهوری عراق در سال ۱۹۶۱ در زمان عبدالکریم قاسم تصمیم به الحاق کویت گرفت، ملک سعود در مجامع بین‌المللی اعتراض کرد و اعلام کرد «هرگونه اقدام علیه کویت، اقدامی علیه عربستان سعودی تلقی خواهد شد».