stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ناحیه وادی علایق

مکان در 23x15px|border |alt=|link= الجزایر
| ناحیه وادی علایق دائرة وادی العلایق | ناحیه وادی علایق دائرة وادی العلایق |
| --- | --- |
ناحیه: ناحیه
موقعیت ناحیه وادی علایق در نقشه: موقعیت ناحیه وادی علایق در نقشه
مختصات: ۳۶°۳۳′شمالی ۲°۴۷′شرقی﻿ / ﻿۳۶٫۵۵°شمالی ۲٫۷۸°شرقی﻿ / 36.55; 2.78: مختصات: ۳۶°۳۳′شمالی ۲°۴۷′شرقی﻿ / ﻿۳۶٫۵۵°شمالی ۲٫۷۸°شرقی﻿ / 36.55; 2.78
استان: استان البلیده
پایتخت: Oued El Alleug
جمعیت (۱۹۹۸): جمعیت (۱۹۹۸)
 • کل: ۷۹۰۷۳
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۰۱ (زمان)
Municipalities: ۳
ناحیه وادی علایق (به عربی: دائرة وادی العلایق) یک ناحیه در الجزایر است که در استان البلیده واقع شده‌است. ناحیه وادی علایق ۷۹٬۰۷۳ نفر جمعیت دارد.
استان کرمان

مکان
| استان کرمان | استان کرمان |
| --- | --- |
fa (in English: Expected satiety): fa
مرکز: کرمان
شمار شهرستان‌ها: ۲۵
حکومت: حکومت
 • نوع: مرکز
 • استاندار: محمدعلی طالبی
جمعیت (سرشماری ۱۳۹۵): جمعیت (سرشماری ۱۳۹۵)
 • کل: ۳۱۶۴۷۱۸ نفر
وبگاه: https://gov.kr.ir
استان کِرمان پهناورترین استان ایران به مرکزیت کلان‌شهر کرمان است. استان کرمان در جنوب ایران قرار گرفته و جمعیت آن در سال ۱۳۹۵ و بر اساس آمار مرکز آمار ایران برابر با ۳٬۱۶۴٬۷۱۹ نفر بوده است. کرمان با دربر گرفتن بیش از ۱۱ درصد از وسعت ایران با حدود ۱۸۳۱۹۳ کیلومتر مربع نخستین استان پهناور ایران می‌باشد. کرمان نهمین استان پرجمعیت کشور نیز محسوب می‌شود. این استان هم‌چنین با بیش از ۶۶۰ اثر ملی ثبت شده از استان‌های تاریخی ایران به‌شمار می‌رود.
استان کرمان ۷ اثر ثبت شده در میراث جهانی یونسکو از جمله باغ شاهزاده ماهان، روستای صخره ای میمند شهربابک، ارگ بم، کویر لوت، دو کاروانسرا و سه قنات، رتبه نخست ایران را از این حیث دارد. استان کرمان همچنین چندین سال متوالی رتبه نخست صادرات غیرنفتی کشور را از آن خود کرده است. استان کرمان اقلیم متنوعی دارد و شهر لاله زار در استان کرمان، با ارتفاعی نزدیک به ۲۸۷۰ متر از سطح دریا، بام ایران و بلندترین شهر ایران به‌شمار می‌رود.
استان کرمان با تنوع اقلیمی خود، بزرگ‌ترین تولیدکننده خرما و پسته، رتبه دوم تولید گردو و رتبه دوم تولید گل محمدی در ایران را دارا است. استان کرمان همچنین با داشتن باشگاه‌های گوناگون ورزشی یک قطب ورزشی و با داشتن کارخانه‌ها و صنایع بزرگ ملی، یک قطب صنعتی در ایران به‌شمار می‌رود. استان کرمان دانشگاه‌های مهمی همچون دانشگاه علوم پزشکی کرمان و دانشگاه شهید باهنر را در خود جای داده است و از استان‌های علم پرور ایران به حساب می‌آید.
تقسیمات کشوری

براساس آخرین تقسیمات کشوری، استان کرمان دارای ۲۵ شهرستان، ۶۱ بخش، ۱۶۸ دهستان و ۸۴ شهر است:
استان کرمان
| ردیف | نام شهرستان | مرکز شهرستان | سال تأسیس | جدا شده از شهرستان یا استان | مساحت شهرستان (Km²) | جمعیت مرکز شهرستان ۱۳۹۵ | جمعیت شهرستان ۱۳۹۵ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱ | کرمان | کرمان | ۱۳۱۶ | - | ۴۴٬۶۳۱ | ۵۳۷٬۷۱۸ نفر | ۷۳۸٬۷۲۴ نفر |
| ۲ | بم | بم | ۱۳۱۶ | - | ۵٬۱۷۱ | ۱۲۷٬۳۹۶ نفر | ۲۲۸٬۲۴۱ نفر |
| ۳ | سیرجان | سیرجان | ۱۳۲۳ | کرمان | ۱۳٬۱۲۹ | ۱۹۹٬۷۰۴ نفر | ۳۲۴٬۱۰۳ نفر |
| ۴ | رفسنجان | رفسنجان | ۱۳۲۴ | کرمان | ۸٬۲۸۸ | ۱۶۱٬۹۰۹ نفر | ۳۱۱٬۲۱۴ نفر |
| ۵ | جیرفت | جیرفت | ۱۳۲۵ | بم | ۹٬۶۵۴ | ۱۳۰٬۴۲۹ نفر | ۳۰۸٬۸۵۸ نفر |
| ۶ | بافت | بافت | ۱۳۴۰ | کرمان | ۶٬۴۹۳ | ۳۴٬۵۱۷ نفر | ۸۴٬۱۰۳ نفر |
| ۷ | زرند | زرند | ۱۳۵۴ | کرمان | ۵٬۴۷۷ | ۶۰٬۳۷۰ نفر | ۱۳۸٬۱۳۳ نفر |
| ۸ | شهربابک | شهربابک | ۱۳۵۴ | شهرستان یزد-استان دهم (اصفهان) | ۰۴۹ ُ۱۴ | ۵۱٬۶۲۰ نفر | ۱۰۳٬۹۷۵ نفر |
| ۹ | بردسیر | بردسیر | ۱۳۵۸ | سیرجان | ۶٬۱۳۹ | ۲۵٬۱۵۲ نفر | ۸۱٬۹۸۳ نفر |
| ۱۰ | کهنوج | کهنوج | ۱۳۵۹ | جیرفت | ۲٬۱۱۰ | ۵۲٬۶۲۴ نفر | ۱۰۵٬۲۰۷ نفر |
| ۱۱ | راور | راور | ۱۳۷۴ | کرمان | ۱۳٬۹۳۷ | ۲۲٬۷۲۹ نفر | ۴۳٬۱۹۸ نفر |
| ۱۲ | منوجان | منوجان | ۱۳۸۱ | کهنوج | ۳٬۵۴۷ | ۱۵٬۶۳۴ نفر | ۶۵٬۷۰۵ نفر |
| ۱۳ | عنبرآباد | عنبرآباد | ۱۳۸۲ | جیرفت | ۳٬۴۰۹ | ۱۸٬۱۸۵ نفر | ۸۲٬۴۳۸ نفر |
| ۱۴ | کوهبنان | کوهبنان | ۱۳۸۳ | زرند | ۲٬۲۳۶ | ۱۰٬۷۶۱ نفر | ۲۱٬۲۰۵ نفر |
| ۱۵ | رودبار جنوب | رودبار | ۱۳۸۴ | کهنوج | ۶٬۸۶۴ | ۱۴٬۷۴۷ نفر | ۱۰۵٬۹۹۲ نفر |
| ۱۶ | قلعه گنج | قلعه گنج | ۱۳۸۴ | کهنوج | ۱۰٬۴۳۸ | ۱۳٬۱۶۹ نفر | ۷۶٬۴۹۵ نفر |
| ۱۷ | ریگان | محمدآباد | ۱۳۸۶ | بم | ۸٬۵۸۳ | ۲۰٬۷۲۰ نفر | ۸۸٬۴۱۰ نفر |
| ۱۸ | فهرج | فهرج | ۱۳۸۸ | بم | ۴٬۵۶۰ | ۶٬۸۷۶ نفر | ۶۷٬۰۹۶ نفر |
| ۱۹ | انار | انار | ۱۳۸۸ | رفسنجان | ۲٬۱۴۰ | ۱۵٬۵۳۲ نفر | ۳۶٬۸۹۷ نفر |
| ۲۰ | رابر | رابر | ۱۳۸۸ | بافت | ۱٬۸۵۳ | ۱۳٬۲۶۳ نفر | ۳۵٬۳۶۲ نفر |
| ۲۱ | نرماشیر | نرماشیر | ۱۳۸۹ | بم | ۲٬۹۹۴ | ۵٬۲۲۲ نفر | ۵۴٬۲۲۸ نفر |
| ۲۲ | ارزوئیه | ارزوئیه | ۱۳۸۹ | بافت | ۴٬۹۸۰ | ۶٬۷۶۷ نفر | ۳۸٬۵۱۰ نفر |
| ۲۳ | فاریاب | فاریاب | ۱۳۸۹ | کهنوج | ۲٬۵۶۴ | ۴٬۸۶۳ نفر | ۳۴٬۰۰۰ نفر |
| ۲۴ | جازموریان | زهکلوت | ۱۴۰۱ | رودبار جنوب | ؟ | ۶٬۸۳۶ نفر | ۴۳٬۸۳۷ نفر |
| ۲۵ | گنبکی | گنبکی | ۱۴۰۲ | ریگان | ؟ | ۸٬۹۵۱ نفر | ۲۵٬۹۷۶ نفر |
:
جمعیت شناسی

جمعیت استان کرمان در سال ۱۳۹۵ و بر اساس آمار مرکز آمار ایران برابر با ۳٬۱۶۴٬۷۱۸ نفر بوده است. کرمان با دربر گرفتن بیش از ۱۱ درصد از وسعت ایران با حدود ۱۸۳۱۹۳ کیلومتر مربع نخستین استان پهناور ایران می‌باشد.لرهای کرمان در شهرهای سیرجان،بم،جیرفت،بافت،شهربابک،دهبکری،عنبرآباد،راهبر،بردسیر... زندگی میکنند و بزرگترین قوم استان کرمان بعد از فارس ها میباشند.بخش بزرگی از جمعیت شهرستان‌های بافت، ارزوئیه و سیرجان از افشارها و بچاقچی‌ها و بقیه طوایف ترک است. ترک‌های کرمان در دوره‌های سلجوقیه، صفویه، افشاریه و قاجاریه از آناتولی، آذربایجان، خراسان و فارس به کرمان مهاجرت کرده‌اند و اکثراً به زبان ترکی افشاری تکلم می‌کنند. ترکیب جمعیت ساکن در شهرستان‌های ریگان، فهرج، رودبار جنوب، قلعه گنج و منوجان در جنوب شرقی استان کرمان نواحی بلوچ نشین می‌باشند.
در شهرستان‌های جنوبی و شرقی ریگان، فهرج، کهنوج، رودبارجنوب، قلعه گنج و منوجان گویش عامه مردم بومی فارسی کرمانی نیست بلکه طوایف بلوچی هستند که با «گویش رودباری» از دسته گویش‌های گرمسیری تکلم می‌کنند.
طی پژوهشی که به سفارش شورای فرهنگ عمومی در سال ۱۳۸۹ انجام شد و براساس یک بررسی میدانی و یک جامعه آماری از میان ساکنان ۲۸۸ شهر و حدود ۱۴۰۰ روستای سراسر کشور، درصد اقوامی که در این نظر سنجی نمونه‌گیری شد در این استان به قرار زیر بود:
| اقوام استان کرمان | اقوام استان کرمان | اقوام استان کرمان | اقوام استان کرمان | اقوام استان کرمان |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| قومیت | قومیت |  | درصد | درصد |
| فارسی‌زبان | فارسی‌زبان |   | ۹۷٫۵٪ | ۹۷٫۵٪ |
| ترک‌زبان | ترک‌زبان |   | ۰٫۹٪ | ۰٫۹٪ |
| بلوچ زبان | بلوچ زبان |   | ۰٫۷٪ | ۰٫۷٪ |
| لر | لر |   | ۰٫۲٪ | ۰٫۲٪ |
| شمالی | شمالی |   | ۰٫۲٪ | ۰٫۲٪ |
| سایر و بدون جواب | سایر و بدون جواب |   | ٫۵٪ | ٫۵٪ |
جمعیت شناسی > تنوع آب و هوایی

تنوع آب و هوایی استان کرمان به دلیل شرایط خاص اقلیمی در خور توجه است. در نتیجه این شرایط اقلیمی، در نواحی شمال، شمال غربی، آب و هوا خشک، در جنوب و جنوب شرقی گرم و مرطوب و در جنوب غربی و مرکز سرد و کوهستانی است. بارندگی‌های ۳۰–۶۰ میلی‌متری دشت نرماشیر و شهداد و ۳۵۰–۴۰۰ میلی‌متری بلندی‌های ساردوئیه، دهبکری و جبالبارز، و حتی بیش از ۴۰۰میلی‌متر در شهرستان بافت و نیز وجود تنها پارک ملی جنوب شرق ایران و بزرگ‌ترین پارک ملی جنوب ایران یعنی پارک ملی خبر در جنوب غربی شهرستان بافت خود گویای مناطق اکولوژیک متفاوت در این استان است. مناطق مرکزی، غربی، جنوب غربی و تاحدی شرقی استان از بارش برف و کولاک زیادی در فصل زمستان برخوردار است.
رژیم بارندگی در مناطق جنوب شرقی و شمال شرقی استان اغلب به صورت باران و در نواحی مرکزی، جنوب غربی و غرب و شمال غرب استان برف می‌باشد و در محدوده آبان ماه تا فروردین ماه قرار دارد و از بادهای غربی و شمال غربی منطقه تغذیه می‌شود که اغلب موسمی و خشک است.
محیط زیست و اکوسیستم

استان کرمان از جمله مهم‌ترین استان‌های کشور از جهت وجود مناطق حفاظت شده و گونه‌های کمیاب است، به‌طوری‌که در حال حاضر بیش از ۱۹درصد از پرندگان و ۴۶درصد از پستانداران حمایت شده کشور در این استان زندگی می‌کنند که برخی از آن‌ها در سطح جهان حائز اهمیت هستند. در حال حاضر مهم‌ترین پارک ملی نیمه جنوبی کشور به نام پارک ملی خبر در استان کرمان قرار دارد.
|  | نام منطقه | شهرستان | رده حفاظتی زیست‌محیطی |
| --- | --- | --- | --- |
| ۱ | خبر | بافت | پارک ملی |
| ۲ | روچون | بافت | پناهگاه حیات وحش |
| ۳ | مهروئیه | فاریاب | پناهگاه حیات وحش |
| ۴ | انجرک | بافت | منطقه حفاظت شده |
| ۵ | دهج | شهربابک | منطقه حفاظت شده |
| ۶ | بیدوئیه | بردسیر | منطقه حفاظت شده |
| ۷ | منطقه شهربابک | شهربابک | منطقه شکارممنوع |
| ۸ | گودغول | سیرجان | منطقه شکارممنوع |
| ۹ | کوه نو درهنگ | رفسنجان | منطقه شکار ممنوع |
| ۱۰ | دهبکری | بم | منطقه شکارممنوع |
| ۱۱ | پاریز | سیرجان | منطقه شکارممنوع |
| ۱۲ | اسکر | رابر | منطقه شکارممنوع |
| ۱۳ | دربند | راور | منطقهٔ شکار ممنوع |
| ۱۴ | بهرام گور | سیرجان و شهربابک | منطقه شکار ممنوع |
آبگرم و آب درمانی جوشان، چشمه‌های آب معدنی آرتزین چمن جیرفت، آبگرم دیمند و گویگان و آبگرم گور ساردوئیه و اختیارآباد کرمان، چاه آرتزین واقع در غرب رباط شهربابک، چشمه حسین‌آباد راین، چشمه سرمور فیض آبادراور، حوض نو کرمان، چشمه بوجان سیرجان، آب معدنی قاسم‌آباد رفسنجان، سولو بافت، ده شیخ ارزوئیه، آبگرم قلعه عسکر بردسیر، چشمه ته خاتون کرمان، چشمه‌های معدنی یاس چمن بافت چشمه معدنی غرغرهراین، چشمه ابارق بم، چشمه معدنی پاچنار کرمان، آوران رفسنجان، چشمه آب معدنی حسین‌آباد رفسنجان، گلی آونگ سیرجان، باب تنگل زرند
این چشمه‌ها از خواص معدنی برخوردارند در درمان بیماری‌های لنفاتیک و غددی و پوستی و بیماری‌های عصبی و زنان مؤثر است. همچنین به علت دارا بودن منیزیم و سولفات کلسیم اثرات صفراآور و مدر را نیز داراست. و همچنین دریاچه زیبای فصلی مخرگه در جنوب شهربابک و دریاچه فصلی نمک در غرب سیرجان از دیگر جاذبه‌های گردشگری استان می‌باشد.
درختان کهنسال

سرو ۲۵۰۰ ساله در دهبکری،
سرو کهنسال در سیرچ،
سرو کهنسال در بم، سروهای۳۰۰۰ساله طرز راور کهن‌سال‌ترین درخت استان کرمان، چنار مسجدجامع راین، چنار مسجد جامع فیض آبادراور، درخت چنار کهنسال ترنگ و چنار کهنسال بزنجان بافت، پسته کهنسال اودرج رفسنجان، گردو کهنسال گوغر بافت، سرو کهنسال امامزاده احمد سیرجان
آبشارها

آبشار اوردیکان (بردسیر. گلزار)، آبشار راین (راین کرمان)، آبشار کوهپایه (کرمان)، آبشارهای خوشکار (بافت)، آبشار فیض آباد (راور)، آبشار رودفرق عنبرآباد، آبشار سرندکوه عنبرآباد، آبشار بنگان، آبشار دلفارد (جیرفت)، آبشار دره ده والی ساردوئیه جیرفت، آبشار طرنگ
بافت، آبشار عشق آباد هنزا رابر
|  | !نام آبشار | شهرستان | ارتفاع به متر |
| --- | --- | --- | --- |
| ۱ | آبشار کشیت | گلباف | ۱۲ |
| ۲ | سرند کوه | عنبرآباد | ۱۷۷ |
| ۳ | آبشار وروار | عنبرآباد | ۱۷۶ |
| ۴ | دلفارد | جیرفت |  |
| ۵ | طرنگ | بافت |  |
| ۶ | خوشکار | بافت |  |
| ۷ | راین | راین |  |
| ۸ | رودفرق | عنبرآباد |  |
| ۹ | دوساری | عنبرآباد |  |
| ۱۰ | دهبکری | بم |  |
| ۱۱ | عشق آّباد هنزا | رابر |  |
| ۱۲ | آبه‌سر | رابر |  |
| ۱۳ | گلم دختر کش | جیرفت |  |
| ۱۴ | گسمون | سیرجان |  |
| ۱۵ | فیض آباد | راور |  |
| ۱۶ | مکی | راور |  |
| ۱۷ | سکنج | کرمان |  |
ظرفیت ها

در برخی از سندهای تاریخی جغرافیایی این منطقه، کرمان، کارمانیا و کرمانی ذکر شده است. درقرن ۲۰ قالی بافی، صنعت عمده این کرمان را تشکیل می‌داده است. این صنعت به تدریج از شهر به روستاهای اطراف مانند ماهان، جوپار و چترود کشیده شد. امروزه شهر کرمان (مرکز استان کرمان) به دلیل وجود معادن و کشاورزی توسعه چشمگیری یافته است. تا جاییکه با افزایش میزان شهرنشینی، هم‌اکنون به یکی از کلان‌شهرهای ایران مبدل شده و رفته رفته حق طبیعی خویش را بازیافته است و با سرعتی چشمگیر روند رو به پیشرفت را همچنان ادامه می‌دهد.
آناناس‌ها و مرکبات و گلخانه‌های توت فرنگی جیرفت و باغ‌های پسته رفسنجان و سیرجان و شهربابک، نخلستان‌های بم، گیلاس و بادام و به شهربابک، باغ‌های گردوی رابر همه از کشتگاه‌های بزرگ ایرانند. (مجتمع معادن مس میدوک، مجتمع کارخانجات ذوب مس خاتون آباد، کارخانجات بابک مس ایرانیان، مجتمع معادن مس چاه فیروزه و چاه مسی درشهربابک)، مس سرچشمه، سنگ آهن گل گهر کرومیت اسفندقه جیرفت، فروکروم بافت، مناطق آزاد سیرجان و بم و شهر کرمان هم از مناطق صنعتی این استان هستند. استان کرمان مهم‌ترین تولیدکننده مس در کشور است.
ظرفیت ها > برخی آثار تاریخی و جاذبه‌های گردشگری

باستان شناسان ایران و جهان استان کرمان را به سبب دارا بودن آثار تاریخی ماقبل میلاد و بسیار تاریخی (که در برخی موارد قدیمی‌ترین آثار جهان محسوب می‌شوند) از جمله تمدن هلیل رود شهرستان جیرفت، تپه یحیی شهرستان بافت، همچنین (بازار بزرگ کرمان، ارگ راین، مسجد جامع، گنبد جبلیه، باغ شاهزاده ماهان) از آثار گردشگری شهرستان کرمان، (ارگ تاریخی بم)، (روستای تاریخی دستکند میمند، عمارت موسی خانی، مسجد و حسینیه شهر کهنه، خانه صمد خانی، آتشکده اذربغ، قلعه کمر مرج، و غار ایوب دهج بزرگ‌ترین غار آذرین ایران) در شهرستان شهربابک و تل ابلیس و دژهای ساسانی کرمان به همین واسطه استان کرمان را گهواره تمدن نامیده‌اند.
استان کرمان با تصویب هیئت دولت به دو استان کرمان و کرمان جنوبی تقسیم می‌شود.
مشاهیر کرمان

عادل فردوسی پور
شاه نعمت‌الله ولی
شاه شجاع کرمانی
خواجوی کرمانی
ابراهیم باستانی پاریزی
هوشنگ مرادی کرمانی
احمد ناظرزاده کرمانی
علی اکبر احمدیان
محمدحسین میمندی نژاد
ایرج بسطامی
محمود شاهرخی
داریوش رفیعی
کورس سرهنگ‌زاده
احمد نقیب زاده
احمد زیدآبادی
روح‌الله خالقی
احمد بهمنیار
عبدالله دهش
محمد دهش
سعید نفیسی
علی اطهری کرمانی
جواد نوربخش
عباس ریاضی کرمانی
محمود بصیری
نادر فلاح
آرش نوذری
اهورا ایمان
مهدی بهزادپور
محمود میمندی
اکبر رفسنجانی
فرزند كرمان

نام كتابي است كه به زندگينامه، خاطرات و گزيده اي از مقالات محمد دهش از نامداران ايراني و از چهره هاي ماندگار ايران در دوران معاصر، مي پردازد.
کتابخانه‌ها

در استان کرمان ۲۳۲ باب کتابخانه عمومی، بیش از یک میلیون و ۶۰۰ هزار جلد کتاب و ۱۳۰ هزار عضو فعال کتابخانه‌های عمومی وجود دارد و به‌طور میانگین به ازای هر ۲۰ هزار و ۳۷۹ نفر یک باب کتابخانه عمومی در استان وجود دارد.
علم و مراکز دانشگاهی

استان کرمان استانی دانشگاهی است. دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی زیادی در شهرهای مختلف استان کرمان وجود دارد. در حال حاضر بیش از ۱۱۰ دانشگاه و مرکز آموزش عالی وابسته به وزارت علوم در استان فعالیت دارند. از جمله به‌طور خاص می‌توان به دانشگاه‌های زیر اشاره کرد:
علم و مراکز دانشگاهی > برخی دانشگاه‌ها

دانشگاه علوم پزشکی کرمان
دانشگاه شهیدباهنر کرمان
دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی کرمان
مرکز بین‌المللی علوم و فناوری پیشرفته کرمان
دانشگاه پیام نور واحد کرمان
دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان
دانشکده فنی شهید چمران کرمان
دانشگاه آزاد اسلامی واحد بافت
دانشگاه ولی عصر رفسنجان
دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان
دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات سیرجان
دانشگاه پیام نور واحد سیرجان
دانشگاه بین‌المللی منطقه ویژه اقتصادی گمرک سیرجان
دانشگاه صنعتی سیرجان
دانشکده پزشکی سیرجان
دانشکده مدیریت واقتصاد بافت
دانشگاه پیام نور واحد بافت
دانشگاه بین‌المللی علوم پزشکی بم
دانشگاه علوم پزشکی بم
دانشگاه بم
دانشگاه علوم بهزیستی بم
دانشگاه آزاد اسلامی واحد بم
دانشگاه پیام نور مرکز بم
دانشکده فنی و مهندسی بم
دانشگاه جامع علمی کاربردی بم
دانشگاه آزاد واحد بردسیر
دانشگاه آزاد اسلامی واحد کهنوج
دانشگاه پیام نور واحد کهنوج
دانشگاه علوم پزشکی جیرفت
دانشگاه جیرفت
مؤسسه غیرانتفاعی جاوید جیرفت
دانشگاه آزاد اسلامی واحد جیرفت
مرکز علمی کاربردی جیرفت
دانشگاه پیام نور واحد جیرفت
مؤسسه غیرانتفاعی نگین جیرفت
دانشکده فرش راور
آموزشکده فنی و مهندسی شهربابک
دانشگاه آزاد شهربابک
دانشگاه پیام نور شهر بابک
دانشگاه علمی کاربردی شهر بابک
و دانشگاه‌های دیگر در سایر شهرهای استان کرمان.
حمل و نقل > هوایی

شرکت بزرگ هواپیمایی ماهان ایر برای اولین بار در کرمان تأسیس شد و مرکز اصلی آن در این شهر قرار دارد در حال حاضر در استان کرمان ۵ فرودگاه وجود دارد که فرودگاه بین‌المللی آیت‌الله هاشمی رفسنجانی کرمان، فرودگاه بم مرز هوایی، فرودگاه رفسنجان بین‌المللی، فرودگاه سیرجان مرز هوایی و فرودگاه جیرفت داخلی هستند.
حمل و نقل > ریلی

استان کرمان از خطوط ریلی شمال-جنوب و شرق-غرب برخوردار است.
طول خطوط اصلی و فرعی ریلی منطقهٔ کرمان ۷۷۲ کیلومتر است که شش درصد سهم خطوط ریلی کشور را به خود اختصاص داده و از لحاظ خطوط اصلی رتبهٔ سوم و در خطوط فرعی رتبهٔ ششم کشور را دارد.
راه‌آهن کرمان باعث شده که خطوط ریلی با استان تهران، استان اصفهان، هرمزگان، خراسان، استان یزد، سیستان و بلوچستان به هم مرتبط شوند و نقش مهمی در شبکه ریلی کشور ایفا کند. راه‌آهن کرمان -بم و بم-زاهدان نیز در سال۸۹افتتاح شد. هم‌اکنون استان کرمان در مناطق کرمان، زرند، سیرجان، بم، خاتون آباد شهربابک، احمدآباد رفسنجان و راین کرمان داری ایستگاه راه‌آهن فعال می‌باشد.
حمل و نقل > جاده‌ای

استان کرمان راه ارتباطی ترانزیت کشور، تهران بندرعباس را به واسطه شهرستان‌های انار، شهربابک و سیرجان مرتبط می‌کند. این مسافت ۱۳۰۰ کیلومتری در حوزه استحفاظی استان کرمان ۳۲۰ کیلومتر می‌باشد که تمامی آن از اتوبان تشکیل شده است.
همچنین از راه ترانزیتی ۱۸۰۰ کیلومتری تهران به استان سیستان و بلوچستان، بندر چابهار و سواحل اقیانوس هند ۵۲۰ کیلومتر آن از استان کرمان و از شهرستان‌های انار، رفسنجان، کرمان، بم، نرماشیر و ریگان می‌گذرد که کاملاً از اتوبان تشکیل شده است.
اقتصاد > صنایع و معادن

صنایع استان کرمان به دو دسته صنایع دستی و ماشینی تقسیم می‌شوند. صنایع دستی شامل شال، پته و ترمه است که به غیر از پته دوزی باقی از رونق سابق برخوردار نیستند. صنایع دستی کارگاهی چون: قالی بافی، جاجیم بافی، گلیم بافی و خورجین بافی از صنایع رایج این استان به‌شمار می‌رود. صنایع ماشینی استان به سه دسته کارگاهی کوچک، متوسط و بزرگ تقسیم می‌شوند که از این صنایع می‌توان سیمان، خانه سازی، مواد غذایی و لبنیات، نوشابه سازی، قند، زغال سنگ و مس که معروفیت جهانی دارد را نام برد. معادن استان در تأمین مواد اولیه مورد نیاز صنایع کشور نقش ارزنده‌ای بر عهده دارند. معادن سرشار آهن در سیرجان، زغال سنگ، مس و دیگر فلزات چرخ‌های صنعت استان و کشور را به گردش درمی‌آورند.
معادن زغال‌سنگ شهرستان کوهبنان از بزرگ‌ترین معادن کشور به حساب می‌روند، معادن زغال سنگ کوهبنان قسمتی از نیاز کارخانه ذوب آهن اصفهان را تأمین می‌کنند. منابع معدن مس سرچشمه رفسنجان که به گواهی کارشناسان از غنی‌ترین و خالص‌ترین معادن مس درجهان به‌شمار می‌رود، از مشخصه‌های ویژه اقتصادی استان کرمان محسوب می‌شود. معادن بزرگ سرب و روی کوهبنان، مجتمع معادن مس میدوک و چاه فیروزه و چاه مسی در شهرستان شهربابک از دیگر معادن مهم مس در استان و کشور می‌باشند. معادن ارزوئیه جیرفت و کهنوج نیز از مهم‌ترین معادن کرومیت ایران به‌شمار می‌روند و معدن تیتانیوم کهنوج تنها معدن از این فلز در ایران می‌باشد. معادن فاریاب در شهرستان منوجان نیز از اهمیت بالایی برخوردارند.[نیازمند منبع]
اقتصاد > مجتمع سنگ آهن گل گهر سیرجان

یکی از بزرگ‌ترین و مهم‌ترین صنایع استان می‌باشد. این مجتمع۵۰درصد نیاز فولاد مبارکه اصفهان و فولاد خوزستان را تأمین می‌کند.
در کل مجموعه گل گهر یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون تن ذخیره آهنین دارد. معادن شماره ۲-۳-۴این مجتمع نیز ذخایر قابل توجهی دارند که آنچه پیش‌بینی می‌شود ۵۰میلیون تن در معدن شماره دو، ۶۴۰میلون تن در معدن شماره ۳ و ۸۸میلیون تن در معدن شماره چهار وجود دارد که سطح برداشت متفاوتی دارند. وسعت معدن شماره یک را ۱٫۵ در۳٫۵کیلومتراست. وسعت کل مجموعه گل گهر ۷۰۰هکتار است و معدن شماره یک که متعلق به گل گهر است از قسمت شرق تا هزار متر قابل توسعه است.
تجاری > منطقه ویژه اقتصادی ارگ جدید بم

منطقه ویژه اقتصادی ارگ جدید، با هدف ایجاد و توسعه زمینه‌های لازم برای فعالیت‌های کارامد صنعتی، جذب فناوری‌های نوین و افزایش زمینه‌های اشتغال از طریق جلب و هدایت سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی در دهه فجر سال ۱۳۷۶، تأسیس و رسماً کار خود را آغاز کرد. مساحت این منطقه بالغ بر ۱۱۰۰هکتار است که در فاصله ۱۰ کیلومتری شرق شهر بم واقع شده است.
زیر ساختها و امکانات پشتیبانی مورد نیاز از قبیل احداث ترمینال اختصاصی در فرودگاه بم، تأسیس ترمینال مسافری و باربری، راه‌آهن و انبارهای مجهز کالا، خودرو سازی، گمرک، تأمین آب، برق و مخابرات، ساخت هتل‌ها، امکانات ورزشی، تفریحی، آموزشی و سایر تسهیلات بوده است که علاوه بر فراهم آمدن زمینه‌های لازم برای توسعه پیش از پیش سرمایه‌گذاری‌های صنعتی، امید می‌رود تا این منطقه با توجه به پتانسیل‌های لازم در آینده‌ای نزدیک به یکی از قطب‌های توریستی و تفریحی کشور نیز تبدیل شود.
تجاری > منطقه ویژه اقتصادی سیرجان

از نظر اقتصادی منطقه ویژه اقتصادی سیرجان اهمیت استان کرمان را افزایش داده است. این منطقه ویژه صرف نظر از تأثیراتی که در توسعه اقتصادی کل استان داشته، از دیدگاه توسعه جهانگردی نیز اهمیت زیادی دارد. سیرجان گذرگاه اصلی انتقال کالا به کشورهای خاور ایران و هم چنین اروپا و خلیج فارس بوده و مسیر رفت و برگشت کلیه کالاها از بندر شهید رجایی به کشورهای آسیای میانه، قفقاز و روسیه است. در واقع این شهر محل اتصال کلیه محورهای ترانزیتی و حمل و نقل کالا از جنوب به شمال، خاور و باختر ایران و سایر کشورهای شمالی، خاوری و باختری اروپا و خلیج فارس است. راه ترانزیت اصلی زمینی (جاده‌ای و ریلی) از طریق بندر شهید رجایی به سایر استان‌های کشور، از مسیر این شهرستان و منطقه ویژه اقتصادی عبور می‌کند. این منطقه به عنوان یک قطب اقتصادی ویژه بر بستر مزیت‌های باراندازی، در ساختار اقتصادی استان کرمان نقش و موقعیت قابل توجهی را احراز کرده است و در آینده نیز بر اهمیت این جایگاه اقتصادی افزوده خواهد شد.
تجاری > منطقه ویژه اقتصادی رفسنجان

در چهارده کیلومتری شرق رفسنجان قرار دارد. کارخانه‌ها متعددی با سرمایه‌گذاری‌های داخلی و خارجی در منطقه وجود دارد.
تجاری > ظرفیت‌ها

یک پنجم باغ‌های کشور در این استان قرار دارد و نقش اساسی در تأمین محصولات زراعی و خودکفایی در تولید گندم در سال ۸۸ داشته است. هم‌اکنون در سند توسعه این استان رسیدن به عنوان سومین استان توسعه یافته کشور پس از تهران و اصفهان، برنامه‌های قابل توجهی در حال اجراست که تا سال ۱۳۹۵ محقق خواهد شد.
کشاورزی

از نظر سطح زیر کشت، باغات استان ۱۷ درصد اراضی زیر کشت باغات کشور را به خود اختصاص داده است. استان کرمان به لحاظ میزان سطح زیر کشت و تولید پسته با سطح ۳۰۲۵۳۴ هکتار و تولیدی ۱۴۸۲۱۴ تن معادل ۷۵ درصد باغات استان و ۷۷٫۵ در صد باغات کشور مقام اول را در کشور دارا می‌باشد و سطح زیر کشت مرکبات استان کرمان ۱۰۷۴۸ هکتار برآورد شده است که حائز رتبه سوم کشور است.
هند ایران: جیرفت و کهنوج به دلیل شرایط مساعد اقلیمی، وجود منابع ارزشمند آب‌وخاک، و پیوستگی اکولوژیکی در عرصه کشاورزی، موقعیت خاص یافته‌اند، آن‌طور که جیرفت را (هند ایران) نامیده‌اند.
شهرستانهای انار، سیرجان، رفسنجان و بخش بهرمان، زرند، شهربابک و راور از بزرگ‌ترین مراکز تولید پسته در کرمان می‌باشند. پسته اکبری که مرغوب‌ترین پسته و بسیار بازار پسند می‌باشد محصول شهرستان انار است. یکی از مرغوب‌ترین خرمای ایران در شهرستان بم تولید می‌شود. همچنین تولید محصول به، گردو، بادام، سیب، زرد آلو، آلوچه و زعفران در شهرستان شهربابک نسبتاً خوب می‌باشد. یکی از بزرگ‌ترین سطح زیر کشت گردوی کشور در شهرستان بافت قرار دارد. زیره سیاه بافت که در ارتفاعات کوه شاه و پارک ملی خبر می‌روید معطرترین و ارزشمندترین زیره کرمان است. هم چنین زیره مرغوب از ارتفاعات جوپار، سیرچ و راین نیز برداشت می‌شود. شهرستان جیرفت نیز مهم‌ترین کانون فراوردن مرکبات در کرمان است؛ که کیفیت مرکباتش بی‌نظیر است گردو، سیب درختی، عسل، زیره، گل محمدی و گلاب، مرکبات، محصولات جالیزی، پنبه و ذرت، زعفران و گیاهان دارویی از قبیل به لیمو، گاوزبان از سایر محصولات کشاورزی مهم استان کرمان می‌باشد. باغ‌های بزرگ بادام هما شهر از مراکز بزرگ تولید بادام در بخش پاریز محسوب می‌شوند.
گردشگری

صفحهٔ اصلی: ویکی‌پدیا:فهرست یادمان‌های ملی ایران/کرمان
باغ شاهزاده ماهان
ارگ بم
دهکده صخره ای میمند شهربابک
عمارت موسی خانی شهربابک
مسجد و حسینیه شهر کهنه شهربابک
خانه صمدخان شهربابک
غار ایوب شهربابک
ارگ راین
باغ فتح‌آباد کرمان
گنبد جبلیه کرمان
حمام گنجعلی خان کرمان
بازار سیرجان
آبشار بنگان بافت
خانه حاج آقا علی رفسنجان
پارک ملی خبر در بافت
دریاچه جوان شهداد
غار طرنگ بافت
گندم بریان یا ریگ سوخته راور
سروهای سه هزار ساله طرز راور
کلوت‌های شهداد
منطقه گردشگری مزار در ارزوییه
آبشار آبه‌سر رابر
آبشار راین کرمان
خانه ایرانمنش در بافت
آبشار و دره کشیت گلباف
ارگ انار
گنبد جبلیه
دریاچه فصلی مخرگه شهربابک
منطقه کوهستانی و بزرگ‌ترین دهانه آتشفشانی ایران واقع در آبدر شهربابک
مناطق کوهستانی میمند و پاقلعه شهربابک
مناطق کوهستانی مسینان و جوزم شهربابک
دشت ریگ سفید شهربابک
دشت ریواس شهربابک
مناطق کوهستانی دهبکری
مناطق کوهستانی ساردوئیه و دلفارد
قلعه تاریخی منوجان
کوه شاه
تخت سرتشتک هنزا
شاه فیروز سیرجان
سد نسا بم
نخلستان‌های بم
دهستان بیدخوان بردسیر
روستای باغ بزم بردسیر
شهر لاله زار بردسیر
محله بیگرد (بهجرد) بردسیر
گردشگری > بازارها

بازار مسگرها
بازارهای شرقی و غربی
بازار میدان ارگ
چهار سوق گنجعلی خان
بازار اختیاری
بازار سرداری
بازار عطاری
بازار مظفری
بازار زرگری
بازار سیرجان
برخی جاذبه‌های گردشگری

مجموعهٔ گنجعلی خانی
شامل حمام، بازار کرمان، مدرسه، کاروانسرا، آب انبار، ضرابخانه و میدان گنجعلی خان مربوط به عصر صفویه
بازار سیرجان
برخی جاذبه‌های گردشگری > کاروانسراها

مقرنس‌ها و نقاشی‌های ورودی حمام گنجعلی خان کرمان از جاذبه‌های گردشگری این شهرکاروانسرای وکیل
کاروانسرای زرتشتیان (بم)
کاروانسرای علینقی خان
کاروانسرای هماشهر (سعادت آباد) سیرجان
کاروانسرای سهرج (راور)
کاروانسرای آب بید (راور)
کاروانسرای چاه کوران (راور)
کاروانسرای چهل پایه (یکی از سالم‌ترین کاروانسراهای ایران)(راور)
تیمچه حاج آقا عبدالله
تیمچه کوزه‌گرها
سرای گلشن
سرای جر
کاروانسرا هنود (هندی‌ها).
برخی جاذبه‌های گردشگری > یخدان‌ها

یخچال زریسف
یخدان مؤیدی
یخدان جو مؤیدی
یخدان لنگر
یخدان عباس‌آباد حاجی
یخدان راور
یخدان انار
یخدان‌های دوقلو سیرجان
برخی جاذبه‌های گردشگری > مساجد

مسجد جامع ملک (امام)
مسجد جامع مظفری
مسجد گنجعلیخان
مسجد چهلستون
مسجد رسول (ص) بم (تاریخ ساخت هم‌زمان با ورود اسلام به ایران در صدر اسلام. این مسجد در زلزله بم تخریب شد)
مسجد و حسینیه شهر کهنه واقع در شهر شهربابک