stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
میرآباد (مازول، شمال)

| میرآباد | میرآباد |
| --- | --- |
روستا: روستا
مختصات: ۳۶°۱۷′۵۹″شمالی ۵۸°۴۸′۳۱″شرقی﻿ / ﻿۳۶٫۲۹۹۷۲۲°شمالی ۵۸٫۸۰۸۶۱۱°شرقی﻿ / 36.299722; 58.808611: مختصات: ۳۶°۱۷′۵۹″شمالی ۵۸°۴۸′۳۱″شرقی﻿ / ﻿۳۶٫۲۹۹۷۲۲°شمالی ۵۸٫۸۰۸۶۱۱°شرقی﻿ / 36.299722; 58.808611
کشور: ایران
استان: خراسان رضوی
شهرستان: نیشابور
بخش: مرکزی
دهستان: مازول
جمعیت: ۲۶۴۶ نفر (سرشماری ۹۵)
میرآباد روستایی در دهستان مازول بخش مرکزی شهرستان نیشابور استان خراسان رضوی ایران است.
جمعیت

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این روستا ۲٬۶۴۶ نفر (۸۴۸خانوار) بوده‌است.
| جمعیت تاریخی> سال | جمعیت تاریخی> جمعیت | جمعیت تاریخی> ±% |
| --- | --- | --- |
| ۱۳۸۵ | ۲٬۳۳۱ | —     |
| ۱۳۹۰ | ۲٬۸۵۲ | ۲۲٫۴٪+ |
| ۱۳۹۵ | ۲٬۶۴۶ | ۷٫۲٪− |
ایگناسیو لوپز تارسو

| ایگناسیو لوپز تارسو | ایگناسیو لوپز تارسو |
| --- | --- |
نام هنگام تولد: ایگناثیو لوپز لوپز
زادهٔ: ۱۵ ژانویهٔ ۱۹۲۵ مکزیکو سیتی، مکزیک
درگذشت: ۱۱ مارس ۲۰۲۳ (۹۸ سال) مکزیکو سیتی، مکزیک
ملیت:  مکزیکی
پیشه(ها): هنرپیشه تئاتر و سینما
سال‌های فعالیت: ۱۹۵۴ تا کنون
همسر: کلارا آراندا
فرزندان: ۳
والدین: آلفونسو لوپز برمودس ایگناثیو لوپز اِرِه‌را
ایگناثیو لوپز تارسو (اسپانیایی: Ignacio López Tarso‎؛ ۱۵ ژانویه ۱۹۲۵ – ۱۱ مارس ۲۰۲۳) هنرپیشه مشهور تئاتر و سینما اهل مکزیک بود.
از فیلم‌ها یا مجموعه‌های تلویزیونی که وی در آن‌ها نقش داشته است می‌توان به نازارین اشاره نمود.
ناحیه مزوکووشد

| ناحیهٔ مزوکووشد Mezőkövesdi járás | ناحیهٔ مزوکووشد Mezőkövesdi járás |
| --- | --- |
ناحیه: ناحیه
  Coat of arms:   Coat of arms
موقعیت ناحیهٔ مزوکووشد در نقشه: موقعیت ناحیهٔ مزوکووشد در نقشه
کشور:  مجارستان
استان: بورشود-آبااوی-زمپلن
مرکز: مزوکووشد
مساحت: مساحت
 • کل: ۷۲۳٫۸۷ کیلومتر مربع (۲۷۹٫۴۹ مایل مربع)
 • رتبه: بورشود-آبااوی-زمپلن
جمعیت (سرشماری ۲۰۱۱): جمعیت (سرشماری ۲۰۱۱)
 • کل: ۴۲۴۳۴
 • رتبه: بورشود-آبااوی-زمپلن
 • تراکم: ۵۹/کیلومتر مربع (۱۵۰/مایل مربع)
ناحیهٔ مزوکووِشد (به مجاری: Mezőkövesdi járás) یک ناحیه در مجارستان است که در بورشود-آبااوی-زمپلن واقع شده‌است. ناحیهٔ مزوکووشد ۷۲۳٫۸۷ کیلومتر مربع مساحت و ۴۲٬۴۳۴ نفر جمعیت دارد.
تریمورتی

| Trimurti | Trimurti |
| --- | --- |
تریمورتی سه ایزد هندو: برهما, ویشنو, و شیوا (از چپ به راست)  در غارهای الورا: تریمورتی سه ایزد هندو: برهما, ویشنو, و شیوا (از چپ به راست)  در غارهای الورا
دیواناگری: त्रिमूर्ति
ترجمهٔ سانسکریت: trimūrti
وابستگی: دیو
همسر: تریدیوی
تریمورتی (انگلیسی: trimurty; زبان سانسکریت: त्रिमूर्तिः trimūrti) مفهوم اتحاد سه ایزد هندو و تبدیل دین هندو به یک دین یگانه‌پرستی است. یا به عبارت دیگر در هندوئیسم «هر عمل کیهانی خلق، نگهداری ویا نابودی توسط برهما خالق، ویشنو نگاه‌دارنده و شیوا ویرانگر» انجام می‌شود که به آن «اتحاد سگانی هندو» یا «تثلیث بزرگ» گفته می‌شود،
یکی از نمودهای آن نگاره‌هایی است که در آن از بدن یک شخص سه سر بیرون زده‌است و هر سر به یک جهت می‌نگرد.
ناحیه اسکوا گروو، شهرستان دیکلب، ایلینوی

| ناحیه اسکوا گروو، شهرستان دیکلب، ایلینوی | ناحیه اسکوا گروو، شهرستان دیکلب، ایلینوی |
| --- | --- |
Township: Township
موقعیت ناحیه اسکوا گروو، شهرستان دیکلب، ایلینوی در نقشه: موقعیت ناحیه اسکوا گروو، شهرستان دیکلب، ایلینوی در نقشه
DeKalb County's location in Illinois: DeKalb County's location in Illinois
مختصات: ۴۱°۴۵′۲۹″ شمالی ۸۸°۳۹′۲۲″ غربی﻿ / ﻿۴۱٫۷۵۸۰۶°شمالی ۸۸٫۶۵۶۱۱°غربی﻿ / 41.75806; -88.65611: مختصات: ۴۱°۴۵′۲۹″ شمالی ۸۸°۳۹′۲۲″ غربی﻿ / ﻿۴۱٫۷۵۸۰۶°شمالی ۸۸٫۶۵۶۱۱°غربی﻿ / 41.75806; -88.65611
کشور:  ایالات متحده آمریکا
ایالت:  ایلینوی
ایلینوی: شهرستان دیکلب، ایلینوی
تأسیس‌شده: ۶ نوامبر ۱۸۴۹
مساحت: مساحت
 • کل: ۳۵٫۰۹ مایل مربع (۹۰٫۹ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۳۴٫۹۲ مایل مربع (۹۰٫۴ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰٫۱۷ مایل مربع (۰٫۴ کیلومتر مربع)  ۰٫۴۸٪
ارتفاع: ۷۷۱ فوت (۲۳۵ متر)
جمعیت (۲۰۱۰): جمعیت (۲۰۱۰)
 • برآورد (۲۰۱۶): ۲۷۹۲
 • تراکم: ۸۰٫۲/مایل مربع (۳۱٫۰/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۶ (CST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۵ (CDT)
ZIP codes: ۶۰۱۱۹, ۶۰۵۱۱, ۶۰۵۲۰, ۶۰۵۴۸, ۶۰۵۵۲
استاندارد پردازش اطلاعات فدرال: ۱۷-۰۳۷-۷۲۱۸۲
ناحیه اسکوا گروو (به انگلیسی: Squaw Grove Township) یک منطقهٔ مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در شهرستان دیکلب واقع شده‌است. ناحیه اسکوا گروو ۲۳۵ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
ناحیه مزوچات

| ناحیهٔ مزوچات Mezőcsáti járás | ناحیهٔ مزوچات Mezőcsáti járás |
| --- | --- |
ناحیه: ناحیه
  Coat of arms:   Coat of arms
موقعیت ناحیهٔ مزوچات در نقشه: موقعیت ناحیهٔ مزوچات در نقشه
کشور:  مجارستان
استان: بورشود-آبااوی-زمپلن
مرکز: مزوچات
مساحت: مساحت
 • کل: ۳۵۱٫۲۷ کیلومتر مربع (۱۳۵٫۶۳ مایل مربع)
 • رتبه: بورشود-آبااوی-زمپلن
جمعیت (سرشماری ۲۰۱۱): جمعیت (سرشماری ۲۰۱۱)
 • کل: ۱۴۴۴۶
 • رتبه: بورشود-آبااوی-زمپلن
 • تراکم: ۴۱/کیلومتر مربع (۱۱۰/مایل مربع)
ناحیهٔ مزوچات (به مجاری: Mezőcsáti járás) یک ناحیه در مجارستان است که در بورشود-آبااوی-زمپلن واقع شده‌است. ناحیهٔ مزوچات ۳۵۱٫۲۷ کیلومتر مربع مساحت و ۱۴٬۴۴۶ نفر جمعیت دارد.
کالدول (آیداهو)

| Caldwell, Idaho | Caldwell, Idaho |
| --- | --- |
شهر: شهر
نام مستعار: The Treasure of the Valley: نام مستعار: The Treasure of the Valley
شعار: More to Offer: شعار: More to Offer
موقعیت در شهرستان کانیون و ایالت آیداهو: موقعیت در شهرستان کانیون و ایالت آیداهو
کشور: ایالات متحده آمریکا
ایالت: آیداهو
شهرستان: کانیون
حکومت: حکومت
 • شهردار: Garret Nancolas
مساحت: مساحت
 • شهر: ۲۲٫۱۱ مایل مربع (۵۷٫۲۶ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۲۲٫۰۶ مایل مربع (۵۷٫۱۴ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰٫۰۵ مایل مربع (۰٫۱۳ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۲۳۷۵ فوت (۷۲۴ متر)
جمعیت (۲۰۱۰): جمعیت (۲۰۱۰)
 • شهر: ۴۶۲۳۷
 • برآورد (۲۰۱۳): ۴۸۹۵۷
 • تراکم: ۲۰۹۶٫۰/مایل مربع (۸۰۹٫۳/کیلومتر مربع)
 • کلان‌شهری: ۶۲۴۰۰۰
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۷ (MST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۶ (MDT)
زیپ‌کدs: ۸۳۶۰۵–۸۳۶۰۷
کد منطقه: ۲۰۸
FIPS code: ۱۶–۱۲۲۵۰
GNIS feature ID: ۰۳۹۷۵۱۴
وبگاه: www.cityofcaldwell.com
کالدول (به انگلیسی: Caldwell) شهری در شهرستان کانیون ایالت آیداهو است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی ۴۶٬۲۳۷ نفر بوده است.
شادترین روزهای زندگی‌های ما

«شادترین روزهای زندگی‌های ما» (به انگلیسی: The Happiest Days of Our Lives)، ترانه‌ای از گروه موسیقی پراگرسیو راک بریتانیایی پینک فلوید است. این ترانه در قالب آلبوم دیوار در سال ۱۹۷۹ عرضه شد.
سرایش

زمان این آهنگ تقریباً ۱ دقیقه و ۵۲ ثانیه‌است که با صدای یک بال‌گرد در حال نزدیک‌شدن شروع می‌شود و بعد از آن صدای فریادی از مدیر مدرسه شنیده می‌شود. هنگامی که کیت باش سعی کرد تا صدای یک بال‌گرد مشابه را به بخش در حال محو شدن ترانه‌اش با عنوان «آزمایش چهارم» اضافه کند، مسئولان ضبط او از نسخه‌برداری این صوت طاقت‌فرسا عاجز بودند، در نتیجه از راجر واترز درخواست نوار اصلی را کردند و واترز نیز این درخواست را با شرط ذکر شدن این مورد در بخش کردیت‌ها پذیرفت. پس از آن، افکت‌های صدایی به طور ناگهانی برای آغاز بخش با متن ترانه قطع می‌شود. در طی بیشتر این ترانه، ساز اصلی، گیتار بیس همراه یک افکت تأخیری افزوده‌شده‌است و در طی متصل‌شدن به «آجری دیگر در دیوار، بخش دوم»، درام‌های قوی و صداهای پس‌زمینه وجود دارد.
در آلبوم، «شادترین روزهای زندگی‌های ما»، به شیوه‌ای سرراست به ترانهٔ «آجری دیگر در دیوار، یخش دوم» با یک صدای بلند و بسیار زیر جیغ راجر واترز پیوند می‌خورد (این بخش بعداً در ترانهٔ «بدو بزن به چاک» بازپخش می‌شود). به خاطر این اتصال سرراست، بسیاری از ایستگاه‌های رادیویی، این ترانه‌ها را یکی پس از دیگری پخش می‌کردند.
در فیلمی که بر اساس آلبوم ساخته شد، صدای در آغاز آهنگ به عنوان صوت نزدیک‌شونده از یک قطار واردشونده به یک تونل بزرگ به نسبت صدای بال‌گردی که در آلبوم شنیده می‌شود، تجسم می‌شود. بر اساس گفتهٔ جرالد اسکارف، قرار بود که یک عروسک خیمه‌شب‌بازی از معلم در پایان تونل در فیلم قرار گیرد. الن پارکر تصاویری از آن گرفت، اما به کار نیامد، بنابراین آن‌ها از بازیگری که نقش معلم را ایفا کرد، برای اجرای صحنه استفاده کردند.
داستان و مفهوم

مانند سایر آهنگ‌های دیوار، «شادترین روزهای زندگی‌های ما»، بخشی از داستان زندگی پینک، شخصیت اصلی آلبوم، را بیان می‌کند. پینک به یک مدرسهٔ اداره‌شده به وسیلهٔ معلمان بسیار سخت‌گیر و معمولاً خشن فرستاده می‌شود.
وقتی بزرگ شدیم و به مدرسه رفتیم،
معلمان شناخته شده‌ای در مدرسه بودند
که هر طور می‌توانستند به بچه‌ها آسیب می‌رساندند
با خالی کرده عقده‌هایشان روی هر کاری که می‌کردیم،
و برملا کردن نقاط ضعفی که با مهارت پنهانشان کرده بودیم.
اما در شهر همه می‌دانستند زمانی که شب به خانه برمی‌گشتند،
همسران چاق و روانیشان، آنها را در هر اینچ از زندگیشان، آزار می‌دادند.
این آهنگ مشخصا به چرخه بازتولید خشونت می‌پردازد، معلم خشمگین که زورش به همسرش نمی‌رسد، خشم خود را روی بچه‌های مدرسه خالی می‌کند و هرکدام از بچه‌ها، این خشونت و تحقیر را به نوعی در آینده به جامعه برمی‌گردانند. (مانند پینک که در آهنگ One of my turns خشم خود را روی دختری که به اتاق هتلش آورده، خالی می‌کند.)
در ضمن این که نام این آهنگ، نیش و کنایه دارد به این که دوران مدرسه و کودکی، باید شادترین دوران زندگی انسان باشد، اما با کارهایی که معلم‌ها می‌کردند، این دوران مدرسه را به دورانی تلخ و غمگین برای بچه‌ها تبدیل کرده‌اند.
نسخهٔ فیلمی

پینک و دو دوستش به طرف ریل قطار پایین می‌روند تا دو گلوله را روی ریل کار گذارند و انفجار حاصل از ردشدن قطار روی گلوله‌ها را ببینند و مهمات را مشتعل کنند. پینک که خودش را در کنار دیوار تونل قرار می‌دهد، مشاهده می‌کند که واگن‌های قطار از انسان‌های ناشناخته پر شده‌است و معلمش را در دیگر سوی تونل مشاهده می‌کند که به پینک فریاد می‌کشد و از او می‌خواند که تنها بایستد. در صحنهٔ بعدی، که در مدرسهٔ پینک رخ می‌دهد، معلم می‌فهمد که پینک شعری را نوشته‌است که شامل متن‌هایی از «پول» از آلبوم نیمه تاریک ماه است و به عنوان مجازات، پینک را با بلند خواندن شعرش به همهٔ کلاس مسخره می‌کند و دستش را با یک خط‌کش می‌زند. صحنهٔ بعد، معلم را در خانه‌اش نشان می‌دهد که به اجبار قطعه‌ای از گوشت سفت را در هنگام شام به دستور خاموش زنش می‌خورد. برای این‌که خود را از این فکر رها کند، روز بعد، معلم با کمربندی به کفل یک بچه می‌زند.
افراد

دیوید گیلمور - گیتارها
نیک میسن - floor tom, snare and kick drum
راجر واترز - بیس با تأخیر، خواندن‌های اصلی، خواندن‌های پس‌زمینه
جیمز گاتری - hi-hat and choke cymbal
میستژویتسه

| میستژویتسه | میستژویتسه |
| --- | --- |
Village: Village
میستژویتسه: میستژویتسه
مختصات: ۵۲°۱۷′ شمالی ۲۰°۱۵′ شرقی﻿ / ﻿۵۲٫۲۸۳°شمالی ۲۰٫۲۵۰°شرقی﻿ / 52.283; 20.250: مختصات: ۵۲°۱۷′ شمالی ۲۰°۱۵′ شرقی﻿ / ﻿۵۲٫۲۸۳°شمالی ۲۰٫۲۵۰°شرقی﻿ / 52.283; 20.250
کشور:  لهستان
استان‌های لهستان: استان ماسوویان
County: شهرستان سوخاچف
گمینا: گمینا مووجشن
میستژویتسه (به لاتین: Mistrzewice) یک روستا در لهستان است که در گمینا مووجشن واقع شده‌است.
توپ تگرگ

توپ تگرگ یا سامانه ضد تگرگ (به انگلیسی:hail cannon) یک مولد موج ضربه ای است که ادعا می‌شود تشکیل تگرگ در جو را مختل می‌کند.
توپ تگرگ در سال ۲۰۰۷ میلادی
توپ‌های تگرگ در سال ۱۹۰۱ میلادی
توپ تگرگ در قلعه قدیمی Banská Štiavnica (اسلواکی). احتمالاً توسط جولیوس سوکول طراحی شده‌است
معمولاً هنگام استفاده بین کشاورزان و همسایگان درگیری ایجاد می‌کنند، زیرا در زمانی که طوفان در حال نزدیک شدن است و تا زمانی که از منطقه عبور نکرده‌است، هر ۱ تا ۱۰ ثانیه یکبار شلیک می‌شوند.
دستگاه ضدتگرگ
تاریخچه

تاریخچه ضدتگرگ این دستگاه به دهه 1980 در آمریکا بر میگردد. سپس در کشورهای دیگری نظیر ارمنستان، نیوزیلند و ایران به تولید رسیده است.
عملکرد

مخلوطی از استیلن و اکسیژن در محفظه پایینی دستگاه مشتعل می‌شود. همان‌طور که انفجار حاصل از گردن و مخروط عبور می‌کند، به یک موج ضربه تبدیل می‌شود. این موج ضربه ای سپس از میان تشکیلات ابری بالا عبور می‌کند، اتفاقی که سازندگان ادعا می‌کنند تشکیل تگرگ در جو را مختل می‌کند.
این سامانه قادر است در مساحت 80 الی 100 هکتار تگرگ را به باران تبدیل نماید
دلایل و مدارک علمی

شرکت های معتبر در طی سالیان دراز نسبت به ساخت و استفاده از این دستگاه ها اقدام نموده اند.
ناحیه الشارف

| ناحیه الشارف | ناحیه الشارف |
| --- | --- |
ناحیه: ناحیه
کشور:  الجزایر
استان: استان جلفه
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
ناحیه الشارف (به عربی: دائرة الشارف) یک ناحیه در الجزایر است که در استان جلفه واقع شده‌است.
شاریپوفو

شهر شاریپوفو (به روسی: Шарыпово) در کشور روسیه و در کرای کراسنویارسک واقع شده‌است.
بیداری ملی ارمنی

بیداری ملی ارمنی و در ایجاد «احساسات ملی ارمنی» عوامل مؤثری دخیل بوده‌است. در فلات ارمنستان یک رشته مراکز روشنفکری ارمنی به وجود آمد عبارتند از:
کلیسای جامع اچمیادزین مقر سر اسقف یا کاتولیکوس و مرکز آکادمی یا دارالعلوم، ایروان، وان به دلیل اینکه مرکز کار «خریمیان هایریک» بود، ارزروم به دلیل وجود کالج ساناساریان، و شوشی. در خارج از ارمنستان مهم‌ترین مراکز روشنفکری عبارت بودند از قسطنطنیه، تفلیس، مسکو، و در اروپای غربی، ونیز و وین به دلیل وجود مخیتاریست‌ها در آن دو شهر و پاریس و ژنو به عنوان مراکز جوانان دانشجوی ارمنی و سپس مدتی بعد «باستن» به عنوان مرکز روشنفکری مهاجران ارمنی که به آمریکا رفته بودند.
هایک بنیانگذار ملت ارمنی ایستاده در کنار آرامگاه بل
این مراکز تبدیل به کانون‌های فکر ارمنی شدند و نشانه محل‌هایی بودند که در آن‌ها فکر احیای مجدد ملت ارمنی شکل گرفت و سپس در میان تمامی افراد ملت شیوع یافت. در حقیقت در سده نوزدهم بود که پدیده رنسانس یا احیای مجدد فرهنگی به ارمنیان آموخت تا با بازگشت به پیشینه باستانی خویش از گذشته درخشان خود اطلاع حاصل کنند.
ارمنی‌های مقیم ترکیه و روسیه و ایران بدون ارتباط و تماس با یکدیگر زندگی می‌کردند بعد از نیمه سده نوزدهم جریانی از همکاری و تعاون در میان آنان آغاز گردید. از جمله ارمنیان روسیه با دادن عطایا و کمک‌های مالی در تأسیس شبکه مدارس ارمنی در ارمنستان غربی بسیار یاری و همکاری کردند.
در ۱۸۷۲ میلادی گریگور آرتسرونی در روزنامه مشاک چنین می‌نویسد:
«دیروز ما چیزی بجز یک اجتماع کلیسایی نبودیم، ولی فردا یک ملت خواهیم بود.»
ملت ارمنی با وجود تقسیم شدنش بین سه دولت و پراکنده بودن قسمتی از ارمنیان در نقاط مختلف دنیا، کم‌کم متوجه وحدت و یگانگی خود می‌شد.
هانس فردیناند هلمولت مورخ آلمانی در کتاب خود «تاریخ جهان» می‌نویسد:
«فقط از سده نوزدهم به بعد که نمایندگان برگزیده طبقه روشنفکر ارمنی به این اعتقاد رسیدند که ملتشان حق دارد وجودی آبرومند داشته باشد و در شرایط و اوضاع و احوال زندگی مل تهای اروپایی زندگی کند. آنان در اثبات این مدعا بر سه دلیل محکم تکیه کرده‌اند که هیچ‌کس نمی‌تواند آن‌ها را رد کند. نخست: تاریخ پر افتخار کشور قدیم ارمنستان، دوم: اصالت موسسات مذهبی آنان و پایداری و ثباتی که در راه حفظ و بقای آن‌ها از خود نشان داده‌اند، و بالاخره تماس نزدیک و قابلیت امتزاجشان با تمدن مغرب زمین.»
پیش زمینه

مقالهٔ اصلی: جنبش آزادی بخش ملی ارمنی
در آغاز سده هجدهم میلادی تمامی خاور زمین هنوز در دورانی به‌سر می‌بردند که یک نوع حالت قرون وسطایی داشت. تنها در نیمه دوم سده هجدهم و به ویژه در سده نوزدهم بود که یک جنبش اصلاح طلبانه و آزادیخواهانه بر اثر تماس با اروپا در تمامی این منطقه به وجود آمد و ساختار فکری و روحی ملت‌هایی را که در آن ساکن بودند به یکباره دگرگون کرد. در مورد ملت ارمنی یعنی یکی از نخستین ملت‌هایی که این اندیشه‌ها را پذیرفت و به نشر و اشاعه آن در اطراف خویش پرداخت؛ می‌توان گفت این جنبش موجب و موجد یک احیای مجدد یا رنسانس واقعی شد که مبدأ و مبنای تاریخ معاصر ارمنستان را تشکیل می‌دهد، و در حقیقت در طول همین دوران است که پایه و اساس ارمنستان نوین ریخته شده‌است.
برای تحقق بیداری ملی ارمنی بدواً لازم بود که نگهبانانی برای روشن نگاه داشتن مشعل باشند. این نگهبانان مشعل؛ کشیشان بودند. سپس می‌بایست محرکینی باشند که ملت را بیدار کنند، این محرکین نویسندگان بودند و فیلسوفان، روشنفکران و دانشمندان و این همه می‌بایست پیش از آن باشد که بنا کنندگان سیاسی و سربازان لوازم و مصالح پیشرفت و پیروزی قطعی را بیاورند. معمولاً ملت‌هایی که می‌خواهند جبران مافات کنند نخست باید متفکرانی اصیل و بدون چشمداشت به منافع شخصی داشته باشند که نگذارند فکر از بین برود. سپس شاعرانی لازمند و نویسندگانی که بتوانند مردان زبده و پرشور را برانگیزند تا ملت‌ها را از سستی و رخوتی که دامنگیرشان شده‌است به درآورند، افکار محفوظ مانده در صومعه‌ها را گردآورند و نیرو و طراوت جوانی را به آن بازپس بدهند.
تحول فکرها و واقعیت‌ها

مظهر این تحول بیرونی واقعیت‌ها در وهله اول بسط و توسعه فوق‌العاده تمدن اروپایی در سده هجدهم بود و یکی از نتایج این تحول افزایش روابط و پیوندهای بین دنیای غرب با مشرق زمین گردید. پیشرفت مداوم روسیه و اتریش و پسرفت امپراتوری عثمانی در سده هجدهم نیز روی ذهن و اندیشه همه ملت‌های مسیحی خاور زمین بی تأثیر نبود.
از دیگر عوامل که می‌توان نام برد مانند: «آثار یوهان گوتفرید هردر به نوبه خود تأثیر قابل توجهی روی ملت‌های ستمدیده، از جمله ارمنیان، به وسیله دانشجویان ارمنی دانشگاه تارتو گذاشته است. رستاخیز ایتالیایی و مبارزاتی که منتهی به تشکیل کشور و دولت ایتالیا شد و نیز پیدا شدن چهره درخشان جوزپه گاریبالدی در این وقایع تأثیری عظیم روی فکر و اندیشه ملت‌های تابع گذاشت. انقلاب ۱۸۴۸ فرانسه در عمل تأثیری بسیار سریع تر روی ملت‌های ستمدیده بر جاگذاشت. هیئت‌های مبلغ مذهبی و هیئت‌های تبلیغ مذهبی، فرانسوی و انگلیسی و آمریکایی و تأسیس آموزشگاه‌ها و مدارس در ترکیه و تأثیر خاصی در جهت نشر افکار ترقی در محیط بخشیدند.»
همچنین باید افزایش تدریجی مبادلات بازرگانی بین اروپا و خاور نزدیک را به حساب آورد، زیرا مبادلات بازرگانی با تبادل افکار نیز همراهند. از نیمه اول سده نوزدهم به بعد ما شاهد به وجود آمدن دولت‌های مستقل یا خودمختار بالکانی و نیز شاهد رخنه کردن امپراتوری روس در سرزمین قفقاز جنوبی و ارمنستان شرقی هستیم. همه این وقایع در تحکیم و در تشویق فکر احیای مجدد یا بیداری ملی ارمنی سهیم بودند.
نقش کلیسای ارمنی

مقالهٔ اصلی: کلیسای حواری ارمنی
احیای بیداری ملی ارمنی در سده نوزدهم به این دلیل امکان‌پذیر شده که کلیسای ارمنی، امانت دار احساسات میهن‌پرستی و ایمان، آثار تمدن و فرهنگ ملت ارمنی را در طول سده‌ها سلطه بیگانه حفظ و حراست کرده بود. کلیسای ارمنی وظیفه حفظ و حراست را نه در شرایطی ایفا کرده‌است که کلیساهای ملت‌های بالکان در آن عمل می‌کردند، یعنی آن کلیساها در منطقه‌ای قرار داشتند که جزو خاک اروپا و در مجاورت پایتخت امپراتوری واقع بود و حال آنکه کلیسای ارمنی در منتهی‌الیه شرقی آسیای صغیر و در ارمنستان عثمانی واقع شده بود و مردم آن تک افتاده و در میان اقوام و مللی عقب مانده تر و متعصب تر محصور بودند.
بِرتران باره در کتاب خود به نام «کلیسای ارمنی» می‌نویسد:
«در کلیسا که ارمنی به آن پناه برده است نه تنها مرکزی برای وصل مجدد بلکه رواقی یافته‌است که در آن همه آداب، عادت، سنن، زبان و ادبیات یعنی همه آن چیزهایی که او را به گذشته اش پیوند می‌دهد با امانت نگهداری شده‌است.»
از دیدگاه فرهنگی نیز کلیسا در طول سده‌های متمادی که ارمنستان زیر سلطه بیگانگان قرار داشته تنها مرکز فرهنگی و فکری ملت بوده‌است. برگزیدگان روشنفکر و باسواد ارمنی با قبول راه و رسم روحانیت، خود را از قید اندیشیدن به جهان فانی خلاص می‌کردند؛ و وقتی که دیگر در بند منافع مادی نبودند می‌توانستند اوقات خود را وقف مطالعه در کتاب‌های خطی کنند و آثار ادبی یا تاریخی به وجود بیاورند و بدین گونه بر ثروت و دارایی فرهنگی ملت ارمنی بیفزایند. کلیسای ارمنی گذشته از این خدمت اساسی که برای حفظ و بقای حیات فرهنگی و معنوی ملت انجام داده در واقع خود ملت را نیز در چارچوب دولت عثمانی رهبری نموده و نگذاشته است که وجودش در وجود ترکان مستحیل گردد.
صومعه تاتو یکی از کانون‌های مهم فرهنگی بود که در ارمنستان شرقی بنا نهادند و در آنجا مقدمات بیداری ملی یا احیای مجدد فرهنگی ملت ارمنی تدارک دیده شد. روحانیونی که نقش مهمی داشتند شامل: اسقف «کولت هوهانس» و «هاکوپ نالیان» و اسقف اعظم نرسس وارژاپتیان را می‌توان نام برد.
فریدریش پاروت در کتاب خود به نام «سفر از ورای آرارات» می‌نویسد:
«آیا باید گفت که در سرتاسر دوران سلطه ترکان بر ارمنستان غربی و سلطه ایرانیان بر ارمنستان شرقی کلیسای ارمنی همواره خود را فراتر از آن حد نشان داده است که در خور انتقاد باشد؟ مسلماً خیر. چون محیط تحت سلطه این امپراتوری‌ها در دوران انحطاطشان محیط ظلم و استبداد و فساد اخلاقی بوده‌است قطعاً بد شدن وضع تأسیسات و تنزل اخلاقی شخصیت‌ها نمی‌توانسته است در کلیسای ارمنی و طرز فکر آن بدون تأثیر نامساعد باشد.»
کم‌کم جهل و نادانی، و از آن بدتر، معامله مقامات مذهبی و اختلاس پیدا شد. در تماس با دربارها و حکومت‌های فاسد قسطنطنیه و تهران، اربابان عالی مقام کلیسای ارمنی نیز گاهی شواهد حزن‌انگیزی از فساد و تباهی خود به دست داده‌اند. لیکن این لکه‌های کثیف که تنها نتیجه فساد شدید حاکم بر دربارهای عثمانی و ایران و همچنین نتیجه سیستم حکومتی بوده‌است که فرمانروایان مذکور بر اتباع خود تحمیل می‌کرده‌اند نمی‌تواند آثار درخشان و قابل ستایش این روحانیون را بپوشاند.
سن-رنه تایاندیه می‌نویسد:
«وقتی تمام آن خدماتی را به یاد می‌آوریم که این روحانیون برای حفظ و بقای آداب و سنن یک گذشته پرافتخار انجام داده‌اند تردید می‌کنیم در اینکه جهل و نادانی و کارهای ناشایست و خرافات آنان را به رخ بکشیم.»
خریمیان هایریک

خریمیان هایریک در بیداری و تقویت احساسات ملی ارمنی اهمیت قاطع داشته‌است.
خریمیان هایریک نام اصلی مگردیچ خریمیان که ارمنیان به او لقب «پدر میهن» دادند و او را با «جوزپه گاریبالدی» مقایسه می‌کنند، در سال ۱۸۲۰ میلادی در وان متولد شد. او نخست آموزگار و سپس کشیش شد. در مراکز مختلف ارمنی یعنی در قسطنطنیه، اورشلیم و کیلیکیه و در «صومعه سیس» اقامت گزید و در بازگشت به وان در سال ۱۸۵۴ میلادی یک ماشین چاپ با خود آورد و در ۱۸۵۶ میلادی یک مجله به نام عقاب واسپوراکان منتشر کرد و چون به ریاست کلیسای واراگا رسید بی‌امان به مبارزه با جهل و نادانی ارباب کلیسا پرداخت. او به کلیسای کاراپت مقدس رفت و در آنجا یک مجله تحت عنوان «عقاب تارون» راه انداخت.
در سال ۱۸۶۹ میلادی وقتی به سمت پیشوای روحانی و اسقف بزرگ ارمنیان در قسطنطنیه منصوب گردید دایماً از حقوق ارمنی‌های امپراتوری عثمانی که در زیر ستم نظام به‌سر می‌بردند دفاع می‌کرد. او ناگزیر شد از سمت خود به سبب عناد و خصومت حکومت عثمانی استعفا دهد.
مخیتاریستها

مقالهٔ اصلی: مخیتاریست
بیداری ملی ارمنی این تجدید حیات فکری و معنوی تنها به این دلیل امکان‌پذیر بوده‌است که ملت ارمنی در طول چندین سده سلطه بیگانه؛ وفادارانه به دور کلیسای خود متشکل مانده و دلبستگی و علاقه خلل ناپذیری به کیش و آیین خویش نشان داده است. همچنین این بیداری شعور و ادراک ارمنیان مدیون فعالیت مخیتاریست‌ها، روشنفکران و نویسندگان ارمنی و دانشمندان مغرب زمین است.
نقش اروپا

از خصوصیات بارز سده‌های هجدهم و نوزدهم اشاره‌های متعددی به این ملت در آثار نویسندگان غربی که یکی از ویژگی‌های مردم آن دوره کنجکاوی دربارهٔ همه مسایل و همه مناطق دنیا بود. چنین بود که ژان-ژاک روسو با چند نویسنده ارمنی ارتباط دوستانه داشت و خود او هم دیده شد که لباس ارمنی به تن می‌کرد، به این علت که آن را ساده و راحت می‌یافت.
ایمانوئل کانت در کتاب خود به نام «مردم‌شناسی از دید عملی» می‌نویسد:
«و اما در وجود یک ملت دیگر مسیحی، یعنی ارمنیان، روح کار و فعالیت خاصی می‌بینیم که آنان را از حدود کشور چین تا سواحل گینه برده است. این ملت باهوش و ساعی در سرتاسر قاره قدیم نمایندگانی دارد و ارتباط‌هایی که او با همه ملت‌ها برقرار کرده‌است شباهتی چشمگیر با بهترین ویژگی‌های اخلاقی یونانیان دارد.»
ناپلئون بناپارت چندین بار تصمیم گرفت که علاقه ارمنیان را به خود جلب کند. او طی دستورهایی به ژنرال گیوم برون، سفیر فرانسه در قسطنطنیه در تاریخ ۱۸ اکتبر ۱۸۰۲ میلادی چنین نوشت:
«سفارت فرانسه در قسطنطنیه باید مسیحیان سوریه و ارمنستان را در جانب حمایت خود بگیرد.»
لرد بایرون چند ماهی از زندگی پر ماجرای خود را در کنار مخیتاریست‌ها در جزیره سن لازار گذرانید تا آن مدت از وقت خود را وقف فراگرفتن زبان ارمنی بکند. در آنجا با معلم زبان ارمنی خود، پدر روحانی «پاسکال آوکریان» در تدوین و تألیف یک دستور زبان ارمنی به زبان انگلیسی همکاری کرد.
همه این کارها تأثیری عظیم نه تنها روی علاقه و توجهی که مغرب زمین به ارمنیان مبذول داشته بلکه به روی خود ارمنیان نیز گذاشته است، بدین طریق که عظمت و وسعت دامنه گذشته آنان و فرهنگ آنان را به یادشان آورده‌است. فیلسوفان و مورخان مغرب زمین با همکاری در امر باز‌شناساندن ملت ارمنی به خودش نقشی قاطع و مهم در احیای شعور و احساسات ملی او بازی کرده‌اند. جدا از این همکاری اساسی دانشمندان و مورخان، باید به عده زیادی از مسافران و سیاحان غربی نیز اشاره کرد که در طول سده نوزدهم ارمنستان را درنوردیدند و سفرنامه‌های آنان سهمی بزرگ در شناساندن مملکت و ساکنان آن به دنیا داشته‌است. در حالی که از سده‌های هفدهم و هجدهم بیش از بیست کتابی در این زمینه در دست نیست در سده نوزدهم تعداد آن‌ها بقدری زیاد شده که مجموعاً به چند صدتایی رسیده‌است.
از میان این مسافران نخست به نام مشهور آلفونس دو لامارتین در کتاب خود به نام «سفر به خاور زمین»، اشاره کنیم که ارمنیان را «سوئیسی‌های خاور زمین» نامیده است.
در میان این سفرنامه‌ها به ترتیب: آگوست هاکستازون: «کتاب قفقاز جنوبی»، جیمز برایس: «کتاب ماورای قفقاز و آرارات»، اتو ویلهلم هرمان فن آبیش: «کتاب از ورای سرزمین قفقاز»،پل روهرباخ: «کتاب در توران و ارمنستان»، هنری لینچ: «کتاب ارمنستان»، هارولد باکستن: «کتاب سفرها و سیاست‌ها در ارمنستان».