stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
مرجان محتشم
زندگی > بیماری

مرجان محتشم در سال ۱۳۹۱ با یک بیماری سخت دست و پنجه نرم می‌کرد و در حالی که در تأمین هزینه‌های درمان خود با مشکل مواجه شده بود گفته: «من حتی در حال حاضر از داشتن یک دفترچه بیمه هم محروم هستم و در حال حاضر تنها با طراحی داخلی ساختمان امرار معاش می‌کنم.»
زندگی > حضور در برنامه دورهمی

در دی ۱۳۹۶ وی در برنامه دورهمی حضور یافت. این اولین حضور تلویزیونی او پس از چندین سال غیبت هنری بود. وی در این برنامه در خصوص عدم فعالیتش گفت: «همیشه تأکیدم بر این بود که کم‌کار کنم و این را ثابت کردم. خدا را شاکرم که از همان ابتدای فعالیت، مورد لطف مردم قرار گرفتم؛ اما همین اظهار لطف‌ها هم نتوانست آن گزیده‌کاری را از من بگیرد. متأسفانه روزهای پایانی سال ۹۱ پدرم و دو سال بعد برادرم و هشت ماه پیش مادرم را از دست دادم. همهٔ این اتفاقات تلخ باعث شد مدت طولانی را کار نکنم. البته که در این سال‌ها دوران طلایی را برای کار هنری از دست دادم؛ اما پشیمان نیستم.»
فیلم‌شناسی > تلویزیون

| سال | عنوان | نقش | کارگردان | یادداشت |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱۳۷۴ | حقیقت در آینه |  | اسماعیل میهن‌دوست |  |
| ۱۳۷۵ | بهشت گم‌شده | تارا | کامران قدکچیان |  |
| ۱۳۷۵ | طلیعه |  | بهرام علیان |  |
| ۱۳۷۵ | معصومه |  | مسعود رشیدی |  |
| ۱۳۷۶ | فراق |  | مسعود رشیدی |  |
| ۱۳۷۶ | آژانس دوستی |  | احمد رمضان‌زاده | بازیگر مهمان |
| ۱۳۷۷ | فکر پلید | خاتون | محسن شاه‌محمدی |  |
| ۱۳۷۹ | پس از باران | شهربانو | سعید سلطانی |  |
| ۱۳۷۹ | قلب یخی |  | مسعود رشیدی |  |
| ۱۳۸۲ | مهمان‌پذیر طوبی |  | منوچهر پوراحمد |  |
| ۱۳۸۴ | ریحانه | آسیه | سیروس مقدم |  |
| ۱۳۸۵ | پرواز در حباب | مرجان | سیروس مقدم |  |
فیلم‌شناسی > تلویزیون > تله‌فیلم

ستاره من (۱۳۸۷)
نامادری (۱۳۸۷)
فیلم‌شناسی > سینما

| سال | عنوان | نقش | کارگردان | یادداشت |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱۳۸۱ | رز زرد |  | داریوش فرهنگ |  |
نجوم کروی

این مقاله دربارهٔ نجوم موقعیتی است. برای دانش کهن دیگری مشابه این دانش، علم هیئت را ببینید.
نجوم کروی یا نجوم موقعیتی، شاخه‌ای قدیمی از نجوم است برای تعیین موقعیت و حرکت ظاهری اجرام سماوی روی کره آسمان که با توجه به تاریخ، زمان و مکان خاص بر روی زمین دیده می‌شود. نجوم کروی به روش ریاضی، هندسه کروی و اندازه‌گیری اخترسنجی متکی است. نجوم سنتی و قدیم یا علم هیئت با این شاخه از نجوم در موضوعات و نتایج همسانی بسیاری دارد اما در اصطلاحات و شیوه‌های استدلال متفاوت است.
نجوم کروی (دانش هیئت)، بر مبنای قواعد علوم ریاضیات و هندسه استوار گردیده است و بر این اساس، با محاسبات دقیق فلکی و در پرتو این دانش می‌توان پدیده‌های سماوی مانند کسوف، خسوف و احوال هلال ماه را استنباط کرد. یکی از فوائد علم هیئت، استخراج تقویم سالانه و غیر آن است. همچنین با استفاده از این دانش، امکان جهت یابی و قبله یابی به صورت دقیق وجود دارد و پیش‌بینی اوضاع و احوال فلکی امکان‌پذیر می‌باشد.
تاریخچه

نجوم کروی معمولاً در قدیم با عنوان علم هیئت شناخته می‌شده است که خود شاخه مهم علم نجوم بوده‌است. نجوم در قدیم (سنت یونانی و اسلامی) معمولاً شامل هیئت یا علم فلک، زیج و مباحث احکام نجوم اطلاق می‌شده است که امروزه احکام نجوم در قالب علم جداگانه اختربینی گنجانده می‌شود. علم هیئت مهمترین قسمت نجوم بوده‌است.
تاریخچه > هیئت قدیم

هیئت قدیم یا دوره نخست تاریخ نجوم یعنی زمین مرکزی توسط بطلمیوس دانشمند یونانی به کمال رسید، وی قبل از میلاد مسیح مدلی برای حرکت سیارگان و خورشید ارائه داد که دست کم تا ۱۵ قرن پس از او در بین ستاره شناسان پذیرفته شده بود. این مدل جوابگوی مسایل مطرح شده در عصر خود بود. منجمان با استمداد از آن قادر به پیشگویی پدیده‌های فلکی مانند کسوف و خسوف بودند، همچنین می‌توانستند حالات ماه را از قبل محاسبه نمایند. در این هیئت زمین مرکز و ساکن بود و همه اجرام در گردش بودن. به جز ماه و خورشید که حرکت مداری ساده‌ای داشتند، هریک از سیارات علاوه بر حرکت به دور زمین، حرکات مداری دیگری به گرد خود داشتند. با این حرکات تغییر موضع آنان در رصدهای نجومی توجیه می‌شد.
تاریخچه > هیئت جدید

هییت جدید یا دوره دوم تاریخ نجوم (خورشید مرکزی) به کشیش لهستانی، کوپرنیک در قرن شانزدهم میلادی، نسبت داده شده‌است. او فرضیه حرکت زمین را مطرح کرد. در یک قرن دیگر دانشمند بزرگ آلمانی، یوهانس کپلر با مطالعات فراوان و تکیه بر رصدهای دانشمند دانمارکی تیکو براهه، توانست مدل کوپرنیکی را تکمیل نماید. او همچنین موفق به وضع قوانین حرکت سیارات شد. هم‌زمان با او دانشمند ایتالیایی، گالیله توانست با استفاده از تلسکوپ دست‌ساز خود، اسرار بیشتری از آسمان را روشن نماید. در نهایت دانشمند انگلیسی، نیوتن در اواخر قرن هفدهم میلادی با وضع قوانین حرکت و قانون جاذبه عمومی، توانست دستاوردهای دانشمندان پیشین را تکمیل نماید. او همچنین توانست توجیه علمی حرکت مداری را بیان کند. قانون جاذبه نیوتن سرمنشا پیشرفت‌های دانش جدید بشری در زمینه‌های مختلف از جمله اختراع ماهواره‌ها بود.
موضوعات و روش‌شناسی

این شاخه از قدیمی‌ترین شاخه‌های نجوم است. به متودهای هندسه کروی و سنجش‌ها دراخترسنجی کمک می‌کند. این شاخه از نجوم قدیمی‌ترین شاخه‌است و قدمتش به عهد باستان می‌رسد. ملاحظه‌هایی که از اجرام آسمانی شده‌است (و همچنان می‌شود) برای هدفهای نجومی و مذهبی مهم هستند، همان‌طور که برای ثبت اوقات و هدایت کردن. علم اندازه‌گیری واقعی مکانهای اجرام سماوی (آسمانی) در آسمان به عنوان اخترسنجی شناخته می‌شود. عنصرهای ابتدایی نجوم کروی با سیستم‌ها و زمان متناسب است. مختصات اجرام در آسمان با سیستم مختصات استوایی فهرست بندی می‌شوند؛ که بر روی تصویر استوای زمین روی کرهٔ آسمان پایه‌گذاری شده‌اند. مکان یک شیء در این سیستم با اصطلاحات بعد (α) و میل (δ) داده شده‌است. عرض جغرافیایی و موقعیت زمانی می‌توانند برای رسیدن به مکان یک شیء در سیستم مختصات عمودی، شامل سمت و ارتفاع استفاده شوند.
این شاخه از نجوم به دلیل پایه‌گذاری آن بر مشاهدات بصری و استقلال آن از ماهیت اصلی حرکت هر جسم در مرور زمان دستخوش تغییرات قابل ملاحظه‌ای نمی‌شود و آنچه امروزه از آن موجود است با گذشته شباهت بالایی دارد.
مختصات اجرام آسمانی مثل ستارهها و کهکشانها در یک فهرست، فهرست بندی شده‌است، که مکان آن را برای زمان (سال) مشخص، می‌دهد. البته اثرهای ترکیب شدهٔ انحراف مسیر و گردش سبب تغییر مختصات به مقدار کمی در طی زمان می‌شود. اثر این تغییرات در حرکت زمین با انتشار فهرست های تجدید نظر شده در نوبتهای دیگر، جبران می‌شود.
برای تعیین مکان خورشید و سیارهها، از نقشه‌های مخصوص نجومی استفاده می‌شود. این نقشه مکان‌های این اجرام را در کرهٔ آسمان در یک تاریخ و زمان مشخص، به ما می‌دهد، که می‌تواند به مختصات مناسب مبدل شود.
چشم غیر مسلح بشر می‌تواند ۶۰۰۰ ستاره را ببیند؛ که تقریباً نصفشان، در هر زمانی زیر خط افق قرار دارند.
در جدولهای مدرن ستاره‌ها، کرهٔ آسمان به ۸۸ صورت فلکی تقسیم شده‌است. هر ستاره‌ای در یک صورت فلکی قرار دارد. صورت فلکی‌ها برای هدایت کردن مفیدند. ستاره قطبی برای یک بیننده که در نیم کرهٔ شمالی قرار دارد نزدیک شمال اوست. این ستاره همیشه در موقعیتی نزدیک بالای قطب شمال قرار دارد.
دانشمندان علم هیئت

برخی از دانشمندان این رشته عبارتند از:
ابوریحان بیرونی
ابن سینا
خواجه نصیرالدین طوسی
حسن‌زاده آملی
حسینی نسب
سردار کابلی
عمر خیام
کپلر
کپرنیک
گالیله
ابوالحسن شعرانی
السلوک فی معرفت دول الملوک

السلوك لمعرفة دول الملوك اثری از تقی‌الدین مقریزی است که در سده نهم تألیف شده‌است. این کتاب دربردارنده رویدادهای تاریخی از سال ۵۶۷ه‍.ق/۱۱۷۱م تا ۵۸۴ه‍.ق/۱۴۴۱م است. موضوع کلی آن نیز مصر کهن و تاریخ ممالیک می‌باشد، اما نکتهٔ مهم این کتاب در این است که بخش کوچکی از آن به شرح حکومت سلاجقه از آغاز تا سرانجام پرداخته‌است.
زنون تترافلورید

زنون تترافلورید (به انگلیسی: Xenon tetrafluoride) با فرمول شیمیایی XeF
4 یک ترکیب شیمیایی است. که جرم مولی آن ۲۰۷٫۲۸۳۶ g/mol می‌باشد. شکل ظاهری این ترکیب، جامد سفید است.
این ماده از واکنش زنون و گاز فلوئور طبق معادله زیر تولید می‌شود:
این واکنش گرمازا بوده و انرژی در حدود ۲۵۱ ژول/مول آزاد می‌کند.
لاکهید کرپوریشن

| 0 | 1 |
| --- | --- |
صنعت: صنایع هوافضایی
سرنوشت: ادغام با مارتین مریتا
بنا نهاده: ۱۹۱۲
بنیانگذاران: آلن لاکهید مالکوم لاکهید
از بین رفته: ۱۹۹۵
دفتر مرکزی:  بربنک، کالیفرنیا، ایالات متحده آمریکا
محصولات: هواگرد
لاکهید اس آر-۷۱ پرنده سیاه
لاکهید (به انگلیسی: Lockheed Corporation) شرکت هوافضای آمریکایی بود، که در سال ۱۹۱۲ توسط دو برادر به نام‌های آلن و مالکوم لاکهید در سان فرانسیسکو تحت نام آلکو هیدرو-اروپلن کمپانی تأسیس شد.
این شرکت در سال ۱۹۱۶ به سنتا باربارا، کالیفرنیا منتقل شد و نام آن نیز به لاکهید ایرکرفت کمپانی تغییر پیدا کرد. شرکت لاکهید در سال ۱۹۲۱ در پی رکود مالی پس از جنگ جهانی اول اعلام ورشکستگی کرد و تولیدات کارخانه خود در سنتا باربارا را متوقف نمود.
در سال ۱۹۲۶ آلن لاکهید، جک نورتروپ (مؤسس شرکت نورتروپ) و کنت جی، با تغییر اندکی که در نام شرکت دادند، اقدام به راه‌اندازی شرکت جدیدی بنام شرکت لاکهید، با استفاده از دارایی‌های شرکت ورشکسته لاکهید، نمودند. این شرکت در طول دو سال نخست آنچنان موفق عمل کرد، که در سال ۱۹۲۹ در هر هفته ۵ هواپیما تولید می‌کرد.
شرکت لاکهید در طول سال‌ها فعالیت در عرصه صنایع هوافضا، همواره به‌عنوان یکی از بزرگترین تولیدکنندگان هواپیماهای تجاری، ترابری و نظامی، جهان شناخته می‌شد. از تولیدات این شرکت می‌توان به: لاکهید پی-۳۸ لایتنینگ، لاکهید سی-۱۴۱ استارلیفتر، لاکهید سی-۵ گالکسی، لاکهید یو-۲، لاکهید ای‌سی-۱۳۰، لاکهید اس آر-۷۱ و لاکهید ایکس-۷ اشاره کرد.
شرکت لاکهید در سال ۱۹۹۵ با شرکت مارتین مریتا ادغام شد و شرکت لاکهید مارتین را به وجود آورد.
درگ (دولت نظامی موقت سوسیالیستی اتیوپی)

دِرگ (امهری: ደርግ)، رسماً شورای اداری نظامی موقت (PMAC), دیکتاتوری نظامی مارکسیست-لنینیست بود که از ۱۹۷۴ تا ۱۹۸۷ بر اتیوپی، سپس شامل اریتره کنونی، حکومت کرد، زمانی که رهبری نظامی یا حکومت نظامی حکومت را به‌طور رسمی " غیر نظامی " کرد اما تا سال ۱۹۹۱ در قدرت باقی ماند
درگ در ۲۱ ژوئن 1974 به عنوان کمیته هماهنگی نیروهای مسلح، پلیس و ارتش سرزمینی توسط افسران ارتش امپراتوری اتیوپی و اعضای پلیس به رهبری رئیس منگیستو هایله ماریم تأسیس شد. در ۱۲ سپتامبر ۱۹۷۴، درگ دولت امپراتوری اتیوپی و امپراتور هایله سلاسی را طی اعتراضات گسترده سراسری سرنگون کرد و سه روز بعد رسماً نام خود را به شورای اداری نظامی موقت تغییر داد. در مارس ۱۹۷۵، درگ سلطنت را لغو کرد و اتیوپی را به عنوان یک دولت مارکسیست-لنینیست با خود به عنوان حزب پیشتاز در یک دولت موقت تأسیس کرد. لغو فئودالیسم، افزایش سواد، ملی شدن، و اصلاحات ارضی گسترده از جمله اسکان مجدد و روستانشینی از ارتفاعات اتیوپی در اولویت قرار گرفت. منگیستو در سال ۱۹۷۷ رئیس‌جمهور شد و کمپین سرکوب سیاسی ترور سرخ (قی شیبیر) را برای از بین بردن مخالفان سیاسی راه اندازی کرد و ده‌ها هزار نفر بدون محاکمه زندانی و اعدام شدند.
در اواسط دهه ۱۹۸۰، اتیوپی با مسائل متعددی مانند خشکسالی، زوال اقتصادی و اتکای فزاینده به کمک‌های خارجی، بهبودی پس از جنگ اوگادن، و قحطی ۱۹۸۳–۱۹۸۵ که خود درگ بیش از یک میلیون کشته در طی آن تخمین زد. زمان قدرت است درگیری‌های بین درگ و شبه‌نظامیان قومی مختلف، به‌ویژه جنگ داخلی اتیوپی و جنگ استقلال اریتره، شاهد تجدید حیات تدریجی بود. منگیستو در سال ۱۹۸۷ درگ را لغو کرد و جمهوری دموکراتیک خلق اتیوپی را به رهبری حزب کارگران اتیوپی، با دولت جدید متشکل از غیرنظامیان اما همچنان تحت سلطه اعضای درگ تشکیل داد.
آهنگساز

آهنگساز فرانسوی، لوئی-نیکولا کلرامبو، در حال آهنگسازی با ساز کلاویه‌ای
آهنگساز یا کُمپوزیتور (به فرانسوی: compositeur) شخصی است که آثار موسیقی را تألیف می‌کند یا به عبارت دیگر، موزیک می‌نویسد. آهنگساز در حقیقت نویسندهٔ موسیقی است که با احاطهٔ کامل به علم موسیقی ایده‌های فکری خود را در قالب موسیقی به رشتهٔ نگارش درمی‌آورد. آهنگسازی این نیست که شخص ملودی بسازد یا تنها در صورتی که قطعه‌ای موسیقایی ساخت وی لقب آهنگساز را به خود نسبت دهد؛ آهنگساز باید به علوم مختلف موسیقی از جمله رهبری ارکستر، سازشناسی، سازبندی، هارمونی، پُلی‌فونی، کنتراپوئن و دیگر علوم مرتبط که لازمهٔ کار آهنگسازی است، آگاه باشد.
فردی که تنها ملودی می‌سازد و آن را به شخص دیگری برای سازبندی می‌سپارد، آهنگ‌ساز به‌شمار نمی‌آید و نغمه‌پرداز یا نواساز است. اما اگر کسی دیگر مقولات آهنگ‌سازی یعنی ملودی، هارمونی و سازبندی را با هم پیش ببرد یک آهنگ‌ساز به‌شمار می‌رود.
آهنگساز می‌بایست یک ساز را به خوبی بنوازد. در حقیقت در دنیای موسیقی، به دلیل نیاز به دانش زیاد و گستردگی کار آهنگسازی، از وی به عنوان دانشنامهٔ موسیقی نام می‌برند.
عباس قدرتی زوارم

| عباس قدرتی زوارم | عباس قدرتی زوارم |
| --- | --- |
نمایندهٔ مردم شریف شیروان در مجلس شورای اسلامی رئیس مجمع نمایندگان خراسان شمالی: نمایندهٔ مردم شریف شیروان در مجلس شورای اسلامی رئیس مجمع نمایندگان خراسان شمالی
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: ۱۳۶۸ زوارم،  ایران
حزب سیاسی: مستقل
تحصیلات: دکترای حسابداری
عباس قدرتی زوارم (زاده ۱۳۶۸، زوارم) نمایندهٔ دورهٔ دوازدهم مجلس شورای اسلامی از حوزه انتخابیه شیروان در استان خراسان شمالی است که با کسب ۱۴۹۶۵ رای به مجلس شورای اسلامی راه پیدا کرد.
وی پیش از این عضو هیئت علمی دانشگاه بوده است
عباس قدرتی به دلیل اینکه کمترین سن دربین نمایندگان دوره دوازدهم مجلس راداشت درمورخه ۱۴۰۳/۳/۷بعنوان هیئت رئیسه سِنیِ مجلس انتخاب که بیشترین سن راعلاءالدین بروجردی بعنوان رئیس سنی مجلس  شورای اسلامی انتخاب شدندهیئت رئیسه سنی تازمانیکه هیئت مدیره اصلی برگزیده شوند براساس قانون اساسی منتخب میشوند
قاعده‌های بخش‌پذیری

قاعده‌های بخش‌پذیری
بخش‌پذیری از ساده‌ترین و بنیادی‌ترین مفاهیم ریاضی است و بارزترین نتیجه‌ی نظریه اعداد که قضیه الگوریتم است. این مفهوم در عین اینکه مفهوم ساده و همه فهم، است اما  دارای مسائل دشوار و پیچیده  نیز است.
a=bq+r
این قضیه که به قضیه الگوریتم شهرت دارد بیان می‌دارد که باقی‌مانده تقسیم یک عدد بر عدد دیگر برابر r می‌باشد. البته به یک شرط مهم که باقی‌مانده باید بزرگتر مساوی صفر و کوچکتر از خارج قسمت باشد.
حالت خاص این مورد این است که باقی‌مانده برابر صفر باشد که در این صورت می‌گوییم :عددa برb بخش‌پذیر است.
تعیین قاعدهٔ بخش‌پذیری بر اعدادی که یکان آن‌ها ۳،۷،۹ باشد:
اگر یکان عددی ۳ یا ۷ یا ۹ باشد باید کاری کنیم که آن عدد به مضربی از خود عدد که یکان آن یک باشد تبدیل شود.
مثلاً اگریکان ۳ بود باید عدد را در ۷ و اگر یکان ۷ بود عدد را در ۳ و اگر عدد یکانش ۹ بود باید در ۹ ضرب شود. سپس حاصل‌ضرب به‌دست آمده را به غیر از یکان آن‌، از عدد کم می‌کنیم. عددی را که در این عملیات به‌دست می‌آید به این صورت در قاعده به کار می‌بریم.
مانند مثال: می‌خواهیم قاعده بخش‌پذیری بر ۱۳ را پیدا کنیم. ابتدا آن را در ۷ ضرب می‌کنیم تا یکان آن برابر با یک شود. حاصل به‌دست آمده را که ۹۱ است به غیر از یکان یعنی عدد ۹ را از ۱۳ کم می‌کنیم حاصل برابر با ۴ می‌شود. در اینجا قاعده بخش پذیری بر ۱۳ به‌دست می‌آید: (۴برابر یکان + بقیه ارقام)؛ که باید بر ۱۳ بخش‌پذیر باشد.
(۴= ۹–۱۳ ۹۱= ۷ ×۱۳)
    امتحان این قاعده :
۱۳= ۵+ ۸    ۸= ۲× ۴       ۵۲ = ۲۰ + ۳۲       ۲۰ = ۵× ۴          ۴۲۵
تعیین قاعدهٔ بخش‌پذیری بر اعدادی که یکان آنها۱ باشد :
در این روش باید به جز یکان بقیه ارقام را در نظر بگیریم و قاعده را به‌دست آوریم مانند مثال زیر :
می‌خواهیم قاعده بخش‌پذیری بر عدد ۳۱ را پیدا کنیم. ابتدا باید به جز یکان بقیه ارقام را در نظر بگیریم و قاعده‌ای به این صورت به‌دست آوریم:
۳ برابر یکان را از بقیه ارقام کم کرده عدد حاصل باید صفر باشد تا بر ۳۱ بخش‌پذیر باشد.
برای قاعده دوم می‌توان گفت با تقسیم بقیه ارقام بر یکان، عددی را که یکان باید در آن ضرب شود به‌دست می‌آوریم.
نکته : به‌دست آوردن قاعده بخش‌پذیری بر اعدادی با یکان (۱) از روش بالا که برای ۳و ۷و ۹ به کار می‌رفت میسر است ولی طولانی می‌شود.
۱) قاعده بخش‌پذیری بر ۷ : ۵ برابر یکان + بقیه ارقام باید بر ۷ بخش‌پذیر باشد. ( ۵= ۲- ۷ و ۲۱ = ۳ × ۷ )
قاعده بخش‌پذیری بر ۵ : تمام اعدادی که یکان آنها ۰ و ۵ باشد به عدد ۵ بخش پذیر هستند .
مثال :               ۱۴= ۹ + ۵        ۵= ۱× ۵            ۹۱                          ۶۳ = ۲۸ + ۳۵      ۳۵ = ۵×۷    ۲۸۷ = ۲۵ + ۲۶۲       ۲۵ = ۵ × ۵      ۲۶۲۵
آرواره‌دهانان

برای دیگر کاربردها، آرواره‌داران را ببینید.
| آرواره‌دهانان محدودهٔ زمانی: اردویسین - امروز | آرواره‌دهانان محدودهٔ زمانی: اردویسین - امروز |
| --- | --- |
رده‌بندی علمی: رده‌بندی علمی
فرمانرو:: جانوران
شاخه:: طنابداران
زیرشاخه:: مهره‌داران
فروشاخه:: آرواره‌داران
زیرگروه‌ها: زیرگروه‌ها
 پلمه‌پوستان (منقرض) غضروف‌ماهیان خارپایگان (منقرض) پرتوبالگان گوشتی‌بالگان:  پلمه‌پوستان (منقرض) غضروف‌ماهیان خارپایگان (منقرض) پرتوبالگان گوشتی‌بالگان
به مهره‌داران دارای دهان آرواره‌ای، آرواره‌دهانان یا دهان‌آروارگان (Gnathostomata) گفته می‌شود. این دسته از مهره‌داران دربرگیرندۀ ۶۰ هزار گونه است و ۹۹ درصد از تمامی مهره‌داران زنده را شامل می‌شود.
افزون بر آرواره‌های مقابل هم، آرواره‌دهانان هم‌چنین دارای دندان، ضمائم جفتی، و مجرایی افقی و نیمه‌مدور در گوش درونی هستند.
باور دانشمندان بر این است که آرواره جانداران از تغییر شکل و تغییر کاربرد قوس‌های کمکی آبشش قدامی (جلویی) جانوران باستانی پدید آمده است. این قوس‌ها تغییر شکل داده‌اند تا بدین‌وسیله با باز و بسته کردن بهتر دهان، آب را بهتر بر روی آبشش‌ها به جریان درآورند. این به نوبه خود باعث شد تا دهان بزرگ‌تر شود و خوردن دیگر جانوران نیز از طریق آن ممکن شد.
در پلمه‌پوستان Placoderms تحول آرواره مسیری جدا از دیگر آرواره‌دهانان طی کرد و پلمه‌پوستان به جای دندان از صفحات استخوانی تیز استفاده می‌کنند.
سنگواره‌هایی که تازه یافت‌شده نشان می‌دهد که پستانک‌دندانان Thelodonti نزدیک‌ترین خویشاوندان آرواره‌دهانان هستند.
دسته‌بندی

| زیرگروه‌های مهره‌داران آرواره‌دار> زیرگروه | زیرگروه‌های مهره‌داران آرواره‌دار> زیرگروه | زیرگروه‌های مهره‌داران آرواره‌دار> نام رایج | زیرگروه‌های مهره‌داران آرواره‌دار> نمونه | زیرگروه‌های مهره‌داران آرواره‌دار> توضیحات |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| †پلمه‌پوستان Placodermi (منقرض) | †پلمه‌پوستان Placodermi (منقرض) | ماهی زره‌دار | دانه‌استخوان Coccosteus | †پلمه‌پوستان که نام آن‌ها به معنی «دارنده پوست لوح‌مانند» است رده‌ای منقرض‌شده از ماهیان زره‌دار پیش از تاریخ است که از اواخر دوره سیلورین تا پایان دوره دوونین زندگی می‌کردند. سر و سینه‌گاه آن‌ها با صفحات زره‌مانند لولاداری پوشیده شده‌بود و بقیه بدنشان، بسته به گونه، فلس داشت یا پوششی نداشت. پلمه‌پوستان از نخستین ماهیان آروارهدار بودند. آرواره آن‌ها به احتمال زیاد از تحول قوس‌های اول آبششی آن‌ها به‌وجود آمد. یک سنگواره ۳۸۰ میلیون ساله قدیمی‌ترین نمونه یافته شده از زایش یک پلمه‌پوست زنده است. کاهش شدید تعداد پلمه‌پوستان در انقراض‌های دوونین پسین رخ داد و در پایان دوونین نسل آن‌ها کاملاً منقرض شد. |
| غضروف‌ماهیان Chondrichthyes | غضروف‌ماهیان Chondrichthyes | ماهیان غضروفی | کوسه بزرگ سفید | غضروف‌ماهیان ماهیان آرواره‌دهانی هستند که یک جفت باله و یک جفت سوراخ بینی دارند، پوستشان را فلس پوشانده و حفره‌های قلبشان ردیفی است. اسکلت این ماهیان نه از استخوان بلکه از غضروف است. این رده به دو زیررده تقسیم می‌شود که عبارتند از نرم‌آبشش‌داران Elasmobranchii (کوسه، سپرماهی، و پرتوماهی بزرگ) و کامل‌سران Holocephali (موش‌ماهیها). |
| تکمیل‌دهانان Teleostomi | خارپایگان Acanthodii (منقرض) | کوسه‌های خاردار | خارپایه بـِرونی | †خارپایگان یا کوسه‌های خاردار رده‌ای منقرض‌شده از ماهی‌ها هستند که مشترکاتی هم با ماهیان غضروفی و هم با ماهی‌های استخوان‌دار دارند. شکل ظاهری آن‌ها به کوسه‌ها شباهت داشت اما روپوست آن‌ها با صفحه‌های ریز لوزی شکلی پوشیده شده‌بود که به فلس‌های کمان‌باله شباهت داشت. |
| تکمیل‌دهانان Teleostomi | ماهی‌های استخوان‌دار Osteichthyes | ماهی‌های استخوان‌دار | سوف سرخ | ماهی‌های استخوان‌دار از نظر آرایه‌شناسی گروهی از ماهی‌ها هستند که به جای غضروف استخوان دارند. اکثریت بالایی از ماه‌های استخوان‌دار هستند که گروهی بسیار متنوع و پرشمار را در برمی‌گیرد و از از ۴۵ راسته، ۴۳۵ خانواده و ۲۸ هزار گونه تشکیل شده‌است. ماهی‌های استخوان‌دار به دو دسته پرتوبالگان Actinopterygii و گوشتی‌بالگان Sarcopterygii تقسیم می‌شوند. قدیمی‌ترین سنگواره‌های شناخته‌شده از ماهی‌های استخوانی مربوط به حدود ۴۲۰ میلیون سال پیش‌اند. این سنگواره‌ها در عین حال مربوط به گونه‌های انتقالی هستند و الگوی قرارگیری دندان‌ها در آن‌ها بین ردیف دندان‌های کوسه‌ها و الگوی دندان ماهیان استخوانی است. |
| تکمیل‌دهانان Teleostomi | چهاراندامان Tetrapoda | چهاراندامان | خارتاقی Acanthostega | به مهره‌داران دارای چهار دست‌وپا چهاراندامان گفته می‌شود که شامل پستانداران، پرندگان، دوزیستان و خزندگان منقرض یا امروزی می‌شود. دوزیستان، امروزه هم نیمه‌آبزی هستند و مراحل اولیه زندگی خود را هم‌چون نوزاد ماهی‌مانند قورباغه طی می‌کنند. چند گروه از چهاراندامان ازجمله مارها و آب‌بازسانان برخی از دست و پاها یا همه دست و پاهایشان را از دست داده‌اند. آب‌بازسانان (دلفین‌ها و غیره) که پیش از این به خشکی آمده و چهاراندامه شده‌بودند پس از آن به طور کامل به زندگی در آب بازگشته‌اند. چهاراندامان در حدود ۳۹۵ میلیون سال پیش در دوره دوونین از ماهیان گوشتی‌باله تحول یافتند. |
نیکولتا ماکیاولی

| نیکولتا ماکیاولی | نیکولتا ماکیاولی |
| --- | --- |
نیکولتا ماکیاولی در سال ۱۹۶۶: نیکولتا ماکیاولی در سال ۱۹۶۶
زادهٔ: ۱ اوت ۱۹۴۴ استوفیوونه، استان راوارینو، ایتالیا
درگذشت: ۱۵ نوامبر ۲۰۱۵ (۷۱ سال) سیاتل، واشینگتن، ایالات متحده آمریکا
ملیت:  ایتالیا
دیگر نام‌ها: نیکولتا رانگونی ماکیاولی نیکولتا ماکیاولی
پیشه: بازیگر (تا سال ۱۹۸۳)
سال‌های فعالیت: ۱۹۶۵ تا ۱۹۸۳
نیکولتا ماکیاولی (ایتالیایی: Nicoletta Machiavelli؛ ‏ ۱ اوت ۱۹۴۴ – ۱۵ نوامبر ۲۰۱۵) بازیگر اهل ایتالیا بود.
پدر او یک ایتالیایی از شهر فلورانس و مادرش آمریکایی بود و خودش از نوادگان فیلسوف شهیر ایتالیایی نیکولو ماکیاولی بود.
از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته‌است، می‌توان به حکایت‌های ناپسند، زنان سیری‌ناپذیر، آبنبات، سینه‌های یخی، فراسوی نیک و بد، مأمور پلیس، هیجان و زندگی عجیب و غریب بارون فریدریش فون در ترنک اشاره کرد.
فریدریش انگلس

| فریدریش انگلس | فریدریش انگلس |
| --- | --- |
فریدریش انگلس در برایتون توسط ویلیام هال، سال ۱۸۷۹: فریدریش انگلس در برایتون توسط ویلیام هال، سال ۱۸۷۹
زادهٔ: ۲۸ نوامبر ۱۸۲۰ بارمن، پادشاهی پروس (ووپرتال کنونی، آلمان)
درگذشت: ۵ اوت ۱۸۹۵ (۷۵ سالگی) لندن، انگلستان
ملیت: آلمانی
آثار: منشأ خانواده، مالکیت خصوصی و دولت، مانیفست کمونیست، یاری به نقد اقتصاد سیاسی، فویرباخ و پایان فلسفهٔ کلاسیک آلمانی، آنتی‌دورینگ
امضاء: امضاء
فریدریش انگِلس (به آلمانی: Friedrich Engels) (زادهٔ ۲۸ نوامبر ۱۸۲۰ در ووپرتال – درگذشتهٔ ۵ اوت ۱۸۹۵ در لندن) فیلسوف، مورخ و انقلابی کمونیست آلمانی و نزدیک‌ترین همکار کارل مارکس بود.
تولد و تحصیل

فریدریش انگلس در تاریخ ۲۸ نوامبر سال ۱۸۲۰ در بارمن از توابع شهر ووپرتال آلمان زاده شد. پدرش مردی توانگر بود و کارخانهٔ نساجی داشت. انگلس دورهٔ دبیرستان را در ووپرتال گذراند. یک سال پیش از پایان تحصیلات، به خواست پدر مدرسه را رها کرد تا در شرکت او کارآموزی کند.
دوران جوانی

آشنایی از نزدیک با وضع دشوار معیشتی کارگران، روح انتقادی او را شعله‌ور ساخت. ۲۱ ساله بود که با نام مستعار «فریدریش اسوالد»، نخستین رسالهٔ انتقادی خود را تحت عنوان «نامه‌هایی از ووپرتال» منتشر ساخت. در همان سال داوطلبانه به خدمت سربازی رفت، ولی همزمان از درس‌گفتارهای فلسفی در دانشگاه برلین دیدن می‌کرد و به‌زودی به محفل روشنفکری «هگلی‌های جوان» پیوست. در کانون مباحث این محفل، مسائل مربوط به دین و ضرورت نقد آن قرار داشت.
دیدار با مارکس

نخستین دیدار انگلس با کارل مارکس در سال ۱۸۴۲ در تحریریهٔ روزنامهٔ «راینیشه» در شهر کلن روی داد. انگلس پس از آن به انگلستان رفت تا در شهر منچستر در کارخانهٔ نساجی پدرش، کارآموزی خود را در رشتهٔ بازرگانی به پایان رساند. وضعیت طبقهٔ کارگر در انگلستان او را به‌شدت متأثر ساخت و به دگرگونی ژرف سیاسی در دیدگاه‌های او انجامید. در همین زمینه بررسی‌های نظری او آغاز شد و سرانجام در کتاب‌های «وضعیت طبقهٔ کارگر در انگلستان» و «طرحی برای نقد اقتصاد ملی» بازتاب یافت. وی در این آثار، مالکیت خصوصی بر ابزار تولید را مورد انتقاد قرار داده، زیرا معتقد بود مالکیت خصوصی، نیروی کار انسانی را به کالایی فرومی‌کاهد که بهای آن تابع عرضه و تقاضاست. این دیدگاه‌های انگلس، مارکس را به شدت تحت تأثیر قرار داد.
همکاری با مارکس

انگلس از سال ۱۸۴۴ شروع به همکاری با کارل مارکس و «آرنولد روگه» کرد که در پاریس «سالنامهٔ آلمان و فرانسه» را منتشر می‌کردند. در همین ایام، سفر او به پاریس و دیدار دوباره با مارکس، به دوستی و همکاری ژرفی میان آن دو انجامید که تا پایان عمر ادامه داشت. میان آن دو ۱۴۰۰ نامه رد و بدل شده‌است.
مارکس و انگلس در سال ۱۸۴۷ طرحی ارائه کردند که مبانی کمونیسم را توضیح داده بود. در پی آن «اتحادیهٔ کمونیست‌ها» را در لندن و سرانجام «انجمن کارگران آلمان» را در بروکسل بنیاد گذاشتند. آن دو یک سال پس از آن «مانیفست حزب کمونیست» را منتشر کردند که در آن کارگران جهان به اتحاد برای پایان دادن به نظام بهره‌کشی فراخوانده شده بودند. این کتاب تا کنون به بیشتر زبان‌های دنیا ترجمه شده‌است.
بعد از مارکس

بعد از مرگ مارکس، انگلس به‌قول لیبکنشت در نقشِ «ویولن اول»، با مسئولیت‌های به‌مراتب بیش‌تری مواجه شد. وی در این دوره هم در ادامهٔ مطالعات و پژوهشهای خودش در عرصه‌های مختلف، هم تنظیم نوشته‌ها و یادداشت‌های پراکندهٔ مارکس و ترتیب ترجمهٔ آثار چاپ‌شده‌اش به دیگر زبان‌های اروپایی، و هم شرکت فعالانه در فعالیت‌های سیاسی و مبارزاتیِ روبه گسترش جنبش‌ها و احزاب سوسیالیستی درگیر بود. دوستان نزدیک انگلس از جمله ببل، لیبکنشت و کائوتسکی که نگران تنها شدن او بودند، به او اصرار کردند که از انگلستان به اروپا بازگردد، اما انگلس قاطعانه مخالفت کرد و گفت «به کشوری نخواهم رفت که فرد را می‌توان از آن‌جا اخراج کرد» و در لندن ماند.
او قبل از سرگرفتن کارهای پژوهشی خودش، در انبوهِ عظیم و نامنظمِ نوشته‌ها و یادداشت‌های مارکس به جستجو پرداخت. پس از مرگ مارکس، هلن دموت خانه‌دار مارکس به منزل انگلس منتقل شد، و در کار تنظیم نوشته‌ها، منشی‌گری، و مدیریت خانه به انگلس کمک می‌کرد. در این جست‌وجو، انگلس متوجه شد که متنِ جلد دوم کتاب سرمایه عملاً تکمیل شده بوده و مارکسِ با وسواس همیشگی‌اش از ترس فشارهای انگلس برای تسریع در چاپ آن، او را بی‌خبر گذاشته بود. انگلس که به‌قول خودش تنها کسی بود که می‌توانست خط مارکس را بخواند، از ۱۸۸۳ کار سختِ تنظیم نهایی کتاب را آغاز کرد. چشمانش سخت ضعیف شده بود و به‌سختی می‌توانست بخواند، اما سرانجام جلد دوم سرمایه را در ۱۸۸۵ منتشر ساخت. به‌تدریج از جوان‌ترها، از برنشتاین و کائوتسکی هم کمک گرفت. چند سال بعد در ۱۸۹۴ نیز جلد سوم را منتشر کرد. بحث‌های مفصل و گوناگونی در مورد نحوهٔ ویراستاری جلدهای دوم و به‌ویژه سوم مطرح است که مجال طرح آن‌ها در این‌جا نیست. مسئله این‌جاست که انجامِ این کار غول‌آسا بدون انگلس ممکن نمی‌بود.