stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
روز خیابان کریستوفر
تاریخچه

راهپیمایی روز خیابان کریستوفر به یاد شورش‌های استون‌وال که نخستین خیزش دگرباشان جنسی در مقابل یورش پلیس بود، برگزار می‌شود. این شورش‌ها در ۲۸ ژوئن ۱۹۶۹ از بار استون‌وال در خیابان کریستوفر در دهکده گرینویچ منطقهٔ منهتن نیویورک آغاز شدند. در ۲۸ ژوئن ۱۹۷۰، روز آزادی خیابان کریستوفر در نیویورک و انجمن غربی خیابان کریستوفر در لس آنجلس، به مناسبت نخستین سالگرد شورش‌های استون‌وال، نخستین رژهٔ افتخار در ایالات متحده را برگزار کردند. از آن زمان، نیویورک و لس آنجلس هرساله در آخرین یکشنبهٔ ژوئن این روز را گرامی داشته‌اند. برگزاری راهپیمایی در تابستان به‌منظور حمایت از حقوق دگرباشان جنسی به یک سنت بدل شده‌است. نخستین روز خیابان کریستوفر در آلمان، در ۱۹۷۹ میلادی در برلین برگزار شد. رژه‌های پیش از آن نام‌های متفاوتی داشتند. نخستین رژهٔ ثبت‌شدهٔ آلمان در ۲۹ آوریل ۱۹۷۲ در مونستر انجام شد. نخستین رژه در سوئیس در ۲۴ ژوئن ۱۹۷۸ در زوریخ با نام «روز یادآوری آزادی خیابان کریستوفر» برگزار گردید.
رژه افتخار کرویتسبرگ که رویداد کوچک‌تری در برلین است.
سارا بهرامی

| سارا بهرامی | سارا بهرامی |
| --- | --- |
بهرامی در سی و ششمین جشنواره فیلم فجر، بهمن ۱۳۹۶: بهرامی در سی و ششمین جشنواره فیلم فجر، بهمن ۱۳۹۶
زادهٔ: ۲ بهمن ۱۳۶۱ ‏(۴۲ سال) اصفهان، ایران
محل تحصیل: دانشگاه آزاد اسلامی واحد تنکابن
پیشه: بازیگر
سال‌های فعالیت: ۱۳۸۸–اکنون
سارا بهرامی (زادهٔ ۲ بهمن ۱۳۶۱) بازیگر اهل ایران است. او برای بازی در مجموعهٔ تلویزیونی پروانه (۱۳۹۲) به شهرت رسید و برای بازی در نقش مکمل فیلم خانه‌ای در خیابان چهل و یکم (۱۳۹۵) نامزد دریافت جایزهٔ حافظ شد.
بهرامی برای بازی در نقش اصلی دارکوب (۱۳۹۶) موفق به کسب سیمرغ بلورین بهترین بازیگر زن شد. او از آن زمان برای بازی در ایتالیا ایتالیا (۱۳۹۵)، علفزار (۱۴۰۰) و جنگل پرتقال (۱۴۰۱) نیز نامزد دریافت سیمرغ بلورین شد.
زندگی‌نامه

سارا بهرامی در ۲ بهمن ۱۳۶۱ در اصفهان به دنیا آمد. او دانش‌آموختهٔ رشته تئاتر از دانشگاه آزاد اسلامی واحد تنکابن است. او از ۹ سالگی با ثبت‌نام در کلاس‌های تئاتر کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان وارد این عرصه شد.
او که در نمایش‌هایی چون «راهزنان»، «متولد ۱۳۶۱»، «اگر..»، «هم‌هوایی» و «مخمصه» بازی کرده‌است، در سال ۱۳۹۲ با بازی در مجموعه تلویزیونی پروانه به شهرت رسید.
وی اولین کار سینمایی خود را در سال ۱۳۸۸ با فیلم ایرانی-فرانسوی «تهرون» به کارگردانی نادر تکمیل همایون تجربه کرد. او برای اولین بار به خاطر بازی در فیلم ایتالیا ایتالیا به کارگردانی کاوه صباغ‌زاده نامزد دریافت سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن در سی و پنجمین دوره جشنواره فیلم فجر و جشن منتقدین و نویسندگان سینمای ایران شد. همچنین وی توانست در سی و ششمین دوره جشنواره فیلم فجر برای بازی در فیلم دارکوب موفق به کسب سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن شود.
فیلم‌شناسی > سینما

| سال | نام فیلم | کارگردان |
| --- | --- | --- |
| ۱۳۸۸ | تهرون | نادر تکمیل همایون |
| ۱۳۸۸ | آینه‌های روبرو | نگار آذربایجانی |
| ۱۳۹۰ | یک عاشقانه ساده | سامان مقدم |
| ۱۳۹۳ | من دیه‌گو مارادونا هستم | بهرام توکلی |
| ۱۳۹۴ | گیتا | مسعود مددی |
| ۱۳۹۴ | خانه‌ای در خیابان چهل و یکم | حمیدرضا قربانی |
| ۱۳۹۵ | ایتالیا ایتالیا | کاوه صباغ‌زاده |
| ۱۳۹۶ | دارکوب | بهروز شعیبی |
| ۱۳۹۶ | هزارپا | ابوالحسن داوودی |
| ۱۳۹۷ | جمشیدیه | یلدا جبلی |
| ۱۳۹۷ | سرکوب | رضا گوران |
| ۱۳۹۷ | لتیان | علی تیموری |
| ۱۳۹۸ | رمانتیسم عماد و طوبا | کاوه صباغ‌زاده |
| ۱۳۹۹ | روشن | روح‌الله حجازی |
| ۱۳۹۹ | چپ راست | حامد محمدی |
| ۱۳۹۹ | خائن کشی | مسعود کیمیایی |
| ۱۴۰۰ | علف‌زار | کاظم دانشی |
| ۱۴۰۱ | جنگل پرتقال | آرمان خوانساریان |
| ۱۴۰۱ | بعد از رفتن | رضا نجاتی |
| ۱۴۰۲ | سال گربه | مصطفی تقی‌زاده  |
| ۱۴۰۳ | خاتی | فریدون نجفی  |
فیلم‌شناسی > تلویزیون

| سال | نام سریال | کارگردان | شبکه |
| --- | --- | --- | --- |
| ۱۳۹۰ | فرات | مازیار میری | شبکه دو |
| ۱۳۹۰ | مثل یک کابوس | شهرام شاه‌حسینی | شبکه یک |
| ۱۳۹۱ | پروانه | جلیل سامان | شبکه سه |
| ۱۳۹۳ | پرده نشین | بهروز شعیبی | شبکه یک |
:
فیلم‌شناسی > نمایش خانگی

| سال | نام اثر | کارگردان | نقش |
| --- | --- | --- | --- |
| ۱۳۹۷ | ساخت ایران ۲ | برزو نیک نژاد | پریسا |
| ۱۳۹۸ | کرگدن | کیارش اسدی‌زاده | رها |
| ۱۳۹۹ | همرفیق | شهاب حسینی | به‌عنوان مهمان |
| ۱۴۰۰ | حرفه‌ای | مصطفی تقی‌زاده |  |
| ۱۴۰۱ | درمانگر | امین حسین پور |  |
| ۱۴۰۱ | خون‌سرد | امیرحسین ترابی |  |
| ۱۴۰۱ | مهمونی | ایرج طهماسب | به‌عنوان مهمان |
| ۱۴۰۲ | خائن کشی | مسعود کیمیایی |  |
| ۱۴۰۲ | مگه تموم عمر چندتا بهاره | سروش صحت | بازیگر افتخاری |
| ۱۴۰۲ | شریک جرم | مازیار میری |  |
| ۱۴۰۳ | بازنده | امین حسین پور | ارغوان امینی |
فیلم‌شناسی > تئاتر

| سال | عنوان | کارگردان |
| --- | --- | --- |
| ۱۳۸۸ | واوها و ویرگول‌ها | صابر ابر |
| ۱۳۸۹ | راز ماهی طلایی آکواریوم آقای ژان | احمد ایرانی خواه |
| ۱۳۸۹ | متولد ۱۳۶۱ | پیام دهکردی |
| ۱۳۹۱ | راهزنان | علیرضا کوشک جلالی |
| ۱۳۹۲ | مخمصه | افسانه صرفه جو |
| ۱۳۹۳ | هم هوایی | افسانه ماهیان |
| ۱۳۹۴ | عاشقانه‌های ناآرام | مریم جلالیان |
| ۱۳۹۵ | اگر | وحید رهبانی |
| ۱۴۰۳ | جیب هایی پر از نان | علیرضا گودرزی |
فیلم‌شناسی > تله‌فیلم

شب طولانی - ۱۳۹۱ (علی معصومی)
شبیه شیدایی - ۱۳۹۳ (ناصر پویش)
آرزوهایت را به خاک نسپار - ۱۳۹۲ (محمدمهدی چوپانی)
فیلم‌شناسی > فیلم کوتاه

ترانه‌ای برای لوبا - ۱۳۸۸ (طوفان نهان‌قدرتی)
پیش از طلوع - ۱۳۹۲ (تهمینه بهرام‌علیان)
تو فقط مادر من باش (رقیه توکلی)
نمی دونم فردا چی میشه... - ۱۳۸۸ (کاوه صباغ‌زاده)
سمپاتی (سمیرا شکوری)
بگذار بگذریم (مریم نراقی)
پاگرد (محسن بنی هاشمی)
زن مرد نقاش
جوایز و نامزدها

| سال | جایزه | رده | اثر | نتیجه |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱۳۹۲ | سومین جشنواره جام جم | بهترین بازیگر زن | پروانه | نامزدشده |
| ۱۳۹۵ | دهمین جشن منتقدان و نویسندگان سینمایی ایران | بهترین نقش مکمل زن | خانه‌ای در خیابان چهل و یکم | دیپلم افتخار |
| ۱۳۹۶ | نوزدهمین جشن خانه سینما | بهترین نقش مکمل زن | خانه‌ای در خیابان چهل و یکم | نامزدشده |
| ۱۳۹۶ | هفدهمین جشن حافظ | بهترین بازیگر زن | خانه‌ای در خیابان چهل و یکم | نامزدشده |
| ۱۳۹۵ | سی و پنجمین دوره جشنواره فیلم فجر | بهترین بازیگر نقش اول زن | ایتالیا ایتالیا | نامزدشده |
| ۱۳۹۶ | یازدهمین جشن منتقدان و نویسندگان سینمای ایران | بهترین بازیگر نقش اول زن | ایتالیا ایتالیا | نامزدشده |
| ۱۳۹۷ | نهمین جشنواره بین‌المللی تامیل نروژ | بهترین بازیگر زن | ایتالیا ایتالیا | پیروز |
| ۱۳۹۷ | هجدهمین جشن حافظ | بهترین بازیگر زن | ایتالیا ایتالیا | نامزدشده |
| ۱۳۹۶ | دهمین دوره جشنواره فیلم کوتاه پورتو پرتغال | بهترین بازیگر زن | تو فقط مادر من باش | پیروز |
| ۱۳۹۶ | سی و ششمین دوره جشنواره فیلم فجر | بهترین بازیگر نقش اول زن | دارکوب | پیروز |
| ۱۳۹۷ | دوازدهمین جشن انجمن منتقدین و نویسندگان سینمای ایران | بهترین بازیگر نقش اول زن | دارکوب | پیروز |
| ۱۳۹۸ | هشتمین جشنواره فیلم‌های ایرانی استرالیا | بهترین بازیگر نقش اول زن | دارکوب | پیروز |
|  | نوزدهمین جشن حافظ | بهترین بازیگر زن | دارکوب | نامزدشده |
| ۱۳۹۸ | جشنواره فیلم مالزی | بهترین بازیگر زن | دارکوب | پیروز |
| ۱۳۹۸ | بیست و یکمین جشن سینمای ایران | بهترین بازیگر زن | دارکوب | پیروز |
| ۱۳۹۸ | جشنواره بین‌المللی فیلم شهر | بهترین بازیگر | پرده نشین | پیروز |
| ۱۴۰۰ | چهلمین دوره جشنواره فیلم فجر | بهترین بازیگر زن | علفزار | نامزدشده |
| ۱۴۰۱ | چهل و یکمین جشنواره فیلم فجر | بهترین بازیگر نقش اول زن | جنگل پرتقال | نامزدشده |
:
دیزج علیا

village در 23x15px|border |alt=|link= ایران
| دیزج علیا دیزج علیا | دیزج علیا دیزج علیا |
| --- | --- |
village: village
استان‌های ایران: استان آذربایجان شرقی
شهرستان‌های ایران: شهرستان مرند
بخش (تقسیمات کشوری): بخش مرکزی شهرستان مرند
تقسیمات کشوری در ایران: دهستان میشاب شمالی
جمعیت (۲۰۰۶): جمعیت (۲۰۰۶)
 • کل: ۱۷۵۲
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۳:۳۰ (ساعت رسمی ایران)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۴:۳۰ (ساعت رسمی ایران)
دیزج علیا یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان میشاب شمالی بخش مرکزی شهرستان مرند واقع شده‌است.ودرحال حاضردیزجعلیا شخصی به نام حاج آقا امیر عباس باقری اقدم بزرگوار زندگی میکند که وجود پربرکت ایشان نام این روستا را پر آوازه‌کرده است
شاهنشاهی ساسانی

شاهنشاهی ساسانی (به پارسی میانه: 𐭲𐭯𐭩𐭲𐭯𐭮𐭯𐭮) با نام رسمی ایران‌شهر (به پهلوی سنگ‌نوشته‌ای: 𐭠𐭩𐭫𐭠𐭭𐭱𐭲𐭥𐭩 به پهلوی کتابی: )، پایان دورهٔ ایران باستان و واپسین شاهنشاهی ایرانی پیش از حمله اعراب به ایران در سدهٔ ۷ و ۸ میلادی بود که از سال ۲۲۴ میلادی تا ۶۵۱ میلادی حکومت کرد؛ شاهنشاهان این دودمان از خاندان ساسان بودند. این شاهنشاهی یکپارچه و نیرومند را اردشیر بابکان با شکست اردوان چهارم، واپسین شاهنشاه اشکانی در نبرد هرمزدگان پایه‌گذاری کرد. شاهنشاهان ساسانی که ریشه شان از پارس بود، بر پهنهٔ بزرگی از غرب آسیا چیرگی یافته و در کنار امپراتوری روم-بیزانس، در گذر بازهٔ زمانی افزون بر ۴۰۰ سال، دو ابرقدرت جهان باستان شمرده می‌شدند. نخستین پایتخت سلسله ساسانیان اردشیرخوره یا شهر گور بوده است، اما پس از گسترش شاهنشاهی و برای ارتباط مناسب با همه نقاط جغرافیای این شاهنشاهی پهناور در این دوره، شهر تیسفون (پارسی میانه: 𐭲𐭩𐭮𐭯𐭥𐭭) در نزدیکی بغداد در عراق امروزی که از پیشرفته‌ترین و ثروتمندترین شهرهای زمانه خود و همچنین یک مرکز بزرگ فرهنگی و قلب سیاسی، هنری و فرهنگی ایرانشهر بود به عنوان پایتخت انتخاب شد. پرچم ایران باستان در این دوره، درفش کاویانی بود که پس از سرنگونی ساسانیان از میان رفت.
دورهٔ ساسانی یکی از مهم‌ترین و سرنوشت‌سازترین دوره‌های تاریخ ایران شناخته می‌شود. در دورهٔ ساسانی، تمدن ایرانی در بسیاری از جَهات به نهایت شکوفایی و پویایی خود رسید. همچنین، ایران در دورهٔ ساسانیان، تأثیر فراوانی بر فرهنگ روم گذاشت. تأثیرات ساسانیان تنها محدود به مرزهای ایران نبود، بلکه تاثیراتش به هند، چین، اروپای غربی و آفریقا هم می‌رسد. ساسانیان نقشی برجسته در پدیداری هنر اروپایی و آسیایی در دوره‌های میانه داشتند. بخش بیشینهٔ چیزی که امروزه به نام دوران طلایی اسلام در زمینهٔ هنر، معماری، موسیقی و دیگر زمینه‌ها شناخته می‌شود، از ساسانیان به جهان اسلام منتقل و برده شده است.
جامعهٔ ساسانی به گونهٔ طبقاتی و لایه‌ای اداره و گردانده می‌شد. جامعه به چهار طبقهٔ موبدان، جنگاوران، دبیران و پیشه‌وران بخش‌بندی می‌شد. دین رسمی شاهنشاهی ساسانی، کیش زرتشتی بود و اوستا و زند بُن‌مایهٔ بنیادین دادستانی و دینی فرمانروایی ساسانی شمرده می‌شدند. دورهٔ شاهنشاهی ساسانیان در سال ۶۵۱ م، پس از کشته شدن یزدگرد سوم درگذر یورش اعراب به ایران، به پایان رسید و ایران‌شهر بجز تپورستان و دیلمستان زیر تصرف اعراب مسلمان درآمد.
شاهنشاهی ساسانی در زمان فرمانروایی پادشهان برجسته ای چون شاپور یکم، شاپور دوم و خسرو یکم از دید گستردگی سرزمینی و دستاوردهای فرهنگی به اوج خود رسید. این امپراتوری به دلیل سیستم اداری پیچیده، سازماندهی نظامی توانمند و پیشرفت در هنر، معماری و علم مشهور بود. یکی از جنبه‌های کلیدی پادشاهی ساسانی، رقابت آن با امپراتوری روم، به ویژه جانشینش امپراتوری بیزانس در غرب بود. این رقابت اغلب منجر به درگیری‌ها و جنگ‌هایی از جمله نبرد شناخته شده دارا شد. ساسانیان همچنین به دلیل ترویج دین زرتشتی به عنوان دین دولتی شناخته شده بودند، اگرچه آنها تنوع مذهبی را در امپراتوری خود مجاز می‌دانستند. دین زرتشت در شکل‌گیری فرهنگ و سیاست‌های امپراتوری نقش بسزایی داشت. امپراتوری ساسانی علیرغم نقاط قوت خود با چالش‌های ناشی از شورش‌های داخلی، فشارهای اقتصادی و تهاجمات خارجی قبایل عرب در جنوب روبرو بود. این عوامل، همراه با فرسودگی منابع به دلیل جنگ طولانی با بیزانس، در نهایت به سقوط شاهنشاهی کمک کرد.
در سال ۶۵۱ پس از میلاد، شاهنشاهی ساسانی با فتوحات عرب‌های مسلمان به رهبری خلیفه عمر به پایان رسید، اما میراث هنری و فرهنگی ساسانیان در فرهنگ ایرانی و مردمان ایرانی‌تبار تا به امروز پابرجای مانده است.
نام

به‌طور رسمی، این شاهنشاهی به‌عنوان امپراتوری ایرانیان شناخته می‌شد (زبان پارسی میانه: ایران‌شهر (Ērānšahr)، در زبان پارتی اشکانیان آریان‌شهر (aryānrahr): این اصطلاح برای نخستین بار در سنگ‌نوشتهٔ شاپور یکم بر کعبه زرتشت آمده است جایی که شاپور یکم می‌گوید: «من شاه ایران‌شهر (کشور ایران) هستم.»
درواقع به‌این دلیل که خاندان ساسان به نام ساسان نامگذاری شده است، این شاهنشاهی در منابع تاریخی و دانشگاهی به عنوان شاهنشاهی ساسانی شناخته می‌شود. در زبان انگلیسی نیز به‌عنوان امپراتوری ساسانیان یاد می‌شود، مورخان نیز از شاهنشاهی ساسانی به‌عنوان امپراتوری نئو پارسی (Neo-Persian Empire) یاد کرده‌اند زیرا که پس از شاهنشاهی هخامنشی این دومین امپراتوری ایران بود که از پارس (Perse) برخاست.
تاریخچه

مقالهٔ اصلی: گاه‌شمار ساسانیان
تاریخچه > نوادگان

باور بر این است که خاندان‌ها و رهبران مذهبی زیر از نوادگان شاهان ساسانی بودند.
سلسله گاوبارگان (۶۴۲–۷۶۰) نوادگان جاماسپ
باوندیان (۶۵۵–۱۳۴۹ م) در طبرستان، از نوادگان باو پسر شاپور پسر کاووس از شاهزادگان ساسانی
احمد کسروی در بهار دربارهٔ آن‌ها نوشته است:
 «اوایل قرن سوم که دامنهٔ فتوحات اسلامی در آسیا تا حدود چین و در آفریقا تا سواحل بحر اطلس و در اروپا تا وراء جبل آلپ امتداد یافته بود و در پایتخت‌های اسپانیا و پرتغال به جای ناقوس صدای اذان مسلمین به اطراف طنین می‌انداخت، در قلل جبال سوادکوه آتشکده‌های دین زرتشت دایر و مشتعل بود و اسپهبدان هنوز کیش نیاکان خود را از دست نداده بودند.»
پادوسپانیان (۶۶۵–۱۵۹۸) در مازندران، از نوادگان جاماسپ
شروان‌شاهان (۱۱۰۰–۱۳۸۲) از شاخه هرمز چهارم
بنو منجم (قرن نهم و دهم میلادی) نوادگان مهر گشنسپ، شاهزاده ساسانی
آل کامکار (قرن نهم و دهم میلادی) خانواده‌ای دهقان از نوادگان یزدگرد سوم
آل میکال (قرن ۹ تا ۱۱ میلادی)
ملوک شبانکاره (قرن۸تا۱۳میلادی) از نوادگان اردشیر بابکان و شاپور نخست ساسانی. #ایران ساسانی
فرهنگ سیاسی

نخستین شاهان ساسانی، خود را از تبار ایزدان می‌خواندند. در کتیبه‌ها و سکه‌هایشان، از دوران اردشیر بابکان تا قرن چهارم میلادی، این نکته را می‌توان فهمید. شاهان ساسانی از زمان اردشیر دوم (حکومت: ۳۷۹–۳۸۳ میلادی)، القاب دیگری برای خود برگزیدند که دیگر نشانی از پیوند آنان با خدایان نداشت. در پایان قرن چهارم میلادی، شاهان خود را فقط مزداپرست/مزدیسن (mzdysn) و شاهان شاه (MLK'n MLK') می‌خواندند و نوشته‌های روی سکه‌هایشان، به علت نامعلومی، مختصرتر شد.
همینکه دستگاه دینی زرتشتی در دوره ساسانیان سازمان‌دهی شد، قدرت سیاسی نشان داد و وزنه سنگین خود را در امور امپراتوری را محسوس ساخت. اعدام مانی به تحریک کرتیر در دوران بهرام دوم، نشانگر وابستگی حکومت به دستگاه دینی است. تعقیب و آزار منظم زندیکان، یعنی تجدیدنظر طلب‌ها (از جمله مانویان) و به ستوه آوردن مکرر یهودیان، بوداییان و مسیحیان گواه مساعی مستمر دستگاه دینی برای ادامه تسلط خود بر مردم است. با وجودی که دستگاه دینی و دولت ساسانی در ضروریات آشکار با یکدیگر متحد بودند، با اینهمه گه‌گاه کشاکشی میان آن‌ها ظاهر می‌گشت که مایه اصلی آن قدرت و منافع آن بوده است. در منابع فارسی میانه و در گزارش‌های عربی-فارسی، موبدان پیوسته در دربار حضور دارند و همواره مسموع القول هستند. امان چنین نفوذ و هماهنگی مستمری را باید اغراق‌آمیز دانست. باید به خاطر داشته باشیم که موبدان بر کلام مکتوب، شدیداً اعمال نفوذ می‌کردند و دخالت ساسانیان در خودای‌نامگ قطعاً سوگیری دینی و روحانی داشته است؛ مثلاً پادشاهانی که از روحانیت حمایت می‌کردند، با الحادها و ارتدادها مبارزه می‌نمودند، یا آتشکده‌ها می‌ساختند یا آن‌ها را توسعه می‌دادند (مانند شاپور دوم، بهرام پنجم، و خسرو یکم) مورد ستایش فراوان قرار می‌گرفتند. اما پادشاهانی که در برابر قدرت فزاینده دینی به سود دربار یا مردم می‌ایستادند از آن‌ها به بدی یاد می‌شده است. مثل نرسه (۲۹۳–۳۰۲ میلادی) که ظاهراً به کمک کرتیر که می‌کوشید تاج و تخت را تصاحب کند، چندین بار برای براندازی او توطئه کرد. وی تعقیب و آزار مانویان و مسیحیان را متوقف ساخته بود.
آیین‌های درباری

در مراسم درباری شاه بر تخت می‌نشست و پرده‌ای به فاصله ده زراع در پیش روی این تخت قرار داشت که شاه را از دید حاضران پنهان می‌کرد. در موقع مقرر پرده دار که از فرزندان یکی از اسواران بود پرده را کنار می‌زد. در فاصله ده زراع از پرده شاهزادگان و اسواران از طبقه خاندان ساسانی می‌ایستادند و در فاصله ده زراع در پشت سر آن‌ها ندیمان و محارم پادشاه و استادان موسیقی می‌ایستادند و طبقه سوم در فاصله ده زراع از آن‌ها مطرب‌ها و مقلدان و بازیگران بودند. در مراسم درباری افراد ناقص‌العضو یا بیمار یا از طبقات پایین جامعه (پیشه وران و کشاورزان) راه نداشتند. در حضور شاه کسی صحبت یا زمزمه نمی‌کرد تا پرده دار (به اشاره شاه) نوازنده یا خواننده‌ای را فرمان می‌داد تا موسیقی مورد نظر شاه را اجرا کند. تا زمان بهرام گور معمول بود که هر کس درخواستی از شاه داشت باید پیش از شراب نوشیدن شاه به صورت نوشته به شاه تقدیم کند و دستور این بود که هرکس جز این کند گردنش را بزنند. در زمان بهرام گور این رسم تغییر کرد و بهرام دستور داد در زمان مستی نیز درخواست‌ها را پرده دار دریافت کرده و برایش بیاورند. این رسم نا پسند که موجب صدور فرمان‌های نادرست می‌شد بعد ازوی متروک یا اصلاح شد.
در مراسم درباری جاسوسانی حضور داشتند و در رفتار افراد حاضر در مراسم و گفتگوی آن‌ها جاسوسی می‌کردند. به ویژه مراقب بودند که رفتار افراد در موقع عدم حضور شاه چگونه است. در دو جشن بزرگ‌سال نوروز و مهرگان افراد و بزرگان هدایایی به شاه تقدیم می‌کردند. هرکس از آنچه خود دوست داشت هدیه‌ای تقدیم می‌کرد. بازرگانان و توانگران سیم و زر، جنگیان شمشیر و نیزه و اسب راهوار، شعرا و ادبا نیز شعر و خطبه مناسب. در این بین دبیران هدایا را به دقت می‌نوشتند و هر هدیه آورنده‌ای اگر نیازمند به کمک می‌شد باید الزاماً از شاه (دربار) درخواست کمک می‌کرد. در این‌گونه موارد دوبرابر ارزش هدیه وی از شاه به وی داده می‌شد و اگر هدیه ارزان قیمت بود مثلاً یک میوه، همان میوه را پر از سکه‌های طلا کرده و به آورنده پرداخت می‌کردند. اگر هدیه آورنده در موقع نیاز به دربار رجوع نمی‌کرد بی‌حرمتی به شاه تلقی می‌شد و مجازاتی برای وی در نظر می‌گرفتند. در ابتدای هر فصل شاه جامه‌های فصل پیش را به درباریان می‌بخشید. در مواقعی که جنگی بزرگ پیش می‌آمد مهمانی‌های دربار تعطیل می‌شد و شاه به جز موبدان موبد، ایران دبیر بد و رئیس اسواران کسی را بر خوان نمی‌پذیرفت و غذای سفره نیز منحصر به نان و نمک و سرکه و سبزی و غذایی به نام بزم آورد می‌شد. شاه قدری از غذاها می‌خورد و به سرعت سفره را برمی‌چیدند و به کار ادامه می‌دادند.
قدرت نظامی و سپاه

مقالهٔ اصلی: ارتش شاهنشاهی ساسانی
تا زمان خسرو اول (انوشیروان) فرمانده کل سپاه ایران به نام ایران‌سپاهبد نامیده می‌شد از زمان خسرو انوشیروان کشور به چهار بخش نظامی تقسیم شد و برای هر یک سپاهبد در نظر گرفته شد. ایران‌سپاهبد در مورد جنگ و صلح و مذاکرات سیاسی اختیارات زیادی داشت. اگر شاه خود مایل به شرکت در جنگ‌ها بود معمولاً از اختیارات سپاهبد کاسته می‌شد.
مهم‌ترین بخش سپاه ساسانی سواره نظام زره پوش سنگین بود (اسواران) که در جنگ‌ها نقش تعیین‌کننده‌ای داشت به ویژه در مورد رویارویی با پیاده‌نظام رومی بسیار مؤثر بود و به سادگی آرایش جنگی پیادگان را به هم می‌زد و آن‌ها را آماج تیرهای تیر اندازان می‌نمود. تمام تن اسواران با تکه‌های فلس گونه آهن پوشیده شده بود و نقابی آهنین نیز صورت آن‌ها را می‌پوشاند به‌طوری‌که تنها سوراخی جلوی بینی و شکافی برای دیدن در آن قرار داشت. زره سواره نظام تکه‌تکه بود و آزادی عمل کافی برای عضلات سوار فراهم می‌کرد.
پشت سر اسواران فیل‌های جنگی بودند و در انتهای لشکر نیز پیادگان. پیادگان روستاییانی بودن که به اجبار به جنگ می‌آمدند و بابت این کار مزدی نیز نمی‌گرفتند به همین دلیل کم اثرترین بخش سپاه بودند. تیر اندازان در پشت سواره نظام قرار داشتند و از دور دشمن را مورد هدف قرار می‌دادند. درمیان سپاه ساسانی معمولاً گروه‌هایی از اقوام و ملل تابع امپراتوری وجود داشت که در جنگ‌ها کمک مؤثری می‌کردند. از میان این اقوام سکستانی‌ها بیشتر مورد اعتماد شاهان ساسانی بودند. واحدهای بزرگ سپاه را گند و واحد کوچکتر از آن درفش و واحد کوچکتر از درفش را وشت می‌نامیدند. هر درفش پرچمی مجزا داشت و فرمانده گند را گندسالار می‌خواندند. در جنگ‌هایی که شاه حضور داشت معمولاً در میان سپاه برای وی تختی در نظر می‌گرفتند و گروهی از زبده‌ترین سربازان گرد تخت شاه را فرا می‌گرفتند که تا پای جان از شاه حفاظت می‌نمودند. ساسانیان برخلاف اشکانیان روش‌های نگهداری و گرفتن دژها را خوب می‌شناختند و ابزارهای لازم را نیز در دست داشتند و به خوبی به کار می‌بردند.
سلحشورانی که روزگاری شکست‌های سختی بر ارتش و لژیونرهای رومی وارد آوردند و مانند سد مستحکمی مانع از تسلط آن‌ها بر جاده ابریشم شدند. در واقع این سپاه ساسانی بود که توانست انتقام حمله مقدونی‌های اروپایی را بازپس گیرد و از آن زمان به عنوان یک ابرقدرت هم‌طراز در برابر رومیان ظاهر شود. ساسانیان ابرقدرت دیگری در شرق امپراتوری روم بودند. تقریباً در هر جنگی که ایرانیان با رومی‌ها داشتند، سواران (سواره نظام) نیز حضور داشتند. ماشین نظامی و تجهیزات ساسانیان در تمامی جنبه‌ها هم‌طراز و حتی قوی‌تر از رومی‌ها بود؛ حقیقت تلخی که سرانجام رومیان به آن اعتراف کردند. سواره نظام نخبه و برگزیده ساسانی همانند دیواری مستحکم در برابر رومی‌ها بود تا آن‌ها نتوانند ایران را تسخیر کنند و به مرزهای هند و چین برسند. امروزه کمتر کسی ترس و وحشتی را درک می‌کند که این سواران در دل رقیبان خود برمی‌انگیختند. برای درک این موضوع بهتر است به لیبیانوس (مورخ رومی) مراجعه کنیم، جایی که در آن نوشته است: «لژیونرهای رومی ترجیح می‌دهند تا هر سرنوشت و قضا و قدری را تحمل کنند اما با سواران ایرانی رو در رو نشوند.»
روابط با دولت‌های همسایه > جنگ‌های مکرر با رومیان و در میزان کمتری با دیگران

ساسانیان نیز مانند اشکانیان با امپراتوری روم در دشمنیٔ دائم بودند. ساسانیان جانشین اشکانیان شدند و برای بیش از ۴۰۰ سال در کنار رقیب همسایه خود امپراتوری بیزانس یا امپراتوری روم شرقی به عنوان یکی از قدرتهای پیشرو جهان باستان شناخته شدند، به دنبال تقسیم امپراتوری روم در سال ۳۹۵، امپراتوری بیزانس با پایتخت خود در قسطنطنیه به عنوان دشمن اصلی غربی پارس و به‌طور کلی دشمن اصلی باقی ماند. خصومت بین دو امپراتوری شدت گرفت. ساسانیان، همانند امپراتوری روم، دائماً در درگیری با پادشاهی‌های همسایه و انبوهی عشایر قرار داشتند. اگرچه تهدید هجوم عشایری هرگز به‌طور کامل برطرف نشد اما ساسانیان به‌طور کلی با این موارد، نسبت به رومیان بسیار موفق تر عمل می‌کردند. این به دلیل سیاست آنها در ایجاد کارزارهای هماهنگ علیه تهدیدهای عشایری بود.
آخرین جنگهای مکرر با بیزانس‌ها که اوج جنگ ایران و بیزانس بود و شامل محاصره قسطنطنیه پایتخت بیزانس بود به پایان رسید. در این جنگها هر دو طرف رقیب به‌طور چشمگیری منابع انسانی و مادی خود را فرسوده کردند. علاوه بر این، درگیری اجتماعی درون امپراتوری باعث تضعیف چشمگیر آن شد.متعاقباً، آنها در مقابل ظهور ناگهانی خلافت اسلامی راشدین، که نیروهایشان تنها چند سال پس از جنگ به هر دو امپراتوری حمله کردند، آسیب‌پذیر بودند. نیروهای مسلمان به سرعت بیشتر امپراتوری ساسانی را فتح کردند و در جنگهای بیزانس و عرب، امپراتوری بیزانس را از سرزمین‌های خود در شام، قفقاز، مصر و شمال آفریقا محروم کردند. طی قرون بعد، نیمی از امپراتوری بیزانس و کل امپراتوری ساسانیان تحت سیطره مسلمانان قرار گرفت.
به‌طور کلی، در طول قرن‌ها، در غرب، قلمرو ساسانی در مجاورت سرزمین دولت بزرگ و پایدار روم بود، اما در شرق، نزدیکترین همسایگان آن امپراتوری کوشان و قبایل کوچنده مانند هپتالیان بودند. ساخت استحکاماتی مانند قلعه توس یا شهر نیشابور، که بعداً به مرکز یادگیری و تجارت تبدیل شد همچنین در دفاع از استانهای شرقی ممانعتی در برابر حمله بود.
در جنوب و مرکز عربستان، قبایل عرب بادیه‌نشین گاه به امپراتوری ساسانی حمله می‌کردند. پادشاهی الحیره، یک پادشاهی خاندان ساسانی تشکیل شد تا منطقه حائلی بین قلب امپراتوری و قبایل بادیه‌نشین باشد. انحلال پادشاهی الحیره توسط خسرو دوم در سال ۶۰۲ در شکستهای سرنوشت ساز ساسانی در اواخر قرن در برابر اعراب بادیه‌نشین بسیار مؤثر بود. این شکست‌ها منجر به تصرف ناگهانی امپراتوری ساسانی توسط قبایل بادیه‌نشین تحت لوای اسلام شد.
در شمال، خزرها و خاقانات غربی ترک مرتباً به استان‌های شمالی امپراتوری حمله می‌کردند. آنها در سال ۶۳۴ سرزمین ماد را غارت کردند. اندکی پس از آن، سپاه پارس آنها را شکست داد و آنها را بیرون کرد. ساسانیان برای جلوگیری از این حملات استحکامات زیادی در منطقه قفقاز بنا کردند که برجسته‌ترین آنها استحکامات تحمیلی ساخته شده در دربند (داغستان، قفقاز شمالی، اکنون بخشی از روسیه است) که تا حد زیادی دست نخورده باقی مانده است.
در ضلع شرقی دریای خزر، ساسانیان دیوار بزرگ گرگان را برپا داشتند. یک ساختار دفاعی به طول ۲۰۰ کیلومتر، احتمالاً با هدف محافظت از امپراتوری در برابر مردمان شمالی، مانند هون‌های سفید بود.
روابط با دولت‌های همسایه > جنگ با آکسوم

در سال ۵۲۲، قبل از سلطنت خسرو انوشیروان، گروهی از آکسومیتها حمله به حمیرهای مسلط در جنوب عربستان را رهبری کردند.
رهبر محلی عرب، ذونواس توانست در برابر حمله مقاومت کند اما سرانجام شکست خورد و به دست آکسومی‌ها کشته شد. و مردی آکسومی به نام اریاط، از طرف نجاشی، شاه یمن شد.
در سال ۵۳۱، ژوستینین پیشنهاد کرد که آکسومیت‌های یمن با تجارت دریایی با هندیها، پارسها را از تجارت هند جدا کنند. اتیوپیایی‌ها هرگز این درخواست را برآورده نکردند زیرا یک ژنرال آکسومیتی به نام ابرهه کنترل سلطنت یمن را در دست گرفت و یک ملت مستقل ایجاد کرد. پس از مرگ ابرهه، یکی از شاهزادگان حمیری، معدی کرب، در حالی که برادر ناتنی وی، مسروق، تاج و تخت را به دست گرفت، به تبعید رفت. معدی کرب پس از انکار توسط ژوستینین، از خسرو کمک گرفت که او هم ناوگان و ارتش کوچکی را به فرماندهی وهریز فرستاد تا پادشاه جدید یمن را برکنار کند. پس از تسخیر پایتخت صنعا، فرزند معدی کرب، سیف، بر تخت سلطنت نشست.
یوستینیان در نهایت مسئول حضور دریایی ساسانیان در یمن بود. خسرو با عدم پشتیبانی اعراب یمنی توانست به معدی کرب کمک کند و متعاقباً یمن را به عنوان مرکز پادشاهی امپراتوری ساسانی تأسیس کرد.