جنبش حقوق مدنی سیاه‌پوستان آمریکا (۶۸–۱۹۵۵)
پیش زمینه

پس از جنگ داخلی آمریکا، ۳ مادهٔ قانونی جدید به قانون اساسی آمریکا الحاق شد که عبارت بود از:
الحاقیه سیزدهم که به برده داری پایان می‌داد
الحاقیه چهاردهم که به آمریکایی‌های آفریقایی‌تبار حق شهروندی را اعطا و جمعیت ۴ میلیون نفری آن‌ها را به منظور تخصیص سهم بودجه کنگره‌ای به جمعیت رسمی ایالت‌های جنوبی اضافه می‌کرد
الحاقیه پانزدهم که به مردهای آمریکایی آفریقایی‌تبار حق رأی می‌داد (در آن زمان در آمریکا فقط مردها حق رأی دادن داشتند).
از سال ۱۸۶۵ تا ۱۸۷۷، آمریکا پس از پایان برده داری و در تلاش برای نهادینه‌سازی نیروی کار آزاد و حقوق مدنی برده‌های آزاد شده در جنوب، وارد دوران بازسازی و آشفتگی‌های ناشی از آن شد. مقاومت بسیاری از سفیدپوست‌ها در مقابل این تحولات اجتماعی، منجر به جنبش‌های شورشی از جمله جنبش کو کلاکس کلن شد. اعضای این جنبش‌ها برای حفظ سلطه سفیدپوستها، به سیاهان و حتی سفیدپوست‌های جمهوری‌خواه حمله می‌کردند.
در سال ۱۸۷۱، رئیس‌جمهور اولیسس اس. گرانت، ارتش ایالات متحده و دادستان کل آمریکا ژنرال آموس. تی. آکرمن کمپینی را آغاز کردند تا به واسطه قوانین الزام‌آور سازمان سری کو کلاکس کلن را متوقف کنند. بعضی از ایالت‌ها تمایلی به اجرای الزامات این قوانین در سطح فدرال نداشتند. تا اوایل دهه ۱۸۷۰، گروه‌های دیگری از سفیدپوست‌های نژادپرست ظهور یافتند که به طرزی خشونت بار با تساوی حقوقی و حق رأی آمریکایی‌های آفریقایی‌تبار مخالفت می‌کردند.
پس از انتخابات سال ۱۸۷۶ که منجر به خاتمه دوران بازسازی و خروج نیروهای فدرال شد، سفیدپوستان در جنوب توانستند تا اواخر قرن کنترل سیاسی مجلس را در منطقه باز پس گیرند. پیش از آن، سفیدپوستان در جریان انتخابات هرچند به ارعاب و تهدید و حملات خشونت بار علیه سیاهان متوسل شده بودند اما نبرد قدرت را به ائتلاف دو نژادی پوپولیستها و جمهوری‌خواهان باخته بودند.
از سال ۱۸۹۰ تا ۱۹۰۸، ایالات جنوبی با تصویب قانون اساسی و قوانین جدید و با ایجاد موانع پیش روی ثبت نام رای‌دهندگان، سعی کردند آمریکایی‌های آفریقایی‌تبار را از حق رأی محروم سازند. از آنجا که سیاهان از سیاست‌های انتخاباتی بیرون رانده شده بودند، حوزه‌های ثبت نام رای‌دهندگان به طرز چشمگیری کاهش یافت. در بعضی مناطق پیشرفت‌هایی صورت گرفته بود اما به‌طور کلی این وضعیت در اغلب ایالت‌های جنوبی تا زمان تصویب قانون حقوق مدنی ملی در اواسط دهه ۱۹۶۰ که رعایت حقوق رای‌دهندگان را طبق قانون اساسی فدرال الزام‌آور می‌ساخت، ادامه یافت. به مدت بیش از ۶۰ سال، سیاهان در جنوب قادر نبودند شخصی را که منافع آن‌ها را در کنگره یا دولت محلی نمایندگی کند، انتخاب کنند. از آنجا که آن‌ها نمی‌توانستند رأی بدهند، در نتیجه اجازه نداشتند در هیئت منصفه دادگاه‌های محلی نیز حضور یابند.
در طول این مدت، حزب دموکرات که تحت تسلط سفیدها بود، کنترل سیاسی جنوب را حفظ کرد. از آنجا که سفیدها تمام صندلی‌های نمایندگی کل جمعیت ایالات جنوبی را در اختیار داشتند، در کنگره از یک بلوک قدرتمند در مقابل حق رأی سیاهان برخوردار بودند. حزب جمهوری‌خواه – حزب لینکلن- که اغلب سیاهان از نظر حزبی به آن تعلق داشتند، به دلیل تعلیق حق رأی سیاهان، قدرت و نفوذ خود را از دست داده بود. تا سال ۱۹۶۵، «جنوب یکپارچه» از یک نظام تک حزبی برخوردار بود که دموکرات‌ها بر آن تسلط داشتند. به غیر از چند ناحیه معدود (معمولاً در منطقه دور افتاده آپالاچیا) نامزدی حزب دموکرات، به مثابه شرکت در انتخابات برای تصدی کرسی‌های ایالتی و محلی بود. اغلب سازمان‌های حزب جمهوریخواه در جنوب توسط آمریکایی‌های آفریقایی‌تبار کنترل می‌شد. آن‌ها در کنوانسیون‌های ملی که کاندیداهای جمهوری‌خواهان در انتخابات ریاست جمهوری را تعیین می‌کردند، حضور می‌یافتند. از جمله، بوکر تی. واشینگتن که به ویژه در حوزه مشاغل حمایتی فدرال، از مشاوران برجسته رؤسای جمهور جمهوری‌خواه تئودور روزولت و ویلیام هاوارد تافت بود.
در همین دوره، هم‌زمان با محرومیت آمریکایی‌های آفریقایی‌تبار از حق رای، دموکرات‌های سفیدپوست تفکیک نژادی را نیز به جرگه قوانین راه دادند. با آغاز قرن جدید، خشونت‌ها علیه سیاهان افزایش یافت و شمار زیادی از سیاه پوستان قربانی اعدام‌های بدون محاکمه شدند. نظام حقوقی ایالتی که برپایه تبعیض نژادی و ظلم علیه رنگین پوستان استوار بود و از دل دوران پس از بازسازی جنوب سر برآورده بود، به نظام «جیم کراو» مشهور شد. این نظام حقوقی تا اواسط دهه ۱۹۵۰، یعنی زمانی که اغلب ایالات، مدارس خود را مطابق با تصمیم دیوان عالی بر اساس حکم پرونده براون علیه هیئت آموزش و پرورش به صورت جامع و یکپارچه درآوردند، دست نخورده باقی‌ماند. به این ترتیب، اوایل قرن بیستم دوره‌ای است که اغلب از آن به عنوان «بنیاد تقابلات نژادی در آمریکا» نام برده می‌شود. درحالی‌که مشکلات و نقض حقوق مدنی در جنوب به اوج خود رسیده بود، در دیگر مناطق نیز تبعیض‌های اجتماعی و تنش، آمریکایی‌های آفریقایی‌تبار را هدف قرار می‌داد. در سطح ملی، بلوک جنوب کمیته‌های مهم کنگره را کنترل می‌کرد، مقابل تصویب قوانینی که علیه اعدام‌های بدون محاکمه پیشنهاد می‌شد می‌ایستاد، و به پشتوانه جمعیت بالای سفیدپوستان در جنوب، قدرت قابل ملاحظه‌ای را اعمال می‌کرد. ویژگی‌های دوران پس از بازسازی:
تفکیک نژادی؛ به موجب قانون، تسهیلات عمومی و خدمات دولتی از جمله آموزش و پرورش، به حوزه‌های مجزای «سفید پوستان» و «رنگین پوستان» تقسیم شده بود. به‌طور مشخص، خدمات و تسهیلاتی که در اختیار رنگین پوستان قرار می‌گرفت از بودجه کافی و کیفیت مناسب برخوردار نبود.
محرومیت از حق رای؛ وقتی دموکرات‌های سفیدپوست قدرت را مجدداً در اختیار گرفتند، قوانینی را تصوب کردند که روند ثبت نام را برای رای‌دهندگان محدودتر می‌کرد و در اساس، سیاهان را از ثبت نام برای رأی دهی محروم می‌ساخت. شمار رای‌دهندگان آمریکایی آفریقایی تبار به طرز چشمگیری کاهش یافت. آن‌ها دیگر قادر نبودند نمایندگان خود را انتخاب کنند. بین سال‌های ۱۸۹۰ تا ۱۹۰۸، ایالات جنوبی که پیش از آن عضو کنفدراسیون (ایالات هم پیمان) بودند، قانون اساسی ای را ایجاد کردند که ده‌ها هزار آمریکایی آفریقایی‌تبار را از حق رأی محروم می‌ساخت. در ایالاتی مثل آلاباما حتی سفیدپوستان فقیر و بی بضاعت نیز مانند سیاهان از حق رأی محروم شده بودند.
استثمار؛ افزایش ظلم اقتصادی علیه سیاهان، لاتین تبارها و آسیایی‌ها، ممانعت از فرصت‌های اقتصادی، و تبعیض استخدامی گسترده.
خشونت؛ خشونت فردی، پلیس، شبه نظامی، سازمانی، و خشونت نژاد پرستانه گروهی علیه سیاهان (و لاتین تبارها در جنوب غرب و آسیایی‌ها در کالیفرنیا).
آمریکایی‌های آفریقایی‌تبار و دیگر اقلیت‌های نژادی این رژیم حقوقی را نمی‌پذیرفتند. آن‌ها به شکل‌های مختلف و از طریق اقامه دعوی، تأسیس سازمان‌های جدید، صف آرایی‌های سیاسی، و سازمان دهی کارگران در مقابل این رژیم حقوقی مقاومت می‌کردند. (نگاه کنید به جنبش حقوق مدنی آمریکایی‌های آفریقایی‌تبار، ۱۹۵۴–۱۸۹۶). در سال ۱۹۰۹، انجمن ملی پیشرفت رنگین پوستان (NAACP) تأسیس شد. این سازمان تلاش می‌کرد تا از طریق دعاوی قضایی، آموزش و پرورش، و اعمال نفوذ و لابی کردن، به تبعیض نژادی خاتمه دهد. بزرگ‌ترین دستاورد این سازمان، پیروزی حقوقی در تصمیم دیوان عالی در پرونده براون علیه هیئت آموزش و پرورش بود (۱۹۵۴)؛ دادگاه با نظام تفکیک مدارس سفیدپوستان و رنگین پوستان مخالفت کرد و تلویحاً رأی به انحلال دکترین «جدا، ولی برابر» داد که پس از پرونده حقوقی پلسی علیه فرگوسن (۱۸۹۸) نهادینه شده بود.
کهنه سربازهای سیاه‌پوست ارتش آمریکا پس از هر دو جنگ جهانی برای احقاق کامل حقوق مدنی تلاش می‌کردند و اغلب رهبری جنبش‌های فعالانه را عهده‌دار می‌شدند. در سال ۱۹۴۸ در زمان رئیس‌جمهور هری ترومن آن‌ها موفق به لغو تفکیک نژادی در ارتش شدند و ترومن خود دستور یکپارچه‌سازی رنگین‌پوست‌ها و سفیدپوست‌ها در ارتش آمریکا را طی یک فرمان اجرایی صادر کرد. وضعیت سیاهان در نواحی خارج از ایالات جنوبی تا حدی بهتر بود. (در اغلب ایالات آن‌ها می‌توانستند رأی بدهند و فرزندان خود را به مدرسه بفرستند، البته آن‌ها هنوز به‌طور غیررسمی و در عمل، با تبعیض نژادی در مشاغل مختلف و معاملات مسکن روبرو بودند) از سال ۱۹۱۰ تا ۱۹۷۰، در پی زندگی بهتر از جنوب خارج شدند و به سمت شمال و غرب مهاجرت کردند. در دوره‌ای که به مهاجرت بزرگ مشهور شد، نزدیک به ۷ میلیون سیاه‌پوست جنوب را ترک کردند. حجم مهاجرت چنان بالا بود که جغرافیای انسانی بعضی ایالات تغییر یافت و الگوی جمعیتی از اکثریت سیاه‌پوست به اکثریت سفیدپوست بدل شد (البته رویدادهای دیگر توسعه‌ای نیز در این تغییر جغرافیای انسانی نقش داشتند). انرژی ناشی از پیروزی در پرونده براون علیه هیئت آموزش و پرورش از یک سو، و ناخشنودی از فقدان تأثیر آنی و عملی این پیروزی از سوی دیگر، باعث شد تا شماری از شهروندان عادی به طرز فزاینده‌ای به مخالفت با رویکردهای تدریجی و حقوقی به عنوان ابزار اصلی نیل به جدایی زدایی برخیزند. آن‌ها با «مقاومت گسترده» حامیان تفکیک نژادی و منع حق رأی در جنوب مواجه بودند. در مقابل، آمریکایی‌های آفریقایی‌تبار، یک استراتژی ترکیبی را پیش گرفتند که مبتنی بر کنش مستقیم از طریق مقاومت خشونت پرهیز بود و به نافرمانی مدنی مشهور شد. این استراتژی به ظهور جنبش حقوق مدنی آمریکایی‌های آفریقایی‌تبار بین سال‌های ۱۹۵۵ تا ۱۹۶۸ انجامید.
کنش توده‌ای، جایگزین طرح دعاوی قضایی استراتژی آموزش و پرورش دولتی، لابی‌های قانونی و حقوقی، و طرح دعاوی قضایی که ماهیت جنبش حقوق مدنی را در نیمه نخست قرن بیستم شکل می‌داد، پس از پرونده براون به استراتژی بزرگتری تبدیل شد که بر «کنش مستقیم» تأکید داشت: بایکوت‌های عمده، تحصن، راه اندازی سفرهای اتوبوسی موسوم به مسافرت‌های آزادی، تظاهرات و تاکتیک‌های مشابه که به بسیج توده‌ای، مقاومت خشونت پرهیز و نافرمانی مدنی تکیه داشت. این رویکرد کنش توده‌ای، ماهیت اصلی جنبش را بین سال‌های ۱۹۶۰ تا ۱۹۶۸ شکل می‌داد. کلیساها، سازمان‌های مردمی، تشکل‌های اتحادیه‌ای، و شرکت‌های تحت مالکیت سیاهان، نیروهای داوطلب را برای مشارکت در کنش‌های گسترده و انبوه بسیج کردند. این رویکرد نسبت به رویکرد سنتی اقامه دعوی در محاکم قضایی که توسط NAACP (انجمن ملی پیشرفت سیاهپوستان) و دیگران به کار گرفته شده بود، برای ایجاد تحول، ابزار مستقیم تر و به صورت بالقوه سریعتری به‌شمار می‌رفت. در سال ۱۹۵۲، شورای منطقه‌ای رهبری سیاهان (RCNL) به رهبری تی.آر.ام. هاوارد که یک جراح سیاهپوست، کارآفرین و مزرعه دار بود، توانست یک بایکوت موفقیت‌آمیز را اجرا کند. این بایکوت، شامل تحریم آن دسته از پمپ بنزین‌های میسی سیپی می‌شد که از ارائه سرویس بهداشتی به سیاهان امتناع می‌ورزیدند. هاوارد از طریق شورای RCNL کمپین‌هایی را برای افشای توحش گشت بزرگراه ایالت میسی سیپی راه انداخت و تلاش کرد سیاهان را به سپرده‌گذاری در بانک ترای استیت نشویل که تحت مالکیت سیاه پوستان بود ترغیب کند. این بانک به آن دسته از فعالان حقوق مدنی که قربانی سیاست‌های کاهش اعتبار شورای شهروندان سفیدپوست شده بودند، وام پرداخت می‌کرد. انجمن اصلاح مونتگمری که برای رهبری بایکوت اتوبوسرانی مونتگمری تأسیس شده بود، موفق شد این بایکوت را به مدت یک سال، تا زمانی که دادگاه، رأی به پایان تفکیک نژادی مسافران خطوط اتوبوسرانی شهر مونتگمری می‌داد، فعالانه ادامه دهد. موفقیت در مونتگمری، باعث شهرت ملی دکتر مارتین لوتر کینگ جونیور، رهبر این انجمن شد. این اقدام، همچنین الهام بخش بایکوت‌های مشابه دیگری، از جمله بایکوت موفقیت‌آمیز تالاهاسی، فلوریدا در سال ۱۹۵۶–۱۹۵۷ شد. در سال ۱۹۵۷ کینگ و کشیشی به نام جان دافی، رهبران انجمن اصلاح مونتگمری، به دیگر رهبران کلیسا که بایکوت‌های مشابه دیگری را هدایت کرده بودند، از جمله کشیش سی.کی. استیل از تالاهاسی و کشیش تی.جی. جمیسون از باتان روژ، و همچنین فعالانی مثل کشیش فرد شاتل ورث، الا بیکر، ای. فیلیپ رندولف، بیارد راستین و استنلی لویسون ملحق شدند تا سازمانی را به نام کنفرانس رهبری مسیحیان جنوبی (SCLC) تشکیل دهند. این سازمان، برخلاف انجمن ملی پیشرفت سیاهپوستان (NAACP) سعی نکرد شبکه‌ای از شعبات و دفاتر ایجاد کند. بلکه به آن دسته از تشکل‌های محلی که با تفکیک نژادی مبارزه می‌کردند، کمک‌های آموزشی و مدیریتی ارائه کرد. اداره مرکزی این سازمان که در آتلانتا، جورجیا مستقر بود، برای حمایت از چنین کمپین‌هایی، اقدام به جمع‌آوری وجوه مالی می‌کرد. اغلب این وجوه از منابعی در شمال تأمین می‌شد. این سازمان، خشونت پرهیزی را هم به عنوان مرام بنیادین خود و هم به عنوان متد اصلی برای مقابله با نژادپرستی به کار گرفت. در سال ۱۹۵۹، سپتیما کلارک، برنیس رابینسون، و عیسی جنکینز، به کمک مدرسه هایلندر فولک در تنسی، شروع به تأسیس نخستین مدرسه‌های شهروندی در سی آیلندز در کارولینای جنوبی کردند. آن‌ها برای توانمند ساختن سیاهپوستان جهت قبولی در آزمون‌های رأی دهی، به سیاهان سواد می‌آموختند. این برنامه موفقیت چشمگیری داشت و توانست شمار رای‌دهندگان سیاه‌پوست در جانز آیلند را تا سه برابر افزایش دهد. سازمان SCLC این برنامه را با موفقیت در دیگر نقاط ادامه داد.