stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
دکترای مدیریت کسب‌وکار
DBA و PhD

دوره‌های PhD در مدیریت و DBA مخاطبان متفاوتی دارند. به‌طور معمول افرادی دورهٔ PhD را انتخاب می‌کنند، که به دنبال ارتقاء فردی در علوم اجتماعی بوده و اغلب قصد فعالیت به عنوان یک استاد تمام وقت در یک دانشگاه یا مدرسه کسب و کار را دارند و هدف آنها تحقیقات دانشگاهی است. این افراد اغلب مستقیماً از دانشگاه وارد دوره PhD مدیریت می‌شوند. از این رو آنها بیشتر در دهه سنی ۲۰ بوده و تجربه کاری زیادی ندارند.
در مقابل، افرادی در دورهٔ DBA شرکت می‌کنند؛ که چند سالی است که در کسب کار خود موفق بوده‌اند و به دنبال یک چالش فکری جدید هستند. این افراد اغلب دارای مدرک MBA هستند و برای اینکه خود را از دیگران متمایز کنند به دنبال درجه دکتری هستند. به همین صورت این افراد به تحقیق در مدیریت علاقه‌مند بوده و ممکن است در ذهن خود یک سؤال پژوهشی عملی نیز داشته باشند، به عنوان مثال یک مشکل در محیط کاری خود که می‌توانند آن را در پایان‌نامه خود بررسی نموده و در عین حال منافعی نیز برای شرکت‌های خود ایجاد نمایند.
از این رو این افراد از دانشجویان PhD مسن تر بوده و معمولاً در دهه ۳۰ و حتی دهه ۴۰ سنی هستند. این افراد معمولاً دارای سالها سابقه کار، جایگاه شغلی خوب، دستمزد مناسب و معقول و مملو از جاه‌طلبی و انگیزه هستند.
هدف دوره دکترای تخصصی رشته‌های مهندسی و علوم پایه PhD، تولید دانش جدید بر پایه تحقیق و پژوهش‌های آزمایشگاهی یا کتابخانه‌ای است، در حالیکه در دوره DBA، دانش‌پذیر اصول تحقیق و پژوهش در عارضه‌های سازمان را با رویکرد اجرایی آموخته تا علاوه بر توسعه دانش مدیریتی، مهارت‌های اجرای این دانش را در راستای حل مشکلات، ایجاد نوآوری و کارآفرینی در محیط کسب و کار بدست آورد.
DBA در زمره مدارک معتبر دانشگاهی و حرفه ای به رسمیت شناخته شده است و ممکن است تخصص‌هایی مانند حسابداری، مالی، مدیریت، بازاریابی و مدیریت عملیات داشته باشد. بیشتر دانشگاه‌ها DBA و PhD را در گرایش‌های مختلف ارائه می‌کنند. دوره تحصیل ممکن است تمام وقت یا پاره‌وقت باشد. مدت زمان معمول برای گذراندن دکترا در دوره‌های تمام وقت ۲ تا ۴ سال است. البته دانشجویان ممکن است این دوره را در کمتر از ۲ سال نیز به پایان برسانند.
قانون نظام مهندسی معدن

قانون نظام مهندسی معدن، قانونی است که به منظور بکارگیری بهترین شیوه‌های علمی و رعایت اصول و قواعد فنی و مهندسی به منظور افزایش بهره وری منابع معدنی، در بهمن ماه ۱۳۷۹ به تصویب مجلس شورای اسلامی ایران رسید.
این قانون کلیه حرفه‌های مهندسی معدن (شامل حرفه‌های مهندسی، کارشناسی و کاردانی مرتبط با فعالیتهای معدنی) و فعالیتهای معدنی (شامل کلیه عملیات پی جویی برای یافتن کانسارها و اکتشاف و استخراج معادن و کانه آرایی کانسنگ و فرآوری مواد معدنی و متالورژی استخراجی) را در برمی گیرد.
به منظور نیل به اهداف این قانون و مشارکت بیشتر مهندسان، در سال ۱۳۸۱ سازمانی به نام سازمان نظام مهندسی معدن، در هر استان تشکیل و براساس شرایط مندرج در قانون، اقدام به عضوگیری از مهندسان و کارشناسان مرتبط با فعالیتهای معدنی می‌نماید.
اهداف

بنابر ماده ۲ قانون نظام مهندسی معدن، اهداف و وظایف نظام مهندسی معدن عبارتند از:
حفظ و افزایش بهره‌وری منابع معدنی که سرمایه‌های ملی تجدیدناپذیر هستند.
تنسیق امور مربوط به مشاغل و حرفه‌های فنی و مهندسی در فعالیتهای معدنی.
تأمین موجبات رشد و اعتلای مهندسی معدن در کشور.
ترویج اصول فنی و مهندسی معدن در فعالیتهای معدنی.
بالا بردن کیفیت خدمات مهندسی و نظارت بر حسن اجرای خدمات.
ارتقای دانش فنی صاحبان حرفه‌ها در بخش معدن.
وضع مقررات به منظور اطمینان از رعایت اصول ایمنی بهداشت بهره‌دهی مناسب حفظ محیط زیست صرفه اقتصادی و نظارت بر اجرای آن.
فراهم ساختن زمینه همکاری میان وزارت صنایع و معادن و تشکلهای مهندسی حرفه‌ای و صنعتی در بخش معدن.
ایجاد زمینه‌های مشارکت صاحبان حرفه‌های مهندسی معدن در تهیه و اجرای طرحهای توسعه و عمرانی کشور.
ایجاد و تحکیم روابط حرفه‌ای در سطح ملی و بین‌المللی و معرفی نمایندگان برای شرکت در مجامع علمی و فنی.
قراجه ملک (ورزقان)

قراجه ملک یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان ازومدل جنوبی بخش مرکزی شهرستان ورزقان واقع شده‌است.
خسروخان گرجی

آندره قایتامازیانتس معروف به خسروخان گرجی، زادهٔ ۸۶–۱۷۸۵ در تفلیس - درگذشته ۲۷ ژوئیه ۱۸۵۷ در تهران) یک خواجه بانفوذ در دوره قاجار از دوره فتحعلی شاه تا ناصرالدین شاه قاجار بود.
زندگی‌نامه

او در تفلیس به دنیا آمد، در جوانی ربوده و به ایران آورده شد. بنا بر گفته جیکاب ادوارد پولاک، خسرو خان تا سن شانزده سالگی مسیحی ماند. در واقع، اسم واقعی او آندره قایتمازئانس بود و او پسر یک کشیش در تفلیس بود.
او در عملیات نظامی ژنرال روسی پاول سیسیانف به عنوان عضوی از ارتش داوطلب گرجی به رهبری شاهزاده ایوانه اوربلیانی شرکت کرد ولی در تابستان ۱۸۰۴ در نزدیکی دژ ایروان به اسارت نیروهای قاجار درآمد. پس از آن او خواجه شد. در ربیع‌الاول ۱۲۳۰/۲۳ فوریه ۱۸۱۵ او به عنوان حکمران به ایالت گیلان فرستاده شد. او در آنجا ساختمانهای خوب بسیاری ساخت، از جمله پارک و کاخ توپخانه، فانوس دریایی بندر انزلی، و پل‌های «چماسرا» و «سلیمان‌داراب». او نسبت به طبقات پایین جامعه بخشنده بود ولی با رهبران محلی مقابله می‌کرد. در رمضان ۱۲۳۴ پس از شورشی محلی در ارتباط با فروش روستاهای لشت نشا از مسئولیت اش برکنار شد. در ۱۲۳۸ او سپاه بختیاری را برای فتح مندلیج در نزدیکی مرز ایران-عثمانی هدایت کرد. در ۱۸۲۴ پس از مرگ یوسف خان گرجی خسروخان جای او را به عنوان وزیر محمدمیرزا سیف الدوله پسر فتحعلی شاه، حکمران اصفهان گرفت.
او در سال ۱۲۶۳ حکومت کردستان و متناوباً حکومت یزد و قزوین را عهده‌دار بوده، و از نظر جسمی ممتاز و از وی داستان‌ها و ماجراها بر زبان هاست.
بنفشه صمدی

| بنفشه صمدی | بنفشه صمدی |
| --- | --- |
زادهٔ: ۴ بهمن ۱۳۵۹ ‏(۴۳ سال) تهران، ایران
تحصیلات: کارشناسی تئاتر
محل تحصیل: دانشگاه آزاد اسلامی
پیشه‌ها: عروسک‌گردان بازیگر
سال‌های فعالیت: ۱۳۶۶–اکنون
قد: ۱٫۵۶ متر (۵ فوت ۱ اینچ)
همسر: سعید کریمی
فرزندان: آروند
والدین: یدالله صمدی (پدر)
بنفشه صمدی (زادهٔ ۴ بهمن ۱۳۵۹) بازیگر و عروسک‌گردان ایرانی است. شهرت او بیشتر برای عروسک‌گردانی شخصیت ببعی در مجموعهٔ کلاه‌قرمزی و صداپیشگی دو شخصیت در فیلم کلاه قرمزی و بچه ننه است. او فرزند یدالله صمدی است.
آثار > بازیگری

ایستگاه (۱۳۶۶)
آپارتمان شماره ۱۳، به کارگردانی یدالله صمدی
دمرل، به کارگردانی یدالله صمدی
سارای، به کارگردانی یدالله صمدی
خورشید آن ماه
پدر آن دیگری
تکم چی
کلاه قرمزی و بچه ننه
بانوی من، به کارگردانی یدالله صمدی، ۱۳۸۱
بچه تابستان (تئاتر)، به کارگردانی محمد داودی، فرهنگسرای سرو، ۱۳۷۶
سووشون (تئاتر)، به کارگردانی منیژه محامدی، سالن اصلی تئاتر شهر، ۱۳۸۰
آثار > عروسک‌گردانی

کلاه قرمزی و بچه ننه
شهر موشها ۲
کلاه قرمزی ۹۰
کلاه قرمزی ۹۱
کلاه قرمزی ۹۲
کلاه قرمزی ۹۳
شکرستان
روباه دم‌بریده، به کارگردانی افشین شوشتر، جزیره کیش، ۱۳۸۰
دانی ومن
سرزمین گیلی گیلی‌ها
کاخ شیطان (شخصیت‌های سیاسی)۱ - فارسی
کاخ شیطان (شخصیت‌های سیاسی)۲ - انگلیسی
امداد جنگلی
باغ انگور
امین و مینا
مزرعه بی بی
امداد حشرات
صندوقچه هدهد
قصه‌های بوبونی ۱
کلبه لاکی بابا
شهر کودکان
قنادی شیرین
مدرسه فسقلی‌ها
آجیل عید
داداشی‌ها
دوست خوب بچه‌ها
مدرسه حشرات
قصه‌های بوبونی ۲
چرخ و فلک
مدرسه باباعماد
جنگل بلوط
ماه مهربان
خاطرات محیط بان
برکه گاندو
مدرسه نیلوفری
آثار > صداپیشگی عروسک

کلاه قرمزی و بچه ننه
مدرسه حشرات
مدرسه نیلوفری
آثار > نویسندگی سریال‌های عروسکی و انیمیشن

رنگین کمان
مدرسه حشرات
آموزش الفبا
مدرسه باباعماد ۱
مدرسه باباعماد ۲
دس دسی
باما کاش باشی
مدرسه نیلوفری
کارا و کوشا
پروفسور سالم زی
بهداشت روان
دوست خوب بچه‌ها
کارا و کوشا
آثار > تئاتر عروسکی

عضو گروه تئاتر عروسکی آران به سرپرستی بهروز غریب پور و بازی دهنده عروسک‌های نخی در اپراهای عروسکی:
اپرای مکبث
نمایش اپرای رستم و سهراب
اپرای مولوی
اپرای عاشورا
نمایش عروسکی سایه‌ای آهو یاهو
عضو گروه تئاتر عروسکی پرواز به سرپرستی مریم سعادت
اجرای کنسرت عروسکی حشرات به کارگردانی مریم سعادت
آثار > دستیاری کارگردان

بانوی من
مجموعهٔ شهر آشوب
رفیق بد
کلانتری غیرانتفاعی
پیامبر اعظم
گبریل لابل

| گبریل لابل | گبریل لابل |
| --- | --- |
لابل در سال ۲۰۲۴: لابل در سال ۲۰۲۴
زادهٔ: سپتامبر ۲۰۰۲ (۲۲ سال) ونکوور، کانادا
تحصیلات: دانشگاه کنکوردیا
پیشه: بازیگر
سال‌های فعالیت: ۲۰۱۳–اکنون
گبریل لابل (انگلیسی: Gabriel LaBelle؛ زادهٔ سپتامبر ۲۰۰۲) بازیگر کانادایی است. او بیشتر به‌خاطر بازی در نقش فیلم‌ساز جوان مشتاقی در فیلم نیمه‌زندگی‌نامه‌ای خانواده فیبلمن (۲۰۲۲) ساختهٔ استیون اسپیلبرگ شناخته می‌شود، که برای آن مورد تحسین قرار گرفت.
او همچنین در بازسازی ۲۰۱۸ فیلم غارتگر، در قسمتی از مجموعهٔ طعم گیلاس کاملاً جدید (۲۰۲۱) در شبکهٔ نتفلیکس و در مجموعهٔ شبکهٔ شوتایم (۲۰۲۲) از فیلم ژیگولوی آمریکایی ظاهر شده‌است.
سنین جوانی و تحصیل

لابل اهل ونکوور است و پسر تهیه‌کننده و بازیگر راب لابل است. او علاقه‌اش به بازیگری را در ۸ سالگی در یک کمپ تابستانی نشان داد و در محصولات موزیکال آن ایفای نقش کرد. لابل اولین بازیگری خود را در سال ۲۰۱۳ در یکی از قسمت‌های مجموعه تلویزیونی کانادایی انگیزه در نقش مهمان تجربهٔ کرد. پدرش نماینده و تهیه‌کننده این برنامه بود. در سال ۲۰۱۷، او در فیلم ترسناک مستقل کلبه مرده بازی کرد که برای اولین بار در جشنواره بین‌المللی فیلم ونکوور و جشنواره بین‌المللی فیلم فنتیژا به نمایش درآمد. سال ۲۰۲۰ بود که لابل بازیگری را به عنوان حرفه‌ای تمام وقت دنبال کرد و به مونترآل رفت تا در تئاتر شرکت کند اما پس از آن همه‌گیری کویید-۱۹ اتفاق افتاد. او در نهایت وارد برنامهٔ نمایشی دانشگاه کنکوردیا شد، اما مجبور شد به صورت مجازی در کلاس‌ها شرکت کند. او همچنین می‌خواست حرفه بازیگری را در شهر نیویورک دنبال کند، اما برنامه‌هایش را متوقف کرد تا از خانواده‌اش در خانه مراقبت کند.
حرفه > خانوادهٔ فیبلمن

در مارس ۲۰۲۱، لابل از یک مدیر انتخاب بازیگر پیشنهاد تست بازیگری، در میان ۲۰۰۰ مدعی دیگر، برای نقش اصلی سمی فیبلمن در خانواده فیبلمن به کارگردانی استیون اسپیلبرگ دریافت کرد. در آن زمان عنوان، داستان و نام شخصیت‌ها از میان عموم پنهان بود. پس از تست بازیگری، او ابتدا برای این نقش انتخاب نشد تا اینکه سه ماه بعد باز دعوت شد و سپس درگرفتن این نقش پیروز شد. در نهایت با خواندن فیلمنامه و فهمیدن جزئیات دربارهٔ شخصیت او که نسخهٔ داستانی خود اسپیلبرگ در دوران نوجوانی برای بیشتر داستان فیلم است. لابل تجربه دریافت نقش را «صمیمی» توصیف کرد و گفت که «... در استخوان‌هایم احساس می‌کرد که این بهترین بازی ای بود که در زندگی ام انجام داده بودم.» برای آماده شدن برای این نقش، لابل برخی از فیلم‌های اسپیلبرگ مانند امپراتوری خورشید (۱۹۸۷) را تماشا و بار دیگر تماشا کرد و به عکس‌ها، فیلم‌های خانگی و دیگر مطالب آرشیو خانواده اسپیلبرگ دسترسی پیدا کرد. به او نحوه استفاده از لوازم ۸ میلی‌متری و ۱۶ میلی‌متری دوربین مورد استفاده در صحنه فیلمبرداری و نحوهٔ برش و اتصال فیلم آپارات با استفاده از دستگاه‌های تدوین و فیلم پروژکتورهای آن دوره به او آموزش داده شد. این فیلم برای اولین بار در جشنواره بین‌المللی فیلم تورنتو ۲۰۲۲ به نمایش درآمد. بازی لابل در نقش سمی مورد تحسین گسترده منتقدان قرار گرفت و او به عنوان ستاره نوظهور تورنتو در سال ۲۰۲۲ شناخته شد.
حرفه > پروژه‌های بعدی

پس از اتمام فیلمبرداری خانوادهٔ فیبلمن، لابل به لس آنجلس نقل مکان کرد تا پروژه‌های سینمایی، تلویزیونی و تئاتر بیشتری را به عنوان بازیگر دنبال کند و قصد داشت در مقطعی نیز کارگردانی کند. در سال ۲۰۲۲، لابل به بازیگران مجموعهٔ اقتباسی از ژیگولوی آمریکایی از شبکهٔ شوتایم پیوست. در همان سال، او برای یکی از نقش‌های اصلی کمدی آدام کارتر رمایر به نام کلبه اسنک انتخاب شد که فیلم‌برداری آن تابستان همان سال آغاز شد.
السا بیتا بونگه

| السا بیتا بونگه | السا بیتا بونگه |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۸ آوریل ۱۷۳۴
درگذشت: ۱۹ ژانویهٔ ۱۸۱۹ (۸۴ سال)
السا بیتا بونگه (انگلیسی: Elsa Beata Bunge؛ زاده ۱۸ آوریل ۱۷۳۴ درگذشته ۱۹ ژانویهٔ ۱۸۱۹) یک فیزیک‌دان اهل سوئد بود.
قالی کاشمر

قالی کاشمر
قالی کاشمر گونه‌ای قالی ایرانی است که در کاشمر تولید می‌شود.
وضعیت کنونی

از جمعیت ۱۶۰ هزار نفری کاشمر، حدود ۲۰ هزار نفر به‌طور مستقیم در صنعت فرش مشغول به کار هستند. در گذشته، ۸۰ درصد بافندگان را مردان تشکیل می‌دادند اما اکنون میزان حضور بانوان نیز رو به افزایش است. مدتی است صنعت فرش کاشمر دچار رکود شده است.
قرار است ثبت داخلی و سپس ثبت جهانی نشان جغرافیایی مناطق فرش ایران در مراجع داخلی و مؤسسات بین‌المللی انجام شود.
جی دیتا

| 0 | 1 |
| --- | --- |
صنعت: نرم‌افزار
بنا نهاده: ۱۹۸۵
دفتر مرکزی: بوخوم، آلمان
افراد کلیدی: Kai Figge Andreas Lüning
محصولات: نرم‌افزار ضدویروس
درآمد: ۴۲ میلیون یورو(۲۰۱۷) [نیازمند منبع]
تعداد کارکنان: ۵۰۰
وبگاه: www.gdatasoftware.com
نرم‌افزار جی دیتا یک مجموعه ضد تروجان از راهکارهای شرکت نرم‌افزاری جی دیتا می‌باشد. این شرکت در بوخوم یکی از شهرهای آلمان در سال ۱۹۸۵ با شرکت‌های فرعی در آمریکای شمالی در حال حاضر در آتلانتا، جورجیا، ایالات متحده آمریکا واقع آن‌ها هستند تأسیس شد. آن‌ها از شناخته شده‌ترین سازندگان آنتی‌ویروس در جهان هستند. جی دیتا از توانایی بالایی در آرشیو کردن با تشخیص دادن با درجات بالا از دیگر محصولات می‌باشد که با موتورهای اسکن چندگانه یکی از توسعه دهنده‌ها در این مورد می‌باشد که نمونه دیگری از این ویژگی را آنتی‌ویروس بیت دیفندر داراست. جی دیتا شامل چندین محصول امنیتی می‌باشد که هدف آن‌ها محصولات خانگی و کسب و کارهای کوچک و بزرگ می‌باشد.
جی دیتا با شرکت‌های آنتی‌ویروس سازی بزرگی همچون نود ۳۲، اف سکیور، کسپرسکی، مک آفی، پاندا سکوریتی، سوفوس و سیمنتک و … رقابت می‌کند.
ویژگی‌ها

برخی از ویژگی‌های راهکارهای جی دیتا که پشتیبانی می‌کند به صورت زیر هستند:
گشت و گذار امن
خرید امن
حفاظت از ارسال ایمیل و چت ایمن
حفاظت در مقابل نرم‌افزارهای جاسوسی
حفاظت از اطلاعات بانکی آنلاین
بلاک کردن اسپم
حفاظت در مقابل نرم‌افزارهای هک کننده
کنترل فرزندان توسط والدین
پشتیبان‌گیری از اطلاعات
ریکاوری اطلاعات
بالابردن کارایی و امنیت
محافظت از اطلاعات
کنترل دستگاه
حفاظت از ارسال ایمیل و چت ایمن
حفاظت از بانک
نسخه‌ها

محصولات خانگی
G Data AntiVirus
G Data Internet Security
G Data Total Security
G Data AntiVirus for Mac
محصولات تجاری
AntiVirus Business
AntiVirus Enterprise
ClientSecurity Business
ClientSecurity Enterprise
EndpointProtection Business
EndpointProtection Enterprise
MailSecurity
PatchManagement
VPN
جایزه‌ها و تست‌ها

مسابقات AV
جایزه طلا برای بالاترین قدرت تشخیص از محصولات تست شده با درصد ۹۹٫۷
جایزه طلا برای بالاترین محافظت و تشخیص برای تروجان‌های جدید و ناشناخته با درصد 61
IPACSO Innovation Framework for ICT-Security
برنده جایزه به عنوان شرکت خلاق در زمینه سایبر سکوریتی
بیمارستان کامکار-عرب‌نیا

بیمارستان کامکار-عرب‌نیا یکی از بیمارستان‌های قدیمی در منطقه ۷ کلانشهر قم می‌باشد که در خیابان ۱۹ دی واقع است؛ این بیمارستان ۱۹۲ تخت دارد؛ که سال ساخت آن ۱۳۴۳ است، کلینیک ویژه تخصصی و فوق تخصصی بیمارستان کامکار در سال ۱۳۹۳ راه‌اندازی شد.
شیوع کروناویروس در ایران

در تاریخ ۳۰ بهمن اولین موارد از کرونای جدید در شهر قم از طریق روابط عمومی وزارت بهداشت گزارش شد. رئیس مرکز اطلاع‌رسانی و روابط عمومی وزارت بهداشت اعلام کرد که نتایج آزمایش اولیه ۲ مورد از موارد مشکوک را از نظر ابتلا به کروناویروس، مثبت گزارش شده‌است. بیمارستان کامکار-عرب‌نیا قم نیز بعنوان اولین محل قرنطینه و مراجعه بیماران و موارد مشکوک به کرونا در ایران مشخص شد.
اقبال لاهوری

«اقبال» به اینجا تغییرمسیر دارد. برای دیگر کاربردها، اقبال (ابهام‌زدایی) را ببینید.
| علامهمحمد اقبال | علامهمحمد اقبال |
| --- | --- |
اقبال در ۱۹۳۳: اقبال در ۱۹۳۳
زادهٔ: ۹ نوامبر ۱۸۷۷ سیالکوت، پنجاب، راج بریتانیا
درگذشت: ۲۱ آوریل ۱۹۳۸ (۶۰ سال) لاهور، ایالت پنجاب، راج بریتانیا
آرامگاه: مزار اقبال، لاهور
ملیت: هندی
محل تحصیل: کالج مأموریت اسکاچ (FA) کالج دولتی (BA, MA) دانشگاه کمبریج (BA) دانشگاه لودویگ ماکسیمیلیان مونیخ (PhD)
آثار برجسته: بانگ درا، ترانه ملی، اسرار خودی، رموز بی‌خودی، پیام مشرق، زبور عجم، جاویدنامه، ساری جهان سی اچها
فرزندان: ۶
محل کار: جامعه ملیه اسلامیه (هم‌بنیان‌گذار)
پایان‌نامه: سیر فلسفه در ایران (۱۹۰۸)
استاد راهنما: فریتز هومل
زبان: اردو پارسی انگلیسی، پنجابی
علایق اصلی: ادبیات اردو ادبیات پارسی تاریخ اسلام جنبش احیای اسلام
ایده‌های چشمگیر: خطبه الله‌آباد (۱۹۳۰)
 :  
امضاء: امضاء
محمد اقبال (۹ نوامبر ۱۸۷۷ – ۲۱ آوریل ۱۹۳۸) مشهور به اقبال لاهوری، فیلسوف، نویسنده، شاعر و سیاست‌مدار اهل جنوب آسیا بود. اقبال در سیالکوت به دنیا آمده و شعرهای بسیاری نیز به زبان‌های فارسی و اردو سروده است. اقبال، نخستین کسی بود که ایدهٔ یک کشور مستقل را برای مسلمانان هند مطرح کرد و این ایده در نهایت منجر به ایجاد کشور پاکستان شد. اقبال لاهوری، در این کشور به‌طور رسمی «شاعر ملی» خوانده می‌شود. «اسرار خودی» یکی از کتاب‌های معروف اوست. وی طرفداران پرشماری در ایران و سایر کشورها دارد. پسر او جاوید اقبال فیلسوف و وکیل مشهور پاکستانی بود.
از طرفداران سرسخت احیای سیاسی و معنوی جهان اسلام، به ویژه مسلمانان در شبه قاره هند، سلسله سخنرانی‌های اقبال در این زمینه با عنوان «احیای فکر اسلامی» در سال ۱۹۳۰ منتشر شد. عضو شورای قانونگذاری پنجاب در سال ۱۹۲۷ و چندین سمت در اتحادیه مسلمانان سراسر هند داشت. او در خطابه الله‌آباد خود که در مجمع سالانه اتحادیه در سال ۱۹۳۰ ایراد شد، چارچوبی سیاسی برای مناطق با اکثریت مسلمان در شمال غرب هند تدوین کرد و باعث شد که اتحادیه به دنبال نظریه دو ملتی باشد. در اوت ۱۹۴۷، نه سال پس از مرگش، تجزیه هند به تأسیس پاکستان منجر شد، یک دولت اسلامی تازه مستقل که در آن اقبال به عنوان شاعر ملی مورد تجلیل قرار گرفت. او در پاکستان با عنوان حکیم الامه شناخته می‌شود. سالگرد تولد او ۹ نوامبر، به عنوان تعطیل رسمی در پاکستان برگزار می‌شود.
زندگی

اقبال در سیالکوت، که اکنون بخشی از ایالت پنجاب پاکستان است متولد شد. نیاکان او از قبیلهٔ سپروی برهمنان کشمیر بودند و در سدهٔ هفدهم میلادی، حدود دویست سال پیش از تولد او، به اسلام روی آورده بودند. پدر او مسلمانی دیندار بود.
اقبال، قرآن را در یکی از مساجد سیالکوت آموخت و دوران راهنمایی و دبیرستان خود را در کالج میسیونری اسکاتلند گذراند. او تحصیلات خود را در رشتهٔ فلسفه دانشگاه لاهور آغاز و مدرک کارشناسی ارشد فلسفه را در سال ۱۸۹۹ میلادی، با رتبهٔ اول از دانشگاه پنجاب دریافت کرد.
تحصیلات در خارجه

اقبال در اروپا نیز با ادوارد براون و رینولد نیکلسون مراودات علمی داشت. او تحت تأثیر آموزه‌های سر توماس آرنولد در سال ۱۹۰۵ به انگلستان سفر کرد. اقبال در حالی که با فردریش نیچه و هانری برگسون آشنا بود، اندکی پیش از عزیمت به انگلستان، مولانا را کشف کرد و مثنوی را به دوستش سوامی راما تیرتا، که در ازای آن سانسکریت را به او آموزش داد، آموزش داد. اقبال واجد شرایط دریافت بورسیه تحصیلی از کالج ترینیتی، دانشگاه کمبریج، و لیسانس هنر در سال ۱۹۰۶ شد. مدرک تحصیلی در لندن، او را واجد شرایط کرد تا به عنوان وکیل فعالیت کند. در سال ۱۹۰۷، برای دکترا به آلمان رفت و در ۴ نوامبر ۱۹۰۷ دکترای فلسفه را از دانشگاه لودویگ ماکسیمیلیان مونیخ دریافت کرد. تز دکترای اقبال تحت راهنمایی فردریش هومل تحت عنوان سیر متافیزیک در ایران بود که در ایران بنام سیر فلسفه در ایران منتشر شد.
در سال ۱۹۰۷ با نویسنده عطیه فیضی نویسنده هندی در بریتانیا و آلمان دوستی نزدیک داشت. زمانی که در هایدلبرگ بود، استاد آلمانی‌اش اما وگناست دربارهٔ فاوست، هاینه و نیچه و گوته به او آموزش داد. او آلمانی را در سه ماه تسلط یافت. خیابانی در هایدلبرگ به یاد او «اقبال اوفر» نامگذاری شده است. اقبال در دوران تحصیل در اروپا شروع به سرودن شعر به زبان فارسی کرد. ترجیح می‌داد به این زبان بنویسد زیرا این کار بیان افکارش را آسان می‌کرد و در طول زندگی خود پیوسته به فارسی نوشت.
فعالیت‌های سیاسی

اقبال در دوران جنگ جهانی اول در جنبش خلیفه عضویت داشت که یک جنبش اسلامی ضد استعمار بریتانیا بود. او با مولانا محمدعلی و محمدعلی جناح نیز همکاری نزدیک داشت. او در سال ۱۹۲۰ در مجلس ملی هند حضور داشت؛ اما از آنجا که گمان می‌کرد در این مجلس اکثریت با هندوها است، پس از انتخابات سال ۱۹۲۶ وارد شورای قانون‌گذاری پنجاب، که شورایی اسلامی واقع در لاهور بود شد و در این شورا از پیش‌نویس قانون اساسی که محمد علی جناح برای احقاق حقوق مسلمانان نوشته بود حمایت کرد. اقبال در سال ۱۹۳۰ به عنوان رئیس اتحادیهٔ مسلمانان در الله‌آباد و سپس در سال ۱۹۳۲ در لاهور انتخاب شد.
چهرهٔ فرامرزی اقبال

اقبال، به دلیل داشتن دیدگاه ضد کاپیتالیستی، معتقد بود که نظام سرمایه‌داری در حال استعمار ملت‌ها به‌خصوص ملت‌های مسلمان است؛ از این رو نگاهی ویژه به کشورهای استعمار شدهٔ اسلامی پیرامون خود داشت. دلیل دیگر چهرهٔ فرامرزی وی در جهان اسلام را می‌توان در پیوستگی فرهنگی، تاریخی و مذهبی کشورش با برخی از کشورهای همسایه مانند ایران و افغانستان دانست.
چهرهٔ فرامرزی اقبال > اقبال و ایران

اقبال به فرهنگ ایرانی بسیار علاقه داشت و همین امر باعث شده است که برخی ملی‌گرایان، او را «ایرانی‌ترین غیرایرانی» یا «فردوسیِ برون‌مرز» بنامند.
اقبال و فلسفه

اقبال معتقد است که روح قرآن با تعلیمات یونانی سازگاری ندارد و بسیاری از گرفتاری‌های مسلمانان از اعتماد به یونانی‌ها ناشی شده است. از نظر وی، از آن‌جا که روح قرآن به امور عینی توجه داشت و فلسفه یونانی به امور نظری می‌پرداخت، کوشش مسلمانان برای فهم قرآن از منظر تعالیم یونانی محکوم به شکست است.
در باب فهم تجربی و پوزیتیو او معتقد است که اندیشهٔ مسلمانانی مانند ابن‌حزم در خصوص ادراکات حسی به‌عنوان منبع شناخت و ابن تیمیه در تبَیُّن اهمیت روش استقرا ابویوسف کندی در خصوص احساس متناسب با انگیزه و استعمال آن در روان‌شناسی، مقدمات نظری مباحث تجربی جدید غرب را پدیدآورد. اقبال، شکوفایی روش تجربه و مشاهده را در تمدّن اسلامی نتیجهٔ جدال ممتد با اندیشهٔ یونانی می‌داند. وی در تأیید پیشگامی مسلمانان در روش تجربی مثال‌هایی را از آثار و نظریه‌های علمی جاحظ و ابن مسکویه در نظریهٔ تکامل، بیرونی، در ریاضیات و مسئلهٔ زمان، خوارزمی، در جبر و اعداد، عراقی و خواجه محمد پارسا، در روان‌شناسی دینی ذکر می‌کند.
دیدگاه‌های فلسفی اقبال، به‌شدت تحت‌تأثیر اندیشه‌های آنری برگسون بوده است. اقبال برگسون را اولین‌بار در سال ۱۹۳۲ میلادی، در یک همایش ملاقات کرد. اقبال کتابی با عنوان «حقیقت و حیرت: مطالعهٔ بیدل در پرتو اندیشه‌های برگسون» نیز نوشته که در آن اندیشه‌ها و نگاه فلسفی برگسون و بیدل را باهم بررسی و مقایسه کرده است.
احیای اندیشه اسلامی

شش سخنرانی انگلیسی اقبال در سال ۱۹۳۰ در لاهور و سپس توسط انتشارات دانشگاه آکسفورد در سال ۱۹۳۴ در کتاب احیای فکر اسلامی منتشر شد. سخنرانی‌ها در مدرس، حیدرآباد و علیگر ارائه شده بود. این سخنرانی‌ها به نقش اسلام به عنوان یک دین و به عنوان یک فلسفه سیاسی و حقوقی در عصر مدرن می‌پردازد. اقبال در این سخنرانی‌ها قاطعانه نگرش‌ها و رفتار سیاسی سیاستمداران مسلمان را رد می‌کند.
اقبال ابراز نگرانی کرد که نه تنها سکولاریسم پایه‌های معنوی اسلام و جامعه مسلمان را تضعیف کند، بلکه جمعیت هندو هندوستان، میراث، فرهنگ و نفوذ سیاسی مسلمانان را از بین ببرد. او در سفرهای خود به مصر، افغانستان، ایران و ترکیه، ایده‌های همکاری و اتحاد سیاسی بیشتر اسلامی را ترویج کرد و خواستار حذف اختلافات ملی‌گرایانه می‌شد. او همچنین در مورد ترتیبات سیاسی مختلف برای تضمین قدرت سیاسی مسلمانان گمانه‌زنی کرد. اقبال در گفتگو با دکترامبدکار تمایل خود را برای دیدن استان‌های هند به عنوان واحدهای خودمختار تحت کنترل مستقیم دولت بریتانیا و بدون دولت مرکزی هند ابراز کرد. او مناطق مسلمان‌نشین خودمختار را در هند پیش‌بینی کرد که تحت اتحاد هندی واحد باشند. از سرنوشت مسلمانان هند هراس داشت که به دلیل انزوا از مسلمانان دیگر از بسیاری جهات آسیب می‌بینند.
اقبال در سال ۱۹۳۰ در جلسه آن در الله‌آباد در استان‌های متحد و همچنین برای نشست لاهور در سال ۱۹۳۲ به عنوان رئیس‌جمهور مسلم لیگ انتخاب شد. او در سخنرانی ریاست جمهوری خود در ۲۹ دسامبر ۱۹۳۰ چشم‌انداز یک کشور مستقل را برای مسلمانان ترسیم کرد.
اقبال در سخنان خود تأکید کرد که در اسلام برخلاف مسیحیت «مفاهیم حقوقی» با «اهمیت مدنی» همراه است و «آرمان‌های دینی» از نظم اجتماعی جدایی‌ناپذیر تلقی می‌شود. او بنابراین ایجاد یک نظام سیاسی بر مبنای صرفاً اصول ملی را برای مسلمانان ناممکن می‌دید. اقبال نه تنها بر نیاز به وحدت سیاسی مسلمانان تأکید کرد بلکه نامطلوب بودن ادغام جمعیت مسلمان در یک جامعه گسترده‌تر غیراسلامی را ناممکن می‌دانست.
گرچه او سکولاریسم و ناسیونالیسم را رد می‌کند ولی روشن نمی‌کند که آیا دولت ایده‌آل او حکومت دینی است یا خیر. او از علما نیز انتقاد می‌کند که «اجتهاد اسلامی» را عملاً به ورطه بی‌حرکتی انداخته‌اند.
اقبال و مولوی

اقبال لاهوری از شاعران زبردست در زبان فارسی به حساب می‌آید. او به خصوص به شخص مولانا دل‌بستگی و ارادت داشت:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| به کام خود دگر آن کهنه مِی‌ریز |  | که با جامش نیرزد ملک پرویز |
| ز اشعار جلال‌الدّین رومی |  | به دیوار حریم دل بیاویز |
| سراپا درد و سوز آشنایی |  | وصال او زبان‌دان جدایی |
| جمال عشق گیرد از نی او |  | نصیبی از جلال کبریایی |
| به روی من در دل باز کردند |  | ز خاک من جهانی ساز کردند |
| ز فیض او گرفتم اعتباری |  | که با من ماه و انجم ساز کردند |
| خودی تا گشت مهجور خدایی |  | به فقر آموخت آداب گدایی |
| ز چشم مست رومی وام کردم |  | سروری از مقام کبریایی |
مرگ

اقبال در سال ۱۹۲۴ دچار بیماری کلیه شد، اما طبیب مشهور هندی حکیم «عبدالوهاب انصاری» اقبال را معالجه کرد و حدود ۱۰ سال دیگر اقبال از سلامتی برخوردار بود؛ ولی از سال ۱۹۳۴ میلادی، به بیماری‌های مختلفی مثل کم‌شنوایی و کم‌بینی چشم دچار شد و به تدریج دچار کسالت ممتدی شد و سرانجام در ۲۱ آوریل ۱۹۳۸ در ۶۱ سالگی از دنیا رفت و پیکرش در جوار «مسجد پادشاهی لاهور» به خاک سپرده شد.
آثار

نالهٔ یتیم نخستین اثر اقبال است. وی آن را در سال ۱۸۹۹م در جلسهٔ سالیانهٔ انجمن حمایت‌الاسلام در لاهور خواند. آثار اقبال به‌طور کلی عبارت‌اند از:
علم‌الاقتصاد: نخستین کتاب دربارهٔ اقتصاد به زبان اردو، چاپ ۱۹۰۳ در لاهور.
تاریخ هند
اسرار خودی (منظوم، فارسی)
رموز بیخودی (منظوم، فارسی)
پیام مشرق (منظوم، فارسی)
بانگ درا (منظوم، اردو)
زبور عجم (منظوم، فارسی)
جاویدنامه (منظوم، فارسی)
پس چه باید کرد ای اقوام شرق (منظوم، فارسی)
احیای فکر اسلامی (انگلیسی)
سیر فلسفه در ایران (انگلیسی)
مثنوی مسافر
بال جبرئیل
ضرب کلیم
ارمغان حجاز
یادداشت‌های پراکنده
حقیقت و حیرت: مطالعهٔ بیدل در پرتو اندیشه‌های برگسون
مهم‌ترین اثر علامه اقبال کتاب تجدید بنای اندیشه دینی در اسلام (ترجمهٔ فارسی توسط محمد مسعود نوروزی) است که از ۷ فصل با نام‌های زیر تشکیل شده است:
کتاب «سخنرانی‌ها، مقالات و نامه‌های علامه اقبال» اثری است که از انگلیسی در سال ۱۳۹۴ شمسی به فارسی در ۴۵۰ صفحه توسط محمد مسعود نوروزی ترجمه شده است. مقالات این کتاب
عبارت‌اند از: وحدت وجود از نگاه جیلانی، تثلیث مسیحی، دیدگاه اسلام دربارهٔ جهان و انسان، اصل برابری و نفی برده‌داری در اسلام، دموکراسی آرمان سیاسی اسلام، تئوری سلطنت انتخابی، نیچه و مولوی، رد حق‌الهی برای حکومت، فلسفهٔ مگ تاگارت، معاد جسمانی، مقام زن در شرق، اسلام و قادیانیسم، پاسخی به نهرو دربارهٔ ارتداد، و… که شامل مصاحبه‌ها و نطق‌های سیاسی اقبال در مجلس نمایندگان نیز هست.
سیر فلسفه در ایران (ترجمه دکتر ا.ح. آریان‌پور)