زرنه
مشاهیر ادبی

آقا بیگ
یکی از گمنامان توانا در عرصه شعر و اندیشه و سخنوری در منطقه زرنه آقابیگ بوده است. آقابیگ فرزند ملک قاسم خان و نوه اقبال خان جد بزرگ خاندان اقبالی زرنه است. شگفت آن است که نام و شهرت شاعری آقابیگ در استان هایی همچون کرمانشاه و کردستان شناخته شده است و در آثار آنان مکتوب است، اما در دیار و حتی زادگاهش کمتر آشناست و از شعر و شاعری وی کمتر اطلاعی است، مگر معمران و سالخوردگان متعصبی که هنوز رنگ و بوی ییلاق و قشلاق بر وجودشان حاکم باشد و صفای ایل و سادگی قدیمی از دل و جانشان رخت بر نبسته باشد.
ذوالفقار بیگ
ذوالفقار بیگ برادر آقا بیگ فرزند ملک قاسم خان و نوه اقبال خان جد بزرگ خاندان اقبالی زرنه، معاصر ناصرالدین شاه قاجار بوده است. وی شاعری خوش ذوق بوده، طبعی سلیم و زبانی روان داشته و به دو زبان فارسی و کردی شعر می سروده است. گواه شعر و شاعری ذوالفقار بیگ اثری مکتوب به خط نستعلیق و به خط خود او می‌باشد. این اثر نسخه‌ای خطی با جلدی از پوست آهو است که نزد اعقاب شاعر نگهداری می‌شود. با توجه به عناوین موجود و مکتوب در این نسخه خطی مشخص می‌شود که ذوالفقار به مال دنیا پشت پا زده و فقر اختیاری را برگزیده و فقر را فخر خود دانسته است، او فردی متواضع و خاکسار بوده و غرور و خودبینی را از وجود خود دور ساخته و خود را حقیر شمرده است وی به خدای یکتا معتقد و مطیع اوامر او بوده و زاهد و نیکوکار و پایبند به دین و دارای ایمانی راسخ بوده و همه این عناوین در عنوان شیخ او نهفته است. مضمون اشعار فارسی و کردی نسخه ذوالفقار، مناجات و ستایش خدا، وصف پیامبر و امامان و بخش قابل توجهی هم از آن در بیان حال مادرش بوده است و مواردی هم در مورد مسایل اجتماعی و مشکلات زندگی سروده است.
از دیگر شاعران مطرح این دیار می توان به محمدحسین حیدری اشاره کرد که اشعار بسیار زیبایی به زبان فارسی و زبان کوردی دارد. او را می توان بعنوان اولین شاعر بعد از انقلاب در شهر زرنه نام برد که بطور جدی در زمینه شعر فارسی بویژه غزل ،دوبیتی ،رباعی و ...فعالیت می کند و آثار در خور قابل توجهی در جراید و مطبوعات کشور به چاپ رسانده است و به زودی شاهد اولین مجموعه شعر او به زبان فارسی خواهیم بود. هرچند بسیاری از آثار ایشان در مجموعه شعر های معاصر وجود دارد
نمونه از شعر وی را با هم می خوانیم:
شهر من ٬ ایوان ِ سرسبزم ! سلام
ای که با تو می زند نبضم ٬ سلام
ای که بانکول ِ نگاهت دیدنی ست
هر وجب از خاک تو بوسیدنی ست
ای که مانشت از تو ٬ جاویدان شده
همدمِ زخمِ " قلاقیران شده
ای تو شاکه ٬ ای تو خانمنصورِ من!
ای می و ای باده ی انگورِ من !
ای کوشکِ قصه ی مردانِ مرد!
راستی ٬ این زخمها با تو چه کرد
ای که مثل روح بارانی ٬ سلام
بچه هایِ خوبِ ایوانی ! سلام
محمدحسین_حیدری_زرنه
غزل به نگاهی
به نگاهی که مرا عاشق خود کرده؛ قسم
باید امشب به غزلهای نگاهت برسم
کاش آن لحظه که در حسرت باران بودم
ابری از کوی تو می آمد و می شد نفسم
« ای که از کوچه ی معشوقه ی ما می گذری»
چه کسی گفت که من اهل هوا و هوسم
مثل این قافله ی عمر به سر آمده؛ کاش
باخبر می شدی از ناله ی بانگ جرسم
تا که آزادیم آوازه ی این شهر شود
کاشکی گوشه ای از قلب تو می شد قفسم
می روم سر به بیابان بگذارم بی تو
به نگاهی که مرا عاشق خود کرده؛ قسم
تو را مثل کبوتر می نویسم
شکسته بال و بی پر، می نویسم
اگر چشم تو بگذارد، دراین شعر
تو را یک جورِ دیگر می نویسم
-----------
شبی مهمان چشمت می شدم کاش
بله_قربان چشمت می شدم کاش
چو باباطاهر عریان این شهر
دوبیتی خوان چشمت می شدم کاش
چه دریایی، چه توفان قشنگی!
نشستم در چه باران قشنگی
نشستم، دیدم آرام من آمد
خدای من! چه چشمان قشنگی!
اگرچه، بی تو حالم بد شد امشب
پُر از اندوهِ بیش از حد شد امشب
خدا را صد هزاران مرتبه شُکر
خطر از بیخ گوشم رد شد امشب
محمدحسین-حیدری-زرنه
از شاعران عصر حاضر می توان مرحوم روانشاد مصطفی حیدری را نام برد که یا اشعار زیبای کوردی همیشه باعث و بانی شور و شوق و بزم مجالس می‌گردید.
از دیگر شاعران توانای شهر: جناب آقای حمید رضا غلامی ، حمید محمدی، علیرضا غلامی، رادمنش حیدری  و... می باشند
از چهره های مطرح شهر زرنه می توان به حاج محسن عباسی مدیرکل اسبق آموزش و پرورش استان ایلام، دکتر نصرت الله حیدری استاد دانشگاه، فعال سیاسی، نویسنده ، معاون دانشجویی دانشگاه آزاد اسلامی ایلام،  حاج حسین خان اقبالی ، حاج یدالله حیدری، حاج اسد نادری، حاج علی پناه غلامی، هدایت فیلی مدیرکل اسبق پست استان ایلام، و... نام برد.
از بزرگان درگذشته ی این دیار هم می توان به  کدخدامیرزاخان شفیعی، کدخدا امیرخان شفیعی، دکتر شهسوار شفیعی، کدخدا حسن حیدری، کدخدا علی عسکر غلامی، علی اکبر حیدری، مرادجان حاتمی، حاج حسین خان فیلی، حاجعلی خان فیلی، حیدرخان اقبالی، بهمن خان اقبالی،درویش خان اقبالی، ابراهیم خان اقبالی،  محمدخان فیلی، عبدالله خان فیلی، طیارخان فیلی، علی قلی اقبالی، رضا حیدریان، روضان فیلی، مصطفی حیدری زرنه، فتاح خان فیلی، مرادخان آزادی، شادروان قیطول حیدری، شادروان علی بگ غلامی، شاهپور پرورش، سیدمهدی هاشمی ردییس گمرک خرمشهر، بابامیر عباسی، دکتر بهمن اسماعیلی، جعفر اسماعیلی، علی آقا حیدری، فریدون غلامی، کیومرث شفیعی، جهانبخش احمدی، محمد آزادی، خانمنصور کاظمی و ... اشاره کرد.
از شهیدان گرانقدر این دیار می توان شهید یاسین حیدری، محبت اله شفیعی، نعمت اله نادری، جمعه اسماعیلی، خلیل غلامی، لطیف حیدری، عبدالرضا نظری، حاجیعلی میرزایی، نعمت اله کاظمی، الهیار فیلی، معارف محمدی، سلیمان غلامی، محمود خانلر داودی، ططر باباخانی،شهیده فرنگیس محمدی،  مهناز محمدی، سجاد کاظمی، زهرا و زینب کاظمی، سارا اقبالی، سیران روشن ضمیر،  شهیده عصمت بابایی، و ... نام برد
از چهره های مطرح ورزش این شهر می توان به زنده یادان قیطول حیدری، عبدالحسین محمودی، شهید خلیل غلامی، علی غلامی و آقایان علی پناه غلامی، عادل غلامی، حمیدرضا غلامی، فرج اله حیدری، خیراله حیدری، راشد حیدری، محمدحسین فتحی، حسین شکری، نادر اقبالی، مسلم منصوری، خداداد روشن ضمیر، عدنان حاتمی، هادی محمدی، مجید غلامی، شهسوار فیلی، علی شاه غلامی، عادل اقبالی، ستار قربانی، کلانتر کاظمی، جعفر نثاری، ارسلان اقبالی، علی اکبر شفیعی، فرومن غلامی، امیرفرهنگ شفیعی، بهروز کاظمی، محمدحسین حیدری، سجاد حیدری،  رضا اسماعیلی، احمدرضا یوسفی، امیرعلی شکری ، رسول شکری و جوانمرگ محمدکاظم غلامی اشاره کرد