stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
سرعین
جاذبه‌های تفریحی و گردشگری و ورزشی و توریستی سرعین > سایر جاذبه‌های گردشگری

آبشار گورگور
یکی دیگر از جاذبه‌های سرعین آبشار گورگور می‌باشد که ۱۰ تا ۱۵ کیلومتر از شهر سرعین فاصله دارد.
روستای تاریخی کنزق 
در ۲ کیلومتری شرق شهر سرعین روستای تاریخی به نام کنزق وجود دارد.
دراین روستا دره‌های متعددی وجود دارد که نام معروف‌ترین آن‌ها ساری دره (دره زرد) است. این دره دارای تعدادی چشمه طبیعی بوده و با درختان گلابی و گیاه گیلیدیک و آب روانی که از میان دره می‌گذرد، امروزه تفرجگاه خیلی از مسافران این منطقه شده است. دربالا دست این دره تپه‌ای به نام (حسین تپه سی) وجود دارد که در آن غارهای متعددی است که این غارها مانند شهری در زیر کوه قرار گرفته‌اند. از این غارها اشیاء تاریخی متعددی یافت شده که مبین قدمت تاریخی این تپه‌ها و آثار زندگی در دوره‌های بسیار دور می‌باشد.
پیست‌اسکی آلوارس
پیست اسکی آلوارس در دامنه‌های سبلان واقع شده است که بزرگ‌ترین پیست اسکی از لحاظ وسعت در ایران می‌باشد. این پیست اسکی در فاصله ۱۲ کیلومتری روستای الوارس و ۲۴ کیلومتری سرعین قرار گرفته است و از آنجائی که پیست فوق در ارتفاع ۳۲۰۰ متری از سطح دریا قرار دارد به سبب بارندگی برف فراوان در طول پائیز و زمستان و به جهت دیر ذوب شدن برفهای این منطقه می‌تواند در حدود شش الی هشت ماه از سال مورد استفاده قرار گیرد که از این لحاظ در کشور در رتبه اول است.
راه‌های ارتباطی و لقب‌ها

اتوبان سرعین
اتوبان دو بانده از طرف اردبیل مسیر راحت و ویژه‌ای را جهت تأمین امنیت مسافران فراهم آورده است.
راه‌آهن اردبیل
این راه‌آهن که از نظر جغرافیایی از جنوب با گیلان و استان زنجان و ار غرب با آذربایجان شرقی و از شمال با کشور آذربایجان در ارتباط خواهد بود می‌تواند پتانسیل ارتباطی و حمل و نقل ریلی بسیار خوبی را در سطح استان پدیدآورد و برای شهر توریستی سرعین که گردشگران خود بیافزاید. که سالها پیش استارت احداث آن زده شده وای تأخیر بسیار قرار است سال ۱۴۰۰ شمسی به بهره‌برداری برسد. اما بعلت بودجه ناکافی درسال‌های ۱۴۰۳ یا ۱۴۰۴ یا ۱۴۰۵ شمسی به بهره‌برداری می‌رسد.
فرودگاه بین‌المللی اردبیل
جاده‌های روستایی
راه‌های ارتباطی و لقب‌ها > نام‌های دیگر و پیشین سرعین

نام‌های دیگر شهر و شهرستان سرعین:
سبلان، زیباشهر، جهانشهر، آبگرمآباده، آبگرمیه، تسغوک، بازاردوز، قفقازیه، سوزان کوه، سردرود، گنجشهر، گنجلو، گنجلی، سالیانشهر، جلفان، خلفان، دلفان، دلتان، دلقان، دلپان، دلبان، دلنان، دلثان، جلتان، جلقان، جلنان، جلپان، جلبان، جلثان، شروان، شیروان، سروان، سیروان، کنگرشهر، کنگرلی، کنگرلو،
نام‌های پیشین شهر و شهرستان سرعین:
سرهین، سرشین، سرضین، سرثین، سرفین، سرقین، سرغین، سرصین، سرسین، سرژین، سرزین، سررین، سرئین، سرائین، سراهین، سراشین، سراضین، سراثین، سرافین، سراغین، سراقین، سراصین سراسین، سراژین، سرازین، سرارین، سراعین، ساری قیه، یانار داغ، سارتاویل، اورتاسابئل،
راه‌های ارتباطی و لقب‌ها > لقب‌های شهر و استان اردبیل

لقب‌های شهر و استان اردبیل: استان گردشگری اردبیل و شهر گردشگری اردبیل و پایتخت حسینی و پایتخت شور و شعور حسینی و شهر دیار عاشقان اهل بیت علیهم السلام و شهر دیار عاشقان حضرت ابوالفضل عباس علیه السلام و شهر دیار عاشقان قمر بنی هاشم علیه السلام و شهر دیار عاشقان باب حوائج علیه السلام و شهر دیار عاشقان اباعبدالله الحسین علیه السلام و شهر دیار شیفتگان اهل بیت و شهر دیار محبان اهل بیت و شهر دیار دیوانگان اهل بیت و شهر اول آخر کربلا و پایتخت حسینیت جهان و پایتخت شیعیان و به منطقه نمونه گردشگری سلامت جهانی و به شهرهای چشمه‌های معدنی و آب گرم و پایتخت گردشگری جهان و شهر تاریخی و شهر سبلان و شهر پاکیزگی و شهر گل‌ها و شهر طبیعت و شهر زندگی و شهر بهشتی و شهر آب و بهشت آرتاویل و بهشت آب درمانی و سلطان طبیعت و سلطان ساوالان و ام الهیات و دارالارشاد و دارالملک و دارالعرفان دارالامان و دارالاسلام و دارالسلام و دارالزیارت و دارالبلدیه و دارالاماره و دارالسلطنه و دارالعزالدین و دارالفنون و دارالمقدس و دارالروم و دارالمشروطه و دارالزیبا و دارالمبارکه و دارالنشاط و دارالحفاظ و دارالسیاده و دارالفیض و دارالشکر و دارالشرف و دارالضیافه و دارالسعاده و دارالسرور و دارالعزه و دارالذکر و دارالزهد و دارالعباده و دارالاخلاص و دارالولایه و دارالاجابه و دارالهدایه و دارالرحمه و دارالحکمه و دارالهجه و دارالمرهمه و دارالکرامه و داراالقرآن و دارالسعادت و دارعالیه و کلانشهر اردبیل
نمایی از روستای بیله درق در نزدیکی شهر سرعین
دامنه‌های کوه سبلان در نزدیکی روستای الوارس
تله کابین آلوارس، اردبیل
هتل بزرگ تماشا Grand Tamasha Hotel
ادوارد اویرا

| ادوارد اویرا | ادوارد اویرا |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۲ ژوئیهٔ ۱۹۶۱ اوپاوا
ملیت: چکسلواکی
ادوارد اویرا (چکی: Eduard Uvíra؛ زادهٔ ۱۲ ژوئیهٔ ۱۹۶۱) بازیکن هاکی روی یخ اهل چکسلواکی بود.
نیکو والتر

نیکو والتر (انگلیسی: Nico Walther؛ زادهٔ ۷ ژوئن ۱۹۹۰) ورزشکار بابسلد اهل آلمان است.
وی در مسابقات کشوری و بین‌المللی در مجموع برندهٔ ۱ مدال نقره، ۲ مدال برنز شده‌است.
ابرهارد ویس

ابرهارد ویس (آلمانی: Eberhard Weise؛ زادهٔ ۳ اوت ۱۹۵۳) ورزشکار دو و میدانی اهل آلمان است.
بتینا اشمیت

بتینا اشمیت (انگلیسی: Bettina Schmidt؛ ) لژسوار زن اهل آلمان بود.
وی در مسابقات کشوری و بین‌المللی در مجموع برندهٔ ۲ مدال طلا، ۲ مدال نقره شده‌است.
هرات

برای دیگر کاربردها، هرات (ابهام زدایی) را ببینید.
مکان در 23x15px|border |alt=|link= افغانستان
| هرات | هرات |
| --- | --- |
آرامگاه گوهرشادمصلای هراتارگ هراتمسجد جامع هرات: آرامگاه گوهرشادمصلای هراتارگ هراتمسجد جامع هرات
نام(های) مستعار: آریانا  نگین خراسان: نام(های) مستعار: آریانا  نگین خراسان
هراتموقعیت در افغانستان: هراتموقعیت در افغانستان
مختصات: ۳۴°۲۰′۳۱″ شمالی ۶۲°۱۲′۱۱″ شرقی﻿ / ﻿۳۴٫۳۴۱۹۴°شمالی ۶۲٫۲۰۳۰۶°شرقی﻿ / 34.34194; 62.20306: مختصات: ۳۴°۲۰′۳۱″ شمالی ۶۲°۱۲′۱۱″ شرقی﻿ / ﻿۳۴٫۳۴۱۹۴°شمالی ۶۲٫۲۰۳۰۶°شرقی﻿ / 34.34194; 62.20306
ولایت: هرات
مساحت: مساحت
 • کل: ۱۸۲ کیلومتر مربع (۷۰ مایل مربع)
 : 
ارتفاع: ۹۲۰ متر (۳۰۲۰ فوت)
جمعیت: جمعیت
 • برآورد (۲۰۲۰): ۵۵۶۲۰۵
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۴:۳۰ (ساعت استاندارد افغانستان)
تسلط:  طالبان
هَرات (به پارسی باستان: 𐏃𐎼𐎡𐎺؛ نویسه‌گردانی: *هَرَیْوه) یکی از کلان‌شهرهای افغانستان، مرکز ولایت هرات در غرب آن کشور است. این شهر پس از کابل وقندهار، سومین شهر پرجمعیت افغانستان محسوب می‌شود. جمعیت آن در سال ۲۰۲۰ میلادی ۵۵۶٬۲۰۵ تن برآورد شده است. هرات قطب صنعتی و مهم‌ترین کانون فرهنگی-هنری افغانستان به‌شمار می‌آید. رود معروف هریرود از این شهر می‌گذرد. و باتوجه به این‌که در تاریخ این شهر همواره بخشی از خراسان به‌شمار می‌آمده، و تحت تأثیرات فرهنگی و تاریخی خراسان قرار داشته است، امروزه این شهر با لقب نگین خراسان شناخته می‌شود.
مردم این شهر به زبان فارسی با گویش هراتی سخن می‌گویند و تاجیک هستند. از دههٔ ۱۳۷۰ خورشیدی هرات مرکز جذب مهاجران زیادی از سرتاسر افغانستان بوده است. اقوام ساکن در آن عبارتند از:، پشتون، هزاره، ترکمن، بلوچ و عرب (عرب خزاعی، عرب شیبانی). شهر هرات در غرب افغانستان، در یکی از هموارترین مناطق جغرافیایی افغانستان موقعیت دارد. هرات را در گفتارهای ادبی و رسمی هرات باستان می‌گویند. این شهر از بابت مناره‌ها و معماری‌های عالی و مجلل خود شهرت دارد و در گذشته و حال، هرات یکی از مراکز عمدهٔ آموزشی شمرده شده است. این شهر در سال ۲۰۰۹ پس از بررسی شهرهای مختلف جهان توسط سازمان یونسکو شامل برنامهٔ هزار شهر و هزار زندگی این سازمان گردید. بسیاری از شاعران، نویسندگان، عارفان و صوفیان فارسی در این شهر زاده شده یا زیسته‌اند، با این همه هرات به دلیل داشتن دو مرز مشترک با کشورهای ایران و ترکمنستان، دارا بودن بزرگ‌ترین شهرک صنعتی افغانستان و بزرگ‌ترین مرکز تجارتی افغانستان شناخته می‌شود.
هرات در راه پیشین بازرگانی خاورمیانه، آسیای مرکزی و جنوب آسیا قرار دارد که جاده‌های منتهی به ایران و ترکمنستان آن هنوز دارای اهمیت راهبردی است. به عنوان دروازه ایران و ترکمنستان درآمدهای بزرگ گمرکی دارد. هرات دارای یک فرودگاه بین‌المللی می‌باشد. در برآورد ۲۰۲۰، ۵۷۴٬۲۷۶ نفر جمعیت داشت و در دره حاصلخیز هریرود واقع شده است. این شهر از طریق شاهراه اصلی حلقوی افغانستان به قندهار، کابل و مزار شریف، از طریق جاده غربی خود به مشهد ایران توسط اسلام قلعه و ازطریق جاده شمالی خود به شهر مرو ترکمنستان بدست بندر تورغندی وصل می‌شود. اخیراً مسوولان دولتی اعلام کرده‌اند که این شهر دیگر ظرفیت پذیرش جمعیت بیشتری را ندارد. درصد استفاده زمین‌های هرات؛ ۲۱٪ زمین خالی، ۱۸٪ مناطق مسکونی و ۳۶٪ آن را کشتزارهای حاصلخیز تشکیل می‌دهد. هرات به پانزده ناحیه و ده‌ها محلّه تقسیم شده است. از نمادهای این شهر ارگ هرات است. مسجد جامع و مناره‌های این شهر نیز از نمادهای دیگر آن به حساب می‌آیند.
نام‌شناسی

بیشتر تاریخ‌شناسان ریشهٔ نام هرات را برگرفته از نام ایرانی باستان «هَرَیو» که به معنی «پُرشتاب» است می‌دانند. نام سرزمین باستانی هریوا و پایتخت آن از نام رودخانه هریرود که در آن جاری است گرفته شده است. «هَرَیو-» را با «سَرَیو-» (Saráyu-) در زبان هندی کهن سانسکریت که نام رودخانه‌ای بوده است همانند می‌دانند. برگرفتن نام سرزمین‌ها و شهر اصلی آن‌ها از نام رودخانه در سرزمین‌های باستانی شرقی فلات ایران معمول بوده است. مثال دیگر نام اوستایی «باخذی-» (Bāxδī) و پارسی باستانی «باختریش-» (Bāxtriš) یا بلخ امروزی که از نام رودخانهٔ بلخاب (به یونانی: باکتروس) گرفته شده است و همچنین نام اوستایی «هَرخوَیتی-»، پارسی باستانی «هَرَهُوَتی-» و سانسکریت «سَرَسوَتی-» (Sárasvatī-) که از نام رودخانهٔ ارغنداب گرفته شده است”.
نام‌شناسی > نام‌های تاریخی

ریشه: برگرفته از واژهٔ ایرانی کهن هَرَیو-، به‌معنای «پُر شتاب»، نام رودخانهٔ هریرود. سَرایو- معادل سانسکریت ودایی آن در کتاب ریگ‌ودا، در فهرست رودهای ریگ‌ودا (سانسکریت: سَپته‌سندو؛ به‌معنای 'هفت‌رود') است که در کنار این سه رود دیگر یاد شده: کوبها (همان رود کابل)، رَسا (همان رَنهای اوستایی) و کُرومو (درهٔ کُرَم در مناطق قبیله‌ای فدرال پاکستان).
بیشتر تاریخ‌شناسان ریشهٔ نام هرات را برگرفته از نام ایرانی باستان «هَرَیو» که به معنی «پُرشتاب» است می‌دانند. نام سرزمین باستانی هریوا و پایتخت آن از نام رودخانه هریرود که در آن جاری است گرفته شده است. «هَرَیو-» را با «سَرَیو-» (Saráyu-) در زبان هندی کهن سانسکریت که نام رودخانه‌ای بوده است همانند می‌دانند. برگرفتن نام سرزمین‌ها و شهر اصلی آن‌ها از نام رودخانه در سرزمین‌های باستانی شرقی فلات ایران معمول بوده است.
امروزه هرات به نام‌های دیگری نیز شهرت دارد. هریوا، هِرَی یا هَرِی، دیگر نام‌های است که این شهر به آن‌ها شهرت دارد، باشندگانِ هرات را هِرَوی نیز می‌گویند. در ایران در گذشته به این شهر هَرات گفته می‌شده و امروزه نیز معمولاً هَرات گفته می‌شود.
تاریخ

اطلاعات بیشتر: تاریخ افغانستان
تاریخ > گذشته درخشان

در گذشته‌های دور گفته می‌شد که «جهان اقیانوسی است و در این اقیانوس مرواریدی هست و آن مروارید هرات است.»
در طول تاریخ هرات همواره ولایتی مهم در خراسان بزرگ به حساب آمده است.
خراسان بزرگ چهار ربع داشت که شامل بلخ هرات نیشابور و مرو می‌شد
هرات در فَرگَرد نخست وندیداد اوستا بنام هَرویوا (Harōiva) آمده است که «ششمین سرزمین و کشور نیکی که من، اهورامزدا، آفریدم هَرویو و دریاچه‌اش بود.»
و در یَشت چهاردهم مِهریَشت از اوستا آمده است که «آن جا که رودهای پهناور و ناوتاک با انبوه خیزابهای خروشان، به ایشکَتا و پوروتا می‌خورد و به سوی موئورو، هَرویو، گاوا-سوغدا و هوارِزم می‌شتابد.» هرات پیش از کشف مسیر دریائی اقیانوس هند در گذرگاه جاده ابریشم قرار داشت. و نقش بزرگ را در بازرگانی میان شبه قاره هند، خاور میانه، آسیای مرکزی و اروپا بازی می‌کرد. هرات از لحاظ موقعیت جغرافیایی در طول تاریخ بستر مناسب تلاقی تمدن‌های شرق و غرب نیز به‌شمار می‌رفت. از این‌رو هرات یکی از گهواره‌های تمدنی تاریخ پربار خراسان شناخته می‌شود.
پس از شنیدن خبر اعلان پادشاهی بسوس، اسکندر تمام قشون خود را جمع کرده و برای سرکوبی بسوس بسوی باختر راند. بعد به اسکندر خبر رسید که ساتی‌برزن آناکسیپ و دستهٔ او را کشته و هراتی‌ها را شورانیده و آن‌ها در پایتختشان آرتاکوانا (Artacoana) گرد آمده‌اند. اسکندر که نزدیک بود به بسوس برسد تصمیم گرفت اول کار ساتی برزن را یکسره کند. قسمتی از لشکرش را در محل گذاشت و خود با پیاده‌نظام و سواره‌نظام سبک اسلحه تمام شب را به سوی هرات راند و به آرتاکوانا رسید. ساتی‌برزن از سرعت حرکت اسکندر به وحشت افتاد، دو هزار سوار برداشت و به باختر در پناه بسوس گریخت و باقی سپاهیان او در شهر آرتاکوانا که مستحکم شده بود آمادهٔ جنگ ایستادند. اسکندر آن شهر را گشود و آن را ویران کرد. وی سپس در نزدیکی ارتاکوانا شهری آباد کرد و نامش را اسکندریه آریانا (Alexandria in Ariana) نهاد که همان هرات امروزی است. اسکندر در آنجا دژی برای نظامیان خود ساخت که بقایای آن هنوز باقی است. هدف از ساختن این دژ، حفظ نظامیان از شورش احتمالی مردم شهر بود. وی آرزاسِس (Arzaces) را به جای ساتی‌برزن والی هرات (Areia) کرد.
تاریخ > تاریخ پیش از اسلام

هروی‌ها (به یونانی: آرین‌ها) دسته‌ای از تیره‌های آریایی بودند که در هزارهٔ دوم پیش از میلاد، زادبوم خود در آسیای میانه را رها کرده و از ناحیهٔ رودخانهٔ آمودریا (اکسوس یا جیحون) به داخل فلات ایران روی آوردند و در سرزمینی بارور، پیرامون هریرود (به لاتینی: Arius) جای گرفتند. نام سرزمینشان را به نام این رودخانه، هریوا نامیدند، که کم و بیش با ولایت هرات امروزین همانند است.
در سده‌های واپسین هفتم و آغازین ششم پیش از میلاد، هریوا بدست مادها افتاد و پس از انقراض مادها به دست کورش بزرگ، یکی از ساتراپی‌های هخامنشیان به‌شمار می‌رفت. مرکز فرمانروایی هخامنشیان در هرات قصری در شهر آرتاکوانا بود. در سنگ‌نبشته‌های هخامنشی، هریوا (Haraiva) در فهرست ساتراپی‌های هخامنشیان آمده است.
اسکندر مقدونی در ۳۳۰ قبل از میلاد، ساتراپی هریوه را گشود و شهر «اسکندریهٔ آریا» را که هرات امروزین می‌باشد در آن بنانهاد و بازماندگان آرتاکوانا را در کنار مهاجران یونانی در آن سکونت داد.
پس از مرگ اسکندر (در سال ۳۲۳ ق. م)، هریوا جزئی از قلمرو سلوکیان درآمد. تا اینکه بعد از سال ۲۴۰ ق. م دو سرزمین همسایهٔ هریوا یعنی باختر و پارت از سلطهٔ سلوکیان مستقل شدند. در این زمان هریوا جزئی از قلمرو دولت یونانی باختری نوبنیاد درآمد. در بین سال‌های ۲۰۸ و ۱۹۰ ق. م آنتیوخوس سوم (ملقب به کبیر) پادشاه سلوکی توانست قلمروش را تا سرزمین‌های شرقی گسترش دهد و دوباره هریوا بدست سلوکیان افتاد. در سال ۱۶۷ ق. م مهرداد یکم پادشاه مقتدر اشکانی با شکست دادن اوکراتید هریوا و برخی از سرزمین‌ها را از سلوکیان گرفت. ازین به بعد هریوا جزئی از قلمرو اشکانیان باقی‌ماند.
هرات در دورهٔ ساسانیان در سنگ‌نبشته‌ای در کعبه زردشت واقع در نقش رستم بنام هریو (Harēv) و در فهرست پایتخت‌های استان‌های امپراتوری ساسانیان به زبان پهلوی بنام هری (Hariy) یاد شده است. در دورهٔ ساسانی از مراکز مهم نظامی و منطقه مرزی در مقابله با هیاطله بوده است. پیش از حملهٔ اعراب خزاعی مسلمان به خراسان، دارای اقلیت مسیحی نستوری و مرکز شراب‌سازی بود.
در سال ۳۱ ه‍.ق (حدود ۶۵۰ م) یا کمی پس از آن باوجود مقاومت سرسختانهٔ هروی‌ها، شهر به دست اعراب خزاعی مسلمان فتح شد.
تاریخ > معاهده پاریس

پس از سقوط صفویان هرات مدتی در اشغال طایفهٔ ابدالی بود و به دست نادر شاه افشار افتاد. پس از مرگ نادر افغان‌ها بر هرات مسلط شدند. انگلستان که از دیر زمان نگران دست اندازی روسیه به هندوستان بوده چشم طمع به سرزمینی دوخته که خود نام افغانستان بر آن نهاده بود تا بتواند آن را به صورت حایلی میان متصرفات آسیایی روسیه و هندوستان درآورد و مانع پیشروی روسیه به سوی اقیانوس هند و آسیای جنوبی شود. در دوران معروف به بازی بزرگ مأموران بریتانیایی در هرات فعال بودند و از جدایی آن از حکومت ایران پشتیبانی می‌کردند. در ۱۲۴۹ ه‍.ق عباس میرزا از سوی فتح‌علی شاه قاجار مأمور پس گرفتن هرات از افغان‌ها شد. مرگ عباس میرزا در راه مشهد این کار را ناتمام گذاشت. محمد شاه قاجار نیز کوششی برای فتح هرات کرد که ناکام ماند. در زمان ناصرالدین شاه قاجار، دوست محمدخان، حاکم کابل و قندهار هرات را گرفت. نیروهای ناصرالدین شاه تحت فرمان حسام‌السلطنه هرات را محاصره کردند. با مداخلات بریتانیا در جنوب ایران و اشغال جزیره خارک و بحرانی شدن روابط ایران و بریتانیا طی معاهده پاریس که در ۱۲۷۳ ه‍.ق (۲۳ جنوری ۱۸۵۷ میلادی) در پاریس بین نماینده ایران و سفیر بریتانیا امضا شد قرار شد که نیروهای بریتانیا از بنادر و جزایر جنوب ایران خارج شوند و در برابر ایران نیز سپاهیان خود را از هرات فراخواند و به ناچار از شهر هرات و غرب افغانستان امروز صرف نظر کند.
تاریخ > فاز دوم معاهده پاریس

پس از مرگ دوست محمدخان و ایجاد هرج و مرج در افغانستان، دولت انگلیس تصمیم گرفت هرات را برای مدت نامعلومی به‌طور امانی تحت حاکمیت ایران قرار دهد. بدین جهت رونالد تامسون، وزیر مختار انگلیس در ایران، در اکتبر ۱۸۷۹ (۱۲۵۸ خورشیدی) این پیشنهاد را از طرف دولت متبوعش به دولت ایران ارائه کرد. ناصرالدین شاه و صدراعظم او، حسین خان سپهسالار، قرارنامهٔ مزبور را در دولت مطرح و آن را مورد بررسی و مطالعه قرار دادند و با اطرافیان خود در باب آن مشورت کردند. از جمله ایراد عمده‌ای که به آن گرفته شد ذکر کلمهٔ «امانت» در قرارنامه بود که می‌گفتند اگر پس از آنکه دولت ایران متحمل زحمت و مرارت شد و مبالغی در این راه هزینه کرد و بعد از مثلاً شش ماه دولت انگلیس تصمیم گرفت هرات را از قلمرو ایران جدا نماید چه خواهد شد؟ مذاکرات با دولت انگلیس در باب حذف این شرط از قرارنامه هم نتیجه نداد. به این جهت با آنکه ناصرالدین شاه در این باره به استخاره هم متوسل شد و استخاره هم «بسیار بسیار خوب» آمد، مدتی سرگردان و حیران بودند و نمی‌توانستند تصمیم بگیرند و بالاخره بهتر آن دیدند که آن را قبول نکنند و به مقامات انگلیس پاسخ رد داده شد.
تاریخ > تاریخ معاصر

در تاریخ معاصر افغانستان، هرات از استبداد داخلی، تحجّر، تعصب و تجاوزات خارجی بیش تر از دیگران رنج کشیده است. هرات سراسر سده نوزدهم را در میان کشمکش‌های سرداران سدوزایی و محمدزایی و بازی بزرگ سپری نمود.
هرات در سده بیستم سرنوشتی غم‌انگیزتر از سدهٔ قبل داشت. از ۱۵ تا ۲۰ مارس ۱۹۷۹ (۲۴–۲۹ حوت ۱۳۵۷) اولین قیام تحت نام قیام بیست و چهار حوت افسران و سربازان حکومتی و مردم هرات علیه حکومت تحت حمایت شوروی نورمحمد تره‌کی با شعارهای مذهبی سر بلند کرد که به سرکوب خونین هراتی‌ها منجر شد.
هرات تا پایان سال‌های حملهٔ شوروی به افغانستان ویرانی‌های زیادی را متحمل شد و تعداد زیادی از شهروندان آن کشته، زخمی یا معلول شدند.
پس از سقوط حکومت دکتر نجیب الله، آخرین رئیس‌جمهور تحت حمایت شوروی در افغانستان و تسلط مجاهدین بر افغانستان، اسماعیل خان به همراه نیروهای تحت امرش، وارد شهر هرات شد و کنترل آن را در دست گرفت. اسماعیل خان تا سال ۱۳۷۴ خورشیدی، فرمانده قل اردوی شماره چهار اردوی افغانستان در غرب کشور و استاندار استان هرات بود.
در سال ۱۳۷۴، طالبان پس از نبردهایی در ولایت فراه موفق به تصرف شهر هرات شدند و مانند سایر ولایات قوانین منحصر به حکومت خودشان را در هرات نیز تطبیق کردند.
در طول سه دهه گذشته و در جریان اشغال افغانستان توسط شوروی، نبردهای داخلی در افغانستان در دوران حکومت مجاهدین و دوره طالبان، هزاران تن از باشندگان هرات، از خشونت‌ها در کشورشان، به جمهوری اسلامی ایران مهاجرت کردند.
پس از تهاجم آمریکا و نابودی طالبان توسط آمریکا، بار دیگر کنترل هرات و ایالات غربی افغانستان در سال ۱۳۸۰، بدست اسماعیل خان افتاد و اسماعیل خان پروژه‌های بزرگ سازندگی و بازسازی را در این شهر به اجرا گذاشت.
در سال ۲۰۰۴ میلادی، استان هرات شاهد چند درگیری خونین میان نیروهای دولتی تحت امر اسماعیل خان و دیگر فرماندهان محلی بود. هواداران اسماعیل خان معتقد بودند که بیشتر این درگیریها، به تحریک دولت مرکزی، به منظور سست کردن بنیاد حاکمیت اسماعیل خان در هرات انجام می‌شود.
تاریخ > وضعیت سیاسی جاری

هرات در سال‌های اخیر نابسامانی‌های سیاسی متعددی را گذرانده است اما نسبت به برخی از ولایات افغانستان وضعیت امنیتی بهتری دارد. بعد از سقوط حکومت طالبان محمداسماعیل خان خود را والی هرات خواند. در سال ۱۳۸۴ حامد کرزی اسماعیل خان را از این سمت سبکدوش و برای گرفتن پست وزارت معادن به کابل فراخواند و سید محمد خیرخواه به عنوان والی هرات تعیین شد. یک سال بعد رئیس‌جمهور حسین انوری رهبر حزب حرکت اسلامی افغانستان را به عنوان والی هرات تعیین کرد. انوری نخستین والی شیعه هرات بود و سه سال به این سمت باقی‌ماند و پس از آن در جدی ۱۳۸۸ یوسف نورستانی به عنوان والی به هرات فرستاد. یک سال بعد داوود شاه صبا به جای او به این سمت منصوب شد.
در مهم‌ترین رویدادها، شهر هرات از شانزدهم تا بیستم اکتبر ۲۰۰۷ میزبان هفدهمین نشست وزیران خارجه سازمان همکاری‌های منطقه‌ای (اکو) بود.
جغرافیا

اطلاعات بیشتر: سفیدکوه و هریرود
شهر هرات از شمال و شرق کوهستانی از غرب و جنوب نسبتاً کوهستانی می‌باشد اقلیم این شهر معتدل است که در زمستان به ۱۰- درجه سانتی گراد هم می‌رسد در زمستان باران‌ها و برف‌ها در این شهر می‌بارند و در تابستان هوا گرم و گاهی اوقات به ۳۸ درجه سانتی گراد می‌رسد در بهار هم هوا معتدل و دلپذیر است
جغرافیا > رودها

اطلاعات بیشتر: هریرود
جغرافیا > آب و هوا

هرات دارای آب و هوایی معتدل است، بهاری دلپذیر، تابستانی با بادهای زیاد که به بادهای ۱۲۰ روز معروف اند، پاییزی معتدل و زمستانی نه چندان سرد است. تنها زمستان ۱۳۸۶ به عنوان سخت‌ترین زمستان تاریخ معاصر هرات شناخته می‌شود که در آن بر اساس ارایه گزارش سایت رسمی ولایت هرات، یکهزار تن کشته شدند. بادهای ۱۲۰ روز در هرات شدت گرما را در این ولایت می‌کاهد و سبب سردی هوا در جریان شب می‌شود.
| داده‌های اقلیم هرات> ماه | داده‌های اقلیم هرات> ژانویه | داده‌های اقلیم هرات> فوریه | داده‌های اقلیم هرات> مارس | داده‌های اقلیم هرات> آوریل | داده‌های اقلیم هرات> مه | داده‌های اقلیم هرات> ژوئن | داده‌های اقلیم هرات> ژوئیه | داده‌های اقلیم هرات> اوت | داده‌های اقلیم هرات> سپتامبر | داده‌های اقلیم هرات> اکتبر | داده‌های اقلیم هرات> نوامبر | داده‌های اقلیم هرات> دسامبر | داده‌های اقلیم هرات> سال |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| سابقهٔ بیش‌ترین °C (°F) | ۲۴٫۴  (۷۶) | ۲۷٫۶  (۸۲) | ۳۱٫۰  (۸۸) | ۳۷٫۸  (۱۰۰) | ۳۹٫۷  (۱۰۳) | ۴۴٫۶  (۱۱۲) | ۵۰٫۰  (۱۲۲) | ۴۲٫۷  (۱۰۹) | ۳۹٫۳  (۱۰۳) | ۳۷٫۰  (۹۹) | ۳۰٫۰  (۸۶) | ۲۶٫۵  (۸۰) | ۵۰  (۱۲۲) |
| میانگین بیش‌ترین °C (°F) | ۹٫۱  (۴۸) | ۱۱٫۹  (۵۳) | ۱۷٫۹  (۶۴) | ۲۴٫۰  (۷۵) | ۲۹٫۶  (۸۵) | ۳۵٫۰  (۹۵) | ۳۶٫۷  (۹۸) | ۳۵٫۱  (۹۵) | ۳۱٫۴  (۸۹) | ۲۵٫۰  (۷۷) | ۱۷٫۸  (۶۴) | ۱۲٫۰  (۵۴) | ۲۳٫۷۹  (۷۴٫۸) |
| میانگین روزانه °C (°F) | ۲٫۸  (۳۷) | ۵٫۵  (۴۲) | ۱۰٫۲  (۵۰) | ۱۶٫۳  (۶۱) | ۲۲٫۱  (۷۲) | ۲۷٫۲  (۸۱) | ۲۹٫۸  (۸۶) | ۲۸٫۸  (۸۴) | ۲۲٫۹  (۷۳) | ۱۶٫۱  (۶۱) | ۸٫۸  (۴۸) | ۴٫۷  (۴۰) | ۱۶٫۲۷  (۶۱٫۳) |
| میانگین کم‌ترین °C (°F) | −۲٫۹  (۲۷) | −۰٫۶  (۳۱) | ۳٫۸  (۳۹) | ۹٫۱  (۴۸) | ۱۳٫۳  (۵۶) | ۱۸٫۲  (۶۵) | ۲۱٫۲  (۷۰) | ۱۹٫۲  (۶۷) | ۱۳٫۲  (۵۶) | ۷٫۴  (۴۵) | ۱٫۰  (۳۴) | −۱٫۴  (۲۹) | ۸٫۴۶  (۴۷٫۳) |
| سابقهٔ کم‌ترین °C (°F) | −۲۶٫۷  (−۱۶) | −۲۰٫۵  (−۵) | −۱۳٫۳  (۸) | −۲٫۳  (۲۸) | ۰٫۸  (۳۳) | ۹٫۷  (۴۹) | ۱۳٫۳  (۵۶) | ۸٫۴  (۴۷) | ۱٫۳  (۳۴) | −۵٫۶  (۲۲) | −۱۲٫۸  (۹) | −۲۲٫۷  (−۹) | −۲۶٫۷  (−۱۶) |
| بارندگی میلی‌متر (اینچ) | ۵۱٫۷  (۲٫۰۴) | ۴۴٫۷  (۱٫۷۶) | ۵۵٫۱  (۲٫۱۷) | ۲۹٫۲  (۱٫۱۵) | ۹٫۸  (۰٫۳۹) | ۰٫۰  (۰) | ۰٫۰  (۰) | ۰٫۰  (۰) | ۰٫۰  (۰) | ۱٫۷  (۰٫۰۷) | ۱۰٫۹  (۰٫۴۳) | ۳۵٫۸  (۱٫۴۱) | ۲۳۸٫۹  (۹٫۴۲) |
| میانگین روزهای بارانی  | ۶ | ۸ | ۸ | ۲ | ۲ | ۰ | ۰ | ۰ | ۰ | ۱ | ۳ | ۵ | ۳۵ |
| میانگین روزهای برفی  | ۲ | ۲ | ۱ | ۰ | ۰ | ۰ | ۰ | ۰ | ۰ | ۰ | ۰ | ۱ | ۶ |
| درصد رطوبت | ۷۲ | ۶۹ | ۶۲ | ۵۶ | ۴۵ | ۳۴ | ۳۰ | ۳۰ | ۳۴ | ۴۲ | ۵۵ | ۶۷ | ۴۹٫۷ |
| میانگین روزانه ساعت‌های تابش آفتاب | ۱۴۹٫۳ | ۱۵۳٫۵ | ۲۰۲٫۵ | ۲۳۵٫۷ | ۳۲۹٫۶ | ۳۶۲٫۶ | ۳۷۸٫۶ | ۳۴۴٫۸ | ۳۲۳٫۲ | ۲۷۴٫۰ | ۲۳۵٫۰ | ۱۴۱٫۱ | ۳٬۱۲۹٫۹ |
منبع شماره ۱: NOAA (1959–1983): منبع شماره ۱: NOAA (1959–1983)
منبع شماره ۲: Ogimet: منبع شماره ۲: Ogimet
جغرافیا > بادهای ۱۲۰ روزه

بادهای یکصد و بیست روزهٔ هرات در اثر به‌وجود آمدن مرکز فشار بلند در سفیدکوه و مرکز فشار پست وادی هرات بوقوع می‌پیوندد و مدت یکصد و بیست روز از اوایل جوزا الی اواخر سنبله ادامه می‌یابد.
فرهنگ

هرات به شهر علم و فرهنگ نیز شهرت دارد، شهرت هرات به این نام بیشتر به خاطر شاعران، نویسنده گان و هنرمندانی است که از گذشته‌ها تا کنون در این شهر پرورش یافته‌اند. شهر هرات دارای چندین انجمن ادبی، هنری و فرهنگی است که در این میان انجمن ادبی هرات با سابقه‌ای طولانی از شهرت بیشتری برخوردار است.
مردم

جمعیت آن در سال ۲۰۲۰ میلادی ۵۵۶٬۲۰۵ تن تخمین زده شده است.تخمین ترکیب قومیتی این شهر به درستی در دسترسی نیست.این شهر دارای باشندگانی از چند قوم می‌باشد. و گویشوران زبان پارسی بیشینه هستند. بر پایهٔ گزارش انجمن جغرافیای ملی، ۸۵٪ باشندگان هرات تاجیک‌ها هستند. پس از آنان پشتون‌ها ۱۰٪، هزاره‌ها ۳٪، ترکمن‌ها ۲٪ از باشندگان هرات را تشکیل می‌دهند.
| قومیت‌های هرات | قومیت‌های هرات | قومیت‌های هرات | قومیت‌های هرات | قومیت‌های هرات |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| زبان | زبان |  | درصد | درصد |
| تاجیک‌ها | تاجیک‌ها |   | ۸۵٪ | ۸۵٪ |
| پشتون‌ها | پشتون‌ها |   | ۱۰٪ | ۱۰٪ |
| هزاره‌ها | هزاره‌ها |   | ۳٪ | ۳٪ |
| ترکمن‌ها | ترکمن‌ها |   | ۲٪ | ۲٪ |
مردم > دین و مذهب

تقریباً تمامی مردم ساکن در شهر هرات را مسلمانان تشکیل داده‌اند. مسجد جامع هرات، بزرگ‌ترین مسجد افغانستان در شهر هرات موقعیت دارد.
مردم > سرشناسان

این شهر آرامگاه‌های بزرگان اولیا و علما را در خود جای داده از این جمله می‌توان آرامگاه خواجه عبدالله انصاری معروف به «پیر هرات»، بزرگ‌ترین شاعر صوفی هرات، میر عبدالواحد مشهور به سلطان آقا را که در پایین ذکر شده‌اند نام برد. آرامگاه خواجه عبدالله انصاری در روستای گازرگاه در شمال شهر هرات است که به فرمان شاهرخ تیموری ساخته شد.
هرات در برخی منابع داخلی به خاک اولیاءالله معروف است. این سرزمین تاریخی، همواره کانون علم و فرهنگ بوده، علما و فضلای بزرگ را در دامان خویش پرورانیده است. در فهرست زیر نام شماری از آن‌ها که در هرات زاده شده‌اند یا زیسته‌اند آمده است:
فرمانروایان
ساتی برزن والی هریوا در زمان داریوش سوم
طاهر بن حسین فرمانده قرن نهمی لشکر خلافت عباسی و مؤسس سلسله طاهریان
شاهرخ میرزا، امپراتور مقتدر سلسله تیموریان هرات و فرزند امیر تیمور جهانگشا
گوهر شاد، خانم شاهرخ میرزا
سلطان حسین بایقرا، امپراتور سلسله تیموریان هرات
امیر علیشیر نوایی وزیر دانشمند سلطان حسین بایقرا
شاه عباس یکم امپراتور مقتدر صفویان
احمد شاه درانی، مؤسس سلسله قدرتمند درانی در ۱۷۴۷ میلادی
امیر دوست محمد خان، مؤسس سلسله بارکزایی
اسماعیل خان، والی هرات، وزیر انرژی و آب و فرمانده جهادی پیشین هرات
فرامرز تمنا، سیاستمدار
دانشمندان و هنرمندان
خواجه عبدالله انصاری مشهور به پیر هرات، عارف و شاعر قرن پنجم هرات
سیفی هروی مورخ قرن هشتم و مؤلف تاریخ نامه هرات
فخر الدین الرازی، شیمیدان، حکیم و فیلسوف قرن دوازدهم
تفتزانی، دانشمند قرن چهاردهم هرات
کمال الدین بهزاد بنیانگذار سبک مینیاتوری و مشهورترین نقاش دوره تیموریان
نورالدین جامی، صوفی و شاعر پر آوازه قرن پانزدهم
میر علی هروی خوشنویس عصر تیموریان
میر خواند مورخ مشهور سلسله تیموریان
حسین کاشفی، سخنران و موعظه گر قرن پانزدهم هرات
هاتفی، شاعر قرن شانزدهم و نواسه نوالدین جامی
آلکا سعادت، تهیه‌کننده فیلم
سونیتا علیزاده، رپپر
زابلون سیمینتوف تنها یهودی افغانستان