هومبابا
هومبابا و گیلگمش > حماسه گیلگمش > اقتباس‌های هیتی و هوری

هوری‌ها و هیتی‌ها افسانه‌های مربوط به گیلگمش را اتخاذ کردند. وجود هر دو اقتباس هوری و هیتی و رواج متن‌های اکدی تایید شده‌است. با این حال، به گفته گری بکمن، حداقل در هاتوسا از آنها فقط به عنوان تمرین کتابت و احتمالاً به عنوان سرگرمی دربار استفاده می‌شد. در کتیبه‌های هیتی، همه آنها تحت مدخل CTH 341 طبقه‌بندی شده‌اند.
اقتباس هیتی از حماسه گیلگمش، که درجه‌ای از نفوذ هوری را نشان می‌دهد و از تعدادی نام هوری‌شده استفاده می‌کند، به عنوان آهنگ گیلگمش شناخته می‌شود، گرچه با وجود این عنوان به نثر نوشته شده‌است. به این موضوع اشاره شده‌است که نویسنده آن به ظاهر علاقه خاصی به روایت هومبابا نشان داده‌است. نگهبان جنگل سدر اولین بار زمانی مورد اشاره قرار می‌گیرد که گیلگمش هنگام ملاقات با انکیدو و گروهی از سربازان می‌گوید که مایل است او را ببیند، ظاهراً این سربازان به عنوان جایگزینی برای مجمع بزرگان در اصل بین‌النهرینی عمل می‌کند. قهرمانان به شکلی مشابه، سفر را آغاز می‌کنند، از رودخانه مالا (فرات) عبور می‌کنند و پس از شانزده روز به سکونتگاه هومبابا می‌رسند. به دلایل نامعلوم، بخشی از روایت که بر رویاهای گیلگمش در مورد هومبابا متمرکز بود، حذف شده‌است، علیرغم اینکه در نسخه اکدی حماسه که برای هیتی‌ها شناخته شده، حفظ شده بود. هومبابا بلافاصله پس از ورود گیلگمش و انکیدو متوجه آنها می‌شود و تعجب می‌کند که چرا آنها وارد جنگل شده‌اند. این احتمال وجود دارد که قطعه بعدی حاوی اشاره‌ای به نوازندگان او باشد که بیشتر از رونوشت بابلی معیار موزه سلیمانیه شناخته شده‌است، که ممکن است نشان دهد وقایع لوح V نسخه اخیر نشان‌دهنده سنت قدیمی‌تر است.
هومبابا برای بار دوم زمانی متوجه قهرمانان می‌شود که آنها شروع به بریدن سدرها می‌کنند و با عصبانیت با آنها روبرو می‌شود و اقدام آنها را زیر سوال می‌برد. سپس خدای خورشید آسمان که برخلاف همتای بین‌النهرینی خود مستقیماً با آنها تعامل دارد، به آنها اصرار می‌‌‌‌کند که او را بکشند. سپس هومبابا رسماً گیلگمش و انکیدو را به چالش می‌طلبد:
این قطعه هیچ همتای مستقیمی در نسخه‌های دیگر ندارد، اما گری بکمن خاطرنشان می‌کند که صحنه‌های مشابه در اسطوره‌های پیدا شده در آرشیوهای هیتی‌ها که مربوط به دوره امپراتوری هستند، زیاد دیده می‌شود. او آن را با غول سنگی اولیکومی مقایسه می‌کند که دشمن خود، خدای آب‌وهوای هوری، تشوب را در یکی از این اساطیر که به چرخه کوماربی تعلق دارد، طعنه می‌زند. شرح یک مبارزه در ادامه می‌آید. این بخش شامل عناصری است که در اصل اکدی وجود ندارد، مثلا اینکه گیلگمش و انکیدو هومبابا را با مو می‌کشند، و همچنین دخالت آشکار حیواناتی که مری آر. باچوارووا از آن‌ها صرفاً به‌عنوان «اسب‌ها»ی نامشخص یاد می‌کند، اما بکمن در تحقیقی جدیدتر به‌عنوان «اسب‌های چاپار» از آنها یاد می‌کند. گیلگمش به طور موقت توسط یک ابر غبار ناتوان می‌شود و از خدای خورشید اسمان کمک می‌خواهد، در نتیجه نه (به جای سیزده در نسخه اکدی) باد دریافت می‌کند، که منجر به بیحرکت شدن هومبابا می‌شود، که پیشنهاد می‌دهد برده او شود:
با این حال، انکیدو به او توصیه می‌کند که رحم نکند. مرگ هومبابا مستقیماً در قطعات بازمانده توصیف نشده‌است، اما توافق بر این است که مانند سایر نسخه‌های روایت، او کشته می‌شود، زیرا بعداً به این رویداد اشاره می‌شود. هنگامی که خدایان در مورد اعمال گیلگمش و انکیدو بحث می‌کنند و تصمیم می‌گیرند که دومی باید کشته شود، خدای خورشید آسمان به نفع بخشش او دلیل می‌آورد که در هنگام رویارویی با هومبابا انکیدو از طرف او اقدام می‌کرد، در حالی که آنو این عمل را غیرقابل بخشش می‌داند.
به دلیل وضعیت حفظ الواح و درک هنوز ناقص زبان هوری، ترجمه نسخه‌های هوری از اسطوره‌های گیلگمش غیرممکن است، هرچند اتفاق نظر وجود دارد که کولوفون یکی از قطعات از آن به عنوان «لوح چهارمِ هوواوا؛ تمام نشده» یاد می‌کند. مری آر. باچوارووا پیشنهاد می‌کند که این تصنیف ممکن است تلقی هومبابا را به عنوان یک «قهرمان محلی» منعکس کند. او استدلال می‌کند به دلیل اینکه هومبابا به عنوان ساکن شمال سوریه به تصویر کشیده می‌شود، ممکن است شخصیت جذابی برای مخاطبان غربی باشد که به نوبه خود منجر به بازگویی‌هایی با تاکید بر نقش او می‌شود. یورام کوهن ارزیابی این پیشنهاد را دشوار می‌داند، اگرچه او به طور آزمایشی وجود روایت‌های غربی هومبابا-محور که تا کنون ناشناخته هستند را به عنوان یک احتمال می‌پذیرد. وجود فرضیِ روایت مستقل هوری از هومبابا همچنین می‌تواند از این پیشنهاد حمایت کند که حماسه اکدی گمشده‌ای که بر رویارویی بین او و گیلگمش متمرکز شده بود، وجود داشته‌است. این مساله را در اصل دانیل ای. فلمینگ و سارا جی میلشتاین مطرح کردند. قطعات باقیمانده احتمالاً اقتباس مستقیم از هیچ اثر بین‌النهرینی نبوده‌اند، و به گفته بکمن در عوض می‌توان آن را با به‌کارگیری بن‌مایه‌های بین‌النهرینی در اسطوره‌های در اصل هوریِ متمرکز بر کوماربی مقایسه کرد. یکی از قطعات شامل زنی است که برای جان یک شخصیت دیگر، احتمالاً هومبابا، تقاضا می‌کند. در حالی که او با کلمه شیدوری به معنای «زن جوان» در زبان هوری، نامیده می‌شود، گمان می‌رود که او با میخانه‌دار سیدوری مطابقت ندارد، که در عوض نام ناهمیزوله را در اقتباس هوری و برخی از قطعات هیتی تحت تأثیر آن، بر خود دارد. با این حال ممکن است گیلگمش در قسمتی دیگر، رویارویی با هومبابا را برای شخصیت دوم بازگو کند. در حالی که پایان آن حفظ نشده‌است، باچوارووا حدس می‌زند که هومبابا احتمالا از ملاقاتش با گیلگمش یا انکیدو جان سالم به در برده، و یا اینکه مرگ او به عنوان یک رویداد غم‌انگیز معرفی می‌شود.