روان‌شناسی فرگشتی
استقبال و انتقاد > آزمون پذیری فرضیه‌ها

همچنین ببینید: داستان فقط به همین دلیل
نقد مکرر این رشته این است که فرضیه‌های روان‌شناسی فرگشتی غالباً خودسرانه هستند و آزمایش کافی دشوار یا غیرممکن است، بنابراین وضعیت آن به‌عنوان یک رشته علمی واقعی زیر سؤال می‌رود. به عنوان مثال، به این دلیل که بسیاری از صفات فعلی احتمالاً برای انجام کارکردهای متفاوت نسبت به حال حاضر فرگشت یافته‌اند. بنابراین، چون تعداد بی‌نهایتی از توضیحات جایگزین برای چرایی فرگشت یک صفت وجود دارد، منتقدان معتقدند که تعیین توضیح دقیق غیرممکن است. در حالی که آزمون فرضیه‌های روان‌شناسی فرگشتی دشوار است، روانشناسان فرگشتی ادعا می‌کنند که غیرممکن نیست. بخشی از نقد پایه علمی روان‌شناسی فرگشتی شامل نقد مفهوم محیط سازگاری فرگشتی است. بخشی از نقد پایه علمی روان‌شناسی فرگشتی شامل نقد مفهوم محیط سازگاری فرگشتی است. برخی از منتقدان استدلال کرده‌اند که پژوهشگران آنقدر اطلاعات کمی در مورد محیطی که «انسان خردمند» (هومو سَپییِنس) در آن فرگشت یافته‌ست، می‌دانند که توضیح ویژگی‌های خاص به عنوان سازگاری با آن محیط بسیار گمانه‌زنی می‌شود.
روانشناسان فرگشتی پاسخ می‌دهند که آنها چیزهای زیادی در مورد این محیط می‌دانند، از جمله حقایقی که اجداد انسان امروزی شکارچی-گردآورنده بودند، اینکه آنها عموماً در قبایل کوچک زندگی می‌کردند و غیره.
ادوارد هاگن استدلال می‌کند که محیط‌های گذشته بشر به‌عنوان دوره‌های کربنیفر یا ژوراسیک کاملاً متفاوت نبوده و گونه‌های جانوری و گیاهی آن دوران شبیه به محیط‌های دنیای مدرن هستند، همان‌طور که زمین‌شناسی و بوم‌شناسی نیز مشابه بود. هاگن استدلال می‌کند که تعداد کمی از اعضای دیگر در محیط سازگاری فرگشتی، فرگشت یافته‌اند (مثلاً ریه‌هایی که در یک فضای غنی از اکسیژن فرگشت می‌یابند) اما منتقدان این سؤال را مطرح می‌کنند که آیا محیط سازگاری فرگشتی مغز واقعاً قابل تشخیص است یا خیر، که او استدلال می‌کند که این امر بدبینی انتخابی است. هاگن همچنین استدلال می‌کند که بیشتر تحقیقات روان‌شناسی فرگشتی بر این واقعیت استوار است که زنان می‌توانند باردار شوند و مردان نمی‌توانند، که هاگن مشاهده می‌کند در محیط سازگاری فرگشتی نیز صادق است.
جان آلکاک  این را به عنوان «مشاهده بدون ماشین زمان» توصیف می‌کند، زیرا منتقدان استدلال می‌کنند که از آنجایی که امکان سفر در زمان به محیط سازگاری فرگشتی وجود ندارد، نمی‌توان تعیین کرد که در آنجا چه اتفاقی می‌افتد و بنابراین چه چیزی سازگار است. الکاک استدلال می‌کند که شواهد امروزی به پژوهشگران اجازه می‌دهد تا به‌طور معقولی در مورد شرایط محیط سازگاری فرگشتی مطمئن باشند و این واقعیت که بسیاری از رفتارهای انسانی در محیط «کنونی» سازگار هستند، دلیلی بر این است که محیط اجدادی انسان‌ها اشتراکات زیادی داشته‌است. با حال حاضر، زیرا این رفتارها در محیط اجدادی فرگشت یافته‌است؛ بنابراین جان آلکاک نتیجه می‌گیرد که پژوهشگران می‌توانند پیش‌بینی‌هایی را در مورد ارزش سازگاری صفات انجام دهند. به‌طور مشابه، «دومینیک مورفی» استدلال می‌کند که توضیح‌های جایگزین را نمی‌توان فقط ارسال کرد، بلکه در عوض به شواهد و پیش‌بینی‌های خود نیاز دارند - اگر یکی از توضیح‌ها پیش‌بینی‌هایی انجام دهد که بقیه نمی‌توانند، منطقی است که به آن توضیح اعتماد داشته باشیم. علاوه بر این، مورفی استدلال می‌کند که سایر علوم تاریخی نیز پیش‌بینی‌هایی دربارهٔ پدیده‌های مدرن انجام می‌دهند تا توضیحاتی در مورد پدیده‌های گذشته ارائه کنند، برای مثال، کیهان‌شناسان به دنبال شواهدی هستند برای آنچه که ما انتظار داریم در عصر مدرن ببینیم اگر انفجار بزرگ درست بود. در حالی که زمین شناسان پیش‌بینی‌هایی در مورد پدیده‌های مدرن انجام می‌دهند تا تعیین کنند که آیا یک سیارک دایناسورها را از بین برده‌است یا خیر. مورفی استدلال می‌کند که اگر سایر رشته‌های تاریخی می‌توانند بدون ماشین زمان آزمون‌ها را انجام دهند، پس این وظیفه بر عهده منتقدان است که نشان دهند چرا روان‌شناسی فرگشتی غیرقابل آزمون است، در صورتی که دیگر رشته‌های تاریخی غیرقابل آزمایش هستند، زیرا «روش‌ها باید در همه جا مورد قضاوت قرار گیرند، نه اینکه در یک زمینه برای تمسخر انتخاب شوند».