stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
هومن برق‌نورد
فعالیت هنری > تلویزیون

| سال | عنوان | کارگردان | نقش |
| --- | --- | --- | --- |
| ۱۴۰۳ | طوبی | سعید سلطانی | عماد هامون |
| ۱۴۰۳ | دربندون | حسن لفافیان | داوود |
| ۱۴۰۳ | زیرخاکی ۴ | جلیل سامان | ناصری |
| ۱۴۰۲ | رحیل۲فصل | مسعود آب پرور رامین عباسی زاده | شفیق |
| ۱۴۰۱ | زیرخاکی ۳ | جلیل سامان | ناصری |
| ۱۴۰۰ | دودکش ۲ | برزو نیک‌نژاد | فیروز مشتاق |
| ۱۴۰۰ | زیرخاکی ۲ | جلیل سامان | ناصری |
| ۱۳۹۹ | دادستان | مسعود ده نمکی |  |
| ۱۳۹۷ | آچمز | مهرداد خوشبخت | مصیب رنجبر |
| ۱۳۹۵ | پادری | محمدحسین لطیفی | فیروز مشتاق |
| ۱۳۹۴ | دوردست‌ها | جواد ارشاد سرابی | عماد |
| ۱۳۹۴ | آخرین فرستاده | سید ابوالفضل سنگ سفیدی |  |
| ۱۳۹۴ | قرعه | برزو نیک‌نژاد | سیامک |
| ۱۳۹۴ | آقا و خانم سنگی | شاهد احمدلو | شکوهی |
| ۱۳۹۳ | پرده‌نشین | بهروز شعیبی | حاج آقا مهدوی |
| ۱۳۹۳ | تله فیلم مرد خوب زن خوب | علی اسداللهی | تورج |
| ۱۳۹۳ | سکوت پروانه‌ها | شاپور شهبازی | احمدی |
| ۱۳۹۲ | روزهای بد، به‌در | سعید آقاخانی | پرویز |
| ۱۳۹۲ | دودکش | محمدحسین لطیفی | فیروز مشتاق |
| ۱۳۹۲ | تله فیلم نیمه تاریک ماه | حسین قناعت | فرید |
| ۱۳۹۱ | تله‌فیلم «دسر توت فرنگی» | محمدرضا حاجی‌باشی |  |
| ۱۳۹۱ | زمانه | حسن فتحی | مهران نیکخواه |
| ۱۳۹۱ | دزد و پلیس | سعید آقاخانی | داوود |
| ۱۳۹۱ | آدم آهنی | رحیم بهبودی فر |  |
| ۱۳۹۱ | تله فیلم هفت سین (پیله سرا) | رضا حامدی خواه | مهیار فرزام |
| ۱۳۹۰ | چک برگشتی | سیروس مقدم | احمد |
| ۱۳۸۹–۹۰ | ساختمان پزشکان | سروش صحت | ناصر افشار |
| ۱۳۸۹ | در مسیر زاینده رود | حسن فتحی | گرکانی |
| ۱۳۸۹ | تله فیلم جوجه تیغی‌ها | حسین تبریزی | رامین |
| ۱۳۸۸ | باغ شیشه‌ای | مهدی مظلومی | ایرج |
| ۱۳۸۸ | فاکتور هشت | رضا کریمی | دکتر کامران |
| ۱۳۸۸ | تله فیلم بازجویی در کافه تهران | شاهد احمدلو | جلال |
| ۱۳۸۷ | قضاوت | ابراهیم شیبانی |  |
| ۱۳۸۷ | تله فیلم دنده معکوس | حسن فتحی |  |
| ۱۳۸۷ | مسافرخانه سعادت | محمد رحمانیان | شهاب‌الدین باقی |
| ۱۳۸۷ | اشک‌ها و لبخندها | حسن فتحی | خسرو |
| ۱۳۸۶ | بیداری | بهرام عظیم پور | وحید |
| ۱۳۸۵ | سریال توی گوش سالمم زمزمه کن | محمد رحمانیان |  |
| ۱۳۸۴ | پایان نمایش | بهمن زرین‌پور |  |
| ۱۳۸۲ | معما | حسین قاسمی جامی محمدرضا آهنج مسعود آب‌پرور |  |
| ۱۳۸۲ | تله تیاتر نکراسوف | lحمد رحمانیان و سامان امیرپور |  |
| ۱۳۸۱ | بدون شرح | مهدی مظلومی | علی عمویی (فوتبالیست) |
| ۱۳۸۰ | عشق سال‌های جنگ | علی بهادر |  |
| ۱۳۷۵ | بازگشت به صحنه | مسعود فروتن |  |
| ۱۳۷۴ | پس از آن روز | کریم اکبری مبارکه |  |
| ۱۳۷۴ | ابووهیب بهلول (هفتمین سفیر) | رضا شالچی |  |
فعالیت هنری > سینما

| سال | نام فیلم | کارگردان | نقش |
| --- | --- | --- | --- |
| ۱۴۰۳ | شاه نقش | شاهد احمدلو | رضا |
| ۱۴۰۳ | صیاد | جواد افشار | ابوالحسن بنی صدر |
| ۱۴۰۲ | شه‌سوار | حسین نمازی |  |
| ۱۴۰۲ | سال گربه | مصطفی تقی‌زاده | دکتر عارف بام |
| ۱۴۰۲ | آپارات‌چی | علی طاهرفر | حسن |
| ۱۴۰۲ | بهشت تبهکاران | مسعود جعفری جوزانی |  |
| ۱۴۰۱ | سینما متروپل | محمدعلی باشه آهنگر |  |
| ۱۳۹۹ | لیپار | حسین ریگی |  |
| ۱۳۹۹ | جوجه تیغی | مستانه مهاجر |  |
| ۱۳۹۸ | خون شد | مسعود کیمیایی | الهیار |
| ۱۳۹۷ | خداحافظ دختر شیرازی | افشین هاشمی | مرد فرنگی |
| ۱۳۹۷ | تیغ و ترمه | کیومرث پوراحمد | جهان |
| ۱۳۹۷ | زندانی‌ها | مسعود ده نمکی | سعید |
| ۱۳۹۶ | به وقت خماری | محمدحسین لطیفی | قندی |
| ۱۳۹۶ | سرو زیر آب | محمدعلی باشه آهنگر | ابوالقاسم حسینی |
| ۱۳۹۶ | لونه زنبور | برزو نیک نژاد |  |
| ۱۳۹۵ | بن‌بست وثوق | حمید کاویانی |  |
| ۱۳۹۵ | راه رفتن روی سیم | احمدرضا معتمدی |  |
| ۱۳۹۵ | نرگس مست | سید جلال‌الدین دری | محمد فرخی یزدی |
| ۱۳۹۵ | بوف کور | احمدرضا معتمدی | اکران نشده |
| ۱۳۹۴ | گذر موقت | افشین هاشمی |  |
| ۱۳۹۴ | سینما نیمکت | محمد رحمانیان | عطا |
| ۱۳۹۲ | آرایش غلیظ | حمید نعمت‌الله | فاتحی |
| ۱۳۹۲ | یک شام خوب | مهدی مظلومی | مانی کلهر |
| ۱۳۹۲ | بیگانه | بهرام توکلی |  |
| ۱۳۹۰ | ملکه | محمدعلی باشه آهنگر |  |
| ۱۳۹۰ | اینجا شهر دیگری است | احمدرضا گرشاسبی |  |
| ۱۳۹۰ | بی خداحافظی | احمد امینی |  |
| ۱۳۹۰ | گناهکاران | فرامرز قریبیان | جهانبخش |
| ۱۳۸۸ | کیفر | حسن فتحی | برزو دل‌آرا |
| ۱۳۸۳ | یک تکه نان | کمال تبریزی | ابراهیم |
فعالیت هنری > شبکه خانگی

| سال | نام | کارگردان | نقش |
| --- | --- | --- | --- |
| ۱۳۹۴ | شهرزاد ۱ | حسن فتحی | سرهنگ خسرو تیموری |
| ۱۳۹۶ | شهرزاد ۲ | حسن فتحی | سرهنگ خسرو تیموری |
| ۱۳۹۶ | شهرزاد ۳ | حسن فتحی | سرهنگ خسرو تیموری |
| ۱۳۹۸ | ریکاوری | بهادر اسدی | مسعود |
| ۱۳۹۸ | آدم آهنی | رحیم بهبودی فر |  |
| ۱۳۹۹ | شام ایرانی | سعید ابوطالب | خودش |
| ۱۳۹۹ | شب‌های مافیا | سعید ابوطالب | خودش |
| ۱۴۰۰ | جوکر | احسان علیخانی سید حامد میرفتاحی | خودش |
| ۱۴۰۰ | جیران | حسن فتحی | شازده بصیر |
| ۱۴۰۰ | ساخت ایران ۳ | بهمن گودرزی | ستوده |
| ۱۴۰۱ | آکتور | نیما جاویدی | صمدیان |
| ۱۴۰۱ | شانس | مهدی افضل زاده |  |
| ۱۴۰۱ | دست به مهره | امید سهرابی | خودش |
| ۱۴۰۲ | ناتو | مهدی صفی‌یاری | خودش |
| ۱۴۰۲ | تی‌ان‌تی | حامد آهنگی | خودش |
تأثیر زبان فارسی بر زبان‌های دیگر

کشورهای دارای مکان‌هایی با ریشه نام فارسی
این مقاله به بررسی تأثیر زبان فارسی بر زبان‌های دیگر می‌پردازد.
تأثیرات زبان فارسی بر زبان ترکی

مقاله اصلی: تأثیرات زبان فارسی بر زبان ترکی
زبان ترکی آذربایجانی شاید پس از زبان ازبکی دومین زبان از زبان‌های ترکی باشد که بیشترین برهمکنش و تأثیر را از زبان فارسی گرفته است. این برهمکنش و تأثیر بیشتر در واج‌شناسی، مجموعه واژگان و ساختار بوده است و به گونه کمتر در صرف این زبان بوده است. برهمکنش و تأثیر عناصر زبان‌های ایرانی بر آغوزی از آسیای میانه آغاز شده است. زبان فارسی در دوره‌ای دراز زبان رسمی دربار سلاطین عثمانی بوده است. گرایش و علاقه بسیاری از ترک‌ها به ادبیات فارسی و عربی یکی از آن سبب‌های رخنه زبان فارسی و عربی به ترکیه بود و برهمکنش و تأثیر بسیاری بر این سرزمین گذاشت. ازآن جایی که ترکیه کشوری مسلمان بود، دین بانی رخنه ۶۴۶۳ واژه از زبان عربی به ترکی شد.بسیاری از واژه‌هایی که در نوشتن شعر و نثر ترکی به کار برده می‌شوند، از فارسی گرفته شده‌اند. آن‌هم شاید به سبب آسانی زبان فارسی باشد. رفعت یالچین فارغ‌التحصیل ادبیات فارسی و استاد بازنشسته درس‌های عثمانی گفته است بسیاری از واژه‌های ترکی از فارسی گرفته شده‌اند.در سال ۱۳۹۶ یک زبان‌شناس دیگر به نام پروفسور ایلبر اورتایلی عضو هیئت علمی دانشگاه گالاتاسرای ترکیه در نشست «جایگاه استانبول در تاریخ جهان» در نمایشگاه بین‌المللی کتاب گفت: ۴۰ درصد از واژگان ترکی از زبان فارسی برگرفته شده است
تأثیرات زبان فارسی بر زبان ترکی > تأثیرات نحوی

جمله‌های مرکب در ترکی تحت تأثیر زبان فارسی تغییر بنیادینی کرده است. خیلی از حروف ربط در زبان ترکی از پارسی وام گرفته شده است :ü (و)، ya (یا)، ägär(اگر)، čünki(چونکه), gah  یا gah(گه گاه)، häm(هم، نیز)، hämčinin(همچنین)، häṛčänd(هرچند)، härgah(هرگاه)، nä . . . nä(نه
.. نه/neither), näinki(نه اینکه)، yainki(یعنی که)، yaxud(یا)، zira(زیرا)، bälkä(بلکه)، hämišä(همیشه)، mägär(مگر).
بیشتر این حروف ربط با توجه ساختار متفاوت ترکی، در ترکی وجود ندارند و برخی هم وجود دارند اما به صورت مستقل نمی‌توانند بکار روند و تنها در جمله یا عبارت مرکب به انتهای فعل یا اسم می‌چسبند. به عنوان مثال در ترکی نمی‌توانید بگویید اگر الف و ب (if a and b) چرا که حرف ربط «و» وجود ندارد و همچنین معادل حرف ربط «اگر» در ترکی (سه) فقط به انتهای فعل می‌چسبد. به همین دلایل زبان ترکی عثمانی، ازبکی، ترکی آذری تحت تأثیر زبان فارسی تغییرات بنیادینی کرده است؛ مانند نمونه‌های زیر:
حرف ربط که (که به صورت کی در ترکی به کار می‌رود):
ترکی با حرف ربط فارسی: بیلیرسن کی، حسن هاردا ایشلیر؟
ترکی بدون حرف ربط فارسی: حسنین هاردا ایشلدیگینی بیلیرسن می؟
ترجمه: میدانی[که] حسن کجا کار می‌کند؟
ترکی با حرف ربط فارسی: بو دولمانی کی گؤرورسن، منیم ننه م پیشیریب.
ترکی بدون حرف ربط فارسی: گؤردوگون دولمانی منیم ننه م پیشیریب.
ترجمه: این دلمه‌ای را که می‌بینی، مادر من پخته است.
حرف ربط چونکه (که به صورت چونکی در ترکی بکار می‌رود):
ترکی با حرف ربط فارسی: هئچ ذات دئمه دی چونکی بیلیردی هئچ کس اونا اینانمایاجاق.
ترکی بدون حرف ربط فارسی: هئچ کسین اونا اینانمایاجاغینی بیلدیگی اوچون هئچ نه دئمه دی.
ترجمه: چیزی نگفت چونکه می‌دانست کسی او را باور نخواهد کرد.
حرف ربط اگر:
ترکی با حرف ربط فارسی: اگر حسن بیله، گئدرم
ترکی بدون حرف ربط فارسی: حسن بیلسه، گئدرم
ترجمه: اگر حسن بداند، می‌روم
تأثیرات زبان فارسی بر زبان ترکی > تأثیرات صرفی

پسوندهای زیادی از فارسی در زبان ترکی هست مانند -باز، دان، دار، ی، کار، کش، پرست، ستان، خانه و …
پیشوندهایی مانند بی-، به- و نه- هنوز در واژه سازی زبان ترکی استفاده می‌شوند. اگرچه در زبان ترکی عثمانی به کرات استفاده می‌شده اما اخیراً استفاده از عناصر فارسی را محدود و ممنوع کرده‌اند.
بسیاری از گویش‌های ترکی از تر وترین پارسی برای ساختن صفت همسنجشی استفاده می‌کنند.
تأثیرات زبان فارسی بر زبان ترکی > تأثیرات ریخت‌شناسی

از نگاه ریخت‌شناسی یا مورفولوژی: کاربرد بسیاری از پسوندهای فارسی، مانند -باز، ستان، دار، دان، پرست، کار، گر و پیشوندهای فارسی مانند بی-، با- و نا- مانند «قماربار»، «همکار»، «بی‌ادب» یا «نامرد.» کاربرد وجه التزامی مشابه فارسی مانند «آلام» بجای «آلسام» (؟) (بخرم) که بنظر می‌رسد مخصوص ترکی آذری ایران باشد. در صفت تفضیلی و عالی پرهیز از ادات «داها» و «ان» (تر، ترین)، مانند «بو اوندان یاواشدی» بجای «بو اوندان داها یاواشدیر» (این از آن آهسته‌تر است) و «لاپ گؤزل طبیعت» بجای «ان گؤزل طبیعت» (زیباترین طبیعت). با توجه به اینکه درترکی استانبولی زمان حال کامل (ماضی نقلی) وجود ندارد، برخی حتی احتمال می‌دهند که صرف ماضی نقلی مانند «گلمیشم» یا «گلیپسن» (آمده‌ام، آمده‌ای) که در ترکی ترکیه موجود نیست، نتیجهٔ تأثیر فعل ماضی نقلی در زبان فارسی است.
تأثیرات زبان فارسی بر زبان ترکی > تأثیرات واژگانی

مقالهٔ اصلی: وام‌واژه‌های پارسی در ترکی
زبان ترکی آذربایجانی مانند سایر زبان‌های ترکی از لحاظ واژه تحت تأثیر فارسی قرار گرفته است و وام‌واژههایی از فارسی وارد این زبان شده‌اند. برای نمونه:
واژگانی: asan(آسان)، bar(بار، میوه)، javan(جوان)، girdä(گرد)، kar(کر، ناشنوا)، köhnä(کهنه)، küčä(کوچه)، mis(مس)، payïz(پاییز)، šänbä(شنبه), turš(ترش)، dost(دوست)، ruzi(روزی)، بایرام (پدرام) و…
اصطلاحات: xahiš ediräm (خواهش می‌کنم)، güzäšt elä (گذشت کن)، xudahafiz (خداحافظ)، ...
گرته برداری: xoš gäl (خوش آمد).
ضمایر: här (هر)، här käs (هر کس)، heč (هیچ)، hämin (همین) و …
تأثیرات زبان فارسی بر زبان عربی

مقاله اصلی: تأثیرات زبان فارسی بر زبان عربی
در ریشه‌شناسی واژگان (اتیمولوژی) (به انگلیسی: etymology) و در زبان‌شناسی (به انگلیسی: linguistics) به مبحث تغییرات و ریشه یابی معنی و مفهوم واژگان در دوره‌های مختلف تاریخی می‌پردازند و تغییرات کلمات را در انتقال شفاهی و کتبی از یک زبان به زبان دیگر بررسی می‌کنند. تأثیر زبان‌ها متقابل است چرا زبان فارسی و عربی برهم تأثیر گذاشته‌اند زیرا اعراب حدود ۴۰۰ سال در ایران حضور فیزیکی داشتند و تا دورهٔ انقلاب مشروطه متون مهم به زبان عربی همانند به فارسی نوشته می‌شد و از طرف دیگر ایرانیانی در ایجاد و ساختار زبان عربی نقش مهمی داشتند.
در زبان عربی کلمات خیلی زیادی وجود دارد که به آن‌ها «معربات» یعنی عربی شده‌ها می‌گویند. ریشه بسیاری از معربات هنوز ناشناخته است. سازمان استانداردسازی عربی کوشش فراوانی کرده تا ریشهٔ اینگونه کلمات شناسایی شود، اما به دلیل اینکه در عربی سازی کلمات غریب به‌طور کامل برهم ریخته می‌شود نمی‌توان به سادگی اینگونه معربات را ریشه یابی کرد. گفته می‌شود حدود ۵ هزار [نیازمند منبع] کلمه معرب از کلمات رایج در زبان فارسی به زبان عربی راه یافته است. از جملهٔ آن‌ها بنفسج (از بنفشه)
در کتاب «الکلمات الفارسیه فی المعاجم العربیه» حدود ۳ هزار کلمه عربی که از زبان فارسی به عربی راه یافته اندرا به همراه توضیحات برای هر کلمه آورده است. قبلاً نیز جوالیقی ۸۳۸ کلمه و در کتاب المنجد ۳۲۱ کلمه و ادی شیر، در کتاب واژه‌های فارسی عربی شده، ۱۰۷۴ واژه فارسی را توضیح داده است.
ژان پِری معتقد است: درحقیقت زبان پارسی میانه یک زبان ناکارا نبوده، نه به‌لحاظ تکنیکی و نه دایرهٔ کلمات انتزاعی، و این زبان از سیستم پیچیده‌ای از کلمات استعمال می‌کرده، در جمع‌آوری کلمات محلی دینی بر زبان عربی تقدم داشته و در فلسفه و طب هم از اصطلاحات یونانی اقتباس کرده و همهٔ این‌ها را چه در دوران قبل از اسلام و چه دوران پسااسلامی به زبان عربی انتقال داده است.

اغلب آن دسته از کلمات عربی که وارد فارسی شده‌اند در معنایی بجز معنای اصلی خود در زبان عربی کاربرد دارند.
تأثیرات زبان فارسی بر زبان عربی > معربات از فارسی

مقاله اصلی فهرست واژگان عربی با ریشه فارسی
از زبان فارسی کلمات زیادی به شکل‌های مختلف به زبان عربی وارد شده است. در زبان عربی کلمات بسیار زیادی وجود دارد که به آن‌ها معرّبات (یعنی عربی‌شده) می‌گویند. ریشهٔ بسیاری از معرّبات هنوز ناشناخته است. «سازمان استانداردسازیِ عربی» کوشش فراوانی کرده تا ریشهٔ این‌گونه کلمات شناسایی شود، اما به‌دلیل این‌که در عربی‌سازی کلمات بیگانه عموماً به‌طور کامل برهم ریخته می‌شود، نمی‌توان به‌سادگی این‌گونه معرّبات را ریشه‌یابی کرد. گفته می‌شود حدود ۵۰۰۰ کلمهٔ معرب، از کلمات رایج در زبان فارسی به زبان عربی راه یافته است؛ از جملهٔ آن‌ها می‌توان به این چند کلمه اشاره کرد: جُناح (از «گناه»)، کَنز (از «گنج»)، سِراج (از «چراغ»)، جَصّ، مجصّص و سایر مشتقات آن (از «گچ»)، و اساطیر و اسطوره از stori لاتین و خارِطة و خَوارِط از carta و منهی‌عنه و نهی از نه (no) فارسی و سانسکریت.
تأثیرات زبان فارسی بر زبان اردو

مقاله اصلی: تأثیرات زبان فارسی بر زبان اردو
زبان فارسی در شکل‌گیری بسیاری از زبان‌های مدرن بزرگ شرق میانه، آسیای مرکزی، جنوبی و مناطق آسیایی، از جمله اردو تأثیر فراوان داشته است.
پس از فتح محمود غزنوی، یک زبان ترکیبی از لهجه‌های ترکی، فارسی، عربی و محلی در آسیای غربی ایجاد گردید که در نهایت به عنوان زبان اردو شناخته شد. این زبان به خط نست فارسی نوشته شده و با زبان هندی نیز تا حدوی شباهت دارد.
این زبان به نام اردو ("زبانِ ارتش") که واژه‌ای ترکی است نامیده شد، زیرا زبانی بود که در دربار در بین نطامیان رایج بود.
زبان اردو آن‌قدر به فارسی نزدیک است که سرود ملی پاکستان و بسیاری از اشعار اردو کاملاً برای فارسی زبانان قابل فهم است.
با وجود نفوذ سنگین زبان فارسی در زبان اردو، زبان اردو به عنوان یک زبان ایرانی طبقه‌بندی شده (به عنوان فارسی است) اما نه به عنوان یک زبان هند و آریایی‌ها "(مانند پنجابی، گجراتی، پنجابی و سندی). اردو به زودی تمایز در حوزه‌های فرهنگی و ادبی به دلیل ماهیت ترکیبی از زبان به دست آورد. بسیاری از اشکال و مجزا فارسی از ادبیات، از جمله غزل، قصیده، Marsia و Nazms، به ادبیات اردو caried، با تولید melding مجزا ایران و جنوب آسیا میراث. نویسنده معروف متقاطع، امیر خسرو، که couplets فارسی و اردو به این روز خواندن در آسیای جنوبی و مرکزی بود.
زبان فارسی و معماری دو نماد اصلی فرهنگ هندو ایرانی است در درجه بعد عرفان و مذهب اسلام آمیخته از تساهل و تسامح در دوره گورکانیان.
برای هفتصد سال فارسی زبان اداری و دربار هندوستان بود تا اینکه درسال ۱۸۳۶م چارلز تری ویلیان زبان انگلیسی را بجای زبان فارسی رسمیت داد.
.
نفوذ فارسی برای اولین بار توسط حاکمان مسلمان به شبه قاره، به خصوص با سلطان دهلی از قرن ۱۳، و در ۱۶ قرن ۱۹دومین امپراطوری مغول است. هستند، وجود دارد با این حال، آثار پراکنده از نفوذ فارسی پیش از اسلام در شبه قاره وجود دارد.
.
تاریخ پیوند ایران و هند به هزاران سال پیش برمی‌گردد. تاریخ‌نگاران می‌نویسند که وقتی حدود ۱۱۰۰ تا ۱۵۰۰ سال پیش از میلاد، تیره‌های آریایی از درهٔ خیبر وارد سرزمین‌های ایران و هند شدند، روابط فرهنگی و زبانیِ این دو کشور از آن روزگار آغاز گردید.
همانندی‌های فراوان میان زبان اوستا و سانسکریت هم نشانه دیگری از پیوند دیرینهٔ ایران و شبه قاره دارد. در دوران اشکانیان (۲۲۶–۲۴۹ ق. م) این روابط رو به گسترش نهاد تااینکه در زمان ساسانیان (۲۲۶ ق. م - ۶۵۲ م) با وجود ترجمهٔ کتاب‌های مهم هندی مانند «کلیله و دمنه» در عصر انوشیروان، پیوستگی‌های فرهنگی قوت گرفت.
با حضور فرهنگ اسلامی در این منطقه در دوره غزنویان، لاهور و یوچه به عنوان مراکز ادبیات فارسی تأسیس شد. ابو فرج رونی و غمگین مسعود سلمان (متوفی ۱۱۲۱)، دو اولین عمده شاعران هند و فارس در لاهور بود. اولین «بزرگ» هند و فارسی شاعران امیر خوسرو (متوفی ۱۳۲۵) از دهلی نو، که از آنجا که حضور نمادین در شبه قاره، در میان چیزهای دیگر، «پدر» ادبیات اردو به دست آمده بود.
تأثیر زبان فارسی بر زبان ازبکی

مقاله اصلی: تأثیرات زبان فارسی بر زبان ازبکی
زبان ازبکی (به ازبکی: O'zbek tili / Ўзбек тили / اوزبیک تیلی) یکی از زبان‌های ترک‌تبار است. ازبکی زبان رسمی کشور ازبکستان است و حدود ۳۲ میلیون نفر گویشور دارد. زبان‌های فارسی، عربی و روسی تأثیرات خارجی محسوسی بر زبان ازبکی داشته‌اند. واژگان، جمله سازی و تلفظ زبان ازبکی از راه ریشه‌های تاریخی به شدت تحت تأثیر زبان فارسی قرار گرفته است.
زبان فارسی در بین بسیاری از مردم ازبکستان به ویژه در شهرهای سمرقند، بخارا و استان‌های سرخان دریا و قشقه دریا از جایگاه فرهنگی و علمی ویژه‌ای برخوردار است. پروفسور نوربای جباراف رئیس دانشکده زبان و ادبیات ازبکی دانشگاه ملی ازبکستان، معتقد است بدون فراگیری زبان فارسی نمی‌توان تاریخ و ادبیات ازبکی را مطالعه کرد. کتاب‌های زیادی به زبان‌های فارسی و ازبکی با الفبای فارسی در این کشور وجود دارد که فراگیری این زبان در بین ادیبان و فرهیختگان و استادان زبان ازبکی را ضروری کرده است.
کتاب‌های باقی مانده شاعران و اندیشمندان اسلامی به زبان‌های فارسی و ازبکی و کتیبه‌های فارسی سردر ساختمان‌های تاریخی و باستانی شهرهای تاشکند، سمرقند، بخارا و خیوه در ازبکستان، نشان دهنده جایگاه زبان فارسی در فرهنگ و تاریخ گذشته این کشور است. شیرعلی عوض متف نویسنده کتاب واژه‌های فارسی در زبان ازبکی بیش از چهار هزار واژه فارسی در زبان ازبکی را گردآوری کرده است. گویش برخی از این واژه‌ها در زبان ازبکی نسبت به زبان فارسی، کمی تفاوت دارد ولی بسیاری از آن‌ها همانند کلمات فارسی به کار می‌رود. بیش تر کتاب‌های قدیمی و تاریخی ازبکستان نیز به زبان فارسی یا به زبان ازبکی با استفاده از الفبای فارسی نگاشته شده که در کتاب‌خانه‌ها و موزه‌های این کشور به نمایش گذاشته شده است.
در دوران استقلال ازبکستان بیش از ۱۰۰ اثر معروف ادبیات فارسی به زبان ازبکی ترجمه شده است.
در ادبیات اقوام ترک زبان آسیای مرکزی هزاران واژه فارسی می‌یابید. یک شعر قرون وسطایی در زبان ترکی به‌ویژه زبان ازبکی ده‌ها ترکیب فارسی دارد برای نمونه بیت لیلی سر زلف شانه می‌کرد/ مجنون دُر اشک دانه می‌کرد به صورت لَیلی سر زلف شانه ای‌دور/ مجنون در اشک دانه ای‌دور در زبان ازبکی ترجمه شده است. در کتاب‌خانه ابوریحان بیرونی در ازبکستان ۴۳ هزار نسخه خطی نگهداری می‌شود که ۳۹ هزار تای آن‌ها به زبان فارسی است.
بسیاری از واژگان زبان عربی از طریق زبان فارسی وارد زبان ازبکی شده‌اند. واژگان زبان ازبکی به شدت از زبان پارسی و لهجه‌های آن یعنی تاجیکی و دری اثر پذیرفته است.
اشعار فارسی
بازی‌ها و ورزش‌ها در اسلام

برخی از بازی‌ها و ورزش‌ها در اسلام نهی شده و برخی دیگر تشویق شده‌اند.
شطرنج

دربارهٔ شطرنج میان فقیهان اختلاف‌نظر وجود دارد. روح‌الله خمینی از اولین کسانی بود که بازی شطرنج را حلال اعلام کرد و شطرنج در ایران، مجاز و قانونی است. مراجعی مثل علی سیستانی و محمد صادقی تهرانی و حسین وحید خراسانی شطرنج را حرام می‌دانند. علت رفع تحریم شطرنج این است که قبلا شطرنج آلت قمار محسوب می‌شده ولی امروزه از این حالت خارج شده است.[نیازمند منبع]
در حدیثی منسوب به امام ششم شیعیان جعفر صادق که گویا برخی حکم حرام بودن نگاه کردن به شطرنج و یا آلات قمار را از آن استخراج می‌کنند؛ آمده‌است که:
فروختن شطرنج حرام است و پولی هم که از فروختنش بدست می آید حرام است و داشتن و نگاه داشتن شطرنج کفر است و شطرنج بازی کردن شرک است و سلام کردن بر کسی که شطرنج بازی می کند گناه کبیره هلاک کننده است و کسی که شطرنج بازی می کند و دست در میان آن می برد چنان است که دست در میان گوشت خوک برده باشد.و کسی که شطرنج بازی می کند نمازش قبول نیست تا اینکه دست خود را بشوید و کسی که به شطرنج نگاه می کند مانند این است که به عورت مادر خود نگاه می کند و کسی که نگاه می کند به کسانی که در حال بازی شطرنج هستند و به آنها سلام می کند در آن حال گناهش با کسی که شطرنج بازی می کند یکسان است. و کسی که بنشیند به قصد بازی کردن شطرنج جای خود را در جهنم آماده کرده است و این زندگانی باعث حسرت او در قیامت است (به سبب اینکه چرا معصیت ها را انجام داده است) و از همنشینی قمار باز بپرهیز زیرا از جمله مجالسی است که اهلش مورد غضب الهی شده اند و هر ساعت منتظر غضبند (بلا) و چون نازل شود تو را و ایشان را فرا خواهد گرفت.
ورق

دربارهٔ پاسور هم اختلاف نظر وجود دارد، اما بازی ورق در ایران مجاز نیست.
در حدیثی منسوب به محمد، پیامبر اسلام آمده است که:
شما را از بازی با نرد و شطرنج و ورق و نواختن در طبل و عود و طنبور و استفاده بردن از تار و سه‌تار همچنین خرید و فروش آنها نهی می‌کنم.
علی خامنه‌ای معتقد است: «بازی با ورقی که عرفا از آلات قمار محسوب می‌شود، به‌طور مطلق حرام است و جایز نیست انسان با اختیار در مجلس قمار یا بازی با آلات قمار شرکت کند.»
علی سیستانی: «اگر بازی با آن بدون برد و باخت مالی باشد، در این صورت بازی با آن بدون برد و باخت مالی اشکال ندارد.»
مکارم شیرازی: «بازی با پاسور چنانچه در عرف محل از حالت قمار خارج شده باشد اشکالی ندارد.»
جوادی آملی: «اگر چیزی در زمان گذشته ابزار قمار بود، ولی فعلاً ابزار قمار نیست، بازی با آن بدون برد و باخت، جایز است.»
محمد صادقی تهرانی: «بازی با شطرنج حتّی بدون برد و باخت حرام است ولی بازی با دیگر آلات مانند پاسور، تخته نرد و … بدون برد و باخت تا آنجا که به ترک واجب و انجام حرام منجر نشود و ایجاد دشمنی بین طرفین نکند جایز است.»
قمار و شرط‌بندی

قمار در اسلام حرام شمرده می‌شود، اما شرط‌بندی در سوارکاری و تیراندازی صرفاً برای خود مسابقه‌دهندگان مجاز است. در قانون مجازات اسلامی ایران، در ماده ۷۰۵ آمده‌است: قماربازی با هر وسیله‌ای، ممنوع و مرتکبین آن به یک تا شش ماه حبس یا تا ۷۴ ضربه شلاق محکوم می‌شوند و در صورت تجاهر به قمار بازی، به هر دو مجازات محکوم می‌گردند.
سایر بازی‌ها

تخته‌نرد و بیلیارد نیز از بازی‌های بحث‌انگیز هستند.
سایر بازی‌ها > نرد و چوگان

در کتاب فقه الرضا آمده است: «بدان که (خداوند تبارک‌وتعالی) به تحقیق، از همه انواع قمار نهی کرد و بندگان را موظف به دوری از آنان کرد و آن‌ها را پلید و خبیث نامید. پس فرمود: از کارهای پلید شیطان است، پس ‌از آن دوری ‌کنید! مانند شطرنج و نرد و دیگر قمارها و نرد بدتر از شطرنج است؛ چون‌که نگه‌داشتن آن کفر به خداوند بزرگ است و بازی با آن شرک است و حرکت دادن و زیر و رو کردنش گناه کبیره و نابودکننده است و سلام کردن بر کسی که با آن بازی می‌کند، کفر است و حرکت‌دهنده آن همانند تماشاگر فرج مادرش است و بازی‌کننده با نرد، مانند گوشت خوک خوار است و مَثَل بازی‌کننده با آن بدون قمار، مَثَل کسی است که دستش را در خون و گوشت خوک می‌گذارد و مَثَل کسی که با یکی از این‌ها بازی می‌کند، مَثَل کسی است که بر زنا پافشاری می‌کند و خود را از بازی با انگشترها و اربعه عشر و هر قماری حتی [مثل] بازی کردن کودکان با گردو و بادام و کعب، حفظ کن و بپرهیز از چوگان‌بازی؛ زیرا شیطان همراه تو می‌دود و فرشتگان از تو می‌گریزند و هرکسی اسبش بلغزد و بمیرد، وارد آتش می‌شود.»
در حدیثی منسوب به امام ششم شیعیان؛ صادق اینچنین آمده است که: «در بازی چوگان، شیطان به دنبال انسان می‌آید و فرشته‏‌ها از او دور می‌شوند، و اگر کسی در این بازی از اسب خود بر زمین افتاده و از دنیا برود، در آتش قرار می‌گیرد».
ورزش زنان

در ایران، بعد از انقلاب اسلامی، بحث‌هایی دربارهٔ دوچرخه‌سواری زنان وجود داشته‌است، و این موضوع بحث‌انگیز شده‌است.
علم اندازه‌گیری زمان

علم اندازه‌گیری زمان
علم اندازه‌گیری زمان یا هورولوژی (به انگلیسی: Horology)، دانش اندازه‌گیری زمان است که منجر به پیدایش ساعت‌های مختلف، انواع زمان‌سنج‌ها، ضبط کننده‌های زمان، کرونومترهای دریایی و ساعت‌های اتمی و … شده‌است.
واژه "هورولوژی" از ریشه‌ی یونانی "ὥρα" (hora) به معنای زمان و "λόγος" (logos) به معنای دانش گرفته شده است.
تاریخچه > تمدن‌های باستانی

تلاش برای اندازه‌گیری زمان به تمدن‌های باستانی بازمی‌گردد. تمدن‌های مصر، بابل، و چین از اولین جوامعی بودند که ابزارهای ساده‌ای مانند ساعت آفتابی و ساعت آبی را برای ثبت گذر زمان توسعه دادند.
ساعت آفتابی: مصریان باستان یکی از اولین نمونه‌های ساعت آفتابی را ساختند که با استفاده از سایه‌ی خورشید، زمان تقریبی را نشان می‌داد.
ساعت آبی: در تمدن مصر و چین باستان از جریان آب برای اندازه‌گیری زمان استفاده می‌شد. این ابزارها بیشتر برای فعالیت‌های مذهبی و کشاورزی کاربرد داشتند.
تاریخچه > قرون وسطی

در قرون وسطی، فناوری‌های مکانیکی پیشرفت چشمگیری داشت. ساعت‌های مکانیکی ابتدایی که با وزنه و چرخ‌دنده کار می‌کردند، در این دوره به‌طور گسترده استفاده شدند. این ساعت‌ها معمولاً در کلیساها نصب می‌شدند و به هماهنگی فعالیت‌های مذهبی کمک می‌کردند.
تاریخچه > دوران مدرن

قرن هفدهم: اختراع ساعت پاندولی توسط کریستیان هویگنس دقت سنجش زمان را به‌طور چشمگیری افزایش داد.
قرن بیستم: معرفی ساعت‌های کوارتز و سپس ساعت‌های اتمی باعث شد دقت اندازه‌گیری زمان به سطحی بی‌سابقه برسد.
عصر دیجیتال: توسعه ساعت‌های هوشمند و سیستم‌های هماهنگ‌سازی زمانی مانند GPS نشانگر پیشرفت‌های مداوم در این حوزه است.
ابزارهای سنجش زمان

ابزارهای مختلفی برای سنجش زمان در طول تاریخ توسعه یافته‌اند. هر کدام از این ابزارها در دوره‌ی خود پیشرفته بوده و نیازهای خاصی را برآورده می‌کرده‌اند.
ابزارهای سنجش زمان > ابزارهای سنتی

ساعت شنی: با جریان شن بین دو محفظه، زمان‌های کوتاه اندازه‌گیری می‌شد.
شمع زمان‌سنج: با سوختن یکنواخت شمع، گذر زمان تخمین زده می‌شد.
ابزارهای سنجش زمان > ابزارهای مکانیکی و مدرن

ساعت مکانیکی: استفاده از چرخ‌دنده و فنر برای دقت بیشتر در زمان‌سنجی.
ساعت پاندولی: استفاده از حرکت پاندول برای بهبود دقت در سنجش زمان.
ساعت کوارتز: استفاده از نوسانات کریستال کوارتز برای ثبت دقیق زمان.
ساعت اتمی: استفاده از نوسانات اتم‌های سزیم یا روبیدیوم، دقیق‌ترین ابزار اندازه‌گیری زمان.
کاربردهای هورولوژی > ناوبری و حمل‌ونقل

در دریانوردی و هوانوردی، دانستن زمان دقیق برای تعیین موقعیت جغرافیایی با استفاده از روش‌هایی مانند ناوبری نجومی ضروری است. سیستم GPS نیز به هماهنگی زمانی وابسته است.
ناوبری دریایی: اندازه‌گیری دقیق زمان به دریانوردان امکان می‌دهد طول جغرافیایی را با استفاده از اختلاف زمانی محاسبه کنند.
هوانوردی: هماهنگی زمانی برای مسیریابی و ارتباطات دقیق بین فرودگاه‌ها و هواپیماها ضروری است.