stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
اختراعات دوران طلایی اسلام
اپتیک > حل مسئله الحسن (الحازن)

این مسئله در ۱۵۰ میلادی توسط بطلمیوس طرح شده بود و ابن هیثم اولین کسی بود که در قرن نهم میلادی پس از نزدیک به ۷ قرن آن را در مسیر تحقیقات خود بر روی جهت نور در یک کره حل کرد.
مسئله از این قرار است که نور را به کدام نقطه از سطح یک کره (یا دایره) پرتاب کنیم تا انعکاس آن (که طبق قانون انعکاس با زاویهٔ مساوی رخ می‌دهد) به نقطهٔ مورد نظر ما برخورد کند. این مسئله را در بیلیارد نیز طرح کرده‌اند که توپ را به کجا بزنیم تا انعکاس آن به توپ حریف برخورد کند.
ابن هیثم برای حل مسئله مجبور شد به حل معادلات درجه چهارم و ایجاد نوعی حساب انتگرال روی بیاورد.
محاسبات ابن هیثم به‌قدری پیچیده و طولانی بودند که برای فهم آن‌ها لازم شد که چند قرن بعد به کمک روش‌هایی که دکارت ابداع کرد، دوباره به آن‌ها رجوع کنند تا آن‌ها را بفهمند.
سرانجام در ۱۹۶۵ میلادی جک الکین، یک روش ریاضی برای حل مسئله پیدا کرد.
کاغذسازی

پیروزی عباسیان بر امپراتوری چین (دودمان تانگ) در نبرد طراز در ۷۵۱ میلادی باعث اسارت چینیانی شد که روش کاغذسازی را به مسلمین آموختند و به سرعت کارخانجات کاغذسازی رواج پیدا کرد و انتشار و نگهداری کتاب را آسان نموده که به انتشار علم و فرهنگ بسیار کمک کرد.
بعدها مسلمان‌ها این کارخانجات را در اسپانیا ساختند و به تدریج به غرب و شمال اروپا کشیده شدند.
صنعت چاپ

پس از رواج کارخانجات کاغذسازی در سرزمین‌های خلافت بنی امیه و بنی عباس در دوران فاطمیون مصر در قرون ۱۰ تا ۱۲ میلادی از نوعی چاپ کلیشه‌ای برای انتشار قرآن استفاده می‌شد که خود برگرفته از روش‌های چاپ روی پارچه بود که قبل‌ها در مصر رواج داشت. این ۳ قرن قبل از گوتنبرگ آلمانی بود و احتمالاً گوتنبرگ ایدهٔ خود را از آنان گرفته و آن را کامل‌تر کرده است.
چرم‌سازی

روش‌های دباغی که در طائف به کمال رسیده بودند. ابتدا در قدامه سپس در جنوب مراکش و سپس به قرطبه منتقل می‌شوند.
فناوری نظامی

بعد از ورود باروت از چین به مناطق مسلمان‌نشین، مهندسان و کیمیاگران مسلمان در صدد توسعهٔ باروت‌های انفجاری و تطبیق آن با سلاح‌های ساخت خودشان برآمدند و آنقدر در کارشان موفق بودند که برای اولین بار در جهان توپ ساختند و آن‌ها را در جنگ‌های صلیبی استفاده می‌کردند.
در جنگ‌های صلیبی دو نمونه از این توپ‌ها به دست انگلیسی‌ها افتاد و از روی آن‌ها همانندسازی کردند که بعدها پیشرفت‌های بیشتری در حوزهٔ سلاح‌های گرم و توپخانه و… در انگلستان به‌وجود آمد.
فناوری نظامی > نخستین موزیک (رسته)

نخستین بار در قرن ۱۶ میلادی، یگان جان‌نثاری عثمانی، گروه موسیقی به نام موزیک (رسته) را برای رژه‌های خود به کار برد و این بعدها مورد تقلید در اروپا و سایر کشورهای جهان قرار گرفت.
فناوری نظامی > توپ داردانل

در سال ۱۴۶۴، توپ برنزی که توسط منیرعلی ساخته شد و حدود ۴ قرن توسط عثمانی استفاده می‌شد. این توپ عظیم‌ترین سلاح زمان بوده و حدود ۳۱ تن وزن دارد. در اروپا تا قرن نوزدهم یعنی ۴ قرن بعد طول کشید تا شرکت کروپ توپ‌هایی در این مقیاس تولید کند.
فناوری نظامی > تفنگ

اولین تفنگ را عثمانی‌ها در آخرین سال‌های قرن ۱۴ میلادی (۱۳۹۴) به عنوان نمونهٔ کوچکی از توپ‌هایی که می‌ساختند، برای استفادهٔ فردی اختراع کردند که مثل توپ سرپر و دارای فتیله بود و اولین یگانی که در دنیا از تفنگ استفاده کرد، یگان جان‌نثاری عثمانی بود.
فناوری نظامی > اولین جنگ با سلاح گرم

در نبرد موهاچ در ۱۵۲۶، یگان جان‌نثاری عثمانی با داشتن ۲۰۰۰ قبضه تفنگ سرپر (ترکی تفک) در برابر دشمن جنگید.
در جریان تسخیر جزیرهٔ یونانی ردس در ۱۵۲۲ نیز یگان جان‌نثاری عثمانی دارای تفنگ‌های ساخت خود بوده است.
فناوری نظامی > راکت

اولین راکت‌ها توسط اکبرشاه پادشاه هندوستان در ۱۵۲۶ میلادی در جنگ سمبال در برابر دشمنانی که از فیل‌های جنگی استفاده می‌کردند، به‌کار گرفته شدند. این‌ها در واقع اولین راکت‌های به شکل امروزی بودند که دارای بدنهٔ ساخته شده از استوانهٔ فولادی بودند.
فناوری نظامی > اژدر دریایی

توسط حسن رماح اختراع شد که آن‌ها را در کتاب الفروسیة و المناصب الحربیة شرح می‌دهد.
فناوری نظامی > تفنگ رگبار

اولین تلاش‌ها برای ساختن مسلسل توسط فتح‌الله شیرازی در قرن ۱۶ میلادی در دربار اکبر شاه در هندوستان آغاز شد. وی یک تفنگ رگبار ۱۷ لولی را به شاه ارائه کرد.
فناوری نظامی > دستگاه رمز و رمزگشا

ابویوسف کندی در قرن نهم میلادی در مقاله‌ای در مورد رمزگشایی پیام‌های رمزنگاری شده، روش‌های رمز و رمزگشایی را شرح می‌دهد.
فناوری نظامی > تحلیل فرکانس

رسالهٔ الکندی همچنین مقاله‌ای در مورد رمزگشایی پیام‌های رمزنگاری شده در قرن نهم میلادی شامل اولین شرح روش تحلیل فرکانس است.
نفت > نفت ضروری

در قرن یازدهم میلادی توسط ابن سینا اختراع شد.
نفت > نفت سفید

در قرن نهم میلادی، زکریای رازی در کتاب الاسرار خود، دو روش برای تهیهٔ نفت چراغ که آن را نفط الابیض می‌نامد توسط تقطیر، شرح می‌دهد.
نفت > چراغ نفتی

در قرن نهم میلادی، زکریای رازی در کتاب الاسرار خود ساختمان دستگاه نفاطه یعنی چراغ نفتی را شرح می‌دهد.
نفت > تقطیر جزء به جزء

در قرن نهم میلادی، زکریای رازی در کتاب الاسرار، روش تقسیم نفت خام به مواد مختلف نفتی توسط تقطیر جزء به جزء را شرح می‌دهد که این روش بعدها در اروپا برای پالایش نفت و نیز تهیهٔ اکسیژن، نیتروژن و سایر گازها از هوا به‌کار می‌رود.
نفت > میدان نفتی

مواد نفتی، نفتا و قیر در قرن نهم در اولین میدان نفتی در باکو در آذربایجان برای تولید نفت، استخراج شد. این میدان نفتی توسط مسعودی در قرن دهم و مارکو پولو در قرن سیزدهم توصیف شده است.
نفت > بنزین

شیمی‌دان‌های مسلمان برای اولین با از نفت خام توانستند، بنزین تولید کنند. لفظ بنزین از بنزویین وارد شده که آن هم تحریف شدهٔ واژهٔ عربی لوبانجاوا به‌معنی عطر جاوایی است که در قدیم این صمغ گیاهی از جاوا وارد می‌شده است، بعدها که کیمیاگران مسلمان، بخش معطر نفت خام را به روش تقطیر جزء به جزء جدا کردند که آن را همان بنزویین یا بنزین نامیدند که به همین صورت وارد زبان‌های غربی هم شد.
نفت > آسفالت

برخی از خیابان‌های بغداد توسط قیری که از تقطیر نفت خام باکو تهیه می‌شد، آسفالت شدند.
نفت > اولین چاه نفت جهان

در سال ۱۵۹۳ میلادی، اولین چاه نفت جهان توسط صنعت‌گری به‌نام محمد نور اوغلو در بالاخانی در باکو در ایران صفوی به عمق ۳۵ متر به‌طور دستی کنده شد که می‌توان گفت اولین چاه نفت جهان در ایران حفر شده است.
نفت > پماد نفت (وازلین)

مقالهٔ اصلی: وازلین
مارکوپولو در ۱۲۷۳ میلادی در مورد نفت باکو می‌گوید که این نفت برای سوزاندن و برای درمان (مالیدن روی پوست-پماد) همه روزه توسط صدها کشتی و شتر صادر می‌شود.
نفت > استخراج نفت شیل

نفت شیل یا نفت شن (sand oil) نفتی است که لابه‌لای شن‌ها وجود دارد و برای استخراج آن از روش‌های مختلف گرمایی و بخار حرارت بالا استفاده می‌شود. اولین بار مساویه ماردینی در قرن دهم میلادی این روش را کشف کرد.
سفالگری > جادارویی سفالی

این جادارویی اصولاً برای نگهداری روغن‌ها، پمادهای عطاران و داروهای خشکشان درست شده بود. گسترش این کوزه اصلاً از کشورهای مسلمان خاورمیانه بوده است. این کوزه توسط بازرگانان اسپانیایی-مغربی به ایتالیا برده شد و اولین نوع ساخته شدهٔ آن در ایتالیا در قرن پانزدهم و در شهر فلورانس بوده است.
سفالگری > اسپانیایی-مغربی

بعد از این‌که مسلمانان دو روش لعاب اکسید قلع و لعاب درخشان را در صنعت سفال به اروپایی‌ها معرفی کردند سرامیک‌های آن‌ها که در اسپانیا و مغرب تولید می‌شدند، نزد مشتریان به اسپانیایی-مغربی معروف شدند.
سفالگری > ظروف سفالین براق

در قرن هشتم توسط جابر بن حیان اختراع گشته بود که در آن از لعاب سفالین استفاده می‌شد. ابن روش خیلی زود و در قرن نهم در ایران محبوبیت یافت و در مصر نیز در طول خلافت فاطمیان در بین قرون دهم تا دوازدهم تولید شد. هم‌زمان با تولید این ظروف در خاورمیانه، در اروپا نیز گسترش پیدا کردند و اول به اسپانیا و اندلس و سپس به ایتالیا راه یافت.
سفالگری > کارخانهٔ چینی و سفال

اولین واحد صنعتی ویژهٔ ساخت محصولات شیشه و سفال در قرن هشتم میلادی در سوریه ایجاد شد.
سرامیک در قرن نهم در عراق اختراع شد که یک کالای شیشه‌ای یا نیمه شیشه‌ای با کیفیت خیلی خوب بود که اساساً از خاک نسوز ساخته می‌شد.
سفالگری > سفالگری با استفاده از لعاب قلع

این نوع لعاب توسط سفالگران مسلمان در قرن هشتم میلادی در بصره، عراق ابداع شد. لعاب درست شده از قلع دی‌اکسید از اولین روش‌هایی بود که سفالگران مسلمان به آن دست یافتند و آن را پیشرفت دادند. اولین نمونه‌های به‌کار رفته از این روش را می‌توان در ظروف آبی رنگ متعلق به قرن هشتم یافته شده در بصره مشاهده نمود.
اولین کوزه‌گری‌هایی که از لعاب قلعی استفاده می‌کردند در قرن نهم در عراق بودند٬که قدیمی‌ترین تکه‌ها در طول دوران جنگ جهانی اول در پی کاوش‌هایی در پنجاه کیلومتری شمال بغداد در سامرا، کشف شدند که از آنجا به مصر، ایران و اسپانیا قبل از اینکه در دوران رنسانس به ایتالیا برسد و بعد به هلند در قرن شانزدهم میلادی و بعد از مدت کوتاهی به انگلستان و فرانسه و سایر قسمت‌های اروپا گسترش یافت.
سفالگری > لعاب درخشان

سرامیک با لعاب درخشان در قرن نهم میلادی در دوران عباسیان اختراع شد و در قرن شانزدهم میلادی به ایتالیا و سپس به دیگر نقاط اروپا وارد شد. در این روش سطح سرامیک را با اکسید فلزات پوشانیده و در کوره می‌پزند تا سطح سرامیکی حالت هفت رنگ به‌خود می‌گیرد.
منسوجات > دستگاه پنبه‌ریسی

نخستین دستگاه پنبه‌ریسی در قرن چهاردهم میلادی در دهلی نو در هندوستان گورکانی اختراع شد.
مکانیک

دانش مکانیک نزد مسلمانان «علم الحیل» خوانده می‌شد.
مهندسی اسلامی را می‌توان دنبالهٔ سنت خاورمیانه و مدیترانه و حاصل ترجمه و گسترش آثاری چون پنوماتیک (فیلون بوزنطی)، مکانیک (هرون اسکندرانی) و رسالهٔ ساعت‌های آبی (ارشمیدُس) دانست.
مکانیک > آسیاب دارای چرخ‌دنده (گیربکس‌دار)

اولین آسیاب‌های دارای گیربکس برای تنظیم سرعت و قدرت چرخش سنگ‌های آسیاب را مسلمین در خاورمیانه و شمال آفریقا ساختند.
مکانیک > ساعت وزنه‌ای

ساعتی که انرژی خود را از حرکت رو به پایین یک وزنه می‌گرفت، نخستین بار توسط دانشمندان مسلمان اختراع شد.
مکانیک > ساعت با پاندول جیوه‌ای

جیوه برای جبران انبساط و انقباض بازوی پاندول در برابر تغییر دما استفاده می‌شده است که ساعت دقیقی ارائه می‌کرده است. در کتاب Libros del saber de Astronomia در صفحهٔ ۱۲۷۷ اشاره شده است که مسلمانان اسپانیا چنین ساعت‌هایی را ساخته بودند که تا قرن هفدهم هم در حال کار بوده است.
مکانیک > نخستین هواپیما

عباس ابن فرناس در سال ۸۵۰ میلادی نخستین پرواز موفق را انجام داد.
مکانیک > موتور بخار

تقی‌الدین شامی در ۱۵۵۱ میلادی در کتاب الطرق السامیه فی آلات الروحانیه، توربین بخار پالسی را توضیح می‌دهد و نیز یاد می‌کند که در قرن شانزدهم میلادی در استانبول از طریق نیروی بخار، جوجه‌گردانی را می‌چرخانده و در رستوران‌های استانبول معمول بوده است که این ۱۱۸ سال قبل از اختراع اولین موتور توربین پالس بخار توسط جیووانی برانکا ایتالیایی است.
مکانیک > چرخ طیار

چرخ لنگر، اولین بار در قرن یازدهم میلادی توسط ابن بسال در اندلس در دستگاه پمپ آب استفاده شد که با ذخیرهٔ انرژی مکانیکی در خود، حرکت آن را تنظیم می‌کرد.
مکانیک > میل سوپاپ

اولین بار بدیع‌الزمان جزری در قرن سیزدهم میلادی در طراحی‌های اتوماسیون و ساعت‌های آبی خود از میلهٔ گردان دارای برآمدگی‌ها برای باز و بسته کردن سوپاپ‌ها استفاده کرد.
مکانیک > میل‌لنگ

طرح‌های شبه میل‌لنگ از یونان باستان، روم باستان و ایران باستان برای تبدیل حرکت خطی به شبه‌دورانی مثلاً در آسیاب‌های دستی به‌کار می‌رفته‌اند و بنوموسی نیز در قرن ۹ میلادی نمونه‌ای شبه‌میل‌لنگ را به‌کار می‌برند ولی اولین طرح میل‌لنگ امروزی را بدیع‌الزمان جزری در ۱۲۰۶ میلادی در طراحی یک پمپ آب دو سیلندر به‌کار برد که شش قرن بعد در موتورهای بخار و سپس درونسوز کاربرد آن شروع شد.
مکانیک > پمپ آب مکشی پیستونی

بدیع‌الزمان جزری در اوایل قرن سیزدهم میلادی یک پمپ دو سیلندر با آرایش متضاد (باکستر) طراحی کرد که تمام اجزای یک پمپ امروزی مثل سوپاپ، میل‌لنگ چرخ دوار و.. را دارد بود و می‌توانست آب را تا ارتفاع ۱۳٫۶ متری بالا بکشد.
مکانیک > پمپ آب بادی

پمپی که از نیروی باد برای رساندن آب از جایی به جای دیگر استفاده می‌شود در حدود قرن نهم میلادی یعنی چندصد سال قبل از تأسیس کشور هلند، در ایران متداول بود.
مکانیک > بادگرد عمودی

نخستین بادگرد (توربین) عمودی در بین قرون هفتم تا نهم میلادی (قرن اول تا سوم هجری) در ایران اختراع گردید. این بادگرد دارای پره‌های چوبی بود و محور آن سنگ آسیایی را در طبقهٔ تحتانی آن می‌گرداند که مخصوصاً در نواحی که رودخانه برای گرداندن چرخ آسیاب در دسترس نبود، روش بسیار خوبی برای تولید انرژی بود ضمن اینکه محور آن نیاز به تغییر جهت با چرخ‌دنده و تلفات انرژی نداشت و مستقیماً سنگ را به گردش درمی‌آورد.
مکانیک > چرخ نخ‌ریسی

در قرن یازدهم میلادی توسط مسلمین اختراع شد.
مکانیک > چرخ‌دندهٔ سگمنت

بدیع‌الزمان جزری در ۱۲۰۶ میلادی اولین بار دندهٔ سگمنت را برای تبدیل حرکت چرخشی به حرکت رفت و برگشتی برای کشیدن آب اختراع کرد که امروزه در صنعت مصارف زیادی دارد.
مکانیک > اتصال جزری

بدیع‌الزمان جزری در اوایل قرن سیزدهم میلادی زمانی که ساعت شمعی را اختراع کرد برای عدم اتلاف وقت در موقع تعویض شمع، اتصال جزری را اختراع کرد که امروزه نیز در صنعت و در زندگی روزمره بسیار استفاده می‌شود. این اتصال را سازندگان سلاح در قرن نوزدهم میلادی برای نصب سریع سرنیزه بر روی سلاح در میدان جنگ استفاده کردند و آن را اتصال بایونت یا سرنیزه نامیدند.
مکانیک > ذوب آهن

در قرن یازدهم میلادی کارخانجات ذوب آهن و نورد برای تولید فولاد در سرتاسر ممالک اسلامی از اندلس گرفته تا آسیای مرکزی متداول بودند و از انرژی آب رودخانه و از آب آن‌ها برای کار خود سود می‌بردند.
مکانیک > فولاد دمشق

فولاد دمشق نوعی از فولاد با درصد کربن بالا است که در کشورهای اسلامی برای ساخت شمشیر استفاده می‌شد.
مکانیک > گوی فلزی یکپارچه

علی ابن لقمان کشمیری در کشمیر در قرن شانزدهم میلادی گوی فلزی بدون درز ساخت و به جهانگیرشاه تقدیم کرد. بیست عدد از این گوی ساخته شد. هنگامی که در دههٔ ۱۹۸۰ میلادی این گوی‌ها پیدا شدند، متخصصان متالورژی چنین تکنیک ساخت فلزی را غیرممکن می‌دانستند.
مکانیک > علم استاتیک

ثابت بن قره در قرن نهم میلادی مبدع علم استاتیک بوده است.
مکانیک > مهندسی آب‌شناسی

ابوبکر کرجی در سال ۱۰۱۰ میلادی، نخستین کتاب را در مورد آب‌های زیرزمینی، روش استخراج و مدیریت آن‌ها نوشت. این کتاب به‌نام النباط المیاء الخفیه یا استخراج آب‌های پنهانی اولین کتاب مرجع برای حفر قنات و مدیریت آب‌های زیرزمینی بوده است.
مکانیک > مکانیک سیالات و اتوماسیون > سنسور و سوپاپ و میل‌لنگ

انواع سنسور مایعات و سوپاپ مخروطی همچنین نخستین طرح میل‌لنگ را بنوموسی در قرن نهم میلادی در کتاب الحیل ارائه داد.
مکانیک > مکانیک سیالات و اتوماسیون > سوپاپ دو وضعیتی

بنوموسی در کتاب الحیل خود طرحی را ارائه می‌دهد که از یک لوله به انتخاب آب یا شراب جاری می‌شود. برای این‌کار از سوپاپ دو وضعیتی استفاده می‌کند که اولین مورد در تاریخ مهندسی است.
مکانیک > مکانیک سیالات و اتوماسیون > سوپاپ آنالوگ یا تنظیمی

سوپاپی که میزان جریان (دبی) یک مایع را می‌توانست کم و زیاد کند، اولین بار در کتاب الحیل بنوموسی در قرن نهم میلادی مشاهده شد. در قرن بیستم مهم‌ترین کاربرد این نوع از سوپاپ، دریچهٔ گاز خودروها بود.
مکانیک > مکانیک سیالات و اتوماسیون > ساعت و زمانگیر

ساعت‌های آبی و شمعی، وسایل سرگرمی، وسایل شستن و وضو گرفتن، فواره‌ها و مشاین‌های کشیدن آب را بدیع‌الزمان جزری (قرن ۱۲ میلادی) در کتاب المعرفة الحیل الهندسیة الجامع بین العلم والعمل با کوچک‌ترین جزئیات و با رسم فنی آن‌ها را توضیح می‌دهد.
مکانیک > مکانیک سیالات و اتوماسیون > ساعت شماطه‌دار

در سال ۸۰۷ میلادی، هارون‌الرشید، سفیری به نام عبدالله را به دربار کارل کبیر، قیصر فرانک فرستاد. عبدالله یکی از این دستگاه‌های عجیب را به عنوان هدیه همراه خود برده بود. آینهارد که منشی کارل کبیر بود، در توصیف نارسایش چنین می‌نویسد:
این ساعت از جنس برنج فلزی بود… یک ساعت آبی [که] حرکت دوازده ساعته را اندازه‌گیری می‌کرد و در آخر، دوازده گلوله به پایین می‌افتادند و جامی را که در زیر آن بسته بودند، به صدا درمی‌آوردند و به همین تعداد هم اسب‌سوار از دروازه در بیرون می‌پریدند.
مکانیک > مکانیک سیالات و اتوماسیون > آب‌سنج و چگالی‌سنج

خازنی فیزیک‌دان و مهندس مکانیک قرن دوازدهم میلادی در زمینهٔ تعادل مایعات، جدول وزن‌های مخصوص چندین مایع، نظریهٔ گرانش (نیروی جهانی که به سوی مرکز عالم یعنی مرکز زمین هدایت می‌شود)، وزن هوا، اثر مویینگی، استفاده از آب‌سنج برای اندازه‌گیری چگالی و تخمین دمای مایعات، نظریهٔ اهرم و استفاده از ترازو برای ترازسازی و برای اندازه‌گیری زمان.
مکانیک > مکانیک سیالات و اتوماسیون > پمپ آب

اختراع چهار مدل پمپ آب توسط تقی‌الدین شامی در قرن شانزدهم میلادی. دو مدل دارای توربین آبی بودند. یک مدل پمپ آب میله‌ای بود که از حرکت بالا و پایین یک میله درون یک لوله مکش ایجاد می‌کرد و دیگری یک پمپ آب شش سیلندر پیستونی بود.
مکانیک > مکانیک سیالات و اتوماسیون > پمپ بادی

پمپ‌هایی که با انرژی باد چرخیده و آب را از محلی به محل دیگر منتقل می‌کردند از قرن نهم میلادی در ایران، افغانستان و پاکستان استفاده می‌شدند.
مکانیک > مکانیک سیالات و اتوماسیون > توربین حرارتی

تقی‌الدین شامی در طرح جوجه‌گردان اتوماتیک خود از توربینی بر سر راه دودکش استفاده می‌کند که حرکت رو به بالای هوای داغ را به حرکت دورانی تبدیل می‌کند. این اولین توربین حرارتی است که در قرن شانزدهم میلادی اختراع شده است.
مکانیک > مکانیک سیالات و اتوماسیون > چراغ نفتی

اولین چراغ نفتی یا لامپا را زکریای رازی در قرن نهم میلادی اختراع کرد و در کتاب الاسرار خود از آن با عنوان نفاته (دارای نفت) نام می‌برد.
مکانیک > مکانیک سیالات و اتوماسیون > خودنویس

در قرن دهم میلادی، علی ابوذر ماری (متوفی ۹۷۴) در کتاب المجالس و المصیرات می‌نویسد:
خلیفهٔ فاطمی معز لدین‌الله قلمی خواست که دست یا لباس او را لکه‌دار نکند، جوهر را در مخزنی نگه داشته و اجازه دهد بدون نشتی وارونه نگه داشته شود. همچین قلم نیز به او ارائه شد.
روش‌های مهم ساخت و تولید

برای اولین بار در آثار بدیع‌الزمان جزری نمونه‌هایی از روش‌های مهندسی مهم برای ساخت و تولید می‌توان مشاهده کرد:
لایه‌لایه کردن تیرهای چوبی برای کم کردن اثر کج‌شدگی چوب
بالانس کردن چرخ
استفاده از الگوهای چوبی و کاغذی
ریخته‌گری در قالب شنی به سبک امروزی
ساییدن نشیمنگاه شیرآلات برای آب‌بندی کردن آن‌ها
رباتیک > ربات مکانیکی-هیدرولیک

بدیع‌الزمان جزری نخستین ربات قابل برنامه‌ریزی انسان‌نما را در حدود قرن دوازدهم میلادی ساخت. به این علت او به عنوان پدر علم مهندسی رباتیک شناخته می‌شود. اختراع او، یک قایق آبی بود که در آن چهار نوازندهٔ مصنوعی موسیقی برای مراسم و برنامه‌های جشن سلطنتی، آهنگ می‌نواختند و حاضران را سرگرم می‌کردند، سازها به‌صورت هیدرولیک و با کمک آب برنامه‌ریزی می‌شدند.
رباتیک > دستگاه خون‌گیری مدرج

در قرون میانه گرفتن خون از بیماران بسیار مرسوم بود و مطابق طب جالینوسی در مورد بیماری‌های زیادی و بر اساس سن و وزن و فصل از سال خون‌گیری تجویز می‌شد. بدین دلیل صف طولانی از بیماران منتظر خون‌گیری همواره در جلو مطب حضور داشتند و طبیب موظف بود، میزان دقیقی خون از آن‌ها بگیرد که کار سختی بود.
بدیع‌الزمان جزری چهار نوع دستگاه طراحی کرد که خون را به ظرف زیرین آن هدایت می‌کرد یک وزنه و یک شناور با طنابی که حول یک پولی پیچیده شده بود در تعادل بودند. افزایش میزان خون گرفته شده باعث حرکت شناور و در نهایت حرکت عقربه ای متصل به پولی بر روی درجه‌بندی بالای دستگاه می‌شد و پرستار می‌توانست میزان خون گرفته شده را در آن واحد مشاهده کند.
رباتیک > دستگاه موزیک اتوماتیک

بنوموسی اولین دستگاه فلوت اتوماتیک را در کتاب الحیل خود شرح می‌دهد.
رباتیک > حلقهٔ فیدبک

در قرن نهم میلادی بنوموسی در کتاب الحیل خود برای اتوماسیون از حلقهٔ فیدبک استفاده می‌کند.
رباتیک > سیستم کنترل ساختار متغیر

سیستم کنترل غیرخطی که تابع مشخصهٔ ثابتی ندارد و در نیمهٔ دوم قرن بیستم کار بر روی آن آغاز شد در قرن نهم میلادی نمونه‌هایی از آن توسط بنوموسی به‌کار گرفته شده بود.
رباتیک > حافظهٔ مکانیکی

بنوموسی در قرن نهم میلادی در برخی از طرح‌های خود برای حفظ اطلاعات قبلی از حافظهٔ مکانیکی استفاده می‌کند.
رباتیک > اختراع کامپیوتر گرافیکی مکانیکی

غیاث‌الدین جمشید کاشانی در قرن چهاردهم میلادی ابزار جالبی اختراع کرد و آن را طَبَقُ المَناطِق نامید. رساله‌ای نیز به نام نزْهَةُالحدایق دربارهٔ چگونگی کار با آن نوشت.
دستگاه یک کامپیوتر در نوع خود بود که می‌توانست به صورت گرافیکی تعدادی از مسائل سیاره‌ای را حل کند، از جمله پیش‌بینی موقعیت‌های طول جغرافیایی خورشید و ماه بر اساس زمان و مکان سیارات در مدارهای بیضی شکل آن،ها عرض‌های جغرافیایی خورشید، ماه، سیارات، دایرةالبروج خورشید این ساز و همچنین دارای الحیداد و خط‌کش بود.
دریانوردی > اولین دریانورد اکتشافی

چنگ هه، اولین آدمیرال مسلمان دریانورد اکتشافی بود که مابین ۱۴۰۵ تا ۱۴۳۳ میلادی برای چین به اقیانوس‌نوردی و کشف سرزمین‌ها و بازارهای جدید پرداخت. سفرهای اکتشافی وی یک قرن قبل از کریستف کلمب انجام شد و کاروان او شامل ۶۰ کشتی بود که هریک ۴ برابر طولانی‌تر و هفت برابر پهن‌تر از کشتی‌های کریستف کلمب بودند. کشتی فرماندهی او ۱۲۷ متر طول و ۵۲ متر عرض داشت
دریانوردی > کشتی کاراول

کشتی‌های تیزرو که اولین بار توسط مسلمانان برای تردد در مدیترانه، دریای سرخ و اقیانوس هند ابداع شدند و قراول نامیده می‌شدند که بعدها توسط دریانوردان پرتغالی و سایرین مورد تقلید قرار گرفته، کاراول نامیده شدند. آن‌ها دارای دو یا حداکثر سه دکل با بادبان‌های مثلثی بودند.
دریانوردی > خشابه

خشابه ابزاری برای اندازه‌گیری عرض جغرافیایی یک نقطه از زمین توسط هدف‌گیری بر روی ستارهٔ قطبی است. اختراع این ابزار، مسلمانان دریانورد را قادر کرد در مسیر شمالی-جنوبی با اندازه‌گیری دقیق مسیریابی کنند.
دریانوردی > علم ناوبری

اختراع خشابه، ربع مجیب، قطب‌نما و نقشه‌های مدرج باعث شد که دریانوردان بتوانند به راحتی در طول و عرض جغرافیایی مسیرها را با اندازه‌گیری طول و عرض جغرافیایی پیدا کنند که از این نظر دریانوردان مسلمان، ناوبری را به علم تبدیل کردند.
وسایل زمان‌سنج

مسلمانان تا قبل از اختراع ساعت‌های کنونی توسط اروپاییان، حدود ۲۵ نوع ساعت ساخته بودند.
خازنی و بنوموسی اقدامات زیادی را در زمینهٔ ساخت ساعت و وسایل اندازه‌گیری زمان و جرم و وزن مخصوص مایعات و شدت فلوی مایعات انجام دادند.
طب و بهداشت > آزمایش داروها

ابن سینا، اولین کسی بود که در کتاب قانون خود اعلام کرد برای آگاهی از اثرگذاری داروها باید آن‌ها را طی پروسه‌ای آزمایش کرد.
طب و بهداشت > اولین جواز طبابت و اولین نظام پزشکی

خلیفه مقتدر در سال ۹۳۱ میلادی تصویب کرد که برای طبابت، اخذ جواز لازم است که پس از امتحان و مصاحبه از طریق نظام پزشکی به طبیب داده می‌شود. وی سنان بن ثابت را به‌عنوان اولین رئیس نظام پزشکی تعیین نمود.
طب و بهداشت > دئودورانت

ابوالقاسم زهراوی در ۱۰۰۰ میلادی در کتاب التصریف روش تهیهٔ استوانه‌های جامد معطر را توضیح می‌دهد که اولین دئودورانت شناخته شده است.
طب و بهداشت > اختراع صابون

زکریای رازی، اولین کسی بود که روش استحصال گلسیرین از روغن زیتون و تهیهٔ صابون از آن را ارائه داد. از قرن نهم میلادی در سوریه صابون را با استفاده از روغن زیتون و سود تهیه کرده و به اقصی نقاط دنیا ارسال می‌کردند.
طب و بهداشت > تراشیدن ریش و اصلاح سر

زریاب برای نخستین بار تراشیدن ریش را در اسپانیای مسلمان قرن نهم میلادی رواج داد و همچنین تا زمان او زن و مرد موهای بلند و گیس داشتند. او اصلاح کردن به سبک امروزی را ابداع کرد و رواج آن در اسپانیا به بقیه اروپا سرایت کرد.
طب و بهداشت > شامپو

‌در سال ۱۸۱۴ میلادی یک مسلمان هندی به نام ساکه دین محمد در برایتون در انگلستان، یک حمام عمومی باز کرد و به‌کار بردن شامپو را به عنوان یک دوای گیاهی به اروپا وارد کرد.
طب و بهداشت > خمیردندان

زریاب، اولین خمیردندان معطر به شکل امروزی را در قرن نهم میلادی درست کرده در اسپانیای آن دوران گسترش داد.
طب و بهداشت > آسایشگاه روانی

در ۸۷۲ میلادی احمد ابن طلون اولین آسایشگاه روانی را در قاهره برپا کرد.
طب و بهداشت > سرنگ

عمار موصلی، اولین بار در قرن نهم میلادی از سرنگ شیشه‌ای برای بیرون کشیدن آب‌مروارید از چشم بیماران استفاده کرد.
طب و بهداشت > بیهوشی

زهراوی و ابن زهر اولین کسانی بودند که از اسفنج آغشته به مواد افیونی یا اسفنج بیهوشی، بیهوش کردن بیماران قبل از عمل جراحی استفاده کردند.
طب و بهداشت > تراکئوتومی

ابن زهر اولین کسی بود که عمل شکاف نای یا تراکئوتومی را بر روی یک بز انجام داد.
طب و بهداشت > کانول

زهراوی مخترع کانول برای گرفتن خون و تزریق مایعات به بدن بیمار بود.
طب و بهداشت > نخ جراحی

زهراوی در ۱۰۰۰ میلادی نخستین کسی بود که استفاده از رودهٔ گربه برای جراحی را ابداع کرد که تا به امروز استفاده می‌شود.
طب و بهداشت > واکسیناسیون

خراشی در دست کودک ایجاد کرده و از همسایگانی که فرزندشان در حال بهبودی بود، اندکی از پوست آبلهٔ او را گرفته به آن محل می‌مالیدند تا میکروب تضعیف شده، وارد بدن شده و مصونیت ایجاد کند.
طب و بهداشت > ضدعفونی محل زخم

ابن سینا اولین کسی بود که چرک کردن محل زخم را ناشی از عوامل خارجی دانست و توسط شراب قوی و کهنه آن را ضدعفونی می‌کرد. پیدا کردن مجدد این کشف قرن‌ها طول کشید.