نقاشی هندی
تاریخچه نقاشی هند > دوره مدرن اولیه (۱۵۲۶–۱۸۵۷ م) > نقاشی مغول (گورکانی)

نقاشی گورکانی سبکی از نقاشی هندی است که عموماً محدود به تصویرسازی روی کتاب است و در غالب مینیاتور انجام می‌شود و در دوره امپراتوری گورکانیان بین قرن‌های ۱۶ و ۱۹ میلادی ظهور کرد و توسعه یافت. سبک گورکانی به شدت تحت تأثیر مینیاتورهای ایرانی قرار دارد و به نوبه خود بر چندین سبک هندی از جمله سبک‌های نقاشی راجپوت، پاهاری و دکن تأثیر گذاشت.
نقاشی‌های گورکانی ترکیبی منحصر به فرد از سبک‌های هندی، ایرانی و اسلامی بودند. از آنجا که پادشاهان گورکانی به دنبال ثبت بصری اعمال خود به عنوان شکارچی و فاتح بودند، هنرمندانی که نزدشان بودند، در سفرهای نظامی یا مأموریت‌های دولتی شاه را همراهی می‌کردند، تا بتوانند مهارت شاه را در شکار، جنگ، شادی و… به تصویر بکشند.
دوران سلطنت اکبرشاه (۱۵۵۶–۱۶۰۵) عصر جدیدی از نقاشی مینیاتور هندی را معرفی کرد. پس از این که قدرت سیاسی اکبر بزرگ تثبیت شد، پایتخت جدیدی در فاتح پور سیکری ساخت و در آنجا هنرمندانی از هند و ایران را گرد آورد. او اولین پادشاهی بود که در هند کارگاه نقاشی تأسیس کرد و تحت نظر دو هنرمند چیره‌دست ایرانی به نام‌های میر سیدعلی و عبدالصمد، آن را گسترش داد. پیش از این، هر دوی آنها تحت حمایت همایون شاه در کابل خدمت کرده بودند و هنگامی که همایون در سال ۱۵۵۵ تاج و تخت خود را بازپس گرفت، او را تا هند همراهی کردند. در زمان اکبر بیش از صد نقاش به کار گرفته شدند که بیشتر آنها اهل گجرات، گوالیور و کشمیر بودند و مکتب نقاشی جدیدی را به وجود آوردند که عموماً به نام مکتب نگارگری مُغُل یا گورکانی شناخته می‌شود.
طوطی نامه یک اثر اولیه گورکانی است که اواسط قرن شانزدهم مصور شد و شباهت‌های آن به‌ویژه در چهره‌های زنان با مکتب بومی غرب هند قابل مقایسه است. در حالی که برخی این را مرحله گذار می‌دانند که در آن ویژگی‌های سبکی مدارس بومی هند و سبک ایرانی با هم ترکیب می‌شود، برخی دیگر این را اثر هنرمندانی می‌دانند که در مکتب غرب هند آموزش دیده‌اند و در کارگاه‌های نقاشی اکبر برای تولید آثار هنری خود احتمالاً زیر نظر اساتید ایرانی مشغول به کار شدند.
یکی دیگر از تولیدات اولیه آن مکتب نقاشی مینیاتور، نسخه خطی حمزه نامه اکبر بود که به گفته بدائونی (مورخ درباری) تولید آن در سال ۱۵۶۷ آغاز شد و در سال ۱۵۸۲ تکمیل یافت. حمزه نامه روایت حماسی فارسی امیر حمزه، عموی پیامبر، است که توسط میر سید علی به تصویر کشیده شد. تابلوهای حمزه‌نامه اکبر در ابعاد بزرگ ۲۷*۲۰ و روی پارچه کشیده شده‌اند و به سبک نگارگری صفوی هستند. رنگ‌های درخشان قرمز، آبی و سبز غالب است. صخره‌های صورتی و فرسایش یافته و پوشش گیاهی، چنار و درختان شکوفه آلو و هلو یادآور نقاشی‌های ایرانی هستند. حمزه نامه از نظر سبک با طوطی نامه بسیار متفاوت است. این تفاوت یا به دلیل مجموعه متفاوتی از هنرمندانی بود که به سبک ایرانی آموزش دیده بودند یا به دلیل تغییر آگاهانه به روش آزمون و خطا بوده، به هر صورت، نقاشی گورکانی به سرعت به سبکی روان‌تر و طبیعت‌گرایانه تغییر ماهیت داد که متفاوت از فیگورهای زُمُخت پیشین بود.
پس از او جهانگیر شاه هنرمندان را به نقاشی پرتره و صحنه‌های دربار تشویق کرد. استاد منصور، ابوالحسن و بشنداس بااستعدادترین نقاشان پرتره در دوران جهانگیر بودند.
شاه جهان (حک. ۱۶۲۷–۱۶۵۸) به حمایت از نقاشی ادامه داد. برخی از هنرمندان مشهور این دوره عبارتند از محمد فقیرالله خان، میرهاشم، محمد نادر، بیچیتر، چیترمان، آنوپچهتر، منوهر و هُنهر.
اورنگ‌زیب احتمالاً به دلیل گرایش به اسلام سُنت‌گرا هیچ ذوقی برای هنرهای زیبا نشان نمی‌داد. به دلیل عدم حمایت، هنرمندان به دکن و دربار هندو راجپوتانا مهاجرت کردند و به ایجاد سبک‌های مختص این مراکز همت گذاشتند.