stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ترانه‌شناسی پویا
آلبوم‌ها > رؤیا (۲۰۰۴/۱۳۸۳)

| نام ترانه | ترانه‌سرا | آهنگساز | تنظیم |
| --- | --- | --- | --- |
وطن: بابک رادمنش
باورم نمیشه: بابک رادمنش
| جشن آینه | بابک صحرایی | حسن شماعی‌زاده | تیگران ساکیان |
| پریشون | بابک روزبه | شوبرت آواکیان | شوبرت آواکیان |
عروس آرزوهام: بابک رادمنش
| یاسی | ژاکلین | شوبرت آواکیان | شوبرت آواکیان |
| دل‌باخته | ژاکلین | شوبرت آواکیان | شوبرت آواکیان |
| رویا | پاکسیما زکی‌پور | حمید ندیری | تیگران ساکیان |
آلبوم‌ها > تصویر (۲۰۰۸/۱۳۸۷)

| نام ترانه | ترانه‌سرا | آهنگساز | تنظیم |
| --- | --- | --- | --- |
| من | بابک رادمنش | بابک رادمنش | بارن |
| مهربونی | بابک رادمنش | بابک رادمنش | بارن |
| می‌میرم | بابک روزبه | شوبرت آواکیان | شوبرت آواکیان |
| مادر | بابک رادمنش | بابک رادمنش | بارن |
| یارب | بابک رادمنش | بابک رادمنش | بارن |
| جاده | بابک صحرایی | محمد مقدم | محمد مقدم |
| به وقتش | مریم اسدی | شهیاد | شهیاد |
| تصویر | هما میرافشار | محمد حیدری | منوچهر چشم‌آذر |
آلبوم‌ها > تب تند (۲۰۱۴/۱۳۹۲)

| نام ترانه | ترانه‌سرا | آهنگساز | تنظیم |
| --- | --- | --- | --- |
| دارم عاشق میشم | روزبه بمانی | علیرضا افکاری | پیام شمس |
| دیوونتم | بابک رادمنش | بابک رادمنش | پوریا نیاکان |
| ریزه ریزه | بابک رادمنش | بابک رادمنش | پوریا نیاکان |
| احساس | داوود رحمت‌الهی | رادین فخار | مهرداد قلندری |
| تب تند | شایا تجلی | عماد شکوری | عماد شکوری |
| با تو | گلناز گلزاری | پیام شمس | پیام شمس |
| عشق رؤیایی | مهین آبادانی | عارف شکوری | امیر بدخش |
| دستامو محکم‌تر بگیر | مهدی ایوبی | حامد حنیفی | حامد حنیفی |
| ستاره | مهین آبادانی | عارف شکوری | امیر بدخش |
| نه تنها | بابک رادمنش | بابک رادمنش | امیر بدخش |
| مهربون باش (به‌یاد فرزین) | جهانبخش پازوکی | جهانبخش پازوکی | عماد شکوری |
آلبوم‌ها > رابطه (۲۰۱۶/۱۳۹۵)

| نام ترانه | ترانه‌سرا | آهنگساز | تنظیم |
| --- | --- | --- | --- |
| مستی | محمدرضا روحانی | بابک فراهانی و مهرداد قلندری | عارف شکوری |
| رابطه | محمد چناری | محمد چناری | عارف شکوری |
| عشق من | مریم دلشاد | وحید پویان | پوریا نیاکان |
| فاصله | الهام زارعی | محسن فرحی | عارف شکوری |
| ندیدنت سخته | زهرا عاملی | علیرضا افکاری | عماد شکوری |
| عشق | محمد چناری | محمد چناری | پوریا نیاکان |
| بغلم کن | مریم دلشاد | احسان نی‌زن | عارف شکوری |
تک آهنگ‌ها

| نام ترانه | ترانه‌سرا | آهنگساز | تنظیم | کاور و عکس و گرافیک | سال انتشار |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| داری میری | سروش دادخواه | عماد نکویی | عماد نکویی | الن بیژن | ۱۳۹۲ |
| ترکم کن | امید میرحسینی | بهادر فرهنگ | مهرداد احمدزاده |  | ۱۳۹۳ |
| قرص خواب | مریم دلشاد | احسان نی‌زن | معین راهبر |  | ۱۳۹۵ |
| بیقرار | مصطفی ربیعی | محمد کلاسی بهار | محمد کلاسی بهار |  | ۱۳۹۵ |
| فردای خوب | مریم دلشاد | احسان نی‌زن | مهرداد و ایمان احمدزاده |  | ۱۳۹۶ |
| دورت بگردم | میثاق راد | محسن فرحی | عارف شکوری |  | ۱۳۹۶ |
| شراب | مصطفی ربیعی | محمد کلاسی بهار | عارف شکوری |  | ۱۳۹۶ |
| بغض | مریم قاضی | وحید پویان | حمید نیکوکار |  | ۱۳۹۶ |
| مهتاب | مسعود فردمنش | صادق نوجوکی | صادق نوجوکی |  | ۱۳۹۷ |
| آدم و حوا | رضا خواجوی | عارف شکوری | عارف شکوری |  | ۱۳۹۷ |
| چشمای ناز | میثاق راد | محسن فرحی | عارف شکوری | پویا برفر | ۱۳۹۸ |
| خوشبختی | بابک رادمنش | بابک رادمنش | عارف شکوری | هادی شارکیان | ۱۳۹۸ |
| کنار رفتنت | مریم قاضی | وحید پویان | وحید پویان | هادی شارکیان | ۱۳۹۸ |
| آرزوی من | مریم دلشاد | علیرضا مهدوی | فرهاد فرهادی | هادی شارکیان | ۱۳۹۸ |
| تنهایی | مریم دلشاد | علیرضا مهدوی | فرهاد فرهادی | حسین هادی | ۱۳۹۹ |
| وای از تو | مریم قاضی | کوروش فولادی | امیر وارث | پویا برفر | ۱۳۹۹ |
| بهونه | داود رحمت الهی | رادین فخار | میلاد امامی | علیرضا جمشیدی | ۱۳۹۹ |
| نفس | امیر عارف | محسن فرحی | دانیال شاکری | هادی شارکیان | ۱۳۹۹ |
| بی‌خیالی | معین برزه | حامد حسینی | بهتاش زرین و حامد حسینی | راوی | ۱۴۰۰ |
| بابا | مریم دلشاد | احسان نی زن | مهرداد احمدزاده | ایمو پیکسل، احسان محمدی | ۱۴۰۱ |
| وطن (مهسا امینی) | مریم دلشاد | وحید پویان |  | حامد نصیری Hamed NT | ۱۴۰۱ |
| بیا بجنگ (مهسا امینی) | بیا بجنگ (مهسا امینی) | بیا بجنگ (مهسا امینی) | بیا بجنگ (مهسا امینی) | فاقد کاور رسمی | ۱۴۰۱ |
| حال خوب | مریم دلشاد | احسان نی زن | سعید زمانی | حامد نصیری / سیروس کردونی | ۱۴۰۲ |
| رهایی | افشین یداللهی | حمیدرضا گلشن | ایمان کی‌پیشینیان |  | ۱۴۰۲ |
| شاه من | یوسف خردمند | مریم دلشاد | مریم دلشاد | احسان محمدی | ۱۴۰۲ |
اودا آلودنیا

Village در Central Province, 23x15px|border |alt=|link= سری‌لانکا
| Uda Aludeniya | Uda Aludeniya |
| --- | --- |
Village: Village
استان: Central Province
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۵:۳۰ (Sri Lanka Standard Time)
اودا آلودنیا (به لاتین: Uda Aludeniya) یک منطقهٔ مسکونی در سری‌لانکا است که در استان مرکزی (سری‌لانکا) واقع شده‌است.
علیبی، کزیلکاهامام

Village در 23x15px|border |alt=|link= ترکیه
| Alibey | Alibey |
| --- | --- |
Village: Village
استان: استان آنکارا
District: قزلچه‌حمام
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۲ (EET)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۳ (EEST)
علیبی، کزیلکاهامام (به لاتین: Alibey, Kızılcahamam) یک منطقهٔ مسکونی در ترکیه است که در استان آنکارا واقع شده‌است.
تغذیه گندروی

طناب جلینه از مجموعه‌ای از نخینه‌ها تشکیل شده است. بخش اساسی در فرایند تغذیه گندزی است و برای جذب مواد آلی از طریق دیواره سلولی آن استفاده می‌شود. شبکه نخینه‌ها به عنوان جلینه نامیده می‌شود که برای تغذیه قارچ‌ها ضروری است.
تغذیه گندروی (انگلیسی: Saprotrophic nutrition)، یا تغذیه گندزی، فرآیندی از هضم خارج سلولی (Extracellular digestion) شیمی‌دگرپرورد است که در پردازش مواد آلی پوسیده (مرده یا ضایعات) دخیل است. در گندروی‌ها رخ می‌دهد و اغلب با قارچ‌ها (برای نمونه کپک سیاه سنجاقی) و باکتری‌های خاک مرتبط است. قارچ‌های میکروسکوپی گندروی گاهی گندزی نامیده می‌شوند. گیاهان گندروی یا فلورباکتریایی گیاگندزی نامیده می‌شوند (Sapro «مواد پوسیده» + phyte «گیاه»)، اگرچه اکنون اعتقاد بر این است که همه گیاهانی که قبلاً تصور می‌شد گندروی هستند در واقع انگل قارچ‌های میکروسکوپی یا گیاهان دیگر هستند. این فرایند اغلب از طریق انتقال فعال چنین موادی از طریق درون‌بری در داخل جلینه داخلی و نخینه‌های تشکیل‌دهنده آن تسهیل می‌شود.
ریشه‌های مختلف واژه مربوط به مواد پوسیده (دتریتوس، ساپرو-)، خوردن و تغذیه (-vore, -phage) و گیاهان یا اشکال حیات (-phyte, -obe) اصطلاحات مختلفی را تولید می‌کنند، مانند پوده‌خوار، پوده‌زی، گندخوار، گیاگندزی. معانی آنها همپوشانی دارند، اگرچه تمایزات فنی (بر اساس عملکردهای فیزیولوژیکی) حواس را محدود می‌کند. برای نمونه، تمایزات استفاده را می‌توان بر اساس بلع ماکروسکوپی ریزه (همان‌طور که کرم خاکی انجام می‌دهد) در مقابل کافت میکروسکوپی ریزه (مانند قارچ) ایجاد کرد.
روند

از آنجایی که ماده در محیطی که یک گندزی در آن قرار دارد تجزیه می‌شود، گندزی چنین ماده‌ای را به ترکیبات خود تجزیه می‌کند.
پروتئین‌ها از طریق شکستن پیوندهای پپتیدی توسط پروتئازها به ترکیبات آمینو اسیدی خود تجزیه می‌شوند.
لیپیدها توسط لیپازها به اسیدهای چرب و گلیسرول تجزیه می‌شوند.
نشاسته توسط آمیلازها به قطعات دی‌ساکاریدهای ساده شکسته می‌شود.
سلولز، بخش عمده‌ای از سلول‌های گیاهی و بنابراین یکی از اجزای اصلی مواد پوسیده به گلوکز تجزیه می‌شود.
این محصولات از طریق دیواره سلولی توسط اندوسیتوز مجدداً توسط نخینه جذب می‌شوند و در کل مجموعه جلینه منتقل می‌شوند. این امر عبور چنین موادی را در سراسر جاندار تسهیل می‌کند و امکان رشد و در صورت لزوم ترمیم را فراهم می‌کند.
روند > شرایط

برای اینکه جاندار گندزی بتواند رشد و ترمیم مطلوب را تسهیل کند، باید شرایط و مواد مغذی مطلوبی وجود داشته باشند شرایط بهینه به چندین شرایط گفته می‌شوند که رشد جاندارهای گندزی را بهینه می‌کنند، مانند:
وجود آب: ۸۰ تا ۹۰ درصد جرم قارچ‌ها را آب تشکیل می‌دهد و قارچ‌ها به‌دلیل تبخیر آب باقی‌مانده در داخل به آب اضافی برای جذب نیاز دارند.
وجود اکسیژن: تعداد بسیار کمی از جاندارهای گندزی می‌توانند شرایط بی‌هوازی را تحمل کنند، همان‌طور که رشد آنها در بالای محیط‌هایی مانند آب یا خاک نشان می‌دهد.
پی‌اچ خنثی-اسیدی: شرایط خنثی یا خفیف اسیدی تحت پی‌اچ ۷ مورد نیاز است.
دمای متوسط کم: اکثر جاندارهای گندزی به دمای بین ۱ تا ۳۵ درجه سانتی‌گراد نیاز دارند و رشد بهینه آن در ۲۵ درجه سانتی‌گراد رخ می‌دهد.
اکثر مواد مغذی دریافت شده توسط چنین موجوداتی باید قادر به تأمین کربن، پروتئین، ویتامین‌ها و در برخی موارد یون باشند. با توجه به ترکیب کربن اکثر موجودات، مواد مرده و آلی منابع غنی دی‌ساکاریدها و پلی‌ساکاریدها مانند مالتوز و نشاسته و مونوساکارید گلوکز را فراهم می‌کنند.
از نظر منابع غنی از نیتروژن، گندزی‌ها به پروتئین ترکیبی برای ایجاد پروتئین نیاز دارند که با جذب آمینو اسیدها تسهیل می‌شود و معمولاً از خاک غنی گرفته می‌شود. اگرچه هم یون‌ها و هم ویتامین‌ها نادر هستند، تیامین یا یون‌هایی مانند پتاسیم، فسفر و منیزیم به رشد جلینه کمک می‌کنند.
تصادف اتوبوس‌ها در آزادراه تهران - قم

تصادف اتوبوس‌ها در آزادراه تهران - قم در ساعت ۲۲:۴۸ روز ۱۸ام شهریور ۱۳۹۲ با برخورد دو اتوبوس مسافربری اسکانیا و آتش‌سوزی پس از آن اتفاق می‌افتد و ۴۴ نفر کشته و ۴۷ نفر زخمی می‌شوند. در این حادثه یک اتوبوس که از اصفهان به سمت تهران حرکت می‌کرد، به علت ترکیدگی لاستیک جلو، به گاردریل وسط آزادراه برخورد می‌کند و به مسیر مقابل خود منحرف می‌شود. این اتوبوس سپس با یک اتوبوس دیگر که در مسیر آزادراه به مقصد یزد در حال حرکت بود تصادف می‌کند. هر دو اتوبوس بعد از برخورد با هم دچار آتش‌سوزی می‌شوند. تلفات سنگین این حادثه به علت شدت برخورد، آتش‌سوزی و نقص فنی در درها و خروج اضطراری بوده‌است.
شرح حادثه

در ساعت ۲۲:۴۸ روز دوشنبه ۱۸ام شهریور ۱۳۹۲ یک دستگاه اتوبوس مسافربری اسکانیا (اتوبوس ۱) با ۴۴ نفر مسافر از مبدأ اصفهان به مقصد تهران در مسیر جنوب به شمال آزادراه قم- تهران (در خط دوم عبوری) در حال حرکت بوده که در کیلومتر ۲۸ بعد از شهر قم به علت «دو پوسته شدن لاستیک» چرخ جلو چپ، به سمت چپ متمایل و پس از برخورد با یک دستگاه خودروی سواری که در خط سوم عبوری آزادراه در حال حرکت بوده به سمت گاردریل‌های میانی آزادراه منحرف و پس از عبور از گاردریل و برخورد با یک پایه تیر چراغ روشنائی فلزی وارد مسیر مخالف شده و از قسمت جلو راست با قسمت جلو چپ یک دستگاه اتوبوس اسکانیا (اتوبوس ۲) که با ۴۴ نفر مسافر در مسیر شمال به جنوب آزادراه و در خط عبوری دوم حرکت می‌کرده برخورد می‌کند. شدت برخورد و ایجاد حریق باعث افزایش تلفات جانی گردید.
در این حادثه ۴۴ نفر کشته و ۴۷ نفر از سرنشینان هر دو اتوبوس مجروح شده‌اند. بعد از حادثه زخمی‌های این تصادف به بیمارستان‌های قم انتقال پیدا کردند. به علت شدت انفجار و آتش‌سوزی پزشکی قانونی استان قم در آن زمان اعلام کرد اجساد قربانیان قابل شناسایی نبوده‌است.
گزارش کمیسیون ایمنی راه‌های کشور

در گزارش کمیسیون ایمنی راه‌های کشور گفته شده که «عدم توانایی در کنترل وسیله نقلیه از جانب راننده اتوبوس اصفهان-تهران به علت بروز نقص فنی (دو پوست شدن و ترکیدن لاستیک) که منجر به تغییر مسیر و تجاوز کامل به چپ شده و در ضمن در این تصادف ایجاد حریق در هر دو اتوبوس پس از برخورد و همچنین باز نشدن درهای اتوبوس‌ها و نیز عدم امکان خروج اضطراری آسان، باعث افزایش تلفات و مجروحین شده‌است.»
واکنش‌ها

محمدرضا مهماندار، فرمانده پلیس راه، گفت که شرکت عقاب‌نشان، سازنده اتوبوس‌های اسکانیا، به علت عدم رعایت نکات ایمنی باید پاسخ‌گوی این حادثه باشد.
دادستان کل کشور سه قاضی اختصاصی برای بررسی این حادثه تعیین کرد.
عباس آخوندی، وزیر راه ابراز تاسف کرد و به خانواده‌های کشته‌شدگان تسلیت گفت. او همچنین عنوان کرد «با توجه به اینکه عامل انسانی یکی از مهم‌ترین مواردی است که منجر به تصادفات می‌شود باید این موضوع مورد توجه قرار گیرد.»
محمدرضا تابش نماینده اردکان در مجلس گفت «از وزرای راه، کشور، بهداشت و صنایع دربارهٔ حادثه اتوبان قم سؤال می‌کنم»
مدیرعامل شرکت عقاب‌افشان گفته‌است از زمان وقوع این حادثه میزان مشتری‌های این اتوبوس کاهش یافته‌است. او همچنین گفته‌است اتوبوس اسکانیا منطبق با استانداردهای جهانی تولید شده‌است اما این اتوبوس بدون اینکه در مراکز مجاز این شرکت خدمات دریافت کند، به شکلی غیراستاندارد تعمیر شده‌است.
امبالاکیدا

مکان در 23x15px|border |alt=|link= ماداگاسکار
| Ambalakida | Ambalakida |
| --- | --- |
AmbalakidaLocation in Madagascar: AmbalakidaLocation in Madagascar
مختصات: ۱۵°۴۷′ جنوبی ۴۶°۳۵′ شرقی﻿ / ﻿۱۵٫۷۸۳°جنوبی ۴۶٫۵۸۳°شرقی﻿ / -15.783; 46.583: مختصات: ۱۵°۴۷′ جنوبی ۴۶°۳۵′ شرقی﻿ / ﻿۱۵٫۷۸۳°جنوبی ۴۶٫۵۸۳°شرقی﻿ / -15.783; 46.583
فهرست منطقه‌های ماداگاسکار: بوئنی
District: Mahajanga II
ارتفاع: ۷۰ متر (۲۳۰ فوت)
جمعیت (2001): جمعیت (2001)
 • کل: ۵٬۰۰۰
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی ۳ (EAT)
امبالاکیدا (به لاتین: Ambalakida) یک سکونتگاه مسکونی در ماداگاسکار است که در بوئنی واقع شده‌است.
خصوصیات

امبالاکیدا ۵٬۰۰۰ نفر جمعیت دارد و ۷۰ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
حمیدرضا درخشنده

| حمیدرضا درخشنده | حمیدرضا درخشنده |
| --- | --- |
زادهٔ: تیر ۱۳۵۱
درگذشت: ۶ شهریور ۱۳۹۸
علت مرگ: اعدام
حمیدرضا درخشنده (زادهٔ تیر ۱۳۵۱– درگذشتهٔ ۶ شهریور ۱۳۹۸)مستندساز، عکاس، فیلم‌بردار و خبرنگار اهل کازرون بود که امام جمعه کازرون،  محمد خرسند را به قتل رساند.
محمد خرسند، امام جمعه کازرون بامداد چهارشنبه هشتم خرداد ۱۳۹۸ به ضرب چاقو کشته شد.
حمیدرضا درخشنده، مبارزه با فساد سیستماتیک اقتصادی و اداری را مهم‌ترین انگیزه این قتل برشمرد.
شامگاه همان روز تیراندازی شدیدی در میدان هلال احمر شهرستان ایذه نزدیک به مصلی ایذه رخ داد و روز بعد نیرو انتظامی از دستگیری شخصی به نام عباس عالی پوران خبر داد که قصد داشت امام جمعه این شهر را به قتل برساند.
شرح ماجرا

محمد خرسند در سحر روز چهارشنبه ۸ خرداد ۱۳۹۸ ساعت ۳ و نیم بامداد پس از بازگشت از مراسم احیای شب جمعه مقابل خانه اش مورد حمله فردی مسلح به چاقو قرار گرفت و از ناحیه شکم و سینه به شدت مجروح شد. او پس از انتقال به بیمارستان در اثر شدت جراحات مُرد. به گفته شاهدان عینی ضارب که لباس تعزیه به تن داشته ابتدا خواستار عکس یادگاری (سلفی) با امام جمعه کازرون شده و سپس با سلاح سرد به وی حمله کرده و به صورت ناگهانی با چاقو ضربات متعدد به وی وارد کرده و بلافاصله از محل فرار می‌کند.
نحوه دستگیری

بر اساس فیلم‌های منتشر شده در رسانه‌های ایران، حمید رضا درخشنده در حالی بازداشت شد که با لباس تعزیه در خیابان‌های کازرون در حال عبور بود.
مرگ

دادگاه این پرونده روز چهارشنبه، ۱۲ تیر و پس از پایان جلسه اول برای حمید رضا درخشنده حکم اعدام صادر کرد و برخلاف رویه عادی بررسی چنین پرونده‌هایی در قوه قضاییه ایران، این حکم در مدت کمتر از دو ماه در دیوان عالی کشور تأیید و اجرا شده است.
حواشی

درخشنده هرگونه ندامت را رد کرد و حکم اعدام را پذیرفت.
از او در شبکه‌های مجازی به‌عنوان قهرمان و شهید راه آزادی نام می‌برند.
جمهوری اسلامی حتی شعر سنگ‌قبر او را هم تحمل نکرد و دادستان شیراز دستور داد آن شعر پاک شود.
با اینکه قاضی پرونده در جلسات دادگاه دو باربه عدم سو سابقه قاتل اشاره کرده بود، همسر خرسند در برنامه بدون تعارف تلویزیون جمهوری اسلامی ایران، وقایع متناقضی دربارهٔ حادثه شرح داد و با استفاده از عبارت قاتل حرفه ای طی مصاحبه سعی در توجیه حکم صادره بدون طی مراحل قانونی کرد.
طالقان

برای دیگر کاربردها، طالقان (ابهام‌زدایی) را ببینید.
| طالقان (طالقون) | طالقان (طالقون) |
| --- | --- |
 جهت عقربه‌های ساعت از بالا:  رودخانه شاهرود - کوه‌های برفی طالقان - دریاچه سد طالقان - سد طالقان - میدان معلم:  جهت عقربه‌های ساعت از بالا:  رودخانه شاهرود - کوه‌های برفی طالقان - دریاچه سد طالقان - سد طالقان - میدان معلم
 نشان‌وارهٔ شهرداری طالقان:  نشان‌وارهٔ شهرداری طالقان
کشور:  ایران
استان: البرز
شهرستان: طالقان
بخش: مرکزی
نام(های) پیشین: تالکان
سال شهرشدن: ۱۳۸۹
مردم: مردم
جمعیت: ۳۵۴۵ نفر
جغرافیای طبیعی: جغرافیای طبیعی
ارتفاع: ۱۸۸۰ الی ۲۶۰۰ متر
اطلاعات شهری: اطلاعات شهری
شهردار: ایمان هادی پور
پیش‌شمارهٔ تلفن: ۰۲۶۴۴
وبگاه: شهرداری طالقان
شناسهٔ ملی خودرو: ۷۸ ط
  طالقان  روی نقشه ایران ۳۶°۱۰′۱۵″شمالی ۵۰°۴۶′۰۳″شرقی﻿ / ﻿۳۶٫۱۷۰۷۸۷°شمالی ۵۰٫۷۶۷۵۷۸°شرقی﻿ / 36.170787; 50.767578   :   طالقان  روی نقشه ایران ۳۶°۱۰′۱۵″شمالی ۵۰°۴۶′۰۳″شرقی﻿ / ﻿۳۶٫۱۷۰۷۸۷°شمالی ۵۰٫۷۶۷۵۷۸°شرقی﻿ / 36.170787; 50.767578   
 :  
طالقان (طالقون) شهری در شهرستان طالقان واقع در استان البرز ایران است. این شهر در منطقه‌ای ییلاقی، خوش آب و هوا، توریستی، سرسبز و پرآب در میان رشته کوه البرز در ۱۳۳ کیلومتری شمال غربی شهر تهران و ۹۶ کیلومتری کرج قرار گرفته است. زیاران نزدیک‌ترین شهر به طالقان است که در غرب منطقه طالقان قرار گرفته است.
شهر طالقان به لحاظ قرار گرفتن در رشته کوه‌های البرز مرکزی، دارای آب و هوای کوهستانی و ییلاقی است. به همین دلیل دارای جمعیت فصلی بوده و در بهار و تابستان جمعیت شناور آن افزایش قابل توجهی می‌یابد. این در حالی‌ست که جمعیت ثابت شهر طالقان ۱۷۳ نفر بومی است.
مردم > زبان

طالقانی‌ها به زبان تاتی سخن می‌گویند. به عقیده برخی از صاحب‌نظران، زبان مردم طالقان به دو دسته تقسیم می‌شود. روستاهایی که بین جوستان و کوه‌های کندوان قرار گرفته‌اند به لهجه طبری طالقانی سخن می‌گویند. از جوستان به سمت باختر به گویش تاتی با لهجه طالقانی سخن می‌گویند. به عقیده حبیب برجیان شهمیرزاد، قصران و ساوجبلاغ، طالقان و الموت و کلاردشت و تنکابن یا کاسپی مرکزی گونه‌های زبانی پیرامون مازندران محسوب می‌شوند. این پژوهشگر زبان طبری علاوه بر زبان، رسوم مشترک را همدیگر ویژگی ساکنان حوزه زبان کاسپی دانست و گفت: آیین تیرماه سیزده شو از ویژگی‌های مشترک گیلان و مازندران است. مردم طالقان و الموت هم از این جشن سخن می‌گفتند. در کتاب استان‌شناسی البرز چاپ وزارت آموزش و پرورش، گویش مناطقی از کرج و طالقان، ساوجبلاغ شبیه به مازندرانی عنوان است. گویش طالقانی می‌تواند گونه‌ای از زبان‌های تاتی باشد. برخی از صاحب‌نظران نیز گویش طالقانی را از گویش‌های تاتی‌گونه می‌دانند. گرچه گویش مردم طالقان با تات‌های دیگر مناطق ایران تفاوت دارد. به گفته منیژه یوحنایی حوزه گستردگی زبان مازندرانی از شرق تا گرگان از جنوب تا شهمیرزاد، سنگسر، فیروزکوه، دماوند، لواسانات و مناطق شمالی امامزاده داوود و طالقان و از غرب تا تنکابن است.
فرهنگ

مردم طالقان دارای رسم و رسومات زیادی هستند مثل پنجه پیتک که در پنج روز آخر سال انجام می‌شود یا مراسم شب یلدا (به گویش طالقانی: چله شو) که در اکثر مناطق ایران انجام می‌شود، ولی در طالقان با رسم خاصی انجام می‌شود. آیین تیرماه سیزده شو که از ویژگی‌های مشترک گیلان و مازندران است در بخشی از مناطق طالقان انجام می‌شود. مردم طالقان به شعرخوانی و داستان خوانی علاقه زیادی دارند. از معروفترین داستان خوانی‌های مردم طالقان می‌توان به داستان عاشقانه عزیز و نگار اشاره کرد. داستان دو دلداده از روستای آردکان شهرستان طالقان است که قدمت آن به چند قرن می‌رسد. به احتمال قریب به یقین، باید داستان عشق عزیز و نگار را آخرین حلقه گمشده دلدادگی عاشقان دانست که بارها در تاریخ ادبیات فارسی شاهد برخی از آنها بوده‌ایم. نوعی گاهشماری نیز در طالقان رواج دارد که به گاه‌شماری طالقانی معروف است.
فرهنگ > مشاهیر

صفحهٔ اصلی: رده:اهالی طالقان
میرعماد (خوشنویس ایرانی)
جلال آل احمد (نویسنده ایرانی)
عبدالمجید طالقانی (خوشنویس و شاعر ایرانی)
غلامحسین امیرخانی (استاد معاصر خط نستعلیق)
شیخ پیر حسین الهی طالقانی (عارف)
مریم میرزاخانی (ریاضی‌دان ایرانی)
مهرداد میناوند (بازیکن پرسپولیس)
شادمهر عقیلی (خواننده)
علی لهراسبی (خواننده)
عنایت‌الله بخشی (بازیگر)
علی‌اکبر فرهنگی (استاد دانشگاه ایرانی)
میرابوالفضل عنقای طالقانی (شاعر و عارف)
یوسف صیادی (بازیگر نویسنده و کارگردان)
متین آل احمد (استاد دانشگاه و نویسنده)
ابراهیم حشمت (از سران نهضت جنگل)
سید محمد تقی میرابوالقاسمی (نویسنده و پژوهشگر تاریخ)
میرزا ابراهیم بوذری (خوشنویس و ادیب)
خلیل طالقانی (سیاستمدار)
حسین صفاریان (بازیگر ایرانی)
ولی‌الله فلاحی (فرمانده ارتش ایران در زمان جنگ ایران و عراق)
محمود شیخ حسنی (امیر سرتیپ ارتش، رئیس سابق بازرسی ایمنی و معاون فعلی آموزشی تربیتی ستاد کل نیروهای مسلح)
کامبیز شیخ حسنی (سفیر و دیپلمات ارشد وزارت امورخارجه)
بهروز محمدبیگی (نویسنده و پژوهشگر، ایران‌شناس، مؤسس و مدیر پژوهشکده مطالعات و تحقیقات طالقان‌شناسی)
علیرضا شاه حسینی (پژوهشگرتاریخ وفرهنگ نواحی شمال ایران _ فعال فرهنگی)
صاحب ابن عباد (نویسنده و سیاستمدار آل بویه)
حکمت‌الله ملاصالحی (باستان‌شناس ایرانی)
ملا نظرعلی سوهانی (حکیم)
ولی‌الله احمدخان بیگی (خطاط، درجه عالی ازانجمن خوش نویسان)
ایرج کلانتری طالقانی معمار و شهرساز ایرانی (طراح فرودگاه امام خمینی)
یدالله شریفی‌راد خلبان جنگنده اف ۵ و قهرمان جنگ (فیلم عقاب‌ها، داستان زندگی او را روایت می‌کند)
فیروز شیخ حسنی خلبان هواپیمای جنگنده اف ۵ و قهرمان جنگ بود
تاریخچه

طالقان واقع در رویان کهن بوده است. رویان به سرزمینی آباد در غرب مازندران گفته می‌شد که شامل بخش‌های کجور، کلارستاق، لنگا، تنکا، سختسر، هوسم، الموت، طالقان، لورا، ارنگه، رودبار قصران و لارقصران می‌شد.
شهر طالقان از به هم پیوستن چهار محله بنام‌های شهرک، گلینک، کولج و پرده‌سر تشکیل شده است. مرکز بخش طالقان ابتدا روستای کولج بود و از هشتم دی ۱۳۲۴ با تصویب هیئت وزیران به شهرک انتقال یافت.
در جلد نخست کتاب فرهنگ جغرافیایی ایران نوشته حسینعلی رزم‌آرا که در تیرماه ۱۳۲۸ به چاپ رسیده است، دربارهٔ طالقان (شهرک سابق) اینگونه آمده است که نشان دهنده وضعیت این منطقه در آن دوران است: شهرک قصبه‌ای مرکز بخش طالقان تابع شهرستان تهران در ۱۳۰ کیلومتری شمال باختری تهران است. آب و هوای کوهستانی، سردسیر و کنار رودخانه شاهرود. سکنه مطابق آمار ۱۳۵۲ نفر، ولی بیش از ۱۰۰۰ نفر سکنه ندارد و بقیه در تهران و مازندران سکونت دارند. مردم ده شیعه مذهب و مازندرانی زبان هستند.
آب قصبه از رودخانه حسنجون و رودخانه پردسر تأمین می‌شود. دارای محصولات زراعی غلات، سیب زمینی، یونجه، لوبیا و مختصری میوه‌جات قلمستان.
شغل عمده مردان زراعت، گله‌داری و کسب. شغل زنان کرباس و گلیم و جاجیم بافی.
در حدود ۲۰۰ نفر از مردان در فصل زمستان به تهران و مازندران برای کارگری رفته و برمی‌گردند.
دبستان ۶ کلاسه دارد. ادارات دولتی قصبه عبارتند از بخشداری - آمار - شعبه دارائی و ژاندارمری است.
راه طالقان به تهران و قزوین تا سال جاری مالرو بوده که اخیراً به‌وسیلهٔ افراد محلی و بنگاه اتوطالقان با تشویق اتحادیه طالقانیها شروع به تصحیح شد که برای اولین بار در تاریخ ۱۳۲۷/۴/۴، ماشین تا پل شهرک رسیده. در نظر است که دنباله این اقدام نیک را ادامه دهند تا کاملاً شوسه گردد. لیکن طی سالیان اخیر (دهه ۵۰ و ۶۰ شمسی) جاده اصلی طالقان که از بزرگراه کرج - قزوین بعد از آمادگاه ارتش احداث گردیده پس از گذر از روستاهای زیاران، صمغ آباد و ابراهیم‌آباد به گردنه طالقان می‌رسد. سپس از کنار روستای زیدشت گذشته و در روستای گلینگ به دو قسمت تقسیم می‌شود که یک راه به سمت چپ و پایین طالقان و سد طالقان می‌رود و راه دیگر به سمت شهرک طالقان می‌رود. در دهه‌های اخیر و پس مطالعات اولیه تصمیم بر آن شد راه جدیدی برای شهرستان طالقان احداث گردد. این راه از بالای شهر جدید هشتگرد و روستای فشند شروع می‌شود. طول این جاده آسفالته حدود ۴۰ کیلومتر می‌باشد و برای اولین بار در سال ۱۳۹۹ احداث و بازگشایی گردید و مورد استفاده قرار گرفت. راه جدید طالقان پس از گذر از کوه‌های البرز و چشمه‌های زیبا، در پایین روستای ورکَش به سمت شهرک طالقان ادامه پیدا می‌کند.
مزرعه دشت عطار و چندین مزرعه دیمی زار دیگر جزء این قصبه (شهرک طالقان) است.
ریشه نام

دهخدا ریشهٔ طالقان را تالکان دانسته، وی می‌نویسد: صاحب انجمن آرا و به تبعیت او مؤلف آنندراج، طالقان را معرب این کلمه دانسته‌اند: «تالکان و تلکان، نام دو ولایت است یکی در خراسان و دیگری در حوالی شهر قزوین که نخست تلک، که سنگی است سفید و براق و معرب آن طلق، در آنجا یافته شد، بنابراین، این نام یافت و طالقان معرب آن است کذا فی القاموس».
«زمان رضاخانی» طالقان را شکل دگرگون شدهٔ تلکان می‌داند. تل در گیلان و مازندران به منطقه‌ای نسبتاً بلند گفته می‌شود. مردم طالقان نیز از دیرباز، «بلندترین» منطقه را «تل» می‌نامیدند. برای مثال یک طالقانی به بالاترین منطقه از روستای خود می‌گوید: «تَلی سر» (سر یا بالای تل). به هر روی، «طالقان» شکل عربی‌شدهٔ «تلکان»، یعنی «سرزمین پر کوه» است که این معنی با ویژگی‌های جغرافیایی طالقان نیز سازگاری دارد. [نیازمند منبع]
«جلال آل‌احمد» در کتاب اورازان در این مورد باوری محلی را آورده است: «یک روایت عوامانه بر سر زبان طالقانی‌های مورد بحث در این جزوه هست که در آن اشاره به پناهنده شدن فرزندان علی به طالقان شده و اینکه بعد، بعلل خاصی معاویه یا یزید آن ناحیه را از مالیات «طلاق» داده - باج و خراج را از آن برداشته اند.» و خود ادامه می‌دهد که «عوامانه بودن این روایت از ظاهر آن پیداست ولی شاید برای کشف این مطلب که اطلاق چنین اسمی بر چنین محلی امری حادث بوده است اشاره ای باشد.»
جاذبه‌های فرهنگی، تاریخی

سراسرنمایی از سد طالقان
منزل آیت‌الله طالقانی در گلیرد و یادمان درویش عبدالمجید طالقانی در مهران از آثار دیدنی و تاریخی و فرهنگی طالقان به‌شمار می‌آیند.
از دیگر آثار و بناهای تاریخی طالقان - مصون مانده از آسیب‌های طبیعی - می‌توان به برخی قلعه‌ها، امامزاده‌ها، مقابر، حمام‌ها و آسیاب‌های آبی اشاره کرد.
بقعهٔ شیخ حسین الهی معروف به جد بزرگوار در روستای دیزان، جنب مسجد آیت‌الله شیخ مرتضی دیزانی
ارژنگ قلعه در میناوند، قلعه منصور و قلعه کیقباد در شمال هرنج، قلعه دختر در گته ده، قلعه پراچان و قلعه فالیس، امامزاده هارون در جوستان، شاه محمد حنیفه در کرکبود، امامزاده زکریا در میراش، امامزاده ابراهیم در در تکیه ناوه و نیز امامزاده‌های روستای‌های سیدآباد، اورازان، کش، کشرود، کلاه رود، اسفاران، خچره، بقعه میر در وشته، و مقبره پیران در دیزان، مهران، گته ده و اوانک، بقایای آسیاب‌های آبی در برخی از روستاها و نیز آثار نهر بزرگ انتقال آب از طالقان به قزوین در امتداد قله‌های رشته کوه‌های جنوبی طالقان، بسیار دیدنی است.
حمام قدیمی دیزان-قلاسی-آقای باغ-هفت قلای سی-قلا یاک-طاقی لایه (ساعت آفتابی اهالی روستا) در روستای دیزان. (وجود اسامی مانند قلایاک، قلاسی، هفت قلا ی سی و… نشان از قدمت تاریخی دیزان و وجود قلعه‌های متعدد در زمان‌های گذشته این روستا می‌باشد.
قلعه ارژنک در بالای قله
قلادوش واقع در میناوند
قرار دارد
مرتفع‌ترین آبشار طالقان در روستای بزج واقع است. نام آن شل بن می‌باشد.
یخچال طبیعی: واقع در روستای خودکاوند یکی از روستاهای میان طالقان - یخچال مذکور در اسپی سنگ خودکاوند بالاتر از دره نرکده شفت واقع است.
کوهنوردی قله شاه البرز طالقان طولانی‌ترین پیمایش کوهنوردی در کل کشور است.
صنایع دستی

قالی دست‌باف
گلیم بافی
خراطی چوب در کولج طالقان
بافته‌های نمدی
روستاها

فهرست روستاهای طالقان
یادمان عبدالمجید طالقانی در طالقان
* یخچال طبیعی: واقع در روستای خودکاوند یکی از روستاهای میان طالقان - یخچال مذکور در اسپی سنگ خودکاوند بالاتر از دره نرکده شفت واقع است.
کوهنوردی قله شاه البرز طالقان طولانی‌ترین پیمایش کوهنوردی در کل کشور است.