معاونت شهرسازی و معماری شهرداری تهران
شرکت و سازمان > دبیرخانه کمسیون ماده ۵

ناگزیر پیش از توضیح دربارهٔ دبیرخانه کمیسیون ماده پنج ضرورت دارد به اختصار به معرفی، کمیسیون ماده پنج بپردازیم.
ماده پنج، یکی از مفاد و بندهای «قانون تأسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران» است؛ سال ۱۳۵۱ قانون تأسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران تصویب شد. موضوع ماده پنج قانون تأسیس شورای یاد شده؛ تصمیم‌گیری دربارهٔ «طرح تفصیلی» است. بر اساس قانون تغییر نام وزارت آبادانی و مسکن به وزارت مسکن و شهرسازی، مصوب ۶/۴/۱۳۵۴ با اصلاحات؛ «طرح تفصیلی عبارت از طرحی است که براساس معیارها و ضوابط کلی طرح جامع شهر نحوه استفاده از زمینهای شهری در سطح محلات مختلف شهر و موقعیت و مساحت دقیق زمین برای هر یک از آنها و وضع دقیق و تفصیلی شبکه عبور و مرور میزان تراکم جمعیت و تراکم ساختمانی در واحدهای شهری و اولویت‌های مربوط به مناطق بهسازی و نوسازی و توسعه حل مشکلات شهری و موقعیت کلیه عوامل مختلف شهری در آن تعیین می‌شود و نقشه‌ها و مشخصات مربوط به مالکیت براساس مدارک ثبتی تهیه و تنظیم می‌گردد.» همچنین متن ماده پنج از «قانون تأسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران» به شرح زیر است.
ماده ۵ - بررسی و تصویب طرح‌های تفصیلی شهری و تغییرات آنها در هر استان یا فرمانداری کل به وسیله کمیسیونی به ریاست استاندار یا فرماندارکل و به عضویت رئیس انجمن شهرستان و شهردار و نمایندگان وزارت فرهنگ و هنر و آبادانی و مسکن و نماینده مهندس مشاور تهیهکننده طرح انجام می‌شود. آن قسمت از نقشه‌های تفصیلی که به تصویب انجمن شهر برسد برای شهرداری لازمالاجرا خواهد بود. تغییرات نقشه‌های تفصیلی اگر در اساس طرح جامع شهری مؤثر باشد باید به تأیید شورای عالی شهرسازی برسد.
قانون‌گذار برای نظارت بر اجرای صحیح قوانین و مقررات، فوق‍الذکر مرجع بررسی و تصویب طرح‌های تفصیلی شهرها و هم چنین تغییرات آنها را در هر استان به کمیسیونی با ترکیب تعیین شده در قانون، واگذار کرد. چون واگذار اختیار قانونی و هم چنین ترکیب اعضاء در ماده ۵ قانون یادشده قید شده بود فلذا
کمیسیون، بنام کمیسیون ماده ۵ نام گذاری شد. ماده پنج قانون تأسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در سال‌های ۱۳۶۵ و ۱۳۸۸ اصلاح شد و تغییراتی در ترکیب اعضاء کمسیون رقم خورد. مستند به قانون اصلاح تبصره ماده ۵ قانون تأسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران مصوب ۱۳۶۵/۹/۲۵ مسئولیت بررسی و تصویب طرح‌های تفضیلی شهری و تغییرات آنها در شهر تهران به عهده کمیسیونی مرکب از نمایندگان وزراء مسکن و شهرسازی، کشور، نیرو (در حد معاونت مربوط)، سرپرست سازمان حفاظت محیط زیست و شهردار تهران یا نماینده تام‌الاختیار او و رئیس شورای شهر تهران عنوان شد. همچنین محل دبیرخانه کمیسیون در شهرداری و دبیر آن شهردار تهران یا نماینده تام‌الاختیار او خواهد بود.
کمیسیون ماده پنج از آغاز فعالیت در سال ۱۳۴۸ با هدف تصویب طرح‌های تفضیلی شهری متشکل از چندین اعضاء و گاهی نهاد آغاز به کار و فراز و فرودهای بسیاری را طی کرد که در زیر به تشریح آن پرداخته شده‌است. کمیسیون یاد شده از سال ۱۳۴۸ تا سال ۱۳۵۶ تحت عنوان شورای هماهنگی از ترکیب همکاری شهرداری تهران، معاون شهرسازی و برنامه‌ریزی، مدیرکل شهرسازی و روسای صدور پروانه مناطق در جهت ماموریت‌هایی چون تفکیک اراضی، صدور مصوبات لازم، تشریح مطالب برای مسئولان شهرسازی مناطق، رفع مشکلات متقاضیان پروانه ساختمانی، تفکیک و تصویب نقشه‌های تفکیکی زمین‌های بیش از ده هزار مترمربع و نقشه‌های ساختمانی بیش از شش طبقه تشکیل شد. پس از آن شورای نظارت بر گسترش شهر تهران به عنوان دومین مرجع تصویب طرح‌های شهرسازی و معماری شهر تهران متشکل از شهرداری تهران، وزیر آب و برق وزیر آبادانی و مسکن با هدف تعیین خط مشی‌ها، ایجاد هماهنگی و نظارت بر توسعه شهر تهران، جلوگیری از رشد نامحدود پایتخت، تعیین سیاست‌های صدور پروانه ساختمانی و اداری و سیاستگذاری نحوه تأمین آب و برق و سایر خدمات عمومی و… هرگونه تغییر و اصلاح در طرح تفصیلی باید به تصویب این شورا می‌رسید. در نهایت با اصلاحیه سال ۱۳۶۵ به ماده پنج قانون شورای عالی شهرسازی ومعماری، عملاً اختیارات شورای نظارت بر گسترش شهر تهران به کمیسیون ماده ۵ شهر تهران واگذار شد. پس از آن بود که تصویب طرح‌های تفصیلی شهر تهران بر عهده کمیسیون ماده ۵ قرار گرفت. اصلاحیه‌های وارده بر این قانون در سال ۱۳۸۸ تغیرات دیگری را در پی داشت.
دبیرخانه کمیسیون ماده پنج شهرداری تهران از دو معاونت معاونت بررسی طرح‌های تفضیلی و معاون فنی و اجرایی تشکیل شده‌است. همچنین برخی از ماموریت‌های آن به شرح زیر است.[نیازمند منبع]