stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
بابک خرمدین
تحلیل وضعیت اجتماعی-سیاسی ایرانیان > تحریف هویت بابک و خرمدینان

عباس زریاب روایت‌هایی را که در تاریخ الرسل و الملوک طبری و الفهرست ابن ندیم آمده و بابک را زنازاده معرفی می‌کند، ساخته و پرداختهٔ دشمنان بابک می‌داند. او همچنین عدهٔ کسانی را که به دست بابک کشته شده‌اند و زنانی را که اسیر شده‌بودند، مبالغه‌آمیز و جعل دشمنان بابک می‌داند.
یوسفی در بیشتر منابع جز نوشته دینوری، آثار طعنه و دشمنی را دربارهٔ بابک می‌بیند و می‌گوید که اطلاعات ما دربارهٔ بابک و شورش او اکثراً از مخالفانش به ما می‌رسد. آمارهای متفاوتی از جلادهای بابک به‌دست آمده، در بیشتر منابع از کسانی که در طی این شورش طولانی کشته شده‌اند ۲۵۵۰۰۰ نفر یا بیشتر گزارش شده که به وضوح اغراق‌آمیز بوده است و تردیدی نیست که برنامه‌ریزی شده است تا قساوت و خون‌آشامی به بابک نسبت داده شود. تمام منابع در مورد زندگانی بابک تعصب ورزیده‌اند و داستان زندگی اش با ناسزاگویی علیه او شروع می‌کنند.
بهرامیان در مورد روایت‌هایی که بابک را حرام‌زاده جلوه می‌دهند می‌گوید: «روشن است که در این روایت قصد تحقیر و طعن بابک در کار در میان بوده است». بهرامیان در مورد خرمدینان می‌نویسند که کمتر پدیده‌ای در سده‌های نخست هجری قمری به اندازهٔ خرمیه یا خرم‌دینی، تا این حد مبهم و رازآلود به نظر می‌رسد. چنانچه که در آثار تاریخی و بیشتر فرقه‌شناسی، مجموعه فعالیت‌ها و نیز عقاید و باورهایی به خرم‌دینان منسوب شده است که بسیار متناقض است و دشمنی و عداوت و بی‌دقتی مؤلفان بعدی نیز، بر اطلاعات موجود سایه افکنده است.
زرین‌کوب مطالبی را که در منابع موجود دربارهٔ بابک آورده‌اند غرض‌آلود و افسانه آمیز می‌داند. به همین خاطر وی معتقد است که به سختی می‌توان از ورای غبار افسانه‌ها، سیمای واقعی بابک را دید. نهضت بابک ظاهراً در بین عامهٔ مردم طرفدارانی داشت اما مورد علاقهٔ دهقانان و بزرگان نبود چون بابک در صدد احیای عقاید مزدکی بود. ناچار مسلمانان نیز نمی‌توانستند آن را تحمل کنند. تاریخ‌نویسان مسلمان کوشیده‌اند تا خاطرهٔ او را تیره و تباه کنند و از روی تعصب سعی کرده‌اند سیمای او را زشت و ناپسند جلوه دهند. افسانه‌هایی که در باب او جعل کرده‌اند به خوبی نشان می‌دهد که با غرض و نیت‌هایی سعی داشته‌اند نام بابک را آلوده کنند. بدین گونه قسمت‌های مهم تاریخ بابک و خرمدینان در ظلمت ابهام فرورفته است نکته دیگری که زرین‌کوب در روایت الفهرست اشاره می‌کند، اصراری است که برای رسوا کردن بابک به کار رفته است. مادر او را زنی یک چشم که مدتی با مرد روغن فروش به حرام گرد آمده‌بود معرفی کرده است. به اعتقاد زرین‌کوب آثار غرض و کینه راویان آشکار است.
سعید نفیسی هم معتقد است که جزئیات زندگی بابک در پس پردهٔ تعصب و خودخواهی و خویشتن‌بینی مورخان اسلامی پنهان مانده است و آنچه دربارهٔ تاریخ دین خرمی نوشته‌اند همه آلوده به غرض و تهمت است.
آمورتی می‌گوید: در مورد خرمدین‌ها نوشته‌هایی داریم که اگر چه مثل همیشه تعصب آمیز و جانبدارانه است ولی تعدادشان زیاد است.
تحلیل وضعیت اجتماعی-سیاسی ایرانیان > خشونت خرمدینان

تحت حکومت بابک، خرمیان که تا پیش از زمان بابک کشاورزانی صلح‌جو توصیف شده بودند و از کشتن و آزار رساندن به دیگران خودداری می‌کردند، به سربازان جنگی تبدیل شدند که مشتاق جنگیدن و کشتن، تخریب آبادی‌ها و حمله به روستاها و غارت آن‌ها و حمله به کاروان‌ها بودند. بابک پیروانش را تحریک می‌کرد که از مسلمانان متنفر باشند و برای شورش علیه رژیم خلافت قیام کنند. گزارش‌ها حاکی از آن است که بابک به مردانش دستور می‌داد که مسلح شوند و به قلعه‌ها و نقاط استراتژی حمله کنند و به مردان جنگی خود دستور می‌داد تا مردم را بکشند و آبادی‌ها را ویران کنند. بدین وسیله جاده دشمنانشان را مسدود کرده و ترس و وحشت را پراکنده‌می‌ساختند. همین برخوردهای خونین سبب تحریک مسلمانان شهرهای برای جنگ با خرمیان که آن را جهاد می‌دانستند شد. چنان‌که در منابع آمده است، در سپاه افشین عده زیادی از داوطلبان جهاد بوده‌اند.
این تناقض (منع خونریزی در دین مزدک و جنگ‌هایی که بابک و پیروانش می‌کردند) را یارشاطر هم بدان اشاره می‌کند و می‌گوید که پاسخ این تناقض را مقدسی از زبان خرمیانی که می‌شناخته، داده است: "هرگاه اوضاع و احوال خیزش را ایجاب کند خونریزی نیز رواست. باید فرض کنیم که چنان‌که بیشتر گفته شد، اوضاع روزگار کواد را مزدکیان مردمی رزمنده و پیکارجو ساخت و سنت خیزش را در میان آنها گذاشت.
تحلیل وضعیت اجتماعی-سیاسی ایرانیان > جایگاه زن در بین خرمدینان

زرینکوب به این دلیل که خرمدینان که از پیروان مزدک بودند آن‌ها را به اشتراک در دارائی و زن نسبت داده است. برخی از تاریخ نویسان گفته‌اند که ریشه اصطلاح خرمدین از آنجاست که همه لذت‌ها را مباح می‌دانستند و از اینرو آن‌ها را «اباحیه» می‌شمردند، اما نفیسی این اتهام را رد می‌کند و آن را انتساب مخالفان می‌داند آمورتی می‌گوید برای بدگویی از این جنبش آن را فاقد قیدهای شرعی یا اخلاقی و برای توجیه وابستگی آن به آئین مزدک که تصور می‌شد از نظر اخلاق بسیار سهل‌گیر است معرفی کردند.مقدسی در مورد عقاید خرمدینان می‌نویسد: «در میانشان کسانی به اباحه زنان به شرط رضای ایشان اعتقاد داشتند و هر چه را که نفس از آن لذت گیرد و طبع بدان میل کند به کس ضرر نرساند را مباح می‌شمرند». با وجود این ابن حوقل به اباحه گری آنان اشاره می‌کند ولی بغدادی می‌گوید روایت اباحه گری و آزادی جنسی خرمدینان اعتباری ندارد و دلیل مطمئنی برای آن آرا اقامه نشده است. مادلونگ به استناد مطهر بن طاهر مقدسی معتقد است خرمدین‌ها به آزادی رابطه جنسی عقیده داشتند اما به شرطی که زنان با رابطه با آنان راضی باشند و همچنین به لذت بردن از همه خوشی‌ها تا زمانی که به کسی آسیب نرسد را نیز تأیید می‌کند، اما انتساب ابتذال افراطی را که دربارهٔ رابطه جنسی شان در برخی منابع آمده است را باورنکردنی وصف می‌کند. بی بند و باری خرمدینان از نظر یوسفی نیز اغراق‌آمیز است برای مثال، حضور علنی بابک و بیوه جاویدان در مراسم ازدواجشان به معنی بی‌توجهی آن‌ها به حرمت ازدواج نیست و یوسفی هیچ‌کدام از اتهامات بی بند و باری علیه بابک و پیروانش را موثق و معتبر نمی‌داند. به گفته یارشاطر هم نوبختی و هم مقدسی رواج اباحه در میان مزدکیان را بدیهی دانسته‌اند، اما این گفته با سخن ایشان دربارهٔ علاقه‌مندی خرمیان به پاکی، درستی، پرهیز از دیگران و وجود نهادهای زناشویی و نماز در میان آن‌ها آشکارا تناقض دارد. بدیهی است که خرمیان خود را مکلف به انجام فرایض دینی می‌دیدند، اما چیزی که هست فرایض دینی آن‌ها با مسلمانان فرق می‌کرد.
به گفته آمورتی گرایش زن آزادخواهی ظاهراً اساس جنبش خرمدینان است. همسر جاویدان تدبیر انتقال قدرت را اندیشید و کلیه منابع نقش وی را در این زمینه می‌پذیرند. کلیه منابع اگر هم ضد و نقیض، ذکری از پایگاه اجتماعی زنان می‌کنند و به حق زنان در گزینش شوهر دوم اشاره می‌نمایند و نیز می‌گویند کلیه فرزندانی که از این ازدواج دوم به دنیا می‌آمدند از همان حقوق فرزندان شوهر اول برخوردار بودند. از این گذشته بابک قاعده برجسته‌ای نهاد که می‌گفت مرد باید به خانه زن برود. کاملاً محتمل است که این قاعده بر ملاحظات بسیار بنیادی دوره پدرسالاری و کشاورزی متکی بود که روی‌هم رفته نباید برای زنان نامطلوب بوده باشد.
تحلیل وضعیت اجتماعی-سیاسی ایرانیان > بابک و امپراتور بیزانس

همچنین ببینید: تئوفوبوس
وقتی بابک از طرف افشین مورد هجوم قرار گرفت، گفته شده که به امپراتور بیزانس نامه نوشت و از او خواست که به آذربایجان یا دیگر سرزمین‌های اسلامی لشگرکشی کند تا از فشار بر خود بکاهد. ولی هجوم تئوفیل با نیروهای متشکل از خرمدین‌های فراری تا بعد از دستگیری و اعدام بابک در ۲۲۳ ه‍.ق/۸۳۸ م میلادی اتفاق نیفتاد به اعتقاد زرینکوب تئوفیلوس بابک را حمایت می‌کرد. به همین دلیل مأمون برای اینکه نظر روم شرقی را از حمایت بابک به نگرانی‌های نزدیک‌تر و مهم‌تری معطوف دارد، به لشکر کشی به روم پرداخت (۲۱۵ و ۲۱۶ ه‍.ق) که این لشکرکشی‌ها تئوفیل را از حمایت بابک بازداشت.
تحلیل وضعیت اجتماعی-سیاسی ایرانیان > اعدام بابک و تجلیل از افشین

بابک در جواب سؤال معتصم (که چرا صورتش را با خون دستش می‌آلاید) پاسخ داد که فقدان خون باعث رنگ پریدگی می‌شود و من نمی‌خواهم که کسی فکر کند که من از ترس رنگم پریده است. عطار نیشابوری این رفتار را به صوفی حسین بن منصور حلاج هنگام به دار آویختنش نسبت می‌دهد. داستان متفاوتی دربارهٔ کلماتی که از بابک به معتصم گفته شده در جوامع الحکایات عوفی ظاهر شده است.
در دربار اسحاق بن خلف و ابوتمام طائی برای شعرهایی که سرودند از معتصم جایزه گرفتند. در اشعار این ۲ نفر افشین به فریدون و بابک به ضحاک مرتبط شده بود. معتصم اترجه دختر اشناس سردار عالی‌رتبه ترک را به عقد حسن پسر افشین درآورد و مجلس باشکوهی برای عروسی این ۲ نفر تدارک دید و حسن بن سنباط هم ۱۰۰ هزار درهم با کمربند پر زرق و برق و تاج بطریقی (اشراف‌زادگی) جایزه گرفت و پسرش معاویه هم ۱۰۰ هزار درهم جایزه گرفت.
افشین در برابر این خدمت صد هزار درهم به پسر سهل بن سنباط و یک میلیون درهم برای سهل بن سنباط از معتصم گرفت و کمربندی گوهرنشان و تاجی که علامت «بطریقان» بود به او داد و سهل بدین ترتیب به مقام بطریقی ارتقاء یافت.
تحلیل وضعیت اجتماعی-سیاسی ایرانیان > بابک در ادبیات معاصرش

شور و هیجان در نبرد بابک و شکست وی در ادبیات عربی معاصرش منعکس شده است. به عنوان مثال یک شعر توصیفی دربارهٔ به دار آویختن بابک توسط راغب اصفهانی نقل شده است، شعرهایی توسط ابومحمد اسحاق بن ابراهیم موصلی در تحسین اسحاق بن ابراهیم مصعبی، قصیده‌های دیوان ابوتمام، همچنین علیه افشین بعد از سقوطش و تحسین محمد بن حمید طوسی و نبردش علیه بابک در دیوان بحتری می‌توان نام برد.
محمد بن عبدالملک الزیات این شعرها را (هنگام نمایش بابک سوار بر فیل) سرود:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| قد خضب الفیل کعادتة |  | یحمل شیطان خراسان |
| والفیل لا تخضب اعضاؤه |  | الا لذی شأن من الشأن |
تحلیل وضعیت اجتماعی-سیاسی ایرانیان > خرمدینان و ابومسلم

به نوشتهٔ دینوری، برخی خرمدین‌ها معتقد بودند که بابک پسر مطهر، پسر فاطمه، دختر ابومسلم است. دینوری در اخبارالطوال نوشته است: «آنچه بر من درست آمد و ثابت شد این است که بابک پسر فاطمه دخت ابومسلم است - نه دختر پیامبر اسلام - و از اینرو گروهی از خرمی‌ها خود را فاطمیه نامیدند». اما زریاب این روایت را قبول ندارد و آن را جعل خرم‌دینان می‌داند. از نظر او جعل از آن‌جا نشئت گرفته است که خرمدینان انتظار داشتند فردی از نسل ابومسلم ظهور کند و حکومت را از بنی‌عباس پس بگیرد.یوسفی می‌گوید معلوم نیست این انتساب حقیقی است یا اینکه توسط بابک (یا دیگر فرماندهان خرمی) جعل شده باشد تا پشتیبانی دوستداران ابومسلم را به خود جلب کند یا ممکن است که بعدها برای پیوند شورش بابک با شورش ابومسلم ساخته شده باشد یا اینکه در توجیه احترام گذاشتن خرمدینان به ابومسلم بوده باشد.
به اعتقاد کرون بعد از شکست بابک، پیروان او مسلمان از نوع (ابو) مسلمیه شدند یعنی اینکه امامت به جای عباسیان به ابومسلم رسیده است و آن‌ها انتظار داشتند، مهدی از نسل او ظهور کند. در منابع اولیه در مورد زندگانی بابک، هیچ اثری از ابومسلم، امام‌ها، سرخ‌پوشان و سرخ‌علمان وجود ندارد. تقریباً ۵۰ سال بعد از مرگ بابک، وی به عنوان نواده ابومسلم شناخته شد که بیانگر تفکر امامت برای پیروانش است. از آن پس طبیعت مسلمیان خرمدینی در آذربایجان و جای‌های دیگر در غرب ایران یک گواهی به‌شمار می‌رود.
میراث

به گفته مایکل فیشر، مهدی عابدی و احمد هاشم، در ایران مدرن، به خاطر رشد ملی‌گرایی در قرن ۲۰ میلادی و تجدیدخاطر ایران باستان، در دوران رضاشاه، بابک خرمدین شناخته شد و به‌عنوان قهرمان ملی او را ستایش کردند. با این حال، بابک به عنوان چهره جدال‌برانگیز در جمهوری اسلامی باقی‌ماند که بت‌سازی از او مورد انتقاد روحانیون قرار گرفت.
پی‌نوشت‌ها

↑  یوسفی زیبارو (ماهرو) بودن مادر بابک توأم با تک چشم را بودنش مضحک می‌داند. (ایرانیکا، ذیل «بابک خرمی»)
منظرهٔ قلعه بابک، از بالای قلعه
نمایی از قلعه بابک
قلعه بابک از سمت کمپ.
نمایی از قلعه بابک
قلعه بابک در قلهٔ کوه
قلعه بابک
قلعه بابک
قلعه بابک
مذاکره بابک خرمدین با افشین
حدود قیام بابک (زرد) و مازیار (سرخ)
آخرین تاریخ‌نویس (کپی نویس) ارمنی گزارش داد که بابک، سربازانش را گارد جاویدان می‌نامید؛ نامی که هخامنشیان بر سپاه زبده خود گذاشته بودند و ساسانیان نیز از آنها پیروی کردند.
تمبر بابک خرمدین، چاپ شده در سال ۱۹۸۹ میلادی در شوروی سابق
انجمن باغ میکده

ملک‌المتکلمین منشی سفارت فرانسه از فعالین پیرو آیین بیانی، ازلی جنبش مشروطه
حسن رشدیه فعال ضد قاجار و عضو انجمن باغ سلیمان خان میکده)
یحیی دولت‌آبادی از فعالین پیرو کتاب بیان، ازلی توضیحجنبش مشروطه
میرزا جهانگیرخان فعال مشروطه و پیرو کتاب بیان، ازلی بود
.
انجمن باغ میکده، انجمنی سری بود که در راستای حذف حکومت قاجار در محل باغ میرزا سلیمان خان میکده فعالیت می‌نمود.
مقدمه

میرزا نصرالله ملک المتکلمین، سید جمال الدین واعظ و حاج میرزا یحیی دولت‌آبادی و دیگر تکاپوگران مشروطه با هم‌مسلکان‌شان در مخالفت با حکومت قاجار، در باغ میرزا سلیمان خان میکده جمع می‌شدند تا با تمرکز بیشتری به فعالیت‌های انقلابی خود بپردازند. تکاپوهای ایشان، سرانجام، به نقش‌آفرینی اساسی در تکوین جنبش مشروطه و نیز دخالت در پیشرفت آن انجامید.
عقاید مذهبی اعضاء

بیشتر اعضای این انجمن، بابی بوده‌اند. جمال‌الدین واعظ اصفهانی می‌گوید: تفکرات بابی ازلی بر آن انجمن حاکم بود و بیشتر حاضران، آن گونه می‌اندیشیدند.
نحوه تشکیل

هرچند مجالس کوچک از آزادیخواهان در تهران و شهرهای بزرگ در حال شکل‌گیری بود؛ ولی از ترس از خشونت حکومت، کسی جرئت برگزاری نشست‌های جمعی نمی‌کرد. میرزا نصرالله ملک‌المتکلمین، سیدجمال‌الدین واعظ، حاج میرزا یحیی دولت‌آبادی و دیگر تکاپوگران مشروطه با هم‌مسلکانشان در مخالفت با حکومت قاجار، در باغ میرزا سلیمان خان میکده جمع می‌شدند تا با تمرکز بیشتری به فعالیت‌های انقلابی خود بپردازند. تکاپوهای ایشان، سرانجام، به نقش‌آفرینی اساسی در تکوین جنبش مشروطه و نیز دخالت در پیشرفت آن انجامید.
گروه مؤسس، در تاریخ ۶ خرداد ۱۲۸۳ (۱۲ ربیع‌الاول ۱۳۲۲) در اقدامی بی‌سابقه و جسورانه اقدام به دعوت عده‌ای مورد اطمینان نمودند. برای محل تجمع باغ سلیمان خان میکده را انتخاب و به مدعوین توصیه نمودند که یک به یک، وارد شوند. سپس همه ۵۴ نفر در وسط باغ دور میزی که یک جلد قرآن روی آن قرارداشت جمع شدند و سید جمال‌الدین، پرچم ایران را بیرون آورد و سپس تک تک افراد، به میز نزدیک شده و با یک دست روی کلام‌الله و دست دیگر روی پرچم، در مقابل خداوند که قرآن نماینده او بود قسم خوردند.
چند نفر از جمله سید جمال الدین واعظ و ملک المتکلمین و محمدمهدی شریف کاشانی سخنرانی‌هایی نموده و قطعنامه‌ای در ۱۸ ماده خوانده و تصویب گردید، مطالب مهم آن در ارتباط با نحوه مبارزه با دربار، جلب نظر روحانیان، روشن کردن افکار عمومی با سخنرانی‌ها در مجالس مختلف و نوشتن و ارسال شرایط و وضع ایران به مطبوعات خارج از کشور بود.
اعضاء مجمع عمومی

بعضی از افراد حاضر در جلسه:
ملک المتکلمین
سید جمال الدین واعظ
ابوالحسن قاجار (شیخ الرئیس)
یحیی دولت‌آبادی
سید محمدرضا مساوات شیرازی
سید عبدالوهاب اصفهانی
سید اسدالله خرقانی
میرزا حیدر علی زردوز
میرزاسلیمان خان میکده
محمدمهدی شریف کاشانی
میرزا ابراهیم خان نشاط منشی سفارت فرانسه
محمد حسین ذکاءالملکمحمدحسین فروغی
مجدالاسلام کرمانی
حاجی سیاح
میرزا جهانگیرخان صوراسرافیل
ارباب گیو زردشتی
میرزا حسن رشدیه
و ۳۲ نفر دیگر
نفرات کلیدی

در میان اعضای این انجمن، افرادی چون شیخ محمدمهدی شریف کاشانی، ملک المتکلمین، سید جمال واعظ، سید محمدرضا مساوات، سید اسدالله خرقانی، شیخ مهدی بحرالعلوم کرمانی، مجدالاسلام كرماني، ابوالحسن میرزا قاجار - آقا میرزا محسن (برادر صدرالعلما) - سلیمان خان میکده - یحیی دولت‌آبادی - محمدعلی خان نصرت السلطان - جهانگیرخان صوراسرافیل، میرزا عباس علی خان شوکت، حامدالملک شیرازی، میرزا محمود شیرازی، حاج میرزا علی محمد دولت‌آبادی و … حضور داشتند. برخی از ایشان در میان منسوبان نسبی و سببی صبح ازل قرار داشتند و برخی نیز در گذشته، به قبرس رفته و با پیشوای شان دیدار کرده‌اند.
مهدی ملک‌زاده از شیخ محمدمهدی شریف کاشانی به عنوان ریاست این انجمن که به انجمن باغ میکده شناخته می‌شود نام می‌برد.
شیخ عبدالعلی موبد بیدگلی کاشانی، از فعالین انجمن سری آزادی خواهان باغ میکده بود. وی در هنگام انتشار خبر کشته شدن ناصر الدین شاه برخی از هم مسلکانش می‌خواند
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| زدودم ز ایران عار و ننگ |  | عجم زنده کردم به تیر فشنگ |
فعالیت‌ها

ملک‌زاده فهرستی از اعضای انجمن باغ میکده را که سلیمان خان میکده به او داده بود را در کتاب زندگانی ملک المتکلمین آورده، نگاشتن مقالات بی امضاء در خصوص فایده‌های مشروطیت، سیر دادن سید محمد طباطبایی و سید عبدالله بهبهانی به مخالفت با حکومت و… را به اعضای این انجمن نسبت داده‌است. و در کتاب تاریخ انقلاب مشروطیت ایران، این انجمن را به شکلی تفصیلی شرح داده و تعداد بیشتری از اعضای آن را یاد نموده و آن گروه را هستهٔ انقلاب مشروطیت نامیده و اعمال زیر را به ایشان نسبت داده‌است:
فرستاده شدن سید اسدالله خراقانی به نجف، برای ورود ملا محمدکاظم خراسانی در مشروطیت
ایجاد اتحاد و همقدمی میان سیدمحمد طباطبایی و سید عبدالله بهبهانی
حرکت دادن تاجران تهران به سمت مخالفت با دولت و در نهایت تحصن در حرم عبدالعظیم (مهاجرت صغری)
تماس با روحانیون مخالف
دخالت در پیوستن پسر بزرگ شیخ فضل‌الله نوری به متحصنان شهر ری
رساندن نامه‌های تهدیدآمیز به مظفرالدین شاه
شرح حکومت قانون و نتایج حاصل از مجلس مؤسسان، برای متحصنان شهرری
نقش اساسی در تأسیس عدالتخانه
کمک مالی به مخالفان دولت
به توپ بستن مجلس

این گروه در نهایت با تدابیر علی‌اصغرخان اتابک از هم پاشیده، ماهیت آن افشاء و اعضای آن شناخته شده و به حبس و تبعید گرفتار شدند.
نام سید جمال الدین واعظ به همراه ملک‌المتکلمین، میرزاجهانگیرخان، سید محمدرضا مساوات در لیست چهارنفری بود که محمدعلی شاه قبل از بتوپ بستن مجلس، درخواست تبعید آن‌ها را از ایران کرده بود.
جمال‌الدین واعظ همراه با ملک المتکلمین رهبریِ گروه‌های بزرگی از مشروطه‌گرایان را به عهده داشت.
ورسک، آنتالیا

Village در 23x15px|border |alt=|link= ترکیه
| Varsak | Varsak |
| --- | --- |
Village: Village
مختصات: مختصات: ناتوان در تجزیه عرض جغرافیایی به عنوان یک رقم:N {{#coordinates:}}: عرض جغرافیایی نامعتبر: مختصات: مختصات: ناتوان در تجزیه عرض جغرافیایی به عنوان یک رقم:N {{#coordinates:}}: عرض جغرافیایی نامعتبر
استان: استان آنتالیا
District: آنتالیا
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۲ (EET)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۳ (EEST)
ورسک، آنتالیا (به لاتین: Varsak, Antalya) یک زیستگاه انسانی در ترکیه است که در آنتالیا واقع شده‌است.
پوریا پورسرخ

| پوریا پورسرخ | پوریا پورسرخ |
| --- | --- |
پوریا پورسرخ در مجموعه تلویزیونی کیمیا: پوریا پورسرخ در مجموعه تلویزیونی کیمیا
زادهٔ: ۴ تیر ۱۳۵۶ ‏(۴۷ سال) تهران، ایران
ملیت: ایرانی
پیشه(ها): بازیگر، مجری
سال‌های فعالیت: ۱۳۸۱–اکنون
پوریا پورسرخ (زادهٔ ۴ تیر ۱۳۵۶ در تهران) بازیگر سینما و تلویزیون ایرانی است. از کودکی علاقه‌مند به ورزش بوده و ابتدا فوتبال را دنبال می‌کرد؛ سپس در رشته رزمی کیوکوشین فعالیت نموده و تا کسب کمربند مشکی پیشرفت کرد. همچنین وی در زمینه بدن‌سازی نیز فعالیت داشته است.
عکس پوریا پورسرخ (بالا سمت چپ) سال ۱۳۹۴
زندگی

پوریا پورسرخ در تهران متولد شده و فرزند نخست خانواده است. او دارای دو خواهر و یک برادر کوچک‌تر می‌باشد. مادرش معلم زبان انگلیسی و پدرش بازنشسته از شرکت نفت است. وی فارغ‌التحصیل دکترای رشته کاراندام‌شناسی (فیزیولوژی گیاهی) می‌باشد و ورود او به عرصه بازیگری با ایفای نقش در سریال تلویزیونی فرار بزرگ رقم خورد.
شغل قبل از بازیگری

پوریا پورسرخ پس از اخذ مدرک لیسانس در رشته اصلاح نباتات از دانشگاه آزاد شیراز، تحصیلات خود را ادامه داد و موفق به اخذ فوق لیسانس و دکترا در رشته کاراندام‌شناسی ((فیزیولوژی) گیاهی) شد. او پیش از ورود به عرصه سینما، به عنوان خبرنگار در نشریات هنری و اجتماعی از جمله «دنیای جوانان» و همچنین در یک شرکت تبلیغاتی در دبی به‌طور همزمان فعالیت می‌کرد.
زندگی هنری

پس از شرکت در کلاس‌های بازیگری محمد حسین لطیفی و آشنایی با وی، قرار شد پوریا پورسرخ در سال ۱۳۸۴ به عنوان دستیار لطیفی فعالیت کند؛ اما به دلیل غیاب یکی از بازیگران سریال فرار بزرگ، جای وی را پر کرد و به این ترتیب به عرصه هنر وارد شد.
در سال ۱۳۸۵، پوریا پورسرخ با ایفای نقش در سریال وفا به کارگردانی محمدحسین لطیفی به عنوان چهره‌ای نو مطرح شد و از آن پس مسیر بازیگری خود را با ایفای نقش‌های متنوع ادامه داد. همچنین وی در همان سال با ایفای نقش در فیلم روز سوم ساختهٔ محمدحسین لطیفی، نامزد بهترین بازیگر نقش اول مرد جشنواره بین‌المللی فیلم فجر گردید. وی مسیر بازیگری خود را با ایفای نقش در فیلم‌هایی نظیر آناهیتا (۱۳۸۷، به کارگردانی عزیزالله حمیدنژاد), عیار ۱۴ (۱۳۸۷، به کارگردانی پرویز شهبازی) و روز رستاخیز (۱۳۹۲، به کارگردانی احمدرضا درویش) ادامه داد. همچنین، پوریا پورسرخ در اولین فیلم سه‌بعدی سینمای ایران، آقای الف ساختهٔ علی عطشانی نقش آقای الف را بر عهده داشت. همچنین وی در مجموعهٔ تلویزیونی کیمیا به عنوان یکی از بازیگران اصلی حضور یافت.
ازدواج

پوریا پورسرخ در سن ۴۲ سالگی و در سال ۱۳۹۸ ازدواج کرد و به‌طور رسمی در برنامه سال تحویل ۹۹ خبر ازدواج خود را تأیید نمود. او تاکنون هیچ تصویری از همسر خود منتشر نکرده است.
آثار > سینمایی

| سال | نام فیلم | کارگردان |
| --- | --- | --- |
| ۱۳۹۹ | هولیا | مرتضی آتش زمزم |
| ۱۳۹۹ | تک‌خال | آیت الله خامنه‌ای |
| ۱۳۹۹ | عروس خیابان فرشته | حسن روحانی |
| ۱۳۹۸ | ورود و خروج ممنوع | مسعود پزشکیان |
| ۱۳۹۸ | چشم‌وگوش‌بسته | فرزاد مؤتمن |
| ۱۳۹۷ | مدیترانه | هادی حاجتمند |
| ۱۳۹۷ | سلام علیکم حاج آقا | حسین تبریزی |
| ۱۳۹۶ | به وقت خماری | محمدحسین لطیفی |
| ۱۳۹۶ | دخمه | وحید ضرابی نسب |
| ۱۳۹۶ | پاسیو | مریم بحرالعلومی |
| ۱۳۹۶ | خالتور | آرش معیریان |
| ۱۳۹۴ | عشق و جنون | حسن نجفی |
| ۱۳۹۴ | عاشق‌ها ایستاده می‌میرند | شهرام مسلخی |
| ۱۳۹۳ | دوربین | محسن توکلی |
| ۱۳۹۳ | لامپ ۱۰۰ | سعید آقاخانی |
| ۱۳۹۲ | قرار بعدی همان‌جا | محسن توکلی |
| ۱۳۹۲ | روز رستاخیز | احمدرضا درویش |
| ۱۳۹۱ | آقای الف | علی عطشانی |
| ۱۳۸۹ | آخرین سرقت | پدرام علی‌زاده |
| ۱۳۸۹ | گلوگاه شیطان | حمید بهمنی |
| ۱۳۸۹ | هر چی خدا بخواد | نوید میهن‌دوست |
| ۱۳۸۸ | ناسپاس | حسن هدایت |
| ۱۳۸۸ | چراغ قرمز | علی غفاری |
| ۱۳۸۸ | شیر و عسل | آرش معیریان |
| ۱۳۸۸ | به دنبال خوشبختی | بهمن گودرزی |
| ۱۳۸۷ | آناهیتا | عزیزالله حمیدنژاد |
| ۱۳۸۷ | خاطره | نادر طریقت |
| ۱۳۸۷ | دلخون | محمدرضا رحمانی |
| ۱۳۸۷ | حرکت اول | فرهاد نجفی |
| ۱۳۸۷ | عیار ۱۴ | پرویز شهبازی |
| ۱۳۸۵ | روز سوم | محمدحسین لطیفی |
| ۱۳۸۵ | پسران آجری | مجید قاری‌زاده |
| ۱۳۸۵ | مصائب دوشیزه | مسعود اطیابی |
| ۱۳۸۵ | مهمان | سعید اسدی |
| ۱۳۸۴ | جنایات و جنحه | حمیدرضا محسنی |
آثار > سریال‌ها

| سال | عنوان مجموعه | کارگردان | شبکه |
| --- | --- | --- | --- |
| ۱۴۰۰ | جوکر | بروس وین (معروف به بتمن) – حامد میرفتاحی |  |
| ۱۴۰۰ | نوار زرد ۲ | سروش کیرزاده | شبکه ۲ |
| ۱۴۰۰ | برف بی‌صدا می‌بارد | پوریا آذربایجانی | شبکه ۳ |
| ۱۴۰۰ | شب‌های مافیا | سعید ابوطالب | شبکه نمایش خانگی |
| ۱۳۹۹ | از سرنوشت (فصل ۳) | محمدرضا خردمندان | شبکه ۲ |
| ۱۳۹۹ | ایلدا | راما قویدل | شبکه ۱ |
| ۱۳۹۹ | موچین | حسین تبریزی | شبکه نمایش خانگی |
| ۱۳۹۸ | از سرنوشت (فصل ۱، ۲ و ۳) | سید محمدرضا خردمندان (فصل ۱) علیرضا بذرافشان (فصل ۲ و ۳) | شبکه ۲ |
| ۱۳۹۸ | به رنگ خاک | حسن لفافیان و سید محسن یوسفی | شبکه ۱ |
| ۱۳۹۸ | از یادها رفته | بهرام بهرامیان | شبکه ۱ |
| ۱۳۹۸ | ریکاوری | بهادر اسدی | شبکه نمایش خانگی |
| ۱۳۹۶ | پیکسل | محمدحسین لطیفی | شبکه نمایش خانگی |
| ۱۳۹۵ | مرز خوشبختی | حسین سهیلی‌زاده | ویژه عید نوروز – شبکه ۲ |
| ۱۳۹۵ | برادر | جواد افشار | ویژه ماه رمضان – شبکه ۲ |
| ۱۳۹۴ | بیمار استاندارد | سعید آقاخانی | ویژه عید نوروز – شبکه ۱ |
| ۱۳۹۴ | کیمیا | جواد افشار | شبکه ۲ |
| ۱۳۹۳ | شام ایرانی | سروش صحت | شبکه خانگی (۱۳۹۴) |
| ۱۳۹۱ | دختران حوا | حسین سهیلی‌زاده | شبکه پنج سیما |
| ۱۳۹۱ | ماتادور | فرهاد نجفی | شبکه یک |
| ۱۳۹۱ | مرد نقره‌ای | کاظم معصومی | شبکه شما |
| ۱۳۹۰ | مسیر انحرافی | بهرنگ توفیقی | ویژه نوروز ۱۳۹۱ – شبکه ۳ |
| ۱۳۹۰ | سقوط آزاد | علیرضا امینی |  |
| ۱۳۸۹ | پایتخت | سیروس مقدم | ویژه نوروز ۱۳۹۰ – شبکه ۱ |
| ۱۳۸۸ | رستگاران | سیروس مقدم | ویژه تابستان – شبکه ۳ |
| ۱۳۸۷ | روز حسرت | سیروس مقدم | ویژه ماه رمضان |
| ۱۳۸۶ | شکرانه | سعید سلطانی |  |
| ۱۳۸۶ | ساعت شنی | بهرام بهرامیان |  |
| ۱۳۸۵ | صاحبدلان | محمدحسین لطیفی | ویژه ماه رمضان |
| ۱۳۸۵ | وفا | محمدحسین لطیفی | ایام نوروز |
| ۱۳۸۴ | مسافر | محمد دستگردی | ویژه ولادت امام رضا |
| ۱۳۸۳ | فرار بزرگ | محمدحسین لطیفی | ویژه دهه فجر |
| ۱۳۸۱ | روزهای بیاد ماندنی | همایون شهنواز / تورج منصوری | تولید سیما فیلم – پخش شبکه ۱ |
آثار > تئاتر

آلفرد (۱۳۹۸) – (تماشاخانه ایرانشهر)، به کارگردانی هادی عامل
افتخارات

نامزد دریافت سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد برای ایفای نقش در فیلم سینمایی روز سوم در بیست و پنجمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم فجر.
نامزد دریافت تندیس حافظ بهترین بازیگر نقش اول مرد درام برای بازی در سریال کیمیا.
نامزد دریافت تندیس حافظ بهترین بازیگر نقش اول مرد درام برای ایفای نقش در سریال وفا.
نامزد دریافت تندیس حافظ بهترین بازیگر مرد درام برای ایفای نقش در سریال برادر.
بهرام بهرامیان

| بهرام بهرامیان | بهرام بهرامیان |
| --- | --- |
بهرام بهرامیان - تیر ۱۳۹۶: بهرام بهرامیان - تیر ۱۳۹۶
ملیت: ایرانی
تحصیلات: دانش‌آموخته فیلم‌نامه‌نویسی از دانشگاه سینما تئاتر تهران
پیشه: کارگردان نویسنده
سال‌های فعالیت: ۱۳۷۹–اکنون
بهرام بهرامیان (اصغرالله بهرامیان) کارگردان و فیلم‌نامه‌نویس اهل ایران است.
فیلم‌شناسی > سینما

| سال | فیلم | اکران | نقش |
| --- | --- | --- | --- |
| ۱۳۸۸ | آل | ۱۳۸۹ | کارگردان |
| ۱۳۸۹ | پریناز | ۱۳۹۶ | کارگردان |
| ۱۳۹۱ | آینه شمدون | ۱۳۹۲ | کارگردان |
| ۱۳۹۸ | ملاقات با جادوگر | ۱۴۰۲ | بازیگر |
| ۱۴۰۱ | قیف | ۱۴۰۳ | بازیگر |
| سال | عنوان | کارگردان | نویسنده | تهیه‌کننده | تعداد قسمت‌ها | توضیحات |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱۳۸۳ | مشق عشق | آری | نه | نه | ۱۸ | پخش از شبکه یک |
| ۱۳۸۶ | ساعت شنی | آری | نه | نه | ۲۶ | پخش از شبکه یک |
| ۱۳۸۷ | سه در چهار | آری (کارگردان هنری) | نه | نه | ۲۷ | پخش از شبکه یک |
| ۱۳۹۰ | سقوط یک فرشته | آری | نه | نه | ۲۸ | پخش از شبکه یک |
| ۱۳۹۴ | جاده قدیم | آری | نه | نه | ۲۰ | پخش از شبکه یک |
| ۱۳۹۸ | از یادها رفته | آری | نه | نه | ۲۵ | پخش از شبکه یک |
تلویزیون^^^