محمدتقی نوری مازندرانی
نگارش (تعزیه نویسی، تعزیه خوانی، نسخ و شعر مذهبی) > نمونه مقتل نگاری (ماتمکده، متنی ادبی از دوره قاجار)

کتاب ماتمکده اثری از میرزا محمدتقی نوری مازندرانی با نثر آهنگین و اشعار زیادی که دارد، اثری فاخر و هنری محسوب شده و در سیر ادبیات عاشورائی، قدمی رو به جلو است.
پس از رایج شدن کتاب روضه الشهدا به علت نثر ادبی برجسته آن، تا مدت‌ها در محافل سوگواری بر اهل بیت، این کتاب مورد استفاده بود.
این کتاب یک مقتل و به عبارتی مصائب المعصومین با نثری شیوا و ادبی از نیمه قرن سیزدهم محسوب می‌شود. ماتمکده تاکنون چاپ نشده بود و اکنون بر اساس سه نسخه خطی تصحیح شده و با مقدمه‌ای مفصل منتشر شده است.
آنچه مربوط به کتاب حاضر می‌شود و باید به آن اشاره کرد، گره خوردن نثر ادبی و مقتل‌نگاری از دوره صفویه به بعد است. با توجه به ادوار نثر پارسی و وضعیت نثر در این دوره، متن مستقل و برجسته‌ای سراغ نداریم، نه از منشیان و ادیبان وابسته به حکومت‌ها و نه از عالمان و اندیشمندان دینی.
با ظهور سبک بازگشت ادبی در اواخر دوره زندیه و اوائل قاجار، نوشتن در گونه‌ها و انواع مختلف ادبی رایج شد و کم‌کم ادیبان و نویسندگان این دوره، سعی کردند اسطوره‌های نثر نویسی گذشته را الگو قرار دهند و بر منهج آنها، متونی پدیدآورند؛ این متون از منشأ دیوانی شروع شد و کم‌کم به متون مذهبی کشیده شد که اوج آن را در نثر بدایع نگار تهرانی می‌توان دید. ماتمکده توسط علیرضا اباذری و محسن شریفی دانا تصحیح شده و انتشارات سماء قلم در قم آن را چاپ و منتشر کرده است.
"ماتمکده اثری مفصل با نثری ادبی و مسجع از یک عالم دینی و به عبارتی یک مرجع تقلید محلی در قرن سیزدهم است. البته باید متذکر شد که ماتمکده، مانند هر متن ادبی دیگر، دارای پستی و بلندی و فراز و نشیب است. گاهی سطح نثر پایین می‌آید، در برخی موارد نثر امتیاز خاصی ندارد، گاهی استفاده از آرایه‌های ادبی و سعی در آهنگین کردن کلمات و جملات، برای نویسنده ایجاد مشکل کرده است. همچنین استفاده زیاد از سجع و دیگر آرایه‌های ادبی گاهی باعث شده آرایش متن به سمت بزک برود؛ ولی تهیه گزیدهای از آن، می‌تواندنمونهایدرخشانازنثرعهدقاجارراارائهکند. ضمنآنکهقّوتوتوانیکعالمدینیبزرگ را در خلق چنین اثری بیان می‌کند. "
'تشويق العارفين'
محمد كافي در كتاب تصحيح انتقادي تشويق العارفين چنين نقل ميكند : اين اثر منظومه اي است در 1024 بيت، در مواعظ و پند و اندرز . عناوين اين كتاب عبارتند از : نعت پيامبر اكرم (ص) ، مدح امام علي (ع) در ابتهال و مناجات با قاضي الحاجات ،‌در ذم نفس اماره ،‌در ذم علوم رسميه و بيان فساد علملء سوء، در مدحت علم ،‌در بيان آنانكه اظهار علم نمايند و در حقيقت عالم نيستند ،‌در تشويق به عالم نور و تذكير دارالسرور ، در نصيحت و پند به فرزند ، ‌در شكايت ابناي زمان و اتباع شيطان ، در مدح و‌ مخمس و تمثيل و ...   .
مخمس از كتاب تشويق العارفين
دوش ديدم عاشقي را ناله هاي زار دارد
خلوتي او بر گرفته ديده‌ي خمار دارد
داستاني با دل شوريده‌ي افكار دارد
عاشق بيدل كجا با خلق عالم كار دارد
بگذرد از هر دو عالم هر كه با ما كار دارد
اي دريغا كاين وجودم صرف شد در مي پرستي
از دو عالم بر گرفتم ساغر صهبا و مستي
از ازل گرديده قسمت نيست بر تقدير دستي
كار ما عشق است مستي نيستي در عين هستي
بگذرد از خود پرستي هر كه عشق يار دارد
اي عزيزان از ازل گرديده قسمت رنج دشمن
مفلس عورم ندارم چشم من در گنج دشمن
واي واي از رنج دشمن آه آه از رنج دشمن
گر تو وصل دوست خواهي دل بنه بر رنج دشمن
رنج گنج نيش نوش درد هجران يار دارد
ديده خونبار دارد عاشقي از پي وليكن
زردي رخسار دارد عاشقي از پي وليكن
حرف بد بسيار دارد عاشقي از پي وليكن
طعنه اغيار دراد عاشقي از پي وليكن
هر كه عاشق شد چه باك از طعنه اغيار دارد