سیر زمانی فرگشت انسان
تاریخچه > سرده انسان

| تاریخ | رویداد |
| --- | --- |
۲٫۵ م.س. پ:  پدیدار شدن سرده Homo. گمان بر این است که انسان ماهر نیای گونهٔ پیچیده‌تر انسان کارورز بوده. انسان ماهر و انسان راست‌قامت برای ۱٫۴۴ میلیون سال در کنار هم زندگی می‌کردند و این احتمال آنکه انسان راست‌قامت از انسان ماهر فرگشت یافته باشد را کمرنگ می‌کند. ابزارهای سنگی برای نخستین بار در آغاز دوران پارینه‌سنگی زیرین به کار برده شدند. اطلاعات بیشتر: انسان رودولفی
۱٫۸ م.س. پ:  انسان راست‌قامت در آفریقا فرگشت یافت. انسان راست‌قامت شباهت بسیار زیادی به انسان‌های نوین دارد، ولی اندازه مغز آن ۷۴ درصد مغز انسان‌های کنونی است. پیشانی این انسان کمتر از انسان کارورز شیب دارد و دندان‌هایش کوچک‌ترند. دیگر انسان‌سایانی چون انسان راست‌قامت گرجستانی، انسان کارورز، انسان پکنی، و انسان هایدلبرگی اغلب همگی زیر چتر گونه‌ای برای انسان راست‌قامت گذاشته می‌شوند. لگن خاصره و استخوان پشتی از انسان گرجستانی (۱٫۸ میلیون سال پیش) به این سوی آغاز به بزرگ‌تر شدن کردند و به این انسان امکان مهاجرت به مسافت‌های طولانی برای یافتن گله‌های جدید جانوران را دادند. سنگوارهٔ انسان گرجستانی قدیمی‌ترین سنگوارهٔ یافت‌شده از انسان‌سایان در بیرون از آفریقا است. چیرگی بر آتش توسط انسان‌های نخستین در ۱٫۵ میلیون سال پیش توسط انسان راست‌قامت صورت گرفت. انسان راست‌قامت تا ارتفاعی برابر ۱٫۹ متر را دسترسی داشت. فرگشت پوست تاریک، که به دلیل از دست دادن موی بدن در انسان‌های نخستین صورت گرفت تا ۱٫۲ میلیون سال پیش به پایان رسید. انسان پکنی برای نخستین بار در ۷۰۰ هزار سال پیش پدیدار شد، ولی بنا بر نگرهٔ مبنی بر خاستگاه آفریقایی انسان‌های نوین، این گروه از انسان‌ها نمی‌توانسته‌اند نیاکان انسان‌های امروزی باشند، بلکه صرفاً خویشاوندی نزدیک آن‌ها از انسان‌های راست‌قامت بوده‌اند. انسان هایدلبرگی گونه‌ای انسان‌سا با جثه بزرگ بود که توانایی پیشرفته‌تری در بریدن ابزارها داشت و گمان می‌رود حتی جانورهای بزرگ، همچون اسب، را نیز شکار می‌کرده است.
۱٫۲ م.س. پ: انسان پیشگام به احتمالی نیای مشترک انسان‌ها و نئاندرتال‌ها بوده است. تخمین‌های کنونی نشان می‌دهند که انسان‌ها تقریباً ۲۰٬۰۰۰ تا ۲۵٬۰۰۰ ژن دارند و ۹۹٫۵ درصد تا ۹۹٫۹ درصد دی‌ان‌ای‌هایشان را با نئاندرتال‌های امروزه منقرض در اشتراک دارند، و این اشتراک در مورد نزدیک‌ترین خویشاود انسان‌ها یعنی شامپانزه به ۹۵–۹۹ می‌رسد. نشان داده شده که نوع انسانی ژن FOXP2 (که به کنترل بر سخن گفتن ارتباط داده شده است) در نئاندرتال‌ها مشابه است. از این روی می‌توان چنین نتیجه گرفت که انسان پیشگام نیز دارای همین ژن بوده است.
600 ه.س.پ.:  در آغاز پارینه‌سنگی میانی، انسان هایدلبرگی با قدی برابر ۱٫۵ متر جای پاهایی بر روی گدازه‌های آتشفشانی در ایتالیا بر جای گذاشته است. انسان هایدلبرگی می‌توانسته است گزینه‌ای برای نیای مشترک انسان‌ها و نئاندرتال‌ها بوده باشد. از دیدگاه ریخت‌شناسانه، این گونه از انسان بسیار همانند انسان راست‌قامت بود ولی جثه‌اش به اندازهٔ ۹۳ درصد جثهٔ انسان‌های امروزین بوده است.
۳۳۸ ه.س.پ.: بنا بر پژوهشی جدید، آدم کروموزوم Y در تقریباً ۳۳۸٬۰۰۰ سال پیش در آفریقا می‌زیست او نزدیک‌ترین نیای مشترکی است که همه کروموزوم‌های Y مردها از آن پدید آمده‌اند.
۲۰۰ ه.س.پ.: تصویر انسان خردمند به‌کالبد Homo sapiens sapiens (لوح پایونیر) اومو ۱ و اومو ۲ (رودخانه اومو، اتیوپی) قدیمی‌ترین سنگواره‌های موجود از انسان به‌کالبد امروزی هستند.
۱۶۰ ه.س.پ.: انسان‌های خردمند Homo sapiens از زیرگونهٔ Homo sapiens idaltu در روتای هرتو، رودخانه آواش، اتیوپی، آداب و رسوم به‌خاک‌سپاری و سلاخی کردن اسب آبی را بر جای می‌آوردند. شواهد محتمل از کالبد و رفتار نوین از جمله بهره‌گیری از رنگ اخرایی و ماهی‌گیری یافت شده‌اند.
۱۵۰ ه.س.پ.:  حوای میتوکندریایی زنی بوده است که در شرق آفریقا می‌زیسته. او نزدیک‌ترین نیای مشترک مؤنث همهٔ تبارهای میتوکندریایی انسان‌های زنده در جهان امروز است. البته باید دقت کرد که هیچ شواهدی از تفاوت ویژگی‌ها یا جهش ژنی که او را از دیگر افرادی که وی با آن‌ها در یک گروه می‌زیسته متمایز کرده باشد، وجود ندارد. نیاکان او و نیز مردمان معاصر وی، همگی انسان خردمند بوده‌اند.
۹۰ ه.س.پ.: پدیدار شدن تک‌گروه میتوکندریایی L2.
۷۰ ه.س.پ.: تجدد رفتاری بر پایهٔ نگرهٔ «جهش بزرگ به پیش».
۶۰ ه.س.پ.: پدیدار شدن تک‌گروه میتوکندریایی M و N، که نقش مهمی در بیرون آمدن انسان‌های امروزین از آفریقا داشت. انسان‌های نوینی که آفریقا را ترک کردند در راه خود با نئاندرتال‌های ساکن آسیا و جنوب اروپا آمیزش کردند.
۵۰ ه.س.پ.: مهاجرت انسان‌های اولیه به جنوب آسیا. جهش M168 (موجود در همهٔ مذکرهای غیرآفریقایی). آغاز دوران پارینه‌سنگی بالایی. تک‌گروه‌های میتوکندریایی U، K.
۴۰ ه.س.پ.: مهاجرت به استرالیا و اروپا (انسان کرومانیون).
۲۵ ه.س.پ.: نابودی تبار مستقل نئاندرتال. تک‌گروهY R2 تک‌گروه‌های میتوکندریایی J، X.
۱۲ ه.س.پ.: آغاز میان‌سنگی–هولوسین. تک‌گروهY R1a؛ تک‌گروه‌های میتوکندریایی V، T. با نابودی انسان فلورسی، Homo sapiensها تنها بازماندگان سرده انسان بر زمین می‌شوند.