stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
پرویز خسروانی
دوران خدمت

بنا به ادعای وی در مصاحبه با تاریخ شفاهی ایران در دانشگاه هاروارد او یکی از افراد موثر در وقایع ۹ اسفند بود تا جایی که مسئول سازماندهی گروهی از جوانان شد که از خروج محمدرضا پهلوی از ایران نگران بودند. او آنها را به طرف کاخ محمدرضا پهلوی روانه کرد تا جلوی خروج شاه از ایران بر اثر فشارهای دولت محمد مصدق را بگیرند.حرکتی که هرچند باعث عقب نشینی دولت مصدق و انصراف شاه از خروج از کشور شد ولی باعث بازداشتش در روز بعد توسط دولت مصدق گردید.حبس او تا وقایع مرداد سال بعد موسوم به کودتای ۲۸ مرداد ادامه داشت.
پرویز خسروانی در این مصاحبه درباره مصدق گفته است:
یک خیانت نابخشودنی مصدق کرده که شاید کمتر مسئولین امر یا تاریخ نویس‌ها به این حقیقت پی بردند و آن پرده‌ی حرمت نظام شاهنشاهی را مصدق پاره کرد، در زمان مصدق پاره شد که اجازه داد روزنامه‌هایی مثل [امیرمختار] کریم‌پورشیرازی و بعضی جراید این‌ها آن فحاشی‌ها نسبت به خاندان سلطنت بکنند. از همان‌جا بود که این شکاف پیدا شد و این متأسفانه من هیچ ندیدم در تاریخ یا نویسندگان ما یا افراد و اشخاصی به این نکته پی برده باشند که این پرده از آن موقع پاره شد و این بزرگترین خیانتی بود که به کشور شد.
وی سومین رئیس سازمان تربیت بدنی بود که در دوران ریاستش ایران در رقابت‌های المپیک آسیایی شرکت کرد. پرویز خسروانی که در سال‌های ۱۳۴۲ و ۱۳۴۸ برادرش عطاالله خسروانی را به عنوان وزیر کار و معتمد امیرعباس هویدا نخست‌وزیر وقت داشت در سال  ۱۳۴۶ به ریاست سازمان تربیت بدنی رسید. در سال ۱۳۴۹ یعنی ۳ سال بعد از دوران ریاست او ایران در بازی‌های آسیایی ۱۹۷۰ بانکوک شرکت کرد و صاحب ۹ مدال طلا، ۷ نقره و ۸ برنز شد.
و در سال ۱۳۵۰ باشگاه تاج به قهرمانی آسیا دست یافت. خسروانی علاوه بر مناصب دولتی، مؤسس و رئیس هیئت مدیرهٔ سازمان ورزشی و فرهنگی تاج نیز بود. رشته‌های غیر فوتبالی و ورزش بانوان باشگاه تاج نیز در دوران خسروانی شکوفا بود و بعد از انقلاب، این باشگاه هرگز نتوانست به وضعیت سابق خود بازگردد. ثبات و امکانات در تاج، موفقیت‌های متعددی برای تیم‌های این مجموعه رقم زد.
 
او بعد از انقلاب ۵۷ هم جزو یاران وفادار شاه باقی ماند و تلاش هایی برای بازگشت سلسله پهلوی به ایران انجام داد از جمله اینکه برای یازده ماه در عراق قائم مقام گروه نظامی غلامعلی اویسی بود هرچند که بنا به اظهارات خودش به دلیل تعلل اویسی در اقدام موثر بر علیه جمهوری اسلامی و خیانت او به شاه، از گروه وی جدا شد.خسروانی درباره همکاری حکومت صدام باگروه نظامی اویسی گفته است:
آنچه را که من در ۱۱ ماهی که در کشور عراق بودم (دیدم) دولت عراق نهایت مساعدت و همکاری را با تیمسار اویسی و نظامی‌ها می‌کرد برای نجات ایران نه برای نجات... خودش واقعاً به آب و خاک ایران نظر نداشتند این را واقعاً ما در بطن این‌ها بودیم حالا هر کس هر چه می‌خواهد بگوید. آن‌ها می‌خواستند چون ۶۵ درصد از مردم عراق شیعه بودند می‌خواستند به مردم عراق این حقیقت روشن بشود که این اسلام خمینی اسلام واقعی نیست، اسلام راستین نیست از این جهت این را می‌خواستند به مردم‌شان بفهمانند.
زندگی شخصی

خسروانی در فروردین سال ۱۳۰۱ در محلات بدنیا آمد. پدر او میرزا هاشم محلاتی از ثروتمندان محلات بود. او چهار برادر بزرگتر با نام‌های شهاب‌الدین، مرتضی،خسرو و عطاالله داشت که همه دارای مناصب نظامی و سیاسی بودند.
شهاب‌الدین خسروانی از چهره‌های سیاسی سال‌های ۱۳۲۰–۱۳۳۲ و نماینده مجلس بود و از همفکران محمد مصدق، و با مصدق روابط حسنه داشت.
مرتضی خسروانی سپهبد ارتش شاهنشاهی ایران بود.
خسرو خسروانی ، سفیر ایران در کشورهای آمریکا، مصر، آلمان و همچنین نماینده دولت سابق ایران در سازمان ملل متحد بود.
عطاالله خسروانی دبیرکل حزب ایران نوین بود و همزمان در راس وزارتخانه‌های کار و کشور قرار داشت.
همسر پرویز خسروانی، ملیحه نعیمی بود.
مرگ

خسروانی در تاریخ ۱۸ مرداد ۱۳۹۴ در سن ۹۲ سالگی در شهر لندن انگلستان درگذشت.
لازاروس چاکورا

| عالی‌جناب لازاروس چاکورا | عالی‌جناب لازاروس چاکورا |
| --- | --- |
ششمین رئیس‌جمهور مالاوی: ششمین رئیس‌جمهور مالاوی
متصدی: متصدی
آغاز به کار  ۲۸ ژوئن ۲۰۲۰: آغاز به کار  ۲۸ ژوئن ۲۰۲۰
معاون رئیس‌جمهور: سالوس چلیما
پس از: پیتر موتاریکا
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: لازاروس مک‌کارتی چاکورا ۵ آوریل ۱۹۵۵ ‏(۶۹ سال) لیلونگوه
ملیت: مالاوی
حزب سیاسی: حزب کنگره مالاوی
همسر(ان): مونیکا چاکورا
فرزندان: ۴
محل تحصیل: دانشگاه مالاوی دانشگاه  لیمپوپو دانشگاه آفریقای جنوبی دانشگاه بین‌المللی ترینیتی
لازاروس چاکورا (انگلیسی: Lazarus Chakwera؛ زادهٔ ۵ آوریل ۱۹۵۵) اهل مالاوی است. او متخصص الهیات و سیاستمدار است. چاکورا در ژوئن ۲۰۲۰ به عنوان رئیس‌جمهور مالاوی انتخاب شد. لازاروس از ۲۰۱۳ رهبر حزب کنگره مالاوی است و پیش از آن نیز در مجمع ملی در جریان بحث‌انگیز انتخابات سراسری مالاوی (۲۰۱۹) که در ۲۱ مه ۲۰۱۹ برگزار شد رهبر اپوزیسیون بود. چاکورا در ۲۹ ژوئن ۲۰۱۹ به عنوان رئیس‌جمهوری جدید مالاوی سوگند یاد کرد.
گنبون

کوبان طلایی
گنبون (به ژاپنی: 元文 Genbun) نام عصر ژاپنی در دوره ادو بود. این دوره بعد از کیوهو و قبل از کانپو بود. این دوره از آوریل ۱۷۳۶ تا فوریه ۱۷۴۱ میلادی ادامه داشت. در این دوره امپراتور ساکوراماچی امپراتور ژاپن بود.
پرچم آنتیگوا و باربودا

پرچم ملی آنتیگوا و باربودا
پرچم گارد ساحلی آنتیگوا و باربودا
پرچم آنتیگوا و باربودا در ۲۷ فوریهٔ ۱۹۶۷ پذیرفته شد. این پرچم که دارای تناسب ۲:۳ می‌باشد توسط رجینالد ساموئل (بعدتر سر رجینالد ساموئل)، نقاش، مجسمه‌ساز و معلم هنر آنتیگوایی طراحی شده‌است. ساموئل در ۱۹۶۶ و در آخرین دقیقه در مسابقهٔ طراحی پرچم ملی شرکت جست که در پایان نیز کار او به عنوان بهترین طرح برگزیده و جایزه‌ای ۵۰۰ دلاری به ساموئل پرداخت شد. طرح او پرچمی بود با زمینهٔ قرمز، مثلثی وارونه در میان که قاعدهٔ آن در حاشیهٔ بالایی پرچم قرار گرفته بود و خود شامل ۳ نوار افقی سیاه در بالا، آبی کمرنگ در میان و سفید در پایین می‌شد که خورشید زردرنگی در بالای نوار آبی و در نوار سیاهرنگ در حال طلوع بود.
نمادشناسی

خورشید هفت‌پر نماد طلوع عصری تازه برای آنتیگوا و باربوداست. رنگ سرخ، نشانهٔ خون نیاکانی است که به بردگی گرفته شده بودند و همچنین نمادی است برای پویایی مردم. سیاه نشانگر میراث آفریقایی اکثریت جمعیت کشور و همچنین خاک آن سرزمین و آبی نماد امید است. همچنین رنگ‌های زرد (یا طلایی)، آبی و سفید نماد جذابیت‌های گردشگری آنتیگوا و باربودا شامل آفتاب، دریا و ماسه است. مثلث وارونهٔ درون پرچم نیز در اصل حرف V را شکل می‌دهد که به معنای Victory یا پیروزی است.
پرویز داودی

| پرویز داودی | پرویز داودی |
| --- | --- |
داودی در سال ۱۳۸۸: داودی در سال ۱۳۸۸
مشاور رئیس‌جمهوررئیس مرکز بررسی‌های استراتژیک: مشاور رئیس‌جمهوررئیس مرکز بررسی‌های استراتژیک
دوره مسئولیت ۱۵ آذر ۱۳۸۸ – ۲۳ شهریور ۱۳۹۲: دوره مسئولیت ۱۵ آذر ۱۳۸۸ – ۲۳ شهریور ۱۳۹۲
رئیس‌جمهور: محمود احمدی‌نژاد
قائم‌مقام: احمدرضا انصاری
پس از: علیرضا ذاکر اصفهانی
پیش از: حسام‌الدین آشنا
مشاور عالی رئیس‌جمهور: مشاور عالی رئیس‌جمهور
دوره مسئولیت ۳۱ تیر ۱۳۸۸ – ۱۲ مرداد ۱۳۹۲: دوره مسئولیت ۳۱ تیر ۱۳۸۸ – ۱۲ مرداد ۱۳۹۲
رئیس‌جمهور: محمود احمدی‌نژاد
پس از: سید مجتبی ثمره هاشمی (به عنوان مشاور ارشد)
پیش از: علی طیب‌نیا (مرداد ۱۴۰۳)
عضو حقیقی مجمع تشخیص مصلحت نظام: عضو حقیقی مجمع تشخیص مصلحت نظام
دوره مسئولیت ۸ اسفند ۱۳۸۵ – ۳۰ فروردین ۱۴۰۳: دوره مسئولیت ۸ اسفند ۱۳۸۵ – ۳۰ فروردین ۱۴۰۳
گمارنده: سید علی خامنه‌ای
رئیس: اکبر هاشمی رفسنجانیسید محمود هاشمی شاهرودیصادق لاریجانی
مشاور رئیس‌جمهوررئیس بنیاد ملی نخبگان: مشاور رئیس‌جمهوررئیس بنیاد ملی نخبگان
دوره مسئولیت آبان ۱۳۸۴ – ۱۵ بهمن ۱۳۸۵: دوره مسئولیت آبان ۱۳۸۴ – ۱۵ بهمن ۱۳۸۵
رئیس‌جمهور: محمود احمدی‌نژاد
قائم‌مقام: محمدعلی زلفی‌گل
پس از: تأسیس سازمان
پیش از: صادق واعظ‌زاده (به عنوان معاون علمی و فناوری رئیس‌جمهور)
سومین معاون اول رئیس‌جمهور: سومین معاون اول رئیس‌جمهور
دوره مسئولیت ۱۹ شهریور ۱۳۸۴ – ۲۶ تیر ۱۳۸۸: دوره مسئولیت ۱۹ شهریور ۱۳۸۴ – ۲۶ تیر ۱۳۸۸
رئیس‌جمهور: محمود احمدی‌نژاد
پس از: محمدرضا عارف
پیش از: اسفندیار رحیم مشایی
معاون امور اقتصادی رئیس قوه قضائیه: معاون امور اقتصادی رئیس قوه قضائیه
دوره مسئولیت ۹ آبان ۱۳۸۰ – ۶ مرداد ۱۳۸۳: دوره مسئولیت ۹ آبان ۱۳۸۰ – ۶ مرداد ۱۳۸۳
رئیس: سید محمود هاشمی شاهرودی
پس از: ایجاد معاونت
پیش از: انحلال معاونت
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: ۱۱ مهر ۱۳۳۱ تهران، ایران
درگذشته: ۳۰ فروردین ۱۴۰۳ (۷۱ سال) تهران، ایران
حزب سیاسی: بدون عضویت حزبی
فرزندان: احسان
هیئت دولت: دولت نهم
پس‌زمینه‌های علمی: پس‌زمینه‌های علمی
دانشگاه: دانشگاه شهید بهشتیدانشگاه ایالتی آیووا
عنوان پایان‌نامه: Money supply determination and a lagged reserve accounting system (۱۹۸۱)
کار علمی: کار علمی
زمینهٔ تخصصی/حوزه کاری: اقتصاد
نهاد: دانشگاه شهید بهشتی
 :  
 :  
پرویز داودی (۱۱ مهر ۱۳۳۱ – ۳۰ فروردین ۱۴۰۳) سیاست‌مدار و اقتصاددان، معاون اول رئیس‌جمهور در دولت نهم و رئیس مرکز بررسی‌های استراتژیک در دولت دهم ایران بود. او همچنین عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام و نیز عضو هیئت علمی و استاد دانشگاه شهید بهشتی و عضو پیوسته فرهنگستان علوم بود.
وی دانش‌آموخته دکتری اقتصاد از دانشگاه ایالتی آیووا است. داوودی در دولت ششم معاونت اقتصادی وزارت امور اقتصادی و دارایی را برعهده داشت و در فاصله سالهای ۱۳۸۰ تا ۱۳۸۳ نیز معاون اقتصادی قوه قضائیه بود. او در دولت نهم، به‌عنوان معاون اول رئیس‌جمهور فعالیت می‌کرد و در دولت دهم نیز ریاست مرکز بررسی‌های استراتژیک را برعهده داشت. وی در دوره ریاست سید محمود هاشمی شاهرودی در مجمع تشخیص مصلحت نظام، رئیس دفتر وی بود. وی از طرفداران دیدگاه اقتصادی کینزین ها بود که با پیشنهاد و اجرای طرح بنگاه های زود بازده موجب افزایش نقدینگی و تحمیل تورم به اقتصاد و مردم ایران در دوره احمدی نژاد شد.
زندگی

پرویز داوودی در سال ۱۳۳۱ در تهران زاده شد. وی دکتری اقتصاد را در سال ۱۳۵۹ از دانشگاه ایالتی آیووا دریافت کرد. او استاد اقتصاد در دانشگاه شهید بهشتی بود. داوودی پیشتر مشاور و معاون اقتصادی رئیس قوه قضائیه بود. وی مدتی نیز در دوران ریاست جمهوری اکبر هاشمی رفسنجانی، معاون اقتصادی وزارت امور اقتصادی و دارایی بود. وی مدیر مسئول فصل‌نامهٔ تخصصی اقتصاد و الگوسازی نیز بوده است.
سوابق اجرایی

معاون امور اقتصادی وزارت امور اقتصادی و دارایی
عضو شورای پول و اعتبار بانک مرکزی
عضو شورای بورس اوراق بهادار تهران
عضو شورای بررسی‌های اقتصادی ریاست‌جمهوری
عضو هیئت امنای مؤسسه تحقیقات پولی و بانکی بانک مرکزی ایران
عضو کمیسیون شورای اقتصاد
معاون امور بین‌الملل وزارت امور اقتصادی و دارایی و رئیس سازمان سرمایه‌گذاری و کمک‌های اقتصادی و فنی ایران
سایر فعالیت‌ها

مشاور امور اقتصادی رئیس قوه قضائیه
عضو هیئت علمی و دانشیار اقتصاد دانشگاه شهید بهشتی
مدیر گروه اقتصاد دانشکده امور اقتصادی و سیاسی دانشگاه شهید بهشتی
مدیر گروه اقتصاد مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی
مدیر گروه اقتصاد دانشگاه تربیت مدرس
رئیس مؤسسه تحقیقات اقتصادی دانشگاه تربیت مدرس
عضو گروه اقتصاد دفتر همکاری حوزه و دانشگاه
مدیر مسئول مجله پژوهش‌های اقتصادی مجله اقتصاد وزارت امور اقتصادی و دارایی
کلاسور (کلیبر)

| کلاسور | کلاسور |
| --- | --- |
روستا: روستا
کشور: ایران
استان: آذربایجان شرقی
شهرستان: کلیبر
بخش: بخش مرکزی
دهستان: میشه‌پاره
جمعیت: نفر
کلاسور یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان میشه‌پاره بخش مرکزی شهرستان کلیبر واقع شده‌است. قبلاً این روستا از دهستان حسن‌آباد (محال حسنو) بوده‌است. اهالی کلاسور به زبان تاتی سخن می‌گفتند.
آرتورو فرناندس رودریگس

| آرتورو فرناندس رودریگس | آرتورو فرناندس رودریگس |
| --- | --- |
زادهٔ: ۲۱ فوریهٔ ۱۹۲۹ خیخن، اسپانیا
درگذشت: ۴ ژوئیه ۲۰۱۹ (۹۰ سال) مادرید، اسپانیا
ملیت: اسپانیایی
پیشه: هنرپیشه
سال‌های فعالیت: ۱۹۵۴–۲۰۱۹
آرتورو فرناندس رودریگس (اسپانیایی: Arturo Fernández Rodríguez‎؛ زادهٔ ۲۱ فوریهٔ ۱۹۲۹ - درگذشته ۴ ژوئیه ۲۰۱۹) بازیگر اهل اسپانیا بود.
از فیلم‌هایی که وی در آن‌ها نقش داشته‌است، می‌توان به ابله تمام‌عیار و از سپیده‌دم هوسش را کرده است اشاره نمود.
پرویز براتی

| پرویز براتی | پرویز براتی |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۳۵۶ آبادان، ایران
ملیت: ایرانی
شهروندی: ایرانی
تحصیلات: کارشناسی ادبیات دانشگاه اصفهان
سازمان: روزنامه شرق
شناخته‌شده برای: خبرنگار در حوزه هنرهای تجسمی
آثار برجسته: دبیر سرویس هنری روزنامه شرق
پرویز براتی (متولد ‏۱۳۵۶‏ در آبادان)، روزنامه‌نگار و نویسنده ایرانی است‎.
زندگی‌نامه

پرویز براتی متولد ۱۳۵۶ آبادان، تحصیلات خود را در مقطع کارشناسی رشته ادبیات در دانشگاه اصفهان به اتمام رسانده و از سال ‏۱۳۸۰ مشغول روزنامه‌نگاری حرفه‌ای است. او در حوزه هنرهای تجسمی و معماری قلم می‌زند و از سال ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۶، دبیر سرویس هنری روزنامه شرق بوده‌است‎.  کتاب جدید براتی  با عنوان دیونامه:بازشناسی چهره‌ی موجودات خیالی در روایت های ایرانی سال ۹۹ از سوی نشر چشمه منتشر شد.
کتاب‌ها

او به عنوان مؤلف کتاب‌های «کتاب عجایب ایرانی» (۱۳۸۸ - نشر افکار)‎، سرگذشت نقاشی در ایران (۱۳۹۱ - نشر افق) و بادهای افسون:مقدمه ای بر شناخت علوم غریبه در ایران (نشر چشمه - ‏۱۳۹۶) را در کارنامه خود دارد. اپیکاک شامل شش داستان از کورت ونه گات نیز با ترجمه او و رضا نوحی منتشر شده‌است.
جوایز

پرویز براتی در سال ۱۳۹۱ پنجمین جایزه روزنامه‌نگاری امید یادبود دکتر مهدی سمسار را به خاطر فعالیتش در حوزه هنرهای تجسمی دریافت کرده‌است‎. همچنین نماینده کشوری برنامه جهانی غذا سازمان ملل متحد در مهرماه ۱۳۹۳ از این روزنامه‌نگار ایرانی به‌خاطر مبارزه با گرسنگی و حمایت از برنامهٔ جهانی غذا تقدیر کرد.
سوابق مطبوعاتی

براتی سابقه همکاری با روزنامه‌های شرق، اعتمادملی، آفتاب یزد، اعتماد، بهار و مجلات معماری و ساختمان، نافه،تجربه،خردنامه همشهری و هنر فردا دارد‎.
ایل کلیایی

کُلیایی (به کوردی: کولیایی) از ایلات و طوایف مردم کرد است کلیایی بمعنای صاحبان گوسفند نیز بوده چنانچه این منطقه به دامپروری و دامداری معروف هستند .همچنین در معنای عام به کل منطقه شمال شرق استان کرمانشاه و در معنای خاص به طوایف و منطقه ی غربِ شهرستان سنقر و کلیایی اطلاق میشود. همچنین کلیایی لهجه ی غالبی است که در کل شهرستان سنقر و کلیایی و بخشهایی از مناطق همجوار تکلم میشود .
در باب خاستگاه مردمان کلیایی نظرات مختلفی وجود دارد. بر پایه برخی از تئوری ها کلیاییها را از مردمان کورد که از منطقه بین ترکیه و سوریه امروزی به این سوی کوچ کرده اند می‌دانند.
فارغ از این نظریات با توجه به تصور زندگی ایل و کوچ نشینی به نظر می‌رسد اسکان دائمی کلیایی‌ها ناشی از یک مرحلهٔ یکجانشینی مربوط به عهد صفویان، افشاریان یا زندیان بوده‌است و در این مورد هم نظرات دو دسته است. سکونت در زمان صفویه بعد از استیلای دولتهای عثمانی و صفویه و تداوم کوچ نشینیِ ایل با توجه به جنگهای این دوَل و دست به دست شدن مناطق کردستان بین آنها. نظر دوم استقرار قطعی در دوره افشاریان یا زندیان است.
در تواریخ صفویه نامی به آن شکل از سنقر و کلیایی نیامده. تنها در موارد محدود به نام سنقر اشاره شده است از جمله اشاره به واگذاری حکومت سنقر، صحنه و هرسین و کلهر به یکی از خوانین زنگنه کرده.
در عصر صفوی بیشتر نام ایل زنگنه  که مورد احترام صفویان و عمال حکومت در کرمانشاهان بوده اند بر سر زبان بوده.
در عین حال طوایف غیر کلیایی در غرب و جنوب شهرستان کنونی سنقر و کلیایی ساکن اند.
مناطق دیگر شهرستان شامل فعله گری یا فیله کری در شمال شرق و ورمزیار در شمال شهرستان و در روستای باوله (ورمزیار‌) هستند. برای مثال در سفرنامه ناصرالدین شاه به عراق و اماکن مقدسه و به هنگام عبور از منطقه اسدآباد آمده است: از دور کوه سنگی پیدا بود موسوم به امروله. پشت این کوه بلوک افشار طایفه ورمزیار است. از پشت آن کوه دیگری پیداست موسوم به دال خانی که در دماغه آن قصبه سنقر کلیایی است که جز کرمانشاهان است. ( قسمتهایی از منطقه کلیایی مثل روستاهای حبشی و سلیمانشاه وقلعه جوق و  سورناباد  و سراب و... به یکی خواهر زاده ناصرالدین شاه واگذار شده بود که همان موقع برای بسیاری از ساکنین آنجا نام خانوادگی فرحناکی را انتخاب نموده ) دو قریه که در کنار از خالصه نهاوند دیده شد ده پیر و ده لر است.... پشت کوه های لرستان است و آن طرف کوه های به سمت راست کلیایی و خدابنده لو!!.
زبان

مقالهٔ اصلی: کردی کلیایی
کلیایی گویشی از زبان کردی است که به عنوان یکی از گویش های کردی جنوبی دسته بندی شده و در میان ایل کلیایی تکلم می شود
کردی کلیایی زبان اصلی ایل کلیایی است و در بخش بزرگی از استان کرمانشاه و مناطقی از استان کردستان تکلم می شود. اصلی ترین مراکز تکلم کردی کلیایی شهرستان سنقر و کلیایی، شمال شهرستان صحنه، بخش میان دربند در استان کرمانشاه است. بخش بیلوار در استان کرمانشاه. این گویش همچنین در شرق شهرستان کامیاران، جنوب شهرستان قروه در استان کردستان و دهستان کلیایی در غرب شهرستان اسدآباد ، استان همدان نیز به کار می رود
گویش کلیایی با گویش کردی صحنه و کنگاور ( کردی صحنه ای ) ، گویش کردی کرند، کردی کلهری  و نیز کردی گروسی شباهت دارد. همچنین ویژگی های مشترک بسیاری با کردی کرماشانی و کردی ایلامی ( فیلی ) دارد. برخی از ویژگی های کردی کلیایی نیز با کردی سورانی مشترک است. بسامد واژه های مشترک با کُردی مرکزی به ویژه کُردی اردلانی ناحیه ییلاق در کُردی کلیایی بالا است
در کردی کلیایی همانند کردی سورانی در هنگام صرف فعل حال و گذشتۀ استمراری پیشوند /ئه/ استفاده می شود. [ ۱] با این وجود گویش کلیایی به دلیل عدم وجود ویژگی ارگاتیو ناقص که در کردی سورانی وجود دارد، از این گویش متمایز می شود و به همین دلیل در گروه گویش های کردی جنوبی رده بندی می شود.
گویش کلیایی یکی از گویش های کردی جنوبی است
.
کردی کلیایی به همراه کردی گروسی نزدیک ترین گویش های کردی جنوبی به کردی میانی هستند
آداب و رسوم

رسوم مختلف مناطق کردنشین به یکی از مراحل یا پدیده‌های تاریخی پیوند دارد. مردمان کلیایی از نژاد موسوم به آریایی، زبان آنان کردی، دین اسلام و شیعه و سنی می‌باشند. جشن‌هایی که در میان آنان مرسوم است در برگیرندهٔ جشن‌های مذهبی، ملی و باستانی است که ریشه در باورهای کهن مردم داشته و اغلب تاریخی و پاره‌ای اسطوره‌ای است. از مراسم رایج در میان کردان می‌توان به شادی‌ها، عزاداری و مراسم عروسی با رقص کردی «هه‌لپه‌رکه» اشاره کرد. هم چنین مراسمی نظیر جشن آغاز سال، چهارشنبه‌سوری و اعیاد مذهبی برگزار می‌گردد.
آداب و رسوم > رقص‌ها و آیین‌ها

رقص کردی «هه‌لپه‌رکه» در منطقه کلیایی رقص کردی بخشی از آیین‌های نمایشی کردها است که به صورت گروهی مرکب از رقصندگان زن و مرد اجرا می‌شود. واژهٔ «هه‌ڵپه‌ڕکه» که از کلمهٔ «ههڵپهڕ» به معنی «جنبش و تکان و در اصل به معنی حمله کردن» مشتق شده و از گذشته‌های دور به یادگار مانده‌است و چیزی فراتر از رقص عادی می‌باشد. رقص کردی یکی از سنت‌های دیرینه و یادگارهای ارزشمند سرزمین ایران است، که در میان اکراد هم چنان محفوظ مانده‌است.
خیام در کتاب «نوروزنامه» خود می‌نویسد:
«فریدون کرد» روزی که «ضحاک» را اسیر کرد و ایران را از شر او نجات داد مردم آن روز را جشن گرفتند و این دلیل مهم دیگری بر یکپارچگی آن مردم و جشن دسته جمعی در میا ن آنان می‌با شد.
«کوبیدن پا بر زمین» به این معنی است که این «خاک وطن من» است و «هه‌را»ی هنگام مراسم در حین حرکات به منظور «ترساندن دشمن» است و هم چنین «نشستن» در هنگام رقص نشانه «تسلیم برای جمع منفور» است.
انواع رقص‌های کردی در منطقه کلیایی عبارتند از:
دو دستماله: در شکل غنایی رقص و برای افزودن بر شور رقصندگان و ناظران معمولاً رقصنده اول سَر چُوپی با دو دستمال رنگی به انجام حرکات نمایشی فردی می‌پردازد و توانایی و تبحر خود را در رقص به نمایش می‌گذارد. به این نوع رقص دو دستماله می‌گویند که بیشتر در منطقه کرمانشاه رواج دارد.
گریان (کلیایی‌ها به آن پاوه‌به‌رپا می‌گویند): گه‌ڕیان یا گَریان به معنی گشتن است؛ گهڕیان دارای دو شکل روستایی و شهری می‌باشد که تفاوت‌هایی در ریتم دارند. این رقص نرم و آهسته و با ظرافتی خاص شروع شده و به تدریج ریتم سریع تری می‌یابد. معمولاً در فاصلهٔ دو رقص سریع و برای استراحت رقصندگان اجرا می‌شود و بیشتر شکلی نمایشی از راه رفتن است. این رقص، رقصندگان را برای رقص‌های پرتحرک تر بعدی آماده می‌کند. تقریباً در کل مناطق کردنشین ملودی این رقص شکلی یکسان دارد.
پشت پا: پشت پا به مراتب ریتم سریع تری نسبت به گریان (پا وه به ر پا) دارد و در بیشتر مناطق کردنشین رقص سنگین و باوقار و مخصوص مردان می‌باشد رقص پشت پا همان‌طور که از نامش پیداست انسان را به هوشیاری و به‌کارگیری تجارب می‌خواند تا مبادا شخص در زندگی از کسی پشت پا بخورد.
چه‌پی: چه‌پی به معنای از چپ می‌باشد؛ ملودی این آهنگ با وزن دوتایی اجرا شده و در بیشتر مناطق کردنشین تقریباً به یک شکل اجرا می‌شود. در رقص چپی قسمت چپ بدن تحرک بیشتری یافته و از خمودگی خارج می‌گردد.
خانه میری: خانه میری یا خان امیری مخصوص خوانین بوده که آن را در پشت بام‌ها به سبک آرام و ملایمی برگزار می‌کردند که تداعی‌گرپیروزی است.
چه‌مه‌ری: «چه مه ری» هنگام «غم و مرثیه» اجرا می‌شود.
پوشش

لباس بومی مردم منطقه کلیایی لباس کردی است. در میان مردها شلوار کردی (جافی) و کفش کردی (کلاش) و دیگر بخش‌های پوشش کردی رواج دارد. لباس زنان کلیایی نیز لباس زنانۀ کردی بوده‌است. زنان پوشش سر را «سه‌روین» می‌نامند. با این حال اکنون لباس و پوشش غربی همانند سایر شهرهای ایران رواج یافته‌است. پوشش خوانین کلیایی به ویژه طایفه بیگوند، در عهد قاجار ترکیبی از لباس رسمی قجری و دستار کردی می‌باشد.پوشش کلیایی‌ها بی شک بی شباهت به پوشش سایر ایلات کرد کرمانشاهان نبوده‌است. «قدیمی‌ترین لباس محلی کرمانشاه از جنس نمدی است که شاید قدمت چند هزار ساله دارد و از شواهد برمی آید که پیشینه استفاده از این لباس‌ها به زمان دامپروری و غارنشینی برسد. این لباس محلی قدیمی‌ترین لباس در مناطق عشایری است که در انواع کرک، فرجی و کله بان است و در گذشته بلندی و کوتاهی این لباس نشان دهنده جایگاه فرد در جامعه بوده‌است. کلاهی که مردان کرد در قدیم می‌پوشیدند شامل گه گور، نمدی و دست چن بود. گه گور کلاهی شبیه کلاه‌های دوره قاجار است که دور آن را با بندی می‌پیچند. کلاه نمدی از نمد درست می‌شود و کلاه دست چن، سوزن دوزی می‌شود. کمربند لباس‌های کردی از جنس چرمی و پارچه‌ای است و بستن این کمربند آدابی به همراه داشته‌است.
قدمت استفاده از شلوار کردی (شلوار جافی) به دوران اشکانی می‌رسد و این نوع شلوار بر سنگ نگاره‌های مجموعه جهانی بیستون حجاری شده‌است. لباس بانوان شامل سربند، کلاه، کمرچین، پیراهن، جلیقه و شلوار است. پوشش سربند بانوان کرد در کرمانشاه ۳ نوع است که شامل کت، گل ونی و سرون می‌شود و زنان و دختران براساس سن و جایگاه یک نوع از این سربندها را به سر می‌بندند. گل ونی به خاطر وجود رنگ‌های شاد، مخصوص دختران جوان است و خانم‌های میان سال از سربندهایی به رنگ تیره و قهوه‌ای استفاده می‌کنند. [۶]
پیشینه

تاریخ سنقر کلیایی، از زمان کشمکش‌های بین جانشینان نادرشاه افشار بر سر حکومت ایران بزرگ، تصویر روشن تری نسبت به دوران قبل از آن دارد، به عبارت دیگر مستندات قابل توجهی برای درک تاریخ سنقر و کلیایی قبل از این تاریخ وجود ندارد. با این وجود، تلاشهایی برای نمایاندن تاریخ کلیایی قبل از زندیان ارائه شده‌است که چکیده آن تا زمان علیمراد خان بیگوند کلیایی این‌گونه است: «ایل بیگوند به پاس وفاداری به خاندان صفویه زمانی که علیمردان خان و ابوالفتح خان بختیاری با کریم خان زند پیوند مثلث کرد و لُر را در دفاع از بازماندگان صفوی (شاه اسماعیل سوم) به وجود آوردند قدم ارادت پیش نهادند و در اردوی نوین زندیه ادغام شدند. ایل بیگوند که از آغاز قیام شاه اسماعیل صفوی در این طریق سر سپرده بودند به همین مناسبت در مآخذ تاریخی دوره صفویه چون سایر ایلات سرسپرده تحت عنوان قزل باش و در دوره نادری با نام اردوی شاهی و امثالهم و در زمان ظهور زندیه، ایلات وند یا سپاه هزارة زند نامیده می‌شدند و لشکر فراوان زند متشکل از همین ایلات متحد بودند وگرنه ایلات زندیه خود شاید بیش از دویست سوار نداشتند.
دوران صفوی

در مقطعی، سلطان سلیم عثمانی (۹۲۶–۹۱۸هـ. ق =۱۵۲۰–۱۵۱۲م) بیش از چهل هزار نفر از طرفداران شاه اسماعیل صفوی (شیعیان) را از دم تیغ گذراند، خلیفه و نماینده او را از زندان درآورده و با نامه‌ای به فارسی تحت عنوان (بیا و بگو آنچه را دیده‌ای) برای شاه ایران فرستاد. نفوذ علمای عثمانی در مناطق غربی ایران بزرگ و عملکرد حوزه‌های قدرتمند علوم دینیه شافعی که امور مذهبی استان کردستان کنونی را در دست داشت و جزئی از سرزمین پهناور کردنشین ایران را تشکیل می‌داد موجب گردید که امرا و علما و اهالی آن سامان خط مشی شاه اسماعیل را نپذیرفته و بنابراین تمامی مسیر و مقصد کوچ ایل کلیایی را برای همیشه از طرف شمال محدوده زیستی سد کردند، پس توجه ایل کلیایی به جانب جنوبی زیستگاه کلیایی معطوف شد. ایل بزرگ زنگنه نیز در این زمان به حمایت از نهضت نوپای شاه اسماعیل آغاز کوچی فراگیر را به منطقه کرمانشاهان نهاده بود. ایلات کلیایی و زنگنه از لحاظ سیاسی و اجتماعی بافتی هماهنگ و ارتباطی منسجم داشتند که ناشی از اشتراک عقیده در مسئله پیوستن به شاه اسماعیل و پذیرفتن مذهب تشیع بود.
از این زمان حرکت‌های تاریخی ایل موسیوند کلیایی در مناطق مختلف ایران مرکزی و فارس و خراسان و افغانستان برای دفاع از استقلال و تمامیت ارضی ایران آغاز گردید و به پاس این حمایت و طرفداری املاک وسیع و حاصلخیز منطقه کلیایی در مقابل آنچه که در زیستگاه زمستانی در شمال کردستان و سلیمانیه و خانقین در عراق کنونی از دست داده بودند به آن‌ها واگذار گردید. توجه بیش از حد والیان اردلان و امرای ترک (عثمانی) در ماورای دیاله به منطقه کلیایی موجب گردید که موسیوند ها تا اوایل دوره افشاریه (۱۱۴۸ هـ. ق) و یکپارچگی ایران بزرگ، یاسای ایلی را در پیش گرفته و بر دوش اسب در سپاه قزلباش روزگار بگذرانند و در این دوران، حکومت منطقه کلیایی که شامل ایل و مرکز و اهالی ثابت (دهقانان) است در تواریخ و مآخذ با عنوان سنقر یاد شده‌است. در زمان شاه صفی (۱۰۳۸ – ۱۰۵۲ هـ. ق) حکومتی به نام سنقر (ایل موسیوند) و کلهر در این ناحیه ایجاد و به خوانین زنگنه تفویض شد زیرا سران زنگنه شاهرخ بیگ و شیخعلی خان فرزندان علی بیگ (آلی بالی بیگ) مورد توجه دربار صفوی بودند و شاهرخ بیگ زنگنه به این مقام منصوب گردید.