شبکه ملی اطلاعات
تاریخچه > دولت دهم

با توجه به الزامات سند چشم‌انداز بیست ساله در سال ۱۳۸۹ موضوع شبکهٔ ملی اینترنت با نام جدید «شبکهٔ ملی اطلاعات» در ماده ۴۶ برنامه پنجم توسعه مطرح شد و در تبصره دوم این ماده تعریف شد.
تقریباً از ابتدای سال ۱۳۹۰ فاز مطالعاتی و عملیاتی شبکهٔ ملی اطلاعات آغاز شد و مسوولان آن زمان وعده داده بودند تا ۲۷ اردیبهشت‌ماه هم‌زمان با روز ملی ارتباطات بخشی از شبکهٔ ملی اطلاعات رونمایی شود. در طی دولت دهم مدل مفهومی شبکهٔ ملی اطلاعات حدوداً کامل شد و بخش‌های اجرایی مختلف کشور برنامه‌هایی برای پیاده‌سازی و همچنین اتصال به این شبکه را در دستور کار خود قرار دادند. از سوی دیگر، در قانون برنامه پنجم توسعه دستگاه‌های اجرایی مکلف شده‌اند تا پایان سال ۱۳۹۱ به شبکهٔ ملی اطلاعات متصل شوند. علی حکیم‌جوادی، رئیس وقت سازمان فناوری اطلاعات، در مردادماه سال ۱۳۹۱ اعلام کرد که فاز نخست شبکهٔ ملی اطلاعات با تفکیک اینترنت از اینترانت طی تابستان آن سال اجرایی می‌شود و دستگاه‌های دولتی به این شبکهٔ ملی منتقل می‌شوند.
رضا تقی پور، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات وقت، در مرداد سال ۱۳۹۱ وعده داد که شبکهٔ ملی اطلاعات در ۳ فاز تا پایان برنامه پنجم توسعه بهره‌برداری شود که فاز اول تا نیمه سال ۱۳۹۱ با تفکیک ترافیک بین شبکه داخلی و شبکه اینترنت اجرایی می‌شود. فاز دوم این شبکه بناست تا پایان سال ۹۲ عملیاتی شود و در پایان این مرحله میزبانی تمامی سایتها در داخل کشور بر روی مراکز داده داخلی که احداث آن‌ها در استان‌ها آغاز شده، صورت می‌پذیرد. فاز سوم و پایانی شبکهٔ ملی اطلاعات به تکمیل مدیریت بومی مربوط می‌شود و همه نرم‌افزارها بدون استثنا و به ویژه نرم‌افزارهای مدیریت شبکه و امنیتی به صورت کامل در داخل کشور انجام شود. در مهر ۱۳۹۱، علی حکیم جوادی، مجری وقت شبکهٔ ملی اطلاعات و مدیرعامل سازمان فناوری اطلاعات، اعلام کرد تاکنون بیش از ۴۷ هزار بخش از دستگاه‌های اجرایی به این شبکه متصل شدند و براساس بخشنامه‌های ابلاغ شده مابقی دستگاه‌ها نیز تا پایان سال ۹۱ باید به این شبکه متصل شوند. به گفته وی این شبکه، مشتمل بر شبکه‌های ارتباطی پرسرعت نسل جدید عمومی و اختصاصی و نیز مراکز داده امن دولتی و غیردولتی است که وظیفه تأمین زیرساخت‌های لازم به منظور ذخیره‌سازی، اشتراک گذاری، پردازش اطلاعات، برقراری تمام تعاملات و مبادلات الکترونیکی بین تمام دستگاه‌های دولتی و بنگاه‌های خصوصی را به عهده دارد. شبکهٔ ملی اطلاعات قادر است امکان دسترسی پرسرعت تمام دستگاه‌های دولتی، بنگاه‌های خصوصی و مردم به سامانه‌های اطلاعاتی و خدمات الکترونیکی را فراهم کند. از جمله شبکه‌های اختصاصی ذیل شبکهٔ ملی اطلاعات، شبکه سلامت با ۱۰ هزار نقطه و همچنین شبکه امور مالیاتی است تا پایان مهرماه به بهره‌برداری می‌رسد. شبکه مدارس نیز راه اندازی شده است که بیش از ۴۶ هزار مدرسه به آن متصل شده است، ضمن اینکه از این تعداد بیش از ۱۵ هزار مدرسه دارای پهنای باند ۲ مگابایت هستند. وی همچنین وعده داد تا پایان سال ۱۳۹۱ پانزده درصد کاربران خانگی به شبکهٔ ملی اطلاعات متصل خواهند شد. به گفته وی، اینترنت در کنار شبکهٔ ملی به همان شکلی که وجود داشته همچنان باقی خواهد ماند و با اجرای این طرح امکان پیاده‌سازی تلویزیون اینترنتی، ویدئو درخواستی، آموزش از راه دور، دورکاری، سلامت الکترونیکی و تجارت الکترونیکی به وجود خواهد آمد. از مهم‌ترین ویژگی‌های این شبکه، پهنای باند آن بیان شده است.
تا زمان پایان کار دولت احمدی‌نژاد، طراحی مدل مفهومی جداسازی ترافیک داخلی از اینترنت به صورت کامل انجام گرفت و دستورالعمل‌های جداسازی نیز در سطح لبه و تجمیع آماده شد و همچنین دستورالعمل‌های جداسازی برای دریافت پهنای باند داخلی با کیفیت متمایز شامل سرعت و سرویس‌های فعال و به ازای فناوری‌های مختلف برای دسترسی ۶۰ درصد خانوارها به شبکهٔ ملی اطلاعات و پیاده‌سازی پایلوت ۴۰۰ هزار پورت کامل شد. همچنین، تمامی سرورهای وزارتخانه‌ها و سرورهای تولیدکنندگان عمده محتوا در کشور نیز به داخل ایران منتقل شد. از سوی دیگر دستورالعمل فنی تمایز سرعت و کیفیت ADSL نیز تهیه شد و تدوین دستورالعمل فنی ایجاد شبکه‌های اختصاصی وزارتخانه‌ها و دستگاه‌های اجرایی به پایان رسید. طراحی شبکه بین‌دستگاهی و اتصال ۳۳ دستگاه مرکزی به مرکز تبادل و اشتراک‌گذاری اطلاعات نیز صورت گرفت. می‌توان گفت تقریباً تمامی قوانین و مقررات لازم برای اجرایی شدن شبکه تدوین و حتی فاز یک سیستم‌عامل بومی سمت سروی (زمین) نیز اجرا و پیاده شده بود. علی حکیم‌جوادی، مجری پیشین شبکهٔ ملی اطلاعات و مدیرعامل سابق سازمان فناوری اطلاعات، طی مصاحبه‌ای در شهریورماه ۹۲ اعلام کرد برنامه مفصلی در قالب ۱۴ کلان فعالیت در پنج لایه برای اجرای شبکهٔ ملی اطلاعات تدوین شده است، که شامل تمام مراحل پیاده‌سازی از جمله لایه دسترسی، مدیریت شبکه، اقدامات فنی، محتوا، آموزش و نهایتاً بومی‌سازی است و زمان‌بندی‌ها و وظایف واحدهای زیرمجموعه وزارت ارتباطات و مجموعه‌های خارج از آن وزارت هم مشخص شده است.
در تیر ۱۳۹۲، علی حکیم جوادی، دبیر شورای عالی فناوری اطلاعات و معاون وزیر ارتباطات ایران اعلام کرد که این شبکهٔ ملی اطلاعات مرحلهٔ آزمایشی خود را پشت سر گذاشته و پس از صادر شدن مجوز از شورای عالی فضای مجازی، آمادگی واگذاری خدمات به کاربران خانگی به صورت پایلوت از طریق شرکت‌های ارائه‌دهندهٔ خدمات اینترنت وجود دارد. حکیم جوادی سه مرحله را برای ارائه خدمات شبکهٔ ملی اطلاعات به کاربران خانگی برشمرد. مرحله نخست فراهم‌سازی امکان اتصال کاربران خانی به شبکه بوده است، که انجام شده است. مرحله دوم تعیین تعرفه مناسب برای استفاده از این شبکه است که طبق مصوبه کمیسیون تنظیم مقررات و ارتباطات تعرفه‌های تعیین شده دسترسی به شبکهٔ ملی اطلاعات ۸۰ درصد پایین‌تر از تعرفه‌های دسترسی به اینترنت با شرایط مشابه است. در مرحله سوم شورایعالی فضای مجازی باید مجوزی به وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات بدهد تا بتواند پهنای باند ۲ مگابیت بر ثانیه را در اختیار مصرف‌کننده خانگی قرار دهد. به گفته وی آن وزارتخانه از یک سال پیش درخواست این مجوز را طرح کرده بود، اما موضوع معطل ماند.