stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
لیگ قهرمانان اروپا ۰۱–۲۰۰۰
سهمیه‌بندی کشورهای عضو اتحادیه > رتبه‌بندی اتحادیه

کشورها با توجه به ضریب یوفا در سال ۱۹۹۹ که عملکرد آنها در رقابت‌های اروپایی از فصل ۹۵–۱۹۹۴ تا ۹۹–۱۹۹۸ را در نظر می‌گیرد، مکان‌ها را به خود اختصاص می‌دهند.
سهمیه‌بندی کشورهای عضو اتحادیه > توزیع تیم‌ها

رئال مادرید مدافع عنوان قهرمانی، در لیگ داخلی پنجم شد. در نتیجه، تیم رئال زاراگوزا در رده چهارم لالیگا به لیگ اروپا تنزل یافت و جایگاه آنها در مرحله سوم مقدماتی لیگ قهرمانان خالی شد. تغییرات زیر در لیست دسترسی پیش فرض ایجاد شد:
قهرمانان اتحادیه شانزدهم (سوئیس) از دور دوم مقدماتی به مرحله سوم مقدماتی صعود کردند.
قهرمانان اتحادیه‌های بیست و هفتم و بیست و هشتم (اسرائیل و اسلوونی) از دور اول مقدماتی به مرحله دوم مقدماتی صعود کردند.
|  |  | تیم‌هایی که در این دور وارد می‌شوند | تیم‌های راه‌یافته از دور قبل |
| --- | --- | --- | --- |
| دور اول مقدماتی (۲۰ تیم) | دور اول مقدماتی (۲۰ تیم) |  ۲۰ قهرمان از اتحادیه‌های ۲۹–۴۹ (به جز لیختن‌اشتاین) |  |
| دور دوم مقدماتی (۲۸ تیم) | دور دوم مقدماتی (۲۸ تیم) |  ۱۲ قهرمان از اتحادیه‌های ۱۷-۲۸ ۶ نایب‌قهرمان از اتحادیه‌های ۱۰-۱۵ |  ۱۰ برنده از دور اول مقدماتی |
| دور سوم مقدماتی (۳۲ تیم) | دور سوم مقدماتی (۳۲ تیم) |  ۷ قهرمان از اتحادیه‌های ۱۰-۱۶ ۳ نایب‌قهرمان از اتحادیه‌های ۷-۹ 6 تیم سوم از اتحادیه‌های ۱-۶ ۲ تیم چهارم از اتحادیه‌های ۱-۳ (به جز اسپانیا) |  ۱۴ برنده از دور دوم مقدماتی |
| مرحله گروهی (۳۲ تیم) | مرحله گروهی (۳۲ تیم) |  ۱ مدافع عنوان قهرمانی لیگ قهرمانان (رئال مادرید) ۱۰ قهرمان از اتحادیه‌های ۱-۹ ۶ نایب‌قهرمان از اتحادیه‌های ۱-۶ |  ۱۶ برنده از دور سوم مقدماتی |
| مرحله دوم گروهی (۱۶ تیم) | مرحله دوم گروهی (۱۶ تیم) |  |  ۸ برنده گروهی از مرحله گروهی اول 8 نایب‌قهرمان گروهی از مرحله گروهی اول |
| مرحله حذفی (۸ تیم) | مرحله حذفی (۸ تیم) |  |  ۴ برنده گروهی از مرحله گروهی دوم ۴ نایب‌قهرمان گروهی از مرحله گروهی دوم |
شرکت‌کنندگان

نتایج لیگ داخلی فصل قبل در پرانتز نشان داده شده است (TH: مدافع عنوان قهرمانی لیگ قهرمانان).
| مرحله گروهی | مرحله گروهی | مرحله گروهی | مرحله گروهی |
| --- | --- | --- | --- |
|  لاتزیو (اول) |  بایرن مونیخ (اول) |  پی‌اس‌وی آیندهوون (اول) |  اسپارتاک مسکو (اول) |
|  یوونتوس (دوم) |  بایر لورکوزن (دوم) |  هیرنفین (دوم) |  المپیاکوس (اول) |
|  دپورتیوو لاکرونیا (اول) |  موناکو (اول) |  منچستر یونایتد (اول) |  اسپورتینگ (اول) |
|  بارسلونا (دوم) |  پاریس سن-ژرمن (دوم) |  آرسنال (دوم) |  رئال مادرید (پنجم)TH |
دور سوم مقدماتی: دور سوم مقدماتی
|  آ.ث. میلان (سوم) |  لیون (سوم) |  پورتو (دوم) |  دینامو زاگرب (اول) |
|  اینتر میلان (چهارم) |  فاینورد (سوم) |  اسپارتا پراگ (اول) |  گالاتاسرای (اول) |
|  والنسیا (سوم) |  لیدز یونایتد (سوم) |  تیرول اینسبروک (اول) |  دینامو کی‌یف (اول) |
|  هامبورگ (سوم) |  لوکوموتیو مسکو (دوم) |  هرفولی بولدکلوب (اول) |  سنت گالن (اول) |
|  مونیخ ۱۸۶۰ (چهارم) |  پاناتینایکوس (دوم) |  |  |
دور دوم مقدماتی: دور دوم مقدماتی
|  اسلاویا پراگ (دوم) |  شاختار دونتسک (دوم) |  رنجرز (اول) |  آنورتوسیس (اول) |
|  اشتورم گراتس (دوم) |  روزنبورگ (اول) |  دینامو بخارست (اول) |  تورپدو کوتیسی (اول) |
|  بروندبی (دوم) |  اندرلخت (اول) |  دونااوی‌واروش (اول) |  هاپوئل تل آویو (اول) |
|  هایدوک اسپلیت (دوم) |  هلسینگبورگس (اول) |  اینتر براتیسلاوا (اول) |  ماریبور (اول) |
|  بشیکتاش (دوم) |  پولونیا ورشو (اول) |  |  |
دور اول مقدماتی: دور اول مقدماتی
|  باته بوریسف (اول) |  ریکیاویک (اول) |  شیراک (اول) |  کلاکسویک (اول) |
|  هاکا (اول) |  اسلوگا یوگوماگنات (اول) |  لینفیلد (اول) |  تیرانا (اول) |
|  ستاره سرخ بلگراد (اول) |  کاوناس (اول) |  شلبورن (اول) |  اف۹۱ دودلانژ (اول) |
|  لفسکی صوفیه (اول) |  زیمبرو کیشیناو (اول) |  نیو سنتس (اول) |  شامکیر (اول) |
|  اسکونتو (اول) |  لوادیا تالین (اول) |  بیرکیرکارا (اول) |  بروتنیو (اول) |
تاریخ بازی‌ها و قرعه‌کشی

برنامه مسابقات به شرح زیر است (همه قرعه‌کشی‌ها در ژنو، سوئیس انجام شد).
| مرحله | دور | تاریخ قرعه کشی | بازی رفت | بازی برگشت |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| مقدماتی | دور اول مقدماتی | ۲۳ ژوئن ۲۰۰۰ | ۱۲ ژوئیه ۲۰۰۰ | ۱۹ ژوئیه ۲۰۰۰ |
| مقدماتی | دور دوم مقدماتی | ۲۳ ژوئن ۲۰۰۰ | ۲۶ ژوئیه ۲۰۰۰ | ۲ اوت ۲۰۰۰ |
| مقدماتی | دور سوم مقدماتی | ۲۱ ژوئیه ۲۰۰۰ (نیون) | ۸–۹ اوت ۲۰۰۰ | ۲۲–۲۳ اوت ۲۰۰۰ |
| مرحله اول گروهی | هفته ۱ | ۲۵ اوت ۲۰۰۰ (موناکو) | ۱۲–۱۳ سپتامبر ۲۰۰۰ | ۱۲–۱۳ سپتامبر ۲۰۰۰ |
| مرحله اول گروهی | هفته ۲ | ۲۵ اوت ۲۰۰۰ (موناکو) | ۱۹–۲۰ سپتامبر ۲۰۰۰ | ۱۹–۲۰ سپتامبر ۲۰۰۰ |
| مرحله اول گروهی | هفته ۳ | ۲۵ اوت ۲۰۰۰ (موناکو) | ۲۶–۲۷ سپتامبر ۲۰۰۰ | ۲۶–۲۷ سپتامبر ۲۰۰۰ |
| مرحله اول گروهی | هفته ۴ | ۲۵ اوت ۲۰۰۰ (موناکو) | ۱۷–۱۸ اکتبر ۲۰۰۰ | ۱۷–۱۸ اکتبر ۲۰۰۰ |
| مرحله اول گروهی | هفته ۵ | ۲۵ اوت ۲۰۰۰ (موناکو) | ۲۴–۲۵ اکتبر ۲۰۰۰ | ۲۴–۲۵ اکتبر ۲۰۰۰ |
| مرحله اول گروهی | هفته ۶ | ۲۵ اوت ۲۰۰۰ (موناکو) | ۷–۸ نوامبر ۲۰۰۰ | ۷–۸ نوامبر ۲۰۰۰ |
| مرحله دوم گروهی | هفته ۱ | ۱۰ نوامبر ۲۰۰۰ | ۲۱–۲۲ نوامبر ۲۰۰۰ | ۲۱–۲۲ نوامبر ۲۰۰۰ |
| مرحله دوم گروهی | هفته ۲ | ۱۰ نوامبر ۲۰۰۰ | ۵–۶ دسامبر ۲۰۰۰ | ۵–۶ دسامبر ۲۰۰۰ |
| مرحله دوم گروهی | هفته ۳ | ۱۰ نوامبر ۲۰۰۰ | ۱۳–۱۴ فوریه ۲۰۰۱ | ۱۳–۱۴ فوریه ۲۰۰۱ |
| مرحله دوم گروهی | هفته ۴ | ۱۰ نوامبر ۲۰۰۰ | ۲۰–۲۱ فوریه ۲۰۰۱ | ۲۰–۲۱ فوریه ۲۰۰۱ |
| مرحله دوم گروهی | هفته ۵ | ۱۰ نوامبر ۲۰۰۰ | ۶–۷ مارس ۲۰۰۱ | ۶–۷ مارس ۲۰۰۱ |
| مرحله دوم گروهی | هفته ۶ | ۱۰ نوامبر ۲۰۰۰ | ۱۳–۱۴ مارس ۲۰۰۱ | ۱۳–۱۴ مارس ۲۰۰۱ |
| مرحله حذفی | یک‌چهارم نهایی | ۱۶ مارس ۲۰۰۱ | ۳–۴ آوریل ۲۰۰۱ | ۱۷–۱۸ آوریل ۲۰۰۱ |
| مرحله حذفی | نیمه‌نهایی | ۱۶ مارس ۲۰۰۱ | ۱–۲ مه ۲۰۰۱ | ۸–۹ مه ۲ |
| مرحله حذفی | فینال | ۱۶ مارس ۲۰۰۱ | ۲۳ مه ۲۰۰۱ در سن سیرو، میلان | ۲۳ مه ۲۰۰۱ در سن سیرو، میلان |
دور مقدماتی > دور اول مقدماتی

| تیم ۱ | نتیجه نهایی | تیم ۲ | بازی رفت | بازی برگشت |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| بیرکیرکارا  | ۲–۶ |  ریکیاویک | ۱–۲ | ۱–۴ |
| اف۹۱ دودلانژ  | ۰–۶ |  لفسکی صوفیه | ۰–۴ | ۰–۲ |
| هاکا  | ۲–۲ (گ‌ز) |  لینفیلد | ۱–۰ | ۱–۲ |
| کلاکسویک  | ۰–۵ |  ستاره سرخ بلگراد | ۰–۳ | ۰–۲ |
| نیو سنتس  | ۲–۶ |  لوادیا تالین | ۲–۲ | ۰–۴ |
| شیراک  | ۲–۳ |  باته بوریسف | ۱–۱ | ۱–۲ |
| اسکونتو  | ۳–۵ |  شامکیر | ۲–۱ | ۱–۴ (وا) |
| اسلوگا یوگوماگنات  | ۱–۲ |  شلبورن | ۰–۱ | ۱–۱ |
| تیرانا  | ۴–۶ |  زیمبرو کیشیناو | ۲–۳ | ۲–۳ |
| کاوناس  | ۴–۳ |  بروتنیو | ۴–۰ | ۰–۳ |
دور مقدماتی > دور دوم مقدماتی

| تیم ۱ | نتیجه نهایی | تیم ۲ | بازی رفت | بازی برگشت |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| اندرلخت  | ۴–۲ |  آنورتوسیس | ۴–۲ | ۰–۰ |
| بشیکتاش  | ۲–۱ |  لفسکی صوفیه | ۱–۰ | ۱–۱ |
| بروندبی  | ۳–۱ |  ریکیاویک | ۳–۱ | ۰–۰ |
| دینامو بخارست  | ۴–۷ |  پولونیا ورشو | ۳–۴ | ۱–۳ |
| رنجرز  | ۴–۱ |  کاوناس | ۴–۱ | ۰–۰ |
| هاکا  | ۰–۱ |  اینتر براتیسلاوا | ۰–۰ | ۰–۱ (وا) |
| هلسینگبورگس  | ۳–۰ |  باته بوریسف | ۰–۰ | ۳–۰ |
| ستاره سرخ بلگراد  | ۴–۲ |  تورپدو کوتیسی | ۴–۰ | ۰–۲ |
| شاختار دونتسک  | ۹–۲ |  لوادیا تالین | ۴–۱ | ۵–۱ |
| اسلاویا پراگ  | ۵–۱ |  شامکیر | ۱–۰ | ۴–۱ |
| شلبورن  | ۲–۴ |  روزنبورگ | ۱–۳ | ۱–۱ |
| اشتورم گراتس  | ۵–۱ |  هاپوئل تل آویو | ۳–۰ | ۲–۱ |
| زیمبرو کیشیناو  | ۲–۱ |  ماریبور | ۲–۰ | ۰–۱ |
| هایدوک اسپلیت  | ۲–۴ |  دوانفر | ۰–۲ | ۲–۲ |
دور مقدماتی > دور سوم مقدماتی

| تیم ۱ | نتیجه نهایی | تیم ۲ | بازی رفت | بازی برگشت |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| تیرول اینسبروک  | ۱–۴ |  والنسیا | ۰–۰ | ۱–۴ |
| زیمبرو کیشیناو  | ۰–۲ |  اسپارتا پراگ | ۰–۱ | ۰–۱ |
| بروندبی  | ۰–۲ |  هامبورگ | ۰–۲ | ۰–۰ |
| هلسینگبورگس  | ۱–۰ |  اینتر میلان | ۱–۰ | ۰–۰ |
| بشیکتاش  | ۶–۱ |  لوکوموتیو مسکو | ۳–۰ | ۳–۱ |
| اینتر براتیسلاوا  | ۲–۴ |  لیون | ۱–۲ | ۱–۲ |
| اندرلخت  | ۱–۰ |  پورتو | ۱–۰ | ۰–۰ |
| هرفولی  | ۰–۶ |  رنجرز | ۰–۳ | ۰–۳ |
| دینامو کیف  | ۱–۱ (گ‌ز) |  ستاره سرخ بلگراد | ۰–۰ | ۱–۱ |
| پولونیا ورشو  | ۳–۴ |  پاناتینایکوس | ۲–۲ | ۱–۲ |
| لیدز یونایتد  | ۳–۱ |  مونیخ ۱۸۶۰ | ۲–۱ | ۱–۰ |
| اشتورم گراتس  | ۳–۲ |  فاینورد | ۲–۱ | ۱–۱ |
| دوانفر  | ۳–۴ |  روزنبورگ | ۲–۲ | ۱–۲ |
| سنت گالن  | ۳–۴ |  گالاتاسرای | ۱–۲ | ۲–۲ |
| آ.ث. میلان  | ۶–۱ |  دینامو زاگرب | ۳–۱ | ۳–۰ |
| شاختار دونتسک  | ۲–۱ |  اسلاویا پراگ | ۰–۱ | ۲–۰ (وا) |
مرحله اول گروهی

مکان باشگاه‌های مرحله اول گروهی .
 قهوه‌ای: گروه A;  قرمز: گروه B;  نارنجی: گروه C;  زرد: گروه D;
  سبز: گروه E;  آبی: گروه F;  بنفش: گروه G;  صورتی: گروه H.
برندگان دور سوم مقدماتی، ۱۰ قهرمان از ۱۶ کشور دارای رتبه ۱-۱۰ و شش تیم دوم از کشورهای دارای رتبه ۱-۶ در هشت گروه چهار تیمی قرار گرفتند. دو تیم برتر هر گروه به مرحله گروهی دوم راه یافتند و تیم سوم هر گروه به دور سوم لیگ اروپا ۰۱–۲۰۰۰ صعود کردند.
دپورتیوو لاکرونیا، هامبورگ، هیرنفین، هلسینگبورگس، لیدز یونایتد، لیون و شاختار دونتسک اولین بازی خود را در مرحله گروهی انجام دادند.
مرحله دوم گروهی

۸ تیم اول و ۸ تیم دوم از مرحله گروهی اول در چهار گروه چهار تیمی هر کدام شامل دو تیم اول و دو تیم دوم شدند. تیم‌های یک کشور یا از یک گروه دور اول، در یک گروه قرار نمی‌گیرند. دو تیم برتر هر گروه به مرحله یک چهارم نهایی راه یافتند.
مرحله حذفی > نمودار

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   | یک‌چهارم نهایی | یک‌چهارم نهایی | یک‌چهارم نهایی | یک‌چهارم نهایی |  |  | نیمه‌نهایی | نیمه‌نهایی | نیمه‌نهایی | نیمه‌نهایی |  |  | فینال | فینال |
 :  
|  |   گالاتاسرای |   | ۰ | ۳ |   |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |   رئال مادرید | ۲ | ۳ | ۵ |   |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |   رئال مادرید | ۲ | ۳ | ۵ |   |   |   رئال مادرید | ۰ | ۱ | ۱ |   |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |   |   رئال مادرید | ۰ | ۱ | ۱ |   |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |   |   بایرن مونیخ | ۱ | ۲ | ۳ |   |  |  |  |
|  |   منچستر یونایتد | ۰ | ۱ | ۱ |   |   |   بایرن مونیخ | ۱ | ۲ | ۳ |   |  |  |  |
|  |   منچستر یونایتد | ۰ | ۱ | ۱ |   |  |  |  |  |  |   |  |  |  |
|   |   بایرن مونیخ | ۱ | ۲ | ۳ |   |  |  |  |  |  |   |  |  |  |
|  |  |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   بایرن مونیخ (پنالتی) | ۱ (۵) |
|  |  |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   والنسیا | ۱ (۴) |
|   |   لیدز یونایتد | ۳ | ۰ | 3 |   |  |  |  |  |  |   |  |  |  |
|  |   دپورتیوو لاکرونیا | ۰ | ۲ | ۲ |   |  |  |  |  |  |   |  |  |  |
|  |   دپورتیوو لاکرونیا | ۰ | ۲ | ۲ |   |   |   لیدز یونایتد | ۰ | ۰ | ۰ |   |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |   |   لیدز یونایتد | ۰ | ۰ | ۰ |   |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |   |   والنسیا | ۰ | ۳ | ۳ |   |  |  |  |
|  |   آرسنال | ۲ | ۰ | ۲ |   |   |   والنسیا | ۰ | ۳ | ۳ |   |  |  |  |
|  |   آرسنال | ۲ | ۰ | ۲ |   |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|   |   والنسیا (گ‌ز) | ۱ | ۱ | ۲ |   |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
مرحله حذفی > یک‌چهارم نهایی

| تیم ۱ | نتیجه نهایی | تیم ۲ | بازی رفت | بازی برگشت |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| لیدز یونایتد  | ۳–۲ |  دپورتیوو لاکرونیا | ۴۳–۰ | ۰–۲ |
| آرسنال  | ۲–۲ (گ‌ز) |  والنسیا | ۲–۱ | ۰–۱ |
| گالاتاسرای  | ۳–۵ |  رئال مادرید | ۳–۲ | ۰–۳ |
| منچستر یونایتد  | ۱–۳ |  بایرن مونیخ | ۰–۱ | ۱–۲ |
مرحله حذفی > نیمه‌نهایی

| تیم ۱ | نتیجه نهایی | تیم ۲ | بازی رفت | بازی برگشت |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| لیدز یونایتد  | ۰–۳ |  والنسیا | ۰–۰ | ۳–۰ |
| رئال مادرید  | ۳–۱ |  بایرن مونیخ | ۱–۰ | ۲–۱ |
مرحله حذفی > فینال

مقالهٔ اصلی: فینال لیگ قهرمانان اروپا ۲۰۰۱
۲۳ مه ۲۰۰۱
| بایرن مونیخ  | ۱–۱ |  والنسیا |
| --- | --- | --- |
| افنبرگ  ۵۱' (پ) |  | مندیتا  ۳' (پ) |
ضربات پنالتی: ضربات پنالتی
| پائولو سرجیو  صالح حمیدزیچ  زیکلر  آندرشون  افنبرگ  بیسنته لیزارازو  لینکه  | ۵–۴ |  مندیتا  کارو  زاهوویچ  کاربونی  باراخا  کیلی گونزالز  پیگرینو |
تماشاگران: ۷۱,۵۰۰
داور: دیک یول (هلند)
آمار

آمار مرحله مقدماتی را شامل نمی‌شود.
آکیاچاک، آلاسکا

CDP
| Akiachak Akiacuaq | Akiachak Akiacuaq |
| --- | --- |
CDP: CDP
Location of Akiachak, Alaska: Location of Akiachak, Alaska
ایالات آمریکا: آلاسکا
Census Area: Bethel
مساحت: مساحت
 • کل: ۶٫۸ مایل مربع (۱۷٫۵ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۶٫۸ مایل مربع (۱۷٫۵ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰ مایل مربع (۰ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۱۳ فوت (۴ متر)
جمعیت (۲۰۰۰): جمعیت (۲۰۰۰)
 • کل: ۵۸۵
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۹ (Alaska (AKST))
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۸ (AKDT)
زیپ‌کد: 99551
کد منطقه: 907
FIPS code: 02-00760
GNIS feature ID: 1398011
آکیاچاک (به انگلیسی: Akiachak) شهری در ناحیه سرشماری بتل ایالت آلاسکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۰۰ میلادی ۵۸۵ نفر بوده‌است.
آویاندا

مکان در 24px استان بوئنوس آیرس, 23x15px|border |alt=|link= آرژانتین
| Avellaneda | Avellaneda |
| --- | --- |
Alsina Square: Alsina Square
استان‌های آرژانتین:  استان بوئنوس آیرس
Partido: Avellaneda
تاسیس‌شده: April 7, 1852
ارتفاع: ۲ متر (۷ فوت)
جمعیت (2001 سرشماری [INDEC]): جمعیت (2001 سرشماری [INDEC])
 • کل: ۳۲۸۹۸۰
CPA Base: ISO 3166-2:AR 1870
کد منطقه: +54 11
آویاندا (به اسپانیایی: Avellaneda) شهری در کشور آرژانتین، استان بوئنوس آیرس است که در سال ۲۰۰۹ میلادی، حدود ۱۱۲٬۹۸۰ نفر جمعیت داشته است.
اکسیژن

اکسیژن یکی از عناصر شیمیایی در جدول تناوبی است که نشان شیمیایی آن O و عدد اتمی آن ۸ است. این عنصر که عضوی از خانوادهٔ عناصر گروه کالکوژن، یعنی گروه شانزدهم در جدول تناوبی است، نافلزی بسیار واکنش‌پذیر و عاملی اکسیدکننده است که به آسانی موجب اکسید شدن عناصر و ترکیبات شیمیایی می‌شود. از نظر جرمی، پس از هیدروژن و هلیوم، اکسیژن سومین عنصر فراوان در کیهان است. در دما و فشار استاندارد، دو اتم اکسیژن با اتصال به یک‌دیگر موجب تولید ساختاری موسوم به دی‌اکسیژن یا اصطلاحاً موجب شکل‌گیری یک مولکول اکسیژن می‌شوند. مولکول اکسیژن در حالت گازی، بی‌رنگ، بی‌بو و دارای فرمول O۲ است. مولکول اکسیژن ۲۰٫۹۵ درصد از اتمسفر کره زمین را تشکیل می‌دهد. با درنظر گرفتن اکسیژن موجود در فرمول شیمیایی ترکیب‌های دارای اکسیژن موجود در پوسته زمین، اکسیژن تقریباً تشکیل دهنده نیمی از عناصر سازنده پوسته زمین است.
اکسیژن مولکولی موجب تولید انرژی در فرایند سوختن، تنفس یاخته‌ای هوازی است. بسیاری از مولکول‌های آلی موجود در موجودات زنده مانند پروتئین‌ها، نوکلئیک اسیدها، کربوهیدرات‌ها، چربی‌ها و همچنین گستره وسیعی از ترکیبات معدنی پوسته بدن جانوران، دندان‌ها و استخوان‌ها دارای اتم‌های اکسیژن هستند. اغلب جرم تشکیل دهنده موجودات زنده متشکل از اکسیژن است، چرا که بدن جانوران به‌طور عمده از آب تشکیل شده‌است و اکسیژن عنصر اصلی سازنده آب است.
اکسیژن موجود در اتمسفر زمین به‌طور پیوسته توسط فرایند فتوسنتز تأمین می‌شود، فرایندی که طی آن نور خورشید موجب تبدیل آب و کربن دی‌اکسید به اکسیژن می‌شود. از لحاظ شیمیایی، اکسیژن خیلی فعال است و درنتیجه نمی‌تواند در هوای آزاد به‌صورت آزاد و اتمی باقی بماند. به‌غیر از اکسیژن مولکولی، اکسیژن دارای دگرشکل‌های دیگری نیز است که ازون یکی از آن‌ها است. مولکول ازون قادر است نور فرابنفش بی منتشر شده از طرف خورشید را جذب کند و درنتیجه لایه ازون پوشاننده کره زمین، حیات موجود بر روی زمین را از پرتوهای مخرب فرابنفش محافظت می‌کند. با این‌حال ازونی که نزدیک سطح زمین تولید می‌شود محصول جانبی واکنش مه‌دودها است و درنتیجه به‌عنوان یک عامل آلاینده محسوب می‌شود.
اکسیژن توسط مایکل سندی‌ووجیس قبل از سال ۱۶۰۴ جداسازی شد با این‌حال، باور عمومی رایج این است که اکسیژن توسط کارل ویلهلم شیله در اوپسالا و در سال ۱۷۷۳ یا توسط جوزف پریستلی در ویلتشر در سال ۱۷۷۴ کشف شده‌است. در میان این دو نیز به‌طور معمول تقدم کشف اکسیژن به پریستلی نسبت داده می‌شود، چرا که مقاله او زودتر از شیله چاپ شد. پریستلی اکسیژن را هوای فلوژیستون‌زدایی شده نامید و آن را به‌عنوان یک عنصر شیمیایی به‌حساب نیاورد. واژه اکسیژن در سال ۱۷۷۷ و توسط آنتوان لاووازیه رواج داده شد. لاوازیه اولین کسی بود که اکسیژن را به‌عنوان یک عنصر شیمیایی مستقل به‌شمار آورد و به‌درستی به نقش آن در سوختن اشاره کرد.
اکسیژن به صورت متداول در تولید فولاد، پلاستیک، پارچه، برشکاری اکسیژنی فولاد، پیشران راکت، اکسیژن‌درمانی و سامانه پشتیبان حیات در هواپیما، زیردریایی‌ها، پروازهای فضایی و غواصی استفاده می‌شود.
تاریخچه > آزمایش‌های اولیه

یکی از اولین آزمایش‌های شناخته شده در مورد رابطه بین سوختن و هوا دو سده پیش از میلاد مسیح، توسط نویسنده یونانی در زمینه مکانیک، فیلو انجام شد. او در کار خود با استفاده از پنوماتیک، به اشتباه تصور می‌کرد که با برگرداندن یک ظرف بر روی یک شمع در حال سوختن که پیرامون آن آب است وقتی بخشی از مایع از گردنه ظرف بالا می‌رود مقداری از هوای موجود در ظرف به آتش یکی از عناصر چهارگانه تبدیل شده‌است و قادر به فرار از منافذ موجود در شیشه است.
قرن‌ها بعد، لئوناردو دا وینچی براساس کارهای فیلو، مشاهده کرد که بخشی از هوا در هنگام سوختن و تنفس مصرف می‌شود.
در اواخر سده هفدهم، رابرت بویل شیمی‌دان، فیزیک‌دان، فیلسوف و مخترع ایرلندی ثابت کرد که هوا برای سوختن لازم است، سپس شیمی‌دان انگلیسی جان مایو (۱۶۴۱–۱۶۴۱) نشان داد که آتش فقط به بخشی از هوا احتیاج دارد و نام آن را اسپریتوس نیتروآروس گذاشت و کار بویل را تصحیح کرد.
در یک آزمایش او با قرار دادن یک موش و یک شمع کوچک روشن در یک ظرف وارونه روی آب شاهد بالا آمدن سطح آب به مقدار یک چهاردهم از حجم هوا قبل از خاموش شدن شمع و مرگ موش بود. از این رو او تصور کرد که نیتروآروس هم در تنفس و هم با سوختن مصرف می‌شود.
مایو همچنین مشاهده کرد که وزن آنتیموان هنگام گرم شدن افزایش یافته و براین اساس استنباط می‌کند که دلیل آن ترکیب شدن با نیتروآروس می‌باشد. او همچنین تصور کرد که ریه‌ها نیتروآروس را از هوا جدا کرده و آن را درون خون منتقل می‌کنند و گرمای بدن حیوانات و حرکت ماهیچه‌ها ناشی از واکنش نیتروآروس با مواد خاصی در بدن است. وی گزارش‌هایی از این آزمایش‌ها و ایده‌های دیگر را در سال ۱۶۶۸ در در اثری به‌نام دو مجرا در دستگاه تنفس منتشر شد.
تاریخچه > نظریه فلوژیستون

مقالهٔ اصلی: نظریه فلوژیستون
رابرت هوک، اوله بورچ، میخاییل لومونسف و پیر باین همه در آزمایش‌هایی که در سده ۱۷ و ۱۸ میلادی انجام می‌دادند اکسیژن تولید می‌کردند اما هیچ‌کدام آن را به‌عنوان یک عنصر شیمیایی به رسمیت نشناختند. که این ممکن است تا حدودی به‌دلیل نشر فلسفه سوختن و خوردگی به نام تئوری فلوژیستون باشد که در آن زمان توضیحی ارجح برای این نوع فرایندها بود.
این نظریه که بعدها به‌طور کامل رد گردید، برای اولین بار توسط شیمی‌دان آلمانی یوهان یوآکیم بکر بیان شد و سپس در سال ۱۷۳۱ توسط جرج ارنست استال اصلاح شد. بر مبنای این تئوری همهٔ مواد قابل سوختن از جزئی به نام فلوژیستون تشکیل شده بودند که با سوختن آن ماده، فلوژیستون از ماده جدا شده و به شکل یک مادهٔ ساده‌تر کاهش می‌یافت. در حالی که تصور می‌شد که قسمت اصلی آن از نظر ظاهری شکل واقعی یا کالکس است.
باور بر این بود که مواد دارای قابلیت احتراق بالا مانند چوب یا زغال‌سنگ که پس از سوختن، باقی مانده اندکی از آنها به جا می‌ماند، غالباً از فلوژیستون ساخته شده‌اند و مواد غیرقابل احتراق مانند آهن که دچار خوردگی می‌شوند، حاوی فلوژیستون بسیار کمی هستند. این تئوری نقش هوا در سوختن را صرفاً محدود به انتقال فلوژیستون آزادشده از جسم می‌کرد. به‌عنوان مثال طبق این نظریه از سوختن چوب، خاکستر به جا می‌مانَد و فلوژیستون آن توسط هوا جدا می‌شود که اختلاف جرم بین چوب و خاکستر بر جای مانده، ناشی از خارج شدن فلوژیستون می‌باشد. هیچ آزمایشی برای این ایده انجام نشد و تمامی نظرات مبتنی بر مشاهده آنچه اتفاق می‌افتاد بود که اکثر اشیاء با سوختن سبک‌تر می‌شوند و به نظر می‌رسد در روند کار چیزی را از دست می‌دهند.
تاریخچه > کشف

کیمیاگر، فیلسوف و پزشک لهستانی مایکل سندی‌ووجیس در سال ۱۶۰۴ ماده موجود در هوا را شرح داد و از آن به عنوان غذای زندگی یاد کرد، و این ماده با اکسیژن یکسان است. سندی‌ووجیس، در طول آزمایش‌های خود که بین سال‌های ۱۵۹۸ و ۱۶۰۴ انجام داد، به درستی تشخیص داد که این ماده معادل محصول جانبی گازی است که با تجزیه حرارتی پتاسیم نیترات آزاد می‌شود. از دیدگاه بوگاج، جداسازی اکسیژن و ارتباط مناسب ماده با آن قسمت از هوا که برای زندگی لازم است، دلیل کافی برای کشف اکسیژن توسط سندی‌ووجیس فراهم می‌کند. اما این کشف سندی‌ووجیس اغلب توسط نسل دانشمندان و شیمی‌دانان جانشین او انکار می‌شد.
همچنین معمولاً ادعا می‌شود که اکسیژن اولین بار توسط داروساز سوئدی کارل ویلهلم شیله کشف شد. وی با گرم کردن اکسید جیوه و نیترات‌های مختلف در سال ۱۷۷۱، گاز اکسیژن تولید کرده بود. شیله گاز را هوای آتش نامید زیرا در آن زمان تنها عامل شناخته شده برای پشتیبانی از سوختن بود. وی روایتی از این کشف را در یک نسخه خطی با عنوان رساله‌ای در باب هوا و آتش نوشت که در سال ۱۷۷۵ برای ویراستار خود فرستاد. با این‌حال این رساله تا سال ۱۷۷۷ منتشر نشد.
در همین حال، در اول اوت سال ۱۷۷۴، آزمایشی که توسط شیمی‌دان و فیلسوف و مخالف کلیسای انگلستان، جوزف پریستلی انجام شد، نور خورشید را روی اکسید جیوه (HgO) موجود در یک لوله شیشه ای متمرکز کرد، که موجب آزاد شدن گازی از آن شد و آن را با عنوان هوای فلوژیستون زدایی شده یاد کرد. وی خاطرنشان کرد: شمع‌ها در حضور این گاز روشن‌تر می‌سوزند و موش فعال تر بوده و با تنفس آن مدت زمان بیشتری زنده بوده‌است. پریستلی پس از تنفس گاز خود نوشت: «احساس آن در ریه‌هایم به‌طور قابل ملاحظه ای با هوای معمولی تفاوت چندانی نداشت، اما احساس کردم سینه‌ام به خصوص بعد از مدتی سبک و راحت است» پریستلی یافته‌های خود را در سال ۱۷۷۵ در مقاله ای با عنوان «گزارشی از اکتشافات بیشتر در هوا» منتشر کرد که در جلد دوم کتاب وی با عنوان آزمایش‌ها و مشاهدات در انواع مختلف هوا گنجانده شده‌است. از آنجا که او برای اولین بار یافته‌های خود را منتشر کرد، معمولاً از او به عنوان کاشف اکسیژن نام برده می‌شود.
شیمی‌دان فرانسوی آنتوان لورنت لاووازیه بعداً ادعا کرد که این ماده را به‌طور مستقل کشف کرده‌است. با این حال، پریستلی در اکتبر سال ۱۷۷۴ به دیدار لاووازیه رفت و در مورد آزمایش خود و نحوه انتشار گاز جدید به وی گفت. شیله همچنین در ۳۰ سپتامبر همان سال نامه‌ای را به لاووازیه ارسال کرده بود که شرح کشف ماده ناشناخته را توصیف می‌کرد، اما لاووازیه هرگز پذیرش آن را تأیید نکرد. پس از مرگ شیله نسخه‌ای از نامه در وسایلش پیدا شد.
تاریخچه > مشارکت لاووازیه

لاووازیه اولین آزمایش‌های کمی مناسب در مورد اکسیداسیون را انجام داد و اولین توضیح صحیح در مورد چگونگی عملکرد سوختن را ارائه کرد. او از این آزمایش و آزمایش‌های مشابه دیگر، که در سال ۱۷۷۴ شروع شده بود، استفاده کرد تا نظریه فلوژیستون را بی‌اعتبار کند و نشان دهد ماده کشف شده توسط پریستلی و شیله یک عنصر شیمیایی است. در یک آزمایش، لاووازیه مشاهده کرد که هنگام گرم کردن قلع و هوا در یک ظرف بسته، افزایش کلی وزن وجود ندارد.
وی خاطرنشان کرد: هنگام بازکردن ظرف، ناگهان هوا وارد ظرف شد و این نشان می‌دهد که برخی از هوای به دام افتاده مصرف شده‌است و نشان داد که مقدار وزن افزایش یافته قلع پس از سوختن برابر با مقدار هوایی بوده‌است که پس از بازکردن ظرف وارد آن شده‌است. این آزمایش به همراه دیگر آزمایش‌های او در کتابی با عنوان در مورد احتراق در سال ۱۷۷۷ منتشر و ثبت شد. با انجام این کار، او ثابت کرد که هوا ترکیبی از دو گاز است. هوای حیاتی که برای سوختن و تنفس ضروری است و آزوت یا هوای بی‌جان که پیش تر ازت در انگلیسی نیتروژن نام گرفت، اگرچه این نام در فرانسوی و چند زبان اروپایی دیگر نگه داشته شد.
لاووازیه نام هوای حیاتی را در ۱۷۷۷ به اکسیژن تغییر نام داد که از ریشه یونانی اوکسیس به معنای تیز برای طعم اسیدها و -جنز به معنای تولیدکننده یا مولد، گرفته شده بود زیرا او به اشتباه فکر می‌کرد که اکسیژن ماده تشکیل دهنده همه اسیدها است. بعد از او، شیمی‌دان‌هایی مانند همفری دیوی، در ۱۸۱۲ سرانجام تشخیص دادند که لاووازیه در ارزیابی خود اشتباه کرده‌است و این هیدروژن است که پایه اسیدها را تشکیل می‌دهد، اما این نام قبلاً رایج شده بود. واژه اکسیژن علی‌رغم مخالفت دانشمندان انگلیسی و این واقعیت که دانشمند انگلیسی پریستلی ابتدا آن را کشف کرده و دربارهٔ آن نوشته بود، وارد زبان انگلیسی شد که تا حدودی ناشی از شعری است که با عنوان «اکسیژن» در کتاب محبوب باغ گیاه‌شناسی (۱۷۹۱) اثر اراسموس داروین، پدر بزرگ چارلز داروین از آن تحسین می‌کند.