جهنم و سرزمین میانه
سفر به جهنم > کاتاباسیس

پژوهشگران، برخی از سفرها به اعماق تاریکی در سرزمین میانه را با «کاتابازیس» یا سفر به دنیای مردگان در اساطیر یونان باستان قیاس کرده‌اند. کاتابازیس، به معنای سفر به دنیای زیرین و رویارویی با موجودات و نیروهای اهریمنی است که قهرمان داستان با به خطر انداختن جان خود، به قلب تاریکی و مرگ قدم می‌گذارد تا به هدفی والا دست یابد. در سرزمین میانه نیز شاهد چنین سفرهای پرخطری هستیم. برای مثال، سفر پرمخاطره برن و لوثین به انگباند، دژ مورگوت، که در آن سفر این دو عاشق برای بازپس‌گیری سیلماریل از چنگال ارباب تاریکی، به دل خطر می‌زنند، یا سفر تنها و سرشار از عشق لوتین به تالارهای ماندوس، خدای مرگ، برای التماس و بازگرداندن برن به زندگی، نمونه‌هایی از این گونه سفرها هستند. «پیتر آستروپ ساندت»، پژوهشگرِ آثار تالکین، به‌طور ویژه به مقایسه برن و لوتین با شخصیت اورفئوس در اسطوره‌های یونانی می‌پردازد. او معتقد است که برخلاف اسطوره اورفئوس و ائورودیکه که در آن اورفئوس برای نجات همسرش به دنیای زیرین سفر می‌کند، در داستان تالکین این لوتین است که نقش قهرمان و نجات‌دهنده را بر عهده دارد. او با قدرت جادویی و عشق بی‌نظیرش به برن، به تالارهای ماندوس می‌رود و با آواز خواندن و التماس، ماندوس را متقاعد می‌کند که به برن اجازه بازگشت به زندگی را بدهد. تالکین خود این داستان را «نوعی افسانه اورفئوس به صورت معکوس» نامیده است که از شعر انگلیسی میانه «سر اورفئو» الهام گرفته شده است.
«بن الدن استیونز»، از دیگر پژوهشگرانِ آثار تالکین، نیز به این مقایسه می‌پردازد و شباهت‌ها و تفاوت‌های داستان برن و لوتین با اسطوره اورفئوس و ائورودیکه را بررسی می‌کند. او معتقد است که اگرچه هر دو داستان به مفهوم سفر به دنیای زیرین و بازگشت به زندگی می‌پردازند، اما در جزئیات و شیوه روایت با یکدیگر تفاوت دارند. در حالی که اورفئوس تنها یک بار برای نجات ائورودیکه به دنیای زیرین سفر می‌کند و در نهایت در این کار ناکام  می‌ماند، لوتین سه بار برن را از مرگ نجات می‌دهد: یک بار از زندان قلعه سائورون در «تول-این-گاورهوت» با استفاده از جادوی آواز خود، بار دیگر از آنگباند مورگوت با یاری سیلماریل و در نهایت با متقاعد کردن ماندوس برای بخشیدن زندگی دوباره به برن. همچنین، در اسطوره یونانی، ائورودیکه پس از بازگشت به زندگی دوباره می‌میرد و اورفئوس نیز در غم از دست دادن او جان می‌سپارد، اما در داستان تالکین، برن و لوتین پس از رستاخیز خود از زندگی دوم لذت می‌برند و در کنار یکدیگر به زندگی ادامه می‌دهند.
در واقع، تالکین با الهام از اسطوره اورفئوس و ائورودیکه و با ذوق و خلاقیت هنری خود، داستانی عاشقانه و در عین حال حماسی را در سرزمین میانه خلق کرده است که در آن لوتین، برخلاف ائورودیکه، نقش یک قهرمان فعال و نجات‌دهنده را بر عهده دارد. او با قدرت عشق و جادوی خود، بر مرگ و تاریکی غلبه می‌کند و عاشق خود را از چنگال مرگ رها می‌سازد. این داستان نه تنها یادآور مضامین عشق، فداکاری و امید در اساطیر باستان است، بلکه به عنوان نمادی از پیروزی اراده، عشق و امید بر نیروهای شر و تاریکی در جهان تالکین نیز عمل می‌کند.
اودیسه  در  حال  مشورت  با  روح  پیشگو  تیرسیاس در  کاتاباسیس  اثر الساندرو آلوری،  ۱۵۸۰،  کاخ  سالویاتی-  کوآراتسی، فلورانس.
در اسطوره کلاسیک اورفئوس، او تقریباً موفق می‌شود  ائورودیکه را از هادس (دنیای زیرین در اساطیر یونان) نجات دهد، اما  ائورودیکه  برای بار دوم دچار مرگ می‌شود  و  اورفئوس  برای  همیشه  او  را  از  دست  می‌دهد.  اما  در  روایت  تالکین  از  این  مضمون،  این  لوتین  است  که  نقش  اورفئوس  را  بازی  می‌کند  و  نه  ائورودیکه.  او  سه  بار  برن  را  از  مرگ  نجات  می‌دهد  و  آنها  در  نهایت  از  زندگی  دوم  در  کنار  یکدیگر  لذت  می‌برند.