stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ان آربر (میشیگان)
جغرافیا

بر اساس آمار اداره سرشماری ایالات متحده، مساحت کل شهر ۷۴٫۳۳ کیلومتر مربع (۲۸٫۷۰ مایل مربع) است که ۷۲٫۰۸ کیلومتر مربع (۲۷٫۸۳ مایل مربع، %۹۶٫۹۷) آن خشکی و مابقی آن آب است. قسمت اعظم این آب به علت وجود رودخانه هورون (به انگلیسی Huron River) است که از مرداب هورون سرچشمه می‌گیرد و از سمت شمال شهر به صورت مورب وارد ان آربر می‌شود. هورون سپس از سمت شرقی شهر خارج و به سمت دریاچه ایری (Lake Erie) سرازیر می‌شود.
ارتفاع شهر از سطح دریا بین ۲۳۰ متر (۷۵۰ فوت) در کناره‌های رودخانه هورون تا ۳۰۰ متر (۱۰۰۰ فوت) در سمت غربی شهر متغیر است. فرودگاه محلی ان آربر که در جنوب شهر واقع است ۲۵۶ متر (۸۳۹ فوت) از سطح دریا ارتفاع دارد.
آب و هوا

ان آربر آب و هوای قاره‌ای شرجی دارد که تحت تأثیر نزدیکی به دریاچه میشیگان به وجود آمده‌است. این شهر از طبیعتی چهار فصل برخوردار است. زمستان‌های سرد با بارش متوسط تا سنگین برف با بهاری نسبتاً کوتاه از تابستان‌های گرم و مرطوب جدا شده‌اند. پاییز نیز به مانند بهار در این ناحیه عمر کوتاهی دارد.
متوسط دمای روزانه در ماه ژوئیه (۱۰ تیر تا ۱۰ مرداد) ۲۲٫۶ درجه سانتی گراد (۷۲٫۶ درجه فارنهایت) است.
| داده‌های اقلیم ان آربر، میشیگان (دانشگاه میشیگان، ۱۹۸۱–۲۰۱۰)> ماه | داده‌های اقلیم ان آربر، میشیگان (دانشگاه میشیگان، ۱۹۸۱–۲۰۱۰)> ژانویه | داده‌های اقلیم ان آربر، میشیگان (دانشگاه میشیگان، ۱۹۸۱–۲۰۱۰)> فوریه | داده‌های اقلیم ان آربر، میشیگان (دانشگاه میشیگان، ۱۹۸۱–۲۰۱۰)> مارس | داده‌های اقلیم ان آربر، میشیگان (دانشگاه میشیگان، ۱۹۸۱–۲۰۱۰)> آوریل | داده‌های اقلیم ان آربر، میشیگان (دانشگاه میشیگان، ۱۹۸۱–۲۰۱۰)> مه | داده‌های اقلیم ان آربر، میشیگان (دانشگاه میشیگان، ۱۹۸۱–۲۰۱۰)> ژوئن | داده‌های اقلیم ان آربر، میشیگان (دانشگاه میشیگان، ۱۹۸۱–۲۰۱۰)> ژوئیه | داده‌های اقلیم ان آربر، میشیگان (دانشگاه میشیگان، ۱۹۸۱–۲۰۱۰)> اوت | داده‌های اقلیم ان آربر، میشیگان (دانشگاه میشیگان، ۱۹۸۱–۲۰۱۰)> سپتامبر | داده‌های اقلیم ان آربر، میشیگان (دانشگاه میشیگان، ۱۹۸۱–۲۰۱۰)> اکتبر | داده‌های اقلیم ان آربر، میشیگان (دانشگاه میشیگان، ۱۹۸۱–۲۰۱۰)> نوامبر | داده‌های اقلیم ان آربر، میشیگان (دانشگاه میشیگان، ۱۹۸۱–۲۰۱۰)> دسامبر | داده‌های اقلیم ان آربر، میشیگان (دانشگاه میشیگان، ۱۹۸۱–۲۰۱۰)> سال |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| سابقهٔ بیش‌ترین °C (°F) | ۷۲  (۲۲) | ۶۷  (۱۹) | ۸۵  (۲۹) | ۸۸  (۳۱) | ۹۵  (۳۵) | ۱۰۳  (۳۹) | ۱۰۵  (۴۱) | ۱۰۴  (۴۰) | ۹۹  (۳۷) | ۹۱  (۳۳) | ۷۸  (۲۶) | ۶۷  (۱۹) | ۱۰۵  (۴۱) |
| میانگین بیش‌ترین °C (°F) | ۳۱٫۲  (۰) | ۳۴٫۹  (۲) | ۴۵٫۹  (۸) | ۵۹٫۶  (۱۵) | ۷۰٫۶  (۲۱) | ۷۹٫۷  (۲۷) | ۸۳٫۲  (۲۸) | ۸۱٫۲  (۲۷) | ۷۴٫۲  (۲۳) | ۶۱٫۴  (۱۶) | ۴۷٫۹  (۹) | ۳۴٫۹  (۲) | ۵۸٫۸  (۱۵) |
| میانگین روزانه °C (°F) | ۲۴٫۷  (−۴) | ۲۷٫۶  (−۲) | ۳۶٫۷  (۳) | ۴۹٫۰  (۹) | ۵۹٫۶  (۱۵) | ۶۸٫۹  (۲۱) | ۷۲٫۷  (۲۳) | ۷۱٫۲  (۲۲) | ۶۳٫۹  (۱۸) | ۵۲٫۱  (۱۱) | ۴۰٫۶  (۵) | ۲۹٫۰  (−۲) | ۴۹٫۷  (۱۰) |
| میانگین کم‌ترین °C (°F) | ۱۷٫۹  (−۸) | ۱۹٫۹  (−۷) | ۲۷٫۲  (−۳) | ۳۸٫۰  (۳) | ۴۸٫۲  (۹) | ۵۷٫۹  (۱۴) | ۶۲٫۱  (۱۷) | ۶۱٫۰  (۱۶) | ۵۳٫۴  (۱۲) | ۴۲٫۴  (۶) | ۳۳٫۰  (۱) | ۲۳٫۰  (−۵) | ۴۰٫۴  (۵) |
| سابقهٔ کم‌ترین °C (°F) | −۲۲  (−۳۰) | −۲۶  (−۳۲) | −۸  (−۲۲) | ۷  (−۱۴) | ۲۰  (−۷) | ۳۵  (۲) | ۳۷  (۳) | ۳۹  (۴) | ۲۷  (−۳) | ۱۹  (−۷) | ۱  (−۱۷) | −۲۰  (−۲۹) | −۲۶  (−۳۲) |
| بارندگی میلی‌متر (اینچ) | ۲٫۵۹  (۷۰) | ۲٫۴۰  (۶۰) | ۲٫۶۶  (۷۰) | ۳٫۲۵  (۸۰) | ۳٫۴۲  (۹۰) | ۳٫۶۸  (۹۰) | ۳٫۶۱  (۹۰) | ۳٫۶۹  (۹۰) | ۳٫۴۵  (۹۰) | ۲٫۸۳  (۷۰) | ۳٫۰۹  (۸۰) | ۲٫۸۹  (۷۰) | ۳۷٫۵۵  (۹۵۰) |
| بارش برف سانتی‌متر (اینچ) | ۱۶٫۸  (۴۳) | ۱۳٫۴  (۳۴) | ۸٫۶  (۲۲) | ۲٫۸  (۷) | ۰  (۰) | ۰  (۰) | ۰  (۰) | ۰  (۰) | ۰  (۰) | ٫۲  (۱) | ۳٫۱  (۸) | ۱۳٫۵  (۳۴) | ۵۸٫۴  (۱۴۹) |
| میانگین روزهای بارندگی (≥ ۰.۰۱ in) | ۱۷٫۱ | ۱۳٫۸ | ۱۴٫۱ | ۱۳٫۴ | ۱۳٫۶ | ۱۱٫۹ | ۱۱٫۴ | ۱۱٫۱ | ۱۰٫۷ | ۱۲٫۴ | ۱۳٫۸ | ۱۶٫۸ | ۱۶۰٫۱ |
| میانگین روزهای برفی (≥ ۰.۱ in) | ۱۴٫۷ | ۱۱٫۴ | ۷٫۶ | ۲٫۵ | ۰ | ۰ | ۰ | ۰ | ۰ | ٫۵ | ۴٫۵ | ۱۲٫۱ | ۵۳٫۲ |
منبع: NOAA: منبع: NOAA
خواهرخواندگی

ان آربر با هفت شهر خواهر است که عبارتند از:
توبینگن، آلمان
بلیز سیتی، بلیز
هیکونه، شیگا، ژاپن
پیتربارو، آنتاریو، کانادا
جویگالپا، نیکاراگوئه
داکار، سنگال
رمدیوس، کوبا
واهه خوجایان

| واهه خوجایان | واهه خوجایان |
| --- | --- |
اطلاعات پس‌زمینه: اطلاعات پس‌زمینه
زاده: ۲۸ آبان ۱۳۰۸۱۹ نوامبر ۱۹۲۹تهران، ایران
درگذشته: ۲۶ شهریور ۱۳۹۴ ۱۷ سپتامبر ۲۰۱۵ (۸۵ سال)رینو، نوادا، ایالات متحده آمریکا
واهیگ "واهه" خوجایان (زاده ۲۸ آبان ۱۳۰۸ – درگذشته ۲۶ شهریور ۱۳۹۴) رهبر ارکستر، پایه‌گذار نخستین ارکستر رادیوی ملی ایران و دانش‌آموخته مدرسهٔ موسیقی سانتا چیچیلیای رم بود.
زندگی

واهه خوجایان در سال ۱۳۰۸ (۱۹۲۹) در تهران به دنیا آمد. ابتدا نزد روبن گریگوریان آموزش دید. سپس تحصیلات خود را در هنرستان عالی موسیقی دنبال کرد. در سال ۱۳۲۹ به ایتالیا عزیمت نمود و در آکادمی سانتا چیچیلیای رم ادامه تحصیل داد. وی در پی فارغ‌التحصیلی به سمت نوازنده ویولن به استخدام ارکستر مجلسی «سوسی یتا کورلی» درآمد و همراه این گروه سال‌های متمادی به اجرای کنسرت در ایتالیا و سایر نقاط جهان پرداخت. وی در سال ۱۹۶۰، پس از بازگشت به ایران به استخدام وزارت فرهنگ و هنر درآمد و استادی ویولن و سپس مضافاً کلاس انسامبل نیز به او واگذار شد. خوجایان سپس سرپرستی و رهبری ارکستر هنرستان عالی موسیقی را نیز به عهده گرفت. واهه خوجایان رهبر مؤسس ارکستر مجلسی تلویزیون ملی ایران بود و در این سمت سال ها خدمت کرد. او همراه این ارکستر رهبری برنامه افتتاحیه اولین جشن هنر شیراز را به عهده داشت و در کنسرت دوم در همین جشن یهودی منوهین تکنواز او بود. طی یکی از تورهای بین‌المللی با ارکستر مجلسی «سوسی یتا کورلی» - پس از کنسرتی در سان فرانسیسکو به دیدار برادرش که مدت ‌ها مقیم شهر رینو، نوادا بود رفته و از همان زمان به این شهر جلب شد. وی پیش از انقلاب به ایالات متحده آمریکا مهاجرت کرد و ساکن شهر رینو، نوادا شد و ارکستر مجلسی این شهر را تأسیس کرد و قریب به سی سال رهبری و مدیریت هنری آن را عهده‌دار بود. خوجایان برای یک عمر فعالیت هنری مفتخر به دریافت جایزه بزرگ دولتی ایالات متحده آمریکا شد. واهه خوجایان ۱۷ سپتامبر ۲۰۱۵ در شهر رینو درگذشت.
فعالیت‌ها

فعالیت‌های حرفه ای خوجایان عبارتنداز:
پایه‌گذاری ارکستر رادیوی ملی ایران در ۱۳۴۶
نوازندگی در ارکستر سمفونیک تهران به رهبری روبن گریگوریان
نوازندگی در ارکستر مجلسی معروف سوسیه تاکورلی ایتالیا
تدریس ویلن در مدرسهٔ موسیقی سانتا چیچیلیای رم
رهبری ارکستر رنو ایتالیا
نوازندگی ویلن (ویلن زن اول) در ارکستر کورلی و ارکستر تارتینی رم
فریادهای بدون کلام

فریادهای بدون کلام (به انگلیسی: Screams Without Words) عنوان تحقیقاتی است که نیویورک تایمز در خصوص خشونت جنسی در جریان حمله حماس به اسرائیل در سال ۲۰۲۳ انجام داده‌است. عنوان کامل این گزارش "فریادهای بدون کلام": چگونه حماس به خشونت جنسی در ۷ اکتبر دست زد" است که در دسامبر ۲۰۲۳ منتشر شده‌است.
جفری گیتمن و آنات شوارتس و آدام سلا نویسندگان این مقاله بودند.
روند نگارش این مقاله به شدت مورد انتقاد قرار گرفته‌است و مسائلی از جمله استفاده از خبرنگاران بی تجربه، اتکای بیش از حد به شهادت شهود؛ تأیید ضعیف؛ و فقدان شواهد پزشکی از جمله انتقادات مطرح شده به این گزارش است.
پیامدها

در ۳ ژانویه، وب‌سایت خبری ماندویس مقاله‌ای از «گروهی ناشناس از روزنامه‌نگاران فلسطینی در اسرائیل» منتشر کرد که تحقیقات مقاله مذکور دربارهٔ گال عبدوش (یکی از قربانیان) را مورد انتقاد قرار می‌داد. برخی از بستگان خانواده عبدوش به ماندویس اعلام کردند که هیچ مدرکی دال بر تجاوز جنسی وجود ندارد و شوارتز با آنها به بهانه‌های واهی مصاحبه کرده‌است. با این حال، شبکه خبری اسرائیل وای‌نت در ۳۱ دسامبر ۲۰۲۳ گزارش داد که اتی براچا، مادر گال؛ رامی براچا، برادر گال؛ و مادرشوهر گال همگی بر این باورند که عبدوش پس از قرار گرفتن در معرض اطلاعات تجاوز جنسی در جریان تحقیقات نیویورک تایمز مورد تجاوز قرار گرفته‌است. رابین اندرسن، محقق رسانه‌ای و استاد دانشگاه فوردهام، در مقاله‌ای که در اوایل فوریه در مجله اینترنتی چپ‌گرای CounterPunch منتشر شد، از قدرت تحقیقات انتقاد کرد و به اختلافات عمده بین شهادت خانواده‌ها و متن مقاله اشاره کرد.
در فوریه ۲۰۲۴ مشخص شد که شوارتس پست‌های تحریک آمیز در رسانه‌های اجتماعی را لایک کرده‌است. او چندین پست را لایک کرده بود که خواستار نابودی غزه شده بود، از جمله پستی که خواستار «تبدیل غزه به مسلخ خانه» و «نقض هرگونه هنجار در راه پیروزی» بر «حیوانات انسانی» فلسطینی بود.
تایمز تحقیقاتی را آغاز کرد. جرمی اسکاهیل و همکاران در مقاله‌ای در ۲۸ فوریه در اینترسپت با عنوان «بین چکش و سندان: داستان پشت افشای ۷ اکتبر نیویورک تایمز». اظهار داشت که شوارتز «ممکن است دشمنی با فلسطینی‌ها داشته باشد… و فشارهای متناقضی بین حامی تلاش‌های جنگی اسرائیل و گزارشگر تایمز احساس کند».
شوارتس در ژانویه ۲۰۲۴ به کانال ۱۲ (اسرائیل) گفته بود: «من یک اسرائیلی هستم، اما برای نیویورک تایمز هم کار می‌کنم… بنابراین همیشه در این مکان بین چکش و سندان هستم.» ادن وسلی شخصی است که از جسد عبدوش فیلمبرداری کرد. وسلی در ژانویه ۲۰۲۴ به وای نت گفت که شوارتز و سلا از نویسندگان نیویورک تایمز «بارها و بارها با من تماس گرفتند و توضیح دادند که چقدر برای حمایت از اسرائیل اهمیت دارد.» آنها را به خاطر درک اهمیت بررسی تمام جزئیات تحسین کرد. وسلی همچنین خاطرنشان کرد که او می‌دانست که «در خانواده دربارهٔ انتشاری که به او تجاوز شده بود اختلاف نظر وجود دارد»
در ابتدا شوارتس با بیمارستان‌های اسرائیلی، مراکز بحران تجاوز جنسی، مراکز بهبودی آسیب‌های روحی، خطوط تلفنی تجاوز جنسی، و کیبوتسیم تماس گرفت. و از سایت‌های ادعایی تجاوز دیدن کرد، اما حتی یک مورد تجاوز جنسی گزارش نشده در ۷ اکتبر یافت نشد. در بازدیدهای متعدد از مرکز مرهاو مارپ، شوارتز هیچ مدرکی دال بر خشونت جنسی پیدا نکرد، و ناامید شد و کارکنان را متهم به شرکت در «توطئه سکوت» کرد. با این حال، اظهارات شاهدان ذکر شده در مقاله، از جمله از ZAKA یوسی لاندو، راز کوهن و شاری مندس (که همه آنها از آن زمان نشان داده‌اند که شهادت متناقض یا دروغ ارائه کرده‌اند) شوارتس را متقاعد کرد که الگوی خشونت جنسی سیستماتیک و «سلاحی» است، اما اینترسپت به این نتیجه رسید که «رسوایی بزرگتر ممکن است… فرآیندی باشد که اجازه چاپ (گزارش) را داد، و تأثیر تغییر زندگی گزارش‌ها بر آن هزاران فلسطینی که مرگ آنها با خشونت جنسی سیستماتیک ادعایی سازماندهی شده توسط حماس توجیه شده بود، روزنامه ادعا می‌کرد که افشا کرده‌است" و اینکه "مأموریت تایمز [ممکن است] تقویت یک روایت از پیش تعیین شده باشد". تایمز در حال بررسی پست‌های رسانه‌های اجتماعی شوارتز بود و بیانیه‌ای مقدماتی مبنی بر اینکه چنین فعالیت‌هایی خط‌مشی شرکت را نقض می‌کند، ارائه کرد.
شهرستان گچساران

| شهرستان گچساران | شهرستان گچساران |
| --- | --- |
اطلاعات کلی: اطلاعات کلی
کشور:  ایران
استان: کهگیلویه و بویراحمد
مرکز شهرستان: دوگنبدان
سایر شهرها: دوگنبدان
سال تأسیس: 1353
اداره: اداره
فرماندار: روانبش دیهیم
مردم: مردم
جمعیت: ۱۷۹،۲۵۹ نفر
جغرافیای طبیعی: جغرافیای طبیعی
مساحت: ۶۸۳٬۴ کیلومترمربع کیلومتر مربع
ارتفاع از سطح دریا: ۷۲۶ متر
آب‌وهوا: آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه: ۲۲٫۷ درجه سانتیگراد
بارش سالانه: ۴۳۲٫۵ میلیمتر
روزهای یخبندان سالانه: ۵ روز[پیوند مرده]
داده‌های دیگر: داده‌های دیگر
پیش‌شمارهٔ تلفن: ۰۷۴
شهرستان گَچساران از شهرستان‌های ایران در جنوب غربی استان کهگیلویه و بویراحمد است  مرکز این شهرستان، شهر دوگنبدان است. ولی در مقطعی کوتاه به همراه بهبهان به خوزستان الحاق شد و اکنون این منطقه بخشی از استان کهگیلویه و بویراحمد به حساب می‌آید. جمعیت این شهرستان در سال ۱۳۹۵، برابر با ۱۲۴۰۰ نفر بوده‌است.
شهرستان گچساران حدود ۴٬۶۸۳ کیلومتر مربع وسعت دارد. این شهرستان از شمال به شهرستان چرام از شمال غرب به شهرستان کهگیلویه از جنوب به شهرستان گناوه (استان بوشهر) از شرق و شمال شرقی به شهرستان ممسنی (استان فارس) و از غرب به شهرستان بهبهان (استان خوزستان) محدود می‌باشد.
پیشینه شهر دوگنبدان

درکتاب لغت‌نامه، علی اکبر دهخدا از دوگنبدان ذکر شده که دهی است از دهستان زیرکوه باشت بابوئی بخش گچساران از توابع شهرستان بهبهان واقع در ۲۳ هزار گزی شمال باختری گچساران و دارای ۲۵۰ تن سکنه است، آب آن از لوله‌کشی شرکت نفت و راه آن، اتومبیل رواست. این شهر که در متون تاریخی از آن به نام گنبد ملغان یا گنبد ملجان یادشده‌است از شهرهای آباد در مسیر راه شهر نوبندگان به ارجان بوده‌است و در کتاب جغرافیای تاریخی سرزمینهای خلافت شرقی از گای لسترنج دوگنبدان را با نام گنبد ملغان یا ملجان یا ملگان، جزئی از ولایت فارس ذکر کرده که در ساحل یکی از شعب رودخانه شیرین در مسیر نوبندگان به ارجان قراردارد؛ و در مورد موقعیت جغرافیایی و آب و هوای آن می‌گوید که شهر گنبد ملغان از جمله مناطق گرمسیری بوده و نخلستان آن شهرت دارد که در مجاورت کوه و ولایت بازرنگ و همچنین صرام (چرام) که زمستان آن به بسیار سرد بوده و حتی در فصل تابستان سر کوه آنجا برف داشته واقع است. مقدسی درقرن چهارم از قریه ویرانی درآنجا گفتگو کرده‌است و در فارسنامه ابن بلخی که در قرن ششم می‌زیسته از آن به عنوان شهری گرمسیری که آب روان دارد یاد کرده‌است. او از قلعه‌ای در دوگنبدان که آذوقه سه چهار سال محافظین قلعه را در آن نگه می‌دارد و هوای آن خنک است و همچنین از باغات میوه، غله، آب انبارعالی، مسجد جامع و قلعه‌های دیگری در شهر صحبت کرده‌است. یاقوت بن حموی از ملجان به صورت منطقه‌ای در فارس بین ارجان و شیراز با عنوان دهکده و قلعه، یاد می‌کند. از آنجا که رستاق گنبد ملجان در مرز شاهپور و در برابر ارجان قرار داشته می‌توان نزدیکی مکانی و همبستگی قدیمی این دو رستاق را محتمل شمرد.
علاوه ابن بلخی، عبداله مستوفی نیز از وجود قلعه‌ای در نزدیکی شهر خبر می‌دهد که البته هنوز اثری از این ویرانه‌ها بدست نیامده است. دوگنبدان در جهانگشای نادری از تألیفات عصر افشاریه نیز یاد شده و ذکر کرده‌است که بقایای یک کاروانسرای قدیمی که شاید از دوران صفویه و باراندازی جهت مسافران خلیج فارس وجود دارد که در عصر حاضر درشش کیلومتری ورود به شهر از طرف جاده شیراز خوزستان و در کنار محل ژاندارمری و قبرستان قدیمی تا سال ۱۳۴۲ دیده می‌شد.
مردم

مردم این شهرستان از قوم لُر و از ایلات کهگیلویه هستند و به گویش لری جنوبی سخن میگویند اکثریت غالب روستاهای گچساران و حومه لرنشین هستند و فقط در شهر دوگنبدان می توان ردپای قشقایی هارا یافت.مردم قشقایی در صدسال اخیر به دلیل کار در شرکت نفت به این شهر کوچ کردند.اکثریت مردم شهرستان به زبان لری سخن می گویند.
وجه تسمیه نام شهر دوگنبدان

وجه تسمیه این شهر به خاطر وجود دو گنبد فروریخته‌ایست در دشت‌های شرق و غرب دوگنبدان، یکی گنبدی با ارتفاع حدوداً شش متر در غرب ناحیه لیشتر که آثارش هنوز پابرجاست است و دیگری در جلگه شرقی دوگنبدان و در ابتدای تنگ مالیون قرار داشته‌است. گنبد دوم اکنون وجود ندارد ولی آثار ویرانه‌های تپه‌ای وجود دارد که گمان می‌شود یک چهار طاقی بزرگ بوده باشد که زمانی گنبد شکوهمندی بر آن ساخته‌اند؛ بنابراین شهر به دلیل وجود این دو گنبد، دوگنبدان نامیده شده‌است. آقای نورمحمد مجیدی درکتاب تاریخ و جغرافیایی کهگیلویه و بویراحمد دربارهٔ آثار این دوگنبد گفته‌است که ظاهراً بقایای آثار دوگنبد تا سال ۱۳۵۰ در شمال غربی شهر و در مجاورت مخازن آبی که شرکت نفت جهت کارگران و شهروندان دوگنبدان احداث نموده وجود داشته‌است. گروه باستان‌شناسی که تحت نظر سِر اورل اشتاین انگلیسی که در سال ۱۳۱۴ شمسی در مسیر راه خود از شهر دوگنبدان بازدید کرده و شرح آن در کتاب راه‌های باستانی و پایتخت‌های قدیمی ایران توسط دکتر بهمن کریمی آورده شده‌است دیدنی‌های خود را از شهر دوگنبدان یا کاروان سرا در سال ۱۳۱۴ آورده و گفته‌است که اطاقهایی به سبک دوران صفوی در کنار چشمه‌ای و در ویرانه هائی در ۵/۵ کیلومتری شمال غربی دوگنبدان دیده می‌شود که از آن به نام کاروانسرا یا دوگنبدان نام برده‌است همچنین ذکر نموده که در کاروان سرای دوگنبدان بیشتر اهالی به زراعت جو و گندم وحشم اشتغال داشته‌اند. همچنین گفته‌است که در نزدیکی بنای این ده کاروانسرای بسیار قدیمی که شاید از دوره صفویه باشد وجود دارد که این کاروانسرا از گچ و سنگ ساخته شده و هنوز قسمت مهمی ازآن برپاست. او در ادامه می‌نویسد بر سر این کاروانسرا کنونی پست امنیه دوگنبدان قرار دارد و اینکه چشمه و آبادی قدیمی نزدیک این کاروانسرا بوده‌است.
تاریخچه شکل‌گیری

دوگنبدان از جمله کاروانسراهایی بوده که در قدیم در مسیر راه شاهی قرار داشت که در قرون جدید به مرور و تا قبل از سال ۱۳۰۶ تقریباً خالی از سکنه شد ولی پس از آن با فعالیت‌های شرکت نفت در منطقه  (گچساران قدیم) این منطقه دوباره اهمیت یافت و اولین چاه نفت در روستای بابامحمد از توابع دوگنبدان امروزی حفاری شد که اکنون به چاه شماره شش معروف است. بعد از این تاریخ با وجود این که توسط کارکنان ایرانی و انگلیسی شرکت نفت تعدادی چاه در اطراف دوگنبدان حفر گردیده لیکن درسالهای بعد به دلیل نا امنی‌هایی در منطقه این گروه به مسجد سلیمان رفته و در آنجا به کار حفاری نفت ادامه دادند ولی مجدداً ازسال ۱۳۱۵ شرکت نفت ایران و انگلیس فعالیت‌های اکتشاف و حفاری و استخراج از چاه‌های این منطقه را شروع کردند. در بعضی ازمنابع تاریخی از این شهر به عنوان محل یک کاروانسرای دوره صفوی نام برده شده و روستائی به نام زریون در شمال این کاروانسرا قرار داشته که امروزه از هیچ‌کدام اثری باقی نمانده‌است. روستای زریون تا سال ۱۳۱۹ وجود داشته که با شروع و بهره‌برداری مجدد از منابع نفتی در منطقه جزئی از باند فرودگاه قدیمی شرکت نفت می‌گردد. برطبق گفته هاینس گاوبه که اصولاً دوگنبدان تا قبل از انتقال قسمتی از سازمان شرکت نفت به آنجا اهمیتی نداشته و فقط مسافران از آثار کاروانسرایی آن سخن گفته‌اند به نظر می‌رسد که تنها این کاروانسرا و سه روستای کوچک به نام‌های زریون، پربالی، رادک سابقه سکونت در دوگنبدان بوده‌است. با شروع فعالیت‌های نفتی در گچساران قدیم در سال ۱۳۱۶ و تغییر مکان واحدهای کارگری و کارمندی شرکت نفت، از گچساران قدیم به شهر دوگنبدان، در فاصله سال‌های (۳۰–۱۳۲۸) این شهر رونق تازه‌ای به خود گرفت یعنی روستای زریون در مسیر باند فرودگاه شرکت نفت واقع شد و اهالی آن به روستای پروبالی منتقل شده‌اند. گچساران قدیم بر اثر ناهمواری زمین، محدودیت فضای شهری، تراکم تأسیسات نفتی و زلزله‌های متناوب و مکرری که به علت انفجار اکتشاف معادن نفت ایجاد می‌گردید در سال ۱۳۳۰ برابر با تصمیمات دولت و شرکت نفت ایران و انگلیس تخلیه و تخریب گردید و قرار شد به شهر دوگنبدان فعلی که محل مناسبی برای استقرار کارگران و کارمندان و احداث شهری نوساز بود منتقل گردد. برنامه ساخت شهر دوگنبدان به علت داشتن منابع نفت فراوان دراطراف و حوالی آن بوده‌است و بعد از این که شرکت نفت محل آن را برای استقرار کارکنانش مناسب یافت تدریجاً به محل فعلی منتقل شدند و اولین کلنگ بنای شهر فعلی دوگنبدان توسط شرکت نفت در سال ۱۳۳۴ به زمین زده شد که به تدریج با سکونت اهالی و اشتغال در تأسیسات شرکت نفت این شهر گسترش یافته و از سال ۱۳۳۵ با احداث خانه‌های مسکونی کارکنان شرکت نفت و احداث تعدادی مغازه مربوط به کسبه بهبهانی، گروهان ژاندارمری و خیابان کشی به شیوه امروزی تدریجاً شهر گسترش یافت و به شهر دوگنبدان معروف شد.
منابع نفتی

گچساران به دلیل داشتن منابع آبی فراوان، وجود سد کوثر در آن، همچنین دومین میدان نفتی ایران و میدان‌های گازی متعدد به سرزمین آب و آتش و به خاطر اینکه مرتفع‌ترین میدان نفتی ایران در آن واقع شده به بام نفت ایران شناخته می‌شود. واحد بهره‌برداری شمارهٔ یک گچساران به عنوان بام نفت ایران معروف است. این واحد که در جنوب شرقی و در فاصله ۲۰ کیلومتری شهرستان گچساران در منطقه‌ای به نام سقلاتون واقع شده در سال ۱۳۱۱ هجری شمسی به بهره‌برداری رسیده‌است و در ارتفاع
۳ هزار و ۲۲۱ پایی از سطح دریا قرار دارد. این واحد با ظرفیت تولید ۲۴۵ هزار بشکه نفت در روز، روزانه ۱۵۷ هزار بشکه نفت را از ۶۷ حلقه چاه جمع‌آوری و تفکیک می‌کند و حاصل این تفکیک از طریق تلمبه خانه گوره برای صادرات به پایانه خارک انتقال می‌یابد. همچنین روزانه بیش از ۱۰۴ میلیون فوت مکعب گاز نیز از طریق این واحد به ایستگاه تقویت فشار گاز شماره یک گچساران تحویل می‌شود و تأمین خوراک پالایشگاه شیراز- در حدود ۴۰ هزار بشکه در روز نیز برعهده این واحد است. نفت این واحد از نوع سنگین به‌شمار می‌آید. اگرچه این واحد در زمان جنگ ایران و عراق آماج حملات هواپیماهای عراقی قرار گرفت، اما به دلیل قرارگیری در ارتفاعات بالا، هرگز آسیب جدی به آن وارد نشد و این واحد تاکنون همواره در مدار تولید قرار داشته‌است.
منابع نفتی > بزرگ‌ترین میدان نفتی ایران و سومین میدان نفتی جهان منبع

گچساران اولین بار و در سال ۱۳۰۲ توسط کنسرسیوم دارسی مورد مطالعه قرار گرفت و پس از انجام عملیات مختلف بالاخره در سال ۱۳۱۸ کار برداشت نفت در محل چاه شماره ۱۳ در این شهرستان آغاز شد. میدان نفتی گچساران با ذخیره درجای ۵۲٫۹ میلیارد بشکه و ذخیره نهایی ۲۳٫۷ میلیارد بشکه نفت خام، بزرگ‌ترین میدان نفتی ایران و بالاتر از میدان نفتی اهواز است همچنین این میدان نفتی پس از دو میدان نفتی دیگر در عربستان و کویت قرار دارند سومین میدان نفتی بزرگ دنیا محسوب می‌شود منبع. هر چند که میزان برداشت میدان اهواز اکنون بیشتر از میدان گچساران است ولی میزان کل نفت قابل برداشت میدان گچساران به مراتب بیشتر از میدان اهواز است از این رو در رده‌بندی بزرگترین سفره‌های نفتی در جایگاه سوم جهان قرار داده شده‌است.میزان برداشت از این میدان همواره روندی صعودی داشته ولی در سال ۱۳۵۱ شرکت بهره‌برداری نفت و گاز گچساران موفق شد بیشترین میزان برداشت خود یعنی بالغ بر ۹۴۰ هزار بشکه در روز را تجربه کند.
دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی

شهرستان گچساران یکی از شهرهای دانشگاهی کشور است و بیش از ۱۲٬۰۰۰ نفر در دانشگاه‌های این شهرستان مشغول به تحصیل هستند. دانشگاه آزاد اسلامی واحد گچساران یکی از قدیمی‌ترین واحدهای دانشگاه آزاد کشور است که در سال ۱۳۶۴ کار خود را آغاز نموده و یکی از مهم‌ترین مراکز دانشگاهی در جنوب کشور و اولین مرکز علمی استان کهگیلویه و بویراحمد است. این شهرستان علاوه بر دانشگاه آزاد و دانشگاه پیام نور، در سال ۱۳۹۱ شاهد افتتاح دانشکده دولتی نفت و گاز گچساران بوده‌است.
دانشکده نفت و گاز گچساران هم‌اکنون دارای ۳ رشته مهندسی پلیمر، شیمی کاربردی، کاردانی مکانیک می‌باشد و در سال ۱۳۹۴ با برطرف شدن مشکلات اقدام به پذیرش دانشجوی دختر کرده‌است و رشته‌های جدید از سال ۱۳۹۵ به دانشکده اضافه شده‌است. این دانشکده به تازگی به صورت مستقل به عنوان دومین دانشگاه دولتی استان کهگیلویه و بویراحمد معرفی شده‌است. دارای خوابگاه مستقل و سلف در خوابگاه است و حدود 500دانشجوی درحال تحصیل دارد.
جغرافیا

گچساران در منطقه گرمسیر قشلاقی واقع شده‌است و دارای دو نوع آب و هوای معتدل و خشک در نیمه شرقی و گرمسیری خشک در نیمه غربی می‌باشد. رودخانه زهره مهم‌ترین رود این شهرستان است که در جنوب شرقی دوگنبدان جاری است.
راه اصلی استان خوزستان (اهواز) به استان فارس (شیراز) از این شهرستان می‌گذرد و قشلاق عشایر بویراحمد و قشقایی نیز در آن قرار دارد.
ناحیه گچساران در منتهی‌الیه مناطق نفت خیز ایران قرار گرفته‌است. منطقه نفتی گچساران از نواحی قدیمی و مشهور صنعت نفت ایران به‌شمار می‌آید.
گچساران در منطقه گرمسیر قشلاقی واقع شده‌است و دارای دو نوع آب و هوای معتدل و خشک در نیمه شرقی و گرمسیری خشک در نیمه غربی می‌باشد.
رودخانه زهره مهم‌ترین رودخانه شهرستان است و در حدود ۲۰ کیلومتری جنوب دوگنبدان جاری است. رودخانه باشت از کوه خامی و دره تنگ شیر سرچشمه می‌گیرد. رودخانه خربل یکی دیگر از رودخانه‌های شهرستان است که در جنوب شرقی دوگنبدان جاری است و پس از طی مسافتی به رودخانه زهره می‌پیوندد. بر روی رودخانه نازمکان این شهرستان هم سدی به نام سد کوثر زده شده‌است.
شهرستان گچساران به دلیل دارا بودن معادن غنی نفت فراوان، مهم‌ترین مرکز استخراج و بهره‌برداری نفت کشور به‌شمار می‌رود.
شهر دوگنبدان مرکز شهرستان در ارتفاع ۷۲۰ متری از سطح دریا با مساحتی بالغ بر ۱۸ کیلومتر مربع و در ۱۵۷ کیلومتری شهر یاسوج (مرکز استان) قرار گرفته‌است.
از چگونگی نامگذاری و پیشینه تاریخی این شهر اطلاعات دقیقی در اختیار نیست ولی طبق نظریه باستان شناسان و پژوهشگران در قسمت‌های شرقی و غربی آثار باقی‌مانده از دو گنبد قدیمی وجود دارد. به علت وجود همین دو گنبد در این ناحیه نام دوگنبدان برای این شهر انتخاب گردیده‌است.
گردشگری > جاذبه‌های تاریخی

غار شاه بهرام متعلق به دوره اشکانی، آرامگاه قلعه سه قلاتون مربوط به سده‌های میانه دوره اسلامی، قلعه دژسلیمان مربوط به دوره اسماعیلیان، پل‌های باستانی خیرآباد، پل پرین یا بریم مربوط به دوره هخامنشیان، روستای تاریخی خیرآباد که شامل آب انبار، آتشکده، قلعه و چهار طاقی خیرآباد است و عمدتاً متعلق به دوره ساسانیان می‌باشد، بقایای آتشکده دو گور و دو پا در روستای شوش از دوره هخامنشیان، تپه تل دهو مربوط به هزاره سوم یا چهارم پیش از میلاد، گنبد لیشتر، قلعه شامبراکان، کوشک گودنگون، قلعه باباکلان، آسیاب خربل شهر، برج انجیر سیاه، تاریخی ملگان در روستای تلخاب شیرین و گور دخمه خیرآباد مربوط به دوره ساسانیان که در مسیر راه شاهی قرار دارد از جمله اماکن تاریخی شهرستان گچساران می‌باشند. در کاوش‌های باستان‌شناسی صورت گرفته در سد چم شیر گچساران به سرپرستی دکتر محمدتقی عطایی صد و بیست محوطه باستانی از دوران‌های فراپارینه سنگی، نوسنگی، عیلامی میانه، پسا هخامنشی، ساسانی تا قرون میانه اسلامی کشف شده‌است. سرپرست این کاوش با ذکر این مطلب که اکثر این استقرار گاه‌های کشف شده مربوط به عشایر کوچ رو بوده گفت که از این نظر محدوده سد چم شیر قابلیت بالایی برای پاسخگویی به برخی از مبهم‌ترین مسائل باستان‌شناسی ایران دربارهٔ کوچ نشینان دوره‌های مختلف خواهد داشت.