جمهوری اسلامی عربی
اعلامیه جربا

در ۱۱ ژانویه ۱۹۷۴، اعلامیه جربا توسط بورگیبا و قذافی امضا شد که دو کشور را متعهد به تبدیل شدن به یک کشور واحد به نام جمهوری اسلامی عربی کرد. این قرارداد در جزیره جربا امضا شد و بنابراین، به عنوان اعلامیه جربا یا پیمان جربا نیز شناخته می‌شود. همه‌پرسی در هر کشور برای رأی‌گیری در مورد این موضوع برنامه‌ریزی شده بود. تاکتیک خودجوش در تلاش برای به دست آوردن اتحاد با یک کشور دیگر از سوی قذافی، رویکرد متفاوتی را نسبت به تلاش پیشین اتحادیه با مصر نشان می‌دهد، جایی که مذاکرات طولانی نتیجه نداد. این احتمال وجود دارد که بورقیبه به دنبال اتحاد میان لیبی و تونس بوده باشد، زیرا بورقیبه خواهان یک متحد منطقه‌ای بود و همچنین می‌خواست «لیبی را از مصر دور کند».
توافق اتحادیه برای ناظران غافلگیرکننده بود، زیرا پیش از این تصور می‌شد که بورقیبه از این ایده حمایت نکرده است، بخشی از آن به دلیل تنش‌های ناشی از سخنرانی قذافی در تونس در دسامبر ۱۹۷۲ است. این تغییر حمایت همچنین می‌توانست تحت تأثیر حضور ۳۰٬۰۰۰ تونسی که در آن زمان در لیبی کار می‌کردند و به اقتصاد تونس کمک می‌کردند، باشد. از آنجایی که تونس از مازاد نیروی کار، یک میلیارد بدهی خارجی و کمبود منابع طبیعی رنج می‌برد، یک اتحادیه اقتصادی نزدیک تر با لیبی غنی از منابع اما کارگر فقیر جایگزین جذابی می‌شد. اینکه چرا بورقیبه تصمیم به موافقت با اتحادیه گرفت کاملاً مشخص نیست، اما مشخص است که توافق جربا از سوی تونسی‌ها و الجزایری‌ها و همچنین خارج از این کشورها چه در سطح منطقه‌ای و چه در سطح بین‌المللی با سوء ظن دیده شد.
قرار بود جمهوری اسلامی عربی «یک قانون اساسی واحد، یک ارتش واحد و یک رئیس‌جمهور واحد» داشته باشد. بر اساس این توافق، بورقیبه باید رئیس‌جمهور می‌شد، اما قذافی می‌خواست وزارت دفاع را حفظ کند. پیش از اعلامیه جربا، توافق‌های متعددی که به موضوع منفرد می‌پردازد، پیشتر میان دو کشور در مورد «تجارت، عوارض گمرکی، سرمایه‌گذاری، مقررات برای کارگران مهاجر، تأمین اجتماعی و ایجاد یک شرکت کشتیرانی مشترک» ترتیب داده شده بود اما به‌طور علنی به این توافقات اشاره نشد که اتحاد دو کشور را دنبال می‌کند. حمایت از اتحاد فراتر از بورقیبه از سوی سایرین در دولت تونس صورت گرفت و فکر می‌کردند که این امر به نفع اقتصاد تونس خواهد بود. مهم‌ترین حامی محمد مسمودی وزیر امور خارجه تونس بود.
مدت زمانی که این اتحادیه دوام آورد بحث‌برانگیز است، به طوری که یک منبع می‌گوید این اتحادیه یک ماه به طول انجامید، در حالی که منبع دیگر می‌گوید که تنها یک روز به طول انجامید و منبع سوم نشان می‌دهد که چند روز طول کشیده است. با این حال، آنچه شناخته شده است این است که تونس بلافاصله پس از امضای آن قرارداد را مورد تجدید نظر قرار داد، زیرا تونس از منافع اقتصادی به دست آمده از اتحادیه حمایت می‌کرد، اما نه برای دست کشیدن از حاکمیت تونس. بنابراین، از آنجایی که حزب سوسیالیست تونس PSD به دلیل نظر آنها مبنی بر اینکه ترتیبات به اندازه کافی روشن نیست و نحوه ساختار نهادهای سیاسی را شامل نمی‌شود، در برابر طرح‌های اتحادیه مقاومت می‌کند، بورقیبه تصمیم خود برای تشکیل جمهوری اسلامی عربی را لغو کرد. رفراندوم تونس همان‌طور که در ۱۲ ژانویه ۱۹۷۴ اعلام شد به تعویق افتاد. پس از حذف تونس از توافق توسط بورقیبه، مسمودی، وزیر خارجه تونس، بزرگ‌ترین حامی این اتحادیه برکنار شد.
قذافی پیش از انحلال توافق فکر می‌کرد که یک ادغام در منطقه منجر به اتحاد منطقه و در نهایت اتحاد جهان عرب می‌شود. پس از تأسیس اتحادیه و نتیجه آن، قضاوت و ظرفیت بورقیبه برای رهبری تونس پس از اعلام اتحاد با لیبی مورد تردید قرار گرفت. بچیر بن یاحمد، روزنامه‌نگار تونسی خاطرنشان کرد: «برای من، او [بورقیبه] در ژانویه ۱۹۷۴ در جربا درگذشت، زمانی که طی چند دقیقه رو در رو با قذافی، او در ایستگاه هتل، منشور معروف اتحادیه را امضا کرد.»