stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
عبدالغنی علی‌پور
دلایل ایجاد جبههٔ مقاومت

علیپور در این باره گفته که شاهد «بیچارگی مردم خوات، کجاب و دایمرداد در ولایت میدان وردک در غرب کابل بوده» و به همین دلیل رانندگی را رها و «جبههٔ مقاومت را تشکیل داده تا از مردم خود دفاع کند.»
بهسود و دایمیرداد بعد از تشکیل دولت انتقالی، همه‌ساله مورد هجوم و تاخت‌وتاز کوچی‌ها قرار گرفته، تمام خانه‌های مردم ده‌نشین این مناطق بلا استثنا به آتش کشیده شده‌است، تمام رمه‌های مردم هر سال به تاراج رفته‌است، دی‌های هیزم و علف مردم بخاطر ایجاد وحشت شبانه به آتش کشیده می‌شد، تمام کشت و زراعت مردم توسط رمه‌های کوچی‌ها از میان می‌رفت، تمام مردم درهٔ کجاب و دایمیرداد سال یکبار آواره می‌شد، مهم‌تر از همه حد اوسط سال ۲۵ نفر از باشندگان محل کشته می‌شد، کودکان مردم این مناطق از حق تعلیم و تربیت محروم بودند، مراکز صحی بروی مردم مسدود بود و در کل مردم این مناطق از تمام حقوق خود محروم بود.
دیدگاه‌ها دربارهٔ او

مردم بهسود معتقدند که علیپور و گروه تحت امرش، صرفاً در راستای تأمین امنیت این مناطق و دفاع از مردم محلی در برابر حملهٔ مخالفان مسلح دولت و همچنین پیشگیری از نزاع پیشینه‌دار کوچی‌ها و هزاره‌های ساکن در شهرستان بهسود، فعالیت می‌کنند.
قربان علی فصیحی، معاون دفتر سیاسی حزب وحدت ملی، به بی‌بی‌سی گفته که جریانی که علی‌پور را شکل داده، ریشه و منشأ آن در این است که امنیت مردم از سوی دولت تأمین نشده‌است. آقای فصیحی می‌افزاید: «زمانی که فاصله بین حکومت و مردم ایجاد شود و امنیت مردم تأمین نشود، کسانی وادار می‌شوند از مردم دفاع کنند و این نباید منجر به قتل‌عام مردم شود.»
نصرت رحیمی، سخنگوی پشتو تبار اسبق وزارت داخله در کابل، فرمانده علی‌پور را «جنایت‌کار، راهزن و قاتل» می‌داند.
درگیری با نیروهای دولتی

علیپور، پس از تیرباران شدن چندین غیرنظامی توسط نیروهای دولتی در شهرستان/ولسوالی بهسود با نیروهای دولتی درگیر شد. در آخرین مورد پس از ورود چرخبال‌های ارتش افغانستان که گفته می‌شود برای بمب‌باران کردن این شهرستان آمده بودند، نیروهای دولتی با دسیسه سازی یکی از این چرخبال‌ها را خودشان با موشک منهدم کردند که در نتیجهٔ آن ۹ نفر کشته شدند. سپس در اعلامیه ای اظهار داشتند که چرخبال را افراد علیپور منهدم کرده‌است و اعلام کردند که از علیپور انتقام خواهند گرفت و پس از آن، ۱٬۱۰۰ نفر از قطعات خاص ارتش ملی، و صد عراده تانک به سمت بهسود به منظور کشتن یا دستگیری علیپور فرستاده شدند.
سید حسین حسینی شاهرودی

با سید حسن حسینی شاهرودی اشتباه نشود.
| سید حسین حسینی شاهرودی> اطلاعات شخصی | سید حسین حسینی شاهرودی> اطلاعات شخصی |
| --- | --- |
زاده: ۱۳۲۹ شاهرود،  ایران
پیشه: نمایندهٔ دورهٔ چهارم مجلس شورای اسلامی
سید حسین حسینی شاهرودی نمایندهٔ دورهٔ چهارم از حوزهٔ انتخابیهٔ شاهرود در استان سمنان است. وی با کسب ۶۶٬۵۷۵ رای از مجموع ۸۳٬۲۰۵ رای معادل ۸۰٪ درصد آرا به مجلس راه پیدا کرد. وی برادر سید حسن حسینی شاهرودی نماینده دورهٔ دهم شاهرود است.
طب ایران باستان

پزشکی در ایران باستان دارای پیشینه‌ای دراز است. دانشگاه جندی‌شاپور که در زمان ساسانیان به دستور شاپور یکم بنیان گذاری شد در سده سوم میلادی، پذیرای شمار بسیاری از دانشمندان از دیگر تمدن‌ها و فرهنگها همانند رومیان و یونانیان و هندوها بوده‌است. پیشینه پزشکی ایران باستان را می‌توان به سه دوره بخش بندی کرد.
هخامنشیان

حکومت هخامنشیان به عنوان یکی از بزرگ‌ترین حکومتهای تاریخی جهان که بخش بزرگی از آسیا و اروپا و شمال آفریقا را در اختیار داشته، نقش به سزایی در گسترش پزشکی در ایران و جهان ایفا کرده‌است.
علم پزشکی در این دوره بر سه‌پایه استوار بود است.
هخامنشیان > مغ‌ها

نوشته‌های اوستا تأثیر زیادی بر گسترش علم پزشکی داشته‌است، مغ‌ها بر اساس آموزه‌های اوستا که عموماً در مورد گیاهان دارویی بوده‌است، به درمان بیماران می‌پرداختند.
ویژگی خاص اوستا در این بود که کتاب مذهبی مردم بود و آموزه‌های آن را نمی‌شد به راحتی از بین مردم حذف کرد.
هخامنشیان > دولت هخامنشی

پادشاهان هخامنشی توجه ویژه‌ای به بهداشت و سلامت مردم داشتند، هزینهٔ سلامت را از بودجه عمومی تأمین می‌کردند، به سلامت آب و مواد غذایی اهمیت می‌دادند و همراه داشتن آب و مواد غذایی سالم را در جنگ‌ها ضروری می‌دانستند[نیازمند منبع].
در این دوره پزشکان جایگاه والایی در جامعه داشتند.
در کتیبه‌ای در واتیکان از داریوش آمده است که به یکی از فرماندهان خود در مصر دستور می‌دهد تا دانشکدهٔ پزشکی را در مصر بازسازی کند.
هخامنشیان > دانشمندان

دانشمندان و پزشکان بزرگ ایرانی و غیر ایرانی در دربار و خارج از دربار هخامنشی حضور داشتند، از جمله پزشکان مصری و یونانی، مانند، کتزیاس، یونانی که در دربار هخامنشی بود.
بر اساس تاریخ بلعمی از اطبای بزرگ ایرانی دربار هخامنشی، جاماسب، بوده‌است که به تألیف کتب پزشکی و هندسه می‌پرداخته است.
در زمان هخامنشیان خط، ،نیم کشتج، , با ۲۸ حرف مخصوص پزشکی و فلسفه بوده‌است.
هر چند پزشکی دوره هخامنشیان مانند علم طب در سایر ملل همان دوران، تحت تأثیر خرافات و عقاید بیگانه بود، اما از عوامل بزرگ گسترش و بهبود علم پزشکی و سلامت مردم بوده‌است.
با حمله اسکندر مقدونی به ایران، بخش اعظمی از میراث پزشکی باستانی ایران یا به کل نابود شد یا پس از استنساخ به زبان یونانی از بین رفت.
دوران اشکانی و ساسانی

حکومت اشکانیان ۵ قرن در ایران حکومت کرد، ویژگی خاص آن‌ها باز پس گیری استقلال ایران بعد از نزدیک به ۷۵ سال حکومت سلوکیان و جلوگیری از تخریب بیشتر آثار ارزشمند ایرانی بود، اما متأسفانه فرهنگ آن‌ها تحت تأثیر فرهنگ یونانی قرار گرفته بود، در نتیجه پزشکی این دوره، آمیخته‌ای از طب اوستایی و طب یونانی بوده‌است،
از پزشکان بزرگ این دوره می‌توان فرهاته و میتریدات را نام برد.
بعد از اشکانیان، ساسانیان حدود ۴ قرن بر ایران حکومت کردند، در این مدت خدمات شایسته‌ای برای گسترش پزشکی انجام شد و بیشتر از قبل برای حفظ اصالت پزشکی ایران تلاش گردید.
یقیناً بزرگترین اقدام آن‌ها تأسیس شهر جندی شاپور و ساخت دانشگاه جندی شاپور در آن بوده‌است.
برخی از اقدامات پزشکی دوره ساسانیان و دانشگاه جندی شاپور:
جمع‌آوری آثار طبی و فلسفی از سرزمین‌های دیگر و بازگشت آن به ایران
احیای طب بر پایه اصول طب اوستایی با وجود تأثیر از طب یونانی
دعوت از استادان و پزشکان بزرگ هندی، یونانی و... برای تدریس و شرکت در بحث‌ها به جندی شاپور
برگزاری اولین همایش علمی جهان در دربار انوشیروان و برگزاری جلسات پزشکی و مناظرات علمی با نظارت جبراییل درستبد
فرستادن برزویه طبیب به هند برای بازگرداندن کتب فارسی و دعوت از دانشمندان هندی
به‌طور کلی دو حکومت اشکانی و ساسانی در راستای حفظ و گسترش طب ایرانی که پس از حکومت ۳۰۰ سالهٔ نوادگان اسکندر به تاراج رفته بود، سوزانده شده بود یا پس از استنساخ از بین رفته بود، و بهبود سلامت مردم پرداختند و کمک‌های اعظمی به طب اوستایی کردند
با تأثیر این حکومت‌ها بسیاری از آثار ارزشمند طب ایرانی احیا شد و پزشکی ایران دوباره قدرت و صلابت خود را به دست آورد.
طب زرتشتی

پزشکی زرتشتی در اصل یکی از مکتبهای پزشکی در ایران باستان است که پزشکان در کنار مکاتب درمانی دیگر همچون پزشکی مانویت و درمانهای هندی، یونانی، رومی و کیمیایی اقدام به درمان بیماری‌ها می‌نمودند. زرتشت پیامبر ایرانی بود که در محدوده زمانی ۱۰۰۰ ق م زندگی می‌کرد.
این مکتب در گذر زمان با واژگان پزشکی یونان درآمیخت بخش‌های قابل توجهی از آن به بوته فراموشی سپرده شد. اما متون باقی مانده از آن که بخش عمده ای از ایشان متون دینی می‌باشد بن مایه آن را حفظ کرده‌است. این حوزه دانشی شکل متمایزی از پزشکی یونانی و پزشکی ایرانی که بعدها در تمدن اسلامی شکل گرفته‌است داشته هم در حوزه مبانی، هم عملی و هم ساختار اداری کاملاً متمایز است. اما در مورد در هم آمیختگی با واژگان یونانی باید گفت که موبدان زرتشتی معتقد بودند که تمامی دانش‌های دنیا در دین ایشان مستتر است. بنا بر این ورود تمام دانش‌ها را به حوزه‌های مطلوب خود مجاز می‌شمردند و پایه‌گذار نخستین نهضت ترجمه جهان محسوب می‌گردند. به همین دلیل ورود واژگان یونانی در ساختار فکری ایشان مجاز بود.
طب زرتشتی > مبانی طب زرتشتی

بدن از جهار عضو رئیسه تشکیل شده‌است. کبد، شش طحال و زهره
که هرکدام از این اعضا یکی از اخلاط را مدیریت می‌نماید
کبد: گرم و مرطوب
شش سرد و مرطوب
زهره: گرم و خشک
طجال :سرد و خشک
این حوزه پزشکی توانست دستاوردهای متمایزی را برای بشریت به ارمغان آورد. مانند اولین گزارش در مورد گردش خون ریوی و یا حرکات دودی رحم در حین زایمان و…
طب زرتشتی > رابطه بین طب زرتشتی و طب ایرانی

بعدها این مبانی در حوزه پزشکی ایرانی که بخشهای بیشتری را از یونانیان تأثیر پذیرفته بود به کار گرفته شد. برای درک چگونگی این مطلب باید گفت که پزشکی به دو بخش عملی و نظری تقسیم می‌شود. ورود بخش پزشکی زرتشتی به حوزه طب ایرانی بیشتر در حوزه عمل بود. به‌طور مثال در پزشکی زرتشتی طحال مسئول مدیریت سودا است. این اندیشه در حوزه طب یونانی وجود ندارد. اما در طب ایرانی این مفهوم را می‌توان مشاهده کرد هرچند فاقد مبانی جالینوسی است. مشخص است که حوزه طب ایرانی این بخش عملی را از طب زرتشتی وام گرفته‌است.
طب زرتشتی > مکتوبات طب زرتشتی

دو اثر در این زمینه بیش از دیگر مکتوبات برجسته است اولی گزیدگی‌های زاداسپرم است و دومی دینکرد. در یکی از بلندترین فصل‌های کتاب دینکرد سوم یکسره به دانش پزشکی و قوانین مربوط بدان پرداخته‌اند، در دینکرد هشتم که خلاصه ای از نسک‌های گمشدهٔ اوستای ساسانیان را بازگو می‌کند بخش‌هایی به این حوزه دانشی اختصاص دارد.
موبدان باور داشتند پزشکی دانشی اهورایی است که به یاری آن می‌توان بیماری، را که زاده‌است از آفرینشِ اهورایی دور کرد. به همین دلیل دانش پزشکی در میان نوشتارهای دینیِ باقی مانده از گزند روز گار مصون نشده. علاوه بر آن در دینکرد، پزشکی را هم چون جهان بینیِ دین زرتشتی به دو شاخهٔ مینو پزشکی و گیتی پزشکی بخش کرده‌اند که خود نشان از نوع نگرش این متون به دانش پزشکی و جایگاه آن در جهان بینیِ دینِ مزدیسنا دارد.
یک پزشک زرتشتی
طرح نظارت بر عملکرد نمایندگان مجلس

طرح نظارت بر نمایندگان مجلس که در سال ۱۳۸۹ از سوی ۵۵ نماینده مجلس ارائه و در سوم اردیبهشت ماه ۱۳۹۱ به رغم مخالفت گروهی از نمایندگان از سوی شورای نگهبان مورد تأیید قرار گرفت. این طرح از سوی تهیه کنندگان آن یک «اقدام عملی» در پاسخ به سخنان علی خامنه ای خوانده شده بود.
واکنش‌ها > مهدی کروبی

مهدی کروبی، از رهبران در حصر جنبش سبز که دو دوره ریاست مجلس را در کارنامه خود دارد، از مخالفان جدی این طرح بود که به محض مطرح شدن آن، نسبت به تبعات اجرایی شدن چنین طرحی هشدار داد و با انتشار نامه‌ای خطاب به نمایندگان، اخطار داد که چنین طرحی باعث تبدیل نمایندگان به «نوکران قدرت» می‌شود. کروبی از نمایندگان مجلس هشتم خواسته بود که زیر بار این «ننگ» نروند.
وی در آن نامه در مهر ۱۳۸۹ تصریح کرده بود: “چنین اقدامی نه تنها در تاریخ مجالس ایران که در تاریخ پارلمان جهان نیز بی‌سابقه است و البته شرم آور. آن گونه که در این طرح آمده، می‌توان برای تنبیه یک نماینده نطق او را به تعویق انداخت و عضویت او در مجامع و حتی هیئت رئیسه مجلس و کمیسیون‌ها لغو کرد. به راستی چگونه می‌توان با اجرای چنین طرحی از عزت و استقلال یک نماینده نیز سخن گفت؟ ”
رئیس مجلس ششم و سوم هم چنین این طرح را باعث بی‌اثر کردن «تمامی سوابق مشروطه در یک صد سال اخیر در ایران» دانسته بود که منجر به از بین رفتن «اجازه حرکت نمایندگان مجلس برای وظیفه نمایندگی آن‌ها» می‌شود.
واکنش‌ها > سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی

سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی ایران نیز تأیید و اجرای این مصوبه را در حکم تیر خلاص به مجلس به عنوان مظهر جمهوریت نظام ارزیابی کرده و در بیانیه‌ای تصریح کرده بود: این اقدام پیامی جز ختم جمهوریت نظام ندارد.
واکنش‌ها > لطف‌الله صافی گلپایگانی

این طرح در جمع مراجع تقلید نیز مخالفانی دارد. از جمله مخالفت‌هایی که رسانه‌ای شد، انتقاد صافی گلپایگانی بود که همان وقت در دیدار با علی لاریجانی با اشاره به عدم همخوانی طرح نظارت بر عملکرد نمایندگان با استقلال آنان، گفته بود: «نماینده باید آزاد و مستقل باشد تا بتواند با آزادی کامل به وظایف خود عمل نماید و این گونه طرح‌ها موجب نظارت اکثریت بر اقلیت می‌شود که این امر نیز با فلسفه استقلال نمایندگان مجلس در تضاد کامل است.»
لطف‌الله صافی گلپایگانی همچنین وجود «مجلس مستقل» را نشانه‌ای از «رشد حکومت و جامعه» دانسته و خواستار «قانونمداری افراد و جریانات سیاسی» شده بود.
واکنش‌ها > نمایندگان مجلس

این طرح در میان نمایندگان مجلس هشتم نیز مخالفانی دارد که فعالیت آن‌ها باعث شد یک فوریت آن در زمان طرح، رد شود. علی مطهری از جمله این نمایندگان است که در مخالفت با طرح نظارت بر نمایندگان، آن را به آیین‌نامه اجرایی در یک مدرسه یا دبیرستان تشبیه کرد که در شان نمایندگان نیست. او با بیان اینکه طرح مذکور مخالف حریت نمایندگان است، گفت: این طرح باعث دخالت قوه مقننه در امور قوه قضاییه می‌شود چون منجر به محاکمه نمایندگان می‌شود و حریت نمایندگان را کاهش می‌دهد.
مطهری این طرح را اشاعه دهنده منکر و باعث اختلال و درگیری در مجلس دانست که منجر به خبرچینی و تلاش برای حذف مخالفان و تسویه‌حساب‌های سیاسی می‌شود. به عقیده او، عباراتی همچون «گزارش‌های واصله دربارهٔ اعمال خلاف امنیت کشور» قابل سوءبرداشت است و می‌تواند حتی شامل انتقاد از رئیس‌دولت هم بشود که مخالف حریت نمایندگان است. او از نمایندگان خواسته بود سند رقیت و بردگی خود را با دست خود امضا نکنند.
حسین‌علی شهریاری از نمایندگان اصلاح طلب مجلس هشتم نیز در مخالفت با این طرح گفته بود: «در این طرح تنها مکانی برای افراد بیکار و مراکز قدرت در نظر گرفته شده‌است که به کار مجلس بپردازد. او تصویب طرح نظارت بر نمایندگان را توهین به نمایندگان ملت خوانده بود.»
حسین انصاری‌راد نماینده مجلس ششم دربارهٔ این طرح گفت: «طرح نظارت بر نمایندگان لغو و بیجاست.»
واکنش‌ها > محمود احمدی‌نژاد

محمود احمدی‌نژاد نیز طرح نظارت بر عملکرد نمایندگان که با تأکید و حمایت علی خامنه‌ای در مجلس به تصویب رسیده‌است را «خلاف قانون اساسی» دانست.
در روز ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۱ احمدی‌نژاد این مطلب را طی نامه‌ای رسمی خطاب به محمود هاشمی شاهرودی، رئیس هیئت عالی حل اختلاف و تنظیم روابط قوا مطرح کرد.
احمدی‌نژاد در این نامه نوشت: «مصوبه مجلس دربارهٔ نظارت بر عملکرد نمایندگان به دلیل ایجاد تبعیض بین آحاد مردم و نمایندگان آنها، اعطای درجه‌ای از مصونیت پارلمانی و تعلیق رسیدگی قضایی، به نمایندگان مجلس و نقض اصل ممنوعیت اضرار به غیر یا تجاوز به منافع عمومی برای اعمال حق آزادی بیان و رای، مغایر قانون اساسی است.»
محمد حسین فرهنگی عضو هیئت رئیسه مجلس شورای اسلامی در واکنش به نامه احمدی‌نژاد به هاشمی شاهرودی مبنی بر غیرقانونی بودن طرح نظارت مجلس بر نمایندگان گفت: این طرح در راستای اجرای فرمایشات مقام معظم رهبری برای نظارت درونی بر نمایندگان مجلس تصویب شد.
محمد حسین فرهنگی در گفتگو با خبرنگار پارلمانی مهر در واکنش به اظهار نظر رئیس جمهور دربارهٔ مصوبات مجلس که به تأیید شورای نگهبان رسیده‌است اظهار داشت: طرح نظارت بر نمایندگان منطبق با قانون اساسی و بر اساس فرمایشات رهبری مبنی بر لزوم نظارت درونی مجلس بر نمایندگان در مجلس هشتم به تصویب رسید.
نماینده مردم تبریز در مجلس شورای اسلامی ادامه داد: رئیس‌جمهور این تلقی غلط خود در خصوص مغایرت مصوبه مجلس با قانون را به شورای حل اختلاف قوا ارجاع داده است در حالی که وظیفه این هیئت بررسی اختلافات قوا است نه بررسی مغایرت قانون مصوب مجلس با قانون اساسی.
وی افزود: شورای نگهبان وظیفه تطبیق مصوبه مجلس در خصوص نظارت مجلس بر نمایندگان را با قانون اساسی و شرع اسلام دارد و از نظر قانونی بررسی این موضوع ربطی به رئیس‌جمهور ندارد.
احمد توکلی، رئیس مرکز پژوهشهای مجلس هشتم، با ابراز تاسف از اقدام رئیس‌جمهور در نامه به هاشمی شاهرودی با بیان اینکه دستور کار هیئت حل اختلاف قوا را رهبری تعیین می‌کنند، گفت: «بهتر است آقای احمدی‌نژاد به جای پافشاری در رای که معنای بدی دارد، تسلیم قانون اساسی باشد و دست از لجاجت بردارد رئیس جمهور به هیچ وجه حق ندارد خود را در مقام تشخیص مغایرت قوانین با قانون اساسی قرار دهد.»
آزرمی‌دخت

| آزرمی‌دخت | آزرمی‌دخت |
| --- | --- |
ملکه ایران و انیران : ملکه ایران و انیران 
درخم آزرمی‌دخت با تصویر خودش در سمت چپ: درخم آزرمی‌دخت با تصویر خودش در سمت چپ
سی‌وپنجمین فرمانروای ساسانی: سی‌وپنجمین فرمانروای ساسانی
فرمانروایی: ۶۳۰ – ۶۳۱
پیشین: شاپور شهروراز
جانشین: بوران‌دخت
درگذشته: ۶۳۱ تیسفون
خاندان: خاندان ساسان
پدر: خسرو پرویز
آزرمی‌دخت (به پارسی میانه: Āzarmīgduxt) یا آزرم در شاهنامه، ملکه ایران ساسانی (بانبشن) از سال ۶۳۰ تا ۶۳۱ میلادی بود. او دختر خسرو پرویز (حکومت از ۵۹۰ تا ۶۲۸) و دومین ملکه ساسانی بود. خواهرش بوران‌دخت پیش و پس از او حکومت کرد. آزرمی‌دخت پس از برکناری پسر عمه‌اش شاپور شهروراز فرزند شهربراز توسط انجمن پارسیگ به رهبری پیروز خسرو، به قدرت رسید. گرچه او سال بعد توسط رستم فرخ‌زاد به تلافی کشته شدن پدرش، کشته شد. سپس خواهرش بوران‌دخت جانشین او شد.
آزرمی‌دخت یکی از سه زنی در تاریخ ایران است که توانسته بر ایران حکومت کند. خواهرش بوران‌دخت (حکومت در دو دوره در ۶۳۰ و همچنین از ۶۳۱ تا ۶۳۲ میلادی) و موزا، ملکه اشکانی (حکومت از ۲ پیش از میلاد تا ۴ میلادی)، دو زن دیگر هستند.
نام

«آزرمی‌دخت» نام او در فارسی نو است که توسط پژوهشگران استفاده می‌شود. نام اصلی وی در پارسی میانه آزرمیگ‌دوخت (Āzarmīgduxt) به معنی «دختر فرد بزرگوار» است که به پدرش خسرو پرویز (حکومت از ۵۹۰ تا ۶۲۸) اشاره دارد.
فردوسی در شاهنامه از او به نام آزرم یاد کرده‌است. نام او در منابع امروزی گاه به صورت آذرمی‌دخت نوشته می‌شود. برخی از منابع از او به نام آذرمین‌دوست یاد کرده‌اند و این در حالی است که پسوند دوست برای نام دختران برخلاف دخت، رایج نبوده‌است. با توجه به این واقعیت می‌توان حدس زد این دو حرف به یکدیگر مبدل شده‌اند.
پیشینه و اوایل زندگی

آزرمی‌دخت دختر واپسین شاه برجستهٔ ایران، خسرو دوم، معروف به خسرو پرویز است که در سال ۶۲۸ توسط پسر خود شیرویه (قباد دوم) سرنگون و اعدام شد. شیرویه همچنین اقدام به کشتن همه برادران تنی و برادران ناتنی خویش، از جمله ولی‌عهد، مردانشاه، کرد. این کار چنان ضربه سنگینی به امپراتوری وارد کرد که امپراتوری دیگر هرگز نتوانست دوباره به پا خیزد. گفته می‌شود که آزرمی‌دخت و خواهرش بوران‌دخت از اقدامات وحشیانه شیرویه انتقاد کرده و او را سرزنش کرده‌اند و او در آخر از کارهایش ابراز پشیمانی کرده‌است.
سقوط خسرو پرویز با یک جنگ داخلی به مدت چهار سال به اوج خود رسید که با استقلال کامل خاندان‌های ممتاز مقتدر و ایجاد دولت‌های تازه‌ای همراه بود. در این میان، درگیری‌ها میان خاندان‌های ممتاز پارسی (پارسیگ) و پارتی (پهلو) نیز از سر گرفته شد که باعث بدتر شدن اوضاع شد. چند ماه بعد، طاعونی ویرانگر استان‌های غربی ساسانیان را فرا گرفت و نیمی از جمعیت آن مناطق را از جمله شیرویه، به کشتن داد. پس از شیرویه پسر هشت ساله‌اش، اردشیر سوم، جانشین وی شد، اما او نیز دو سال بعد توسط شهربراز، سپهبد برجستهٔ ایرانی، کشته شد که خود او نیز چهل روز بعد در کودتایی به رهبری فرخ‌هرمز، رهبر پهلوها، به قتل رسید. فرخ‌هرمز به بوران‌دخت کمک کرد تا بر تخت سلطنت بنشیند. اما او نیز سال بعد از سلطنت خلع شد و پسر عمه‌اش شاپور شهروراز (که او نیز پسر شهربراز بود) جانشین او شد. حکومت او حتی کوتاه‌تر از فرمانروای پیش از خود بود و او نیز کمتر از یک سال توسط انجمن پارسیگ به رهبری پیروز خسرو از قدرت برکنار شد و آزرمی‌دخت به جای او بر تخت سلطنت نشست.
فرمانروایی

آزرمی‌دخت هنگامی که ملکه ایران شد بیان کرد که مدیریت کشور همانند مدیریت پدرش، خسرو پرویز، خواهد بود. آنگاه فرخ‌هرمز برای تقویت اقتدار خود و ایجاد یک قرار موقت میان پهلوها و پارسیگ‌ها، به آزرمی‌دخت (که از پارسیگ‌ها بود) درخواست ازدواج داد. گرچه آزرمی‌دخت این درخواست را رد کرد. فرخ‌هرمز پس از رد پیشنهادش دیگر عدم تمایل خود را به سلطنت نشان نداد و اعلام کرد «امروز من رهبر مردم و ستون کشور ایران هستم». وی همچنین به همان شیوهٔ سلطنتی شروع به ضرب سکه، به ویژه در استخر پارس و نهاوند در ماد، کرد. ظاهراً آزرمی‌دخت برای مقابله با فرخ‌هرمز، با سیاوخش از خاندان مهران، که نوه بهرام چوبین، سپهبد و شاه کوتاه‌مدت ایران بود، متحد شد. آزرمی‌دخت با کمک سیاوخش توانست بر فرخ‌هرمز غلبه کند و او را از بین ببرد.
رستم فرخ‌هرمز (فرخزاد)، فرزند فرخ‌هرمز، که در آن زمان در منطقه شمال شرقی خراسان مستقر بود، جانشین فرخ‌هرمز به عنوان رهبر پهلوها شد. وی به خون‌خواهی پدرش، خود را به تیسفون، پایتخت امپراتوری ساسانی، رسانید و در راه هر ارتشی از آزرمی‌دخت را که دید، شکست داد. وی سپس نیروهای سیاوخش را در تیسفون شکست داد و شهر را تصرف کرد.
مرگ

رستم فرخ‌هرمز اندکی پس از تصرف تیسفون، آزرمی‌دخت را کور و سپس به قتل رسانید. به گفتهٔ تئوفانس او ۷ ماه، به گفتهٔ فردوسی ۶ ماه و طبق نظر سبئوس ۲ سال حکومت کرده‌است. بیشتر منابع بر کشته شدن او اتفاق نظر دارند اما طبق نظر طبری او به دلیل بیماری از دنیا رفته‌است.
پس از مرگ آزرمی‌دخت، بوران‌دخت دوباره به تخت بازگردانده‌شد و مرکز قدرت امپراتوری احتمالاً به سمت شمال شرقی کشور پیش رفت؛ جایی که سرزمین مادری پهلوها بود و یزدگرد سوم، واپسین شاهنشاه ساسانی، برای کمک یافتن علیه حمله اعراب به ایران، بدان‌جا فرار کرده بود.
ضرب سکه و ایدئولوژی شاهنشاهی

آزرمی‌دخت در دوران کوتاه سلطنت خود، سکه‌هایی با تصویر پدرش در جلو، با نوشته خورّه ابزود (xwarrah abzūd، فر افزود) و تاج بالدار نشان‌دهنده بهرام، خدای پیروزی، ضرب کرد. در پشت این سکه‌ها، محراب آتش متاخر ساسانیان با دو نگهبان وجود دارد. دلیل او برای قرار دادن تصویر پدرش نه به دلیل جنسیت خود، بلکه به دلیل عدم اهمیت او در مقایسه با پادشاهان بزرگ ساسانی، به ویژه خسرو پرویز که آخرین پادشاه اصلی و قانونی کشور محسوب می‌شد، بود. دلیل دیگر آزرمی‌دخت برای ضرب سکه‌هایی با تصویر پدرش، بازیابی تصویر او و خاندان ساسانیان بود، تلاشی که در آغاز توسط خواهرش، بوران‌دخت، انجام شد، هرچند او از تصویر پدرشان استفاده نکرد و در عوض در متن روی سکه به او ادای احترام کرد. با این حال، ممکن است در زمان به تخت نشستن آزرمی‌دخت، متن روی سکه برای این اهداف کافی نبوده‌باشد و او در نتیجه تصویر خسرو پرویز را بر جلوی سکه‌ها قرار داده‌است.
شخصیت، ظاهر و موفقیت‌ها

منابع اسلامی آزرمی‌دخت را زنی باهوش و بسیار فریبنده توصیف می‌کنند. حمزه اصفهانی، تاریخ‌نگار قرن دهم، در کتاب گمشدهٔ صور ملوک بنی‌ساسان آزرمی‌دخت را زنی «بنشسته بر تخت، پیراهن گلدوزی شده به رنگ سرخ و شلواری به رنگ آسمان به تن، در دست راستش تبرزینی زرین و در دست چپش شمشیری ظریف گرفته» توصیف کرده‌است. لقب او «دادگر» بود. طبق مجمل التواریخ ساخت کاخی در اسدآباد به نام «آزرمی‌دخت اندر هامون» و آتشکده‌ای در آبخاز به او نسبت داده شده‌است. منابع مسیحی نیز سلطنت او را ثبت و نام وی را به راه‌های مختلفی تحریف کرده‌اند.
برای مطالعهٔ بیشتر

Brosius, Maria. "WOMEN i. In Pre-Islamic Persia". Encyclopaedia Iranica, Vol. London et al.
Chaumont, Marie Louise (1989). "Bōrān". Encyclopaedia Iranica, Vol. IV, Fasc. 4. p. 366.
Daryaee, Touraj (2014a). Sasanian Persia: The Rise and Fall of an Empire. I.B.Tauris. pp. 1–240. ISBN 978-0-85771-666-8.
Daryaee, Touraj (2009). "Shapur II". Encyclopaedia Iranica.
Schmitt, Rüdiger (2005a). "Personal Names, Iranian iv. Sasanian Period". Encyclopaedia Iranica.
Schmitt, Rüdiger (2005b). "Personal Names, Iranian iv. Parthian Period". Encyclopaedia Iranica.
Sundermann, W. (1988). "Bānbišn". Encyclopaedia Iranica, Vol. III, Fasc. 7. London et al. pp. 678–679.
}}
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
آزرمی‌دختخاندان ساسان درگذشتهٔ:  ۶۳۱ م: آزرمی‌دختخاندان ساسان درگذشتهٔ:  ۶۳۱ م
عنوان سلطنتی : عنوان سلطنتی 
| پیشین: شاپور شهروراز |  ملکه ایران‌شهر ۶۳۰ – ۶۳۱ م | پسین: بوران‌دخت |
| ن ب وشاهنشاهان ساسانی (۲۲۴–۶۵۱) | ن ب وشاهنشاهان ساسانی (۲۲۴–۶۵۱) |
| --- | --- |
 اردشیر بابکان (۲۲۴–۲۴۲)  شاپور یکم (۲۴۰–۲۷۰)  هرمز یکم (۲۷۰–۲۷۱)  بهرام یکم (۲۷۱–۲۷۴)  بهرام دوم (۲۷۴–۲۹۳)  بهرام سوم (۲۹۳)  نرسی (۲۹۳–۳۰۲)  هرمز دوم (۳۰۲–۳۰۹)  آذرنرسی (۳۰۹)  شاپور دوم (۳۰۹–۳۷۹)  اردشیر دوم (۳۷۹–۳۸۳)  شاپور سوم (۳۸۳–۳۸۸)  بهرام چهارم (۳۸۸–۳۹۹)  یزدگرد یکم (۳۹۹–۴۲۰)  شاپور چهارم§ (۴۲۰)  خسرو زورستان§ (۴۲۰)  بهرام گور (۴۲۰–۴۳۸)  یزدگرد دوم (۴۳۸–۴۵۷)  هرمز سوم (۴۵۷–۴۵۹)  پیروز یکم (۴۵۹–۴۸۴)  بلاش (۴۸۴–۴۸۸)  قباد یکم (۴۸۸–۴۹۶)  جاماسپ (۴۹۶–۴۹۸)  قباد یکم (۴۹۸–۵۳۱)  انوشیروان (۵۳۱–۵۷۹)  هرمز چهارم (۵۷۹–۵۹۰)  خسرو پرویز (۵۹۰)  بهرام چوبین§ (۵۹۰–۵۹۱)  ویستهم§ (۵۹۱–۵۹۶)  خسرو پرویز (۵۹۱–۶۲۸)  شیرویه (۶۲۸)  اردشیر سوم (۶۲۸–۶۲۹)  شهربراز§ (۶۲۹)  خسرو سوم§ (۶۲۹)  جوانشیر§ (۶۲۹)  بوران‌دخت (۶۲۹–۶۳۰)  شاپور شهروراز§ (۶۳۰)  پیروز دوم§ (۶۳۰)  آزرمی‌دخت (۶۳۰–۶۳۱)  فرخ‌هرمز§ (۶۳۰–۶۳۱)  هرمز ششم§ (۶۳۰–۶۳۱)  خسرو چهارم§ (۶۳۱)  پیروز دوم§ (۶۳۱)  فرخزاد خسرو پنجم§ (۶۳۱)  بوران‌دخت (۶۳۱–۶۳۲)  یزدگرد سوم (۶۳۲–۶۵۱)  پیروز سوم (مدعی)  بهرام هفتم (مدعی)  نرسی (مدعی)  خسرو پنجم (مدعی) :  اردشیر بابکان (۲۲۴–۲۴۲)  شاپور یکم (۲۴۰–۲۷۰)  هرمز یکم (۲۷۰–۲۷۱)  بهرام یکم (۲۷۱–۲۷۴)  بهرام دوم (۲۷۴–۲۹۳)  بهرام سوم (۲۹۳)  نرسی (۲۹۳–۳۰۲)  هرمز دوم (۳۰۲–۳۰۹)  آذرنرسی (۳۰۹)  شاپور دوم (۳۰۹–۳۷۹)  اردشیر دوم (۳۷۹–۳۸۳)  شاپور سوم (۳۸۳–۳۸۸)  بهرام چهارم (۳۸۸–۳۹۹)  یزدگرد یکم (۳۹۹–۴۲۰)  شاپور چهارم§ (۴۲۰)  خسرو زورستان§ (۴۲۰)  بهرام گور (۴۲۰–۴۳۸)  یزدگرد دوم (۴۳۸–۴۵۷)  هرمز سوم (۴۵۷–۴۵۹)  پیروز یکم (۴۵۹–۴۸۴)  بلاش (۴۸۴–۴۸۸)  قباد یکم (۴۸۸–۴۹۶)  جاماسپ (۴۹۶–۴۹۸)  قباد یکم (۴۹۸–۵۳۱)  انوشیروان (۵۳۱–۵۷۹)  هرمز چهارم (۵۷۹–۵۹۰)  خسرو پرویز (۵۹۰)  بهرام چوبین§ (۵۹۰–۵۹۱)  ویستهم§ (۵۹۱–۵۹۶)  خسرو پرویز (۵۹۱–۶۲۸)  شیرویه (۶۲۸)  اردشیر سوم (۶۲۸–۶۲۹)  شهربراز§ (۶۲۹)  خسرو سوم§ (۶۲۹)  جوانشیر§ (۶۲۹)  بوران‌دخت (۶۲۹–۶۳۰)  شاپور شهروراز§ (۶۳۰)  پیروز دوم§ (۶۳۰)  آزرمی‌دخت (۶۳۰–۶۳۱)  فرخ‌هرمز§ (۶۳۰–۶۳۱)  هرمز ششم§ (۶۳۰–۶۳۱)  خسرو چهارم§ (۶۳۱)  پیروز دوم§ (۶۳۱)  فرخزاد خسرو پنجم§ (۶۳۱)  بوران‌دخت (۶۳۱–۶۳۲)  یزدگرد سوم (۶۳۲–۶۵۱)  پیروز سوم (مدعی)  بهرام هفتم (مدعی)  نرسی (مدعی)  خسرو پنجم (مدعی) 
§ مدعیان یا غاصبان تخت را نشان می‌دهد.: § مدعیان یا غاصبان تخت را نشان می‌دهد.
سکه خسرو پرویز
سکه فرخ‌هرمز
درخم آزرمی‌دخت با نگاره پدرش خسرو پرویز در سمت چپ
اترک طیار

| اترک طیار | اترک طیار |
| --- | --- |
نمایندهٔ حوزهٔ انتخابیهٔ گنبد کاووس در مجلس شورای اسلامی: نمایندهٔ حوزهٔ انتخابیهٔ گنبد کاووس در مجلس شورای اسلامی
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: ۱۳۳۴ خورشیدی گنبد کاووس،  ایران
درگذشته: ۲۷ اردیبهشت ۱۳۸۰ خورشیدی در حوالی ساری،  ایران
تحصیلات: دیپلم
پیشه: نمایندهٔ دورهٔ ششم مجلس شورای اسلامی نمایندهٔ دورهٔ چهارم مجلس شورای اسلامی
اترک طیار (زادهٔ ۱۳۳۴ در گنبد کاووس-درگذشتهٔ ۲۷ اردیبهشت ۱۳۸۰) نمایندهٔ حوزهٔ انتخابیهٔ گنبد کاووس در دورهٔ ششم مجلس شورای اسلامی بوده‌است که پیش‌تر در دورهٔ چهارم نیز عضو این مجلس بود.
وی در حادثهٔ هواپیمای یاک ۴۰ در تاریخ ۲۷ اردیبهشت ۱۳۸۰ کشته‌شد.