stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
بروجرد
اوضاع اقتصادی و اجتماعی > اقتصاد

اقتصاد مردمان ناحیه بروجرد مبتنی بر داد و ستد منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای، خرده فروشی، کشاورزی و دامپروری، خدمات اداری و دولتی و نیز تولید محصولات صنعتی و معدنی است. به دلیل موقعیت خاص جغرافیایی و قرارگیری بر سر راه‌های پر رفت‌وآمد و نیز مجاورت با مناطق مورد تردد ایلات لر، شهر بروجرد در سده‌های گذشته از مراکز تجاری مهم منطقه به‌شمار می‌آمده است و بازار بزرگ این شهر، مال التجاره و کاروانسراهای متعددی داشته است. برای نمونه ابن جعفر در اوایل قرن چهارم هجری قمری در ذکر ماه بصره مشتمل بر بروجرد و نهاوند، میزان خراج این ناحیه را ۴٬۸۰۰٬۰۰۰ درهم ذکر کرده است که نزدیک به سه برابر خراج همدان در همان زمان بوده است. صنایع قدیمی در بروجرد بسیار رونق داشته‌اند به گونه‌ای که هنوز هم برخی از مشاغل صنعتی قدیمی در بازار بروجرد به کار خود ادامه می‌دهند. همچنین بازار بروجرد مشتمل بر راسته بازارهای پر رونق و متعددی مانند جوراب بافها، مسگرها، چلنگرها، دباغ‌ها، چراغ سازها، قفل سازها و… بوده است به گونه‌ای که تا اواخر دوره پهلوی، بروجرد همراه با شهرهایی چون اصفهان، کاشان، دزفول و قزوین به‌طور سنتی، از مراکز صنعتی کشور به‌شمار می‌رفته است. برخی محصولات تولیدی بروجرد مانند پارچه‌های قلمکار، سماور و محصولات قلمزنی ورشو و حتی قفل‌های سنتی تولید شده در بروجرد شهرت بین‌المللی یافته‌اند. این شهر قطب صنایع و صادرات لرستان به حساب می‌آید و برای نمونه، شرکت داروسازی اکسیر به تنهایی ۵۰ درصد بازار صادرات داروی کشور را در اختیار دارد.
اوضاع اقتصادی و اجتماعی > صنایع

تعداد کارخانه‌ها و کارگاه‌های بزرگ صنعتی این شهر بین ۴۵۰ تا ۵۰۰ واحد فعال تخمین زده می‌شود که طبق آمارها بین ۳۷ تا ۶۰ درصد از مجموع صنایع استان لرستان را شامل می‌شود. به همین دلیل بروجرد قطب اصلی صنعت در لرستان محسوب می‌شود. در سه دهه پس از انقلاب اسلامی، جمعاً ۴۸۵ واحد صنعتی در بروجرد ایجاد شده است و به این ترتیب، بروجرد از نظر میزان سرمایه‌گذاری در بخش صنعت و نیز از نظر تعداد واحدهای صنعتی فعال، در تمام این سال‌ها رتبه نخست را در استان لرستان داشته است. طبق اعلام رئیس اداره صمت شهرستان بروجرد، در اردیبهشت ماه ۱۴۰۳ دو شهرک صنعتی و در مجموع، ۳۵۴ واحد صنعتی و معدنی در شهرستان بروجرد وجودداشته که ۶۶۴۳ نفر در این واحدها مشغول به کار بوده‌اند. در این سال ۲۰ درصد واحدهای صنعتی بروجرد غیرفعال بوده است. در مجموع، ۳۴ درصد از صنایع استان لرستان در شهرستان بروجرد قرار دارند.
صنایع بروجرد در ۲۰ رده مختلف قرار می‌گیرند. پارچه و منسوجات، داروهای انسانی و حیوانی، خودرو، کاشی و سنگ‌های ساختمانی از مهم‌ترین محصولات صنایع بروجرد به حساب می‌آیند. زاگرس خودرو، کارخانجات نساجی بروجرد و سامان کاشی از کارخانجات تولیدی فعال شهرستان بروجرد هستند. همچنین این شهر از مراکز تولید دارو در کشور است و دو شرکت بزرگ اکسیر و شرکت داروسازی زاگرس فارمد پارس آن به ترتیب در زمینه تولید داروهای انسانی و دامی فعالند. زاگرس فارمد پارس با نام قبلی داملران رازک بزرگ‌ترین تولیدکننده داروهای دامی در ایران است و به تنهایی ۹۰درصد صادارات داروهای دامی کشور را در اختیار دارد. داروسازی اکسیر نیز بزرگ‌ترین صادرکننده داروی کشور (۵۰ درصد صادرات داروی ایران) و بزرگ‌ترین شرکت صادرکننده محصولات در استان لرستان است. با توجه به وجود کارخانجات نساجی بروجرد در این شهر، در سال‌های اخیر صنایع تولید پوشاک نیز در بروجرد گسترش یافته‌اند که از این میان زاگرس پوش  با اشتغال ۴۵۰ نفر و مروارید بهامین پوش با اشتغال ۱۵۰ نفر دو واحد بزرگی هستند به تولید انواع لباس مردانه و زنانه می‌پردازند.
صنایع دستی متنوعی در بروجرد تولید می‌شود که ناشی از وجود حرفه‌های قدیمی اما فعال در بازار بروجرد و نیز اشتغال خانگی به ویژه نزد زنان روستایی است. قالی بروجرد از محصولات سنتی این شهر است و بیش از ۴۳۰۰ نفر قالیباف در سطح شهرستان بروجرد شناسایی و تحت پوشش بیمه قرار گرفته‌اند.
اوضاع اقتصادی و اجتماعی > بهداشت و درمان

بروجرد دارای پنج بیمارستان عمومی با نام‌های امام خمینی، شهید چمران، کوثر تأمین اجتماعی و آیت‌الله بروجردی و بیماری‌های خاص و چند بیمارستان خصوصی از جمله بهبود و امیرالمؤمنین است. بیمارستان امام خمینی با بیش از یک قرن سابقه، دارای ۱۰۰ تخت فعال است و بیمارستان شهید چمران نیز با نیم قرن سابقه ساخت دارای ۱۷۰ تخت فعال می‌باشد. تا مرداد ۱۳۹۲ تعداد ۴۰۵ پزشک در شهرستان بروجرد مشغول به کار بوده‌اند که از این تعداد، ۹۵ نفر دارای تخصص پزشکی، ۵۰ نفر دندانپزشک و ۴۰ نفر داروساز بوده‌اند. تعداد پزشکان عمومی این شهرستان در همین مدت برابر با ۲۲۰ نفر بوده است.
هنر ورشوسازی در بروجرد

شهر بروجرد به عنوان مرکز اصلی ورشوسازی و قلمزنی ورشو در ایران شناخته می‌شود و تنها شهری است که هنوز تعدادی کارگاه، موزه و هنرمندان فعال در این زمینه دارد. سابقه ورشوسازی در بروجرد به دوره قاجار می‌رسد که تا آن زمان، مسگری و قلمزنی روی برنج در این شهر رواج بیشتری داشته است. با ورود ورق‌های ورشو به ایران و مزایایی که این فلز نسبت به برنج داشت، تولید محصولات ورشوئی در بروجرد گسترش یافت و تعداد زیادی کارگاه ورشوسازی و قلمزنی ورشو در این شهر برپا شد. خانه تاریخی بیرجندی بروجرد به منظور احداث نخستین موزه ورشو اختصاص یافته است.
هنر ورشوسازی در بروجرد > ثبت ملی و بین‌المللی ورشو بروجرد

هنر قلمزنی روی ورشو بروجرد در سال ۱۳۹۸ توسط میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری به عنوان یک هنر اختصاصی ویژه بروجرد به ثبت ملی رسید. همچنین پرونده ثبت جهانی شهر بروجرد به عنوان مرکز ورشوسازی به یونسکو ارسال شده است. در تیرماه سال ۱۳۹۱، «مهارت و فن روی ورشو» به شماره ۱۰۶۱ و در اسفند ۱۳۹۶، «قلمزنی روی ورشو در شهر بروجرد» به شماره ۱۵۶۰ در فهرست آثار ناملموس کشور به ثبت رسیده است. پرونده ثبت بروجرد به عنوان شهر ملی ورشو در سال ۱۳۹۸ مطرح و به تصویب رسید.
ترابری > ارتباطات جاده‌ای

مقالهٔ اصلی: آزادراه ۵ (ایران)
|   آزادراه ۵> اطلاعات مسیر |   آزادراه ۵> اطلاعات مسیر |
| --- | --- |
طول: ۹۴۰ کیلومتر (۵۸۰ مایل)۸۴ مایل (۱۳۵ کیلومتر)اراک-خرم‌آباد در حال ساخت
موقعیت: موقعیت
شهرهای بزرگ: پردیس، تهران، ساوه، سلفچگان، اراک، شازند، بروجرد، خرم‌آباد، اندیمشک، شوش، اهواز، شوشتر
 :  
سامانه بزرگراهی: سامانه بزرگراهی
بزرگ‌راه‌های ایران  آزادراه‌ها: بزرگ‌راه‌های ایران  آزادراه‌ها
بروجرد بر سر شاهراه تهران - بندر امام خمینی قرار دارد و در این مسیر، در حد فاصل دو شهر اراک و خرم‌آباد قرار گرفته است. این موقعیت ارتباطی در اقتصاد و گردشگری شهر مؤثر است. آزادراه ۵ (در دست ساخت) از شرق و جنوب بروجرد عبور می‌کند. فاصله زمینی بروجرد با خرم‌آباد ۷۵ کیلومتر (از مسیر آزادراه اراک-بروجرد-خرم‌آباد)، با اراک ۱۱۰ کیلومتر، با تهران ۳۹۰ کیلومتر (از مسیر اراک و قم)، با اصفهان ۳۳۰ کیلومتر (از مسیر دورود)، با اهواز ۴۷۵ کیلومتر (از مسیر خرم‌آباد)، با همدان ۱۳۰ کیلومتر (از مسیر ملایر) و با کرمانشاه ۱۴۰ کیلومتر (از مسیر نهاوند) است. جاده‌های بروجرد عبارتند از:
بزرگراه (چهارخطه) بروجرد - اراک (بخشی از جاده شماره۵۶): به طول ۱۱۰ کیلومتر به سمت شرق، این جاده بخشی از مسیر ترانزیتی تهران-بندر امام خمینی است. شهرهای توره و مهاجران بر سر این جاده قرار دارد.
بزرگراه (چهارخطه) بروجرد - خرم‌آباد (جاده شماره۳۷): به طول ۱۰۰ کیلومتر به سمت جنوب غربی، این جاده بخشی از مسیر ترانزیتی تهران-بندر امام خمینی است و شهرهای چالانچولان، زاغه و پل هرو در مسیر آن قرار دارند.
جاده بروجرد - بیرانشهر - خرم‌آباد: به طول تقریبی ۹۰ کیلومتر به سمت جنوب غربی، این جاده از تقاطع غیر هم سطح جوادالائمه در کیلومتر ۴ بزرگراه بروجرد - دورود شروع می‌شود و با ورود به کوه‌های زاگرس، به شهر بیرانشهر و از آنجا به خرم‌آباد متصل می‌شود.
بزرگراه بروجرد - دورود: این جاده تا پلیس راه دورود منطبق با «بزرگراه بروجرد - خرم‌آباد» است و از آنجا با طی ۱۵ کیلومتر دیگر در جهت جنوب شرقی به شهر دورود می‌رسد. طول این جاده ۴۵ کیلومتر است و سی کیلومتر نخست آن (بروجرد تا پلیس راه دورود) با نام قطعه «بزرگراه بروجرد-چالانچولان» نیز شناخته می‌شود.
بزرگراه بروجرد- اشترینان - ملایر: به طول تقریبی ۵۰ کیلومتر به سمت شمال که بخشی از جاده (۳۷) است.
جاده بروجرد- اشترینان - نهاوند: به طول تقریبی ۵۵ کیلومتر به سمت شمال غربی، این جاده تا سه راهی بروجرد-ملایر-نهاوند در شمال شهر اشترینان منطبق بر «جاده بروجرد - ملایر» (جاده (۳۷) است و جاده نهاوند از سمت غرب این سه راهی منشعب می‌شود.
جاده بروجرد- نورآباد: این جاده تا کیلومتر ۵۰، منطبق بر «جاده بروجرد- اشترینان - نهاوند» است و با انشعاب به سمت جنوب غرب به شهر نورآباد می‌رسد. طول آن حدود ۱۰۰ کیلومتر است.
جاده بروجرد - الشتر: این جاده تا کیلومتر ۳۰، منطبق بر «جاده بروجرد-بیرانشهر-خرم‌آباد» است و با انشعاب به سمت غرب به شهر الشتر می‌رسد. طول آن حدود ۷۰ کیلومتر است.
ترابری > پایانه مسافربری

شهر بروجرد دارای دو پایانه مسافربری در شرق و غرب است. کار ساخت پایانه مسافربری شرق بروجرد در سال ۱۳۷۱ توسط شهرداری آغاز گردید. در این پایانه به ۲۲ غرفه تجاری و ۸ غرفه داخل سالن برای شرکت‌های مسافربری مجهز است و به مقاصد تهران، کرج، اراک، اصفهان، شیراز، اهواز، آبادان، کرمانشاه، سنندج، خرم‌آباد، دورود شوشتر همدان و… سرویس دهی می‌کند. همچنین پایانه غرب در جهت بهره‌برداری و توسعه در اختیار بخش خصوصی قرار گرفته است.
ترابری > اتوبوسرانی شهری

سازمان اتوبوسرانی شهر بروجرد در سال ۱۳۴۹و با به‌کارگیری ۱۳ دستگاه اتوبوس در ۳ خط آغاز به کار کرد. در حال حاضر تعداد ناوگان این سازمان ۲۰۰ اتوبوس است که به مردم شهر و شهرک‌ها و روستاهای حومه سرویس دهی می‌کند. سازمان اتوبوسرانی شهر بروجرد از معدود سازمان‌هایی است که اقدام به حذف بلیت کاغذی و جایگزینی آن با بلیت الکترونیک نموده است. تعداد خطوط اتوبوسرانی بروجرد ۴۶ خط است که در هر روز حدود ۷۵ هزار مسافر را در مسیر درون‌شهری و ۷۵ مسیر روستایی از مبدأ بروجرد جابجا می‌کنند.
ترابری > تاکسیرانی

بروجرد دارای ۴۰۰۰ تاکسی فعال است در گذشته تاکسی‌های آبی رنگ در این شهر تردد داشتند اما هم‌اکنون تاکسی‌های بروجرد زردرنگ هستند. با آغاز کار مدارس در مهرماه، تعداد ۷۵۰ تاکسی سرویس به حمل و نقل دانش آموزان اختصاص می‌یابد. تعداد تاکسی‌های ویژه شهر بروجرد که خودروهای شخصی مسافرکش با مجوز حمل مسافر هستند به ۹۶۰ دستگاه بالغ می‌شود.
ترابری > مسافت بروجرد با مراکز استانها

| شهر مقصد | فاصله(KM) | زمان تقریبی سفر |
| --- | --- | --- |
| تهران | ۳۳۰ | ۴ ساعت |
| مشهد | ۱۱۹۲ | ۱۲:۲۰ ساعت |
| اصفهان | ۳۲۵ | ۴ ساعت |
| کرج | ۴۲۰ | ۵ ساعت |
| تبریز | ۷۱۰ | ۸:۳۰ ساعت |
| کرمانشاه | ۲۳۰ | ۲:۳۰ ساعت |
| قم | ۲۴۲ | ۳ ساعت |
| شیراز | ۷۹۹ | ۹ ساعت |
| اهواز | ۴۴۰ | ۵:۳۰ ساعت |
| ارومیه | ۶۷۱ | ۹ ساعت |
| ساری | ۶۵۰ | ۸ ساعت |
| رشت | ۵۰۰ | ۷ ساعت |
| اراک | ۱۰۵ | ۱ ساعت |
| کرمان | ۱۰۲۴ | ۱۱:۳۰ ساعت |
| اردبیل | ۶۶۶ | ۹ ساعت |
| گرگان | ۷۹۷ | ۷:۴۲ ساعت |
| همدان | ۱۷۵ | ۱:۳۰ ساعت |
| خرم‌آباد | ۷۵ | ۴۵ دقیقه |
| قزوین | ۴۲۵ | ۴:۳۰ ساعت |
| زنجان | ۴۰۰ | ۵ ساعت |
| یزد | ۶۷۵ | ۷:۴۰ ساعت |
| زاهدان | ۱۵۴۰ | ۱۶:۴۴ ساعت |
| بندرعباس | ۱۲۴۰ | ۱۴:۳۰ ساعت |
| بوشهر | ۸۷۰ | ۱۰ ساعت |
| سمنان | ۶۴۸ | ۷:۴۵ ساعت |
| بجنورد | ۱۰۱۲ | ۱۱ ساعت |
| بیرجند | ۱۲۱۸ | ۱۳:۳۰ ساعت |
| سنندج | ۳۱۸ | ۴:۳۳ ساعت |
| ایلام | ۳۷۴ | ۵ ساعت |
| شهرکرد | ۳۲۰ | ۴:۱۵ ساعت |
| یاسوج | ۶۱۱ | ۷:۴۰ ساعت |
آموزش > آموزش و پرورش

پیشینه آموزش و پرورش به قرن‌ها پیش و حضور علمای دینی در این شهر بازمی‌گردد، اما تاریخ ساخت مدارس به سبک امروزی به سال ۱۳۱۷ هجری قمری است. اولین مدرسه شهر، آمینه نام داشت. بر اساس شواهد این مدرسه، اولین مدرسه‌ای بود که در لرستان و به سبک نوین و با روش دارالفنون ایجاد شد.
در سال ۱۳۳۸ هجری قمری دومین مدرسه شهر بنام قوامیه و در سال ۱۳۰۰ خورشیدی مدرسه اتحادیه اعتضاد افتتاح شد. اولین مدرسه دخترانه شهر بروجرد بنام مکتب البنات فاطمیه در سال ۱۳۰۳ خورشیدی و در کنار مدرسه جمالیه ساخته شد. دبیرستان پهلوی که در سال ۱۳۱۵ خورشیدی در محوطه سربازخانه قدیمی بروجرد افتتاح شد، یکی از قدیمی‌ترین مدارس نوین ایران است که دارای طراحی ترکیبی ایرانی - اروپایی است. در زمان افتتاح این مجتمع بزرگ، طبقه اول بنا، به عنوان دبیرستان پهلوی فعالیت یافت و طبقه دوم نیز محل استقرار اولین اداره فرهنگ (آموزش و پرورش) غرب ایران شد.
موزه مفاخر و اسناد آموزش و پرورش بروجرد در محل دبیرستان پهلوی بروجرد دایر شده است.
آموزش > آموزش عالی

سابقه آموزش عالی در بروجرد به دوره پهلوی برمی‌گردد. در سال ۱۳۲۳ خورشیدی دو دانشسرای مقدماتی دختران و پسران تأسیس شد، اما مدتی بعد منحل گردید.
بعد از آن مرکز آموزش کشاورزی بروجرد در سال ۱۳۳۵ با عنوان «دانشسرای کشاورزی بروجرد تأسیس شد» و هدف آن تربیت دانش آموختگان برای ترویج کشاورزی در روستاهای منطقه بود.
نخستین واحد دانشگاهی بروجرد، شعبه‌ای از دانشگاه آزاد اسلامی بود که در سال ۱۳۶۲ در این شهر تأسیس شد. این واحد اولین واحد دانشگاه آزاد اسلامی در میان استان‌های لرستان، مرکزی، ایلام، همدان و کرمانشاه بود.
دانشگاه آزاد اسلامی بروجرد بزرگ‌ترین کلینیک دندانپزشکی کشور را در مدت ۱۸ ماه احداث کرد که اقدامی ارزشمند از سوی این دانشگاه است. این واحد دانشگاهی با داشتن ۱۵ هزار و ۷۰۰ دانشجو به بزرگ‌ترین مرکز آموزش عالی در استان لرستان تبدیل شده است.۱۰۰
تلاش بروجردی‌ها برای تأسیس دانشگاه دولتی تا بیش از دو دهه پس از آن به طول انجامید و سرانجام در سال ۱۳۸۵ با همکاری دانشگاه علامه طباطبایی شعبه‌ای از این دانشگاه در بروجرد تأسیس شد و پس از زمان کوتاهی مستقل و با عنوان دانشگاه آیت‌الله العظمی بروجردی آغاز به کار کرد.
واحد علوم و تحقیقات بروجرد نیز در سال ۱۳۸۹ به عنوان دومین واحد دانشگاه آزاد اسلامی در سال در بروجرد افتتاح شد.
در سال‌های اخیر تلاش‌هایی برای تأسیس «دانشگاه علوم پزشکی بروجرد» نیز صورت گرفته است و طرح ایجاد دانشکده داروسازی بروجرد وابسته به دانشگاه علوم پزشکی لرستان از مصوبات سفرهای استانی هیئت دولت بوده است.
در حال حاضر، دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی بروجرد عبارتند از:
دانشگاه آیت‌الله‌العظمی بروجردی
دانشگاه آزاد اسلامی بروجرد
دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات بروجرد
دانشگاه پیام نور واحد بروجرد
دانشکده پرستاری وابسته به دانشگاه علوم پزشکی لرستان
مراکز وابسته به دانشگاه جامع علمی کاربردی شامل: مرکز آموزش علمی کاربردی بروجرد|مرکز علمی کاربردی شماره یک، مرکز آموزش علمی کاربردی شماره دو بروجرد|مرکز علمی کاربردی شماره دو، مرکز آموزش عالی علمی کاربردی جهاد کشاورزی بروجرد (دانشسرای کشاورزی)، مرکز آموزش علمی کاربردی شهرداری بروجرد، مرکز آموزش علمی کاربردی زاگرس پوش، مرکز آموزش علمی کاربردی تعاونی تولیدکنندگان صنعت و کشاورزی.
مرکز آموزش مهندس ارتش
مرکز آموزشی مجتمع دیجیتال اداره فرهنگ و ارشاد
دانشگاه غیرانتفاعی علامه بحرالعلوم (دانشگاه هنر)
دانشکده فنی و حرفه‌ای سما واحد بروجرد
دانشکده فنی و حرفه‌ای دختران بروجرد (تزکیه)
دانشکده فنی و حرفه‌ای پسران بروجرد (چرخکار)
مرکز آموزش عالی غیرانتفاعی فنی و مهندسی آفرینش
مرکز آموزش عالی غیرانتفاعی فنی و مهندسی یاسین
مؤسسه آموزش عالی آزاد مدرسان شریف بروجرد
خواهرخواندگی

آبادان، ایران (بهار ۱۳۹۰)
انزلی، ایران (تابستان ۱۳۹۲)
اینترلاکن، سوئیس (تابستان ۱۳۵۳)
چهار شهر شوشتر و خوی و نیشابور و کاشان به بروجرد پیشنهاد خواهر خواندگی داده‌اند.
گردشگری > آثار تاریخی و مذهبی

بیش از ۴۰۰ اثر تاریخی در شهرستان بروجرد وجود دارد که تا آذر ماه ۱۳۹۶ تعداد ۱۷۶ مورد از آن‌ها در سطح ملی به ثبت رسیده است. سه بنای تاریخی فرهنگی در بافت تاریخی بروجرد وجود دارند که برجسته‌ترین آثار تاریخی موجود در این شهر محسوب می‌شوند. مسجد جامع با قدمت ۱۲۰۰ سال، قدیمی‌ترین بنای تاریخی موجود در شهر بروجرد است و نیز نخستین مسجد ساخته شده پس از اسلام در نواحی غربی ایران به حساب می‌آید. این مسجد بر روی یک آتشکده باستانی بنا شده است. دومین اثر تاریخی موجود در سطح شهر بروجرد، بنای امامزاده جعفر است که از آثار دوره سلجوقیان است. مسجد سلطانی از بناهای دوره قاجار نیز از دیگر آثار مذهبی شاخص این شهر است که به دستور فتحعلی شاه قاجار بر روی یک خرابه‌های یک مسجد قدیمی ساخته شده است.
در شمال شرقی بروجرد و بر فراز کوه یزدگرد از توابع بخش اشترینان، بقایای قلعه یزدگرد وجود دارد که از سنگ لاشه و بدون ملات بنا شده است و از شواهد و باور مردم منطقه چنین بر می‌آید که این قلعه به سرعت بنا شده و محل آماده‌سازی و تجدید قوا برای جنگ نهاوند در نزدیکی نهاوند که آخرین جنگ پیش از اسلام برای ایرانیان بوده است.
خانه‌های تاریخی متعددی در بافت تاریخی بروجرد وجود دارند که بیشتر آن‌ها مربوط به دوره قاجار هستند. قدیمی‌ترین آن‌ها خانه حاتمی است که بنای آن به پیش از دوره زندیه می‌رسد.
سایر آثار تاریخی بروجرد عبارتند از:
بقعه شاه زواریون بروجرد
تکیه موثقی
پل قلعه حاتم
قلعه رومیان بروجرد
بازار بروجرد
مجموعه تاریخی طباطبائی‌ها
امام زاده قاسم
تپه قرق
قلعه یزدگرد
آرامگاه صامت بروجردی (صامتیه)
گردشگری > جاذبه‌های طبیعی

گردشگاه چغا
گردشگاه گل دشت
تالاب بیشه دالان
روستای فیال
قله‌ها، بیشه‌ها و دامنه‌های کوه گرین، قله ولاش
سرآب کرتول
روستای ونایی
سراب‌های ونایی
روستا و سراب‌های کیوره
تنگه کپرگه
چنارستان و آبسرده
سراب کولیدر فیال
تک درخت
گردشگری > پارکها و فضای سبز

شهر بروجرد با احتساب باغ‌های اطراف، دارای شش و نیم میلیون متر مربع فضای سبز است که سه میلیون متر مربع آن را باغ‌های حاشیه شهر تشکیل می‌دهند. سرانه فضای سبز در این شهر ۴٫۱۶ متر مربع است. در بروجرد بیش از یکصد پارک شهری و محله‌ای وجود دارد که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:
پارک بانوان
بوستان فدک و باغ پرندگان
بوستان سماور (یادبود)
بوستان مادر
پارک جنگلی شهید بهشتی به مساحت ۶۰ هکتار در شمال شهر بروجرد
بوستان بهار
بوستان معلم
بوستان صفا (صامتیه)
بوستان وحدت
باغ خانواده
پارک اندیشه در جنوب شهرک اندیشه
باغ پرندگان
گردشگاه گلدشت
پارک اندیشه
منطقه گلدشت
تپه چغا
سراسرنمایی از شهر بروجرد
سراسرنمایی دیگر از شهر بروجرد
گردشگری > صنایع دستی

از جمله صنایع دستی بروجرد قالیبافی و قالیچه بافی است و ورشوسازی آن معروف است. ورشوسازی در دوره قاجاریه در بروجرد گسترش یافته و هنوز هم تعدادی کارگاه قلمزنی ورشو و تولید محصولاتی ورشویی و برنجی در این شهر فعال است. هنر قلمزنی روی ورشو بروجرد در گردشگری به عنوان یک هنر اختصاصی ویژه بروجرد به ثبت ملی رسید. همچنین پرونده ثبت جهانی شهر بروجرد به عنوان مرکز ورشوسازی به یونسکو ارسال شده است. بروجرد از مراکز سنتی قفل سازی در ایران محسوب می‌شود.
گردشگری > موزه‌ها

موزه مردم‌شناسی بروجرد در خانه فرهنگ این شهر قرار دارد و حاوی صدها شی و سند تاریخی است. همچنین، با توجه به سابقه طولانی آموزش و پرورش در بروجرد، موزه اسناد و مدارک آموزش و پرورش بروجرد در اسفند ۱۳۹۹ در دبیرستان پهلوی افتتاح شد.
گردشگری > مراکز اقامتی

هتل زاگرس واقع در تپه چغا، هتل استقلال واقع در خیابان بهار، هتل پرشین و یونا واقع در ابتدای گلدشت، هتل هالیس واقع در خیابان شهید بهشتی کوچه بوستان انتهای کوچه و مسافرخانه مقدم از مراکز اقامتی بروجرد هستند.
گردشگری > غذاهای محلی

آش ورکوآز، آش بنسور، آلبالو پلو، آش ماسوا، آش ترخینه، کوفته هِلو، گُلَه ریزَه، آش سیب، آش بادنجان، آش خیارشنگ (خیار چنبر)، آش آبغوره، آش آلو، گله ریزه و آش عدس از جمله غذاهایی هستند که منحصراً در بروجرد طبخ می‌گردند و گوشت آو (اشکنه بروجردی)، هلیم بروجردی، دلمه برگ مو بروجرد، شامی کباب بروجردی، خورشت قیمه بروجردی علی‌رغم تشابه از نظر اسم، دارای تفاوت‌های بسیاری از نظر دستور پخت و مواد اولیه با هم نامان خود می‌باشند
گردشگری > نان، شیرینی و تنقلات

کلوچه قندی که اغلب با روغن حیوانی تهیه می‌شود از شیرینی‌ها محبوب شهر بروجرد است. حلوا شکری، حلوا ارده و ارده شیره نیز در کارگاه‌های متعدد در این شهر تولید و عرضه می‌شوند و نیز تولید نقل و آب نبات هم در بروجرد رواج دارد. نان شیرمال، نان کلوا و نان تیری در بروجرد تولید می‌شوند. بستنی بروجرد شهرت دارد و در زمستان نیز گندم-شاهدانه (گندم بریان) به ویژه در شب چله (یلدا) مصرف می‌شود.


دروازه بروجرد اثر اوژن فلاندن، ۱۲۲۰ هجری شمسی
افواج لرستان و خوزستان در بروجرد، دوره قاجار.
استان ششم
قله شیربرفی در جنوب غربی بروجرد
تخریب خانه‌ای تاریخی در زمین لرزه ۱۳۸۵.
بلوار تختی از معابر اصلی و پر رفت‌وآمد بروجرد.
در قدیمی امامزاده جعفر.
نخستین تاکسی بروجرد
دبیرستان پهلوی، از مدارس اولیه ایران با طراحی اروپایی - ایرانی.
سراسر نمایی از مسجد سلطانی بروجرد
پانون‌هالما

مکان در 23x15px|border |alt=|link= مجارستان
| پانون‌هالما | پانون‌هالما |
| --- | --- |
صومعهٔ پانون‌هالما: صومعهٔ پانون‌هالما
  پرچمنشان:   پرچمنشان
استان: دیور-موشون-شوپرون
مساحت: مساحت
 • کل: ۲۹٫۵۸ کیلومتر مربع (۱۱٫۴۲ مایل مربع)
جمعیت (۲۰۰۸): جمعیت (۲۰۰۸)
 • کل: ۳۹۴۸
 • تراکم: ۱۳۸٫۵/کیلومتر مربع (۳۵۹/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانی اروپای مرکزی)
کد پستی: ۹۰۹۰
کد منطقه: ۹۶
پانون‌هالما (به مجاری:  Pannonhalma) یک شهرداری در مجارستان است که در دیور-موشون-شوپرون واقع شده‌است.
خواهرخوانده

شهرهای انگن و دولنه سالیبی در اسلواکی خواهرخوانده‌های پانون‌هالما هستند.
پیرهادیان (خداآفرین)

village در 23x15px|border |alt=|link= ایران
| پیرهادیان پیرهادیان | پیرهادیان پیرهادیان |
| --- | --- |
village: village
استان‌های ایران: استان آذربایجان شرقی
شهرستان‌های ایران: شهرستان خداآفرین
بخش (تقسیمات کشوری): بخش مرکزی شهرستان خداآفرین
تقسیمات کشوری در ایران: دهستان کیوان
جمعیت (۲۰۰۶): جمعیت (۲۰۰۶)
 • کل: ۱۳۷
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۳:۳۰ (ساعت رسمی ایران)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۴:۳۰ (ساعت رسمی ایران)
مختصات جغرافیایی

پیرهادیان یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان کیوان بخش مرکزی شهرستان خداآفرین واقع شده‌است.
آب و هوا

آب و هوای این روستا کوهستانی و در فصل بهار وپاییز خنک و آفتابی و در فصل پاییز و زمستان که به دلیل کوهستانی بودن منطقه و برف و باران شدید بسیار سرد می‌باشد. شرایط آب و هوای سالم این منطقه باعث شده روستاییان مقیم تهران و سایر شهرها در فصول سرسبز به روستا آمده و از آب و هوای سالم این روستا لذت کافی رو ببرند. اکثر اهالی جوان روستا ازدواج کرده و در شهرها مشغول کسب درآمد و زندگی می‌کنند.
درباره پیرهادیان

این روستا از چهار قشلاق به نامهای دوجناب، سولیپیر، کارگران، قلعه گونی تشکیل شده است؛ و هر یک دارای ییلاق می‌باشد البته امروزه به دلیل عدم وجود جوانان و وجود افراد پیر و سالخورده کوچ نشینی یا ییلاق و قشلاق صورت نمی‌گیرد و زمین‌هایی که در ییلاق قابلیت کشت با ابزارهای نوین کشاورزی هستند کاشت می‌شوند و از آنجایی که زمین‌های این چهار قشلاق دیم هستند فقط مصولات گندم و جو کشت می‌شوند و شغل اصلی مردم روستا دامداری می‌باشد.
روستاهای همسایه

روستای پیرهادیان همان‌طور که ذکر شد شامل چهار قشلاق می‌باشد و بررسی همسایگان پیرهادیان شعاع بزرگی از منطقه را در بر می‌گیرد. همسایگان این روستا از شمال به لته جان ،اشرف ،زرنق و از جنوب به روستاهای عمارت، همنشین ،شاه حیدر و از شرق به گاوآهن ،اسیران ،آوارسین ،سقین و از غرب به جانانلو زنبلان، همدان ختم می‌شود.
مینربو

مکان
| مینربو | مینربو |
| --- | --- |
کومونه: کومونه
مینربو: مینربو
ناحیه: امیلیا-رومانیا
استان / شهرستان: استان بولونیا (BO)
دهستان: Ca' De' Fabbri, Capo d'Argine, San Martino in Soverzano (o dei Manzoli), San Giovanni in Triario, Spettoleria, Tintoria
مساحت: مساحت
 • کل: ۴۳٫۰ کیلومتر مربع (۱۶٫۶ مایل مربع)
ارتفاع: ۱۶ متر (۵۲ فوت)
جمعیت (Dec. 2004): جمعیت (Dec. 2004)
 • کل: ۸۲۴۹
 • تراکم: ۱۹۰/کیلومتر مربع (۵۰۰/مایل مربع)
اهلیت‌نام: Minerbiesi
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانه)
کد پستی: ۴۰۰۶۱
پیش‌شماره تلفن: ۰۵۱
وبگاه: وبگاه رسمی
مینربو (به ایتالیایی: Minerbio) یک کومونه در ایتالیا است
مینربو (به ایتالیایی: Minerbio) یک کومونه در ایتالیا است که در استان بولونیا واقع شده‌است.
خصوصیات

مینربو ۴۳٫۰ کیلومترمربع مساحت و ۸٬۲۴۹ نفر جمعیت دارد و ۱۶ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
خواهرخوانده

شهرهای کامونیانو، Hirrlingen و Hajós خواهرخوانده‌های مینربو هستند.
بارنسدال (اکلاهما)

مکان
| Barnsdall, Oklahoma | Barnsdall, Oklahoma |
| --- | --- |
شهر: شهر
نام مستعار: Bigheart: نام مستعار: Bigheart
Location of Barnsdall, Oklahoma: Location of Barnsdall, Oklahoma
State: اکلاهما
شهرستان: Osage
حکومت: حکومت
 • Mayor: J.D. Cole
مساحت: مساحت
 • کل: ۰٫۶ مایل مربع (۱٫۶ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۰٫۶ مایل مربع (۱٫۶ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰٫۰ مایل مربع (۰٫۰ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۷۴۱ فوت (۲۲۶ متر)
جمعیت (2010): جمعیت (2010)
 • کل: ۱٬۲۴۳
 • تراکم: ۲۱۹۵٫۳/مایل مربع (۸۴۷٫۶/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۶ (Central (CST))
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۵ (CDT)
زیپ‌کد: 74002
کد(های) منطقه: 539/918
FIPS code: 40-04250
GNIS feature ID: 1089868
بارنسدال(به انگلیسی: Barnsdall) شهری در ایالت اکلاهما کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۱٬۲۴۳ نفر بوده‌است.
د اوسوز

Professional wrestling team
| د اوسوز | د اوسوز |
| --- | --- |
آمار: آمار
وزن ترکیبی:   جیمی: ۲۵۱ پوند (۱۱۴ کیلوگرم)
تاریخ نخستین حضور: ۸ ژوئن ۲۰۰۹
مربی: رکیشی  اومگا
'}}  جانتان سولوفا فوتا' (به انگلیسی: Jonathan Solofa Fatu) (زاده ۲۲ اوت ۱۹۸۵) یک گروه تگ تیم در کشتی حرفه‌ایبا جی اوسو هستند. این دو برادر دوقلو که بیشتر با نام رینگی د اوسوز (به انگلیسی: The Usos) شناخته می‌شوند، در حال حاضر استخدام کمپانی دبلیودبلیوئی هستند. جیمی در برند اسمک‌داون قرار داردو جی در برندراو جایی که در آن طولانی ترین قهرمانی کمربند‌های تگ تیم اسمک‌داون و راو با ۲۰۶+ روز را در کارنامه خود ثبت کرده اند. آن‌ها همچنین عضو گروه بلودلاین (شامل سولو سیکوا، رومن رینز و پاول هیمن) بودند، ولی در2023 از هک خارج شده‌اند.
اما در سال 2024 جایی که رومن و جیمی در حال نابودی بلادلاین فیک یعنی سولو سیکوا وجیکوب فاتو و تاما تانگا وتانگا لوا بودند بلااخره  جی اوسو و  سمی زین اورجینال بلادلاین را ساختند و به جنگ با بلادلاین فیک رفتند.
فینیشر های آنها عبارتند از ( وان دی،سوپر کیک،اوسوز اسپلش و اسپیر)
سولو اسکوا برادر، و رکیشی پدر آنهاست.
پین لیک، جورجیا

مکان
| Pine Lake, Georgia | Pine Lake, Georgia |
| --- | --- |
شهر: شهر
شعار: Hidden Treasure: شعار: Hidden Treasure
موقعیت در DeKalb County و ایالت جورجیا: موقعیت در DeKalb County و ایالت جورجیا
ایالت: جورجیا
شهرستان: دیکلب
حکومت: حکومت
 • نوع: Mayor-Council
 • شهردار: Kathie deNobriga
مساحت: مساحت
 • کل: ۰٫۲ مایل مربع (۰٫۵ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۰٫۲ مایل مربع (۰٫۵ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰ مایل مربع (۰ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۹۴۸ فوت (۲۸۹ متر)
جمعیت (2010): جمعیت (2010)
 • کل: ۷۳۰
 • تراکم: ۳۷۰۰/مایل مربع (۱۵۰۰/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۵ (Eastern (EST))
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۴ (EDT)
زیپ‌کد: 30072
کد منطقه: 404
FIPS code: 13-61040
GNIS feature ID: 0332672
پین لیک، جورجیا (به انگلیسی: Pine Lake, Georgia) یک شهر در ایالات متحده آمریکا با جمعیت ۷۳۰ نفر است که در شهرستان دیکلب، جورجیا واقع شده‌است.
موقعیت جغرافیایی

موقعیت جغرافیایی شهرها و مناطق اطراف به شرح زیر است:
Localidades na vizinhança