stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
فیزیک پزشکی
تاریخچه > ورود پزشکی هسته‌ای

اولین آزمایش استفاده از تزریق رادیوایزوتوپ در تصویربرداری از یک انسان، به‌دست هرمان بلومگارت و سومن وایس از دانشگاه هاروارد انجام گرفت؛ این آزمایش در سال ۱۹۲۷ و به کمک یک اتاقک ابری و رادون انجام گرفت. دهه ۱۹۳۰ شاهد ساخت شتاب‌دهنده سیکلوترون به‌دست ارنست لورنس بود که باعث ساخت و تکمیل سیستم‌های رادیوتراپی مدرن شد. با وجود تلاش‌های فراوان، آزمایش‌های وایس و بلومگارت با رادون، موفقیت‌آمیز نبودند، و این پژوهشگران آزمایشگاه ملی لارنس برکلی بودند که برای نخستین بار توانستند با موفقیت از یک رادیوایزوتوپ در محیطی بالینی بهره ببرند. آن‌ها به کمک سیکلوترون معروف خود، ایزوتوپ ید-۱۳۱ تولید کردند که برای پروژه‌های تیروئیدی به‌کار رفت؛ پس از مدت کوتاهی، از همین ایزوتوپ برای درمان سرطان تیروئید و پرکاری تیروئید استفاده شد.
یکی از نتایج پروژه منهتن در اواخر دهه ۱۹۴۰، دستیابی به قابلیت تولید رادیوایزوتوپ به میزان کافی برای کاربردهای پزشکی بود؛ در حالی که جان لورنس، برادر ارنست لورنس مشغول تحقیق روی روش‌های درمانی با رادیوایزوتوپ فسفر-۳۲ در دانشگاه برکلی بود، بندیکت کاسن که یک فیزیک‌دان دیگر از نیویورک بود، اولین دستگاه اسکنِ خطی را در سال ۱۹۵۱ در دانشگاه یو سی ال ای اختراع کرد؛ دستگاه اختراعی وی از اواخر دهه ۵۰ میلادی تا اوایل دهه ۷۰ میلادی، پراستفاده‌ترین ساختهٔ دست بشر در تصویربرداری از اندام داخلی بدن بود؛ از همین روی، امروزه برخی از کاسن به‌عنوان «پدر تصویربرداری بدن» نام می‌برند.
از سوی دیگر در سال ۱۹۵۱، هارولد جانز کانادایی برای اولین بار، از چشمه‌های کبالت-۶۰ برای درمان بیماران استفاده کرد. این سیستم‌ها به‌دست لارس لکسل سوئدی، تکامل پیدا کرد و به‌صورت چاقوی گامای امروزی درآمد؛ اهمیت این سیستم‌ها در پزشکی نوین به گونه‌ای است که حکومت کانادا به افتخار آن‌ها یک تمبر یادبود در سال ۱۹۸۸ منتشر ساخت. هل انگر در سال ۱۹۵۸ دوربین انگر را در دانشگاه برکلی ابداع کرد؛ علاوه بر این، استفاده از رادیوایزوتوپ تکنیتیوم-۹۹m در ۱۹۶۴ توسط تیم متشکل از پل هارپر و رابرت بک از دانشگاه شیکاگو باعث ایجاد نقطه عطفی در تاریخ فیزیک پزشکی شد.
در دهه ۷۰ میلادی، فناوری سیستم‌های پت اسکن به‌دست مایکل فلپس در دانشگاه واشینگتن در سنت لوییس به‌کار گرفته شد. در همان دوره، دیوید کوهل و گروه همراهش در دانشگاه یو سی ال ای توانستند دانش به‌کارگیری از اسپکت را به نمایش بگذارند.
تاریخچه > پیدایش شیوه تصویربرداری نوین

ماموگرافی به شیوه امروزی (به‌خصوص شیوه آزمایشی) نخست در اواخر دهه ۱۹۵۰ در مرکز سرطان ام دی اندرسون دانشگاه تگزاس توسط باب ایگن ابداع گردید. او از نوآوری‌های خود همانند افزایش mA هم‌زمان با کاهش kVp و نیز استفاده از فیلم تک-امولسیونی در مقاله‌ای در سال ۱۹۵۹ و سپس کتابی با نام «ماموگرافی» در سال ۱۹۶۴، پرده برداشت.
هم‌زمان با تکامل مدالیته‌های پت و اسپکت در دهه ۶۰ و ۷۰ میلادی، سیستم‌های سی تی اسکن و ام آر آی نیز به‌سرعت، در حال ترقی بودند، به‌طوری‌که گودفری هاونسفیلد، آلن کورماک، پال لاتربور و پیتر منسفیلد را برای تکمیل همین سیستم‌ها به دو جایزه نوبل (در سال‌های ۱۹۷۹ و ۲۰۰۳) نائل نمودند. اداره پُست حکومت آمریکا در سال ۱۹۹۹ با انتشار تمبری از یک تصویر ام آر آی از مغز، این پویشگرها را از «افتخارات قرن بیستم» نامید.
در اواخر دهه ۹۰ میلادی و آغاز قرن جدید، ادغام سیستم‌های تصویری آناتومیکال-فیزیولوژیکی باعث ایجاد جهش بزرگ دیگری در این دانش شد؛ سیستم‌های پت-سی تی و اسپکت-سی تی از این نوع هستند. سیستم‌های پت-سی تی اول بار توسط دیوید تاونسند که در آن زمان در دانشگاه ژنو اقامت داشت و نیز، رونالد نات از شرکت CPS Innovations در شهر ناکسویل، تنسی پایه‌ریزی شدند. در سال ۱۹۹۸ نخستین سیستم آزمایشی برای ارزیابی بالینی توسط انستیتو ملی سرطان ایالات متحده آمریکا و در مرکز درمانی دانشگاه پیتسبورگ نصب شد. در سال ۲۰۰۱ نخستین سیستم پت-سی تی وارد بازار شد و سه سال بعد، چیزی حدود ۴۰۰ دستگاه در سراسر جهان، نصب گردید.
در دهه نخست قرن جدید، در پرتودرمانی نیز تحولات مهمی رخ داد؛ در این میان می‌توان به روش‌های نوینی همانند پروتون‌درمانی اشاره کرد که رفته‌رفته در این سالیان در مراکز بالینی در اروپا و آمریکا فراگیر شدند.
تمبر کانادایی منتشره سال ۱۹۸۸ به‌مناسبت بزرگداشت اختراع سیستم‌های پرتودرمانی با کوبالت-۶۰ در سال ۱۹۵۱ میلادی.
یک پزشک در حال نگریستن مستقیم به استخوان‌های دست یک بیمار با دستگاه پرتوافکن بدوی در سال ۱۹۱۰ میلادی.
تصویری از یک سیستم بدوی ام آر آی ابداع ریموند دامادیان. (تصویر آرشیو اداره ثبت اختراعات آمریکا-۱۹۷۲)
تمبر آمریکایی منتشره سال ۱۹۹۹ از سری تمبرهای «افتخارات قرن بیستم در دهه ۱۹۷۰» به‌مناسبت اختراع دستگاه پویشگر ام‌آرآی
تاریخچه > در ایران

استفاده از مواد پرتوزا در پزشکی در ایران با سنجش مقدار یُد رادیواکتیو در سال ۱۳۳۹ به‌وسیله یک شمارشگر گایگر در آزمایشگاه پیمان مرکزی دانشکده علوم پزشکی تهران آغاز شد؛ در این راستا، یک کارشناس بریتانیایی به نام مالکوم کاتبرت نوکس سهم بزرگی در پیشرفت کار پزشکی هسته‌ای در ایران ایفا کرد. با یاری وی، دکتر نظام مافی برای اولین بار در سال ۱۳۴۰ با یک پویشگر تیروئید، تحقیقاتی را به انجام رسانید و پایه‌های پزشکی هسته‌ای را در ایران بنا نهاد. در سال ۱۳۴۶، مرکز پزشکی هسته‌ای و تحقیقات غدد مترشحه داخلی دانشگاه تهران تأسیس شد که در واقع، اولین و قدیمی‌ترین مرکز پزشکی هسته‌ای کشور محسوب می‌شود؛ امکانات این بخش در آن زمان، در حد یک دستگاه دوربین انگر بود که به تدریج مجهزتر گردید.
از سوی دیگر، سیستم‌های رادیوتراپی لیناک، نخست در دهه ۱۳۵۰ در ایران فراگیر شدند و دیری نپایید که اولین راکتور هسته‌ای ایران-که در دانشگاه تهران در امیرآباد به‌دست برخی آمریکاییان ساخته شده بود-شروع به تولید رادیوایزوتوپهای پزشکی نمود و در نهایت، در سال ۱۳۷۰ بود که انجمن فیزیک پزشکی ایران تشکیل شد و در سال ۱۹۹۳، ایران، عضو سازمان بین‌المللی فیزیک پزشکی گشت؛ ایران در سال ۲۰۰۷ میلادی، ۹۳ عضو در این سازمان داشت. از زمان تأسیس این سازمان در ایران، سازمان انرژی اتمی ایران وظیفه تأمین پرتوداروهای مورد نیاز برای درمان بیماران را بر عهده داشته است.
از بین متخصصان ایرانی فعال در بیرون از ایران-که نقش بسزایی در پیشرفت این علم داشتند-می‌توان از عباس علوی نام برد که در دهه ۱۹۷۰ میلادی، شاگرد و یکی از اعضای تیم دیوید کوهل بود که نامش در ابداع سیستم‌های اسپکت به‌همراه وی دیده می‌شود. جامعه پزشکی هسته‌ای آمریکا نیز به‌دلیل خدمات علمی وی گسترش در سیستم‌های پت اسکن، در سال ۲۰۰۴ به او یکی از بالاترین جوایز خود را-که جایزهٔ دِهِوِسی برای پیشبرد برجستهٔ پزشکی هسته‌ای است-اهدا کرد.
آموزش فیزیک پزشکی

در بیشتر کشورها از جمله ایران، رشته فیزیک پزشکی، بیشتر در مقطع کارشناسی ارشد به‌بالا، ارائه می‌گردد. در بسیاری از کشورها نیز برای کار کردن در این رشته، دست‌کم به گواهی‌نامه کارشناسی ارشد نیاز است. در مقطع کارشناسی، وضع به‌طور کلی، به گونهٔ دیگری است و تمرکز آموزش، بیشتر برای تربیت نیروهای تکنیسین می‌باشد. بیشتر تحصیل‌کردگان، تحصیلات کارشناسی در رشته فیزیک یا فیزیک کاربردی را بهترین رشته برای آماده‌سازی برای ورود به فیزیک پزشکی در مراحل کارشناسی ارشد به‌بالا می‌دانند.
دانشجویان این رشته، معمولاً مجموعه‌ای از دروس پرتوشناسی، پرتودرمانی، پزشکی هسته‌ای، رادیوبیولوژی، و فیزیک بهداشت را در کمیت و کیفیت‌های متفاوت (بنا بر گرایش خود و قدرت و گرایش‌های موجود در آن مرکز یا دانشکده) فرا می‌گیرند. مفاد و تعداد این درس‌ها توسط سازمان‌های مربوط در هر کشور، تنظیم و تصویب می‌گردد.
آموزش فیزیک پزشکی > در ایران

پس از تأسیس دانشگاه تهران در سال ۱۳۱۳، تدریس «فیزیک طبی» در دانشکده علوم پزشکی توسط محمود مرشدزاده، آغاز گردید. «آزمایشگاه فیزیک پزشکی» در سال ۱۳۱۹ توسط دکتر فرهاد پایه‌گذاری شد و سرانجام، در سال ۱۳۴۵ آزمایشگاه فیزیک پزشکی از نظر اداری به گروه، تبدیل شده و منوچهریان مدیریت گروه را عهده‌دار گردید.
امروزه در ایران، رشته فیزیک پزشکی در چهارده دانشگاه و در مقطع کارشناسی ارشد به‌بالا (شش مرکز دکتری) ارائه می‌گردد؛ از جمله:
دانشگاه علوم پزشکی تهران
دانشگاه علوم پزشکی شیراز
دانشگاه علوم پزشکی مشهد
دانشگاه علوم پزشکی اصفهان
دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور اهواز
دانشکده علوم پزشکی دانشگاه تربیت مدرس
جدول-۱ دروس آزمون کارشناسی ارشد، تعداد سؤال، ضرایب و درصد نمره اکتسابی توسط رتبه اول در آزمون سال ۱۳۸۷ وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی را نشان می‌دهد.
: مفاد آزمون ورودی کارشناسی ارشد فیزیک پزشکی در ایران
| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
| نام درس | تعداد سؤال | ضریب | درصد  نمره اکتسابی |
| فیزیک عمومی | ۴۰ | ۲ | ۵۷٫۵ |
| فیزیک هسته‌ای و اتمی | ۳۰ | ۲ | ۶۷٫۷۸ |
| ریاضی | ۲۰ | ۳ | ۶۷٫۵۶ |
| فیزیولوژی | ۵ | ۲ | ۵۳٫۳۳ |
| آناتومی | ۵ | ۲ | ۲۰ |
| زبان انگلیسی | ۲۰ | ۲ | ۴۵ |
رزیدنسی پزشکی هسته‌ای نیز در سه دانشگاه در ایران ارائه می‌گردد.
آموزش فیزیک پزشکی > در خارج از ایران > در آمریکای شمالی > دوره‌های کارشناسی ارشد و دکترای PhD و دکترای DMP

در کره جنوبی، استرالیا، ایرلند، ایالات متحده آمریکا و کانادا دوره‌های آموزشی فیزیک پزشکی به‌سوی یک ساختار منسجم و مشترک، پیش می‌روند؛ در این کشورها می‌توان با داشتن کارشناسی ارشد یا دکتری از مراکز مورد تأیید سازمان CAMPEP واجد شرایط بورد ABR شد. در حال حاضر، داشتن گواهی‌نامه بورد ABR (بورد رادیولوژی آمریکا یا معادل آن) برای کار در تمام مراکز درمانی برای متخصصان فیزیک پزشکی در این کشورها اجباری است؛ در برخی از ایالات آمریکا (همانند نیویورک و تگزاس و هاوایی و فلوریدا) این شرط حتی جنبه قانونی دارد. ایالات دیگری نیز در حال گرفتن چنین سیاست‌هایی هستند و رفته‌رفته انتظار می‌رود این سیاست آموزشی-اشتغالی در آینده در تمام آمریکا و کانادا فراگیر شود.
در حال حاضر، دانشگاه‌های گوناگونی در کشورهای پیشرفته، رشته فیزیک پزشکی را در سطوح مقطع کارشناسی ارشد MMP و MSc, و نیز دکترای نوع PhD و DMP ارائه می‌دهند، و برنامه و شیوه درسی این دانشگاه‌ها باید مورد تأیید کمپپ (CAMPEP) قرار داشته باشد؛ در واقع، شرط واجد شرایط بودن برای ثبت نام در امتحان بورد، و گرفتن گواهی‌نامه اشتغال بورد رادیولوژی آمریکا (ABR)، داشتن مدرک (کارشناسی ارشد یا دکترا یا رزیدنسی) از دانشگاه یا مؤسسه‌ای است که مورد تأیید کمیسیون کمپپ باشد. در حال حاضر حدود ۷۰ دانشگاه در آمریکای شمالی، کره جنوبی و ایرلند مورد تأیید این سازمان هستند.
آموزش فیزیک پزشکی > در خارج از ایران > در آمریکای شمالی > دوره رزیدنسی بعد از کارشناسی ارشد و دکتری

همه دارندگان مدرک کارشناسی ارشد یا دکتری، قبل از امتحان بورد باید دوره دو یا سه سالهٔ تخصص رزیدنسی فیزیک پزشکی را بگذرانند؛ در غیر این صورت، واجد شرایط بورد ABR نخواهند بود. این دوره‌ها معمولاً در سال سوم، مفاد درسی پزشکی هسته‌ای را دربرمی‌گیرند. دوره‌های رزیدنسی می‌توانند یا در مراکز درمانی برگزار شوند یا در شرکت‌های مورد تأیید خصوصی.
جنبهٔ شغلی

از سال ۲۰۰۸ تا کنون سازمان بین‌المللی کار حرفهٔ فیزیک پزشکی را در زمرهٔ مشاغل شناخته‌شده در علوم پزشکی قرار داده که این امر در پی تلاش‌های گسترده و پیوستهٔ انجمن فیزیک پزشکی آمریکا انجام شد که سال‌هاست سعی در گنجاندن شروطی در قوانین بیمهٔ آمریکا داشته است؛ از این نمونه می‌توان شرط لزوم ضروری حضور یک فیزیک‌دان متخصص در فرایند کسب اعتباری از سازمان‌هایی مثل کمیسیون مشترک یا کالج رادیولوژی آمریکا را نام برد. افرادی که در رشته فیزیک پزشکی (در کشورهای غربی) تحصیلات و دوره‌های آکادمیک را می‌گذرانند، معمولاً جذب یکی (یا بیشتر) از سه گونه زمینه شغلی زیر می‌شوند:
۱- مشاوره و خدمات سرویس‌دهی در بخش خصوصی

۲- پژوهش و تدریس در دانشگاه

۳- فیزیک‌دان پزشکی بالینی در بیمارستان.
جدول-۲ طیف گسترده‌تری از انواع فرصت‌های شغلی ممکن در رشته‌های فیزیک پزشکی را بر پایه تعاریف انجمن فیزیک پزشکی آمریکا گروه‌بندی می‌کند؛ اما در زیر، به این سه گرایش عمده از نظر شغلی در فیزیک پزشکی، پرداخته شده است.
بیشتر شاغلان مربوط، در بیش از یک نوع گرایش از سه گرایش پیش‌گفته، فرصت شغلی می‌یابند؛ در برخی اوقات نیز شاغلان این رشته، جذب صنعت و حتی پست‌های مدیریتی و اجرایی می‌شوند؛ مثلاً گاهی برخی دانش‌آموختگان این رشته می‌توانند پژوهشگر و نویسنده دنباله‌های پالسی دستگاه‌های ام آر آی در یک شرکت پژوهشی-تولیدی-شوند؛ از این جهتِ ویژه، فیزیک‌دانان پزشکی، تشابه زیادی به مهندسان پزشکی دارند و این وجه تشابه، در کشورها تفاوت و تنوع دارد.
تکنولوژیست‌های رادیولوژی و رادیوتراپی در بیشتر کشورهای جهان، دارای مدرک و رشته جدا می‌باشند؛ هر چند که درس‌هایشان اغلب، همان درس‌های فیزیک پزشکی و در سطوح ابتدایی‌تر است؛ مشابهاً با اینکه فیزیک‌دان پزشکی در نقش مسئول امور حفاظت از پرتو (RSO) می‌تواند مشغول به کار شود، اغلب، مسئولیت حفاظت پرتو با متخصصان رشته فیزیک بهداشت است که آن نیز قوانین و امتحان ویژه بُرد خود را دارد.
در نهایت، بیشتر دانش‌آموختگان این رشته، به پست‌های ترکیبی دست می‌یابند؛ مثلاً هم مشغول کارهای بالینی می‌شوند (کنترل کیفیت تجهیزات در یک بیمارستان) و هم وظایف دانشگاهی دارند (مانند تدریس و تربیت نیروهای جوان، اعم از: دانشجویان دکتری و رزیدنت) و هم پژوهش‌های علمی انجام می‌دهند یا حتی گاهی مشاور یک شرکت تجهیزات پزشکیِ مرتبط (مثلاً در ساخت فانتوم‌های جدید) می‌شوند؛ همچنین فرصت‌های شغلی در این رشته بنا به اقسام رشته فیزیک پزشکی، متفاوت و امکان‌پذیر است.
نکتهٔ قابل توجه اینکه به دلیل شروط وضع‌شدهٔ جدید در آمریکا، از سال ۲۰۱۴ به این سو، کمبود متخصص در این رشته (به‌خصوص در شاخهٔ تصویربرداری) به‌شدت وضعیت حادی به خود گرفته و پیش‌بینی می‌شود که نیاز به این‌گونه متخصصان، دست‌کم در سطح آمریکای شمالی در ده سال آینده، بسیار احساس شود. برخی منابع خبر، رشد سالیانهٔ ده درصد به‌بالا در این رشته را دست‌کم تا سال ۲۰۲۲ میلادی داده‌اند. اتفاق نظر بر این است که وضعیت فعلی به معنای وجود مشاغل فراوان و بازار کار عالی اما با رقابت بسیار شدید برای قبولی در دوره‌های رزیدنسی است.
جنبهٔ شغلی > ۱-اشتغال در شرکت‌های خدماتی

در کشورهای غربی، بسیاری از فارغ‌التحصیلان یا شاغلان رشته فیزیک پزشکی، در جاهایی به تأسیس پرداخته یا استخدام می‌شوند که به شرکت‌های خدماتی و مشاوره فیزیک پزشکی، معروفند. این شرکت‌ها کارشان آزمودن و کنترل کیفیت سالیانه دستگاه‌های مؤسسات بیمارستانی و کلینیک‌های خصوصی به صورت حق‌الزحمه‌ای (دریافت مزد به ازای مقدار ساعت کار) می‌باشد. بیشتر شاغلان این رشته، آزمون ABR را گذرانده‌اند و گاهی نیز در نقش مشاور به‌طور موقت در یک بیمارستان نیز انجام وظیفه می‌کنند تا بلکه بیمارستان مذکور بتواند از سازمان‌های بهداشت ایالت یا سازمان‌های فدرال آمریکا مجوز فعالیت دریافت یا تمدید مجوز کند.
جنبهٔ شغلی > ۲-اشتغال در آکادیمیا

پس از گذراندن دوره‌های آموزشی، متخصصان فیزیک پزشکی می‌توانند در زمینه‌های متفاوتی در آکادیمیا مشغول به‌کار شوند که بستگی به فرصت‌های ارائه شده در دانشگاه محل تحصیل و توانایی‌های علمی و عملیِ خودِ فرد دارد. شاغلان این گرایش در دانشگاه‌ها یا مؤسسات پژوهشی (خصوصی و دولتی) در سمَت پژوهشگر یا استاد دانشگاه، اشتغال می‌یابند.
جنبهٔ شغلی > ۳-اشتغال در محیط‌های بالینی

کار شاغلان این گرایش، مانند کار فیزیک‌دان‌های پزشکی در شرکت‌های خدماتی است، با این تفاوت که در اینجا فیزیک‌دان پزشکی به‌طور دائم در استخدام (و حقوق‌بگیر) یک بیمارستان و مراکز درمانی وابسته به آن، قرار دارد؛ به این فرد، «فیزیک‌دان پزشکی بالینی» می‌گویند. وظایف فیزیک‌دان پزشکی بالینی توسط انجمن فیزیک پزشکی آمریکا به‌خوبی، تعریف شده است.
این افراد می‌توانند (مثلاً) مسئول کنترل کیفیت دستگاه‌های پرتو درمانی در کلینیک مبارزه با سرطان یا بیمارستان باشند که در این‌صورت (مثلاً) به محاسبات دز جذبی و دز معادل و شکل پرتوهای رادیوتراپی برای درمان معضلات سرطانی می‌پردازند. برخی دیگر ممکن است به کنترل کیفی عملکرد مدالیته‌های (دستگاه‌های) پرتوی یا تصویری بر طبق موازین فنی قانونی بپردازند و در درمانگاه‌ها جذب می‌شوند. برخی دیگر نیز به عنوان مسئول فیزیک بهداشت یک بیمارستان یا مؤسسه استخدام می‌شوند؛ ولی فیزیک‌دان پزشکی بالینی، بیشتر با پزشکان بخش خود، ارتباط همکارانه دارد؛ مثلاً با رادیوآنکولوژیست در رابطه با دزیمتری بیمار و طرح‌های پرتودهی به بیمار همکاری و مشاوره می‌کند. برخی از این افراد هم ممکن است هم‌زمان به‌عنوان هیئت علمی پاره‌وقت در این‌گونه مراکز، مشغول به تدریس نیز باشند.
: تعاریف انواع اشتغال فیزیک پزشکی بر طبق گروه‌بندی انجمن فیزیک پزشکی آمریکا
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| از نظر دسته‌بندی اشتغال | از نظر نوع مؤسسه استخدامی | از نظر رشته یا شاخه علمی |
| عمدتاً بالینی  | بیمارستان‌ها و مراکز درمان خصوصی (مثال) و گروه‌های طبابت خصوصی | آنکولوژی |
| عمدتاً آکادمیک  | بیمارستان‌ها و مراکز درمان دولتی (همانند مراکز وی ای) | تصویربرداری |
| عمدتاً اجرایی  | بیمارستان‌ها و مراکز درمانی وابسته به یک دانشگاه (مثال) | هسته‌ای |
| عمدتاً دولتی و قانون‌گذاری (مثلاً در ان آر سی) | آموزش عالی (به‌عنوان هیئت علمی تمام وقت) | محافظت از پرتو |
| عمدتاً تحقیقات و توسعه  | سازمان‌های دولتی غیر بیمارستانی |  |
|  | شرکت‌های خدمات مشاوره  |  |
|  | بخش صنعت و تجارت (همانند شرکت‌های زیمنس و غیره) |  |
جنبهٔ شغلی > آمار و ارقام

بر طبق گزارش دفتر آمار وزارت کار ایالات متحده آمریکا در سال ۲۰۱۲ نزدیک به ۲۱٫۰۰۰ نفر فقط در ایالات متحده آمریکا در یکی از شاخه‌های فیزیک پزشکی، مشغول به کار بودند. بر طبق گفتهٔ انجمن فیزیک آمریکا، در این میان، ۸۵٪ متخصصان فیزیک پزشکی در گرایش رادیوتراپی قرار دارند؛ در حالی که این رقم برای گرایش تصویربرداری، ۱۰٪ و برای پزشکی هسته‌ای و نیز محافظت از پرتو، ۵٪ بوده است؛
همچنین ۷۸٪ آن‌ها در محیط‌های بالینی (بیمارستان‌ها، کلینیک‌ها و غیره)، ۹٪ در محیط‌های آکادمیک (پست‌های دانشگاهی) و ۴٪ در بخش تحقیقات (مؤسسات پژوهشی و دانشگاه‌ها) قرار داشتند. نمودار-۱ آمار و ارقام حقوق‌ها یا درآمد فیزیک‌دان‌های پزشکی در سال ۲۰۱۵ برای چهار گروه شغلی در آمریکا را نمایش می‌دهد.
جنبهٔ شغلی > اشتغال زنان

بر خلاف رشته‌های متداول فیزیک و مهندسی-که بیشتر به‌طور سنتی در حیطه علاقه مردان بوده است-رشته فیزیک پزشکی، رشته‌ای بسیار فعال برای زنان بوده است که در این زمینه، شمار چشمگیری از زنان مشهور را می‌توان نام برد. ۲۳٪ اعضای دائم انجمن فیزیک پزشکی آمریکا در سال ۲۰۱۵، زنان بودند.
نشریات

نخستین نشریه در تصویربرداری پزشکی در آوریل سال ۱۸۹۶ میلادی چاپ شد که Archives of Clinical Skaigraphy نام داشت. امروزه نشریات فراوانی در طیف‌های گوناگون، رشته فیزیک پزشکی را پوشش می‌دهند. جدول زیر، برخی از ژورنال‌های معاصر و پرتیراژ فیزیک پزشکی و ناشر آن‌ها را نمایش می‌دهد.
: برخی از ژورنال‌های گوناگون نشریات فیزیک پزشکی و ناشر آن‌ها
نشریات > در ایران

در ایران، مجله پزشکی هسته‌ای ایران-که از سال ۱۹۹۳ و در ابتدا تنها با زبان فارسی شروع به فعالیت رسمی کرد-در کنار مجله پرتو پژوه IJRR-که از سال ۲۰۰۷ شروع به فعالیت کرده-و نیز مجله علمی-پژوهشی فیزیک پزشکی ایران-که از سال ۲۰۰۴ فعالیت خود را آغاز نموده است-از مهم‌ترین نشریات ادواری این رشته، محسوب می‌شوند.
نشریات > در دیگر جاهای جهان

در جاهای دیگر جهان، نشریات متفاوت و متنوعی وجود دارند. در اینکه نشریات مربوط به فیزیک پزشکی، دقیقاً چه شاخه‌هایی و چه مخاطبانی دربرمی‌گیرد، تفاوت‌های بسیاری دیده می‌شود؛ به‌طور نمونه، برخی نشریات، تأکید بر جنبه‌های بالینی مفاهیم فیزیک پزشکی دارند؛ از جمله، ژورنال «رادیولوژی» چاپ جامعه رادیولوژی آمریکای شمالی است که از سال ۱۹۲۳ منتشر می‌شود و می‌تواند مهم‌ترین نشریه از این قسم باشد. برخی دیگر از نشریات صرفاً بر جنبه‌های آکادمیک و پایه پزشکی این شاخه‌ها تأکید دارند؛ مهم‌ترین نشریات تخصصی از این نوع را شاید بتوان مدیکال فیزیکس چاپ انجمن فیزیک پزشکی آمریکا دانست. همچنین برخی نشریات دیگر، به مدیران صنایع و بیمارستان‌ها و نیز سیاست‌گذاران مربوط می‌شود؛ نشریه رادیولوژی تودی چاپ سازمان ACR، یک نمونه از این نوع است. همچنین، برخی از ژورنال‌ها فقط آنلاین منتشر شده و نسخه چاپی ندارند؛ نشریه تخصصی فیزیک پزشکی بالینی-که از سال ۲۰۰۰ فعالیت خود را آغاز نموده است.-نمونه خوبی از این قسم نشریات است. آثار محققان ایرانی در بیشتر این نشریات، دیده می‌شود.
از نظر ضریب تأثیرگذاری مجله، رتبه‌بندی نشریات معروف فیزیک پزشکی، معمولاً در شاخه‌ای به نام «radiology, nuclear medicine and medical imaging» انجام می‌شود. در سال ۲۰۱۵ و بر اساس این شاخص، ۱۰ نشریه‌ای که بیشترین امتیاز را کسب کرده و جایگاه‌های نخست را به خود، اختصاص دادند عبارتند از:
جدول ۴: رتبه‌بندی نشریات فیزیک پزشکی جهان
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| رتبه نشریه از نظر ضریب تأثیرگذاری مجله | نام نشریه | لینک نشریه |
| ۱ | JACC: Cardiovascular Imaging |  |
| ۲ | Radiology |  |
| ۳ | Circulation Cardiovascular Imaging |  |
| ۴ | Cancer Treatment Reviews |  |
| ۵ | Journal of Cardiovascular Magnetic Resonance |  |
| ۶ | Human Brain Mapping |  |
| ۷ | Investigative Radiology |  |
| ۸ | Journal of the American Society of Echocardiography |  |
| ۹ | Radiotherapy & Oncology |  |
| ۱۰ | Journal of Nuclear Medicine |  |
سازمان‌ها و انجمن‌ها

نخستین انجمن فیزیک پزشکی در سال ۱۸۹۷ میلادی به نام جامعه رونتگن در لندن تشکیل شد؛ این انجمن، هم از پزشک‌ها و هم از فیزیک‌دان‌ها در یک سطح عضو می‌پذیرفت. امروزه این انجمن، مؤسسه پرتوشناسی بریتانیا نام دارد؛ ولی در سطوح جهانی، مؤسسات گسترده و فراوان دیگری نیز در حال فعالیت هستند؛ برخی مانند سازمان بین‌المللی فیزیک پزشکی در سطح بین‌المللی، و برخی دیگر، همانند انجمن فیزیک پزشکی آمریکا در سطح یک کشور فعالیت دارند. بزرگ‌ترین این انجمن‌ها از نظر مشارکت متخصصان، جامعه رادیولوژی آمریکای شمالی است که هر ساله بزرگ‌ترین گردهمایی پرتوشناسی در جهان را در شهر شیکاگو و در ماه نوامبر برگزار می‌کند؛ برای نمونه، در گردهمایی سال ۲۰۱۵، ۵۱٫۹۲۲ متخصص، شرکت کردند.
از سوی دیگر، برخی سازمان‌ها مانند موسسه ملی تصویربرداری زیست‌پزشکی مؤسساتی دولتی‌اند، و برخی دیگر، همانند اسپای و کالج رادیولوژی آمریکا، متعلق به بخش خصوصی بوده یا با بخش خصوصی، ارتباط تنگاتنگی دارند؛ در ایران نیز انجمن فیزیک پزشکی ایران از سال ۱۳۷۰ تا کنون مسئولیت همگرایی متخصصان علوم و فنون فیزیک پزشکی را بر عهده داشته است. در سال گذشته، انجمن فیزیک پزشکی ایران نزدیک به ۳۰۰ عضو داشت.
نمایی از یک تصویر ترکیبی موسوم به PET/CT که از رادیوایزوتوپ فلور-۱۸ استفاده می‌کند.
یک پزشک در حال تعیین پارامترهای تشعشعی برای یک بیمار به روش برکی‌تراپی
گوردون آیزاک، نخستین بیماری که توسط یک لیناک در ۱۹۵۷ برای رتینوبلاستوما معالجه گردید.
تصویر تمبری که به‌مناسبت هفته نهضت مبارزه با سرطان در دوره پهلوی منتشر شد و یک دستگاه شتابدهنده لیناک را نشان می‌دهد.
بیمارستان شریعتی یکی از مراکز فعال پزشکی هسته‌ای ایران است که دارای یک دستگاه پت اسکن می‌باشد.
مرکز سرطان ام. دی. اندرسون دانشگاه تگزاس یکی از مراکز بالینی دانشگاهی برتر در فیزیک پزشکی در جهان است، که مورد تأیید کمیسیون کمپپ می‌باشد. این دانشگاه نخستین مرکز بالینی سرطان جهان به روش پروتون‌درمانی را تأسیس نمود.
یک جلسه سمینار برای رزیدنت‌های پرتوشناسی در مرکز درمانی دانشگاه تگزاس. استنتِ پالماز، که «یکی از مهم‌ترین اختراعات پزشکی جهان» است، در گروه رادیولوژی این دانشگاه اختراع شد.
نمودار-۱: درآمد متخصصان فیزیک پزشکی بر طبق پرسشنامهٔ انجمن فیزیک پزشکی آمریکا از شاغلان آمریکا و کانادا در سال ۲۰۱۵ میلادی. نقطه قرمز، حقوق میانه، و میل‌های بالا و پایین، نمایشگر مقادیر 80th percentile و 20th percentile هستند.
noicon
Spoken Wikipedia
گاوکشان

قله گاوکشان بلندترین قله استان گلستان به ارتفاع ۳۸۱۳ متر است که در رشته کوه کهکشان قرار دارد. خط الراس گاوکشان (که به نام شاهکوه هم شناخته می‌شود) به طول تقریبی ۱۵ کیلومتر از شرق به غرب امتداد دارد و در البرز شرقی جا گرفته‌است. شمال آن جزو منطقه حفاظت شده جهان‌نما به‌شمار می‌رود و از جنوب حوضه آبریز رودخانه مجن است. وجود برج‌ها و قله‌های سوزنی شکل واقع در رشته کوه، زیبایی این کوه را دوچندان کرده‌است.
مشخصات کلی

ارتفاع قله: ۳۸۱۳
ارتفاع پای کار: ۲۵۶۰
موقعیت جغرافیایی

استان گلستان. شهرستان گرگان مختصات قله :۵۴٫۴۰۱۹۴۴، ۳۶٫۵۰۹۴۴۳
پوشش گیاهی

شنگ، درمنه، پیچک، اسپند، چوبک، قدومه، بادام کوهی، زنبقف انواع گون، انواع اسپرس، مریم گلی، گل عروس، لاله، شقایق، فستوکا، پرند، شیر خشت، کلاه میر حسن، گز، کندرف جاشیر، ارس، نسترن وحشی، کاکوتی، استاکیس
گونه‌های جانوری

از جانوران منطقه می‌توان به قرقاول، شاهین، لاشخور، جغد، کلاغ، گنجشک، کبوتر، کبک، تیهو، بالابان، کل، بز، قوچ، میش، گراز، خرگوش، موش‌های دشتی، خارپشت، گربه وحشی، پلنگ وخرس اشاره داشت.
صعود با دوچرخه

در سال ۱۴۰۰ یک ورزشکار اهل استان فارس توانست با دوچرخه به این قله صعود نماید.
موران-سولنیر ام‌اس.۱۳۸

| موران-سولنیر ام‌اس>  ۱۳۸ | موران-سولنیر ام‌اس>  ۱۳۸ |
| --- | --- |
کاربری: نظامی آموزشی
تولیدکننده: Morane-Saulnier
نخستین پرواز: ۱۹۲۷
تعداد ساخته‌شده: ۱۷۸
موران-سولنیر ام‌اس. ۱۳۸ (به انگلیسی: Morane-Saulnier_MS.138) یک هواگرد ملخ‌پیشین تک‌موتوره از نوع نظامی آموزشی ساخت شرکت Morane-Saulnier است. هواگرد موران-سولنیر ام‌اس. ۱۳۸ نخستین پروازش را در ۱۹۲۷ میلادی انجام داد. در مجموع، تعداد ۱۷۸ فروند از این هواگرد ساخته شده‌است.
ماندانا اصلانی

| ماندانا اصلانی | ماندانا اصلانی |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۳۴۱ تهران، ایران
ملیت: ایرانی
پیشه: بازیگر
سال‌های فعالیت: ۱۳۶۴–اکنون
ماندانا اصلانی (زاده ۱۳۴۱) بازیگر سینما و تلویزیون ایران است.
نقش‌آفرینی

وی فارغ‌التحصیل کارگردانی از دانشکده صدا و سیما در سال ۱۳۶۸ بوده‌است. بازی در تئاتر را از سال ۱۳۶۷ و بازی در سینما را از سال ۱۳۶۷ با فیلم نار و نی به کارگردانی سعید ابراهیمی‌فر آغاز کرد.
فیلم‌شناسی

۱۳۷۴ توطئه (علی قوی تن)
۱۳۷۳ یک شب، یک غریبه (حسین قاسمی جامی)
۱۳۷۲ مسافر غریب (یوسف جمادی)
۱۳۷۱ زیر آسمان (حسین قاسمی جامی)
۱۳۷۰ تبعیدی‌ها (جهانگیر جهانگیری)
۱۳۶۹ به خاطر همه چیز (رجب محمدین)
۱۳۶۸ شب بیست و نهم (حمید رخشانی)
۱۳۶۷ نار و نی (سعید ابراهیمی فر)
مجموعه تلویزیونی

۱۳۶۴ آئینه (غلامحسین لطفی)
۱۳۷۱ دردسر (مجید ماهیچی)
۱۳۷۲ هفته پرماجرا (عباس زارعیان)
۱۳۷۳ ماجراهای آفتاب و عزیز خانم (رضا میرکریمی)
۱۳۷۴ لحظه‌های آشنا (مجتبی یاسینی)
۱۳۷۴ آشپزباشی و قبله عالم (رسول نجفیان)
۱۳۷۴ دبیرستان خضرا (اکبر خواجویی)
۱۳۷۴ علی آقا ۱۲۱ (محمد صالح علا)
۱۳۷۵ سیاه، سفید، خاکستری (سیامک شایقی)
۱۳۷۵ به من بگو چرا (علی عسگری)
۱۳۷۶ خانه ما (مجتبی یاسینی)
۱۳۷۶ پسران عاقل (فریدون حسن پور)
۱۳۷۷ آوای بی صدا (مجتبی یاسینی)
۱۳۷۸ توی خونه (ارژنگ امیرفضلی)
۱۳۷۹ خواب دیدم کودکی ام را (مرتضی شاملی)
۱۳۷۹ امواج جادویی (محمد عمرانی)
درین گران‌پیشه

درین گران‌پیشه (متولد ۱۳۴۱ در تهران) روان‌شناس بالینی ایرانی-آمریکایی و سازنده مستند ستایش‌شده «بازگشت: سفری به درخودماندگی و بازگشت» است که زندگی چهار کودک مبتلا به درخودماندگی را که کاملاً درمان شده‌اند، نشان می‌دهد. او همچنین بنیان‌گذار و رئیس ای‌سی‌تی تودی است که برای خانواده‌هایی که نمی‌توانند هزینه درمان را بپردازند، حمایت مالی ارائه می‌دهد. گران‌پیشه دوره دکتری روان‌شناسی را در دانشگاه کالیفرنیا گذرانده‌است.
میرزا بزرگ همدانی مقبل لشگر

| میرزابزرگ همدانی مقبل لشکر | میرزابزرگ همدانی مقبل لشکر |
| --- | --- |
نماینده دوره نخست مجلس شورای ملی: نماینده دوره نخست مجلس شورای ملی
حوزه انتخاباتی: زنجان
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
ملیت: ایرانی
پیشه: سیاستمدار
میرزا بزرگ همدانی مقبل لشکر از سیاستمداران ایرانی بود، که در دوره نخست بعنوان نماینده زنجان در مجلس شورای ملی حضور داشت.