stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
بیه‌پیش
حدود

منوچهر ستوده حدود بیه پیش را در شرق سفیدرود از سفیدرود تا هوسم دانسته است.
نخستین بار ابوالقاسم عبدالله بن محمد القاشانی در تاریخ الجایتو از حدود بیه پیش سخن گفته است. وی حد گیلان را از هوسم تا دولاب معرفی می‌کند و چنین می‌نویسد:
ابتدای گیلان فرضه رود هوسم است از ناحیت فلام رودبار، از حدود لاهجان که فلک الدین ساسان بن صعولک بن فیلواکوش درسنه حیت حاکم آنجا بود از قبل برادر خود امیر جمال الدین صعولک بن محمد بن رودکی بود و مسافت بعد طول خطه گیلان از هوسم تا دولاب است مقدار سی فرسنگ زمین تقریباً و تخمیناً.
وی در توصیف سپیدرود چنین می‌نویسد:
و سپیدرود با زنگان رود آمیخته، از کوه‌های گیلان منحدر، به میان گیلان می‌گذرد. بر سمت شمال متوجه دریا، ما بین مشرق و مغرب، شرقی از خطهٔ لیاهجان است، بر حدود آن.
وی درمورد حدود بیه پس و بیه پیش چنین می‌نویسد:
و امتداد مسافت کوه او کنار سفیدرود، بر سمت مغرب و جنوب است، مایل تا به گیلان فومن ممتد، از آنجا شعبه‌ای از کوه منعطف می‌شود، برسمت مغرب و شمال، موازی انعطاف دریا و بر آخر گیلان موغان و گشتاسپی می‌گردد. و شروان و موغان در فضائی است ما بین کوه و دریاست. و از نواحی بلاد گیلان: تولیم و فومن و دولاب و سر و شفت و رشت را پس گیلان خوانند و شهرهای لیاهجان و کوتم و کوچسبان و همام را پیش گیلان خوانند.
وی در مورد تالشان چنین می‌نویسد:
و میانه فرضه رودسر که آخر موغان و گیلان است، ناحیتی است که آن را اسالیم خوانند. مقدار بعد مسافت آن نیم روزه راه که اقوام آن جمله تالشان باشند و این لفظ از طیلسان گرفته شده است.
تاریخ

در گذشته به خصوص قبل از صفویه، حکومت محلی این ناحیه، تاثیرپذیری محدودی از حکومت مرکزی ایران داشته است و سادات کیا بر بیه‌پیش حکومت می‌کردند. سادات کیائی در گیلان از شیعیانی بوده‌اند که به واسطهٔ فشارهای خلافت عباسی از عراق خارج شده و در ابهر سکنی گزیدند. پس از مدتی از ابهر مهاجرت نموده در منطقهٔ کهدم سکنی گزیدند و سپس در روستای ملاط ساکن شدند و در زمان امیرکیا، قیامی علیه حاکمان وقت کرده و مجبور به نقل مکان به رستمدار شدند و بعد از فوت او، پسرانش با حمایت حاکمان مازندران دوره‌ای از کشمکش و جنگ را با حاکمان محلی گیلان آغاز کرده و موفق به فتح گیلان بیه‌پیش و استقرار حکومت در این منطقه شدند. در بارهٔ نقش کیائیان در روی کار آمدن صفویان، آن‌ها با حمایت از شاه اسماعیل و پناه دادن به وی نقش مهمی در پرورش روحی و جسمی مؤسس سلسلهٔ صفوی و نیز آمادگی تشکیلاتی نهضت آن‌ها داشتند. خان احمد خان در واقع وارث حکومت کیائی بود و چون زمان مرگ پدر خردسال بود نقش امرا و سپهسالاران گیلان در استمرار حاکمیت او بر گیلان بسیار مهم است. خان احمد در دورهٔ شاه طهماسب به عنوان عضوی از اتحادیهٔ حکومت صفوی محسوب می‌شد که وفاداری و سرسپردگی از اصول مهم تداوم و بقا شمرده می‌شد. اما وی با در پیش گرفتن سیاست فرهنگی و مذهبی مبتنی بر تسامح و نمایش بعضی تمایلات استقلال‌طلبانه مورد غضب و خشم شاه قرار گرفت و سرانجام نیز دستگیرشده و از حکومت برکنار شد. گیلان بعد از خان احمد در اختیار صفویان قرار گرفت اما مردم آن در برابر قزلباشان دست به مقاومت زدند. در فاصلهٔ سال‌های ۹۷۵ تا۹۸۵ خان احمد در زندان بود و شاه اسماعیل دوم گر چه قول آزادی او را داد ولی به وعدهٔ خود عمل نکرد و خان احمد سرانجام در زمان محمد خدابنده آزاد شده و حکم حکومت گیلان را دریافت و با دختر شاه طهماسب نیز ازدواج کرد.
خان احمد خان سفیری به نام توره کامل را به مسکو و دربار تزار روسیه روانه کرد تا تزار را برای فرستادن قوایی به گیلان برای یاری خان احمد، در برابر هجوم قریب‌الوقوع شاه عباس، متقاعد کند. با چنین نیتی در ۱۴ اردیبهشت ماه سال ۹۷۱ خورشیدی برابر با ۲۲ رجب سال ۱٬۰۰۰ هجری قمری، توره کامل به دیدار تزار روسیه در مسکو رفت. گرچه او در ظاهر موفق به راضی کردن تزار شده بود اما ماجراهای دیگری هم رخ داد که این دیدار را بی اثر نمود. به ویژه با آگاهی شاه عباس از نیت سفر خواجه حسام لنگرودی از جانب خان احمد به عثمانی (که برای جلب حمایت سلطان مراد سوم از گیلان در مقابل صفویان صورت گرفته بود و خان احمد، در جواب نامهٔشاه عباس، این مسئله را انکار و سفر خواجه حسام را برای حج عنوان نموده بود) خشم شاه عباس فزونی گرفت و نامهٔ سلطان مراد عثمانی به شاه صفوی و حمایت از خان احمد، بر آتش خشم مرشد کامل افزود و فرمان یورش به گیلان از جانب شاه عباس صادر شد تا مأموریت توره کامل هم گرچه می‌رفت که با اعزام سپاه روس موفقیت‌آمیز باشد، همچون مأموریت خواجه حسام، ناموفق بماند.
تاریخ > تسخیر توسط شاه عباس

حکومت بیه‌پیش از ۹۴۳ هجری قمری به خان احمد گیلانی رسید و شاه طهماسب اول صفوی، حکومت بیه‌پس را نیز به او سپرد. سرانجام شاه عباس اول صفوی گیلان را تسخیر کرد.
پوکر آیروم

مکان در 23x15px|border |alt=|link= ارمنستان
| پوکر آیروم Փոքր Այրում | پوکر آیروم Փոքր Այրում |
| --- | --- |
استان: لوری
جمعیت (2001): جمعیت (2001)
 • کل: ۱۷۰
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۴ (AMT)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۵ (AMST)
کد منطقه: ؟؟؟ (۳۷۴)
پوکر آیروم (به ارمنی: Փոքր Այրում) یک روستا در ارمنستان است که در استان لوری واقع شده‌است.  در  کیلومتری شمال وانادزور، مرکز استان لوری واقع شده است.
خصوصیات

پوکر آیروم  ۱۷۰ نفر 
جمعیت دارد و در ارتفاع  متر بالاتر از سطح دریا قرار گرفته است.
تونی بروکز (راننده مسابقه)

| 0 | 1 |
| --- | --- |
زاده: ۲۵ فوریهٔ ۱۹۳۲ داکینفیلد، تیمساید، انگلستان، بریتانیا
فعالیت در مسابقات جهانی فرمول یک: فعالیت در مسابقات جهانی فرمول یک
ملیت:  بریتانیایی
سال‌های فعالیت: ۱۹۵۶–۱۹۶۱
تیم‌ها: بی‌آرام، ون‌وال، فراری و کوپر (غیر کارخانه‌ای)
ورودی‌ها: ۳۹ (۳۸ شروع)
قهرمانی‌ها: ۰
پیروزی‌ها: ۶
سکوها: ۱۰
مجموع امتیازات: ۷۵
پول پوزیشن: ۳
سریع‌ترین دور: ۳
اولین ورود: جایزه بزرگ موناکو ۱۹۵۶
نخستین پیروزی: جایزه بزرگ بریتانیا ۱۹۵۷
آخرین پیروزی: جایزه بزرگ آلمان ۱۹۵۹
آخرین ورود: جایزه بزرگ ایالات متحده ۱۹۶۱
چارلز آنتونی «تونی» استندیش بروکز (انگلیسی: Charles Anthony "Tony" Standish Brooks؛ زادهٔ ۲۵ فوریهٔ ۱۹۳۲ در داکینفیلد، تیمساید – ۳ مهٔ ۲۰۲۲) رانندهٔ سابق مسابقات اتومبیل‌رانی فرمول یک اهل بریتانیا بود که از فصل ۱۹۵۶ تا ۱۹۶۱ در مجموع در ۳۹ گراند پری شرکت کرد.
بروکز در طول دوران فعالیت خود در فرمول یک ۳ بار مسابقه را از پول پوزیشن آغاز کرد و در ۳ مسابقه موفق شد سریع‌ترین زمان طی یک دور پیست را به نام خود ثبت کند. او در این مسابقات ۱۰ بار بر روی سکو رفت، مجموعاً ۶ بار به پیروزی دست یافت و ۷۵ امتیاز را به نام خود به‌ثبت رساند.
سهرج

مکان
| سهرج (بردسیر) | سهرج (بردسیر) |
| --- | --- |
روستا: روستا
مختصات: ۳۰°۴۱′۱۲″ شمالی ۵۷°۰′۲۲″ شرقی﻿ / ﻿۳۰٫۶۸۶۶۷°شمالی ۵۷٫۰۰۶۱۱°شرقی﻿ / 30.68667; 57.00611: مختصات: ۳۰°۴۱′۱۲″ شمالی ۵۷°۰′۲۲″ شرقی﻿ / ﻿۳۰٫۶۸۶۶۷°شمالی ۵۷٫۰۰۶۱۱°شرقی﻿ / 30.68667; 57.00611
استان: کرمان
شهرستان: راور
بخش: بخش کوهساران
دهستان: هروز
جمعیت: ۱۴۱ نفر (سرشماری ۹۵)
سهرج (امیرآباد)، روستایی از توابع بخش کوهساران شهرستان راور در استان کرمان ایران است. کاروانسرای این روستا در زمان ناصرالدین شاه تاسیس شد. این بنای تاریخی جزء پرجاذبه ترین مکان های آن دوره بوده است.
جمعیت

این روستا در دهستان هروز قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۹۰ نفر (۳۳خانوار) بوده‌است.
پوزنان

مکان
| پوزنان | پوزنان |
| --- | --- |
Capital City of Poznań Stołeczne Miasto Poznań: Capital City of Poznań Stołeczne Miasto Poznań
Top: Panorama of Poznań City Center Middle: Poznań Town Hall, Stary Browar, Opera House Bottom: Guardhouse: Top: Panorama of Poznań City Center Middle: Poznań Town Hall, Stary Browar, Opera House Bottom: Guardhouse
  پرچمنشان:   پرچمنشان
استان: لهستان بزرگ‌تر
شهرستان: شهر شهرستانی
تأسیس‌شده: سده ۱۰ام میلادی
Town rights: ۱۲۵۳
حکومت: حکومت
 • شهردار: Jacek Jaśkowiak
مساحت: مساحت
 • شهر: ۲۶۱٫۸۵ کیلومتر مربع (۱۰۱٫۱۰ مایل مربع)
بیشترین ارتفاع: ۱۵۴ متر (۵۰۵ فوت)
کمترین ارتفاع: ۶۰ متر (۲۰۰ فوت)
جمعیت (۳۱٫۱۲٫۲۰۱۰): جمعیت (۳۱٫۱۲٫۲۰۱۰)
 • شهر: ۵۵۱۶۲۷
 • تراکم: ۲۱۰۰/کیلومتر مربع (۵۵۰۰/مایل مربع)
 • شهری: ۱٫۱ میلیون
 • کلان‌شهری: ۱٫۴ میلیون
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (CET)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (CEST)
کدپستی: ۶۰–۰۰۱ تا ۶۱–۸۹۰
کد منطقه: +۴۸ ۶۱
Car plates: PO
وبگاه: http://www.poznan.pl/
پوزنان (به لهستانی: Poznań) (به آلمانی: پوزن - Posen) یکی از شهرهای بزرگ و مهم لهستان است که در غرب این کشور، در نزدیکی مرز لهستان و آلمان واقع شده‌است.
جغرافیا

این شهر از نظر جمعیت پنجمین شهر لهستان می‌باشد (طبق آمار سال ۲۰۰۷ جمعیت آن ۵۶۴٫۹۵۱ نفر می‌باشد، که ۵۴٪ از آن را زنان تشکیل می‌دهند).
تاریخچه

این شهر تا قبل از پایان جنگ جهانی دوم جزئی از آلمان بود و بعد از شکست آلمان نازی در جنگ دوم طی طرح پاکسازی قومی که توسط روسها و لهستانیها در ایالات آلمانی پروس و پومرانی و سیلزی انجام شد اهالی آلمانی این شهر مجبور به ترک شهر خود شدند و به مناطق غربی مهاجرت کردند و این شهر با سکنه جدید لهستانی به بخشی از کشور لهستان بدل شد.
کنفرانس پوزن در این شهر اتفاق افتاد.
آموزش

این شهر، دارای ۸ مرکز آموزش عالی دولتی، که ۴ مرکز به عنوان دانشگاه دولتی مشغول فعالیت می‌باشد.
علاوه بر این ۱۷ مرکز آموزش عالی غیرانتفاعی نیز در این شهر وجود دارد.
نگارخانه

Old Market Square and Poznan City Hall
Houses on the Old Market Square
Old Market Square houses at evening
Old Market Square by night
U.A.M Park
Bamberka fountain on the Old Market Square
View of Owińska
Aquanet water supply company
Stary Browar in Poznań
Poznań - Collegium Minus - دانشگاه آدام میکیویچ در پوزنان
Poznań Collegium Minus by night
South view of Poznań Collegium Minus
Poznań Collegium Iuridicum
Guard house
View of Basilica of St.Peter and St.Paul from the south by night in Poznań
Remanents of grave of میشکو اول لهستان،  underground of Poznań Archcathedral Basilica of St. Peter and St. Paul
Remanents of grave of بولسلاو یکم (لهستان), underground of Poznań Archcathedral Basilica of St. Peter and St. Paul
Absyda Floriana
Academy of Music
باروک Collegiate Church, built 1651–1701
یسوعی‌ها College established by King زیگیسموند سوم واسا in 1611
Western Institute
ورزش

باشگاه فوتبال لخ پوزنان در این شهر جای گرفته‌است. جشن هواداران این تیم به نام جشن پزنان نام این شهر را در میان هواداران فوتبال در اروپا بلندآوازه کرده‌است.
پوکر گیلانار

مکان در 23x15px|border |alt=|link= ارمنستان
| پوکر گیلانار | پوکر گیلانار |
| --- | --- |
استان: آرارات
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۴ (AMT)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۵ (AMST)
کد منطقه: ؟؟؟ (۳۷۴)
پوکر گیلانار  یک روستا در ارمنستان است که در استان آرارات واقع شده‌است.  در  کیلومتری شمال آرتاشات، مرکز استان آرارات واقع شده است.
اقتصاد

برای علم اقتصاد، علم اقتصاد را ببینید.
اِقتصاد (به انگلیسی: Economy) به یک نظام اقتصادی در یک یا چند منطقه جغرافیایی یا سیاسی خاص گفته می‌شود و در برگیرنده تولید، توزیع یا تجارت، مصرف کالاها و خدمات در آن منطقه یا کشور می‌باشد. یک اقتصاد مجموع کل ارزش معاملات میان فعالان اقتصادی نظیر افراد، گروه‌ها، سازمان‌ها و حتی ملت‌هاست.
اقتصاد، برآیندِ کلیه فرایندهایی است که فرهنگ، ارزش، آموزش، تکامل تکنولوژیکی، تاریخ، سازمان اجتماعی، ساختار سیاسی، سیستم‌های قانونی، جغرافیا و همین‌طور مواهب طبیعی را در بر می‌گیرد. این عوامل زمینه، محتوا و شرایطی را تعیین می‌کند که یک اقتصاد در آن عمل می‌کند. برخی فرهنگ‌ها اقتصادهای مولدتری را به وجود می‌آورند و لذا ارزش یا تولید ناخالص داخلی بیشتری را تولید می‌کنند.
در واقع واژهٔ اقتصاد در دنیای امروز معانی متعددی دارد که بیان کننده رویکردهای متفاوت در بیان محتوای اصلی اقتصاد است. و در یک تعریف کامل اقتصاد، علم تخصیص بهینهٔ منابع محدود به خواسته‌های نامحدود است.
تعاریف

فرهنگ لغت آکسفورد اقتصاد را این گونه تعریف کرده است: اقتصاد ارتباط میان تولید، تجارت و عرضهٔ پول، در یک کشور یا منطقهٔ مشخص می‌باشد. در تعریفی دیگر اقتصاد، مجموعهٔ بزرگی از فعالیت‌های به‌هم‌پیوسته تولیدی و مصرفی دانسته‌شده که به‌تعیین چگونگی تخصیص منابع کمیاب کمک می‌رسانند. اقتصاد همچنین به‌صورت «شبکه‌ای از تولیدکنندگان، توزیع‌کنندگان و مصرف‌کنندگان کالاها و خدمات (محصولات) در یک مکان، منطقه یا کشور» تعریف شده است.
علوم مرتبط

امروزه، طیف وسیعی از حوزه‌هایِ مختلف علوم اجتماعی از جامعه‌شناسی (جامعه‌شناسی اقتصادی) و تاریخ (تاریخ اقتصادی) گرفته تا انسان‌شناسی (انسان‌شناسی اقتصادی) و جغرافیا (جغرافیای اقتصادی) به بررسی و تجزیه و تحلیل جنبه‌های مختلف اقتصادی حیات جمعی انسان‌ها می‌پردازد.
اقتصاد واقعی

در عصر حاضر با توجه به اهمیت رو به رشد بخش مالی اقتصاد، تحلیل‌گران اصطلاح اقتصاد واقعی را به کار می‌گیرند تا بخش واقعی اقتصاد را که واقعاً با تولید کالاها و خدمات ارتباط دارد، از بخش مالی اقتصادی (یا اقتصاد کاغذی) تفکیک کند که مرتبط با خرید و فروش در بازارهای مالی است.
معیارهای اندازه‌گیری یک اقتصاد

با استفاده از مفهوم‌های زیر می‌توان معیارها و شاخص‌هایی را برای شناخت و اندازه‌گیری اقتصاد به دست آورد:
مخارج مصرفی
نرخ ارز
تولید ناخالص داخلی
تولید ناخالص ملی سرانه
تولید ناخالص ملی
بازار سهام
نرخ بهره
بدهی ملی
نرخ تورم
بیکاری
تراز تجاری
مقادیر واقعی و اسمی

برای این که نگاه واقعی‌تر به اقتصاد داشته باشیم از آنجا که قیمت‌ها در طول زمان متغیرند و ، اقتصاددانان و آمارگران برخی از معیارهای اندازه‌گیری اقتصاد را بر اساس میزان تورم تعدیل و مقادیر اسمی را به مقادیر واقعی تبدیل می‌کنند؛ مثلاً، درآمد ناخالص ملی اسمی معمولاً به درآمد ناخالص ملی واقعی تبدیل می‌شود تا میزان رشد یک اقتصاد محاسبه شود.
جایگاه اقتصاد ایران در دنیا و منطقه

مقاله اصلی: اقتصاد ایران
در حال حاضر، ایران بر اساس فهرست صندوق بین‌المللی پول با توجه به درآمد ناخالص ملی اسمی بیست و یکمین و بر اساسِ درآمد ناخالص ملی تعدیل شده با شاخص برابری قدرت خرید هفدهمین اقتصاد بزرگ دنیاست. در این رتبه‌بندی و بر اساس معیار اولی به ترتیب کشورهای ترکیه و عربستان سعودی و بر اساس معیار دوم کشور ترکیه بالاتر از ایران قرار می‌گیرند.
اقتصاد غیررسمی

مقاله اصلی: اقتصاد غیررسمی
اقتصاد غیررسمی فعالیت‌های اقتصادی را شامل می‌شود که برخلاف اقتصاد رسمی، نه مالیاتی می‌پردازد و نه تحت نظارت دولت انجام می‌گیرد؛ از این رو، اقتصاد غیررسمی در محاسبات مربوط به تولید ناخالص ملی نمی‌آیند. اگرچه غالباً اقتصاد غیررسمی با مباحث مربوط به کشورهای در حال توسعه پیوند خورده است، تمامی نظام‌های اقتصادی درجاتی از اقتصاد غیررسمی را شامل می‌شوند.
موری راتبارد

| موری نیوتن رتبارد | موری نیوتن رتبارد |
| --- | --- |
رتبارد ۱۹۹۴: رتبارد ۱۹۹۴
زادهٔ: ۲ مارس ۱۹۲۶ برانکس، نیویورک، ایالات متحده
درگذشت: ۷ ژانویهٔ ۱۹۹۵ (۶۸ سال) نیویورک سیتی، نیویورک، ایالات متحده.
ملیت: آمریکایی
فعالیت دانشگاهی: فعالیت دانشگاهی
زمینه: اقتصاد، اقتصاد سیاسی، قانون طبیعی، آنارشیسم، کنش‌شناسی، سکه‌شناسی، فلسفه حقوق، اخلاق، تاریخ اقتصادی
نهاد: انستیتوی پلی‌تکنیک دانشگاه نیویورک، دانشگاه نوادا، لاس وگاس
مکتب یا سنت: مکتب اتریش
دانشگاه: دانشگاه کلمبیا
تأثیرگذاران: ارسطو، تامس آکویناس، اویگن بوم فن باورک، اتین دو لا بوئسی، ادموند برک، Chodorov, فریدریش آوگوست فون هایک، Wilder Lane، لائوتسه، جان لاک، Mencken، کارل منگر، لودویگ فن میزس، Molinari, Nock، Oppenheimer، آین رند، Say، جوزف شومپیتر، هربرت اسپنسر، Spooner، بنجامین تاکر، آن روبر ژاک تورگو، Harper
مشارکت‌ها: بنیان‌گذار آنارکو-کاپیتالیسم، توسیع نظریه حقوق طبیعی، پراکسولوژی و تاریخ اقتصادی
 :  
موری نیوتن رتبارد (به انگلیسی: Murray Newton Rothbard) (زاده ۲ مارس ۱۹۲۶ – درگذشته ۷ ژانویه ۱۹۹۵) اقتصاددان، تاریخدان و نظریه‌پرداز سیاسی امریکایی است.
رتبارد از چهره‌های نامدار مکتب اتریشی اقتصاد بود که با طرح گونه‌ای از آنارشیسم بازار آزاد، که خود آن را آنارکو-کاپیتالیسم می‌نامید، بر جنبش لیبرترین آمریکا و اندیشه‌ی معاصر لیبرترین و لیبرالیسم کلاسیک تأثیر بنیادین گذاشت.
رتبارد بیش از بیست کتاب نوشته است و از او به‌عنوان چهره‌ای مهم در جنبش لیبرتارین آمریکا یاد می‌شود.
رتبارد بر اساس مفهوم ترتیب آنی مکتب اتریش، هواداری از اقتصاد آزاد در خلق پول، و محکوم کردن برنامه‌ریزی متمرکز، از حذف کنترل قاهرانه‌ی جامعه و اقتصاد به دست دولت مرکزی دفاع می‌کرد. او نیروی انحصاری دولت را بزرگترین خطر برای آزادی و رفاه بلندمدت مردم می‌دانست و حکومت را «سازمانی متشکل از ابزار سیاسی» و محلی برای غیراخلاقی‌ترین، بی‌پرواترین و خودخواه‌ترین افراد در هر جامعه می‌دانست که در کار چپاول سیستماتیک مردمان آزاد است.
راتبارد نتیجه گرفت که همه خدمات انحصاری ارائه شده توسط دولت‌ها می‌تواند به گونه‌ای بهتر از سوی بخش خصوصی ارائه شود. او بسیاری از مقررات و قوانینی را که ظاهراً برای «منفعت عمومی» وضع شده را قدرت ربایی‌های خودخواهانه توسط بوروکراتهای دولتی توطئه‌گر می‌دید که خود را به طرز نامحدودی بزرگ می‌کنند، به گونه‌ای که گویی تابع مکانیسم قیمت نیستند. راتبارد می‌گفت ناکارآمدی‌هایی در خدمات دولتی وجود دارد و اظهار می‌کرد که اگر خدمات بر اساس رقابت در بخش خصوصی ارائه شود، مکانیسم قیمت می‌تواند آن‌ها را حذف کند.
راتبارد به همین اندازه شرکت‌گرایی دولتی را محکوم کرد و بسیاری از مواردی را نقد می‌کرد که در آن‌ها نخبگان کسب و کار با قدرت انحصاری دولت برای تأثیرگذاری بر قدرت و سیاست تنظیمی به نحوی که در برابر رقبایشان به ایشان نفع برساند، همکاری می‌کردند.
او استدلال می‌کرد که مالیات‌گیری نمادی از دزدی اجباری در مقیاس بزرگ، و «انحصار زوری» برای ممنوع کردن خرید داوطلبانه خدمات کارامدتر دفاعی و قضایی از تأمین کنندگان رقیب است.
او بانکداری مرکزی و بانکداری ذخیره کسری تحت نظام پول فیات را شکلی از اختلاس قانونی شده مورد حمایت دولت می‌داند و معتقد است که این نظام پولی با اصول و اخلاقیات لیبرترین در تضاد است.
رتبارد با دخالتگرایی نظامی، سیاسی و اقتصادی در امور دیگر کشورها مخالف بود.
زندگی شخصی

موری ررتبارد از دیوید و ری راتبارد به دنیا آمد. والدین او یهودیانی بودند که از لهستان و روسیه به ایالات متحده مهاجرت کرده بودند. پدرش شیمی‌دانی مهاجر یهودی از لهستان و مادرش مهاجری یهودی روس بود.
پس از ورود به دانشگاه کلمبیا، لیسانس خود را در رشته ریاضیات و اقتصاد در ۱۹۴۵ و فوق‌لیسانس را در ۱۹۴۶ دریافت کرد. دکترای اقتصاد خود را در ۱۹۵۶ زیر نظر جوزف دورفمن در ۱۹۵۶ دریافت کرد.
راتبارد، افزون بر فلسفه، تاریخ و اقتصاد و برخی موضوعات دیگر، شطرنج، معماری کلیسایی سبک باروک آلمان و جازهای نخستین را بسیار دوست می‌داشت. او مخالف و منتقد تباهیدن جاز و آوازهای مردم‌پسند و تبدیل آن به موسیقی راک و بیباپ بود.
راتبارد به قانونی باور داشت که مطابق آن مردم گرایش دارند که در آنچه بدترین در آنند، تخصص یابند. مثلاً هنری جرج در همه‌کاری بسیار خوب بود به جز زمین، اما در ۹۰٪ اوقات به نگارش دربارهٔ زمین می‌پرداخت. فریدمن در همه‌کاری بسیار خوب بود به جز پول، اما تمرکزش بر پول بود!
در ۱۹۵۳ و در شهر نیویورک او با جواَن شوماخر (به انگلیسی: JoAnn Schumacher) ازدواج کرد، کسی که راتبارد، او را چهارچوب اصلی زندگی و کارش قلم‌داد می‌کرد.
سرانجام راتبارد در ۱۹۹۵ در منهتن بر اثر حمله قلبی درگذشت. مرثیه‌نامه نیویورک تایمز راتبارد را چنین معرفی کرد: «اقتصاددان و فیلسوفی اجتماعی که پرحرارت به دفاع از آزادی فردی در برابر مداخلات دولت می‌پرداخت.»
نوشته‌های راتبارد

مقالهٔ اصلی: مکتب اتریش
راتبارد از منتقدین سرسخت اندیشه اقتصادی کینزی و نظریه فایده‌گرایی جرمی بنتام فیلسوف بود. در عوض روش خودش مبتنی بر این نگاه بود که نظریه اقتصادی اتریشی اثبات درستی پیامد عملی این واقعیت است که انسان‌ها در عمل هدفمند مشغول می‌شوند. راتبارد با توجه به نظرهای بازار آزادیش، استدلال کرد که حتی دفاع ملی و حفاظت از افراد باید در بازاری رقابتی و بدون انحصار اجباری دولت عرضه شود.
راتبارد در انسان، اقتصاد و حکومت انواع مختلف مداخله حکومت را به سه رده تقسیم می‌کند: «مداخله توهمی»، که مداخله در فعالیت‌های غیر مبادله‌ای خصوصی؛ «مداخله دودویی»، که مبادلهٔ بین افراد و حکومت به زور است؛ و «مداخله مثلثی»، که مبادلهٔ بین افراد به اجبار دولت است. بنا به سنفرد آیکیدا، نوع‌شناسی راتبارد «شکاف‌ها و ناسازگاری‌هایی را که در فرمولبندی اصلی میزس به نظر می‌رسید را حذف می‌کند.»
راتبارد در قدرت و بازار می‌نویسد که نقش اقتصاددان در بازار آزاد محدود است ولی نقش و قدرت اقتصاددان در دولتی که به‌طور پیوسته در اقتصاد دخالت می‌کند گسترش می‌یابد، زیرا مداخله مشکلاتی را به راه می‌اندازد که نیاز به بررسی و توصیه سیاست‌های بیشتر دارد. راتبارد استدلال می‌کند که این منفعت شخصی ساده باعث می‌شود بسیاری از اقتصاددانان نسبت به مداخلهٔ فزایندهٔ دولت تعصب داشته باشند.
راتبارد به قانونی باور داشت که مطابق آن مردم گرایش دارند که در آنچه بدترین در آنند، تخصص یابند. مثلاً هنری جرج در همه‌کاری بسیار خوب بود به جز زمین، اما در ۹۰٪ اوقات به نگارش دربارهٔ زمین می‌پرداخت. فریدمن در همه‌کاری بسیار خوب بود به جز پول، اما تمرکزش بر پول بود!
دیدگاه‌های اخلاقی و سیاسی

راتبارد در اواخر دههٔ ۱۹۴۰ پرسید در اقتصاد لسه فر، چرا حفاظت پلیس خصوصی نتواند جای خدمات حفاظتی دولت را بگیرد و در ۱۹۴۹ به این نتیجه رسید که این شدنی است. او تحت تأثیر آنارشیست‌های فردگرای آمریکایی قرن نوزدهم نظیر لیسندر اسپونر و بنجامین تاکر و اقتصاددان بلژیکی گوستاو دو مولیناری بود که در این باره می‌نوشتند که یک سیستم چگونه می‌تواند کار کند. در نتیجه او «اقتصاد لسه فر میزس را با نظرات مطلق گرایانه در خصوص حقوق بشر و نفی حکومت» از آنارشیست‌های فردگرا ترکیب کرد.
راتبارد در خصوص مسئلهٔ اخلاق، از میزس جدا شد، چون میزس ترجیح می‌داد از مباحث اخلاقی پرهیز کند و نشان دهد که قوانین اقتصادی مداخله‌گرا از دستیابی به اهداف‌شان بازمانده‌اند. راتبارد معتقد بود که قوانین مداخله‌گرا در واقع به برخی از جمله حتی افرادی که ممکن است مخرب باشند منفعت می‌رسانند، و نتیجتاً بنیانی اخلاقی برای بازار آزاد ضروری است. اصل او «خود مالکیتی» بود. او با اعمال این اصل به قانون قرارداد، نوشت که این اخلاقی نیست که مردم با قرارداد خود را به بردگی بکشند. دیدگاه‌های اخلاقی راتبارد، همچنین تحت تأثیر لیبرالیسم کلاسیک و امپریالیسم ستیزی راست قدیم قرار داشت.
راتبارد در ۱۹۵۴، در کنار چندین دانشجوی دیگر لودویگ فن میزس، چون جورج ریسمن و رالف ریکو، در ارتباط با آین رند بنیان‌گذار آبجکتیویسم قرار گرفتند. او به زودی از رند جدا شد، و بین دیگر چیزها، نوشت که نظرات او آن طور که اعلام می‌کرد اصیل نبود ولی به ارسطو، تامس آکویناس و هربرت اسپنسر شباهت داشت. راتبارد در ۱۹۵۸ پس از انتشار رمان اطلس شورید از رند، راتبارد نامه‌ای به او نوشت و کتابش را «گنج‌خانه‌ای بی‌پایان،» و «نه تنها بهترین رمانی که نوشته شده، بلکه یکی از بهترین کتاب‌های داستانی یا غیرداستانی که نوشته شده،» خواند. او همچنین نوشت که «شما زمینهٔ حقوق طبیعی و فلسفهٔ حقوق طبیعی را به من معرفی کردید،» که او را برانگیخت «سنت افتخارآمیز حقوق طبیعی» را بیاموزد. رتبارد چند ماه دیگر هم دوباره به حلقهٔ او پیوست، ولی به زودی به دلیل تفاوت‌های متعدد با رند از جمله دفاع راتبارد از آنارشیسم از او جدا شد. بعدها، راتبارد حلقهٔ رند را در نمایشنامهٔ موتسارت یک سرخ بود و نوشته «جامعه‌شناسی فرقهٔ این رند» هجو کرد.
او در سال‌های بعد دیدگاه‌های اخلاقی و سیاسیش را به‌طور کامل توسعه داد. شلدن ریکمن او را «نظریه‌پرداز پیشروی لیبرترینسم لاکی رادیکال که با اقتصاد اتریشی آمیخته، که نشان می‌دهد که بازارهای آزاد کامیابی گسترده، همکاری اجتماعی و هماهنگی اقتصادی ایجاد می‌کنند بدون انحصار، رکود یا تورم‌های شدید که ریشه‌شان را می‌توان در مداخله دولت دید» توصیف می‌کند. او این‌ها را به دیدگاه‌های مدرن‌تر مربوط می‌کرد و نوشت: «در بدنه اندیشه شناخته شده به نام 'اقتصاد اتریشی'، توضیحی علمی برای کار کردن بازار آزاد (و نتایج مداخله دولت در آن بازار) وجود دارد که آنارشیست‌های فردگرا می‌توانند به آسانی از آن در ولتانشاوئونگ سیاسی و اجتماعیشان بهره ببرند.»
راتبارد با آنچه بیش از حد تخصصی‌سازی دانشگاه‌ها می‌دانست مخالف بود و خواستار آمیختن حوزه‌های اقتصاد، تاریخ، اخلاق و علوم سیاسی به منظور ایجاد یک «علم آزادی» بود. راتبارد پایه اخلاقی جایگاه آنارکو-کاپیتال خود را در دو تا از کتاب‌هایش توصیف کرد: برای یک آزادی جدید، منتشر شده در ۱۹۷۳، و اخلاق آزادی، منتشر شده در ۱۹۸۲. راتبارد در قدرت و بازار (۱۹۷۰)، توصیف می‌کند که یک اقتصاد غیرحکومتی چگونه می‌تواند کار کند.
دیدگاه‌های اخلاقی و سیاسی > ضدیت با مساوات خواهی

راتبارد در ۱۹۶۳، نوشت «انقلاب سیاهان بعضی عناصری دارد که باید مطلوب یک لیبرترین باشد، با بقیه آن باید مخالف باشد. نتیجتاً لیبرترین با جداسازی اجباری و خشونت پلیسی و در عین حال با ادغام اجباری و مهملاتی نظیر سهمیهٔ شغلی اجباری قومی مخالفت می‌کند.» بنا بر گفتهٔ زندگی‌نامه‌نویس راتبارد، جاستین ریموندو، او مالکوم ایکس را یک «رهبر بزرگ سیاه» می‌دانست و معتقد بود مارتین لوتر کینگ به این دلیل محبوب سفیدهاست که «نیروی اصلی مهارکنندهٔ انقلاب کاکاسیاه‌ها» بود. راتبارد استفادهٔ لیندون جانسون از نیروی نظامی برای سرکوب آشوب‌های شهری در ۱۹۶۸ پس از ترور کینگ را با استفادهٔ او از نیروهای آمریکایی در جنگ ویتنام مقایسه می‌کند.
او در کتاب ۱۹۷۴ خود مساوات خواهی بمثابه قیام علیه طبیعت و دیگر انشاها بیان کرد، «برابری در نظم طبیعی چیزها نیست، و نبرد برای برابر ساختن همگان در هر جنبه (جز در برابر قانون) مسلماً تبعات فاجعه‌باری در برخواهد داشت.» راتبارد در آن نوشت، «در قلب چپ مساوات خواه این باور بیمارگونه وجود دارد که واقعیت هیچ ساختاری ندارد؛ این که دنیا یک لوح سفید است که می‌توان آن را در هر لحظه تنها با اعمال ارادهٔ انسانی به هر سوی دلخواهی تغییر داد.» راتبارد همچنین بیان کرد که حکومت محوران پژوهش دانشگاهی در خصوص نژاد را سرکوب کردند تا هدفشان مبنی بر استفاده از حکومت برای اعمال اهداف مساوات خواهانه را جامعه عمل بپوشانند.
دیدگاه‌های اخلاقی و سیاسی > عدم مداخله

راتبارد همچون رندالف بورن معتقد بود که «جنگ مایه بقای حکومت است.» به گفته دیوید گوردون، این دلیل مخالفت راتبارد با سیاست خارجی تهاجمی بوده‌است.
راتبارد معتقد بود که جنگ‌های جدید لازم نیست و اطلاع از این که دولت چگونه شهروندان را درگیر جنگ‌های پیش تر کرد، حائز اهمیت است. دو نوشته بر پایه این نظرات نوشته شد «جنگ، صلح و حکومت» و «آناتومی حکومت.» راتبارد از دید ویلفردو پرتو، گایتانو مسکا و رابرت میچلز برای ساختن مدلی از کارکنان، اهداف و ایدئولوژی حکومت بهره برد. در نوشته‌ای به مناسبت مرگ دوست تجدیدنظر طلب تاریخی اش هری المر بارنز، راتبارد نوشت:
ورود ما به جنگ جهانی دوم اقدامی حیاتی در قالب کردن یک نظامی گری دائمی بر اقتصاد و جامعه، در حاکم کردن یک حکومت همواره پادگانی، یک مجتمع خودسر نظامی-صنعتی، یک سیستم سربازگیری دائمی بر کشور بود. این اقدامی حیاتی در خلق اقتصادی مخلوط بود که دولت بزرگ، نظامی از سرمایه‌داری در انحصار حکومت، حکومت مرکزی با همکاری کسب و کار بزرگ و وحدت گرایی بزرگ آن را اداره می‌کند.