محاصره انطاکیه (۱۰۹۸)

برای دیگر کاربردها، محاصره انطاکیه را ببینید.
| ن ب ونخستین جنگ صلیبی | ن ب ونخستین جنگ صلیبی |
| --- | --- |
 زریگوردون   سویتت  نیقیه  دورلیوم  انطاکیه (نخستین)  اردوکشی به سامسات  انطاکیه (دومین)  معره نعمان  عرقا  اورشلیم  اشکلون :  زریگوردون   سویتت  نیقیه  دورلیوم  انطاکیه (نخستین)  اردوکشی به سامسات  انطاکیه (دومین)  معره نعمان  عرقا  اورشلیم  اشکلون 
| ن ب ونبردهای صلیبی در سرزمین شام  (۱۳۰۳–۱۰۹۶) | ن ب ونبردهای صلیبی در سرزمین شام  (۱۳۰۳–۱۰۹۶) |
| --- | --- |
 نخستین جنگ صلیبی زریگوردون  سویتت  محاصره نایسیا  نخستین دورلیوم  محاصره انطاکیه  معره نعمان  محاصره اورشلیم  نبرد اشکلون دورهٔ بین دو جنگ صلیبی ملتین  مرسیوان  نخستین هراکلیا  دومین هراکلیا  نخستین نبرد رمله  دومین نبرد رمله  نبرد حران  آرتاه  سومین نبرد رمله  نخستین نبرد طرابلس  صیدون  نخستین شیزر  السنابرا  سرمین  اجر سنگینیز  هاب  یافا و صور  یبنا  نبرد عزاز  مرج الصفار  بارین  دومین شیزر  محاصره ادسا  نبرد بصری جنگ‌های صلیبی دوم دومین دورلیوم  افسوس  مندر والی  مونت کادموس  محاصره دمشق دوره بین دو جنگ صلیبی اناب  نبرد عینتاب  دومین اشکلون  دریاچه حوله  بقاع  نخستین بیلبیس  حارم  ال بابین  دومین بیلبیس  محاصره اشکلون  محاصره دمیاط (۱۱۶۹)  مونت‌گیسارد  مرج عیون  یاکوبز فورد  بلووار کسل  ال فوله  محاصره کراک  کریسون  جنگ حطین  محاصره اورشلیم  محاصره صور جنگ سوم صلیبی نبرد قونیه  محاصره عکا  نبرد آرسوف  نبرد یافا جنگ صلیبی پنجم جنگ صلیبی پنجم  محاصره دمیاط پس از جنگ صلیبی ششم محاصره اورشلیم  لا فوربیه جنگ صلیبی هفتم محاصره دمیاط  المنصوره  فاریسکور اواخر دورهٔ جنگ‌های صلیبی سزاریا  سقوط حیفا  سقوط آرسوف  محاصره انطاکیه  کراک دو کاوالیر  محاصره طرابلس (۱۲۷۱)  محاصره طرابلس (۱۲۸۹)  محاصره عکا (۱۲۹۱)  رواد :  نخستین جنگ صلیبی زریگوردون  سویتت  محاصره نایسیا  نخستین دورلیوم  محاصره انطاکیه  معره نعمان  محاصره اورشلیم  نبرد اشکلون دورهٔ بین دو جنگ صلیبی ملتین  مرسیوان  نخستین هراکلیا  دومین هراکلیا  نخستین نبرد رمله  دومین نبرد رمله  نبرد حران  آرتاه  سومین نبرد رمله  نخستین نبرد طرابلس  صیدون  نخستین شیزر  السنابرا  سرمین  اجر سنگینیز  هاب  یافا و صور  یبنا  نبرد عزاز  مرج الصفار  بارین  دومین شیزر  محاصره ادسا  نبرد بصری جنگ‌های صلیبی دوم دومین دورلیوم  افسوس  مندر والی  مونت کادموس  محاصره دمشق دوره بین دو جنگ صلیبی اناب  نبرد عینتاب  دومین اشکلون  دریاچه حوله  بقاع  نخستین بیلبیس  حارم  ال بابین  دومین بیلبیس  محاصره اشکلون  محاصره دمیاط (۱۱۶۹)  مونت‌گیسارد  مرج عیون  یاکوبز فورد  بلووار کسل  ال فوله  محاصره کراک  کریسون  جنگ حطین  محاصره اورشلیم  محاصره صور جنگ سوم صلیبی نبرد قونیه  محاصره عکا  نبرد آرسوف  نبرد یافا جنگ صلیبی پنجم جنگ صلیبی پنجم  محاصره دمیاط پس از جنگ صلیبی ششم محاصره اورشلیم  لا فوربیه جنگ صلیبی هفتم محاصره دمیاط  المنصوره  فاریسکور اواخر دورهٔ جنگ‌های صلیبی سزاریا  سقوط حیفا  سقوط آرسوف  محاصره انطاکیه  کراک دو کاوالیر  محاصره طرابلس (۱۲۷۱)  محاصره طرابلس (۱۲۸۹)  محاصره عکا (۱۲۹۱)  رواد 
محاصره انطاکیه رویدادی است که در پی نخستین جنگ صلیبی به خاورمیانه و در تاریخ ۳ ژوئن ۱۰۹۸ میلادی و با تصرف انطاکیه به‌دست صلیبیون به وقوع پیوست. تصرف انطاکیه در سر راه لشکرکشی صلیبیون به اورشلیم روی داد.
پس از تشکیل کُنت‌نشین اِدسا، صلیبیون مسیر خود را به سمت سرزمین مقدس ادامه دادند. سپاهیان صلیبی، نخست‌شهر اَرتاح، در قلمرو حاکم سلجوقی انطاکیه، را تصرف کرده و سپس عازم انطاکیه شدند. شهر مهم انطاکیه در ۱۸ یا ۲۰ اکتبر ۱۰۹۷ محاصره گشت، زیرا بدون تصرف آن پیشروی به سوی اورشلیم ناممکن بود. حاکم شهر از امیران منطقه شام و حتی فرمانروایان ایران و خلیفه بغداد درخواست کمک فوری نمود، که به جز رضوان بن تُتُش، امیر حلب که از حاکم انطاکیه، کینه‌ای در دل داشت، سایرین قول کمک دادند. بر اثر طولانی شدن محاصره، گروهی بیست هزار نفره و به روایتی سی هزار، از اردوگاه خارج شدند و به دنبال آذوقه تا اطراف شهر حلب پیش رفتند. حاکم‌انطاکیه، یاغی‌سیان، از این فرصت استفاده کرد و روز بعد به صلیبیون حمله‌کرد، ولی ناکام ماند. از طرفی، نیروهایی که به درخواست حاکم سلجوقی برای کمک به او حرکت کرده بودند، با سپاه بیست یا سی‌هزار نفره صلیبی که به سوی حلب رفته بود، مواجه شد و بین آنان نبرد درگرفت. در این نبرد، پس از کشته شدن عده زیادی از دو طرف، صلیبیون به سوی انطاکیه بازگشتند و سپاه سلجوقی تا حما عقب‌نشینی کرد.
طولانی شدن محاصره انطاکیه، کمبود غذا، سرمای شدید و شیوع بیماری‌های مختلف موجب نارضایتی عمومی صلیبیون شد. در نتیجه، بسیاری از آنان از محاصره گریختند، از جمله پیر منزوی و ویلیام کارپن‌تر دیگر داعیه‌دار جنگ‌های صلیبی (آن‌ها بعداً برگشتند) در این هنگام و در پی تهدید و توطئه بوهموند که می‌خواست زمینه را برای حکومت آینده خود مهیا سازد، نماینده و فرستاده امپراتور و فرمانده لشکر بیزانس، ناگهان اردوگاه را ترک کرد و شایع شد که او به قسطنطنیه بازگشته است. از این رو، صلیبیون امپراتور بیزانس را خائن به آرمان‌های صلیبی قلمداد کردند و تصمیم گرفتند که‌از این پس شهرهای آسیای‌صغیر، از جمله انطاکیه، را به‌امپراتور تحویل ندهند. پس از ناکامی سپاهیان شام در یاری رساندن به مردم انطاکیه، این‌بار با اقدام رضوان سپاه دیگری تجهیز شد و به سوی انطاکیه حرکت کرد، اما، سواران صلیبی این سپاه را غافلگیر کردند و شکست دادند. همزمان با این حوادث، افضل، پسر بدر جمالی و وزیر خلیفه خردسال فاطمی مُستعَلی باللّه، فرستادگانی را نزد صلیبیون گسیل داشت و آن‌ها را به همکاری و هم پیمانی ضد سلجوقیان و تقسیم قلمرو دولت سلجوقی دعوت کرد، که پذیرفته نشد.
در اوایل مه ۱۰۹۸، کِربُغا، اتابک موصل با سپاهی صد هزار نفره، برای شکستن محاصره و نجات مردم انطاکیه، از موصل حرکت کرد. چون صلیبیون از حرکت این سپاه عظیم آگاهی یافتند، به‌وحشت افتاده و حدود چهار هزار نفر از آنان‌گریختند. اما سپاه مذکور سه هفته را با محاصره اِدسا و نبردهای بیهوده و بدون یاری‌رسانی به انطاکیه، سپری نموند. سرانجام انطاکیه پس از هفت، و به روایتی دیگر نُه، ماه پایداری، در ۳ ژوئن ۱۰۹۸ بر اثر خیانت نگهبان یکی از برج‌های شهر، بر روی مهاجمان صلیبی گشوده شد، مردم مسلمان شهر به طرز فجیعی کشتار شده و امکان پیشروی به سوی شام و اورشلیم برای صلیبیون فراهم آمد. حاکم شهر نیز همراه با گروهی از افرادش گریخت، ولی به فاصله اندکی کشته شد. پس از چند روز سپاه کِربُغا، اتابک موصل به انطاکیه رسید و اینبار نوبت صلیبیون بود که در محاصره نیروهای مسلمان قرار بگیرند. در نتیجه چندین روز زد و خورد، روحیهٔ سپاه صلیبی به شدت کم شده و آنان خود را در آستانهٔ نابودی و شکست می‌دیدند ولی با پیدایش سنان مقدس و افزایش روحیه‌ای که ناشی از آن بود تصمیم گرفتند که از شهر خارج شده و مستقیم با سپاه کِربُغا روبرو گردند. در نبردی که در روز ۲۸ ژوئن ۱۰۹۸ روی داد، سپاه کِربُغا به شدت شکست خورده و صلیبیون پیروز شدند. پس از چند ماه کشمکش و مناقشه میان سران سپاه صلیبی، بوهموند توانست با تمهیداتی که به کار ببندد، به‌عنوان نخستین شاهزاده انطاکیه تعیین گردد و دومین دولت صلیبی را در انطاکیه برپا نماید.