هورالعظیم
تاثیر سدسازی بر جریان های ورودی

رودخانه‌های دجله و فرات از کوه‌های ترکیه سرچشمه می‌گیرند و سپس وارد عراق می‌شوند و بالاخره با الحاق به یکدیگر، سرانجام هر دو به کارون می‌پیوندد که اروندرود (شط العرب)، در پایان به خلیج فارس سرازیر می‌شوند. وضعیت این رودخانه‌ها علاوه بر ترکیه، عراق و سوریه، روی ایران هم اثر می‌گذارد.
در سال‌های گذشته سدسازی‌هایی از سمت کشورهای ترکیه و عراق صورت گرفته است که وضعیت این تالاب را به شدید تحت تاثیر قرار داده است.
طبق پژوهش‌های انجام‌شده، اقدامات ایران هم روی حوضه آبریز دجله و فرات تاثیر داشته، البته کل تاثیر ایران بر این حوضه فقط 2 درصد است، ترکیه 59% و عراق و سوریه نیز 39% تاثیرگذار بوده‌اند.
ترکیه
وضعیت آب در سال‌های اخیر در حوزه آبی دجله و فرات مرتب بدتر شده و جریان آب از ترکیه به سوی این کشورها در مقایسه با سال ۲۰۰۰ میلادی یعنی ۱۷ سال پیش، ۷۵ درصد کمتر شده است. با توجه به این که در این سال‌ها میزان بارندگی فرق عمده‌ای نکرده، این امر گویای آن است که کاهش فعلی ناشی از اقدامات ترکیه است. روش ترکیه در قبال مسائل حقوق بین الملل مرتبط با منابع آبی، نوعی برخورد منطبق با ایده حقوق حاکمه مطلق است که بر طبق این ایده یا نظریه "حاکمیت مطلق ارضی" هر دولتی محق است که بدون هیچگونه محدودیتی از منابع منطقه خود بهره بگیرد و بر همین اساس، ترکیه معتقد است با توجه به این که بخش عمدۀ آب‌های این دو رودخانه از خاک ترکیه سرچشمه می‌گیرد (۹۵ درصد برای فرات و ۴۳ درصد برای دجله)، این کشور حق دارد که از منابع هر طور که صلاح می داند و بدون توجه به اثرات آن بر دیگران (از جمله از لحاظ اثرات بر محیط زیست، مثل ایجاد و توسعه ریزگردها) استفاده کند.
ترکیه یکی از سه کشور جهان است که (همراه چین و بروندی) کنوانسیون ۱۹۹۷ سازمان ملل برای مسیرهای آبی را امضا نکرده است اما به این معنی نیست که تعهدی در این زمینه ندارد.
اکنون بیش از ۱۰۴ سد بر روی این دو رود دجله و فرات در خاک ترکیه وجود دارد. از دهه هشتاد، سیاست‌های دولت ترکیه در مهار سرشاخه‌های دجله و فرات جزو افتخارات بسیاری از دولتی‌های این کشور محسوب می‌شد، اما عوارض منفی آن امروز نه‌تنها گریبان گروهی از مردم این کشور، که گریبان مردم سوریه، عراق و حتی خوزستان را گرفته است. پروژه آناتولی جنوب‌شرقی که نزد ایرانی‌ها با نام "گاپ" شناخته می‌شود، ساخت ۲۲ سد روی سرشاخه‌های دجله و فرات را دربرمی‌گیرد.
سد آتاتورک: یکی از معروف‌ترین این سدها، سد آتاتورک با حجم مخزن ۴۸ میلیارد متر مکعب است. ساخت این سدها با تغییر جریان رودخانه‌هایی همراه شد که از کشورهای عراق و سوریه عبور می‌کرد. بسته شدن راه بخش عمده آبی که از سوریه می‌گذشت، در تشدید خشکسالی و بحران آب این کشور موثر بود. بحرانی که بسیاری، آن را یکی از مهم‌ترین ریشه‌های نارضایتی عمومی منتهی به جنگ داخلی سوریه می‌دانند. با احداث سد آتاتورک روی رود فرات، شرایطی ایجاد شد که در کشور عراق درگیری‌های قومی و قبیله‌ای بر سر آب شکل گرفت و فرآیند بیابان‌زایی رشد کرد و همچنین بالغ بر۶۷۰ هزار هکتار مزارع کشاورزی امکان کشت خود را از دست داد و باعث شد ریزگرد‌ها به وسیله باد به سمت و سوی ایران کشیده شوند.
سد ایلیسو: این سد که بر روی رود دجله در استان «ماردین» در جنوب شرق ترکیه ساخته شده است، در سال 2018 افتتاح شد. سد «ایلیسو» گنجایش ۴۳ میلیارد متر مکعب (گنجایش ۳ برابر سد کرخه) آب را دارد و پس از سد آتاتُرک، دومین سد بزرگ ترکیه محسوب می‌شود. با احداث این سد از ورود ۵۶ درصد منابع آب دجله به ایران و عراق جلوگیری می‌شود.
این سد که در جنوب شرق ترکیه، بر روی رود دجله احداث شده، محیط ‌زیست ایران را به خود وابسته کرده است؛ چراکه دجله مستقیماً از ترکیه وارد عراق می‌شود و عراق را آبیاری می‌کند و سرانجام به تالاب هورالعظیم می‌رسد. با احداث این سد حق‌آبه رود دجله توسط دولت ترکیه نادیده گرفته خواهد شد و خشک شدن تالابهای مرکزی عراق و سوریه، تبدیل تالاب هورالعظیم به بزرگترین کانون بحرانی ریزگرد در منطقه، درگیری ۲۵ استان غربی و مرکزی کشورمان با معضل ریزگردها از آثار حذف حق‌آبه دجله توسط ترکیه خواهد بود.
عراق
کشور عراق نیز از سال‌ها قبل با نصب حدود ۳۰ دریچه‌ و سد، مانع از جریان اصلی آب به‌سمت بخش ایرانی تالاب هورالعظیم شده است.
وقتی این کشور در زمان صدام نهر پنجم را احداث کرد و مسیر دجله را به بهانه توسعه اراضی کشاورزی به سمت شمال بصره تغییر داد، در واقع مهمترین ضربه را به هورالعظیم وارد کرد و آن را به چشمه بزرگ تولید گرد و غبار تبدیل کرد.
همچنین دولت وقت عراق در زمان جنگ ۱۹۹۱، برای اسکان پناهجویان و جنگ‌زدگان اقدام به خشک‌کردن این منطقه کرد. تا اینکه در سال ۲۰۰۳ نشستی با حضور کارشناسان محیط زیست در عراق برگزار و برنامه‌ای پنج‌ساله برای احیای تالاب تدوین شد.
از جمله سدهایی که کشور عراق بر روی رودخانه دجله زده است می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:
سد بادوش: یک سد و نیروگاه برقابی که در بادوش در استان نینوا واقع شده ‌است.
سد موصل: این سد در مسیر رود دجله، در ۴۰۰ کیلومتری بغداد و ۵۰ کیلومتری شمال شهر موصل در شمال استان نینوا قرار گرفته است که بزرگترین سد عراق و چهارمین سد بزرگ خاورمیانه است. این سد در سال ۱۹۸۶ احداث شده‌ است و ۳٫۲ کیلومتر طول و ۱۳۱ متر ارتفاع و ذخیره آبی معادل حدود ۱۱ میلیارد متر مکعب دارد.
سیل‌بند سامرا: یک سد و نیروگاه برقابی در عراق است که در استان صلاح‌الدین واقع شده ‌است.
سیل‌بند کوت: سدی در عراق که در استان واسط واقع شده ‌است.
سوریه
سوریه هم با احداث سد اسد که 11 میلیارد متر مکعب، سه برابر کرخه به‌عنوان بزرگترین سد ایران، گنجایش دارد، ورودی فرات را به عراق کاهش داده و باعث شد در این کشور تولید و گرد و غبار افزایش پیدا کند؛ باتوجه به جهت وزش باد از غرب به شرق این مسئله روی ایران نیز اثر گذاشته است.