stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
نبرد رباط‌کریم
مبارزه علیه اشغال مرکز ایران > نیروها > فرماندهان ارشد نبرد

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
|   |   ایران نیروهای مقاومت مردمی فرمانده نیروهای مقاومت مردمی  عضو کمیته دفع - دولت مهاجرین |  نیکولا نیکولاوئیچ |   روسیه امپراتوری روسیه ژنرال روسیه در جنگ جهانی اول  |
مبارزه علیه اشغال مرکز ایران > فتواها

مراجع تقلید آن زمان مانند محمدحسین نائینی، مهدی خالصی، آقانورالدین عراقی و آخوند خراسانی با صدور فتوای جهاد، حمایت خود را از حیدر و مبارزان علیه نیروهای انگلیسی و روسیه اعلام کردند.
| ن ب وجبهه شرقی | ن ب وجبهه شرقی |
| --- | --- |
۱۹۱۴ East Prussia  Galicia  Przemyśl  Osowiec  Augustów (Niemen)  Vistula River  Łódź  Krzywopłoty  Limanowa  نبرد ووچووک ۱۹۱۵ Rafajlowa  نبرد بالیموف  نبردهای مازوری  نبرد رباط‌کریم  Gorlice–Tarnów  Konary  Rokitna  عقب‌نشینی بزرگ Jastków  Novogeorgievsk  Sventiany ۱۹۱۶ Lake Naroch  یورش بروسیلوف  Baranovichi  Christmas ۱۹۱۷ July Zborov  Riga  Albion ۱۹۱۸ جنگ داخلی فنلاند  Faustschlag  Bakhmach Naval warfare Baltic Sea  Black Sea: ۱۹۱۴ East Prussia  Galicia  Przemyśl  Osowiec  Augustów (Niemen)  Vistula River  Łódź  Krzywopłoty  Limanowa  نبرد ووچووک ۱۹۱۵ Rafajlowa  نبرد بالیموف  نبردهای مازوری  نبرد رباط‌کریم  Gorlice–Tarnów  Konary  Rokitna  عقب‌نشینی بزرگ Jastków  Novogeorgievsk  Sventiany ۱۹۱۶ Lake Naroch  یورش بروسیلوف  Baranovichi  Christmas ۱۹۱۷ July Zborov  Riga  Albion ۱۹۱۸ جنگ داخلی فنلاند  Faustschlag  Bakhmach Naval warfare Baltic Sea  Black Sea
در این زمان، حیدر لطیفیان به ساماندهی نیروهای مقاومت مردمی پرداخت. از این نیروهای مردمی به خاطر انفکاک با نیروهای ژاندارم، با عناوینی مانند چریک‌های مردمی یا چریک‌ها یاد شده است.
مبارزه علیه اشغال مرکز ایران > آخرین مبارزه

| ن ب وتاثیرگذاران در جنگ جهانی اول | ن ب وتاثیرگذاران در جنگ جهانی اول |
| --- | --- |
 اروپا Balkans  Western Front  Eastern Front  Italian Front خاورمیانه Caucasus  اشغال ایران نبرد رباط‌کریم  نبرد گالیپولی  Mesopotamia  Sinai and Palestine  انقلاب بزرگ عربی  South Arabia آفریقا South-West Africa  Togoland  Cameroon  East Africa  North Africa آسیا و اقیانوس آرام کشتی‌های جنگی U-boat  Atlantic Ocean  Mediterranean :  اروپا Balkans  Western Front  Eastern Front  Italian Front خاورمیانه Caucasus  اشغال ایران نبرد رباط‌کریم  نبرد گالیپولی  Mesopotamia  Sinai and Palestine  انقلاب بزرگ عربی  South Arabia آفریقا South-West Africa  Togoland  Cameroon  East Africa  North Africa آسیا و اقیانوس آرام کشتی‌های جنگی U-boat  Atlantic Ocean  Mediterranean 
قوای روسیه که وارد ایران شدند، تا رباط کریم آمدند چرا که می‌خواستند نفوذ کمیته دفاع ملی را بشکنند. حیدر و همرزمانش، فوج اول مبارزه بودند و فوج دوم در ساوه تشکیل می‌شود. بر اساس گفته محمدتقی بهار، شیوه جنگیدن آن‌ها به‌طور پارتیزانی بوده است.
نیروهای روسی مقابل حیدر که از طریق دریای خزر خود را رسانده بودند از اعضای زیر بودند:
چهاردهمین هنگ نارنجک‌انداز گرجستانی
شانزدهمین هنگ نارنجک‌انداز مینگرلیان از لشکر نارنجک‌انداز قفقازی
هنگ‌های لشکرهای ۲۱، ۳۹ و ۵۲ پیاده‌نظام با توپخانه و مسلسل.
حسن اعظام قدسی (اعظام الوزارة) درکتاب خاطرات خود به نام «خاطرات من» در مورد نخستین برخورد نظامی روس‌ها با نیروهای ملی می‌نویسد:
... قشون روس از یک طرف به روستای کُلمه (شهرک فجر، نسیم‌شهر) که بین راه رباط کریم به تهران واقع است می‌رسد، و مبارزین محلی از سه طرف محاصره می‌شوند روس‌ها تقریباً از یک فرسنگی شروع به بمباران منطقه می‌کنند، تا نزدیک غروب سنگرهای مبارزین محلی باتوپ بمباران می‌شود. ولی همهٔ افراد جان سالم به در می‌برند. اما هنگام غروب سواران پیاده‌نظام قشون روس نزدیکتر می شوندو جنگ با شمشیر آغاز و بعد از زد و خوردی خونین دست کم ۷۰ نفر کشته می‌شوند…
حیدر لطیفیان نیز همانند بقیه همرزمان خود کشته می‌شود. براساس روایات مردمان محلی روس‌ها با بریدن سرهای کشتگان، تشخیص اجساد را دشوار کردند.
تنها جسد قابل شناسایی حیدر لطیفیان بود که جسد او را در اطراف امامزاده در شمال روستای وهن آباد به خاک سپردند.
زمان نبرد

دربارهٔ زمان رویداد نبرد، روایت‌های متفاوتی ذکر شده است که همگی متفق بر این هستند در هفته اول زمستان سال ۱۲۹۴ بوده است. این گزارش‌ها، زمان نبرد را در یکی از روزهای میان چهارشنبه ۳۰ آذر تا دوشنبه ۵ دی ماه ۱۲۹۴ گزارش کرده‌اند.
براساس گزارشی که خبرگزاری تابناک انجام داده، این رویداد در ۲۷ دسامبر ۱۹۱۵ میلادی رخ داده که برابر با ۵ دی ماه سال ۱۲۹۴ خورشیدی و برابر با ۱۹ ماه صفر ۱۳۳۴ قمری است.
بر اساس خاطرات حسن اعظام قدسی در جلد اول کتاب خاطرات من (منتشر سال ۱۳۴۲)، تاریخ این رویداد، ۱۴ صفر ۱۳۳۴ قمری است که برابر با ۳۰ آذرماه ۱۲۹۴ خورشیدی و ۲۲ دسامبر ۱۹۱۵ میلادی است.
براساس بخش امروز در تاریخ روزنامه اطلاعات، چاپ شنبه ۲ دی ۱۴۰۲ خورشیدی، تاریخ این رویداد در دو روز ۱ و ۲ دی سال ۱۲۹۴ خورشیدی برابر با ۱۵ و ۱۶ صفر ۱۳۳۴ قمری و برابر با ۲۳ و ۲۴ دسامبر ۱۹۱۵ میلادی است.
نتیجه نبرد

اگر تهران (پایتخت سلطنتی ایران) به تصرف ارتش روسیه درمی‌آمد، ایران به یکی از مستعمرات دائمی روسیه تزاری تبدیل می‌شد. به دلیل مقاومت مردمی در نبرد رباط کریم (هرچند نیروهای مقاومت مردمی ایران و حیدر لطیفیان - فرمانده نبرد - کشته شدند) زمان برای جداسازی پایتخت دولت و پایتخت سلطنت فراهم شد و بدین ترتیب ایران از خطر فروپاشی کامل نجات یافت. اگرچه نتیجه این نبرد پیروزی روس‌ها بود، اما در هدف بزرگتر، ایران در طول اشغال در جبهه خاورمیانه جنگ جهانی اول حفظ شد و هرگز مستعمره هیچ کشوری نشد.
پس از نبرد > در نگاه دیگران > احمد متین‌دفتری

احمد متین دفتری (بعدها نخست‌وزیر رضاشاه) در خاطرات خود از سرنوشت غم‌انگیز و کشته شدن این نیروهای مقاومت یاد می‌کند.
پس از نبرد > در نگاه دیگران > عبدالحسین میرزا فرمانفرما

پس از شکست مقاومت مردمی رباط‌کریم و کشته شدن او، عبدالحسین فرمانفرما، از طریق تلگرافی که به اصفهان مخابره شد، اعلام تاسف نمود و به کمیته دفاع ملی بیان داشت که:
«... به حکم اجبار و الجا ناچار به سکوت می‌شوم تا آقایان اضافه بر امتحانات هفت هشت ساله و امتحانات ساوه و رباط‌کریم، یک امتحان دیگر هم در اصفهان بنمایند و به قوه اجبار، قشون اجنبی را وسط خاک ایران- که اصفهان باشد- دعوت نمایند …»
رادیم نیچ

| رادیم نیچ | رادیم نیچ |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۱ آوریل ۱۹۶۶ ‏(۵۸ سال) لیبرتس
ملیت: چکسلواکی
رادیم نیچ (چکی: Radim Nyč؛ زادهٔ ۱۱ آوریل ۱۹۶۶ در لیبرک) اسکی‌باز صحرانوردی سابق اهل چکسلواکی است که از سال ۱۹۸۸ تا ۱۹۹۴ مسابقه می‌داد. او در بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۸۸ در کلگری مدال برنز را در رله ۴ × ۱۰ کیلومتر به‌دست آورد.
گوران لیندبلوم

| گوران لیندبلوم | گوران لیندبلوم | گوران لیندبلوم | گوران لیندبلوم |
| --- | --- | --- | --- |
زادهٔ:  ۴ مارس ۱۹۵۶ ‏(۶۹ سال) شلفتئو
قد:  ۶ فوت ۰ اینچ (۱۸۳ سانتیمتر)
وزن:  ۱۸۷ پوند (۸۵ کیلوگرم؛ ۱۳ سنگ ۵ پوند)
پست:  Defence
ضربه:  Right
بازی برای:  Skellefteå AIK
تیم ملی:   سوئد
منتخب ان‌اچ‌ال:  130th overall، ۱۹۷۶ St. Louis Blues
منتخب دبلیواچ‌ای:  45th overall، ۱۹۷۶ Winnipeg Jets
سوابق بازی:  ۱۹۷۵–۱۹۸۸
گوران لیندبلوم (انگلیسی: Göran Lindblom؛ زادهٔ ۴ مارس ۱۹۵۶) بازیکن هاکی روی یخ اهل سوئد است.
کوتا یریووا

کوتا یریووا (چکی: Květa Jeriová) اسکی‌باز صحرانوردی اهل چکسلواکی بود.
پیتر گرادین

| پیتر گرادین | پیتر گرادین |
| --- | --- |
زادهٔ: ۹ دسامبر ۱۹۵۸ ارنساند
ملیت: سوئد
پیتر گرادین (انگلیسی: Peter Gradin؛ زادهٔ ۹ دسامبر ۱۹۵۸) بازیکن هاکی روی یخ اهل سوئد است.
باشگاه فوتبال یونیورسیتی اینتر

Football club
| 0 | 1 |
| --- | --- |
نام کامل: باشگاه فوتبال یونیورسیتی اینتر
تاریخ بنیان‌گذاری: ۱۹۶۹
زمینِ بازی: ورزشگاه پی‌ان‌جی، پورت مورزبی، پاپوآ گینه نو
گنجایش: ۱۵٬۰۰۰
یونیورسیتی اینتر که با نام یونیورسیتی ای‌ان‌زی تأسیس شد و قبلاً به عنوان یونیورسیتی ای‌سی‌اف یا یونیورسیتی نیز شناخته می‌شد، قدیمی‌ترین باشگاه فوتبال نیمه حرفه‌ای شناخته شده در پاپوآ گینه نو است که در سال ۱۹۶۹ تأسیس شد. این باشگاه فوتبال در محوطه دانشگاه پاپوآ گینه نو، مستقر در پورت مورزبی است.
بهترین زمان باشگاه موقعی بود که به آنها این فرصت داده شد تا به عنوان نماینده پاپوآ گینه نو در لیگ قهرمانان اقیانوسیه ۰۸–۲۰۰۷، پس از قهرمانی در مسابقات قهرمانی ملی باشگاه‌های پاپوآ گینه نو ۲۰۰۶ و شکست هیکاری یونایتد در پلی آف قاره‌ای حضور پیدا کنند. این تیم همچنین بین سال‌های ۱۹۹۵ و ۱۹۹۸ چهار بار پیاپی قهرمان باشگاه‌های ملی شد و بین سال‌های ۱۹۹۶ تا ۲۰۱۲ هفت بار قهرمان لیگ برتر پورت مورزبی شد.
افتخارات > مسابقات ملی

مسابقات قهرمانی ملی باشگاه‌های پاپوآ گینه نو:
قهرمانی: ۱۹۹۵, ۱۹۹۶, ۱۹۹۷, ۱۹۹۸, ۲۰۰۶
نایب قهرمانی: ۲۰۰۱
سومی: ۲۰۰۲
لیگ ملی فوتبال پاپوآ گینه نو:
سومی: ۰۹–۲۰۰۸
افتخارات > مسابقات منطقه‌ای

لیگ برتر پورت مورزبی
قهرمانی: ۱۹۹۶, ۱۹۹۸, ۲۰۰۱, ۲۰۰۲, ۲۰۰۶, ۲۰۱۰, ۲۰۱۲
نایب قهرمانی: ۲۰۰۳, ۲۰۰۵, ۲۰۰۷, ۲۰۱۷, ۲۰۱۹
سومی: ۲۰۰۰, ۲۰۰۸, ۲۰۰۹, ۲۰۱۸
مونیک فلزبور

| مونیک فلزبور | مونیک فلزبور |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۸ اکتبر ۱۹۶۹ آود آده
ملیت: هلند
مونیک فلزبور (انگلیسی: Monique Velzeboer؛ زادهٔ ۱۸ اکتبر ۱۹۶۹) اسکیت‌باز سرعت اهل هلند بود.
استنلی بنهام

| استنلی بنهام | استنلی بنهام |
| --- | --- |
زادهٔ: ۲۱ دسامبر ۱۹۱۳ لیک پلاسید، نیویورک
درگذشت: ۲۲ آوریل ۱۹۷۰ میامی
ملیت: ایالات متحده آمریکا
استنلی بنهام (انگلیسی: Stanley Benham; ۲۱ دسامبر ۱۹۱۳ – ۲۲ آوریل ۱۹۷۰) از برندگان مدال‌های بازی‌های المپیک زمستانی اهل ایالات متحده آمریکا بود.
میکا هانولا

| میکا هانولا | میکا هانولا | میکا هانولا | میکا هانولا |
| --- | --- | --- | --- |
 :  
زادهٔ:  ۲ آوریل ۱۹۷۹ ‏(۴۵ سال) استکهلم
قد:  ۵ فوت ۱۱ اینچ (۱۸۰ سانتیمتر)
وزن:  ۱۹۰ پوند (۸۶ کیلوگرم؛ ۱۳ سنگ ۸ پوند)
پست:  Right Wing
ضربه:  Right
تیم ملی:   سوئد
منتخب ان‌اچ‌ال:  269th overall، ۲۰۰۲ Minnesota Wild
سوابق بازی:  ۲۰۰۰–۲۰۱۴
میکا هانولا (انگلیسی: Mika Hannula؛ زادهٔ ۲ آوریل ۱۹۷۹) بازیکن هاکی روی یخ اهل سوئد بود.
آنالیز غیراستاندارد

آنالیز غیراستاندارد یک فرمول‌بندی از حساب دیفرانسیل و انتگرال است که در آن از یک مفهوم منطقی دقیق از اعداد بی‌نهایت‌کوچک استفاده می‌شود.
آنالیز غیراستاندارد در اوایل دههٔ ۱۹۶۰ میلادی توسط آبراهام رابینسون ارائه شد.
پار مارتس

پار مارتس (انگلیسی: Pär Mårts؛ زادهٔ ۳۰ آوریل ۱۹۵۳) بازیکن هاکی روی یخ اهل سوئد بود.
دانیل بارونه

| دانیل بارونه | دانیل بارونه |
| --- | --- |
زادهٔ: ۲۱ اوت ۱۹۶۵ ‏(۵۹ سال) بوئنوس آیرس، آرژانتین
ملیت: آرژانتینی
دانیل بارونه (اسپانیایی: Daniel Barone‎؛ زادهٔ ۲۱ اوت ۱۹۶۵) کارگردان فیلم و کارگردان تلویزیونی اهل آرژانتین است.
از فیلم‌ها یا مجموعه‌های تلویزیونی که وی در آن‌ها نقش داشته است، می‌توان به زنان قاتل و مجردمانده‌ها اشاره نمود.
گیورگ هتیخ

| گیورگ هتیخ | گیورگ هتیخ |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۲ اکتبر ۱۹۷۸ فورت‌وانگن
ملیت: آلمان
گیورگ هتیخ (انگلیسی: Georg Hettich؛ زادهٔ ۱۲ اکتبر ۱۹۷۸) اسکی‌باز نوردیک اهل آلمان بود.
سکه‌های ایران

سکه‌های ایران بخشی از پول ملی ایران است که به تمامی سکه‌های ضرب شده و رایج در تمام سلسله‌ها و دودمان‌های حاکم بر ایران زمین اعم از ایرانی و بیگانه که تا زمان کنونی بر ناحیه‌ای کوچک یا سراسر ایران کنونی حکومت کرده‌اند گفته می‌شود.
سکه یک تکه فلز به وزن معین است که روی آن نشان رسمی یا نام دولت یا حکومتی که وزن، عیار و بهای آن را تعهد می‌کند نگاشته شده‌است
سکه از فلزات مختلف مانند طلا، نقره و آلیاژهایی مانند برنز ساخته شده‌است که اصول آن هنوز بعد از بیست و هفت قرن همچنان برجای و استوار است
ضرب سکه

ضرب و تقسیم سکه
در ایران معمولاً سکه را با چکش ضرب می‌زدند و طریقه ضرب این گونه مسکوکات آسان بود. قرن‌ها به این ترتیب عمل می‌کردند که ابتدا نقش پشت سکه را روی فلز محکمی که معمولاً از فولاد بود به‌طور معکوس و منفی حکاکی می‌کردند و آن را در وسط سندان کار می‌گذاشتند و به همان طرز عیناً نقش روی سکه را نیز در سر سنبه‌ای از فولاد حکاکی می‌کردند. پس از تعیین عیار مناسب فلزات و ذوب و شمش نمودن، آنها را خرد کرده به قطر و وزن لازم به صورت قطعاتی می‌بریدند و آن را گداخته به ضرب فشار چکش به صورت مسکوک درمی‌آوردند. این نوع سکه زدن منحصر به ایران نبود، تقریباً در همه جای دنیا به همین شیوه عمل می‌شد، بعدها به صورت بسیار ابتدایی از منگنه‌ها استفاده می‌کردند و پس از سال ۱۵۶۱ م با اختراع ماشین ضرب سکه در اروپا، سکه‌های استاندارد رواج یافت.
در سیاحت‌نامه شاردن در توصیف چگونگی ضرب سکه در دوران صفوی تنها به این توضیح بسنده شده‌است که "پول ایران با چکش ضرب می‌شود و با قالب‌ریزی هیچ‌گونه آشنایی ندارند. توصیفی که تذکره الملوک از نُه مرحله ضرب سکه، یعنی مراحلی که باید فلز گران‌بها از آن بگذرد تا به صورت سکه در آید، به دست می‌دهد بسیار پرارزش است؛ زیرا که نه شاردن و نه هیچ‌یک از سیاحان معاصر وی از شیوهٔ سکه‌زنی در ایران سخنی نگفته‌اند
بر اساس نوشته‌های کتاب تذکرة الملوک، در زمان صفویه نظم و ترتیب خاصی برای ضرب سکه وجود داشت و ضرابخانه، سازمان اداری گسترده‌ای دارای مشاغل متنوع بود که تحت نظر معیرالممالک اداره می‌شود عزل و نصب حکاکان، زرکشان، ضراب باشی، ضابطان، صنعتگران، کارکنان و کارمندان با وی بود و هیچ‌یک از عاملین دیگر حق دخالت نداشتند. دستگاه‌های مهم ضرابخانه عبارت بودند از:
در دوران افشاریه و زندیه تا اواسط قاجاریه وضع ضرب سکه کم و بیش به همان صورت بود تا در سال ۱۲۸۲ هـ. ناصرالدین شاه دستور داد ضرابخانه‌ای با روش جدید از فرانسه خریداری و به ایران وارد شود و پس از وقفه‌ای دوازده ساله، ضرابخانه جدید در سال ۱۲۹۴ هـ به دستیاری پشان، مستشار اتریشی، کار خود را آغاز نمود.
بزرگ‌ترین سکه جهان سکه‌ای زرین است که نوشته روی آن به فارسی است و مشخصات سکه عبارت است از: وزن آن بیش از هفتاد اونس (اونس = ۳۱٫۱۰۳۴۷۶۸ گرم) - اندازه قطر و دایره این سکه ۱۴/۵ سانتیمتر است. نوشته روی سکه «لا اله الا الله محمد رسول‌الله» و عبارت «ضرب دارالخلافه شاه جهان‌آباد ۱۰۶۴» و درحاشیه آن هم این شعر دیده می‌شود:
این سکه منحصربه‌فرد بوده و اکنون در موزه بریتانیاست.
از زمان مظفرالدین شاه قاجار سکه نیکلی هم در ایران رایج شد. در سال ۱۲۷۸ خورشیدی قراردادی با بانک شاهنشاهی برای ضرب معادل ۱۵۰ هزار تومان سکه نیکلی بسته شد. از سال ۱۳۲۲ قمری (۱۲۸۳ خورشیدی) این سکه‌ها وارد گردش شد و همه ساله ضرب این سکه‌ها و ورود آنها به ایران ادامه یافت.
انواع سکه > سکه‌های زرین

زر طلا را گویند و در پارسی باستان «زرنه»، اوستا «زره‌نه» و «زرنه‌اینه» و «زرنئنه»، پهلوی «زر» «زرین» فلزی است گرانبها به رنگ زرد و درخشان و قابل تورق که برای ساخن سکه‌ها و زیور و غیره به کار می‌رود و دمای ذوب آن ۱۰۶۴/۱۸ درجه سانتیگراد است.
در سال ۵۶۴ پیش از میلاد لیدی توسط کوروش بزرگ فتح شد. کوروش دارایی مردم شهر سارد را به گنجینه شاهی خویش انتقال داد. پس از لیدی، شهرهای یونانی‌نشین آسیای صغیر نیز به دست ایرانیان گشوده شد. می‌توان حدس زد که در ابتدا تغییری در وضع ضراب‌خانه سارد داده نشده‌است و سکه‌های زر و سیم گاه به گاه بر حسب نیاز به جریان می‌افتاده‌اند.
در ایران، نخستین بار داریوش اول مبادرت به ضرب سکه‌های زرین «دریک» نمود و ضرب این نوع سکه‌ها فقط به فرمان وی صورت می‌گرفت و در دوره‌های دیگر نیز بر ضرب سکه‌های زرین حساسیت بیشتری وجود داشت. به گفته هرودوت: «داریوش آرزو داشت تا یادگاری از خود بر جای گذارد که تا آن زمان هیچ پادشاهی به جای نگذارده باشد؛ بنابراین با رساندن زر خود به بیشترین درجه خلوص تا آن زمان، وی به ضرب سکه پرداخت.
اشکانیان سکهٔ زرین نداشتند و تاکنون سکهٔ اصیل زرین از دورهٔ اشکانی یافت نشده‌است. سکه‌های زرین منتسب به آن‌ها یا سکه‌های تقلیدی اقوام کوچ‌نشین هم‌زمان. یا سکه‌های جعلی مدرن هستند. واکر Walker نشان داد که سکه‌های طلای ونون یکم که سلوود در سال ۱۹۹۱ معرفی کرد، جعل امروزی هستند. آلرام. نیز این سکه‌های زرین ونون یکم را که در جریان کنفرانس جهانی سکه‌شناسی در بروکسل معرفی شدند، از همان نخست، جعلی دانست. سینیسی، جعفری دهقی و گوبل نیز با اطمینان بیان نموده‌اند که اشکانیان هرگز اقدام به ضرب سکهٔ زر نکرده‌اند.
به‌طور کلی در طول تاریخ به سبب همین محدودیت ضرب سکه‌های زرین و نیز به علت ارزش زیادی که این نوع سکه نسبت به دیگر سکه‌ها داشت، در میان مردم کمتر رواج داشت و گاهی در دوره‌ای اصلاً رایج نبوده و حتی ضرب هم نشده‌است. در کتاب «تاریخ ایران» راجع به ضرب سکه‌های زرین بعد از اسلام می‌نویسد: «ضرب مسکوک زرین درایران به معنی واقعی تا حدود ۲۲۰ قمری ظاهر نمی‌شود.» و «ژان شاردن» جهانگرد فرانسوی که در عصر صفویه از ایران دیدن کرده‌است در سیاحت نامه‌اش می‌نویسد: «ایرانیان [دوره صفوی] هیچگونه مسکوک زرین ندارند.» در دوران قاجاریه دو دسته سکه‌های زرین ضرب می‌گردید. دسته اول قطعات زرین سنگین‌وزن بود که به منظور خاصی ضرب می‌شد نظیر مصارف خصوصی خزانه و… و دسته دیگر سکه‌هایی کوچک بود که درمیان مردم رواج داشت.
انواع سکه > سکه‌های سیمین

نخستین سکه‌های سیمین در ایران در دوره پادشاهی داریوش اول ضرب و پخش گردید. از آن دوره تا قاجاریه سکه‌هایی که در ایران میان مردم رواج داشت بیشتر سیمین و مسین بوده‌است. شواهد بسیاری بر این مدعا در تاریخ موجود است که ذکر تمامی آن ضرورت ندارد به عنوان مثال «شاردن» (Chardin) سیاح معروف از سکه‌های دوره صفویه ذکری به میان آورده‌است. او می‌نویسد: «پول جاری ایرانیان [دوره صفویه] نقره است و عیار آن مطابق مسکوک اسپانیولی است؛ ولی در ضرابخانه‌های مختلف عیار آن را پایین می‌آورند.»
بخش اعظم سکه‌های رایج قاجاریه را سکه‌های سیمین تشکیل می‌داد و از آنجا که در این دوره بر اساس منافع بریتانیا و برخی از کشورهای قدرتمند وقت، ارزش سیم در بازار جهانی بخصوص در آسیا رو به کاهش بود و به تبع از آن ارزش سیم در بازار ایران پیوسته پایین می‌آمد، این روند بر پول ایران اثر مستقیم داشت و در این رهگذر لطمه بزرگی بر پایه اقتصاد و سازمان امور مالی کشور وارد و ایران را دچار بحران شدید پولی نمود.
دوره‌های تاریخی سکه در ایران

سکه‌های ایرانی را می‌توان به دو دوره شاخص، پیش از اسلام و پس از اسلام تقسیم کرد. راجع به دوره اول یعنی پیش از اسلام دانشمند معاصر روانشاد پورداود در زمینه سابقه آشنایی ایرانیان با سکه می‌گوید که پیش از هخامنشیان، در زمان پادشاهای «هووخشتر» میان دولتهای ماد و لیدی جنگ درگرفت. اما پس از مرگ او به هنگام سلطنت پسرش بین دو کشور صلح برقرار شد و سپس پسر «هووخشتر» با دختر پادشاه لیدی ازدواج کرد و از این پس روابط بازرگانی نیز میان دو کشور برقرار شد و از آنجا که در آن روزگار در لیدی سکه رواج داشت بنابراین می‌بایست در این زمان، ایرانیان نیز سکه‌های لیدیایی را به کار گرفته باشند.
منظور از بیان این مطلب، اشاره بدین نکته بود که آشنایی ایرانیان با سکه به دوران مادها می‌رسد، و این آشنایی کماکان ادامه می‌یابد، تا اینکه در سال ۵۴۶ پیش از میلاد در دوره سلطنت کورش، کشور لیدی به تصرف ایرانیان درآمد، و بدیهی است در این زمان، ضرابخانه لیدی که بخشی از سرزمین پهناور هخامنشیان شده بود، به کار خود یعنی ضرب سکه ادامه می‌داد.
اما هنوز هم سکه توسط خود ایرانیان ضرب نمی‌گردید، تا اینکه سرانجام در دوره داریوش اول سومین پادشاه خاندان هخامنشی (۵۲۱ تا ۴۸۵ پیش از میلاد) به فرمان وی اولین سکه‌های زرین «دریک» و سیمین «شکل» که شهرت جهانی یافتند، ضرب گردید. سکه‌هایی که مردم می‌توانستند آن‌ها را به راحتی در تمام سرزمین پهناور ایران یعنی از مصر تا هندوستان که بخش عظیمی از جهان آنروز را تشکیل می‌داد به کار برند و از این بابت مشکلاتی که میان قوم‌ها و ایالتهای مختلف ایران در امر داد و ستد وجود داشت، بر طرف گردید. سکه «دریک» زرین فقط به فرمان شخص پادشاه ضرب می‌شد و نویسندگان یونانی آن را به نام خود داریوش «دریکوس» خوانده‌اند. لیکن سکه‌های سیمین چنین وضعی نداشت. داریوش اجازه داده بود، تا ساتراپ‌های او سکه‌های سیمین مورد نیاز را در ضرابخانه‌های واقع درقلمرو فرمانروایی خود ضرب نمایند. خاطر نشان شود که نسبت ارزش میان سکه‌های زرین و سیمینی یک به ده بود.
ضرب سکه در ایران از زمان داریوش که اولین سکه ایرانی ضرب گردید، تا امروز ادامه یافت و ضرابخانه‌ها پیوسته گسترش و پیشرفت نموده و با گذشت زمان تکنیک ضرب سکه تکامل یافته‌است.
در دوره دوم، یعنی دوره پس از اسلام، اولین سکه اسلامی که در ایران نیز به کار می‌رفت، سکه درهم سیمین عبدالملک بن مروان است که در سال ۷۵ هجری به تقلدی از درهم ساسانیان ضرب شد؛ و تا این تاریخ در ایران سکه‌های ساسانی با انگ جدید (سکه‌های عربی – ساسانی) و در دیگر قسمت‌های قلمرو اسلامی علاوه بر این سکه‌ها، سکه‌های رومی نیز متداول بود یادآوری این نکته ضروری است که سکه‌های ساسانی تا سال‌های بعد یعنی سال ۱۸۰ هجری نیز در طبرستان به کار می‌رفت.
پس از ضرب سکه‌های اسلامی، درایران نیز ضرابخانه‌ها سکه‌ها را به گونه اسلامی و با همان مشخصات سکه‌های دیگر سرزمین‌های اسلامی ضرب می‌کردند. بدیهی است در حکومت‌های مختلف بنا بر مقتضای سیاست و سلیقه فرمانروایان تغییراتی جزئی و کلی در نوشته و دیگر خصیصه‌های سکه پدید می‌آمد.
سلوکیان

سکه سلوکوس یکم
سکه آندروگوراس
سکه دیودوت یکم مؤسس دولت یونانی بلخ (باکتریا)
سکه نقره آنتیوخوس سوم
سکه آنتیوخوس چهارم
سکه الکساندر بالاس
سکه بگاداتس اول
سکه‌ای دیگر از بگاداتس اول
اشکانیان

مقالهٔ اصلی: سکه‌های اشکانی
یکی از منابع بسیار مهم و قابل استناد دورهٔ اشکانی، مجموعه سکه‌های شاهان اشکانی است که اطلاعات بسیاری در خصوص سیر تاریخی شاهان و همچنین مسائل اجتماعی، سیاسی و هنر این دوره به ما ارائه می‌کند. با توجه به این که پارت‌ها هیچ تجربه قبلی در ضرب سکه‌هایشان نداشتند، تهیه و ضرب سکه خود را به احتمال زیاد به مناطق یونانی در پارت، و دیگر نقاط تحت سلطه‌شان می‌سپردند که در آن‌ها ضرابخانه‌های محلی سلوکی فعال بودند. اشکانیان در طول دوران حکومت خود، از عناوین و القاب گسترده یونانی بر سکه‌هایشان استفاده می‌کردند. همچنین، بسیاری از نقوش روی سکه‌ها نیز تقلیدی از سکه‌های یونانی و سلوکی بوده‌است که پیش از آن در قلمرو حکومت سلوکی در گردش بود. بررسی پیکرنگاری این سکه‌ها و تغییراتی که در دوره‌های گوناگون بنا بر دلایل مختلف بر عناصر و جزئیات آن روی داده‌است، می‌تواند ما را در شناخت سبک‌های هنری و همچنین مسائل مربوط به پوشش این دوران و روش‌های تبلیغاتی پادشاهان برای کسب اعتماد و همراهی دولت‌های تابع‌شان یاری کند. شناسایی و گاهشماری سکه‌های اشکانی بسیار دشوار است، چرا که بسیاری از پادشاهان اشکانی نام بنیانگذار پادشاهی، یعنی ارشک را بر سکه‌هایشان آورده‌اند. در دوره اشکانی برای نخستین بار در میان پادشاهی‌های ایرانی نام یا نشان ضرابخانه‌ها بر سکه‌ها ظاهر می‌شوند که این موضوع می‌تواند بسیاری از مسائل این دوران، اعم از مسائل اقتصادی، جغرافیایی و سیاسی را روشن سازد. رفته رفته عناصر بومی، هم در نوشته‌ها، و هم در تصویرنگاری پشت و روی سکه‌های اشکانی پررنگ‌تر از پیش شد. تا قرن ۲ میلادی، اشکانیان با چند مورد استثناء، از متن‌های یونانی در ضرب سکه‌هایشان استفاده می‌کردند. همچنین عناوین رسمی آن‌ها نیز یونانی بود. شواهد بیشتری نیز از نوشته‌های روی سکه‌ها، به‌خصوص در سکه‌های ضرب شده از اواسط قرن دوم تا پایان قرن اول پیش از میلاد قابل دریافت است، که پادشاهان اشکانی تعداد بسیاری از عنوان‌ها را مورد استفاده قرار دادند. این عناوین، دربردارنده اهداف و کاربردهای گوناگونی بودند، که از آن جمله می‌توان به کاربرد سیاسی، خانوادگی و قومی، و همچنین ابعاد مذهبی اشاره کرد.
سکه نقره دراخما اشک (ارشک) یکم، نام پادشاه به خط یونانی روی سکه حک شده‌است.
سکه نقره دراخما مهرداد یکم، به همراه ریش و سربند پادشاهی
سکه نقره دراخما  تصویر نشسته نیکه الهه پیروزی
سکه ارشک شانزدهم
سکه فرهاد چهارم
سکه فرهاد چهارم
سکه  (اشک دوم)
سکه اردوان یکم
سکه مهرداد دوم
سکه  ارشک شانزدهم
سکه اشک بیست و نهم
سکه اردوان یکم
سکه اردوان دوم
سکه اردوان دوم آنیلای حاکم یهودی بابل زانو زده در برابر اردوان
سکه‌ای دیگر از ارد سوم
سکه ارشک شانزدهم
سکه سیناتروک
سکه ارد دوم
سکه گودرز دوم
سکه‌ای دیگر از بلاش یکم
سکه بلاش ششم
سکه نقره ونن دوم
سکه نقره بلاش پنجم
سکه داریوش دوم، پادشاه سلسله محلی پارس در زمان اشکانیان
پادشاهان الیمائی

سکه کامناسکیرس سوم پادشاه الیمائی کنار همسرش آنزازه
سکه کامناسکیرس چهارم
سکه داریوش
سکه اورودس یکم
سکه کامناسکیرس اورودس سوم
سکه کامناسکیرس دوم
ساسانیان

مقاله‌های اصلی: سکه‌های ساسانی، سکه‌های سبک ساسانی طبرستان، سکه‌های کوشانی ساسانی، سکه‌های عرب ساسانی، و ضرابخانه‌های ساسانی
سکه‌های ساسانی' اشاره به سکه‌هایی دارد که در قلمروی شاهنشاهی ساسانی (۶۵۱–۲۲۴ میلادی) ضرب می‌شد. امپراتوری روم همراه با امپراتوری ساسانی مهم‌ترین دولت‌های صادرکننده پول در اواخر دوران باستان بودند. آغاز تاریخ ضرب اولین سکهٔ ساسانی که نام فرمانروایان ساسانی جایگزین نام شاهان دودمان پیشین شد، حدود سال ۲۰۹ میلادی دانسته می‌شود. این سکه‌ها سند و مدرک‌های گران‌بهایی از تاریخ و فرهنگ و هنر و دین ایران به‌شمار می‌روند. از نظر تاریخ‌نگاری استفاده از این منابع به مانند بررسی سنگ‌نوشته‌ها و نقش برجسته‌های ساسانی بسیاری از مسائل تاریخی را به نظر می‌آورد. سکه‌های ساسانی از جنس طلا، نقره، برنز و آلیاژی از قلع و سرب ضرب شده‌اند. سکه‌های طلا را دینار و نقره را درهم می‌گفتند. شاهنشاهی اشکانی در مدت چهار قرن فرمانروایی تنها به ضرب سکه‌های نقره اکتفا نمود اما اردشیر بابکان برای رقابت با رومیان و نمایش قدرت سیاسی و اقتصادی، سکه‌های طلای «دینار» ضرب کرد. وزن این سکه‌های طلا هم وزن طلای رومی بود. بر روی سکه‌های ساسانی تصویر شاه دیده می‌شود که تقریباً همیشه صورت او به سوی راست است. هر شاه دارای تاج مخصوص به خود بود اما بعضی از شاهان چند تاج مختلف داشتند. گاه در سکه‌های ساسانی نقش شاهنشاه و جانشین او یا تصویر سه‌گانه شاهنشاه، بانوی بانوان و جانشین شاهنشاه نقش می‌شد که این ترکیب تنها ویژهٔ سکه‌های بهرام دوم است. در اوایل دوره، در پشت سکه، آتشدانی تصویر شده‌است که شعلهٔ آتش در آن نمایان است. در دو سوی آتشدان تصویر شاه و ملکه یا شاه و ولیعهد یا شاه و یکی از ایزدان زرتشتی مهر (ایزد ایرانی) و آناهیتا دیده می‌شود اما در اواسط دورهٔ ساسانی به بعد، دو موبد در دو سوی آتشدان دیده می‌شوند. تقریباً تمامی سکه‌های ضرب‌شده بعد از خسرو پرویز، از نظر صورت و لباس و تاج و عناصر پشت سکه به‌طور کامل به سکه‌های خسرو پرویز شباهت دارند. موارد استثنایی معدود، شامل سکه‌های شیرویه، اردشیر سوم، پوران و قسمتی از سکه‌های یزدگرد سوم است. اعراب مسلمان پس از فتح ایران، سکه‌هایی به سبک سکه‌های ساسانی با حاشیه‌ای به خط کوفی، ضرب کردند که به سکه‌های عرب-ساسانی معروف است.
سکه شاهپور دوم
سکه بهرام گور
سکه یزدگرد یکم
سکه پیروز یکم
سکه بلاش (شاهنشاه ساسانی)
سکه جاماسب
سکه انوشیروان
سکه بهرام یکم
سکه هرمز یکم با طرح سکه‌های شاهنشاهی کوشان، ضرب شده در خراسان
سکه یزدگرد دوم
سکه با چهره ملکه پوراندخت پادشاه زن ساسانی، دختر خسرو دوم
یزدگرد سوم
سکه هندو-ساسانی کوشان شاه بهرام یکم، پشت سکه شیوا خدای آفریننده آئین هندو
سکه هرمز دوم
سکه نرسه
سکه بهرام دوم
سکه بهرام یکم
سکه هرمز یکم
سکه اردشیر بابکان
سکه هرمز چهارم
سکه بهرام چوبین
سکه طلا خسرو پرویز
سکه قباد دوم
سکه اردشیر سوم
سکه پوراندخت
سکه شاهپور دوم
سکه اردشیر بابکان
سکه پوراندخت
خلفای راشدین

سکه مربوط به دوره خلیفه عثمان- اصالت سکه ایرانی است و تصویر یزدگرد سوم بر روی آن است و مسلمانان جمله بسم الله را به آن اضافه کرده‌اند.
سکه منتسب به خلافت امام علی (موزه نارنجستان قوام شیراز)
امویان

سکه‌های دوره امویان
سکه دوره امویان که از سکه‌های ساسانیان الگوبرداری شده‌است.
سکه نقره درهم دوره امویان