ساموئل بکت
آثار > دورهٔ پایانی

وقتش‭ ‬است‭ ‬بایستد

‭ ‬نشسته‭ ‬دم‭ ‬پنجره‌اش

آرام‭ ‬دم‭ ‬پنجره‌اش

تک‭ ‬پنجره‌اش

رو‭ ‬به‭ ‬پنجره‌های‭ ‬دیگر

تک‭ ‬پنجره‌های‭ ‬دیگر

همه‭ ‬چشم

همه‭ ‬سو

بالا‭ ‬و‭ ‬پایین

وقتش‭ ‬است‭ ‬بایستد
بریده‌ای از نمایش لالاتاب (1980)
در طول دهه‌ی ۱۹۶۰ و تا اواخر دهه‌ی ۱۹۷۰، آثار بکِت تمایل فزاینده‌ای به کوتاه‌شدن از خود نشان دادند؛ تمایلی که در بسیاری از آثارش در دهه‌ی ۱۹۵۰ نیز مشهود بود. این ویژگی باعث شده است که آثار او گاهی با عنوان «مینیمالیستی» توصیف شوند. نمونه‌ی افراطی این تمایل در آثار نمایشی او، قطعه‌ی «تنفس» در سال ۱۹۶۹ است که تنها ۳۵ ثانیه به طول می‌انجامد و هیچ شخصیتی ندارد (اگرچه به احتمال زیاد برای ارائه‌ی تفسیری کنایه‌آمیز درباره‌ی «اوه! کلکته!»، نمایشِ واریته‌ی تئاتری که این قطعه به‌عنوان مقدمه‌ای برای آن اجرا می‌شد، نوشته شده است).
در تئاتر دوره‌ی پایانی بکِت، شخصیت‌ها که در نمایش‌های اولیه کم‌تعداد بودند، به عناصر ضروری تقلیل داده شده‌اند. برای مثال، نمایش «بازی» با عنوانی کنایه‌آمیز، شامل سه شخصیت است که تا گردن در کوزه‌های تدفین بزرگی فرو رفته‌اند. درام تلویزیونی «هی جو» که برای جک مگورانِ بازیگر نوشته شده است، با یک دوربین که به‌طور مداوم روی صورت شخصیت اصلی زوم می‌کند جان می‌گیرد. نمایش «من نه»، به‌قول خود بکِت، تقریباً تنها از یک «دهانِ در حال حرکت با بقیه‌ی صحنه در تاریکی» تشکیل شده است.
در ادامه‌ی «آخرین نوار کراپ»، بسیاری از این نمایش‌های متأخر به کاوش درباره‌ی خاطره می‌پردازند، اغلب به‌شکل یادآوری اجباری رویدادهای آزارنده‌ی گذشته در لحظه‌ای از سکون در زمان حال. آن‌ها همچنین به مضمون محبوس‌شدگی و تحت‌نظربودن خود می‌پردازند، با صدایی که یا از بیرون به درون ذهن شخصیت اصلی می‌آید (مانند «هی جو») یا شخصیت دیگری به‌صورت خاموش، از طریق اشاره، شخصیت اصلی را مورد قضاوت قرار می‌دهد (مانند نمایش «من نه»). سیاسی‌ترین نمایش بکِت، «فاجعه»، که به واتسلاو هاول تقدیم شد، به‌نسبت صراحتاً به ایده‌ی دیکتاتوری می‌پردازد.
اشعار بکت، پس از دوره‌ی طولانی سکوت، در این دوره با اشعار فرانسوی بسیار کوتاه «mirlitonnades» احیا شدند، برخی از آن‌ها تنها شش کلمه طول دارند. این اشعار با وسواس همیشگی بکِت برای ترجمه‌ی آثارش از زبانی به زبان دیگر در تضاد بودند؛ نویسندگان متعددی از جمله درِک ماهون تلاش به ترجمه‌ی آن‌ها کرده‌اند، اما هیچ نسخه‌ی کاملی از این مجموعه به زبان انگلیسی منتشر نشده است.
سبک دوره‌ی پایانی بکِت، نشان‌دهنده‌ی تجربه‌ی او با فناوری برای خلق آثار فزاینده‌ی میان‌رشته‌ای بود. این نمونه‌ی برداشت از مجموعه‌ای از ابزارها و سبک‌های هنری (موسیقی کلاسیک، نقاشی، مجسمه‌سازی، تلویزیون و ادبیات) برای ایجاد یک فرم یا ژانر جدید و ابداعی، در نمایش‌های تلویزیونی او مشهود است. در آثاری مانند «سه‌نوازی اشباح» و «شب و رؤیاها»، بکِت از یک چارچوب موسیقایی (به‌ترتیب با الهام از قطعات بتهوون و شوبرت) ساختاربخشی به متن خود استفاده می‌کند و با به‌کارگیری تصاویر مشهور از تاریخ هنر، تصاویر ثابتی با قابلیت برانگیختن حس را خلق می‌کند که تم‌هایی مانند حسرت، ابهام، امید و رنج را القا می‌کنند. چنین تجربه‌ای با ژانر، موسیقی و هنرهای تجسمی، ویژگی کار بکِت را در دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ مشخص می‌کند.
آثار منثور بکِت در دوره‌ی پایانی به اندازه‌ی آثار نمایشی او پربار نبودند، همان‌طور که عنوان مجموعه داستان‌های کوتاه سال ۱۹۷۶، «فسّه‌ها» (که هنرمند آمریکایی جاسپر جانز آن را تصویرسازی کرد)، نشان می‌دهد. بکِت با رمان کوتاه «همدمی» (۱۹۸۰) تجدید حیاتی را تجربه کرد که با «بد دیده‌ی بد گفته» (۱۹۸۲) و «پیش به سوی بدترین» (۱۹۸۳) ادامه یافت و بعداً در یک مجموعه گردآوری شدند. در این سه اثر، بکِت دغدغه‌ی همیشگی‌اش درباره‌ی حافظه و تأثیر آن بر خودِ محبوس و تحت‌نظر، و همچنین درباره‌ی موقعیت بدن‌ها در فضا را ادامه داد، همان‌طور که عبارات آغازین «همدمی» به‌روشنی نشان می‌دهند: «صدایی در تاریکی به سراغ او می‌آید. تصور کنید.» «به سراغ کسی که به پشت روی زمین در تاریکی خوابیده است. او می‌تواند این را از فشار روی پشتش و از تغییر تاریکی وقتی چشم‌هایش را می‌بندد و دوباره باز می‌کند بفهمد. تنها بخش کوچکی از آن‌چه گفته می‌شود قابل تأیید است. مثلاً وقتی می‌شنود، تو به پشت روی زمین در تاریکی خوابیده‌ای. آن‌وقت باید درستیِ آن‌چه را گفته می‌شود بپذیرد.»
مضامین تنهایی و تمایل محکوم‌به‌شکست برای برقراری ارتباط موفق با سایر انسان‌ها در چند اثر متأخر، از جمله «همدمی» و نمایش «لالاتاب» بیان شده است.
در بیمارستان و آسایشگاهی که بکِت آخرین روزهایش را در آنجا گذراند، آخرین اثرش، شعر «چی است کلمه» (۱۹۸۸) را نوشت. این شعر با ناتوانی در یافتن کلماتی برای بیان خود دست‌وپنجه نرم می‌کند، مضمونی که با آثار قبلی بکِت همخوانی دارد، هرچند که احتمالاً به‌دلیل بیماری‌ای که در اواخر عمر تجربه کرد، تشدید شده است.