stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
فریدریش نیچه
فلسفه > منظرگرایی

نیچه بر آن است که مرگ خدا در نهایت منجر به از دست دادن هر گونه چشم‌انداز جهان‌شمول در باب چیزها، و به موازات آن هر گونه فهم و درک منسجم از حقیقت عینی می‌شود. نیچه بشخصه اندیشه وجود یک حقیقت عینی و خارجی را رد می‌کند و بر آن است که معرفت و شناخت مشروط و مقیّد است و وابسته به چشم‌اندازها و علایق نااستوار و متغیّر چیزها. از این امر می‌توان بازنگری مدام قواعد (چه فلسفی و چه روش‌های علمی و غیره) را بر اساس مقتضیاتی که چشم‌انداز هر دوره و شخص ایجاب می‌کند، استنباط نمود. این تلقی فلسفی و معرفت‌شناسانه «منظرگرایی» خوانده می‌شود.
نیچه در «چنین گفت زرتشت» بیان می‌کند که بر بلندای هر شخص بزرگی لوحی از ارزش‌ها آویخته شده است. او اشاره می‌کند که آنچه میان اشخاص گوناگون مشترک است، گرامیداشت و آفرینش ارزش‌ها است، هر چند ارزش‌های موردِ نظر از شخصی به شخص دیگر متفاوت باشند. نیچه اعلام می‌دارد که آنچه شخصی را بزرگ می‌گرداند نه محتوا و مضمون عقاید او که خودِ عمل ارزش‌آفرینیِ او است. از همین رو، اهمیت ارزش‌هایی که یک جامعه در صدد بیان آن است، به اندازهٔ اهمیت میل و ارادهٔ جمعی آن جامعه برای تحقق آن ارزش‌ها نیست. از نظرگاه نیچه، میل و اشتیاق اساسی‌تر از ارزشِ ذاتی و فی‌نفسهٔ اهداف است. عنصر اصلی ارادهٔ و میل است، فارغ از محتوا و مضمون ارزش‌ها و اهداف. «تا کنون هزار هدف وجود داشته، چون هزار فرد وجود داشته است. تنها جای یک یوغ برای هزار گردن خالی است: جای یک هدف خالی است. بشر هنور هیچ هدفی ندارد.» نیچه این عبارت را تحت عنوان «هزار و یک هدف» بیان می‌کند. این اندیشه که زین پس یک دستگاه ارزشی بر دیگر دستگاه‌ها برتری ندارد، هر چند شاید به‌طور مستقیم به نیچه منسوب نشده باشد، اما مبدّل به پیش‌فرضی رایج در علوم اجتماعی مدرن گشته است. ماکس وبر و مارتین هایدگر این اندیشه را جذب و شخصی‌سازی کردند و به مالکیت خویش درآوردند. این تلقی تمام تلاش‌های فلسفی و فرهنگی این دو شخصیت و همچنین چشم‌انداز سیاسی‌شان را شکل داد. برای نمونه، وبر با تکیه بر منظرگرایی نیچه معتقد است که هنوز نیز می‌توان از عینی‌گرایی سخن گفت، تنها با این پیش‌فرض که چشم‌انداز، ارزش یا هدفی خاصی پیش از آن بنیان نهاده شده باشد.
نیچه در کتاب «فراسوی نیک و بد» ضمن نقد فلسفهٔ سنتیِ دکارت، کانت و افلاطون، به انگارهٔ «شیء فی‌نفسه» و «می‌اندیشم پس هستم» به عنوان تلقی‌هایی ابطال‌ناپذیر مبتنی بر پذیرشِ خام‌دستانهٔ انگاره‌ها و مغالطات پیشینی حمله می‌کند. السدیر مک‌اینتایر، فیلسوف نامدار اسکاتلندی، نیچه را در تاریخِ فلسفه در جایگاهی برتر قرار می‌دهد. او در عین نقدِ نیچه و پوچ‌گرایی به عنوان نشانه‌های از یک زوال کلّی، او را به‌خاطر بازشناخت انگیختارهای روانشناختی که در پسِ فلسفهٔ اخلاقی کانت و هیوم نهفته است، ستایش می‌کند:
چرا که فهمِ این مسئله واضح‌تر از هر فیلسوفِ دیگری، دستاورد تاریخی نیچه بود… که نه تنها آنچه به نظر می‌رسید گریزی بر عینی‌گرایی است، در حقیقت نمودهایی از امیال ذهنی بود، بلکه ماهیت مسائلی که برای فلسفه ایجاد می‌کرد نیز وضعیتی این‌گونه داشت.
فلسفه > معرفت‌شناسی و زبان‌شناسی

نیچه در کتاب «دربارهٔ حقیقت و دروغ در مفهومی فرااخلاقی» به ارائه گزارش و همچنین نقدی دربارهٔ نگرش‌های معاصر به حقیقت و مفاهیم می‌پردازد و چنین استنباط می‌کند که این نگرش‌ها از خودِ ایجاد و به وجود آوردن زبان، نشأت می‌گیرند.
هر واژه‌ای بی‌درنگ به مفهومی بدل می‌شود، تا آنجا که گویی قرار نبوده است یادآور تجربه‌ای یگانه و کاملاً شخصی و اصیل باشد که زایش خود را بدان مدیون است؛ بلکه انگار می‌بایست با موارد بی‌شمار و کم و بیش همانندی – که به معنای واقعی کلمه یکسان نیستند – تطابق بیابد؛ به عبارتی دیگر با بسیاری موارد ناهمسان. در حقیقت هر مفهومی از همسان‌سازیِ مواردی ناهمسان سرچشمه گرفته است.
به عقیده پل اف. گلن نیچه در اینجا چنین استنباط می‌کند که «مفاهیم استعاراتی هستند که با واقعیت تطابق ندارند.» نیچه می‌نویسد که هر چند مفاهیم در حقیقت استعاراتی هستند که به‌دست بشر ابداع شده‌اند (به‌واسطهٔ موافقتی همگانی برای تسهیل برقراری ارتباط)، اما انسان پس از ابداع آن‌ها، این حقیقت را به‌دست فراموشی سپرد و و باور کرد که آن‌ها «حقیقی» و مطابق با واقعیت هستند.
به زعم نیچه «حقیقت» در واقع:
سپاهی است متحرک از استعارات، کنایه‌ها و انسان‌انگاری‌ها – کوتاه سخن آنکه مجموعه‌ای است از روابط انسانی که فزونی گرفته، دچار جابجایی گشته و با آرایه‌هایی بیانی و شاعرانه تزیین شده است، و پس مدت‌های مدیدی استفاده از آن، برای فرد به نظر پایدار، قانونمند و الزام‌آور می‌رسد: حقایق توهماتی هستند که فرد فراموش کرده است که این همان چیزی است که آن‌ها هستند، استعاراتی فرسوده که دارای هیچ‌گونه نیروی حس‌انگیزی نیستند؛ سکه‌هایی که تصویر خود را از دست داده‌اند و همینک تنها به چشم فلز به آن‌ها نگریسته می‌شوند، و نه دیگر سکه.
چنین دیدگاه‌هایی از او دربارهٔ حقیقت و ارتباط آن با زبان انسان، تأثیری ویژه بر نظریه‌پردازان پسامدرنیسم بر جا گذاشته است؛ و همین نوشتهٔ «دربارهٔ حقیقت و دروغ در مفهومی فرااخلاقی» یکی از آثاری است که بیشترین تأثیر را در شهرت نیچه (شهرتی هر چند مورد اختلاف) به عنوان «سلسله‌جنبان پسامدرنیسم» داشته است.
فلسفه > زیبایی‌شناسی هنرهای تجسمی

اگرچه تفکرات زیبایی شناسانه نیچه نه به صورت متمرکز در یک کتاب بلکه به شکل پراکنده در نوشته‌های مختلف منتشر شدند، اما نیچه بر تفکرات حوزه زیبایی‌شناسی اواخر قرن نوزدهم تأثیر بسیاری گذاشت. در مجموع با ثبات‌ترین تفکرات او حول موضوع زیبایی‌شناسی را در می‌توان در بخش اول زایش تراژی یا: هلنیسم و پسیمیسم یافت. او در اینجا با الهام از پلوتارک قدرت خلاقه انسانی را به دو نیروی آپولونی و دیونوسی تقسیم می‌کند. به باور نیچه این دو نیرو دو قطب اخلاقی خلاقیت هستند که کشمکش مولد میان این دو از زمان تراژدی نویسان یونان باستان و به خصوص از زمان سوفوکل دیگر از کنترل خارج شده است. مهم‌ترین خدمت نیچه در این زمینه این است که او جدای از کیفیات زودگذر شناخت احساسی، وجود احساس زیبایی‌شناسی را نیز برای ادراک جهان ظواهر به عنوان یک اصل کلی می‌پذیرد.
فلسفه > زیبایی‌شناسی موسیقی

نگرش نیچه به موسیقی برآیندی است از نظرگاه او به فلسفهٔ فرهنگ. نیچه در آغاز برتری و تفوق موسیقی کلاسیک اروپا را می‌ستاید. در این دوره او جنبه‌های غیرعقلانی نبوغ آهنگسازانی را که با بازآفرینش نیروهای دیونیسوسی به اصلاح اضافات جنبه عقلانی و خشک فرهنگ اروپایی کمک می‌کنند ستایش می‌کند. اما نیچه سرانجام از این موضع خود بازمی‌گردد و با حملاتی سخت و دامنه‌دار به موسیقی واگنر، مشخصه‌های «والا» یی را که با آن موسیقی هنری و کلاسیک را شناسایی می‌کنند مورد رد و انکار قرار می‌دهد. او آن دسته از معیارهای زیبایی‌شناختی را که تا حد زیادی کانتی است در جهان هنر و موسیقی رد می‌کند و موسیقی عوام‌پسند افرادی همچون ژرژ بیزه و اوپرای کارمن او را می‌ستاید و سادگی و حس‌انگیز بودن آن را ارزش تلقی می‌کند. نیجه در زایش تراژدی می‌کوشد برخلاف پندار اکثریت نشان دهد که موسیقی تنها هنری است که از صورت‌های ظاهری عبور می‌کند نه آنکه در صورت‌های زیبای ظاهری تجلی کند. او در این ادعا تا حد زیادی وامدار شوپنهاور است.
فلسفه > نظریه در مذهب

نیچه برخلاف آنچه تصور می‌شود بیشتر بر اساسِ حرکت جمعی جامعه پیش می‌رود و مرگ یک ملت را مُردن آرمانها و ارزشهای انسانی می‌پندارد و همین را دلیلی مستحکم بر نفوذ مذهب و نابودی پیشروی می‌داند؛ او مذهب را زادهٔ خیال می‌داند و تا آنجا پیش می‌رود که می‌گوید: تمامی قلمرو اخلاق و دین ذیل این برداشت از علت‌های زادهٔ خیال جای می‌گیرد و شناخت انسان را زیباترین می‌داند، به جای آنچه توهُم مذهبی می‌نامیم که باید اطاعت بی‌چون‌وچرا داشت.
فلسفه نیچه همچنین مخالف با آموزه‌های مسیحیت است. طوری که می‌نویسد: مسیحیت را متهم می‌کنم. وحشتناک‌ترین اتهامی را که تاکنون دادستانی بر زبان آورده علیه آن اقامه می‌کنم. به نظر من مسیحیت نهایی‌ترین شکل قابل تصور فساد است. کلیسای مسیحی هیچ چیزی را از فساد خود مصون نگذاشته. من مسیحیت را یگانه نفرین و لعنتی عظیم، یگانه تباهی ذاتی عظیم می‌نامم؛ و در جای دیگری می‌گوید: الکل و مسیحیت دو مخدر بزرگ اروپا هستند.
به روایت نیچه، مسیحیت از افکار بردگان ترسوی امپراتوری روم نشات گرفته است. بردگانی که دل و جرئت صعود به ارتفاعات کوهستانی را نداشتند و بنابراین برای خودشان فلسفه‌ای ساختند که ادعا می‌کرد رفتارهای حقیرانه آنها فضیلت است. مسیحیان می‌خواستند از مؤلفه‌های واقعی رضایت خاطر (مقام و منصب، رابطه جنسی، مهارت عقلانی و فکری، خلاقیت) بهره‌مند شوند ولی شجاعت نداشتند سختی‌هایی را تحمل کنند که لازمه این چیزهای خوب است؛ بنابراین عقیده‌ای ریاکارانه را رواج دادند که همان چیزی را لعن و نفرین می‌کرد که دوست داشتند و به آن متمایل بودند ولی آنقدر ضعیف بودند که نمی‌توانستند برای کسب آن مبارزه کنند و همزمان چیزی را می‌ستودند که دوست نداشتند ولی تصادفاً از آن بهره‌مند بودند. ضعیف بودن به «خوب بودن»، حقارت به «فروتنی»، فرمانبرداری از افراد مورد تنفر به «اطاعت» و به بیان صریح نیچه، «ناتوانی از انتقام‌گیری» به «بخشایش» بدل شد.
فلسفه > اَبَر-انسان معنای زمین

فلسفهٔ وی متأثر از عقاید داروین است؛ و مفهوم ابرانسان او بر مبنای نظریه تکامل داروین طرح‌ریزی شده است. در برابر ابر-انسان واپسین انسان قرار دارد که معتقد به برابری انسان‌ها است. ابر-انسان کسی است که، فراسوی نیک و بد زندگی می‌کند و انسان اخلاقی را پشت سر گذاشته است. او مفهوم ابر-انسان را اولین بار در شاهکار خود چنین گفت زرتشت مطرح می‌سازد که یکی از مفاهیم بنیادین فلسفهٔ اوست. وی ستایشگر نبوغ و نکوهشگر دموکراسی و برابری انسان‌هاست.
فلسفه > چکیدهٔ نظریه‌ها

انتقاد با لحنی گزنده از تلقیِ ارزش و ضدِ ارزش در جامعه پیامِ محوریِ نیچه است. این پیام با مرگِ فراروایت در فلسفهٔ پست مدرنیته به منصه ظهور رسید. ارزش و ضدِ ارزش در اراده معطوف به قدرت نهفته است، به‌طوری‌که گاه خودِ ما فریب ظاهرِ حقیقت‌طلبی و عدالت‌خواهیِ نمادینِ خود را می‌خوریم، اما داوریِ ارزشیِ ما در پسِ میل به قدرت قرار دارد.[نیازمند منبع]
نیچه و ایران

آگاهی گستردهٔ نیچه در زمینهٔ زبان‌ها، تاریخ، فرهنگ، از جمله یونانی و رومی و پژوهش‌هایی که صورت می‌دهد نشان از تسلط او بر فرهنگ و فلسفهٔ ایران باستان دارد؛ برای نمونه در «حکمت در روزگار تراژیک یونانیان» که از نخستین آثار او است به تبادلات فلسفهٔ یونان و ایران دوران هخامنشی می‌پردازد. شناخت او دربارهٔ تاریخ و فرهنگ یونان و روم، و مطالعهٔ آثار تاریخیِ بازمانده از ایران باستان، سبب آشنایی و علاقهٔ زیاد او به تاریخ و فرهنگِ ایرانِ باستان گردید. او در آثارِ خود، شامل پاره‌نوشته‌ها و یادداشت‌های بازمانده در دفترهای او، که حجم زیادی از کلِ نوشته‌های او را شامل می‌گردد، از فرهنگ ایرانِ باستان مکرراً یاد می‌کند. توجه نیچه به ایران باستان در انتخاب «زرتشت» به عنوان پیامبر فلسفهٔ او و قهرمان نامدارترین اثرش «چنین گفت زرتشت» به وضوح نمایان است. نیچه به تاریخ ایران پسا اسلام علاقه‌ای همسان با ایران باستان نشان نمی‌دهد، البته بعضاً اشاره‌های گذرایی به مسلمانان می‌کند از جمله به حشاشین. در میان چهره‌های برجستهٔ تاریخ ایران در دورهٔ اسلامی، نام سعدی فقط یک بار در دفترهای نیچه ذکر شده اما به حافظ چندبار اشاره می‌شود. نیچه کتاب عظیمش «چنین گفت زرتشت» را از زبان زرتشت ایرانی روایت می‌کند که با فرود او از کوه و به میان مردم آمدنش آغاز می‌گردد. نیچه زرتشت را برگزید چون او را نخستین بنیان‌گذار ثنویت نیک و بد در جهان می‌دانست و با این گزینش می‌خواست راه و رسم ثنویت را بار دیگر به‌دست سوشیانت و منجی جدیدی براندازد و انسان را به فراسوی نیک و بد ببرد.
نیچه و ایران > ایران به جای روم

نیچه در پاره‌نوشته‌ای در میان آثار منتشر شده پس از مرگش، از یک فرصت از دست رفتهٔ تاریخی دریغ می‌خورد که چرا به جای رومیان، ایرانیان بر یونان چیره نشدند: «به جایِ این رومیان، چه خوب بود که ایرانیان سرورِ (Herr) یونانیان می‌شدند.» این یادداشت کوتاه را می‌توان این گونه تفسیر کرد که نیچه اینجا نیز گرایش خود به جهان‌بینیِ زمان‌باورِ ایرانیان در برابر متافیزیک یونانی نشان می‌دهد؛ زیرا با فرمانروایی رومیان بر یونان، فرهنگ یونانی و متافیزیک فلسفی آن بر فضای روم چیره شد و راه را برای ظهور مسیحیّت و نگرش آخرت‌اندیش و زمان‌گریز و دید هیچ‌انگارانه آن نسبت به زندگانی زمینی گشود. نیچه بر آن است که مسیحیّت، در مقام دین «بردگان»، زندگانی گذرای زمینی را به نامِ «پادشاهی جاودانهٔ آسمان» رد می‌کند و بدین‌سان نگرش مثبت یا «آری‌گوی» به زندگی را بدل به نگرش منفی می‌کند. حال آن که فرمان‌روایی ایرانیان بر یونان، با نگرش مثبتشان به زندگی و زمان، می‌توانست روند این جریان را دگر کند و از یک رویداد شوم در تاریخ پیشگیری کند.
نیچه و ایران > زرتشت نیچه

زرتشت پیامبر ایرانی، در سپیده‌دمِ تاریخِ بشری، هستی را عرصهٔ جنگ نیک و بد دانسته است که در دو چهرهٔ ایزدیِ همستیز، یعنی اهورا و اهریمن، نمایان می‌شود. این تفسیر، پیشاهنگ تفسیر مسیحی است که هستی را پهنهٔ «گناه و کیفر جاودانه» می‌شمارد یا تفسیر سقراطی و افلاطونی که مثالِ «نیکی» را، در مقام والاترین ارزش، بر تارکِ هستی می‌نشاند. نیچه در برابر این اخلاق‌باوری (Moralismus) اخلاق‌ناباوریِ (Immoralismus) خود را می‌نشاند که هستی را در ذاتِ خود فارغ از ارزش‌های بشری می‌داند و بر آن است که «بی‌گناهیِ» نخستینِ آن را به آن بازگرداند. بدین‌سان است که هستی‌شناسیِ اخلاق‌باورانهٔ زرتشت اصلی، که در سرآغاز تاریخ به میدان آمده و ذهنیّت و فرهنگ بشری را شکل داده، در برابر هستی‌شناسیِ اخلاق‌ناباورِ زرتشتِ نیچه قرار می‌گیرد که در پایان این تاریخ، در روزگارِ برآمدنِ «واپسین انسان» ندای گذار از انسان به اَبَرانسان را سر می‌دهد. بدین‌ترتیب، اخلاق‌ناباوری زرتشتِ نیچه درست پادنشین یا نقطهٔ مقابل اخلاق‌باوری زرتشتِ اصلی است. نیچه در کتاب «اینک آن انسان» که در آن به شرح زندگانی روشنگرانه و تحلیل کوتاهی از آثار خویش می‌پردازد، دلیل گزینش نام زرتشت را برای گزارش فلسفهٔ خویش بازمی‌گوید:
«زرتشت به اندازهٔ تمام اندیشه‌گران دیگر دلاوری دارد. راست گفتن و نیک تیر انداختن، این فضیلتِ ایرانی است. – فهمیدند چه می‌گویم؟ … از خویش برگذشتنِ اخلاق از سرِ راستگویی، از خویش برگذشتنِ اهلِ اخلاق و به ضدِّ خویش بدل شدن – به من – این است معنایِ نامِ زرتشت در دهانِ من. هرگز از من نپرسیده‌اند، امّا می‌بایست می‌پرسیدند که معنای نامِ زرتشت در دهانِ من چیست؛ در دهانِ نخستین اخلاق‌ناباور: معنایِ آن درست ضدِّ آن چیزی ست که مایه‌یِ بی‌همتاییِ شگرفِ این ایرانی (Perser) در تاریخ است. زرتشت بود که نبردِ نیک و بد را چرخِ گردانِ دستگاهِ هستی انگاشت. ترجمانیِ اخلاق به مابعدالطبیعه، در مقامِ نیرو[ی گرداننده]، علّت، غایت به ذاتِ خویش، کارِ اوست. این پرسش، امّا، در جا پاسخی در بُنِ خویش دربرداشت. زرتشت بود که این شوم‌ترین خطا را پدیدآورد، خطایِ اخلاق را: پس او می‌باید همچنین نخستین کسی باشد که به این خطا پی می‌بَرَد. او نه تنها از هر اندیشه‌گرِ دیگر در این باب تجربهٔ درازتر و بیشتری دارد که – تمامیِ تاریخ ردِّ تجربیِ اصلِ [وجودِ] به‌اصطلاح ″نظمِ اخلاقیِ جهانی″ است – بالاتر از آن این است که زرتشت راستگوتر از هر اندیشه‌گرِ دیگر است. آموزهٔ او، و تنها آموزهٔ او، است که راستگویی را در مقامِ والاترین فضیلت می‌نشاند – برخلافِ ترسوییِ″آرمان‌خواهان″ و گریزِشان از برابرِ واقعیّت. زرتشت به اندازهٔ تمامِ اندیشه‌گرانِ دیگر دلاوری دارد. راست گفتن و نیک تیر انداختن، این فضیلتِ ایرانی است. – فهمیدند چه می‌گویم؟ … از خویش برگذشتنِ اخلاق از سرِ راستگویی، از خویش برگذشتنِ اهلِ اخلاق و به ضدِّ خویش بدل شدن – به من – این است معنایِ نامِ زرتشت در دهانِ من.»
نیچه و ایران > نیچه و حافظ

نیچه یکی از نمونه‌هایِ عالی خردمند بینای دیونوسوسی خود را در حافظ می‌یابد. نام حافظ ده بار در مجموعه‌یِ آثارِ وی آمده است. بی‌گمان، دل‌بستگی گوته به حافظ و ستایشی که در دیوان غربی-شرقی از حافظ و حکمتِ شرقی او کرده، در توجه نیچه به حافظ نقشی اساسی داشته است. در نوشته‌های نیچه نامِ حافظ در بیشتر موارد در کنار نامِ گوته می‌آید و نیچه هر دو را به عنوانِ قله‌های خردمندیِ ژرف می‌ستاید. حافظ نزدِ او نمایندهٔ آن آزاده‌جانی شرقی است که با وجدِ دیونوسوسی، با نگاهی تراژیک، زندگی را با شور سرشار می‌ستاید، به لذّت‌های آن روی می‌کند و، در همان حال، به خطرها و بلاهای آن نیز پشت نمی‌کند (بلایی کز حبیب آید، هزارش مرحبا گفتیم!). این‌ها، از دید نیچه، ویژگی‌های رویکرد مثبت و دلیرانه، یا رویکرد «تراژیک» به زندگی‌ست.
در میان پاره‌نوشته‌های بازمانده از نیچه، از جمله شعری خطاب به حافظ هست:
به حافظ، پرسش یک آبنوش
معرفی بعضی از آثار > غروب بتان یا غروب بت‌ها

نیچه در این اثر (تألیف ۱۸۸۸) به جنگ بت‌های قدیم می‌رود و به قول خودش یکی یکی آن‌ها را طوری با پتک آشنا می‌کند که گویی با مضراب؛ پتک را نخست همچون مضراب با بدنه میان‌تهیِ بت‌ها آشنا می‌کند تا پیش از در هم کوفتنِ‌شان آن‌ها را به صدا درآورد. یکی از کسانی که در این اثر به جد نقد می‌شود سقراط به مثابه یکی از بزرگ‌ترین بت‌ها است.
معرفی بعضی از آثار > فراسوی نیک و بد

این کتاب در اصل در ۱۸۸۶ از پیِ «چنین گفت زرتشت» چاپ شد. این اثر را به نوعی بیان تمامیِ آنچه که در چنین گفت زرتشت آمده است اما به زبانی دیگر می‌دانند. آنچه که نیچه در زرتشت به زبانی شاعرانه و نمادین بیان کرده بود، در این کتاب بیانی دیگر یافته است. خود نیچه در نامه‌ای به یاکوب بورکهارت در سپتامبر ۱۸۸۶ می‌نویسد: «خواهش می‌کنم این کتاب را بخوان. اگر چه همان چیزهایی را می‌گوید که زرتشتِ من گفته است، اما به زبانی دیگر، بسیار دیگر.»
معرفی بعضی از آثار > دربارهٔ حقیقت و دروغ در مفهومی فرااخلاقی

رسالهٔ دربارهٔ حقیقت و دروغ در مفهومی غیراخلاقی که با عنوان دربارهٔ حقیقت و دروغ در مفهومی فرااخلاقی نیز شناخته می‌شود، در سال ۱۸۷۳، یک سال پس از نوشتن زایش تراژدی به نگارش درآمد، اما در دوران زندگی نیچه هرگز به انتشار نرسید. در بخش اعظمی از این اثر به پرسش‌هایی معرفت‌شناختی در باب ماهیت حقیقت و زبان، و چگونگی ارتباط آن‌ها با شکل‌گیری مفاهیم پرداخته می‌شود.
معرفی بعضی از آثار > واپسین شَطْحیّات

واپسین شطحیات کتابی است شامل یادداشت‌های دوران بیماری نیچه، که به دست یوهان خوک زبانشناس دانشگاه لیدن هلند جمع‌آوری شده و در سال ۱۹۹۸ زیر عنوان «من مرده‌ام چون احمقم» به چاپ رسیده است. گردآور اصلی، عنوان «یادداشت‌های بیماری» را بر اثر خود گذارده که مترجم فارسی بنا بر ذوق خود عنوان «واپسین شطحیات» را برای آن برگزیده است. در واقع این نوشته تنها اثری از نیچه است که توسط او بین سال‌های ۱۸۸۹ تا ۱۸۹۷، یعنی دوران کسوف معنوی‌اش، به تحریر درآمده و می‌توان آن را به نوعی واپسین نوشته‌های او دانست.
معرفی بعضی از آثار > ارادهٔ معطوف به قدرت

سال دقیق نگارشِ این اثر مشخص نیست و در واقع هیچ‌گاه از سوی خود نیچه به صورت یک کتاب در نیامد و دست کم صورتی از یک طرح بوده که نیچه در پی تکمیل آن برآمده بود. سرانجام نخستین بار به همت «پیتر گاست» و «ارنست و اوت هورنه فِر» در سال ۱۹۰۱ (یک سال پس از مرگ نیچه) گردآوری، تنظیم، تدوین و منتشر شد.
معرفی بعضی از آثار > آرمانِ زُهد

پیش‌انگارهٔ نیچه در رسالهٔ «آرمانِ زهد» از کتاب تبارشناسی اخلاق چنین است: گناهکاریِ انسان نه یک واقعیت، که تفسیرِ یک واقعیت است.
ضرب المثل‌های افغانستان

ضرب‌المثل‌ها در سراسر افغانستان، هم در مباحث عامه و هم در گفت‌گوها، بخش ارزش‌مند صحبت‌کردن به‌حساب می‌رود. افغان‌ها «در گفت‌گوهای روزمره خود نسبت به غربی‌ها به مراتب از ضرب المثل‌های بیشتر استفاده می‌کنند و تأثیرات بزرگ‌تری نیز دارد». بیشترین تعداد ضرب‌المثل‌ها در زبان‌های افغانی در پشتو و دری است که دو زبان رسمی افغانستان نیز می‌باشند.
پشتو زبان مادری بزرگ‌ترین قوم افغانستان یعنی پشتون‌ها است، این قوم در کشور پاکستان نیز دومین قوم بزرگ می‌باشد. زبان پشتو دارای بیشترین و قدیمی‌ترین مجموعه ضرب‌المثل‌ها است. زبان دری شاخه‌ای از زبان فارسی است که در ایران و تاجیکستان نیز به آن تکلم می‌شود. برای مطالعهٔ وسیع‌تر و زمینهٔ ضرب‌المثل‌های افغانی، این ضرب‌المثل‌ها باید با ضرب‌المثل‌های فارسی از ایران (که در این رابطه چندین جلد به زبان انگلیسی موجود است) و با ضرب‌المثل‌های تاجیکی از تاجیکستان (مانند، مقایسه با آن‌هایی که در Bell 2019 وجود دارد) مقایسه گردد.
مشترکات

زمانی‌که تعاملات میان افراد وجود داشته باشد، ضرب‌المثل‌ها نیز در میان زبان‌های آن‌ها مشترک می‌باشد. برخی مثال‌های از ضرب‌المثل‌های مشترک در میان زبان‌های افغانستان قرار ذیل است:
«کوه هر چقدر بلند هم که باشد، راه دارد» در زبانهای دری، پشه‌ای و پشتو وجود دارد.
«زخم شمشیر/تفنگ می‌رود، اما زخم زبان نه» در زبان‌های دری، پشه‌ای و پشتو وجود دارد.
«اگر می‌خواهی فیل/شتر داشته باشی، دروازه خود را بلند بساز» در زبان‌های دری، پشه‌ای و پشتو وجود دارد.
«دشمن دانا بهتر از دوست نادان است» در زبان‌های دری، پشه‌ای و پشتو وجود دارد، اما ریشه این ضرب-المثل به الغزالی، شاعر فارسی‌زبان قرن یازدهم میلادی، نسبت داده می‌شود.
ضرب‌المثل‌های افغانستان گفتارهای قطعی و تنها قدیمی نیستند. به عنوان مثال ضرب‌المثل معروف در زبان پشتو (بارلوتی و ختک ۲۰۰۶: ۲۶۴) و دری (ویلسون ۲۰۰۲: ۳۲) وجود دارد که، «زخم شمشیر می‌رود، اما زخم زبان نه». این ضرب-المثل در زبان پشه‌ای نیز وجود دارد، اما سلاح جدید در آن ذکر شده است، «زخم شدید تفنگ درمان خواهد شد، اما زخم شدید زبان درمان نخواهد شد» (یون ۲۰۱۰: ۱۵۹). مثالی دیگر از ضرب‌المثل‌های جدید، ضرب‌المثل امروزی پشه‌ای است که می‌گوید، «سلاح که مرمی نداشته باشد دو نفر را می‌ترساند»، در حالی‌که شکل قدیمی‌تر این ضرب‌المثل در زبان پشتو وجود دارد و در سال ۱۸۷۶ به چاپ رسیده است، «با یک کمان شکسته دو نفر در ترس هستند» (۱۸۷۶:۴۰۸).
هرچند جای تعجب نیست، اما ضرب‌المثل‌های مستند شده از چهار زبان افغانستان دارای اصطلاحات مشترک هستند، مانند، «شتر»، «کوه» و «فقر».
یافتن ضرب‌المثل‌های که منعکس کننده سنت‌های اسلامی افغانستان است، اصلاً جای تعجب ندارد، مانند:
«قرآن را هرچه بیشتر بخوانی، همان قدر خوب است» پشتو (توربرن ۱۸۷۶:۳۷۴)
«این شمشیر است که از اسلام محافظت می‌کند» پشتو (بارلوتی و ختک ۲۰۰۶:۳۶)
«سلام کردن نشانه ایمان حقیقی است» (ویلسون ۲۰۰۲:۵۱)
«در کودکی بازی می‌کنی، در جوانی عشرت می‌کنی، در پیری ناتوان هستی؛ پس چه وقت خدا را عبادت می‌کنی»؟ دری (ویلسون ۲۰۲۲:۵۴)
«جسم خود را تمیز کرده‌ی، روح خود را چه‌گونه تمیز خواهی کرد»؟ پشتو (بارلوتی و ختک ۲۰۰۶:۴۸)
عنصر مشترک در میان ضرب‌المثل‌های افغانستان این است که برخی از آن‌ها به داستان‌ها نسبت داده می‌شوند (هرچند این امر تنها منحصر به افغانستان نیست). ضرب‌المثل‌های که از داستان‌ها نشأت می‌گیرند در زبان پشتو (توربرن ۱۸۷۶:۳۱۴)، زبان دری (زیلیم 2012b:۱۵۳)‏ و زبان پلوچی (بدلخان ۲۰۰۰) یافت می‌گردند.
تحلیل ضرب‌المثل‌های افغانی

در رابطه به زبان‌های افغانی، قبل از تحلیل و تجزیه ضرب‌المثل‌ها نخستین چالش گردآوری آن‌ها است. در رابطه زبان پشتو که بیشترین و قدیمی‌ترین مجموعه ضرب‌المثل‌ها را دارد، دو رساله وجود دارد که رابطه میان ضرب‌المثل‌ها و فرهنگ آن‌ها را مورد تجزیه و تحلیل قرار داده است. (هرچند هر دو پروژه با گوینده‌گان زبان پشتو در مناطق مرزی مربوط به پاکستان انجام شده است، اما انتظار می‌رود تا یافته‌های این پروژه‌ها بالای پشتو زبان‌ها که در مرز مربوط به افغانستان زندگی می‌کنند نیز تطبیق گردد). نخستین ضرب‌المثل در مورد «پشتونوالی» به معنی «روش پشتون‌ها» بود، … اصول اخلاقی شامل قانون عرفی، اخلاقیات، منش و مفهوم میراث اجدادی که با «پشتون بودن» مرتبط است. رساله دومی استدلال می‌نماید که ضرب‌المثل‌های پشتو شامل یک نظریه پدرسالارانه و ایدئولوژی جنسیتی بوده و آن‌ها را ترویج می‌کند. هویت و نقشی جنسی که در ضرب‌المثل‌های پشتو نهفته است در یک ارایه (پریزنتیشن) که در حد یک مقاله می‌باشد، تشریح شده است. بر علاوه، مقالهٔ در رابطه به موقف زنان که در ضرب‌المثل‌های پشتو دیده می‌شود نیز وجود دارد. ضرب‌المثل‌های پشتو هم‌چنین برای نشان‌دادن رویه‌های مرتبط به ازدواج نیز مورد مطالعه قرار گرفته است.
کوهستانی رسالهٔ نوشته است که نشان می‌دهند چه‌گونه یادگیری ضرب‌المثل‌های دری به اروپایی‌ها در راستای دانستن فرهنگ افغانستان کمک می‌کند.
استفاده از ضرب‌المثل‌ها و سایر هنرهای زبان هنگام صحبت پیرامون جنگ و بی‌ثباتی در افغانستان، موضوع مطالعه توسط مارگریت میلز است.