اخترشناسی در مریخ
پدیده‌های نجومی > فوبوس و دیموس

قمر فوبوس به نظر می‌رسد در حدود یک‌سوم قطر زاویه‌ای ماه کامل از زمین را داشته باشد؛ از سوی دیگر، قمر دیموس کمابیش ستاره‌گون دیده می‌شود و قرص آن به سختی قابل تشخیص است. فوبوس با دوره‌ای کمتر از یک‌سوم یک سول، آنقدر سریع حرکت می‌کند که در غرب طلوع می‌کند، در شرق غروب می‌کند، و این عمل را دو بار در هر سول انجام می‌دهد؛ از طرف دیگر دیموس در شرق طلوع و در غرب غروب می‌کند، اما تنها چند ساعت کندتر از یک سول مریخی مدار کامل خود را طی می‌کند، بنابراین در هر بار حدود دو و نیم سول بالای افق مریخ باقی می‌ماند.
درخشندگی حداکثری فوبوس در «ماه کامل» قدر ۹- تا ۱۰- است، در حالیکه درخشندگی حداکثری دیموس حول و حوش قدر ۵- است. در مقایسه، ماه کامل از زمین با قدر ۱۲٫۷- به‌مراتب درخشان‌تر به‌نظر می‌رسد. فوبوس با قدرش همچنان آنقدر درخشان است که ایجاد سایه کند؛ دیموس هم تنها اندکی درخشان‌تر از آن چیزی است که زهره از زمین دیده می‌شود. درست مثل ماه در دیدگاه زمینی، درخشندگی و گام‌های فوبوس و دیموس در فاز غیر کامل مقدار قابل‌توجهی کم می‌شوند. بر خلاف ماه، گام‌های فوبوس و قطر زاویه‌اش به صورت قابل مشاهده‌ای از ساعت به ساعت تغییر می‌کند؛ دیموس برای مشاهده گام‌هایش با چشم غیرمسلح بسیار کوچک است.
هر دوی فوبوس و دیموس در مدارهای تقریباً استوایی با انحراف کم و مدارگردی بسیار نزدیک به مریخ قرار دارند. در نتیجه، فوبوس در عرض‌های جغرافیایی بالاتر از ۷۰٫۴° شمالی یا پایین‌تر از ۷۰٫۴° جنوبی قابل مشاهده نیست؛ دیموس هم در عرض‌های جغرافیایی بالاتر از ۸۲٫۷° شمالی یا پایینتر از ۸۲٫۷° جنوبی قابل مشاهده نیست. ناظرانی که در عرض‌های جغرافیایی بالا (کمتر از ۷۰٫۴°) قرار دارند، برای فوبوس یک قطر زاویه‌ای قابل‌توجه کوچکتری را خواهند دید زیرا آنها فاصله بیشتری از آن دارند. به همین ترتیب، ناظران استوایی فوبوس هنگام طلوع یا غروب آن، در مقایسه با زمانی که مستقیماً در آسمان بالای سرشان قرار دارد، یک قطر زاویه‌ای به‌طور مشهودی کوچکتر مشاهده خواهند کرد.
ناظران مستقر بر مریخ می‌توانند گذار فوبوس و گذار دیموس از مقابل خورشید را مشاهده کنند. گذارهای فوبوس همچنین می‌توانند خورشیدگرفتگی جزئی در مریخ توسط فوبوس نامیده شوند، زیرا قطر زاویه‌ای فوبوس تا نیمی از قطر زاویه‌ای خورشید است. با این حال، در مورد دیموس تنها اصطلاح «گذار» مناسب است، زیرا این قمر بصورت یک نقطه کوچک روی صفحه خورشید ظاهر می‌شود.
از آنجایی که فوبوس در یک مدار استوایی با انحراف کم در حال گردش است، یک تغییر فصلی در عرض جغرافیایی موقعیت سایه فوبوس روی مریخ وجود دارد. این تغییر از منتهی‌الیه شمال به منتهی‌الیه جنوب و دوباره به عقب، چرخشی است. در هر موقعیت جغرافیایی ثابت روی مریخ، دو بازه در هر سال مریخی وجود دارد که سایه از عرض جغرافیایی آن عبور می‌کند و در طی هر بازه ده‌ها گذار فوبوس را می‌توان در آن موقعیت جغرافیایی مشاهده نمود. وضعیت برای دیموس نیز مشابه است، با این تفاوت که تنها ممکن است در هر بازه یک گذار یا اصلاً هیچ گذاری صورت نگیرد.
به راحتی می‌توان دید که سایه همیشه روی «نیم‌کره زمستانی» می‌افتد، به‌جز وقتی از خط استوا در طول اعتدالین بهاری و پاییزی عبور می‌کند؛ بنابراین گذارهای فوبوس و دیموس در طول پاییز مریخی و زمستان مریخی در نیم‌کره شمالی و در نیم‌کره جنوبی رخ می‌دهند. نزدیک به خط استوا، آنها تمایل دارند در حدود اعتدال پاییزی و بهاری رخ دهند؛ دورتر از خط استوا، تمایل به وقوع نزدیک‌تر به انقلابین دارند. در هر صورت، دو بازه‌ای که گذارها می‌توانند در آن‌ها اتفاق بیفتند، کم و بیش به‌طور متقارن قبل و بعد از انقلاب زمستانی رخ می‌دهند (البته، خروج از مرکزیت بالای مدار مریخ مانع از تقارن واقعی می‌شود).
ناظران مستقر بر مریخ همچنین می‌توانند پدیده ماه‌گرفتگیهای فوبوس و دیموس را مشاهده کنند. فوبوس حدود یک ساعت را در سایه مریخ می‌گذراند؛ در مورد دیموس این زمان حدود دو ساعت است. به طرز شگفت‌آوری، با وجود مدارگردی تقریباً در صفحه استوایی مریخ و فاصله بسیار نزدیک به مریخ، موقعیت‌هایی وجود دارد که فوبوس موفق می‌شود از کسوف شدن بگریزد.
فوبوس و دیموس هر دو چرخش هم‌گام دارند، به این معنی که آنها «سمت پنهان» دارند که ناظران روی سطح مریخ نمی‌توانند آن را ببینند. با وجود انحراف کم و خروج از مرکزیت کم مدار فوبوس، پدیده رخ‌گردی برای فوبوس همانند ماه زمین رخ می‌دهد.
به دلیل اثر رخ‌گردی و اختلاف‌منظر ناشی از فاصله نزدیک فوبوس، با رصد در عرض‌های جغرافیایی بالا و پایین و رصد زمانی که فوبوس در حال طلوع یا غروب است، پوشش کلی سطح فوبوس که از یک زمان یا زمان دیگر از یک یا چند موقعیت مکانی روی سطح مریخ، قابل مشاهده است به مراتب بالاتر از ۵۰٪ خواهد بود.
دهانه بزرگ استیکنی در امتداد یک لبه صورت فوبوس قابل مشاهده است. این دهانه به راحتی با چشم غیر مسلح از سطح مریخ، قابل مشاهده خواهد بود.