فلسفه سورن کی‌یرکگور
مضامین فلسفه کی‌یرکگور > انتزاع

یکی از عناصر نقد کی‌یرکگور از مدرنیته در اثر اجتماعی-سیاسی او، دو عصر: مروری ادبی، پول است؛ که او آن را انتزاع می‌نامد. انتزاع چیزی است که فقط در واقعیت ارتساز (به آلمانی: ersatz) واقعیت دارد. محسوس نیست و فقط در یک بافت مصنوعی معنا دارد که در نهایت در خدمت اهداف فریبنده و گمراه‌کننده است. یک محصول فکری است که نه اکنون و نه در آینده واقعیت ملموسی ندارد.
پول چگونه یک انتزاع است؟ پول این توهم را ایجاد می‌کند که رابطه مستقیمی با کاری که انجام می‌شود دارد. یعنی کاری که یک نفر انجام می‌دهد این‌قدر ارزشش  برابر است با این همه پول. با این حال، در واقعیت، کاری که فرد انجام می‌دهد، بیان این است که شخص چه کسی است. اهداف فرد در زندگی و معنای مرتبط را بیان می‌کند. به‌عنوان یک فرد، کاری که انجام می‌دهد قرار است درک بیرونی رابطه او با دیگران و جهان باشد. این روشی است که شخص برای تبدیل جهان به مکانی بهتر برای خود و دیگران است. کاری که تقلیل کار به ارزش پولی انجام می‌دهد این است که واقعیت انضمامی کشمکش‌های روزمره فرد با جهان، برای دادن شکل و معنا دادن به آن، با یک انتزاع جایگزین شود. کی‌یرکگور ابراز تأسف می‌کند که «یک مرد جوان امروز به توانایی‌ها یا مهارت‌ها یا عشق به یک دختر زیبا یا شهرتش حسادت می‌کند، نه! او به پولش حسادت می‌کند. مرد جوان می‌گوید به من پول بدهید و من خواهم گفت، خوب باش» کی‌یرکگور فکر می‌کند که این تأکید بر پول منجر به انکار موهبت‌های روح برای افراد فقیر و بدبخت می‌شود.
نیکی کردن و شریک کردن را فراموش نکنید - عبرانیان ۱۳-۱۶- اما فراموش نکنید که این صحبت بی‌وقفه دنیاطلبی در مورد احسان و خیرخواهی و سخاوت و کمک‌های خیریه بی‌رحمانه است. آه، بگذار روزنامه‌نویسان و باج‌گیران و بیدل‌های محله از سخاوت حرف بزنند و بگویند و بگویند. هرگز نادیده نگیریم که مسیحیت اساساً از مهربانی صحبت می‌کند، که مسیحیت مانند همه گناه بی‌رحمانه خواهد داشت، گویی که فقر و بدبختی تنها به پول نیاز دارد. اما مردم درباره سخاوت و احسان می گویند و دعا می‌کنند، اما در موعظه، رحمت را فراموش می‌کنند. موعظه باید صرفاً و فقط در مورد رحمت باشد. اگر می‌دانید چگونه در این باره صحبت کنید، سخاوت به دنبالش خواهد آمد و به همان اندازه که فرد توانایی سخاوت دارد، خودبه‌خود به‌وجود می‌آید. به‌خاطر داشته باشید که اگر شخصی با صحبت در مورد سخاوت و پول، مبلغی جمع‌آوری کرد، در نظر داشته باشید که با سکوت در خصوص رحمت، نسبت به فرد فقیر، و بدبختی که به‌وسیله جمع‌آوری پول او را تسکین می‌دهد، بی‌رحمانه رفتار می‌کند. توجه داشته باشید که اگر فقر و بدبختی ما را آزار می‌دهد، مطمئناً می‌توانیم از طریق سخاوت کمک بگیریم. این را به‌خاطر داشته باشید که بسیار وحشتناک‌تر خواهد بود اگر ما فقر و بدبختی را محدود کنیم تا «مانع دعاهایمان شود»، همان‌طور که کتاب مقدس می‌گوید (اول پطرس ۳:۷)، با غر زدن علیه خود در برابر خدا؛ زیرا به‌طرز فجیعی نسبت به خدا با نگفتن این که آن‌ها می‌توانند رحمت را تمرین کنند، بی‌انصافی کرده‌ایم. ما اکنون در این گفتار در مورد رحمت به این نکته پایبند خواهیم بود و از اشتباه گرفتن رحمت با آنچه که به شرایط بیرونی مربوط می‌شود، محافظت می‌کنیم، یعنی چیزی که عشق به خودی خود قدرتش را ندارد، درحالی‌که واقعاً رحمت را در قدرت خود دارد. همان‌گونه که قلب را در سینه دارد. نتیجه نمی‌شود که چون دل را در آغوش دارد، پول در جیب دارد، اما اولی مهم‌تر است و قطعاً در رحمت تعیین‌کننده است.
در زیر سه نقل قول در مورد ایده کی‌یرکگور از انتزاع وجود دارد که نمی‌توان بدون تفکر در مورد انضمام به آن فکر کرد. او از جهان تاریخی، کلی، به فردی واحد و خاص حرکت می‌کند. اولی از انسان اصیل و دومی از اخلاق‌شناس در یا این/یا آن و سومی از کتابی که همه آثار قبلی او را توضیح می‌داد: پایان‌نامه غیرعلمی پس‌نوشته‌های فلسفی.
همان‌طور که در بالا ذکر شد، همه آثار کلاسیک به یک اندازه برجسته هستند، هر یک به‌تنهایی بی‌نهایت برجسته هستند. اگر علی‌رغم این واقعیت، کسی بخواهد ترتیبی از رتبه را در صفوف کلاسیک وارد کند، ظاهراً باید به‌عنوان مبنایی برای چنین تمایزی انتخاب شود، چیزی که ضروری نیست. زیرا اگر ضرورتی اساسی بود، خود تفاوت به یک تفاوت اساسی تبدیل می‌شد. از این رو دوباره نتیجه می‌شود که کلمه «کلاسیک» به اشتباه برای کل گروه به‌کار رفته است. هر چه ایده انتزاعی‌تر باشد، احتمال بازنمایی‌های متعدد کمتر است. اما چگونه ایده عینی می‌شود؟ با نفوذ به تاریخی آگاهی. هر چه ایده ملموس‌تر باشد، احتمال آن بیشتر است. هر چه مدیوم انتزاعی‌تر باشد، احتمال آن کمتر است. هرچه ملموس‌تر باشد، بزرگتر است. اما این‌که بگوییم مدیوم عینی است، غیر از این‌که بگوییم زبان است، یا در تقریب به زبان دیده می‌شود، چه معنایی دارد. زیرا زبان از همه مدیوم‌ها ملموس‌تر است. برای مثال، ایده‌ای که در مجسمه‌سازی ارائه می‌شود، کاملاً انتزاعی است و هیچ ارتباطی با موضوع تاریخی ندارد. مدیومی که از طریق آن بیان می‌شود نیز انتزاعی است، در نتیجه احتمال زیادی وجود دارد که بخشی از آثار کلاسیک که شامل مجسمه‌سازی می‌شوند کم باشند. در این امر تاریخ و تجربه به عنوان شاهد در کنار من هستند. از سوی دیگر، اگر یک ایده ملموس و یک مدیوم ملموس را در نظر بگیرم، به‌نظر غیر از این است. هومر در واقع یک شاعر کلاسیک است، اما صرفاً به این دلیل که ایده حماسی یک ایده ملموس است، و از آن‌جا که مدیوم زبان است، اتفاق می‌افتد که در بخشی از کلاسیک‌ها که حماسه را در بر می‌گیرد، دسته‌بندی شود. حماسه‌های بسیاری قابل تصور است که همگی به یک اندازه کلاسیک هستند، زیرا تاریخ پیوسته به ما مطالب حماسی جدید عرضه می‌کند. در این مورد نیز شهادت تاریخ و تجربه را به عنوان شاهد در کنار خود دارم.
دو موضعی که در این‌جا به آنها اشاره شد را می‌توان به‌عنوان تلاش‌هایی برای به فعلیت بخشیدن یک نگاه اخلاقی به زندگی در نظر گرفت. دلیل این‌که آن‌ها موفق نمی‌شوند این است که فرد در انزوا خود را انتخاب کرده، یا خود را انتزاعی انتخاب کرده است. به عبارت دیگر، فرد خود را اخلاقی انتخاب نکرده است. بنابراین او هیچ ارتباطی با  فعلیت ندارد، و وقتی چنین است، هیچ روش اخلاقی زندگی نمی‌تواند عملی شود. اما شخصی که خود را از نظر اخلاقی انتخاب می‌کند، خود را به‌طور ملموس به‌عنوان یک فرد خاص انتخاب می‌کند و به این نتیجه می‌رسد زیرا این انتخاب با توبه یکی است، که انتخاب را تأیید می‌کند. فردی با این ظرفیت‌ها، تمایلات، انگیزه‌ها، احساسات، تحت‌تأثیر این محیط اجتماعی خاص، به‌عنوان محصول خاص یک محیط خاص است. با آگاهی از همه این‌ها، مسئولیت همه آن را بر عهده می‌گیرد. او در مورد این که آیا این کار خاص را خواهد پذیرفت یا نه تردید ندارد، زیرا می‌داند که اگر این کار را انجام ندهد چیز بسیار مهم‌تری از دست می‌رود. در لحظه انتخاب، او در انزوای کامل است، زیرا از محیط اجتماعی خود کناره‌گیری می‌کند، و در عین حال در تداوم مطلق است، زیرا خود را به‌عنوان محصول انتخاب می‌کند. و این انتخاب، انتخاب آزادی است به‌گونه‌ای که در انتخاب خود به‌عنوان محصول، می‌توان گفت که خودش تولید کرده است. در لحظه انتخاب، او در نقطه کمال است، زیرا شخصیت او در حال تکمیل خود اوست، و در عین حال در همان لحظه در آغاز است، زیرا خودش را بر اساس آزادی انتخاب می‌کند.
وقتی در تفکر محض از وحدت بی‌واسطه تأمل در خود و تأمل در دیگری و از بین رفتن این وحدت بی‌واسطه یاد می‌شود، در واقع باید چیزی بین عناصر وحدت بی‌واسطه قرار گیرد. آن چیست؟ بله، زمان آن است، اما نمی‌توان در تفکر ناب به زمان، مکانی اختصاص داد. پس ابطال و انتقال و وحدت جدید به چه معناست؟ اصلاً چه معنایی دارد که به گونه‌ای فکر کنیم که همیشه صرفاً یک بازنمایی از آن بسازیم، زیرا هر چیزی که گفته می‌شود باطل می‌شود؟ و اعتراف نکردن به این که این‌گونه فکر کردن، مانند این است که مدام از پشت‌بام خانه‌ها حقیقت مثبت این تفکر ناب جار زده می‌شود، به چه معناست؟ همان‌طور که هستی به تفکر و موجود پیوسته است، از آن‌جایی که یک موجود، یک فرد متفکر است، دو رسانه نیز وجود دارد: واسطه انتزاع و واسطه فعلیت. اما تفکر ناب هنوز مدیوم سومی است که اخیراً ساخته شده است؛ گفته می‌شود که پس از جامع‌ترین انتزاع شروع می‌شود. تفکر ناب آن چیزی است که باید بگویم، با تقوا یا بدون فکر، از رابطه‌ای که انتزاع همچنان پیوسته با آن چیزی که از آن انتزاع می‌کند بی‌خبر است. این‌جا در این تفکر ناب برای هر شک و شبهه‌ای آرامشی است؛ حقیقت مثبت ابدی و هر آنچه که می‌خواهد بگوید وجود دارد. این بدان معناست که تفکر ناب یک خیال است. و اگر فلسفه هگلی فارغ از همه اصول باشد، با یک اصل جنون‌آمیز به این امر رسیده است: آغاز تفکر ناب. برای شخص موجود، وجود بالاترین علاقه و خواست او به وجود در فعلیت است. آنچه فعلیت است را نمی‌توان به زبان انتزاع بیان کرد. فعلیت یک «بین ذاتی» [بین بودن] بین تفکر و بودن در وحدت فرضی تجرید است. انتزاع به امکان و فعلیت می‌پردازد، اما تصور آن از فعلیت، برداشتی نادرست است، زیرا مدیوم فعلیت نیست، امکان است. انتزاع تنها با ابطال فعلیت می‌تواند آن را درک کند، اما ابطال آن دقیقاً تبدیل آن به امکان است. در درون انتزاع، هر آنچه از فعلیت در زبان تجرید گفته می‌شود، در امکان گفته می‌شود. یعنی در زبان فعلیت، تمام انتزاع به فعلیت به یک امکان مربوط می‌شود، نه به فعلیت در انتزاع و امکان. فعلیت، هستی، عنصر دیالکتیکی در یک سه‌گانه است که آغاز و پایان آن نمی‌تواند برای یک فرد موجود باشد، که «به عنوان موجود» در عنصر دیالکتیکال است. انتزاع این سه‌گانه را ادغام می‌کند. کاملاً درست است اما چگونه این کار را انجام می‌دهد؟ آیا انتزاع چیزی است که آن را انجام می‌‌دهد یا عمل مجرد؟ انتزاع‌کننده یک شخص موجود، و به‌عنوان یک فرد موجود است، در نتیجه در عنصر دیالکتیکی قرار دارد که تا زمانی که وجود دارد، نمی‌تواند واسطه یا ادغام شود؛ حداقل به‌طور مطلق. اگر او این کار را انجام دهد، پس این امر باید به‌عنوان یک امکان به فعلیت، به وجودی که خودش هست مرتبط باشد. او باید توضیح دهد که چگونه این کار را انجام می‌دهد- یعنی او به‌عنوان یک فرد موجود چگونه این کار را انجام می‌دهد، یا این‌که آیا او دیگر یک فرد موجود نیست، و آیا یک فرد موجود حق دارد این کار را انجام دهد. به‌‌محض این‌که شروع به پرسیدن چنین سؤالاتی می‌کنیم، از نظر اخلاقی سؤال می‌کنیم و ادعای اخلاقی را بر شخص موجود حفظ می‌کنیم، که نمی‌تواند این باشد که او قرار است از وجود انتزاع کند، بلکه فرضاً وجود دارد که این نیز وجود دارد.