stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
تاکدا شینگن
حادثه یوشینوبو

اودا نوبوناگا با خاندان سایتو در ولایت مینو در حال جنگ بود و در آن زمان از نظر سیاسی، ایجاد روابط دوستانه با شینگن که در حال پیشروی به سمت غرب بود را به نفع خود می‌دانست. از طرف دیگر شینگن نیز نفع خود چنین تشخیص داد که از حمایت خاندان ایماگاوا که نشانه‌هایی از انحطاط را نشان می‌داد دست بکشد و به این گمان بود که همکاری با خاندان اودا که به سرعت در حال پیشرفت بود، برای او سودمند خواهد بود. به این ترتیب، او برای حمله به سرزمین خاندان ایماگاوا یعنی ولایت سوروگا شروع به برنامه‌ریزی کرد. این امر باعث اختلاف با پسر بزرگش یوشینوبو که داماد خاندان ایماگاوا بود، شد.
در اکتبر ۱۵۶۵، یوشینوبو پسر ارشد شینگن، با اوبو توراماسا (یکی از بیست و چهار ژنرال تاکدا شینگن) و دیگران برای برنامه‌ریزی شورشی علیه شینگن توطئه کردند. با این حال، این طرح از طریق یک خبر از برادر کوچکتر توراماسا، یاماگاتا ماساکاگه (یکی از بیست و چهار ژنرال تاکدا شینگن) به اطلاع شینگن رسید. پس از این حادثه، به توراماسا دستور داده شد که سپپوکو انجام دهد. یوشینوبو نیز در معبد توکو (امروزه کوفو، یاماناشی، استان یاماناشی) زندانی شد. در سپتامبر ۱۵۶۵، ازدواج بین تاکدا کاتسویوری برادر ناتنی یوشینوبو و دختر خوانده اودا نوبوناگا قطعی شد. از آنجا که نوبوناگا کسی بود که پدر همسر یوشینوبو، ایماگاوا یوشیموتو را کشته بود، یوشینوبو به شدت از این ازدواج ناخشنود بود. یوشینوبو احتمالاً نگران بوده است زیرا این احتمال وجود داشت که برادرش تاکدا کاتسویوری به جای او رهبر خاندان تاکدا شود. در نوامبر، یک ماه پس از شورش یوشینوبو، مراسم ازدواج کاتسویوری در قلعه تاکاتوئو برگزار شد. وقایع منجر به مرگ پسر شینگن به روشنی مشخص نشده است اما ممکن است که دو سال بعد از دستگیری، در ۱۷ اکتبر ۱۵۶۷، یوشینوبو به دستور پدرش در سن ۳۰ سالگی خودکشی کرده باشد. پس از مرگ یوشینوبو، همسر او که از خاندان ایماگاوا و زنی به نام ریشو-این بود به این خاندان بازگردانده شد. به این ترتیب خاندان تاکدا از اتحاد و پیوند با خاندان ایماگاوا دست کشید و خاندان ایماگاوا، که از قبل ضعیف شده بود، وضعیت دشوارتری پیدا کرد.
حمله به قلمرو خاندان ایماگاوا

مقالهٔ اصلی: حمله به سوروگا
خاندان ایماگاوا پس از بازپس‌گیری میکاوا توسط توکوگاوا ایه‌یاسو بر دو ولایت توتومی و سوروگا تسلط داشتند. با مرگ یا کشته شدن پسر شینگن، یوشینوبو رهبر خاندان ایماگاوا، ایماگاوا اوجیزانه بیش از پیش به فکر انحلال اتحاد با خاندان تاکدا افتاد و بیش از پیش به خاندان هوجوی اخیر تکیه کرد. در سال ۱۵۶۷، ایماگاوا اوجیزانه و اوئه‌سوگی کنشین مذاکراتی را برای انعقاد یک توافق مخفی آغاز کردند این در حالی بود که بین خاندان اوئه‌سوگی و خاندان تاکدا دشمنی عمیق وجود داشت. توافق محرمانه بین اوجیزانه و کنشین بلافاصله به شینگن ابلاغ شد و بهانه‌ای برای حمله به سوروگا توسط او شد. زمانی که شینگن به سوروگا حمله کرد، حضور خاندان هوجوی اخیر که از طریق ازدواج با خاندان ایماگاوا ارتباط داشتند، مانع و مزاحم حمله بود؛ بنابراین شینگن با واسطه اودا نوبوناگا تلاش کرد تا همکاری توکوگاوا ایه‌یاسو، متحد نوبوناگا را به دست آورد بنابراین، در دسامبر ۱۵۶۸، شینگن یک معاهده صلح با نوبوناگا و ایه‌یاسو منعقد کرد و عملیات حمله به قلمرو ایماگاوا شروع شد.
در سال ۱۵۶۸ تاکدا شینگن و توکوگاوا ایه‌یاسو که فرصت را مناسب دیدند، پیمان اتحادی بستند با این هدف که قلمرو ایماگاوا را تسخیر و بین خودشان تقسیم کنند. نیروهای ایه‌یاسو ولایت توتومی را تصرف کردند. این درحالی بود که نیروهای شینگن پیش از آن ولایت سوروگا (که شامل پایتخت ایماگاوا یعنی سونپو بود) را اشغال کرده بودند. ایماگاوا اوجیزانه توانسته بود قبل از حمله از محل بگریزد و در قلعه‌ای پناه گیرد. این قلعه چندین ماه در مقابل حملات ایه‌یاسو مقاومت کرد، ولی سرانجام سقوط کرده و اوجیزانه به اسارت ایه‌یاسو درآمد. ایه‌یاسو که در نوجوانی سال‌ها گروگان خاندان ایماگاوا بود، از کشتن او صرف‌نظر کرد و او را به خاندان هوجوی اخیر که از اقوام همسر اوجیزانه بودند، تحویل داد.
وضعیت پایتخت

در کیوتو قدرت اصلی در دست خاندان میوشی و رهبر آن میوشی ناگایوشی از اهالی ولایت آوا بود. وی به هدف متحد کردن ژاپن رژیم میوشی را به وجود آورده بود. ناگایوشی به قدری قدرت گرفته بود که توانست ۱۰ ولایت را تصرف کند و اکثر این ولایت‌ها در اطراف پایتخت قرار داشتند. این در حالی بود که دایمیوی پرقدرتی مانند تاکدا شینگن در همان زمان تنها صاحب دو ولایت بود. ناگایوشی توانسته بود شوگون سیزدهم آشیکاگا یوشی‌ترو را دست‌نشاندهٔ خود کند. پس از مرگ ناگایوشی در سال ۱۵۶۴، خاندان میوشی رهبری میوشی یوشیتسوگو پسرخواندهٔ وی را پذیرفت. با این حال، از آنجا که یوشیتسوگو جوان بود، امور خاندان، توسط سه نفر که به سه ژنرال میوشی شهرت دارند، اداره می‌شد.
شوگون سیزدهم، آشیکاگا یوشی‌ترو، که آلت دست میوشی ناگایوشی شده بود پس از مرگ وی فرصت را مناسب دید و به تقویت قدرت شوگون‌سالاری پرداخت. وی با تاکدا شینگن، اوئه‌سوگی کنشین و سایر دایمیوها به‌طور پنهانی تماس برقرار کرد و از آن‌ها خواست که به پایتخت بیایند. سه ژنرال میوشی چنین اقداماتی را خطرناک یافتند و در روز ۱۹ مه ۱۵۶۵ کودتایی را ترتیب داده و یوشی‌ترو را در محل اقامتش به قتل رساندند. سه سال بعد از این واقعه در سال ۱۵۶۸ خاندان میوشی پسرعموی شوگون سیزدهم به نام آشیکاگا یوشی‌هیده را به‌عنوان شوگون چهاردهم به منصب رساندند.
در ۱۵۶۸ میلادی، برادر کوچکتر شوگون سیزدهم، آشیکاگا یوشی‌آکی پس از آنکه درخواست کمکش توسط دیگر دایمیوها رد شد، از نوبوناگا درخواست کرد که به کیوتو لشکرکشی کند. یوشی‌آکی می‌خواست که انتقام خون برادرش را از قاتلان وی و همچنین شوگون چهاردهم آشیکاگا یوشی‌هیده که در کشتن او همکار کرده بود، بگیرد. نوبوناگا توافق کرد که یوشی‌آکی را به‌عنوان شوگون جدید منصوب کند تا بتواند از این فرصت برای ورود به کیوتو، استفاده کند.
نوبوناگا به کیوتو رسید و خاندان میوشی را از آن شهر اخراج کرد. وی یوشی‌آکی را به‌عنوان شوگون پانزدهم به منصب رساند. نوبوناگا منصب معاون شوگون (کانری) را که از طرف شوگون پانزدهم به وی پیشنهاد شده بود نپذیرفت و پس از مدتی شروع به محدود کردن قدرت شوگون کرد.
وضعیت پایتخت > برقراری دوباره اتحاد تاکدا و هوجو

در سال ۱۵۶۹، خاندان هوجوی اخیر با اوئه‌سوگی کنشین اتحاد اتسوسو تشکیل داد تا بر قلمرو تاکدا فشار بیاورد. در اکتبر ۱۵۷۱، هوجو اوجی‌یاسو، که با شینگن درگیر شده بود، درگذشت و پسرش هوجو اوجیماسا (تولد ۱۵۳۸–مرگ ۱۵۹۰) که داماد شینگن بود، به ریاست خاندان هوجوی اخیر رسید. از آنجا که خاندان هوجو اتحاد با خاندان اوئه‌سوگی را به سودمند نمی‌دید، رهبر خاندان، اوجیماسا در هنگام شروع رهبری‌اش تمایل یافت که دوباره با شینگن اتحاد برقرار کند. در پس گفتگوهای پنهانی و در سال ۱۵۷۱ دوباره  اتحاد بین دو خاندان تاکدا و هوجو برقرار شد.
پیشروی به سوی پایتخت

مقالهٔ اصلی: عملیات سیجو
در ۱۵۶۸ سر تقسیم قدرت در ولایت‌های تازه متصرف‌شدهٔ توتومی و سوروگا مابین شینگن و ایه‌یاسو و نوبوناگا اختلاف بروز کرد و رابطه شینگن با این دو رو به تیرگی گذاشت. معبد انریاکو در کوه هیئی قدرت خود را از طریق نیروی نظامی گسترش داده بود و به چیزی شبیه به یک کشور مستقل تبدیل شده بود و تأثیر زیادی بر سیاست گذاشت. هنگامی که خواسته‌های آنها برآورده نمی‌شد، این معابد و زیارتگاه‌ها با فرستادن مؤمنان مسلح، راهبان و سربازان با استفاده از «تهمت» برای برآورده شده خواسته خود به مقام‌های سیاسی فشار وارد می‌کردند. در همین زمان اودا نوبوناگا قصد داشت که ژاپن را با استفاده از زور متحد کند.
تاکدا شینگن یک بودایی مؤمن بود و درگیری نوبوناگا با بوداییان و واقعهٔ آتش زدن کوه هیئی موجب خشم او شد. در نتیجه شینگن آماده حمله به نوبوناگا و متحدش ایه‌یاسو شد. بدین ترتیب تنها یک متحد یعنی ایه‌یاسو برای نوبوناگا باقی ماند و تمامی ولایت‌های اطراف به صف دشمنان وی پیوستند. در ۱۵۷۲ نوبوناگا با خاندان اوئه‌سوگی که در حال جنگ با شینگن بود، پیمان اتحاد بست.
در اکتبر ۱۵۷۱، شینگن که حالا متحد خاندان هوجوی اخیر شده بود، تصمیم گرفت به پایتخت، مقر نوبوناگا، حمله کند. برای این حمله نخست لازم بود از قلمروی ایه‌یاسو بگذرد. به همین جهت شینگن به قلمروی ایه‌یاسو در ولایت توتومی حمله برد. ایه‌یاسو از نوبوناگا درخواست کمک کرد و او نیز ۳۰۰۰ سرباز برایش فرستاد. در اوایل ۱۵۷۳ نبرد میکاتاگاهارا میان دو ارتش درگرفت و ارتش تاکدا تحت رهبری زیرکانه شینگن، نیروهای ایه‌یاسو را در هم کوبید. این بزرگ‌ترین شکست جنگی در زندگی ایه‌یاسو بود.
مرگ تاکدا شینگن

در سال ۱۵۷۳، او قلعه نودا، (واقع در استان آیچی امروزی)، یک مکان کلیدی در شرق ولایت میکاوا را تصرف کرد. ولایت اُواری (استان آیچی غربی امروزی)، پایگاه اصلی اودا نوبوناگا نیز در نزدیکی همین مکان بود، با این حال، پیشروی خاندان تاکدا در همین‌جا به پایان رسید. پس از سقوط قلعه نودا، بیماری مزمن تاکدا شینگن بدتر شد. سرانجام ارتش تاکدا تصمیم گرفت به کای عقب‌نشینی کند. در آوریل ۱۵۷۳، تاکدا شینگن که از بیماری خود بهبود نیافته بود در سن ۵۲ سالگی در راه بازگشت به کای درگذشت. نظریه‌های مختلفی در مورد علت مرگ تاکدا شینگن وجود دارد. طبق نامه‌ای که از پزشک سامورایی او برجا مانده است، به نظر می‌رسد که او هر بار که نفس می‌کشید رنج می‌برده و خون استفراغ می‌کرده، بنابراین ممکن است سل ریوی داشته است. با این حال، بسته به تفسیر، می‌تواند نشانه سرطان معده نیز باشد. پزشک سامورایی شینگن همچنین گفت که شکم شینگن به‌طور غیرطبیعی متورم بوده و تصور می‌شود که این ممکن است به دلیل عفونت انگلی بومی ژاپنی باشد. به هر حال نظریه بیمار بودن او قوی است.
نظریه تیر خوردن شینگن نیز وجود دارد هرچند هیچ گزارش تاریخی اولیه معتبری وجود ندارد که شینگن مورد اصابت گلولهٔ تفنگ قرار گرفته باشد. بر طبق این نظریه گرچه تسلیم قلعه نودا قریب‌الوقوع بود، شینگن وقتی به قلعه نزدیک شد حفاظت و امنیت خود را نادیده گرفت و یک تک‌تیرانداز به او شلیک کرد. بر طبق این نظریه که زمانی که قلعه نودا توسط ارتش تاکدا محاصره شده بود، نوازنده چیره‌دستی هر شب به بالای برجک قلعه می‌رفت و فلوت می‌نواخت. می‌گویند ژنرال‌های مختلف در دو طرف جبهه صدای فلوت این استاد را می‌شنیدند و عمیقاً تحت تأثیر قرار می‌گرفتند. یک روز تک‌تیراندازی تفنگ خود را تجهیز کرد و تا شب منتظر ماند. در هنگام تاریکی شب، او توانست تاکدا شینگن را هنگام گوش دادن به آهنگ فلوت مورد اصابت گلوله قرار دهد. به دلیل این آسیب، ارتش تاکدا مجبور به بازگشت به کای شد و شینگن در راه بازگشت جان باخت. آکیرا کوروساوا در فیلم کاگه‌موشا این نظریه را به تصویر کشیده است.
تاکدا شینگن وصیت کرد که مرگ او را به مدت سه سال مخفی نگه دارند، اما در عصری که جاسوسان در پشت صحنه کار می‌کردند، مرگ او به بیرون درز کرد. اودا نوبوناگا بیش از هر کس دیگری از این که تهدید تاکدا شینگن از بین رفته بود، راحت شد. در تابستان همان سال، اودا نوبوناگا، شوگون پانزدهم آشیکاگا یوشی‌آکی را از پایتخت اخراج کرد و شوگون‌سالاری آشیکاگا به این ترتیب سقوط کرد.
تاکدا شینگن در شهر کوفو در معبد تاکدا، سوزانده شد و بقایای او به مدت سه سال - طبق وصیت او - مخفیانه دفن شد، قبل از اینکه مرگش برای رقبایش فاش شود. سایر مقبره‌های اختصاص داده شده به شینگن در سراسر کشور شامل ارین-جی و ریون جی در یاماناشی، دریاچه سووا در استان ناگانو، معبد میوشین در کیوتو، چوگاکو-جی در استان نارا، معبد فوکودن-جی در استان آیچی و کوه کویا در استان واکایاما است.
نابودی خاندان تاکدا > نبرد ناگاشینو

در سال ۱۵۷۳، شینگن درگذشت و رهبری خاندان تاکدا به پسرش کاتسویوری به ارث رسید. کاتسویوری در ابتدا قوی بود، اما در نبرد ناگاشینو در سال ۱۵۷۵، ارتش تاکدا شکست سختی را از نیروهای ترکیبی اودا و توکوگاوا متحمل شد و مسیر انقراض آغاز شد. در نتیجه این شکست، سه نفر از چهار پادشاه آسمانی تاکدا، از جمله نایتو ماساتویو، یاماگاتا ماساکاگه و بابا نوبوهارو و بسیاری دیگر که جزو بیست و چهار ژنرال تاکدا بودند، کشته شدند.
نابودی خاندان تاکدا > تسخیر تاکدا

در ۷ مارس ۱۵۸۲، ارتش اودا وارد سرزمین کای شد و در آن اردو زد. سپس پسر ارشد نوبوناگا، اودا نوبوتادا خانواده، بستگان و ملازمان ارشد تاکدا کاتسویوری را پیدا کرد و همه آنها را در همان ماه اعدام کرد. پس از خیانت‌های پی در پی ملازمان کاتسویوری، او سرانجام در آخرین نبرد خود نبرد تنموکوزان با سپاه متحد اودا-توکوگاوا جنگید و پس از شکست در ۳ آوریل ۱۵۸۲، همراه با پسر تاکدا نوبوکاتسو، همسر هوجوفوجین و بسیاری از ملازمانش خودکشی کرد.
خانواده

پدر: تاکدا نوبوتورا (۱۴۹۴–۱۵۷۴)
مادر: اوی نو کاتا
برادران: (ده برادر)
تاکدا تاکه‌ماتسو (۱۵۲۳–۱۵۱۷ پسر ارشد)
تاکدا اینوچیو (۱۵۲۹–۱۵۲۳)
تاکدا نوبوشیگه (۱۵۶۱–۱۵۲۵)
تاکدا نوبوکادو (۱۶ آوریل ۱۵۸۲–۱۵۲۹)
ماتسوئو نوبوکوره (۱۵۷۱–۱۵۳۰)
تاکدا نوبوآکی (مرگ ۱۵۸۲)
تاکدا نوبوزانه (۱۵۷۵– دهه ۱۵۳۰)
ایچیجو نوبوتاتسو (۲ آوریل ۱۵۸۲–۱۵۳۹)
تاکدا نوبوتومو (۳۰ مارس ۱۵۸۲–۱۵۴۲)
تاکدا سوچی (تولد و مرگ نامشخص)
خواهران:
جوکی-این (۵۰–۱۵۱۹) با ایماگاوا یوشیموتو ازدواج کرد.
نانشو-این دونو (南松院殿) (تولد ۱۵۲۰– مرگ نامشخص) با آنایاما نوبوتومو ازدواج کرد.
ننه گوریونین (۱۵۴۳–۱۵۲۸) با سووا یوریشیگه ازدواج کرد.
همسران و فرزندان
در سال ۱۵۳۳، شینگن در سن ۱۲ سالگی با دختر اوئه‌سوگی توموئوکی به‌عنوان همسر اصلی (سی‌شیتسو) ازدواج کرد. با این حال، در سال ۱۵۳۴ در هنگام زایمان، دختر اوئه‌سوگی توموئوکی و فرزندش به دلیل زایمان سخت مردند.
سانجونوکاتا، همسر کی‌شیتسو/ (زن اصلی بعد از مرگ یا طلاق زن اصلی نخست)
تاکدا یوشی‌نوبو پسر ارشد
تاکدا نوبوچیکا پسر دوم
اوبا-این/اومه هیمه دختر ارشد (همسر هوجو اوجیماسا)
تاکدا نوبویوکی پسر سوم
کنشو-این دومین دختر، همسر (آنایاما نوبوکیمی یکی از بیست و چهار ژنرال تاکدا شینگن)
سووا گوریونین، همسر غیراصلی سوکوشیتسو
تاکدا کاتسویوری/(سووا کاتسویوری) (مرگ ۳ آوریل ۱۵۸۲- تولد ۱۵۴۶ میلادی)، چهارمین پسر جانشین شینگن
آبوراکاوا فوجین، همسر غیراصلی سوکوشیتسو
شینریو-این سومین دختر، همسر (کیسو یوشیماسا) یکی از بیست و چهار ژنرال تاکدا شینگن)، در برخی از منابع نام مادر او سانجونوکاتا ذکر شده است.
تاکدا مورینوبو/نیشینا مورینوبو، پنجمین پسر
کیکوهیمه (همسر اوئه‌سوگی کاگه‌کاتسو) پنجمین دختر، (همسر اصلی اوئه‌سوگی کاگه‌کاتسو)
شین شونی/ماتسوهیمه ششمین دختر (نامزد با اودا نوبوتادا)
کاتسورایاما نوبوسادا ششمین پسر
نزوگوریونین، همسر غیراصلی سوکوشیتسو
تاکدا نوبوکیو هفتمین پسر
در فرهنگ عامه

زندگی او موضوع رمانی تاریخی تحت عنوان رمان تاکدا شینگن اثر جیرو نیتتا است که در سال ۱۹۸۸ برای درام مجموعه تلویزیونی تایگا تاکدا شینگن (مجموعه تلویزیونی تایگا) از این رمان اقتباس شده است.
نسل‌های دهقانان کشاورز که برای مبارزه با نبردهای تاکدا شینگن به جنگجویان تبدیل می‌شوند، در فیلم ۱۹۶۰ رودخانه فوئه‌فوکی ساخته کارگردان کیسوکه کینوشیتا بر پایه رمانی از شیچیرو فوکوزاوا به تصویر کشیده شده است.
زندگی شینگن در فیلم پرچم‌های سامورایی محصول ۱۹۶۹، از نگاه ژنرال و استراتژیست او یاماموتو کانسوکه به تصویر کشیده شده است.
نبردهای تاکدا با اوئه‌سوگی کنشین در فیلم آسمان و زمین (فیلم ۱۹۹۰) به تصویر کشیده شده است.
حوادث پس از مرگ تاکدا شینگن در فیلم کاگه‌موشا اثر آکیرا کوروساوا به تصویر کشیده شده است.
زندگی شینگن در سال ۱۹۸۸، مجموعه تلویزیونی تایگا تاکدا شینگن (مجموعه تلویزیونی تایگا) از تبعید پدر تا زمان مرگ به تصویر کشیده شده است.
در مجموعه تلویزیونی تایگا فورین کازان (مجموعه تلویزیونی تایگا)، زندگی یکی از بیست و چهار ژنرال تاکدا شینگن یاماموتو کانسوکه و ارتباط او با شینگن به تصویر کشیده شده است.
در هفتمین مجموعه تلویزیونی تایگا در سال ۱۹۶۹، آسمان و زمین (مجموعه تلویزیونی تایگا) بخشی از زندگی شینگن در ارتباط با اوئه‌سوگی کنشین به تصویر کشیده شده است.
او شخصیت اصلی انیمه سنگوکو باسارا: ضیافت آخر و سنگوکو باسارا: شاهان سامورایی است که با قدرتی مافوق بشری نشان داده می‌شود.
جناح شینگن یک جناح در شوگون: جنگ تمام‌عیار و جنگ تمام‌عیار: شوگون ۲ است.
تاکدا شینگن در فرنچایزهای ویدیویی جنگ‌جویان سامورایی و سنگوکو باسارا و در انیمه سنگوکو باسارا: شاهان سامورایی حضور داشته است سریال اوروچی یک شخصیت قابل بازی در پیروزی پوکمون (پوکمون + جاه طلبی نوبوناگا در ژاپن) است که شریک او پوکمون و گرودون هستند.
تاکدا شینگن به‌عنوان رایدر خدمتکار در فیت/گراند اوردر قابل احضار است.
تاکدا شینگن یک واحد نادر اوبر در بازی گربه‌های نبرد است. او در حال حمل یک تبر یا شمشیر عظیم است.
جشنواره شینگن کو

جشنواره شینگن‌کو یک جشنواره سه روزه است که در آخر هفته اول یا دوم آوریل آغاز می‌شود. برگزارکنندگان لباس‌هایی به سبک دوره سنگوکو می‌پوشند و بازیگری نقش تاکدا شینگن را بازی می‌کند که توسط بیست و چهار ژنرال تاکدا احاطه می‌شود. برگزارکنندگان جشن از میدان مقابل ایستگاه کوسو از طریق خیابان‌های کوفو، یاماناشی به سوی قلعه کوفو راهپیمایی می‌کنند. در پایان روز سوم در معبد تاکدا مراسم آیین شینتو در سالگرد مرگ تاکدا شینگن برگزار می‌شود.
منبع‌شناسی

کویو گونکان یک کتاب تاریخی در مورد رخدادهای نظامی در خاندان تاکدا است که عمدتاً توسط کوساکا ماسانوبو یکی از چهار پادشاه آسمانی تاکدا (در دوره متأخر) نوشته شده و در سال ۱۶۱۶ توسط اوباتا کاگه‌نوری تکمیل شده است. اطلاعات این کتاب برخی توصیفات دقیق و آمار جنگ در دوره سنگوکو را در اختیار قرار می‌دهد. اصطلاح بوشیدو برای اولین بار در کویو گونکان استفاده شد. شینگن پس از مرگش این کتاب را به جا گذاشت تا دارایی‌های دانشی مانند آرمان‌های خانواده تاکدا، تاریخ، علوم نظامی و آداب و رسوم را به ملازمی که به تاکدا کاتسویوری کمک می‌کردند، منتقل کند.
کای کوکوشی یک کتاب تاریخی توپوگرافی دوره ادو است که در ۱۸۱۴ میلادی تکمیل شد. به مردم، مکان‌های باستانی، زیارتگاه‌ها و معابد بودایی ولایت کای پرداخته است. این کتاب برای تحقیق در مورد خاندان تاکدا مفید است.
آندرش هاوگن

آندرش هاوگن (نروژی: Anders Haugen; ۲۴ نوامبر ۱۸۸۸ – ۱۴ آوریل ۱۹۸۴) اسکی‌باز پرش نروژی‌تبار اهل ایالات متحده آمریکا بود.
رودبار

برای دیگر کاربردها، رودبار (ابهام‌زدایی) را ببینید.
| رودبار رۊبار | رودبار رۊبار |
| --- | --- |
کشور:  ایران
استان: گیلان
شهرستان: رودبار
بخش: بخش مرکزی
نام(های) دیگر: رودبار
مردم: مردم
جمعیت: ۱۷٫۴۵۴ نفر
جغرافیای طبیعی: جغرافیای طبیعی
ارتفاع: ۴۹۵ متر
اطلاعات شهری: اطلاعات شهری
شهردار: کامران میرزایی
ره‌آورد: زیتون، روغن زیتون، صابون زیتون
پیش‌شمارهٔ تلفن: ۰۱۳
وبگاه: sh-roudbar.ir
  رودبار  روی نقشه ایران ۳۶°۵۱′شمالی ۴۹°۲۵′شرقی﻿ / ﻿۳۶٫۸۵°شمالی ۴۹٫۴۲°شرقی﻿ / 36.85; 49.42   :   رودبار  روی نقشه ایران ۳۶°۵۱′شمالی ۴۹°۲۵′شرقی﻿ / ﻿۳۶٫۸۵°شمالی ۴۹٫۴۲°شرقی﻿ / 36.85; 49.42   
 :  
رودبار (رۊبار) یکی از شهرهای شمالی ایران و مرکز شهرستان رودبار، استان گیلان است. این شهر در ۶۰ کیلومتری شهر رشت قرار دارد. به دلیل وجود چشمه‌ها و رودهای فراوان و همچنین گسترهٔ عظیمی از درختان زیتون درجه یک به «رودبار زیتون» معروف است. باستان شناسان مناطقی را در رودبار کشف کرده‌اند که قدیمی‌ترین سکونتگاه بشر در ایران می‌باشد.
نام

به سبب وجود رودهای فراوان به ویژه رود «سفید رود» در این ناحیه، آن را «رودبار» نامیدند که به معنی سرزمین رودها می‌باشد. «بار» در کلمه رودبار به مفهوم ساحل و اراضی کنار رود می‌باشد. واژهٔ رودبار معانی متعددی دارد، مانند: «جایی که در آن رودخانه بسیاری جاری باشد» یا «ساحل رود» یا «کنار رود».
سفیدرود از به هم پیوستن رودهای قزل‌اوزن و شاهرود تشکیل می‌گردد و از وسط شهر رودبار می‌گذرد. این شهر از دیرباز اولین کشت‌گاهِ زیتون در ایران و دارای یکی از بهترین انواع زیتون در دنیا است. به همین دلیل به آن رودبارِ زیتون نیز گفته می‌شود. در لغت‌نامهٔ دهخدا آمده است: «برای تمیز دادن آن از الموت آن را رودبار زیتون می‌گویند».
علت اصلی رویش زیتونِ با کیفیت در این شهر، آب و هوای مدیترانه‌ای آن است. همچنین به دلیل مجاورت این شهر با کوهستان‌های رشته‌کوه البرز، به آن لفظ رودبارِ کوهپایه نیز گفته می‌شود. این شهر در مرز چند منطقهٔ آب و هوایی خشک و گرم، گرم و مرطوب و نیز سرد قرار گرفته و از این نظر آب و هوایی منحصر به فرد دارد. در گونه‌بندی نیاز سالانهٔ انرژی شهرهای ایران، نیاز غالب انرژی رودبارِ گیلان، از نوع گرمایش-کم اعلام گردیده است.
تاریخ رودبار

کوهستان البرز و رودهای روان، مرزهای طبیعی منطقه رودبار را شکل داده‌اند. حکومت‌های منطقه به تبع همین موقعیت سوق‌الجیشی استقلال آن را در برابر تهاجم خارجی حفظ می‌کردند. آثاری که از این تمدن‌ها بر جای مانده است از این جمله است:
تاریخ رودبار > پارینه سنگی یا عصر سنگ

گنج پر رستم‌آباد
مکان باز گنج پر در رستم‌آباد و مشرف بر دره کلورز قرار دارد. این مکان باستانی در سال ۱۳۸۱ توسط باستان‌شناسان بخش پارینه سنگی موزه ملی ایران شناسایی و مطالعه شد. در بررسی این مکان، تعدادی ابزار سنگی مربوط به فرهنگ آشولی کشف شد که از سنگ آذرین، سنگ آهک و سنگ ماسه ساخته شده‌اند. ابزارهای کشف شده شامل تبر دستی، ساطور و تراشه ابزار است. احتمالاً سازنده این ابزارهای انسان راست قامت است که در حدود ۲۵۰ هزار سال پیش منقرض شده است. احتمالاً ساکنان این مکان در نزدیکی رودخانه سفیدرود مستقر بوده و از سنگ‌های موجود در کناره رودخانه برای ساخت ابزار استفاده کرده‌اند.
غار دربند رشی
غارهای دربند رشی ('۵۰ °۳۶ شمالی، '۳۹°۴۹ شرقی) در جنوب روستای رشی در بخش رحمت آباد و بلوکات، در ارتفاع حدود ۷۵۰ متری از سطح دریا واقع شده است. قله دلفک یا درفک با ارتفاع حدود ۳۴۰۰ متر از سطح دریا، در این منطقه واقع است. این مکان‌های باستانی شامل غار کویل گر با طول تقریبی ۶۰ متر و غار جوکویله با طول تقریبی ۳۰ متر است که دهانه هر دو در جهت جنوب قرار دارد. غار دربند ب (جوکویله) نخستین بار توسط دکتر ولی جهانی (باستان‌شناس) در سال ۱۳۸۴ شناسایی و بررسی شد که طی آن شماری بقایای استخوان جانوران و انسان و همچنین تعدادی قطعات سفال (هزاره اول ق م) گردآوری شد. در بررسی غار مجاور (کویل گر) شماری قطعات سفال گردآوری کرد که همانند سفال‌های غار دربند ب مربوط به هزاره اول ق م هستند. پس از بررسی اولیه پرونده ثبت این غار آماده و در مرداد ۸۴ با شماره ۱۳۲۱۹ به ثبت آثار ملی رسید. در بررسی‌های مجددی توسط بیگلری، جهانی و شیدرنگ در این غار علاوه بر بقایای سنگواره‌ای جانوران (از جمله خرس غار)، تعدادی ابزار سنگی شامل یک ساطور، تراشه روتوش شده، سنگ مادر و ضایعات تراش سنگ از سطح رسوبات گردآوری شد که مربوط به دوره پارینه سنگی قدیم است. در اردیبهشت ماه ۱۳۹۱ نخستین فصل گمانه زنی در غار دربند ب به سرپرستی دکتر فریدون بیگلری از موزه ملی ایران و با معاونت دکتر ولی جهانی، مسئول مرکز باستان‌شناسی گیلان و مشارکت متخصصین میان رشته‌ای انجام شد. در نتیجه این گمانه زنی مجموعه غنی از بقایای باستان شناختی شامل سنگواره جانوران و دست ساخته‌های سنگی به جای مانده از ساکنان غار کشف شد که باستان شناسان را شناخت یکی از ناشناخته‌ترین و کهنترین ادوار پیش از تاریخ ایران یاری می‌کند. طبق مطالعات جدید این غار پیش از ۲۰۰ هزار سال پیش مسکن شکارچیان عصر سنگ بوده است. غار دربند قدیمی‌ترین سکونتگاه تاریخگذاری شده انسان در ایران است.
روستای تاریخی اسکابن
محوطه شیلانیک پشته اسکابن مربوط به عصر آهن دو-I دوره اشکانیان است و در شهرستان رودبار، بخش عمارلو، روستای اسکابن واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۱ شهریور ۱۳۸۲ با شماره ثبت ۹۹۳۴ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در بین کشفیات باستان‌شناسان ایرانی–ژاپنی، دو محوطه در ناحیه عمارلو مربوط به ۱۰ تا ۱۶ هزار سال قبل از میلاد می‌باشد که عبارتند از روستای خل وشت و اسکابن.
تاریخ رودبار > پارینه سنگی یا عصر سنگ > پارینه سنگی جدید و فراپارینه سنگی

پناهگاه خلوشت - بخش عمارلو
پناهگاه آسکابن - بخش عمارلو
غار چپلک
غار مالحان
تقسیمات

شهر رودبار به چند منطقه تقسیم می‌شود:
خلیل‌آباد
پایین‌بازار
بالابازار
ولی‌آباد
وسط‌بازار
شهرک ولیعصر
کلشتر
لویه
گلدیان
مردم و زبان

شهرستان رودبار دارای تنوع گویشی و زبانی زیادی است و لهجه‌های مختلفی در این شهرستان جنوبی گیلان رواح دارد. در بخش‌های شمالی شهرستان رودبار که در مجاورت شهرستان رشت قرار دارد، زبان گیلکی با گویش مرکز استان گیلان رایج است که مشابه گویش منطقه کهدم یا سنگر کنونی است زیرا منطقه شمال رودبار از نظر تاریخی جزو بخش کهدمات محسوب می‌شده است. در شهرستان رودبار هر دو گویش بیه‌پس و بیه‌پیش از زبان گیلکی رایج است. در نواحی شرقی شهرستان رودبار که در همسایگی شهرستان سیاهکل قرار دارد، زبان گیلکی با گویش بیه‌پیش رواج دارد. در ارتفاعات جنوب شرقی رودبار، زبان گیلکی با گویش گالشی رایج است که مشابه گویش ارتفاعات شرق گیلان است. در مرکز و جنوب و غرب رودبار، گویش رودباری رواج دارد که در منابع از آن با نام گیلکی جنوبی یاد شده است و جزو گویش‌های جنوبی زبان گیلکی محسوب می‌شود. گیلکی رودباری در جنوب گیلان، در رستم‌آباد، رودبار، منجیل و لوشان رایج است. البته برخی از زبان شناسان رودباری را از گویش‌های غربی زبان گیلکی می‌دانند، مانند دکتر ایوب رسایی که رودباری را همراه با رشتی و فومنی به عنوان زیر مجموعه‌های گویش غربی زبان گیلکی دسته‌بندی می‌کند. در برخی از منابع گویش رودبار با عنوان تاتی مانندها «tatoid» نیز یاد شده است. گویش تاتی که در شهرستان رودبار رایج است، در ردهٔ تاتی جنوبی دسته‌بندی می‌شود. در کتاب‌های زبان‌شناسی، از تاتی رودبار بیشتر به نام تاتی درهٔ سپیدرود نام می‌برند و آن را زیرمجموعهٔ زبان گیلکی به‌شمار می‌آورند. زبان تاتی در سه روستای کفته، کلاس و علی‌آباد که در شهرستان رودبار در همسایگی با شهرستان طارم قرار دارند، رایج است و خاصِ این سه روستا است. تاتی که در این سه روستا رایج است به تاتی رایج در شهرستان طارم نزدیکی دارد و با زبان گیلکی و گویش رودباری تفاوت دارد. از نظر دستوری و زبانی، ویژگی خاصی که زبان تاتی در این منطقه دارد، وجود جنسیت و مرد و زن در این زبان است که در زبان‌های شمال ایران چنین ویژگی دیده نمی‌شود و ویژگی منحصر به فرد همین گویش است.
جاذبه‌های گردشگری رودبار > سفید رود

ساحل سفیدرود؛ به عنوان دومین رود بلند کشور و یکی از خروشان‌ترین رودهای کشور؛ با هوایی دلپذیر، مخصوصاً در فصل بهار و تابستان، محل توقف و تفریح بسیاری از گردشگران استان گیلان است. همچنین مغازه‌های زیتون‌فروشی و نیز پارک ساحلیِ سفیدرود، از توقف‌گاه‌های شلوغِ شهر در روزهای تعطیل سال هستند. از این مغازه‌ها می‌توان سوغاتی‌های شهر رودبار شامل بهترین انواع زیتون (شکسته، کنسروی، پرورده و …)، روغن زیتون، صابون محلی زیتون، انواع ترشیجات و محصولات متنوعِ دیگر شهرهای گیلان‌زمین شامل کلوچهٔ لاهیجان، لنگرود و فومن و نیز برخی صنایع دستی مانند گمج و … را تهیه نمود. شامی رودباری معروف‌ترین غذای رودبار است که با روغن زیتون پخته می‌شود. از تفاوت‌های این نوع شامی و دیگر شامی‌های شمالی، اندازهٔ بسیار بزرگ و نیز استفاده از یک سبزیِ کوهستانی به نام پلنگِ مِشک است. همچنین میزاقاسمی، باقالاقاتوق، ترشِ قاتوق، باقالاخاشک، تره و … نیز از دیگر غذاهای شمالی هستند که در رودبار نیز می‌توان آن‌ها را به وفور دید.
جاذبه‌های گردشگری رودبار > تپه باستانی مارلیک

تپه مارلیک یا چراغعلی تپه یک محوطهٔ باستانی در کرانهٔ خاوری سفیدرود و در درهٔ «گوهر رود» از توابع رودبار در استان گیلان است. تپه مارلیک بقایای به جای مانده از تمدن باستانی متعلق به دست کم ۱۰۰۰ سال پیش از میلاد است. پژوهشگران گمان می‌برند که این تپه آرامگاه خصوصی فرمانروایان و شاهزادگان مردمان آمارد بوده است. همچنین جام مارلیک به عنوان نماد قوم آمارد در گیلان شناخته می‌شود.
جاذبه‌های گردشگری رودبار > غار دربند رشی

غارهای دربند رشی در جنوب روستای رشی در بخش رحمت آباد و بلوکات شهرستان رودبار در ارتفاع حدود ۷۵۰ متری از سطح دریا واقع شده است. قله دلفک یا درفک با ارتفاع حدود ۲۷۳۳ متر از سطح دریا، در این منطقه واقع است. این مکان‌های باستانی شامل غار بزرگ کویل گر با طول تقریبی ۶۰ متر و غار جوکویله با طول تقریبی ۳۰ متر است که دهانه هر دو در جهت جنوب قرار دارد. طبق مطالعات جدید این غار پیش از ۲۰۰ هزار سال پیش مسکن شکارچیان عصر سنگ بوده است. غار دربند قدیمیترین سکونتگاه تاریخگذاری شده انسان در ایران است.