stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
۱۲۶۰ (میلادی)
رویدادها > بر پایه مکان > اروپا

۱۲ ژوئیه – نبرد کرسنبرون: شاه پرمیسل اوتاکار دوم اشتایرمارک را از شاه بلای چهارم تصرف می‌کند.
۱۳ ژوئیه – جنگ صلیبی لیوونی: مردمان بالتیک ساموگیتی‌ها و کورونی‌ها از دوک‌نشین بزرگ لیتوانی به‌طور قاطع شوالیه‌های لیوونی را در نبرد دوربه شکست می‌دهند. این امر منجر به شورش دوباره مردم استونیایی جزیره سارما علیه فرقه لیوونی می‌شود.
۴ سپتامبر – نبرد مونته‌آپرتی: سیه‌نا گوئلف‌ها و گیبلین‌ها، با حمایت نیروهای شاه مانفرد سیسیل، فلورانس گوئلف‌ها و گیبلین‌ها را شکست می‌دهند.
۲۰ سپتامبر – دومین مورد از دو شورش بزرگ پروسی توسط قبیله پروسی‌های باستان از مردمان بالتیک علیه شوالیه‌های تتونیک آغاز می‌شود.
دوک‌نشین ساکسونی به ساکس-لاونبورگ و ساکس-ویتنبرگ تقسیم می‌شود که نشانگر پایان اولین ایالت ساکسون است.
جنگ در کانتون وله (در سوئیس امروزی) در حالی که اسقف‌نشین سیون از خود در برابر تهاجم کنت‌نشین ساووی دفاع می‌کند، آغاز می‌شود.[نیازمند منبع]
کرواسی در اتحاد با مجارستان توسط شاه بلای چهارم به دو منطقه فرعی تقسیم می‌شود که توسط بان اداره می‌شود: منطقه کرواسی در جنوب و منطقه اسلاوونی در شمال.
رویدادها > بر پایه موضوع > هنر و فرهنگ

۲۴ اکتبر – کلیسای جامع شارتر در حضور شاه لوئی نهم وقف می‌شود (این کلیسای جامع اکنون یک میراث جهانی یونسکو است).
ژاکوبوس دو وراژین اثر خود، افسانه طلایی، را که یک کتاب پرفروش اواخر قرون وسطی است، گردآوری می‌کند.
معرق‌کاری مسیح بین مریم مقدس و سنت مینیاس بر روی نمای فلورانس کلیسای سن مینیاتو ال مونته ساخته شده است.
رویدادها > بر پایه موضوع > مذهب

پادشاهی سوخوتای تازه تأسیس تایلند بوداگرایی تراوادا را می‌پذیرد.
ظهور عصر روح القدس توسط یواخیم فیوره، طبق تفسیر او از مکاشفه یوحنا، فصل ۶، پیش‌بینی شده است.
زادگان

۱۵ مه یا ۲۵ ژوئیه – جان کاستیا، لرد والنسیا د کامپوس (وفات ۱۳۱۹ (میلادی))[نیازمند منبع]
۲ اوت – کیاسوای پاگان، آخرین حاکم پادشاهی پاگان (وفات ۱۲۹۹ (میلادی))
تاریخ تقریبی
Enguerrand de Marigny، وزیر فیلیپ چهارم، پادشاه فرانسه
فاطمه بنت الاحمر، شاهزاده خانم نصری در امارت گرانادا (وفات ۱۳۴۹ (میلادی))
هنری دو کابهام، اولین بارون کابهام (وفات ۱۳۳۹ (میلادی))
متیو سوم ساک، الیگارشی مجارستانی
مایستر اکهارت، متکلم، فیلسوف و عارف آلمانی (وفات ۱۳۸۱)
Guillaume de Nogaret، نگهدارنده مهر برای فیلیپ چهارم پادشاه فرانسه (وفات ۱۳۱۳ (میلادی))
Maximus Planudes، دستور زبان و متکلم بیزانسی (تاریخ تقریبی؛ وفات ۱۳۳۰ (میلادی))
قوتولون، شاهزاده خانم و جنگجوی مغول (وفات ۱۳۰۶ (میلادی))
باد لیبن‌زل

مکان
| باد لیبن‌زل   | باد لیبن‌زل   |
| --- | --- |
  نشان:   نشان
ایالت: بادن-وورتم‌برگ
منطقه اداری: Karlsruhe
ناحیه: Calw
تقسیمات: ۷ Ortsteile
حکومت: حکومت
 • شهردار: Volker Bäuerle (SPD)
مساحت: مساحت
 • کل: ۳۳٫۸۰ کیلومتر مربع (۱۳٫۰۵ مایل مربع)
ارتفاع: ۳۳۳ متر (۱۰۹۳ فوت)
جمعیت (۲۰۰۶-۱۲-۳۱): جمعیت (۲۰۰۶-۱۲-۳۱)
 • کل: ۹۴۷۷
 • تراکم: ۲۸۰/کیلومتر مربع (۷۳۰/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: CET/CEST (UTC+1/+2)
کدهای پستی: ۷۵۳۷۸
کدهای شماره‌گیری: 07052 07084 Maisenbach-Zainen
پلاک خودرو: CW
وبگاه: www.bad-liebenzell.de
شهر باد لیبن‌زل در ایالت بادن-وورتمبرگ در کشور آلمان واقع شده است.
منطقه کاگوآ-اراوه

مکان در 23x15px|border |alt=|link= پاپوآ گینه نو
| منطقه کاگوآ-اراوه | منطقه کاگوآ-اراوه |
| --- | --- |
منطقه: منطقه
مختصات: مختصات: طول جغرافیایی وارد نشده‌است {{#coordinates:}}: عرض جغرافیایی نامعتبر: مختصات: مختصات: طول جغرافیایی وارد نشده‌است {{#coordinates:}}: عرض جغرافیایی نامعتبر
استان: استان ارتفاعات جنوبی
مرکز: کاگوآ
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱۰ (AEST)
منطقه کاگوآ-اراوه یکی از منطقه های استان ارتفاعات جنوبی واقع در کشور پاپوآ گینه نو می باشد. مرکز این منطقه کاگوآ است. چمعیت منطقه مطابق با سرشماری رسمی سال ۲۰۰۰ میلادی ۵۴٬۶۴۰ بوده است. این منطقه خود از ۳ فرمانداری محلی تشکیل می گردد که هر فرمانداری به منظور سهولت در امر آمارگیری خود به چند بخش تقسیم می شود.
تقسیمات

این منطقه دارای ۳ فرمانداری محلی است که اسامی آن ها به شرح زیر است:
فرمانداری محلی روستایی کاگوآ
فرمانداری محلی روستایی اراوه
فرمانداری محلی روستایی کوآره
استان موش

مکان در 23x15px|border |alt=|link= ترکیه
| استان موش | استان موش |
| --- | --- |
استان: استان
ناحیه: آناتولی شرقی
مرکز: موش
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی ۲+ (EET)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی ۳+ (EEST)
استان موش به (به کردی: Mûş) یکی از استان‌های ترکیه است. مرکز این استان شهر موش است. مساحت این استان ۸٬۱۹۶ کیلومتر مربع است. جمعیت این شهر در سال ۲۰۰۰ میلادی ۴۵۳٬۶۵۴ نفر بود. قدمت شهر موش به پنج‌هزار سال پیش می‌رسد. امروزه اکثر جمعیت شهر و استان موش کرد هستند.
شهرستان‌ها

بولانیک Bulanık
خاص‌کوی Hasköy
قورقود Korkut
ملازگرد Malazgirt
'موش' Muş
وارتو Varto
بیگم جان

| بیگم جان خانم | بیگم جان خانم |
| --- | --- |
زادهٔ: حدود ۱۱۶۶ خورشیدی، ۱۲۰۲ قمری
درگذشت: پیش از ۱۲۱۳ خ، ۱۲۵۰ ق
دوره: قاجار
همسر: محمدقاسم‌خان ظهیرالدوله
فرزندان: سلیمان‌خان اعتضادالدوله   ملک‌جهان خانم   فاطمه خانم
والدین: فتحعلی‌شاه (پدر)   بدر جهان خانم (مادر)
خویشاوندان: عباس میرزا (برادر)   حسینعلی میرزا فرمانفرما (برادر)
بیگم جان خانم شاهزاده قاجار و دختر فتحعلی‌شاه و بدر جهان خانم بود. وی مادر ملک‌جهان خانم (مهد علیا) مادر ناصرالدین‌شاه قاجار بود.
زندگی‌نامه

او دومین فرزند فتحعلی‌شاه از نظر سنی بود که در حدود سال ۱۱۶۶ خورشیدی (۱۲۰۲ قمری) از بدر جهان خانم، اولین همسر پادشاه، زاده شد.
وی در دربار پدرش رشد یافت و فنون ادب و فضل را از علمای عصر خویش کسب کرد. مشهور است که او به تصوف و عرفان گرایش داشت و از مریدان حاج ملارضا همدانی بود و نیز نقل می کنند که وی همواره طرف مشورت پدرش بود و در سفر و حضر همراه او بود. بیگم مبالغ زیادی از اموال شخصی خود را صرف نشر مذهب تشیع خاصه خرج علما و خطبای عتبات عراق کرد. بیگم جان خانم با محمدقاسم ظهیرالدوله ازدواج کرد و از او صاحب سه فرزند شد:
ملک‌جهان خانم مهد علیا (درگذشت ۶ ربیع‌الثانی ۱۲۹۰) همسر محمدشاه قاجار و مادر ناصرالدین شاه و عزت‌الدوله
فاطمه (بیگم) خانم (درگذشت ۱۲۸۸ قمری) همسر شاهرخ میرزا پسر حسینعلی میرزا فرمانفرما
سلیمان‌خان اعتضادالدوله
پایان زندگی

او در زمان پادشاهی پدرش فتحعلی‌شاه و پیش از درگذشت پدر (۱۲۱۳ خ، ۱۲۵۰ ق) با سرای زندگانی بدرود گفت.
دودمان

قاجاریه،قوانلو
کانیدین سولار

| 0 | 1 |
| --- | --- |
نوع: شرکت سهامی عام
نماد سهام شرکت: CSIQ (NASDAQ)
ISIN: CA1366351098 
صنعت: انرژی تجدیدپذیر
بنا نهاده: ۲۰۰۱ (۲۰۰۱)
دفتر مرکزی: گوئلف، انتاریو، کانادا
محدودهٔ فعالیت: جهانی
محصولات: فتوولتاییک سامانه فتوولتاییک
تعداد کارکنان: ۱۳٬۴۷۸ نفر (۲۰۲۰)
وبگاه: www.canadiansolar.com
کانیدین سولار (انگلیسی: Canadian Solar) شرکت انرژی کانادایی است، که در سال ۲۰۰۱ تأسیس شد.
چترزوینا

Village در 23x15px|border |alt=|link= لهستان
| Trzetrzewina | Trzetrzewina |
| --- | --- |
Village: Village
Trzetrzewina: Trzetrzewina
مختصات: ۴۹°۳۷′۳۷″ شمالی ۲۰°۳۵′۴۵″ شرقی﻿ / ﻿۴۹٫۶۲۶۹۴°شمالی ۲۰٫۵۹۵۸۳°شرقی﻿ / 49.62694; 20.59583: مختصات: ۴۹°۳۷′۳۷″ شمالی ۲۰°۳۵′۴۵″ شرقی﻿ / ﻿۴۹٫۶۲۶۹۴°شمالی ۲۰٫۵۹۵۸۳°شرقی﻿ / 49.62694; 20.59583
استان‌های لهستان: استان لهستان کوچک‌تر
County: Nowy Sącz County
گمینا: Chełmiec
جمعیت: ۱٬۶۷۰
چترزوینا (به لاتین: Trzetrzewina) یک روستای لهستان در لهستان است که در Gmina Chełmiec واقع شده‌است.
خصوصیات

چترزوینا ۱٬۶۷۰ نفر جمعیت دارد.
ملادنوواتس

مکان در 23x15px|border |alt=|link= صربستان
| ملادنوواس Младеновац | ملادنوواس Младеновац |
| --- | --- |
شهر: شهر
  مهر:   مهر
ملادنوواس: ملادنوواس
مختصات: ۴۴°۲۶′ شمالی ۲۰°۴۲′ شرقی﻿ / ﻿۴۴٫۴۳۳°شمالی ۲۰٫۷۰۰°شرقی﻿ / 44.433; 20.700: مختصات: ۴۴°۲۶′ شمالی ۲۰°۴۲′ شرقی﻿ / ﻿۴۴٫۴۳۳°شمالی ۲۰٫۷۰۰°شرقی﻿ / 44.433; 20.700
استان: زنتراصربین
ناحیه: بلگراد
آبادی‌ها: ۲۲
حکومت: حکومت
 • شهردار: Dejan Čokić
مساحت: مساحت
 • شهر: ۳۳۹ کیلومتر مربع (۱۳۱ مایل مربع)
جمعیت (۲۰۱۱): جمعیت (۲۰۱۱)
 • شهر: ۲۳٬۳۱۴
 • تراکم: ۶۹/کیلومتر مربع (۱۸۰/مایل مربع)
 • کلان‌شهری: ۵۳٬۰۵۰
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی ۱+ (CET)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی ۲+ (CEST)
کد پستی: ۱۱۴۰۰
کد منطقه: ۱۱ ۳۸۱
کد پلاک: BG
وبگاه: www.mladenovac.rs
ملادنوواس (به صربی: Младеновац) شهری در استان زنتراصربین کشور صربستان است که جمعیت آن در سال ۲۰۰۶ میلادی ۲۱٫۹۳۷ نفر بوده‌است.
ابینگدام (هملت)

hamlet
| Abington | Abington |
| --- | --- |
hamlet: hamlet
استان: مونستر
County: شهرستان لیمریک
ابینگدام (هملت) (به انگلیسی: Abington (hamlet)) در ایرلند است که در مونستر واقع شده‌است.
فایرفیلد، اوهایو

مکان
| Fairfield, Ohio | Fairfield, Ohio |
| --- | --- |
شهر: شهر
  پرچممهر:   پرچممهر
نام مستعار: City of Opportunity: نام مستعار: City of Opportunity
Location in اوهایو: Location in اوهایو
Location of Fairfield in Butler County: Location of Fairfield in Butler County
مختصات: ۳۹°۱۹′۵۲″ شمالی ۸۴°۳۲′۳۴″ غربی﻿ / ﻿۳۹٫۳۳۱۱۱°شمالی ۸۴٫۵۴۲۷۸°غربی﻿ / 39.33111; -84.54278: مختصات: ۳۹°۱۹′۵۲″ شمالی ۸۴°۳۲′۳۴″ غربی﻿ / ﻿۳۹٫۳۳۱۱۱°شمالی ۸۴٫۵۴۲۷۸°غربی﻿ / 39.33111; -84.54278
ایالت: اوهایو
Counties: شهرستان باتلر، اوهایو، شهرستان همیلتون، اوهایو
تاسیس‌شده: 1787
شرکت شهردار: 1955
حکومت: حکومت
 • شهردار: Steve Miller
 • City manager: Mark Wendling
مساحت: مساحت
 • کل: ۲۱٫۰۶ مایل مربع (۵۴٫۵۵ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۲۰٫۹۴ مایل مربع (۵۴٫۲۳ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰٫۱۲ مایل مربع (۰٫۳۱ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۵۹۱ فوت (۱۸۰ متر)
جمعیت (۲۰۱۰): جمعیت (۲۰۱۰)
 • کل: ۴۲٬۵۱۰
 • برآورد (2012): ۴۲٬۶۴۷
 • تراکم: ۲۰۳۰٫۱/مایل مربع (۷۸۳٫۸/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۵ (EST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۴ (Eastern Daylight Saving Time)
ZIP code(s): 45014
کد منطقه: 513
FIPS code: 39-25970
GNIS feature ID: 1048720
وبگاه: www.fairfield-city.org
فایرفیلد(به انگلیسی: Fairfield) شهری در ایالت اوهایو کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی ، ۴۲٬۵۱۰ نفر بوده‌است.
علی شادمان

| علی شادمان | علی شادمان |
| --- | --- |
شادمان در سال ۱۳۹۷: شادمان در سال ۱۳۹۷
نام هنگام تولد: محمدعلی شادمان
زادهٔ: ۴ آذر ۱۳۷۵ ‏(۲۸ سال) ایلام، ایران
پیشه: بازیگر
سال‌های فعالیت: ۱۳۸۵–اکنون
محمدعلی شادمان (زادهٔ ۴ آذر ۱۳۷۵) بازیگر ایرانی است. نخستین حضور سینمایی او در فیلم درام میم مثل مادر (۱۳۸۵) بود که برایش برندهٔ جایزهٔ بهترین بازیگر کودک از جشنواره بین‌المللی فیلم رشد شد. او در زمانی برای دوست‌داشتن (۱۳۸۶) ظاهر شد و نقش برجستهٔ خود را در رؤیای سینما (۱۳۹۰) به دست آورد که در آن نقش یک بازیگر نوجوان مشتاق را ایفا می‌کند. شادمان برای بازی در مجموعهٔ تلویزیونی سرزمین مادری (۱۳۹۲) و کیمیا (۱۳۹۴) به شهرت بیشتری رسید.
شادمان نقش مکملی در شنای پروانه (۱۳۹۸) از محمد کارت داشت و برای بازی در نقش اصلی مجموعهٔ یاغی (۱۴۰۱) از این کارگردان مورد تحسین قرار گرفت و نامزد جایزهٔ حافظ شد. او نقش اصلی فیلم‌های مردن در آب مطهر (۱۳۹۸) و تابستان همان سال (۱۴۰۲) را بازی کرد و نامزد دریافت سیمرغ بلورین بهترین بازیگر مرد جشنواره فیلم فجر شد.
زندگی

محمدعلی شادمان در ۴ آذر ۱۳۷۵ در ایلام به دنیا آمد. اولین فعالیت او در سینما مربوط به بازی در درام میم مثل مادر (۱۳۸۵) بود. کارگردان فیلم رسول ملاقلی‌پور او را به‌دلیل توانایی که در نواختن ویلن داشت، برای این نقش انتخاب کرد. داستان این فیلم با بازی گلشیفته فراهانی، بعد از وقایع بمباران شیمیایی سردشت جریان دارد و او در آن نقش کودکی به نام سعید را ایفا می‌کند که با مشکلات ژنتیکی به دنیا آمده‌است. او برای این نقش برندهٔ جایزهٔ بهترین بازیگر کودک از جشنواره بین‌المللی فیلم رشد شد.
شادمان در مدت زمان بازی در مجموعه سرزمین مادری، با تزریق آمپول ضد رشد، قد خود را ثابت و چهره کودکی خود را بدون تغییر نگه داشت.
فیلم‌شناسی > سینما

| سال | نام فیلم | کارگردان | نقش |
| --- | --- | --- | --- |
| ۱۴۰۲ | تابستان همان سال | محمود کلاری |  |
| ۱۳۹۸ | شنای پروانه | محمد کارت | اشکان |
| ۱۳۹۸ | مردن در آب مطهر | نوید محمودی | سهراب |
| ۱۳۹۷ | مهمانخانه ماه نو | تاکفومی تسوتسویی | سهند |
| ۱۳۹۷ | جان‌دار | حسین امیری دوماری پدرام پورامیری | وحید |
| ۱۳۹۷ | ما همه با هم هستیم | کمال تبریزی | حسین |
| ۱۳۹۷ | شین | میثم کزازی | سینا |
| ۱۳۹۵ | ویلایی‌ها | منیر قیدی | الیاس |
| ۱۳۹۴ | اروند | پوریا آذربایجانی |  |
| ۱۳۹۴ | یتیم‌خانه ایران | ابوالقاسم طالبی | حسام |
| ۱۳۹۳ | ساکن طبقه وسط | شهاب حسینی |  |
| ۱۳۹۰ | رؤیای سینما | علی شاه‌حاتمی |  |
| ۱۳۸۷ | کلانتری غیرانتفاعی | یدالله صمدی |  |
| ۱۳۸۶ | زمانی برای دوست‌داشتن | ابراهیم فروزش | بابک |
| ۱۳۸۶ | صد سال به این سال‌ها | سامان مقدم |  |
| ۱۳۸۵ | میم مثل مادر | رسول ملاقلی‌پور | سعید |
فیلم‌شناسی > تلویزیون

| سال | نام مجموعه | کارگردان | نقش | پخش از | توضیحات |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱۳۹۷ | دیوار به دیوار ۲ | سامان مقدم | آرمان خلیل‌زاده | شبکه ۳ |  |
| ۱۳۹۶ | دیوار به دیوار ۱ | سامان مقدم | آرمان خلیل‌زاده | شبکه ۳ |  |
| ۱۳۹۶ | محکومین | سید جمال سیدحاتمی | سهیل موحدی | شبکه ۱ | حضور در یک قسمت( قسمت ۶) |
| ۱۳۹۵ | ماه و پلنگ | احمد امینی | سهیل نعیمی | شبکه ۳ |  |
| ۱۳۹۴ | کیمیا | جواد افشار | کیوان پارسا | شبکه ۲ |  |
| ۱۳۸۹–۱۳۸۷ | سرزمین مادری | کمال تبریزی | رهی اردکانی | شبکه ۳ | حضور در فصل اول( ۲۱ قسمت) |
فیلم‌شناسی > نمایش خانگی

| سال | عنوان | نقش | کارگردان | انتشار از | توضیحات |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱۴۰۳ | بلیط یکطرفه | شاهین | پوریا حیدری اوره | نماوا |  |
| ۱۴۰۱ | مهمونی | خودش | ایرج طهماسب | نماوا | بازیگر مهمان فصل اول قسمت ۲۳ |
| ۱۴۰۱ | یاغی | جاوید گنجی | محمد کارت | فیلیمو |  |
| ۱۳۹۹ | می‌خواهم زنده بمانم | کاوه حقی | شهرام شاه‌حسینی | فیلیمو |  |
تئاتر

قصر موروثی خاندان فرانکنشتاین - آتیلا پسیانی (۱۳۹۸)
بداهه - آروند دشت آرای (۱۳۹۸)
شاه ماهی - رضا بهاروند (تقدیر ۳۸امین دوره جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر) (۱۳۹۸)
زهرماری - علی احمدی (۱۳۹۷)
طناب - نصیر ملکی جو (۱۳۹۷)
سماعی زاده - رضا بهاروند (۱۳۹۶)
زبان تمشک‌های وحشی - شیوا مسعودی (۱۳۹۶)
نمایش نامه خوانی حشره - آیدا کیخایی (۱۳۹۵)
مردگان بی کفن و دفن - منوچهر هادی (۱۳۹۴)
خشم اژدها - علی احمدی (۱۳۹۴)
جوایز و افتخارات

۱۳۸۶: بهترین بازیگر کودک برای فیلم میم مثل مادر در سی و هفتمین دورهٔ جشنوارهٔ بین‌المللی فیلم رشد
۱۳۸۷:جایزهٔ ویژهٔ جشنوارهٔ سینه‌کید هلند برای فیلم زمانی برای دوست داشتن
۱۳۸۷: پروانهٔ زرین بهترین بازیگر کودک و نوجوان برای فیلم زمانی برای دوست داشتن در بیست و دومین دورهٔ جشنوارهٔ بین‌المللی فیلم‌های کودکان و نوجوانان
۱۳۹۰: پروانهٔ زرین بهترین بازیگر کودک و نوجوان برای فیلم رؤیای سینما در بیست و پنجمین دورهٔ جشنوارهٔ بین‌المللی فیلم‌های کودکان و نوجوانان
۱۳۹۸: نامزد دریافت سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد برای فیلم مردن در آب مطهر در سی و هشتمین دورهٔ جشنوارهٔ فیلم فجر
۱۴۰۲: نامزد دریافت جایزه بهترین بازیگر نقش اول مرد برای سریال یاغی در جشن حافظ
۱۴۰۲: نامزد دریافت سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد برای فیلم تابستان همان سال در چهل و دومین دورهٔ جشنوارهٔ فیلم فجر
شادمان در ۱۳۹۴
دم‌نوش

دمنوش ترکیبی در رستورانی در ژاپن
دَم‌نوش گونه‌ای نوشیدنی است که در آن جزئی از گل، برگ، ساقه، ریشه، دانه، پوستِ میوه یا اجزای دیگر گیاهان دارویی که قابل حل در آب است، به صورت خشک یا تازه مورد استفاده قرار می‌گیرد. دم کردن یا گرفتن عصاره به وسیلهٔ آب متداول‌ترین و قدیمی‌ترین روش به کار بردن داروهای گیاهی است. روش تهیه به این صورت است که ابتدا گیاه را که به طرز صحیحی خرد شده در آب جوش می‌ریزند، سپس آن را به مدت ۵–۳ دقیقه در یک ظرف در بستهٔ شیشه‌ای یا چینی می‌گذارند و گاهی آن را هم می‌زنند و سپس مایع را از کاغذ صافی یا الک با شبکهٔ ریز عبور می‌دهند.
در ایران در سال‌های اخیر دم‌نوش‌های گیاهی و میوه‌ای مورد استقبال و مصرف برخی خانوارها قرار گرفته است. این استقبال دلایل مختلفی دارد. برخی برای نفع درمانی از این دم‌نوش‌ها استفاده می‌کنند. تعدادی برای تنوع بخشیدن به نوشیدنی روزانه، آن را مصرف می‌کنند و بعضی هم به خاطر اینکه دم‌نوش را یک نوشیدنی شیک می‌دانند، برای پذیرایی از آن استفاده می‌کنند.
تاریخچهٔ دم‌نوش را نمی‌توان از تاریخچهٔ گیاهان دارویی جدا کرد. اگرچه گیاهان دارویی منشأ طبیعی دارند و در مقایسه با داروهای شیمیایی عوارض کم‌تری ایجاد می‌کنند، اما مصرف بی‌رویه یا غیرعلمی برخی از این گیاهان می‌تواند موجب عوارض ناخواسته و حتی مسمومیت‌های شدید گردد؛ بنابراین مصرف دم‌نوش‌ها نیز همانند داروهای شیمیایی باید با آگاهی و پس از اطلاع از سازوکار عمل آن‌ها باشد. برای نمونه، مصرف گل گاوزبان ایرانی به‌تنهایی در افرادی که فشار خون بالا دارند، می‌تواند به‌شدت مخاطره‌انگیز باشد. مادران باردار یا شیرده تنها پس از مشاوره با پزشک، مجاز به مصرف دم‌نوش‌ها هستند. در دم‌نوش‌های ترکیبی معمولاً چند گیاه جهت یک رسیدن یک منظور و هدف با هم ترکیب می‌شوند، برای مثال گروهی از دم‌نوش‌های ترکیبی انرژی‌زا هستند و بعضی دیگر کم‌کنندهٔ فشارخون و گروهی دیگر آرام‌بخش هستند که برخلاف انرژی‌زاها که ضربان قلب و انرژی را افزایش می‌دهند، به آرامش و تنش‌زدایی از بدن کمک می‌کنند.
تعریف و خصوصیات

دم‌نوش نوعی نوشیدنی است که در آن جزئی از گل، برگ، ساقه، ریشه، دانه، پوستِ میوه یا اجزای دیگر گیاهان دارویی که قابل حل در آب است، به صورت خشک یا تازه مورد استفاده قرار می‌گیرد. بیشتر دم‌نوش‌ها فاقد کافئین هستند.
به نوشیدنی ساخته شده از گیاهان دارویی و ادویه‌جات دم‌نوش گفته می‌شود.
چای نوعی نوشیدنی است که از برگ گیاهی به نام کاملیا سیننسیس تهیه می‌شود. مانند چای سیاه یا چای سبز اما دم‌نوش یا چای گیاهی از برگ، گل، پوست درخت (مانند دارچین)، میوه، ریشه یا دانهٔ گیاهانی به‌خصوصی به غیر از کاملیا سیننسیس تهیه می‌شود.
در دم‌نوش گیاه را کمی کوبیده و در آب جوشیده شده به مدت چند دقیقه با در بسته، روی بخار ملایم قرار می‌دهند و بعد صاف می‌کنند. نوشیدنی حاصل از گل گاوزبان، گل ختمی، به لیمو، سنبل الطیب نوعی دمنوش گیاهی است. در مقابل اگر گیاه را مستقیم با آب سرد یا گرم بجوشانند، جوشانده‌ای به‌دست می‌آید که خاصیت و اثر آن قوی تر از دم‌نوش است، چرا که حین جوشاندن مواد بیشتری از گیاه خارج می‌شود.
بسیاری از گیاهان باید به صورت دم کرده‌استفاده شود و اگر بر اثر ناآگاهی یا غفلت جوشانده شود، خاصیت آن تغییر می‌کند و گاهی موادی از گیاه آزاد می‌شود که دارای عوارض ناگواری خواهد بود.
عرقیات گیاهی، از تقطیر اسانس ریشه، پوست یا گلبرگ گیاهان طبی در آب حاصل می‌شود، نظیر گلاب و عرق نعناع.
از اجزای مختلف گیاه در تهیه چای استفاده می‌شود، برای نمونه:
برگ: ریواس، گل شاه پسند، نعناع
گل: اسطوخودوس، گل رز، گل بابونه
دانه: رازیانه و هل

پوست: دارچین و درخت بید
ریشه: کاسنی، زنجبیل و زردچوبه
میوه: سیب، هلو، زغال اخته و غیره در تهیه دم‌نوش بکار برده می‌شود.
دم‌نوش هر گیاه و میوه رنگی خاص به خود دارد. باید توجه داشت که در برخی موارد کشیدن خط تفکیکی بین رنگ‌های زرد و نارنجی یا قهوه‌ای کم رنگ مشکل است و با گذشت زمان رنگ چای تغییر کرده و پررنگ‌تر خواهد شد. رنگ دم‌نوش را می‌توان به رنگ‌های زیر تفکیک کرد:

چای قرمز: نمونه چای ترش، رز، میوه گل رز

چای زرد: بادیان رومی، یونجه، سنبل ختایی (انجلیکا)

چای نارنجی: سرخارگل، آقطی سیاه، گلرنگ

چای قهوه‌ای: دارچین، فرنجمشک، ماته (نوع سیاه)

چای آبی: پنیرک، اسطوخودوس (لاوندا)، گل گندم (رنگ آبی چای فقط مدتی دوام دارد و اگر زمان زیادی از افزودن آبجوش بگذرد چای تغییر رنگ خواهد داد)
طبقه‌بندی

دم‌نوش‌ها را می‌توان بر اساس خواص درمانی طبقه‌بندی کرد. برخی از خواص درمانی دم‌نوش‌ها عبارتند از:
| خواص درمانی | نام چای |
| --- | --- |
رفع خستگی چشم: چای‌های گل عینک (چشمک)، جو دوسر، قاشقک، چای ترش، سنبل الطیب (والرین)، بلوبری، ماته و فرنجمشک
کاهش علائم یائسگی: چای‌های سنبل ختایی (انجلیکا)، جو دوسر، بابونه آلمانی، گلرنگ (کاجیره)، گل ساعتی، سنبل الطیب (والرین)، رازک، گل همیشه بهار، اسطوخودوس (لاوندر)، چای نمدار (زیرفون)، شبدر قرمز، فرنجمشک، انواع چای رز، رزماری و پنج انگشت
آرامبخش: چای‌های پونه کوهی (اورگانو)، پوست مرکبات، آب قاشقی، گشنیز، گلرنگ، مرزه، جینسنگ سیبری، بابونه آلمانی (پر اثر)، یاسمین، قاشقک (پر اثر)، سوسنبر، گل راعی، شوید، گل ساعتی (پر اثر)، سنبل الطیب (پر اثر)، توت مار، گل شاه پسند، رازک، ماته، اسطوخودوس (لاواندا) (پر اثر)، نمدار (پر اثر)، به لیمو، فرنجمشک (پر اثر)، رزماری، رز گالیکا
بهبود سرماخوردگی: چای‌های گل عینک، بادیان رومی، سنبل ختایی، سر خار گل (پر اثر)، زنجبیل شامی، آقطی سیاه (پر اثر)، جو دوسر، بادیان رومی، پونه کوهی (اورگانو)، نعناع گربه‌ای، کهن‌دار (جینکو)، خوک طلایی، گل گندم، هماور طبی، دارچین (پر اثر)، جینسنگ سیبری، بابونه آلمانی، زنجبیل (پر اثر)، بادیان ختایی، نخلک اره‌ای، آویشن (پر اثر)، کاسنی، پیاز کوهی، چای ترش، بابا آدم، زرشک معمولی، بابونه گاوی (پر اثر)، زوفا (پر اثر)، پونه)، گاو زبان اروپایی، گل همیشه بهار، گل ماهور، پنیرک، بومادران معمولی، برگ تمشک قرمز، شیرین بیان، نمدار، فرنجمشک، اوکالیپتوس (پر اثر)
نامنظمی قاعدگی و قاعدگی دردناک: چای‌های سنبل ختایی (پر اثر)، پامچال شب، گلرنگ، دارچین، بابونه آلمانی (پر اثر)، شاه افسر، مریم گلی، سوسنبر، تخم کرفس، سنبل الطیب (پر اثر)، پنج انگشت، گزنه دوپایه، ریحان، پونه، مرزنگوش، گل همیشه بهار (پر اثر)، اسپیره (عروس چمنزار)، بومادران معمولی، برگ تمشک قرمز، پامچال شب (پر اثر)، اسطوخودوس (لاواندا)، پای شیر، علف لیمو، فرنجمشک (پر اثر)، افسنتین، توت فرنگی وحشی
خواب‌آور: چای‌های پوست مرکبات، جینسنگ سیبری، بابونه آلمانی (پر اثر)، قاشقک، گل راعی، شوید، ریحان، گل ساعتی (پر اثر)، گل ساعتی (پر اثر)، سنبل الطیب (پر اثر)، گل شاه پسند، نعناع فلفلی، زالزالک خارتیز، رازک، مرزنگوش، اسطوخودوس (لاواندا)، نمدار، به لیمو، فرنجمشک (پر اثر)
بهبود تمرکز حواس: چای‌های کهن‌دار (جینکو)، آب قاشقی، آویشن، ریحان، ماته، رزماری، سرخه ولیک (زالزالک برگ‌ریز)
تاریخچه

مقالهٔ اصلی: گیاهان دارویی § تاریخچه
دم کردن یا گرفتن عصاره به وسیلهٔ آب متداول‌ترین و قدیمی‌ترین روش به کار بردن داروهای گیاهی است. تاریخچهٔ دم‌نوش را نمی‌توان از تاریخچهٔ گیاهان دارویی جدا کرد.
قواعد مصرف

مصرف بیش از حد گیاهان دارویی موجب بروز عوارضی در بدن می‌شود و این تصور که گیاهان دارویی بدون عوارض است، تصور غلطی است.
اگرچه گیاهان دارویی منشأ طبیعی دارند و در مقایسه با داروهای شیمیایی عوارض کمتری ایجاد می‌کنند اما مصرف بی‌رویه یا غیرعلمی برخی از این گیاهان می‌تواند موجب عوارض ناخواسته و حتی مسمومیت‌های شدید گردد؛ بنابراین مصرف گیاهان دارویی نیز همانند داروهای شیمیایی باید با آگاهی و پس از اطلاع از سازوکار عمل آن‌ها باشد. به‌ویژه در مورد کودکان و سالمندان مصرف این گیاهان باید با احتیاط بیشتری همراه باشد. از این‌رو در کشورهای پیشرفته نظارت دقیقی بر تولید و توزیع این گیاهان صورت می‌گیرد. برای مثال سازمان غذا و دارو آمریکا (معروف به اف‌دی‌اِی FDA) همان شروط مربوط به داروهای شیمیایی را برای گیاهان دارویی نیز در نظر می‌گیرد. در زیر به برخی از این اصول در مورد تهیه، نگه‌داری و مصرف این گیاهان اشاره شده است:
بسیاری از گیاهان دارویی ممکن است به میکروب‌ها، سموم کشاورزی، مواد ضدعفونی‌کنندهٔ گازی (مثل فسفین) و فلزهای سمی (مثل سرب، جیوه و آرسنیک) آلوده باشند.
بهتر است این گیاهان را در جای سرد، خشک و دور از دسترس بچه‌ها حفظ نمود. ظروف پلاستیکی برای نگهداری گیاهان بودار مناسب نیستند. این ظروف می‌توانند اسانس فرار این گیاهان را جذب نمایند. همچنین، نباید از گیاهانی استفاده شوند که برای سال‌ها نگه‌داری شده‌اند.
بهتر است افراد خود به جمع‌آوری گیاهان دارویی مبادرت نکنند مگر این‌که قادر باشند گیاه سمی را از غیر سمی تشخیص دهند. معمولاً به گیاهان دارویی کشت داده شده بیشتر می‌توان اعتماد نمود.
گیاهان دارویی را نباید برای مدت طولانی استفاده کرد.
پیش از مصرف هر نوع گیاه دارویی باید دستور دقیق مصرف و عوارض جانبی آن روشن باشد. این گیاهان نیز همانند سایر داروها نباید بیش از مقدار مجاز مصرف شوند. سمی بودن یک داروی گیاهی بسته به قسمت مورد استفادهٔ گیاه و روش تهیهٔ آن فرق می‌کند.
مصرف هم‌زمان داروهای شیمیایی با گیاهی خاص ممکن است موجب بروز تداخل دارویی گردد؛ بنابراین باید پزشک را از مصرف این گیاهان مطلع نمود.
گیاهان دارویی باید از منابع معتبر و مطمئن تهیه شوند. فروشندگان گیاهان دارویی باید اطلاعات و شناخت کافی در زمینهٔ خواص داروهای گیاهی داشته باشند. بهتر است داروهای گیاهی از مراکزی تهیه شوند که دارای مجوز یا عضو اتحادیه باشند.
در کشور ژاپن برای بسته‌بندی دم‌نوش‌ها شرایط زیر مقرر شده است: ذکر کشور محل کشت یا برداشت گیاه، ذکر نام علمی گیاه، ذکر قسمت مورد استفادهٔ گیاه از قبیل: گل، برگ، ریشه و غیره و ذکر تاریخ انقضای مصرف.
قواعد مصرف > استفاده در زمان شیردهی و بارداری

مادران باردار یا شیرده تنها پس از مشاوره با پزشک، مجاز به مصرف دمنوش هستند. در هنگام بارداری، بسیاری از گیاهان مورد استفاده در دم‌نوش می‌تواند مضر باشد. حتی ممکن است در اوایل حاملگی، احتمال سقط یا وزن کم هنگام تولد را افزایش دهد. برخی از این دم‌نوش‌ها مضر عبارتند از: یونجه، توت مار، افدرا، چای ترش، کاوا، علف لیمو، ریشه شیرین بیان، مریم گلی، برگ گزنه، گل ساعتی، بابونه رومی، رزماری، ساسافراس، نخلک اره‌ای و بومادران معمولی همچنین نوشیدن چای زعفران، چای دارچین، چای جوز هندی، چای زردچوبه، سنبل خطایی، پنجه گربه، مامیران بزرگ، پای خر، هماور، سنای اسکندریه، دکمه طلایی، پنج انگشت، چریش، گل شاه‌پسند، چای زرشک، بابونه گاوی، بابونه آلمانی، شنبلیله، چای پونه، درمنه، مر حجازی، انجدان رومی، افسنتین، تمشک قرمز (برگ تمشک قرمز فقط در چند ماه اول ممنوع است. در ماه‌های آخر به سهولت زایمان کمک می‌کند) و چای یاسمین در هنگام حاملگی مجاز نیست.
جهت ازدیاد شیر مادر بعد از زایمان، رازیانه (معروف‌ترین داروی طبیعی به منظور افزایش شیر مادر به‌شمار می‌رود)، زیره، قاصدک، برگ تمشک قرمز، خار مریم، شنبلیله، شوید و بادیان رومی توصیه می‌شود.
قواعد مصرف > عوارض مصرف بی‌رویه

مقالهٔ اصلی: فهرست عوارض جانبی گیاهان دارویی
مصرف داروهای گیاهی به اعتقاد پزشکان، عوارض نهفته‌ای دارد که برای مردم مشخص نیست و به همین دلیل، مصرف‌کنندگان فکر می‌کنند که مصرف این داروها روند بهبودی را سریع‌تر می‌کند. در همین حال برخی از بیماران نیز با مصرف داروهای گیاهی در دوران بیماری، درمان اصلی را به تعویق می‌اندازند. برخی گیاهان دارویی بسیار قوی یا سمی هستند و می‌توانند باعث از کارافتادگی کبد و حتی مرگ مصرف‌کننده شوند. برای نمونه تداخل دارویی برخی از گیاهان دارویی با داروهای شیمیایی ممکن است باعث افزایش خون‌ریزی شود. داروهای ضد انعقاد از قبیل: آسپرین یا وارفارین، از تشکیل لخته خون در داخل عروق جلوگیری می‌کند و بیماری‌های قلبی و سکته را کاهش می‌دهد. هنگامی که این داروها با گیاهان دارویی و مکمل‌ها ترکیب شوند، می‌توانند اثر ضد انعقادی را تشدید کرده و باعث افزایش خون‌ریزی شوند. برخی از دمنوش‌ها که با آسپرین و وارفارین تداخل ایجاد می‌کنند، عبارتند از: آلوئه‌ورا، بابونه، مریم گلی، گل مینا، سیر، زنجبیل، جینکو، جینسینگ و نخلک اره‌ای. بنابراین هنگام استفاده از آسپرین و وارفارین و دیگر ضد انعقادها لازم است با پزشک در مورد مصرف دمنوش مشورت شود.