خاکسپاری
در ادیان > اسلام (تشیع) > مستحبات دفن

بنابر فتوای فقهاء امامیه حداقل وظیفه و واجبی که بر عهده مسلمانان نسبت به یک مرده می‌باشد این است که مرده مسلمان را پس از غسل و کفن در گور به گونه‌ای دفن کنند که حرمت جسد او حفظ گردد، لیکن در روایات کارهای دیگری توصیه شده‌است که مستحب است نسبت به دفن جنازه یک مسلمان انجام گیرد که عبارتند از:
مستحب است عمق قبر به اندازه قامت یک انسان یا تا ترقوه او باشد.
مستحب است برای قبر لحد ساخته شود و لحد سایه‌بان و سقفی سنگی است که بر روی جنازه مرده درون قبر قرار می‌گیرد و مانع ریخته شدن خاک بر روی جسد مرده می‌گردد.
در نزدیک‌ترین گورستان از محل مرگ او دفن شود مگر آن که در گورستان دورتر فضیلتی همچون وجود گور مردمان صالح و نیکوکار یا علماء و امام زادگان بوده باشد.
مستحب است جنازه مرده را به کندی به گورش نزدیک کنند و بنابر روایات مستحب است پیش از رسیدن آن چندین مرتبه او را بر زمین گذاشته و سپس بردارند تا وحشت و ترس مرده از گورش کم شود.
مستحب است جنازه مردان را با سر داخل گور کنند و جنازه زنان را مستحب است از سمت عرض بدن به درون قبر گذارند.
مستحب است هنگام دفن زن روی قبر را با پارچه‌ای پوشانده تا چشم مردان نامحرم به بدن او نیفتد.
بدن مرده را به آرامی و نه با فشار و خشونت به درون قبر راهنمایی کنند.
مستحب است هنگام فروبردن مرده درون قبر و خوابانیدن او قرآن و دعا خوانده شود.
مستحب است هنگام خوابانیدن مرده در قبر بندهای کفن او را از سمت سر او باز کنند.
مستحب است چهره مرده را از درون کفن بیرون آورده و گونه راست او را بر روی مشتی از خاک قبر قرار دهند.
برای پشت مرده تکیه‌گاهی از سنگ و آجر بسازند که جسد مرده بدو تکیه دهد تا بدین وسیله از افتادن مرده به روی صورت جلوگیری شود.
مقداری از تربت قبر حسین بن علی در برابر چهره او قرار داده شود.
یکی از مستحباتی که در روایات تأکید فراوانی بر انجام آن شده‌است تلقین مرده می‌باشد یعنی هنگامی که درون قبر خوابانیده شد معتقدات دینی از توحید پروردگار و اقرار به پیامبری محمد و امامان شیعه و اعتقاد به سؤال و پرسش دو ملائکه به نام‌های نکیر و منکر بدو یادآوری گردد، بنابر روایات اسلامی، روح مرده از هنگام مفارقت و جدا شدن از جسد او تا هنگام دفن در اطراف او در پرواز است و ناظر همه وقایع است از این رو مستحب است برای آخرین بار احکام شرعی و معتقدات دینی بدو یادآوری شود تا مرده که در آغاز سخت‌ترین لحظات زندگی برزخی خود است بتواند بر هول و وحشت قبر فائق آید و زبان به سخن حق با ملائکه بگشاید.
مستحب است کسی که مرده را دفن می‌کند پس از دفن او از سمت پای مرده از قبر بیرون آید.
مستحب است دفن‌کننده با طهارت و پاکی اقدام به دفن مسلمان کند.
مستحب است مردمان تشییع‌کننده به جز آنانی که با مرده رابطه قرابت نسبی دارند با پشت دست به درون گود او خاک ریخته و آن را پر کنند در حالی که (انا لله و انا الیه راجعون) را بر زبان می‌رانند.
مستحب است گور را به ارتفاع ۴ انگشت از زمین بالا آورده و آن را مربع بسازند و روی آن را صاف و مسطح (و نه کوهان دار) قرار دهند.
مستحب است برای قبر علامتی قرار دهند تا شناخته شود و بر روی آن آب بپاشند (پاشیدن آب بنابر برخی روایات تا ۴۰ روز یا ۴۰ ماه مستحب است) آن گاه تشییع کنندگان انگشتان خود را بر روی قبر قرار داده و برای شادی روح او سوره فاتحة الکتاب و سوره (انا انزلناه) را قرائت کنند و برای او طلب رحمت و غفران از خداوند نمایند؛ و بنابر روایات از سر انگشت هر یک از دعا کنندگان بر گور مرده نوری به سمت مرده سرازیر می‌گردد که موجب شادی روح او می‌شود.
مستحب است درون دهان مرده عقیق گذاشته شود که بر روی آن اسماء خدا و پیامبر اسلام و امامان شیعه نوشته شده باشد.
مستحب است مردمان به خانواده مرده و فرزندان و نزدیکان او تا ۳ روز تسلیت داده و برای مرده آنان با خواندن قرآن و دعا طلب رحمت و آمرزش نمایند.
مستحب است مردم برای خانواده عزادار که به علت اشتغال به دفن مرده و عزاداری بر او پخت‌وپز نکرده‌اند خوراک فرستاده و از خوردن خوراک نزد آن‌ها امتناع ورزند که بنابر روایات بسیار مکروه و ناشایست است.
مستحب است ۴۰ یا ۵۰ نفر از مردمان نیکوکار در هنگام دفن یا پیش یا پس از آن شهادت به درستکاری مرده بدهند.
مستحب است نزدیکان مرده بر او سوگواری و عزاداری و گریه کنند لیکن ثواب بازماندگانی که بر مصیبت او صبر نموده و خود را با یادآوری مصیبتهایی که بر پیامبر اسلام و امامان شیعه وارد شده تسلی دهند و اجر خود را از درگاه خداوند بخواهند بیشتر است.
مستحب است که مسلمانان به زیارت گورستان‌ها رفته و بر گور مردگان سوره‌های قرآن (به ویژه سوره‌های حمد ـ آیة الکرسی ـ قل اعوذ برب الناس ـ قل اعوذ برب الفلق ـ سوره یاسین ـ و جز اینها) خوانده و برای آنان طلب رحمت و آمرزش از خداوند نمایند؛ و مستحب است هنگام ورود به گورستان خطاب به مردگان مدفون در آن قبرستان سلام کرده و بگوید (السلام علی اهل الدیار من المؤمنین، رحم‌الله المتقدمین منکم و المتأخرین و انا ان شاء الله بکم لاحقون)
از مستحباتی که در روایات تأکید فراوان بر آن شده این است که در نخستین شبی که مرده را دفن می‌کنند مستحب است نمازی برای او بخوانند که به نام (صلاة لیلة الدفن) یا نماز شب دفن مشهور است.