stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
سیستم‌عامل
سیستم‌عامل‌های کنونی

مقالهٔ اصلی: فهرست سیستم‌عامل‌های ویندوز
بین رایانه‌های شخصی در سال‌های اخیر رقابت بیشتر بین سیستم‌عامل‌های اندروید، مایکروسافت ویندوز، آی اواس، مک اواس و لینوکس جریان دارد که آماری که در ماه سپتامبر ۲۰۱۹ توسط وبگاه W3Counter به ثبت رسیده حاکی از آن است که هم‌اکنون بیش از ۱۵ درصد کاربران اینترنت از سیستم‌عامل ویندوز ۱۰ استفاده می‌کنند.
آمار موجود که مربوط به فوریهٔ ۲۰۲۰ می‌باشد به شرح زیر است:
ویندوز ۱۰: ۱۳٫۳۹٪
اندروید ۹: ۱۴٫۲۰٪
ویندوز ۷: ۱۸٫۷۷٪
آی او اس ۱۳: ۸٫۳۰٪
اندروید 14 ۷٫۷۶٪
اندروید ۶: ۴٫۸۴٪
اندروید ۷: ۴٫۵۶٪
اندروید 13: ۸٫۳۵٪
مک اواس: ۴٫۳۱٪
لینوکس: ۳٫۳۴٪
از سیستم‌عامل‌های مشهور رایانه‌های شخصی می‌توان به اسامی زیر اشاره کرد:
مک او اس
ویندوز
لینوکس
سیستم‌عامل‌های کنونی > سیستم‌عامل‌های شرکت مایکروسافت

مایکروسافت داس
ویندوز ۱
ویندوز ۲
ویندوز ۳
ویندوز NT 4
ویندوز ۹۵
ویندوز ۹۸
ویندوز ملنیوم
ویندوز ۲۰۰۰
ویندوز XP
ویندوز ویستا
ویندوز ۷
ویندوز ۸
ویندوز ۱۰
ویندوز ۱۱
سیستم‌عامل‌های کنونی > سیستم‌عامل‌های شرکت اپل

اپل ProDOS
مک او اس (MacOS)
مک او اس ایکس (MacOS X/OS X)
سیستم‌عامل‌های کنونی > توزیع‌های لینوکس

Debian
Debian
Ubuntu
Kali
Knoppix
Slackware
Slackware
SuSE
Red hat
Fedora Core
CentOS
RHEL(red hat enterprise linux)
Enoch
Gentoo
Ututo
Arch
Arch
Manjaro
Tiny Core
Android
سیستم‌عامل‌های کنونی > توزیع‌های بی.اس. دی

FuryBSD
FreeBSD
OpenBSD
FreeNAS
BSDRP
سیستم‌عامل‌های کنونی > مینیکس

مینیکس ۳
سیستم‌عامل‌های کنونی > دیگر

پلن ۹ از آزمایشگاه‌های بل
هایکو
سولاریس
z/OS
AmigaOS
همچنین از سیستم‌عامل‌های موجود روی گوشی‌های تلفن همراه نسل جدید می‌توان به نام‌های زیر اشاره کرد:
انری
اندروید
iOS
ویندوز موبایل
ویندوز فون
سیمبین
یوآی‌کیو
بادا
بلک بری
می‌گو
پالم
تایزن
هارمونی اواس
یادداشت

↑  Application User Interface-APIs
↑  Extended Machine
↑  Multiaccess
↑  Concurrent
↑  Resource Sharing
↑  Deadlock
↑  Race Condition
↑  Interlock
↑  Starvation
اسکرین شاتی از بوت شدن لینوکس ورژن ۷ روی یک کامپیوتر با معماری پی دی پی-۱۱
مراحل خاموش شدن سیستم از طریق سیستم‌عامل در سیستم‌عامل‌های شبه‌یونیکس
مراحل اجرای محیط کاربری در سیستم‌عامل‌های شبه‌یونیکس
رویهٔ یک پروسه
بیشترین استفاده از سیستم‌عامل‌ها در کشورهای جهان  ویندوز  اندروید  آی او اس  اطلاعاتی موجود نیست
پولمن (واشینگتن)

مکان در آمریکا
| Pullman, Washington | Pullman, Washington |
| --- | --- |
شهر: شهر
Bryan Tower on the Pullman WSU campus at twilight: Bryan Tower on the Pullman WSU campus at twilight
نام مستعار: The Lentil Capital: نام مستعار: The Lentil Capital
The location of Pullman in Washington: The location of Pullman in Washington
ایالت: ایالت واشینگتن
شهرستان: Whitman
حکومت: حکومت
 • Mayor: Glenn Johnson
مساحت: مساحت
 • کل: ۹٫۰ مایل مربع (۲۳٫۳ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۹٫۰ مایل مربع (۲۳٫۳ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰٫۰ مایل مربع (۰٫۰ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۲۳۵۲ فوت (۷۱۷ متر)
جمعیت (۲۰۱۰): جمعیت (۲۰۱۰)
 • کل: ۲۹۷۹۹
 • تراکم: ۲۷۴۰٫۸/مایل مربع (۱۰۵۸٫۲/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۸ (Pacific (PST))
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۷ (PDT)
زیپ‌کدs: ۹۹۱۶۳–۹۹۱۶۵
Area code: 509
کد FIPS: 53-56625
GNIS feature ID: 1531905
وبگاه: http://www.pullman-wa.gov/
پولمن (به انگلیسی: Pullman) شهری در شهرستان ویتمن ایالت واشینگتن است که در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۲۹۷۹۹ نفر جمعیت داشته‌است تخمین زده می‌شد که جمعیت این شهر تا سال ۲۰۱۹ به ۳۴۵۰۶ نفر برسد.
پولمن (/ˈpʊlmən/) بزرگ‌ترین شهر در شهرستان ویتمن است که در جنوب شرقی ایالت واشینگتن در منطقه Palouse در شمال غربی اقیانوس آرام واقع شده‌است. این شهر که در ابتدا با نام Three Forks تأسیس شد، در سال ۱۸۸۴ به نام صنعتگر جورج پولمن تغییر نام داد.
پولمن به‌عنوان یک منطقه کشاورزی حاصل‌خیز شناخته می‌شود که به دلیل تپه‌های غلتان و تولید گندم و حبوبات شناخته می‌شود. این شهر محل دانشگاه ایالتی واشینگتن، یک دانشگاه تحقیقاتی دولتی با اعطای زمین، و دفتر مرکزی بین‌المللی آزمایشگاه‌های مهندسی شوایتزر است. پولمن هشت مایل (۱۳ کیلومتر) از مسکو، آیداهو، محل دانشگاه آیداهو است و فرودگاه محلی پولمان، موسکو به آن خدمات رسانی می‌کند.
منطقه مرده (فیلم)

| منطقه مرده | منطقه مرده |
| --- | --- |
کارگردان: دیوید کراننبرگ
تهیه‌کننده: دبرا هیل دینو دلارنتیس
فیلمنامه‌نویس: جفری بوم استیون کینگ
بر پایه: منطقه مرده
بازیگران: کریستوفر واکن بروک آدامز تام اسکریت هربرت لام کالین دوهرست مارتین شین ویلیام بی. دیویس کن پوگ نیکلاس کمپبل شان سالیوان
موسیقی: مایکل کامن
فیلم‌بردار: مارک ایروین
تدوین‌گر: رونالد سندرز
شرکت تولید: دینو دلارنتیس
توزیع‌کننده: پارامونت پیکچرز
تاریخ‌های انتشار:  ۲۱ اکتبر ۱۹۸۳ (۱۹۸۳-۱۰-۲۱)  
مدت زمان: ۱۰۳ دقیقه
کشور: ایالات متحده آمریکا
زبان: انگلیسی 
هزینهٔ فیلم: ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ دلار (تخمینی)
فروش گیشه: ۲۰٬۷۶۶٬۶۱۶ دلار (داخلی)
منطقه مرده (انگلیسی: The Dead Zone) فیلمی در ژانر ترسناک و تریلر سیاسی به کارگردانی دیوید کراننبرگ است که در سال ۱۹۸۳ منتشر شد.
داستان

جانی (کریستوفر واکن) معلم مدرسه و در آستانه ازدواج است. او در سانحه اتوموبیل به شدت مجروح و به مدت پنج سال در بیمارستان در کُما می‌مانَد. پس از به هوش آمدن متوجه می‌شود که دچار یک حالت ماوراء طبیعه شده و در پی تماس فیزیکی با افراد، رویدادهایی در رابطه با گذشته، حال یا آینده آنها را در ذهنش می‌بیند. این حالت در بیمارستان موجب می‌شود که فرزند یکی از پرستاران را از مرگ نجات دهد. این موضوع کم‌کم او را معروف می‌کند و توانایی او به کشیده شدن پایش به مسایل پلیسی و سیاسی در آمریکا می‌انجامد.
بازیگران

کریستوفر واکن - جانی اسمیت
بروک آدامز - سارا برکنل
تام اسکریت - کلانتر بنرمن
هربرت لام - دکتر سم وایزک
آنتونی زربی - راجر استوارت
کالین دوهرست - هنریتا داد
مارتین شین - گرگ استیلسن
نیکلاس کمپبل - فرانک داد
سایمون کریگ - کریس استوارت
ویلیام بی. دیویس - راننده آمبولانس (ویلیام دیویس)
کن پوگ
شان سالیوان
آمل

| آمُل آمِل | آمُل آمِل |
| --- | --- |
fa (in English: Expected satiety): fa
کشور:  ایران
استان: مازندران
شهرستان: آمل
بخش: مرکزی
نام(های) پیشین: آمرداد، آمنیوس، آملد، آموی، همو، هفت شهر، آمله، آمل
مردم: مردم
جمعیت: ۲۳۷٬۵۲۸ نفر (۱۳۹۵)
جغرافیای طبیعی: جغرافیای طبیعی
مساحت: ۳ هزار و ۸۰ کیلومتر مربع
ارتفاع: ۷۶ متر از سطح دریاهای آزاد
آب‌وهوا: آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه: ۱۵
میانگین بارش سالانه: ۸۶۵میلی‌متر
اطلاعات شهری: اطلاعات شهری
شهردار: علی داوودی
ره‌آورد:  محصولات کشاورزی، محصولات لبنی و دامی، صنایع دستی، محصولات باغداری، محصولات معدنی، محصولات آبزی‌پروری، لوازم صنعتی و خانگی
پیش‌شمارهٔ تلفن: ۰۱۱ منطقه یک مخابراتی کشور
وبگاه: شهرداری آمل
شناسهٔ ملی خودرو:  ایران ۷۲ ب، ۸۲ د، ۸۲ ق، ۹۲ ب
کد آماری: ۱۱۴۹
  آمُل  روی نقشه ایران ۳۶°۲۶′شمالی ۵۲°۱۳′شرقی﻿ / ﻿۳۶٫۴۳°شمالی ۵۲٫۲۱°شرقی﻿ / 36.43; 52.21   :   آمُل  روی نقشه ایران ۳۶°۲۶′شمالی ۵۲°۱۳′شرقی﻿ / ﻿۳۶٫۴۳°شمالی ۵۲٫۲۱°شرقی﻿ / 36.43; 52.21   
 :  
آمُل (تلفظپرونده:Amol.ogg) یا آمِل (تلفظ مازندرانی) شهری در استان مازندران و مرکز شهرستان آمل است.
آمل یکی از قدیمی‌ترین شهرهای ایران، قطب صنعت و صادرات استان مازندران، پایتخت برنج ایران، یکی از قدیمی‌ترین مراکز یک‌جانشینی جهان، از شهرهای مهم ترابری، کشاورزی، گردشگری، معدنی و صنعتی ایران و از مهم‌ترین شهرهای مرتبط به علم در تاریخ معروف به شهر تاریخ و فلسفه است. مردم آمل از قومیت طبری هستند که ریشه در قوم تپوری دارند و به زبان مازندرانی سخن می‌گویند. پیشینه شهر آمل به زمان آماردها بر می‌گردد که قومی در جلگه مازندران بودند و در زمان فرهاد اشکانی به گرمسار تبعید شدند و تپوری‌ها که در کوهستان مازندران ساکن بودند جایگزین آنان در جلگه شدند. در تاریخ نوشتاری نیز، مانند شاهنامه و تاریخ طبرستان آمل از مراکز مهم اتفاقات ایران و طبرستان بوده‌است. روستای ورکه لاریجان در آمل طبرستان محل تولد فریدون پادشاه اساطیری ایران بود. وَرِن تاریخی در آمل قرار داشت و ناحیه‌ای به نام وَرِن در دهستان هرازپی جنوبی شهرستان آمل قرار دارد. آمل در زمان زیاریان، علویان پایتخت ایران و در زمان اشکانیان یکی از مراکز ایران بود و در زمان افریدون تا زمان بهرام گور نیز آمل تختگاه و پایتخت ربع مسکون است. این شهر به دو منطقه شهری تقسیم می‌شود. آمل یکی از پرجمعیت‌ترین شهرهای استان مازندران است. شهر آمل در کنار ارومیه و گنبد کاووس یکی از سه قطب والیبال کشور می‌باشد. همچنین این شهر به نام‌هایی همچون شهر هزارسنگر، شهر آرش کمانگیر، شهر آماردها و همچنین به دلیل وجود قله دماوند به بام ایران شهرت دارد[۱۷]
نام > لقب‌ها و عنوان‌های آمل

این شهر معروف به شهر علم و فلسفه و تاریخ، شهر بام ایران، شهر هزار سنگر شهر مادها و اولین شهر علویان است. قاضی نورالله شوشتری در کتاب مجالس‌المؤمنین آورده‌است؛ مردم آمل را طبری می‌گویند و نسبت ایشان به غیر از طبری اندک است. واژه آمل، حرف «آ» در زبان ایرانیان قدیم کاربرد «ضد» داشته و «مُل» به معنی مرگ و «آمل» ترکیبی از ضد مرگ مانند امرداد و مرداد است. آمل به معنی بی مرگ است یعنی تو را مرگ مباد. هفت شهر، آمرداد، آموی و آمله نیز دیگر نام‌های آمل در طول تاریخ بوده‌است. بام ایران اشاره به دماوند است که در بخش لاریجان شهرستان آمل قرار دارد. همچنین آملی به عنوان دروازه ورود شمال ایران نیز شناخته می‌شود. بر روی سکه‌های ساسانی، نام شهرهایی که سکه در آن‌جا زده شده با علامت اختصاری مشخص گردیده‌است، اِم علامت شهر آمل بوده‌است.
در ادبیات و نوشتار > اشعار

در ادبیات فارسی قدیمی اشعار بسیار زیادی وجود دارد که آمل در آن‌ها ایفای نقش نماید، از اشعار اساطیری گرفته تا اشعار در وصف ایران و مازندران، این شهر نقش بسزایی در تاریخ کهن فارسی داشته‌است. همچنین نام آمل شانزده بار به صورت مستقیم در شاهنامه فردوسی آمده‌است. از جمله این اشعار:
فردوسی
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| بیاراست گیتی بسان بهشت |  | به جای گیا سرو گلبن بکشت |
| از آمل گذر سوی تمیشه کرد |  | نشست اندر آن نامور بیشه کرد |
| بپردازم آمل نیایم به جنگ |  | سرم را ز نام اندرآرم به ننگ |
| بزرگان ایران ز گفتار اوی |  | بروی زمین برنهادند روی |
| چو اغریرث آمد ز آمل به ری |  | وزان کارها آگهی یافت کی |
| بدو گفت کاین چیست کانگیختی |  | که با شهد حنظل برآمیختی |
| منوچهر با سلم و تور سترگ |  | بیاورد ز آمل سپاهی بزرگ |
| به چین رفت و کین نیا بازخواست |  | مرا همچنان داستانست راست |
مسعود غزنوی
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| هند بگشاده و آمل همه بگشاده بود |  | لشکر صعب سوی ترک فرستاده بود |
فخرالدین اسعد گرگانی
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| از آن خوانند آرش را کمانگیر |  | که از آمل به مرو انداخت یک تیر |
طالب آملی
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| چو من فرزانه‌ای برخاست از آن بوم |  | طواف خاک آمل بایست کرد |
راوی
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| رسیدم به آمل شهر هفت رنگ |  | همه عارف و شاعر و مرد جنگ |
| بزرگان ایران زمین و بزرگان شهیر |  | ز میر حیدر و فخر رازی و ابن جریر |
| چو باشد نگینی بروی رود هراز |  | در آنجا شدم با خدا راز و نیاز |
فخرالدین اسعد گرگانی
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| ز بس می خوردن و خوشی در آمل |  | تو گفتی بودش آب رودها مل |
قاآنی شیرازی
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| یا فکند آرش کمانی تیری از آمل به مرو |  | کز طرف فرخنده جشنی تیرگان آراستند |
| یا نه امطار مطر شد بعد چندین سال قحط |  | جشن شایانی به روز مهرگان آراستند |
صائب تبریزی
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| همتی در کار ما ای عارفان و عاشقان |  | بر در دل حلقه شوق سیر کابل می‌زند |
| هر که چون صائب به طرز تازه، دیرین آشناست |  | دم به ذوق عندلیب باغ آمل می‌زند |
خاقانی
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| روی به دریا نه و چون بگذری |  | در طبرستان طربستان طلب |
| مقصد آمال ز آمل‌شناس |  | یوسف گم کرده به گرگان طلب |
در ادبیات و نوشتار > سفرنامه

ناصر خسرو، ناصرالدین‌شاه قاجار، یاسنت لویی رابینو، رضاشاه، آلفرد کامین لیال، انوشیروان، توماس هربرت، کارلتون استیونز کون، جیمز بیلی فریزر، ژان شاردن، آدام اولئاریوس، کارلا سرنا و یاکوب ادوارد پولاک از جمله افرادی بودند که آمل سفر کردند و سفرنامه خود را نوشتند.
جمعیت و موقعیت

شهر آمل با ۲۷۱٫۰۰۰ نفر جمعیت در جلگه مازندران و در دو سوی رود هراز با ارتفاع ۷۶ متر از سطح دریا در ۵۲ درجه و ۲۱ دقیقه طول شرقی و ۲۶ درجه و ۲۵ دقیقه عرض شمالی و در فاصله ۷۰ کیلومتری غرب ساری مرکز استان، ۱۸ کیلومتری جنوب دریای مازندران و ۶ کیلومتری شمال دامنه کوه البرز و ۱۸۰ کیلومتری شمال شرقی تهران قرار دارد. رشد جمعیت شهر آمل قابل توجه است، زیرا تعداد آن که در ۱۳۳۵ حدود ۲۷۱۲۲ نفر بوده در ۱۳۶۵ حدود پنج برابر شده‌است. میانگین رشد جمعیت این شهر را سالانه حدود ۸/۴٪ نوشته‌اند.
تحولات جمعیت شهر آمل از سال ۱۳۳۵ تا ۱۳۸۵ به شرح زیر است:
| سال | جمعیت | رشد سالیانه |
| --- | --- | --- |
| ۱۳۳۵ | ۲۷۱۲۲ | - |
| ۱۳۴۵ | ۴۰۰۷۶ | ۵/۹ |
| ۱۳۵۵ | ۶۸۹۶۳ | ۵/۴ |
| ۱۳۶۵ | ۱۱۸۲۴۲ | ۵/۴ |
| ۱۳۷۰ | ۱۳۹۹۲۳ | ۳/۴ |
| ۱۳۷۵ | ۱۵۹۰۹۲ | ۲/۶ |
| ۱۳۸۵ | ۲۰۱۰۴۴ | ۴/۸ |
| ۱۳۹۰ | ۲۲۰۷۴۴ | ۶/۸ |
تاریخ > دوران اساطیری

می‌توان گفت آمل یک شهر اساطیری است چون نبردهای فریدون، آرش کمانگیر، ضحاک، کیخسرودر زیر پای دیو سفید یعنی دماوند انجام شده‌است. شهر آمل از روزگاران کهن همواره شهری آباد و پر رونق بوده‌است. سیمای این شهر باستانی، از لا به لای هزاره‌های مه گرفتهٔ تمدن‌های پیش مادها در فلات ایران رخ نموده و پیشینهٔ تاریخی آن با افسانه‌ها و اساطیر پرشکوه ایرانی در هم آمیخته‌است. نام آمل شانزده بار در شاهنامه فردوسی یاد شده‌است. فریدون، پادشاه اسطوره‌ای که ضحاک ماردوش را درون چاهی در دماوند کوه آویخت، خود پرورش یافتهٔ دامان البرز بود و پژوهشگران، پایتخت او را حوالی آمل می‌دانند و امروز نیز باشندگان لاریجان، دشت خرمی در پای دماوند را تخت فریدون می‌خوانند. سال‌ها بعد، در عصر پادشاهی نوادهٔ وی منوچهر، سپاه توران از جیحون گذشت و سراسر شمال و شمال شرقی ایران را تصرف کرد، ولی به واسطهٔ مقاومت ایرانیان، پشت دروازه‌های آمل زمین گیر شد و به موجب پیمان صلحی، آرش کمانگیر تیری از دماوند کوه در اطراف آمل تا فرارود در آسیای میانه رها کرد و جان داد و مرزهای ایران را باز تا آن سوی جیحون کران داد. همچنین در زمان بهرام گور نیز آمل پایتخت ایران بوده‌است.
تاریخ > پیش از اسلام

طبق تحقیقات باستان‌شناسی، استان‌های ساحلی دریای مازندران احتمالاً از ۰۰۰‘۷۵ سال پیش محل زیست انسان بوده‌است. در سال ۱۳۳۰ کارلتون استیونز کون باستان‌شناس آمریکایی اسکلت‌هایی از انسان نئاندرتال را که ظاهراً نیای کهن اقوام ساکن کرانهٔ دریای خزر بوده‌است در مازندران پیدا کرد.
تاریخ > پیش از اسلام > نبرد آماردها و تپورها با اسکندر

کوینت کورس می‌نویسد: در همسایگی هیرکانیا مردمی می‌زیستند که موسوم به ماردها بودند. اینها حاضر نشدند رسولانی نزد اسکندر فرستاده و تمکین کنند. این قضیه بسیار به اسکندر گران آمد و گفت: خیلی غریب است که یک مشت مارد نمی‌خواهند مرا فاتح بدانند. پس از آن از قشون خود عده ای از سپاهیان زبده برداشته و قصد ماردها حرکت کرد و در طلیعه صبح مقابل آنها پدید آمد. ماردها بلندی‌ها را اشغال کرده بودند و اسکندر پس از جنگ آنها را از مواقعشان براند. بر اثر این احوال آنها به داخل مملکت خود عقب نشستند و دهات همجوار به دست مقدونی‌ها افتاد. ولی پس از آن حرکت قشون مقدونی به درون ولایت آنها دچار مشکل گردید، توضیح آنکه جنگل‌های وسیع و کوه‌های بلند در اینجا زیاد بود و بومی‌ها جلگه‌ها را هم با استحکاماتی سد کرده بودند.
کوینت کورس این استحکامات را چنین شرح می‌دهد: تپوری‌ها مخصوصاً (به عمد) درختان را خیلی نزدیک به هم کاشته‌اند. پس از آنکه این درختها قدری نشو و نما کرد، ماردها جوانه‌های درختان را با دست در خاک فرو می‌برند و هر یک از جوانه‌ها جوانه‌های دیگری را بیرون می‌دهد ولی تپوری‌ها نمی‌گذارند جوانه‌ها به‌طور طبیعی برویند بلکه آنها را بهم نزدیک کرده گره می‌زنند و بعد این ترکه‌ها دارای برگهای ضخیم می‌گردد تمام این زمین را فرو می‌گیرد. بدین ترتیب از جوانه‌ها و شاخ و برگ‌های آنها دامی مانند تور ایجاد شده تمام راه را مسدود می‌دارد. برای حرکت قشون اسکندر چاره ای جز استعمال تبر نبود ولی آنهم در مقابل سختی درختان که از گره‌های زیاد و از شاخه‌های درهم دویده حاصل شده بود به کار نمی‌آمد.
از طرف دیگر تپوری‌ها در پناه استحکامات خود به مقدونی‌ها باران تیر می‌باریدند. بالاخره اسکندر امر کرد که این جنگل‌ها را از هر طرف احاطه کنند و اگر روزنه‌ای یافتند حمله برند. مقدونی‌ها چنین کردند و چون محل را نمی‌شناختند اغلب مقدونی‌ها راه را گم کردند. در این احوال تپوری‌ها اسب اسکندر که بوسیفال نام داشت را ربودند. اسکندر چون این اسب را خیلی دوست می‌داشت در خشم فرورفت جارچی فرستاده، تهدید کرد که اگر اسب او را پس ندهند به احدی امان نخواهد داد. پس از این تپوری‌ها اسب را به او رد کردند با وجود این اسکندر امر کرد درختان را بیندازند از کوه خاک آورده روی جوانه‌ها و شاخ و برگ‌ها بریزند. مقدونی‌ها به اجرایی امر اسکندر پرداختند و تپوری‌ها چون دیدند استحکامات آنها بدین ترتیب خراب خواهد شد فرستاده‌ای فرستادند و تمکین کردند. پس از آن اسکندر فرادات را حاکم آنها قرار داده و به اردوی خود برگشت.
فرادات حاکم تپورهای بخش شمالی تپورستان (دشت و هامون) بوده که با اسکندر مصالحه نمود و تپوری‌های بخش جنوبی تپورستان (کوهپایه و کوهستان) فرمانروای دیگری داشتند که حاضر به مصالحه با اسکندر نبودند و در نهایت فرادات بر سرزمین تپورهای کوهستان و آماردها دست یافت.
تاریخ > پیش از اسلام > نبرد آماردها با اسکندر

آریان می‌نویسد: اسکندر با هیپاسپیست‌ها و تیراندازان آگریانی و دسته‌های سنوس و آمین‌تاس و کمانداران سواره و نیمی از سواره نظام به ولایت ماردها رفته و اسرای زیاد گرفت و اکثر اشخاصی را که جنگ کرده بودند کشت. چون محل‌های این مردم سخت و به علاوه این ولایت فقیر است هیچ مرد جنگی قبل از اسکندر به اینجا نیامده بود. فاتح ناگهان از ولایت آنها گذشت و قبل از اینکه متوجه شوند بر آنها تاخت. این مردم به جاهای سخت کوه‌ها پناه بردند و اسکندر در آنجا هم بر ماردها فایق آمد و پیروز شد. ماردها فرستاده‌ای فرستادند و مطیع اسکندر گشتند. اسکندر ولایت ماردها را به به تپورستان که والی آن فرادات بود ضمیمه کرد.
تاریخ > پیش از اسلام > فرادات حاکم تپورها در عصر اسکندر

فرادات فرمانده قوم تپور در نبرد هخامنشیان و یونانیان و همچنین والی تپورستان در عهد خشیارشاه و اسکندر مقدونی می‌باشد.
به گزارش لوسیوس فلاویوس آریان گزنفون مورخ یونانی زمانی که اسکندر به ولایت هیرکانیا رفت قشون خود را سه قسمت کرد؛ قسمتی که از همه زیاد تر بود با خود به زادراکرات برد و قسمت دیگر را با کراتر به مملکت تپوری‌ها (تپوری‌های ساکن دراسرم هیرکانیا) برد و قسمت سوم را به سرداری اری گیوس مأمور بود که با بار و بنه و خارجی‌ها حرکت کند.
پس از اینکه اسکندر از معابراسرم هیرکانیا گذشت وارد زادراکرات (ساری اسرم یا استراباد) شد در اینجا کراتر به او رسید. در این هنگام ارته باذ با سه پسر خود که نامشان سوفن و آریو برزن و ارسام بود نزد اسکندر آمد. فرادات فرمانده تپوری‌ها و نمایندگان یونانی‌های اجیر هم با اینها آمدند. اسکندر ارته باذ را به احترام پذیرفت و فرادات را فرمانده تپورها و والی تپورستان ابقا کرد.
پس از آنکه اسکندر وارد شهر آروس گردید و کراتر و اریگسوس را در اینجا یافت. آنها فرادات حاکم تپوری‌ها را همراه آورده بودند. اسکندر این اسیر را خوب پذیرفت. پس از آن آن مناپیس را که در زمان اُخُس فرار کرده و به دربار فلیپ پناهنده شده بود والی اسرم هیرکانیا کرد و فرادات را به حکومت تپورستان ابقا داشت.
تاریخ > پیش از اسلام > شکل‌گیری ساتراپ تپوری در دوران اسکندر

اسکندر پس از دست یابی به سرزمین آمارد ولایت آمارد را به تپورستان که والی آن فرادات بود ضمیمه کرد.
تاریخ > پیش از اسلام > آماردها در عصر سلوکیان و اشکانیان

در دوران اسکندر مقدونی سرزمین آمارد به سرزمین تپور ضمیمه گشت.
تیرداد اشکانی دومین پادشاه اشکانی اسرم هیرکانیا و کومس و کناره‌های جنوبی دریای مازندران که ممکلت اقوام تپوری بود را به تصرف خود درآورد و پایتخت خود را به شهر سلوکی صد دروازه در ناحیه کومس انتقال داد. تیرداد اشکانی در سال ۲۲۱ پیش از میلاد در گذشت و ارشک دوم به پادشاهی رسید و قلمروی پارتیان تا سال ۲۰۹ پیش از میلاد تا همدان در ماد می‌رسید. سرزمین تپوریه در زمان ارشک دوم مورد حمله آنتیوخوس سوم قرار گرفت. آنتیوخوس سوم در عین اینکه با پایداری سختی مواجه بود به سرزمین تپوریه در البرز تاخت و اسرم هیرکانیا را نیز به تصرف خود درآورد و با ارشک دوم پیمان یگانگی بست. در این دوره پادشاهی اشکانی با وجود اینکه با فتوحات سلوکیان محدود و کوچک شده بود ولی بر پا ماند. پس از آن نیز با تاخت و تازهای دولت یونانی بلخ بار دیگر قلمرو شاهنشاهی اشکانی کوچکتر شد. پس از مرگ ارشک دوم در سال ۱۹۱ پیش از میلاد فریاپت شاه شد و دو پسر به نام‌های فرهاد و مهرداد داشت که فرزند بزرگتر فرهاد شاه شد. در این دوره آنتیوخوس سوم در جنگ با روم شکست خورده بود و در دفاع از قلمروی خود ناتوان شده بود. فرهاد اول بر آماردیان و دیگر اقوام ساکن رشته کوه‌های البرز تاخت و سرزمین تپوریه و اسرم هیرکانیا و سایر نواحی را به تصرف خود درآورد و مرز پارت را تا مغرب دربند خزر گشود و آماردیان را به شهر خاراکس (خوار) کوچ داد. پس از فرهاد قدرت به برادرش مهرداد یکم رسید. در این دوره سرزمین تپوریه مدتی تحت تسلط اوکراتید حاکم دولت یونانی بلخ درآمد ولی مهرداد یکم در سال ۱۶۰ پیش از میلاد سرزمین تپوریه را بار دیگر به تصرف خود درآورد. سرزمین تپوریه تا زمان بلاش یکم تحت سیطره اشکانیان باقی ماند ولی در زمان بلاش اول سرزمین تپوریه و دیگر نواحی جنوبی دریای مازندران مورد حمله و تاخت و تاز آلان‌ها قرار گرفت و حتی آلان‌ها از جنوب دریای مازندران و سرزمین تپوریه گذشته و به این طرف و آن طرف ارس در حال تاخت و تاز بودند ولی به نظر می‌رسد بلاش توانست کنترل سرزمین تپوریه را در دست بگیرد و بطوریکه در اواخر عهد اشکانیان خاندان گشنسب شاهان گرشاهی بر ولایت تپوریه حکم می‌راندند و حتی در دوران شاهنشاهی ساسانی قلمروی خود را تا گیلان توسعه دادند.
تاریخ > پیش از اسلام > کوچ آماردها به خاراکس

ایزیدور خاراکسی به اقوام آمارد در رشته کوه البرز اشاره می‌کند که در زمان فرهاد اشکانی به خاراکس (گرمسار) کوچانده شدند. ایزیدور خاراکسی می‌نویسد: ماردی‌ها مردم فقیری در رشته کوه‌های البرز بودند که فرهاد اول آنها را شکست داد و آنها را مطیع خود ساخت. فرهاد اول ماردی‌ها را در خاراکس اسکان داد. پس از کوچ قوم آمارد اقوام تپوری جایگزین آنان گشتند.
واسیلی بارتلد نوشته‌است:
تپوری‌ها در قسمت جنوب شرقی ولایت سکونت داشتند و در قید اطاعت هخامنشیان درآمده بودند و آماردها مغلوب اسکندر مقدونی و بعد مغلوب اشکانیان شدند و اشکانیان در قرن دوم ق. م آنها را در حوالی ری سکونت دادند و اراضی سابق آماردها به تصرف تپوری‌ها درآمد و بطلمیوس در شرح دیلم یعنی قسمت شرقی گیلان در ساحل بحر خزر فقط از تپوری‌ها نام می‌برد.
تاریخ > معاصر

پس از یک دوره رکود و فترت تا اواخر دوره قاجار، شهر شاهد گام‌هایی چند در جهت احیای خود بوده‌است در این دوره خندق‌های اطراف شهر را خشک کردند. ایجاد عمارت شهرداری کاخ چایخوران، تأسیس دبیرستان امام فعلی، اداره اقتصاد و دارای، ایجاد انبار برنج برای صادرات آن به نقاط دیگر کشور، احداث مغازه‌های جدید در بیرون بازار، از جمله اقدامات این دوره است. جیمز فریزر که در سال ۱۲۳۸ به عنوان بازرگان و دانشمند وارد ایران شد در سفرنامه خود می‌نویسد:
آمل به راستی شهری عالی و وسیع بود. سکنه شهر مردمانی آبرومند و محترم بودند.
تزریق عملکردهای جدید شهر، آن را از تحرکی چند برخوردار می‌سازد و این تحرک در بعد کالبدی با توسعه‌های جدید به دور شهر قدیم تشدید گردید. الگوی تقلیدی مداخله کالبدی در تهران، از این پس با حضور حیات انتشاری، دامنگیر شهرهای دیگر از جمله آمل نیز می‌گردد. شکل این مداخله با ایجاد فعالیت‌های مستقیم در محور مهدیه و انقلاب در ضلع جنوبی بازار شهر و احداث خیابان‌های چاکسر تحقق یافت و این در حالی است که هسته اولیه شهر، علی‌رغم چنین مداخلاتی در محیط خود و استقرار عناصر جدید تزریق شده به تدریج انسجام کالبدی خود را با بافت‌های مجاورش کاهش داد.
در زمان رضا شاه پهلوی اول بروز جنگ جهانی اول تحولات زیادی در مازندران رخ داد. رضا شاه با فروش نفت ایران با پیاده کردن طرح‌های مختلف از جمله طرح‌های عمرانی در مازندران رونقی تازه به این منطقه بخشید. وی در آمل ادارات جدید، مدارس، پل و مراکز درمانی جدیدی ایجاد نمود. در این دوره انجمن طبرستان برای مقابله با روس‌ها و انگلیسی‌ها تأسیس شد.
در زمان محمدرضا شاه پهلوی دوم در جهت سهولت جریان روابط کالایی وابسته، مداخلات کالبدی بیشتری در بافت صورت گرفت. در این دوره نیز مداخلات تحقق یافته در دوره قبل با احداث خیابان طالب آملی در ضلع غربی محدوده شهر قدیم و تعریض آن در سال‌های ۱۳۵۲ تا ۱۳۵۴ تکمیل و انقطاع کالبدی بافت با مجموعه‌های جدید پیرامونی را موجب شد.
در دوره جمهوری اسلامی نیز شهر با شکل فعلی خود رو به گسترش رفت و بزرگراه‌ها و خیابان‌های متعددی ساخته شد و همچنین ساختمان ادارات زیادی نوسازی شد و در بخش شهرسازی نیز زیباسازی و ایجاد فضای سبز و نظم شهری رونق گرفت.
جوناس هنوی که در زمان نادر شاه به ایران آمده بود و از آمل دیدن کرد در مورد این شهر نوشت:
آمل شهرت و اعتبار خود را کمی از دست داده بود ولی به واسطه کانهای سنگ آهن فراوان به فرمان نادر آنجا را مهم‌ترین مرکز ریخته‌گری و ذوب آهن نمود و در آنجا گلوله توپ و تفنگ و نعل اسب تهیه می‌شد و حتی تصمیم گرفته شد که نیروی دریایی ایران را در آمل بسازند.
در بین شهرهای کشور ایران، شهر آمل در در دوران انقلاب ۱۳۵۷ ایران به عنوان شهری که حکومت مردمی دارد شهرت پیدا کرده بود.
علمای مازندران و آمل نیز در دوران جنبش مشروطه نقش فراوانی داشتند و همچنین آمل در سال ۱۳۶۰ دچار واقعه‌ای شد. این واقعه که به اختصار قیام آمل نامیده می‌شود، به مبارزه مسلحانه حدود صد نفر از گروهی مائوئیست به نام اتحادیه کمونیست‌های ایران علیه نظام جمهوری اسلامی ایران در شهر و جنگل‌های اطراف شهر آمل در شمال ایران اشاره دارد. پس از این واقعه روح‌الله خمینی تنها نام شهر آمل را در وصیت‌نامه سیاسی الهی خود آورد و نوشت:
باید از مردم آمل تشکر کنیم.
تاریخ > کاوش‌ها و تاریخچه

در طول تاریخ به خصوص در دهه اخیر کاوش‌های زیادی بر روی تپه‌ها و منطقه‌های مختلف از جمله تپه قلعه کش و روستای بلیران صورت گرفته‌است. همچنین کاوش‌های جدیدی در شهر قدیم آمل در سال ۱۳۹۴ در حال انجام گرفتن است. در این کاوش‌ها به دست آمده‌است که آمل اولین کانون ذوب آهن ایران بوده‌است. در اولین کاوش‌ها آثاری همچون پیکره حیوانی، ابزار سنگی، ظروف خاکستری و همین‌طور یک تدفین انسانی، ظرف خاکستری و یک دستبند نقره‌ای از دوران و عصر برنز، مس‌سنگی و آهن به دست آمد. در کاوش‌های بلیران نیز موجودیت انسان پارینه سنگی فوقانی حدود ۳۵ هزار سال پیش که به ساخت ابزار سنگ‌ها و شکار حیوانات می‌پرداخته نمایان شد. در کاوش‌هایی که در سال ۱۳۸۶ توسط باستان شناسان فرانسوی صورت گرفت، قدمتی بیش از ۳۶ هزار سال برای بلیران تخمین زده شد.
وضعیت طبیعی > جغرافیا

شهر آمل واقع در جلگه مازندران و طرفین رود هراز با ارتفاع ۷۶ متر از سطح دریا در ۵۲ درجه و ۲۱ دقیقه طول شرقی و ۲۶ درجه و ۲۵ دقیقه عرض شمالی و در فاصله ۷۰ کیلومتری غرب ساری، مرکز استان هجده کیلومتری جنوب دریای مازندران، و شش کیلومتری شمال دامنه کوه البرز و ۱۸۰ کیلومتری شمال شرقی تهران قرار دارد.
وضعیت طبیعی > موقعیت

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | فریدون‌کنار | محمودآباد دریای مازندران |  |  |
|  | بابل |  | نور |  |
|  | بابل |    شهر آمل     | نور |  |
|  | بابل |  | نور |  |
|  |  | تهران |  |  |