تثلیث
فلسفۀ تثلیث در مسیحیّت

در کتاب‌مقدس، چه در بخش عهدقدیم، چه در بخش عهدجدید، خداوند خدا، پروردگار و خالق یکتای واحد متعال، خود را به طُرُق مختلف بر انسان آشکار و قابل درک ساخته و می‌سازد. مسیحیان -و همچنین محققانِ کتاب‌مقدس-، بر اساس متن کتاب مقدس، به این نتیجه می‌رسند، که هرچند واژۀ "تثلیث" در کتاب‌مقدس ذکر نشده، اما تعالیم و آموزه‌های آن، تعریف و مفهوم "تثلیث" را بیان می‌کند. لذا مسیحیان معتقد به تثلیثِ خدایِ یکتا دارند، به عنوان توصیفی که پروردگار از خود در کتاب خود، کتاب‌مقدس، به انسان داده است. باید توجه داشت که درک کامل خداوند برای فهم محدود انسان غیرممکن است و به همین ترتیب تثلیث خدای یگانه نیز طبیعتاً برای انسان هیچ‌گاه به صورت کامل قابل درک نخواهد بود. برای مثال عدالت بی‌نهایت خداوند و بخشش بی‌نهایت خداوند به صورت هم‌زمان هیچگاه برای انسان به‌طور کامل قابل درک نخواهد بود، اما به هر صورت به باور مسیحیان، خداوند هم بخشش بی‌نهایت است و هم عدالت بی‌نهایت. به همین ترتیب درک تثلیث خدای یگانه برای انسان هیچ‌گاه به صورت کامل قابل درک نخواهد بود. بنا بر این توضیحات داده شده در ادامه، صرفاً کوششی است از ارائۀ یک توضیح از مفهوم کلّی و بنیادین تثلیث پروردگار یکتا.
نکتۀ بسیار مهم این که:  تثلیثِ خدا در تضاد با یگانگی و یکتاییِ خدا نیست.
طبق تعلیم مسیحیت، خداوند یگانه تثلیث است "پدر، پسر، روح‌القدس". نمودهای/اقانیم الهی (یعنی همان "پدر"، "پسر" و "روح‌القدس") از همدیگر "جدا" نیستند، بلکه "متفاوت" هستند. به این معنی که "چند خدا" و یا "خدایان" نیستند، بلکه "یک خدای واحد یگانۀ متعال". مسیحیان خدای یکتای تثلیث را می‌پرستند: یعنی «یهوه، خدای واحد متعال، پدر»، «یهوه، خدای واحد متعال، پسر»، «یهوه، خدای واحد متعال، روح‌القدس».
طبق کتاب‌مقدس (شامل هر دو بخش عهدقدیم و عهدجدید) خداوند، خدا، پروردگار مطلق یکتای هستی بخش، خدای واحد یگانۀ بدون شریک است و این مهم‌ترین فرمان خدا به انسان‌های ایمان‌دار مسیحی است.
انسان موظف به پرستش پروردگار یکتاست و فقط و فقط او را باید بپرستد.
تثلیث به معنای وجود سه خدایی نیست. تثلیث همچنین به معنای شریک قرار دادن دیگری غیر از خدا در الوهیت نیست. تثلیث به معنای سه قسمت یا سه بخش بودن یا سه قطعه بودن و تفکیک‌پذیری خدا نیست.
خداوند همزمان و در آنِ واحدی که "پدر آسمانی" است، همزمان روح پاک و یا "روح‌القدس" نیز هست که در وجود و فکر زنان و مردان با ایمانِ صادق و پاک ساکن است، و همزمان در وجود عیسی‌مسیح، به عنوان "پسر یگانۀ خداوند"، "کلمه"و یا همان "کلمۀ خدا" خود را متجلی ساخته است. به عبارت دیگر، پروردگار عالم همزمان و در عین حالی که در عیسی‌مسیح جسم محدود انسان پوشید، در همان حال در تمام دنیا حاضر است و "پدر آسمانی" انسان‌هاست و در همان حال، به عنوان روح پاک و یا روح‌القدس در فکر و جان انسان‌های باایمان و صادق سکونت دارد.
خداوند یگانه، خود را برای انسان و در فهم و دیدِ انسان، به سه طریق آشکار و مکشوف می‌سازد:
*** خداوند، خدا، یهوه، پدر: خالق و قائم بر جهان و تمامی مخلوقات و به عنوان پدر و یا پدر آسمانی انسان‌ها به معنای حامی انسان‌های مؤمن در مقابل شیطان، که در کلام انجیل پدر بی‌ایمانان و یا ریاکاران مذهبی‌نماست و همچنین بی‌ایمانان و یا مذهبی‌نماهای ریاکار فاسد فرزند پدر خود یعنی شیطان، هستند؛ لازم است ذکر شود که طبق تعالیم مسیحیت، خداوند بدون جنسیت است. این موضوعی است که مسیحیان از ابتدای مسیحیت بر آن واقف بوده‌اند، و باید دقت داشت که عنوان "پدر" یا "پدر آسمانی" برای خدا، نباید موجب این اشتباه شود، که خدا را دارای جنسیت دانست. عنوان "پدر" و یا "پدرآسمانی"، صرفاً "عنوان" ی است که خداوند آن را بنا بر حکمت خود، که لزوماً بر ما انسان‌ها دانسته نیست، برگزیده است.
*** خداوند، خدا، یهوه، پسر: از طریق عیسی به عنوان انسان، آن پیکر انسانی را مقدس و مسح کرده -و به همین دلیل وی عیسی‌مسیح خوانده می‌شود- و با عنوان خدای پسر خوانده می‌شود. جسم انسانی عیسی‌مسیح صرفاً یک انسان است با تمام نواقص جسم انسانی، اما حضور تجلی خداوند در وی، به عنوان بُعد دوم از آشکار ساختن خدا به انسان در نظر گرفته می‌شود. این بُعد شناختی از خداوند بسیار حائز اهمیت است، چرا که خداوند در این بُعد از خود -علی‌رغم قدرت نامحدود خود- جسم انسان بر خود گرفت و داوطلبانه خود را به دست انسان‌های مذهبی‌نمای ریاکار سپرد و بر صلیب کشیده شد، تا به انسان نشان داده شود، که انسان‌های ریاکار و مغروری که خود را مقدّس می‌پندارند، بر خلاف صحبت کردن از دین و ایمان، در حقیقت فرزندان شیطان بوده و مخالف خدا و فرزندان حقیقی خدا هستند. به عبارت دیگر، عیسی‌مسیح که "کلمۀ خدا" در جسم انسانی بود، توسط ریاکاری و گناه انسان بر بالای صلیب کشیده شد و انسان فکر کرد که "کلمۀ مقدس خدا" را نابود کرده، در حالی‌ که خداوند جسم انسانی عیسی‌مسیح را که "معبد خدا" و یا "خانۀ خدا" بود، سه روز بعد از کشته شدن، برخیزاند. باید توجه داشت، برصلیب کشیده شده و کشته شدن خداوند در جسم انسانی عیسی‌مسیح، به هیچ وجه به معنای نابودی خداوند نیست، زیرا خداوند روح است. کشته شدن داوطلبانۀ خدا، صرفاً تصویری است که از دید انسان درک می‌شود، به این معنی که "کلمۀ خدا" دیگر در معبد خدا و به بُعد انسانی عیسی‌مسیح، خود را متجلّی نمی‌سازد. اما این سؤال مطرح می‌شود که چرا خداوند عنوان "پسر" را برای خود برگزیده است؟ آیا یعنی خداوند مثل انسان‌ها و یا حیوانات که مخلوق او هستند، تولیدمثل می‌کند؟ خیر، به هیچ وجه. عنوان "پسر" را خداوند به این سبب برای خود برگزیده است، که از آنجا که انسان‌های مؤمن در کتاب‌مقدس با عنوان "دختران و پسران خدا" و یا "فرزندان خدا" خوانده می‌شوند، عیسی‌مسیح نماد "فرزند خدا" بودن است، زیرا از دید انجیل، تنها عیسی مسیح بود، که به دلیل خداوند بودن، در طبیعت انسانی و فیزیکی، مرتکب هیچ گناهی نشد. به همین سبب، عیسی‌مسیح، که مظهر تجلی خداوند بر انسان است، به عنوان "پسر" و یا "پسر خدا" و یا "فرزند خدا" و یا "فرزند یگانه و راستینِ پروردگار"به عنوان الگو برای تمام انسان‌هایی است که می‌خواهند "دختران و پسران خداوند یکتا" باشند. مجدداً نیاز به یادآوری است، که عیسی‌مسیح در قالب یک انسان، تمام ضعف‌ها و نواقص یک انسان را داشت، نیاز به غذا، آب، خواب و غیره و به عنوان یک انسان کامل، «خدا، پدر آسمانی» را در «روح‌القدس، روح خدا، که خود خداست» پرستش می‌کرد، چرا که هرچند خود «پسر، کلمه، که خود خداست» بود، اما خود را فروتن ساخته و به عنوان یک انسانِ کامل زیست. مسیحیان بدن فیزیکی و جسمانی عیسی‌مسیح را صرفاً یک انسان و یا "معبد خدا" می‌دانند که مقدس است، اما هرگز همچون بت‌پرستان و یا افسانه‌های یونانی، هرگز خدا را دارای دست و پای انسانی نمی‌دانند و پیکر جسمانی عیسی‌مسیح را پرستش نمی‌کنند، بلکه "پسر/کلمه/خدا" را در قالب تثلیث خدای یکتا، «پدر، پسر، روح‌القدس» می‌پرستند.
*** خداوند، خدا، یهوه، روح القدس: همان "روح پاک" است. خداوند به همان مقداری که یک انسان به معنای واقعی و با صداقت، خواهان و دوست‌دارِ خالق خود، خداوند متعال یکتا باشد، در فکر و ذهن و وجود آن شخص حضور خواهد داشت و به عبارت دیگر، آن پیکر و بدن آن شخص، معبد و یا خانۀ خداوند خواهد بود. اینچنین شخص مؤمنی، عیسی‌مسیح را که "معبد منتخب خدا" و "فرزند یگانۀ خدا" و الگوی تمام مؤمنان است، الگوی خود قرار می‌دهد، تا "دختر و یا پسر خدا" و به عبارتی "معبد خدا" باشد. شخص ایمان‌دار مسیحی، "روح‌القدس/روح پاک، که خود خداست" را در معبدِ بدن و تنِ خود، به دیدۀ منطق و قلب می‌بیند و در قالب تثلیث خدای یکتا، «پدر، پسر، روح‌القدس» می‌پرستد. به این طریق، این انسان، می‌داند که گناه کردن و آسیب زدن به خود، در واقع گناه و آسیب به "معبد خدا" می‌باشد که همانا بدن خود آن شخص است.
==> در نهایت این شناختی است که عیسی مسیح، که خود "کلمۀ خدا" و "تجلی خداوند" است، از پروردگار قادر مطلق یکتا، خالق جهان در انجیل می‌دهد: "پس بروید و جهانیان را شاگردان سازید، و آنان را به نام پدر و پسر و روح‌القدس تعمید دهید". نکتۀ قابل توجه در این آیۀ انجیل این است که، مسیح به تعمید به "نام (Name) (مفرد) پدر و پسر و روح القدس" فرمان می‌دهد، نه به "نام‌ های (Names)" (جمع) که اشاره‌ای بر یگانگی خداوند در عین تثلیث خداوند است.