فهرست شاهان ایران
دوران خلافت > خلفا (۶۴۱ تا ۹۴۶ میلادی)

مقاله‌های اصلی: خلافت راشدین، خلافت اموی، و خلافت عباسیان
همچنین ببینید: فهرست خلفا، فهرست خلفا و امرای اموی، و فهرست خلفای عباسی
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
 خلفای راشدین، ۲۰ تا ۴۱ هجری قمری/۶۴۱ تا ۶۶۱ میلادی:  خلفای راشدین، ۲۰ تا ۴۱ هجری قمری/۶۴۱ تا ۶۶۱ میلادی
| نام | نام مهادین | کنیه | فرنام | نگاره | زادروز- مرگ | آغاز خلافت | پایان خلافت | خویشاوندی | یادداشت |
| عمر بن خطاب | عمر | ابوحفص | فاروق، امیرالمؤمنین |  | ۳۲ پیش از هجرت/۵۹۰م تا ۲۵ذی الحجه۲۳ق/۶۴۴م | ۲۲جمادی‌الثانی۱۳ه‍.ق/۶۳۵م | ۲۵ذی الحجه۲۳ق/۶۴۴م | پسر خطاب پسر نفیل پسر عبدالعزی دخترش حفصه همسر پیامبر بود. | به دست پیروز نهاوندی غلام مسیحی مغیره بن شعبه والی بصره، کشته شد. |
| عثمان بن عفان | عثمان | ابوعمرو | ذوالنورین، امیرالمؤمنین |  | ۴۶ پیش از هجرت/۵۷۶م تا ۱۸ذی الحجه۳۵ق/۶۵۶م | ۲۹ذی الحجه۲۳ق/۶۴۴م | ۱۸ذی الحجه۳۵ق/۶۵۶م | پسر عفان پسر ابوالعاص پسر امیه با دو دختر پیامبر ازدواج کرده بود. | در پیِ شورش مردم کشته شد. |
| علی بن ابی طالب | علی | ابوالحسن، ابوتراب | مرتضی، امیرالمؤمنین |  | رجب۲۳پیش از هجرت/۶۰۰ م تا ۲۱رمضان۴۰ ه/۳۱ ژانویه ۶۶۰ م۱۳ | ۱۹ذی الحجه۳۵ ه / ۶۵۶ م | ۲۱رمضان۴۰ق/۶۶۰م | پسر ابوطالب عبدمناف (عمران) پسر عبدالمطلب با فاطمه دختر پیامبر ازدواج کرده بود. | به دست عبدالرحمن ابن ملجم مرادی از خوارج در حال (نماز) کشته شد. |
| حسن بن علی | حسن | ابومحمد | مجتبی |  | ۱۵رمضان۳ق/۶۲۴م تا ۲۸صفر۴۹ق/۶۶۸م | ۲۲رمضان۴۰ق/۶۶۰م | جمادی‌الاول یا ربیع‌الاول۴۱ق/۶۶۱م | پسر علی مادرش فاطمه دختر پیامبر بود. | کناره‌گیری کرد و مسموم شد و درگذشت. |
 سفیانیان، ۴۱ تا ۶۴ هجری قمری/۶۶۱ تا ۶۸۳ میلادی:  سفیانیان، ۴۱ تا ۶۴ هجری قمری/۶۶۱ تا ۶۸۳ میلادی
| نام | نام مهادین | کنیه | فرنام | نگاره | زادروز- مرگ | آغاز خلافت | پایان خلافت | خویشاوندی | یادداشت |
| معاویه یکم |  | ابوعبدالله | امیرالمؤمنین |  | ۲۱پیش از هجرت/۶۰۰م تا ۱۵رجب۶۰ق/۶۸۰م | ربیع‌الاول۴۱ق/۶۶۱م | ۱۵رجب۶۰ق/۶۸۰م | پسر ابوسفیان صخر پسر حرب پسر امیه خواهرش ام حبیبه رمله همسر پیامبر بود. |  |
| یزید یکم |  |  | امیرالمؤمنین |  | ۲۶ق/۶۴۷م تا ۱۴ربیع‌الاول۶۴ق/۶۸۳م | ۱۵رجب۶۰ق/۶۸۰م | ۱۴ربیع‌الاول۶۴ق/۶۸۳م | پسر معاویه یکم |  |
| معاویه دوم |  | ابوعبدالرحمن، ابولیلی | امیرالمؤمنین |  | ۴۳ق/۶۶۳م تا ۲۵ربیع‌الثانی۶۴ق/۶۸۳م | ۱۴ربیع‌الاول۶۴ق/۶۸۳م | ۲۵ربیع‌الثانی۶۴ق/۶۸۳م | پسر یزید یکم |  |
 زبیریان، ۶۴ تا ۷۳ هجری قمری/۶۸۳ تا ۶۹۲ میلادی:  زبیریان، ۶۴ تا ۷۳ هجری قمری/۶۸۳ تا ۶۹۲ میلادی
| نام | نام مهادین | کنیه | فرنام | نگاره | زادروز- مرگ | آغاز خلافت | پایان خلافت | خویشاوندی | یادداشت |
| عبدالله بن زبیر | عبدالله | ابوبکر | امیرالمؤمنین |  | ۱ق/۶۲۲م تا ۱۵جمادی‌الاول۷۳م/۶۹۲م | ربیع‌الثانی۶۴ق/۶۸۳م | ۱۵جمادی‌الاول۷۳م/۶۹۲م | پسر زبیر پسر عوام مادرش اسماء دختر ابوبکر صدیق بود. | بر تمام سرزمین‌های خلافت به جز شام و مصر فرمانروا بود. کشته شد. |
 مروانیان، ۶۴ تا ۱۳۲ هجری قمری/۶۸۳ تا ۷۵۰ میلادی:  مروانیان، ۶۴ تا ۱۳۲ هجری قمری/۶۸۳ تا ۷۵۰ میلادی
| نام | نام مهادین | کنیه | فرنام | نگاره | زادروز- مرگ | آغاز خلافت | پایان خلافت | خویشاوندی | یادداشت |
| مروان یکم |  | ابوحکم، ابوعبدالملک | امیرالمؤمنین |  | ۲ق/۶۲۳م تا ۲۷رمضان۶۵ق/۶۸۴م | ۳ذی القعده۶۴ق/۶۸۳م | ۲۷رمضان۶۵ق/۶۸۴م | پسر حکم بن ابوالعاص بن امیه | در عمل تنها بر شام حاکم بود. |
| عبدالملک |  | ابوالولید | امیرالمؤمنین |  | رمضان۲۶ق/۶۴۷م تا ۱۴شوال۸۶ق/۷۰۵م | ۲۷رمضان۶۵ق/۶۸۴م | ۱۴شوال۸۶ق/۷۰۵م | پسر مروان یکم | تا سال ۷۳ق/۶۹۲م تنها بر شام حاکم بود. |
| ولید یکم |  | ابوالعباس | امیرالمؤمنین |  | ۴۷ق/۶۶۷م تا ۱۵جمادی‌الثانی۹۶ق/۷۱۵م | ۱۴شوال۸۶ق/۷۰۵م | ۱۵جمادی‌الثانی۹۶ق/۷۱۵م | پسر عبدالملک |  |
| سلیمان |  | ابوایوب، ابوتراب | امیرالمؤمنین |  | ۵۴ق/۶۷۴م تا ۲۰صفر۹۹ق/۷۱۷م | ۱۵جمادی‌الثانی۹۶ق/۷۱۵م | ۲۰صفر۹۹ق/۷۱۷م | پسر عبدالملک |  |
| عمر بن عبدالعزیز | عمر | ابوحفص، ابوخالد، ابویزید | امیرالمؤمنین |  | ۶۲ق/۶۸۱م تا ۲۵رجب۱۰۱ق/۷۲۰م | ۲۰صفر۹۹ق/۷۱۷م | ۲۵رجب۱۰۱ق/۷۲۰م | پسر عبدالعزیز پسر مروان یکم |  |
| یزید دوم |  | ابوخالد | امیرالمؤمنین |  | ۶۵ق/۶۸۴م تا ۲۵شعبان۱۰۵ق/۷۲۴م | ۲۵رجب۱۰۱ق/۷۲۰م | ۲۵شعبان۱۰۵ق/۷۲۴م | پسر عبدالملک |  |
| هشام |  | ابوالولید | امیرالمؤمنین |  | ۷۲ق/۶۹۱م تا ۶ربیع‌الثانی۱۲۵ق/۷۴۳م | ۲۵شعبان۱۰۵ق/۷۲۴م | ۶ربیع‌الثانی۱۲۵ق/۷۴۳م | پسر عبدالملک |  |
| ولید دوم |  | ابوالعباس | امیرالمؤمنین |  | ۸۴ق/۷۰۲م تا ۲۷جمادی‌الثانی۱۲۶ق/۷۴۴م | ۶ربیع‌الثانی۱۲۵ق/۷۴۳م | ۲۷جمادی‌الثانی۱۲۶ق/۷۴۴م | پسر یزید دوم |  |
| یزید سوم |  | ابوالعباس | امیرالمؤمنین |  | ۸۷/۷۰۵م تا ۲۰ذی الحجه۱۲۶ق/۷۴۴م | ۲۷جمادی‌الثانی۱۲۶ق/۷۴۴م | ۲۰ذی الحجه۱۲۶ق/۷۴۴م | پسر ولید یکم |  |
| ابراهیم |  | ابواسحاق | امیرالمؤمنین |  | مرگ صفر۱۳۲ق/۷۵۰م | ۲۰ذی الحجه۱۲۶ق/۷۴۴م | ۱۴صفر۱۲۷ق/۷۴۴م | پسر ولید یکم | کناره‌گیری کرد. |
| مروان دوم |  | ابوعبدالله، ابوعبدالملک، ابوعبدالرحمن | امیرالمؤمنین |  | ۷۴ق/۶۹۳م تا ۲۷ذی الحجه۱۳۲ق/۷۵۰م | ۱۴صفر۱۲۷ق/۷۴۴م | ۲۷ذی الحجه۱۳۲ق/۷۵۰م | پسر محمد بن مروان یکم | کشته شد. پس از این خلافت خاندان اموی در اندلس ادامه یافت. |
 عباسیان، ۱۳۲ تا ۳۳۴ هجری قمری/۷۵۰ تا ۹۴۶ میلادی:  عباسیان، ۱۳۲ تا ۳۳۴ هجری قمری/۷۵۰ تا ۹۴۶ میلادی
| نام | نام مهادین | کنیه | فرنام | نگاره | زادروز- مرگ | آغاز خلافت | پایان خلافت | خویشاوندی | یادداشت |
| سفاح | عبدالله | ابوالعباس | امیرالمؤمنین، مرتضی |  | ۱۰۸ق/۷۲۶م تا ۱۳ذی الحجه۱۳۶ق/۷۵۴م | ۱۳ربیع‌الاول۱۳۲ق/۷۵۰م | ۱۳ذی الحجه۱۳۶ق/۷۵۴م | پسر محمد پسر علی پسر عبدالله بن عباس |  |
| منصور | عبدالله | ابوجعفر | امیرالمؤمنین، المنصور بالله |  | ۷ذی الحجه۹۷ق/۷۰۶م تا ۶ذی الحجه۱۵۸ق/۷۷۵م | ۱۳ذی الحجه۱۳۶ق/۷۵۴م | ۶ذی الحجه۱۵۸ق/۷۷۵م | پسر محمد پسر علی پسر عبدالله بن عباس |  |
| مهدی | محمد | ابوعبدالله | امیرالمؤمنین، المهدی بالله |  | ۱۲۶ق/۷۴۳م تا ۲۲محرم۱۶۹ق/۷۸۵م | ۶ذی الحجه۱۵۸ق/۷۷۵م | ۲۲محرم۱۶۹ق/۷۸۵م | پسر منصور |  |
| هادی | موسی | ابومحمد | امیرالمؤمنین، الهادی بالله |  | ۱۴۸ق/۷۶۴م تا ۱۶ربیع‌الاول۱۷۰ق/۷۸۶م | ۲۲محرم۱۶۹ق/۷۸۵م | ۱۶ربیع‌الاول۱۷۰ق/۷۸۶م | پسر مهدی |  |
| رشید | هارون | ابوجعفر | امیرالمؤمنین، الرشید بالله |  | ۱۵۱ق/۷۶۷م تا ۳جمادی‌الثانی۱۹۳ق/۸۰۹م | ۱۷ربیع‌الاول۱۷۰ق/۷۸۶م | ۳جمادی‌الثانی۱۹۳ق/۸۰۹م | پسر مهدی |  |
| امین | محمد | ابوعبدالله | امیرالمؤمنین، الامین بالله |  | رمضان۱۷۰ق/۷۸۶م تا ۲۶محرم۱۹۸ق/۸۱۳م | ۳جمادی‌الثانی۱۹۳ق/۸۰۹م | ۲۶محرم۱۹۸ق/۸۱۳م | پسر رشید | کشته شد. |
| مأمون | عبدالله | ابوالعباس | امیرالمؤمنین، المأمون بالله |  | ۱۷ربیع‌الاول۱۷۰ق/۷۸۶م تا ۱۶رجب۲۱۸ق/۸۳۳م | ۲۶محرم۱۹۸ق/۸۱۳م | ۱۶رجب۲۱۸ق/۸۳۳م | پسر رشید |  |
| مبارک | ابراهیم |  | امیرالمؤمنین، المبارک بالله |  | ۱۶۲ق/ تا ۲۲۴ق/۸۳۹م | محرم۲۰۲ق/۸۱۷م | ۲۳ذی الحجه۲۰۳ق/۸۱۹م | پسر مهدی | برکنار شد. |
| معتصم | محمد | ابواسحاق | امیرالمؤمنین، المعتصم بالله |  | ۱۸۰ق/۷۹۶م تا ۱۸ربیع‌الاول۲۲۷ق/۸۴۲م | ۱۶رجب۲۱۸ق/۸۳۳م | ۱۸ربیع‌الاول۲۲۷ق/۸۴۲م | پسر رشید |  |
| واثق | هارون | ابوجعفر | امیرالمؤمنین، الواثق بالله |  | ۲۰۰ق/۸۱۶م تا ۲۳ذی الحجه۲۳۲ق/۸۴۷م | ۱۸ربیع‌الاول۲۲۷ق/۸۴۲م | ۲۳ذی الحجه۲۳۲ق/۸۴۷م | پسر معتصم |  |
| متوکل | جعفر | ابوالفضل | امیرالمؤمنین، المتوکل علی‌الله |  | ۲۰۵ق/۸۲۱م تا ۴شوال۲۴۷ق/۸۶۱م | ۲۳ذی الحجه۲۳۲ق/۸۴۷م | ۴شوال۲۴۷ق/۸۶۱م | پسر معتصم | کشته شد. |
| منتصر | محمد | ابوجعفر | امیرالمؤمنین، المنتصر بالله |  | ۲۲۳ق/۸۳۸م تا ۳ربیع‌الثانی۲۴۸ق/۸۶۲م | ۴شوال۲۴۷ق/۸۶۱م | ۳ربیع‌الثانی۲۴۸ق/۸۶۲م | پسر متوکل |  |
| مستعین | احمد | ابوالعباس | امیرالمؤمنین، المستعین بالله |  | ۲۲۵ق/۸۴۰م تا ۴محرم۲۵۲ق/۸۶۶م | ۳ربیع‌الثانی۲۴۸ق/۸۶۲م | ۴محرم۲۵۲ق/۸۶۶م | پسر محمداکبر پسر معتصم | کشته شد. |
| معتز | محمد (یا زبیر) | ابوعبدالله | امیرالمؤمنین، المعتز بالله |  | ۲۳۲ق/۸۴۷م تا ۲۷رجب۲۵۵ق/۸۶۹م | ۴محرم۲۵۲ق/۸۶۶م | ۲۷رجب۲۵۵ق/۸۶۹م | پسر متوکل | کشته شد. |
| مهتدی | محمد | ابواسحاق | امیرالمؤمنین، المهتدی بالله |  | ۲۱۷ق/۸۳۲م تا ۱۸رجب۲۵۶ق/۸۷۰م | ۲۷رجب۲۵۵ق/۸۶۹م | ۱۸رجب۲۵۶ق/۸۷۰م | پسر واثق | کشته شد. |
| معتمد | احمد | ابوالعباس | امیرالمؤمنین، المعتمد علی‌الله |  | ۲۲۸ق/۸۴۳م تا ۲۰رجب۲۷۹ق/۸۹۲م | ۱۸رجب۲۵۶ق/۸۷۰م | ۲۰رجب۲۷۹ق/۸۹۲م | پسر متوکل |  |
| معتضد | احمد | ابوالعباس | امیرالمؤمنین، المعتضد علی‌الله |  | ۲۴۲ق/۸۵۶م تا ۲۲ربیع‌الثانی۲۸۹ق/۹۰۲م | ۲۰رجب۲۷۹ق/۸۹۲م | ۲۲ربیع‌الثانی۲۸۹ق/۹۰۲م | پسر موفق پسر متوکل |  |
| مکتفی | علی | ابومحمد | امیرالمؤمنین، المکتفی بالله |  | ۲۶۴ق/۸۷۸م تا ۱۲ذی القعده۲۹۵ق/۹۰۸م | ۲۲ربیع‌الثانی۲۸۹ق/۹۰۲م | ۱۲ذی القعده۲۹۵ق/۹۰۸م | پسر معتضد |  |
| مقتدر | جعفر | ابوالفضل | امیرالمؤمنین، المقتدر بالله |  | ۲۱رمضان۲۸۲ق/۸۹۵م تا ۲۷شوال۳۲۰ق/۹۳۲م | ۱۲ذی القعده۲۹۵ق/۹۰۸م | ۲۱ربیع‌الاول۲۹۶ق/۹۰۹م | پسر معتضد | برکنار شد. |
| مرتضی | عبدالله | ابوالعباس | امیرالمؤمنین، المرتضی بالله، المنتصف بالله |  | ۲۴۶ق/۸۶۰م تا ۲۲ربیع‌الثانی۲۹۶ق/۹۰۹م | ۲۱ربیع‌الاول۲۹۶ق/۹۰۹م | ۲۲ربیع‌الاول۲۹۶ق/۹۰۹م | پسر معتز | برکنار و کشته شد. |
| مقتدر | جعفر | ابوالفضل | امیرالمؤمنین، المقتدر بالله |  | ۲۱رمضان۲۸۲ق/۸۹۵م تا ۲۷شوال۳۲۰ق/۹۳۲م | ۲۲ربیع‌الاول۲۹۶ق/۹۰۹م | ۱۵محرم۳۱۷ق/۹۲۹م | پسر معتضد | خلافت دوباره. برکنار شد. |
| قاهر | محمد | ابومنصور | امیرالمؤمنین، القاهر بالله |  | ۲۸۷ق/۹۰۰م تا ۳۳۸ق/۹۴۸م | ۱۵محرم۳۱۷ق/۹۲۹م | ۱۶محرم۳۱۷ق/۹۲۹م | پسر معتضد | برکنار شد. |
| مقتدر | جعفر | ابوالفضل | امیرالمؤمنین، المقتدر بالله |  | ۲۱رمضان۲۸۲ق/۸۹۵م تا ۲۷شوال۳۲۰ق/۹۳۲م | ۱۶محرم۳۱۷ق/۹۲۹م | ۲۷شوال۳۲۰ق/۹۳۲م | پسر معتضد | خلافت سه باره. |
| قاهر | محمد | ابومنصور | امیرالمؤمنین، القاهر بالله |  | ۲۸۷ق/۹۰۰م تا ۳۳۸ق/۹۴۸م | ۲۷شوال۳۲۰ق/۹۳۲م | ۶جمادی‌الاول۳۲۲ق/۹۳۴م | پسر معتضد | خلافت دوباره. برکنار و نابینا شد. |
| راضی | احمد (یا محمد) | ابوالعباس | امیرالمؤمنین، الراضی بالله |  | ۲۹۷ق/ ۹۱۰م تا ۲۰ربیع‌الاول۳۲۹ق/۹۴۰م | ۶جمادی‌الاول۳۲۲ق/۹۳۴م | ۲۰ربیع‌الاول۳۲۹ق/۹۴۰م | پسر مقتدر |  |
| متقی | ابراهیم | ابواسحاق | امیرالمؤمنین، المتقی بالله |  | ۲۹۷ق/ ۹۱۰م تا شعبان۳۵۷ق/۹۶۸م | ۲۰ربیع‌الاول۳۲۹ق/۹۴۰م | ۲۰صفر۳۳۳ق/۹۴۴م | پسر مقتدر | برکنار و نابینا شد. |
| مستکفی | عبدالله | ابوالقاسم | امیرالمؤمنین، المستکفی بالله |  | ۲۹۲ق/۹۰۵م تا ۳۳۸ق/۹۵۰م | ۲۰صفر۳۳۳ق/۹۴۴م | ۲۲جمادی‌الثانی۳۳۴ق/۹۴۶م | پسر مکتفی | برکنار و نابینا شد. پس از این خلافت قدرت فرمانروایی بر ایران نداشت. آل بویه، عباسیان را در بغداد حفظ کردند که به نظر برخی از مسلمانان اهل سنت، سلسله آنها را مشروعیت بخشید. خلافت خاندان عباسی تا ۶۵۶ق/۱۲۵۸م در بغداد و پس از آن در قاهره ادامه یافت. |
: