stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ناحیه سدر، میشیگان

| ناحیه سدر، میشیگان | ناحیه سدر، میشیگان |
| --- | --- |
تاون‌شیپ: تاون‌شیپ
ناحیه سدر، میشیگانLocation within the state of Michiganنمایش نقشه میشیگانناحیه سدر، میشیگانناحیه سدر، میشیگان (ایالات متحده آمریکا)نمایش نقشه ایالات متحده آمریکا: ناحیه سدر، میشیگانLocation within the state of Michiganنمایش نقشه میشیگانناحیه سدر، میشیگانناحیه سدر، میشیگان (ایالات متحده آمریکا)نمایش نقشه ایالات متحده آمریکا
مختصات: ۴۳°۵۶′۵۲″ شمالی ۸۵°۲۲′۵۳″ غربی﻿ / ﻿۴۳٫۹۴۷۷۸°شمالی ۸۵٫۳۸۱۳۹°غربی﻿ / 43.94778; -85.38139: مختصات: ۴۳°۵۶′۵۲″ شمالی ۸۵°۲۲′۵۳″ غربی﻿ / ﻿۴۳٫۹۴۷۷۸°شمالی ۸۵٫۳۸۱۳۹°غربی﻿ / 43.94778; -85.38139
کشور: United States
ایالت آمریکا: میشیگان
County: شهرستان موسکگون، میشیگان
مساحت: مساحت
 • کل: ۳۵٫۰ مایل مربع (۹۰٫۸ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۳۴٫۵ مایل مربع (۸۹٫۳ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰٫۶ مایل مربع (۱٫۴ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۱۱۹۸ فوت (۳۶۵ متر)
جمعیت (سرشماری ۲۰۰۰ ایالات متحده آمریکا): جمعیت (سرشماری ۲۰۰۰ ایالات متحده آمریکا)
 • کل: ۴۰۶
 • تراکم: ۱۱٫۸/مایل مربع (۴٫۵/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۵ (منطقه زمانی شرقی)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۴ (EDT)
استاندارد پردازش اطلاعات فدرال: 26-14040
سامانه اطلاعات نام‌های جغرافیایی feature ID: 1626046
ناحیه سدر (به انگلیسی: Cedar Township) یک منطقهٔ مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در شهرستان موسکگون، میشیگان واقع شده‌است.
 ناحیه سدر ۹۰٫۸ کیلومتر مربع مساحت و ۴۰۶ نفر جمعیت دارد و ۳۶۵ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
شهرستان واشینگتن، کارولینای شمالی

| Washington County | Washington County |
| --- | --- |
شهرستان: شهرستان
موقعیت درون ایالت کارولینای شمالی، ایالات متحده: موقعیت درون ایالت کارولینای شمالی، ایالات متحده
موقعیت کارولینای شمالی در ایالات متحده: موقعیت کارولینای شمالی در ایالات متحده
مختصات: ۳۵°۵۰′شمالی ۷۶°۳۴′غربی﻿ / ﻿۳۵٫۸۴°شمالی ۷۶٫۵۶°غربی﻿ / 35.84; -76.56: مختصات: ۳۵°۵۰′شمالی ۷۶°۳۴′غربی﻿ / ﻿۳۵٫۸۴°شمالی ۷۶٫۵۶°غربی﻿ / 35.84; -76.56
کشور:  ایالات متحده آمریکا
ایالت:  کارولینای شمالی
پایه‌گذاری: 1799
همنام: جرج واشنگتن
مرکز: Plymouth
بزرگ‌ترین town: Plymouth
مساحت: مساحت
 • کل: ۴۲۴ مایل مربع (۱۱۰۰ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۳۴۸ مایل مربع (۹۰۰ کیلومتر مربع)
 • آب: ۷۶ مایل مربع (۲۰۰ کیلومتر مربع)  ۱۷٫۸۹%
جمعیت (۲۰۱۲): جمعیت (۲۰۱۲)
 • کل: ۱۲۷۳۶ density_sq_mi=۳۸
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی −۵ (شرقی)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی −۴ (ئی‌دی‌تی)
حوزه‌های کنگره: یکم، سوم
وبگاه: www.washconc.org
شهرستان واشینگتن، کارولینای شمالی (به انگلیسی: Washington County, North Carolina) یک سکونتگاه مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در کارولینای شمالی واقع شده‌است.
خصوصیات

شهرستان واشینگتن ۱٬۰۹۸٫۱۶ کیلومترمربع مساحت دارد.
نویل مکریدی

| نویل مکریدی | نویل مکریدی |
| --- | --- |
زاده: ۷ مهٔ ۱۸۶۲ چلتنهام
درگذشته: ۹ ژانویهٔ ۱۹۴۶ (۸۳ سال) نایتسبریج
وفاداری:  بریتانیا
شاخه نظامی:  ارتش بریتانیا
سال‌های خدمت: ۱۸۸۱–۱۹۲۳
درجه: سرلشکر
جنگ‌ها و عملیات‌ها: جنگ بوئر دوم جنگ جهانی اول جنگ استقلال ایرلند
نشان‌ها: نشان حمام
نویل مکریدی (انگلیسی: Nevil Macready; ۷ مهٔ ۱۸۶۲ – ۹ ژانویهٔ ۱۹۴۶) فرد نظامی اهل بریتانیا بود. وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون لژیون دونور (افسر بزرگ) شده‌است.
ناحیه انکوسکی

| ناحیه انکوسکی  Äänekoski sub-region Äänekosken seutukunta | ناحیه انکوسکی  Äänekoski sub-region Äänekosken seutukunta |
| --- | --- |
 ناحیه:  ناحیه
کشور:  فنلاند
منطقه: فنلاند مرکزی
جمعیت (۲۰۱۱): جمعیت (۲۰۱۱)
 • کل: ۲۳٬۲۳۵
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۲ (زمان اروپای شرقی)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۳ (ساعت تابستانی اروپای شرقی)
ناحیه اَنِکُوسْکی زیرمجموعه فنلاند مرکزی و یکی از ناحیه‌ها در فنلاند از سال ۲۰۰۹ است.
شهرداری‌ها

انکوسکی (۲۰٬۲۸۲)
کننوسی (۲٬۹۰۳)
نمودار نیکولز

نمونهٔ یک نمودار نیکولز
نمودار نیکولز (به انگلیسی: Nichols plot) نمودار پارامتری یک تابع تبدیل است که در سیستم‌های کنترل و پردازش سیگنال استفاده می‌شود..
این نمودار بیشتر در نظریه کنترل کاربرد دارد، برای یک تابع تبدیل به شکل زیر:
G(s)={\frac {Y(s)}{X(s)}}
تابع تبدیل حلقه-بسته به صورت زیر تعریف می شود:
M(s)={\frac {G(s)}{(1+G(s))}}
نمودار نیکولز عبارت  20\log _{10}(|G(s)|) را بر حسب  \arg(G(s)) نشان می‌دهد.
در سیستم‌های کنترل از این نمودار می توان در تشخیص پایداری سیستم‌های خطی استفاده کرد.
بخش زیادی از روش‌های بکاررفته در چارت نیکولز شبیه به روش‌های بود و نایکوئیست هستند. همچنین می‌توان گفت استفاده از دیاگرام‌های بود و نایکوئیست ساده‌تر از استفاده از دیاگرام نیکولز است. در هرسهٔ این روش‌ها پاسخ‌فرکانسی حلقه‌باز سیستم رسم می‌شود و از روی آن نتایج مهمی دربارهٔ رفتار سیستم حلقه‌بسته، مانند پایداری نسبی آن، نتیجه‌گیری می‌گردد.
برق هواسپهری

آذرخش ابر به زمین. معمولاً، آذرخش ۳۰٬۰۰۰ آمپر را تا دست بالا ۱۰۰ میلیون ولت وابار می‌کند و نور، موج‌های رادیویی، پرتو ایکس و حتی پرتو گاما می‌گسیلد. دمای پلاسما در آذرخش می‌تواند به ۲۸٬۰۰۰ کلوین برسد.
برق هواسپهری مطالعه بارهای برقی در هواسپهر زمین (یا یک سیاره دیگر) است. حرکت بار میان رویهٔ زمین، هواسپهر و یون‌سپهر به عنوان مدار الکتریکی هواسپهری جهانی شناخته می‌شود. برق هواسپهری موضوعی اندررشته‌ای با تاریخی دراز است که شامل مفاهیمی از برق‌ایستاییک، فیزیک هواسپهر، هواشناسی و دانش زمین است.
گوزان

| گوزان | گوزان |
| --- | --- |
روستا: روستا
گوزانموقعیت در ایراننمایش نقشه ایرانگوزانگوزان (استان فارس)نمایش نقشه استان فارس: گوزانموقعیت در ایراننمایش نقشه ایرانگوزانگوزان (استان فارس)نمایش نقشه استان فارس
مختصات: ۲۸°۴۸′ شمالی ۵۴°۲۶′ شرقی﻿ / ﻿۲۸٫۸۰۰°شمالی ۵۴٫۴۳۳°شرقی﻿ / 28.800; 54.433: مختصات: ۲۸°۴۸′ شمالی ۵۴°۲۶′ شرقی﻿ / ﻿۲۸٫۸۰۰°شمالی ۵۴٫۴۳۳°شرقی﻿ / 28.800; 54.433
کشور: ایران
استان: فارس
شهرستان: داراب
بخش: بخش مرکزی
دهستان: بالش
جمعیت: ۴۰ نفر (سرشماری ۹۵)
گوزان، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان داراب در استان فارس ایران است.
جمعیت

این روستا در دهستان بالش قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۴۰ نفر (۸خانوار) بوده‌است.
گنادی بسونوف (وزنه‌بردار)

گنادی بسونوف (روسی: Геннадий Вениаминович Бессонов؛ زادهٔ ۲۸ آوریل ۱۹۵۴) وزنه‌بردار اهل روسیه بود.
وی در مسابقات کشوری و بین‌المللی در مجموع برندهٔ ۳ مدال طلا، ۱ مدال نقره، ۱ مدال برنز شده‌است.
ضربه (مکانیک)

ضربه سر می تواند باعث ضربه مغزی شود. کلاه ایمنی ورزشی به محافظت در برابر آسیب مغزی کمک می کند.
در مکانیک، ضربه (impact) نیروی زیاد یا شوکی است که در مدت زمان کوتاهی هنگام برخورد دو یا چند جسم اعمال می‌شود. چنین نیرویی یا شتابی معمولاً تأثیر بیشتری نسبت به نیروی کمتری که در زمان نسبتاً طولانی‌تری اعمال می‌شود دارد. این تأثیر به شدت به سرعت نسبی اجسام به یکدیگر بستگی دارد.
در سرعتهای عادی، در هنگام برخورد کاملاً غیر الاستیک، جسمی که پرتابه به آن برخورد کرده تغییر شکل می‌دهد و این تغییر شکل بیشترین یا کل نیروی برخورد را جذب می‌کند. از دیدگاه پایستگی انرژی، انرژی جنبشی پرتابه‌ به انرژی گرمایی و صوتی، در نتیجه تغییر شکل و ارتعاشات ناشی آن، تبدیل می‌شود. با این حال، این تغییر شکل‌ها و ارتعاشات نمی‌توانند همزمان اتفاق بیفتند. برخورد با سرعت زیاد (ضربه) زمان کافی برای وقوع این تغییر شکل‌ها و ارتعاشات را فراهم نمی‌کند. بنابراین، جسم برخورد شده به گونه‌ای رفتار می‌کند که گویی شکننده‌تر از حالات دیگر است و بیشتر نیروی وارد شده به شکستن جسم می‌پردازد. روش دیگر برای بررسی این مسئله این است که اجسام در مقیاس‌های زمانی کوتاه نسبت به مقیاس های زمانی طولانی مدت شکننده‌ترند: این مربوط به برهم نهی زمان-دما است. مقاومت در برابر ضربه با افزایش مدول کشسان کاهش می‌یابد، به این معنی که مواد سخت‌تر مقاومت کمتری در برابر ضربه خواهند داشت. مواد انعطاف پذیر مقاومت بهتری در برابر ضربه خواهند داشت.
در مقایسه با شرایط بارگیری استاتیک، مواد مختلف می‌توانند در برخورد کاملاً متفاوت رفتار کنند. مواد کِشایی مانند فولاد در برابر بارگیری سریع شکننده‌تر می‌شوند و اسپال‌ها در صورت عدم نفوذ ضربه ممکن است در سمت مقابل ضربه ایجاد شود. نحوه توزیع انرژی جنبشی از طریق سطح مقطع نیز در تعیین واکنش آنها مهم است. پرتابه در نقطه برخورد به یک جسم جامد تنشِ تماسِ هرتزی با تنش های فشاری زیر نقطه تماس، اما با بارهای خمشی در فاصله کمی اعمال می‌کند، از آنجا که اکثر مواد در برابر کشش ضعیف‌تر عمل می‌کنند تا در برابر فشار، این ناحیه‌ایی است که تَرک‌ها تمایل به تشکیل و رشد دارند.
نیهاریکا سینگ

| 0 | 1 |
| --- | --- |
دارای عنوان نمایش زیبایی: دارای عنوان نمایش زیبایی
نیهاریکا سینگ در سال ۲۰۱۹: نیهاریکا سینگ در سال ۲۰۱۹
زادهٔ: ۳۱ اوت ۱۹۸۲ ‏(۴۲ سال) دهلی نو، هند
تحصیلات: کالج بازرگانی شری رام (ترک تحصیل)
پیشه: بازیگر • فیلمساز
عنوان(ها): دوشیزه زمین هند ۲۰۰۵
Major مسابقه (ها): ملکه زیبایی هند، دوشیزه زمین ۲۰۰۵
نیهاریکا سینگ (انگلیسی: Niharika Singh) بازیگر هندی و تهیه‌کننده است. او کار خود را به عنوان یک مدل آغاز کرد و در سال ۲۰۰۵، عنوان دوشیزه زمین هند را بدست آورد. او اولین حضور خود به عنوان بازیگر را، در فیلم درام تحسین‌برانگیز خانم نازنین انجام داد، که در بخش نوعی نگاه جشنواره فیلم کن ۲۰۱۲، حضور داشت. نیهاریکا در سال ۲۰۱۶ برای حضور در دانشکده استعداد برلین انتخاب شد.
فیلم‌شناسی

| سال | فیلم | زبان | نقش | نکات | مرجع |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۲۰۱۲ | خانم نازنین | هندی | پوجا/سونیکا/پینکی |  |  |
| ۲۰۱۳ | بویشگر، (نام هندی فیلم، حکایت عجیب انور) | هندی | عایشا |  |  |
| ۲۰۱۶ | پل سهرا | انگلیسی، بنگالی، آسامی، خاسی | ریا |  |  |
| ۲۰۱۹ | آهان | هندی | آنو |  |  |
دانشگاه لویولا شیکاگو

| 0 | 1 |
| --- | --- |
لاتین: Loyola University Chicago: لاتین: Loyola University Chicago
نوع: دانشگاه خصوصی، سازمان ناسودبر،  پژوهش، آموزش و پرورش مختلط
بنیانگذاری شده: ۱۸۷۰
وابستگی: کلیسای کاتولیک (یسوعی‌ها)
موقوفه مالی: ۵۴۰ میلیون دلار
اعضای هیئت علمی: ۷۸۴ (تمام‌وقت)
کارمندان مدیریتی: مچموع: ۱٬۶۰۸ تمام‌وقت: ۱٬۴۶۹ پاره‌وقت: ۱۳۹
دانشجویان: ۱۵٬۰۶۸
کارشناسی: ۹٬۱۵۴
تحصیلات تکمیلی: ۵٬۹۱۴
موقعیت: شیکاگو، ایلینوی،  ایالات متحده آمریکا ۴۲°۰۰′۰۰″شمالی ۸۷°۳۹′۲۸″غربی﻿ / ﻿۴۱٫۹۹۹۹°شمالی ۸۷٫۶۵۷۸°غربی﻿ / 41.9999; -87.6578
رنگ آموزشگاه: آلبالویی   و   طلایی
ورزشکاران: اتحادیه ملی ورزش دانشگاهی
شگون‌نما: لو ولف
وبگاه: www.luc.edu
نمایی از درون کتابخانه دانشگاه لویولا شیکاگو
دانشگاه لویولا شیکاگو (به انگلیسی: Loyola University Chicago) یکی از دانشگاه‌های ایالات متحده آمریکا در شهر شیکاگو و ایالت ایلینوی است. این دانشگاه در سال ۱۸۷۰ بنیاد نهاده شد و هم‌اکنون بیش از ۱۵ هزار نفر دانشجو دارد. دانشگاه لویولا شیکاگو در کرانه دریاچه میشیگان قرار گرفته‌است.
سه‌شنبه اعتراف

| سه‌شنبه اعتراف | سه‌شنبه اعتراف |
| --- | --- |
نبرد بین کارناوال و روزه - پیتر بروگل پدر، ۱۵۵۹: نبرد بین کارناوال و روزه - پیتر بروگل پدر، ۱۵۵۹
برپایی توسط: پیروان مذهبی و عرف رایج
گونه: مسیحیت
تاریخ: سه‌شنبه ۷ هفته پیش از عید پاک
مرتبط با: چهارشنبه خاکستر ماردی گرا
سه‌شنبه اعتراف روز قبل از چهارشنبه خاکستر، اولین روز چله روزه است. سه شنبه اعتراف به عید پاک پیوسته‌است زین رو تاریخش هر ساله عوض می‌شود.
نوده حاجی‌لر

| نوده حاجی لر | نوده حاجی لر |
| --- | --- |
روستا: روستا
مختصات: ۳۷°۳′۵۲٫۹۹″ شمالی ۵۵°۱۶′۴٫۰۱″ شرقی﻿ / ﻿۳۷٫۰۶۴۷۱۹۴°شمالی ۵۵٫۲۶۷۷۸۰۶°شرقی﻿ / 37.0647194; 55.2677806: مختصات: ۳۷°۳′۵۲٫۹۹″ شمالی ۵۵°۱۶′۴٫۰۱″ شرقی﻿ / ﻿۳۷٫۰۶۴۷۱۹۴°شمالی ۵۵٫۲۶۷۷۸۰۶°شرقی﻿ / 37.0647194; 55.2677806
کشور: ایران
استان: گلستان
شهرستان: آزادشهر
بخش: بخش چشمه‌ساران
دهستان: خرمارود جنوبی
جمعیت: ۸۲۲ نفر
نوده حاجی لر، روستایی است از توابع بخش چشمه‌ساران شهرستان آزادشهر در استان گلستان ایران.
جمعیت

این روستا در دهستان خرمارود جنوبی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۸۲۲ نفر (۲۰۹خانوار) بوده‌است.
ناحیه کارولتون، میشیگان

| ناحیه کارولتون، میشیگان | ناحیه کارولتون، میشیگان |
| --- | --- |
Civil township: Civil township
موقعیت ناحیه کارولتون، میشیگان در نقشه: موقعیت ناحیه کارولتون، میشیگان در نقشه
Carrollton TownshipLocation within the state of Michiganنمایش نقشه میشیگانCarrollton TownshipCarrollton Township (ایالات متحده آمریکا)نمایش نقشه ایالات متحده آمریکا: Carrollton TownshipLocation within the state of Michiganنمایش نقشه میشیگانCarrollton TownshipCarrollton Township (ایالات متحده آمریکا)نمایش نقشه ایالات متحده آمریکا
مختصات: ۴۳°۲۷′۳۴″ شمالی ۸۳°۵۶′۲۲″ غربی﻿ / ﻿۴۳٫۴۵۹۴۴°شمالی ۸۳٫۹۳۹۴۴°غربی﻿ / 43.45944; -83.93944: مختصات: ۴۳°۲۷′۳۴″ شمالی ۸۳°۵۶′۲۲″ غربی﻿ / ﻿۴۳٫۴۵۹۴۴°شمالی ۸۳٫۹۳۹۴۴°غربی﻿ / 43.45944; -83.93944
کشور: United States
ایالت آمریکا: میشیگان
County: شهرستان سگینا، میشیگان
تأسیس‌شده: 1866
حکومت: حکومت
 • Supervisor: Phillip Abney
مساحت: مساحت
 • کل: ۳٫۵۱ مایل مربع (۹٫۱۰ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۳٫۳۴ مایل مربع (۸٫۶۴ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰٫۱۸ مایل مربع (۰٫۴۶ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۵۸۷ فوت (۱۷۹ متر)
جمعیت (سرشماری ۲۰۱۰ ایالات متحده آمریکا): جمعیت (سرشماری ۲۰۱۰ ایالات متحده آمریکا)
 • کل: ۶٬۱۰۳
 • تراکم: ۱۸۲۹٫۰/مایل مربع (۷۰۶٫۲/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۵ (منطقه زمانی شرقی)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۴ (EDT)
زیپ‌کد: 48604 (سگینو، میشیگان)
کد منطقه: 989
استاندارد پردازش اطلاعات فدرال: 26-13540
سامانه اطلاعات نام‌های جغرافیایی feature ID: 1626035
وبگاه: Official website
ناحیه کارولتون (به انگلیسی: Carrollton Township) یک منطقهٔ مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در شهرستان سگینا، میشیگان واقع شده‌است.
 ناحیه کارولتون ۹٫۱۰ کیلومتر مربع مساحت و ۶٬۱۰۳ نفر جمعیت دارد و ۱۷۹ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
شوراب (فلارد)

| شوراب | شوراب |
| --- | --- |
روستا: روستا
مختصات: ۳۱°۱۶′۰۲″شمالی ۵۱°۰۷′۴۳″شرقی﻿ / ﻿۳۱٫۲۶۷۳۱۱۳°شمالی ۵۱٫۱۲۸۷۰۳۱°شرقی﻿ / 31.2673113; 51.1287031: مختصات: ۳۱°۱۶′۰۲″شمالی ۵۱°۰۷′۴۳″شرقی﻿ / ﻿۳۱٫۲۶۷۳۱۱۳°شمالی ۵۱٫۱۲۸۷۰۳۱°شرقی﻿ / 31.2673113; 51.1287031
کشور: ایران
استان: چهارمحال و بختیاری
شهرستان: فلارد
بخش: امامزاده حسن
دهستان: پروز
جمعیت: ۲۴۹ نفر (سرشماری ۹۵)
شوراب، روستایی در دهستان پروز بخش امامزاده حسن شهرستان فلارد در استان چهارمحال و بختیاری ایران است.
جمعیت

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت این روستا برابر با ۲۴۹ نفر (۶۶ خانوار) بوده‌است.
جنگ بوسنی

جنگ بوسنی یا جنگ در بوسنی و هرزگوین، جنگی مسلحانه و بین‌المللی بود که بین ۵ آوریل ۱۹۹۲ تا ۱۴ دسامبر ۱۹۹۵ بین بوسنی و هرزگوین، کرواسی و صربستان جریان داشت و با امضای توافق دیتون در شهر دیتون ایالت اوهایو ایالات متحده آمریکا پایان یافت.
باور عمده بر این است که عدم اختلاف نژادی تا پیش از سال ۱۹۸۰ به دلیل ملی‌گرایی مؤثری بود که مارشال یوسیپ بروز تیتو حکمفرما کرده بود. پس از فروپاشی یوگسلاوی، و در هنگام ریاست‌جمهوری اسلوبودان میلوشویچ در صربستان او حس ملی‌گرای صرب‌ها را در سخنرانی معروف به گازیمستان برافروخت. او در این سخنرانی به نبرد کوزوو اشاره کرد. حس قربانی بودن صرب‌ها و نیز احساس دشمنی نسبت به بوسنیایی‌ها بر اثر داستان‌های اغراق‌آمیز مبنی بر نقش گروه کوچکی از بوسنیایی‌ها در محاکمهٔ صرب‌ها به هنگام نسل‌کشی اوستاش در دههٔ ۱۹۴۰ برانگیخته شد. تبلیغات صرب‌ها این‌طور وانمود می‌کرد که بوسنیایی‌ها از نظر نژادی متفاوت و بیش‌تر ترک‌تبار هستند. در حالی که تست‌های دی‌ان‌ای نشان می‌دهد هر دو گروه صرب‌ها و بوسنیایی‌ها خزانه ژنی مشترکی دارند. با همهٔ کارزار نفرتی که دولت صربستان هدایت می‌کرد، برخی از صرب‌ها کوشیدند تا از بوسنیایی‌ها در برابر این ستم‌ها دفاع کنند که به تهدید این دسته از صرب‌ها انجامید. به‌طوری که نظامیان در برهه‌ای با بلندگو اعلام می‌کردند «هر صربی که مسلمانی را محافظت کند درجا کشته می‌شود».
درگیری‌ها نخست در سال ۱۹۹۱ در اسلوونی و کرواسی و سپس سال بعد از آن به‌شکلی بسیار خونین در بوسنی اتفاق افتاد. صرب‌های بوسنی با الهام گرفتن از اسلوبودان میلوشویچ، که ملی‌گرایی را جایگزین کمونیسم کرده بود، سعی کردند بوسنی و صربستان را با هم ادغام کنند؛ اقدامی که گویی پژواکی از رؤیای گاوریلو پرنسیپ بود.
اما مسلمانان بوسنیایی خواستار جدایی از یوگسلاوی سابق بودند. در چنین حالی صرب‌های ساکن بوسنی با این اقدام مخالفت کرده و به سرکوب مسلمانان پرداختند. این حادثه یکی از فجیع‌ترین حوادث تاریخی به‌شمار می‌رود که به نسل‌کشی، قتل‌عام و کشتار گروهی اقوام مختلف بوسنی انجامید. در شهر سارایوو پایتخت بوسنی و هرزگوین هزاران نفر کشته شدند.
ترتیبات سیاسی به‌جا مانده از توافق صلح دیتون در سال ۱۹۹۵ به درگیری‌ها خاتمه داد. اما این توافقات اختلافات ناشی از ایدئولوژی‌های ملی‌گرایانه مسلمانان را که جنگ به‌خاطر آن‌ها آغاز شد، التیام نبخشیده است. همچنین این توافق، کنترل قدری کم‌تر از نیمی از کشور و امکان وتوی سیاست‌های ملی در بوسنی و هرزگوین را در اختیارشان گذاشت، که این امر جلوی توسعهٔ اقتصاد بوسنی را گرفته و زمینه را برای رواج فساد مالی و اداری فراهم کرده است.
تاریخچه

همچنین ببینید: محمد امین الحسینی و دیدگاه‌های مذهبی آدولف هیتلر
بر سر تاریخ شروع جنگ بوسنی اختلاف نظر وجود دارد. درگیری‌ها میان مسلمانان بوسنی، صرب‌ها و کروات‌ها در اواخر فوریهٔ ۱۹۹۲ آغاز شد؛ و خصومت کامل در ۶ آوریل ۱۹۹۲ آشکار شد، یعنی همان روزی که ایالات متحده آمریکا و اتحادیه اقتصادی اروپا بوسنی و هرزگوین را به‌عنوان کشور به رسمیت شناختند. میشا گلنی تاریخ شروع جنگ را ۲۲ مارس می‌داند. تام گالاگر آن را ۲ آوریل و ماری کالدور، لورا سیلبر و آلن لیتل این تاریخ را ۶ آوریل می‌دانند. فیلیپ هاموند گفته است که تاریخ ۶ آوریل از همه تاریخ‌ها درست‌تر به نظر می‌آید.
صرب‌ها اولین قربانی جنگ را پدر دامادی می‌دانند که در روز دوم رفراندوم استقلال بوسنی و هرزگوین در ۱ مارس ۱۹۹۲ در جریان یک عروسی کشته شد. قتل‌های سیه‌کوواس در ۲۶ مارس و کشتار بیه‌لینا در اول و دوم آوریل رخ داد.
این جنگ با امضای موافقت‌نامه دیتون میان طرف‌های درگیر در ۱۴ دسامبر ۱۹۹۵ به پایان رسید.
پیشینه > فروپاشی یوگسلاوی

مقالهٔ اصلی: فروپاشی یوگسلاوی
جنگ در بوسنی از پیامدهای تجزیه جمهوری فدرال سوسیالیستی یوگسلاوی بود. در سال‌های پایانی جنگ سرد سیستم‌های کنفدراسیونی ضعیف شدند و در نتیجهٔ آن، بحرانی در یوگسلاوی پدید آمد. در این کشور، حزب کمونیست‌های یوگسلاوی که اتحادیه کمونیست‌های یوگسلاوی نام داشت، تا حد زیادی توان ایدئولوژیک خود را از دست داد. در همین زمان و با افزایش حس ملی‌گرایی صربی و افزایش درگیری‌های قومی در کوزوو، سیستم‌های فدراسیونی به فکر عدم تمرکز قدرت در یوگسلاوی و فدرالی شدن افتادند.
بوسنی و هرزگوین از استان‌های سابق امپراتوری عثمانی و سرزمینی چندقومیتی بود. بر طبق منابع سال ۱۹۹۱، ۴۴ درصد مردم این سرزمین، بوسنیایی، ۳۲٬۵ درصد صرب، ۱۷ درصد کروات و ۶ درصد خود را یوگسلاو می‌خواندند.
در مارس ۱۹۸۹ و پس از تصویب اصلاحیه‌ای در قانون اساسی صربستان که در آن به دولت اجازهٔ تسلط بر استان‌های کوزوو و استان خودمختار وویوودینا را می‌داد، عمیق‌تر شد. تا آن زمان کوزوو و وویوودینا استان‌های مستقل و خودمختاری بودند که یک رأی در سطح فدرال یوگسلاوی داشتند. صربستان تحت رهبری رئیس‌جمهور تازه برگزیده‌شده اسلوبودان میلوشویچ، سه رأی از ۸ رأی در شورای ریاست‌جمهوری یوگسلاوی را در اختیار داشت. با افزودن آراء مونته‌نگرو، صربستان بیشترین تأثیر را در تصمیم‌گیری‌های دولت فدرال داشت. این وضعیت، موجب اعتراضات دیگر جمهوری‌ها شد و آن‌ها خواستار اصلاحات در فدراسیون یوگسلاوی شدند. در چهاردهمین کنگرهٔ فوق‌العادهٔ اتحادیه کمونیست‌های یوگسلاوی، هیئت‌های جمهوری‌ها در حل مشکلات خود با فدراسیون ناموفق ماندند. هیئت‌های اسلوونی و کرواسی کنگره را ترک گفتند. هیئت اسلوونیایی به رهبری میلان کوچان خواستار تغییرات دموکراتیک در فدراسیون شد در حالی که هیئت صرب به رهبری میلوشویچ با آن مخالفت می‌کرد.
در اولین انتخابات چندحزبی در نوامبر ۱۹۹۰ در بوسنی و هرزگوین، رأی‌ها تا حد زیادی با توجه به قومیت افراد ریخته شد. در این انتخابات، حزب اقدام دموکراتیک، حزب دموکرات صرب و اتحادیهٔ دموکرات کروات به پیروزی رسیدند.
این احزاب، قدرت را میان خود تقسیم کردند: ریاست شورای ریاست‌جمهوری جمهوری سوسیالیستی بوسنی و هرزگوین به یک بوسنیایی مسلمان رسید، در حالی که ریاست پارلمان را یک صرب و پست نخست‌وزیری را یک کروات بر عهده داشت. احزاب جدایی‌طلب ملی‌گرا نیز در جمهوری‌های دیگر، نظیر کرواسی و اسلوونی به قدرت رسیدند.
پیشینه > شروع جنگ‌های یوگسلاوی

مقالهٔ اصلی: جنگ‌های یوگسلاو
در ۲۵ ژوئن ۱۹۹۱ اسلوونی و کرواسی اعلام استقلال کردند که منجر به جنگ ده‌روزه و جنگ استقلال کرواسی در مناطق صرب‌نشین این دو جمهوری شد.
بین سپتامبر تا نوامبر ۱۹۹۱ حزب دموکرات صرب شروع به خلق شش منطقهٔ خودمختار صرب در یوگسلاوی کرد. این حرکت در واقع پاسخی بود به زمزمه‌های جدایی بوسنیایی‌ها از یوگسلاوی. حرکت‌های مشابهی نیز توسط کروات‌های بوسنیایی انجام شد.
در ۲۵ سپتامبر ۱۹۹۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد قطعنامه ۷۱۳ شورای امنیت را تصویب کرد که شامل اعمال تحریم‌های تسلیحاتی بر تمامی قلمروهای یوگسلاوی بود. این تحریم‌ها بیش از همه بر ارتش جمهوری بوسنی و هرزگوین اثر منفی گذاشت؛ زیرا ارتش صربستان سهم خود را از زرادخانهٔ ارتش خلق یوگسلاوی در اختیار داشت و ارتش کرواسی از طریق دریا به قاچاق اسلحه می‌پرداخت. بیش از ۵۵ درصد زرادخانه‌ها و سربازخانه‌های یوگسلاوی سابق در خاک بوسنی واقع شده بودند اما بیشتر این مکان‌ها در کنترل صرب‌ها بودند و بقیهٔ این پایگاه‌ها به‌دلیل کمبود برق و مواد خام، عملاً غیرقابل‌استفاده بودند.
در ۱۹ سپتامبر ۱۹۹۱ ارتش خلق یوگسلاوی نیروهای خود را به اطراف شهر موستار به حرکت درآورد که توسط دولت محلی حمایت می‌شد. در ۲۰ سپتامبر ارتش خلق یوگسلاوی به سمت ووکوار و ویشه‌گراد در شمال شرقی بوسنی حرکت کرد. در پاسخ، نیروهای کروات و بوسنیایی سربازخانه‌ها و پست‌های مسلسل خود را راه‌اندازی کردند. آن‌ها در ابتدا توانستند ۶۰ تانک ارتش خلق یوگسلاوی را متوقف کنند اما تا روز بعد، زیر فشار این ارتش پراکنده شدند. بیش از هزار نفر مجبور به فرار از منطقه شدند. این اقدامات که نزدیک به هفت ماه پیش از شروع جنگ بوسنی رخ داد، موجب اولین خسارات و تلفات در بوسنی شد.
پنج روز بعد، ارتش خلق یوگسلاوی در جریان محاصره دوبروونیک به روستای کروات راونو در شرق بوسنی و هرزگوین حمله برد.
پیشینه > بحران سیاسی آخر

در ۱۵ اکتبر ۱۹۹۱ تفاهم‌نامهٔ حاکمیت بوسنی و هرزگوین از پارلمان جمهوری سوسیالیستی بوسنی و هرزگوین در سارایوو با اکثریت نسبی آرا امضا شد. این تفاهم‌نامه به‌شدت از طرف اعضای صرب پارلمان مورد انتقاد قرار گرفت. این اعضا جلسهٔ پارلمان تصویب این تفاهم‌نامه را تحریم کردند و این قانون تصویب شد. نمایندگان سیاسی صرب در ۲۴ اکتبر، مجلس ملی جمهوری صرب بوسنی را پایه‌گذاری کرده و اعلام کردند که دوست دارند در یوگسلاوی بمانند. در نهایت حزب اقدام دموکرات که توسط اروپا و آمریکا حمایت می‌شد، تصمیم گرفت استقلال خود را اعلام کند.
در ۱۸ نوامبر ۱۹۹۱ اتحادیهٔ دموکرات کروات بوسنی و هرزگوین، جمهوری کروات بوسنی و هرزگوین را پایه‌گذاری کرد. در سند بنیان‌گذاری این جمهوری آمده است که دولت جمهوری بوسنی و هرزگوین را به رسمیت می‌شناسد تا زمانی که بوسنی و هرزگوین به عنوان یک ایالت مستقل در رابطه با یوگسلاوی سابق یا آینده بماند.
میلوشویچ در ۵ دسامبر ۱۹۹۱ به نیروهای ارتش خلق یوگسلاوی در بوسنی و هرزگوین دستور داد تا خود را دوباره سازماندهی کنند. تا پایان ماه، ارتش خلق یوگسلاوی در بوسنی و هرزگوین تنها ده تا پانزده درصد از نیروهای خود را خارج از جمهوری داشت. سیلبر و لیتل معتقدند که میلوشویچ مخفیانه به تمامی سربازان زادهٔ بوسنی ارتش خلق یوگسلاوی دستور داد تا به بوسنی و هرزگوین بروند. برخی معتقدند میلوشویچ ارتش را برای یک ی حمله برنامه‌ریزی شده به بوسنی آماده می‌کرد.
در ۹ ژانویهٔ ۱۹۹۲ صرب‌های بوسنی خود را بخشی از جمهوری صرب بوسنی اعلام کردند اما رسماً اعلام استقلال نکردند. کمیسیون حکمیت کنفرانس صلح یوگسلاوی در ۱۱ ژانویه اعلام کرد که استقلال بوسنی نباید به رسمیت شناخته شود زیرا کشور هنوز برای استقلال خود، رفراندوم برگزار نکرده است.
در ۲۵ ژانویهٔ ۱۹۹۲ و یک ساعت پس از لغو جلسهٔ پارلمان، پارلمان خواستار برگزاری رفراندوم استقلال در ۲۹ فوریه و اول مارس شد. تصمیم برای برقراری این رفراندوم موجب نگرانی‌های بین‌المللی از پی اعلام نتایج آن شد.
ادامهٔ جنگ در کرواسی موجب صدور قطعنامه ۷۴۳ شورای امنیت در ۲۱ فوریهٔ ۱۹۹۲ شد. در جریان گفتگوهای لیسبون در روزهای ۲۲–۲۳ فوریه که در آن طرح ایجاد یک کشور مستقل از گروه‌های قومیتی مطرح شد، از طرف رهبران بوسنی مورد انتقاد قرار گرفت. در ۲۸ فوریه در قانون اساسی بوسنی و هرزگوین اعلام شد که قلمرو جمهوری شامل قلمروهای مناطق خودمختار صرب و شهرستان‌های دیگر گروه‌های صرب و مناطقی که صرب‌ها در آن به صورت اقلیت باقی مانده بودند خواهد شد.
اعضای مجلس صرب بوسنی از مردم صرب خواستند تا رفراندوم استقلال را تحریم کنند. میزان مشارکت مردم در رفراندوم ۶۳٬۷ درصد اعلام شد که ۹۲٬۷ درصد از رأی‌دهندگان خواستار استقلال بوسنی و هرزگوین شده بودند. اکثریت صرب‌های بوسنی که تقریباً ۳۴ درصد از جمعیت کشور را شامل می‌شدند رفراندوم را تحریم کرده بودند. استقلال بوسنی رسماً در تاریخ ۳ مارس ۱۹۹۲ در پارلمان اعلام شد و صرب‌ها در اعتراض به رفراندوم، شروع به راه‌اندازی راه‌بندان در جاده‌ها کردند.
پیشینه > ناآرامی‌های مارس ۱۹۹۲

در ۱ مارس ۱۹۹۲ و در جریان بحران سیاسی در یوگسلاوی، یک گنگستر سابق و از اعضای گروه شبه‌نظامی بوسنیایی کلاه سبزها به‌نام رامیز دلالیچ از درون خودروی فولکس‌واگن خود به سمت یک جشن عروسی صربی در مرکز سارایوو آتش گشود. پدر داماد، نیکولا گاردویچ، به‌شدت مجروح و در نهایت کشته شد. رادنکو میکویچ، کشیش ارتدکس صرب نیز مجروح شد اما از تیراندازی جان سالم به در برد.
در ۱۸ مارس ۱۹۹۲ سه طرف درگیر، موافقت‌نامهٔ لیسبون را امضا کردند. علی عزت بیگویچ به نمایندگی از بوسنیایی‌ها، رادوان کاراجیچ به نمایندگی از صرب‌ها و ماته بوبان به نمایندگی از کروات‌ها در این توافق شرکت داشتند. با این‌حال عزت بیگویچ در ۲۸ مارس و پس از ملاقات با وارن زیمرمان سفیر آمریکا در یوگسلاوی، امضای خود را پس گرفت و مخالفت خود را با هرگونه تقسیم‌بندی نژادی در بوسنی اعلام کرد.
در اواخر مارس ۱۹۹۲ درگیری‌هایی میان صرب‌ها، کروات‌ها و بوسنیایی‌ها در نزدیکی برود در بوسنی رخ داد. در نتیجهٔ این درگیری‌ها قتل‌های سیه‌کوواس رخ داد و پس از آن شبه‌نظامیان صرب کشتار بیه‌لینا را صورت دادند. اکثر قربانیان این کشتار، مسلمانان بوسنیایی بودند.
طرفین درگیر

سه جناح مختلف در این جنگ درگیر بودند:
بوسنیایی‌ها (وفادار به جمهوری بوسنی و هرزگوین)
کروات‌ها (وفادار به جمهوری کروات بوسنی و هرزگوین و کرواسی)
صرب‌ها (وفادار به جمهوری فدرال یوگسلاوی و جمهوری صرب بوسنی)