زبان فارسی
جایگاه > اثرگذاری‌ها

مقالهٔ اصلی: تأثیر زبان فارسی بر زبان‌های دیگر
فارسی بر زبان‌های بسیاری، به ویژه دیگر زبان‌های هندواروپایی همانند ارمنی، اردو، بنگالی و تا حد کمتری هندی؛ زبان‌های ترکی همانند ترکی عثمانی، جغتایی، تاتاری، ترکی استانبولی، ترکمنی، آذربایجانی، ازبکی، قرقیزی، قزاقی و قره‌چای-بالکاری؛ زبان‌های قفقاز همانند گرجی و تا حد کمتری آواری و لزگی؛ زبان‌های آفروآسیایی همانند آرامی نو، عبری و عربی، به ویژه عربی بحرانی، خلیجی و عراقی؛ زبان‌های دراویدی همانند تامیلی، تلوگو و براهویی و همچنین زبان‌های آسترونزیایی همانند اندونزیایی و مالایی تأثیر گذاشته است. فارسی از راه ترکی عثمانی تأثیر واژگانی چشمگیری بر زبان‌های شرق اروپا همچون آلبانیایی، صربی، کرواتی، بلغاری و به ویژه بوسنیایی گذاشته است. حضور پررنگ وام‌واژگان فارسی را حتی تا زبان سواحلی در کنیا و تانزانیا نیز می‌توان یافت. شمار وام‌واژه‌های فارسی در زبان انگلیسی ۸۱۱ واژه است.
نام بسیاری از شهرها و کشورهای جهان دارای ریشه فارسی است. در میان کشورها نام‌های بین‌المللی ایران، افغانستان، تاجیکستان، ازبکستان، قزاقستان، قرقیزستان، ترکمنستان، پاکستان، ارمنستان، عراق، جمهوری آذربایجان، گرجستان، هند، چین و کرواسی دارای ریشه فارسی است. نام کشور تانزانیا نیز از ترکیب «تانگانیکا» و «زنگبار» می‌آید که دومی واژه‌ای فارسی و به معنی «ساحل سیاهان» (زنگ + بار) است. نام جمهوری‌های تاتارستان، داغستان و باشقیرستان در روسیه و قره‌قالپاقستان در ازبکستان نیز دارای ریشه فارسی است. پسوند فارسی -آباد در نام بسیاری از شهرهای جهان از جمله اسلام‌آباد (پایتخت پاکستان)، عشق‌آباد (پایتخت ترکمنستان)، حیدرآباد (هند)، خرم‌آباد (ایران)، جلال‌آباد (افغانستان)، اگرآباد (بنگلادش) و فیض‌آباد (ترینیداد و توباگو) یافت می‌شود. واژه فارسی بندر نیز در نام شهرهای بسیاری در سراسر جهان از جمله بندر عباس (ایران)، بندر سری بگاوان (پایتخت برونئی)، بندر لامپونگ (اندونزی)، بندر سری پوترا (مالزی) و باند (ناحیه‌ای در شانگهای، چین) یافت می‌شود. در خارج از جغرافیای فارسی‌زبانان نام شهرهای بسیاری از جمله بغداد (پایتخت عراق)، باکو (پایتخت جمهوری آذربایجان)، سارایوو (پایتخت بوسنی و هرزگووین)، موگادیشو (پایتخت سومالی)، آستانه (پایتخت قزاقستان)، قیروان (تونس)، دربند (روسیه)، نووی پازار (صربستان)، پازارجیک (بلغارستان)، باغچه‌سرای (اوکراین)، نمچه بازار (نپال) و سرای (مقدونیه شمالی) دارای ریشه فارسی است.
چهار نام پرکاربرد فارسی: فارسی، پارسی، دری و Tojikӣ (تاجیکی)
نمودار درختی زبان‌های هندواروپایی
یک کتیبهٔ پارسی باستان به خط میخی در تخت جمشید
یک سند حقوقی بر روی چرم، به خط و زبان پارسی میانه، به تاریخ سال ۶۸۹ میلادی، کشف شده از مرکز ایران و محفوظ در کتابخانهٔ برکلی کالیفرنیا، آمریکا (Berkeley no. 47)
سنگ‌نوشتهٔ پارسی میانه پایکولی (۲۹۴ م)، موزهٔ سلیمانیه، کردستان عراق
شاهنامهٔ فردوسی
کهن‌ترین نسخهٔ خطی از شعر فارسیِ نو (سدهٔ سوم قمری) که با خط مانوی نوشته‌شده و در تورفان یافت شده است.
یکی از کهن‌ترین شواهد به‌جامانده از نگارش زبان فارسی به خط عربی؛ یادداشتی فارسی بر یکی از جزء‌های قرآن به‌تاریخ سال ۲۹۲ ه‍.ق (۹۰۵ م) بدین شرح: «این جزء سی‌پاره جمله درست بکرد بعجم و نقط و تشدید احمد خیقانی». باقی یادداشت شامل القاب این فرد و تاریخ ثبت نوشته به زبان عربی است.
کلیله و دمنه، یک اثر تأثیرگذار در ادبیات فارسی
سندی از قرن پنجم-ششمِ قمری(۱۱–۱۲ میلادی) که به زبان فارسی نگاشته‌شده و دربارهٔ فروش یک قطعه زمین است. این سند در استان سین‌کیانگ در چین پیداشده است. (برای دیدن بازنویسیِ متن، این پیوند را ببینید.)
صفحهٔ اول شمارهٔ یکم روزنامهٔ بخارای شریف، نخستین روزنامه فارسی‌زبان آسیای میانه
نقشهٔ پراکندگی فارسی‌زبانان
راهنما
  زبان رسمی
  بیش از ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ نفر گویشور
  بین ۵۰۰٬۰۰۰–۱٬۰۰۰٬۰۰۰ نفر گویشور
  بین ۱۰۰٬۰۰۰–۵۰۰٬۰۰۰ نفر گویشور
  بین ۲۵٬۰۰۰–۱۰۰٬۰۰۰ نفر گویشور
  کمتر از ۲۵٬۰۰۰ نفر گویشور/ بدون گویشور
پراکنش مردم فارسی‌زبان در استان‌های ایران در سال ۱۳۹۱
ولسوالی‌های با جمعیت بیشینه فارسی‌زبان در افغانستان
پراکندگی فارسی تاتی در قفقاز

  زبان بیشینه
  زبان اقلیت
یک فروشگاه در تهرانجلس، یکی از محله‌های بزرگ ایرانی‌نشین لس‌آنجلس
شعرهای فارسی در تخت شاه جهان، قلعه آگره، هند
نوشته‌های فارسی در یک نگارگری عثمانی
کتیبه فارسی شعر خیام در خان موریچا در سارایوو
نامهٔ گویوک خان به پاپ اعظم، نگاشته‌شده به زبان فارسی
آرامگاه سلطان ملک الصالح
واکه‌ها در لهجه تهرانی زبان فارسی.
نمونه‌ای از خط نستعلیق اثر میرعماد
روزنامه‌ای به الفبای سیریلیک تاجیکی
جنگ نوذر و افراسیاب در شاهنامه؛ شاهنامه یکی از بزرگ‌ترین و برجسته‌ترین سروده‌های حماسی جهان است.
نمودار دایره‌ای از زبان‌های مورد استفاده بر روی اینترنت
کشورهای دارای مکان‌هایی با ریشه نام فارسی