stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
جغرافیای ایران باستان

از بررسی و پژوهش ایرانیان باستان در امر جغرافیا اطلاع زیادی در دست نیست. قدیمی‌ترین سندی که در این باره موجود است قسمتهای بازمانده ٔ اوستاست که در پاره‌ای از بخشهای آن اشاره‌هایی به وضع یا نام برخی سرزمین‌ها، دریاها، کوه‌ها و رودها رفته و در فرگرد یکم وندیداد از شانزده کشور آفریده ٔاهورامزدا سخن بمیان آمده‌است. اما چون قسمتهای علمی اوستا از میان رفته‌است در این باره بیش از این اطلاعی به دست نمی‌آید. پس از آن در سنگ‌نبشتهٔ بیستون به نام کشورهائی که داریوش می‌گوید بر آنها فرمانروایی داشته‌ام برمی‌خوریم. از همین قبیل اطلاعات مختصر و جزئی در برخی از نوشته‌های یونانیان نیز مشاهده می‌شود. از روزگار ساسانیان نیز علاوه بر آنچه جسته گریخته در ضمن بعضی از کتاب‌های آن دوران آمده و به دست ما رسیده، کتاب مستقل شهرستان‌های ایرانشهر که در آن نام و شرح مختصر شهرهای ایران و برخی از روایات افسانه‌ای در باره ٔآنها آمده، در دست است.
جغرافیای اوستا > فرگرد یکم وندیداد

فَرگَرد یکم وندیداد، شانزده کشور آفریده ٔاهورامزدا را این چنین آورده است:
ائیرییانَه وَئِجو
سغده
موئورو
بخدی
نیسایه
هَرویو
وئه‌کرته
اوروه
وهرکانه
هرخوائیتی
هائتومنت
رَغا
کخره
ورِنه
هپته هیندوه (هفت رود)
رنغه
جغرافیای ایران باستان در سنگ‌نبشته‌های هخامنشی

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
فهرست ساتراپی‌ها در سنگ‌نبشته‌های هخامنشی: 
|  سنگ‌نبشتهٔ بیستون |  سنگ‌نبشتهٔ پارسه |  سنگ‌نبشتهٔ شوش |  سنگ‌نبشتهٔ نقش رستم |
پارسا: -
خوجیا: خوجیا
بابیروش: بابیروش
آثورا: آثورا
اَرَبایا: اَرَبایا
مودرایا: مودرایا
سرزمین‌های مشرف به دریا: سرزمین‌های مشرف به دریا
اسپاردا: اسپاردا
یونانیان مشرف به دریا: یونانیان مشرف به دریا
یونانیان آنسوی دریا: یونانیان آنسوی دریا
مادا: مادا
ارمینا: ارمینا
کَتپَتوکا: کَتپَتوکا
پرثوا: پرثوا
زَرَنکا: زَرَنکا
| - | ساگارتیا | - | - |
هَرَیوا: هَرَیوا
هوارَزمیش: هوارَزمیش
باختریش: باختریش
سوغدا: سوغدا
گنداره: گنداره
| سکا | سکا | سکا هئومه‌ورگه | سکا هئومه‌ورگه |
| - | - | سکا تیگره‌خوده | سکا تیگره‌خوده |
| - | - | سکا پَرَدرایه | سکا پَرَدرایه |
ثته‌گوش: ثته‌گوش
هَرَهُوَتیش: هَرَهُوَتیش
مکا: مکا
-: هندوش
| - | - | تراکیه | تراکیه |
| - | - | کاریا | کاریا |
| - | - | - | لیبی |
| - | - | - | حبشه |
دوشیزه دنیا ۲۰۰۲

دختر شایسته ۲۰۰۲ – عذرا آکین برنده مسابقه دوشیزه دنیا
با موفقیت آگبانی دارگو در سال ۲۰۰۱ گردانندگان سازمان دوشیزه دنیا، شهر آبوجا پایتخت نیجریه را برای میزبانی در سال ۲۰۰۲ برگزیدند، این در حالی بود که محکومیت آمنه لاوال یک زن نیجریه‌ای به سنگسار موجب شد تا انتقادات شدیدی از سوی بسیاری از فعالان حقوق بشر و برخی از شرکت کنندگان مسابقات دوشیزه دنیا نسبت به برگزاری مسابقات در این کشور صورت گیرد، در همین راستا تعدادی از برگزیدگان اروپایی دوره‌های پیشین این رقابت‌ها با دولت‌های متبوع خود و پارلمان اروپا برای حمایت از آمنه لاوال و تلاش برای جلوگیری از سنگسار او مذاکره کردند.
علی رغم تمام مخالفت‌ها سازمان دوشیزه دنیا در نهایت تصمیم گرفت تا مسابقات را در نیجریه برگزار کرده و آن را فرصتی برای آگاهی مردم دنیا از این قوانین و کمک به نجات امینه بداند، این تصمیم باعث شد تا تعدادی از برگزیدگان دور نهایی مسابقات، به رهبری کاترین سورلند دوشیزه نروژ مسابقات را تحریم کنند. در برخی کشورها همچون کاستاریکا نیز دولت و پارلمان مسابقات را تحریم کردند. دانمارک، سوئیس، اسپانیا، بلژیک، پاناما و کنیا از مهم‌ترین این تحریم کنندگان بودند.
علی رغم پوشش خبری وسیع تحریم این مسابقات، گردانندگان مراسم دوشیزه دنیا با تغییر زمان مسابقات برای جلوگیری از هم‌زمانی با ماه رمضان، بر تصمیم پیشین خود پای‌فشاری کردند و بیشتر کشورهای مهم نیز نمایندگان خود را در این رویداد شرکت دادند. اما جنجال‌ها فروکش نکرد و در پی اعتراضات شدید محافل اسلامگرا به برگزاری این مراسم، روزنامهای در لاگوس مقاله‌ای را از ایزیوما دانیل زن روزنامه‌نگار نیجریه‌ای به انتشار رساند که در پاسخ به اعتراضات مسلمانان اظهار شده بود؛ «اگر محمد پیامبر مسلمانان زنده بود و این دختران را می‌دید، شاید یکی از آن‌ها را به همسری خود برمی‌گزید». این مقاله طوفان خشم متعصبین مذهبی را برانگیخت به‌طوری‌که بیش از دویست نفر در درگیری‌های شهر کادونا کشته شدند و بسیاری از خانه‌ها و عبادتگاه‌ها در آتش سوخته و تخریب شدند.
در چنین وضعیتی با توجه به خطری که جان شرکت کنندگان را تهدید می‌کرد کانادا و کره‌جنوبی نمایندگان خود را از نیجریه فراخواندند و بنیاد دوشیزه دنیا نیز تصمیم گرفت مراسم را به لندن منتقل کند، این در حالی بود که فتوایی که حکم ارتداد و در نتیجه لزوم قتل ایزیوما دانیل را بیان می‌کرد، در نیجریه منتشر شد. البته این فتوا از سوی مقامات مذهبی عربستان سعودی رد شد.
در پی این تغییر مکان، بسیاری از تحریم کنندگان از جمله کاترین سورلند دوشیزه نروژ که سرسختانه با برگزاری مسابقات در نیجریه مخالفت می‌کرد و با این وضعیت شانس اول موفقیت در این رقابت به‌حساب می‌آمد، به لندن آمده و تصمیم گرفتند تا در این رقابت شرکت کنند در نهایت ازره اکین دوشیزه ترکیه به مقام اول این رقابت دست یافت و به این ترتیب پس از ۴۸ سال (مصر در ۱۹۵۴) دختری از کشوری با اکثریت جمعیت مسلمان به این عنوان دست یافت.
تیم ملی فوتبال زنان اروگوئه

این مقاله دربارهٔ تیم زنان است. برای تیم مردان، تیم ملی فوتبال اروگوئه را ببینید.
تیم ملی فوتبال زنان اروگوئه نماینده اروگوئه در مسابقات بین‌المللی فوتبال زنان است.
بخش فوتبال زنان اتحادیه فوتبال اروگوئه در سال ۱۹۹۶ آغاز شد و اولین رقابت رسمی تیم ملی در مسابقات قهرمانی فوتبال زنان آمریکای جنوبی ۱۹۹۸ برگزار شد. جدا از این، دست‌کم در اوایل سال ۱۹۶۲ یک تیم فوتبال زنان به نمایندگی از اروگوئه وجود داشت، زمانی که آنها یک بازی بین‌المللی در ورزشگاه بلودر مقابل آرژانتین انجام دادند. بهترین عملکرد این تیم تا به امروز، در مسابقات قهرمانی آمریکای جنوبی در سال ۲۰۰۶ بود که اروگوئه مقام سوم را کسب کرد.
شبکه تحویل محتوا

شبکه توزیع محتوا
شبکه توزیع محتوا (به انگلیسی: Content Delivery Network) که به اختصار CDN نیز خوانده می‌شود، طبق تعریف اتحادیه بین‌المللی مخابرات به هر گونه شبکه‌ای که برای تحویل محتوای دیجیتالی بهینه‌سازی شده باشد شبکه تحویل محتوا می‌گویند. معمولاً شبکه‌های تحویل محتوا دارای سرورهایی است که در نقاط مختلف مستقر هستند و به صورت جغرافیایی توزیع شده‌اند. برخی شبکه‌های تحویل محتوا بسیار بزرگ هستند و به وبگاه‌های زیادی خدمت عرضه می‌کنند مانند آمازون، آکامی و کلودفلر برخی دیگر از شبکه‌های تحویل محتوا هم بسیار بزرگ هستند اما فقط برای مصرف یک مجموعه وبگاه توسعه پیدا کرده‌اند مانند شبکه تحویل محتوای گوگل. برخی شبکه‌های تحویل محتوا هم بر یک کشور خاص متمرکز هستند مانند چاینا کش در چین، گاهی به خادم‌های ذخیره‌سازی موقتی اپراتورهای دسترسی اینترنتی هم شبکه تحویل محتوا می‌گویند اما شبکه‌های تحویل محتوای تجاری بر اساس قرار داد با صاحب خدمات وبگاه و با دسترسی به خادم نام به اطلاعات وبگاه دسترسی دارند. شبکه تحویل محتوا با استفاده از خادم‌های توزیع شده توجه به موقعیت جغرافیایی کاربر از طریق نزدیک‌ترین سرور به کاربر محتوا را ارائه می‌دهد. این سرویس در افزایش سرعت تحویل محتوا و پهنای باند در وب سایت‌های با ترافیک بالا و وب سایت‌های جهانی مانند گوگل، یاهو، فیس بوک و … بسیار اثرگذار است.
مزایای استفاده از CDN

CDN به هاست قدرت سرورهای چندگانه را می‌دهد و می‌توان مزیت‌های استفاده از این روش را به صورت زیر فهرست نمود.
افزایش سرعت بارگذاری و نمایش صفحات وب در سیستم بازدید کنندگان
افزایش امنیت سایت‌ها (بیشتر ارتباط‌ها به صورت غیر مستقیم و محافظت دو چندان هستند) از طریق مسدود کردن دسترسی ربات‌های اسپمر و تهدید کننده به سایت
افزایش مقدار پهنای باند (برای مثال اگر سرور شما ۱۰ گیگابایت پهنای باند به شما ارائه می‌کند وقتی شما از یک CDN که دارای ۱۰ node است استفاده می‌کنید در حقیقت شما ۱۰ * ۱۰ گیگابایت به پهنای باند خود افزوده‌اید.
هزینه بسیار پایین (دلیل این مزیت توانایی استفاده اشتراکی چندین نفر از سرورها است)
نصب آسان
افزایش سرعت بارگذاری و نتایج مثبت در رتبه سایت شما در موتورهای جستجوگر.
افزایش پایداری سرور به دلیل Load balancing و تقسیم ترافیک.
CDN چگونه کار می‌کند؟ > برای درک بهتر نحوه عملکرد شبکه توزیع محتوا CDN بهتر است با چند اصطلاح آشنا شوید

ORIGIN SERVER: عبارت است از سرور اصلی یا هاست اصلی سایت شما. معمولاً در هنگام خرید هاست یا سرور برای سایت خود موقعیت سرور خود را می‌توانید انتخاب کنید.
EDGE Server: همان‌طور که گفتیم CDN شبکه‌ای متصل از سرورهای مختلف است. Edge Server یا سرور لبه در واقع سروری است که نزدیکترین موقعیت را به کاربر دارد و وظیفه ارسال اطلاعات سایت به کاربر را به عهده می‌گیرد.
POP (Points of Presence): به معنی نقاط حضور است و بیانگر گروهی از سرورهای لبه در یک موقعیت مکانی است. با افزایش کاربران در یک موقعیت مکانی نیاز به افزایش سرورهای لبه در نقطه حضور مربوط است. مجموعه کل POPها یک شبکه توزیع محتوا را می‌سازد.
CDNها از شبکه‌ای از سرورها تشکیل شده‌اند که به آن‌ها نقاط حضور یا به‌طور اختصاری POP گفته می‌شود. هر یک از این سرورها در مکان‌های پر جمعیت جهان قرار دارند. هنگامی‌که یک کاربر از طریق یک CDN یک وب‌سایت یا برنامه را درخواست می‌نماید، آن‌ها به نزدیک‌ترین سرور لبه متصل می‌شوند که باعث بارگذاری سریعتر سایت می‌شود.
CDN چیست و چرا ساخته شد

شرکت‌های بزرگ اینترنتی برای کنترل ترافیک سایت و سرویس‌های اینترنتی خود از چندین سرور در نقاط مختلف جهان برای ذخیره‌سازی و تحویل اطلاعات و امکانات خود در سراسر جهان استفاده می‌کنند. این امر باعث می‌شود که کاربران مختلف در سراسر جهان در هنگام استفاده از سرویس‌های آن‌ها هیچگونه تفاوتی را حس نکنند و همگی با بالاترین سرعت ممکن از نزدیک‌ترین سرور شرکت مورد بحث استفاده کنند. این امکان بسیاری از مزایای دیگر مانند امنیت، همیشه در دسترس بودن، پخش صحیح فشار بر روی چندین سرور و … را به همراه دارد.
اینجاست که تکنولوژی CDN بسیار کارآمد می‌شود و می‌تواند به تمامی شرکت‌های کوچک و وب‌مسترهای سایت‌های خصوصی قدرت شرکت‌های بزرگ را بدهد. این سرویس به این‌گونه کار می‌کند که از روی اطلاعات قابل دانلود شدن سایت شما (مانند فایل کدهای CSS، فایل کدهای جاوااسکریپت، فایل‌های مولتی مدیا و …) یک نسخه کپی بر روی nodes یا سرورهای مختلف خود که در سراسر جهان دارد تهیه می‌کند و می‌توانند به صورت اشتراکی به بسیاری از سایت‌ها سرویس دهند. در این حالت وقتی کاربری با مرورگر خود می‌خواهد سایت شما را مشاهده کند اطلاعات از نزدیک‌ترین سرور موجود به آن کاربر به او ارسال می‌شود و این چون این اطلاعات قبلاً ثبت (Cache) شده‌اند و نیاز به پروسه خاصی نیست سرعت تبادل اطلاعات تغییر چشم‌گیری می‌کند و …
زمانیکه شما یک سیستم CDN را فعال می‌کنید تأثیر آن به صورت زیر خواهد بود:
۱- شبکه توزیع محتوا یا همان CDN تمامی سرورهای شبکه جهانی اینترنت را پوشش می‌دهد؛ بنابراین زمانی‌که شما این سیستم را برای سایت خود فعال می‌کنید اطلاعات شما بر روی تمامی این سرورها کپی و ذخیره می‌شود و زمانی‌که یک بازدیدکننده به سایت یا وبلاگ شما وارد می‌شود محتوای سایت شامل تصاویر و متون را از نزدیک‌ترین سرور نزدیک به خود دریافت می‌کند و مستقیماً به هاست یا سرور شما متصل نمی‌شود. این کار موجب بهبودی چشمگیر در عملکرد و سرعت سایت شما خواهد شد.
2- CDN تمام اطلاعات ثابت شما مانند تصاویر، کدهای CSS و javascript, mp3، pdf و فایلهای ویدئویی شما را پشتیبانی می‌کند و تنها اطلاعاتی که قابل تغییر و بروزرسانی هستند مانند متون و کدهای HTML از سرور اصلی شما فراخوان می‌شوند. با این کار مصرف پهنای باند هاست شما کاهش یافته و هزینه‌ای که سالانه برای آن می‌پردازید کاهش چشمگیری خواهد داشت.
۳- تفاوت سرعت و عملکرد برای خودتان یا افرادی که در نزدیکی سرور اصلی شما هستند تفاوت زیادی نخواهد داشت ولی برای کسانی که ار نقاط مختلف جهان به سایت شما وارد می‌شوند این افزایش سرعت ناشی از CDN کاملاً محسوس خواهد بود، با توجه به اینکه سایتهای ایرانی معمولاً سرور و هاست خود را از خارج و کشورهایی مانند آلمان و آمریکا تهیه می‌کنند و عموم بازدیدکنندگان از داخل کشور هستند استفاده از CDN می‌تواند بسیار مؤثر باشد. برای تعیین تأثیر CDN بر سرعت سایت می‌توانید عملکرد خود را با ابزارهایی مانند Pingdom و GTmetrix بعد و قبل از فعال‌سازی CDN بررسی و مقایسه کنید.
چند سرویس دهنده CDN در حال حاضر وجود دارد

بسیاری از سرویس دهنده‌ها و شرکت‌های مختلف هم‌اکنون می‌توانند این امکان را برای شما نیز فراهم کنند. معروف‌ترین شرکت ارائه دهنده این نوع خدمات در دنیا شرکت کلودفلر است که شما می‌توانید پلن ابتدایی آن را به‌صورت رایگان داشته باشید هر چند که این پلن نمی‌تواند تمامی قابلیت‌های اصلی کلودفلر را برای شما فراهم کند و شما برای استفاده از آنها باید به سراغ پلن‌های پولی این شرکت بروید. شرکت‌های دیگری نیز در این زمینه وجود دارند که با فاصله زیادی نسبت به کلودفلر قرار گرفته‌اند، مانند Amazon CloudFront, Fastly, Sucuri, Akamai, Imperva, Variti و همچنین ابرآروان که نمونه ایرانی است که توانسته جایگاه خوبی را در لیست بزرگ‌ترین CDNهای دنیا از آن خود کند.
زبان درخطر

More than 50% of the world's endangered languages are located in just eight countries (denoted in red on the map): India, Brazil, Mexico, Australia, Indonesia, Nigeria, Papua New Guinea and Cameroon. In such countries and around them are the areas that are the most linguistically diverse in the world (denoted in blue on the map).
Language death can be the result of language shift in which ethnic group members no longer learn their heritage language as their first language.
The world language hierarchy (adapted from Graddol, 1997)
زبانِ درخطر به زبانی گفته می‌شود که در معرض نابودی باشد. تعداد گویشوران یک «زبان درخطر» لزوماً کم نیست، بلکه حتی اگر تعداد آن‌ها طی مدت به نسبت کوتاهی در حال کاهش شدید بوده باشد، باز با آن به سان زبان درخطر برخورد می‌شود.
نیمی از زبان‌های شناخته شده جهان با خطر نابودی روبرو هستند و گسترش راه‌های ارتباطی سرعت این نابودی را افزایش می‌دهد.
یکی از عوامل تأثیرگذار و تهدید کننده زبان‌ها و گویش‌های قومی و روستایی، مهاجرت‌های مهار گسیخته از روستاها و شهرهای کوچک به کلان‌شهرها بوده و هست. با اوج گرفتن زندگی شهری و میل به صنعتی شدن و به ویژه تمرکز واحدهای صنعتی در جوار شهرهای بزرگ با هدف نزدیکی به بازار مصرف و تأمین نیاز این واحدها به کارگر و از سوی دیگر، جفا و بی‌توجهی در حق کشاورزی و دامداری سنتی و باغداری، از دهه ۴۰ و ۵۰ شمسی، کشور با اوج‌گیری مهاجرت از روستاییان به شهرها، روبه‌رو شد. این مهاجران و به ویژه نسل‌های بعدی آن‌ها در جامعه شهری مستحیل شده و حتی مایل یا قادر به حفظ خود به عنوان «خرده فرهنگ» نیز نبودند. با به محاق رفتن مهاجران روستایی و گم شدن آن‌ها در جامعه و جمعیت شهری، زبان و فرهنگ آن‌ها و حتی هویت اصیل آن‌ها نیز در هیاهوی شهر از یاد رفت.
یکی دیگر از عوامل مؤثر بر نابودی زبان‌های محلی، انقلاب ارتباطات و رشد سریع وسایل ارتباط جمعی به ویژه رسانه‌های تصویری و شنیداری است. راه‌یابی رادیو و در ادامه تلویزیون به روستاها، موجب آگاهی روستاییان از واقعیات بیشتر شد. یک واقعیت اینکه، دنیای بهتری خارج از روستا وحود دارد. دنیایی زیبا و پاکیزه و مرفه. دنیایی سرشار از امکانات، شادی، آسایش و خوبی و خالی از ملال و رنج و سختی. دنیایی که در آنجا فاصله میان خواستن تا به دست آوردن، بسیار کوتاه بود. روستایی در آرزوی رسیدن به آرمان شهر معرفی شده در رادیو و تلویزیون، راهی جز فرار از روستا و پناه بردن به شهر برای خود تصور نمی‌کرد. فرار از روستا نیز لاجرم به فرار از زبان، فرهنگ، هویت و خویشتن خویش، منتهی شد.
نگاهی به دلایل جامعه‌شناختی نابودی زبان‌ها

از زمان‌های بسیار دور زبان‌ها به دنیا آمده‌اند، زیسته‌اند و از میان رفته‌اند. اما امروزه با سرعتی بی‌سابقه در حال نابودی‌اند. اکنون در جهان در هر سال ده زبان خاموش می‌شود و زبان‌شناسان پیش‌بینی می‌کنند اگر این روند ادامه یابد؛ نود درصد زبان‌ها تا سدهٔ آینده رو به خاموشی خواهند رفت. از آنجایی که فرهنگ وابسته به زبان است، با زبان شکوفا می‌شود به حیات خود ادامه می‌دهد و منتقل می‌شود؛ با مرگ هر زبان فرهنگ وابسته به آن نیز در معرض نابودی قرار می‌گیرد. از سوی دیگر هر زبانی سازگاری‌های ضروری با شرایط ویژهٔ اجتماعی، اقتصادی و زیست‌محیطی را برای گویشورانش فراهم کرده و امکان شناخت هستی از دریچه‌ای ویژه را برای آنها میسر می‌سازد؛ لذا مرگ زبان‌ها به مثابه نابودی همهٔ این امکان‌های ضروری برای حیات اجتماعی و تداوم فرهنگ است.
در نابودی زبان‌ها عوامل عدیده‌ای دخیلند که دارای ابعاد روان‌شناختی، جغرافیایی، اقتصادی، سیاسی و اجتماعی بوده و از جنبه‌های خرد مانند میزان علاقهٔ فردی کاربران به حفظ زبان مادری گرفته تا جنبه‌های کلان مانند کاهش جمعیت گویشوران، عوامل طبیعی، استعمار، جهانی شدن، نقش دولت‌های ملی و … را شامل می‌باشد؛ بنابراین حل این مسئله تلاش‌ها و دگرگونی‌هایی همه‌جانبه را در عرصه‌های خرد و کلان طلب می‌کند.
زبان‌های درخطر در ایران

طبق اعلام اطلس زبان‌های جهان بیش از ۲۰ زبان در ایران در معرض نابودی و انقراض کامل هستند. یونسکو نیز ۲۴ یا ۲۵ زبان را در خطر نابودی در ایران اعلام کرده‌است. آماری که در منابع از جمله اطلس زبان‌های درخطر سازمان یونسکو از شمار و نام زبان‌های در خطر ایران ارائه شده متأسفانه دقیق نیست. به عنوان مثال در این اطلس تعداد زبان‌های در خطر ایران، ۲۵ زبان برآورد شده‌است اما این فهرست از دید متخصصان فهرست قابل قبولی نیست. براساس اطلاعاتی که در منابع آمده‌است تعداد زبان‌های زنده ایران ۷۶ زبان است. در بین این ۷۶ زبان چیزی حدود نیمی از این زبان‌ها با درجه‌های مختلف در خطر هستند. سازمان یونسکو ۶ درجه برای میزان در خطر بودن یک زبان در نظر گرفته‌است و ۹ عامل را در این امر مؤثر می‌داند. از بین این عوامل دو عامل از اهمیت بالایی برخوردارند. یکی از آن‌ها تعداد سخنگویان زبان است. عامل دوم که یونسکو از آن به عنوان عامل طلایی یاد می‌کند، عامل انتقال بین نسلی است.
کتاب اطلس زبان‌های در معرض خطر جهان که به سردبیری کریستوفر موزلی و به قلم تعدادی از کارشناسان زبانشناسی در مناطق مختلف جغرافیایی جهان نوشته شده و توسط «سازمان یونسکو» منتشر گردیده، مطالبی را در خصوص زبانهای در معرض خطر یا انقراض در جهان به رشته تحریر درآورده است. یونسکو برای نخستین بار در سال ۱۹۹۶ اطلس زبان‌های در معرض خطر را منتشر نمود و بدین وسیله در رابطه با انقراض زبانها در جهان هشدار داد. این هشدار، اکنون توسط تصمیم گیران، سیاست گذاران و همچنین جوامع زبانی و دانشمندان، رسانه‌ها و جامعه مدنی در سرتاسر جهان جدی گرفته شده‌است. زبان در معرض خطر یا در حال انقراض، زبانی است که توسط نسل‌های قبلی به نسل جدید منتقل نمی‌شود. اینگونه زبان‌ها حتی در بین افرادی که به آن زبان صحبت می‌کنند فاقد هرگونه اعتبار بوده و در بسیاری از موارد به صورت مکتوب نیستند و فقط جنبه شفاهی دارند.
زبان‌های درخطر در ایران > زبان‌ها و گویش‌های در خطر نابودی

زبان‌های امن
زبان‌های باثبات ولی در معرض تهدید
زبان‌های آسیب‌پذیر
زبان‌های در معرض خطر
زبان‌های شدیداً در معرض خطر
زبان‌های کاملاً در معرض خطر
زبان‌های منقرض شده
در این میان ۲۴ زبان یا گویش در ایران جز آمار بالا هستند؛ از زبان‌های ایرانی، ترکی و سامی. اما نکته قابل توجه آن است که ۱۷ تای آنها جز «زبان‌های ایرانی» هستند.
۲ زبان منقرض شده‌اند: لشان ددان (آرامی) و هولالولا
۳ زبان در شرایط بحرانی هستند: سنایا (آرامی ۶۰ تن)، مانداییک (آرامی ۳۰۰ تن)، کوروشی (ایرانی ۲۰۰ تن)
۲ زبان بشدت در خطر نابودی قرار دارند: نطنزی (ایرانی ۷۰۰۰ تن)، نایینی (ایرانی ۷۰۰۰ تن)
۱۴ زبان در معرض خطرند: تاتی (ایرانی، جمعیت نامشخص)، آرامی (۲۴۰۰۰ تن)، جیدی (ایرانی ۳۰۰۰۰ تن)، وفسی (ایرانی ۱۸۰۰۰ تن)، آشتیانی (ایرانی ۲۱۰۰۰ تن)، سمنانی (ایرانی ۲۱۰۰۰ تن)، خوانساری (ایرانی ۲۱۰۰۰ تن)، گزی (ایرانی ۷۰۰۰ تن)، دری زرتشتی (ایرانی ۱۵۰۰۰ تن)، سوی (ایرانی ۷۰۰۰ تن)، بشاگردی (ایرانی ۷۰۰۰ تن)، [زبان لارستاني(اچمی)] (ایرانی ۲۰۰۰۰۰ تن)، سیوندی (ایرانی ۷۰۰۰ تن)
۳ زبان در وضعیت آسیب پذیرند: تالشی (ایرانی ۱۰۰۰۰۰۰ تن)، خلجی (ترکی ۴۲۱۰۰ تن)، ترکی خراسانی (۲۰۰۰۰۰ تن)
گویش‌های هرزنی و گرینگانی در استان اردبیل، تالشی در استان گیلان، وفسی و آشتیانی در استان مرکزی و تاکستانی در استان قزوین که همگی از گویش‌های زبان تاتی به‌شمار می‌روند، در خطر هستند. همچنین گویشوران لاهیجی، بالاخانی، سوراخانی و… که گویش‌های تاتی جمهوری آذربایجان محسوب می‌شوند نیز با چنان سرعتی در حال کاهشند که از دیدگاه زبانشناسی جزو زبان‌های «در حال انقراض» شمرده می‌شوند. شماری از گویش‌های استان سمنان نیز در معرض نابودی است. همچنین لُریِ «کُمزاری» (Komzari) که یک گویش ایرانی است و گویشوران آن در آن سوی تنگه هرمز و در کشور عمان هستند نیز جزو زبان‌های در خطر است. راهجردی، دزیدی، نطنزی، گزی، خونسازی، نائینی، دری زرتشتی، سنها (Sonha)، سیوندی، کرشی (Koroshi)، زبان لارستاني(اچمي)و گویشهای آن از دیگر زبان‌های ایرانی در خطر هستند. شماری از زبان‌هایی که گویشورانشان در تاجیکستان، ازبکستان، افغانستان و شرق چین زندگی می‌کنند نیز در گروه زبان‌های تهدید شونده قرار دارند.
طبق اعلام اطلس زبان‌های جهان بیش از ۲۰ زبان در ایران در معرض نابودی و انقراض کامل هستند. یونسکو نیز ۲۴ یا ۲۵ زبان را در خطر نابودی در ایران اعلام کرده‌است. آماری که در منابع از جمله اطلس زبان‌های درخطر سازمان یونسکو از شمار و نام زبان‌های در خطر ایران ارائه شده متأسفانه دقیق نیست. به عنوان مثال در این اطلس تعداد زبان‌های در خطر ایران، ۲۵ زبان برآورد شده‌است اما این فهرست از دید متخصصان فهرست قابل قبولی نیست. براساس اطلاعاتی که در منابع آمده‌است تعداد زبان‌های زنده ایران ۷۶ زبان است. در بین این ۷۶ زبان چیزی حدود نیمی از این زبان‌ها با درجه‌های مختلف در خطر هستند. سازمان یونسکو ۶ درجه برای میزان در خطربودن یک زبان در نظر گرفته‌است و ۹ عامل را در این امر مؤثر می‌داند. از بین این عوامل دو عامل از اهمیت بالایی برخوردارند. یکی از آن‌ها تعداد سخنگویان زبان است. عامل دوم که یونسکو از آن به عنوان عامل طلایی یاد می‌کند، عامل انتقال بین نسلی است.
زبان‌های زیر در خطر نابودی کامل قرار دارند:
زبان آشتیانی
زبان بشاگردی
زبان فارسیهود
زبان جیدی
زبان گزی
زبان گورانی
زبان خلجی
زبان ترکی خراسانی
زبان خوانساری
گویش کرشی
زبان لارستاني(اچمي)
زبان مندائی
زبان نطنزی
زبان نائینی
زبان سمنانی
زبان سنایا
زبان سیوندی
زبان سوی
زبان تالشی
زبان تاتی
گویش وفسی
دری زرتشتی (گویش بهدینان)
لشان ددان
هولئولا
دمنوش زنجبیل

| 0 | 1 |
| --- | --- |
Vernors golden ginger ale: Vernors golden ginger ale
گونه: Non-alcoholic mixed drink
خاستگاه: بریتانیا و کانادا
منطقه یا ناحیه: ایرلند شمالی و انتاریوی جنوبی، کانادا
آغاز تولید: 1851 (Golden) and 1904 (Dry)
درجه: ۰
رنگ: Golden
زنجبیل: زنجبیل
انواع: Golden ginger ale and dry ginger ale
دمنوش زنجبیل (انگلیسی: Ginger ale) یا جینجریل یک نوشیدنی گازدار با طعم زنجبیل است. این به تنهایی مصرف می‌شود یا به عنوان مخلوط کن، اغلب با نوشیدنی‌های مبتنی بر الکل استفاده می‌شود. دو نوع اصلی زنجبیل وجود دارد. سبک طلایی به دکتر ایرلندی توماس جوزف کانترل نسبت داده شده‌است. سبک خشک (که سبک کم رنگ نیز نامیده می‌شود)، یک نوشیدنی کم رنگ تر با طعم زنجبیل ملایم تر، توسط جان مک لافلین کانادایی ایجاد شد.
عبدالله وثوق

| عبدالله وثوق | عبدالله وثوق |
| --- | --- |
نماینده دوره‌های چهارم، پنجم، ششم و پانزدهم مجلس شورای ملی: نماینده دوره‌های چهارم، پنجم، ششم و پانزدهم مجلس شورای ملی
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: عبدالله وثوق ۱۲۶۳
معتمدالسلطنه، وثوق السلطنه، قوام حضور: معتمدالسلطنه، وثوق السلطنه، قوام حضور
درگذشته: ۱۳۳۱
خویشاوندان: احمد قوام، حسن وثوق، ابراهیم خان معتمدالسلطنه، ماژور مسعودخان کیهان، سرلشکر فولادوند
میرزا عبدالله خان معتمدالسلطنه (اردیبهشت ۱۲۶۳–۵ مهر ۱۳۳۱) که نام خانوادگی وثوق را برگزید، نماینده دوره‌های چهارم، پنجم، ششم و پانزدهم مجلس شورای ملی بود.
تولد و خانواده

پدرش ابراهیم خان معتمدالسلطنه از رجال قاجار و برادران ناتنی اش قوام السلطنه و وثوق الدوله از دولتمردان مهم تاریخ معاصر ایرانند. مادرش محترم السلطنه دختر بدیع‌الدوله میرزا عمادالدوله همدانی بود.
تحصیلات و فعالیت اداری

برای تحصیل در امور مالی به اروپا فرستاده شد و در بازگشت به خدمت وزارت مالیه درآمد و مستوفی آذربایجان شد. پدرش برای او از شاه لقب قوام حضور گرفت. مدتی معاون و چندی هم کفیل (سرپرست) وزارت مالیه شد و لقب وثوق السلطنه گرفت. با مرگ پدرش در سال ۱۲۹۷ لقبش به او رسید و معتمدالسلطنه شد.
نمایندگی مجلس

در انتخابات دوره چهارم مجلس شورای ملی که یک برادرش وثوق الدوله نخست‌وزیر و برادر دیگرش قوام السلطنه والی خراسان بود، از درگز انتخاب شد. هنگام بررسی اعتبارنامه اش در آغاز کار مجلس، شیخ محمدجواد نماینده مشهد اعتراض کرد که در درگز کسی او را نمی‌شناسد و به امانت و درستکاری نیز شناخته نمی‌شود؛ بنابراین شروط نمایندگی را دارا نیست. او خطاب به نمایندگان گفت: «به نام یک نفر خراسانی می‌گویم بنده معتمدالسلطنه را نماینده خراسان نمی‌دانم و فریاد می‌زنم که ایشان را به حلقوم خراسانی فروکرده اند». تلگرافی هم به امضای شمار زیادی از افراد سرشناس درگز به مجلس رسید که اعلام می کرد معتمدالسلطنه در این شهرستان، شناخته شده نیست. در نتیجه رسیدگی به اعتبارنامه معتمدالسلطنه برای بررسی بیشتر به تعویق افتاد.  در این بین، همان کسانی که از درگز به مجلس تلگراف کرده بودند، در تلگراف دیگری گواهی قبلی خود را پس گرفته، اعلام کردند که آن تلگراف زیر فشار مأموران کلنل محمدتقی خان پسیان فرستاده شده بوده و اکنون که این فشار برداشته شده، اظهار شناسایی معتمدالسلطنه و رضایت از انتخاب او را می کنند. مجلس نیز در پانزدهم آبان ۱۳۰۰ به اعتبارنامه معتمدالسلطنه رأی موافق داد.
در دوره پنجم او بار دیگر از سرخس به نمایندگی انتخاب شد. این بار سید حسن مدرس به اعتبارنامه‌اش اعتراض کرد و گفت که معتمدالسلطنه معتمدالسلطنه «همیشه حسب‌الفرموده آقای رئیس‌الوزراء [سردارسپه] باید انتخاب شوند. در دوره سابق هم همین طور شد». با این حال، او با پنجاه رأی موافق از ۹۱ نماینده حاضر در جلسه رأی آورد  و در دوره ششم نیز به نمایندگی انتخاب شد. در انتخابات مجلس پانزدهم نیز که هنگام نخست‌وزیری برادرش قوام السلطنه برگزار شد، از زابل به نمایندگی رسید.
کناره گیری از سیاست و درگذشت

پس از پایان دوره پانزدهم از سیاسیت کناره گرفت و به رسیدگی به املاکش مشغول بود. عبدالله وثوق در مقبره خانوادگی در ایوان اتابک حرم فاطمه معصومه در قم به خاک سپرده شد. ماژور مسعود خان کیهان که پس از کودتای سوم اسفند ۱۲۹۹ وزیر جنگ شد و سرلشکر فولادوند دامادهای او بودند.
لودویگ هفتم، هرتسوگ بایرن

| لوئی هفتم | لوئی هفتم |
| --- | --- |
زاده: ح. ۱۳۸۶
درگذشت: ۱ مهٔ ۱۴۴۷ بورگ‌هاوزن
خانواده اشرافی: دودمان ویتلسباخ
همسر(ها): آن بوربن کاترین از آلنسون
فرزندان: ۴تا, شامل لوئی هشتم, دوک بایرن
پدر: استفن سوم مولدووا, دوک باواریا
مادر: تادیا ویسکونتی
لوئی هفتم، (ح. ۱۳۶۸ – می ۱۴۴۷) ملقب به ریش‌دار (آلمانی: "Ludwig der Bärtige") دوک بایرن-اینگولشتات از سال ۱۴۱۳ تا ۱۴۴۳ بود. او پسر استفان سوم، دوک بایرن و تادیا ویسکونتی است.