stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
آمار و رکوردهای شهرآورد تهران
گل اول دربی

| گل اول دربی | گل اول دربی | گل اول دربی |
| --- | --- | --- |
در ۳۹ دربی گل اول بازی را استقلال زده‌است: در ۳۹ دربی گل اول بازی را استقلال زده‌است
| ۲۵ بار در نیمه اول | ۱۵ بار نیمه دوم | یکبار در نیمه اول وقتهای اضافی |
استقلال در این ۳۹ بازی: ۲۱ بازی را برده‌است ۱۴ بازی مساوی شده‌است ۵ بازی را باخته‌است: استقلال در این ۳۹ بازی: ۲۱ بازی را برده‌است ۱۴ بازی مساوی شده‌است ۵ بازی را باخته‌است
در ۴۱ دربی گل اول بازی را پرسپولیس زده‌است: در ۴۱ دربی گل اول بازی را پرسپولیس زده‌است
| ۲۷ بار در نیمه اول | ۱۵ بار در نیمه دوم | --- |
پرسپولیس در ۴۱ بازی: ۲۴ بازی را برده‌است ۱۲ بازی مساوی شده‌است ۵ بازی را باخته‌است: پرسپولیس در ۴۱ بازی: ۲۴ بازی را برده‌است ۱۲ بازی مساوی شده‌است ۵ بازی را باخته‌است
* در ۴۵ بازی تیمی که گل اول بازی را زده موفق به ثبت برد به نام خود شده‌است: * در ۴۵ بازی تیمی که گل اول بازی را زده موفق به ثبت برد به نام خود شده‌است
* در ۱۰ بازی تیمی که گل اول را زده بازنده بازی شده‌است: * در ۱۰ بازی تیمی که گل اول را زده بازنده بازی شده‌است
| تعداد گلها در نیمه اول و دوم | تعداد گلها در نیمه اول و دوم | تعداد گلها در نیمه اول و دوم |
| --- | --- | --- |
نیمه اول ۵۲ بازی همراه با گل بوده و نیمه اول ۴۷ دربی بدون گل بوده‌است: نیمه اول ۵۲ بازی همراه با گل بوده و نیمه اول ۴۷ دربی بدون گل بوده‌است
| استقلال ۳۱ بازی | پرسپولیس ۳۳ بازی | هر دو تیم ۱۲ بازی |
نیمه دوم ۶۲ بازی همراه با گل بوده و نیمه دوم ۳۸ دربی بدون گل بوده‌است: نیمه دوم ۶۲ بازی همراه با گل بوده و نیمه دوم ۳۸ دربی بدون گل بوده‌است
| استقلال ۴۳ بازی | پرسپولیس ۴۶ بازی | هر دو تیم ۲۷بازی |
استقلال در ۱۱ دربی موفق به گلزنی در هر دو نیمه بازی شده‌است: استقلال در ۱۱ دربی موفق به گلزنی در هر دو نیمه بازی شده‌است
پرسپولیس در ۱۵ دربی موفق به گلزنی در هر دو نیمه بازی شده‌است: پرسپولیس در ۱۵ دربی موفق به گلزنی در هر دو نیمه بازی شده‌است
دربی شماره ۷۳ و ۹۲ و ۹۹ هر دو تیم در هر دو نیمه بازی موفق به گلزنی شده‌اند: دربی شماره ۷۳ و ۹۲ و ۹۹ هر دو تیم در هر دو نیمه بازی موفق به گلزنی شده‌اند
استقلال ۲۰ بار فاتح نیمه اول دربی‌ها بوده و پرسپولیس ۲۱ بار در نیمه اول برنده به رختکن رفته‌است و نیمه اول ۵۷ مسابقه نیز مساوی شده‌است.
از ۵۳ بازی که نیمه اولشان با تساوی همراه بوده در ۱۰ دربی تساوی یک بر یک حاصل شده‌است.
منبع:
بازی در دربی با پیراهن هر دو تیم

این بازیکنان بازی در دربی را با پیراهن هر دو تیم تجربه کرده‌اند
سعید مهری _ رامین رضاییان _ آرمان رمضانی _ مسعود ریگی – محمد نادری – گادوین منشا – پژمان نوری — مهرداد اولادی — محمد قاضی — مهرداد پولادی — فرزاد آشوبی — علی انصاریان — علی علیزاده — علیرضا واحدی‌نیکبخت
فراز فاطمی — الونگ‌الونگ — هوار ملا محمد — مهدی سیدصالحی — میثم بائو — میثم حسینی — محمد محمدی — داوود سیدعباسی — محمدرضا مهدوی
مهدی هاشمی‌نسب — بهزاد داداش‌زاده — مجید نامجومطلق — شاهرخ بیانی — احمدرضا عابدزاده — امیر موسوی‌نیا — محمود کلهر — سعید عزیزیان
غلامرضا فتح‌آبادی — جواد الله‌وردی — پرویز قلیچ‌خانی — اکبر افتخاری — منصور رشیدی — داریوش مصطفوی
کسب برد در دربی به عنوان بازیکن و مربی

نه نفر موفق شده‌اند که در دربی، برد را هم به عنوان بازیکن و هم به عنوان مربی تجربه کنند.
در تیم استقلال پنج نفر: منصور پورحیدری – نصراله عبداللهی – امیر قلعه‌نویی – پرویز مظلومی – علیرضا منصوریان
در تیم پرسپولیس چهار نفر: بیوک وطنخواه – علی پروین – حمید درخشان – یحیی گل‌محمدی
گلزنی در اولین دربی

جمعاً ۲۸ بازیکن در اولین دربی خود موفق به گلزنی شده‌اند (۱۲ بازیکن برای استقلال و ۱۶ بازیکن برای پرسپولیس)
این ۱۲ بازیکن برای استقلال موفق به گلزنی در اولین دربی شده‌اند :
امیرارسلان مطهری – جابر انصاری – سجاد شهباززاده – امیدرضا روانخواه – فرد ملکیان – ادموند اختر – عباس سرخاب – غلامرضا فتح‌آبادی – محرم عاشری – جواد قراب – غلامحسین مظلومی – امیرحسین جابری‌زاده_  

این ۱۶ بازیکن برای پرسپولیس موفق به گلزنی در اولین دربی شده‌اند :
گیورگی گولسیانی –عیسی آل‌کثیر – مهدی عبدی – سروش رفیعی – جری بنگستون – علی علیپور – ایمون زاید – عادل کلاه‌کج – محسن خلیلی – شیث رضایی – عیسی ترائوره – بهنام طاهرزاده – ادموند بزیک – نادر میراحمدیان – رضا عابدیان – علی پروین – حسین همیشه‌جوان
جابر انصاری و امیدرضا روانخواه از استقلال، ادموند بزیک و محسن خلیلی از پرسپولیس در هر دو بازی اول خود موفق به گلزنی شده‌اند.
همچنین ایمون زاید تنها بازیکنی است که در اولین دربی خود هت‌تریک می‌کند و امیرارسلان مطهری و گیورگی گولسیانی دو بازیکنی هستند که در اولین دربی خود موفق به ثبت دبل شده‌اند.
برد در بازی‌های رفت و برگشت لیگ سراسری

پرسپولیس چهار بار:
دربی ۸۰ و ۸۱ (چهاردهمین دوره لیگ برتر)
دربی ۴۳ و ۴۴ (ششمین دوره لیگ آزادگان)
دربی ۹ و ۱۰ (دومین دوره لیگ منطقه‌ای)
دربی ۱۰۴ و ۱۰۵ (بیست و چهارمین دوره لیگ برتر)
استقلال دو بار:
دربی ۷۰ و ۷۱ (دهمین دوره لیگ برتر)
دربی ۳۶ و ۳۷ (اولین دوره لیگ آزادگان)
برادران سرخابی

در طول برگزاری دربی برادرانی هستند که این دربی را با هم در یک تیم یا در روبروی هم تجربه کرده‌اند مهدی و مرتضی فنونی زاده معروف ترین برادرانی هستند که دربی را رو در رو تجربه کردند مرتضی فنونی زاده برای پرسپولیس و مهدی فنونی زاده برای استقلال بازی کردند.
| # | برادران سرخابی | تعداد بازی مشترک یا رو در رو |
| --- | --- | --- |
| ۱ | مسعود معینی و فریدون معینی | در چهار دربی روبروی هم بازی کرده‌اند |
| ۲ | مهدی فنونی‌زاده و مرتضی فنونی‌زاده | در چهار دربی روبروی هم بازی کرده‌اند |
| ۳ | شاهین بیانی و شاهرخ بیانی | در ۱۰ دربی همزمان برای استقلال بازی کرده‌اند در دربی شماره ۲۸ روبروی هم بازی کرده‌اند شاهرخ بیانی سابقه بازی برای هر دو تیم را دارد |
| ۴ | غلامحسین مظلومی و پرویز مظلومی | در دربی ۱۲ همزمان برای تاج بازی کرده‌اند |
| ۵ | رضا وطنخواه و بیوک وطنخواه | در دو دربی همزمان برای پرسپولیس بازی کرده‌اند |
| ۶ | مهدی شیری و مجتبی شیری | در دربی شماره ۶۸ همزمان برای پرسپولیس بازی کرده‌اند مهدی شیری سابقه بازی برای استقلال را دارد ولی هرگز در دربی برای آبی‌پوشان به میدان نرفت |
| ۷ | عباس مژدهی و مسعود مژدهی |  |
| ۸ | فرهاد مجیدی و فرزاد مجیدی |  |
| ۹ | مهدی مهدوی‌کیا و هادی مهدوی‌کیا |  |
| ۱۰ | علی کریمی و فرشید کریمی |  |
| ۱۱ | مهرداد محمدی و میلاد محمدی |  |
| بازی‌هایی که باعث قهرمانی یک از دو تیم شده‌است> # | بازی‌هایی که باعث قهرمانی یک از دو تیم شده‌است> شهرآورد | بازی‌هایی که باعث قهرمانی یک از دو تیم شده‌است> نتیجه بازی | بازی‌هایی که باعث قهرمانی یک از دو تیم شده‌است> توضیحات |
| --- | --- | --- | --- |
| ۱ | بازی شماره ۳۳ | استقلال ۲–۱ پرسپولیس | قهرمانی استقلال در لیگ باشگاه‌های ایران جام قدس |
| ۲ | بازی شماره ۴۷ | استقلال ۱–۲ پرسپولیس | قهرمانی پرسپولیس در جام حذفی ایران |
| ۳ | بازی شماره ۱۰۱ | استقلال ۱–۲ پرسپولیس | قهرمانی پرسپولیس در جام حذفی ایران |
بازی‌هایی که باعث حذف یک از دو تیم از مسابقات شده‌است: بازی‌هایی که باعث حذف یک از دو تیم از مسابقات شده‌است
| ۱ | بازی شماره ۴ | استقلال ۳–۱ پرسپولیس | پرسپولیس از ادامه مسابقات لیگ باشگاه‌های تهران بازماند |
| ۲ | بازی شماره ۲۸ | استقلال ۰–۳ پرسپولیس | استقلال از راهیابی به فینال لیگ باشگاه‌های تهران بازماند |
| ۳ | بازی شماره ۳۱ | استقلال (۲)۰-۰(۴) پرسپولیس | استقلال از ادامه بازیهای جام حذفی ایران بازماند |
| ۴ | بازی شماره ۳۹ | استقلال ۳–۰ پرسپولیس | پس از بازی رفت و برگشت پرسپولیس از ادامه لیگ آزادگان بازماند و استقلال به فینال صعود کرد |
| ۴ | بازی شماره ۴۰ | استقلال ۰–۰ پرسپولیس | پس از بازی رفت و برگشت پرسپولیس از ادامه لیگ آزادگان بازماند و استقلال به فینال صعود کرد |
| ۵ | بازی شماره ۷۴ | استقلال ۳–۰ پرسپولیس | پرسپولیس از ادامه بازیهای جام حذفی ایران بازماند |
| ۶ | بازی شماره ۹۳ | استقلال (۴)۲–۲(۱) پرسپولیس | پرسپولیس از ادامه بازیهای جام حذفی ایران بازماند |
| ۷ | بازی شماره ۹۶ | استقلال (۴)۰–۰(۳) پرسپولیس | پرسپولیس از ادامه بازیهای جام حذفی ایران بازماند |
بهترین بردهای نیمه اولی

| # | دربی | توضیحات |
| --- | --- | --- |
| ۱ | بازی شماره ۴۱ | استقلال در این دربی در نیمه اول ۳ بر ۰ پیش افتاد |
| ۲ | بازی شماره ۸۵ | استقلال در این دربی در نیمه اول ۳ بر ۱ پیش افتاد |
| ۳ | بازی شماره ۳۶ | استقلال در این دربی در نیمه اول ۲ بر ۰ پیش افتاد |
۴: بهترین برد نیمه اولی پرسپولیس کسب نتیجه ۲ بر ۰ بوده‌است که این اتفاق چهار بار رخ داده‌است.
گزارشگران > اولین گزارشگر ثبت‌شده شهرآورد تهران

مجید وارث
گزارشگران > رکوردداران گزارش پیاپی

کیومرث صالح‌نیا (گزارش ۳ شهرآورد پیاپی؛ شهرآورد ۳۲، ۳۳، ۳۴)
بهبهانی (گزارش ۳ شهرآورد پیاپی؛ شهرآورد ۳۷، ۳۸، ۳۹)
عادل فردوسی‌پور (گزارش ۳ شهرآورد پیاپی؛ شهرآورد ۴۶، ۴۷، ۴۸)
محمدرضا احمدی (گزارش ۳ شهرآورد پیاپی؛ شهرآورد ۸۷، ۸۹، ۹۰)*
شهرآورد ۸۸ برگزار نشد.
صفر ایرانپاک با زدن ۷ گل بهترین گلزن شهرآورد، تجربه دبل و گلزنی در سه شهرآورد متوالی و همچنین با گلزنی در شش شهرآورد رکورددار است
حسین کلانی اولین بازیکنی که در یک بازی از شهرآورد بیش از یک گل زد و همچنین با شش گل زده دومین گلزن برتر شهرآورد
همایون بهزادی اولین هت‌تریک شهرآورد را به نام خود ثبت کرد
علی سامره زننده سریع‌ترین گل شهرآورد
امید عالیشاه زننده دیرترین گل شهرآورد و همچنین با ۱۷ بازی در شهرآورد برای سرخپوشان و بدون شکست
مهدی رحمتی رکورددار بسته نگه داشتن دروازه در شهرآورد تهران
علی پروین رکورددار تعداد بازی در شهرآورد تهران
مصطفی دنیزلی با کسب دو برد از سه بازی موفق‌ترین سرمربی شهرآورد
حسن روشن جوان‌ترین گلزن شهرآورد تهران
کریم باقری مسن‌ترین گلزن شهرآورد تهران
اللهیار صیادمنش جوان‌ترین بازیکنی که در شهرآورد تهران به میدان رفته‌است
سید جلال حسینی با ۴۰ سال و ۴۲ روز مسن‌ترین بازیکن دربی
علی پروین با سرمربیگری در ۲۵ شهرآورد رکورد دار است
سید جلال حسینی رکورددار کاپیتانی در شهرآورد تهران
علی جباری رکورددار کاپیتانی در شهرآورد تهران
ورزشگاه آزادی در زمان برگزاری این بازی معمولاً پر از تماشاگر می‌شود
مولارا اوگون‌دیپ

| مولارا اوگون‌دیپ | مولارا اوگون‌دیپ |
| --- | --- |
نام هنگام تولد: Abiodun Omolara Ogundipe
زادهٔ: ۲۷ دسامبر ۱۹۴۰ لاگوس
درگذشت: ۱۸ ژوئن ۲۰۱۹ (۷۸ سال) نیجریه
ملیت: نیجریه
تحصیلات: Queen's School, Ede
محل تحصیل: دانشگاه لندن دانشگاه لیدن
پیشه(ها): شاعر، منتقد، ویراستاری، فمینیسم، کنشگری
اومولارا اوگون‌دیپ-لسلی (۲۷ دسامبر ۱۹۴۰ – ۱۸ ژوئن ۲۰۱۹)، که به نام مولارا اوگون‌دیپ نیز شناخته می‌شود، شاعر، منتقد، ویراستار، فمینیست و فعال نیجریه‌ای بود.
او به‌عنوان یکی از برجسته‌ترین نویسندگان در زمینه فمینیسم آفریقا، مطالعات جنسیتی و نظریه ادبی شناخته می‌شود و به‌عنوان یک منتقد اجتماعی، به عنوان مرجعی معتبر درباره زنان آفریقایی در میان فمینیست‌های سیاه‌پوست و فمینیست‌های عمومی مطرح بود.
وی مقاله‌ای به نام Not Spinning on the Axis of Maleness را به آنتولوژی همبستگی جهانی: آنتولوژی جنبش بین‌المللی زنان در سال ۱۹۸۴، که توسط رابین مورگان ویرایش شده بود، اهدا کرد.
او بیشتر به خاطر ابداع اصطلاح STIWA یا تحول اجتماعی در آفریقا با مشارکت زنان شناخته می‌شود.
زندگی

ابیودون اومولارا اوگون‌دیپ در لاگوس، نیجریه، در خانواده‌ای از آموزگاران و روحانیون دیده به جهان گشود. او دوران تحصیلات اولیه خود را در مدرسه ملکه، اده گذراند و سپس افتخار یافت که به‌عنوان اولین بانویی، مدرک افتخاری درجه یک در رشته زبان انگلیسی را از کالج دانشگاه ایبادان، که در آن زمان بخشی از دانشگاه لندن بود، کسب کند.
وی بعدها موفق به اخذ درجه دکترای روایت‌شناسی (نظریه روایت) از دانشگاه لیدن، یکی از دیرینه‌ترین دانشگاه‌های اروپا شد. او در جایگاه یک استاد برجسته، به تدریس زبان و ادبیات انگلیسی، نگارش، ادبیات تطبیقی و مباحث جنسیتی از دیدگاه مطالعات فرهنگی و توسعه در دانشگاه‌های متعددی در سراسر جهان پرداخت.
همچنین، او به‌عنوان استاد زبان انگلیسی و ادبیات تطبیقی در دانشگاه پورت هارکورت، واقع در ایالت ریورز، نیجریه، ایفای نقش کرد.
وی از همان آغاز حرفه‌اش، در میان فضای مردانه‌ای که به بررسی مشکلات زنان و مردان آفریقایی می‌پرداخت، چهره‌ای شناخته‌شده و ستوده‌شده به شمار می‌رفت.
مولارا اوگون‌دیپ به‌عنوان یکی از پیشروان پویایی نظری در حال ظهور در زمینه فمینیسم آفریقایی توصیف شده است. او درک فرهنگی عمیق و نهادینه‌شده‌ای از پویایی روابط جنسیتی در جامعه یوروبای پیشااستعماری و استعماری داشت و این امر به‌عنوان محوری برای نظریه‌پردازی او شناخته می‌شد.
او در طول سال‌ها به‌عنوان منتقد سرسخت سرکوب زنان شناخته شد و استدلال می‌کرد که زنان آفریقایی در جایگاه و نقش‌های خود به‌عنوان همسر، بیش از پیش تحت فشار قرار دارند. با وجود هویت‌های چندگانه‌شان، برخی از این هویت‌ها برای آنان جایگاه، امتیاز، شناخته‌شدن و عاملیت به ارمغان می‌آورد. او وضعیت دشوار زنان آفریقایی را نتیجه تأثیر ساختارهای استعماری و نواستعماری تحمیل‌شده می‌دانست که اغلب مردان آفریقایی را در رأس لایه‌های اجتماعی قرار می‌دهد. افزون بر این، او معتقد بود که وضعیت نامطلوب زنان به دلیل درونی‌سازی مردسالاری توسط خود زنان آفریقایی نیز هست.
با این حال، او تأکید داشت که برای هر بحث یا مطالعه مفید در مورد زنان آفریقایی، درک پیچیدگی وضعیت زنان در فرهنگ‌های بومی و پیشااستعماری ضروری است.
اوگون‌دیپ برای دهه‌ها در رهبری فعالیت‌های فمینیستی و مطالعات جنسیتی در آفریقا پیشتاز بود. او بنیان‌گذار و مدیر «بنیاد آموزش و راهنمایی بین‌المللی» بود، بنیادی که به آموزش دکترین و فضایل نظریه‌های فمینیستی و برابری جنسیتی به زنان جوان اختصاص دارد.
فمینیسم در شیلی

Chilean women protest against the Pinochet regime
فمینیسم در شیلی مجموعه‌ای از تاریخ مبارزات زنان شیلی است که در تلاش برای پیشرفت زنان در احقاق حقوق خود و توسعه جامعه بوده‌اند. این جنبش تحت تأثیر ساختارهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی این کشور شکل گرفته‌ است. از قرن نوزدهم میلادی، زنان شیلیایی با هدف دستیابی به حقوق سیاسی، خود را سازمان‌دهی کرده و به مبارزه پرداخته‌اند. با این حال، این تلاش‌ها در کشوری که یکی از محافظه‌کارترین جوامع در آمریکای لاتین به شمار می‌رود، با موانع بسیاری مواجه بوده است. «حلقه مطالعات زنان» (Círculo de Estudios de la Mujer) نمونه‌ای پیشگام از سازمان‌های زنان در دوره دیکتاتوری پینوشه (۱۹۷۳–۱۹۸۹) بود که نقش‌ها و حقوق زنان در جامعه را بازتعریف کرد و حقوق مادران را با حقوق زنان و آزادی‌های مدنی آنان پیوند داد. اعضای مؤسس این حلقه، گروه کوچکی از فمینیست‌های سانتیاگو بودند که از آکادمی انسان‌گرایی مسیحی برخاسته بودند. این زنان برای بحث درباره وضعیت زنان در شیلی گرد هم آمدند و اولین نشست آن‌ها با حضور بیش از ۳۰۰ نفر برگزار شد؛ از آنجا بود که زندگی تحت اقتدار مردسالارانه در سانتیاگو را به چالش کشیدند و به شکل‌گیری حقوق زنان در این کشور کمک کردند.
تاریخچه اولیه فمینیسم در شیلی

با وجود نفوذ عمیق کاتولیسیسم در شیلی، برخی از اولین جنبش‌های فمینیستی به‌طور پارادوکسیکال از سوی زنان محافظه‌کار اجتماعی شکل گرفتند. در سال ۱۹۱۲، زنان طبقه متوسط به بالا، که عموماً محافظه‌کار بودند؛ شروع به حمایت از زنان کارگر کردند. اولین سازمان‌های زنان در شیلی حوالی سال ۱۹۱۵ شکل گرفتند، اما برخلاف بسیاری از کشورهای دیگر، این زنان اغلب از طبقه متوسط رو به بالا بودند. این سازمان‌ها به زنان این طبقه اجازه دادند تا مسائل مورد علاقه خود در حوزه فمینیسم را بررسی کنند و بر موضوعاتی که فمینیست‌های طبقه متوسط به بالا مهم می‌دانستند تمرکز کنند.یکی از اولین نمونه‌های این جنبش‌ها در تاریخ شیلی در ۱۷ ژوئن ۱۹۱۵ رخ داد، زمانی که یک دانشجوی جوان دانشگاه، دیپلمات و بعدها فعال حقوق زنان به نام آماندا لابارکا، گروهی به نام «حلقه خوانش» (Círculo de Lectura) را تأسیس کرد. او از این طریق فرهنگ شیلیایی را در میان زنان ترویج داد و با تلاش برای تضمین دسترسی همه زنان به آموزش، بدون توجه به جایگاه اجتماعی یا وابستگی‌های سیاسی، تغییرات مثبتی در جامعه زنان ایجاد کرد. فمینیسم اولیه در شیلی همچنین از جنبش‌های فمینیستی بین‌المللی الهام گرفت، اما به‌طور خاص با فرهنگ شیلی سازگار شد. به‌طور کلی، این دوره به‌عنوان آغاز موج اول فمینیسم در میان زنان شیلی شناخته می‌شود.
دسترسی زنان به حق رأی در شیلی و تحولات جنبش فمینیستی

شیلی به‌عنوان یکی از محافظه‌کارترین کشورهای آمریکای لاتین شناخته شده است. این ویژگی به‌ویژه در مبارزه زنان برای کسب آزادی در زمینه حق رأی آشکار بوده است. دولت شیلی که به کاتولیسیسم اهمیت ویژه‌ای می‌دهد، زنان را در چارچوبی مردسالارانه و خانگی قرار داده و از این موضوع به‌عنوان توجیهی برای محدود کردن حقوق زنان استفاده کرده است. اگرچه اولین زن، دومیتیلا سیلوا ای لِپه، در سال ۱۸۷۵ رأی داد، اما حق رأی تا اوایل قرن بیستم همچنان مانعی بزرگ برای حقوق زنان در شیلی بود. در سال ۱۹۲۲، گراسیلا ماندوخانو همراه با دیگر زنان، «حزب مدنی زنان» (Partido Cívico Femenino) را تأسیس کرد که بر کسب حق رأی برای زنان متمرکز بود. زنان سرانجام در سال ۱۹۴۹ به‌طور رسمی حق رأی به دست آوردند. در آن زمان، زنان و مردان در حوزه‌های رأی‌گیری جداگانه رأی می‌دادند، تلاشی که برای کاهش تأثیرگذاری دیگران بر انتخاب زنان انجام می‌شد. همچنین زنان معمولاً محافظه‌کارانه‌تر از مردان رأی می‌دادند که نشان‌دهنده تأثیر مذهب بر الگوهای رأی‌دهی بود. گرچه بسیاری از سازمان‌ها پس از اعطای حق رأی منحل شدند، اما «حزب زنان شیلی» (Partido Femenino Chileno) که در سال ۱۹۴۶ توسط ماریا د لا کروز تأسیس شده بود، به رشد و فعالیت خود برای حقوق بیشتر زنان ادامه داد. تأثیر زنان شیلیایی بر سیاست در چندین انتخابات ریاست‌جمهوری مشهود بود؛ برای مثال، اگر زنان در انتخابات سال ۱۹۵۸ رأی نمی‌دادند، سالوادور آلنده پیروز می‌شد. در دوره دیکتاتوری شیلی (۱۹۷۳–۱۹۹۰)، پیشرفت در زمینه حقوق زنان در مقایسه با دوره‌های دیگر متوقف شد. با این حال، این وضعیت مانع از فعالیت برخی گروه‌های فمینیستی نشد. راهپیمایی زنان در سال ۱۹۷۱ علیه سالوادور آلنده نمونه‌ای از این فعالیت‌ها بود که اثرات بلندمدتی داشت؛ از جمله تثبیت نقش زنان در سیاست و تبدیل روز راهپیمایی به «روز ملی زنان». پس از دیکتاتوری، به‌طور پارادوکسیکال صدای سیاسی زنان تا حدی کمرنگ شد. با موج جدید فمینیسم در شیلی، اولین رهبر زن، میشل باشله، در سال ۲۰۰۶ به‌عنوان سی‌وچهارمین رئیس‌جمهور انتخاب شد. او پس از پایان دوره اول خود که امکان انتخاب مجدد فوری نداشت، به‌عنوان اولین مدیر اجرایی «نهاد سازمان ملل برای برابری جنسیتی و توانمندسازی زنان» (UN Women) منصوب شد و در ۱۱ مارس ۲۰۱۴، با آغاز دوره دوم خود، سی‌و‌ششمین رئیس‌جمهور شیلی شد.
رهبران جنبش فمینیستی در شیلی

خولیتا کرک‌وود، متولد ۱۹۳۷، به‌عنوان بنیان‌گذار جنبش فمینیستی دهه ۱۹۸۰ و یکی از آغازگران سازمان‌دهی مطالعات جنسیتی در دانشگاه‌های شیلی شناخته می‌شود. او پس از تحصیل در دانشگاه شیلی، تحت تأثیر انقلاب ۱۹۶۸ فرانسه قرار گرفت. در مرکز ایدئولوژی‌های او شعار «دموکراسی بدون فمینیسم وجود ندارد» قرار داشت. کرک‌وود که از ایده‌های جامعه‌شناس انزو فالتو تأثیر پذیرفته بود، به چارچوب نظری «فلاکسو» (FLACSO) در زمینه اقدامات شورشی در مبارزات فمینیستی کمک کرد. او نه‌تنها نظریه‌پردازی کرد، بلکه زندگی‌ای سرشار از کنشگری داشت؛ از جمله عضویت در «MEMCh 83» و مرکز مطالعات زنان. او همچنین مقالاتی انتقادی در مجله‌ای به نام «فوریا» منتشر کرد. کتاب او با عنوان «سیاست‌ورزی در شیلی» نشان داد که چگونه دانشگاه‌ها به جنبش‌های اجتماعی دهه ۱۹۸۰ کمک کرده‌اند. کرک‌وود برای دسترسی برابر زنان به دانش علمی و همچنین برای یک نظام آموزشی عادلانه‌تر مبارزه کرد.
آماندا لابارکا نیز یکی از پیشگامان فمینیسم در شیلی بود که راه را برای فمینیسم امروزی هموار کرد.
موج فمینیستی سال ۲۰۱۸

جنبش‌های «نی اونا منوس» (Ni una menos) و «من هم» (Me Too) راهپیمایی‌هایی را در شیلی در نوامبر ۲۰۱۶، مارس ۲۰۱۷ و اکتبر ۲۰۱۷ به راه انداختند تا علیه خشونت بر زنان اعتراض کنند. پس از روی کار آمدن سباستین پینیه‌را به‌عنوان رئیس‌جمهور در مارس ۲۰۱۸، راهپیمایی‌های زنان و اشغال دانشگاه‌ها از آوریل تا ژوئن ۲۰۱۸ گسترش یافت. این اعتراضات علیه فرهنگ مردسالاری، خشونت خانگی، آزار جنسی و رفتارهای جنسیت‌زده در دانشگاه‌ها و مدارس، و همچنین برای دفاع از حقوق سقط جنین برگزار شد.
زن‌کشی در ترکیه

Murder of females in Turkey
اعتراض زنان به قتل عذرا گولندام در استانبول، سال ۲۰۲۱
زن‌کشی در ترکیه به قتل‌هایی اشاره دارد که در آن زنان ترکیه به دلایل ناموسی و زن بودن توسط مردان به قتل می‌رسند.
این پدیده یکی از اشکال خشونت علیه زنان در ترکیه است. تعداد زن‌کشی‌ها در ترکیه طی دهه ۲۰۰۰ در مقایسه با سال‌های پیشین به‌طور چشمگیری افزایش یافته است. تنها در سال ۲۰۱۹، ۴۷۴ زن کشته شدند که این سال، بالاترین آمار قتل زنان در دهه گذشته در این کشور را ثبت کرد. بر اساس گزارش سالانه «پلتفرم ما زن‌کشی را متوقف خواهیم کرد»، در سال ۲۰۲۰، ۳۰۰ زن توسط مردان به قتل رسیدند و ۱۷۱ زن به‌صورت مشکوک جان خود را از دست دادند. در بازه زمانی ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۹، تنها در سال ۲۰۱۱ که کنوانسیون استانبول امضا شد، تعداد زن‌کشی‌ها کاهش یافت.
از جمله توجیهاتی که از سوی عاملان قتل‌ها برای عادی‌سازی این جنایات مطرح می‌شود، می‌توان به درخواست زنان برای جدایی، مسائل ناموسی، فریب‌خوردن، حسادت و مواردی از این دست اشاره کرد.
آمارها

داده‌های مختلفی درباره زن‌کشی در ترکیه از سوی نهادهای رسمی و سازمان‌های زنان منتشر شده است. از آنجا که آمار تعداد زنانی که توسط شریک زندگی یا اعضای خانواده‌شان در ترکیه کشته شده‌اند، از سوی نهادهای دولتی به‌طور کامل منتشر نمی‌شود، داده‌های رسمی برای نشان دادن ابعاد واقعی مسئله زن‌کشی ناکافی تلقی می‌شوند.
سازمان‌های مدنی‌ای که جمع‌آوری داده‌های مربوط به زن‌کشی در ترکیه را آغاز کرده‌اند، شامل «آنیت سایاچ»، «بیانت» و «پلتفرم ما زن‌کشی را متوقف خواهیم کرد» هستند.
آمارها > آمار زن‌کشی بر اساس داده‌های رسمی

پاسخ سادالله ارگین، وزیر دادگستری وقت، به یک سؤال پارلمانی در سال ۲۰۰۹، یکی از داده‌های رسمی مهم درباره زن‌کشی در ترکیه محسوب می‌شود. در این پاسخ، تعداد زن‌کشی‌های انجام‌شده در این کشور بین سال‌های ۲۰۰۲ تا ۲۰۰۸ به این صورت اعلام شد: ۶۶ مورد در سال ۲۰۰۲، ۸۳ مورد در ۲۰۰۳، ۱۲۸ مورد در ۲۰۰۴، ۳۱۷ مورد در ۲۰۰۵، ۶۶۳ مورد در ۲۰۰۶، ۱۰۱۱ مورد در ۲۰۰۷ و ۸۰۶ مورد در ۲۰۰۸. افزایش ۱۴ برابری زن‌کشی‌ها از سال ۲۰۰۲ تا ۲۰۰۸ به‌طور گسترده در رسانه‌ها و میان سیاستمداران مورد بحث قرار گرفت.
در پاسخ وزارت خانواده و سیاست‌های اجتماعی به سؤال پارلمانی دیگری در سال ۲۰۱۳، گزارش شد که در سال ۲۰۰۹ تعداد ۱۷۱ مورد قتل زنان، در سال ۲۰۱۰ تعداد ۱۷۷ مورد، در سال ۲۰۱۱ تعداد ۱۶۳ مورد و در ۹ ماه نخست سال ۲۰۱۲ تعداد ۱۲۸ مورد به ثبت رسیده است.
در ژانویه ۲۰۲۱، سلیمان سویلو، وزیر کشور، در حساب ایکس خود اعلام کرد که تعداد زنانی که در چارچوب قانون شماره ۶۲۸۴ در اثر زن‌کشی جان خود را از دست داده‌اند، در سال ۲۰۱۷، ۳۵۳ نفر، در سال ۲۰۱۸، ۲۷۹ نفر، در سال ۲۰۱۹، ۳۳۶ نفر و در سال ۲۰۲۰، ۲۶۶ نفر بوده است.
آمارها > آمار زن‌کشی بر پایه سال

بر اساس گزارش سال ۲۰۱۹ «پلتفرم ما زن‌کشی را متوقف خواهیم کرد»، از ۴۷۴ مورد زن‌کشی در سال ۲۰۱۹، ۱۱۵ مورد به‌صورت قتل مشکوک ثبت شد و عاملان آن شناسایی نشدند. همچنین بر اساس گزارش سال ۲۰۲۰، در این سال ۳۰۰ زن توسط مردان در ترکیه به قتل رسیدند و ۱۷۱ زن به‌صورت مشکوک جان باختند.
جدول زیر تعداد مرگ‌ها را بر اساس سال‌ها و داده‌های «پلتفرم ما زن‌کشی را متوقف خواهیم کرد» که در وب‌سایت آنیت سایاچ (سایتی برای زنان قربانی خشونت در ترکیه) منتشر شده، نشان می‌دهد:
| سال | تعداد  کشته‌شدگان بر اساس آمار (Anıt Sayaç) | تعداد کشته‌شدگان بر اساس آمار (KCDP) |
| --- | --- | --- |
| ۲۰۰۸ | ۶۶ | ۸۰ |
| ۲۰۰۹ | ۱۲۵ | ۱۰۹ |
| ۲۰۱۰ | ۲۰۳ | ۱۸۰ |
| ۲۰۱۱ | ۱۳۰ | ۱۲۱ |
| ۲۰۱۲ | ۱۴۵ | ۲۱۰ |
| ۲۰۱۳ | ۲۳۱ | ۲۳۷ |
| ۲۰۱۴ | ۲۹۰ | ۲۹۴ |
| ۲۰۱۵ | ۲۹۳ | ۳۰۳ |
| ۲۰۱۶ | ۲۸۹ | ۳۱۶ |
| ۲۰۱۷ | ۳۵۱ | ۴۰۹ |
| ۲۰۱۸ | ۴۰۴ | ۴۴۰ |
| ۲۰۱۹ | ۴۲۲ | ۴۷۴ |
| ۲۰۲۰ | ۴۱۰ | ۳۰۰ |
| ۲۰۲۱ | ۴۳۳ | ۲۸۰ |
| ۲۰۲۲ | ۴۰۹ | ۳۳۴ |
| ۲۰۲۳ | ۴۱۸ | ۳۱۵ |
| ۲۰۲۴ | ۴۴۰ | ۳۹۴ |
آمارها > آمار زن‌کشی بر اساس عاملان

مطالعه‌ای که ۱۲۶۰ مورد زن‌کشی بین سال‌های ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۸ را بررسی کرده، نشان می‌دهد که در صدر فهرست عاملان زن‌کشی، شوهران زنان مقتول قرار دارند (۶۲۳ مورد). قتل توسط معشوقه‌ها (۱۶۰ مورد) در رتبه دوم و قتل توسط شوهران سابق (۹۴ مورد) در رتبه سوم قرار دارد. رتبه چهارم به «قتل توسط آشنایان» (۸۸ مورد) اختصاص دارد که شامل مواردی مانند سرقت و تجاوز می‌شود. پس از آن، قتل توسط خویشاوندان (۴۹ مورد)، قتل توسط برادر (۴۸ مورد)، قتل توسط پسر (۴۸ مورد)، قتل توسط پدر (۳۸ مورد) و قتل توسط غریبه (۱۸ مورد) قرار دارند.
از زنان کشته‌شده در سال ۲۰۱۹، ۱۳۴ نفر توسط همسرانشان، ۵۱ نفر توسط شوهرانشان، ۲۹ نفر توسط خویشاوندان، ۲۵ نفر توسط شوهران سابق، ۲۵ نفر توسط پسر، همسایه یا والدین هم‌مدرسه‌ای فرزندشان، ۸ نفر توسط شریک سابق، ۱۹ نفر توسط آشنایان، ۱۵ نفر توسط پدر، ۱۳ نفر توسط برادر و ۳ نفر توسط افرادی که نمی‌شناختند، کشته شدند.
تقریباً تمامی زنان کشته‌شده در ترکیه در سال ۲۰۲۴ (۹۷.۵ درصد) توسط مردانی که می‌شناختند به قتل رسیدند. شایع‌ترین عاملان زن‌کشی، شوهران بودند که ۴۲ درصد موارد را تشکیل می‌دادند.
آمارها > آمار زن‌کشی بر پایه محل وقوع جرم

بر اساس گزارش KCDP در سال ۲۰۱۹، ۲۹۲ زن در خانه و ۵۲ زن در  خیابان کشته شدند. همچنین ۹ نفر در خودرو، ۶ نفر در محل کار، ۵ نفر در هتل، ۵ نفر در پارک، ۳ نفر در مغازه، ۲ نفر در اماکن تفریحی، ۲ نفر در بیمارستان، ۱ نفر در کافه، ۱ نفر در مدرسه و ۱ نفر در یک مکان عمومی دیگر به قتل رسیدند. از زنان کشته‌شده، ۳۱ نفر در آب یا نزدیک آب کشته شدند یا اجسادشان آنجا یافت شد. ۳۲ نفر در مناطق زمینی مانند جنگل‌ها، مراتع، مناطق پیک‌نیک، باغ‌ها و مزارع کشته شدند یا اجسادشان آنجا پیدا شد. ۳ نفر در مکان‌های متروکه مانند انبارها و ساختمان‌های مخروبه کشته شدند یا اجسادشان آنجا یافت شد. محل قتل ۲۹ زن مشخص نشد. بر اساس آمار KCDP در سال ۲۰۲۴، ۵۷ درصد زنان در خانه‌هایشان کشته شدند..
آمارها > آمار زن‌کشی بر پایه روش‌های قتل

مطالعه‌ای که ۱۲۶۰ مورد قتل از میان بیش از ۲۰۰۰ زن‌کشی بین سال‌های ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۸ را بررسی کرده، نشان می‌دهد که زن‌کشی‌ها اغلب با سلاح گرم (۶۷۹ مورد) انجام شده‌اند، پس از آن ابزارهای برنده (۴۰۴ مورد)، خفه کردن (۸۴ مورد)، ضرب و شتم (۶۴ مورد) و شکنجه (۱۵ مورد) قرار دارند.
از ۴۷۴ زن کشته‌شده در سال ۲۰۱۹، ۱۸۵ نفر با سلاح گرم، ۱۰۱ نفر با شیء تیز، ۲۹ نفر با غرق شدن، ۲۷ نفر با ضرب و شتم، ۱۹ نفر با پرت شدن از ارتفاع، ۶ نفر با داروهای شیمیایی و ۶ نفر با سوزاندن کشته شدند. نحوه قتل ۱۰۱ نفر مشخص نشد. در زن‌کشی‌های انجام‌شده در سال ۲۰۲۴، قتل با سلاح گرم با ۵۷ درصد در رتبه نخست قرار دارد.