stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
پوریا ناصری‌خواه
بازداشت

پوریا ناصری‌خواه در اعتراضات ۱۱ مرداد ۱۳۹۷ نسبت به افزایش قیمت دلار در «چهار راه ولی عصر» تهران همراه با جمعی از فعالان مدنی و سیاسی شرکت کرد. او در آن تجمع به همراه برادرش و یکی از دوستانش بازداشت شد.
وی مدتی از دورهٔ بازداشتش را در زندان فشافویه سپری کرد. او در این مدت، هم‌بند و هم اتاقی «علیرضا شیرمحمدعلی»، زندانی عقیدتی سیاسی بود که در زندان فشافویه به قتل رسید. به گفتهٔ یکی از دوستان پوریا ناصری‌خواه، پس از بازداشت به پوریا، برادر و دوستش «اتهام حمل اسلحه زدند و به آن‌ها گفتند شما اسلحه با خودتان حمل می‌کردید؛ ولی چون آن‌ها چیزی همراه‌شان نبود واقعاً و مأموران هم مدرکی نداشتند، نتوانستند محکوم‌شان کنند. اما سر این قضیه خیلی آن‌ها را شکنجه کردند.»
کشته شدن

پوریا ناصری‌خواه روز یک‌شنبه ۲۶ آبان ۱۳۹۸، هنگامی که در اعتراض‌های سراسری نسبت به افزایش قیمت بنزین در اسلامشهر شرکت کرده بود، در ساعتی بین ۲ تا ۳ بعد از ظهر، در منطقهٔ «سه راه آدران» اسلامشهر مورد هدف ۲ گلوله قرار گرفت. گلولهٔ اول به پای او و گلولهٔ دوم به جمجمه‌اش اصابت کرده و در همان هنگام جان‌باخت.
پیکر پوریا ناصری‌خواه، ۶ آذر ۱۳۹۸ در روستای «سرآبتیران» استان کرمانشاه به خاک سپرده شد.
حواشی

ویدئویی از لحظهٔ کشته شدن پوریا ناصری‌خواه در فضای مجازی منتشر شد.
پیکر پوریا ناصری‌خواه تا ۱۰ روز به خانواده تحویل داده نشد. در مراجعهٔ خانواده به منظور تحویل جسد، به آن‌ها گفته شد «دستور مستقیم دارند از بالا که تا پایان اغتشاشات جنازه را تحویل ندهند» پس از گذشت ۱۰ روز و مراجعهٔ مجدد، خانوادهٔ منصوری‌خواه متوجه می‌شوند که جسد در پزشکی قانونی نیست. به آن‌ها گفته شد که سپاه جنازه را برده‌است. به گفتهٔ یکی از دوستان پوریا، خانواده برای یافتن جنازه فرزندشان به مکان‌های مختلفی از جمله کلانتری، فرمانداری و اداره اطلاعات مراجعه می‌کنند تا در نهایت موفق به تحویل پیکر می‌شوند.
به گفتهٔ یکی از دوستان پوریا ناصری‌خواه، تحویل پیکر وی به خانواده، با گرفتن تعهدهایی مبنی بر قبولی «کشته شدن فرزندشان توسط آشوبگران»، عدم شکایت از نهادهای انتظامی و دولتی و عدم تدفین در تهران یا شهرهای بزرگ بوده‌است.
در ۳۰ دی ۱۳۹۸ طی گزارشی اعلام شد، نیروهای امنیتی هنوز اجازه نداده‌اند برای پوریا ناصری‌خواه سنگ‌قبر گذاشته شود. به گفتهٔ یکی از نزدیکان خانوادهٔ ناصری‌خواه، نهادهای امنیتی گفته‌اند «برای منافع ملی ضرر دارد.»
پدر پوریا ناصری‌خواه چندین بار از سوی نهادهای امنیتی احضار شده‌است.
ناتالکا پولتاوکا (اپرا)

| ناتالکا پولتاوکا (اپرا) | ناتالکا پولتاوکا (اپرا) |
| --- | --- |
اپرا ساخته مایکولا لیسنکو: اپرا ساخته مایکولا لیسنکو
تصویر قهرمان بر روی تمبر، ۲۰۱۱ میلادی اوکراین: تصویر قهرمان بر روی تمبر، ۲۰۱۱ میلادی اوکراین
زبان: اوکراینی
بر پایه: ناتالکا پولتاوکا اثر ایوان کوتلیارفسکی
اولین اجرا: ۲۴ نوامبر ۱۸۸۹ (۱۸۸۹-11-۲۴) (به زبان روسی) اودسا
ناتالکا پولتاوکا بر روی تمبر اوکراینی در سال ۲۰۱۱ میلادی
ناتالکا پولتاوکا (به اوکراینی: Наталка Полтавка) (ناتالکا از پولتاوا) اُپرایی است در سه پرده از آهنگساز اوکراینی مایکولا لیسنکو، بر اساس نمایشنامۀ ناتالکا پولتاوکا نوشتۀ ایوان کوتلیارفسکی که اولین بار در سال ۱۸۸۹ میلادی اجرا شد.
پیشینه

نسخهٔ اصلی نمایشنامۀ کوتلیارفسکی در سال ۱۸۱۹ میلادی حاوی تعدادی آهنگ فولکلور اوکراینی بود که در قسمت‌های مختلف اثر خوانده می‌شد. اولین اقتباس موسیقایی شناخته شده از نمایشنامه، توسط: آ. بارسیتسکی نوازندهٔ اهل خارکیف ساخته شد و در سال ۱۸۳۳ میلادی منتشر شد. همزمان نمایشنامه با بازی میخائیل شپکین در نقش ویبورنی در سال ۱۸۳۰ میلادی در مسکو با موسیقی تنظیم شده توسط: آ. گوریانوف، اول نوازندهٔ ویولن و بعدها رهبر ارکستر اجرا شد. تنظیم‌های بعدی توسط آ. یدلیچکا، ام. واسیلیف و دیگران انجام شد.
نسخۀ لیسنکو

لیسنکو کار بر روی اپرا را در سال ۱۸۶۴ میلادی آغاز کرد، اما آن را کنار گذاشت، زیرا تجربۀ نوشتن برای صحنۀ اُپرا نداشت. نسخۀ نهایی او در سال ۱۸۸۹ میلادی تمام نسخه‌های قبلی اثر را به نمایش گذاشت. لیسنکو آهنگ‌های اصلی را که طولانی بودند، از نمایشنامه گرفت و همراهی ارکستر را برای این آهنگ‌ها و رقص‌های محلی در نمایشنامه نوشت. او درهم‌تنیدگی موسیقایی را با تولید موسیقی پس‌زمینه به بخش‌هایی بزرگ تبدیل کرد. آهنگ‌ها به آریا تبدیل شدند، یک اوورتور و وقفهٔ موسیقی اضافه شد که به روح نمایشنامه کوتلیاروفسکی وفادار ماند. اگرچه نسخهٔ لیسنکو معمولاً به عنوان یک اُپرت طبقه‌بندی می‌شود، اما بیشتر به یک اُپرا-کمیک نزدیک است و شامل گستره‌های طولانی دیالوگ گفتاری است.
تلاش‌هایی برای تبدیل اثر به «اپرای بزرگ» با اضافه کردن موسیقی توسط وی. ایوریش موفقیت‌آمیز نبود. اُپرای دولتی کی‌یف به نسخۀ اصلی لیسنکو بازگشت.
اجراها

این اُپرا برای اولین بار در اودسا (به زبان روسی) در ۱۲ تا ۲۴ نوامبر ۱۸۸۹ میلادی اجرا شد.
اولین بازیگر نقش میکولا، فیودور استراوینسکی، پدر آهنگساز ایگور استراوینسکی بود.
این اُپرا از سال ۱۹۲۵ میلادی توسط اُپرای دولتی اوکراین و همچنین از زمان جنگ جهانی دوم توسط استودیو اُپرا کنسرواتوار کی‌یف اجرا شده‌ است. در این دوره قطعات توسط خوانندگان برجستۀ اوکراینی از جمله: ام. شپکین، ام. کروپیونیتسکی، پی. ساکساهانسکی، ام. زانکووتسکی، آی. پاتورژینسکی، ام. لیتوننکو-ولهموت، ام. دونتس و او. پتروسنکو اجرا شده‌ است.
در سال ۲۰۰۷ میلادی یک گونۀ متفاوت در اُپرای کی‌یف با ارکستری تلفیقی از سازهای محلی اوکراینی تولید شد. این نسخه با استقبال متوسطی مواجه شد.
شخصیت‌ها

وُزنی تترواکوفسکی، مرد مسن خواستگار — تنور.
گورپینا ترپیلیخا، بیوه — سوپرانو یا متزوسوپرانو.
ناتالکا، دختر، معشوقه — سوپرانو.
پترو، عاشق دختر — تنور.
مایکولا، یکی از بستگان دور ترپیلیخا — باریتون.
ماکوگوننکو، ویبورنی (میانجی) روستایی — باس.
خلاصۀ داستان > پردۀ I

ناتالکا منتظر بازگشت نامزدش پترو است که در خارج از کشور کار می‌کند. او مورد توجه مالک مسنی به نام وُزنی قرار گرفته است، که ویبورنی را متقاعد می‌کند تا از جانب او نزد ناتالکا شفاعت کند.
خلاصۀ داستان > پردۀ II

ویبورنی مادر ناتالکا، ترپیلیخا را متقاعد می‌کند که دخترش به جای انتظار برای بازگشت نامشخص پترو، باید با وُزنی ثروتمند ازدواج کند. دوشیزگان روستا ناتالکا را برای عروسی او آماده می‌کنند، اگرچه او در ناامیدی است.
خلاصۀ داستان > پردۀ III

پترو باز می‌گردد: مایکولا او را از نامزدی ناتالکا مطلع می‌کند. ناتالکا ظاهر می‌شود و به پترو می‌گوید که فقط او را دوست دارد. ترپیلیخا مخالفت می‌کند و پترو متعهد می‌شود که در صورت جلوگیری از احساس بد، روستا را ترک کند. وُزنی که تحت تأثیر این رفتار قرار گرفته، تسلیم می‌شود و همه چیز به خوشی به پایان رسید.
اقتباس سینمایی

اُپرای لیسنکو به صورت فیلمی اقتباسی ساخته شد که در ۲۴ دسامبر ۱۹۳۶ میلادی در اوکراین اکران شد. این فیلم توسط ایوان کاوالریدزه کارگردانی شد. این فیلم اولین اقتباس از یک اُپرت تولید شده در اتحاد جماهیر شوروی سابق بود.
اجرای سال ۱۹۵۱ میلادی ناتالکا پولتاوکا در سیدنی
اقتباس سینمایی ناتالکا پولتالکا
ابوالفضل حاجی‌زاده

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
 :  
شناسنامه: شناسنامه
زادروز: ۱ شهریور ۱۳۶۰
زادگاه: تبریز،  ایران
قد: ۱۸۶ سانتی‌متر
اطلاعات باشگاهی: اطلاعات باشگاهی
باشگاه کنونی: 
شمارهٔ پیراهن: ۳
پُست: هافبک دفاعی
باشگاه‌های جوانان: باشگاه‌های جوانان
: تراکتورسازی
باشگاه‌های حرفه‌ای: باشگاه‌های حرفه‌ای
| سال‌ها | باشگاه‌ها | بازی (گل) |
| ۲۰۰۱-۲۰۰۵ ۲۰۰۵-۲۰۰۷ ۲۰۰۷-۲۰۰۸ ۲۰۰۸ -۲۰۰۹ ۲۰۰۹-۲۰۱۱ ۲۰۱۱-۲۰۱۲ ۲۰۱۲-۲۰۱۴ | تراکتورسازی پرسپولیس صباباتری پاس همدان صبای قم شهرداری تبریز داماش گیلان |  ۴۹(۴) ۱۹ (۱) ۳۰ (۱) ۶۱ (۲) ۱۹ (۰) ۴۰ (۱) |
تیم ملی: تیم ملی
| ۲۰۰۲-۲۰۰۳ ۲۰۰۲ | زیر ۲۱ سال ایران  ایران | ۱ (۰) ۱ (۰) |
ابوالفضل حاجی‌زاده  (زاده ۱ شهریور ۱۳۶۰ - تبریز) بازیکن فوتبال ایرانی است. وی سابقه بازی در باشگاه‌های تراکتورسازی، پاس همدان و پرسپولیس را دارد.
شهرت این بازیکن با شروع کار در پرسپولیس و گلی که با پشت پا به پاس تهران زد آغاز شد و پس از یکسال به صبا رفت و مصدوم شد و دیگر در هیچ وقت به آن زمان برنگشت.
بعد مهمانی (ترانه)

«بعد مهمانی» (به انگلیسی: After Party) ترانه‌ای از رپر و خوانندهٔ آمریکایی دان تولیور می‌باشد که در ۲۳ ژوئن سال ۲۰۲۰ از سوی کاکتوس جک رکوردز، آتلانتیک رکوردز و وی ران ایت انترتینمنت به‌عنوان چهارمین تک‌آهنگ آلبوم استودیویی وی تحت عنوان بهشت یا جهنم منتشر گردید.
این ترانه در برخی شبکه‌های اجتماعی مانند تیک‌تاک و یوتیوب به محبوبیت دست یافت چرا که کاربران در آنجا میم‌هایی از این ترانه بر روی برگچه‌خوارها می‌ساختند که باعث شد «بعد مهمانی» به‌عنوان سرود برگچه‌خوارها شناخته شود.
تأثیر زبان فارسی بر زبان عربی

زبان‌های فارسی و عربی در زمینهٔ داد و ستد واژگان بر یکدیگر تأثیرهایی داشته‌اند. واژگان عربی با ریشه فارسی یا واژگان معرب به واژگان ایرانی گفته می‌شود که در زبان و ادبیات عربی بکار گرفته می‌شوند، ولی ریشه عربی (ندارند). هر واژه‌ای که در زبان عربی، ریشه و بُن عربی نداشته باشد به آن مُعَرَّب (معربات) یا فرایندی را که بر روی آن انجام شده را تَعْریب می‌گویند. تعریب آنست که کلمه‌ای غیرعربی را به شکل عربی درآورند؛ یا آن را به همان شکل اصلی بیان کنند. سیبویه می‌گوید: " التعریب هو أن تتکلم العرب بالکلمة الأعجمیة مطلقا، فهم تارة یلحقونها بأبنیة کلامهم، وطورا لا یلحقونها بها ". هم‌اکنون در زبان عربی واژگان بی‌شماری هستند که دگرگون شده و تغییر یافته از واژگان پارسی یا از زبان‌های ایرانی می‌باشند برای نمونه در عربی برقع از پرده یا جاموس از گاومیش و فرودس از پردیس از زبان ایرانی به عربی رفته است و همانند اینها… و هزاران واژه معرب (عربی شده) دیگر که ریشه عربی ندارند.
عربی دارای پنج هزار وام واژه از زبان فارسی اوستایی است که به آنها واژگان معرب (عربی شده) می‌گویند و کتاب‌ها و نسک‌هایی بسیاری از زبان شناسان عرب و آمریکایی در اینباره نوشته شده است مانند کتاب وام واژه‌های قرآنی از زبان‌شناس استرالیایی آرتور جفری Arthur Jeffrey.
هنوز پیدا نیست که آیا واژگان فارسی اوستایی بیشتری در عربی است یا نه ولی تا کنون پنج هزار واژه فارسی اوستایی در عربی ریشه یابی شده است.
به جز پنج هزار از واژگان فارسی اوستایی در عربی هزاران واژه از زبان‌های دیگر در عربی است مانند واژگان رومی و زبان‌های دیگر که ریشه یابی آنها برای زبان شناسان عرب سخت و دشوار است زیرا در عربی هر واژه ای که از زبان‌های دیگر به عربی می‌آید دچار دگرگونی ساختار و گفتار می‌شود و زبان شناسان عرب را برای ریشه یابی آنها به چالش می‌کشد.
زبان‌شناس عرب دیگری به نام استاد المنجد صلاح الدین در سال ۱۹۷۸ میلادی در کتابی به نام المفصل فی الالفاظ الفارسیه المعربه فی الشعر الجاهلی و القرآن الکریم و الحدیث النبوی و الشعر الاموی که به تنهایی سه هزار واژه فارسی اوستایی در عربی را ریشه یابی کرده است.
چندین زبان‌شناس عرب دیگر در کتاب‌های خود دو هزار واژه فارسی اوستایی دیگر در عربی را ریشه یابی کردند مانند:
۱ … ألفاظ دخیلة ومعربة فی اللهجة القطریة کتابی از زبان‌شناس قطری نور عبدالله المالکی.
.. الألفاظ الفارسیة فی اللهجة البغدادیة از (حسن شوندی زبان‌شناس عراقی) دربارهٔ واژگان امروزی تر است.
.. کتاب ادی شیر، «واژه‌های فارسی عربی شده» است: این کتاب از کهن‌ترین و معتبرترین کتابها در این باره است.
بازگردانی و ترجمه فارسی از استاد طبیبیان
۴... دربارهٔ وام واژه‌های فارسی قرآن از یک زبان‌شناس ایرانی به نام استاد بهاءالدین خرمشاهی جستار و مقاله ای به نام کلمات فارسی در قرآن مجید در مجله قرآن پژوهی در سال ۱۳۸۹ خورشیدی.
تأثیر پارسی بر زبان و ادبیّات عرب

در ریشه‌شناسی واژگان (اتیمولوژی) (به انگلیسی: etymology) و در زبان‌شناسی (به انگلیسی: linguistics) به مبحث تغییرات و ریشه‌یابی معنی و مفهوم واژگان در دوره‌های مختلف تاریخی می‌پردازند و دگرگونی واژگان را در جابجائی زبانی و نوشتاری از یک زبان به زبان دیگر بررسی می‌کنند. تأثیر زبانها متقابلست، چرا که زبان پارسی و عربی برهم تأثیر گذاشته‌اند، زیرا اعراب حدود ۴۰۰ سال در ایران حضور فیزیکی داشتند و تا دورهٔ انقلاب مشروطه متون مهمی به زبان عربی همانند پارسی نوشته می‌شد و از طرف دیگر ایرانیانی در ساخت و پرداخت زبان عربی نقش مهمی داشتند.
در زبان عربی کلمات بسیاری وجود دارد که به آن‌ها «مُعَرَّبات» یعنی «عربی‌شده‌ها» می‌گویند. ریشهٔ بسیاری از معربات هنوز ناشناخته است. سازمان استانداردسازی عربی کوشش فراوانی کرده تا ریشهٔ این‌گونه کلمات شناسائی شود، اما به دلیل اینکه در عربی‌سازی، کلمات بیگانه به‌طور کامل برهم ریخته می‌شود، نمی‌توان به‌سادگی این‌گونه معربات را ریشه‌یابی کرد. گفته می‌شود حدود ۵ هزار کلمه معرب از کلمات رایج در زبان پارسی به زبان عربی راه یافته است. از جملهٔ آن‌ها بنفسجی (از بنفشه)،
در کتاب «اَلْکَلَماتُ الفارسیة فی الْمَعاجِمِ الْعَرَبیة» حدود ۳ هزار کلمه عربی که از زبان پارسی به عربی راه یافته‌اند را به همراه توضیحات برای هر کلمه آورده است. پیشتر نیز جوالیقی ۸۳۸ واژه و در کتاب المنجد ۳۲۱ کلمه و ادی شیر، در کتاب واژه‌های پارسی عربی شده، ۱۰۷۴ واژه پارسی را توضیح داده است.
ژان پِری می‌گوید: درحقیقت زبان پارسی میانه یک زبان ناکارا نبوده، نه از دیدگاه تکنیکی و نه دایره واژگان انتزاعی، و این زبان از سامانه پیچیده‌ای از واژگان بکار می‌برده، در گرد آوری واژگان محلی دینی بر زبان عربی تقدم داشته و در فلسفه و طب هم از اصطلاحات یونانی اقتباس کرده و همهٔ این‌ها را چه در دوران پیش از اسلام و چه دوران پسااسلامی به زبان عربی انتقال داده است.

بیشتر آن دسته از واژگان عربی که وارد زبان فارسی شده‌اند در معنایی بجز معنای اصلی خود در عربی کاربرد دارند.
این امکان وجود دارد که پژوهش‌ها در تأثیر پهلوی روی عربی کامل نباشند. یا وارونه این جریان تأثیر زبان‌های سامی روی زبان پهلوی چونکه به نظر دیده می‌شود در چند مورد شباهت‌های ریشه‌شناختی شگرفی وجود دارد برای نمونه حرف بِ حرف اضافه در عربی شاید از دیدگاه تاریخی با pad پهلوی در پیوند و ارتباط بوده چون می‌بینیم که بعداً در پارسی نو یا کلاسیک به صورت بَ می‌آید و بعد بِ می‌شود و در فارسی نوین آن را به صورت به می‌نویسیم. نمونه دیگر از دیرباز در زبان‌های هندواروپایی از پسوند -ic برای مزید مؤخر نسبت و چیزهای دیگر استفاده می‌شده و عرب‌ها هم از ی به عنوان پسوند نسبت استفاده می‌کنند در فارسی نو کم و بیش به گونه کامل پسوند ic پهلوی کنار گذاشته می‌شود و از ی عربی استفاده می‌شود در سایر زبان‌های سامی یعنی سریانی و عبری این یای نسبت دیده نشده. با این وجود عرب‌ها یای نسبت را از -ic خانواده زبان‌های ایرانی گرفته‌اند یا فارسی این ی کنونی را از یای نسبت عربی گرفته است؟اگر گرفته است چطور می‌توان اثبات کرد که این همان -ic نیست که خفیف‌تر ادا شده است. کمبود پژوهش دربارهٔ یک واژه کم استفاده تأثیرگذار نیست ولی دو مورد گفته شده در دو زبان بسیار پرکاربردند.
فهرست معربات (واژگان عربی با ریشه فارسی)

مقاله اصلی: فهرست واژگان عربی با ریشه فارسی
واژگان عربی با ریشه فارسی یا کلمات معرب از فارسی به کلماتی گفته می‌شود که در زبان و ادبیات عربی به کار گرفته می‌شوند اما ریشه فارسی دارند. از زبان فارسی کلمات زیادی به شکل‌های مختلف به زبان عربی وارد شده است. در زبان عربی کلمات بسیار زیادی وجود دارد که به آن‌ها معرّبات (یعنی عربی‌شده) می‌گویند. ریشهٔ بسیاری از معرّبات هنوز ناشناخته است. «سازمان استانداردسازیِ عربی» کوشش فراوانی کرده تا ریشهٔ این‌گونه کلمات شناسایی شود، اما به‌دلیل این‌که در عربی‌سازی کلمات بیگانه عموماً به‌طور کامل برهم ریخته می‌شود، نمی‌توان به‌سادگی این‌گونه معرّبات را ریشه‌یابی کرد. گفته می‌شود حدود ۵۰۰۰ کلمهٔ معرب، از کلمات رایج در زبان فارسی به زبان عربی راه یافته است؛ از جملهٔ آن‌ها می‌توان به این چند کلمه اشاره کرد: جُناح (از «گناه»)، کَنز (از «گنج»)، سِراج (از «چراغ»)، جَصّ، مجصّص و سایر مشتقات آن (از «گچ»)، و اساطیر و اسطوره از stori لاتین و خارِطة و خَوارِط از carta و منهی‌عنه و نهی از نه (no) فارسی و سانسکریت.
برخی از ایرانیانی که ادبیات عرب را پیشرفت دادند

دکتر هادی العلوی در کتاب «خلاصات فی السیاسة والفکر السیاسی فی الإسلام»، ص ۱۶۸ می‌نویسد: "نویسندگان نخست در دنیای عرب بیشتر از تبار ایرانی بودند" در صفحهٔ ۱۶۹ می‌گوید: "عربها تشکیلات و سامان‌دهی و دیوان سالاری و مالیات و کشاورزی و بسیاری از شیوه‌های دیگر را از ساسانیان فرا گرفتند". در کتاب «فقه اللغة و سر العربیة»، نوشتهٔ ابومنصور ثعالبی نیشابوری، در صفحهٔ ۲۲ و ۲۳ می‌نویسد:" ابو بشر عمرو حارثی (۷۴۰–۷۷۹ م) که لقبش سیبویه است (سیب + ویه _ پسوند وابستگی مانند مسکویه و شیرویه)" ایرانی زاده بیضای فارس و باشنده بصره و درگذشته در شیراز، داناترین مردم در نحو بود. ابوسعید حسن بن عبدالله مرزبان سیرافی، بزرگ‌ترین دانشمندان ادبیات عرب، عسکر بن حسین نخشی از خراسان، و ابو عبدالله حسن بن خالویه از همدان (منبع پیشین صفحه‌های ۱۴–۱۶) خدمات شایانی به زبان عربی کردند. ابن مقله شیرازی (۲۷۲–۳۲۸ ه‍.ق) زاده بیضا فارس نوآور خطهای ششگانه که در خوانش پذیری و خوشخوان شدن زبان عربی به‌ویژه از راه خط نسخ که به ساده‌ترین خط برای نوشتار آوازه دارد. ابو منصور عبد الملک بن محمد بن اسماعیل ثعالبی، زادهٔ نیشابور (۳۵۰ هـ. ق)، مؤلف کتاب «فقه اللغة و سر العربیة». عبدالله بن مقفع (روزبه بن دادویه) زادهٔ جور (گور) ایران، مترجم کلیله و دمنه از پهلوی به عربی، و نویسنده الأدب الکبیر والأدب الصغیر و جز اینها. ابن سینا (۹۸۰–۱۰۳۷م) نویسندهٔ «القانون فی الطب»، زکریای رازی (۸۶۴–۹۲۳م) نویسندهٔ «تاریخ الطب» و «الأدویة المفردة»، ابوریحان بیرونی (۹۷۳–۱۰۴۸م) نویسندهٔ «آثار الباقیة عن القرون الخالیة» و ده‌ها کتاب دیگر، عبد القادر جرجانی (گرگانی) (متوفای ۴۷۱ هجری)، پایه‌گذار علم بلاغت و نویسندهٔ کتاب «دلائل الإعجاز وأسرار البلاغة»، تاریخدان و تفسیرگر نامدار محمد بن جریر تبری آملی (۸۳۸–۹۲۳م)، محمد بخاری از بخارا (۱۹۴–۲۵۶ هجری) نویسنده «صحیح بخاری»، مسلم بن حجاج نیشابوری، نویسندهٔ کتاب «صحیح مسلم» (۲۰۶–۲۶۱ هجری)، نسائی خوارزمی نویسنده «سنن» (زندگینامه و گفته‌های پیامبر اسلام)، ابن ماجه قزوینی نویسنده یکی دیگر از صحاح سته (کتابهای ششگانه پذیرفته اهل سنت)، محمد ترمذی از دیگر نویسندگان شش کتاب نامی، ابی داوود سیستانی (سجستانی) نویسنده دیگر «سنن» و نعمان بن ثابت نامدار به ابوحنیفه، پیشوای حنفیان (۶۹۹–۷۶۷ م) که آرامگاه او در اعظمیه بغدداد و پاژنام او "امام اعظم" است، حاکم نیشابوری از بزرگ‌ترین دانشمندان دوران خویش تاکنون در میان اهل تسنن و جارالله زمخشری خوارزمی نویسنده کتاب تفسیر نامور کشّاف، حافظ شیرازی (۷۲۷۰–۷۹۲ هجری) و مُشرف‌الدین مُصلِح بن عبدالله "سعدی شیرازی" (۵۸۰–۶۹۱ هجری)، غیاث الدین ابو فتوح عمر بن ابراهیم نامدار به "خیام" (۱۰۴۰–۱۱۳۱ م) و بشار بن برد (۹۶–۱۶۸ هجری)؛ افزون بر اینان نه تنها ده‌ها اندیشمند ایرانی، که ده‌ها تن از بزرگان سریانی و ترک و قبطی و بربر در توسعه و ارتقای علمی زبان عربی نقش داشته‌اند.
ضرابخانه

سکه ۲۰۰۰ دیناری که معادل ۲۰ قران بود (دوره محمدعلی شاه قاجار)
ضرابخانه یا زرآبخانه[نیازمند منبع] محلی است که تولید و ساخت سکه در آن انجام می‌گیرد. در ضرابخانه، پس از ذوب فلزات، با استفاده از قالب، پتک ویا چکش مخصوص، نقش مورد نظر را بر روی سکه حک می‌کنند.
بیشتر سکه‌ها از زَر و سیم ساخته می‌شدند.
واژه ضراب و ضرابخانه

ضرابخانه در زبان ایتالیایی زِکَه Zecca (zéc·ca) است. به اسپانیایی و آراگونی سِکَه Ceca، و در کاتالانی Seca نوشته و خوانده میشود. سکه واژه‌ای پارسی برابر عملة در زبان عربی است. در زبانهای ایرانی چون کردی از واژه سکه (سککه) استفاده میشود. در زبان اردو و پشتو هم سکه را سکه و ایکی میگویند.
ضرابخانه ‌Zarabkhaneh در عربی  «دار سك العملة»  خوانده می‌شود.  «دار»  در عربی برابر با سرا (سرای) در زبان پارسی است، و چنانکه گفته شد  «عملة» نیز برابر سکه است. جایی که سکه ساخته میشود.
سکه‌ها بیشتر از زَر و سیم ساخته می‌شدند. زرآب برگرفته از دو واژه زَر (gold) و آب (آبگونه liquefy) است. از واژه زَر (زَر آب، زرافشان، زراندود، زربافت یا زَربَفت، زَرفام، زَرکش، زرکوب، زرگون و زرّین، زرینه، زریون را داریم). زرابی و الزرابي در زبان عربی برابر بالش و فرش در زبان پارسی است.
هنگامیکه دریافت سجل یا شناسنامه در ایران اجرایی شد برای کسانیکه در ضرابخانه کار می‌کردند عنوان ضرّاب، ضرّابی و ضرابی بکارگرفته شد و باوجود برچیده شدن ضرابخانه‌ها یا زَرآبخانه‌ها (با ارزشترین سکه‌ها از زَر ساخته می‌شدند و از اینرو با این نام شناخته می‌شدند) این نام از بازماندگان آنان برجای مانده، و یادآور نسب ایشان است. در پاسپورت یا گذرنامه‌ها و سندهایی که به لاتین نوشته می‌شوند با توجه به صورت نویسه‌ی فارسی این نام‌خانوادگی، مشدد و یا بدون تکیه به شکل Zarabi و Zarrabi نوشته می‌شود. به لحاظ حقوقی اعضای خانواده‌ها بهتر است از یک صورت نوشتاری استفاده کنند.
خانواده‌های ضرابی کاشان و تهران (نوادگان آقا محمدخان ضرابی کاشانی و عبدالرحیم کلانتر ضرابی) ، خانواده ضرّاب در تبریز، و ضرّابیه یزد Zarrabieh یا Zarrabiyeh نمونه‌هایی از این دست هستند.
هر کسی از سرپرست زرآب‌خانه تا کارگر ساده عنوان ضرابی گرفت. بنابراین ضرابی بطور گسترده میتواند معنای سرپرست و استاد زرآب‌خانه و کسی که در ساخت سکه مشارکت میکند داشته باشد.
سرپرستان ضرابخانه‌ها

سپهسالار امیر غیاث‌الدین بیگ (معروف به ضرابی)
امیر شریف بیگ عباس‌منظورخان ضرابی 
«امیر غیاث‌الدین بیگ سردار و سپهسالار سپاه شاه عباس دوم بود،... شاه عباس اداره‌ نقاطی از جمله نیاسر، اسحق‌آباد و ضرابخانه کاشان را به او سپرد. بعد از فوت او پسرش امیر شریف بیگ ملقب به عباس‌منظورخان تیولات پدر از جمله ضرابخانه‌ کاشان را مدیریت می‌کرد. پسر وی آقامحمدخان ضرابی (معاصر نادرشاه و اوایل کریم‌خان زند) ابنیه و عمارات و مستحدثات خیریه فراوان از خود به یادگار گذاشت.»  خاندان ضرابی کاشان نام خانوادگی خود را از او گرفته‌اند.
محمد ابراهیم معاون‌الدوله (فرزند ابوطالب مشهور به فرخ‌خان امین‌الدوله) زاده‌ی ۱۲۷۶ هجری قمری، تهران. از کارگزاران دولت و رئیس خزانه و ضرابخانه کشور بود، همچنین در چند دولت به عنوان وزیر امور خارجه، وزیر پست و تلگراف و وزیر مالیه خدمت کرد.  
امین‌الضربی که از جمله شغل‌های دیوانی و دولتی بود در  دوره ناصری با برچیده شدن ضرابخانه‌ها به پایان رسید.
از شخصیت‌های مهم دارای سمت امین‌الضربی میتوان به محمدحسن امین‌الضرب اصفهانی که فنون ضرب سکه را در فرنگ آموخته بود (اولین سرمایه‌گذار صنعتی ایران)، و فرزند وی محمدحسین امین الضرب (سرمایه‌دار و پدر برق ایران) نام برد. 
محمدحسن از طریق آشنایی با غرب و تجارتخانه‌های اروپایی و امریکایی ایران با شیوه‌های بازرگانی و تجارت آشنا شد و به تشکیل کمپانی پرداخت. آشنایی امین‌الضرب با غرب و تأثیراتی که از آن پذیرفت، موجب شد تا در زمینه‌های جدیدی مثل راه‌آهن و کارخانه نیز سرمایه‌گذاری کند. 
محمدحسن امین‌الضرب اصفهانی بزرگ‌ترین بازرگان قرن نوزدهم و اولین سرمایه‌گذار صنعتی در ایران و رئیس اتاق بازرگانی تهران بود.
همچنین میتوان از  عبدالله جهان‌آرا نام برد که هفت سال، ریاست ضرابخانه کشور را برعهده داشت.
تاریخچه

در ضرابخانه‌های سنتی در ایران از وسایل زیر استفاده می‌شد:
دستگاه سیاکی (گدازنده) برای آبگونه ساختن یا ذوب و خالص کردن زَر (طلا)  و سیم (نقره).
دستگاه قرص کوبی که فلزات را به شکل قرص درمی‌آورد.
دستگاه آهنگری برای شمش کردن فلزات.
دستگاه چرخ کشی برای نوار کردن شمشها به ضخامت معین.
دستگاه قطاعی برای قطعه قطعه کردن نوار فلزات.
دستگاه کهله کوبی، فلزات قطعه شده را پهن کرده، به اندازه سکه درمی‌آورد.
دستگاه سفیدگری، قرصهای زر و سیم را پاک می‌کرد.
دستگاه تخش کنی، قرصهای کم وزن را جدا کرده، مجدداً با وزن صحیح آماده می‌کرد.
دستگاه سکه کنی، قرصها را سکه می‌کند.
از زمان ساسانیان نام زَرآبخانه بر سکه نوشته میشد. بررسی سکه‌های دوره ساسانی دانش گسترده‌ای در اختیار پژوهشگران می‌گذارد. اپرشهر، آترا، ایرانشهر شاپور، زرنج و سکستان، سمرکند از این دست است. (سکه‌های ساسانی و ضرابخانه‌های ساسانی)
در دوران افشاریه و زندیه تا اواسط قاجاریه وضع ضرب سکه کم وبیش به‌همان صورت بود تا در سال ۱۲۸۲ هجری قمری، ناصرالدین شاه دستور داد ضرابخانه‌ای با روش جدید و به‌صورت ماشینی از فرانسه خریداری و به ایران وارد شود و پس از وقفه‌ای دوازده ساله، ضرابخانه جدید در سال ۱۲۹۴ قمری به دستیاری مستشاری اتریشی به نام پشان، کار خود را آغاز نمود. فکر ایجاد چنین ضرابخانه‌ای، سال‌ها قبل از این تاریخ، یعنی به سال ۱۲۲۲ هجری قمری در زمان ولیعهدی عباس‌میرزا نایب‌السلطنه در تبریز مورد توجه بوده و اقدام به تهیه مسکوک رسمی یا چرخی شده بود، اما به علت گرانی هزینه در حدود ۲۰۰ قطعه سکه سیمین (نقره‌ای) تهیه و ضرابخانه تعطیل شد.
پیشینه‌ی ضرابخانه‌ها

پیش از تاسیس بانک، شهرهای گوناگون ضرابخانه‌ی جداگانه‌ی دولتی داشتند. بنابراین ضرابی‌های شهرهای گوناگون چون خاندان ضرابی کاشان، طایفه ضرابی کرمانشاه، شیراز، طایفه ضرابی گیلان... هیچیک نسبت خویشاوندی ندارند.
تاریخچه‌ی چاپ اسکناس در ایران

در اواخر قرن هفتم هجری (قرن ۱۳ میلادی) و در دوره سلطنت گیخاتوخان (سال ۶۹۳ ه‍.ق) پنجمین پادشاه سلسله‌ی ایلخانیان، به پیشنهاد عزالدین مظفر از نزدیکان صدر جهان (وزیر گیخاتو) با الهام از پول کاغذی چین، پول کاغذی (چاوه) برای مدت کوتاهی متداول شد و نخستین بار پول کاغذی به نام چاو(موسوم به چاو مبارک) در تبریز چاپ شد اما بر اثر مقاومت شدید مردم کنار گذاشته شد.
اولین بانک ایرانی که به چاپ اسکناس پرداخت، بانک جدید شرق بود که مرکز آن در لندن قرار داشت و اسکناس‌های چاپ‌شده توسط این بانک در بانک بازرگانی ایران انتشار می‌یافت. اسکناس‌های چاپ شدهٔ این بانک از پنج قران به بالا بود. در سال ۱۲۶۷ هجری قمری، امتیاز چاپ اسکناس از بانک جدید شرق به بانک شاهی واگذار شد. بانک شاهنشاهی ایران طبق قرارداد رویترز حق انحصاری چاپ اسکناس را داشت، اما چاپ اسکناس همچنان در بانک جدید شرق انجام میگرفت و سیاست‌های پولی را نیز همین بانک تعیین میکرد. در سال ۱۲۸۵ هجری شمسی، نمایندگان نخستین مجلس شورای ملی خواستار تأسیس بانک ملی شدند، سرانجام در ۱۷ شهریور ۱۳۰۷ بانک ملی شروع به کار کرد. بانک شاهنشاهی تا سال ۱۳۰۹ شمسی به فعالیت خود ادامه می‌داد و در این سال ایران حق انحصاری نشر اسکناس را به مبلغ ۲۰۰ هزار لیرهٔ انگلیس خریداری کرد و مسئولیت چاپ اسکناس به بانک ملی ایران واگذار شد. در سال ۱۳۱۰ هجری شمسی اسکناس‌های چاپ‌شدهٔ قبلی از رده خارج شدند و به موجب مادهٔ ۵ قانون اصلاح (قانون واحد و مقیاس پول) حق انحصاری انتشار اسکناس به مدت ۱۰ سال به بانک ملی واگذار شد. از این تاریخ به بعد تعیین نوع طرح و مبلغ، نوع اسکناس و تعداد آن‌ها را بانک ملی تعیین می‌کرد و اسکناس‌ها همچنان در لندن چاپ می‌شدند. اولین اسکناس بانک ملی در فروردین ۱۳۱۱ چاپ شد. بانک ملی تا سال ۱۳۳۹ اقدام به نشر اسکناس می‌کرد تا اینکه با تأسیس بانک مرکزی، حق نشر اسکناس به بانک مرکزی ایران داده شد. تا پیش از سال ۱۳۶۲ شمسی، ایران اسکناس مورد نیاز خود را به کشورهای خارجی و بیشتر انگلستان سفارش می‌داد. اما از این سال به بعد با تأسیس کارخانه تولید کاغذ اوراق بهادار، رفته‌رفته اسکناس‌ها روی کاغذ ایرانی چاپ شدند و از سال ۱۳۶۷ کل اسکناسهای ایران در داخل چاپ می‌شوند اما تا سال ۱۳۸۱ همچنان کاغذ مورد نیاز از خارج کشور وارد می‌شد.
محله ضرابخانه

محله ضرابخانه (سه راه ضرابخانه) در شهر تهران منطقه ۴ در تقاطع خیابان شریعتی، بزرگراه همت - زین الدین و ابتدای خیابان پاسداران است. هنوز آثاری از بنای ضرابخانه قجری و پهلوی در آنجا باقی است. محل نشر سکه و اسکناس و مؤسسه عالی بانکداری، موزه و مسجد ضرابخانه، در ابتدای خیابان پاسداران، یادگار همان دوران است.
بخش‌های مرتبط:باغ ضرابخانه سلطنت‌آباد (پاسداران کنونی)