غلامرضا رشید یاسمی
زندگی

غلامرضا رشیدِ یاسِمی، در ۲۹ آبانِ ۱۲۷۵ خورشیدی در روستای گهواره در شهرستان دالاهو در استان کرمانشاه زاده شد. پدر محمدولی‌خان میرپنج ملقب به خان‌خانان شاعر، نقاش و خوشنویس بود و در شعر «نصرت» تخلص می‌کرد، و پدربزرگ پدری او حسین‌خان امیرپنج نام داشت. مادر او «نورتاج خانم دولتداد» دختر شاهزاده محمدباقر میرزا خسروی و نوهٔ شاهزاده محمد علی میرزای دولتشاه بود. همچنین عصمت‌الملوک دولتداد خالهٔ او بود. محمدباقر میرزا شاعر و نویسندهٔ اولین رمان تاریخی به زبان فارسی در سه جلد به نام «شمس و طغرا» است که بعدها به همت رشید یاسمی به چاپ رسید. پدر غلامرضا در وبای سال ۱۳۲۲ هجری قمری در سن ۳۰ سالگی هنگامی که او هشت ساله بود درگذشت. از این رو مادرش نورتاج خانم نقش محوری در تربیت او پیدا کرد.
رشید یاسمی تحصیلات مقدماتی را در شهر کرمانشاه به پایان برد. سپس به تهران رفت و دورهٔ متوسطه را در دبیرستان سن لویی گذراند. از همان هنگام به تشویق نظام وفا که معلم ادبیات او بود به سرودن شعر به زبان فارسی پرداخت. یاسمی فلسفه و رموز عرفان را نزد مهدی الهی قمشه‌ای و حاج عباسعلی کیوان قزوینی فرا گرفت. پس از پایان تحصیلات مدتی به کار در وزارت معارف، مالیه و دربار پرداخت. در همین زمان «جرگهٔ دانشوری» را تأسیس کرد که بعدها به همت محمّدتقی بهار به «انجمن دانشکده» تبدیل شد. رشید ضمن همکاری با مجلهٔ دانشکده، با نویسندگان و شعرای آن دوره همچون محمّدتقی بهار، سعید نفیسی، عباس اقبال، ابراهیم الفت و دیگران همکاری می‌کرد. در همین دوران عضو انجمن ادبی ایران شد و نخستین تألیف خود را در احوال ابن یمین فریومدی شاعر سلسلهٔ سربداران منتشر کرد.
یکی از دلبستگی‌های یاسمی سرودن شعر بود. او دگرگونی‌های اجتماعی فکری و فرهنگی را در شعرهایش بازتاب می‌داد و در حالی که نوجوان بود، می‌کوشید به چارچوب‌ها و معیارهای شعر کهن فارسی پایبند بماند. در کنار سرودن شعر، تصحیح و ویرایش دیوان‌های مسعود سعد سلمان، هاتف اصفهانی و محمدباقر خسروی و منظومهٔ «سلامان و آبسال» جامی را منتشر کرد. رشید یاسِمی از نخستین شاعرانی بود که لزوم تجدد در شعر فارسی را پذیرفت و کوشید که رنگ تازه‌ای به سخن خود بدهد.
رشید یاسِمی از سال ۱۳۰۰ (یک سال پس از کودتا) به انتشار مقاله در روزنامهٔ شفق سرخ به سردبیری علی دشتی پرداخت و همین مقالات موجب شهرت ادبی او گردید. در این میان به یادگیری زبان‌های عربی و انگلیسی و تکمیل زبان فرانسوی پرداخت. زبان پهلوی را نزد ارنست هرتسفلد آموخت و پس از چندی آن‌قدر در آموختن این زبان تبحر یافت که رساله‌های اندرز اوشنر داناک، ارداویراف‌نامه و اندرز آذر مهر اسپندان را به فارسی ترجمه کرد.
از سال ۱۳۱۲ که دانشگاه تهران تأسیس شد، وی با سمت استادی رشته تاریخ به تدریس در دانشسرای عالی و دانشکدهٔ ادبیات دانشگاه تهران پرداخت. یاسمی در دانشسرای عالی کشاورزی نیز به تدریس تاریخ اسلام پرداخت. بعدها به عضویت پیوستهٔ فرهنگستان ایران درآمد. در سال ۱۳۲۲ جزو هیئتی از استادان ایرانی همراه با علی‌اصغر حکمت و ابراهیم پورداوود به هند سفر کرد. در سال ۱۳۲۴ به منظور مطالعه به فرانسه رفت و دو سال در آن کشور اقامت داشت. رشید یاسمی تا پایان عمر به‌عنوان استاد در دانشگاه تهران تدریس کرد، اما از تاریخ ۱۹ اسفند ۱۳۲۸ از این دانشگاه بازنشسته شده‌بود.
یاسِمی گذشته از مقالات ادبی و تاریخی و فلسفی و انتقادی که از او در نشریات نوبهار، ارمغان، آینده، تعلیم و تربیت، یغما، مهر و نشریات دیگر چاپ شده است، دارای تألیفات، تحقیقات و ترجمه‌های متعدد است. میرزا طاهر تنکابنی و ادیب نیشابوری از اساتید وی در مطبوعات بودند.
رشید یاسمی در روز یازدهم اسفند ۱۳۲۷ هنگام سخنرانی در دانشکدهٔ ادبیات دچار سکته مغزی شد اما معالجه پیدا کرد و پس از آن بار دیگر به اروپا سفر کرد. پس از بازگشت به ایران در ۱۸ اردیبهشت ۱۳۳۰ در تهران درگذشت و در گورستان ظهیرالدوله به خاک سپرده شد.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | محمد ولی‌خان گورانی | محمد ولی‌خان گورانی | محمد ولی‌خان گورانی | محمد ولی‌خان گورانی | محمد ولی‌خان گورانی | محمد ولی‌خان گورانی |  |  | نورتاج خانم دولتداد | نورتاج خانم دولتداد | نورتاج خانم دولتداد | نورتاج خانم دولتداد | نورتاج خانم دولتداد | نورتاج خانم دولتداد |  |  |
|  |  | محمد ولی‌خان گورانی | محمد ولی‌خان گورانی | محمد ولی‌خان گورانی | محمد ولی‌خان گورانی | محمد ولی‌خان گورانی | محمد ولی‌خان گورانی |  |  | نورتاج خانم دولتداد | نورتاج خانم دولتداد | نورتاج خانم دولتداد | نورتاج خانم دولتداد | نورتاج خانم دولتداد | نورتاج خانم دولتداد |  |  |
: 
: 
|  |  | غلامرضا رشید یاسمی | غلامرضا رشید یاسمی | غلامرضا رشید یاسمی | غلامرضا رشید یاسمی | غلامرضا رشید یاسمی | غلامرضا رشید یاسمی |  |  | مرآت‌الملوک جهانسوزی | مرآت‌الملوک جهانسوزی | مرآت‌الملوک جهانسوزی | مرآت‌الملوک جهانسوزی | مرآت‌الملوک جهانسوزی | مرآت‌الملوک جهانسوزی |  |  |
|  |  | غلامرضا رشید یاسمی | غلامرضا رشید یاسمی | غلامرضا رشید یاسمی | غلامرضا رشید یاسمی | غلامرضا رشید یاسمی | غلامرضا رشید یاسمی |  |  | مرآت‌الملوک جهانسوزی | مرآت‌الملوک جهانسوزی | مرآت‌الملوک جهانسوزی | مرآت‌الملوک جهانسوزی | مرآت‌الملوک جهانسوزی | مرآت‌الملوک جهانسوزی |  |  |
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
: 
: 
| سیامک | سیامک | سیامک | سیامک | سیامک | سیامک |  |  | هوشنگ | هوشنگ | هوشنگ | هوشنگ | هوشنگ | هوشنگ |  |  | شاپور | شاپور | شاپور | شاپور | شاپور | شاپور |
| سیامک | سیامک | سیامک | سیامک | سیامک | سیامک |  |  | هوشنگ | هوشنگ | هوشنگ | هوشنگ | هوشنگ | هوشنگ |  |  | شاپور | شاپور | شاپور | شاپور | شاپور | شاپور |