فهرست شاهان ایران
عهد باستان > شاهنشاهی هخامنشی ۵۵۰ تا ۳۲۹ پیش از میلاد

مقالهٔ اصلی: شاهنشاهی هخامنشی
همچنین ببینید: فهرست شاهنشاهان هخامنشی
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
دودمان هخامنشی، ۵۵۹ تا ۳۲۹ پیش از میلاد: دودمان هخامنشی، ۵۵۹ تا ۳۲۹ پیش از میلاد
| نام | نگارهسکه | فرنام | زادروزدرگذشت | آغاز سلطنت | پایان سلطنت | خویشاوندی | یادداشت | منبع |
| کوروش بزرگ |  | شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه پارس، شاه انشان، شاه ماد، شاه بابل، شاه لیدیه، شاه سومر و اکد، شاه چهار گوشهٔ جهان | ۶۰۰ پ.م.۵۳۰ پ.م. | ۵۵۹ پ.م. | ۵۳۰ پ.م. | پسر کمبوجیه یکم و ماندانا | وی بنیان‌گذار و نخستین شاهنشاه هخامنشی بود که به مدت سی سال، در میانه سال‌های ۵۵۹ تا ۵۲۹ پیش از میلاد، بر نواحی گسترده‌ای از آسیا حکومت کرد. |  |
| کمبوجیه دوم |  | شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه پارس، شاه بابل، فرعون مصر | نامشخص۵۲۲ پ.م. | ۵۳۰ پ.م. | ۵۲۲ پ.م. | پسر کوروش بزرگ و کاساندان | وی دومین شاهنشاه هخامنشی و بنیانگذار دودمان بیست و هفتم مصر بود. کمبوجیه پیش از پادشاهی و در دوران فرمانروایی پدرش، نایب‌السلطنه بوده و پس از مرگ پدرش، جانشین وی شد. او پس از به‌تخت‌نشینی، بیش از هر چیز وقت خود را صرف تهیهٔ مقدمات لشکرکشی به مصر کرد. سپاه کمبوجیه در ماه مه سال ۵۲۵ پیش از میلاد خود را به پلوزیوم رساند و و درنهایت بر سپاه پسامتیخ سوم غلبه کرد و در ماه ژوئن همان سال با پیمودن درهٔ نیل از شمال به جنوب، سراسر مصر را مطیع شاهنشاهی هخامنشی ساخت. کمبوجیه سرانجام در ژوئیهٔ ۵۲۲ پیش از میلاد درگذشت. |  |
| گئومات |  | شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه پارس، شاه بابل، فرعون مصر | نامشخص۵۲۱ پ.م. | ۵۲۲ پ.م. | ۵۲۱ پ.م. | شاید پسر کوروش بزرگ | در سال ۵۲۲ پیش از میلاد کمبوجیه در راه بازگشت از مصر می‌میرد. گئومات مغ (بردیای دروغین) با فریبکاری و زورستانی با طرح معرفی خود با نام بردیا فرزند کوروش بزرگ تخت پادشاهی را مالک می‌شود. بعد از آن داریوش بزرگ از خویشاوندان کوروش با یاری جمعی از نجیب‌زادگان پارسی، گئومات را کشت و به پادشاهی رسید. |  |
| داریوش بزرگ |  | شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه پارس، شاه بابل، فرعون مصر | ۵۴۹ پ.م.۴۸۶ پ.م. | ۵۲۲ پ.م. | ۴۸۶ پ.م. | پسر ویشتاسب و روزگونه | وی در سال ۵۲۲ پیش از میلاد، با کمک چندی از بزرگان هفت خانوادهٔ اشرافی پارسی با کشتن گئومات مغ بر تخت نشست. پس از آن به فرونشاندن شورش‌های درون‌مرزی پرداخت. فرمانروایی شاهنشاهی را استحکام بخشید و سرزمین‌هایی چند به شاهنشاهی افزود. آغاز ساخت پارسه (تخت جمشید) در زمان پادشاهی او بود. از دیگر کارهای او حفر راه آبی بود که دریای سرخ را به رود نیل و از آن سو به دریای مدیترانه پیوند می‌داد. آرامگاه او در دل کوه رحمت در جایی به نام نقش رستم در مرودشت فارس (نزدیک شیراز) است. پس از جهانگیری کوروش بزرگ و کمبوجیه سراسر خاورمیانه و آسیای کوچک جزو قلمرو او محسوب می‌گردید. |  |
| خشایارشا بزرگ |  | شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه پارس، شاه بابل، فرعون مصر | ۵۱۹ پ.م.۴۶۵ پ.م. | ۴۸۶ پ.م. | ۴۶۵ پ.م. | پسر داریوش یکم و آتوسا |  |  |
| اردشیر یکم |  | شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه پارس، فرعون مصر | نامشخص۴۲۴ پ.م. | ۴۶۵ پ.م. | ۴۲۴ پ.م. | پسر خشایارشا و آمستریس |  |  |
| خشایارشا دوم |  | شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه پارس، فرعون مصر | نامشخص۴۲۳ پ.م. | ۴۲۴ پ.م. | ۴۲۴ پ.م. | پسر اردشیر یکم و داماسپیا |  |  |
| سغدیانه |  | شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه پارس، فرعون مصر | نامشخصنامشخص | ۴۲۴ پ.م. | ۴۲۳ پ.م. | پسر اردشیر یکم و آلوگونه |  |  |
| داریوش دوم |  | شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه پارس، فرعون مصر | نامشخص۴۰۴ پ.م. | ۴۲۳ پ.م. | ۴۰۴ پ.م. | پسر اردشیر یکم و کسمارتیدن | درحالی که جنگ‌های پلوپونزی به اوج شدت رسیده بود، اسپارت (دولت-شهر یونانی) می‌کوشید که برای از بین بردن حریف خود دولت-شهر آتن از طلای داریوش دوم استفاده کند ولی داریوش می‌دانست که اگر طلاها را با تأخیر به اسپارت برساند جنگ به طول خواهد کشید و ایران خواهد توانست تا هنگامی که یونانیان مشغول جنگند، دولت-شهرهای یونانی آسیای صغیر را دوباره به قلمرو ایران ضمیمه کند. |  |
| اردشیر دوم |  | شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه پارس | ۴۳۵ پ.م.۳۵۸ پ.م. | ۴۰۴ پ.م. | ۳۵۸ پ.م. | پسر داریوش دوم و پروشات |  |  |
| اردشیر سوم |  | شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه پارس، فرعون مصر | ۴۰۰ پ.م.۳۳۸ پ.م. | ۳۵۸ پ.م. | ۳۳۸ پ.م. | پسر اردشیر دوم و استاتیرا |  |  |
| اردشیر چهارم |  | شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه پارس، فرعون مصر | ۳۵۷ پ.م.۳۳۶ پ.م. | ۳۳۸ پ.م. | ۳۳۶ پ.م. | پسر اردشیر سوم و آتوسا |  |  |
| داریوش سوم |  | شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه پارس، فرعون مصر | ۳۸۰ پ.م.۳۳۰ پ.م. | ۳۳۶ پ.م. | ۳۳۰ پ.م. | پسر آرشام (نوهٔ داریوش دوم) و سی‌سی‌گامبیس (دختر اردشیر دوم) | دراین زمان آریو برزن سعی کرد از پیشروی سپاهیان اسکندر به سوی پارس جلوگیری کند اما کشته شد و داریوش (سوم) فرار کرد و سلسله هخامنشیان به پایان رسید |  |