stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
مرز دیورند
جامعه جهانی > آمریکا و مرز دیورند

کشور ایالات متحده آمریکا در خصوص مسئله دیورند از پاکستان حمایت کرده و از افغانستان همواره خواسته تا به مسئله دیورند پایان ببخشید. همچنین دولت آمریکا در سال ۱۹۴۹ از ارجاع این منازعه به سازمان ملل متحد که از سوی افغانستان ارائه شده بود، جلوگیری به‌عمل آورد. در زمان داوودخان، کشور آمریکا حمایت خود را از دولت او مشروط به رسمیت شناختن مرز دیورند ساخت.
در ۶ مارس ۱۹۵۶ در یک پیمان نظامی به نام سازمان دفاعی و نظامی «سنتو» که متشکل از کشورهای آمریکا، پاکستان، ترکیه، انگلیس، ایران بود، مرز دیورند را به عنوان مرز رسمی میان افغانستان و پاکستان اعلان کرد.
در شهریور ماه ۱۳۹۶ «برد شرمن» سناتور دموکرات آمریکایی از واشینگتن خواست تا با در نظر گرفتن نگرانی اسلام‌آباد در مورد مرز دیورند کمک‌های آمریکا به افغانستان را در به رسمیت شناختن مرز دیورند مشروط سازد.
جامعه جهانی > ایران و مرز دیورند

در زمان حکومت پهلوی دوم در ایران، کشور ایران رابطه نزدیکی با انگلیس و آمریکا داشت و در اکثر مسائل خارجی هم نظر با آنان بود به همین دلیل با حمایت از کشور پاکستان همواره سعی داشت از نفوذ شوروی در منطقه جلوگیری کند. علاوه بر آن در زمان ظاهرشاه هنگامی که داعیهٔ پشتون و بلوچ مطرح شد، دولت ایران از ترس اینکه با گسترش این داعیه بلوچ‌های ایران‌ را تشویق به تجزیه طلبی کند مرز دیورند را به رسمیت می‌شناخت. پس از سقوط حکومت پهلوی و روی کار آمدن جمهوری اسلامی در ایران موضع شان در خصوص به رسمیت شناخته شدن مرز دیورند همانند دوره پهلوی ثابت ماند.
جامعه جهانی > انگلیس و مرز دیورند

سفیر انگلیس در کابل گفت که مرز دیورند از سوی کشورش و جامعه جهانی به عنوان مرز رسمی میان افغانستان و پاکستان شناخته می‌شود. این اظهارات واکنش‌های تندی را در افغانستان به دنبال داشته و بسیاری‌ها آن را مداخله جویانه خوانده‌اند از جمله رئیس مجلس سنای افغانستان که گفت: اظهارات سفیر انگلیس در کابل در مورد خط دیورند از سوی مردم افغانستان محکوم است.
جامعه جهانی > سازمان ملل و مرز دیورند

سازمان ملل مرز دیورند را به عنوان مرز سرحدی میان افغانستان و پاکستان به رسمیت می‌شناسد.
پشتون‌های پاکستان و مسئله دیورند

بسیاری از رهبران پشتو زبان در پاکستان کشور پاکستان را به عنوان کشور خود بیان می‌کنند، عده دیگری از رهبران پشتو زبان نیز که خواستار تجزیه طلبی از پاکستان و تشکیل کشور پشتونستان بودند، هیچگاه به دنبال الحاق با کشور افغانستان نبودند. صدها تن از افراد و عناصر فعالِ جامعهٔ پشتون آن‌سوی دیورند در جرگهٔ بنو در ۲۱ ژوئن ۱۹۴۷ خواستار ایجاد کشور مستقل گردیدند. اما در این جرگه، از طرح و اندیشهٔ الحاق به افغانستان صدایی برنخاست.
پشتون‌های پاکستان و مسئله دیورند > رهبران پشتو زبان جنوبی مرز دیورند و مسئله مرز دیورند

ایمل خان نواسهٔ خان عبدالغفار خان: اگر افغانستان بر پاکستان حمله کند، من به عنوان پشتون پاکستانی از کشورم پاکستان دفاع می‌کنم.
خان عبدالغفارخان از رهبران نامدارِ پشتون‌ها و رهبر «جنبش خدایی خدمتگاران»: مولانا ابوالکلام آزاد یکی از رهبرانِ مسلمان و آزادی‌خواه شبه‌قارهٔ هند در کتاب «هند آزادی گرفت» می‌نویسد که خان غفار خان بر پیوستن مناطق شمال‌غربی هند یعنی مناطق پشتون‌نشین به هندوستان پافشاری داشت.
دکترخان صاحب برادر بزرگ خان عبدالغفارخان در نامه‌ای به تاریخ دوم ژوئیه ۱۹۴۷ به نهرو نوشت: «به شما اطمینان می‌دهم هیچ‌گاه در اندیشهٔ الحاق به افغانستان نبوده‌ایم… برای نخستین‌بار مطلع گشتیم که دولت افغانستان رسماً به دولت هند در این خصوص رجوع کرده‌است. در حال حاضر با شرایط ناخوشایندی مواجه هستیم».
پشتون‌های پاکستان و مسئله دیورند > سلب خودمختاری مناطق قبیله‌ای پاکستان

دولت نواز شریف در سال ۲۰۱۷ مجموعه‌ای از پیشنهادها در زمینه ادغام مناطق قبیله‌ای با بقیه کشور را تصویب کرد که در نتیجه آن خود مختاری این مناطق سلب و قوانین پاکستان جایگزین قوانین سنتی آن مناطق می‌گردد. رهبران پشتو زبان از این اقدام دولت استقبال و حمایت کردند.
حصارکشی مرز دیورند

در ماه فروردین ۱۳۹۶، مقامات پاکستانی اعلام کردند که تمامی ۲۴۰۰ کیلومتر مرز دیورند را حصار کشی کرده و مجموعاً ۳۳۸ پُست امنیتی و برج نظارتی در امتداد مرز میان افغانستان و پاکستان احداث خواهند کرد. دولت پاکستان بخش اول این حصارکشی را که به طول۴۸۲ کیلومتر می‌شد را در ۹ دی ۱۳۹۷ در منطقه خیبرپشتون‌خواه تکمیل کرد.
برای مطالعهٔ بیشتر

آیا موضوع دیورند این‌قدر ساده است؟
| ن ب ومرزهای افغانستان | ن ب ومرزهای افغانستان |
| --- | --- |
 چین  ایران  پاکستان  تاجیکستان  ترکمنستان  ازبکستان :  چین  ایران  پاکستان  تاجیکستان  ترکمنستان  ازبکستان 
امارت افغانستان 
سبز تیره : افغانستان کنونی
سبز روشن : مناطق از دسته رفته افغانستان
سر هنری مورتیمر دیورند، دیپلمات انگلیسی و کارمند دولت استعماری هند بریتانیایی می‌باشد که مرز دیورند به افتخار او نامگذاری شده.
نارنگی

| نارنگی | نارنگی |
| --- | --- |
رده‌بندی علمی: رده‌بندی علمی
فرمانرو:: گیاهان
شاخه:: گیاهان گلدار
رده:: دولپه‌ای‌ها
راسته:: افراسانان
تیره:: سدابیان
سرده:: مرکبات
گونه:: C. tangerina
نام دوبخشی: نام دوبخشی
Citrus tangerina : Citrus tangerina 
نارنگی (نام علمی: Citrus tangerina) (در فارسی افغانستان: کینو) میوه ای از تیره مرکبات است. نارنگی نسبت به پرتقال کوچک‌تر است، و مزهٔ ترش و شیرین‌تری دارد.
در پزشکی سنتی ایرانی طبع این میوه را سرد و تر می‌دانند و برای آن خواصی چون «مفرح قلب، رافع خفقان، صفرابُر و فرونشاننده لهیب معده و کبد» نام می‌برند.
این میوه دارای مقدار زیادی منیزیم است و از این طریق در فعالیت ماهیچه‌ها، دستگاه گوارش و دستگاه عصبی مؤثر است.
یکی از قدیمی‌ترین انواع نارنگی موسوم به Dancy Tangerine در اواخر قرن نوزدهم در فلوریدای آمریکا کشت می‌شده‌است. امروزه نارنگی در کشورهای تولیدکنندهٔ مرکبات مانند چین، اسپانیا، برزیل، ژاپن و ایران تولید می‌شود.
نارنگی میوه پاییز و زمستان و دارای ویتامین‌های A, B1، B2، C پروتئین، چربی، قند، است که در افزایش قدرت سیستم ایمنی بدن بسیار موثر و مفید است.
ارزش غذایی

| ویتامین آ> کربوهیدرات.فیبر رژیمی.پروتئین.تیامین (ویتامین B1).نیاسین (ویتامین B3).ویتامین B6.ویتامین C.کلسیم.آهن.منیزیم.فسفر.پتاسیم.سدیم | ۴۲۰ آی>  یو.۳۴/۱۳ گرم.۸/۱ گرم.۸۱/۰ گرم.0/6 میلی‌گرم.0/37 میلی‌گرم.0/08 میلی‌گرم.27 میلی‌گرم.۳۷ میلی‌گرم.۱۵/۰ میلی‌گرم.۱۲ میلی‌گرم.۲۰ میلی‌گرم.۱۶۶ میلی‌گرم.۲ میلی‌گرم |
| --- | --- |
روی: ۰۷/۰ میلی‌گرم
چربی: ۳/۰ گرم
کالری: ۴۴ کیلوکالری
میزان تولید

کشور چین به تنهایی ۵۵٪ از محصول نارنگی جهان را تولید می‌کند
| نارنگی، ماندرین، نارنگی یافا ۱۵ تولیدکنندهٔ اول در سال ۲۰۱۸ بر حسب تن | نارنگی، ماندرین، نارنگی یافا ۱۵ تولیدکنندهٔ اول در سال ۲۰۱۸ بر حسب تن | نارنگی، ماندرین، نارنگی یافا ۱۵ تولیدکنندهٔ اول در سال ۲۰۱۸ بر حسب تن |
| --- | --- | --- |
| ۱ |  چین | ۱۹٬۰۳۵٬۰۰۰ |
| ۲ |  اسپانیا | ۱٬۹۷۸٬۰۰۰ |
| ۳ |  ترکیه | ۱٬۶۵۰٬۰۰۰ |
| ۴ |  مراکش | ۱٬۲۰۸٬۰۰۰ |
| ۵ |  مصر | ۱٬۰۶۸٬۰۰۰ |
| ۶ |  برزیل | ۹۹۶٬۰۰۰ |
| ۷ |  ایالات متحده آمریکا | ۸۰۴٬۰۰۰ |
| ۸ |  ژاپن | ۷۷۳٬۰۰۰ |
| ۹ |  ایتالیا | ۷۰۰٬۰۰۰ |
| ۱۰ |  کره جنوبی | ۶۴۶٬۰۰۰ |
| ۱۱ |  پاکستان | ۵۹۳٬۰۰۰ |
| ۱۲ |  مکزیک | ۵۰۷٬۰۰۰ |
| ۱۳ |  پرو | ۴۸۱٬۰۰۰ |
| ۱۴ |  ایران | ۴۶۵٬۰۰۰ |
| ۱۵ |  آرژانتین | ۴۳۱٬۰۰۰ |
| تولید جهانی | تولید جهانی | ۳۴٬۳۹۳٬۰۰۰ |
نارنگی
نازی‌زدایی

کارگران علائم را از یک خیابان آدولف هیتلر سابق برمی‌دارند.
نازی‌زدایی (به آلمانی: Entnazifizierung) یکی از اهداف متفقین بود تا جامعه، فرهنگ، مطبوعات، اقتصاد، قضا و سیاست آلمان و اتریش را از هرگونه آثار حکومت رایش سوم پاک سازند. این روند خصوصاً با برکناری افراد درگیر، از موقعیتهای پرنفوذ و منحل کردن یا ضعیف سازی سازمانهای وابسته به آن صورت گرفت. برنامه نازی‌زدایی پس از پایان جنگ جهانی دوم شروع شد و با معاهده پوتسدام تبلور یافت. اصطلاح «نازی‌زدایی» برای اولین بار به عنوان یک اصطلاح حقوقی در سال ۱۹۴۳ توسط پنتاگون ایالات متحده ابداع شد و در نظر گرفته شد که به معنای محدود با اشاره به سیستم حقوقی آلمان پس از جنگ به کار رود. با این حال، بعدها معنای گسترده‌تری پیدا کرد.
در اواخر سال ۱۹۴۵ و اوایل سال ۱۹۴۶، ظهور جنگ سرد و اهمیت اقتصادی آلمان باعث شد که ایالات متحده علاقه خود را به این برنامه از دست بدهد، که تا حدودی منعکس کننده مسیر معکوس در ژاپن تحت اشغال آمریکا بود. بریتانیایی‌ها در ژانویه ۱۹۴۶ پانل‌های نازی‌زدایی را به آلمانی‌ها تحویل دادند، و آمریکایی‌ها نیز در مارس ۱۹۴۶ همین کار را کردند. فرانسوی‌ها خفیف‌ترین تلاش‌ها را برای نازی‌زدایی انجام دادند. نازی‌زدایی به شیوه‌ای به‌طور فزاینده‌ای ملایم‌تر و آرام انجام می‌شد تا اینکه در سال ۱۹۵۱ به‌طور رسمی لغو شد. به‌علاوه، این برنامه در آلمان غربی، جایی که بسیاری از نازی‌ها موقعیت‌های قدرت خود را حفظ کردند، بسیار محبوبیت نداشت. دولت جدید کنراد آدناور در آلمان غربی با مخالفت دولت جدید آلمان غربی روبرو شد و اعلام کرد که پایان دادن به این روند برای تسلیح مجدد آلمان غربی ضروری است. از سوی دیگر، نازی‌زدایی در آلمان شرقی عنصری حیاتی برای تبدیل به جامعه سوسیالیستی تلقی می‌شد و این کشور در مخالفت با نازیسم سختگیرتر از همتای خود بود. با این حال، همه نازی‌های سابق با قضاوت مواجه نشدند. انجام وظایف ویژه برای دولت‌های اشغالگر می‌تواند از اعضای نازی در برابر تعقیب محافظت کند، و آنها را قادر می‌سازد تا به کار خود ادامه دهند و در برخی موارد به شهرت برسند، و به ارتباطات ویژه با اشغالگران دست پیدا کنند.
یکی از قابل توجه‌ترین موارد مربوط به ورنر فون براون بود که در میان دانشمندان آلمانی دیگری بود که از طریق عملیات گیره کاغذ توسط ایالات متحده به خدمت گرفته شد و بعداً موقعیت‌های کلیدی را در برنامه فضایی آمریکا به‌دست آورد.
کارزار گناه جمعی

در ۱۹۶۹ مجله تایم اظهار داشت:
در ۱۹۴۵ بین متفقین بر سر دکترین گناه دسته جمعی اجماعی وجود داشت — که دیگر وجود ندارد — مبنی بر این که همه آلمانی‌ها نه فقط در جنگ بلکه برای بیرحمی‌های نازی مقصر اند.
بیانیه‌های صادر شده توسط دولت بریتانیا و آمریکا، هر دو پیش و بلافاصله پس از تسلیم شدن آلمان، نشان می‌دهد که با استفاده از الفاظ «گناه جمعی» و «مسئولیت جمعی» کل ملت آلمان مسئول اعمال حکومت نازی شمرده می‌شد.
برای رسیدن به این هدف متفقین تلاشهای نازی‌زدایی پس از جنگ شان را آغاز کردند، شاخه جنگ روانی فرماندهی کل نیروهای اعزامی متفقین یک کارزار پروپاگاندای روانی را با هدف تقویت حس مسئولیت جمعی آلمان آغاز کرد. گروه کنترل روابط عمومی و خدمات اطلاعاتی شاخه بریتانیایی کمیسیون کنترل متفقین در ۱۹۴۵ رهنمودهایی را در دسترس مسئولان تولید روزنامه و ایستگاه‌های پخش رادیویی برای مردم آلمان قرار داد که بر «مسئولیت اخلاقی همه آلمانی‌ها برای جرمهای نازی» تأکید می‌کرد. به‌طور مشابه، در بین مسئولان آمریکایی، چنین حس گناه جمعی پیشنیازی برای «آموزش طولانی مدت مردم آلمان» شمرده می‌شد.
با استفاده از مطبوعات آلمانی، که تحت کنترل متفقین بودند، و همچنین پوسترها و کتابچه‌ها، برنامه‌ای برای مطلع کردن آلمانی‌های معمولی از آنچه در بازداشتگاه‌های اسرای جنگی انجام شده بود، انجام شد. برای نمونه با استفاده از پوسترهایی با عکس قربانیان بازداشتگاه‌های اسرای جنگی در کنار متنی مانند «شما مقصر این هستید!» یا «این بیرحمی‌ها: خطای شما!» تعدادی فیلم که بازداشتگاه‌های اسرای جنگی را نشان می‌داد ساخته و به مردم آلمان نمایش داده شد، مانند «Die Todesmühlen»، در ژانویه ۱۹۴۶ در منطقه آمریکایی نمایش داده شد، و «Welt im Film No. ۵» در ژوئن ۱۹۴۵. فیلمی که هرگز، بخشی به خاطر تاخیرها و وجود فیلمهای دیگر تمام شد "خاطره اردوگاه‌هاً بود. بر اساس گفته سیدنی برنشتاین (رئیس PWD):
... هدف این فیلم تحقیر کردن و تکان دادن آلمانی‌ها و ثابت کردن کردن این به آنها فراتر از هر چالشی بود، که این جنایات آلمان علیه بشریت انجام شده بود و این که مردم آلمان -و نه فقط نازیها و اس اس- مسئول بودند.
بلافاصله پس از آزادسازی بازداشتگاه‌های اسرای جنگی بسیاری از مردم غیرنظامی آلمان مجبور شدند که وضعیت اردوگاه‌ها را ببینند، اجساد پوسیده را به خاک بسپرند و گورهای دسته جمعی را نبش قبر کنند. به خاطر خطر مرگ یا پس گرفتن غذا، مردم غیرنظامی همچنین مجبور می‌شدند که اموال خود را به ساکنان سابق اردوگاه‌های اسرا بدهند.
سربازان متفقین مردم غیرنظامی آلمانی را مجبور می‌کردند تا از اردوگاه‌های اسرای جنگی بازدید کنند و گورهای دسته جمعی قربانیان نازی را نبش قبر کنند.
قنات اکبرآباد بم

| قنات اکبرآباد | قنات اکبرآباد |
| --- | --- |
نام: قنات اکبرآباد
کشور: ایران
استان: استان کرمان
شهرستان: بم
بخش: بروات
کاربری: تاریخی، گردشگری و کشاورزی
اطلاعات بازدید: اطلاعات بازدید
امکان بازدید: دارد
| میراث جهانی یونسکو | میراث جهانی یونسکو |
| --- | --- |
معیار ثبت: فرهنگی: 
شمارهٔ ثبت: ۱۵۰۶–۰۱۱
تاریخ ثبت: ۱۵ ژوئیه ۲۰۱۶ (طی نشست ۴۰)
| 0 | 1 |
| --- | --- |
مکان: کرمان
منطقه: بم
طول: ۱۱۰۰ متر
قنات اکبرآباد قناتی است که در شهر بروات از توابع بخش بروات، شهرستان بم در استان کرمان قرار دارد و یکی از قنات‌های ایرانی ثبت‌شده در میراث جهانی یونسکو است.
مشخصات قنات

طول این قنات ۱۱۰۰ متر است و تعداد ۳۵ میله چاه دارد. عمق مادرچاه این قنات، ۷ متر و فاصلهٔ مظهر تا محل آن ۲۰۰ متر می‌باشد. دبی این قنات ۸ لیتر بر ثانیه است.
مالکان این قنات اهالی شهر بروات می‌باشند و اراضی تحت کشت این قنات ۱۶ هکتار می‌باشد.
ثبت در میراث جهانی یونسکو

در چهلمین اجلاس میراث جهانی یونسکو که ژوئیه ۲۰۱۶ در استانبول برگزار شد، یازده قنات ایرانی به عنوان بیستمین اثر ایران بر اساس دو معیار از ۶ معیار فرهنگی کمیته میراث جهانی شامل گواهی بی‌همتا یا دست‌کم استثنایی بر یک سنت فرهنگی و نمونه‌ای برجسته در معماری یا تکنولوژی که مرحله مهمی از تاریخ بشر را نشان دهد، در فهرست میراث جهانی قرار گرفت. پرونده ۱۱ قنات ایرانی با داشتن تکنولوژی متفاوت و با قدمت بیش از ۲۵۰۰ تا ۲۰۰ سال به یونسکو جهت ثبت جهانی ارائه شد و پس از بررسی و تأیید کارشناسان یونسکو این پرونده ثبت و در فهرست آثار جهانی قرار گرفت.
یازده قناتی که ثبت جهانی شده‌اند، هرکدام به لحاظ قدمت، معماری، عمق، طول و مشخصاتی از این دست، منحصر به فرد و بی نظیر هستند. در این میان، قنات‌های قاسم‌آباد و اکبرآباد در شهرستان بم نیز به دلیل دوقلو بودن در فهرست یونسکو جای گرفتند.
ناری (ارومیه مرکزی)

برای ولسوالی‌ای در افغانستان به ولسوالی ناری رجوع نمائید.
برای روستایی به این نام در شهرستان فریمان به ناری (فریمان) رجوع نمائید.
| ناری | ناری |
| --- | --- |
روستا: روستا
کشور: ایران
استان: آذربایجان غربی
شهرستان: ارومیه
بخش: مرکزی
دهستان: دول
جمعیت: ۶۹۸ نفر
ناری، روستایی است از توابع بخش مرکزی شهرستان ارومیه و در شهرستان ارومیه استان آذربایجان غربی ایران.
جمعیت

این روستا در دهستان دول قرار داشته و بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ جمعیت آن ۶۹۸ نفر (۱۴۱ خانوار)
بوده‌است.
مرند

| مرند | مرند |
| --- | --- |
کشور:  ایران
استان: آذربایجان شرقی
شهرستان: مرند
بخش: مرکزی
نام(های) پیشین: مارآت، مروند،
مردم: مردم
جمعیت: ۱۳۰٬۸۲۵ نفر (۱۳۹۵)
رشد جمعیت: ۱٫۹ درصد[نیازمند منبع]
جغرافیای طبیعی: جغرافیای طبیعی
ارتفاع: ۱٬۳۳۴ متر
آب‌وهوا: آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه: بیشینه: ۴۰+ درجه تیرماه کمینه: ۲۲- درجه بهمن ماه
روزهای یخبندان سالانه: از آبان تا اواسط فروردین
اطلاعات شهری: اطلاعات شهری
شهردار: بابک شریفی
پیش‌شمارهٔ تلفن: ۰۴۱
وبگاه: شهرداری مرند
شناسهٔ ملی خودرو:  ایران۳۵ ط  ایران۲۵ ج
کد آماری: ۱۲۲۸
  مرند  روی نقشه ایران ۳۸°۲۱′شمالی ۴۶°۰۰′شرقی﻿ / ﻿۳۸٫۳۵°شمالی ۴۶٫۰۰°شرقی﻿ / 38.35; 46.00   :   مرند  روی نقشه ایران ۳۸°۲۱′شمالی ۴۶°۰۰′شرقی﻿ / ﻿۳۸٫۳۵°شمالی ۴۶٫۰۰°شرقی﻿ / 38.35; 46.00   
 :  
مَرَند از شهرهای استان آذربایجان شرقی و مرکز شهرستان مرند یکی از شاهراه‌های ارتباطی منطقه آذربایجان و غرب ایران و یکی از مهم‌ترین شهرهای غرب کشور محسوب می‌شود. این شهر در فاصله ۶۵ کیلومتری از شمال غربی تبریز قرار دارد. مرند از نظر سابقه و پیشینه تاریخی یکی از شهرهای قدیمی استان آذربایجان شرقی محسوب می‌شود که در محور ارتباطی آسیا به اروپا و قفقاز قرار گرفته است.
شهر مرند پل ارتباطی مسیر تبریز به جلفا و منطقه آزاد ارس و جمهوری آذربایجان و همچنین مسیر تبریز به بازرگان و مرز ترکیه و اروپا است و عبور جاده‌های بین‌المللی از این شهر بر اهمیت خدماتی و نقش شهری آن در منطقه شمال غرب آذربایجان افزوده است. مرند به عنوان قطب کامیون‌داری و صنعت حمل و نقل کشور شناخته می‌شود و منطقه صنعتی سندیکا مرند یکی از مناطقی می‌باشد که نقش مهم و کلیدی در صنعت کامیون‌داری و صنعت حمل و نقل جاده‌ای کشور را ایفا می‌کند.
مرند یکی از کهن‌ترین و قدیمی‌ترین شهرهای آذربایجان است که به استناد آثار نویسندگان تاریخی از پیشینه غنی فرهنگی و سابقه طولانی تمدنی برخوردار است. مسجد جامع مرند با تاریخ ۷۰۰ ساله میراثی گرانبها برای تاریخ آذربایجان و ایران که قدمت این بنای تاریخی مربوط به دوره‌های سلجوقی و ایلخانی می‌باشد که به لحاظ معماری و کاربری مذهبی از اهمیت ویژه ای برخوردار است و نشان از قدمت تاریخی شهر مرند می‌باشد.
این شهر در منطقه‌ای کوهستانی واقع شده است و به دلیل موقعیت جغرافیایی ویژه از نظر آب و هوایی به شهر چهار فصل معروف است. مرند در دامنه‌های شمالی رشته کوه میشو واقع شده است، کوه میشو یکی از زیباترین کوه‌های منطقه آذربایجان به‌شمار می‌رود که در شمال دریاچه ارومیه قرار دارد و جلگه تبریز و دریاچه ارومیه را از جلگه مرند جدا می‌کند. پیست اسکی یام در دامنه شمالی میشوداغی در کنار بزرگراه تبریز به مرند واقع شده است
مرند با دارا بودن ۱۵۶ هزار نفر جمعیت بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ خورشیدی و با ۲۸ کیلومتر مربع مساحت، سومین شهر پرجمعیت استان پس از تبریز و مراغه وسومین شهر بزرگ استان پس از تبریز و مراغه محسوب می‌شود.
نام > لقب‌ها و عناوین

شهر مرند با قدمت و پیشینه تاریخی شش هزار ساله یکی از شهرهای قدیمی و کهن منطقه آذربایجان شناخته می‌شود. شهر مرند به نام شهر نوح نبی شهرت دارد. مرند قطب کامیون‌داری و صنعت حمل و نقل ایران می‌باشد و به دلیل قرار گرفتن در مسیر ترانزیتی آسیا و اروپا و قفقاز، دروازه گردشگری و سرمایه‌گذاری محسوب می‌شود شهر مرند از قطب‌های تولید مبل در منطقه آذربایجان و قطب دوم تولید مبل در سطح کشور به‌شمار می‌رود. مرند قطب تولید طلای سرخ (زعفران) در منطقه آذربایجان محسوب می‌شود. باغ‌شهر مرند قطب تولید زردآلو و قیسی در منطقه آذربایجان می‌باشد. شهر مرند یکی از کانون‌های مهم قالی‌بافی در منطقه آذربایجان و سطح کشور محسوب می‌شود.
تاریخ > پیش از اسلام

یر اساس اسناد اورارتویی، پیشینه شهرنشینی در مرند به میانه هزارهٔ سوم پیش از میلاد می‌رسد، در حالی که در تپه‌های باستانی «گرگر»، ظروف سفالی و ابزارهایی از هزارهٔ پنجم قبل از میلاد دیده شده است. همچنین در تپهٔ خاکستری (قلعهٔ مرند) نیز آثاری از هزارهٔ چهارم قبل از میلاد به دست آمده است. «ولادیمیر مینورسکی» با استفاده از نظر باستان‌شناسان، این قلعهٔ خاکی فروریخته را از سلسله قلاع خاکی اورارتویی می‌داند.
آنچه از مدارک و نظرات باستان‌شناسان و مورخان به دست می‌آید، این است که شهر مرند در روزگار پادشاهی مادها از رونق بسیاری برخوردار بوده و به دلیل اهمیت خاصی که در ایالت آذربایجان داشته، همواره مورد توجه حکومت مرکزی بوده است. همچنین در دائرةالمعارف اسلامی آمده است که مرند مرکز حکومت اقوامی مهم در دورهٔ «کلده» و «آشور» بوده است.
وضعیت طبیعی > جغرافیا

مرند در شمال غربی شهر تبریز واقع شده است و در مسیر راه‌آهن تبریز به جلفا قرار گرفته است و راه‌های ترانزیتی مهم ایران به ترکیه و اروپا و همچنین مسیر ایران به جمهوری آذربایجان و ارمنستان از این شهر عبور می‌کنند. فاصلهٔ مرند تا تبریز مرکز استان۶۷ کیلومتر و تا تهران ۷۲۴ کیلومتر است.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | زنوز | منطقه آزاد ارس | یامچی |  |
|  | کوهستان قره داغ(ارسباران) |  | کشکسرای |  |
|  | کوهستان قره داغ(ارسباران) |    مرند     | کشکسرای |  |
|  | کوهستان قره داغ(ارسباران) |  | کشکسرای |  |
|  | تبریز | کوهستان میشوداغی | سد انامق |  |
وضعیت طبیعی > آب و هوا

میزان متوسط بارندگی در مناطق مختلف شهرستان متفاوت بوده و از۲۲۰ میلی‌متر در منطقه هرزندات و یکانات؛ تا ۳۷۳ میلی‌متر در حومهٔ مرند و پیام در سال با پراکنش‌های متوسط در نوسان می‌باشد. حداقل درجه حرارت مطلق ۲۲- درجهٔ سانتی‌گراد و حداکثر آن ۳۷ درجهٔ سانتی‌گراد بوده و تعداد روزهای یخبندان از ۱۰۹ روز تجاوز نمی‌کند.
مردم

اهالی شهر مرند، همانند ساکنان سایر نواحی استان آذربایجان شرقی، آذربایجانی بوده و به زبان تورکی آذربایجانی و با لهجهٔ محلی خود سخن می‌گویند.
شهر مرند نسبت به شهرهای دیگر استان، بیشتر جاذبهٔ تجارتی دارد و مردم بیشتر به مشاغل تجارت خُرد روی آورده‌اند. به‌طوری‌که مراکز خرید و بازارهای فراوان و پر رونقی در این شهر احداث شده است.
جمعیت شهر مرند در سال ۱۳۸۵ خورشیدی، بالغ بر ۱۱۴٬۱۶۵ نفر بوده است که از این میان ۵۷٬۱۵۱ نفر مرد و ۵۷٬۰۱۴ نفر زن بوده‌اند که در قالب ۲۹٬۷۵۵ خانوار، ساکن این شهر بوده‌اند.
صنایع دستی > قالی‌بافی

شهر مرند همانند سایر شهرهای منطقهٔ آذربایجان، یکی از کانون‌های مهم قالی‌بافی در سطح کشور محسوب می‌شود. در شهر مرند و نیز در تمام شهرها و روستاهای حومهٔ آن، کارگاه‌های بزرگ و کوچک بافت قالی و قالیچه، گلیم و خورجین دایر است. این صنعت به استناد منابع تاریخی، قرن‌هاست که در این منطقه رواج داشته و همواره یکی از منابع عمدهٔ درآمد مردم محسوب می‌شده است. قالی‌ها و قالیچه‌های نفیس بافت مرند و روستاهای حومه‌اش، نه تنها در بازارهای فرش داخل کشور، بلکه در خارج از کشور نیز شهرت بسیار دارد و از نظر صادرات نیز اهمیت بسزایی دارد. صنعت قالی‌بافی در شهر مرند به صورت کارگاهی و در روستاها به صورت تک‌بافی، یکی از مشاغل فراگیر مردم به‌شمار می‌رود و محصولات آن‌ها در طرح‌ها و نقش‌های متنوع و بافت‌های گوناگون به بازارهای داخلی و خارجی عرضه می‌شود.
صنایع دستی > سبدبافی

از دیگر صنایع دستی شهر مرند، بافت انواع سبدها برای حمل نان و میوه از ساقهٔ گندم است که به نوبهٔ خود از شهرت زیادی برخوردار است.
صنایع دستی > فانوسکا بافی

روستای هوجقان، یکی از مناطقی است که سال‌های سال، مردم آن‌جا در بافتن فتیله‌های چراغ، مهارت کامل داشته و تولیدات خود را به سراسر کشور عرضه می‌کردند. با گسترش نیروی برق و روشنایی الکتریسیته و رکورد فروش فتیله، مردم صنعت‌گر این روستا به بافتن «فانوسقه» یا کمربندهای نظامی و نوار کفش پرداختند و در حال حاضر، یکی از مراکز مهم تولید این محصول می‌باشد.
صنایع دستی > سفال‌گری و سرامیک‌سازی

محصولات سرامیک، در چند کارگاه شهر زنوز تولید می‌شود. استادکاران سرامیک زنوز، از نوعی خاک مرغوب (کائولن یا خاک چینی) استفاده می‌کنند و به نقاط دیگر جهت فروش، صادر می‌نمایند. علاوه بر کارگاه‌های سرامیک‌سازی، کارگاه‌های سفال‌گری نیز در بعضی از مناطق شهر مرند و روستاهای اطراف وجود دارند.
کتابخانه‌ها

در داخل شهر مرند تعدادی کتابخانه وجود دارد که «کتابخانهٔ پارک شهر مرند»، بزرگ‌ترین کتابخانهٔ این شهر و جزء کتابخانه‌های درجه یک کشور است که در سال ۱۳۷۸ خورشیدی، در محوطهٔ پارک شهر مرند با مساحت ۱۲۰۰ متر مربع و زیربنای ۹۵۶ مترمربع، افتتاح گردیده و دارای ۱ سالن مطالعه و یک مخزن کتاب و یک سالن آمفی تئاتر و اتاق اینترنت است. تعداد کتاب‌های این کتابخانه به حدود ۲۵۰۰۰ جلد در موضوعات متنوع و تعداد اعضای آن ۳٬۷۰۰ نفر بوده و کلیهٔ خدمات فنی به روش رایانه‌ای صورت می‌گیرد و همه روزه از ساعت ۷ و نیم بامداد، آمادهٔ ارائهٔ خدمات می‌باشد. بیشتر مراجعان این کتابخانه را دانش‌آموزان و دانشجویان تشکیل می‌دهند.
«کتابخانهٔ عمومی کوثر» که ویژهٔ بانوان است، واقع در خیابان امام خمینی مرند، در سال ۱۳۳۰ با زیربنای حدود ۲۰۰ متر مربع تأسیس گردیده است. در حال حاضر این کتابخانه دارای یک مخزن و یک سالن مطالعه به ظرفیت ۱۲۰ نفر است که مجموعهٔ کتاب‌های آن به حدود ۱۳۰۰۰ جلد می‌رسد و تعداد اعضای آن ۲٬۷۰۰ نفر می‌باشد. این کتابخانه روزانه حدود ۱۵۰ نفر مراجعه‌کننده دارد و همه روزه از ساعت ۷ و نیم بامداد تا ۸ و نیم شب، آمادهٔ ارائهٔ خدمات به مراجعان می‌باشد. کلیهٔ خدمات فنی این کتابخانه به روش رایانه‌ای صورت می‌گیرد.
و چندین کتابخانه دیگر که در سطح شهر فعالیت دارند.
اماکن تاریخی، دیدنی و گردشگری

از اماکن تاریخی و باستانی این شهر می‌توان به قلعه مانداگارانا، مسجد جامع مرند، تپه باستانی سیوان و بازار کوزه‌فروشان، مسجد بازار، کاروانسرای عباسی مرند، تفرجگاه موغان یوردو و ده‌ها اثر دیگر اشاره کرد. در تپه سیوان یک ته‌ستون هخامنشی و سفالینه‌های پارتی یافته شده است.
اماکن تاریخی، دیدنی و گردشگری > مسجد جامع مرند

مسجد جامع مرند در مرکز شهر مرند واقع شده است طبق کتیبه محراب مسجد این بنا در سال ۷۳۱ هجری در زمان سلطنت ابوسعید بهادرخان از محل خیرات مردم مرند و جزیه‌ای که در آن زمان از غیر مسلمان می‌گرفتند به تولیت حسین بن محمود ابن تاج خواجه ساخته شده است. امروزه کف مسجد به اندازه سه پله (۸۰ سانتی‌متر) از سطح کوچه مجاور پایین‌تر می‌باشد و دالانی به طول ۱۲ متر با سه طاق گنبدی، ورودی را به شبستان‌ها مربوط می‌سازد در سمت چپ این دالان، شبستان جنوبی با گنبدی کم خیز واقع شده که بر فراز آن کتیبه‌ای از سنگ با عبارت ذیل به چشم می‌خورد: «امر بتجدید هذا المعماره العبد الفقیر خواجه حسین بن سیف الدین محمود بن تاج خواجه فی اواخر شوال سنه اربعین و اربعمائه» محراب به عرض ۷۵/۲ و ارتفاع ۶ متر در قسمت جنوبی مسجد واقع شده و مزین به آیات قرآنی به خط کوفی و گچبری‌های زیبا بدیع می‌باشد. کتیبه تاریخ محراب در قسمت قوس بزرگ بالای آن به شرح ذیل دیده می‌شود: «جدد من فواضل الانعام السلطان الاعظم مالک رقاب الامم ابوسعید بهادرخانه خلدالله ملکه فی احدی و ثلثین و سبعمائه هجریه» در فاصله دو ستون تزئینی و گچبری کنار محراب نام سازنده محراب به خط رقاع نوشته شده است: «عمل عبدالفقیر نظام بند گیر تبریزی» در داخل هلال در پایین دو کتیبه مزبور کتیبه گچبری دیگری به خط رقاع بدین مضمون به چشم می‌خورد: «وقف من مال خیرته مدینه مرند علی مصالح هذا المسجد الجامع و شرط التولیه العبد الضعیف حسین بن محمود بن تاج خواجه»
اماکن تاریخی، دیدنی و گردشگری > کاروان‌سرای مرند

این کاروان‌سرا که به جهت واقع شدن در نزدیکی مرند به این نام موسوم گشته است. قطعاً در اصل نام دیگری داشته است کاروانسرای مذکور در ۲۳ کیلومتری مرند و در سر راه جلفا و در دشت الکی واقع شده است تاریخ بنای این کاروانسرا (به سال ۷۳۱ هجری قمری و عهد ابوسعید بهادرخان) نسبت داده شده است فعلاً جز تلی خاک آثاری از آن باقی نمانده است این کاروانسرا (یکی از باشکوهترین بناهای زمان خود بوده و شاید هم قلعه یا مقر حکومتی شخص با نفوذی بوده است گروهی به جهت نزدیکی نام محل به نام هلاکو ایلخان مغول ساختمان این بنا را به هلاکو نسبت می‌دهند چرا که الکی گاهی هلاکو خوانده می‌شود. تا چندین سال پیش سردر کاروانسرا که طاق روی آن خراب شده بود نمایان بود که ارتفاع آن به ۹ متر می‌رسید. صفحه خارجی آن از نیم ستون زاویه کتیبه‌ای به عرض ۲۵ سانتی‌متر شروع می‌شده که به حروف کوفی نوشته شده بود این حروف از سفال بدون لعاب در زمینة کاشی آبی روشن نوشته شده بود.
سراسرنمایی از مرند