stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
فیس‌بوک
تاریخچه > سال ۲۰۰۴

در میانه سال ۲۰۰۴، شان پارکر، بنیان‌گذار نپستر که پیش از آن مشاور زاکربرگ بود، به‌عنوان رئیس فیس‌بوک برگزیده‌شد. در ماه ژوئن همان سال دفتر شرکت به پالو آلتو، کالیفرنیا منتقل شد. فیس‌بوک نخستین سرمایه‌گذاری خود را از پیتر تیل، یکی از بنیان‌گذاران پی‌پل دریافت کرد.
تاریخچه > سال ۲۰۰۵

در ماه سپتامبر سال ۲۰۰۵ آدرس وبگاه به facebook.com تغییر کرد. این دامنه اینترنتی به قیمت ۲۰۰٫۰۰۰ دلار خریداری شد. در ماه مه سال ۲۰۰۵، شرکت اکسل پارتنرز ۱۲/۷ میلیون دلار و جیم بریر ۱ میلیون دلار در این وبگاه سرمایه‌گذاری کردند.
تاریخچه > سال ۲۰۰۶

عضویت در فیس‌بوک که در ابتدا محدود به دانشگاه‌ها و دبیرستان‌های آمریکا و اروپا بود، به‌تدریج از ماه سپتامبر سال ۲۰۰۶ برای همه میسر شد. در سال ۲۰۰۶ شرکت‌هایی مانند یاهو! و گوگل پیشنهادهایی برای خرید این وبگاه دادند که توسط مارک زاکربرگ رد شدند. با این حال شرکت مایکروسافت توانست ۱/۶٪ از سهام این وبگاه به‌همراه حق ویژه تبلیغ در آن را به قیمت ۲۵۰٫۰۰۰ دلار بخرد.
تاریخچه > سال ۲۰۰۹

در ماه ژانویه سال ۲۰۰۹ میلادی فیس‌بوک عنوان پراستفاده‌ترین سرویس شبکه اجتماعی را از آن خود کرد و مجله انترتینمنت ویکلی نیز آن را در صدر لیست بهترین‌های دهه قرار داد.
تاریخچه > سال ۲۰۱۲

در ماه مه سال ۲۰۱۲ میلادی این شبکه اجتماعی سهام خود را برای فروش در بازار نزدک قرار داد و به یک شرکت سهامی عام تبدیل شد. فیس‌بوک در ۸ ماه مه سال ۲۰۱۲ میلادی شروع به فروش سهام خود در نزدک کرد و به یک شرکت عمومی تبدیل شد. این وبگاه با درآمد ۵/۱ میلیارد دلاری در سال ۲۰۱۲ وارد لیست فرچون ۵۰۰ شد و در سال ۲۰۱۳ در رده ۴۲۶ام قرار گرفت.
تاریخچه > سال ۲۰۱۴

در ژانویه ۲۰۱۴ نرم‌افزار کاربردی خوراک‌خوان فیس‌بوک با نام Paper برای گوشی‌های تلفن همراه عرضه شد. با این نرم‌افزار کاربردی می‌توان مطالب و خبرهای مورد علاقه در زمینه‌های مختلف از جمله ورزش، عکاسی و طراحی را خواند.
فیسبوک در فوریه ۲۰۱۴ شرکت پیامک‌رسانی واتس‌اپ را به بهای ۱۹ میلیارد دلار خریداری کرد. این بزرگترین سرمایه‌گذاری فیس‌بوک تا همین تاریخ به‌شمار می‌رود. برای خرید این شرکت ۴ میلیارد دلار نقد، ۱۲ میلیارد دلار از حق مالکیت خود و ۳ میلیارد دلار سهام هم بعداً به مالکان و حدود پنجاه کارمند واتس‌اپ تعلق خواهد گرفت. مارک زاکربرگ در بیانیه‌ای واتس‌اپ را سرویسی «فوق‌العاده با ارزش» توصیف کرد و گفت فکر خرید واتس‌اپ یازده روز پیش از خرید سهام ذهنش گذشته‌است. او پیش‌بینی کرد کاربران واتس‌اپ از یک میلیارد تَن خواهد گذشت. پیش از این بزرگترین خرید فیس‌بوک خرید اینستاگرام به بهای یک میلیارد دلار در سال ۲۰۱۲ بود.
تاریخچه > سال ۲۰۱۵

در فوریه ۲۰۱۵ (بهمن ۱۳۹۳) فیسبوک امکان جدیدی را ایجاد کرد که به کاربر اجازه می‌دهد فردی را به عنوان وارث حساب کاربری (legacy contact) خود برگزیند. این ویژگی نخست در ایالات متحده در دسترس بوده و سپس در سایر کشورها نیز در دسترس کاربران قرار خواهد گرفت. فیسبوک پیش از این به منظور حفظ حریم شخصی و امنیت خانواده و دوستان، نمایه شخصی افراد فوت شده را مسدود می‌کرد. افرادی که به عنوان وارث انتخاب می‌شوند دسترسی محدودی به حساب کاربری افراد فوت شده دارند. آن‌ها می‌توانند پست ارسال کنند، عکس نمایه را تغییر دهند، به درخواست‌های دوستی پاسخ دهند و بایگانی از عکس‌ها و پست‌های کاربر را دانلود کنند. اما این به این معنی است که آن‌ها نمی‌توانند محتوای پیام‌های خصوصی کاربر را دانلود کنند و پست‌های نوشته شده توسط خود کاربر یا دوستان فیسبوکی او را ویرایش کنند و یک عکس یا کل حساب کاربری را پاک کنند.
سایت فیس‌بوک در ابتدای ژوئیه ۲۰۱۵ اعلام کرد که دپارتمان هوش مصنوعی این شرکت، الگوریتم جدیدی را در خصوص تشخیص چهره آزمایش می‌کند که از طریق سیستم‌های پردازش تصویر (Image Processing) و هوش مصنوعی (AI) بدون اینکه تصویر صورت فرد در عکس مشخص باشد امکان تشخیص او را از روی ویژگی‌های کلیدی دارد. این امکان هم‌اکنون بر روی بیش از ۴۰۰۰۰ تصویر آزمایش شده و نتیجه آن بیش از ۸۳ درصد تشخیص صحیح بوده‌است. همچنین این سایت اعلام کرد که پس از بررسی و اطمینان از صحت کارکرد این ویژگی به اپلیکیشن‌ها افزوده خواهد شد.
انتقادها به فیس‌بوک

مقالهٔ اصلی: نقد فیس‌بوک
نتایج یک مطالعه در انگلستان نشان داده که در حدود یک‌پنجم تا یک‌سوم طلاق‌های این کشور، به فیس‌بوک در دادخواست طلاق اشاره شده و موجب نارضایتی یکی از طرفین را فراهم آورده‌است.
جولین آسانژ مؤسس و مدیر وبگاه ویکی‌لیکس می‌گوید:
فیس‌بوک تنفر آمیزترین ابزار جاسوسی است که تاکنون ایجاد شده‌است. هر کس که نام و مشخصات دوستان خود را به شبکه اجتماعی فیس‌بوک اضافه می‌کند باید بداند که به شکل رایگان در خدمت دستگاه‌های اطلاعاتی آمریکاست و این گنجینه اطلاعاتی را برای آن‌ها تکمیل می‌کند.
به گفته وی فیس‌بوک یک گنجینه اطلاعاتی بسیار بزرگ از نام و پیشینه افراد است که کاربران آن را به شکل داوطلبانه در اختیار این شبکه اجتماعی قرار می‌دهند ولی این ابزار توسط دستگاه‌های امنیتی و اطلاعاتی آمریکا مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرد. دسترسی این دستگاه‌های اطلاعاتی به اطلاعات ذخیره شده در فیس‌بوک آن را به یک ابزار خطرناک بدل کرده‌است.
انتقادها به فیس‌بوک > گردآوری و ذخیره‌سازی نانوشته‌ها

فیس‌بوک در مقاله‌ای در دسامبر ۲۰۱۳ اعلام کرد، از این امکان برخوردار است که می‌تواند پیش‌نویس نوشته‌های کاربر را که نهایتاً تصمیم به انتشار آن‌ها نمی‌گیرد، همان‌طور که تایپ می‌شوند، ذخیره و نگه‌داری کند. مقاله مشخص می‌کند که فیس‌بوک بر اندیشه‌های اشخاص حتی بدون انتشار نظارت دارد.
هنگام نوشتن در فیس‌بوک، این شبکه اجتماعی کدهایی را به مرورگر وب ارسال می‌کند و این کدها به صورت اتوماتیک آنچه را که شما تایپ می‌کنید را تحلیل می‌کند و به فیس‌بوک گزارش می‌دهد. فیس‌بوک این اقدام را که کاربر چیزی می‌نویسد و از انتشار آن صرف‌نظر می‌کند خودسانسوری تلقی کرده‌است.
در ژانویه ۲۰۱۴ هزاران کاربر فیس‌بوک با تشکیل جنبش اجتماعی اعتراض‌آمیز و انتشار یک نامه سرگشاده برخط که ۲۷ هزار امضاکننده یافت، خواستار آن شدند تا فیس‌بوک از رهگیری اندیشه‌های منتشرنشده‌شان دست بکشد. یک سخنگوی فیس‌بوک در پاسخ گفت: «فیس‌بوک محتوایی را که کاربران تصمیم گرفته‌اند تا آن را منتشر نکنند گردآوری یا رهگیری نمی‌کند.»
انتقادها به فیس‌بوک > ارائه اطلاعات کاربران به دولت‌ها

فیسبوک در گزارشی که در ۲۷ اوت ۲۰۱۳ میلادی منتشر کرد اعلام نمود که اطلاعات کاربرانش را به درخواست دولت‌های مختلف، در اختیار این دولت‌ها می‌گذاشته‌است. در این گزارش آمده‌است که تنها در نیمه نخست سال ۲۰۱۳ میلادی دولت‌های گوناگون خواستار دستیابی به اطلاعات بیش از ۳۸ هزار کاربر این شبکه اجتماعی شده‌اند که در ۸۰٪ موارد درخواست‌ها به نتیجه رسیده‌اند. بیش از ۷۴ کشور جهان چنین درخواست‌هایی از فیسبوک داشته‌اند. بیش از نیمی از درخواست‌ها مربوط به دولت آمریکا بوده‌است (۲۰ تا ۲۱ هزار کاربر) که به ۷۹٪ از آن‌ها ترتیب اثر داده شده‌است. میزان دقیق درخواست‌های آمریکا به علت وجود قوانینی که مانع افشای آمار دقیق هستند ممکن نبوده. دولت بریتانیا نیز ۲۳۰۰ درخواست در این زمینه داشته‌است که به ۶۸٪ از آن‌ها ترتیب اثر داده شده. مقامات ترکیه اطلاعات ۱۷۳ کاربر فیسبوک را از این وبگاه درخواست کرده‌اند که فیسبوک به ۴۵ مورد از آن‌ها پاسخ داده‌است. به گفته فیسبوک این اطلاعات به «تهدید کودکان و شرایط اضطراری» مربوط بوده‌اند. وکیل فیسبوک در اینبار اظهار امیدواری کرده‌است که این گزارش در جهت دستیابی به «معیارهای مناسب برای درخواست‌های دولت‌ها دربارهٔ اطلاعات کاربران» مفید باشد.
انتقادها به فیس‌بوک > پایشِ لینک‌های درون پیام‌های خصوصی

در روز ۳۰ دسامبر ۲۰۱۳ (۹ دی ۱۳۹۲) از فیس‌بوک شکایت شد که آن دسته از پیام‌های خصوصی کاربران را که دربرگیرنده لینکی به وبگاه‌های دیگر است پایش می‌کند تا با اطلاع از محتوای وبگاه لینک‌داده‌شده، از این داده‌ها برای هوشمند کردن آگهی‌های خود بهره گیرد. بر اساس این شکایت، فیس‌بوک متهم به کنترل پیام‌های خصوصی کاربران به منظور بهره‌گیری از محتوای لینک‌های درون آن برای تنظیم آگهی‌های خود است.
انتقادها به فیس‌بوک > نژادپرستانه، زن ستیز و ضد همجنسگرایانه

محققان می‌گویند محتوای «نژادپرستانه، زن ستیز و ضد همجنسگرایانه» شبکه‌های اجتماعی به سلامت روان افراد لطمه می‌زند زیرا اعتماد به سلامت جامعه از بین می‌برد. زیرا در مکالمات آنلاین، افراد با پروای کمتری به رفتارهای غیر محترمانه و پرخاشگرانه روی می‌آورند. در شبکه‌های اجتماعی زمینه برای «انتشار مطالب زیان آور، توهین‌آمیز و جنجالی که در مرز آزادی بیان و بیان خصمانه قرار دارند» مهیاست. این رفتارهای خشن و خصمانه نسبت به زنان، اقلیت‌های اجتماعی و سیاسی و افراد و گروه‌های آسیب‌پذیر شدیدتر است و آن‌ها بیشتر در معرض بد رفتاری هستند.
انتقادها به فیس‌بوک > انتخابات ریاست جمهوری سال ۲۰۱۶

در مارس ۲۰۱۸، مشخص شد که شرکت کمبریج آنالیتیکا بدون اجازه از اطلاعات شخصی آنلاین بیش از ۸۷ میلیون کاربر فیس‌بوک برای تأثیرگذاری بر مبارزات انتخابات ریاست‌جمهوری ایالات متحده آمریکا (۲۰۱۶) به نفع دونالد ترامپ استفاده کرده و فیس‌بوک با وجود اطلاع از کار این شرکت، هیچ اقدامی انجام نداده‌است. در پی این رسوایی، ارزش سهام فیس‌بوک در یک هفته ۵۸ میلیارد دلار کاهش یافت.
تأیید صفحات در فیس‌بوک

تأیید شدن صفحات اشخاص مشهور مانند بازیگران و سیاست‌مداران در چند سال گذشته موجب شد که برخی از افراد مشهور در فیس‌بوک مجبور به استفاده از صفحات شخصی خود در فیس‌بوک شوند
قطعی

کلیه سرویس‌های فیس‌بوک شامل فیس‌بوک و اینستاگرام و واتس آپ و .... در تاریخ ۴ اکتبر سال ۲۰۲۱ به دلیل ارسال تنظیمات اشتباه به سویچ‌ها و روترهای زیرساختی سرورها دچار قطعی کامل شدند به دنبال این قطعی سهم فیس‌بوک حدود ۵ درصد سقوط کرد.
کاربران

در ماه مه۲۰۱۱ تعداد کاربران فیس‌بوک به بیش از ۷۰۰ میلیون کاربر رسید که حدود ۷۰ درصد آن‌ها کاربران خارج از ایالات متحده بودند. بیشترین کاربران از کشور آمریکا و در رتبه دوم کشور اندونزی قرار داشتند.
در ۲۴ اوت ۲۰۱۵ (۲ شهریور ۱۳۹۴) برای نخستین‌بار یک‌میلیارد نفر تنها در یک روز از فیس‌بوک استفاده و این وبگاه را تبدیل به پراستفاده‌ترین محصول فناوری موجود روی زمین کردند. در این روز از هر هفت نفر روی کره زمین یک نفر در این شبکه اجتماعی حضور داشته و از آن استفاده کرد.
در ژوئن ۲۰۱۷ تعداد کاربران فعال فیس‌بوک از ۲ میلیارد نفر گذشت.
| زمان | کاربران فعال | روز سپری شده | درصد افزایش |
| --- | --- | --- | --- |
| ۲۶ اوت ۲۰۰۸ | ۱۰۰ میلیون | ۱۶۶۵ | ۱۷۸٫۳۸٪ |
| ۸ آوریل ۲۰۰۹ | ۲۰۰ میلیون | ۲۲۵ | ۱۳٫۳۳٪ |
| ۱۵ سپتامبر ۲۰۰۹ | ۳۰۰ میلیون | ۱۵۰ | ۱۰٪ |
| ۵ فوریه ۲۰۱۰ | ۴۰۰ میلیون | ۱۴۳ | ۶٫۹۹٪ |
| ۲۱ ژوئیه ۲۰۱۰ | ۵۰۰ میلیون | ۱۶۶ | ۴٫۵۲٪ |
| ۵ ژانویه ۲۰۱۱ | ۶۰۰ میلیون | ۱۶۸ | ۳٫۵۷٪ |
| ۳۰ می ۲۰۱۱ | ۷۰۰ میلیون | ۱۴۵ | ۳٫۴۵٪ |
| ۲۲ سپتامبر ۲۰۱۱ | ۸۰۰ میلیون | ۱۱۵ | ۳٫۷۳٪ |
| ۲۴ آوریل ۲۰۱۲ | ۹۰۰ میلیون | ۲۱۵ | ۱٫۷۴٪ |
| ۴ اکتبر ۲۰۱۲ | ۱٬۰۰۰ میلیون | ۱۶۳ | ۲٫۰۴٪ |
| ۳۱ مارس ۲۰۱۳ | ۱٬۱۱۰ میلیون | ۱۷۸ | ۱٫۶۷٪ |
درآمد

| سال | سود | افزایش |
| --- | --- | --- |
| ۲۰۰۶ | ۵۲ میلیون دلار | -- |
| ۲۰۰۷ | ۱۵۰ میلیون دلار | ۱۸۸٪ |
| ۲۰۰۸ | ۲۸۰ میلیون دلار | ۸۷٪ |
| ۲۰۰۹ | ۷۷۵ میلیون دلار | ۱۷۷٪ |
| ۲۰۱۰ | ۲٫۰۰۰ میلیون دلار | ۱۵۸٪ |
| ۲۰۱۱ | ۴٫۲۷۰ میلیون دلار | ۱۱۴٪ |
فیلم شبکهٔ اجتماعی

مقالهٔ اصلی: شبکه اجتماعی (فیلم)
در سال ۲۰۱۰ دیوید فینچر فیلمی را با نام شبکهٔٔ اجتماعی در مورد فیس‌بوک و زندگی مارک زاکربرگ ساخت.
در ایران

بنابر قوانین نظام جمهوری اسلامی عضویت در هیچ شبکه اجتماعی جرم نیست ولی از آن جهت که چنین شبکه‌هایی دچار فیلترینگ شده‌اند، عبور از فیلترینگ جرم تلقی می‌شود. بر پایه قوانین جرائم رایانه‌ای ایران، هیچ‌گونه مجازاتی برای افرادی که در فیسبوک عضویت دارند در نظر گرفته نشده‌است. اگر اطلاعات افراد نیز در فیسبوک مورد دزدی و سوءاستفاده قرار بگیرد، در دادسرای جرائم رایانه‌ای می‌توانند شکایت کنند و به دعاوی حقوقی آن‌ها رسیدگی می‌شود. با وجود اینکه مقام‌های جمهوری اسلامی در موارد زیادی از شبکه‌های اجتماعی چون فیسبوک به عنوان «ابزار براندازی و جنگ نرم» یاد کرده‌اند، ولی بعضی از خود این مقامات حضوری فعال در این شبکه‌ها دارند.
فعالیت فیس‌بوک در ایران فراز و نشیب‌های زیادی داشته‌است. فیس‌بوک قبل از سال ۱۳۸۸ دو بار فیلتر و دوباره آزاد شده بود؛ ولی پس از انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۸۸ دوباره فیلتر شد. مسئولان ایران علت فیلتر شدن را نقض حریم شخصی افراد در این وبگاه بیان می‌کنند. در حالی که منتقدان علت را استفاده معترضان به نتایج انتخابات سال ۸۸ از این سایت برای سازمان دهی و بارگذاری ویدئو و نگاره را علت فیلتر شدن آن در سال ۱۳۸۸ بیان می‌کنند.
در پی سیاست‌های تحریم ایران، وبگاه فیس‌بوک اجازه انتخاب ایران به عنوان کشور محل سکونت را نمی‌دهد؛ ولی مشخص است که فیس‌بوک جایگاه خاصی در جامعه ایران باز کرده به گونه‌ای که از قشرها مختلف جامعه ایرانی از جمله دانشجویان، استادان دانشگاه، کارمندان، بازاریان، آموزگاران، دانش‌آموزان، هنرمندان و روزنامه‌نگاران در آن عضو هستند. فیلتر بودن فیس‌بوک در ایران باعث شده که آمار دقیقی از تعداد کاربران فیسبوک در ایران وجود نداشته باشد. با اینحال، بنابر اظهارات علی جنتی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی دولت یازدهم، تا بهمن ۱۳۹۳، بین ۴ تا ۴٫۵ میلیون ایرانی، عضو فیسبوک بوده‌اند. به نظر می‌رسد فیلترینگ فیس‌بوک تأثیر محسوسی بر استفاده از آن در ایران نداشته‌است.
در شهریورماه ۹۲، غلامحسین محسنی اژه‌ای، دادستان کل کشور، از امکان رفع فیلتر فیسبوک خبر داد. یک روز پس از آن محمدرضا آقامیری، عضو کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه از امکان رفع مشروط فیلترینگ فیسبوک به شرط تفکیک محتواهای مجرمانه از محتوای مفید توسط نرم‌افزار هوشمند فیلترینگ یا الزام فیسبوک به تبعیت از قوانین ایران گفت. او فیسبوک را دارای پتانسیل ترویج دین، بیداری اسلامی و گسترش فرهنگ ایرانی اسلامی معرفی کرد. او همچنین گفت داشتن صفحه در فیسبوک برای مقام‌های حکومتی «مصداق شکستن حریم شخصی در فضای مجازی» است و هشدار داد که حکومت ایران می‌تواند افرادی که از شبکه خصوصی مجازی (وی‌پی‌ان) برای دور زدن فیلتر استفاده می‌کنند شناسایی کند.
روز ۵ مه ۲۰۲۰ فیس‌بوک اعلام کرد، رسانه دولتی ایران از صدها حساب اجتماعی جعلی برای پخش پنهانی پیام‌های تبلیغاتی آنلاین به طرفداری از ایران، حداقل از سال ۲۰۱۱، برای هدف قرار دادن رای‌دهندگان در کشورهایی از جمله انگلیس و آمریکا، استفاده کرده‌است. به همین دلیل هشت حساب شبکه رسانه‌ای ایران و از جمله صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران (IRIB) را به دلیل به اصطلاح «رفتار غیر معتبر هماهنگ شده» تعلیق کرده‌است. IRIB یک نهاد دولتی محسوب می‌شود که ریاست آن توسط علی خامنه‌ای رهبر عالی منصوب می‌شود.
نمودار ارزش سهام فیس‌بوک
لوگوی تأیید صفحات فیس‌بوک که در کنار نام کسان تأیید شده قرار می‌گیرد
نمودار رشد کاربران فیس‌بوک
نشان فیلم شبکهٔ اجتماعی
فیلترینگ فیس‌بوک در ایران
کارولا نیتچکه

کارولا نیتچکه (آلمانی: Carola Nitschke؛ زادهٔ ۱ مارس ۱۹۶۲) شناگر اهل آلمان است.
کارولین بورکل

کارولین بورکل (به انگلیسی: Caroline Burckle) (زادهٔ ۲۴ ژوئن ۱۹۸۶) شناگر اهل ایالات متحده آمریکا است.
کارول جروم

کارول جروم (به انگلیسی: Carole Jerome) اهل کشور کانادا،  نویسنده، روزنامه‌نگار و خبرنگار شبکه سی‌بی‌سی نیوز و همچنین نامزد سابق صادق قطب‌زاده می باشد. وی یکی از افراد حاضر در هواپیمای ایرباس حامل سید روح‌الله خمینی در مسیر بازگشت به ایران بود.
کارول جروم در استودیوی شبکه سی‌بی‌سی نیوز کانادا با گزارشی مورد سیاست ایران در سال 1980.
او مدتی پس از اعدام صادق قطب‌زاده کتابی به نام “مردی در آینه” نوشت که روایت سرگذشت زندگی او با دوست‌پسرش صادق قطب زاده پیرامون حوادث پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران است. او در بخشی از خاطراتش چنین می گوید:
«صادق می دانست که به سراغش خواهند آمد. به او گفتم: من و دوستانم تو را از کشور خارج خواهیم کرد. اما او جواب داد: نه. این انقلاب کابوسی بود که من برای این ملت رقم زدم. من مقصر هستم. می مانم و با سرنوشتم روبرو می شوم. وقتی که سوار ماشین شد که برود، هرگز نمیدانستم که دیگر او را نخواهم دید. باور نمی کردم که خمینی پسر خود را خواهد کشت.»
جروم در این کتاب ماجرای عشقی خود با قطب‌زاده را اینطور تعریف می‌کند: «در همان نظر اول عاشق قطب‌زاده شدم. او خیلی جذاب و کاریزماتیک بود.»
جلد کتاب “مردی در آینه” نوشته کارول جروم
او اولین تماس خود و قطب زاده را نیز اینگونه توصیف می‌کند: «صدایش به شدت آزار دهنده و نرم بود؛ صدای مردی چرب زبان! هیچ تمایلی برای صحبت با این مرد روغن مار فروش خاورمیانه‌ای نداشتم اما برای کارم ناچار بودم!»
او در مورد دیدگاه قطب‌زاده درباره حکومت چنین می‌گوید:
قطب زاده یک جمهوری مدرن را متصور بود که بر اساس اصول اخلاقی اسلام هدایت شود و همواره می‌خواست این را اثبات کند که اسلام یک نیروی پیشروی در حال تغییر است. او و بسیاری از افراد انقلابی انتظار داشتند که خمینی یک پیشوای اخلاقی فراگیر باشد، و نه یک رهبر سیاسی مطلق.
و بعد روزی را به خاطر می آورد که هردو فهمیدند این اتفاق نمی‌افتد.
مسجد جامع بروجرد

| مسجد جامع بروجرد | مسجد جامع بروجرد |
| --- | --- |
ایوان جنوبی و گلدسته‌های مسجد جامع بروجرد: ایوان جنوبی و گلدسته‌های مسجد جامع بروجرد
نام: مسجد جامع بروجرد
کشور: ایران
شهرستان: بروجرد
اطلاعات اثر: اطلاعات اثر
کاربری: مذهبی
دیرینگی: سده سوم هجری قمری
اطلاعات ثبتی: اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت: ۲۲۸
تاریخ ثبت ملی: ۱۵ آذر ۱۳۱۴
مسجد جامع بروجرد که با نام مسجد جمعه (با گویش بروجردی مچد جمه maččed jomma) نیز شناخته می‌شود، مسجدی تاریخی و از بناهای معماری سرشناس در شهر بروجرد است. مسجد جامع بروجرد یکی از نخستین مسجدهای ساخته شده در ایران است که در قرن دوم تا سوم هجری در شهر بروجرد بنا نهاده شده‌است. این مسجد در یکی از محله‌های تاریخی شهر نام دو دانگه واقع شده و به لحاظ معماری و قدمت، از بناهای منحصر به فرد استان لرستان و شهر بروجرد است.
معماری

معماری مسجد جامع بروجرد منحصر بفرد و یکی از شاهکارهای تاریخی معماری ایران می‌باشد که هم ویژگی‌های معماری اسلامی و هم معماری باستانی ایران (معماری ساسانی) را در خود جای داده است. بخش قدیمی تر بنا، گنبدخانه آن است که در ضلع جنوبی قرار گرفته‌است و به اعتقاد مردم محلی و نیز بر اساس شواهد معماری، پیش از تبدیل این بنا به مسجد، آتشکده‌ای بزرگ بوده‌است. معماری این بخش، مشابه چارطاق‌های دوران ساسانی است. مسجد دارای دو درب غربی و شرقی است که به صورت غیر مستقیم به صحن اصلی باز می‌شوند. در جنوب صحن، گنبد و ایوان اصلی مسجد که قدیمی‌ترین بخش آن است قرار دارد و در ضلع شمالی نیز شبستان مسجد با ارتفاعی کمتر از سایر بخش‌ها قرار گرفته که در تابستان فضای خنکی را ایجاد می‌کند و الحاقی دوران قاجار است. ایوان جنوبی دارای دو گلدسته است که در دوران قاجار به مجموعه افزوده شده‌است.
بنای اولیه این مسجد به صورت مجموعه‌ای شامل مسجد، حمام، آب انبار، ساختمان غریب خانه، میدان و سایر متعلقات بوده که امروزه بعضی از این آثار از بین رفته‌است. بنای مسجد جامع از نظر شکل از نوع مساجد تک ایوانی است که دارای دو در ورودی در قسمت‌های شرقی و غربی است. بنا شامل یک حیاط مرکزی، ایوان، فضای گنبدخانه و شبستانهای اطراف آن و یک شبستان وسیع زمستانی در طرف شمال حیاط مرکزی است. بنابر شواهد موجود، صفویان، زندیان و قاجار تعمیرات بنیادی در مسجد انجام داده‌اند و بخش‌هایی به آن افزوده‌اند.
منبر مسجد

یکی از دیدنی‌های اصلی مسجد جامع بروجرد، منبر چوبی نه پله آن است و حکاکی روی آن، تاریخ هزار و شصت و هشت هجری قمری را نشان می‌دهد. سازنده آن، یارمحمد نجار بوده‌است. در بین اهالی بروجرد شایع است که حسن مجتبی دومین امام شیعیان سفری به بروجرد داشته و بر بالای این منبر سخنرانی کرده‌است که با توجه به تاریخ ساخت منبر و نبودن اطلاعات کافی، امری نادرست می‌نماید.
تخریب

مسجد جامع بروجرد در جریان جنگ شهرها در خلال جنگ ایران و عراق توسط هواپیماهای عراقی بمباران شد و خسارات شدیدی دید و بخش‌هایی از شبستان شمالی آن ویران شد. همچنین زمین لرزه‌های متعدد و بارندگی‌های شدید، آسیب‌های جدی بر آن وارد آورده است. آخرین بار در اثر زمین لرزه سال ۱۳۸۵ موجب فروریختن گلدسته‌ها و آسیب دیدن پنجاه درصدی این مسجد شد.
نگارخانه

مسجد جامع بروجرد.
غریبخانه.
فرمانی از شاه عباس صفوی.
بافت تاریخی بروجرد در اطراف مسجد جامع.
گنبد و مناره مسجد جامع بروجرد
منبر معروف مسجد جامع بروجرد
شبستان مسجد جامع بروجرد
در تاریخی مسجد جامع بروجرد
تونل مسجد جامع بروجرد
سنگ نوشتهای از دوران شاه عباس صفوی بر سر در غربی مسجد
نمای داخلی ساختمان غریب خانه مسجدجامع
منبر مسجد جامع بروجرد
چرخش (پروپاگاندا)

با اسپین اشتباه نشود.
چرخش خبری یا اسپین یکی از شگردهای پروپاگاندا و علوم روابط عمومی است. متخصصان توجیه‌گری (به انگلیسی: Spin Doctor) بخشی از متخصصان حرفه روابط عمومی را تشکیل می‌دهند و در کادر عملیاتی دولت‌ها، حزبها، فرقه‌ها و گروه‌های مذهبی و سازمان‌های اقتصای چون بانک‌ها، بیمه‌ها، موسسه‌های لابی‌گری و غیره جایگاه ویژه و بسیار مهمی را دارا هستند.
پیشینه

سال بلو، رمان نویس کانادایی در سال ۱۹۷۷ میلادی برای اولین بار در یک سخنرانی نام «اسپین دکتر» را به زبان آورد. «ویلیام سفیر» نویسنده روزنامه نیویورک تایمز در مقاله ۲۱ اکتبر ۱۹۸۴ خود در رابطه با مناظره تلویزیونی انتخاباتی دو نامزد ریاست جمهوری آمریکا، برای نخستین بار مشاورهای انتخاباتی والتر ماندیل و رونالد ریگان را «اسپین دکتر» نامید. این واژه امروزه در تمامی زبان‌های جهان با بار منفی ویژه‌ای استفاده می‌شود.
عملکرد و روش‌ها

واژه توجیه‌گری در انگلیسی Spin است که به معنای چرخیدن و چرخاندن است و اسپین دکترها با مأموریت ویژه از طرف سازمان‌ها یا دولت‌ها مشغول به ساختن، پرداختن، «صاف کردن» یا به اصطلاح «چرخاندن» خبر هستند. متخصّص‌های توجیه‌گری مبلغ یک سیستم، سازمان تجاری، یک سیاست‌مدار، فرقه یا دولت هستند. از جمله وظایف آن‌ها می‌تواند این موارد باشد:
پخش عمدی و «هدف‌گیری شده» اخبار محو، شناور، نیمه اشتباه یا حتی کاملاً اشتباه (دروغ) تا بتوانند واکنش یک گروه یا مردم یک منطقه یا کشور را ارزیابی کنند یا اینکه روی مردم تأثیر بگذارند (باور سازی) و حتی الامکان نظر ایشان را به نفع «کارفرما» عوض کنند.
به عنوان مثال وقتی دولتی بخواهد قانون مهمی را که پیامدهای کلان برای مردم و جامعه خواهد داشت در مجلس به تصویب برساند و در مورد واکنش مردم در این رابطه شک داشته باشد، توجیه‌گران اخبار «شناوری» را در مورد قانون مربوط با روش ویژه‌ای به گوش رسانه‌ها می‌رسانند (به اصطلاح لانسه می‌کنند). پس از پخش خبر، کارشناسان واکنش جامعه را سنجیده و به دولت گزارش می‌کنند. اگر واکنش رسانه‌ها و جامعه منفی باشد دولت موجودیت چنین طرح یا قانونی را (به خصوص در دورانی که انتخاباتی در پیش باشد) تکذیب می‌کند.
زمینه‌سازی و درست جلوه دادن مقاصد سازمان، فرد یا دولت کارفرما (مثلاً برای آغاز یک جنگ یا یک درگیری اقتصادی افراد حقیقی یا حقوقی).
روحیه‌سازی مردم و آماده ساختن جامعه یا جوامع برای مقاصد انتخاباتی، اقتصادی یا نظامی کارفرما.
القای حس منفی یا مثبت جمعی نسبت به یک شخص، حزب یا تفکر. برای مثال، بسیاری از منابع نشان می‌دهند در انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۱۶ آمریکا، از شمار گسترده از ربات‌های شبکه اجتماعی برای جریان دهی به افکار عمومی در ارتباط با ایمیل‌های فاش شده هیلاری کلینتون استفاده شد.
صحنه‌سازی برای ساختن فیلم مستند جعلی یا عکس‌برداری هدفمند مطابق خواست کارفرما. (ر.ک. به فیلم‌های مستند خبری جنگ خلیج فارس به رهبری جرج بوش اول). نمایش اردکهای آغشته به نفت خام در ساحل خلیج فارس یا پرندگان دیگر نیمه جان یا مرده آلوده به نفت در ساحل دریا، یا گزارش‌های «دردناک» دخترکی (که بعداً فاش شد که او دختر سفیر کویت در ایالات متحد آمریکا است) دربارهٔ کشتار جمعی کودکان در بیمارستان‌های کویت. (همه این اخبار جعلی توسط برخی مطبوعات آمریکایی، هرچند دیرهنگام، ولی عاقبت افشاء شدند). نمونه دیگر یک فیلم خبری در تلویزیونهای اروپا و آمریکا در رابطه با شادی و پایکوبی مردم فلسطینی پس از ماجرای حملات ۱۱ سپتامبر و نابودی برج‌های دوقلو در همین راستا بود که چند سال بعد به وسیلهٔ رسانه‌های اروپایی برملا شد. یک سازمان «خبر چرخان» آمریکایی صحنه‌هایی از یک مجلس شادمانی (عروسی؟) را با مهارت بسیار کنار هم مونتاژ کرده بود تا «شادی» فلسطینی‌ها را پس از نابودی برج‌های دوقلو نشان بدهد. این فیلم به اصطلاح «خبری» را در آن زمان تمامی تلویزیونهای غرب با تفسیرهای خشم آلود پخش کردند.
تمامی این رسوایی‌های «خبررسانی» دستکاری شده که در مقطع زمانی ویژه انتشار، موفقیت بزرگی برای «کارفرما» محسوب می‌شدند، بسیار دیر برملا شدند و به همین خاطر علاقه مردم دنیا در رابطه با جعلی بودن آن‌ها و ابراز احساسات منفی مردم بسیار اندک بود.
لابی‌گری با کمک اسپین دکترها

لابی‌گری در برابر دولت‌ها یکی از مهم‌ترین افزار اسپین دکتر هاست. به گفته هفته‌نامه اشپیگل از قول یک سازمان تحقیقاتی آمریکایی صنایع، ارگان‌ها، سندیکاها، زمین بازها، بانکها، بیمه‌ها و غیره سالانه تقریباً ۳٫۰۰۰٫۰۰۰٫۰۰۰ (سه میلیارد/ در سال ۲۰۰۶ م) دلار صرف عملیات لابی‌گری می‌کنند تا به روی دولت مرکزی و ارگان‌های آن تأثیر بگذارند و بتوانند اهداف و مقاصد خود را پیش ببرند و عملی کنند. صنایع داروسازی از مهم‌ترین سرمایه‌گذاران در این بخش هستند.
خود دولت آمریکا سالانه مبلغی بیش از ۲٫۵۰۰٫۰۰۰٫۰۰۰ دلار (دو میلیارد و پانصد میلیون/ در سال ۲۰۰۶ م) هزینه عملیات اسپین دکترها می‌کند. (ر.ک. هفته‌نامه سیاسی «اشپیگل» آلمان/ مقاله «اساتید جعل» شماره ۳۱ سال ۲۰۰۶ صفحه ۷۲) این هزینه‌ها در بخش‌های سیاسی، اقتصادی، دیپلماسی، مذهبی و غیره صرف می‌شوند.
یکی از روش‌های رایج کار

به گفته اشپیگل یکی از مهم‌ترین مکان‌های فعالیت اسپین دکترها هیئت تحریریه رسانه هاست. به عنوان مثال ژورنالیستهای رسمی رسانه‌ها از طرف سازمان‌های بیرون از رسانه مربوطه به نوعی استخدام یا تحت پوشش آورده می‌شوند و با دریافت دستمزد خواسته‌های کارفرمای ثانی را به نام کارفرمای اصلی و معتبر (یعنی رسانه) که ظاهراً حالت بی‌طرفانه دارد منتشر می‌کنند. اشپیگل می‌نویسد ما خودمان نمی‌دانیم که چند تن از همکاران ما در حقیقت اسپین دکتر و «نفوذی» هستند.
فعالیت اسپین دکترها در رابطه با همه‌پرسی «برکسیت» در بریتانیا

در مبارزه جناح‌های موافق و مخالف موضوع این همه‌پرسی، اسپین دکترها نقش عمده‌ای ایفا کردند و عاقبت جناح موافق با خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا پیروز شد. جناح بازنده علناً اشاره به فریب دادن مردم توسط طرف مقابل می‌کند در حالی که خودش تعداد زیادی اسپین دکتر در اختیار داشته. بنا بر گزارش‌های متفاوت، در رابطه با خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا، رسانه‌های روپرت مرداک فعالیت کلانی انجام دادند. در ماه‌های قبل از همه‌پرسی روزی نگذشت که در صفحه اول روزنامه‌های گروه مرداک خبری منفی دربارهٔ اتحادیه اروپا منتشر نشود. یکی از کارسازترین پیام‌ها در این باره «هجوم» ترکها در آینده نزدیک (پس از عضو شدن در اتحادیه اروپا) به اروپای مرکزی و بریتانیا بود که حقیقت ندارد، زیرا تا عضو شدن ترکیه راه بسیار مشکل و طولانی در پیش است و کلا عضویت ترکیه هنوز قویا زیر سؤال است.
فیلم‌های در رابطه اسپین دکترها

در رابطه با شغل پر درآمد اسپین دکترها در آمریکا چند فیلم سینمایی و سریال تلویزیونی تولید و اکران شده که برخی هدف روشنگری و برخی هدف تمسخر این حرفه را دارند، از جمله: «Wag the Dog» (وقتی دُم سگش را تکان می‌دهد)، «Thank You for Smoking» یا سریال‌های «Chaos City» و «The Thick Of It».
فیلم ۳۰۰

در سال ۲۰۰۷ م فیلم ۳۰۰ که فرهنگ ایران باستان را به شکل چشمگیری منفی جلوه می‌دهد، در آمریکا اکران شد و در بسیاری محافل دولتی، رسانه‌ای و مردمی مورد بحث بود. دولت وقت ایران و بخش قابل توجهی از ایرانیان بر این باور بودند که این فیلم «سفارشی» بوده و برای آماده‌سازی روحیه آمریکایی‌ها برای حمله به ایران ساخته شده. دو وزیر کابینه وقت در سخنرانی‌هایشان این نظریه را به وضوح اعلام کردند.