stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
هندسه سیمپلکتیک

نمودار فازی نوسانگر ون در پل، یک سیستم تک-بعدی. فضای فازی اولین شیء مورد مطالعه در هندسه سیمپلکتیک بود.
هندسه سیمپلکتیک (به انگلیسی: Symplectic Geometry) شاخه‌ای از هندسه دیفرانسیل و توپولوژی دیفرانسیل است که به مطالعه منیفلدهای سیمپلکتیک می‌پردازد؛ یعنی، منیفلدهای دیفرانسیل‌پذیری که مجهز به ۲-فرمی‌های بسته ناتباهیده باشند. منشأ هندسه سیمپلکتیک در فرمولبندی همیلتونی مکانیک کلاسیک می‌باشد، در آنجا فضای فازی سیستم‌های کلاسیک خاصی، روی ساختار یک منیفلد سیمپلکتیک اختیار می‌شود.
معرفی انتگرال‌گیری

یک هندسه سیمپلکتیک بر روی فضای هموار زوج-بعدی یک منیفلد دیفرانسیل تعریف می‌شود که در این فضا، یک شیء هندسی، یعنی همان فرم سیمپلکتیک ای تعریف می‌شود که امکان اندازه‌گیری اندازه اشیاء دو بعدی را در این فضا فراهم می‌آورد. این فرم سیمپلکتیک در هندسه سیمپلکتیک نقشی مشابه با تنسور متریک در هندسه ریمانی بازی می‌کند. با این تفاوت که تنسور متریک طول و زوایا را اندازه‌گیری می‌کند، در حالی که فرم سیمپلکتیک به اندازه‌گیری مساحت‌های جهت دار می‌پردازد.
هندسه سیمپلکتیک از مطالعه مکانیک کلاسیک ظهور پیدا می‌کند، مثالی از ساختار سیمپلکتیک، حرکت یک شیء در مسیر یک بعدیست. برای مشخص کردن مسیر حرکت یک شیء، نیاز است که هم موقعیت  q آن شیء مشخص باشد هم گشتاور  p آن، در نتیجه نقطه  (p,q) در صفحه اقلیدسی  \mathbf {R} ^{2} شکل می‌گیرد. در این حالت، فرم سیمپلکتیک به صورت زیر خواهد بود:
که یک فرم مساحت است که از طریق انتگرال‌گیری به اندازه‌گیری مساحت ناحیه  S در صفحه می‌پردازد:
این ناحیه مهم است، چون با عبور سیستم‌های دینامیکی محافظه‌کار در زمان پیش روند، این مساحت تغییر نکرده، لذا یک پایای مهم برای آن سیستم خواهد بود.
هندسه‌های سیمپلکتیک ابعاد بالاتر نیز به‌طور مشابه تعریف می‌شوند. یک هندسه سیمپلکتیک 2n-بعدی به صورت زوج جهت‌های زیر:
در یک منیفلد 2n-بعدی به همراه فرم سیمپلکتیک زیر تعریف می‌شود:
این فرم سیمپلکتیک یک ناحیه 2n-بعدی  V در فضا تشکیل می‌دهد. این ناحیه به صورت جمع نواحی تصویرهای  V روی هر صفحه حاصل از جفت جهت‌ها می‌باشد:
ردیک، فلوریدا

مکان در 23x15px|border |alt=|link= فلوریدا, 23x15px|border |alt=|link= ایالات متحده آمریکا
| Reddick, Florida | Reddick, Florida |
| --- | --- |
شهرک: شهرک
Reddick auditorium on the grounds of the old Reddick High School: Reddick auditorium on the grounds of the old Reddick High School
Location in Marion County and the state of فلوریدا: Location in Marion County and the state of فلوریدا
ایالت:  فلوریدا
County:  Marion
مساحت: مساحت
 • کل: ۱٫۲ مایل مربع (۳٫۲ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۱٫۲ مایل مربع (۳٫۲ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰ مایل مربع (۰ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۷۲ فوت (۲۲ متر)
جمعیت (2000): جمعیت (2000)
 • کل: ۵۷۱
 • تراکم: ۴۷۵٫۸/مایل مربع (۱۷۸٫۴/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۵ (Eastern (EST))
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۴ (EDT)
زیپ‌کد: 32686
کد منطقه: 352
FIPS code: 12-59675
GNIS feature ID: 0289560
ردیک (به انگلیسی: Reddick) شهری در شهرستان ماریون ایالت فلوریدا است که در سال ۱۹۲۵ بنیان‌گذاری شده‌است. این شهر طبق سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۶۲۹ نفر جمعیت داشته و مساحت آن نیز ۳٫۲ کیلومتر مربع است.
رژیشچیف

مکان در 23x15px|border |alt=استان کیف|link=استان کیف کیف, 23x15px|border |alt=|link= اوکراین
| رژیشچیف Ржищів | رژیشچیف Ржищів |
| --- | --- |
شهر: شهر
House of Culture in Rzhyshchiv: House of Culture in Rzhyshchiv
  پرچمنشان:   پرچمنشان
Oblast:  کیف
تاسیس‌شده: ۱۱۵۱
مساحت: مساحت
 • کل: ۳۵٫۶ کیلومتر مربع (۱۳٫۷ مایل مربع)
جمعیت (۲۰۲۱): جمعیت (۲۰۲۱)
 • کل: ۷٬۲۷۷
 • تراکم: ۲۰۰/کیلومتر مربع (۵۳۰/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۲ (EET)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۳ (EEST)
کد منطقه: +۳۸۰ ۴۵۷۳
وبگاه: www.rzhyschiv-rada.gov.ua
ٰرژیشچیف (به روسی: Ржищів) شهری در استان کیف در کشور اوکراین واقع شده‌است. جمعیت این شهر ۷,۲۷۷ نفر (۲۰۲۱ تخمینی) است.
رزویل، جورجیا

مکان
| Rossville, Georgia | Rossville, Georgia |
| --- | --- |
شهر: شهر
Location in Walker County and the state of جورجیا: Location in Walker County and the state of جورجیا
ایالت: جورجیا
County: Walker
حکومت: حکومت
 • شهردار: Teddy Harris
 • معاون شهردار: Hal Gray
 • Council: Hal Gray
 • Council: Joyce H. Wall
 • Council: Cindy Bradshaw
مساحت: مساحت
 • کل: ۱٫۸ مایل مربع (۴٫۷ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۱٫۸ مایل مربع (۴٫۷ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰ مایل مربع (۰ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۶۹۹ فوت (۲۱۳ متر)
جمعیت (2010): جمعیت (2010)
 • کل: ۴٬۱۰۵
 • تراکم: ۱۹۵۰٫۶/مایل مربع (۷۴۷/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۵ (Eastern (EST))
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۴ (EDT)
زیپ‌کد: 30741
کد منطقه: 706
استاندارد پردازش اطلاعات فدرال: 13-67256
GNIS feature ID: 0332928
وبگاه: http://www.rossvillegagov.us/
رزویل، جورجیا (به انگلیسی: Rossville, Georgia) یک شهر در ایالات متحده آمریکا با جمعیت ۴٬۱۰۵ نفر است که در شهرستان واکر واقع شده‌است.
آسکران

مکان
| آسکران Խաչեն | آسکران Խաչեն |
| --- | --- |
شهر: شهر
استان شهرستان: استان آسکران شهرستان خواجه‌لی
حکومت: حکومت
 • شهردار: آلیوشا گابریلیان
مساحت: مساحت
 • کل: ۱٫۷۹۵ کیلومتر مربع (۰٫۶۹۳ مایل مربع)
جمعیت (۲۰۰۹): جمعیت (۲۰۰۹)
 • کل: ۲٬۱۸۰
 • تراکم: ۱۲۰۰/کیلومتر مربع (۳۱۰۰/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی ۴+
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی ۵+
کد منطقه: (۶) ۴۷ ۳۷۴
آسکران (به ارمنی: Ասկերան، به ترکی آذربایجانی: Əsgəran) در ۱۷ کیلومتری شمال شرق استپاناکرت و در کنار جادة شوشی یلواخ – لاچین – نخجوان، ساحل چپ رود گرگر و در دامنه شمال شرقی سلسله کوه‌های قره‌باغ قرار دارد.
قلعه آسکران نیز در ساحل راست و چپ رود قارقار وقع و از سنگ رودخانه ساخته شده است. قلعه ساحل راست دارای برج و دیوارهای دولایه است. ضخامت دیوار ۲ تا ۳ متر است.
اردوی ارتش روسیه تزاری در جنگ اول ایران و روس در نزدیک قلعه بود. مذاکرات صلح میان دو کشور نیز در این قلعه انجام شد. شهرستان آسکران در ۱۹۳۰ تشکیل شده و تا ۱۹۷۸ استپاناکرت نامیده می‌شد.
جغرافیا

۹۲۰ کیلومترمربع وسعت دارد. یک قصبه کارگری و ۵ روستا دارد. اساسا کوهستانی و در طرف غرب سلسله قره‌باغ کشیده شده است. کوه های بلند آن قیزقالا (۲۸۴۳ متر) و قیرخ قیز (۲۸۲۷متر) است. رودهایش به حوزه‌های کور و ارس می‌ریزند. مهم‌ترین رودخانه آن رود کارکار است.
آب‌و‌هوا

اقلیمش بیشتر گرم ملایم و در کوه ها سرد است. میانگین دمای ماهانه در ژانویه -۱ تا ۱ درجه و در ژوئیه ۲۲ تا ۲۴ درجه است. بارندگی سالانه ۵۰۰ تا ۷۰۰ میلیمتر است.
محیط زیست

خاکش قهوه‌ای چمنزاری است. ۴۰٪ اراضی شهرستان را جنگل (بلوط، پسته و ...) پوشانده است.
در کوههای بلند چمنزارهای آلپی وجود دارد.
از حیوانات آن می‌توان خرس، گربه جنگلی، گرگ، روباه، کبک و کبوتر را نام برد.
به‌طور متوسط در هر کیلومتر مربع ۲۱ نفر ساکن هستند. ۹۶٪ اهالی روستایی هستند. مراکز مهم جمعیتی آن باللیجا، نوراگوغ، خرامورت؛ داش بولاق، چاناقچی و خان‌آباد است.
از اراضی این استان، راه های شوسه یولاخ – لاچین- نخجوان، فضولی - آغ‌دره و یولاخ - استپاناکرت می‌گذرند.
ررز

مکان در 23x15px|border |alt=|link= تاجیکستان
| ررز | ررز |
| --- | --- |
ولایت: سغد
ناحیه: عینی
جمعیت: جمعیت
 • کل: ۸۵۰۷
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۵ (TJT)
رَرز جماعت و شهرکی با ۸٬۵۰۷ نفر جمعیت در ناحیهٔ عینی ولایت سغد است که در شمال غربی تاجیکستان قرار دارد.
ردلاند، مریلند

مکان در 23x15px|border |alt=|link= مریلند
| Redland, Maryland | Redland, Maryland |
| --- | --- |
مکان مختص سرشماری: مکان مختص سرشماری
Location of Redland, Maryland: Location of Redland, Maryland
ایالات آمریکا:  مریلند
شهرستان: [[File:|22x20px|border |alt=|link=]] شهرستان مونتگومری، مریلند
مساحت: مساحت
 • کل: ۷٫۰ مایل مربع (۱۸٫۱ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۶٫۹ مایل مربع (۱۷٫۸ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰٫۱ مایل مربع (۰٫۳ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۴۹۲ فوت (۱۵۰ متر)
جمعیت (۲۰۰۰): جمعیت (۲۰۰۰)
 • کل: ۱۶۹۹۸
 • تراکم: ۲۴۷۴٫۳/مایل مربع (۹۵۵٫۳/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۵ (Eastern (EST))
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۴ (EDT)
FIPS کد: ۲۴-۶۵۳۱۲
GNIS feature ID: ۰۵۸۶۷۹۷
ردلاند (به انگلیسی: Redland) شهری در ایالت مریلند کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۱۷٬۲۴۲ نفر بوده‌است.
هونگ‌شی

هونگ‌شی (چینی: 洪熙؛ پین‌یین: Hóngxī) به معنای «شکوه گسترده»، نام پادشاهی جو گائوچی (چینی: 朱高熾، پین‌یین: Zhū Gāochì) (درگذشتهٔ ۲۹ مه ۱۴۲۵)، چهارمین امپراتور دودمان مینگ بود؛ که برای مدت کوتاهی از سپتامبر ۱۴۲۴ تا هنگام مرگش در مه ۱۴۲۵ بر چین فرمانروایی کرد.
زندگینامه > امپراتوری

جو گائوچی، بزرگترین پسر یونگ‌لو، امپراتور چین بود؛ که پس از مرگ پدرش در ۱۴۲۴ با عنوان حکومتی هونگ‌شی (به‌معنای «شکوه گسترده») بر تخت اژدها نشست. هونگ‌شی که در سال ۱۴۰۵ از سوی یونگ‌لو به عنوان نایب‌السطنه انتخاب شده بود، سابقهٔ فرمانروایی نیز داشت زیرا در زمان‌هایی که پدرش برای مأموریت‌های نظامی در خارج از پایتخت به سر می‌برد وظیفهٔ ادارهٔ امور برعهدهٔ او بود.
زندگینامه > دوران حکومت

هونگ‌شی فرمانروایی توانا و مردم‌دوست بود. او به خوبی از این موضوع آگاه بود که این طبقات پایین جامعه هستند؛ که شالودهٔ امپراتوری را حفظ کرده‌اند و به همین سبب با آنان همواره غمخواری می‌ کرد. این مهربانی و شفقت او با مردم عادی، در متون تاریخی نیز به ثبت رسیده است که چگونه هونگ‌شی به درباریان خود دستور داد تا در انبارهای سلطنتی را گشوده و به مردم گرسنه‌ای که به دلیل قحطی به خوردن تخم علف روی‌آورده بودند ذرت رایگان بدهند.
هونگ‌شی همچنین کار یونگ‌لو در ساخت پایتختی جدید در بیجینگ را ادامه داد ولی ازآنجاییکه برخلاف پدرش به این موضوع اعتقاد نداشت که برای حفاظت از مرزهای شمالی در برابر هجوم مغولان باید پایتخت در نزدیکی آنها باشد، اعلام نمود که قصد ترک شهر ممنوعه و انتقال مجدد پایتخت از بیجینگ (به‌معنای پایتخت شمالی) به نانجینگ (به‌معنای پایتخت جنوبی) که از نظر او پایتخت اصلی امپراتوری مینگ به شمار می‌رفت را دارد. با این حال او فرصت عملی‌کردن هیچ‌یک از تصمیماتش را نیافت.
زندگینامه > مرگ

هونگ‌شی در ۲۹ مه ۱۴۲۵ و در سن ۴۷ سالگی پس از تنها ۹ ماه حکومت درگذشت. علت مرگ او را بیماری قلبی ذکر کرده اند. از آنجا که دوران حکومت هونگ‌شی کوتاه بود مقبره‌ای برای او ساخته نشده بود. پس او را در نزدیکی آرامگاه پدرش، امپراتور یونگ‌لو به خاک سپردند. در ژوئیهٔ ۱۴۲۵، کار ساخت مقبرهٔ شیان‌لینگ برای هونگ‌شی آغاز شد؛ که کار ساخت آن ۱۸ سال به‌طول انجامید. از آنجا که هونگ‌شی فردی صرفه‌جو بود، وصیت کرده بود تا او را با مراسمی ساده به خاک سپرده و هزینهٔ زیادی را صرف ساخت مقبرهٔ او نکنند. به همین سبب شیان‌لینگ دارای ساختمانی ساده است. امپراتریس جانگ، همسر هونگ‌شی نیز پس از آنکه در ۱۴۴۲ درگذشت در این آرامگاه به خاک‌سپرده شد.
ان‌جی‌سی ۴۷۸

| ان‌جی‌سی ۴۷۸ | ان‌جی‌سی ۴۷۸ |
| --- | --- |
نقشه‌برداری آسمانی دیجیتال اسلون view of NGC 478: نقشه‌برداری آسمانی دیجیتال اسلون view of NGC 478
اطلاعات رصدی (مبدأ مبدا): اطلاعات رصدی (مبدأ مبدا)
صورت فلکی: نهنگ
بُعد: 01h 20m 09.29s
مِیل: ‏ 38.6″ 22′ ‎−22°
انتقال به سرخ: ۰٫۰۲۲۸۵۷
سرعت شعاعی: 6774 km/s
فاصله: ۲۸۳ سال نوری
قدر ظاهری (V): ۱۳٫۷
ویژگی‌ها: ویژگی‌ها
گونه: S pec
اندازه ظاهری (V): ۰٫۸′ × ۰٫۷′
نام‌های دیگر: نام‌های دیگر
PGC 4803, MCG -04-04-005, 2MASX J01200883-2222386: PGC 4803, MCG -04-04-005, 2MASX J01200883-2222386
ان‌جی‌سی ۴۷۸ (انگلیسی: NGC 478) یک کهکشان مارپیچی در صورت فلکی نهنگ است. این کهکشان تقریباً ۲۸۳ میلیون سال نوری از زمین فاصله دارد و در سال ۱۸۸۶ میلادی توسط فرانسیس پرستود لیونورث کشف شد.
آمرست، کبک

Township municipality در 23x15px|border |alt=|link= استان کبک, 23x15px|border |alt=|link= کانادا
| Amherst | Amherst |
| --- | --- |
Township municipality: Township municipality
استان:  استان کبک
ناحیه: Laurentides
منطقه شهری: Les Laurentides
Constituted: March 9, 1887
همنام: Jeffery Amherst
حکومت: حکومت
 • Mayor: Bernard Lapointe
 • Federal riding: Laurentides—Labelle
 • Prov. riding: Laurentides—Labelle
مساحت: مساحت
 • کل: ۲۴۹٫۴۰ کیلومتر مربع (۹۶٫۲۹ مایل مربع)
 • خشکی: ۲۳۱٫۱۸ کیلومتر مربع (۸۹٫۲۶ مایل مربع)
جمعیت (2011): جمعیت (2011)
 • کل: ۱٬۵۲۴
 • تراکم: ۶٫۶/کیلومتر مربع (۱۷/مایل مربع)
 • Change (2006–11): افزایش۷٫۲%
 • Dwellings: ۱٬۶۰۸
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی −۵ (EST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی −۴ (EDT)
Postal code(s): J0T 2L0
کد منطقه: 819
وبگاه: www.municipalite.amherst.qc.ca
آمرست (به فرانسوی: Amherst) بخشی در منطقه شهری له لورانتید ناحیه لورانتید در استان کبک کانادا است. در سرشماری سال ۲۰۱۱ این بخش ۱٬۳۰۷ نفر جمعیت داشته‌است و مساحت آن ۲۶۰٫۸۲ کیلومتر مربع است.
ردا د بارا

مکان در 23x15px|border |alt=|link= کاتالونیا, 23x15px|border |alt=|link= اسپانیا
| Roda de Berà | Roda de Berà |
| --- | --- |
شهرستان: شهرستان
Barà Arch: Barà Arch
  پرچمنشان:   پرچمنشان
بخش خودمختار:  کاتالونیا
استان: استان تاراگونا
Comarca: Tarragonès
حکومت: حکومت
 • شهردار: Mayte Huerta Hortelano
مساحت: مساحت
 • کل: ۱۶٫۲۳ کیلومتر مربع (۶٫۲۷ مایل مربع)
ارتفاع: ۶۷ متر (۲۲۰ فوت)
جمعیت (20): جمعیت (20)
 • کل: ۶٬۲۳۲
 • تراکم: ۳۸۰/کیلومتر مربع (۹۹۰/مایل مربع)
اهلیت‌نام: Rodencs
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (زمان)
ردا د بارا (به اسپانیایی: Roda de Berà) یک شهرستان در اسپانیا است که در استان تاراگونا واقع شده‌است.
خصوصیات

ردا د بارا ۱۶٫۲۳ کیلومترمربع مساحت و ۶٬۲۳۲ نفر جمعیت دارد و ۶۷ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
آمستردام، نیویورک

مکان در 23x15px|border |alt=|link= نیویورک, 23x15px|border |alt=|link= ایالات متحده آمریکا
| آمستردام Amsterdam | آمستردام Amsterdam |
| --- | --- |
شهر: شهر
نمایی از شهر آمستردام: نمایی از شهر آمستردام
ایالت:  نیویورک (ایالت)
شهرستان‌ها: مونتگمری
تاریخ دهکده شدن: ۱۸۳۰
تاریخ شهر شدن: ۱۸۸۵
حکومت: حکومت
 • نوع: Mayor-council
 • شهردار: Ann Thane (د)
 • شورای شهر:  فهرست اعضاء •Ward 1: جوزف ایزابل (ج) •Ward 2: جولی پیرس (ج) •Ward 3: جینا د روسی (ج) •Ward 4: ویلیام دی. ویلیس (د) •Ward 5: ریچارد جی. لگیرو (ج) 
مساحت: مساحت
 • کل: ۶٫۳ مایل مربع (۱۶٫۳ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۵٫۹ مایل مربع (۱۵٫۴ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰٫۳ مایل مربع (۰٫۹ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۳۶۰ فوت (۱۱۰ متر)
جمعیت (۲۰۱۰): جمعیت (۲۰۱۰)
 • کل: ۱۸٬۶۲۰
 • تراکم: ۳۰۰۰/مایل مربع (۱۱۰۰/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی ۵- (EDT)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی ۴- (EDT)
زیپ‌کد: ۱۲۰۱۰
کد منطقه: ۵۱۸
کد FIPS: ۳۶-۰۲۰۶۶
GNIS feature ID: ۰۹۴۲۴۵۰
وبگاه: www.amsterdamny.gov
آمستردام (به انگلیسی: Amsterdam) شهری در شهرستان مونتگمری ایالت نیویورک است که در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۱۸۶۲۰ نفر جمعیت داشته است. آمستردام، به‌طور رسمی در تاریخ ۱۸۳۰ میلادی به‌عنوان یک شهر شناخته شد.
اندونزی

| جمهوری اندونزی Republik Indonesia (اندونزیایی) اندونزی | جمهوری اندونزی Republik Indonesia (اندونزیایی) اندونزی |
| --- | --- |
   پرچم     نشان ملی  :    پرچم     نشان ملی  
شعار: یگانگی در گوناگونی است: شعار: یگانگی در گوناگونی است
سرود: اندونزی بزرگ: سرود: اندونزی بزرگ
پایتخت: نوسانتارا ۶°۱۰′ جنوبی ۱۰۶°۴۹′ شرقی﻿ / ﻿۶٫۱۶۷°جنوبی ۱۰۶٫۸۱۷°شرقی﻿ / -6.167; 106.817
بزرگترین شهر: جاکارتا
زبان(های) رسمی: اندونزیایی
حکومت: جمهوری مساحت=۱٬۹۰۴٬۵۶۹
• رئیس‌جمهور معاون رئیس‌جمهور : جوکو ویدودو جبران راکابومینگ راکا
 :  
بنیان‌گذاری: ۱۷ اوت ۱۹۴۵
• آبها (٪): ۴٫۸۵
جمعیت: جمعیت
• سرشماری : ۲۹۸٬۹۲۲٬۰۰۶ (۴ام)
• تراکم: ۱۳۸ بر کیلومتر مربع (۳۵۷٫۴ بر مایل مربع) (۸۸ام)
تولید ناخالص داخلی (GDP)  برابری قدرت خرید (PPP): برآورد
• کل: ۱٬۰۸۹ تریلیون دلار ((۱۵ام)= سرانه:۴٬۰۳۸ دلار امریکا)
شاخص توسعه انسانی (۲۰۲۲): ۰٫۷۰۵ ۱۱۴ام
واحد پول: روپیه اندونزی (IDR)
• تابستان (ساعت تابستانی): +۷ تا +۹
جهت رانندگی: چپ
پیش‌شماره تلفنی: ۶۲
کد ایزو ۳۱۶۶: ID
دامنه سطح‌بالا: .id
اَندونِزی با نام رسمی جمهوری اندونزی (به اندونزیایی: Republik Indonesia) یک کشور فراقاره‌ای و مجمع‌الجزایری است که در آسیای جنوب شرقی و شمال اقیانوسیه (پاپوآ در ملانزی) قرار دارد. اندونزی در مجمع‌الجزایر مالایی بین قاره آسیا و اقیانوسیه قرار دارد. اندونزی یک کشور مجمع‌الجزایری متشکل از ۱۷٬۵۰۸ جزیره و ۳۸ استان است.
اندونزی با جمعیت بیش از ۲۹۸ میلیون نفر، چهارمین کشور پرجمعیت و پانزدهمین کشور پهناور در جهان است. نظام سیاسی این کشور جمهوری با انتخابات مجلس و ریاست جمهوری می‌باشد..
واژه‌شناسی

نام اندونزی از دو واژه یونانی ایندوس (به یونانی: Indus) به معنی هندوستان و نسوس (به یونانی: nesos) به معنی جزیره آمده است بنابراین اندونزی به معنای «جزیره هند» است. نام امروزی آن به قرن ۱۸ میلادی، زمانی که اندونزی در حال تشکیل یک کشور مستقل بود بازمی‌گردد و تلفظ آن در فارسی از زبان فرانسه گرفته شده است.
تاریخ

مقالهٔ اصلی: تاریخ اندونزی
تاریخ > روزگار باستان

یافت شدن بازمانده‌های سنگواره‌ای انسان راست‌قامت که به نام انسان جاوه‌ای نیز شناخته می‌شود نشان می‌دهد که مجمع‌الجزایر اندونزی
از دو میلیون تا ۶۰۰ هزار سال پیش مسکونی شده‌بود.
اکثریت جمعیت امروزی اندونزی از نژاد آسترونزی هستند که از تایوان به سوی جنوب شرق مهاجرت کرده‌بودند. آن‌ها در حدود ۲۰۰۰ سال پیش از میلاد به اندونزی رسیدند و جمعیت بومی ملانزی را به سوی شرق راندند. شرایط بسیار خوب برای کشاورزی و توسعه کشت آبی برنج در حدود ۸۰۰ سال قبل از میلاد باعث شد تا شهرها، شهرستان‌ها و پادشاهی‌های کوچک بتوانند در سراسر قرن نخست پیش از میلاد شکوفا شوند.
حالت قرارگیری تنگه‌های میان جزایر در اندونزی به‌گونه‌ای است که هم تجارت بین جزایر و هم بازرگانی برون‌مرزی را شکوفا می‌کند. به عنوان نمونه مسیرهای تجاری میان پادشاهی‌های اندونزی و چین از چند سده پیش از میلاد مسیح شکل گرفته بودند. این تجارت‌ها بر تاریخ اندونزی تأثیر بسیاری داشته است.
در متون خاورمیانه از مناطقی از اندونزی امروزی به عنوان «جابه» و «زابج» یاد شده است. این دو نام بیش از آنکه به‌زعم برخی پژوهندگان محدود به دو جزیرهٔ جاوه و سوماترا باشد، یک عنوان کلی برای قلمرو پادشاهی سری‌ویجایا و ماجاپاهیت، شامل تعداد زیادی از جزایر هند بوده است. مسلمانان تمام این جزایر را تحت نام کلی جاوه می‌شناختند و کلمهٔ زابج یا جابه نیز در متون کهن اسلامی به همین معنا به کار رفته است. تلقی مارکوپولو از جاوهٔ بزرگ و جاوهٔ کوچک نیز احتمالاً به اعتبار همین نام کلی می‌باشد.
منبت العطر یا سرزمین گیاهان خوشبو به شرحی که در کتاب ابن خُردادبه با فاصلهٔ پانزده روز راه از زابج و اطراف آن آمده است به احتمال زیاد جزایر ملوک مرکز ادویه می‌باشد، زیرا میخک و جوز بویا که اقلام عمدهٔ ادویه‌اند عمدتاً در این جزایر به عمل می‌آیند. حتی جنگل‌های خودروی این دو گیاه نیز از قدیم در بعضی از جزایر ملوک نظیر آمبون و ترناته وجود داشته است.
تاریخ > دوران استعمار

جزایر اندونزی در قدیم سلطان‌نشین بوده‌اند تا آنکه در قرن شانزدهم اسپانیایی‌ها و پرتغالی‌ها به آن دست یافتند. کمپانی شرقی هلند در ابتدای قرن هجدهم، حکومت اندونزی را به دست گرفت. در ۱۷۴۰ هلندی‌ها شورش مردم جاکارتا را با کشتار ۲۰ هزار اندونزیایی و چینی درهم شکستند. در ۱۹۰۷، «سی سی نگا مانگزایا» پادشاه اندونزی علیه هلندی‌ها قیام کرد اما ارتش استعماری هلند سپاه او را شکست داد و سلطه استعمار هلند بر اندونزی محکم شد.
تاریخ > روزگار معاصر > پایان جنگ (۱۹۴۸ میلادی)

از اواسط تا اواخر جنگ جهانی دوم، اندونزی تحت اشغال ژاپن بود. با پایان جنگ و تسلیم نیروهای ژاپن، کلیه سلاح‌های ژاپنی به دست ملی گرایان استقلال طلب اندونزیایی افتاد. در سال ۱۹۴۵ میلادی احمد سوکارنو رهبر آزادی خواهان این کشور، اعلام استقلال کرد، که با مخالفت و لشکر کشی هلندی‌ها مواجه گردید. اما سازمان ملل در این موضوع دخالت کرد و دولت هلند به ناچار با حکومتی به نام اتحادیه اندونزی و هلند موافقت کرد. از این رو نمایندگان دولت اندونزی و دولت پادشاهی هلند به دستور سازمان ملل متحد، بر روی عرشه یک ناو آمریکایی، قرار داد ترک مخاصمه را در ۲۰ ژانویه ۱۹۴۸ امضاء کردند و جنگ دو کشور به پایان رسید. علت این که اندونزی و هلند، این قرار داد را روی یک کشتی بیگانه امضاء کردند این بود که هیچ محل دیگری برای امضای معاهده مورد موافقت دو طرف قرار نگرفته بود.
تاریخ > روزگار معاصر > جدایی تیمور شرقی

در سال ۱۹۹۹ مردم تیمور شرقی با شرکت در یک همه‌پرسی که تحت نظر سازمان ملل برگزار شد به استقلال از اندونزی رأی دادند. نتیجه این همه‌پرسی واکنش خشونت‌آمیز شبه نظامیان طرفدار اندونزی را به دنبال داشت.
اقدامات شبه نظامیان با ورود یگان‌هایی از ارتش استرالیا، که بر اساس قطعنامه شورای امنیت به این سرزمین اعزام شده بودند، پایان یافت اما در جریان خشونت‌ها، بیش از یک هزار تن از اهالی تیمور شرقی کشته شدند.
با خروج نیروهای اندونزی از تیمور شرقی، اداره امور این سرزمین به‌طور موقت برعهده نماینده سازمان ملل قرار گرفت و روز ۲۰ ماه مه سال ۲۰۰۲، تیمور شرقی به عنوان یک کشور مستقل مورد شناسایی بین‌المللی قرار گرفت. تیمور شرقی بیش از یک میلیون جمعیت دارد که اکثر آنان مسیحی کاتولیک هستند.
دولت و سیاست

محمد سوهارتو، رئیس‌جمهوری پیشین اندونزی در سال ۱۹۶۸ و در پی خشونت‌هایی که پس از یک کودتای شکست خورده رخ داد، به قدرت رسید و بلافاصله به مبارزه با کمونیسم پرداخت که نتیجه آن قتل حداقل ۵۰۰ هزار نفر و زندانی کردن میلیون‌ها نفر دیگر شد.
جغرافیا

مقالهٔ اصلی: جغرافیای اندونزی
با ۱٬۹۱۹٬۴۴۰ کیلومتر مربع (۷۴۱٬۵۰ مایل مربع)، اندونزی پانزدهمین کشور بزرگ جهان از لحاظ مساحت است. اندونزی مجموعه‌ای از جزایر (نزدیک به ۱۷۵۰۸جزیره بزرگ و کوچک) است که در جنوب شرقی آسیا در اقیانوس کبیر قرار دارد. اندونزی در نیمکرهٔ شرقی، در جنوب شرقی آسیا، در اقیانوس هند و دریاهای وابسته به آن واقع شده و خط استوا از آن می‌گذرد. اندونزی در جزیره گینه نو با پاپوا و هم چنین در جزیره برنئو با مالزی مرز مشترک دارد.
سابقاً این جزایر در تصرف هلند و به هندِ هلند موسوم بود ولی بعد از آنکه کشوری مستقل و آزاد گردید، «اندونزی» نام گرفت. پایتخت آن شهر جاکارتا است که در جزیره جاوه قرار دارد و سابقاً باتاویا نامیده می‌شد. شهر مهم آن سورابایا است.
این کشور دارای معادن قلع، نفت، زغال‌سنگ و مس است و توتون، برنج، قهوه و کائوچو جزو محصولات کشاورزی این کشور است.
اندونزی را می‌توان بزرگ‌ترین مجمع الجزایر جهان دانست که بین دو خشکی، یعنی جنوب شرق آسیا و استرالیا واقع شده است. وسعت آب‌های این کشور ۳ برابر مساحت خشکی‌های آن می‌باشد.
بندرهای مهم این کشور نیز عبارتند از: مدان، بندر ساحلی بلاوان، پکانبارو، ریو، جاکارتا سنگارنگ، نوزاتنگارا، بندر ساحلی بیتونگ و بندر آمبون. شهرهای مهم اندونزی را هم می‌توان در ۱۰ شهر زیر خلاصه کرد: جاکارتا، سورابایا، سمارانگ، باندونگ، مدان، پالمبانگ، یوجونگ پادانگ، بانجارماسین، بندر لامپونگ، مانادو.
جاکارتا، پایتخت کشور اندونزی، ابتدا یک شهر بندری کوچک بود، اما هم‌اکنون این شهر ۶۷۰ کیلومتر مربع وسعت دارد و جمعیتی معادل ۹ میلیون نفر را در خود جای داده و یکی از مراکز مهم اقتصادی اندونزی است.
جزیره جاوه با آنکه فقط ۷ درصد کل خاک این کشور را تشکیل می‌دهد، به تنهایی حدود ۶۰ درصد کل جمعیت کشور را به خود اختصاص داده است.
رشته جزایر جنوبی کوهستانی و آتشفشانی است و شامل سوماترا، جاوه، مادورا، بالی و جزایر سوندای کوچک (از جمله لامبارک، فلورس و تیمور) است. جاوه و همسایه کوچکترش مادورا جمعیت متراکمی دارند و نزدیک به دو سوم مردم اندونزی را در خود جای می‌دهند. زنجیره جزایر شمالی متشکل است از کالیمانتان (بخش اندونزیایی جزیره بورنئو)، جزایر نامنظم و کوهستانی سولاوسی (سلبس)، گوره ملوک، وایریان جایا (بخش غربی گینه نو).
بیش از دو سوم این کشور از جنگل‌های استوایی بارانی پوشده شده است؛ و آب و هوای آن استوایی و بارندگی در طول سال سنگین است.
رودهای مهم آن کاپواس، دیگول، باریتو، و بلندترین نقطه اندونزی نگگا پولو (هرم کارستنز) با ۵۰۳۰ متر ارتفاع است (در جزیره ایریان جایا).
قسمت اعظم اندونزی کوهستانی است و با وضع جغرافیائی خود که در دو طرف خط استوا قرار گرفته بیش از دو فصل دارا نیست یکی فصل مرطوب از نوامبر تا مارس و دیگری فصل خشک از ژوئن تا اکتبر.
جغرافیا > جزایر اصلی

این کشور را می‌توان از لحاظ وضعیت طبیعی به چند قسمت زیر تقسیم کرد:
جزیره سوماترا: یکی از بزرگ‌ترین جزیره‌های جهان است و با جزیره‌های جاوه، سلبس و برنئو، در مجموع، جزایر سوندای بزرگ نامیده می‌شوند. قسمت عمده آن را جلگه‌ها و نواحی پست تشکیل داده و ارتفاعات آن (از جمله کوه‌های باریسان) در کناره غربی آن تا سمت شمال گسترده شده و دارای وسعت زیادی می‌باشند. رودهای آن کوتاه و پرآب بوده و اکثراً از سمت غرب به شرق جاری هستند و مهم ترینشان عبارتند از: کامپار، بارومون، ایندراگیری، روکان، موسی و هاری. جنگل‌ها که اغلب غیرقابل نفوذند، وسعت زیادی دارند؛ و مرداب‌های وسیعی نیز در کرانه شرقی آن وجود دارند. بلندترین نقطه آن قله کرینتجی (۳۸۰۰ متر) است.
جزیره جاوه: پنجمین جزیره وسیع اندونزی و از پرجمعیت‌ترین آن‌ها است که بیش از ۶۵٪ جمعیت کشور در آن زندگی می‌کنند. کوه‌ها در تمام نقاط آن پراکنده شده و قسمت اعظم آن را جلگه‌ها و جنگل‌ها تشکیل می‌دهند. رودهای آن عمدتاً کوتاه و پرآب بوده و مهمترینشان عبارتند از: سولو، سرانگ، تاروم، سرایو و مانوک. بلندترین نقطه آن قله سمرو با ۶۷۶، ۳ متر ارتفاع است.
جزیره برنئو: قسمت اعظم این جزیره متعلق به اندونزی است که در اصطلاح محلی به آن کالیمانتان گفته می‌شود. ارتفاعات آن عمدتاً در نواحی شمالی واقع شده و قسمت اعظم آن را جنگل‌ها و جلگه‌ها شامل می‌شوند. رودهای طویلی در آن جریان دارند از جمله: باریتو، ماهاکام، نگارا، کایان و کاپواس. بلندترین نقطه آن ۹۸۸٬۲ متر ارتفاع دارد.
جزیره سلبس (سلب): جزیره‌ای کوهستانی و مرتفع است که قسمت اعظم آن را جنگل‌ها پوشانده‌اند. از رودهای آن می‌توان از ماریسا، کاراما، ماماسا، بونگکا و پالو نام برد. قله رانتکومبولا با ۴۵۵، ۳ متر ارتفاع بلندترین نقطهٔ آن است. نام محلی این جزیره، سولاوسی است.
جزیره گینه نو: نیمه غربی این جزیره که اصطلاحاً ایریان غربی گفته می‌شود و به اندونزی تعلق دارد. نواحی مرکزی و شمال غربی آن را کوه‌ها و نواحی بلند پوشانده و قسمت اعظم آن را جنگل‌ها و جلگه‌ها تشکیل می‌دهند. رود دیگول مهم‌ترین رود آن است. بلندترین نقطه آن قله جایا (۰۲۹، ۵ متر) است.
جزایر سوندای کوچک (نوساتنگارا): این جزایر بین جزیره جاوه و جزیره گینه نو واقع شده‌اند و عمدتاً کوهستانی و مرتفع می‌باشند. بزرگ‌ترین جزیره‌های آن عبارتند از: سومباوا، فلورس، سومبا، تیمور و بالی.
سایر جزایر غربی: که در اطراف جزیره‌های برنئو، جاوه و سوماترا واقع شده و عمدتاً کم ارتفاعند. بزرگ‌ترین جزیره آن، بانگکا می‌باشد.
سایر جزایر شرقی: که مجموعاً به جزایر ملوک یا اویه معروف هستند و در اطراف جزیره‌های سلس و گینه نو واقع شده‌اند و کوهستانی و مرتفع‌اند. جزیره‌های هالماهرا و سرام بزرگ‌ترین جزیره‌های این نواحی می‌باشند.
بر روی هم اندونزی سرزمینی نیمه کوهستانی است. جلگه‌های آن عمدتاً در جزیره‌های جاوه و سوماترا و جزایر سوندای کوچک (نوساتنگارا) و جنگل‌های آن عمدتاً در جزیره‌های برنئو، گینه نو، و سوماترا واقع شده‌اند. آب و هوای آن گرم و مرطوب و پر باران است. بلندترین نقطه آن قله جایا با ۰۲۹، ۵ متر ارتفاع است. طویل‌ترین رود آن باریتو (۸۸۵ کیلومتر) و دریاچه توبا (۵۰۰، ۲ کیلومتر مربع) وسیع‌ترین دریاچهٔ آن است.
کوه لوکون در جزیره سولاوسی یکی از فعال‌ترین آتشفشان‌های اندونزی است که فوران آن در ژوئیه ۲۰۱۱ هزاران نفر را آواره کرد. سونامی سال ۲۰۰۴ در اقیانوس هند منجر به کشته شدن ۱۷۰٬۰۰۰ نفر در آچه اندونزی شد.
نگاه کنید به: فهرست شهرهای اندونزی