تاریخ ارمنستان
توضیحات

↑  نام آناتولی شرقی کلمه‌ای کاملاً ساختگی محسوب می‌شود. در واقع آناتولی کلمه‌ای یونانی به معنای شرق و آناتولیکون در این زبان به معنای شرقی است. در زمان امپراتوری روم شرقی، بخشی از سپاه آناتولیون نامیده می‌شد زیرا در منطقهٔ آناتولیا قرار گرفته بود که براساس جغرافیای تاریخی و منابع علمی بر جای مانده از آن دوران به منطقهٔ آسیای صغیر گفته می‌شده و از آنجایی که آسیای صغیر در غرب کوهستانهای ارمنستان قرار گرفته پس آناتولی و هیچ‌یک از بخش‌های غربی، مرکزی و شرقی آن، با توجه به نقشه‌های موجود و همچنین تقسیمات اداری آن زمان، نمی‌توانسته از مرزهای آسیای صغیر بیرون باشد.
↑  در مورد چگونگی فتح ارمنستان به دست کوروش مورخانی چون هرودوت، که تاریخ او از منابع اصلی این دوره محسوب می‌شود، مطلب چندانی بیان نکرده‌اند. شاید به این علت که ارمنستان تحت سیطرهٔ مادها و جزو قلمرو این دولت به‌شمار می‌رفته لذا پس از فروپاشی مادها به دست کوروش باید تحت نفوذ و قدرت او درمی‌آمده. در مورد لشکرکشی کوروش به ارمنستان تنها گزنفون مطالبی را بیان کرده که آن هم مربوط به زمان اتحاد ارمنستان با کوروش علیه مادهاست. ارمنستان در دورهٔ کوروش جزو مستملکات هخامنشیان به‌شمار می‌رفت. کوروش بنابر سیاست‌های توسعه طلبانهٔ خود به زودی تمدن بابل را نیز تصرف و در معبد بزرگ آن تاجگذاری کرد و در همین مکان بود که منشور معروف خود در زمینهٔ احترام به آزادی مذهب و حقوق ملل مغلوب را صادر کرد که این امر به‌طور قطع شامل ملت ارمنی نیز می‌شد.
↑  نام این شخص در منابع ارمنی به صورت دادارشیس آمده.
↑  این کلمه درست خوانده نشده‌است. در نسخهٔ عیلامی، زوزا و در نسخهٔ بابلی، زوزو خوانده می‌شود اما در نسخه‌های ارمنی جوزا ترجمه شده‌است.
↑  نام این قلعه در منابع ارمنی به صورت تیگرا آمده.
↑  نام این قلعه در منابع ارمنی اوهیاما ذکر شده‌است.
↑  در منابع ارمنی واهومیسا ذکر شده‌است.
↑  در منابع ارمنی ایزالا.
↑  اگر موقعیت جغرافیایی ارمنستان و صعب العبور بودن کوهستان‌های مرتفع و صخره مانند این کشور را، که یکی از عوامل مؤثر در طولانی شدن این نبردها بوده در نظر نگیریم، بر اساس آنچه از اسناد و مدارک هخامنشی و ارمنی این دوره، به دست می‌آید ارتش ارمنستان باید بسیار مقاوم در برابر سپاهیان هخامنشی ظاهر شده باشد زیرا تسخیر این سرزمین برای پادشاهی قدرتمند همچون داریوش پس از طی پنج جنگ به سختی صورت گرفته‌است.
↑  به لشکریان داریوش سپاهیان جاویدان می‌گفتند.
↑  برخلاف آنکه داریوش در این کتیبه تمامی پیروزی‌ها را ازآن خود دانسته منابع ارمنی بر این باورند که در نبرد سوم نیروهای ارمنستان بر سپاه داریوش فائق آمدند و حتی موفق شدند آنان را تا فراسوی مرزهای ارمنستان مجبور به عقب‌نشینی کنند؛ بنابراین نبرد چهارم مسلماً نمی‌توانسته در خاک ارمنستان اتفاق افتاده باشد و چنان‌که از اسناد ارمنی بر می‌آید این نبرد در مکانی به نام ایزالا، در شمال سرزمین آشور، واقع شده‌است. البته، اشارهٔ خود داریوش در کتیبهٔ بیستون به اینکه او سرداری دیگر را برای این نبرد برگزیده نیز می‌تواند دلیلی قانع‌کننده باشد بر اینکه احتمالاً شکست او در نبرد قبلی باعث شده که وی تغییراتی در فرماندهی نیروهای نظامی خود ایجاد نماید تا پیروزی را برای خود حتمی سازد. داریوش پس از این پنج نبرد موفق شد تمامی سرزمین ارمنستان را ازآن خود کند و آن را ضمیمهٔ دولت هخامنشی سازد که به نیرویی قدرتمند بدل شده بود.
↑  شاوارش به دست همسرش، آنتیوکیس کشته شد. برخی از مورخان بر این باورند که آنتیوکیس همسر خود را به فرمان برادرش، آنتیوخوس سوم کشت تا حکومت سلوکی با اقتدار بیشتری به سلطهٔ خود بر سوفن ادامه دهد. از این تاریخ آنتیوخوس، زریر را حاکم سوفن ساخت.
↑  حاکم شهرهای گنجه و دوین (شهر باستانی)، از خاندان شدادیان. او بعدها از سلجوقیان حمایت کرد و به منزلهٔ امیر سلجوقی به حکومت آنی تعیین شد.
↑  Titoch
↑  patrice vartan
↑  nicephore
↑  Vistula–Oder Offensive
↑  بیشتر سربازان از نیروهای جمهوری شوروی آذربایجان تشکیل شده بود
↑  پس از فروپاشی شوروی بقایای این گروهان نظامی وارد ارتش جدید جمهوری آذربایجان گردید
↑  علت عملیات چک کردن پاسپورت این بود که بعضی از سربازان داوطلب ارمنی در منطقه از کشورهای دیگر آمده بودند
مجسمه هایک در ایروان
سرزمین کوهستانی ارمنستان، نقشه تهیه شده در سال ۱۹۲۳م توسط ویلیام روبرت، در کتاب اطلس تاریخی
کتیبه آرگیشتی یکم به خط میخی یافت شده در قلعه اربونی
ایالت‌های تاریخی ارمنستان بزرگ
ارمنستان در دوران اروندی‌ها، ۲۵۰ پیش از میلاد
قلمرو حکومت هخامنشی و موقعیت کشور ارمنستان
سنگ‌نبشته بیستون
پرچم آرساسیدها
پرچم و نشان مامیکونیان‌ها
ارمنستان بین، ۳۸۷ (میلادی)-۵۳۶ (میلادی)
نقشه نبرد تیگراناکرت
پیکره سوار بر اسب وارتان در پایتخت ارمنستان
دیوارهای دژ اربونی
نقشه مسیر تهاجم خالد بن ولید به ارمنستان در ۶۳۸ میلادی
ارمنستان در دوران سلطه سلجوقیان، تصرف شهر آنی توسط شدادیان، شهر گاندزاک تحت تصرف ارمن‌شاهان، تصرف شهر ارزروم توسط بنی سلدق و منطقه پادشاهی آرتساخ تحت سلطه سلجوقی‌ها
موقعیت زاکاریانها در سده سیزدهم
گرجستان (و ارمنستان) در پس از حمله مغول (۱۲۲۰–۱۲۴۵)
نشان و پرچم هتومی‌ها
نشان ملی پادشاهان لوزینیان
آرامگاه متعلق به قراقویونلوها سال ۱۴۱۳ میلادی در شهر روستای آرگاواند در استان آرارات
استحکامات شهر آنی
قلعه گوریگوس واقع در دریا متعلق به پادشاهی ارمنی کیلیکیه
پرچم ارمنستان شوروی
نبرد کلیسای آراکلوتس (۱۹۰۱)، واحدهای داوطلب ارمنی در عملیات جنگی در قفقاز، مقاومت وان و نبردخانه سور (۱۸۹۷)
یادبود نبرد سارداراباد در استان آرماویر
معاهدهٔ سِور که در دهم اوت ۱۹۲۰ میلادی به امضاء توماس وودرو ویلسون رسید (معروف به معاهده ویلسون) تعیین مرز ارمنستان غربی
سربازان ارمنی در قره باغ سال ۱۹۹۰ میلادی