stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
اقتصاد دیجیتالی
ارز دیجیتال

بیت‌کوین یک ارز مبدأ و نظام پرداخت جهانی با کارکردهای مشابه پول بی پشتوانه است، اما از نظر حقوقی هیچ کشوری آن را به عنوان پول قانونی به رسمیت نشناخته‌است. از نظر فنی بیت‌کوین نخستین پول دیجیتال نامتمرکز است. چرا که سیستم آن بدون بانک مرکزی یا مسئول مرکزی کار می‌کند. این شبکه همتا به همتا است و تراکنش‌ها، مستقیماً و بدون واسطه بین کاربران انجام می‌شود.
گره‌ها از طریق استفاده از رمزنگاری، این تراکنش‌ها را بازبینی کرده و در یک دفتر کل توزیع شده عمومی که به آن زنجیره بلوکی گفته می‌شود ضبط می‌کنند. بیت‌کوین را شخص یا گروهی از اشخاص ناشناس تحت نامساتوشی ناکاموتا اختراع و در سال ۲۰۰۹ به عنوان یک نرم‌افزار متن باز عرضه کردند.
در چند سال گذشته ارزش بیت‌کوین در بازارهای جهانی از چند صدم دلار آمریکا به چندهزار دلار افزایش یافته‌است. تعداد شرکت‌های خدماتی و تاجرانی که بیت‌کوین می‌پذیرند نیز در حال افزایش است.
هیچ‌کس مالک شبکه بیت‌کوین نیست و مانند ایمیل، این کاربران بیت‌کوین هستند که آن را کنترل می‌کنند. کاربردهای بیت‌کوین در هیچ‌کدام از دیگر سیستم‌های پرداخت دیگر یافتنی نیست.
در سال ۱۹۸۳دیوید چام، در مقاله پژوهشی، ایدهٔ پول نقد دیجیتالی را معرفی کرد. در سال ۱۹۹۰، او DigiCash، یک شرکت نقدی الکترونیکی را در آمستردام تأسیس کرد تا ایده‌های خود را در تحقیقاتش بفروشد. این شرکت در سال ۱۹۹۸ برای ورشکستگی ثبت شد. در سال ۱۹۹۹، چام شرکت را ترک کرد.
در سال ۱۹۹۷، کوکا کولا خرید دستگاه‌های فروش مجانی را با استفاده از پرداخت‌های تلفن همراه پیشنهاد کرد. پس از آن PayPal در سال ۱۹۹۸ ظاهر شد. سیستم دیگر مانند e-gold به دنبال آن بود، اما با مسائل مواجه شد، زیرا توسط مجرمان مورد استفاده قرار گرفت و توسط وزارت دادگستری ایالات متحده در سال ۲۰۰۵ بسته شد. در سال ۲۰۰۸، بیت کوین معرفی شد، که آغازگر ارزهای دیجیتال بود.
ریشه‌های ارزهای دیجیتال به دهه ۱۹۹۰ حباب Dot-com می‌رسد. یکی از اولین ارزها E-gold بود که در سال ۱۹۹۶ تأسیس و با طلا تأسیس شد. یکی دیگر از خدمات ارزشیابی دیجیتال معروف Liberty Reserve بود که در سال ۲۰۰۶ تأسیس شد. آن به کاربران اجازه می‌دهد دلار یا یورو را به دلار آمریکا یا یورو برای Liberty Reserve تبدیل کنند و آن‌ها را به صورت آزاد با یکدیگر با هزینه ۱٪ مبادله کنند. هر دو سرویس متمرکز شده بودند، که برای پولشویی استفاده می‌شدند و ناگزیر دولت ایالات متحده را متوقف کردند.Q سکه به عنوان نوعی پول دیجیتال مبتنی بر کالاها در پلت فرم پیام‌های Tencent QQ مورد استفاده قرار گرفت و در اوایل سال ۲۰۰۵ ظهور کرد. سکه Q در چین بسیار مؤثر بود که گفته می‌شود آن‌ها تأثیر بی‌ثبات‌کننده ای روی ارز یوان چین داشته‌اند به دلیل گمانه زنی. علاقه اخیر بورس اوراق بهادار به ارزهای دیجیتال، با بیت کوین، که در سال ۲۰۰۸ معرفی شده‌است، تبدیل به محبوب‌ترین و محبوب‌ترین ارز دیجیتال شده‌است.
بازارهای دیجیتال

یکی از مؤلفه‌های اقتصاد دیجیتالی بازارهای الکترونیکی است. بازار، شبکه‌ای از تعاملات و ارتباطاتی است که در آنجا اطلاعات، کالاها یا خدمات و پرداخت‌ها مبادله می‌شوند. بازار الکترونیکی فضایی تحت وب است که:
همه تراکنش‌های مورد نیاز را به صورت الکترونیکی پاسخگوست.
مکانی است که در آن خریداران و فروشندگان به صورت الکترونیکی با یکدیگر ملاقات می‌کنند. این مکان ابعاد جغرافیایی ندارد و در واقع فضایی تحت وب است.
فروشندگان و خریداران در این فضا مذاکره می‌کنند، قیمت پیشنهاد می‌دهند و با یکدیگر توافق می‌کنند. سپس سفارش داده می‌شود و معامله عملی می‌گردد.
فرهاد وارسته

| اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی |
| --- | --- |
زاده: ۱۳۱۶ تهران
درگذشته: ۱۳۹۳ تورنتو
ورزشی: ورزشی
فرهاد وارسته (۱۳۱۶، تهران - ۱۳۹۳، تورنتو) بنیانگذار هنر رزمی کاراته و سبک کان ذن ریو در ایران است؛ از وی به عنوان پدر کاراته ایران نام برده می‌شود. نسیم وارسته دختر وی هم‌اکنون مربی تیم ملی کاراته کانادا می‌باشد.
زندگی

وی در اواخر سال ۱۳۶۰ از تهران به فرانسه و از آن جا به کانادا مهاجرت نمود. او بنیان‌گذار سبک کان‌ذن‌ریو کاراته دو در ایران و جهان است. وارسته و شاگردانش در آکادمی کاراته ایران واقع در خیابان تخت طاووس که مهمترین مرکز آموزش کاراته در تاریخ این ورزش در ایران بود.
فرهاد وارسته، شناساننده کاراته به ایران بود (سال ۱۹۶۶) و پدر کاراته ایران محسوب می‌شود. وی تنها دارنده دان ۱۰ کاراته ایرانی و تنها فرد غیر آسیایی شرقی است که به‌طور رسمی از سوی کاراته کنترلی ژاپن مجاز به ایجاد یک سبک کاراته کنترلی شناخته شده‌است.
وارسته با داشتن درجه دان ۱۰ کاراته در عین حال دارنده لقبِ شینان (Shinan) - به معنی استاد اعظم و معلم برتر - است. وی طی ۱۵ سال با شرکت در مسابقات داخلی و بین‌المللی کاراته در تمام مبارزات خود پیروز بوده و همیشه مقام اول مسابقات را به خود اختصاص داده و ماحصل آن ۵۰ مدال طلا بوده‌است.
وارسته دارای دکترای علوم سیاسی (Ph.d) از دانشگاه میشیگان آمریکا(۱۹۶۶) و مدرک تخصصی علوم در فیزیک شیمی و زیست‌شناسی (۱۹۵۹) از دانشگاه ژنو سوئیس بود.
پس از برکناری وی از سمت‌های سابق، وارسته پس از ممنوع‌الخروجی از ایران و همچنین ممنوع‌الخروجی از تهران، در نهایت با همسر و چهار فرزند خود به پاریس مهاجرت نموده و به تدریس کاراته در پاریس به همراه فرزندش مشغول گردید. وی با پسرش به تدریس پرداخت و با چند شاگرد فرانسوی و ایتالیایی، به مسابقات قهرمانی کاراته رُم دعوت شد. تیم او برنده مدال طلای کومیته (Kumite - مبارزه) تیمی شده و پسرش (پیروز وارسته) برنده مدال طلای کاتای انفرادی می‌گردد.
در سال ۱۹۸۶ وی به کانادا مهاجرت نموده و برای بار سوم از ابتدا آغاز نمود و خود وی در مورد این زمان می‌گوید که سه بار در هفته در زمین اسکواش، کاراته تعلیم می‌دادم و هرگاه در مورد گذشته صحبت می‌کردم، اغلب اشک در چشمانم بود ولی این‌ها اشک ضعف نبودند بلکه اشک احساسات بود. در سال ۲۰۰۲ دوجو (باشگاه) ایشان در کانادا برای هشتمین سال متوالی به عنوان برترین دوجوی آمریکای شمالی انتخاب گردید. دختر وارسته نیز به نام نسیم وارسته، از قهرمانان کاراته کانادا (ملی و بین‌المللی) محسوب می‌شود.
وی در روز یکشنبه ۱۱ اسفند ۱۳۹۳ (اول مارس ۲۰۱۵) پس از یک دوره بیماری طولانی، در تورنتو درگذشت و در همانجا نیز بخاک سپرده شد . روحش شاد .
سمت‌ها

از جمله برخی سمت‌های وی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
مؤسس کاراته ایران (۶۸–۱۹۶۶)
سر مربی کاراته نیروهای ویژه و نیروهای مسلح ایران (۷۸–۱۹۶۷)
نایب رئیس اتحادیه جهانی سازمان‌های کاراته‌دو (World Union of Karate-Do Organizations - W.U.K.O)در کنگره جهانی مسابقات قهرمانی جهان ۱۹۷۲ پاریس
اولین رئیس فدراسیون کاراته ایران (۱۹۷۲)
رئیس برگزاری مسابقات قهرمانی کاراته اروپا در ایران-تهران در سال ۱۹۷۶ با شرکت ۱۳ کشور اروپایی (این تنها موردی است که یک کشور غیر اروپایی برگزارکننده مسابقات بین کشورهای اروپایی بوده و نه تنها سمت میزبانی این کشورها را برعهده دارد بلکه ایران به‌طور ویژه و استثنائاً در این مسابقات به عنوان یک شرکت‌کننده در میان تیم‌های کشورهای اروپایی نیز محسوب گردید و توانست در یک‌وزن مقام اول و در دو وزن دیگر مقام دوم را کسب نماید. این استثنائات صرفاً به دلیل موقعیت جهانی و اعتبار فرهاد وارسته در جهان کاراته و به کوشش وی میسر گردید).
موسسه باستان‌شناسی یوسی‌ال

| 0 | 1 |
| --- | --- |
بنیانگذاری شده: ۱۹۳۷
بنیان گذار: Mortimer Wheeler
گرداننده: Kevin MacDonald
اعضای هیئت علمی: 70
دانشجویان: 650
کارشناسی: ۳۰۰
تحصیلات تکمیلی: ۳۵۰
موقعیت: 31–34 Gordon Square, London، UK
پردیس: Urban
وبگاه: www.ucl.ac.uk/archaeology
مؤسسه باستان‌شناسی یو سی ال (به انگلیسی: UCL Institute of Archaeology) یک دپارتمان علمی از دانشکده علوم اجتماعی و تاریخ کالج دانشگاهی لندن (UCL) است که در سال ۱۹۸۶ به این دانشگاه پیوست، در حالی که پیش از آن بخشی از دانشگاه لندن بود. این مؤسسه در حال حاضر یکی از بزرگ‌ترین مراکز مطالعه باستان‌شناسی، میراث فرهنگی و مطالعات موزه‌ها در جهان است و بیش از ۱۰۰ عضو هیئت‌علمی و ۶۰۰ دانشجو دارد. ساختمان این مؤسسه که مربوط به دهه ۱۹۵۰ است، در شمال میدان گوردون در منطقه بلومزبری واقع در مرکز لندن قرار دارد.
تصاویر

گالری لونتیس
کتابخانه
ورودی IoA.
بین العصر و المغرب

بین العصر و المغرب، (به معنی: بین عصر و غروب)، یک آهنگ عراقی است که توسط خواننده عراقی رضا الخیاط در سال ۱۹۷۱ منتشر شد. این آهنگ یکی از محبوب‌ترین آهنگ‌های خاورمیانه است و در دهه ۱۹۸۰ برای تلویزیون عراق ضبط شد و از آن زمان تا کنون بسیاری از خوانندگان جهان عرب این آهنگ را می‌خوانند.
| «بین العصر و المغرب»> ترانه رضا الخیاط | «بین العصر و المغرب»> ترانه رضا الخیاط |
| --- | --- |
زبان: عربی
تاریخ انتشار: ۱۹۷۱ میلادی
مکان: عراق
ژانر: چوبیه
آهنگساز(ها): جعفر الخفاف
ترانه‌سرا(ها): سعید صبحی
انتخابات ریاست‌جمهوری بنگلادش (۲۰۱۸)

محمد عبدالحامد رئیس‌جمهور بنگلادش
انتخابات ریاست‌جمهوری بنگلادش (انگلیسی: Bangladeshi presidential election, 2018) در ۱۸ فوریه ۲۰۱۸ در حالی برگزار شد که در آن زمان دوره رئیس‌جمهور فعلی قرار بود در ۲۳ آوریل ۲۰۱۸ به پایان برسد.پیش‌تر در ۲۵ ژانویه ۲۰۱۸ کمیسیون انتخابات برنامه انتخابات را اعلام کرد. رئیس‌جمهور محمد عبدالحامد برای دومین بار توسط حزب حاکم نامزد انتخابات ریاست‌جمهوری شد. جامد به دلیل اینکه هیچ نامزد دیگری برگه‌های نامزدی خود را به کمیسیون انتخابات ارائه نکرده بود، به عنوان رئیس‌جمهور اعلام شد. او در ۲۴ آوریل ۲۰۱۸ توسط سخنگو و رئیس جاتیا سانگساد (خانه ملت یا قوه مقننه بنگلادش) سوگند یاد کرد. این اولین بار در تاریخ بنگلادش است که رئیس‌جمهور برای دومین بار انتخاب می‌شود.
پیشینه

محمد عبدالحامد از اعضای سرسخت حزب حاکم عوامی لیگ بنگلادش است که پس از مرگ زیلور رحمان، رئیس‌جمهور سابق بنگلادش که به دلیل عوارض کهولت سن، در بیستم ماه مارس ۲۰۱۳، در سن ۸۴ سالگی در گذشت، کفالت ریاست جمهوری این کشور را برعهده گرفت. عبدالحامد در حالی به عنوان رئیس‌جمهور جدید انتخاب شد که نامزد دیگری برای انتخابات ثبت نام نکرده بود.
محمد ظل‌الرحمن در ۱۱ فوریه سال ۲۰۰۹، پس از ایجادالدین احمد که دومین مقام ارشد حزب عوامی لیگ بود رئیس‌جمهور بنگلادش شد.
پست ریاست جمهوری در بنگلادش از سال ۱۹۹۱ هنگامی که این کشور به نظام پارلمانی روی آورد، عمدتاً تشریفاتی بوده‌است ولی رئیس‌جمهور در دوره انتقال قدرت، اختیارات زیادی دارد.
الصحیح من سیرة النبی الاعظم

| 0 | 1 |
| --- | --- |
نویسنده(ها): جعفر مرتضی العاملی
موضوع(ها): سیره معصومین
ناشر: جامعة المدرسین بقم المشرفة، مؤسسه النشر الاسلامی
تاریخ نشر: ۱۳۷۰
تصویری از ۳۵ جلد کنار هم
الصحیح من سیره النبی الاعظم، نام مجموعه کتاب‌هایی است در ۳۵ جلد که توسط سیدجعفر مرتضی عاملی در شرح زندگانی پیامبر اسلام حضرت محمد  نوشته‌است.
مدت تالیف

نویسنده از بیست سالگی شروع به مطالعه و تحقیق در مورد سیره نبوی کرده و در طی بیش از 20 سال مطالعه این اثر را تالیف نمود و حاصل مطالعات خود را به تدریج منتشر ساخته‌است.
شیوه کار

نویسنده در این کتاب‌ها به بررسی اثرات مسئله منع حدیث در درستی حقایق تاریخی و نقش تازه‌مسلمانان اهل کتاب در تاریخ اسلام می‌پردازد و روش‌های سیره‌نگاری را بررسی و اسلوب خود را تشریح می‌کند.
اعرافی، رئیس پژوهشکدهٔ حوزه و دانشگاه، در مورد این کتاب گفت: «کتاب الصحیح علامه سیدجعفر مرتضی عاملی به سمت روشمند کردن و منطقی کردن تاریخ شیعه حرکت کرده‌است.»
کسب جایزه کتاب سال

این کتاب جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران در زمینه سیره رسول اکرم در سال ۱۳۷۱ را کسب کرد.
ترجمه به فارسی

این کتاب توسط محمد سپهری در دوازده مجلد به فارسی ترجمه و تلخیص شد. پس از وی حسین تاج آبادی نیز این کتاب را در 35 جلد (18 مجلد) به فارسی ترجمه کرد و هر دو ترجمه چاپ شده است.
اعتراض مؤلف به ترجمه کتابش

کیفیت هر دو ترجمه کتاب الصحیح جعفر مرتضی به قدری نامناسب بود که وی اعلام کرد راضی به انتساب نسخه ترجمه شده، به خود نیست. وی این گونه ترجمه و تلخیص را منشأ تحریف تاریخ دانست. در عین حال ترجمه ای علمی و صحیح از این اثر برای زبان فارسی کاری ضروری و لازم است. به رغم این موضوع، در مقایسه دو ترجمه باید ترجمه سپهری را پراشتباه‌تر از ترجمه تاج آبادی دانست.
اتا جیمز

| اتا جیمز | اتا جیمز |
| --- | --- |
اتا جیمز در سال ۲۰۰۶: اتا جیمز در سال ۲۰۰۶
اطلاعات پس‌زمینه: اطلاعات پس‌زمینه
نام هنگام تولد: جیمزتا هاکینز
نام(های) دیگر: میس پیچس
زاده: ۲۵ ژانویهٔ ۱۹۳۸ لس آنجلس، کالیفرنیا
درگذشته: ۲۰ ژانویه ۲۰۱۲ (۷۳ سال) ریورساید، کالیفرنیا
ژانر: بلوز، سول، R&B
ساز(ها): آواز، گیتار
سال‌های فعالیت: ۱۹۵۴–۲۰۱۲
نوع صوت: کنترآلتو
جیمزتا هاکینز (به انگلیسی: Jamesetta Hawkins) (زادهٔ ۲۵ ژانویه ۱۹۳۸ در لس آنجلس - درگذشته ۲۰ ژانویه ۲۰۱۲)، معروف به اتا جیمز (به انگلیسی: Etta James) خوانندهٔ آمریکایی در سبک بلوز، سول، ریتم و بلوز بود. فعّالیت او از ۱۹۵۴ شروع شد. از مشهورترین ترانه‌های او سرانجام (۱۹۶۰) و ترجیح می‌دهم کور شوم (۱۹۶۸) بودند. او در زندگی با مشکلاتی همچون اعتیاد به هروئین، آزار شدید جسمی و زندان روبرو شد تا این که در اواخر دههٔ ۱۹۸۰ دوباره به دنیای موسیقی بازگشت.
جیمز برندهٔ ۶ جایزهٔ گرمی، ۱۷ جایزهٔ موسیقی بلوز بود. او عضو تالار مشاهیر راک اند رول، تالار مشاهیر گرمی و تالار مشاهیر بلوز به ترتیب در سال‌های ۱۹۹۳، ۱۹۹۹ و ۲۰۰۱ شد. رولینگ استون، او را در فهرست بهترین خوانندگان در رتبهٔ ۲۲ و در فهرست برتین هنرمندان در رتبهٔ ۶۲ قرار داد.
تأثیر

جیمز یکی از تأثیرگذارترین خواننده‌های زن دنیا بود. خوانندگانی همچون برندی نروود، بانی ریت، شمکیا کاپلند، هیلی ویلیامز از گروه پارامور، جنیس جاپلین، بیانسه، کریستینا آگیلرا، دایانا راس و هنرمندان بریتانیایی همچون رولینگ استونز، پالوما فیت، امی واینهاوس، جاس استون، ریتا اورا و ادل و همچنین بسیاری دیگر در خوانندگی از او تأثیر پذیرفته‌اند.
درگذشت

در سال ۲۰۰۹، به گفتهٔ پسرش مبتلا به بیماری آلزایمر شد. در بیستم ژانویه ۲۰۱۲ بر اثر سرطان خون در گذشت. ال شارپتون مراسم ختم او را در گاردنا، کالیفرنیا برگزار کرد. هشت روز بعد استیوی واندر، بیانسه و کریستینا آگیلرا به یاد او برای ادای احترام اجرا کردند. او در قبرستان پارک اینگلوود دفن شد.
سنگ قبر اتا جیمز
قضیه حد مرکزی

در نظریه احتمالات، قضیه حد مرکزی (به انگلیسی: Central Limit Theorem) یا CLT بیان می‌کند که در شرایط مناسب، توزیع نسخه نرمال‌شده میانگین نمونه به توزیع نرمال استاندارد همگرا می‌شود. هرچه تعداد این متغیرهای مستقل افزایش یابد، این تقریب بهتر می‌شود.
مثال: در این مثال فرض شده‌است که  n متغیر تصادفی، همگی دارای توزیع احتمال یکنواخت (Uniform Probability Distribution) هستند. بر اساس قضیه حد مرکزی اگر متغیر تصادفی جدیدی
 Y تعریف شود به‌طوری‌که  Y=X_{1}+X_{2}+\dots +X_{n} ، می‌توان اثبات کرد که فارغ از نوع توزیع احتمال اولیهٔ متغیرهای تصادفی (در این مثال توزیع یکنواخت)، توزیع احتمال متغیر جدید، توزیع نرمال خواهد بود.
دنباله  X_{1},X_{2},\dots ,X_{n} از متغیرهای تصادفی مستقل با توزیع یکنواخت پیوسته  D را که بر یک فضای احتمال تعریف شده‌اند در نظر بگیرید. فرض کنید میانگین  D برابر  \mu  و انحراف از معیار آن  \sigma  است. حالا سری  S_{n}=X_{1}+X_{2}+X_{3}+\dots +X_{n} را در نظر بگیرید. می‌دانیم که میانگین  S_{n} برابر  n\mu  و انحراف از معیار آن  \sigma {\sqrt {n}} است. بر اساس قضیه حد مرکزی  S_{n} در بی‌نهایت به سمت توزیع نرمال  {\mathcal {N}}(n\mu ,n{\sigma }^{2}) میل می‌کند.
علف‌های هرز (فیلم ۱۳۵۵)

| علف‌های هرز | علف‌های هرز |
| --- | --- |
کارگردان: فرزان دلجو امیر مجاهد
تهیه‌کننده: آراماییس وارطان یوسفیانس
نویسنده: امیر مجاهد فرزان دلجو
بازیگران: فرزان دلجو آیلین ویگن آرمان هوسپیان شهرام شب‌پره محراب شاهرخی
موسیقی: واروژان
فیلم‌بردار: پطروس پالیان
تدوین‌گر: ایرج گل‌افشان
شرکت تولید: سازمان سینمایی مشعل
تاریخ‌های انتشار: ۱۰ آذر ۱۳۵۵
مدت زمان: ۱۰۲ دقیقه
کشور: ایران
زبان: فارسی 
علف‌های هرز فیلمی به نویسندگی و کارگردانی فرزان دلجو و امیر مجاهد محصول سال ۱۳۵۵ است.
بازیگران

فرزان دلجو
آیلین ویگن
آرمان
شهرام شب‌پره
محراب شاهرخی
جلال پیشواییان
خلاصه داستان

سیامک و اسی از راه دزدی گذران می‌کنند. سیامک، که به خدمت سربازی احضار شده، از پادگان می‌گریزد. استوار خوش‌اخلاق، که دوست پدر سیامک بوده‌است، درصدد است تا سیامک را به خدمت نظام بازگرداند. اسی و سیامک در خانهٔ دوست شان ممل، که در پمپ بنزین کار می‌کند و در همسایگی استوار است، ساکن می‌شوند. سیامک دل در گرو بهار، دختر استوار، می‌بندد و پس از مرگ اسی، بر اثر ابتلا به سرطان مغز، با بهار ازدواج می‌کند و به خدمت نظام می‌رود. مردی به نام کاظم، که با سیامک خصومت دیرین دارد، به دروغ، به بهار اطلاع می‌دهد که سیامک در تصادف اتومبیل کشته شده‌است. بهار خودکشی می‌کند. وقتی سیامک دورهٔ نظام را تمام می‌کند، پس از اطلاع خودکشی بهار، رد کاظم را می‌گیرد و او را به قتل می‌رساند، و خود به دست یکی از دوستان کاظم از پا در می‌آید.
تولید

آغاز تولید فیلم در سال ۱۳۵۵ در «سازمان سینمایی مشعل» متعلق به آرمان هوسپیان .
مدت فیلمبرداری: ۸ ماه
گرگان (سرزمین)

با گرگان یا گرگان (شهر باستانی) اشتباه نشود.
«ورکانه» به اینجا تغییرمسیر دارد. برای روستایی با این نام، ورکانه (همدان) را ببینید.
گرگان قدیم که در منابع یونانی هیرکانیا، در فارسی باستان ورکانه و در عربی جرجان نامیده می‌شده، سرزمینی باستانی در ناحیهٔ جنوب شرقی دریای مازندران، و کمابیش منطبق با استان گلستان امروزی بوده است. از جرجان هم به عنوان یک سرزمین و هم به عنوان یک شهر نام برده‌اند و حدود آن در دوره‌های تاریخی متغیر است. گاه جزئی از ولایت طبرستان معرفی شده و گاه دَهستان را جزئی از آن دانسته‌اند. مرکز این ولایت در شهرستان گنبد کاووس قرار داشت که یحتمل در حملات اقوام ترک‌تبار نابود شده است. بعدها، از ۱۲ آذر ۱۳۰۹ به دستور رضا شاه پهلوی، ناحیهٔ استرآباد پیشین به شهرستان گرگان تغییر نام داد، که باعث ایجاد اختلالاتی در تاریخ‌نگاری گردید.
هیرکانی یا ورکانه؛ پیش از اسلام

هیرکانیه در جنوب‌شرقی دریای مازندران که با نام‌های مختلفی مانند ورکانه، هیرکانیه، طبرستان و گرگان از آن در تاریخ یاد شده است، یکی از سرزمین‌های مهم و کلیدی در دوره هخامنشیان بود. به گفته محمدتقی ایمان‌پور و طهمورث مهرابی، مورخان معاصر، به هیرکانیه، مازندران نیز می‌گفتند که به معنای خانه دیوهای بد است، که در اوستا بارها به آن‌ها اشاره شده است.
در سال‌های ۵۴۹ تا ۵۴۸ پیش از میلاد سرزمین‌های پارت، ولایت گرگان و احتمالاً ارمنستان توسط کوروش بزرگ تسخیر می‌گردد. نام گرگان در کتیبهٔ داریوش در بیستون به شکل وَرْکانْ یا وَرْکانه، و در وندیداد به صورت وِهْرْکانَه آمده است. نام پارسی گرگان برگرفته از نام اوستایی و پارسی باستان آن است. ریشه واژه وهرکان در زبان اوستایی vəhrkō، در زبان‌های طبری (مازندرانی و کتولی)، گیلکی، تالشی، تاتی و سمنانی به معنای ورگ و در زبان فارسی امروزی به گرگ بازمی‌گردد. هیرکانی پیش از شاهنشاهی هخامنشیان جزو شاهنشاهی ماد بود و بعدها جزو متصرفات شاهنشاهی هخامنشی شد. جغرافی‌نویسان یونانی پس از دورهٔ رونق حوزهٔ علمی اسکندریه، اصطلاح دریای هیرکانی را به‌جای دریای خزر که هرودوت آن را مصطلح کرده بود به‌کار برده‌اند.
در دورهٔ اشکانیان، ورکانه با سرزمین پارت، که سرزمین خاستگاه خاندان اشکانی بود، ارتباط نزدیکی داشت و ایالتی فرعی در پارت محسوب می‌شد. گرچه تمرکز شاهان اشکانی در حرکت به سوی غرب آنان را به همدان در ماد مرکزی و سپس به تیسفون در میانرودان کشانید، اما نقش تاریخی ورکانه به صورت متناوب ادامه یافت. گاه شاهان اشکانی در عقب‌نشینی پس از شکست در برابر سلوکیان به ورکانه بازمی‌گشتند. در جنگ‌های تیرداد سوم و اردوان، اردوان توانست به سوی گرگان عقب‌نشینی کرده و با کمک سپاهیان هیرکانی به قدرت رسد. گودرز دوم، از بزرگان خاندان گودرز در ورکانه، نیز از جمله افرادی بود که مدتی بر امپراتوری اشکانی حکومت کرد. از این حیث، زبان گرگانی و زبان پهلوی اشکانی دارای وابستگی عمیقی بودند.
در دوره شاهنشاهی ساسانی ورکانه جزئی از ساتراپ خراسان بزرگ بود. اردشیر بابکان، نخستین شاه ساسانی، برای رفتن به بلخ وارد ولایت ورکانه شد. ورکانه در این زمان از مواضع دفاعی ایرانیان در برابر هجوم اقوام وحشی بوده است. چند تن از پادشاهان ساسانی در آنجا دیوارهای بزرگی در برابر یورش قبایل وحشی بنا کردند که نمونهٔ آن دیوار بزرگ گرگان به طول پنجاه فرسنگ در ناحیهٔ صول (احتمالاً دَهستان) بوده است که پیروز اول ساسانی آن را ساخت. پس از او کَواذ (قباد اول) نیز چنین کرد. خسرو اول چون به پادشاهی رسید در ناحیهٔ صول، در شمال ورکانه، شهرها، قلعه‌ها، باروها و بناهای بسیاری از سنگ ساخت.
محوطهٔ باستانی گرگان

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
بقایای باستانی شهر جرجان در شهرستان گنبد کاووس کنونی (راست) تصویری از برج گنبد قابوس و استحکامات دفاعی جرجان، پیش از بازسازی شهر توسط رضا شاه پهلوی (چپ): بقایای باستانی شهر جرجان در شهرستان گنبد کاووس کنونی (راست) تصویری از برج گنبد قابوس و استحکامات دفاعی جرجان، پیش از بازسازی شهر توسط رضا شاه پهلوی (چپ)
محوطهٔ باستانی گرگان در سه کیلومتری مغرب گنبد کاووس کنونی قرار دارد. بنا بر گزارش‌های موجود، ترکمانان محلی در ۱۳۲۹ شمسی آثار تاریخی گرگان را پیدا کردند و تا ۱۳۴۵ از مصالح آن برای احداث بناهای جدید روستاییان استفاده می‌شد. بخشی از محوطه نیز زمین کشاورزی گردید. امروزه از ۱۲۰۰ هکتار مساحت شهر گرگان، ویرانه‌هایی در حدود ۱۵۰ هکتار به جای‌مانده است.
کاوش‌های علمی در ۱۳۵۰ آغاز شد و تا ۱۳۵۷ ادامه یافت. از مجموعهٔ آثار به دست آمده چنین برمی‌آید که شهر گرگان دارای دیوار یا حصارهای داخلی و خارجی و خندقی میان آن‌ها بوده و ارگ شش‌ضلعی آن در قسمت مرکزی شهر قرار داشته است. بناهای مذهبی، دولتی و همچنین کارگاه‌های صنعتی شهر در میان و اطراف ارگ بوده‌اند. خیابان‌های متعددی نیز در حفاری‌ها از زیر خاک بیرون آمد. این خیابان‌ها، با طرح شبکه‌بندی، از شمال به جنوب و از مشرق به مغرب امتداد داشته و تقریباً تمامی شهر را در بر می‌گرفته است. خیابان شمالی جنوبی، متعلق به دورهٔ سامانی بوده که در دورهٔ سلجوقی بازسازی شده است و آثار ساختمانی متعددی در طرفین آن دیده می‌شود.
در این کاوش‌ها بقایای چند اثر ساختمانی از دورهٔ سامانی و سلجوقی، با اتاق‌ها، چاه‌های متعدد، آبراهه و حوض‌های آجری و نیز مسجدی از دورهٔ سلجوقی با طرحی چهار ایوانی و اتاق‌های متعدد یافته شده است. در این کاوش‌ها تعداد زیادی ظرف و اشیای سفالی، آبگینه، سکه، مصنوعات فلزی، کاشی و اشیای استخوانی که قدمت برخی از آن‌ها به دو تا سه هزار سال پیش از میلاد می‌رسد یافته شده است.
سفال‌های متعلق به شش دورهٔ تاریخی در این محوطه کشف شده است که عبارت‌اند از: دورهٔ ساسانی، اوایل اسلام تا اواخر دورهٔ سامانی، دورهٔ سلجوقی، خوارزمشاهی، ایلخانی، و تیموری تا صفوی. تنوع طرح و نقش و رنگ و لعاب، حاکی از تکامل هنر سفال‌سازی گرگان در این دوره‌ها و نشان‌دهندهٔ مناسباتِ این مرکز با مراکزی مانند ساری، آمل، نیشابور و سمرقند است. زیباترین و بزرگ‌ترین گروه سفالینه‌های کشف شده در جرجان که به اشیای زرین‌فام معروف و با ظروف زرین‌فام کاشان و ری قابل مقایسه‌اند، مشخصاً به قرن ششم و هفتم تعلق دارند.
صول

به حاکمان جرجان صول می‌گفتند. حمزه اصفهانی مورخ قرن سوم در شرح دیوان ابونواس می‌گوید:
شاهنشاهان ایران روا می‌داشتند که هر یک از شاهان اطراف خود را به نامی که بدان مشهورست بخوانند و مثلاً هر که را که شاه بامیان بود شیر می‌گفتند و هر که را شاه مرو بود کنارنگ می‌گفتند و شاه دماوند را مصمغان و شاه گرگان را صول (چول) و شاه طبرستان را بدشخواگرشاه و شاه اسروشنه را افشین و شاه سغد و فرغانه را اخشید می‌گفتند و می‌گفتند: اخشید سغد و اخشید فرغانه و شیر بامیان و کنارنگ مرو و افشین اسروشنه.
زبان جرجان

مقالهٔ اصلی: لهجه گرگانی
مقدسی در قرن چهارم می‌نویسد: زبان مردم گرگان و قومس با هم قرابت دارد و مردم آنجا «ه» را زیاد به کار می‌برند و می‌گویند «هاکن» و «هاده» و زبان مردم طبرستان بدان نزدیک است مگر آنکه در آن عجله و شتابناکی هست. دانشنامه ایرانیکا گویش گرگانی را گویشی از زبان مازندرانی یا گویشی بسیار نزدیک به آن می‌داند. بسیاری از نوشته‌های حروفیان به این گویش بوده است.
پانوشت‌ها

↑  ایمان‌پور، محمدتقی؛ مهرابی، طهمورث. «محدوده جغرافیایی و جایگاه سیاسی هیرکانیه در دوره هخامنشیان». پرتال جامع علوم انسانی.
↑  ایمان‌پور، محمدتقی؛ مهرابی، طهمورث. «محدوده جغرافیایی و جایگاه سیاسی هیرکانیه در دوره هخامنشیان». پرتال جامع علوم انسانی.
↑  c. 708 Deioces founds Median Kingdom with its capital in Ecbatana. iranicaonline.org
1 2 3 4  Borjian, Habib. "The extinct language of Gurgan: its sources and origins". The Journal of the American Oriental Society (به انگلیسی). 128. Retrieved 30 March 2022.
↑  تاریخ زمین‌لرزه‌های ایران، امبرسز و ملویل، ترجمهٔ ابوالحسن رده، ص ۱۳۴
↑  محمدیوسف کیانی، «گزارش مقدماتی کاوشهای جرجان»، در گزارش‌های سومین مجمع سالانه کاوش‌ها و پژوهش‌های باستانشناسی در ایران، ۱۳۵۴
↑  نفیسی، سعید (۱۳۸۷).  بابک حقایق، ویراستار. تاریخ تمدن ایران ساسانی. شرکت مطالعه و نشر کتاب پارسه. ص. ۲۹۳.
↑  عمادی حائری، محمد (۱۳۸۸). «تفسیر کتاب الله، ابوالفضل بن شهردویر دیلمی ـ مقدمه نسخه برگردان». مرکز پژوهش کتابخانه: ۱۳–۱۴.
↑  GORGĀNI DIALECT in Encyclopædia Iranica =,
↑  «حروفیان». لغت‌نامه دهخدا. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۸ اکتبر ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۱۴ اکتبر ۲۰۱۴.
نقشهٔ شاهنشاهی هخامنشی اثر ویلیام شپرد که در آن سرزمین هیرکانی مشخص شده.
نام جرجان در کتاب صورة الارض اثر ابن حوقل
ولایت گرگان در نقشه خلافت عباسی اثر پرسی سایکس.
فهرست شخصیت‌های وقت ماجراجویی

مجموعه تلویزیونی آمریکایی وقت ماجراجویی شامل شخصیت‌های خیالی است که توسط پندلتون وارد ساخته شده است. این مجموعه حول ماجراجویی‌های فین (با صدای جرمی شادا)، یک پسر انسان نوجوان و بهترین دوست او جیک (با صدای جان دیماجیو)، سگی با قدرت جادویی می‌چرخد. فین و جیک در سرزمین اوو پس از آخرالزمان زندگی می‌کنند، و ماجراجویی می‌کنند، در طول راه، آنها با دیگر شخصیت‌های اصلی ارتباط برقرار می‌کنند: مانند پرنسس بابلگام (با صداپیشگی هیندن والچ)، شاه یخی (با صداگذاری تام کنی) و مارسلین ملکه خون‌آشام (با صداپیشگی اولیویا اولسون).
شخصیت‌های اصلی

فین آدمیزاد
با صدای
جرمی شادا (مجموعه تلویزیونی)
زاک شادا (نسخه آزمایشی کوتاه)
فین آدمیزاد پسر بچه ای است که چیزی جز ماجراجویی و صرفه جویی در روز را دوست ندارد. او کلاهی بر سر دارد که موهای زرد و بسیار بلند او را می‌پوشاند هنگامی که فین کودک بود، او را رها کردند. او توسط والدین جیک، جاشوا و مارگارت، به فرزندی پذیرفته شد، همان‌طور که در قسمت "Memories of Boom Boom Mountain" شرح داده شده است. فین که خود را یک قهرمان می‌داند، عاشق ماجراجویی است و مدت‌ها پیش سوگند یاد کرده بود که به هرکسی که نیازمند باشد کمک خواهد کرد، اما در موقعیت‌هایی که لازم است کارهای دیگری غیر از جنگ را انجام دهد، دچار مشکل می‌شود. فین پس از اینکه نتوانست با پرنسس بابلگام باشد، رابطه ای را با پرنسس آتش شروع کرد که تا قسمت "Frost & Fire" ادامه داشت. در قسمت "Billy's Bucket List"مشخص شده است که مارتین، پدر فین، زنده است و در ابعادی به نام ارگ محبوس است که زندان خطرناکترین جنایتکاران است. اقدامات فین و جیک، همراه با اقدامات لیچ، باعث می‌شود که مارتین آزاد شود. فین به زودی می‌فهمد که مارتین خلافکار است، و در هرج و مرج پس از آن، فین بازوی راست خود را که گیاهی بود از دست می‌دهد. اما بعداً آن را دوباره در قسمت "Breezy" دریافت می‌کند. فین قبل از اینکه با بازوی مکانیکی مجهز شود، آن را دوباره در "Reboot" از دست می‌دهد. دست گیاهی فین وقتی از فین جدا می‌شود با شمشیر او مخلوط می‌شود و شخصیت فرن را تشکیل می‌دهد. بازوی مکانیکی فین می‌تواند به سلاح‌های مختلف تبدیل شود.