stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
نادر فریادشیران
زندگی شخصی

فریادشیران در اهواز به دنیا آمد و فوتبال را زیر نظر حسین رزاقی آغاز کرد.
دوران حرفه‌ای

او فوتبال خود را از تیم لوکومتیو که تیم جوانان راه‌آهن بود آغاز کرد و به تیم ملی جوانان هم دعوت شد. سپس راهی تیم اصلی راه‌آهن شد و در لیگ تخت جمشید بازی کرد. او دوران مربی‌گری خود را در کنار محمد مایلی‌کهن و از تیم ملی فوتسال ایران آغاز کرد و همکاری او با مایلی‌کهن برای سال‌ها ادامه پیدا کرده است. وی کارمند سازمان تربیت بدنی بود و به همین دلیل مدتی مدیرعاملی تیم استقلال را عهده‌دار شد.
افتخارات > به عنوان بازیکن > شاهین

جام حذفی تهران: ۱۳۶۰
افتخارات > به عنوان بازیکن > استقلال

جام باشگاه‌های تهران: ۱۳۶۴
خاچیک نازارتیان

خاچیک هاکوبی نازارتیان (ارمنی: Խաչիկ Հակոբի Նազարեթյան زاده ۱۸ ژانویهٔ ۱۹۳۱ - درگذشته ۵ ژوئن ۲۰۰۲) یک بازیگر اهل ارمنستان بود. وی بین سال‌های تا میلادی فعالیت می‌کرد.
زندگی‌نامه

وی در ۱۸ ژانویهٔ ۱۹۳۱ در پلوودیف به دنیا آمد. وی در تئاتر مخاطبان نوجوان ایروان و فرهنگستان دولتی تئاتر سوندوکیان فعالیت می‌کرد. وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون هنرمند شایسته ارمنستان شوروی (۱۹۶۵) و جایزه دولتی اتحاد شوروی شده‌است. وی در ۵ ژوئن ۲۰۰۲ در سن ۷۱ سالگی در ایروان درگذشت.
بخشی از فیلمشناسی

از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته‌است می‌توان به آثار زیر اشاره کرد.
برای شرف (۱۹۵۶)
بازگشت (۱۹۷۲)
مکانیک خوشبختی (۱۹۸۲)
تحفه هند (فیلم ۱۳۷۳)

| تحفه هند | تحفه هند |
| --- | --- |
پوستر دی‌وی‌دی: پوستر دی‌وی‌دی
کارگردان: محمدرضا زهتابی
تهیه‌کننده: یدالله شهیدی عبدالله علیخانی   حسین فرح‌بخش
نویسنده: حسین ایری   محمدرضا صفوی
بازیگران: اکبر عبدی   لیلا مصدقی   اسماعیل داورفر   حمیده خیرآبادی   شهلا ریاحی   حسین کسبیان   مرتضی احمدی   محمد ورشوچی   فرحناز منافی ظاهر   شهره فرشی   علی حق‌فروش   ملیحه نصیری   مرتضی اردستانی   عباس قاجار   مرتضی ضرابی
موسیقی: فریبرز لاچینی
فیلم‌بردار: علیرضا زرین‌دست
تدوین‌گر: کامران قدکچیان
شرکت‌های تولید: پویا فیلم
توزیع‌کننده: مؤسسه رسانه‌های تصویری (شبکه نمایش خانگی)
تاریخ‌های انتشار: ۲۹ فروردین ۱۳۷۵
مدت زمان: ۷۸ دقیقه
کشور: ایران
زبان: فارسی 
تحفه هند فیلمی کمدی به کارگردانی محمدرضا زهتابی، نویسندگی حسین ایری و محمدرضا صفوی و تهیه‌کنندگی یدالله شهیدی، عبدالله علیخانی و حسین فرح‌بخش محصول سال ۱۳۷۳ است.
خلاصه فیلم

حسن به خاطر بیکاری به هر کاری حتی دزدی دست می‌زند تا اینکه دایی او برایش چند محل مختلف کار پیدا می‌کند اما حسن سر هیچ کاری دوام نمی‌آورد تا اینکه بالاخره حسن به عنوان شاگرد حجرهٔ حاجی به کار مشغول می‌شود و در همین هنگام به فرنگیس دختر آقای زمانی که از همسایگان حاجی است علاقمند می‌شود.
بازیگران

اکبر عبدی
لیلا مصدقی
اسماعیل داورفر
شهلا ریاحی
حمیده خیرآبادی
مرتضی احمدی
حسین کسبیان
محمد ورشوچی
مرتضی ضرابی
ملیحه نصیری
فرحناز منافی ظاهر
مرتضی اردستانی
کورپال سینگ
رحمان مقدم
شهره فرشی
شهناز فریدنی
مینا پورمحمد
علی حق‌فروش
محمد احمدی
عباس قاجار
قاسم بزرگی
اسماعیل خدابخش
جلیل ملک‌زاده
داوود شاه‌قلعه‌ای
عباس قاصدی
محسن ثمری
رضا واعظ
ابراهیم بهرامی‌زاده
سیامک یاسمی (ریاضی‌دان)

| پروفسورسیامک یاسمی | پروفسورسیامک یاسمی |
| --- | --- |
ملیت: ایرانی
محل تحصیل: دانشگاه تهران
پیشینه علمی: پیشینه علمی
پایان‌نامه:  (۱۹۹۴)
استاد راهنما: هانس بیورن فاکسبی
 :  
رئیس دانشکده ریاضیات، آمار و علوم کامپیوتر، دانشگاه تهران، ایران[نیازمند منبع]: رئیس دانشکده ریاضیات، آمار و علوم کامپیوتر، دانشگاه تهران، ایران[نیازمند منبع]
دوره مسئولیت ۲۰۱۳ – ۲۰۲۱: دوره مسئولیت ۲۰۱۳ – ۲۰۲۱
پیش از: غلامرضا رکنی لموکی
 :  
 :  
برای دیگر افراد دارای نام مشابه، سیامک یاسمی (ابهام‌زدایی) را ببینید.
سیامک یاسمی ریاضی‌دان و استاد دانشگاه تهران است. وی عضو آکادمی جهانی علوم است. یاسمی دارنده نشان نخل آکادمیک در سال ۲۰۱۹ میلادی از کشور فرانسه است. او همچنین برنده جایزه جشنواره خوارزمی شده‌است.
سطح ساژیتال

یک تصویر ام‌آر‌آی از پاشنهٔ پا با دید ساجیتال
صفحهٔ ساجیتال (Sagittal Plane) در
بیان جهت در آناتومی صفحه‌ای عمودی است که بدن یا دید بدن را به قسمت‌های چپ و راست تقسیم می‌کند. تصویر ساجیتال در واقع نمایی از بدن است که اشعه از محور ساجیتال تابیده است و بدن در تصویر (مثلا سی‌تی اسکن) به دو نیمۀ راست و چپ تقسیم شده است.
از این دید در تصویرگیری‌های ام‌آرآی نیز استفاده می‌شود. گاه به جای واژه «دید» در این موضوع از واژه‌های «برش» یا «مقطع» نیز استفاده می‌شود.
سوپرنچرال (فصل ۵)

| فصل ۵ سوپرنچرال | فصل ۵ سوپرنچرال |
| --- | --- |
پوستر رسمی فصل ۵ از سریال سوپرنچرال: پوستر رسمی فصل ۵ از سریال سوپرنچرال
شمار قسمت‌ها: ۲۲
انتشار: انتشار
شبکهٔ اصلی: شبکه تلویزیونی سی‌دابلیو
انتشار اصلی: ۱۰ سپتامبر ۲۰۰۹ (۲۰۰۹-09-۱۰) – ۱۳ مه ۲۰۱۰ (۲۰۱۰-05-۱۳)
گاه‌شمار فصل‌ها: گاه‌شمار فصل‌ها
→ قبلی سوپرنچرال (فصل ۴) بعدی ← سوپرنچرال (فصل ۶) : → قبلی سوپرنچرال (فصل ۴) بعدی ← سوپرنچرال (فصل ۶) 
فهرست قسمت‌ها: فهرست قسمت‌ها
سوپرنچرال فصل ۵ یک سریال تلویزیونی امریکایی است که ۱۰ سپتامبر ۲۰۰۹ به آنتن رفت
بازیگران > بازیگران اصلی

جرد پادالکی در نقش سم وینچستر (۲۲ قسمت)
جنسن اکلس در نقش دین وینچستر (۲۲ قسمت)
میشا کالینز در نقش کستیل (۱۴ قسمت)
بازیگران > بازیگران مهمان

2
قسمت‌ها

آن‌چه در زیر می‌خوانید، نگاهی گذرا به مهم‌ترین حوادث رخ داده شده در قسمت‌های سریال است. بدیهی است بسیاری از جزئیات و اتفاقات ریز و جذابیت‌های هنری و صحنه‌های هیجان انگیز فیلم در مقاله زیر آورده نشده‌اند.
قسمت‌ها

چاک داستان زندگی و اوقات ایمپالا و پسران را شرح می‌دهد. چاک فاش می‌کند اوقات آنها در ایمپالا سپری شده و آن همیشه خانه‌شان بوده. دین می‌فهمد لوسیفر در دیترویت است. سم و دین با او مواجه می‌شوند درحالیکه از برنامه‌شان برای به دام انداختنش خبر دارد. با این وجود، سم به امید پیروزی خودش را به عنوان پوسته پیشنهاد می‌دهد. اما لوسیفر خیلی قوی است و سم در بدنش گم می‌شود. دین از طریق چاک زمان نبرد نهایی میکائیل و لوسیفر را می‌فهمد. در روز نبرد، لوسیفر سعی می‌کند میکائیل را از جنگ بازدارد ولی او نمی‌پذیرد. کستیل با آتش مقدس میکائیل را دور می‌کند و لوسیفر خشمگین هم کستیل را می‌کشد و گردن بابی را می‌شکند. سپس وحشیانه دین را کتک می‌زند. اما وقتی متوجه سرباز اسباب بازی دوران کودکی سم درون ایمپالا می‌شود، متوقف می‌شود. سم زندگیش با دین را بیاد می‌آورد و کنترل بدنش را می‌گیرد. با حلقه‌ها در قفس را باز می‌کند و آماده پریدن می‌شود. میکائیل دوباره می‌آید و قصد توقف سم را دارد ولی سم او را هم به درون قفس می‌کشد. کستیل به عنوان فرشته احیا می‌شود و دین را شفا داده و بابی را زنده می‌کند. دین شکار را ترک کرده و پیش لیزا می‌رود. چاک بعد از اتمام داستانش لبخند زده و ناپدید می‌شود. در همان شب، چراغ خیابان چشمک زده و سم بیرون خانه لیزا دیده می‌شود.:  چاک داستان زندگی و اوقات ایمپالا و پسران را شرح می‌دهد. چاک فاش می‌کند اوقات آنها در ایمپالا سپری شده و آن همیشه خانه‌شان بوده. دین می‌فهمد لوسیفر در دیترویت است. سم و دین با او مواجه می‌شوند درحالیکه از برنامه‌شان برای به دام انداختنش خبر دارد. با این وجود، سم به امید پیروزی خودش را به عنوان پوسته پیشنهاد می‌دهد. اما لوسیفر خیلی قوی است و سم در بدنش گم می‌شود. دین از طریق چاک زمان نبرد نهایی میکائیل و لوسیفر را می‌فهمد. در روز نبرد، لوسیفر سعی می‌کند میکائیل را از جنگ بازدارد ولی او نمی‌پذیرد. کستیل با آتش مقدس میکائیل را دور می‌کند و لوسیفر خشمگین هم کستیل را می‌کشد و گردن بابی را می‌شکند. سپس وحشیانه دین را کتک می‌زند. اما وقتی متوجه سرباز اسباب بازی دوران کودکی سم درون ایمپالا می‌شود، متوقف می‌شود. سم زندگیش با دین را بیاد می‌آورد و کنترل بدنش را می‌گیرد. با حلقه‌ها در قفس را باز می‌کند و آماده پریدن می‌شود. میکائیل دوباره می‌آید و قصد توقف سم را دارد ولی سم او را هم به درون قفس می‌کشد. کستیل به عنوان فرشته احیا می‌شود و دین را شفا داده و بابی را زنده می‌کند. دین شکار را ترک کرده و پیش لیزا می‌رود. چاک بعد از اتمام داستانش لبخند زده و ناپدید می‌شود. در همان شب، چراغ خیابان چشمک زده و سم بیرون خانه لیزا دیده می‌شود.
جری بنگتسون

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 بنگتسون در حال بازی برای دپورتیوو ساپریسا در سال ۲۰۱۷:  بنگتسون در حال بازی برای دپورتیوو ساپریسا در سال ۲۰۱۷
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
نام کامل:  جری ریکاردو بنگتسون بودن
زادروز:  ۸ آوریل ۱۹۸۷ ‏(۳۷ سال)
زادگاه:  سانتا روسا ده آگوان، هندوراس
قد:  ۱٫۸۷ متر (۶ فوت ۲ اینچ)
پست:  مهاجم
اطلاعات باشگاهی: اطلاعات باشگاهی
باشگاه کنونی:  دپورتیوو المپیا
شمارهٔ پیراهن:  ۲۷
باشگاه‌های حرفه‌ای*: باشگاه‌های حرفه‌ای*
| سال‌ها |  باشگاه‌ها |  بازی† |  (گل)† |
| ۲۰۰۷–۲۰۱۰ |  ویدا |  ۸۱ |  (۳۶) |
| ۲۰۱۱–۲۰۱۲ |  موتاگوا |  ۵۴ |  (۲۶) |
| ۲۰۱۲–۲۰۱۵ |  نیوانگلند رولوشن |  ۳۶ |  (۴) |
| ۲۰۱۳–۲۰۱۴ |  ← پانیونیوس (قرضی) |  ۰ |  (۰) |
| ۲۰۱۴–۲۰۱۵ |  ← بلگرانو (قرضی) |  ۱۵ |  (۱) |
| ۲۰۱۵–۲۰۱۶ |  پرسپولیس |  ۱۹ |  (۷) |
| ۲۰۱۶–۲۰۱۷ |  ذوب‌آهن |  ۲۷ |  (۸) |
| ۲۰۱۷–۲۰۱۸ |  دپورتیوو ساپریسا |  ۳۷ |  (۹) |
| ۲۰۱۸– |  دپورتیوو المپیا |  ۲۴۴ |  (۱۳۱) |
تیم ملی‡: تیم ملی‡
| ۲۰۱۲ |  المپیک هندوراس |  ۴ |  (۳) |
| ۲۰۱۰– |  هندوراس |  ۷۰ |  (۲۳) |
 تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است و آمار به روز شده در تاریخ ۱۶ ژوئیه ۲۰۲۴.   ‡ آمار بازی‌ها و گل‌های ملی به‌روز شده در تاریخ ۱۶ ژوئیه ۲۰۲۴:  تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است و آمار به روز شده در تاریخ ۱۶ ژوئیه ۲۰۲۴.   ‡ آمار بازی‌ها و گل‌های ملی به‌روز شده در تاریخ ۱۶ ژوئیه ۲۰۲۴
جری بنگتسون (انگلیسی: Jerry Bengtson؛ زادهٔ ۸ آوریل ۱۹۸۷) بازیکن فوتبال اهل هندوراس است که در پست مهاجم برای دپورتیوو المپیا و تیم ملی هندوراس بازی می‌کند.
وی در شهرآورد هشتاد و یکم تهران بین دو تیم استقلال و پرسپولیس بعد از پایان یافتن وقت قانونی در وقت‌های اضافه، در دقیقه (۹۶) گل مساوی را برای پرسپولیس به ثمر رساند و از باخت تیمش در این بازی حساس جلوگیری کرد.
آمار ملی > گل‌های ملی

| شماره | تاریخ | میزبان | بازی ملی | حریف | نتیجه | رقابت |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  ۱ | ۹ فوریهٔ ۲۰۱۱ | لا سیبا |  ۸ |  اکوادور | ۱–۱ | دوستانه |
|  ۲ | ۲۹ مه ۲۰۱۱ | هیوستون |  ۹ |  السالوادور | ۲–۲ | دوستانه |
|  ۳ | ۱۰ ژوئن ۲۰۱۱ | میامی |  ۱۱ |  گرنادا | ۷–۱ | جام طلایی کونکاکاف ۲۰۱۱ |
|  ۴ | ۱۰ ژوئن ۲۰۱۱ | میامی |  ۱۱ |  گرنادا | ۷–۱ | جام طلایی کونکاکاف ۲۰۱۱ |
|  ۵ | ۱۸ ژوئن ۲۰۱۱ | رادرفورد شرقی |  ۱۳ |  کاستاریکا | ۱–۱ | جام طلایی کونکاکاف ۲۰۱۱ |
|  ۶ | ۱۱ اکتبر ۲۰۱۱ | لا سیبا |  ۱۹ |  جامائیکا | ۲–۱ | دوستانه |
|  ۷ | ۱۴ نوامبر ۲۰۱۱ | سن پدرو سولا |  ۲۰ |  صربستان | ۲–۰ | دوستانه |
|  ۸ | ۱۴ نوامبر ۲۰۱۱ | سن پدرو سولا |  ۲۰ |  صربستان | ۲–۰ | دوستانه |
|  ۹ | ۷ سپتامبر ۲۰۱۲ | هاوانا |  ۲۳ |  کوبا | ۳–۰ | مقدماتی جام جهانی ۲۰۱۴ |
|  ۱۰ | ۱۱ سپتامبر ۲۰۱۲ | سن پدرو سولا |  ۲۴ |  کوبا | ۱–۰ | مقدماتی جام جهانی ۲۰۱۴ |
|  ۱۱ | ۱۶ اکتبر ۲۰۱۲ | سن پدرو سولا |  ۲۶ |  کانادا | ۸–۱ | مقدماتی جام جهانی ۲۰۱۴ |
|  ۱۲ | ۱۶ اکتبر ۲۰۱۲ | سن پدرو سولا |  ۲۶ |  کانادا | ۸–۱ | مقدماتی جام جهانی ۲۰۱۴ |
|  ۱۳ | ۱۶ اکتبر ۲۰۱۲ | سن پدرو سولا |  ۲۶ |  کانادا | ۸–۱ | مقدماتی جام جهانی ۲۰۱۴ |
|  ۱۴ | ۱۸ ژانویهٔ ۲۰۱۳ | سن خوزه |  ۲۸ |  السالوادور | ۱–۱ | کوپا سنتروآمریکنا ۲۰۱۳ |
|  ۱۵ | ۶ فوریهٔ ۲۰۱۳ | سن پدرو سولا |  ۳۲ |  ایالات متحده آمریکا | ۲–۱ | مقدماتی جام جهانی ۲۰۱۴ |
|  ۱۶ | ۲۲ مارس ۲۰۱۳ | سن پدرو سولا |  ۳۳ |  مکزیک | ۲–۲ | مقدماتی جام جهانی ۲۰۱۴ |
|  ۱۷ | ۶ سپتامبر ۲۰۱۳ | مکزیکوسیتی |  ۳۶ |  مکزیک | ۲–۱ | مقدماتی جام جهانی ۲۰۱۴ |
|  ۱۸ | ۱۱ اکتبر ۲۰۱۳ | سن پدرو سولا |  ۳۸ |  کاستاریکا | ۱–۰ | مقدماتی جام جهانی ۲۰۱۴ |
|  ۱۹ | ۱۱ اکتبر ۲۰۱۳ | سن پدرو سولا |  ۴۱ |  ونزوئلا | ۲–۱ | دوستانه |
|  ۲۰ | ۲۵ مارس ۲۰۱۵ | کاین |  ۴۸ |  گویان فرانسه | ۱–۳ | مقدماتی جام طلایی کونکاکاف ۲۰۱۵ |
|  ۲۱ | ۸ اکتبر ۲۰۱۵ | سن پدرو سولا |  ۵۲ |  گواتمالا | ۱–۱ | دوستانه |
|  ۲۲ | ۱۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۱ | هیوستون |  ۶۰ |  گرنادا | ۴–۰ | جام طلایی کونکاکاف ۲۰۲۱ |
|  ۲۳ | ۲ ژوئیهٔ ۲۰۲۳ | شارلوت |  ۶۹ |  هائیتی | ۲–۱ | جام طلایی کونکاکاف ۲۰۲۳ |
افتخارات > باشگاهی

C.D. Motagua
قهرمان Torneo de Clausura - 11-2010
ذوب‌آهن اصفهان
قهرمان سوپر جام فوتبال ایران ۱۳۹۵
باشگاه فوتبال دپورتیوو ساپریسا
نایب قهرمان Primera División - Torneo Clausura 2018
رابرت کریستگاو

| رابرت کریستگاو | رابرت کریستگاو |
| --- | --- |
کریستگاو در ۲۰۱۰: کریستگاو در ۲۰۱۰
زاده: رابرت تامس کریستگاو ۱۸ آوریل ۱۹۴۲ ‏(۸۲ سال) نیویورک سیتی، ایالات متحده
پیشه:  منتقد موسیقی  مقاله‌نویس  روزنامه‌نگار 
دانشگاه: کالج دارتموث
دوره: ۱۹۶۷–اکنون
همسر(ها): کارولا دیبل (ا. ۱۹۷۴)
فرزند(ان): ۱
وبگاه: robertchristgau.com
رابرت تامس کریستگاو (انگلیسی: Robert Thomas Christgau؛ زادهٔ ۱۸ آوریل ۱۹۴۲) روزنامه‌نگار و مقاله‌نویس آمریکایی در حوزهٔ موسیقی است. او یکی از منتقدان به‌خوبی شناخته‌شده و تأثیرگذار در زمینهٔ موسیقی به‌شمار می‌رود. او کار خود را در اواخر دههٔ ۱۹۶۰ به‌عنوان یکی از نخستین منتقدان حرفه‌ای راک آغاز کرد و بعداً به یکی از پیشگامان اولیهٔ جنبش‌های موسیقی مانند هیپ هاپ، رایت گرررل و واردات موسیقی محبوب آفریقایی در غرب تبدیل شد. او به مدت ۳۷ سال منتقد موسیقی و سردبیر ارشد ویلج ویس بود و در این مدت نظرسنجی سالانه منتقدان Pazz & Jop را ایجاد و بر آن نظارت کرد. جیمی آلن، نویسنده ارشد سی‌ان‌ان، کریستگاو را «ئی.اف. هاتن دنیای موسیقی» نامیده است که «وقتی او صحبت می‌کند، مردم گوش می‌دهند.»
پارک ملی کوه‌های باله

| پارک ملی کوه‌های باله | پارک ملی کوه‌های باله |
| --- | --- |
رده‌بندی آی‌یوسی‌ان: II (پارک ملی): رده‌بندی آی‌یوسی‌ان: II (پارک ملی)
کوه‌های باله و مسیر در پارک.: کوه‌های باله و مسیر در پارک.
موقعیت در اتیوپی: موقعیت در اتیوپی
fa (in English: Expected satiety): fa
مکان: منطقه باله، منطقه اورومیا، اتیوپی
نزدیک‌ترین شهر: شاشامانه، باله روبه، آداما (اتیوپی)
مختصات: ۶°۴۰′ شمالی ۳۹°۴۰′ شرقی﻿ / ﻿۶٫۶۶۷°شمالی ۳۹٫۶۶۷°شرقی﻿ / 6.667; 39.667
مساحت: ۲٬۲۲۰ کیلومتر مربع (۸۶۰ مایل مربع)
تاسیس‌شده: ۱۹۷۰
هیئت حاکمه: Ethiopian Wildlife Conservation Authority
 سایت میراث جهانی یونسکو:  سایت میراث جهانی یونسکو
معیار ثبت: طبیعی: vii, x
شمارهٔ ثبت: ۱۱۱
تاریخ ثبت: ۲۰۲۳
 :  
پارک ملی کوه‌های باله (انگلیسی: Bale Mountains National Park) یک پارک ملی در اتیوپی است. این پارک مساحتی در حدود ۲٬۱۵۰ کیلومتر مربع (۸۳۰ مایل مربع) را در کوه‌های باله و فلات سانتی در بلندی‌های اتیوپی پوشش می‌دهد.
زیستگاه‌های آفریقای کوهستان این پارک دارای یکی از بالاترین درصدهای بوم‌زادی بودن در میان زیستگاه‌های زمینی در جهان هستند. این پارک در سال ۲۰۰۹ برای ثبت در میراث جهانی نامزد شد.
جغرافیا

پارک ملی کوه‌های باله در جنوب شرقی اتیوپی، ۴۰۰ کیلومتر (۲۵۰ مایل) جنوب شرقی آدیس آبابا و ۱۵۰ کیلومتر (۹۳ مایل) شرق شاشامانه در منطقه اورومیا واقع شده است.
هیدرولوژی

کوه‌های باله نقش حیاتی در کنترل اقلیمی منطقه ایفا می‌کنند و مقادیر زیادی کوه‌نگاری بارش جذب می‌کنند که پیامدهای واضحی برای تولید دام و کشاورزی دارد. برخی مناطق با ارتفاع پایین سالانه ۶۰۰–۱٬۰۰۰ میلیمتر (۲۴–۳۹ اینچ) بارش دریافت می‌کنند، در حالی که در مناطق با ارتفاع بالاتر ۱٬۰۰۰–۱٬۴۰۰ میلیمتر (۳۹–۵۵ اینچ) بارش می‌شود و بیش از ۱۲ میلیون نفر از کشورهای کنیا، سومالی و اتیوپی به آب‌های کوه‌های باله وابسته هستند.
در مجموع ۴۰ رودخانه در منطقه پارک ملی کوه‌های باله سرچشمه می‌گیرند و به پنج رودخانه عمده می‌پیوندند: ویب، رود شبیلی، ولمل، دمبل و گاناله. علاوه بر این، کوه‌های باله منبع بسیاری از چشمه‌ها در دشت‌ها هستند که از اهمیت بالایی برخوردارند چرا که تنها منبع آب در تمام طول سال هستند. مردم ساکن در جنوب پارک ملی به‌طور کامل به مدیریت صحیح منابع آب از نواحی کوهستانی وابسته هستند. اگر جریان این رودخانه‌ها به هر نحوی تغییر کند - مانند قطع درختان، چرای بی‌رویه چراگاه‌ها یا برداشت بیش از حد برای آبیاری (که هم‌اکنون در حال وقوع است) - نابرابری بین نواحی کوهستانی و دشت‌ها به وجود می‌آید که منجر به از دست دادن منابع آبی دائمی در دشت‌ها می‌شود. اگر چنین وضعیتی پیش آید، دامنه زندگی مردم و دام‌هایشان در فصل خشک به‌طور قابل توجهی کاهش می‌یابد و آنها به هر منبع آبی که باقی بماند متمرکز می‌شوند. به‌طور گسترده شناخته شده است که این توزیع نابرابر مردم و دام‌ها منجر به تخریب سریع و دائمی می‌شود؛ بنابراین، احتمال دارد که مردم به تدریج به کمک‌های غذایی وابسته شوند اگر مناطق جمع‌آوری آب در کوه‌های باله به اندازه کافی محافظت نشوند. شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد برداشت بیش از حد آب در کوه‌های باله در حال وقوع است.
دو رودخانه که از کوه‌های باله سرچشمه می‌گیرند، رود شبیلی و یادات، دارای طرح‌های برق‌آبی هستند. سد بر روی رودخانه یادات برق را برای دلو-منا تأمین می‌کند، در حالی که سد روی رود شبیلی برق را برای منطقه باله فراهم می‌آورد.
اقلیم

دما در پارک ملی کوه‌های باله به‌طور گسترده‌ای متغیر است: در فلات، دماهای روزانه معمولاً حدود ۱۰ درجه سانتی‌گراد (۵۰ درجه فارنهایت) با بادهای شدید است؛ در دره گِسای، دمای روزانه به‌طور میانگین حدود ۲۰ درجه سانتی‌گراد (۶۸ درجه فارنهایت) است، و در جنگل هارنا دمای روزانه به حدود ۲۵ درجه سانتی‌گراد (۷۷ درجه فارنهایت) می‌رسد. با این حال، وضعیت جوی به‌طور مکرر و گاهی به‌طور قابل توجهی تغییر می‌کند. در ارتفاعات بالاتر از ۳۰۰۰ متر، یخبندان‌های شبانه رایج هستند. فصل بارش از ماه مه تا نوامبر ادامه دارد.
بوم‌شناسی > زیستگاه‌ها

این پارک به پنج زیستگاه متمایز و منحصر به فرد تقسیم می‌شود:
مراتع شمالی (دره گِسای)
جنگل‌های شمالی سرو کوهی (مرکز پارک)
دشت‌های آفروآلپاین (فلات سانتی)
مزارع ارکا
جنگل هارنا
زیستگاه‌های پارک ملی کوه‌های باله از مناطق مرتعی در ارتفاعات حدود ۳٬۰۰۰ متر (۹٬۸۰۰ فوت) تا کوه تولو دیمتو، دومین نقطه بلند اتیوپی در ارتفاع ۴٬۳۷۷ متر (۱۴٬۳۶۰ فوت) متغیر است که توسط درختان ارس آفریقایی و گل راعی، گل‌های وحشی و گیاهان مرتعی به ارتفاع کمر در مراتع شمالی پوشیده شده است. خلنگ درختی بومی اکوسیستم مزارع کوهستانی اتیوپی در پارک است.
مزارع آفریقای کوهستان در فلات سانتی بزرگ‌ترین منطقه پیوسته از این ارتفاع در کل قاره آفریقا است. این منطقه با گلسنگ پوشیده از سنگ‌ها فرش شده و با لوبلیا غول‌پیکر (Lobelia rynchopetalum) که تا ارتفاع ۱۲ متر رشد می‌کند، مزین شده است. فلات همچنین با دریاچه‌ها و جویبارهای آلپینی پراکنده است که منابع حیاتی برای حیات وحش ساکن فراهم می‌کنند و همچنین ایستگاه‌های زمستانی و گذری برای پرندگان نادر و بومی منطقه هستند. جنگل هارنا جامعه گیاهی حدود نیمی از پارک را تشکیل می‌دهد، جنگلی از درختانی که با خزه و گلسنگ پوشیده شده‌اند و به نظر می‌رسد از شاخه‌ها آویزان هستند. این منطقه معمولاً در مه غرق است و حیات وحش در آن به سختی دیده می‌شود.
بوم‌شناسی > زیست‌بوم

ترمس (سرده) در جنگل هارنا
در پارک
Acanthus sennii در جنگل هارنا
جنگل‌های کوه‌های باله برای ذخایر ژنتیکی قهوه عربیکا (Coffea arabica) و گیاهان دارویی در اتیوپی اهمیت دارند. سه نقطه داغ گیاهان دارویی شناسایی شده است: دو نقطه در منطقه گِسای و یک نقطه در منطقه آنگسو که مرز پارک را پوشش می‌دهند. گل‌های ماده هاگنیا حاوی کرم‌زدا هستند که برای درمان کرم‌های نواری در بین جمعیت‌های محلی استفاده می‌شود.
بوم‌شناسی > جانوران > پستانداران

گونه‌های پستاندار در پارک ملی کوه‌های باله شامل گرگ اتیوپیایی (Canis simensis)، نیالای کوهی (Tragelaphus buxtoni)، موش خرگوشی آفریقایی بزرگ‌سر، کل بیشه، آهوچه معمولی، صخره‌پر، کل نیزار بوهور، خرگوش کوهساری اتیوپی، گورکن عسل‌خوار، زگیل‌داران، کفتار خال‌دار، یوزگربه، و وروت کوهستان بیل (Chlorocebus djamdjamensis) هستند.
پستانداران دیگر پارک ملی کوه‌های باله که در جنگل هارنا واقع شده‌اند شامل گرگ طلایی آفریقایی، گراز بزرگ جنگلی، شست‌بریده حبشی، شیر (گربه‌سان)، پلنگ آفریقایی و سگ وحشی آفریقایی هستند. تقریباً یک‌سوم از ۴۷ گونه پستانداری که در BMNP زندگی می‌کنند از جوندگان هستند. جامعه جوندگان، به‌ویژه در فلات آفریقای کوهستانی، گونه‌های کلیدی در پارک ملی کوه‌های باله به‌شمار می‌آیند.
بوم‌شناسی > جانوران > پرندگان

کوه‌های باله خانه بیش از ۲۸۲ گونه پرنده هستند، از جمله نه گونه از شانزده گونه‌ای که مختص اتیوپی هستند. علاوه بر این، بیش از ۱۷۰ پرنده مهاجر در پارک ثبت شده‌اند. پارک ملی کوه‌های باله خانه تقریباً همه گونه‌های خاص ارتفاعات اتیوپی و آبی‌سی‌نی‌های اتیوپی است.
با بیش از ۸۶۳ گونه پرنده ثبت‌شده، که تقریباً ۹٫۵٪ تنوع پرندگان جهان و ۳۹٪ از گونه‌های پرندگان آفریقا را نمایندگی می‌کند، اتیوپی اغلب به‌عنوان یکی از کشورهای غنی از نظر تنوع پرندگان در آفریقا شناخته می‌شود. شانزده گونه از پرندگان پارک باله مختص اتیوپی هستند، از جمله:
غاز بال‌آبی (Cyanochen cyanoptera)
خروس‌کلی سینه‌خالدار (Vanellus melanocephalus)
خروس‌کلی زرد جلو (Poicephalus flavifrons)
پنجه‌دراز حبشی (Macronyx flavicollis)
سسک حبشی (Parophasma galinieri)
باله پاریزوما (Parisoma griseiventris)
سهره زرد اتیوپیایی (Serinus nigriceps)
نوک‌مومی سینه‌فندقی (Estrilda paludicola) و جغد حبشی (Asio abyssinicus).
بوم‌شناسی > جانوران > هرپتوفونا

برخی از خزندگان نادر و مختص اتیوپی که به تازگی در مناطق جنگلی کوه‌های باله کشف شده‌اند، شامل مار خانه‌ای اتیوپی (Lamprophis erlangeri)، مار کوهستانی اتیوپی (Bitis parviocula)، کلاه‌چمشی دوشاخ باله (Trioceros balebicornutus)، کلاه‌چمشی بدون شاخ هارنا (Trioceros harennae)، کلاه‌چمشی اتیوپیایی بدون ریش (Trioceros affinis)، و کلاه‌چمشی اتیوپیایی ولفگانگ بئهمه (Trioceros wolfgangboehmei) هستند.
حداقل ۷ گونه دوزیست مختص در مناطق باتلاقی جنگلی و فلات‌های پارک ملی کوه‌های باله کشف شده‌اند.
قورباغه درختی حفره‌ای اتیوپی (Leptopelis gramineus)
قورباغه چمنزار ارمگا (Ptychadena erlangeri)
قورباغه چمنزار نیومن (Ptychadena neumanni) معمولاً در این زیستگاه‌ها نادر هستند.
با این حال، دیگر گونه‌های دوزیست در مناطق کوه‌های باله زندگی می‌کنند، از جمله قورباغه کوهستان باله (Ericabatrachus baleensis)، قورباغه موز اتیوپیایی (Afrixalus enseticola)، قورباغه درختی راگازی (Leptopelis ragazzii)، قورباغه راه‌راه دره کونی (Paracassina kounhiensis)، قورباغه اتیوپیایی مالکلومی (Altiphrynoides malcolmi)، قورباغه اتیوپیایی اوسگود (Altiphrynoides osgoodi) و قورباغه درختی کوه‌های باله (Balebreviceps hillmani) که به دلیل از دست دادن زیستگاه و جنگل‌زدایی در خطر انقراض قرار دارند.
مردم باله

مردم این منطقه عمدتاً کشاورزان و دامداران سخن‌گوی زبان اورومو هستند. جمعیت کل منطقه باله حدود ۱٫۵ میلیون نفر است. زبان اورومو زبان رسمی منطقه اورومیا است که به گروه زبان‌های کوشی تعلق دارد و به‌عنوان زبان میانجی برای بیش از ۲۵ میلیون نفر از قوم اورومو استفاده می‌شود. با این حال، بیشتر مردم در کوه‌های باله برخی از زبان امهری را نیز صحبت می‌کنند.
مذهب عمده در کوه‌های باله اسلام است (۷۷٪)، که پس از آن مسیحیت ارتدوکس (۲۰٪) و پروتستانت (۱٪) قرار دارند.
کوه‌های باله خانه اصلی قوم اورومو هستند، بزرگ‌ترین گروه قومی در شاخ آفریقا. این مردم به‌عنوان دامدار و کشاورز زندگی می‌کردند و جمعیت آن‌ها از قرن ۱۶ به‌سرعت رشد کرده و به گوشه‌وکنار کشور گسترش یافت.
اطلاعات کمی در مورد قوم اورومو و نحوهٔ سکونت آن‌ها در این منطقه وجود دارد. آن‌ها از مردم شرقی کوشیت هستند که از شاخه‌ای از نژاد کاکاسوید (که شامل مردم آسیای غربی، عرب‌ها و اروپایی‌ها می‌شود) منشأ گرفته‌اند و در نواحی مختلف از منطقه ولّو در شمال اتیوپی تا مومباسا در کنیا در جنوب پراکنده‌اند. حدود ۳٬۰۰۰ سال پیش، آن‌ها سنت‌هایی مانند مراسم ختنه و عدم مصرف ماهی را به مردم نیلوتیک در غرب منتقل کردند. علاوه بر این، مفاهیمی چون سیستم گادا و دامداری را در جامعه خود پذیرفته و گنجانده‌اند. سیستم گادا بر اساس اصول طبقه‌بندی جامعه به ۱۱ درجه عملکردی است که هرکدام نقش‌ها و وضعیت‌های خاص خود را دارند.
در حال حاضر، مردم عمدتاً به کشاورزی مشغول هستند. آن‌ها سیستم سنتی رمه‌گردانی به نام سیستم گودانتو را دنبال می‌کنند که ویژگی مهمی در استفاده سنتی انسان از کوه‌های باله است. در این سیستم، دام‌ها، به‌ویژه گاوها، در ماه‌هایی که محصولات در ارتفاعات پایین در حال رشد هستند، به چراگاه‌های بالاتر فرستاده می‌شوند یا در فصل خشک برای پناه به جنگل می‌روند. اما این نباید با حرکت دام‌ها به‌دلیل کاهش زمین‌های چراگاه خارج از پارک اشتباه گرفته شود، که باعث می‌شود دام‌ها برای چرا وارد پارک شوند.
خانه‌های مردم باله به شکل دایره‌ای بوده و به‌طور محلی به آن‌ها «منا سیتا» گفته می‌شود. از درختان ژونیپر و گاهی اکالیپتوس برای ساخت دیوارها و سقف‌ها استفاده می‌شود. سقف با علف‌های پوشالی از «سیتا» (علف‌های توده‌ای) یا باقی‌ماندهٔ محصولاتی همچون جو پوشیده می‌شود و توسط یک ستون چوبی که در وسط کف قرار دارد، نگهداری می‌شود. خانه به بخش‌هایی تقسیم می‌شود که دیوارهای آن از بامبو یا گل مخلوط با باقی‌ماندهٔ جو یا علف ساخته شده‌اند.
تهدیدات

پارک ملی کوه‌های باله با تهدیدات زیادی مواجه است که به‌دلیل توسعه مداوم و افزایش جمعیت اتیوپی ایجاد می‌شود. یکی از بزرگ‌ترین تهدیدات برای پارک، چراگاه‌ها است. به‌عنوان مثال، در دره وب که یکی از زیستگاه‌های اصلی گرگ اتیوپی است، تراکم دام‌ها در حدود ۲۵۰ رأس در هر کیلومتر مربع تخمین زده می‌شود. تهدیدات دیگر شامل افزایش سکونتگاه‌ها در داخل پارک است.
در حال حاضر بیش از ۴۰٬۰۰۰ نفر در محدوده پارک زندگی می‌کنند که فشار زیادی بر منابع طبیعی منطقه وارد کرده و زیستگاه‌های طبیعی جانوران وحشی را کاهش می‌دهد. با این سکونت‌ها سگ‌های خانگی نیز وارد منطقه می‌شوند که تهدید بزرگی برای گرگ اتیوپی به‌شمار می‌روند. سگ‌ها می‌توانند بیماری‌هایی مانند هاری و دیستمپر را منتقل کنند و در سال ۲۰۱۰، ۱۰۶ نفر از گرگ‌های اتیوپیایی (تقریباً ۴۰٪ از جمعیت گرگ‌های باله) را به‌قتل رساندند.
تهدیدات جدی دیگر شامل استفاده از زیستگاه گرگ‌ها برای چراگاه دام است که به‌شدت منابع غذایی موش‌ها را کاهش می‌دهد. بیش از ۱۲ میلیون نفر، دام‌های آن‌ها و محیط‌زیست در جنوب اتیوپی و همچنین کشورهای همسایه مانند سومالی و شمال کنیا به آب‌های حاصل از کوه‌های باله وابسته هستند. استفاده غیرپایدار و آلودگی این منابع تهدیدات عمده‌ای به‌شمار می‌آید. محافظت‌گران محیط‌زیست پیشنهاد می‌کنند که اگر تلاش‌های حفاظتی در کوه‌های باله موفقیت‌آمیز نباشد و مردم به بهره‌برداری غیرپایدار از منابع ادامه دهند، ممکن است گونه‌های بیشتری از پستانداران در این منطقه به انقراض برسند.
کوه‌های باله و چشم‌انداز پارک
چشم‌انداز جنگل هارنا در پارک
جنگل هارنا در پارک