هشام بن عبدالملک
اوضاع حکومت > اوضاع خارجی > جبهه غرب > جبهه اندلس

به دلیل دوری مسافت و ضعف مرکز حکومت در دمشق و سرگرم بودن حاکمان شمال آفریقا به امور داخلی، مسلمانان اندلس چاره‌ای جز دفاع از خودشان نداشتند. شروع مرحلهٔ اولیه تاریخ اسپانیای اسلامی- استانی که در اندلس با حکومت مرکزی ارتباط داشتند- با کوشش‌های توسعه‌طلبانه در آن سوی کوه‌های پیرنه از جمله: سرزمین گاله فرانسه همراه بود. از سال ۱۰۰/۷۱۸ سمح بن مالک الخولانی برای حرکت به آن سوی کوه‌های پیرنه شروع توسعه طلبانه‌ای را در پیش گرفت. وی توانست بر استان سبتمانیا و شهر ساحلی آن در ناربن چیره شود و در نهایت نیروهای وی توانستند در منطقه آکیتن نفوذ کنند و پس از رسیدن به تولوز، به استان پروونس حمله کنند. سپاه سمح در نزدیکی تولوز با حاکم اکیتن درگیر شدند و در نهایت حاکم اکیتن پیروز گشت و سمح کشته شد. پس از مرگ وی عبدالرحمن الغافقی یمنی فرماندهی سپاه را بر عهده گرفت و با موفقیت توانست به سوی ناربون بازگردد. یکی از اقدامات وسیع اسلامی حمله به سرزمین گل بود که در زمان جانشین عبدالرحمن _ عنبسه بن سحیم الکلبی _ صورت گرفت. وی به منطقه سبتمانیا یورش برد و توانست قرقشونه و نیم و اوتون را فتح کند. پس از آن به منطقه پروونس و بورگوندی حمله کرد و به رودخانه رن رسید و شهرهایی را درنوردید که مهمترین آنها عبارت بودند از: لیون، ماسون، شالون وسانس که بیش از صد مایل از پاریس فاصله نداشتند اما در نهایت سپاه فرانسه نیروهای وی را محاصره کرد و پیروزی را از آن خود کرد و عنبسه در جنگ به قتل رسید.
مرگ عنبسه باعث واپس رفتن مسلمانان شد و سیاست توسعه‌طلبی به مدت پنج سال تا سال ۱۱۲/۷۳۰ که عبدالرحمن الغافقی زمام کارها را به دست گرفت، متوقف کرد. بر اساس نوشتهٔ طقوش در کتاب دولت امویان، غافقی از جمله فرماندهان باتجربه مسلمان بود. وی علاوه بر اینکه حاکمی با تجربه بود، نگرش یکسانی نسبت به مسلمانان عرب و بربر داشت. همچنین وی با مسیحیان اندلس با انصاف رفتار می‌کرد و از استعدادهای نظامی بسیاری برخوردار بود. در نتیجه برای فرماندهان و گروه‌های اندلسی در رسیدن به ثبات داخلی و گسترش درخارج، تبدیل به یک الگو شد. غافقی پس از استواری سرزمین‌های تحت سلطه خویش، به خارج چشم دوخت. اولین هدف وی پیروزی بر اودوی بزرگ دوک آکیتن بود که طبق نگرش وی مانع بزرگی در برابر سرزمین فرانک، به ویژه پس از هم پیمانی شارل مارتل، کاخ سالار فرانک‌ها، ایجاد کرده بود. وی در جنگی در کنار رودخانه دردونی با دوک اودو درگیر شد و او را شکست داد و در نهایت دوک اودو به دربار فرانک پناهنده شد و در جنگ با مسلمانان با شارل همکاری نمود. در نتیجه این جنگ، مسلمانان در آخرین لشکرکشی خود به اروپا، در اکیتن پراکنده شده و تا شهر تور پیش رفتند. شارل که گمان می‌برد مسلمانان به مرزهای آن سرزمین وارد می‌شوند، برای دفاع از قاره اروپا در مقابل مسلمانان، اعلام آمادگی کرد. در آن زمان عبدالرحمن الغافقی از کمبود نیرو و تدارکات و درگیرهای که ناشی از تعصبات اندلسی بود رنج می‌برد. اما فرانک‌ها برعکس آنان از هر جهت برای جنگ آمادگی کامل داشتند. شارل راهبرد نظامی مبنی بر اینکه نیروهای دشمن را فرسوده کند و آنان را به غنایم مشغول کند و نیروهای خود را از دید آنان مخفی نگه دارد، پیشه کرد. در رمضان ۱۱۴/اکتبر ۷۳۲ جنگی میان آنان در دشتهای پواتیه و تور معروف به جنگ تور درگرفت که در نتیجه شارل پیروز میدان شد؛ و غافقی در اثر اصابت تیری به گردنش کشته شد؛ و در نهایت مسلمانان مجبور شدند که به پایگاهشان در باتمانیا بازگردند. این واقعه در منابع عربی جنگ بلاط شهداء نامیده شده‌است، زیرا بسیاری از مسلمانان در این جنگ به کشته شدند و نیز منسوب به راه قدیمی روم که این جنگ در کنار آن واقع شد. جنگ تور از جمله جنگ‌های سرنوشت ساز روزگار خویش محسوب می‌شود زیرا مانع گسترش اسلام به اروپا شد و ترس اروپاییان ریخته شد و شارل شایسته لقب پتک شد و پاپ گریگوری سوم وی را شارل مارتل نامید و به این نام معروف شد. پس از این واقعه مسلمانان به تصرف دوباره اروپا فکر نکردند زیرا خسارت‌های فراوانی بر آنان وارد شده بود و تنها توانستند به شمال فرانسه حمله کنند و به اندلس بازگردند.