زبان لری
نوشتار

برای نوشتن زبان لری، تاکنون در دهه‌های گذشته، تلاش‌هایی متعدد برای تدوین و تعریف رسم‌الخط‌های مختلف انجام شده است.
اما هیچ كدام تقریبا توفیق چندانی برای جلب نظر قشر فرهیخته و نویسندگان زبان لری پیدا نکرده است. به نظر برخی از دست‌اندرکارانِ کتابت لری، علت اصلی این امر، كم كاری نخبگان و افراد تحصیلکرده لر در امر نوشتن به مجموعه زبان‌های لری بوده است. زبان لری سنتا زبانی شفاهی بوده است و بیشتر گنجینه های ادبی این زبان نامکتوب می‌باشد. و البته، برای نوشتن، بیشتر لر-زبانان یا از زبان فارسی برای مکاتبات رسمی استفاده می‌کنند، و یا با استفاده از رسم الخط فارسی، و بدون تبعیت از استنادارد و قانون و رسم الخط خاصی، گویش لری خویش را می‌نویسند.
به هر حال، از موفق‌ترین و تثبیت‌شده‌ترین رسم‌الخط‌های لری، رسم‌الخط «پاپَریک» می باشد، که از الفبای فارسی الهام گرفته شده، و حروف، علائم، و قواعد خاصی برای بازتاب دادن گویش‌های مختلف لری به آن اضافه شده است. این رسم‌الخط حاصل تلاش‌های آقای غلام‌رضا مهرآموز در سال ۱۳۷۴ شمسی می باشد. در سال ۱۳۹۴ شمسی، با همکاری آقای محمد موگویی، اصلاحات و ویرایش‌هایی روی این خط انجام شد و به شکل امروزهٔ آن در‌آمد. نتائج و ثمرات این تلاش‌ها در ویدئوها و بلاگ‌ها و مقالات متعدد، و همین‌طور کتابی چاپ شده در سال ۱۳۹۶ شمسی تالیف شده به دست آقایان مهرآمز و موگویی و با نام «ڤانومنیایٛن نيسٱنن و هٱنن ڤ لٛۏری (آموزش نوشتن و خواندن به لری)» ارائه شده است.
از دیگر تلاش‌ها برای تدوین رسم‌الخط لری، می‌توان دو مورد اشاره کرد. اولین آن‌ها، رسم‌الخط ارائه شده برای گویش بختیاری می‌باشد که توسط آقای اشرف اسدی با همکاری با زبان‌شناس کانادایی اریک جان آنونبی در دانشگاه اوپسالا در سوئد در سال ۱۳۹۷ شمسی، در کتابی تدوین و ارائه شده است. این الفبا نیز مشتق گرفته شده از خط فارسی می باشد. مبلغین مسیحی موسسه‌ای در شهر البوکرکی، نیومکزیکو، از این رسم‌الخط برای ترجمهٔ تعدادی چند از فصول عهد جدید انجیل به بختیاری استفاده کردند. رسم‌الخط دیگری که می‌توان به آن اشاره کرد، خط «لورتین» (ترکیب دو واژهٔ «لاتین» و «لوری») است، که الفبای لاتین، با حروف و علامات برای نشان‌دادن گویش‌های لری می‌باشد. این رسم‌الخط کاربردی «کمکی» (یعنی برای برگردان‌های علمی و نه نوشتار روزمره) دارد. و نهایتا، بعضی افراد، برای نوشتار گویش‌های لری، از رسم‌الخط کردی استفاده می‌کنند، که البته این امر نیز فراگیر نشده است.
در این بخش، تمرکز بر روی «رسم‌الخط پاپریک» خواهد بود. این الفبا دارای ۴۲ حرف است، به طوری که تمامی صداهای ممکنه در گویش‌های مختلف لری را پوشش دهد (بجز ۸ حرف «ث ح ذ ص ض ط ظ ع» که تنها در وام‌واژگان عربی به کار می‌روند).
جدول زیر، این حروف را نشان می‌دهد.
| شماره | حرف | معادل لورتین | آوانگاری | نمونه | نکته |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱ | آ ـا | ā | [a] | آساراٛ |  |
| ۲ | ٱ | a | [ɑː] | ٱفتوٛ | معادل فتحه |
| ۳ | اٛ | e | [æ] | اٛنسان | معادل کسره |
| ۴ | اْ | ê | [ə] | زیرناْخیز برار | معادل شوآ‌ (واکه بی‌رنگ)، بدون معادل در فارسی. در میان واژه، این حرف نوشته نمی‌شود |
| ۵ | ایـ یـ ی | i | [iː] | ایرٱ ایمٱ |  |
| ۶ | ب | b | [b] | بٱرد بٱلگ |  |
| ۷ | پ | p | [p] | پیل پٱلامار |  |
| ۸ | ت | t | [t] | تٱش تیار |  |
| ۹ | ج | j | [d͡ʒ] | جٱمشیر جیا |  |
| ۱۰ | چ | č | [t͡ʃ] | چی چیل |  |
| ۱۱ | خ | x | [x] | خوم خورزمار |  |
| ۱۲ | د | d | [d] | دایا دۊنسمٱند |  |
| ۱۳ | ڌ | đ | [ð] | دوهڌٱر باڌ | ذال معجم، در فارسی امروزی معادل ندارد. |
| ۱۴ | ر | r | [ɾ] | رٱهڌوم ریڤار |  |
| ۱۵ | ڒ | rr | [r] | کڒ داڤۊد | حرف «ر» مشدد، در فارسی معادل ندارد. |
| ۱۶ | ز | z | [z] | مٱزۊنم زۊما |  |
| ۱۷ | ژ | ž | [ʒ] | تٱژگا رۊژ |  |
| ۱۸ | س | s | [s] | سامۊن سی‌مو |  |
| ۱۹ | ش | š | [ʃ] | شانازی شیر |  |
| ۲۰ | غ | ğ | [ɢ] | غٱریڤ جٱرغاٛ |  |
| ۲۱ | ف | f | [f] | فٱن باز فئرٱ |  |
| ۲۲ | ق | q | [q] | قارنیڌن قٱپ |  |
| ۲۳ | ڤ | v | [ʋ] | ڤولات ڤارگٱ |  |
| ۲۴ | ۋ | w | [w] | سیۋ گولاۋ |  |
| ۲۵ | ک | k | [k] | کال کار |  |
| ۲۶ | کٛ | ķ | [c/cʰ] | کٛۊچۊ کٛینی | «ک» لری جنوبی، تلفظی خاص شبیه «چ» خفیف، مانند تلفظ حرف «ک» در لهجهٔ تبریزی ترکی آذربایجانی. |
| ۲۷ | گ | g | [g] | گۊلۊ گرهڌن |  |
| ۲۸ | ڳ | ńg | [ɲ~ɟ] | شنڳ شٱنڳٱر | حرف «گ» که تلفظ آن خفیف و خیوشمی شده و در حرف «ن» پیش از آن ادغام می‌گردد. در فارسی معادل ندارد. |
| ۲۹ | ل | l | [l] | لیڤٱ لیر |  |
| ۳۰ | لٛ | ł | [ɫ] | تولٛ کیسلٛ | حرف «لام» ثقیل یا زاگرسی، تلفظی مانند «ل+ی» دارد. در زبان فارسی معادل ندارد، در کردی با حرف «ڵ» نوشته می‌شود. |
| ۳۱ | م | m | [m] | می مٱچم |  |
| ۳۲ | ن | n | [n] | نازار نئها |  |
| ۳۳ | نٚ | ň | [∅] | برارۊنٚ نۊنٚ | «نون پنهان»، نون که در آخر واژه می‌آید، اما در خواندن، تلفظ نمی‌شود. اما اگر پس از واژه، حروف مصوت بیایند، این حرف خوانده شده (مانند قانون پیوستگی آوایی در زبان فرانسه (لییِزون)) و در نوشتار نیازی به نوشتن علامت «۷» روی حرف نون نیست. |
| ۳۴ | او و | o | [o] | اورٱک گور | معادل ضمه |
| ۳۵ | اۊ  ۊ | u | [u] | اۊمام بۊشهر |  |
| ۳۶ | ۉ | ow/aw | [ow] | شۉ ایمشۉ | «واو غنه»، در فارسی معادل ندارد. |
| ۳۷ | ۏ | ö | [œ] | دۏ تۏ | «ضمه فیلی»، در فارسی معادل ندارد. معال «اؤ» در ترکی آذربایجانی. در نوشتار کردی، از حرف «ۊ» برای آن استفاده می‌شود. |
| ۳۸ | ؤ | ü | [y] | مؤرم | «ضمه مینجایی»، در فارسی معادل ندارد. معال «اۆ» در ترکی آذربایجانی. پیش‌تر در نوشتار لری، حرف «ۋ» برای این صدا در نظر گرفته شده بود. |
| ۳۹ | هـ ه | h | [h] | هۊناٛ هومال |  |
| ۴۰ | ئ | - | [ʔ] | اۊمائن دیئن | همزه |
| ۴۱ | ایـٛ یٛـ یٛ | î | [e] | هیٛل بیٛل شیٛر | «یاء مجهول»، در فارسی امروزهٔ ایرانی معادل ندارد. |
| ۴۲ | یـ ی | y | [j] | یو چناٛ؟ یار |  |
در این رسم‌الخط، نقش‌نمای اضافه در زبان لری مانند فارسی می‌باشد، به این معنی که نقش‌نما نوشته نمی‌شود. در صورت نیاز، حروف متصل کننده مانند «ی» نوشته می‌شوند.