stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
مسابقه تسلیحاتی
مسابقه تسلیحاتی دریایی پیش از جنگ جهانی اول

نگرانی از افزایش توان دریایی امپراتوری آلمان در اواخر سده بیستم، موجب عکس‌العمل بریتانیا شد. ظهور اچ‌ام‌اس دریدنوت، نخستین کشتی جنگی بزرگ نوین با طراحی «تمام بزرگ‌توپ»، قابلیت شلیک دور برد و پیش‌ران بخار، یک مسابقه تسلیحاتی دریایی بزرگ بین طرفین به راه انداخت. این کشتی پر خرج آلمان را وادار کرد پاسخ درخوری رو کند یا شکست را بپذیرد. ویلهلم دوم، امپراتور آلمان که کشورش پس از بریتانیا، فرانسه و امپراتوری روسیه، در جایگاه چهارم توان دریایی برآورد می‌شد، به صراحت گفت: «نیزه سه‌شاخ باید در مشت ما باشد.» نیزه سه‌شاخ متعلق به پوزئیدون، خدای دریا در اساطیر باستانی، نماد سنتی قدرت دریایی است که برای مدتی طولانی در سیطره بریتانیا بود. این مسئله نقاط ضعف مالی امپراتوری آلمان را با افزایش هزینه هر نبردناو و مجبور کردن آن به بازسازی کانال قیصر ویلهلم بین دریای بالتیک و دریای شمال، هدف گرفت. پس از سال ۱۹۰۵ بریتانیا با افزایش مستمر بزرگی، توان آتش و هزینه نبردناوها فشار شدید بر بودجه آلمان را حفظ کرد؛ به گونه‌ای که به عقیده عده‌ای خود دریدنوت نیز هنگام ورود به خدمت در نیروی دریایی بریتانیا در ماه دسامبر سال ۱۹۰۶، منسوخ به حساب می‌آمد. بریتانیا خود بودجه نیروی دریایی را از ۲۱٫۸ میلیون پوند در سال ۱۸۹۷ به ۳۵٫۵ میلیون پوند در سال ۱۹۰۴ رساند. در این مدت ۲۴ نبردناو جدید به ناوگان خود افزود تا در این زمینه از قدرت رو به افزایش آلمان همچنان جلوتر باشد. ساخت ۹ دریدنوت در سال ۱۹۰۹ توسط بریتانیا اساساً رقابت تسلیحاتی را به پایان رساند و هنگامی که کار بر روی این کشتی‌ها در سال ۱۹۱۲ اتمام یافت، آلمان شکست را پذیرفت.
یادداشت

↑  All-big gun
مگس‌کش

مگس‌پران نمادین
یک ابزار مگس‌کش برای کنترل آفات حشرات پروازی مانند مگس خانگی، زنبور، شب‌پره، پشه‌ریز و پشه به کار می‌رود.
مگس‌پران (Flyswatter)

مگس‌پران (مگس‌کش یا مگس‌کوب) معمولاً از یک ورق مستطیلی یا گرد کوچک از یک ماده سبک‌وزن، انعطاف‌پذیر و دارای هواکش (معمولا توری مش فلزی، لاستیکی یا پلاستیکی نازک) در حدود ۱۰ سانتیمتر (۴ اینچ) تشکیل شده است. عرض، به یک دسته حدود ۳۰ تا ۶۰ سانتیمتر (۱ تا ۲ فوت) بلند متصل ساخته شده از مواد سبک‌وزن مانند سیم، چوب، پلاستیک یا فلز است. تهویه یا سوراخ‌ها اختلال در جریان هوا را که توسط حشره شناسایی می‌شود و امکان فرار را فراهم می‌کند، به حداقل می‌رساند و همچنین مقاومت هوا را کاهش می‌دهد و ضربه زدن به یک هدف سریع را آسان‌تر می‌کند.
تفنگ مگس

تفنگ مگس (یا تفنگ مگس‌پران)، مشتق شده از آب‌پاش مگس‌پران، از یک پرتابه پلاستیکی فنری برای «سوات» مکانیکی مگس‌ها استفاده می‌کند. بر روی پرتابه یک دیسک دایره‌ای سوراخ‌دار نصب شده است که طبق نسخه تبلیغاتی، «مگس ازهم‌پاشیده نمی‌شود». چندین محصول مشابه بیشتر به عنوان اسباب‌بازی یا اقلام جدید فروخته می‌شوند، اگرچه برخی از آنها به عنوان مگس‌کوب‌های سنتی استفاده می‌شوند.[نیازمند منبع]
مگس‌کش برقی

مگس‌کش برقی (که گاهی خفاش پشه، راکت زاپر، یا راکت زاپ نامیده می‌شود) یک مگس‌گیر دستی با باتری است که شبیه راکت تنیس است که توسط Tsao-i Shih در سال ۱۹۹۶ اختراع شد. دسته شامل یک ژنراتور ولتاژ بالا با باتری است. این مدار یک تقویت‌کننده ولتاژ نوسانی مینیمالیستی است که کوچک و کم‌هزینه است و از اجزای بسیار کمی ساخته شده است و زمانی که باتری تا کسری از ولتاژ اولیه‌اش خالی می‌شود، به کار خود ادامه می‌دهد، به اصطلاح مدار ژول‌دزد است.
یک تفنگ مگس
سه بطری مگس از اروپای مرکزی، آغاز قرن بیستم
یک نوار مگس چسبنده
مگس‌کش برقی
ماتساک پاپایان

| ماتساک پاپایان | ماتساک پاپایان |
| --- | --- |
رئیس هیئت رئیسه شورای عالی جمهوری شوروی سوسیالیستی ارمنستان: رئیس هیئت رئیسه شورای عالی جمهوری شوروی سوسیالیستی ارمنستان
دوره مسئولیت ۱۴ ژوئیه ۱۹۳۸ – ۲ آوریل ۱۹۵۴: دوره مسئولیت ۱۴ ژوئیه ۱۹۳۸ – ۲ آوریل ۱۹۵۴
پس از: خاچیک هاکوبجانیان
دوره مسئولیت نوامبر ۱۹۳۷ – ۱۲ ژوئیه ۱۹۳۸: دوره مسئولیت نوامبر ۱۹۳۷ – ۱۲ ژوئیه ۱۹۳۸
پیش از: خاچیک هاکوبجانیان
رئیس‌ کمیته اجرایی مرکزی جمهوری شوروی سوسیالیستی ارمنستان: رئیس‌ کمیته اجرایی مرکزی جمهوری شوروی سوسیالیستی ارمنستان
دوره مسئولیت - – -: دوره مسئولیت - – -
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: ۱۹۰۱ جلال‌اوغلی (استپاناوان کنونی)، اوزد بورچالی، امپراتوری روسیه
درگذشته: ۱۹۶۲ (۶۱ سال) ایروان، جمهوری شوروی سوسیالیستی ارمنستان
ملیت: ارمنستان
حزب سیاسی: حزب کمونیست اتحاد شوروی (از ۱۹۲۹)
پیشه: سیاست‌مدار
جایزه‌ها:  (۲)   (۲) 
ماتساک پطروسی پاپایان (ارمنی: Մացակ Պետրոսի Պապյան؛  زادهٔ ۱۹۰۱ - درگذشته ۱۹۶۲) سیاست‌مدار اهل ارمنستان که ریاست هیئت رئیسه شورای عالی جمهوری شوروی سوسیالیستی ارمنستان را برعهده داشت.
زندگی‌نامه

وی در ۱۹۰۱ در جلال‌اوغلی به دنیا آمد . همچنین برندهٔ جوایزی همچون نشان لنین (۱۹۳۶ و ؟)، نشان پرچم سرخ کار (۱۹۴۰ و ۱۹۴۴)، نشان جنگ میهنی (درجه یک) (۱۹۴۵) و مدال دفاع از قفقاز شده است. وی در ۱۹۶۲ در سن ۶۱ سالگی در ایروان درگذشت.
یادداشت

↑  ՀԽՍՀ Գերագույն Խորհրդի նախագահության նախագահ
↑  ՀԽՍՀ Կենտրոնական Գործադիր կոմիտեի նախագահ
نگارخانه

پلاک یادبود در ایروان
تروس وان آلتن

| تروس وان آلتن | تروس وان آلتن |
| --- | --- |
نام هنگام تولد: Geertruida Everdina Wilhelmina van Aalten
زادهٔ: ۲ اوت ۱۹۱۰ آرنهم
درگذشت: ۲۷ ژوئن ۱۹۹۹ (۸۸ سال)
ملیت: هلند
سال‌های فعالیت: ۱۹۲۶–۱۹۳۹
تروس وان آلتن (هلندی: Truus van Aalten; زاده ۲ اوت ۱۹۱۰ – درگذشته ۲۷ ژوئن ۱۹۹۹) بازیگر سینما، و هنرپیشه اهل هلند بود.
مارکیپلایر

مارک ادوارد فیش‌باک (متولد ۲۸ ژوئن سال ۱۹۸۹) که با نام مارکیپلایر (و یا مارک) شناخته شده‌است. یوتیوبر آمریکایی است. او کار خود را در سینسیناتی، اوهایو آغاز کرد و هم‌اکنون در لس آنجلس زندگی می کند.
کانال او در ژوئن ۲۰۲۳ بیش از ۳۵ میلیون مشترک دارد. او بیشتر ویدئوهای لتس پلی بازی می‌کند، معمولاً ژانر وحشت و ترس و بقا.
زندگی شخصی

فیش‌باک در شهر هونولولو در ایالت هاوایی به دنیا آمد. پدر او در ارتش آمریکا در کشور کره‌جنوبی خدمت می‌کرد و آنجا با مادر فیش‌باک، که کره‌ای‌تبار است آشنا شد. پس از تولد او خانواده اش به سینسیناتی، اوهایو نقل مکان کردند. او یک برادر بزرگتر به نام توماس (تام) جیسون فیش‌باک دارد، که نقاش و نویسنده وبسایت کمیک Twokindsاست. پدر بزرگ او متولد کره شمالی بود اما بعد جنگ دو کره به سئول فرار کرد، و چند دختر داشت. یکی از عمو زاده‌های او به نام هیونگ بی یک بازیگر در کره جنوبی است.
او در دانشگاه سینسیناتی در رشته مهندسی پزشکی تحصیل می‌کرد اما دانشگاه را برای کارش در یوتیوب رها کرد. او در حال حاضر در لس آنجلس در ایالت کالیفرنیا همراه با دوست دخترش اِمی نلسون زندگی می‌کند.
کمک به خیریه

| تاریخ | موسسه خیریه | مبلغ |
| --- | --- | --- |
| ژوئیه ۲۰۱۲ | چایلدز پلی | $۱٬۰۰۰ |
| فوریه ۲۰۱۳ | موسسه تحقیقات کلیه | $۸٬۰۴۷ |
| فوریه ۲۰۱۵ | موسسه پشتیبانی از افراد مبتلا به افسردگی و دو قطبی | $۸۲٬۰۰۳ |
| فوریه ۲۰۱۷ | بیمارستان تحقیقات بیماری‌های کودکان جود | $۱۱۵٬۷۱۷ |
| مارس ۲۰۱۷ | خیریه: آب | $۲۵۴٬۶۴۹ |
| مارس ۲۰۱۷ | بنیاد حمایت از محیط زیست | $۱۲۳٬۱۱۱ |
| مه ۲۰۱۷ | گیم چنجر | $۱۹۸٬۳۷۸ |
| اوت ۲۰۱۷ | قلب شاد | $۱۰۸٬۵۸۵ |
| سپتامبر ۲۰۱۷ | کمک مستقیم | $۷۴٬۴۲۱ |
| اکتبر ۲۰۱۷ | انجمن ملی ام پی اس | $۱۰۷٬۸۷۸ |
| نوامبر ۲۰۱۷ | نجات کودکان | $۴۲۲٬۷۷۳ |
فیلم‌شناسی > فیلم

| سال | عنوان | نقش | Ref(s) |
| --- | --- | --- | --- |
| ۲۰۱۵ | Smosh: فیلم | خودش |  |
:
فیلم‌شناسی > تلویزیون و سریال

| سال | عنوان | نقش | یادداشت | منابع |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ۲۰۱۳–۲۰۱۴ | جدول تلنگر | خودش | ۳ قسمت |  |
| ۲۰۱۵ | جیمی کیمل لایو | خودش | ۱ قسمت |  |
| ۲۰۱۵ | Grumpcade | خودش | ۲۰ قسمت |  |
| ۲۰۱۶ | ایزابل همه چیز را خراب می‌کند | آپولو | کوتاه |  |
| ۲۰۱۶ | پیودی‌پای را بترسان | خودش | ۱ قسمت |  |
| ۲۰۱۶ | راهنمایی گیمرها برای همه چیز | خودش | ۱ قسمت |  |
| ۲۰۱۷–اکنون | خیلی بد | ۵٫۰٫۵ | نقش اصلی |  |
| ۲۰۱۷ | قرار گزاشتن با مارکیپلایر | خودش | پایان های مختلف |  |
| ۲۰۱۸ | چه کسی مارکیپلایر را کشت ؟ | خودش | تمام قسمت ها |  |
| ۲۰۱۹ | دزدی با مارکیپلایر | خودش | پایان های مختلف |  |
| ۲۰۲۲ | در فضا با مارکیپلایر | خودش | پایان های مختلف |  |
فیلم‌شناسی > نم‌آهنگ

| سال | هنرپیشه | عنوان | در نقش |
| --- | --- | --- | --- |
| ۲۰۱۴ | بارت بیکر | ویگل پرودی | جف ویگل |
| ۲۰۱۹ | مارک فیشباک | edge of sleep | دیوید |
مارکیپلایر در سال ۲۰۱۴
گلوریا گوئیدا

| گلوریا گوئیدا | گلوریا گوئیدا |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۹ نوامبر ۱۹۵۲ ‏(۷۲ سال) مرانو ترنتینو آلتو آدیجه، ایتالیا
ملیت: ایتالیایی
پیشه: بازیگر مدل
سال‌های فعالیت: ۱۹۷۴–اکنون
همسر: جانی دورلی (۱۹۸۱–اکنون)
فرزندان: ۱ دختر
گلوریا گوئیدا (راست) در کنار لی‌لی کاراتی در صحنه‌ای از فیلم بیست‌ساله بودن (۱۹۷۸)
گلوریا گوئیدا (ایتالیایی: Gloria Guida؛ ‏ تلفظ ایتالیایی: [ˈɡlɔrja ˈɡwida]؛ زادهٔ ۱۹ نوامبر ۱۹۵۲) بازیگر، مدل و خواننده اهل ایتالیا است. وی از سال ۱۹۷۴ میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده‌است و دلیل شهرتش بازی در فیلم‌های سبک کمدی سکسی سبک ایتالیایی به ویژه مجموعه‌فیلم‌های دختر دبیرستانی است که مشتمل بر پنج فیلم است که در چهارتای آن گلوریا گوئیدا نقش‌آفرینی نموده‌است. او همچنین در فیلم‌های درام اِروتیک داستان بلوغ در میانهٔ دهه ۱۹۷۰ بازی می‌کرد.
زندگی و حرفه هنری

گلوریا گویدا در مرانو ایتالیا در خانواده‌ای اهل امیلیا-رومانیا به دنیا آمد. او در کودکی به همراه خانواده به بولونیا نقل‌مکان کرد. وی ابتدا حرفهٔ خوانندگی را برگزید و از کلوپ رقص پدرش در ساحل رومانیا فعالیت هنری‌اش را آغاز کرد. سپس به مدلینگ روی آورد و در سال ۱۹۷۴ دختر نوجوان شایسته ایتالیا شد.
گوئیدا متعاقباً به سینما و بازی در فیلم‌های کمدی‌های سکسی روی آورد. دو فیلم اولیه او، دختر کوچولو (در کشورهای انگلیسی‌زبان: مونیکا) و زیر سن قانونی که هر دو در تابستان ۱۹۷۴ فیلم‌برداری شدند، داستان شخصیت‌های زن جوانی هستند که تمایلات جنسی خود را کشف می‌کنند. او در سال ۱۹۷۵ با دختر دبیرستانی به موفقیت واقعی خود دست یافت. یکی دیگر از فیلم‌های موفق او بیست‌ساله بودن در سال ۱۹۷۸ بود که در آن با لی‌لی کاراتی همبازی بود.
گوئیدا خود را یک کاتولیک رومی می‌داند.
گزیدهٔ نقش‌آفرینی‌ها

سکس و لذت (۱۹۸۲)
انجیرتیغی (۱۹۸۱)
ارواح شهوت‌زده (۱۹۸۱)
خانم صاحبخانه (۱۹۷۹)
دختر دبیرستانی، شیطان و آب مقدس (۱۹۷۹)
چگونه معلم‌تان را از راه بدر کنید (۱۹۷۹)
پرستار شب (۱۹۷۹)
بیست‌ساله بودن (۱۹۷۸)
جنایت بی‌نقص (۱۹۷۸)
کلافه و ملول از محبت خانواده (۱۹۷۸)
مثلث برمودا (۱۹۷۸)
دختر دبیرستانی در کلاس رفوزه‌ها (۱۹۷۸)
مرد لاتینو… تحت تعقیب (۱۹۷۷)
پزشک… دانشجو (۱۹۷۶)
رسوایی در خانواده (۱۹۷۶)
بهترین خدمتکار مقیم خانه (۱۹۷۶)
شیار هلو (۱۹۷۶)
دختر دبیرستانی (۱۹۷۵)
شلوار آبی (۱۹۷۵)
گناهان جوانی (۱۹۷۵)
آن سن شیطنت و هوسبازی (۱۹۷۵)
گربه مامان (۱۹۷۵)
تازه‌کار (۱۹۷۵)
زیر سن قانونی (۱۹۷۴)
مونیکا (۱۹۷۴)
کتاب‌شناسی

Lupi, Gordiano (2005). Le dive nude (به ایتالیایی). Rome: Profondo Rosso/Mondo ignoto. ISBN 88-89084-39-1.
عکسی از گلوریا گوئیدا در فیلم زیر سن قانونی به کارگردانی سیلویا آمادیو، ۱۹۷۴
محمدصادق خاتون‌آبادی

| علامه آیت‌الله العظمی محمدصادق خاتون‌آبادی | علامه آیت‌الله العظمی محمدصادق خاتون‌آبادی |
| --- | --- |
عنوان(ها): علامه - آیت‌الله العظمی
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: ۱۲۴۷ خورشیدی (۱۲۸۵ قمری) اصفهان
درگذشته: ۱۹ مهر ۱۳۰۸خ (۷ جمادی الاول ۱۳۴۸ قمری) در ۶۲ سالگی اصفهان، ایران
محل دفن: قبرستان تخت فولاد، اصفهان
محل اقامت: اصفهان
آثار معروف: «اصول الفوائد الغرویة»
تحصیلات: اصفهان، نجف
پیشه: تدریس خارج فقه و اصول
بستگان: سید محمد حسینی بهشتی
استادان: ملاّ حسن درّی  میرزا محمدحسن نجفی  آخوند ملاّ محمّدکاظم خراسانی  سید محمدکاظم طباطبایی یزدی 
 شاگردان سید احمد خوانساری  سید احمد زنجانی  سید حسین بروجردی  محمدتقی فشارکی  جلال‌الدین همایی  محمود شهابی خراسانی  سید مرتضی پسندیده  سید روح‌الله خمینی  :  شاگردان سید احمد خوانساری  سید احمد زنجانی  سید حسین بروجردی  محمدتقی فشارکی  جلال‌الدین همایی  محمود شهابی خراسانی  سید مرتضی پسندیده  سید روح‌الله خمینی  
میر محمّدصادق خاتون‌آبادی فرزند میرزا حسین نایب الصدر (زادهٔ ۱۲۸۵ قمری، اصفهان -درگذشته ۱۳۴۸ قمری)، عالم زاهد، فقیه محقّق، از مراجع تقلید شیعه و مدرّس نامدار حوزه علمیه اصفهان و از استادان سید روح‌الله خمینی بوده است. خاتون‌آبادی از شاگردان مبرّز آخوند خراسانی بوده و در تألیف کتاب «کفایة الاصول» آخوند که از مهم‌ترین و دقیق‌ترین کتاب‌های علم اصول فقه شیعه است، یار و مُعین او بود. وی تحصیلات خود را در اصفهان آغاز نمود و در ۱۷ سالگی تحصیلاتش را در نجف ادامه داد و پس از کسب اجتهاد در سال ۱۳۲۴ قمری به اصفهان بازگشت و در مدرسه جدّه بزرگ به تدریس فقه و اصول پرداخت. سید محمد حسینی بهشتی نوهٔ دختری اوست.
این محمدصادق خاتون‌آبادی مذکور استاد سید روح‌الله خمینی، غیر از میر محمدصادق خاتون آبادی (درگذشته ۱۲۷۱ق) نویسنده کتاب اربعین کشف الحق می‌باشد.
فعالیتهای سیاسی و علمی

خاتون‌آبادی به همراه آقا نورالله نجفی، محمدرضا نجفی در سال ۱۳۴۵ق سفری تاریخی به قم در اعتراض به حکومت پهلوی داشتند، خاتون آبادی در ایّام چند ماهه اقامت در قم به تدریس پرداخت که جمعی از شاگردان عبدالکریم حائری از جمله روح‌الله خمینی در درس او و محمّدرضا نجفی شرکت نمودند. گفته شده خمینی به قدری شیفته بیان و مقام علمی خاتون آبادی بود که هنگام بازگشت استاد به اصفهان و تعطیلی درسش، گریه می‌کرد و با دیده اشک بار استادش را بدرقه نمود.
تالیفات

همکاری در تألیف کتاب کفایة الاصول آخوند خراسانی
«اصول الفوائد الغرویة» مجموعه آرای فقهی وی و علاّ‌مه محمّدرضا نجفی است که توسط محمدباقر کمره‌ای گردآوری شده و در ۱۳۶۳خ چاپ شده است.
نسخة خطی «حاشیه بر رسائل» مرتضی انصاری
درگذشت

وی جمعه ۱۹ مهر ۱۳۰۸ خورشیدی برابر ۷ جمادی‌الاولی ۱۳۴۸ قمری درگذشت و در بقعه سیدالعراقین تخت فولاد اصفهان مدفون شد.
باشگاه فوتبال بروسیا مونشن‌گلادباخ

Football club
باشگاه فوتبال بروسیا مونشن‌گلادباخ (به آلمانی: Borussia Mönchengladbach) باشگاه فوتبال آلمانی است که در مونشن‌گلادباخ یکی از شهرهای ایالت نوردراین-وستفالن قرار دارد. این باشگاه در بوندس‌لیگا، بالاترین سطح فوتبال آلمان، بازی می‌کند. این باشگاه پنج عنوان قهرمانی بوندس‌لیگا، سه قهرمانی جام حذفی فوتبال آلمان و دو قهرمانی لیگ اروپا را در کارنامهٔ خود دارد.
بروسیا مونشن‌گلادباخ در سال ۱۹۰۰ تأسیس شد. نام این تیم برگرفته از شکل لاتین پروسیا است که یک نام محبوب برای باشگاه‌های آلمانی در پادشاهی پروس سابق به‌شمار می‌رفت. این باشگاه در سال ۱۹۶۵ به بوندس‌لیگا صعود کرد و بیشترین موفقیت خود را در دههٔ ۱۹۷۰ شاهد بود. زمانی که با مربی‌گری هنس ویزویلر، و اودو لاتک، ترکیبی جوان، سریع و تشنهٔ موفقیت در این تیم شکل گرفت. در طول این دوره بود که آن‌ها توانستند به پنج بار قهرمانی در بوندس لیگا، دو بار قهرمانی در لیگ اروپا، و یک بار به فینال لیگ قهرمانان اروپا در سال ۱۹۹۷ دست یابند.«کره اسب‌ها»، لقبی است که خبرنگاران در آن زمان به‌دلیل بازی جسورانه و تهاجمی بازیکنان جوان بروسیا مونشن‌گلادباخ به این تیم داده‌اند.
مونشن‌گلادباخ همچنین در این دهه دو قهرمانی لیگ اروپا را به‌دست‌آورد. از سال ۲۰۰۴، بروسیا مونشن‌گلادباخ در ورزشگاه بروسیا پارک بازی می‌کند. آن‌ها از سال ۱۹۱۹ تا ۲۰۰۴ در ورزشگاه بوکلبرگ بازی می‌کردند. از رقیب‌های اصلی این تیم می‌توان باشگاه فوتبال کلن، بایر لورکوزن و باشگاه فوتبال فورتونا دوسلدورف را نام برد.
تاریخچه > ۱۸۹۹–۱۹۲۲: تأسیس بروسیا مونشن‌گلادباخ

تأسیس‌کنندگان باشگاه فوتبال بروسیا مونشن‌گلادباخ جمعی از بازیکنانی بودند که پس از ترک باشگاه ورزشی ژرمانیا، باشگاه جدید را در ۱۷ نوامبر ۱۸۹۹ در رستوران (آنتون اشمیتس) واقع در آلستراسه منطقه آیکن از شهر مونشن‌گلادباخ تأسیس کردند که در سال ۱۹۰۰ با نام اف سی بوروسیا به یک باشگاه ورزشی تبدیل شد.
نام «بروسیا» از نوع لاتین شدهٔ پروسیا گرفته شده است، امپراتوری که در شهر مونشن‌گلادباخ از سال ۱۸۱۵ فرمانروایی می‌کرد. در سال ۱۹۱۲، بروسیا به فئاباندسلیگای آلمان راه یافت، که در آن زمان، این لیگ بالاترین سطح لیگ منطقه‌ای آلمان بود که یک باشگاه می‌توانست در آن بازی کند.
در مارس ۱۹۱۴، این باشگاه De Kull را خریداری کرد، زمینی که بر روی آن بوکلبرگ اشتادیون ساخته شد. جنگ جهانی اول پیشرفت ساختن ورزشگاه و تیم بروسیا مونشن‌گلادباخ را متوقف کرد، اما تا اواخر سال ۱۹۱۷ این تیم بار دیگر شروع به بازی کردن کرد. در سال ۱۹۱۹، اف سی بروسیا مونشن‌گلادباخ با یک باشگاه محلی دیگر به نام Turnverein Germania 1889 ادغام شد و نام باشگاه به 1899 VFTUR M.gladbach تبدیل شد.
بروسیا مونشن‌گلادباخ اولین موفقیت بزرگ خود را در سال ۱۹۲۰ به‌دست‌آورد، زمانی که باشگاه فوتبال کلن را در فینال جام قهرمانی غرب آلمان ۳_۱ شکست داد.
اتحاد باشگاه ژرمانیا و بروسیا مونشن‌گلادباخ هم تنها دو سال به طول انجامید؛ و پس از آن، این باشگاه با عنوان Borussia VFL 1900 نام‌گذاری شد.
تاریخچه > ۱۹۳۳–۱۹۶۰: ظهور حزب نازی

پس از به قدرت رسیدن حزب نازی در سال ۱۹۳۳، سیستم لیگ آلمان اصلاح شد و از ۱۶ گائولیگن تشکیل شد. گلادباخ برای اولین بار در Gauliga Niederrhein و بعداً در Bezirksklassen (لیگ‌های منطقه‌ای) بازی کرد. پس از وقوع جنگ جهانی دوم، بازی‌ها به‌طور معمول ادامه داشت، به غیر از فصل ۱۹۴۴–۴۵.
پس از جنگ، مونشن‌گلادباخ بازی‌ها را در ژوئن سال ۱۹۴۶ از سر گرفت و با کسب موفقیت‌های پی در پی به Landesliga Niederrhein (سطح دوم منطقه‌ای) در سال ۱۹۴۹ رسید و در سال ۱۹۵۰ به‌صورت مستقیم به اوبرلیگا غربی صعود کرد. پس از سال‌ها صعود و سقوط، بروسیا اولین عنوان خود در اوبرلیگا را در فصل ۱۹۵۸–۵۹ کسب کرد.
در اوت ۱۹۶۰، بروسیا مونشن‌گلادباخ تیم فوتبال کلن را در جام آلمان غربی شکست داد. چند هفته بعد، بروسیا توانست جام حذفی فوتبال آلمان را به‌دست‌آورد و اولین افتخار رسمی خود را پس از پیروزی برابر کارلسروهه در فینال، کسب کند؛ بنابراین بروسیا به جام برندگان جام اروپا در فصل ۶۱–۱۹۶۰ صعود کرد، اما در آن مسابقات، در مجموع با نتیجهٔ ۱۱–۰ توسط باشگاه قدرتمند اسکاتلندی، رنجرز شکست خورد. رنجرز در آلمان ۳–۰ برنده شد و ۸–۰ در گلاسگو. سال بعد، باشگاه بعد از این‌که نام شهر مونشن‌گلادباخ تغییر پیدا کرد و به شکل امروزی درآمد، نام بروسیا مونشن‌گلادباخ به‌نام فعلی و مشهور "VFL Borussia Mönchengladbach" درآمد.
تاریخچه > ۱۹۶۰–۱۹۶۵: صعود به بوندسلیگا

پس از پایان فصل ۱۹۶۲/۶۳، اوبرلیگا لغو شد و یک لیگ مرتبط با عنوان بوندس‌لیگا تأسیس شد که شامل ۵۸ تیم از جمله گلادباخ بود و تعداد تیم‌های شرکت، کننده ۱۶ تیم از همهٔ مناطق آلمان بود.
نتایج بروسیا در ده سال منتهی به تشکیل بوندس‌لیگا و در سال ۱۹۶۳ به اندازهٔ کافی خوب نبود که بتواند آن‌ها را در رده‌های برتر لیگ قرار دهد و به همین ترتیب این باشگاه در لیگ دوم حرفه‌ای یعنی Regionalliga West بازی کرد.
در فصل بعد یعنی ۱۹۶۴–۶۵، این باشگاه با جوانانی قرارداد امضا کرد و یوپ هاینکس و برند روپ و برخی از بازیکنان تیم‌های جوانان به تیم حرفه‌ای پیوستند. میانگین سنی آن‌ها با ۲۱٫۵ سال پایین‌ترین میانگین سن تیم‌های لیگ منطقه‌ای بود. آن‌ها به‌دلیل پایین بودن سن و همچنین بازی جسورانه و موفقیت‌آمیز، نام مستعار «کره اسب‌ها» را دریافت کردند. خبرنگار ویلهلم اوت هورتمانس در مقاله‌های خود در مجله راینیشه پست این نام مستعار را به زبان آورد. او در مورد سبک بروسیا نوشت و گفت که آن‌ها مانند اسب‌های جوان بازی می‌کنند. در آوریل ۱۹۶۵، بروسیا Regionalliga West را با موفقیت پشت سر گذاشته بود و بدین ترتیب شرکت در مرحلهٔ گروهی صعود به بوندسلیگا در گروه ۱ قطعی شده بود. این در حالی بود که بروسیا در مقابل رقیبان خود یعنی ورماتیا ورمز (تیم دوم در Regionalliga Salldwest)، اس‌اس‌فاو رویتلینگن (تیم دوم در Regionalliga Süd) و هولشتاین کیل (تیم قهرمان در Regionalliga Nord) قرار گرفته بود. بروسیا توانست از شش بازی، سه برد کسب کند (۵–۱ در برابر ورمز، ۱–۰ در برابر کیل و ۷–۰ مقابل رویتلینگن) و در نتیجه رسیدن به مقام اول باعث قطعی شدن صعود آن‌ها به بوندس‌لیگا شد. به همراه بروسیا، بایرن مونیخ هم با برنده شدن در گروهش صعود کرد.
مونشن‌گلادباخ نخستین حضور خود در بوندس‌لیگا را در فصل ۱۹۶۵–۶۶ تجربه کرد و موفقیت‌هایی در کنار بایرن مونیخ کسب کرد. این دو باشگاه، درگیر رقابت‌های شدیدی شدند و در طول دههٔ ۱۹۷۰ یکدیگر را برای قهرمانی در لیگ به چالش کشیدند. بایرن در اولین رقابت بین این دو تیم موفق شد و در مسابقات بوندس‌لیگا در سال ۱۹۶۹ قهرمان شد. مونشن‌گلادباخ بلافاصله در فصل بعد با قهرمانی در بوندس‌لیگا به این رقابت برگشت و در سال ۱۹۷۱ دوباره از عنوان قهرمانی خود دفاع کرد و به نخستین باشگاهی در بوندس‌لیگا تبدیل شد که دو سال پشت سر هم از عنوان خود دفاع کرده.
تاریخچه > ۱۹۶۵–۱۹۶۹: سال‌های ابتدایی در بوندسلیگا

انتخاب هنس وایسوایلر به‌عنوان سرمربی در سال ۱۹۶۴، راه موفقیت در بوندس‌لیگا را به این باشگاه نشان داد. اوضاع اقتصادی باشگاه، اجازهٔ تقویت تیم اصلی را نداد. نگرش وایسوایلر که ارتقای سطح آموزش و پرورش استعدادهای جوان بود، با نیازهای مدیران باشگاه مطابقت داشت. او بازیکنان را در یک سیستم بازی ثابت تحت فشار قرار نداد، بلکه فردگرایی را ترویج کرد و به آنها آزادی چشمگیری داد. این روش، به یک سبک بازی ریسک‌پذیر و تهاجمی تبدیل شد و مشخصهٔ بارز کره اسب‌ها شد.
این باشگاه با برتی فوگتس و هاینتس ویتمان قرارداد بست، دو بازیکنی که نام آن‌ها بروسیا را به موفقیت‌های ورزشی بیشتر نزدیک‌تر کرد.
نخستین بازی بوندس‌لیگا در فصل ۱۹۶۵/۶۶ در مقابل بروسیا نوینکیرشن برگزار شد و ۱–۱ به پایان رسید، اولین گلزن بروسیا در بوندس‌لیگا گرهارد الفرت بود. اولین بازی خانگی بروسیا مقابل باشگاه فوتبال تاسمانیا ۱۹۰۰ برلین با نتیجهٔ ۵ بر ۰ به نفع بروسیا به پایان رسید. وایسوایلر می‌دانست چگونه می‌تواند به تیم، آزادی تاکتیکی بدهد و انگیزهٔ فردی بازیکنان را ارتقا بخشد. این آزادی‌ها برای اولین فصل آن‌ها در بوندس‌لیگا تاوان سختی را با شکست‌های زیادی به همراه داشت. بروسیا فصل اول بوندس‌لیگا را در رده سیزدهم جدول به پایان رساند.
در فصل ۱۹۶۶/۶۷ قدرت گلزنی تیم مونشن‌گلادباخ خودش را نشان داد و آن‌ها ۷۰ گل به ثمر رساندند. هربرت لاومن با ۱۸ گل، برند روپ ۱۶ و یوپ هاینکس ۱۴ گل به ثمر رساندند. با توجه به گلزنی‌های زیاد، این تیم توانست فصل را در رده هشتم جدول به پایان برساند. این تیم با پیروزی خانگی با نتیجهٔ ۱۱–۰ مقابل باشگاه فوتبال شالکه ۰۴، توانست رکورد پرگل‌ترین بازی تاریخ بوندس‌لیگا تا آن زمان را بشکند.
این موفقیت‌ها نتیجه‌های منفی هم داشت. حقوق بازیکنان بالا رفت و بازیکنان خوب، به‌سختی در باشگاه می‌ماندند. یوپ هاینکس با قیمت رکوردشکن ۲۷۵٬۰۰۰ مارک به باشگاه هانوفر ۹۶ انتقال یافت، برند روپ به تیم وردر برمن نقل مکان کرد و گرهارد الفرت با آینتراخت برانشوایگ قرارداد امضا کرد. مونشن‌گلادباخ، پیتر مایر و پیتر دیتریش را خریداری کرد و به این ترتیب، کمبود بازیکنان فصل پیش را جبران کرد. این تیم با پیروزی ۱۰–۰ در دوازدهمین مسابقه فصل ۱۹۶۷/۶۸ برابر بروسیا نوینکیرشن، دوباره قدرت گلزنی خود را نشان داد. تیم در این فصل و فصل بعد به مقام سوم لیگ رسید. این باشگاه در فصل ۱۹۶۸/۶۹، با هورشت کوپل که کمی پیش، نخستین تجربهٔ مربیگری خود در سطح ملی خود را تجربه کرده بود، قراردادی را امضا کرد. بروسیا از VFL Schwerte، تیمی آماتور که تا آن زمان، ناشناخته بود، ولفگانگ کلف، هارتویگ بلایدیک، گرد زیمرمن و وینفرید شفر، که ده فصل در بروسیا بازی کرد را به خدمت گرفتند.
تاریخچه > ۲۰۱۷-اکنون: رقابت در بالای جدول و ثبات نسبی

بروسیا در شروع فصل ۲۰۱۷/۱۸ انتقالی رکورد شکن را در تاریخ باشگاه را ثبت کرد. ماتیاس گینتر، قهرمان جهان به این باشگاه پیوست و باشگاه ۱۷ میلیون یورو به علاوه پاداش به بروسیا دورتموند پرداخت کرد. در نهمین دوره جام تلکام که در شهر مونشن‌گلادباخ برگزار شد، بروسیا پس از شکست در ضربات پنالتی مقابل وردربرمن و هوفنهایم، به مقام چهارم و آخرین بسنده کرد.
در دور اول جام حذفی همان سال بروسیا مقابل روت وایس اسن با نتیجه ۲_۱ پیروز شد. در هفته اول بوندسلیگا، بروسیا با تک گل نیکو آلودی، دربی راین را با پیروزی پشت سر گذاشت و پس از پیروزی ۳_۱ خانگی مقابل هامبورگ با ۲۸ امتیاز از هشت برد، چهار تساوی و پنج باخت و حضور در جایگاه ششم، نیم فصل اول را به پایان رساند.
در جام حذفی، بروسیا در ۲۰ دسامبر ۲۰۱۷ در آخرین بازی سال در دور دوم رقابت‌ها مقابل بایر لورکوزن در بروسیا پارک با نتیجه ۱_۰، حذف شد. هفته نهم بوندسلیگا همان فصل نیز با برتری ۵–۱ بایر لورکوزن همراه بود.
اولین بازی نیم فصل دوم با شکست همراه بود. در دربی راین، کلن در پنجمین دقیقه وقت‌های اضافه پایانی نتیجه را ۲_۱ کرد و به برتری رسید.
در عوض، داده‌های مالی در سال ۲۰۱۷ بسیار مثبت بود. علی‌رغم عدم شرکت در مسابقات اروپایی، باشگاه دومین عملکرد برتر تاریخ خود را با گردش مالی ۱۷۹٫۳ میلیون یورو و سود پس از مالیات ۶٫۵۶ میلیون یورو پس از سال موفق ۲۰۱۶ ثبت کرد. پس از شکست ۱–۲ در هامبورگ، بروسیا در رده نهم قرار گرفت و بدین ترتیب، مانند سال قبل، صعود به رقابت‌های اروپایی را از دست داد و فصل ۲۰۱۷/۱۸ برای آن‌ها به پایان رسید. این بازی همچنین آخرین بازی هامبورگ در بالاترین سطح فوتبال آلمان پس از ۵۵ سال حضور مداوم بود.
در ژوئیه ۲۰۱۸، آلاسان پلیا، مهاجم فرانسوی تیم نیس با مبلغ رکوردشکن ۲۳ میلیون یورویی به باشگاه پیوست. در دور اول جام حذفی، مونشن گلادباخ با BSC Hastedt دیدار کرد و با نتیجه ۱۱–۱ پیروز شد؛ بنابراین، بروسیا از رکورد قبلی پیروزی ۸_۰ خارج از خانه مقابل Viersen که در دور اول جام حذفی فصل ۱۹۷۷/۷۸ پیروز شده بود، پیشی گرفت. بروسیا این فصل بوندسلیگا را به خوبی آغاز کرد ولی در پایان فصل در یک رقابت تنگاتنگ با بایر لورکوزن سهمیه لیگ قهرمانان اروپا را از دست داد.
در فصل ۲۰۱۹/۲۰، مونشن گلادباخ فصل را با مربی جدید یعنی مارکو رز که از ردبول زالسبورگ آمده بود به خوبی آغاز کرد و در دسامبر ۲۰۱۹ با شکست ۲–۱ بایرن مونیخ در بروسیا پارک با دو گل رامی بنسبعینی دفاع چپ الجزایری در در دقایق آخر در صدر جدول لیگ قرار گرفت. با این حال، نتایج پر افت و خیز در نیم فصل دوم به این معنی بود که آنها در نهایت در جایگاه چهارم قرار گرفتند و فقط سهمیه لیگ قهرمانان اروپا را کسب کردند.
مونشن گلادباخ در لیگ اروپا مقابل رم، باشاکشهیر و ولفسبورگ همگروه شد ولی در نهایت از صعود به مرحله حذفی بازماند. مونشن گلادباخ در فصل ۲۰۲۰/۲۱ در برابر اینتر میلان، رئال مادرید و شاختار دونتسک قرار گرفت. بروسیا با پیروزی ۶ بر صفر مقابل شاختار دونتسک، و با هتریک آلاسان پلیا به بزرگ‌ترین پیروزی خود در فرمت جدید لیگ قهرمانان دست یافت. آنها پس از کسب مقام دوم در گروه B و گروه مرگ رقابت‌ها به مرحله حذفی پس از سال‌ها صعود کردند، اما در نهایت مقابل فینالیست لیگ قهرمانان همان سال یعنی منچسترسیتی حذف شدند. بروسیا پس از انتقال مارکو رز به دورتموند نتایج خوبی را کسب نکرد و فصل را به خوبی به پایان نرساند و در نتیجه سهمیه رقابت‌های اروپایی را از دست داد.
بروسیا این فصل را با انتقال رکورد شکن مربی سابق آینتراخت فرانکفورت یعنی آدولف هوتر آغاز کرده است و همچنان تاریخ پر فراز و نشیب بروسیا ادامه دارد…
بیشترین تعداد بازی بازیکنان

| Rank | Player | Matches |
| --- | --- | --- |
| ۱ |  برتی فوگتس | ۴۱۹ |
| ۲ |  اووه کمپس | ۳۹۰ |
| ۳ |  هربرت ویمر | ۳۶۶ |
| ۴ |  کریستین هوخشتتر | ۳۳۹ |
| ۵ |  هانس-گونتر برونس | ۳۳۱ |
| ۶ |  ولفگانگ کلف | ۳۲۱ |
| ۷ |  پاتریک هرمان | ۲۹۱ |
| ۸ |  هانس یورگ کرینز | ۲۹۰ |
| ۹ |  یوپ هاینکس | ۲۸۳ |
| ۱۰ |  مایکل کلینکرت | ۲۷۴ |