فهرست اسکناس‌های ایران
ایران‌چک (تراول)

چک واژه‌ای فارسی مربوط به دورهٔ هخامنشیان به معنی برگهٔ تاریخ‌دار و دارای ارزش مالی است و گاهی به معنی قباله، منشور و عهدنامه نیز به کار برده می‌شود که واژهٔ عربی آن صک و جمع آن صکوک است. این برگه‌ها جایگزین برگه‌های بهاداری نظیر چک طلایی، چک در گردش و ایران‌چک بانک‌ها شده‌اند که تا پیش از انتشار آن‌ها در سال ۱۳۸۷ توسط بانک مرکزی، توسط هر یک از بانک‌های عامل ایران و با نام خودشان چاپ و منتشر می‌گردید. بانک مرکزی در این سال به منظور مقابله با تبعات منفی انتشار چک‌پول بانک‌ها وارد عمل شد و از تاریخ ۲۵ مرداد ۱۳۸۷ ایران‌چک ۵۰۰ هزار و یک میلیون ریالی بانک مرکزی جایگزین بانک‌چک و ایران‌چک بانک‌ها شد. در دی ماه سال ۱۳۸۹ به دلیل ایرادات نهادهای نظارتی ایران‌چک یک میلیون ریالی بانک مرکزی جمع‌آوری شد ولی در اسفند ۱۳۹۲ انتشار آن از سر گرفته شد.
در تعریف این برگه آمده: ایران‌چک، چکی است که توسط بانک مرکزی چاپ و منتشر شده و توسط تمامی مؤسسات اعتباری صادر و وجه آن در هر یک از شعب مؤسسات اعتباری پرداخت می‌شود. با این تعریف، ایران‌چک عملاً کارکرد یک اسکناس را پیدا کرد. اصطلاح تراول که در زبان انگلیسی به معنی مسافرت و برگرفته از چک مسافرتی است هنوز به اشتباه به این اسکناس‌ها اطلاق می‌شود.
در این اسکناس‌ها سعی شده تا به نوعی چهار صفر از واحد پول حذف گردد؛ یعنی بر روی اسکناس ۵۰۰٬۰۰۰ ریالی عدد ۵۰ و بر روی ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ ریالی عدد ۱۰۰ دیده می‌شود؛ در هر دو مورد این اعداد با نوشتار انگلیسی بر روی اسکناس درج شده‌اند. هیئت دولت در جلسه نهم مرداد ۱۳۹۸ به ریاست حسن روحانی رئیس‌جمهور وقت، لایحه پیشنهادی بانک مرکزی مبنی بر تغییر واحد پول ملی از ریال به تومان و حذف چهار صفر را به تصویب رساند. مجلس نیز در جلسهٔ علنی ۷ مهر ۱۳۹۸ با حضور عبدالناصر همتی ریاست بانک مرکزی وقت، یک فوریت لایحهٔ حذف چهار صفر از پول ملی و جایگزینی ریال با تومان و واحدهای خرد (کمتر از ده هزار ریال) به پارسه، را به تصویب رساند.
| ایران‌چک‌های بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران از سال ۱۳۸۷> تصویر.رو | ایران‌چک‌های بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران از سال ۱۳۸۷> تصویر.پشت | ایران‌چک‌های بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران از سال ۱۳۸۷> ارزش.ارزش | ایران‌چک‌های بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران از سال ۱۳۸۷> ابعاد (میلی‌متر).ابعاد (میلی‌متر) | ایران‌چک‌های بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران از سال ۱۳۸۷> توضیحات.رو | ایران‌چک‌های بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران از سال ۱۳۸۷> توضیحات.پشت | تاریخ انتشار> تاریخ انتشار.تاریخ انتشار | امضاء> امضاء.امضاء |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | ۵۰۰٬۰۰۰  | ۷۱×۱۴۲ | بارگاه علی بن موسی الرضا | سقاخانه اسماعیل طلایی | ۱۳۹۴٫۰۶٫۰۳ | ولی‌الله سیف |
|  |  | ۵۰۰٬۰۰۰  | ۷۵×۱۶۰ | بارگاه علی بن موسی الرضا | خط نستعلیق | ۱۳۸۷٫۰۵٫۱۳ | طهماسب مظاهری محمود بهمنی ولی‌الله سیف |
|  |  | ۱٬۰۰۰٬۰۰۰  | ۷۵×۱۶۰ | کاخ تچر (رنگ آبی) | خط نستعلیق | ۱۳۸۷٫۰۵٫۳۱ | محمود بهمنی ولی‌الله سیف |
|  |  | ۱٬۰۰۰٬۰۰۰  | ۷۵×۱۶۰ | کاخ تچر (رنگ قهوه‌ای) | خط نستعلیق | ۱۳۸۷٫۰۵٫۳۱ | طهماسب مظاهری |
|  |  | ۲٬۰۰۰٬۰۰۰  | ۷۵×۱۶۰ | سد کارون ۳ | خط نستعلیق | ۱۴۰۱/۱۲/۲۰ | طهماسب مظاهری محمود بهمنی |
| ایران‌چک‌های بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران (سری میان نسلی با چهار صفر کمرنگ) از سال ۱۳۹۷> تصویر.رو | ایران‌چک‌های بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران (سری میان نسلی با چهار صفر کمرنگ) از سال ۱۳۹۷> تصویر.پشت | ایران‌چک‌های بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران (سری میان نسلی با چهار صفر کمرنگ) از سال ۱۳۹۷> ارزش.ارزش | ایران‌چک‌های بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران (سری میان نسلی با چهار صفر کمرنگ) از سال ۱۳۹۷> ابعاد (میلی‌متر).ابعاد (میلی‌متر) | ایران‌چک‌های بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران (سری میان نسلی با چهار صفر کمرنگ) از سال ۱۳۹۷> توضیحات.رو | ایران‌چک‌های بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران (سری میان نسلی با چهار صفر کمرنگ) از سال ۱۳۹۷> توضیحات.پشت | تاریخ انتشار> تاریخ انتشار.تاریخ انتشار | امضاء> امضاء.امضاء |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | ۵۰۰٬۰۰۰  یا ۵۰ تومان | ۷۱×۱۵۶ | بارگاه علی بن موسی الرضا | کوه دماوند | ۱۳۹۷٫۱۰٫۱۱ | عبدالناصر همتی اکبر کمیجانی علی صالح‌آبادی محمدرضا فرزین |
|  |  | ۱٬۰۰۰٬۰۰۰  یا ۱۰۰ تومان | ۷۱×۱۵۶ | کاخ تچر | پتروشیمی بندر امام | ۱۳۹۹٫۱۱٫۱۵ | عبدالناصر همتی علی صالح‌آبادی |
|  |  | ۱٬۰۰۰٬۰۰۰  یا ۱۰۰ تومان | ۷۱×۱۵۶ | حرم فاطمه معصومه | پتروشیمی بندر امام | ۱۴۰۱/۰۶/۲۱ | علی صالح‌آبادی محمدرضا فرزین |
|  |  | ۲٬۰۰۰٬۰۰۰  یا ۲۰۰ تومان  | ۷۱×۱۵۶ | مسجد جامع اصفهان | چوگان (اثر محمود فرشچیان |  | محمدرضا فرزین |
نمونه اسکناس سورشارژ دو مهر
نمونه اسکناس سورشارژ تک مهر
اسکناس دارای تمیربا تصویر سید علی‌محمد دستغیب و میر اسدالله مدنی