stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ولایت تخار
رسانه‌ها

فعالیت‌های رسانه یی در تخار نسبت به سال‌های گذشته رشد قابل ملاحظه‌ای نموده و تعداد رسانه‌های صوتی، تصویری و چاپی که در قالب دولتی و غیردولتی فعالیت دارند به بیش از (۲۰) رسانه می‌ر محمد سد.
با روی کار آمدن حکومت حامد کرزی، تلویزیون (مهر)، تلویزیون (برلیک)، تلویزیون (امید فردا)، رادیو فرهنگ رو، رادیو مهر، رادیو همصدا، رادیو برلیک، رادیو امید فردا، رادیو آی خانم، رادیو تخارستان و رادیو ریحان به نشرات پرداخته‌اند. از جمله رادیو تخارستان نخستین رادیو غیردولتی بود که در سال ۲۰۰۴ در این ولایت آغاز به فعالیت نمود.
روزنامهٔ جوان، هفته‌نامه آوای کوکچه، نجوا، ارشاد نور، حکومت‌داری و انکشاف، عصر، و تخارستان از جمله رسانه‌های چاپی فعال ولایت تخار بوده، اما نشریه‌های طلوع آفتاب جدید، هدف، زبان، کوکچه، ناب، تخارستان، تصویر و مجله سیستان که درگذشته نشرات داشتند، بنابر مشکلات مالی به رکود مواجه گردیده‌اند.
سرشناسان

در ولایت تخار از زمانه‌های قدیم نویسندگان، علماء و شاعران چیره‌دست زندگی می‌کردند و اکنون هم عده‌ای مشاهیر وجود دارند که بیانگر هویت فرهنگی این ولایت‌اند.
از شخصیت‌ها و فرماندهان ارشد این ولایت که در سال‌های اخیر در حملات انتحاری و انفجاری، جان خود را از دست داده‌اند، می‌توان به جنرال محمد داود داود، جنرال مولانا شاه جهان نوری، عبدالمطلب بیگ، انجنیر محمدعمر، حاجی آغا گل قطغنی و ملا پیرامقل نام برد. پیش از آن سر معلم طارق، دکتر سیدحسین، ملا عبدالودود و مولوی عزت‌الله از فرماندهان بودند که در تنگی فرخار به وسیلهٔ حزب اسلامی به شهادت رسیدند. [http://pz.rawa.org/57-58/57khanjar.htm  حسین کلفگانی، قاری امیر، مولوی محب الله و قیوم بای هم از فرمانده هان مشهور این ولایت بودند که در حوادث جداگانه کشته شدند.
تقسیمات اداری

اطلاعات بیشتر: فهرست ولسوالی‌های افغانستان
والیان تخار تورنجنرال محمد داود داود اکرام‌الدین معصومی، عبدالطیف ابراهیمی، عبدالجبار تقوا، احمد فیصل بیگزاد، یاسین ضیاء، فضل‌الله مجددی، عبدالحق شفق، عبدالله قرلق و محمد ضیا همدرد در این ولایت حکومت کرده‌اند و اکنون مولوی ضیاءالرحمن مدنی والی تخار است.
تقسیمات اداری > ولسوالی‌ها

اطلاعات بیشتر: فهرست ولسوالی‌های افغانستان
تخار بر اساس توزیع واحدهای اداری (۱۶) ولسوالی دارد و شهر تالقان مرکز این ولایت می‌باشد.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  اِشکمِش  بَنگی  بهارک  تالقان  چال  چاه‌آب  خواجه بهاءالدین  خواجه غار  دَرقَد |  دشتِ قلعه  روستاق  فَرخار  کَل‌افغان  نمک‌آب  وَرسَج  هزارسَموچ  یَنگی‌قلعه |  |
سفیرانی از قبادیان (阿 跋 檀)، بلخ (白 題 國) و کومده (قندوز) (胡 密 丹)، در حال بازدید از دربار دودمان تانگ. گردهمایی پادشاهان (王 会 图)، حدود سال ۶۵۰ م
شاهنشاهی کوشانی در اوج شکوه خود در زمان کانیشکا؛ مناطقی که رسماً بخشی از شاهنشاهی نبودند اما تحت نفوذ آن قرار داشتند به رنگ زرد است.
نقشه سلسله تانگ از سرزمینهای غربی خود، نشان دهنده تخارستان در منطقه باختریا، در غرب کشور از مناطق تحت کنترل چین.
ولسوالی‌های تخار
لاوریا

مکان
| لاوریا | لاوریا |
| --- | --- |
کومونه: کومونه
لاوریا: لاوریا
موقعیت لاوریا در نقشه: موقعیت لاوریا در نقشه
ناحیه: باسیلیکاتا
استان / شهرستان: استان پوتنزا (PZ)
دهستان: see لاوریا
حکومت: حکومت
 • شهردار: Angelo Lamboglia
مساحت: مساحت
 • کل: ۱۷۵ کیلومتر مربع (۶۸ مایل مربع)
ارتفاع: ۴۳۰ متر (۱۴۱۰ فوت)
جمعیت (۳۱ دسامبر  ۲۰۱۵): جمعیت (۳۱ دسامبر  ۲۰۱۵)
 • کل: ۱۲٬۹۱۹
 • تراکم: ۷۴/کیلومتر مربع (۱۹۰/مایل مربع)
اهلیت‌نام: Laurioti
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانه)
کد پستی: 85044
پیش‌شماره تلفن: 0973
قدیس پشتیبان: Bl. Domenico Lentini
روز قدیس: 25 February
وبگاه: وبگاه رسمی
لاوریا (به ایتالیایی: Lauria) یک کومونه در ایتالیا است که در استان پوتنزا واقع شده‌است.
خصوصیات

لاوریا ۱۷۵ کیلومترمربع مساحت و ۱۲٬۹۱۹ نفر جمعیت دارد و ۴۳۰ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
جون سورنس

| جون سورنس | جون سورنس |
| --- | --- |
زادهٔ: ۲۳ دسامبر ۱۹۵۸ ‏(۶۶ سال)
ملیت: ایالات متحده آمریکا
سال‌های فعالیت: ۱۹۸۷–اکنون
جون سِوِرنس (انگلیسی: Joan Severance؛ زادهٔ ۲۳ دسامبر ۱۹۵۸) یک هنرپیشه و مانکن اهل ایالات متحده آمریکا است. وی از سال ۱۹۸۷ میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده‌است.
از فیلم‌های معروف او می‌توان به بازی در  پرنده‌ای روی سیم اشاره کرد.
سنت-سوفی-دالیفکس، کبک

Municipality در 23x15px|border |alt=|link= استان کبک, 23x15px|border |alt=|link= کانادا
| Sainte-Sophie-d'Halifax | Sainte-Sophie-d'Halifax |
| --- | --- |
Municipality: Municipality
استان:  استان کبک
ناحیه: Centre-du-Québec
منطقه شهری: L'Érable
Constituted: December 17, 1997
حکومت: حکومت
 • Mayor: Marc Nadeau
 • Federal riding: Mégantic—L'Érable
 • Prov. riding: Mégantic—L'Érable
مساحت: مساحت
 • کل: ۹۲٫۳۰ کیلومتر مربع (۳۵٫۶۴ مایل مربع)
 • خشکی: ۹۲٫۰۶ کیلومتر مربع (۳۵٫۵۴ مایل مربع)
جمعیت (2011): جمعیت (2011)
 • کل: ۶۶۶
 • تراکم: ۷٫۲/کیلومتر مربع (۱۹/مایل مربع)
 • Change (2006–11): افزایش۴٫۴%
 • Dwellings: ۲۷۳
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی −۵ (EST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی −۴ (EDT)
Postal code(s): G0P 1L0
کد منطقه: 819
وبگاه: www.saintesophiedhalifax.com
سنت-سوفی-دالیفکس (به فرانسوی: Sainte-Sophie-d'Halifax) شهری در منطقه شهری لرابل ناحیه سانتر-دو-کبک در استان کبک کانادا است. در سرشماری سال ۲۰۱۱ این شهر ۶۳۵ نفر جمعیت داشته‌است و مساحت آن ۹۱٫۱۱ کیلومتر مربع است.
داشلوجه (اهر)

مکان
| داشلوجه (اهر) | داشلوجه (اهر) |
| --- | --- |
روستا: روستا
محل : محل 
داشلوجه (اهر): داشلوجه (اهر)
مختصات: ۳۸°۲۴′۲″ شمالی ۴۷°۹′۱۶″ شرقی﻿ / ﻿۳۸٫۴۰۰۵۶°شمالی ۴۷٫۱۵۴۴۴°شرقی﻿ / 38.40056; 47.15444: مختصات: ۳۸°۲۴′۲″ شمالی ۴۷°۹′۱۶″ شرقی﻿ / ﻿۳۸٫۴۰۰۵۶°شمالی ۴۷٫۱۵۴۴۴°شرقی﻿ / 38.40056; 47.15444
استان: آذربایجان شرقی
شهرستان: اهر
بخش: بخش مرکزی
دهستان: بزکش
جمعیت: ۱۰۲ نفر (سرشماری ۹۵)
داشلوجه (اهر)، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان اهر در استان آذربایجان شرقی ایران است.این روستا ۱۰۲ الی ۱۰۷ نفر جمعیت دارد.
جمعیت

این روستا در دهستان بزکش قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱۰۷ نفر (۲۵خانوار) بوده‌است.این روستا مزارع کشاورزی حاصلخیزی داشته و در تولید انواع محصولات کشاورزی از اهمیت بالایی برخوردار است.از محصولات کشاورزی مهم تولید این روستا:گندم،جو و ... میباشد.سیب و آلبالو از مهمترین محصولات تولیدی این روستاست و آب آن از چشمه محصول آن غلات و حبوب و سردرختی ، شغل اهالی زراعت و گله داری می باشد.صنایع دستی مردم آن گلیم بافی و راه آنجا آسفالت است.از روستای های همسایه روستای داشلوجه میتوان به روستاهای رزین ،علی آباد،آلمان قدیم اشاره کرد.
سن-دومینیک، کبک

مکان در 23x15px|border |alt=|link= استان کبک, 23x15px|border |alt=|link= کانادا
| Saint-Dominique | Saint-Dominique |
| --- | --- |
شهرداری: شهرداری
Location within Les Maskoutains Regional County Municipality.: Location within Les Maskoutains Regional County Municipality.
Saint-Dominique : Saint-Dominique 
مختصات: ۴۵°۳۳′۵۳″ شمالی ۷۲°۵۱′۰۳″ غربی﻿ / ﻿۴۵٫۵۶۴۷۲°شمالی ۷۲٫۸۵۰۸۳°غربی﻿ / 45.56472; -72.85083: مختصات: ۴۵°۳۳′۵۳″ شمالی ۷۲°۵۱′۰۳″ غربی﻿ / ﻿۴۵٫۵۶۴۷۲°شمالی ۷۲٫۸۵۰۸۳°غربی﻿ / 45.56472; -72.85083
استان:  استان کبک
ناحیه: مونترژی
منطقه شهری: له ماسکوتن
Constituted: July 1, 1855
حکومت: حکومت
 • شهردار: Robert Houle
 • Federal riding: Saint-Hyacinthe—Bagot
 • Prov. riding: Saint-Hyacinthe—Bagot
مساحت: مساحت
 • کل: ۷۱٫۱۰ کیلومتر مربع (۲۷٫۴۵ مایل مربع)
 • خشکی: ۶۹٫۰۸ کیلومتر مربع (۲۶٫۶۷ مایل مربع)
جمعیت (۲۰۱۱): جمعیت (۲۰۱۱)
 • کل: ۲٬۳۲۷
 • تراکم: ۳۳٫۷/کیلومتر مربع (۸۷/مایل مربع)
 • Change (2006–11): افزایش۹٫۱%
 • Dwellings: ۹۴۳
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی −۵ (EST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی −۴ (EDT)
Postal code(s): J0H 1L0
کد(های) منطقه: 450 and 579
Access Routes:  Route ۱۳۷
وبگاه: www.municipalite.saint-dominique.qc.ca
سن-دومینیک (به فرانسوی: Saint-Dominique) شهری در منطقه شهری له ماسکوتن ناحیه مونترژی در استان کبک کانادا است. در سرشماری سال ۲۰۱۱ این شهر ۲٬۳۰۸ نفر جمعیت داشته‌است و مساحت آن ۷۰٫۱۶ کیلومتر مربع است.
دالان ارس

دالان ارس
دالان ارس مجموعه راه‌های مواصلاتی سرزمین کلان‌تر جمهوری آذربایجان به جمهوری خودمختار نخجوان در خاک ایران است. این دالان مجهز به بزرگراه و راه‌آهن خواهد بود، موازی دالان زنگزور در خاک ارمنستان است.
این دالان قرار است از استان آذربایجان شرقی عبور کند و روستای آق‌بند (زنگلان) را به شهرستان اردوباد در جنوب نخجوان متصل کند. دالان ارس می‌تواند با دور زدن ارمنستان، جایگزینی برای دالان زنگزور با پتانسیل کاهش نگرانی‌های ایران برای مرز مشترکش با ارمنستان باشد.
دگرنام‌ها

کریدور ارس
دهلیز ارس
نستین

نَستین شاهی بود که در ابتدای دورهٔ مسیحیت احتمالاً در نواحی افغانستان امروزی پادشاهی می‌کرده. تا به حال، تنها یک سکه از او کشف شده که خودش را به خط یونانی، نستین پسر خَتین معرفی کرده و این سکه در شمال افغانستان پیدا شده. این نام ایرانی به نظر می‌رسد. این‌طور گفته شده است که از شاهان محلی دست‌نشانده شاهنشاهی اشکانی در افغانستان بوده است.
کیت کریگ-وود

| کیت کریگ-وود | کیت کریگ-وود |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱ فوریهٔ ۱۹۷۷
درگذشت: ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۰ (۴۳ سال)
ملیت: بریتانیایی
پیشه: کارآفرین تکنولوژی
کیت کریگ-وود (به انگلیسی: Kate Craig-Wood) (زاده ۱ فوریهٔ ۱۹۷۷- درگذشته ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۰) کارآفرین تکنولوژی بریتانیایی بود.
او یک زن ترنس بود.
سنت-سوفی-دو-لورارد، کبک

Parish municipality در 23x15px|border |alt=|link= استان کبک, 23x15px|border |alt=|link= کانادا
| Sainte-Sophie-de-Lévrard | Sainte-Sophie-de-Lévrard |
| --- | --- |
Parish municipality: Parish municipality
Sainte-Sophie-de-Lévrard: Sainte-Sophie-de-Lévrard
مختصات: ۴۶°۲۶′ شمالی ۷۲°۰۷′ غربی﻿ / ﻿۴۶٫۴۳۳°شمالی ۷۲٫۱۱۷°غربی﻿ / 46.433; -72.117: مختصات: ۴۶°۲۶′ شمالی ۷۲°۰۷′ غربی﻿ / ﻿۴۶٫۴۳۳°شمالی ۷۲٫۱۱۷°غربی﻿ / 46.433; -72.117
استان:  استان کبک
ناحیه: Centre-du-Québec
منطقه شهری: بکانکور
Constituted: April 23, 1875
حکومت: حکومت
 • Mayor: Jean-Guy Beaudet
 • Federal riding: Bas-Richelieu—Nicolet—Bécancour
 • Prov. riding: Bas-Richelieu—Nicolet—Bécancour
مساحت: مساحت
 • کل: ۸۲٫۱۰ کیلومتر مربع (۳۱٫۷۰ مایل مربع)
 • خشکی: ۸۳٫۹۹ کیلومتر مربع (۳۲٫۴۳ مایل مربع)
 : There is an apparent contradiction between two authoritative sources
جمعیت (2011): جمعیت (2011)
 • کل: ۷۳۳
 • تراکم: ۸٫۷/کیلومتر مربع (۲۳/مایل مربع)
 • Change (2006–11): کاهش۵٫۴%
 • Dwellings: ۴۰۴
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی −۵ (EST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی −۴ (EDT)
Postal code(s): G0X 3C0
کد منطقه: 819
سنت-سوفی-دو-لورارد (به فرانسوی: Sainte-Sophie-de-Lévrard) قصبه‌ای در منطقه شهری بکانکور ناحیه سانتر-دو-کبک در استان کبک کانادا است. در سرشماری سال ۲۰۱۱ این قصبه ۷۹۵ نفر جمعیت داشته‌است و مساحت آن ۸۲٫۳۸ کیلومتر مربع است.
فرفیلد، تنسی

مکان
| Fairfield, Tennessee | Fairfield, Tennessee |
| --- | --- |
مکان مختص سرشماری: مکان مختص سرشماری
Fairfield, Tennessee: Fairfield, Tennessee
مختصات: ۳۶°۳۷′۱۱″ شمالی ۸۶°۲۰′۴۴″ غربی﻿ / ﻿۳۶٫۶۱۹۷۲°شمالی ۸۶٫۳۴۵۵۶°غربی﻿ / 36.61972; -86.34556: مختصات: ۳۶°۳۷′۱۱″ شمالی ۸۶°۲۰′۴۴″ غربی﻿ / ﻿۳۶٫۶۱۹۷۲°شمالی ۸۶٫۳۴۵۵۶°غربی﻿ / 36.61972; -86.34556
State: تنسی
شهرستان: Sumner
مساحت: مساحت
 • کل: ۰٫۹۹۱ مایل مربع (۲٫۵۷ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۰٫۹۹۱ مایل مربع (۲٫۵۷ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰ مایل مربع (۰ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۸۱۰ فوت (۲۵۰ متر)
جمعیت (2010): جمعیت (2010)
 • کل: ۱۳۱
 • تراکم: ۱۳۰/مایل مربع (۵۱/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۶ (Central (CST))
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۵ (CDT)
کد منطقه: 615
GNIS feature ID: 1315035
فرفیلد(به انگلیسی: Fairfield) شهری در ایالت تنسی کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۱۳۱ نفر بوده‌است.
سوپریور، ویسکانسین

مکان
| سوپریور  Superior | سوپریور  Superior |
| --- | --- |
شهر: شهر
پایین شهر سوپریور، دورنمایی از شهر دولوث در افق.: پایین شهر سوپریور، دورنمایی از شهر دولوث در افق.
ایالت: ویسکانسین
شهرستان: داگلاس
تاریخ ثبت: ۶ سپتامبر ۱۸۵۴
حکومت: حکومت
 • شهردار:  بروس هاگنBruce Hagen
مساحت: مساحت
 • کل: ۵۵٫۴ مایل مربع (۱۴۳ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۳۶٫۹ مایل مربع (۹۶ کیلومتر مربع)
 • آب: ۱۸٫۵ مایل مربع (۴۸ کیلومتر مربع)
جمعیت (۲۰۱۰): جمعیت (۲۰۱۰)
 • کل: ۲۷۲۴۴
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۶ (CST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۵ (CDT)
ZIP codes: 54880
کد(های) منطقه: 715 and 534
وبگاه: www.ci.superior.wi.us
سوپریور، ویسکانسین  (به انگلیسی: Superior) شهری در شهرستان داگلاس ایالت ویسکانسین است که در سال ۱۸۵۸ بنیان‌گذاری شده‌است. این شهر طبق سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی ۲۷٬۲۴۴ نفر جمعیت داشته‌است.
شهرستان تویسرکان

| شهرستان تویسرکان | شهرستان تویسرکان |
| --- | --- |
اطلاعات کلی: اطلاعات کلی
کشور:  ایران
استان: همدان
سایر شهرها: تویسرکان، سرکان، فرسفج
بخش‌ها: مرکزی، قلقل‌رود
سال تأسیس: ۱۳۲۸ هجری خورشیدی
اداره: اداره
فرماندار: حسین افشاری
مردم: مردم
جمعیت: ۱۰۵٬۷۳۸ نفر سال ۱۳۹۵
رشد جمعیت: ۶/۳
تراکم جمعیت: ۹۰ نفر در هر کیلومترمربع نفر بر کیلومتر مربع
مذهب: شیعه دوازده‌امامی
جغرافیای طبیعی: جغرافیای طبیعی
مساحت: ۱٬۵۵۶ کیلومتر مربع کیلومتر مربع
ارتفاع از سطح دریا: ۱٬۷۸۴
داده‌های دیگر: داده‌های دیگر
پیش‌شمارهٔ تلفن: ۰۸۱
شهرستان تویسرکان یکی از شهرستان‌های جنوبی استان همدان در ایران است. مرکز این شهرستان شهر تویسرکان است. تویسرکان در جنوب کوه الوند و شهر همدان واقع شده است. و در گذشته جزء حکومت اتابکان لر کوچک بوده است.
شهرستان تویسرکان متشکل از ایلات و طوایف لر زبان با مساحتی معادل ۱٬۵۵۶ کیلومتر مربع، ۷‎٫۹۸ درصد از مساحت استان همدان را دربرگرفته است. مختصات جغرافیایی آن بین مدار ۳۴ درجه و ۲۰ دقیقه تا۳۴ درجه و ۴۸ دقیقه عرض شمالی و ۴۸ درجه و ۵ دقیقه تا ۴۸ درجه و ۳۸ دقیقه طول شرقی است. تویسرکان یکی از شهرهای بسیار کهن و باستانی ایران است که قدمتش به ۳ تا ۴ هزار سال پیش می‌رسد. نام اولیهٔ این سرزمین زورآور یا رودآور بوده که در حال حاضر از این نام روستایی به نام رودآور در ۷ کیلومتری جنوب غربی شهر تویسرکان باقی مانده است. برخی معتقدند تویسرکان از ۲ قصبهٔ توی و سرکان تشکیل شده که سرکان فعلاً در ۲ کیلومتری شمال شهر وجود دارد و توی هم همان تویسرکان کنونی است. پرویز اذکایی یکی از مورخان نامی همدان در همدان‌نامه‌اش دربارهٔ وجه تسمیهٔ تویسرکان آورده است: نخست باید معنای اسم توی را دانست که تنها با اسم قریهٔ توبین میان ده‌های موبین و برفین در ناحیهٔ قدیمی ماوشان همدان یا امامزاده کوه کنونی قابل مقایسه است و شاید به معنای درون و اندرون یا ته و توی باشد.
تقسیمات کشوری

بخش قلقل‌رود
دهستان قلقل‌رود
دهستان کمال‌رود
دهستان میان‌رود
نقاط شهری: فرسفج
بخش مرکزی
دهستان حیقوق نبی
دهستان خرم‌رود
دهستان سیدشهاب
دهستان کرزان‌رود
نقاط شهری: تویسرکان و سرکان
آب و هوا و مشخصات جغرافیایی

این شهرستان در مختصات ۳۴ درجه و ۲۰ دقیقه تا ۳۴ درجه و ۴۶ دقیقه عرض جغرافیایی و ۴۸ درجه و۳ دقیقه تا ۴۸ درجه و ۳۵ دقیقه طول جغرافیایی واقع شده است و از شمال به شهرستانهای همدان و اسدآباد و قسمت کمی هم به شهرستان بهار از مشرق به ملایر از مغرب به کنگاور واز جنوب به شهرستان نهاوند محدود است. بلندترین نقطه این شهرستان قله الوند با ارتفاع ۳۵۷۴ متر است که فصل مشترک این شهرستان و شهرستان همدان است و پست‌ترین نقطه آن نیز روستای کارخانه با ارتفاع ۱۵۵۵ متر است و ارتفاع متوسط آن از سطح دریا ۱۷۸۴ متر است. این شهرستان به دلیل کوهستانی بودن و مرتفع بودن دارای آب و هوای معتدل کوهستانی است و رودخانه‌های مهم آن قلقل رود. کرزان رود. سرکان رود؛ و سرابی هستند؛ که مازاد آب آنها پس از آبیاری زمین‌های کشاورزی مسیر خود به رودخانه گاماسیاب می‌ریزد. شهرستان تویسرکان با مساحت ۱۵۵۶ کیلومتر مربع از ۳ شهر تویسرکان. سرکان. فرسفج و ۲ بخش: مرکزی و قلقل رود و ۷ دهستان و ۱۱۱ روستا تشکیل شده و طبق سرشماری سال ۱۳۷۵ دارای ۱۱۸۹۵۴ نفر جمعیت و تراکم نسبی ۷۴/۴ نفر در هر کیلومتر مربع است.
مردم‌شناسی

اکثریت قاطع مردم شهرستان تویسرکان و روستانشینان آن از طوایف لر و لرتبار می‌باشند، همچنین بافت قومی شهر تویسرکان عمدتاً از اقوام لر تشکیل شده.مردم این شهر را قوم لر تشکیل می‌دهند که به زبان لری تویسرکانی سخن می‌گویند.اکثریت مطلق مناطق شهرستان تویسرکان به لری تکلم می‌کنند.علی حصوری گویش مردم تویسرکان را از گویش‌های زبان لری معرفی می‌کند.استانداری استان مرکزی از این گویش را لری تویسرکانی همانند ملایری و نهاوندی و بروجردی از گویش‌های زبان لری ذکر می‌کند.خبرگزاری تویسرکان گویش تویسرکانی را از گویش‌های زبان لری معرفی می‌کند.به‌طور کلی مردم نهاوند و تویسرکان و ملایر دارای قومیت و ریشه مشترک لر می‌باشند و به زبان لری تکلم می‌کنند.
مسافت تویسرکان با مراکز استان ها

| شهر مقصد | فاصله(KM) | زمان تقریبی سفر |
| --- | --- | --- |
| تهران | ۳۹۲ | ۴:۳۲ ساعت |
| مشهد | ۱۲۴۵ | ۱۳:۱۱ساعت |
| اصفهان | ۴۳۶ | ۵:۳۸ساعت |
| کرج | ۴۰۹ | ۴:۴۰ساعت |
| تبریز | ۶۵۸ | ۷:۴۰ساعت |
| کرمانشاه | ۱۹۲ | ۲:۲۷ساعت |
| قم | ۲۹۳ | ۳:۳۶ساعت |
| شیراز | ۹۲۷ | ۱۰:۴۵ساعت |
| اهواز | ۵۵۲ | ۶:۵۹ساعت |
| ارومیه | ۵۸۵ | ۸ساعت |
| ساری | ۶۶۳ | ۸:۵۰ساعت |
| رشت | ۴۵۹ | ۶:۱۴ساعت |
| اراک | ۱۵۹ | ۲:۱۳ساعت |
| کرمان | ۱۱۴۶ | ۱۲:۳۵ساعت |
| اردبیل | ۵۲۵ | ۸:۱۱ساعت |
| گرگان | ۷۷۹ | ۹:۵۰ ساعت |
| همدان | ۵۸ | ۱:۲۲ ساعت |
| خرم‌آباد | ۲۱۷ | ۳:۰۷ ساعت |
| قزوین | ۳۰۲ | ۴ ساعت |
| زنجان | ۳۷۱ | ۴:۴۸ ساعت |
| یزد | ۷۸۵ | ۸:۴۲ساعت |
| زاهدان | ۱۶۴۴ | ۱۷:۴۹ ساعت |
| بندرعباس | ۱۴۴۵ | ۱۵:۳۰ ساعت |
| بوشهر | ۹۹۷ | ۱۲ ساعت |
| سمنان | ۵۷۶ | ۶:۳۰ساعت |
| بجنورد | ۱۰۷۸ | ۱۲:۳۰ ساعت |
| بیرجند | ۱۳۰۴ | ۱۴:۲۷ ساعت |
| سنندج | ۲۳۶ | ۳:۱۳ ساعت |
| ایلام | ۳۱۶ | ۴:۱۵ ساعت |
| شهرکرد | ۴۱۶ | ۵:۴۵ ساعت |
| یاسوج | ۷۰۰ | ۹:۲۵ ساعت |
زراعت و صنعت و معدن شهرستان

زراعت و باغداری اگرچه بیشتر ایرانیان تویسرکان را همراه با محصول گردوی آن می‌شناسند و این شهر به خاطر وجود گردوهای خوب و مرغوبش معروف شده است اما قابلیت‌های فراوان دیگری نیز در این شهر وجود دارد که هریک به نوبه خود بر رشد استعدادها و توانمندی‌های این دیار و افزایش سطح اقتصاد، درآمدزایی و جذب توریست برای شهرستان تویسرکان می‌توانند مؤثر باشند. در ترکیب محصولات سالانه تویسرکان می‌توان به گندم، جو، علوفه، حبوبات، محصولات جالیزی، سیب زمینی، گردو، سیب، آلو، هلو، گلابی و… اشاره کرد. گفتنی است، گردو محصول عمده صادراتی این شهرستان به سایر کشورها محسوب می‌شود.
صنعت و معدن همچنین در تویسرکان معادن سنگ از جمله سنگ چینی، سنگ گرانیت، سنگ گچ، سنگ مرمر، سنگ آهک و سیلیس به وفور یافت می‌شود. در سال ۱۳۸۲ در این شهرستان تعداد ۱۷ معدن با اشتغالزایی ۱۵۰ نفر و میزان ذخیره مواد معدنی یک میلیون و ۴۲۵ هزار و ۵۰۰ تن و سطح پوشش ۶۸‎/۸۳ کیلومتر مربع وجود داشته است.
عمده‌ترین قابلیت‌ها و نقاط قوت تویسرکان نیمه شمالی شهرستان تویسرکان دارای موقعیت مناسب آب و خاک برای توسعه باغ‌ها به‌ویژه گردو است. از مجموع ۵ هزار و ۷۰۰ هکتار باغ‌های موجود، ۳ هزار و ۴۰۰ هکتار به گردو اختصاص دارد که یکی از اقلام مهم صادراتی شهرستان است. تولید سالانه گردو بالغ بر ۶ هزار و ۸۶۲ تن بوده که ۳۵‎/۲ درصد تولید گردوی استان را شامل می‌شود. در شهرستان تویسرکان یک شهرک صنعتی در آریکان، یک ناحیه صنعتی در فرسفج و ۲ مجتمع صنعتی در روستاهای اشترمل و جیجانکوه وجود دارد. وجود مواد خام و اولیه مانند معادن انواع سنگ‌های تزیینی از جمله گرانیت، سنگ سیاه و سنگ سیلیس نیز از مواردی است که بر قابلیت‌های صنعتی تویسرکان می‌افزاید. وجود مواد اولیه لازم برای منبت کاری و نجاری مانند چوب مرغوب درختانی نظیر گردو و وجود کانون‌های خودجوش منبت کاری در این منطقه حائز اهمیت است. نیروی ماهر در صنایع دستی و روستایی همچون قالیبافی، جاجیم بافی، سفالگری و منبت کاری در کنار جاذبه‌های تاریخی، طبیعی و فرهنگی قابل توجه هستند. علاوه بر این، این شهرستان دارای آب و هوایی مناسب و باغ‌های سرسبز و وسیع و جاذبه‌های طبیعی کم‌نظیر است.
صنایع دستی شهرستان

صنایع دستی شاغلان صنایع دستی این شهرستان در رشته‌های مصنوعات چوب و قالیبافی فعالیت می‌کنند. منبت کاری از صنایع دستی در خور اهمیت این شهرستان است. بافت گلیم و گیوه نیز از دیگر صنایع دستی مهم این شهرستان محسوب می‌شوند که ارزش صادراتی دارند. با توجه به اینکه صادرات فرش‌های دستی تویسرکان از دیرباز دارای اهمیت ویژه ای بوده است، در این بخش به‌طور مختصر گذری کوتاه بر فرش تویسرکان خواهیم داشت.
فرش در تویسرکان اگر نه در شهر، بی تردید در روستاهای تویسرکان به دلیل وجود زمستان‌های پربرف و روستاهای دور از دسترس و وجود پشم و پنبه فراوان، از قدیم قالیبافی وجود داشته است. وجود فرش‌های نسبتاً مرغوب با نقوش و رنگ آمیزی‌های زیبا که متجاوز از ۱۰۰ سال عمر دارند، نشان از فرش بافی مطلوب و با ارزش در برخی روستاها یا مناطقی که دارای خان و ارباب بوده‌اند، دارد. بنابر برخی نقل قول‌ها، حمزه اردلان، به دلیل اینکه از خان‌های بزرگ تویسرکان بوده است استاد یوسف نامی را از تبریز برای بافت فرش می‌آورد. او بنیان‌گذار نوعی فرش بافی مرغوب در برخی از روستاها به‌خصوص روستای فتح‌آباد می‌شود. بی شک خامه‌ها و نخ‌های مورد مصرف در طول سال‌ها، با دست ریسیده شده و با رنگ‌های طبیعی محلی رنگ می‌شده است که امروزه نیز نمونه‌های زیبایی از این نوع پشم و رنگ آمیزی را در برخی از فرش‌های قدیمی شاهد هستیم. به‌طور کلی فرش بافی در تویسرکان عمدتاً روستایی است و بافندگان شهر بیشتر مهاجر و زن هستند. گره فرش از نوع ترکی است. فرش‌های روستایی دارای اشکال ساده و ابتدایی هستند که در آنها پرنده و حیوانات نیز دیده می‌شود، قالی‌ها درشت بافت و گوشتی و دارای پرز بلند و غالباًیک پود هستند. بافندگان روستایی به علت سقوط کیفیت فرش از نظر جنس و رنگ و نقوش اصلاح نشده (تکراری و غلط بافی) و نبود آموزش معمولاً فقیر هستند. برخی از روستاهای مهم قالیبافی عبارتند از: روستای بیرده (ابودردا)، اشتر مله، سیادره، پیرپازول، شهرستانه، گل زرد، تخته گلی، تخته سفید، بابا کمال و یعقوب شاه. معروف‌ترین نقشه تویسرکان به نام اصادوقی (آقا صادقی) بنابه اظهار اهالی از روستای ابودردا سرچشمه گرفته است و همچنین نقشه مالیچه (که اژدر نیز نامیده شده) و نقشه دارایی (که همان اصادوقی است) و نقشه زاغه که مربوط به ۲ روستای ابودردا و مالیچه و روستای زاغه است، قالیبافی نسبتاً خوبی دارند. فرش‌های تولیدی در این منطقه از ۲ متر تا ۱۲ مترمربع هستند.
فرهنگ و هنر و گردشگری شهرستان

فرهنگ و هنر و گردشگری در این شهرستان تعداد ۱۶۷ مکان مذهبی شامل اماکن متبرکه، امامزاده و حسینیه وجود دارد. یک واحد سینما نیز در تویسرکان فعالیت می‌کند. تعداد جاذبه‌های گردشگری در این شهرستان ۵۷ مورد است که حدود یک چهارم کل اماکن گردشگری استان همدان را به خود اختصاص داده است. همچنین در این شهرستان یک هتل به گردشگران خدمات ارائه می‌دهد.
آرامگاه حبقوق نبی

حیقوق هشتمین نبی از دوازده نبی صاحب کتاب بنی اسراییل در عهد عتیق، و معاصر با دانیال نبی است. وی حدود ۲۷۰۰ سال پیش می‌زیسته و نگهبان معبد بزرگ یهودیان در اورشلیم بوده است. حدود سال ۵۹۰ قبل از میلاد، بخت‌النصر، پادشاه کلده به اورشلیم حمله کرد و یهودیان زیادی را به قتل رساند و نزدیک به بیست هزار نفر از آنان را اسیر و به شهر بابل پایتخت کلده (که نزدیک بغداد فعلی قرار داشت) انتقال داد. حیقوق در بین این زندانیان بود و مدت طولانی در زندان به سر برد. حبقوق نبی
در سال ۵۴۸ قبل از میلاد کورش بزرگ پادشاه ایران به کلده حمله کرد و در جنگی طولانی لشکریان کلده را شکست داد، بابل را تصرف کرد و طی فرمانی دستور آزادی کلیه اسیران و زندانیان یهود را صادر نمود. پس از آزادی از بند اسارت بابلیان، حیقوق به ایران مهاجرت کرد و در شهر تویسرکان (رودآور) ساکن شد و در همین شهر درگذشت.
آرامگاه حیقوق در تویسرکان طی قرون متمادی چندین بار بازسازی شده است و آخرین بار توسط محمدعلی‌خان میرزایی (ملک جمشید) در سال ۱۳۴۰ هجری شمسی بازسازی شده است. ساختمان بنای آن مربوط به پیش از تسلط اسلام بر ایران است و در زمان سلاطین اسلام یک قسمت از طبقه فوقانی آن ریخت و بنای فعلی در زمان سلجوقیان بنا شده است. در شمال آن تپه مختصری از باقیمانده مسجد وجود دارد و این‌طور که بر می‌آید دارای ۴ برج و دیوار بوده و نشانه‌هایی از آن هنوز باقی است. این آرامگاه یکی از قدیمی‌ترین آثار تاریخی ایران محسوب می‌شود. هم‌اکنون آرامگاه زیارتگاه اهالی شهرستان تویسرکان و اقلیتهای دینی سایر شهرهای ایران می‌باشد.
آرامگاه میررضی الدین آرتیمانی

رضی‌الدین آرتیمانی شاعر معروف عصر صفویاست وی در۳۰ سالگی به دربار شاه عباس صفوی راه می‌یابد؛ که برای مدتی از میرزایان شاه عباس صفوی نیز بود و به همین دلیل او را «میر» یا «میرزا» رضی الدین می‌نامند.
وی در سال ۱۵۷۰ میلادی در شهرستان تویسرکان (روستای آرتیمان) به دنیا آمد. برای تحصیل به همدان و نزد میر مرشد بروجردی رفت؛ و پس از مدت اندکی به دربار شاه عباس راه یافت و از میرزایان شاه بود. او همچنین داماد خاندان صفوی بوده است.
رضاقلی‌خان هدایت در مورد میر رضی چنین نوشته است: سیدی است صاحب ذوق و حال عرفانی با افضال در معارف الاهیه مسلم آفاق و در مدارج حقانیه در عالم طاق.
ار میر رضی حدود ۱۲۰۰ بیت شعر (در قالب‌های گوناگون) به‌جای مانده است که ساقی نامهمشهورترین آن است؛ که با این بیت آغاز می‌شود:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| الهی به مستان میخانه‌ات |  | به عقل آفرینان دیوانه‌ات |
وی پس از مدتی به وطن خود بازگشت و نهایتاً در سال ۱۶۲۷ میلادی در تویسرکان چشم از جهان فروبست. مدفن وی در دامنه کوهی مشرف به شهر و در جایی به نام همینه یا هیمنه قرار گرفته که در محل خانقاهش واقع شده و دارای استراحتگاه نیز می‌باشد.
آثار:ساقی‌نامه | سوگندنامه | گوهر عشق | غزلیات | قصاید | رباعیات | ترجیع بند | مقطعات | مفردات
دیوان اشعار این شاعر نامی به کوشش محمدعلی امامی یکی از فرهنگیان چاپ و منتشر شده است. تنها اثر به‌جای مانده از میر رضی الدین آرتیمانی ۱۲۰۰ بیت شعر است؛ که ساقی نامه و سوگند نامه او در دنیا بی نظیر می‌باشد فرزند او ابراهیم ادهم است که در هند مدفون گردیده است که او نیز شاعری را از پدر به ارث برده است این بنا در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است و زیر نظر سازمان میراث فرهنگی نگهداری و حفاظت می‌شود.
یدالله مایل تویسرکانی

یدالله مایل تویسرکانی روزنامه‌نگار، شاعر، متخلص به مایل متولد ۱۲۶۳ یا ۱۲۶۵ قمری در تویسرکان در استان همدان است. در زادگاهش و در همدان به تحصیل عقلی و نقلی پرداخت و از کشیشی فرانسوی زبان فرانسه را آموخت. زبان‌های عربی و روسی را نیز فراگرفت. در سال ۱۲۸۳ شمسی در تویسرکان مدرسه‌ای به سبک نوین دایر کرد اما عده‌ای از عوام به تحریک مرتجعین آن را تخریب کردند. در سال ۱۲۹۸ شمسی به تهران رفت و ضمن تدریس به همکاری با مطبوعات پرداخت. یک سال و نیم بعد به ریاست فرهنگ بابل منصوب شد. در ۱۳۰۲ شمسی سرپرستی مدارس ایرانی در قفقاز را عهده‌دار گردید. پس از سوء قصد به جان وی، مدارس قفقاز از سوی دولت ایران تعطیل شد و ناچار به تهران بازگشت. در سال ۱۳۰۶ به ریاست معارف مازندران منصوب شد و در سال ۱۳۱۴ با همین منصب به کرمان رفت. چند سالی نیز روزنامه شفق سرخ را اداره کرد. شعرش در قالب‌های سنتی است. حدود ۲۰۰۰۰ بیت شعر سروده است و چند اثر ترجمه نیز از او چاپ شده است. او در سال ۱۳۲۹ شمسی درگذشت.