ابتکار صلح عربی
واکنش‌ها > واکنش‌های فلسطینی‌ها > حماس

این ابتکار از زمان آغاز به کار خود در سال ۲۰۰۲، سازمان را عمیقاً تقسیم کرد.  در حالی که برخی از رهبران به طور مثبت در مورد آن صحبت کرده اند،  برخی دیگر ابتکار عمل را که اردن و مصر را از خود دور کرد، نپذیرفتند.  برخی گزارش های بعدی حاکی از آن است که حماس این ابتکار عمل را پذیرفته است.   تا سال ۲۰۰۶، حماس قراردادهایی را با فتح امضا کرد که با مرزهای 1967 به عنوان مبنایی برای تشکیل کشور فلسطین موافقت می‌کرد،  و تا سال ۲۰۱۷ حماس منشور جدیدی را منتشر کرد که یک کشور فلسطینی را در مرزهای ۱۹۶۷ می‌پذیرفت.
اسماعیل ابوشنب، سخنگوی حماس در آوریل ۲۰۰۲ به سانفرانسیسکو کرونیکل گفت که این سازمان آن را می‌پذیرد و گفت: «این برای همه گروه‌های نظامی فلسطینی رضایت‌بخش خواهد بود تا کشور ما را بسازند، در امور خود مشغول باشیم و کارهای خوبی داشته باشیم. همسایگی با اسرائیلی‌ها».  خبرنگارانی که با شنب مصاحبه کردند پرسیدند که آیا او از طرف کل سازمان حماس صحبت می‌کند و شنب پاسخ داد "بله". آنها سپس سعی کردند با دیگر رهبران حماس تماس بگیرند تا اظهارات شنب را تایید کنند، اما یا نتوانستند با آنها ارتباط برقرار کنند و یا تمایلی به اظهار نظر در مورد این موضوع نداشتند.
یکی از شروط محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین برای تشکیل دولت ائتلاف ملی با حماس پس از انتخابات ۲۰۰۶ این بود که حماس باید این ابتکار را به رسمیت بشناسد، اما او ناموفق بود.  محمود الزهار، وزیر خارجه حماس در ژوئن ۲۰۰۶ گفت که این سازمان این ابتکار را رد می‌کند.  نخست وزیر اسماعیل هنیه در اکتبر ۲۰۰۶ گفت که "مشکل ابتکار صلح عربی این است که شامل به رسمیت شناختن کشور اسرائیل است، چیزی که دولت فلسطین آن را رد می‌کند" و آن را رد کرد.  در آن ماه، محمود الزهار به صراحت اعلام کرد: «حماس هرگز موضع خود را بدون توجه به شدت فشار تغییر نخواهد داد» و «ما هرگز ابتکار عمل عربی را به رسمیت نخواهیم شناخت».  در ژانویه ۲۰۰۷، خالد مشعل، رهبر حماس، در مصاحبه‌ای گفت که حماس از "موضع عربی" حمایت می‌کند، احتمالاً با اشاره به طرح صلح عربی.
پس از احیای ابتکار عمل در مارس ۲۰۰۷، حماس به سیاست ابهام خود ادامه داد و بسیاری از مقامات پاسخ های متفاوتی دادند.  فوزی برهوم، سخنگوی حماس به هاآرتص گفت: "مساله "آری" یا "نه" حماس در مورد ابتکار عمل نیست. ما به تلاش های اعراب برای دستیابی به حقوق فلسطینیان احترام می‌گذاریم و در چارچوب اجماع عربی عمل خواهیم کرد. ابتکار را رد کنیم و قبل از پذیرفته شدن موضع خود را نسبت به آن تعیین نخواهیم کرد.»  منابع هاآرتص در فلسطین بیان می‌کنند که حماس می‌خواست آشکارا با این ابتکار مخالفت کند، اما این کار را نکرد زیرا نمی‌خواست از دولت عربستان سعودی جدا شود.
در نوامبر ۲۰۰۸، دپارتمان امور مذاکرات ساف آگهی‌هایی را برای ترویج ابتکار صلح عربی در روزنامه‌های اسرائیل منتشر کرد. مشعل در پاسخ گفت: «حقوق فلسطینی ها تنها با مقاومت به دست می‌آید نه تبلیغات».  با این حال، مشعل در مصاحبه ای با جرمی بوون از بی بی سی در آوریل ۲۰۰۸، از این ابتکار حمایت کرد.
تایم در ژانویه ۲۰۰۹ اعلام کرد که "در جهان عرب، تنها حماس و حزب الله با حمایت تهران طرح صلح اعراب را رد می‌کنند."  مفسر چپ اسرائیلی و وزیر سابق دادگستری یوسی بیلین نیز در ژانویه ۲۰۰۹ گفت که "حماس پایبندی خود را به سه "نه" خارطوم مصوب سال ۱۹۶۷، که کل جهان عرب برای پذیرش ابتکار صلح عربی آن را کنار گذاشت می‌داند. وجه تمایز اصلی آن فتح است.  خلیج تایمز در دسامبر ۲۰۰۸ سرمقاله خود را منتشر کرد که «طرح صلح عربی بهترین و عملی‌ترین راه حل برای درگیری فلسطین و اسرائیل است... حتی اگر حماس و جهاد اسلامی آمادگی پذیرش چیزی جز فلسطین اشغالی را ندارند. در دهه ۱۹۴۰، اگر این طرح توسط اسرائیل و آمریکا پذیرفته شود، اعراب احتمالاً می‌توانند اسلام‌گرایان را نیز متقاعد کنند که از آن استقبال کنند.
در ماه مه ۲۰۱۷، حماس میثاق خود را به روز کرد و تمایل خود را برای پذیرش یک کشور فلسطینی در مرزهای ۱۹۶۷ اعلام کرد. با این حال، مواضع خود را در مورد چندین موضوع کلیدی حفظ کرد: تعهد خود به مقاومت و گزینه نظامی علیه اسرائیل برای دستیابی به کشور فلسطین را رها نکرد، بر حق بازگشت آوارگان فلسطینی ۱۹۴۸ و آواره‌های ۱۹۶۷ به تمام سرزمین‌های فلسطینی پافشاری کرد. و جهاد را گزینه ای مشروع و راهبردی برای دفاع و بازپس گیری حقوق فلسطینیان می‌دانست.