مهار اغتشاش
تاریخچه

از گذشته‌های دور،  برقراری و حفظ نظم و امنیت در تجمعات و اعتراضات مردمی و همچنین فرونشاندن شورش‌ها و ناآرامی‌های اجتماعی،  همواره یکی از دغدغه‌های اصلی حکومت‌ها و دولت‌ها در سراسر جهان بوده است.  تا  اوایل  قرن  بیستم،  در  اکثر  کشورها  نیروی  ویژه‌ای  که  به  طور  اختصاصی  برای  این  منظور  آموزش  دیده  و  سازماندهی  شده  باشد،  وجود  نداشت.  به  همین  دلیل،  زمانی  که  نیروی  پلیس  عادی  برای  کنترل  شرایط  کافی  نبود،  معمولاً  از  ارتش  برای  مهار  اغتشاشات  و  برقراری  نظم  استفاده  می‌شد.  اما  این  روش  اغلب  با  پیامدهای  ناگواری  همراه  بود.  گاهی  سربازان  با  مردم  همدردی  کرده  و  به  آنها  می‌پیوستند  و  گاهی  نیز  با  خشونت  بی‌رویه  و  سرکوب  گری  مقابله  می‌کردند  که  منجر  به  کشته  و  زخمی  شدن  معترضان  می‌شد.  به  عبارت  دیگر،  استفاده  از  ارتش  برای  مهار  اغتشاشات،  مانند  شمشیری  دو  لبه  بود  که  می‌توانست  هم  به  نفع  و  هم  به  ضرر  دولت  تمام  شود.
اصطلاح انگلیسی «Riot Control»، که  امروزه در زبان انگلیسی برای  توصیف  این  گونه  عملیات  به  کار  می‌رود،  احتمالاً  اولین  بار  در  سال  ۱۹۱۵  و  در  فیلم  کوتاه  «کلاهبرداری رستوران ارزان‌قیمت»  از  مجموعه  فیلم‌های  کمدی پلیس‌های کی‌استون  استفاده  شده  است. این  فیلم‌ها  که  در  دهه  ۱۹۱۰  ساخته  می‌شدند،  به  تصویر  کشیدن  صحنه‌های  خنده‌دار  از  ناکارآمدی  و  بی‌نظمی  پلیس  در  آمریکا  معروف  بودند.
برای  درک  بهتر  چالش‌های  مهار  اغتشاش،  می‌توان  به  تجربه  کشور  فرانسه  در  قرن  نوزدهم  و  اوایل  قرن  بیستم  نگاهی  انداخت.  در  آن  دوران،  یک شورش  و  ناآرامی  اجتماعی  در  فرانسه  رخ  داد  که  به  دلیل  مدیریت  ضعیف  و  استفاده  از  خشونت  بی‌رویه  توسط  ارتش،  به  شکست  انجامید  و  حتی  در  برخی  موارد  باعث  تشدید  ناآرامی‌ها  شد.  ژاندارمری  ملی  فرانسه  در  طول  قرن  نوزدهم  و  در  دوران  آشوب  و  ناآرامی،  چندین  بار  سعی  کرد  با  ایجاد  نیروهای  ژاندارمری  «سیار»  و  ویژه،  به  این  مشکل  رسیدگی  کند.  اما  این  واحدها  که  به  طور  موقت  و  برای  مدت  زمان  محدودی  تشکیل  می‌شدند،  پس  از  پایان  هر  شورش  یا  ناآرامی،  منحل  می‌شدند  و  هیچ  ساختار  و  سازمان  دائمی  برای  مهار  اغتشاشات  وجود  نداشت.  این  وضعیت  تا  سال  ۱۹۲۱  ادامه  داشت  تا  اینکه  بالاخره  تصمیم  گرفته  شد «جوخه‌های  ژاندارمری  سیار» به  طور  دائم  در  چارچوب  ژاندارمری  استانی  ایجاد  شود.  این  جوخه‌ها  که  برخی  سواره  و  برخی  پیاده  بودند،  هر  کدام  از  ۴۰  ژاندارم  تشکیل  می‌شد  (در  منطقه  پاریس  ۶۰  ژاندارم).  در  سال  ۱۹۲۶،  این  جوخه‌ها  با  یکدیگر  ادغام  شده  و  «گارد  جمهوری‌خواه  سیار»  (GRM)  را  تشکیل  دادند.  GRM  در  سال  ۱۹۲۷  به  شاخه‌ای  مجزا  و  تخصصی  از  ژاندارمری  تبدیل  شد  و  جوخه‌های  آن  به  بخشی  از  گروهان‌ها  و  لژیون‌ها  تبدیل  شدند.  تا  سال  ۱۹۴۰،  GRM  به  نیرویی  بزرگ  با  ۲۱۰۰۰  نفر  تبدیل  شد  که  از  ۱۴  لژیون،  ۵۴  گروه  گروهانی  و  ۱۶۷  گروهان  تشکیل  می‌شد.
GRM  که  برای  مدت  طولانی  تنها  نیروی  بزرگ  و  متخصص  در  زمینه  حفظ  یا  برقراری  قانون  و  نظم  در  فرانسه  در  طول  تظاهرات  یا  شورش‌ها  بود،  به  تدریج  اصول  و  راهبردهای  لازم  برای  مهار  اغتشاشات  را ایجاد کرد.  این  اصول  شامل  خویشتن‌داری  و  پرهیز  از  خشونت،  اجتناب  از  مواجهه  مستقیم  با  معترضان  تا  حد  ممکن،  و  همیشه  باز  گذاشتن  «راه  فرار»  برای  جمعیت  برای  جلوگیری  از  تشدید  درگیری  و  خشونت  می‌شد.  در  سال  ۱۹۴۰،  پس  از  سقوط  فرانسه  در  جنگ  جهانی  دوم  و  اشغال  این  کشور  توسط  آلمان  نازی،  مقامات  آلمانی  GRM  را  منحل  کردند،  اما  در  سال  ۱۹۴۴  و  پس  از  آزادسازی  فرانسه،  این  نیرو  دوباره  احیا  شد  و  در  سال  ۱۹۵۴  به  ژاندارمری  سیار  تغییر  نام  داد.
در  قاره  آسیا،  اولین  گروه  که  به  طور  ویژه  در  زمینه  تکنیک‌های  مدرن  مهار  اغتشاش  آموزش  دیده  بود،  در  سال  ۱۹۲۵  در  شانگهای  تحت  استعمار  تشکیل  شد.  این  اقدام  در  واکنش  به  شورش  ضعیف  مدیریت  شده  «جنبش  سی  ام  مه» صورت  گرفت.  در  این  جنبش،  دانشجویان  و  کارگران  چینی  در  اعتراض  به  نفوذ  و  استثمار  خارجی  در  کشورشان  به  خیابان‌ها  آمدند  و  تظاهرات  مسالمت‌آمیز  آنها  توسط  پلیس  به  خشونت  کشیده  شد  و  منجر  به  کشته  شدن  تعدادی  از  آنها  شد.  این  حادثه  باعث  خشم  و  انزجار  عمومی  شد  و  نیاز  به  یک  نیروی  ویژه  برای  مهار  اغتشاشات  را  بیش  از  پیش  آشکار  کرد.
در  دهه  ۱۹۲۰،  شانگهای  به  دلیل  از  هم  پاشیدگی نیروی انتظامی در  کشور  چین،  رشد  جرایم  سازمان  یافته  و  تجارت  افسارگسیخته  تریاک،  به  یکی  از  خطرناک‌ترین  شهرهای  جهان  تبدیل  شده  بود.  در  این  شرایط  پر  آشوب،  «ویلیام  ای.  فربیرن»،  کمیسر  دستیار  بریتانیایی  و  افسر  «اریک  آنتونی  سایکس»  از  پلیس  شهرداری  شانگهای،  روش‌های  جدید  و  مؤثری  را  برای  مبارزه  با  جرم  و  جنایت  و  مهار  اغتشاشات  ابداع  کردند.  این  روش‌ها  شامل  تیراندازی  با  تپانچه  جنگی،  مهارت‌های  مبارزه  تن  به  تن  و  آموزش  مبارزه  با  چاقو  می‌شد.  هدف  از  این  آموزش‌ها،  افزایش  توانایی  و  مهارت  پلیس  در  مقابله  با  مجرمان  و  شورشیان  مسلح  بود.
تحت  رهبری  فربیرن،  پلیس  شهرداری  شانگهای  (SMP)  روش‌های  بسیار  زیادی  را  برای  مهار  اغتشاش  ایجاد  کرد.  این  تکنیک‌های  مهار  اغتشاش  منجر  به  معرفی  «واحد  ذخیره»  شانگهای  شد.  این  واحد  ویژه  که  از  میان  بهترین  و  کارآزموده‌ترین  افسران  پلیس  انتخاب  شده  بودند،  برای  متفرق  کردن  اجباری  شورش‌ها  و  واکنش  به  جرایم  سطح  بالا  مانند  آدم‌ربایی  و  سرقت‌های  مسلحانه  استفاده  می‌شد.  واحد  ذخیره  به  سرعت  به  عنوان  یک  نیروی  ضربت  و  واکنش  سریع  در  شانگهای  شناخته  شد  و  نقش  مهمی  در  برقراری  امنیت  و  نظم  در  این  شهر  داشت.
مهارت‌های  پرورش  یافته  در  شانگهای  به  سرعت  مورد  توجه  نیروهای  پلیس  بین‌المللی  و  یگان‌های جنگی سرّی  قرار  گرفت  و  توسط  آنها  پذیرفته  و  اقتباس  شد.  یگان‌های جنگی سرّی به  واحدهایی  اطلاق  می‌شود  که  به  طور  مخفیانه  و  با  اهداف  خاص  مانند  جاسوسی،  خرابکاری  و  عملیات  پشت  خطوط  دشمن  فعالیت  می‌کنند.  فربیرن  نقش  مهمی  در  گسترش  این  مهارت‌ها  داشت.  او  نه  تنها  رهبری  واحد  ذخیره  را  بر  عهده  داشت،  بلکه  روش‌های  خود  را  در  سراسر  جهان،  از  جمله  در  ایالات  متحده،  قبرس  تحت  استعمار  و شهرک‌های تنگه آموزش  می‌داد.  به  این  ترتیب،  روش‌های  نوین  مهار  اغتشاش  که  در  شانگهای  ابداع  شده  بود،  به  سرعت  در  سراسر  جهان  گسترش  یافت  و  به  استانداردهای  جدید  در  این  زمینه  تبدیل  شد.