ولسوالی خوست و فرنگ
مشاهیر

ابوالمعانی میرزا عبدالقادر بیدل دهلوی:
ابوالمعانی میرزا عبدالقادر بن عبدالخالق ارلاس، (۱۰۵۵–۱۱۳۳) متخلص به بیدل، و نیز مشهور با نام بیدل دهلوی، شاعر پارسی‌سرای سبک هندی در اواخر قرن یازدهم و اوایل قرن دوازدهم هجری است.
دایرةالمعارف افغان افزود: ابو المعانی میرزا عبدالقادر بیدل فرزند میرزا عبدالخالق اصالتاً متعلق به ولسوالی خوست و فرنگ ولایت بغلان افغانستان است، بنا به مسایلی به هندوستان رفت و شاعر ملکوتی اورنگ‌زیب پادشاه شد. به این دلیل که دو دختر اورنگ زیب در هنگام اعزام به ولسوالی خوست ازدواج کرده بودند، هر هدیه یی به خراسان مخصوصاً به ولسوالی خوست ارسال می‌شد.
پدر بیدل که شغل سپاهی داشته قطعاً از خراسان به هند رفته بوده‌است. پوهاند سرورِ همایون به استناد بابرنامه می‌گفت، بیشتر فرماندهان سپاهِ بابر از همین خوست و فرنگ بودند که امروز جزو بغلان است. پوهاند همایون می‌گفت پس از آنکه بابر به قدرت رسید برای خوستی‌ها هدایای زیادی فرستاد. محمود داداش رستمی در صفحه ۲۰۹ مقاله اش زیر عنوان بیدل در آینه تاریخ می‌نویسد: «بیدل از خوستِ بدخشان از توابع قطغن می‌باشد». او هم به استناد دانشنامه ادب فارسی استدلال می‌کند که «بسیاری از شاعران، عالمان و منصب داران سپاه و مردمان خوست از آن دیار به دربار شاهانِ مغولی شتافتند. اما در مورد خوست اگر شبهه‌ای باشد علامه دهخدا به نقل از معجم البلدان می‌گوید:» خوست . [خ َ] (اِخ) ناحیتی از نواحی طخارستان و از اعمال بلخ، آنرا یک قصبه و چهاردرهٔ سبز و خرم و پردرخت.
ازین دو شعر بیدل نیز دانسته می‌شود که نسبت ایشان به همین دیار (خوست و فرنگ) است:
ز بس‌که نسخهٔ تحقیق ما پریشان است
نظر به‌کاشغر و دل به خوست می‌باشد
به تر دماغی هوش تو جهل می‌خندد
کز اهل هند عبارات خوست می‌پرسی
غزلیات - بیدل دهلوی
و بعضی مبابع زادگاه ایشان را ولایت بدخشان افغانستان می‌دانند.
و بعضی دیگر گویند:
«ابوالمعانی میرزا عبدالقادر بیدل» فرزند «میرزا عبدالخالق» در سال ۱۰۵۴هـ. ق در پتنه در ایالت بهار هندوستان به دنیا آمد و در آنجا رشد کرد و تربیت یافت. سال تولد او از «انتخاب» و «فیض قدس» در می‌آید. او شاعر پارسی‌گوی است که از ترکان جغتایی برلاس یا ارلاس بدخشان بود؛ وی بیشتر عمر خود را در شاه جهان‌آباد دهلی زندگی کرد و آثار منظوم و منثور خود را ایجاد کرد.
او در سال ۱۰۷۹ ه‍.ق بخدمت محمداعظم بن اورنگ زیب پیوست. سپس، به سیاحت پرداخت، و سرانجام، در «سال ۱۰۹۶ ه‍. ق» در دهلی سکنی گزید، و نزد آصف جاه اول، (نظام حیدرآباد) دکن منزلت بلند داشت.
بیدل در روز پنج‌شنبه چهارم صفر سال «۱۱۳۳ ه‍. ق» در دهلی زندگی را بدرود گفت و در صحن خانه‌اش، در جایی که خودش وصیت کرده بود، دفن گردید.
ابو صالح خوستی ( الخاستی ):
-در مورد ابوصالح خوستی در دایرة المعارف چنین آمده‌است.
ابو صالح حکم ابن مبارک خوستی از جمله روات ثقه و تبع تابعین و حافظ قرآن کریم و معاصر امام قتیبه، متقی و متورع بوده و از مالک ابن انس و حماد ابن زید اخذ حدیث نموده و عبدالله بن عبدالرحمن سمرقندی و دیگران هم از وی حدیث استماع نموده‌اند. وفاتش به روایت سمعانی در ملک «ری» در سال ۲۱۳ هجری واقع شده‌است
الحاج سناتور مولوی عبدالولی راجی:
الحاج مولوی عبدالولی» راجی»،  فرزند مرحوم مولوی صاحب محمد عارف خان» مشتاق» رح فرزند مولانا عبدالغفور که بتاریخ بیست و نهم ماه دلو سال ۱۳۵۲ در قریه وغو ولسوالی خوست متولد گردیده.
از آوان طفولیت در دامان علم پرور خانواده در نزد پدر بزرگوار و برادر ارشد خود محترم مولوی عبدالهادی» نادم» تحت تربیه و تعلیم قرار گرفته.
در سن بیست و پنج سالگی تمام علوم مروج زمان را موفقانه به پایان رسانیده دستار فضیلت بست. بلافاصله در مدارس دینی مختلفی به تدریس اندوخته‌های خویش پرداخت، که صدها شاگردان را در علوم اسلامی تحت تعلیم قرار داده در علوم و فنون مروجه وقت دارایی ید طولی و سر آمد روزگارش پنداشته می‌شد.
در سال ۱۳۸۳ عازم بیت الله شریف گردیده در جریان مراسم حج با علماء و مشایخ حرمین شریفین کسب تعارف و بعد از مناظره و مباحثات با اوشان مورد تمجید و تقدیر قرار گرفت.
در سال‌های بعد وارد میدان کارزار انتخاباتی گردیده با گرفتن آرائی کافی از تمام حوزه‌های ۱۴ گانه به ویژه حوزه‌های خوست، فرنگ و گزرگاه نور به صفت وکیل منتخب در شورای ولایتی و بعداً به صفت سناتور انتخابی به مجلس سنای کشور راه یافته با گرفتن آرای اکثریت سناتوران کشور به حیث منشی اول در مجلس سنای پارلمان افغانستان انتخاب گردید.
در این مدت چندین بار به نماینده گی از افغانستان در کنفرانس‌های متعدد اشتراک و سخنرانی داشته من جمله کنفرانس حمایت از انتفاضه فلسطین منعقد در تهران که سخنرانی وی دران وسیله تعارف و دوستی اش با آقای خالد مشعل رئیس جنبش حماس فلسطین گردیده و نیز در راس هیاتی از مجلسین شورای ملی به کشورهای پاکستان، هندوستان، فلیپین، ترکیه و غیره بوده‌است.
موصوف آثار و نوشته‌های هم دارند که من جمله رساله بیان حقیقت و مجموعه اشعار راجی و زیور طبع. همچنان بر خی آثار دیگر شان همچون زن در آئینه شریعت و اژدها در آستین تا هنوز چاپ نگردیده‌است.
استاد امیرجان مقبل:
استاد امیرجان مقبل در دهکدهٔ «وغو» ولسوالی خوست ولایت بغلان دیده به جهان گشود. استاد مقبل، نویسنده، شاعر، مرد پر شور، دراک و زیبا قلمی بود. وی تحصیل یافتهء دارالمعلمین اساسی قندز و از جمله پیشتازان تحریک جوانان مسلمان به شمار می رفت که از مناظر مختلف، چون قلم شیوا، فهم تند، غرور بلند و جوانمردی میان دوستان و همرزمان خود، معروف و زبانزد بود و تا هنوز هم یاد  می شود. او (تعذیب شدهء زندان مخوف حزب دموکراتیک)، مجال یافت تا مدتی را با همسنگران سپری نماید و سپس با رفتن نا بهنگام، داغ های حسرتباری را بدل دوستان بجا بگذارد؛
یادداشت: شرح احوال بیشترشان در کتاب ( یادنامهء شهداء و فرهیختگان خوست) به ثبت رسیده، دوستان علاقمند که در کابل اند، می توانند آن کتاب را از کتابخانهء دفتر شورای مردمی خوست و فرنگ و گذرگاه نور، واقع حصهء اول خیرخانه، بدست آورده و علاوه از وی، با چهره های بیشتری از شهداء و بزرگان خوست و فرنگ آشنا شوند.
دکتور میرزا محمد روستایی
دکتور میرزا محمد روستایی یک شخصیت دانشمند، فرهیخته، علمی، یک نویسنده‌ی فهیم، و از چهره های سرشناس جامعهٔ علمی افغانستان می باشد. وی در دهکدهٔ «وغو» شهرستان «خوست و فرنگ» ولایت «بغلان» چشم به جهان گشود.
دکتور روستایی تحصیلات خود را تا درجهٔ دکترا در رشتهٔ ادبیات در کشور تاجیکستان به پایان رسانیده است.
وظایف و سمت ها بگونۀ متناوِب:
- ریاست امور ورثۀ شهدأ و معلولین.
- سرپرستی ریاست معارف در ولایت بغلان.
- عضو علمی شعبۀ زبان و ادب پارسی دری / مرکز زبانها و ادبیات  اکادمی علوم.
- معاونیت اتحادیۀ خبرنگاران افغانستان/ کابل.
- ریاست کتابخانۀ اکادمی علوم/ کابل.
- ریاست نشرات اکادمی علوم.
- ریاست اسناد و ارتباطات اکادمی علوم.
- ریاست دانشگاه رویان.
نام آثار علمی چاپ شده:
- مولانا خسته از نظر دوستان و معاصرینش.
- شناختی از میرزا عبدالقادر بیدل(رح).
- بررسی تحولات اخیر در شوروی سابق... .
- استوار ترین قامت جاویدانۀ تاریخ افغانستان.
- اساسات حقوق بشر در اسلام.
- عارف چاه آبی و ویژه گیهای اشعارش.
- بازتاب تحولات آسیای مرکزی در اشعار عارف چاه آبی.
نام آثار چاپ ناشده:
- نهضت اسلامی افغانستان (موجود در آرشیف دایرة المعارف جهادی معاصر افغانستان).
- بررسی احوال مهاجرین تاجیکستان در سه ولایت شمال (آمادۀ چاپ).
- بررسی و ثبت احوال مهاجرین افغانستان در مربوطات ایالت شمال غربی پاکستان،(موجود در آرشیف دایرة المعارف جهادی معاصر افغانستان).
- بررسی بحران فعلی و ضرورت ایجاد صلح در افغانستان (آمادۀ چاپ).
محمد اکرام اندیشمند
در سال 1336 خورشیدی (1957عیسوی ) در دهکده قلعه کهنه ولسوالی خوست ولایت بغلان چشم به جهان گشود.  دوران ابتدایی و متوسط را در مکتب بازار تگاب دهنه خواند و دوران ثانوی را در لیسه مرکز خوست به انجام رساند. در سال 1355 خورشیدی به دانشکده ادبیات و علوم بشری دانشگاه کابل راه یافت و از رشته اجتماعی ات(جغرافیه و تاریخ) این دانشگاه فارغ شد. وی پس از حمله نظامی شوروی به صف جهاد و مقاومت پیوست. طی سی سال اخیر (1981-2010عیسوی) در بخش های مختلف فرهنگی، کار رسانه ای و تعلیم و تربیه وظایف مختلفی را در داخل و خارج کشور چون: آمر مکاتب داخل افغانستان، رئیس مطبوعات داخلی حکومت موقت ، رئیس رادیو صدای افغانستان، رئیس نشرات رادیو افغانستان، مدیر مسئول نشریه سنگر، مدیر مسئول هفته نامه مجاهد، سر دبیر هفته نامه پیمان، مشاور فرهنگی و نشراتی در وزارت معارف و مجلس سنا به انجام رساند. نویسندگی را از سال 1356 آغاز کرد و از آن سال تا اکنون صدها مقاله و ده ها رساله و کتاب در مسایل مختلف تاریخی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی نوشت. افزون بر صدها مقاله در مطبوعات چاپی و برفی آثار زیر از وی به شکل کتاب به چاپ رسیده است:
1: شیوه های علمی جنگ
2: سفر حج
3: بزم شاعر
4: هشت مقاله
5: روش زمام داری
6: فتح کابل
7: جنگ نفت
8: خاتم النبیین
9: ما و پاکستان
10: صبح کاذب
11: آمریکا در افغانستان
12: کابوس سرخ
13: معارف عصری افغانستان
14: نگاه تحلیلی به تاریخ سیاسی اسلام
15: منازعه دیورند و عقلانیت سیاسی
16: کشمیر
17: حاکمیت کمونیزم در افغانستان
18: سالهای تجاوز و مقاومت
19: نهضت اسلامی افغانستان، دولت مجاهدین، امارت طالبان و جمهوری اسلامی افغانستان و ده ها کتاب های دیگر...