فمینیسم در سوئد
تاریخچه > موج اول فمینیسم

اولین سازمان جامعه مدنی تأسیس‌شده توسط زنان در سوئد، انجمن خیریه «والگورنده فرونتیمرس‌سلسکاپت» بود که در سال ۱۸۱۹ در استکهلم توسط گروهی از زنان طبقه متوسط له بالا به رهبری شاهزاده سوفی آلبرتین بنیان‌گذاری شد. هدف این انجمن حمایت از زنان فقیر بود. این اولین بار در سوئد بود که زنان برای دستیابی به اصلاحات اجتماعی و تغییر در جامعه به‌صورت عمومی سازمان‌دهی شدند. هرچند این اقدام ممکن است امروزه غیرجنجالی به نظر برسد، اما خود عمل سازمان‌دهی زنان برای تغییر در جامعه به‌خودی‌خود اقدامی رادیکال بود. پس از آن، در طول قرن نوزدهم، انجمن‌های خیریه متعددی برای زنان ایجاد شدند.
در سال ۱۸۳۹، کارل یوناس لووه آلمکویست با رمان معروف خود «این ممکن است» بحثی طولانی درباره نقش‌های جنسیتی آغاز کرد. او در این اثر از عشق آزاد و حق زندگی مشترک بدون محدودیت‌های ازدواج دفاع کرد و بر این باور بود که زنان باید بتوانند عشق را تجربه کنند بدون آنکه استقلال خود را از دست بدهند.
در سال ۱۸۴۸، سوفی ساگر پس از گزارش یک تلاش برای تجاوز و پیروزی در پرونده‌اش، جنجال زیادی به پا کرد. او شاید اولین زنی در سوئد بود که به‌صورت عمومی سخنرانی‌هایی در دفاع از فمینیسم ایراد کرد، که این امر او را مشهور اما در عین حال به‌عنوان یک چهره فمینیستی مورد تمسخر قرار داد. بااین‌حال، تلاش او منفرد بود و جنبشی سازمان‌یافته را آغاز نکرد.
در سال ۱۸۵۵، یوسفینا دلاند انجمن بازنشستگی معلمان زن سوئد را تأسیس کرد تا از معلمان زن بازنشسته و مربیان حمایت کند. در آن زمان، شغل معلمی یکی از معدود حرفه‌های در دسترس برای زنان تحصیل‌کرده بود تا بتوانند خود را تأمین کنند، و این موضوع در آن دوره برای زنان اهمیت زیادی داشت. می‌توان گفت این اولین باری بود که زنان در سوئد برای رسیدگی به یک مسئله گسترده‌تر اجتماعی سازمان‌دهی شدند.
در سال ۱۸۵۶، فردریکا برمر با انتشار رمان «هرتا» جنجال بزرگی به پا کرد و «بحث هرتا» را ایجاد کرد. دو موضوع اصلی این بحث، لغو قانون سرپرستی برای زنان مجرد و امکان دریافت مدرک دانشگاهی برای زنان بود. تغییرات اجتماعی به دنبال آمد: در سال ۱۸۵۸، قانون به زنان مجرد اجازه داد با یک رویه ساده درخواست وضعیت قانونی مستقل کنند، و در سال ۱۸۶۱، «هوگره لراری‌سمیناریت» به‌عنوان  «دانشگاه زنان» تأسیس شد. در سال ۱۸۵۹، اولین مجله زنان در سوئد و کشورهای نوردیک به نام «تیدسکریفت فور همت» توسط سوفی آدلرشپاره و روزالی اولیوکرونا بنیان‌گذاری شد. این رویداد به‌عنوان نقطه آغاز جنبش زنان در سوئد شناخته می‌شود.
نیمه دوم قرن نوزدهم شاهد تأسیس چندین سازمان حقوق زنان و فعالیت‌های گسترده‌ای در زمینه سازمان‌های فعال و بحث‌های فکری بود. جنبش سازمان‌یافته زنان در سال ۱۸۷۳ با تأسیس انجمن حقوق مالکیت زنان متأهل توسط آنا هیرتا-رتزیوس و الن آنکارسورد آغاز شد. هدف اصلی این سازمان لغو کامل قانون سرپرستی بود. در سال ۱۸۸۴، انجمن فردریکا برمر توسط سوفی آدلرشپاره برای بهبود حقوق زنان تأسیس شد. انجمن اصلاح لباس سوئد نیز برای رهایی زنان از مد لباس‌های ویکتوریایی آن زمان تلاش کرد تا سلامت زنان را بهبود بخشد و آزادی حرکت بیشتری برای آنها فراهم کند.
زنان همچنین از طریق جنبش کارگری و اتحادیه‌ای سوئد به‌صورت سیاسی سازمان‌دهی شدند و نقشی مهم ایفا کردند. در سال ۱۸۸۸، اولین «باشگاه کارگران زن» در مالمو تأسیس شد، سپس چندین باشگاه محلی کارگران زن در استکهلم ایجاد شد که در نهایت منجر به تشکیل گروه زنان سوسیال دموکرات سوئد شد. از طریق این باشگاه‌ها، زنان به‌طور موازی به اتحادیه‌های کارگری پیوستند و اتحادیه کارگری زنان را تشکیل دادند. آلینا یاگرشتت اطمینان داد که زنان از زمان تأسیس حزب سوسیال دموکرات سوئد به‌عنوان اعضای حزب پذیرفته شوند. زنان کارگر سوئدی که به‌خوبی سازمان‌دهی شده بودند، نقش مهمی در ادغام زنان در حوزه‌های عمومی سیاسی و حرفه‌ای ایفا کردند و تعداد زنان فعال در جنبش سوسیال دموکرات بیش از هر حزب سیاسی دیگری بود.
در سال ۱۹۰۲، انجمنی برای پیگیری حق رأی زنان با حمایت باشگاه‌های زنان سوسیال دموکرات تأسیس شد. حق رأی زنان در سال‌های ۱۹۱۹-۱۹۲۱ اجرایی شد و پس از آن، قانون صلاحیت در سال ۱۹۲۳ زنان را رسماً به‌عنوان شهروندانی برابر با مردان به رسمیت شناخت. بین سال‌های ۱۹۲۱ تا ۱۹۷۱، اتحادیه شهروندی زنان سوئد، تلاش کرد تا اطمینان حاصل کند که قوانین برابری جنسیتی نه‌تنها روی کاغذ، بلکه در عمل نیز اجرا شوند. از سال ۱۹۲۱ تا ۱۹۵۴، مدرسه شهروندی زنان فوگلشتاد دوره‌هایی برای آموزش زنان درباره حقوق جدیدشان به‌عنوان شهروندان برابر برگزار کرد و آنها را تشویق به استفاده از این حقوق کرد.
در دوره بین دو جنگ جهانی، مجلات و سازمان‌های مختلفی  برای زنان از همه دیدگاه‌های سیاسی و طبقات اجتماعی وجود داشت. زنان در شاخه‌های زنان احزاب سیاسی مانند زنان سوسیال دموکرات سوئد، زنان مرکز، زنان لیبرال و زنان میانه‌رو سازمان‌دهی شدند و از این طریق خواسته‌های خود را به سیاست وارد کردند. در این دوره، انجمن لیست زنان در سال ۱۹۲۷ و کمیته افزایش نمایندگی زنان در سال ۱۹۳۷ احزاب سیاسی را برای انتصاب زنان بیشتر به مناصب سیاسی تحت فشار قرار دادند.