آل عراق
ابوعبدالله محمد بن احمد

حکومت و دوران زمامداری وی از حدود سال ۳۶۶ هجری، آغاز و تا سال ۳۸۵ هجری، که مقارن بود با سقوط آل عراق و به قدرت رسیدن نوح سوم سامانی، ادامه پیدا کرد. در تاریخ از ابوعبدالله به عنوان شهید یاد می‌شود. تا این دوره لقب خوارزمشاه را فقط برای حاکم شرقی جیحون که در منطقه کاث استقرار داشت، به کار می‌بردند و حاکمیت غرب جیحون به مرکزیت گرگانج را به مؤسس آل مأمون، محمد بن مأمون، نسبت می‌دادند. آل عراق در حقیقت ولایت و خوارزمشاهی داشتند. در این دوره به خاطر اتفاقات خراسان و قدرت‌یابی عده‌ای از سرداران سامانی، دشمنان داخلی و بیرونی خاندان آل عراق تقویت شدند. این مشکلات از زمانی شروع شد، که نوح بن منصور بر جای پدر تکیه زد و همین امر باعث شد، تا هر امیری تلاش می‌کرد با حمایت یا مخالفت خود با امیر سامانی قدرت کسب نماید. در این میان، تلاش مدعیان خارجی نیز بر مشکلات می‌افزود، من جمله ابوعلی سیمجوری و فائق که سعی می‌کردند با تحریک بغراخان قراخانی، زمینه را برای حمله او به بخارا فراهم کنند، که همین اتفاق نیز رخ می‌دهد و بغراخان به بخارا حمله می‌کند و امیر نوح به خاطر این که از این حمله در امان بماند، به سمت دشت‌های جنوبی خوارزم روانه می‌شود. نوح بارها از ابوعلی سیمجوری و فائق درخواست کمک و یاری کرد، اما آن‌ها نه تنها وی را یاری نکردند، بلکه جانب دشمن وی را گرفتند. با این حال، ابوعبدالله خوارزمشاه و محمد بن مأمون به یاری وی برخاستند و شاید به خاطر همین قضیه بوده که امیر نوح به سمت آنان رفت. به دلیل بیماری بغراخان، سپاهیان وی بخارا را ترک کردند و امیر نوح دوباره به پایتخت خود برگشت و قدرتش را تثبیت کرد. امیر نوح به خاطر زحماتی که ابوعبدالله و محمد بن مأمون برایش کشیدند، مناطق ابیورد و نسا را به آنان اعطا کرد. در این بین، ابوعلی سیمجوری که بعد از شکست‌های پیاپی در مقابل امیر نوح، دوباره به قدرت رسید، مسئول واگذاری این دو منطقه به ابوعبدالله و محمد بن مأمون شد. ابوعلی به خاطر اینکه از یاری به امیر سامانی اجتناب ورزیده بود، نسبت به این اقدام امیر نوح معترض بود و تلاش می‌کرد تا از ابوعبدالله و محمد بن مأمون انتقام گیرد. وی به سبب دوستی و رفاقتی که با محمد بن مأمون داشت، نسا را به او واگذار کرد، اما از واگذاری ابیورد به ابوعبدالله خوارزمشاه خودداری کرد. او نه تنها ابیورد را به وی نداد، بلکه دستور داد تا سپاهیان و کسان وی را با خفت و خواری از آن منطقه بیرون کنند و به این شکل، کینهٔ خود از همراهی ابوعبدالله با امیر نوح سامانی را نشان داد. یه این شکل کینه‌توزی میان سرداران نظامی و والیان، علی‌الخصوص در خوارزم و ولایات اطراف آن افزایش یافت. در این بحبوحه ابوعلی سیمجوری که از هر فرصتی برای بدست آوردن قدرت بهره می‌برد به دسیسه‌ها و توطئه‌های خود ادامه داد، اما موفقیتی به دست نیاورد. با ورود سبکتگین ترک به عرصهٔ معادلات سیاسی و نظامی، جایگاه ابوعلی تضعیف شد و در نهایت در طی جنگی به سال ۳۸۵ هجری که میان او و قوای یکدست نوح و سبکتکین روی داد، شکست خورد. دربارهٔ شکست ابوعلی سیمجوری در این جنگ دو گزارش موجود می‌باشد.
ابوعلی بعد از شکست به خاطر رفاقت و دوستی که با مأمون بن محمد داشت، برای یاری جستن از او به سمت خوارزم روانه شد.
ابوعلی بعد از شکست درصدد عذرخواهی از امیر سامانی برآمد و شرط امیر سامانی برای پذیرفتن عذر وی این بود، که او به نزد محمد بن مأمون در جرجانیه رود.
در هر حال، ابوعلی سیمجوری به نیت خوارزم حرکت کرد. ابوعبدالله خوارزمشاه که به دنبال بهانه‌ای بود تا از او انتقام گیرد، وقتی ابوعلی به منطقهٔ هزار اسب رسید، با دو هزار سوار و پیاده، بر او حملهٔ ناگهانی برد و ابوعلی را دستگیر کرد و به سپاهیان و یاران او گفت که هر کس در خوارزم بماند خونش را می‌ریزیم که در نتیجه، همهٔ یاران ابوعلی پراکنده شدند و عده‌ای نیز به سمت گرگانج رفتند و خبر دستگیری ابوعلی را به محمد بن مأمون رساندند. مأمون به خاطر دوستی‌ای که با ابوعلی داشت، یا به خاطر چیزهای دیگر، لشکری عظیم آماده کرد و به شهر کاث هجوم برد. او بعد از کشتار فراوان، ابوعبدالله را دستگیر و ابوعلی را آزاد کرد و او را با کمال احترام و ابوعبدالله را با ذلت تمام به خوارزم بردند و در آن جا دستور دادند تا سر از تن او جدا کنند. به این شکل، بعد از به قتل رسیدن ابوعبدالله، آخرین خوارزمشاه آل عراق، قلمرو آنان به سرزمین آل مأمون منضم شد و آل مأمون از این پس عنوان خوارزمشاهی را یدک کشیدند. علت آنکه در تاریخ از ابوعبدالله به عنوان شهید یاد می‌شود، به خاطر یاری رساندن و خدمت او به دربار سامانی می‌باشد.