stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
باشگاه فوتبال استون ویلا در فصل ۸۲–۱۹۸۱
جام باشگاه‌های اروپا > دور اول > رفت

۱۹۸۱-۰۹-۱۶
| استون ویلا  | ۵–۰ |  والور |
| --- | --- | --- |
تونی مورلی  ۶' پیتر ویت  ۳۷'، ۶۸' Donovan  ۴۰'، ۶۹': 
تماشاگران: ۲۰٬۴۸۱
جام باشگاه‌های اروپا > دور اول > برگشت

۱۹۸۱-۰۹-۳۰
| والور  | ۰–۲ |  استون ویلا |
| --- | --- | --- |
|  |  | گری شا  ۲۵'، ۷۰' |
تماشاگران: ۳٬۵۰۰
استون ویلا در مجموع با نتیجه ۷–۰ پیروز شد.
جام باشگاه‌های اروپا > دور دوم > رفت

۱۹۸۱-۱۰-۲۱
| دینامو برلینر  | ۱–۲ |  استون ویلا |
| --- | --- | --- |
| هانس-یورگن ریدیگر  ۵۰' |  | تونی مورلی  ۵'، ۸۵' |
تماشاگران: ۲۵٬۰۰۰
جام باشگاه‌های اروپا > دور دوم > برگشت

۱۹۸۱-۱۱-۰۴
| استون ویلا  | ۰–۱ |  دینامو برلینر |
| --- | --- | --- |
|  |  | فرانک ترلتسکی  ۱۵' |
تماشاگران: ۲۸٬۱۷۵
۲–۲ در مجموع. استون ویلا با قانون گل زده در خانه حریف به دور بعد رفت.
جام باشگاه‌های اروپا > یک‌چهارم نهایی > رفت

۱۹۸۲-۰۳-۰۳
| دینامو کی‌یف  | ۰–۰ |  استون ویلا |
| --- | --- | --- |
تماشاگران: ۲۰٬۰۰۰
جام باشگاه‌های اروپا > یک‌چهارم نهایی > برگشت

۱۹۸۲-۰۳-۱۷
| استون ویلا  | ۲–۰ |  دینامو کی‌یف |
| --- | --- | --- |
گری شا  ۴' McNaught  ۴۴': 
تماشاگران: ۳۸٬۵۷۹
استون ویلا در مجموع با نتیجه ۲–۰ پیروز شد.
جام باشگاه‌های اروپا > نیمه نهایی > رفت

۱۹۸۲-۰۴-۰۷
| استون ویلا  | ۱–۰ |  اندرلشت |
| --- | --- | --- |
تونی مورلی  ۲۷':
جام باشگاه‌های اروپا > نیمه نهایی > برگشت

۱۹۸۲-۰۴-۲۱
| اندرلشت  | ۰–۰ |  استون ویلا |
| --- | --- | --- |
استون ویلا در مجموع با نتیجه ۱–۰ پیروز شد.
جام باشگاه‌های اروپا > فینال

مقالهٔ اصلی: فینال جام باشگاه‌های اروپا ۱۹۸۲
۱۹۸۲-۰۵-۲۶
| استون ویلا  | ۱–۰ |  بایرن مونیخ |
| --- | --- | --- |
پیتر ویت  ۶۷': 
تماشاگران: ۳۹٬۷۷۶
این تصویر مربوط به جام باشگاه های اروپا است که استون ویلا در مقابل بایر مونیخ ۱-۰پیروز شد. یاسرقادری
امیرآباد (بخش مرکزی ایذه)

مکان در 23x15px|border |alt=|link= ایران
| امیرآباد (بخش مرکزی ایذه) | امیرآباد (بخش مرکزی ایذه) |
| --- | --- |
روستا: روستا
امیرآباد (بخش مرکزی ایذه): امیرآباد (بخش مرکزی ایذه)
مختصات: ۳۱°۵۰′۳۴″ شمالی ۴۹°۴۰′۰۲″ شرقی﻿ / ﻿۳۱٫۸۴۲۷۸°شمالی ۴۹٫۶۶۷۲۲°شرقی﻿ / 31.84278; 49.66722: مختصات: ۳۱°۵۰′۳۴″ شمالی ۴۹°۴۰′۰۲″ شرقی﻿ / ﻿۳۱٫۸۴۲۷۸°شمالی ۴۹٫۶۶۷۲۲°شرقی﻿ / 31.84278; 49.66722
استان: استان خوزستان
شهرستان: شهرستان ایذه
بخش: بخش مرکزی شهرستان ایذه
دهستان: دهستان هلایجان
جمعیت (۲۰۰۶): جمعیت (۲۰۰۶)
 • کل: ۱۲۰
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۳:۳۰ (ساعت رسمی ایران)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۴:۳۰ (ساعت رسمی ایران)
امیرآباد یک روستا در ایران است که در بخش مرکزی شهرستان ایذه در استان خوزستان واقع شده‌است.
 امیرآباد ۱۲۰ نفر جمعیت دارد.
جمعیت

این روستا در  دهستان هلایجان قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱۲۰ نفر (۲۲ خانوار) بوده‌است.
شب هزارویکم

| شب هزارویکم | شب هزارویکم |
| --- | --- |
روی جلدِ چاپِ یکُم، انتشاراتِ روشنگران و مطالعات زنان، ۱۳۸۲: روی جلدِ چاپِ یکُم، انتشاراتِ روشنگران و مطالعات زنان، ۱۳۸۲
نویسنده: بهرام بیضائی
شخصیت‌ها:  شهرناز  ارنواز  ضحّاک  خورزادِ نیکرخ  ماهَک  شریف  عجمی  امیرِ حَرَس  روشنَک  رُخسان  میرخان 
تاریخ نخستین نمایش: ۲۶ شهریورِ ۱۳۸۲
جای نخستین نمایش: تالارِ چهارسوی تئاترِ شهر
زبان اصلی: فارسی
شب هزارویکُم کتابی است از بهرام بیضایی با سه نمایشنامهٔ تک‌پرده‌ایِ هم‌نامِ پی‌درپی، یا سه پرده از یک نمایشِ بلند.
موضوع

آن‌چه بیضایی درباره‌ی مبدأ و منشأ «هزارافسان» می‌گوید، بحثی است که می‌تواند مورد منازعه و مناقشه‌ی علمی قرار گیرد. اما . . . برداشت بیضایی کاملاً منطبق با فرهنگ و منش جمعی ایرانی در تاریخ پر رمز و راز و سراسر رنج این آب و خاک است.
محمّد جعفری قنواتی، ۱۳۸۲ و ۱۳۸۳
به گفتهٔ بیضایی در نمایش نخستین شب هزارویکم/۱ «نمونه پیشین و گم شدهٔ افسانه ضحاک (اژدهاک) بازسازی شده؛ داستان گفته نشده شاه ضحاک و همسرانش شهرناز و ارنواز؛ که نویسنده فکر می‌کند سرچشمه اصلی داستان پایه‌ای و بنیادین کتاب نابود شدهٔ هزار افسان است.» نمایش دوّم «داستان گفته نشده مترجم گمنامی است که هزارافسان از پارسی به عربی برگرداند و نام آن الف لیله و لیله کرد؛ کتابی که قرن‌ها بعد در بازگرداندن دوباره به پارسی نام هزارویک شب گرفت.» و نمایش سوّم نیز «حتماً چند دهه پس از تاریخ چاپ بازگردان هزارویک شب به فارسی –۱۲۸۰ ه‍. ق- می‌گذرد و به روزگار ما نزدیک‌تر است؛ و داستان گفته نشده سرانجام زنی است که هزارویک شب خواند.»
این موضوع سپس‌تر در کتابِ ریشه‌یابیِ درخت کهن و پارهٔ دوّمش، هِزاراَفسان کجاست؟ (دربارهٔ یکسانیِ داستانِ قابِ هزارویک شب با داستانِ ضحاک در شاهنامه)، پژوهیده شد.
متن

پشت جلدِ ِ کاخ گلستان
این کتاب نخستین بار سالِ ۱۳۸۲ در انتشاراتِ روشنگران و مطالعات زنان با عکسِ بغبانوی باروری از یک مُهرِ ایلامی از موزهٔ ملّی ایران بر جلد طبع شد. در چاپ‌های بعدی عکس‌ها و اطّلاعات اجرای نمایش به کتاب پیوست شد و تصویر روی جلد هم عوض شد.
نمایشِ نخست

سالِ ۱۳۸۱ نسخهٔ بیست‌دقیقه‌ای سوّمین از این سه پرده نوشته شده و در کپنهاگ به کارگردانیِ آلن لایدیارد به نمایش درآمد.
سه نمایش شب هزارویکُم نخستین بار به وسیلهٔ بیضایی از ۲۶ شهریور تا ۱۷ آبانِ ۱۳۸۲ هر شب هر سه نمایش پی‌درپی مانند سه پرده از یک نمایش در تالار چهارسوی تئاتر شهر در تهران بر صحنه رفت. استقبالِ تماشاکنان چشمگیر بود، چندان که همه بلیط‌ها در صف‌های طولانیِ گیشه (گاه سه دور گِردِ ساختمانِ تئاترِ شهر) پیش از رسیدنِ آبان پیش‌فروش شد. فروشِ نمایش تا ۱۸ آبان نزدیکِ ۲۱ میلیون تومان اعلام شد. بازیگرانِ این نمایش از این قرار بودند:
| بخش | نقش | بازیگر |
| --- | --- | --- |
| ۱ | شهرناز | پانته‌آ بهرام |
| ۱ | ارنواز | بهناز جعفری |
| ۱ | ضحّاک | حمید فرّخ‌نژاد |
| ۲ | خورزادِ نیکرخ | مژده شمسایی |
| ۲ | ماهَک | ستاره اسکندری |
| ۲ | شریف / عجمی / امیرِ حَرَس | اکبر زنجانپور |
| ۳ | روشنَک | شبنم طلوعی |
| ۳ | رُخسان | شبنم فرشادجو |
| ۳ | میرخان | علی عمرانی |
چند شب از آغازِ نمایش گذشته فرّخ‌نژاد «دچار حملهٔ قلبی شد و به بیمارستان رفت.» از آن شب علی عمرانی به جایش نقشِ ضحّاک را از روی متن بر صحنه خواند.
بیضایی بارِ دیگر آواخوانی‌ای از این نمایشنامه را مهرماهِ ۱۳۹۴ با بازیِ مژده شمسایی در نخستین دورهٔ جشنوارهٔ نیکان در سان فرانسیسکو بر صحنه برد.
ترجمهٔ انگلیسی

The One Thousand and First Night. Translated by Saeed Talajooy. San Francisco: Bisheh Publishing. 2023. ISBN 978-1-7355686-7-6.
آنیستون، آلاباما

مکان در 22px آلاباما, 23x15px|border |alt=|link= ایالات متحده آمریکا
| آنیستون، آلاباما Anniston, Alabama | آنیستون، آلاباما Anniston, Alabama |
| --- | --- |
شهر: شهر
موقعیت در آلاباما: موقعیت در آلاباما
محل آلاباما در نقشه ایالات متحده: محل آلاباما در نقشه ایالات متحده
ایالت:  آلاباما
مساحت: مساحت
 • کل: ۱۱۶٫۵ کیلومتر مربع (۴۵٫۰ مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی ۶- (CST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی ۵- (CDT)
آنیستون  شهری است در ایالت آلاباما در کشور آمریکا.
مکان

آنیستون در موقعیت ‎ ۳۳°۳۹’ ۴۶’’ N ۸۵°۴۹’ ۳۵’’ V (‏۳۳،۶۶۳۰۰۳; ‑۸۵،۸۲۶۶۶۴‏)‎ قرار دارد.
با توجه به اطلاعات اداره آمار آمریکا مساحت آن در حدود ۱۱۶٫۵ کیلومترمربع است.
مردم‌شناسی

با توجه به آمار سال ۲۰۰۰ جمعیت آن ۲۴۲۷۶ نفر، ۱۰۴۴۷ خانواده در آن ساکن هستند.
تعداد ۱۲۷۸۷ واحد خانه در هر مساحت تقریبی (۱۰۸،۷akm²) قرار دارد.
۲۳،۶% درصد از خانواده‌های فرزند زیر ۱۸ سال داشتند که از این تعداد ۳۸% درصد زوج بوده و ۲۰% درصد زنان بدون شوهر و ۳۸،۶% درصد نیز غیر خانواده بودند.
متوسط درآمد یک خانواده در حدود ۳۶،۰۶۷ دلار آمریکا است و زنان درآمد متوسط ۳۱،۴۲۹ دلار آمریکا و مردان درآمد متوسط ۲۱،۶۱۴ دلار آمریکا بدست می‌آورند.
د کلاب

Professional wrestling team
| د کلاب | د کلاب |
| --- | --- |
اعضای اصلی خانواده در زمان آغاز به کارشان: کارل اندرسون (چپ)، ای جی استایلز (وسط)، لوک گلوز (راست): اعضای اصلی خانواده در زمان آغاز به کارشان: کارل اندرسون (چپ)، ای جی استایلز (وسط)، لوک گلوز (راست)
آمار: آمار
اعضا: ای جی استایلز (رهبر) کارل اندرسون لوک گلوز
نام(ها): د کلاب
وزن ترکیبی: ۷۶۱ پوند (۳۴۵ کیلوگرم)
تاریخ نخستین حضور: ۳۰ می 2016
سال‌های فعالیت: ۲۰۱۶-تا کنون
گروه د کلاب (به انگلیسی: The club)، یک گروه کشتی حرفه‌ای در کمپانی دبلیودبلیوئی می‌باشد و از ای جی استایلز (رهبر گروه), کارل اندرسون و لوک گلوز تشکیل شده‌است.
آنیپمزا

مکان در 23x15px|border |alt=|link= ارمنستان
| آنیپمزا Անիպեմզա | آنیپمزا Անիպեմզա |
| --- | --- |
روستا: روستا
استان: شیراک
ارتفاع: ۱۴۲۵ متر (۴۶۷۵ فوت)
جمعیت (۲۰۱۰): جمعیت (۲۰۱۰)
 • کل: ۵۲۳
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۴ (AMT)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۵ (AMST)
کد منطقه: ؟؟؟ (۳۷۴)
آنیپمزا در سرور تحت شبکه نام‌های جغرافیایی: آنیپمزا در سرور تحت شبکه نام‌های جغرافیایی
آنیپمزا (به ارمنی: Անիպեմզա) یک روستا در ارمنستان است که در استان شیراک واقع شده‌است. در ۴۹ کیلومتری جنوب غربی گیومری، مرکز استان شیراک واقع شده‌است.
خصوصیات

آنیپمزا ۵۲۳ نفر جمعیت دارد و در ارتفاع ۱۴۲۵ متر بالاتر از سطح دریا قرار گرفته‌است.
جاذبه‌های تاریخی

ویران‌های باسیلیکای یریرویکی در آنیپمزا
انزو امور و کالین کسدی

| اِنزو اَمور و کالین کَسَدی | اِنزو اَمور و کالین کَسَدی |
| --- | --- |
اِنزو اَمور (راست) و کالین کَسَدی (چپ) در مارس ۲۰۱۵: اِنزو اَمور (راست) و کالین کَسَدی (چپ) در مارس ۲۰۱۵
لقب(ها): Enzo Amore and Colin Cassady  Enzo and Cass  The Jersey Boys SAWFT
قد معرفی‌شده: امور: ۵ فوت ۱۱ اینچ (۱٫۸۰ متر) کسدی: ۶ فوت ۱۰ اینچ (۲٫۰۸ متر)
وزن معرفی‌شده: ۵۹۱ پوند (۲۶۸ کیلوگرم) (اِنزو اَمور و کالین کَسَدی)
آغاز به کار: ۲۰۱۲
اریک ارندت (به انگلیسی: Eric Arndt) (زاده ۸ دسامبر ۱۹۸۶)
ویلیام بیل موریسی (به انگلیسی: William "Bill" Morrissey) (زاده ۱۶ اوت ۱۹۸۶)
دو کشتی‌گیر حرفه‌ای هستند که با نام اِنزو اَمور و کالین کَسَدی در یک تیم در مسابقات شرکت می‌کند.
باقلاپلو

باقلاپلو یا در بیان روزانه باقالی‌پلو، یکی از انواع پلوها در آشپزی ایرانی است که معمولاً در جشن‌ها و مهمانی‌ها از آن استفاده می‌شود و البته در مهمانی آن را با گوشت یا مرغ بر سر سفره می‌آورند و به آن «باقالی‌پلو با گوشت» یا باقالی پلو با مرغ می‌گویند؛ باقالی‌پلو با گوشت بهتر است که با گوشت گوساله همراه باشد تا تکه‌های گوشت شکل خود را ازدست ندهند اما با مرغ یا گوشت گوسفندی یا بره نیز آن را میل می‌کنند. شِوید باقالی، باقالی پلو نیست.
این غذا با مشخصاتی که تهیه می‌شود، مُختص کشور ایران است.
عصرحجر و دبلیودبلیوئی: عصر حجر اسمک‌داون

| 0 | 1 |
| --- | --- |
کارگردان: Spike Brandt and Tony Cervone
تهیه‌کننده: Spike Brandt Tony Cervone
نویسنده: Jed Elinoff اسکات توماس دیمون پورتر
بر پایه: عصر حجر اثر ویلیام هانا and جوزف باربرا
بازیگران: جف برگمن کوین مایکل ریچاردسون ترس مک‌نیل گری دلیسل دوقلوهای بلا دنیل براین جان سینا ری‌میستریو آندرتیکر مارک هنری سی‌ام پانک وینس مک‌من
موسیقی: Austin Wintory
تدوین‌گر: Bruce King Kyle Stafford
شرکت تولید: وارنر برادرز انیمیشن WWE Studios
توزیع‌کننده: رسانه خانگی وارنر
تاریخ‌های انتشار:  ۱۰ مارس ۲۰۱۵ (۲۰۱۵-۰۳-۱۰)  
مدت زمان: ۵۱ دقیقه
کشور: آمریکا
زبان: انگلیسی 
عصرحجر و دبلیودبلیوئی: عصر حجر اسمک‌داون (انگلیسی: The Flintstones & WWE: Stone Age SmackDown!) یک فیلم در ژانر پویانمایی است که در سال ۲۰۱۵ منتشر شد. جف برگمن، کوین مایکل ریچاردسون، جان سینا، ری‌میستریو، آندرتیکر و سی‌ام پانک از صداگذاران این پویانمایی بودند.
نبرد قادسیه

| ن ب وحمله اعراب به ایران | ن ب وحمله اعراب به ایران |
| --- | --- |
میان‌رودان زنجیر  رودخانه  ولجه  الیس  حیره  انبار  عین‌التمر  مصیخ  ثنی  زمیل  فراض  نخست بابل  نمارق  کسکر  پل  بویب  قادسیه  بورسیپا  دوم بابل  تیسفون  جلولا خوزستان هرمزاردشیر  شوش  رامهرمز  شوشتر  گندی‌شاپور  بیروذ مرکز ایران نهاوند  اصفهان  واجرود  ری شمال ایران طبرستان  دیلم  گیلان  آذربایجان قفقاز ارمنستان  آلبانیا  ایبری پارس بیشاپور  دارابگرد  نخست استخر  گور  دوم استخر کرمان سیرجان  قشم سیستان زرنج خراسان آمودریا  نیشابور  هرات  بادغیس  فرارود: میان‌رودان زنجیر  رودخانه  ولجه  الیس  حیره  انبار  عین‌التمر  مصیخ  ثنی  زمیل  فراض  نخست بابل  نمارق  کسکر  پل  بویب  قادسیه  بورسیپا  دوم بابل  تیسفون  جلولا خوزستان هرمزاردشیر  شوش  رامهرمز  شوشتر  گندی‌شاپور  بیروذ مرکز ایران نهاوند  اصفهان  واجرود  ری شمال ایران طبرستان  دیلم  گیلان  آذربایجان قفقاز ارمنستان  آلبانیا  ایبری پارس بیشاپور  دارابگرد  نخست استخر  گور  دوم استخر کرمان سیرجان  قشم سیستان زرنج خراسان آمودریا  نیشابور  هرات  بادغیس  فرارود
نبرد قادسیه (عربی: مَعركة القادِسية) نبردی است که در شوال سال ۱۵ هجری قمری برابر با نوامبر ۶۳۶ میلادی میان سپاه خلیفه دوم عمر بن خطاب به فرماندهی سعد بن ابی وقاص و سپاه ساسانی به فرماندهی رستم فرخزاد در ناحیهٔ قادسیه رخ داد و لشکر اعراب مسلمان پس از چهار روز نبرد سخت و شدید توانستند در مقابل سپاه ساسانی پیروز شوند. در این نبرد درفش کاویانی، و غنائم بسیار دیگری به دست مسلمانان افتاد و برخی از فرماندهان بزرگ لشکر ساسانی از جمله رستم فرخزاد، بهمن جادویه و بندوان نیز کشته شدند.
در منابع، نیروهای سپاه اسلام و ایران در نبرد قادسیه، بسیار متفاوت ذکر شده است. به گفته تورج دریایی نوشته‌های مورخان اسلامی معمولاً تعداد سربازان ایران را صدها یا هزاران نفر بیشتر و چندین برابر تعداد سربازان عرب گزارش کرده‌اند که هدف از آن بزرگ‌نمایی و برجسته نمودن موفقیت‌های مسلمانان عرب است.
اگرچه جریان نبرد قادسیه ابتدا به نفع سپاه ساسانی که به فیل‌های جنگی و سلاح‌های جنگی پیشرفته تر مانند تیرهای پنچگان، گرز، تبرزین و شمشیرهای دو لبه بودند، پیش می‌رفت اما در اواسط جنگ با خسته شدن دو سپاه و رسیدن نیروی تازه‌نفس مسلمان از جبههٔ شام، نتیجهٔ نبرد به سود مسلمانان برگردانده شد. با شکست سپاه ساسانی، بسیاری از ایرانیان ناراضی از جمله دیلمیان به سپاه اعراب پیوستند و اعراب دو ماه بعد از پیروزی در نبرد قادسیه به قصد اشغال مدائن لشکر خود را به حرکت درآوردند.
مقدمات نبرد قادسیه

عمر نیروی جدیدی برای یورش به عراق اعزام کرد که منجر به بازپس گرفتن حیره شد. ساسانیان که نسبت به خطر اعراب آگاهی پیدا کرده بودند لشکر سلطنتی را تحت فرماندهی رستم فرخ‌زاد به نبرد با اعراب در محل قادسیه فرستادند. تخمین میزان لشکریان دو گروه آسان نیست. به‌گفتهٔ ریچارد فرای احتمالاً ایرانیان از اعراب بیشتر بودند اما نه در آن حدی که منابع می‌نویسند. در این جنگ اعراب پیروز شده و رستم فرخ‌زاد کشته شد. چندین هزار نفر از ایرانیان در جنگ علیه ساسانیان همراه اعراب بودند.
نیروها

نیروهای سپاه اسلام و ایران در نبرد قادسیه، بسیار متفاوت ذکر شده است و منابع مختلف هر یک از آماری جدید صحبت می‌کنند و معمولاً نظر بر آن است که تعداد سپاه ایران بسیار بیشتر از سپاه اسلام بوده است. اینگونه به نظر می‌رسد که تعصب و علاقهٔ مورخان اسلامی به دین اسلام تأثیر شگرفی بر راویان عرب گذاشته است و این ارقام بزرگی که در مورد سپاه ایران ذکر شده است تنها جهت بزرگ نشان دادن تلاش و جهاد اعراب بوده است؛ زیرا امکان گردآوری سپاهی با آن تعداد، با توجه به مرزهای طولانی ایران و مشکلات داخلی دولت ساسانی، وجود نداشته است.
نیروها > سپاه یزدگرد سوم

براساس گفتهٔ ابو طایل سپاه ایران حدود سی هزار نفر بوده است؛ اما طبری سپاه یزدگردی را به سه بخش تقسیم می‌کند: بدین صورت که مقدمه‌ای با چهل هزار نفر به فرمان رستم فرستاده می‌شوند و خود با شصت هزار تن دیگر به حرکت درمی‌آید و دنباله‌ای بیست هزار نفره سپاه را همراهی می‌کردند و در ادامه این چنین می‌نویسد:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| « | عمرو گوید: رستم با صد و بیست هزار کس حرکت کرد که همه متبوع بودند و با تبعه بیشتر از دویست هزار کس بودند، از مداین با شست هزار کس درآمده که همه متبوع بودند. |  » |
سپس از زبان یک سرباز اسیر شده پارسی می‌گوید: «سپاه ایران دارای هفتاد هزار نیرو بوده است.» که این رقم در ناسخ التواریخ نیز تکرار شده است و بعد از زبان شعبی می‌گوید: «سپاه ایران دارای سی فیل بوده است که چهار هزار نفر هر فیل را همراهی می‌کردند و در مجموع ایرانیان صد و بیست هزار نفر بوده‌اند.» بلاذری که از سپاه ایران به عنوان کافران یاد می‌کند نیز در مورد نفرات سپاه رستم، نظری همانند شعبی دارد و براساس روایات نیمی از سپاه ایران را خدمه و پیاده‌نظام‌های روستایی که نه تعلیم دیده بودند و نه سلاح داشتند، تشکیل داده‌بود و ابن اثیر در نوشته‌های خود تعداد فیل‌های سپاه ایران را سی و سه فیل ذکر کرده است.
در این نبرد سپاه ایرانی به گونه‌ای سامان یافته‌بود که رستم فرخزاد در قلب آن قرار گرفته‌بود و هرمزان در جناح راست و مهران رازی در جناح چپ حضور داشت، فیروزان نیز امیر پیادگان بود و گلینوش مقدمهٔ سپاه را فرماندهی می‌کرد و همراه با بهمن جادویه پیشاپیش سپاه حرکت می‌کرد. سپاه دارای سی و سه فیل بود که فیل سفیدی پیشاپیش باقی فیل‌ها قرار داشت، هجده فیل در قلب سپاه و نزدیک به رستم قرار گرفته‌بودند و هشت فیل در جناح راست و هفت فیل هم در جناح چپ بودند. هر فیل تختی را حمل می‌کرد و بر هر تخت تعدادی تیرانداز، تبردار و زوبین‌افکن سوار بودند. همچنین براساس روایات افراد در هر صف با زنجیر به یکدیگر متصل شده‌بودند و به این ترتیب دشمن نمی‌توانست به درون صف‌ها نفوذ کند. در این نبرد ایرانیان تنوع زیادی در سلاح داشتند و از ابزارهای بسیار استفاده می‌کردند که این ابزار عبارت بودند از:
زره، کلاهخود، بازوبند، زانوبند، موزه و سپر، شمشیر دو لبه، نیزه، تیر و کمان، تیرهای پنچگان، گرز، تبرزین و در آخر سلاحی که به آن «کمند» می‌گفتند؛ سپاهیان ماهر آن را بر روی دشمن می‌انداختند و توسط قلاب آن را می‌کشیدند تا فرد کشته شود.
نیروها > دیلمیان

در آغاز نبرد قادسیه، چهار هزار سوار دیلمی با سپاه رستم همراه شدند؛ اما هیچ‌کدام از آنان در نبرد شرکت نکردند. آنان سپاه مخصوص خسرو پرویز بودند و توسط خود او انتخاب شده‌بودند. هنگامی که خسرو پرویز کشته شد غم و ناراحتی بر آن‌ها چیره شد و حس بیگانگی در آن‌ها جریان یافت. هنگامی که رستم روانهٔ قادسیه شد، با او همراه شدند اما در حین نبرد ایرانیان را یاری نکردند و تنها به تماشای جنگ ایستادند. این عمل دیلمیان موجب تعجب سعد و دیگر مسلمانان شد، پس مغیرة بن شعبه که با زبان پارسی آشنا بود به سوی آن‌ها رفت و علت شرکت نکردن آن‌ها را در جنگ جویا شد و در جواب، آنان خود را بی‌پناهانی خواندند که خواستار اسلام هستند و خود را از دیگر ایرانیان متفاوت دانستند، آن‌ها بر این باور بودند که در بین ایرانیان دیگر نیکنام نیستند. هنگامی که سعد این سخنان را از مغیرة شنید، آنان را پذیرفت و پس از آن‌که دیلمیان مسلمان شدند با انتخاب خود به قبیلهٔ تمیم پیوستند و پس از آن در جنگ‌های دیگر بین مسلمانان و ایرانیان در سپاه اسلام جنگیدند که از جملهٔ این نبردها می‌توان به جنگ مدائن و نبرد جلولا اشاره کرد.
موقعیت نبرد

بر اساس اسناد، قادسیه شهر کوچکی بوده است در عراق که در حدود پانزده فرسنگی شهر کوفه قرار داشته است. ابوالفداء در تقویم البلدان اینگونه بیان کرده است:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| « | در ازای عراق از شمال به جنوب از حدیثه است تا آبادان، بر مصب آن دریای فارس و پهنای آن از غرببه شرق، از قادسیه تا حلوان، پس حدیثه در وسط حد شمالی آن است با اندک میلی به مغرب؛ و قادسیه در وسط حد غربی است با اندک میلی به جنوب و آبادان در وسط حد جنوبی است با اندک میلی به مشرق. |  » |
به گفته او، قادسیه شهری کوچک در حاشیهٔ بیابان و کنار سواد عراق بوده است که در قسمت شرقی آن نخلستان قرار داشته است. طبری در نوشته‌های خود به نامه‌ای از زبان سعد بن ابی‌وقاص به خلیفهٔ مسلمانان عمر، اشاره می‌کند که در آن قادسیه را محلی در میان خندق و عتیق به تصویر کشیده است و بیان داشته که در سمت چپ آن رودی سبز قرار دارد که درون آن قابل مشاهده است و تا حیره امتداد می‌یابد و در سمت راست آن نیز مردابی قرار دارد.
قادسیه یک شهر عرب‌نشین بود که فرات در غرب آن جریان داشت. اعراب به توصیهٔ مثنی بن حارث شیبانی در خاک ایرانیان با آنان روبه‌رو نشدند و در نزدیک‌ترین صحرای عرب‌نشین به آنان نبرد را آغاز کردند تا در صورت شکست، راه فرار داشته باشند. در دیگر منابع نوشته شده است، قادسیه شهر کوچکی در پنجاه مایلی کوفه بوده و موقعیتی مرزی داشته است و در فاصلهٔ چهار تا شش مایلی آن محلی به نام عذیب قرار داشته که محل اردوگاه سپاه سعد بن ابی‌وقاص بوده است.
موقعیت نبرد > علت آغاز نبرد

از نظر ایرانیان به ویژه رستم فرخ‌زاد علت حملهٔ اعراب به سرزمین‌های ایرانی چیزی جز تنگی روزگار و گرسنگی نبود و به همین خاطر هنگامی که فرستادگان عرب وارد اردوگاه ایرانیان شدند، رستم فرخزاد به آنان پیشنهاد داد که برای اعراب خرما و غلات و آذوقه بفرستند. اما اعراب گسترش دین اسلام را دلیل حملهٔ خود به خاک ایران می‌دانستند و در صورتی که ایرانیان اسلام را نمی‌پذیرفتند باید جزیه می‌پرداختند، در غیر این صورت باید آمادهٔ جنگیدن می‌شدند. عده‌ای نیز بر این باورند که حمله سپاه ابوبکر، برای گسترش اسلام نبوده و برای کسب ثروت این حملات انجام شده است.
شرح نبرد

بر اساس روایات، یزدگرد سوم از طریق مشورت با ستاره‌شناسان دربار، زمان این نبرد را تعیین کرده‌بود. ۱۸ ماه پس از فتح نخیله، سپاه اسلام به فرماندهی سعد بن ابی‌وقاص و سپاه ایران به فرماندهی رستم فرخزاد، والی خراسان به سوی قادسیه حرکت کردند تا در برابر یکدیگر قرار گیرند، اما هراس عمر از عاقبت جنگ و نارضایتی رستم از این نبرد موجب شد که دو سپاه مدتی در اردوگاه خود باقی بمانند و از حمله خودداری کنند. در این مدت سعد با پیشنهاد جزیه یا اسلام، سعی داشت که صلح را برقرار کند؛ اما سرانجام پس از چهار ماه گفتگو این نبرد در ژوئن سال ۶۳۷ م/جمادی‌الاولی سال ۱۶ ه‍.ق اتفاق افتاد.
ایرانیان با پر کردن رود عتیق به دستور رستم قدم به خاک قادسیه گذاشتند و نبرد قادسیه را آغاز کردند، این نبرد چهار روز طول کشید که آن را مهم‌ترین و بزرگ‌ترین نبرد بین ایرانیان و سپاه اسلام دانسته‌اند و اعراب مطابق عادتشان برای هر روز نامی برگزیدند. آنان اولین روز جنگ را یوم ارماث گفتند و یوم اغواث نامی بود که بر روی روز دوم نبرد گذاشتند، روز سوم را یوم عماس و روز چهارم را نیز یوم القادسیه نامیدند. اعراب علاوه بر آن‌که چهار روز نبرد را نامگذاری نمودند، شب سوم نبرد را نیز لیلة الهریر نامیدند.
شرح نبرد > روز اول

روزی که نبرد قادسیه آغاز شد را «یوم ارماث» می‌گویند. جنگ با رجزخوانی‌های دو طرف و درگیری‌های تن به تن آغاز شد و تا پاسی از شب ادامه یافت. سپاه ایران فیل‌های خود را وارد صحنهٔ نبرد کرده‌بود و فیل‌ها به جناح راست و چپ هجوم بردند، نیروها را پراکنده کردند و به قلب سپاه نیز آسیب سختی وارد کردند؛ اما زمانی که اعراب تصمیم به گریختن گرفته بودند، سعد با کمک گرفتن از ایرانیان داخل سپاه اسلام و همچنین یاری افراد قبیلهٔ تمیم توانست سپاه خود را نجات دهد. طبری این چنین می‌نویسد:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| « | به روز ارماث وقتی سعد دید که فیل گروه‌ها را پراکنده می‌کند و کار خویش را از سر گرفته، کس پیش ضخم و ملسم و رافع و عشفق و دیگر یاران پارسی آن‌ها که مسلمان شده‌بودند، فرستاد که بیامدند و از آن‌ها پرسید: جای حساس فیل کجاست؟ گفتند: خرطوم و چشم‌ها وقتی آسیب بیند، دیگر کاری از فیل ساخته نیست. |  » |
به این ترتیب کمک و راهنمایی ایرانیان، موجب حملهٔ مسلمانان به فیل‌داران شد و فیل‌ها نیز زخمی و فلج شدند و از طرف دیگر عاصم بن عمرو و افراد قبیله‌اش که سوارکارانی شجاع و آموزش دیده بودند به درخواست سعد، از پشت به فیل‌ها حمله کردند و کمانداران سپاه نیز تمام فیل سواران را هدف قرار دادند و هنگامی که فیل‌سواران مشغول دفاع از خود بودند عاصم و همراهانش با بریدن بند تخت‌ها، سواران را سرنگون کردند. فیل‌های زخمی به دنبال شاپور مجروح، از صحنهٔ جنگ گریختند و در این حین آسیب زیادی به سپاه ایران وارد کردند.
با این وجود بهمن جادویه و گلینوش توانستند اعراب را شکست داده و سوارانشان را فراری دهند. سپس تیراندازان ایرانی آنان را تیرباران کردند، اتمام جنگ نزدیک بود که سعد برای چهارمین بار تکبیر کرد و فریاد الله اکبر او موجب تجدید حیات افرادش شد و این‌گونه آنان به سختی به پایداریشان ادامه دادند و چند ساعت پس از آغاز شب هر دو سپاه به اردوگاه‌های خود بازگشتند. گفته شد در روز ارماث، پانصد نفر تنها از قبیلهٔ بنی اسد که پیشرو سپاه اسلام بودند کشته شدند، گویا در روز اول نبرد اعراب تلفات زیادی داشتند و در همان روز فعالیت زنان نیز در جنگ آغاز شد و زخمی‌ها برای مراقبت کردن و مردگان برای دفن شدن به آنان سپرده شدند.
شرح نبرد > روز دوم

اعراب روز دوم را با امید به رسیدن نیروی کمکی آغاز کردند و آن را «یوم اغواث» نامیدند، ابی عبیده فرمانده سپاه اسلام پس از فتح دمشق به دستور عمر، سپاه خود را به فرماندهی هاشم بن عتبة بن ابی‌وقاص و مقدمهٔ سپاه را به فرماندهی قعقاع بن عمرو به سوی سپاه تحت فرمان سعد فرستاد تا به آنان یاری برسانند. افراد سعد که به صحت این خبر اطمینان نداشتند با رسیدن مقدمهٔ سپاه و قعقاع نیرو یافتند و به مبارزه پرداختند. قعقاع که فردی شجاع و با تدبیر بود، نیروهای خود را به دسته‌های ده نفری تقسیم نمود و با ورود هر دسته به میدان نبرد، فریاد الله اکبر، به نشان شادی برمی‌خواست. نزدیک ظهر بود که هاشم و سپاه اصلی رسیدند و بی‌تعلل وارد میدان شدند و در این هنگام بین اعراب این سخن تکرار می‌شد:
این همان مرد است که ابوبکر در حق او گفته سپاهی این مرد را در میان دارد و هرگز پا به فرار نمی‌دارد.
قعقاع درخواست مبارزهٔ تن به تن کرد و بهمن جادویه گام جلو نهاد و هنگامی که با او روبه‌رو شد، قعقاع او را شناخت و فریاد انتقام و خونخواهی سر داد و در آخر موفق به کشتن بهمن جادویه شد. قتل جادویه، سردار بزرگ ایران توسط قعقاع موجب نیرو یافتن سپاه اسلام و تضعیف سپاه رستم شد، پس از مرگ او فیروزان و بندوان، برادران رستم برای جنگ تن به تن آماده شدند و حارث بن ظبیان نیز به قعقاع پیوست. بندوان در نبرد به دست حارث کشته شد اما در مورد مرگ فیروزان اختلاف نظر وجود دارد، برخی معتقدند او همان‌جا و به دست قعقاع کشته شد و برخی همچون عمرو بن شاس بر این باورند که او فرار کرده است و پس از مدتی در واقعه‌ای دیگر کشته شده است. ایرانیان در روز دوم نیز از فیل‌ها استفاده کردند؛ اما مسلمانان با انتخاب تعدادی شتر جسور و پوشاندن آنان با پالان و باجل، به آنان ظاهری ترسناک دادند، هر شتر را تعدادی پیاده‌نظام محافظت می‌کرد، سپس آن‌ها را روانه سپاه ایران و به سواران ایرانی حمله کردند و نتیجهٔ مطلوبی نیز دریافتند. زنان عرب در روز دوم نیز به دفن کردن مسلمانان کشته‌شده پرداختند و در نتیجه در صحنهٔ جنگ تنها اجساد سپاه رستم دیده می‌شدند که این باعث دلگرمی سپاه اسلام و از سوی دیگر باعث ناامیدی سپاه ایرانی می‌شد؛ زیرا آنان مدام همرزمان و دوستان خود را زیر سم اسبان و کشته شدگان می‌دیدند.