stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
آسیاب آردساز

نمایی از یک آسیاب در قلعه والی ایلام
آسیاب یا به عبارت درست‌تر آس وسیله‌ای بوده‌است که در گذشته برای خرد کردن دانه‌هایی مانند گندم از آن استفاده می‌شده‌است.
آسیاب دارای دو سنگ آسیاب است که یک سنگ ثابت و سنگ دیگر متحرک است. با حرکت سنگ دوم دانه‌هایی که توسط روزنی بین این دو سنگ هدایت شده‌اند، خرد می‌شوند. برای حرکت دادن سنگ متحرک از نیروی انسان، حیوانات، آب یا باد استفاده می‌شده‌است. به آسیاب‌هایی که برای حرکت از نیروی آب استفاده می‌کنند، آسیاب آبی و به آن‌هایی که از نیروی باد استفاده می‌کنند، آسیاب بادی گفته می‌شود.
فضای اصلی آسیاب‌ها در دل زمین قرار دارد و بخش نمایان آن اندک است و به نورگیرها و ورودی‌ها محدود می‌شود. محل‌های نگهداری جوال گندم یا آرد و محل استراحت آسیابان نیز جزئی از فضای آسیاب محسوب می‌شود. در فصل گرما، تنوره آسیاب‌ها محلی برای آب‌تنی جوانان بوده و هست.
ایران یکی از کشورهایی است که در آن قدیمی‌ترین آسیاب‌ها وجود دارند ولی توجهی به نگهداری آن‌ها صورت نمی‌گیرد. به‌طور نمونه در شهر میبد نمونه‌های فراوانی آسیاب وجود داشته‌است که بسیاری از آن‌ها تخریب شده‌اند و تنها برخی از آنان هنوز هم موجودند که از میان آن‌ها می‌توان به آسیاب سنگ سیاه، آساب بیده، آسیاب کچلک، آسیاب بفروئیه، آسیاب ده آباد، آسیاب امیری، آسیاب باغستان و آسیاب کوچک اشاره کرد.
در کشور هلند آسیاب‌های بادی قدیمی، سالانه تعداد زیادی بازدیدکننده دارند.
نگارخانه

آسیاب دستی در ابرکوه
رود چلوند

| رودخانه چلوند> ویژگی‌های ظاهری | رودخانه چلوند> ویژگی‌های ظاهری |
| --- | --- |
دهانه: دریای خزر
ویژگی‌های حوضه: ویژگی‌های حوضه
شبکهٔ رود: تالش-انزلی
رود چلوند نام یک رودخانه در جغرافیای منطقه آستارا که از کوه‌های غربی میاکومه، گونش، باباعلی و چهل چشمه سرچشمه گرفته و پس از طی مسافتی از روستا قدیمی و تاریخی چلوند و سیراب ساختن شالیزارهای برنج از شیلات چلوند گذشته و به دریای خزر می‌ریزد.
همه ساله از طرف شرکت شیلات ایران، جهت تکثیر ماهی از نژاد گوتوم در فصل بهار اقداماتی صورت می‌گیرد. در قدیم این رود را دو شاخه بوده، به علت خاکبرداری از بستر رودخانه و عمیق شدن یکی از شعبات شعبه شمالی خشک و تبدیل به رودخانه متروکه گشته و اکنون جهت آبرسانی به مزارع قابل استفاده است. رودخانه چلوند یکی از مهمترین رودهای گیلان در فصل تخم‌گذاری ماهیان استخوانی هست. در فصل بارندگی به دلیل پرآب بودن این رودخانه، خطر طغیان نیز هر از گاهی ساکنان اطراف رود را تهدید می‌کند.
ایلام

برای دیگر کاربردها، ایلام (ابهام‌زدایی) را ببینید.
| ایلام(Ilām) ئیلام(تفاوت در شیوه گویش است> ) | ایلام(Ilām) ئیلام(تفاوت در شیوه گویش است> ) |
| --- | --- |
[[File:||288px]] : [[File:||288px]] 
کشور:  ایران
استان: ایلام
شهرستان: ایلام
بخش: مرکزی
نام(های) دیگر: ئیلام، عیل‌آم
نام(های) پیشین: ردین، رذ، ده‌بالا، حسین‌آباد
سال شهرشدن: ۱۳۳۹
مردم: مردم
جمعیت: ۲۱۲.۸۹۰ نفر (سال ۱۴۰۲)
رشد جمعیت: ۴.۶۱۷+
تراکم جمعیت: ۵۳ نفر بر کیلومتر مربع
جغرافیای طبیعی: جغرافیای طبیعی
مساحت: ۱۸ کیلومتر مربع
ارتفاع: ۱۴۲۷ متر
آب‌وهوا: آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه: ۱۳/۲ درجهٔ سانتی‌گراد
میانگین بارش سالانه: ۶۲۰ میلی‌متر
روزهای یخبندان سالانه: ۶۷ روز
اطلاعات شهری: اطلاعات شهری
شهردار: افشین مظفری
تأسیس شهرداری: ۱۳۰۹
ره‌آورد: بژی برساق، کُله کنجی، شاتیه (حلوای بگل)، رۊن دان (روغن حیوانی)
وبگاه: http://www.ilam.ir/
شناسهٔ ملی خودرو:  ایران ب ۹۸.
پانویس: [http://www.fallingrain.com/world/IR/10/Ilam.html مختصات و ارتفاع
  ایلام(Ilām)  روی نقشه ایران ۳۳°۲۳′شمالی ۴۶°۱۶′شرقی﻿ / ﻿۳۳٫۳۸°شمالی ۴۶٫۲۶°شرقی﻿ / 33.38; 46.26   :   ایلام(Ilām)  روی نقشه ایران ۳۳°۲۳′شمالی ۴۶°۱۶′شرقی﻿ / ﻿۳۳٫۳۸°شمالی ۴۶٫۲۶°شرقی﻿ / 33.38; 46.26   
 :  
ایلام(به کردی: ئیلام، به کردی لاتین:îłam) مرکز استان ایلام است. جمعیت این شهر برپایهٔ سرشماری سال ۱۴۰۲ برابر با ۲۱۲۰۰۰ نفر بوده است. شهر ایلام در حصاری از کوه‌ها و ارتفاعات جنگلی شِبه‌تایگا واقع شده و آب و هوایی معتدل کوهستانی و بهاری دارد. جنگل های مشهور بلوط ایران که مدتی درگیر آتش سوزی بود در این استان قرار دارد. دانشگاه علوم پزشکی ایلام و دانشگاه ایلام دو دانشگاه مهم این شهر هستند. ایلام کوچک ترین مرکز استان در میان ۳۱ مراکز استان ایران است. بعد از آن یاسوج مرکز استان چهارمحال و بختیاری و در رده سوم مرکز استان خراسان جنوبی یعنی شهر بیرجند قرار دارد.
تاریخ > وجه تسمیه

بسیاری بر این عقیده اند که ایلام به معنی کوهستان می‌باشد که اشاره به کردها دارد. در سوره فتح آیه ۱۶ کتاب قرآن خداوند از محمد می‌خواهد به سوی قومی جنگجو و پر قدرت بروند. ابوهریره دربارهٔ این آیه می‌گوید:اینها کردها هستند، کردهایی که روی تپه‌ها زندگی می‌کردند یا از تپه‌ها بالا می‌رفتند. همچنین ابن عمر (عبدالله پسر عمر) از زبان ابوهریره نقل کرده است که:شما با قومی جنگ می‌کنید که کفش‌هایشان از پوست دامهایشان درست شده است.
ایلام در گذشته ده بالا نامیده می‌شد. بعدها به دلیل حکومت و ساخت و ساز حسینقلی خان ابوقداره والی پشتکوه، به حسین‌آباد معروف شد.
معانی دیگر ایلام عبارت است از: طعام عروسی ساختن، (منتهی الارب) مهمانی عروسی کردن (تاج المصادر بیهقی)، یه طعام عروسی کسی را بردن، ولیمه دادن، مهمانی عروسی دادن و مجتمع و فراهم آمدن خوی و خرد (منتهی الارب)، (آنندراج)، (ناظم الاطبا). این معانی معانی همگی بامسمی و متناسب با ویژگی‌های منطقه‌ای و بومی ساکنان این نواحی است. در محاورات و نقل قول‌ها، ذکر نام ایلام به صورت «عیلام» غلط است؛ زیرا که عیلام با ع به معنای کفتار نر است. مأخوذ از منتهی الارب.
ایلام در دورهٔ قاجار به این علت که مقر تابستانی والی بود به پشتکوه معروف بوده است و در شهریور سال ۱۳۰۷ شمسی به ایلام تغییر نام یافته است. این شهر در سال۱۳۵۲ از استان پنجم به مرکزیت کرمانشاه جدا شد و تبدیل به استان شد.
تاریخ > پیشینهٔ تاریخی

مفصل‌ترین گزارش در باب مرگ مهدی خلیفهٔ عباسی در ماسبذان، توسط طبری گزارش شده است. وی حدود چهار صفحه در خصوص رفتن مهدی به ماسبذان و وفات او نوشته است؛ و این که در همان‌جا فوت می‌کند و محل دفن او در دهکدهٔ «رذ» که از دهکده‌های ماسبذان بوده و در شهر ایلام امروزی واقع شده بود؛ و تاریخ آن را سال ۱۶۹ ذکر کرده است. از واضح، ناظر مهدی آورده‌اند که گوید: «مهدی، در ماسبذان، در دهکده‌ای به نام رذ به شکار رفت و … سگان از پی آهویی برفتند. وی نیز همچنان از پی آن بود، آهو از در خرابه‌ای بیرون دوید، سگان از پی آن بیرون دویدند، اسب نیز از پی سگان به درون دوید که پشت وی بر در خرابه بشکست و همان دم بمرد.» رستم رفعتی چنین می‌آورد: «قبر مهدی خلیفه عباسی در ده بالا -ایلام کنونی- بود و تیره‌هایی از ایل دهبالایی خادمین این قبر بودند. بر روی این قبر تا سال ۱۳۱۴ بارگاهی برقرار بود اما این اثر تاریخی - اسلامی در سال ۱۳۴۳ تخریب شد.» از اوایل قرن چهارم تا اوایل قرن ششم ایلام به عنوان یک شهر مهم برای مدتی هم به عنوان پایتخت فصلی خاندان حسنویه کرد درآمد. ایلام برای مدت زیادی هم به عنوان یکی از مناطق ایالت کرمانشاهان درآمد. اما ایلام کنونی در سال ۱۳۰۸ شمسی در منطقه‌ای که «حسین‌آباد» نامیده می‌شد از نو احداث گردیده و یک سال بعد با توجه به سابقه تاریخی و تصویب فرهنگستان ایران به نام «ایلام» نام‌گذاری شده است.
ایلام از دیرباز جایگاه شهرنشینی و گهواره فرهنگی ایرانیان بوده است. در دوره ساسانی بخشی از سرزمین «پهله» یا «پهلو» شمرده می‌شده و تازیان آن را «جبال» می‌نامیده‌اند. از سدهٔ چهارم تا میانه‌های ششم قمری، این منطقه بخشی از عراق عجم بود. ایلام در دوران جنگ ایران و عراق بشدت آسیب دید.
جغرافیا > موقعیت

شهر ایلام با مساحت ۶۷/۲۱۲۸۰۴ هکتار شامل ۶۲/۱۰ درصد مساحت استان بین ۳۳ درجه و ۲۱ دقیقه و ۳۰ ثانیه تا ۳۳ درجه و ۵۱ دقیقه و ۴۸ ثانیه عرض شمالی و ۴۵ درجه و ۴۱ دقیقه و ۰۷ ثانیه تا ۴۶ درجه و ۵۱ دقیقه و ۱۹ ثانیه طول شرقی در شمال غربی استان قرار گرفته و با شهرستان‌های ایوان، سیروان، چرداول، دره‌شهر، مهران و کشور عراق همسایه است. از شمال به کوه‌های شنه‌چیر، از شرق به کوه‌های شلم و از غرب به کوه قلاقیران و نهایتاً رشته کوه کبیرکوه در جنوب منتهی می‌شود.
مساحت عرصه‌های ملی شهرستان ایلام ۶۴/۱۹۶۵۰۰ هکتار (۹۲ درصد سطح شهرستان) است که سطح جنگلهای شهرستان ۲۱/۱۰۲۷۲۴ هکتار، مراتع ۴۳/۷۰۴۸۴ هکتار و اراضی بیابانی ۲۳۲۹۲ هکتار می‌باشد. بلندترین نقطه استان (قله کان‌صیفی در کبیرکوه با ارتفاع ۳۰۶۲ متر از سطح دریا) در این شهرستان واقع شده است و کم ارتفاع‌ترین نقطه شهرستان ۱۹۶ متر از سطح دریا ارتفاع دارد.
مانشت، سیاه‌کوه و گچان از کوه‌های مهم این شهرستان به‌شمار می‌آیند و از رودخانه‌های مهم شهرستان می‌توان رودخانه گدارخوش، تَلخاب و رودخانه قلا (قلعه) را نام برد.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | ایوان غرب |  |  |
|  | سرابله |  | صالح آباد |  |
|  | سرابله |    ایلام     | صالح آباد |  |
|  | سرابله |  | صالح آباد |  |
|  |  | ارکواز |  |  |
جغرافیا > تقسیمات سیاسی

شهر ایلام به ۲ منطقه شهرداری تقسیم شده است.
جغرافیا > آب و هوا

شهر ایلام در حصاری از کوه‌ها و ارتفاعات جنگلی استقرار یافته که دارای آب و هوای معتدل کوهستانی با میانگین بارش سالیانه ۶۱۹/۵میلیمتر و متوسط دمای مطلق آن از۱۳/۶- تا ۴۱/۲ درجه سانتیگراد در تغییر است.
آمار ایستگاه‌های مطالعاتی نشان می‌دهد که ماه ژانویه (دی-بهمن) به عنوان سردترین ماه و ژوئیه (تیر-مرداد) به عنوان گرمترین ماه سال می‌باشد. دمای ایستگاه‌ها از فروردین تا تیرماه سیر صعودی داشته و بعد به تدریج سیر نزولی پیدا می‌کند.
مردم > زبان و گویش

ساکنین شهر ایلام به زبان کردی صحبت می‌کنند.علاوه برکردی، زبان لری نیز دست کم در گذشته در ایلام رایج بوده است.[منبع بهتری نیاز است]
مردم > لباس

لباس مردمان ایلام کردی است.
لباس مردها شامل نیم‌تنه‌ای به نام کراس که همچون چوخه بوده و از جنس پشم یا کتان است و شلواری گشاد از جنس تترون و امثالهم و همواره تک رنگ می‌باشد و در قسمت باسن ورانها کاملاً گشاده و در پائین هم باریک م شود. به شکلی که برای هر شلوار چند برابر نیاز واقعی پارچه بکار برده می‌شود که در گویش محلی به آن «شِوال جافی» می‌گویند؛ که در تمام نقاط استان استفاده می‌شود.
کِلاش (Kwlās ) کلاش نوعی کفش (امروزه مردانه و در گذشته هم مردانه و هم زنانه) است که توسط مردان با نخ پنبه و جوال دوز به شیوه‌ای خاصی روی یک قطعه لاستیک پهن به اندازه کمی بزرگتر از کف پاها بافته می‌شود. این لاستیک از روه داخلی چرخهای کهنهٔ اتومبیل تهیه می‌گردد. و امروزه در برخی نقاط عشایری وروستایی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
لباس زنان پوشش غالب دختران و زنان همچنان چا
مانتو و چادر است. لباس زنان شامل پیراهن بلند (بدون پولک یا با پولک)، جافی، شلواری است همانند شلوار مردان که توسط زنان مخصوصاً در روستاها در هنگام کار پوشیده می‌شود. قی‌وَن پارچه‌ای بلند ویک رنگ که از آن به عنوان شال کمر استفاده می‌شود و امروزه در نقاط عشایری و روستایی برخی نقاط استان به صورت محدود خصوصاً در فصل کار کشاورزی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
گُلوَنی (Golwany) نوعی سرپوش از جنس حریر، ابریشم یا نخی می‌باشد که در اندازه‌های مختلف کوچک و بزرگ تولید می‌گردد و جنس آن نازک بوده و زمینهٔ مشکی داشته و با گل و بوته و نقش‌های ساده اسلیمی در رنگهای سفید و قرمز یا سبز و گاهی نارنجی و آبی وزرد تزئین گردیده است. در بیشتر نقاط استان بغیر از نقاط شمالی با شیوه‌های تقریباً مشابه‌ای از «گُلوَنی» برای پوشش سر استفاده می‌شود. گلونی پوششی است که توسط کردها و لرهای این استان استفاده می‌شود.
کَمَر چین (Kamarčin) تا چند دهه پیش بالاپوش عمدهٔ بیشتر زنان ایلامی خصوصاً در نواحی شمالی و مرکزی نوعی پالتو زنانه به اسم «کَمَرچین» بود که به علت استفاده فراوان از نوارهای زربافت در تزئین آن از زیبایی خاص برخوردار و احتمالاً نام آن نیز به همین خاطر باشد. جنس کمرچین از مخمل در رنگهای قرمز، جگری، سبز، سرمه‌ای و مشکی بوده ودارای آستین بلند، جلوباز، (عیناً شبیه پالتو مردانه) و جیب بادهانه کج در طرفین و کمربندی از جنس خود می‌باشد و بسته به سن و موقعیت مالی زن ممکن بود از تزئینات بیشتری برخوردار و چنانچه زن در سنین میان سالی ویا کهنسالی بوده از رنگهای سنگین (مشکی، سرمه‌ای) استفاده می‌کرد.
کُلَنجَه (Kolanja) کُلنجه نوعی دیگر از بالا پوشهای زنان می‌باشد که از نظر رنگ، جنس، دوخت و تزئینات و کاربرد عیناً مانند کمرچین می‌باشد با این تفاوت که فقط اندازهٔ آن کمتر بوده وتا حدود زانو می‌رسد و در مناطقی که کمرچین کاربر داشته مورد استفاده بوده است.
سُخمَه (Soxma) نوعی بالاپوش دیگر است که از مخمل ویا گاهی پارچه‌های رنگ دیگر و در رنگهای شاد و روشن (قرمز، جگری، سبز و…) دوخته می‌شود و فاقد آستین بوده و کاملاً شبیه جلیسقه می‌باشد.
کِراس یا شَوو( Kerās , ŠaÜ) همان پیراهن بلند و آستین دار زنانه است که اکثریت زنان روستایی و عشایری و قسمتی از زنان شهری نیز به عنوان تن‌پوش از آن استفاده می‌کنند این پیراهن بلند بوده وتا نزدیک روی پاها می‌رسد و گاهی در ناحیه کمر مقدار تنگ گشته ولی پائین آن کاملاً گشاد می‌باشد.
فرهنگ و هنر

استان ایلام از نظر جمعیتی سهم اندکی از جمعیت کل کشور به خود اختصاص داده است (۷۷/۰ درصد جمعیت کل کشور در سال ۱۳۸۵). نسبت جنسی، رشد شهرنشینی و بعد خانوار جمعیت استان ایلام در اکثر سرشماری‌ها بالاتر از سطح کشوری بوده است. جمعیت استان ایلام طی سال‌های ۱۳۵۵ تا ۱۳۷۵ از رشد بالاتری نسبت به کل کشور برخوردار بوده ولی طی سالهای ۱۳۷۵ تا ۱۳۸۵، رشد جمعیتی پایین‌تر از متوسط رشد جمعیت کشور داشته است. تراکم جمعیت در استان ایلام پایین‌تر از تراکم کشور بوده است و در ارتباط با مهاجرت استان باید گفت که استان ایلام به دلیل فقدان زیر ساخت‌های اقتصادی لازم، در سالهای ۱۳۶۵ تا ۱۳۸۵ خالص مهاجرتی منفی داشته است.
جمعیت شهر ایلام در سرشماری‌ها از سال ۱۳۳۵ به بعد به صورت زیر بوده است.
| سال سرشماری | جمعیت | رتبه در کشور | رشد جمعیت |
| --- | --- | --- | --- |
۱۳۳۵: —
| ۱۳۴۵ | ۱۵٬۴۹۳ | — | ۶/۴٪+ |
| ۱۳۵۵ | ۳۲٬۴۷۶ | — | ۷/۷٪+ |
| ۱۳۶۵ | ۸۹٬۰۳۵ | — | ۱۰/۶٪+ |
۱۳۷۰: —
| ۱۳۷۵ | ۱۲۶٬۳۴۶ | — | — |
| ۱۳۸۵ | ۱۵۵٬۲۸۹ | ۴۹ | — |
| ۱۳۹۰ | ۱۷۲٬۲۱۳ | ۵۰ | — |
| ۱۳۹۵ | ۱۹۴٬۰۳۰ | ۵۱ | — |
| مردان | سن | زنان |
| --- | --- | --- |
| ۴٬۵۶۹  | ۶۵+ |  ۳٬۵۴۹ |
| ۱٬۴۷۵  | ۶۰–۶۴ |  ۱٬۴۷۶ |
| ۲٬۵۳۳  | ۵۵–۵۹ |  ۲٬۶۲۰ |
| ۳٬۶۲۳  | ۵۰–۵۴ |  ۳٬۱۱۸ |
| ۴٬۸۷۰  | ۴۵–۴۹ |  ۴٬۲۲۴ |
| ۵٬۴۱۹  | ۴۰–۴۴ |  ۵٬۰۹۴ |
| ۷٬۷۰۱  | ۳۵–۳۹ |  ۷٬۲۸۵ |
| ۸٬۱۷۸  | ۳۰–۳۴ |  ۷٬۷۵۵ |
| ۱۰٬۱۶۳  | ۲۵–۲۹ |  ۱۰٬۳۵۵ |
| ۱۳٬۵۴۹  | ۲۰–۲۴ |  ۱۴٬۵۷۸ |
| ۱۴٬۲۸۰  | ۱۵–۱۹ |  ۱۳٬۸۷۰ |
| ۱۰٬۱۵۷  | ۱۰–۱۴ |  ۹٬۵۲۱ |
| ۷٬۵۷۳  | ۵–۹ |  ۶٬۹۲۱ |
| ۷٬۸۲۷  | ۰–۴ |  ۷٬۲۳۶ |
گسترش

هسته اولیه شهر با پیوستن چند عنصر دست کم بیش از یک قلعهٔ کشاورزی که در کنار یا نزدیکی یکدیگر قرار داشته‌اند شکل گرفته که به دلایلی مانند رشد جمعیت و تراکم جمعیت در حد فاصل دو قلعهُ پیوستن چند و چندین قلعه یا مرکز جمعیتی به جهت بالا بردن میزان نفوس و برخورداری از منبر و جامع و پرداختن مالیات به حکومت مرکزی تشکیل شده است. هسته شهر اولیه بافت داخل یکی از قلاع بوده که پس از حذف حصار و بارو در مرز و محدودهٔ آن مسجد جامع و میدان قرار گرفته و نوار بازار شهر از آنجا و در حد جنوبی آن شروع و رشد و حرکت داشته است ولی این به معنای نبودن بنایی در محل قبل از سال‌های قرن پنجم هجری قمری نیست. شکل «شارستان» اولیه بیانگر این است که در محل مورد نظر قبل از احداث هر بنایی به مکان مقدس یا بنای یک «آتشکده» و مشابه آن تعلق داشته و ارتفاع جامع از سطح گذر که در حال حاضر نیز (قریب دوازده پله) است حاکی از وجود بنای معتبری در زیر آن است که در تحولات شهر به یک شهر اسلامی تبدیل به مسجد شده است. توسعه شهر اولیه از سوی شرق بوده به‌طوری‌که دروازه ایلام راه ارتباطی که ابتدا در کنار «شارستان» و کنار مکان مقدس یا جامع شهر بوده است به عقب رانده شده و محله پنجه شاه فعلی در کنار میدان کهنه به شهر افزوده شده است. «پنجه شاه» که دارای صحن زیارت نیز می‌باشد و به احتمال زیاد از قبل از شکل‌گیری شهر وجود داشته است.
توسعه فیزیکی شهر ایلام پس از سال‌های اولیه اسلام بیشتر در تداوم راه‌هایی که به طرف شرق و جنوب شهر قرار داشته است، بوده و دو دروازه که در «ربض» شهر اولیه قرار داشته در توسعه بعدی داخل بافت قرار گرفته‌اند. یکی روی راه شرقی یعنی تداوم راه بازار شهر در حد «چهار سوق» و دیگری روی راه جنوب در محل «بازار» است.
در اواخر قرن چهارم و اوایل قرن پنجم استخوان بندی شهر شکل اصلی خود را گرفته است. دروازه‌هایی از شمال و جنوب و شرق و غرب از سه جاده ارتباطی اصلی به استان‌های کرمانشاه- لرستان و سایر استان‌ها مربوط می‌ساخته است.
شهر ایلام در میان چندین کوه که دور تا دور شهر کشیده شده‌اند قرار دارد که آب و هوای معتدل تری نسبت به دیگر نقاط استان دارد. از آنجایی که تپه زیبا و طبیعی خرگوشان (چَقا که رگویه) و قبر صی می (مهدی پدر هارون الرشید) یکی از خلفای عباسی و دره زیبای ارغوان در میان این کوه‌ها قرار داشت، غلامرضا خان والی در زمان قاجار بر آن شد تا قلعه والی را در میان آن کوه‌ها بنا کند.
در حال حاضر شهر ایلام به عنوان مرکز سیاسی-اداری استان ایلام از شهرهای توسعه یافته باختر کشور است و به لحاظ دارا بودن تفرجگاهی جنگلی و آثار تاریخی و باستانی متعدد از زیباترین شهرهای استان نیز محسوب می‌شود.
جاذبه‌های گردشگری

تنگه رازیانه
سنگ نوشته آشوری
گورستان چنار
تالاب سیاب
غار خفاش
دریاچه دوقلو
کبیر کوه
طاق شیرین و فرهاد
پل عصر ساسانی
شهر باستانی ماداکتو
کوه قلاقیران
منطقه محافظت شده مانشت
منطقه محافظت شده قلاجه
سد ایلام
پارک جنگلی چغا سبز
منطقه تاریخی گم گم
آتشکده موشکان
امامزاده پیرحسین
آتشکده سیاهگل
علی صالح
مراکز آموزشی > دانشگاه‌ها

دانشگاه ایلام
دانشگاه علوم پزشکی ایلام
دانشگاه آزاد اسلامی واحد ایلام
دانشگاه پیام نور مرکز ایلام
مرکز آموزش عالی باختر ایلام
دانشگاه جامع علمی-کاربردی ایلام
دانشگاه علوم و تحقیقات ایلام
دانشگاه فرهنگیان، پردیس‌های امام جعفر صادق ایلام (زنان) و شهید مدرس ایلام (مردان)
کتابخانه‌های عمومی

کتابخانه عمومی پیامبر اعظم
کتابخانه عمومی پروین اعتصامی
کتابخانه عمومی امام جعفر صادق
صنعت > صنایع

پالایشگاه گاز ایلام
پتروشیمی ایلام
کارخانه سیمان ایران
همچنین تعدادی کارخانه‌های تولیدی بزرگ و کوچک
نگارخانه

پارک کودک
شب عاشورا
میدان ارغوان
قلعه والی
کوهپایه شلم
کوه قلاقیران
بلوار امام علی
کاخ فلاحتی
وایت سی پلین

| وایت سی پلین | وایت سی پلین |
| --- | --- |
کاربری: آب‌نشین
تولیدکننده: J Samuel White & Company Limited (Wight Aircraft)
طراح: Howard T Wright
معرفی‌شده در: ۱۹۱۵
بازنشستگی: ۱۹۱۷
کاربر اصلی: Royal Naval Air Service
تعداد ساخته‌شده: ۵۲
وایت سی پلین (به انگلیسی: Wight_Seaplane) یک هواگرد ملخ‌پیشین تک‌موتوره از نوع آب‌نشین ساخت شرکت J Samuel White & Company Limited (Wight Aircraft) است. این هواگرد در سال ۱۹۱۵ میلادی رسماً معرفی گردید. در مجموع، تعداد ۵۲ فروند از این هواگرد ساخته شده‌است.
طراح این هواگرد، Howard T Wright بود.
محمد آقازاده خراسانی

| محمد آقازاده خراسانی محمد آقازاده خراسانی | محمد آقازاده خراسانی محمد آقازاده خراسانی |
| --- | --- |
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: محمد آقازاده خراسانی ۱۲۵۶ نجف
درگذشته: ۱۳۱۶ شهر ری
محل دفن: باغ طوطی (صحن شاه‌عبدالعظیم)
محل اقامت: نجف، مشهد
تحصیلات: نجف، مشهد
استادان:  محمدکاظم آخوند خراسانی
 شاگردان  محمد کاظم مهدوی دامغانی شیخ مجتبی قزوینی شیخ محمود حلبی شیخ هاشم قزوینی هادی کدکنی :  شاگردان  محمد کاظم مهدوی دامغانی شیخ مجتبی قزوینی شیخ محمود حلبی شیخ هاشم قزوینی هادی کدکنی 
محمد آقازاده خراسانی فرزند آخوند خراسانی(زادهٔ ۱۲۵۶ در نجف و درگذشتهٔ ۱۳۱۶ در شهر ری) از روحانیان شیعه و مهره روسیه تزاری در ایران بود. به سبب مقام علمی که کسب کرد، با عناوین آقازاده، آقازاده نجفی یا آقازاده خراسانی، مشهور شد.
زندگی‌نامه

وی در ۳۰ سالگی و حضور در کلاس‌های استادهای آن دوران شهر نجف اشرف، به دستور پدر به مشهد رفت.
وی در چند سالی که در نجف زندگی می‌کرد، توانسته بود از استادهای دینی بزرگی همچون محمدکاظم آخوند خراسانی (پدر) استفاده کند. زمانی که به مشهد آمد، به تدریس دروس فقه و اصول پرداخت و شاگردان زیادی پرورش داد که از مهم‌ترین این شاگردان می‌توان به محمد کاظم مهدوی دامغانی و مجتبی قزوینی، برادرش شیخ هاشم قزوینی همچنین هادی کدکنی اشاره کرد.
وی در طول سال‌هایی که در مشهد زندگی می‌کرد، در کنار فعالیت‌های سیاسی، تدریس در حوزه و پرورش طلاب؛ ریاست حوزه علمیه خراسان را نیز بر عهده داشت.
در سال ۱۳۰۴ نمایندهٔ مردم سبزوار در مجلس مؤسسان بود.
فعالیت‌های سیاسی

ژرژ آقابکوف جاسوس نامدار روسیه در کتاب خاطراتش دربارهٔ آقازاده نوشته است که سازمان جاسوسی روسیه برای شکستن تحریم تجاری که به تازگی توسط دولت ایران بر علیه روسیه وضع شده بود، با پرداخت رشوه به آقازاده او را تبدیل به یکی از دوستان روسیه می‌کند بنابراین آقازاده عده زیادی از تجار را ترغیب کرد تا به دولت ایران برای از سرگیری دوباره روابط تجاری با روسیه فشار بیاورند. او در این کار به قدری جلو رفت که حتی منجر به بیانیه تجار در اعتراض به کندی مذاکرات ایران و روسیه شد
از جمله فعالیت‌های وی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
مخالفت با سلطنت رضاخان.
حمایت از مخالفت علمای اصفهان با حکومت و سیاست‌های آن.
انتقاد به دولت وقت دربارهٔ وام گرفتن از دولت‌های خارجی.
مقابله با حزب دموکرات مشهد.
حضور در واقعه مسجد گوهرشاد که باعث شد رضاشاه وی را به یزد تبعید کند.
درگذشت

خراسانی در سال ۱۳۱۶ درگذشت و پیکرش در باغ طوطی (صحن شاه‌عبدالعظیم) به خاک سپرده شد.
تشکیک در مرگ طبیعی

برخی افراد اعتقاد دارند که آقازاده توسط نیروهای رضاشاه به قتل رسیده و کشته شده است. یکی از این افراد روح‌الله خمینی است که عقیده دارد آقازاده را کشته‌اند: « «علمای مشهد را همه را اسیر کردند، آوردند تهران… آقازاده بزرگ که از علمای درجه یک بزرگ بود با پاسبان توی خیابان می بردندش محاکمه. آخرش هم کشتند.»
هشجین

| هشجین هشین | هشجین هشین |
| --- | --- |
کشور:  ایران
استان: اردبیل
شهرستان: خلخال
بخش: خورش رستم
سال شهرشدن: ۱۳۷۳
مردم: مردم
جمعیت: ۴٬۵۷۸ نفر
جغرافیای طبیعی: جغرافیای طبیعی
ارتفاع: ۱٬۵۹۲ متر
اطلاعات شهری: اطلاعات شهری
شهردار: علی پیرمون
پیش‌شمارهٔ تلفن: ۰۴۵
وبگاه: https://agdag.ir
  هشجین  روی نقشه ایران ۳۷°۲۲′۲۰″شمالی ۴۸°۱۹′۱۹″شرقی﻿ / ﻿۳۷٫۳۷۲۱۶۹°شمالی ۴۸٫۳۲۱۹۴۸°شرقی﻿ / 37.372169; 48.321948   :   هشجین  روی نقشه ایران ۳۷°۲۲′۲۰″شمالی ۴۸°۱۹′۱۹″شرقی﻿ / ﻿۳۷٫۳۷۲۱۶۹°شمالی ۴۸٫۳۲۱۹۴۸°شرقی﻿ / 37.372169; 48.321948   
 :  
هشجین از شهرهای استان اردبیل ایران است.
شهر هشجین مرکز بخش خورش‌رستم شهرستان خلخال واقع در استان اردبیل در شمال غرب ایران است. مردم شهر هشتجین پایبند برخی سنت های قدیمی هستند این شهر دارای اراضی کشاورزی و باغات متعددی است .
جغرافیا

بخش خورش رستم از شمال با خلخال و گیوی از جنوب با استان زنجان از شرق با بخش شاهرود و از غرب با شهرستان میانه همسایه‌است. رود مشهور قزل اوزن در جنوب این بخش جاری است که استان اردبیل را از استان‌های همجوار آذربایجان شرقی و زنجان جدا می‌سازد.
برابر مدارک موجود در سال ۱۳۳۴ شمسی برای اولین بار محلات و معابر هشجین تعداد ۱۴ خیابان و کوچه و محله نامگذاری گردید.
جغرافیا > وجه تسمیه

پسوند جین به معنی دندانه‌دار و به شش تا یا شش عدد جین گویند. دوجین یعنی دوازه‌تایی. امگین و گان از اسامی پارتی است و به معنی مکان و جا و سرزمین اطلاق می‌گردد که به مرور به جین و جان تبدیل شده‌است.
این شهر بیش از ۶۰۰۰ سال قدمت دارد.
این شهر تپه‌ای دارد که زیر آن شهرکی کوچک و بسیار قدیمی است.
تلفظ صحیح نام شهر در زبان ساکنین محل به صورت هشئین بوده و قدیمی‌ترین متنی که در این خصوص وجود دارد مربوط به کتیبه‌های بازمانده از زمان آشور می‌باشد.
بر این اساس سارگون پادشاه آشور به هنگام لشکرکشی به سرزمین اورارتو متوجه انبار آذوقه به نام پانزیشن گردیده و برای تصرف آن لشکر خود را به سوی مرزهای جنوبی اورارتو حرکت می‌دهد.[دقیق بیان نشده]
مردم > زبان

مردم ساکن هشجین به زبان های تاتی و تالشی  و ترکی آذربایجانی تکلم دارند.
در دانشنامه جهان اسلام از هشجین به عنوان یکی از مناطق تالشی‌زبان نام برده شده‌است.
مردم > مذهب

مردم هشجین مسلمان و پیرو مذاهب شیعهٔ دوازده‌امامی و اهل سنت می‌باشند.
مردم > جمعیت

جمعیت شهر هشجین در سال ۱۳۸۳، نزدیک به ۶٬۰۰۰ نفر برآورد شده‌است. این شهر از سال ۱۳۲۰ مرکز بخش بوده‌است.
مردم > آداب و رسوم

زبان، پوشش و باورهای مردم هشجین همانند دیگر مناطق آذربایجان می‌باشد. مناسبت‌های گوناگونی در آن برگزار می‌گردد که به شرح زیر می‌باشد:
عید نوروز
نورروزنامه خوانی
آئین‌ها وسنت‌های قدیمی هر سرزمین و دیاری یادگاری‌هایی گران‌سنگ از گذشته‌های دور مردم آن سرزمین هستند سنت‌ها ورسمهایی که سینه به سینه از دوردستهای تاریخ به امروز رسیده‌اند نوروز و نوروزنامه‌خوانی یکی از ماندگارترین این سنت‌ها است که مانند هزاران سال پیش همچنان در زندگی ایرانیان بخصوص مردم آذربایجان متبلور است مردم روستاهای شهر هشجین به ویژه روستای نمهیل نیز به رسم سنتی دیرینه همه ساله با فرارسیدن اول اسفند ماه مراسم سنتی نوروز نامه‌خوانی را درکوچه‌های این روستا اجرا می‌کنند در این مراسم بچه‌های روستا در شب‌های اول ماه نوروز به درب منازل رفته و با خواندن نوورزنامه‌خوانی و شادباش فرارسیدن ماه نوروز از صاحب خانه هدیه می‌گیرند.
اماکن دیدنی

قله آق داغ با ارتفاع ۳٬۳۰۳ متر به عنوان دومین کوه بلند استان اردبیل با رشته ۳۰ کیلومتری و دامنه‌های ییلاقی آن و چشمه گواری تکه بولاغی
بقعه متبرکه شیخ محمد قریشی .
پل معلق پیرتقی در ۱۰ کیلومتری شهر هشتجین و در مسیر جاده اردبیل-سرچم
جنگل‌های روستاهای آق سو، چنارلیق، کیوی زاویه،
سید احمد معراجی در اسبو و آرامگاه شیخ کشف‌الدین در روستای دایوکندی.
ییلاق‌های کلکی، سویودلی، پنبه لکه و قنشرسوکن برندق
حاشیه رود قزل اوزن که راه اصلی اردبیل به آزاد راه زنجان میانه در ناحیه سرچم متصل می‌گردد از حاشیه این رود عبور می‌نماید.
باغات روستای نمهیل، برندق، گهراز.
روستای (ماسوله‌ای شکل) کزج که جزو روستاهای هدف گردشگری استان بوده و جزو ۱۰ روستای دارای بافت باارزش معماری در ایران است.
چشمه‌های آب گرم (ایستی سو).
حاشیه قزل اوزن به طول ۹۰ کیلومتر از منطقه خورش رستم می‌گذرد و مکانی برای ماهیگیری، قایق‌سواری، کشاورزی است.
آرامگاه آقا میر جعفر در روستای سادات گهراز
آبشار دیز
نمای زیبای شهر هشجین
پل معلق پیرتقی
سزاری پازورا

| سزاری پازورا | سزاری پازورا |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۳ ژوئن ۱۹۶۲ ‏(۶۲ سال) توماشوف مازوویتسکی، لهستان
ملیت: لهستانی
محل تحصیل: مدرسه ملی فیلم ووچ
پیشه(ها): بازیگر، خواننده
سال‌های فعالیت: ۱۹۸۶–اکنون
همسر(ها): ژانتا پازورا (جدا شدند) ورونیکا مارچوک-پازورا (جدا شدند) اِدیتا پازورا (نام‌خانوادگی دوشیزگی: زایانتس)
فرزندان: ۳ (۲ دختر، ۱ پسر)
خویشاوندان: رودوسواف پازورا (برادر)
پیشه موسیقی: پیشه موسیقی
ژانر: پاپ
ناشر(ان): زیک زاک
 :  
امضاء: امضاء
سزاری پازورا (لهستانی: Cezary Andrzej Pazura؛ زادهٔ ۱۳ ژوئن ۱۹۶۲) بازیگر و خواننده اهل لهستان است.
از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته‌است، می‌توان به کیلر، اسم رمز: لهستان، نیمه سوم، رازداری حرفه‌ای، خویشاوندان سببی،بچه‌ها و ماهی، زیبا و ثروتمند بودن بهتر است، گوش آقای رئیس، خیوکا، سارا، شخص خیلی مهم، پسرها گریه نمی‌کنند، تلخ و شیرین، در اعماق جنگل، حوزه استحفاظی ۱۳، حوزه استحفاظی ۱۳، قسمت دوم، سکسیفای، کورشده از نور، هتل ۵۲، هفته مقدس، سه رنگ: سفید، انگشتری با نشان عقاب تاج‌دار و خوک‌ها اشاره کرد.
هلوله

| هلوله | هلوله |
| --- | --- |
روستا: روستا
کشور: ایران
استان: خراسان رضوی
شهرستان: نیشابور
دهستان: ریوند
جمعیت: 
هلوله یا هلویء، نام روستایی از توابع شهرستان نیشابور در استان خراسان ایران بوده است.
تابعیت

این روستا یکی از روستاهای تابعه دهستان ریوند، دهستان هفتم (در تقسیمات پیشین کشوری) از دهستان‌های پانزده‌گانه شهرستان نیشابور، بوده است.