stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
منوچهر والی‌زاده
فیلم‌شناسی > بازیگری

استاد (۱۳۸۸)
فوتبالیست‌ها (۱۳۸۲)
بهار، قبل و بعد (فیلم تلویزیونی) (۱۳۸۸)
روز دیدار (۱۳۷۴)
شریک زندگی (۱۳۷۳)
ضرب‌المثل‌ها (۱۳۷۲)
با عشق مردن (۱۳۵۷)
زرخرید (۱۳۵۷)
حرمت رفیق (۱۳۵۶)
خدا قوت (۱۳۵۶)
رفاقت (۱۳۵۶)
هیولا (۱۳۵۵)
حریص (۱۳۵۲)
هلوی پوست‌کنده (۱۳۵۲)
حکیم‌باشی (۱۳۵۱)
فتنه چکمه‌پوش (۱۳۵۱)
عمو یادگار (۱۳۵۰)
دختران با معرفت (۱۳۴۳)
فرشته‌ای در خانه من (۱۳۴۲)
خداداد (۱۳۴۱)
گل گمشده (۱۳۴۱)
مجموعه تلویزیونی فراق (۱۳۷۴)
تهران ساعت ۲۰ (۱۳۷۲)
جدی نگیرید (فصل اول ۱۳۷۶)
مجموعه تلویزیونی زیر یک سقف (۱۳۷۸)
شب مهتاب (مجری بازیگر-۱۳۸۹)
سایر فعالیت‌ها

شبی با عبدی
سایمدانگ، خاطرات درخشان
آقای دکتر
دختر امپراتور
دل‌های شکسته
رؤیای سبز (مجموعه تلویزیونی)
خانه بخت
خانه در آتش (مجموعه تلویزیونی)
مردان آنجلس
قصه عشق (مجموعه تلویزیونی)
همه از یک خانواده
تلخ و شیرین (مجموعه تلویزیونی)
پهلوانان نمی‌میرند
هزاردستان (مجموعه تلویزیونی)
هلیکوپتر پلیس
مدیر کل (مجموعه تلویزیونی)
کوچک جنگلی
لوسی رنگین‌کمان جنوب
گایال
پیروزی (فیلم هندی)
فرمانده
کاران آرجون
رودخانه ماه
رودخانه برفی
داستان زندگی
در برابر باد
ساعت‌ها
سال‌های دور از خانه
برهنه تا ظهر با سرعت
سایر فعالیت‌ها > موسیقی

گویندهٔ بخش ابتدای قطعهٔ «اینترو» از آلبوم دوران طلایی رضا پیشرو
سایر فعالیت‌ها > بازی ویدئویی

سفیر عشق (۱۳۹۹)
از راست به چپ: منوچهر سخایی، منوچهر وثوق و منوچهر والی‌زاده
منوچهر والی زاده و آرزو در هلوی پوست کنده
ساحل دوی، دلاور

مکان
| Dewey Beach, Delaware | Dewey Beach, Delaware |
| --- | --- |
شهرک: شهرک
Location of Dewey Beach, Delaware: Location of Dewey Beach, Delaware
مختصات: ۳۸°۴۱′۴۶″ شمالی ۷۵°۴′۳۵″ غربی﻿ / ﻿۳۸٫۶۹۶۱۱°شمالی ۷۵٫۰۷۶۳۹°غربی﻿ / 38.69611; -75.07639: مختصات: ۳۸°۴۱′۴۶″ شمالی ۷۵°۴′۳۵″ غربی﻿ / ﻿۳۸٫۶۹۶۱۱°شمالی ۷۵٫۰۷۶۳۹°غربی﻿ / 38.69611; -75.07639
ایالت: دلاویر
County: Sussex
مساحت: مساحت
 • کل: ۰٫۳ مایل مربع (۰٫۹ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۰٫۳ مایل مربع (۰٫۹ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰٫۰ مایل مربع (۰٫۰ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۷ فوت (۲ متر)
جمعیت (2010): جمعیت (2010)
 • کل: ۳۴۱
 • تراکم: ۱۱۳۶٫۷/مایل مربع (۳۷۸٫۹/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۵ (Eastern (EST))
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۴ (EDT)
زیپ‌کد: 19971
کد منطقه: 302
FIPS code: 10-20900
GNIS feature ID: 0213884
ساحل دوی، دلاور (به انگلیسی: Dewey Beach, Delaware) یک سکونتگاه مسکونی در ایالات متحده آمریکا با جمعیت ۳۴۱ نفر است که در دلاویر واقع شده‌است.
قاپان‌لی (قره آغاجی)

قاپان‌لی (به لاتین: Qapanlı) یک منطقه مسکونی در جمهوری آذربایجان است که در شهرستان ترتر واقع شده است.
آزیتا حاجیان

| آزیتا حاجیان | آزیتا حاجیان |
| --- | --- |
زادهٔ: ۲۱ دی ۱۳۳۶ ‏(۶۷ سال) ملایر، ایران
تحصیلات: کارشناسی بازیگری و کارگردانی تئاتر از دانشگاه هنر تهران
پیشه: بازیگر
سال‌های فعالیت: ۱۳۵۴–اکنون
همسر: محمدرضا شریفی‌نیا (ا. ۱۳۵۸–ج. ۱۳۸۸)
فرزندان: مهراوه شریفی‌نیاملیکا شریفی‌نیا
جوایز: برندهٔ جایزهٔ بهترین بازیگر نقش اول زن برای فیلم روبان قرمز در بخش بین‌الملل هفدهمین جشنوارهٔ فیلم فجر (۱۳۷۷)
آزیتا حاجیان (زادهٔ ۲۱ دی ۱۳۳۶) بازیگر ایرانی سینما، تلویزیون و تئاتر است. او پس از پایان تحصیلات دبیرستان، موفق به دریافت مدرک کارشناسی در رشتهٔ بازیگری و کارگردانی تئاتر از دانشکده هنرهای دراماتیک دانشگاه هنر تهران شد.
به گفتهٔ ایرج مصداقی، حاجیان طی سرکوب‌های دهه ۱۳۶۰ مدتی دستگیر شد و ممنوع‌التصویر بود و همچنین زمینهٔ حضور همسر سابقش محمدرضا شریفی‌نیا را در سینما به وجود آورده است. شریفی‌نیا در طول سال‌های دهه ۱۳۶۰ به‌خاطر ارتباط با گروه‌های چپ‌گرا، زندانی و به اعدام محکوم شده بود.
زندگی

آزیتا حاجیان، با نام اصلی هدی حاجیان[نیازمند منبع] در سال ۱۳۳۶ در ملایر زاده شد. همسر پیشین وی محمدرضا شریفی‌نیا است که صاحب دو فرزند به نام‌های مهراوه شریفی‌نیا و ملیکا شریفی‌نیا هستند. فرزندان آزیتا حاجیان هم در رشتهٔ بازیگری فعالیت می‌کنند و هم دارای مدرک کارشناسی بازیگری و کارگردانی تئاتر از دانشکدهٔ هنرهای دراماتیک دانشگاه هنر تهران هستند.
آغاز فعالیت هنری او از سال ۱۳۵۴ با نمایش خورشید خانم آفتاب کن بود. از دیگر نمایش‌های او می‌توان به بهرام چوبین، ژاندارک، نسل آواره، نمایش بی‌کلام، دایرهٔ گچی قفقازی و… اشاره کرد.
حاجیان، فعالیت در سینما را از سال ۱۳۶۸ با فیلم دزد عروسک‌ها ساختهٔ محمدرضا هنرمند آغاز نمود. وی در سال ۱۳۷۷ در هفدهمین دورهٔ جشنواره بین‌المللی فیلم فجر برای بازی در فیلم روبان قرمز برندهٔ سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن در بخش بین‌الملل شد.
فیلم‌شناسی > سینمایی

| سال | نام فیلم | کارگردان |
| --- | --- | --- |
| ۱۴۰۲ | معجزه پروین | محمدرضا ورزی |
| ۱۳۹۹ | خط فرضی | فرنوش صمدی |
| ۱۳۹۵ | زیر سقف دودی | پوران درخشنده |
| ۱۳۹۴ | ماه در جنگل | سیامک شایقی |
| ۱۳۹۲ | لاله | اسدالله نیک‌نژاد |
| ۱۳۸۷ | شیرین | عباس کیارستمی |
| ۱۳۸۷ | کیمیا و خاک | عباس رافعی |
| ۱۳۸۷ | تاکسی نارنجی | ابراهیم وحیدزاده |
| ۱۳۸۶ | سایه‌ها | حسین شهابی |
| ۱۳۸۶ | خواب زمستانی | سیامک شایقی |
| ۱۳۸۶ | دیوار | محمدعلی طالبی |
| ۱۳۸۶ | محیا | اکبر خواجویی |
| ۱۳۸۴ | باغ فردوس، پنج بعدازظهر | سیامک شایقی |
| ۱۳۸۲ | شمعی در باد | پوران درخشنده |
| ۱۳۸۲ | معادله | ابراهیم وحیدزاده |
| ۱۳۷۹ | موج مرده | ابراهیم حاتمی‌کیا |
| ۱۳۷۷ | روبان قرمز | ابراهیم حاتمی‌کیا |
| ۱۳۷۵ | ابر و آفتاب | محمود کلاری |
| ۱۳۷۳ | آدم‌برفی | داوود میرباقری  |
| ۱۳۷۳ | راه افتخار | داریوش فرهنگ |
| ۱۳۷۲ | راز گل شب‌بو | سعید خورشیدیان |
| ۱۳۷۱ | دایان باخ | فرهاد پوراعظم |
| ۱۳۷۱ | هنرپیشه | محسن مخملباف |
| ۱۳۷۰ | اوینار | شهرام اسدی |
| ۱۳۶۹ | سفر جادویی | ابوالحسن داوودی |
| ۱۳۶۸ | دزد عروسک‌ها | محمدرضا هنرمند |
فیلم‌شناسی > مجموعه‌های تلویزیونی

| سال تولید | نام مجموعه | کارگردان | توضیحات |
| --- | --- | --- | --- |
| ۱۴۰۱ | دفتر یادداشت | کیارش اسدی‌زاده | نمایش خانگی |
| ۱۳۹۹ | نجلا | خیرالله تقیانی‌پور | شبکه سه سیما |
| ۱۳۹۷ | سال‌های دور از خانه | مجید صالحی | شبکه نمایش خانگی |
| ۱۳۹۷ | بازی نقاب‌ها | سیروس حسن‌پور | شبکه دو |
| ۱۳۹۶ | روزهای بهتراپیزود (گذر از مه) | حمیدرضا لوافی | شبکه یک و سه |
| ۱۳۹۴ | کیمیا | جواد افشار | شبکه دو |
| ۱۳۹۱ | رؤیای گنجشک‌ها | راما قویدل | شبکه دو |
| ۱۳۹۰ | تا ثریا | سیروس مقدم | شبکه یک |
| ۱۳۸۸ | سال‌های مشروطه | محمدرضا ورزی | شبکه یک |
| ۱۳۸۷ | آینه‌های نشکن | جواد اردکانی | شبکه یک |
| ۱۳۸۶ | ساعت شنی | بهرام بهرامیان | شبکه یک |
| ۱۳۸۱ | سفر سبز | محمدحسین لطیفی | شبکه سه |
| ۱۳۸۰ | آخرین روزهای شاد بودن | حجت قاسم‌زاده اصل |  |
| ۱۳۷۹ | همسایه‌ها | محمدحسین لطیفی | شبکه سه |
| ۱۳۷۵ | زیر چتر خورشید | بهمن زرین‌پور | شبکه دو |
| ۱۳۷۵ | دومین انفجار | نادر مقدس |  |
| ۱۳۷۴ | دبیرستان خضراء | اکبر خواجویی | شبکه دو |
| ۱۳۷۳ | تعطیلات خوش بگذره | سیما ایلخان |  |
| ۱۳۷۳ | آوای فاخته | بهمن زرین‌پور | شبکه یک |
| ۱۳۷۱ | آپارتمان | اصغر هاشمی | شبکه یک |
| ۱۳۷۰ | امام علی | داوود میرباقری | شبکه یک |
:
فیلم‌شناسی > بازیگردان

جنگ کودکانه (۱۳۸۳)
روایت سه‌گانه (اپیزود اول، یک آرزوی کوچک) (۱۳۸۲)
جوایز و افتخارات

برندهٔ جایزهٔ بهترین بازیگر نقش اول زنبرای فیلم روبان قرمز در هفدهمین جشنوارهٔ فیلم فجر (۱۳۷۷)، بخش بین‌الملل
نامزد جایزهٔ بهترین بازیگر نقش مکمل زن برای فیلم خط فرضی از سی و نهمین جشنوارهٔ فیلم فجر (۱۳۹۹)
دشتروم

دشتروم منطقه‌ای است سردسیری در جنوب یاسوج با فاصله‌ای حدود ۱۷ کیلومتری در مسیر جاده بابامیدان. این منطقه قبلاً محل ییلاق عشایر بوده‌است ولی درحال حاضر به یک منطقه کشاورزی تغییر شکل یافته که سطح زیر کشت آن بالغ بر ۴۵۰۰ هکتار است که به صورت آبی و دیم زیر کشت می‌رود.
دشت روم با قرار گرفتن در حوزه آبریز کوه‌های پازنان، دارای رودخانه‌ای دائمی و بسیار زیباست که در فصل بهار و تابستان دارای آب فراوانی است. این منطقه همچنین دارای هوای خنک و دلپذیریست که در فصول مختلف سال محل مناسبی است برای گشت و گذار مسافرانی که به این منطقه سفر می‌کنند. در حال حاضر این منطقه به کمربندی از باغات: سیب، هلو، آلو، گلابی، انگور و… تبدیل گردیده‌است در این منطقه غلاتی مانند جو گندم، ذرت و دانه روغنی کلزا و حبوباتی مانند عدس نخود لوبیا و ... کشت می شود در حال حاضر این منطقه یکی از مراکز اصلی کشاورزی استان کهگیلویه و بویراحمد به حساب می‌آید.
از مکان‌های گردشگری این منطقه می‌توان به منطقه عشایر نشین منصورآباد، چشمه پهن، دلی بردخیاری، دلی اولادعلی مؤمن، روستای مورصفا و سواحل رودخانه آن اشاره کرد. کارخانه سیمان دشتروم واقع در تنگاری، تنهاکارخانه موجود در این منطقه است که زمینه اشتغال تعدادی از افراد بومی و غیربومی را ایجاد کرده‌است.
دشتروم مورصفامحمدرضا اتابک
دشتروم تلخدان دمکره محمدرضا اتابک
دشتروم مورصفا محمدرضا اتابک
مسجد ابوالفضل تلخدان_دشتروم_محمدرضا اتابک
دشتروم_محمدرضا اتابک
دشتروم پاییز ۱۴۰۰ محمدرضا اتابک
پاییز دشتروم ۱۴۰۰ محمدرضا اتابک
منطقه دشتروم محمدرضا اتابک
رودخانه دشتروم فصل زمستان_محمدرضا اتابک
دشتروم-محمدرضا اتابک
محصولات کشاورزی

جو، گندم، ذرت، یونجه چغندر(قبلا)، لوبیا، نخود، عدس، کلزا سیب، هلو، سبزیجات، خیار، کدو و …
نگارخانه

امیرآباد دشتروم (تلخدان)۱۳۹۴ محمدرضا اتابک
امیرآباد دشتروم (تلخدان)  ۱۳۹۰ محمدرضا اتابک
زمستان دشتروم امیرآباد ۱۳۹۰
فصل پاییز دشتروم تلخدان محمدرضا اتابک ۱۳۹۰
دمکره دشتروم _ فروردین محمدرضا اتابک۱۳۹۴
پاییزدشتروم-امیرآباد ۱۳۹۰
امیرآباد دشتروم (تلخدان). ۱۳۹۰
آذرماه ۱۳۹۶
:دمکره دشتروم  آذر ماه ۱۳۹۴
: دشتروم مورصفا  آذرماه۱۳۹۷
:دمکره دشتروم  تابستان ۱۳۹۷
آذرماه ۱۳۹۷
آذرماه ۱۳۹۷  رودخانه دشتروم
آذرماه ۱۳۹۷  رودخانه دمکره دشتروم
آذرماه ۱۳۹۷  امیر آباد دشتروم
آذرماه ۱۳۹۷   دشتروم
آذرماه ۱۳۹۷  مور صفا دشتروم
دشتروم مورصفامحمدرصا اتابک
فومن

| فومن فؤمن | فومن فؤمن |
| --- | --- |
کشور:  ایران
استان: گیلان
شهرستان: فومن
بخش: مرکزی
نام(های) دیگر: شهر مجسمه‌ها
نام(های) پیشین: پومن
سال شهرشدن: ۱۳۰۴
مردم: مردم
جمعیت: ۳۵٬۸۴۱ نفر
جغرافیای طبیعی: جغرافیای طبیعی
مساحت: ۲۹ کیلومتر مربع
ارتفاع: ۳- متر از سطح دریا
آب‌وهوا: آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه: ۱۵٫۷ درجه سانتیگراد
میانگین بارش سالانه: ۱۲۷۵ میلی‌متر
روزهای یخبندان سالانه: ۱۱ روز
اطلاعات شهری: اطلاعات شهری
شهردار: عباس بابایی سپهی
ره‌آورد: کلوچهٔ فومن، چای، برنج، صنایع دستی
پیش‌شمارهٔ تلفن: ۰۱۳
شناسهٔ ملی خودرو:  ایران ۵۶ ل
  فومن  روی نقشه ایران ۳۷°۱۳′۲۶″شمالی ۴۹°۱۸′۴۵″شرقی﻿ / ﻿۳۷٫۲۲۳۹°شمالی ۴۹٫۳۱۲۵°شرقی﻿ / 37.2239; 49.3125   :   فومن  روی نقشه ایران ۳۷°۱۳′۲۶″شمالی ۴۹°۱۸′۴۵″شرقی﻿ / ﻿۳۷٫۲۲۳۹°شمالی ۴۹٫۳۱۲۵°شرقی﻿ / 37.2239; 49.3125   
 :  
آب‌وهوای فومن از نوع معتدل خزری
فومَن یکی از شهرهای استان گیلان و مرکز شهرستان فومن است. این شهر در ناحیهٔ جلگه‌ای گیلان قرار دارد و در میان باغ‌ها و جنگل‌ها و کوهستان‌ها و شالیزارها محصور شده است. فومن را به خاطر مجسمه‌های زیادی که در آن وجود دارد با نامِ شهر مجسمه‌ها نیز می‌شناسند. از زیبایی‌های دیگر این شهر می‌توان به وجود درختان چنار بسیار زیاد در خیابان‌های آن اشاره کرد. فومن به علت داشتن جاذبه‌های تاریخی-گردشگری مانند ماسوله و قلعه رودخان و همچنین کلوچهٔ فومن معروف است.
موقعیت

فومن در فاصلهٔ ۲۷ کیلومتری رشت، ۳۵۶ کیلومتری تهران و در فاصلهٔ ۵ کیلومتری صومعه‌سرا (نزدیک‌ترین شهر به آن) قرار دارد. این شهر از گذشته در مسیر مسافرانی که قصد رفتن به خلخال، ماسوله یا قلعه‌رودخان را دارند قرار داشته است. شهر یادشده در حال حاضر دارای مساحتی معادل ۲۹ کیلومترمربع بوده و در ارتفاع ۳- متر از سطح آب‌های دریای آزاد است.[نیازمند منبع]
تاریخ

فومن یکی از شهرهای قدیمی گیلان است و تاریخ تأسیس آن دقیقاً مشخص نیست اما شواهد تاریخی نشان می‌دهد که این شهر در زمان امپراتوری ساسانی و حتی قبل از آن (۲۵۰۰ تا ۳۰۰۰ سال پیش) مسکونی بوده است. از اواخر دوره ساسانی به بعد دو خاندان گیلانشاه و دودمان گاوباریان در فومن حکومت می‌کردند.
حاکم فومن در سده‌های هفتم تا نهم هجری خاندان اسحاق‌وند بود که یکی از حکومت‌های مقتدر محلی گیلان به‌شمار می‌رفت و مورد احترام سایر امیران محلی مناطق گیلان بیه‌پس مانند شفت، گسکر، تولم و حتی رشت نیز بود. از متشخص‌ترین و معروف‌ترین چهره‌های این خاندان به امیره دباج می‌توان اشاره داشت که به هنگام لشکرکشی مغولان به فرماندهی اولجایتو به سرزمین گیلان در اواسط ذیقعده سال ۷۰۶ه‍.ق (اردیبهشت ۶۸۶ه‍.ش) در برابر یورش ایشان به همراهی رکابزن تولمی و یارانش به سختی پایداری نمود ولی در نهایت مجبور به پرداخت باج و خراج ابریشم گردید.
بافت شهری

فومن شهری قدیمی است و به همین دلیل هنوز بافت قدیمی معماری خود را داراست. معماری سنتی این شهر مانند دیگر شهرهای استان گیلان است و سقف شیروانی و دیگر اجزای معماری سنتی شمال ایران تشکیل شده است. رود گازروبار از میانهٔ قسمت جنوب شرقی شهر فومن رد می‌شود و در قسمت‌هایی از آن عرض آن بسیار کم شده است به‌طوری‌که تنها به شکل نهر باقی مانده است.
بافت شهری > فومن قدیم

فومن قدیم شهری در بین دو رودخانه بوده که در زبان بومی گیلکی آن‌ها را به نام شوپول (به معنای رودخانه یا جوی آب) و گازروبار می‌شناسند.
همچنین می‌توان از محله‌های قدیمی آن به جورمحله، جیرمحله (این محله دیگر به‌طور کلی از بین رفته است و جزء میدان اصلی شهر و مناطق تجاری آن شده است)، شهربیجار، سیاچا، شوپول کنار (به معنای کنار رودخانه می‌باشد) و گوربه کوچه اشاره کرد.
فومن قدیم دارای بازار بزرگ هفتگی به نام سه‌شنبه بازار بوده است که آوازه آن حتی در آن زمان از مرزهای استان گیلان نیز گذشته بوده است.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | صومعه‌سرا |  |  |
|  | شفت و رشت |  | گوراب زرمیخ |  |
|  | شفت و رشت |    فومن     | گوراب زرمیخ |  |
|  | شفت و رشت |  | گوراب زرمیخ |  |
|  |  | ماکلوان و ماسوله |  |  |
اقتصاد

اقتصاد فومن با توجه به جغرافیای آن شکل گرفته است. فومن منطقهٔ معتدلی است که سرسبزی در آن موج می‌زند و به تبع همین آب و هوای معتدل مردم آن از دیر باز برای گذران زندگی به کشاورزی و دامپروری مشغول بودند. از جمله فعالیت‌های کشاورزی مردم این ناحیه می‌توان به کشت برنج و چای که هنوز هم متداول است اشاره نمود. کشت توتون از دیگر فعالیت‌های مردم این منطقه بود که با توجه به سختی کار و ارزانی خرید محصول مانند گذشته از رونق چندانی برخوردار نیست. پرورش کرم ابریشم نیز از دیگر فعالیت‌های مردم فومنات است.
مردمان مناطق کوهپایه‌ای بیشتر به دام‌پروری مشغول‌اند و مردمان مناطق جلگه‌ای بیشتر در کار کشاورزی فعالیت می‌کنند.
فومن شهری است که در میان مزارع و باغ‌های اطراف خود محصور شده است. برنج‌کاری، کشت چای و توتون و پرورش کرم ابریشم از فعالیت‌های اصلی فومن است که عمدتاً در اطراف شهر دیده می‌شود. شهر فومن را به خاطر وجود مجسمه‌های فراوان به عنوان شهر مجسمه‌ها نیز می‌شناسند. کلوچه فومن از معروف‌ترین شیرینی‌ها و سوغات گیلان و ایران به‌شمار می‌رود. وجود چشم‌اندازهای بکر و دست نخورده، نزدیکی دشت‌های وسیع به کوهپایه‌ها، مناطق جنگلی و مردم میهمان‌نواز موجب شده است که این شهرستان به عنوان یکی از مناطق گردشگری مورد توجه قرار گیرد. وجود مجسمه‌های زیبا و تقریباً در اندازهٔ اصلی این شهر را به شهر مجسمه‌ها معروف نموده است. ماسوله و قلعه رودخان دو منطقه تاریخی با سبک معماری خاص هستند که موجب جلب بسیاری از گردشگران به شهرستان فومن می‌شوند. گردشگری در شهرستان فومن مولد فرصتهای شغلی بدیع و جدیدی شده است.
چای
برنج
اقتصاد > سه شنبه بازار

مانند بسیاری از سکونتگاه های شمال ایران، در شهر فومن هم بازارهفتگی برگزار می شود که در روزهای سه شنبه است و سه شنبه بازار نام دارد.این بازار محل خرید و فروش محصولات کشاورزی، دامی و صنایع دستی بومی است  و مردم منطقه از این بازار که سابقه طولانی تاریخی دارد استقبال زیادی می کنند. گردشگران هم توجه ویژه ای به این بازار دارند به طوری که روزهای سه شنبه، خیابان شهید شکوری فومن که محل برگزاری بازار است دارای پیک ترافیک شدیدی است. از نکات جالب توجه این بازار، حضور زنان و نقش بسیار زیاد ایشان در فروشندگی در آن است.به طور کلی می توان گفت سه شنبه بازار یکی از نماد های اصلی شهر فومن می باشد.
اقتصاد > کشاورزی

کشاورزان فومن از ایام قدیم در این منطقه به کشت برنج اشتغال داشته‌اند که نتیجه آن ظهور چند رقم بومی برنج می‌باشد که در نتیجه انتخاب سنتی توسط کشاورزان حاصل شده‌اند و این در حالی است که در سال ۱۳۹۲ دارای ۱۳ هزار و ۸۷۰ هکتار اراضی شالیزاری بوده که ۷۲ هزار تن شلتوک و حدود ۴۷ هزار تن برنج سفید از آن استحصال شده است و در مجموع این شهرستان ۶ درصد برنج استان را تأمین می‌کند.
اقتصاد > سوغاتی‌ها

از سوغات این نواحی می‌توان به کلوچه فومن ،ابریشم، رشته‌خوشکار، چای، برنج، ماهی دودی، ماهی شور، سیر ترشی، هفت بیجار، لاکو (نوعی نان برنجی) و انواع صنایع دستی مانند عروسک‌های ماسوله اشاره کرد.
جاذبه‌های گردشگری

شهرستان فومن از نظر صنعت گردشگری و هم چنین اکوتوریسم (طبیعت گردی) از جایگاه ویژه‌ای در ایران و حتی در جهان برخوردار بوده و با چشم‌اندازهای بی‌نظیرش به یکی از قطب‌های گردشگری تبدیل گشته است. در یک تقسیم‌بندی کلی جاذبه‌های گردشگری این شهرستان را به پنج بخش طبیعی، تاریخی، مذهبی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی می‌توان تقسیم نمود.
نمای داخلی قلعه رودخان
جاذبه‌های گردشگری > ماسوله

شهرک کوهستانی و دلپذیر ماسوله با وسعتی معادل ۱۰۰هکتار در ۳۶ کیلومتری غرب و جنوب غربی شهر فومن قرار گرفته است. این بلندترین و هم‌چنین کوچک‌ترین شهر گیلان که با داشتن جاذبه‌های تاریخی، فرهنگی به ویژه‌ای معماری سنتی منحصر به فرد چشم هر بیننده‌ای را مسحور زیبایی خود نموده و گردشگران بسیاری را به سوی خود جذب می‌نماید. شهر یادشده از نظر طبیعی به گونه‌ای استقرار یافته که از سه جهت شمال، جنوب و غرب به کوه تکیه زده و از طرف شرق به دره‌ای زیبا مشرف می‌باشد. این نگارینهٔ بی‌همتا با آب و هوای مطبوع خود و با خانه‌های سنتی و پلکانی‌اش از ارزش معماری بالایی بر خوردار بوده و به همین جهت در سال ۱۳۵۴ در فهرست آثار ملی ایران و اخیراً در فهرست میراث جهانی یونسکو نیز به ثبت رسیده است. همچنین جاده باستانی که از ماسوله به خلخال منتهی می‌شود، و محل رفت و آمد کاروان‌های تجاری بین دو منطقهٔ خلخال و فومن بوده است امروز در بخش گردشگری و طبیعت گردی جاذبه‌ای دیگر از این دیار محسوب می‌شود.
جاذبه‌های گردشگری > قلعه رودخان

دژ رودخان یا قلعه حسامی نام قلعه‌ای تاریخی در ۲۰ کیلومتری جنوب غربی شهر فومن در استان گیلان است. برخی از کارشناسان، ساخت قلعه را در دوران ساسانیان و مقارن با حمله عرب‌ها به ایران دانسته‌اند. این قلعه با ۲٫۶ هکتار مساحت بر فراز ارتفاعات روستای رودخان قرار دارد. دیوار قلعه ۱۵۰۰ متر طول دارد و در آن ۶۵ برج و بارو قرار گرفته شده است. این قلعه در ارتفاعی بین ۶۶۵ تا ۷۱۵ متر از سطح دریا واقع شده و در کنار آن رودخانه‌ای با همین نام جاری است. این دژ با ارزش تاریخی که دارد بنابر ساختار، معماری و ویژگی‌های استراتژیکی و رزمی، در ۳۰ مرداد ۱۳۵۴ خورشیدی، به شماره ۳/۱۵۴۹ در فهرست آثار تاریخی و ملی ماندگار شد.
جاذبه‌های گردشگری > پارک فومن

این پارک با داشتن انواع مجسمه‌های بی‌نظیر و تاریخی و فضای زیبا و سرسبز و امکانات رفاهی مناسب طی چند سال اخیر که این شهر در روزهای تعطیل پذیرای مسافران زیادی است محلی برای تفریح و استراحت است. بزرگی پارک فومن در کنار درختان همراه با وسائل بازی مفرح و متفاوت از جمله امکانات آن است.
مردم‌شناسی

در شهرستان فومن مردم گیلک و تالش در کنار هم زندگی می‌کنند. بومیان جلگه شهرستان فومن و همچنین مرکز شهر فومن گیلک هستند و به زبان گیلکی با گویش بیه‌پس و لهجهٔ فومنی صحبت می‌کنند. در نواحی کوهپایه‌ای و کوهستانی جنوب شهرستان فومن تالش‌ها زندگی می‌کنند و به زبان تالشی صحبت می‌کنند.
فرهنگ و رسوم > آداب و رسوم ازدواج

در این سامان پسر بعد از رسیدن به سن ازدواج و انتخاب دختر، موضوع را با مادر، خواهر یا خاله خود در میان می‌گذارد و آنان هم پدر خانه را در جریان امر قرار می‌دهند. ایشان یا خود یا توسط تنی چند از معتمدان و ریش‌سفیدان محل، به خانه عروس رفته و رسماً زنخازی (در زبان گیلکی به معنی خواستگاری) می‌کنند. تعیین مقدار مهریه، قرار عقد و تهیه صورت لوازم و سایر قرارها در همین مجلس مطرح و تصمیم‌گیری می‌شود. بعد از خواستگاری و دریافت موافقت خانواده عروس، روزی برای صورت فاگیری (در گیلکی به معنی جشن نامزدی) انتخاب می‌شود.
چند روز پس از جشن نامزدی هم، مطابق قرار قبل اسباب اوچینی (در گیلکی به معنی خرید وسایل) صورت می‌گیرد. جشن حنابندان که در واقع جشن مراسم خداحافظی عروس از خانه پدر است و معمولاً شب قبل از عروسی انجام می‌شود، پس از این مرحله قرار دارد. در شب حنابندان بعد از پذیرایی، از جانب خانه داماد هفت‌سینی با تجهیزاتی چون حنا، شمع و غیره به خانه عروسی فرستاده می‌شود. بعد از جشن حنابندان، مراسم عقدکنان است که معمولاً در خانه عروس برپا می‌شود. فاصله زمانی عقد تا مراسم عروسی هم دوران نامزدی شمرده می‌شود که ممکن است تا یک سال طول بکشد. مراسم عروسی (آروسی) در پایان این مراحل قرار دارد که آخرین روز از روز جدایی و اولین روز از زندگی مشترک شمرده شده و با شکوه هرچه تمام‌تر صورت می‌گیرد. بعد از پایان عروسی عروس با تشریفاتی به خانه داماد برده می‌شود که در گیلکی، به اصطلاح به آن «گیشه بری» گفته می‌شود.
فرهنگ و رسوم > شب چله

شب اول زمستان و به اصطلاح شب چله از شب‌های مشخص در گردش یک سال خورشیدی است که در همه جا با شب‌نشینی، خوردن هندوانه و سرگرمی‌های دیگر با آداب ویژه‌ای برگزار می‌شود. گرامی داشتن شب اول زمستان یعنی شبی که از فردای آن شب تاریکی کاسی می‌گیرد و خورشید هر روز مقداری بیش از روز پیش بر جهان نور می‌افشاند. این شب به جشن «یلدا» هم معروف است. سابقاً مردم در این درازترین شب سال (حدود ۱۴ ساعت) و آخرین شب فصل پاییز، فال حافظ می‌گرفتند که در حال حاضر کم‌تر به این کار پرداخته می‌شود. گفتنی است که در این سامان فصل زمستان به دو بخش تقسیم می‌شود که به زبان گیلکی به پیله چله (چله بزرگ؛ از اول تا دهم بهمن) و کوچی چله (چله کوچک؛ از دهم بهمن تا آخر بهمن) تقسیم می‌شود و دیگر فصول نیز به اول، دوم، سوم یا آخر فصل تقسیم می‌شوند.
فرهنگ و رسوم > کشتی گیلِ‌مردی

کشتی محلی و پهلوانی گیل‌مردی از دیرباز تاکنون در روزهای معینی از فصول بهار و تابستان به ویژه از اواخر خرداد تا پایان شهریور توسط پهلوانان کهنه‌کار و تازه‌کار به مرحله اجرا در می‌آید. این نوع از کشتی که پیشتر با مراسم خاصی و با صدای ساز و نقاره عملی می‌شد، مراسم آغاز و نحوه اجرای آن متفاوت بوده و دارای فنون و قوانین خاص توأم با آداب و رسوم است. در این کشتی گیلانی، پهلوانان در قسمتی از میدان کشتی کنار هم قرار گرفته و آماده نبرد می‌شوند. آغاز مصاف کشتی‌گیران، با رجزخوانی همراه بوده و بعد از این که یک نفر به میدان می‌آید هماورد می‌طلبد. پهلوان دیگری از جایش بلند شده و با به هم زدن دو دست، آمادگی‌اش را اعلام می‌کند. اندکی بعد لحظاتی طول میدان را طی کرده و آن وقت با مبادله ضربات مشت کشتی آغاز می‌شود. در این نوع از کشتی هر کسی که به زمین افتد و حتی زانو یا دستش با زمین تماس پیدا کند، بازنده اعلام می‌شود. لباس این کشتی‌گیران معمولاً شلواری پارچه‌ای و چسبان به نام «لاسپاره» است و جایزه آن‌ها نیز در گیلکی «بَرَم» نام دارد که معمولاً شامل هدایای نقدی، گوساله نر یا پارچه و پتو است. تاکنون مسابقات بسیاری در گیلان برگزار شده که گفته می‌شود اولین مسابقه رسمی در سال ۱۳۴۶ به ریاست روانشاد حاج احمد خوش عقیده (پدر کشتی گیلان) در محل استادیوم ورزشی رشت برگزار شد که در آن چند تن از پهلوانان خطه فومنات هم حضور داشتند. این منطقه که از دیرباز یکی از قطب‌های کشتی گیل‌مردی در شمال ایران بوده و کشتی‌گیران معروفی را به خود دیده که شماری از آنان عبارتند از: مرحوم پهلوان کاس آقا، حبیب پناه، پهلوان ابوالقاسم صفری، پهلوان رجبعلی اسکندری چماچای مقدم، پهلوان ناصر سحرخیز، پهلوان مازیار ایکانی، پهلوان هرمز رجبی، پهلوان کشاورز، پهلوان عطاء الله رجبی، پهلوان سالار ولی‌زاده درودخانی، پهلوان سقراطی شالمایی، پهلوان رسول قنبری، پهلوان مسعود بیابانی، پهلوان رحیم‌الله پورنصیری پشتیری، پهلوان ابوالقاسم علی‌نیا، پهلوان رشید زبردست گشتی و دیگران.
فرهنگ و رسوم > نمایش

وزرا جنگ، آروس گوله، لافندبازی و تعزیه‌خوانی از جمله نمایش‌های سنتی‌ای هستند که از قدیم در دیار گیلان از جمله منطقه فومنات رواج داشته‌اند که نمایش «ورزاجنگ» شامل جنگیدن گاوهای نر در اواخر پاییز و «لافندبازی» بیش از همه شهرت داشتند. طناب‌بازی یا به اصطلاح زبان گیلکی لافندبازی از نمایش‌های سنتی زنده و محبوب مردم بود که امروزه کمتر اجرا می‌شود. لافندبازی عبارت از پاره‌ای عملیات نمایش ورزشی است که توسط لافندباز روی طناب انجام می‌گیرد و مسخرگی‌های دستیار بندباز که «شیطان» یا «یالانچی» نامیده می‌شود و در پایین طناب به تقلید از بندباز یا پهلوان شیرینی خاصی به این بازی می‌بخشد. بعد از سال‌های انقلاب و شروع جنگ ایران و عراق و سپس ایجاد سرگرمی‌ها و تفریحات جدید در دوران امروزی، بازار این‌گونه نمایش‌ها در منطقه کساد شد و تا حد بسیاری از رونق افتاد.
فرهنگ و رسوم > داستان‌های افسانه‌ای محلی

در این منطقه همچون دیگر شهرهای گیلان، برخی داستان‌های قدیمی محلی دربارهٔ تعدادی از جانوران و گیاهان و… وجود دارند که حالت افسانه دارند. شماری از آن‌ها بدین قرارند:
کورقوقو (جغد): کورقوقو خبر شهادت امام حسین (ع) را به مدینه برد از این رو، شوم و بدیمن است و بر بام هر خانه‌ای که بنشیند اهل آن خانه به مصیبت گرفتار خواهند شد. کورقوقو وقتی بر بام خانه‌ای بخواند به او نهیب می‌زنند که آبادی جای تو نیست برو به خرابه!
کشکرت (زاغک): اگر کشکرت بر درخت خانه‌ای بنشیند و از این شاخه به آن شاخه بپرد، برای آن خانه مسافری از راه خواهد رسید.
کولکاپیس: پرنده‌ای سیاه و سفید هم جثه گنجشک است. کولکاپیس غار مخفیانه حضرت محمد (ص) را به کفار نشان داد و حتی خواست که با نوک خود تار عنکبوت دهانه غار را پاره کند. از این رو این پرنده
نفرین شده است. کولکاپیس را در فارسی چرخ ریسک می‌خوانند و دربارهٔ آن باورداشت‌هایی متفاوت وجود دارد.
لاک‌پشت (به گیلکی فومنی: کاموش): می‌گویند لاک‌پشت دختری بوده که در درون تشتی در حال استحمام بوده که نامحرمی او را دید و او بسیار خجالت کشید و از خدا خواست که تبدیل به لاک‌پشت بشود.
انتر: خیاطی بود که پارچه حضرت فاطمه زهرا (س) را دزدید و بر اثر نفرین خانم به انتر تبدیل
شده است و سرخی نشیمنش بر اثر پارچه سرخی است که دزدیده و در زیر نشیمنش مخفی کرده بود.
گربه: حضرت علی (ع) بر پشت این حیوان دست کشیده است به همین دلیل هیچ‌گاه بر زمین‌نمی‌خورد.
جن: از بسم الله و وسایل تیز و براق گریزان است به همین دلیل در قدیم برخی از زنان باردار چند شبانه روز به لباس خود سنجاق و سوزن می‌زدند و به باوری جن با سنجاق اسیر انسان می‌شد.
دانشگاه‌های فومن

دانشکده فنی فومن وابسته به پردیس دانشکده‌های فنی دانشگاه تهران
دانشگاه آزاد اسلامی واحد فومن و شفت
دانشگاه پیام نور فومن
دانشگاه علمی کاربردی فومن
شخصیت‌های برجسته

محمدتقی بهجت
جعفر شجونی
شیون فومنی
کیومرث صابری فومنی
فرامرز ریحان صفت
ناصر عاشوری قلعه رودخانی
علی میرزایی فلاح‌آبادی
رسول جماعتی مالوانی
محمدحسن دلخوش فومنی
سهیل پرسته
حسن اشجاری
سهیل رحمانی
سعید بخشی‌زاده
بهرام سلجوقی
فومن در نقشهٔ بازسازی‌شدهٔ گیلان و طبرستان
فومن در نقشهٔ گیلان در سال ۱۸۰۸، از اطلس نوی پینکرتن
نقشه‌ای در کتاب «مسالک و الممالک» اصطخری به نگارش قرن چهارم قمری که نام فومن در آن آورده شده. نشان می‌دهد نام فومن حداقل از قرن چهارم به این شهر گفته می‌شده است.
کاشی‌کاری سردر ورودی یک حمام عمومی در فومن
نقشهٔ شهر فومن
کلوچهٔ فومن
رشته‌خوشکار
نمایی از شهر ماسوله
نمایی از دانشکدهٔ فنی فومن دانشگاه تهران