ترارشته‌ای
استفاده > استفادهٔ گسترده‌تر

ترارشته‌ای همچنین برای نشان دادن وحدت دانش، فراتر از رشته‌ها استفاده می‌شود.
ژان پیاژه استفاده از این واژه را در سال ۱۹۷۰ میلادی معرفی کرد و در سال ۱۹۸۷میلادی، مرکز بین‌المللی تحقیقات ترارشته‌ای (CIRET) منشور ترارشته‌ای را در اولین کنگرهٔ جهانی ترارشته‌ای، (صومعه بانوی ما آرابیدا، پرتغال، نوامبر ۱۹۹۴ میلادی) به تصویب رساند.
در رویکرد CIRET، ترارشته‌ای بودن از میان‌رشته‌ای بودن کاملاً متمایز است. میان‌رشته‌ای، مانند چندرشته‌ای، به انتقال روش‌ها از یک رشته به رشتهٔ دیگر مربوط می‌شود که به پژوهش اجازه می‌دهد از مرزهای رشته‌ای عبور کند، اما در چارچوب تحقیقات انضباطی باقی بماند.
همان‌طور که پیشوند «ترانس» نشان می‌دهد، ترارشته‌ای به چیزی مربوط می‌شود که به‌طور همزمان بین رشته‌ها، در سراسر رشته‌های مختلف و فراتر از هر رشتهٔ فردی قرار دارد. هدف آن درک جهان کنونی است که یکی از ضروریات آن وحدت فراگیر معرفت است.
یکی دیگر از مشخصه‌های تعیین‌کنندهٔ حیاتی تحقیقات ترارشته‌ای، گنجاندن ذینفعان در تعریف اهداف و راهبردهای پژوهشی به منظور ترکیب بهتر انتشار دانش تولید شده توسط پژوهش است. همکاری بین ذینفعان ضروری تلقی می‌شود؛ نه صرفاً در سطح همکاری علمی یا انضباطی، بلکه از طریق همکاری فعال با افرادی که تحت تأثیر تحقیقات و ذینفعان جامعه محور هستند. به این ترتیب، همکاری بین رشته‌ای به‌طور منحصر به فردی قادر به درگیر شدن با روش‌های مختلف شناخت جهان، تولید دانش جدید و کمک به ذینفعان برای درک و ترکیب نتایج یا دروس آموخته شده به واسطهٔ تحقیق می‌شود.
باساراب نیکولسکو از طریق سه اصل روش‌شناختی، ترارشته‌ای را تعریف می‌کند: وجود سطوح واقعیت، منطق گنجاندهٔ میانی و پیچیدگی. در حضور چندین سطح از واقعیت، فضای بین رشته‌ها و فراتر از رشته‌ها پر از اطلاعات است. تحقیقات رشته‌ای حداکثر به یک سطح از واقعیت مربوط می‌شود. علاوه بر این، در بیشتر موارد فقط به قطعات یک سطح از واقعیت مربوط می‌شود. برعکس، ترارشته‌ای بودن به پویایی‌های ناشی از کنش چندین سطح واقعیت در آن واحد مربوط می‌شود. کشف این پویایی‌ها لزوماً از دانش رشته‌ای می‌گذرد. ترارشته‌ای با تحقیقات رشته‌ای تغذیه می‌شود، در حالی که یک رشتهٔ جدید یا یک ابررشتهٔ جدید نیست؛ به نوبهٔ خود، تحقیقات رشته‌ای نیز با دانش ترارشته‌ای به شیوه‌ای نوین، بارور و روشن می‌شود. از این نظر، تحقیقات رشته‌ای و ترارشته‌ای در تضاد با هم نیستند، بلکه مکمل هم هستند. همان گونه که در مورد رشته‌شناسی نیز تحقیقات ترارشته‌ای متضاد نیستند، بلکه مکمل تحقیقات چندرشته‌ای و میان‌رشته‌ای هستند.
به عقیدهٔ نیکولسکو، با این حال، ترارشته‌ای بودن به‌دلیل هدفش، یعنی درک دنیای کنونی، که در چارچوب تحقیقات رشته‌ای قابل انجام نیست، به‌طور بنیادی از چند رشته‌ای و میان‌رشته‌ای متمایز است.[نیازمند منبع] هدف چندرشته‌ای و میان‌رشته‌ای همیشه در چارچوب تحقیقات رشته‌ای باقی می‌ماند. اگر ترارشته‌ای اغلب با میان‌رشته‌ای یا چندرشته‌ای اشتباه گرفته می‌شود (و به همین دلیل، متذکر می‌شویم که میان‌رشته‌ای نیز اغلب با چندرشته‌ای اشتباه گرفته می‌شود) این تا حد زیادی با این واقعیت توضیح داده می‌شود که هر سه مرز بین رشته‌ای فرو ریخته‌اند. مدافعان معتقدند که این سردرگمی پتانسیل عظیم ترارشته‌ای را پنهان می‌کند. یکی از شناخته شده‌ترین متخصصان ترارشته‌ای در آرژانتین پابلو تیگانی است و دیدگاه او دربارهٔ ترارشته‌ای چنین است:
هنر ترکیب چند علم در یک شخص است. ترارشته‌ای دانشمندی است که در رشته‌های مختلف دانشگاهی آموزش دیده‌است. این شخص تمام دانش خود را در یک سیم ضخیم ادغام کرد. از آن سیم ضخیم دانشِ واحد برای حل مسائلی استفاده می‌شود که شامل بسیاری از مشکلات است. تصمیم یک مجری ترارشته‌ای تنها تصمیمی است که حل کلی یک مشکل را بدون رها کردن هیچ رشته سیمی گرفته می‌شود. "پابلو تیگانی"
در حال حاضر، ترارشته‌ای یک رشتهٔ دانشگاهی تلفیقی است که به تحقیقات کاربردی جدید، به ویژه در آمریکای لاتین و کارائیب منجر شده‌است. از این نظر، تحقیقات ترارشته‌ای و زیست‌تقلیدِ خاویر کولادو در رشتهٔ تاریخ بزرگ، بیانگر یک دانش بوم‌شناسی میان دانش علمی و خرد اجدادی مردمان بومی، مانند بومیان در اکوادور است. به گفتهٔ کولادو، روش‌شناسی ترارشته‌ای به کار رفته در زمینهٔ رشتهٔ تاریخ بزرگ به دنبال درک ارتباطات متقابل نژاد بشر با سطوح مختلف واقعیت است که در طبیعت و کیهان وجود دارند و این شامل تجربیات عرفانی و معنوی می‌شود. در آیین‌های شمنیسم همواره آیاهواسکا و سایر گیاهان مقدس بسیار حضور دارند. به‌طور انتزاعی، تدریس تاریخ بزرگ در دانشگاه‌های برزیل، اکوادور، کلمبیا و آرژانتین متضمن دیدگاهی ترارشته‌ای است که معرفت‌های متنوعی را که در میان و فراتر از رشته‌های علمی قرار دارند ادغام و متحد می‌کند از جمله خرد اجدادی، معنویت، هنر، عواطف، تجربیات عرفانی و دیگر ابعاد فراموش شده در تاریخ علم به ویژه با رویکرد اثبات‌گرایی.