نبرد آنتی‌تام
پیش زمینه جنگ

ارتش ویرجینیای شمالی با ۵۵۰۰۰ هزار سرباز به فرماندهی رابرت لی پس از موفقیت در دفع حمله ارتش اتحادیه به سمت ریچموند در تابستان سال ۱۸۶۲، اردوکشی به سوی مریلند را آغاز کرد. در سرتاسر ماه سپتامبر، ارتش ژنرال لی به سمت شمال پیشروی کرد و پادگان ارتش اتحادیه در هارپرز فری را تسخیر کرد. سپس به سمت منطقه ساوت مانتین واقع در میدان نبرد موضع گرفت. رابرت لی معمار پیروزی‌های ارتش جنوب در جبهه شرقی بود. وی به‌دنبال بهره‌برداری از فرصتی بود که پس از پیروزی در دومین نبرد بول ران برایش فراهم شد. ژنرال لی از همان آغاز جنگ به این نکته پی برده بود که بالاترین امیدواری برای استقلال جنوب، تضعیف روحیه و ناامیدی مردم شمال است. اگر شمالی‌ها به این باور می‌رسیدند که پیروزی در جنگ ناشدنی یا هزینه بالایی خواهد داشت، آن هنگام استقلال و به رسمیت شناختن جنوب امری محتمل به نظر می‌رسید.
در هشتم سپتامبر ژنرال رابرت لی در خلال اردوکشی مریلند در فردریک بیانیه‌ای برای مردم مریلند صادر کرد. وی در بیانیه خود اعلام کرد که اردوکشی وی جهت آزادسازی مریلند و پیوستن آن به کنفدراسیون جنوب است. نامه‌های محرمانه لی به جفرسون دیویس رئیس‌جمهور ایالات مؤتلفه آمریکا نشان می‌دهد که خود لی چندان به پیوستن مریلند به کنفدراسیون امیدوار نبود. با اینحال این بیانیه توجیه مناسبی برای اشغال بخشی از خاک اتحادیه توسط ارتشش بود. سپس فرمان‌های سختگیرانه‌ای جهت بازداشتن سربازانش از چپاول و غارتگری صادر کرد. وی از دیویس درخواست کرد زمینه گفتگو با دولت اتحادیه پیرامون به رسمیت شناختن جنوب را باز کند. با فرض بر اینکه، اندیشه‌های همگانی در ایالت‌های شمالی در میانه برگزاری انتخابات پاییزی تحت تأثیر بزرگنمایی پیرامون لشکرکشی اش قرار گیرد. تا زمینه برای عملیات تهاجمی در سرتاسر جبهه غرب تا رود می‌سی‌سی‌پی مهیا شود. بدین صورت ژنرال لی می‌توانست طی چند هفته در صورت پیروزی احتمالی به جنگ پایان دهد.
در واشینگتن خبرهای پیشروی لشکر انبوه جنوبی‌ها برای رئیس‌جمهور لینکلن مشکلات بسیاری را به ارمغان آورد. شکست نیروهای اتحادیه در دومین نبرد بول ران موجب افزایش انتقادها و یک سری از اتهام زنی‌های زشت شد. سرلشکر جان پوپ مدعی بود که در طی آن نبرد سرلشکر مک‌کللن و ارتش پوتوماک به اندازه کافی از وی حمایت نکرده بود. همچینین اتهام‌هایی را نیز به برخی از افسران کلیدی نبرد مطرح کرد. لینکلن دریافته بود که پوپ اعتماد ارتش را از دست داده و می‌بایست برکنار شود. وی امیدوار بود تا فضای مناسبی برای برگزیدن یک فرمانده تازه به وجود بیاید و در یک اقدام آنی سرلشکر مک‌کللن را
به عنوان فرمانده موقت تمامی نیروهای موجود در پایتخت منصوب کرد. با این وجود احساسات منفی بسیاری علیه مک‌کللن در برخی از اعضای کابینه لینکلن وجود داشت که به رئیس‌جمهور اعلام کردند باور ندارند مک‌کللن گزینه مناسبی برای فرماندهی در ارتش ایالات متحده باشد. اما ژنرال لی فرصتی برای لینکلن باقی نگذاشته بود. تهاجم ارتش کنفدراسیون به مریلند موجب شده بود تا لینکلن بی‌درنگ فرماندهی برای ارتش بگمارد. از سویی با توجه به سرعت رویدادها، وی چاره‌ای جز انتصاب مک کللان در این مقام را نداشت، زیرا سرلشکر مک کللان اعتماد ارتش را در اختیار داشت.
سرلشکر مک‌کللن اطلاعات کافی از میزان ارتش کنفدراسیون یا مسیر پیشروی آنان در دست نداشت. از این رو جبهه دفاعی ارتش اتحادیه را به هر دو منطقه واشینگتن و بالتیمور گسترش داد. بنا به دستور مک‌کللن ارتش اتحادیه می‌بایست از سه مسیر جداگانه به سوی فردریک پیشروی می‌کرد. در هنگام پیشروی، ژنرال مک‌کللن اخبار و برآوردهای گوناگونی از نقشه‌ها و اهداف ژنرال لی و میزان ارتش وی دریافت می‌کرد. بهترین تخمین وی بر پایهٔ گزارش‌های سواره نظام و اطلاعات مردم غیرنظامی بود که میزان ارتش کنفدارسیون را در حدود صد هزار تن که در واقع دو برابر اندازه واقعی ارتش ژنرال لی بود نشان می‌داد. سرلشکر مک‌کللن عملیات خودش را برپایه همین داده‌ها قرار داد. موردی که مورخان معاصر دلیل اصلی تاکتیک‌های محافظه کارانه وی در میدان نبرد برشمرده‌اند. اما در جبهه جنوبی‌ها، طبق دستور ویژه ژنرال لی در فرمان ویژه ۱۹۱، در دهم سپتامبر سرلشکر استون‌وال جکسن با نیروهایش به سمت هارپرز فری پیشروی کرد و پیش از رسیدن به آن محل طی یک مسیر انحرافی به سمت غرب پیش راند و موفق شد یک پادگان اتحادیه در مارتینزبرگ تسخیر کند.
به هنگام پیشروی ارتش پوتوماک، دو سرباز اتحادیه به نام‌های بارتون دبلیو میچل و جان ام بلوس از هنگ ۲۷ سربازان داوطلب ایندیانا به‌طور تصادفی جزئیاتی از برنامه جنگی ژنرال لی را که درون یک سیگار پیچیده شده بود پیدا کردند. این نقشه موقعیت جغرافیایی و مسیر استقرار جنوبی‌ها در هارپرزفری، ویرجینیای غربی، هیجرس تاون را نشان می‌داد؛ بنابراین سرنوشت جنگ به این موضوع بستگی پیدا کرد که ژنرال مک‌کللن به اندازه کافی و به‌سرعت پیشروی را از سر بگیرد. وی هیجده ساعت برای بهره بردن از این اطلاعات و گردآوردن نیروهایش وقت صرف کرد؛ بنابراین فرصت را برای وارد آوردن شکستی قاطع به ژنرال لی را از دست داد.
در ۱۴ سپتامبر ژنرال مک‌کللن با لشکر جنوبی‌ها به فرماندهی دنیل هاروی هیل در منطقه ساوت مانتین به نبرد پرداخت. با نزدیک شدن نیروهای فدرال در ۱۶ و ۱۷ سپتامبر رابرت لی نیروهایش را متمرکز کرد. در ادامه روز ژنرال مک‌کللن در ناحیه آنتی تام در یکی از خونین‌ترین نبردهای تاریخ آمریکا با بیش از ۲۲ هزار کشته و زخمی به نیروهای ژنرال لی یورش برد. در پایان نبرد از دیدگاه تاکتیکی هیچ‌یک از دو طرف برتری به‌دست نیاوردند. در شب ۱۸ سپتامبر رابرت لی از برابر ارتش پوتوماک عقب‌نشینی کرد. مک‌کللن تلاش کرد جنوبی‌ها را دنبال کند اما در ۲۰ سپتامبر در شپهردستوون، ویرجینیای غربی از دنبال کردن دشمن دست کشید. رئیس‌جمهور لینکلن از این نبرد جهت بکار بردن اهداف سیاسی و فراهم آوردن پیش زمینه به‌منظور صدور بیانیه آزادی بردگان استفاده کرد.