stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
فهرست باغ‌های تاریخی استان فارس
باغ‌های شیراز

باغ ارم
باغ گلشن (عفیف‌آباد)
باغ نظر
باغ دلگشا
نارنجستان قوام
باغ جهان‌نما
باغ جنت
هفت‌تنان
باغ مینو
باغ تخت
باغ درکی
باغ ملی
باغ نو
باغ بعثت
باغ رحمت‌اباد
باغ شاپوری
باغ ابوالفتح‌خانی
باغ سالاری
باغ نظام‌الدوله (باغ صاحب‌اختیار)
باغ صفا (باغ میرزا آقاخان)
باغ شیخ
آرامگاه سعدی
آرامگاه حافظ
باغ فتح‌آباد
باغ کفشگیر
باغ گلخانه
باغ پادشاه کچل
باغ شاه
باغ اقبال‌آباد
باغ نصریه
باغ منشی‌باشی
باغ اتابک (باغ فیروزی)
باغ خلدبرین
باغ صاحب‌دیوان (باغ بهجت‌آباد)
باغ حبیب‌آباد
باغ پودنک
باغ‌های قصردشت
باغ صمدآقا
باغ ناری
باغ زکی‌خان
باغ منصورآباد
باغ رشک بهشت
باغ بهشت شیراز (صبوح‌آباد شرقی)
باغ صبوح‌آباد شمالی
باغ بالیوز
باغ زعفرانی
باغ خندق
باغ کشمیری
باغ عضدالدوله
باغ عطاالدوله
باغ خندق
باغ فردوس شیراز
باغ بیگلربیگی (باغ کلانتری)
باغ قلعه شاهزاده‌بیگم
باغ طغی
باغ قتلغ
باغ کیفی
باغ مجد رومی
باغ نشاط شیراز (باغ میرزا نعیم)
باغ نو مشیری
باغ میرزا محمدرضا
باغ خلیلی
باغ مینوی سالار
باغ شمس
باغ‌های دیگر شهرها

ملی جهرم
کدیور فسا
بوان
گزه‌کون
کمالی
کوثر ممسنی
غدیر
نظر کازرون
رباط
پیرکاهی
نشاط لار
کوثر کازرون
برزو
قوام پاسارگاد
پلنگان
باغستان خاوران
باتایورت

| باتایورت Батаюрт Ботаюрт | باتایورت Батаюрт Ботаюрт |
| --- | --- |
Selo: Selo
باتایورتنمایش نقشه داغستانباتایورتنمایش نقشه روسیه: باتایورتنمایش نقشه داغستانباتایورتنمایش نقشه روسیه
مختصات: ۴۳°۱۸′ شمالی ۴۶°۴۰′ شرقی﻿ / ﻿۴۳٫۳۰۰°شمالی ۴۶٫۶۶۷°شرقی﻿ / 43.300; 46.667: مختصات: ۴۳°۱۸′ شمالی ۴۶°۴۰′ شرقی﻿ / ﻿۴۳٫۳۰۰°شمالی ۴۶٫۶۶۷°شرقی﻿ / 43.300; 46.667
کشور: Russia
ناحیه‌های فدرال روسیه: داغستان
شهر: خاساویورت
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۳:۰۰
باتایورت (به لاتین: Batayurt) یک منطقهٔ مسکونی در روسیه است که در داغستان واقع شده‌است.
بازگشت پسر مسرف

بازگشت پسر مسرف، ۲۶۲*۲۰۵ سانتیمتر. موزه ارمیتاژ، سن پترزبورگ
بازگشت پسر مُسرف یک نقاشی رنگ روغن اثر رامبرانت، نقاش هلندی است. این اثر که در سال ۱۶۶۹ میلادی خلق گردید، جزو مجموعه آثار اصلی اوست که در دو سال آخر زندگی‌اش کشیده‌است. تابلو لحظه بازگشت پسر مسرف (ولخرجی) را به نزد پدر خود نشان می‌دهد.
رنه بلانکار

| رنه بلانکار | رنه بلانکار |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۲ مارس ۱۸۹۷ منطقه ۹ پاریس
درگذشت: ۵ نوامبر ۱۹۶۵ (۶۸ سال) پاریس
ملیت: فرانسه
پیشه: بازیگر
سال‌های فعالیت: ۱۹۲۲–۱۹۶۵
رنه بلانکار (فرانسوی: René Blancard‎؛ ‏ ۱۲ مارس ۱۸۹۷ – ۵ نوامبر ۱۹۶۵) بازیگر اهل کشور فرانسه بود.
از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته‌است، می‌توان به بل و سباستین، گرفتن یک دزد، حقیقت، قاتل در شماره ۲۱ زندگی می‌کند و ناپلئون اشاره کرد.
ستون کنستانتین

| ستون کنستانتین | ستون کنستانتین |
| --- | --- |
ستون کنستانتین در استانبول، ساخته شده از سنگ سماق مصری، در اینجا به صورت طبل‌های ستون بنفش دیده می‌شود.: ستون کنستانتین در استانبول، ساخته شده از سنگ سماق مصری، در اینجا به صورت طبل‌های ستون بنفش دیده می‌شود.
مکان: فاتح، استانبول، ترکیه.
موقعیت ستون کنستانتین در استانبول: موقعیت ستون کنستانتین در استانبول
ستون کنستانتین (ترکی استانبولی: Çemberlitaş Sütunu) ستونی به یاد ماندنی است که برای امپراتوری روم کنستانتین بزرگ برای بزرگداشت وقف قسطنطنیه در ۱۱ مه ۳۳۰ پس از میلاد ساخته شده‌است. آغاز ساخت ج. ۳۲۸ پس از میلاد، قدیمی‌ترین بنای قسطنطنیه است که در استانبول باقی مانده‌است و در مرکز انجمن کنستانتین قرار دارد.
رسوایی سیاسی

رسوایی سیاسی یک نوع از فساد سیاسی می‌باشد که در اثر افشا در مجامع عمومی به یک افتضاح تبدیل شده است. این قبیل ننگ‌ها اغلب توسط سیاستمداران، حاکمان حکومتی یا نزدیکان آنها به وقوع می‌پیوندد. در بعضی موارد این رسوایی‌ها تبعاتی همچون استعفا، برکناری یا حتی خودکشی شخص یا اشخاص را به دنبال دارد.
اچ.بی. پارکینسون

| اچ> بی. پارکینسون | اچ> بی. پارکینسون |
| --- | --- |
نام هنگام تولد: Henry Broughton Parkinson
زادهٔ: ۲۹ سپتامبر ۱۸۸۴ بلکبرن
درگذشت: ۱۹ اوت ۱۹۷۰ (۸۵ سال) انگلستان
ملیت: بریتانیا
پیشه(ها): کارگردان فیلم، تهیه‌کننده
سال‌های فعالیت: ۱۹۱۸–۱۹۳۰
هنری براتون پارکینسون (انگلیسی: Henry Broughton Parkinson؛ ۲۹ سپتامبر ۱۸۸۴ – ۱۹ اوت ۱۹۷۰) کارگردان، تهیه‌کننده، و از پیشگامان فیلم بریتانیا بود. او بین سالهای ۱۹۱۸ تا ۱۹۳۰ میلادی ۸۵ فیلم تولید و بین سال‌های ۱۹۲۰ تا ۱۹۲۷ بیش از ۳۰ عنوان فیلم را کارگردانی کرد.
ستون خبری

| ستون خبری | ستون خبری |
| --- | --- |
کارگردان: فیلیپ نویس
تهیه‌کننده: دیوید الفیک
نویسنده: فیلیپ نویس باب الیس
موسیقی: ویلیام موتزینگ
فیلم‌بردار: وینس مونتون
تدوین‌گر: جان اسکات
تاریخ‌های انتشار: ۲۹ ژوئیه ۱۹۷۸ (۱۹۷۸-07-۲۹)
مدت زمان: ۱۱۰ دقیقه
کشور: استرالیا
زبان: انگلبسی
هزینهٔ فیلم: ۶۰۰ هزار دلار استرالیا
فروش گیشه: ۱٫۵ میلیون دلار استرالیا
ستون خبری (به انگلیسی: Newsfront) یک فیلم درام استرالیایی محصول سال ۱۹۷۸ به کارگردانی فیلیپ نویس با بازی بیل هانتر، وندی هیوز، کریس هیوود و برایان براون است. فیلم در لوکیشن سیدنی، نیو ساوت ولز، استرالیا فیلمبرداری شده‌است. این فیلم با ترکیب بسیاری از فیلم‌های واقعی خبری، به صورت سیاه‌وسفید و رنگی گرفته شده‌است.
این فیلم در سال ۱۹۷۸ در جشنواره کن نمایش داده شد و محبوبیت خود را نشان داد. شرکت فیلم نیو ساوت ولز اصرار داشت که هفت دقیقه از فیلم برای اکران خارج از کشور سانسور شود.
داستان

فیلم دربارهٔ فیلمبرداران فیلم خبری و کارکنان تولید است که برای گرفتن فیلم دست به هر کاری می‌زنند. این فیلم بین سال‌های ۱۹۴۸ و ۱۹۵۶، زمانی که تلویزیون به استرالیا معرفی شد، اتفاق می‌افتد، این فیلم سرنوشت دو برادر، ماجراجویی‌ها و ماجراجویی‌های آنها را در چارچوب تغییرات اجتماعی و سیاسی گسترده در زادگاهشان استرالیا و همچنین بلایای طبیعی دنبال می‌کند. لن مگوایر از نظر قانون اساسی در برابر تغییر مقاومت می‌کند، در حالی که برادر کوچکترش فرانک مگوایر از هرگونه تغییر در زندگی خود و دنیای اطرافش استقبال می‌کند.
رویدادهایی که در این فیلم پوشش داده شده عبارتند از بازگشت رابرت منزیس به عنوان نخست‌وزیر استرالیا، رفراندوم ۱۹۵۱ برای ممنوعیت حزب کمونیست، مهاجرت پس از جنگ به استرالیا، مبارزه با طاعون خرگوش، محاکمه قابلیت اطمینان Redex، سیل در دره هانتر در سال ۱۹۵۵ و معرفی تلویزیون در استرالیا در سال ۱۹۵۶.
راشنان

| راشنان | راشنان |
| --- | --- |
روستا: روستا
راشنانموقعیت در ایراننمایش نقشه ایرانراشنانراشنان (اصفهان)نمایش نقشه اصفهان: راشنانموقعیت در ایراننمایش نقشه ایرانراشنانراشنان (اصفهان)نمایش نقشه اصفهان
مختصات: ۳۲°۳۷′ شمالی ۵۱°۴۸′ شرقی﻿ / ﻿۳۲٫۶۱۷°شمالی ۵۱٫۸۰۰°شرقی﻿ / 32.617; 51.800: مختصات: ۳۲°۳۷′ شمالی ۵۱°۴۸′ شرقی﻿ / ﻿۳۲٫۶۱۷°شمالی ۵۱٫۸۰۰°شرقی﻿ / 32.617; 51.800
کشور: ایران
استان: اصفهان
شهرستان: اصفهان
بخش: بخش مرکزی
دهستان: کرارج
جمعیت: ۱۷۵۹ نفر (سرشماری ۹۵)
راشنان، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان اصفهان در استان اصفهان ایران است.
جمعیت

این روستا در دهستان کرارج قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱٬۷۷۲ نفر (۴۲۶ خانوار) بوده است.
قبرستان فلونترن

trumb
قبرستان فلونترن (انگلیسی: Fluntern Cemetery) قبرستانی در زوریخ در کشور سوئیس است.
اشخاص مشهور

فهرست برخی افراد مشهوری که در این قبرستان به خاک سپرده شده‌اند:
امیل آبدرهالدن
جیمز جویس
ترزه گیزه
الیاس کانتی
پل کارر
کارل موزر
لئوپولد روتسیکا
پائول شرر
ایوان آقازاریان

| ایوان آقازاریان | ایوان آقازاریان |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۷ فوریهٔ ۱۹۲۹
درگذشت: ۹ اکتبر ۲۰۱۷ (۸۸ سال)
ملیت: ایالات متحده آمریکا
ایوان آقازاریان ( انگلیسی: Yvonne Agazarian؛ ۱۷ فوریهٔ ۱۹۲۹ – ۹ اکتبر ۲۰۱۷) یک روان‌شناس زن ارمنی‌تبار اهل ایالات متحده آمریکا بود که معمار اصلی en:Systems-centered therapy بر پایه نظریه Living Human Systems بود که آن را نیز خودش توسعه داد.
زندگی‌نامه

وی در ۱۷ فوریه ۱۹۲۹ به دنیا آمد . در سال ۱۹۹۷ انجمن روان‌شناسان آمریکا به خاطر مشارکت وی در پژوهش، انتشار، تدریس و آموزش  گروه وی را به روان‎‌شناس سال برگزید. وی در ۹ اکتبر ۲۰۱۷ در سن ۸۸ سالگی درگذشت.
تالیفات

Systems-Centered Therapy for Groups (۱۹۹۷)
لنفیر تلهیارن

منطقه مسکونی در Wales
| لنفیر تلهیارن ویلزی: Llanfair Talhaearn | لنفیر تلهیارن ویلزی: Llanfair Talhaearn |
| --- | --- |
 The Afon Elwy at Llanfair Talhaiarn:  The Afon Elwy at Llanfair Talhaiarn
لنفیر تلهیارنلنفیر تلهیارن نمایش داده شده در  ولز: لنفیر تلهیارنلنفیر تلهیارن نمایش داده شده در  ولز
جمعیت: ۱٬۰۷۰ (۲۰۱۱)
مرجع شبکه OS: SH927700 
اجتماع: Llanfair Talhaiarn
محدودهٔ اصلی: شهرستان مستقل کانوی
Ceremonial county: Clwyd
کشور: Wales
کشور مستقل: بریتانیا
پست شهر: ABERGELE
کدپستی منطقه: LL22
کد تلفن: ۰۱۷۴۵
آمبولانس: Welsh
 :  
مجلس انگلستان: Clwyd West
مجلس شورای ملی ولز: Clwyd West
 فهرست مکان‌‌ها بریتانیا ویلز  ۵۳°۱۲′۵۸″شمالی ۳°۳۶′۲۵″غربی﻿ / ﻿۵۳٫۲۱۶°شمالی ۳٫۶۰۷°غربی﻿ / 53.216; -3.607:  فهرست مکان‌‌ها بریتانیا ویلز  ۵۳°۱۲′۵۸″شمالی ۳°۳۶′۲۵″غربی﻿ / ﻿۵۳٫۲۱۶°شمالی ۳٫۶۰۷°غربی﻿ / 53.216; -3.607
لنفیر تلهیارن (به انگلیسی: Llanfair Talhaiarn) یک منطقهٔ مسکونی در بریتانیا است که در شهرستان مستقل کانوی واقع شده‌است. لنفیر تلهیارن ۱٬۰۷۰ نفر جمعیت دارد.
باتخویاگین خولان

باتخویاگین خولان (به مغولی: Батхуягийн Хулан،  زادهٔ ۲۰ نوامبر ۱۹۹۹) یک کشتی‌گیر آزادکار اهل کشور مغولستان است. وی سابقه حضور در المپیک ۲۰۲۴ پاریس را دارد.
از افتخارات وی می‌توان به کسب مدال نقره قهرمانی کشتی جهان ۲۰۲۲ اشاره کرد.
شقرا (لبنان)

| شقرا شقرا | شقرا شقرا |
| --- | --- |
روستا: روستا
Chaqra in winter: Chaqra in winter
شقراLocation within Lebanon: شقراLocation within Lebanon
مختصات: ۳۳°۱۱′۳۵″ شمالی ۳۵°۲۸′۰۲″ شرقی﻿ / ﻿۳۳٫۱۹۳۰۶°شمالی ۳۵٫۴۶۷۲۲°شرقی﻿ / 33.19306; 35.46722: مختصات: ۳۳°۱۱′۳۵″ شمالی ۳۵°۲۸′۰۲″ شرقی﻿ / ﻿۳۳٫۱۹۳۰۶°شمالی ۳۵٫۴۶۷۲۲°شرقی﻿ / 33.19306; 35.46722
موقعیت جدول: 193/288 PAL (village)  198/289 PAL (castle)
کشور:  لبنان
استان‌های لبنان: استان جنوب (لبنان)
شهر: شهرستان بنت جبیل
حکومت: حکومت
 • mukhtar: Hussein Hakim
ارتفاع: ۶۲۰ متر (۲۰۳۰ فوت)
جمعیت: جمعیت
 • کل: ۱۲۰۰۰
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۲ (زمان اروپای شرقی)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۳ (ساعت تابستانی اروپای شرقی)
Dialing code: (+۹۶۱) ۰۷
وبگاه: http://chaqradubay.org/
شقرا (به عربی: شقرا) یک منطقهٔ مسکونی در لبنان است که در شهرستان بنت جبیل واقع شده‌است. شقرا ۱۲٬۰۰۰ نفر جمعیت دارد و ۶۲۰ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
سیارک ۲۱۵۰۷

| کشف | کشف |
| --- | --- |
تاریخ کشف: مه ۲۲, ۱۹۹۸
ویژگی‌های مداری: ویژگی‌های مداری
مبدأ مه ۱۴, ۲۰۰۸: مبدأ مه ۱۴, ۲۰۰۸
اوج: ۲.۸۰۶۲۹۱۵
حضیض: ۲.۰۴۸۲۴۲۹
خروج از مرکز مداری: ۰.۱۵۶۱۵۲۷
تناوب مداری: ۱۳۸۱.۲۵۸۰۲۴۵
آنومالی متوسط: ۲۰۷.۹۶۳۳۰
انحراف: ۱.۸۹۵۴۴
 :  
سیارک ۲۱۵۰۷ (به انگلیسی: 21507 Bhasin، نامگذاری:1998KZ30) بیست و یک هزار و پانصد و هفتمین سیارک کشف شده‌است که در ۲۲ مه ۱۹۹۸ کشف شد.
قدر مطلق سیارک برابر ۱۲.۳ است.
قالمیقستان

| جمهوری قالمیقستان قالمیقستانХальмг Таңһч روسیРеспублика Калмыкия  | جمهوری قالمیقستان قالمیقستانХальмг Таңһч روسیРеспублика Калмыкия  |
| --- | --- |
جمهوری: جمهوری
  پرچممهر:   پرچممهر
سرود: سرود ملی قالمیقستان: سرود: سرود ملی قالمیقستان
جایگاه جمهوری قالمیقستان بر روی نقشه فدراسیون روسیه: جایگاه جمهوری قالمیقستان بر روی نقشه فدراسیون روسیه
کشور:  روسیه
منطقه فدرالی: جنوبی
منطقه اقتصادی: ولگا
بزرگترین شهر: الیستا
تأسیس: ۹ ژانویه ۱۹۵۷
مرکز: الیستا
حکومت: حکومت
 • نوع: جمهوری
 • رئیس‌جمهور نخست‌وزیر: آلکسی اورلوف ندارد
مساحت: مساحت
 • جمهوری: ۷۶۱۰۰ کیلومتر مربع (۲۹۴۰۰ مایل مربع)
 • رتبه: ۴۱ ام
جمعیت (۲۰۱۰): جمعیت (۲۰۱۰)
 • جمهوری: ۲۸۹۴۸۱
 • رتبه: ۷۸ام
 • تراکم: ۳٫۸/کیلومتر مربع (۹٫۹/مایل مربع)
 • شهری: ٪۴۴٫۳
 • روستایی: ٪۵۵٫۷
نژاد: نژاد
 • قالمیقستان روسی بقیه: ٪۵۳٫۳ ۳۳٫۶٪ ۱۱٫۱٪
کد ایزو ۳۱۶۶: RU-KL
پلاک خودرو: ۰۸
زبان‌های رسمی: روسی، قالمیقی
واحد پول: روبل
وبگاه: kalm.ru
جمهوری قالموقستان در نقشهٔ روسیه.

قالمیقستان یا كالميكيا (Хальмг Таңһч)(به روسی: Респу́блика Калмы́кия) یکی از جمهوری‌های روسیه است.
پایتخت آن شهر الیستا و جمعیت آن ۲۸۹٬۴۸۱ نفر است. (سال ۲۰۱۰). دین ۳۷٫۶ درصد از مردم این ناحیه بودایی است.
این جمهوری در زبان اویغوری قالماقیستان نامیده می‌شود. قالمیقستان تنها منطقه در اروپاست که بوداگرایی مذهب اکثریت مردم آن است. قالمیق‌ها که اکثریت مردم این جمهوری را تشکیل می‌دهند از تبار مغول‌های اویرات هستند که در سال ۱۶۰۷ از تو جونغارستان به این مکان مهاجرت کردند و خانات قالمیق را بنا نهادند. خانات قالمیق بعدها با پیشروی امپراتوری روسیه به سمت قفقاز ضمیمه این امپراتوری شد. الیستا پایتخت مرکز این جمهوری اخیراً به خاطر برگزاری مسابقات بین‌المللی شطرنج در آن معروفیت یافته‌است. منطقه امروزی قالمیقستان در دوران باستان بخشی از زادبوم اصلی اقوام هندواروپایی را تشکیل می‌داد. صدها تپه باستانی در این منطقه از دوران هندواروپایی‌ها گواه بر این امر است.
مذهب

در منطقه قالمیقستان نخست کیش پاگان، سپس شمن‌باوری و بعد از آن با حضور خزرها یهودیت رواج داشت. الان‌ها اسلام را به این منطقه آوردند و به ورود اردوی مغول تنگری‌باوری رواج یافت. نوقایی‌ها که بعداً به منطقه آمدند مسلمان بودند و پس از آن‌ها اویرات‌ها/قالمیق‌ها که به دین بودا باور دارند در این منطقه مسکن گزیدند.
با ضمیمه شدن قالمیقستان به امپراتوری روسیه مهاجران اسلاو دین مسیحیت را نیز با خود به منطقه آوردند. پس از انقلاب روسیه کمونیسم بر این ناحیه چیرگی یافت. شمن‌باوری همواره به‌طور خفته در باورهای مردم این منطقه حضور داشته که این حضور تا امروز نیز ادامه داشته‌است.
اپی گراف

در یک تابع محدب اپی گراف حتماً محدب است و همچنین اگر اپی گراف یک تابع محدب باشد خود تابع نیز محدب است.
در ریاضیات اپی گراف یا سوپر گراف تابعی از f:Rn→R مجموعه‌ای واقع یا بالای یک تابع است که به صورت زیر تعریف می‌شود:
و اپی گراف اکید یا مؤکد به صورت زیر تعریف می‌شود:
که شامل خود تابع نمی‌شود.
مشابها تابع هایپوگراف مجموعه‌ای است که واقع یا زیر یک تابع را شامل می‌شود.
ویژگی‌ها

در یک تابع محدب اپی گراف محدب است و همچنین اگر اپی گراف یک تابع محدب باشد خود تابع نیز محدب است.
در حقیقت اپی گراف ارتباط دهنده توابع محدب و مجموعه‌های محدب است.
اگر مجموعه هایپوگراف یک تابع محدب باشد تابع f یک تابع مقعر است و همچنین اگر اپی گراف یک تابع محدب باشد خود تابع مقعر است.
فلج دوره‌ای تیروتوکسیک

Medical condition
| فلج دوره‌ای تیروتوکسیک | فلج دوره‌ای تیروتوکسیک |
| --- | --- |
فلج دوره‌ای تیروتوکسیک زمانی رخ می‌دهد که غده تیروئید مقادیر زیادی تیروکسین (هورمون تیروئید) آزاد می‌کند.: فلج دوره‌ای تیروتوکسیک زمانی رخ می‌دهد که غده تیروئید مقادیر زیادی تیروکسین (هورمون تیروئید) آزاد می‌کند.
تخصص: غدد درون‌ریز
نشانه‌ها: گرفتگی ماهیچه‌ها، ضعف و فلج‌شدن. در مواردی کاهش وزن، تپش قلب، رعشه، تعریق، بیماری تیروئید چشمی و درموپاتی تیروئیدی
دورهٔ معمول آغاز: معمولاً ۲۰ تا ۴۰ سالگی
علت: جهش‌های ژنتیکی
عوامل خطر: بیماری‌های تیروئیدی، فعالیت بدنی، مصرف الکل، کربوهیدرات یا نمک به مقدار زیاد
روش تشخیص: بر اساس علائم و نشانگرهای زیستی
تشخیص افتراقی: سایر انواع فلج دوره‌ای، به ویژه فلج دوره‌ای هیپوکالمی
دارو: بتابلاکرها مانند پروپرانولول
فراوانی: در مردان ۱۷ تا ۷۰ برابر زنان
طبقه‌بندی و منابع بیرونی: طبقه‌بندی و منابع بیرونی
[ویرایش در ویکی‌داده]: [ویرایش در ویکی‌داده]
فلج دوره‌ای تیروتوکسیک (به انگلیسی: Thyrotoxic periodic paralysis) که به صورت مخفّف TPP هم نامیده می‌شود، وضعیتی است که در آن حملات فلج عضلانی در زمان پرکاری تیروئید بروز پیدا می‌کند. هیپوکالمی (کاهش سطح پتاسیم در خون) معمولاً در طول حملات وجود دارد. در این حملات اگر ضعف ماهیچه‌های تنفسی منجر به نارسایی تنفسی شود یا سطح پایین پتاسیم منجر به آریتمی‌های قلبی (بی‌نظمی در ضربان قلب) شود، این وضعیت ممکن است تهدیدکنندهٔ زندگی باشد. اگر این بیماری درمان نشود، معمولاً به‌طور مکرر عود می‌کند.
بروز این بیماری با جهش‌های ژنتیکی در ژن‌های کدگذاری‌کنندهٔ کانال‌های یونی مخصوص انتقال الکترولیت‌ها (سدیم و پتاسیم) از طریق غشای سلولی، مرتبط است. اصلی‌ترینِ این کانال‌های یونی، کانال کلسیم نوع-L زیرواحد-α۱ و کانال یک‌سوکنندهٔ داخلیِ پتاسیم ۲٫۶ است. درگیری این کانال‌ها به عنوان یک کانالوپاتی طبقه‌بندی می‌شود؛ تصور می‌شود که ناهنجاری در این مجراها — در شرایطی که سطح تیروکسین (هورمون تیروئید) زیاد است و یک عامل اضافی تسریع‌کننده حضور دارد — منجر به ورود پتاسیم به‌درون سلول‌ها می‌شود.
درمان هیپوکالمی و اصلاح پرکاری تیروئید، منجر به رفع کامل حملات می‌شود. این بیماری بیشتر در مردان چینی، ژاپنی، ویتنامی، فیلیپینی و کره‌ای مشاهده می‌شود. فلج دوره‌ای تیروتوکسیک یکی از چندین بیماری است که می‌تواند باعث فلج دوره‌ای شود.
علائم و نشانه‌ها

حمله اغلب با درد ماهیچه، گرفتگی و سفت‌شدنِ ماهیچه‌ها شروع می‌شود. پس از آن، ضعف یا فلج‌شدن به‌سرعت پدیدار می‌گردد که وقوع آن در اواخر عصر یا ساعات اولیهٔ صبح رایج‌تر است. ضعف معمولاً در دو طرف بدن متقارن است و بیشترِ ماهیچه‌های اندام‌های نزدیک به تنه (پروگزیمال) درگیر می‌شوند. این ضعف از پاها شروع شده و به بازوها می‌رسد. ماهیچه‌های دهان و گلو، چشم‌ها و اندام تنفسی معمولاً تحت تأثیر قرار نمی‌گیرند، اما گاهی ضعف عضلات تنفسی می‌تواند باعث نارسایی تنفسی شود که خطرساز است. این حملات به‌طور معمول طی چند ساعت تا چند روز، حتی بدون درمان، برطرف می‌شوند. معاینه حین حمله عصبی، ضعف و سستی اندام‌ها را مشخص می‌کند. رفلکس‌ها معمولاً کاهش می‌یابند، هر چند، دستگاه حسی تحت تأثیر قرار نمی‌گیرد و وضعیت ذهنی و ادراکی نیز دچار اختلال نمی‌شود.
حملات ممکن است در اثر فعالیت بدنی، نوشیدن الکل یا خوردن غذای حاوی کربوهیدرات یا نمکِ زیاد، تحریک شوند. این موضوع می‌تواند دلیل خوبی برای توجیه این باشد که چرا بسیاری از حملات در تابستان رخ می‌دهد، درست همان هنگامی که افراد معمولاً فعالیت و ورزش بیشتری می‌کنند و در همان حین نوشیدنی‌های شیرین می‌نوشند. حملات مرتبط با فعالیت‌های ورزشی، معمولاً پس از استراحتِ بلافاصله پس از تمرین رخ می‌دهد؛ از این رو، ممکن است برای قطع حمله توصیه شود که بیمار ورزش را ادامه دهد.
ممکن است علائم بیش‌فعالی تیروئید مانند کاهش وزن، تپش قلب، رعشه و تعریق وجود داشته باشد؛ اما این علائم فقط در نیمی از موارد فلج دوره‌ای تیروتوکسیک مشاهده می‌شود. شایع‌ترین نوع پرکاری تیروئید یعنی بیماری گریوز ممکن است مشکلات چشمی مثل آفتالموپاتی گریوز و عارضه‌های پوستی همچون درموپاتی گریوز را نیز ایجاد کند. بیماری تیروئید همچنین می‌تواند باعث ضعف عضلانی به شکل میوپاتی تیروتوکسیک شود، اما این حالت به‌شکل پیوسته و نه دوره‌ای است.
علل > عوامل ژنتیکی

جهش‌های ژنتیکی در کانال کلسیم نوع L زیرواحد α۱ در ساکنان جنوب چین که مبتلا به این بیماری هستند، مشاهده است. جهش‌های ژنی این بیماری در قسمت مجزایی از همان ژنی روی می‌دهد که برخی جهش‌های دیگرش سبب بروز فلج دوره‌ای می‌گردد. در بیماری فلج دوره‌ای تیروتوکسیک، جهش‌های توصیف شده، پُلی‌مورفیسم تک نوکلئوتیدی هستند که در جایگاه عامل واکنش‌دهنده به هورمون تیروئید قرار دارند، و این بدان معناست که رونویسی ژن و تولید کانال‌های یونی ممکن است با افزایش سطح هورمون تیروئید تغییر کند. علاوه بر این، جهش‌هایی در ژن‌های رمزگذار مجرای پتاسیم دریچه‌دار وابسته به ولتاژ، زیر خانواده مربوط به شا، عضو ۴ (Kv۳٫۴) و پروتئین کانال سدیم نوع ۴، زیرواحد آلفا (Na41.4) گزارش شده‌است.
از میان افراد مبتلا به فلج دوره‌ای تیروتوکسیک، نزدیک به ۳۳٪ دارای جهش در KCNJ18 هستند که ژن رمزگذار کانال Kir2.6 می‌باشد که نوعی کانال یونیِ یک‌سوکنندهٔ جریانِ پتاسیم به داخل سلول است. این ژن نیز دارای عامل واکنش به هورمون تیروئید است.
برخی از اشکال آنتی‌ژن لکوسیت انسانی (HLA) - به‌ویژه B46،‏ DR9،‏ DQB1*0303،‏ A2،‏ Bw22،‏ AW19،‏ B17 و DRW8 - در فلج دوره‌ای تیروتوکسیک شیوع بیشتری دارد. ارتباط بیماری با انواع خاص از HLA که نقش مهمی در پاسخ ایمنی دارند، مطرح‌کنندهٔ این فرضیه است که دستگاه ایمنی بدن ممکن است در بروز این بیماری نقش داشته باشد؛ اما مشخص نیست که آیا این امر مستقیماً باعث بروز فلج دوره‌ای تیروتوکسیک می‌شود یا آن که ابتلا به بیماری گریوز را افزایش می‌دهد که یک بیماری خود ایمنی شناخته شده‌است.
علل > بیماری

شایع‌ترین شکل بیماری تیروئید مرتبط با فلج دوره‌ای تیروتوکسیک، بیماری گریوز است که سندرم ناشی از واکنش خودایمنی است و منجر به تولید بیش از حد هورمون تیروئید می‌شود. فلج دوره‌ای تیروتوکسیک همچنین در افراد مبتلا به سایر مشکلات تیروئید همچون تیروئیدیت، گواتر مولتی‌ندولار سمی، آدنوم تیروئید، آدنوم هیپوفیز تولیدکنندهٔ TSH، مصرف بیش از حد تیروکسین یا ید، و پرکاری تیروئید ناشی از آمیودارون دیده می‌شود.
سازوکار

دلیل اصلیِ فلجِ عضلانی و افزایش خطر آریتمی قلب در فلج دوره‌ای تیروتوکسیک، کاهش قابل توجه سطح پتاسیم در جریان خون است. پتاسیم در واقع از بدن دفع نمی‌شود اما افزایش فعالیت پمپ سدیم-پتاسیم (آنزیمی که پتاسیم را به داخل سلول‌ها منتقل می‌کند و سدیم را در خون نگه می‌دارد) منجر به حرکتِ پتاسیم به سمت بافت‌ها شده و مقدار آن را در گردش خون کاهش می‌دهد. در سایر انواع اختلالات پتاسیم، تعادل اسید و باز معمولاً مختل می‌شود، چنان‌که فرد مبتلا دچار آلکالوز متابولیک یا اسیدوز متابولیک است. در فلج دوره‌ای تیروتوکسیک این اختلالات معمولاً وجود ندارند. کاهش پتاسیم خون منجر به هایپرپلاریزاسیون سلول‌های ماهیچه‌ای می‌شود و باعث می‌شود اتصال عصبی-ماهیچه‌ای به پالس‌های عصبی طبیعی کمتر پاسخ دهد و در نتیجه، منجر به کاهش انقباض عضلات شود.
هنوز مشخص نیست که نقص‌های ژنتیکی توصیف‌شده، چگونه فعالیت پمپ سدیم-پتاسیم را افزایش می‌دهند، اما گمان می‌رود که این آنزیم به دلیل افزایش سطح هورمون تیروئید فعال‌تر شود. پرکاری تیروئید سطوح کاتکول آمین‌ها (مانند آدرنالین) را در خون و فعالیت پمپ سدیم-پتاسیم را افزایش می‌دهد. فعالیت آنزیم در ادامه توسط عوامل تسریع‌کننده افزایش می‌یابد. به عنوان مثال افزایش مصرف کربوهیدرات منجر به افزایش سطح انسولین می‌شود که سبب فعال کردن پمپ سدیم-پتاسیم می‌گردد. هنگامی که این عامل تسریع‌کننده برداشته می‌شود، فعالیت آنزیم به سطح طبیعی بازمی‌گردد. فرض بر این است که هورمون‌های مردانه (برای مثال آندروژن)  فعالیت پمپ سدیم-پتاسیم را افزایش می‌دهند و همین موضوع، می‌تواند نشان دهد که چرا مردان، بیش از زنان در معرض ابتلا به فلج دوره‌ای تیروتوکسیک هستند، حتی با وجود آنکه بیماری تیروئید در زنان شایع‌تر است.
فلج دوره‌ای تیروتوکسیک نمونه‌ای از اختلالات مشابه تحت عنوان «کانالوپاتی» است که با جهش در کانال‌های یونی ارتباط دارند. اکثر این اختلالات به‌صورت گاه‌به‌گاه و اتفاقی رخ می‌دهند.
تشخیص

هیپوکالمی (سطح پایین پتاسیم خون) معمولاً در طول حملات رخ می‌دهد؛ در این حالت سطح پتاسیم به کمتر از ۳٫۰ میلی‌مول در لیتر می‌رسد. سطح منیزیم و فسفات نیز اغلب کاهش می‌یابد. سطح کراتین کیناز در دو سوم موارد افزایش می‌یابد که معمولاً به دلیل آسیب عضلانی است. افزایش شدیدِ کراتین کیناز در موارد نادر، نشان‌دهندهٔ رابدومیولیز (تخریب بافت ماهیچه‌ای) است. نوار قلب ممکن است تپش قلب شدید به دلیل بیماری تیروئید، ناهنجاری‌های ناشی از آریتمی قلب (فیبریلاسیون دهلیزی، تندتپشی بطنی)، و تغییرات مرتبط با هیپوکالمی (امواج U، پهن‌شدن QRS، طولانی شدن QT و صاف شدن موج T) را نشان دهد. نوار عصب و عضله تغییراتی مشابه آنچه در میوپاتی (بیماری‌های عضلانی) مشاهده می‌شود با کاهش دامنه پتانسیل عمل جامع عضله (CMAP) را نشان می‌دهد که با شروع درمان برطرف می‌شوند.
فلج دوره‌ای تیروتوکسیک با انجامِ آزمایش خونی عملکرد تیروئید از سایر انواع فلج دوره‌ای (به ویژه فلج دوره‌ای هیپوکالمی) متمایز می‌شود. آزمایش عملکرد تیروئید در سایر اشکال فلج دوره‌ای، طبیعی است و در پرکاری تیروئید سطوح تیروکسین و تری یدوتیرونین افزایش می‌یابد و در نتیجه تولید هورمون محرکه تیروئید توسط غده هیپوفیز متوقف می‌شود. آزمایش‌های مختلف دیگری عمدتاً برای تمایز و تشخیص علل مختلف پرکاری تیروئید انجام می‌شود.
درمان

در مرحلهٔ حاد حمله، تجویز پتاسیم می‌تواند به‌سرعت قدرت عضلات را بازیابی و از عوارض جلوگیری نماید. با این حال این تجویزی است که با احتیاط توصیه می‌شود چرا که در این بیماری، مقدار کل پتاسیم در بدن کاهش نمی‌یابد و حتی ممکن است در ادامه سطح پتاسیم بیش از حد افزایش پیدا کند (هایپرکالمی برگشتی). بنابراین، توصیه مناسب می‌تواند «تزریق آهسته» پتاسیم کلرید در کنار درمان‌های جانبی و همزمان دیگر باشد.
عوارض افزایش سطح هورمون تیروئید معمولاً به تجویز بتابلاکرهای غیراختصاصی مانند پروپرانولول پاسخ می‌دهد (زیرا بیشتر علائم ناشی از افزایش سطح آدرنالین بوده و تأثیر آن بر گیرنده‌های β-آدرنرژیک است). تا زمانی که بیماری تیروئید به‌طور مناسب تحت درمان است، می‌توان با اجتناب از عوامل تسریع‌کنندهٔ حملات مانند مصرف زیاد نمک یا کربوهیدرات، از وقوع حملات بعدی جلوگیری کرد.
درمان بیماری تیروئید معمولاً باعث کاهش حملات ناشی از فلج عضلانی می‌شود. بسته به ماهیت بیماری، درمان ممکن است شامل تایروستاتیک‌ها (داروهای ضدتیروئید یا داروهایی که تولید هورمون تیروئید را کاهش می‌دهند)، ایزوتوپ‌های یُد یا گاهی اوقات جراحی تیروئید باشد.
همه‌گیرشناسی

فلج دوره‌ای تیروتوکسیک عمدتاً در مردان چینی، ژاپنی، ویتنامی، فیلیپینی و کره‌ای و به میزان قابل‌توجهی در تایلندی‌ها بروز پیدا می‌کند، و همچنین با نرخ بسیار پایین‌تری در سایر اقوام هم رخ می‌دهد. ۱٫۸ تا ۱٫۹ درصد افراد چینی و ژاپنیِ مبتلا به پرکاری تیروئید، دچار بیماری فلج دوره‌ای تیروتوکسیک می‌شوند. این موضوع در آمریکای شمالی صدق نمی‌کند و مطالعات میزان ۰٫۱ تا ۰٫۲ درصد را گزارش می‌کنند. بومیان آمریکایی که دارای شباهت ژنتیکی با آسیایی‌های شرقی هستند، در معرض خطر بیشتری قرار دارند.
سن شروع بیماری به‌طور معمول بین ۲۰ تا ۴۰ سالگی برآورد می‌شود. مشخص نیست چرا مردان بیشتر تحت تأثیر این بیماری قرار می‌گیرند و میزان این بیماری در مردان ۱۷ تا ۷۰ برابر زنان است، علی‌رغم اینکه پرکاری تیروئید در زنان بسیار شایع‌تر است.
تاریخچه

پس از چندین مورد گزارش در قرن‌های ۱۸ و ۱۹، متخصص مغز و اعصاب آلمانی کارل فردریش اوتو وستفال (۱۸۳۳–۱۸۹۰) در سال ۱۸۸۵ برای نخستین بار فلج دوره‌ای را شرح داد. در سال ۱۹۲۶، پزشک ژاپنی تتسوشیرو شینوساکی، اهل فوکوئوکا دریافت که بیماری تیروئید در ژاپنی‌های مبتلا به فلج دوره‌ای زیادتر است. اولین گزارش انگلیسی زبان، در سال ۱۹۳۱، توسط دانلاپ و کپلر، پزشکان مؤسسهٔ مایو کلینیک تهیه شد. آنان این اختلال را در فردی که نشانه‌های بیماری گریوز را داشت، توصیف کردند. در سال ۱۹۳۷ مشخص گردید که فلج دوره‌ای، با هیپوکالمی در ارتباط است و علائم آن با گلوکز و انسولین، تسریع می‌شود. این پدیده به عنوان یک آزمایش تشخیصی مورد استفاده قرار گرفته‌است.
در سال ۱۹۷۴ معلوم گردید که پروپرانولول می‌تواند از حملات جلوگیری کند. مفهوم کانالوپاتی‌ها و ارتباط با جهش‌های کانال یونی خاص در پایان سده بیستم میلادی پدیدار شد.
پمپ سدیم-پتاسیم شیب طبیعی سدیم و پتاسیم را بین سلول‌ها و مایع خارج سلولی حفظ می‌کند و سوخت سلولی ATP را در انجام این کار صرف می‌کند.
مسدودکننده گیرنده آدرنرژیک بتا می‌تواند علائم پرکاری تیروئید از جمله حملات «فلج دوره‌ای تیروتوکسیک» را سریعاً بهبود بخشد.
کارل فردریش اوتو وستفال