stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
هوش
تغییر در هوش > وراثت

مقالهٔ اصلی: وراثت‌پذیری
در حال حاضر اجماع گسترده‌ای بین روان-زیست‌شناسان وجود دارد که هم وراثت و هم تأثیرات محیطی در رشد هوش نقش دارند.
مطالعات متعددی تخمینی ۳۰ تا ۸۰ درصد از «واریانس کل» در هوش عمومی را با عوامل ژنتیکی توضیح می‌دهند. وراثت‌پذیری هوش، یعنی نسبتی که بر اساس تأثیرات ژنتیکی است، با افزایش سن از حدود ۳۰ درصد در اوایل کودکی به ۷۰ تا ۸۰ درصد در بزرگسالی افزایش می‌یابد. هوش خام با افزایش سن همانند قد، وزن و تعداد دندان‌ها افزایش می‌یابد اما در یک سن مشخص، حدود ۱۸ سالگی، افزایش تمام این موارد از جمله هوش خام متوقف می‌شود.
بسیاری از محققان بر این عقیده هستند که هوش همیشه دارای یک جزء ارثی است. تحلیل بوچارد و مک گو (۱۹۸۱) که اکنون تعریفی کلاسیک و پذیرفته شده تلقی می‌شود، جستجوی تجربی برای پاسخ به این سؤال بود که آیا وراثت در هوش عمومی نقش دارد یا خیر؛ که با یک «بله» پاسخ داده شد.
سایر نویسندگان همچنین اشاره می‌کنند که معمولاً نمی‌توان تأثیرات محیطی مربوط را با جزئیات بیشتری شناسایی کرد و اینها جنبه‌های محیطی هستند که بر اعضای یک خانواده به یک اندازه تأثیرگذار نمی‌گذارند، به عبارت دیگر بر خواهر و برادرهایی که با هم بزرگ می‌شوند به روش‌های مختلف اثر می‌کنند.
تغییر در هوش > عوامل خطر در دوران کودکی

عوامل خطر، مانند مصرف مواد مخدر توسط والدین، فقر یا سلامت روانی ضعیف افرادی که آن‌ها را بزرگ می‌کنند، می‌توانند تأثیر منفی چشمگیری بر رشد هوش داشته باشند. یک مطالعه نشان داد که رشد کودک تنها زمانی به شدت آسیب می‌بیند که چندین عامل خطر به‌طور همزمان رخ دهند. مطالعه طولی دیگری نیز به این نتیجه رسید که یک یا دو عامل خطر تنها تأثیر بسیار کمی بر رشد شناختی دارد، اما زمانی که عوامل دیگری نیز به آن اضافه گردد، تأثیرات می‌تواند بزرگ و عمده باشد. در این مطالعات کودکانی که تحت تأثیر ۸ تا ۹ عامل خطر قرار داشتند، به‌طور متوسط ۳۰ نمره هوش کمتری نسبت به کودکانی که تحت تأثیر عامل خطری نبودند، از خود نشان دادند نتایج کمی این مطالعه در جدول ارائه شده است:
| عوامل خطر موجود | بهرهٔ هوشی متوسط در بچه‌ها |
| --- | --- |
خیر: ۱۱۹
۱: ۱۱۶
۲: ۱۱۳
۴: ۹۳
۸: ۸۵
اینها مقادیر آی‌کیو بر اساس مقیاس ایالات متحده هستند:
تغییر در هوش > مطالعه فرزندخواندگی

مطالعات بر روی کودکان فرزندخوانده امکان بررسی تأثیر محیط اجتماعی بر رشد هوش کودک را می‌دهد. از آنجایی که فرزندخوانده‌ها با والدین و خواهر و برادر خود نسبتی ندارند، اگر هوش کاملاً ارثی بود، هوش آن‌ها باید مستقل از بهرهٔ هوشی خانوادهٔ فرزندخوانده باشد و اگر تنها محیط اجتماعی-اقتصادی بر رشد هوش تأثیر بگذارد، نباید تفاوت معناداری در بهره هوشی بین فرزندخوانده و والدین یا خواهرخوانده و برادرخوانده‌اش وجود داشته باشد. مطالعات فرزندخواندگی توسط کلارک و هانیسی (۱۹۸۲) و وینیک، مایر و هریس (۱۹۷۵) نیز ارتباط بین هوش و محیط اجتماعی کودک را نشان می‌دهد: در مطالعات مشخص شد که یتیمان ویتنامی و کره‌ای که توسط خانواده‌های طبقه متوسط آمریکایی بزرگ شده‌اند، دارای بهره هوشی بالاتر از میانگین بودند. برای کودکانی که از تغذیه کافی برخوردار بودند، به‌طور متوسط بهره هوشی بین ۱۱۲ تا ۱۲۰ به ثبت رسید. کودکانی که سابقه سوءتغذیه داشتند، میانگین بهره هوشی بین ۱۰۲ تا ۱۰۶ داشتند که بهره هوشی متوسطی به‌شمار می‌رود.
یک مطالعه فرزندخواندگی در فرانسه نشان داد که فرزندخواندگیِ نسبتاً دیرهنگام، همراه با بهبود محیط اجتماعی، می‌تواند بهرهٔ هوشی کودک نادیده گرفته شده/آزاردیده با هوش کمتر از متوسط در دوران پیش از فرزندخواندگی را افزایش دهد. این مطالعه همچنین به این نتیجه رسید که کودکانی که توسط خانواده‌هایی با وضعیت اقتصادی-اجتماعی بالا به فرزندی قبول می‌شوند، هوش بالاتری (میانگین آی‌کیو: ۹۸) نسبت به کودکانی که توسط خانواده‌هایی با وضعیت اجتماعی-اقتصادی پایین به فرزندخواندگی پذیرفته شده‌اند (میانگین آی‌کیو: ۸۵) دارند.
تغییر در هوش > تأثیر محیط اجتماعی-اقتصادی > طبقه اجتماعی

استاد روان‌شناسی، اریک ترکهایمر خاطرنشان می‌کند که طبقه اجتماعی نقش عمده‌ای در وراثت‌پذیری هوش ایفا می‌کند. در حالی که هوش تا حد زیادی در طبقه متوسط ارثی است، در طبقه پایین اینطور نیست. مطالعات بر روی دوقلوها تاکنون عمدتاً در طبقات متوسط و بالا انجام شده است و بنابراین نتایج آن اهمیت بیشتر محیط در طبقات پایین را در نظر نمی‌گیرد. به گفتهٔ ترکهایمر در مقیاس ۰٫۰۰ تا ۱٫۰۰، بهره هوشی در طبقه متوسط، ۰٫۷۲ توسط ژن‌ها تعیین می‌شود، اما در طبقه پایین این رقم تنها ۰٫۱۰ است.
تغییر در هوش > تأثیر محیط اجتماعی-اقتصادی > آموزش و پرورش

مطالعات نشان می‌دهد که بین کودکانی که والدینشان به پیشرفت فکری اهمیت می‌دهند و فرزندان والدینی که برای توسعه فکری ارزش قائل نیستند، تفاوت‌های معناداری در هوش وجود دارد و بچه‌های گروه اول باهوش‌تر بودند. مطالعه دیگری نشان می‌دهد که فرزندان والدینی که رفتارهای والدینی خونگرم و همراه با سازش از خود نشان دادند، باهوش‌تر از فرزندان والدینی بودند که رفتاری مستبدانه و تنبیه‌کننده داشتند.
تغییر در هوش > مصرف الکل

مصرف الکل مادر در دوران بارداری می‌تواند سبب ناهنجاری‌های جنینی ناشی از الکل شود که «جنین الکلی» نیز نامیده می‌شود. این موضوع اغلب با مقادیر بهره هوشی پایین همراه است. سندرم جنین الکلی، شایع‌ترین نوع ناتوانی ذهنی اپی‌ژنیک (وابسته به محیط) در کودکان است.
تغییر در هوش > مصرف الکل > غفلت

به گفته رنه اسپیتز، غفلت در اوایل دوران کودکی می‌تواند سبب بیمارستان‌زدگی شود. این ویژگی، از جمله، با عقب‌ماندگی ذهنی و بهرهٔ هوشی پایین همراه است. با این حال، عوارض بستری شدن در بیمارستان در صورتی قابل درمان است که بعداً از کودک با محبت مراقبت شود.
تغییر در هوش > مصرف الکل > محیط زبانی

محیط زبانی نیز نقش مهمی در هوش ایفا می‌کند و ارتباط نزدیکی با موقعیت اجتماعی والدین دارد. یک مطالعه نشان داد که والدین طبقه متوسط و بالا به‌طور چشمگیری بیشتر از والدین طبقه پایین با فرزندان خود صحبت می‌کنند و جمله‌های پیچیده‌تری نیز به کار می‌برند. این موضوع تأثیر بسیار زیادی بر توسعه اطلاعات فرزند دارد. بهرهٔ هوشی کودکان محروم به‌طور متوسط میانگینی نزدیک به ۷۹ و کودکان دارای رفاه اجتماعی که زیاد با آن‌ها صحبت می‌شد، میانگینی درحدود ۱۱۷ داشتند.
تغییر در هوش > مصرف الکل > فقر

پژوهش‌ها نشان می‌دهند که فقر توانایی مغز را کاهش می‌دهد. کودکان با پیشینهٔ فقر اغلب از هوش کمتری برخوردارند، مهارت‌های زبانی ضعیف‌تری دارند و از مهارت‌های اجتماعی کمتری نیز بهره‌مند هستند. در یک مطالعه در ایالات متحده آمریکا در سال ۱۹۹۷، بهرهٔ هوشی کودکان خانواده‌های فقیر که کمتر از نیمی از خط فقر درآمدی داشتند، ۶ تا ۱۳ نمره کمتر از کودکانی بود که حدود دو برابر خط فقر درآمدی داشتند. حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد از کودکان در مدارس، افراد دارای ناتوانی یادگیری از خانواده‌هایی با درآمد اندک هستند. به گفته شلاک، وضعیت ناامن شغلی و مالی والدین به شرایط نامناسب زندگی، زندگی در مناطق محروم اجتماعی، خانواده‌های ناقص و انزوای اجتماعی سبب می‌گردد که نیازهای فرزندان در این محیط زندگی برآورده نشود. این بدان معناست که آن‌ها نمی‌توانند به ظرفیت و توانایی فکری خود دست یابند.
سوءتغذیه موجود در کودکان محروم و فقیر عامل اصلی در کمبود بهرهٔ هوشی محسوب می‌شود. ارائه یک رژیم غذایی سالم به کودکان خردسال می‌تواند تأثیر فقر بر بهره‌هوشی را کاهش دهد. همچنین این امکان وجود دارد که تأثیر فقر بر هوش در درجه اول به دلیل اختلالات رشدی ناشی از محیط در مغز کودک باشد که در تصاویر ام‌آرآی تشخیص داده می‌شود.
تغییر در هوش > آلودگی محیطی

دانشمندان بر این باورند که آلودگی محیطی، به‌ویژه قرار گرفتن در معرض سرب، بر رشد هوشی کودکان در حال رشد تأثیر منفی می‌گذارد.
تفاوت بهرهٔ هوشی در گروه‌های قومی > بهرهٔ هوشی ملی بر اساس نظر ریچارد لین

ریچارد لین روان‌شناسی بریتانیایی و طرفدار نژادگرایی علمی بود. او ادعا می‌کرد که تفاوت‌های نژادی و جنسی در هوش وجود دارد. دو کتاب آخر او دربارهٔ تبه‌ژن‌شناسی و اصلاح نژاد، نگارش شده‌اند. در سال ۱۹۹۰ او پیشنهاد کرد که اثر فلین، افزایش سال به سال مشاهده شده در نمرات آی‌کیو در سراسر جهان، احتمالاً می‌تواند با بهبود تغذیه، به ویژه در اوایل کودکی توضیح داده شود.
طبق یک مطالعه که در سال ۲۰۱۲ توسط ریچارد لین و تاتو وانهانن انجام شده، میانگین بهرهٔ هوشی جمعیت ایران ۸۴ و رتبه ایران در بین ۱۹۹ کشور جهان ۱۱۹، عنوان شده است. در گزارشی دیگر در سال ۲۰۱۹ که توسط ریچارد لین و دیوید بیکر در موسسه اولستر به ثبت رسید، بالاترین میانگین نمرات آی‌کیو در جهان ۱۰۶٫۴۹ و متعلق به ژاپنی‌ها بوده و شهروندان تایوان و سنگاپور پس از آن قرار دارند.
کار لین در مورد تفاوت‌های نژادی جهانی به دلیل ارائهٔ نادرست تحقیقات دانشمندان دیگر و به دلیل روش‌شناسی غیرسیستماتیک و تحریف مورد انتقاد قرار گرفته است. در سال ۱۹۹۵ روان‌شناس آمریکایی لئون کمین در یک بررسی انتقادی از کتاب لین به نام منحنی زنگوله‌ای، او را به دلیل بی‌توجهی به عینیت علمی، تعریف نادرست داده‌ها و نژادپرستی مورد انتقاد قرار داد.
پذیرفته شده‌ترین و پر استنادترین فرضیه برای تفاوت‌های منطقه‌ای و گروهی در هوش «نظریه زمستان‌های سرد» ریچارد لین است که در دهه ۱۹۸۰ مطرح شده است. لین در این نظریه بیان می‌کند:
وقتی انسان‌های اولیه به خارج از آفریقا و نواحی شمالی زمین مهاجرت کردند، با زمستان‌های کشنده‌ای روبه‌رو شدند. زمستان‌های سرد نیازمند برنامه‌ریزی برای ذخیره‌سازی مواد غذایی، پناهگاه‌های گرم، سوخت و غیره بود بنابر این بسیاری از افراد با بهرهٔ هوشی پایین نتوانستند راه حل مناسب برای در امان ماندن از سرما را بیابند و جان خود را از دست دادند. در نتیجه گروه‌های باهوش‌تر زنده ماندند و به مهاجرت به شمال ادامه دادند و این روند ادامه یافت. برعکس، انسان‌های باستانی باقی مانده در آفریقا با چنین فشار فرگشتی شدیدی مواجه نبودند. در طول زمان نسبتاً سریع فرگشتی، میانگین تفاوت‌های نژادی در بهرهٔ هوشی (و سایر متغیرهای روانی-اجتماعی) به این ترتیب ظاهر شدند.
هوش در میان فرهنگ‌ها

محققان در آفریقا، آسیا و جاهای دیگر دریافته‌اند که مردم در فرهنگ‌های غیرغربی اغلب ایده‌هایی دربارهٔ هوش دارند که اساساً با آن‌هایی که آزمون‌های هوش غربی را شکل داده‌اند، متفاوت است. نظریه‌های ضمنی هوش از فرهنگی به فرهنگ دیگر متفاوت بوده و هر فرهنگ حاوی مفاهیم خاصی دربارهٔ هوش است که می‌تواند در یک فرهنگ مناسب یا ارزشمند و در فرهنگ دیگر نامناسب قلمداد شود.
ریچارد ای. نیسبت، مدیر برنامه فرهنگ و شناخت در دانشگاه میشیگان، استدلال می‌کند که مردم در فرهنگ‌های غربی تمایل دارند که هوش را وسیله ای برای افراد برای طراحی مقوله‌ها و درگیر شدن در بحث‌های عقلانی بدانند. در حالی که مردم در فرهنگ‌های شرقی آن را راهی برای اعضای یک جامعه برای تشخیص تضاد و پیچیدگی و ایفای موفقیت‌آمیز نقش‌های اجتماعی خود می‌دانند. در مطالعه‌ای که در تایوان انجام شد، محققان دریافتند که مفاهیم تایوانی-چینی از هوش بر درک و ارتباط با دیگران تأکید دارد. رابرت سرپل که دربارهٔ مفاهیم هوش در جوامع روستایی آفریقا تحقیق کرده است، عنوان می‌کند که در روستاهایی که روش تحصیل غربی هنوز رایج نشده است — تمایز غربی بین هوش و شایستگی اجتماعی وجود ندارد. به عنوان مثال، در مناطق روستایی زامبیا، مفهوم «هوش» هم شامل زیرکی و هم مسئولیت‌پذیری می‌شود.
واژه فرهنگی «زرنگی» در ایران، دارای تضاد معنایی است و ازیک‌سو به‌معنای باهوشی و از سوی دیگر به‌معنای حیله و تزویر به‌کار می‌رود. ویلیام بیمن استاد انسان‌شناسی در دانشگاه مینه‌سوتا و محقق در زمینه فرهنگ خاورمیانه می‌نویسد: «ماهیت بده‌بستانی روابط اجتماعی ایرانیان، سبب ایجاد عرف‌ها و راهبردهایی شده که به فرد کمک می‌کنند تا پیام خود را در روابط اجتماعی بین فردی به گونه‌ای مؤثر و قابل پذیرش منتقل کند. «زرنگی»، جنبه‌ای از این راهبردهاست که به فرد کمک می‌کند انتقال پیام را در راستای منافع و علایق خود جهت دهد.» از نظر او زرنگی، توانایی پیش‌بردن پیام با روشی زیرکانه است.
نقد مفهوم بهره هوشی

هوش اغلب به عنوان یک ساختار آماری مورد انتقاد قرار می‌گیرد. ارتباط قوی بین بهرهٔ هوشی و طبقه اجتماعی وجود دارد و اعضای طبقات اجتماعی پایین و فرزندانشان نسبت به افراد طبقات اجتماعی بالا و فرزندانشان به بهرهٔ هوشی پایین‌تری در آزمون‌های هوش استاندارد دست می‌یابند. نقدی مطرح شده است که انجام آزمون‌های هوش سنتی برای کارگران و فرزندانشان منصفانه نیست، بنابراین آزمون‌های هوش به‌عنوان نوعی از تبعیض طبقاتی مورد انتقاد قرار گرفتند.
غالباً معیارهای معینی نظیرِ توانایی حلِ مسئله، استدلال، قدرتِ حافظه و معیارهایی مانند موارد ذکر شده را تعیین‌کنندهٔ هوش در هر فرهنگی می‌دانند. دانشمندانی نظیر جان دبلیو بری (۱۹۷۴) شدیداً با عقیده معیاربندی عمومی و کلی مفهوم هوش مخالف‌اند و برخی طرفدارِ نسبی‌گرایی فرهنگی هستند که می‌گوید مفهوم هوش از فرهنگی به فرهنگ دیگر متفاوت است. برای مثال رابرت استرنبرگ (۱۹۷۴) نشان داد که مهارت‌های هماهنگی در جوامعِ بدوی و بی‌سواد برای زندگی این جوامع بسیار ضروری به‌شمار می‌آیند و به عنوانِ معیاری برای سنجشِ میزان هوش افراد باید در نظر گرفته شود (مثلاً آن دسته از مهارت‌های حرکتی که برای تیراندازی با تیر و کمان لازم است). با این حال، این مهارت‌ها برای اکثر مردمِ جوامع باسواد و پیشرفته‌تر هیچ رابطه‌ای با هوش ندارند. در فرهنگ‌های غربی، هوش را اغلب تواناییِ فرد در حلِ مسائلِ دشوار و تفکرِ خلاق می‌دانند. در حالی که در بسیاری از فرهنگ‌های غیر غربی هوش تا حد زیادی تحتِ شرایطِ اجتماعی مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. در این گونه فرهنگ‌ها، میزانِ نقش‌پذیری فرد در مسئولیت‌های اجتماعی، همکاری با دیگران و مهارت در ایجاد روابطِ بینِ‌فردی به عنوانِ معیاری برای سنجشِ هوش در نظر گرفته می‌شود.
رابرت استرنبرگ در مطالعات خود بیان می‌کند که شناخت بسیار به فرهنگ وابسته بوده و تعاریف رفتار هوشمندانه در تست‌های هوشی مدرن دارای سوگیریِ ضمنی به جوامع غربی است. شاید متداول‌ترین اعتراضی که علیه آزمون هوش مطرح می‌شود، استفاده نهایی از نتایج باشد. اگرچه آزمون‌های هوش در زمینه‌های آموزشی کاربرد مفیدی دارند، اما می‌توانند نوعی ابزار انتخابی برای تبعیض نیز باشند. به دلیل ماهیت آزمون‌ها، می‌توان از آن‌ها برای تداوم کلیشه‌ها یا منطقی کردن قضاوت‌هایی استفاده کرد که در نهایت ناعادلانه یا نامعتبر هستند. آزمون بهرهٔ هوشی می‌تواند برای تعیین آمادگی مدرسه، تعیین جرم قانونی در محاکمات جنایی، تعیین خط‌مشی برنامه‌های جداگانه برای افراد دارای ناتوانی ذهنی و کمک به عصب‌شناسان برای دستیابی به بینش در مورد آسیب‌های مغزی استفاده شود. اما خارج از این کاربردهای عملی، محبوبیت آزمون بهرهٔ هوشی به عنوان ابزاری برای رتبه‌بندی و مرتب‌سازی «افراد عادی» از «افراد برتر» همچنان موضوعی بحث‌برانگیز است.
هوش غیرانسانی > جانوران

مقالهٔ اصلی: هوش‌سنجی جانوران
هوش به‌طور سنتی یک پدیده بیولوژیکی در نظر گرفته شده است. اکتشافات جدید در مورد مغز، ساختار و عملکرد آن نشان‌دهنده این است که هیچ تفاوت اساسی بین مغز انسان و اکثر حیوانات دیگر وجود ندارد. اگرچه مغز انسان در بسیاری از جنبه‌ها در مقایسه با حیوانات غیرانسان از قابلیت‌های بزرگ‌تری برخوردار است، تفاوت‌های بیولوژیکی، شیمیایی و فیزیکی بین انسان و حیوانات دیگر به جای نشات‌گیری از عنصری منحصربه‌فرد، بیشتر به دلیل سازماندهی مجدد ساختارهای مشترک عصبی پدید آمده است. امروزه این ایده که حیوانات غیرانسانی مانند میمون‌ها، کلاغان مانند غراب یا کلاغ، آب‌بازسانیان دندان‌دار مانند نهنگ عنبر یا نهنگ قاتل و حتی حشرات می‌توانند دارای درجه خاصی از هوش باشند، امری پذیرفته در بین پژوهشگران به‌شمار می‌رود. نهنگ‌ها و دلفین‌ها مغز بزرگ‌تری نسبت به انسان دارند، با این حال نسبت اندازه مغز به بدن در انسان‌ها بیشتر است.
اگرچه انسان‌ها کانون اصلی پژوهش‌ها در رابطه با هوش بوده‌اند، دانشمندان تلاش کردند تا هوش جانوران یا به‌طور گسترده‌تر، شناخت جانوران را نیز بررسی کنند. تحقیقات وولفگانگ کهلر دربارهٔ هوش میمون‌ها نمونه‌ای از تحقیقات در این زمینه است. همچنین کتاب استنلی کورن، هوش سگ‌ها کتابی قابل توجه دربارهٔ هوش سگ به‌شمار می‌رود.
مهره‌دارانی مانند پستانداران، پرندگان، خزندگان، ماهیان و همچنین بندپایان درجه نسبتاً بالایی از هوش نشان داده‌اند که وابسته به هر گونه متفاوت است. سرپایان ظاهراً ویژگی‌های هوشی قابل‌توجهی از خود نشان می‌دهند، با این حال دستگاه عصبی آن‌ها به‌شدت با جانوران مهره‌دار متفاوت است. سرپایان از همه بی‌مهرگان دیگر سیستم عصبی بسیار بزرگ‌تری دارند. هشت اندام هوشمند به علاوه یک مغز بزرگ، نوعی هوش منحصر به فرد را در هشت پا تشکیل می‌دهند. یک هشت‌پای معمولی حدود ۵۰۰ میلیون نورون در بدن خود دارد. تعداد نورون‌های مغز انسان‌ها بسیار بیشتر و چیزی نزدیک به ۱۰۰ میلیارد است با این حالت تعداد نورون‌های اختاپوس در محدوده پستانداران مختلف و نزدیک به محدوده تعداد نرون‌های سگ‌هاست.
اختاپوس‌ها توانایی قابل توجهی برای فرار از حبس انسانی دارند. شواهدی نشان می‌دهد که اختاپوس‌هایی وجود دارند که می‌دانند چگونه از مخازن بیرون بیایند. استفان لینکوئیست، پژوهشگر و فیلسوف زیست‌شناسی که زمانی رفتار اختاپوس را در آزمایشگاه مطالعه می‌کرد، می‌گوید: «وقتی با ماهی کار می‌کنید، متوجه می‌شوید که آن‌ها نمی‌دانند که در یک مخزن یا جایی غیرطبیعی هستند، اما رفتار اختاپوس، کاملاً متفاوت است. آن‌ها از این موضوع آگاهی دارند. تمام رفتارهای آن‌ها تحت تأثیر آگاهی آن‌ها از مفهوم اسارت است.»
هوش غیرانسانی > عامل هوش عمومی در جانوران به جز انسان

شواهدی از یک عامل کلی هوش در جانوران ناانسان دیده شده است. عامل هوش عمومی یا «فاکتور جی» (g) ساختاری روان‌سنجی است که همبستگی‌های ثبت‌شده بین نمره‌های یک فرد را در طیف وسیعی از مهارت‌های شناختی خلاصه می‌کند. هوش عمومی در جانوران نخستین بار دربارهٔ انسان توضیح داده شد، فاکتور هوش عمومی از آن زمان در تعدادی از گونه‌های ناانسان نیز شناسایی شده است.
توانایی شناختی و هوش در غیر انسان را نمی‌توان با استفاده از مقیاس‌های یکسان و عمدتاً وابسته به کلامی که برای انسان‌ها ایجاد شده است، اندازه‌گیری کرد. در عوض، هوش با استفاده از انواع ابزارهای تعاملی و مشاهده‌ای با تمرکز بر نوآوری، عادت معکوس، نظریه یادگیری اجتماعی و پاسخ‌ها به نوآوری محاسبه می‌شود.
هوش غیرانسانی > گیاهان

مقالهٔ اصلی: هوش گیاهی
استدلال شده است که گیاهان نیز باید بر اساس توانایی در درک و مدل‌سازی محیط‌های بیرونی و درونی و تنظیم ریخت‌شناسی و فیزیولوژی خود که نوعی انعطاف‌پذیری فنوتیپی برای اطمینان از حفظ گونه و تداوم تولید مثل آن‌ها است، هوشمند در نظر گرفته شوند.
استدلالی متقابل نیز در این زمینه مطرح می‌شود؛ از آنجا که معمولاً هوش را شامل به خاطر سپردن و استفاده از خاطره‌های پایدار می‌دانند، اگر این امر به عنوان تمایز قطعی هوش پذیرفته شود، عمل گیاهان نیز باید هوشمند تلق گردد زیرا رفتارهای آن‌ها تنها به پاسخ‌های حسی-حرکتی خودکار محدود نمی‌شوند، گیاهان می‌توانند تجربیات مثبت و منفی را تشخیص دهند و از تجربیات گذشته خود «یادگیری» (ثبت خاطره) داشته باشند. گیاهان همچنین توانایی برقراری ارتباط، محاسبه دقیق شرایط خود، استفاده از تحلیل هزینه-فایده پیچیده و انجام اقدامات کاملاً کنترل شده برای کاهش و کنترل عوامل استرس‌زای محیطی مختلف را دارند.
هوش مصنوعی

مقالهٔ اصلی: هوش مصنوعی
توانایی یک رایانه دیجیتال یا ربات کنترل شده توسط کامپیوتر برای انجام وظایفی که معمولاً با موجودات هوشمند مرتبط است، هوش مصنوعی نامیده می‌شود. محققانی که هوش مصنوعی را مطالعه می‌کنند، تعاریفی از هوش ارائه کرده‌اند که شامل هوش نشان داده شده توسط ماشین‌ها نیز می‌شود. برخی از این تعاریف به کلی در نظر گرفته شده‌اند و هوش انسان و دیگر جانوران را نیز دربرگیرد. یک عامل هوشمند را می‌توان به عنوان سیستمی تعریف کرد که محیط خود را درک می‌کند و اقداماتی را انجام می‌دهد که شانس موفقیت آن را به حداکثر می‌رساند. هوش مصنوعی را معمولاً این‌گونه تعریف می‌کنند: «توانایی یک سیستم برای تفسیر صحیح داده‌های خارجی، یادگیری از چنین داده‌ها و استفاده از این یادگیری‌ها برای دستیابی به اهداف و وظایف خاص از طریق سازگاری انعطاف‌پذیر.» پیشرفت در هوش مصنوعی را می‌توان از بازی‌های ویدیویی گرفته تا کارهای عملی مانند شناسایی ساختارهای سه‌بعدی و تاشدگی پروتئین مشاهده کرد.
توزیع بهره هوشی نرمال شده با میانگین ۱۰۰ و انحراف معیار ۱۵
کودکی با ویژگی‌های معمول صورت ناهنجاری‌های جنینی ناشی از الکل (چشم‌های کوچک، بوسه‌گاه صاف، لب بالایی باریک) که اغلب با ناتوانی ذهنی همراه است.
نقشه‌ای از بهرهٔ هوشی ملی بر اساس کتاب بهره هوشی و نابرابری جهانی نوشته ریچارد لین در سال ۲۰۰۶ میلادی
شامپانزه معمولی می‌تواند از ابزار برای انجام کارهای خود بهره ببرد. این شامپانزه از چوب برای تهیه غذا استفاده می‌کند.
نمودار پیشرفت در هوش مصنوعی. میزان خطای هوش مصنوعی بر اساس سال. خط قرمز - میزان خطای یک انسان آموزش دیده در یک کار خاص.
سمفونی ب (هایدن)

سمفونی ب (به انگلیسی: Symphony B) در سی بِمُل ماژور، هوبوکن یک/۱۰۸ (Hoboken I/108)، یکی از سمفونی‌های آغازین یوزف هایدن است. او این اثر را در چهار موومان و در میانهٔ سال‌های ۱۷۵۷ و ۱۷۶۰ تصنیف کرد.
کرم کدو

| کرم کدو (تنیا) | کرم کدو (تنیا) |
| --- | --- |
اسکولکس تنیا سولیوم: اسکولکس تنیا سولیوم
رده‌بندی علمی: رده‌بندی علمی
فرمانرو:: جانوران
شاخه:: کرم‌های پهن
رده:: کرم‌های نواری
راسته:: Cyclophyllidea
تیره:: Taeniidae
سرده:: تنیا
گونه‌های نمونه: گونه‌های نمونه
 تنیا سولیوم  کرم نواری گاو:  تنیا سولیوم  کرم نواری گاو
کِرم کَدو یا تِنیا (به انگلیسی: Taenia) یک انگل روده است. این کرم، کرم پهن بلندی است که بدن آن از بندهای متشابه زیادی تشکیل شده و متعلق به خانواده یوسستودها است و باعث ایجاد عفونت کرم کدو می‌شود.
دو نوع کرم کدو در بدن انسان دیده می‌شود:
کرم کدوی گاوی (Taenia saginata)
کرم کدوی خوک (Taenia solium)
انواع دیگری از کرم کدو می‌توانند انگل سگ یا گربه سانان‌ یا ماهی ها شوند
ریخت‌شناسی

کرم کدو دارای بدنی پهن و بلند و سفیدرنگ است که به آن امکان می‌دهد مواد گوارش یافتهٔ حاضر در روده میزبان را به طور مستقیم از طریق پوست وارد بدن کند. تنه آن شکلی قطعه قطعه دارد. سر آن نسبتاً گرد بوده و دارای ۴ آلت مکش است. در بالای آن‌ها نیز قلابی وجود دارد که مانع از کنده شدن انگل و دفع آن از بدن میزبان می‌شود. طول کرم کدو به نوع آن بستگی دارد. به طور مثال تنیای گاو می‌تواند ۱۲ متر طول داشته باشد. در کشورهای توسعه یافته این انگل با مصرف دارو به سرعت حذف می‌شود و طول آن به ندرت به ۲ متر می‌رسد.
دستگاه عصبی

دستگاه عصبی در اسکولکس دو حلقه عصبی وجود دارد که روی این دو حلقه مزکور چهار جفت گانگلیون عصبی واقع شده است. علاوه بر آن گانگلیون بزرگ زیری نیز در اسکولکس وجود دارد. در هر طرف بدن در امتداد و نزدیک لوله یک جفت رشته عصب طولانی موجود است که در سرتاسر بدن وجو
اندامهای حسی

به علت دارا بودن زندگی انگلی، اندام‌های حسی در این جانوران موجود نیست؛ ولی رشته‌های عصبی زیادی در زیر پوست و اسکولکس آنها وجود دارد.
دستگاه تناسلی

دستگاه تناسلی این کرم‌ها نر و ماده هستند و در هر قطعه از بدن آنها هر دو دستگاه تناسلی نر و دستگاه تناسلی ماده وجود دارد. دستگاه تناسلی نر در قطعات نزدیک تر به گردن شروع به تشکیل شدن می‌نماید؛ ولی دستگاه تناسلی ماده در قطعات پایین‌تر بوجود می‌آید؛ بنابراین بیضه‌ها زودتر از تخمدان‌ها تشکیل می‌شود. در بندهای میانی بدن، هر دو دستگاه وجود دارد. به تدریج که به انتهای بدن نزدیک می‌گردد. در بندهای متوالی عمل لقاح انجام می‌شود و تخم‌ها تشکیل می‌گردند. در بندهای آخر، این دستگاه تناسلی از بین می‌رود و فقط آثاری از آنها باقی می‌ماند.
چرخهٔ زندگی

لارو کرم کدو از طریق گوشت درست پخته نشده به انسان منتقل می‌شود. این لارو در بدن انسان رشد می‌یابد و پس از ۳ ماه قادر به تولید مثل است. او تخم‌های خود را در بندهای پایینی بدن خود نگهداری می‌کند. هر کدام از این بندها هزاران تخم را در خود جای می‌دهد. این بندها از بدن انگل جدا شده و همراه با مدفوع از بدن میزبان خارج می‌شوند.
حیواناتی (مثل خوک) که همه چیز را می‌خورند (خاک) یا گاوها که همراه با خوردن علوفه مقداری خاک را نیز می‌بلعند این تخم‌ها را جذب می‌کنند و به لوله گوارش خود راه می‌دهند. این تخم‌ها همچنین می‌توانند همراه آب به بدن میزبان منتقل شوند. تعداد بسیاری از این لاروها به علت جذب نشدن توسط میزبان مناسب از بین می‌روند. باید توجه داشت که تخم کرم کدو به میزبان واسطه‌ای نیاز دارد تا بتواند به لارو تبدیل شود. این لاروها نمی‌توانند در بدن همان حیوان بالغ شوند اما می‌توانند خود را از لولهٔ گوارشی به سلول‌های ماهیچه‌ای برسانند. با مصرف گوشت آلوده به لارو کرم کدو که درست پخته نشده است، این انگل به بدن انسان راه می‌یابد و در روده بالغ شده و به کرم تبدیل می‌شود و به این ترتیب چرخه زندگی آن ادامه می‌یابد.
در صورت جذب تخم کرم کدو، انسان دچار انگل روده‌ای نمی‌شود، ولی می‌تواند میزبان واسطه قرار گیرد. در این صورت لاروها توسط جریان خون به ماهیچه‌ها، قلب، چشم و در حالت وخیم‌تر به مغز و نخاع منتقل می‌شوند و در آن‌جا ممکن است بتوانند تشکیل کیست دهند. این حالت در مورد کرم کدوی خوک متداول‌تر است.
تشخیص و درمان

فردی که به انگل کرم کدو دچار است ممکن است خود از آن ناآگاه باشد، چرا که این بیماری بسیاری از اوقات علایم مشخصی ندارد. کرم کدو می‌تواند باعث درد در حفرهٔ شکمی، حالت تهوع و اختلال در اشتها شود، اما این حالت در همهٔ افراد رخ نمی‌دهد. آزمایش خون و مدفوع در این حالت لازم است.
این بیماری انگلی امروزه با مصرف داروهایی مانند پرازی کوانتل و آلبندازول درمان می‌شود. برای حذف کیست‌های لارو نیز امروزه درمان وجود دارد (در برخی از موارد با عمل جراحی)، اما این درمان گاه ریسک‌های زیادی دارد.
a)کرم کدوی خوک. b)کرم کدوی گاو
چرخهٔ زندگی کرم کدو
تپه‌های کاهوکیا

| میراث جهانی یونسکو | میراث جهانی یونسکو |
| --- | --- |
تپه‌های کاهوکیا: تپه‌های کاهوکیا
مکان:  ایالات متحده آمریکا
معیار ثبت: فرهنگی: iii, iv
شمارهٔ ثبت: ۱۹۸
تاریخ ثبت: ۱۹۸۲ (طی نشست ششم)
اطلاعات ثبت ملی: اطلاعات ثبت ملی
شماره ثبت ملی: ۶۶۰۰۰۸۹۹
تاریخ ثبت ملی: ۱۵ اکتبر ۱۹۶۶ 
تپه‌های کاهوکیا (به انگلیسی: Cahokia) از یادبود سرخ‌پوستان و میراث فرهنگی ایالات متحده آمریکا در ایلینوی است.
سرخ‌پوستان آمریکا سازنده این بناها در حدود قرن ۸ میلادی بوده‌اند.
این مکان به‌عنوان یک میراث فرهنگی ملی آمریکا و یک مکان میراث جهانی یونسکو نیز می‌باشد.
آثار مکشوف از محوطه