stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
خاویرا منا

خاویرا آلخاندرا منا کاراسکو (به انگلیسی: Javiera Alejandra Mena Carrasco) (سانتیاگو، ۳ ژوئن ۱۹۸۵) خواننده، ترانه سرا، تهیه‌کننده و نوازنده الکتروپاپ شیلیایی است.
در سال ۲۰۰۶، او به همراه فرانسیسکا ویللا در یک گروه موسیقی الکتروپاپ به نام Tele-Visa و سپس Prissa حضور داشت که در شرف انتشار آلبوم بودند و به دلایل شخصی محقق نشد. متعاقباً، این دو از هم پاشیدند و تنها دموی آنچه در سال ۲۰۰۶ به "Ni tu, ni yo" تبدیل شد، به همراه یک کلیپ ویدیویی از اولین تک آهنگ، "Dar" باقی ماند. در همان سال، او اولین آلبوم انفرادی خود را با نام Esquemas juveniles تحت لیبل Índice Virgen در آرژانتین و Quemasucabeza در شیلی منتشر کرد و اولین همکاری خود را با تهیه‌کننده شیلیایی Cristián Heyne آغاز کرد. ماه‌ها بعد، او برنده جایزه APES شد. اولین تک‌آهنگ آلبوم، با همین عنوان، مورد استقبال قرار گرفت و به رتبه ۶۱ در ۱۰۰ آهنگ برتر رسید
نقره‌توت ژاپنی

| نقره‌توت ژاپنی | نقره‌توت ژاپنی |
| --- | --- |
برگ‌ها و گل‌ها: برگ‌ها و گل‌ها
وضعیت حفاظت: وضعیت حفاظت
 کمترین نگرانی  (IUCN 3.1):  کمترین نگرانی  (IUCN 3.1)
رده‌بندی علمی: رده‌بندی علمی
فرمانرو:: گیاهان
(طبقه‌بندی‌نشده):: آوندداران
(طبقه‌بندی‌نشده):: گیاهان گل‌دار
(طبقه‌بندی‌نشده):: دولپه‌ای‌های نو
(طبقه‌بندی‌نشده):: گل‌سرخ‌داران
راسته:: گل‌سرخ‌سانان
تیره:: سنجدیان
سرده:: سنجد
گونه:: نقره‌توت ژاپنی
نام دوبخشی: نام دوبخشی
Elaeagnus umbellata تونبرگ: Elaeagnus umbellata تونبرگ
نقره‌توت ژاپنی (نام علمی: Elaeagnus umbellata)، سنجد چتری، زیتون پائیزی، سنجد پاییزی، سنجد پاشنده، توت پاییزی شناخته می‌شود. این گونه بومی آسیای‌شرقی است و از هیمالیا به سمت شرق تا ژاپن را در بر می‌گیرد. این یک گونه مهاجم مقاوم و تهاجمی است که می‌تواند به آسانی زمین‌های بایر را مستعمره کند و به گیاهی دردسرساز در مرکز و شمال شرقی ایالات‌متحده و اروپا تبدیل شود.
شرح

نقره‌توت ژاپنی به‌صورت درختچه‌ّای خزان‌کننده یا درخت کوچک، معمولاً تا ۳/۵ متر ارتفاع، با تاج متراکم رشد می‌کند. معمولاً خارهای نوک تیز به شکل شاخه‌های خاردار دارد. گل‌ها معطر هستند، در خوشه‌های سفید تا زرد، ۸ تا ۹ میلی‌متر طول و ۷ میلی‌متر قطر دارند و دارای چهار لوب هستند.
برگ‌ها متناوب به طول ۴ تا ۱۰ سانتی‌متر و عرض ۲ تا ۴ سانتی‌متر با حاشیه‌های موج‌دار هستند. برگ‌ها وقتی در اوایل بهار ظاهر می‌شوند با فلس‌های نقره‌ای کوچک پوشیده می‌شوند، اما با از بین رفتن فلس‌ها در تابستان، در بالا سبزتر می‌شوند. سطح زیرین با فلس‌های نقره‌ای رنگ شدیدتر پوشیده شده است، که متفاوت از سنجد است که تا زمانی که برگ‌هایش در پاییز می‌ریزد، نقره‌ای باقی می‌ماند.
شرح > گل‌ها

گلها به‌صورت خوشه‌های ۱ تا ۷ تایی در محورهای برگ قرار دارند. آنها به رنگ زرد مایل به سفید کم رنگ، معطر، (اغلب به شدت معطر) و دارای یک تاج چهار لبه به طول ۱ سانتی‌متر هستند. آنها منبع مهمی از شهد برای گرده‌افشان‌هایی مانند زنبورها هستند.
شرح > میوه

این میوه یک شفت گرد کوچک به قطر ۰٫۶۵ تا ۰٫۸۵ سانتی‌متر است. میوه نارس آن فلس نقره‌ای و زرد است. به رنگ قرمز می‌رسد و رنگ آن نقره‌ای یا قهوه‌ای است. میوه‌های رسیده خمیری، آبدار و شیرین، ۳ تا ۹ میلی‌متر طول، ۵ میلی‌متر قطر، و وزن متوسط ۱۳۷ میلی‌گرم، با پوست نازک تمام میوه را می‌پوشاند. با داشتن طعمی شیرین و ترش، توت‌ها را می‌توان به‌صورت تازه یا فرآوری شده برای مربا، چاشنی، طعم‌دهنده، یا به‌عنوان جایگزین گوجه‌فرنگی مصرف کرد. وقتی بالغ می‌شود، توت قرمز حاوی کاروتنوئیدها از جمله مقادیر قابل توجه لیکوپن است.
تابعیت

در مناطق خاستگاه آن از مناطق مدارگان و معتدل آسیا، نقره‌توت ژاپنی یک گونه مهاجم در نظر گرفته نمی‌شود، اما در بسیاری از مناطق جهان، در مناطق وحشی و کشت‌شده، به‌ویژه در شرق ایالات‌متحده، مهاجم شده است. در اوایل قرن نوزدهم، نقره‌توت ژاپنی عمداً به ایالات‌متحده و بریتانیا برای بادشکن، کنترل فرسایش، احیای زمین‌های بایر، مدیریت حیات وحش، و برای باغ‌ها به‌عنوان یک زینت معرفی شد. در اواخر قرن بیستم، درختچه به یک علف‌هرز مضر و گونه مهاجم در بسیاری از ایالت‌های ایالات‌متحده از ساحل شرقی تا دشت‌های مرکزی تبدیل شد و به‌طور گسترده در سراسر اروپا گسترش یافت.
با توجه به تولید بذر قابل توجه و پتانسیل جوانه‌زنی مشتاق، نقره‌توت ژاپنی به‌سرعت به مناطق جدیدی حمله می‌کند که می‌تواند به راحتی پس از سوزاندن یا بریدن جوانه بزند. از آنجایی که توده‌های نقره‌توت ژاپنی زیستگاه حیات وحش هستند، مانند فراهم کردن علوفه و سرپناه برای گوزن‌ها، مکان‌های لانه سازی برای پرندگان و انواع توت‌ها به‌عنوان غذا برای چندین گونه، برای مدیریت حیات وحش در بخش‌هایی از ایالات‌متحده کاشته شده است.
در اروپا، نقره‌توت ژاپنی به انگلستان، بلژیک، فرانسه و ایتالیا گسترش یافته است، اما در هلند و اسکاتلند کشت شده است. در برخی از مناطق آمریکای شمالی که طبیعی شده است، نقره‌توت ژاپنی به‌عنوان یک علف‌هرز مضر در نظر گرفته می‌شود، به‌ویژه در مرکز و شمال شرقی ایالات‌متحده. در کانادا، تحت قانون کنترل علف‌های هرز آلبرتا ۲۰۱۰، «علف‌هرز مضر ممنوع» است.
از آنجایی که تثبیت نیتروژن اتمسفر را در ریشه‌های خود انجام می‌کند، نقره‌توت ژاپنی ممکن است به شدت و گاهی رقابتی در خاک‌های نابارور رشد کند. می‌تواند نیتروژن موجود در خاک را افزایش دهد و برای برخی از گیاهان مجاور مفید باشد، و هنگامی که در باغ‌ها رشد می‌کند، می‌تواند عملکرد درختان میوه مجاور را تا ۱۰ درصد افزایش دهد. با این حال، توانایی آن در تغییر شیمی خاک می‌تواند به شدت جوامع گیاهی بومی را تغییر دهد یا از بین ببرد.
نگارخانه

برگ‌ها
شکوفه‌ها
میوه‌ها
میوه‌ها
روی برگ
فلس‌های برگ
بیگ

بِیگ یا بَگ (به ترکی استانبولی: Bey، عربی: بیه، بای) لقبی ‌است تُرکی برابر با امیر در زبان‌های فارسی و عربی. بیگ به معنای رئیس و ارباب است و در دوره‌های سپسین‌تر گاه معنای شاهزاده نیز یافته‌است. مؤنث بیگ، بیگم است.
بیگ عنوانی در بین اقوام تُرک است که به طور سنتی به حاکمان گروه‌های قبیله‌ای کوچک، اعضای خانواده‌های حاکم و مقامات مهم داده می‌شود. در زمان امپراتوری عثمانی، بیگ لقبی بود برای فرماندار یک استان که با پرچم خود از دیگران متمایز بود. در تونس پس از ۱۷۰۵ این عنوان برای شخص اول کشور (سلطان، حاکم یا شاه) به‌کار برده شد. بعدها "بیگ" به عنوان کلی خطاب محترمانه برای آقایان در کشورهای عربی تبدیل شد.
لقب بیگ بر سردر مدرسه عثمانی در تونس
ریشه‌شناسی واژه

دربارهٔ خاستگاه این واژه اگرچه هنوز بحث‌هایی وجود دارند، ولی تقریباً پذیرفته شده‌است که وامواژه‌ای است واردشده زبان‌های تُرکی. در این راستا دو نظر وجود دارد، یکی آنکه ریشه آن را از زبان های ایرانی میدانند و برخی می‌گویند که ریشه‌ای در زبان چینی دارد.
گرهارد دورفر، زبان شناس آلمانی، بر احتمال تُرکی بودن این واژه تاکید دارد.
تاریخ

کهنترین سند موجود از به‌کارگیری این لقب مربوط به سنگ‌نبشته اورخون از سدهٔ هفتم میلادی است. در این زمان بیگ جایگاهی میانه را در جامعه داشته، فردی پایین‌تر از برگزیدگان و بالاتر از عامه. سپس‌تر این لقب را در ترکیب با دیگر واژگان می‌بینیم، برای نمونه اتابک (به معنای قیم) و یوزبگی (فرمانده نظامی دستهٔ صدنفره). تا قرن یازدهم میلادی بیگ به عنوان لقب برخی از سلجوقیان استفاده می‌شده‌است، چون چغری بیگ و طغرل بیگ. در میان شاهان ارمنستان هم این لقب وجود داشته، چون بگ‌تمور. در میان ترکمانان قره‌قویونلو و آق‌قویونلو نیز این لقب شایع بوده‌است، در نام‌هایی چون عثمان بیگ و علی بیگ. برخی از فرماندهان اردوی زرین مغول هم این لقب را بر نام خود می‌کشیدند، چون جانی بیگ و بردی بیگ. در دورهٔ صفویه سران قزلباش از این لقب بهره می‌بردند. در این زمان بیگ لقبی بوده‌است از دید سلسله‌مراتب بالاتر از آقا و پایین‌تر از سلطان و خان.
صورت مؤنث این لقب -بیگم- در میان زنان برجستهٔ آق‌قویونلو، صفوی و تیموری کاربرد داشته‌است. در زبان فارسی گاه از این لقب زنانه در ساخت نام بهره می‌برده‌اند، مانند فاطمه‌بیگم.
همچنین نام بعضی از روستاهای کشور هم با عنوان اربابان آن روستا عجین شده‌است. برای مثال می‌توان به روستای ولی بیگ در کردستان اشاره کرد.
در مصر و کشورهای عرب

پیش از انقلاب مصر، این عنوان با عنوان پاشا و مقام البیک دارای دو عنوان بود، البیک من الدرجه الاولی، و البیک من الدرجه ثانی، که معادل حضرت صاحب عزه بوده است. در حال حاضر در زبان عربی مصر، این کلمه به عنوان خطاب محترمانه برای مردان و معادل آقا است.
در تونس پس از ۱۷۰۶ این عنوان برای شخص اول کشور (سلطان، حاکم یا شاه) بکار برده شد. بعدها "بیگ" (به صورت بیه و بای) به عنوان کلی خطاب محترمانه برای آقایان در کشورهای عربی تبدیل شد.
لقب بیک در مصر (للبیک من الدرجه الاولی)
نگرا لی

| Negra Li | Negra Li |
| --- | --- |
اطلاعات پس‌زمینه: اطلاعات پس‌زمینه
نام تولد: لیلیان د کاروالیو
نام(های) دیگر: نگرا لی
زاده: ۱۷ سپتامبر ۱۹۷۹ ‏(۴۵ سال) سائو پائولو، برزیل
ژانر: موسیقی هیپ هاپ، R&B، موسیقی سول
ساز(ها): آواز
سال‌های فعالیت: ۱۹۹۶–تاکنون
وبگاه: Official website
نگرا لی (متولد لیلیان د کاروالیو، سائوپائولو، ۱۷ سپتامبر ۱۹۷۹) یک خواننده، بازیگر و رقصنده برزیلی است. او یکی از بازیگران زن اصلی فیلم درام موزیکال آنتونیا در سال ۲۰۰۶ بود.
در سال ۲۰۱۶ نگرا لی تک آهنگی به نام "Sunshine" با حضور همسرش جونیور درید منتشر کرد، این آهنگ توسط تهیه‌کننده جامائیکایی آدریان "دونسوم" هانسون برای Donsome Records نوشته و تهیه شد.
آهنگ‌شناسی > آلبوم‌ها

| عنوان آلبوم | جزئیات آلبوم | اوج موقعیت‌های نمودار> سینه بند  | اوج موقعیت‌های نمودار> ۴۰ نفر برتر  |
| --- | --- | --- | --- |
| گوئریرو، گوریرا |  منتشر شده: ۱۷ ژانویه ۲۰۰۵  برچسب: یونیورسال موزیک  فرمت: سی دی | ۱۸ | ۱۵ |
| نگرا لیور |  منتشر شده: ۲۱ اکتبر ۲۰۰۶  برچسب: یونیورسال موزیک  فرمت: سی دی، دانلود دیجیتال | ۱ | ۱ |
| آنتونیا |  منتشر شده: ۱۷ دسامبر ۲۰۰۶  برچسب: سوم لیور  فرمت: سی دی، دانلود دیجیتال | ۴ | ۵ |
| Tudo De Novo |  تاریخ انتشار: ۲۶ ژوئن ۲۰۱۲  برچسب: یونیورسال موزیک  فرمت: سی دی، دانلود دیجیتال | ۸ | ۱۲ |
| رایزز |  منتشر شده: ۲۳ نوامبر ۲۰۱۸  برچسب: White Monkey Recordings  فرمت: سی دی، دانلود دیجیتال | - | - |
آهنگ‌شناسی > تک آهنگها

| سال | عنوان | موقعیت‌های بالای نمودار> برتری | موقعیت‌های بالای نمودار> HSPN | موقعیت‌های بالای نمودار> POR | آلبوم |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۲۰۰۰ | "نائو é سیریو" (فیت: چارلی براون جونیور) | ۱ | ۷ | ۴۲ | شنا با کوسه‌ها |
| ۲۰۰۴ | "جوشی در مورد رپ" | ۱۲ | -بله. | -بله. | گیررو، گیررا |
| ۲۰۰۴ | رپ آن را برای نادی ندارد (فیت مارسیل D2) | ۶۲ | -بله. | -بله. | گیررو، گیررا |
| ۲۰۰۵ | "دیکسا رولر" (فیت) | ۴۵ | -بله. | -بله. | کاوالیرو اندانت |
| ۲۰۰۶ | "تو وای استار نا مینها" | ۱ | ۱۸ | ۳۷ | کتاب سیاه |
| ۲۰۰۶ | "آنتونیا" (feat. لیلا مورینو، کویلینا و سیندی مندیز) | ۲ | ۴۹ | -بله. | آنتونیا |
| ۲۰۰۷ | "نادا پاود م پار" (فیت) | ۱۸ | -بله. | -بله. | آنتونیا |
| ۲۰۰۷ | "برزیلاندیا سیتی برونکس" (feat. لیلا مورینو، کویلینا و سیندی مندز) | ۴۹ | -بله. | -بله. | آنتونیا |
| ۲۰۰۷ | " عاشق من هستم " | ۹ | -بله. | -بله. | سیاه‌پوست زنده |
| ۲۰۰۷ | "هیچ کس نمی‌تواند مرا متوقف کند" | ۳۰ | -بله. | -بله. | سیاه‌پوست زنده |
| ۲۰۰۸ | "موس تلفنیما" (فیت) | ۳۵ | -بله. | ۷۳ | سیاه‌پوست زنده |
| ۲۰۰۸ | "۱ دقیقه" (فیت دی بلک) | ۱ | ۱۳ | -بله. | سیم آر |
| ۲۰۰۸ | "نão dá mais sem Você" (فیت: زیر) | ۱۶ | -بله. | -بله. | "پرا ور او سول برلهار" - Ao Vivo |
| ۲۰۰۸ | "آندا گستو دلا" (فیت) | ۴ | ۲۸ | -بله. | استاندارت |
| ۲۰۰۹ | "خوبصورت" (فیت) | ۱۹ | ۳۶ | ۴۳ | آزادی |
| ۲۰۱۲ | "تودو دی نو" | ۴۹ | -بله. | -بله. | همه چیز جدید |
| ۲۰۱۲ | "ولتای پرکا" | ۵۶ | -بله. | -بله. | همه چیز جدید |
| ۲۰۱۳ | "وایی پاسار" | ۷۱ | -بله. | -بله. | همه چیز جدید |
| ۲۰۱۵ | "او مرد که هیچ چیز نداشت" (feat. پروژوتا) | ۱۸ | -بله. | -بله. | فاکو، فورسای فِ |
| ۲۰۱۸ | "فافلا ویو ۳" (با ADL، انتخاب، Djonga و Menor do Chapa) | ۶۲ | -بله. |  |  |
| ۲۰۱۸ | "مالاندرو چورا" | -بله. | -بله. | -بله. | ریزز |
| ۲۰۱۸ | "رایز" | -بله. | -بله. | -بله. | ریزز |
| ۲۰۱۹ | "شاعری اکوستیک #7 - Céu Azul" (با هریل، دوکان، کیون او کریس، کریس، ماتو دی کی، ویتاو) | ۲۷ | -بله. |  |  |
| ۲۰۱۹ | "برزیلاندیا" | -بله. | -بله. | -بله. |  |
| ۲۰۲۱ | "کماندو" | ۶۱ | -بله. | -بله. |  |
| ۲۰۲۱ | "من باید برم" (با فروجم) | -بله. | -بله. | -بله. |  |
| ۲۰۲۲ | "عصر اونما ویز للیان" | -بله. | -بله. | -بله. |  |
| ۲۰۲۲ | "مالاگوتا" | -بله. | -بله. | -بله. |  |
| ۲۰۲۳ | "وای دار سر" | ۳۴ | -بله. | -بله. | وای ن فِ |
آرش گنجی

| آرش گنجی | آرش گنجی |
| --- | --- |
زاده: ۱۳۶۵ تهران
پیشه: مترجم، نویسنده و فعال اجتماعی
ملیت: ایران
آرش گنجی (متولد ۱۳۶۵ تهران -) مترجم، زندانی سیاسی و منشی اسبق کانون نویسندگان ایران است.
از مهم‌ترین کتاب‌های ترجمه‌شده توسط او می‌توان «مبارزه بر سر شیوه تفکر در جنبش طبقه کارگر» و «غروب خدایان بر فراز نظم نوین جهانی» را نام برد.
دستگیری و زندان

در یک دی سال ۱۳۹۸ آرش گنجی از سوی مأمورانی که در ابتدا خود را پستچی و پس از ورود به خانه «پلیس امنیت» معرفی کرده بودند، بازداشت و به بند ۲۰۹ زندان اوین منتقل شد. او پس از ۲۹ روز بازداشت در تاریخ ۲۹ دی ماه با قرار وثیقه ۴۵۰ میلیون تومانی آزاد شد.
او در خرداد ۱۳۹۹ در شعبه ۲۸ دادگاه انقلاب اسلامی تهران به ریاست قاضی مقیسه به «اجتماع و تبانی به قصد اقدام علیه امنیت ملی»، «تبلیغ علیه نظام» و «عضویت و همکاری با گروهک مخالف نظام» متهم و وثیقه او به ۳ میلیارد تومان افزایش پیدا کرد که باعث شد تا تودیع وثیقه جدید، دوباره راهی زندان شود.
در دی ۱۳۹۹ شعبه ۲۸ دادگاه انقلاب به ریاست قاضی عموزاده (ریاست جدید آن) گنجی را به ۱۱ سال زندان محکوم کرد. در اسفند همان سال، دادگاه تجدید نظر این حکم را عیناً تأیید کرد. وکیل مدافع او، ناصر زرافشان، عنوان کرد که تمامی این اتهام‌ها به خاطر ترجمه کتابی دربارهٔ تحولات کردستان سوریه با نام «کلید کوچک دروازه‌ای بزرگ» بوده‌است.
آثار > ترجمه

کشتن موش در یکشمبه (اثر امریک پرسبرگر)
غروب خدایان بر فراز نظم نوین جهانی (اثر اشتفان انگل)
مبارزه بر سر شیوه تفکر در جنبش طبقه کارگر (اثر اشتفان انگل)
نه فرشته نه مقدس (اثر اشتفان انگل)
ناقوس فاجعه (اثر اشتفان انگل)
کلید کوچک دروازه‌ای بزرگ: انقلاب روژاوا (گروه نویسندگان)
واکنش‌ها

پس از صدور حکم سنگین حبس برای این مترجم، «انجمن قلم استرالیا» و «انجمن قلم آمریکا» در بیانیه‌هایی جداگانه و با بی‌معنا و ظالمانه خواندن این حکم، خواستار آزادی فوری او شده بودند.
در بیانیه انجمن قلم آمریکا آمده بود: «صدور چنین حکم سنگینی به جرم ترجمه یک کتاب توسط آرش گنجی، کاملاً بی‌معنی و نقض واضح حق بنیادین انسان‌ها برای آزادی بیان است. مجازات بی‌رحمانه نویسندگان و فعالان سیاسی و مدنی به دلیل بیان مسالمت‌آمیز دیدگاه‌های خود و یکسان شمردن نظرات انتقادی با جرایم امنیتی، اتفاقی است که مدام شتاب آن در ایران افزایش می‌یابد.»
نامهٔ سرگشادهٔ دو نماینده آلمان به وزیر امور خارجهٔ این کشور
روز سه‌شنبه، ۳۰ دی‌ماه، نمایندگان آلمان برای تدارک کنفرانس جهانی زنان، نامهٔ سرگشاده‌ای را خطاب به وزیرامور خارجهٔ آلمان منتشر کردند و از او خواستند خواستار لغو محکومیت زندان و کلیه مراحل تعقیب آرش گنجی، مترجم و منشی کانون نویسندگان ایران، شود. این نامه علاوه بر اشاره به حکم ۱۱ سال زندان آرش گنجی، مترجم و منشی کانون نویسندگان ایران، و همچنین تنها مصداق سه اتهام او به شرایط سه عضو زندانی کانون نویسندگان ایران، رضا خندان (مهابادی)، بکتاش آبتین و کیوان باژن، نیز پرداخته‌است.
آغری

Ağrı-Şehir-Merkezinden-Caddeden-Binaların-Görünümü
آغری یا قره‌کلیسا (ترکی استانبولی: Ağrı, Karaköse، کُردی: Qerekosê، Qerekilîs, Qerekîs، ترکی آذربایجانی: Qarakilisa, Ağrı، ارمنی: Քարբեր, ترکی عثمانی: قره‌کلیسا) مرکز استان آگری در خاور ترکیه است. جمعیت این شهر را کُردهای کرمانج و اقلیتی از آذری‌ها تشکیل می‌دهند.
نام و پیشینه

این محدوده در زمان عثمانیها شوربُلاغ (چشمه شور) نام داشت.
هسته اصلی شهر امروزی در سال ۱۸۶۰، در منطقه «دشت الشکیرت» توسط گروهی از بازرگانان ارمنی اهل شهر بتلیس به‌وجود آمد که آن را قره‌کلیسا (کلیسای سیاه) (ترکی استانبولی: Karakilisa، ترکی عثمانی: قره‌کلیسا)(ارمنی: Ղարաքիլիսա "Gharakilisa") نام نهادند. این منطقه در تابعیت سنجاق بایزید در ولایت ارضروم قرار داشت. به مرور زمان با استقرار ادارات عثمانی در شهرک قره‌کلیسا و همین‌طور مقر جذب نیرو برای قوات هنگ حمیدیه، اهمیت قره‌کلیسا در منطقه افزایش یافت. در سال ۱۸۹۵ میلادی، جمعیت قره‌کلیسا حدود ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ نفر تخمین زده شده که دو سوم آنها ارمنی بوده‌اند.
در سرشماری سال ۱۹۱۴ میلادی، جمعیت قضاء قره‌کلیسا (در تابعیت سنجاق بایزید، ولایت ارضروم)، ۲۵٬۳۳۷ نفر شمارده شد، اکه ۳٬۱۹۵ نفر (۱۲٫۵٪) آنان را ارامنه، و بقیه جمعیت را مسلمانان کردزبان تشکیل می‌دادند.
در طول نسل‌کشی ارمنی‌ها در امپراطوری عثمانی، در سال ۱۹۱۵ میلادی، ارامنه قره‌کلیسا و سایر آبادی‌های منطقه آغری قتل‌عام شدند. روزنامه نیویورک تایمز در ماه مارس ۱۹۱۵، به نقل از دکتری ارمنی‌تبار «دِردِریان» در مکالمه با صلیب سرخ، گزارش کرد که دشت الشکیرت پر از جنازه مردان و زنان و کودکان است. نیویورک تایمز همین‌طور گزارش کرد که با خروج قوای روس از این منطقه، جمعی از ساکنین کرد این منطقه به ارامنه حمله کرده و آنها را در مساجد اسیر کردند.
بین سالهای ۱۹۲۷ و ۱۹۳۱ میلادی، شهر و منطقه آغری از کنترل دولت ترکیه خارج بوده و تحت حاکمیت قوای جدایی‌طلب کُرد در حکومتی به نام «جمهوری آرارات» بوده.
بعدتر در سال ۱۹۴۶ میلادی نام شهر قره‌کوسه به آغری تغییر یافت. «آغری» نام ترکی کوه آرارات می‌باشد که در این استان و در فاصله ۱۰۰ کیلومتری این شهر واقع شده‌است. در همین سال، مرکز اداری استان، از شهر دغوبایزید به آغری منتقل شد.
صنایع و کارخانجات

بیشتر صنایع آغری حول محور دامداری و کشاورزی است و اقتصاد آن با این دو فعالیت گره خورده‌است. کارخانه تولید گوشت و شیر آغری وجود دارد و کارخانه چرم ELDESAN یکی از بزرگ‌ترین کارخانه‌های تولید منطقه است. همچنین یک کارخانه قند، کارخانه‌های تولید آرد، کفش، سایت‌های تولید تجهیزات کشاورزی، کارخانه آجر، آهک، کارخانه مبلمان، کارخانه‌های لبنیات و نساجی وجود دارد.
شهرهای خواهرخوانده

شهر آغری با شهر ماکو در ایران پیمان خواهرخواندگی دارند.
ماکو، ایران
ابسدال

Village
| Absdale | Absdale |
| --- | --- |
Village: Village
Absdale in the municipality of Hulst.: Absdale in the municipality of Hulst.
مختصات: ۵۱°۱۶′۲″ شمالی ۴°۰′۱۰″ شرقی﻿ / ﻿۵۱٫۲۶۷۲۲°شمالی ۴٫۰۰۲۷۸°شرقی﻿ / 51.26722; 4.00278: مختصات: ۵۱°۱۶′۲″ شمالی ۴°۰′۱۰″ شرقی﻿ / ﻿۵۱٫۲۶۷۲۲°شمالی ۴٫۰۰۲۷۸°شرقی﻿ / 51.26722; 4.00278
استان: زیلاند
Municipality: Hulst
جمعیت (1 January 2005): جمعیت (1 January 2005)
 • کل: ۱۵۰
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (زمان)
ابسدال (به هلندی: Absdale) در هلند است که در Hulst واقع شده‌است.
خصوصیات

ابسدال ۱۵۰ نفر جمعیت دارد.
تزارویچ

پرترهٔ «تزارویچ الکسی پتروویچ» از الکسی پتروویچ، آخرین تزارویچ روسیه؛ اثر کریستف برنهارت فرانک در ۱۷۲۹م.
تزارویچ (به روسی: Царевич) به معنای «پسر تزار»، عنوان رسمی پسران تزارها در دومین امپراتوری بلغارستان، پادشاهی بلغارستان و روسیه تزاری از سال ۱۵۴۷ تا ۱۷۲۱ میلادی بود. این عنوان حتی برای شاهزادگان سرزمین‌های غیر اسلاوی چون کریمه، سیبری و گرجستان استفاده می‌شد.
در امپراتوری روسیه، استفاده از این عنوان از سال ۱۷۹۷ با تصویب پاول یکم لغو شد و تنها برای مقام ولیعهد با تزسارویچ جایگزین شد. از آن پس به سایر پسران تزارها، لقب ولیکی کنیاز (کنیاز بزرگ) داده شد که در ادبیات غرب به «شاهزاده بزرگ» یا «دوک بزرگ» ترجمه شده است. نخستین تزارویچ روسیه دیمیتری ایوانوویچ پسر ایوان مخوف و آخرین آنها الکسی پتروویچ پسر پتر کبیر بود.
شیلان ویجو، شیلی

فهرست شهرهای شیلی and Commune
| Chillán Viejo | Chillán Viejo |
| --- | --- |
فهرست شهرهای شیلی and Commune: فهرست شهرهای شیلی and Commune
   پرچم نشان Chillán Viejo in the Biobío Region Chillán ViejoLocation in Chile:    پرچم نشان Chillán Viejo in the Biobío Region Chillán ViejoLocation in Chile
مختصات: ۳۶°۳۷′۲۶″ جنوبی ۷۲°۰۸′۰۹″ غربی﻿ / ﻿۳۶٫۶۲۳۸۹°جنوبی ۷۲٫۱۳۵۸۳°غربی﻿ / -36.62389; -72.13583: مختصات: ۳۶°۳۷′۲۶″ جنوبی ۷۲°۰۸′۰۹″ غربی﻿ / ﻿۳۶٫۶۲۳۸۹°جنوبی ۷۲٫۱۳۵۸۳°غربی﻿ / -36.62389; -72.13583
Region: بیوبیو
استان‌های شیلی: Ñuble
تاسیس‌شده: 1895
حکومت: حکومت
 • نوع: شهرداری
 • Alcalde: Felipe Alwin Lagos (کنشگر سیاسی مستقل)
مساحت: مساحت
 • کل: ۲۹۱٫۸ کیلومتر مربع (۱۱۲٫۷ مایل مربع)
ارتفاع: ۱۲۴ متر (۴۰۷ فوت)
جمعیت (2012 Census): جمعیت (2012 Census)
 • کل: ۲۸٬۷۳۵
 • تراکم: ۹۸/کیلومتر مربع (۲۶۰/مایل مربع)
 • منطقه پرجمعیت شهری: ۱۸٬۸۲۷
 • محدوده روستایی: ۳٬۲۵۷
Sex: Sex
 • Men: 10,791
 • Women: 11,293
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی −۴ (CLT)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی −۳ (CLST)
کد منطقه: 56 + 42
وبگاه: Official website (اسپانیایی)
شیلان ویجو، شیلی (به اسپانیایی: Chillán Viejo) یک سکونتگاه مسکونی در شیلی است که در استان نوبل واقع شده‌است.
خصوصیات

شیلان ویجو ۲۹۱٫۸ کیلومترمربع مساحت و ۲۸٬۷۳۵ نفر جمعیت دارد و ۱۲۴ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
زبان آذری

زبانِ کهنِ ایرانیکِ
این مقاله دربارهٔ زبان آذری از خانوادهٔ زبان‌های ایرانی است. برای مقالهٔ پیرامون زبان ترکی در آذربایجان، زبان ترکی آذربایجانی را ببینید.
| آذری | آذری |
| --- | --- |
آذری کهن: آذری کهن
آذری Āzarī Āḏarī: آذری Āzarī Āḏarī
زبان بومی در: ایران (ایران باستان)، جمهوری آذربایجان
قومیت: مردم آذری باستان
دوره: ۱۱۰۰–۱۹۷۲
تبار: هندواروپایی  هندو-ایرانیایرانیباختریشمال غربی ۲زبان تاتیتاتی-آذریآذری
سامانه نوشتاری: الفبای فارسی
کدهای زبان: کدهای زبان
ایزو ۳–۶۳۹: هیچ کدام (mis)
گلاتولوگ: adha1238
زبان آذَری باستان یا پارسی آذَری یا پَهْلَوی آذَری زبانی است از خانوادهٔ زبان‌های ایرانی غربی که در بخش آذربایجان (آتورپاتکان) و زنجان پیش از گسترش زبان ترکی رایج بوده است و امروزه گسترهٔ آن محدود شده است. بیشتر دانشمندان ایران‌شناس، در بازگویی ریشهٔ تاریخی این زبان آن را آریایی دانسته که تاریخ‌دانان و جغرافی‌نویسان اسلامی نیز آن را «پارسی آذری»، «پهلوی آذری» و «آذری» خوانده‌اند. برخی زبان شناسان بر این باورند که زبان‌های تاتی جنوبی در اطراف تاکستان مانند گویش‌های هرزندی و کرنگانی، بازماندگان این زبان هستند. افزون بر این، زبان آذری باستان نزدیکی زیادی با زبان تالشی و زبان زازایی داشته است. هر دو زبان زازا و تالشی از بقایای آذری قدیم به‌شمار می‌روند. والتر هنینگ، زبان‌شناس و ایران‌شناس آلمانی، نشان داد که هرزندی دارای بسیاری از ویژگی‌های زبانی مشترک با تالشی و زازا است و هرزندی را بین تالشی و زازا قرار داد.
نمونه‌ای از سروده‌های فهلوی-آذری برگرفته از کتاب سفینهٔ تبریز
صفحه‌ای از سیاحت‌نامه اولیا چلبی، جهان‌گرد عثمانی که به شیوعِ زبانِ آذری در میانِ زنانِ شهرِ مراغه در قرن دهم هجری قمری می‌پردازد.
هر چند که مطالعه بر روی این زبان پیشینهٔ درازایی در نزد خاورشناسان غربی دارد، ولی احمد کسروی نخستین پژوهش گسترده دربارهٔ آن را در ایران انجام داد. احمد کسروی، تاریخ‌نویس ایرانی، در کتاب آذری یا زبان باستان آذربایجان نمونه‌هایی از این زبان و پیوند آن را با زبان تاتی نشان داد. زبان‌شناسان با اشاره به وجود زبان‌های تاتی و هرزنی در چندین روستای آذربایجان شرقی، اردبیل، نمین، خلخال (کلور)، عنبران، پیله‌رود و مین‌آباد آن‌ها را از بقایای آن زبان باستانی می‌داند. همچنین این زبان به زبان تالشی نزدیک است.
زبان «آذری»، یکی از شاخه‌های زبان پهلوی است که پس از حملهٔ عرب‌ها و هجوم اقوام ترک همچنان به زندگی خود ادامه داده است؛ ولی با پا گرفتن زبان ترکی در آن دیار، رفته‌رفته زبان «آذری» رو به سستی و فراموشیدگی نهاده است. گو این که هنوز در پاره‌ای از روستاها و بخش‌های آذربایجان نقشی و نشانی از آن باقی است.
امروزه نیز برخی زبان‌شناسان و پژوهشگران زبانی، نامِ آذری را به نام زبانِ تاتی ایران و لهجه‌های مختلف آن (لهجه‌های هرزندی و کرینگانی در شمال غرب، شاهرودی، شالی، کجلی و … در خلخال و طارم، تاکستانی، ابراهیم‌آبادی، اشتهاردی و… در قزوین) ترجیح می‌دهند و در آثار خود، هنگام بررسی زبان تاتی ایران، به جای نام تاتی، از نام «آذری» به عنوان یکی از زبان‌های ایرانی شمال غربی استفاده می‌کنند.
زبان آذری زبان باستانی سرزمین آذربایجان و زبانی از خانواده زبان‌های هندوایرانی است و ارتباطی با زبان ترکی آذربایجانی ندارد.
در تاریخ

اشتراک گویش‌های مناطق یاد شده در یک دسته از ویژگی‌های آوایی و صوفی و نحوی. وابستگی آن‌ها را با شاخهٔ معینی از زبان‌های ایرانی شمال باختری مسلم می‌سازد. این شاخه را می‌توان ادامهٔ زبان مادی باستان نامید.
منابع برای بررسی آثار زبان آذری

آثار بازمانده‌ از زبان آذری، بر سه نوع هستند:
کلمات، عبارات، اشعار و ابیات پراکنده که در منابع مکتوب مختلف ثبت شده‌اند.
گویش‌های امروزی که آذری را ادامه می‌دهند و عمدتاً در حاشیه آذربایجان به سمت جنوب و جنوب شرقی، و همچنین در نقاط پراکنده در شمال و مرکز صحبت می‌شوند.
واژگانی که از آذری به ترکی آذربایجان قرض گرفته شده‌اند. اعتبار گردآوری مجموعه‌ای از بازمانده‌های آذری برای اولین بار به احمد کسروی تعلق دارد. او همچنین پیشینه آذری و تاریخی از گسترش تدریجی ترکی در آذربایجان را ترسیم کرد. اگرچه مشاهدات و روش‌های زبانی او همیشه قابل تأیید نیستند، اما نتیجه‌گیری‌های کلی او اساساً معتبر بود و این تصور گسترده را که هیچ اطلاعاتی در مورد زبان اصلی آذربایجان فراتر از ترکی در دسترس نیست، از بین برد. بعدها، دیگر بازمانده‌های آذری نیز شناسایی شدند.
قدیم‌‎ترین متنی که از زبان آذری به جا ‌مانده، دو قصیده است که در نسخۀ دست‌نویسی از زینة ‎المجالس، در کتابخانۀ ایاصوفیه نگهداری می‌شود و در ۷۳۰ ق/ ۱۳۳۰ م به دست محمد بن احمد سراج تبریزی نوشته شده است. یکی از این دو قصیده که در شکایت از روزگار است، ۵۷ بیت دارد و ظاهراً به نام امیر مجیرالدین یعقوب، فرزند ملک عادل ابوبکر بن ایوب، از خاندان ایوبیان جزیره (میافارقین) است و در میان سالهای ۶۲۰-۶۲۶ ق/ ۱۲۲۳- ۱۲۲۹ م، احتمالاً در شهر اخلاط، سروده شده است و قصیدۀ دیگر، ۲۹ بیت دارد که برخی ویژگیهای آوایی و دستوری و واژگانی زبان آذری را می‌توان از آنها برگرفت.
مهم‌ترین منبع مکتوب درباره زبان آذری، دوبیتی‌های شیخ صفی‌الدین است. این اشعار، نسبتاً قدیمی هستند، منطقه زبانی و نویسنده آنها مشخص است و با یک عبارت توضیحی به زبان فارسی همراه هستند که به درک آنها کمک می‌کند. علیرغم موقعیت اردبیل در لبه شرقی آذربایجان، با توجه به اهمیت آن هم قبل و هم بعد از ظهور اسلام، زبان آن باید یکی از مهم‌ترین گویش‌های آذری بوده باشد. اردبیل قبل از آنکه به دست اعراب بیفتد، مدینه، یعنی کلانشهر آذربایجان بود. مرکز اداره مالی آن و مقر مرزبان ساسانی بود و توسط اشعث بن قیس در زمان خلافت علی به عنوان پایتخت منطقه تأیید شد. حدود سه قرن بعد، ابن حوقل همچنان آن را به عنوان مرکز و بزرگترین شهر آذربایجان ذکر می‌کند؛ اصطخری آن را به عنوان بزرگترین شهر، مقر حکومت (دار الاماره) و اردوگاه نظامی (معسکر) منطقه معرفی می‌کند.