تئودور هرتسل
روشنفکر و فعال صیهونیست

هرتسل به عنوان خبرنگار پاریس برای "Neue Freie Presse"، ماجرای دریفوس را دنبال کرد، یک رسوایی سیاسی که از سال ۱۸۹۴ تا حل و فصل آن در سال ۱۹۰۶ جمهوری سوم فرانسه را تقسیم کرد. این واقعه به عنوان یک حادثه مشهور ضدیهودی در فرانسه شناخته می‌شود که در آن یک سروان یهودی ارتش فرانسه به ناحقی به جاسوسی برای آلمان محکوم شد. هرتسل شاهد تجمعات گسترده در پاریس پس از محاکمه دریفوس بود. بحث‌هایی پیرامون تأثیر این واقعه بر هرتسل و تبدیل شدن او به یک صهیونیست وجود دارد. خود هرتسل بیان کرده است که ماجرای دریفوس او را به صهیونیست تبدیل کرد و به ویژه تحت تأثیر شعارهای "مرگ بر یهودیان!" از سوی جمعیت‌ها قرار گرفت. این باور برای مدتی طولانی به‌طور گسترده‌ای پذیرفته شده بود. با این حال، برخی محققان مدرن اکنون بر این باورند که - به دلیل ذکر کم این ماجرا در گزارش‌های اولیه هرتسل و اشاره‌ای که او به فریادهای "مرگ بر خائن!" کرده است - او ممکن است تأثیر این واقعه را برای ایجاد حمایت بیشتر از اهداف خود اغراق کرده باشد.
ژاک کورنبرگ ادعا می‌کند که تأثیر ماجرای دریفوس یک افسانه بود که هرتسل احساس نمی‌کرد لازم باشد آن را اصلاح کند و همچنین باور داشت که دریفوس گناهکار است. ادعای مدرن دیگری این است که در حالی که هرتسل از یهودی‌ستیزی موجود در جامعه فرانسوی ناراحت بود، او مانند اکثر ناظران معاصر، در ابتدا باور داشت که دریفوس گناهکار است و تنها سال‌ها بعد که این ماجرا به یک موضوع برجسته بین‌المللی تبدیل شده بود، ادعا کرد که از این ماجرا الهام گرفته است. در واقع، به نظر می‌رسد که ظهور قدرت هوچی عوتم فریب یهودستیز، کارل لوگر در وین در سال ۱۸۹۵ تأثیر بیشتری بر هرتسل داشته است، پیش از آنکه مبارزه حمایت از دریفوس به‌طور کامل شکل بگیرد. در همین زمان بود که هرتسل نمایشنامه‌اش «گتوی جدید» را نوشت که نشان‌دهنده تردید و نبود امنیت و برابری واقعی برای یهودیان مرفه و متمدن در وین است. قهرمان این نمایشنامه یک وکیل یهودی همسان‌شده است که تلاش می‌کند بدون موفقیت از گتوی اجتماعی تحمیل شده بر یهودیان غربی خارج شود.
هنری ویکهام استید می‌گوید که ابتدا هرتسل "با شور و علاقه‌مندی فوق‌العاده به گسترش مذهب یهودی-آلمانی "لیبرال" آموزه همپذیری بود. با این حال، هرتسل به دنبال رد ایده‌های اولیه خود دربارهٔ آزادی و همپذیری یهودیان شد و باور داشت که یهودیان باید خود را از اروپا دور کنند. هرتسل به این باور رسید که یهودیستیزی نمی‌تواند شکست داده یا درمان شود، تنها می‌توان از آن دوری کرد، و تنها راه برای اجتناب از آن بنیان‌گذاری یک دولت یهودی است. در ژوئن ۱۸۹۵، او در خاطرات خود نوشت: "در پاریس، همانطور که گفته‌ام، به نگرش آزادتری نسبت به ضدیت یهودیستیزی دست یافتم… بیشتر از همه، خالی بودن و بیهودگی تلاش برای "مقابله" با ضدیت یهودیستیزی را تشخیص دادم." ویراستاران هرتسل در روزنامه Neue Freie Presse هیچ انتشاری از فعالیت‌های سیاسی صهیونیستی او را قبول نکردند. هرتسل تحت تداوم روانی قرار گرفت، بین تشنه شدن برای موفقیت ادبی و خواسته برای عمل به عنوان یک شخصیت عمومی. در این دوره، هرتسل شروع به نوشتن رساله‌هایی دربارهٔ یک دولت یهودی کرد. او ادعا کرد که این رساله‌ها منجر به بنیان‌گذاری جنبش صهیونیستی شدند و واقعاً نقش بزرگی در رونق و موفقیت جنبش ایفا کردند. شهادت او پیش مأموریت سلطنتی بریتانیا بیانگر دیدگاه لیبرال عاشقانه‌اش به زندگی به عنوان «مسئله یهود» بود.
در اواخر سال ۱۸۹۵، هرتسل کتاب «Der Judenstaat» «در یهودستان» را نوشت که در فوریه ۱۸۹۶ منتشر شد و به سرعت توجه و جدال‌های فوری را به همراه داشت. در این کتاب، او ادعا کرد که مردم یهودی باید اروپا را برای فلسطین، وطن تاریخی خود، ترک کنند. یهودیان قومیت و ملیت داشتند؛ تنها چیزی که از آن‌ها کم‌بود، کشور و دولتی برای خود بود. تنها از طریق یک دولت یهودی می‌توانند از یهودیستیزی اجتناب کرده، فرهنگ خود را به آزادی بیان کنند و به روایت مذهب خود بدون مزاحمت عمل کنند. ایده‌های هرتسل به سرعت در سراسر جهان یهود جا افتاد و توجه بین‌المللی را به خود جلب کرد. حامیان جنبش‌های صهیونیستی موجود، مانند خووی صیون، به سرعت با او همپیوند شدند، اما او نیز مقاومت تندی از طرف اعضای جامعه ارتدکس و افرادی که به یکپارچه‌سازی در جامعه غیر یهودی علاقه‌مند بودند، روبه‌رو شد. مقاله Mauschel، که فوراً پس از کنگره اول صهیونیستی منتشر شد، تصویری از یهودیانی که ضد صهیونیسم هستند را به عنوان نوعی نامطلوب از یهودیان نشان داد و اغلب به عنوان یهودیستیز شناخته می‌شود.
در کتاب «دولت یهود» او می‌نویسد:
«مسئله یهودی همواره در هر جایی که یهودیان به تعداد قابل ملاحظه‌ای زندگی می‌کنند، وجود دارد. در جایی که وجود ندارد، با همراهی مهاجران یهودی به وجود می‌آید. ما به طبیعت خود به آن جاها کشیده می‌شویم که مورد ستم قرار نگیریم، و حضور ما در آنجا سبب ظلم و ستم می‌شود. این موضوع همه‌جا، حتی در کشورهای بسیار تمدن‌دار، مانند فرانسه، اتفاق می‌افتد، و این گونه خواهد بود، تا زمانی که مسئله یهودیان حل نشده باشد به شکل سیاسی.»
کتاب اینطور به نتیجه می‌رسد:
بنابراین، من باور دارم که نسلی شگفت‌انگیز از یهودیان به وجود خواهد آمد. مکابی‌ها دوباره برخواهند خاست. اجازه دهید یک بار دیگر کلمات افتتاحیه‌ام را تکرار کنم: یهودیانی که برای یک دولت آرزو دارند، آن را خواهند داشت. در نهایت، ما به عنوان آزادانه در خاک خود زندگی خواهیم کرد و به آرامش در خانه‌هایمان خواهیم مرد. جهان به آزادی ما پیوسته، به ثروت ما غنی خواهد شد، و به بزرگی ما معظم خواهد گردید. و هر چیزی که در آنجا برای بهبودی خود اقدام کنیم، با قدرت و بهره‌وری برای خیر بشریت تأثیر خواهد گذاشت.