stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
محمدعلی موحد
نوشته‌ها > د) سروده‌ها

شاهد عهد شباب (نخستین مجموعه شعر)، تهران: نشر کارنامه، ۱۳۹۵.
نوشته‌ها > ه‍) دیگر نوشته‌ها

شمس پرنده: ۴۸ غزل دیوان شمس تبریزی، به کوشش ایرج انوار (با مقدمهٔ محمدعلی موحد)، تهران: نشر نظر، ۱۳۸۷.
تماشای خورشید: گزیده‌ای از مقالات شمس تبریزی، به کوشش حجت‌الله ایوبی (با مقدمهٔ محمدعلی موحد)، تهران: نشر ثالث، ۱۳۹۳.
حجرهٔ خورشید: شرحی بر مقالات شمس تبریزی، از سودابه کریمی (با مقدمهٔ محمدعلی موحد)، تهران: نشر روزنه، ۱۴۰۰.
برخی از مقالات موحد نیز از پرتال جامع علوم انسانی در دسترس است.
غلات صبحانه

صبحانهٔ سرد با غلات صبحانه و تکه‌های تمشک
غلات صبحانه (به انگلیسی: Breakfast cereal) به غذایی گفته می‌شود که معمولاً در وعدهٔ غذایی صبحانه همراه با شیر یا ماست به صورت سرد خورده می‌شوند و به صورت ترکیب‌های متفاوتی ارائه می‌گردند و گاهی با میوه‌های خشک یا دانه‌های روغنی یا ترکیب چند غله یا شکلات و ترکیبات غذایی دیگر ارائه می‌گردد.
برگه ذرت یکی از متداول‌ترین نوع از غلات صبحانه است که به صورت ترکیبی با دیگر غلات یا ترکیب با تکه‌های میوه نیز ارائه می‌گردد.
تاریخچه

غلات صبحانه در عهد باستان در اروپا به اشکال مختلف به صورت وعدهٔ غذایی صرف می‌شدند و در سده ۱۹ میلادی به صورت تجاری توسط شرکت‌های آمریکایی به شکل امروزی ارائه گردید.
جام ملت‌های آسیا ۱۹۸۰

| کأس الأمم الآسیویة لکرة القدم ۱۹۸۰> جزئیات مسابقات | کأس الأمم الآسیویة لکرة القدم ۱۹۸۰> جزئیات مسابقات |
| --- | --- |
کشور میزبان:  کویت
تاریخ برگزاری: ۱۵ سپتامبر – ۳۰ سپتامبر ۲۴ شهریور – ۸ مهر ۱۳۵۹
شمار تیم‌ها: ۱۰
شمار ورزشگاه‌ها: ۱ (در ۱ شهر)
رده‌بندی نهایی: رده‌بندی نهایی
 کویت (چهارمین عنوان):  کویت (چهارمین عنوان)
ایران (چهارمین عنوان): ایران (چهارمین عنوان)
نایب‌قهرمان: الگو:Country data کره
جایگاه سوم:  ایران
جایگاه چهارم:  کرهٔ شمالی
آمار مسابقات: آمار مسابقات
بازی‌های برگزار شده: ۲۴
گل‌های زده شده: ۷۶ (۳٫۱۷ گل به‌ازای هر بازی)
بیشترین گلزن(ـان):  بهتاش فریبا  چوی سون-هو (۷ گل)
→ ۱۹۷۶ ۱۹۸۴ ← : → ۱۹۷۶ ۱۹۸۴ ← 
جام ملت‌های آسیا ۱۹۸۰، هفتمین دوره مسابقات جام ملت‌های آسیا به میزبانی کشور کویت برگزار شد. تیم ملی فوتبال ایران، اولین حضور خود را پس از انقلاب اسلامی در جام ملتها تجربه می‌کرد. مربی تیم ایران، حسن حبیبی بود.
در این مسابقات، تیم‌ها به دو گروه پنج تیمی تقسیم شدند. از رویدادهای جالبی که در حین انجام این مسابقات اتفاق افتاد، حمله رژیم بعث عراق به ایران (آغاز جنگ ایران و عراق) بود. تلویزیون کویت به طرفداری از رژیم عراق، جنگ تبلیغاتی به راه انداخته بود. ایران علی‌رغم کمبود امکانات و بازی تدارکاتی بازی‌های قابل قبولی به نمایش گذاشت. ایران در گروه A مسابقات قرار داشت و به عنوان تیم نخست به مرحله بعد را یافت.
بازی مقابل کویت که یکی از بهترین تیم‌های تاریخ خود را داشت، چند روز پس از آغاز جنگ ایران و عراق و تجاوز عراق به خاک ایران انجام شد.
به همین دلیل، تیم ایران با روحیه‌ای بد، در مقابل کویت ۲ بر ۱، تن به شکست داد و از راهیابی به فینال برای بار چهارم بازماند.
در بازی رده‌بندی ایران با سه گل، کره شمالی را شکست داد و برای نخستین بار به مقام سوم آسیا رسید.
بهتاش فریبا از ایران با هفت گل، آقای گل آسیا شد.
کویت در فینال با غلبه ۳–۰ بر کره جنوبی برای نخستین بار به قهرمانی رسید. بازیکنانی بزرگی همچون طرابلسی در ترکیب تیم کویت بودند.
تیم‌های حاضر در جام

مقالهٔ اصلی: w:en:1980 AFC Asian Cup qualification
۳۱ تیم در مرحله انتخابی شرکت کردند.
ایران
(مدافع عنوان قهرمانی)
کویت
(میزبان)
کره جنوبی
چین
مالزی
سوریه
کره شمالی
امارات متحده عربی
قطر
بنگلادش
نتایج تیم ملی ایران در مرحلهٔ مقدماتی

ایران ۰ - سوریه ۰
ایران ۲ - چین ۲
ایران ۷ - بنگلادش ۰
ایران ۳ - کره شمالی ۲
مرحلهٔ نیم نهایی

ایران ۱ - کویت ۲
دیدار رده‌بندی

ایران ۳ - کره شمالی ۰
(در پایان این رقابت‌ها ایران بعد از ۳ دوره قهرمانی پیاپی به مقاوم سوم دست یافت)
مرحلهٔ گروهی بازیها > جدول گروه A

| تیم | امتیاز | بازی | برد | باخت | تساوی | زده | خورده | تفاضل گل |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  ایران | ۸ | ۴ | ۲ | ۰ | ۲ | ۱۲ | ۴ | ۸ |
|  کره شمالی  | ۶ | ۴ | ۳ | ۱ | ۰ | ۹ | ۷ | ۲ |
|  سوریه  | ۵ | ۴ | ۲ | ۱ | ۱ | ۳ | ۲ | ۱ |
|  چین  | ۳ | ۴ | ۱ | ۲ | ۱ | ۹ | ۵ | ۴ |
|  بنگلادش | ۰ | ۴ | ۰ | ۴ | ۰ | ۲ | ۱۷ | ۱۵- |
۱۶ سپتامبر ۱۹۸۰
| کرهٔ شمالی  | ۳–۲ |  بنگلادش |
| --- | --- | --- |
| چوی جائه-پیل  ۴۴'، ۴۵' کیم جونگ-مان  ۹۰' |  | اشرف الدین چونو  ۶۰' (پنالتی) قاضی صلاح الدین  ۸۸' |
۱۷ سپتامبر ۱۹۸۰
| ایران  | ۰–۰ |  سوریه |
| --- | --- | --- |
تماشاگران: ۱۵٬۰۰۰
۱۸ سپتامبر ۱۹۸۰
| کرهٔ شمالی  | ۲–۱ |  چین |
| --- | --- | --- |
| کیم بوک-مان  ۲۰'  |  | لی فوبائو  ۷' |
۱۹ سپتامبر ۱۹۸۰
| بنگلادش  | ۰–۱ |  سوریه |
| --- | --- | --- |
|  |  | جمال کشک  ۷' |
۲۰ سپتامبر ۱۹۸۰
| چین  | ۲–۲ |  ایران |
| --- | --- | --- |
| شن ژیانگفو  ۷۴' ژو یونگلای  ۸۹' |  | علیدوستی  ۳۵' فریبا  ۷۰' |
تماشاگران: ۱۰٬۰۰۰
۲۲ سپتامبر ۱۹۸۰
| بنگلادش  | ۰–۷ |  ایران |
| --- | --- | --- |
|  |  | فریبا  ۱۱'، ۳۴'، ۸۰'، ۸۲' روشن  ۲۱' برزگری  ۲۷'، ۸۷' |
تماشاگران: ۲٬۰۰۰
۲۳ سپتامبر ۱۹۸۰
| سوریه  | ۱–۰ |  چین |
| --- | --- | --- |
جمال کشک  ۸۶': 
۲۴ سپتامبر ۱۹۸۰
| ایران  | ۳–۲ |  کرهٔ شمالی |
| --- | --- | --- |
| علیدوستی  ۲۷' دانایی‌فرد  ۵۷' فریبا  ۶۰' |  | هوانگ سانگ-هوی  ۶۸' پاک جونگ-هون  ۹۰' |
تماشاگران: ۴٬۰۰۰
داور: انریکه مندوزا گیلن (مکزیک)
۲۵ سپتامبر ۱۹۸۰
| چین  | ۶–۰ |  بنگلادش |
| --- | --- | --- |
شن ژیانگفو  ۱'، ۵'، ۷۲' ژو یونگلای  ۱۶'، ۷۹'، ۸۹': 
۲۶ سپتامبر ۱۹۸۰
| کرهٔ شمالی  | ۲–۱ |  سوریه |
| --- | --- | --- |
|  |  | جودت سلیمان  |
مرحلهٔ گروهی بازیها > جدول گروه B

| تیم | امتیاز | بازی | برد | باخت | تساوی | زده | خورده | تفاضل گل |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  کره جنوبی  | ۷ | ۴ | ۳ | ۰ | ۱ | ۱۰ | ۲ | ۸ |
|  کویت  | ۵ | ۴ | ۲ | ۱ | ۱ | ۸ | ۵ | ۳ |
|  مالزی  | ۴ | ۴ | ۱ | ۲ | ۱ | ۵ | ۵ | ۰ |
|  قطر  | ۳ | ۴ | ۱ | ۱ | ۲ | ۳ | ۸ | ۵- |
|  امارات متحده عربی  | ۱ | ۴ | ۰ | ۱ | ۳ | ۳ | ۹ | ۶- |
۱۵ سپتامبر ۱۹۸۰
| امارات متحدهٔ عربی  | ۱–۱ |  کویت |
| --- | --- | --- |
| احمد چومبی  ۳۵' |  | الحوطی  ۱۹' |
تماشاگران: ۲۰٬۰۰۰
۱۶ سپتامبر ۱۹۸۰
۱۸:۳۰
| کرهٔ جنوبی  | ۱–۱ |  مالزی |
| --- | --- | --- |
| چوی سون-هو  ۶۹' |  | زولکیفلی حمزه  ۹۰' |
تماشاگران: ۵٬۰۰۰
داور: سودارسو هاردجواسیتو (اندونزی)
۱۷ سپتامبر ۱۹۸۰
| قطر  | ۲–۱ |  امارات متحدهٔ عربی |
| --- | --- | --- |
| منصور مفتاح  ۵۰'، ۶۰' |  | غانم الحجری  ۵۸' |
۱۸ سپتامبر ۱۹۸۰
| کویت  | ۳–۱ |  مالزی |
| --- | --- | --- |
| کمیل  ۲۰' یعقوب  ۵۳' (پنالتی)، ۷۷' (پنالتی) |  | زولکیفلی حمزه  ۴۴' |
تماشاگران: ۲۰٬۰۰۰
۱۹ سپتامبر ۱۹۸۰
۱۸:۳۰
| قطر  | ۰–۲ |  کرهٔ جنوبی |
| --- | --- | --- |
|  |  | لی جونگ-ایل  ۷' چوی سون-هو  ۲۱' |
داور: ویچای چاروپونت (تایلند)
۲۰ سپتامبر ۱۹۸۰
| مالزی  | ۲–۰ |  امارات متحدهٔ عربی |
| --- | --- | --- |
عبده علیف  ۳۲' توکامین بهاری  ۸۹': 
۲۱ سپتامبر ۱۹۸۰
۱۶:۳۰
| کویت  | ۰–۳ |  کرهٔ جنوبی |
| --- | --- | --- |
|  |  | هوانگ سئوک-کئون  ۴۷' چوی سون-هو  ۷۱'، ۷۸' |
تماشاگران: ۲۰٬۰۰۰
داور: توشیکازو سانو (ژاپن)
۲۳ سپتامبر ۱۹۸۰
| مالزی  | ۱–۱ |  قطر |
| --- | --- | --- |
توکامین بهاری : 
۲۴ سپتامبر ۱۹۸۰
۱۸:۳۰
| کرهٔ جنوبی  | ۴–۱ |  امارات متحدهٔ عربی |
| --- | --- | --- |
| چوی سون-هو  ۲۶'، ۵۳'، ۷۸' (پنالتی) چونگ هائه-ون  ۸۴' |  | احمد چومبی  ۷۹' |
داور: ملوین ویکتور دسوزا (هند)
۲۵ سپتامبر ۱۹۸۰
| کویت  | ۴–۰ |  قطر |
| --- | --- | --- |
الدخیل  ۳۲'، ۵۷' یعقوب  ۵۰' (پنالتی) العنبری  ۶۶': 
تماشاگران: ۲۰٬۰۰۰
جدول مرحلهٔ حذفی

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   | نیمه‌نهایی‌ | نیمه‌نهایی‌ |  |  | نهایی | نهایی |  |
|  | ۲۸ سپتامبر – کویت | ۲۸ سپتامبر – کویت |  |  |  |  |  |
|  |   ایران |  ۱ |   |  |  |  |  |
|  |   کویت |  ۲ |   |  |  |  |  |
|  |   |  |   |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | ۳۰ سپتامبر – کویت | ۳۰ سپتامبر – کویت |  |
|  |   |   |   |   |   کویت |  ۳ |  |
|  |   |   |   |   |   کرهٔ جنوبی |  ۰ |  |
|  |  |  |   |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | مقام سومی | مقام سومی |  |
|  | ۲۸ سپتامبر – کویت | ۲۸ سپتامبر – کویت |   |  | ۲۹ سپتامبر – کویت | ۲۹ سپتامبر – کویت |  |
|  |   کرهٔ جنوبی |  ۲ |   |  |   ایران |  ۳ |  |
|  |   کرهٔ شمالی |  ۱ |   |  |   کرهٔ شمالی |  ۰ |  |
جدول مرحلهٔ حذفی > نیمه نهایی

۲۸ سپتامبر ۱۹۸۰
| ایران  | ۱–۲ |  کویت |
| --- | --- | --- |
| فرکی  ۹۰' |  | یعقوب  ۶۳' الدخیل  ۸۵' |
تماشاگران: ۲۰٬۰۰۰
داور: کوک لی (سنگاپور)
۲۸ سپتامبر ۱۹۸۰
۱۹:۳۰
| کرهٔ جنوبی  | ۲–۱ |  کرهٔ شمالی |
| --- | --- | --- |
| چونگ هائه-ون  ۸۰'، ۸۹' |  | پاک جونگ-هون  ۱۹' (پنالتی) |
تماشاگران: ۲۰٬۰۰۰
داور: توشیکازو سانو (ژاپن)
جدول مرحلهٔ حذفی > رده بندی

۲۹ سپتامبر ۱۹۸۰
| ایران  | ۳–۰ |  کرهٔ شمالی |
| --- | --- | --- |
فریبا  ۴۹' فرکی  ۶۶'، ۷۶': 
تماشاگران: ۱۰٬۰۰۰
داور: انریکه مندوزا گیلن (مکزیک)
جدول مرحلهٔ حذفی > فینال

۳۰ سپتامبر ۱۹۸۰
۱۸:۳۰
| کویت  | ۳–۰ |  کرهٔ جنوبی |
| --- | --- | --- |
الحوطی  ۸' الدخیل  ۳۴'، ۶۹': 
تماشاگران: ۲۵٬۰۰۰
داور: سودارسو هاردجواسیتو (اندونزی)
قهرمان

مقالهٔ اصلی: فینال جام ملت‌های آسیا ۱۹۸۰
گلزنان

چوی سون-هو
بهتاش فریبا
فیصل الدخیل
جاسم یعقوب
ژو یونگلای
شن ژیانگفو
حسین فرکی
چونگ هائه-ون
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|   عبدالرضا برزگری   حمید علیدوستی   سعد الحوطی   توکامین بهاری  |   زولکیفلی حمزه   چوی جائه-پیل   کیم بوک-مان  |   پاک جونگ-هون   منصور مفتاح   جمال کشک   احمد چومبی   |
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|   اشرف الدین چونو   قاضی صلاح الدین   چن جینگانگ   لی فوبائو   حسن روشن   ایرج دانایی‌فرد  |   عبدالعزیز العنبری   فتحی کمیل   عبده علیف       هوانگ سانگ-هوی  |   کیم جونگ-مان     هوانگ سئوک-کئون   لی جونگ-ایل   جودت سلیمان   غانم الحجری   |
سونگکران

سونگکران (به تایلندی: สงกรานต์) جشن سال نو تایلندی است در آوریل هر سال برگزار می‌شود. واژه Songkran در زبان تایلندی به معنی حرکت کردن و تغییر مکان است و علت نامگذاری آن حرکت خورشید در منطقه البروج است. در این روز همچنین جشن آب برگزار می‌شود که در واقع شروع فصل باران بوده و به باور مردم تایلند، این آب بداقبالی را از آن‌ها شسته و دور می‌کند. این سنت در جامعه تایلندی بسیار باارزش است. در روز جشن اعضای خانواده دور هم جمع می‌شوند تا احترام خود را به بزرگترها با ریختن آب خوشبو بر روی دست‌های آن‌ها نشان دهند و در مقابل از دعای آن‌ها برای خوش بختی و سعادت برخوردار شوند. در بعد از ظهر این روز پس از ادای احترام به بودا و شستن آن، همه مردم از پیر و جوان به یکدیگر آب می‌پاشند. معروف‌ترین جشن آب، در ایالت چیانگ مای در شمال تایلند برگزار می‌شود که مردم زیادی در این روزها از مناطق مختلف کشور برای شرکت در این جشن به چیانگ مای می‌روند.
مردم در روز اول جشن سونگکران که روز ملی سالمندان است مراسم خاصی را برگزار می کنند و در آن افراد جوان آبی خوشبو را به نشانه فروتنی بر روی کف دست سالمندان می ریزند و از آن ها می خواهند که برای خوشبختی آن ها دعا کنند.روز دوم سونگکران روز ملی خانواده است. خانواده ها صبح زود از خواب بیدار شده و به رهبران مذهبی خود صدقه می دهند و بقیه روز را در کنار خانواده های خود می گذرانند. مراسم مذهبی مهم در سونگکران شستن مجسمه های مذهبی با آب های خوشبو است.برعکس چیزی که شما در سونگکران شاهد آن هستید، مردم تایلند فقط برای شادی و تفریح آب را روی همدیگر نمی پاشند. دلیل واقعی آب بازی، شستن همه بدشانسی های سال گذشته است و با این کار با یک شروع تازه به استقبال سال جدید می روند. به طور سنتی، آن ها خیلی مودبانه یک کاسه آب را روی اعضای خانواده، دوستان نزدیک و همسایه های خود می ریختند اما الان به سونگکران به شکل یک آب بازی خیلی شاد نگاه می شود و  کاسه آب جای خود را به سطل ها و شلنگ های آب داده است.قبل از این که در تایلند روز سال نوی بین المللی در سال ۱۹۴۰ به تصویب برسد، سونگکران بر اساس تقویم شمسی محاسبه می شد و زمان آن هر سال فرق می کرد اما الان هر سال از ۱۳ تا ۱۵ آوریل (۲۴ تا ۲۶ فروردین) برگزار می شود و بسته به اینکه در کجای این کشور باشید ممکن است مدت این جشن متفاوت باشد.برای جشن به منطقه سیلوم بانکوک بروید.شاید شلوغ ترین جای بانکوک در هنگام جشن سونگکران منطقه سیلوم بانکوک باشد. هزاران نفر از جوانان تایلندی در خیابان ۵ کیلومتری پت پونگ جمع می شوند و هر چیزی که با آن بتوانند آب بپاشند را همراه خود می  آورند، برای آن ها آب بازی در  گرمای ۴۰ درجه خورشید بسیار لذت بخش است.
↑  «جشن سونگکران».
کنیا
تاریخ

سنگواره‌های یافته شده در آفریقا نشان می‌دهد که پستانداران از ۲۰ میلیون سال پیش در آن زندگی می‌کرده‌اند. یافته‌های اخیر در کنار دریاچه تورکانای کنیا نشان می‌دهد که انسان‌های نخستین حدود ۵/۲ میلیون سال پیش در آن زندگی می‌کرده‌اند. در سال ۱۹۸۴، ریچارد لیکی و کامویا کیمئو اسکلت یک پسر بچه تورکانایی را در دریاچه تورکانا کشف کردند که مربوط به ۶٫۱ میلیون سال پیش است.
صدها سنگواره دایناسورهای ددپا و تمساح‌های غول پیکر در اطراف کنیا در سال ۲۰۰۴ کشف شده‌است. فسیل‌های مربوط به دوران میانه‌زیستی (بیش از ۲۰۰ میلیون سال پیش) توسط گروه جستجوی دانشگاه یوتا و موزه ملی کینا در ژوئیه و اوت ۲۰۰۴ در لوکیتانگ جورج در نزدیکی دریاچه تورکانا پیدا شده‌است.
تاریخ > دوران استعمار

شورش مائو مائو در سال ۱۹۵۲ آغاز شد و تا سال ۱۹۶۰ ادامه یافت. کنیا در تاریخ ۱۲ دسامبر ۱۹۶۳ میلادی، رسماً از امپراتوری بریتانیا استقلال یافت.
تاریخ > تاریخ پس از استعمار

اولین انتخابات مجلس قانونگذاری آفریقا در ۱۹۵۷ رخ داد. برخلاف امید بریتانیا برای انتقال قدرت به جریان‌های میانه‌روی آفریقایی، اتحادیه ملی آفریقایی کنیا (KANU) به رهبری جومو کنیاتا، بلافاصله پس از استقلال کنیا در ۱۲ دسامبر ۱۹۶۳، دولت را تشکیل دادند. یک سال بعد کنیاتا اولین رئیس‌جمهور کنیا گردید. با مرگ کنیاتا در سال ۱۹۷۸، دنیل آراپ موی رئیس‌جمهور شد. انتخابات ۱۹۸۳ زودتر از موعد انجام شد که بخاطر کودتای نظامی در ۱ اوت ۱۹۸۲ بود. این کودتای ناموفق توسط یکی از درجه‌داران نیروی هوایی، هزکیا اوچوکا طرح‌ریزی شده بود. این شورش سریعاً توسط نیروهای وفادار واحد خدمت عمومی (GSU) سرکوب گردید. این اتفاق منجر به منحل کردن تمامی نیروی هوایی گردید؛ و بسیاری از اعضای قبلیش اخراج شدند. انتخابات ۱۹۸۸ با روش صف‌بندی انجام شد که رأی‌دهندگان می‌بایست به جای برگه رأی پشت سر نامزد موردنظرشان در یک صف می‌ایستادند. این مسئله اوج رژیم غیردمکراتیک بود و منجر به گسترش اصلاحات گردید. در انتخابات ۱۹۹۲ و ۱۹۹۷، دوباره دانیل آراپ موی پیروز شد. در انتخابات ۲۰۰۲، موی موفق نشد و موای کیباکی از حزب «ائتلاف رنگین‌کمان ملی» به عنوان رئیس‌جمهور انتخاب شد. در این انتخابات، ناظران محلی و بین‌المللی حضور داشتند و انتخابات کاملاً سالم و آزادانه برگزار شد.
سیاست

امور سیاسی کنیا در چهار چوب نظام سیاسی رئیس‌جمهوری و دمکراسی قرار دارد که رئیس‌جمهور هم رهبر کشور و هم رهبر دولت است. قوه مجریه در اختیار دولت است. قوه قانون‌گذاری بین دولت و مجلس ملی کنیا تقسیم شده‌است. قوه قضائیه مستقل از مجریه و قانون‌گذاری است.
پس از مستقل شدن، کنیا ثبات سیاسی خود را در برابر تغییرات سیاسی و بحران‌های کشورهای همسایه حفظ کرده‌است. با روی کار آمدن مردم‌سالاری، کنیایی‌ها از آزادی بیشتری برخوردار شدند.
مجلس در پاییز ۱۹۹۷، قوانین بجا مانده از دوران مستعمراتی که آزادی بیان را محدود می‌کردند، اصلاح کرد. این امر منجر به افزایش آزادی همگانی و انتخابات ملی موفق در دسامبر ۱۹۹۷ گردید.
در سال ۲۰۰۲ انتخابات کنیا تحت نظر ناظران بین‌المللی برگزار شد. این انتخابات نقطه عطفی در تاریخ کنیا بود و قدرت با صلح و آرامش از حزبی که از زمان استقلال قدرت را در دست داشت به حزب ائتلافی جدید مستقل گردید.
رئیس‌جمهور جدید، موای کیباکی، قول داده‌است که توجه خود را به رشد اقتصادی، مبارزه با فساد، بهبود وضعیت تحصیلی و بازنویسی قانون اساسی متمرکز کند. در سال ۲۰۰۵، برنامه رفراندوم قانون اساسی کنیا که توسط پارلمان و رئیس‌جمهور حمایت می‌شد، شکست خورد. انتخابات بعدی در دسامبر ۲۰۰۷ برگزار خواهد شد. احتمال می‌رود که کیباکی مجدداً در انتخابات شرکت کند، هر چند این خبر هنوز تأیید یا تکذیب نشده‌است.
سیاست > تاریخ سیاسی کنیا

اولین انتخابات مجلس قانونگذاری آفریقا در ۱۹۷۵ رخ داد. برخلاف امید بریتانیا برای تعویض قدرت به جریان‌های میانه‌روی آفریقایی، اتحادیه ملی آفریقایی کنیا (KANU) به رهبری جومو کنیاتا، بلافاصله پس از استقلال کنیا در ۱۲ دسامبر ۱۹۶۳، دولت را تشکیل دادند.
یکسال بعد کنیاتا اولین رئیس‌جمهور کنیا گردید. با مرگ کنیاتا در سال ۱۹۷۸، دنیل آراپ موی رئیس‌جمهور شد.
انتخابات ۱۹۸۳ زودتر از موعد انجام شد که بخاطر کودتای نظامی در اول اوت ۱۹۸۲ بود. این کودتای ناموفق توسط یکی از درجه داران نیروی هوایی، هزکیا اوچوکا طرح‌ریزی شده بود. این شورش سریعاً توسط نیروهای وفادار سرکوب گردید. این اتفاق منجر به منحل کردن تمامی نیروی هوایی گردید؛ و بسیاری از اعضای قبلی آن اخراج شدند.
انتخابات ۱۹۸۸ با سیستم صف بندی انجام شد که رأی دهندگان می‌بایست به جای برگه رأی، پشت سر کاندیدای موردنظرشان در یک صف می‌ایستادند. این روش غیردمکراتیک باعث گردید که مردم و احزاب سیاسی خواستار تغییر آن و اتخاذ روش معمول انتخابات شدند.
در انتخابات ۱۹۹۲ و ۱۹۹۷، دوباره دنیل آراپ موی پیروز شد. مجلس در پاییز ۱۹۹۷ قوانین محدودکنندهٔ آزادی بیان را اصلاح کرد. این امر منجر به افزایش آزادی همگانی و انتخابات ملی موفق در دسامبر ۱۹۹۷ گردید.
در سال ۲۰۰۲ انتخابات کنیا تحت نظر ناظران بین‌المللی برگزار شد. این انتخابات نقطه عطفی در تاریخ کنیا بود و قدرت با صلح و آرامش از حزبی که از زمان استقلال قدرت را در دست داشت. حزب ائتلافی جدید منتقل گردید. رئیس‌جمهور جدید، موای کیباکی، قول داده‌است که توجه خود را به رشد اقتصادی، مبارزه با فساد، بهبود وضعیت تحصیلی و بازنویسی قانون اساسی متمرکز کند. در سال ۲۰۰۵ برنامه رفراندوم قانون اساسی کنیا که توسط پارلمان و رئیس‌جمهور حمایت می‌شد، شکست خورد.
تقسیمات کشوری

کنیا به ۴۷ شهرستان تقسیم می‌شود که در سال ۲۰۱۳ میلادی پس از تغییرات عمده در تقسیمات کشوری ایجاد شده‌اند، قبل از این تغیرات کنیا دارای ۸ استان بوده.
| شهر | جمعیت |
| --- | --- |
نایروبی: ۲٬۷۵۱٬۰۰۰
مومباسا: ۸۰۰٬۰۰۰
ناکورو: ۲۶۰٬۰۰۰
الدوره: ۲۱۸٬۰۰۰
کیسومو: ۲۱۶٬۰۰۰
تیکا: ۲۰۰٬۰۰۰
مالیندی: ۱۱۸٬۰۰۰
جغرافیا

مقالهٔ اصلی: جغرافیای کنیا
جمهوری کنیا که در شرق قاره آفریقا قرار گرفته‌است، با مساحت ۵۸۰٬۳۶۷ کیلومتر مربع، و پس از ماداگاسکار، چهل و هفتمین کشور وسیع دنیاست. همسایگان آن شامل کشورهای تانزانیا در جنوب، اوگاندا در غرب، سودان در شمال غربی، اتیوپی در شمال، سومالی در شمال شرقی می‌باشند و اقیانوس هند نیز در شرق آن واقع گردیده‌است.
با عبور خط استوا از کمربند میانی کنیا، مناطق مرکزی، شمال و شمال شرقی بسیار خشک و گرم است. اما مناطق ساحلی که در کنار اقیانوس هند قرار دارد آب و هوایی گرم و مرطوب دارد. در شهرهای ساحلی مومباسا، لامو و مالیندی، تقریباً هر روزه دمای هوا از سرد به داغ تغییر می‌کند.
مساحت کنیا ۵۸۰٬۳۶۷ کیلومتر مربع (۲۲۴۹۶۱ مایل مربع) است که از مقدار یاد شده '۵۶۹٬۲۵۰ کیلومتر مربع آن خشکی و مابقی را آب‌های داخلی از جمله دریاچه‌های ویکتوریا و رودلف را تشکیل داده‌است. این کشور در امتداد اقیانوس هند ۵۳۶ کیلومتر ساحل دارد.
پست‌ترین نقطه کنیا امتداد نواحی ساحلی کنار اقیانوس هند است و بلندترین نقطه این کشور کوه کنیا است با بلندای ۵۱۹۷ متر.
کنیا اراضی زیادی را به زیستگاه وحوش اختصاص داده‌است، که از آن‌جمله است ماسایی مارا که در آن کل یالدار آبی‌رنگ و دیگر گاوسانان در مهاجرت بزرگ سالانه شرکت دارند. بیش از یک میلیون کل یالدار و ۲۰۰ هزار گورخر در این مهاجرت به آن‌سوی رود مارا شرکت دارند.
جغرافیا > آب و هوا

کنیا آب و هوایی معتدل دارد. در مناطق ساحلی هوا گرم و مرطوب و در مناطق شمالی و شمال شرقی بسیار خشک و گرم است.
در طول سال نور خورشید زیادی به کشور می‌تابد و لباس‌های تابستانی همیشه مورد استفاده‌اند. هر چند معمولاً شب‌ها و صبح زود کمی هوا سرد می‌شود.
فصل طولانی بارش باران از آوریل تا ژوئیه‌است. فصل کوتاه بارش باران از اکتبر تا دسامبر است. بارش باران گاهی در بعدازظهر و عصر سنگین می‌شود. سردترین دوره از فوریه تا مارس و گرمترین دوره از ژوئیه تا اوت است. مهاجرت سالانه در ماسای مارا بین ژوئیه و سپتامبر رخ می‌دهد که میلیون‌ها جانور وحشی در آن حضور دارند. این حادثه یکی از محبوب‌ترین صحنه‌های فیلمسازان می‌باشد.
اقتصاد > اکتشاف نفت

در اوایل سال ۲۰۰۶، هوجیناتو، رئیس‌جمهور چین، قرار داد اکتشاف نفت را با کنیا امضاء کرد. این قرار داد از مجموعه قراردادهای امضاء شده برای ترقی ذخایر طبیعی آفریقا می‌باشد.
این قرار داد شرکت نفت و گاز ساحلی چین CNOOC را ملزم به اکتشاف در کنیا کرد. این شرکت عملیات حفاری و حفره چاه را در مرزهای سودان و سومالی و در آب‌های ساحلی انجام می‌دهد. هنوز نفت تولید نشده، زیرا مخازن نفت هنوز کشف نشده‌اند.
اقتصاد > اینترنت

لازم است ذکر شود که کنیا پرسرعت‌ترین اینترنت را در اتحادیه آفریقا دارد. این سرعت معادل ۱۲٫۲ مگابایت برثانیه است که کنیا را در مقابل تمامی کشورهای جهان در رتبه ۴۳ قرار داده‌است.
جمعیت

۲۷/۸ ٪ از جمعیت این کشور در شهرها زندگی می‌کنند. میانگین سنی مردم کنیا ۲۰/۱ سال است. امید به زندگی برای مردان ۶۵ و برای زنان ۶۹/۹ سال می‌باشد.
تنوع نژادی زیادی در کنیا وجود دارد. اختلافات بین گروه‌های مختلف باعث بروز مشکلات زیادی در کنیا می‌شود. نظام KANU در سال‌های ۱۹۹۰ به رهبری رئیس‌جمهور اسبق، دانیل توروینچ آراپ موی، به خاطر استفاده از خشونت برای سرکوب کردن سیاست‌های چند حزبی شماتت می‌شد.
وجود گروه‌های مخالف از نژادهای مختلف باعث شد تا دانیل آراپ موی از سال ۱۹۷۸ تا ۲۰۰۲ قدرت را در اختیار داشته باشد.
گروه‌های نژادی: کیکویو ۲۲٪، لوهیا ۱۴٪، لو ۱۳٪، کالنجین ۱۲٪، کامبا ۱۱٪، کیسی ۶٪، آمرو ۶٪، سایر آفریقایی‌ها ۱۵٪، غیر آفریقایی (آسیایی / دسی، اروپایی و عرب) ۱. ٪
گروه‌های دینی: پروتستان ۳۴٪، کلیسای کاتولیک کنیا ۳۲٪، کلیسای روز هفتم ۱۰٪، مذهبیان سنتی ۶٪، اسلام ۱۰٪، سایر مذاهب مثل هندو: برهما بودا و بهایی[نیازمند منبع]. شهرهای بزرگ: نایروبی، مومباسا، کیسومو، ناکورو والدورت.
فرهنگ

کنیا، کشوری با فرهنگ‌های متفاوت است. فرهنگ‌های قابل توجه شامل سواحیلی در مناطق ساحلی، پاستورالیست در شمال و جوامع مختلف در مرکز و غرب می‌باشد. امروزه فرهنگ ماسای به خاطر صنعت توریسم به‌خوبی شناخته شده‌است هر چند که فقط یک قبیله کوچک است.
فرهنگ > لباس ملی

بغیر از پرچم ملی، کنیا هنوز لباس ملی ندارد که معرف تمامی گونه‌های نژادی موجود در آن باشد. با داشتن بیش از ۴۲ فرهنگ مختلف، کنیا مراسم و آیین‌های تستی مخصوص به خود را دارد. هر چند، تلاش‌های زیادی برای طراحی لباس ملی معرف مردم کنیا انجام شد که چیزی شبیه یه لباس از گانا است.
کیتگ، یکپارچه کتانی را که از رنگ‌های مختلف بافته شده، و قلابدوزی‌های سنگین دارد، به عنوان لباس آفریقایی پذیرفته شده‌است. این لباس در بسیاری از کشورهای آفریقایی، به عنوان لباس رسمی در جشن‌ها و مراسم استفاده می‌شود.
کانگا (لباس آفریقایی) نیز یکی دیگر از لباس‌های متداول در خانه‌های کنیایی است. کانگا قطعه‌ای لباس به اندازه ۵/۱ در ۱ متر است که جمله‌های زیبا به زبان کیسامیلی (یا انگلیسی) بر روی آن چاپ شده‌است و اغلب زنان آن را بدور کمر و بالاتنه خود می‌پیچند. از این نوع لباس به عنوان دامن، گهواره کودک، پتوی پیک نیک، لباس شنا و… نیز استفاده می‌شود.
فرهنگ > موسیقی

کنیا مهد انواع موسیقی از موسیقی پاپ وارد شده تا موسیقی تلفیقی آفرو و بنگا و آهنگ‌های محلی سنتی است. گیتار پر طرفدارترین ساز در کنیا است و اکثر آهنگ‌ها با ریتم گیتار ساخته می‌شوند. معروف‌ترین نوازنده گیتار در اوایل قرن بیستم، فوندی کاندی بود. سایر موزیسین‌های معروف آن، فادهیلی ویلیامز (که به خاطر آهنگ "مالیکاً معروف است) و میریام ماکبا و بونی ام و دائودی کابکا، می‌باشند.
موسیقی مردمی در سالهای ۱۹۸۰ و ۹۰ به دو گروه تقسیم می‌شد: آهنگ سواحیلی و آهنگ کونگولیز، گروه دم ماشرومز که بعدها یوگا نام گرفت از گروه‌های محبوب این دوره می‌باشد. در سالهای اخیر موسیقی‌های مدرن مثل رپ و هیپ – هاپ در این کشور افزایش یافته‌اند.
دو گروه جدید بنام «گنگ» و «کاپوکاموزیک» به وجود آمده‌اند که موسیقی کنیایی خلق می‌کنند. گروه زیرزمینی هیپ – هاپ نیز وجود دارد که کمتر کارهایش را از رادیو پخش می‌کند. از پیشگامان موسیقی می‌توان به بریکارد پوکا اولانگ پوکسی پرشا با آهنگ معروفش ازمان اتونلگو و جمله معروف ولی من چیزی می‌گویم؟ و سایر هنرمندان مثل کالاماشاکا، اوکوفولانی و k- سوت، اشاره کرد.
هنرمندان محبوب عبارتند از: دیوید ماتنگ، ردسان، نسسری نویز، نونینی، جوکالی، کلپتومانیاکس، لونگومباس، سوزانا اویو آچینگ آبورا، نوع موسیقی این افراد از پاپ، راگا راگا، تلفیقی آفریقایی تا هیپ – هاپ متغیر است.
فرهنگ > ورزش

کنیا در ورزش‌هایی مثل فوتبال، اتومبیل رانی، راگبی، کریکت و بوکس فعال است. اما این کشور به خاطر قدرتش در ورزش دو و میدانی و مسابقات دوی استقامت و نیمه‌استقامت معروف است. کنیا، قهرمانانی در مسابقات المپیک در رشته‌های ۸۰۰ متر، ۱۵۰۰ متر، ۳۰۰۰ متر با مانع، ۵۰۰۰ متر، ۱۰۰۰۰ متر و ماراتن داشته‌است. با وجود رقابت اتیوپی و مراکش، کنیا هنوز سعی در حفظ جایگاه خود در رشته دو می‌دانی دارد.
رکورد دارد مسابقات ماراتن جهانی، پل ترگات، و قهرمان مسابقات ماراتن بوستون، کاترین اندریبا، از معروف‌ترین قهرمانان کنیا هستند. الیود کیپچوگه قهرمان ماراتن المپیک، لندن، ریو و توکیو به عنوان نخستین انسانی که ماراتن را زیر دو ساعت دویده‌است، قهرمان و اسطوره مطرح و کنونی دو میدانی این کشور است.
بحث‌هایی در ورزش کشور کنیا وجود دارد، چرا که برخی قهرمانان کنیایی به کشورهای دیگر مثل بحرین و قطر ملحق می‌شوند. وزارت ورزش کنیا سعی کرده جلوی پناهندگی ورزشکاران را بگیرد ولی به هر حال این امر ادامه دارد و این اواخر برنارد لاگات به تیم آمریکا پیوست.
تیم راگبی کنیا نیز در حال معروف شدن است. مسابقات سالانه سفری سونز، محبوبیت زیادی دارد. تیم ملی را کنیا (سونز) در مسابقات جهانی IRB در فصل ۲۰۰۶ مقام نهم را کسب کرد. کنیا یکی از قدرت هیا والیبال بانوان در آفریقا در رده ملی و باشگاهی است. تیم والیبال زنان کنیا در بازی‌های المپیک حضور داشته ولی مقام قابل ذکری کسب نکرده‌است.
فوتبال کنیا به علت درگیری‌های داخلی در فدراسیون فوتبال، از طرف فیفا به حالت تعلیق درآمده‌است. در زمینه مسابقات موتور سیکلت، کنیا میزبان مسابقات معروف رالی سفری است که یکی از طولانی‌ترین مسابقات رالی دنیا است. برخی از رانندگان معروف دنیا مثل بایورن والدگارد، هانامیکولا، تومی ماکنین، شکهار مهتا و کولین مک رأی در این تورنمنت شرکت کرده و قهرمان شده‌اند.