ایل بیرانوند
تاریخ > تبارشناسی

دانشنامه ایرانیکا بیرانوندها را به عنوان یکی از ایلات لر معرفی می‌کند. راولینسون و علی‌اکبر دهخدا بیرانوندها را به عنوان یکی از ایلات کرد معرفی می‌کنند.هنری راولینسون از قول میرزا بزرگ، حاکم لرستان، خاستگاه باجولوندها (سکوند) و بیرانوندها را موصل عراق می‌داند و معتقد است بیرانوندها و باجولوندها در قرن دوازدهم هجری یعنی در اواخر صفویه یا در زمان افشاریه از نواحی موصل به لرستان آمدند. البته این ادعای هنری راولینسون مورد تردید است. در کتاب «معین الدین نطنزی» در سال ۸۱۶ قمری (حدود ۳ قرن قبل از تاریخ مهاجرتی که هنری راولینسون از آن خبر می‌دهد) در کتاب (منتخب التواریخ) از وجود ایل بیرانوند در ایران خبر می‌دهد و می‌نویسد:
چون قوم لر در آن موضع (مانرود) بسیار شدند و بعد از آن هر قبیله به جهت علفخواری (چرای احشام) رو به موضعی نهادند، بعضی به لقب و بعضی به اسم موضعی که قرار گرفتند نام قبیله بدان مشهور شد، مثل روزبهانی، فضلی، داود عباسی، ایازکی، عبدالمالکی و ابوالعباسی که به نام پدر موسوم اند و سلوزی، جنگروی، لک، هسته، کوشکی، کارند، سنوبدی، الانی، زخوارکی، براوند (بیرانوند)، زنگنه، مانکره‌ای، رازی، سلگی و جودکی که به اسم مواضع خود مشهورند.
حمدالله مستوفی نیز در کتاب تاریخ گزیده که در سال ۷۳۰ هجری قمری نگاشته شده (حدود ۴ قرن قبل از تاریخ مهاجرتی که هنری راولینسون از آن خبر می‌دهد) طایفه‌ای به نام ویراوند را یکی از طوایف لر ساکن ایران معرفی می‌کند. بنابر نظر ایرج کاظمی دلفانی (نویسنده لک زبان) در کتاب «مشاهیر لر» براوند و ویراوند همان طایفه بیرانوند هستند.
بر اساس گفته‌های محلی که از اساس نادرست است، بیرانوندها از نسل مردی عرب از ساکنان حجاز هستند. این فرد پس از سکونت در لرستان و ازدواج با دختر یک خان دارای دو فرزند پسر به نام‌های بیران و باجول شد که از نسل آن‌ها ایل‌های باجولوند (سکوند) و بیرانوند به وجود آمده‌است. با توجه به سفر راولینسون به لرستان در حالی که تنها پنج نسل پس از بیران (جد بزرگ بیرانوندها) می‌گذشته این گفته‌های محلی از اساس نادرست است.کارل ریتر زبان‌شناس المانی ایل بیرانوند را به همراه سلسله و دلفان بزرگترین ایلات پیشکوه و از ایلات لک به شماره آورده‌است لیدی شل محقق انگلیسی در کتاب شکوه زندگی و رفتارها در ایران (به انگلیسی: Glimpses of life and manners in Persia) از بیرانوند نام می‌برد و آنها را از قوم لک می‌داند. ویلسون بیرانوند‌ها را قوی‌ترین ایل ازمردم  لر در لرستان دانسته‌است. هنری فیلد نیز آن‌ها را لک دانسته‌است و از گفته ویلسون و رابینو هم در این مورد نقل قول می‌کند.
رابینو می‌گوید بیرانوندها لر هستند. تا زمان زندیان خوانین ایل بیرانوند از تیره کـَر انتخاب می‌شدند. به مرور میرزاحمدی‌ها قدرت گرفته و در زمان سلطنت کریم خان به عنوان خان ایل بیرانوند انتخاب شدند. میرزااحمد نخستین خان ایل پس از به قدرت رسیدن زندیان بود و گفته می‌شود خواهر زاده کریم خان زند بوده‌است. شجرنامه خوانین ایل بیرانوند که همگی از فرزندان میرزا احمد‌خان بودند.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | 32 | 33 | 34 | 35 | 36 | 37 | 38 | 39 | 40 | 41 | 42 | 43 | 44 | 45 | 46 | 47 | 48 | 49 | 50 | 51 | 52 | 53 | 54 | 55 | 56 | 57 | 58 | 59 | 60 | 61 | 62 | 63 | 64 | 65 | 66 | 67 | 68 | 69 | 70 | 71 | 72 | 73 | 74 | 75 | 76 | 77 | 78 | 79 | 80 | 81 | 82 | 83 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | میرزا احمدخان | میرزا احمدخان | میرزا احمدخان | میرزا احمدخان | میرزا احمدخان | میرزا احمدخان |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | میرزا احمدخان | میرزا احمدخان | میرزا احمدخان | میرزا احمدخان | میرزا احمدخان | میرزا احمدخان |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
: 
: 
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | مرادخان | مرادخان | مرادخان | مرادخان | مرادخان | مرادخان |  |  |  |  |  |  |  |  | بانو | بانو | بانو | بانو | بانو | بانو |  |  |  |  |  |  | خانم بیبی | خانم بیبی | خانم بیبی | خانم بیبی | خانم بیبی | خانم بیبی |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | زینبی | زینبی | زینبی | زینبی | زینبی | زینبی |  |  |  |  |  |  |  |  | علی محمدخان (سپهوند) | علی محمدخان (سپهوند) | علی محمدخان (سپهوند) | علی محمدخان (سپهوند) | علی محمدخان (سپهوند) | علی محمدخان (سپهوند) |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | مرادخان | مرادخان | مرادخان | مرادخان | مرادخان | مرادخان |  |  |  |  |  |  |  |  | بانو | بانو | بانو | بانو | بانو | بانو |  |  |  |  |  |  | خانم بیبی | خانم بیبی | خانم بیبی | خانم بیبی | خانم بیبی | خانم بیبی |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | زینبی | زینبی | زینبی | زینبی | زینبی | زینبی |  |  |  |  |  |  |  |  | علی محمدخان (سپهوند) | علی محمدخان (سپهوند) | علی محمدخان (سپهوند) | علی محمدخان (سپهوند) | علی محمدخان (سپهوند) | علی محمدخان (سپهوند) |
: 
: 
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | حاج سلطان محمدخان مرادی | حاج سلطان محمدخان مرادی | حاج سلطان محمدخان مرادی | حاج سلطان محمدخان مرادی | حاج سلطان محمدخان مرادی | حاج سلطان محمدخان مرادی |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | حاج سلطان محمدخان مرادی | حاج سلطان محمدخان مرادی | حاج سلطان محمدخان مرادی | حاج سلطان محمدخان مرادی | حاج سلطان محمدخان مرادی | حاج سلطان محمدخان مرادی |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
: 
: 
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | شیخ‌علی خان | شیخ‌علی خان | شیخ‌علی خان | شیخ‌علی خان | شیخ‌علی خان | شیخ‌علی خان |  |  | غلام‌علی خان | غلام‌علی خان | غلام‌علی خان | غلام‌علی خان | غلام‌علی خان | غلام‌علی خان |  |  | علی مرادخان | علی مرادخان | علی مرادخان | علی مرادخان | علی مرادخان | علی مرادخان |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | شیخ‌علی خان | شیخ‌علی خان | شیخ‌علی خان | شیخ‌علی خان | شیخ‌علی خان | شیخ‌علی خان |  |  | غلام‌علی خان | غلام‌علی خان | غلام‌علی خان | غلام‌علی خان | غلام‌علی خان | غلام‌علی خان |  |  | علی مرادخان | علی مرادخان | علی مرادخان | علی مرادخان | علی مرادخان | علی مرادخان |  |  |  |  |  |  |
: 
: 
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | مرتضی‌خان اعظمی | مرتضی‌خان اعظمی | مرتضی‌خان اعظمی | مرتضی‌خان اعظمی | مرتضی‌خان اعظمی | مرتضی‌خان اعظمی |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | مرتضی‌خان اعظمی | مرتضی‌خان اعظمی | مرتضی‌خان اعظمی | مرتضی‌خان اعظمی | مرتضی‌خان اعظمی | مرتضی‌خان اعظمی |  |  |  |  |  |  |
: 
: 
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | هوشنگ اعظمی | هوشنگ اعظمی | هوشنگ اعظمی | هوشنگ اعظمی | هوشنگ اعظمی | هوشنگ اعظمی |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | هوشنگ اعظمی | هوشنگ اعظمی | هوشنگ اعظمی | هوشنگ اعظمی | هوشنگ اعظمی | هوشنگ اعظمی |  |  |  |  |  |  |