stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
صنایع ایجادشده در دوران محمدرضاشاه پهلوی
صنایع مادر > پتروشیمی آبادان

ببینید: پتروشیمی آبادان
پس از تأسیس پالایشگاه آبادان به عنوان نخستین پالایشگاه ایران و با توجه به وجود گاز همراه با نفت استخراجی و کشف میادین گازی کشور نیاز به محصولات پتروشیمی را احساس کرد و در سال ۱۳۴۲ انستیتو نفت فرانسه از طریق سازمان برنامه و بودجه مأمور شد تا مکان‌یابی ایجاد صنایع پتروشیمی در ایران را بررسی کند؛ و با توجه به نزدیکی آبادان به میادین نفتی و همچنین وجود خط لوله‌های نفت از قبل احداث شده برای پالایشگاه آبادان و دسترسی به منابع آب شیرین دائمی به دلیل مجاورت آبادان با رودخانه اروند رود این مطالعات منجر انتخاب شهر آبادان و به تأسیس شرکت سهامی پتروشیمی آبادان با مشارکت ۷۴٪ سهم شرکت ملی پتروشیمی و ۲۶٪ سهم شرکت ب اف گودریج آمریکا گردید. در سال ۱۳۴۶ به دلیل اینکه درون کشور هیچ‌گونه تجربه ساخت مجمتع‌های پتروشیمی وجود نداشت عملیات ساختمانی مجتمع توسط شرکت لاماس آمریکا آغاز و تنها پس از دو سال در سال ۱۳۴۸ رسماً به بهره‌برداری رسید.
ظرفیت اولیه پتروشیمی آبادان ۵۴ هزارتن در سال بود که شامل تولید سالانه ۲۰۰۰۰ تن پی‌وی‌سی، ۱۰۰۰۰ تن دودسیل بنزن و ۲۴۰۰۰ تن سود سوزآور بوده است. در سال ۱۳۵۴ طرح گسترش به منظور افزایش تولید پی‌وی‌سی به۶۰۰۰۰ تن در سال به اجرا درآمد.
صنایع مادر > پتروشیمی بندرامام

ببینید: پتروشیمی بندرامام
این شرکت در سال ۱۳۵۲ از مشارکت شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران و شرکت میتسویی، با عنوان شرکت پتروشیمی ایران و ژاپن شکل گرفت، ولی در سال ۱۳۶۵ در پی کناره‌گیری شرکت میتسویی از پروژه ساخت مجتمع، کلیه سهام آن توسط شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران خریداری و نام آن به شرکت پتروشیمی بندرامام تغییر پیدا کرد. شرکت پتروشیمی بندرامام در سال ۱۳۸۹ توسط شرکت صنایع پتروشیمی خلیج‌فارس خریداری شد. دفتر مرکزی و کارخانجات این شرکت در نزدیکی شهر ماهشهر از توابع استان خوزستان مستقر است.
صنایع مادر > پتروشیمی رازی

در سال ۱۳۴۹ به بهره‌برداری رسید و انواع کودهای شیمیایی و آمونیاک تولید می‌کند.
صنایع مادر > پتروشیمی شیراز

شرکت پتروشیمی شیراز بعنوان اولین واحد تولیدی صنایع پتروشیمی ایران در سال ۱۳۴۲ به منظور تولید کودهای شیمیایی ازته آغاز به فعالیت نمود.
این شرکت در ۴۵ کیلومتری شیراز، در مجاورت رودخانه کر و درنزدیکی مرودشت واقع شده است. وسعت شرکت ۳۰۰ هکتار است که ۷۲ هکتار آن را محوطه صنعتی تشکیل می‌دهد. شروع به کار شرکت با بهره‌برداری از ۴ واحد تولید آمونیاک، اوره، اسید نیتریک و نیترات آمونیوم و نیز واحد تأمین سرویسهای جانبی (آب، برق، بخار و هوای فشرده) توأم بوده و پس از آن با توجه به نیاز کشور، طرحهای توسعه متعددی به مرحله اجرا درآمد. اولین طرح توسعه شرکت با بهره‌برداری از واحد سودااش در سال ۱۳۵۲ به مرحله اجرا درآمد و سپس در سال ۱۳۵۵ با احداث واحدهای STPP و DAP روند توسعه ادامه یافت.
صنایع مادر > کابل سازی بایکا کرج

این کارخانه زیر نظر مستقیم مهندسان آلمانی و تکنسینهای ایرانی اداره می‌شد و به شرکتی ایرانی آلمانی متعلق بود و با همکاری شرکت بایکا آلمان، مقدمات راه اندازی آن فراهم شده بود.
صنایع مادر > شرکت لوله‌سازی اهواز

شرکت لوله‌سازی اهواز در اوایل سال ۱۳۴۶ توسط شرکت ملی نفت ایران تأسیس شد و در مهرماه همان سال فعالیت خود را آغاز نمود. در سال ۱۳۷۹ در راستای طرح خصوصی‌سازی، این شرکت به بخش خصوصی واگذار گردید.
صنایع مادر > صنابع دریایی ایران صدرا

شرکت صنعتی دریایی ایران: در سال ۱۳۴۷ هجری شمسی طی قرار دادی بین سازمان گسترش صنایع ایران و یک شرکت آمریکایی، شرکت صنعتی دریایی ایران و آمریکا Iran America Marine Industry نام مخفف (IAMI) در بوشهر افتتاح گردید. در آن زمان زمینه کاری شرکت مذکور ساخت و تعمیر کشتی بود. پس از انقلاب و کنار گذاشته شدن شریک آمریکایی، نام شرکت به صنایع دریایی ایران صدرا تغییر یافت.
صنایع مادر > ایزوایکو

مجتمع کشتی‌سازی و صنایع فراساحل ایران یا به اختصار ایزوایکو، یک شرکت کشتی‌سازی ایرانی است که در سال ۱۳۵۲ خورشیدی در ۳۷ کیلومتری غرب بندرعباس ایجاد شد و به طراحی، ساخت و تعمیر کشتی‌های مختلف و انواع سازه‌های دریایی و فراساحلی فعال است. ایزوایکو با وسعت ۱۱۰۰ هکتار بزرگ‌ترین زیرساخت دریایی ایران است. از سال ۱۳۹۶ با راه‌اندازی حوض‌های خشک (درای داک)، ایزوایکو به بالاترین ظرفیت ساخت و تعمیرات شناورها دست‌یافت. ایزوایکو زیرمجموعه سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران می‌باشد
صنعت حمل و نقل > شرکت متروی تهران

نخستین برنامه‌ریزی‌ها برای بنیان‌گذاری متروی تهران به سال ۱۳۵۰ در دوران شهرداری غلامرضا نیک‌پی بازمی‌گردد. در مهر سال ۱۳۵۳ مطالعات مربوط به حل مشکلات ترافیک، مترو تهران توسط شرکت‌های مشاور خارجی از جمله سوفرتو منتج به پیشنهاد سیستم اتوبان مترو (با ۷ خط) شد. شرکت‌های فرانسوی از سال ۱۳۵۶ عملیات اجرایی ساخت خط ۱ مترو را در اراضی شمال تهران (بزرگراه شهید حقانی کنونی) آغاز کردند.
صنعت حمل و نقل > شرکت کشتیرانی ملی آریا

شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران، شرکت ترابری دریایی و کشتیرانی ایرانی است، که هم‌اکنون با در اختیار داشتن ناوگانی از ۱۷۰ فروند کشتی، به‌عنوان بزرگ‌ترین شرکت خدمات کشتیرانی خاورمیانه محسوب می‌شود. شمار کارکنان این شرکت در سال ۲۰۱۲ بالغ بر ۷٬۰۰۰ نفر اعلام شد. فعالیت کشتیرانی آریا در سال ۱۳۴۷ با دو فروند کشتی کوچک، با ظرفیت‌های هزار و یک هزار و ۵۵۰ تن، در حوزه خلیج فارس و ۴ فروند کشتی اقیانوس پیما با نام‌های آریاسپ، آریافر، آریاناز و آریاگام با ظرفیت ۶۱ هزار و ۲۵۲ تن در مسیر خلیج فارس – اروپا، خلیج فارس – آسیا و خلیج فارس - آمریکا و بالعکس شروع شد. تا پایان سال ۱۳۵۶ شمار کشتی‌های ناوگان آریا به ۴۲ فروند و به ظرفیت کل ۵۲۵ هزار تن افزایش یافت. با وقوع انقلاب ۱۳۵۷ ایران در ۱۵ دی ماه ۱۳۵۸، شرکت کشتیرانی آریا، به شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران، تغییر نام یافت و به‌عنوان یکی از شرکت‌های وابسته به وزارت بازرگانی به فعالیت تجاری خود ادامه داد. در آغاز جنگ ایران و عراق در حدود ۱۶ فروند از ناوگان این شرکت از قبیل آریابوم، آریاجهان، آریاشاد و آریاامید مورد اصابت قرار گرفت و خسارات عمده‌ای به ناوگان عملیاتی این شرکت، وارد شد. با ظرفیت بالغ بر ۳٫۳ میلیون DWT است، که با بهره‌گیری از ۶ هزار نفر کادر دریایی و هزار نفر پرسنل بخش خشکی موجبات حمل بیش از ۲۲ میلیون تن کالا در سال را فراهم کرده است. با احتساب ناوگان‌های شرکت‌های تابعه و زیرمجموعه شرکت کشتیرانی ایران، در سال ۱۳۹۲ دارای ۱۷۰ کشتی در کلاس‌های مختلف می‌باشد. سازمان بازنشستگی کشوری و سازمان تأمین اجتماعی از جمله سهامداران اصلی شرکت کشتیرانی ایران هستند.
صنعت حمل و نقل > شرکت ملی نفتکش ایران

شرکت ملی نفتکش ایران شرکت انتقال نفت ایرانی است، که از شرکت‌های تابعه شرکت ملی نفت ایران می‌باشد. این شرکت در سال ۱۳۳۴ تأسیس شد و در سال ۱۳۴۹ کلیه سهام آن به شرکت ملی نفت ایران واگذار گردید. شرکت ملی نفت‌کش با در اختیار داشتن ۴۲ اَبَرنفت‌کش، بزرگ‌ترین شرکت نفت‌کش در جهان می‌باشد. این شرکت نفت خام ایران را به بازارهای صادراتی انتقال می‌دهد،
صنعت حمل و نقل > ایران ایر

در ۵ اسفند ۱۳۴۰، دو شرکت ایرانیان ایرویز و پرشین ایرسرویس در یکدیگر ادغام شدند و شرکت هواپیمایی ملی ایران (هما)، با نام بین‌المللی ایران ایر (IRAN AIR) تأسیس گردید. این شرکت، ملی اعلام شد و تمام امکانات و پرسنل دو شرکت مذکور را در اختیار گرفت و از فروردین ماه سال ۱۳۴۱ فعالیت‌های خود را آغاز کرد.
صنعت حمل و نقل > ایران ایرتور

هواپیمایی ایران ایرتور (به انگلیسی: Iran Airtour Airlines) یک شرکت هواپیمایی خصوصی ایرانی است که در سال ۱۳۵۱ توسط ایران ایر راه‌اندازی شد. خطوط هوایی آن میان تهران و دیگر شهرهای ایران و همچنین کشور ترکیه برجا است. این شرکت عضو یاتا بوده که دارای گواهینامه آیوسا می‌باشد
ماشین‌سازی > شرکت ایدم

شرکت ایران ناسیونال در سال ۱۳۴۸، کارخانه تولید موتور دیزل اتوبوس و کامیون خود را در تبریز با عنوان شرکت تولید موتورهای دیزل ایران (I.D.E.M) و با سرمایه‌گذاری مستقیم دایملربنز که بازسهامدار خود این شر ایران بود.. آلمان و همچنین در همین سال کارخانه تولید گیربکس کامیون و اتوبوس خود را با نام شرکت چرخشگر در همین منطقه، با سرمایه‌گذاری مستقیم ZF آلمان، بنیان‌گذاری نمود.
ماشین‌سازی > شرکت موتوژن > شرکت تراکتورسازی تبریز

شرکت تراکتورسازی ایران در سال ۱۳۴۷ به صورت شرکت سهامی خاص تأسیس شد و طی شمارهٔ ۵۴۰/۳۲۴ مورخ ۱۳۴۷/۰۲/۲۶ در ادارهٔ ثبت شرکت‌ها در تبریز به ثبت رسید؛ و در سه‌ماههٔ پایان سال ۱۳۴۸ کار ساخت تراکتور با مونتاژ تراکتورهای یونیورسال رومانی با قدرت ۶۵ اسب بخار شروع و به بهره‌برداری کامل رسید. در سال ۱۳۵۴ نخستین تراکتورهای MF (مسی فرگوسن) در چهار گونه به بازار عرضه شد. شرکت‌های آهنگری، موتورسازان و ریخته‌گری در سال ۱۳۶۶ از این شرکت تفکیک شدند. در سال ۱۳۷۳ نیز کارگاه ابزارسازی این کارخانه مستقل شد.
ماشین‌سازی > شرکت هپکو

شرکت هپکو در سال ۱۳۵۱ در اراک با هدف تولید تجهیزات سنگین، توسط سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران (ایدرو) (۶۰٫۷٪) و برادران رضایی (۳۹٫۳٪) تأسیس شد. در آن زمان، یکی از برادران رضایی ۱۱۴ هکتار زمین میان شرکت آلومینیوم ایران و ماشین‌سازی اراک خرید و ساخت بزرگ‌ترین کارخانه تولید ماشین‌آلات عمرانی و معدنی خاورمیانه را با نام هپکو آغاز کرد. رضایی موفق شد نخستین گروه از کارکنانش را برای آموزش تخصصی به آلمان و آمریکا بفرستد. از سال ۱۳۵۴ هپکو با همکاری شرکت‌های نویستار اینترنشنال آمریکا، پوکلِین فرانسه، صنایع‌سنگین ساکائی ژاپن، دایناپاک سوئد، و لوکومو فنلاند رسماً شروع به فعالیت نمود. رضایی در سخنرانی خود در مراسم افتتاح رسمی این کارخانه در سال ۵۵ از «کارخانجات هپکو» سخن گفت، زیرا او قصد داشت در آینده تولیدات این شرکت را به حوزه خودروهای سواری و باری نیز گسترش دهد. پس از انقلاب، در جریان مصادره اموال و دارایی‌ها، اموال خانواده رضایی که در آن زمان بالغ بر ۱۲۰ میلیون دلار برآورد می‌شد، همگی مصادره و هپکو به‌طور کامل در اختیار دولت قرار گرفت. از این رو خانواده رضایی نیز ناچار به ترک ایران شدند. قرارداد با کاترپیلار لغو شد. و با همکاری شرکت لیبهر آلمان طرح‌توسعهٔ هپکو با احداث سالنی به مساحت ۶۰۰۰۰ مترمربع برای ساخت استراکچر و شاسی ماشین‌آلات معدنی و عمرانی، با سرمایه‌گذاری ارزی ۱۰۰ میلیون مارک آلمان همراه با مجموعه‌ای از ماشین‌آلات و با ظرفیت تقریبی ۳۰۰۰ دستگاه در سال ۱۳۶۳ آغاز گردید. هپکو اولین و بزرگ‌ترین سازندهٔ تجهیزات سنگین در ایران و خاورمیانه می‌باشد. به‌علاوه این شرکت تولیدکنندهٔ انواع ماشین‌آلات کشاورزی نیز می‌باشد. همچنین هپکو توانسته سهم مناسبی در تولید انواع واگن‌ها، انواع کامیون‌ها، انواع جرثقیل‌ها، انواع لیفتراک‌ها، تجهیزات و ماشین‌آلات صنایع فولاد و صنایع مس، تجهیزات معادن، تجهیزات حفاری، تجهیزات نیروگاه‌ها، تجهیزات سدها، تجهیزات فناوری هسته‌ای، تجهیزات بنادر و تجهیزات صنایع نفت‌وگاز به‌دست‌آورد.
ماشین‌سازی > ماشین‌سازی تبریز

قرارداد ساخت، تکمیل و توسعه کارخانه ماشین‌سازی تبریز با هدف تولید انواع ماشین‌آلات صنعتی با پیشنهاد و پیگیری‌های وزیر نیروی دولت جمشید آموزگار (مهندس تقی توکلی) در سال ۱۳۴۶ بین ایران و چکسلواکی منعقد شد و این کارخانه از سال ۱۳۵۱ مورد بهره‌برداری قرار گرفت. در سال‌های بعد بخش‌هایی از شرکت ماشین‌سازی تبریز از مجموعه ماشین‌سازی منفک و به صورت مستقل به فعالیت خود ادامه دادند. این بخش‌ها شامل شرکت ریخته‌گری ماشین‌سازی تبریز و شرکت گسترش صنایع ریلی ایران می‌باشند.
ماشین‌سازی > صنایع پمپ‌سازی ایران (پمپیران) > کمپرسورسازی تبریز (کمپیدرو) > لیفتراک‌سازی سهند

مجتمع لیفتراک سازی سهند اولین تولیدکننده در خاورمیانه در زمینه تولید لیفتراک، یدک‌کش و انواع ماشین آلات انبارداری و جا به جایی، فعالیت خود را به عنوان تنها تولیدکننده لیفتراک و یدک‌کش از سال ۱۳۵۵ آغاز نمود. این شرکت با دارا بودن پرسنل مجرب و کارآمد از بدو تأسیس، فعالیت‌های خود را با همکاری برترین برندهای اروپایی همچون CONVEYANCER , CLIMAX , ROBERYOWEN و PERKINS انگلستان و BALKANCAR بلغارستان و HURTH ایتالیا شروع کرد.
ماشین‌سازی > کمباین‌سازی ایران

کمباین‌سازی ایران (ایران جان‌دیر سابق) شرکت ایرانی تولیدکننده ماشین‌آلات کشاورزی است، که در سال ۱۳۴۸ با همکاری شرکت جان‌دیر ایالات متحده آمریکا، در اراک تأسیس شد. این شرکت، اولین و بزرگ‌ترین کارخانه تولیدکننده انواع کمباین در ایران و خاورمیانه است.
ماشین‌سازی > پمپ و توربین (پتکو) > کنتورسازی ایران

شرکت کنتورسازی ایران (سهامی عام) اولین و بزرگ‌ترین تولیدکننده و صادر کننده کنتورهای هوشمند برق در خاورمیانه با پشتوانه بیش از نیم قرن تجربه و افتخار در تولید انواع کنتورهای برق، یکی از پیشتازان صنعت برق در سطح کشور، خاورمیانه و آسیای میانه می‌باشد. این شرکت در سال ۱۳۴۷ توسط وزارت نیرو و با مشارکت شرکت آ.ا. گ اینترنشنال در اولین شهر صنعتی کشور (شهر صنعتی البرز) در زمینی به وسعت ۴۰٫۰۰۰ متر مربع با بیش از ۳۰٫۰۰۰ متر مربع بنا (ساختمانها و سالنهای تولیدی و مجموعه اداری) در استان قزوین تأسیس گردید و از آن زمان تا کنون تأمین کننده نیاز کشور به انواع کنتورهای برق بوده است.
ماشین‌سازی > بلبرینگ ایران

شرکت گسترش صنعت بلبرینگ ایران (IBC) در هشتم آبان ماه ۱۳۴۸ با مشارکت شرکت SKF سوئد، تأسیس شد. این کارخانه، بلبرینگ و رولر برینگ‌های مخروطی را براساس مشخصات ارائه شده توسط ISO (سازمان استاندارد جهانی) تولید می‌کند. شرکت با مساحت بیش از ۱۴ هکتار در شهر تبریز واقع شده و بالغ بر ۶/۳ میلیون عدد از بلبرینگ و رولر برینگ مخروطی و همچنین بالغ بر ۱۲ میلیون عدد انواع ساچمه و رولرهای مخروطی در سایزهای مختلف تولید می‌کند. این کارخانه با پیشرفته‌ترین تکنیک‌های تولید با بهترین مشخصات کیفی و نظام کنترل کیفی بسیار قوی و دقیق تجهیز شده است و تمام تولیدات آن و دقت چرخشی برینگ‌های IBC مطابق استانداردهای جهانی می‌باشد. (نقل از سایت شرکت)
ماشین‌سازی > شرکت موتوژن

شرکت موتوژن در سال ۱۳۵۲ با نام «گلد الکتریک ایران» به منظور تولید الکتروموتورهای کولری، تحت لیسانس شرکت وستینگهاوس آمریکا، با سرمایه‌گذاری مشترک بانک صنعت و معدن و سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران در منطقه صنعتی غرب تبریز تأسیس گردید. با خرید سهام این شرکت توسط سازمان گسترش و نوسازی ایران در سال ۱۳۵۴، نام مجموعه به شرکت موتوژن تغییر یافت. بدنبال پذیره نویسی عمومی این شرکت توسط سازمان بورس و اوراق بهادار کشور در سال ۱۳۶۹ این شرکت از سهامی خاص به سهامی عام تبدیل گردید. شرکت موتوژن در حال حاضر در زمینی به وسعت ۴۷۰ هزار متر مربع واقع شده و فعالیت صنعتی تولیدی خود را در بیش از ۶۴ هزار متر مربع سالن سرپوشیده پیگیری می‌کند. این شرکت، سالانه بیش از ۳ میلیون دستگاه انواع الکتروموتورهای تکفاز و سه فاز در فریم‌های چدنی و آلومینیومی تولید می‌کند. (نقل از سایت شرکت)
ماشین‌سازی > ماشین‌سازی اراک

در سال ۱۳۴۴ بنابر موافقت‌نامه‌ای که میان ایران و شوروی بسته شد، روس‌ها متعهد شدند درازای صادرات گاز ایران به شوروی، ماشین‌سازی اراک و ذوب‌آهن اصفهان را احداث کنند. ماشین‌سازی اراک به منظور پشتیبانی از صنایع بنیادین و برآورده کردن نیازهای صنعتی کشور، در سال ۱۳۴۶ به مساحت ۱۳۴ هکتار توسط کارشناسان اتحاد جماهیر شوروی در اراک تأسیس و در سال ۱۳۵۰ به‌عنوان اولین صنعت سنگین ایران به‌بهره‌برداری رسید.
ماشین‌سازی > واگن پارس

شرکت واگن‌پارس اراک، اولین و بزرگ‌ترین سازنده لوکوموتیو و واگن در ایران و خاورمیانه است. این شرکت در سال ۱۳۵۳ تأسیس گردید و شروع به ساخت انواع قطار کرد و در سال ۱۳۶۴ با سرمایه‌گذاری سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران (ایدرو) به یکی از زیرمجموعه‌های این سازمان پیوست. این شرکت همچنین اولین تولیدکننده مترو و تنها تولیدکننده قطار خودکشش (ترن‌ست) در خاورمیانه می‌باشد. شرکت واگن‌پارس به مساحت ۳۳ هکتار در اراک واقع شده است.
ماشین‌سازی > ایران تایر

شرکت تولیدی ایران تایر در سال ۱۳۴۳ تأسیس و از سال ۱۳۴۴ با نام شرکت جنرال تایر و رابر ایران به بهره‌برداری رسید. پس از انقلاب این شرکت تحویل بنیاد مستضعفان شد.
شرکت ایران تایر، تولیدکننده انواع لاستیک‌های سبک و سنگین در ایران می‌باشد. میزان تولید سالانه این شرکت حدود ۲۹ میلیون کیلو انواع تایر و تیوب است. عمده محصولات شرکت عبارتند از: تایر سواری، تایر وانت، ایرلودروگریدر، تایرباری، تایراتوبوس، تایررادیال و انواع تیوب همگی با نام تجاری ایران تایر عرضه می‌شوند.
ماشین‌سازی > تایر پیروزی

شرکت لاستیک پارس که با نام تجاری پیروزی تایر فعالیت می‌کند یک شرکت سهامی عام ایرانی سازنده تایرهای خودروهای سواری و سنگین است که در سال ۱۳۵۴ تأسیس شده است.
این شرکت که در شهرک صنعتی کاوه قرار دارد در ابتدا با مشارکت شرکت پیرلی ایتالیا و بانک توسعه صنعتی راه‌اندازی شده و هم‌اکنون به صورت سهامی عام فعالیت می‌کند.
صنایع پیشرفته > شرکت صنایع الکترونیک ایران

شرکت صنایع الکترونیک ایران در سال ۱۳۵۱–۱۹۷۲ با ایده دکتر ابوالفتح اردلان از مهندسین نیروی دریایی با تأیید شخص محمد رضا شاه و سرمایه‌گذاری اولیه دولت ایران ایجاد شد. این شرکت اولین مؤسسه ای بود که اقدام به استخدام متخصصین از همه ملیتها از بهترین دانشگاه‌های دنیا می‌کرد و حقوقهایی در حد شرکتهای معتبر دنیا به آنها پرداخت می‌کرد. با این روش شرکت نه تنها متخصصین ایرانی مقیم خارج بلکه متخصصین خارجی را نیز جذب می‌کرد و برای اولین بار بود که کشور ایران محل جذب متخصصین جهانی شده بود. هدف ایجاد یک شرکت در سطح بهترین شرکتهای دنیا بود که محصولاتی با طراحی بومی تولید کند و بتواند با شرکتهایی مثل هیوز -موتورولا -هیولت پاکارد و وستینگهاوس رقابت کند. برای همین از دانشگاه‌های معتبر دنیا بازدید می‌کرد و دانشجویان را به شرکت خود جذب می‌کرد و با حقوق‌های رقابتی به ایران میاورد. ترمینالهای هوشمندی که صاایران در دهه هفتاد میلادی تولید می‌کرد دارای پردازنده داخلی بودند و پس از چند سال در اوایل دهه ۱۹۸۰ همین نسل از ترمینالها تبدیل به اولین رایانه‌های شخصی شدند و روانه بازار گردیدند. در سال ۱۳۵۷ این شرکت ۳ هزار کارمند داشت که شامل ۸۵۶ نفر پرسنل بالای لیسانس و ۴۵۰ نفر تحصیلکرده خارج از کشور از ملیتهای گوناگون بود.
صنایع پیشرفته > سازمان انرژی اتمی ایران

سازمان انرژی اتمی ایران، با تصویب قانون «سازمان انرژی اتمی» در ۱۶ تیر ۱۳۵۳ رسمیت یافت. دلیل تأسیس ان، استفاده از انرژی اتمی در صنایع، کشاورزی و خدمات و ایجاد نیروگاه‌های اتمی و کارخانه‌های آب‌شیرین‌کن، تولید مواد اولیه مورد نیاز صنایع اتمی، ایجاد زیربنای علمی و فنی لازم برای اجرای طرح‌های مزبور و همچنین برقراری هماهنگی و نظارت بر کلیه امور مربوط به انرژی اتمی در کشور عنوان شد.
در ابتدا زیر نظر نخست‌وزیری فعالیت می‌کرد و رئیس آن اکبر اعتماد بود. در ۲۸ بهمن ۱۳۵۳ زیرمجموعهٔ وزارت نیرو شد. با پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ جزء معاونت انرژی وزارت نیرو باقی ماند در ۱۹ اسفند ۱۳۶۰ دوباره مستقل شد و زیر نظر نخست‌وزیری قرار گرفت. در سال ۱۳۶۸، زیر نظر رئیس‌جمهور قرار گرفت و رئیس سازمان، سمت معاون رئیس‌جمهوری را پیدا کرد. قبل از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، این سازمان چشم‌انداز راه‌اندازی ۲۳۰۰۰ مگاوات برق هسته‌ای را در دستور کار داشت و بر این مبنا قراردادهای متعددی را برای احداث نیروگاه‌های هسته‌ای و دسترسی به سوخت هسته‌ای مورد نیاز منعقد نمود که پیگیری آنها سبب گسترش سریع سازمان گردید.
صنایع پیشرفته > شرکت ایز ایران

ایزایران در سال ۱۳۵۱ همزمان با شرکت صا ایران تأسیس شد. حوزه فعالیت آن ساخت ترمینالهای کامپیوتر بود و در حال حاضر به ارائه خدمات آموزشی و نشر و تجارت الکترونیک می‌پردازد. این شرکت بعدها به انستیتو صاایران تغییر نام داد.
صنایع پیشرفته > شرکت داده‌پردازی ایران

شرکت داده‌پردازی ایران در سال ۱۳۳۶ فعالیت خود را به عنوان شعبه‌ای از شرکت آمریکایی آی‌بی‌ام و تحت نام آی‌بی‌ام ایران، آغاز کرد و برای اولین پروژه، دستگاه‌های کارت خوان را برای پردازش و ذخیره اطلاعات نخستین سرشماری عمومی نفوس و مسکن ایران در سال ۱۳۳۵ به‌کار گرفت. پس از آن به دلیل فراگیر شدن کاربرد رایانه در محاسبات و ذخیره‌سازی اطلاعات، دامنه فعالیت‌های این شرکت توسعه یافت و تا سال‌های ۵۶ و ۵۷، با به‌کارگیری چهارصد نیروی متخصص، به‌طور تقریباً انحصاری، تمامی فعالیت‌های پردازش و محاسبات الکترونیک در مراکز مهم کشور، که نیاز به رایانه در آن‌ها احساس می‌شد را، پشتیبانی می‌کرد. پس از انقلاب ۵۷ این شعبه از آی‌بی‌ام با واگذاری تمامی امکانات و تجهیزات همراه با حفظ نام تجاری، به عنوان شرکت آی‌بی‌ام سابق به فعالیت‌های خود ادامه داد. در سال ۱۳۶۳ سازمان برنامه و بودجه شرکتی با عنوان داده پردازی ایران را به ثبت رساند و تمامی حقوق مادی و معنوی شرکت سابق را به این شرکت منتقل کرد.
صنایع پیشرفته > مادیران

گروه مادیران در سال ۱۳۴۳ تحت عنوان «شرکت امیری و شرکاء» بنیان‌گذاری شد. در سال ۱۳۴۳ یکسال پس از تأسیس مرکز ماشین‌های اداری ایران، شرکت موفق به دریافت نمایندگی انحصاری برند اولیوتی و ماشین حساب‌های الکترونیکی شارپ شد. در آن زمان، ماشین حساب‌های شارپ در رده اولین ماشین حساب‌های الکترونیکی پیشرفته در سرتاسر دنیا به‌شمار می‌رفت. دریافت نمایندگی انحصاری دستگاه‌های سکه و پول شمار بانکی De La Rue در آن دوره از دیگر موفقیت‌های این شرکت به‌شمار می‌رفت.
خودروسازی > شرکت ایران کاوه

در تاریخ ۲۸ تیرماه سال ۱۳۴۲ توسط اصغر قندچی با نام ایران کاوه تأسیس شد و با انعقاد قرارداد انحصاری با شرکت ماک تراکس فعالیت خود را با مونتاژ کامیون‌های ماک و ساخت انواع تریلر آغاز نمود. تعداد کامیون‌های تولیدی ایران‌کاوه طی مدت همکاری با شرکت ماک تراکس تا سال ۱۳۵۷ بالغ بر ۷٬۵۰۰ دستگاه گردید. به دنبال مصادرهٔ ایران کاوه و توقف تولید کامیون‌های ماک در سال ۱۳۵۷، نام شرکت را به «سایپا دیزل» تغییر دادند. اصغر قندچی که پس از مصادرهٔ کارخانه‌اش دوباره به کار تعمیرکاری ماشین‌های سنگین روی آورد.
خودروسازی > شرکت ایران ناسیونال

شرکت ایران ناسیونال در مرداد ۱۳۴۱ با سرمایه‌ای نزدیک به یک‌صد میلیون ریال توسط برادران خیامی بنیان نهاده شد و در شهریور همان سال با شماره ثبت ۸۳۵۲ و شناسهٔ ملی ۱۰۱۰۰۳۶۰۷۹۴ در ادارهٔ ثبت شرکت‌های تهران به ثبت رسید. نخستین گروه تولیدات این شرکت، اتوبوس‌های معروف به «ال‌پی» بودند که شاسی آن‌ها از آلمان وارد می‌شد.
در سال ۱۳۴۵، با قراردادی با شرکت روتس انگلستان، ایران ناسیونال برنامه‌ریزی تولید پیکان را انجام داد و از ۲۴ اردیبهشت ۱۳۴۶ کارخانهٔ ویژهٔ آن گشایش یافت و ساخت انبوه آن کلید خورد. از سال ۱۳۴۶ تا ۱۳۵۷ پیکان در مدل‌های کار، دولوکس، جوانان، استیشن و وانت ساخته شد. انواع اتوبوس، مینی‌بوس و آمبولانس نیز در این سال‌ها در این شرکت تولید می‌شد. در سال ۱۳۵۲، شرکت هدف‌گذاری کرد که به خودکفایی برسد و محصولاتی تمام ایرانی به فروش برساند. در این راستا، چندین کارخانه و شرکت تامین‌کننده در سراسر ایران تأسیس شد. شرکت در سال ۱۳۵۶ دارای قصد جدی برای تولید جایگزین پیکان بود که با وقوع انقلاب ۱۳۵۷ و جنگ ایران و عراق، پروژه لغو شد و سپس این شرکت با پژو فرانسه و شرکای خارجی برای تولید خودروهای جدید در ایران به توافق رسید.
خودروسازی > شرکت سایپا

سایپا، در سال ۱۳۴۴ با نام خودروهای شرکت سایپا، وانت آکا و سواری ژیان بودند. تجاری SAIPAC کامل: Société anonyme iranienne de production des automobiles Citroën و با مشارکت خودرو ساز فرانسوی، سیتروئن بنیان نهاده شد.
این شرکت از سال ۱۳۴۷، انواع مدل‌های ژیان را می‌ساخت. در سال ۱۳۵۲ با یک توافق با شرکت خودروسازی فرانسوی رنو، رنو ۵ در مدل‌های ۲ و ۴ در به بازار عرضه شد. پس از سال ۱۳۵۳، خودروهای ژیان مهاری و ژیان پیکاب نیز در مدل‌های معمولی و دو لوکس ساخته شدند.
در سال ۱۳۵۴، نام شرکت، به نام کنونی آن، سایپا تغییر پیدا کرده است که کوتاه شدهٔ «شرکت سهامی ایرانی تولید اتومبیل» بود.
خودروسازی > شرکت پارس خودرو

پارس خودرو در سال ۱۳۳۵ به شماره ثبت ۵۲۷۲ و با نام شرکت «جیپ» تأسیس شد و با واردات و فروش خودروهای جیپ ویلیز و قطعات یدکی آن فعالیت خود را شروع کرد.
شرکت در سال ۱۳۳۸ پس از احداث کارخانه در جاده مخصوص کرج (محل کنونی شرکت) مونتاژ انواع خودروهای جیپ را در ایران آغاز نمود. در سال ۱۳۴۵ به دنبال احداث سالن‌های پرس و ساخت قطعات و توسعه عملیات، تولید خودروهای آریا و شاهین (رامبلر) به محصولات پیشین اضافه گردید.
در تاریخ ۱۳۵۲/۰۲/۰۴ شرکت «موتور جک (سهامی خاص)» به شماره ثبت ۱۶۸۳۲ تأسیس و کلیه دارایی‌ها و تعهدات شرکت جیپ به این شرکت منتقل شد. نام شرکت در تاریخ ۱۳۵۲/۰۲/۰۸ بر طبق مصوبه مجمع عمومی فوق‌العاده به «شرکت جنرال موتورز ایران (سهامی خاص)»، در سال ۱۳۵۹ به «خودروسازی ایران» و سپس در همان سال به «پارس خودرو» تغییر یافت.
شرکت پارس خودرو بر اساس صورت‌جلسه مجمع فوق‌العاده مورخ ۱۳۷۱/۰۱/۲۶ و به استناد ماده ۲۷۸ قانون اصلاح، قسمتی از قانون تجارت، از «سهامی خاص» به «سهامی عام» تبدیل گردید و اساسنامه جدید شرکت مشتمل بر ۸۰ ماده و ۱۵ تبصره مورد تصویب قرار گرفت. در اواخر سال ۱۳۷۸ و در پی عرضه سهام شرکت در بازار بورس، شرکت سایپا ۵۱ درصد از سهام شرکت را خریداری نمود و با این اتفاق این شرکت از شمول شرکت‌های دولتی خارج گردید. در سال ۸۲، ۳۴درصد دیگر از سهام شرکت توسط شرکت سایپا خریداری شد.
صنایع لوازم خانگی > شرکت ارج

کارخانه ارج در سال ۱۳۱۶ در یک کارگاه کوچک درون خیابان سی متری تهران، پایتخت ایران، به همراه ۸ کارگر با هدایت خلیل ارجمند، استاد دانشکده فنی دانشگاه تهران، به صنایع غیردولتی ایران پیوست. پس از درگذشت خلیل ارجمند، مدیریت این کارخانه تا انقلاب اسلامی، بر عهده برادران ارجمند قرار گرفت و توانست به موفقیت‌های چشم‌گیری برسد.
ارج در نخستین دورانش، صندلی‌های تاشو می‌ساخت و کارهای آهنگری، ریخته‌گری و جوشکاری نیز انجام می‌داد. در دههٔ ۱۳۵۰، در گسترش و پیشرفتی قابل توجه، به ساخت لوازم خانگی، از جمله آب‌گرم‌کن برقی، یخچال، بخاری، ماشین رخت‌شویی و کولر روی آورد.
پس از انقلاب کارخانهٔ ارج، بابت بدهی به سازمان صنایع ملی ایران منتقل گردید و پس از آن به سوی ورشکستگی قدم‌ها را به سرعت برداشت. شرکت در دههٔ ۱۳۷۰ با یک اختلاس ۲۰ میلیارد تومانی مواجه شد. در پی مشکلات مالی، سرانجام در روز ۲۴ خرداد ۱۳۹۵ با پلمب قضایی انبار ارج، پس از ۷۹ سال به‌طور رسمی تعطیل شد و میان سهام‌داران پرشماری دست‌به‌دست گشت.