stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
دنیل تامت

| دنیل تامت | دنیل تامت |
| --- | --- |
زادهٔ: ۳۱ ژانویهٔ ۱۹۷۹ ‏(۴۶ سال)
دنیل تامت (انگلیسی: Daniel Tammet؛ زاده ۳۱ ژانویه ۱۹۷۹) نویسنده انگلیسی، مقاله‌نویس، مترجم و دانشمند مبتلا به اوتیسم است. کتاب خاطرات او با نام «متولد یک روز آبی» در سال ۲۰۰۶ منتشر شد.این کتاب که به سندرم اسپرگر و سندرم ساوان نیز می پردازد برنده «بهترین کتاب برای بزرگسالان جوان» در سال ۲۰۰۸ توسط مجله انجمن کتابخانه‌های آمریکا جوان کتابخانه خدمات نامگذاری شد. کتاب دومش، «استقبال از آسمان وحشی»، یکی از پرفروش‌ترین کتاب های فرانسه در سال ۲۰۰۹ بود .کتاب سوم او، «تفکر در اعداد»، در ۱۶ اوت ۲۰۱۲ توسط هادر و استوتون در انگلستان و در ۳۰ ژوئیه ۲۰۱۳ توسط لیتل براون و شرکا در ایالات متحده و کانادا منتشر شده‌ است. اولین رمان او در فرانسه و کبک در سال ۲۰۱۶ منتشر شد. کتاب‌های او به ۲۰ زبان منتشر شده‌است. او از سال ۲۰۱۲ عضو انجمن سلطنتی هنر است.
زندگی شخصی

دنیل تامت متولد و بزرگ شده ی پارس، شرق لندن، انگلستان است. او فرزند ارشد یک خانواده ی نه فرزندی است و در دوران خردسالی از حملات صرع رنج می‌برد.
او تا کنون دو بار در مسابقات قهرمانی جهانی حافظه در سال های ۱۹۹۹ و ۲۰۰۰ شرکت کرده است.
دنیل بیست و پنج ساله بود پروفسور سیمون بارون کوهن از دانشگاه مرکز تحقیقات اوتیسم کمبریج تشخیص داد که به سندروم اسپرگر مبتلا است. او یکی از صد «دانشمندان شگرف» در Darold Treffert, M.D است. در مورد او فیلمی با عنوان "پسری با مغز غیر قابل تصور" ساخته شده است که برای اولین بار در سال ۲۰۰۵ در بریتانیا پخش گردید.
او از سال ۲۰۰۰ با نیل میچل که مهندس نرم‌افزار است آشنا شد و اکنون در خانه ای آرام به همراه یک گربه با هم زندگی می‌کنن.
تامت اکنون ساکن فرانسه است.
شغل

در سال ۲۰۰۲، تامت وب سایت، Optimnem راه اندازی شد. این سایت ارائه می‌دوره‌های زبان (در حال حاضر فرانسوی و اسپانیایی) بوده‌است و عضو تأیید شده از شبکه ملی بریتانیا برای یادگیری ۲۰۰۶. شده
متولد یک روز آبی توجه رسانه‌های بین‌المللی و ستایش منتقدان را دریافت. مجله واژه‌ها کمک داور ری اولسون اظهار داشت که زندگی‌نامه تامت بود «عنوان جذاب به عنوان بنجامین فرانکلین و جان استوارت میل» و این که تامت نوشت: «برخی از شفاف‌ترین نثر این سمت از همینگوی». ترجمان نگاه کرکوس اظهار داشت که کتاب «فراتر از ناتوانی ژانر خاطرات».
تامت برای تور کتاب خود در ایالات متحده در چند تلویزیون و رادیو بحث، از جمله ۶۰ دقیقه و در اواخر با دیوید لترمن ظاهر شد. در فوریه ۲۰۰۷ متولد شده در یک روز آبی را به عنوان کتاب رادیو بی‌بی‌سی ۴ از هفته در انگلستان مرتب شده‌است.
کتاب دوم خود، با استقبال از آسمان گسترده، در سال ۲۰۰۹ منتشر شد پروفسور آلن اسنایدر، مدیر دانشگاه مرکز سیدنی برای ذهن، به نام کار «یک دستاورد فوق‌العاده و به یاد ماندنی.»تامت استدلال می‌کند که توانایی‌های دانشمند هستند «فراطبیعی» نیست بلکه «یک نتیجه» از «طبیعی، راه غریزی از فکر کردن در مورد اعداد و کلمات». او نشان می‌دهد که مغز دانشمندان می‌توانید، تا حدی، بازآموزی می‌شود، و مغزهای طبیعی به توسعه برخی از توانایی‌های دانشمند یادمی‌گرفتند.
تفکر در اعداد، مجموعه ای از مقالات، اولین بار در سال ۲۰۱۲ به عنوان کتاب رادیو بی‌بی‌سی ۴ از هفته در انگلستان منتشر شد و سریال
ترجمه خود را به فرانسه از انتخاب شعر توسط لِ موری توسط L'Iconoclaste در فرانسه در سال ۲۰۱۴. منتشر شد
Mishenka اولین رمان تامت است که در فرانسه و کبک در سال ۲۰۱۶ آمد
دنیل تامت با 580 رقم اعشار عدد پی
ال پالومار

مکان در 24px استان بوئنوس آیرس, 23x15px|border |alt=|link= آرژانتین
| El Palomar | El Palomar |
| --- | --- |
El PalomarLocation in Greater Buenos Aires: El PalomarLocation in Greater Buenos Aires
مختصات: ۳۴°۳۷′ جنوبی ۵۸°۳۵′ غربی﻿ / ﻿۳۴٫۶۱۷°جنوبی ۵۸٫۵۸۳°غربی﻿ / -34.617; -58.583: مختصات: ۳۴°۳۷′ جنوبی ۵۸°۳۵′ غربی﻿ / ﻿۳۴٫۶۱۷°جنوبی ۵۸٫۵۸۳°غربی﻿ / -34.617; -58.583
استان:  استان بوئنوس آیرس
Partido: Morón & Tres de Febrero
ارتفاع: ۶ متر (۲۰ فوت)
جمعیت (2001 سرشماری [INDEC]): جمعیت (2001 سرشماری [INDEC])
 • کل: ۷۴٬۷۵۷
 • تراکم: ۸٬۰۶۳٫۷/کیلومتر مربع (۲۰۸۸۵/مایل مربع)
کد پستی: B 1684
کد منطقه: + 11
ال پالومار (به اسپانیایی: El Palomar) شهری در کشور آرژانتین، استان بوئنوس آیرس است که در سال ۲۰۰۹ میلادی، حدود ۷۴٬۷۵۷ نفر جمعیت داشته است.
لی جون-هو (اسکیت‌باز سرعت)

لی جون-هو (انگلیسی: Lee Joon-ho؛ زادهٔ ۷ سپتامبر ۱۹۶۵) اسکیت‌باز سرعت اهل کره جنوبی است.
وی در مسابقات کشوری و بین‌المللی در مجموع برندهٔ ۸ مدال طلا، ۶ مدال نقره، ۴ مدال برنز شده‌است.
سن-ژیل، کبک

Parish municipality در 23x15px|border |alt=|link= استان کبک, 23x15px|border |alt=|link= کانادا
| سَن-ژیل | سَن-ژیل |
| --- | --- |
Parish municipality: Parish municipality
Saint-Gilles: Saint-Gilles
استان:  استان کبک
ناحیه: شودییر-آپالاش
منطقه شهری: Lotbinière
Constituted: July 1, 1855
حکومت: حکومت
 • Mayor: Robert Samson
 • Federal riding: Lotbinière—Chutes-de-la-Chaudière
 • Prov. riding: Lotbinière—Chutes-de-la-Chaudière
مساحت: مساحت
 • کل: ۱۸۰٫۸۰ کیلومتر مربع (۶۹٫۸۱ مایل مربع)
 • خشکی: ۱۷۷٫۳۶ کیلومتر مربع (۶۸٫۴۸ مایل مربع)
جمعیت (۲۰۱۱): جمعیت (۲۰۱۱)
 • کل: ۲۱۳۸
 • تراکم: ۱۲٫۱/کیلومتر مربع (۳۱/مایل مربع)
 • Change (۲۰۰۶–۱۱): افزایش۱۷٫۹%
 • Dwellings: ۹۹۷
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی −۵ (EST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی −۴ (EDT)
Postal code(s): G0S 2P0
کد(های) منطقه: 418 and 581
وبگاه: www.st-gilles.qc.ca
سَن-ژیل (به فرانسوی: Saint-Gilles) قصبه‌ای در منطقه شهری لوتبینییر ناحیه شودییر-آپالاش در استان کبک کانادا است. در سرشماری سال ۲۰۱۱ این قصبه ۱٬۸۸۴ نفر جمعیت داشته‌است و مساحت آن ۱۷۴٫۷۴ کیلومتر مربع است.
سسیل دویت-مرت

| سسیل دویت-مرت | سسیل دویت-مرت |
| --- | --- |
زادهٔ: ۲۱ دسامبر ۱۹۲۲ پاریس، فرانسه
درگذشت: ۸ مهٔ ۲۰۱۷ (۹۴ سال)
شناخته‌شده برای: École de Physique des Houches
همسر: برایس دویت
جوایز: Marcel Grossmann Award
پیشینه علمی: پیشینه علمی
شاخه(ها): فیزیک نظری Functional integration
محل کار: مؤسسه مطالعات پیشرفته دانشگاه کارولینای شمالی در چپل هیل دانشگاه تگزاس در آستین
 :  
سسیل دویت-مرت (انگلیسی: Cécile DeWitt-Morette؛ زاده ۲۱ دسامبر ۱۹۲۲ – درگذشته ۸ مهٔ ۲۰۱۷) یک فیزیک‌دان در زمینه فیزیک نظری و Functional integration اهل فرانسه بود.
در جستجوی آرامش (مجموعه تلویزیونی)

| در جستجوی آرامش | در جستجوی آرامش |
| --- | --- |
ژانر: داستانی، اجتماعی
نویسنده: سرپرست نویسندگان: عباس نعمتی نویسندگان: حمید طاهری صادق خوشحال مشاور فیلمنامه: محمود اربابی
کارگردان: سعید سلطانی
بازیگران: مهدی هاشمی داریوش فرهنگ حدیث میرامینی پرویز فلاحی پور فرشته سرابندی کمند امیرسلیمانی عطا عمرانی سیدمیثم حسینی (کارگردان) مهتاب ثروتی محسن فلاح افشار صحرا اسدالهی فاطمه مرتاضی مانی حیدری علی خازنی شاپور کلهر افسانه ناصری سجاد دیرمینا نازگل‌ فرنقی زهرا سعیدی فرشید زارعی فرد جمشید مشایخی  رستم ایران نژاد پژمان بازغی محمد متوسلانی محسن آشتیانی پور حمیدرضا معدن کن نگار جوکار مهشید مرندی ساحل نامور مریم دل غمین سینا شفیعی
سازنده موسیقی متن: بهزاد عبدی
آهنگ آغاز: بهزاد عبدی
آهنگ پایان: محمد معتمدی
آهنگساز: بهزاد عبدی
کشور سازنده: ایران
زبان اصلی: فارسی
شمار قسمت‌ها: ۴۴ قسمت
تولید: تولید
تهیه‌کننده: علی آشتیانی پور
فیلم‌برداری: مدیر تصویررداری: ناصر محمودکلایه تصویربردار: ناصر بیگ زاده
تدوین‌گر: سودابه سعیدنیا
مدت: ۵۰ دقیقه
پخش: پخش
شبکهٔ اصلی: شبکه پنج سیما
در جستجوی آرامش یک مجموعه تلویزیونی به کارگردانی سعید سلطانی است که در سال ۱۳۹۶ از شبکه پنج سیما پخش شد.
خلاصه داستان

دکتر بهروز امینی با بازی مهدی هاشمی از دانشمندان و پژوهشگران حوزه داروسازی در ایران است. او هم خانواده‌ای مثال‌زدنی دارد و هم در حرفه‌اش موفق بوده و بعد از ۲۰ سال تلاش مداوم توانسته در راستای تولیدات ملی و دانش‌بنیان، دارویی برای درمان سرطان تولید کند که مشابه خارجی ندارد. بعد از تولید دارو، جامعه پزشکی برای بهروز امینی جشنی برپا می‌کند و نام او و شرکتش در سراسر جوامع پزشکی جهان می‌پیچد اما یک اتفاق همه معادلات دکتر امینی را به هم می‌ریزد و آبرویش را در معرض خطر قرار می‌دهد!
بازیگران

مهدی هاشمی
حدیث میرامینی
داریوش فرهنگ
پرویز فلاحی‌پور
فرشته سرابندی
جمشید مشایخی
رستم ایران نژاد
پژمان بازغی
سیدمیثم حسینی (کارگردان)
عطا عمرانی
مهتاب ثروتی
صحرا اسدالهی
زهرا سعیدی
فاطمه مرتاضی
مانی حیدری
فرشید زارعی‌فرد
محمد متوسلانی
سینا شفیعی
افسانه ناصری
سجاددیرمینا
نگار جوکار
مهشید مرندی
نازگل فرنقی
جوایز و نامزدها

| سال | جایزه | رده | دریافت‌کننده | نتیجه |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱۳۹٧ |  هجدهمین جشن حافظ |  |  |  |
| ۱۳۹٧ |  هجدهمین جشن حافظ | بهترین فیلمنامه تلویزیونی | عباس نعمتی و حمید طاهری و صادق خوشحال | نامزدشده |
نوروزآباد، مادیا پرادش

مکان در 23x15px|border |alt=|link= هند
| نوروزآباد، مادیا پرادش | نوروزآباد، مادیا پرادش |
| --- | --- |
شهر: شهر
ایالت: مادیا پرادش
شهرستان: اوماریا
جمعیت (۲۰۰۱): جمعیت (۲۰۰۱)
 • کل: ۲۲۴۰۱
زبان‌ها: زبان‌ها
 • رسمی: هندی
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۵:۳۰ (IST)
نوروزآباد، مادیا پرادش (به انگلیسی: Nowrozabad) یک منطقهٔ مسکونی در هند است که در Umaria district واقع شده‌است.
خصوصیات

نوروزآباد ۲۲٬۴۰۱ نفر جمعیت دارد.
هاینز کوتین

هاینز کوتین (انگلیسی: Heinz Kuttin؛ زادهٔ ۵ ژانویهٔ ۱۹۷۱) اسکی‌باز پرش اهل اتریش است.
بایسون (ازبکستان)

مکان در 25px ازبکستان
| بایسون | بایسون |
| --- | --- |
بایسونموقعیت بایسون در نقشه: بایسونموقعیت بایسون در نقشه
مختصات: ۳۸°۱۲′ شمالی ۶۷°۱۲′ شرقی﻿ / ﻿۳۸٫۲۰۰°شمالی ۶۷٫۲۰۰°شرقی﻿ / 38.200; 67.200: مختصات: ۳۸°۱۲′ شمالی ۶۷°۱۲′ شرقی﻿ / ﻿۳۸٫۲۰۰°شمالی ۶۷٫۲۰۰°شرقی﻿ / 38.200; 67.200
ولایت: ولایت سرخان‌دریا
ناحیه: ناحیه بوی‌سون
ارتفاع: ۱۲۱۷ متر (۳۹۹۳ فوت)
جمعیت (2012 estimate): جمعیت (2012 estimate)
 • کل: ۲۶۹۳۴
بایسون (به ازبکی: Boysun) یک شهر در ازبکستان است که در ناحیه بوی‌سون در ولایت سرخان‌دریا واقع شده‌است. بوی‌سون ۲۶٬۹۳۴ نفر جمعیت دارد و ۱٬۲۱۷ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است. بیشتر ساکنان این شهر تاجیک‌ها، ازبک‌ها، و عرب‌های فارسی‌زبان هستند.
اسپوسنده

Municipality در Norte, 23x15px|border |alt=|link= پرتغال
| اسپوسنده | اسپوسنده |
| --- | --- |
Municipality: Municipality
  پرچمنشان:   پرچمنشان
منطقه: Norte
Subregion: Cávado
Intermunic. comm.: Cávado
ناحیه: Braga
بخش‌ها: 9
حکومت: حکومت
 • شهردار: Fernando Cepa (PSD)
مساحت: مساحت
 • کل: ۹۵٫۴۱ کیلومتر مربع (۳۶٫۸۴ مایل مربع)
جمعیت (۲۰۱۱): جمعیت (۲۰۱۱)
 • کل: ۵۶٫۱۸۶
منطقهٔ زمانی: WET/WEST (UTC+0/+1)
وبگاه: http://www.cm-esposende.pt/
اسپوسنده ((به پرتغالی: Esposende)) یکی از شهرهای کشور پرتغال است.
پتوومک، مریلند

مکان در 23x15px|border |alt=|link= مریلند
| Potomac, Maryland | Potomac, Maryland |
| --- | --- |
مکان مختص سرشماری: مکان مختص سرشماری
Location of Potomac, Maryland: Location of Potomac, Maryland
مختصات: ۳۹°۱′ شمالی ۷۷°۱۳′ غربی﻿ / ﻿۳۹٫۰۱۷°شمالی ۷۷٫۲۱۷°غربی﻿ / 39.017; -77.217: مختصات: ۳۹°۱′ شمالی ۷۷°۱۳′ غربی﻿ / ﻿۳۹٫۰۱۷°شمالی ۷۷٫۲۱۷°غربی﻿ / 39.017; -77.217
ایالات آمریکا:  مریلند
شهرستان: [[File:|22x20px|border |alt=|link=]] شهرستان مونتگومری، مریلند
مساحت: مساحت
 • کل: ۲۶٫۶ مایل مربع (۶۸٫۸ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۲۵٫۲ مایل مربع (۶۵٫۲ کیلومتر مربع)
 • آب: ۱٫۴ مایل مربع (۳٫۶ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۳۶۱ فوت (۱۱۰ متر)
جمعیت (۲۰۱۰): جمعیت (۲۰۱۰)
 • کل: ۴۴۹۶۵
 • تراکم: ۱۷۸۴٫۳۳/مایل مربع (۶۵۳٫۵۶/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۵ (Eastern (EST))
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۴ (EDT)
زیپ‌کد: ۲۰۸۵۴، ۲۰۸۵۹
کد(های) منطقه: 301, ۲۴۰
FIPS کد: ۲۴-۶۳۳۰۰
GNIS feature ID: ۰۵۹۱۰۵۶
پتوومک (به انگلیسی: Potomac) شهری در ایالت مریلند کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۴۴٬۹۶۵ نفر بوده‌است.
اولنا زلنسکا

| اولنا زلنسکا | اولنا زلنسکا |
| --- | --- |
Олена Зеленська: Олена Зеленська
زلنسکا در ۲۰۲۱: زلنسکا در ۲۰۲۱
ششمین بانوی اول اوکراین: ششمین بانوی اول اوکراین
متصدی: متصدی
آغاز به کار  ۲۰ مه ۲۰۱۹: آغاز به کار  ۲۰ مه ۲۰۱۹
رئیس‌جمهور: ولودیمیر زلنسکی
پس از: مارینا پوروشنکو
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: اولنا ولودیمیریونا کیاشکوOlena Volodymyrivna Kiyashko ۶ فوریهٔ ۱۹۷۸ ‏(۴۷ سال) کریفیی ریه، جمهوری شوروی سوسیالیستی اوکراین، اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی (اکنون اوکراین)
همسر(ان): ولودیمیر زلنسکی (ا. ۲۰۰۳)
فرزندان: ۲
خویشاوندان: الکساندر زلنسکی (پدرشوهر)
محل تحصیل: دانشگاه ملی کریوی ری
پیشه: فیلمنامه‌نویس
اولِنا ولودیمیریونا زلنسکا (با نام مستعار: کیاشکو؛ به اوکراینی: Олена Володимирівна Зеленська؛ زادهٔ ۶ فوریهٔ ۱۹۷۸)، یک فیلم‌نامه‌نویس اوکراینی است که از سال ۲۰۱۹ بانوی اول اوکراین به عنوان همسر رئیس‌جمهور ولودیمیر زلنسکی است. در دسامبر ۲۰۲۳، نام زلنسکا در فهرست ۱۰۰ شخص تأثیرگذار مجله تایم قرار گرفت.
ایرج میرزا

| ایرج میرزا | ایرج میرزا |
| --- | --- |
زاده: مهرماه ۱۲۵۳ خورشیدی رمضان ۱۲۹۱ (قمری)اکتبر ۱۸۷۴ (میلادی) تبریز، ایران
درگذشته: ۲۲ اسفند ۱۳۰۴ (خورشیدی)۲۷ شعبان ۱۳۴۳ (قمری)۱۴ مارس ۱۹۲۶ (میلادی) خیابان ایران (عین‌الدوله)، خیابان پهلوی (خیابان ولی عصر کنونی)، بازارچهٔ سقاباشی، تهران  ایران پهلوی سکته قلبی
آرامگاه: گورستان ظهیرالدوله، شمیران
لقب: سعدی دوران
پیشه: شاعر
ملیت:  ایران
دانشگاه: دارالفنون تبریز
سبک(های) نوشتاری: غزلیات، طنز
فرزند(ان): جعفرقلی، خسرو، ربابه
والدین: غلامحسین‌میرزا
ایرج میرزا (مهرماه ۱۲۵۳ در تبریز – ‏ ۲۲ اسفند ۱۳۰۴ خورشیدی در تهران) ملقب به «جلال‌الممالک» و «فخرالشعرا»، از جمله شاعران مشهور ایرانی در عصر مشروطیت (اواخر دوره قاجار و اوایل دوره پهلوی) و از پیشگامان تجدد در ادبیات فارسی بود. ایرج میرزا در قالب‌های گوناگون شعر سروده و ارزشمندترین اشعارش مضامین انتقادی، اجتماعی، احساسی و تربیتی دارند. شعر ایرج ساده و روان و گاهی دربرگیرندهٔ واژه‌ها و گفتارهای عامیانه است و اشعار او از جمله اشعار اثرگذار بر شعر دوره مشروطیت بود.
زندگی

او فرزند صدرالشّعرا غلامحسین‌میرزا، نوهٔ ایرج پسر فتحعلی‌شاه و نتیجهٔ فتحعلی شاه قاجار بود. تحصیلاتش در مدرسه دارالفنون تبریز صورت گرفت و در همان مدرسه مقدمات عربی و فرانسه را آموخت. وقتی امیرنظام گروسی مدرسه مظفری را در تبریز تأسیس کرد، ایرج میرزا سمت معاونت آن مدرسه را یافت و در این سمت مدیریت ماهنامه ورقه (نخستین نشریه دانشجویی تبریز) را برعهده گرفت. در نوزده سالگی لقب «ایرج بن صدرالشعرا» یافت. لیکن بزودی از شاعری دربار کناره گرفت و به مشاغل دولتی مختلفی از جمله کار در وزارت فرهنگ (معارف آن‌زمان) پرداخت. سپس به استخدام اداره گمرک درآمد و پس از مشروطیت هم در مشاغل مختلف دولتی از جمله وزارت کشور در سمت فرماندار آباده و معاونت استانداری اصفهان خدمت کرد. ایرج میرزا در سن پنجاه و یک سالگی در پی یک سکته قلبی در منزلی در خیابان پهلوی (ولی‌عصر) تهران درگذشت. ایرج میرزا به زبان‌های فارسی، ترکی آذربایجانی، عربی و فرانسه تسلط داشت و روسی نیز می‌دانست و خط نستعلیق را خوب می‌نوشت. آرامگاه ظهیرالدوله خانه ابدی ایرج میرزا شد.
شخصیت

ایرج به گروهی از شاهزادگان قاجاری تعلق داشت که در حکمرانی بر کشور سهم مؤثری نداشتند ولی با این وجود، تعلق خاطر خود را به نسب و اشرافیت خود حفظ کرده بودند. ایرج نیز مانند پدرش صدرالشعرا، گاه دچار فقر و تنگدستی می‌شد و از همین رو همفکری و همدردی با تهیدستان و روح اعتراض به نابرابری‌های اجتماعی در وی زنده بود. او به سبب خصلت ولخرجی، سفرهای مداوم و تغییر مکرر شغل، برخلاف میل باطنی خود گاه مجبور به مدیحه‌سرایی اعیان و اشراف می‌شد ولی به نحو ملایم اما مؤثر از این کار ابراز دلتنگی و بیزاری می‌کرد.
کسانی که از نزدیک با ایرج ارتباط داشته‌اند، گفته‌اند که او در زندگی روزمره مردی متین و موقر بوده و در جمع به لفظ قلم سخن می‌گفته اما هنگام حضور در محافل خصوصی و در میان دوستان، این حریم به یکباره از میان می‌رفت و به بذله‌گویی مبدل می‌شد. یک خاورشناس روسی که در زمان حیات ایرج او را ملاقات کرده دربارهٔ او می‌گوید:
«مردی بود سیاه‌سوخته و لاغراندام و متوسط‌القامه و در رفتار و گفتار شکیبا و بردبار. اشعار ایرج وقتی خودش آن‌ها را می‌خواند، جان می‌گرفت…»
شخصیت > دیدگاه سیاسی

مقالهٔ اصلی: جنبش مشروطه
ایرج میرزا به همراه محمّدتقی بهار، بلندترین صدای شعر دورهٔ مشروطه بود. او برخلاف بهار که از زاویه میهن‌پرستی به مشروطه می‌نگریست، بیشتر از دیدگاه یک بورژوای اشرافی، منتقد روابط اجتماعی بود. و ضمن آنکه توده مردم را فاقد شعور سیاسی و درک اجتماعی می‌دانست، دوری از خطر درافتادن با قدرتمندان و پیروی از مصلحت را برای دوستان تجویز می‌کرد.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| رعایا جملگی بیچارگان اند |  | که از فقر و فنا آوارگان اند |
| تمام از جنس گاو و گوسفندند |  | نه آزادی نه قانون می‌پسندند |
| برای همچو ملت همچو مردم |  | نباید کرد عقل خویش را گم |
باوجود آنکه ایرج به شاهزادگی خود مباهات می‌کرد، ولی ابیاتی نیز در نقد و بدگویی دربارهٔ محمدعلی شاه و احمد شاه از وی باقی‌مانده است؛ بنابراین او فارغ از حب و بغض و تعصب بی‌جا، منش روشنفکری و آزاداندیشی را پیشه خود ساخته بود. تا جایی که در قیام کلنل محمدتقی‌خان پسیان، از مشاوران او به‌شمار می‌رفت. او محافظه‌کارانه، دخالت در سیاست را تا جایی تجویز می‌کرد که به منافع شخصی لطمه نخورد؛ ولی در عین حال عقاید وطن‌پرستانه‌ای نیز از خود بروز می‌داد.
ایرج اسکندری که فضای آن زمان را به چشم دیده بود. بعدها در خاطرات خویش توضیح داد ترانه‌های عارفانه این شاعر ملی و آزادیخواه ایرانی، تأثیری شگرف در شنوندگان داشت و آن‌ها را به نفع جمهوری به حرکت درمی‌آورد.
شخصیت > دیدگاه اجتماعی

ایرج منتقد اوضاع جامعه سنتی زمان خویش بود. او به راحتی با زبان مطایبه و طنز، از برخی از رسوم ایرانیان (مانند بلند شدن جلوی پای اشخاص هنگام ورود به مجلس) انتقاد می‌کرد.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| نام این رسم را چو نادانان ادب بنهاده‌اند |  | بیشتر از صاحبان سیم و زر رم می‌کنند |
| گر وزیری از درآید رم مفصل می‌شود |  | دیگر آنجا اهل مجلس معتبر رم می‌کنند |
او اگرچه در خصوص روابط کارگر و کارفرما با دیگر شعرای معاصر خویش همچون فرخی یزدی، میرزاده عشقی و عارف قزوینی همصدا می‌شد، ولی در این خصوص از چارچوب رفع تکلیف فراتر نرفته و تنها به کبر و غرور کارفرما ایراد می‌گرفت و به عمق روابط بی‌رحمانه استثماری بی‌توجه می‌ماند.
ایرج همراه با سید اشرف الدین حسینی (معروف به گیلانی)، مدیر روزنامه نسیم شمال، و مخبرالسلطنه هدایت از اولین شاعرانی است که شعرهایی را به‌طور خاص برای کودکان سروده‌اند. شعرهایی چون شوق درس خواندن، مهر مادر، کلاغ و روباه، خرس و صیادان، دو نفر دزد خری دزدیدند، نصیحت به فرزند، ما که اطفال این دبستانیم از نمونه‌های اینگونه اشعار هستند که مضمون دلنشینی و جذابی را با زبان بسیار ساده و روانی مطرح می‌کنند. برخی از این اشعار ترجمهٔ منظوم ایرج میرزا از قصه‌های ژان دو لا فونتن هستند که مستقیماً از زبان فرانسه توسط او به فارسی برگردانده شده است.
اما آثار تربیتی اینگونه ادبیات کودک، توسط پروین اعتصامی و بعدها توسط صمد بهرنگی به‌طور جدی به چالش کشیده شد. آثار ایرج از اولین دوره یکسان شدن کتاب‌های درسی در ایران، در کتاب‌های درسی چاپ شده است.
ایرج همچنین ازجمله نخستین مردانی در ایران شناخته می‌شود که از جنبش‌های حامی حقوق زنان حمایت کرده است.
شخصیت > احترام به مادر

وی چندین شعر در احترام به مادر دارد. شعرهایی چون «قلب مادر» و «مهر مادر» از معروفترین اشعار فارسی در مورد احترام به مادر هستند.
«مهر مادر»:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| گویند مرا چو زاد مادر، |  | پستان به دهن گرفتن آموخت |
| شب‌ها بر گاهواره من |  | بیدار نشست و خفتن آموخت |
| دستم بگرفت و پا به پا برد |  | تا شیوه راه رفتن آموخت |
| یک حرف و دو حرف برزبانم |  | الفاظ نهاد و گفتن آموخت |
| لبخند نهاد بر لب من |  | بر غنچه گل شکفتن آموخت |
| پس هستی من ز هستی اوست |  | تا هستم و هست دارمش دوست |
«قلب مادر»:
این قطعه شعر ایرج میرزا در واقع ترجمهٔ مستقیم او از شعری با همین نام «Le cœur d'une mère» اثر ژان ریشپن شاعر و نویسندهٔ فرانسوی قرن نوزدهم است که در سال ۱۸۸۱ در آخرین صفحهٔ رمان او با عنوان La Glu ذکر شده است.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| داد معشوقه به عاشق پیغام |  | که کُند مادرِ تو با من جنگ |
| هر کُجا بیندم از دور کُند |  | چهره پر چین و جبین پُر آژنگ |
| با نگاهِ غضب آلود زند |  | بر دلِ نازکِ من تیرِ خدنگ |
| مادرِ سنگ‌دلت تا زنده‌ست |  | شهد در کامِ من و توست شَرنگ |
| نشوم یکدل و یکرنگ تو را |  | تا نسازی دلِ او از خون رنگ |
| گر تو خواهی به وصالم برسی |  | باید این ساعت بی‌خوف و درنگ |
| روی و سینهٔ تنگش بدری |  | دل برون آری از آن سینهٔ تنگ |
| گرم و خونین به منش باز آری |  | تا بَرد ز آینهٔ قلبم زنگ |
| عاشقِ بی‌خرد ناهنجار |  | نه، بل آن فاسقِ بی‌عصمت و ننگ |
| حُرمتِ مادری از یاد ببُرد |  | خیره از باده و دیوانه ز بنگ |
| رفت و مادر را افکند به خاک |  | سینه بدرید و دل آورد به چنگ |
| قصدِ سرمنزلِ معشوق نمود |  | دلِ مادر به کفش چون نارنگ |
| از قضا خورد دمِ در به زمین |  | و اندکی سُوده شد او را آرنگ |
| وان دل گرم که جان داشت هنوز |  | اوفتاد از کف آن بی‌فرهنگ |
| از زمین باز چو برخاست نمود |  | پی برداشتن آن آهنگ |
| دید کز آن دل آغشته به خون |  | آید آهسته برون این آهنگ: |
| «آه دست پسرم یافت خراش |  | آه پای پسرم خورد به سنگ» |
شخصیت > نقد ایرج

ایرج با وجود آشنایی به فرهنگ و ادبیات فرانسه و با آنکه به میزان مجاز بودن ورود هزل به حوزه عفت عمومی در آن زبان آشنا بود، ولی به وفور از معانی زشت، الفاظ رکیک و مضامین مستهجن در اشعار خود استفاده کرده است. اینگونه واژه‌ها چنان زیاد در اشعار او استفاده شده‌اند که به اعتقاد برخی کارشناسان، نمی‌توان دیوان ایرج را در دسترس کودکان قرار داد.
ایرج از نوزده سالگی به عنوان شاعر در دستگاه ولیعهد منصوب شده بود و برای عیدها و مراسم رسمی شعر می‌سرود. اما از آنجا که از سرودن مدایح درباری بیزار بود از این شغل خارج شد و پیشه منشی‌گری و دبیری را بر عهده گرفت. بیزاری از شعر که مربوط به این دوران سرودن مدایح بی‌معنی و بی‌روح است باعث شده بود تا حتی در روزگاری که شعر را به خواهش دل خود می‌سرود نیز این کار را جدی نگیرد و به جای اینکه از شعر برای مطرح کردن مباحث اخلاقی و اجتماعی و سیاسی استفاده کند بدان به چشم وسیله‌ای برای تفنن و تصفیه حساب‌های شخصی استفاده می‌کرد و اگر هم مسائل سیاسی و اجتماعی و اخلاقی در شعر او مطرح شده به عنوان یک مسئله فرعی جلوه کرده است. اسدالله طلعت تبریزی منظومه‌ای ۲۳۴ بیتی در انتقاد از عارف‌نامه ایرج میرزا سروده و در آن به این نکته اشاره کرده بود:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| تو ایرج دانم استاد زمانی |  | جهان شعر را چون آسمانی |
| بلی تو آسمانی، من زمینم |  | تو صاحب خرمنی، من خوشه‌چینم |
| ولیکن کاستی خود رتبه‌ات را |  | ز بس بی‌ربط خواندی خطبه‌ات را |
| نفهمیدی مقام خویشتن را |  | به جای بد کشانیدی سخن را |
این مسئله را طرفداران ایرج نیز قبول دارند که او قدر ذوق و قریحه شعری خود را ندانسته و بر میزان نفوذ و تأثیر کلام خود واقف نبود.
افزون بر اینگونه اشعار و کلمات رکیک، شعر ایرج با همه پختگی، از دیدگاه واپسگرایان و شاعران کلاسیک، از نظر فن شعر نیز خالی از اشکال نیست. برخی از این نواقص که امروزه به عنوان نوآوری‌های ایرج از آن یاد می‌شود، چنین است:
اسقاط حرف «عین» بدل از اسقاط «همزه» در برخی ابیات مانند اسقاط عین در کلمه «عرضه» در بیت زیر:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| اعیاد گذشته که مدیح عرضه نمودم |  | اینجا بدی، امروز ندانم به کجایی؟ |
جمع بستن کلمات عربی با دستور فارسی، مانند کلمه «مستمندین» در بیت زیر:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| نه شانه بود، که آن گیسوان به هم می‌دوخت |  | کلید محبس دل‌های «مستمندین» بود |
وارد کردن کلماتی که جواز ورود به شعر ندارند مانند «فقط» در شعر فارسی.
استفاده مکرر از ساروج‌های ادبی مانند «مر» و «ایدون» به ضرورت شعری
آثار

آثار ایرج را می‌توان به دو بخش پیش و پس از مشروطه تقسیم کرد. اشعار دوره پیش از مشروطه او که محصول دوران جوانی اوست، بیشتر قصایدی در ستایش رجال زمان و بزرگان قاجار است. بخش بزرگی از این دسته اشعار ایرج امروزه در دست نیست. اشعار دوره پس از مشروطه ایرج که بیشتر به انتقادهای اجتماعی در قالب مضامین بکر اختصاص دارد، دارای اعتبار ادبی بیشتری هستند. بخشی از آثار منظوم وی، در پاسخ به مسابقات ادبی (مطروحه) انجمنهای شعرا یا نشریات معتبر ادبی بوده است. قطعات «دل مادر» و «هدیه عاشق» در پاسخ به مطروحه‌های مجلات «ایرانشهر» و «اقدام» سروده شده‌اند.
استفاده تقریباً بی‌نظیر ایرج از زبان ساده و خروج او از چارچوب‌ها و قالب‌های رایج در شعر فارسی، باعث شده تا شعر او، جایگاه ویژه‌ای نسبت به شاعران هم دوره خود در ادبیات فارسی بیابد. او علاوه بر اینکه پا را از هنجارهای پذیرفته شده و رایج شعر دوره خود فراتر گذاشته، معانی و مضامین جدید و فلسفه واقع گرایانه‌ای را به شعر فارسی داخل می‌کند که باعث ایجاد فضای جدید ادبی پس از خود می‌شود. پرهیز از اغراق‌های غیرضروری رایج در شعر معاصران و نزدیکی هرچه بیشتر به واقعیات روزمره، از خصوصیات شعر او است.
آثار و اشعار ایرج میرزا مشتمل بر غزلیات، قصاید، قطعات و چندین مثنوی ازجمله مثنوی زهره و منوچهر و مثنوی عارف‌نامه است.
آثار > مثنوی عارف‌نامه

مقالهٔ اصلی: عارف‌نامه
عارف‌نامه معروفترین شعر ایرج میرزا و از مشهورترین منظومه‌های ادبیات فارسی است. شعری در قالب مثنوی در ۵۱۵ بیت که در اصل در هجو عارف قزوینی سروده شده ولی شاعر در ضمن آن به بیان مسائل سیاسی و اجتماعی با نگاه انتقادی نیز می‌پردازد. نکوهش حجاب و مخالفت با خانه‌نشینی زنان، انتقاد از سیاست‌مداران و فضای سیاسی کشور و اعتراض به رواج بچه‌بازی و رابطه با همجنس از مضامین دیگر این شعر است که با بیانی طنزآمیز و هزلی مطرح شده‌اند.
عارف‌نامه به رغم محبوبیت و شهرت فراوان خود مورد انتقادات و مخالفت‌های فراوان نیز قرار گرفته و شاعران معاصر ایرج نیز چندین منظومه مفصل در انتقاد از آن سرودند و ایرج میرزا نیز چندین شعر در پاسخ به ایشان سروده است. انگیزه برخی مخالفت‌ها دفاع از عارف قزوینی و برخی دیگر دفاع از حجاب و برخی نیز انتقاد از عبارات بی‌ادبانه در این شعر بوده است.
آثار > مثنوی زهره و منوچهر

مقالهٔ اصلی: زهره و منوچهر
زهره و منوچهر مثنوی عاشقانه‌ای از ایرج میرزا است که برگرفته از اسطوره «ونوس و آدونیس» از اساطیر یونانی است. در طول تاریخ شاعران و نویسندگان بزرگی آثار مهمی را در مورد این عشق نافرجام و تلخ خلق کرده‌اند از جمله منظومه ونوس و آدونیس اثر ویلیام شکسپیر که شعر ایرج میرزا نیز برداشت آزادی از شکسپیر است. هرچند ایرج تغییرات زیادی در داستان داده و با ذکر مسائل فرهنگی ایران آن را بومی‌کرده است. برای مثال آدونیس شکارچی به یک نظامی جوان ایرانی تبدیل شده و زهره نیز وقتی از جامه افلاکی درآمده و جامه خاکیان را بر تن می‌کند به رسم زنان ایران مقنعه بر سر دارد و وقتی از شاهکارهای خود سخن می‌گوید از خلق هنرمندانی چون کمال‌الملک و پروردن قمرالملوک و دادن قلم در کف دشتی و ساز به دست درویش خان سخن می‌گوید. زهره و منوچهر محصول سال‌های پایانی عمر ایرج است و به همین جهت ناتمام مانده و بعدها احتمالاً توسط سید عبدالحسین حسابی تکمیل شده است.