جمال‌الدین عبدالرزاق اصفهانی
ترکیب بند

یکی از بهترین سروده‌های وی ترکیب بند مشهورٍ وی در نعت و ستایش پیامبر اسلام است. این ترکیب بند از مهم‌ترین اشعار در زبان فارسی است. وی در این سروده با بهره‌گیری از آیات و احادیث، شخصیت پیامبر را توصیف کرده‌است:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| ای از بر سدره شاهراهت |  | وای قبّه عرش تکیه گاهت |
| ای طاق نهم رواق بالا |  | بشکسته ز گوشه کلاهت |
| هم عقل دویده در رکابت |  | هم شرع خزیده در پناهت |
| ای چرخ کبود ژنده دلقی |  | در گردن پیر خانقاهت |
| مه طاسک گردن سمندت |  | شب طرّهٔ پرچم سیاهت |
| جبریل مقیم آستانت |  | افلاک حریم بارگاهت |
| چرخ ار چه رفیع، خاک پایت |  | عقل ارچه بزرگ، طفل راهت |
| خورده‌است خدا ز روی تعظیم |  | سوگند به روی همچو ماهت |
ایزد که رقیب جان خرد کرد: ایزد که رقیب جان خرد کرد
نام تو ردیف نام خود کرد: نام تو ردیف نام خود کرد
| ای نام تو دستگیر آدم |  | و ای خلق تو پایمرد عالم |
| فرّاش درت کلیم عمران |  | چاووش رهت مسیح مریم |
| از نام محمّدیت میمی |  | حلقه شده این بلند طارم |
| تو در عدم و گرفته قدرت |  | اقطاع وجود زیر خاتم |
| در خدمتت انبیا مشرّف |  | وز حرمتت آدمی مکرّم |
| از امر مبارک تو رفته |  | هم بر سر حرفت خود آدم |
| تا بود به وقت خلوت تو |  | نه عرش و نه جبرئیل محرم |
| نایافته عزّ التفاتی |  | پیش تو زمین و آسمان هم |
کونین نواله ای ز جودت: کونین نواله ای ز جودت
افلاک طفیلی وجودت: افلاک طفیلی وجودت
| ای مسند تو ورای افلاک |  | صدر تو و خاک توده حاشاک |
| هرچ آن سمت حدوث دارد |  | در دیدهٔ همّت تو خاشاک |
| طغرای جلال تو لعمرک |  | منشور ولایت تو لولاک |
| نُه حقّه و هفت مهره پیشت |  | دست تو و دامن تو زان پاک |
| در راه تو زخم محض مرهم |  | بر یاد تو زهر عین تریاک |
| در عهد نبوّت تو آدم |  | پوشیده هنوز خرقهٔ خاک |
| تو کرده اشارت از سر انگشت |  | مَه قرطهٔ پرنیان زده چاک |
| نقش صفحات رایت تو |  | لولاک لما خلقت الافلاک |
خواب تو ولا یَنامُ قلبی: خواب تو ولا یَنامُ قلبی
خوان تو اَبیتُ عِندَ رَبّی: خوان تو اَبیتُ عِندَ رَبّی
| ای آرزوی قـَدَر لقایت |  | وای قبلهٔ آسمان سرایت |
| در عالم نطق، هیچ ناطق |  | ناگفته سزای تو ثنایت |
| هر جای که خواجه ای غلامت |  | هر جای که خسروی گدایت |
| هم تابش اختران ز رویت |  | هم جنبش آسمان برایت |
| جانداروی عاشقان حدیثت |  | قفل دل گمرهان دعایت |
| اندوختهٔ سپهر و انجم |  | برنامده ده یک عطایت |
| بر شهپر جبرئیل نِه زین |  | تا لاف زند ز کبریایت |
| بر دیدهٔ آسمان قدم نِه |  | تا سرمه کشد ز خاک پایت |
ای کرده بزیر پای کونین: ای کرده بزیر پای کونین
بگذشته ز حد قاب قوسین: بگذشته ز حد قاب قوسین
| ای حجرهٔ دل به تو منوّر |  | وای عالم جان ز تو معطر |
| ای شخص تو عصمت مجسّم |  | وای ذات تو رحمت مصوّر |
| بی یاد تو ذکرها مزوَّر |  | بی‌نام تو وِردها مبتـَّر |
| خاک تو نهال شاخ طوبی |  | دست تو زهاب آب کوثر |
| ای از نفس نسیم خلقت |  | نُه گوی فلک چو گوی عنبر |
| از یَعصِمکَ الله اینت جوشن |  | وزیغفرک الله آنت مغفر |
| تو ایمنی از حدوث گو باش |  | عالم همه خشک یا همه تر |
| تو فارغی از وجود، گو شو |  | بطحا همه سنگ یا همه زر |
طاووس ملائکه بَریدت: طاووس ملائکه بَریدت
سرخیل مقرّبان مُریدت: سرخیل مقرّبان مُریدت
| ای شرع تو چیره چون به شب روز |  | وای خیل تو بر ستاره پیروز |
| ای عقلِ گره گشای معنی |  | در حلقهٔ درس تو نوآموز |
| ای تیغ تو کفر را کفن باف |  | نعلین تو عرش را کُلـَه دوز |
| ای مذهب‌ها ز بعثت تو |  | چون مکتبها به عید نوروز |
| از موی تو رنگ کسوت شب |  | وز روی تو نور چهرهٔ روز |
| حلم تو شگرف دوزخ آشام |  | خشم تو عظیم آسمان سوز |
| ماه سر خیمهٔ جلالت |  | در عالم علو مجلس افروز |
| بنموده نشان روی فردا |  | آیینهٔ معجز تو امروز |
ای گفته صحیح و کرده تصریح: ای گفته صحیح و کرده تصریح
در دست تو سنگریزه تسبیح: در دست تو سنگریزه تسبیح
| هر آدمیی که او ثنا گفت |  | هرچ آن نه ثنای تو خطا گفت |
| خود خاطر شاعری چه سنجد؟ |  | نعت تو سزای تو خدا گفت |
| گرچه نه سزای حضرت توست |  | بپذیر هر آنچه این گدا گفت |
| هر چند فضول گوی مردی است |  | آخر نه ثنای مصطفی گفت؟ |
| در عمر هر آنچه گفت یا کرد |  | نادانی کرد و ناسزا گفت |
| زان گفته و کرده گر بپرسند |  | کز بهر چه کرد یا چرا گفت؟ |
| این خواهد بود عُدّت او |  | کفارهٔ هر چه کرد یا گفت |
| تو محو کن از جریدهٔ او |  | هر هرزه که از سر هوا گفت |
چون نیست بضاعتی ز طاعت: چون نیست بضاعتی ز طاعت
از ما گنه و ز تو شفاعت: از ما گنه و ز تو شفاعت