شاهسون
پیشینه تاریخی شاهسون‌ها > سازمان ایلی شاهسون‌ها > شاهقلی پاشا، ینصر پاشا و طوایف بیگ زاده

در سال‌های پایانی قرن نوزدهم سه فقره گزارش دربارهٔ تاریخ طوایف شاهسون دشت مغان و سر دودمان‌های آنان انتشار یافت که عبارتند از:
- گزارش سرهنگ ای.آ. اگرانوویچ کمیسر سرحدی روسیه در امور شاهسون‌ها
-گزارش گوستاو راده طبیعی دان آلمانی.
-سومین گزارش از مارکف نماینده سیاسی روسیه.
هر سه شخص فوق گزارش‌های مشابه و در برخی موارد با تناقضات، از ماهیت سر دودمان شاهسون‌ها ارائه می‌دهند ولی در هر سه مورد نام ینصرپاشا سر دودمان اولیه ایلات شاهسون مهاجر از آناتولی به دشت مغان به چشم می‌خورد.
در نسخه‌ای از تحفه شاهی (۱۷۱۶م/۱۰۹۴ ه‍.ش) نوشته میرزا محمد حسین مستوفی الممالک عنوان شده‌است که ینصرپاشا پسر شاهقلی پاشا است. شاهقلی پاشا سنی مذهب و از بزرگان مملکت عثمانی بوده که نزاع بر سر مسائل سیاسی و قدرت طلبی وی در قبال شاه عثمانی او و طوایفش را به پناهندگی به مملکت ایران روانه کرد. به عقیده وی شاهقلی پاشا در اردبیل وفات یافته و در صحن بقعه صفویان به خاک سپرده شده‌است. (سنگ قبر او در کنار درب بیرونی صحن با نام حکاکی شده "ابوالقاسم بیگ بن شاهقلی بیگ" نمایان است).
اگرانوویچ می‌نویسد ینصرپاشا در ناحیه خوی، در نزدیکی دریاچه ارومیه، زندگی کرد و سر انجام در همان‌جا نیز در گذشت. پس از مرگش، شش پسر به نام‌های قوجا، بنده علی، پلات، دمیرچی، ساری خان، و نوروز علی از او باقی ماند. پسران ینصر که هر کدام طایفه‌ای را تحت ریاست داشتند، پس از مرگ پدر از یکدیگر جدا شدند و نام آنان بر این طوایف گذاشته شد. بعداً از این طوایف شعبات کوچکتری پدید آمد. تبارنامه پسران ینصر پاشا و طوایف تابعه آنان که بعدها اکثریت طوایف شاهسون در سراسر کشور زیر مجموعه ویا همپیمان این طوایف بودند، در الگوی تبارنامه زیر (با کمی تناقض با برخی منابع) آورده شده‌است:
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | 32 | 33 | 34 | 35 | 36 | 37 | 38 | 39 | 40 | 41 | 42 | 43 | 44 | 45 | 46 | 47 | 48 | 49 | 50 | 51 | 52 | 53 | 54 | 55 | 56 | 57 | 58 | 59 | 60 | 61 | 62 | 63 | 64 | 65 | 66 | 67 | 68 | 69 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |    حسن خليفه بابا    |    حسن خليفه بابا    |    حسن خليفه بابا    |    حسن خليفه بابا    |    حسن خليفه بابا    |    حسن خليفه بابا    |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |    حسن خليفه بابا    |    حسن خليفه بابا    |    حسن خليفه بابا    |    حسن خليفه بابا    |    حسن خليفه بابا    |    حسن خليفه بابا    |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
: 
: 
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |    شاهقلی پاشا   |    شاهقلی پاشا   |    شاهقلی پاشا   |    شاهقلی پاشا   |    شاهقلی پاشا   |    شاهقلی پاشا   |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |    شاهقلی پاشا   |    شاهقلی پاشا   |    شاهقلی پاشا   |    شاهقلی پاشا   |    شاهقلی پاشا   |    شاهقلی پاشا   |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
: 
: 
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | ینصر پاشا | ینصر پاشا | ینصر پاشا | ینصر پاشا | ینصر پاشا | ینصر پاشا |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | ینصر پاشا | ینصر پاشا | ینصر پاشا | ینصر پاشا | ینصر پاشا | ینصر پاشا |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
: 
: 
: 
: 
| قوجا بیگ(قوجابیگلو) | قوجا بیگ(قوجابیگلو) | قوجا بیگ(قوجابیگلو) | قوجا بیگ(قوجابیگلو) | قوجا بیگ(قوجابیگلو) | قوجا بیگ(قوجابیگلو) |  |  |  |  | بنده علی بنده علی بیگلو | بنده علی بنده علی بیگلو | بنده علی بنده علی بیگلو | بنده علی بنده علی بیگلو | بنده علی بنده علی بیگلو | بنده علی بنده علی بیگلو |  |  |  |  | پلات پلاتلو | پلات پلاتلو | پلات پلاتلو | پلات پلاتلو | پلات پلاتلو | پلات پلاتلو |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | دمیر خان دمیرچی لو | دمیر خان دمیرچی لو | دمیر خان دمیرچی لو | دمیر خان دمیرچی لو | دمیر خان دمیرچی لو | دمیر خان دمیرچی لو |  |  | ساری خان ساری خان بیگلو | ساری خان ساری خان بیگلو | ساری خان ساری خان بیگلو | ساری خان ساری خان بیگلو | ساری خان ساری خان بیگلو | ساری خان ساری خان بیگلو |  |  |  |  | نوروز علی نوروزعلی بیگلو | نوروز علی نوروزعلی بیگلو | نوروز علی نوروزعلی بیگلو | نوروز علی نوروزعلی بیگلو | نوروز علی نوروزعلی بیگلو | نوروز علی نوروزعلی بیگلو |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| قوجا بیگ(قوجابیگلو) | قوجا بیگ(قوجابیگلو) | قوجا بیگ(قوجابیگلو) | قوجا بیگ(قوجابیگلو) | قوجا بیگ(قوجابیگلو) | قوجا بیگ(قوجابیگلو) |  |  |  |  | بنده علی بنده علی بیگلو | بنده علی بنده علی بیگلو | بنده علی بنده علی بیگلو | بنده علی بنده علی بیگلو | بنده علی بنده علی بیگلو | بنده علی بنده علی بیگلو |  |  |  |  | پلات پلاتلو | پلات پلاتلو | پلات پلاتلو | پلات پلاتلو | پلات پلاتلو | پلات پلاتلو |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | دمیر خان دمیرچی لو | دمیر خان دمیرچی لو | دمیر خان دمیرچی لو | دمیر خان دمیرچی لو | دمیر خان دمیرچی لو | دمیر خان دمیرچی لو |  |  | ساری خان ساری خان بیگلو | ساری خان ساری خان بیگلو | ساری خان ساری خان بیگلو | ساری خان ساری خان بیگلو | ساری خان ساری خان بیگلو | ساری خان ساری خان بیگلو |  |  |  |  | نوروز علی نوروزعلی بیگلو | نوروز علی نوروزعلی بیگلو | نوروز علی نوروزعلی بیگلو | نوروز علی نوروزعلی بیگلو | نوروز علی نوروزعلی بیگلو | نوروز علی نوروزعلی بیگلو |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
: 
: 
| طوایف تابعه : مرادلو ،  اودولو ،  خلیفه لو | طوایف تابعه : مرادلو ،  اودولو ،  خلیفه لو | طوایف تابعه : مرادلو ،  اودولو ،  خلیفه لو | طوایف تابعه : مرادلو ،  اودولو ،  خلیفه لو | طوایف تابعه : مرادلو ،  اودولو ،  خلیفه لو | طوایف تابعه : مرادلو ،  اودولو ،  خلیفه لو |  |  |  |  | طوایف تابعه : علی بابالو ،بیگ باغلو ، خلف لو | طوایف تابعه : علی بابالو ،بیگ باغلو ، خلف لو | طوایف تابعه : علی بابالو ،بیگ باغلو ، خلف لو | طوایف تابعه : علی بابالو ،بیگ باغلو ، خلف لو | طوایف تابعه : علی بابالو ،بیگ باغلو ، خلف لو | طوایف تابعه : علی بابالو ،بیگ باغلو ، خلف لو |  |  |  |  | طوایف تابعه :  قره شیخ لو ، آبی بیگ لو ، قوزآتلو ، یورتچی، دورجون خوجالو ، تکله ، یکه لو | طوایف تابعه :  قره شیخ لو ، آبی بیگ لو ، قوزآتلو ، یورتچی، دورجون خوجالو ، تکله ، یکه لو | طوایف تابعه :  قره شیخ لو ، آبی بیگ لو ، قوزآتلو ، یورتچی، دورجون خوجالو ، تکله ، یکه لو | طوایف تابعه :  قره شیخ لو ، آبی بیگ لو ، قوزآتلو ، یورتچی، دورجون خوجالو ، تکله ، یکه لو | طوایف تابعه :  قره شیخ لو ، آبی بیگ لو ، قوزآتلو ، یورتچی، دورجون خوجالو ، تکله ، یکه لو | طوایف تابعه :  قره شیخ لو ، آبی بیگ لو ، قوزآتلو ، یورتچی، دورجون خوجالو ، تکله ، یکه لو |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | طوایف تابعه : اینانلو ، کلاسر لو،حاجی خوجالو ،قوردلار ،عربلو | طوایف تابعه : اینانلو ، کلاسر لو،حاجی خوجالو ،قوردلار ،عربلو | طوایف تابعه : اینانلو ، کلاسر لو،حاجی خوجالو ،قوردلار ،عربلو | طوایف تابعه : اینانلو ، کلاسر لو،حاجی خوجالو ،قوردلار ،عربلو | طوایف تابعه : اینانلو ، کلاسر لو،حاجی خوجالو ،قوردلار ،عربلو | طوایف تابعه : اینانلو ، کلاسر لو،حاجی خوجالو ،قوردلار ،عربلو |  |  | طوایف تابعه :طایفه زرگر اجیرلو ، میلی-خلیفه لو ،   بالابیگلو  ، بیگدلو ، همونلو، | طوایف تابعه :طایفه زرگر اجیرلو ، میلی-خلیفه لو ،   بالابیگلو  ، بیگدلو ، همونلو، | طوایف تابعه :طایفه زرگر اجیرلو ، میلی-خلیفه لو ،   بالابیگلو  ، بیگدلو ، همونلو، | طوایف تابعه :طایفه زرگر اجیرلو ، میلی-خلیفه لو ،   بالابیگلو  ، بیگدلو ، همونلو، | طوایف تابعه :طایفه زرگر اجیرلو ، میلی-خلیفه لو ،   بالابیگلو  ، بیگدلو ، همونلو، | طوایف تابعه :طایفه زرگر اجیرلو ، میلی-خلیفه لو ،   بالابیگلو  ، بیگدلو ، همونلو، |  |  |  |  | طوایف تابعه :گیکلو ریا، پیرایواتلو | طوایف تابعه :گیکلو ریا، پیرایواتلو | طوایف تابعه :گیکلو ریا، پیرایواتلو | طوایف تابعه :گیکلو ریا، پیرایواتلو | طوایف تابعه :گیکلو ریا، پیرایواتلو | طوایف تابعه :گیکلو ریا، پیرایواتلو |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| طوایف تابعه : مرادلو ،  اودولو ،  خلیفه لو | طوایف تابعه : مرادلو ،  اودولو ،  خلیفه لو | طوایف تابعه : مرادلو ،  اودولو ،  خلیفه لو | طوایف تابعه : مرادلو ،  اودولو ،  خلیفه لو | طوایف تابعه : مرادلو ،  اودولو ،  خلیفه لو | طوایف تابعه : مرادلو ،  اودولو ،  خلیفه لو |  |  |  |  | طوایف تابعه : علی بابالو ،بیگ باغلو ، خلف لو | طوایف تابعه : علی بابالو ،بیگ باغلو ، خلف لو | طوایف تابعه : علی بابالو ،بیگ باغلو ، خلف لو | طوایف تابعه : علی بابالو ،بیگ باغلو ، خلف لو | طوایف تابعه : علی بابالو ،بیگ باغلو ، خلف لو | طوایف تابعه : علی بابالو ،بیگ باغلو ، خلف لو |  |  |  |  | طوایف تابعه :  قره شیخ لو ، آبی بیگ لو ، قوزآتلو ، یورتچی، دورجون خوجالو ، تکله ، یکه لو | طوایف تابعه :  قره شیخ لو ، آبی بیگ لو ، قوزآتلو ، یورتچی، دورجون خوجالو ، تکله ، یکه لو | طوایف تابعه :  قره شیخ لو ، آبی بیگ لو ، قوزآتلو ، یورتچی، دورجون خوجالو ، تکله ، یکه لو | طوایف تابعه :  قره شیخ لو ، آبی بیگ لو ، قوزآتلو ، یورتچی، دورجون خوجالو ، تکله ، یکه لو | طوایف تابعه :  قره شیخ لو ، آبی بیگ لو ، قوزآتلو ، یورتچی، دورجون خوجالو ، تکله ، یکه لو | طوایف تابعه :  قره شیخ لو ، آبی بیگ لو ، قوزآتلو ، یورتچی، دورجون خوجالو ، تکله ، یکه لو |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | طوایف تابعه : اینانلو ، کلاسر لو،حاجی خوجالو ،قوردلار ،عربلو | طوایف تابعه : اینانلو ، کلاسر لو،حاجی خوجالو ،قوردلار ،عربلو | طوایف تابعه : اینانلو ، کلاسر لو،حاجی خوجالو ،قوردلار ،عربلو | طوایف تابعه : اینانلو ، کلاسر لو،حاجی خوجالو ،قوردلار ،عربلو | طوایف تابعه : اینانلو ، کلاسر لو،حاجی خوجالو ،قوردلار ،عربلو | طوایف تابعه : اینانلو ، کلاسر لو،حاجی خوجالو ،قوردلار ،عربلو |  |  | طوایف تابعه :طایفه زرگر اجیرلو ، میلی-خلیفه لو ،   بالابیگلو  ، بیگدلو ، همونلو، | طوایف تابعه :طایفه زرگر اجیرلو ، میلی-خلیفه لو ،   بالابیگلو  ، بیگدلو ، همونلو، | طوایف تابعه :طایفه زرگر اجیرلو ، میلی-خلیفه لو ،   بالابیگلو  ، بیگدلو ، همونلو، | طوایف تابعه :طایفه زرگر اجیرلو ، میلی-خلیفه لو ،   بالابیگلو  ، بیگدلو ، همونلو، | طوایف تابعه :طایفه زرگر اجیرلو ، میلی-خلیفه لو ،   بالابیگلو  ، بیگدلو ، همونلو، | طوایف تابعه :طایفه زرگر اجیرلو ، میلی-خلیفه لو ،   بالابیگلو  ، بیگدلو ، همونلو، |  |  |  |  | طوایف تابعه :گیکلو ریا، پیرایواتلو | طوایف تابعه :گیکلو ریا، پیرایواتلو | طوایف تابعه :گیکلو ریا، پیرایواتلو | طوایف تابعه :گیکلو ریا، پیرایواتلو | طوایف تابعه :گیکلو ریا، پیرایواتلو | طوایف تابعه :گیکلو ریا، پیرایواتلو |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
گوستاو راده و مارکف هر دو بر آنند که گروهی از ابواب جمعی ینصر پاشا به هنگام ورود به قلمرو ایران از او جدا شده و به اذن شاه به خراسان کوچیدند.
راده می‌نویسد که کورت بیگ (قورت بیگ) یکی از رؤسای متنفذی بود که همراه ینصرپاشا به ایران آمد. کورت بیگ سه پسر داشت. نام طایفه قوزاتلو از نام یکی از پسران او گرفته شده‌است. تعدادی از طوایف تابع کورت بیگ از او جدا شده و به اراک کوچیدند. هم‌زمان با ینصر پاشا طوایف شاملو (اینانلو، بیگدلو) نیز وارد ایران شدند.
طوایفی که از کورت بیگ، اینانلو و بیگدلو منشعب شدند عبارتند از:
طوایف وابسته به قورت بیگ: تالش میکائیلو، خلیفه‌لو، مغانلو، اودلو، مرادلو.
طوایف وابسته به اینانلو: پیرایواتلو، کلاش، کورعباسلو، گیکلو، یورتچی، دورسون خوجالو
طوایف وابسته به بیگدلو: اجیرلو، حاجی خوجالو، یئدی ایماق، عربلو، چاکرلو و قبادلو.
طوایف وابسته به کلاسرلو: تیره محمدی،تیره قزل قیه (کریمی خانقاه سفلی)،اصغری،
اما در گزارش مارکف از سه نوه ینصرپاشا به نام‌های ساری خان بیگ، بید علی بیگ و قوجا بیگ طوایف زیر به‌وجود آمدند:
ساری خان بیگلو - بید علی بیگ لو - قوجابیگلو- طایفه زرگر