stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
گندزدایی آب
-پودر کلر

عرضه با کیفیت‌های مختلف و نامرغوب در بازار، وابستگی به کارخانجات تولیدکننده که در ایران کم هستند و اکثراً از کشورهای آسیای مانند چین وارد می‌گردند، پودر کلر بسیار ناپایدار است و از غلظت کلر آن به مرور زمان کاسته و اثربخشی آن بسیار کم می‌گردد، شرایط انباری بسیار سخت دارد که باید رطوبت و دما به شدت کنترل شود
-آب ژاول

حمل و نقل آن دشوار و خطر نشست از کامیون‌های حمل و هنگام بارگیری و تخلیه به شدت وجود دارد، بسیار وابسته به کارخانجات تولیدکننده است و به دلیل مشکلات موجود و کارخانجات تولیدی می‌تواند در بازار نایاب شود. نگهداری طولانی مدت باعث کاهش اثربخشی آن می‌گردد. روزانه یک درصد از خلوص آن کاسته می‌شود
-مولتی اکسیدانت آنولیت

از نمک به عنوان ماده اولیه استفاده می‌شود بیش از ۵۰۰ کارخانه تولید نمک در سراسر کشور وجود داردو به هیچ عنوان کمبود نخواهد داشت، قیمت آن بسیار پایین است.
۳- از دیدگاهمیزان اثرگذاری
-گاز کلر

زمان تماس نسبتاً بالایی دارد (حدود ۳۰ دقیقه) حتی احتیاج به مخزن تماس وجود دارد و نمی‌توان مستقیماً در شبکه تزریق نمود شاخص ORP پایینی دارد و در نتیجه قدرت گندزدایی پایینی را خواهد داشت.
به دلیل تزریق نسبتاً بالا در ابتدای شبکه احتمال تولید THMها که سرطان زا می‌باشند در آب وجود دارد، تزریق زیاد باعث ایجاد پودر در آب می‌شود که مصرف‌کننده گاهی اوقات تغییر رنگ موقت را احساس می‌کنند.
-پودر کلر

زمان تماس بالایی نیاز دارد (حدود ۴۵ دقیقه) نمی‌توان به صورت مستقیم به شبکه وارد نمود و احتیاج به مخزن جهت تماس دارد. مقدار تزریق به دلیل تک اکسیدانت بودن بالا است و احتمال تولید THMها را بالا می‌برد چنانچه اشتباهی در تزریق پیش بیاید و غلظت کلرپودری نیز بالا باشدبشدت روی کیفیت آب اثر می‌گذارد، ناخالصی آن مانند فلزات سنگین به دلیل نامرغوبی محصول در آب بسیار خطرناک و سرطان زا می‌باشد. در لوله‌های آب رسوب می‌نماید و بشدت بر روی لوله‌ها به خصوص فلزی اثرگذار است و مقداری از آن را خورده و به داخل آب هدایت می‌کند.
-مولتی اکسیدانت

به دلیل وجود چند اکسیدانت و تقسیم وظایف برای هر یک، میزان تزریق کلر اولیه بسیار پایین و در نتیجه THMهای کمتری تولید می‌کند، چون نمک با خلوص بالای ۹۹/۵ درصد استفاده می‌شود و هیچگونه مواد اضافی وارد آب نمی‌گردد، عدم استفاده از هرگونه ناخالصی از جنس فلزات سنگین در پروسه تولید و در داخل سل، هیچگونه مواد خطرناکی وارد آب نمی‌گردد. به دلیل جدا نمودن سدیم، تزریق آن باعث شوری نمی‌گردد، به دلیل غلظت پایین کلر در محلول خطا در تزریق به هیچ عنوان بر روی کیفیت آب اثر نمی‌گذارد چون آبی که جهت تهیه آب نمک بکار می‌رود سختی صفر دارد و هیچ آلودگی در آن وجود ندارد، از این طریق نیز هیچ گونه آلاینده‌ای وارد آب نمی‌گردد، زمان تماس بسیار پایین نیاز دارد (حدود ۲۰ ثانیه) چون از مولتی اکسیدانت استفاده می‌شود.
-آب ژاول

کوچکترین خطا در تزریق می‌تواند به شدت روی کیفیت آب تأثیر می‌گذارد، PH بالایی دارد و قدرت گندزدایی آن بسیار پایین است، زمان تماس بسیار بالایی را لازم دارد (بیشتر از ۴۵ دقیقه) بنابراین نمی‌توان بلافاصله به آب تزریق و وارد شبکه نمود. بشدت باعث تولید رسوب در لوله‌ها می‌شود، به دلیل ناخالصی‌های زیاد و مواد خطرناکی مانند فلزات سنگین که می‌تواند وارد آب شود و ایجاد THM را بالا ببرد، چنانچه آب شبکه دارای یون‌های فلزی باشد بشدت روی رنگ و حتی مزهٔ آب تأثیر می‌گذارد. آب ژاول به دلیل تولید بو و مزه خاص بر روی کیفیت آب برای مصرف‌کننده تأثیر می‌گذارد و آن را کاهش می‌دهد، به دلیل وجود سدیم در آب ژاول، شوری یا TDS آب شبکه تحت تأثیر قرار می‌گیرد، به دلیل غلظت بالای کلر در آب ژاول کنترل تزریق و میزان کلر ورودی سخت می‌باشد.
-قرص کلر

قرص کلر تری کلرو ایزو سیانوریک اسید (Trichloroisocyanuric acid) متداول‌ترین ماده‌ای است که برای گندزدایی آب استخر مورد استفاده قرار می‌گیرد. در اثر واکنش قرص کلر با آب، ماده‌ای به نام هیپوکلرو اسید (HOCl) تولید می‌شود که با باکتری‌ها، ویروس‌ها و سایر میکروارگانیسم‌ها، ترکیب می‌شود و آنها را از بین می‌برد.
کلر موجود در قرص کلر همچنین دارای مزایایی از جمله موارد زیر است:
از رشد جلبک‌های استخر جلوگیری می‌کند.
با اکسید کردن آلاینده‌هایی همچون عرق و بزاق شناگران و گرد و خاک، آب استخر شما را تمیز و شفاف نگه می‌دارد.
مقایسه الکترولیز باغشاء و بدون غشاء

- الکترولیز بدون غشاء (آب ژاول):
۱- به دلیل قبول آب ورودی با هر کیفیت و الکترولیز تمامی ترکیبات محلول در آب، کیفیت محصول همواره مورد سؤال می‌باشد.
۲- به دلیل تولید هیدروژن بسیار زیاد در پروسه تولید و حرارت تولید شده در سل در هنگام پایین آمدن جریان آب و بالا رفتن جریان داخل سل در این روش خطر انفجار بالاست.
3- pH محلول قلیایی بوده و در نتیجه شاخص ORP آن بسیار پایین است.
۴- محصول تولید شده در سیستم‌های بدون غشاء از قدرت گندزدایی بسیار پایینی برخوردار است و حداقل ۲۰ دقیقه برای گندزدایی نیاز دارد
۵- به دلیل عدم کنترل شرایط تولید و انتقال یون‌ها در محیط الکترولیز وجود ازن مورد سؤال است و نمی‌توان محلول را مولتی اکسیدانت دانست.
۶- حلالیت ازن بشدت درآب بالاست (بیش از ۱۳ برابر اکسیژن) ولی به شدن ناپایدار بوده و در اثر ازدیاد درجه حرارت ناپایداری بیشتر نیز می‌گردد. به همین دلیل به دلیل تولید حرارت در سل‌های بدون غشاء که از بدیهیات این روش می‌باشد امکان حضور ازن در خروجی بعید به نظر می‌رسد.
۷- ازن با یون هیدرواکسی (OH-) واکنش می‌دهد و هر چقدر غلظت این یون افزایش یابد (pH افزایش یابد) این واکنش شدت می‌یابد. یون هیدرکسید محصول جانبی یون هیپوکلرید (ClO-) در محصول هیپوکلراید سدیم بوده و به دلیل بالا رفتن pH در این محلول در اثر این واکنش ازن به شدت از بین می‌رود. واکنش بین OH- و O3 تا زمان حذف کامل O3 ادامه می‌یابد.
۸- به دلیل عدم توانائی جداسازی سدیم در محیط الکترولیز تزریق محصول می‌تواند بر روی کیفیت آب و بخصوص TDS آن اثر بگذارد.
۹- کنترل غلظت هیپوکلراید تولید شده در محیط الکترولیز به دلیل عدم توانایی کنترل اتوماتیکی جریان بسیار دشوار است و یکنواختی لازم را در تولید ندارد.
۱۰- این روش به هیچ وجه از نوآوری خاصی برخوردار نیست و سابقه تکنولوژی به جنگ جهانی دوم برمی گردد.
۱۱- به دلیل عدم کنترل غلظت و حرکت کاتیون‌ها و آنیون‌ها در محیط الکترولیز غلظت مواد در محصول تولید شده  کاملاً تصادفی بوده و تغییر در جنس آندها نمی‌تواند هدفمندی در تولید اجزاء ماده الکترولیت را سبب گردد.
۱۲- اصطلاح MMO (Multi Metal Oxidation) که در خصوص تکنولوژی چند لایه نشانی بر روی فلزات مختلف تعریف گردیده است که متأسفانه در کشور ما از سوی ارائه دهندگان این روش به غلط تولید مولتی اکسیدانت در محیط الکترولیز تلقی گشته که به هیچ وجه درست نمی‌باشد. البته در استفاده از تکنولوژی MMO بدون غشاء و تنها با یک یا دو لایه نشانی بر روی تیتانیوم در الکترولیز نمک طعام شرایط الکترولیز کاملاً ساده و از نوع عادی آن بوده و تولید مولتی اکسیدانت بخصوص O3 به هیچ عنوان قطعی نیست.
- الکترولیز با استفاده از غشاء

۱- به دلیل جدا نمودن سدیم و تبدیل آن به سود محصول جانبی با ترکیب سود (NaOH) و پراکسید (H2O2) تولید می‌شود که خود کاربردهای صنعتی و بهداشتی دارد.
۲- به دلیل عدم تزریق سدیم به آب در مکان‌هایی که شوری آب نگران‌کننده است به هیچ عنوان TDS آب تحت تأثیر قرار نمی‌گیرد.
۳- به دلیل وجود یون‌های اسیدی (ClO-) در محیط الکترولیز، pH محلول بسیار پایین و در حد زیر ۳ و اسیدی می‌باشد.
۴- به دلیل پایین بودن pH، قدرت گندزدایی بسیار بالا است و محلول از ORP بالای ۱۰۰۰ برخوردار می‌باشد.
۵- به دلیل تولید مولکول ازن از تجزیه الکتریکی مولکول آب، میزان ازن تولید شده در حد مناسب و کاملاً مشخص می‌باشد.
۶- با توجه به استفاده از غشاء، تولید مقدار اکسیژن در آب و حل کردن آن در حد اشباع در محصول بدیهی است. مقدار اکسیژن بالا باعث پایداری ازن و عدم تجزیه آن به اکسیژن می‌گردد.
۷- به دلیل pH پایین محصول تولیدی غلظت یون OH- در محلوی صفر بوده و O3به هیچ عنوان تحت تأثیر واکنش با یون پروکسید تحلیل نمی‌رود.
۸- به دلیل پیچیدگی محیط الکترولیز با وجود غشاء، کنترل پروسه تولید بسیار دشوار واحتیاج به فناوری خاص بخصوص در غالب استفاده از نوع آندها و روکش‌های آن و سیستم‌های کنترلی جریان دارد همین امر امکان صنعتی نمودن و فراگیر نمودن آن را محدود می‌سازد به دلیل آنکه کشور آلمان به عنوان اولین کشور پیشگام در صنعتی ساختن این فناوری در سال ۲۰۰۴ بوده‌است، می‌توان به توانایی‌های صنعتی بودن آن و طولانی بودن عمرمفید آن پی برد.
۹- نوآوری‌های بسیاری در قسمت‌های مختلف این فناوری وجود دارد که آن را کاملاً منحصر به فرد می‌سازد.
۱۰- سل مورد استفاده از نوع تخت بوده و شرایط هیدرولیکی در آن پیچیده‌تر از سل‌های استوانه‌ای می‌باشد.
۱۱- این تکنولوژی توسط محققین ایرانی بومی‌سازی گردیده و هیچ گونه وابستگی به کشور صاحب تکنولوژی ندارد
مزایای محصول آنولیت تولید شده در تکنولوژی الکترولیز نمک طعام که از غشاء استفاده می‌نماید

۱- جداسازی سدیم موجود در محیط الکترولیز که به عنوان یک محصول ثانوی تولید و ذخیره می‌گردد. عدم تزریق سدیم در آب شبکه باعث عدم ازدیاد و شوری آب و بالا رفتن TDS آن نمی‌گردد.
۲- تولید چهار ماده ازن، کلر، دی اسید کلر و اکسیژن هم‌زمان که به صورت محلول در یک مایع به وجود می‌آیند و هر یک وظایف ذیل را بعهده دارند.
- الف- ازن (O3): به دلیل قدرت گندزدائی بالای ازن، بلافاصله بعد از تزریق محلول، ازن محلول در آن بخش اعظمی از گندزدایی اولیه را بعهده می‌گیرد. علاوه بر گندزدایی، ازن می‌تواند برخی ترکیبات آلی خطرناک مانند THMها و فنل و بنزن و برخی ترکیبات آلی حلقوی دیگر را نیز در آب آشامیدنی از بین برد که همگی از عوامل بسیار خطرناک و سرطانزا در آب هستند.
- ب-Cl2: کلر آزاد محلول در مایع گندزدایی از تزریق در آب به فرم HOCl- (اسید هیپوکلروس) درآمده و مشارکت ۹۰ درصدی در گندزدایی ثانویه در داخل شبکه را بعهده خواهد گرفت. غلظت Cl2 بین ۵۰۰ تا 800 mg/Lit متغیر بوده و براساس نیاز مقدار محلول محاسبه و تزریق می‌گردد. از آنجائیکه تزریق بالای Cl2 در آب احتمال تولید هالوژن‌ها (THM)ها را در آب افزایش می‌دهد مقدار آن نباید از حد قابل قبولی در هنگام تزریق تجاوز نماید.
- ج- دی اکسید کلر (ClO2) : این ماده از قدرت گندزدایی بالایی برخوردار بوده و هم در گندزدایی اولیه در کنار ازن بسیار کمک‌کننده است و هم در از بین بردن بیو فیلم داخل لوله می‌تواند بسیار مفید باشد.
- د- O2: غلظت بالای اکسیژن (در حد اشباع) در داخل محلول گندزدا سبب می‌گردد تا O3 به O2 تبدیل نشده و ماندگاری آن بیشتر گردد چرا که O3 در شرایط عادی در محیط گازی یا مایع بسیار ناپایدار و متمایل به تجزیه و تبدیل به O2 می‌باشد. گذشته از آن تزریق هرچند ناچیز اکسیژن به آب باعث گوارتر شدن آن و همچنین در فرایند تجزیه مواد عالی داخل لوله به دلیل هوازی بودن فرایند به جای CH4(گاز متان) گاز CO2 تولید می‌شود که این امر باعث کاهش تولید THM در داخل شبکه خواهد شد.
3- pH پایین

- اسیدی بودن محلول تولید شده، آن را در طبقه‌بندی گندزداهای بسیار قوی (با 1000<ORP) قرار می‌دهد. سرعت گندزدایی برای باکتری‌های معمول با غلظت حدود 105NPM ماننده کالیفرم، ایکولای و سودوموناس زیر یک دقیقه می‌باشد. این مزیت سبب می‌گردد تا از نابودی صددرصدی میکروارگانیزم‌ها در همان دقایق اولیه تزریق اطمینان حاصل نموده و بنابراین می‌توان حتی بلافاصله بعد از استخراج آب از چاه یا منابع آبی دیگر با تزریق این ماده آن را در شبکه آبرسانی رها نمود.
۴- کاهش میزان تولید THMها و کاهش خطرات بهداشتی آب

- از آنجائیکه تزریق مقدار بالای Cl2 در آب احتمال تولید هالوژن‌ها (THM)ها را در آب افزایش می‌دهد مقدار غلظت اولیه تزریقی نباید از یک محدودهٔ مشخصی تجاوز نماید. از آنجائیکه این محلول مولتی اکسیدانت می‌باشد لذا بخش اعظم گندزدایی اولیه توسط عناصر دیگری غیر ازکلر آزاد صورت می‌گیرد و کلر آزاد در نقش گندزدایی ثانویه همراه آب در شبکه حرکت می‌نماید؛ بنابراین مقدار تزریق کلر در ابتدا به صورت چشمگیری کاهش می‌یابد که این خود باعث کاهش ۸۰ درصدی احتمال تشکیل هالومتان‌ها در مدل شبکه می‌گردد.
۵- ماندگاری بالای محلول آنولیت

- به دلیل وجود چند اکسیدانت محلول تولید شده ماندگاری محلول نیز تا حد قابل ملاحظه‌ای در شبکه افزایش می‌یابد و این باعث می‌گردد حتی در قسمت‌های انتهایی شبکه که مواقع کم یا قطع آب مقدار کلر باقی‌مانده در آب افزایش پیدا می‌کند و عمل گندزدایی ثانویه متوقف نگردد. ماندگاری کلر در ظرف دربسته و در قفسه بیش از یکسال می‌باشد.
۶- از بین بردن بیو فیلم داخل لوله

- به دلیل از بین رفتن بیو فیلم داخل لوله به مرور زمان (در طول یکسال) تخریب و نشتی در شبکه بخصوص لوله‌های فلزی کاهش می‌یابد بگونه‌ای که براساس گزراش یک شرکت آمریکایی در هزینه‌ای بهره‌برداری از شبکه آبرسانی ۶۰ درصد صرفه جویی اتفاق خواهد افتاد.
الیاس کرختا

| الیاس کِرِخِتا | الیاس کِرِخِتا |
| --- | --- |
زادهٔ: ۲۷ اکتبر ۱۹۳۴ اِرمانی، اسپانیا
درگذشت: ۹ ژوئن ۲۰۱۳ (۷۸ سال) مادرید، اسپانیا
ملیت:  اسپانیایی
پیشه: تهیه‌کننده فیلم
فرزندان: گراسیا کرختا (دختر)
الیاس کِرِِخِتا (اسپانیایی: Elías Querejeta‎؛ تلفظ اسپانیایی: [eˈli.as keɾeˈxeta]؛ ۲۷ اکتبر ۱۹۳۴ – ۹ ژوئن ۲۰۱۳) تهیه‌کننده فیلم و بازیکن سابق باشگاه فوتبال رئال سوسیداد اهل اسپانیا بود.
وی تهیه‌کنندهٔ برخی از فیلم‌های مشهور دههٔ ۶۰ و ۷۰ میلادی اسپانیا بود و با کارگردانان بزرگی همچون کارلوس سائورا، ویکتور اریسه، مونچو آرمنداریس و فرناندو لئون د آرانوا همکاری داشت.
از فیلم‌ها یا مجموعه‌های تلویزیونی که وی در آن‌ها نقش داشته است می‌توان به داستان‌هایی از کرونن، آخرین ملاقات و باغ لذت‌ها اشاره نمود.
تخته قاپو

تخته‌قاپو اصطلاحی که در زبان ترکی آذربایجانی به مفهوم «دروازهٔ چوبی» است اما در دوران پهلوی اول به طرح اسکان عشایر کوچ‌رو که مایل به یکجانشینی بودند، گفته می‌شد.
اسکان

اسکان در واقع آخرین مرحله از سیاست‌های عشایری رضا شاه به‌شمار می‌رفت تا عشایر را برای همیشه سر جایشان بنشاند. رضاشاه بر این اعتقاد بود که
قبایل چادرنشین، وحشیانی ناهنجار، غیرمولد و بی‌سواد هستند که در وضع طبیعی بَدوی باقی مانده‌اند.
منظور از «تخته‌قاپوکردن عشایر» این بود که چادرنشینان و صحرانوردان را از فراز کوه‌ها و درّه‌ها به شهرها بیاورند و به‌اصطلاح فرهنگ شهری را به آنها بیاموزند. تغییر زندگی عشایری از کوچ‌نشینی به یکجانشینی، بخشی از دغدغه‌های فکری روشنفکران ملی را نیز تشکیل می‌داد. شاید هیچ‌یک از برنامه‌های رضاشاه به اندازهٔ سیاست او در تخته‌قاپو کردن ایلات ایران برای ملّیون پرجاذبه نبود.
الانتورای

suburb در Coimbatore, 23x15px|border |alt=|link= هند
| Alanthurai | Alanthurai |
| --- | --- |
suburb: suburb
ایالت: تامیل نادو
District: Coimbatore
جمعیت (2001): جمعیت (2001)
 • کل: ۷٬۱۷۳
زبان‌ها: زبان‌ها
 • رسمی: زبان تامیلی
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۵:۳۰ (IST)
کد تلفن: +91-422
پلاک خودرو: TN 39
الانتورای (به انگلیسی: Alanthurai) یک منطقهٔ مسکونی در هند است که در تامیل نادو واقع شده‌است.
خصوصیات

الانتورای ۷٬۱۷۳ نفر جمعیت دارد.
الامیناس، پانگاسینان

Component City در Ilocos, 23x15px|border |alt=|link= فیلیپین
| Alaminos | Alaminos |
| --- | --- |
Component City: Component City
  مهر:   مهر
نام مستعار: The Hundred Islander Capital of the World: نام مستعار: The Hundred Islander Capital of the World
Map of Pangasinan showing the location of Alaminos: Map of Pangasinan showing the location of Alaminos
Region: Ilocos (Region I)
استان‌های فیلیپین: پانگاسینان
District: 1st district of Pangasinan
تاسیس‌شده: 1744
Cityhood: March 28, 2001
Barangays: 39
حکومت: حکومت
 • شهردار: Arthur F. Celeste
 • معاون شهردار: Earl James Aquino
مساحت: مساحت
 • کل: ۱۶۴٫۲۶ کیلومتر مربع (۶۳٫۴۲ مایل مربع)
جمعیت (2010): جمعیت (2010)
 • کل: ۸۵٬۰۲۵
 • تراکم: ۵۲۰/کیلومتر مربع (۱۳۰۰/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۸ (PHT)
ZIP Code: 2404
Dialing code: 75
Income class: 4th class; component city
وبگاه: www.alaminoscity.gov.ph
الامیناس، پانگاسینان (به لاتین: Alaminos, Pangasinan) یک منطقهٔ مسکونی در فیلیپین است که در پانگاسینان واقع شده‌است.
خصوصیات

الامیناس ۱۶۴٫۲۶ کیلومترمربع مساحت و ۸۵٬۰۲۵ نفر جمعیت دارد.
چخور زمین

مکان در 23x15px|border |alt=|link= جمهوری آذربایجان
| چخور زمین | چخور زمین |
| --- | --- |
شهرستان: شهرستان
چخور زمین: چخور زمین
مختصات: ۴۰°۵۷′۵۹″ شمالی ۴۸°۴۸′۴۴″ شرقی﻿ / ﻿۴۰٫۹۶۶۳۹°شمالی ۴۸٫۸۱۲۲۲°شرقی﻿ / 40.96639; 48.81222: مختصات: ۴۰°۵۷′۵۹″ شمالی ۴۸°۴۸′۴۴″ شرقی﻿ / ﻿۴۰٫۹۶۶۳۹°شمالی ۴۸٫۸۱۲۲۲°شرقی﻿ / 40.96639; 48.81222
بخش: شهرستان شابران
جمعیت[نیازمند منبع]: جمعیت[نیازمند منبع]
 • کل: ۲۸۷
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۴ (AZT)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۵ (AZT)
چخور زمین (به لاتین: Çuxurazəmi) یک منطقه مسکونی در جمهوری آذربایجان است که در شهرستان شابران واقع شده است. چخور زمین ۲۸۷ نفر جمعیت دارد و مردم آن از تات‌های قفقاز هستند.
ریشه واژه

چخور در زبان ترکی آذری به معنی گودال یا جای گود است. زمین یک واژه فارسی است و چخور زمین یعنی جا، مکان یا زمین گود.
الودا

مکان
| Aloda | Aloda |
| --- | --- |
Αλόδα (زبان یونانی) Atlılar (زبان ترکی استانبولی): Αλόδα (زبان یونانی) Atlılar (زبان ترکی استانبولی)
District: دوژور ناحیه فاماگوستا دوفاکتو ناحیه غازی ماغوسا
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۲ (EET)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۳ (EEST)
الودا (به لاتین: Aloda) یک منطقهٔ مسکونی در قبرس است که در ناحیه فاماگوستا واقع شده‌است.
سوخو-۲۷

| Su-27 | Su-27 |
| --- | --- |
کاربری: جنگنده برتری هوایی
کشور سازنده: شوروی / روسیه
تولیدکننده: سوخو
نخستین پرواز: ۲۰ مه ۱۹۷۷
معرفی‌شده در: ۲۲ ژوئن ۱۹۸۵
وضعیت: در حال خدمت
کاربر اصلی: نیروی هوایی روسیه نیروی هوایی ارتش آزادی‌بخش خلق  نیروهای هوایی و پدافند هوایی ازبکستان  نیروی هوایی اندونزی   نیروی هوایی اوکراین
ساخته‌شده: ۱۹۸۲-اکنون
تعداد ساخته‌شده: ۷۶۰
هزینه هر فروند: ۳۰ میلیون دلار
گونه‌ها: سوخو-۳۰  سوخو-۳۳  سوخو-۳۴  سوخو-۳۵  سوخو-۳۷  شنیانگ جی-۱۱
سوخو سو–۲۷ (به روسی: Сухой Су-۲۷) نام‌گذاری ناتو: فلانکر-سی (Flanker-C) هواپیمای برتری هوایی مجهز به دو موتور توربوفن Saturn/Lyulka AL-31F است که در دوران اتحاد جماهیر شوروی توسط دفتر طراحی سوخو طراحی و ساخته شده‌است.
این جنگنده، در اصل برای ایجاد توان مقابلهٔ نیروی هوایی اتحاد جماهیر شوروی سابق در برابر نسل جدید جنگنده‌های آمریکایی آن زمان به خصوص اف-۱۴ تامکت و اف-۱۵ ایگل ساخته‌شد.
سوخو ۲۷ دارای برد پروازی استثنایی، قابلیت حمل مهمات بالا و چابکی فوق‌العاده‌است و توانایی انجام مانورهای دشوار همانند کبرا و کولبیت را داراست. جنگندهٔ سوخو ۲۷ اغلب در نقش «ماموریت‌های برتری هوایی» به‌کار گرفته می‌شود، اما قادر است در اغلب مأموریت‌های رزمی دیگر نیز شرکت کند.
جنگندهٔ سوخو ۲۷، حاصل یک مناقصهٔ انجام شده جهت تولید جنگنده مورد نظر ارتش شوروی سابق بین شرکت‌های میکویان گورویچ و سوخو در دهه ۱۹۷۰ میلادی بود و حاصل این مناقصه، منجر به تولید سوخو ۲۷ و میگ ۲۹ شده‌است که ظاهری شبیه به هم دارند نیروی هوایی روسیه هم‌اکنون ۳۵۵ فروند سوخو ۲۷ در اختیار دارد.
پیش زمینه

به سال ۱۹۶۹، دولت اتحاد جماهیر شوروی، اطلاع یافت که نیروی هوایی ایالات متحده، کمپانی «مک‌دانل داگلاس» را جهت تولید طرح جنگندهٔ آزمایشی برتری هوایی خود، انتخاب کرده‌است. (این انتخاب، در نهایت منجر به تولید جنگندهٔ اف-۱۵ شد)
جهت پاسخگویی به این تهدید آتی، دولت اتحاد شوروی، برنامهٔ PFI (به معنی: جنگندهٔ تکامل یافتهٔ پیشرو) را بنیان نهاد. طبق این برنامه، قرار شد هواپیمایی جهت برابری و تقابل با جنگندهٔ جدید آمریکایی، تولید شود.
یکی از وظایفی که برعهدهٔ سوخوی ۲۷ گذاشته شده‌بود، حمله به هواپیماهای پشتیبانی‌کننده عملیات‌های هوایی سازمان ناتو، نظیر هواپیماهای سوخت‌رسان و فرماندهی و هشدار زودهنگام (آواکس) بود. برنامه‌ریزان نظامی شوروی، بر این مسئله واقف بودند که نیروهای ناتو، توانایی‌های شایان سوخوی ۲۷ را در نظر گرفته‌اند و بدین جهت، می‌دانستند که حملهٔ همه‌جانبهٔ هوایی آن‌ها، توسط این جنگندهٔ جدید، بسیار محدود خواهد شد.
پس از فروپاشی اتحاد شوروی، سوخوی ۲۷، نه تنها برای اجرای نقشی که از ابتدا برایش در نظر گرفته‌بودند، در خدمت نیروهای هوایی کشورهای مستقل همسود باقی‌مانده‌است؛ بلکه آخرین سری این جنگنده، قادر است موشک‌های بسیار دوربرد هوا به هوای Novator KS-172 AAM-L را حمل نماید. این موشک‌ها، دارای بردی بین ۳۰۰ تا ۴۰۰ کیلومتر هستند و به عنوان موشک دوربرد ضد آواکس، کاربرد دارند.
موشک‌های استاندارد سوخوی ۲۷ جهت انجام مأموریت هوا به هوا، ترکیبی از موشک‌های آر-۷۳ و آر-۲۷ و آر-۷۷ ساخت ویمپل می‌باشد.
پیش زمینه > محدودیت‌ها

محدودیت سوخوی ۲۷ در نسخه اولیه اس، از نظر کیفیت و سطح فناوری نازل اتاقک خلبان و سیستم‌های اویونیک می‌باشد. در سوخوی ۲۷ نسخه صادراتی اولیه یک نمایشگر سربالا سیستم هادتعبیه شده‌است، اما این جنگنده، همانند میگ ۲۹ a و برخلاف جنگنده‌های غربی نه سیستم کنترل هوتاس دارد نه نمایشگرهای چندمنظوره پیشرفته (Multi Function Display).
کابین ابتدایی سوخو-۲۷اس همانند جنگنده‌های دهه ۱۹۶۰ غربی است و کاملاً آنالوگ می‌باشد.
البته هواپیماهای سوخو ۳۰ و سوخو ۳۵ که برپایهٔ سوخو-۲۷ ساخته شده‌اند، دارای «کابین شیشه‌ای» می‌باشند؛ این دو جنگنده به‌دست شرکت فرانسوی Sextant Avionique به نمایشگرهای رنگی چندمنظوره، سیستم هوتاس، کلاه HMS و… مجهز شده‌اند.
مشخصات

منبع اطلاعات KNAAPO Su-27SK page, Sukhoi Su-27SK page, Gordon and Davison
مشخصات عمومی
خدمه: یک
طول: ۲۱/۱۹* متر (72 ft)
پهنای بال: ۱۴/۷ متر (48 ft 3 in)
Leading edge sweep: ۴۲ درجه)
ارتفاع: ۵/۹۲ متر (19 ft 6 in)
بال: مساحت ۶۲ متر مربع (667 ft²)
وزن خالی: ۱۶۳۸۰ کیلو (36,100 lb)
وزن بارگیری: ۲۳۴۳۰ کیلو (51,650 lb)
بیشینه وزن برخاست: ۳۰۴۵۰ کیلو (67,100 lb)
پیشرانه: ۲× توربوفن ساترن ای‌ال-۳۱ , ۱۲۲/۸ کیلو نیوتن (27,600 lbf) هرکدام
عملکرد
سرعت بیشینه: ۲/۳۵ ماخ (2,500 km/h, 1,550 mph) در ارتفاع
برد: ۳۵۳۰ کیومتر (2,070 mi) at altitude; (1,340 km / 800 mi at sea level)
سقف پروازی: ۱۸۵۰۰ متر (62,523 ft)
نرخ اوج‌گیری: ۳۲۵ متر بر ثانیه (64,000 ft/min)
بارگیری بال: ۳۷۱ کیلو بر متر مربع (76 lb/ft²)
نسبت نیرو به وزن: ۱/۰۹
جنگ‌افزار
۱×توپ چی‌اس‌اچ-۳۰-۱ با ۲۷۵ گلوله
۸۰۰۰ کیلو مهمات روی ۱۰ جایگاه خارجی جنگ‌افزار
تا شش موشک هوا به هوای آر-۲۷، تا ۲ موشک حرارتی آر-۷۱
قابل ارتقاء جهت به‌کارگیری موشکهای آر-۷۷ با هدایت راداری فعال به جای آر-۲۷
مشخصات > رادار

رادار اصلی سوخوی ۲۷، از نوع پالس – داپلر و ساخت فازاترون بوده و N-۰۰۱ (نام ناتو: Slot Back) نام دارد. این رادار، دارای قابلیت Track Wile Scan یا TWS بوده اما پردازشگر به کار رفته در آن، از نوع بسیار ابتدایی است و این مسئله، باعث می‌شود رادار، از تشخیص علایم صحیح دریافتی و همچنین جستجو در مناطق کور، بسیار ناتوان باشد، بدین جهت، رهگیری دقیق با این رادار، بسیار دشوار است و نیاز به مهارت و تجربه فراوان دارد.
در جنگنده‌های سوخو-۳۰ و سوخو-۳۵ از مدل بالاتر رادار ساخت فازاترون به نام Bars N-۰۱۱M استفاده شده‌است که این رادار جدید، دارای آنتن رهیاب الکترونیکی، برد بهبود یافته، قابلیت رهگیری هم‌زمان چند هدف و حساسیت بالا می‌باشد.
مشخصات > سیستم IRST

در سوخوی۲۷، به تقلید از جنگنده اف-۱۴دی (مدل حمله به زمین اف-۱۴) از سیستم جستجو و ردیابی مادون قرمز یا IRST استفاده شده‌است. این سیستم درست بر روی دماغه و مقابل کابین نصب شده و با یک سیستم فاصله‌یاب لیزری، هماهنگ شده‌است. این سیستم می‌تواند در خدمت رادار قرار بگیرد یا مستقلاً برای حملات مخفیانه به کار گرفته شود. این سیستم همچنین به کنترل مسلسل هواپیما کمک می‌کند و دقت بیشتری را نسبت به زمانی که از حالت نشانه‌روی رادار استفاده می‌شود، فراهم می‌آورد.
گونه‌ها

گونه‌های مختلف تولید شده پس از دوران شوروی، بدین شرح هستند:
Su-27P: نوع یک نفرهٔ نمایشی با انجام برخی ابداعات، نظیر غلاف سوختگیری هوایی.
Su-27PU یا Su-30: نوع دونفره با میزان تولید اندک، دارای غلاف سوختگیری هوایی، سیستم‌های اویونیک هدایت نبرد، سیستم کنترل پرواز جدید و…
Su-30 M و Su-30MK: جنگندهٔ نسل جدید، چند ماموریته و دو نفره. گفته می‌شود تعدادی جنگندهٔ Su-30M برای ارزیابی و سنجش توانایی، در اواسط دههٔ ۱۹۹۰، در اختیار نیروی هوایی روسیه قرار گرفته‌اند، اگر چه، این تلاش‌ها، حاصل زیادی نداشته‌است. جنگندهٔ Su-30MK نوع صادراتی Su-30M می‌باشد که سطح تجهیزات و قابلیت‌های آن، تغییر کرده‌است.
Su-30MKA: نوع صادراتی مخصوص الجزایر.
Su-30MKI: نوع پیشرفته شدهٔ Su-30MK ویژهٔ نیروی هوایی هند؛ مجهز به پیش‌دم (کانارد)، سیستم تغییر بردار رانش، اویونیک جدیدی که از چند کشور مختلف تهیه شده‌است و قابلیت انجام عملیات‌های گوناگون.
Su-30MKK: نوعی بر اساس مدل Su-30MK ویژهٔ نیروی هوایی چین، با اویونیک روسی، قابلیت انجام عملیاتهای گوناگون، ولی بدون پیش‌دُم و سامانهٔ تغییر بردار رانش.
مSu-30MK2: نوعی بر اساس مدل Su-30MKK ویژهٔ نیروی دریایی چین، با قابلیت‌های ضدکشتی پیشرفته.
Su-30MKM: نوعی بر اساس مدل Su-30MK ویژهٔ نیروی هوایی مالزی.
Su-30KN: مدل بهبود یافتهٔ یک‌نفره، با سیستم‌های الکترونیک جدید که به این جنگنده اجازه می‌دهند کارکردهای جدیدی را انجام دهد؛ عمدهٔ این کارکردهای جدید، حول و حوش ناوبری هواپیما می‌باشند.
Su-30KI: مدلی یک‌نفره از Su-30MK ویژهٔ اندونزی، که با ورود به خدمت Su-27SMK در اواسط دههٔ ۱۹۹۰، قرارداد خرید اندونزی، نیمه کاره رها شد.
Su-27M یا Su-۳۵ و Su-۳۷: هواپیماهایی با کارکردهای بهبود یافته که همگی تک سرنشین بوده و از مدل Su-27S مشتق شده‌اند. این مجموعه، شامل نوع دونفره‌ای به نام Su-35UB می‌باشند.
Su-27SM: نوع ارتقاء یافته‌ای از Su-27Sهای نیروی هوایی روسیه، که تکنولوژی آن، مشابه Su-27M ارزیابی می‌شود.
Su-27UBM: نوع ارتقاء یافته‌ای از مدل Su-27UB.
Su۳۲ یا Su-27IB موسوم به Platypus: نوع دونفره، ویژهٔ عملیات ضربتی دوربرد، که دو خدمهٔ کنار یکدیگر می‌نشینند.
Su-27KUB: نوعی دو نفره، بر اساس مدل ناونشین یک نفرهٔ Su-27K، ویژهٔ آموزش جهت ناو هواپیمابر یا انجام عملیات چند مأموریتی.
حوادث مهم

در سال ۱۹۹۰ یک سوخو-۲۷ شوروی سقوط کرد که خلبان و یک نفر بر روی زمین جان باختند.
در سال ۱۹۹۵ میلادی، یک فروند سوخو-۲۷ و یک فروند سوخو-۲۷یوبی از گروه شوالیه‌های روسی هنگام انجام نمایش با هم برخورد کردند و در این برخورد ۴ خلبان جان باختند.
در سال ۲۰۰۲ میلادی یک فروند سوخو-۲۷ اوکراین حین انجام نمایش سقوط کرد که منجر به مرگ ۷۷ نفر بر روی زمین شد که ۲۸ نفر از آنها کودک بودند. در این حادثه که مرگبارترین رویداد در نمایشهای هوایی لقب گرفته‌است، هر دو خلبان با موفقیت ایجکت کردند که دچار آسیب‌دیدگی جزئی شدند. درمجموع ۵۴۳ تماشاگر بر روی زمین دچار آسیب دیدگی شدند که بیش از ۱۰۰ نفر از آنها دچار آسیب جدی از ناحیهٔ سر، شکستگی استخوان و سوختگی بودند که نیاز بود در بیمارستان بستری شوند. بقیهٔ آسیب دیدگان به‌صورت سرپایی درمان شدند. خلبان محکوم به ۱۴ سال زندان و پرداخت مبلغ ۱/۴۲ میلیون دلار آمریکا شد. کمک‌خلبان نیز به ۸ سال زندان و پرداخت مبلغ ۴۹۰ هزار دلار آمریکا محکوم شد. کمک‌خلبان در سال ۲۰۰۸ پس از سپری کردن ۳ سال و نیم زندان به دستور رئیس‌جمهور آزاد شد. از این رویداد فیلمبرداری نیز شده‌است.
در سال ۲۰۰۹ میلادی، دو فروند سوخو-۲۷ از گروه شوالیه‌های روسی هنگام تمرین با هم برخورد کردند و در این برخورد «ایگور تخاچنکو» رهبر گروه جان باخت.
در نمایش هوایی رادوم لهستان در اوت ۲۰۰۹، یک فروند سوخو-۲۷-یوبی متعلق به بلاروس (مدل دوسرنشین سوخو۲۷) سقوط کرد که در نتیجه هردو خلبان بلاروسی کشته شدند و شخصی بر روی زمین آسیب ندید. از این رویداد فیلمبرداری شده‌است.