stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
هواپیمایی پارس
مقاصد پروازی

نخستین پرواز این شرکت در تاریخ ۵ اسفند ۱۳۹۹ از مبدأ تهران به شیراز انجام شد. نخستین پرواز خارجی این هواپیمایی در تاریخ ۲۹ خرداد ۱۴۰۰ از تهران به مقصد تفلیس انجام شد.
| شهر | کشور | یاتا | ایکائو | فرودگاه |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| بندر ماهشهر |  ایران | MRX | OIAM | فرودگاه بندر ماهشهر |
| ایرانشهر |  ایران | IHR | OIZI | فرودگاه ایرانشهر |
| عسلویه |  ایران | PGU | OIBP | فرودگاه عسلویه |
| بیرجند |  ایران | XBJ | OIMB | فرودگاه بیرجند |
| تفلیس |  گرجستان | TBS | UGTB | فرودگاه بین‌المللی تفلیس |
| تهران |  ایران | THR | OIII | فرودگاه بین‌المللی مهرآباد |
| کرمانشاه |  ایران | KSH | OICC | فرودگاه کرمانشاه |
| خرم‌آباد |  ایران | KHD | OICK | فرودگاه خرم‌آباد |
| شیراز |  ایران | SYZ | OISS | فرودگاه بین‌المللی شیراز |
| کاشان |  ایران | KKS | OIFK | فرودگاه کاشان |
| کنارک |  ایران | ZBR | OIZC | فرودگاه کنارک |
| کیش |  ایران | KIH | OIBK | فرودگاه بین‌المللی کیش |
| مسقط |  عمان | MCT | OOMS | فرودگاه بین‌المللی مسقط |
| مشهد |  ایران | MHD | OIMM | فرودگاه بین‌المللی شهید هاشمی‌نژاد |
| نجف |  عراق | NJF | ORNI | فرودگاه بین‌المللی نجف |
| طبس |  ایران | TCX | OIMT | فرودگاه طبس |
| یاسوج |  ایران | YES | OISY | فرودگاه بین المللی شهدای یاسوج  |
| ساری |  ایران | SRY | OINZ | فرودگاه دشت ناز |
| گرگان |  ایران | GBT | OING | فرودگاه گرگان |
| آکتائو | قزاقستان | SCO | UATE | فرودگا آکنائو |
| آغاجاری |  ایران | AJR | OIAG | فرودگاه آغاجاری |
| عسلویه |  ایران | PGU | OIBP | فرودگاه خلیج فارس |
| قشم |  ایران | GSM | OIKQ | فرودگاه قشم |
| اصفهان |  ایران | IFN | OIFM | فرودگاه شهید بهشتی |
| کرمان |  ایران | KER | OIKK | فرودگاه کرمان |
| رفسنجان |  ایران | RJN | OIKR | فرودگاه رفسنجان |
| جیرفت |  ایران | JYR | OIKJ | فرودگاه جیرفت |
| باطومی |  گرجستان | BUS | UGSB | فرودگاه باطومی |
هواپیمای سی‌آرجی۲۰۰ پارس‌ایر در فرودگاه مهرآباد - پاییز ۱۴۰۲
هواپیمای پارس ایر در فرودگاه شیراز
عکس‌برداری نوترونی

نمونه‌ای از عکسی که به وسیله تابش نوترون در مرکز رادیوگرافی گرفته شده‌است.
عکس‌برداری نوترونی(به انگلیسی: Neutron imaging) فرآیند ساخت تصویر به وسیله نوترون‌ها می‌باشد. تصویر به دست آمده از شیء موردنظر در این روش بر اساس ویژگی‌های جذب نوترون می‌باشد. تصاویر به دست آمده اشتراکات بسیاری با تصویربرداری اشعه ایکس دارد؛ ولی از آنجایی که این تصاویر، بر اساس ویژگی‌های جذب نوترون می‌باشند، در برخی موارد که به سادگی با تصویربرداری نوترونی قابل مشاهده هستند، ممکن است با روش پرتو ایکس غیرقابل مشاهده باشند (و بالعکس).
پرتوهای ایکس براساس چگالی یک ماده جذب می‌شوند. مواد متراکم‌تر، پرتوهای ایکس بیشتری را متوقف می‌کنند. این درحالی است که احتمال جذب نوترون‌ها در یک ماده به چگالی آن ارتباطی ندارد. بعضی از مواد سبک‌تر مثل بور، نوترون‌ها را جذب می‌کنند. درحالی که هیدروژن به‌طور کلی نوترون را پراکنده می‌کند و بسیاری از فلزهای رایج مورد استفاده، اکثر نوترون‌ها را از خود عبور می‌دهند. این عامل می‌تواند تصویربرداری نوترونی را در بسیاری از موارد بهتر از تصویربرداری با اشعه ایکس کند. مثل یافتن موقعیت اورینگ و یکپارچگی اجزای فلزی داخل آن در اتصالات بخش‌های تقویت کننده جامدی موشک.
تاریخچه

نوترون توسط جیمز چادویک در سال ۱۹۳۲ کشف شد. اولین نمایش رادیوگرافی نوترونی توسط کولمن و کوهن در اواخر دهه ۳۰ انجام شد. آنها دریافتند که هنگام بمباران به وسیله نوترون‌ها، برخی مواد تشعشعی را ساطع می‌کنند که می‌تواند فیلم را در معرض دید قرار دهد. این کشف تا سال ۱۹۴۶ یعنی زمانی که رادیوگرافی‌هایی با کیفیت پایین توسط پیترز کشف شد، در حد یک کنجکاوی باقی ماند. اولین رادیوگرافی نوترونی با کیفیت قابل قبول، توسط تولیس در سال ۱۹۵۵ انجام شد.
در حدود سال ۱۹۶۰ برگر و جان بارتون شروع به ارزیابی نوترون‌ها برای بررسی سوخت راکتور تحت تابش قرار گرفته، کردند. پس از آن، امکانات تحقیقاتی تا حدودی توسعه یافت. اولین امکانات تجاری، در اواخر دهه ۱۹۶۰ بیشتر در ایالات متحده و فرانسه و در نهایت در کشورهای دیگر مثل کانادا، ژاپن، افریقای جنوبی، آلمان و سوییس عرضه شد.
روند

برای تولید یک تصویر نوترونی، منبعی از نوترون‌ها، یک کولیماتور (برای شکل‌دادن به نوترون‌های ساطع شده به صورت پرتوی یک جهته)، جسمی که باید تصویربرداری شود و روشی برای ثبت تصویر، نیاز می‌باشد.
روند > منابع نوترون

به‌طور کلی منبع نوترون، یک راکتور تحقیقاتی است که تعداد زیادی از نوترون‌ها در واحد سطح(شار) آن در جریان هستند. برخی از فعالیت‌ها با منابع ایزوتوپی نوترون‌ها انجام شده‌است (معمولا ذره برانگیخته شده کالیفرنیوم 252 و تا حدی امریسیم و غیره). این عوامل به ازای کاهش شدت نوترون و کیفیت تصویر، هزینه‌های سرمایه‌گذاری را کاهش و تحرک را افزایش می‌دهند. علاوه بر آن، دسترسی به منابع شتاب دهندهٔ نوترون‌ها رو به افزایش است که این منابع شامل شتاب‌دهنده‌های بزرگ با اهداف شکافت هستند که می‌توانند منابع مناسبی برای تصویربرداری نوترونی باشند.
روند > مهار کردن

پس از تولید نوترون‌ها، باید سرعت آن‌ها به سرعت موردنظر برای عکس‌برداری نوترونی کاهش یابد. این عمل می‌تواند با استفاده از آب، پلی‌اتیلن یا گرافیت در دمای اتاق، انجام شود. در مهارگر، نوترون‌ها با هسته اتم برخورد می‌کنند و در نتیجه سرعتشان کاهش می‌یابد. در نهایت سرعت این نوترون‌ها براساس دمای (میزان انرژی جنبشی) مهارگر به توزیعی یکنواخت دست خواهد یافت. اگر نوترون‌هایی با انرژی بالا مدنظر باشد یک تعدیل کننده گرافیتی را می‌توان برای تولید این نوترون‌ها گرم کرد (نوترونهای اپی‌ترمال). برای تولید نوترون‌های با انرژی پایین‌تر، می‌توان از یک تعدیل کننده سرد مثل دوتریوم مایع (ایزوتوپ هیدروژن) استفاده کرد (نوترون سرد). اگر ماده مهارگر وجود نداشته باشد یا مقدار آن کم باشد، نوترون‌های با انرژی بالا (یا نوترون‌های سریع) می‌توانند ساخته شوند. هر چه دمای مهارگربالاتر باشد انرژی جنبشی حاصل از نوترون‌ها بیشتر خواهد بود و نوترون‌ها سریع تر حرکت می‌کنند. به‌طور کلی نوترون‌های سریع، نفوذ بیشتری خواهند داشت اما برخی انحرافات
جالب از این روند وجود دارد و گاهی اوقات می‌توان از آنها در تصویربرداری نوترونی استفاده کرد. به‌طور کلی یک سیستم تصویربرداری برای تولید تنها یک واحد انرژی نوترون طراحی و راه‌اندازی می‌شود و اکثر سیستم‌های تصویربرداری، نوترون‌های گرمایی یا سرد را تولید می‌کنند.
در برخی شرایط ممکن است تنها یک سطح انرژی خاص از نوترون‌ها مورد نظر باشد. برای جداسازی انرژی موردنظر از نوترون‌ها یا خرد کردن پرتو نوترون برای جداکردن نوترون‌ها براساس سرعت آن گزینه‌هایی موجود می‌باشند. اما معمولاً در این روند، نوترون‌هایی با شتاب پایین تولید می‌شوند. به‌طور کلی این روش فقط برای کارهای تحقیقاتی انجام می‌شود.
این بحث، بر تصویربرداری نوترون حرارتی متمرکز است. گرچه بسیاری از این اطلاعات برای تصویربرداری نوترون سرد و اپی‌ترمال هم کاربرد دارد. تصویربرداری سریع نوترونی، یک رشته جذاب برای کاربردهای امنیتی داخلی است ولی در حال حاضر به‌طور تجاری در دسترس نیست.
روند > تطبیق

در تعدیل‌کننده‌ها، نوترون‌ها در جهات مختلف حرکت می‌کنند. برای ایجاد یک تصویر مناسب، نوترون‌ها باید در یک جهت نسبتاً یکنواخت حرکت کنند (معمولا کمی واگرا). برای انجام این کار، یک روزنه (منفذی که به نوترون‌ها اجازه می‌دهد از درون آن عبور کنند که توسط مواد جاذب نوترون‌ها احاطه شده‌است) ورود نوترون‌ها به کلیماتور را محدود می‌کند. بعضی از سطوح کلیماتور که با مواد جذب کننده نوترون، (مثلا بور) پوشیده شده‌اند، نوترون‌هایی را که طول کلیماتور را در جهت مورد نظر طی نمی‌کنند، جذب می‌کنند. یک ارتباط بین کیفیت تصویر و زمان پرتودهی وجود دارد. یک سیستم با تنظیم کوتاه‌تر یا دیافراگم بزرگتر، پرتو نوترونی شدیدتری تولید می‌کند اما نوترون‌ها در زوایای متنوع‌تری حرکت می‌کنند. در حالی که یک کلیماتور بلندتر یا دیافراگم کوچکتر یکنواختی بیشتری در جهت حرکت نوترون‌ها تولید می‌کند اما به‌طور واضحی نوترون‌های کمتر و مدت زمان پرتودهی طولانی‌تری خواهیم داشت.
روند > شیء

شیء مورد نظر در معرض پرتو نوترونی قرار می‌گیرد. باتوجه به عدم وضوح تصویر نسبت به تصویربرداری با اشعه ایکس، شیء، معمولاً تا حد امکان باید نزدیک به دستگاه ضبط تصویر قرار گیرد.
روند > تبدیل

اگرچه روش‌های مختلفی برای ضبط تصاویر وجود دارند، اما نوترون‌ها به راحتی تصویربرداری نمی‌شوند و باید به شکل دیگری از تشعشع تبدیل شوند که راحت‌تر تشخیص داده شوند. بعضی از صفحات مبدل، برای این کار استفاده می‌شوند. برخی روش‌های ثبت تصویر، مواد را مستقیماً به ضبط کننده تصاویر انتقال می‌دهند. اغلب این صفحات به شکل لایه نازک از گادولینیوم که یک جذب‌کننده قوی برای نوترون‌های حرارتی است، وجود دارند. یک لایه ۲۵ میکرومتری از گادولینیوم برای جذب ۹۰ درصد نوترون‌های حرارتی وارد شده کافی است. در برخی شرایط ممکن است عناصر دیگری مثل بور، ایندیم، طلا یا دیسپروزیوم یا موادی مثل صفحات لیتیم فلورید استفاده شود که آن صفحه، نوترون‌ها را جذب کرده و نور مرئی ساطع می‌کند.
روند > ثبت تصویر

از روش‌های مختلفی برای تولید تصاویر به وسیله نوترون‌ها استفاده می‌شود. تا همین اواخر، تصویربرداری نوترونی بر روی فیلم‌های اشعه ایکس ثبت می‌شد، اما انواع روش‌های دیجیتال امروزه در دسترس می‌باشند.
رادیوگرافی نوترونی

رادیوگرافی نوترونی، فرایند تولید تصویر نوترونی می‌باشد که بر روی یک فیلم ضبط می‌شود. این معمولا بالاترین وضوح تصویربرداری نوترونی است؛ گرچه اخیرا روش‌های دیجیتال با تنظیمات ایده‌آل، به نتایج قابل مقایسه‌ای منتج می‌شوند. متداول‌ترین روش، استفاده از صفحه تبدیل گادولینیومی برای تبدیل نوترون‌ها به الکترون‌های پرانرژی می‌باشد که یک فیلم اشعه ایکس امولسیونی را در معرض دید قرار می‌دهد.
روش مستقیم با فیلمی که در خط پرتو وجود دارد انجام می‌شود؛ پس نوترون‌ها توسط صفحه تبدیل جذب می‌شوند که به سرعت نوعی تشعشع را ساطع می‌کنند و فیلم را در معرض دید قرار می‌دهند. در روش غیرمستقیم فیلمی به‌طور مستقیم در خط پرتو وجود ندارد. صفحه تبدیل، نوترون‌ها را جذب می‌کند اما گاهی اوقات، قبل از انتشار تشعشع، تأخیر زمانی به وجود می‌آید. پس از ضبط تصویر روی صفحه تبدیل، این صفحه برای مدتی (معمولا چند ساعت) در تماس نزدیک با فیلم قرار می‌گیرد تا تصویری روی فیلم ایجاد شود. روش غیرمستقیم مزایای قابل توجهی در برخورد با اجسام رادیواکتیو یا سیستم‌های تصویربرداری با آلودگی گاما دارد؛ در غیر این صورت معمولاً روش مستقیم ارجحیت دارد.
رادیوگرفی نوترونی یک سرویس تجاری در دسترس است که به‌طور گسترده در صنعت هوافضا برای آزمایش پره‌های توربین، موتور هواپیما، تست مواد منفجره با قابلیت اطمینان بالا و تا حدودی در صنایع دیگر برای شناسایی مشکلات در طول چرخه‌های توسعه محصول استفاده می‌شود.
اصطلاح رادیوگرافی نوترونی اغلب برای اشاره به تمام روش‌های تصویربرداری نوترونی، به اشتباه به کار می‌رود.
رادیوگرافی نوترونی > تصویربرداری نوترونی دیجیتالی

روش‌های مختلف با مزایا و معایب متفاوتی برای گرفتن تصاویر نوترونی دیجیتال با نوترون‌های حرارتی وجود دارند. این روش‌های تصویربرداری به‌طور گسترده در محافل دانشگاهی مورد استفاده قرار می‌گیرند؛ زیرا نیازی به پردازنده‌های فیلم و اتاق تاریک ندارند و همچنین مزایای متنوعی ارائه می‌کنند. علاوه بر آن تصاویر فیلم را می‌توان با استفاده از اسکنر، دیجیتالی کرد.
رادیوگرافی نوترونی > دوربین نوترونیک

دوربین نوترونیک، سیستم تصویربرداری مبتنی بر دوربین دیجیتالی می‌باشد. نوترون‌ها از جسم مورد نظر عبور می‌کنند، سپس یک صفحه از نوترون‌ها به نور مرئی تبدیل می‌شود. این نور از برخی اپتیک‌ها (به منظور به حداقل رساندن قرار گرفتن دوربین در معرض تابش یونیزان) عبور می‌کند، سپس تصویر توسط دوربین CCD گرفته می‌شود (چند نوع دوربین دیگر نیز وجود دارد، از جمله CMOS و CID که نتایج مشابهی را ایجاد می‌کنند).
دوربین‌های نوترونی، مشاهده تصاویر را در لحظه (معمولاً با وضوح پایین) امکان‌پذیر می‌کنند که برای مطالعه جریان سیال دو فازی در لوله‌های مات، تشکیل حباب هیدروژن در سلول‌های سوختی و حرکت روان‌کننده در موتورها مفید می‌باشد. این سیستم تصویربرداری به وسیله یک صفحه چرخشی، می‌تواند تعداد زیادی عکس در زوایای مختلف بگیرد که می‌تواند به یک تصویر سه بعدی (توموگرافی نوترونی) بازسازی شود.
هنگامی که این سیستم‌ها با یک صفحه نازک و اپتیک همراه می‌شوند، می‌توانند تصاویری با وضوح بالا با زمان‌های نوردهی مشابه با تصویربرداری فیلم تولید کنند؛ اگرچه صفحه تصویربرداری، معمولاً با توجه به تعداد پیکسل‌های موجود بر روی تراشه‌های دوربین CCD باید کوچک باشد.
با وجود اینکه این سیستم‌ها مزایای قابل توجهی دارند (توانایی انجام تصویربرداری در لحظه، سادگی و هزینه نسبی کم برای کاربرد تحقیقاتی، وضوح بالقوه نسبتاً بالا، مشاهده سریع تصویر)، معایب قابل توجهی از جمله پیکسل‌های ناخوانا روی دوربین (که ناشی از قرار گرفتن در معرض تشعشع است)، میدان دید محدود و طول عمر کم دوربین‌ها در محیط‌های با تشعشع بالا، نیز دارند.
رادیوگرافی نوترونی > صفحات تصویر

برای تولید تصاویر نوترونی، می‌توان همانند اشعه ایکس، از صفحات تصویر همراه با یک اسکنر صفحه استفاده کرد. نوترون هنوز باید به شکل دیگری از تابش تبدیل شود تا توسط صفحه، تصویر گرفته شود. مدت کوتاهی طول کشید و صفحات تصویر حساس به نوترون تولید شدند که حاوی یک ماده مبدل در صفحه بودند و وضوح بهتری نسبت به مواد مبدل خارج از صفحه ارائه کردند. صفحات تصویر، فرآیندی را ارائه می‌دهند که بسیار شبیه به تصویربرداری فیلم است، اما تصویر روی صفحه با قابلیت استفاده مجدد ثبت می‌شود که پس از تصویربرداری خوانده و پاک می‌شود. این سیستم‌ها فقط تصاویر ثابت (استاتیک) تولید می‌کنند. با استفاده از صفحه تبدیل و صفحه تصویر اشعه ایکس، زمان‌های نوردهی قابل مقایسه برای تولید تصویری با وضوح کمتر نسبت به تصویربرداری فیلم مورد نیاز است. صفحات تصویر با مواد مبدل داخلی تصاویر بهتری نسبت به مبدل خارج از صفحه تولید می‌کنند، اما در حال حاضر تصاویری به خوبی فیلم ایجاد نمی‌کنند.
رادیوگرافی نوترونی > پنل‌های آشکارساز سیلیکونی

یک تکنیک دیجیتالی مشابه تصویربرداری CCD می‌باشد. قرار گرفتن در معرض نوترون منجر به کوتاه شدن طول عمر آشکارسازها می‌شود که همین امر باعث شده سایر تکنیک‌های دیجیتال نسبت به این روش ترجیح داده شوند.
رادیوگرافی نوترونی > صفحات با کانال میکرومتری(DR system)

این سیستم، روشی نوظهور است که یک آشکارساز دیجیتال با پیکسل‌های بسیار کوچک دارد. این دستگاه دارای کانال‌های کوچک (میکرومتری) است که سمت منبع آن با مواد جذب‌کننده نوترون (معمولاً گادولینیوم یا بور) پوشیده شده‌است. ماده جاذب نوترون، نوترون‌ها را جذب کرده و آنها را به تشعشعات یونیزه تبدیل می‌کند و این باعث می‌شود که الکترون‌ها آزاد شوند. همچنین ولتاژ زیادی در سراسر دستگاه اعمال می‌شود و باعث می‌شود که الکترون‌های آزاد شده، همزمان با شتاب گرفتن درون کانال‌های کوچک، تقویت شده و سپس توسط یک آشکارساز دیجیتالی تشخیص داده شوند.
تصویر زوم شده از کانال میکرومتری این نوع صفحات.
دیپ‌استار سیکس

| دیپ‌استار سیکس | دیپ‌استار سیکس |
| --- | --- |
کارگردان: شان اس کانینگهام
تهیه‌کننده: شان اس کانینگهام پاتریک مارکی ماریو قصار
فیلمنامه‌نویس: لویس آبرناتی
بازیگران: تورین بلک نانسی اورهارد گرگ اویگان میگوئل فرر مت مک‌کوی نیا پیپلز سیندی پیکت ماریوس ویرز
موسیقی: هری مانفردینی
فیلم‌بردار: ماک آلبری
توزیع‌کننده: ترایستار پیکچرز
تاریخ‌های انتشار:  ۱۳ ژانویه ۱۹۸۹ (۱۹۸۹-01-۱۳) (ایالات متحده)  ۱۳ آوریل ۱۹۸۹ (۱۹۸۹-۰۴-۱۳) (استرالیا و آلمان)  ۳۱ مه ۱۹۸۹ (۱۹۸۹-۰۵-۳۱) (فرانسه)  
مدت زمان: ۹۹ دقیقه
کشور: ایالات متحده
زبان: انگلیسی 
هزینهٔ فیلم: ۸٫۵ میلیون دلار
فروش گیشه: ۸٬۱۴۳٬۲۲۵ میلیون دلار
دیپ‌استار سیکس یا ستاره عمیق شش (به انگلیسی: DeepStar Six) فیلمی محصول سال ۱۹۸۹ و به کارگردانی شان اس کانینگهام است. در این فیلم بازیگرانی همچون تورین بلک، نانسی اورهارد، گرگ اویگان، میگوئل فرر، مت مک‌کوی، نیا پیپلز، سیندی پیکت، ماریوس ویرز و الیا باسکین ایفای نقش کرده‌اند.
ولتو

Municipality and village در 23x15px|border |alt=|link= جمهوری چک
| Veletov | Veletov |
| --- | --- |
Municipality and village: Municipality and village
مختصات: مختصات: ناتوان در تجزیه عرض جغرافیایی به عنوان یک رقم:N {{#coordinates:}}: عرض جغرافیایی نامعتبر: مختصات: مختصات: ناتوان در تجزیه عرض جغرافیایی به عنوان یک رقم:N {{#coordinates:}}: عرض جغرافیایی نامعتبر
استان‌های جمهوری چک: منطقه بوهمی مرکزی
District: Kolín District
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (CET)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (CEST)
ولتو (به لاتین: Veletov) یک ناحیه در جمهوری چک است که در Kolín District واقع شده‌است.
حیدر علی‌اف

| حیدر علی‌اف | حیدر علی‌اف |
| --- | --- |
Heydər Əliyev: Heydər Əliyev
سومین رئیس‌جمهور آذربایجان: سومین رئیس‌جمهور آذربایجان
دوره مسئولیت ۲۴ ژوئن ۱۹۹۳ – ۱۲ دسامبر ۲۰۰۳: دوره مسئولیت ۲۴ ژوئن ۱۹۹۳ – ۱۲ دسامبر ۲۰۰۳
پس از: ابوالفضل ایلچی‌بیگ
پیش از: الهام علی‌اف
رئیس مجمع ملی آذربایجان: رئیس مجمع ملی آذربایجان
دوره مسئولیت ۱۵ ژوئن ۱۹۹۳ – ۵ نوامبر ۱۹۹۳: دوره مسئولیت ۱۵ ژوئن ۱۹۹۳ – ۵ نوامبر ۱۹۹۳
معاون اول نخست‌وزیر اتحاد شوروی: معاون اول نخست‌وزیر اتحاد شوروی
دوره مسئولیت ۲۴ نوامبر ۱۹۸۲ – ۲۳ اکتبر ۱۹۸۷: دوره مسئولیت ۲۴ نوامبر ۱۹۸۲ – ۲۳ اکتبر ۱۹۸۷
رئیس‌جمهور: Vasili Kuznetsov (کفیل) یوری آندروپوف Vasili Kuznetsov (کفیل) کنستانتین چرنینکو Vasili Kuznetsov (کفیل) آندری گرومیکو
اصلی: نیکولای تیخونوف نیکولای ریژکوف
پس از: Ivan Arkhipov
پیش از: آندری گرومیکو
عضو تمام ۲۶مین و ۲۷مین پلیتبوروی کمیته مرکزی حزب کمونیست اتحاد شوروی: عضو تمام ۲۶مین و ۲۷مین پلیتبوروی کمیته مرکزی حزب کمونیست اتحاد شوروی
دوره مسئولیت ۲۲ نوامبر ۱۹۸۲ – ۲۱ اکتبر ۱۹۸۷: دوره مسئولیت ۲۲ نوامبر ۱۹۸۲ – ۲۱ اکتبر ۱۹۸۷
دبیرکل حزب کمونیست آذربایجان: دبیرکل حزب کمونیست آذربایجان
دوره مسئولیت ۱۴ ژوئیه ۱۹۶۹ – ۳ دسامبر ۱۹۸۲: دوره مسئولیت ۱۴ ژوئیه ۱۹۶۹ – ۳ دسامبر ۱۹۸۲
پس از: ولی آخوندف
پیش از: کامران باقروف
عضو نامزد ۲۵مین، ۲۶مین پلیتبوروی کمیته مرکزی حزب کمونیست اتحاد شوروی: عضو نامزد ۲۵مین، ۲۶مین پلیتبوروی کمیته مرکزی حزب کمونیست اتحاد شوروی
دوره مسئولیت ۵ مارس ۱۹۷۶ – ۲۲ نوامبر ۱۹۸۲: دوره مسئولیت ۵ مارس ۱۹۷۶ – ۲۲ نوامبر ۱۹۸۲
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: حیدر علی رضا اوغلی علی‌اف ۱۰ مهٔ ۱۹۲۳ نخجوان، جمهوری سوسیالیستی آذربایجان شوروی
درگذشته: ۱۲ دسامبر ۲۰۰۳ (۸۰ سال) کلیولند، اوهایو، آمریکا
ملیت:  جمهوری آذربایجان
حزب سیاسی: حزب آذربایجان نوین
دیگر عضویت‌های سیاسی: حزب کمونیست اتحاد شوروی سابق، حزب کمونیست آذربایجان
همسر(ان): ظریفه علی‌اف
فرزندان: الهام علی‌اف، سئویل علی اووا
پیشه: سیاستمدار
امضا: 
خدمات نظامی: خدمات نظامی
وفاداری:  اتحاد جماهیر شوروی
خدمت/شاخه: کا گ ب
سال‌های خدمت: ۱۹۴۱–۱۹۶۹
حیدر علی رضا اوغلی علی‌اف (ترکی آذربایجانی: Heydər Əlirza oğlu Əliyev؛ ۱۰ مه ۱۹۲۳ – ۱۲ دسامبر ۲۰۰۳) سیاستمدار جمهوری آذربایجان بود. از سال ۱۹۹۳ تا ۲۰۰۳ میلادی عنوان ریاست جمهوری آذربایجان را بعهده داشت. وی صاحب عنوان رسمی «رهبر بزرگ» و «رهبر ملی مردم آذربایجان» است. قبل از او ابوالفضل ایلچی‌بیگ و پس از او پسرش الهام علی‌اف رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان است.
ابتدای زندگی و تحصیلات

حیدر علی‌اف فرزند علیرضا در تاریخ ۱۰ مه سال ۱۹۲۳ در شهر نخجوان در یک خانواده کارگری متولد شد. . وی در سال ۱۹۳۹ پس از پایان تحصیلات متوسطه در دانشسرای تربیت معلم نخجوان، وارد رشته معماری دانشگاه صنعت آذربایجان ("آکادمی دولتی نفت آذربایجان" کنونی) شد؛ اما به دلیل آغاز جنگ، او موفق به اتمام تحصیل نگردید. حیدر علی اف در اکتبر سال ۱۹۸۷ به نشانه اعتراض به خط مشی سیاسی دفتر سیاسی کمیته مرکزی حزب کمونیست اتحاد جماهیر شوروی و شخص میخائیل گورباچف دبیرکل آن کمیته، از سمتهای خود استعفا کرد.
«دیوید رمنیک» در فصل دوازدهم کتاب خود «آرامگاه لنین: آخرین روزهای امپراتوری شوروی» (به انگلیسی: Lenin's tomb: the last days of the Soviet Empire)، که برنده جایزه پولیتزر نیز شده است، با اشاره به ملاقات خود با حیدر علی‌اف در سال ۱۳۶۸، و قبل از فروپاشی شوروی، می‌نویسد:
«هنگامی که علی‌اف، مرد جوانی بود به یک تجاوز جنسی متهم شد و این امر بلندپروازی او را در معرض مخاطره قرار داد. در جلسه محاکمه انضباطی تنها با اختلاف یک رای از مجازات اخراج از حزب (کمونیست) نجات پیدا کرد. البته پس از آن دیگر هیچ رسیدگی و بررسی «قانونی» در کار نبود. همه چیز در داوری حزب خلاصه می‌شد. در سال ۱۹۶۹ علی‌اف که رئیس کا.گ. ب جمهوری آذربایجان بود یک «جنگ صلیبی علیه فساد» به راه انداخت، هدف او از این مبارزه تنها تصفیه دشمنان و بالاکشیدن خود و دودمانش بود که شکوهمندانه موفق شد. علی‌اف از زمانی که به ریاست حزب (کمونیست) در جمهوری (آذربایجان) منصوب شد همان گونه که خانواده گامبینو، بندر نیویورک را اداره می‌کردند بر آذربایجان حکومت کرد. مافیای خاویار دریای خزر، مافیای نفت سومگایت، مافیای میوه و سبزیجات، مافیای نخ و نساجی، مافیای حمل و نقل و گمرک همگی تحت نظر او بودند. او را ثروتمند کردند و به پرستش او پرداختند. علی اف حتی سلطه خود را بر حیات فرهنگی جمهوری نیز اعمال کرد. بستگان خویش را به ریاست انستیتوها و بخش‌های گوناگون علمی گماشت و آنها را قادر ساخت ده‌ها هزار روبل به پژوهشگرانی که سرگرم تحقیقات هدفمند بودند، بپردازد (...) علی‌اف مانند سایرین این نکته را بخوبی دریافت که تحت حکمروایی برژنف (رهبر وقت شوروی) تنها ضرورت واقعی برای ثبات و پابرجا بودن، چرب‌کردن سبیل سرکرده کل است. برای خرسندی و رضایت خاطر لئونید ایلیچ (برژنف) نیازی به سعادتمندی حقیقی یا خوشبختی واقعی مردم نبود. آنچه را که او لازم داشت تنها گزارش‌هایی در این موارد بود. همان اندازه که بوسیله گزارش‌هایی که روی میزش قرار می‌گرفتند از موفقیت‌های بی‌سابقه و انجام فراتر از انتظار طرح آگاه می‌شد، خرسندی خاطرش فراهم می‌گردید (...) هنگامی که در سال ۱۹۷۸ برژنف به باکو رفت، علی‌اف به عنوان هدیه یک حلقه انگشتری طلا مزین به تک‌نگین بزرگ الماس، یک قطعه فرش نفیس دستباف بسیار بزرگ که به سختی در سالن غذاخوری قطار جای گرفت، و پرتره ای از دبیرکل که اطراف آن با سنگ‌های نادر و گران‌بها تزیین شده بود، تقدیم کرد. در سال ۱۹۸۲ که برژنف یک دیدار رسمی از آذربایجان داشت، علی‌اف برای اقامت او کاخ بزرگی بنا کرد که در عظمت و شکوه چیزی از مرکز کندی واشینگتن کم نداشت. دبیرکل فقط دو شب در آن کاخ خوابید و سپس درهای آن بسته شد و اصلاً مورد استفاده قرار نگرفت. برای گرامیداشت همین دیدار، علی‌اف حلقه انگشتری دیگری تقدیم کرد که بهتر از هر نقشه جغرافیایی، نماد جهان‌بینی کرملین بود. روی این حلقه یک جواهر بزرگ به نشانه خورشید شاه، برژنف، قرار داشت که در اطراف آن پانزده قطعه جواهر کوچکتر هر کدام به نشانه یکی از جمهوری‌ها کار گذاشته شده بود …»
رئیس‌جمهوری حیدر علی‌اف

در ماه‌های مه و ژوئن سال ۱۹۹۳ با پیدایش خطر جنگ داخلی و از دست رفتن استقلال کشور بخاطر تشدید کامل بحران حکومتی، مردم آذربایجان با اصرار خواستار روی کار آمدن حیدر علی اف شد. رهبران وقت آذربایجان ناگزیر رسماً از حیدر علی اف به باکو دعوت کردند. حیدر علی اف در تاریخ ۱۵ ژوئن سال ۱۹۹۳ رئیس شورای عالی آذربایجان انتخاب و به موجب مصوبه مورخ ۲۴ ژوئیه مجلس ملی، کفیل رئیس‌جمهوری آذربایجان شد. حیدر علی اف در روز سوم اکتبر با دستیابی به آراء عمومی مردم، به مقام ریاست جمهوری آذربایجان انتخاب شد. او، در انتخابات ریاست جمهوری مورخ ۱۱ اکتبر که با حضور گسترده مردم برگزار می‌گردید، با کسب ۷۶٫۱ درصد آراء، مجدداً رئیس‌جمهوری آذربایجان انتخاب شد. حیدر علی‌اف که، با طرح کاندیداتوری وی جهت شرکت در انتخابات ریاست جمهوری ۱۵ اکتبر سال ۲۰۰۳ اعلام موافقت کرده بود، بعلت بروز مشکلاتی در وضع جسمانی از شرکت در این انتخابات خودداری نمود.
علی مطهری، به نقل از هاشمی رفسنجانی می‌گوید پس از فروپاشی شوروی، حیدر علی اف پیشنهاد الحاق آذربایجان به ایران را داده است که آن زمان هاشمی رفسنجانی رد کرده است.
مرگ

حیدر علی‌اف در ۱۲ دسامبر ۲۰۰۳، در سن ۸۰ سالگی در یک بیمارستان در کلیولند آمریکا درگذشت.
پست‌ها و سمت‌ها

از سال ۱۹۴۱ مسئول بخش اشتغال کمیساریای خلق امور داخلی جمهوری خودمختار سوسیالیستی شوروی نخجوان
سال ۱۹۴۴ استخدام در ارگان امنیت دولتی
سال ۱۹۶۴ معاون رئیس کمیته دولتی امنیت وابسته به شورای وزیران جمهوری آذربایجان شوروی
سال ۱۹۶۷ ریاست کمیته دولتی امنیت وابسته به شورای وزیران جمهوری آذربایجان شوروی
ارتقا به درجه سرتیپی
سال ۱۹۶۹ دبیرکل کمیته مرکزی حزب کمونیست آذربایجان
سال ۱۹۸۲ عضویت در دفتر سیاسی کمیته مرکزی حزب کمونیست اتحاد شوروی
سال ۱۹۸۲ معاون اول رئیس شورای وزیران اتحاد جماهیر شوروی و یکی از رهبران اتحاد جماهیر شوروی
۲۰ سال نماینده شورای عالی (مجلس) اتحاد جماهیر شوروی
۵ سال معاونت رئیس شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی
سال ۱۹۹۰ نماینده مردم در مجلس شورای عالی آذربایجان
سالهای ۱۹۹۱ تا ۱۹۹۳ ریاست مجلس عالی جمهوری خودمختار نخجوان
سال ۱۹۹۲ رئیس حزب آذربایجان نوین در شهر نخجوان
سال ۱۹۹۳ معاونت رئیس شورای عالی جمهوری آذربایجان
جوایز و افتخارات

چهار بار مفتخر به دریافت نشان لنین و نشان ستاره سرخ
دو بار عنوان قهرمان سوسیالیستی کار
دارنده جوایز بین‌المللی، دکترای افتخاری دانشگاه‌های معتبر کشورهای مختلف
پژمان جمشیدی

پژمان جمشیدی (زادهٔ ۲۰ شهریور ۱۳۵۶) بازیگر ایرانی و بازیکن سابق فوتبال است. او در طول فعالیت حرفه‌ای خود در فوتبال برای باشگاه‌هایی مانند سایپا، پرسپولیس، پاس تهران، فولاد خوزستان، استیل آذین و نیز برای تیم ملی ایران بازی کرد. جمشیدی از پول‌سازترین و فعال‌ترین بازیگران سینمای ایران است.
او حرفهٔ بازیگری‌اش را نخست در سال ۱۳۹۰ با بازی در قسمتی از مجموعهٔ تلویزیونی ساختمان پزشکان و سپس در سال ۱۳۹۲ و با بازی در نقش اصلی مجموعهٔ تلویزیونی پژمان آغاز کرد. او برای نقش‌آفرینی در فیلم‌های سوءتفاهم (۱۳۹۶)، شیشلیک (۱۳۹۹) و علفزار (۱۴۰۰) نامزد دریافت جایزهٔ سیمرغ بلورین از جشنوارۀ فیلم فجر شده است. همچنین نقش‌آفرینی او در مجموعهٔ تلویزیونی زیرخاکی برایش تندیس جشن حافظ بهترین بازیگر مرد کمدی در تلویزیون را به همراه داشت. همچنین جمشیدی در چهل و یکمین جشنواره فیلم فجر (۱۴۰۱) برای بازی در نقش مکمل فیلم یادگار جنوب در جشنواره فجر نامزد شد و دیپلم افتخار این جشنواره را کسب کرد.