نظر مشورتی درباره اعلامیه استقلال کوزوو
پیشینه > مداخلهٔ ناتو

در این شرایط، کشورهای غربی و به ویژه ناتو، تحت فشار افکار عمومی و پس از ناکامی در کسب مجوز شورای امنیت سازمان ملل متحد، در روز ۲۴ مارس ۱۹۹۹ وارد جنگ شدند که تا روز ۱۰ ژوئن همان سال به مدت ۷۷ روز به طول انجامید. پایان مداخلهٔ ناتو در این منطقه، همزمان با صدور قطعنامهٔ ۱۲۴۴ شورای امنیت بود که بر اساس آن، ادارهٔ کوزوو از سوی شورای امنیت به «هیئت مأموریت سازمان ملل برای ادارهٔ موقت کوزوو» واگذار می‌شد. در مقدمهٔ این قطعنامه «تعهد تمام دولت‌های عضو سازمان به رعایت احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی جمهوری فدرال یوگسلاوی و دیگر کشورهای منطقه آن‌گونه که در بیانیهٔ نهایی کنفراس هلسینکی و ضمیمهٔ دوم قطعنامهٔ اخیر ذکر شده مورد تأیید مجدد قرار می‌گیرد». علاوه بر آن «قطعنامه‌های پیشین شورا درخصوص لزوم رعایت خودمختاری قابل توجه و حق تعیین سرنوشت معنادار برای کوزوو را یادآور می‌گردد».
اما روابط خونین صرب‌ها و آلبانیایی‌تبارها در گذشته نشان می‌داد که هم‌زیستی مشترک آنان در یک کشور واحد به آسانی امکان‌پذیر نخواهد بود و لازم است در وضعیت حقوقی کوزوو تغییری ایجاد شود. بر این اساس، از فوریهٔ ۲۰۰۶ مذاکرات بین‌المللی برای تعیین وضعیت نهایی کوزوو به سرپرستی مارتی آهتیساری (رئیس‌جمهور سابق فنلاند و نمایندهٔ ویژهٔ دبیرکل سازمان ملل متحد) آغاز شد. این مذاکرات عمدتاً مبتنی بر ایجاد حکومتی غیرمتمرکز در کوزوو و لزوم رعایت حقوق اقلیت‌های ساکن کوزوو به ویژه صرب‌ها بود. آهتیساری در ۲ فوریه ۲۰۰۷ گزارش خود را منتشر کرد. گزارش وی دربردارندهٔ اعطای امتیازهایی به اقلیت صرب بود. همچنین در گزارش اگرچه از عنوان استقلال استفاده نشد، اما آثار آن به صورت ضمنی از متن گزارش قابل استنباط بود؛ چنان‌که به کوزوو حق درخواست عضویت در سازمان‌های بین‌المللی، ایجاد نیروی امنیتی و تصویب نشان‌های ملی را اعطا می‌کرد. با توجه به آنکه آلبانیایی‌تبارها همچنان خواهان استقلال بوده و صرب‌ها بر حفظ و تدوام حاکمیت خود بر کوزوو تأکید می‌کردند لذا مذاکرات تعیین وضعیت به بن‌بست رسید و آهتیساری اعلام کرد که گزارش خود را به همراه پیشنهادهایش به شورای امنیت تسلیم خواهد کرد.
در اوایل ماه مه ۲۰۰۷، اعضای اروپایی شورای امنیت (غیر از روسیه)، آلمان و ایالات متحده، متن پیش‌نویس قطعنامه‌ای را به شورای امنیت تسلیم کردند که جایگزین قطعنامهٔ ۱۲۴۴ می‌شد و پیشنهادهای آهتیساری را تأیید می‌کرد و به وظایف «هیئت مأموریت ملل متحد برای ادارهٔ کوزوو» پس از طی یک دورهٔ انتقالی ۱۲۰روزه خاتمه می‌داد؛ اما از آنجا که این گزارش با مخالفت بلگراد روبه‌رو شد، رئیس‌جمهور روسیه اعلام کرد که از صدور هرگونه قطعنامه در شورای امنیت که مورد موافقت هر دو طرف بحران، یعنی صربستان و کوزوو، نباشد جلوگیری و آن را وتو می‌کند. بر این اساس، هرچند دیگر دولت‌های دائم عضو شورای امنیت، چهار بار قطعنامه را جهت رفع نگرانی روسیه و درج ملاحظات این کشور اصلاح کردند، اما روسیه همچنان به تصویب آن رضایت نداد.
در نهایت پس از هشت سال بلاتکلیفی و دو سال گفتگوی بی‌نتیجه، مجلس کوزوو در ۱۷ فوریه ۲۰۰۸ اعلامیهٔ استقلال کوزوو را به تصویب رساند. صدور این بیانیه با اعلام مخالفت بلگراد و مسکو مواجه شد اما دولت‌های دیگر به‌ویژه کشورهای غربی اقدام به شناسایی کوزوو کردند چنان‌که تا تاریخ ۲۰ آوریل ۲۰۱۰، تعداد دولت‌های شناسایی‌کننده کوزوو به ۶۶ کشور رسید.
پس از صدور این اعلامیه، صربستان برای کسب تأیید و حمایت بین‌المللی برای موضع خود مبنی بر اینکه اعلامیهٔ استقلال کوزوو غیرقانونی است، تصمیم گرفت به دیوان بین‌المللی دادگستری رجوع کند. در سپتامبر ۲۰۱۲، نظارت بین‌المللی بر کوزوو پایان یافت و کوزوو مسئول حکمرانی بر سرزمین خود شد.