شرکت بهره‌برداری نفت و گاز آغاجاری
تاریخچه

هسته اولیه شکل‌گیری این شرکت و احداث نخستین تأسیسات آن در سال ۱۳۱۵ در پی کشف میدان نفتی آغاجاری، به وسیلهٔ شرکت نفت ایران و انگلیس راه‌اندازی شد. نخستین زیرساخت‌های جمع‌آوری و تولید گاز طبیعی در حوزه کنونی فعالیت شرکت نفت و گاز آغاجاری نیز در همین سال (۱۳۱۵) در پی حفاری چاهی که با هدف تولید نفت در میدان نفتی پازنان حفر شده بود، احداث گردید. فعالیت تولیدی در منطقه آغاجاری، با حفر چاه آغاجاری-۱ در سال ۱۳۱۷ آغاز شد. در اواخر سال ۱۳۱۷ نیز چاه شماره ۳ آغاجاری به بهره‌برداری رسید. در سال ۱۳۲۳ نخستین محموله نفت خام تولید شده در میدان نفتی آغاجاری از طریق خط لوله امیدیه-آبادان، به پالایشگاه آبادان ارسال شد و تا سال ۱۳۲۹ منطقه نفتخیز آغاجاری در حدود نیمی از ظرفیت تولید نفت کشور را از طریق ۱۶ حلقه چاه تأمین می‌کرد. در سال ۱۳۴۲ با احداث خط لوله ۴۲ اینچ انتقال نفت خام از آغاجاری به خارک، نفت تولید شده در منطقه آغاجاری، برای نخستین بار به صادرات اختصاص داده شد. در سال ۱۳۴۳ میدان نفتی رگ‌سفید با مساحت ۲۹ هزار ۵۸۳ هکتار و ذخیره ۱۶ میلیارد بشکه نفت درجا و میدان نفتی پارسی با مساحت ۱۴ هزار و ۹۳۳ هکتار و ذخیره ۱۰ میلیارد بشکه نفت درجا، کشف و به بهره‌برداری رسیدند. سال ۱۳۴۶ تولید نفت در منطقه آغاجاری از مرز یک میلیون بشکه در روز گذشت.
شرکت خاص خدمات نفت ایران (به انگلیسی: Oil Service Company of Iran) به‌اختصار آسکو (به انگلیسی: OSCO) در سال ۱۳۵۳ تأسیس شد. این شرکت فعالیت خود را به‌عنوان پیمانکار طرف قرارداد شرکت ملی نفت ایران، با مرکزیت مسجدسلیمان آغاز نمود. شرکت آسکو در زمینه اکتشاف و مطالعه میدان‌ها، برنامه‌ریزی و اجرای عملیات حفاری، طراحی، نصب و راه‌اندازی تأسیسات، احداث خطوط لوله، تهیه طرح پیشنهادی برنامه‌های توسعه میدان‌ها و اجرای پروژه‌های ازدیاد برداشت، همچنین برآورد بودجه‌های ارزی و ریالی فعالیت می‌کرد. پس از راه‌اندازی شرکت آسکو، عملیات تولید از میدان‌های نفت و گاز مستقر در منطقه آغاجاری نیز همچون سایر مناطق نفتخیز کشور، به این شرکت واگذار شد.
پس از وقوع انقلاب ۱۳۵۷ در ایران و خروج بخش اعظم کارشناسان خارجی و شرکت‌های بین‌المللی صنعتی از کشور، سپس تغییر ساختار سازمان‌ها و شرکت‌های دولتی، شرکت آسکو و شرکت عملیات غیرصنعتی، با هم ادغام شدند و مدیریت مناطق نفتخیز را در شرکت ملی نفت ایران تشکیل دادند. دفتر مرکزی این شرکت نیز به شهر اهواز منتقل شد. این شرکت به‌عنوان متصدی کلیه عملیات مربوط به بخش بالادستی و پایین‌دستی صنایع نفت و گاز سراسر کشور، منهای میدان‌های دریایی مستقر در خلیج فارس که مدیریت آن‌ها برعهده شرکت نفت فلات قاره ایران بود، را در بر می‌گرفت و مدیریت تولید از مخازن کنونی شرکت نفت و گاز آغاجاری نیز به مدیریت مناطق نفتخیز محول شد. در این دوره تقسیمات جغرافیایی در مناطق نفتخیز انجام شد و مناطق آغاجاری، مسجدسلیمان، گچساران، اهواز، مارون و خارک شکل گرفت، که مدیریت بهره‌برداری هر منطقه نیز به یک رئیس منطقه واگذار گردید. پس از پایان جنگ ایران و عراق، مدیریت مناطق نفتخیز، به مدیریت تولید مناطق خشکی تغییر نام داد.
در سال ۱۳۷۷ مدیریت تولید مناطق خشکی به شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب ارتقاء پیدا کرد و برنامه‌ریزی بمنظور تغییر ساختار این شرکت با هدف تفکیک نمودن حوزه عملیاتی آن آغاز شد. سال ۱۳۷۸ با هدف اجرای سیاست‌ها و برنامه‌های وزارت نفت، مبنی بر ایجاد تغییر و تحول در نحوه اداره فعالیت‌های حاکمیتی از تصدی‌گری، ساختار سازمانی شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب مورد بازنگری قرار گرفت و سازمان عملیاتی آن به ۲ شاخه اصلی شامل؛ ستاد مرکزی و شرکت‌های تابعه تفکیک گردید. سپس ۵ شرکت بهره‌برداری از دارایی‌های بخش تولید نفت و گاز مناطق نفتخیز جنوب تأسیس شدند. شرکت بهره‌برداری نفت و گاز آغاجاری نیز به‌عنوان یکی از ۵ شرکت بهره‌بردار تابع شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب، فعالیت عملیاتی خود را از سال ۱۳۷۹ آغاز کرد. شرکت بهره‌برداری نفت و گاز آغاجاری هم‌اکنون با تولید روزانه ۶۱۵ هزار بشکه نفت خام، پس از شرکت بهره‌برداری نفت و گاز کارون و شرکت بهره‌برداری نفت و گاز گچساران، سومین تولیدکننده نفت زیرمجموعه مناطق نفتخیز جنوب بشمار می‌آید و به‌طور میانگین مسئولیت تولید ۱۰٪ از مجموع ظرفیت تولید نفت ایران را برعهده دارد.