دنیای مردگان در فرهنگ یونانی
باورهای اولیه > قضاوت اخلاقی

بیشتر یونانیان باستان پیش‌بینی می‌کردند که روح پس از مرگ بدن را ترک می‌کند و به شکلی به حیات خود ادامه خواهد داد، اما این انتظار که خیر پاداش داده می‌شود و شر در زندگی پس از مرگ مجازات می‌شود، در اعتقادات آنها مرکزیتی نداشت. در ادیسهٔ هومر (۷۵۰–۷۰۰ پیش از میلاد) دنیای زیرین تقریباً برای همه تیره و تاریک است. تنها تعداد انگشت شماری از شخصیت‌های اسطوره‌ای تا ابد عذاب می‌بینند، چراکه اعمال نادرست آنها فراتر از انسان‌های فانی بوده‌است. به همین ترتیب، قهرمانان معدودی از وجود شادی در الیزیوم یا جزایر برکت برخوردار بودند، البته نه به دلیل فضایلشان، بلکه به خاطر موقعیت و روابط خانوادگیشان با خدایان.
رابرت گارلند، استاد تاریخ و ادبیات کلاسیک، بیان می‌کند که در اعتقادات اولیهٔ یونانی، قضاوت پس از مرگ —مانند آنچه مصریان بدان معتقد بودند— وجود نداشت زیرا یونانیان مفهومی از بهشت و جهنم نداشتند. با این حال، در اعماق رود هادس منطقه‌ای به نام تارتاروس وجود داشت تا کسانی که به عظمت خدایان توهین کرده بودند را به آنجا بفرستند؛ مثلاً کسی مثل سیزیف. این شامل مردم عادی نمی‌شد زیرا گناهان مردم عادی بسیار کوچکتر از آن بود که توجه خدایان را جلب کند و مستحق چنین مجازاتی باشد.
برخلاف باورهای اولیه یونانی، در اواخر دوره باستانی این باور شکل گرفت که افراد عادی هم پس از مرگ ممکن است پاداش دریافت کنند یا مجازات شوند. این مفهوم در دوره کلاسیک نسبتاً گسترده بود. در بیشتر موارد، گفته می‌شد که سرنوشت فرد به رفتار او در زمان زنده بودن بستگی دارد. به عقیدهٔ قضاوت اخلاقی پس از مرگ در اشعار و نمایشنامه‌های اوایل قرن پنجم پیش از میلاد ارجاعاتی وجود دارد، اما کامل‌ترین گزارش‌های مربوط به زندگی پس از مرگ عمدتاً در نوشته‌های فیلسوفان باقی مانده‌است. افلاطون (حدود ۴۲۸ تا ۳۴۷ قبل از میلاد) با تکیه بر گمانه‌زنی‌های انتزاعی به اندازه باور عمومی، مقاصد جداگانه‌ای برای خوب و بد، و همچنین چرخه‌های توبه و تناسخ را توصیف کرده‌است. آریستوفان، نمایشنامه‌نویس، تصویر روشن‌تری ارائه کرده و خطاکارانی را توصیف می‌کند که در گل و سرگین دراز کشیده بودند، در حالی که رقص را در باغ‌های مرت انجام می‌شد. (کتاب قورباغه‌ها، ۴۰۵ قبل از میلاد). اما حتی در این تاریخ، اجماع کمی در مورد جغرافیای جهان اموات وجود داشت؛ مثلاً افلاطون چهار رودخانه را در یک روایت توصیف کرده‌است.
در هنر یونانی، خیلی کم به دنیای زیرین پرداخته شده‌است. در قرن ششم پیش از میلاد نقاشان گلدان آتنی معمولاً بر ساکنان منفرد آنجا، مانند سیزیف توجه نشان داده‌اند. حدود ۳۵۰ پیش از میلاد نقاشی صحنه‌های پرجمعیت شکل گرفت. ساکنان جنوب شرقی ایتالیا - که مجموعاً به نام «آپولیایی‌ها» شناخته می‌شوند - مردگان خود را با مجموعه‌هایی از سفال و سایر کالاها دفن می‌کردند و ظروف بزرگ برای قبرهای نخبگان محلی ساخته می‌شد. حدود چهل اثر کشف شده از آثار تشییع جنازه در آپولیا، نشان‌هایی از دنیای زیرین دارند. شباهت بین ترکیبات این قبرها نشان می‌دهد که آنها از یک مدل مشترک نشات می‌گیرند. اگرچه آپولیایی‌ها خود، یونانی نبودند، اما آپولیایی‌ها از نزدیک با فرهنگ یونان درگیر بودند و بسیاری از گلدان‌های تدفین آنها با صحنه‌هایی از اسطوره‌ها و نمایش‌های یونانی تزئین شده‌است. هیچ منبع ادبی دیدگاه‌های آپولیایی‌ها دربارهٔ زندگی پس از مرگ را مستند نکرده‌است، اما آثار نشان می‌دهد که سنت‌های یونانی بر آن‌ها تأثیرگذار بوده‌اند. ترسیم خطاکاران بدنام، کسانی که در جوانی مرده‌اند و «قضات مردگان» همگی از اساطیر یونان گرفته شده‌است. با این حال، تجسم کامل دنیای زیرین و اهمیتی که به اورفئوس اعطا شده‌است، به‌طور مشخص رویکردهای آپولیایی برای تصور زندگی پس از مرگ است.