stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ارمنی‌های گرجستان
ارمنی‌های سامتسخه-جاواختی > پیش زمینه

ارمنی‌ها در سامتسخه-جاواختی معتقدند که قربانی سیاست انتقال ناشی از توازن جمعیتی تعدادی از خانواده‌های گرجی که در آن جا سکونت داشته‌اند شده‌اند. ارمنی‌ها همچنین معتقدند که در این منطقه دست‌خوش محرومیت‌ها و تبعیضات دولتی قرار گرفته‌اند. آن‌ها با وجود اینکه در این منطقه در اکثریتند و به‌طور کلی می‌توان گفت که در گرجستان از اقلیت‌های بزرگ محسوب می‌شوند ولی در خصوص آموزش زبان ارمنی و تدریس آن در این کشور و نیز در برخورد با کلیسای حواری ارمنی، تبعیضات آشکاری اعمال می‌گردد. تعدادی از ارمنی‌ها در اوائل سده نوزدهم در نتیجه سیاست‌های روسی اعمال شده از سوی ژنرال ایوان پاسکویچ به این منطقه بازگردانده شدند، زیرا این منطقه قبلاً مدت‌ها در دست ترک‌های مسختی بوده و آن‌ها در این منطقه توانسته بودند توازن جمعیتی را به نفع خود تغییر دهند. البته ارمنی‌های بیشتری بعد از نسل‌کشی ارمنیان به این منطقه آمدند.
برخی از گروه‌های سیاسی جمهوری ارمنستان و جماعت ارمنیان پراکنده و به نحو قابل توجهی فدراسیون انقلابی ارمنی علیه دولت گرجستان این ادعا را مطرح می‌کنند که جاواخک (نام ارمنی سامتسخه-جاواختی) باید متعلق به ارمنیان باشد. ارمنستان متحد کلیه سرزمینهای تعیین شده به وسیلهٔ معاهده سور و نیز مناطق آرتساخ، جاواخک و نخجوان را در برخواهد گرفت.
ارمنی‌های سامتسخه-جاواختی > تاریخ

جاواخک، یکی از استان‌های ایالت گوگارک در شمال ارمنستان بزرگ بوده و به مدت دو هزار سال جزئی از قلمرو حکومت هایاسا بوده‌است. این منطقه در سنگ نوشته‌های آرگیشتی یکم به صورت «جاباخا» آمده‌است.
ارامنه عمدتاً در مناطق آخالکالاکی و نینوتسمیندا متمرکزند. در آغاز سال ۱۹۱۸ میلادی جمعیت آخالکالاکی ۱۲۰٬۰۰۰ نفر بود که از این میان ۸۹۰۰۰ نفرشان ارمنی بودند (حدود ۷۴٪) ترک‌های مسختی ۸۰۰۰ نفر (۷٪) و سایر اقوام ۲۳٬۰۰۰ نفر (۱۹٪) بودند. در این دوره در آخالکالاکی ۱۱۱ روستا وجود داشت که ۶۶ تای آن‌ها ارمنی، ۲۴ تای آن‌ها ترکی، ۹ تای آن‌ها روسی و ۱۰ تای آن‌ها گرجی بودند (دو روستای «وارگاو» و «هزاباورا» جمعیت ارمنیشان با گرجیها ادغام شدند) و یک روستا هم دارای جمعیتی آمیخته از ارمنی و گرجیها بود.
امروزه با جمعیت ارمنی بومی سامتسخه-جاواختی و تسالکا سعی می‌شود به نوعی در جهت سیاست ضد ارمنی دولت گرجستان مقابله گردد. در سال‌های اولیه حکومت شوروی در گرجستان در سرزمینی که امروزه سامتسخه-جاواختی نامیده می‌شود ۲۰۰٬۴۰۳ نفر زندگی می‌کردند و ترکیب ملی این منطقه به قرار زیر بوده‌است:
ارمنیان ۱۰۹۷۴۸ نفر ۵۴٫۸٪
ترک‌های مسختی ۵۷۰۷۹ نفر ۲۸٫۵٪
گرجیها ۱۸۵۳۶ نفر ۹٫۲٪
سایر ملل ۱۵۰۴۰ نفر ۷٫۵٪
بنابراین ارمنیان اکثریت جمعیت این منطقه را دارا بودند. ترک‌های مسختی، یک چهارم جمعیت و گرجی‌ها نیز اقلیت مشهودی بودند.
در سال ۱۹۴۴ میلادی بنا بر تصمیم دولت اتحاد شوروی، جمعیت ترک‌های مسختی، سامتسخه-جاواختی (که تقریباً ۱۰۰٬۰۰۰ نفر بودند) به آسیای مرکزی (قزاقستان و ازبکستان) تبعید شدند. محل اقامت قبلی آن‌ها با جمعیت گرجی ایمرتی پر شد.
از ۱۲۰ روستای خالی شده از ترک‌های مسختی ۱۱۵ تای آن‌ها در «آدیگن»، آخالتسیخه و «آسپیندزا» بودند که ۶۵ تای آن‌ها از سوی جمعیت گرجی خارجی از ایمرتی اسکان داده شدند. سایر روستاها به‌طور اساسی متروکه ماندند تنها پنج روستا در آخالکالاکی (ساگامو، خاوت، ارینجا، داونیا و کارسپ) و ناحیه «بوگدانووکا» با جمعیت ارمنی پر شدند.
دولت محلی گرجستان، جمعیت ارمنی را از سکونت در روستاهای دورافتاده منع کرده و تنها وقتی با اقامت آنان موافقت کرده‌است که به نظر می‌رسد تازه واردین گرجی به‌طور گسترده از زندگی در شرایط سخت آب و هوایی آن منطقه امتناع نموده باشند.
ارمنی‌های آبخازیا

ارمنی‌ها در آبخاز بعد از آبخازها دومین گروه بزرگ جمعیتی قومی را تشکیل می‌دهند. ارمنیان در اواخر سده نوزدهم و اوائل سده بیستم در آبخازیا ساکن شدند و هم‌اکنون در نواحی گاگرا، سوخومی و «گولریپش» بزرگ‌ترین گروه قومی با بیست درصد از جمعیت و به‌طور کلی ۴۵۰۰۰ نفر از جمعیت ۲۱۵٬۰۰۰ نفری آبخازیا را تشکیل می‌دهند.
ارمنی‌های آجاریا

در آجاریا ۶۳٪ جمعیت را گرجی‌ها شامل گرجی‌های ارتدکس و مسلمان تشکیل می‌دهند و جمعیت ارمنی‌ها ۲٫۳٪ جمعیت این منطقه را شامل می‌شود.
ارمنی‌های باتومی

در شهر باتومی بعد از گرجیها که جمعیت آن‌ها در این شهر ۱۰۴۳۱۳ نفر است ارمنیان با ۷٬۵۱۷ نفر دومین گروه بزرگ قومی در این شهر را تشکیل می‌دهند.
پانتئون ارمنیان تفلیس

مقالهٔ اصلی: پانتئون ارمنیان تفلیس
پانتئون ارمنیان تفلیس مجموعه بناهای ارمنی است که در بخش شمال شرقی ناحیه آولاباری تفلیس، گرجستان واقع شده‌است. تعدادی از نویسندگان، هنرمندان و شخصیت‌های مردمی ارمنی در آنجا دفن شده‌اند. در پانتئون (مجموعه آرامگاه) یک بنای یادبود بزرگ و به همراه کلیسای مریم مقدس وابسته به ارمنی‌های گرجستان قرار داشت. در سال ۱۹۳۷ میلادی کلیسا و بخشی از آرامگاه ویران شد؛ بیشتر بخش باقی‌مانده از آرامگاه بین سال‌های ۱۹۹۵ و ۲۰۰۴ در طی ساخت کلیسای جامع تثلیث تفلیس نابود شد. در حال حاضر بخش کوچکی از پانتئون به همراه تعدادی از سنگ قبرها باقی‌مانده‌است.
کلیساهای متعلق به ارمنی‌های گرجستان

اکثریت ارمنی‌های ساکن در گرجستان ارمنی‌های ارتدکس تابع کلیسای حواری ارمنی و زیر نظر آستان قدس اچمیادزین در ارمنستان می‌باشند. مسائل مربوط به ارمنی‌های گرجستان از سوی مقر اسقفی ارمنی در گرجستان حل و فصل می‌شود که به ارمنی «ویراهایوتس تم» نامیده شده و رئیس آن اسقف «وازگن میراخانیان» است. امروزه تنها دو کلیسای ارمنی فعال در تفلیس وجود دارد. چندین کلیسای ارمنی قبلاً تخریب شده یا تبدیل به کلیسای گرجی شده یا در شرف تبدیل شدن به کلیسای گرجی هستند. کلیسای ارمنی تقاضای مالکیت و اعمال حقوق مجدد بر شش کلیسا را کرده‌است.
پنج کلیسای مهم حواری ارمنی گرجستان عبارتند از:
کلیسای نوراشن مقدس
کلیسای نشان مقدس
کلیسای مریم مقدس شامخورتسوتس
کلیسای گئورگ مقدس موقنو
کلیسای میناس مقدس
کلیسای دیگری موسوم به نشان مقدس در شهرستان آخالکالاکی در جاواخک است که منطقه‌ای با اکثریت جمعیت ارمنی است. از کلیه این کلیساها که در طی سده‌ها برای ارمنیان خدمت نموده‌اند و هیچ استفاده‌ای تحت هیچ عنوانی از آن‌ها نمی‌شود. در طی حکومت شوروی، دولت کمونیست اکثر معابد مسیحی را ملی اعلام کرد اما با استقرار مجدد حاکمیت گرجستان، این معابد مجدداً به ارمنیان بازگردانده نشدند. بازسازی این کلیساها مستلزم سرمایه‌های کلانی است که نه ارمنی‌های گرجستان و نه اچمیادزین و نه جامعه ارمنی تفلیس از عهده آن بر نمی‌آیند. چندین کلیسای ارمنی در گرجستان که مزین به چهره‌های شخصیتی برجسته ارمنیان بوده‌اند هم‌اکنون به ارتدکس‌های گرجی یا سایر فرقه‌ها تعلق گرفته‌اند.
کلیساهای متعلق به ارمنی‌های گرجستان > تاریخ اولیه مذهب

کلیسای ارمنی در گرجستان حدود پانزده سده حضور داشته چنان‌که حضور آن از اوائل سده پنجم آغاز شده‌است. «اوختانس» مورخ سده وسطای ارمنی گزارش داده که در شهر گرجی «تسارتاوی» یک اسقف‌نشین ارمنی تحت صلاحیت پاتریارک ارمنی وجود داشته که از سوی اسقفی موسوم به «مووسس» رهبری می‌شد.
مورخ دیگر ارمنی «ماتئوس آرخا» می‌نویسد که در طی سلطنت شاه داویت چهارم به قلمرو اسقف‌نشین کلیسای ارمنی حالت رسمیت داده شد؛ بنابراین کلیسای جامع کلیسای گئورگ مقدس تفلیس مرکز اداری ارمنیان شد. بیش از ششصد مکان فرهنگی و مذهبی نظیر کلیساها، مدارس علوم دینی و دیرها موجود بوده‌اند با وجود این بخش وسیعی از این اماکن به خاطر بلایای طبیعی، تعصب و سایر عوامل از بین رفته‌اند.
کلیساهای متعلق به ارمنی‌های گرجستان > وضعیت کنونی

ارمنیان عمدتاً در گرجستان تابع کلیسای حواری ارمنی هستند البته تعداد قابل توجهی ارمنی کاتولیک در جاواخک زندگی می‌کنند.
کلیساهای متعلق به ارمنی‌های گرجستان > ارمنی‌های کاتولیک در گرجستان

در گرجستان همچنین یک حوزه ارمنی کاتولیک وجود دارد. ارمنی‌های کاتولیک به‌طور برجسته در جاواخک و تعداد کمتری هم در سایر نقاط کشور از جمله تفلیس به سر می‌برند.
کاتولیک‌های ارمنی تابع حوزه کاتولیکی ارمنستان، گرجستان و اروپای شرقی می‌باشند که بعد از تعطیلی طولانی در دوره اتحاد شوروی در سال ۱۹۹۱ میلادی مجدداً بازگشایی شد. «اسقف نرسس در نرسسیان» عضو جماعت مخیتاریست‌های ونیز برای چندین سال عهده‌دار ریاست این حوزه بود که به علت کهولت سن جای خود را به «اسقف نشان گاراکهیان» داد.
در کلیسای کاتولیک ارمنی مراسم مذهبی به زبان ارمنی است ولیکن هستند ارامنه کاتولیکی که مراسم را به زبان لاتین اجرا می‌کنند با این وجود ارامنه کاتولیک از سوی واتیکان تابع کلیسای کاتولیک ارمنی در نظر گرفته می‌شوند.
کلیساهای متعلق به ارمنی‌های گرجستان > مراسم بیزانسی کاتولیک‌های گرجی و مراسم ارمنی

در پایان سده نوزدهم هنگامی که تقریباً همه کاتولیک‌های گرجی مراسم را به زبان لاتین اجرا می‌کردند برخی تمایلات در استفاده از مراسم بیزانسی مورد استفاده در کلیسای ارتدکس گرجی و کلیسای حواری ارمنی از سوی کلیسای کاتولیک ابراز شد. حکومت تزاری روسیه که گرجستان را از آغاز آن سده تحت نظر خود داشت این مراسم را محدود به کلیسای ارتدکس شرقی کرده بود.
از این رو برخی از این گرجی‌های کاتولیک اعم از روحانیون و عوام، مراسم ارمنی را پذیرفته و به حوزه کاتولیک ارمنی آرتوین که در قفقاز جنوبی روسیه از سال ۱۹۰۵ میلادی تأسیس شده بود پیوستند تنها بعد از اعطای آزادی مذهبی در روسیه در ۱۹۰۵ میلادی بود که سرانجام برخی کاتولیک‌ها در گرجستان، مراسم بیزانسی را اعمال کردند.
آموزش و پرورش

تفلیس دارای سه مدرسه ویژه ارمنیان است همچنین پنج مدرسه ارمنی - روسی و ارمنی – گرجی وجود دارد که همه آن‌ها علاوه بر برنامه آموزشی به تعلیم زبان و ادبیات ارمنی نیز می‌پردازند اما شکایت عمومی در این است که برنامه درس تاریخ ارمنی گنجانده نشده‌است. دولت ارمنستان هزاران کتاب درسی را از ارمنستان به مدارس ارمنی گرجستان می‌فرستد اما این مدارس هنوز دارای کمبود کتاب و امکانات بوده و نیاز به بازسازی و اصلاح فوری دارند. سالانه حدود پنجاه نفر با ملیت ارمنی وارد دانشگاه‌های گرجستان می‌شوند.
رسانه‌های گروهی

تفلیس یک مرکز مهم برای انتشارات زبان ارمنی از قبیل انتشار «نشریه هاراچ» از سوی فدراسیون انقلابی ارمنی از ۱۹۰۶ تا ۱۹۰۹ میلادی بوده‌است که در این نشریه ناشران و نویسندگان مشهور ادبی و سیاسی فعالیت می‌کردند. بعد از اعمال ممنوعیت از سوی مقامات روسی، نام روزنامه به «هوریزون» تغییر یافت که وابسته به هیچ حزب سیاسی خاص نبود و تا ۱۹۱۸ میلادی انتشار می‌یافت. هم‌اکنون یک روزنامه ارمنی به نام «وراستان»(این کلمه به ارمنی معادل گرجستان است) به زبان ارمنی در تفلیس منتشر می‌شود.
روابط ارمنستان و گرجستان

ارمنستان و گرجستان دارای تاریخ طولانی روابط فرهنگی و سیاسی بوده‌اند. تعامل این روابط در قرون وسطی زمانی که گفتگوی فرهنگی باروری علیه امپراتور همسایه خود به عمل آوردند نمایان گشت. ازدواجهای پرشماری میان خانواده‌های مشهور و سلطنتی ارمنی و گرجی و نیز میان خانواده‌های چندین نواحی مرزی صورت گرفته‌است. روابط ارمنی‌ها و گرجی‌ها همیشه ماهیتی واقعی داشته ولی آن‌ها حتی این روابط را در سال‌های استقلال پس از شوروی رسماً بیان نمودند. دولتهای ارمنستان و گرجستان کلاً با هم دارای روابط مثبتی هستند ولی برخی مشکلات در این اواخر هم وجود داشته‌است. شمار ارامنه‌ای که در گرجستان ساکنند بیش از شمار گرجی‌هایی است که در ارمنستان زندگی می‌کنند.
باوجود اینکه و جود شمار زیادی ارمنی در گرجستان و داشتن پنج نماینده، مجلس گرجستان هنوز قانونی برای شناسایی نسل‌کشی ارمنیان تصویب نکرده‌است. برخی می‌گویند که دستکم یکی از علل عدم شناسایی نسل‌کشی، حضور شمار گسترده‌ای از جمعیت آذری‌ها در گرجستان است که یک اقلیت بزرگ در جمهوری گرجستان محسوب می‌شوند.
احساسات ضد ارمنی

این امر بیشتر در مشاجره در خصوص بی‌طرفی عقائد یا اظهار نظر در مورد موضوعی اعمال شده از سوی مقامات است تا اعمال فعالیت‌های بالفعل.
برخی از ارمنیان معتقدند که آن‌ها قربانی سیاست انتقال توازن جمعیتی از سامتسخه-جاواختی شده‌اند تا تعدادی از خانواده‌های گرجی در آنجا اسکان یابند. ارمنی‌ها همچنین دارای نماینده کمی در حکومت هستند یعنی دارای ۵ کرسی از ۲۳۵ کرسی پارلمان می‌باشند. تبعیض و بی‌اعتمادی متقابل نیز وجود دارد. اعتراضاتی چند نیز وجود داشته که برخی از آن‌ها منجر به برخورد فیزیکی با مأموران شده‌است.
جمهوری خودمختار آبخازیا نیز دارای جمعیت مهمی از ارمنیان است که بیست درصد از جمعیت این جمهوری را تشکیل می‌دهند و لیکن مقامات غیررسمی آبخازی متهم شده‌اند که عمداً از تعداد ارمنیان محلی آبخازیا کاسته‌اند.
ارمنی‌های مشهور گرجستان

واسیلی اوسیپویج ببوتوف از شخصیت‌های سیاسی و اجتماعی
از خانواده برجسته گرجی با اصلیت ارمنی که نقش مهمی در زندگی اقتصادی و اجتماعی در تفلیس در سده‌های هفدهم و هجدهم اعمال کرد و سپس در نیروی نظامی امپراتوری روسیه خدمت نمود.
خوجامیناسیشویلی از خانواده تجار ثروتمند ارمنی در گرجستان که با نشان پرنس از سوی پادشاه گرجی ارکل دوم در ۱۷۷۵ میلادی مورد تجلیل قرار گرفت و سمت‌ها و عناوینش از سوی دولت امپراتوری روسیه در ۱۸۵۷ میلادی مورد تأیید قرار گرفت.
آلکساندر خاتیسیان یک روزنامه‌نگار و سیاست‌مدار ارمنی بود او بین سال‌های ۱۹۱۰ تا ۱۹۱۷ میلادی شهردار تفلیس بود. در طی تأسیس اولین جمهوری ارمنستان او به عنوان عضو شورای ملی ارمنی تفلیس در شورای ملی ارمنی و بعداً در هیئت رئیسه دائمی انتخابی از سوی کنگره ارمنی، ارمنی‌های شرق خدمت نمود.
هوهانس کاچازنونی اولین نخست‌وزیر جمهوری ارمنستان از ۳۰ می ۱۹۱۸ تا ۲۸ می ۱۹۱۹ میلادی بود. او عضو فدراسیون انقلابی ارمنی بود.
سایات‌نووا
رافی
گابریل سوندوکیان نویسنده و نمایشنامه‌نویس برجسته ارمنی و مؤسس درام نوین ارمنی بود. سوندوکیان هم ارمنی کلاسیک و مدرن و زبان‌های فرانسه، ایتالیایی و روسی را در دانشگاه سن پترزبورگ فرا گرفت یعنی جائی که او مقاله‌ای در اصول نظم فارسی نگاشت.
سپس او به تفلیس برگشته و خدمات اجتماعی انجام داد. در سال ۱۸۶۳ میلادی کمپانی تئاتر ارمنی تفلیس اولین نمایش او را با نام «عطسه در شب خوش‌اقبال» را به صحنه برد. نمایشنامه معروف او یعنی «پپو» در سال ۱۸۳۵ میلادی مبدل به اولین فیلم ارمنی شد. فیلم دیگر بر اساس آثار او «خاتابالا» است. تئاتر دولتی ارمنستان به افتخار او نام‌گذاری شده‌است.
هوهانس تومانیان
آرام خاچاتوریان
سرگئی پاراجانف
میکائیل تاریوردیف او در تفلیس متولد شده و آهنگساز برجسته شوروی با تبار ارمنی بود. او ریاست گروه آهنگسازان اتحادیه سینماتوگراف‌های شوروی را از بدو تأسیس آن بر عهده داشت.
سباستین شاهومیان او تئوریسین شوروی زبان‌شناسی بود. او علاوه بر ارمنی، گرجی و روسی زبان‌های آلمانی و انگلیسی را نیز فرا گرفت. او مدرک زبانشناسی خود را در دانشگاه دولتی تفلیس اخذ نمود. او زبانشناسی ساختاری را در ۱۹۶۵ میلادی تألیف نموده و بخش زبان‌شناسی ساختاری را در انستیتوی زبان روسی در مسکو تأسیس نمود.
او مبادی «دستور زایشی» روسی را در ۱۹۵۸ میلادی و مدل کاربردی دستور زایشی و حسابهای دگرگون شده روسی را در سال ۱۹۶۳ میلادی هر دو را با «سوبولوا» بازنوشت نمود.
تیگران پتروسیان
واسیلی اوسیپویج ببوتوف
هوانس کاچازنونی
گابریل سوندوکیان
سایات‌نووا
رافی
تیگران پتروسیان
پانویس ۱

↑  arevelahayer
↑  arevmedahayer
↑  Melik-Azaryants
↑  Rustaveli Avenue
↑  Melik-Azaryants
↑  King Iraklii II
↑  Joseph Pitton de Tournefort
↑  Avlabari
↑  United Javakhk Democratic Alliance
↑  Jabakha
↑  Vargav
↑  Hzabavra
↑  Adigen
↑  Aspindza
↑  Sagamo
↑  Khavet
↑  Erindja
↑  Davnia
↑  Karsep
↑  Bogdanovka
↑  Gulripshi District
↑  Virahayots Tem
↑  Vazgen Mirzakhanyan
↑  Norashen Church
↑  Surb Nshan Church
↑  Shamkhoretsots Surb Asdvadzatsin
↑  Saint Gevork of Mughni Church, Tbilisi
↑  Surb Minas
↑  Oukhtannes
↑  Tsurtavi
↑  Movses
↑  Matheos of Urkha
↑  Nerses Ter-Nersesian
↑  Nshan Garakeheyan
↑  Haratch
↑  Horizon
↑  Vrastan
↑  Vasilii Osipovich Bebutov
↑  Heraclius II of Georgia
↑  Pepo 1871
↑  1971 Khatabala
↑  1971 Sebastian Shaumyan
↑  1971 Generative Grammar
↑  1971 Soboleva
خانه ملیک آزاریانتس در تفلیس
پناهندگان ارمنی از ترکیه در حال پنبه زنی در شهر تفلیس سال ۱۹۲۰.
موقعیت سامتسخه-جاواختی در نقشه

کلیسای ارمنی در آخالکالاکی
کلیسای ارمنی سورپ گئورگ در تفلیس قرن سیزدهم
عبدالله بن سبا

عبدالله بن سبأ به نام‌های دیگر ابن سبأ، ابن سوده، ابن حرب، ابن وهب که نام فرقه سبائیه از نام وی گرفته شده‌است. بیشتر منابع تاریخی اهل‌سنت می گویند عبدالله بن سبا یک یهودی بوده که مذهب شیعه را با هدف تفرقه و اختلاف در دین اسلام پدیدآورده و در قتل عثمان نقش داشته است.
زندگی

عبدالله بن وهب بن سبا معروف به ابن سوداء بود زیرا مادرش سیاه‌پوست بود که رفته رفته اتباع او به نام (سبإیه)
أو أهل مدینه بود و در زمان عثمان إسلام آورد و مهم‌ترین نقش را در شورش علیه عثمان ابن عفان و ترور او داشت و پس از آن در شورش و فتنه علیه علی بن ابی طالب و خدا خواندن او نقش‌آفرینی کرد.
طبری از طریق اسناد مورد قبول مورخین روایت می‌کند:عبدالله بن سبا یهودی و اهل مدینه و مادرش سیاه‌پوست بود در زمان عثمان اسلام آورد، پس از مدتی او به مناطق مسلمان نشین و ممالک اسلامی سفر می‌کرد و برای گمراه نمودن آنها تلاش نمود وی کار خود را از حجاز آغاز کرد سپس به بصره و کوفه و شام رفت در شام به اهداف خود دست نیافت و ملت مسلمان او را از آن سرزمین بیرون کردند سپس به مصر رفت در آنجا کم‌کم به اهداف دست یافت
غلات

عبدالله بن سبا را اولین غالی می‌دانند. او ممکن است اولین کسی باشد که مرگ علی را تکذیب کرد و بازگشت او (رجعه) را پیش بینی کرد که یکی از اشکال غلو به حساب می‌آمد. همچنین به نظر می رسد مفهوم غیبت یک امام در ابتدا در میان غلات ظاهر شده است.
هاینز هالم او را به عنوان نماینده یک گروه غلات از شهر سلوکیه تیسفون (المدائن) یاد می‌کند که برای دیدن علی به کوفه آمده بودند. هنگامی که ابن سبا ادعای الوهیت علی را کرد، علی با عصبانیت آن را انکار کرد و او را به سلوکیه تیسفون بازگرداند. هاینز هالم می‌افزاید که نویسندگان اسلامی مانند اشعری در مقلات و بغدادی در فراق گفته‌اند که ابن سباء اولین کسی بود که علی بن ابی طالب را بت کرد. او موعظه می‌کرد که علی خدا (الله) است. پس از مرگ علی، وی بر این عقیده بود که «شیطانی در ظاهر علی کشته شده است» و علی به آسمان رفته و رجعت او نزدیک است.
نقش او در قتل عثمان

به گفته هاگدسون به نظر می‌رسد «منابع مطمئن تر» از طبری و سیف بن عمر، ابن سبا را از ایفای هر گونه نقش عمده در رویدادهای سیاسی که منجر به کشته شدن عثمان شد، بری می‌دانند.
ویلفرد مادلونگ پس از بررسی گزارش‌های سیف بن عمر در مورد نقش ادعایی عبدالله بن سباء در شورش علیه عثمان و ظهور شیعه، اظهار می‌دارد: «کمتر تاریخ‌دان مدرنی افسانه‌ی سیف درباره ابن سباع را می‌پذیرد.
طه حسین مورخ مصری معتقد است که «ساخت» ابن سباء توسط دشمنان شیعه انجام شده است. که درج یک «عنصر یهودی» باعث بی اعتباری شیعیان می‌شود. وی خاطرنشان کرد که عدم وجود هیچ گونه سابقه‌ای از حضور ابن سباء در جنگ صفین نشان می‌دهد که ابن سباء فردی ساختگی است.
اسرائیل فریدلندر، جولیوس ولهاوزن، و  لئون کیتانی، ادعا می‌کنند که سیف ماجرای قتل عثمان را برای «تبرئه مردم مدینه از مشارکت در قتل خلیفه» و فریدلندر «بزغاله‌ بلاگردان» می‌نامد. تاکر ادعا می کند که اگرچه ممکن است چنین بوده باشد، اما هیچ مدرک مشخصی برای حمایت از این نظریه وجود ندارد. آن‌ها اشاره می کنند که منابع قدیمی‌تر از طبری در مورد ابن سبا و نقش او در تحریک علیه عثمان سکوت کرده‌اند. «آن‌ها معتقدند که نهضت حمایت از علی به عنوان وارث و وصی پیامبر در زمان عثمان آنطور که ابن سبا ادعا کرده بود وجود نداشته است، بنابراین از پذیرش صحت ادعای ابن سبا مبنی بر وارث بودن علی امتناع می‌ورزند. پیامبر».کیتانی خاطرنشان کرد که ممکن است یک توطئه مذهبی در اطراف شخص ابن سباع ایجاد شده باشد، حتی اگر او فقط از حامیان سیاسی علی بوده باشد.
تاکر خاطرنشان می‌کند که اینکه بگوییم سیف قابل اعتماد نیست، دیگر معتبر نیست. تاکر و لاندو تاسرون خاطرنشان می‌کنند که اگرچه سیف ممکن است یک گردآورنده حدیث بی‌وجدان بوده باشد، اما این نباید از اعتبار کلی او به عنوان یک انتقال دهنده اطلاعات تاریخی (اخباری) بکاهد. حتی اگر روایت‌های سیف از ابن سبا ساختگی باشد، به نظر می‌رسد که او فقط ناقل داستان است و نه منبع آن و  اتهام جانبداری می تواند به همان اندازه به سایر اخباری های معاصر سیف از جمله ابومخنف مورخ شیعه وارد شود. علاوه بر این، فوات سزگین، آلبرشت نوث و مارتین هیندز نیز نظرات ولهاوزن را به چالش کشیده‌اند و سیف را در جایگاهی برابر با دیگر سنت گرایان قرار داده‌اند.
لیندا دی لاو و آرموش گزارش‌های سیف و نقش سبائیه در جنگ جمل را می‌پذیرند. آن‌ها خاطرنشان می‌کنند که سنت گرایان غیر از سیف توضیحی در مورد علت وقوع خصومت‌ها پس از سازش نداده اند. نه تنها گزارش سیف تنها گزارش است بلکه منطقی نیز هست.
گیمز

| گیمز | گیمز |
| --- | --- |
گیمز جشنواره فیلم کن ۲۰۱۶.: گیمز جشنواره فیلم کن ۲۰۱۶.
اطلاعات پس‌زمینه: اطلاعات پس‌زمینه
نام تولد: گاندی دجونا
نام(های) دیگر: Gims, Meugui, Meugiwarano
زاده: ۶ مهٔ ۱۹۸۶ ‏(۳۸ سال) کینشاسا
ژانر:  موسیقی هیپ هاپ  موسیقی پاپ 
پیشه(ها): رپ، خوانندگی
سال‌های فعالیت: ۲۰۰۲–اکنون
ناشر(ان): TF1 Musique, Play Two
همکاری‌های مرتبط: Sexion d'Assaut، 3e Prototype
وبگاه: www.maitregims.com
گاندی دجونا (انگلیسی: Gandhi Djuna؛ زادهٔ ۶ مهٔ ۱۹۸۶) که بیشتر با نام هنری گیمز که قبلاً با نام متر گیمز شناخته می‌شد، یک موسیقی‌دان اهل کنگو است. وی در کشور فرانسه بزرگ شده است و هم‌اکنون نیز در این کشور زندگی می‌کند. وی از سال ۲۰۰۲ میلادی تاکنون در زمینه موسیقی مشغول فعالیت بوده و سابقه همکاری با گروه Sexion d'Assaut را در کارنامه دارد.
زندگی شخصی

گیمز زاده ۶ مه ۱۹۸۶ از شهر کینشاسا، زئیر (جمهوری دموکراتیک کنگو از ۱۹۹۷) است. او در یک خانواده موسیقی‌دان به دنیا آمده است. پدرش، دجانانا دجونا خواننده (وکالیست) گروه پاپا ومبا، برادرش دادجو خواننده/رپر فرانسوی است. برادران دیگر او Bedjik و Xgangs نیز در سبک رپ مشغول به فعالیت هستند. گیمز هنگامی که سن کمی داشت ازدواج کرد و هم‌اکنون ۴ فرزند دارد. او در سال ۲۰۱۳، پس از موفقیت چشمگیر ترانه "J'me tire" خط تولد خود را راه اندازی کرد. او در موزیک ویدیو همین ترانه، تیشرت‌های برند خودش را بر تن دارد.
او در مارس ۲۰۱۸، افشا کرد که درخواست وی برای کسب شهروندی فرانسه رد شده‌است. رسانه‌ها دلیل آن را چند همسری وی اعلان کردند که برای کسب شهروندی فرانسه ممنوع است.
متر گیمز در مارس ۲۰۱۹، در پستی که در صفحه شخصی خود در اینستاگرام اعلان کرد که دیگر با نام متر گیمز به فعالیت ادامه نمی‌دهد و تصمیم دارد که بعد از آن با نام «گیمز» ادامه دهد.
ترانه‌شناسی > آلبوم‌ها

آلبوم‌های تکی
| سال | آلبوم | جایگاه در رده‌بندی> سندیکای ملی انتشارات صوتی‌تصویری  | جایگاه در رده‌بندی> آلتراتاپ   | جایگاه در رده‌بندی> آلتراتاپ   | جایگاه در رده‌بندی> DEN   | جایگاه در رده‌بندی> NED   | جایگاه در رده‌بندی> جدول موسیقی سوئیس  | گواهی‌نامه‌ها |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۲۰۱۳ | Subliminal تاریخ انتشار: ۲۰ مه ۲۰۱۳  ناشر: Wati B, MMC (Standard Edition) | ۲ | ۴۷ | ۱ | — | ۹۴ | ۱۱ | دیسک الماسی (آلبوم بیش از ۱ میلیون نسخه کپی فروش داشت) |
| ۲۰۱۵ | Mon cœur avait raison تاریخ انتشار: ۲۸ اوت ۲۰۱۵  ناشر: Wati B, Sony Music | ۱ | ۲۴ | ۱ | ۴ | ۴۰ | ۳ |  |
| ۲۰۱۸ | Ceinture noire (کمربند سیاه) تاریخ انتشار: ۲۳ مارس ۲۰۱۸  ناشر: Wati B | ۱ | ۲۸ | ۱ | — | ۹۳ | ۱ |  |
دیگران
۲۰۱۳: چهره پنهان (۱۸ tracks of Subliminal, plus 6 additional tracks) [Wati B / Jive Records]
۲۰۱۶: ناخواسته (۱۳ tracks of Mon cœur avait raison, plus 7 additional tracks) [Wati B]
تألیفات
۲۰۰۴–۲۰۰۹: گیمز، طاعون (تلفیقی)
۲۰۰۴–۲۰۰۹: ۱۰۰٪ متر گیمز (تلفیقی)
ترانه‌شناسی > میکس تیپ و آلبوم‌های خیابانی

۲۰۰۵: زمین میانه" (۳e Prototype Mixtape)
۲۰۰۸: تجدید (۳e Prototype Street album)
ترانه‌شناسی > آلبوم EP

| سال | عنوان | جایگاه در رده‌بندی‌ها> سندیکای ملی انتشارات صوتی‌تصویری  |
| --- | --- | --- |
| ۲۰۱۳ | سایمون لامای | ۱۹۳ |
روبی (آلبوم جنی)

۲۰۲۵ آلبوم استودیوییاز جنی
| روبی> آلبوم استودیویی از جنی | روبی> آلبوم استودیویی از جنی |
| --- | --- |
انتشار: ۷ مارس ۲۰۲۵ (۲۰۲۵-03-۰۷)
ضبط: ۲۰۲۴–۲۰۲۵
زبان: انگلیسی
ناشر:  آد آتلیه  کلمبیا 
تهیه‌کننده:  ساربن کازان  جلی دورمان  ال گینچو  جومپا 
تک‌آهنگ‌های روبی: تک‌آهنگ‌های روبی
 «مانترا» تاریخ انتشار: ۱۱ اکتبر ۲۰۲۴ :  «مانترا» تاریخ انتشار: ۱۱ اکتبر ۲۰۲۴ 
 :  
روبی (انگلیسی: Ruby) نخستین آلبوم استودیویی خواننده و رپر اهل کره جنوبی، جنی است. این آلبوم در ۷ مارس ۲۰۲۵ از طریق ناشر موسیقی خودش، آد آتلیه و کلمبیا رکوردز منتشر خواهد شد. این آلبوم نخستین انتشار انفرادی او پس از جدایی از وای‌جی انترتینمنت و اینترسکوپ رکوردز در سال ۲۰۲۳ است. «مانترا» به عنوان تک‌آهنگ آغازین این آلبوم در ۱۱ اکتبر ۲۰۲۴ منتشر شد و یک موفقیت تجاری بود. این ترانه به پنج آهنگ برتر جدول بیلبورد ۲۰۰ گلوبال ایالات متحده و جدول دیجیتال سرکل کره جنوبی رسید. این آلبوم شامل پانزده قطعه و شش مورد از آن‌ها همکاری با دونالد گلاور، دوچی، دومینیک فایک، فرنچ کیوی جوس، دوآ لیپا و کالی اوچیس است.
تاریخچه انتشار

| منطقه | تاریخ | فرمت(ها) | ناشر | منابع |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| مختلف | ۷ مارس ۲۰۲۵ | سی‌دی کاست دانلود دیجیتال استریم | آد آتلیه کلمبیا |  |
نبرد باکو

الگو:Campaignbox Caucasus Campaign
الگو:Southern Front of the Russian Civil War
نقشه نبرد باکو (۱۹۱۸)
نبرد باکو نبردی است که از ۲۶ اوت ۱۹۱۸م تا ۱۴ سپتامبر ۱۹۱۸م به طول انجامید. این جنگ میان نیروهای ائتلاف امپراتوری عثمانی-جمهوری دمکراتیک آذربایجان یا موسوم به اردوی اسلام قفقاز و گروه‌هایی از داغستان به فرماندهی نوری پاشا و مورسل بِی با نیروهای ائتلاف بلشویک به فرماندهی گریگوری کورگانوف - ارتش باکو که (از افسرها و سربازان ارمنی تشکیل شده بود) به فرماندهی ژنرال داکوچایف و سرهنگ آوتیسوف و نیروهایی که در طول جنگ به آنان اضافه شد (نیروهای امپراتوری بریتانیا (که از سربازان نیوزیلندی، کانادایی و استرالیایی تشکیل شده بود) به فرماندهی لیونل دانسترویل و ارتش سفید) انجام گرفت و در نهایت موجب شکست نیروهای نوری پاشا شد.
این نبرد به عنوان بخشی از یک رشته عملیات جنگی در قفقاز که به مدت چهار سال به طول انجامید و آغاز جنگ ارمنستان–جمهوری آذربایجان که به مدت دو سال به طول انجامید می‌باشد.
هدف از جنگ، اشغال باکو و پاکسازی مسیحیان و رسیدن به آرمان پان‌تورانیسم توسط دولتمردان عثمانی و نیروهای تحت امر آنان، اردوی اسلام قفقاز بود.