درگیری مرزی چین و شوروی
مرز شرقی: هیلونگجیانگ (۱۹۶۹) > نبرد جزیره ژنبائو (دامانسکی)

در ۲ مارس ۱۹۶۹، گروهی از نیروهای ارتش آزادیبخش خلق به مرزبانان شوروی در جزیره ژنبائو کمین کردند. به گفته منابع چینی، شوروی متحمل ۵۸ کشته و زخمی شد. تلفات چینی‌ها ۲۹ کشته گزارش شده است. طبق منابع شوروی، حداقل ۲۴۸ سرباز چینی در جزیره و رودخانه یخ زده کشته شدند، و ۳۲ مرزبان شوروی کشته شدند و ۱۴ نفر زخمی شدند.
از آن زمان هر دو طرف یکدیگر را مسئول شروع درگیری می‌دانند. با این حال، یک اجماع علمی ظاهر شده است که بحران مرزی یک اقدام تجاوزکارانه از پیش طراحی شده بوده که توسط طرف چینی سازماندهی شده است. محقق آمریکایی لایل جی. گلدشتاین خاطرنشان کرد که اسناد روسی منتشر شده از دوران گلاسنوست تصویری نامطلوب از فرماندهی ارتش سرخ در خاور دور را به تصویر می‌کشد که ژنرال‌های ارشد از آغاز جنگ غافلگیر شده‌اند و واحدهای ارتش سرخ به‌طور تصادفی متعهد به اقدام در یک منطقه هستند. به سبک تکه‌تکه، اما همه اسناد از چینی‌ها به عنوان متجاوزان صحبت می‌کنند.  اکثر مورخان چینی موافقند که در ۲ مارس ۱۹۶۹، نیروهای چینی یک کمین را طراحی و اجرا کردند که شوروی را کاملاً غافلگیر کرد.  دلایل رهبری چین برای انتخاب چنین اقدام تهاجمی علیه شوروی همچنان یک سؤال مورد مناقشه است.
به گفته رابینسون، که تجزیه و تحلیل خود را عمدتاً بر اساس منابع شوروی به دلیل فقدان گزارش‌های واقعی از چینی‌ها در زمان نگارش این مقاله استوار کرد، در ۲ مارس حدود ساعت ۱۱:۰۰ نیروهای چینی به یک گشت مرزی ناآگاه شوروی در جزیره کمین کردند. خسارات سنگینی به پاترول وارد کرد. در مدت کوتاهی، نیروهای کمکی شوروی از پاسگاه مجاور رسیدند و ظاهراً چینی‌ها را سرنگون کردند، مدتی آنها را محاصره کردند و سپس چینی‌های باقی مانده را مجبور کردند به سمت بانک عقب‌نشینی کنند. کل نبرد حدود دو ساعت به طول انجامید. هر دو طرف ادعای پیروزی کردند، با این حال، هیچ‌یک از نیروها پس از پایان نبرد به‌طور دائم در جزیره باقی نماند، اگرچه شوروی به‌طور دوره ای به میل خود حرکت می‌کرد.
رابینسون نوشت که مشخص نیست چه کسی نبرد ۱۵ مارس را آغاز کرد. هر دو طرف مدعی شدند که طرف مقابل به گشت زنی آنها در اوایل صبح حمله کرده است. نبرد حدود ساعت ۰۹:۴۵ یا ۱۰:۰۰ با آتش توپخانه بانک چین آغاز شد. در ابتدا نیروهای چینی تاحدودی موفق شدند شوروی را وادار کنند که جزیره را به‌طور کامل ترک کنند یا به منتهی الیه شرقی آن عقب‌نشینی کنند. یک ضد حمله متعاقب توسط تانک‌های روسی و پیاده‌نظام مکانیزه با پشتیبانی سه موج آتش شدید توپخانه در ساعت ۱۳:۰۰ ظاهراً مواضع چینی‌ها را در جزیره شکست و چینی‌ها به مواضع خود عقب‌نشینی کردند. نبرد در ساعت ۱۹ به پایان رسید. شوروی عقب‌نشینی چینی‌ها را با پادگان‌های گسترده جزیره دنبال نکرد، اگرچه به گشت‌زنی شدید ادامه داد.
تفسیر دیگری از وقایع وجود دارد. انقلاب فرهنگی تنش بین چین و شوروی را افزایش داد که منجر به نزاع بین گشت‌های مرزی شد. در ۲۷ دسامبر ۱۹۶۸، چندین خودروی زرهی شوروی در جزیره ژنبائو فرود آمدند و سربازان شوروی از چوب برای ضرب و شتم سربازان چینی استفاده کردند. در ۲۳ ژانویه ۱۹۶۹، درگیری شدید دیگری در جزیره رخ داد و بنا بر گزارش‌ها، ۲۸ سرباز چینی زخمی شدند. از ۶ تا ۲۵ فوریه ۱۹۶۹، پنج حادثه مشابه دیگر رخ داد و تیراندازی در مارس ۱۹۶۹ رخ داد. بر اساس نسخه چینی رویدادها، در ساعت ۰۸:۴۰ روز ۲ مارس ۱۹۶۹، ۳۰ نفر از پرسنل گشت مرزی چین که به دو گروه تقسیم شدند به جزیره نزدیک شدند و حدود ۷۰ سرباز شوروی به همراه یک کامیون و تقویت شده با دو خودروی زرهی در حال تلاش برای به سمت جزیره بودند تا گشت چین را محاصره کنند. چینی‌ها ادعا می‌کنند که شوروی در ساعت ۰۹:۱۷ آتش گشوده است. شوروی با تانک، نفربرهای زرهی (APC) و بمباران توپخانه پاسخ داد. در طی سه روز، PLA با موفقیت نفوذ شوروی را متوقف کرد و در نهایت تمام نیروهای شوروی را از جزیره ژنبائو بیرون کرد. در جریان این درگیری، چینی‌ها دو جوخه پیاده‌نظام تقویت شده را با پشتیبانی توپخانه مستقر کردند. منابع چینی بیان می‌کنند که شوروی حدود ۶۰ سرباز و شش فروند APC آبی خاکی بی‌تی‌آر-۶۰ را مستقر کرد و در حمله دوم، حدود ۱۰۰ سرباز با پشتیبانی ۱۰ تانک و ۱۴ APC شامل توپخانه. PLA دو تا سه ماه برای آن رویارویی آماده شده بود.
از میان یگان‌ها، چینی‌ها ۹۰۰ سرباز را انتخاب کردند که توسط کارکنان ارتش با تجربه رزمی فرماندهی می‌شدند. به آنها آموزش‌های ویژه و تجهیزات ویژه داده شد و مخفیانه به آنها اعزام شدند تا از قبل در جزیره ژنبائو موضع بگیرند. ژنرال چینی چن شیلیان اظهار داشت که چینی‌ها در میدان نبرد به پیروزی آشکاری دست یافته‌اند.
در ۱۵ مارس، حملات اولیه شوروی پس از متحمل شدن خسارات سنگین دفع شد. سربازان مرزی شوروی دوباره نبرد نکردند، یک گردان تحت فرماندهی سرهنگ دوم اسمیرنوف از لشکر ۱۳۵ پیاده‌نظام موتوری وارد حمله شد. این گردان که زیر آتش مسلسل‌های سنگین چینی‌ها قرار گرفت، متحمل خسارات سنگین شد و از جزیره خارج شد. در پایان ۱۵ مارس، ژنرال شوروی اولگ لوسیک دستور استقرار موشک‌اندازهای مخفی "ب‌ام-۲۱ گراد" را صادر کرد. شوروی در درگیری ۹ ساعته با چینی‌ها ۱۰٬۰۰۰ گلوله توپ را همراه با ۳۶ سورتی پرواز شلیک کرد.مقامات شوروی بر این باور بودند که این حمله برای نیروها و تجهیزات چینی ویرانگر بود که توسط منابع چینی قابل تأیید نبود.[ بهتر منبع ] چینی مواضع خود را در جزیره ترک کردند و شوروی به مواضع خود در ساحل رود اوسوری روسیه عقب‌نشینی کرد. ولادیمیر گورودینسکی ادعا می‌کند که گروه اصلی نیروهای چینی در نزدیکی جزیره به دلیل اشتباه در محاسبه ستاد نیروهای راکتی، در نتیجه استفاده از BM-21 متحمل خسارت قابل توجهی نشده است. وی ادعا می‌کند که پس از ساعت ۲۱:۰۰، چینی‌ها شروع به شلیک خمپاره‌های سنگین نه تنها به سمت جزیره، بلکه به خاک شوروی کردند و سرگرد و. نسوف فرمانده لشکر ۱۳۵ موتوری پیاده‌نظام، مجبور شد به لشکر و مرزبانان دستور دهد تا برای جلوگیری از تلفات، ۴–۵ کیلومتر به داخل خاک عقب‌نشینی کنید. ماکسول خاطرنشان می‌کند که بسیاری از نوشته‌های دانشگاهی دربارهٔ حادثه ژنبائو همچنان استدلال می‌کنند که این حادثه ناشی از یک اقدام تهاجمی غیرقابل تحریک چین است و بی‌تردید اتحاد جماهیر شوروی پیروز بوده است.
در ۱۶ مارس، شوروی برای جمع‌آوری مردگان خود وارد جزیره شد و چینی‌ها سلاح خود را در دست داشتند. در ۱۷ مارس، شوروی تلاش کرد تی-۶۲ از کار افتاده را از جزیره بازیابی کند، اما تلاش آنها توسط توپخانه چینی دفع شد.
در ۲۱ مارس، شوروی یک تیم تخریب را در تلاش برای نابودی تانک فرستاد. چینی‌ها آتش گشودند و تلاش شوروی را خنثی کردند. با کمک غواصان نیروی دریایی چین، PLA تانک T-62 را به خشکی کشید. این تانک بعداً به موزه نظامی چین داده شد.
تا سال ۱۹۹۱، جزیره مورد مناقشه باقی ماند. طبق منابع چینی، چینی‌ها از اوت ۱۹۶۹ پادگان‌هایی ساخته بودند و حضور مستمری در این جزیره داشتند
[ بهتر منبع نیاز است ] ریابوشکین ادعا می‌کند که مرزبانان شوروی به خنثی کردن تمام تلاش‌های چینی‌ها برای فرود آمدن در آن تا ۱۰ سپتامبر ادامه دادند تا زمانی که به آنها دستور آتش‌بس داده شد و عملاً جزیره را تسلیم کردند تا برای مذاکرات کوسیگین-ژو که در ۱۱ سپتامبر اتفاق افتاد.