فروید و فلسفه (کتاب)
خلاصه > کتاب سوم: دیالکتیک: تفسیر فلسفی فروید

ریکور توضیح می‌دهد که بخش سوم کتاب به نقد ایده‌های فروید می‌پردازد. او رویکرد خود را این‌گونه خلاصه می‌کند که شامل ابتدا بررسی اعتبار روان‌کاوی از منظر معرفت‌شناسی، سپس کاوش در مفاهیم آن از طریق بسط «باستان‌شناسی موضوع» است. او می‌افزاید که سپس این «باستان‌شناسی» را با «غایت‌شناسی» به گونه‌ای ادغام می‌کند که امکان ارتباط متقابل این «هرمنوتیک‌های متضاد» را نشان می‌دهد.
او روان‌کاوی را با روان‌شناسی علمی و پدیدارشناسی مقایسه می‌کند و استدلال می‌کند که نمی‌توان آن را بخشی از یک «روان‌شناسی عمومی» دانست. او می‌نویسد که اکثر فیلسوفانی که دربارهٔ روان‌کاوی بحث کرده‌اند به این نتیجه رسیده‌اند که این نوع روان‌کاوی نمی‌تواند الزامات اساسی یک نظریه علمی را برآورده کند. او قوی‌ترین استدلال را به ارنست نیگل نسبت می‌دهد و آن را به شرح زیر خلاصه می‌کند. این‌که آیا روان‌کاوی مشمول تأیید تجربی است یا خیر، از آن‌جایی که برخی از مفاهیم آن چنان مبهم و استعاری هستند، و چنان ارتباط نامشخصی با رفتار دارند که نمی‌توان از آن‌ها نتیجه‌گیری‌های خاصی را استنتاج کرد یا توضیح داد که چگونه خود روان‌کاوی را می‌توان ابطال کرد، قابل تردید است. علاوه بر این، هیچ راهی برای نشان دادن معتبر بودن تفسیرهای روان‌کاوانه وجود ندارد، زیرا داده‌های روان‌کاوانه را نمی‌توان از رابطه یک تحلیل‌گر معین با بیمارانش جدا کرد و این ظن که تفسیرها توسط تحلیل‌گران بر داده‌ها تحمیل می‌شوند، با توجه به فقدان مقایسه‌ای اجتناب‌ناپذیر است. رویه‌ها و بررسی‌های آماری در بین آن‌ها، این مشکلات، دستیابی به همان داده‌ها را در شرایط کاملاً استانداردشده یا روان‌کاوان برای تعیین رویه‌های عینی برای تصمیم‌گیری این‌که کدام تفاسیر متضاد ممکن است صحیح باشد، غیرممکن می‌سازد. ادعاهای روان‌کاوان در مورد اثربخشی درمان بی‌فایده است، زیرا درصدهای بهبود را نمی‌توان به‌طور دقیق با مطالعات مناسب تعیین یا تعریف کرد و مقایسه اثربخشی روان‌کاوی با سایر روش‌های درمانی غیرممکن است.
از نظر ریکور، تا زمانی که روان‌کاوی یک علم مشاهده تلقی شود، چنین استدلال‌هایی قانع‌کننده هستند. او استدلال می‌کند که روان‌کاوان باید با ارائه روان‌کاوی به‌عنوان «تفسیری» که به‌جای روان‌شناسی به تاریخ شباهت دارد، پاسخ دهند، اما چنین نکرده‌اند. او استدلال می‌کند، درحالی‌که برخی از روان‌کاوان تلاش کرده‌اند روان‌کاوی را دوباره فرموله کنند تا معیارهای علمی قابل‌قبول روان‌شناسان را برآورده کند، جنبه‌هایی از نظریه فرویدی این امر را دشوار می‌کند. او به تلاش برای ادغام روان‌کاوی به روان‌شناسی مشاهده‌ای به‌عنوان فرمول‌بندی مجدد «عملیاتی» روان‌کاوی اشاره می‌کند. او می‌نویسد که چنین تلاش‌هایی برای عملیاتی‌سازی روان‌شناسان را راضی نکرده‌است. او استدلال می‌کند که آن‌ها مشروع هستند و می‌نویسد که مطلوب است که روان‌کاوی توسط روان‌شناسی ارزیابی شود و باید تلاش کرد تا نتایج آن را اعتبار یا بی‌اعتبار کرد. با این حال، او تأکید می‌کند که چنین فرمول‌بندی مجدد روان‌کاوی «عملیات دوم با توجه به تجربه‌ای است که مفاهیم فرویدی بر اساس آن پدید آمده‌اند» و به این ترتیب تنها می‌تواند به نتایجی بپردازد که «از تجربه تحلیلی جدا شده‌اند».
ریکور با تأکید بر اهمیت تفاوت بین مفاهیم روان‌کاوی و مفاهیم روان‌شناسی رفتاری، استدلال تولمین را تأیید می‌کند که تبیین رفتار انسان بر حسب انگیزه‌ها از نظر نوع با تبیین رفتار انسان از نظر علل متفاوت است. و این‌که روان‌کاوی به‌جای علل، با انگیزه‌ها سروکار دارد. او معتقد است که چون روان‌کاوی با مفاهیم انگیزشی سروکار دارد، تمایز آشکاری بین آن و علم مشاهده وجود دارد. او با انتقاد از این ایده که روان‌کاوی به یک علم تجربی شباهت دارد، به‌دنبال کار ژاک لاکان تأکید می‌کند که تحلیل مبتنی بر تعاملات کلامی بین روان‌کاو و بیمار است و نشان می‌دهد که «زبان دیگری جدا از زبان مشترک وجود دارد، و خود را برای رمزگشایی از طریق تأثیرات معنی‌دار نشان می‌دهد» مانند علائم و رؤیاها. او معتقد است که نظریه روانکاوانه در نتیجه با «تجربه تحلیلی، تا آن‌جا که تجربه در حوزه گفتار عمل می‌کند» سروکار دارد. او نظریه‌های فروید در مورد والایش را نقد می‌کند و استدلال می‌کند که بیماران از مشکلات متعددی رنج می‌برند و والایش یک «مفهوم پوچ» است، و همچنین دیدگاه‌های او در مورد زبان را نیز نقد می‌کند. او همچنین رابطه بین ایده‌های فروید و عقاید فیلسوف گئورگ ویلهلم فردریش هگل را مورد بحث قرار می‌دهد و نقشی را که میل در کار هر دو ایفا می‌کند مقایسه می‌کند.