stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
سید علی خامنه‌ای
وضعیت جسمانی

خامنه‌ای در ۶ تیر ۱۳۶۰ در هنگام سخنرانی هدف ترور ناموفق قرار گرفت. او از ناحیه سینه، کتف و دست راست آسیب جدی دید و دست راست او از کار افتاد. در صبح ۱۷ شهریور ۱۳۹۳، وبگاه رسمی خامنه‌ای از عمل جراحی پروستات وی خبر داد. علیرضا مرندی، رئیس تیم معالج وی اعلام کرد: «مدتی بود که این عارضه در رهبر انقلاب ایجاد شده بود و نظر پزشکان این بود که اکنون زمان مناسبی برای عمل است و رهبر معظم انقلاب نیز از نظر پزشکان معالج تبعیت کردند». خامنه‌ای پس از هفت روز بستری، در تاریخ ۲۴ شهریور ۱۳۹۳ از بیمارستان مرخص شد. او پیش از رفتن به بیمارستان در مصاحبه با شبکهٔ خبر گفت: «جای نگرانی نیست. این به معنای آن نیست که مردم دعا نکنند، لیکن ان‌شاالله جای نگرانی نیست و یک عمل خیلی معمولی و عادی است.»
وضعیت جسمانی > شایعات و گمانه‌زنی‌ها

در ۲۸ نوامبر ۲۰۱۰، ویکی‌لیکس بخش‌هایی از اسناد و گزارش‌های طبقه‌بندی شده وزارت امور خارجه ایالات متحده آمریکا را افشا کرد. در یکی از اسناد، یک پیام در تابستان سال ۲۰۰۹ توسط کنسولگری آمریکا در استانبول ارسال شده است. در این پیام یک تاجر که نام و هویتش فاش نشده و از نزدیکان هاشمی رفسنجانی است، گفته است که خامنه‌ای به نوع نادری از سرطان خون مبتلاست و انتظار می‌رود در ماه‌های آینده بمیرد. در سال ۲۰۱۵، روزنامه فرانسوی فیگارو ادعا کرد که خامنه‌ای مبتلا به سرطان درجه چهار پروستات است و این خبر را از «چندین منبع در محافل اطلاعاتی غربی» به دست آورده است. مرحله چهارم این نوع سرطان وخیم‌ترین مرحله تلقی می‌شود و به گفته این روزنامه، منابع پزشکی اعتقاد داشتند که خامنه‌ای بیش از ۲ سال عمر نخواهد کرد.
بنابر گزارش بی‌بی‌سی و بازنشر آن توسط وبگاه نیوزویک و سان در آذر ۱۳۹۹، یک کاربر تأیید شده از سوی توییتر با حدود ۵۰۰ هزار دنبال‌کننده به اسم «محمد مجید» — با نام کاربری محمد اهوازی — نوشت که حال خامنه‌ای رو به وخامت است و به این علت، دیدار او با حسن روحانی در روز جمعه لغو شده و مسئولیت بیت رهبر به مجتبی خامنه‌ای منتقل شده است. او نوشت که اطرافیان وی، این دفعه نگران شده‌اند و پزشکان ارشد بیمارستان مسیح دانشوری برای معاینه حضور یافتند. با این وجود؛ مهدی فضائلی، از چهره اصولگرایان و از اعضای دفتر خامنه‌ای این موضوع را تکذیب کرد.
در شهریور ۱۴۰۱، پس از لغو دیدار سالانه با اعضای مجلس خبرگان رهبری، گمانه‌زنی‌ها دربارهٔ وخامت حال خامنه‌ای آغاز شد. روز ۲۳ شهریور علیرضا افشار، که برخی رسانه‌ها از جمله سایت العربیه او را محافظ پیشین میرحسین موسوی معرفی کرده‌اند، در صفحه توییتر خود مدعی شد که با گذشت دو شبانه‌روز، شیفت حلقه‌های چهارگانه محافظان خامنه‌ای تعویض نشده؛ در اندرونی بیت رهبری خبری است که نمی‌خواهند فعلاً به بیرون درز کند. نیویورک تایمز در ۲۵ شهریور به نقل از چهار منبع، در گزارشی نوشت که خامنه ای با «درد شدید معده و تب بالا مواجه شده» و «پس از عمل جراحی برای رفع انسداد روده» او اکنون در بستر بیماری است.‌ در ۲۶ شهریور رسانه‌های حکومتی عکسی از خامنه ای در مراسم مذهبی منتشر کردند و سعی در پایان گمانه زنی‌ها داشتند. اما نیویورک تایمز بر درست بودن گزارش پافشاری کرد و نوشت که از منابع ارشد این خبر را دریافت کرده است. به نوشته این روزنامه، ایستاده سخن گفتن او و عدم توانایی برای نشستن طولانی مدت، نشانه‌های بیماری خامنه‌ای را نشان می‌داد.
سادات موسوی

| خاندان موسوی | خاندان موسوی |
| --- | --- |
خاندان مادر: بنی‌هاشم
منطقه کنونی: خاورمیانه
ریشهٔ نام: منسوب به موسی کاظم
خاستگاه: خاورمیانه
بنیانگذار: موسی کاظم
عنوان‌ها: سیّد، شریف، میر
خانواده‌های مرتبط: دودمان صفوی
آداب و رسوم: اسلام
شاخه‌‌ها: سادات نقوی، تقوی و رضوی
سادات موسوی، خاندانی از فرزندان و نوادگان امام هفتم شیعیان، موسی کاظم هستند که عمدتاً در کشورهای ایران، لبنان، عراق، و سایر کشورهای اروپایی و آمریکا سکونت دارند.
سادات رضوی، تقوی و نقوی شاخه‌هایی از سادات موسوی به‌شمار می‌آیند.
نسب سادات موسوی

سادات موسوی خود را از نسل موسی کاظم هفتمین امام شیعیان و پدر علی بن موسی الرضا ولیعهد عباسیان می‌دانند. با این تفسیر جدّ پدری سادات موسوی، علی بن ابی‌طالب چهارمین خلیفه از خلفای راشدین و امام اوّل شیعیان است. هم‌چنین سادات موسوی، فرزندان فاطمه زهرا و از نوادگان محمد، پیامبر اسلام هستند. نسب سادات موسوی از طریق ام‌فروه مادر جعفر صادق به ابوبکر اولین خلیفه پس از پیامبر اسلام می‌رسد. دیگر آن‌که چون فاطمه بنت حسن بن علی مادر محمد باقر می‌باشد، پس سادات موسوی از نسل هر دو نوهٔ پیامبر اسلام یعنی حسین بن علی و حسن مجتبی پنجمین خلیفه  راشد می‌باشند.
به اعتقاد برخی از شیعیان، شهربانو شاهزاده‌ی ایرانی و دختر یزدگرد سوم، آخرین پادشاه ساسانیان  از خاندان ساسان که در حمله اعراب به ایران که به شکست سپاه شاهنشاهی ایران و سقوط سلسله ساسانی انجامید، به‌عنوان غنیمت جنگی به اسارت مسلمانان درآمد و سپس حسین بن علی (امام سوم شیعیان) با شهربانو ازدواج کرد و علی بن الحسین ملقب به سجاد (امام چهارم شیعیان) حاصل این ازدواج است. به این ترتیب این گروه از شیعیان، فرزندان و نوادگان حسین از جمله سادات موسوی را وارث خورنه یا فره ایزدی شاهنشاهان ایران باستان می‌دانند. برخی منابع شیعه، شهربانو را نخستین همسر حسین بن علی می‌دانند.
جغرافیای سکونت

سکونتگاه سادات موسوی در تمام دنیا مانند امریکا، اروپا و کشور های خاورمیانه و همچنین در ایران عمدتاً در شهرهای خوانسار، دزفول، اهواز، دلیجان، شیراز، کهگیلویه و بویراحمد، سرزمین بختیاری، قم، کرمان، تبریز، همدان، مشهد و اصفهان و تقریباً در تمام مناطق ایران پراکنده‌اند. عده‌ای از سادات موسوی هم در عراق و افغانستان پراکنده‌اند و عده‌ای هم مخفیانه در عربستان باقی ماندند.
فرزندان موسی کاظم

علی بن موسی الرضا
احمد بن موسی (شاه چراغ)
محمد عابد
ابراهیم مرتضی
عبدالله العوکلانی
حمزة بن موسی
زید بن موسی
حسین بن موسی بن جعفر
هارون
اسحاق
جعفر
عباس
قاسم
حکومت‌های منتسب به سادات موسوی

در طول تاریخ حکومت‌های زیادی توسط خانواده‌هایی از خاندان سادات موسوی تشکیل شده‌است. پادشاهان سلسله صفوی از جمله نوادگان حمزه بن موسی بودند که مذهب شیعه را به عنوان دین رسمی ایران تثبیت نمودند.
حکومت‌های منتسب به سادات موسوی > سادات عمادی مازندرانی

سادات عمادی مازندرانی یا سادات مرتضوی هزارجریب خاندانی از سادات موسوی است که در سده‌ی ۸ ، ۹ و ۱۰ قمری در هزارجریب مازندران حکومت می‌کردند. حکومت این خاندان اندکی پیش از حکومت سادات مرعشی در مازندران و سادات کیایی (سادات ملاطی) در گیلان شکل گرفت. بدین ترتیب، سادات عمادی نخستین حکومت سادات را در شمال ایران پس از دوره ایلخانی بنا نهادند.
سرزنجیرۀ سادات عمادی مازندرانی امیر سید عماد الدین محمود است و سادات عمادی مازندرانی همگی از تبار او هستند. وی که در زمرهٔ علمای دینی و از سادات نامدار ناحیه بود، با همراهی مردم علیه بیداد فرامانروایان ایلخانی بر مردم ستمدیده برخاست و آنان را شکست داد و توانست فرمانروایی مستقلی تحت رهبری خود پایه گذارد. حکومت و ریاست معنوی وی، پس از او تا سده‌ها در میان فرزندان و نوادگانش استمرار یافت. میر عمادالدین پس از یورش تیمور به مازندران با او مصالحه کرد و با این کار هوشمندانه هم فرمانروایی مردمی خود را استمرار بخشید و هم ناحیۀ تحت حکومت خود و مردم آن را از آسیبهای سپاهیان تیمور دور نگاه داشت. میر عمادالدین ۶ فرزند پسر داشت که چهار تن از آن‌ها از یک مادر و دو تن دیگر از مادری دیگر بودند. منطقه چهاردانگه و دودانگه در مازندران از آن رو به این نامها شناخته شد که میر عمادالدین پس از خود حکومت چهاردانگه  را به چهار برادر و دودانگه را به دو برادر دیگر واگذار کرد. در سال ۸۰۹ سید عزالدین هزارجریبی و در سال ۸۹۲ میرغضنفر از فرمانروایان زنجیرهٔ عمادی مازندرانی بودند.
حکومت‌های منتسب به سادات موسوی > امپراتوری صفوی

دودمان صفوی دودمانی ایرانی و شیعه‌مذهب از سادات موسوی بود که در سال‌های ۱۵۰۱ تا ۱۷۳۶ میلادی (۱۱۴۸–۹۰۷ ه‍.ق/۸۸۰–۱۱۱۴ ه‍.خ) به مدت ۲۳۵ سال بر ایران فرمانروایی کرد. شاهنشاهی صفوی را شاه اسماعیل یکم که در سال ۱۵۰۱م در تبریز تاجگذاری کرد بنیان گذاشت و آخرین شاه صفوی، شاه سلطان حسین بود که در سال ۱۷۲۲م از هوتکیان شکست خورد و بعداً نادرشاه در سال ۱۷۳۵م این دودمان را برانداخت.
دوره صفوی از مهم‌ترین ادوار تاریخ ایران به‌شمار می‌آید؛ چرا که با گذشت نهصد سال پس از نابودی شاهنشاهی ساسانی یک دولت متمرکز ایرانی توانست بر سراسر ایران آن روزگار فرمانروایی نماید. بعد از اسلام، حکومت‌های ایرانی مانند طاهریان، صفاریان، سامانیان، بوییان و زیاریان روی کار آمدند، اما هیچ‌کدام نتوانستند تمام ایران را زیر پوشش خود قرار دهند و میان تمام نواحی و مناطق جغرافیایی ایران در آن دوران یکپارچگی پدیدآورند.
حکومت‌های منتسب به سادات موسوی > نظام جمهوری اسلامی ایران

سید روح‌الله موسوی خمینی رهبر انقلاب ۵۷ و بنیان‌گذار نظام جمهوری اسلامی ایران از سادات موسوی بود. 
علاوه بر خمینی، افراد دیگری از سادات موسوی نیز در فضای سیاسی ایران پس از انقلاب نقش‌آفرینی نموده‌اند؛ از جمله این افراد می‌توان به ابوالحسن بنی‌صدر و میرحسین موسوی اشاره کرد.
خاندان‌ها

خاندان‌های زیر جزو سادات موسوی هستند:
خاندان خوانساری
سادات رضوی
سادات نقوی
خاندان صدر عاملی
دودمان صفوی
خانواده خمینی
سادات عمادی مازندرانی
خاندان حکیم سلمان
خاندان میرلوحی
خاندان جزایری
خاندان سادات قارونی
خاندان سادات غریفی
خاندان سادات آل جابر
عشیره الساده البوکدیمی
سادات آهوقلندری در استان‌های لرستان و خوزستان که شامل سادات ندروند و طاهروند و خلفوند و شاهرخوند و شاهنشاهی وند و مرتضی وند و قاسم وند و سادات بهرام می‌شود
افراد سرشناس این خاندان

ابوالحسن بنی‌صدر، نخستین رئیس‌جمهور ایران
سید رضی، شاعر، فقیه و گردآورنده‌ی نهج‌البلاغه
سید مرتضی علم‌الهدی، فقیه شیعه
علی بن موسی الرضا، ولیعهد عباسیان  و  امام هشتم شیعیان
احمد بن موسی، پسر بزرگ موسی کاظم
سید ابوالقاسم خوانساری (میرکبیر)، فقیه و مجتهد
سید محمد باقر خوانساری، ادیب، مورّخ و فقیه
سید محمدهاشم خوانساری، فقیه و مرجع تقلید
سید هاشم موسوی خوانساری، فقیه و مجتهد
سید محمدتقی خوانساری، فقیه شیعه
سید محمدتقی غضنفری، فقیه شیعه
سید مصطفی موسوی، پدر سید روح‌الله خمینی
سید احمد خوانساری، فقیه، عارف و فیلسوف
میرحسین موسوی، واپسین نخست‌وزیر ایران
ابراهیم گلستان، نویسنده و کارگردان
محمدحسین شهریار، شاعر و ادیب
موسی صدر، روحانی و سیاستمدار
سید روح‌الله موسوی خمینی، رهبر انقلاب اسلامی ایران
شاه عباس بزرگ، پنجمین شاهنشاه امپراتوری صفوی
شاه اسماعیل یکم، بنیان‌گذار امپراتوری صفوی
مصطفی جاویدان، ترانه‌سرا، خواننده و درویش
سید مصطفی خمینی، پسر بزرگ سید روح‌الله خمینی
سید حسن خمینی، نوه‌ی سید روح‌الله خمینی
سید احمد خمینی، دومین پسر سید روح‌الله خمینی
سید محمد موسوی خوئینی‌ها، سیاست‌مدار ایرانی
سید عبدالکریم موسوی اردبیلی، مرجع تقلید و سیاست‌مدار
سید حسین موسوی تبریزی، مجتهد و روحانی ایرانی
محمد موسوی، والیبالیست ایرانی
سید علی‌اکبر موسوی حسینی، استاد اخلاق
سید محمود موسوی مجد، جاسوس
سید عبدالواحد موسوی لاری، سیاست‌مدار اصلاح‌طلب
گراناز موسوی، شاعر و فیلم‌ساز ایرانی
سید محمدباقر صدر، فقیه و فیلسوف عراقی
مقتدی صدر، روحانی و سیاست‌مدار عراقی
سید صدرالدین صدر، فقیه و مرجع تقلید شیعه
رسول صدرعاملی، کارگردان، نویسنده و تهیه‌کننده
محمدعلی جمال‌زاده، پدر داستان کوتاه فارسی
سید مهدی موسوی، شاعر و غزل‌سرای ایرانی
جمال‌الدین واعظ اصفهانی، از رهبران جنبش مشروطه
سکه‌ای مربوط به دوران مأمون که بر روی آن نام علی بن موسی الرضا به عنوان ولیعهد حک شده‌است
تجمع ستاره‌ای

تجمع های ستاره ای نزدیک و گروه های متحرک. صلیب سبز رنگ در وسط تصویر، موقعیت خورشید را نشان می دهد.
تصویری از نزدیک از بازوی شکارچی. تجمع های ستاره‌ای بزرگ (زرد)، سحابی‌ها (قرمز) و سحابی‌های تیره (خاکستری) در اطراف حباب محلی نشان داده شده است.
تجمع های ستاره‌ای اصلی صفحه کهکشانی در آسمان شب
تجمع ستاره‌ای یک خوشه ستاره‌ای با تعداد کمی ستاره است که هم از خوشه های باز و هم از خوشه های کروی ستاره های کمتری دارد. تجمع های ستاره ای به طور معمول شامل ۱۰ تا ۱۰۰ یا تعداد بیشتری ستاره است. ستارگان داخل این تجمع منشأ مشترکی دارند، اما نیروی گرانشی بینشان ضعیف شده و در فضا حرکت می‌کنند و از یکدیگر فاصله می‌گیرند. تجمع ستاره‌ای در درجه اول با بردار حرکتی ستاره‌ها و سن مشترکشان شناسایی می شوند. با بررسی ترکیب شیمیایی ستارگان نیز می‌توان تجمع های ستاره‌ای را شناسایی نمود.
تجمع های ستاره‌ای برای اولین بار توسط ستاره شناس ارمنی شوروی، ویکتور هامبارتسومیان در سال 1947 کشف شد.
نام تجمع های ستاره‌ای از نام صورت فلکی (یا صورت های فلکی) ای که در آن قرار دارد، گرفته می‌شود.
انواع تجمع های ستاره‌ای

ویکتور هامبارتسومیان در ابتدا انجمن های ستاره ای را بر اساس ویژگی های ستاره هایشان به دو گروه OB و T دسته بندی کرد. دسته سوم با نام R، بعداً توسط سیدنی ون دن برگ برای تجمع هایی که باعث روشن شدن سحابی های بازتابی می‌شود، نام گذاری شد.
تجمع‌های OB، T و R زنجیره‌ای از گروه‌بندی‌های ستاره‌های جوان را تشکیل می‌دهند. اما در حال حاضر مشخص نیست که آیا آنها یک توالی تکاملی هستند یا عامل دیگری در کار هستند. برخی از گروه ها، همزمان ویژگی های هر دو دسته‌ی OB و T را دارا هستند. بنابراین نمی‌توان به طور مشخصی دسته بندی کرد.
انواع تجمع های ستاره‌ای > تجمع های ستاره‌ای از نوع OB

تجمع های ستاره‌ای جوان، حاوی ۱۰ تا ۱۰۰ ستاره‌ی پرجرم از رده‌ی طیفی O و B هستند و به عنوان تجمع های از نوع OB شناخته می شوند. به نظر می‌رسد که این ستاره‌ها در همان حجم کوچک در داخل یک ابر مولکولی غول پیکر تشکیل شده‌اند. هنگامی که گرد و غبار و گازهای اطراف ستارگان از بین می‌رود، ستارگان باقیمانده از هم جدا می شوند و شروع به دور شدن می کنند. اینگونه به نظر می‌رسد که اکثر ستارگان راه شیری در تجمع های ستاره‌ای OB شکل گرفته اند.
ستارگان نوع O عمر کوتاهی دارند و بسته به جرمشان پس از تقریباً ۱ تا ۱۵ میلیون سال به شکل ابرنواختر از بین خواهند رفت. در نتیجه، انجمن های OB عموماً چند میلیون سال یا کمتر سن دارند. ستارگان OB در تجمع ستاره‌ای تمام سوخت خود را طی ۱۰ میلیون سال خواهند سوزاند. (در مقایسه با عمر خورشید که در حدود ۵ میلیارد سال است، این مقدار بسیار کم محسوب می‌گردد.)
ماهواره هیپارکوس اندازه گیری هایی را ارائه کرد که منجر به یافتن ده ها تجمع از نوع OB در ۶۵۰ پارسکی خورشید شد. نزدیکترین تجمع از نوع OB، تجمع ستاره‌ای عقرب- قنطورس است که در فاصله ی حدودی ۴۰۰ سال نوری از خورشید قرار دارد.
تجمع های ستاره‌ای OB، در ابر ماژلانی بزرگ و کهکشان آندرومدا نیز یافت شده اند. این تجمع‌های ستاره‌ای می توانند کاملاً پراکنده باشند و ۱۵۰۰ سال نوری قطر داشته باشند.
انواع تجمع های ستاره‌ای > تجمع های ستاره‌ای از نوع T

گروه‌های ستاره‌ای جوان می‌توانند شامل تعدادی از ستارگان تی ثوری باشند که در حال ورود به رشته اصلی هستند. این ستاره‌ها که تعدادشان به ۱۰۰۰ ستاره از نوع تی ثوری می‌رسد، به عنوان تجمع ستاره‌ای از نوع T شناخته می‌شوند. نزدیکترین مثال این تجمع ستاره‌ای، تجمع ستاره‌ای تی ثوری-گاوران (Tau-Aur T Association) است که در فاصله ۱۴۰ پارسکی از خورشید قرار دارد. نمونه های دیگر از تجمع‌های نوع T عبارتند از تجمع ستاره‌ای نوع T اکلیل شمالی R، تجمع ستاره‌ای نوع T گرگ، تجمع ستاره‌ای نوع T آفتاب پرست، تجمع ستاره‌ای نوع T بادبان. تجمع های ستاره‌ای نوع T اغلب در مجاورت ابر مولکولی‌ای که از آن تشکیل شده اند، یافت می شوند. برخی از آنها شامل ستاره های نوع OB هستند. ویژگی های اعضای گروه های متحرک به طور خلاصه: آنها دارای سن و منشاء یکسان، ترکیب شیمیایی یکسان و دامنه و جهت یکسانی در بردار سرعت خود هستند.
انواع تجمع های ستاره‌ای > تجمع های ستاره‌ای از نوع R

تجمع‌های ستاره‌ای که باعث روشن شدن سحابی‌های بازتابی می‌شوند، تجمع‌های از نوع R نامیده می‌شوند. این نام توسط سیدنی ون دن برگ پس از کشف اینکه ستارگان این سحابی‌ها توزیع غیریکنواختی دارند، پیشنهاد شد. این گروه‌بندی‌های ستاره‌ای جوان حاوی ستارگان رشته اصلی هستند که به اندازه کافی جرم ندارند تا ابرهای بین ستاره‌ای را که در آن شکل گرفته‌اند، پراکنده کنند. این ویژگی اجازه می دهد تا خصوصیات ابر تاریک اطراف ستارگان، توسط ستاره شناسان بررسی شود. از آنجا که تجمع‌های ستاره‌ای R فراوان‌تر از تجمع‌های ستاره‌ای OB هستند، می توان از آنها برای دست یافتن به ساختار بازوهای مارپیچی کهکشانی استفاده کرد. تجمع ستاره‌ای R2 تک شاخ یکی از نمونه های تجمع های نوع R است که در فاصله‌ی ۵۰ ± ۸۳۰ پارسکی خورشید قرار دارد.
هیمالیا شمالی

بخش‌هایی از هند به رنگ‌های قهوه‌ای و سفید، که در بالای قسمت‌های زرد و سبز این نقشه قرار دارند، در منطقه هیمالیا هند (IHR) قرار دارند.
منطقه هیمالیا هند (به اختصار IHR) بخشی از هیمالیا در جمهوری هند است که سیزده ایالت و قلمرو اتحادیه هند را یعنی لاداخ، جامو و کشمیر، هیماچال پرادش، اوتاراکند، سیکیم، بنگال غربی، میگ آلاپور، مانییاپور، میزورام، ناگالند، تریپورا، آسام و آروناچال پرادش در بر می‌گیرد. این منطقه وظیفه تأمین آب بخش بزرگی از شبه قاره هند را بر عهده دارد.
برخی از بلندترین کوه‌های روی زمین در این منطقه یافت می‌شوند. بسیاری از رودخانه‌های چندساله که از یخچال‌های طبیعی تغذیه می‌شوند از هیمالیا سرازیر می‌شوند.
هسته‌زایی (شیمی)

| بلورش | بلورش |
| --- | --- |
مبانی: مبانی
بلور •  ساختار بلوری •  هسته‌زایی: بلور •  ساختار بلوری •  هسته‌زایی
مفاهیم: مفاهیم
بلورش •  رشد کریستال تبلور مجدد •  بذر بلور آغازبلورین •  تک‌بلور: بلورش •  رشد کریستال تبلور مجدد •  بذر بلور آغازبلورین •  تک‌بلور
روش‌ها و فناوری‌ها: روش‌ها و فناوری‌ها
گویه فرایند بریجمن-استوکبرگ فرایند وان آرکل-د بور فرایند چکرالسکی برآرایی •  Flux method Fractional crystallization انجماد جزئی سنتز گرمابی روش کایروپولوس رشد پایه گرم شده با لیزر ریز فروریزاندن Shaping processes in crystal growth Skull crucible روش ورنویل ذوب ناحیه‌ای: گویه فرایند بریجمن-استوکبرگ فرایند وان آرکل-د بور فرایند چکرالسکی برآرایی •  Flux method Fractional crystallization انجماد جزئی سنتز گرمابی روش کایروپولوس رشد پایه گرم شده با لیزر ریز فروریزاندن Shaping processes in crystal growth Skull crucible روش ورنویل ذوب ناحیه‌ای
ن ب و: ن ب و
هسته‌زایی (به انگلیسی: Nucleation) یا جوانه‌زنی به تشکیل هستهٔ بلوری جدید در محلول فوق اشباع‌شده در طی فرایند تبلور می‌گویند.
اولین مرحلهٔ دگرش فازی مرتبه اول است. این مرحله شامل تشکیل خودبه‌خودی هستهٔ بلوری فاز ثانویه است که توسط مرز فازی از فاز مادر جدا شده‌است به بیان دیگر جوانه زنی اولین مرحله در شکل‌گیری یک مرحله ترمودینامیکی جدید یا یک ساختار جدید از طریق خودسازی یا خودسازمان دهی است. هسته‌گیری به طور معمول فرآیندی تعریف می‌شود که تعیین می‌کند یک ناظر چه مدت باید منتظر بماند تا مرحله جدید یا ساختار خود سازمان یافته ظاهر شود. به عنوان مثال، اگر حجمی از آب (در فشار اتمسفر) زیر ۰ درجه سانتیگراد سرد شود، تمایل به یخ زدن دارد، اما حجم آب سرد فقط چند درجه زیر ۰ درجه سانتیگراد اغلب برای مدت طولانی بدون یخ باقی می‌ماند. در این شرایط هسته یخ یا کند است یا اصلاً اتفاق نمی‌افتد. با این حال، در دماهای پایینتر، بلورهای یخ پس از تأخیر کمی یا بدون تاخیر ظاهر می‌شوند. در این شرایط جوانه زنی یخ سریع است. هسته سازی معمولاً نحوه شروع انتقال فاز مرتبه اول است و سپس شروع فرآیند تشکیل یک فاز ترمودینامیکی جدید است.
ویژگی‌ها

جوانه زنی معمولاً یک فرآیند تصادفی است، بنابراین حتی در دو سیستم یکسان جوانه زنی در زمان‌های مختلف رخ می‌دهد. یک مکانیسم متداول در انیمیشن سمت چپ نشان داده شده‌است. این جوانه زنی یک فاز جدید (نشان داده شده با رنگ قرمز) در یک فاز موجود (سفید) را نشان می‌دهد. در فاز موجود نوسانات میکروسکوپی فاز قرمز به طور مداوم ظاهر می‌شود و فروپاشی می‌شود، تا زمانی که نوسان غیرعادی فاز قرمز جدید آنقدر زیاد باشد که رشد آن مطلوب تر از کوچک شدن و از بین رفتن، باشد. سپس این جوانه فاز قرمز رشد کرده و سیستم را به این فاز تبدیل می‌کند. نظریه استاندارد که این رفتار را برای جوانه زنی یک مرحله ترمودینامیکی جدید توصیف می‌کند، تئوری جوانه زنی کلاسیک نامیده می‌شود. با این حال، CNT در توصیف نتایج تجربی بخار به جوانه مایع حتی برای مواد مدل مانند آرگون با چند مرتبه اندازه شکست می‌خورد.
برای جوانه زنی یک فاز ترمودینامیکی جدید، مانند تشکیل یخ در آب زیر ۰ درجه سانتیگراد، اگر سیستم با گذشت زمان تکامل پیدا نکند و جوانه زنی در یک مرحله رخ دهد، در این صورت احتمال جوانه زنی به شکل نمایی کاهش می‌یابد. این پدیده به عنوان یک نمونه در جوانه زنی یخ در قطرات کوچک آب فوق خنک دیده می‌شود. میزان واپاشی نمایی میزان جوانه زنی را نشان می‌دهد. تئوری جوانه زنی کلاسیک یک تئوری تقریبی برای تخمین این نرخ‌ها و چگونگی تغییر آنها با متغیرهایی مانند دما است. این تئوری به درستی پیش بینی می‌کند، زمانی که باید منتظر جوانه زنی باشید، وقتی محلول فوق اشباع شده باشد، به سرعت کاهش می‌یابد.
این فقط مراحل جدیدی مانند مایعات و کریستال‌ها نیستند که از طریق هسته و به دنبال آن رشد می‌کنند. روند خودسازی که اشیا را مانند سنگدانه‌های آمیلوئید مرتبط با بیماری آلزایمر را تشکیل می‌دهد نیز با جوانه زنی شروع می‌شود. سیستم‌های خود سازماندهی کننده انرژی مانند ریزلوله‌های موجود در سلول‌ها نیز جوانه زنی و رشد را نشان می‌دهند.
ویژگی‌ها > انرژی آزاد گیبس

انرژی بین‌سطحی همواره در راستای ناپایدار سازی هستهٔ بلوری عمل می‌کند؛ بنابراین مقداری فوق‌سرمایش برای آغاز استحاله مورد نیاز است. اما با رشد هستهٔ بلوری انرژی آزاد گیبس واکنش به دلیل فاز ثانویه کاهش می‌یابد. هسته‌زایی فاز جامد از فاز جامد مادر معمولاً با مقداری انرژی کرنش الاستیک همراه است که با اختلاف حجم‌ویژهٔ فاز مادر و فاز ثانویه مرتبط است. تغییرات انرژی آزاد جوانه‌زنی فاز  \beta  از فاز مادر  \alpha  در حالت کلی به صورت زیر بیان می‌شود:
\Delta G_{t}=V_{\beta }\Delta G_{v}^{\alpha \beta }+A_{\beta }\sigma +V_{\beta }\Delta G_{v}^{F}
که در آن  \Delta G_{t} تغییرات انرژی آزاد گیبس کل،  V_{\beta } حجم فاز جدید،  \Delta G_{v}^{\alpha \beta } تغییرات انرژی آزاد تشکیل واحد حجم فاز ثانویه،  A_{\beta } سطح مشترک جوانه و فاز مادر،  \sigma  انرژی ویژه سطح مشترک جوانه و فاز مادر و  \Delta G_{v}^{F} افزایش انرژی کرنشی در واحد حجم رسوب است.
ویژگی‌ها > جوانه زنی ناهمگن اغلب بر جوانه زنی همگن غلبه دارد

جوانه زنی اغلب به ناخالصی‌های موجود در سیستم بسیار حساس است. این ناخالصی‌ها ممکن است خیلی کوچک باشند که با چشم غیر مسلح دیده شوند، اما هنوز هم می‌توانند سرعت جوانه زنی را کنترل کنند. به همین دلیل، تشخیص بین هسته ناهمگن و هسته همگن غالباً مهم است. هسته ناهمگن در مکانهای جوانه زنی در سطوح موجود در سیستم رخ می‌دهد. هسته همگن دورتر از سطح تشکیل می‌شود.
جوانه زنی ناهمگن، جوانه زنی با جوانه در یک سطح، بسیار شایع تر از جوانه زنی همگن است. به عنوان مثال، در جوانه زنی یخ از قطرات آب فوق سرد، تصفیه آب برای از بین بردن تمام یا تقریبا تمام ناخالصی‌ها باعث قطره‌های آب می‌شود که در زیر ۳۵ درجه سانتیگراد منجمد می‌شوند. در حالی که آب حاوی ناخالصی‌ها ممکن است در ۵ درجه سانتیگراد یا گرمتر منجمد شود.
این مشاهدات که جوانه زنی ناهمگن زمانی می‌تواند رخ دهد که سرعت جوانه زنی همگن اساساً صفر باشد، اغلب با استفاده از تئوری جوانه زنی کلاسیک قابل درک است. این پیش بینی می‌کند که جوانه زنی با ارتفاع یک مانع انرژی آزاد ΔG به صورت نمایی، کند می‌شود. این سد از انرژی آزاد از تشکیل سطح جوانه در حال رشد ناشی می‌شود. برای جوانه زنی همگن، جوانه با یک کره تقریب می‌یابد، اما همانطور که در شماتیک قطرات ماکروسکوپی به سمت راست می‌بینیم، قطرات روی سطوح کره کامل نیستند و بنابراین رابطه بین قطره و مایع اطراف آن کمتر از مساحت یک کره است. این کاهش در سطح جوانه باعث کاهش ارتفاع مانع جوانه زنی می‌شود و بنابراین سرعت جوانه زنی را به صورت تصاعدی افزایش می‌دهد.
جوانه زنی همچنین می‌تواند از سطح مایع شروع شود. به عنوان مثال، شبیه سازی رایانه ای نانوذرات طلا نشان می‌دهد که فاز بلور در سطح طلای مایع جوانه می‌زند.
ویژگی‌ها > مطالعات شبیه سازی رایانه ای مدل‌های ساده

نظریه جوانه زنی کلاسیک فرضیات زیادی را مطرح می‌کند، به عنوان مثال با یک هسته میکروسکوپی به گونه ای برخورد می‌کند که گویی یک قطره ماکروسکوپی با یک سطح کاملاً مشخص است که انرژی آزاد آن با استفاده از یک ویژگی تعادل یعنی کشش سطحی σ، تخمین زده می‌شود. برای جوانه ای که فقط ده مولکول مرتب در آن وجود دارد، همیشه مشخص نیست که ما می‌توانیم با چیزی بسیار کوچک به عنوان یک حجم بعلاوه یک سطح رفتارکنیم. همچنین جوانه زنی ذاتا خارج از یک پدیده تعادل ترمودینامیکی است، بنابراین همیشه بدیهی نیست که می‌توان نرخ آن را با استفاده از خصوصیات تعادل تخمین زد یا نه.
با این حال، رایانه‌های مدرن از قدرت کافی برای محاسبه میزان جوانه زنی دقیق مدل‌های ساده برخوردارند. این موارد با نظریه کلاسیک مقایسه شده‌است، به عنوان مثال برای مورد جوانه زنی فاز بلور در مدل کره‌های سخت. یک مدل از کره‌های کاملاً سخت در حرکت حرارتی است و یک مدل ساده از برخی کلوئیدها است. برای تبلور کره‌های سخت، تئوری کلاسیک یک نظریه تقریبا منطقی است. بنابراین برای مدل‌های ساده ای که می‌توانیم مطالعه کنیم، تئوری جوانه زنی کلاسیک کاملاً خوب کار می‌کند، اما ما نمی‌دانیم که آیا برای مولکول‌های پیچیدهٔ تبلور، به همان اندازه خوب کار می‌کند یا خیر.
ویژگی‌ها > ناحیه اسپینودال

فرآیندهای انتقال فاز را می‌توان از نظر تجزیه اسپینودال نیز توضیح داد، جایی که جدایی فاز تا زمانی که سیستم وارد منطقه ناپایدار شود که یک اغتشاش کوچک در ترکیب منجر به کاهش انرژی و در نتیجه رشد خود به خود آشفتگی می‌شود، به تأخیر می‌افتد. این ناحیه از یک نمودار فازی به عنوان ناحیه اسپینودال شناخته می‌شود و فرایند جداسازی فاز به عنوان تجزیه اسپینودال شناخته می‌شود و ممکن است توسط معادله کان-هلیارد محاسبه شود.
جوانه‌زنی در بلورها

در بسیاری از موارد، مایعات و محلول‌ها می‌توانند در شرایطی که مایع یا محلول از نظر ترمودینامیکی به طور قابل توجهی پایداری کمتری از کریستال دارد، خنک یا متمرکز شوند، اما در طی چند دقیقه، ساعت، هفته یا بیشتر هیچ کریستالی تشکیل نمی‌شود. جوانه زنی کریستال توسط مانع قابل توجهی جلوگیری می‌شود. این اتفاق پیامدهایی در پی دارد، به عنوان مثال ابرهای دارای ارتفاع زیاد ممکن است حاوی تعداد زیادی قطره آب مایع کوچک باشند که بسیار کمتر از ۰ درجه سانتیگراد هستند.
در حجم کم، مانند قطرات کوچک، فقط ممکن است یک جوانه زنی برای تبلور لازم باشد. در این حجم‌های کم، معمولاً زمان ظهور اولین کریستال زمان جوانه زنی تعریف می‌شود. تجسم مرحله اولیه جوانه زنی کریستال سدیم کلرید از طریق تصویربرداری فیلم در زمان واقعی با وضوح اتمی حاصل شد. هسته کریستال کربنات کلسیم نه تنها به درجه فوق اشباع بلکه به نسبت یون‌های کلسیم به کربنات در محلول‌های آبی نیز بستگی دارد. در حجم بیشتر، بسیاری از وقایع جوانه زنی رخ می‌دهد. در این حالت یک مدل ساده برای تبلور، ترکیبی از جوانه زنی و رشد، مدل KJMA یا Avrami است.