stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
روزنامه‌نگاری
روزنامه‌نگاری علمی

مقالهٔ اصلی: ژورنالسیم علمی
روزنامه‌نگاری علمی شاخه نسبتاً جدیدی از روزنامه‌نگاری محسوب می‌شود که در آن گزارش روزنامه‌نگاران اطلاعاتی را در مورد موضوعات علمی به مردم انتقال می‌دهد. روزنامه‌نگاران علمی باید اطلاعات مبسوط، فنی، و در پاره‌ای اوقات اطلاعاتی را که با زبان مخصوص نوشته شده‌است را درک و تفسیر کنند و سپس آن را به گزارش‌های جذابی که برای مصرف‌کنندگان رسانه‌های خبری قابل باشد تبدیل نمایند.
روزنامه‌نگاران علمی باید تصمیم بگیرند که از میان دستاوردهای علمی کدام ارزش پوشش خبری را دارد و همچنین باید بتوانند تشخیص بدهند که از میان منازعات جامعه علمی کدام برای پوشش خبری ارزش دارند. روزنامه‌نگاران باید در این سنجش خود باید عدالت و بی‌طرفی را رعایت کنند، اما هیچ‌گاه حقایق را فدا نکنند.
بسیاری از روزنامه‌نگارانی که در حوزه علمی فعالیت دارند آموزش‌هایی را در حوزه روزنامه‌نگاری خود گذرانده‌اند، به عنوان مثال می‌توان به پزشکانی اشاره کرد که در اخبار پزشکی را تحت پوشش خود قرار می‌دهند. البته این مسئله کلی نیست و در میان روزنامه‌نگاران علمی نیز کسانی هستند که در حوزه علمی دوره یا آموزش ندیده‌اند.
روزنامه‌نگاری تحقیقی

مقالهٔ اصلی: روزنامه‌نگاری تحقیقی
روزنامه‌نگاری تحقیقی که در آن روزنامه‌نگاران رفتاری خلاف عرف غیراخلاقی و غیرقانونی افراد، موسسات اجاری و دولتی را مورد تفحص قرار می‌دهند و آن را فاش می‌سازند، می‌تواند پیچیده، زمان بر و پرهزینه باشد؛ چرا که گروه‌هایی از روزنامه‌نگاران ، ماه‌ها تحقیق و تفحص، مصاحبه‌های گوناگون (اغلب مصاحبه‌های تکراری) با افراد بی‌شمار، مسافرتهای دور و دراز، رایانه جهت تجزیه و تحلیل پایگاه داده‌های اسناد مردمی، یا استفاده از کارکنان حقوقی شرکت به منظور ایمن نگه داشتن اسناد با توجه به قانون آزادی اطلاعات، از جمله مواردی است که در روزنامه‌نگاری تحقیقی لازم است.
این نوع گزارش با توجه به ماهیت برخوردی ذاتی اش، اغلب جزء اولین نوع روزنامه‌نگاری است که متحمل کاهش بودجه یا مداخله کسانی خارج از واحد خبر می‌شود. اگر گزارش تحقیقاتی ضعیف می‌تواند واکنش‌های منفی اشخاص مورد تحقیق و عموم مردم را ضد روزنامه‌نگاران و سازمان‌های رسانه‌ای در پی داشته باشد یا آن‌ها را با اتهام روزنامه‌نگاری بی بند و بار مواجه سازد. اما اگر گزارش تحقیقی قوی باشد می‌تواند توجه مردم و دولت را جلب موضوعات و شرایطی کند که از نظر مردم رسیدگی به آن‌ها لازم و ضروری است. همچنین یک گزارش قوی می‌تواند برای روزنامه‌نگاران دست اندرکار و مسئولان مطبوعات جوایز و شهرت به ارمغان آورد.
روزنامه‌نگاری مشاهیر یا مردم

یک حوزه دیگر از روزنامه‌نگاری که چندان هم مطرح نیست و در قرن بیستم سنگ بنای آن گذاشته شد، روزنامه‌نگاری مشاهیر یا مردم می‌باشد که به زندگی شخصی افراد، عمدتاً اشخاص شهیر و بنام، از جمله ستاره‌های سینما و تئاتر، هنرمندان عرصه موسیقی، مدل‌ها و عکاسان و دیگر افراد مشهور در صنعت نمایش و سرگرمی و همچنین افراد خواهان توجه، از جمله سیاست‌مداران و افراد مورد توجه مردم، نظیر کسانی که کاری انجام داده‌اند که ارزش خبری دارد، می‌پردازد.
روزنامه‌نگاری مشاهیر که روزگاری در حوزه رسانه به نویسنده ستون شایعات و مجلات شایعه پرداز قرار می‌گرفت، حال به کانون توجه روزنامه‌های جنجالی ملی از قبیل نشنال اینکوآیرر، مجلاتی از قبیل مردم و یو اس ویکلی و برنامه‌های تلویزیونی‌ای که به‌طور هم‌زمان پخش می‌شوند، از جمله اینترتینمنت تونایت، شبکه‌های کابلی مانند E! و شمار زیادی از تولیدات تلویزیونی و صدها وبگاه اینترنتی دیگر تبدیل شده‌است. اغلب دیگر رسانه‌های خبری نیز قسمتی از برنامه‌های خود را به مشاهیر و مردم اختصاص می‌دهند.
تفاوت روزنامه‌نگاری مشاهیر با نوشتن مقاله اولاً در این است که روزنامه‌نگاری مشاهیر به افرادی می‌پردازد که از قبل مشهور هستند یا دارای جذابیت خاصی هستند، ثانیاً روزنامه‌نگاری مشاهیر به‌طور وسواس گونه‌ای مشاهیر را تحت پوشش قرار می‌دهد، تا آنجا که این روزنامه‌نگاران برای پوشش خبری حتی رفتار خلاف عرف نیز از خود نشان می‌دهند. عکاس سمج، عکاسانی هستند که با سماجت می‌کوشند عکس‌های مشکل آفرین و جنجالی از مشاهیر تهیه کنند، مشخصه اصلی روزنامه‌نگاری مشاهیر است.
روزنامه‌نگاری سایبر

روزنامه‌نگاری آنلاین، روزنامه‌نگاری سایبر یا روزنامه‌نگاری الکترونیک انواع جدیدی از روزنامه‌نگاری هستند که به شبکه اینترنت و شبکه جهانی وب، متکی هستند.
از این‌گونه روزنامه‌نگاری‌ها، در ایران، می‌توان به انواع سایت‌های خبرگزاری، پایگاه‌های خبری و کانال‌های خبری اشاره کرد.
وضعیت قانونی

روزنامه‌نگاران سراسر جهان اغلب در کشور خود در مورد دولت‌ها مطلب می‌نویسند و آن دولت‌ها سیاست‌ها و رسوم کاملاً متفاوتی را در خصوص روزنامه‌نگاران دارند که موضوع تحقیق و نوشتار روزنامه‌نگاران و آنچه سازمان‌های انتشاراتی مجاز به چاپ آن هستند توسط آن سیاست‌ها و رسوم کنترل می‌شود. بسیاری از دولتهای غربی آزادی مطبوعات را تضمین می‌کنند و اقداماتی چندان زیادی برای محدود ساختن حقوق آزادی مطبوعات انجام نمی‌دهند، در حالی که دیگر کشورها به شدت آنچه را که روزنامه‌نگاران می‌توانند در مورد آن تحقیق کنند یا آن را به چاپ برسانند محدود می‌سازند.
در بسیاری از کشورها، روزنامه‌نگاران از امتیازات خاصی برخوردارند که عامه مردم از آن بهره‌مند نیستند، که از آن جمله می‌توان به دسترسی بهتر به وقایع اجتماعی، صحنه‌های جنایت، کنفرانس‌های مطبوعاتی، مصاحبه‌های مفصل با مقامات دولتی، افراد مشهور و سایر چهره‌های سرشناس از نظر مردم اشاره کرد. این امتیازات از قدرت مسلم مطبوعات در جلب نظر عموم به طرفداری یا علیه دولت‌ها، مقامات و سیاست‌های آن‌ها و نیز از این درک که مطبوعات اغلب نماینده مخاطبانشان هستند نشات می‌گیرد. این امتیازات از حقوق قانونی روزنامه‌نگاران فراتر می‌رود اما لزوماً به واسطه این حقوق تضمین نمی‌شوند. گاهی ممکن است مقامات دولتی تلاش کنند برخی از روزنامه‌نگاران را که موقعیت آن‌ها را به مخاطره می‌اندازند از طریق محروم کردن آنان از همین حقوق که به سایر روزنامه‌نگاران تسری یافته، تنبیه کنند.
ملتها یا اختیاراتی که رسماً به روزنامه‌نگاران مجوز فعالیت می‌دهند، ممکن است در کنار آن مجوزها، حقوق و مسئولیت‌های خاصی را نیز به روزنامه‌نگاران اعطا کنند، اما در ایلات متحده، سنت استقلال مطبوعات از اعمال هر گونه بررسی یا مجوز دهی دولتی، در امان بوده‌است. برخی ایالت‌ها قوانین حمایتی صریحی دارند که از روزنامه‌گاران در برابر هرگونه تحقیق و تفحص دولتی حمایت می‌کند، اما این تعاریف قانونی از «روزنامه‌نگار» به دسترسی شخص به مطبوعات چاپی و شبکه‌های رادیو-تلویزیونی محدود هستند. در همین راستا یک قانون حمایتی در سطح ملی مطرح شده‌است.
در برخی کشورها، روزنامه‌نگاران مستقیماً توسط دولت استخدام، کنترل یا سانسور می‌شوند. در دیگر کشورها، دولت‌هایی که مدعی تضمین حقوق مطبوعات هستند، در حقیقت روزنامه‌نگاران را از طریق تهدید به دستگیری، نابودی یا توقیف اموال (بویژه ابزارهای تولید و انتشار خبر)، شکنجه یا قتل تهدید می‌کنند.
روزنامه‌نگارانی که می‌خواهند درگیری‌ها، چه جنگ‌های بین کشورها چه شورش‌های درون کشورها را پوشش دهند، اگر هم از حقوق خود مبنی بر حمایت شدن از سوی دولت دست نکشند، اغلب این انتظار را که توسط دولت حمایت شوند کنار می‌گذارند.
حقوق روزنامه‌نگاران در مقایسه با حقوق شهروندان عادی و سازمان‌های خصوصی

روزنامه‌نگاران از همان حقوقی که شهروندان عادی و سازمان‌های خصوصی برخوردارند، بهره‌مند هستند. اختیارات روزنامه‌نگاران نسبت به شهروندان خصوصی، توسط حق زندگی خصوصی شهروندان محدود شده‌است. در عین حال کسانی که مایلند در مطبوعاتی نمودی خوشایند داشته باشند (مثل چهره‌های مشهور) به روزنامه‌نگاران اجازه می‌دهند که بیش از سایرین به زندگی خصوصی آن‌ها دسترسی داشته باشند. اگر شخصی زندگی خصوص‌اش را به انظار عمومی کشانده یا در یک حادثه یا رویداد عمومی درگیر شده باشد، ممکن است در آن مورد، حق زندگی خصوصی وی کمرنگ شده یا از بین برود.
شهروندان و سازمان‌های خصوصی می‌توانند از همکاری با همه یا برخی از روزنامه‌نگاران امتناع کنند؛ در عین حال در بسیاری از کشورها، قدرتی که روزنامه‌نگاران از آن برخوردارند اغلب باعث می‌شود این شگرد بی‌اثر شده یا نتیجه معکوس بدهد.
در بیشتر کشورها، شهروندان از این حق برخوردارند تا با روزنامه‌نگارانی که به آن‌ها تهمت زده یا آنان را بدنام می‌کنند برخورد کنند؛ این شهروندان می‌توانند علیه روزنامه‌نگارانی که با پایمال کردن حقیقت، در مورد آنان مطالب کذب منتشر کرده‌اند اقامه دعوی کنند. همچنین پرونده‌های تهمت یا افترا می‌توانند به ایجاد تضاد میان حق روزنامه‌نگاران به انتشار از یک سو و حق شهروندان عادی به داشتن زندگی خصوصی از سوی دیگر منجر شوند. برخی روزنامه‌نگاران مدعی‌اند، هدف از آندسته از دعاوی__ یا حتی تهدید به اقامه چنین دعواهایی__ که علیه آن‌ها یا سازمان‌های خبری اقامه می‌شوند، اینست که با توسل به اقدامات پر هزینه قانونی صدای آنان را خفه کنند، حتی اگر شاکی نتواند ادعای خود را ثابت کند. به این حالت، تأثیر رعب‌آور گفته می‌شود.
در بسیاری از کشورها، روزنامه‌نگاران و سازمان‌های خبری ناچارند در شرایطی کار کنند که در آن همان‌طور که از سوی دولت تهدید به انتقام می‌شوند از سوی شهروندان عادی و سازمان‌های خصوصی نیز مورد تهدید قرار گیرند. دیده شده بسیاری از خلاف‌کاران، سازمان‌های خلاف‌کار، احزاب سیاسی، برخی سازمان‌های متعصب مذهبی و حتی توده‌های مردم، روزنامه‌نگارانی که بر خلاف میل آن‌ها صحبت می‌کنند یا می‌نویسند را تنبیه کرده‌اند. این تنبیه‌ها می‌توانند به صورت تهدید، آسیب‌رسانی به اموال، حمله، شکنجه یا قتل باشند.
منابع روزنامه‌نگاران

گاهی که تعامل روزنامه‌نگاران با منابع خبری ماهیتی محرمانه دارد، تعمیم آن به آزادی مطبوعات به روزنامه‌نگاران قانوناً این حق را می‌دهد که حتی اگر توسط پلیس یا دادستان بازخواست شدند، هویت منابع را بازگو نکنند؛ این در حالیست که در شرایط عادی عنوان نکردن نام منبع می‌تواند به عنوان توهین به دادگاه تعبیر شده و منجر به زندانی شدن روزنامه‌نگار شود.
میزان اختیاراتی که به روزنامه‌نگاران اعطا می‌شود از یک کشور به کشوری دیگر متفاوت است؛ به عنوان مثال در بریتانیا نسبت به ایلات متحده، دولت نسبت به آنچه که از آن با عنوان اطلاعات حساس یاد می‌شود محق‌تر است و می‌تواند روزنامه‌نگاران را مجبور کند تا نام منبعی را که خبر از آن درز کرده افشا کنند. برخی کشورها به ویژه زیمبابوه، جمهوری خلق چین و در سرکوب روزنامه‌نگاران، چه داخلی و چه خارجی، شهرتی خاص دارند.
در دهه اخیر در آمریکا، با وجود عمر طولانی این سنت که روزنامه‌نگاران می‌توانند در تحقیق و تفحص‌های دولت نام منابع را برملا نکنند، دیوان عالی یک سری احکام دادگاهی را برای سطوح پایین‌تر فدرالی تصویب کرده‌است که این احکام می‌توانند به درجات مختلف، حقوق روزنامه‌نگاران را در عدم افشای اطلاعات محدود کنند و در پی آن دادستان‌ها در سطوح فدرالی و ایالتی در تلاش بوده‌اند تا روزنامه‌نگارانی را که درخواست افشای اطلاعات و منابع تحت حفاظت خود را رد می‌کنند، به زندان بیندازند.
حق دسترسی به اطلاعات دولتی

مثل بحث منابع، روزنامه‌نگاران به این حق که توسط دولت به مردم، و، با بسط معنا، به روزنامه‌نگاران اعطا شده نیاز دارند که به اطلاعاتی که در اختیار دولت است دسترسی داشته باشند. این حقوق نیز از کشوری به کشور دیگر (رجوع کنید به قانون آزادی اطلاعات) و در ایالات متحده از ایالتی به ایالت دیگر متفاوت است. در برخی ایالت‌ها برای طرح اطلاعات، سیاست‌های آزادانه‌تری حاکم است و برخی دیگر نیز در دهه اخیر تلاش کرده‌اند تا این حقوق را بیش از پیش بسط دهند. به عنوان مثال نیوجرزی برای تعریف دقیق‌تر اینکه تحقیق و تفحص عمومی از کدامیک از اسناد دولتی را می‌توان ممنوع کرد، قانون سان‌شاین (شفاف‌سازی) خود را بروزرسانی نموده و آن را مفصل‌تر کرده‌است.
در ایالات متحده، قانون آزادی اطلاعات (FOIA) برای روزنامه‌نگاران این حق را تضمین نموده که بتوانند رونوشت‌های اسناد دولتی را در اختیار داشته باشند، هر چند که دولت این حق را دارد که در این رونوشت‌های اسناد، آن دسته از اطلاعاتی را که قانون آزادی اطلاعات عدم افشای آن را مجاز می‌داند، حذف یا مخفی کند. سایر قوانین ایالتی نیز دسترسی به اطلاعات را کنترل می‌کند (رجوع کنید به آزادی اطلاعات در ایالات متحده). در عین حال دولت بوش بیش از سایرین بر حق خود مبنی بر محدود تر کردن دسترسی مطبوعات به اطلاعات مصر بوده‌است تا جاییکه عملکرد آن باعث شده که این ادعاها مطرح شود که دولت در تلاش است تا از قانون آزادی اطلاعات فراتر عمل کند قوانین بین نهادهای مطبوعاتی و دولت فدرال را محدودتر کند. در موارد مختلف، دادگاه‌های فدرال به روش‌های مختلفی عمل کرده‌اند اما در مورد دسترسی مطبوعات به اطلاعات، اغلب طرف دولت را گرفته‌اند.
وبلاگ نویسی

در اواخر دهه نود، رشد انتشارات اینترنتی توسط خود افراد، به ویژه سبک وبلاگ یا بلاگ در انتشارات شخصی، این بحث را به میان آورد که «آیا وبلاگ‌نویسان نیز روزنامه‌نگار هستند؟» در این ارتباط نه تنها مباحثی همچون تعریف نقش و خویشتن و روابط نسبی به میان آمده، بلکه پرسش‌های عملی‌تری در مورد حق دسترسی به اطلاعات و نیز پرسش‌های حقوقی در مورد حوزه اختیاراتی که روزنامه‌نگاران در آن حقوق ویژه دارند همچون مصونیت در برابر مجبور شدن به افشای اطلاعات و منابع محرمانه به میان آمده‌است.
وبلاگ‌نویسان مترصد رخ دادن مواردی هستند که در مورد حقوقشان به عنوان روزنامه‌نگار، برای آن‌ها سابقه حقوقی ایجاد کند. به عنوان مثال، در پرونده‌ای که در سال‌های ۲۰۰۵ تا ۲۰۰۶ توسط شرکت اپل کامپیوتر اقامه شده بود، یک قاضی دادگاه تجدید نظر اعلام کرد آندسته از نویسندگان آن‌لاین که از قول منابع بی‌نام اطلاعاتی را منتشر می‌کنند از سایر مصونیت‌هایی که سایر روزنامه‌نگاران دارند برخوردار هستند. این دادگاه اعلام کرد «هیچ اصل یا آزمونی وجود ندارد که در تمیز دادن خبر درست از نادرست، بتوان آن را اعمال کرد».
(موضوع وابسته)
یک روزنامه‌نگار تلویزیونی در حال تهیه گزارش تصویری
روزنامه نگاران در حال عکس گرفتن از باراک اوباما در نوامبر ۲۰۱۳
خبرنگاران در حال مصاحبه با مقامات دولتی بعد از فروریختن ساختمان در دارالسلام (تانزانیا) تانزانیا در مارس ۲۰۱۳
جبرنکاران عکاس در بیرون محل اقامت اوناسیس
روزنامه‌نگاران در یک کنفرانس مطبوعاتی
سازمان همکاری شانگهای

| 0 | 1 |
| --- | --- |
چینی: 上海合作组织� روسی: Шанхайская организация сотрудничества: چینی: 上海合作组织� روسی: Шанхайская организация сотрудничества
      عضو       ناظر       شریک گفتگو:       عضو       ناظر       شریک گفتگو
کوته‌نوشت: SCO
نام پیشین: شانگهای ۵
بنیان‌گذاری: ۱۵ ژوئن ۲۰۰۱ (۲۰۰۱-06-۱۵)
گونه: امنیت متقابل، سیاسی، سازمان اقتصادی
ستاد: پکن، چین (دبیرخانه) تاشکند، ازبکستان (کمیتهٔ اجرایی)
اعضا:  چین  هند  ایران  قزاقستان  قرقیزستان  پاکستان  روسیه  تاجیکستان  ازبکستان  بلاروس کشورهای ناظر  مغولستان شرکای گفتگو  ارمنستان  جمهوری آذربایجان  کامبوج    نپال  سری‌لانکا  ترکیه  عربستان سعودی  قطر  مصر  کویت  مالدیو  میانمار  امارات متحده عربی  بحرین شرکت کنندگان مهمان  انجمن ملل آسیای جنوب شرقی  کشورهای مستقل مشترک‌المنافع  ترکمنستان  سازمان ملل متحد کشورهای غیر فعال  افغانستان
زبان رسمی: چینی روسی
دبیرکل: ژانگ مینگ
وبگاه: sectsco.org  (دبیرخانه) ecrats.org/en/ (کمیتهٔ اجرایی)
سازمان همکاری شانگهای (انگلیسی: Shanghai Cooperation Organization) (در ابتدا شانگهای ۵) سازمان اوراسیایی میان‌دولتی است که برای همکاری‌های چندجانبهٔ امنیتی، اقتصادی و سیاسی تشکیل شده است. این سازمان در سال ۱۹۹۶ توسط رهبران چین، روسیه، قزاقستان، قرقیزستان و تاجیکستان با هدف برقرار کردن موازنه در برابر نفوذ آمریکا و ناتو در منطقه، پایه‌گذاری شد. اندکی بعد، ازبکستان هم به این سازمان پیوست و این سازمان رسماً به «سازمان همکاری شانگهای» تغییر نام داد.
علاوه بر اعضای اصلی، ابتدا مغولستان در سال ۲۰۰۴ و یک سال بعد ایران، پاکستان، هند و افغانستان در سال ۲۰۰۵ و پس از آن بلاروس به عنوان عضو ناظر به سازمان ملحق شدند.
در تاریخ ۱۰ ژوئن ۲۰۱۵ این سازمان با عضویت هندوستان و پاکستان موافقت نمود. این کشورها دو سال بعد همه شرایط را برای عضویت کامل در این سازمان اجرا کردند و عضویتشان در سازمان همکاری شانگهای در اجلاس سران کشورهای عضو این سازمان در ۹ ژوئن ۲۰۱۷ که در آستانه، پایتخت قزاقستان برگزار شد، به تصویب رسید. پس از برجام و تصویب قطعنامه ۲۲۳۱ سازمان ملل، محدودیت قانونی ایران (به دلیل تحریمهای فصل هفتمی سازمان ملل) برای عضویت در این سازمان برداشته شد. در تاریخ ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۱ با سفر سید ابراهیم رئیسی رئیس‌جمهور وقت ایران به دوشنبه پایتخت تاجیکستان و شرکت در اجلاس سران، این سازمان با عضویت ایران موافقت نمود که لایحه الحاق دولت جمهوری اسلامی ایران در این سازمان در تاریخ ۶ آذر ۱۴۰۱ به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید و در کمتر از دو سال و همزمان با برگزاری اجلاس مجازی سران کشورهای عضو این سازمان در ۴ ژوئیه ۲۰۲۳ در هند عضویت رسمی جمهوری اسلامی ایران در این سازمان تصویب و اعلام شد.
نقش این سازمان از زمان تأسیس آن تاکنون در منطقه افزایش یافته است. این سازمان، برخلاف سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (پیمان ناتو) و پیمان ورشو سابق، هنوز یک معاهدهٔ دفاعی چندجانبه به‌شمار نمی‌رود.
نام‌های رسمی

چینی و روسی زبان‌های رسمی سازمان همکاری شانگهای هستند.
نام رسمی سازمان به زبان‌های زیر عبارت‌اند از:
نام‌های رسمی > چینی

چینی (الفبای ساده): 上海合作组织
گفتار: شانگهای هِتزو تسوچژی
نام‌های رسمی > روسی

روسی: Шанхайская организация сотрудничества - ШОС
گفتار: شانگهایسکایا اُرگانیزاتسیا سُترودنیچِستوا
عضوها

| کشور | آغاز پیوستن | عضویت از سال |
| --- | --- | --- |
|  چین | - | ۱۵ ژوئن ۲۰۰۱ |
|  قزاقستان | - | ۱۵ ژوئن ۲۰۰۱ |
|  قرقیزستان | - | ۱۵ ژوئن ۲۰۰۱ |
|  روسیه | - | ۱۵ ژوئن ۲۰۰۱ |
|  تاجیکستان | - | ۱۵ ژوئن ۲۰۰۱ |
|  ازبکستان | - | ۱۵ ژوئن ۲۰۰۱ |
|  هند | ۱۰ ژوئن ۲۰۱۵ | ۹ ژوئن ۲۰۱۷ |
|  پاکستان | ۱۰ ژوئن ۲۰۱۵ | ۹ ژوئن ۲۰۱۷ |
|  ایران | ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۱ | ۴ ژوئیه ۲۰۲۳ |
|  بلاروس | ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۲ | ۴ ژوئیه ۲۰۲۴ |
عضوها > ناظران

افغانستان
مغولستان
عضوها > شرکای بحث و گفتگو

ارمنستان
جمهوری آذربایجان
کامبوج
نپال
ترکیه
سری‌لانکا
عربستان سعودی
قطر
مصر
کویت
مالدیو
میانمار
امارات متحده عربی
عضوها > میهمانان

تعدادی از نهادهای بین‌الملل و کشورها دعوت می‌شوند.
انجمن ملل آسیای جنوب شرقی
کشورهای مستقل مشترک‌المنافع
ترکمنستان
سازمان ملل متحد↓تاسیسچینقزاقستانقرقیزستانروسیهتاجسکتانازبکستانهندپاکستانایرانمغولستانافغانستانبلاروسسریلانکاترکیهکامبوجآذربایجاننپالارمنستان|۱۹۹۴|۱۹۹۵|۱۹۹۶|۱۹۹۷|۱۹۹۸|۱۹۹۹|۲۰۰۰|۲۰۰۱|۲۰۰۲|۲۰۰۳|۲۰۰۴|۲۰۰۵|۲۰۰۶|۲۰۰۷|۲۰۰۸|۲۰۰۹|۲۰۱۰|۲۰۱۱|۲۰۱۲|۲۰۱۳|۲۰۱۴|۲۰۱۵|۲۰۱۶|۲۰۱۷|۲۰۱۸|۲۰۱۹|۲۰۲۰|۲۰۲۱|۲۰۲۲      عضو       ناظر       شریک گفتگو
ساختار سازمانی

| دوره | نام |
| --- | --- |
دبیر اجرائی: دبیر اجرائی
۲۰۰۴–۲۰۰۶:  Zhang Deguang
دبیرکل: دبیرکل
۲۰۰۷–۲۰۰۹:  بولات نورگلیف
۲۰۱۰–۲۰۱۲:  موراتبک ایمانعلی اف
۲۰۱۳–۲۰۱۵:  دیمیتری مزنتسف
۲۰۱۶–۲۰۱۸:  رشید علیم‌اف
۲۰۱۹–۲۰۲۱:  ولادیمیر نوروف
۲۰۲۲–تاکنون:  ژانگ مینگ
ساختار سازمانی > فهرست اجلاس

| تاریخ | کشور | محل |
| --- | --- | --- |
| ۱۴ ژوئن ۲۰۰۱ |  چین | شانگهای |
| ۷ ژوئن ۲۰۰۲ |  روسیه | سنت پترزبورگ |
| ۲۹ مه ۲۰۰۳ |  روسیه | مسکو |
| ۱۷ ژوئن ۲۰۰۴ |  ازبکستان | تاشکند |
| ۵ ژوئیه ۲۰۰۵ |  قزاقستان | آستانه |
| ۱۵ ژوئن ۲۰۰۶ |  چین | شانگهای |
| ۱۶ اوت ۲۰۰۷ |  قرقیزستان | بیشکک |
| ۲۸ اوت ۲۰۰۸ |  تاجیکستان | دوشنبه |
| ۱۵–۱۶ ژوئن ۲۰۰۹ |  روسیه | یکاترینبورگ |
| ۱۰–۱۱ ژوئن ۲۰۱۰ |  ازبکستان | تاشکند |
| ۱۴–۱۵ ژوئن ۲۰۱۱ |  قزاقستان | آستانه |
| ۶ و ۷ ژوئن ۲۰۱۲ |  چین | پکن |
| ۱۳ سپتامبر ۲۰۱۳ |  قرقیزستان | بیشکک |
| ۱۱ و ۱۲ سپتامبر ۲۰۱۴ |  تاجیکستان | دوشنبه |
| ۹–۱۰ ژوئیه ۲۰۱۵ |  روسیه | یوفا |
| ۲۳–۲۴ ژوئن ۲۰۱۶ |  ازبکستان | تاشکند |
| ۸ و ۹ ژوئن ۲۰۱۷ |  قزاقستان | آستانه |
| ۹ و ۱۰ ژوئن ۲۰۱۸ |  چین | چینگ‌دائو |
| ۱۴–۱۵ ژوئن ۲۰۱۹ |  قرقیزستان | بیشکک |
| ۱۰ نوامبر ۲۰۲۰ |  روسیه | ویدئو کنفرانس |
| ۱۶–۱۷ سپتامبر ۲۰۲۱ |  تاجیکستان | دوشنبه |
| ۱۵–۱۶ سپتامبر ۲۰۲۲ |  ازبکستان | سمرقند |
| تاریخ | کشور | محل |
| --- | --- | --- |
| ۱۴ سپتامبر ۲۰۰۱ |  قزاقستان | آلماتی |
—: —
| ۲۳ سپتامبر ۲۰۰۳ |  چین | پکن |
| ۲۳ سپتامبر ۲۰۰۴ |  قرقیزستان | بیشکک |
| ۲۶ اکتبر ۲۰۰۵ |  روسیه | مسکو |
| ۱۵ سپتامبر ۲۰۰۶ |  تاجیکستان | دوشنبه |
| ۲ نوامبر ۲۰۰۷ |  ازبکستان | تاشکند |
| ۳۰ اکتبر ۲۰۰۸ |  قزاقستان | آستانه |
| ۱۴ اکتبر ۲۰۰۹ |  چین | پکن |
| ۲۵ نوامبر ۲۰۱۰ |  تاجیکستان | دوشنبه |
| ۷ نوامبر ۲۰۱۱ |  روسیه | سنت پترزبورگ |
| ۵ دسامبر ۲۰۱۲ |  قرقیزستان | بیشکک |
| ۲۹ نوامبر ۲۰۱۳ |  ازبکستان | تاشکند |
| ۱۴–۱۵ دسامبر ۲۰۱۴ |  قزاقستان | آستانه |
| ۱۴–۱۵ دسامبر ۲۰۱۵ |  چین | ژنگژو |
| ۲–۳ نوامبر ۲۰۱۶ |  قرقیزستان | بیشکک |
| ۳۰ نوامبر ۲۰۱۷ |  روسیه | سوچی |
| ۱۱–۱۲ اکتبر ۲۰۱۸ |  تاجیکستان | دوشنبه |
| ۱–۲ نوامبر ۲۰۱۹ |  ازبکستان | تاشکند |
| ۳۰ نوامبر ۲۰۲۰ |  هند | ویدئو کنفرانس |
| ۲۵ نوامبر ۲۰۲۱ |  قزاقستان | ویدئو کنفرانس |
| اعلام نشده |  چین | اعلام نشده |
رهبران کشورهای عضو

بلاروس
الکساندر لوکاشنکو
رئیس‌جمهور بلاروس
چین
شی جین پینگ
رئیس‌جمهور چین
هند
نارندرا مودی
نخست‌وزیر هند
ایران
مسعود پزشکیان
 رئیس‌جمهور ایران
قزاقستان
قاسم جومارت توقایف
رئیس‌جمهور قزاقستان
قرقیزستان
صدر جباروف
رئیس‌جمهور قرقیزستان
پاکستان 
شهباز شریف
نخست‌وزیر پاکستان
روسیه
ولادیمیر پوتین
رئیس‌جمهور روسیه
تاجیکستان
امامعلی رحمان
رئیس‌جمهور تاجیکستان
ازبکستان
شوکت میرضیایف
رئیس‌جمهور ازبکستان
پیشینه

سازمان همکاری شانگهای از دل رقابت قدرت‌های بزرگ بر سر منطقه ژئوپلیتیک آسیای میانه ظهور کرد. هدف اولیه تأسیس این سازمان، غیرنظامی‌سازی مرز بین چین و شوروی بود.
گروه «شانگهای ۵» در ۶ اردیبهشت ۱۳۷۵ (برابر ۲۶ آوریل سال ۱۹۹۶) با امضای توافقنامه‌ای به منظور «تعمیق اعتماد نظامی در مناطق مرزی» توسط رهبران وقت کشورهای قزاقستان، جمهوری خلق چین، قرقیزستان، روسیه و تاجیکستان به وجود آمد. این کشورها مجدداً در تاریخ ۲۴ آوریل سال ۱۹۹۷ توافقنامه‌ای به منظور «کاهش نیروهای نظامی در مناطق مرزی» در مسکو به امضا رساندند.
نشست‌های کشورهای عضو شانگهای ۵ در سال ۱۹۹۸ در شهر آلماتی (قزاقستان)، در سال ۱۹۹۹ در بیشکک (قرقیزستان)، و در سال ۲۰۰۰ در شهر دوشنبه (تاجیکستان) برگزار شد.
نشست این گروه در سال ۲۰۰۱ در شهر شانگهای در چین برگزار شد. در این نشست، نخست کشور ازبکستان به عنوان عضو جدید پذیرفته شد که عملاً نام گروه را به «شانگهای ۶» تغییر داد. سپس در ۱۵ ژوئن سال ۲۰۰۱، سران کشورهای عضو در نشستی ضمن قدردانی از عملکرد گروه شانگهای ۵، تأسیس «سازمان همکاری شانگهای» را به هدف افزایش سطح همکاری‌ها اعلام کردند.
سران کشورهای عضو در ۱۷ خرداد ۱۳۸۱ (ژوئن ۲۰۰۲) در شهر سن پترزبورگ کشور روسیه گرد آمدند تا جزئیات اساسنامه سازمان را - شامل اهداف، ساختار و راهکارها - به بحث و بررسی بگذارند. پس از این توافقنامه، موجودیت سازمان عملاً از نظر حقوق بین‌المللی رسمیت پیدا کرد.
ایران در سال ۲۰۰۵ به عنوان عضو ناظر به سازمان همکاری شانگهای پیوست و یک سال بعد برای عضویت کامل در این سازمان درخواست داد. این درخواست بحث‌های زیادی را برانگیخت و سرانجام در اجلاسیه ۲۱ام سران در سال ۲۰۲۱، با عضویت کامل ایران موافقت شد.
در تاریخ ۱۰ ژوئیه ۲۰۱۵ این سازمان با عضویت کامل هندوستان و پاکستان موافقت نمود ولی در ژوئیه ۲۰۱۷ با فراهم آوردن شرایط عضویت این دو کشور عمده جنوب آسیا، به سازمان همکاری شانگهای پیوستند.
تاجیکستان در سال ۲۰۲۱ با حضور نماینده طالبان در نشست شانگهای موافقت نکرد.
فعالیت‌ها > همکاری در مسایل امنیتی

مسایل امنیتی در آسیای میانه به ویژه تروریسم، تجزیه‌طلبی و افراط‌گرایی عموماً دغدغه اصلی این سازمان محسوب می‌شود.
«ساختار منطقه‌ای ضدتروریسم» سازمان همکاری شانگهای در نشست ژوئن ۲۰۰۴ در شهر تاشکند در ازبکستان تهیه و تصویب شد. این سازمان در سال ۲۰۰۶ اعلام کرد که بر اساس مفاد توافقنامه منطقه‌ای، با قاچاق مواد مخدر در طول مرزهای کشورهای عضو مبارزه خواهد کرد.
گریگوری لگنینف در آوریل ۲۰۰۶ اعلام کرد که پیمان همکاری شانگهای قصد ندارد به سازمانی نظامی (مشابه پیمان ناتو یا پیمان ورشوی سابق) تبدیل شود. اما وی اذعان کرد که برای مقابله با تهدیدهای روزافزون تروریسم، جدایی‌طلبی و افراط‌گرایی ممکن است نیاز به استفاده از نیروهای ارتش کشورهای عضو به وجود آید. در همین راستا کشورهای عضو چندین مانور مشترک نظامی به اجرا گذاشته‌اند. اولین مانور نظامی در سال ۲۰۰۳ طی دو فاز در قزاقستان و چین به اجرا درآمد.
در ماه اوت سال ۲۰۰۵ مانور نظامی بزرگی با شرکت چین و روسیه با نام «مأموریت صلح ۲۰۰۵» به اجرا درآمد. این اولین مانور نظامی مشترک روسیه و چین محسوب می‌شود. در پی موفقیت این مانور، مقامات روسی اظهار علاقه کرده‌اند که کشور هند در مانورهای مشترک بعدی حضور داشته باشد و سازمان همکاری شانگهای نقش نظامی نیز در صحنه بین‌المللی ایفا کند.
در پی توافق وزیران دفاع کشورهای عضو پیمان در آوریل ۲۰۰۶، جدیدترین مانور نظامی کشورهای عضو در سال ۲۰۰۷ با شرکت ۴۰۰۰ سرباز ارتش چین در منطقه چلیابینسک در کشور روسیه در اطراف رشته‌کوه اورال و مرز جغرافیایی آسیا و اروپا برگزار شد.
فعالیت‌ها > همکاری اقتصادی

چهارچوب توافقنامه همکاری اقتصادی کشورهای عضو پیمان، نخستین بار در نشست مورخ ۲۳ سپتامبر ۲۰۰۳ تهیه و به امضا رسید. در این نشست رئیس دولت چین پیشنهاد کرد که برنامه بلندمدتی برای تشکیل منطقه آزاد تجاری در سازمان تهیه شود. وی در این پیشنهاد ضمناً چندین راهکار کوتاه‌مدت برای افزایش سطح بازرگانی در میان کشورهای عضو ارائه داد. یک سال پس از این نظر، در ۲۳ سپتامبر ۲۰۰۴، سندی شامل یکصد برنامه مشخص برای افزایش سطح بازرگانی میان کشورهای عضو به امضا رسید.
در نشست مسکو مورخ ۲۵ اکتبر ۲۰۰۵، دبیرکل سازمان اعلام کرد که پروژه‌های مشترک سازمان در زمینه انرژی دارای اولویت بالا هستند. این پروژه‌ها شامل کشف، استخراج و بهره‌برداری از حوزه‌های نفت و گاز، و استفاده مشترک اعضا از منابع آب شیرین می‌باشند.
دستاورد مهم دیگر این نشست توافق برای تشکیل شورای مشترک بانکی بین کشورهای عضو سازمان بود. هدف از تشکیل این شورای مشترک بانکی تسهیل در فراهم نمودن سرمایه مورد نیاز برای اجرای پروژه‌های مشترک سازمان عنوان شده است. در پی این توافق، نخستین گردهمایی شورای مشترک بانکی سازمان همکاری شانگهای در ۳۰ نوامبر ۲۰۰۶ در پکن پایتخت چین برگزار شد.
متعاقب آن، کنفرانس بین‌المللی «سازمان همکاری شانگهای: دستاوردها و دیدگاه‌ها» (SCO: Results and Perspectives) در شهر آلماتی پایتخت قزاقستان برگزار شد. در این کنفرانس، نماینده وزارت خارجه روسیه اعلام کرد که روسیه فکر بنیان‌گذاردن تشکیلاتی بین‌المللی با نام «باشگاه انرژی» را در سر می‌پروراند. دولت روسیه مجدداً در نشست سازمان در نوامبر ۲۰۰۷ در مسکو بر عزم خود برای تشکیل این باشگاه انرژی تأکید نهاد.
فعالیت‌ها > همکاری‌های فرهنگی

همکاری‌های فرهنگی و هنری بخشی از چارچوب فعالیت سازمان همکاری شانگهای است. وزیران فرهنگ کشورهای عضو سازمان برای نخستین بار در ۱۲ آوریل ۲۰۰۲ سند همکاری مشترک فرهنگی را در نشست پکن امضا کردند.
برای سرعت بخشیدن به همکاری‌های مشترک فرهنگی، اعضای سازمان در سال ۲۰۰۵ فستیوال و نمایشگاه مشترکی در شهر آستانه در کشور قزاقستان برگزار کردند.