stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
اینوئیت

| 0 | 1 |
| --- | --- |
 گروهی از اینوئیت‌ها بر روی سورتمه سنتی در نوناووت.:  گروهی از اینوئیت‌ها بر روی سورتمه سنتی در نوناووت.
مناطق با جمعیت چشمگیر: مناطق با جمعیت چشمگیر
 گرینلند: ۵۴٬۳۶۵  کانادا: ۵۰٬۴۸۰  ایالات متحده آمریکا: ۱۶٬۵۸۱  دانمارک (سرزمین اصلی): ۱۵٬۸۱۵:  گرینلند: ۵۴٬۳۶۵  کانادا: ۵۰٬۴۸۰  ایالات متحده آمریکا: ۱۶٬۵۸۱  دانمارک (سرزمین اصلی): ۱۵٬۸۱۵
زبان‌ها: زبان‌ها
گرینلندی، اینوکتیتوت، سایر زبان‌های اینوئیت، دانمارکی، انگلیسی، فرانسوی، زبان اشاره اینوئیت و زبان‌های دیگر: گرینلندی، اینوکتیتوت، سایر زبان‌های اینوئیت، دانمارکی، انگلیسی، فرانسوی، زبان اشاره اینوئیت و زبان‌های دیگر
دین: دین
مسیحیت، آیین اینویی: مسیحیت، آیین اینویی
قومیت‌های وابسته: قومیت‌های وابسته
آلوت و یوپیک : آلوت و یوپیک 
اینوئیت (به انگلیسی: Inuit؛ به اینوکتیتوت: ᐃᓄᐃᑦ) نامی است که اسکیموهای کانادا و گرینلند برای اشاره به قوم خود از آن استفاده می‌کنند. در تقابل با آن‌ها، برای اشاره به اسکیموهای سیبری نام یوپیک استفاده می‌شود.
از سویی دیگر، در بسیاری موارد هرچند، واژه اینوئیت به عنوان معادلی برای اسکیمو به‌کار می‌رود. اما مردمان بومی کانادا و گرینلند، اصطلاح اسکیمو را تحقیرآمیز می‌دانند و به همین علت اخیراً واژه «اینوئیت» برای اشاره به آن‌ها رواج یافته‌است.
اینوئیت‌ها در شمال آمریکا و کانادا و بیشتر مناطق گرینلند ساکن هستند و فرهنگی مشابه دارند. آن‌ها گسترده‌ترین اقوام بومی قطب شمال از لحاظ جغرافیایی به‌شمار می‌آیند.
واژهٔ اینوئیت شکل جمع واژهٔ «اینوک» است که در زبان‌های اسکیموها به معنی انسان یا «انسان واقعی» است.
زن اینوئیت ۱۹۰۷
در کانادا اینوئیت‌های شمال غربی به اینوویالویی و در قلمرو نوناووت به اینویی معروف هستند؛ سه گروه اینویی در گرینلند عبارتند از: کالیت در ساحل غربی، اینوگویی در نقطه دوردست شمال غربی و آیت در ساحل شرقی.
زبان اینوئیت، اینوکتیتوت نام دارد که در خانواده زبان‌های اسکیمو-آلوت طبقه‌بندی شده‌است. امروزه این زبان، زبانی کم‌کاربرد و در آستانه انقراض در نوناووت است.
جمعیت

در مجموع در حدود ۱۳۴٬۲۴۱ اینوئیت در چهار کشور، کانادا، گرینلند، دانمارک، و ایالات متحده زندگی می‌کنند.
در کانادا در نتایج سرشماری سال ۲۰۰۶ تعداد ۵۰٬۴۸۰ اینوئیت ذکر شده که ۴۴۴۷۰ نفر از آن‌ها در چهار منطقه از کانادا زندگی می‌کنند. در کانادا، بندهای ۲۵ و ۳۵ قانون اساسی ۱۹۸۲، اینوئیت‌ها را گروهی متمایز از مردمان بومی می‌نامد که به عنوان اقوام اولیه  و متی‌ها به‌شمار نمی‌روند.
در گرینلند از ۵۷٬۷۱۴ نفر جمعیت کل در سال ۲۰۱۳ تعداد ۵۱٬۳۶۵ نفر معادل ۸۹٪ از مجموع مردم اینوئیت بوده‌اند. تقریباً برابر جمعیت اینوئیت در منطقه نوناووت کانادا.
در دانمارک بین ۱۵٫۰۰۰ تا ۲۰٫۰۰۰ نفر از مردم اینوئیت گرینلند زندگی می‌کنند که در سال ۲۰۱۵ جمعیت آن‌ها ۱۵٬۸۱۵ بوده‌است. اغلب این افراد برای تحصیل و مقاصد آموزشی در ۴ شهر آنجا اقامت دارند و پس از پایان تحصیلات به سرزمین خود بازمی‌گردند.
در ایالات متحده آمریکا با توجه به سرشماری سال ۲۰۰۰ در مجموع ۱۶٬۵۸۱ اینوئیت در سراسر کشور وجود دارند که اکثریت آن‌ها در حدود ۱۴۷۱۸ نفر در ایالت آلاسکا زندگی می‌کنند.
در روسیه با توجه به سرشماری سال ۲۰۱۰ در مجموع ۱۷۳۸ اینوئیت در سراسر کشور زندگی که عمدتاً در شرق و در ناحیه فدرالی خاور دور هستند.
میدان ولی‌عصر

| 0 | 1 |
| --- | --- |
میدان ولیعهد یا میدان سازه شاه (که پیش از انقلاب ۱۳۵۷ ایران میدان ولیعهد نام داشت)، یکی از میدان‌های اصلی شهر تهران است. این میدان در نقطهٔ برخورد خیابان ولیعصر، بلوار کریمخان زند و بلوار کشاورز قرار گرفته است. سینما قدس در ضلع جنوب غربی و همچنین سینما استقلال و سینما آفریقا در خیابان ولی‌عصر بالاتر از میدان ولیعصر قرار دارند.
پروژه بازسازی میدان ولیعصر در ماه‌های پایانی سال ۹۵ آخرین عملیات عمرانی خود را سپری کرد و در ۷ طبقه و با ۴۵ هزار متر ساختمان قابل بهره‌برداری در اسفند ماه افتتاح شد. پروژه پلازا میدان ولیعصر راه دسترسی مستقیم به خط ۳ و ۶ مترو تهران را فراهم کرده است. آخرین پوستر در آبان ۱۴۰۳، در طی عملیات وعده صادق۲ پوستری از آسیبات به اسرائیل بود ، که رویش نوشته بود ؛ اگر جنگ میخواهید ما استاد جنگیم.
ساخت ایستگاه مترو

از سال ۱۳۸۷، همزمان با عملیاتی شدن ساخت فاز نخست خط ۳ متروی تهران، کارگاه عملیاتی احداث ایستگاه مترو در میدان ولیعصر فعال شد. ایستگاه مربوط به خط ۳ در عمق ۱۱ متری و ایستگاه مربوط به خط ۶ در عمق ۴۵ متری نسبت به سطح زمین ساخته شده‌اند.
بیلبورد

از سال ۱۳۹۱ در بخش شمال غربی این میدان فضایی برای بیلبورد تعبیه شده که محتوای آن در مناسبت‌های مختلف تغییر می‌کند. بهره‌برداری از این فضا در اختیار سازمان هنری رسانه‌ای اوج وابسته به سپاه پاسداران قرار دارد و از آن برای به نمایش گذاشتن تصاویر گرافیکی در رابطه با مناسبت ها استفاده میشود. مساحت این دیوارنگاره در حدود ۸۷۸ متر مربع است. این دیوارنگاره، دارای عناوین مختلفی بوده است، همانند:
عدو که خنجر خود می‌زند از پشت، نشد حریف پدر، کودکش را کُشت.
دل ما معدنِ درد است و نفَس شعله آه ...
معصوم تر، که بُود از این کودکان پاک؟
یا  منصور  امت.
همدردتم رفیق.
و غیره.
نگارخانه

میدان ولیعهد در سال ۱۳۵۶
میدان ولیعصر در سال ۱۳۸۷
رشیدآباد (خرامه)

| رشیدآباد (شیراز) | رشیدآباد (شیراز) |
| --- | --- |
روستا: روستا
رشیدآباد (شیراز)موقعیت در ایراننمایش نقشه ایرانرشیدآباد (شیراز)رشیدآباد (شیراز) (استان فارس)نمایش نقشه استان فارس: رشیدآباد (شیراز)موقعیت در ایراننمایش نقشه ایرانرشیدآباد (شیراز)رشیدآباد (شیراز) (استان فارس)نمایش نقشه استان فارس
مختصات: ۲۹°۳۳′ شمالی ۵۳°۱۸′ شرقی﻿ / ﻿۲۹٫۵۵۰°شمالی ۵۳٫۳۰۰°شرقی﻿ / 29.550; 53.300: مختصات: ۲۹°۳۳′ شمالی ۵۳°۱۸′ شرقی﻿ / ﻿۲۹٫۵۵۰°شمالی ۵۳٫۳۰۰°شرقی﻿ / 29.550; 53.300
کشور: ایران
استان: فارس
شهرستان: شیراز
بخش: بخش کربال
دهستان: سفلی
جمعیت: ۸۸ نفر
رشیدآباد (شیراز)، روستایی از توابع بخش کربال شهرستان شیراز در استان فارس ایران است.
جمعیت

این روستا در دهستان سفلی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۸۸ نفر (۲۱خانوار) بوده‌است.
خلیج ماتاوای

خلیج ماتاوای، خور یا خلیج کوچکی است، که در ساحل شمالی تاهیتی، بزرگ‌ترین جزیره در مجمع الجزایر بادگیر در پلی‌نزی فرانسه واقع شده. این خلیج کوچک در کمون ماهینا، تقریباً ۸ کیلومتری شرق پاپِت پایتخت تاهیتی و پلی نزی فرانسه قرار دارد.
اولین سفرهای کاوشی اروپائیان

در نیمه دوم قرن هجدهم اروپایی‌ها و در طی کاوش‌های جغرافیایی برای تأمین چوب، آب و منابع به این خلیج سفر می‌نمودند. در اواخر سال ۱۸۰۲، فیل کینگ فرماندار نیو ساوت ولز، از تاهیتی به عنوان تنها جزیره‌های یاد کرد که " برای ایمنی کسانی که از آن بازدید می‌کنند نیاز به حداقل اقدامات احتیاطی است یا اصلا نیازی نیست"
.
اولین سفرهای کاوشی اروپائیان > ساموئل والیس

از اولین اروپایی که دیدارش از تاهیتی ثبت شده است، ساموئل والیس فرمانده کشتی اچ ام اس دلفین بود. وی در ۱۷ ژوئن ۱۷۶۷ در خلیج ماتاوای لنگر انداخت. اولین تماس‌ها با بومیان تاهیتی دشوار بود، زیرا در ۲۴ و ۲۶ ژوئن ۱۷۶۷، بومیان سوار بر قایق‌های کانو سعی کردند کشتی را تصاحب کرده و آن را به ساحل جزیره ببرند. ملوانان انگلیسی در تلافی به قایق‌ها و بومیان در ساحل آتش گشودند. در واکنش به این ضد حمله قدرتمند، بومیان ساکن خلیج برای بریتانیایی‌ها پیشکش آورده وتمایل خود را برای صلح یا تسلیم نشان دادند.
پس از این ماجرا، ساموئل والیس توانست روابط صمیمانه ای با رئیس زن اوبریا (پورِه آ) برقرار نموده و تا ۲۷ ژوئیه ۱۷۶۷ در جزیره اتراق نماید. والیس این خلیج را پورت رویال نامید.
اولین سفرهای کاوشی اروپائیان > بوگَنویل

در ۲ آوریل ۱۷۶۸ لویی آنتوان دو بوگَنویل، در طی اولین پیراناوبری فرانسویان با دو کشتی بودوز و اِتوال، در خلیج ماتاوای پای به ساحل گذاشت. او به دلیل استقبال گرم و شیرینی آداب و رسوم تاهیتی، حدود ده روز در جزیره ای که آن را کیثیرای نو (فرانسوی: Nouvelle-Cythere‎) نامید، اقامت گزید.
یاداشت‌ها

↑  "Governor King to the Duke of Portland, 1 March 1802", Historical Records of Australia, Series I, Volume 3, Page 432
↑  Oliver, p 3
↑  Hawkesworth, Chapter 9
↑  Salvat et al, p.44-45
↑  Salmond, Anne (2010). Aphrodite's Island. Berkeley: University of California Press. pp. 58. ISBN 978-0-520-26114-3.
↑  Bougainville, ch VIII
کاپیتان والیس با خصومت اهالی تاهیتی مواجه می‌شود.
ملافات بین ساموئل والیس و اوبریا
نوآ وایل

| نوآ وایل | نوآ وایل |
| --- | --- |
وایل در کامیک-کان سال ۲۰۱۰: وایل در کامیک-کان سال ۲۰۱۰
زادهٔ: ۴ ژوئن ۱۹۷۱ ‏(۵۳ سال) لس آنجلس، کالیفرنیا
ملیت:  ایالات متحده آمریکا
پیشه: بازیگر
نوآ وایل (به انگلیسی: Noah Wyle) (زاده ۴ ژوئن ۱۹۷۱) بازیگر آمریکایی است.
از فیلم‌های معروف او می‌توان به بازی در فیلم دانی دارکو، اولئاندر سفید، قلب‌های ناراست، افسانه اثر انگشت‌ها و مجموعه کتاب دار اشاره کرد.
سوکرات آکماکجیان

| سوکرات آکماکجیان | سوکرات آکماکجیان |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۵ ژانویهٔ ۱۹۲۲ قاراکیلیسا (وانادزور کنونی)، hy:Ալեքսանդրապոլի գավառ، جمهوری شوروی سوسیالیستی ارمنستان
درگذشت: ۱۸ سپتامبر ۲۰۰۲ (۸۰ سال) وانادزور، ارمنستان
ملیت: ارمنستان
محل تحصیل: hy:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտ
پیشه: کارگردان فیلم
سال‌های فعالیت: –
جوایز: 
سوکرات ورامی آکماکجیان (ارمنی: Սոկրատ Վռամի Աքմաքչյան؛ زاده ۱۵ ژانویهٔ ۱۹۲۲ - درگذشته ۱۸ سپتامبر ۲۰۰۲) کارگردان فیلم اهل ارمنستان بود.
زندگی‌نامه

وی در ۱۵ ژانویهٔ ۱۹۲۲ در قاراکیلیسا در به دنیا آمد و از hy:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտ فارغ‌التحصیل گشت. وی همچنین برنده جوایزی همچون چهره هنری شایسته ارمنستان شوروی شد. وی در ۱۸ سپتامبر ۲۰۰۲ در سن ۸۰ سالگی در وانادزور درگذشت.
اهلیت‌نام

اهلیت‌نام (به انگلیسی: Demonym) یا مردم‌نام، واژه‌ای است که برای منسوب‌کردنِ فردی به محل زندگانی‌اش به کار می‌رود و در زبان‌های متفاوت به روش‌های گوناگون ساخته می‌شود؛ مثلاً در زبان فارسی به شکلِ صفتِ نسبی است و فردی که در تهران زندگی می‌کند، اهلیت‌نام‌اَش تهرانی است. همچنین درست‌تر[چرا؟] آن که در زبان فارسی به تازگی جا افتاده افزودن پسوند «وند» می‌باشد. مانند کیشوند یعنی کسی که اهل کیش یا ساکن کیش است.
ادبیات فارسی

در زبان فارسی اهلیت‌نام زیر مجموعه‌ای از صفت‌های نسبی است که به مکان اشاره دارند. این نام معمولاً با افزودنِ پسوند ی(یایِ نسبت) به انتهای واژهٔ اسم مکان، شهر، کشور و… ساخته می‌شود.
ادبیات فارسی > صفت نسبی

صفت نسبی موصوف خود را به عناصری مثل مکان نسبت می‌دهد. تابعیّت‌ها و بسیاری از نام‌های خانوادگی به‌همین‌گونه بیان می‌شوند: رضایی، ایرانی. ساخت صفت نسبی معمولاً چنین است:
اسم + ی یا ین یا ینه یاهای غیرملفوظ یا آنه: زرهی، سیمین، زرینه، بهاره، مردانه.
اسم عربی + آنی: روحانی، ربّانی.
دستیار رئیس‌جمهور ایران

دستیار رئیس‌جمهور یا دستیار ویژه رئیس‌جمهور اصطلاحی است که به برخی مشاوران رئیس‌جمهور ایران اطلاق می‌شود.

دستیاران رئیس‌جمهور گاهی پس از برکناری از مقامی چون معاونت یا وزارت، برای ادامه یافتن همکاری به عنوان دستیار انتخاب می‌شوند.

در ۲۳ تیرماه ۱۳۹۵ حسن روحانی (رئیس‌جمهور ایران) الهام امین زاده را از مقام معاونت حقوقی خود برکنار کرده و او را به عنوان دستیار خود در امور حقوق شهروندی منصوب کرد.
همچنین در دولت احمدی نژاد، پس از ادغام وزارتخانه‌های صنایع و معادن و بازرگانی، وزیر سابق صنایع و معادن (علی اکبر محرابیان) دستیار ویژه رئیس‌جمهور شد.
دستیاران مسعود پزشکیان (رئیس‌جمهور فعلی ایران)

دستیار اجتماعی رئیس‌جمهور (علی ربیعی)
دستیار در پیگیری طرح‌های خاص (محمد نوری)
دستیار ویژه در امور پدافند غیرعامل کشور (غلامرضا جلالی)
دستیار ویژه رئیس‌جمهور و رئیس شورای امور اقوام، ادیان و مذاهب (سید محمود علوی)
دستیاران سید ابراهیم رئیسی (رئیس‌جمهور پیشین ایران)

دستیار اقتصادی (فرهاد رهبر)
دستیار در امر مردمی‌سازی دولت (سید احمد عبودتیان)
دستیار در پیگیری حقوق و آزادی‌های اجتماعی (سکینه سادات پاد)
دستیار (محمود عسکری آزاد)
دستیاران حسن روحانی (رئیس‌جمهور پیشین ایران)

دستیار ارتباطات اجتماعی (علی ربیعی)
دستیار در امور اجرایی (حسین فریدون)
دستیار در امور اقوام و اقلیت‌های دینی و مذهبی (علی یونسی)
دستیار در امور حقوق شهروندی (الهام امین‌زاده ← شهیندخت مولاوردی)
دستیاران محمود احمدی‌نژاد (رئیس جمهور پیشین ایران)

دستیار ارشد (سید مجتبی ثمره هاشمی)
دستیار در سازماندهی نیروی انسانی (عبدالرضا شیخ‌الاسلامی)
دستیار و رئیس ستاد طرح مهر ماندگار (علی‌اکبر محرابیان)
۴۵۳ (میلادی)

| 0 | 1 |
| --- | --- |
سده:: سده ۴ - سده ۵ - سده ۶
دهه:: ۴۲۰  ۴۳۰  ۴۴۰  ۴۵۰  ۴۶۰  ۴۷۰  ۴۸۰ 
سال:: ۴۵۰ ۴۵۱ ۴۵۲ - ۴۵۳ - ۴۵۴ ۴۵۵ ۴۵۶
| 0 | 1 |
| --- | --- |
گاه‌شماری ایرانی: ۱۶۹ پیش از هجرت – ۱۶۸ پیش از هجرت
گاه‌شماری میلادی: ۴۵۳ CDLIII
گاه‌شماری اتیوپیایی: ۴۴۵–۴۴۶
گاه‌شماری ارمنی: نامعلوم
گاه‌شماری اسلامی: ۱۷۴ پیش از هجرت – ۱۷۳ پیش از هجرت
گاه‌شماری ایگبو: −۵۴۷ – −۵۴۶
گاه‌شماری آشوری: ۵۲۰۳
گاه‌شماری بربری: ۱۴۰۳
گاه‌شماری بنگالی: −۱۴۰
گاه‌شماری بهائی: −۱۳۹۱ – −۱۳۹۰
گاه‌شماری بودایی: ۹۹۷
گاه‌شماری بیزانسی: ۵۹۶۱–۵۹۶۲
گاه‌شماری جوچه: نامعلوم
گاه‌شماری چینی: 壬辰年 (آب اژدها) ۳۱۴۹ یا ۳۰۸۹     — تا — 癸巳年 (آب مار) ۳۱۵۰ یا ۳۰۹۰
گاه‌شماری خورشیدی تایلندی: ۹۹۶
گاه‌شماری دیسکوردیان: ۱۶۱۹
گاه‌شماری ژاپنی: نامعلوم
گاه‌شماری ژولینی: ۴۵۳ CDLIII
گاه‌شماری سنتی برمه‌ای: −۱۸۵
گاه‌شماری عبری: ۴۲۱۳–۴۲۱۴
گاه‌شماری قبطی: ۱۶۹–۱۷۰
گاه‌شماری کره‌ای: ۲۷۸۶
گاه‌شماری مینگو: ۱۴۵۹ پیش از گاه‌شماری جمهوری چین 民前۱۴۵۹年
گاه‌شماری هولوسن: ۱۰۴۵۳
گاه‌شماری‌های هندو: 
 - ویکرم سموت: ۵۰۹–۵۱۰
 - شاکا ساموات: ۳۷۵–۳۷۶
 - کالی یوگا: ۳۵۵۴–۳۵۵۵
از تاریخ پیدایش رم: ۱۲۰۶
سال سلطنت انگلیس: نامعلوم
این جعبه:  نمایش بحث ویرایش: این جعبه:  نمایش بحث ویرایش
۴۵۳ (میلادی) چهارصد و پنجاه و سومین سال تقویم میلادی است.
درگذشتگان

‎
| ن ب ودهه‌ها و سال‌ها | ن ب ودهه‌ها و سال‌ها |
| --- | --- |
۳۹۰:  ۳۹۹  ۳۹۸  ۳۹۷  ۳۹۶  ۳۹۵  ۳۹۴  ۳۹۳  ۳۹۲  ۳۹۱  ۳۹۰ 
۴۰۰:  ۴۰۹  ۴۰۸  ۴۰۷  ۴۰۶  ۴۰۵  ۴۰۴  ۴۰۳  ۴۰۲  ۴۰۱  ۴۰۰ 
۴۱۰:  ۴۱۹  ۴۱۸  ۴۱۷  ۴۱۶  ۴۱۵  ۴۱۴  ۴۱۳  ۴۱۲  ۴۱۱  ۴۱۰ 
۴۲۰:  ۴۲۹  ۴۲۸  ۴۲۷  ۴۲۶  ۴۲۵  ۴۲۴  ۴۲۳  ۴۲۲  ۴۲۱  ۴۲۰ 
۴۳۰:  ۴۳۹  ۴۳۸  ۴۳۷  ۴۳۶  ۴۳۵  ۴۳۴  ۴۳۳  ۴۳۲  ۴۳۱  ۴۳۰ 
۴۴۰:  ۴۴۹  ۴۴۸  ۴۴۷  ۴۴۶  ۴۴۵  ۴۴۴  ۴۴۳  ۴۴۲  ۴۴۱  ۴۴۰ 
۴۵۰:  ۴۵۹  ۴۵۸  ۴۵۷  ۴۵۶  ۴۵۵  ۴۵۴  ۴۵۳  ۴۵۲  ۴۵۱  ۴۵۰ 
۴۶۰:  ۴۶۹  ۴۶۸  ۴۶۷  ۴۶۶  ۴۶۵  ۴۶۴  ۴۶۳  ۴۶۲  ۴۶۱  ۴۶۰ 
۴۷۰:  ۴۷۹  ۴۷۸  ۴۷۷  ۴۷۶  ۴۷۵  ۴۷۴  ۴۷۳  ۴۷۲  ۴۷۱  ۴۷۰ 
۴۸۰:  ۴۸۹  ۴۸۸  ۴۸۷  ۴۸۶  ۴۸۵  ۴۸۴  ۴۸۳  ۴۸۲  ۴۸۱  ۴۸۰ 
۴۹۰:  ۴۹۹  ۴۹۸  ۴۹۷  ۴۹۶  ۴۹۵  ۴۹۴  ۴۹۳  ۴۹۲  ۴۹۱  ۴۹۰ 
۵۰۰:  ۵۰۹  ۵۰۸  ۵۰۷  ۵۰۶  ۵۰۵  ۵۰۴  ۵۰۳  ۵۰۲  ۵۰۱  ۵۰۰
سامانه طبقه‌بندی اقلیمی کوپن

نقشه به‌روزرسانی‌شده طبقه‌بندی اقلیمی کوپن-گایگر



  Af
  Am
  Aw/As


  BWh
  BWk
  BSh
  BSk


  Csa
  Csb
  Csc


  Cwa
  Cwb
  Cwc


  Cfa
  Cfb
  Cfc


  Dsa
  Dsb
  Dsc
  Dsd


  Dwa
  Dwb
  Dwc
  Dwd


  Dfa
  Dfb
  Dfc
  Dfd


  ET
  EF
سامانهٔ طبقه‌بندی اقلیمی کوپن (به انگلیسی: Köppen climate classification) یکی از پرکاربردترین سامانه‌های طبقه‌بندی اقلیمی است. این طبقه‌بندی برای نخستین بار به وسیلهٔ اقلیم‌شناس روسی-آلمانی ولادیمیر کوپن در سال ۱۸۸۴ مطرح شد و بعداً خود کوپن چندین تغییر در آن داد که مهم‌ترین این تغییرها در سالهای ۱۹۱۸ و ۱۹۳۶ بود. سپس اقلیم‌شناس آلمانی رودلف گایگر با کوپن در زمینهٔ تغییرات این سیستم طبقه‌بندی مشارکت کرد و از این رو این طبقه‌بندی را گاهی سیستم طبقه‌بندی اقلیمی کوپن-گایگر می‌نامند. این سیستم بر پایهٔ این اصل است که گیاهان بومی بهترین شاخص اقلیم هستند؛ بنابراین مرزهای اقلیمی مناطق با نوع پوشش گیاهی آن‌ها مشخص شده‌است. این سیستم ترکیبی از میانگین دمای سالانه و ماهانه و بارش و فصلی بودن بارش می‌باشد.
ساختار

ساختار طبقه‌بندی اقلیمی کوپن اقلیم‌ها را به پنج گروه اصلی طبقه‌بندی می‌کند که هر کدام با توجه به بارش فصلی و دما دارای چندین زیرگروه می‌باشند. هر نوع اقلیم با ۲ تا چهار نماد حرفی نشان داده می‌شود. به جز گروه E باقی گروه‌ها (بر اساس حرف اول) به زیرگروه‌هایی بر اساس بارش فصلی تقسیم می‌شوند که در حرف دوم مشخص می‌باشد. همچنین به جز گروه A در همه گروه‌ها حرف آخر نشانگر خصوصیت دمایی می‌باشد.
| حرف اول | حرف دوم | حرف آخر |
| --- | --- | --- |
| A (حاره‌ای) |  f (جنگل بارانی)  m (موسمی)  w (ساوان، زمستان خشک)  s (ساوان، تابستان خشک) |  |
| B (خشک) |  W (کویر خشک)  S (نیمه خشک یا استپ) |  h (داغ)  k (سرد) |
| C (معتدل) |  w (زمستان خشک)  f (بدون فصل خشک)  s (تابستان خشک) |  a (تابستان داغ)  b (تابستان گرم)  c (تابستان سرد) |
| D (قاره ای) |  w (زمستان خشک)  f (بدون فصل خشک)  s (تابستان خشک) |  a (تابستان داغ)  b (تابستان  گرم)  c (تابستان  سرد)  d (زمستان خیلی سرد) |
| E (قطبی) |  |  T (تندرا)  F (کلاهک یخی) |
ساختار > گروه A: اقلیم‌های استوایی/حاره‌ای

مشخصهٔ اقلیم حاره‌ای همیشگی بودن دمای بالای آن‌ها در سطح دریا و ارتفاع پایین است. همهٔ دوازده ماه سال دارای میانگین دمای ۱۸ درجه سانتیگراد یا بالاتر است. این اقلیم به زیرگروه‌های زیر طبقه‌بندی می‌شود:
ساختار > گروه A: اقلیم‌های استوایی/حاره‌ای > اقلیم جنگل‌های بارانی(Af)

مقالهٔ اصلی: اقلیم جنگل‌های بارانی حاره‌ای
در همهٔ دوازده ماه سال میانگین بارش در اقلیم جنگل‌های بارانی دست کم ۶۰ میلی‌متر است. این اقلیم معمولاً تا مدار ۵ تا ۱۰ درجهٔ عرض جغرافیایی از خط استوا هستند. در برخی از مناطق سواحل شرقی ممکن است این اقلیم تا ۲۵ درجه فاصله از استوا گسترش یابد. این اقلیم در تمام طول سال دارای سیستم کم فشار آرامگان استوایی است و بنابراین هیچ فصل طبیعی در آن وجود ندارد.
برخی از مناطقی که دارای این اقلیم هستند به گونه‌ای یکنواخت و همیشگی در تمام طول سال مرطوب هستند مانند سواحل غربی آمریکای مرکزی و جنوبی از اکوادور تا کاستاریکا، ولی در بسیاری از موارد دورهٔ خورشید بالاتر و روزهای طولانی‌تر به گونه‌ای متمایز دارای رطوبت بیشتری است (مانند پالمینگ اندونزی) یا دورهٔ خورشید پایین‌تر و روزهای کوتاهتر دارای باران بیشتری است (مانند سیتیاوان در مالزی).
چند مکان در لبهٔ بیرونی منطقهٔ استوایی وجود دارند که دارای این اقلیم می‌باشند که بیشتر این مناطق در نیمکرهٔ جنوبی قرار دارند مانند سانتوس در برزیل. تک‌فصلی بودن یکی از ویژگی‌های متمایز این اقلیم است. اصطلاح تک‌فصلی به عدم اختلاف زیاد بین ساعات روز و شب و به عدم اختلاف زیاد میانگین دمای ماهانه (یا روزانه) در طول سال دلالت می‌کند. تغییرات دوره‌ای سالانه‌ای در مناطق استوایی وجود دارد، ولی مانند مناطق معتدل پیش‌بینی پذیر نیستند، گرچه این تغییرات در درجه حرارت پدید نمی‌آیند و بلکه در دسترس بودن آب به صورت باران، مه یا آب روی زمین روی می‌دهند. گیاهان (مانند فنولوژی)، حیوانات (تغذیه، کوچ، تولید مثل و غیره) و فعالیت‌های انسانی (کاشت گیاه، خرمن برداری، شکار، ماهیگیری و غیره) بسته به این فصلی بودن دارد. در آمریکای جنوبی و مرکزی استوایی فصل باران (فصل پرآب) اینویرنو و اینورنو نامیده می‌شود که معمولاً در تابستان نیمکرهٔ شمالی روی می‌دهد و فصل خشک (فصل کم‌آب) ورانو یا ورائو نامیده می‌شود که معمولاً هنگام زمستان نیمکرهٔ شمالی روی می‌دهد.
ساختار > گروه A: اقلیم‌های استوایی/حاره‌ای > اقلیم موسمی(Am)

مقالهٔ اصلی: اقلیم موسمی حاره‌ای
اقلیم موسمی که بیشتر در آمریکای جنوبی حاکم است در اثر بادهای موسمی که بسته به فصل‌ها تغییر جهت می‌دهند، پدید می‌آید. این اقلیم دارای خشک‌ترین ماه است (تقریباً همیشه هنگام انقلاب زمستانی یا کمی پس از آن در آن سوی خط استوا رخ می‌دهد) که باران در آن کمتر از ۶۰ میلی‌متر، ولی بیشتر از یک بیست و پنجم کل بارش سالانه است.
نمونه‌ها:
کنز، کوئینزلند، استرالیا
میامی، فلوریدا، ایالات متحده
شرایط دیگری وجود دارد که برخی از مناطق را در این مقوله جای می‌دهد که عبارت است از اقلیم لیتورال باد بسامان، زیرا باد شرقی بارش کافی را در خلال زمستان به همراه می‌آورد و از تبدیل شدن اقلیم منطقه به اقلیم مرطوب و خشک استوایی جلوگیری می‌کند. ناسائو در باهاما این چنین است.
ساختار > گروه A: اقلیم‌های استوایی/حاره‌ای > اقلیم ساوان(Aw)

مقالهٔ اصلی: اقلیم گرم‌دشت حاره‌ای
اقلیم ساوان دارای فصل خشک آشکاری است که بارش در خشک‌ترین ماه آن به کمتر از ۶۰ میلی‌متر می‌رشد و این میزان بارش کمتر از یک بیست و پنجم کل بارش سالانه است.
نمونه‌ها:
داروین، قلمرو شمالی، استرالیا
کاراکاس، ونزوئلا
بمبئی، هند
بانکوک، تایلند
بیشتر مناطقی که دارای این اقلیم می‌باشند در حاشیهٔ بیرونی منطقهٔ استوایی قرار دارند، ولی گاهی در درون مناطق استوایی نیز مناطقی دیده می‌شوند (مانند سن مارکوس، آنتیوکیا، کلمبیا). سواحل کارائیب به سوی شرق از خلیج اورابا در مرز کلمبیا و پاناما به سوی دلتای رودخانهٔ ارینوکو در اقیانوس اطلس (تقریباً ۴۰۰۰ کیلومتر) دارای دورهٔ خشک طولانی هستند. این اقلیم تا جزایر آنتیل کوچک و آنتیل بزرگ گسترش یافته که کمربند دور کارائیب را تشکیل می‌دهد.
چنانچه فصل خشک در زمان خورشید بالاتر و روزهای طولانی‌تر باشد گاهی نماد As به جای Aw به کار می‌رود. این ویژگی مثلاً در بخش‌هایی از هاوایی، آفریقای شرقی(مومباسا، کنیا) و سریلانکا(ترینکومالی)وجود دارد. در بیشتر مناطق که اقلیم مرطوب و خشک استوایی دارند فصل خشک در زمان خورشید پایین‌تر و روزهای کوتاهتر روی می‌دهد زیرا اثر سایهٔ باران در خلال زمان خورشید بالاتر سال وجود دارد.
ساختار > گروه B: اقلیم‌های خشک (بایر و نیمه بایر)

مقاله‌های اصلی: اقلیم بیابانی و اقلیم نیمه‌خشک
در این اقلیم بارش کمتر از میزان بالقوهٔ تبخیر است. میزان تبخیر-تعرق (به میلی‌متر) به این ترتیب تعیین می‌شود:
میانگین دمای سالانه به سانتیگراد ضرب در ۲۰، سپس اگر ۷۰٪ یا بیشتر از کل بارش در نیمه‌ای از سال که خورشید بالا است (آوریل تا پایان سپتامبر در نیمکرهٔ شمالی، یا اکتبر تا پایان مارس در نیمکرهٔ جنوبی) رخ دهد عدد به دست آمده به اضافهٔ ۲۸۰ می‌شود، ولی اگر ۳۰٪ تا ۷۰٪ از کل بارش در طول دورهٔ یاد شده روی دهد عدد به دست آمده به اضافهٔ ۱۴۰ می‌شود و بالاخره اگر کمتر از ۳۰٪ از کل بارش در دورهٔ یاد شده باشد عدد به دست آمده به اضافهٔ صفر می‌شود.
اگر بارش سالانه کمتر از ۵۰٪ این میزان باشد منطقهٔ مورد نظر به عنوان اقلیم بیابانی(BW)شناخته می‌شود. اگر بین ۵۰٪ تا ۱۰۰٪ از این میزان باشد منطقهٔ مورد نظر به عنوان اقلیم نیمه‌خشک(BS) شناخته می‌شود.
حرف سومی می‌تواند به نماد افزوده شود تا دما را نشان دهد. حرف h نشانگر اقلیم‌هایی است که در عرض جغرافیایی پایین قرار دارند (دمای میانگین سالانهٔ آن‌ها بالای ۱۸ درجه سانتیگراد است). حرف k نشانگر اقلیم‌هایی است که در عرض‌های میانی جغرافیایی قرار داند (دمای میانگین سالانهٔ آن‌ها زیر ۱۸ درجه است). ولی امروزه بیشتر (به ویژه در ایالات متحده) حرف h نشانگر این است که میانگین دمای سردترین ماه سال بالای صفر درجه سانتیگراد است و حرف k نشانگر این است که دست کم دمای میانگین یک ماه سال زیر صفر درجه است.
نمونه‌ها:
اصفهان، ایران (BWk)
تبریز، ایران (BSk)
تهران، ایران (BSk)
کرج، ایران (BSk)
مشهد، ایران (BSk)
مناطق بیابانی واقع در سواحل غربی قاره‌ها در مناطق استوایی یا نزدیک استوایی به خاطر وجود جریان‌های سرد اقیانوسی در نزدیک آن‌ها دارای دمای پایین‌تری نسبت به مناطق هم مدارشان در جاهای دیگر هستند. با وجود این که این مناطق طبق معیار میزان بارش سالانه در زمره خشک‌ترین مناطق زمین هستند، ولی دارای مه بیشتر و ابرهای کم ارتفاع بیشتری هستند. این اقلیم گاهی با نماد BWn نشان داده می‌شود. نمونه‌هایی از این اقلیم عبارتند از لیما در پرو و خلیج والویس در نامیبیا. مقولهٔ BSn در استپ‌های ساحلی مه‌آلود یافت می‌شود.
گاهی حرف چهارمی افزوده می‌شود تا نشان دهد که زمستان یا تابستان مرطوب‌تر از نیمهٔ دیگر سال است. برای این که حرف چهارم افزوده شود باید مرطوب‌ترین ماه دست کم ۶۰ میلی‌متر میانگین بارش داشته باشد، اگر دمای همهٔ دوازده ماه سال بالای ۱۸ درجه سانتیگراد است. چنانچه دمای همهٔ دوازده ماه سال بالای ۱۸ درجه سانتیگراد نیست باید میانگین بارش دست کم ۳۰ میلی‌متر باشد. ضمن این که دست کم ۷۰٪ از کل بارش باید در نیمه‌ای از سال باشد که مرطوب‌ترین ماه در آن نیمه قرار گرفته‌است. اگر هیچ‌کدام از شرایط بالا وجود نداشته باشد حرف چهارمی افزوده نمی‌گردد.
نمونه‌ها:
خارطوم، سودان (BWhs)
نیامی، نیجر (BShw)
اسکندریه، مصر (BWhs)
اصابعه، لیبی (BShs)
استان امنوگووی، مغولستان (BWkw)
شینینگ، چین (BSkw)
ساختار > گروه C: اقلیم‌های معتدل

مقالهٔ اصلی: مناطق معتدل
این اقلیم دارای دمای میانگین بالای ۱۰ درجه سانتیگراد در گرمترین ماه (آوریل تا سپتامبر در نیمکرهٔ شمالی) و در سردترین ماه سال میانگین بین منفی ۳ درجه و مثبت ۱۸ درجه سانتیگراد است.
برخی از اقلیم‌شناسان به ویژه در ایالات متحده معیار صفر درجه سانتیگراد را به معیار منفی ۳ درجه سانتیگراد در سردترین ماه سال به عنوان مرز میان این گروه و گروه سردتر D (قاره‌ای مرطوب) ترجیح می‌دهند. این معیار صفر درجه از این جهت برگزیده می‌شود تا از قرار گرفتن برخی مناطق ساحل شرقی ایالات متحده و ژاپن در این گروه جلوگیری به عمل آید.
هنگامی که مرز میان گروه C(اقلیم معتدل) و D(اقلیم زمستان سرد) تا صفر درجه افزایش یابد (و نه منفی ۳ درجه که کوپن پیشنهاد کرده)، منطقهٔ گروه C کوچکتر شده و به سوی جنوب عقب‌نشینی می‌کند. در ایالات متحده از منطقه کلانشهر نیویورک (شهر نیویورک/نیوجرسی/کنتیکت جنوبی) به سوی جنوب، همچنین اهایو ولی سفلی، میدوست سفلی و دشت‌های جنوبی در منطقهٔ گروه C ملایم قرار دارند و مناطقی که شمال مناطق یاد شده هستند یعنی دشت‌های شمالی، گریت لیکس، میدوست، اهایو ولی علیا و ساحل شرقی (از بوستون به سمت شمال) در منطقهٔ گروه سردتر D قرار دارند. به کار بردن معیار صفر درجه همچنین بخش‌هایی از شمال شرقی و شمال آسیای میانه (شمال ژاپن، شمال چین و شمال کره) را در منطقهٔ سردتر گروه D (قاره‌ای مرطوب) قرار می‌دهد.
حرف دوم نشان دهندهٔ الگوی بارش است - w نشانگر زمستان‌های خشک (میانگین بارش خشکترین ماه زمستان کمتر از یک دهم میانگین بارش مرطوب‌ترین ماه تابستان است که در یکی از زیرگروه‌ها خشک‌ترین ماه زمستان کمتر از ۳۰ میلی‌متر میانگین بارش دارد)، s نشانگر تابستان‌های خشک است (خشک‌ترین ماه تابستان کمتر از ۳۰ میلی‌متر میانگین بارش دارد و کمتر از یک سوم بارش سردترین ماه زمستان) و حرف f نشانگر بارش قابل توجه در همهٔ فصل‌ها است (یعنی هیچ‌کدام از شرایط بالا در این مورد صدق نمی‌کند).
حرف سوم نشانگر درجهٔ گرمای تابستان است - a نشان می‌دهد که میانگین دمای گرمترین ماه بالای ۲۲ درجه سانتیگراد است -دست کم ۴ ماه آن دارای دمای میانگین بالای ۱۰ درجه سانتیگراد است. b نشان می‌دهد که میانگین دمای گرمترین ماه زیر ۲۲ درجه سانتیگراد و دست کم چهار ماه آن دارای دمای بالای ۱۰ درجه است. حرف C نشانگر این است که سه ماه یا کمتر از سه ماه از سال دارای میانگین دمای بالای ۱۰ درجه هستند.
ترتیب این دو حرف گاهی وارونه می‌شود، به ویژه از سوی اقلیم شناسان آمریکایی.