وزارت معادن و پترولیم
تاریخچه

ساحات منابع فرهنگی در سرتاسر افغانستان نشان‌دهندهٔ آن است که بعضی از شیوه‌های معدنکاری در افغانستان برای هزاران سال جزو فرهنگ این منطقه بوده است. آثار ساخته شده از سنگ لاجورد که به ۴٬۵۰۰ سال پیش ارتباط می‌گیرد، در زمان کشف بین‌النهرین به وجود آمده است. ناگفته نباید گذاشت که ظواهر لاجورد در این نیمکره تنها در افغانستان وجود دارد.
طبیعتاً در طی این مدت روند استخراج معادن مبتنی بر آزمایش کشف سطحی بوده نه به شکل زیرزمینی به‌جز ذخایر طلا، نقره، مس، یاقوت، زمرد و سنگ‌های دارای فلز.
در اوایل سال ۱۸۴۱ میلادی، نظامیان بریتانیایی جست‌وجو نموده‌اند تا منابع معدنی صادراتی را به عنوان تجارت که برای محصولات صنعتی انگلستان قابل استفاده قرار می‌گرفت، دریافت نمایند. در سال ۱۸۸۸ میلادی، طرح نو و منظم مواد معدنی توسط بخش تحقیق زمین‌شناسی انگلستان (BGS) به عنوان برخی از فعالیت‌های آن کشور، آغاز گردید. اسنادی که در سال ۱۸۹۰ میلادی توسط زمین‌شناسان کشور بریتانیا تهیه گردیده، نشان‌دهندهٔ آن است که معدن بزرگ آهن حاجی گک که یکی از غنی‌ترین ذخایر معدنی در افغانستان در حال حاضر محسوب می‌گردد، در ولایت بامیان این کشور قرار دارد.
در سال ۱۹۱۹، برای نخستین بار هیئت روسیه برای اجرای کار روی منابع معدنی، وارد کابل گردید. در سال ۱۹۲۰ زمین‌شناسان آمریکایی در امور تحقیق مواد معدنی در افغانستان اشتراک ورزیدند. در سال ۱۹۳۷، افغانستان جواز فعالیت به شرکت اکتشافی داخلی – نیویورک جهت اکتشاف ذخایر نفت در سراسر کشور را، اعطا نمود، اما به دلیل آغاز درگیری قریب‌الوقوع جنگ جهانی دوم، شرکت نامبرده بعد از یک سال از امتیاز خویش عقب‌نشینی نمود.
پس از جنگ جهانی دوم فعالیت‌های اکتشاف یک بار دیگر در توافق به فرانسه و بعضی تحقیقات زغال‌سنگ در جنوب افغانستان توسط آلمانی‌ها در سال ۱۹۵۰ ادامه یافت، که بعداً در سال ۱۹۵۴ توسط زمین شناسان سویدنی این تحقیقات انجام گردید.
در سال ۱۹۵۸ کمک‌های خارجی از سوی اتحاد جماهیر شوروی در حال اجرا قرار داشت، که دولت جمهوری چک نیز در روند تهیه کمک‌ها توسط متخصصین روسی اشتراک ورزید. در طی دهه ۱۹۶۰، فعالیت‌های اکتشاف و نقشه‌برداری در جنوب افغانستان به آلمانی‌ها، فرانسوی‌ها و امریکایی‌ها سپرده شد، درحالی که اتحاد جماهیر شوروی در شمال افغانسان تمرکز داشت. دخالت فرانسه فقط تا سال ۱۹۷۰ زمانی‌که شرکت نفت توتال پیش‌بینی در حوزه کتواز افغانستان را انجام داد، ادامه داشت.
بعد از کودتای سردار محمد داودخان در سال ۱۹۷۳ میلادی، نفوذ شوروی افزایش یافت ولی حضور متخصصین غرب کم شد، تحقیقات گستردهٔ مواد معدنی در دوران تحت تأثیر روسیه انجام شد و این نیروی بزرگ برای انکشاف مواد معدنی در افغانستان ممکن برخی از انگیزه‌های جنگ شوروی در افغانستان در سال ۱۹۷۹ میلادی باشد. نا گفته نباید گذاشت که این ذخایر چه از طریق انتقال از افغانستان یا در دوران جنگ افغانستان و شوروی تخریب گردیده است، تنها سرنخی میل انگیز از این تحقیقات باقی مانده است.
در دوران اشغال شوروی رشد قابل ملاحظه‌ای در اکتشاف و توسعه ساحات گازدار شبرغان و همچنان اکتشافات نفت و گاز در دو حوزه دیگر، ملاحظه گردیده است؛ تحقیقات و حفاری منابع زغال‌سنگ؛ برمه کاری محدود ذخیره آهن حاجیگک و حفاری مهم و طرح اکتشاف منابع در ساحه معدن مس عینک صورت گرفته، ولی هرگز به حدی که بالای آن‌ها فعالیت‌های تجارتی صورت گیرد، نرسیده است.
بسیاری از معلومات باقی‌مانده در مورد این ذخایر یا ساحاتی که کمتر اکتشاف یافته‌اند، توسط کارمندان وزارت معادن در دوران بی‌ثباتی (۱۹۷۹ تا ۲۰۰۱) در محلات دور نگهداری گردیده است، که بعد از تأمین امنیت در منطقه توسط نیروهای بین‌المللی در سال ۲۰۰۲، دوباره برگردانده شد.
پس از آن، تجدید فعالیت‌ها در مورد شناسایی و بهره‌برداری از منابع معدنی افغانستان به صورت جدی آغاز گردید و تشخیص گردیده که امور معدنکاری نقش حیاتی را در ثبات اقتصادی درازمدت افغانستان خواهد داشت. برای انجام این کار پیش‌بینی گردیده، که رشد سریع در بهره‌برداری و استخراج منرال‌ها لازم است و در ضمن دولت افغانستان تشخیص می‌نماید که روش و سیاست ملکیت دولتی (ملی سازی) دوران اتحاد شوروی از لحاظ اقتصادی مؤثر یا پایدار نبود.
در نتیجه، دولت افغانستان ساختار وزات معادن به‌عنوان مالک و تولیدکننده معادن بسوی نقش مناسب تر به عنوان طرح‌کننده این سیاست و تنظیم‌کننده جهت انکشاف سرمایه‌گذاری خصوصی به منظور انکشاف مواد معدنی، تجدید نمود.
با در نظرداشت تطبیق این رهنمودهای جدید و اصلاح شده، پیشرفته‌ترین پروژه معدنی از زمان شوری سابق در ساحه معدن مس عینک بعد از پیشنهاد داوطلبی در سال ۲۰۰۸ به کمپنی MCC کشور چین به استخراج سپرده شد.
اگر چه در حال حاضر ارزش مجموعی معادن افغانستان را فقط به صورت تخمین می‌شود گفت، اما یقیناً ارزش آن به صدها میلیارد دالر می‌رسد. اکتشاف منظم عصری برای اولین بار بعد از زمان خروج نیروهای اتحاد جماهیر شوروی (۲۵ سال قبل)، به وجود آمده است.
روش و سیاست جدید وزارت معادن زمینه‌سازی سرمایه‌گذاری خصوصی و گسترش علاقمندی سرمایه‌گذاران در بخش منرال‌ها با در نظرداشت منافع ملی افغانستان تصویب و در حال تطبیق است. در ضمن این سیاست‌ها حفاظت و تأمین امنیت برای شرکت‌های سرمایه‌گذار است، شرکت‌هایی که تمایل همکاری به افغانستان را دارند تا آن را بسوی یک جامعه مدرن، عصری، پایدار و توانا انتقال دهند.