فلسفه ژاپن
اندیشه مدرن متأخر > روشن‌گری و حقوق مردم

در احیای میجی، جامعه مدنی انگلیس و فرانسه، سودگرایی و داروینیسم اجتماعی از انگلستان، و حاکمیت مردمی ژان ژاک روسو از فرانسه معرفی شد.
متفکران اوایل دوره میجی از ارزش‌های روشن‌گری بریتانیا که برگرفته از جامعه مدنی غربی بود، حمایت کردند. آن‌ها تلاش کردند تا از اقتدار سنتی و فئودالیسم ژاپن انتقاد کنند. با این حال آن‌ها در نهایت با دولت هماهنگ شدند و مدرنیزاسیون از بالا را بدون اصلاحات پذیرفتند. در سال ۱۸۷۳ موری آرینوری میروکوشا را تشکیل داد. افرادی که در این انجمن فرهنگی گرد هم آمده بودند با نکاتی مانند مهم دانستن یادگیری عملی، احراز خصوصیات انسانی عملی و شکل حکومتی که شرایط یک کشور را به‌عنوان آرمان پذیرفتند، اشتراکات زیادی داشتند. موری آرینوری آموزش ملی را به‌عنوان وزیر آموزش ترویج کرد. نیشی امانه رفتار انسانی مبتنی بر علاقه را تأیید کرد. کاتو هیرویوکی تحت‌تأثیر داروینیسم اجتماعی، حقوق طبیعی را کنار گذاشت و در عوض از بقای تواناترین‌ها دفاع کرد.
فوکوزاوا یوکیچی، که فایده‌گرایی بریتانیا را به ژاپن معرفی کرد و از حقوق طبیعی دفاع کرد، فرض کرد که حقوق بشر توسط بهشت داده شده‌است. او توسعه تمدن را رشد روح انسان می‌دانست و فرض بر این بود که استقلال فرد به استقلال یک کشور می‌انجامد. فوکوزاوا فکر می‌کرد که دولت به‌خاطر راحتی است و ظاهر آن باید متناسب با فرهنگ باشد. او گفت که هیچ شکل ایده‌آلی از حکومت وجود ندارد. علاوه بر این، او اصرار داشت که ژاپن باید از این قاره خارج شده و علیه قدرت‌های بزرگ می‌رفت.
درحالی‌که اعضای میروکوشا سرانجام از هماهنگی دولت و مردم حمایت کردند، متفکران دموکراتیک حقوق مردم اصلاح‌طلب را از فرانسه جذب کردند و پس از شورش ساتسوما به‌طور شفاهی از مقاومت و انقلاب ملی علیه الیگارشی میجی حمایت کردند. در سال ۱۸۷۴، ایتاگاکی تایسوکه تأسیس مجلس منتخب را اعلام کرد و نهضت آزادی و حقوق مردم در سراسر کشور گسترش یافت. اویکی اموری به ایتاگاکی کمک کرد و او یک پیش‌نویس اصلاح‌طلبانه تهیه کرد. ناکائه چومین که به‌شدت تحت تأثیر روسو قرار گرفته بود، برای حاکمیت مردم و آزادی فردی کوشش کرد. با این حال، در مورد وضعیت ژاپن، او به اهمیت پادشاهی مشروطه اشاره کرد. به گفته وی، قانون اساسی شاهنشاهی باید به تدریج توسط دایت ملی مورد بازنگری قرار گیرد.
از اواخر دوره میجی تا عصر تایشو، یک روند دموکراتیک به‌عنوان پس‌زمینه آگاهی سیاسی بورژوازی گسترش یافت. جریان آن به جنبش‌های سیاسی برای حفظ قانون اساسی و برای انتخابات مردمی منجر شد. یوشینو ساکوزو برای سیاست کابینه حزب و انتخابات مردمی تلاش کرد. او عمیقاً دنبال این نبود که چه کسی حاکم است، اما اصرار داشت که هدف سیاسی شادی مردم است و تصمیمات سیاسی اهداف مردم را هدف قرار می‌دهد. مینوبه تاتسوکیچی یک حاکم را نه یک امپراتور، بلکه به دولت تعبیر کرد. به گفته او، یک امپراتور تنها قدرت خود را به‌عنوان بالاترین ارگان تحت قانون اساسی میجی از بین می‌برد. اگرچه نظریه او در ابتدا مورد تأیید قرار گرفت، اما پس از آن توسط ارتش و راست‌گرایان سرکوب شد.
در سال ۱۹۱۱، هیراتسوکا رایچو سیتوشا (مجله ادبی) را تشکیل داد. او خواستار بیداری حق زنان و توسعه جنبش فمینیستی شد. درحالی‌که یوسانو آکیکو تفاوت‌های جنسیتی را انکار می‌کرد، رایچو بر مادر بودن و بر تربیت فرزند تأکید کرد و کمک‌های رسمی برای زنان جهت نشان دادن توانایی زنانه‌شان را تصدیق کرد. در سال ۱۹۲۰، رایچو یک انجمن جدید برای زنان با ایشیکاوا فاسائه و اوکو مومئو تشکیل داد. به‌زودی پس از موفقیت فعالیت‌های آن‌ها در جلب مشارکت زنان در سیاست، انجمن به‌دلیل انشقاق داخلی از هم پاشید. بعدها، ایچیکاوا یک جنبش جدید تشکیل داد و جنبشی را برای حق رأی زنان ادامه داد.