اداد (ایزد)
ادد در بین‌النهرین

پرستش ادد در بین‌النهرین، در اصل یک آیین وارداتی از فرهنگ‌های سامی شمال‌غربی به دین بین‌النهرینی بود. خدای طوفان بین‌النهرینی دین سومری قبل از دوره سارگونی، ایشکور بود. قدیمی‌ترین اشاره‌ها به ایشکور به اواسط هزاره سوم پیش از میلاد می‌رسد. در دوره اوروک، مرکز پرستش ایشکور در شهر کارکار قرار داشت. نام ایشکور در فهرست خدایان یافت شده در شوروپاک نیز ظاهر می‌شود، اما نسبت به سایر خدایان اهمیت کمتری داشته‌، شاید به این دلیل که باران و طوفان در سومر کمیاب بوده‌ و کشاورزی در آنجا بیشتر به آبیاری بستگی داشته‌است؛ همچنین انلیل و نینورتا نیز دارای ویژگی‌های خدای آب‌وهوا بودند، که نقش متمایز ایشکور را در دین سومری کاهش می‌داد؛ همین باعث شد که ایشکور در اساطیر سومری گاهی به عنوان دستیار یا همراه این خدایان برجسته‌تر، ظاهر شود. نام‌های تئوفوریک نشان می‌دهد که محبوبیت خدای آب‌وهوا در بین‌النهرین، تنها در دوره‌های بعدی، تحت نام اکدی افزایش یافته‌است. گسترش اصلی فرقه ادد در پی مهاجرت قبایل عموری به بین‌النهرین در اواسط هزاره سوم پیش از میلاد و ادغام فرهنگ سامی غربی‌ در فرهنگ سومری در جنوب بین النهرین، رخ داد. در دوره سارگونی، فرآیند آمیختگی بین ایشکور سومری و ادد سامی به‌وجود آمد. به‌نظر می‌رسد که در دوره‌ی سلسله سوم اور، یافتن تمایز بین ایشکور و ادد غیرممکن بوده. درحالی که متون شمالی بر شخصیت خیرخواه خدای آب‌وهوا به عنوان باران‌آور تأکید می‌کردند، در جنوب او اغلب با پدیده‌های آب و هوایی مخرب مانند طوفان‌های گرد و غبار همراه بود؛ اگرچه حتی در آنجا به او اعتبار می‌دادند که رشد گیاهان را در مناطقی که آبیاری نمی‌کردند، ممکن می‌کرد.
در متون بین‌النهرینی، ایشکور به طور مداوم به‌عنوان پسر آنو در نظر گرفته می‌شده اما برخی متون ادبی ممکن است به جای آنو به انلیل به‌عنوان‌ پدرش اشاره کنند؛ این دیدگاه کمتر رایج بود و در هیچ منبع بعدی از دوره بابلی کهن تایید نشده‌است. به عنوان بخشی از فرآیند جذب ادد در پانتئون بین‌النهرینی، ادد به‌عنوان پسر یکی از خدایان اجدادی در این فرهنگ‌ها (مانند آنو پدر ایشکور) توصیف شد. در متون دیگر، ادد/ایشکور گاهی پسر خدای ماه ننا/سین توسط نین‌گال و برادر اوتو/شمش و اینانا/ایشتار است. در یک اسطوره‌ بابلی، بلت‌ایلی خواهر ادد نامیده می‌شود که انلیل از طریق او به دنبال آرام کردن ادد است. همسر ادد/ایشکور (هم در متون سومری اولیه و هم در متون بسیار متاخر آشوری) الهه غلات، شالا/مدیمشا بود که گاهی با داگون نیز مرتبط بوده‌است. پرستش شالا و ادد به‌عنوان یک زوج در آشور و بابل در دوره‌های زمانی متعدد گواهی شده‌است. معبد آشوری ادد و شالا بر اساس سندی از سلطنت آشور-ناصیر-پال دوم در کالح قرار داشت. سایر مکان‌هایی که شالا در کنار ادد پرستش می‌شد عبارتند از: نینوا، کربائل، اکالاتوم، اوراکا و سوهو. آهنگی از کتابخانه آشوربانی‌پال که به صورت اول شخص نوشته شده‌است، شالا/مدیمشا خود را همسر صالح ادد/ایشکور معرفی می‌کند. شالا و ایشکور دومین زوج الهی هستند که در کتیبه‌های مهر استوانه‌ای سیپار پس از آیا و شماش مورد استناد قرار می‌گیرند. با این حال، هیچ گواهی از شالا از هزاره سوم پیش از میلاد شناخته شده نیست؛ فرض بر این است که او به احتمال زیاد در بخش شرقی بین‌النهرین علیا و در دوره بابلی کهن سرچشمه گرفته‌است. در حلب و احتمالا منطقه فرات میانی، همسر خدای آب و هوا، هدد، الهه هپات بود.
بر خلاف خدای طوفان در فرهنگ‌های سامی غربی، ادد در اسطوره‌های بین‌النهرینی به عنوان یک شخصیت اصلی ظاهر نمی‌شود، اما نقش دوگانه او به عنوان نابودگر با طوفان‌ و برکت دهنده زمین با باران برجسته است. این نقش ادد به طور کامل در یک سرود بابلی، بیان شده‌است. در این اسطوره، شورای خدایان به انلیل اطلاع می‌دهد که ادد رفتاری وحشیانه دارد و با طوفان‌های خود زمین را ویران می‌کند. به همین دلیل از انلیل خواسته می‌شود که مداخله کند. انلیل، خواهر ادد، بلات-ایلی را برای این ماموریت استخدام می‌کند. بقیه داستان تکه‌تکه است و صحنه بعدی ملاقاتی بین خود انلیل و ادد را توصیف می‌کند. انلیل از ادد می‌خواهد که به دعاهای پادشاه (که نامش ذکر نشده) گوش دهد تا زمین را با باران برکت دهد و دشمنان شاه را تسلیمش کند. پس از اینکه ادد به اعمال خود ادامه داد، شورای خدایان به ادد روی می‌آورند و به او یادآوری می‌کنند که انلیل قبلا کنترل زمین و انسان را به او واگذار کرده‌است. پایان داستان باقی نمانده است، اما محققان آن را مشابه داستان های قبلی سومری می‌دانند که هدف آن ستایش دعاهای پادشاه یا ستایش خدای ادد و مقام او است.
در اسطوره طوفان گیلگمش، پس از این که انلیل تصمیم به نابودی نسل انسان‌ها می‌گیرد، ادد یکی از مسئولین اصلی آوردن سیل بزرگ بر روی زمین با استفاده از طوفان و باران است.