بیدرفش
بیدرفش در شاهنامه

در شاهنامه فردوسی اولین بار زمانی از بیدرفش نام برده می‌شود که ارجاسب نامه ای به گشتاسب می‌نویسد و نامه را به بیدرفش و نام‌خواست می‌دهد تا به دست گشتاسب برسانند در این نامه از گشتاسب می‌خواهد که از زرتشت روی بگرداند و در غیر اینصورت گشتاسب را تهدید به نابودی می‌کند.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| برین ایستادند ترکان چین  |  | دو تن نیز کردند زیشان گزین |
| یکی نام او بیدرفش بزرگ |  | گوی پیر و جادو ستنبه سترگ |
| دگر جادوی نام او نام خواست  |  | که هرگز دلش جز تباهی نخواست |
| یکی نامه بنوشت خوب و هژیر |  | سوی نامور خسرو و دین پذیر |
بعد از کشته شدن گرامی، زریر برادر گشتاسپ است که دو هفته در میدان نبرد از خود شجاعت نشان می‌داد.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| دو هفته برآمد براین کارزار |  | که همزمان همی تیره‌تر گشت کار |
| به پیش اندر آمد نَبَرده زریر |  | سمندی بزرگ اندر آورده زیر |
| به لشکرگه دشمن اندر فتاد |  | چو اندر گیا آتش و تیز باد |
| همی کشت زیشان همی خوابنید |  | مر او را نه استاد هرکش بدید |
| چو ارجاسپ دانست کان پور شاه |  | سپه را همی کرد خواهد تباه |
| بدان لشکر خویش آواز داد |  | که چونین همی داد خواهید داد |
| دو هفته برآمد برین بر درنگ |  | نبینم همی روی فرجام جنگ |
| بکردند گردان گشتاسپ شاه |  | بسی نامداران لشکر تباه |
| کنون اندر آمد میانه زریر  |  | چو گرگ دژآگاه و شیر دلیر |
| بکشت او همه پاک مردان من |  | سرافراز گردان و ترکان من |
| یکی چاره باید سگالیدنا |  | و گرنه ره ترک مالیدنا |
| برین گر بماند زمانی چنین |  | نه ایتاش ماند نه خلخ نه چین |
| کدامست مرد از شما نام خواه |  | که آید پدید از میان سپاه |
که ارجاسب با دیدن دلاوری‌های زریر از لشکرش به دنبال داوطلب برای مبارزه با او می‌گردد، و به داوطلب وعده ازدواج با دختر خود و گنج می‌دهد اما کسی داوطلب نمی‌شود تا اینکه بار سوم بیدرفش خواستار مبارزه می‌شود اما چون توانایی مقابله با زریر را نداشت به کمین نشسته و پنهانی بر زریر ژوبینی زهردار پرتاب می‌کند و او را از اسب برزمین می‌زند و سلاح و اسب و درفش او را صاحب می‌شود.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| کدامست مرد از شما چیره‌دست |  | که بیرون شود پیش این پیل مست |
| هرآن کو بدان گُردکش یازدا |  | مر او را از آن باره بندازدا |
| چو بخشنده‌ام بیش بسپارمش |  | کلاه از بر چرخ بگذارمش |
| همیدون نداد ایچ کس پاسخش |  | بشد خیره و زرد گشت آن رخش |
| سه بار این سخن را بریشان براند |  | چو پاسخ نیامدش خامش بماند |
| بیامد پس آن بیدرفش سترگ |  | پلید و بد و جادوی و پیر گرگ |
| به ارچاسپ گفت ای بلند آفتاب |  | به زور و به تن همچو افراسیاب |
| به پیش تو آوردم این جان خویش |  | سپر کردم این جان شیرینتْ پیش |
| شوم پیش آن پیل آشفته مست  |  | گر ایدونک یابم بر آن پیل دست |
| به خاک افگنم تنشْ ای شهریار |  | مگر بر دهد گردش روزگار |
| ازو شاد شد شاه و کرد آفرین |  |  بدادش بدو بارهٔ خویش و زین |
| بدو داد ژوپین زهرآبدار |  | که از آهنین کوه کردی گذار |
| چو شد جادوی زشت ناباکدار |  | سوی آن خردمند گُرد سوار |
| چو از دور دیدش برآورد خشم |  | پر از خاک روی و پر از خون دو چشم |
| به دست اندرون گرز چون سام یل |  | به پیش اندرون کشته چون کوه تل |
| نیارست رفتنش بر پیش روی |  | ز پنهان همی تاخت بر گرد اوی |
| بینداخت ژوپین زهرابدار |  | ز پنهان بر آن شاهزاده سوار |
| گذاره شد از خسروی جوشنش |  | به خون غرقه شد شهریاری تنش |
| ز باره درافتاد پس شهریار |  | دریغ آن نکو شاهزاده سوار |
| فرود آمد آن بیدرفش پلید |  | سلیحش همه پاک بیرون کشید |
| سوی شاه چین برد اسپ و کمرش |  | درفش سیه افسر پرگهرش |
جنگ بیدرفش با اسفندیار بسیار کوتاه در شاهنامه فردوسی آمده است. این بخش از شاهنامه توسط دقیقی سروده شده است، و فاقد فضا سازی هنرمندانه فردوسی است. بستور به انتقام خون پدر به جنگ بیدرفش می‌رود، در حالی که بیدرفش اسب زریر را سوار و زره جنگی زریر را پوشیده است. که اسفندیار به یاری بستور می‌شتابد و بیدرفش را از پای درمی‌آورد و اسب و باره و سر بیدرفش را با خود برمی‌گرداند:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| چو سالار چین دید بستور را |  | کیان زاده آن پهلوان پور را |
| به لشکر بگفت این که شاید بدن |  | کزین سان همی نیزه داند زدن |
| بکشت از تگینان من بی‌شمار |  | مگر گشت زنده زریر سوار |
| که نزد من آمد زریر از نخست |  | برین سان همی تاخت باره درست |
| کجا رفت آن بیدرفش گزین |  | هم‌اکنون سوی منش خوانید هین |
| بخواندند و آمد دمان بیدرفش |  | گرفته به دست آن درفش بنفش |
| نشسته بران بارهٔ خسروی |  | بپوشیده آن جوشن پهلوی |
| خرامید تا پیش لشکر ز شاه |  | نگهبان مرز و نگهبان گاه |
| گرفته همان تیغ زهر آبدار |  | که افگنده بد آن زریر سوار |
| بگشتند هر دو به ژوپین و تیر |  | سر جاودان ترک و پور زریر |
| پس آگاه کردند زان کارزار |  | پُس شاه را فرخ اسفندیار |
| همی تاختش تا بدیشان رسید |  | سر جاودان چون مر او را بدید |
| برافگند اسپ از میان نبرد |  | بدانست کش بر سر افتاد مرد |
| بینداخت آن زهر خورده بروی |  | مگر کس کند زشت رخشنده روی |
| نیامد برو تیغ زهر آبدار |  | گرفتش همان تیغ شاه استوار |
| زدش پهلوانی یکی بر جگر |  | چنان کز دگر سو برون کرد سر |
| چو آهو ز باره درافتاد و مرد |  | بدید از کیان زادگان دستبرد |
| فرود آمد از باره اسفندیار |  | سلیح زریر آن گزیده سوار |
| ازان جادوی پیر بیرون کشید |  | سرش را ز نیمه‌تن اندر برید |
| نکو رنگ بارهٔ زریر و درفش |  | ببرد و سر بی‌هنر بیدرفش |