stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
جواد کریمی‌ثابت
تحصیلات

وی استاد تمام پژوهشگاه علوم‌ و فنون هسته‌ای و فارغ‌التحصیل مدرک دکتری مهندسی شیمی از دانشکده مهندسی شیمی و نفت دانشگاه صنعتی شریف است.
سوابق و سمت‌ها

رئیس پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌ای
دریافت "نشان ملی پژوهش" از رئیس جمهور
دریافت "نشان ملی مدیریت" در پنجمین همایش ملی مدیریت کشور
دریافت "نشان دانش، اخلاق و تلاش" از رئیس سازمان انرژی اتمی ایران
ایرباس ئی-فن

| ئی-فن | ئی-فن |
| --- | --- |
ایرباس ئی-فن در حال پرواز در سال ۲۰۱۴ در نمایشگاه هوایی برلین: ایرباس ئی-فن در حال پرواز در سال ۲۰۱۴ در نمایشگاه هوایی برلین
کاربری: هواپیمای الکتریکی
تولیدکننده: نوآوری های ایرباس
طراح: دیدیه استین
نخستین پرواز: ۱۱ مارس ۲۰۱۴
معرفی‌شده در: ۲۰۱۷
وضعیت: توقف تولید (آوریل ۲۰۱۷)
تعداد ساخته‌شده: ۱
ایرباس ئی-فن(به انگلیسی: Airbus E-Fan) یک نمونه اولیه هواپیمای برقی دو نفره است که توسط ایرباس در دست توسعه بود. این هواپیما در ژوئیه ۲۰۱۴ در نمایشگاه هوایی فارن‌بورو در بریتانیا در مقابل مطبوعات جهانی به نمایش درآمد. بازار هدف این هواپیما قرار بود آموزش خلبانی باشد، اما تولید آن در آوریل ۲۰۱۷ لغو شد.
مشخصات فنی

داده‌ها از Jane's All the World's Aircraft 2014/15 and Airbus
ویژگی‌های عمومی
خدمه: یک
ظرفیت: یک مسافر
طول: ۶٫۶۷ متر (۲۱ فوت ۱۱ اینچ)
پهنای بال: ۹٫۵۰ متر (۳۱ فوت ۲ اینچ)
بیشترین وزن برخاست: ۵۵۰ کیلوگرم (۱٬۲۱۳ پوند)
پیشرانه: ۲ عدد  موتور الکتریکی، ۳۰ کیلووات (۴۰ اسب بخار) در هر موتور از طریق داکت‌فن‌های هشت پره،هر یک رانشی برابر با ۰٫۷۵ کیلونیوتن (۲۶۶ پوند نیرو) تولیدی می‌کند، باتری: لیتیم-یون ۱۸۶۵۰، با ۲۰۷ Wh/kg در هر پیل، در مجموع ۲۹ کیلووات ساعت با وزن باتری ۱۶۷ کیلوگرم
عملکرد
حداکثر سرعت: ۲۲۰ کیلومتر بر ساعت (۱۴۰ مایل بر ساعت، ۱۲۰ گره) تمام ارقام مربوط به عملکرد تخمینی است
سرعت کروز: ۱۶۰ کیلومتر بر ساعت (۹۹ مایل بر ساعت، ۸۶ گره)
مداومت پروازی: ۶۰ دقیقه
برآر به پسار: ۱۶:۱
سام میرزا

ابوالنصر سام میرزا صفوی (۹۴۵–۸۹۶ خورشیدی/۹۷۵–۹۲۳ قمری) از فرزندان شاه اسماعیل یکم است که اهل هنر بوده‌است و کتاب تذکره سامی یا تحفه سامی را که دربارهٔ شعر و شاعران است، نگارش کرده‌است. در زمینهٔ خوشنویسی هم از او آثار قابل توجهی باقی است.
زندگی

سام میرزا در سه‌شنبه ۲۴ مهر ۸۹۶ (۲۱ شعبان ۹۲۳)  به دنیا آمد، شاه اسماعیل در سال ۹۰۰ خورشیدی (۹۲۷ قمری)، سام میرزا را که کودکی بیش نبود به حکومت خراسان در هرات برگزید و لل‍هٔ یا سرپرستی او را به دورمیش‌خان شاملو سپرد.
سام میرزا به تحریک اطرافیانش یک بار به سرپیچی از برادرش پرداخت، ولی بعداً پشیمان شد و از شاه تهماسب یکم درخواست بخشش کرد. شاه تهماسب، سام میرزا را بخشید و او را از خراسان به قزوین آورد و نزد خود برد و مدت ۱۲ سال او را ملازم خود قرار داد.
در سال ۹۲۸ (۹۵۶ قمری) سام میرزا از برادرش شاه تهماسب درخواست کرد که به او اجازه دهد که در محلی ساکن شود و به عبادت بپردازد. شاه تهماسب هم، تولیت آرامگاه شیخ صفی‌الدین اردبیلی و فرمانداری اردبیل را به او داد. در این مدت که سام میرزا در اردبیل به سر می‌برد، محضر او محل رفت‌وآمد دانشمندان و فاضلان و شاعران و هنرمندان بود.
رستم میرزا پسر سام میرزا در سال ۹۶۱ قمری در سن شانزده سالگی ازدواج نمود، مدت شش ماه آن عروسی امتداد یافت تا زفاف واقع شد. بعد از وقوع زفاف، رستم میرزا بیمار شده و درگذشت.
در سال ۹۴۰ (۹۶۹ قمری) سام میرزا از شاه تهماسب خواست که او را به خراسان بفرستد؛ شاه نیز موافقت کرد، اما بعد به تحریک مغرضان پشیمان شد و سام میرزا را با دو پسر خردسالش که ده ساله و دوازده ساله بودند به قلعهٔ قهقهه که در آنجا اسماعیل میرزا و دو پسر القاسب میرزا محبوس بودند فرستاد. چون شاهزاده‌ها در قلعه با یکدیگر ملاقات نمی‌کردند سام میرزا قصیده‌ای برای اسماعیل میرزا فرستاد که مظنون آن این بود که چون نوبت سلطنت به تو رسد می‌خواهم گوشه‌ای جهت من تعیین نمایی که در آنجا باشم و رعایت من به واجبی نمایی. نگهبان قلعه تمامی کاغذهای اسماعیل میرزا را برداشته و نزد شاه تهماسب فرستاد و شاه تهماسب بعد از خواندن آن قصیده در ماه جمادی‌الثانی ۹۷۵ قمری دستور داد سام میرزا و پسرانش پس از شش سال حبس به همراه پسران القاسب میرزا به قتل برسانند.
ادبیات

سام میرزا خود کتابی به نام تذکره سامی یا تحفه سامی را به سال ۹۵۷ قمری که دربارهٔ خوشنویسان و شاعران و … است، به نگارش درآورد. نسخۀ دیوان حافظ که به نسخه سام میرزا معروف است و پیشتر در مجموعۀ کارتیه و سپس در مجموعۀ کری ولش نگهداری می‌شد و اکنون میان موزۀ هنری فاگ، دانشگاه هاروارد، موزۀ هنر متروپولیتن، و موزۀ جدید هنر اسلامی در قطر تقسیم شده است. این نسخه به احتمال زیاد در حدود سال ۹۴۰قمری/۱۵۳۳میلادی برای سام میرزا کتابت و مصور شده است. نسخه در اصل دارای ۵ نگاره بوده است، شامل بازی چوگان، بزم، عیدفطر، مجلس وعظ، و سرای پیر مغان. امروزه محل نگهداری ۴ نگاره معلوم، و یک نگاره(بازی چوگان) نامعلوم است. نگارهٔ «عید فطر» یا «رؤیت ماه نو» بر مبنای غزلː «عید است و موسم گل و یاران در انتظار / ساقی به روی شاه ببین ماه و می بیار» تصویر شده است. نقاش اثر سلطان محمد نگارگر است. حافظ در این غزل، عید فطر را در نظر داشته و سلطان محمد در این نسخه، سام میرزا را در جشنِ عید فطر به تصویر کشیده است. نام «الهادی ابوالمظفر سام میرزا» در کتیبهٔ بالای سردر کوشکی که سام میرزا بر ایوان آن نشسته و دو بیتِ اول و پنجمِ همان غزل: «خوش دولتی ست خرم و خوش خسروی کریم / یا رب ز چشم‌ زخم زمانش نگاه‌دار» در کتیبهٔ رخبام همان بنا نوشته شده‌است. نگاره نشان‌دهندهٔ این است که این نسخه برای سام میرزا نوشته شده‌است. بر بامِ کوشک وسط باغ نیز جوانی با انگشتِ اشاره‌اش ماه نو را نشان می‌دهد و عده‌ای به «رؤیت هلال ماه شوال» ایستاده‌اند و دعا می‌خوانند.
این رباعی از اوست:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| هرگاه که عشوه آن دلاویز کند |  | عاشق ز بلا چگونه پرهیز کند |
| باد است نصیحت کسان در گوشم  |  | اما بادی که آتشم تیز کند |
شروع جشن عید فطر با مشاهده هلال ماه در حضور سام میرزا اثر سلطان محمد نگارگر.
زیارت عاشورا
لغت‌شناسی

در اسلام، زیارت (به عربی: زیارة) دیدار از قبر یک قدیس یا شخص مقدس دیگر، مانند محمد یا حسین بن علی است.
عاشورا (به عربی: عاشوراء)، به معنای «دهم»، یک روز تعطیلات و روز غم و اندوه برای شیعیان است که در ۱۰ محرم تقویم اسلامی قرار دارد. در این روز از کشته شدن حسین بن علی و اعضای خانواده و ۷۲ همراهش در نبرد کربلا یاد می‌شود.
محتوا

اکثر محتوای، نفرین علیه مخالفان شیعه می‌باشد. زیارت عاشورا شامل مفاهیمی مانند تبری (جدا شدن از کسانی است که با خدا و پیامبر اسلام مخالفند، یا با خانواده او مخالفند)، تولی (محبت به اهل بیت)، ایثار برای جامعه و هرگز تسلیم ظلم و ستم نشدن است.
ائتلاف شمال

| ائتلاف شمال | ائتلاف شمال |
| --- | --- |
تصویر اول: پرچم جبهه متحد اسلامی ملی برای نجات افغانستان (ائتلاف شمال) تصویر دوم: مناطق تحت کنترل جبهه متحد (آبی) مناطق تحت کنترل طالبان (قرمز): تصویر اول: پرچم جبهه متحد اسلامی ملی برای نجات افغانستان (ائتلاف شمال) تصویر دوم: مناطق تحت کنترل جبهه متحد (آبی) مناطق تحت کنترل طالبان (قرمز)
رهبران: برهان‌الدین ربانی احمد شاه مسعود عبدالله عبدالله محمدقسیم فهیم عبدالقدیر عبدالرشید دوستم کریم خلیلی محمد محقق
تاریخ فعالیت: سپتامبر ۱۹۹۶ – دسامبر ۲۰۰۱
مقر: تالقان، افغانستان (تا سپتامبر ۲۰۰۰) فیض‌آباد، افغانستان (سپتامبر ۲۰۰۰ تا نوامبر ۲۰۰۱)
مناطق فعالیت: افغانستان
مخالفان:  طالبان  القاعده
درگیری‌ها و جنگ‌ها: جنگ در افغانستان (۱۹۷۸–تاکنون) و جنگ علیه تروریسم
جبهه متحد اسلامی ملی برای نجات افغانستان معروف به ائتلاف شمال یا اتحاد شمال یک ائتلاف نظامی به رهبری احمد شاه مسعود علیه حکومت طالبان بود که در زمستان ۱۳۷۴ پس از تصرف کابل توسط طالبان تأسیس شد. جبهه‌ متحد در ابتدا توسط رهبران سابق دولت اسلامی افغانستان، برهان‌الدین ربانی رئیس جمهور و احمد شاه مسعود وزیر دفاع تشکیل شد. در ابتدا بیشتر تاجیک‌ها را شامل می‌شد اما بعدا رهبران سایر گروه‌های قومی به جبهه متحد پیوستند.
تأسیس این جبهه با ائتلاف احمدشاه مسعود و عبدالرشید دوستم محقق شد. آنها که از دو سال قبل با یکدیگر در حال جنگ بودند برای جلوگیری از نابودی خود توسط طالبان با یکدیگر متحد شدند. علاوه بر نیروهای عمدتاً تاجیک‌تبار مسعود و عمدتاً ازبک‌تبار دوستم، نیروهای هزاره‌تبار محمد محقق و چند گروه پشتون‌تبار از جمله نیروهای تحت فرماندهی عبدالحق و حاجی عبدالقدیر نیز در ائتلاف شمال حضور داشتند. ائتلاف شمال بین سال‌های ۱۳۷۵ تا ۱۳۸۰ حداکثر چیزی در حدود ۳۰ درصد از خاک افغانستان از جمله ولایت‌های بدخشان، پنجشیر، کاپیسا، تخار، و بخش‌هایی از پروان، نورستان، کنر، لغمان، سمنگان، کندوز، غور و بامیان را در تصرف خود داشت.
ائتلاف شمال در سال ۱۳۸۰ با کمک حملات هوایی ائتلاف بین‌المللی به رهبری آمریکا در عملیات آزادی بلندمدت موفق شد تا کابل و اغلب نقاط افغانستان را از طالبان پس بگیرد.
کشورهای حامی

پس از کمک رسانی و اتحاد کشور پاکستان با طالبان، کشورهای ایران، تاجیکستان، روسیه و بعدها ازبکستان، هند و ایالات متحده آمریکا به حمایت از این ائتلاف پرداختند.
فرماندهان و جناح‌ها

مهمترین گروه‌های عضو ائتلاف شمال:
جمعیت اسلامی افغانستان حزب عمدتاً تاجیک و سنی به رهبری برهان‌الدین ربانی و احمدشاه مسعود
حزب وحدت اسلامی افغانستان حزب عمدتاً هزاره و شیعه به رهبری محمد محقق و کریم خلیلی
جنبش ملی اسلامی افغانستان حزب عمدتاً ازبک و سنی به رهبری عبدالرشید دوستم
شورای شرقی حزب عمدتاً پشتو و سنی به رهبری عبدالقدیر
حرکت اسلامی افغانستان حزب عمدتاً هزاره و شیعه به رهبری محمدآصف محسنی و سید محمد علی جاوید
پارتیزان‌های حرکت ملی آزادی‌بخش افغانستان (جبهه نیمروز)یک سازمان عمدتاً بلوچ و سنی به رهبری حاجی کریم براهوئی در ولایت نیمروز
عبدالله عبدالله به عنوان وزیر امور خارجه ائتلاف شمال فعالیت می‌کرد و اسماعیل خان، عطا محمد نور، شاه جهان نوری، بسم‌الله خان محمدی، محمدقسیم فهیم، محمد داوود داوود، سید حسین انوری، سید مصطفی کاظمی، سید حسن صفایی، دیگر فرماندهان و رهبران ائتلاف شمال در نقاط مختلف افغانستان بودند. حامد کرزی رئیس‌جمهور افغانستان پس از سقوط طالبان نیز مدتی ماموریت‌های دیپلماتیکی را به نمایندگی از ائتلاف شمال انجام می‌داد.
یارونگ

مکان
| یارونگ | یارونگ |
| --- | --- |
مختصات: مختصات: ناتوان در تجزیه عرض جغرافیایی به عنوان یک رقم:N {{#coordinates:}}: عرض جغرافیایی نامعتبر: مختصات: مختصات: ناتوان در تجزیه عرض جغرافیایی به عنوان یک رقم:N {{#coordinates:}}: عرض جغرافیایی نامعتبر
منطقه: منطقه خودمختار تبت
جمعیت: جمعیت
 • کل:   
 • Major Nationalities: مردم تبتی
 • زبان‌های چینی: زبان تبتی
منطقهٔ زمانی: +۸
یارونگ (به لاتین: Yarong) یک منطقهٔ مسکونی در جمهوری خلق چین است که در منطقه خودمختار تبت واقع شده‌است. یارونگ
نفر جمعیت دارد.
برادران اسکاتسبرو

پسران اسکاتسبورو در کنار سموئل لیبوویتز (وکیل مدافع) تحت نظارت نظامیان ایالتی ۱۹۳۲
پسران اسکاتسبرو نه نوجوان سیاه‌پوست آمریکایی ۱۳ تا ۲۰ ساله بودند که در سال ۱۹۳۱ در آلاباما به آن‌ها تهمت تجاوز به دو زن سفیدپوست زده‌شد. مورد پسران اسکاتسبرو یکی از نمونه‌های لینچ‌کردن در ایالات متحده آمریکا است و از آن به عنوان یکی از نمونه‌های عدم اجرای عدالت در نظام حقوقی ایالات متحده یاد می‌شود. موارد برجسته قانونی دخیل در این حادثه شامل مقابله با نژادپرستی و حق برخورداری از دادرسی عادلانه بود. مواردی چون لینچ قبل از تفهیم اتهام، هیئت منصفه سفیدپوست، دادرسیهای عجولانه و به هم ریختن دادگاه بود.
در ۲۵ مارس ۱۹۳۱ چند ده نفر از کارگران فصلی نیمی سیاه‌پوست و نیمی سفیدپوست بالای یک قطار باربری در مسیر چاتانوگا، تنسی به ممفیس (تنسی) سوار شده بودند. یک گروه از نوجوانان سفیدپوست، هیوود پترسون ۱۸ ساله را دیدند
ویکتوریا پرایس (چپ) و روبی بیتس (راست) ۱۹۳۱
و با این ادعا که قطار مختص سفیدپوستان است به او حمله‌ور شدند و سعی کردند او را از قطار بیرون بیندازند. یک گروه از سفیدها چند سنگ بزرگ برداشتند و سعی کردند تا تمام سیاه‌ها را از قطار پیاده کنند. پترسون و سایر سیاه‌پوستان توانستند بر گروه سفیدپوست‌ها غلبه کنند، سفیدپوست‌ها که احساس می‌کردند تحقیر شده‌اند از قطار بیرون پریدند و موضوع را به کلانتر شهر گزارش کردند و گفتند توسط یک عده نوجوان سیاه‌پوست مورد حمله قرار گرفته‌اند. کلانتر از اختیارات قانونی خود استفاده کرد و قطار را در منطقه پینت راک، آلاباما متوقف کرد و آمریکایی‌های سیاه‌پوست را دستگیر کرد. در این هنگام دو زن سفیدپوست نیز از قطار پیاده شدند و به نوجوانان سیاه‌پوست تهمت تجاوز زدند.
این رویداد که نخستین بار خبر آن از اسکاتسبرا، آلاباما به گوش رسید در قالب سه دادگاه برگزار شد که در آن خوانده‌ها بدون وکیل مدافع بودند. همه نوجوان‌ها به جز روی رایت که ۱۳ ساله بود، به تجاوز شناخته شدند و به اشد مجازات محکوم شدند. محکومیتی که در آلاباما در آن زمان برای مردان سیاه‌پوست داده شد، تجاوز به زنان سفیدپوست بود در حالیکه شواهد پزشکی کافی پیشنهاد می‌کرد که آن‌ها مرتکب جرم نشده‌اند.
اوزی پاول (Ozie Powell)
ویلی رابرتسون (Willie Roberson)
ایوجین ویلیامز (Eugene Williams)
اولن مونتگومری (Olen Montgomery)
اندی رایت (Andy Wright)
کلارنس نوریس (Clarence Norris)
چارلی ویمز (Charlie Weems)
روی رایت (Roy Wright)
هیوود پترسون (Haywood Patterson)
یال (جماعت)

مکان در 23x15px|border |alt=|link= تاجیکستان
| یال Иол | یال Иол |
| --- | --- |
جماعت: جماعت
یال ИолLocation in Tajikistan: یال ИолLocation in Tajikistan
مختصات: ۳۷°۴۵′۳۶″ شمالی ۷۰°۱۱′۲۳″ شرقی﻿ / ﻿۳۷٫۷۶۰۰۰°شمالی ۷۰٫۱۸۹۷۲°شرقی﻿ / 37.76000; 70.18972: مختصات: ۳۷°۴۵′۳۶″ شمالی ۷۰°۱۱′۲۳″ شرقی﻿ / ﻿۳۷٫۷۶۰۰۰°شمالی ۷۰٫۱۸۹۷۲°شرقی﻿ / 37.76000; 70.18972
ولایت: ختلان
ناحیه: شورآباد
جمعیت: جمعیت
 • کل: ۵۰۲۹
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی ۵:۰۰+
یال جماعت و شهرکی در جنوب غربی کشور تاجیکستان است که در ناحیهٔ شورآباد ولایت ختلان قرار دارد. جمعیت این جماعت ۵۰۲۹ است.
جیمز مدیسون
تصویب قانون اساسی

مدیسون به عنوان عضوی از مجلس نمایندگان ویرجینیا، به دفاع از آزادی مذهبی ادامه داد و به همراه جفرسون، پیش‌نویس اساسنامهٔ ویرجینیا برای آزادی مذهبی را تهیه کرد. این اصلاحیه که آزادی مذهب را تضمین می‌کرد و کلیسای انگلستان را منحل می‌کرد، در سال ۱۷۸۶ تصویب شد. مدیسون همچنین به یک دلال زمین تبدیل شد و زمینی را در امتداد رودخانهٔ موهاوک با مشارکت یکی دیگر از مشمولان جفرسون، جیمز مونرو، خریداری کرد. در طول دههٔ ۱۷۸۰، مدیسون به‌طور فزاینده‌ای در مورد ازهم‌گسیختگی ایالت‌ها و ضعف دولت مرکزی پس از پایان جنگ انقلابی نگران شد. او معتقد بود که دموکراسی مستقیم باعث انحطاط اجتماعی می‌شود و یک دولت جمهوری‌خواه در برابر حزب‌گرایی و جناح‌گرایی مؤثر خواهد بود. او به‌ویژه با قوانینی که پول کاغذی را قانونی می‌کرد و مصونیت دیپلماتیک را برای سفرای کشورهای دیگر رد می‌کرد، ناراحت بود. مدیسون همچنین نگران نبود توانایی در کنگره برای ایجاد سیاست خارجی، حفاظت از تجارت آمریکایی، و ایجاد سکونت در سرزمین‌های بین رشته‌کوه آپالاش و رود می‌سی‌سی‌پی بود. همان‌طور که مدیسون نوشت، «بحرانی فرا رسیده بود که قرار بود تصمیم بگیرد که آیا آزمایش آمریکا موهبتی برای جهان خواهد بود یا امیدهایی را که آرمان جمهوری الهام کرده بود، برای همیشه نابود می‌کرد.» حقوق و نظریهٔ سیاسی و همچنین تحت تأثیر متون روشنگری که جفرسون از فرانسه فرستاده بود. مدیسون به‌ویژه به دنبال آثاری دربارهٔ حقوق بین‌الملل و قوانین اساسی «کنفدراسیون‌های باستانی و مدرن» مانند جمهوری هلند، کنفدراسیون سوئیس و اتحادیهٔ اخائیه بود. او به این باور رسید که ایالات متحده می‌تواند آزمایش‌های جمهوری‌خواهان گذشته را با اندازه‌اش که از لحاظ جغرافیایی ۱۳ مستعمره را ترکیب می‌کرد، بهبود بخشد. مدیسون امیدوار بود که با این همه منافع رقیب، سوءاستفاده از حکومت اکثریت را به حداقل برساند. علاوه بر این، حقوق ناوبری به مسیرهای تجاری اصلی که رود می‌سی‌سی‌پی به آن‌ها دسترسی پیدا می‌کند، مدیسون را بسیار نگران کرده یود. او با پیشنهاد جان جی مخالفت کرد که ایالات متحده ادعاهای مربوط به رودخانه را به مدت ۲۵ سال بپذیرد و به گفتهٔ مورخ رالف کچام، تمایل مدیسون برای مبارزه با این پیشنهاد، انگیزهٔ اصلی او برای بازگشت به کنگره در سال ۱۷۸۷ بود.
نگارخانه

دانشگاه جیمز مدیسون در آمریکا
منزل و آرامگاه جیمز مدیسون
تصویر مدیسون بر روی سکهٔ یک دلاری
پرترهٔ مدیسون به عنوان نماینده کنگره در سن ۳۲ سالگی زمانی که او قبلاً به عنوان یکی از مشارکت‌کنندگان در سیاست و دولت شناخته شده بود. پرتره اثر چارلز ویلسون پیل
سواستیکا

سواستیکا انواع بسیار گوناگونی دارد که در پهنه غرب اروپا تا شرق آسیا گسترده‌اند.
سواستیکا (به سانسکریت: स्वस्तिक) یا صلیب شکسته یا گردونه خورشید (گاهی به شکلِ 卐 و گاهی به شکلِ 卍) یک صلیب با شاخه‌های ۹۰ درجه به سمت راست یا چپ است که معمولاً با جهت افقی یا گوشه‌هایی با زاویه ۴۵ درجه است. در شکل هندی نقطه‌هایی در هر ربع آن قرار می‌دهند.
واژهٔ «صلیب» در عبارت «صلیب شکسته» اشاره به صلیب مسیحی ندارد که در صورت شکسته‌شدن شکل متفاوتی به‌دست می‌آید، منظور، صلیب ساده و اولیه (+ و x) است.
سواستیکا از واژهٔ سانسکریتِ "Suvastika" مشتق شده و به معنای «هستی نیک» است. صلیب شکسته نشان بسیاری از چیزها، از جمله خورشید در آئین مهرپرستی و خوش‌اقبالی، سمساره و برهما در آیین هندو است.
در فرهنگ هندواروپایی، این نشان بر روی اشیا یا مردم ایجاد می‌شد تا برای آنان شانس بیاورد. این نشان، هزاران سال متداول بوده‌است. امروزه این نشان معمولاً در آثار هنری هندی و معماری کنونی و باستانی هندو و نیز در خرابه‌های شهر تاریخی تروآ دیده می‌شود. در روزگار باستان، صلیب شکسته در بین یونانی‌ها، هیتی‌ها، سومری‌ها، سلت‌ها و ایرانی‌ها استفاده می‌شد.
به علت استفاده حزب ناسیونال سوسیالیست کارگران آلمان از این نماد، سواستیکا در جهان غرب به عنوان نماد نازیسم شناخته می‌شود و پس از جنگ جهانی دوم و شکست آلمان نازی، وجهه بدی در غرب پیدا کرده‌است.
نام

سواستیکا یک واژهٔ مرکبِ سانسکریت از دو پارِ «سو» (सु) به معنی «خوب،نیک» و «استی» (अस्ति) به معنی «اَست» می‌باشد.
هندسه

صلیب شکسته‌ها علامتی با شاخه‌های ۹۰ درجه به سمت راست یا چپ است که معمولاً با جهت افقی یا گوشه‌هایی با زاویه ۴۵ درجه است. این چلیپا می‌تواند زاویه‌ای غیر ۹۰ درجه داشته باشد؛ علاوه بر آن جهت‌گیری آن (در جهت عقربه‌های ساعت / در خلاف جهت عقربه‌های ساعت) می‌تواند نشان دهندهٔ دو مفهوم کاملاً جدا از هم باشد.
خاستگاه

خاستگاه اولیه این علامت دقیقاً معلوم نیست اما قدیمی‌ترین سواستیکاهای کشف شده را می‌توان به‌صورت زیر معرفی کرد.
سواستیکایی در کشور کنونی اوکراین احتمالاً مربوط به ۱۰۰۰۰ سال پیش از میلاد مسیح پیدا شده که جزئی از صنایع دستی مذهبی بوده‌است و در شهر «مِزین» اوکراین پیدا شده‌است. این نماد در تاریخ کهن اروپا و همچنین آثار کشف شده از فرهنگ‌هایی همانند هند و اروپایی، ایرانی، هیتی‌ها، سلت‌ها، یونانی‌ها و حتی تمدن‌های سامی بین‌النهرین به چشم می‌خورد که همانند نمونه اوکراین هستند. نمونه‌هایی مربوط به ۶۰۰۰ سال پیش از میلاد مسیح در کشور بلغارستان و همچنین ۳۰۰۰ سال پیش از میلاد مسیح در کشور هندوستان یافت شده‌است. سپس به چین و ماچین نیز راه یافت. نمونه‌های دیگری از سواستیکا مربوط به تعدادی کاسهٔ سفالی یافت شده در شهر سامرا مربوط به تمدن سومر در ۵۰۰۰ سال پیش از میلاد نیز دیده شده‌است. در اوایل عصر برنز نشانه‌هایی از آن در سفال‌هایی در روسیه پیدا شده‌است.
این نماد با مهاجرت هندوایرانی‌ها به مناطق مختلف از جمله به اطراف دریای کاسپین و آسیای میانه، ایران و هند راه یافت. سپس سواستیکا به آشور، مصر، خاقانات شرقی ترک نشین و بسیاری دیگر نیز با روش‌های مختلف راه یافت.
چرخ گردون در ایران

کاربرد سواستیکا یا چرخ گردون در ایران سابقه طولانی دارد اشیای زیادی از ایران با نشانه صلیب و صلیب شکسته وجود دارد. این نماد در دوره‌های حاکمیت مزدایی نیز در ایران ادامه داشته‌است. در چند ناحیه ایران از جمله در کردستان و گیلان و خراسان بر دیوارهای سنگی کوه‌های کنده شده سواستیکا یا چرخ گردون وجود دارد که قدمت آن را بیش از ۷ هزار سال برآورد کرده‌اند. یکی از این دیوارنگاره‌ها در خراشاد بیرجند در دیواره کوه سنگ‌نگاره لاخ مزار است. حداقل یکی از سواستیکاهای آن سالم مانده‌است. بر این دیواره شکلهای متعددی کشیده شده که بعضی از آنها در اثر ترسیم‌های بعدی یا عمدی تخریب شده‌است. این نقوش و صدها عتیقه کشف شده در جغرافیای ایران که بر آن چرخ گردون نقش شده نشان می‌دهد که چرخ گردون نمادی که آیکون خورشید و مظهر چرخه زندگی و خوش شانسی است در ایران کاربرد بسیار کهنی دارد. حتی در خراسان در دوره اسلامی در برخی مناطق ایران و جنوب خراسان بر بازوان کودکان علامتی شبیه به سواستیکا از چوب تاگوک یا داغدان می‌بسته‌اند که برای چشم‌زخم و سلامتی عنوان می‌شده‌است. خط این مجموعه باخط سنگ نگاره‌های کال‌جنگال همسان می‌نماید.
چرخ گردون در ایران > آیین مهر

در آیین مهر این نشان را گردونه مهر می‌نامند. (کتاب سرزمین هند- علی اصغر حکمت) برخی می‌پندارند چهار پره آن آمیزش چهار عنصر اصلی آب، باد، خاک، آتش را می‌رساند. برخی دیگر آن را ساده شدهٔ شکل خورشید و درخشش پرتوهای آن می‌دانند.
استفاده تاریخی در جهان

نمونه‌هایی از سواستیکا در چین، ژاپن، مغولستان، مدیترانه کهن، در میان سرخپوستان آمریکایی، و همچنین در جزایر بریتانیا، پیدا شده‌است.
استفاده تاریخی در جهان > یونان

در یونان باستان طراحی لباس‌ها، سکه‌ها و ساختمان‌ها انباشته از صلیب شکسته به شکل تنها یا بهم پیوسته‌است.
کلاهخود یونانی که علامت چلبپای شکسته در بالای آن نقش بسته‌است. مربوط به ۳۲۵ تا ۳۵۰ سال پیش از میلاد مسیح
آثار باستانی منقش به صلیب شکسته در یونان باستان
سکه منقش به صلیب شکسته در یونان باستان
آثار باستانی منقش به صلیب شکسته در یونان باستان
استفاده تاریخی در جهان > آمریکای شمالی

صلیب شکسته یک نماد عمومی برای خوش شانسی یا یک نماد مذهبی و معنوی در آمریکا پیش از استفاده آن توسط حزب نازی آلمان بود. این نماد در بسیاری از ساختمان‌های تاریخی موجود باقی مانده‌است. در سال ۲۰۰۷ نیروی دریایی آمریکا حاضر شد ۶۰۰ هزار دلار را برای استتار یک سربازخانه در نزدیکی سن دیگو که از بالا شبیه یک صلیب شکسته به نظر می‌رسید بپردازد.
یک تیم بسکتبال آمریکایی متشکل از بومیان آمریکا در سال ۱۹۰۹
یک تیم هاکی کانادایی در سال ۱۹۲۲
ابزاری قدیمی در لوئیزیانا پیش از جنگ جهانی دوم
استفاده تاریخی در جهان > بریتانیا

یکی از نخستین نمونه‌های سواستیکا در منتهی‌الیه ایلکلی مور در وست یورک‌شایر (یورکشایر غربی) قرار دارد. تصور می‌شود این حکاکی در اوایل عصر برنز، یعنی حدود ۲۰۰۰ سال پیش از میلاد مسیح انجام شده باشد. این طرح که تا حد زیادی دچار فرسایش شده، شامل یک سواستیکای شیاردار و چند تخلخل مدور است. این حکاکی احتمالاً محتوایی مذهبی دارد و اختراع دوره ملکه ویکتوریاست.
انگلستان مملو از سواستیکاست. بسیاری از این نقش‌ها از  سده هجدهم به بعد و در نتیجه استعمار هند به بریتانیا آمده‌اند. در بسیاری ساختمان‌ها در بریتانیا این نقش بکار رفته‌است و تا امروز پابرجاست:
ساختمان آکادمی سلطنتی هنرها در برلینگتون هاوس
ساختمان وزارت خارجه بریتانیا در خیابان کینگ چارلز لندن
ساختمان شورای شهر اسکس
لوح‌های نصب شده در بیرون «ایندیا هاوس»، مقر کمیساریای عالی هند در مرکز لندن
زمینه سنتوری کلیسای سنت اندروز در نزدیکی گریت درنفورد در ویلت‌شایر
کف زمین شعبه بانک نت‌وست در خیابان داربی شهر بولتون
کف زمین پینتد هال در کالج نظامی اولد رویال نیوال در گرینیچ
کف زمین در ورودی ایستگاه متروی آپ‌مینستر بریج در هورن‌چرچ در شرق لندن
تمثال ویلیام ادینگتون در کلیسای جامع وینچستر
نشان صلیب شکسته در یک لباس، بریتانیا ۱۹۱۰
آثار باستانی منقش به صلیب شکسته متعلق به عصر برنز در انگلیس
استفاده تاریخی در جهان > حزب ناسیونال سوسیالیست آلمان

به دنبال ردپای استفاده غرب از نشان صلیب شکسته در  سده۲۰، حزب نازی آلمان در سال۱۹۲۰ میلادی این نشان را نمادی برای خود قرارداد. این نشان در پرچمها، مدالها و بازوبندهای این حزب مورد استفاده وسیع قرار گرفت. همچنین قابل ذکر است که پیش از آنکه حزب نازی این نشان را برای خود برگزیند، حزب ملی سوسیالیست کارگران آلمان از این نشان به‌طور غیررسمی برای معرفی خود کمک گرفتند. بسیاری معتقدند که وجه تفاوت صلیب هندو با سواستیکای نازی در این است که دومی ۴۵ درجه چرخانده شده‌است. سواستیکای نازی معمولاً برای نشان دادن تحرک و پویایی، مورب بود.
آدولف هیتلر در کتابش با عنوان نبرد من در مورد این نشان می‌نویسد:
خود من در این رابطه (انتخاب نماد حزب نازی) بعد از تلاشهای فراوان به یک ساختار کلی دست پیدا کردم، یک پرچم با پس زمینه قرمز، یک صفحهٔ مدور سفید و یک صلیب شکسته سیاه در میان آن. بعد از انجام آزمون و خطاهای بسیار من به یک نسبت معین میان اندازه سطح پرچم و صفحه مدور سفید و همچنین شکل و ضخامت صلیب شکسته پیدا کردم.
در زمانی که هیتلر برای حزب مطبوعش پرچمی را خلق می‌کرد، او به دنبال راهی برای آمیختن نشان صلیب شکسته با رنگهایی بود که گویای گذشته با شکوه ملت آلمان بود. استفاده از این رنگها که در میان مردم آلمان از حرمتی خاص برخوردار بود؛ می‌توانست بیعت هیتلر را با ارزش‌های گذشته به مردم آلمان نشان دهد. (قرمز، سفید و سیاه رنگ‌های پرچم امپراطوری آلمان در گذشته را تشکیل می‌دادند).
وی همچنین اظهار داشت:
ما به عنوان شهروندانی سوسیالیست، دستور کارمان را در پرچممان می‌بینیم. در مصداق اجتماعی بودن جنبشمان، در سفیدش مصداق مشروعیت داشتن جنبش و در سواستیکا قرمز آن رسالتی را که بر گردن ماست و همانا تنازع برای پیروزی مردمان آریایی است مشاهده می‌کنیم.
صلیب شکسته همچنین به عنوان «نماد خلاقیت-زندگی فعال»(به آلمانی: das Symbol des schaffenden, wirkenden Lebens) و همچنین به عنوان نشان «طرفداران آلمان‌گرایی» (به آلمانی: Rasseabzeichen des Germanentums) شناخته می‌شد.
استفاده از نشان صلیب شکسته نشات گرفته از فرضیات نظریه پردازان نازی بود. فرضیاتی که آن‌ها از فرهنگ آریایی فراموش شده مردم آلمان داشتند. بنابر نسخه اسکاندیناویایی مقاله نظریه استیلای نژاد آریایی، نازیها مدعی هستند که آریایی‌های اولیه هندوستان که از معتقدان به کتاب ودا(به انگلیسی: Veda) بودند، نخستین کسانی بودند که صلیب شکسته را به عنوان یک سنت ملی پذیرفتند. ایشان همچنین پیشگام در میان سلطه جویان سفیدپوست بودند.
همچنین نظریه قوی وجود دارد که بیان می‌کند پیدایش نظام طبقاتی هندوستان، سرچشمه گیرنده از روش‌هایی بوده که هندوها برای جلوگیری از اختلاط نژادی به کار می‌بستند.[نیازمند منبع]
استفاده از صلیب شکسته به عنوان نماد نژاد آریایی برای اولین بار توسط امیلی بورنوف مطرح شد. در تاریخ ۱۴ مارس ۱۹۳۳ میلادی، مدت کوتاهی پس از انتخاب هیتلر به عنوان صدر اعظم آلمان، پرچم حزب نازی در کنار دیگر رنگ‌های ملی آلمانها برافراشته شد. در تاریخ ۱۵ سپتامبر ۱۹۳۵ میلادی، این پرچم به عنوان یگانه پرچم ملی آلمان شناخته شد. نشان صلیب شکسته به عنوان مشخصه در همه پرچم‌های آلمان نازی خودنمایی می‌کرد، بالاخص برای دولت و تشکیلات ارتش آلمان.
پس از جنگ جهانی دوم > تاجیکستان

در سال ۲۰۰۵ مقامات تاجیکستان همه را به استفادهٔ گسترده از چلیپای شکسته به عنوان یک نماد ملی فراخواندند. رئیس‌جمهور امامعلی رحمان چلبپای شکسته را یک نشان آریایی و سال ۲۰۰۶ را «سال فرهنگ آریایی» که می‌تواند زمانی باشد، برای مطالعه و مردمی ساختن خدمات آریایی به تاریخ تمدن جهان و بر پا داشتن یک نسل نوین (از تاجیکها) با یک روح اتکای به خود ملی، و توسعه پیوندهای عمیقتر با دیگر نژادها و فرهنگها، اعلام کرد.