stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
آگاهی
مفهوم

آگاهی، مفهومی نسبی است. می‌تواند بر حالتی درونی متمرکز شود، مثلاً حسی احشایی؛ یا از راه ادراک سوهشی بر رویدادهای خارجی متمرکز شود.
هر کس روزانه تجربه‌های آگاهانهٔ فراوانی دارد؛ برای نمونه آگاهی از گل قرمزی که در باغچهٔ حیاط است؛ یا صدای هواپیمایی که در آسمان در حال پرواز است؛ یا مزهٔ شکلاتی که روی زبان فرد است. نمونهٔ نخست از سنخ تجربهٔ آگاهانهٔ دیداری، دومی شنیداری و سومی چشایی است. هر یک از این تجربه‌های آگاهانه «خصیصهٔ پدیداری» (phenomenal character) دارند، به این معنی که کیفیت (quality) خاصی برای تجربهٔ آن‌ها وجود دارد.
خودآگاهی

مقالهٔ اصلی: خودآگاهی
پنداشت‌های عمومی دربارهٔ هشیاری این را به فکر خطور می‌دهند که این پدیده، وضعیت آگاه بودن شخص از خودش (خودآگاهی یا Self-awareness) را توصیف می‌کند. تلاش‌ها در جهت توضیح هشیاری با عبارات و اصطلاحات عصب‌شناسی ، بر وصف شبکه‌های موجود در مغز که آگاهی را از کیفیات ذهنی توسعه یافته توسط دیگر شبکه‌ها توسعه می‌دهند، متمرکز شده‌است.
علوم اعصاب > آگاهی ابتدایی

آگاهی ابتدایی از دنیای درونی و برونی یک شخص به ساقه مغز منوط است. بیورن مرکر، عصب‌شناس مستقلی در استکهلم سوئد، استدلال می‌کند که ساقهٔ مغز، شکلی مقدماتی از فکر هشیارانه را در کودکان مبتلا به هیدراننسفالی تأمین می‌کند. اشکال «عالی‌تر» آگاهی، از جمله خودآگاهی نیازمند مشارکت قشری هستند، اما «هشیاری اولیه» یا «آگاهی ابتدایی» به عنوان قابلیتِ یکپارچه کردن حس‌های دریافتی از محیط با احساسات و اهداف فطری به منظور هدایت رفتار، از ساقه مغزی که بشر با بیش‌تر مهره‌داران به اشتراک دارد، سرچشمه می‌گیرد.
دیدگاه سیستم‌های زنده

خارج از علوم اعصاب، دو زیست‌شناس Humberto Maturana و Francisco Varela، تئوری خود را با نام «تئوری شناخت سانتیاگو» ارائه کردند که در آن می‌نویسند:
سیستم‌های زنده سیستم‌های شناختی هستند، و زندگی به عنوان یک پروسه، پروسه‌ای از شناخت می‌باشد. این بیان برای همه ارگانیسم‌ها معتبر است، چه دارای سیستم عصبی و چه فاقد سیستم عصبی.
این تئوری، این پرسپکتیو را ارائه می‌کند که شناخت پروسه‌ای است که در سطوح ارگانیکی حضور دارد که معمولاً آگاه در نظر گرفته نمی‌شوند. با توجه به رابطه ممکن میان آگاهی و شناخت، و هشیاری، این تئوری چشم‌اندازی جالبی را در گفتمان‌های فلسفی و علمی دربارهٔ آگاهی و تئوری سیستم‌های زنده اهدا می‌کند.
مسئله تبیینی آگاهی

مسائل مختلفی دربارهٔ آگاهی وجود دارد:
(الف) مسئلهٔ توصیفی که به مفهوم آگاهی مربوط است (ب) مسئلهٔ کارکردی یعنی اینکه چرا آگاهی وجود دارد و چه نقشی در سایر حالات ذهنی یا رفتارهای ما ایفا می‌کند، (ج) مسئلهٔ تبیینی آگاهی: آگاهی چه جایگاهی در طبیعت دارد؟ آیا آگاهی یک ویژگی بنیادین است که مستقل از هر چیز دیگر و در عرض سایر امور طبیعی وجود دارد یا وابسته به سایر امور ناآگاه (فیزیکی، زیستی، عصبی یا محاسباتی) است؟ در صورت دوم، یک امر ناآگاه چگونه می‌تواند آگاهی را به وجود آورد؟ گزینهٔ اول دوگانه‌انگاری است که بیشتر فیلسوفان از آن اجتناب می‌کنند، هرچند تقریر حداقلی آن (یعنی دوگانگی ویژگی‌ها نه دوگانه انگاری جوهری) در حال حاضر طرفدارانی دارد.
مسئله تبیینی آگاهی > شکاف تبیینی

مشکل شکاف تبیینی یا مسئلهٔ دشوار آگاهی از طریق چند استدلال بیان شده‌است که در ذیل به برخی از آن‌ها اشاره می‌کنیم.
استدلال معرفت: در این استدلال، ابتدا فرض می‌کنیم که شخصی به نام ماری در اتاقی سیاه و سفید محبوس است و از طریق تلویزیون و کتاب‌های سیاه و سفید همهٔ معلومات فیزیکی و فیزیولوژیک را دربارهٔ ادراک رنگ‌ها می‌آموزد. او می‌داند که هنگام تجربهٔ رنگ قرمز چه رویدادهای فیزیکی‌ای رخ می‌دهند امّا خودش هنوز تجربه‌ای از رنگ قرمز ندارد. حال فرض کنیم که او از آن اتاق آزاد می‌شود و برای نخستین بار رنگ قرمز را تجربه می‌کند. آیا ماری پس از این تجربه «معرفت جدیدی» را به دست می‌آورد؟ پاسخ ما به این پرسش مثبت است. حال از یک طرف فرض بر این است که ماری به همهٔ امور فیزیکی مربوط به ادراک رنگ‌ها معرفت دارد و از سوی دیگر، به کیفیت ذهنیِ قرمز (تجربهٔ کیفی رنگ قرمز) معرفت ندارد و از آنجا که متعلّق معرفت و عدم معرفت نمی‌توانند یکی باشند، نتیجه می‌گیریم که «کیفیت ذهنی» از جمله «امور فیزیکی» نیست (Jackson 1986: 291-5). بر اساس این استدلال، تبیین فیزیکیِ کیفیات ذهنی ممکن نیست.
استدلال کریپکی (Kripke 1972: Lecture III, 106 ff): در موارد متعارف «تحویل»، ابتدا احساس پدیداری خود را از مبدأ تحویل کنار می‌گذاریم تا تحویل آن به امر بنیادی‌تر ممکن شود (فرض این است که مقصد تحویل امر بنیادینی است که همهٔ ویژگی‌های ظاهری و سطح کلان مبدأ تحویل را به‌طور مستوفا تبیین می‌کند)؛ برای مثال، اگر بخواهیم «گرما» را به «میانگین انرژی جنبشی مولکولی» تحویل ببریم، گرما را بر اساس احساسی که در ما ایجاد می‌کند تصور نمی‌کنیم بلکه آن را «عینی‌سازی» می‌کنیم سپس با توجه به اینکه همهٔ ویژگی‌های ظاهریِ آن به وسیلهٔ «میانگین انرژی جنبشی مولکولی» قابل تبیین است، آن را تحویل می‌بریم. اما انجام چنین کاری در مورد حالات پدیداری قابل تصور نیست زیرا اگر قرار باشد احساس پدیداری خود را از حالات پدیداری کنار بگذاریم تا تحویل آن‌ها به حالات عصبی امکان پیدا کند، حالت پدیداری‌ای باقی نمی‌ماند که تحویل برود؛ به عبارت دیگر، عینی‌سازیِ حالات پدیداری مستلزم تناقض است. تصور امر واحدی که هم عینی است هم سابجکتیو ممکن نیست. در مورد «گرما» می‌توان تصور کرد که امر واحدی وجود عینی منحازی داشته باشد و در عین حال، در ما هم احساس پدیداری خاصی را ایجاد کند اما در مورد حالات ذهنی، بحث بر سر همان احساس پدیداری است؛ اگر هم حالات ذهنی را عینی‌سازی کنیم و آن‌ها را با حالات عصبی یکی بگیریم و بگوییم که در ما هم احساس پدیداری خاصی را ایجاد می‌کنند، به همان احساس پدیداری نقل کلام می‌کنیم و همین‌طور تا تسلسل لازم آید.
استدلال تصورپذیری: این استدلال بر تصورپذیری و امکان منطقی زامبی‌ها مبتنی است. زامبی موجود مفروضی است که همه حالات فیزیکی (از جمله رفتارهای گفتاری و غیرگفتاری) ما را دارد اما فاقد آگاهی است؛ تصورپذیری چنین موجودی به معنای نفی فیزیکالیسم است زیرا فیزیکالیسم رابطه حالات فیزیکی و حالات ذهنی را رابطه‌ای ضروری می‌داند نه یک رابطهٔ امکانی (Chalmers 2002: 145-200).
نظریات آگاهی

دربارهٔ آگاهی نظریات مختلفی بیان شده‌است: بازنمودگرایی یا نظریات بازنمودی مرتبه اول، نظریات مرتبه بالاتر درباره آگاهی والگوی پیش‌نویس‌های چندگانهٔ آگاهی از دنیل دنت.
آنسلم هاولبرگ

آنسلم هاولبرگ (به انگلیسی: Anselm of Havelberg)(ح. ۱۱۰۰–۱۱۵۸)، اسقف آلمانی، سیاستمدار و فرستادهٔ سیاسی به قسطنطنیه بود. او یکی از اعضای فرقهٔ پرمونستترتنسین‌ها و منقد زندگی رهبانی در زمان خود و نظریه‌پرداز تاریخ مسیحیت بود. پس از موافقت پاپ اوژن سوم با جنگ صلیبی وندی در شمال آلمان، او به عنوان نماینده پاپ فرماندهی نیروهای شمال را در دست گرفت.
دیوید دین شولمن

| دیوید شولمن | دیوید شولمن |
| --- | --- |
دیوید شولمن در سال ۲۰۰۸: دیوید شولمن در سال ۲۰۰۸
زادهٔ: ۱۳ ژانویهٔ ۱۹۴۹ ‏(۷۵ سال) واترلو، آیووا، ایالات متحده آمریکا
تحصیلات: PhD
محل تحصیل: دانشگاه لندن
پیشه(ها): هندشناسی شاعر فعال صلح نقد ادبی انسان‌شناسی فرهنگی
همسر: الین شولمن (نام خانوادگی اصلی لندمن)
فرزندان: Eviatar Mishael Edan
دیوید دین شولمن (به انگلیسی: David Dean Shulman) (زاده ۱۳ ژانویه ۱۹۴۹) هندشناس، شاعر و فعال صلح اسرائیلی است که به خاطر آثارش در زمینه تاریخ دین در جنوب هند، شعر هندی، اسلام تامیل، زبان‌شناسی دراویدی و موسیقی کارناتیک شناخته شده است. او دو زبانه به زبان عبری و انگلیسی است و به زبان‌های سانسکریت، تامیل، هندی و تلوگو تسلط دارد و یونانی، روسی، فرانسوی، آلمانی، فارسی، عربی و مالایایی را می‌خواند. او قبلاً استاد مطالعات هندی و تطبیقی دین در دانشگاه عبری اورشلیم و استاد گروه مطالعات هند، ایران و ارمنی بود که اکنون منحل شده است. در حال حاضر او دارای کرسی به عنوان استاد رنه لانگ در مطالعات انسانی در دانشگاه عبری در اورشلیم است. او از سال ۱۹۸۸ عضو آکادمی علوم و علوم انسانی اسرائیل است.
زندگی شخصی

شولمن با آیلین شولمن (با نام خانوادگی آیلین لندمن) ازدواج کرده و دارای سه پسر به نام‌های اویاتار، میشائیل و اِدان است.
کتابشناسی > مطالعات انتقادی و بررسی آثار شولمن

Shehadeh, Raja (March 7–20, 2019). "Bearing witness in the West Bank". The New York Review of Books. 66 (4): 33–34.
فهرست افراد با بیشترین تعداد فرزند

در این نوشتار، نام افرادی که فرزندان بسیاری داشته‌اند آورده شده است.
دوازپید

| 0 | 1 |
| --- | --- |
داده‌های بالینی: داده‌های بالینی
کد ATC: None
شناسه‌ها: شناسه‌ها
 نام آیوپاک N-(1-methyl-2-oxo-5-phenyl-3H-1,4-benzodiazepin-3-yl)-1H-indole-2-carboxamide :  نام آیوپاک N-(1-methyl-2-oxo-5-phenyl-3H-1,4-benzodiazepin-3-yl)-1H-indole-2-carboxamide 
شمارهٔ سی‌ای‌اس: 103420-77-5 Y
پاب‌کم CID: 443375
IUPHAR/BPS: 878
کم‌اسپایدر: 391607 N
UNII: JE6P7QY7NH
KEGG: D02693 Y
ChEMBL: ChEMBL9506 N
CompTox Dashboard (EPA): DTXSID2046092 
ECHA InfoCard: 100.208.547 
داده‌های فیزیکی و شیمیایی: داده‌های فیزیکی و شیمیایی
فرمول شیمیایی: C25H20N4O2
جرم مولی: ۷۰۰۲۴۰۸۴۶۱۰۰۰۰۰۰۰۰۰♠۴۰۸٫۴۶۱ g·mol−1
مدل سه بعدی (جی‌مول): Interactive image
 SMILES O=C(c2cc1ccccc1[nH]2)N[C@H]3/N=C(\c4ccccc4N(C3=O)C)c5ccccc5 :  SMILES O=C(c2cc1ccccc1[nH]2)N[C@H]3/N=C(\c4ccccc4N(C3=O)C)c5ccccc5 
 InChI InChI=1S/C25H20N4O2/c1-29-21-14-8-6-12-18(21)22(16-9-3-2-4-10-16)27-23(25(29)31)28-24(30)20-15-17-11-5-7-13-19(17)26-20/h2-15,23,26H,1H3,(H,28,30)/t23-/m1/s1 N Key:NFHRQQKPEBFUJK-HSZRJFAPSA-N N :  InChI InChI=1S/C25H20N4O2/c1-29-21-14-8-6-12-18(21)22(16-9-3-2-4-10-16)27-23(25(29)31)28-24(30)20-15-17-11-5-7-13-19(17)26-20/h2-15,23,26H,1H3,(H,28,30)/t23-/m1/s1 N Key:NFHRQQKPEBFUJK-HSZRJFAPSA-N N 
 NY (این چیست؟)  (صحت‌سنجی):  NY (این چیست؟)  (صحت‌سنجی)
دوازپید (انگلیسی: Devazepide) یک داروی بنزودیازپین است، اما با عملکرد کاملاً متفاوت با بیشتر بنزودیازپین‌ها، به این دلیل که فاقد میل ترکیبی با گیرنده‌های GABAA است و در عوض به عنوان یک آنتاگونیست گیرنده CCKA عمل می‌کند. این دارو اشتها را افزایش می‌دهد و تخلیه معده را تسریع می‌کند و به عنوان یک درمان بالقوه برای انواع مشکلات گوارشی از جمله سوء هاضمه، گاستروپارزی و رفلاکس معده پیشنهاد شده است.
قلعه سرپری

| (قلعه سر پری) | (قلعه سر پری) |
| --- | --- |
نام: (قلعه سر پری)
کشور: ایران
استان: استان کهگیلویه و بویراحمد
شهرستان: شهرستان کهگیلویه
اطلاعات اثر: اطلاعات اثر
نام محلی: قلعه سرپری
نوع بنا: سنگ و گج
کاربری: قلعه
دیرینگی: دوره قاجار
دورهٔ ساخت اثر: دوره قاجار، دوره پهلوی
بانی اثر: کی منصور همایونفر
مالک فعلی اثر: دولت
اطلاعات ثبتی: اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت: ۶۲۹۶
تاریخ ثبت ملی: ۷ مهر ۱۳۸۱
قلعه سرپری مربوط به دوره قاجار -اوایل دوره پهلوی است و در شهرستان کهگیلویه، روستای سرپری واقع شده است. این قلعه به دستور کی منصور همایونفر ساخته شده بود. و این اثر در تاریخ ۷ مهر ۱۳۸۱ با شمارهٔ ثبت ۶۲۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
دو ۱۰۰ متر

| دو و میدانی دو ۱۰۰ متر | دو و میدانی دو ۱۰۰ متر |
| --- | --- |
شروع فینال دو ۱۰۰ متر در بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۱۲.: شروع فینال دو ۱۰۰ متر در بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۱۲.
رکورد مردان: رکورد مردان
جهانی:  اوسین بولت ۹٫۵۸ (۲۰۰۹)
المپیک:  اوسین بولت ۹٫۶۳ (۲۰۱۲)
رکورد زنان: رکورد زنان
جهانی:  فلورنس گریفیت-جوینر ۱۰٫۴۹ (۱۹۸۸)
المپیک:  الین تامسون-هرا ۱۰٫۶۱ (۲۰۲۰)
آسافا پاول رکورددار سابق دو صد متر
دو ۱۰۰ متر یکی از رشته‌های دو و میدانی است که در آن دوندگان بایستی مسافت صد متر را در کوتاه‌ترین زمان ممکن بدوند. این رشتهٔ ورزشی، یعنی دویدن در کوتاه‌ترین فاصله، یکی از محبوب‌ترین و معتبرترین رشته‌های دو و میدانی است.
این رشته، از بازی‌های المپیک تابستانی ۱۸۹۶ (۱۹۲۸ برای زنان) در برنامهٔ المپیک قرار داشته‌است. در حال حاضر، رکورد المپیک دو ۱۰۰ متر مردان با زمان ۹٫۶۳ ثانیه در اختیار اوسین بولت است و رکورد جهانی این رشته هم با زمان ۹٫۵۸ ثانیه در اختیار خود اوست. رکورد جهان و المپیک دو ۱۰۰ متر زنان هم به فلورنس گریفیت-جوینر آمریکایی با زمان ۱۰٫۴۹ ثانیه تعلق دارد.سو بینگ تیان دونده چینی بازمان9ثانیه و83صدم ثانیه سریعترین مردآسیااست مارسل جاکوبز ایتالیایی ودارنده مدال طلاالمپک2020 با9ثانیه 80صدم ثانیه سریعترین مرداروپاست
یکی از معروف‌ترین دارندگان مدال طلا در دو ۱۰۰ متر جسی اُوِنز، دوندهٔ سیاه‌پوست آمریکایی است که با قهرمانی در بازی‌های ۱۹۳۶ برلین تبلیغات نژادپرستانهٔ نازی‌ها را به چالش کشید. درصورتی‌که باد موافق با سرعتی بیش از ۲٫۱ متر بر ثانیه بوزد، رکورد ثبت‌شده به‌حساب نخواهد آمد.
سریع‌ترین دوندگان دو ۱۰۰ متر

اکثریتِ قریب‌به‌اتفاق دوندگان نخبهٔ دو سرعت، اصلیت غرب آفریقایی دارند این وضعیت در دو ۱۰۰ متر بسیار برجسته است. از سال ۱۹۶۸ تاکنون (۲۰۱۴)، ۹۳ دونده موفق شده‌اند ۱۰۰ متر را در مسابقات رسمی در زمان زیرِ ۱۰ ثانیه طی کنند که از این میان اصلیتِ تنها چهار نفر از آنها به غرب آفریقا نمی‌رسد و بقیهٔ ۸۹ نفر همگی تباری از این منطقه دارند. فرانکی فردریکس نامیبیایی نخستین انسان با اصلیت غیرغرب‌آفریقایی بود که در سال ۱۹۹۱ موفق شد ۱۰۰ متر را زیر ۱۰ ثانیه طی کند. در سال ۲۰۰۳ پاتریک جانسون (دورگهٔ ایرلندی و بومی استرالیایی) نخستین دوندهٔ غیر آفریقایی بود که زمان زیر ۱۰ ثانیه را برای ۱۰۰ متر به‌جا گذاشت و گابریل اموموره زیمبابوه‌ای و کریستوفر لمیتر سفیدپوست فرانسوی هم دو نفر دیگر هستند. البته کوجی ایتو ژاپنی و ژانگ پیمنگ چینی زمان‌های دقیقاً ۱۰ثانیه‌ای را ثبت کرده‌اند و ماریان ورونین لهستانی هم یک رکورد غیررسمی ۹٫۹۹۲ به‌جا گذاشته‌است.
سریع‌ترین دوندگان دو ۱۰۰ متر > مردان

بروزرسانی ۵ آگوست ۲۰۲۴
| رتبه | سریعترین زمان | باد (م/ث) | ورزشکار | کشور | تاریخ | مکان |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱ | ۹٫۵۸ | +۰٫۹ | اوسین بولت |  جامائیکا | ۱۶ اوت ۲۰۰۹ | برلین |
| ۲ | ۹٫۶۹ | +۲٫۰ | تایسون گی |  ایالات متحده آمریکا | ۲۰ سپتامبر ۲۰۰۹ | شانگهای |
| ۲ | ۹٫۶۹ | -۰٫۱ | یوهان بلیک |  جامائیکا | ۲۹ ژوئن ۲۰۱۲ | لوزان |
| ۴ | ۹٫۷۲ | +۰٫۲ | آسافا پاول |  جامائیکا | ۲ سپتامبر ۲۰۰۸ | لوزان |
| ۵ | ۹٫۷۴ | +۰٫۹ | جاستین گاتلین |  ایالات متحده آمریکا | ۱۵ می ۲۰۱۵ | دوحه |
| ۶ | ۹٫۷۶ | +۰٫۶ | کریستین کولمن |  ایالات متحده آمریکا | ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۹ | دوحه |
| ۷ | ۹٫۷۸ | +۰/۵ | نوا لایلز |  ایالات متحده آمریکا | ۵ آگوست ۲۰۲۴ | پاریس |
| ۷ | ۹٫۷۸ | +۰٫۹ | نستا کارتر |  جامائیکا | ۳۹ اوت ۲۰۱۰ | ریتی |
| ۷ | ۹٫۷۸ | +۰٫۹ | کیشان تامپسون |  جامائیکا | ۵ آگوست ۲۰۲۴ | پاریس |
| ۸ | ۹٫۷۹ | +۰٫۱ | موریس گرین |  ایالات متحده آمریکا | ۱۶ ژوئن ۱۹۹۹ | آتن |
| ۹ | ۹٫۸۰ | +۰/۱ | مارسل جیکوبز |  ایتالیا | ۳۱ جولای ۲۰۲۱ | توکیو |
| ۹ | ۹٫۸۰ | +۱٫۳ | استیو مولینگز |  جامائیکا | ۴ ژوئن ۲۰۱۱ | یوجین |
| ۱۰ | ۹/۸۱ |  | فرد کرلی |  ایالات متحده آمریکا | ۵ آگوست ۲۰۲۴ | پاریس |
| ۱۱ | ۹٫۸۲ | +۱٫۷ | ریچارد تامپسون |  ترینیداد و توباگو | ۲۱ ژوئن ۲۰۱۴ | ترینیداد و توباگو |
| ۱۲ | ۹٫۸۴ | +۰٫۷ | دانوون بیلی |  کانادا | ۲۷ ژوئیه ۱۹۹۶ | آتلانتا |
| ۱۲ | ۹٫۸۴ | +۰٫۲ | برونی سورین |  کانادا | ۲۲ اوت ۱۹۹۹ | سبیا |
سریع‌ترین دوندگان دو ۱۰۰ متر > زنان

بروزرسانی ۲۹ ژوئن ۲۰۱۲
| رتبه | سریعترین زمان (s) | باد (m/s) | ورزشکار | ملیت | تاریخ | مکان |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱ | ۱۰٫۴۹ | ۰٫۰ | فلورنس گریفیت-جوینر |  ایالات متحده آمریکا | ۱۶ ژوئیه ۱۹۸۸ | ایندیاناپولیس |
| ۲ | ۱۰٫۶۴ | +۱٫۲ | کارملیتا جتر |  ایالات متحده آمریکا | ۲۰ سپتامبر ۲۰۰۹ | شانگهای |
| ۳ | ۱۰٫۶۵  | +۱٫۱ | ماریون جونز |  ایالات متحده آمریکا | ۱۲ سپتامبر ۲۰۰۹ | ژوهانسبورگ |
| ۴ | ۱۰٫۷۰ | +۰٫۶ | شلی-آن فریزر-پرایس |  جامائیکا | ۲۹ ژوئن ۲۰۱۲ | کینگستون |
| ۵ | ۱۰٫۷۳ | +۲٫۰ | کریستین آرون |  فرانسه | ۱۹ اوت ۱۹۹۸ | بوداپست |
| ۶ | ۱۰٫۷۴ | +۱٫۳ | مرلین اوتی |  جامائیکا | ۷ سپتامبر ۱۹۹۶ | میلان |
| ۷ | ۱۰٫۷۵ | +۰٫۴ | کرون استوارت |  جامائیکا | ۱۰ ژوئیه ۲۰۰۹ | رم |
| ۸ | ۱۰٫۷۶ | +۱٫۷ | اولین اشفورد |  ایالات متحده آمریکا | ۲۲ اوت ۱۹۸۴ | زوریخ |
| ۸ | ۱۰٫۷۶ | +۱٫۱ | ورونیکا کمپبل-براون |  جامائیکا | ۳۱ می ۲۰۱۱ | استراوا |
| ۹ | ۱۰٫۷۷ | +۰٫۹ | ایرینا پریوالووا |  روسیه | ۶ ژوئیه ۱۹۹۴ | لوزان |
| ۹ | ۱۰٫۷۷ | +۰٫۷ | ایوت لالووا |  بلغارستان | ۱۹ ژوئن ۲۰۰۴ | پلوودیو |
اوسین بولت درحال شکستن رکورد جهان و المپیک در المپیک ۲۰۰۸ پکن
طرح بزرگ

| 0 | 1 |
| --- | --- |
جلد کتاب: جلد کتاب
نویسنده(ها): استیون هاوکینگ، لئونارد ملودینوف
گونه(های) ادبی: علم به زبان ساده
ناشر: Bantam Books
تاریخ نشر: ۷ سپتامبر ۲۰۱۰
شابک: شابک ‎۰−۵۵۳−۸۰۵۳۷−۱
طرح بزرگ (به انگلیسی: The Grand Design) نام کتابی از فیزیکدان انگلیسی استیون هاوکینگ است. هاوکینگ این کتاب جنجال‌برانگیز را با همکاری لئونارد ملودینوف نوشته‌است.
این کتاب در ۷ سپتامبر ۲۰۱۰ در ایالات متحده آمریکا به چاپ رسید و تنها پس از چند روز به پرفروش‌ترین کتاب سایت amazon.com تبدیل شد. آنگاه در ۹ سپتامبر ۲۰۱۰ در انگلستان منتشر شد و در همان روز به پرفروش‌ترین کتاب سایت amazon.co.uk تبدیل شد. در بین محبوب‌ترین کتاب‌های علمی جهان نیز این کتاب در رتبه پانزدهم قرار دارد درحالی که کتاب دیگر استیون هاوکینگ یعنی تاریخچه مختصر زمان در رتبه نخست قرار دارد.
سرشت جهان چیست؟

زمینهٔ پژوهشی استیون هاوکینگ کیهان‌شناسی و گرانش کوانتومی است و او در کتاب طرح بزرگ، عمیق‌ترین پرسش‌های کیهان‌شناسی مدرن را پیش کشیده و با طرح تئوری‌های شناخته شده فیزیک امروز، از «نظریه_ام» و نسبیت عام و نسبیت خاص گرفته تا فرضیهٔ پل دیراک و اصل عدم قطعیت هایزنبرگ... ــ کوشش کرده به یک نظریه کامل که بتواند جهان هستی را تعریف و توجیه کند، برسد.
استیون هاوکینگ می‌نویسد:
ما در دنیایی حیرت‌انگیز و گیج‌کننده زندگی می‌کنیم. می‌خواهیم معنای آنچه را که در پیرامون خویش می‌یابیم بدانیم و دوست داریم بپرسیم: سرشت جهان چیست؟ جایگاه ما در آن کجاست؟ از کجا آمده‌ایم و آمدنمان از بهر چه بوده‌است؟ منشأ جهان چیست و چرا به صورت کنونی‌اش درآمده‌است؟ جهان چگونه به پایان خواهد رسید؟ آیا جهان دیگری هم هست؟
او با نگاهی گذرا به یونان قدیم و ارزشی که به قوانین طبیعت قائل بودند به زمانه کوپرنیک و آیزاک نیوتن رسیده و با عبور از آن دوران، آلبرت اینشتین و اروین شرودینگر و ماکس پلانک را دُور زده تا نظریهٔ خود را بیان کند و فیزیک و متافیزیک را بهم پیوند دهد.
چکیده

استیون هاوکینگ می‌گوید:
ممکن است روشی که کیهان بوجود آمده هماهنگ با قوانین دانش باشد که در این صورت نیازی نیست به خدا متوسل بشویم تا تصمیم بگیریم که کیهان چگونه آغاز شده‌است.
اگر ما یک فرضیه همه‌جانبه و کامل را در مورد پیدایش عالم کشف کنیم این مهم‌ترین پیروزی انسان خواهد بود چون ما قادر خواهیم بود که فکر خدا را بخوانیم…
بشر، راز خلقت جهان را گشوده‌است. جهان می‌تواند به‌طور خود بخود (خود با خود)، خودش را از هیچ بوجود آورَد، بعلاوه می‌تواند در حالت‌های متفاوت ایجاد شده باشد و همه مشاهدات و محاسبات بر این نظر صحه می‌گذارد.
آینده جهان آنچنان که پیر لاپلاس می‌پنداشت، دقیقاً مطابق قانونمندی‌های علمی پیش نمی‌رود. خدا هنوز دستش را رو نکرده‌است. خدا نه تنها تاس بازی می‌کند، بلکه بعضی اوقات تاس را جایی که نمی‌شود دید پرتاب می‌کند.
استیون هاوکینگ می‌گوید: اگر همه قوانین فیزیک را بدانیم از کار خدا سر درمی‌آوریم…
البته یکبار گفته بود:
This doesn't prove that there is no God, only that God is not necessary. [Stephen W. Hawking, Der Spiegel, ۱۹۸۹]
قانونمندی‌ها کار خودشان را می‌کنند (جاذبه را مثال می‌زند) قانونمندی‌ها کار خودشان را می‌کنند و دخالت خدا نیاز نیست.
Because there is a law such as gravity, the Universe can and will create itself from nothing. It is not necessary to invoke God to... set the Universe going.
هاوکینگ «ام تئوری» را مادر تئوریها دانسته و بارها اشاره کرده‌است که در حال حاضر به یک تئوری جامع فراتر از تئوری‌های شناخته شده‌ای چون نسبیت و کوانتا، نزدیک شده‌ایم. این گفته هاوکینگ در حالی بیان می‌شود که به گفته پروفسور مایکل داف - یکی از پیشگامان ام تئوری-هنوز نمی‌توان «ام تئوری» را تئوری جامع نامید.
شباهت سخنان استیون هاوکینگ با نظرات برخی از استادان فیزیک که موضوع آفرینش از هیچ را پیش کشیده‌اند (لورنس کراوس و دیگران) ــ نشان می‌دهد که آنچه در کتاب طرح عظیم آمده زمینه قبلی داشته‌است.
در مصاحبه با سی ان ان، هاوکینگ در پاسخ به پرسش لری کینگ که می‌پرسد آیا خداوند جهان را خلق کرده؟ می‌گوید «خداوند ممکن است وجود داشته باشد ولی علم می‌تواند جهان را بدون نیاز به خلق کننده توضیح دهد». ملادینوف در این مصاحبه در جواب مجری که از او پرسید آیا شما و هاوکینگ خدا ناباور هستید، می‌گوید «خیر». هم هاوکینگ و هم ملادینوف بر روی این مسئله تأکید می‌کنند که «کتابشان اصلاً مدّعی وجود یا عدم وجود آفریدگار نیست. ملادینوف توضیح می‌دهد که این دو مقوله از هم جدا هستند. او می‌افزاید که دانش فیزیک امروز، جهان را بدون نیاز به آفریدگار توضیح می‌دهد ولی این ربطی به مقوله ایمان ندارد.»
ملادینوف در مقابل این حرف چاپرا که او را به جبر متهم کرده‌است، پاسخ می‌دهد که جبری که آن‌ها در کتاب بیان کرده‌اند متفاوت از جبر فلسفی متعارف است؛ و صرفاً برای تأکید بر پیروی همه پدیده‌ها از قوانین علمی است.
به نظر هاوکینگ، با حاکمیت قوانین مربوط به کوانتوم، کائنات می‌تواند از هیچ، بدون نیاز به دخالت یک موجود فوق طبیعی، به وجود بیاید. اینکه بر اساس فیزیک کوانتوم، یک فوتون می‌تواند وجود داشته باشد بدون اینکه کائناتی موجود باشد و به محض تبدیل تصادفی فوتون به جفت الکترون-پوزیترون جرقه اولیه زنجیر تشکیل الکترون‌های بیشتر زده می‌شود.
در فصل نهایی کتاب، هاوکینگ بر اساس مدل طراحی شده توسط جان کانوی، ریاضیدان و استاد کمبریج، به نام «بازی حیات» نشان می‌دهد که به محض شکل گرفتن پیکربندی یا موقعیت آغازین در یک سیستم که قوانین معینی بر آن حاکمند، این قوانین خواهند بود که تعیین می‌کنند چه اتفاقی در آینده بیفتد.
واکنش‌ها > واکنش مثبت

ریچارد داوکینز زیست‌شناس مشهور بریتانیایی در واکنش گفت: «داروین خدا را از زیست‌شناسی بیرون انداخت اما فیزیک مردّدتر باقی‌ماند. اکنون هاوکینگ زدن تیر خلاص را عهده‌دار شده‌است.»
چاپرا می‌گوید: «باید به لئونارد و استفان تبریک بگوییم چرا که بالاخره به سرنگونی خرافه‌ای به نام مادی گرائی کمک کردند. چرا که همه آنچه که ماده می‌نامیم از حوزه‌ای نامرئی می‌آید که فراتر از فضا و زمان است. همه تجربیات مذهبی بر پایه سه اصل هستند … و چیزی در این کتاب نیامده که این سه اصل را ردّ کند.»
برگردان به فارسی

پنج برگردان فارسی از این کتاب وجود دارد (مرتب شده بر اساس زمان نشر):
۱- حسین صداقت و امیر امیرآبادی، انتشارات نقش و نگار

۲- علی هادیان و سارا ایزدیار، انتشارات مازیار

۳- عبدالحسین صبوری، انتشارات شبگیر

۴- جمیل بصام، انتشاران افکار

۵- مرتضی گرجیان، سیدجواد کاظمی‌تبار و فائزه علیجان‌زاده انتشارات بهمن برنا
به علاوه کتابی با عنوان «طراح بزرگ» در نقد این کتاب به فارسی منتشر شده‌است.
اسطرلاب
انواع

این وسیله بسته به کاربردهایی که دارد در انواع مختلفی ساخته می‌شده است. از آن جمله می‌توان به اسطرلاب کالتام، توماری، هلالی، چلیپایی، ذورقی، قوسی، جامعه جنوبی، رصدی، شمالی، کروی، مسطح خطی، ثلثی و صلیبی اشاره کرد.
تاریخ

بسیاری از منابع تاریخی اختراع اسطرلاب را به هیپارخوس نسبت می‌دهند اما به نظر می‌رسد ابزارهای مشابه با توانایی‌های مختلف در بین ستاره‌شناسان آشور و بابل رایج بوده و نمونه‌های یونانی نتیجه تکمیل این ابزارها بوده است. از اسطرلاب‌های یونانی نمونه‌ای در دست نیست. اما این ابزار در بخش حوزه ایرانی اسلام مورد استفاده بود زیرا ابزاری بر آن نصب بود که ساعت آفتابی محسوب می‌شد و زمان ظهر شرعی را تعیین می‌کرد.
از قرن نهم میلادی تا قرن نوزدهم اسطرلاب‌های بسیاری در ایران و دیگر کشورهای جهان اسلام ساخته شد. به گفته‌ای نخستین سازنده اسطرلاب در میان مسلمانان محمد فزاری پسر ابراهیم فزاری بوده است. اما شواهد نشان می‌دهد که اولین اسطرلاب ساخته ابواسحاق ابراهیم بن حبیب بن سلیمان معروف به ابراهیم بن حبیب از منجمان و ستاره شناسان ایرانی است که به سال ۷۷۷ هجری قمری اسطرلاب را ساخت تا چندی پیش احتمال می‌رفت که کهن‌ترین اسطرلابی که تاکنون باقی‌مانده، در ۳۷۴ق/۹۸۴م به دست دو برادر اصفهانی به نامهای احمد و محمد بن ابراهیم در اصفهان ساخته شده باشد. اما ظاهراً کهن‌ترین نمونه شناخته شده که نام سازنده و تاریخ ساخت برآن حک شده است اسطرلابی است که به گواهی کتیبه کوفی پشت کرسی آن به دست «بسطلس» در تاریخ ۳۱۵ هجری قمری ساخته شده است.
البته به گفتهٔ سرگئی تولستوف، باستان‌شناس روس و حفار بنا، رصدخانه در قوی قریلگان قلعه، در این رصدخانه قدیمی‌ترین ستاره‌یاب اسطرلاب جهان کشف شده است. کشف این ستاره‌یاب نشان داد که دست کم صدها سال پیش از بطلمیوس در سرزمین ایران اختراع اسطرلاب وجود داشته است.
نوشته‌های قدیمی در مورد اسطرلاب

در ایران و جهان اسلام دانشمندان بسیاری رساله‌ها و کتاب‌هایی دربارهٔ مبانی نظری و نحوه کار با اسطرلاب نوشته‌اند از جمله:
العمل بالاسطرلاب، یا صنعه الاسطرلاب و العمل به، از ماشاءالله یهودی.
العمل بالاسطرلاب المسطح، از ابراهیم بن حبیب.
العمل بالاسطرلاب، از محمد بن موسی خوارزمی.
العمل بالاسطرلاب، از احمد بن عبدالله مروزی
العمل بالاسطرلاب، از علی بن عیسی منجم.
برهان صنعه الاسطرلاب، از محمد بن صباح و ابراهیم بن صباح.
رساله فی عمل الاسطرلاب، از محمد بن موسی بن شاکر.
رساله فی العمل بالاسطرلاب، از حامد بن علی واسطی.
رساله فی الاسطرلاب، از ابراهیم بن سنان.
العمل بالاسطرلاب، از عبدالرحمان صوفی.
رساله فی صنعه الاسطرلاب و العمل بها، از مسلمه بن احمد مجریطی.
رساله فی عمل الاسطرلاب، از ابوسعید سجزی.
رساله فی الاسطرلاب، از کوشیار گیلانی.
رساله دوائر السماوات فی الاسطرلاب و رساله فی الاسطرلاب، هر دو از ابونصر منصور بن عراق.
رساله فی صنعه الاسطرلاب بالطریق الصناعی، از همو.
مقاله فی منازعه اعمال الاسطرلاب، از همو.
کتاب فی العمل بالاسطرلاب، از ابن سمح.
العمل بالاسطرلاب و ذکر آلاته و اجزائه، از ابن صفار.
اختصار علم الاسطرلاب، از ابن مشاط سرقسطی.
رساله فی علم الاسطرلاب، از بیرونی.
استیعاب الوجوه الممکنه فی صنعه الاسطرلاب، از همو.
الدرر فی سطح الاکر، از همو.
معرفةالاسطرلاب معروف به شش فصل، تألیف محمد بن ایوب طبری
عمل والالقاب، تألیف محمد بن ایوب طبری
بیست باب در معرفت اسطرلاب، از خواجه نصیرالدین طوسی.
رساله در ساختن اسطرلاب، از غیاث‌الدین جمشید کاشانی
همچنین در برخی کتاب‌های نجومی در فصل یا فصل‌هایی به اسطرلاب و چگونگی کار با آن پرداخته شده است. از این جمله‌اند:
المدخل الی علم احکام النجوم از ابونصر قمی،
افراد المقال فی امر الظلال از بیرونی،
التفهیم لاوائل صناعه التنجیم از همو،
روضه المنجمین از شهمردان بن ابی الخیر رازی
جامع المبادی´ و الغایات فی علم المیقات از ابوعلی مراکشی.
دربارهٔ انواع ویژه اسطرلاب نیز رساله‌هایی نوشته شده است، از جمله:
رساله فی الاسطرلاب المسرطن، از ابوسعید سجزی.
الاسطرلاب الزورقی، از همو.
رساله فی الاسطرلاب السرطانی المجنح، از ابونصر عراق.
رساله فی الاسطرلاب السرطانی المجنح، از محمد بن نصر بن سعید.
رساله فی عمل الاسطرلاب المسرطن، از ابونصر احمد بن زریر.
کتاب‌الزیج، از بتانی
اسطرلاب بلانضیری عمل محمد ناصر الطوسی سنه۱۱۴۲
اروپائیان در قرن ۱۳ میلادی از راه اندلس اسپانیا و آثار اسلامی اسطرلاب را شناختند.