ترانه‌شناسی همایون شجریان
کنسرت‌ها

کنسرت‌های مستقل همایون شجریان از میانه دهه ۸۰، تقریباً همزمان با انتشار آلبوم‌هایش در این دهه آغاز شد. همایون شجریان نخستین کنسرت‌های مستقل از پدرش را با «گروه دستان» آغاز کرد و تا کنون اجراهای متعددی در داخل و خارج از کشور اجرا کرده است. همکاری او با سهراب پورناظری، در دهه ۹۰، فصل جدیدی را در کارنامه کاری و هنری‌اش رقم زد. همایون مشغول امتحان فرم‌های جدیدی در موسیقی شد. فرم‌های جدید همایون، به‌ویژه در آلبوم «نه فرشته‌ام نه شیطان» و «آرایش غلیظ»، با آهنگ‌سازی تهمورس و سهراب پورناظری، با استقبال عمومی مردم مواجه شد. همایون شجریان کنسرت‌های بسیاری را با بزرگان موسیقی اجرا کرده و آثار زیادی را به همراه آنان در ایران و جهان منتشر کرده است که می‌توان به آلبوم کنسرت‌های «بی تو بسر نمی‌شود» و «فریاد» اشاره کرد که هردو اثر در سال‌های ۲۰۰۳ و ۲۰۰۵ نامزد دریافت جایزه گرمی شدند.
کنسرت هم‌نوا با بم به مدت سه شب پی در پی از بیست و چهارم تا بیست و ششم دی در تالار بزرگ کشور واقع در ساختمان وزارت کشور ایران برگزار شد. پیش از آغاز برنامه متنی که استاد شجریان دربارهٔ بم و بازماندگانش نوشته بود، با صدای خودش پخش شد و با جمله «خاک پای ملت ایران محمد رضا شجریان» به پایان می‌رسید. در بعضی موارد آواز یا تصنیف دوصدایی خوانده می‌شد و در قسمت‌هایی همایون شجریان یک لحظه بعد از استاد می‌خواند و به نظر می‌رسید که صدای دوم پژواک صدای اول است. این سبک از اجرا که بسیار جذاب بود، برای نخستین بار در ایران اجرا می‌شد.
اپرا عروسکی مولوی اثر بهروز غریب پور، براساس اشعار مثنوی و غزلیات مولانا در دیوان شمس تبریزی نوشته شده و موسیقی آن هم براساس دستگاه‌ها و ردیف‌های آواز سنتی موسیقی اصیل ایرانی است که همایون شجریان در نقش شمس و محمد معتمدی در نقش مولانا، روایت‌های آوازی را برعهده دارند. همایون شجریان در اپرای عروسکی مولوی که چهارمین اپرای عروسکی گروه تئاتر «آران» به‌شمار می‌آید با همکاری ۱۷ خواننده به صحنه رفتند. دراین نمایش که با همراهی گروه کر اکراین و خوانندگان کر تالار وحدت اجرا می‌شود، نوازندگان دهل، دوتار، نی و سازهای کوبه‌ای هم خوانندگان این نمایش را همراهی کرده‌اند. در این اپرا ۶ هزار بیت از اشعار مولانا با استفاده بیش از ۱۰۰ عروسک نمایشی اجرا شد. آلبوم صوتی اپرای «شمس و مولوی» به آهنگسازی بهزاد عبدی  منتشر شد.
. . . تمام تلاش ما این است کاری کنیم که نسل‌های مختلف مخاطبان از شنیدن موسیقی مرتبط با شاهنامه فردوسی با تمام وجود لذت ببرند. این پروژه برای من پروژه بسیار بزرگی است که قطعاً با کنسرت‌های قبلی ام تفاوت دارد چرا که کار نویی است و من واقعاً هیجان زده هستم که چه اتفاقاتی قرار است بیفتد.
همایون شجریان در گفتگو با خبرگزاری مهر، ۲۹ خرداد ۱۳۹۶
. . . چه کسی جز یک عاشق نیروی آن را دارد گه از تمام هستی‌اش در راه حفظ فرهنگ سرزمینش بگذرد؟ از فرزند و همسر و دستمایه و سرمایه؟ از دار و ندار بگذرد تا به عشق‌اش برسد؟ و چه عشقی پاک‌تر از عشق به فرهنگ و سرزمینی که مادر فرهنگ‌ها و تمدن زادگاه اولین ملت بر روی کره خاک است؟
سهراب پورناظری در گفتگو با خبرگزاری ایسنا، ۱۹ مرداد ۱۳۹۶
کنسرت نمایش سی با همکاری سهراب پورناظری نوشته نغمه ثمینی، و نمایش‌پردازی امیرحسین ماحوزی بر اساس سه داستان از داستان‌های شاهنامه (زال و رودابه، رستم و اسفندیار و رستم و سهراب) از ۱۶ مرداد در کاخ‌موزه سعدآباد به مدت سی‌شب روی صحنه رفت که با استقبال فراوانی روبه‌رو شد. این سه داستان طی ۱۲۰ دقیقه اجرا می‌شود. موسیقی این اثر برگرفته از موسیقی نواحی، سنتی و معاصر ایران است و در بخش‌هایی موسیقی کلاسیک غربی نیز استفاده می‌شود. کارگردانی این اثر را علی اصغر دشتی برعهده دارد و بازیگرانی چون سحر دولتشاهی، مهدی پاکدل، امیر جدیدی، صابر ابر، بهرام رادان، دلنیا آرام، بانیپال شومون و حسین صوفیان در آن حضور داشتند.
در این اثر نوازندگانی چون حسین رضایی نیا (دف، بندیر)، آزاد میرزاپور (تار)، نگار خارکن (کمانچه، صراحی)، آیین مشکاتیان (ضرب زورخانه، کوزه)، مهیار طریحی (سنتور)، حمید خوانساری (بربت)، آرین کشیشی (بیس)، خورشید دادبه (رباب)، شیده شکرابی (چنگ) و سهراب پورناظری (تنبور، سه‌تار و کمانچه) و همچنین آنسامبل شهرزاد، تینا جامه گرمی (ویولون)، یگانه حسینی نیا (ویولن)، نیلوفر سهی (ویولا) و نگار نوراد (ویولون‌سل) حضور داشتند.
انتخاب کاخ ملت سعدآباد برای این رویداد با توجه به استفاده از تکنیک «نورپردازی سه بعدی»، انتخاب مناسبی به نظر می‌رسید. این شیوه که یکی از نقاط قوت این پروژه بود، به شکل سه‌بعدی روی این ساختمان نقش بسته و دکور صحنه را شکل داده بود. برای اجرای این تکنیک از یک مدیر هلندی دعوت شد. پیش از اجرا به علت مراسم تحلیفِ ریاست جمهوری و استقرارِ تعدادی از سیاست مدارانِ کشورهای خارجی در کاخ سعدآباد و محوطهٔ اطرافِ آن، اجرای کنسرت در روز پانزدهم لغو و به روز ۱۶ مرداد موکول شد.
مدیر پروژه این طرح تهمورس پورناظری، مدیر برگزاری آن محمد حسین توتونچیان بودند. حمید نعمت‌الله مشاور پروژهٔ نیز قصد دارد فیلمی مستند از این کنسرت بسازد. این برنامه به تهیه‌کنندگی مؤسسه دل‌آواز و بارانا و با همراهی شرکت سامسونگ برگزار شد. بنیاد فردوسی از هنرمندان این کنسرت نمایش به منظور زنده ساختن آموزه‌های اخلاقی دانشنامه و گنجنامه شاهنامه حکیم توس با اهدای تندیس زرین فردوسی و خوان سوم رستم ساخته گروه هنری «یادمان» تجلیل کرد. در پی انتقادها به کنسرت نمایش سی، همایون شجریان پیشنهادش برای اجرای کنسرت خیابانی را تکرار کرد.
کنسرت «به رنگ صدا» همراه با ارکستر «سیاوش» به رهبری آرش گوران تیر ۱۴۰۱ در سالن وزارت کشور اجرا شد. این کنسرت با بلیت‌فروشی برای ۳۰ اجرا و سه بار تمدید، رکورد برگزاری کنسرت‌های موسیقی را پس از چهار سال در ایران شکست. ۲۴ خرداد تمامی بلیت‌های ۱۱ روز اعلام شده برای برگزاری کنسرت ظرف مدت چهار ساعت به پایان رسید. در این کنسرت جایگاه VIP به صورت رایگان به دانشجویان اختصاص داده شد. در این کنسرت منتخبی از تصنیف‌های محمدرضا شجریان اجرا شد. به دلیل استقبال زیاد سامانه فروش بلیت در همان ساعات ابتدایی از دسترس خارج و تعداد روزهای اجرای برنامه از ۵ اجرا به ۱۱ اجرا در تیرماه افزایش یافت. در بیش از ۱۵ دقیقه از آغاز نوبت‌های بعدی فروش، خرید موفق بیش از هزار بلیت در دقیقه ثبت شد. به این ترتیب همایون شجریان با استقبال دوستدارانش رکوردار سریع‌ترین فروش بلیت در تاریخ موسیقی ایران شده است.
آزاد میرزاپور (عود و سه تار)، مهیار طریحی (سنتور)، مهرزاد اعظمی کیا (کمانچه)، حسین رضایی نیا (دف، طبل باس، بندیر، شیکر)، همایون نصیری (بندیرباس، کاخن، کوزه – استیر، درام، راید، های هت)، آیین مشکاتیان (تمبک، کوزه، کاخن)، میثم مروستی، پدرام فریوسفی، دانیال جورابچی و فرشاد شیرانی (ویولن یک)، نیلوفر محبی، آرمین قضاتی، علیرضا چهره قانی و بهار فلسفی (ویولن دو)، مازیار ظهیرالدینی، پیمان ابوالحسنی و پرهام میلانی (ویولن آلتو)، مهدی عبدی و یاسمن کوزه‌گر (ویولنسل)، هادی اسماعیلی (کنترباس) و امیر دارایی (پیانو) از جمله نوازندگان گروه «سیاوش» در این اجر بودند.
. . . همیشه دوست داشتم گروهی مثل گروه آوا که پدرم آن را تأسیس کرده بودند، پی‌ریزی کنم و این گروه جایی باشد تا آثار هر آهنگسازی در آن اجرا شده و نوازندگان مختلف در آن هنرنمایی کنند. من هم نام این گروه را سیاوش گذاشتم و فعالیتم را با این گروه آغاز می‌کنم.
همایون شجریان، شهریور ۱۳۹۱
گروه «سیاوش» به سرپرستی و خوانندگی همایون شجریان در سال‌های آغازین دهه ۹۰ اجراها و برنامه‌های زنده بسیاری را پیش روی مخاطبان قرار داده است. از آن جمله می‌توان به مجموعه کنسرت‌های «آیینه‌ها» اشاره کرد.
آرش گوران رهبر ارکستر، سحر فروزان مدیر، غلامرضا صادقی صدابردار، رضا موسوی طراحی و کارگردانی صحنه، مصطفی طباطبایی و گروه همراه ساخت و اجرای دکور، محمد صیدآبادی طراح نور، آیدا آب پرور تولید تصاویر، خشایار لهراسبی طراحی و ساخت ویدئو کلیپ «دیار عاشقی هایم»، آیدین کشاورز و گروه همراه اجرای مپینگ، شیما میرحمیدی طراح لباس، کامیار مینوکده عکاس و افسانه شجریان عکاسی مستند اعضای گروه اجرای کنسرت را تشکیل می‌دهند.
ابتدا قطعه «بگذار سر به سینه من» با طراحی آواز همایون شجریان اجرا شد که این قطعه سال ۱۳۸۳ در قالب آلبوم موسیقی «اشتیاق» با آهنگسازی فرهاد فخرالدینی و خوانندگی علیرضا قربانی و شعر فریدون مشیری اجرا و منتشر شده بود. همایون این تصنیف را پیش از تعطیلات نوروز به آهنگسازی سعید فرج پوری و تنظیمی از غلامرضا صادقی منتشر کرده بود. قطعه دوم؛ بداهه‌نوازی سازهای کوبه‌ای توسط حسین رضایی‌نیا و آیین مشکاتیان به مدت زمان پنج دقیقه اجرا شد که با تشویق بسیار مخاطبان همراه بود.
قطعه‌های دیگر به ترتیب «زلف بر باد مده» به آهنگسازی سعید فرج‌پوری، «آسمان ابری» به آهنگسازی غلامرضا صادقی، «یک‌نفس آرزوی تو» به آهنگسازی سعید فرج‌پوری، «آواز دشتی» با شعری از هوشنگ ابتهاج، «اشک مهتاب» به آهنگسازی حسن یوسف زمانی، «هوای زمزمه‌هایت» به آهنگسازی غلامرضا صادقی، «دلستان» به آهنگسازی همایون شجریان، «سرو چمان» به آهنگسازی محمدرضا شجریان، «چهار مضراب» به آهنگسازی پرویز مشکاتیان و «دود عود» به آهنگسازی پرویز مشکاتیان اجرا شد.
قطعه پایانی کنسرت، به قطعه به «دیار عاشقی‌هایم» با شعری از اسحاق انور و بهمن محمدزاده و آهنگسازی غلامرضا صادقی با مضمون ایران اختصاص داشت که تصاویری از نقاط مختلف کشور از جمله سازه‌های آبی شوشتر، کاخ گلستان، تخت جمشید، باغ ارم، سی‌وسه‌پل، نقش جهان، سعدیه، حافظیه، مسجد امام اصفهان، گنبد سلطانیه، نقش رستم، قلعهٔ فلک‌الافلاک، چغازنبیل و زیگورات و جنگل و کویر و دماوند و کوه‌های زاگرس مرتبط با مضمون ترانه آن پخش شد. این قطعه ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۱ در کنسرت دبی اجرا شده بود. ۱۴ سال پیش محمدرضا شجریان به مناسبت روز جهانی موسیقی برای آخرین بار در همین تالار آواز خواند. ارکستر سیاوش کنسرت «به رنگ صدا» را با یاد محمد رضا شجریان و پرویز مشکاتیان روی صحنه برد.
این کنسرت قرار بود شهریور ۱۴۰۱ در شهرهای تورنتو، مونترال، ونکوور و کالگاری کانادا اجرا شود که به دلیل آماده نشدن ویزای تعدادی از اعضای ارکستر «سیاوش» به ماه ژانویه تغییر کرد و سپس لغو شدند. سه‌شنبه ۲۶ مهر، همایون شجریان با انتشار متنی در حساب اینستاگرامش ضمن عذر خواهی از کسانی که بلیت تهیه کرده بودند، اعلام کرد تمامی کنسرت‌های خود در اروپا را لغو کرده است.
رونمایی از آلبوم «ایران من»
کنسرت «به رنگ صدا»