stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
مارموت

| مارموت‌ها محدودهٔ زمانی: اواخر میوسن – اکنون | مارموت‌ها محدودهٔ زمانی: اواخر میوسن – اکنون |
| --- | --- |
مارموت آلپی (Marmota marmota): مارموت آلپی (Marmota marmota)
رده‌بندی علمی : رده‌بندی علمی 
فرمانرو:: جانوران
شاخه:: طنابداران
رده:: پستانداران
راسته:: جونده‌سانان
تیره:: Sciuridae
تبار:: Marmotini
سرده:: Marmota بلومنباخ، ۱۷۷۹
گونه نماد: گونه نماد
مارموت آلپی : مارموت آلپی 
گونه‌ها: گونه‌ها
 ۱۵، متن را ببینید:  ۱۵، متن را ببینید
مارموت‌ها (انگلیسی: Marmot) سنجاب‌های زمینی بزرگی هستند که ۱۵ گونه از آن‌ها در آسیا، اروپا و آمریکای شمالی زندگی می‌کنند. این سنجاب‌های گیاه‌خوار تابستان‌ها فعال بوده و در فصل زمستان در زیر زمین به خواب زمستانی می‌روند. مارموت‌ها زندگی اجتماعی دارند و سنگین‌ترین اعضای خانوادهٔ سنجاب‌ها هستند.
توصیف

مارموت‌ها جوندگانی بزرگ با پاهای کوتاه اما قوی و پنجه‌های پهن با مهارتِ در حفاری هستند. سر و دندان بزرگ مارموت برای خوردن انواع پوشش گیاهی مناسب است و بدنی سازگار با شرایط آب و هوایی سرد دارند. رنگ آنها غالباً از محیط اطرافشان متمایز است و بیشتر در رنگ‌های قهوه‌ای، قهوه‌ای متمایل به زرد، قهوه‌ای متمایل به قرمز، سیاه و خاکی یافت می‌شوند، این رنگ‌ها نسبت به محیط زندگی مارموت متمایز است؛ به‌طوری که مارموت‌های مناطق باز و دشتی کم‌رنگ‌تر و مارموت‌های مناطق جنگلی تیره‌تر هستند.
این جانور بزرگ‌ترین عضو خانوادهٔ سنجاب‌ها است و طول کلی آن معمولاً ۴۲–۷۲ سانتیمتر (۱۷–۲۸ اینچ) است (۱۰ تا ۲۵ سانتی‌متر دم) و وزن آن‌ها ۲ کیلوگرم در بهار (در گونه‌های کوچک‌تر) و ۸ کیلوگرم در پاییز است که در گونه‌های بزرگ‌تر گاهی به ۱۱ کیلوگرم نیز می‌رسد.
زیست‌شناسی

مارموت‌ها در شمال مکزیک و در اوراسیا از کوه‌های آلپ اروپا تا شمال آسیای مرکزی، هیمالیا و شمال شرقی سیبری تا شبه جزیره کامچاتکا، فلات دئوسای در پاکستان و لاداخ در هند، یافت می‌شوند.
مارموت‌ها معمولاً در لانه‌های زیرزمینی حفر شده توسط خودشان زندگی می‌کنند و در طول زمستان نیز آنجا به خواب می‌روند. بیشتر مارموت‌ها زندگی بسیار اجتماعی دارند و از سوت‌های بلند برای برقراری ارتباط با یکدیگر استفاده می‌کنند مخصوصاً در هنگام خطر و برای هشدار دادن.
این جانوران از سبزی‌ها و بسیاری انواع علف‌ها، توت‌ها، گلسنگ‌ها، خزه‌ها، ریشه‌ها و گل‌ها تغذیه می‌کنند.
زیرسرده‌ها و گونه‌ها

در زیر فهرستی از تمامی گونه‌های مارموتی‌ها که توسط تورینگتون و هافمن شناسایی شده‌اند به‌علاوهٔ زیرسدهٔ اخیراً توصیف‌شدهٔ M. kastschenkoi آمده است.  این گونه‌ها به دو زیرسرده تقسیم شده‌اند.
| زیرسرده | تصویر | نام | نام مرسوم | گستره |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Marmota |  | Marmota baibacina | مارموت خاکستری یا مارموت آلتایی | سیبری |
| Marmota |  | Marmota bobak | مارموت استپ | اروپای شرقی تا آسیای مرکزی |
| Marmota |  | Marmota broweri | مارموت آلاسکا، مارموت براور یا مارموت رشته‌کوه بروکس | آلاسکا |
| Marmota |  | Marmota camtschatica | مارموت کلاه‌سیاه | شرق سیبری |
| Marmota |  | Marmota caudata | مارموت دم‌دراز، مارموت طلایی یا مارموت قرمز | آسیای مرکزی |
| Marmota |  | Marmota himalayana | مارموت هیمالیا یا خوک برفی تبتی | هیمالیا |
| Marmota |  | Marmota kastschenkoi | مارموت استپ جنگلی | جنوب روسیه |
| Marmota |  | Marmota marmota | مارموت آلپی | اروپا فقط در کوه‌های آلپ، کوه‌های کارپات، کوه‌های تاترا، شمال کوه‌های آپنینی، و معرفی مجدد در پیرنه |
| Marmota |  | Marmota menzbieri | مارموت منزبیر | آسیای مرکزی |
| Marmota |  | Marmota monax | چوب‌شکن یا موش‌خرمای کوهی آمریکایی | کانادا و شرق می‌سی‌سی‌پی در شمال ایالات متحده |
| Marmota |  | Marmota sibirica | مارموت تارباگان، مارموت مغولی یا tarvaga | سیبری |
| Petromarmota |  | Marmota caligata | مارموت سپیدموی | شمال شرقی آمریکای شمالی (آلاسکا، یوکان، بریتیش کلمبیا، آلبرتا، واشینگتن، مونتانا) |
| Petromarmota |  | Marmota flaviventris | مارموت شکم‌زرد | جنوب غربی کانادا و غرب ایالات متحده |
| Petromarmota |  | Marmota olympus | مارموت المپیک | به‌صورت بومی در شبه‌جزیره المپیک، واشینگتن، ایالات متحده |
| Petromarmota |  | Marmota vancouverensis | مارموت جزیره ونکوور | به‌صورت بومی در جزیره ونکوور، بریتیش کلمبیا، کانادا |
علاوه بر این، چهار گونهٔ منقرض‌شده از مارموت‌ها نیز از طریق فسیل‌های آن‌ها شناسایی شده‌اند:
†Marmota arizonae (مارموت آریزونا)، آریزونا، ایالات متحده
†Marmota minor، نوادا، ایالات متحده
Marmota robusta، چین= M. himalayana
†Marmota vetus، نبراسکا، ایالات متحده
تاریخچه و ریشه‌شناسی

مارموت‌ها از دوران باستان شناخته شده‌اند. پژوهشی توسط میشل پیسل، قوم‌شناس فرانسوی ادعا می‌کند که داستان «مورچهٔ جوینده طلا» که توسط هرودوت، مورخ یونان باستان در قرن پنجم پیش از میلاد گزارش شده است در مورد مارموت طلایی هیمالیا می‌باشد.
یک تصویر دقیق آناتومیک از مارموت در اوایل سال ۱۶۰۵ وجود دارد.
مارموتی با یک شاخه آلو، اثر یاکوپو لیگوتزی، ۱۶۰۵
برنت لنو

بِرْنْد لنو (انگلیسی: Bernd Leno؛ زادهٔ ۴ مارس ۱۹۹۲) بازیکن فوتبال اهل آلمان است که برای باشگاه فولهام بازی می‌کند.
او در بازی مقابل باشگاه چلسی در لیگ قهرمانان اروپا ۱۲–۲۰۱۱، جوانترین دروازه‌بان تاریخ این مسابقات شد.
کرس (جزیره)

| کُرس Corse Corsica | کُرس Corse Corsica |
| --- | --- |
ناحیه فرانسه: ناحیه فرانسه
پلاژ آژاکسیو: پلاژ آژاکسیو
  پرچم:   پرچم
موقعیت در کشور فرانسه: موقعیت در کشور فرانسه
کشور:  فرانسه
مرکز: آژاکسیو
بخش‌ها: کرس شمالی، کرس جنوبی
حکومت: حکومت
 • رئیس‌جمهور محلی: Gilles Simeoni (حزب برای کورسیکا ناسیونالیسم)
مساحت: مساحت
 • کل: ۸۶۸۰ کیلومتر مربع (۳۳۵۰ مایل مربع)
جمعیت (۲۰۱۳ (میلادی)): جمعیت (۲۰۱۳ (میلادی))
 • کل: ۳۲۲۱۲۰
 • تراکم: ۳۷/کیلومتر مربع (۹۶/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی ۱+ (CET)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی ۲+ (CEST)
وبگاه: www.corse.fr
کُرس (به فرانسوی: Corse، به کرسی و ایتالیایی: Corsica) یکی از جزایر کشور فرانسه، چهارمین جزیرهٔ بزرگ در دریای مدیترانه (پس از سیسیل، ساردنی و قبرس) و همچنین زادگاه ناپلئون اول، امپراتور فرانسه است.
جزیره کُرس در باختر ایتالیا، جنوب شرقی فرانسه و در شمال جزیره ساردنی قرار گرفته است. جمعیت کرس ۳۳۰ هزار نفر و مساحت آن ۸۶۸۰ کیلومتر مربع است. واحد پول رایج آن یورو و زبان رسمی جزیره فرانسوی است. بخشی از مردم جزیره به زبان کرسی صحبت می‌کنند. مرکز جزیره شهر آژاکسیو است و یک‌سوم مردم این جزیره در دو شهر اصلی آن یعنی آژاکسیو و باستیا زندگی می‌کنند.
از اول ژانویه ۲۰۱۶ و بر طبق ناحیه‌بندی جدید سرزمین فرانسه، جزیره کُرس به‌عنوان یکی از نواحی ۱۸ گانه فرانسه شناخته می‌شود.
در سال‌های اخیر در این جزیره، چندین جنبش سیاسی مشغول به فعالیت هستند که برخی از آنها خواستار خودمختاری بیشتر کُرس و حتی استقلال این جزیره از جمهوری فرانسه شده‌اند.
از مشاهیر این جزیره می‌توان به؛ ناپلئون بناپارت و همچنین آلیزه اشاره کرد.
تاریخچه

جزیره کُرس از سدهٔ ۱۳ تا سدهٔ ۱۸ میلادی در تملک جمهوری جنوآ بود، ولی با پیمان ورسای (۱۷۶۸) تحت کنترل نسبی فرانسه درآمد. پس از انقلاب کبیر فرانسه این جزیره ضمیمهٔ خاک فرانسه شد. سرانجام این جزیره در سال ۱۸۱۱ به عنوان یکی از ناحیه‌های فرانسه به مرکزیت شهر آژاکسیو رسمیت یافت.
از سال ۱۸۱۱ زبان فرانسوی در این جزیره رسمیت یافت و از اهمیت زبان کُرسی در فضاهای اداری و رسمی کاسته شد.
از سال ۱۹۷۵ جزیره کُرس به دو بخش تقسیم شد: کُرس شمالی به مرکزیت شهر باستیا و کُرس جنوبی به مرکزیت آژاکسیو.
جغرافیا

جزیره کرس در حدود ۲۵۰ میلیون سال پیش بر اثر بالا آمدن پشته گرانیتی در سمت غربی تشکیل شده است. در حدود ۵۰ میلیون سال پیش صخره‌ای رسوبی به این گرانیت فشرده شده و شیست‌های بخش شرقی را تشکیل داده است. کرس کوهستانی‌ترین جزیره مدیترانه است و از آن به عنوان «کوهی در دریا» یاد می‌شود.
جزیره کرس چهارمین جزیره بزرگ مدیترانه پس از سیسیل، ساردنی و قبرس است.
درازای کرس در طولانی‌ترین حالت ۱۸۳ کیلومتر و پهنای آن در عریض‌ترین قسمت ۸۳ کیلومتر است. این جزیره هزار کیلومتر خط ساحلی و بیش از ۲۰۰ شناگاه دارد. مونته چینتو، بلندترین قله کرس، ارتفاعی معادل ۲۷۰۶ متر دارد و در این جزیره ۱۲۰ قله دیگر با ارتفاعی بالاتر از ۲۰۰۰ وجود دارد. بخش‌های کوهستانی دو سوم جزیره را پوشانده و یک زنجیره یکپارچه را تشکیل داده‌اند. ۲۰ درصد از خاک کرس با جنگل پوشیده شده است.
در حدود ۳۵۰۰ کیلومتر مربع از جمع مساحت ۸۶۸۰ کیلومتر مربعی جزیره به مناطق حفاظت‌شده طبیعی اختصاص داده شده است، که بیشتر آنها در داخلهٔ جزیره قرار دارند.
فاصله جزیره کورس از توسکانی در ایتالیا ۹۰ کیلومتر و از کوت دازور در فرانسه ۱۷۰ کیلومتر است. کرس از سمت جنوب توسط تنگه بونیفاچیو از جزیره ساردنی جدا شده است. این تنگه در کوتاه‌ترین نقطه خود ۱۱ کیلومتر پهنا دارد.
زبان

زبان کرسی یکی از زبان‌های رومی‌تبار است. این زبان در اصل یکی از گویش‌های توسکانی ایتالیایی است که تحت نفوذ شدید زبان فرانسوی قرار گرفته است. امروزه زبان کُرسی در فرانسه به عنوان یک زبان محلی به رسمیت شناخته‌شده است.
یکی از گویش‌های نزدیک به زبان کُرسی در شمال جزیره ساردنی (منطقهٔ گالورا) رواج دارد. مهاجرت زیاد فرانسوی‌زبانان (به‌ویژه از الجزایر) به جزیره کُرس، ادامه رواج زبان کُرسی را با محدودیت زیادی روبه‌رو کرده است.
از مشاهیر این جزیره می‌توان آلیزه ژاکوتی خواننده و رقصنده معروف فرانسوی نام برد.
نقشه جزیره کرس
دید ماهواره‌ای از کرس.
گویان فرانسه

| گویان فرانسه Guyane Française Région Guyane | گویان فرانسه Guyane Française Région Guyane |
| --- | --- |
شهرستان فرادریایی: شهرستان فرادریایی
  پرچممهر:   پرچممهر
موقعیت گویان فرانسه: موقعیت گویان فرانسه
کشور:  فرانسه
مرکز: کاین
حکومت: حکومت
 • رئیس مجلس  منطقه‌ای: ردلف الکساندر
مساحت: مساحت
 • کل: ۸۳٫۵۳۴ کیلومتر مربع (۳۲٫۲۵۳ مایل مربع)
جمعیت (۲۰۱۸): جمعیت (۲۰۱۸)
 • کل: ۲۷۶ ۱۲۸
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۳ (TU)
کد منطقه: ۵۹۰
گویان فرانسه (به فرانسوی: Guyane française) یکی از ناحیه‌های فرادریایی فرانسه در شمال آمریکای جنوبی در همسایگی کشورهای سورینام و برزیل و در جنوب دریای کارائیب است. گویان فرانسه از شرق و جنوب با برزیل و از غرب با سورینام هم‌مرز است. پایتخت این بخش کاین و زبان رسمی این کشور فرانسوی می‌باشد. جمعیت این کشور ۲۹۰٬۱۰۹ و مساحت آن ۸۳٬۵۳۴ کیلومتر مربع در حدود اندازهٔ امارات متحده عربی است.
نام

گویان ریشه آمریکندی دارد و کلمه گویان به معنای آب فراوان می‌باشد. در برخی از موارد نام گویان فرانسه با کشور گویان اشتباه گرفته می‌شود.
تاریخ

مهاجران فرانسوی که کمتر از صد سال پیش به گویان وارد شدند، پسوند فرانسه را به گویان اضافه نمودند.
اکثر ساکنان مهاجر اروپایی گویان فرانسه را مهاجران فرانسوی، اسپانیایی و هلندی‌تبار تشکیل می‌دهند.
ادارهٔ این منطقه در سال ۱۶۶۷ و به موجب پیمان بردا (Traité de dreda) به فرانسه سپرده شد. در سال ۱۹۴۷، گویان فرانسه به عنوان بخش ماوراء بحار فرانسه درآمد.
از آن زمان تاکنون بسیاری از بومیان، برای رسیدن به خودمختاری تلاش می‌کنند ولی این تلاش‌ها عملاً بی‌نتیجه بوده، گویان فرانسه فقط دارای ۵٪ استقلال نسبی است و در سایر موارد از دولت فرانسه تبعیت می‌کند.
جغرافیا

گویان فرانسه از تمام کشورهای آمریکای جنوبی کوچکتر است؛ اما در میان کشورهای مستقل آمریکای جنوبی، سورینام کوچک‌ترین می‌باشد.
مرکز فضایی اروپا

در سال ۱۹۶۴، ژنرال دوگل تصمیم گرفت یک پایگاه فضایی در گویان ایجاد کند. هدف از این کار، جایگزینی پایگاه صحرا واقع در الجزایر در هماگویر بود. موقعیت دپارتمان دارای امتیاز است، نزدیک به خط استوا با شکاف گسترده‌ای به اقیانوس.
مرکز فضایی گویان، از زمان اولین موشک‌های "Véronique"، طی سال‌های گذشته رشد چشمگیری داشته‌است. فرودگاه فضایی اروپا با پرتاب‌هایی مانند Ariane 4 و Ariane 5، که موفقیت تجاری واقعی را در جهان ثابت می‌کنند، مرکز فضایی گویان همچنین در حال توسعه برنامه Vega و پایگاه پرتاب سایوز در Sinnamary است. تا سال ۲۰۲۱، گویان شاهد پرتاب موشک جدید Ariane 6 شد و پروژه ای که در سال ۲۰۱۴ توسعه یافته‌است.تلسکوپ جیمز وب از گویان فرانسه پرتاب شده است.
زبان

زبان مادری مردم این کشور، فرانسوی است. البته زبانهای دیگری در این کشور تکلم می‌شوند از جمله کریول گویان، هندی کارائیبی، هلندی، کریول هائیتی و…
مناطق گویان فرانسه
توماس بیتمن

| توماس بیتمن | توماس بیتمن |
| --- | --- |
زادهٔ: ۸ نوامبر ۱۸۲۱ روزلی، دربی‌شر
درگذشت: ۲۹ نوامبر ۲۰۲۴&#۱۶۰;(۱۸۶۲) ،
شناخته‌شده برای: گورپشته
پیشینه علمی: پیشینه علمی
شاخه(ها): باستان‌شناس
 :  
توماس بیتمن (انگلیسی: Thomas Bateman؛ ۸ نوامبر ۱۸۲۱ (غسل تعمید) – ۲۸ اوت ۱۸۶۱) یک عتیقه‌شناس و حفار-گورپشته اهل انگلستان بود.
از سن ۱۶ سالگی به علم باستان‌شناسی علاقه‌مند شد. اولین تجربه‌های باستان‌شناسی بیتمن هنگام بود که وی تخریب کلیسایی از دوره قرون وسطی در بیکویل را مشاهده نمود. وی در سال ۱۸۴۳ به "انجمن باستان‌شناسی" بریتانیا پیوست. پسر وی پس از مرگش بیشتر مجموعه‌های وی را به فروش رساند
کتابشناسی

Vestiges of the Antiquities of Derbyshire (۱۸۴۷))
Ten Years' Diggings in Celtic and Saxon Grave Hills in the Counties of Derby, Stafford and York
دوریپاواران

| دوریپاواران محدودهٔ زمانی: کرتاسه پسین تا امروزه  PreЄ Є O S D C P T J K Pg N      | دوریپاواران محدودهٔ زمانی: کرتاسه پسین تا امروزه  PreЄ Є O S D C P T J K Pg N      |
| --- | --- |
دوریپاواران، Dorippoidea: دوریپاواران، Dorippoidea
رده‌بندی علمی: رده‌بندی علمی
فرمانرو:: جانوران
بالاشاخه:: پوست‌اندازان
شاخه:: بندپایان
زیرشاخه:: سخت‌پوستان
رده:: نرم‌زرهیان
زیررده:: هونرم‌زرهیان
بالاراسته:: هومیگویان
راسته:: ده‌پایان
زیرراسته:: شنارویان‌داران
فروراسته:: خرچنگ
دوریپاواران (نام علمی: Dorippoidea) نام یک بالاخانواده از فروراسته خرچنگ است.
آموزش در ارمنستان

آموزش در ارمنستان جایگاه ویژه‌ای دارد. وزارتخانه آموزش و علوم این حوزه را اداره می‌کند.
پس از استقلال ارمنستان در سال ۱۹۹۱، در حالی که خدمات بهداشتی و رفاه بر طبق همان برنامه‌ریزی سابق حکومت شوروی پیش می‌رفت، آموزش و پرورش به نسبت دیگر خدمات اجتماعی از توسعه سریع‌تری برخوردار شد.
امروزه ارمنستان به دنبال به کارگیری روش‌های نوین در نظام آموزش عالی خود هست و همچنین می‌کوشد که به استاندارد‌های «EHEA» (حوزه آموزشی عالی در اروپا) برسد.
طبق آمار «HRMI» (سنجش فعالیت‌های حقوق بشری) ارمنستان تنها توانسته هست که به ۸۴/۹ درصد از حقوق آموزش دست یابد.  با توجه به میزان درآمد ارمنستان، نسبت به بودجه تخصیص داده شده، آموزش ابتدایی به ۷۸/۲ درصد و آموزش متوسطه به ۹۱/۶ درصد از ظرفیت‌های خود دست یافته هست.
نرخ سواد

نرخ سواد در دهه ۱۹۶۰ میلادی، ۱۰۰ درصد گزارش شد. در اواخر دهه ۱۸ و ۱۹ میلادی، نرخ سواد ریاضی در ارمنستان در زمرهُ کمترین درصد‌ها قرار داشت؛ که ممکن هست در نتیجه نظام آموزشی تحت اداره عثمانی و ایران بود که فقط تحت اداره روسیه به طور تدریجی بهبود یافت.  تحت اداره حکومت کمونیستی، نظام آموزشی ارمنستان بر طبق استاندارد‌های شوروی اداره می‌شد؛ دولت برنامه درسی و شیوه‌ تدریس را تماما کنترل می‌کرد و فعالیت‌های آموزشی ارتباط تنگاتنگی با دیگر جنبه‌های جامعه مانند سیاست، فرهنگ و اقتصاد داشت. در این دوره آموزش  ابتدایی و متوسطه در کشور رایگان و اجباری بود.
در اوایل دهه ۱۹۹۰، ارمنستان تغییراتی اساسی در نظام آموزشی مرکزگرا و سختگیرانه کمونیستی خود ایجاد کرد.  از آنجایی که ۹۸ درصد دانشجویان ارمنی بودند، برنامه درسی بر تاریخ و فرهنگ کشور توجه کرد. زبان ارمنی به زبان غالب حوزه آموزشی کشور تبدیل شد و با پایان سال ۱۹۹۱، بسیاری از مدارس آموزش زبان روسی بسته شد. اگرچه زبان روسی همچنان به طور گسترده به عنوان زبان دوم آموزش داده می‌شد. امروزه در میان جوانان ارمنی، یادگیری زبان انگلیسی رواج بالایی دارد و شورای فرهنگی بریتانیا برنامه‌های متعدد یادگیری زبان انگلیسی را در ارمنستان دایر کرده هست. در ۲۲ اوت  سال ۲۰۱۸، دولت ارمنستان مدرسه دوستی میان چین و ارمنستان را در ایروان تاسیس کرد. این مدرسه که اولین مدرسه چینی زبان کشور هست، به بزرگترین موسسه‌ُ آموزش زبان چینی در منطقه اروپای شرقی و اوراسیا تبدیل شد.
تفاهم‌نامه‌های حوزه آموزش عالی

ارمنستان در سال ۲۰۰۵ اعلامیه فرایند بولونیا را امضا کرد. طبق این تفاهم‌نامه، کیفیت آموزش عالی کنترل می‌شود. ارمنستان همچنین از اعضای انجمن دانشگاهی اروپایی و هورایزن اروپا هست.
از سال ۲۰۰۴، آموزش عالی ارمنستان به برنامه اراسموس ماندوس پیوست.
ترک تحصیل

طبق مطالعات یونیسف، جمعیت زیادی از دانش‌آموزان از مدرسه غیبت، یا ترک تحصیل می‌کنند که به مشکل کودکان کار و کیفیت نظام آموزشی ارمنستان مرتبط هست. در بین سال‌های ۲۰۰۲ تا ۲۰۰۵، نرخ ترک تحصیل ۲۵۰ درصد افزایش یافت و حدود ۱۵۳۱ دانش‌آموز در طی ۲۰۰۳-۲۰۰۲ ترک تحصیل کردند که این رقم در ۲۰۰۵-۲۰۰۴ به ۷۶۳۰ نفر افزایش یافت.
فعالیت های فوق برنامه

در قرن بیست‌و‌یکم فعالیت‌های متعدد و تکنولوژی محور فوق برنامه در نظام آموزشی ارمنستان گنجانده شد و به این منظور مراکزی مانند مرکز نوآورانه فناوری‌های تومو و صندوق کودکان ارمنستان دایر شد.
دانشگاه دولتی ایروان
دانشگاه آمریکایی ارمنستان
مرکز نوآورانه فناوری‌های تومو
یودابلیوسی دیلیجان
زغال فعال (دارو)

مقالهٔ اصلی: زغال فعال
| 0 | 1 |
| --- | --- |
زغال فعال برای مصارف دارویی: زغال فعال برای مصارف دارویی
داده‌های بالینی: داده‌های بالینی
AHFS/Drugs.com: monograph
روش مصرف دارو: مصرف خوراکی یا از طریق لوله‌گذاری بینی-معده‌ای
شناسه‌ها: شناسه‌ها
شمارهٔ سی‌ای‌اس: 7440-44-0 Y
کم‌اسپایدر: ندارد
UNII: 2P3VWU3H10
CompTox Dashboard (EPA): DTXSID9027651 
ECHA InfoCard: 100.036.697 
زغال فعال که با عنوان کربن فعال نیز شناخته می‌شود، دارویی است که برای درمان مسمومیت‌های ایجادشده از طریق دهان و دستگاه گوارش، استفاده می‌شود. این دارو برای تأثیرگذاری مناسب، باید در مدت زمان کوتاهی پس از وقوع مسمومیت، (معمولاً تا یک ساعت) استفاده شود. زغال فعال، برای مسمومیت‌ها با سیانید، عوامل خورنده، آهن، لیتیم، الکل‌ها یا مالاتیون کارایی ندارد. این دارو ممکن است از طریق دهان یا توسط لوله‌گذاری بینی-معده‌ای مصرف شود. استفاده در دستگاه‌های هموپرفیوژن، یکی از کاربردهای درمانی دیگر زغال فعال است.
اثرات جانبی رایج این دارو، شامل استفراغ، مدفوع سیاه، اسهال و یبوست است. عارضهٔ جانبی جدی‌تر، پولمونیت است که می‌تواند در صورت آسپیراسیون ریوی ایجاد شود. انسداد گوارشی همچون انسداد روده، از اثرات جانبی غیرمعمول‌تر مصرف زغال فعال بوده اما موردی جدی است. استفاده از زغال فعال در بارداری و دورهٔ شیردهی عموماً بی‌خطر است. زغال فعال با مکانیسم جذب سطحی سموم، عمل می‌کند.
در حالی‌که زغال چوب از زمان‌های قدیم برای درمان مسمومیت‌ها استفاده می‌شده‌است، زغال فعال از دهه ۱۹۰۰ استفاده شده‌است. این دارو در فهرست داروهای ضروری سازمان جهانی بهداشت قرار دارد.
کاربردهای درمانی > جذب سموم

زغال فعال برای درمان بسیاری از انواع مسمومیت‌های خوراکی مانند مسمومیت با فنوباربیتال و کاربامازپین استفاده می‌شود. برای تعدادی از مسمومیت‌ها از جمله: مسمومیت با اسیدها یا بازهای قوی، آهن، لیتیم، آرسنیک، متانول، اتانول یا اتیلن گلیکول مؤثر نیست.
اگرچه زغال فعال متداول‌ترین عامل مورد استفاده برای پاک‌سازی دستگاه گوارش در بیماران مسموم است، متخصصان پزشکی در تعیین این‌که آیا استفاده از آن اندیکاسیون دارد یا خیر، احتیاط می‌کنند. در مطالعهٔ مسمومیت‌های حاد ناشی از آفت‌کش‌های کشاورزی و دانه‌های خرزهره زرد، تجویز کربن فعال بر میزان بقا تأثیری نداشت.
در موارد مشکوک به مسمومیت، پرسنل پزشکی، کربن فعال را در محل یا در بخش اورژانس بیمارستان، تجویز می‌کنند. در شرایط نادر، ممکن است در سیستم هموپرفیوژن برای حذف سموم از جریان خون بیماران مسموم نیز استفاده شود. کربن فعال به درمان انتخابی برای بسیاری از مسمومیت‌ها تبدیل شده‌است و روش‌های دیگر پاکسازی دستگاه گوارش مانند استفراغ ناشی از ایپکاک یا شست‌وشوی معده اکنون به‌ندرت مورد استفاده قرار می‌گیرند.
کاربردهای درمانی > مشکلات مربوط به دستگاه گوارش

بیسکویت‌های زغالی از اوایل قرن نوزدهم در بریتانیا فروخته می‌شدند و در اصل، برای درمان نفخ و ناراحتی معده بودند.
قرص‌ها یا کپسول‌های زغال فعال در بسیاری از کشورها به‌عنوان داروی بدون نسخه برای درمان اسهال، سوءهاضمه و نفخ استفاده می‌شود. شواهدی مبنی بر اثربخشی آن در پیشگیری از اسهال در بیماران سرطانی که ایرینوتکان دریافت کرده‌اند وجود دارد. زغال فعال، می‌تواند در جذب برخی داروها اختلال ایجاد کند و منجر به قرائت نامطمئن در تست‌های پزشکی مانند تست کارت گایاک شود. کربن فعال همچنین برای آماده‌سازی روده با کاهش محتوای گاز در روده پیش از رادیوگرافی شکم برای مشاهده سنگ‌های صفرا، پانکراس و کلیه استفاده می‌شود. نوعی بیسکویت زغالی نیز به‌عنوان محصولی برای مراقبت از حیوانات خانگی در برابر مصرف ناخواستهٔ داروها یا سموم، به بازار عرضه شده‌است.
کاربردهای درمانی > سایر کاربردها

ادعاهایی مبنی بر این‌که زغال فعال کارهایی مانند سفید کردن دندان‌ها، رفع خماری ناشی از مصرف الکل و جلوگیری از نفخ را انجام می‌دهد، بر پایهٔ شواهد پزشکی، تأیید نشده‌است. ادعاهای در رابطه با پاکسازی عمومی بدن از آلودگی‌ها با مصرف مداوم زغال فعال نیز فاقد شواهد علمی است و از موضوعات شبه‌علمی محسوب می‌شود.
اثرات جانبی

استفادهٔ نادرست (مثلاً در ریه‌ها) منجر به آسپیراسیون ریوی می‌شود که گاهی در صورت عدم شروع درمان فوری، می‌تواند کشنده باشد. استفاده از کربن فعال زمانی که مادهٔ بلعیده‌شده اسید، باز یا فرآورده نفتی باشد منع مصرف دارد.
مکانیسم عمل

اتصال به سم برای جلوگیری از جذب، توسط معده و روده. اتصال برگشت‌پذیر با استفاده از کاتارتیک‌ها مانند سوربیتول، ممکن است اضافه شود.
زغال فعال، ورود و گردش کبدی و روده‌ای برخی داروها، سموم و متابولیت‌های آن‌ها را مختل می‌کند.
کاتپسین سی

کاتپسین سی (انگلیسی: Cathepsin C) یا به‌اختصار CTSC که با نامِ دی‌پپتیدیل پپتیداز ۱ (DPP-I) هم شناخته می‌شود، یک آنزیم اگزو-سیستئین پروتئاز لیزوزومی و متعلق به خانوادهٔ پپتیدازهای C1 است. این آنزیم در انسان توسط ژن «CTSC» کدگذاری می‌شود.
اشکال در این آنزیم سبب بروز سندرم پاپیون-لوفوور و همچنین سندرم حاییم-مانک می‌گردد.
مارک مک‌کنزی

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زادروز:  ۲۵ فوریهٔ ۱۹۹۹ ‏(۲۵ سال)
زادگاه:  بر، دلاویر
قد:  ۶ فوت ۰ اینچ (۱٫۸۴ متر)
پست:  مدافع
اطلاعات باشگاهی: اطلاعات باشگاهی
باشگاه کنونی:  باشگاه فوتبال خنک
شمارهٔ پیراهن:  ۲
باشگاه‌های جوانان: باشگاه‌های جوانان
۲۰۱۵–۲۰۱۶:  باشگاه فوتبال فیلادلفیا یونیون
باشگاه‌های حرفه‌ای*: باشگاه‌های حرفه‌ای*
| سال‌ها |  باشگاه‌ها |  بازی† |  (گل)† |
| ۲۰۱۶–۲۰۱۹ |  باشگاه فوتبال فولاد بیت لحم |  ۱۷ |  (۰) |
| ۲۰۱۸–۲۰۲۰ |  باشگاه فوتبال فیلادلفیا یونیون |  ۴۸ |  (۲) |
| ۲۰۲۱– |  باشگاه فوتبال خنک |  ۶۷ |  (۳) |
تیم ملی‡: تیم ملی‡
| ۲۰۱۷ |  تیم ملی فوتبال زیر ۱۸ سال ایالات متحده آمریکا |  ۵ |  (۰) |
| ۲۰۱۸–۲۰۱۹ |  تیم ملی فوتبال زیر ۲۰ سال ایالات متحده آمریکا |  ۱۲ |  (۳) |
| ۲۰۱۹ |  تیم ملی فوتبال زیر ۲۳ سال ایالات متحده آمریکا |  ۳ |  (۰) |
| ۲۰۲۰– |  تیم ملی فوتبال ایالات متحده آمریکا |  ۱۱ |  (۰) |
 تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است و آمار به روز شده در تاریخ ۷ مه ۲۰۲۳.   ‡ آمار بازی‌ها و گل‌های ملی به‌روز شده در تاریخ ۲۴ مارس ۲۰۲۳:  تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است و آمار به روز شده در تاریخ ۷ مه ۲۰۲۳.   ‡ آمار بازی‌ها و گل‌های ملی به‌روز شده در تاریخ ۲۴ مارس ۲۰۲۳
مارک مک‌کنزی (انگلیسی: Mark McKenzie؛ زادهٔ ۲۵ فوریهٔ ۱۹۹۹) بازیکن فوتبال اهل ایالات متحده آمریکا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال فیلادلفیا یونیون اشاره کرد.
وی همچنین در تیم‌های ملی فوتبال جوانان و بزرگسالان ایالات متحده آمریکا بازی کرده‌است.
داریوش بابائیان

| داریوش بابائیان | داریوش بابائیان |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱ تیر ۱۳۳۲ ‏(۷۱ سال) اصفهان، ایران
ملیت: ایرانی
پیشه: بازیگر و تهیه‌کننده
سال‌های فعالیت: ۱۳۴۶ – تاکنون
داریوش بابائیان (زاده ۱ تیر ۱۳۳۲ در اصفهان) بازیگر و تهیه‌کننده اهل ایران است.
بازیگر

پرواز خاموش (۱۳۷۷)
گرگ‌های گرسنه (۱۳۷۰)
تیغ آفتاب (۱۳۶۹)
دستمزد (۱۳۶۸)
شما فرشته‌اید (۱۳۶۸)
چون باد (۱۳۶۷) (۱۳۸۲)
کارگردان

جوان ایرانی (۱۳۸۲)
تهیه‌کننده

مجموعه کلوزآپ ( ۱۴۰۱)
وای آمپول (۱۳۹۷)
حقه باز دم دراز (۱۳۹۶)
چهار اصفهانی در بغداد (۱۳۹۵)
یک فراری از بگبو (۱۳۹۰)
دزدان خیابان جردن (۱۳۸۹)
فوتبالی‌ها (۱۳۸۹)
بوی گندم (۱۳۸۹)
افراطی‌ها (۱۳۸۸)
راز دشت تاران (۱۳۸۸)
خواستگار محترم (۱۳۸۵)
گاهی واقعی (۱۳۸۵)
چپ دست (۱۳۸۴)
بازنده (۱۳۸۳)
زهر عسل (۱۳۸۱)
اتانازی (۱۳۸۰)
بانوی کوچک (۱۳۸۰)
مزاحم (۱۳۸۰)
از صمیم قلب (۱۳۷۹)
رنگ شب (۱۳۷۹)
شور عشق (۱۳۷۹)
هزاران زن مثل من (۱۳۷۹)
دختران انتظار (۱۳۷۸)
پنجه در خاک (۱۳۷۶)
حماسه قهرمانان (۱۳۷۶)
گارد ویژه (۱۳۷۴)
بیقرار (۱۳۷۳)
دیوانه وار (۱۳۷۳)
اتل متل توتوله (۱۳۷۰)
افسانه مه پلنگ (۱۳۷۰)
شما فرشته‌اید (۱۳۶۸)
کاکلی (۱۳۶۸)
جشنواره‌ها

برنده جایزه گریفون برنزی یادبود دومنیکو مکولی بهترین فیلم (کاکلی) در بیستمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم جیفونی - ۱۳۶۹
برنده مدال طلای شهر جیفونی بهترین فیلم (کاکلی) در بیستمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم جیفونی - ۱۳۶۹
کاندیدای بهترین فیلم (کاکلی) در بخش بهترین فیلم‌های اول و دوم هشتمین دوره جشنواره فیلم فجر - ۱۳۶۸