stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
۱۳۱۴ (خورشیدی)

| 0 | 1 |
| --- | --- |
سده: : سده ۱۳ - سده ۱۴ - سده ۱۵
دهه::  ۱۲۸۰  ۱۲۹۰  ۱۳۰۰  ۱۳۱۰  ۱۳۲۰  ۱۳۳۰  ۱۳۴۰  
سال:: ۱۳۱۱ ۱۳۱۲ ۱۳۱۳ - ۱۳۱۴ - ۱۳۱۵ ۱۳۱۶ ۱۳۱۷
۱۳۱۴ هزار و سیصد و چهاردهمین سال هجری خورشیدی سالی عادی است.
| 0 | 1 |
| --- | --- |
گاه‌شماری میلادی: ۱٬۹۳۵ – ۱٬۹۳۶
هجری قمری: ۱٬۳۵۳ – ۱٬۳۵۴
گاه‌شماری گرگوری: 1935   MCMXXXV
از تاریخ پیدایش رم: ۲٬۶۸۸
گاه‌شماری ارمنی: ۱٬۲۴۴   ԹՎ
گاه‌شماری بهائی: ۹۱ – ۹۲
گاه‌شماری بربری: ۲٬۸۸۵
گاه‌شماری بودایی: ۲٬۴۷۹
گاه‌شماری برمه‌ای: ۱٬۲۹۷
گاه‌شماری رومی: ۷٬۴۴۳ – ۷٬۴۴۴
گاهشماری مازندرانی: ۱٬۴۴۶ – ۱٬۴۴۷
گاه‌شماری قبطی: ۱٬۶۵۱ – ۱٬۶۵۲
گاه‌شماری اتیوپیایی: ۱٬۹۲۷ – ۱٬۹۲۸
سال عبری:  ۵٬۶۹۵  –  ۵٬۶۹۶ 
گاه‌شماری هندی: 
 - ویکرم سموت: ۱٬۹۹۰ – ۱٬۹۹۱
 - ساکا سموت: ۱٬۸۵۷ – ۱٬۸۵۸
 - کالی یوگا: ۵٬۰۳۶ – ۵٬۰۳۷
گاه‌شماری هولوسین: ۱۱٬۹۳۵
گاه‌شماری کره‌ای: ۴٬۲۶۸
گاه‌شماری خورشیدی تایلندی: ۲٬۴۷۸
ن ب و: ن ب و
رویدادها

۱۵ آبان - تأسیس شرکت سهامی بیمه ایران، به عنوان اولین شرکت بیمه ایرانی
۲۱ تیر - واقعه مسجد گوهرشاد
شهریور-  تغییر نام «دهکرد» به شهرکرد با تصویب فرهنگستان ایران
۱۷ دی - کشف حجاب، به فرمان رضا شاه به سر کردن چادر و چاقچور ممنوع می‌شود. در این روز رضاشاه به همراه ملکه پهلوی و دختران خود که برای نخستین بار چادر به‌سر نداشتند به دانشسرای دختران می‌روند و برای زنان و دختران ایران سخنرانی می‌کند.
زادروزها

۱۳ اردیبهشت - سید حسن فقیه امامی، فقیه، اصولی، مجتهد شیعه
۶ شهریور - مسعود ولدبیگی، چهره پرداز و بازیگر
۳۱ شهریور - پرویز یاحقی، نوازنده ویولن و آهنگ‌ساز ایرانی (مرگ ۱۳۸۵)
۲۰ مهر - صابر رهبر، هنرمند ایرانی که در زمینه‌های کارگردانی، تهیه کنندگی، بازیگری، فیلم‌برداری، نویسندگی، تدوینگری، فیلمنامه‌نویسی و سینماداری سابقه فعالیت دارد.
۲۴ آذر - جلال شباهنگی، گرافیست، نقاش و مجسمه‌ساز
۱۳ دی - غلامحسین ساعدی، نویسنده معاصر ایرانی (مرگ ۲ آذر ۱۳۶۴)
۱۶ دی - دالایی لاما، رهبر دینی بوداییان تبت.
۴ اسفند - صادق قطب‌زاده، سیاستمدار (اعدام ۱۳۶۱)
۵ اسفند - پروین میکده، بازیگر (درگذشت ۱۳۹۲)
۲۰ اسفند - منوچهر لشگری، نوازنده، آهنگساز
کاظم سامی، اولین وزیر بهداشت ایران پس از انقلاب ۱۳۵۷ (فوت ۱۳۶۷)
حبیب‌الله پیمان، سیاستمدار ایرانی و دبیرکل جنبش مسلمانان مبارز
حسن حاتمی، شاعر، نویسنده و پژوهشگر
امیرناصر افتتاح، نوازنده
پری امیرحمزه، بازیگر
درگذشت‌ها

۲۹ آبان - حسن پیرنیا، معروف به مشیرالدوله، سیاستمدار، نویسنده و مورخ
ساکو، مین

مکان
| ساکو | ساکو |
| --- | --- |
شهر: شهر
نمایی از خیابان مین: نمایی از خیابان مین
شعار(ها): Domine Dirige Nos  (زبان لاتین) "Lord Guide Us": شعار(ها): Domine Dirige Nos  (زبان لاتین) "Lord Guide Us"
موقعیت شهر ساکو در نقشه: موقعیت شهر ساکو در نقشه
ایالت: ایالت مین
شهرستان: York
Incorporated: ۱۷۶۲
حکومت: حکومت
 • Mayor: Mark Johnston
مساحت: مساحت
 • کل: ۱۳۶٫۶۵ کیلومتر مربع (۵۲٫۷۶ مایل مربع)
 • خشکی: ۹۹٫۶۱ کیلومتر مربع (۳۸٫۴۶ مایل مربع)
 • آب: ۳۷٫۰۴ کیلومتر مربع (۱۴٫۳۰ مایل مربع)
ارتفاع: ۲۰ متر (۶۶ فوت)
جمعیت (۲۰۱۰): جمعیت (۲۰۱۰)
 • کل: ۱۸۴۸۲
 • تراکم: ۱۸۵٫۶/کیلومتر مربع (۴۸۰٫۶/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۵ (Eastern (EST))
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۴ (EDT)
زیپ‌کد: ۰۴۰۷۲
کد منطقه: ۲۰۷
FIPS کد: ۲۳-۶۴۶۷۵
GNIS feature ID: ۰۵۷۴۶۴۶
وبگاه: www.sacomaine.org
ساکو (به انگلیسی: Saco) شهری در ایالت مین کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۱۸٬۴۸۲ نفر بوده‌است.
آکادمی علوم طبیعی لئوپلدینه آلمان

ساختمان اصلی اکادمی ملی المان لئوپولدینا در هاله.
آکادمی علوم لئوپلدینه آلمان (به آلمانی: Deutsche Akademie der Naturforscher Leopoldina) یک آکادمی علمی در زمینه علوم طبیعی در شهر هاله در آلمان است که در ۱۶۵۲م تأسیس شده‌است.
تاسیس

این آکادمی در سال ۱۶۵۲م در شواینفورت تأسیس شد و بر اساس مدل دانشگاهی در ایتالیا ساخته شد. ابتدا به Academia Naturae Curiosorum نامگذاری شد ولی در سال ۱۶۸۷ لئوپولد اول آن را به آکادمی بزرگی به نام خودش تغییر داد. این آکادمی را قدیمی‌ترین آکادمی علمی برقرار دنیا می‌دانند.
اعضا و رئیسان

۷۵ درصد اعضای این آکادمی اهل آلمات، اتریش و سویس هستند. اولین رئیس این آکادمی یوهان اورنس باوش بود که از ۱۶۵۲ تا ۱۶۶۵ رئیس آکادمی بودو آخرین رئیس ان یورگ هاکر است که از ۲۰۱۰ رئیس این آکادمی است.
برندگان نوبل عضو آکادمی

تا سال ۲۰۱۴ تعداد ۱۶۹ نفر از اعضای این آکادمی برنده جایزه نوبل شده‌اند مانند:
ارنست رادرفورد
انشتین
تئودور هانش
ماکس پلانک
سایت آکادمی

https://www.leopoldina.org/de/leopoldina-home/
شهرستان توخولا

مکان در 23x15px|border |alt=|link= لهستان
| شهرستان توخولا Powiat tucholski | شهرستان توخولا Powiat tucholski |
| --- | --- |
شهرستان: شهرستان
  پرچمنشان:   پرچمنشان
Location within the voivodeship: Location within the voivodeship
Division into gminas: Division into gminas
مختصات: ۵۳°۳۶′ شمالی ۱۷°۵۱′ شرقی﻿ / ﻿۵۳٫۶۰۰°شمالی ۱۷٫۸۵۰°شرقی﻿ / 53.600; 17.850: مختصات: ۵۳°۳۶′ شمالی ۱۷°۵۱′ شرقی﻿ / ﻿۵۳٫۶۰۰°شمالی ۱۷٫۸۵۰°شرقی﻿ / 53.600; 17.850
استان: کویافسکو-پومورسکی
کرسی: توخلا
گمینا:  Total 6 Gmina Cekcyn Gmina Gostycyn Gmina Kęsowo Gmina Lubiewo Gmina Śliwice Gmina Tuchola 
مساحت: مساحت
 • Total: ۱٬۰۷۵٫۲۷ کیلومتر مربع (۴۱۵٫۱۶ مایل مربع)
جمعیت (2006): جمعیت (2006)
 • Total: ۴۷٬۲۳۰
 • تراکم: ۴۴/کیلومتر مربع (۱۱۰/مایل مربع)
 • شهری: ۱۳٬۹۳۵
 • Rural: ۳۳٬۲۹۵
Car plates: CTU
وبگاه: http://www.powiat.tuchola.pl/
شهرستان توخولا (به لاتین: Tuchola County) یک شهرستان در لهستان است که در استان کویافسکو-پومورسکی واقع شده‌است.
خصوصیات

شهرستان توخولا ۱٬۰۷۵٫۲۷ کیلومترمربع مساحت و ۴۷٬۲۳۰ نفر جمعیت دارد.
باشگاه فوتبال یونگ هلند

Football club
باشگاه فوتبال یونگ هلند یک تیم فوتبال حرفه‌ای اهل کوراسائو مستقر در ویلمستاد است که در دسته اول لیگ کوراسائو بازی می‌کند.
افتخارات

مسابقات قهرمانی آنتیل هلند: ۱ قهرمانی
لیگ کوراسائو: ۹ قهرمانی
امادام

village در 23x15px|border |alt=|link= هند
| Ammadam | Ammadam |
| --- | --- |
village: village
AmmadamLocation in Kerala, India: AmmadamLocation in Kerala, India
مختصات: ۱۰°۲۷′ شمالی ۷۶°۱۱′ شرقی﻿ / ﻿۱۰٫۴۵۰°شمالی ۷۶٫۱۸۳°شرقی﻿ / 10.450; 76.183: مختصات: ۱۰°۲۷′ شمالی ۷۶°۱۱′ شرقی﻿ / ﻿۱۰٫۴۵۰°شمالی ۷۶٫۱۸۳°شرقی﻿ / 10.450; 76.183
ایالت: کرالا
District: Thrissur
زبان‌ها: زبان‌ها
 • رسمی: زبان مالایالم, زبان انگلیسی
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۵:۳۰ (IST)
PIN: 680563
کد تلفن: 0487
پلاک خودرو: KL-8
نزدیک‌ترین شهر: Thrissur
Climate: 23-32 (سامانه طبقه‌بندی اقلیمی کوپن)
امادام (به انگلیسی: Ammadam) یک منطقهٔ مسکونی در هند است که در کرالا واقع شده‌است.
فهرست واژه‌های متفاوت در فارسی افغانستان و ایران

فهرست بعضی از واژه‌های متفاوت در فارسی ایران و افغانستان در زیر می‌آید.
واژه‌های سمت راست از فارسی افغانستان هستند و واژه‌های سمت چپ از فارسی ایران:
آراییده، زیبا: مقبول (در گویش افغانستان واژه مقبول به معنای زیبا از غلط‌های زبانی است چون در زبان فارسی مقبول به معنای پذیرفته شده است نه چیز زیبا)
آدم با‌ادب: مودب
آدم بی‌ادب: بی تربیت
آت و آشغال: کثافات
اُسکُل، دیوانه، جاهل: بی‌عقل، لوده
آشغال‌دانی‌: سطل کثافات
آلات: وسایل
آلات خراب: سامان و وسایل خراب
ا

اثاث کشی‌: کوچ‌کشی‌
اتومبیل: موتر
اتومبیل‌رانی‌: موتر‌دوانی
ایوان: حویلی
اسباب کش: کوچ کش
انبر: انبور
افاغنه: افغان‌ها
انگیزه: انگیزه
انسان خراب: بچه خراب
احتیاط: احتیاط
حساسیت: حساسیت
احترام گذاشتن: عزیز شمردن
ازدواج کردن: زن گرفتن، عروسی کردن
افغانی: افغان
اوباز: آب‌باز، شنا
ب

سرگوشی: درگوشی، پچ‌پچ کنان
بایسِکِل: دوچرخه (انگلیسی)
بَجَه: ساعت (تحریف شده «بجی» هندی) ساعت چند بَجَه؟ =ساعت چنده؟
بَه حَیث: هم‌ چون، به عنوان
بحیرَه: دریاچه
بخاری تیلی: بخاری نفتی
بدقهر: بدقهر، خشمگین
بدل اعاشه: کمک هزینه دانشجویی
برق دستی، چراغ دستی، در هرات چراغ مُشتی: چراغ قوه
بُروت:در هرات هم سبیل می‌گویند هم بروت (سبیل)
بَنجارَه والا: فروشندهٔ دوره‌گرد
بَنجارَه: غله فروش دوره‌گرد (از کلمه بانجارا هندی)
بَه تکلیف مِی‌شَوید:به زحمت می‌افتید
بَه صفت: به عنوان
بُت، بوت: در هرات هم (کفش) بوت کفش‌های سربازی را بوت می‌گویند کفش، چکمه
بُتَل، بوتَل: در هرات شیشه می‌گویند بطری، شیشه (انگلیسی)
بوجی: کیسه یا گونی
بورَه (از پشتو): شَکر
بَکس: کیف (تحریف شده از bag و box انگلیسی)
بیت‌خوانی: ترانه‌خوانی
بیر (انگلیسی): در هرات آبجَو (آبجو)
بیرَه: لثه
بیولوژی: زیست‌شناسی
پ

پالیدن: جستجو کردن
پالیسی (دارای ریشه انگلیسی) که در این اواخر همان سیاست را به‌کار می‌برند: سیاست.
پایدل: پدال (روسی، فرانسوی)
پُرَیشان: پَریشان
پس آمدن: برگشتن (در هندی و لهجه لری: واپس)
پَسخانَه: انباری
پس رفتن: عقب رفتن
پُست بَکس (ریشه انگلیسی که دیگر کاربرد ندارد): صندوق پستی
پستَه خانه: پست‌خانه
پشتارَه: بارِ پشت
پِشَک: گربه (از ترکی (ازبکی)
پَتلون: شلوار (از فرانسوی) (تحریف شده «پانتالون»)
پندیدَه‌گی: تورم
پوپنک یا پوپونک: کپک (از هندی)
پودر: هرویین (انحراف یافته)
پوقانَه: بادکنک، پفک
پکَه: بادبزن، پنکه (پنجابی)
پیالَه: اِستکان
پَیپ از انگلیسی: شِلنگ
پَیسَه: پول (بنگالی، اردو)
پوهَنتون: دانشگاه (از پشتو)
پوهَنزَی: رشته‌یِ تحصیلی دانشگاهی
پوهَنحٔی: دانشکده
ت

تاپَه: مُهر («تاپه» پشتو و پارسی ) مهر (ابزار)
تاپَه کردن: مُهر زدن («تاپه» پشتو)
تاحال: تاکنون
تار: رشته، سیم، نخ هندی
تٙهکو، تهکَوی: زیرزمین
تجربَه: آزمایش (عربی)
تحفَه: هدیه (عربی)
تَخنیکَر: همکار فنی (روسی)
تَخنیکی: فنی (بر گرفته از روسی "تخنیچِسکی")
تداوی: درمان
تربوز: هندوانه (از اردو و هندی)
تربیَه: پرورش (انحراف یافته تربیت)
ترم: ترمپت (فرانسوی)
ترِینَر: مربی (انگلیسی trainer)
تطبیق: انجام، اجرا
تعمیر: ساختن (انحراف یافته)
تفت: بخار (فارسی باستان)
تِکِت: بلیت («تکت» از انگلیسی، «بلیت» از روسی)
تَکسی: تاکسی
تکَه‌فروشی: پارچه‌فروشی
تَگلَه: قَوی
تلخان: نوعی شیرینی محلی که از آرد توت خشک درست می‌شود.
تلفن: تلفن
تمثیلی: نمایشی
تَنتَل: خرده ریزه (دندل)
توتَه: تکه خرده (پشتو) ټوټه
تولَه («نی» هم می‌گویند): نی
تهداب‌گذاری: پایه‌گذاری
تَیار کردن: تهیه کردن، درست کردن (از پشتو)
تَیپ: ضبط صوت (انگلیسی)
تیلَه کردن: فشار دادن، هل دادن (پشتو)ټیله
تلاشی کردن: بازرسی کردن
تیل: بنزین، سوخت
ج

جاپان: ژاپن
ججلداغ: جیرجیرک
جَسامت: اندازه، حجم، بزرگی
جغرافیَه: جغرافیا، گیتاشناسی
جَمپ: دست‌انداز خیابان (انگلیسی)
جَمپَر: کاپشِن
جِنِرال: ارتشبد (انگلیسی)
جنگی بودن (کردن): قهر بودن (کردن)
جَواری: ذُرَّت
جوال: کیسه یا گونی بزرگ
جُور شدَه: درست شده، ساخته شده (پشتو) جوړ
جوگی: کولی (هندی، پشتو)
جک: پارچ آب (انگلیسی)
جور آمدن: توافق - به توافق رسیدن
چ

چارمغز: گردو
څارَنوال، څارَنوالی: دادسرا (واژه‌ایست پشتو) (څ صدایِ tse می‌دهد. شبیهِ تلفظِ آذربایجانیِ چ)
چاشت: ناهار، نهار، ظهر
چاشنی: تنقلات
چالان کردن: روشن کردن (انحراف شده «چالو» هندی)
چاینَک: قوری («چاینیک» روسی)
چُپ باش: ساکت شو (هندی: چُپ رو)
چَپلی: سندل، دمپایی، سرپایی (تحریف شده «چَپپل» هندی)
چپن: ردا
چَوتار: مکار
چوتی کردن: بافتن مو
چوچَه مرغ: جوجه
چوری: النگو («چوری» هندی)
چوقور: ژرف، گود، عمیق (برگرفته از زبانِ ازبکی)
چَوکات: چارچوب، حد، قاب
چَوکی: صندلی، مقام، منصب (هندی)
چَوکی دارِ مکتب: بابایِ مدرسه
چپ راستی: نگهبان، دربان (مدرسه)
چَکَر زدن: قدم زدن، گردش کردن (پشتو) چکر وهل چاپی
ح

حالی: الان، حالا، فعلاً
حویلی: حیاط (از هندی)
قصَه‌کردن: حکایت‌کردن
حیوان‌شناسی: جانورشناسی
خ

خاصتاً: به ویژه
خبررسانک: خبرچین (قاصدک)
خردسن: خردسال
خُشو، خُسورمادر: خُش، مادر زن (از خسو و خسور)
خَفَه شدن: ناراحت شدن
خوراکَه: خوراکی
خورد (بر وزنِ نور): کوچک، خُرد
خی: خب
خیز زدن: پریدن
خینه: حنا (اصطلاح خودمانی روزانه بر گرفته از «خِنه» ازبکی)
د

دارالانشا: دبیرخانه
دالَر: دلار
صاحب: جناب
داکتَر:
دخلک: قلک
در این خنک: در این سرما
دروازَه: در، درِ خانه (اردو)
درمی‌گیرد: آتش می‌گیرد، (در مجاز) به خشم می‌آید
دریا: رود، رودخانه
دق آوردن: دل‌تنگ شدن
دل‌ام می‌شود: دل‌ام می‌خواهد
دهلیز (دهلیز): راهرو
دواخانَه: داروخانه
دوصد: دویست
دیگ‌دان (اجاق نیز می‌گویند): اجاق، در گویش خراسانی: دیگدان
دیگ گذاشتن: غذاپختن
ذ

ذریعَه وسیلَه: وسیله
ذریعَهٔ: به وسیلهٔ
ر

روشنی انداز: نورافکن (پروژکتور)
راجستَر: ثبت نام، نام‌نویسی (تحریف شده‌یِ register انگلیسی)
رتبَه: درجه (در ارتش)
رخصتی‌ها: تعطیلات
رخصتی: تعطیلی
رَسِم: نقاشی
رشوت‌خور: رشوه‌خوار
رمَه: گله (اوزبکی)
رونما گردیدن: ظهور کردن، نمایان شدن
ژ

ژاله: تگرگ
ژورنالیزم: روزنامه‌نگاری
ژورنالیست: روزنامه‌نگار
س

ساجق: آدامس، سقز
ساحَه: میدان، منطقه، مساحت
ساعت‌تِیری: وقت گذرانی
سال تعلیمی: سال تحصیلی
سالون: سالن، تالار
سپل شتر: پای شتر
ستر جنرال: ارتشبد («ستر» پشتو یعنی بزرگ)
ستره محکمه: دیوان عالی کشور
سرچرخی: سرگیجه
سرحد: مرز
سرگوشی: زیرگوشی
سَرَک: خیابان، جاده (هندی)
سنگ تهداب: سنگ بنا
سه‌صد: سیصد
سَودا: خریدکردن، خریدن
سویدن: سوئد
سَیل کردن (عامه و غیررسمی): سیر کردن، تماشا کردن (در زبانِ لری: سِیل‌کردن، سِل‌کردن)
ش

شاروال: شهردار
شاروالی: شهرداری
شادی: میمون
شاشَه: شاش، ادرار
شاندن (نشاندن): کاشتن
شاور (انگلیسی): دوش
شائقین: علاقه‌مندان
شرط زدن: شرط بستن
شِشتن، شیشتن: نشستن
شفاخانَه: بیمارستان (اردو)
شَمال: باد، نسیم، در گویش خراسانی: شمال
شَنیدَه‌گی‌ها: شنیده‌شده‌ها
شهادت‌نامَه تحصیلی: دانش‌نامه تحصیلی
شور (تکان): تکان
شوربا: آبگوشت، اِشکنه
ص

صحّی: بهداشتی
صَدارت: نخست‌وزیری
شرنگ شرنگ زنگولَه: جرینگ جرینگ زنگوله
صندلی: کرسی (زمستان)
صنف: کلاس
ض

ضابط: درجه‌دار
ط

طیارَه: هواپیما
ع

عملیَه: عملیات
عملیات جراحی: عمل جراحی
عنعنات: آیین‌ها، آداب، رسوم
غ

غَرغَرَک: فرفره
غریب: فقیر
غورسَی (غورسک): نوعی بازی گُرگی‌لی‌لی
ف

فابریکَه: کارخانه (ایتالیایی)
فارم مال‌داری: مزرعه دامداری («فارم» از انگلیسی)
فاصُلیا: لوبیاسبز (فاصلیا واژهٔ عربی است)
فاکولته: دانشکده (فرانسوی)
فُتبال: فوتبال
فِلم: فیلم
فی‌صد: درصد
فَیْر کردن: شلیک کردن (تحریف شده «fire» انگلیسی)
فیشن: مُد (تحریف شده fashion انگلیسی)
فیصَلَه‌نامَه: قطعنامه
ق

قال‌مقال (در تلفظ «غالمغال»): سر و صدا
قدامت: قدمت
قروت: کشک
قطیفه: حوله
قُلبه: شخم
قومندان: فرمانده (تحریف شده‌یِ comandant فرانسوی)
قونسول: کنسول (اساساً برگرفته از ریشه‌یِ consul لاتینی، برگرفته‌یِ تحریف شده از زبان‌های اروپایی)
قَیتک: گیره مو
ک

کالای نو: لباس نو
کَتَه: بزرگ
کَچالو: سیب‌زمینی (در هندی آلو)
کدام نفر: یک کسی
کدوگک: کدو خورشتی، کدو سبز
کُرتی: کت (تحریف شده واژه روسی «کورتکه»)
کِرمِچ: کفش ورزشی
کژدم: عقرب
کشال شدن: مایل شدن، آویزان شدن
کشالَه‌دار: دامنه‌دار، مفصل
کفیدن: ترکیدن
کلان: بزرگ
کلچه: کلوچه، شیرینی
کِلکین (اُرسی): پنجره (تحریف شده واژه «کِرکی» هندی)
کَمپیوتَر: کامپیوتر، رایانه
کَمِرَه: دوربین
کَمپَل: پتو
کنترول: کنترل
کوچی: یکی از عشایر قوم پشتون، چادرنشین، خانه بدوش
کورس: کلاس، دوره (انگلیسی)
کوریای جنوبی: کره جنوبی
کولتور (فرهنگ): فرهنگ («کلتور» فرانسوی)
کیسَه‌بر: جیب‌بر
کیمیا: شیمی
کیمیایی: شیمیایی
گ

گادی: کالسکه
گادی‌ران: کالسکه ران
گادی‌وان: درشکه‌چی
گپ: حرف
گپ‌زدن: حرف زدن، سخن گفتن
گروپ: گروه، لامپ
گریان کردن: گریه کردن
گْرَنگ: سنگین، (گران در واژه‌یِ گرانیگاه)
گشتاندن: گرداندن
گلون: گلو (هندی "گلا")
گَنگس (گَنس): گیج
گودی: عروسک (هندی"گودیا")
گودیگَک: عروسک کوچک
گودی‌پران: بادبادک (گودی بروزنِ قوطی)
گورده: کلیه
گوگرد: کبریت
گیلاس: لیوان (تحریف شده glas انگلیسی)
ل

لاودسپیکر: بلندگو (از انگلیسی loudspeaker)
لبسیرین کردن: رژ لب زدن
لب‌چرب: رژ لب
لبلبو: چغندرقند، لبو
لت و کوب: کتک، ضرب و شتم
لُچ: لُخت
لِفت: آسانسور (از lift انگلیسی، از ascenseur فرانسوی)
لفظ گرفتن: بله برون- قرار خواستگاری گذاشتن (بیشتر، زمانی که جواب آن مساعد است، استفاده می‌شود)
لوحَه: تابلو
لُک: ستبر
لویَه جِرگَه: جِرگِه‌یِ بزرگ، شورای عالیِ "ریش‌سفیدانِ" افغانستان («لوی» پشتو به معنی بزرگ)
لوی دِرَستیز: فرمانده کل، سرفرمانده (پشتو)
لوی څارَنوال (در تلفظ "لوی سارَن‌وال): دادستان کل، (پشتو)
لوی وُلُسوالی: فرمانداری، حکمرانی (در تقسیمات کشور افغانستان)
لیاف: لحاف
لیسَه: دبیرستان (تلفظ نادرست «لیسِه» فرانسوی)
لَیلیَه: خوابگاه (دانشجویی)
م

مشت زنی: بوکس
مشت زن: بوکسور
مارکیت: بازار (انگلیسی)
ماما، خالو: دایی
ماندن: گذاشتن، نهادن
ماندَه: خسته
ماندَه شدن: خسته شدن
مایک: میکروفون
متباقی: بقیه
موی‌سَفید (ریش‌سفید): ریش‌سفید، پیر
محافظوی: محافظتی
محفل: جلسه، نشست
مختلف‌النوع: گوناگون
مداری: شعبده‌باز
مدنیت (تمدن): تمدن
مراتب تحریری: کتباً
مربوطات ولایت: توابع استان
مزدور: خادم، کارگر روزمزد
(جهت) مسبوقیت: (جهت) اطلاع
مست: شاد
مِستَری: مکانیک
مشرانو جرگه: مجلس سنا
مصارف: هزینه‌ها
مضامین: رشته‌ها (ی تحصیلی)
معاینه‌خانه: مطب
مفکوره: اندیشه
مقبول: زیبا
مقر ولایت: استانداری
مگر: ولی، اما
ململ: پارچهٔ کتانی
ملکی: غیرنظامی
مِن‌حَیث: به حیث، به عنوان
منطَقَوی: منطقه‌ای
مَواشی: دام‌ها
مُوتَر: ماشین، خودرو (انگلیسی)
موزَه: چکمه، پوتین (در هندی «موزه» به معنی جوراب است)
موزییَم: موزه
موسم: فصل
موصوف: نام‌برده
مکتب: مدرسه
مِکس: مخلوط (انگلیسی) (در گفتگو بین جوانان بیشتر گفته شده)
می‌برآمد: بیرون می‌آمد، درمی‌آمد
مَیدان: درون محوطه
مَیدان هوایی: فرودگاه
مَیدان ورزشی: زمین ورزش
مَیدَه : شکسته
مِیلَه: تفریح، پیکنیک، گلگشت
ن

ناجوانی: بی‌معرفتی
نازدانه: نازنازی
نان: نان (در مجموع به غذا نیز گفته می‌شود)
ناک: گلابی
نسوان: زنان ((زنانه) مربوط به بانوان)
نشراتی: انتشاراتی چ ثقفی
نطاقی: گوینده‌گی
نَمبَر (نمره، شماره): شماره، نمره
نهال شانی: نهالکاری
نو فارغ شده: تازه فارغ‌التحصیل شده
نول: نوک، منقار
نکاح بستَه کردن: عقد کردن
نی: نه
نیم‌قاره: شبه‌قاره
ض
و

وارخطایی: نگرانی، دست‌پاچگی
والی: استان‌دار
وُرکشاپ: کارگاه ((انگلیسی) گاهی به صورت نادرست «وَرَکشاپ» نیز تلفظ می‌شود. این نوع تلفظ در میان کارگران شرکت نفت در خوزستان نیز به همین صورت است)
وزبین: سنگین
وزنین: سنگین
وزیر امور داخله: وزیر کشور
وضاحت: روشنی، واضح‌بودن
وطن‌دار: هم‌وطن
ولایت: استان
وُلُسوالی: شهرستان (پشتو)
ه

هوش‌پرک: حواس‌پرت
هوش کن: مواظب باش
هول داشتن: هراس داشتن
ی

یازنَه، یَزنَه: شوهر خواهر
یَخَن: یقه، گریبان
یَگان کَس، یَکان کَس: هیچ‌کس
برگردان واژه‌های فارسی ایران به واژه‌های فارسی افغانستان

اسکناس: بانک‌نوت (انگلیسی)
اسید (انگلیسی): تیزاب
اشکاف (روسی): الماری
اطلاعات: استخبارات
اطلسی (گل): پتونی (انگلیسی: پتونیاpetunia)
اعلام‌کنندهٔ برنامه: انانسر (فرانسوی)
افسر: آفسر، صاحب منصب
الگو: نمونه (در هرات: روبر)
النگو: چوری (هندی)
الوار: چارتراش
امضاء: دستخط
انبار: گدام
اَنبه: اَم (هندی)
انبـُردست: انبرپلاس
انتصاب: تقرّر
انفاکتوس (آنفارکتوس (انگلیسی)): حمله، سکتهٔ قلبی
انفجار: انفلاق
انفیه: نسوار بینی
انفیه دان: قوطی نسوار، کدوی نسوار
اوت: اگست (انگلیسی)
اورژانس (فرانسه): عاجل
اُوِرکُت (انگلیسی): دبل کوت، بالاپوش
اونیفورم (فرانسه): یونیفورم (انگلیسی)
برگردان واژه‌های فارسی ایران به واژه‌های فارسی افغانستان > ب

باجناغ (ترکی): باجه
باجه: غرفه، دکّه
بادبادک: کاغذپران، گـُدَی پران (در هرات: کاغذباد)
بادکردن: ۱. ورم کردن، پـُندیدن ۲. ماندن کالا و متاع بر اثر کسادی بازار یا نامرغوب بودن آن
حاملِه، باردار: حاملَه، شکمدار
بازجویی: استنطاق
بازداشت: توقیف، بازداشت
بازرسی: تفتیش، تلاشی
بازنشسته: متقاعد
باشگاه: کلوب، کـَلـَب
باقلا: باقلی
بالانس (فرانسه): معلق
بامیه (شیرینی): خجور
باند (انگلیسی): دستَه، دار و دستَه
بایگانی: آرشیف (فرانسه)، اوراق
بایگانی کردن: حفظ کردن
بخت آزمایی: لاتری (انگلیسی)
بخش: وُلُسوالی (پشتو)
بخشدار: وُلُسوال (پشتو)
بخشداری: ادارهٔ ولسوالی (پشتو)
بدهکار: قرضدار
بدهکاری: قرض
بُرِس، بُرُس (فرانسه): بـُرس (فرانسه)
برگه: ورقَه، شـُقـَّه
برگهٔ زردآلو: اشتـَق (در هرات: کـِشتَه)
برنامه: برنامَه، پلان
بزرگراه: شاهراه
بساط: تبنگ
بستانکار: طلبکار
بستانکاری: طلب
بستنی: شیریَخ (در هرات: بستنی)
بـُشکه (روسی): بیرل (انگلیسی Barrel)
بطری: بوتَل (انگلیسی)
بغل‌دستی: پهلوفیل (ترکیب فارسی-انگلیسی)
بلال: جَواری برشتَه
بلدرچین: بودنه (در هرات: کرّک)
بلند شدن: بلند شدن، برخاستن
بلند کردن: ربودن
بلوک (فرانسه): بلاک (انگلیسی)
بلوند (فرانسه): بور
بلیط (فرانسه): تِکِت (انگلیسی)
بُن‌بست: بن‌بست، کوچه‌ای که پایانش بسته‌است.
بند شلوار: اِزاربند
بنزین: پترول (هردو انگلیسی و فرانسه)
بوزینه: شادی، میمون
بنگاه: مرکز معاملات، مؤسسه
بهداری: صحیه
بهداشت: حفظ الصحه
بهمن: ۱. برج دَلْوْ ۲. برفکُچ
بهیار: مأمور صَحیَّه
بیات: باسی، شب ماندَه
بید (حشره): کویَه، موریانَه
بیلان (فرانسه): بیلانس (انگیسی)
بیمار: مریض، ناجور (در هرات: ناخوش)
بیمارستان: شفاخانه
برگردان واژه‌های فارسی ایران به واژه‌های فارسی افغانستان > پ

پاتَک: ضد حمله، حملهٔ متقابل
پارچ: جک، مرتبان، تنگ
پارو: راش بیل (در هرات: پارو)
پاره کردن: پارَه کردن، چیر کردن
پاره آجر: خشت پارچه
پاساژ (فرانسه): مارکیت
پاک کن: پنسل پاک (انگلیسی، فارسی)
پالتو (فرانسه): بالاپوش
پانسیون (فرانسه): مهمانخانهٔ خصوصی
پانسیونر (فرانسه): مهمان مهمانخانهٔ خصوصی
پایان‌نامه: مونوگراف (انگلیسی)
پایوَر: ضابط، صاحب منصب پایین رتبه
پایواز = کسیکه همراه مریض در شفاخانه (بیمارستان) می‌ماند.
پاییدن: نگران و مراقب بودن (بپا: مراقب باش، هوشت را بگیر)
پاییز: خزان
پتو: کمپل (از پشتو)
پرتابل (فرانسه): سیـّار
پرتقال: ۱. کشور پرتگال ۲. مالته (میوه)
پرتوشناس: رادیولوژیست (انگلیسی)
پـَرَستو: غـُچـّی
پـُرو: خام کوک (اصطلاح خیاطی)
پروَنده: دوسیه (فرانسه)
پریز: ساکت (انگلیسی)
پـُست: پوسته، داک
پستچی: پوسته رسان
پـُماد (فرانسه): تیوب مرهم
پنبه: پخته (در هرات و نیز در پشتو: پنبه)
پنجره: کلکین
پنکه: پَکه
پنهان: پـُت
پیشخوان: پاچال
پیشدستی: پشقاب/ بشقاب
پیشکار: خانه سامان
پیک نیک (فرانسه): میله
پیمان: قرارداد
پیمانکار: قراردادی
برگردان واژه‌های فارسی ایران به واژه‌های فارسی افغانستان > ت

تاول: آبله (بر اثر سوختگی یا حساسیت. در هرات: خلفه، خرفه)
تبریزی: سفیدار (درخت سپیدار)
تبلیغات: پروپاگند
تخت کفش: تیلی، تلـّی
تراس (فرانسه): ایوان، برنده (از ورندهٔ انگلیسی)
تراش: قلمتراش، قلم سرکن، پنسلتراش
تـُرب: مـُلـّی
تـُربچه: ملـّی گک
تربیت معلم: دارالمعلمین
ترکه: خمچه (در هرات: شوشک)
تریبون (فرانسه): میز خطابه (تاجیکی: منبر)
ترمز (روسی): برِ ک (انگلیسی)
تره: گندنا
تزریقات: پیچکاری
تزریقاتی: کمپودر (کمپوندر، انگلیسی)
تصادف: تکر (خارجی)
تفالهٔ چای: شمـّهٔ چای
تقویم: جنتری (هندی)
تگرگ: ژاله
تکنیک (فرانسه): تخنیک (روسی)
تلمبه (ظاهراَ از ترمب فرانسه): پمپ (انگلیسی)
تماشاخانه: صحنهٔ تمثیل
تمبر پستی: تکت پستی
تمیز: پاک، ستره
تندرست: جور
تنی (برادر یا خواهر): سکـّه
تو: داخل، اندرون
توت فرنگی: توت زمینی
تور (توری): جالی
توسرخ، پرتقال: لال مالته
تیپ: فرقهٔ کوچک، لوا (نظامی)
تیر: سرطان
تیغ ریش: پل ریش
تیکه: تکه، پاره، توته
تیل، تیله: توشله
تیماج: ساختیان
تیمارستان: دارالمجانین، شفاخانهٔ عقلی و عصبی
برگردان واژه‌های فارسی ایران به واژه‌های فارسی افغانستان > ث

ثبت (ادارهٔ): ادارهٔ احصائیه
برگردان واژه‌های فارسی ایران به واژه‌های فارسی افغانستان > ج

جا خوردن: دکه خوردن، شاک خوردن
جادکمه یی: مادگی
جاروکش: رُفتگر
جاری: زن ایور، خانم برادر شوهر (هراتی: امبجین؛ مشهدی: هم پیچه)
جاسازی: پـُت ساختن، چیزی را پنهان در میان چیزهای دیگر جای دادن
جا گذاشتن: چیزی را در جایی فراموش کردن
جالباسی: کـُت بند
جالیز: پالیز، فالیز
جُزوه دان: کارتن
جفت: جوره
جـُک: فکاهی
جلیقه: واسکت
جوجه: چوچه
جیوه: سیماب
برگردان واژه‌های فارسی ایران به واژه‌های فارسی افغانستان > چ

چارچوب: چوکات، قالب
چارراه: چارراهی (میدان مرکزی، در هرات: چارسو)
چال: سست، شل
چاله: چقوری (ترکی)
چـُرت: پینکی، چرت، فکر
چرخ (دوچرخه): بایسکل (انگلیسی)
چرخ گوشت: ماشین گوشت
چرخ خیاطی: ماشین خیاطی
چراغ بادی: اریکین، الکین، فانوس
چراغ گازی: گیس
چسبیدن: فاریدن، خوش آمدن
چسب زخم: پلاستر
چشم بلبلی: لوبیای سفید
چغندر (ترکی): لبلبو
چکمه: موزه
چکه کردن: چکک کردن
چماق (ترکی): دانگ
چماقدار: دانگه یی
چـِندِ ش: کـِرک (بیزاری و نفرت از چیزی)
برگردان واژه‌های فارسی ایران به واژه‌های فارسی افغانستان > ح

حاشاکردن: منکر شدن، انکار کردن (هراتی: واسرنگ آمدن)
حاضری: غذای مختصر و آماده، ماحضر
حراج: لیلام
حرف: گپ
حرّاف: پرگوی
حسابداری: محاسبه
حسینیه: تکیه‌خانه
حصبه: محرقه (در هرات: دامنه)
حضور و غیاب: حاضری گرفتن
حقوق: معاش
حکم: فرمان تقرر
حلقهٔ نامزدی: چلـّه
حمـّال: جوالی
حمالی: جوالیگری
حمام: گرمابه
حمامِ خانه: تشناب
حنا: خینه، حـِنا
حوله: دستمال، جان پاک، رویپاک (در هرات: هوله)
حومه: اطراف
حیاط: حولی، حویلی
برگردان واژه‌های فارسی ایران به واژه‌های فارسی افغانستان > خ

خاک ارّه: بورهٔ ارّه
خامه: سرشیر خام، کریم
خاور (ماشین، برگرفته از اسم خاص شرکت باربری): گاز، زیل، کلّه فیل
خاور: شرق، مشرق
خاور دور: شرق دور، شرق اقصی
خاور میانه: شرق میانه
خبرگزاری: آژانس خبررسانی
خرچنگ: کنگاش
خـُرداد: برج جوزا
خـُل: لوده، ابله، خیله
خلبان: پیلوت
خوابگاه: لیلیه
خودنویس: خودرنگ
خورش: سالن (سالند، سالان)
خیابان: سَرَک (هندی)
خیار: بادرنگ (در هرات: خیار)
خیارچنبر: تره (در هرات: چنبرخیار)
خیس: تر
خیس کردن: تر کردن، مانند ترکردن برنج (در هرات: نم کردن)