نسل‌کشی صرب‌ها در دولت مستقل کرواسی
پیشینه تاریخی

به ادعای بسیاری از پژوهشگران بنیان ایدئولوژیک جنبش اوستاشه به سده نوزدهم برمی گردد؛ هنگامی که آنته استارچویچ حزب حقوق را تأسیس کرد، و همچنین یوسیپ فرانک گروه افراطی خود را از آن منشعب کرد و «حزب حقوق خالص» خود را تشکیل داد. استارچویچ تأثیر عمده ایدئولوژیکی بر ملی‌گرایی کروات اوستاشه داشت. او هوادار اتحاد و استقلال کرواسی بود و هم با دودمان هابسبورگ ضدیت داشت، چرا که استارچویچ دشمن اصلی کرواسی را در پادشاهی هابسبورگ می‌دید، و هم صرب‌ستیز بود . او خواهان ایجاد یک کرواسی بزرگ شامل سرزمین‌هایی با ساکنان بوسنیایی، صرب و اسلونیایی بود و بوسنیایی‌ها و صرب‌ها را کروات‌هایی دانست که به دین‌های اسلام و مسیحیت ارتدکس شرقی گرویده بودند. وی در ارائه چهره اهریمنی خود از صرب‌ها ادعا کرد که «چگونه صرب‌ها امروزه برای باورها و ترکیب نژادی آن‌ها خطرناک هستند، و چگونه نطفه دسیسه، انقلاب و کودتا در خون آنهاست.» استارچویچ صرب‌ها را «نژادی ناپاک» و «قومی عشایری» و «نژادی از بردگان، نفرت‌انگیزترین جانوران» خواند، و در همین حال بنیانگذار حزب او، ائوگن کواترنیک، وجود صرب‌ها را در کرواسی انکار می‌کرد، چرا که قدرت‌گیری سیاسی آنها را تهدیدی می‌دانست. برخی از نظریه‌پردازهای اوستاشه ایده‌های نژادی استارچویچ را با ایدئولوژی نژادی آدولف هیتلر پیوند دادند.
حزب فرانک از این موضع استارچویچ که صرب‌ها مانعی برای بلندپروازی‌هلی سیاسی و سرزمینی کرواسی هستند استقبال کرد و نگرش‌های تهاجمی صرب‌ستیز به یکی از ارکان حزب تبدیل شدند. پیروان حزب ملی‌گرای افراطی حزب حقوق خالص به عنوان فرانکیست‌ها (Frankovci) شناخته می‌شدند و خاستگاه اصلی اعضای جنبش متقدم اوستاشه تبدیل شدند. پس از شکست قدرت‌های مرکز در جنگ جهانی نخست و فروپاشی امپراتوری اتریش-مجارستان، دولتی موقت در مناطق جنوبی امپراتوری تشکیل شد که به پادشاهی صربستان وابسته به متفقین پیوست تا پادشاهی صرب‌ها، کروات‌ها و اسلوونی‌ها (بعدها به یوگسلاوی معروف شد)، تحت سلطه دودمان کارادوردویچ صرب، را تشکیل دهد. به نوشته تاریخ‌دان جان پل نیومن، فرانکیست‌ها و همچنین میراث جنگ جهانی اول بر ایدئولوژی اوستاشه و ابزار نسل‌کشی آینده آنها تأثیر گذاشتند. بسیاری از کهنه‌سربازان جنگ در رده‌ها و در جبهه‌های مختلف در دو سوی «پیروز» و «شکست خورده» جنگ شرکت کرده بودند. صرب‌ها بیشترین میزان تلفات در جهان را متحمل شد، در حالی که کروات‌ها در ارتش اتریش-مجارستان جنگیدند و هر دو گروه به عنوان فرمانداران نظامی بوسنی و صربستان اشغالی خدمت کردند. هر دو گروه از طرح‌های ضدملی‌گرایانه در اتریش-مجارستان درون سرزمین‌های پرجمعیت صرب و نیز از ایده ادغام صربستانی مهارشده در امپراتوری پشتیبانی کردند. نیومن می‌گوید که «مخالفت بی‌دریغ افسران اتریش-مجارستان با یوگسلاوی، طرح نقشه‌ای برای راست رادیکال کرواسی، اوستاشه، فراهم آورد.» فرانکیست‌ها ملی‌گرایان صرب را مقصر شکست اتریش-مجارستان می‌دانستند و با ایجاد یوگسلاوی، که در دید آن‌ها پوششی برای صربستان بزرگ بود، مخالفت کردند. احساسات ملی‌گرایانه توده‌ای مردم کروات پس از تأسیس کشور مشترک اسلاوهای جنوبی آغاز به ظهور کرد و علیه پادشاهی جدید، به ویژه اکثریت صرب درون آن، شکل گرفت.
فرهیختگان کروات در آغاز سده بیستم، ایوو پیلار، چیرو تروهلکا و میلان شوفلای، بر مفهوم ملت و هویت نژادی مورد استفاده اوستاشه و همچنین نگره مبتنی بر فرومایگی صرب‌ها تأثیر گذاشتند. پیلار، تاریخ‌دان، سیاستمدار و وکیل دادگستری، تأکید زیادی بر جبرگرایی نژادی داشت و استدلال کرد که کروات‌ها توسط میراث نژادی و فرهنگی «نوردیک-آریایی» تعریف شده‌اند، حال آنکه صرب‌ها «با ولاک‌های رومانیایی-بالکانی» درهم آمیخته بودند. تروهلکا، باستان‌شناس و تاریخ‌دان ادعا کرد که مسلمانان بوسنیایی کروات‌تبارهایی هستند، که به گفته وی، از نژاد برتر نوردیک بوده‌اند. از سوی دیگر، صرب‌ها به «نژاد منحط» ولاک تعلق داشتند. اوستاشه نگره‌های های شوفلای، تاریخ‌دان و سیاستمدار، را ترویج می‌کرد، که در آن‌ها ادعا می‌شد کرواسی «از سده‌ها پیش یکی از محکم‌ترین باروهای تمدن غرب بوده‌است»، و اینکه این نقش در پی اتحاد با صربستان هنگام تشکیل کشور یوگسلاوی در سال ۱۹۱۸ از دست رفته‌است.
طغیان ملی‌گرایی کرواسی پس از ۱۹۱۸ یکی از اصلی‌ترین تهدیدها برای ثبات یوگسلاوی بود. در طول دهه ۱۹۲۰، آنته پاولیچ، وکیل، سیاستمدار و یکی از فرانکیست‌ها، به عنوان سخنگویی برجسته برای استقلال کرواسی پدیدار شد. در ۱۹۲۷، او پنهانی با بنیتو موسولینی، دیکتاتور ایتالیا و بنیانگذار فاشیسم تماس گرفت و اندیشه‌های جدایی‌خواهانه خود را با وی در میان گذاشت. پاولیچ خواهان یک کرواسی بزرگ مستقل بود که می‌بایست کل منطقه تاریخی و قومی کروات‌ها را پوشش می‌داد. در آن دوره، موسولینی با تقویت نفوذ ایتالیا در ساحل شرقی دریای آدریاتیک با هدف منزوی کردن یوگسلاوی، به مووضع بالکان علاقه‌مند شد. تاریخ‌دان بریتانیایی، روری یومانس ادعا می‌کند که نشانه‌هایی وجود دارد که پاولیچ از اوایل سال ۱۹۲۸ در اندیشه تشکیل نوعی گروه شورشی ملی‌گرا بوده‌است.
در ژوئن ۱۹۲۸، استپان رادیچ، رهبر بزرگترین و پرهوادارترین حزب کروات، حزب دهقان کرواسی، توسط پونیشا راچیچ، رهبری صرب از مونته‌نگرو، عضو سابق چتنیک و معاون حزب حاکم صرب حزب رادیکال مردمی به ضرب گلوله در پارلمان یوگسلاوی کشته شد. راچیچ همچنین دو نماینده دیگر حزب دهقان را به ضرب گلوله کشته و دو تن دیگر را زخمی کرد. این قتل‌ها باعث اعتراض شدید دانشجویان در زاگرب شد. پادشاه الکساندر یکم در تلاش برای مهار درگیری میان احزاب سیاسی کروات و صرب، تشکیل یک دیکتاتوری را با هدف ایجاد «یوگسلاوگرایی یکدست» و یک ملت یوگسلاو واحد اعلام کرد. اعلام دیکتاتوری سلطنتی نیروهای جدایی‌طلب را به ویژه در میان کروات‌ها و مقدونی‌ها به صحنه آورد. اوستاشا - جنبش انقلابی کرواسی (به کرواتی: Ustaša - Hrvatski revolucionarni pokret) به عنوان افراطی‌ترین جنبش از آن میان پدیدار شد. اوستاشه در اواخر سال ۱۹۲۹ یا اوایل ۱۹۳۰ از میان گروه‌های دانشجویی و جوانان رادیکال و مبارز ایجاد شد که از اواخر دهه ۱۹۲۰ وجود داشتند. این جنبش توسط گوستاو پرچک روزنامه‌نگار و آنته پاولیچ بنیان نهاده شد. ایدئولوژی آن‌ها مبتنی بر نفرتی ژرف از صرب‌ها و صرب‌گرایی بود و ادعا می‌کردند که «کروات‌ها و صرب‌ها با یک خلیج فرهنگی غیرقابل وصل از هم جدا شده‌اند» که مانع از زندگی آن‌ها در کنار هم می‌شود. پاولیچ، دولت بلگراد را به تبلیغ «فرهنگ بربریت و تمدن کولی» متهم کرد و ادعا کرد که آن‌ها «خداناباوری و ذهنیت حیوانی در کرواسی الهی» را گسترش می‌دهند. طرفداران اوستاشه سال‌ها پیش از جنگ جهانی دوم نسل‌کشی را برنامه‌ریزی کردند؛ برای نمونه یکی از نظریه‌پردازان اصلی پاولیچ، میهو بابیچ، در سال ۱۹۳۲ نوشت که اوستاشه «هر آنچه که از تن سالم مردم کرواسی پوسیده شده‌است را پاکسازی و قطع می‌کند.» در سال ۱۹۳۳، اوستاشه «هفده اصل» را ارائه داد که ایدئولوژی رسمی جنبش به‌شمار می‌رفت. این اصول بیانگر منحصر به فرد بودن ملت کرواسی بودند، برتری حقوق جمعی بر حقوق فردی را تشویق، و اعلام می‌کردند که کسانی که به دلیل «خونشان» کروات نیستند، از زندگی سیاسی کنار گذاشته می‌شوند.
اوستاشه برای توضیح آنچه از دیدشان «دستگاه ترور» به نظر می‌رسید و اغلب «دارای افراط و تفریط» خوانده می‌شد، به بعضی سیاست‌های دولت یوگسلاوی میان دو جنگ اشاره می‌کرد و آن‌ها را هژمونی صربستان توصیف می‌کرد که «باعث مرگ هزارن کروات» شده‌اند. یوزو توماسویچ، تاریخ‌دان، توضیح می‌دهد که این استدلال که از دسامبر ۱۹۱۸ تا آوریل ۱۹۴۱ حدود ۲۸۰ کروات به دلایل سیاسی کشته شده‌اند صحت ندارد و هیچ انگیزه خاصی برای این قتل‌ها قابل شناسایی بود، چرا که ممکن است قتلشان در ارتباط با کشمکش‌های در طی اصلاحات ارضی صورت گرفته باشد. علاوه بر این، وی می‌گوید که صرب‌ها نیز در دوران دیکتاتوری سلطنتی از حقوق مدنی و سیاسی محروم بودند. با این حال، توماسویچ توضیح می‌دهد که سیاست‌های ضد کروات دولت یوگسلاوی تحت سلطه صربستان در دهه‌های ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰ و همچنین تیراندازی به نمایندگان حزب دهقان توسط رادیچ تا حد زیادی مسئول ایجاد، رشد و ذات نیروهای ملی‌گرای کروات بود. این امر در جنبش اوستاشه و در نهایت سیاست‌های ضد صرب در جنگ جهانی دوم به اوج خود رسید، ولی ماهیت و میزان آن متناسب با اقدامات پیشین ضد کرواتی نبود. به گفته یومانس، مقامات اوستاشه مرتباً بر جنایات علیه کروات‌ها توسط دولت یوگسلاوی و نیروهای امنیتی تأکید می‌کردند، و اگرچه بسیاری از آن‌ها درست بودند و بسیاری نیز غیرواقعی، اما این توجیهی برای ریشه‌کن کردن صرب‌ها شد. تامارا پاواسوویچ تروشت، دانشمند علوم سیاسی، با اشاره به تاریخ‌نگاری و کتاب‌های درسی، این ادعا که کشتار علیه صرب‌ها در نتیجه «هژمونی پیشین آن‌ها» بوجود آمده بود را نمونه‌ای از نسبی‌سازی جنایات اوستاشه ذکر می‌کند. اریستاتل کالیس، تاریخ‌دان، توضیح می‌دهد که تعصبات ضد صرب «لولویی» بودند که به دلیل زندگی مشترک در یوگسلاوی با تداوم کلیشه‌های پیشین به وجود آمدند.
اوستاشه به عنوان یک سازمان تروریستی نیز عمل می‌کرد. نخستین مقر اوستاشه در وین تأسیس شد، جایی که بزودی تبلیغات ضد یوگسلاوی گسترش یافت و عوامل گروه برای اقدامات خرابکارانه آماده شدند. آنها شورش موسوم به ولبیت را در سال ۱۹۳۲ سازماندهی کردند و به یک ایستگاه پلیس در روستای بروشانی در لیکا حمله کردند. در ۱۹۳۴، اوستاشه با راست‌گرایان افراطی بلغار، مجار و ایتالیایی برای ترور شاه الکساندر یکم هنگام بازدید از شهر مارسی فرانسه همکاری کرد. پاولیچ آشکارا گرایش‌های فاشیستی داشت. اوستاشه توسط بنیتو موسولینی از نظر مالی و عقیدتی پشتیبانی می‌شد. در طی گسترش روابط با آلمان نازی در دهه ۱۹۳۰، مفهوم پاولیچ از ملت کرواسی به‌طور فزاینده ای نژادگرایانه شد.