فروپاشی حکومت
پتانسیل بی‌ثباتی

افراد در یک نظام تمامیت‌خواه یا ایدئوکرات (مبتنی بر ایدئولوژی) بیشتر از سایر نظام‌ها دچار ذهنیت‌های بسته می‌شوند و شخصیت‌های اقتدارطلبی پیدا می‌کنند. در این صورت مقابله با تهدیدهای حکومت مستقر از سوی ایشان محتمل‌تر خواهد بود. روانشناسان از عقده‌ای به نام ماسادا صحبت می‌کنند که می‌تواند متعصبان را به سمت اقدامات انتحاری و خشونت‌آمیز ببرد. مارگارت تاچر نخست‌وزیر اسبق بریتانیا گفته بود: «تاریخ [به ما] می‌آموزد که خطر هیچ‌گاه بزرگتر از زمانی نیست که امپراتوری‌ها رو به زوال می‌روند.»
رژیم جدید قدرت را از طریق حقیقتی که در اصول و وعده‌هایش نهفته به دست نمی‌آورد بلکه آن را با تکیه بر توانایی‌اش در جذب و سازماندهی توده‌های بستوه‌آمده کسب می‌کند. پاپ فرانسیس در سال ۲۰۱۷ هشدار داد که «در هنگامهٔ بحران، [قدرت] قضاوت را از دست می‌دهیم.» ترس رژیم کهنه با جسارت آنها که شورش کرده‌اند تقابل پیدا می‌کند. «هر جا که قدرت در آینده به ایمان گره نخورد، از آن برای دفع افراد و پدیده‌های نو و حفظ وضع موجود استفاده خواهد شد. از سوی دیگر، امید بزرگ و عجیب، حتی اگر به قدرت واقعی متکی نباشد می‌تواند منجر به بروز شهامت بی‌پروا گردد. «بستوه‌آمدگان در دوران زوال کلی میل به اخوت با همگان دارند. هنگامهٔ آشوب همچون گورستان، بهشت برابری‌خواهان است.»
دانشمندان علوم سیاسی بر این باورند که ایدئوکراسی‌ها به یک رهبر کاریزماتیک بی‌رحم نیاز دارند: «رهبر، همان جنبش است.» و همهٔ افراد باید در برابر او تسلیم شوند و او را بپرستند. «پیروانی که زندگی‌های بی‌حاصل، متزلزل و مأیوسانه دارند از او اطاعت می‌کنند، نه به این خاطر که وی به ایشان سرزمین موعود را می‌نمایاند بلکه از این رو که وی ایشان را از شخصیت واقعی‌شان دور می‌کند.» هنگامی که فروپاشی نزدیک‌تر می‌شود او بر «جنگ تا آخر» اصرار می‌ورزد.
والتر لانگر بر این باور بود که هیتلر «عقدهٔ مسیح» یا عقدهٔ منجی داشت و خود را «منجی آلمان» می‌دید و با استفاده از اقتصاد دست به «معجزه» می‌زد. او به حدی شیفتهٔ مادرش بود که آلمان به یک «نماد مادر» تبدیل شد. اشتیاق او به نابودی (یهودیان، کمونیسم و اروپا) تلاشی ناخودآگاه برای حل عقدهٔ ادیپ و بی‌عدالتی‌هایی دوران کودکی‌اش بود.» او «حکومت آلمان را ساقط کرد… و آن را به یک ماشین جنگی مبدل ساخت.» جزر و مد وقایع او را از صحنه روزگار محور کرد.
دنیس مک‌اسمیت بر این باور بود که بنیتو موسولینی «بازیگری بود که نقش مورد علاقهٔ ایتالیایی‌ها را بازی می‌کرد.» او کینه‌جو، سادیستی، دمدمی، مغرور، بی‌رحم، پر از «تفکرات شیطانی» بود و درست را از غلط تشخیص نمی‌داد. وقتی در سال ۱۹۴۴ دولتی دست‌نشانده را در شمال ایتالیا رهبری کرد «ایتالیا را به دو بخش تقسیم و جنگی داخلی به مدت ۱۸ ماه به آن تحمیل نمود.» کن لیوینگستون، اسلوبودان میلوشویچ را به دلیل نژادپرستی و تمایل به جهان‌گشایی با هیتلر مقایسه کرده‌است. صدام حسین نیز به عقدهٔ منجی دچار بود. «هیتلر منحصر به فرد نبود. تا زمانی که میلیون‌ها نفر مشتاقانه در انتظار بازگشت او باشند، بالاخره به آرزویشان خواهند رسید.»
از دیدگاه جان سوینی ژورنالیست بریتانیایی، نیکلای چائوشسکو در سالهای منتهی به ۱۹۷۱ «دیوانه شده بود» چون در حالی که «نسبت به موعودگرایی‌اش خودآگاهی نداشت»، می‌کوشید تا در رومانی نوعی تمامیت‌خواهی مبتنی بر الگوی کره شمالی خلق کند. او نقش «شاه» و «منجی» را بازی می‌کرد. در قیاس با او باید گفت که نیکلای دوم روسیه تفاوتهایی با چائوشسکو داشت. وی در ۲۶ سالگی به قدرت رسید و هیچ تجربه‌ای در حکومتداری نداشت. سیریل پسر دوک بزرگ رقیب او محسوب می‌شد. لیبرال‌ها و انقلابیون یکه‌سالاری او را به چالش می‌کشیدند. او در ۱۹۱۶ نسبت به همه چیز بی‌تفاوت شده بود و تحت تأثیر همسرش و راسپوتین قرار داشت، همچون «مسیحی در قالب یک سلطان مطرود و آزاردهنده».
در مورد شوروی، موج انقلابی مارکسیستی ایجاد شده بود به‌طوری که همزمان با سقوط قدرت مرکزی، رژیم‌های وابسته به آن در اروپای شرقی و آفریقا فرو پاشیدند. میخائیل گورباچف شوروی را «در مسیر جنگ داخلی» می‌دید و از این رو می‌کوشید میان اصلاح‌طلبان و تندروها آشتی ایجاد کند. او به همراه اف. دبلیو. کلرک در آفریقای جنوبی به جای آنکه «قهرمانانه» بکوشند تا روند انحطاط حکومت را انکار کنند، بر روی شناخت و مدیریت آن تمرکز کردند. آنها نسبت به دیگر رهبران سرزمینشان از شهرت بهتری برخوردارند اما در چین گورباچف را به عنوان یک شکست‌خورده ننگین می‌شناسند که در مقابل غرب به زانو درآمد.