stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
میشن، داکوتای جنوبی

مکان
| Mission, South Dakota | Mission, South Dakota |
| --- | --- |
شهر: شهر
Location in Todd County and the state of داکوتای جنوبی: Location in Todd County and the state of داکوتای جنوبی
State: داکوتای جنوبی
شهرستان: Todd
Founded: 1915
مساحت: مساحت
 • کل: ۰٫۵۹ مایل مربع (۱٫۵۳ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۰٫۵۹ مایل مربع (۱٫۵۳ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰ مایل مربع (۰ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۲۵۸۲ فوت (۷۸۷ متر)
جمعیت (۲۰۱۰): جمعیت (۲۰۱۰)
 • کل: ۱۱۸۲
 • برآورد (2011): ۱۲۰۹
 • تراکم: ۲۰۰۳٫۴/مایل مربع (۷۷۳٫۵/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۶ (Central (CST))
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۵ (CDT)
زیپ‌کد: ۵۷۵۵۵
کد منطقه: 605
FIPS code: 46-42940
GNIS feature ID: 1256494
وبگاه: http://www.mission-sd.com
میشن(به انگلیسی: Mission) شهری در ایالت داکوتای جنوبی کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۱٬۱۸۲ نفر بوده‌است.
دل (مجموعه نمایش خانگی)

| دل | دل |
| --- | --- |
ژانر: عاشقانه ملودرام اجتماعی
نویسنده: بابک کایدان میثم کایدان
کارگردان: منوچهر هادی
مجری: سعید خندق‌آبادی
بازیگران: حامد بهداد ساره بیات یکتا ناصر کوروش تهامی سعید راد بیژن امکانیان افسانه بایگان نسرین مقانلو مهدی کوشکی سارا نجفی مهراوه شریفی نیا لیلا زارع بهرام افشاری مریم سعادت
سازنده موسیقی متن: بابک زرین
آهنگ پایان: شهاب مظفری
آهنگساز: بابک زرین
کشور سازنده: ایران
زبان اصلی: فارسی
شمار فصل‌ها: ۳
شمار قسمت‌ها: فصل اول: ۱۳ قسمت فصل دوم: ۱۵ قسمت فصل سوم: ۱۲ قسمت
تولید: تولید
مکان تولید: تهران
مدت: ۴۰ قسمت
پخش: پخش
شبکهٔ اصلی: گلرنگ رسانه
انتشار اولیه: ۱۳ آذر ۱۳۹۸ – ۲ مهر ۱۳۹۹
پیوندهای بیرونی: پیوندهای بیرونی
وب‌سایت رسمی: وب‌سایت رسمی
دل یک مجموعهٔ نمایشی به کارگردانی منوچهر هادی و به تهیه‌کنندگی جواد فرحانی، محصول سال ۱۳۹۸ در شبکه نمایش خانگی است. این سریال به قلم بابک کایدان و میثم کایدان نگاشته شده‌است.حامد بهداد، ساره بیات، یکتا ناصر،سارا نجفی  از جمله بازیگران این مجموعه هستند.
خلاصهٔ داستان

دل یک ملودرام اجتماعی، عاشقانه است که در خلاصه داستان آن آمده است آرش (حامد بهداد) و رستا (ساره بیات)، پس از فراز و نشیب فراوان خانواده‌های خود به روز عروسی می‌رسند اما با پیدا شدن رقیب قدیمی آرش، مهران (مهدی کوشکی) معشوقه و عاشق سابق رستا در شب عروسی اتفاقاتی پی دَر پی پدید می‌آید و ...
بازیگران

| بازیگر | نقش | توضیحات |
| --- | --- | --- |
| حامد بهداد | آرش سپنتا | همسر رستا،پسر اتابک و توران،داماد خسرو و ناهید،شوهر خواهر آوا و فرزاد |
| ساره بیات | رستا پژوهی | همسر آرش،دختر خسرو،دختر ناتنی ناهید،خواهر ناتنی آوا و فرزاد،عروس اتابک و توران،خواهر زاده پروین،همسر سابق نکیسا،نامزد سابق مهران |
| یکتا ناصر | آوا بهرامی‌فر | دختر ناهید،دختر ناتنی خسرو،خواهر ناتنی رستا و فرزاد،خواهر زن آرش |
| کوروش تهامی | نکیسا شاپوری | همسر سابق رستا،داماد سابق خسرو و ناهید،شوهر خواهر سابق آوا و فرزاد |
| سعید راد | خسرو پژوهی | همسر ناهید،پدر رستا و فرزاد،پدر ناتنی آوا،پدر زن آرش |
| بیژن امکانیان | اتابک سپنتا | همسر توران،پدر آرش،پدر شوهر رستا،داماد حاتم،شوهر خاله رابی،همسر سابق مرسده |
| افسانه بایگان | ناهید | همسر خسرو،مادر آوا و فرزاد،مادر ناتنی رستا،مادر زن آرش |
| نسرین مقانلو | توران | همسر اتابک،مادر آرش،دختر حاتم،مادر شوهر رستا،خاله رابی،هووی سابق مرسده |
| علی سخنگو | سیاوش | همسر رابی |
| مهراوه شریفی‌نیا | رابی ماهان | همسر سیاوش،نوه حاتم،خواهر زاده توران،دختر خاله آرش،معشوقه سابق آرش |
| بهرام افشاری | فاراب سهراب‌پور | همسر مرسده،دشمن عادل |
| لیلا زارع | مرسده پروین‌حسینی | همسر فاراب،همسر سابق اتابک،نامزد سابق عادل |
| مهدی کوشکی | مهران تهرانی | نامزد سابق رستا، رقیب عشقی آرش |
| محمدحسن معینی | فرزاد پژوهی | پسر خسرو و ناهید،برادر ناتنی رستا و آوا،برادر زن آرش،خواهر زاده ناتنی پروین |
| حمیدرضا نعیمی | سرهنگ | سرهنگ بازنشسته،دوست خسرو |
| تینو صالحی | عادل | دشمن فاراب |
| حسین عرب | حاتم | پدر توران،پدر بزرگ آرش و رابی،پدر زن اتابک |
| مریم سعادت | پروین | خاله رستا،خاله ناتنی آوا و فرزاد |
| سارا نجفی | راننده | راننده رستا |
:
موسیقی

| شماره | نام | خواننده | مدت |
| --- | --- | --- | --- |
| ۱. | «دل» (تیتراژ ابتدایی) | رضا بهرام | ۳:۱۹ |
| ۲. | «عادلانه نیست» (تیتراژ میانی) | رضا بهرام | ۳:۴۱ |
| ۳. | «زیبایِ چشم‌سفید» (تیتراژ میانی) | شهاب مظفری | ۳:۱۵ |
| ۴. | «دلِ خون» (تیتراژ میانی) | شهاب مظفری | ۴:۱۶ |
| ۵. | «مرد» (تیتراژ میانی) | شهاب مظفری | ۳:۲۹ |
| ۶. | «شناسنامه» (تیتراژ میانی) | شهاب مظفری | ۳:۰۸ |
| ۷. | «الله» (تیتراژ میانی) | شهاب مظفری | ۳:۰۴ |
| ۸. | «از عشق تو» (تیتراژ میانی) | شهاب مظفری | ۳:۰۶ |
| ۹. | «ردّ پا» (تیتراژ میانی) | شهاب مظفری | ۳:۳۹ |
| ۱۰. | «لعنتی‌ترین حوالی» (تیتراژ میانی) | شهاب مظفری | ۵:۱۰ |
| ۱۱. | «چه شبایی» (تیتراژ میانی) | علی لهراسبی | ۳:۱۰ |
| ۱۲. | «دل» (تیتراژ میانی) | علی لهراسبی | ۴:۲۱ |
| ۱۳. | «وابستگی» (تیتراژ میانی) | علی لهراسبی | ۳:۳۹ |
| ۱۴. | «تنهایِ تنها» (تیتراژ پایانی) | شهاب مظفری | ۳:۵۴ |
سانسور

منوچهر هادی با انتشار عکسی در صفحهٔ اینستاگرام خود نوشت:
به دلیل ممیزی لباس بانو نسرین مقانلو توسط وزارت ارشاد مجبور شدیم بخش رنگی لباس رو به رنگ آبی در بیاوریم این پروسه نزدیک به دو ماه کار برد و در بخش‌هایی از صحنه‌های فیلم گردن‌بند خانوم مقانلو هم به رنگ آبی درآمده بود که بهتر از این نمی‌شد.
مهراوه شریفی‌نیا نیز با انتشار پستی در صفحهٔ اینستاگرام خود نوشت:
اگه حافظه‌ام درست یاری کنه!، در سکانس‌های اول حضور نقش من در «دل»، مثلاً عروسی رابی بود که با تغییر رنگ لباس تبدیل شده به نامزدی!!!
احتمالاً باب طبعِ عزیزانِ ناظر نبوده که در پنج قسمت اولِ سریال، شاهد ناکام موندن دو تا جشن عروسی باشیم و با تغییر رنگ لباس از سفید به آبی و استفاده از واژهٔ «نامزد» به جای «عروس» مراسم عروسی رو به نامزدی بدل کردند!
به نظرم این تصمیم بدون توجه به روند قصه و اتفاقاتی که در آینده برای رابی خواهد افتاد، گرفته شده!!!
اینقدر این ماجرا فانتزیست که یاد کارتون «زیبای خفته» و دعوای بچگانهٔ پری‌ها سر رنگ لباسش افتادم ….
باشد که سرنوشت «رابی عزیزم» بیشتر از این مورد هجومِ طلسم‌های بی‌دلیل و عجولانه قرار نگیرد … آمین.
جنگ ۷۷

| جُنگ ۷۷ | جُنگ ۷۷ |
| --- | --- |
ژانر: طنز
نویسنده: سروش صحت حمید برزگر آرش عرفانی عباس فیضی رضا كاظمی نژاد
کارگردان: مهران مدیری
بازیگران: مهران مدیری لاله صبوری  رامین ناصرنصیر طیبه ابراهیم سروش صحت حمید برزگر عارف لرستانی بیژن محتشم علی ابوالحسنی غلامرضا نیکخواه مهران غفوریان داوود اسدی محمدرضا عرفانی یوسف جاوید
کشور سازنده: ایران
زبان اصلی: فارسی
شمار قسمت‌ها: ۲۷۰
تولید: تولید
تهیه‌کننده: محمد کاشانی
پخش: پخش
شبکهٔ اصلی: شبکه ۳
انتشار اولیه: تابستان ۱۳۷۷ – زمستان ۱۳۷۷
انتشار: انتشار
پس از: سال خوش
پیش از: ببخشید شما
جُنگ ۷۷، یک مجموعهٔ تلویزیونی به کارگردانی مهران مدیری است که از تابستان سال ۱۳۷۷ تا پایان اسفند ۱۳۷۷ به صورت شبانه از شبکه سه تلویزیون دولتی ایران پخش شد. مهران مدیری، حمید برزگر، عارف لرستانی، لاله صبوری، سروش صحت، علی ابوالحسنی، یوسف جاوید و محمدرضا عرفانی نیز از بازیگران این مجموعه بودند. پس از پایان جنگ ۷۷ در اسفند ماه، یک ویژه برنامه سال تحویل ۱۳۷۸ و یک برنامه ۱۳ قسمتی با نام ۱+۷۷ تا پایان نوروز ۱۳۷۸ پخش شد.
رس بسپار

دو اونس و یک پوند بلوک رس بسپار.
رُس بَسپار (به انگلیسی: Polymer clay)، خَمیر بسپار یا خَمیر پلیمر، نوعی خمیر مدل‌سازی سخت شونده است که بر اساس بسپار پلی‌وینیل‌کلراید (PVC) ساخته شده است. این ماده معمولاً فاقد مواد معدنی خاک رس است، اما مانند خاک معدنی مایعی را به ذرات خشک اضافه می‌کنند تا به خواص کاری ژِل‌مانند برسند و به‌طور مشابه آن را در فِر قرار می‌دهند تا سفت شود، از این رو نام محاوره‌ای آن به عنوان رس تعیین می‌شود. رُس بَسپار عموماً برای ساخت وسایل هنری و صنایع دستی استفاده می‌شود و همچنین در برنامه‌های تجاری برای ساخت قطعات تزئینی استفاده می‌شود. هنرهای ساخته شده از رُس بَسپار اکنون در موزه‌های بزرگ یافت می‌شوند.
تاریخچه

باکِلیت، پلاستیک اولیه، در بین طراحان محبوب بود و شکل اولیه رس بسپار، اما پایه فنولی باکالیت پخته نشده قابل اشتعال بود و در نهایت متوقف شد. رس‌های بسپار ابتدا به‌عنوان جایگزین احتمالی باکلیت فرموله شدند.
یکی از این فرمول‌بندی‌ها در سال ۱۹۳۹ مورد توجه عروسک‌ساز آلمانی کَتی کروز (Käthe Kruse) قرار گرفت. در حالی که برای استفاده در کارخانه او مناسب نبود، کروز مقداری از آن را به دخترش سوفی که در خانواده با نام «فیفی» شناخته می‌شد داد که از آن به‌عنوان رس مدل‌سازی استفاده کرد. این فرمول بعداً به ابرهارد فابر (Eberhard Faber) فروخته شد و تحت نام فیمو «FIMO» (ترکیب مدل‌سازی فیفی) به بازار عرضه شد.
ترکیب‌بندی

رس‌های بسپار حاوی پایه‌ای از رزین پی‌وی‌سی و یک روان‌کننده مایع هستند که آن را پلاستیزول می‌کند. پلاستیزول رس‌بسپار نیز به دلیل خواص روانه‌شناسی به‌عنوان پلاستی‌ژِل طبقه‌بندی می‌شود. این یک ماده روان‌وردی با عملکرد بالا است: هنگامی که از نیروی کافی استفاده می‌شود، ماده تسلیم می‌شود و مانند یک مایع چسبناک جریان می‌یابد تا این نیرو برداشته شود و در نتیجه به حالت جامد باز می‌گردد. این خاصیت انعطاف‌پذیری چیزی است که آن را به‌عنوان رس مدل‌سازی در مقابل بتونه یا خمیر مفید می‌کند. پلاستی‌ژل‌ها حتی در صورت اعمال حرارت ظاهر خود را حفظ می‌كنند، به این دلیل رس‌بسپار هنگام پخت در فر ذوب نمی‌شود و فرو نمی‌ریزد. عوامل ژل‌کننده گوناگونی به این خاصیت اضافه می‌شوند، مانند بنتونیت آمین‌دار، صابون‌های فلزی یا سیلیس فومی.
رزین پایه را می‌توان به روش‌های مختلف اصلاح کرد. روغن معدنی، لسیتین و ارواح معدنی بی‌بو را می‌توان برای کاهش گِران‌رَوی یا تغییر در خواص کاری آن اضافه کرد. مقادیر کمی اکسید روی، کائولن یا سایر پرکننده‌ها گاهی برای افزایش کِدِری، مدول کشسان یا مقاومت فشاری اضافه می‌شوند. رس‌بسپار در رنگ‌های مختلفی موجود است که می‌توان آنها را با هم مخلوط کرد تا طیف وسیعی از رنگ‌ها یا شیب ترکیبی ایجاد شود. رنگ‌ها و مواد چندسازه دارای جلوه ویژه شامل مرواریدی، فلزی، سنگی، نیمه‌شفاف، شب‌تاب، فسفرتاب است.
کاربرد

رس بسپار تا زمانی که پخته نشود کارایی خود را حفظ می‌کند. عمل‌آوری در دمای ۱۲۹ درجه سانتی‌گراد تا ۱۳۵ درجه سانتی‌گراد به مدت ۱۵ دقیقه در هر ۶.۴ میلی‌متر ضخامت انجام می‌شود. این دما به‌طور قابل توجهی کمتر از رس‌های معدنی است و می‌توان با استفاده از اجاق گاز خانگی به آن دست یافت. نمونه‌های حرفه‌ای رس‌بسپار هنگام پخت بسیار کوچک می‌شوند.
نمانام‌های رس‌بسپار شامل، سرنیت (Cernit)، اویترا (Oytra)، فیمو (Fimo)، کِیتو پلی‌کِلِی (Kato Polyclay)، اسکالپی (Sculpey)، پی‌وی‌کِلی برازیل (PVClay Brasil) و کرافتی آرژنتینا (Crafty Argentina) هستند.
دستگاه پاستاساز خانگی یک ابزار چندمنظوره محبوب برای هنرمندان رس‌بسپار است. برای ایجاد ورق‌های با ضخامت یکنواخت، ترکیب رنگ‌ها یا ایجاد ورق‌های متنوع و حالت دادن (نرم‌شدن) رس مورد استفاده قرار می‌گیرد. رس‌بسپار به‌طور کلی قبل از استفاده نیاز به حالت‌دهی دارد. این شامل ورز دادن رس با دست، عبور آن از بین دو غلتک یا استفاده از مخلوط‌کن کم‌برش برای شکستن چسبندگی ذرات رزین است. پس از آماده شدن رس تا زمانی که ذرات در نهایت دوباره به‌هم بچسبند، قابل انعطاف باقی می‌ماند.
پلاستیزول پی‌وی‌سی سخت‌شونده در فر، «رس بسپار مایع» مکمل رس‌بسپار است که می‌تواند به‌عنوان چسب برای ترکیب قطعات یا ایجاد جلوه‌های مختلف استفاده شود. رنگدانه‌ها، گچ‌رنگ و رس‌بسپار معمولی را می‌توان به رس مایع رنگی اضافه کرد. همچنین مایع را می‌توان در قالب‌ها ریخت تا قطعات ریخته‌گری تولید شود.
سلامت و امنیت

ایمنی رس‌بسپار موضوعی است که به‌طور خاص در مورد اثرات طولانی مدت قرار گرفتن در معرض برخی از روان‌کننده‌های فتالات (Phthalate) که به‌عنوان مختل‌کننده غدد درون‌ریز (Endocrine disruptor) طبقه‌بندی شده‌اند مورد نگرانی است. هنگامی که به‌عنوان اسباب‌بازی یا وسایل مراقبت از کودک استفاده می‌شود نباید بیش از ۰.۱ از شش فتالات محدود شده یا ممنوع شده توسط هیئت‌های نظارتی ایمنی باشد. این شش فتالات عبارتند از: DEHP (Di-2-ethylhexyl phthalate), DBP (Dibutyl phthalate), BBP (Benzyl butyl phthalate), DINP (Di-isononyl phthalate), DIDP (Di-isodecyl phthalate), and DnOP (Di-n-octyl phthalate، مطابق قانون بهبود ایمنی مصرف کننده (CPSIA). اگر دستورالعمل‌های روی بسته (مانند دمای پایین و زمان پخت کوتاه) رعایت شود رس نمی‌سوزد. اگر رس به‌دلیل اشتباه یا در صورت خرابی اجاق گاز، مقدار کمی گاز کلرید هیدروژن آزاد کند ممکن است باعث بو و سوزش چشم یا بینی شود. مقدار گاز کلرید هیدروژن آزاد شده از رس می‌تواند مشکل سلامتی ایجاد کند.
با توجه به الزامات و مقررات آزمایش، محصولات رسی که برای نگهداری یا سرو غذا یا نوشیدنی مورد استفاده قرار می‌گیرند برای این برنامه‌ها توصیه نمی‌شوند. همه محصولات رس‌بسپار به‌عنوان «بی خطر برای غذا» برچسب‌گذاری نشده‌اند. روان‌کننده‌ها در محصول پخته شده باقی مانده و می‌توانند خارج شوند و این یک خطر بالقوه برای سلامتی برای مدل‌ساز و کاربر نهایی است. محدودیت‌های استفاده از برخی از فتالات‌ها در سال ۲۰۰۹ در اتحادیه اروپا و ایالات متحده اعمال شد. همه فتالات‌ها خطری برای سلامتی ندارند و برخی از آنها برای کاربردهای پزشکی تأیید شده‌اند.
کاربردهای دیگر

از رس‌بسپار می‌توان برای ساخت انواع صنایع دستی و جواهرات استفاده کرد. فرمولاسیون هواخشک، گاهی به‌عنوان رس‌بسپار خودسخت‌شونده (مانند دکو، پرسلن سرد (Cold porcelain) و غیره) نامیده می‌شود فاقد بسپار است.
دستگاه پاستاساز خانگی رس بسپار.
مجسمه‌های ساخته شده از رس بسپار.
نرم‌کننده رس سفارشی برای مصارف صنعتی.
سرتنگ (چلو)

مکان
| سرتنگ سرتنگ | سرتنگ سرتنگ |
| --- | --- |
روستا: روستا
محل : محل 
سرتنگ: سرتنگ
مختصات: ۳۲°۲۵′۳۳″ شمالی ۴۹°۴۰′۵۱″ شرقی﻿ / ﻿۳۲٫۴۲۵۸۳°شمالی ۴۹٫۶۸۰۸۳°شرقی﻿ / 32.42583; 49.68083: مختصات: ۳۲°۲۵′۳۳″ شمالی ۴۹°۴۰′۵۱″ شرقی﻿ / ﻿۳۲٫۴۲۵۸۳°شمالی ۴۹٫۶۸۰۸۳°شرقی﻿ / 32.42583; 49.68083
استان: خوزستان
شهرستان: اندیکا
بخش: مرکزی
دهستان: چلو
بنیان‌گذاری: ۱۴۰۰
جمعیت: ۳۴۲ نفر
پیش‌شمارهٔ تلفن: ۳۱
سرتنگ، روستایی از توابع بخش مرکزی در یک کیلومتری شهر زاووت  شهرستان اندیکا در استان خوزستان ایران است. ساکنان این روستا بختیاری هستند از تیره کریموند ایل بزرگ موری
جمعیت

این روستا در دهستان چلو قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۴۰۱، جمعیت آن ۳۴۲ نفر (۸۰خانوار) بوده‌است.
خان احمدخان

خان احمدخان گیلانی (۹۴۲ – ۱۰۰۵ ه‍.ق) آخرین کارکیای سلسلهٔ کیاییان در گیلان بود. او که در ۹۴۳ ه‍. ق/ ۱۵۳۸ م، در یک سالگی پس از مرگ ناگهانی پدرش کارکیا حسن دوم به حکومت رسید، تا ۹۷۵ ه‍.ق بر بیه‌پیش و سپس کل گیلان حکومت کرد. او به دستور شاه طهماسب، مذهب دوازده‌امامی را جایگزین زیدیه کرد؛ ولی وقتی شروع به ارتباط با عثمانیان کرد و خواست برای حمله به قزوین به شیروان و لاهیجان سرباز بفرستند، از چشم شاه افتاد. در این سال به دستور شاه طهماسب دستگیر و در قلعه قهقهه و قلعه استخر زندانی شد. در ۹۸۵ ه‍.ق در دورهٔ محمد خدابنده آزاد شد و دوباره به حکومت رسید. قوای شاه عباس برای استیلا بر ابریشم و موقعیت جغرافیایی ویژهٔ گیلان و نیز خاتمه دادن به حکومت خان احمد که به ارتباط با عثمانی‌ها ادامه داده بود در سال ۱۰۰۰ ه‍.ق به گیلان یورش بردند و خان احمد به شیروان گریخت. او بقیهٔ عمر خود را در استانبول و بغداد عثمانی گذراند و تلاش‌های بی‌ثمری برای بازگشتن به قدرت انجام داد. او در ۱۰۰۵ ه‍.ق در بغداد درگذشت و در نجف به خاک سپرده شد. خان احمد را سیاستمداری جاه‌طلب، زیرک، حادثه‌آفرین، انتقام‌جو، عیاش و خوش‌گذران و شاعری چیره‌دست و علاقه‌مند به موسیقی تصویر کرده‌اند. او درباری هنرپرور داشت و شعرا، موسیقی‌دانان و دانشمندانی چون فغفور لاهیجی شاعر و استاد زیتون چهارتاری نوازنده در خدمت او بودند.
پناه به عثمانی و مرگ

همچنین ببینید: قیام طالشه کولی
خان احمد پس از ورود به شروان خواجه حسام‌الدین لنگرودی وزیر خود را با هدایای فراوان به سوی سلطان مراد سوم عثمانی روانه کرد و از او کمک خواست و سپس خود نیز به امید استفاده از دربار عثمانی برای بازپس‌گیری قلمروش به استانبول گریخت. محمد امین خان در این مسیر درگذشت. او سعی داشت با استفاده از اختلافات سیاسی و مذهبی دولت‌های ایران و عثمانی، به هدف خود، یعنی حکمرانی مستقل بر گیلان برسد. او به دربار جلال الدین اکبر پادشاه مغول هند هم شکایت کرد و سعی کرد از نفوذ او استفاده کرده از خشم شاه عباس رهایی یابد.
پس از فرار خان احمد، شاه عباس حکومت گیلان را به سردارانی که باعث شکست او شده بودند واگذار کرد. در ۱۰۰۲ ه‍. ق، بوسعید نامی از سران گیلان به همراه طالشه کولی، سپهسالار لاهیجان و گروهی از سرداران بیه‌پیش و بیه‌پس تصمیم گرفتند حکام و قشون قزلباش را از گیلان اخراج کنند. آنان در شهر لاهیجان دولتی مستقل ایجاد کردند و سه فرستاده نزد احمدخان به استانبول فرستادند تا به کشور برگردد. به نظر ثواقب، از جمله عوامل مؤثر در این قیام، سختگیری‌های مأموران شاه عباس در گیلان، روحیهٔ رام نشدنی و شجاع گیل‌ها و تلاش حکام محلی برای بازیابی قدرت از دست رفتهٔ خود بود. شاه عباس بار دیگر فرهادخان قهرمانلو را به گیلان فرستاد که در کوتاه مدتی لاهیجان را تصرف کرد و دولت تازه‌تأسیس گیلان را برهم زد. طالشه کولی و بوسعید که به جنگل‌ها فرار کرده بودند کشته شدند.
خان احمدخان در ۱۰۰۳ ه‍. ق، پس از مرگ سلطان مراد سوم، از استانبول به بغداد رفت، تا زمان مرگ در دربار عثمانی زندگی کرد و در سال ۱۰۰۵ ه‍. ق/ ۱۵۹۶–۱۵۹۷ م در آنجا درگذشت و در نجف به خاک سپرده شد.
صفویان تا پیش از ۱۵۹۵–۱۵۹۶ م نتوانستند کنترل کامل گیلان را در دست بگیرند. شاه عباس در ۱۵۹۷ م احساس کرد فرهادخان زیادی قدرتمند شده و او را اعدام کرد. یک سال بعد، گیلان در زمرهٔ اراضی خاصه درآمد؛ یعنی غلامان به عنوان وزیر آن منصوب شده، یک‌سوم درآمد آن مستقیماً به خزانهٔ شاهی واریز می‌شد. در این دوران فشار بار مالیات‌ها بر مردم گیلان بیشتر از دیگر جاها بود و شاه، ابریشم این ناحیه را که از بهترین مناطق ابریشم خیز بود به بهایی ناچیز از مردم دریافت می‌کرد.
حکمرانی

خان احمد را سیاستمداری جاه طلب، زیرک، حادثه آفرین، انتقام‌جو، عیاش، خوش گذران و شاعری چیره‌دست و علاقه‌مند به موسیقی تصویر کرده‌اند. او شیعهٔ‌عشری بود و درباری خسروانه داشت که همیشه عدهٔ زیادی از موسیقیدانان، ستاره‌شناسان، شعرا و حکما در آن جمع بودند و برای جلب رضایت آنان و اشاعهٔ هنر هزینه‌های زیادی خرج می‌شد. او در ریاضی و حکمت مهارت داشت. او به شاه خراج نمی‌داد.
حکمرانی > هنرپروری

خان احمدخان ادیب، شاعر و هنرپرور، و دربار او مکانی امن برای هنرمندان و ادبا بود. خیرات خان سفیر حاکم گلکنده در دربار صفوی در هنگام حضور در اصفهان در ۱۰۴۰ ه‍.ق یک نسخهٔ بسیار نفیس شاهنامهٔ شیراز را از دختر خان احمدخان و همسر شاه عباس فقید به بهای ۵۴ تومان خریداری کرد. ممکن است خان احمد یا دخترش شاهنامهٔ شیراز ۱۵۸۹–۱۵۹۰ م را به دست آورده باشند اما فقدان نامشان در انجامه‌ی آن تأیید می‌کند که پس از اتمام نگارشش خریده شده‌است. این شاهنامه هم‌اکنون در دانشگاه پرینستون نگهداری می‌شود. بنا بر مجمع الخواص صادقی بیگ او شخصاً حامی هنر بود که تا حدی حائز اهمیت است. صادقی بیگ از حضور سه شاعر و یک مورخ در دربار او یاد می‌کند و خود او هم ممکن است در آنجا حضور می‌داشته. اسکندر منشی هم از یک خطاط، یک پزشک، و یک موسیقیدان که همه قبلتر در خدمت سلطنتی بوده‌اند یاد می‌کند که بعداً به خدمت احمدخان درآمده‌اند. یک نقاشی اژدها در یک مجموعهٔ شخصی هم به نام او کشیده شده‌است. بر آن نوشته شده «انجام شده توسط این خادم خاضع دربار بهشت جناب خان احمد حسینی، میر سید محمد نقاش.»
شاه طهماسب تنها شاهی بود که همهٔ موسیقیدانان را از دربار اخراج کرد ولی خان احمدخان با سرپیچی از دستور او به حمایت از موسیقیدانان پرداخت و کسانی که از دربار اخراج شده بودند را به ملازمت خود انتخاب کرد
سنت موسیقایی دربار خان احمد در لاهیجان با مکتب هرات رابطه‌ای بس نزدیک داشته‌است و شواهد موجود نشان‌دهندهٔ متداول بودن اجرای فرم موسیقی پیشرو در این دربار است. به گفتهٔ درویش علی چنگی، خان احمد گیلانی و موسیقی‌دان تراز اول دربار او، استاد زیتون چهارتاری (که بعداً در زندان شاه طهماسب درگذشت)، هر دو مهارت زیادی در پیشرو داشته‌اند. در وصف استاد گفته‌اند که نوای سازش، «بلبل بوستان را مسحور می‌کرد و گوشهٔ سازش می‌نشاند.» استاد محمد مؤمن عودی و  قلی بیگ عودی از عودنوازان برجسته شخصاً به خدمت دربار خان احمد خان آمدند.
مولانا عبدالرزاق گیلانی، که از دانشمندان به نام گیلان بود، مدت‌ها صدارت او را بر عهده داشت، ولی به دست شاه طهماسب زندانی شد و در حبس درگذشت.
حکمرانی > شعر

درگاه خان احمد یکی از بزرگترین محل‌های اجتماع شعرای پارسی‌گو در ایران بود. ذبیح‌الله صفا در خصوص او می‌نویسد
بهر حال گیلان در دورهٔ شکوه و جلالِ خان‌احمد، از مرکزهای اجتماع شاعران و ادیبان و عالمان بود، لیکن چون او دو بار مقید و محبوس گردید، آن اجتماع ارزشمند دوبار دستخوش تفرقه شد و بعضی از آنان که در این جمع بودند ناگزیر به هندوستان پناه بردند.
از جملهٔ آنان محمدحسین فغفور لاهیجی، شاعر و موسیقیدان، حیاتی گیلانی و طالب لاهیجی بودند.
خان احمدخان شاعری چیره‌دست بود که به فارسی و گیلکی شعرهایی از او بر جای مانده‌است. به نظر می‌رسد او در دورهٔ خود ادیب‌الممالک بوده‌است. او احمد تخلص می‌کرد.
نمونهٔ شعر گیلکی خان احمدخان، که ناتوانی او در گیلکی‌سرایی در آن مشهود است:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| شده‌ام زار و پریشان دَرَم جان کَنَشا |  |  دل پُر خون مو از عشق تو مانی آتشا |
| تو باَغیار نشینی می دِلا خون کُانی |  |  تو بگو چه بَکُنَم مردمانَ سَرزَنَشا |
| شیوه دلبری و عشوه و ناز و غمزه  |  | هرچه دُانی توبَکُن آنچه تو ذاتی رَوَشا |
| از فراق تو مُجَم [مَجَم] کوچه بکوچه شب و روز |  |  همدَمی خود بَگُدی همسر تُرک طالَشا |
| موکه تا [تَ] هیچ نَگُتامو تو خود آزرده یَه بی |  | دو هزار چه موتی دانم یَکتا و اگُتَه نَشا |
ترجمهٔ فارسی:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| شده‌ام زار و پریشان دارم جان می‌کَنَم |  |  دل پرخون من از عشق تو مانند آتش شده |
| تو با اغیار نشینی دلم را خون می‌کُنی |  |  تو بگو من چه کنم سرزنش مردمان را |
| شیوه دلبری و عشوه و ناز و غمزه |  |  هرچه دانی تو بکن آن روش که تو می‌دانی |
| از فراق تو کوچه به کوچه شب و روز گردش می‌کنم |  |  همدمی خود کردی همسر ترک و تالش را |
| من که به تو هیچ نگفته بودم تو خود آزرده شدی  |  | دو هزار چیز من از تو می‌دانم (ولی) یکی از آن‌ها را بازگو نمی‌شود کرد. |
در ادبیات

محمدعلی صفاری در رمانی تاریخی به نام خان گیلان که نگارش آن را در بهمن ۱۳۱۰ ه‍.ش به پایان برده، به زندگی خان احمدخان پرداخته‌است. موضوع این رمان آخرین روزهای زندگی خان احمد در لاهیجان در زمانیست که فهمید شاه عباس در شرف حمله است و او توانایی مقاومت در برابر قوای شاه را ندارد. تاریخ گیلان و دیگر متون تاریخی صفوی الهام بخش صفاری در این اثر بوده‌اند. بر اساس این رمان، عبادالله رنجبر بازیگر و کارگردان تئاتر گیلان، در سال ۱۳۱۱ ه‍.ش نمایشنامه‌ای در پنج پرده نگاشته‌است. او در نگارش این اثر تحت تأثیر جوّ ناسیونالیستی و باستان‌گرای دورهٔ رضا شاه است این نمایشنامهٔ هرگز اجرانشده سند مهمی برای شناخت نمایشنامه‌نویسی دههٔ دوم ۱۳۰۰ ه‍.ش در گیلان و ایران است.
فریدون نوزاد نمایشنامهٔ بعد از نومیدی را در خصوص جنگ اول خان احمد با شاه طهماسب نوشته‌است.
خلخال (اردبیل)

| خلخال هروآباد، خالخال | خلخال هروآباد، خالخال |
| --- | --- |
کشور:  ایران
استان: اردبیل
شهرستان: خلخال
بخش: مرکزی
نام(های) پیشین: هروآباد
سال شهرشدن: ۱۳۲۵ قبل از میلاد مسیح
مردم: مردم
جمعیت: ۳۹٬۳۰۴ تن(۱۳۹۵)
رشد جمعیت: ۵٪- (۵سال)
جغرافیای طبیعی: جغرافیای طبیعی
ارتفاع: ۲۲۴۳متر
آب‌وهوا: آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه: +۷
میانگین بارش سالانه: ۳۲۰
روزهای یخبندان سالانه: ۱۵۰
اطلاعات شهری: اطلاعات شهری
شهردار: ودود محمدی نیاری
ره‌آورد: عسل ناب
پیش‌شمارهٔ تلفن: ۰۴۵
وبگاه: http://khalkhal.ostan-ar.ir/
شناسهٔ ملی خودرو: ایران ۹۱ ص
کد آماری: ۱۲۱۹
  خلخال  روی نقشه ایران ۳۷°۳۶′۴۲″شمالی ۴۸°۳۱′۳۳″شرقی﻿ / ﻿۳۷٫۶۱۱۷°شمالی ۴۸٫۵۲۵۸°شرقی﻿ / 37.6117; 48.5258   :   خلخال  روی نقشه ایران ۳۷°۳۶′۴۲″شمالی ۴۸°۳۱′۳۳″شرقی﻿ / ﻿۳۷٫۶۱۱۷°شمالی ۴۸٫۵۲۵۸°شرقی﻿ / 37.6117; 48.5258   
 :  
خلخال در استان آذربایجان در دوره خلفای عباسی
خَلخال، چهارمین شهر پرجمعیت استان اردبیل و مرکز شهرستان خلخال است.
جمعیت

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۳۹۳۰۴ نفر (در ۱۱۵۰۱ خانوار) بوده‌است.
بخشی از شهرستان طارم در دوره قاجار به دستور مکتوب شاه قاجار از خلخال جدا و به زنجان واگذار شد، همچنین بخش کاغذکنان در سال ۱۳۵۹ به دلیل نبودن پل بروی رودخانه قزل‌اوزن در مسیر ارتباطی این بخش با خلخال، از این شهرستان جدا و به شهرستان میانه واگذار شد. به این ترتیب هم از وسعت خلخال کاسته شد هم از جمعیت آن.
وجه تسمیه و پیشینه تاریخی

در زمان آشوری‌ها به آن هَرهار می‌گفتند.
زبان

زبان مردم شهر خلخال و اکثر روستاهای اطراف آن زبان ترکی آذربایجانی است. یکی از نسخ خطی کتابخانه مجلس شورای اسلامی که جزو میراث فرهنگی خلخال می باشد کتاب قاعده ی زبان تركي است که در سال ۱۲۸۹ هـ.ق  توسط عبدالعلي بن ميرزا فضلعلي خلخالي نوشته شده است.نسخه خطی مذکور در کتابخانه مجلس شورای اسلامی به شماره ی ثبت ۶۱۸۵۱/۸۲۵۶ محافظت می شود و آنرا " قواعد زبان ترکی " و در شناسنامه کتب خطی ، " دستور زبان ترکی " نامیده‌اند .
تعدادی از آبادی های  شمال خلخال کُردنشین هستند و به لهجه کُردی کرمانجی سخن می‌گویند؛ در تعدادی از روستا های بخش شاهروداهالی به زبان تاتی صحبت می کنند. واکثریت مردم شهرستان مسلمان و شیعه مذهب هستند ؛ اقلیتی نیز در بخش خورش رستم پیرو مذهب سنی هستند.
صنایع دستی

فرش خلخال در گذشته رواج بسیاری داشته و از رونق افتاده، ولی در سال‌های اخیر کوشش برای احیای آن صورت گرفته‌است.
جاده خلخال اسالم

در جاده اسالم برخی مکان‌ها در استان اردبیل و برخی در استان گیلان هستند، همانند: خرجگیل، شرشر، یالَ پیچ (پیچ بزرگ)، شوندَوْل، معدن، وَرگَه دَرَه، اسب هونی، مَتَش، لَرزَره، چَرَه سو، کرمان، گردنه الماس، مجره و خوجین. تلاش‌ها برای ثبت جاده اسالم در یونسکو به عنوان میراث جهانی ادامه دارد.
جاذبه‌های طبیعی

امامزاده دانیال بن موسی کاظم در روستای خانقاه سادات
روستای گردشگری لرد با قدمتی چند هزار ساله و یکی از خوش آب و هواترین روستاهای شهر خلخال که در بخش شاهرود واقع است.
آبشار آق‌بلاغ طولانی‌ترین چشمه آبشار ایران در لرد بخش شاهرود خلخال
منطقه گردشگری ازناو
آبشار نره گر
کزج
اندبیل
قله آق داغ
قله عجم
موزه گنجینه خلخال شامل آثارباستانی مربوط به حفاری‌های منطقه خلخال و اردبیل
غار کوخول عنبر در روستای لرد
روستای برندق
نمهیل
منطقه حفاظت‌شده آق‌داغ در روستای لرد که دارای گونه‌های مختلف جانوری است
رودخانه قزل‌اوزن در کنار نمهیل
چشمه آب سرد میرعادل یا بیلدیر
چشمه آب سرد ازناو در روستای خوجین
آبشار نره‌گر
بوزلو کوهول
مسیر قدیم خلخال - گیلان
ییلاق‌های سردول در روستای وهرآورد مربوط به طایفه‌های گوناگون از جمله ایل شاهسون
طبیعت زیبای روستای آل‌هاشم
فنا رود در روستای خوجین
حاجت بولاغی (ائللر باغی)
آبگرم روستای گرمخانه
آب گرم روستای تیل
کوه‌های روستای بلوکان
روستای گیلوان با قدمت چند هزار ساله
آبشار قاراقوش قایاسی واقع در کلی
چشمه قیرخ بولاغ (چهل چشمه) واقع در روستای کلی