علی‌اصغر
نام و نسب > نام و القاب

برخی منابع برای این فرزند حسین بن علی نام مشخصی را گزارش کرده‌اند، و برخی دیگر نکرده‌اند.
منابعی که برای این کودک حسین بن علی نام مشخصی را گزارش کردند، در اینکه نامش «عبدالله» یا «علی‌اصغر» است دچار اختلافند. َمنابعی هم که نام مشخصی را ذکر نکرده‌اند، با اشاره به اوصافی چون «صغیر»، «صبی»، «طفل»، «رضیع»، «غلام»، «ابن» و «ولدی الرضیع» از این کودک یاد کرده‌اند. از این دست منابع می‌توان به زهری در طبقات الکبری، ابوحنیفه دینوری در اخبارالطوال، طبری در تاریخ الامم و الملوک، ابوالفرج اصفهانی در مقاتل الطالبین، شمس الدین ذهبی در سیر اعلام النبلاء، یعقوبی در تاریخ یعقوبی، مسعودی در مروج الذهب و سید بن طاووس در لهوف اشاره کرد.
در مورد اینکه آیا نام او عبدالله بوده‌است یا اینکه علی‌اصغر یا اینکه این دو نام، نام دو تن از فرزندان حسین است که در سن خردسالی در کربلا کشته شدند؛ اختلاف‌هایی وجود دارد. از میان منابع سنی مذهب، بلاذری در انساب الاشراف، حمید بن احمد محلی در الحدائق، ابن اثیر در کامل فی التواریخ و ابن کثیر در البدایة و النهایه نام این فرزند را عبدالله دانسته‌اند. شیخ مفید در الارشاد، فضیل بن زبیر اسدی — از اصحاب محمد باقر و جعفر صادق — در کتاب تسمیة من قتل مع الحسین، ابوالحسین شجری در آمالی الخمیسیه، و ابن نما حلی در مثیر الاحزان نام این کودک را «عبدالله» دانسته‌اند. قدیمی‌ترین منبعی که نام این کودک را «علی» دانسته‌است ابن اعثم کوفی در کتاب الفتوح است که برای حسین فرزندی به نام علی که شیرخوار بوده‌است گزارش کرده‌است. اولین صراحت‌ها به نام علی‌اصغر در کتاب الاصیلی فی انساب الطالبین اثر صفی‌الدین محمد بن تاج‌الدین، المناقب اثر ابن شهرآشوب و کشف الغمه اثر اربلی صورت گرفته‌است. به عقیده مورخینی چون ابن زبیر، یعقوبی و ابوریحان بیرونی، دو طفل خردسال از حسین بن علی در کربلا کشته شدند که یکی از آنها در روز عاشورا به دنیا آمده‌است. محمد بن طلحه دمشقی در کتاب مطالب السؤول آورده‌است که علی‌اصغر طفلی از کودکان حسین بود که به واسط اصابت تیر کشته شد و عبدالله دیگر فرزند حسین نیز به همراه پدرش کشته شد. بر اساس گزارش‌هایی، عبدالله — که از طریق یادکرد نامش در وقایع عاشورا، شناخته شده — از مادری قُضاعی و برادر تنی‌اش جعفر، فرزند دیگر حسین دانسته شده‌است.
در میان منابع دانشنامه‌ای، ژان کالمارد، اسلام‌شناس فرانسوی، نام این فرزند را «علی‌اصغر» معرفی می‌داند و او را کوچکترین فرزند حسین گزارش می‌کند. اما ویلفرد مادلونگ، اسلام‌شناس آلمانی، می‌گوید حسین بن علی دو پسر به نام «علی» داشته‌است که یکی از آنها در نبرد کربلا کشته شد و دیگری از آن نبرد جان سالم به در بُرد. او معتقد است از میان فرزندان حسین، فقط علی‌اکبر و سجاد «علی» نام داشته‌اند. او همچنین اضافه می‌کند که علی‌ِ کوچکتر سجاد است بنابراین عبارت «علی‌اصغر» فی‌الواقع برای سجاد مناسب است. در منابع برای این کودک القابی چون شیرخواره، باب‌الحوائج، شش‌ماهه و طفل رضیع گزارش شده‌است.
| نام گزارش شده | منبع گزارش کننده | نویسنده (تاریخ درگذشت) | مذهب نگارنده |
| --- | --- | --- | --- |
| علی | الفتوح | احمد بن اعثم کوفی (د ۳۱۴ ه.ق) | سنی |
| علی | مقتل الحسین | موفق بن احمد خوارزمی (د ۵۶۸ ه.ق) | سنی |
| علی | المناقب | ابن شهرآشوب (د ۵۸۸ ه.ق) | شیعه |
| علی | نقد المحصل | نصیرالدین طوسی (د ۶۷۲ ه.ق) | شیعه |
| علی | کشف الغمه | علی بن عیسی (د ۶۹۲ ه.ق) | شیعه |
| علی | الاصیلی فی انساب الطالبین | محمد بن تاج‌الدین (د ۷۰۹ ه.ق) | شیعه |
| عبدالله | انساب الاشراف | احمد بن یحیی بلاذری (د ۲۷۹ ه.ق) | سنی |
| عبدالله | الارشاد | شیخ مفید (د ۴۱۳ ه.ق) | شیعه |
| عبدالله | احتجاج | احمد بن علی طبرسی (د ۴۶۱ ه.ق) | شیعه |
| عبدالله | آمالی الخمیسیه | یحیی بن حسین شجری (د ۴۹۹ ه.ق) | شیعه |
| عبدالله | اعلام الوری باعلام الهدی | فضل بن حسن طبرسی (د ۵۴۸ ه.ق) | شیعه |
| عبدالله | کامل فی التواریخ | ابن اثیر (د ۶۳۰ ه.ق) | سنی |
| عبدالله | مثیر الاحزان | ابن نما حلی (د ۶۴۵ ه.ق) | شیعه |
| عبدالله | البدایة و النهایه | ابن کثیر (د ۷۷۴ ه.ق) | سنی |
| اکتفا به القاب بدون ذکر نام | طبقات الکبری | محمد بن سعد زهری (د ۲۳۰ ه.ق) | سنی |
| اکتفا به القاب بدون ذکر نام | اخبارالطوال | احمد بن داوود دینوری (د ۲۸۲-۲۹۰ ه.ق) | سنی |
| اکتفا به القاب بدون ذکر نام | تاریخ یعقوبی | احمد بن ابی‌یعقوب (د ۲۹۲ ه.ق) | شیعه |
| اکتفا به القاب بدون ذکر نام | تاریخ الامم و الملوک | محمد بن جریر طبری (د ۳۱۰ ه.ق) | سنی |
| اکتفا به القاب بدون ذکر نام | مروج الذهب | علی بن حسین مسعودی (د ۳۴۶ ه.ق) | شیعه |
| اکتفا به القاب بدون ذکر نام | مقاتل الطالبین | ابوالفرج اصفهانی (د ۳۵۶ ه.ق) | سنی |
| اکتفا به القاب بدون ذکر نام | لهوف | سید بن طاووس (د ۶۶۴ ه.ق) | شیعه |
| اکتفا به القاب بدون ذکر نام | تذکرة الخواص | سبط بن جوزی (د ۶۵۴ ه.ق) | سنی |
| اکتفا به القاب بدون ذکر نام | سیر اعلام النبلاء | شمس‌الدین ذهبی (د ۷۴۸ ه.ق) | سنی |
| تفاوت میان عبدالله و علی‌اصغر | تسمیة من قتل مع الحسین | فضیل بن زبیر اسدی (قرن دوم ه.ق) | شیعه |
| تفاوت میان عبدالله و علی‌اصغر | تاریخ یعقوبی | احمد بن اسحاق یعقوبی (د ۲۸۴ ه.ق) | شیعه |
| تفاوت میان عبدالله و علی‌اصغر | آثار الباقیه | ابوریحان بیرونی (د بعد از ۴۴۲ ه.ق) | شیعه |
| تفاوت میان عبدالله و علی‌اصغر | الحدائق | حمید بن احمد محلی (د ۶۵۲ ه.ق) | سنی |
| تفاوت میان عبدالله و علی‌اصغر | مطالب السؤول | محمد بن طلحه شافعی (د ۶۵۴ ه.ق) | سنی |
| تفاوت میان عبدالله و علی‌اصغر | الاقبال الاعمال | سید بن طاووس (د ۶۶۴ ه.ق) | شیعه |