آیزاک نیوتن

«نیوتن» و «نیوتون» به اینجا تغییرمسیر دارند. برای دیگر کاربردها، نیوتن (ابهام‌زدایی) را ببینید.
| سِرآیزاک نیوتنFRS | سِرآیزاک نیوتنFRS |
| --- | --- |
پرترهٔ نیوتن از گادفری نلر در ۱۶۸۹: پرترهٔ نیوتن از گادفری نلر در ۱۶۸۹
زادهٔ: ۴ ژانویهٔ ۱۶۴۳(روش تقویم‌نگاری قدیمی: ۲۵ دسامبر ۱۶۴۲) وولزثروپ-بای-کالسترورث، لینکلن‌شر، انگلستان
درگذشت: ۳۱ مارس ۱۷۲۷ (۸۴ سال)(روش تقویم‌نگاری قدیمی:۲۰ مارس ۱۷۲۶) کنزینگتون، میدلسکس، انگلستان
آرامگاه: کلیسای وست‌مینستر
محل تحصیل: کالج ترینیتی، کمبریج
شناخته‌شده برای: مکانیک نیوتونی نیوتن (یکا) قانون جهانی گرانش حسابان نمادگذاری‌های مشتق قوانین حرکت نیوتون معادله دیفرانسیل گهواره نیوتون مقیاس نیوتن سیال نیوتنی سری دوجمله‌ای  اصول ریاضی فلسفه طبیعی روش نیوتن خط نیوتون
جوایز: همکار انجمن سلطنتی (۱۶۷۲) لقب شوالیه (۱۷۰۵)
پیشینه علمی: پیشینه علمی
شاخه(ها): فیزیک فلسفه طبیعی کیمیا الهیات ریاضیات اخترشناسی اقتصاد
محل کار: دانشگاه کمبریج انجمن سلطنتی ضرابخانه سلطنتی
راهنمایان دانشگاهی: آیزاک بارو بنجامین پولین
دانشجویان برجسته: راجر کوتز ویلیام ویستون
 :  
امضاء: امضاء
 نشان خاندان :  نشان خاندان 
سِر آیزاک نیوتُن (انگلیسی: Sir Isaac Newton؛ ۲۵ دسامبر ۱۶۴۲ – ۲۰ مارس ۱۷۲۶/۲۷) ریاضی‌دان، فیزیک‌دان، اخترشناس، متخصص الهیات و نویسنده (در روزگار خود شناخته شده به‌عنوان یک فیلسوف طبیعت) اهل انگلستان بود که به‌عنوان یکی از مؤثرترین دانشمندان کل تاریخ و یک شخصیت کلیدی در انقلاب علمی شناخته می‌شود. کتاب او اصول ریاضی فلسفه طبیعی که برای نخستین بار در سال ۱۶۸۷ منتشر شد، مبانی مکانیک کلاسیک را بنا نهاد. همچنین او سهم بزرگی در نورشناسی ایفا کرد. او و گوتفرید لایبنیتس، به‌طور همزمان و مستقل حساب دیفرانسیل و انتگرال را ایجاد کردند.
نیوتن فرمولی برای قوانین حرکت و گرانش جهان وضع کرد که دیدگاه غالب علمی را تا پیش از ارائه نظریه نسبیت تشکیل می‌داد. نیوتن از برهان‌های ریاضی پیرامون گرانش برای اثبات قوانین حرکت سیاره‌ای کپلر استفاده کرد. او با بررسی و تشریح جزر و مد، مسیر پرواز دنباله‌دارها، پیش‌روی محوری و سایر پدیده‌ها، تردید در مورد درستی خورشیدمرکزی بودن منظومه شمسی را از بین برد. او نشان داد که حرکت اشیا روی زمین و اجرام آسمانی می‌تواند با اصول مشابهی محاسبه شوند. استنباط نیوتن مبنی بر اینکه زمین کروی با حالت تخت (شعاع قطبی کمتر از شعاع استوایی) است، با اندازه‌گیری‌های هندسی توسط موپرتوئی، لا کانداماین و سایرین تأیید شد و اکثر دانشمندان اروپایی را بر برتری مکانیک نیوتنی بر سیستم‌های قدیمی متقاعد ساخت.
نیوتن نخستین تلسکوپ بازتابی کاربردی را ساخت و نظریه پیشرفته‌ای از نور مبنی بر مشاهده تجزیه نور سفید در منشور به طیف‌های مرئی، ایجاد کرد. بررسی‌های او در مورد نور در کتاب مؤثرش اپتیکس جمع‌آوری و در سال ۱۷۰۴ منتشر شد. او همچنین قانون تجربی سرد شدن را فرمول بندی کرد، نخستین محاسبه نظری سرعت صوت را انجام داد و مفهوم سیال نیوتنی را تعریف کرد. او به‌عنوان یک ریاضی‌دان نیز در مطالعه سری توانی، تعمیم دادن بسط دوجمله‌ای به توان‌های غیر عدد صحیح و ایجاد کردن روشی برای تقریب زدن ریشه‌های یک تابع نقشی قابل توجه در پیشبرد ریاضی ایفا کرد.
نیوتن از اعضای کالج ترینیتی و دومین دارنده کرسی ریاضیات لوکاسین در دانشگاه کمبریج بود. او مسیحی بود و به کتاب مقدس مسیحی باور داشت، اما تفاسیر و عقایدش از کتاب مقدس با عقاید معمول مسیحیان متفاوت بود، به‌طوری که تثلیث را غیر عامیانه و دور از دیدگاه عموم رد کرد. برخلاف اعضای دانشکده کمبریج در آن دوران، وی از پذیرفتن دستورهای مقدس کلیسای انگلستان امتناع کرد. علاوه بر کارهای مربوط به علوم ریاضی، وقت زیادی را برای مطالعه علم کیمیا و شرح تاریخ مطابق کتاب مقدس صرف کرد. اما بیشتر کارهای او در این زمینه‌ها تا مدت‌ها پس از مرگش منتشر نشد. او از دید سیاسی و شخصیتی با حزب ویگ گره خورده بود. نیوتن دو دوره کوتاه در سال‌های ۹۰–۱۶۸۹ و ۰۲–۱۷۰۱ به‌عنوان عضوی از پارلمان دانشگاه کمبریج خدمت کرد. در سال ۱۷۰۵ نیز توسط ملکه آن عنوان شوالیه دریافت کرد. او سه دهه پایانی عمرش را در لندن، در جایگاه‌های ناظر (۱۷۰۰–۱۶۹۶) و ارباب (۱۷۲۷–۱۷۰۰) ضرابخانه سلطنتی و همچنین رئیس انجمن سلطنتی (۱۷۲۷–۱۷۰۳) گذراند.