stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
تووانا تورکای
فیلم‌شناسی

| سینما> سال | سینما> عنوان | سینما> نقش | سینما> یادداشت |
| --- | --- | --- | --- |
| ۲۰۱۳ | Eksik Sayfalar | Ayşegül | Başrol oyuncusu |
| ۲۰۱۵ | En Güzeli | Gizem | Başrol oyuncusu |
| ۲۰۱۵ | Güvercin Uçuverdi | Sema Taşkın | Başrol oyuncusu |
| ۲۰۱۵ | Bizans Oyunları: Geym of Bizans | Ayçörek Hatun | Başrol oyuncusu |
| ۲۰۱۶ | Somuncu Baba Aşkın Sırrı | Necmiye | Başrol oyuncusu |
| ۲۰۱۶ | Sen Sağ Ben Selamet | Doğa | Başrol oyuncusu |
| ۲۰۱۷ | هر چی می‌خواست بشه، شد | Aslı | Başrol oyuncusu |
| ۲۰۱۷ | Bir Nefes Yeter | Nefes | Başrol oyuncusu |
| ۲۰۲۰ | Ağır Romantik | Aslı Egeli | Başrol oyuncusu |
| ۲۰۲۳ | Murat Göğebakan: Kalbim Yaralı | Sema Bekmez | Başrol oyuncusu |
| ۲۰۲۴ | Emanet | Leyla | Başrol oyuncusu |
| ۲۰۲۴ | Karanlıktan Kaçış | Esin | Başrol oyuncusu |
| Yakında | Fuad |  | Başrol oyuncusu |
تلویزیون: تلویزیون
| سال | عنوان | نقش | یادداشت |
| ۲۰۰۹–۲۰۱۰ | Ayrılık | Kevok | Başrol oyuncusu |
| ۲۰۱۰ | Nakş-ı Dil Sultan | Nakş-ı Dil Sultan | Başrol oyuncusu |
| ۲۰۱۰–۲۰۱۲ | عشق آسمان زمین | پباده پالالی | نقش اصلی |
| ۲۰۱۴–۲۰۱۵ | عشق پول سیاه | بهار چنار | نقش اصلی |
| ۲۰۱۶ | Oyunbozan | Ece | Başrol oyuncusu |
| ۲۰۱۷ | Deli Gönül | Fatmanur | Başrol oyuncusu |
| ۲۰۱۷–۲۰۱۸ | Kızlarım İçin | Kumru | Başrol oyuncusu |
| ۲۰۱۹–۲۰۲۰ | سیب ممنوعه | عایشه/ لیلا چلبی | نقش کمکی |
| ۲۰۲۱ | Kağıt Ev | Azra | Başrol oyuncusu |
| ۲۰۲۱–۲۰۲۲ | Çember | Komiser Zeynep Üstünipek | Başrol oyuncusu (TV film serisi) |
| ۲۰۲۳–۲۰۲۴ | Kudüs Fatihi Selahaddin Eyyubi | Kraliçe Victoria | Yardımcı oyuncu |
| ۲۰۲۴- | تشکیلات | کیت | نقش اصلی |
المونت، انتاریو

Community در 23x15px|border |alt=|link= انتاریو, 23x15px|border |alt=|link= کانادا
| Almonte | Almonte |
| --- | --- |
Community: Community
استان:  انتاریو
شهرستان: شهرستان لنارک
مساحت: مساحت
 • خشکی: ۴٫۴۱ کیلومتر مربع (۱٫۷۰ مایل مربع)
جمعیت (2011): جمعیت (2011)
 • کل: ۴٬۷۵۲
 • تراکم: ۱٬۰۷۷٫۴/کیلومتر مربع (۲۷۹۰/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: EST
 • تابستانی (DST): EDT
Postal code span: K0A 1A0
کد منطقه: 613
المونت، انتاریو (به انگلیسی: Almonte, Ontario) یک شهرک در کانادا است که در انتاریو واقع شده‌است.
خصوصیات

المونت ۴٬۷۵۲ نفر جمعیت دارد.
اکاناهالی

مکان در 23x15px|border |alt=|link= هند
| Achenahalli | Achenahalli |
| --- | --- |
روستا: روستا
ایالت: کارناتاکا
بخش: بخش تومکور
Taluka s: Madhugiri
حکومت: حکومت
 • نهاد: Village Panchayat
زبان‌ها: زبان‌ها
 • رسمی: زبان کانارا
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۵:۳۰ (IST)
نزدیک‌ترین شهر: Tumkur
نماینده شهر: Village Panchayat
اکاناهالی (به انگلیسی: Achenahalli) در هند است که در کارناتاکا واقع شده‌است.
اداراکاتی

village در 23x15px|border |alt=|link= هند
| Adarakatti | Adarakatti |
| --- | --- |
village: village
ایالت: کارناتاکا
District: Gadag
Taluka s: Shirhatti
حکومت: حکومت
 • نهاد: Village Panchayat
زبان‌ها: زبان‌ها
 • رسمی: زبان کانارا
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۵:۳۰ (IST)
نزدیک‌ترین شهر: Gadag
نماینده شهر: Village Panchayat
اداراکاتی (به انگلیسی: Adarakatti) یک روستا در هند است که در کارناتاکا واقع شده‌است.
ویتلی سیتی، کنتاکی

CDP
| Whitley City, Kentucky | Whitley City, Kentucky |
| --- | --- |
CDP: CDP
McCreary County courthouse in Whitley City: McCreary County courthouse in Whitley City
Location of Whitley City, Kentucky: Location of Whitley City, Kentucky
ایالت: کنتاکی
شهرستان: McCreary
مساحت: مساحت
 • کل: ۲٫۳ مایل مربع (۶٫۰ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۲٫۳ مایل مربع (۶٫۰ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰٫۰ مایل مربع (۰٫۰ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۱۳۵۲ فوت (۴۱۲ متر)
جمعیت (۲۰۰۰): جمعیت (۲۰۰۰)
 • کل: ۱٬۱۱۱
 • تراکم: ۴۸۱٫۵/مایل مربع (۱۸۵٫۹/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۵ (EST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۴ (EDT)
زیپ‌کد: 42653
کد منطقه: 606
FIPS code: 21-82938
GNIS feature ID: 0516340
ویتلی سیتی (به انگلیسی: Whitley City) شهری در ایالت کنتاکی کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۱٬۱۷۰ نفر بوده‌است.
اکایا، کوزان

Village در 23x15px|border |alt=|link= ترکیه
| Akkaya | Akkaya |
| --- | --- |
Village: Village
استان: استان آدانا
District: قوزان (ترکیه)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۲ (EET)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۳ (EEST)
اکایا، کوزان (به لاتین: Akkaya, Kozan) یک منطقهٔ مسکونی در ترکیه است که در استان آدانا واقع شده‌است.
الادراگ

mandal در 23x15px|border |alt=|link= هند
| Alladurg Alladurg | Alladurg Alladurg |
| --- | --- |
mandal: mandal
ایالت: آندرا پرادش
District: Medak
ارتفاع: ۵۱۱ متر (۱۶۷۷ فوت)
زبان‌ها: زبان‌ها
 • رسمی: زبان تلگو
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۵:۳۰ (IST)
PIN: 502269
کد تلفن: 08450
پلاک خودرو: AP23
نزدیک‌ترین شهر: Sangareddy
نسبت جنسی انسانی: 1:.85 نر/ماده (جنس)
لوک‌سابا constituency: Medak
Vidhan Sabha  constituency: Andole
Climate: Normal (سامانه طبقه‌بندی اقلیمی کوپن)
الادراگ (به انگلیسی: Alladurg) یک منطقهٔ مسکونی در هند است که در آندرا پرادش واقع شده‌است.
خصوصیات

الادراگ ۵۱۱ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
اخون کلای

مکان در 23x15px|border |alt=|link= پاکستان
| Akhun Kalay | Akhun Kalay |
| --- | --- |
بخش:  خیبر پختونخوا
ارتفاع: ۸۴۵ متر (۲۷۷۲ فوت)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۵ (PST)
اخون کلای (به انگلیسی: Akhun Kalai) یک منطقهٔ مسکونی در پاکستان است که در خیبر پختونخوا واقع شده‌است.
خصوصیات

اخون کلای ۸۴۵ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
المونت، کلرادو

Unincorporated community در 23x15px|border |alt=|link= کلرادو, 23x15px|border |alt=|link= ایالات متحده آمریکا
| Almont, Colorado | Almont, Colorado |
| --- | --- |
Unincorporated community: Unincorporated community
The business section of Almont: The business section of Almont
State:  کلرادو
County: Gunnison County
Platted: 1881
ارتفاع: ۸۰۲۲ فوت (۲۴۴۵ متر)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۷ (MST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۶ (MDT)
زیپ‌کد: 81210
GNIS feature ID: 0188934
المونت، کلورادو (به انگلیسی: Almont, Colorado) یک منطقهٔ مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در کلرادو واقع شده‌است.
خصوصیات

المونت ۲٬۴۴۵ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
مکس آرون

| مکس آرون | مکس آرون |
| --- | --- |
آرون در طول نمایشگاه گالا در  مسابقات قهرمانی ایالات متحده 2013: آرون در طول نمایشگاه گالا در  مسابقات قهرمانی ایالات متحده 2013
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
نام کامل: Maxwell Theodore Aaron
کشور: ایالات متحده
زاده: ۲۵ فوریهٔ ۱۹۹۲ ‏(۳۲ سال)
شهر سکونت: اسکاتسدیل، آریزونا
محل اقامت: کلرادو اسپرینگز، کلرادو
قد: ۱٫۴۵ متر (۴ فوت ۹ اینچ)
مربی: تام زاکراجسک بکی کالوین
مربی سابق: جولی پترسون داگ لادرت
طراح رقص: فیلیپ میلز
طراح رقص سابق: مارک پیلای لوری نیکول پاسکوال چمبرلین تام دیکسون کاترینا لیندگرن
باشگاه: Broadmoor SC
رتبه جهانی: 10 (تا تاریخ ۱۷ دسامبر ۲۰۱۶ (۲۰۱۶ -12-۱۷))
بهترین امتیازهای آی‌اس‌یو: بهترین امتیازهای آی‌اس‌یو
مجموع ترکیب‌ها: ۲۵۸٫۹۵ 2015 اسکیت آمریکا
برنامه کوتاه: ۸۷٫۰۳ 2015 Tallinn Trophy
اسکیت ازاد: ۱۷۲٫۸۶ 2016 Worlds
مکس آرون (انگلیسی: Max Aaron؛ زادهٔ ۲۵ فوریهٔ ۱۹۹۲) اسکیت‌باز نمایشی اهل ایالات متحده آمریکا است.
ویلای شیرین

| دولچه ویلا | دولچه ویلا |
| --- | --- |
پرونده:La Dolce Villa 2025.jpgپوستر فیلم: پرونده:La Dolce Villa 2025.jpgپوستر فیلم
کارگردان: مارک واترز
تهیه‌کننده:  رابین اسنایدر  دبورا ایوانز  نیکولا روزادا 
نویسنده:  الیزابت هکت  هیلاری گالانوی 
موسیقی: کارولین هو
فیلم‌بردار: تیو فان د سانده
تدوین‌گر: تراویس سیتارد
توزیع‌کننده: نتفلیکس
تاریخ‌های انتشار:  ۱۳ فوریه ۲۰۲۵ (۲۰۲۵-02-۱۳)  
مدت زمان: ۹۹ دقیقه
کشور: آمریکا
زبان: انگلیسی 
ویلای شیرین یا دولچه ویلا (انگلیسی: La Dolce Villa) یک فیلم کمدی رمانتیک آمریکایی محصول سال ۲۰۲۵ به کارگردانی مارک واترز با بازی اسکات فولی، ویولانته پلاچیدو و مایا رفیکو است که در ۱۳ فوریه ۲۰۲۵ در نتفلیکس منتشر شد.
خلاصه داستان

هنگامی که دختر اریک تصمیم می‌گیرد یک ویلای قدیمی و ارزان قیمت را در ایتالیا خریده تا آن را بازسازی کند، اریک با عجله به ایتالیا سفر می‌کند تا دخترش را از این کار منصرف کند، اما در عوض زیبایی، عشق و هدفی تازه در زندگی پیدا می‌کند که…
ساخت

فیلمبرداری در اوایل سال ۲۰۲۴ آغاز شد. فیلمبرداری در رم، شرق لاتزیو و توسکانی انجام شد.
ادا، اورگون

Unincorporated community
| Ada, Oregon | Ada, Oregon |
| --- | --- |
Unincorporated community: Unincorporated community
State: اورگن
County: Lane
ارتفاع: ۳۹ فوت (۱۲ متر)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۸ (PST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۷ (PDT)
زیپ‌کد: 97493
GNIS feature ID: 1137009
http://www.adaresort.com/: http://www.adaresort.com/
ادا، اورگون (به انگلیسی: Ada, Oregon) در ایالات متحده آمریکا است که در اورگن واقع شده‌است.
خصوصیات

ادا ۱۱٫۸۹ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
آبا خل، فاتا

مکان در 23x15px|border |alt=|link= پاکستان
| Aba Khel ابا خیل | Aba Khel ابا خیل |
| --- | --- |
تقسیمات کشوری پاکستان: مناطق قبیله‌ای فدرال
ارتفاع: ۷۵۷ متر (۲۴۸۴ فوت)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۵ (PST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۶ (PDT)
آبا خل، فاتا (به انگلیسی: Aba Khel, FATA) در پاکستان است که در مناطق قبیله‌ای فدرال واقع شده‌است.
شرایط خاص (مجموعه تلویزیونی)

| شرایط خاص | شرایط خاص |
| --- | --- |
نام‌های دیگر: کلاف‌های رنگی
ژانر: طنز اجتماعی
نویسنده: حسین تراب‌نژاد  احسان لطفیان
کارگردان: وحید امیرخانی
بازیگران: کامبیز دیرباز پروانه معصومی بهرام افشاری سیروس گرجستانی شهره سلطانی مریم سعادت نادر سلیمانی کاظم سیاحی سوگل قلاتیان معصومه رحمانی مصطفی ساسانی وحید آقاپور صحرا اسدالهی اسدالله یکتا مژده لواسانی مهرداد فلاحتگر مرتضی مهرزاد رهام جعفر قلی خانی
آهنگ پایان: محمد معتمدی
کشور سازنده: ایران
زبان اصلی: فارسی
شمار قسمت‌ها: ۱۸ قسمت
تولید: تولید
تهیه‌کننده: سید مرتضی فاطمی
فیلم‌برداری: فرشاد گل سفیدی
تدوین‌گر: خشایار موحدیان
پخش: پخش
شبکهٔ اصلی: شبکه سه
انتشار اولیه: ۱۳۹۸/۰۱/۲۴ – ۱۳۹۸/۰۲/۱۸
انتشار: انتشار
پس از: زوج یا فرد
پیش از: برادرجان
شرایط خاص مجموعه تلویزیونی طنز به کارگردانی وحید امیرخانی و تهیه‌کنندگی سید مرتضی فاطمی است که با نام اولیه «کلاف‌های رنگی» کلید خورد. این مجموعه تلویزیونی محصول سال ۱۳۹۸ است.
این مجموعه تلویزیونی طنز با زوج هنری کامبیز دیرباز و بهرام افشاری در گروه فیلم و سریال شبکه سه سیما تولید و پخش آن از ۲۴ فروردین ۱۳۹۸ از شبکه سه آغاز شد.
خلاصه داستان

«شرایط خاص» یک کمدی قصه گوی موقعیت است که بخشی از این موقعیت با جابجایی شخصیت در طول داستان رخ می‌دهد. این مجموعه نگاهی گذرا به دفاع مقدس دارد و مضامین اجتماعی با زبانی طنز در آن طرح می‌شود.
بازیگران

| بازیگر | نقش | توضیحات |
| --- | --- | --- |
| کامبیز دیرباز | آصف مهرمنش/محمدحسین عَلیانی | شخصیت اصلی، ماساژور و کارمند سابق اداره بحران/پسر مرضیه و پسرعموی سعید |
| پروانه معصومی | مرضیه رضاپور | کارخانه دار، مادر محمد حسین، خواهر عطیه |
| بهرام افشاری | منوچهر شانه به سر (با نام پیشین:منوچهر هدهد) | شخصیت اصلی، نگهبان، معشوقه آسیه و دوست آصف |
| سیروس گرجستانی | محمد (اوس محمد) مهرمنش | پدر آصف و آسیه |
| شهره سلطانی | خانم جمشید | رئیس سابق آصف، مدیر اداره بحران |
| مریم سعادت | عطیه (عطی) رضاپور | خواهر مرضیه، مادر ریحانه و لیلا، همسر احمد |
| نادر سلیمانی | احمد (هوشنگ) تقوایی | شوهر عطیه و جراح دندانپزشک |
| کاظم سیاحی | ارژنگ فیاض | کارآگاه پلیس |
| سوگل قلاتیان | آسیه (آسی) مهرمنش | خواهر آصف و دختر محمد |
| معصومه رحمانی | ریحانه تقوایی | دختر عطیه و احمد و همسر آصف |
| مصطفی ساسانی | امیر موحدی | سرباز فراری، آشپز فلافلی ارژنگ |
| وحید آقاپور | سعید عَلیانی | برادرزاده شوهر مرضیه، خواستگار لیلا و پسرعموی محمدحسین |
| صحرا اسدالهی | لیلا تقوایی | دختر عطیه و احمد |
| اسدالله یکتا | کَل جعفر | مشاور مرضیه |
| مرتضی زارع | رضا شفیعی | هم‌رزم محمدحسین |
مهرداد فلاحتگر: 
| مژده لواسانی | مژده لواسانی | مجری تلویزیون |
| فؤاد صفاریان پور | فواد صفاریان پور | کارگردان تلویزیون |
| حسام مزینانی | حسام مزینانی | مجری تلویزیون |
| رهام جعفر قلی خانی |  | همسایه آصف |
| مرتضی مهرزاد | مرتضی مهرزاد | بازیکن تیم ملی والیبال نشسته ایران |
| علیرضا حق‌شناس | عظیمی | طلب کار |
ساخت

وحید امیرخانی که پیش از این فیلم سینمایی کمدی «در مدت معلوم» را کارگردانی کرده بود و توانست در گیشه
سینماها موفق باشد، در تازه‌ترین تجربه کمدی خود به سراغ ساخت یک مجموعه تلویزیونی رفته و سریال «شرایط خاص» را کارگردانی کرده‌است.
تازه‌ترین سریال کمدی تلویزیون، مجموعه‌ای پربازیگر و پرلوکیشن است که تابستان ۹۷ در بیش از ۱۰۰ لوکیشن اصلی و فرعی در تهران و حومه جلوی دوربین رفت.
در این سریال، کامبیز دیرباز پس از مدت‌ها دوری از کمدی تلویزیونی، مجدداً در نقش اصلی یک سریال طنز بازی کرده‌است.
الارد، ادمانتون

Neighbourhood در 23x15px|border |alt=|link= آلبرتا, 23x15px|border |alt=|link= کانادا
| Allard | Allard |
| --- | --- |
Neighbourhood: Neighbourhood
استان:  آلبرتا
City: ادمونتون
جهت: SW
محدوده: 9
بخش: Southwest
Area: Heritage Valley
حکومت: حکومت
 • Administrative body: Edmonton City Council
 • عضو شورا: Bryan Anderson
ارتفاع: ۶۹۷ متر (۲۲۸۷ فوت)
جمعیت (2012): جمعیت (2012)
 • کل: ۲۴۱
 • Dwellings: ۲۰۸
الارد، ادمانتون (به انگلیسی: Allard, Edmonton) یک منطقهٔ مسکونی در کانادا است که در آلبرتا واقع شده‌است.
خصوصیات

الارد ۲۴۱ نفر جمعیت دارد و ۶۹۷ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
اکامپو، کالیفرنیا

مکان در 23x15px|border |alt=|link= کالیفرنیا, 23x15px|border |alt=|link= ایالات متحده آمریکا
| Acampo | Acampo |
| --- | --- |
مکان مختص سرشماری: مکان مختص سرشماری
ایالت:  کالیفرنیا
شهرستان: سن ژواکین
مساحت: مساحت
 • کل: ۲٫۴۲۸ کیلومتر مربع (۰٫۹۳۸ مایل مربع)
 • خشکی: ۲٫۴۲۸ کیلومتر مربع (۰٫۹۳۸ مایل مربع)
 • آب: ۰ کیلومتر مربع (۰ مایل مربع)  ۰٪
ارتفاع: ۱۶ متر (۵۲ فوت)
جمعیت (2010): جمعیت (2010)
 • کل: ۳۴۱
 • تراکم: ۱۴۰/کیلومتر مربع (۳۶۰/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۸ (PST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۷ (PDT)
GNIS feature ID: 2629758
سامانه اطلاعات نام‌های جغرافیایی ایالات متحده آمریکا: اکامپو، کالیفرنیا: سامانه اطلاعات نام‌های جغرافیایی ایالات متحده آمریکا: اکامپو، کالیفرنیا
اکامپو، کالیفرنیا (به انگلیسی: Acampo, California) در ایالات متحده آمریکا است که در کالیفرنیا واقع شده‌است.
خصوصیات

اکامپو ۲٫۴۲۸ کیلومترمربع مساحت و ۳۴۱ نفر جمعیت دارد و ۱۵٫۸۵ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
المونسان، نیوجرسی

Unincorporated community در آمریکا
| Almonesson, New Jersey | Almonesson, New Jersey |
| --- | --- |
Unincorporated community: Unincorporated community
ایالات آمریکا: نیوجرسی
County: Gloucester
Township: دپتفورد، نیوجرسی
ارتفاع: ۳۹ فوت (۱۲ متر)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۵ (Eastern (EST))
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۴ (EDT)
GNIS feature ID: 874314
المونسان، نیوجرسی (به انگلیسی: Almonesson, New Jersey) یک منطقهٔ مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در نیوجرسی واقع شده‌است.
خصوصیات

المونسان ۱۲ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
الاکولا، بخش تارتو

Village در 23x15px|border |alt=|link= استونی
| Alaküla | Alaküla |
| --- | --- |
Village: Village
شهرستان‌های استونی: شهرستان تارتو
Parish: دهستان هاسلاوا
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۲ (EET)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۳ (EEST)
الاکولا، بخش تارتو (به لاتین: Alaküla, Tartu County) یک روستا در استونی است که در شهرستان تارتو واقع شده‌است.
حکومت خودمختار آذربایجان

حکومت خودمختار آذربایجان که با نام رسمی حکومت ملی آذربایجان (به ترکی آذربایجانی: آذربایجان ملی حکومتی) شناخته می‌شد، نام سیاسی یک حکومت دست‌نشانده توسط اتحاد جماهیر شوروی بود که در سال‌های ۱۳۲۴ و ۱۳۲۵ در منطقهٔ آذربایجان ایران به پایتختی تبریز توسط فرقه دموکرات آذربایجان به رهبری جعفر پیشه‌وری و به فرمان   ژوزف استالین رهبر اتحاد جماهیر شوروی بنیانگذاری گردید که شامل شهرهای تبریز، ارومیه، اردبیل، زنجان،خرم دره، سلماس، مرند، میانه و اطراف آنها می‌شد. ماجرای تشکیل و نابودی این حکومت به بحران ایران که یکی از سرآغازهای جنگ سرد بود بر می گردد که در نهایت با عقب‌نشینی نیروهای شوروی از مناطق اشغال شده و ورود ارتش شاهنشاهی ایران، این حکومت که دست نشاندۀ اتحاد جماهیر شوروی بود فروپاشید.
حمایت اتحاد جماهیر شوروی از ایجاد این دولت، در چهارچوب یک پروژهٔ دقیق برنامه‌ریزی‌شده برای اشغال و جدا کردن شمال غربی ایران و ضمیمه کردن آن به شوروی انجام شد. فشارهای شوروی تنها عامل ایجاد این جمهوری نبود بلکه طرفداران آن ضمن برخورداری از پشتیبانی شوروی، تاحدی به تمرکز برقرار شده در عهد رضاشاه واکنش نشان می‌دادند. در نتیجه، پس از اشغال توسط شوروی در ۱۹۴۱ دغدغه‌ای برای هویت در گروه‌های اجتماعی آذربایجانی‌ها برایشان منطقی به نظر می‌رسید. حزب توده با توصیف کردن تفاوتهایی که اساساً اجتماعی و منطقه‌ای بودند به عنوان طبقه، در آذربایجانِ تحت حمایت شوروی محبوبیت پیدا کرد و وقتی تاکتیکهای شوروی، تغییری را دیکته کرد، آنچه فرقه دموکرات نامیده شد را با گروهی از هواداران آماده فراهم کرد.
در اوت سال ۱۹۴۱ دولت های شوروی و انگلیس به بهانه تأمین مایحتاج ارتش شوروی ایران را اشغال کردند و رضاشاه را نیز به تبعید فرستادند. اسناد محرمانه‌ای که اکنون پس از پایان قرن در مورد جنگ سرد افشا شده‌است، تشکیل این حکومت را ناشی از دستور مستقیم استالین می‌داند. برای گسترش بخشیدن بیشتر تجزیه‌طلبی در ایران به قصد گرفتن امتیازات نفتی، استالین حکومت دیگری نیز در بخشی از جُنوب آذربایجان غربی به مرکزیت مهاباد تشکیل داد که به جمهوری مهاباد معروف شد. ارتش شوروی در آن زمان به‌طور کامل از حکومت پیشه‌وری حمایت کرده و حتی مانع از جابه‌جایی ارتش ایران می‌شدند. در نهایت زیر فشار بین‌المللی و پس از قرارداد قوام-سادچیکف و وعدهٔ گرفتن امتیازات نفتی از ایران، ارتش شوروی از مناطق اشغال شده خارج شد و پس از مدت کمی با حرکت ارتش به سمت تبریز در دسامبر ۱۹۴۶، کابینه حکومت به شوروی متواری شد و این حکومت فرو پاشید.
پیشینه و اقدامات > فرمان شکل‌گیری و حمایت در شوروی

بر اساس اسنادِ محرمانه که پس از سقوط اتحادیه جماهیر شوروی منتشر شدند، یکی از مهمترین اسناد حزب کمونیست شوروی با برچسب 'فوق‌العاده سرّی' در روز ششم ژوئیه ۱۹۴۵ میلادی، پانزدهم تیر سال ۱۳۲۴ خورشیدی، در کمیته مرکزی این حزب برای ایجاد جنبش‌های تجزیه طلبانه در آذربایجان ایران و جنوب خزر تصویب شد. همه این اسناد امضای استالین را داشت و او مستقیماً در این موضوع نقش داشته‌ است. در این سند، ذکر می‌شود که برای جلب مردم باید فعالیت‌هایی همچون تأکید بر روی شعارهای خاص، انتشار چندین کتاب و روزنامه به زبان‌هایی غیر از فارسی و با تیراژ بالا، تغییر زبان در سازمان‌ها و اداره‌ها، تقسیم اراضی، شعارِ حقوق برابر، بهبود رابطه با شوروی و… انجام شود. برای تحقق این امور نیز مبلغ یک میلیون روبل اختصاص داده می‌شود. در این سند آشکارا گفته شده که برای توسعه حرکت تجزیه‌طلبانه در آذربایجان، حزبی ملی تشکیل شود و به باقروف، تیمور قلی اوف و میرزا ابراهیموف وزیر فرهنگ آذربایجان شوروی سپرده شده بود که اقدام‌های لازم در این زمینه را انجام دهند. در این سند حتی نام حزب نیز، یعنی «فرقه دموکرات آذربایجان» پیشنهاد و ذکر شده‌است. از این رو، در میانه تابستان سال ۱۳۲۴ خورشیدی، سران جمهوری آذربایجانِ شوروی به دستور شخص استالین ملزم شدند که خیلی زود دست به کار شوند و در ایران، کسانی را پیدا کنند تا برایشان حزبی با نام «فرقه دموکرات آذربایجان» تأسیس کنند و جدایی طلبی را تبلیغ کنند.
سرانجام > خروج نیروهای شوروی و سقوط

پس از فشارهای بین‌المللی به شوروی به دلیل اشغال این مناطق از ایران، و با شروع مذاکرات ایران و شوروی، پیشه‌وری در نامه نگاری‌هایی به مقامات شوروی، از آنها درخواست کمک کرد. اما پس قرارداد قوام-سادچیکف، استالین در نامه ای به رهبران ترک و کُرد اعلام کرد که قوام به عنوان نخست‌وزیر می‌تواند  قوای نظامی ایران را به هر کجای این کشور از جمله ایالت آذربایجان بفرستد و حضور قوای شوروی دیگر توجیهی ندارد. بنابراین نیروهای شوروی از ایران خارج شدند. پس از بازگشت قوام از شوروی و هماهنگی با محمد رضا پهلوی، قوای زمینی ارتش به سمت آذربایجان حرکت کرد. ارتش به منطقه بازگشت و با استقبال پرشور مردم آذربایجان روبه‌رو شد.
کریستوفر سایکس که خود شاهد ماجرا بوده می‌نویسد: «به جز در فرانسه سال ۱۹۴۴، در هیچ جای دیگر چنین شور و شوقی را در مردم ندیده بودم.»
به علاوه، تیمسار سرتیپ میرحسین هاشمی، داماد باقرخان یکی از افسران مؤثر در رویداد تاریخی ۲۱ آذر ۱۳۲۵ در زمرهٔ نخستین افسران بلندپایه ارتش بود که پس از گذشتن از بلندی‌های قافلانکوه برای برون راندن هواداران فرقه دموکرات به سختی و دشواری همراه با یک استوار ارتشی به درون شهر تبریز گام نهاد و به هنگام نبرد و چیرگی، همان‌جا و در همان روز از درجه سرهنگی به نشان سرتیپی نائل آمد، در سالهای ابتدایی دهه هفتاد خورشیدی پس از تغییر کاربری آرامستان طوبائیه تبریز به پارک طوبی و برچیده و زدوده شدن تمام قبور از بستر گورستان طوبائیه، مزار سرتیپ هاشمی در کنار مزار پدر همسرش باقرخان در بوستان مفاخر تبریز باقی ماند و به گونه‌ای ویژه ساماندهی شد.
در مورد پیامدهای انسانی سقوط حکومت خودمختار دو دیدگاه وجود دارد، منابع حزب توده و طرفداران فرقه از هزاران نفر کشته و آواره یاد کرده‌اند. جمیل حسنلی (عضو آکادمی ملی علوم آذربایجان)، می‌نویسد «در اوضاع نابه‌سامان پس از فروپاشی هزاران نفر از هواداران فرقه کشته و زندانی شدند و نزدیک به ده هزار نفر به آنسوی مرز گریختند».در صورتی که بنا به نظر حمید احمدی (دانشیار علوم سیاسی دانشگاه تهران)، بسیاری از این اظهارات مبتنی بر داده‌های مستند و تاریخی نیست، اما به دلایل سیاسی و استراتژیک یعنی به منظور بسیج احساسات افراد متعلق به گروه‌های قومی بیان می‌شود. اسناد سفارت آمریکا تعداد کشته‌ها در حملات عوام به طرفداران فرقه را که در فاصلهٔ ورود ارتش به تبریز پیش آمده بود ۴۲۱ نفر اعلام کرده‌اند. منابع دولت ایران از ۲۰ نفر اعدامو روزنامه‌های آن زمان از عددهایی در حدود ۲۰۰ نفر کشته یاد می‌کنند
در سال ۱۳۲۷، مجلس شورای ملی تمامی کسانی که در جریان آذربایجان دخالت داشتند را عفو عمومی کرد به جز وزیرهای دولت پیشه‌وری و کسانی که مرتکب قتل یا غارت شده بودند.
سرانجام > فرجام رهبران حکومت خودمختار آذربایجان

یک روز مانده به ۲۱ آذر ۱۳۲۵ نمایندگان باقروف به پیشه‌وری و دیگر رهبران بالای فرقه گفتند که بزودی چند ماشین می‌آیند تا آنها را به باکو ببرند. پیشه‌وری نیز آنگونه که خودش گفته علی‌رغم خواست خودش تبریز را ترک می‌کند. برخی از رهبران که به اتحاد جماهیر شوروی رفته بودند، به جاسوسی متهم شدند و به اردوگاه‌های کار فرستاده شدند. پیشه‌وری نیز در یک تصادف که آن را عمدی می‌دانند، کشته شد.
نقل‌قول‌ها

از پروفسور سوایتوسکی
مشخص شد که ایده‌های شوروی در مورد ایران نارس بودند. مسئله آذربایجان ایران تبدیل به یکی از کشمکش‌های جنگ سرد شده بود، و بیشتر به خاطر فشار دول غربی شوروی ناچار شد که خاک ایران را در سال ۱۹۴۶ ترک کند. دولت مستقل به سرعت سقوط کرد و اعضای فرقه دمکرات از ترس انتقام به شوروی پناهنده شدند. در تبریز همان مردمی که فرقه را تشویق کردند، به استقبال ارتش ایران رفتند و کتاب‌های درسی را که به زبان ترکی نوشته شده‌بود به‌طور آشکار به آتش کشیدند.
از پروفسور گری هس
در ۱۱ دسامبر نیروهای ایرانی وارد تبریز شدند و دولت پیشه‌وری به سرعت سقوط کرد. در واقع آذربایجانیان به‌طور کامل از نیروهای ایران استقبال کردند و قویاً تهران را به مسکو ترجیح دادند. احتمالاً عقب‌نشینی شوروی از آذربایجان ایران می‌تواند به چند دلیل زیر باشد: فهمیدن این مطلب که احساسات استقلال‌طلبانه اغراق شده‌بودند و اینکه قراردادهای نفتی را در درازمدت به نفع بیشتر خود می‌دید.
در ادبیات

رمان مردگان باغ سبز نوشته محمدرضا بایرامی بر اساس خاطره‌ای از مادرش دربارهٔ خبرنگاری به نام بالاش است که ابتدا در بازار تبریز دوره‌گرد بوده و در عین حال شعر هم می‌سروده که با شاعر مشهوری آشنا می‌شود و به رادیو راه پیدا می‌کند و در روزنامه هم به کار خبرنگاری مشغول می‌شود. این رمان وقایع خودمختاری آذربایجان در دوره محمد رضا پهلوی و مبارزه بین قشون شاه و حزب توده را برسر مسئله آذربایجان و انتخابات دوره پانزدهم مجلس را روایت می‌کند. بالاش که حس خبرنگاری و کنجکاوی اش برانگیخته شده است می‌خواهد از آذربایجان به زنجان و از آنجا به قزوین برود تا از اوضاع ، احوال و پیشروی قشون با خبر شود. در میان راه اتفاقاتی می‌افتد که مانع رسیدن او به قزوین می‌شود.
کابینه

هیئت دولت حکومت خود مختار آذربایجان روز چهارشنبه ۲۱ آذر ۱۳۲۴ به ریاست میرزاعلی شبستری با ترکیب زیر تشکیل گردید.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ر. | وزیر | وزارت‌خانه | ر. | وزیر | وزارت‌خانه |
| ۱ | سید جعفر پیشه‌وری | نخست‌وزیر | ۷ | سلام الله جاوید | داخله |
| ۲ | جعفر کاویان | جنگ | ۸ | محمد بی‌ریا | فرهنگ |
| ۳ | دکتر جاوید مهتاش | کشاورزی | ۹ | دکتر حسن اورنگی | بهداری |
| ۴ | غلامرضا الهامی | دارایی | ۱۰ | یوسف عظیما | دادگستری |
| ۵ | ربیع کبیری | وزارت پست و تلگراف | ۱۱ | رضا رسولی | اقتصاد و تجارت |
| ۶ | سید جعفر پیشه‌وری | کار |  |  |  |
تصویر صفحهٔ اول از متن اصلی فرمان استالین (زبان روسی) به میرجعفر باقرف برای ایجاد فرقه دموکرات آذربایجان و جنبش‌های تجزیه طلبانه در آذربایجان و شمال ایران
یکی از شماره‌های روزنامه آذربایجان، ارگان فرقه با تصویری از میرزا حسن رشدیه
یک تمبر سورشارژ شده با نام حکومت ملی آذربایجان
سندی رسمی با سربرگ حکومت ملی آذربایجان
اسکناس یک تومانی حکومت ملی آذربایجان
یک کارنامه دوره ابتدایی مربوط به حکومت ملی آذربایجان