نقی (ترانه)
نقدها > نقد عبدالکریم سروش

عبدالکریم سروش در این رابطه نوشت:
آزادی، جراحی پلاستیک نیست که زشتی‌ها را زیبا کند. آزادی چون نور است که زشتی‌ها و زیبایی‌ها را آنچنان که هستند می‌نمایاند. تمسخر کردن و نام بزرگان را به زشتی بردن، رذیلت است ولو آزادانه انجام شود. اهانت ناروا است ولو نام نیکوی نقد بر آن نهاده شود. خودرا فریب ندهیم. چه کسی می‌تواند بپذیرد پیامبر اسلام را به صورت خوک نشان دادن یا امامان شیعه را سید گدا خواندن (در رسانه‌های لوس آنجلسی)، نقد علمی یا تحلیل تاریخی یا مبارزه سیاسی است؟ درسراسر دوران روشنگری که نقد دین در صدر کارنامه منکران قرار داشت، هیچ‌کس عیسی مسیح را به صورت خوک نکشید و هیچ‌کس حواریون عیسی را بی سر و پا نخواند. ”یارب به که شاید گفت این نکته که در عالم" دین گریزان غربت گزیده ایرانی گشاده دستانه شیپور آزادی را از دهانه گشادش می‌نوازند و تمرین آزادی را از آزادی پلشتی‌ها و قرآن سوزی‌ها آغاز کرده‌اند و نعمت زیستن در اقالیم آزاد را چنین کفران می‌کنند؟
آرامش دوستدار در پاسخ عبدالکریم سروش نوشت:
برای کشف و شکستن تابوها هیچ ساحتی جز رشد و پرورش فرد در جامعه در آزادی وجود ندارد؛ بنابراین اگر عبدالکریم سروش می‌خواهد از تاریخ غرب بیاموزد و نگران جامعه و مردم‌اش است نه نگران اسلام باید فریاد می‌زد: چرا ثروت مردم را تاراج می‌کنید؟ چرا آزادی را در انتخاب زیست و زندگی از مردم سلب می‌کنید؟ چرا پوشاک مردم را به‌رغم آنان بر آن‌ها تحمیل می‌کنید؟ چرا فقر و فحشا را رسمی و ترویج می‌کنید؟ چرا گشتی‌های امر به معروف و نهی از منکر را به جان مردم انداخته‌اید؟ چرا جوانان مردم را به مواد مخدر معتاد می‌کنید؟ اگر «امر دین عظیم» است، چرا دیگردینان را تحقیر و حقیر می‌کنید؟ چرا زردشتی‌ها، یهودی‌ها، مسیحی‌ها باید مردم درجه دوم باشند و بهایی‌ها حتی درجه سوم؟ اما به جای این فریادها عبدالکریم سروش سنگ بزرگ برمی‌دارد و اعلام می‌کند چون کلام الاهی توسط جبرئیل به پیغمبر اسلام رسیده، الوهیت آن زدوده شده است، و با یک تیر وتشر فقیهان از کارزار برمی‌گردد. یا داد سخن می‌دهد که: «آزادی جراحی پلاستیک نیست که زشتی‌ها را زیبا کند و …» و با این تعبیر خنک مؤکداً اثبات می‌نماید که آزادی را با چنین استعاره‌ای مسخ و مثله کرده است. اما محتملا برای او دیگر دیر شده است که بداند هر گونه استعاره و مجازی مخل به گوهر آزادی‌ست و اینکه استعاره و مجاز را نیز نخست در آزادی فکری و زبانی می‌توان پرورد، آموخت و به کار برد. هر تشبیهی آزادی را از درون می‌کاهاند و می‌چروکاند. آزادی را فقط در خصوصیات‌اش که برشمردیم می‌توان شناخت و از این طریق دانست که مرز آزادی آنجاست که آزادی دیگری آغاز می‌گردد.
مهدی خلجی در پاسخ عبدالکریم سروش نوشت:
بیانیه عبدالکریم سروش، روشنفکرِ نام‌دار دینی، دربارهٔ ترانه اخیر شاهین نجفی و فتواهای ارتداد و تکفیر و قتل، از نگرانی عمیقی پرده برمی‌دارد. جامعه ایران از تنفر متراکم شده است؛ به سبب خشونت‌های چندلایه و پیدا و پنهانی که حکومت علیه مردم و گروه‌هایی از مردم علیه گروه‌هایی دیگر می‌ورزند. ستمی که بر زنان، جوانان، نویسندگان، اقلیت‌های قومی، اقلیت‌های مذهبی، روزنامه‌نگاران، هم‌جنس‌گرایان، مهاجران و دیگر گروه‌های سرکوب‌شده جامعه می‌رود، بذر کینه را در دل‌ها می‌پرورد… جامعه ایران روز به روز پرتنوع‌تر می‌شود و از انحصار لایه‌های مذهبی بیرون می‌آید. اگر در ایران تلاش برای کندنِ بیخِ اسلام بیهوده است، انکار منکران و سرکوب صدای ملحدان نیز بیهوده است. البته چون مؤمنان قدرت و مکنت بیشتری دارند امکان دست زدن آن‌ها به خشونت همواره بیشتر است. در تاریخ گذشته و در شرایط کنونی شمار مسلمانان «کافرخوار» بس بسیارتر از «کافرانِ مسلمان‌خوار» بوده است. صورت مسئله را نباید تغییر داد.
مجید محمدی در پاسخ عبدالکریم سروش نوشت:
بنا به شواهد غیرقابل انکار، مسلمانان شیعه در ایران به کشتار مارکسیست‌ها، کشیشان مسیحی و غیر دینداران دست زده‌اند اما در ایران کدام مسلمانی به دست فردی بی‌دین کشته شده که از آن‌ها با عنوان «مسلمان خوار» یاد می‌شود؟... آیا تمسخر یک فرد با فرمان کشتن مساوی است که ایشان آن‌ها را در دو کفهٔ ترازو قرار می‌دهد؟ کدام کتاب اخلاق اصل عدم تناسب در مجازات را می‌آموزد؟ آیا شاهین نجفی و نوری همدانی در یک مقام و منزلت قابل سرزنش‌اند؟ فقهایی که کارشان آدم‌کشی و فساد و رانت خواری و دروغگویی است و در مقام قدرتند با یک جوان یک لاقبای تبعیدی در یک ترازو جای می‌گیرند؟ نویسنده برای آن که در میان ماجرا بایستد از حد انصاف خارج شده و دو طرف را که از هیچ جهتی قابل مقایسه نیستند در دو سر طیف قرار می‌دهد. خروج نویسنده از همان «وسط ایستادن» نیز در جا به جای مطلب بیرون زده است مثل آن که از مخالفان دین می‌خواهد که دل اهل ایمان را به دست آورند (چرا مؤمنان نباید دل بیدینان را که سه دهه است به آن‌ها ناسزا گفته و فرمان قتل و شکنجه و تازیانه‌شان را داده‌اند به دست آورند؟) یا با مؤمنان نازپروده از در دوستی درآیند (چرا مؤمنان نباید چنین کنند؟)
حسین باقرزاده -استاد پیشین دانشگاه تهران- در پاسخ عبدالکریم سروش نوشت:
آقای سروش از زبان و واژگانی که در ترانه «آی نقی» به کار گرفته شده برآشفته و آن را «دامن بزرگان دین را به لکه اهانت» آلودن و «رذیلت» نامیده است. او حتماً آگاه است که سراینده ترانه خود گفته است که ترانه‌اش را اهانت‌آمیز نمی‌داند و قصد این کار را نداشته است. در عین حال آقای سروش به خود حق می‌دهد که آن را رذیلت بنامد و خواننده ترانه را به عنوان یک «کافر مسلمان‌خوار» در ردیف «فقیهان کافرخوار» بنشاند. او ظاهراً این تعبیر قرآنی را فراموش کرده است که «خدا درشت‌گویی/زشت‌گویی را از کسی نمی‌پسندد مگر این که مورد ستم قرار گرفته باشد» (النساء، ۱۴۸) و گرنه باید بپذیرد که اگر نجفی و نجفی‌ها زبان تند و درشتی را در بیان دردهای اجتماعی خود به کار می‌گیرند دقیقاً به دلیل ستم دردناکی است که از ناحیه دین‌مداران حکومتی بیش از سه دهه بر آنان و هم‌نسلان آنان رفته و آنان را کشته و زجردیده یا بی‌خانمان و آواره کرده است؛ و وقتی خدا این افراد را قابل ملامت نمی‌داند، نواندیشان مذهبی چگونه به نام خدا و دین به خود اجازه می‌دهند که چنین کنند تا آنجا که حتی آنان را در ردیف آخوندهای جنایت‌پیشه و به قول آقای سروش «فقیهان کافرخوار» بنشانند؟