stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
محمد پروین گنابادی

| محمد پروین گنابادی | محمد پروین گنابادی |
| --- | --- |
محمد پروین گنابادی، ۱۹۷۵م: محمد پروین گنابادی، ۱۹۷۵م
نام اصلی: محمد
زاده: ۱۲۸۲ کاخک، گناباد
درگذشته: ۱ شهریور ۱۳۵۷ تهران
آرامگاه: بهشت زهرا، قطعه چهاردهم
پیشه: محقق و مترجم و مصحح
ملیت: ایرانی
والدین: عباس امیری دلویی
خویشاوندان: بهرام پروین گنابادی
وبگاه: وبگاه
انجمن ادبی محمد پروین گنابادی: انجمن ادبی محمد پروین گنابادی
محمدِ پروینِ گُنابادی در سال ۱۲۸۲ در کاخک گناباد متولد شد. پدرش عباس امیری دلویی ملقب به شمس الذاکرین دلوییگی  مردی روحانی و اهل علم بود.
از ۱۵ سالگی برای ادامه تحصیل به مشهد رفت و وارد مدرسه فاضل خان شد. مدتی بعد در زمره شاگردان برجسته ادیب نیشابوری درآمد و با اشارت وی تخلص «پروین» را برگزید و بعدها با توجه به علاقه‌ای که به زادگاهش داشت «گنابادی» را نیز بدان افزود.
وی مردی بود سختکوش، دوستدار ایران و زبان و ادبیات فارسی، و بدین منظور از دو طریق فعالیت می‌کرد: کار سیاسی و کار آموزشی.
فعالیت‌های سیاسی وی در حزب توده ایران سبب آن شد که در ۱۳۲۲ از طرف مردم سبزوار به مجلس شورای ملی فرستاده شود. در مجلس شورای ملی عضو فراکسیون توده بود.
کارهای آموزشی وی در سطوح مختلف از دبستان شروع و به تدریس در دانشگاه تهران خاتمه یافت. در تنظیم لغت نامه دهخدا بسیار فعال بود و بسیاری از سرفصلهای این لغت‌نامه را نوشت و بسیاری دیگر را اصلاح نمود. از اواخر دهه چهل تا پایان عمر با بنیاد فرهنگ ایران (پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی) در زمینه تدوین فرهنگ تاریخی زبان فارسی همکاری داشت. وی سال‌ها در پژوهشکده فرهنگ ایران (از نهادهای زیرمجموعه بنیاد فرهنگ ایران) نیز مشغول به تدریس بود.
وی در چهارشنبه ۱ شهریور ۱۳۵۷ در تهران درگذشت.
برخی از تالیفات

از وی ده‌ها مقاله و کتاب (ترجمه یا تألیف) باقی مانده‌است که چندتای آن را ذکر می‌کنیم:
مقدمه ابن خلدون (۲جلد): کتاب «مقدمه ابن خلدون» توسط پروین گنابادی به فارسی ترجمه شده‌است.
روح تربیت (گوستاو لوبون)
دستور زبان فارسی و خودآموز املا و انشا (۳جلد)
تصحیح تاریخ بلعمی (از روی کار ناتمام محمدتقی بهار)
شرح حال فردوسی و هفت‌خوان رستم با تفسیر لغات برای شاگردان دبیرستان، ۱۳۰۹. (دو بار چاپ شده‌است
راهنمای مطالعه و معرفی کتابهای خواندنی، ۱۳۱۳. (سه بار چاپ شده‌است
پرورش اداره، شامل گفتارهایی برای جوانان، چاپ ۱۳۱۷، مشهد، زوار‎.
شیوه نگارش: روشی عملی و ویژه برای تعلیم به دبیرستانها، ۱۳۱۷، مشهد‎.
اندیشه‌ها (۲ جلد کوچک، برلی جوانان، مشهد، ۱۳۱۳‎.
فن مناظره، ۱۳۱۵. رساله‌ای برای راهنمایی معلمان و دبیران جهت تشکیل دادن دسته مناظره. (در روزنامه آزادی مشهد چاپ شده‌است
برگزیده مشترک یاقوت حموی، ترجمه محمدپروین گنابادی، تهران، ابن‌سینا، ۱۳۴۴‎.
تاریخ بلعمی، به کوشش محمدپروین گنابادی، تهران، اداره کل نگارش وزارت فرهنگ، ۱۳۴۱‎.
مقدمه ابن خلدون، ترجمه محمدپروین گنابادی، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ۱۳۴۵‎.
مقالات

تهذیب نثر فارسی، مجله ایران آباد، سال ۱
چه گونه می‌توان جوانان را به زبان فارسی دلبسته کرد؟، مجله آموزش و پرورش، سال ۳۳
در نگهبانی و تهذیب زبان فارسی، مجله ایران آباد،
برخی از لغتهای فارسی در عربی، مجله وحید، سال ۹، ش۳ (۱۳۵۰، ش ۴ (تیر ۱۳۵۰، ش ۶ (شهریور ۱۳۵۰
دیباچه‌نویسی، مجله سخن، سال ۸ (۱۳۴۷
نکاتی راجع به تاریخ بیهقی، یادنامه ابوالفضل بیهقی، مشهد ۱۳۵۰
جنبش علمی ایران پس از اسلام، گزینه مقاله‌ها
کشاف اصطلاحات الفنون
دربارهٔ صادق هدایت]‌دو دوست: دهخدا و هدایت‎[ گزینه مقاله‌ها
درود به خراسان، گزینه مقاله‌ها
کسره اضافه، مجله آموزش و پرورش، سال ۳۱، ش۶
دایره`المعارف‌نویسی در اسلام و تهانوی، مجله معارف اسلامی، نشریه سازمان اوقاف، ش ۵
‎*‎و مقالات فراوان دیگری
محمدِ پروینِ گنابادی
جنگ دوم چین و ژاپن

جنگ دوم چین و ژاپن به درگیری‌های نظامی بین دو کشور جمهوری چین و امپراتوری ژاپن در بازهٔ زمانی ۷ ژوئیه ۱۹۳۷ تا ۹ سپتامبر ۱۹۴۵ گفته می‌شود. با یورش نیروهای ژاپنی به پرل هاربر در سال ۱۹۴۱، جنگ بین جمهوری چین و امپراتوری ژاپن به بخشی از جنگ جهانی دوم در جبههٔ جنگ اقیانوس آرام تبدیل شد.
با این حال که برخی جنگ دوم چین و ژاپن را آغازگر جنگ جهانی دوم می‌دانند اما بیشتر تاریخ‌دانان و پژوهشگران بر این باورند که جنگ جهانی دوم در ماه سپتامبر سال ۱۹۳۹ با حمله آلمان به لهستان آغاز شد. جنگ بین چین و امپراتوری ژاپن، بزرگ‌ترین جنگ در آسیا در سده بیستم میلادی نام گرفت که نیمی از تلفات جنگ اقیانوس آرام در نتیجه آن رخ داد. این جنگ سرانجام با تسلیم امپراتوری ژاپن به متفقین در جنگ جهانی دوم به پایان رسید.
آشپزی گیلانی

گیلان از نظر تنوع غذاهای محلی نخستین استان ایران است. حدود ۱۷۰ غذای محلی در گیلان پخت می‌شود. میرزاقاسمی، ترش تره، باقلاقاتوق، ماهی فویج، فسنجان گیلکی، اناربیج، کولی غورابیج، سیر قلیه، گل در چمن (باقلابیج)، کال کباب، پامادور خورش، قورمه سبزی گیلکی، سیرابیج، غوره مسما ،تره واش خورش، نخودوابیج، شویدخولی، نخودخوروش، گزنه تره، وابیشته تره، مرغ پریده، نازخاتون، پیاز خوروش، لونگی،بادمجان گودای(بادمجان شکم پر) ،گوجی گودای(گوجه شکم پر) ،بادمجان تره ،جوکول ،جوکولگه و … از مهم‌ترین غذهای محلی گیلان است. همچنین به دسرهایی همچون کویی کاکا، نان برنجی، کشتا ،لاکو نان، حلوای ضیابر، چاشنی دِرار، کلوچه فومن، نان برنجی ماسوله، رشته خوشکار، ماست بورانی و… می‌توان اشاره نمود. به عقیده کارشناسان آب و هوای مساعد و خاک مرغوب گیلان، آمادگی پرورش انواع خوراکی‌های طبیعی شامل: صیفی‌جات، میوه‌ها، حبوبات و غیره علت اصلی متنوع بودن غذاهای محلی گیلان است. مرغ ترش، اناربیج، باقلاقاتوق، میرزاقاسمی و زیتون پرورده ۶ غذای محلی است که در نوبت ثبت ملی است. یکی از عوامل اصلی بالابودن سن امید به زندگی در گیلان مصرف ماهی است. در سال ۱۳۹۲ سن امید به زندگی در گیلان ۷۵ سال بوده که سه سال بیشتر از میانگین کشوری است.
تاریخچه

الکساندر شودزگو (۱۸۰۴–۱۸۹۱) در کتاب سرزمین گیلان آورده‌است که «مردم گیلان ماهی شور را بیشتر به‌عنوان چاشنی به کار می‌برند تا اینکه به‌عنوان یک رکن اساسی غذا. در سراسر سرزمین ایران تنها گیلان است که گوشت گاو استفاده می‌شود و آن را در بازارها می‌فروشند. طیور همه جا فراوان است و مهارت آشپزهای این سامان حتی در دربار تهران از اشتهاری تام برخوردار است.» همچنین یاسنت لویی رابینو در اوایل قرن بیستم، در کتاب ولایات دارالمرز ایران در مورد غذاهای گیلانی نوشته‌است که «غذای اصلی گیلانی‌ها عبارت است از چلو (برنج پخته با آب) و تکه‌ای ماهی شور. مردم مراکز بزرگ جمعیت در این منطقه نان مصرف نمی‌کنند.» فهیمه اکبر اولین کسی بود که در سال ۱۳۳۸ کتابی به نام «طباخی گیلان» نوشت و به تفصیل، به غذاهای بومی این منطقه پرداخت.
بنا بر مستندات تاریخی بیشتر غذاهایی که بعدها در سرزمین ایران رایج شد شمالی بوده‌اند و بعدها به نوعی غذای ملی ایران هم محسوب می‌شوند که خاستگاه آنها گیلان است. جالب است بدانید از آنجا که تا پایان دوره قاجار در ایران و راهسازی‌های بعد از آن مصرف برنج در هیچ‌کجای ایران بجز گیلان و مازندران مرسوم و امکان‌پذیر نبوده و بیشتر خورشت‌ها و غذاهایی که معمولاً با برنج طبخ و استفاده می‌شوند خاستگاه شمالی و عمدتاً گیلانی دارند، جالب است بدانید که غذاهایی مانند فسنجان، قورمه سبزی، قوره مسما، بادمجان مسما، میرزاقاسمی و پلوکباب و… همگی خواستگاهی گیلانی دارند و نوع سبزیجات و ادویه جات و چاشنی‌های استفاده شده نیز آن را تأیید می‌کند، اما معمولاً به اشتباه تصور می‌شود که فقط غذاهایی که صرفاً فقط در گیلان مرسوم هستند گیلانی هستند در حالی‌که ریشه‌یابی بسیاری از غذاهای ایران خاستگاه گیلان برای آن را تأیید می‌کند، گیلان و شهر رشت به همین خاطر توسط یونسکو به‌عنوان شهر خلاق غذا و پایتخت غذا ثبت جهانی شده (منبع) و حدود ۲۲۰ غذای آن ثبت گردیده‌است و به نظر می‌رسد گیلان از گذشته تا کنون چیزی نزدیک به ۸۰۰ نوع غذا را در خود جای داده باشد که حالا البته بیشتر همین ۱۷۰ نوع غذای رایج در آن معمول می‌باشد که البته همین تعداد نیز در نوع خود بی‌نظیر است، پس گیلان جایگاه ویژه‌ای در تولید، تهیه و ترویج و فرهنگ سازی انواع غذاها در سطح کشور و حتی منطقه داشته و نامگذاری آن به‌عنوان شهر خلاق غذا توسط یونسکو هم یک اقدام و تأیید درست این مطلب است.
مواد اولیه

برنج قوت غالب مردمان گیلان و به‌طور کلی مناطق کم ارتفاع حاشیه خزر ایران است. تا دهه ۱۹۷۰، هنوز رایج بود که برنج در هر سه وعده روزانه گنجانده شود. در دشت مرکزی، که برنج در عمل تنها محصول است، یک مرد بالغ روزانه حدوداً دو پاوند (وزن پیش از پخت) برنج سفید کوبیده شده می‌خورد، که بین ۴۰ تا ۶۵ درصد از غذای روزنامه اوست. از آن زمان تاکنون، مردم به خوردن نان در صبحانه و حتی با شام عادت کرده‌اند، در حالی که در دهه ۱۹۵۰ این غذای اولیه ارتفاعات ایران در منطقه خزر عملاً ناشناخته بود. به رغم روند کلی به سوی یکنواخت شدن عادت‌های غذایی تحت فشار مدل‌های مسلط شهری، برنج غذای نمادین گیلک‌ها و تالش‌های ساکن مناطق کم ارتفاع، و نان غذای ساکنان دامنه‌های خشک ارتفاعات البرز و به‌طور کلی ساکنان فلات که به خاطر جویدن نان از سوی همسایگان خزریشان به آنها انگ دهان گشاد زده می‌شود، باقی مانده. گیلک‌ها از رژیم‌ها غذایی مبتنی بر نان با گفتن شکر خدا که ترک نشدیم! انتقاد می‌کنند. آنان به عنوان شالیکار بین بیست گونه و زیرگونه برنج در هر منطقه، بر اساس شکل دانه (کوتاهی یا بلندی)، دوره رسیدن نهال‌های بذری پیوندی، رنگ کلش، وجود یا عدم وجود ریشک در انتهای پوش‌برگ، و احتمالاً رنگ ریشک، تمایز قائل می‌شوند در حالی که مردم فلات تنها دو یا سه گونه را تشخیص می‌دهند (برنج با دانه گرد، بلند، یا متوسط).
آشپزی این منطقه به فراوانی از سبزیجات، که در باغ‌های پیرامون هر خانه در مناطق روستایی و حتی در شیب‌های کنار مزارع برنج و جاده‌ها می‌رویند استفاده می‌کند. تنوع قابل توجه محصولات این امکان را می‌دهد که بسته به زمان در هر سال، دستور پخت خورش، و کوکوی سرو شده با برنج تجدید و تغییر داده شود. در تابستان صیفی جات گوجه فرنگی، خیار، کویی، انواع لوبیا، که عموماً در خورش‌ها استفاده می‌شود، فلفل شیرین، اسفناج، انواع کلم، سیب زمینی، لبو، و هویج به اشکال و رنگ‌های گوناگون برداشت می‌شود. چغندر، ترب، کاهو، و ککج، فهرست سبزیجات را تکمیل می‌کنند. نخود، که به مقادیر بالا در آشپزی فلات، مخصوصاً در آماده کردن آبگوشت مورد استفاده قرار می‌گیرد، در گیلان به جز نواحی خشک دیلمان و رودبار محبوب نیست.
بیشتر استفاده از سبزی و چاشنی‌ها است که به این آشپزی محلی ویژگی خاص آن را می‌دهد. پیاز، که خام سرو می‌شود و در اکثریت غذاها مورد استفاده قرار می‌گیرد (اولین حرکت یک آشپز تف دادن پیاز است)، و سیر، که به صورت ترشی مصرف می‌شود (سیر باید هفت سال در سرکه بماند تا به نرمی در دهان آب شود) و عملاً به همه پخت و پزها افزوده می‌شود، بخشی از همه غذاها هستند. سبزیجات تازه یا دانه‌های خشک که برای ارتقای طعم غذاهای محلی مورد استفاده قرار می‌گیرند، مشابه سایر جاهای ایرانند: هل، گلپر، زردچوبه، زیره، دارچین، جعفری، ریحان، ترخون، شوید. بوی محلی خاص ناشی از استفاده زیرکانه از گونه‌های متعدد نعنا است: نعناع وحشی (Mentha sylvestris، بینا در گیلکی رشت، پیتنک در گیلکی لاهیجان)، خلی‌وش در رشتی و کوتکوتو در لاهیجانی (Mentha pulegium)، نعنای معمولی (خلخالی نعنا). دلار گیلکی که به آن نمک سبز نیز گفته می‌شود، با کوبیدن پیتنک و خلواش با گلپر و نمک تهیه می‌شود، که با خیار قاچ شده، آلوچه، سالاد و غیره سرو می‌شود. استفاده از برگ چوچاق (Eryngium caeruleum) نیز برای مزه دار کردن زیتون و دیگر غذاها و ترش واش برای دادن طعم ترش به خورش‌ها مرسوم است.
دیگر غذاهای محلی

دیگر غذاهای محلّی گیلان عبارت‌اند از:
چغرتمه مرغ (چخرتمه): کوکوی مرغ
اناربیج: گوشت + گردو + پیاز + سبزی + آرد + آب انار + فلفل
شش‌انداز: بادمجان یا خیار یا کدو حلوایی + گردو + پیاز + رب انار
سیرابیج: برگ سبز سیر + تخم‌مرغ + زردچوبه
شیرین تره: اسفناج + تخم‌مرغ + سیر
خالو آبه: آرد برنج + گوجه سبز + انواع سبزی + شکر + تخم‌مرغ
خورش چخرتمه یا خورش چغرتمه یا چخرتمه مرغ: مرغ یا گوشت چرخ کرده + پیاز + تخم‌مرغ + آب لیمو یا آب نارنج
نازخاتون: گوشت + سبزی (نعناع و جعفری) + بادمجان + آبغوره
موتن‌جن: مرغ یا مرغابی + کشمش یا قیسی + گردو + رب انار + شکر
لونگی: ماهی (معمولاً سفید) + مغز گردو + سبزی جعفری + سیر تر یا خشک + پیاز + خاویار ماهی
کولی غورابیج: کولی + سبزی معطر + ترشی (آب غوره یا آب نارنج یا انار ترش) + شکر + مغز گردو
ماهی فیبیج: ماهی + کشمش + نعناع + آب انار + رب انار + گلپر + فلفل
ماهی قلیه شمالی: ماهی + رب انار + چوچاق + پیازداغ + گشنیز و شنبلیله + مغز گردو + سیر + فلفل
واویشکا: روده گوسفند+ پیاز + گوجه‌فرنگی + روغن
ترش شامی: گوشت + لپه + پیاز + جعفری + تخم‌مرغ + سیب زمینی + آبغوره
شامی: گوشت + لپه + پیاز + تخم‌مرغ + زرد چوبه + فلفل. (ویژه ماه رمضان)
انواع کوکو: کوکوی اشبل، کوکوی گردو، شاه کوکو و کوکوی اوزون برون و …
انواع آش: آش شلغم، آش شیر، آش خرشو (از شیر گاو تازه زاییده تهیه می‌شود)، آش ترش، آش شله قلمکار، خولی‌آش یا خالی‌آش (برنج + لوبیا چیتی) و …
انواع کباب: پلا کباب، کباب ترش، دوش‌کول
انواع چاشنی: کال‌کباب، بورانی بادمجان، بورانی اسفناج، چغندر بورانی، زیتون پرورده، اشپل (خاویار ماهی‌های غیر خاویاری مانند: کولی، ماهی سفید، کیلکا)، ماهی شور و ماهی دودی
شیرینی‌های محلی

پلادانه حلوا، عسلی حلوا، خرش حلوا، شیرینی پادرازی، حلوای به، نان برنجی، نان نخودچی، باقلوا و شیرینی سام پوسته (شکم پر) از انواع شیرینی‌های قدیمی و سنتی است که برای عید نوروز در گیلان تهیه می‌شود.
- خاتون پنجره (نان پنجره‌ای)، سمنو، دوشاب برنج حلوا
ترک حلوا، فرنی، رشته‌خشکار، گل پالوده (عموماً در ماه رمضان استفاده می‌شود)، تین پالدو
-رقایب حلوا (خیرات در یادروز درگذشتگان)
انواع کلوچه:کلوچه فومن، کلوچه لاهیجان، کاکا، کلوچه برنجی و کوکی لاهیجان
انواع نان محلی: نان لاکو که از آرد برنج تهیه می‌شود، نان خلفه مواد: خمیر نان، شیر و تخم مرغ، نان تمیجان، نان کشتا (آرد برنج + کدو حلوایی + دانه’ گیاه گشنیز که به زبان محلی به آن خلفه می‌گویند (به صورت سابیده شده))
انواع ترشی: فلفل ترشی، سیرترشی، بادمجان ترشی، ترشی هفت بیجار، یارالماسی ترشی، پیاز ترشی
انواع رب: رب سیب ترش، رب نارنج، رب انار و رب ازگیل و رب آلوچه
انواع مربا: مربای بادرنگ، مربای شقاقل، مربای گل محمدی، مربای بهار نارنج، مربای کدو، مربای زغال اخته، مربای ولش (تمشک)، مربای آلبالو
همچنین درار یا دلار، یکی از چاشنی‌هایی است که همراه برخی از میوه‌ها و لبنیات استفاده می‌شود و از سبزی‌های معطر گوناگون و نمک تهیه می‌شود.
زیتون پرورده
رشته‌خشکار
کلوچه فومن
میل-۲۸

| میل-۲۸ | میل-۲۸ |
| --- | --- |
میل-۲۸اِن نیروی هوایی روسیه: میل-۲۸اِن نیروی هوایی روسیه
کاربری: بالگرد تهاجمی
کشور سازنده: شوروی/روسیه
تولیدکننده: کارخانه هلیکوپترسازی مسکو میل
نخستین پرواز: ۱۰ نوامبر ۱۹۸۲
معرفی‌شده در: ۱۵ اکتبر ۲۰۰۹ (Mi-28N)
وضعیت: در حال کار
کاربر اصلی: نیروی هوایی روسیه نیروی هوایی الجزایر نیروی هوایی عراق  نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران
ساخته‌شده: ۱۹۸۲-اکنون
تعداد ساخته‌شده: ۱۲۶
هزینه هر فروند: ۱۵ تا ۱۶ میلیون دلار (۲۰۰۲)
میل ام‌آی-۲۸ (به روسی: Ми-28) (نام‌گذاری ناتو Havoc) یک بالگرد جنگنده روسی جهت مقابله با اهداف زمینی زره‌پوش و اهداف هوایی کم‌سرعت در روز و شب و تمام وضعیت‌های آب‌وهوایی است. این بالگرد ۵ پره مجهز به دو موتور توربوشفت با قدرت ۲۲۰۰ اسب بخار است.
کار بر روی طراحی میل ام‌آی-۲۸ در سال ۱۹۸۰ آغاز شد و اولین پیش‌نمونه آن در نوامبر ۱۹۸۱ به پرواز درآمد. در سال ۲۰۰۶ اولین فروند از آن به نیروی هوایی روسیه تحویل داده شد.
تاریخچه

در میانه دهه ۱۹۷۰ میلادی فرماندهان نیروی هوایی و وزارت دفاع اتحاد شوروی به این نتیجه‌گیری رسیدند که بالگرد تهاجمی/ترابری میل -۲۴ دیگر پاسخگوی نیازهای آینده ارتش شوروی نیست و تلاش برای ساخت این بالگرد چندمنظوره منجر به از دست رفتن بخشی از مقدورات عملیاتی، افزایش وزن و اندازه آن شده‌است. این بالگرد دچار محدودیت‌های بسیاری به ویژه در محیط‌های گرم و بلند بود.
در پی برگزیده شدن طرح بالگرد ۲ نفره بسیار چابک و با گنجایش جابجایی مهمات بسیار ای‌اچ-۶۴ آپاچی در نیروهای مسلح ایالات متحده، شورای وزیران اتحاد شوروی در ۱۶ دسامبر ۱۹۷۶ (۲۵ آذر ۱۳۵۵) دستور کاری را برای گسترش بالگرد تهاجمی تازه‌ای در همان راستا و با هدف طراحی و توسعه نسل نوینی از بالگردهای رزمی با هدف انهدام خودروها و دستگاه‌های دشمن و به ویژه تانک در رزمگاه و نزدیکی خط مقدم، برای خدمت در هوانیروز شوروی در دهه ۱۹۸۰ میلادی صادر کرد. مسئولیت طراحی این بالگرد جدید به دو گروه اصلی طراحی این کشور یعنی دفتر طراحی کاموف و میل واگذار شد.
این رقابت منجر به طرح نامتعارف بالگرد یک‌نفره کاموف-۵۰ و میل-۲۸ شد. برنامهٔ میل-۲۸ با مدیریت «مارات تیسچنکو» به سرعت پیشرفت کرد و نخستین فروند از این بالگرد در ژانویه ی سال ۱۹۸۸ پرواز کرد، این بالگرد از یک موتور پرقدرت همچنین پروانه دم ایکس‌شکل بهره می‌برد. برای اولین بار این بالگرد در نمایشگاه هوایی پاریس در سال ۱۹۸۹ عرضه شد. دومین میل-۲۸ در سال ۱۹۹۱ کامل شد اما در سال ۱۹۹۳ این برنامه لغو شد. علت آن عدم توانایی رقابت میل-۲۸ با کاموف-۵۰ بود که مهم‌ترین دلیل آن نداشتن توانایی پرواز در تمام شرایط آب و هوایی در این بالگرد بود.
اولین پرواز

با این حال در سال ۱۹۹۵ میل نمونه میل-۲۸ان را عرضه کرد که حرف اِن (N) به معنای شب است که اولین پرواز آن ۱۴ نوامبر ۱۹۹۶ انجام شد. مهم‌ترین ویژگی در آن زمان راداری بود که در یک کاورگرد در بالای پروانه اصلی نصب شده بود (همانند ای‌اچ -۶۴ لانگ‌بو آپاچی). میل ۲۸ان دارای یک دستگاه دید مدل تور و دستگاه نشانه‌روی در زیر دماغهٔ خود است به علاوه تلویزیونی که به یک دوربین نصب است و سیستم فلیراما با توجه به مشکلات مالی طرح قطع شد. پیش‌نمونه دوم با پروانه اصلی بهبودیافته در سال ۲۰۰۴ عرضه شد. تغییرات انجام شده در ارتش بعد از جنگ سرد باعث شد که به بالگردهای ضدتانک توجه بیشتری شود، به همین دلیل مزایای خوب میل-۲۸ان مانند قابلیت انجام مأموریت در تمام شرایط آب و هوایی، قیمت پایین‌تر و تشابه آن با میل-۲۴ داشت مهم می‌شد. در سال ۲۰۰۳ فرمانده نیروی هوایی روسیه اعلام کرد که در آینده هر دو کاموف-۵۰ و میل-۲۸ان بالگرهای استاندارد ارتش خواهند بود. اولین نمونه‌های میل-۲۸ان در تاریخ ۵ ژوئن ۲۰۰۶ به ارتش تحویل داده شد.
ویژگی‌های طرح > کابین خدمه

میل-۲۸ در پاسخ به نیازهای شوروی به نسل جدیدی از بالگردهای پیشرفته با کارایی عملیاتی و قابلیت بقای رزمگاهی زیاد طرحی و ساخته شد. این بالگرد مانند بسیاری از بالگردهای جهان از طرحی متعارف شامل استفاده از یک پروانه اصلی و ملخ تثبیت دُمی بهره می‌گیرد. این بالگرد دارای دو خدمه (خلبان و متصدی جنگ‌افزار) است که به صورت پشت سر هم در کابین پله‌ای (افسر جنگ‌افزار در صندلی جلو و خلبان در کابین پشت و بالاتر از او) مستقر می‌شوند. بر خلاف میل-۲۴ کنترل‌های پروازی تنها در اختیار خلبان میل-۲۸ است.
برای افزایش توانایی بقای رزمی این بالگرد نسبت به نسل پیش از خود و تأمین امنیت خدمه پروازی، آن‌ها در کابین‌های زرهپوش تیتانیمی تقویت شده با صفحات سرامیکی به صورت جدا از یکدیگر مستقر می‌شوند. این پیکره‌بندی توانایی تحمل صدمات ناشی از اصابت گلوله‌های ۱۲/۷ میلی‌متری را داراست. پنجره جلو کابین خدمه به شیشه‌های ضدگلوله با ضخامت ۴۲ میلی‌متر مجهز است که می‌توانند در برابر برخورد گلوله‌های ۱۲/۷ میلی‌متری دوام بیاورند در حالی‌که شیشه‌های پهلویی با ضخامت ۲۲ میلی‌متر توان تحمل برخورد گلوله‌های ۷/۶۲ میلی‌متری را دارند.
کابین این باگرد مجهز به صندلی‌های جاذب ضربه «پامیر-کِی» (Pamir-K) به همراه ارابه فرود نیرومند و دریچه‌های کابین، بالچه‌ها و پروانه اصلی قابل پرتاب است. این ترکیب می‌تواند زنده ماندن خدمه را در سقوط با سرعت عمودی ۱۲ متر بر ثانیه تضمین کرده و ضربه فرود را از میزان مرگ‌آور ۶۰–۵۸ «جی» به ۱۲ جی کاهش می‌دهد.
ویژگی‌های طرح > موتور و پروانه

این بالگرد مجهز به یک پروانه اصلی ۵ پره و ملخ دُمی است. جنس پره‌های اصلی از مواد کامپوزیت با سر تیتانیومی است گفته شده که می‌تواند برخورد گلوله‌های ۳۰ میلی‌متری را تحمل کند. ملخ دمی ۴ پره با زاویه ۳۵ و ۱۴۵ و به شکل حرف لاتین X است که باعث کاهش صدا می‌شود.
نیروی میل -۲۸ را دو دستگاه موتور توربوشفت «کلیموف تی وی ۳–۱۱۷ وی ام اِی» هر یک با توان ۲۱۹۴ اسب بخار (۱۶۳۶ کیلو وات) تأمین می‌کنند. این موتورها با فاصله زیاد در دو سوی کابین خدمه و بالای بالچه‌های آن نصب شده‌اند. ورودی‌های هوای موتور به پوشش محافظ در برابر اجسام خارجی و گردوغبار مجهزند. از سال ۲۰۱۰ نمونه‌های تولیدی این بالگرد به موتورهای پیشرفته تر «کلیموف وی کِی -۲۵۰۰–۰۲» هر یک با توان ۲۴۰۰ اسب بخار (۱۷۸۹ کیلو وات) مجهز شده‌اند. برای کاهش پخش شدن پرتوهای فروسرخ گرمایی از اگزوزهای سه‌گانه رو به پایین که در یک پوشش محافظ گرمایی قرار دارند استفاده شده‌است. سوخت داخلی آن در مخازن ضد نشت به ظرفیت ۱۵۰۰ لیتر حمل می‌شود. در عین حال این بالگرد توانایی حمل مخزن سوخت خارجی هر یک به گنجایش ۵۵۷ لیتر (در کل ۲۲۲۸ لیتر) در زیر بالچه‌های خود است.
ویژگی‌های طرح > جنگ‌افزار

جنگ‌افزار ثابت سازمانی میل-۲۸، یک قبضه توپ ۳۰ میلی‌متری «شیپونوف ۲اِی۴۲» با ۳۰۰ تیر فشنگ است. این توپ که در زیر دماغه نصب شده در اصل یک جنگ‌افزار پیاده‌نظام است که بر روی نفربرهای زرهی «بی‌ام‌پی-۲» نصب شده‌است. این جنگ‌افزار دارای دو نواخت تیر است، نواخت تیر ۲۰۰ تیر در هر دقیقه و ۵۵۰ تیر در دقیقه که برد آن بر اهداف زمینی ۱۵۰۰ متر و علیه اهداف هوایی ۲۵۰۰ متر است که گلوله‌ها شامل گلوله‌هایی با انفجار زیاد برای استفاده علیه نفرات و گلوله‌های ضدزره است. فشنگ‌ها در دو غلاف جعبه‌ای شکل (هر کدام ۱۵۰ تیر) که در دو سوی توپ نصب شده‌اند قرار دارند و با حرکات افقی و عمودی توپ حرکت می‌کنند. توپ به همراه جعبه فشنگ‌ها قادر به چرخش ۱۱۰ درجه‌ای به هر طرف، ۱۳ درجه به بالا و و ۴۰ درجه به پایین است.
میل -۲۸ دارای دو بالچه کوتاه هر یک با ۲ آویزگاه حمل سلاح است که در دو سوی بدنه در زیر محفظه موتورها نصب شده‌اند. هر یک از این آویزگاه‌ها توانایی حمل تا ۴۸۰ کیلوگرم بار را دارد که معمولاً شامل ۲ مجموعه موشک‌های ضدتانک لوله پرتاب هدایت‌شونده رادیویی «۹ ام ۱۱۴ اِشتورم» (9M 114 shtrtum) (کد ناتو: اِی تی-۶ اسپایرال) یا «۹ ام اَتکا» (9M 120 Atka) (کد ناتو: «ای تی-۹ اسپایرال-۲) است. موشک «اَتکا -وی» جنگ‌افزار اصلی ضد زره میل-۲۸ و به ویژه مدل «اِن» است. بیشینه برد این موشک با سامانه هدایت رادیویی فرمان در خط دید ۵٬۸ کیلومتر و مجهز به سر جنگی متوالی است. توان نفوذ آن ۵۸۰ میلی‌متر در زره فولادی پس از غلبه بر زره واکنشی انفجاری است.
جنگ‌افزار هدایت‌ناپذیر میل-۲۸ شامل انواع گوناگونی از راکت‌های ۷۰، ۸۰، ۱۲۲ میلی‌متری و غلاف توپ «یوپی‌کِی-۲۳–۲۸» شامل یک توپ دو لول ۲۳ میلی‌متری به همراه ۲۵۰ تیر فشنگ است که همگی در آویزگاه‌های زیر بال حمل می‌شوند. دیگر جنگ‌افزارهای قابل حمل این بالگرد عبارت‌اند از: غلاف مین پخش‌کن «کِی‌ام‌جی یو-۲» و موشک‌های هوابه‌هوای «۹ کی-۳۱۰» و «۹ ام-۳۹ ایگلا». معمولاً تا ۸ موشک هوا به هوا را می‌توان در ۴ پرتابگر دوتایی برای کاربرد بر ضد بالگردها و هواپیماهای بدون سرنشین حمل کرد. در نوک هر بالچه، یک غلاف حاوی پرتابگرهای شراره (چف) با امکان حمل گیرنده‌های اخطار امواج راداری و لیزری می‌توان نصب شود.
ویژگی‌های طرح > سامانه‌های الکترونیکی

این بالگرد به مجموعه‌ای از سامانه‌های الکترواُپتیکی برای دیده‌بانی و هدفگیری مجهز شده‌است و این تجهیزات عبارت‌اند از: یک فاصله‌یاب لیزری، جوینده هدف نشان‌گذاری شده با لیزر، دوربین تلویزیونی با سطح نوری پایین، برای انجام عملیات شبانه یا شرایط کمترین نور طبیعی روزانه، دستگاه صفحه‌نمایش جلو-سری و دستگاه نشانه‌روی مستقر بر روی کلاهخود خدمه پروازی. این بالگرد به سامانه یکپارچه تمام دیجیتال «بی آر یی او-۲۸ان» (BREO-28N) با توانایی عملیات روزانه و شبانه و همه شرایط جوی و در کل شش نمایشگر چندمنظوره کریستال مایع (سه عدد در کابین هر یک از خدمه) مجهز است. سیستم الکترواپتیکی سنگین و حجیم «اوپی‌اس-۲۸ان تُر» (OPS-28N Tor) اساساً یک حسگر هدف‌گیری برای شرایط مساعد جوی است که در هر دو مدل میل نصب شده (میل-۲۸ و میل-۲۸ان). این سیستم حسگر موازنه شده همانند و در ارتباط با توپ توانایی حرکت ۱۱۰ درجه به هر یک از دو طرف، ۱۳ درجه به سمت بالا و ۴۰ درجه به سمت پایین است. مجموعه تور شامل سه حسگر است که عبارت‌اند از یک دستگاه فروسرخ جلونگر (FLIR)، یک دوربین تلویزیونی و یک فاصله‌یاب لیزری که در پشت یک پنجره مسطح در زیر دماغه نصب شده‌اند. علاوه بر این سامانه، سامانه دیگری با نام «اومز - توز-۵۲۰» (Uomz-Toes-520) مجهز است که امکان انجام عملیات شبانه در ارتفاع پایین را فراهم می‌سازد. این سامانه کروی شکل دقیقاً زیر مخروط دماغه قرار دارد و برای ناوبری استفاده می‌شود.
این بالگرد مانند بالگرد آپاچی به یک رادار بر روی محور پروانه اصلی مجهز است. این رادار که «ان او-۲۵» (ON-25) نامیده می‌شود، برای نخستین بار در ۱۶ فوریه ۲۰۰۷ (۲۸ بهمن ۱۳۸۶) بر روی میل -۲۸ان آزمایش شد، با این حال هنوز در مرحله آزمایشی قرار دارد.
تاریخچه عملیاتی

نخستین میل-۲۸ان در ژانویه ۲۰۰۶ در مراسمی به وزارت دفاع/هوانیروز نیروی هوایی روسیه تحویل شد. این بالگرد به منظور آموزش مربیان خلبانی و خلبانان رزمی به مرکز آموزش رزمی ۳۲۴ هوانیروز روسیه واقع در تورژوک تحویل شد. نخستین اسکادران رزمی این باگرد در پایگاه هوایی ۳۸۷ هوانیروز واقع در «بودیونوفسک» -یکی از دو یگان نخبه رزمی و پشتیبانی رزمی روسیه- در منطقه نظامی جنوب روسیه و در فاصله نه چندان دور از جمهوری پر آشوب جدایی‌طلب چچن مستقر شد. پس از آن، هنگ مستقل ۴۸۷ نخستین شکارچی شب خود را در آوریل ۲۰۰۹ (فروردین ۸۸) تحویل گرفت. تا سال ۲۰۱۰ این تعداد به ۱۶ فروند رسید. این اسکادران توانایی اولیه رزمی (روزانه) شکارچی شب را در تابستان ۲۰۱۰ (۱۳۸۸) کسب کرد و در سال ۲۰۱۱ (1389) خلبانان آن اجرای پروازهای شبانه و نیز پرواز در کوهستان را آغاز نمودند.
برنامه خرید وزارت دفاع روسیه شامل خرید ۵۰ فروند میل-۲۸ ان بود که تا پایان سال ۲۰۱۲ (اواخر پاییز ۱۳۹۱) تحویل شدند و ۷۰ فروند دیگر نیز تا سال ۲۰۱۸ (۱۳۹۷) تحویل خواهند شد. ارزش هر فروند از این بالگردها بیست و چهار میلیون دلار اعلام شده‌است. تاکنون دو فروند از این بالگردها بر اثر سقوط نابود شده‌اند. یک فروند در ۱۹ ژوئن ۲۰۰۹ (۲۹ خرداد ۱۳۸۷) در پی از کارافتادن موتور به‌دنبال شلیک هم‌زمان موشک‌های ۸۰ میلی‌متری در هنگام پرواز درجا در یک مرکز آزمایشی در نزدیکی مسکو و دیگری در ۱۵ فوریهٔ ۲۰۱۱ (۲۶ بهمن ۱۳۸۹) به دلیل خرابی جعبه دنده موتور در نزدیکی پایگاه هوایی یگان ۳۸۷ هوانیروز که منجر به کشته شدن سرهنگ خلبان آندری گلیانتسوف یکی از باتجربه‌ترین خلبانان رزمی شکارچی شب شد.
صادرات

کشور کنیا چهار فروند از این بالگردها را خریداری کرده و به خدمت گرفته‌است و ۱۶ فروند دیگر نیز سفارش داده‌است. عراق نیز دارای ۱۲ سفارش قطعی و ۴۰ حق گزینش برای این بالگرد است. الجزایر و ونزوئلا هم هر یک به ترتیب ۴۲ و ۱۰ فروند از این بالگرد را سفارش داده‌اند.
ایران

پس از شروع جنگ روسیه و اوکراین، ایران به روسیه تجهیزات نظامی سفارش داده‌است ‌که شامل جنگنده ، بالگرد ، سامانه های موشکی و.....
در این میان، ایران تعداد نامشخصی بالگردمیل۲۸ سفارش داد.
کاربران > کاربران کنونی

نیروی هوایی الجزایر
نیروی زمینی عراق
نیروی هوایی روسیه ۹۰ میل-۲۸اِن, ۱۲ میل-۲۸یوبی
نیروی هوایی اوگاندا
نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران
گونه‌ها > میل-۲۸

نمونهٔ آزمایشی تولیدشده در سال ۱۹۸۲
گونه‌ها > میل-۲۸اِی

نمونهٔ اصلی ضد تانک، تکمیل‌شده در سال ۱۹۹۸، (اولین پرواز ۲۰۰۳)
گونه‌ها > میل-۲۸دی

نمونهٔ عملیاتی ساده مشابه نسخهٔ اِن که فقط در طول روز و بدون رادار بالای پروانه اصلی و فلیر است.