جنبش حقوق مدنی سیاه‌پوستان آمریکا (۶۸–۱۹۵۵)
پیوستن مالکوم ایکس به جنبش ۱۹۶۴–۱۹۶۵

مقالات اصلی: مالکوم ایکس، ناسیونالیسم سیاه و «رای یا گلوله»
در راهپیمائی ۱۹۶۴، مالکوم ایکس (ملک ال شباز)، نماینده ملی ملت مسلمان، رسماً از این سازمان جدا شد و آمادگی خود را برای همکاری با هر سازمان مدافع حقوق مدنی که حق دفاع از خود و فلسفه ملی گرائی سیاهان را می‌پذیرفت، اعلام داشت. (به گفته ملکوم: دیگر هیچ نیازی به جداسازی سیاهان نیست).
گلوریا ریچاردسون – مدیر کمبریج، شعبه مریلند از SNCC، رهبر شورش کمبریج، و مهمان افتخاری در راهپیمائی واشینگتن – با آغوش باز از پیشنهاد مالکوم استقبال کرد. خانم ریچاردسون، "برجسته‌ترین رهبر زن کشور [حقوق مدنی]، در میان آمریکائیان آفریقایی‌تبار بالتیمور، بیان داشت:" پیشنهاد "مالکوم بسیار عملی است … دولت فدرال تنها زمانی دخالت می‌کند که راهپیمائی به شورش بینجامد. دفاع از خود ممکن است دولت واشینگتن را به مداخله سریع تر وادار کند. "[۷۶]
پیش از این، در ماه مه سال ۱۹۶۳، جیمز بالدوین علناً اعلام کرده بود که "جنبش سیاهان مسلمانان، تنها در کشور ما مردمی خوانده می‌شود، متنفرم از اینکه این را بگویم … مالکوم به خوبی از وضعیت سیاهان سخن می‌گوید، از درد و رنج ایشان… او واقعیت‌ها را بیان می‌کند …"دست کم از سال ۱۹۶۲، مالکوم و NOI با شعبه هارلم از کنگره برابری نژادی (CORE) در سطح محلی متحد شده بودند. در ۲۶ مارس ۱۹۶۴، قانون حقوق مدنی با مخالفت سرسخت کنگره مواجه شد، مالکوم یک همایش عمومی با حضور مارتین لوتر کینگ جونیور در ساختمان کاپیتول ترتیب داد. از اوایل ۱۹۵۷ مالکوم تلاش کرده بود مذاکراتی را با کینگ آغاز کند اما کینگ تقاضای او را رد کرده بود. مالکوم در پاسخ به کینگ که او را "عمو تام" نامیده بود گفت: او به سیاهان پشت کرده و در پی دلجویی از سفید پوستان و کسب قدرت است. با این حال، ملاقات این دو نفر در همایش در شرایط خوبی صورت گرفت. شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد کینگ آمادگی داشت تا از طرح مالکوم که به‌طور رسمی دولت ایالات متحده را پیش از سازمان ملل متحد به نقض حقوق بشر علیه آمریکاییان آفریقائی‌تبار متهم می‌ساخت، حمایت کند. [۸۰] مالکوم سیاهان ملی‌گرا را تشویق می‌کرد که با ثبت نام در گروه‌های رای‌گیری و دیگر اشکال سازماندهی جامعه به بازتعریف و گسترش جنبش بپردازند. [۸۱]
در سال‌های ۱۹۶۳ تا ۱۹۶۴، باوجود حوادثی مانند مقابله با فعالیت‌های انتخاباتی در آلبانی، سرکوب توسط پلیس و فعالیت‌های تروریستی کوکلوس کلان‌ها در بیرمنگام، و ترور مژر اورز، فعالان حقوق مدنی تلاش‌های زیادی انجام دادند. چارلز اورز، برادر مژر اورز، مدیر گروه NAACP در می‌سی‌سی‌پی، در کنفرانس عمومی NAACP در تاریخ ۱۵ فوریه ۱۹۶۴ گفت: " عدم خشونت در می سی سی پی کارساز نیست … ما ذهنیت خود را تغییر داده‌ایم … اگر یک سفید پوست به یک سیاه پوست در می سی سی پی شلیک کند، ما نیز به او شلیک خواهیم کرد. " سرکوب تحصن در جکسون ویل، فلوریدا باعث شورش شد و در تاریخ ۲۴ مارس ۱۹۶۴جوانان سیاه‌پوست به سمت پلیس کوکتل مولوتف پرتاب کردند. مالکوم ایکس با ایراد سخنرانی‌های گسترده‌ای در این دوره هشدار داد که اگر حقوق آمریکایی‌های آفریقائی‌تبار به‌طور کامل به رسمیت شناخته نشود چنین برخوردهای خشونت‌آمیزی بیشتر خواهد شد. او در سخنرانی مهم خود در آوریل ۱۹۶۴ " رای یا گلوله "، با آمریکای سفید اتمام حجت کرد و گفت: " استراتژی جدید ما این خواهد بود، کوکتل مولوتف در این ماه، نارنجک دستی در ماه آینده، و چیز دیگری در ماه بعد. انتخاب کنید برگه‌های رای، یا گلوله ". "مالکوم ایکس تأثیرات عمیقی بر جنبش حقوق مدنی به جا گذاشته بود و جنوبی‌ها اعتماد به نفس زیادی به دست آورده بودند. عقاید مالکوم به لایه‌های سنتی هم نفوذ کرده بود. خوداتکایی به روشنایی عظیمی تبدیل شده بود و کنوانسیون ملی حزب دموکرات در ۱۹۶۴ حزب دموکرات آزادی می سی سی پی (MFDP) را حذف کرده و قانون انتخاب نمایندگان را جایگزین قانون جیم کرو ساخته بود. SNCC به سمت مبارزه مسلحانه تغییر رویه داد و با مالکوم ایکس برای جمع‌آوری اعانه در هارلم در دسامبر ۱۹۶۴ همکاری کرد. هنگامی که فنی لو هامر در مورد خشونت‌های جیم کرو صحبت می‌کرد گفت که او در می سی سی پی رنج کشیده و جیم کرو شخصاً در مقابل رفتار خشونت‌آمیز پلیس شمال نسبت به سیاهان مسئول است. هنگامی که مالکوم اظهار داشت که آمریکایی‌های آفریقایی‌تبار باید همانند مائومائو، ارتش کنیا در تلاش برای به دست آوردن آزادی خود بجنگند، بسیاری از اعضای SNCC برایش کف زدند. [۸۸] در زمان کمپین سلما برای حق رای در سال ۱۹۶۵، مالکوم افشا کرد که گزارش‌های زیادی در مورد تهدید به قتل در سلما دریافت داشته‌است، و در اواخر ماه ژانویه با ارسال تلگرام سرگشاده‌ای به جورج لینکلن راکول، رئیس حزب نازی آمریکا بیان داشت: ": اگر تحریکات نژادپرستانه شما علیه مردم ما در آلاباما باعث آسیب فیزیکی به کینگ یا هر آمریکایی سیاه‌پوست دیگری بشود شما و دوستان شما به شدیدترین شکل ممکن با اقدامات تلافی جویانه فیزیکی آن دسته از ما که به فلسفه خلع سلاح و روش‌های بدون خشونت معتقد نیستند، روبرو خواهید گردید. [۸۹] ماه بعد، مدیر بخش سلمای SNCC از مالکوم دعوت کرد تا در جلسه مهمی که در سلما برگزار می‌شد سخنرانی کند. در حضور مالکوم، پرزیدنت جانسون اولین بیانیه عمومی خود در حمایت از مبارزات انتخاباتی سلما را اعلام داشت. پل رایان هی گود، مدیر شرکتی از NAACP صندوق دفاع حقوقی، نقش مالکوم را در وادار کردن دولت فدرال به پاسخ گویی ستود. هی گود اشاره کرد که "در مدت کوتاهی پس از ملاقات مالکوم و سلما، یک قاضی فدرال از وزارت دادگستری، به دادخواستی که توسط آن‌ها ارسال شده پاسخ داده‌است؛ و لازم است برای رسیدگی به درخواست سیاهان در دالاس کانتی دست کم ۱۰۰ دفتر گشایش یابد.