تولیت آستان قدس رضوی
متولیان > دورهٔ جمهوری اسلامی

پس از پیروزی انقلاب اسلامی، ادارهٔ آستان قدس رضوی در اختیار رهبر انقلاب و ولی فقیه قرار گرفت و مقام رهبری تعیین‌کنندهٔ متولی شرعی برای ادارهٔ موقوفات و تشکیلات آستان می‌باشد. به لحاظ ساختار اداری و تشکیلاتی نیز دارالتولیهٔ آستان قدس به سازمانی گسترده و پویا تبدیل شد. دفاتر ستادی تنوع یافت و واحدها و بخش‌ها به معاونت، ادارهٔ کل یا اداره ارتقاء یافت. در این سال‌ها، شرکت‌ها و مؤسسات دیگری نیز شکل گرفتند که در چارچوب برنامه‌های اصلاحی و تغییر مأموریت‌ها در دیگر مؤسسات ادغام یا منحل شده‌اند.
| دوره | دوره | نام | تاریخ آغاز مسئولیت | تاریخ پایان مسئولیت | توضیحات | منبع |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | ۱ | عباس واعظ طبسی (۱۳۱۴–۱۳۹۴ ه‍.ش) | ۲۵ بهمن ۱۳۵۷ | ۱۴ اسفند ۱۳۹۴ | وی از اوایل دههٔ ۱۳۳۰ه‍.ش به تدریج با سیدعلی خامنه‌ای و سیدمجتبی نواب صفوی آشنا شد و این آشنایی او را به سلک مبارزان با رژیم پهلوی درآورد. عباس واعظ طبسی بارها از سخنرانی منع و ممنوع‌المنبر شد. او هم‌زمان با پیروزی انقلاب اسلامی در بهمن ۱۳۵۷ه‍.ش کمیته و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در خراسان را پایه‌گذاری کرد و بعد از استعفای محمدصادق امیرعزیزی آخرین نائب‌التولیه دورهٔ پهلوی، روح‌الله خمینی در ۲۵ بهمن ۱۳۵۷ه‍.ش با حکمی عباس واعظ طبسی را به عنوان سرپرست و از فروردین ۱۳۵۹ه‍.ش به عنوان تولیت آستان قدس رضوی معرفی کرد. طبسی در دوره‌های اول تا چهارم به عنوان نمایندهٔ خراسان در مجلس خبرگان رهبری حضور یافت و از ۱۳۷۵ه‍.ش با حکم سیدعلی خامنه‌ای به عضویت مجمع تشخیص مصلحت نظام درآمد. همچنین مدیریت حوزه علمیهٔ خراسان را نیز برعهده داشت. سیدعلی خامنه‌ای در ۱۴ بهمن ۱۳۶۸ه‍.ش مدیریت مسجد جامع گوهرشاد را به ایشان واگذار کرد. او به توسعهٔ خدمات فرهنگی و عمرانی پرداخت که این توجه موجب تأسیس مؤسسات متعددی من جمله: معاونت فرهنگی، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، بنیاد پژوهشهای اسلامی، معاونت تبلیغات، مؤسسهٔ آفرینش‌های هنری، کتابخانه و موزهٔ ملی ملک شد. وی در دوران تولیت خود به احداث ساختمان جدید کتابخانهٔ مرکزی آستان قدس، صحن جمهوری اسلامی و رواق دارالولایه پرداخت. در ۱۴ اسفند ۱۳۹۴ه‍.ش پس از هفته‌ای بستری به علت بیماری درگذشت. |  |
|  | ۱ | عباس واعظ طبسی (۱۳۱۴–۱۳۹۴ ه‍.ش) | ۲۵ بهمن ۱۳۵۷ | ۱۴ اسفند ۱۳۹۴ | وی از اوایل دههٔ ۱۳۳۰ه‍.ش به تدریج با سیدعلی خامنه‌ای و سیدمجتبی نواب صفوی آشنا شد و این آشنایی او را به سلک مبارزان با رژیم پهلوی درآورد. عباس واعظ طبسی بارها از سخنرانی منع و ممنوع‌المنبر شد. او هم‌زمان با پیروزی انقلاب اسلامی در بهمن ۱۳۵۷ه‍.ش کمیته و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در خراسان را پایه‌گذاری کرد و بعد از استعفای محمدصادق امیرعزیزی آخرین نائب‌التولیه دورهٔ پهلوی، روح‌الله خمینی در ۲۵ بهمن ۱۳۵۷ه‍.ش با حکمی عباس واعظ طبسی را به عنوان سرپرست و از فروردین ۱۳۵۹ه‍.ش به عنوان تولیت آستان قدس رضوی معرفی کرد. طبسی در دوره‌های اول تا چهارم به عنوان نمایندهٔ خراسان در مجلس خبرگان رهبری حضور یافت و از ۱۳۷۵ه‍.ش با حکم سیدعلی خامنه‌ای به عضویت مجمع تشخیص مصلحت نظام درآمد. همچنین مدیریت حوزه علمیهٔ خراسان را نیز برعهده داشت. سیدعلی خامنه‌ای در ۱۴ بهمن ۱۳۶۸ه‍.ش مدیریت مسجد جامع گوهرشاد را به ایشان واگذار کرد. او به توسعهٔ خدمات فرهنگی و عمرانی پرداخت که این توجه موجب تأسیس مؤسسات متعددی من جمله: معاونت فرهنگی، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، بنیاد پژوهشهای اسلامی، معاونت تبلیغات، مؤسسهٔ آفرینش‌های هنری، کتابخانه و موزهٔ ملی ملک شد. وی در دوران تولیت خود به احداث ساختمان جدید کتابخانهٔ مرکزی آستان قدس، صحن جمهوری اسلامی و رواق دارالولایه پرداخت. در ۱۴ اسفند ۱۳۹۴ه‍.ش پس از هفته‌ای بستری به علت بیماری درگذشت. |  |
|  | ۲ | سید ابراهیم رئیسی (۱۳۳۹–۱۴۰۳ ه‍.ش) | ۱۷ اسفند ۱۳۹۴ | ۱۵ فروردین ۱۳۹۸ | وی در همان اوان طلبگی، تدریس به طلبه‌های تازه‌وارد را آغاز کرد. ابراهیم رئیسی در ایام اقامت در قم، در اجتماعات و حرکت‌های اعتراضی که علیه رژیم پهلوی شکل گرفته بود حضوری فعال داشت. او پس از پیروزی انقلاب اسلامی مسئولیت‌های متعددی را در عرصه‌های مختلف عهده‌دار شد که از آن جمله است: معاونت اولی قوه قضائیه، ریاست سازمان بازرسی کل کشور، دبیری ستاد احیای امر به معروف و نهی از منکر کشور، دادستانی کل کشور، عضویت در هیئت رئیسه مجلس خبرگان رهبری، نمایندگی مردم استان خراسان جنوبی در مجلس خبرگان رهبری و عضویت در شورای مرکزی جامعهٔ روحانیت مبارز. رئیسی به تحصیل و تدریس در سطح حوزه و دانشگاه پرداخت. بعد از اینکه تولیت آستان به وی واگذار شد سعی در جهت تکریم زائران و امدادرسانی به نیازمندان داشت. معاونت امداد مستضعفین آستان را تشکیل داد همچنین به ساخت زائرشهر برای استفادهٔ زائران و نیز توسعهٔ خدمات فرهنگی و پیگیری مرجعیت علمی مشهد و گسترش ارتباط با سایر عتبات نیز پرداخت. |  |
|  | ۳ | احمد مروی (۱۳۳۷ ه‍.ش) | ۱۰ فروردین ۱۳۹۸ | تاکنون | وی در مشهد متولد شد و دارای تحصیلات حوزوی و دانشگاهی می‌باشد. او که در محافل و فعالیت‌های انقلابی ضد رژیم پهلوی در مشهد شرکت می‌کرد، با ورود به قم و اوج گرفتن اعتراضات علیه حاکمیت پهلوی، همزمان با تحصیل، در اجتماعات اعتراضی که مبدأ بیشتر آنها مدرسهٔ فیضیه و مقصد آنها بیوت علمای بود، شرکت می‌کرد. پس از پیروزی انقلاب هم‌زمان با حضور قدوسی در دادستانی کل انقلاب، ابتدا به عنوان رئیس دفتر ایشان مشغول به خدمت شد و پس از شهادت قدوسی، به عنوان معاون سیاسی دادستانی کل انقلاب تا سال ۱۳۶۴ه‍.ش در این نهاد ادامهٔ فعالیت داد. همچنین از همان اوایل دوران رهبری خامنه‌ای در سال ۱۳۶۸ه‍.ش و تا پایان سال ۱۳۹۷ه‍.ش در کنار رهبر انقلاب اسلامی ایران بود. احمد مروی به عنوان معاون ارتباطات حوزوی دفتر رهبری همراهی با رهبر انقلاب را پیدا کرد؛ که قریب به سی سال ادامه یافت. در این مدت، جهت ایجادِ برقراری ارتباطات مؤثّر و کارآمد با حوزه، علما و مراجع تقلید، اقدام به راه‌اندازی دفتر رهبری در قم نمود و مسئولیت ادارهٔ آن را تا پایان حضور در دفتر رهبری برعهده گرفت. ریاست بر شورای نمایندگان ولی‌فقیه در مناطق قومی از دیگر مسئولیت‌های احمد مروی در طول مدت حضور در دفتر رهبری بود. وی در سال ۱۳۸۷ ه‍.ش بنا به توصیهٔ مهدوی کنی و تصویب در شورای مرکزی، به عضویت شورای مرکزی جامعهٔ روحانیت مبارز درآمد. مروی با حکم علی خامنه‌ای، به عنوان تولیت آستان قدس رضوی، منصوب شد. |  |
= روح‌الله خمینی
      = علی خامنه‌ای
نمایی از حرم امام رضا واقع در مشهد، ایران
شاه عباس دوم به‌عنوان مؤسس آستان شناخته می‌شود.
پیکرهٔ فتحعلی‌خان صاحب‌دیوان (اثر ابوتراب غفاری) یکی از متولیان آستان قدس در عصر قاجار