سیاست‌های مذهبی کنستانتین بزرگ
گرویدن به مسیحیت > سیاست‌های دینی کنستانتین > آریانیسم و شورای نیقیه

اسقف جان کی تغییر دین کنستانتین و شورای نیقیه را که کنستانتین آن را ایجاد کرد، به عنوان دو مورد از مهم‌ترین اتفاقاتی که در تاریخ کلیسای مسیحی رخ داده‌است توصیف می‌کند. در طول سلطنت خود، دخالت کنستانتین با کلیسا تحت تضادهای فراوان آن بود که ارتدکس را در مقابل دگرگرایی و بدعت‌گذاری تعریف می‌کرد. میشل آر. سالزمن نشان می‌دهد که بدعت در مسیحیت برای اکثر مسیحیان قرن چهارم و پنجم، از جمله کنستانتین، اولویت بالاتری نسبت به پیگن‌ها داشت.
بدترین این بدعت‌ها، مناقشه ۵۶ ساله مناقشه آریان با بحث فرمول‌های تثلیثی بود. دوناتیسم یک «شیسم» بود (تفاوت‌ها بر سر شیوه‌ها بود نه دکترین) که از نظر جغرافیایی محدود به شمال آفریقا بود. از سوی دیگر، آریانیسم که توسط آریوس (۲۵۰/۲۵۶ – ۳۳۶) بنیانگذاری شده بود، به عنوان یک بدعت واقعی تلقی می‌شد: آریوس معتقد بود که پدر، پسر و روح‌القدس برابر نیستند و عیسی با پدر برابر نیست و در نتیجه کاملاً خدا نیست. اکثر مناقشات کلیسا در قرن چهارم و پنجم بر ماهیت مسیح و رابطه دقیق او با خدا و انسان متمرکز بود. برخلاف دوناتیسم، آریانیسم در بسیاری از امپراتوری، از جمله در میان قبایل ژرمنی، مانند ویزیگوت‌ها، که تازه در حال تغییر مذهب بودند، گسترش یافت.
در حالی که به‌طور کلی پذیرفته شده‌است که آریانیسم در سال ۳۱۸ آغاز شد، ویلیام تلفر می‌نویسد که تاریخ‌گذاری آغاز آن بسیار مشکل‌ساز است. کای می‌گوید که در اسکندریه، بین اسقف‌های آریوس و آتاناسیوس اسکندریه آغاز شد و به سرعت در مصر و لیبی و سایر استان‌های روم گسترش یافت. اسقف‌ها در مناقشه آریان به «جنگ لفظی» پرداختند و مردم به احزاب تقسیم شدند، در حالی که پیگن‌ها همهٔ آنها را به سخره گرفتند. ۵ در مرکز اختلافات آتاناسیوس بود که «قهرمان ارتدکس» در اسکندریه شد.
کنستانتین زمانی قبل از آخرین جنگ خود با لیسینیوس خبر درگیری را دریافت کرد و از آن به شدت مضطرب بود. پس از نامه‌نویسی بی‌ثمر و فرستادن اسقف‌های دیگر برای ترویج آشتی، کنستانتین از همه رهبران کلیسا خواست تا در سال ۳۲۵ در نیقیه در بیتینیا (در ترکیه کنونی) برای حل این مسئله گرد هم آیند. کنستانتین ریاست شورا را بر عهده داشت. کای به سوزومن اشاره می‌کند که می‌گوید کنستانتین با سخنرانی آغاز کرد که در آن اسقف‌ها را به عنوان دوستان و وزیران تشویق کرد تا درگیری را حل کنند و صلح را در آغوش بگیرند. سوزومن می‌گوید که اسقف‌ها بر این اساس در اتهامات متقابل به هم ریختند. کنستانتین میانجیگری می‌کرد، گاه به شدت تصحیح می‌کرد، متقاعد می‌کرد و ستایش می‌کرد و در نهایت آنها را به توافق رساند.   نتیجه اعتقادنامه نیقیه بود که پنج اسقف از آن امتناع کردند. آنها برای مدتی تبعید شدند، سپس در نهایت بازگشتند. سپس آتاناسیوس در سال ۳۳۶ توسط آریایی‌ها از اسقف خود در اسکندریه برکنار شد، مجبور به تبعید شد و بسیاری از باقیمانده عمر خود را در چرخه ای از جابجایی اجباری گذراند، زیرا قدرت بین دو گروه به عقب و جلو رفت.
پس از مرگ کنستانتین این بحث سیاسی شد. آتاناسیوس در سال ۳۷۳ درگذشت، اما آموزه‌های ارتدکس او تأثیر عمده‌ای در غرب و بر تئودوسیوس، که در سال ۳۸۱ فرمانروایی شد، داشت. اعتقادنامه نیقیه به عنوان عقیده رسمی کلیسا باقی ماند.
امپراتور روم دیوکلتیان - پانورامیو
نقشهٔ امپراتوری روم تحت حکومت چهارنفره در سال ۳۱۱ میلادی.
جزئیات از یک دست نوشته بیزانسی قرن نهم. کنستانتین بزرگ ماکسنتیوس را در پل میلوین شکست می‌دهد. وقتی او به آسمان نگاه کرد. نگاهش به خورشید در هنگام غروب می‌افتد و صلیبی از نور همراه با واژه‌های یونانی «شما با این علامت پیروز خواهید شد» را بر روی می‌بیند.
سکه ای ضرب شده در سال ۳۱۳ که کنستانتین را به عنوان همراه خدای خورشیدی، سول اینویکتوس نشان می‌دهد.
فلوس انتشار یافته در ۳۰۹/۱۰ توسط کنستانتین در لوگدونوم (شهری در فرانسه امروزی). عکس مشترک پشت و روی سکه، کنستانتین را به عنوان «همدم سول اینویکتوس» توصیف می‌کند.
لاباروم کنستانتین کبیر
سر آفرودیته، نسخه قرن اول میلادی از نسخه اصلی توسط پرکسیتلیز. صلیب مسیحی روی چانه و پیشانی برای «تقدس زدایی» یک اثر مقدس پیگنی در نظر گرفته شده بود. در آگورای آتن یافت شد. موزه باستان‌شناسی ملی آتن.