stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
زبان خوارزمی
نمونه یک جمله از زبان خوارزمی

| نمونه یک متن خوارزمی از کتاب قنُیة االمُنیة غَزمینی فقیه خوارزمی قرن هفتم قمری/ سیزدهم میلادی> .متن خوارزمی | نمونه یک متن خوارزمی از کتاب قنُیة االمُنیة غَزمینی فقیه خوارزمی قرن هفتم قمری/ سیزدهم میلادی> .متن خوارزمی به الفبای بین المللی | نمونه یک متن خوارزمی از کتاب قنُیة االمُنیة غَزمینی فقیه خوارزمی قرن هفتم قمری/ سیزدهم میلادی> .ترجمه فارسی |
| --- | --- | --- |
| هاڤِرِیند یا ذُغدامِ پی سِد ذینارن کابینَ |  hāb(i)rindi yā δuγdāmi pi sid δīnārna kābīna  | من دخترم را به صد دینار کابین به تو داده‌ام. |
پی‌نوشت

↑  Wetzstein
↑  Chwaresmischer Wortindex
برای مطالعهٔ بیشتر

هومباخ، هلموت (۱۳۹۰). «خوارزمی». راهنمای زبان‌های ایرانی. ج. ۱. ترجمهٔ آرمان بختیاری، عسکر بهرامی، حسن رضایی باغ‌بیدی، نگین صالحی‌نیا. تهران: انتشارات ققنوس. شابک ۹۶۴-۳۱۱-۴۰۳-۱.
Humbach, Helmut (1989). "Choresmian".  In R. Schmitt (ed.). Compendium Linguarum Iranicarum (به انگلیسی). Wiesbaden: Dr. Ludwig Reichert Verlag. p. 193–203.
MACKENZIE, D. N (2007). "KHWARAZMIAN LANGUAGE AND LITERATURE". THE CAMBRIDGE HISTORY OF IRAN (به انگلیسی). Vol. III/2. New York: CAMBRIDGE UNIVERSITY PRESS.
MacKenzie, D. N (1992). "The Chorasmian Language". Encyclopædia Iranica (به انگلیسی). Vol. ۵. New York: Bibliotheca Persica Press. p. ۵۱۷–۵۲۰. Archived from the original on 20 May 2024. Retrieved 20 May 2024.
MacKenzie، D. N (۱۹۷۰). «The Khwarezmian glossary—I» (PDF) (۳۳). Bulletin of the School of Oriental and African Studies: ۵۴۰–۵۵۹. doi:10.1017/S0041977X00126552. دریافت‌شده در ۲۰ مه ۲۰۲۴.
MacKenzie، D. N (۱۹۷۱a). «The Khwarezmian glossary—II» (PDF) (۳۴). Bulletin of the School of Oriental and African Studies: ۷۴–۹۰. doi:10.1017/S0041977X00141588. دریافت‌شده در ۲۰ مه ۲۰۲۴.
MacKenzie، D. N (۱۹۷۱b). «The Khwarezmian glossary—III» (PDF) (۳۴). Bulletin of the School of Oriental and African Studies: ۳۱۴–۳۳۰. doi:10.1017/S0041977X00129568. دریافت‌شده در ۲۰ مه ۲۰۲۴.
MacKenzie، D. N (۱۹۷۱c). «The Khwarezmian glossary—IV» (PDF) (۳۴). Bulletin of the School of Oriental and African Studies: ۵۲۱–۵۳۷. doi:10.1017/S0041977X00128526. دریافت‌شده در ۲۰ مه ۲۰۲۴.
MacKenzie، D. N (۱۹۷۲). «The Khwarezmian glossary—V» (PDF) (۳۵). Bulletin of the School of Oriental and African Studies: ۵۶–۷۳. doi:10.1017/S0041977X00107360. دریافت‌شده در ۲۰ مه ۲۰۲۴.
موقعیت خوارزم در نقشه ایران در عصر خلافت مقدس (جنوب بحر خوارزم یا دریاچه آرال کنونی در بالای نقشه) برگرفته از کتاب جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی
ناحیه خوارزم
شهرستان بوردن، تگزاس

مکان در 22px تگزاس, 23x15px|border |alt=|link= ایالات متحده آمریکا
| شهرستان بوردن، تگزاس Borden County, Texas | شهرستان بوردن، تگزاس Borden County, Texas |
| --- | --- |
شهرستان: شهرستان
موقعیت در تگزاس: موقعیت در تگزاس
ایالت:  تگزاس
بخشداری: گیل
تاریخ تاسیس: ۱۸۷۶
بخشداری: گیل
مساحت: مساحت
 • کل: ۲٬۳۴۷ کیلومتر مربع (۹۰۶ مایل مربع)
 • خشکی: ۲٬۳۲۸ کیلومتر مربع (۸۹۹ مایل مربع)
 • آب: ۱۹ کیلومتر مربع (۷ مایل مربع)
جمعیت (۲۰۱۰): جمعیت (۲۰۱۰)
 • کل: ۶۴۱
 • تراکم: ۰٫۲۷/کیلومتر مربع (۰٫۷۱/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی ۶- (CST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی ۵- (CDT)
وبگاه: www.co.borden.tx.us
بوردن (به انگلیسی: Borden) شهرستانی در ایالت تگزاس است. در سرشماری سال ۲۰۰۰، جمعیت این شهرستان ۷۲۹ نفر اعلام شد. مرکز بوردن شهر گیل است. شهرستان بوردن در سال ۱۸۷۶ تأسیس شد.
جغرافیا

طبق اداره آمار آمریکا، این شهرستان مساحتی در حدود ۲٬۳۴۷ کیلومتر مربع دارد.
جغرافیا > شهرها

گیل
آزادی مذهب در ترکیه

دین در ترکیه (نظرسنجی اپتیمار، 2019)
اسلام (۸۹٫۵٪)
بی‌دینی (دادارباوری) (۴٫۵٪)
بی‌دینی (ندانم‌گرایی) (۲٫۷٪)
بی‌دینی (خداناباوری) (۱٫۷٪)
دیگر مذاهب (مسیحیت، بهائیت، یهودیت، تنگری‌باوری، ایزدی (دین)) (۰٫۵٪)
بی‌پاسخ (۱٫۷٪)
ترکیه طبق مادهٔ ۲۴ قانون اساسی، کشوری سکولار است. سکولاریسم در ترکیه از اهداف شش‌گانهٔ آتاترک نشأت می‌گیرد: جمهوری‌خواهی، پوپولیسم، لائیسیته، اصلاح‌طلبی، ملی‌گرایی و دولت‌گرایی. دولت ترکیه محدودیت‌هایی را برای مسلمانان و دیگر گروه‌های مذهبی و همچنین ابراز اسلام مذهبی در ادارات و موسسات دولتی از جمله دانشگاه‌ها اعمال می‌کند.
جمعیت‌شناسی مذهبی

به گفته دولت ترکیه، ۹۰ درصد جمعیت این کشور مسلمان (عمدتا سنی هستند). کتاب حقایق جهانی ۹۹٫۸ درصد از جمعیت ترکیه را مسلمان ذکر کرده‌است. دولت سه جامعهٔ مذهبیِ اقلیت را به رسمیت می‌شناسد: مسیحیان ارتدوکس یونانی، مسیحیان حواری ارمنی و یهودیان (اگرچه جوامع غیر مسلمان دیگری نیز وجود دارند). گزارش سال ۲۰۰۶ وزارت امور خارجه ایالات متحده، اقلیت‌های مذهبی زیر را در ترکیه برشمرده است:
| 0 | 1 |
| --- | --- |
مسیحیان حواری ارمنی: ۶۵۰۰۰
یهودیان: ۲۳۰۰۰
مسیحیان ارتدوکس یونانی: ۶۵۰۰
بهائیان: ۱۰۰۰۰
مسیحیان ارتدوکس سوری (سوریایی).: ۱۵۰۰۰
ایزدی‌ها: ۵۰۰۰
شاهدان یهوه: ۳۳۰۰
پروتستان‌ها: ۳۰۰۰
هندسه مولکولی

برخی پارمترهای هندسی مولکول آب
هندسه مولکولی(به انگلیسی: Molecular geometry) در علم شیمی و زیست شیمی عبارت است از بررسی چگونگی قرارگیری اتم‌ها در فضای سه بعدی در یک مولکول شیمیایی. این موضوع تعیین‌کننده خواصی چون فاز ماده، قطبیت شیمیایی، رنگ، خاصیت مغناطیسی و واکنش پذیری در یک ماده است.
تعیین

هندسه مولکولی را می‌توان با روش‌های مختلف طیف‌سنجی و روش‌های پراش تعیین کرد. طیف‌سنجی IR، مایکروویو و رامان می‌توانند اطلاعاتی در مورد هندسه مولکول از جزئیات جذب ارتعاشی و چرخشی شناسایی‌شده توسط این تکنیک‌ها به دست دهند. کریستالوگرافی اشعه ایکس، پراش نوترون و پراش الکترون می‌توانند ساختار مولکولی را برای جامدات کریستالی بر اساس فاصله بین هسته‌ها و غلظت چگالی الکترون ارائه دهند. پراش الکترون گاز را می‌توان برای مولکول‌های کوچک در فاز گاز استفاده کرد. روش‌های NMR و FRET می‌توانند برای تعیین اطلاعات تکمیلی از جمله فواصل نسبی،   زوایای دو وجهی، زاویه و اتصال استفاده شوند. هندسه‌های مولکولی به بهترین وجه در دمای پایین تعیین می‌شوند زیرا در دماهای بالاتر ساختار مولکولی در هندسه‌های قابل دسترس تر به‌طور میانگین محاسبه می‌شود (به بخش بعدی مراجعه کنید). مولکول‌های بزرگ‌تر اغلب در چندین هندسه پایدار (ایزومر ساختاری) وجود دارند که از نظر انرژی در سطح انرژی پتانسیل نزدیک هستند. هندسه‌ها را نیز می‌توان با روش‌های شیمی کوانتومی از ابتدا با دقت بالا محاسبه کرد. هندسه مولکولی می‌تواند به صورت جامد، محلول و گاز متفاوت باشد. موقعیت هر اتم با ماهیت پیوندهای شیمیایی که توسط آن به اتم‌های همسایه خود متصل می‌شود تعیین می‌شود. هندسه مولکولی را می‌توان با موقعیت این اتم‌ها در فضا توصیف کرد، که طول پیوند دو اتم به هم پیوسته، زاویه پیوند سه اتم متصل، و زاویه پیچش (زوایای دو وجهی) سه پیوند متوالی را برمی‌انگیزد.
تأثیر تحریک حرارتی

از آنجایی که حرکت اتم‌ها در یک مولکول توسط مکانیک کوانتومی تعیین می‌شود، «حرکت» باید به روش مکانیکی کوانتومی تعریف شود. انتقال و چرخش کلی (خارجی) حرکت مکانیکی کوانتومی هندسه مولکول را به سختی تغییر می‌دهد. (تا حدی چرخش از طریق نیروهای کوریولیس و اعوجاج گریز از مرکز هندسه را تحت تأثیر قرار می‌دهد، اما این برای بحث حاضر قابل اغماض است) علاوه بر انتقال و چرخش، نوع سوم حرکت، ارتعاش مولکولی است که با حرکات داخلی اتم‌ها مطابقت دارد. به عنوان کشش باند و تغییر زاویه پیوند. ارتعاشات مولکولی هارمونیک هستند (حداقل با تقریب خوب)، و اتم‌ها در مورد موقعیت‌های تعادلی خود نوسان می‌کنند، حتی در صفر مطلق دما. در صفر مطلق همه اتم‌ها در حالت پایه ارتعاشی خود هستند و حرکت مکانیکی کوانتومی نقطه صفر را نشان می‌دهند، به طوری که تابع موج یک حالت ارتعاشی منفرد یک اوج تیز نیست، بلکه یک نمایی با عرض محدود است (تابع موج برای n = ۰ نشان داده شده در مقاله در مورد نوسانگر هارمونیک کوانتومی). در دماهای بالاتر، حالت‌های ارتعاشی ممکن است از نظر حرارتی برانگیخته شوند (در یک تفسیر کلاسیک، یکی این را با بیان اینکه «مولکول‌ها سریع‌تر می‌لرزند» بیان می‌کند)، اما آنها همچنان در اطراف هندسه قابل تشخیص مولکول در نوسان هستند.
(سانتی‌متر متقابل یک واحد انرژی است که معمولاً در طیف‌سنجی مادون قرمز استفاده می‌شود؛ ۱ سانتی‌متر معادل ۱٫۲۳۹۸۴×10-4 eV است). هنگامی که یک انرژی تحریک ۵۰۰ سانتی‌متر-۱ است، حدود ۸٫۹ درصد از مولکول‌ها در دمای اتاق از نظر حرارتی برانگیخته می‌شوند. برای در نظر گرفتن این موضوع: کمترین انرژی ارتعاشی تحریک در آب حالت خمشی است (حدود ۱۶۰۰ سانتی‌متر-۱). بنابراین، در دمای اتاق کمتر از ۰٫۰۷ درصد از تمام مولکول‌های یک مقدار معین آب سریع‌تر از صفر مطلق ارتعاش می‌کنند. همان‌طور که در بالا گفته شد، چرخش به سختی بر هندسه مولکولی تأثیر می‌گذارد. اما، به عنوان یک حرکت مکانیکی کوانتومی، در دماهای نسبتاً پایین (در مقایسه با ارتعاش) از نظر حرارتی برانگیخته می‌شود. از دیدگاه کلاسیک می‌توان بیان کرد که در دماهای بالاتر، مولکول‌های بیشتری سریع تر می‌چرخند، که به این معنی است که سرعت زاویه ای و تکانه زاویه ای بالاتری دارند. در زبان مکانیک کوانتومی: حالت‌های ویژه بیشتری با تکانه زاویه‌ای بالاتر با افزایش دما پر از حرارت می‌شوند. انرژی‌های تحریک چرخشی معمولی در حد چند سانتی‌متر-۱ هستند. نتایج بسیاری از آزمایش‌های طیف‌سنجی گسترش می‌یابد، زیرا شامل میانگین‌گیری بیش از حالت‌های چرخشی است. استخراج هندسه‌ها از طیف‌ها در دماهای بالا اغلب دشوار است، زیرا تعداد حالت‌های چرخشی بررسی‌شده در میانگین‌گیری تجربی با افزایش دما افزایش می‌یابد؛ بنابراین، بسیاری از مشاهدات طیف‌سنجی را می‌توان انتظار داشت که هندسه‌های مولکولی قابل‌اعتمادی را در دمای نزدیک به صفر مطلق به دست آورند، زیرا در دماهای بالاتر، حالت‌های چرخشی بسیار زیادی از نظر حرارتی پر می‌شوند.
پیوند

طبق تعریف، مولکول‌ها اغلب با پیوندهای کووالانسی شامل پیوندهای منفرد، دوتایی و/یا سه‌گانه در کنار هم نگه داشته می‌شوند، که در آن یک «پیوند» یک جفت الکترون مشترک است (روش دیگر پیوند بین اتم‌ها پیوند یونی نامیده می‌شود و شامل یک کاتیون مثبت و آنیون منفی). هندسه‌های مولکولی را می‌توان بر حسب «طول پیوند»، «زوایای پیوند» و «زوایای پیچشی» مشخص کرد. طول پیوند به عنوان فاصله متوسط بین هسته‌های دو اتم متصل به هم در هر مولکول معین تعریف می‌شود. زاویه پیوند، زاویه ای است که بین سه اتم در عرض حداقل دو پیوند ایجاد می‌شود. برای چهار اتم متصل به هم در یک زنجیره، زاویه پیچشی زاویه بین صفحه تشکیل شده توسط سه اتم اول و صفحه تشکیل شده توسط سه اتم آخر است.
هندسه مولکولی توسط رفتار مکانیکی کوانتومی الکترون‌ها تعیین می‌شود. با استفاده از تقریب پیوند ظرفیتی می‌توان این را با نوع پیوند بین اتم‌هایی که مولکول را می‌سازند درک کرد. هنگامی که اتم‌ها برای تشکیل یک پیوند شیمیایی برهم کنش می‌کنند، گفته می‌شود که اوربیتال‌های اتمی هر اتم در فرآیندی به نام هیبریداسیون مداری با هم ترکیب می‌شوند. دو نوع رایج پیوندها، پیوندهای سیگما (معمولاً توسط اوربیتال‌های هیبریدی تشکیل می‌شوند) و پیوندهای پی (که توسط اوربیتال‌های p ترکیب نشده برای اتم‌های عناصر گروه اصلی تشکیل می‌شوند) هستند. هندسه را می‌توان با تئوری اوربیتال مولکولی که در آن الکترون‌ها جابجا می‌شوند، درک کرد. درک رفتار موج مانند الکترون‌ها در اتم‌ها و مولکول‌ها موضوع شیمی کوانتومی است.
ایزومرها

ایزومرها انواعی از مولکول‌ها هستند که فرمول شیمیایی مشترکی دارند اما هندسه‌های متفاوتی دارند که در نتیجه خواص مختلفی دارند: یک ماده خالص تنها از یک نوع ایزومر یک مولکول (همه ساختار هندسی یکسانی دارند) تشکیل شده است. ایزومرهای ساختاری فرمول شیمیایی یکسانی دارند اما آرایش فیزیکی متفاوتی دارند و اغلب هندسه‌های مولکولی متناوب با خواص بسیار متفاوت را تشکیل می‌دهند. اتم‌ها به ترتیب یکسانی به هم متصل نیستند. ایزومرهای عملکردی انواع خاصی از ایزومرهای ساختاری هستند که در آن گروه‌های خاصی از اتم‌ها رفتار خاصی مانند اتر یا الکل از خود نشان می‌دهند. استریو ایزومرها ممکن است بسیاری از خواص فیزیکوشیمیایی مشابه (نقطه ذوب، نقطه جوش) و در عین حال فعالیت‌های بیوشیمیایی بسیار متفاوتی داشته باشند. این به این دلیل است که آنها دستی را نشان می‌دهند که معمولاً در سیستم‌های زنده یافت می‌شود. یکی از مظاهر این کایرالیته یا دست‌وار بودن این است که آنها توانایی چرخش نور پلاریزه را در جهات مختلف دارند. تاخوردگی پروتئین مربوط به هندسه‌های پیچیده و ایزومرهای مختلفی است که پروتئین‌ها می‌توانند داشته باشند.
انواع ساختار مولکولی

زاویه پیوند، زاویه هندسی بین دو پیوند مجاور است. برخی از اشکال رایج مولکول‌های ساده عبارتند از خطی: در مدل خطی، اتم‌ها در یک خط مستقیم به هم متصل می‌شوند. زوایای پیوند روی ۱۸۰ درجه تنظیم شده است. به عنوان مثال، دی‌اکسید کربن و اکسید نیتریک یک شکل مولکولی خطی دارند. مسطح مثلثی: مولکول‌هایی با شکل مسطح مثلثی تا حدودی مثلثی و در یک صفحه (مسطح) هستند. در نتیجه، زوایای پیوند در ۱۲۰ درجه تنظیم می‌شود. به عنوان مثال، تری فلوراید بور. زاویه ای: مولکول‌های زاویه دار (همچنین خم یا V شکل نیز نامیده می‌شود) شکل غیر خطی دارند. به عنوان مثال، آب (H2O) که زاویه ای در حدود ۱۰۵ درجه دارد. یک مولکول آب دارای دو جفت الکترون پیوند خورده و دو جفت تکی غیر مشترک است. چهار وجهی: چهار وجهی به معنای چهار است و - وجهی مربوط به صورت یک جامد است، بنابراین «چهاروجهی» در لغت به معنای «چهار وجه» است. این شکل زمانی پیدا می‌شود که چهار پیوند روی یک اتم مرکزی وجود داشته باشد، بدون جفت الکترون مشترک اضافی. مطابق با VSEPR (نظریه دافعه جفت الکترون لایه ظرفیتی)، زوایای پیوند بین پیوندهای الکترونی آرکوس (-۱/۳) = ۱۰۹٫۴۷ درجه است به عنوان مثال، هگزا فلوراید گوگرد (SF6) یک مولکول هشت وجهی است. هرمی مثلثی: یک مولکول هرمی مثلثی شکلی هرم مانند با قاعده مثلثی دارد. بر خلاف اشکال مسطح خطی و مثلثی، اما مشابه جهت چهار وجهی، اشکال هرمی برای جداسازی کامل الکترون‌ها به سه بعد نیاز دارند. در اینجا، تنها سه جفت الکترون پیوندی وجود دارد که یک جفت تنها مشترک باقی نمی‌ماند. جفت تنها – دافعه‌های جفت پیوند، زاویه پیوند را از زاویه چهار وجهی به مقدار کمی پایین‌تر تغییر می‌دهند. به عنوان مثال، آمونیاک (NH3).
در جدول زیر برخی از ساختارهای هندسی مهم مولکول‌ها نشان داده شده است:
| جفت الکترون‌های پیوندی | جفت الکترون‌های ناپیوندی | قلمروهای الکترونی | شکل | زاویه پیوندی ایده‌آل | نمونه | تصویر |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۲ | ۰ | ۲ | خطی | ۱۸۰° | CO۲ |  |
| ۳ | ۰ | ۳ | trigonal planar | ۱۲۰° | BF۳ |  |
| ۲ | ۱ | ۳ | bent | ۱۲۰° (۱۱۹°)  | SO۲ |  |
| ۴ | ۰ | ۴ | چهاروجهی | ۱۰۹٫۵° | CH۴ |  |
| ۳ | ۱ | ۴ | trigonal pyramidal | ۱۰۷°  | NH۳ |  |
| ۲ | ۲ | ۴ | bent | ۱۰۹٫۵° (۱۰۴٫۵°)  | H۲O |  |
| ۵ | ۰ | ۵ | trigonal bipyramidal | ۹۰°, ۱۲۰°, ۱۸۰° | PCl۵ |  |
| ۴ | ۱ | ۵ | seesaw | ۱۸۰°, ۱۲۰°, ۹۰° (۱۷۳٫۱°, ۱۰۱٫۶°)  | SF۴ |  |
| ۳ | ۲ | ۵ | T-shaped | ۹۰°, ۱۸۰° (۸۷٫۵°, < ۱۸۰°)  | ClF۳ |  |
| ۲ | ۳ | ۵ | linear | ۱۸۰° | XeF۲ |  |
| ۶ | ۰ | ۶ | octahedral | ۹۰°, ۱۸۰° | SF۶ |  |
| ۵ | ۱ | ۶ | square pyramidal | ۹۰° (۸۴٫۸°), ۱۸۰°  | BrF۵ |  |
| ۴ | ۲ | ۶ | square planar | ۹۰°, ۱۸۰° | XeF۴ |  |
| ۷ | ۰ | ۷ | pentagonal bipyramidal | ۹۰°, ۷۲°, ۱۸۰° | IF۷ |  |
| ۶ | ۱ | ۷ | pentagonal pyramidal | ۷۲°, ۹۰°, ۱۴۴° | XeOF۵− |  |
| ۵ | ۲ | ۷ | planar pentagonal | ۷۲°, ۱۴۴° | XeF۵− |  |
| ۸ | ۰ | ۸ | square antiprismatic |  | XeF۸۲− |  |
| ۹ | ۰ | ۹ | tricapped trigonal prismatic |  | ReH۹۲− |  |
زیراج

مکان در South Khorasan, 23x15px|border |alt=|link= ایران
| زیراج | زیراج |
| --- | --- |
روستا: روستا
زیراج: زیراج
مختصات: ۳۳°۰۲′۲۸٫۴″ شمالی ۵۹°۱۶′۲۸٫۷″ شرقی﻿ / ﻿۳۳٫۰۴۱۲۲۲°شمالی ۵۹٫۲۷۴۶۳۹°شرقی﻿ / 33.041222; 59.274639: مختصات: ۳۳°۰۲′۲۸٫۴″ شمالی ۵۹°۱۶′۲۸٫۷″ شرقی﻿ / ﻿۳۳٫۰۴۱۲۲۲°شمالی ۵۹٫۲۷۴۶۳۹°شرقی﻿ / 33.041222; 59.274639
شهرستان‌های ایران: شهرستان بیرجند
بخش: بخش مرکزی شهرستان بیرجند
تقسیمات کشوری در ایران: دهستان القورات
جمعیت (۱۳۹۵): جمعیت (۱۳۹۵)
 • کل: ۸۱
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۳:۳۰ (ساعت رسمی ایران)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۴:۳۰ (ساعت رسمی ایران)
زیراج که به نام زیراچ در بین اهالی معروف تر است روستای کوچکی است در دهستان القورات از توابع بخش مرکزی شهرستان بیرجند، واقع در استان خراسان جنوبی که بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این روستا ۸۱ نفر (در ۳۰ خانوار) بوده‌است.
| جمعیت تاریخی> سال | جمعیت تاریخی> جمعیت | جمعیت تاریخی> ±% |
| --- | --- | --- |
| ۱۳۸۵ | ۸۵ | —     |
| ۱۳۹۵ | ۸۱ | ۴٫۷٪− |
آری لنوکس

کورتنی شاناد سالتر (متولد ۲۶ مارس ۱۹۹۱)، معروف به آری لنوکس، خواننده آر اند بی آمریکایی است.
کورتنی شاناد سالتر در ۲۶ مارس ۱۹۹۱ در واشینگتن دی سی در خانواده گلوریا سالتر و شین سالتر به دنیا آمد. او سالهای شکل‌گیری خود را در منطقه DMV گذراند و در دبیرستان ویلسون و مدرسه هنر دوک الینگتون تحصیل کرد. نام هنری او تحت تأثیر مری لنوکس، شخصیتی در اقتباس سینمایی باغ مخفی (۱۹۹۳) بود.
آهنگ‌شناسی

شی باتر عزیزم (۲۰۱۹)
سن/جنس/مکان (۲۰۲۲)
فیلم‌شناسی

| سال | عنوان | نقش | یادداشت |
| --- | --- | --- | --- |
| ۲۰۱۹ | Dreamville Presents: Revenge | خودش | مستند |
| ۲۰۲۱ | بازی | خودش | اپیزود: «حزب سفید. مردم سفید. دروغ‌های سفید.» |
تورها

تور کودک شی باتر (۲۰۱۹)
تور سن/جنس/مکان (۲۰۲۳)
۴ تور فقط چشم شما (J. Cole) (2017)
تور از آتلانتا شرقی با عشق (6LACK) (۲۰۱۸)
چون من هم تو را دوست دارم تور (لیزو) (۲۰۱۹)
تور نوستالژی (موج میله) (۲۰۲۳)
پیشینه فوتبال

اولین سوابق ثبتی آنچه که احتمالاً قدیمی‌ترین فعالیت شبیه به فوتبال به حساب می‌آمده را، می‌توان در دست نوشته‌های چینی نظامی در دوره سلسله هان و حدود قرن دوم قبل از میلاد پیدا نمود. آن‌ها با سر سربازان بازنده این بازی را انجام می‌دادند.
این بازی سالیان زیاد انجام می‌شد ولی به نظر می‌رسد که در حدود نیمه قرن ۱۹ میلادی از بین رفته باشد. در سال ۱۹۰۳ و در یک اقدام سمبلیک در جهت احیای سنت‌های باستانی، این بازی مجدداً احیاء گشته و هم‌اکنون نیز در برخی فستیوال‌های توریستی قابل رویت است.
قدمت بازی‌های همراه با توپ فرا آمریکایی که با توپ‌های لاستیکی انجام می‌شده‌اند حتی بسیار قبل از مورد بالا ثبت گردیده‌اند و تصور می‌شود که در مراحل اولیه پیدایش، شباهت زیادی به فوتبال داشته‌اند. اما از آنجایی که فرم‌های بعدی این بازی‌ها شباهت‌هایی با بسکتبال یا والیبال داشته‌اند و همچنین به دلیل آنکه نفوذ این گونه بازی‌ها بروی بازی مدرن فوتبال بسیار کم بوده‌است، بیشتر آن‌ها به‌عنوان فوتبال طبقه‌بندی نمی‌گردند.
یونانیان و اهالی رم نیز به داشتن بازی‌های همراه با توپ که در آن‌ها از پای خود استفاده می‌کرده‌اند، شناخته شده‌اند.
نویسنده رومی سیسرو در یکی از نوشته‌های خود وضعیتی را توصیف می‌کند که در آن مردی در مغازه سلمانی و در حال اصلاح بخاطر شوت شدن یک توپ به داخل مغازه کشته می‌شود.
اعتقاد بر این است که بازی رومی هارپستوم از نوعی بازی تیمی به نام «επισκυρος» (اپی اسکایروس) یا فنیدا که اولین بار توسط نمایشنامه‌نویس یونانی انتیفانس (۳۱۱–۳۸۸ قبل از میلاد) به کار برده شده و بعداً کلمنت الکساندریا نیز به آن اشاره داشته‌است، گرفته شده‌است. به‌نظر می‌رسد این بازی بنوعی نه چندان واضح شبیه به راگبی بوده‌است.
البته سوابق غیر مستند دیگری از بازی‌های ماقبل تاریخ، باستانی یا سنتی انجام شده با توپ که توسط مردم بومی در سراسر جهان انجام می‌شده نیز در دسترس می‌باشند. به‌عنوان مثال، در سال ۱۶۱۰ ویلیام استراچی از منطقه جیمز تاون اولین شخصی بود که یک نوع بازی به نام پاهساهمان را که توسط آمریکائی بومی بازی می‌شده را ثبت نموده‌است. در منطقه ویکتوریا، استرالیا، مردم بومی استرالیا نوعی بازی به نام مارن کروک را انجام می‌دادند. در کتاب رابرت برو-اسمیت که در سال ۱۸۷۸ به نام «مردم بومی منطقه ویکتوریاً منتشر شد نیز از مردی به نام ریچارد توماس نام برده شده که در سال ۱۸۴۱ شاهد انجام این بازی توسط مردم بومی منطقه بوده‌است.» آقای توماس توصیف می‌نماید که چطور بازیکن جلو توپ ساخته شده از پوست صاریغ را شوت نموده و دیگر بازیکنان برای گرفتن آن به هوا برمی‌خاستند. «امروزه اعتقاد گسترده‌ای مبنی بر اینکه مارن کروک تأثیر زیادی بر پیشرفت قواعد فوتبال استرالیا داشته، وجود دارد (بخش زیر را ببینید). در سرزمین کانادای شمالی و / یا آلاسکا، اینیوایت (اسکیموها) نوعی بازی بروی یخ بنام»آکاساکتوک" را انجام می‌داده‌اند. هر بازی با حضور دو تیم روبروی هم در دو خط موازی آغاز می‌شد. سپس دو تیم سعی در ضربه زدن به توپ، هدایت آن به سمت خط دروازه حریف و کاشتن گل داشتند.
قدمت این بازی‌ها و امثال آن‌ها به‌طور عمیق در روزگاران باستان قرار داشته و در طول قرون متمادی، تأثیر خود را بر روی فوتبال داشته‌است. به‌هرحال، به‌نظر می‌رسد که مسیر حرکت بسوی فوتبال مدرن در اروپای غربی و به‌خصوص در انگلستان شکل گرفته باشد.
کالچو فیورنتینو (فوتبال فلورانسی=توپ زدن با پای فلورانسی)

مقالهٔ اصلی: کالچو فیورنتینو
در قرن ۱۶، شهر فلورانس با یک بازی که امروزه به نام ""کالچو استوریکو"" (توپ زدن با پای تاریخی) شناخته می‌شود، دوران بین ظهور عیسی و ماه روزه را درشهرپیزا دلا نوور ویا پیزا سانتا کروس جشن گرفت. اشراف جوان شهر لباس‌های عای ابریشمی در برکرده و در یک فرم خشن فوتبال شرکت نمودند. به‌عنوان مثال، بازیکنان «کالچو» می‌توانستند از ضربات مشت، شانه و لگد به حریفان خود استفاده کنند. ضربات به قسمت زیر کمربند نیز مجاز بود. ریشه این بازی در آموزش تمرینات نظامی بود.
معروفترین مسابقه در ۱۷ فوریه سال ۱۵۳۰ انجام شد. هنگامی‌که سربازان چارلز چهارم، امپراتور مقدس رم فلورانس را محاصره کرده بودند. یک مسابقه «کالچو» برای نشان دادن مقاومت برگزار گردید. در سال ۱۵۸۰، کانت جیوانی دبرادی دورنیو کتابی با عنوان «دیسکورسو سوپرا گیوسودل کالچو فیورنتینو» نوشت. که برخی اوقات به‌عنوان اولین کتاب منتشر شده قواعد بازی فوتبال شناخته می‌شود. این بازی در طول زمان ژانویه ۱۷۳۹ تا می۱۹۳۰ یعنی زمان احیای آن به‌مناسبت ۴۰۰ صدمین سالگرد مسابقه یادشده، بازی نشد.
«کالچو» هنوز به‌عنوان جذب گردشگر بازی می‌شود.
عدم تصویب و تلاش جهت منع بازی فوتبال

تلاش‌های بیشماری در جهت ممنوع ساختن مسابقه فوتبال به‌خصوص از نوع خشن و تفرقه افکن آن صورت گرفته‌است. این تلاش‌ها به‌خصوص در انگلستان و دیگر بخش‌های اروپا در دوران قرون وسطی و اوایل عصر مدرن. در بین سال‌های ۱۳۲۴ تا ۱۶۶۷ فوتبال به موجب بیش از ۳۰ قانون محلی و سلطنتی در انگلستان ممنوع بود. احتیاج به تکرار مکرر وجود چنین قوانینی نشانه سخت بودن ممنوع نگه داشتن بازی‌های مشهور است.
شاه ادوارد دوم آنقدر از بی قانونی فوتبال در لندن آزرده شد که در مورخ ۱۳ آوریل سال ۱۳۱۴ فرمان ممنوعیت آن را صادر نمود: «از آنجائیکه سرو صدای زیاد در شهر بخاطر ضربه زدن به توپ‌های بزرگ ایجاد می‌شود و بر اثر آن شیاطین زیادی که خدا آن‌ها را منع کرده برمی‌خیزند؛ ما به نیابت از شاه، مجازات زندان را برای افرادی که به این بازی مبادرت ورزند، مقدر می‌سازیم.»
دلایل ممنوعیت از سوی ادوارد سوم در ۱۲ ژوئن سال ۱۳۴۹ کاملاً واضح بودند: فوتبال و دیگر بازی‌های سرگرمی باعث عدم توجه عوام الناس به تمرین تیراندازی که از ملزومات جنگ است، می‌گردد.
در سال ۱۶۰۸ مقامات محلی شهر منچستر شکایت نمودند که: آنطور که بما گزارش شده‌است، بازی فوتبال…[اینجا] در منچستر باعث بی نظمی فراوان شده‌است و شیشه‌های پنجره‌ها شکسته و باعث گرد آمدن اوباش و افراد بی نظم گردیده‌است… « در همان سال کلمه فوتبال با حالتی منفی در کلام ویلیام شکسپیر ظاهر شد. در نمایش نامه» شاه لیر «شکسپیر مطلبی به این شرح وجود دارد:» نه ترایپت و نه شما حق بازی فوتبال را ندارید"(پرده اول، صحنه ۴).
شکسپیر همچنین نام این بازی را در نمایش «کمدی اشتباهات» آورده‌است (پرده دوم صحنه ۱):
کلمه «اسپارن» در ادبیات بمعنای «لگد زدن و دور انداختن» است، بنابراین نتیجه گرفته می‌شود که بازی شامل ضربه زدن بازیکنان به توپ بوده‌است.
به‌هرحال بازی لگد پرانی (جایی که بازیکنان از یک چوب شیار دار جهت بازی با توپ استفاده می‌کرده‌اند) که در ایرلند بازی می‌شده‌است، آنقدر خشن به‌نظر می‌رسیده که مقامات شهر گالوی ترجیح می‌دادند که مردم فوتبال بازی کنند. در سال ۱۵۲۷ آن‌ها اعلام کردند «در هیچ زمان مبادرت به بازی لگد پرانی با توپ کوچک با چوب هاکی یا چوب معمولی وهمچنین مبادرت به بازی هندبال بدون دیوار ممنوع و فقط بازی فوتبال مجاز است.»
به‌هرحال در "کتاب ورزش هاً اثر شاه جیمز به مسیحیان توصیه می‌شد که هر یکشنبه بعد از ظهر و بعد از مراسم دعا و نیایش فوتبال بازی کنند .
این کتاب توسط اسقف مورتن و با راهنمائی
شاه در مورخه ۲۴ می۱۶۱۸ در گرینویچ، مورد تصحیح قرار گرفت. در ابتدا دستور آن بود که متن این کتاب صرفاً در کلیساهای حوزه مانکا شایر خوانده شود. هدف کتاب آرامش بخشیدن به سر سختی پروتستان‌های ساده کیش انگلستان در محترم داشتن روز تعطیل یکشنبه بود؛ زیرا این تنها راه منحرف نمودن اذهان مردم بود.
پیشرفت‌های دیگر در دهه ۱۸۵۰

توجه روزافزون و پیشرفت انواع بازی‌های فوتبال انگلیسی، در سال ۱۸۵۱ زمانی‌که ریچارد لیندن و ویلیام گیلبرت که هر دو تولیدکننده کفش و چکمه راگبی بودند، در نمایشگاه بزرگ لندن اقدام به نمایش توپ‌های گرد و بیضی شکل نمودند، نشان داده شد. ریچارد لیندن بخاطر ابتکار تولید «توپ قابل ارتجاع کیسه‌ای» و «پمپ دستی برنجی» به دریافت مدال نائل گردید.
باشگاه فوتبال دانشگاه دوبلین و امدش؛ که در کالج ترینیتی دوبلین در سال ۱۸۵۴ به وجود آمد و بعدها به‌عنوان پایگاه بازی مدرسه‌ای راگبی مشهور گردید؛ به‌طور اختلاف برانگیز به‌عنوان قدیمیترین باشگاه فوتبال جهان در هر نوع قانون و قاعده ورزشی شناخته می‌شود.
در اواخر دهه ۱۸۵۰، بسیاری از باشگاه‌ها جهت انجام انواع بازی فوتبال در کشورهای انگلیسی زبان شکل گرفتند. (جهت کسب اطلاعات بیشتر بخش قدیمیترین باشگاه /های فوتبال را ببینید)
باشگاه فوتبال شفیلد که توسط دو نفر از دانش آموزان سابق مدرسه هارو بنام‌های ناتانیل کرسویک. ویلیام پرست در سال ۱۸۵۷ بنیان‌گذاری شد بعدها به‌عنوان قدیمی‌ترین باشگاه انجمن فوتبال (ساکر) معروف گردید. به‌هرحال، این باشگاه در ابتدا بازی را با قواعد خود یعنی قواعد شفیلد انجام می‌داد. البته برخی شباهت هائی با قوانین کمبریج بچشم می‌خورد ولی به بازیکنان اجازه داده می‌شد که به توپ با دست «ضربه» زده و آن را پرتاب نمایند. همچنین به هیچ عنوان قاعده آفساید نیز وجود نداشته و بنابراین بازیکنان مهاجم مجاز به قرار گرفتن دائم در کنار دروازه حریف بودند. این قانون توسط شماری از باشگاه‌های منطقه بکار گرفته شده و در سال ۱۸۶۷، باشگاه انجمن شفیلد به وجود آمد تا برنامه‌ریز کاپ یودان یا اولین مسابقه تورنمنت فوتبال جهان باشد.
قانون شفیلد تا سال ۱۸۷۷ یعنی پس از افشای مکاتبات شدید استوارت جی اسمیت (کاپیتان انجمن منچستر اف. سی.) دبلیو. اس. بامبریج (کالج مارلبرو) در فیلد وجود داشت. در این سال تصمیم گرفته شد که بازی ضرب پا تحت مقررات واحد انجام داده شود. قوانین اف ای عناصری از بازی شفیلد را بکار می‌گرفت.
در سال ۱۸۶۲ یک مرد انگلیسی به نام آقای لیندان پس از آنکه خانم لیندان بر اثر باد کردن بیش از اندازه کیسه مثانه خوک به بیماری ریوی دچار گشت، موفق به ساخت اولین توپ لاستیکی قابل ارتجاع شد. ظهور این توپ‌ها باعث ایجاد یک شکلی در اندازه توپ‌ها شده و از طرفی کیسه لاستیکی باعث محکم و گرد شدن توپ می‌شد. به‌هرحال نظر به اینکه سطح خارجی آن‌ها از چرم ساخته شده بود، در هنگام خیس شدن خیلی سنگین می‌شد. در سال ۱۸۷۲ انجمن انگلیسی فوتبال به‌طور رسمی در کتاب قانون خود اعلام نمود که توپ می‌بایست «کروی بوده و محیط آن ۲۷ تا ۲۸ اینچ باشد» (۶/۶۸ تا ۱/۷۱ سانتی‌متر). این استانداردها هنوز هم توسط فیفا رعایت می‌گردند.