بلغارستان در طول جنگ جهانی دوم
بی‌طرفی اولیه (۱۹۴۱-۱۹۳۹) > اقدامات طرف‌های خارجی

جورج ششم، پادشاه بریتانیا با ارسال نامه‌ای در ۱۵ سپتامبر سال ۱۹۳۹ به بوریس سوم، وعده داد در صورت بی‌طرف ماندن بلغارستان، بریتانیا به این تصمیم احترام خواهد گذاشت. حاکمان بلغارستان این نامه را مخفی نگاه داشتند زیرا می‌پنداشتند بریتانیا برای رسیدن به رومانی و دور زدن آلمان، طرحی پنهان برای تهاجم به بالکان در سر می‌پروراند. پیش از این اتحادیه کشورهای بالکان برای جلوگیری از کشانده شدن جنگ به منطقه، از در اتحاد با بلغارستان درآمده بودند و به همین جهت یوگسلاوی در سال ۱۹۳۷ یک پیمان مَوَدَت با این کشور امضا کرد. رومانی با نگرانی از اقدامات بلغارستان، به سایر کشورهای بالکان توصیه کرد بخشی از خاک خود را برای حفظ ثبات منطقه به بلغارستان بسپارند که مورد بی‌توجهی آن‌ها قرار گرفت.
در همین راستا ۷ سپتامبر سال ۱۹۴۰، با وجود نگرانی رومانی از ایجاد انتظار در مجارستان برای تجدیدنظر پیمان تریانون بلغارستان موفق شد با حمایت قوای محور با انجام مذاکرات و امضای پیمان کرایوا، دوبرویای جنوبی را از رومانی باز پس گیرد. همچنین دو کشور پذیرفتند ۶۵ هزار بلغار دوبرویا شمالی و ۱۱۰ هزار رومانیایی دوبرویای جنوبی را نیز با یکدیگر معاوضه کنند. دوبرویای جنوبی از سال ۱۹۱۳، بجز یک دوره کوتاه در جنگ جهانی اول بین سال‌های ۱۹۱۶ و ۱۹۱۸ که مجدداً به کنترل بلغارستان درآمد، بخشی از رومانی بود (پیمان بخارست). این موفقیت امید بلغارستان را برای حل سایر اختلافات ارضی بدون دخالت مستقیم در جنگ تقویت کرد. بلغارستان در تهدیدی ضمنی، به آلمان اخطار داده بود که اگر در این مسئله یاری نشود از شوروی درخواست کمک خواهد کرد. شوروی که خود بسارابیا را که زمانی بخشی از امپراتوری روسیه بود، را با اعمال تهدید از رومانی پس‌گرفته بود، با وجود سیاست ظاهری عدم تحریک کشورهای دیگر به مطرح کردن چنین خواسته‌هایی از رومانی، به شکل پنهان از مجارستان و بلغارستان خواسته بود چنین سیاستی را در مورد اراضی سابق خود در رومانی پیش بگیرند. تزار بوریس سوم در سخنرانی بیستم سپتامبر سال ۱۹۴۰ خود، از هیتلر، موسولینی، ویکتور امانوئل سوم، ریبنتروپ، چیانو و دولت مجارستان بابت کمک در این مسئله تشکر کرد. تعدادی از خیابان‌ها بدون در نظر گرفتن نقش شوروی به این اسامی نامگذری شد. برخی درون بلغارستان به‌خصوص کمونیست‌ها در اعتراض به این اقدام، تأثیر شوروی در مسئله دوبرویای جنوبی را به اندازه سایر قوای محور یا حتی بیشتر از آن دانستند. دولت بریتانیا نیز برای جلب نظر بلغارستان این پیمان را تأیید کرد که با توجه به موضع ضعف این کشور تأثیر به سزایی نداشت. تزار بوریس سوم در اقدامی عجیب، با وجود تأثیر بسیار اندک بریتانیا در پاسخ از این کشور نیز تشکر کرد که اعتراض آلمان را برانگیخت.
در ماه اکتبر ۱۹۳۹ شوروی با ارسال پیامی خواهان امضای پیمان دوستی و همکاری متقابل با بلغارستان شد. دولت بلغارستان با تأکید بر بی‌طرفی همه‌جانبه و با اشاره به عدم عقد چنین معاهداتی با هیچ کشور دیگری حتی آلمان، این درخواست را رد کرد. هدف دیگر بلغارستان از رد این درخواست ترغیب آلمان به همکاری بیشتر با این کشور جهت پس گرفتن اراضی سابق بود. با این حال بلغارستان همچنان نگران بود آلمان در توافق سری که با شوروی داشته‌است این کشور را در مقابل توسعه طلبی‌های شوروی در بالکان، تنها بگذارد. چهارم دسامبر سال ۱۹۳۹، هربرت ریشتوفن، سفیر آلمان در صوفیه در دیداری که با تزار بوریس سوم داشت, این نگرانی را بیجا خواند و تأکید کرد که شوروی در بالکان خواسته‌ای جز بسارابیا ندارد. با این وجود روابط بلغارستان به عنوان کشوری اسلاو و شوروی، به وجهی ارتقا یافت که یوگسلاوی در ماه ژانویه سال ۱۹۴۰ پیشبینی کرد بلغارستان به زودی در جانب شوروی قرار خواهد گرفت. بلغارستان با رد این ادعا، آن را تنها همکاری با یک همسایه قدرتمند خواند. شکست نسبی شوروی در جنگ با فنلاند باعث شد این فکر متزلزل شود و بلغارستان بیشتر به سمت آلمان هدایت شود.
در این شرایط حساس بلغارستان تلاش می‌کرد با حفظ موقعیت میانه موجب بدبین شدن غربی‌ها به خود و تیره شدن روابط با آن‌ها نشود زیرا تزار بوریس سوم نمی‌خواست بلغارستان را به کشوری منزوی تبدیل کند.