stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
کمونیسم
کمونیسم، به عنوان یک نظریه > کمونیسم غیر مارکسی

علی‌رغم اینکه مارکس برجسته‌ترین نظریه‌پرداز کمونیستی است، کمونیسم شاخه‌های غیر مارکسی نیز دارد. از جمله تأثیرگذارترین این شاخه‌ها آنارکو کمونیسم است که علاوه بر مالکیت اشتراکی، الغای دولت را نیز طلب می‌کند. ویلیام گادوین در انگلستان، پتر کروپوتکین و میخائیل باکونین در روسیه و اما گلدمن در ایالات متحده از جمله معروف‌ترین آنارکو کمونیست‌ها بوده‌اند. به عقیده آن‌ها، دولت و مالکیت خصوصی به یکدیگر وابسته هستند: دولت نهادی است که از مالکیت خصوصی محافظت می‌کند و مالکان پاسدار نهاد دولت هستند. در نتیجه، اگر قرار است منابع به صورت اشتراکی و عادلانه تقسیم شود، پس دولت باید برای همیشه نابود شود. باکونین در کتاب دولت و آنارشی (چاپ ۱۸۷۴) به مارکس و دولت انتقالی مد نظر او — دیکتاتوری پرولتاریا — که قرار است از انقلاب در برابر ضدانقلاب بورژوازی محافظت کند و سپس محو شود، حمله می‌کند و می‌نویسد که هیچ دولتی تا به امروز محو نشده و هرگز نخواهد شد. در عوض، این در ذات دولت است که تلاش کند سلطه خود بر اتباعش را افزایش دهد و همه آزادی‌هایی که یک روز داشتند را بگیرد. باکونین دولت انتقالی مارکس را «دیکتاتوری بر پرولتاریا» لقب می‌دهد.
کمونیسم، به عنوان ایدئولوژی حاکم > جنگ جهانی دوم و گسترش کمونیسم

اطلاعات بیشتر: کمینفرم
تا قبل از دهه ۱۹۴۰ تنها دو کشور کمونیستی وجود داشت؛ شوروی و مغولستان. در کشورهایی مانند آلمان و مجارستان تلاش‌هایی برای برپایی حاکمیت کمونیستی انجام شده بود که نتیجه‌ای نداشت. اما این وضعیت بعد از جنگ جهانی دوم تحول عظیمی به خود دید و تا پایان دهه، بیشتر شرق آسیا و اروپای شرقی تحت حاکمیت کمونیست‌ها بود.
شوروی در سال ۱۹۴۱ در اثر حمله آلمان نازی وارد جنگ شد. آنان در ۱۹۳۹ پیمان عدم‌تجاوزی با آلمان امضا کرده بودند که در واقع چراغ سبزی از سوی نازی‌ها به شوروی برای تصرف کشورهای بالتیک بود. در جریان حمله آلمان، مردم شوروی سرسختانه از کشور خود دفاع کردند. اما استالین می‌دانست کشورش توان شکست کامل متحدین را ندارد، در نتیجه با کشورهای غربی همکاری کرد. آنان از کنفرانس تهران (۱۹۴۳) به بعد برای تعیین مرزهای اروپای جدید مذاکره کردند. از جمله نتایج این مذاکرات تقسیم آلمان بود. نیز چرچیل، در غیاب آمریکا، به استالین پیشنهاد داد بلغارستان و رومانی حوزه نفوذ شوروی، یونان حوزه نفوذ بریتانیا و مجارستان و یوگسلاوی نیز مشترک باشد. استالین به سرعت پذیرفت. شوروی همچنین با انجام کودتایی کمونیست‌ها را در چکسلواکی در قدرت نشاند. در برپایی حکومت کمونیستی در یوگسلاوی، شوروی نقش زیادی نداشت و در واقع رژیم کمونیستی آن کشور بیشتر توسط غرب حمایت می‌شد.
علاوه بر اروپای شرقی، رژیم‌های کمونیستی در شرق و جنوب‌شرق آسیا نیز در مناطق وسیعی قدرت یافتند. تا اواخر دهه ۱۹۴۰، ویتنام (۱۹۴۵)، کره شمالی (۱۹۴۸) و چین (۱۹۴۹) تحت حاکمیت کمونیست‌ها بودند. مورد کره شمالی مثل آلمان شرقی بود که منطقه تحت اشغال شوروی به یک کشور کمونیستی تبدیل شده بود. اما هو شی مین در ویتنام و مائو زدونگ در چین بدون کمک خارجی قابل توجهی قدرت خود را به دست آوردند. مائو در جنگ داخلی علیه ناسیونالیست‌ها پیروز شد و آنان به تایوان گریختند.
بدین ترتیب تعداد کشورهای کمونیستی از ۲ به ۱۳ رسید. این کشورها شامل آلبانی، بلغارستان، چین، چکسلواکی، آلمان (شرقی)، مجارستان، کره (شمالی)، لهستان، رومانی، ویتنام و یوگسلاوی به علاوه شوروی و مغولستان بودند. اکثر این دولت‌ها (به غیر از یوگسلاوی) نزدیکی زیادی به مسکو داشتند و سیاست‌های کلی شوروی از جمله ملی‌سازی صنایع، تحصیل و درمان رایگان، جمعی‌سازی کشاورزی و همین‌طور سرکوب شدید مخالفان را اتخاذ کردند.
کمونیسم، به عنوان ایدئولوژی حاکم > در جهان امروز

احزاب کمونیست در روسیه و جمهوری‌های سابق شوروی وجود دارند اما بعید به نظر می‌رسد که حکومت کمونیستی دوباره در این کشورها برقرار شود. حزب کمونیست فدراسیون روسیه که خلف حزب کمونیست اتحاد شوروی محسوب می‌شود، طرفدارانی دارد اما ایدئولوژی این حزب نه انقلابی، بلکه اصلاح‌گرایانه است.
در چین مائوئیسم تنها روی کاغذ وجود دارد و در عمل اجرا نمی‌شود. هر چند هنوز برخی از صنایع بزرگ در مالکیت دولت هستند اما آن کشور وضوحاً به سمت اقتصادی غیرمتمرکز بر پایه مالکیت خصوصی متمایل است. چین امروز تفاوت زیادی با یک کشور تمام کاپیتالیستی ندارد. علی‌رغم این، حزب کمونیست چین هیچ‌گونه مخالفتی را برنمی‌تابد و سرکوب اعتراضات دانشجویی میدان تیان‌آن‌من در سال ۱۹۸۹ نیز این را نشان داد. خوانش مائوئیستی از مارکسیسم-لنینیسم در دیگر قسمت‌های آسیا مانند نپال وجود دارد، اما به صورتی مبهم و دو پهلو. شورشیان مائوئیستی در نپال بعد از دو دهه مبارزه مسلحانه در ۲۰۰۶ پذیرفتند تفنگ خود را زمین بگذارند و در انتخابات ملی با هدف تشکیل مجلسی جهت بازنویسی قانون اساسی شرکت کنند. آنان که مدعی هستند به دموکراسی چندحزبی و اقتصاد مختلط متعهدند، در انتخابات ۲۰۰۸ مجلس بیشترین کرسی‌ها را به دست آوردند. مائوئیست‌های نپالی بیش از اینکه به همتایان انقلابی قرن بیستمی خود شبیه باشند، به حزب کمونیست چینِ این روزها شباهت دارند.
جمهوری دموکراتیک خلق کره (کره شمالی) آخرین دولتی است که هنوز به سبک شوروی اداره می‌شود. این کشور مطرود جامعه جهانی است و مخالفان خود را به سختی سرکوب می‌کند. کوبا و ویتنام دهه‌هاست از حمایت شوروی محروم شده‌اند، لذا بیشتر و بیشتر به اقتصاد بازار تمایل نشان می‌دهند و درهای کشورشان را بر روی سرمایه‌گذاران خارجی گشوده‌اند؛ با این وجود، هر دو کشور تک‌حزبی هستند.
کشورهای کمونیستی > ساختار سیاسی > حزب کمونیست

همچنین ببینید: حزب کمونیست
علی‌رغم اینکه کشورهای کمونیستی معمولاً نظام‌های تک‌حزبی نامیده می‌شوند و در عمل نیز چنین بود، چند کشور کمونیستی به صورت رسمی چندحزبی بودند. چند حزب سیاسی در بلغارستان، چکسلواکی، آلمان شرقی و لهستان وجود داشت و امروزه نیز احزاب کوچک توسط دولت‌های چین، کره شمالی و ویتنام برتابیده می‌شوند. اما هیچ‌کدام از این احزاب کوچک نمی‌توانند «اپوزیسیون» خوانده شوند زیرا هرگز اجازه نداشتند حزب کمونیست را به چالش بطلبند. احزاب کمونیست حاکم در کشورهای مختلف نام‌های مختلفی داشتند، اما همگی به شیوه سانترالیسمِ دمکراتیک اداره می‌شدند — بدان معنا که دربارهٔ تصمیم‌گیری‌ها بحث می‌شد اما بعد از اتخاذ تصمیم نهایی، باید به صورت کامل در جامعه و حزب اجرا می‌شد. عملکرد این احزاب کشور به کشور با توجه به فاکتورهایی چون اندازه جمعیت متغیر بود؛ اما در نکات کلی شبیه به یکدیگر و هرم‌وار بودند. این هرم در پایین‌ترین سطح از یک شخص آغاز می‌شد و در بالاترین سطح به چهار بخش کنگره حزب، کمیته مرکزی، دبیرخانه و پولیتبورو می‌رسید. روی کاغذ، بین دولت و حزب تفاوت وجود داشت. حزب باید اهداف‌بلند مدت را تعیین و بر عملکرد دولت نظارت می‌کرد، اما در عمل بین حزب و نهادهای دولتی همپوشانی وجود می‌داشت. حزب همچنین از طریق نظام نومن‌کلاتورا (فهرست اسامی) افرادی که به مقام‌های مهم منصوب می‌شدند را کنترل می‌کرد.
| رتبه | کشور | درصد از جمعیت | چند حزبی؟ | رتبه | کشور | درصد از جمعیت | چند حزبی؟ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱ | کره شمالی | ۱۶٫۰٪ | بله | ۱۰ | آلبانی | ۴٫۴٪ | خیر |
| ۲ | رومانی | ۱۴٫۶٪ | خیر | ۱۱ | کوبا | ۴٫۴٪ | خیر |
| ۳ | آلمان شرقی | ۱۳٫۱٪ | بله | ۱۲ | مغولستان | ۴٫۲٪ | خیر |
| ۴ | چکسلواکی | ۱۰٫۴٪ | بله | ۱۳ | چین | ۴٫۰٪ | بله |
| ۵ | بلغارستان | ۹٫۷٪ | بله | ۱۴ | ویتنام | ۳٫۰٪ | بله |
| ۶ | یوگسلاوی | ۹٫۶٪ | خیر | ۱۵ | لائوس | ۱٫۰٪ | خیر |
| ۷ | مجارستان | ۸٫۰٪ | خیر | ۱۶ | افغانستان | ۰٫۶٪ | خیر |
| ۸ | شوروی | ۶٫۷٪ | خیر | ۱۷ | کامبوج | ۰٫۰۱٪ | خیر |
| ۹ | لهستان | ۶٫۳٪ | بله | ۱۸ | اتیوپی | ۰٫۰۰۶٪ | خیر |
کشورهای کمونیستی > ساختار سیاسی > دولت

در کنار حزب کمونیست که وظیفه داشت جامعه را هدایت کند، وظیفه تصویب، تفسیر و اجرای قانون و دفاع از کشور به دولت سپرده شده بود. در نتیجه شامل مجلس، وزارتخانه‌ها، شوراهای محلی، دادگاه‌ها، پلیس (و پلیس مخفی) و نیروهای نظامی می‌شد. تقریباً همه کشورهای کمونیستی (غیر از سه کشور فدرال شوروی، یوگسلاوی و چکسلواکی) تک‌مجلسی بودند. نام رایج برای مجلس در این کشورها مجمع ملی یا مجمع خلق بود، هر چند گاه شورای عالی (شوروی) و کنگره ملی خلق (چین) نیز نامیده می‌شد. وزارت‌خانه‌ها در کشورهای کمونیستی بی‌شباهت به وزارت‌خانه‌ها در سیستم‌های غربی نبودند اما به دلیل سلطه دولت بر اقتصاد، تعداد زیادی وزارت‌خانه وجود داشت که هر کدام مسئول بخشی از اقتصاد بودند. این کشورها نهادهای محلی نیز داشتند تا در اداره کشور یاری کنند اما قدرت این نهادها بسته به زمان و مکان متفاوت بود. یوگسلاوی کشوری بود که بیشترین قدرت را به نهادهای محلی داده بود. در کشورهای کمونیستی قوه قضائیه مستقل نیز وجود نداشت و قاضی‌ها به رژیم وفاداری بیشتری داشتند، تا برقراری قانون. شکایت از رژیم حاکم به یک دادگاه تقریباً امری ناشناخته برای شهروندان این نظام‌ها بود. پلیس به دو بخش تقسیم می‌شد: پلیس عادی و پلیس امنیتی یا مخفی. وظیفه اولی برخورد با مجرمان غیرسیاسی بود و دومی حفظ امنیت کشور؛ نتیجتاً وظیفه پلیس‌های مخفی مانند کاگ‌ب برخورد با مخالفان سیاسی بود. نیروهای نظامی علاوه بر دفاع از کشور، در سیاست نیز اثرگذار بودند. آن‌ها گهگاه در امر اداره کشور و مسائلی چون برداشت محصول نیز یاری می‌رساندند. سلسله‌مراتب نظامی کشورهای کمونیستی با همتایان غربی تقریباً یکسان بود. رهبران نیروهای نظامی و پلیس مخفی معمولاً افراد مهم و صاحب کرسی در پولیتبورو می‌بودند و مانند رهبر کاگ‌ب یوری آندروپوف ممکن بود به رهبری کشور نیز برسند.
کشورهای کمونیستی > ساختار سیاسی > انتخابات

علی‌رغم ماهیت تک‌حزبی و متمرکز نظام‌های کمونیستی، انتخابات نیز به نوعی در آن کشورها برگزار می‌شد، هر چند با نمونه غربی متفاوت بود. انتخابات در این رژیم‌ها تحت کنترل کامل حزب بود و حتی نامزدهایی که شخصاً کمونیست نبودند، با دقت دست‌چین می‌شدند. همچنین نمایندگان برخی گروه‌ها (مانند تعداد زنان حاضر در مجلس) نباید از تعداد مشخصی کم‌تر می‌شد که محدودیت ساختاری بر انتخابات اعمال می‌کرد. به هر روی انتخابات به دلایلی در کشورهای کمونیستی وجود داشت: اولین دلیل آن بود که رژیم‌های کمونیستی از دادن حق انتخاب محدود به مردم احساس خطر نمی‌کردند، هر چند این بیشتر به انتخابات در سطح محلی مربوط می‌شد، تا انتخابات ملی. نیز در برخی ملل کمونیستی، باید تعداد مشخصی نماینده جدید به صورت منظم وارد مجلس یا شورا می‌شدند. فاکتور دوم، آن بود که دولت از انتخابات برای راهی جهت ارتباط با ملت استفاده می‌کرد تا سیاست‌های جدید را به آن‌ها توضیح دهد و مشکلاتشان را بشنود (باز هم بیشتر در سطح محلی، تا ملی). سوم، بیشتر کشورهای کمونیستی تجربه دموکراسی نداشتند و برخی مقامات واقعاً باور داشتند انتخابات راهی برای آشنا کردن توده با مشارکت سیاسی است؛ و به عنوان دلیل آخر، انتخابات راهی برای مشروعیت دادن به نظام بود. شرکت در انتخابات اجباری نبود اما مردم باور داشتند عدم شرکت در انتخابات بر آینده شغلی خود یا فرزندانشان تأثیر منفی خواهد گذاشت. صرف نظر از درستی این عقیده، به همین دلیل بود که میزان مشارکت در بیشتر کشورها همیشه حدود ۹۸٪ می‌بود.
کشورهای کمونیستی > ساختار اقتصادی

| کشور | ۵۱–۵۵ | ۵۶–۶۰ | ۶۱–۶۵ | ۶۶–۷۰ | ۷۱–۷۵ | ۷۶–۸۰ | ۸۱–۸۵ | ۸۶–۸۹ | ۸۶–۹۰ (برنامه‌ریزی قبلی) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| آلبانی |  |  | ۵٫۷٪ | ۸٫۸٪ |  |  | ۲٫۰٪ | ۳٫۳٪ | ۶٫۰٪ |
| بلغارستان | ۱۲٫۲٪ | ۹٫۷٪ | ۶٫۷٪ | ۸٫۶٪ | ۷٫۹٪ | ۶٫۱٪ | ۳٫۷٪ | ۳٫۱٪ | ۵٫۴٪ |
| چین | ۱۰٫۹٪ | ۵٫۱٪ | ۵٫۲٪ | ۸٫۰٪ | ۵٫۳٪ | ۵٫۹٪ | ۹٫۳٪ | ۸٫۹٪ | ۷٫۵٪ |
| کوبا |  |  | ۳٫۸٪ | ۰٫۴٪ | ۱۴٫۷٪ | ۳٫۸٪ | ۷٫۳٪ | ۰٫۰٪ | ۵٫۰٪ |
| چکسلواکی | ۸٫۲٪ | ۷٫۰٪ | ۱٫۹٪ | ۶٫۸٪ | ۵٫۷٪ | ۳٫۷٪ | ۱٫۸٪ | ۲٫۱٪ | ۳٫۴٪ |
| آلمان شرقی | ۱۳٫۱٪ | ۷٫۱٪ | ۳٫۵٪ | ۵٫۲٪ | ۵٫۴٪ | ۴٫۱٪ | ۴٫۵٪ | ۳٫۱٪ | ۴٫۶٪ |
| مجارستان | ۵٫۷٪ | ۵٫۹٪ | ۴٫۷٪ | ۶٫۸٪ | ۶٫۲٪ | ۲٫۸٪ | ۱٫۴٪ | ۰٫۸٪ | ۳٫۰٪ |
| لهستان | ۸٫۶٪ | ۶٫۶٪ | ۶٫۲٪ | ۶٫۰٪ | ۹٫۷٪ | ۱٫۲٪ | -۰٫۸٪ | ۲٫۹٪ | ۳٫۳٪ |
| رومانی | ۱۴٫۱٪ | ۶٫۶٪ | ۹٫۱٪ | ۷٫۷٪ | ۱۱٫۲٪ | ۷٫۲٪ | ۴٫۴٪ | ۱٫۶٪ | ۱۰٫۳٪ |
| شوروی | ۱۱٫۴٪ | ۹٫۲٪ | ۶٫۵٪ | ۷٫۶٪ | ۵٫۷٪ | ۴٫۳٪ | ۳٫۲٪ | ۲٫۷٪ | ۴٫۲٪ |
| یوگسلاوی | ۷٫۵٪ | ۱۱٫۸٪ | ۶٫۵٪ | ۴٫۷٪ | ۵٫۹٪ | ۵٫۶٪ | ۰٫۷٪ | ۰٫۴٪ | ۴٫۰٪ |
کشورهای کمونیستی > ساختار اقتصادی > مالکیت

در کشورهای کمونیستی بیشتر کارخانه‌ها، بانک‌ها و دیگر صنایع در مالکیت دولت بودند و و بخش‌های مختلف دولت می‌توانستند صنایع خودشان را داشته باشند. به این شیوه، مالکیت اجتماعی گفته می‌شد. البته استثناهایی نیز ممکن بود وجود داشته باشد. مالکیت در مناطق روستایی متفاوت بود. برخی مزارع در مالکیت دولت بودند و کسانی که روی آن‌ها کار می‌کردند، شرایط مشابهی با کارکنان کارخانه‌ها داشتند و حقوق مشخصی دریافت می‌کردند. مزارع دیگر، در مالکیت جمعی گروهی از کشاورزان بودند؛ گاه ممکن بود زمین در مالکیت دولت باشد اما آلات کشاورزی، ساختمان‌ها، حیوانات و غیره متعلق به کشاورزان مالک باشد. در لهستان و یوگسلاوی بیشتر مزارع در مالکیت خصوصی بودند. تا دهه ۱۹۷۰ مالکیت خصوصی تشکیلات اقتصادی کوچک مانند رستوران و تاکسی در مناطق شهری بیشتر کشورهای کمونیستی آزاد شده بود. استدلال پشت این آزادسازی محدود بودن تعداد کارکنانشان بود، زیرا در چنین مواردی استثمار پرولتاریا در مقیاس بزرگ انجام نمی‌شد و این با مارکسیسم در تضاد نبود. در تعدادی از کشورهای کمونیستی مالکیت تعاونی خانه نیز وجود داشت. گروهی از شهروندان با همکاری هم آپارتمانی می‌ساختند و در آن ساکن می‌شدند. موارد ذکرشده شیوه‌های مالکیت قانونی و رسمی بود. مالکیت خصوصی به شیوه غیرقانونی و غیررسمی نیز همیشه وجود داشت که البته در آمارهای رسمی لحاظ نمی‌شد.
کشورهای کمونیستی > ساختار اقتصادی > اقتصاد دستوری

ولادیمیر لنین اعتقاد داشت بازار مستعد هرج و مرج است و نظام‌های سوسیالیستی باید اقتصادی دستوری داشته باشند. به بیان ساده‌تر، مرکز تصمیم بگیرد و صنایع و دیگر واحدهای اقتصادی آن را اجرا کنند. اما به دلیل جنگ جهانی و جنگ داخلی، ایجاد یک اقتصاد دستوری در شوروی تا اواخر دهه ۱۹۲۰ و تحکیم قدرت استالین طول کشید. او در ۱۹۲۸ از یک برنامه اقتصادی پنج ساله رونمایی کرد و زان پس اقتصاد شوروی مطابق چنین برنامه‌هایی پیش می‌رفت؛ با گسترش کمونیسم بعد از جنگ جهانی دوم، این شیوه در کشورهای بیشتری در شرق اروپا و آسیا، به استثنای یوگسلاوی، پیاده شد. دولت‌های کمونیستی اعتقاد داشتند این شیوه چند مزیت دارد؛ می‌توان آن را به هر سمتی که سودمندتر به حساب می‌آید هدایت کرد، کنترل بهتری بر قیمت‌ها داشت (مارکس از شیوه قیمت‌گذاری کاپیتالیستی مطابق عرضه و تقاضا انتقاد کرده بود و معتقد بود قیمت را باید میزان کار تعیین کند)، در برابر فشار خارجی مقاوم‌تر است و می‌تواند بیکاری را به صفر برساند.
اما در عمل فقط بخشی از این موارد به دست آمد. قیمت‌ها معمولاً برای مدت‌های طولانی پایین و با ثبات بود و نیز میزان بیکاری (مطابق مفهوم غربی آن) امر رایجی نبود. این شیوه مشکلاتی نیز داشت. در بیشتر کشورهای کمونیستی گروه‌های قدرتمندتر (نیروهای نظامی و صنایع سنگین) بر گروه‌های ضعیف‌تر (صنایع سبک) غالب بودند؛ نتیجتاً تانک به اندازه کافی وجود داشت اما گاه کالای مصرفی روزانه با کمبود مواجه می‌شد. نیز با پیچیده‌تر شدن اقتصاد در طول زمان حفظ کارایی این شیوه سخت‌تر می‌شد. همچنین به دلیل غیرواقعی بودن قیمت‌ها، قیمت‌ها پیام مناسبی دربارهٔ بازار، مثلاً اینکه چه چیزی واقعاً مورد نیاز است، ارسال نمی‌کردند. همین فاکتور کیفیت اجناس را نیز تحت تأثیر قرار می‌داد. عدم وجود نیروهای حاضر در بازار بر رقابت میان صنایع تأثیر منفی می‌گذاشت.
کشورهای کمونیستی > ساختار اقتصادی > اقتصادهای پساکمونیستی

طی زمان با به کار بستن برخی عناصر اقتصاد بازار، اصلاحاتی در برخی کشورهای کمونیستی، مخصوصاً چین، اعمال شد که به نوعی اقتصاد آنان را «پساکمونیستی» کرد. در چین، دولت مالکیت صنایع بزرگ را برای خود حفظ کرد اما آن‌ها را به صنعت‌گران اجاره می‌داد تا بدین شیوه رقابت اقتصادی ایجاد شود. سرانجام بعد از گذشت مدتی، در اواخر دهه ۱۹۹۰، مالکیت خصوصی صنایع بزرگ نیز آزاد اعلام شد. این تغییرات سؤالاتی ایجاد کرد، از جمله پرسشی مبنی بر اینکه آیا چین مارکسیسم را کنار گذاشته یا خیر. جواب صریحی وجود ندارد. از یک موضع، چینی‌ها می‌توانستند استدلال کنند که مارکس گذر از چند مرحله توسعه اقتصادی قبل از برپایی کمونیسم را ضروری می‌یافت. رشد اقتصادی چین از ۱۹۸۷ تا ۲۰۰۷ بین ۱۰٪ بوده است. اما مارکس وجود یک دموکراسی بورژواها را نیز از نظر تاریخی لازم می‌دانست. چینی‌ها سعی کردند با دعوت‌کردن صنعت‌گران ثروتمند به عضویت در حزب کمونیست این «نیاز تاریخی» را رفع کنند.
کشورهای کمونیستی > ساختار و سیاست‌های اجتماعی > طبقات

دولت‌های کمونیستی هیچ‌گاه ادعا نکردند موفق شده‌اند طبقات اجتماعی را از بین ببرند؛ بلکه مدعی بودند طبقات متخاصم را از بین برده‌اند. این دولت‌ها به وجود دو طبقه کشاورز و کارگر و گاه طبقه سوم، کارگران یقه سفید یا اینتلیجنتسیا، اذعان داشتند. اینتلیجنتسیا معمولاً به هر کسی که آموزش عالی دیده بود، اطلاق می‌شد و چنان لفظ گسترده‌ای بود که ممکن بود کارگر یقه سفید را نیز شامل شود. مطابق گفته دولت‌های کمونیستی، این طبقات یکدیگر را استثمار نمی‌کردند و نتیجتاً، طبقات متخاصم از بین رفته‌اند. به‌طور معمول، مقامات و جامعه‌شناسان این دولت‌ها بین کار یدی و ذهنی و نیز نیروی کار شهری و روستایی تمایز قائل می‌شدند. کسانی که به عنوان کشاورز بر روی زمین‌های دولتی در روستا‌ها کار می‌کردند، در طبقه کارگر قرار می‌گرفتند و طبقه کشاورز تنها شامل کسانی که روی زمین‌های جمعی کار می‌کردند، می‌شد. یکی از دلایل این تقسیم‌بندی آن بود که طبقه کارگر بزرگ‌تر به نظر برسد و در نتیجه کشور را به مرز آمادگی برای سوسیالیسم از نظر مارکس، نزدیک‌تر کند.
دو شکاف قابل ذکر دیگر نیز در جوامع کمونیستی وجود داشت: جنسیت و قومیت. به عنوان مثال، در شوروی روس‌ها تنها اندکی بیش از نصف جمعیت را تشکیل می‌دادند. در دهه ۱۹۸۰، جمعیت چین از مردم هان (۹۳٪) و اقلیت‌هایی چون مسلمانان و تبتی‌ها تشکیل شده بود. برخی از کشورهای کمونیستی مثل شوروی و یوگسلاوی در زمان سقوط به مرزهای قومی تقسیم شدند. موضوع دیگر، نقش زنان، پیچیده بود. در حالت تئوری، دولت‌های کمونیستی شدیداً به برابری جنسیتی متعهد بودند و نشانه‌هایی از این تعهد در عمل نیز دیده می‌شد. از دیدگاه سیاسی، کشورهای کمونیستی با داشتن بالاترین درصدهای حضور زنان در مجلس، عملکرد موفقیت‌آمیزی از این حیث به نمایش گذاشتند، هر چند زنان کرسی‌های خود را برخلاف همتایان غربی در انتخابات‌های رقابتی به دست نیاورده بودند. اما تا انتهای دهه ۱۹۸۰، تنها یک زن موفق شده بود به پلیتبوروی شوروی راه یابد و نیز تا دسامبر ۱۹۸۸ طول کشید تا یک زن وارد شورای وزیران شود. یوگسلاوی تنها کشور کمونیستی بود که نخست‌وزیری زن داشت. البته حضور زنان در صحنه سیاست کشورهای غربی نیز تا آن زمان تفاوت چندانی نداشت. از نظر مالی، زنان ۶۶–۷۵٪ مردان حقوق می‌گرفتند — آماری مشابه غرب. نیز مانند دیگر جوامع انجام کارهای خانه و نگهداری از بچه با زنان بود، هر چند در برخی کشورها دولت در مورد اخیر به آن‌ها یاری می‌رساند. شوروی از فرزندآوری شدیداً استقبال می‌کرد اما سقط جنین را نیز منع نمی‌کرد. در سمت دیگر چین داشتن بیش از یک فرزند را ممنوع کرد.
| کشور | ۱۹۵۰ | ۱۹۷۰ | ۱۹۸۸ | ۲۰۰۸ |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| بلغارستان | ۱۵٫۱٪ | ۱۷٫۱٪ | ۲۱٫۱٪ | N/A |
| چین |  | ۱۷٫۸٪ | ۲۱٫۳٪ | ۲۱٫۳٪ |
| کوبا |  | ۲۲٫۲٪ | ۳۳٫۹٪ | ۴۳٫۲٪ |
| آلمان (شرقی) | ۲۷٫۵٪ | ۳۰٫۶٪ | ۳۲٫۲٪ | N/A |
| لهستان | ۰٫۰٪ | ۱۳٫۵٪ | ۲۰٫۲٪ | N/A |
| شوروی | ۱۹٫۶٪ | ۳۰٫۲٪ | ۳۱٫۱٪ | N/A |
| ویتنام | ۲٫۵٪ | ۱۸٫۲٪ | ۱۷٫۷٪ | ۲۵٫۸٪ |
| یوگسلاوی | ۳٫۲٪ | ۵٫۸٪ | ۱۸٫۲٪ | N/A |
| استرالیا | ۰٫۸٪ | ۰٫۰٪ | ۶٫۱٪ | ۲۶٫۷٪ |
| فرانسه | ۷٫۰٪ | ۲٫۱٪ | ۶٫۹٪ | ۱۸٫۲٪ |
| آلمان (غربی) | ۶٫۸٪ | ۶٫۶٪ | ۱۵٫۴٪ | ۳۱٫۶٪ |
| سوئد | ۹٫۶٪ | ۱۴٫۰٪ | ۳۸٫۴٪ | ۴۷٫۰٪ |
| بریتانیا | ۳٫۳٪ | ۴٫۱٪ | ۶٫۳٪ | ۱۹٫۵٪ |
| آمریکا | ۲٫۱٪ | ۲٫۳٪ | ۶٫۷٪ | ۱۶٫۸٪ |
در فرهنگ و هنر > نمادپردازی

همچنین ببینید: نمادپردازی کمونیستی
پرچم سرخ اولین بار در عهد انقلاب فرانسه به نمادی علیه حکومت‌های اقتدارگرا تبدیل شد. در قرن نوزدهم، با جنبش‌های سوسیالیستی و اعتراضی اروپا، علی‌الخصوص کمون پاریس، گره خورد. نهایتاً بعد از پیروزی انقلاب اکتبر، در میان نمادهای کمونیستی جای گرفت و احزاب سوسیال دموکرات نمادهای دیگری برای خود یافتند. بلشویک‌ها بعد از پیروزی به سال ۱۹۱۷، ابتدا پرچم سرخ ساده‌ای را به عنوان نشانی از قرار گرفتن در دست کارگران و دهقانان کافی دانستند. در ۴ آوریل ۱۹۱۸، دولت روسیه شوروی پرچم سرخ رنگی که مخفف نام آن دولت با رنگ طلایی بر روی آن نوشته شده بود را به عنوان نماد خود اعلام کرد. نیز دیگر رژیم‌های شوروی مثل بلاروس و اوکراین پرچم‌های مشابهی اتخاذ کردند. دو سال بعد از تأسیس اتحاد جماهیر شوروی، در ۳۱ ژانویه ۱۹۲۴، پرچم جدیدی با نشان‌های داس و چکش و نیز ستاره سرخ اختیار شد. داس و چکش نماینده کشاورزان و کارگران و ستاره سرخ نماینده هدف نهایی، برپایی حاکمیت جهانی کمونیسم، بودند. سرانجام در ۲۵ دسامبر ۱۹۹۱، شش روز قبل از سقوط شوروی، پرچم شوروی از فراز کاخ کرملین مسکو پایین کشیده شد و پرچم روسیه جای آن را گرفت. در پرچم چین، که آن هم بنا به دلایل مشابهی قرمز است، پنج ستاره وجود دارد. در آغاز گفته می‌شد ستاره بزرگ حزب کمونیست است و ستاره‌های کوچک چهار طبقه که حزب را حمایت می‌کنند — پرولتاریا، دهقانان، بورژواهای خرده‌پا و «کاپیتالیست‌های میهن‌پرست» — هستند. اما بعداً تفسیر رسمی تغییر کرد و گفته شد ستاره بزرگ نماد چین و ستاره‌های کوچک اقوام آن هستند.
در فرهنگ و هنر > رئالیسم سوسیالیستی

همچنین ببینید: رئالیسم سوسیالیستی
رئالیسم سوسیالیستی عبارتی رسمی برای توصیف هنر و ادبیات در اتحاد جماهیر شوروی بود که در دیگر کشورهای کمونیستی شرق اروپا و آسیا نیز از آن پیروی می‌شد. رئالیسم سوسیالیستی متد اصلی هنر، ادبیات و نقد سوسیالیستی به حساب می‌آمد و انتظار می‌رفت آثار هنری «نمایشی صادق و حقیقی از واقعیت در حالت انقلابی آن» باشد. در سال ۱۹۳۴، اولین کنگره نویسندگان شوروی تعریفی رسمی از رئالیسم سوسیالیستی ارائه کرد. از همان سال، این شیوه تنها سبک هنری رسمی شوروی اعلام شد. آثار هنری و ادبی مطابق رئالیسم سوسیالیستی سنجیده می‌شدند و دیگر سبک‌ها نمایشی از انحطاط بورژواها به حساب می‌آمدند؛ هنر و ادبیات باید نیمه پر لیوان زندگی تحت حاکمیت کمونیسم را نمایش می‌دادند. رئالیسم سوسیالیستی سه اصل داشت؛ اصل اول بر همه‌فهم‌بودن اثر تأکید داشت. اصل دوم الزام به نمایش زندگی روزمره شهروندان، اعمال قهرمانانه کارگران، کشاورزان و غیره بود. اصل سوم نیز «اصل واقعیت» بود. بدان معنا که باید مطابق برداشتی ماتریالیستی از تاریخ و برای نمایش مبارزه طبقاتی کارگران تولید می‌شد.
| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
| خواسته حزب را برآورده خواهیم کرد! | ولادیمیر لنین در سمولنی | زن پارتیزان در نبرد | موزائیکی از لنین در متروی مسکو |
تایک (فیل)

| تایک | تایک |
| --- | --- |
تصویری از تایک سرگردان در خیابانی در هونولولو کوتاه زمانی پیش از آن‌که کشته شود: تصویری از تایک سرگردان در خیابانی در هونولولو کوتاه زمانی پیش از آن‌که کشته شود
گونه: فیل بیشه آفریقایی
جنسیت: ماده
زادروز: ۱۹۷۳ میلادی موزامبیک
درگذشت: ۲۰ اوت ۱۹۹۴ (۲۱ سال) هونولولو، هاوایی، ایالات متحدهٔ آمریکا
پیشه/شغل: فیل سیرک
شناخته‌شده برای: طغیانگری، کشتن آلن کمپل و مجروح کردن ۱۳ نفر دیگر
تایک (به انگلیسی: Tyke) (زادهٔ ۱۹۷۳ – درگذشتهٔ ۲۰ اوت ۱۹۹۴) یک فیل بیشه آفریقایی از موزامبیک بود که در سیرکی در هونولولوی هاوایی نمایش اجرا می‌کرد. در ۲۰ اوت ۱۹۹۴ تایک حین اجرا در مرکز نیل بلیزدل، مربی‌اش آلن کمپبل را کشت و تیمارگرش را به شدت مجروح کرد. او سپس از صحنهٔ سیرک به خیابان‌های هونولولو گریخت تا این‌که با شلیک ۸۶ گلوله کشته شد.
تصاویر ویدئویی از حملهٔ او به مربیان و کشته شدنش ضبط و به‌صورت گسترده پخش شد. این تصاویر تایک را نشان می‌دهند که با یک کلاه احمقانهٔ صورتی بر سَر، تیمارگرش را مانند یک عروسک پارچه‌ای به این سو و آن سو پرتاب می‌کند و زمانی که مربی‌اش سعی می‌کند مداخله کند، درجا او را می‌کشد. تایک خشمگین از صحنهٔ سیرک به خیابان می‌گریزد و مردم وحشت‌زده از او فرار می‌کنند. سرانجام پلیس سر می‌رسد و شروع به تیراندازی می‌کند. این کار تا زمانی ادامه پیدا می‌کند که تایک در حالی که خونریزی شدید دارد روی یک ماشین سقوط می‌کند و می‌میرد.
بازخورد

از زمان مرگ تایک با وجود این‌که منعی برای این‌کار وجود ندارد، هیچ فیلی در هونولولو برنامه اجرا نکرده‌است. در سال ۲۰۱۴ که سیرک بین‌المللی مسکو اعلام کرد به‌همراه حیوانات وحشی در آن شهر برنامه اجرا خواهد کرد، بنیاد مردمی رعایت اصول اخلاقی در برابر جانوران به مخالفت با آن تصمیم برخاست. پس از آن سخنگوی سیرک اعلام کرد که حیوانات از نمایش آن‌ها حذف خواهند شد و آن بنیاد در بیانیه‌ای از مسئولان سیرک قدردانی کرد. همان سال، بنیاد مردمی رعایت اصول اخلاقی در برابر جانوران، فیلمی کوتاه از آغاز تا پایان ماجرای سال ۱۹۹۴ منتشر کرد. آن‌ها از این فیلم به‌منظور متقاعد کردن سیرک‌ها برای پایان دادن به بهره‌کشی از حیوانات استفاده می‌کنند.
جرمی هَنس در مقاله‌ای در گاردین با اشاره به حافظهٔ خوب فیل‌ها این پرسش را مطرح کرده که آیا آن‌ها علاوه بر خاطرات خوب می‌توانند سوءاستفاده و درد را هم به‌خاطر بیاورند و آیا می‌توان برخی فیل‌ها را از لحاظ روانی آسیب‌دیده توصیف کرد؟ به عقیدهٔ او تایک مانند همهٔ فیل‌های سیرک، تمام زندگی‌اش در بند بود، با کامیون به جاهای مختلف منتقل می‌شد و برای اجرا کتک می‌خورد. تنها تصور او از آزادی زمانی بود که فرار می‌کرد و قبلاً هم دو بار آن کار را انجام داده بود.
به عقیدهٔ گی برَدشاو (روان‌شناس و بوم‌شناس آمریکایی) زمانی که به فیلم کشته‌شدن تایک به ویژه از منظر علمی نگاه می‌کنید، بسیار ناراحت‌کننده است؛ زیرا می‌دانید رفتاری که تایک نشان می‌دهد، رفتار موجودی است که به‌شکل باورنکردنی استرس دارد، کسی که بسیار آسیب دیده و بسیار ناراحت است. این رفتار کاملاً با منش فیل‌ها در تضاد است.
میراث

گروه موسیقی هاردکور پانک من ایز د بسترد ترانهٔ «تایک» را در مورد شورش و عصیان‌گری یک فیل نوشته‌اند. این یکی از قطعه‌های آلبوم thoughtless‏ (۱۹۹۵) است.
گروه کریستین متال تورنیکت که به‌دلیل مواضع‌شان علیه حیوان‌آزاری شناخته شده‌اند، قطعهٔ «۸۶ گلوله» را در مورد تایک نوشته‌اند. این یکی از قطعه‌های آلبوم حمام خون پاکیزه (۲۰۱۲) آن‌هاست.
گروه هارد راک ایتی‌سیکس بولتس نام‌شان را از ۸۶ گلوله‌ای که به تایک شلیک شد گرفته‌اند. آن‌ها ترانهٔ «رگبار گلوله‌ها» را در مورد مرگ تایک نوشته‌اند که یکی از قطعات ئی‌پی فیل در اتاق (۲۰۱۷) است.
در سال ۲۰۱۵ نتفلیکس حق پخش فیلم مستند تایک فیل یاغی را که به حادثهٔ سال ۱۹۹۴ می‌پردازد خریداری کرد. این مستند را دو فیلم‌ساز استرالیایی به‌نام‌های سوزان لمبرت و استفان مور کارگردانی و تهیه کرده‌اند.
خیال‌پردازی (روان‌شناسی)

خیال‌پردازی (به انگلیسی: Fantasy) اصطلاحی که معمولا در اشاره به فرایند تصور اشیاء، نمادها یا رویدادها که در آن لحظه وجود ندارند بکار میرود. با این وجود، به خود نماد یا تصور نیز گفته میشود. به‌طور کلی، خیال پردازی فرایندی طبیعی، حتی نشانه ثبات و سلامت روانی شمرده میشود. جنبه های بیمارگونه خیال پردازی اصولا محدود به مواردی است که در آنها کیفیت هذیانی پیدا کرده یا زندگی روانی شخص را تحت تسلط در می آورد. خیال‌پردازی در معنای روانشناختی به دو جنبه متفاوت ذهن، خودآگاه و ناخودآگاه اشاره دارد.
فانتزی در خودآگاه

فانتزی تصورکردن موقعیتی است که امیال و اهداف خالقش را آشکار میسازد. فانتزی ها گاه شامل موقعیتهایی بسیار بعید و گاه کاملا واقع گرایانه اند. فانتزی همچنین در بسیاری موارد میتواند دربرگیرنده محتوایی جنسی باشد. اغلب، افراد افکار خود را در حال دنبال کردن مجموعه ای از فانتزی ها پیرامون آنچه آرزو میکنند تا بتوانند انجام دهند یا آنچه آرزو میکنند که ای کاش انجام داده بودند، میابند. جورج ویلانت در مطالعه خود بر مکانیسم های دفاعی، فانتزی را یک نمونه شاخص از دفاع های نابالغ ذکر می کند.