stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
استان مازندران
گاه‌شماری تبری

مقالهٔ اصلی: گاه‌شماری طبری
در گاه‌شمار مازندرانی که به‌نام «فرس قدیم» شناخته می‌شود، سال ۳۶۵ روز و دوازده ماه ۳۰ روزه دارد و ۵ روز به‌نام «پیتک» یا «پتک» این سال، ۶ ساعت و کسری کمتر از ۱ سال خورشیدی دارد و به‌همین دلیل ماه‌های آن گردان هستند و هر ماهش با گذشت ۱۲۸ سال یک ماه جلو می‌افتد. مازندرانی‌ها سال این گاهشماری را از «ارکه ما» (آذرماه) آغاز و به «اونما» (آبان ماه) ختم می‌کنند. پنج روز «پیتک» را هم به پایان «اونما» می‌افزایند و هر یک از ماه‌ها را به‌ترتیب زیر چنین می‌خوانند:
ارکما (آذرماه)
دما یا دیما (دی ماه)
وهمن ما (بهمن ماه)
نوروز ما یا نرزما یا عیدما (اسفندماه)
سیوما یا فردین ما (فروردین ماه)
کرچ ما یا کَرچ ما (اردیبهشت ماه)
هر ما (خرداد ماه)
تیرما (تیر ماه)
مردال ما یا ملارما (مرداد ماه)
شرویرنما یا شروین ما (شهریور ماه)
میرما (مهرماه)
اونما (آبانماه)
نظیر این گاهشماری را امیر تیمور قاجار در زمان محمدشاه قاجار، در کتاب «نصاب تبری» زیر عنوان «اسامی ماه‌های فرس» چنین یاد کرده است: سیوماه و کرچ و هره ماه تیر دگر هست مردال و شروین میر چه اونه ماهوار که ماه است و دی ز پی وهمن و هست نوروز اخیر پتک را بدان خسمه زائده به آئین هرگز صغیر و کبیر مازندرانی‌ها نخستین روز هر ماه را «مارماه» می‌نامند و در سپیده دم آن در هر خانه مرد یا زن یا کودکی خوش قد پا به آستانه خانه می‌گذارد تا به آن خانواده، آن ماه تا آخرین روزهایش خوش بگذرد. نیز در روز «مارما» هر ماه داد و ستد نمی‌کنند و چیزی به کسی نمی‌دهند یا نمی‌بخشند و چنین کارهایی را بدشگون می‌پندارند. چگونگی هوای هر روز از پنج روز پیتک را نشانه‌ای از هوای ماهی از پنج ماه پس از آن می‌دانند. اگر هوای نخستین روز پیتک آفتابی باشد هوای روزهای «ارکما» را هم آفتابی می‌پندارند. یا اگر هوای دومین روز آن بارانی باشد، هوای «دما» را بارانی می‌دانند، به همین گونه چگونگی «وهمن ما» و» «فردین ما» و «نوروز ما» می‌انگارند. همچنین هوای هر یک از روزهای طاق «کرچما» را تا چهاردهم، یعنی روزهای اول و سوم و پنجم. سیزدهم، که جمله هفت روز می‌شود، نشان‌های از هوای روزهای «کرچما» و شش ماه دیگر سال می‌دانند؛ مثلاً اگر آسمان روز اول «کرچما» گرفته و بارانی شود، هوای سراسر ماه «کرچما» را گرفته و بارانی می‌پندارند. یا اگر هوای روز سوم آن باز و آفتابی شود، هوای تمام روزهای ماه «هر ما» را باز و آفتابی خواهند دانست. به همین طریق هوای روزهای پنجم و هفتم و سیزدهم را نشانه هائی از برای هوای ماه‌های «تیرما» «مردال ما» و .. «اونما» می‌انگارند این هفت روز از «کرچما» را «کرچ در» می‌نامند و در این روزها گلکاری نمی‌کنند، تن نمی‌شویند، موی سر و چهره نمی‌تراشند و پشم گوسفند و موی بز نمی‌چینند و چون معتقدند که: اگر گلکاری بکنند مار درخانه‌شان آشکار خواهد شد و آشیانه و تخم‌گذاری خواهد کرد. اگر موی سر بتراشند یا تن بشویند، موی سر و تن و چهره‌شان سفید می‌شود و می‌ریزد. اگر پشم گوسفند یا موی بز را بچینند، بیماری و بلا در دام می‌افتد.
آغاز تاریخ تبری همزمان با سال ۴۸۸ میلادی است. پس از به تخت نشستن قباد یکم ساسانی و فرستادن پسر بزرگش به تپورستان می‌باشد، اسپهبد گیل ژاماسبی (گیل گاوباره) پادشاه تبرستان برای آیین نیاکان خود پرچم استقلال برافراشت؛ از آن زمان تاریخ نوین مازندران پس از ظهور و گسترش اسلام در این سرزمین آغاز گشت.
ورزش

مقالهٔ اصلی: ورزش در مازندران
استان مازندران قطب ورزش کشور می‌باشد و این استان بیشترین تعداد مدال در رقابت‌های المپیکی، جهانی و آسیایی برای ایران به دست آورده است. یک سوم مدال‌های طلا المپیک توسط ورزشکاران مازندران به دست آمده است. پرافتخارترین ورزش مازندران ورزش ملی ایران کشتی است که در این بین جویبار را پایتخت کشتی ایران می‌نامند و ورزش‌های دیگری مانند ورزش‌های رزمی و توپی مانند والیبال، بسکتبال و فوتبال رونق بسیار در این استان داشته و یکی از قطب‌های ورزشی ایران و جهان به حساب می‌رود و همه ساله بیشترین قهرمان ایرانی در تورنمنت‌های مختلف از این استان است.
مهم‌ترین تیم‌های ورزشی مازندران در لیگ‌های ورزشی ایران؛ باشگاه فوتبال نساجی مازندران، باشگاه فوتسال شهروند ساری، باشگاه والیبال هراز آمل، باشگاه بسکتبال کوچین آمل هستند.
از مهم‌ترین ورزشگاه‌های مازندران می‌توان به ورزشگاه شهید وطنی قائم‌شهر، سالن سید رسول حسینی ساری و سالن پیامبر اعظم آمل اشاره نمود.
ورزش > والیبال

استان مازندران یکی از قطب‌های مهم والیبال کشور می‌باشد و شهر آمل در کنار ارومیه و گنبد کاووس یکی از سه قطب والیبال کشور می‌باشد. بخش قابل توجهی از ملی پوشان کشور از استان مازندران می‌باشد. باشگاه والیبال کاله مازندران با ۷ مدال، دومین تیم افتخارآفرین لیگ برتر والیبال ایران است. این تیم توانست در مسابقات قهرمانی باشگاه‌های آسیا ۲۰۱۳ به عنوان قهرمانی آسیا برسد. همچنین شهری‌های ساری و بابل پس از آمل جز شهرهای والیبال خیز مازندران به حساب می‌آیند و همچنین باشگاه والیبال هورسان رامسر که توانست در فصل ۹۸–۹۹ به لیگ برتر والیبال ایران صعود کند.
ورزش > والیبال نشسته

استان مازندران یکی از قطب‌های مهم والیبال نشسته کشور می‌باشد. شهرهای ساری، قائم‌شهر، بابل، آمل، بهشهر، نوشهر و چالوس از مهم‌ترین قطب‌های والیبال نشسته کشور می‌باشند.
ورزش > فوتبال

استان مازندران یکی از قطب‌های مهم فوتبال کشور می‌باشد. استان مازندران دارای بیشترین تعداد فوتبالیست در لیگ برتر می‌باشد. استان مازندران با داشتن سه بازیکن در ترکیب اصلی تیم ملی فوتبال ایران در جام جهانی ۲۰۱۸ دارای بیشترین سهم بود. امید ابراهیمی، رامین رضاییان و مرتضی پورعلی‌گنجی سه بازیکن مازندرانی تیم ملی ایران در جام جهانی ۲۰۱۸ بوده‌اند.
تیم نساجی از پرطرفدارترین تیم‌های کشور می‌باشد که علاوه بر مازندران در استان‌های گلستان، سمنان، تهران، قزوین، البرز و غیره نیز دارای طرفداران پرشماری می‌باشد. نساجی باسابقه‌ترین باشگاه استان مازندران می‌باشد و در لیگ برتر خلیج فارس حضور دارد و شهر قائم‌شهر یکی از قطب‌های فوتبال کشور است.
ورزش > فوتسال

استان مازندران دارای تیم فوتسال در لیگ برتر بود تیم باشگاه فوتسال شهروند ساری ۲۰ سال متوالی در لیگ برتر فوتسال کشور حاضر بوده است.
ورزش > بسکتبال

در حال حاضر بسکتبال مازندران دو تیم در لیگ برتر دارد که یکی آورتا ساری و یکی کاله آمل است.
ورزش > کشتی

کشتی در مازندران با پیشینه‌ای طولانی دارد و قهرمانان جهان و المپیک همچون امامعلی حبیبی، عبدالله موحد، عسگری محمدیان، مرادمحمدی، حسن رنگرز، مجید ترکان، قاسم رضایی، مهدی تقوی، کمیل قاسمی، محمدحسین محمدیان، علی سوادکوهی ،حسن یزدانی ، رضا یزدانی، محمدهادی ساروی و امیرحسین زارع یکی از پرطرفدارترین رشته‌های ورزشی در این خطه محسوب می‌شود به گونه ای که حدود ۱۰ درصد از باشگاه‌های فعال ورزشی در این استان به رشته کشتی اختصاص دارد و حدود نیمی از مدال‌های رنگارنگ میدان‌ها ی بین‌المللی ورزشی اعم از قهرمانی آسیا، جهان و المپیک در رشته‌های مختلف ورزشی مازندران مربوط به قهرمانان رشته کشتی است و نام نهادن پایتخت کشتی جهان بر روی جویبار یکی از شهرستان‌های استان مازندران نیز از همین جایگاه نشات گرفته است.
ورزش > کشتی آزاد

استان مازندران قطب کشتی جهان می‌باشد و شهر جویبار پایتخت کشتی ایران می‌باشد. شهرهای جویبار، بابل، بابلسر، قائم‌شهر، ساری، سورک، نکا، بهشهر، خلیلشهر، رستمکلا، گلوگاه، لمراسک، زیرآب، پل سفید، کیاکلا، بهنمیر، فریدونکنار، امیرکلا، آمل، چمستان، رویان، نور، نوشهر، کجور، چالوس، مرزن آباد، کلاردشت، سلمانشهر، عباس‌آباد و تنکابن از قطب‌های مهم کشتی آزاد در مازندران می‌باشند.
ورزش > کشتی فرنگی

استان مازندران یکی از قطب‌های اصلی کشتی فرنگی ایران می‌باشد و شهرهای آمل و نوشهر در کنار اندیمشک جز سه قطب کشتی فرنگی ایران می‌باشند.
ورزش > وزنه‌برداری

استان مازندران قطب اصلی وزنه‌برداری ایران می‌باشد. شهرهای قائم‌شهر، محمودآباد، ساری، ارطه و کیاکلا از قطب‌های اصلی وزنه‌برداری مازندران می‌باشد.
ورزش > تکواندو

استان مازندران یکی از قطب‌های مهم تکواندو کشور می‌باشد. شهرهای ساری، قائم‌شهر، بابل، آمل، جویبار، نوشهر، سلمانشهر و عباس‌آباد از قطب‌های مهم تکواندو مازندران می‌باشند.
ورزش > بوکس

استان مازندران یکی از قطب‌های بوکس کشور می‌باشد. شهرهای چمستان، نور، نوشهر، آمل، بابل، بابلسر، قائم‌شهر، ساری، نکا و بهشهر از قطب‌های مهم بوکس مازندران می‌باشند.
ورزش > وشوو

استان مازندران یکی از قطب‌های مهم وشوو کشور می‌باشد. شهرهای قائمشهر، محمودآباد، آمل، بابل، بابلسر، ساری، بهشهر، نوشهر، سلمانشهر و عباس‌آباد از مهم‌ترین قطب‌های وشوو مازندران می‌باشند.
ورزش > کاراته

استان مازندران یکی از قطب‌های کاراته کشور می‌باشد. شهرهای قائم‌شهر، ساری، بابل، آمل و عباس‌آباد از مهم‌ترین قطب‌های کاراته مازندران می‌باشند.
ورزش > پرورش اندام

استان مازندران یکی از قطب‌های اصلی پرورش اندام کشور می‌باشد. شهرهای نوشهر، نور، چمستان، آمل، بابل، بابلسر، قائم‌شهر، جویبار، ساری، زیراب، پل سفید و بهشهر از مهم‌ترین قطب‌های پرورش اندام مازندران می‌باشند.
مشاهیر

رضا شاه پهلوی - اولین شاه پهلوی
محمدرضا شاه پهلوی - آخرین شاه ایران
رضا پهلوی - فرزند آخرین شاه ایران
مهدی‌قلی هدایت - نخست‌وزیر سابق ایران
محمدولی‌خان تنکابنی - نخست‌وزیر سابق ایران
حسن حسن‌زاده آملی - فیلسوف متأله، عارف، منجم و فقیه
بهاءالله - پایه‌گذار آیین بهایی
محمد بن جریر طبری - مورخ، مفسر و فیلسوف برجسته ایران
نیما یوشیج - پدر شعر نو فارسی
امامعلی حبیبی - کشتی‌گیر ایرانی مشهور به ببر مازندران
عبدالله موحد - کشتی‌گیر ایرانی و مشهور جهان
بهداد سلیمی - وزنه‌بردار ایرانی و قوی‌ترین مرد سابق جهان
حسن یزدانی - کشتی‌گیر مدال‌دار ایران
فرهاد مجیدی - بازیکن سابق تیم ملی فوتبال ایران
احمد کشوری - سرلشکر هوانیروز ارتش ایران
علی‌اکبر شیرودی - سرلشکر هوانیروز ارتش ایران
داوود رشیدی - بازیگر
جمشید مشایخی - بازیگر
محمدرضا وطن دوست - کارگردان و برنده جایزه بهترین فیلم مونترال کانادا
شهاب حسینی - بازیگر برنده جایزه بهترین بازیگر کن
فرهنگ شریف - آهنگساز و نوازنده تار
مهدی رجبیان - آهنگساز و برنده جایزه سازمان ملل
شروین حاجی پور - خواننده و ترانه‌سرا
جاذبه‌های گردشگری

صفحهٔ اصلی: ویکی‌پدیا:فهرست یادمان‌های ملی ایران/مازندران
جاذبه‌های گردشگری > جاذبه‌های فرهنگی و تاریخی

همچنین ببینید: فهرست جاذبه‌های گردشگری استان مازندران
| 0 | 1 |
| --- | --- |
 عروس چشمه تنهاکلا  سقانفار تنهاکلا  جنگل کوهسارکنده نکا  چشمه آب معدنی قرمرض نکا  آبشار زنگت نکا  مشهد میر بزرگ  گوهرتپه  خانه کلبادی (ساری)  پل محمدحسن‌خان بابل  قلعه تپه شاه افرا (گنج کلا پایین بابل)  پل معلق بابلسر  کندلوس  لرگان  آرامگاه میر حیدر آملی  دخمه سنگی کافر کلی  پل دوازده چشمه  برج رسکت ساری  سد شیاده  غار اسپهبد خورشید  برج دیدبانی کاخ بابل  مجموعه تاریخی فرح‌آباد  حمام فرح‌آباد  تپه قلایا قلعه کتی  خانه شهریاری  آبشار لیمونده نکا  خانه نیما یوشیج  حمام وزیری ساری  پل چشمه کیله  برج لاجیم  سه گنبدان  کاخ شاپور  بازار قدیم آمل  گورستان سفید چاه  آتشکده کوسان  پل ورسک  پارک نارنج باغ نکا  غارهای رستم کلا  پل شاپور  تپه شورکا  باغ چهلستون بهشهر  عمارت شهرداری تنکابن  قلعه سفید  نقش برجسته شکل شاه  قلعه کنگلو  چشمه عمارت  بانک ملی ساری  خانه رمدانی  مسجد امیراسعد  برج دیده‌بانی شروین باوند  کلیسای سرخ‌آباد  محوطه و گورستان جیر لپه دشت  حمام قدیم میرزا یوسف  آب‌انبار میرزا مهدی  تپه تیموری  عمارت خان‌های رمدانی گُرگِ تَج نکا  کاخ جهان‌نما  بنای سنگی کوره سر  پل دو دهانه خشت نو  دبیرستان امام خمینی آمل  سد لار  دشت لار :  غار آب اسک  غار کُمیشان نکا  تپهٔ گیان  برج دیدبانی بابل  قلعه‌گردن  پل معلق آمل  آتشکده آمل  شیر سنگی  قلعه ملک بهمن  کیجا پل  برج هشتل  قلعه پولاد  مقابر سلاطین استندار  کاخ مرمر رامسر  ساختمان فرمانداری رامسر  هتل قدیم رامسر  سد میجران رامسر  بلوار کازینو رامسر  تنگه بند بریده  ملک جوی (کانال)  قلعه کتی ابوالحسن کلا  تپه قلعه کش  قلعه گردن  قلعه دختر  قلعه سنگی  تپه عیسی کتی  هتل بنیاد پهلوی  کاخ چای‌خوران  تپه کلار  پل سنگی  ساختمان دارائی  حمام لمراسک  گورستان نیالا  قلعه کهرود  کیجا پل  پلور  تپه یوزباشی  مجموعه بناهای افغان نژاد  خانه منوچهری  خانه اربابی  بقعه شمس آل رسول  تپه قلعه کتی  آبشار گوکُشان نکا  برج سی شاهاندشت  پل آجری خرما کلا  آبشار لیدَر منطقه اِرَم نکا  محوطه پیر درویش  تپه سنگر (شاه نشین)  تپه کوتر دین  روستای گردشگری زِروُم نکا  کاروانسرای کمبوج (گامبوش)  گردنه گدوک  تونل گدوک  کاروانسرای گدوک  مجموعه بناهای نجفی  قلعه ملک کیومرث  باغ عباس‌آباد
جاذبه‌های گردشگری > جاذبه‌های مذهبی

| 0 | 1 |
| --- | --- |
 امامزاده عباس ساری  امامزاده یحیی ساری  امامزاده عبدالله آمل  امامزاده ابراهیم (آمل)  امامزاده عبدالحق سوادکوه  امامزاده قاسم آمل  امامزاده هاشم آمل  مسجد جامع ساری  مسجد جامع آمل  مسجد جامع بابل  مسجد جامع بلده  امامزاده ابراهیم نکا  امامزاده یحیی نکا  حسینیه روستای کوهستان  بنای امامزاده محمد طاهر :  آرامگاه ملا محمد شهرآشوب  حسینیه حضرت آیت الله کوهستانی  آرامگاه درویش فخرالدین  آرامگاه امامزاده سید علی کیا سلطان  امامزاده سید ابوصالح  آرامگاه امامزاده سید محمد زرین نوا  امامزاده تاج الدین  امامزاده سید اسکندر  تکیه پهنه کلا  تکیه تاکر نور  تکیه حصیر فروشان
جاذبه‌های گردشگری > سقانفارها

| 0 | 1 |
| --- | --- |
 سقانفار کیجا  سقانفار تلیگران  سقانفار فیروزجا :  سقانفار کبودکلا  سقانفار قادیکلا  سقانفار آرمیج کلا
جاذبه‌های گردشگری > جاذبه‌های طبیعی

مقالهٔ اصلی: فهرست جاذبه‌های طبیعی استان مازندران
فهرست جاذبه‌های طبیعی استان مازندران:
| 0 | 1 |
| --- | --- |
 دماوند  علم کوه  باداب سورت  پارک ملی لار  سد لار  جنگل بلیران  قله امیری  غار دانیال  پارک ملل ساری  آبگرم لاریجان  آبشار ترا  آبشار یخی  آبشار امیری  آبشار آب پری  پارک نمونه گردشگری پایین‌لموک  آبشار شاهاندشت  هراز (رود)  الیمستان  آبشار قلعه دختر  آبشار برز  دراسله  آبشار سنگ نو  پارک جنگی هلومسر آمل :  آبشار ایج  آبشار سنگ‌درکا  دریاچه ولشت  پارک جنگلی کشپل  دریاچه شورمست  سد و دریاچه الیمالات  دریاچه ساهون  چشمه آب معدنی قرمرض  دشت و آبشار دریوک  سد شهید رجایی  آبشار یخی  آبشار چلندر  پارک جنگلی چالدره  دشت ناز  جواهرده  بابلرود  نکارود  شبه جزیره میانکاله  زیارو  دریاچه میانشه  فیلبند  کنگلو  سد البرز  سد گلورد بزرگ  سد آویدر
جاذبه‌های گردشگری > موزه‌ها

| 0 | 1 |
| --- | --- |
 موزه تاریخ و مردم‌شناسی شهر بابل  موزه تاریخ شهر ساری  موزه تاریخ آمل :  موزه کندلوس نوشهر  کاخ مرمر رامسر  موزه مردم‌شناسی رامسر  موزه تماشاگه خزر رامسر
جاذبه‌های گردشگری > آبشارها

مازندران به دلیل شیب تند سلسله جبال البرز که سر چشمه رودهای فراوانی است، آبشارهای کوچک و بزرگ متعددی دارد که از نواحی مختلف آن سرازیر می‌شوند و عمدتاً در نواحی مرکزی این سلسله جبال قرار دارند. به‌طور کلی آبشارهای مازندران به دلیل شرایط طبیعی هم در کوهستان وجود دارند و هم در بیشه‌ها و جنگل‌ها و در برخی نواحی نیز ترکیبی از مجموعه کوهستانی را توأم دارند. از آنجایی که این آبشارها در ارتفاعات و دامنه‌های بلند البرز قرار گرفته‌اند دارای اقلیمی مساعد و هوایی دلپذیر به ویژه در فصول بهار و تابستان هستند. اکثر آن‌ها محوطه‌هایی برای اتراق و چادر زدن دارند. برخی از این آبشارها عبارتند از، آبشار ایج یا ده قلو، ساواشی، لاسم، چالو، باباکلا (رنگین کمان)، آلامل، اکاپل، شیخ موسی، هفت آبشار تیرکن، آبشار کیمون، هریجان، سواسره، شاهاندشت، زیار، یخی، تیمره، پرومه، آب پری، دریوک، شیخ علی خان، آبشار یخی، آبشار امیری، آبشار سوادکوه، جواهرده و غیره می‌باشد.
راه‌ها > راه‌های دریایی، هوایی و ریلی

مازندران از نظر راه هوایی و به خصوص دریایی یکی از مراکز مهم در خاورمیانه با دارا بودن چندین بندر تجاری و فرودگاه است.
فرودگاه‌ها
فرودگاه بین‌المللی دشت ناز ساری
فرودگاه نوشهر
پرونده:فرودگاه-رامسر.jpgفرودگاه رامسرفرودگاه رامسر
بنادرها
بندر امیرآباد
بندر فریدونکنار
بندر نوشهر
راه‌آهن‌ها
راه‌آهن مازندران (راه‌آهن شمال) نام یکی از شعبه‌های اصلی از راه‌آهن سراسری ایران است که در سال ۱۳۰۸ خورشیدی در دوران رضا شاه پهلوی، نخستین فاز آن افتتاح شد.
این راه‌آهن دارای ۲۷ ایستگاه می‌باشد که ۷ ایستگاه آن مشترک با راه‌آهن خراسان است. راه‌آهن مازندران به نام راه‌آهن شمال نیز مشهور است و امروزه نیز برخی آن را مسیر گرگان نیز می‌نامند. حوزه استحفاظی راه‌آهن شمال از سوزن خروجی ایستگاه گرمسار در استان سمنان آغاز و با عبور از کوه‌های البرز و بخش‌هایی از استان تهران وارد استان مازندران و مناطق جنگلی شده و با عبور از شهرهای متعدد و مناطق جلگه‌ای وارد استان گلستان و در انتها به ایستگاه گرگان ختم می‌شود.
احداث موفق اولین راه‌آهن در ایران به سال ۱۸۸۶ میلادی با احداث خط راه‌آهن محمودآباد (سواحل جنوبی دریای مازندران) به آمل برمی‌گردد. این طرح اگرچه در نظر بود تا تهران ادامه یابد، ولی با کارشکنی‌های پیمانکارهای بلژیکی به شکست انجامید و خطوط آن، برچیده و از آن به عنوان تیرک‌های تلگراف استفاده شد. در سال بعد احداث راه‌آهن تهران- حرم شاه عبدالعظیم، و پس از آن جلفا-تبریز آغاز شد. اولین خط راه‌آهن نوین ایران در دوران رضا شاه پهلوی از شاهی (قائم شهر کنونی) تا بندر شاه (بندر ترکمن امروزی) کشیده گشت، پس از اتمام ساخت پل گردن در ساری اولین قطار در مهرماه ۱۳۰۸ به دستور رضا شاه پهلوی از ساری عازم بندر ترکمن شد. پس از آن هم‌زمان با احداث راه‌آهن خوزستان، کارها در رشته کوه‌های البرز آغاز گردید، کارگران ترک در کنار سایرین و مهندسین و پیمانکاران به ویژه آلمانی‌ها، کار ساخت تونل‌ها و پل‌ها را پیگیری کردند.
صنعت و اقتصاد

استان مازندران قطب صنعت گردشگری، کشاورزی و مواد غذایی ایران است.
استان مازندران در سال ۱۳۴۲ در بین ۱۲ استان کشور با ۸۸۳ واحد صنعتی و صنفی، ۱۶ هزار و ۵۰۴ نفر کارگر و حجم سرمایه‌گذاری ۴ میلیون و ۶۳۱ هزار و ۱۸۹ ریالی در پنجاه سال پیش، پس از پایتخت صنعتی‌ترین استان کشور بود. استان مازندران امروزه پس از استان‌های اصفهان، تهران، خراسان رضوی، فارس، یزد و آذربایجان شرقی، رتبه پنجم را از نظر تعداد واحد تولیدی دارا می‌باشد. استان مازندران در حال حاضر دارای تعداد ۳۰۲۰ واحد صنعتی دارای پروانه بهره‌برداری با میزان سرمایه‌گذاری ۶۴۰۹۲ میلیارد ریال و اشتغال ۸۱۷۸۵ نفر موجود می‌باشد. ارزش تولید ناحالص داخلی استان مازندران در سال حدود ۶۰ هزار میلیارد تومان است که ۱۵ هزار میلیارد تومان از این میزان مربوط به بخش کشاورزی، حدود ۶ هزار میلیارد تومان بخش معدنی و صنعتی و ۳۹ هزار میلیارد تومان هم وابسته به بخش خدمات است. مازندران رتبه هفتم را در بین ۳۱ استان کشور در تولید ناخالص ملی دارد. مازندران در ۱۵ محصول رتبه برتر در سطح کشور را دارا است. مازندران با پذیرایی ۱۴ میلیون گردشگری داخلی و ۲۳ هزار گردشگر خارجی قطب گردشگری کشور محسوب می‌گردد.
صنعت و اقتصاد > شاخص > توسعه انسانی

مازندران از نظر شاخص توسعه انسانی در ایران با درصد شاخص توسعه انسانی بسیار بالا ۰٫۸۲۲ بعد از تهران، البرز و اصفهان در رتبه چهارم قرار دارد.
صنعت و اقتصاد > شاخص > تولید ناخالص داخلی

مازندران به همراه استان‌های تهران، خوزستان، اصفهان، بوشهر، خراسان رضوی، فارس، آذربایجان شرقی، البرز و کرمان ا ۷۰ درصد بیشترین میزان تولید ناخالص داخلی کشور را دارا می‌باشند.
صنعت و اقتصاد > شهرک‌های صنعتی

مازندران دارای ۳۹ شهرک و ناحیه صنعتی در زمینی با مساحت ۱۸۶۹ هکتار است.
صنعت و اقتصاد > کشاورزی و مرکبات

استان مازندران با توجه به موقعیت خاص اقلیمی، تنوع آب و هوائی و برخورداری از باران سالانه و پراکندگی مناسب در محصولات مختلف و دشت‌های وسیع در قسمت جلگه ای، از مناطق حاصلخیز و کشاورزی ایران می‌باشد که حدوداً دارای ۵۷۰٫۳ هزار هکتار سطح زیر کشت اراضی می‌باشد. در مازندران انواع محصولات زراعی نظیر برنج و گندم، پنبه، دانه‌های روغنی محصولات باغی چون مرکبات و سایر محصولات دیگر کشت می‌شود و در برخی از محصولات نیز از موقعیت ممتازی برخوردار است. به‌طوری که از مجموع سطح زیرکشت استان ۷۲٫۲ درصد به محصولات زراعی سالانه و ۲۷٫۵ درصد به کشت محصولات دائمی که عمدتاً مرکبات است، اختصاص دارد. محصول مهم و استراتژیک در بخش زراعت برنج می‌باشد. مازندران با تولید متوسط یک میلیون ۵۰ هزار تن برنج ۴۲ درصد برنج مورد نیاز کشور را تأمین می‌کند و مقام اول تولید برنج در کشور ایران را دارا می‌باشد.
در سال ۱۳۹۵، ارزش‌افزوده بخش کشاورزی استان مازندران معادل ۱۰۱۸۵۶٫۲ میلیارد ریال بوده که ۸٫۲ درصد از ارزش‌افزوده بخش یادشده در کل کشور را به خود اختصاص داده است و نسبت به سال ۱۳۹۴ از افزایشی معادل ۲۱٫۴ درصد برخوردار بوده است. همچنین این استان از تولیدکنندگان عمده مرکبات بوده که تقریباً ۱۸ درصد تولید کشور را به خود اختصاص داده و دارای رتبه اول در ایران می‌باشد. از محصولات باغی دیگر نیز می‌توان کیوی را نام برد که از جمله میوهای تازه است و ۶۰ درصد تولید کشور به استان مازندران اختصاص دارد. از دیگر محصولات زراعی استان مازندران می‌توان از انواع سبزی و صیفی‌جات و حبوبات و نباتات صنعتی نام برد که با سطح حدود ۵۷ هزار هکتار و تولیدی بالغ بر ۸۵۰ هزار تُن علاوه بر مصرف داخلی به استان‌های همجوار نیز محصولات خود را صادر می‌کند.
صنعت و اقتصاد > گردشگری

استان مازندران به لحاظ موقعیت طبیعی و جغرافیایی در بخش طبیعت گردی جزء استان‌های برتر و قطب گردشگری کشور محسوب می‌گردد. نزدیک به ۱۴ میلیون نفر گردشگر داخلی و ده‌ها هزار توریست خارجی هر ساله به منظور گذراندن اوقات فراغت و بازدید آثار از این استان دیدن می‌کنند. وجود دریای مازندران با ساحل زیبا و مناسب به‌همراه برخورداری از دامنه‌ها و پارک‌های جنگلی و کوهستانی، وجود جنگل‌های هیرکانی، وجود قله دماوند با ۵۶۷۰ متر ارتفاع معروف به بام ایران، غارها، آبشارها، رودخانه‌ها، آب‌های متعدد سرد و گرم معدنی، چشمه‌ها، تالاب‌ها به ویژه شبه جزیره میانکاله و بیش از ۸۰۰ آثار تاریخی شناسایی شده نظیر مجموعه تاریخی شهرهای آمل، بهشهر و ساری و مجموعه‌های تفریحی و سیاحتی شهرهای چالوس، رامسر، نور، تنکابن، نوشهر این استان را به مجموعه ای متنوع برای استفاده گردشگران با انگیزه مختلف بدل نموده است. نزدیک به یکصد واحد اقامتی شامل هتل، متل، هتل آپارتمان، مهمانپذیر و مجتمع تفریحی ساحلی، جنگلی و کوهستانی همراه با ده‌ها آژانس خدمات مسافرتی و جهانگردی خدمات لازم را به گردشگران ارایه می‌کنند. همچنین مازندران دارای یک شرکت هواپیمایی بنام هواپیمایی وارش است.
صنعت و اقتصاد > صنایع سنگین و مادر

نیروگاه نکا، دیزل سنگین ایران، خودروسازی خزر، نفت خزر، دریایی صدرا، نساجی مازندران کاغذ اسناد بهادار، چوب و کاغذ مازندران، سیمان مازندران، آهن و فولاد نور، فولادین ذوب، زرین سوله و کشاورزی روماک به عنوان مهم‌ترین تولیدی‌های پایه صنعتی و خدماتی استان به‌شمار می‌آیند.
صنعت و اقتصاد > شیلات

این استان ۲۰ درصد تولید ماهیان پرورشی، ۷۰ درصد ماهیان کیلکا و ۴۳ درصد ماهیان استخوانی استان‌های شمالی را بخود اختصاص داده است. میزان صادرات آبزیان مازندران ۱۰ هزار و ۵۰۰ تُن است که در بحث صادرات ماهیان خاویار پرورشی نیز رتبه نخست را در کشور دارا است. ۲۳۴ مزرعه پرورش ماهی در استان مازندران وجود دارد و میزان تولید ماهیان سردآبی استان در سال‌های‌های ۱۳۹۷ تا ۱۳۹۸ ۱۶ هزار و ۵۰۰ تن و تولید ماهیان خاویاری ۱۲۷ تن بوده است. در حال حضار نیز تعداد ۴۴ فرورند شناور صید ماهی کیلکا در استان فعال است و ۱۶ کارخانه پودر ماهی، ۹ کارخانه تولید کنسرو، چهار کارخانه بسته‌بندی در استان وجود دارد. میزان تولید ماهیان پرورشی استان مازندران، سالیانه حدود ۷۰ هزار تن است.
صنعت و اقتصاد > گل و گیاه و چوب

مازندران با تولید و عرضه سالانه ۴۳۰ میلیون انواع گل و گیاه زینتی در جایگاه نخست تولید گل و گیاه کشور قرار دارد. ۲۱ میلیون گلدان، ۲۶۶ میلیون گل شاخه بریده، ۸۵ میلیون اصله درخت و درختچه زینتی، ۵۳ میلیون بوته گل‌های فصلی و نشایی و پنج میلیون پیازو پیازچه سالانه در مازندران تولید می‌شود. صنایع چوب و کاغذ مازندران به عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده انواع کاغذ در ایران نیز مصحوب می‌گردد.
صنعت و اقتصاد > ذخایر اکتشافی

۲۰۰ معدن زغال‌سنگ در کشور فعال است که مازندران با ۵۰ معدن بیشترین تعداد معادن این بخش را داراست. انواع مواد معدنی در معادن استان شامل زغال‌سنگ، سنگ آهک، فلورین، پوکه معدنی، گچ، روی و سرب، گرانیت، مرمریت، تراورتن، سلیسس، پوزولان و باریت پیروتیت می‌باشد. تنها ماده معدنی صادراتی استان فلورین است. ذخیره معادن استان بالغ بر ۹۸۵ میلیون تن می‌باشد.
صنعت و اقتصاد > صنایع مواد غذایی

در مازندران ۴۵۰ واحد صنایع غذایی وجود دارد که در ۱۰ گروه فراورده‌های لبنی، قند و شکر، فراورده‌های گوشتی، روغن، بسته‌بندی، کنسرو غیر گوشتی، فراورده‌های آردی، نوشیدنی و کشتارگاه طیور و تولیدات آن فعالیت دارند. از بزرگ‌ترین کارخانه‌های تولیدی مواد غذایی و خوراکی استان مازندران می‌توان به هلدینگ سولیکو (لبنی و گوشتی کاله)، هراز، لادن و بهار، غنچه، گلا، صالح، مازند شیر، دلوسه، پاکسار، ارویی، جوله، لاله، نوشیدنی‌های پلور، نوا، ورسک، آمولو، دماوند، خوش نوش، تولیپ و نستله پیورلایف اشاره کرد. فراورده‌های لبنی کاله که بزرگ‌ترین تولیدکننده فراورده‌های لبنی در کشور و بزرگ‌ترین واحد صادرکننده فراورده‌های لبنی ایران خوانده شده است. این برند را در جایگاه ۴۸ام صنایع غذایی در جهان، برند محبوب و برتر و ۷ سال تنها صادرکننده نمونه در فراورده‌های لبنی در ایران قرار داده است.
صنعت و اقتصاد > صادرات و مبادلات

حجم مبادلات خارجی استان در سال ۱۳۹۸، ۱۵۳۲/۹ میلیون دلار بوده که ۸۵/۸ درصد آن واردات و ۱۴/۲درصد آن را صادرات (غیرنفتی) تشکیل می‌دهد.
در سال یاد شده حدود ۴۲۱۳/۷ هزار تن کالا به ارزش ۱۳۱۵/۸ میلیون دلار از طریق پایانه گمرکی استان وارد و حدود ۹۹۳/۷ هزار تن کالا (غیرنفتی) به ارزش۲۱۷/۱ میلیون دلار به کشورهای همجوار صادر شده است.
محصولات استان مازندران به کشورهای آمریکا، روسیه، آذربایجان، ایتالیا، آلمان، سوئیس، فرانسه، هلند، اسپانیا، کانادا، کویت، قطر، عراق، قزاقستان، پاکستان، ترکمنستان، ازبکستان، رومانی، عمان، افغانستان، امارات، نروژ و بلاروس صادر می‌شود. اقلام عمده صادراتی شامل انواع فراورده‌های لبنی، سیمان، خاویار، برنج، مرکبات، مصنوعات چوبی، شیرینی‌جات، انواع گل و گیاه، نوشابه و انواع نوشیدنی‌ها، محصولات کشاورزی و مواد معدنی و زینتی است. سه بندر و سه فرودگاه فعال و ۳۸۰ کیلومتر راه ریلی و ۷۸۰ کیلومتر راه آسفالته مبانی تبادلاتی مازندران با دیگر نقاط جهان است. از صادرات نزدیک به ۱۹۰ هزار تن مرکبات به کشورهای خارجی، ۱۶۸ هزار تن آن از تولیدات مازندران بوده است. در حال حاضر فراورده‌های لبنی، سیمان، مواد پلاستیکی، بستی و آب میوه، کالاهایی مانند جو دامی، چربی‌ها و روغن‌های حیوانی، چوب، تخته و دانه‌های روغنی از طریق گمرکات نوشهر، امیرآباد، فریدونکنار، ساری و آمل به کشورهای طرف تجاری صادر می‌شود. در سال ۱۳۹۹ نیز اولین محصول صادراتی برنج ایران بالغ بر ۲۵ تن از مرکز بین‌المللی تجارت و پایانه صادرات برنج ایران در آمل به کانادا صادر شد.
صنعت و اقتصاد > صادرات و مبادلات > روسیه

روسیه به عنوان مهم‌ترین مشتری محصولات و مقصد صادراتی استان مازندران است. هرساله کیوی، پرتقال، سبزی، گوشت مرغ، گل و گیاهان زینتی از جمله محصولات کشاورزی است که مازندران درآنها مازاد تولید دارد و آن‌ها را با غلات، کلزا، سویا و روغن استان ولگاگراد روسیه معامله پایاپا می‌کند و بیشترین صادرات کیوی مازندران هم به روسیه است. روزانه ۵۰۰ تُن مرکبات استان به کشورهای حوزه خلیج فارس، دریای خزر و روسیه صادر می‌شود.