نردبام آسمان
قسمت‌ها

ترخان وزیر با الجای‌بیگی درباره رخنه جمشید به دل الغ‌بیگ گفتگو می‌کند این دو نگرانند که چرا و چگونه جمشید توانسته از سرکوب پیشگیری کند و هزینه آن را ویژه ساخت رصدخانه کند.  در نشستی که میان الغ‌بیگ و شورشگران برگزار شد باج آنها بر پایه یک منطق اندازه‌گیری شد. هرچند با ناخشنودی ولی سرانجام شورشگران پذیرفتند و سخن جمشید داور میان آنها و الغ‌بیگ گردید. سیف‌الدین نخشبی در کنار آفرین‌گویی به جمشید به او هشدار می‌دهد که در نزد امیران رشک‌ورزی بسیار است و باید خود را بپاید. ویس که از همان آغاز سفر بیمار بود هنوز خوب نشده‌است. جمشید را به بازدید جایی که می‌خواهند رصدخانه را بسازند می‌برند.  الغ‌بیگ که رصدخانه مراغه را از دوره بچگی‌اش به یاد دارد می‌خواهد این رصدخانه هم به استواری همان یکی باشد ولی جمشید جایی که برای ساخت رصدخانه برگزیده شده را درخور نمی‌بیند. بازیگوشی‌های عبدالطیف پسر نوجوان الغ‌بیگ کار دستش می‌دهد و یک کژدم می‌گزدش. معین درمانش می‌کند و اینگونه در دل درباریان جای می‌گیرد شورشگران در نشستی از کینه جمشید سخن می‌گویند سرکرده شورشگران از آنهایی که در نشست گوش به سخنانش می‌دهند می‌خواهد که یکی‌شان از خود گذشتگی کند و برای کشتن پیشگام شود ناگهان زنی دست بالا می‌برد.:  ترخان وزیر با الجای‌بیگی درباره رخنه جمشید به دل الغ‌بیگ گفتگو می‌کند این دو نگرانند که چرا و چگونه جمشید توانسته از سرکوب پیشگیری کند و هزینه آن را ویژه ساخت رصدخانه کند.  در نشستی که میان الغ‌بیگ و شورشگران برگزار شد باج آنها بر پایه یک منطق اندازه‌گیری شد. هرچند با ناخشنودی ولی سرانجام شورشگران پذیرفتند و سخن جمشید داور میان آنها و الغ‌بیگ گردید. سیف‌الدین نخشبی در کنار آفرین‌گویی به جمشید به او هشدار می‌دهد که در نزد امیران رشک‌ورزی بسیار است و باید خود را بپاید. ویس که از همان آغاز سفر بیمار بود هنوز خوب نشده‌است. جمشید را به بازدید جایی که می‌خواهند رصدخانه را بسازند می‌برند.  الغ‌بیگ که رصدخانه مراغه را از دوره بچگی‌اش به یاد دارد می‌خواهد این رصدخانه هم به استواری همان یکی باشد ولی جمشید جایی که برای ساخت رصدخانه برگزیده شده را درخور نمی‌بیند. بازیگوشی‌های عبدالطیف پسر نوجوان الغ‌بیگ کار دستش می‌دهد و یک کژدم می‌گزدش. معین درمانش می‌کند و اینگونه در دل درباریان جای می‌گیرد شورشگران در نشستی از کینه جمشید سخن می‌گویند سرکرده شورشگران از آنهایی که در نشست گوش به سخنانش می‌دهند می‌خواهد که یکی‌شان از خود گذشتگی کند و برای کشتن پیشگام شود ناگهان زنی دست بالا می‌برد.
| ١٤ | ١٤ | «تکاپوی ساخت رصدخانه و ولگردی عبداللطیف» | اعلان‌نشده | اعلان‌نشده | اعلان‌نشده |  |
 ترخان وزیر از جمشید می‌خواهد برای شاد کردن الجای‌بیگی رصدخانه را در همان زمینی که او نشان کرده ، بسازد ولی جمشید راه خود را می‌رود. مردِ دادزن در کوی و برزن راه می‌رود و پیشه‌وران را به همکاری فرامی‌خواند. در تپه‌ای که می‌خواهند رصدخانه بسازند مردان بسیار ردیف ایستاده‌اند تا برای همکاری نام‌نویسی کنند. در این میان یک زن هم هست. آی‌بانو برای ستاندن کین پدرش از جمشید به اینجا آمده‌است. عبداللطیف با بی‌ادبی به کلاس می‌آید و با درشتی جمشید رویارو می‌شود. الغ‌بیگ از جمشید می‌خواهد آموزگاری برای عبداللطیف برگزیند. جمشید یکی از شاگردانش به نام حسام را پیشنهاد می‌دهد و الغ‌بیگ هم می‌پذیرد ولی الجای‌بیگی این کار جمشید را خوارداشت می‌شمرد. فردای آن روز در میانه کلاس عبداللطیف آموزگار تازه‌اش را به باد کتک و تازیانه می‌گیرد و می‌گریزاندش. جمشید و معین درباره دلتنگی کاشان گفتگو می‌کنند که حسام را با چهره زخمی می‌یابند و به داروفروشی می‌برندش. آنجا مردم این دو دانشمند را می‌شناسند و چون آنان را ضددین می‌شمرند با سنگ و کلوخ به جانشان می‌افتند و دنبالشان می‌کنند.  با شنیدن این رخداد، الغ‌بیگ بسیار خشمگین می‌شود و دست‌اندرکاران پیرامون خود را بازخواست کرده هشدار می‌دهد. شب آنگاه که جمشید در کارگاه رصدخانه سرگرم کار است آی‌بانو به کلبه جمشید در می‌آید تا بکشدش ولی ناکام می‌ماند و در شمشیرزنی از جمشید شکست می‌خورد.:  ترخان وزیر از جمشید می‌خواهد برای شاد کردن الجای‌بیگی رصدخانه را در همان زمینی که او نشان کرده ، بسازد ولی جمشید راه خود را می‌رود. مردِ دادزن در کوی و برزن راه می‌رود و پیشه‌وران را به همکاری فرامی‌خواند. در تپه‌ای که می‌خواهند رصدخانه بسازند مردان بسیار ردیف ایستاده‌اند تا برای همکاری نام‌نویسی کنند. در این میان یک زن هم هست. آی‌بانو برای ستاندن کین پدرش از جمشید به اینجا آمده‌است. عبداللطیف با بی‌ادبی به کلاس می‌آید و با درشتی جمشید رویارو می‌شود. الغ‌بیگ از جمشید می‌خواهد آموزگاری برای عبداللطیف برگزیند. جمشید یکی از شاگردانش به نام حسام را پیشنهاد می‌دهد و الغ‌بیگ هم می‌پذیرد ولی الجای‌بیگی این کار جمشید را خوارداشت می‌شمرد. فردای آن روز در میانه کلاس عبداللطیف آموزگار تازه‌اش را به باد کتک و تازیانه می‌گیرد و می‌گریزاندش. جمشید و معین درباره دلتنگی کاشان گفتگو می‌کنند که حسام را با چهره زخمی می‌یابند و به داروفروشی می‌برندش. آنجا مردم این دو دانشمند را می‌شناسند و چون آنان را ضددین می‌شمرند با سنگ و کلوخ به جانشان می‌افتند و دنبالشان می‌کنند.  با شنیدن این رخداد، الغ‌بیگ بسیار خشمگین می‌شود و دست‌اندرکاران پیرامون خود را بازخواست کرده هشدار می‌دهد. شب آنگاه که جمشید در کارگاه رصدخانه سرگرم کار است آی‌بانو به کلبه جمشید در می‌آید تا بکشدش ولی ناکام می‌ماند و در شمشیرزنی از جمشید شکست می‌خورد.
| ۱۵ | ۱۵ | «مرگ ویس» | اعلان‌نشده | اعلان‌نشده | اعلان‌نشده |  |
 پس از شکست آی‌بانو از جمشید، الغ‌بیگ که برای سرکشی از جایگاه رصدخانه نزد جمشید می‌آمد به کارگاه می‌رسد و درباره اینکه «چه پیوندی‌ست میان پیرامون گِردی و کرانه گِردی؟» سر گفتگو را باز می‌کند که چرا از زمان ارشمیدس تاکنون این پرسش تا این اندازه برجسته است. در کاخ، الجای‌بیگی خشمگین است که چرا الغ‌بیگ بی‌آنکه مرا بیآگاهد نزد جمشید رفته؟ ترخان خاستگاه این کار را «چیره‌دستی جمشید در دلبری و آگاه شدنش از مهر الغ‌بيگ به ستاره‌شناسی» می‌داند. او یکی از کسانی که جمشید را با سنگ‌پراکنی زخمی کرده بود نزد الجای‌بیگی می‌آورد و دستور می‌دهد آزار جمشید باید پی گرفته شود. این مرد که نامش محزون است دم خانه جمشید می‌رود و در می‌زند همین‌که محمود در را می‌گشاید محزون مارهایی را سوی کودک پرت می‌کند. ویس برای رهاندن فرزندش دست به کار می‌شود و مارها را می‌کشد ولی از ترس به بستر بیماری می‌افتد و سرانجام می‌میرد. هنگام خاکسپاری شماری از مردمان خشک‌مغز با زدن برچسب نامسلمانی به خانواده جمشید از خاکسپاریِ ویس در گورستان مسلمان‌ها جلوگیری می‌کنند در همین آن الغ‌بیگ می‌رسد و خشک‌مغزها را می‌تاراند. الغ‌بیگ در کاخ داد و بیداد می‌کند که چرا در کشور من، اینگونه آنهایی که دوست‌شان دارم آزرده می‌شوند؟ ترخان سرچشمه آزار را خشک‌مغزی می‌داند ولی الغ‌بیگ رشک‌ورزی را پررنگ‌تر می‌بیند.:  پس از شکست آی‌بانو از جمشید، الغ‌بیگ که برای سرکشی از جایگاه رصدخانه نزد جمشید می‌آمد به کارگاه می‌رسد و درباره اینکه «چه پیوندی‌ست میان پیرامون گِردی و کرانه گِردی؟» سر گفتگو را باز می‌کند که چرا از زمان ارشمیدس تاکنون این پرسش تا این اندازه برجسته است. در کاخ، الجای‌بیگی خشمگین است که چرا الغ‌بیگ بی‌آنکه مرا بیآگاهد نزد جمشید رفته؟ ترخان خاستگاه این کار را «چیره‌دستی جمشید در دلبری و آگاه شدنش از مهر الغ‌بيگ به ستاره‌شناسی» می‌داند. او یکی از کسانی که جمشید را با سنگ‌پراکنی زخمی کرده بود نزد الجای‌بیگی می‌آورد و دستور می‌دهد آزار جمشید باید پی گرفته شود. این مرد که نامش محزون است دم خانه جمشید می‌رود و در می‌زند همین‌که محمود در را می‌گشاید محزون مارهایی را سوی کودک پرت می‌کند. ویس برای رهاندن فرزندش دست به کار می‌شود و مارها را می‌کشد ولی از ترس به بستر بیماری می‌افتد و سرانجام می‌میرد. هنگام خاکسپاری شماری از مردمان خشک‌مغز با زدن برچسب نامسلمانی به خانواده جمشید از خاکسپاریِ ویس در گورستان مسلمان‌ها جلوگیری می‌کنند در همین آن الغ‌بیگ می‌رسد و خشک‌مغزها را می‌تاراند. الغ‌بیگ در کاخ داد و بیداد می‌کند که چرا در کشور من، اینگونه آنهایی که دوست‌شان دارم آزرده می‌شوند؟ ترخان سرچشمه آزار را خشک‌مغزی می‌داند ولی الغ‌بیگ رشک‌ورزی را پررنگ‌تر می‌بیند.
| ۱۶ | ۱۶ | «آئین کلنگ‌زنی رصدخانه» | اعلان‌نشده | اعلان‌نشده | اعلان‌نشده |  |
 جمشیدِ مشکی‌پوش دارد محیطیه را می‌نویسد که قاضی‌زاده رومی به خانه‌اش می‌آید و از او می‌خواهد گوشه‌گیری را کنار بگذارد. فردای آن روز معین در راه آرامگاه از جمشید می‌خواهد اندیشه بازگشت به کاشان را در سر نپروراند. جمشید در کلاس به‌گونه‌ای، با شاگردان بدرود می‌گوید. ناگهان پیرمردی در ته کلاس چیزی می‌پرسد و گفتگویی را آغاز می‌کند. در میانه گفتگو جمشید پی می‌برد که او خوافی است پس برمی‌خیزد و او را در آغوش می‌گیرد. جمشید، محمد خوافی را به کاخ می‌برد و به الغ‌بیگ می‌گوید کلاس‌هایم را به خوافی و ساخت رصدخانه را به قاضی‌زاده می‌سپرم. بگذار به کاشان بازگردم. الغ‌بیگ نمی‌پذیرد و می‌گوید هر چه بخواهی به تو می‌دهم فقط بمان. سرانجام جمشید برای زندگی به کوهک جایگاه ساخت رصدخانه می‌رود و اینگونه می‌پذیرد که بماند. مردی در بازار آی‌بانو را می‌بیند و بابت انجام ندادن کارویژه‌اش از او گله می‌کند. سپس از او می‌خواهد در برنامه‌ریزی‌ای که برای کشتن جمشید شده امشب کمک کند ولی آی‌بانو به جای کمک جمشید را از این برنامه شوم می‌آگاهاند.  جمشید از مرگ می‌رهد و آی‌بانو از او می‌خواهد بگذارد در کنارش بماند. آیین کلنگ‌زنی ساخت رصدخانه در زادروز پیامبر با جشن و پایکوبی و شکوه بسیار برگزار می‌شود.:  جمشیدِ مشکی‌پوش دارد محیطیه را می‌نویسد که قاضی‌زاده رومی به خانه‌اش می‌آید و از او می‌خواهد گوشه‌گیری را کنار بگذارد. فردای آن روز معین در راه آرامگاه از جمشید می‌خواهد اندیشه بازگشت به کاشان را در سر نپروراند. جمشید در کلاس به‌گونه‌ای، با شاگردان بدرود می‌گوید. ناگهان پیرمردی در ته کلاس چیزی می‌پرسد و گفتگویی را آغاز می‌کند. در میانه گفتگو جمشید پی می‌برد که او خوافی است پس برمی‌خیزد و او را در آغوش می‌گیرد. جمشید، محمد خوافی را به کاخ می‌برد و به الغ‌بیگ می‌گوید کلاس‌هایم را به خوافی و ساخت رصدخانه را به قاضی‌زاده می‌سپرم. بگذار به کاشان بازگردم. الغ‌بیگ نمی‌پذیرد و می‌گوید هر چه بخواهی به تو می‌دهم فقط بمان. سرانجام جمشید برای زندگی به کوهک جایگاه ساخت رصدخانه می‌رود و اینگونه می‌پذیرد که بماند. مردی در بازار آی‌بانو را می‌بیند و بابت انجام ندادن کارویژه‌اش از او گله می‌کند. سپس از او می‌خواهد در برنامه‌ریزی‌ای که برای کشتن جمشید شده امشب کمک کند ولی آی‌بانو به جای کمک جمشید را از این برنامه شوم می‌آگاهاند.  جمشید از مرگ می‌رهد و آی‌بانو از او می‌خواهد بگذارد در کنارش بماند. آیین کلنگ‌زنی ساخت رصدخانه در زادروز پیامبر با جشن و پایکوبی و شکوه بسیار برگزار می‌شود.
| ۱۷ | ۱۷ | «بهانه تازه بدخواهان» | اعلان‌نشده | اعلان‌نشده | اعلان‌نشده |  |
 هفدهم پس از سال‌ها موهای جمشید سفید شده است. رصدخانه با پشتکار فراوان در حال ساخت می‌باشد و کارش نزدیک به پایان است. این بار جمشید خورشیدگرفتگی‌ای پیش‌بینی می‌کند و باز هم ترس بر پیرامونیان جمشید می‌افتد.  گروهی از روی ناگزیری باج به الغ‌بیگ پرداخته بودند با بهانه خورشیدگرفتگی و پیش‌بینی‌اش می‌خواهند کین از جمشید بستانند. یکی بلند می‌شود و می‌گوید تا سیف‌الدین نخشبی پشت جمشید است کاری نمی‌توانیم بکنیم ولی امید ما به آنهاست که در دربار رخنه دارند.  سیف‌الدین نخشبی در حال آموزاندن به شاگردان است که شماری از مردم جلوی مدرسه گرد می‌آیند و سر و صدا می‌کنند. الغ‌بیگ دستور می‌دهد که جمشید به پیشگاهم بیاید ولی مردمی که در جلوی رصدخانه گرد آمده‌اند راه رفتن به رصدخانه و بیرون آمدن از آن را بسته‌اند . الغ‌بیگ دستور پراکندن مردم را می‌دهد و اینگونه جمشید به نزد الغ‌بیگ می‌رود و درباره پیشگویی خورشیدگرفتگی به گپ‌وگفت می‌نشینند .  جوردانو که از سوی کلیسا به او کیفر مرگ داده‌شده بود همراه خانواده‌اش به سمرقند می‌کوچد. گویا جمشید کمی ایتالیایی بلد است. الجای بیگی رشک می‌ورزد که چرا آوازه جمشید از الغ‌بیگ  بیشتر است و جوردانو به خانه جمشید رفته است؟ سیاوش _خوانی #شهادت_خوانی-مانی :  هفدهم پس از سال‌ها موهای جمشید سفید شده است. رصدخانه با پشتکار فراوان در حال ساخت می‌باشد و کارش نزدیک به پایان است. این بار جمشید خورشیدگرفتگی‌ای پیش‌بینی می‌کند و باز هم ترس بر پیرامونیان جمشید می‌افتد.  گروهی از روی ناگزیری باج به الغ‌بیگ پرداخته بودند با بهانه خورشیدگرفتگی و پیش‌بینی‌اش می‌خواهند کین از جمشید بستانند. یکی بلند می‌شود و می‌گوید تا سیف‌الدین نخشبی پشت جمشید است کاری نمی‌توانیم بکنیم ولی امید ما به آنهاست که در دربار رخنه دارند.  سیف‌الدین نخشبی در حال آموزاندن به شاگردان است که شماری از مردم جلوی مدرسه گرد می‌آیند و سر و صدا می‌کنند. الغ‌بیگ دستور می‌دهد که جمشید به پیشگاهم بیاید ولی مردمی که در جلوی رصدخانه گرد آمده‌اند راه رفتن به رصدخانه و بیرون آمدن از آن را بسته‌اند . الغ‌بیگ دستور پراکندن مردم را می‌دهد و اینگونه جمشید به نزد الغ‌بیگ می‌رود و درباره پیشگویی خورشیدگرفتگی به گپ‌وگفت می‌نشینند .  جوردانو که از سوی کلیسا به او کیفر مرگ داده‌شده بود همراه خانواده‌اش به سمرقند می‌کوچد. گویا جمشید کمی ایتالیایی بلد است. الجای بیگی رشک می‌ورزد که چرا آوازه جمشید از الغ‌بیگ  بیشتر است و جوردانو به خانه جمشید رفته است؟ سیاوش _خوانی #شهادت_خوانی-مانی 
| ۱۸ | ۱۸ | «درست در آمدن پیش‌بینی» | اعلان‌نشده | اعلان‌نشده | اعلان‌نشده |  |
 هجدهم جردانو و جمشید به همراه خانواده‌هایشان در بازار سمرقند گردش می‌کنند گویا محمود از دختر جردانو خوشش آمده‌است. در بازار یکی از مردان شورشی به خودمانی شدن جمشید و آی بانو زل می‌زند. جردانو و خانواده به کاخ نزد الغ‌بیگ می‌روند. فردا الغ‌بیگ به رصدخانه به دیدار جردانو می‌رود و درباره سامانه فرمانروایی میهنش از او می‌پرسد.  الغ‌بیگ، آی‌بانو را ارج می‌گذارد و همین رشک الجای‌یگی را بر می‌انگیزاند. الجای‌بیگی به ترخان‌وزیر دستور گرد آوردن بزرگان شهر را می‌دهد تا دوباره چوبی لای چرخ جمشید کنند. در این همایش بزرگان بر آن می‌شوند که همه جا از راستی سخن جمشید بگویند تا اگر پیشگویی‌اش درست از کار در نیامد او را بدنام کنند و اگر درست از کار در آمد جادوگر بنامندش. با سروصدای شماری نادان دوباره بازار شهر به هم می‌ریزد در همین آن سیف‌الدین نخشبی می‌رسد و درباره خورشید گرفتگی سخن می‌راند تا آرامشان کند. شماری از مردم هم در نزدیکی رصدخانه گرد آمده‌اند و سروصدا می‌کنند آنها درست بودن پیش‌بینی را هم نشانه بدسرشتی جمشید می‌دانند. شماری از مردان که گویا پیرو دین دیگری هستند و به خورشید و ایزدبانوی میترا ارج بسیار می‌گذارند به دیدن جمشید می‌آیند تا درباره خورشید گرفتگی گفتگو کنند. الغ‌بیگ به رصدخانه می‌رود تا هنگام خورشید گرفتگی در آنجا باشد. خورشید می‌گیرد و مردم هر کدام از ترس به سویی می‌روند .  مهمانی در کاخ پس از خورشید گرفتگی برگزار می‌شود ولی جمشید نیامده‌است.:  هجدهم جردانو و جمشید به همراه خانواده‌هایشان در بازار سمرقند گردش می‌کنند گویا محمود از دختر جردانو خوشش آمده‌است. در بازار یکی از مردان شورشی به خودمانی شدن جمشید و آی بانو زل می‌زند. جردانو و خانواده به کاخ نزد الغ‌بیگ می‌روند. فردا الغ‌بیگ به رصدخانه به دیدار جردانو می‌رود و درباره سامانه فرمانروایی میهنش از او می‌پرسد.  الغ‌بیگ، آی‌بانو را ارج می‌گذارد و همین رشک الجای‌یگی را بر می‌انگیزاند. الجای‌بیگی به ترخان‌وزیر دستور گرد آوردن بزرگان شهر را می‌دهد تا دوباره چوبی لای چرخ جمشید کنند. در این همایش بزرگان بر آن می‌شوند که همه جا از راستی سخن جمشید بگویند تا اگر پیشگویی‌اش درست از کار در نیامد او را بدنام کنند و اگر درست از کار در آمد جادوگر بنامندش. با سروصدای شماری نادان دوباره بازار شهر به هم می‌ریزد در همین آن سیف‌الدین نخشبی می‌رسد و درباره خورشید گرفتگی سخن می‌راند تا آرامشان کند. شماری از مردم هم در نزدیکی رصدخانه گرد آمده‌اند و سروصدا می‌کنند آنها درست بودن پیش‌بینی را هم نشانه بدسرشتی جمشید می‌دانند. شماری از مردان که گویا پیرو دین دیگری هستند و به خورشید و ایزدبانوی میترا ارج بسیار می‌گذارند به دیدن جمشید می‌آیند تا درباره خورشید گرفتگی گفتگو کنند. الغ‌بیگ به رصدخانه می‌رود تا هنگام خورشید گرفتگی در آنجا باشد. خورشید می‌گیرد و مردم هر کدام از ترس به سویی می‌روند .  مهمانی در کاخ پس از خورشید گرفتگی برگزار می‌شود ولی جمشید نیامده‌است.
| ۱۹ | ۱۹ | «آی‌بانو و الغ‌بیگ» | اعلان‌نشده | اعلان‌نشده | اعلان‌نشده |  |
 نوزدهم  جمشید در جشن کاخ نیست چون سر مزار همسرش رفته و کنار آرامگاهش دراز کشیده و با او گفتگو می‌کند.  سراینده‌ای به ستایش الغ‌بیگ می‌پردازد که جمشید از راه می‌رسد او درباره چاپلوسی سراینده به الغ‌بیگ تکه‌ای می‌اندازد. سپس جوردانو و خانواده‌اش با برگردان آی‌بانو هنر نمایش را در پیشگاه الغ‌بیگ پیاده می‌کنند. عبدالطیف که پی به نگاه مهربار محمود به دختر جوردانو برده است می‌آید جلوی محمود می‌نشیند تا نگذارد چشم محمود به دخترک دوخته شود.  محمود هم بلند می‌شود و از جشن می‌رود. الغ‌بیگ بالاپوشی به جمشید پیشکش می‌کند جمشید هم ابزاری به نام طبق‌المناطق به امیرزاده می‌دهد. الغ‌بیگ به رصدخانه می‌رود و در آنجا آی بانو را می‌بیند و خواستار هم‌سخنی با او می‌شود تا زبان ترسایان را بیاموزد. در یک نشست پنهانی شبانه دیگر دانشمندان دینی درباره بیشتر شدن ارزش و استواری جمشید نزد مردم سخن می‌گویند.  ولی سیف‌الدین نخشبی که این سخنان را نمی‌پسندد بلند می‌شود و از این نشست می‌رود. ترخان با چهره‌ای پوشیده  برای بدنام کردن جمشید به بی‌دینی،  تلاش می‌کند و با نشان دادن زر به بزرگان می‌خواهد آنها را به آز بیاورد.    محمود و دختر جردانو هم‌سخن می‌شوند و با اینکه محمود زبانشان را نمی‌داند ولی دلبستگی فراوانی به این گفتگو نشان می‌دهد و این، خنده آی‌بانو را در پی می‌دارد. آی بانو به الغ‌بیک زبان ترسایی می‌آموزد که ناگهان الجای‌بیگی از راه می‌رسد ولی با اندوه از آنان رویگردان می‌شود و می‌رود و آنگاه الغ‌بیگ گردنبند خود را به آی‌بانو پیشکش می‌کند. محزون در راه رصدخانه به آی‌بانو آسیب می‌زند و بی‌هوشش می‌کند. الغ‌بیگ از درون کاخ سروصدای مردم را می‌شنود و خواستار خواباندن ناآرامی‌ها می‌شود ولی ترخان با بدگویی از جمشید ، الغ‌بیگ را به خویشتن‌داری فرامی‌خواند چراکه شاهرخ‌شاه هم از ناخشنودی مردم و بزرگان آگاه شده و امام جدیری را به سمرقند گسیل داشته‌است.:  نوزدهم  جمشید در جشن کاخ نیست چون سر مزار همسرش رفته و کنار آرامگاهش دراز کشیده و با او گفتگو می‌کند.  سراینده‌ای به ستایش الغ‌بیگ می‌پردازد که جمشید از راه می‌رسد او درباره چاپلوسی سراینده به الغ‌بیگ تکه‌ای می‌اندازد. سپس جوردانو و خانواده‌اش با برگردان آی‌بانو هنر نمایش را در پیشگاه الغ‌بیگ پیاده می‌کنند. عبدالطیف که پی به نگاه مهربار محمود به دختر جوردانو برده است می‌آید جلوی محمود می‌نشیند تا نگذارد چشم محمود به دخترک دوخته شود.  محمود هم بلند می‌شود و از جشن می‌رود. الغ‌بیگ بالاپوشی به جمشید پیشکش می‌کند جمشید هم ابزاری به نام طبق‌المناطق به امیرزاده می‌دهد. الغ‌بیگ به رصدخانه می‌رود و در آنجا آی بانو را می‌بیند و خواستار هم‌سخنی با او می‌شود تا زبان ترسایان را بیاموزد. در یک نشست پنهانی شبانه دیگر دانشمندان دینی درباره بیشتر شدن ارزش و استواری جمشید نزد مردم سخن می‌گویند.  ولی سیف‌الدین نخشبی که این سخنان را نمی‌پسندد بلند می‌شود و از این نشست می‌رود. ترخان با چهره‌ای پوشیده  برای بدنام کردن جمشید به بی‌دینی،  تلاش می‌کند و با نشان دادن زر به بزرگان می‌خواهد آنها را به آز بیاورد.    محمود و دختر جردانو هم‌سخن می‌شوند و با اینکه محمود زبانشان را نمی‌داند ولی دلبستگی فراوانی به این گفتگو نشان می‌دهد و این، خنده آی‌بانو را در پی می‌دارد. آی بانو به الغ‌بیک زبان ترسایی می‌آموزد که ناگهان الجای‌بیگی از راه می‌رسد ولی با اندوه از آنان رویگردان می‌شود و می‌رود و آنگاه الغ‌بیگ گردنبند خود را به آی‌بانو پیشکش می‌کند. محزون در راه رصدخانه به آی‌بانو آسیب می‌زند و بی‌هوشش می‌کند. الغ‌بیگ از درون کاخ سروصدای مردم را می‌شنود و خواستار خواباندن ناآرامی‌ها می‌شود ولی ترخان با بدگویی از جمشید ، الغ‌بیگ را به خویشتن‌داری فرامی‌خواند چراکه شاهرخ‌شاه هم از ناخشنودی مردم و بزرگان آگاه شده و امام جدیری را به سمرقند گسیل داشته‌است.
| ۲۰ | ۲۰ | «گره خوردن کار جمشید» | اعلان‌نشده | اعلان‌نشده | اعلان‌نشده |  |
 بیستم آی‌بانو زخمی به رصدخانه می‌رسد و به جمشید می‌گوید چند گاهی از شهر دور شو. ترخان رسیدن امام جدیری را به آگاهی الغ‌بیگ می‌رساند. الغ‌بیگ آهنگ  گپ‌وگفت با امام جدیری را ندارد و می‌خواهد همان کند که دستور اوست. سیِنا همراه آی‌بانو به کاخ می‌رود ولی پس از رفتن آی‌بانو به نزد الغ‌بیگ برای آموزاندن زبان، در راهروهای کاخ گشت و گذار می‌کند و در همین آن عبدالطیف او را دیده و به دنبالش می‌افتد و سرانجام به او دست‌درازی می‌کند سیِنا بسیار می‌گرید ولی به کسی چیزی نمی‌گوید تا اینکه در خانه‌اش خودکشی کرده و نوشته‌ای از خود به جای می‌گذارد.  محمود بسیار خشمگین می‌شود و با برداشتن کارد بزرگ آهنگ رفتن به کاخ و کشتن عبدالطیف را می‌کند ولی پدرش جلوی او را می‌گیرد. جوردانو با این رخداد دست خانواده‌اش را می‌گیرد و از شهر سمرقند می‌رود بی آنکه جمشید را بدرود گوید.  الغ‌بیگ آنگاه که از این رخداد آگاه می‌شود سیلی به پسرش می‌زند و در برابر پسرش نیز کارد را از کمرش در می‌آورد تا به پدر یورش ببرد ولی با با پادرمیانی بیگی جلوی درگیری گرفته می‌شود    محمود از اندوه مرگ سیِنا در بستر بیماری می‌افتد و پس از چند روز در می‌گذرد.  و پدر خود را با کوهی از افسردگی رویارو می‌کند.  الغ‌بیگ روی این را ندارد که به گورستان برود. تازه باید جمشید را نیز از برنامه پایتخت (شاهرخ‌شاه) بیآگاهد. پس نامه‌ای که دست‌نوشته خود اوست به جمشید می‌رساند: دستور دادیم تا در نشستی که تو و امام جدیری در برابر هم هستید به حق پی ببریم.  جمشید و سیف‌الدین نخشبی با هم گفتگو می‌کنند. سیف به جمشید می‌گویند بر آن شده‌اند که مرا به هرات دور برانند. او کمی از خوبی‌های امام جدیری هم، نزد جمشید سخن می‌گوید.  الجای‌بیگی از دانشمندان دینی می‌خواهد اکنون بهره خودش در زمین زدن جمشید را انجام داده، آنها نیز تلاش کنند رای امام جدیری را به زیان جمشید بگردانند. جمشید رخت بر تن می‌کند تا به نشست امام جدیری برود.   او می‌بیند که شاگردانش اندوهگین نشسته‌اند و کار نمی‌کنند و از این بابت خشمگین می‌شود.:  بیستم آی‌بانو زخمی به رصدخانه می‌رسد و به جمشید می‌گوید چند گاهی از شهر دور شو. ترخان رسیدن امام جدیری را به آگاهی الغ‌بیگ می‌رساند. الغ‌بیگ آهنگ  گپ‌وگفت با امام جدیری را ندارد و می‌خواهد همان کند که دستور اوست. سیِنا همراه آی‌بانو به کاخ می‌رود ولی پس از رفتن آی‌بانو به نزد الغ‌بیگ برای آموزاندن زبان، در راهروهای کاخ گشت و گذار می‌کند و در همین آن عبدالطیف او را دیده و به دنبالش می‌افتد و سرانجام به او دست‌درازی می‌کند سیِنا بسیار می‌گرید ولی به کسی چیزی نمی‌گوید تا اینکه در خانه‌اش خودکشی کرده و نوشته‌ای از خود به جای می‌گذارد.  محمود بسیار خشمگین می‌شود و با برداشتن کارد بزرگ آهنگ رفتن به کاخ و کشتن عبدالطیف را می‌کند ولی پدرش جلوی او را می‌گیرد. جوردانو با این رخداد دست خانواده‌اش را می‌گیرد و از شهر سمرقند می‌رود بی آنکه جمشید را بدرود گوید.  الغ‌بیگ آنگاه که از این رخداد آگاه می‌شود سیلی به پسرش می‌زند و در برابر پسرش نیز کارد را از کمرش در می‌آورد تا به پدر یورش ببرد ولی با با پادرمیانی بیگی جلوی درگیری گرفته می‌شود    محمود از اندوه مرگ سیِنا در بستر بیماری می‌افتد و پس از چند روز در می‌گذرد.  و پدر خود را با کوهی از افسردگی رویارو می‌کند.  الغ‌بیگ روی این را ندارد که به گورستان برود. تازه باید جمشید را نیز از برنامه پایتخت (شاهرخ‌شاه) بیآگاهد. پس نامه‌ای که دست‌نوشته خود اوست به جمشید می‌رساند: دستور دادیم تا در نشستی که تو و امام جدیری در برابر هم هستید به حق پی ببریم.  جمشید و سیف‌الدین نخشبی با هم گفتگو می‌کنند. سیف به جمشید می‌گویند بر آن شده‌اند که مرا به هرات دور برانند. او کمی از خوبی‌های امام جدیری هم، نزد جمشید سخن می‌گوید.  الجای‌بیگی از دانشمندان دینی می‌خواهد اکنون بهره خودش در زمین زدن جمشید را انجام داده، آنها نیز تلاش کنند رای امام جدیری را به زیان جمشید بگردانند. جمشید رخت بر تن می‌کند تا به نشست امام جدیری برود.   او می‌بیند که شاگردانش اندوهگین نشسته‌اند و کار نمی‌کنند و از این بابت خشمگین می‌شود.
| ۲۱ | ۲۱ | «دادرسی» | اعلان‌نشده | اعلان‌نشده | اعلان‌نشده |  |
 جمشید در میان همهمه مردم خشمگین به کاخ می‌رود تا با داوری امام جدیری به بدنام‌کردن‌های خشک‌مغزان پاسخ گوید. الغ‌بیگ ناخشنودی خود را از برپایی این نشست بازگو می‌کند و مهر خود به جمشید را پنهان نمی‌دارد. در میانه دادسی صفدر هم به سمرقند می‌رسد و سخنانی در پشتیبانی از جمشید به زبان می‌راند. سرانجام در میان شگفتی خشک‌مغزان امام جدیری رای به مسلمانی جمشید و پاکی سرشتش می‌دهد.:  جمشید در میان همهمه مردم خشمگین به کاخ می‌رود تا با داوری امام جدیری به بدنام‌کردن‌های خشک‌مغزان پاسخ گوید. الغ‌بیگ ناخشنودی خود را از برپایی این نشست بازگو می‌کند و مهر خود به جمشید را پنهان نمی‌دارد. در میانه دادسی صفدر هم به سمرقند می‌رسد و سخنانی در پشتیبانی از جمشید به زبان می‌راند. سرانجام در میان شگفتی خشک‌مغزان امام جدیری رای به مسلمانی جمشید و پاکی سرشتش می‌دهد.
| ۲۲ | ۲۲ | «پایان کار» | اعلان‌نشده | اعلان‌نشده | اعلان‌نشده |  |
 امام جدیری با همراهی جمشید تا دروازه سمرقند می‌رود و سپس جمشید و سمرقند را بدرود می‌گوید. سرکرده تبار  آشوقالا به بدگویی جمشید می‌پردازد و با نشان دادن گردنبندی که الغ‌بیگ به آی‌بانو پیشکش کرده بود ادعا می‌کند که آی‌بانو با دادن این گردنبند می‌خواسته دشنه‌ای برای کشتن امیرزاده بخرد. (با این رخداد ساده و باورناپذیر کارگردان تلاش می‌کند کاشته‌شدن تخم بی‌اعتمادی به جمشید را در دل الغ‌بیگ به‌تصویر بکشد) پس از یک گفتگوی خودمانی، صفدر، جمشید را بدرود می‌‌گوید و به کاشان برمی‌گردد.  گویا دیدگاه‌های سرکرده تبار آشوقالا بر الغ‌بیگ کارگر افتاده و او گمان می‌کند که جمشید برنامه مرگش را می‌ریزد. ولی برای به‌فرجام رساندن زیج از دور راندن جمشید خودداری می‌کند .  روی‌گردانی الغ‌بیگ از جمشید و آی بانو زمینه‌ساز می‌شود تا جمشید به رفتن از سمرقند بیندیشد. قاضی‌زاده رومی و  قوشچی از پاسخ گفتن به یک پرسش دانشی ناتوان هستند و سخنان جمشید را درباره امیدواری به پاسخگویی نیز گزاف می‌شمارند. جمشید نماز می‌گذارد و از پروردگار یاری می‌خواهد تا پاسخ پرسش را بتواند بدهد و سرانجام پس از نماز در هنگام خواب پاسخ را می‌یابد و فردایش از پس از چندگاه، از رصدخانه بیرون می‌زند و به گرمابه می‌رود. بیرون رفتن از رصدخانه گمان ترخان را برمی‌انگیزد که شاید جمشید پاسخ را یافته که اینگونه گوشه‌گیری را رها کرده پس بر آن می‌شود که پیش از رفتن جمشید نزد الغ‌بیگ کلکش را بکند چون باور دارد این دیدار می‌تواند بخشودگی جمشید از سوی الغ‌بیگ را در پی داشته‌باشد. ترخان و اُردای سوی رصدخانه به‌راه می‌افتند و پسر از یک درگیری کوتاه جمشید و آی‌بانو را می‌کشند.:  امام جدیری با همراهی جمشید تا دروازه سمرقند می‌رود و سپس جمشید و سمرقند را بدرود می‌گوید. سرکرده تبار  آشوقالا به بدگویی جمشید می‌پردازد و با نشان دادن گردنبندی که الغ‌بیگ به آی‌بانو پیشکش کرده بود ادعا می‌کند که آی‌بانو با دادن این گردنبند می‌خواسته دشنه‌ای برای کشتن امیرزاده بخرد. (با این رخداد ساده و باورناپذیر کارگردان تلاش می‌کند کاشته‌شدن تخم بی‌اعتمادی به جمشید را در دل الغ‌بیگ به‌تصویر بکشد) پس از یک گفتگوی خودمانی، صفدر، جمشید را بدرود می‌‌گوید و به کاشان برمی‌گردد.  گویا دیدگاه‌های سرکرده تبار آشوقالا بر الغ‌بیگ کارگر افتاده و او گمان می‌کند که جمشید برنامه مرگش را می‌ریزد. ولی برای به‌فرجام رساندن زیج از دور راندن جمشید خودداری می‌کند .  روی‌گردانی الغ‌بیگ از جمشید و آی بانو زمینه‌ساز می‌شود تا جمشید به رفتن از سمرقند بیندیشد. قاضی‌زاده رومی و  قوشچی از پاسخ گفتن به یک پرسش دانشی ناتوان هستند و سخنان جمشید را درباره امیدواری به پاسخگویی نیز گزاف می‌شمارند. جمشید نماز می‌گذارد و از پروردگار یاری می‌خواهد تا پاسخ پرسش را بتواند بدهد و سرانجام پس از نماز در هنگام خواب پاسخ را می‌یابد و فردایش از پس از چندگاه، از رصدخانه بیرون می‌زند و به گرمابه می‌رود. بیرون رفتن از رصدخانه گمان ترخان را برمی‌انگیزد که شاید جمشید پاسخ را یافته که اینگونه گوشه‌گیری را رها کرده پس بر آن می‌شود که پیش از رفتن جمشید نزد الغ‌بیگ کلکش را بکند چون باور دارد این دیدار می‌تواند بخشودگی جمشید از سوی الغ‌بیگ را در پی داشته‌باشد. ترخان و اُردای سوی رصدخانه به‌راه می‌افتند و پسر از یک درگیری کوتاه جمشید و آی‌بانو را می‌کشند.