stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
میخائیلوفکا (شهرستان خارابالینسکی، استان آستراخان)

| میخائیلوفکا Михайловка | میخائیلوفکا Михайловка |
| --- | --- |
Selo: Selo
کشور: روسیه
ناحیه‌های فدرال روسیه: استان آستراخان
شهر: بخش خارابالینسکی
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۴:۰۰
میخائیلوفکا (به لاتین: Mikhaylovka) یک منطقهٔ مسکونی در روسیه است که در استان آستراخان واقع شده‌است.
مصطبه کانی‌نیسوت

| مصطبه کانی‌نیسوت | مصطبه کانی‌نیسوت |
| --- | --- |
تصویر ناهارخوری کانی‌نیسوت بر روی دیوار غربی: تصویر ناهارخوری کانی‌نیسوت بر روی دیوار غربی
fa (in English: Expected satiety): fa
اطلاعات کلی: اطلاعات کلی
گونه: مصطبه
شهر یا شهرک: جیزه
کشور: مصر
مختصات: ۲۹°۵۸′۴۸″شمالی ۳۱°۰۷′۵۳″شرقی﻿ / ﻿۲۹٫۹۷۹۹۷۲°شمالی ۳۱٫۱۳۱۳۴۳°شرقی﻿ / 29.979972; 31.131343
مصطبه کانی‌نیسوت (انگلیسی: Mastaba of Kaninisut) یک مصطبه مصر باستان است که در جیزه، میدان غربی هرم بزرگ جیزه واقع شده‌است. اتاق عام مصطبه اکنون در موزه تاریخ هنر وین با شماره موجودی ۸۰۰۶ به نمایش گذاشته شده‌است. آنطور که مکان و ابعاد آرامگاه او و القاب افتخاری متعدد او نشان می‌دهد کانی‌نیسوت یک مقام عالی دولتی در دودمان چهارم یا اوایل دودمان پنجم در پادشاهی کهن مصر (حدود ۲۵۰۰ سال قبل از میلاد) بوده‌است.
اتاق عمومی کانی‌نیسوت از بهترین کیفیت سنگ آهک سفید تورا ساخته شده و با نقش‌های برجسته و ظریف تزئین شده‌است که عمدتاً پیشکش‌ها، صحنه‌های مراسم تشییع جنازه و کانی‌نیسوت را با خانواده‌اش به تصویر می‌کشد. نوادگان کانی‌نیسوت مقبره‌های کوچک‌تری را در مصطبه بزرگ ساختند.
موقعیت

مصطبه کانی‌نیسوت در میدان غربی جیزه، گورستان غربی جیزه قرار دارد. در شرق و غرب هرم بزرگ به وضوح محل‌های مصطبه برنامه‌ریزی شده‌است. نزدیکترین خویشاوندان خوفو، صاحب هرم اعظم، در میدان شرقی، و بزرگان و مقامات عالی‌رتبه در میدان غربی به خاک سپرده شدند.
شرح و کارکرد

مقبره کانی‌نیسوت یک مقبره مصطبه بود. اصطلاح مصطبه که در زبان عربی به معنای نیمکت است، از شکل ظاهری این مقبره‌ها نشأت می‌گیرد: ساختمان فوقانی مستطیل شکل با دیوارهای جانبی کمی متمایل است و از این رو مانند یک نیمکت بزرگ به نظر می‌رسد. ساختار مرکزی مصطبه کانی نیسوت ۲۴ متر طول و ۱۰٫۲ متر عرض دارد که به دلیل تخریب بنای آن ارتفاع کمتر شده‌است. دیوارهای بیرونی از بلوک‌های آهکی ساخته شده بود که با لایه‌ای از سنگ آهک سفید ریز تورا پوشیده شده بود. در داخل ساختمان فوقانی اتاقی وجود ندارد و با آوار پر شده‌است.
کودرون سی.۶۰

| کودرون سی>  ۶۰ | کودرون سی>  ۶۰ |
| --- | --- |
کاربری: آموزشی
تولیدکننده: Caudron
کاربر اصلی: نیروی هوایی فرانسه
کودرون سی. ۶۰ (به انگلیسی: Caudron_C.60) یک هواگرد ملخ‌پیشین تک‌موتوره از نوع آموزشی ساخت شرکت Caudron است.
میان‌رود (آمل)

| میان‌رود | میان‌رود |
| --- | --- |
روستا: روستا
کشور: ایران
استان: مازندران
شهرستان: آمل
بخش: مرکزی
دهستان: پایین‌خیابان لیتکوه
جمعیت: 
میان‌رود، روستایی است از توابع بخش مرکزی شهرستان آمل در استان مازندران ایران.
جمعیت

این روستا در دهستان پایین‌خیابان لیتکوه قرار داشته و براساس آخرین سرشماری مرکز آمار ایران که در سال ۱۳۸۵ صورت گرفته، جمعیت آن ۱۰۴ نفر (۳۰ خانوار) بوده‌است.
گذرنامه برای اروپا (فیلم)

| گذرنامه برای اروپا | گذرنامه برای اروپا |
| --- | --- |
ژانر: مستند گردشگری
نویسنده: سامانتا براون
کارگردان: جری اسمیت
بازیگران: سامانتا براون
کشور سازنده: ایالات متحده آمریکا
زبان اصلی: انگلیسی
شمار فصل‌ها: ۲
شمار قسمت‌ها: ۱۹
تولید: تولید
تهیه‌کنندهٔ اجرایی: جری اسمیت
تهیه‌کننده: کیندی اسمیت
مدت: ۳۰ دقیقه
پخش: پخش
شبکهٔ اصلی: تراول
پیوندهای بیرونی: پیوندهای بیرونی
وبگاه: وبگاه
گذرنامه برای اروپا (به انگلیسی: Passport to Europe) یک برنامه تلویزیونی مستند درباره گردشگری و گشت و گذار به شهرهای معروف اروپا می‌باشد که توسط شبکه تلویزیونی تراول ساخته شده‌و مجری برنامه سامانتا براون است.
مکان‌های بازدید شده

در زیر فهرست شهرهایی که از آنان بازدید شده قرار دارد.
اکس-آن-پرووانس، فرانسه
ساحل آمالفی، ایتالیا
آمستردام، هلند
آتن، یونان
بارسلون، اسپانیا
باث، بریتانیا
بایرن، آلمان
برلین، آلمان
بولونیا، ایتالیا
برتانی، فرانسه
بروکسل، بلژیک
کن (فرانسه)، فرانسه
کورنوال، بریتانیا
کپنهاگ، دانمارک
شهرستان کورک، ایرلند
کرت، یونان
دوبلین، ایرلند
ادینبرو، بریتانیا
فلورانس، ایتالیا
ژنو، سوئیس
گلاسگو، بریتانیا
هلسینکی، فنلاند
اینسبروک، اتریش
اینترلاکن، سوئیس
اینورنس، بریتانیا
لیسبون، پرتغال
لندن، بریتانیا
لیون، فرانسه
مادرید، اسپانیا
مایورکا، اسپانیا
مارسی، فرانسه
میلان، ایتالیا
مونت‌کارلو، موناکو
مونیخ، آلمان
مونیخ، یونان
ناپل، ایتالیا
نرماندی، فرانسه
آکسفورد، بریتانیا
پاریس، فرانسه
پنزانس، بریتانیا
پراگ، جمهوری چک
رم، ایتالیا
ریکیاویک، ایسلند
زالتسبورگ، اتریش
سنت موریتز، سوئیس
سانتورینی، یونان
سویا (شهر)، اسپانیا
استکهلم، سوئد
استراتفورد، بریتانیا
تورین، ایتالیا
توسکانی، ایتالیا
ورونا، ایتالیا
وین، اتریش
ونیز، ایتالیا
زوریخ، سوئیس
مهران

برای دیگر کاربردها، مهران (ابهام‌زدایی) را ببینید.
| مهران مێهران | مهران مێهران |
| --- | --- |
کشور:  ایران
استان: ایلام
شهرستان: مهران
بخش: مرکزی
نام(های) پیشین: منصورآباد
مردم: مردم
جمعیت: ۱۷٬۴۳۵ نفر (۱۳۹۵)
جغرافیای طبیعی: جغرافیای طبیعی
ارتفاع: ۱۳۶ متر
اطلاعات شهری: اطلاعات شهری
شهردار: حجت‌الله نصیری‌پور
ره‌آورد: بامیه
وبگاه: شهرداری مهران
  مهران  روی نقشه ایران ۳۳°۰۷′۲۰″شمالی ۴۶°۰۹′۵۳″شرقی﻿ / ﻿۳۳٫۱۲۲۲°شمالی ۴۶٫۱۶۴۶°شرقی﻿ / 33.1222; 46.1646   :   مهران  روی نقشه ایران ۳۳°۰۷′۲۰″شمالی ۴۶°۰۹′۵۳″شرقی﻿ / ﻿۳۳٫۱۲۲۲°شمالی ۴۶٫۱۶۴۶°شرقی﻿ / 33.1222; 46.1646   
 :  
مِهران شهری در استان ایلام ایران است و مرکز بخش مرکزی شهرستان مهران است. شهر مهران در ۸۵ کیلومتری جنوب غربی شهر ایلام واقع شده است. مهران بخشی از مناطق گرمسیری استان ایلام محسوب می‌شود.
مهران به ۴ بخش فرخ‌آباد، هرمز آباد، رستم‌آباد و بهین و بهروزان تقسیم می‌شود.
مهران در جنگ ایران و عراق

در جنگ ایران و عراق، این شهر ۲۷ شهریور ۱۳۵۹ توسط ارتش عراق اشغال شد. ۱۰ تیر ماه ۱۳۶۵ سالروز آزاد سازی مهران است.
کشاورزی

کشاورزی در مهران به واسطهٔ زمین‌های هموار و وجود رودخانه‌های کنجان‌چم و گاوی پر رونق است. از جمله محصولات این شهرستان بامیه است. عمده محصول کشاورزی این شهرستان گندم است.
مردم

مردم مهران از ایل‌های ملکشاهی، زنگنه، زرگوش شکر، زرگوش عبده، صیفی و ملک خطاوی (ملخطاوی) و شوهان‏‏‏‏، هستند و به زبان کردی ایلامی که از زیرشاخه های کردی جنوبی است تکلم میکنند.‏‏
نام گذاری

مهران در گذشته منصورآباد نام داشته است و در سال ۱۳۰۹ با تصویب فرهنگستان زبان فارسی به مهران نامگذاری شد.
مرز مهران

خروجی مهران از فعال‌ترین مرزهای رسمی ایران است که نزدیکی به شهرهای زیارتی عراق، این مرز را به یکی از مهم‌ترین کانون‌های رفت‌وآمد زائران به ویژه در اربعین و صدور کالا به کشور عراق تبدیل کرده است. مرز مهران در سال ۱۳۸۲ با پیشنهاد وزارت امور خارجهٔ کشور از سوی سازمان ملل متحد به عنوان مرز بین‌المللی شناخته شد.
در دی ۱۳۹۸ نام پایانهٔ مرزی مهران به «پایانهٔ مرزی سردار سپهبد شهید حاج قاسم سلیمانی» تغییر کرد.
مرز مهران > فاصله از شهرهای مذهبی عراق

شهر مهران فاصلهٔ نزدیکی با عتبات عالیات و عراق دارد و فاصلهٔ این شهر با شهرهای زیارتی عراق به صورت زیر است:
فاصلهٔ مهران تا کربلا ۲۸۰ کیلومتر
فاصلهٔ مهران تا کاظمین۲۸۳ کیلومتر
فاصلهٔ مهران تا سامرا ۴۴۴ کیلومتر
فاصلهٔ مهران تا نجف ۳۰۳ کیلومتر
است.
مرز مهران > مسیرهای برای رسیدن به مهران

کرمانشاه-اسلام‌آباد-ایوان-ایلام-مهران
کرمانشاه-حمیل، سرابله-ایلام-مهران
خرم‌آباد-کوهدشت-سرابله-ایلام-مهران
خرم‌آباد-دره‌شهر-ایلام-مهران
خوزستان-اندیمشک، دهلران-مهران
ایلام-ملکشاهی-مهران
ایلام-سرطاف (شهرک شهید کشوری)-صالح آباد-مهران
فرودگاه

به دلیل وجود زمین‌های هموار و حاصلخیز منطقه حدود ۶ دهه پیش فرودگاه مهران به متراژ ۲۷۴ هکتار با طول باند ۱٬۵۰۰ متر با کاربری هواپیماهای سمپاشی ساخته شد تا اینکه با منسوخ شدن پرواز این نوع از هواپیماها، کم‌کم این مکان به یک فرودگاه متروکه تبدیل شد. فرودگاه بین‌المللی مهران روی باند مطالعات
آبان ماه سال ۹۳ بود که مشاور ارشد رئیس‌جمهور در بازدید از این فرودگاه در مرز بین‌المللی مهران خبر از احیاء و بازسازی دوباره آن داد.
اماکن مذهبی

امامزاده سید حسن بن موسی کاظم فرزند امام هفتم و برادر امام هشتم شیعیان در ۵ کیلومتری شهر مهران یکی از زیارتگاه‌های این شهر به‌شمار می‌آید. همچنین امامزاده علی صالح در بخش صالح آباد و ۴۵ کیلومتری شهر مهران و در جاده ایلام-مهران قرار دارد.
نگارخانه

شهر مهران
شهر مهران
شهر مهران
شهر مهران
پناهگاه‌های جنگ در شهرستان مهران
مرز مهران
مهران در مسیر راه‌های ارتباطی اصلی عراق است.
مارتین فریمن

| مارتین فریمن | مارتین فریمن |
| --- | --- |
فریمن در ۲۰۱۹: فریمن در ۲۰۱۹
نام هنگام تولد: مارتین جان کریستوفر فریمن
زادهٔ: ۸ سپتامبر ۱۹۷۱ ‏(۵۳ سال) الدرشات، همپشر، انگلستان
تحصیلات: مدرسه مرکزی سلطنتی گفتار و نمایش
پیشه: بازیگر
سال‌های فعالیت: ۱۹۹۷–اکنون
همسر: آماندا ابینگتون (۲۰۰۰–۲۰۱۶)
فرزندان: ۲
مارتین جان کریستوفر فریمن (به انگلیسی: Martin John Christopher Freeman) (زاده ۸ سپتامبر ۱۹۷۱) بازیگر انگلیسی است. در میان دیگر افتخارات، او برنده دو جایزه امی، یک جایزه بفتا و یک جایزه انجمن بازیگران فیلم و نامزد جایزه گلدن گلوب شده است.
برجسته‌ترین نقش‌های فریمن عبارت‌اند از: تیم کانتربری در مجموعه مستندنمای اداره (۲۰۰۱–۲۰۰۳)، دکتر جان واتسن در مجموعه جنایی درام شرلوک (۲۰۱۰–۲۰۱۷)، بیلبو بگینز جوان در سه‌گانه فیلم هابیت (۲۰۱۲–۲۰۱۴)، لستر نایگارد در فصل اول مجموعه کمدی-جنایی درام تاریک فارگو (۲۰۱۴) و کریس کارسون در پاسخ‌دهنده. او همچنین در فیلم‌هایی از جمله کمدی رمانتیک در واقع عشق (۲۰۰۳)، کمدی ترسناک شان می‌میرد (۲۰۰۴)، کمدی علمی-تخیلی راهنمای مسافران مجانی کهکشان (۲۰۰۵)، کمدی اکشن پلیس خفن (۲۰۰۷)، کمدی نیمه‌بداهه میلاد (۲۰۰۹)، کمدی علمی-تخیلی ورلدز اند (۲۰۱۳) ظاهر شده است. از سال ۲۰۱۶، او اورت کی. راس را در دنیای سینمایی مارول ایفا کرده است. او در فیلم‌های کاپیتان آمریکا: جنگ داخلی (۲۰۱۶)، پلنگ سیاه (۲۰۱۸)، پلنگ سیاه: واکاندا تا ابد (۲۰۲۲) و مجموعه تهاجم مخفی (۲۰۲۳) از دیزنی پلاس ظاهر شده است.
اوایل زندگی

مارتین جان کریستوفر فریمن در ۸ سپتامبر ۱۹۷۱ در آلدرشات، همپشر به دنیا آمد و کوچک‌ترین فرزند از پنج فرزند بود. والدین او، فیلومنا (با نام خانوادگی نوریس) و جفری فریمن، که افسر نیروی دریایی بود، زمانی که او کودک بود از هم جدا شدند. پدرش زمانی که فریمن ۱۰ ساله بود بر اثر حمله قلبی درگذشت.
پدربزرگ پدری فریمن، لئونارد دبلیو. فریمن، در طول جنگ جهانی دوم به عنوان پزشک در نیروی اعزامی بریتانیا خدمت می‌کرد و چند روز قبل از تخلیه دانکرک در همان‌جا کشته شد. پدر لئونارد، ریچارد، نابینا به دنیا آمده بود و به عنوان کوک‌کننده پیانو و ارگ‌نواز کار می‌کرد.
فریمن بر اساس آیین کاتولیک مادرش بزرگ شد و در مدرسه سالزیان در چرتسی، ساری تحصیل کرد و سپس برای تحصیل در رشته رسانه به کالج بروکلندز در ویبریج رفت. برادر بزرگ‌ترش، تیم، خواننده گروه فریزر کورس شد.
زندگی شخصی

فریمن در منطقه بلسایز پارک لندن زندگی می‌کند. او پیش‌تر در پاترز باز، هرتفوردشر، همراه با بازیگر آماندا ابینگتون زندگی می‌کرد. این دو از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۶ با هم بودند و یک پسر و یک دختر دارند. آنها در آثار مشترکی مانند شرلوک، تاب خوردن با فینکل‌ها، بدهی، رابینسون‌ها و همه با هم ظاهر شدند. در ۲۲ دسامبر ۲۰۱۶، گزارش شد که از یکدیگر جدا شده‌اند.
فریمن پیش‌تر ماهی‌خوار بود اما در سال ۲۰۲۴ دوباره به خوردن گوشت قرمز روی آورد. او یک کاتولیک غیرمذهبی است. فریمن دوست صمیمی بازیگر سایمون پگ است که پدرخوانده پسر او محسوب می‌شود. او از لحاظ سبک شخصی، به فرهنگ زیرزمینی مدهای بریتانیایی گرایش دارد و پل ولر را یکی از قهرمانان و تأثیرگذاران بر استایل خود می‌داند.
در سال ۲۰۱۱، فریمن به عنوان داور در یک مسابقه کریکت خیریه برای جمع‌آوری کمک به قربانیان زلزله کرایست‌چرچ شرکت کرد.
برادر او، جیمی فریمن، خواننده-ترانه‌سرا و طراح وب‌سایت، در دسامبر ۲۰۲۲ بر اثر سرطان مغز درگذشت.
زندگی شخصی > موسیقی

فریمن طرفدار موسیقی سول، موتاون و جاز است. او در سال ۲۰۰۹، اجرای یک قسمت از نمایش فرهنگ در بی‌بی‌سی دو را با عنوان «مارتین فریمن به موتاون می‌رود» بر عهده داشت. او همچنین در سال ۲۰۰۶، موسیقی‌های مجموعه «ساخته‌شده برای اندازه‌گیری» را برای یک آلبوم گردآوری‌شده از موتاون انتخاب کرد. در ادامه، با دوست خود ادی پیلر روی یک آلبوم گردآوری‌شده از موسیقی جاز به نام «جاز در گوشه» همکاری کرد. این آلبوم که در ۲۳ مارس ۲۰۱۸ توسط اسید جاز رکوردز منتشر شد، شامل قطعاتی از کاماسی واشینگتن و سنگینی‌های جدید برند بود. فریمن و پیلر در ۳۱ مارس ۲۰۱۸، اجرای نمایش فانک و سول از کریگ چارلز را بر عهده گرفتند. در سال ۲۰۱۹، آلبوم دنباله‌دار «سول در گوشه» معرفی شد که شامل قطعاتی از لروی هاتسون و بابی وومک بود.
زندگی شخصی > دیدگاه‌های سیاسی

فریمن از حزب کارگر بریتانیا حمایت می‌کند. او در دوران نوجوانی از گروه سیاسی منحل‌شده ستیزه‌جویانه طرفداری می‌کرد و به‌عنوان داوطلب در جوانان سوسیالیست حزب کارگر فعالیت داشت. در سال ۲۰۱۵، او در یک برنامه تبلیغاتی سیاسی برای حمایت از حزب کارگر، پیش از انتخابات سراسری بریتانیا ۲۰۱۵، حضور یافت. در اوت ۲۰۱۵، فریمن از کمپین جرمی کوربین در انتخابات رهبری حزب کارگر حمایت کرد.
فیلم‌شناسی

| سال | فیلم | نقش | توضیحات |
| --- | --- | --- | --- |
| ۱۹۹۸ | من فقط می خوام تو رو ببوسم | فرانک | فیلم کوتاه |
| ۲۰۰۰ | پایینِ پایین | سلیمان |  |
| ۲۰۰۱ | دور پنج | مرد |  |
| ۲۰۰۱ | لباس بالماسکه | دزد دریایی |  |
| ۲۰۰۲ | علی جی اینداهاوس | ریکی سی |  |
| ۲۰۰۳ | عشق واقعی | جان |  |
| ۲۰۰۴ | تقاطع بلیک ۷ | ویلا | فیلم کوتاه |
| ۲۰۰۴ | تماس ثبت نام | کوین |  |
| ۲۰۰۴ | مردگان شان | دکلان |  |
| ۲۰۰۵ | راهنمایی برای رانندگی مجانی به سوی کهکشان | آرتور دنت |  |
| ۲۰۰۶ | شکستن و ورود | سندی |  |
| ۲۰۰۶ | شیرینی | مت |  |
| ۲۰۰۷ | فداکاری | جرمی |  |
| ۲۰۰۷ | شب خوب | گری شالر |  |
| ۲۰۰۷ | پلیس خفن | گروهبان |  |
| ۲۰۰۷ | دل تنها | خوک | فیلم کوتاه |
| ۲۰۰۷ | همه با هم | کریس اشورث |  |
| ۲۰۰۷ | زباله | کوین | فیلم کوتاه |
| ۲۰۰۷ | گشت شبانه | رامبرانت |  |
| ۲۰۰۸ | تهمت زدن به رامبراند | رامبرانت | مستند |
| ۲۰۰۹ | تولد عیسی مسیح! | پل مدنز |  |
| ۲۰۱۰ | هدف وحشی | دیکسون |  |
| ۲۰۱۰ | این دختر یک متقلبه! | کلایو باکلی | فیلم کوتاه |
| ۲۰۱۰ | فصل اول مجموعه شرلوک (پرونده صورتی- بانکدار کور- بازی بزرگ)! | جان واتسون |  |
| ۲۰۱۱ | شمارت چنده؟ | سایمون |  |
| ۲۰۱۱ | تاب خوردن با فینکل‌ها |  |  |
| ۲۰۱۲ | دزدان دریایی! یک گروه ناجور | دزدان دریایی با یک روسری | صدا |
| ۲۰۱۲ | هابیت: یک سفر غیرمنتظره | بیلبو بگینز |  |
| ۲۰۱۲ | فصل دوم مجموعه شرلوک (رسوایی بلگراویا- سگ‌های بَسکِرویل- آبشار رایشنباخ) | جان واتسون |  |
| ۲۰۱۳ | ته دنیا | الیور چمبرلین |  |
| ۲۰۱۳ | اسوانگلی | دان |  |
| ۲۰۱۳ | نجات بابانوئل | برنارد | صدا |
| ۲۰۱۳ | هابیت: برهوت اسماگ | بیلبو بگینز |  |
| ۲۰۱۳ | مشکل وورمن | دکتر ویلیامز | فیلم کوتاه |
| ۲۰۱۴ | هابیت: نبرد پنج سپاه | بیلبو بگینز |  |
| ۲۰۱۴ | فصل سوم مجموعه شرلوک (نعش کش خالی- نشانه سه- آخرین عهدش) | جان واتسون |  |
| ۲۰۱۶ | کاپیتان آمریکا: جنگ داخلی | ژنرال راس | - |
| ۲۰۱۶ | فصل چهارم مجموعه شرلوک (شش تاچر-کاراگاه دروغگو-آخرین مسئله) | جان واتسون |  |
| ۲۰۱۷ | بلک پنتر | اورت راس |  |
| ۲۰۱۹ | مأمور مخفی | توماس |  |
| ۲۰۱۹ | سرود شادی | چارلی |  |
| ۲۰۲۲ | پلنگ سیاه: واکاندا تا ابد | اورت کی. راس |  |
| ۲۰۲۴ | دختر میلر | جاناتان میلر |  |
فریمن در حال فیلم‌برداری از شرلوک در مه ۲۰۱۱
فریمن در جوایز مردمی رادیو بی‌بی‌سی ۲، رویال آلبرت هال، آوریل ۲۰۱۶
فیزیک پزشکی

فیزیک پزشکی شاخه‌ای از فیزیک کاربردی است که مفاهیم و کاربرد مجموعه علوم فیزیک را در تشخیص و درمان پزشکی بررسی می‌کند. حرفهٔ فیزیک پزشکی با اینکه ماهیتاً در زمرهٔ علوم پایه پزشکی است؛ اما از سال ۲۰۰۸ تا کنون توسط استاندارد بین‌المللی شاخه‌بندی مشاغل سازمان بین‌المللی کار یک تخصص بالینی محسوب می‌گردد.
فیزیک پزشکی در قالب رشته، علوم پرتودرمانی، حفاظت در برابر پرتوها، پرتوشناسی تشخیصی (و زیرشاخه‌های آن، همانند سی تی اسکن، ام آر آی و غیره) و پزشکی هسته‌ای را دربرمی‌گیرد؛ اما در عین حال از جهت حرفه و پیشه، از مهندسی پزشکی و بیوفیزیک مستقل است. تحصیل‌کردگان و دانش‌آموختگان این شاخهٔ علمی در خدمات بالینی در مراکز درمانی، کنترل کیفیت و محافظت از تشعشع، پژوهش و توسعه، و فعالیت‌های دانشگاهی (همانند آموزش رزیدنت‌های پزشکی) به کار، مشغول می‌شوند. رشد فیزیک پزشکی و زیرشاخه‌های آن در سال‌های اخیر با سیر صعودی، روبرو بوده است؛ برای نمونه، تصویربرداری مولکولی که یکی از زیرشاخه‌های فرعی این رشته است، امروزه به تنهایی، یک صنعت پنج میلیارد دلاری است.
حرفه فیزیک پزشکی به صورت کنونی، ریشه در سال‌های پایانی قرن نوزدهم و کشف رادیواکتیویته و پرتوهای یونیزه کننده دارد، به ویژه، سه جایزه نوبل به سال‌های ۱۹۰۱ (فیزیک)، ۱۹۵۲ (فیزیک) و ۱۹۴۳ (شیمی)، تأثیر مستقیمی در پیدایش این شاخه از دانش داشتند؛ در حالی که از سوی دیگر، فیزیک پزشکی به نوبهٔ خود، باعث دریافت سه جایزه نوبل فیزیولوژی و پزشکی در سال‌های ۱۹۷۹، ۱۹۷۷ و ۲۰۰۳ شد.
در ایران نیز در همان آغاز تأسیس دانشگاه تهران در سال ۱۳۱۳، تدریس این دانش توسط متخصصان ایرانی در کشور، آغاز گشت. تربیت نیروی متخصص فیزیک‌دان پزشکی، مستلزم تحصیلات فراتر از کارشناسی است. در ایران، این رشته هنوز یک رشته نوپاست؛ ولی همانند سایر کشورها در حال گسترش و فعالیت است.
امروزه بیش از ۱۸٬۰۰۰ فیزیک‌دان پزشکی، به‌طور رسمی در سراسر جهان، مشغول به کار هستند و در حالی که به‌طور سنتی، فیزیک، رشته‌ای در تحت تسلط مردان بوده است، زنانی نیز توانسته‌اند در فیزیک پزشکی، موفقیت‌های چشمگیری را به نام خود ثبت کنند؛ به‌طور مثال، از میان افرادی که برای به رسمیت شناخته‌شدن این رشته در سازمان بین‌المللی کار تلاش فراوان نموده‌اند می‌توان اعظم نیرومندراد از دانشگاه جرجتاون را نام برد.
تعریف

دانشکده پزشکی دانشگاه کنتاکی فیزیک پزشکی را شاخه‌ای کاربردی از دانش فیزیک تعریف می‌کند که با کاربرد پرتوهای یونیزان و غیر یونیزان، در تشخیص و درمان بیماری‌ها استفاده می‌شود. فیزیک پزشکی به صورت عملی یا نظری، می‌تواند به‌طور مستقیم با معاینه بیماران، تشخیص و درمان بیماری‌ها مرتبط شود.
دانشگاه پردیو فیزیک پزشکی را به صورت زیر، تعریف می‌کند: «شاخه‌ای کاربردی از فیزیک است که با کاربردهای انرژی برای تشخیص و درمان بیماری‌ها سر و کار دارد. همچنین با الکترونیک پزشکی، مهندسی زیست و نیز فیزیک بهداشت (کنترل و محافظت از پرتو)، رابطه نزدیکی دارد.»
دانشگاه دوک در ایالت کارولینای شمالی، فیزیک پزشکی را چنین تعریف می‌کند:
کاربرد علم فیزیک در نیازهای پزشکی.
عهده‌دار پایه‌های فنی علومی همچون: رادیولوژی، آنکولوژی پرتویی و پزشکی هسته‌ای.
ساخته‌شده بر پایه‌های علم فیزیک، اما با پیکر دانش و پژوهشی مجزا.
علمی مجزا از بیوفیزیک.
دربرگیرنده روش‌های تجربی و نظری، اما ذاتاً یک رشتهٔ کاربردی.
تقسیم‌بندی

در اکثر کشورهای جهان، فیزیک پزشکی، امروزه از نظر حرفه، عمدتاً به دو شاخهٔ تصویربرداری پزشکی و پرتودرمانی تقسیم می‌گردد؛ با این حال، فیزیک پزشکی نوین، گسترهٔ قابل توجهی از دانش‌ها و فناوری‌های متفاوتی را پوشش می‌دهد و دربرگیرندهٔ موضوعات و مباحث متعددی از رادیوبیولوژی گرفته تا دزیمتری و نیز پردازش سیگنال در ام‌آرآی است؛ به همین دلیل، دشوار بتوان مرزهای مشخصی را برای آن تعریف کرد؛ اما معمولاً فیزیک پزشکی را از نظر آکادمیک، به چهار دسته گوناگون، طبقه‌بندی می‌کنند که مشخصات هر یک از این بخش‌ها جداگانه در پی آمده‌اند. رابطهٔ متقابل این شاخه‌ها با یکدیگر را می‌توان با نمودار ون زیر نمایش داد:
تقسیم‌بندی > پرتوشناسی تشخیصی

فیزیک پرتوشناسی تشخیصی: در این شاخه از فیزیک پزشکی، با مدالیتههایی همچون: سی تی اسکن، ام آر آی (تصویربرداری تشدید مغناطیسی)، سونوگرافی، ماموگرافی، فلوروسکوپی و رادیوگرافی معمولی می‌توان سر و کار داشت. فیزیک پرتوشناسی زیرمجموعهٔ این شاخه از فیزیک پزشکی است. طراحی و ضمانت کارکرد صحیح و کنترل کیفیت این‌گونه دستگاه‌ها بر عهدهٔ متخصصان فیزیک پزشکی می‌باشد.
تقسیم‌بندی > حفاظت در برابر پرتوها

فیزیک بهداشت یا حفاظت تشعشعی: در این شاخه از فیزیک پزشکی، بر مباحثی تمرکز می‌شود که با محاسبات کنترل کیفیت و به‌ویژه دزیمتری و شرایط محافظت از پرتوهای یونیزان در محیط‌های متفاوت، سروکار دارد. طراحی سیستم‌های حفاظتی در بخش‌های رادیوتراپی و پرتوافکن در بیمارستانها، وضع قوانین و پروتکل‌های کار با رادیوایزوتوپهای گوناگون و ضایعات هسته‌ای در سطح کشوری و حتی مسئولیت ضمانت سامانه‌های پوششی و حفاظتی راکتورهای هسته‌ای از وظایف کارشناسان فیزیک بهداشت، از جمله، مسئول فیزیک بهداشت (RSO) می‌باشد.
تقسیم‌بندی > پرتودرمانی

فیزیک پرتودرمانی: در پزشکی، معضلات زیادی (به‌طور مثال، بسیاری از سرطانها) را می‌توان نام برد که توسط پرتوزایی (گاما، الکترون، پروتون و نوترون)، مداوا یا حتی معالجه می‌شوند. مسئولیت عملکرد و تضمین کارکرد این‌گونه سیستم‌ها بر عهدهٔ متخصص رادیوتراپی است؛ در واقع، بیشتر شاغلان این رشته، عضوی از تیم‌های بالینی غده‌شناسی پرتوی هستند. در فرم نوین، متخصصان این رشته، بیشتر، روی دستگاه‌های پرتوزایی، همچون: چاقوی گاما، سایبر نایف، پروتون درمانی، لیناک یا توموتراپی، مطالعه و اشتغال دارند یا در زمینه‌هایی مانند براکی‌تراپی، تخصص می‌گیرند. این نقش و مسئولیتِ متخصصان فیزیک پزشکی، توسط سازمان بهداشت جهانی نیز به رسمیت شناخته شده است. روش‌های دیگر همانند پرتودرمانی سرطان با لیزر یا روش‌های حرارتی نیز گاهی در این شاخه، بررسی می‌شوند.
تقسیم‌بندی > پزشکی هسته‌ای

فیزیک پزشکی هسته‌ای: با مدالیته‌هایی نظیر اسپکت، پت اسکن، سامانه‌های ترکیبی همچون: پت-سی‌تی و اسپکت-سی‌تی و نیز روش‌های تصویرسازی مولکولی سروکار دارد؛ در واقع، این شاخه هم، زیرمجموعه‌ای از پرتوشناسی تشخیصی است؛ اما از آنجا که مکانیزم تولید پرتو در این شیوه، بر خلاف منشأ فتوالکتریکی و عبوری، منشأ نشر یا گسیلِ از داخل دارد، این شاخه را بیشتر، جدای از سایر مدالیتههای متعارف در پرتوشناسی دانسته‌اند.
وجه تمایز با مهندسی پزشکی > از لحاظ علمی و آموزشی

بین مهندسی پزشکی و فیزیک پزشکی، مرزهای مشخصی نمی‌توان تعیین کرد و اغلب، بین این دو (و نیز رشته‌های دیگر) طبیعتاً اشتراکات بسیاری وجود دارد؛ اما شاید بتوان گفت که فیزیک پزشکی، اساساً یک علم کاربردی در حرفه پزشکی است.
از یک دیدگاه می‌توان پژوهش و توسعه در مهندسی پزشکی را مسبب پیشرفت سریع تکنولوژی و افزایش روزافزون دستگاه‌های تخصصی در بیمارستان‌ها و کلینیک‌ها دانست؛ به‌طور مثال، متخصصان مهندس، کسانی هستند که کدهای برنامه‌های نرم‌افزاری الگوریتم‌های پویشگر ام آر آی را نوشته و نیز مدارهای الکترونیکی، قطعه‌ای از یک دستگاه ماموگرافی را طراحی کرده، یا پژوهش در ساخت تجهیزات بهتر و پیشرفته‌تری برای سنجش گلوکز انجام می‌دهند؛ اما متخصص فیزیک پزشکی، کسی است که کارایی همان الگوریتم جدید پویشگر ام آر آی را برای کاربرد معینی، مثل تصویر برداشتن از دیواره‌های کرنری قلب می‌آزماید یا برای یافتن روشی بهتر برای ماموگرافی سینه در هنگام پرتودرمانی (مثلاً با کم و زیاد کردن انرژی یا جریان پرتوها یا ابداع شیوه‌ای جدید) تلاش می‌کند، یا در به‌کارگیری تجهیزات جدید سنجش گلوکز برای پاسخ دادن به پرسش‌های علمی در ماهیچه‌های بدن کوشش می‌کند.
به بیان دیگر، در حالی که تمرکز مهندسی پزشکی روی تکنیک، بهبودسازی و نیز فناوری خودِ تجهیزات پزشکی و تحقیقات مربوط به آن است، فیزیک پزشکی یک «دانش انتقالی» و یک «حرفهٔ کاربردی» محسوب می‌گردد. در واقع فیزیک پزشکی با استفاده از فناوریِ به‌دست‌آمده از مهندسی پزشکی، سعی در پاسخ گفتن به پرسش‌هایی دارد که نیاز به درک هم‌زمان عمیق‌تری از علم فیزیک و آناتومی و فیزیولوژی بدن انسان دارد؛ برای همین است که فیزیک پزشکی، بیشتر، در رسته رشته‌های پایه پزشکی و در نتیجه، از زیرشاخه‌های دانشکده‌های علوم پزشکی، به‌شمار می‌آید؛
برای نمونه، برخی از سؤالاتی که در زمینه مطالعات فیزیک پزشکی، چنین است:
آیا می‌توان از ترکیبات اسید هیالورانیک به‌عنوان ماده حاجب برای تصویربرداری از قلب و عروق استفاده کرد؟
کیفیت تصاویر از بخش‌های گوناگون مغز با پویشگر ام آر آی ۷ تسلا چگونه است؟
آیا «پادپروتونتراپی» به‌عنوان روشی جدید در پرتودرمانی ممکن است؟ اگر آری، با چه کیفیت؟
مشخصات قدرت تفکیک کنتراستی یاخته‌های پلاک در تصلب شرایین با سی تی اسکن به چه شیوه‌ای است؟
این در حالی است که در مهندسی پزشکی، موضوعات نمونه، بیشتر، از قبیل مهندسی بافت، مهندسی سلول و مولکول، بیوانفورماتیک، فناوری نانو و نیز اعضای مصنوعی هستند.
وجه تمایز با مهندسی پزشکی > از لحاظ اشتغال

بر خلاف لحاظ علمی که در آن، بین مهندسی پزشکی و فیزیک پزشکی، اشتراکات گوناگونی هست، در کشورهای پیشرفته از لحاظ اشتغال، بین این دو، تفاوت‌های مشخصی وجود دارد. انجمن فیزیک پزشکی آمریکا اشتغال در فیزیک پزشکی را در سه حوزه، تعریف کرده است:
خدمات بالینی در محیط‌های بیمارستانی و مراکز درمانی؛
پژوهش؛
آموزش و تدریس رزیدنت‌ها و نیروهای جدید.
محور اول (خدمات بالینی)، نوعی اشتغال است که فقط یک فیزیک‌دان پزشکی، قادر و (از لحاظ قانونی) مُجاز به انجام آن می‌باشد، و متخصصان رشته‌های دیگر (همانند مهندسان پزشکی و غیره) برای اشتغال در این حرفه، نیاز به تحصیلات (دوره رزیدنسی) و مجوز ویژه (مثلاً اخذ گواهی‌نامه بورد رادیولوژی آمریکا) دارند که به این موضوع، در بخش‌های آتیِ همین مقاله، به تفصیل، اشاره شده است.