stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
بحران جانشینی تیمور
تاج گذاری خلیل سلطان

در ۱۷ مارس ۱۴۰۵ خلیل سلطان در سمرقند تاجگذاری کرد. اولین تصمیم او این بود که نام خان را به وارثان محمد بسپارد. در ۱۹ مارس برای تجلیل بر مزار تیمور رفت. از همان لحظه اول اسراف مفرط نشان داد و ثروت اندوخته را بین امیران و بزرگان تقسیم کرد.
شادی ملک، ملکه جدید، وفاداری ارتش را با بخشش گنجینه غنائم زمان تیمور به دست آورد. امیران تحت تأثیر شادی ملک یکی یکی از حمایت سلطنت به حق دست کشیدند تا اینکه خلیل سلطان برای مشاوره در امور ایالتی منحصراً به همسر زیبای خود اتکا کرد. شاهرخ در این حین خلیل سلطان را به عنوان فرمانروای تیموریان شناخت ولی بعدها از پیر محمد بن جهانگیر حمایت کرد. از اقدامات مهم خلیل سلطان، این بود که سفیران بازداشت شده چینی را آزاد کرد.
پیر محمد مدعی حقوق خود شد

پیر محمد در اواخر ۱۴۰۵ میلادی، با لشکری از کابل به بلخ رفت. در زمستان پیر محمد که در بلخ بود، از شاهرخ که تازه خلیل را به رسمیت شناخته بود، کمک خواست. پسرش اولوغ بیگ و امیرشاه مالک را با لشکری به شابورگان و انخود فرستاد، اما گرهی گشوده نشد.
اردوی پیر محمد

پیر محمد سرانجام توانست شاه مالک را متقاعد کند که اردوی مشترکی را در ماوراءالنهر آغاز کنند. نبردی در نزدیکی قارشی درگرفت و پیر محمد شکست خورد و مجبور به عقب‌نشینی شد. پیر محمد و امیرش پیرعلی تاز سولدوز (پسر دریاسالار منگلی بوغا سولدوس، وارث اولجی بوغا سولدوز که رئیس سلدوز بلخ در اوایل تیمور بود) قلعه شادمان را در چاغانیان محاصره و تصرف کردند.
مرگ پیر محمد

یک سال بعد، پیر محمد در توطئه ای توسط امیر ارشدش پیرعلی تاز سولدوز، که از حمایت سایر امیران برخوردار شده بود، ترور شد. سولدوز سعی کرد قدرت را به دست گیرد اما شکست خورد و در سال ۱۴۰۸ توسط پیروان خود به قتل رسید.
بوربان

| بوربان | بوربان |
| --- | --- |
روستا: روستا
بوربانموقعیت در ایراننمایش نقشه ایرانبوربانبوربان (Iran Kurdistan)نمایش نقشه Iran Kurdistan: بوربانموقعیت در ایراننمایش نقشه ایرانبوربانبوربان (Iran Kurdistan)نمایش نقشه Iran Kurdistan
مختصات: ۳۵°۹′ شمالی ۴۷°۰′ شرقی﻿ / ﻿۳۵٫۱۵۰°شمالی ۴۷٫۰۰۰°شرقی﻿ / 35.150; 47.000: مختصات: ۳۵°۹′ شمالی ۴۷°۰′ شرقی﻿ / ﻿۳۵٫۱۵۰°شمالی ۴۷٫۰۰۰°شرقی﻿ / 35.150; 47.000
کشور: ایران
استان: کردستان
شهرستان: سنندج
بخش: بخش مرکزی
دهستان: نران
جمعیت: ۹۱ نفر (سرشماری ۹۵)
بوربان، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان سنندج در استان کردستان ایران است.
جمعیت

این روستا در دهستان نران قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱۳۸ نفر (۳۵خانوار) بوده‌است.
رزی ملک یونان

| رُزی ملک یونان | رُزی ملک یونان |
| --- | --- |
زادهٔ: ۴ ژوئیهٔ ۱۹۶۵ ‏(۵۹ سال)۱۳ تیر ۱۳۴۴ تهران
ملیت:  آمریکایی آشوری‌تبار
پیشه(ها): بازیگر، کارگردان، نویسنده
والدین: جورج، لیدا
وبگاه: www.rosiemalek-yonan.com
رُزی ملک یونان (به آشوری:ܪܘܙܝ ܡܠܟ ܝܘܢܢ) (زادهٔ ۴ ژوئیه ۱۹۶۵ در تهران) بازیگر، کارگردان، نویسنده، هنرمند و فعال حقوق بشر آشوری‌تبار ایرانی است.
زندگی‌نامه

رزی ملک یونان از آشوری‌های ایران است و نَسَبَش به آشوری‌های گوگ‌تپه در ارومیه می‌رسد. او کتابی بنام The Crimson Field نوشته که داستان این کتاب با موضوعِ نسل‌کشی آشوری‌ها در سال‌های ۱۹۱۸–۱۹۱۴ است. وی به زبان‌های آشوری، فارسی و انگلیسی مسلط است.
فعالیت‌ها

بازیگر سینما: رزی ملک-یونان در سال ۱۹۸۳ و با بازی در سریال محبوب تلویزیونی دودمان در آمریکا وارد تلویزیون شد. از آن زمان او در سریال‌های تلویزیونی، فیلم و تئاترهای متعددی نظیر روزهای زندگی ما، جوان و بی‌قرار،  بیمارستان عمومی، شیکاگو هوپ، بورلی هیلز، ۹۰۲۱۰، پیشتازان فضا: فضای عمیق ۹ نقش آفرینی کرده‌است.
او در موسیقی، نمایشنامه‌نویسی و فیلمسازی مستند نیز دستی دارد.
رزی ملک یونان فعال حقوق بشر نیز هست. او در مقابل کنگره ایالات متحده به دفاع از حقوق آشوری‌های عراق پرداخت و توانست بودجه‌ای برای یاری رساندن به این قوم در عراق بگیرد.
سنگ‌چشم سرگنده

| سنگ‌چشم سرگنده | سنگ‌چشم سرگنده |
| --- | --- |
سنگ‌چشم سرگنده، Lanius ludovicianus: سنگ‌چشم سرگنده، Lanius ludovicianus
وضعیت حفاظت: وضعیت حفاظت
 کمترین نگرانی  (IUCN 3.1):  کمترین نگرانی  (IUCN 3.1)
رده‌بندی علمی: رده‌بندی علمی
فرمانرو:: جانوران
شاخه:: طنابداران
رده:: پرندگان
راسته:: گنجشک‌سانان
تیره:: سنگ‌چشمان
سرده:: سنگ‌چشم‌های معمولی
گونه:: L. ludovicianus
نام دوبخشی: نام دوبخشی
Lanius ludovicianus : Lanius ludovicianus 
نمونه از سان کلمنت
سنگ‌چشم سرگنده (نام علمی: Lanius ludovicianus) نام یک گونه از سرده سنگ‌چشم‌های معمولی است.
بیدزرد سفلی

| بیدزرد سفلی | بیدزرد سفلی |
| --- | --- |
روستا: روستا
بیدزرد سفلیموقعیت در ایراننمایش نقشه ایرانبیدزرد سفلیبیدزرد سفلی (استان فارس)نمایش نقشه استان فارس: بیدزرد سفلیموقعیت در ایراننمایش نقشه ایرانبیدزرد سفلیبیدزرد سفلی (استان فارس)نمایش نقشه استان فارس
مختصات: ۲۹°۲۳′ شمالی ۵۲°۴۱′ شرقی﻿ / ﻿۲۹٫۳۸۳°شمالی ۵۲٫۶۸۳°شرقی﻿ / 29.383; 52.683: مختصات: ۲۹°۲۳′ شمالی ۵۲°۴۱′ شرقی﻿ / ﻿۲۹٫۳۸۳°شمالی ۵۲٫۶۸۳°شرقی﻿ / 29.383; 52.683
کشور: ایران
استان: فارس
شهرستان: شیراز
بخش: بخش مرکزی
دهستان: بیدزرد
جمعیت: ۲۳۵۴ نفر (سرشماری ۹۵)
بیدزرد سفلی، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان شیراز در استان فارس ایران است.
جمعیت

این روستا در دهستان بیدزرد قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۲٬۱۱۲ نفر (۴۹۵خانوار) اعلام شده است.
بحران تنگه‌های ترکیه

بحران تنگه‌های ترکیه (انگلیسی: Turkish Straits crisis)درگیری ارضی دوران جنگ سرد بین اتحاد جماهیر شوروی و ترکیه بود. ترکیه در بیشتر جنگ جهانی دوم به‌طور رسمی بی‌طرف بود. هنگامی که جنگ به پایان رسید، ترکیه تحت فشار دولت شوروی قرار گرفت تا اجازه دهد کشتی‌های شوروی آزادانه از طریق تنگه‌های ترکیه، که دریای سیاه را به مدیترانه متصل می‌کرد، حرکت کنند. از آنجا که دولت ترکیه درخواست اتحاد جماهیر شوروی را رد کرد، تنش‌هایی در منطقه ایجاد شد که منجر به رزمایش نیروی دریایی شوروی شد. این حادثه بعداً به عنوان یک عامل تعیین‌کننده در صدور دکترین ترومن عمل کرد. این موضوع عضویت ترکیه در ناتو را تسهیل کرد.
اهمیت تنگه‌ها

دردانل و بسفر، به عنوان یک مسیر تجاری از دریای سیاه به بنادر سراسر جهان برای ترکیه و دیگر همسایگانش در دریای سیاه مهم بود: اتحاد جماهیر شوروی، جمهوری خلق رومانی و جمهوری خلق بلغارستان که از نظر نظامی با یکدیگر همسو بودند به این تنگه‌ها چشم داشتند. تنگه‌ها همچنین به عنوان یکی از اجزای مهم استراتژی نظامی عمل می‌کردند. هرکس کنترل تردد از طریق تنگه‌ها را در اختیار داشته باشد می‌تواند از آنها به عنوان ابزاری برای کنترل خروج یا ورود نیروهای دریایی به و از دریای سیاه و به جهت عاملی در راستای جلوگیری از این کار توسط قدرت‌های رقیب استفاده کند.
سابقه سیاسی

ریشه این درگیری‌ها در روابط شوروی و ترکیه، چه قبل از جنگ جهانی دوم و چه در طول آن بوده‌است. تا نیمه دوم دهه ۱۹۳۰، روابط شوروی و ترکیه گرم و تا حدودی برادرانه بود. پیش از آن، دولت ترکیه در قالب مجلس ملی بزرگ و روسیه بلشویستی، در معاهده مسکو متعهد شده بودند با یکدیگر همکاری کنند.
کنوانسیون مونترو در مورد رژیم تنگه‌ها در سال ۱۹۳۶ تشکیل شد و دولتهای استرالیا، بلغارستان، فرانسه، آلمان، یونان، ژاپن، اتحاد جماهیر شوروی، ترکیه، انگلستان و یوگسلاوی نماینده آن بودند تا سیاست نظامی و نظارتی را تعیین کنند. برای تنگه‌های ترکیه آخرین مذاکرات متعدد در مورد دو آبراه بود. با امضای پیمان، در ۲۰ ژوئیه۱۹۳۶، ترکیه اجازه نظامی شدن و تنظیم امور تنگه‌ها را پیدا کرد. این پیمان صراحتاً عبور از تنگه‌ها را به کشتی‌هایی که به هیچ‌یک از کشورهای دریای سیاه تعلق ندارند ممنوع کرد.
استالین بارها موافقتنامه‌های کنوانسیون ۱۹۳۶ را به چالش کشید و از سال ۱۹۳۹ درخواست پیمان جایگزینی کرد. وی کنترل مشترک ترکیه و شوروی بر تنگه‌ها را پیشنهاد کرد. س از امضای پیمان مولوتف-ریبنتروپ با آلمان نازی، وزیر خارجه اتحاد جماهیر شوروی، ویاچسلاو مولوتوف، همکاران آلمانی خود را از تمایل کشورش برای کنترل قهری تنگه‌ها و ایجاد پایگاه نظامی در مجاورت آنها مطلع کرد.
اختلافات مرزی

شوروی نسبت به بسیاری از سرزمین‌های ترکیه در آناطولی شرقی ادعای مالکیت داشت.
بحران

تشدید
تنش بین اتحاد جماهیر شوروی و ترکیه بر سر اجازه ترکیه به کشتی‌های دریایی از جمله نیروهای نازی آلمان و ایتالیا فاشیست، با خدمه غیرنظامی برای عبور از تنگه‌ها در جنگ جهانی دوم، افزایش یافت. پس از جنگ دیپلماتهای آمریکایی و ترکی مکرراً در این مورد گفتگو کردند در این میان عبور ناو آمریکایی میسوری در سال ۱۹۴۶ شوروی را بیشتر خشمگین کرد
پیام شوروی به ترکیه

در ۷ اوت ۱۹۴۶، شوروی یادداشتی را به وزارت خارجه ترکیه ارائه کرد که در آن آمده بود که نحوه برخورد ترکیه با تنگه‌ها دیگر منافع امنیتی کشورهای دیگر دریای سیاه را رعایت نمی‌کند. رژیم تنگه‌ها دیگر قابل اعتماد نیست و خواستار تجدید نظر و بازنویسی پیمان مونترو در یک کنفرانس بین‌المللی جدید شد.
موضع آمریکا

هنگامی که این موضوع در کنفرانس پوتسدام مطرح شد، رئیس‌جمهور ایالات متحده، هری اس. ترومن، گفت که مسئله تنگه‌ها یک مسئله سیاسی داخلی مربوط به ترکیه و اتحاد جماهیر شوروی است و باید توسط دو طرف درگیر حل شود. با بالا گرفتن بحث در روزهای قبل از پوتسدام، ایالات متحده تصمیم گرفت که قاطعانه با این امر که تنگه‌ها به دست اتحاد جماهیر شوروی بیفتد مخالفت کند، زیرا آنها را به یک عنوان دروازه راهبردی مهم بین دریای سیاه و مدیترانه و احتمالاً وسیله ای برای تبدیل ترکیه به کشوری کمونیستی می‌دانست. دین آچسون، معاون وزیر خارجه ایالات متحده، تلگرافی به دیپلمات‌های پاریس ارسال کرد، وی موضع آمریکا در این مورد را توضیح داد:
به نظر ما هدف اصلی اتحاد جماهیر شوروی به دست آوردن کنترل بر ترکیه است. ما معتقدیم که اگر اتحاد جماهیر شوروی موفق شود نیروهای مسلح ترکیه را با هدف ظاهری اعمال کنترل مشترک تنگه‌ها تحت کنترل بگیرد، اتحاد جماهیر شوروی از این نیروها برای به دست آوردن کنترل بر ترکیه استفاده خواهد کرد … بنابراین، به نظر ما، زمان آن فرا رسیده‌است که ما تصمیم بگیریم که با هر وسیله ای که در اختیار داریم در برابر هرگونه تجاوز شوروی مقاومت کنیم
معاون وزیر خارجه با پانزده روزنامه‌نگار ملاقات کرد تا فوریت این وضعیت را توضیح دهند و نظرات دولت ایالات متحده را اعلام کند.
حمایت غرب از ترکیه و کاهش تنش

در تابستان و پاییز ۱۹۴۶، اتحاد جماهیر شوروی با انجام مانورهایی در نزدیکی سواحل ترکیه، حضور دریایی خود را در دریای سیاه افزایش داد. تعداد قابل توجهی از نیروهای زمینی به بالکان اعزام شدند. ترکیه تحت فشار فزاینده اتحاد جماهیر شوروی قرار گرفت و طی چند روز ترکیه از آمریکا درخواست کمک کرد. رئیس‌جمهور ترومن پس از مشورت با دولت خود، یک نیروی دریایی به ترکیه اعزام کرد. در ۹ اکتبر ۱۹۴۶، دولتهای مربوطه ایالات متحده و انگلستان بر حمایت خود را از ترکیه مجدداً تأکید کردند. در ۲۶ اکتبر، اتحاد جماهیر شوروی درخواست خاص خود را برای اجلاس جدید در مورد کنترل تنگه‌های ترکیه پس گرفت و مدتی پس از آن اکثر نیروهای نظامی ارعاب کننده را از منطقه بیرون کشید. ترکیه سیاست بی‌طرفی خود را رها کرد و در سال ۱۹۴۷ تحت برنامه دکترین ترومن مبنی بر توقف گسترش نفوذ شوروی در ترکیه و یونان، ۱۰۰ میلیون دلار کمک‌های اقتصادی و دفاعی از آمریکا پذیرفت. دو کشور فوق در سال ۱۹۵۲ به ناتو پیوستند.
دولت ترکیه در نوامبر ۱۹۴۶ سفیر جدیدی، فایک اکدور، در مسکو منصوب کرد. رئیس‌جمهور ترکیه به اکدور دستور داد تنها بر توسعه بیشتر روابط با اتحاد جماهیر شوروی تمرکز کند. اکدور همچنین به‌طور خاص از مذاکره در مورد تنگه‌ها در صورت وقوع منع شد. ایالات متحده پیشنهاد کرد که یک کنفرانس بین‌المللی برگزار شود تا سرنوشت داردانل و بسفر یکبار برای همیشه مشخص شود. سرگئی وینوگرادوف، سفیر وقت شوروی در ترکیه، در قالب یادداشتی که در ۱۰دسامبر ۱۹۴۶ به پایتخت شوروی ارسال شد، پاسخ داد و اظهار داشت که کنفرانس غیرقابل قبول است. سرگئی وینوگرادوف، سفیر شوروی در ترکیه در سال اول جایگزین شد. جانشین وی، الکساندر لاوریشف، با مجموعه ای از دستورالعمل‌های وزارت امور خارجه شوروی به ترکیه گسیل شد. پس از مرگ ژوزف استالین، انگیزه تغییر رژیم در داخل دولت شوروی کاهش یافت و وزیر خارجه شوروی از ادعاهای روسیه در مورد بسفر و دردانل و دیگر اختلافات ارضی در امتداد ترکیه چشم پوشی کرد.
عواقب

این بحران آخرین تلاش شوروی برای کنترل قسمتی از خاورمیانه بود که نهایتاً منتهی به ورود ترکیه به ناتو شد. امروزه پیمان مونترو بین دولتهای جانشین اتحاد جماهیر شوروی و ترکیه لازم الاجرا است.
قلمرو ترکیه بر اساس ادعای گرجستان شوروی در ۱۹۴۶.
رامون اکیاسابال

| رامون اکیاسابال | رامون اکیاسابال |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۴ آوریل ۱۸۹۶ ارون
درگذشت: ۱ ژانویهٔ ۱۹۳۹ لیون
ملیت: اسپانیا
رامون اکیاسابال (اسپانیایی: Ramón Eguiazábal‎; ۱۴ آوریل ۱۸۹۶ – ۱ ژانویهٔ ۱۹۳۹) بازیکن فوتبال اهل اسپانیا بود.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال اسپانیول اشاره کرد.
آماندا تپه

| آماندا تپه | آماندا تپه |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۶ اکتبر ۱۹۷۷ ‏(۴۶ سال)
ملیت: ایالات متحده آمریکا
سال‌های فعالیت: ۲۰۰۰-اکنون
آماندا تپه (انگلیسی: Amanda Tepe؛ زادهٔ ۱۶ اکتبر ۱۹۷۷) یک هنرپیشه اهل ایالات متحده آمریکا است.
از مجموعه های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته است می‌توان به جادوگران محله ویورلی اشاره کرد.
تابع رفاه اجتماعی

تابع رفاه اجتماعی ضابطه یا روشی است که به‌وسیلهٔ آن می‌توان ترجیحات تمام افراد را در قالب یک ترجیح اجتماعی جمع یا به عبارت بهتر ترکیب کرد. یعنی اگر بدانیم تمام افراد چگونه تخصیص‌های متفاوت را رتبه‌بندی می‌کنند، می‌توانیم با استفاده از این تابع این اطلاعات را برای رتبه‌بندی اجتماعی تخصیص‌های متفاوت استفاده کنیم. همان‌طور که به‌نظر می‌رسد این یک مسئلهٔ تصمیم‌گیری اجتماعی در کلی‌ترین سطح خودش می‌باشد.
پیش‌درآمد

می‌دانیم تخصیصی بهینه پارتو خواهد بود که نتوان به‌وسیلهٔ بازتوزیع منابع گروهی از مردم را در وضعیت بهتری قرار داد بدون اینکه به سایر مردم صدمه‌ای برسد، ولی در میان تخصیص‌های پارتو فراوانی که ممکن است وجود داشته باشند، جامعه چگونه میان آنها انتخابی خواهد داشت؟ در واقع مفهوم بهینه پارتو چیزی نسبت به توزیع رفاه بین مردم بیان نمی‌کند و برای جمع کردن مطلوبیت‌های متفاوت افراد باید از ابزار دیگری به نام تابع رفاه اجتماعی استفاده کنیم. به طور کلی این تابع روشی برای مرتب کردن توزیع متفاوت مطلوبیت مصرف‌کنندگان است بنابراین قبل از اینکه کاربرد این مفهوم را بررسی کنیم بهتر است به‌وسیلهٔ چند مثال ببینیم که چه‌طور ترکیب ترجیحات فردی مصرف‌کنندگان در قالب یک ترجیح اجتماعی امکان‌پذیر است.
چند مثال از توابع رفاه اجتماعی

تابع رفاه اجتماعی را با نماد  W نشان می‌دهیم. یک شکل خاص از این تابع حاصل جمع توابع مطلوبیت افراد می‌باشد:
W(U_{1},\cdots ,U_{n})=U_{1}+\cdots +U_{n}
که در آن از  U_{i} برای نشان دادن مطلوبیت فرد  i از یک تخصیص مانند  x استفاده می‌کنیم و  n تعداد افراد جامعه است.
این رابطه با عنوان تابع رفاه بنتامایت یا یوتیلیترین (Utilitarian) شناخته می‌شود. این رویکرد تفاوتی بین انتقال رفاه از فقیر به غنی و بر عکس قائل نیست چرا که سطح ثروت اولیهٔ افراد را در نظر نمی‌گیرد و مادامی که مجموع مطلوبیت افراد افزایش یابد هر نوع توزیع درآمد/ثروتی قابل قبول می‌باشد. یعنی اگر وضع مالیات بر فقیر و توزیع آن به ثروتمند باعث افزایش مطلوبیت ثروتمند شود، به شکلی که کاهش مطلوبیت فقیر را جبران کند، از دید یوتیلیترانیسم انتظار داریم که جامعه این انتقال ثروت را بپزیرد. چراکه در این رویکرد مجموع مطلوبیت است که اهمیت دارد و در اثر این انتقال، افزایش مطلوبیت نزد غنی به قدری بوده است که کاهش آنرا نزد فقیر خنثی کرده و مجموع مطلوبیت جامعه را افزایش می‌دهد. پیشگامان این رویکرد دیوید هیوم، جرمی بنتام و جان استوارت میل می‌باشند.
یکی دیگر از توابع رفاه اجتماعی، تابع رفاه اجتماعی برنولی-نش می‌باشد:
W(U_{1},\cdots ,U_{n})=U_{1}*\cdots *U_{n}
تابع برنولی-نش اهمیت زیادی به برابری توزیع ثروت می‌دهد چرا که رفاه اجتماعی را حاصلضرب مطلوبیت تک تک افراد جامعه می‌داند و بنابراین انتقال ثروت از فقیر به غنی تنها در صورتی قابل پذیرش است که افزایش مطلوبیت نزد ثروتمند بسیار بسیار زیاد باشد، چرا که در این مدل indifference curve جامعه بر خلاف مدل یوتیلیترین خطی نبوده و به شکل منحنی است. از آنجایی که بیشینهٔ این تابعِ حاصلضرب، در صورتی حاصل می‌شود که تمام مضرب‌ها (مطلوبیت‌ها) برابر باشند، این مدل گرایش شدیدی به برابری توزیع ثروت و درآمد برای افزایش رفاه اجتماعی دارد و از افزایش مالیات ثروتمندان و بازتوزیع آن بین فقرا حمایت می‌کند.
تابع رفاه جالب دیگر تابع رفاه اجتماعی رالزین یا مینیماکس است:
W(U_{1},\cdots ,U_{n})=\min \left\lbrace U_{1},\cdots ,U_{n}\right\rbrace
این تابع رفاه بیان کنندهٔ آن است که رفاه اجتماعی یک تخصیص فقط بستگی به رفاه فرد دارای حداقل مطلوبیت دارد و معتقد است که مطلوبیت کل جامعه فقط در صورتی افزایش میابد که مطلوبیت افراد دارای حداقل مطلوبیت افزایش یابد.
رای‌گیری اکثریت به‌عنوان تابع رفاه اجتماعی و نواقص آن > نظریه عدم امکان‌پذیری ارو

نظریه عدم امکان‌پذیری ارو: اگر یک مکانیزم تصمیم‌گیری اجتماعی سه خاصیت مطلوب سازوکار تصمیم‌گیری اجتماعی را داشته باشد آنگاه این مکانیزم باید یک دیکتاتوری باشد و در واقع تمام رتبه‌بندی اجتماعی رتبه‌بندی یک نفر خواهد بود.

این نتیجه کاملاً تعجب‌آور است زیرا بیان می‌کند که خصوصیات مورد نیاز تصمیم‌گیری اجتماعی با دموکراسی تناقض دارد و روش کاملی برای تصمیم‌های اجتماعی وجود ندارد و اگر بخواهیم روش کاملی برای جمع‌بندی ترجیحات اجتماعی پیدا کنیم باید از یکی از خواص مکانیزم تصمیم‌گیری اجتماعی در قضیهٔ ارو صرف نظر کنیم. به علاوه این قضیه نشان می‌دهد که روش ایده‌آلی برای جمع‌کردن ترجیحات افراد و تبدیل آن به ترجیحات اجتماعی وجود ندارد، با این وجود اقتصاددانان غالباً توابع رفاه را به طرق مختلف برای قضاوت در مورد توزیع‌های مختلف استفاده می‌کنند.
حداکثر کردن رفاه

زمانی که تابع رفاهی داشته باشیم می‌توانیم حداکثر کردن رفاه را بررسی کنیم. فرض می‌کنیم از نماد  x_{i}^{j}
برای مشخص کردن اینکه فرد  i چقدر کالای  j را دارد استفاده کنیم، و فرض می‌کنیم که  n مصرف‌کننده و  k کالا وجود دارد. آنگاه تخصیص  x معرف فهرستی از این است که هر فردی چقدر از هر کالا دارد.
اگر مقدار کل  X^{1},\cdots ,X^{k} از کالاهای ۱ تا  k بین مصرف‌کنندگان توزیع شده باشد می‌توانیم مسئله حداکثر کردن رفاه را به شکل زیر مطرح کنیم:
\max W(u_{1}(x),\cdots ,u_{n}(x))
 s.t.\sum _{i=1}^{n}x_{i}^{1}=X^{1}
      \vdots 
 \sum _{i=1}^{n}x_{i}^{1}=X^{k}
با استفاده از این مسئلهٔ بیشینه‌سازی تخصیص ممکنی را که رفاه اجتماعی را حداکثر می‌کند پیدا می‌کنیم. در مورد مهم‌ترین خصوصیات این تخصیص می‌توان گفت تخصیص رفاه حداکثر باید یک تخصیص بهینهٔ پارتو باشد. اثبات بسیار ساده‌است: فرض کنید چنین نباشد، آنگاه تخصیص ممکن دیگری وجود خواهد داشت که حداقل به هرکسی به همان اندازه مطلوبیت برسد و فرد دیگری مطلوبیت کاملاً بزرگتری داشته باشد؛ ولی تابع رفاه یک افزاینده نسبت به مطلوبیت فرد می‌باشد. از این‌رو این تخصیص جدید باید رفاه بالاتری داشته باشد، که با فرضی که در ابتدا داشتیم یعنی حداکثر رفاه، تناقض دارد.

تا زمانی که تابع رفاه نسبت به مطلوبیت هریک از افراد صعودی باشد حداکثر رفاه بهینهٔ پاراتو خواهد بود، به‌علاوه هر تخصیص کارای پاراتو را می‌توان یک نوع حداکثرسازی تابع رفاه در نظر گرفت.
توابع رفاه اجتماعی بر اساس فردگرایی

تاکنون ترجیحات افراد به عنوان تابعی از تمام تخصیص‌ها در نظر گرفته‌ایم ولی این امکان وجود دارد که افراد فقط به سبد خودشان توجه کنند.
در این حالت می‌توانیم از نماد  x_{i} برای سبد مصرفی فرد  i استفاده کنیم، و فرض کنیم  u_{i}(x) سطح مطلوبیت فرد  i باشد. آنگاه تابع رفاه اجتماعی شکل زیر را خواهد داشت:
W(u_{1}(x_{1}),\cdots ,u_{n}(x_{n}))
این تابع رفاه مستقیماً تابعی از سطوح مطلوبیت افراد است و به طور غیر مستقیم تابعی از سبدهای مصرفی افراد می‌باشد این شکل خاص تابع رفاه، به عنوان تابع رفاه فردی یا تابع رفاه ساموئلسون—برگسون' نامیده می‌شود.
اگر مطلوبیت هر فردی فقط به مصرف خودش بستگی داشته باشد، آن‌وقت اثرات جانبی مصرفی وجود ندارد.
تخصیص‌های عادلانه

روش تابع رفاه در کل روش خیلی کلی برای بیان رفاه اجتماعی است و به دلیل همین کلی بودن می‌تواند برای خلاصه‌کردن خصوصیات بسیاری از قضاوت‌های اخلاقی مورد استفاده قرار گیرد از سوی دیگر این روش در تصمیم اینکه ممکن است چه نوع قضاوت اخلاقی منطقی باشد کاربردی ندارد.

روش دیگر این است که با قضاوت‌های اخلاقی خاصی شروع کنیم و آنگاه کاربرد آنها را در توزیع اقتصادی بررسی کنیم. این روشی است که در تخصیص عادلانه انجام می‌گیرد یعنی با تعریفی از اینکه چه روشی عادلانه‌است تا سبد کالا تقسیم شود شروع می‌کنیم و آنوقت از اطلاعات خودمان در مورد تحلیل‌های اقتصادی برای بررسی آن استفاده می‌کنیم، ایدهٔ تخصیص عادلانه روش دیگری برای قضاوت دربارهٔ توزیع‌های اقتصادی است.
ابتدا چند مفهوم مورد استفاده در این مبحث را تعریف می‌کنیم؛ تخصیصی را متقارن می‌گوییم که هیچ فردی سبد مصرفی کالاهای فرد دیگر را بر سبد خودش ارجح نداند. اگر فرد i سبد مصرفی فرد j را ترجیح دهد آنگاه می‌گوییم که فرد i بر فرد j حسادت دارد. بالاخره اگر تخصیصی هم متقارن و هم بهینه پارتو باشد آن را تخصیص عادلانه می‌نامیم.
فرض کنید به شما کالایی داده شود که به‌طور عادلانه بین n نفر تقسیم کنید. چطور آن را انجام خواهید داد؟ شاید عاقلانه باشد بگوییم که در این مسئله اکثر مردم کالاها را به‌طور یکسان بین n نفر تقسیم می‌کنند. چه قضاوتی در خصوص تقسیم یکسان وجود دارد و ویژگی جذاب این نوع تقسیم چیست؟ یک ویژگی مطلوب متقارن بودن آن است؛ هر فردی سبد کالاهای یکسانی دارند و کالاهای افراد دیگر را به سبد خودش ترجیح نمی‌دهند، چون همهٔ آنها یک چیز است.
متأسفانه اگر افراد سلیقه‌های متفاوت داشته باشند تقسیم یکسان لزوماً یک بهینه پارتو نخواهد بود و افراد مسلماً تمایل به دوری از تقسیم یکسان دارند. فرض کنید این مبادله صورت بگیرد و ما را به یک تخصیص بهینه‌پارتو برساند، اکنون این سؤال ایجاد می‌شود که آیا وجود مبادله با شروع از نقطهٔ اولیه تقسیم یکسان بازهم ویژگی‌های تخصیص اولیه از جمله تقارن نقطهٔ اولیه را خواهد داشت؟
پاسخ این است؛ لزوماً خیر. به مثال زیر توجه کنید سه نفر B, A و C را در نظر بگیرید. A و B یک سلیقه و C سلیقهٔ متفاوتی دارد. از یک تقسیم یکسان شروع می‌کنیم و فرض می‌کنیم که A و C دست به دست هم بدهند و مبادله کنند. آنگاه مسلماً هر دو وضعیت بهتری خواهند داشت. حال B که فرصت مبادله را با C پیدا نکرده‌است به فرد A حسادت می‌کند یعنی او سبد A را برسبد خودش ارجح می‌داند. اگرچه A و B با یک تخصیص یکسان شروع کرده‌اند فرد A در مبادله‌اش خوشبخت‌تر بوده و این تقارن تخصیص اولیه را خراب می‌کند.
این بدان معنی است که مبادله اختیاری از تقسیم یکسان لزوماً تقارن نقطه شروع تقسیم یکسان را حفظ نمی‌کند. ممکن است سؤال کنیم که آیا تخصیصی وجود دارد که این تقارن را حفظ کند؟ آیا تخصیصی وجود دارد که همزمان پارتو و عادلانه باشد؟
ترجیحات افراد در رای‌گیری اکثریت بین سه تخصیص y, x و z؛ به ترتیب از بالا به پایین
اجرای پیش بینانه

اجرای پیش بینانه یک تکنیک بهینه‌سازی برنامه است که در آن یک سیستم کامپیوتری وظایفی را انجام می‌دهد که ممکن است نیازی به آن نباشد. محاسبه قبل از اینکه مشخص شود واقعاً به آن نیاز است یا خیر انجام می‌شود تا از تأخیری که باید با انجام کار پس از مشخص شدن نیاز به آن ایجاد شود، جلوگیری شود. اگر معلوم شود که در نهایت کار مورد نیاز نبوده‌است، اکثر تغییرات ایجاد شده توسط کار برگردانده می‌شود و نتایج نادیده گرفته می‌شوند.
هدف این است که در صورت وجود منابع سیستم اضافی، همروندی بیشتری ارائه شود. این رویکرد در زمینه‌های مختلفی از جمله پیش‌بینی پرشی در پردازنده‌های خط لوله، پیش‌بینی ارزش برای بهره‌برداری از موقعیت ارزش، واکشی از قبل حافظه و فایل‌ها، و کنترل همروندی خوش‌بینانه در سیستم‌های پایگاه داده استفاده می‌شود.
اجرای پیش بینانه با استفاده از پردازنده‌های چند رشته‌ای یک مورد خاص از اجرای پیش بینانه است.
بررسی اجمالی

ریزپردازنده‌های خط لوله مدرن از اجرای پیش بینانه برای کاهش هزینه دستورالعمل‌های شاخه مشروط با استفاده از طرح‌هایی استفاده می‌کنند که مسیر اجرای یک برنامه را بر اساس تاریخچه اجرای شاخه‌ها پیش بینی می‌کنند. به منظور بهبود عملکرد و استفاده از منابع کامپیوتری، دستورالعمل‌ها را می‌توان در زمانی برنامه‌ریزی کرد که هنوز مشخص نشده‌است که دستورالعمل‌ها باید قبل از یک رشته اجرا شوند.
انواع

محاسبات حدسی به مفهوم قبلی مرتبط بود.
انواع > اعدام مشتاقانه (همچنین به عنوان اجرای اوراکل شناخته می‌شود)

اجرای مشتاق شکلی از اجرای پیش بینانه است که در آن هر دو طرف شاخه مشروط اجرا می‌شوند. با این حال، نتایج تنها در صورتی تأیید می‌شوند که نتیجه درست باشد. با منابع نامحدود، اجرای مشتاق در تئوری عملکردی مشابه پیش‌بینی پرش کامل را ارائه می‌دهد. با منابع محدود، اجرای مشتاقانه باید با دقت به کار گرفته شود، زیرا تعداد منابع مورد نیاز به طور تصاعدی با هر سطح از شاخه اجرا شده افزایش می‌یابد.
انواع > اجرای پیش‌بینی کننده

اجرای پیش‌بینی‌کننده شکلی از اجرای پیش بینانه است که در آن برخی از نتایج پیش‌بینی می‌شود و اجرا در مسیر پیش‌بینی‌شده پیش می‌رود تا زمانی که نتیجه واقعی مشخص شود. اگر پیش‌بینی درست باشد، اجرای پیش‌بینی‌شده مجاز به انجام است. با این حال، اگر پیش بینی نادرستی وجود داشته باشد، اجرا باید باز شده و دوباره اجرا شود. اشکال رایج این مدل شامل پیش‌بینی‌کننده‌های شاخه و پیش‌بینی وابستگی حافظه است. یک فرم کلی از این حالت گاهی اوقات به عنوان پیش بینی ارزش نامیده می‌شود.
مفاهیم مرتبط > اجرای تنبل

اجرای تنبل وارونهٔ اجرای مشتاقانه است و شامل حدس و گمان نمی‌شود. ادغام اجرای گمانه‌زنی در پیاده‌سازی زبان برنامه‌نویسی Haskell، یک زبان که در دستهٔ زبان‌های تنبل قرار می‌گیرد، یک موضوع تحقیقاتی در حال حاضر است. Eager Haskell، گونه‌ای از این زبان، بر اساس ایده اجرای حدس و گمان طراحی شده‌است. یک پایان‌نامه دکترا در سال ۲۰۰۳ باعث شد GHC از نوعی اجرای گمانه زنی با مکانیسم abort حمایت کند تا در صورت انتخاب بدی به نام اجرای خوش‌بینانه از آن صرف نظر کند. اما خیلی پیچیده به نظر می‌رسید.
آسیب‌پذیری‌های امنیتی

از سال ۲۰۱۷، یک سری از آسیب‌پذیری‌های امنیتی در پیاده‌سازی اجرای گمانه‌زنی بر روی معماری‌های پردازنده رایج یافته شد که به‌طور مؤثری افزایش دسترسی را آسان می‌کرد.
این آسیب‌پذیری‌ها شامل:
Foreshadow
Meltdown
Microarchitectural Data Sampling
Spectre
SPOILER
پکمن
آرسن برخورداریان

آرسن برخورداریان (Արսեն բարխուրդարեան متولد ۱۲۶۷ در تهران - درگذشته؟ ۱۳۵۲) بانکدار ارمنی‌تبار اهل ایران بود. از سال ۱۳۳۷ که بانک کار بنیان‌گذاری شد، برخورداریان مدیرعامل این بانک بود. در گزارش‌های اوایل ۱۹۷۴ (زمستان ۱۳۵۲) وی همچنان مدیرعامل بانک کار بوده است.