سرطان لوزالمعده

Medical condition
| سرطان لوزالمعده  (سرطان پانکراس) | سرطان لوزالمعده  (سرطان پانکراس) |
| --- | --- |
: 
نموداری که موقعیت لوزالمعده را در پشت معده نشان می‌دهد (که در این تصویر به رنگ زرد دیده می‌شود): نموداری که موقعیت لوزالمعده را در پشت معده نشان می‌دهد (که در این تصویر به رنگ زرد دیده می‌شود)
تخصص:  پزشکی گوارش  پزشکی کبد  سرطان‌شناسی  جراحی عمومی 
نشانه‌ها: زردی درد شکمی یا درد پشت کاهش بی‌دلیل و غیرتعمدی وزن مدفوع به رنگ روشن ادرار تیره رنگ بی‌اشتهایی
دورهٔ معمول آغاز: سن بالای ۴۰ سال
عوامل خطر: استعمال دخانیات مصرف بیش از حد الکل چاقی دیابت برخی اختلالات نادر ژنتیکی
روش تشخیص: تصویربرداری پزشکی آزمایش خون بافت‌برداری
پیشگیری: عدم استعمال دخانیات، محدود کردن مصرف الکل، حفظ وزن بدن در محدوده طبیعی و سالم، کاهش مصرف گوشت قرمز
درمان: جراحی پرتودرمانی مراقبت تسکینی شیمی‌درمانی
پیش‌آگهی: میزان بقای پنج ساله ۱۳٪
فراوانی: ۵۱۰٬۹۹۲ (۲۰۲۲)
مرگ‌ها: ۴۶۷٬۴۰۹ (۲۰۲۲)
طبقه‌بندی و منابع بیرونی: طبقه‌بندی و منابع بیرونی
[ویرایش در ویکی‌داده]: [ویرایش در ویکی‌داده]
سَر، تنه و دُم لوزالمعده: معده در این تصویر محو شده است تا کل لوزالمعده قابل نمایش باشد؛ چرا که تنه و دُم لوزالمعده کاملاً در پشت معده و گردن لوزالمعده هم تا حدی در پشت آن قرار دارد.
سرطان لوزالمعده یا سرطان پانکراس (به انگلیسی: Pancreatic cancer) نوعی سرطان است که در اثر تکثیر و رشد کنترل‌نشدهٔ سلول‌های بافت غدهٔ لوزالمعده (که پشت معده قرار دارد) پدید می‌آید و یک نئوپلاسم (توده) تشکیل می‌دهد. این سلول‌های سرطانی توانایی حمله به دیگر بخش‌های بدن را دارند.
چندین نوع متفاوت از سرطان لوزالمعده شناسایی شده که رایج‌ترین نوع آن آدنوکارسینوم لوزالمعده نام دارد و ۹۰٪ موارد را تشکیل می‌دهد. گاهی عبارت «سرطان لوزالمعده» تنها به این نوع سرطان اشاره دارد. آدنوکارسینوم از بخشی از لوزالمعده شروع می‌شود که مسئول ساخت آنزیم‌های گوارشی است. چندین نوع سرطان دیگر نیز که در مجموع به آنها «غیر آدنوکارسینومی» می‌گویند ممکن است از این سلول‌ها ایجاد شوند.
۲–۱ درصد از سرطان‌های لوزالمعده تومورهای نورواندوکرین هستند که از سلول‌های تولیدکنندهٔ هورمون لوزالمعده به وجود می‌آیند. در کل، میزان تهاجمی بودن این تومورها، کمتر از آدنوکارسینوم است.
علائم و نشانه‌های رایج‌ترین نوع سرطان لوزالمعده شامل زردی پوست، دردِ شکم یا درد پشت، کاهش وزن غیرتعمدی و بی‌دلیل، کم‌رنگ شدنِ مدفوع، ادرار تیره و بی‌اشتهایی است. معمولاً در مراحل اولیهٔ بیمارِی، علائمی وجود ندارد؛ علائمی که شاخص قطعی بیماری و به اندازه‌ای خاص هستند که بتوانند ما را به سرطان لوزالمعده مشکوک کنند، معمولاً زمانی پدیدار می‌شوند که بیماری به مرحلهٔ پیشرفتهٔ خود رسیده است. این بدان معناست که سرطان لوزالمعده در زمانِ تشخیص معمولاً به نقاط دیگر بدن نیز گسترش یافته است.
سرطان لوزالمعده به‌ندرت در سنین پایین‌تر از ۴۰ سال رخ می‌دهد و بیش از نیمی از موارد آدنوکارسینوم لوزالمعده در افراد بالای ۷۰ سال دیده می‌شود. عواملِ خطرسازِ سرطان لوزالمعده شامل استعمال دخانیات، چاقی، دیابت و اختلالات ژنتیکی خاص است. حدود ۲۵ درصد از موارد ابتلا با کشیدن سیگار مرتبط است و ۵–۱۰٪ نیز وراثتی هستند.
سرطان لوزالمعده معمولاً به کمک ترکیبی از روش‌ها تصویربرداری پزشکی مانند سونوگرافی یا سی‌تی اسکن، آزمایش خون، و بررسی نمونه‌های بافتی تشخیص داده می‌شود. این بیماری به صورت چند مرحله‌ای، از مرحلهٔ اولیه (مرحلهٔ ۱) تا مرحلهٔ آخر (مرحلهٔ ۵)، تقسیم می‌شود و انجام غربالگری سرطان در جمعیت عمومی مؤثر تشخیص داده نشده است.
خطر ابتلا به سرطان لوزالمعده در میان افراد غیر سیگاری و افرادی که وزن مناسبی دارند و مصرف گوشت قرمز یا فرآوری‌شده را محدود می‌کنند، کمتر است. با این حال، این خطر برای مردان، به خصوص اگر گوشت قرمز بسیار زیادی مصرف می‌کنند، بیشتر مشاهده گردیده است. با این وجود، این یافته مورد بحث است و بررسی‌های ضد و نقیضی از تفاوت آماری ابتلا در زنان و مردان و همچنین ارتباط مصرف گوشت قرمز با سرطان موجود است. خطر ابتلا به این بیماری در افراد سیگاری بلافاصله پس از ترک کاهش می‌یابد و تقریباً پس از ۲۰ سال احتمال ابتلای آن‌ها با دیگر افراد برابر می‌شود. مدیریت درمانی سرطان لوزالمعده با جراحی، پرتودرمانی، شیمی‌درمانی، مراقبت تسکینی یا ترکیبی از این موارد انجام می‌شود. گزینه‌های درمانی تا حدی بر اساس مرحله سرطان انتخاب می‌گردد. جراحی تنها روشی است که ممکن است آدنوکارسینوم لوزالمعده را درمان کند و همچنین ممکن است به‌منظور بهبود کیفیت زندگی در آنهایی که احتمال درمان قطعی ندارند، انجام شود. مدیریت درد و تجویز داروهای کمک‌کننده به هضمِ غذا گاهی ضرورت می‌یابد. مراقبت تسکینی زودهنگام برای همهٔ موارد مبتلا به این بیماری توصیه می‌شود، حتی برای کسانی که تحت مراقبت با هدف درمان قطعی هستند.
سرطان لوزالمعده یکی از کشنده‌ترین انواع سرطان در سطح جهان است و یکی از کمترین نرخ‌های بقا را دارد. در سال ۲۰۲۲ مطابق گزارش «صندوق جهانی پژوهش‌های سرطان» و «رصدخانه جهانی سرطان»، بیش از ۵۱۰٬۹۹۲ مورد سرطان لوزالمعده ثبت شد و ۴۶۷٬۴۰۹ نفر از مبتلایان جان خود را از دست دادند. در مجموع و مطابق آمار سال ۲۰۲۲، سرطان پانکراس دوازدهمین سرطان شایع در جهان بوده است. این بیماری اغلب در کشورهای توسعه‌یافته رخ می‌دهد و این کشورها در سال ۲۰۱۲ شاهد ۷۰ درصد از کلِ موارد جدید این بیماری در جهان بوده‌اند. آدنوکارسینوم لوزالمعده معمولاً پیش‌آگهی بسیار بدی دارد. پس از تشخیص بیماری، حدود ۲۵٪ از مبتلایان، یک سال زنده می‌مانند و ۱۲٪ به مدت پنج سال زنده می‌مانند. اگر سرطان زود تشخیص داده شود، میزان بقای پنج ساله تا حدود ۲۰٪ افزایش می‌یابد. سرطان‌های نورواندوکرین پیش‌آگهی بهتری نسبت به آدنوکارسینوم دارند به گونه‌ای پس از گذشت ۵ سال از تشخیص و درمان، ۶۵ درصد از افراد مبتلا زنده هستند، اگرچه میزان بقا بسته به نوع تومور به‌طور قابل توجهی متفاوت است.