stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
لندن
اقتصاد > سیتی لندن

صنعت مالی لندن در سیتی لندن و کنری وورف، دو منطقه تجاری مهم در لندن، مستقر است. لندن یک مرکز مالی برجسته جهانی و مهم‌ترین محل سرمایه‌گذاری است. تولید ناخالصی شهر لندن برابر با ۱٫۰۷ تریلیون دلار بوده‌است دو برابر کل تولید ناخالصی داخلی کشور ایران در سال ۲۰۱۹. لندن پس از مدتی کوتاهی بعد از سال ۱۷۹۵ که جمهوری هلند در برابر ارتش‌های ناپلئونی فروپاشید به یک مرکز برجسته مالی تبدیل شد. این اتفاق موجب انتقال بسیاری از بانکداران مستقر در آمستردام به لندن شد. همچنین برجستگی سیستم بازار-محور لندن در مقایسه با سیستم بانک-محور در آمستردام در قرن ۱۸ بیشتر شد.
لندن در میانه قرن ۱۹ به یک مرکز مالی پیشرو تبدیل شده بود و در انتهای آن قرن بیش از نیمی از تجارت دنیا با پول رایج بریتانیا تأمین مالی می‌شد. در سال ۲۰۱۶ لندن در صدر رتبه‌بندی شاخص مراکز مالی جهانی (GFCI) قرار داشت.
تا میانه سال ۲۰۰۷ حدود ۳۲۵۰۰۰ نفر در حوزه خدمات مالی در لندن مشغول به کار بوده‌اند. بیش از ۴۸۰ بانک خارجی در لندن حضور دارند که از هر شهر دیگری در جهان بیشتر است. همچنین، لندن بزرگ‌ترین مرکز تجارت ارز است. حجم میانگین روزانه تجارت ارز ۵٫۱ تریلیون دلار است و حدود ۳۷ درصد آن در لندن انجام می‌شود. سیتی لندن در کنار ساختمان‌های مرکزی مربوط به بخش خدمات حرفه‌ای، بانک انگلستان، بورس لندن و لویدز لندن را نیز در خود جای داده‌است.
اقتصاد > گردشگری

لندن یکی از مراکز اصلی گردشگری و یکی از صنایع مهم این شهر محسوب می‌شود و میزان درآمد حاصل از گردشگران سالانه ۱۵ میلیارد پوند است. لندن با داشتن ۱۴ میلیون گردشگری بین‌المللی پربازدیدترین شهر در اروپا محسوب می‌شود.
در سال ۲۰۱۰ میلادی ۱۰ مکان پربازدید در شهر لندن به شرح زیر است:
موزه بریتانیا
تیت مدرن
نگارخانه ملی لندن
موزه تاریخ طبیعی لندن
چشم لندن
موزه علوم
موزه ویکتوریا و آلبرت
موزه مادام توسو
موزه ملی دریانوردی لندن
برج لندن
فرهنگ

شهر لندن از فرهنگ بسیار غنی در طول تاریخ برخوردار است. لندن مرکز انگلیسی‌ها در قاره اروپا است.
فرهنگ > تفریح و سرگرمی

لندن به دلیل داشتن جمعیت زیاد و تنوع قومیتی ، غذاهای بسیار متنوعی را فراهم می‌کند. مراکز غذایی شامل رستوران‌های بنگلادشی در خیابان بریک‌لین و رستوران‌های چینی در محله چینی‌ها است. تعداد زیادی رستوران چینی بیرون‌بر در سراسر لندن وجود دارند و رستوران‌های هندی نیز غذاهای هندی و انگلیسی-هندی ارائه می‌کنند. اولین مغازه چیپس و ماهی تقریباً در ۱۸۶۰ میلادی به‌وسیله جوزف مالین، یک مهاجر یهودی، در ناحیه بو در لندن بازگشایی شد. صبحانه کامل انگلیسی از دوره ویکتوریا وجود داشته‌است و بسیاری از کافه‌های لندن در تمام روز آن را ارائه می‌کنند. پنج رستوران ۳-ستاره میشلن در لندن وجود دارند که از جمله آن‌ها رستوران گوردون رمزی در چلسی است.
در لندن رویدادهای سالانه متنوعی برگزار می‌شوند که اولین آنها مراسم نسبتاً جدید سال نو، یک نمایش آتش‌بازی در چشم لندن، است. مراسم سنتی نمایش لرد شهردار با چندین قرن قدمت در ماه نوامبر انتخاب شهردار جدید شهر لندن را با راهپیمایی در خیابان‌های شهر جشن می‌گیرد. مراسم سنتی رژه رنگ‌ها یک مراسم نظامی رسمی است که به‌وسیله ارتش‌های بریتانیا و اتحادیه کشورهای همسود در ماه ژوئن برای تجلیل روز تولد رسمی پادشاه برگزار می‌شود.
فرهنگ > فیلم و تلویزیون

لندن نقش زیادی در صنعت فیلم داشته‌است. استودیوهای بزرگی همچون پاین‌وود، الستری، ایلینگ، شپرتون، تویکنهام و لیوزدن در لندن یا همسایگی آن قرار دارند و مجموعه‌های قابل‌توجهی همچون جیمز باند و هری پاتر در آنجا تولید شده‌اند.
دفتر اصلی ورکینگ تایتل فیلمز در لندن قرار دارد.
یک اجتماع پس‌تولید به مرکزیت سوهو در لندن ایجاد شده‌است و لندن شش مورد از بزرگ‌ترین شرکت‌های جلوه‌های بصری (مثل فریم‌استور) را در خود جای داده‌است.
لندن یک مرکز مهم تولید تلویزیونی است و استودیوهایی همچون مرکز تلویزیون، آی‌تی‌وی استودیو، اسکای استودیو و فاونتن استودیو در آنجا قرار دارند. فاونتن استودیو مجموعه‌های پاپ آیدل، ایکس فاکتور و بریتینز گات تلنت را میزبانی کرده‌است که بعداً قالب آن‌ها به سراسر دنیا صادر شد.
فرهنگ > موزه‌ها، گالری‌ها و کتابخانه‌ها

موزه‌ها و گالری‌های زیادی در لندن وجود دارند که بازدید از اغلب آن‌ها رایگان است. این مجموعه‌ها یک جاذبه توریستی بزرگ و دارای نقش مهم پژوهشی هستند. نخستین این مجموعه‌ها موزه بریتانیا در بلومزبری است که در سال ۱۷۵۳ تأسیس شده‌است.
کتابخانه بریتانیا دومین کتابخانه بزرگ در دنیا و کتابخانه ملی بریتانیا است.
از جمله کتابخانه‌های دیگر می‌توان موارد زیر را ذکر کرد: کتابخانه ولکام، کتابخانه و مرکز تحقیقات دانا، کتابخانه علوم سیاسی و اقتصادی در مدرسه اقتصاد لندن، کتابخانه مرکزی امپریال کالج، کتابخانه مان در کینگز کالج لندن و کتابخانه مجلس سنا در دانشگاه لندن.
فرهنگ > پارک‌ها و باغ‌ها

بزرگ‌ترین پارک‌ها در منطقه مرکزی لندن شامل ۳ پارک سلطنتی، هاید پارک، باغ‌های کنزینگتون و ریجنتز پارک هستند. رجنتز پارک شامل باغ‌وحش لندن می‌شود که از قدیمی‌ترین باغ‌وحش‌های علمی جهان است، این پارک در نزدیکی موزه مادام توسو قرار دارد.
سنت جیمز پارک و گرین پارک از پارک‌های کوچک‌تر سلطنتی در نزدیکی مرکز لندن هستند. تعدادی از پارک‌ها خارج از منطقه شهری لندن قرار دارند، از جمله گرینویچ پارک که در جنوب شرقی و بوشی پارک و ریچموند پارک که در جنوب غربی شهر لندن قرار دارند.
ترابری

کنترل و گسترش حمل‌ونقل یکی از وظایف اصلی شهرداری لندن است، لندن یکی از قدیمی‌ترین و مجهزترین شهرهای جهان در زمینه ترابری عمومی است. متروی لندن که در سال ۱۸۶۳ تأسیس شده قدیمی‌ترین مترو جهان و با ۲۷۰ ایستگاه دومین مترو جهان از لحاظ مسافت می‌باشد. همچنین لندن دارای خطوط متعدد ریلی و ایستگاه‌های قطار برای جابه‌جایی مسافر به مناطق حومه و تمام انگلستان می‌باشد. متروی لندن سالانه (۲۰۲۳–۲۰۲۲) ۱٫۰۲۶ میلیارد سفر انجام می‌دهد.
پنج فرودگاه هیترو لندن، فرودگاه گاتویک، فرودگاه استانستد لندن، فرودگاه لوتن لندن، و فرودگاه لندن سی‌تی که در اطراف لندن قرار دارد ترابری هوایی را در این شهر فراهم کرده‌است.
ترابری > جاده‌ها

گرچه بیشتر سفرها در لندن مرکزی با حمل و نقل عمومی انجام می‌شود، سفر با ماشین در حومه شهر رواج دارد. تعدادی جاده کمربندی در شهر وجود دارند که از جمله آن‌ها موارد زیر قابل ذکر هستند: جاده کمربندی داخلی (اطراف مرکز شهر)، جاده‌های مدور شمالی و جنوبی (داخل حومه)، و بزرگراه بیرونی (آزادراه ام۲۵ که در بیشتر نقاط مقداری بعد از مناطق تجمع جمعیتی قرار دارد). این جاده‌های کمربندی با تعدادی جاده شلوغ شعاعی تقاطع دارند اما تعداد خیلی کمی از آن‌ها وارد لندن مرکزی می‌شوند. آزادراه ام۲۵ با طول ۱۸۸ کیلومتر (۱۱۷ مایل) دومین بزرگراه کمربندی طولانی در اروپا است. جاده ای۱ و آزادراه ام۱ لندن را به لیدز، نیوکاسل و ادینبرو متصل می‌کنند.
ترابری > اتوبوس‌های شهری، بین‌شهری و تراموآ

شبکه اتوبوس‌های شهری لندن با ۹٫۳۰۰ وسیله نقلیه در بیش از ۶۷۵ مسیر با حدود ۱۹٫۰۰۰ ایستگاه به‌صورت ۲۴ ساعته فعالیت می‌کند. بیش از ۲ میلیارد سفر در سال ۲۰۱۹ در این شبکه انجام شده‌است. از سال ۲۰۱۰ گردش مالی این شبکه به‌صورت میانگین ۱٫۲ میلیارد پوند بوده‌است. لندن یکی از بزرگ‌ترین شبکه‌های اتوبوسی قابل دسترس برای ویلچر در دنیا را دارد و از سال ۲۰۰۷ با معرفی اعلان‌های سمعی-بصری برای افراد دارای مشکلات بینایی و شنوایی دسترس‌پذیرتر نیز شده‌است.
مرکز اتوبوس‌های بین‌شهری لندن ایستگاه اتوبوس‌های بین‌شهری ویکتوریا یک ساختمان آرت دکو بازگشایی‌شده در سال ۱۹۳۲ است. این ایستگاه در گذشته به‌وسیله مجموعه‌ای از شرکت‌ها ذیل نام اتوبوس‌های بین‌شهری ساحلی لندن مدیریت می‌شد، اما خدمات اتوبوس‌های بین‌شهری و ایستگاه آن در سال ۱۹۷۰ ملی شدند و به بخشی از شرکت ملی اتوبوسرانی تبدیل شدند. ایستگاه اتوبوس در سال ۱۹۸۸ به‌وسیله حمل‌ونقل لندن (که بعداً به شرکت حمل و نقل لندن تغییر نام داد) خریداری شد. ایستگاه اتوبوس‌های بین‌شهری ویکتوریا سالانه به ۱۴ میلیون مسافر به مقاصدی در بریتانیا و قاره اروپا خدمات می‌دهد.
لندن دارای یک شبکه مدرن تراموآ به نام ترام‌لینک است که مرکز آن در کرویدون در لندن جنوبی قرار دارد. شبکه تراموآ دارای ۳۹ ایستگاه و ۴ خط است و ۲۸ میلیون مسافر را در سال ۲۰۱۳ جابه‌جا کرده‌است. شرکت حمل و نقل لندن از سال ۲۰۰۸ مالک تمام شبکه ترام‌لینک است و آن را اداره می‌کند.
ترابری > دوچرخه‌سواری

در منطقه لندن بزرگ روزانه حدود ۶۷۰٫۰۰۰ نفر از دوچرخه استفاده می‌کنند. یعنی حدود ۷٪ از جمعیت ۸٫۸ میلیونی در هر روز از دوچرخه استفاده می‌کنند. محبوبیت دوچرخه به‌عنوان روشی برای جابه‌جایی در لندن در حال افزایش است. اجرای برنامه سامانه دوچرخه اشتراکی در ژوئیه ۲۰۱۰ موفقیت‌آمیز بوده‌است و به‌صورت کلی بازخورد خوبی دریافت کرده‌است.
ترابری > بندر و قایق‌های رودخانه‌ای

بندر لندن که زمانی بزرگ‌ترین بندر در دنیا بود اکنون بزرگ‌ترین بندر بریتانیاست که سالانه (در سال ۲۰۲۰) بیش از ۴۷ میلیون تن محموله کشتی را جابه‌جا می‌کند. بیشتر این بارهای کشتی از بندر تیلبوری عبور می‌کنند که خارج مرزهای لندن بزرگ قرار دارد.
خدمات قایق‌سواری بر روی رودخانه تیمز به‌منظور جابه‌جایی و گردشگری وجود دارد که به آن کشتی‌های تندرو (کلیپرز) تیمز گفته می‌شود. در اسکله‌های مهم مانند اسکله کنری وورف، اسکله پل لندن، اسکله نیروگاه بترسی و اسکله چشم لندن در زمان جابه‌جایی مسافران حداقل هر ۲۰ دقیقه یک کشتی حرکت می‌کند. کشتی‌های مسافربری (فری) وولویچ یکی از خدمات پر رفت‌وآمد است که جاده‌های مدور شمالی و جنوبی را به یکدیگر متصل می‌کند و سالانه ۲٫۵ میلیون مسافر از آن استفاده می‌کنند.
آموزش > آموزش دانشگاهی

لندن یک مرکز مهم آموزش و پژوهش تحصیلات عالی است و دارای بالاترین تمرکز مؤسسات تحصیلی در اروپا است.
طبق گزارشی از رتبه‌بندی دانشگاهی کیواس در سال ۲۰۱۵/۲۰۱۶ لندن دارای بالاترین تمرکز دانشگاه‌های تراز اول در دنیا است.
جمعیت دانشجویان بین‌المللی لندن حدود ۱۱۰٬۰۰۰ نفر است که از هر شهر دیگری در دنیا بیشتر است.
گزارشی از پرایس‌واترهاوس‌کوپرز در سال ۲۰۱۴ به لندن عنوان پایتخت جهانی تحصیلات عالی را داد.
تعدادی از مؤسسات پیشروی تحصیلی در لندن قرار دارند.
در رتبه‌بندی دانشگاهی کیواس سال ۲۰۲۲ امپریال کالج لندن دارای رتبه ۶، کالج دانشگاهی لندن دارای رتبه ۸ و کینگز کالج لندن دارای رتبه ۳۷ هستند.
تمام این مؤسسات به‌صورت منظم رتبه‌های بالایی را کسب می‌کنند.
امپریال کالج لندن در سال ۲۰۲۱ دانشگاه اول بریتانیا در چارچوب قطب پژوهشی شد.
مدرسه اقتصاد لندن به‌عنوان یکی از مؤسسات پیشروی جهانی در آموزش و پژوهش علوم اجتماعی توصیف می‌شود.
مدرسه کسب‌وکار لندن نیز به‌عنوان یک مؤسسه پیشروی جهانی درنظر گرفته می‌شود و مدرک مدیریت ارشد کسب‌وکار آن در سال ۲۰۱۵ از طرف فایننشال تایمز در رتبه دوم جهان قرار گرفت.
لندن همچنین خانه سه مورد از ده مدرسه برتر جهانی در حوزه هنرهای نمایشی است (طبق رتبه‌بندی دانشگاهی کیواس در سال ۲۰۲۰): کالج سلطنتی موسیقی دارای رتبه ۲، آکادمی سلطنتی موسیقی دارای رتبه ۴ و مدرسه موسیقی و نمایش گیلدهال دارای رتبه ۶.
پنج مدرسه پزشکی بزرگ در لندن قرار دارند: مدرسه پزشکی و دندان‌پزشکی بارتس و لندن (بخشی از دانشگاه کوئین مری)، مدرسه پزشکی کینگز کالج لندن (بزرگ‌ترین مدرسه پزشکی در اروپا)، مدرسه پزشکی امپریال کالج، مدرسه پزشکی کالج دانشگاهی لندن و مدرسه پزشکی بیمارستان سنت جورج دانشگاه لندن. لندن همچنین دارای تعداد زیادی بیمارستان آموزشی است. همچنین، لندن یکی از مراکز بزرگ تحقیقات حوزه زیست‌پزشکی است، به‌طوری که سه مورد از هشت مرکز دانشگاهی پزشکی بریتانیا در این شهر واقع شده‌اند: خدمات درمانی امپریال کالج، شرکای سلامت کینگ و شرکای کالج دانشگاهی لندن (که بزرگ‌ترین مرکز در نوع خود است). تعداد زیادی از شرکت‌های زیست‌پزشکی و زیست‌فناوری که از این مؤسسات پژوهشی بیرون آمده‌اند در اطراف شهر مخصوصاً در وایت سیتی قرار دارند. اولین مدرسه پرستاری در دنیا که در سال ۱۸۶۰ توسط پرستار پیشگام فلورانس نایتینگل در بیمارستان سنت توماس تأسیس شد اکنون بخشی از کینگز کالج لندن است.
آموزش > آموزش دانشگاهی > دانشگاه‌های اصلی لندن

لیست زیر دانشگاه‌های اصلی لندن را نمایش می‌دهد. یک دانشگاه اصلی در نظر گرفته می‌شود اگر حداقل در دو مورد از سه نظام رتبه‌بندی ملی بریتانیا (راهنمای جامع دانشگاهی، گاردین و تایمز/ساندی تایمز) حضور داشته باشد.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  بیرکبک، دانشگاه لندن  دانشگاه برونل لندن  سیتی، دانشگاه لندن  گلداسمیت، دانشگاه لندن  امپریال کالج لندن  کینگز کالج لندن  دانشگاه کینگستون  دانشگاه متروپولیتن لندن  |  مدرسه اقتصاد لندن  دانشگاه ساوت بانک لندن  دانشگاه میدلسکس  کوئین مری دانشگاه لندن  دانشگاه ریونزبورن لندن  رویال هالووی، دانشگاه لندن  دانشکده مطالعات شرقی و آفریقایی  سنت جورج، دانشگاه لندن  |  دانشگاه سنت مری، توینکنهام  کالج دانشگاهی لندن  دانشگاه لندن شرقی  دانشگاه گرینیچ  دانشگاه روهمپتون  دانشگاه هنر لندن  دانشگاه لندن غربی  دانشگاه وست‌مینستر  |
آموزش > انجمن‌ها

انجمن سلطنتی و مؤسسه سلطنتی از جمله انجمن‌های علمی مهم مستقر در لندن هستند. انجمن سلطنتی فرهنگستان علوم ملی بریتانیا و قدیمی‌ترین مؤسسه علمی ملی است که در سال ۱۶۶۰ تأسیس شده‌است. مؤسسه سلطنتی در سال ۱۷۹۹ تأسیس شده‌است. مایکل فارادی در سال ۱۸۲۱ در زیرزمین مؤسسه سلطنتی پدیده موتور الکتریکی را به نمایش گذاشت. سخنرانی‌های کریسمس مؤسسه سلطنتی از سال ۱۸۲۵ موضوعات مختلفی را برای مخاطبین عام ارائه کرده‌است که از جمله سخنرانان آن می‌توان به فرانک وایتل مهندس هوافضا، دیوید اتنبرا طبیعت‌شناس و ریچارد داوکینز زیست‌شناس فرگشتی اشاره کرد.
ورزش

لندن میزبان ۳ دوره بازی‌های المپیک تابستانی در سال‌های ۱۹۰۸، ۱۹۴۸ و ۲۰۱۲ بوده‌است. لندن در ژوئیه ۲۰۰۵ میزبانی بازی‌های المپیک ۲۰۱۲ و بازی‌های پارالمپیک تابستانی ۲۰۱۲ را به دست آورد و اولین شهری است که میزبان سه دوره از بازی‌های مدرن المپیک بوده. همچنین لندن میزبان بازی‌های اتحادیه کشورهای مشترک‌المنافع در سال ۱۹۳۴ بوده‌است. مسابقات جهانی دو و میدانی ۲۰۱۷ نیز در این شهر انجام خواهد شد.
فوتبال از محبوب‌ترین ورزش‌ها در شهر لندن است، تیم‌های آرسنال، چلسی، فولهام، کویینز پارک رنجرز، تاتنهام و وستهام یونایتد که در شهر لندن قرار دارند سابقه بازی در لیگ برتر انگلستان را دارند.
ورزشگاه ومبلی، ومبلی آرنا، ولوپارک لندن، زمین کریکت لورد، باشگاه تنیس و کروکت انگلستان، ورزشگاه تویینکهام، ورزشگاه المپیک لندن، ریوربنک آرنا، مرکز ورزش‌های آبی لندن، ورزشگاه او۲ آرنا لندن، کوپر باکس، ورزشگاه استمفورد بریج، ورزشگاه امارات و ورزشگاه وایت هارت لن از جمله مراکز ورزشی و فوتبالی شهر لندن هستند.
سنتر کورت در باشگاه تنیس و کروکت انگلستان میزبان مسابقات قهرمانی ویمبلدون
ورزشگاه ومبلی
شهرهای خواهرخوانده

لندن با ۴۶ شهر جهان خواهرخوانده است، مهم‌ترین این شهرها به ترتیب زیر است.
بوگوتا، کلمبیا
لاپاز، بولیوی
آرکیپا، پرو
برلین، آلمان
دهلی، هند
ژوهانسبورگ، آفریقای جنوبی
کوالا لامپور، مالزی
شهر کویت، کویت
مسکو، روسیه
نیویورک، آمریکا
اسلو، نروژ
سیلهت، بنگلادش
شانگهای، چین
سئول، کره جنوبی
شهرهای زیر با لندن توافق‌نامه دوستی امضا کرده‌اند:
الجزیره، الجزایر
باکو، جمهوری آذربایجان
پکن، چین
بخارست، رومانی
بوئنوس آیرس، آرژانتین
دهلی، هند
داکا، بنگلادش
استانبول، ترکیه
لس آنجلس، آمریکا
بمبئی، هند
پاریس، فرانسه
پودگوریتسا، مونته‌نگرو
رم، ایتالیا
صوفیه، بلغارستان
توکیو، ژاپن
زاگرب، کرواسی
شماره ۱۰ خیابان داونینگ، محل سکونت رسمی نخست‌وزیر بریتانیا.
بانک انگلستان که در سال ۱۶۹۴ تأسیس شده‌است الگویی برای بانک‌های مرکزی امروزی محسوب می‌شود.
موزه تاریخ طبیعی لندن
نمایی از شهر لندن
اتوبوس نیو رودمستر که جایگزین اِی‌ای‌سی رودمستر شد و در سال ۲۰۱۲ وارد سرویس شد. اتوبوس‌های دوطبقه قرمز از نمادهای لندن هستند.
محل کرایه دوچرخه نزدیک به محله ویکتوریا در لندن مرکزی.
بیمارستان سنت ماری که یکی از بخش‌های اصلی مدرسه پزشکی امپریال کالج است که الکساندر فلمینگ در سال ۱۹۲۸ در آزمایشگاه طبقه دوم آنجا پنی سیلین را کشف کرد.
بن (دستور زبان)

بُن یا وادرت
 یا ریشه یا مادّه یا اصل یا پایهٔ فعل، در دستور زبان فارسی به جزء اصلی، ثابت و 
کاستنیِ فعل می‌گویند که پس از برداشتنِ همهٔ عناصر الحاقی بر جای می‌ماند. بن، در هر ساختی از فعل دربردارندهٔ مفهوم کار یا حالت یا وجود و اِسناد است. در فعل‌های «می‌خورم»، «می‌خوری»، «می‌خورَد»، «بخورید»، «بخورند»، «خورده‌ام»، «خورده‌ای»، «می‌خوردم»، «می‌خوردیم»، «خورده باشید»، و «خواهی خورد»، کاری که انجام گرفته «خوردن» است که در زمان‌های مختلف به اشخاصِ مختلف نسبت داده شده‌است. بااینکه ساختمانِ آنها متفاوت‌اند، در اجزایی باهم مشترکند؛ چنان‌که در ساخت‌های «می‌خورم»، «می‌خوری»، «می‌خورَد»، «بخورید»، «بخورند»، در جزء، «خور»، و ساخت‌های «خورده‌ام»، «خورده‌ای»، «می‌خوردم»، «می‌خوردیم»، «خورده باشید»، و «خواهی خورد»، در جزءِ «خورد» مشترک‌اند. دستهٔ اول که در جزءِ «خور» مشترک‌اند، اغلب برای بیان وقوع فعل در زمان حال به‌کار می‌روند، و فعل‌های دستهٔ دوم که در جزءِ «خورد» مشترک‌اند، اغلب برای بیان وقوع فعل در زمان گذشته به‌کار می‌روند. از این دو جزء، یعنی «خور» و «خورد» مفهوم اصلی فعل به‌دست می‌آید. این جزءها را «بن»های فعل می‌گوییم. هر فعلی دو «بن» دارد: بن مضارع که ساخت‌های زمان حال و امر از آن ساخته می‌شود، و بن ماضی که ساخت‌های زمان‌های گذشته و آینده از آن ساخته می‌شود. از فعل‌های دوگانهٔ فعل، علاوه بر افعالِ زمان‌های حال و گذشته و آینده و امر، مشتقات دیگری نیز ساخته می‌شود.
یکی از تفاوت‌های فعل با سایر اقسام کلمه این است که فعل دارای ریشه و مادّه است و کلمات دیگر نه؛ مگر آنهایی که از فعل گرفته شده باشند؛ مانند «خندان» و «پرستار» و «ساختار» که به‌ترتیب از فعل‌های «خندیدن» و «پرستیدن» و «ساختن» گرفته شده‌اند. در فعل‌های یادشده، «خند» و «پرست» بن مضارع‌اند و «ساخت» بن ماضی است. برخی معتقدند که بن در «ساخت» (که خود بن ماضی است)، «ساخـ» است (بن مضارعِ آن «ساز» است: می‌سازم). از بن مضارع و بن ماضی، ساختارهای غیرفعلی به شکل‌های گوناگون مشتق می‌شود؛ مانند ساختارهای وصفی (صفت و صفت‌گونه) و اسمی و قیدی. مانند ورزش دلخوری  که بن فعل ندارند
در «ساخت» و «خورد» (هر دو بن ماضی)، «ساقه» یا «تنه» (به انگلیسی: stem؛ به فرانسوی: radical) آمیزه‌ای است از ریشه و پسوندِ ماده‌ساز (به فرانسوی: suffixe thématique)، که از بن‌های «ساخـ» و «خور» و پسوندهای مادّه‌سازِ «ت» و «د» ساخته شده‌اند.
بن در فعل‌های باقاعده و بی‌قاعده

در فعل‌های باقاعده (قاعده‌دار)، بن مضارع و بن ماضی یکسان‌اند؛ به‌عنوان مثال، در «خوردن» و «ماندن» و «افتادن»، «خور» و «مان» و «افت» بن مضارع، و «خورد» و «ماند» و «افتاد» بن ماضی‌اند.
در فعل‌های بی‌قاعده، بن مضارع و بن ماضی متفاوت‌اند؛ به‌عنوان مثال، در «دیدن» و «شدن»، «بین» و «شو» بن مضارع، و «دید» و «شد» بن ماضی‌اند.
بن در فعل‌های باقاعده و بی‌قاعده > بی‌قاعده‌های منظم

فرشیدورد نوشته‌است (نقل با اندکی تصرّفِ اصطلاحی و رسم‌الخطی): نوع دیگری فعل داریم که هم بی‌قاعده است و باقاعده؛ به‌این‌معنی که بن ماضی و مضارع آنها طبق قواعدی خاص با دیگری تقابل دارد؛ مانند: «خ» در بن ماضی («ساخ» و «سوخ» و «ریخ» در «ساخت» و «سوخت» و «ریخت»)، که طبق قاعدهٔ منظمی، با «ز» در مضارع دارای تقابل است؛ یعنی «ساخ» و «سوخ» و «ریخ» ماضی، تقابل دارند با «ساز» و «سوز» و «ریز» در مضارع. بنابراین، «خ» در بن ماضی در مقابلِ «ز» در بن مضارع قرار دارد. همچنین، در فعل‌های «داشتن» و «نگاشتن» و «پنداشتن» بن مضارع، به‌ترتیب، عبارت است از: «دار» و «نگار» و «پندار»، که با «ش» در بن ماضیِ آنها (یعنی «داشت» و «نگاشت» و «پنداشت») تقابل دارد.
پسوندهای بن‌ساز (مادّه‌ساز)

پسوندِ بن‌ساز (مادّه‌ساز) عنصری است که به بن (ریشهٔ اصلیِ فعل) می‌پیوندد و بن ماضی و مصدر می‌سازد. پسوندهای بن‌ساز (مادّه‌سازِ) امروز عبارت‌اند از «ت» و «د» و گونه‌های مختلفِ آن دو. این پسوندها و گونه‌های مختلفِ آنها ممکن است به فعل‌های باقاعده بچسبند، مانند: «ترسید»، «کوشید»، «گسترد»، «گزارد»؛ و ممکن است به فعل‌های بی‌قاعده بپیوندند، مانند: «دید»، «چید»، «زد»، «شکست»، «بود»، «شد».
پسوندهای بن‌ساز (مادّه‌ساز) > صورت‌ها و گونه‌های مختلفِ پسوند بن‌ساز (مادّه‌سازِ) «ت»

«ت» مجرد (تنها)؛ مانند: «سُفت»، «یافت»، «خواست»، «شکست»، «گذشت»، «ریخت»، «فروخت».
«یست»؛ مانند: «نگریست» (باقاعده).
«ـِست»؛ مانند: «دانست»، «توانست»، «مانِست»، «شایست»، «یارست» (باقاعده).
«ـِفت»؛ مانند: «گرفت» (بی‌قاعده).
«ـُفت»؛ مانند: «پذیرفت» (باقاعده).
«ـِشت»؛ مانند: «نهشت» (باقاعده).
پسوندهای بن‌ساز (مادّه‌ساز) > صورت‌ها و گونه‌های مختلفِ پسوند بن‌ساز (مادّه‌سازِ) «د»

«د» مجرد (تنها)؛ مانند: «گسترد»، «گمارد»، «پژمرد»، «انجیرد»، «آشورد»، «افشاند»، «افکند»، «زد»، «چید»، «نمود»، «داد».
«اد»؛ مانند: «افتاد»، «نهاد»، «ایستاد»، «فرستاد» (باقاعده).
«ید»؛ مانند: «پرسید»، «ترسید»، «دوید»، و ده‌ها نظیر آنها (باقاعده).
سوپرجام اروپا

تورنمنت فوتبال
| 0 | 1 |
| --- | --- |
سال بنیان‌گذاری: ۱۹۷۲، ۵۲ سال پیش (رسمی از سال ۱۹۷۳)
منطقه: اروپا (یوفا)
شمار تیم‌های حاضر: ۲
قهرمان کنونی:  رئال مادرید (ششمین عنوان)
موفق‌ترین باشگاه:  رئال مادرید (۶ عنوان)
وبگاه: uefa.com/uefasupercup
 سوپرجام اروپا ۲۰۲۵:  سوپرجام اروپا ۲۰۲۵
سوپرجام اروپا (به انگلیسی: UEFA Super Cup) مسابقهٔ فوتبالی است که هر سال بین تیم‌های قهرمان لیگ قهرمانان اروپا و لیگ اروپا (که سابقاً با نام جام یوفا برگزار می‌شد) انجام می‌شود. تا قبل از منحل شدن جام برندگان جام اروپا، بازی سوپرجام بین قهرمان لیگ قهرمانان اروپا و قهرمان جام برندگان جام اروپا برگزار می‌شد.
دارندهٔ کنونی جام رئال مادرید قهرمان لیگ قهرمانان اروپا است که در سال ۲۰۲۴ آتالانتا قهرمان لیگ اروپا را با نتیجه ۲–۰ شکست دادند. رئال مادرید همچنین موفق‌ترین تیم این رقابت‌ها است که شش بار این جام را کسب کرده است.
سوابق و آمار

مقالهٔ اصلی: فهرست بازی‌های سوپر جام اروپا
سوابق و آمار > قهرمانان

| باشگاه | قهرمان | نایب‌قهرمان | سال‌های قهرمانی | سال‌های نایب‌قهرمانی |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  رئال مادرید | ۶ | ۳ | ۲۰۰۲، ۲۰۱۴، ۲۰۱۶، ۲۰۱۷، ۲۰۲۲، ۲۰۲۴ | ۱۹۹۸، ۲۰۰۰، ۲۰۱۸ |
|  بارسلونا | ۵ | ۴ | ۱۹۹۲، ۱۹۹۷، ۲۰۰۹، ۲۰۱۱، ۲۰۱۵ | ۱۹۷۹، ۱۹۸۲، ۱۹۸۹، ۲۰۰۶ |
|  آ.ث. میلان | ۵ | ۲ | ۱۹۸۹، ۱۹۹۰، ۱۹۹۴، ۲۰۰۳، ۲۰۰۷ | ۱۹۷۳، ۱۹۹۳ |
|  لیورپول | ۴ | ۲ | ۱۹۷۷، ۲۰۰۱، ۲۰۰۵، ۲۰۱۹ | ۱۹۷۸، ۱۹۸۴ |
|  اتلتیکو مادرید | ۳ | ۰ | ۲۰۱۰، ۲۰۱۲، ۲۰۱۸ | — |
|  بایرن مونیخ | ۲ | ۳ | ۲۰۱۳، ۲۰۲۰ | ۲۹۷۵، ۱۹۷۶، ۲۰۰۱ |
|  چلسی | ۲ | ۳ | ۱۹۹۸، ۲۰۲۱ | ۲۰۱۲، ۲۰۱۳، ۲۰۱۹ |
|  آژاکس آمستردام | ۲ | ۱ | ۱۹۷۳، ۱۹۹۵ | ۱۹۸۷ |
|  اندرلشت | ۲ | ۰ | ۱۹۷۶، ۱۹۷۸ | — |
|  والنسیا | ۲ | ۰ | ۱۹۸۰، ۲۰۰۴ | — |
|  یوونتوس | ۲ | ۰ | ۱۹۸۴، ۱۹۹۶ | — |
|  سویا | ۱ | ۵ | ۲۰۰۶ | ۲۰۰۷، ۲۰۱۴، ۲۰۱۵، ۲۰۱۶، ۲۰۲۰ |
|  پورتو | ۱ | ۳ | ۱۹۸۷ | ۲۰۰۳، ۲۰۰۴، ۲۰۱۱ |
|  منچستر یونایتد | ۱ | ۳ | ۱۹۹۱ | ۱۹۹۹، ۲۰۰۸، ۲۰۱۷ |
|  دینامو کی‌یف | ۱ | ۱ | ۱۹۷۵ | ۱۹۸۶ |
|  ناتینگهام فارست | ۱ | ۱ | ۱۹۷۹ | ۱۹۸۰ |
|  استون ویلا | ۱ | ۰ | ۱۹۸۲ | — |
|  آبردین | ۱ | ۰ | ۱۹۸۳ | — |
|  استوا بخارست | ۱ | ۰ | ۱۹۸۶ | — |
|  مشلان | ۱ | ۰ | ۱۹۸۸ | — |
|  پارما | ۱ | ۰ | ۱۹۹۳ | — |
|  لاتزیو | ۱ | ۰ | ۱۹۹۹ | — |
|  گالاتاسرای | ۱ | ۰ | ۲۰۰۰ | — |
|  زنیت سن پترزبورگ | ۱ | ۰ | ۲۰۰۸ | — |
|  هامبورگ | ۰ | ۲ | — | ۱۹۷۷، ۱۹۸۳ |
|  پی‌اس‌وی آیندهوون | ۰ | ۱ | — | ۱۹۸۸ |
|  سمپدوریا | ۰ | ۱ | — | ۱۹۹۰ |
|  ستاره سرخ بلگراد | ۰ | ۱ | — | ۱۹۹۱ |
|  وردر برمن | ۰ | ۱ | — | ۱۹۹۲ |
|  آرسنال | ۰ | ۱ | — | ۱۹۹۴ |
|  رئال ساراگوسا | ۰ | ۱ | — | ۱۹۹۵ |
|  پاری سن-ژرمن | ۰ | ۱ | — | ۱۹۹۶ |
|  بروسیا دورتموند | ۰ | ۱ | — | ۱۹۹۷ |
|  فاینورد | ۰ | ۱ | — | ۲۰۰۲ |
|  زسکا مسکو | ۰ | ۱ | — | ۲۰۰۵ |
|  شاختار دونتسک | ۰ | ۱ | — | ۲۰۰۹ |
|  اینتر میلان | ۰ | ۱ | — | ۲۰۱۰ |
|  ویارئال | ۰ | ۱ | — | ۲۰۲۱ |
|  آینتراخت فرانکفورت | ۰ | ۱ | — | ۲۰۲۲ |
|  آتالانتا | ۰ | ۱ | — | ۲۰۲۴ |
سوابق و آمار > بر پایهٔ کشور

| ملیت | قهرمان | نائب قهرمان | مجموع |
| --- | --- | --- | --- |
|  اسپانیا | ۱۷ | ۱۵ | ۳۲ |
|  انگلستان | ۱۰ | ۱۰ | ۲۰ |
|  ایتالیا | ۹ | ۵ | ۱۴ |
|  بلژیک | ۳ | ۰ | ۳ |
|  آلمان | ۲ | ۸ | ۱۰ |
|  هلند | ۲ | ۳ | ۵ |
|  پرتغال | ۱ | ۳ | ۴ |
|  روسیه | ۱ | ۱ | ۲ |
|  اتحاد جماهیر شوروی | ۱ | ۱ | ۲ |
|  رومانی | ۱ | ۰ | ۱ |
|  اسکاتلند | ۱ | ۰ | ۱ |
|  ترکیه | ۱ | ۰ | ۱ |
|  فرانسه | ۰ | ۱ | ۱ |
|  اوکراین | ۰ | ۱ | ۱ |
|  یوگسلاوی | ۰ | ۱ | ۱ |
سوابق و آمار > بر پایهٔ نوع جام قهرمانی

| جام | تعداد قهرمانی | تعداد نایب قهرمانی |
| --- | --- | --- |
| لیگ قهرمانان اروپا | ۲۹ | ۲۰ |
جام برندگان جام اروپا: ۱۲
| لیگ اروپا | ۸ | ۱۷ |
سطح مقطع نوترون

در فیزیک هسته‌ای و فیزیک ذرات، از مفهوم سطح مقطع نوترون (به انگلیسی: Neutron cross section) برای بیان احتمال برهم‌کنش بین نوترون تصادفی و هسته هدف استفاده می‌شود. این کمیت به همراه شار نوترون، محاسبه میزان واکنش را امکان‌پذیر می‌کند، به عنوان مثال جهت برآورد تولید توان حرارتی یک نیروگاه هسته‌ای کاربرد ارد. واحد استاندارد برای اندازه‌گیری سطح مقطع بارن است، که معادل 10−28 متر مربع یا 10−24 سانتی‌متر مربع است. هرچه سطج مقطع نوترونی بزرگتر باشد، احتمال واکنش یک نوترون با هسته بیشتر است.
سطح مقطع‌های متداول

در ادامه، برخی سطح مقطع‌هایی که در یک رآکتور هسته ای اهمیت دارند، آورده شده‌است.
|  |  | سطح مقطح حرارتی (بارن)> پراکندگی | سطح مقطح حرارتی (بارن)> گیراندازی | سطح مقطح حرارتی (بارن)> شکافت | سطح مقطح سریع (بارن)> پراکندگی | سطح مقطح سریع (بارن)> گیراندازی | سطح مقطح سریع (بارن)> شکافت |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| آرام‌کننده | 1H | ۲۰ | ۰٫۲ | - | ۴ | ۰٫۰۰۰۰۴ | - |
| آرام‌کننده | 2H | ۴ | ۰٫۰۰۰۳ | - | ۳ | ۰٫۰۰۰۰۰۷ | - |
| آرام‌کننده | 12C | ۵ | ۰٫۰۰۲ | - | ۲ | ۰٫۰۰۰۰۱ | - |
| مواد ساختاری، متفرقه | 197Au | ۸٫۲ | ۹۸٫۷ | - | ۴ | ۰٫۰۸ | - |
| مواد ساختاری، متفرقه | 90Zr | ۵ | ۰٫۰۰۶ | - | ۵ | ۰٫۰۰۶ | - |
| مواد ساختاری، متفرقه | 56Fe | ۱۰ | ۲ | - | ۲۰ | ۰٫۰۰۳ | - |
| مواد ساختاری، متفرقه | 52Cr | ۳ | ۰٫۵ | - | ۳ | ۰٫۰۰۲ | - |
| مواد ساختاری، متفرقه | 59Co | ۶ | ۳۷٫۲ | - | ۴ | ۰٫۰۰۶ | - |
| مواد ساختاری، متفرقه | 58Ni | ۲۰ | ۳ | - | ۳ | ۰٫۰۰۸ | - |
| مواد ساختاری، متفرقه | 16O | ۴ | ۰٫۰۰۰۱ | - | ۳ | ۰٫۰۰۰۰۰۰۰۳ | - |
| جذب‌کننده | 10B | ۲ | ۲۰۰ | - | ۲ | ۰٫۴ | - |
| جذب‌کننده | 113Cd | ۱۰۰ | ۳۰٬۰۰۰ | - | ۴ | ۰٫۰۵ | - |
| جذب‌کننده | 135Xe | ۴۰۰٬۰۰۰ | ۲٬۰۰۰٬۰۰۰ | - | ۵ | ۰٫۰۰۰۸ | - |
| جذب‌کننده | 115In | ۲ | ۱۰۰ | - | ۴ | ۰٫۰۲ | - |
| سوخت | 235U | ۱۰ | ۹۹ | 583 | ۴ | ۰٫۰۹ | ۱ |
| سوخت | 238U | ۹ | ۲ | ۰٫۰۰۰۰۲ | ۵ | ۰٫۰۷ | ۰٫۳ |
| سوخت | 239Pu | ۸ | ۲۶۹ | ۷۴۸ | ۵ | ۰٫۰۵ | ۲ |