متروی تهران
برنامه‌های توسعه

طبق آخرین مطالعات ترافیکیِ انجام شده، خطوط مترو شهر تهران به دو نوع کلی تقسیم می‌شوند:
الف) خطوط عادی مترو شهر تهران شامل ۱۰ خط با شماره‌های ۱ تا ۱۱ است. (خط ۵ یکی از خطوط برون‌شهری و به‌عنوان خط سریع‌السیر اول شناخته می‌شود). خطوط ۸، ۹ و ۱۰ در حال ساخت و خط ۱۱ در حال حاضر در دست مطالعه بوده و شورای عالی ترافیک ساخت این خط را منوط به انجام «مطالعات جامع حمل و نقل ریلی تهران» نموده‌است.
خط ۱:
طرح توسعه خط ۱ که مدتی خط هشت نامگذاری شده بود از ایستگاه شاهد-باقرشهر آغاز و در ایستگاه شهر پرند به پایان می‌رسد. بخش اول این انشعاب در ۳۰ فروردین ۱۳۹۵ با افتتاح مسیر ایستگاه شاهد-باقرشهر تا ایستگاه شهرآفتاب به بهره‌برداری رسید، همچنین در ادامه از ایستگاه شهرآفتاب تا ایستگاه شهر فرودگاهی امام خمینی در تاریخ ۱۶ مرداد ۱۳۹۶ افتتاح شده‌است. بخش سوم مترو از ایستگاه شهر فرودگاهی امام خمینی تا ایستگاه شهر پرند در ۹ آذر ۱۴۰۲ به بهره‌برداری رسید. همچنین ایستگاه متروی واوان که ایستگاه بین‌راهی این خط می‌باشد، در دست طراحی و مطالعات قرار دارد.
خط ۲:
طرح توسعه خط ۲ از ایستگاه فرهنگسرا تا شهر جدید پردیس در دست مطالعات نهایی است. این طرح شامل ۲ مرحله می‌شود که مرحله اول از ایستگاه فرهنگسرا تا ایستگاه پایانه جدید شرق می‌باشد. مرحله دوم آن از ایستگاه پایانه جدید شرق تا ایستگاه شهر جدید پردیس است. همچنین ظاهراً این ایستگاه، یک ایستگاه تقاطعی شود که یک طرف خط ۲ بطرف دماوند و فیروزکوه و طرف دیگر بطرف آمل و ساری توسعه می‌یابد که مترو تهران-شمال را تشکیل می‌دهد.
خط ۳:
طرح توسعه خط ۳ به سمت جنوب غربی در حال انجام است. در بخش توسعه جنوب و جنوب غربی این خط از ایستگاه آزادگان به سمت اسلامشهر امتداد مسیر می‌دهد. پس از مذاکرات اولیه در اظهار نظری اعلام شد که این خط نیز مانند خط مترو تهران-کرج-هشتگرد دارای ایستگاه تبادلی با ایستگاه خط ۳ مترو یعنی ایستگاه آزادگان می‌شود. اما در نهایت و با طراحی انجام گرفته مقرر شد که این خط به صورت توسعه خط ۳ و به صورتی ساخته شود که مسافران بدون پیاده شدن از قطار بتوانند وارد شبکه متروی تهران شوند. این خط توسعه، از ایستگاه مترو آزادگان آغاز شده و عبور از چهاردانگه و شاطره به ایستگاه میدان نماز اسلامشهر می‌رسد طبق گفته مسئولان، احتمالا متروی تهران-اسلامشهر در سال ۱۴۰۴ به بهره‌برداری خواهد رسید. شایان ذکر است که طبق طراحی اولیه، خط سه در آغاز قرار بود در امتداد خیابان مجیدیه ساخته شود و با بازنگری در طراحی‌ها، مسیر این خط از خیابان مجیدیه به بزرگراه صیاد شیرازی تغییر یافت.
خط ۴:
طرح توسعه خط ۴ شامل ۲ توسعه شرقی و غربی است که توسعه غربی در مراحل نهایی ساخت و توسعه شرقی در ابتدای مراحل ساخت قرار دارد. طبق طرح جامع از سمت غرب نیز از ایستگاه ارم سبز تا محدوده خیابان جنت‌آباد در شمال بزرگراه شهید همت به میانه خط ۹ وصل می‌شود. در این مسیر سه ایستگاه احداث می‌شود که شامل ایستگاه علامه جعفری ، ایستگاه آیت‌الله کاشانی (در حال تکمیل) متقاطع با خط ۶ و ایستگاه چهارباغ واقع در میدان چهار باغ جنت‌آباد جنوبی که با خط ۹ ایستگاه تقاطعی و تبادلی خواهد داشت. به گفته مدیر عامل شرکت مترو تهران، ایستگاه آیت‌الله کاشانی در سال ۱۴۰۳ و ایستگاه مترو چهارباغ در سال ۱۴۰۴ به بهره‌برداری خواهند رسید. خط ۴ مترو از سمت شرق از ایستگاه شهید کلاهدوز در بزرگراه شهید یاسینی به سمت شمال و بزرگراه شهید باقری و عبور از خط ۲ به‌صورت تقاطعی در ایستگاه شهید باقری در محدوده تهرانپارس و قنات کوثر گسترش خواهد یافت و به ابتدای خط ۱۰ در تقاطع بزرگراه شهید زین‌الدین و بزرگراه شهید باقری یعنی ایستگاه فلکه سجادیه وصل خواهد شد و در نهایت به ایستگاه بهار در جوار دانشگاه آزاد واحد تهران شمال ختم می‌شود. ایستگاه‌های جدید این مسیر شامل ایستگاه تهران نو در انتهای بزرگراه شهید باقری و بزرگراه شهید یاسینی، ایستگاه میدان شقایق در شمال تقاطع پل خاقانی، ایستگاه امیری طامه در تقاطع خیابان ۱۴۲ غربی، ایستگاه شهید باقری در تقاطع بزرگراه شهید باقری و بزرگراه رسالت، ایستگاه تهرانپارس غربی در حوالی خیابان ۱۹۶ غربی و ایستگاه فلکه سجادیه بالاتر از پل قنات کوثر در تقاطع بزرگراه شهید زین‌الدین که ایستگاه ابتدایی و مشترک خط ۴ و ۱۰ می‌باشد. پس از آن، به ترتیب ایستگاه پروین، ایستگاه گلشن و در نهایت ایستگاه بهار در حوالی دانشگاه خواجه نصیر پردیس رضایی نژاد می‌باشد. همچنین انشعاب خط ۴ به سمت فرودگاه بین‌المللی مهرآباد نیز شامل توسعه می‌باشد که طی آن خط از پایانهٔ ۴ و ۶ فرودگاه مهرآباد بسمت خیابان هاشمی کشیده و نهایتاً با یکی از ایستگاه‌های خط ۸ تقاطع ایجاد خواهد کرد. این طرح در دست مطالعات است.
خط ۵:
مطالعه توسعه امتداد خط ۵ از ایستگاه متروی شهید قاسم سلیمانی تا شهر قزوین در جریان است. در این توسعه، ایستگاه متروی شهید فخری‌زاده (حدفاصل بین دو ایستگاه گلشهر و شهر جدید مهستان (هشتگرد))، در نزدیکی شهرک صنعتی ماموت هم بهره‌برداری شده‌است.
خط ۶:
توسعه خط ۶ شامل ۲ توسعه شمالی و جنوبی است. در حال حاضر توسعه این خط از مترو از سمت جنوب و داخل بخش بهره‌برداری شده (ایستگاه دولت‌آباد تا ایستگاه شهید ستاری) در دست اجرا می‌باشد و توسعه این خط از سمت جنوب از ایستگاه دولت‌آباد تا ایستگاه حرم حضرت عبدالعظیم و در ادامه تا ایستگاه شهرری در تقاطع با خط ۱ و داخل محدوده یعنی ایستگاه میدان خراسان، ایستگاه شهدای هفده شهریور در تقاطع با خط ۷، ایستگاه سرباز و ایستگاه شهید نجات‌اللهی در دست انجام است. آنطور که مسئولان شرکت مترو اعلام کرده‌اند قرار است خط ۶ مترو تهران تقریباً تکمیل شود. بر این اساس، ۴ ایستگاه باقیمانده این خط در سال ۱۴۰۳ به غیر از ایستگاه‌های توسعه جنوبی خط، تکمیل و به بهره‌برداری می‌رسند.
خط ۷:
طرح توسعه خط ۷ از سمت شرق از ایستگاه بسیج تا ایستگاه ورزشگاه تختی در شهرک امیرالمؤمنین (قصر فیروزه) و در کنار ورزشگاه تختی تهران در حال تکمیل است و قرار است این مسیر در سال ۱۴۰۳ به بهره‌برداری برسد. همچنین طرح توسعه این خط در شمال‌غربی تهران از ایستگاه میدان کتاب تا میدان دانشگاه واقع در ضلع جنوبی واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد در شمال بزرگراه شهید ستاری از اسفند سال‌ ۱۴۰۲ آغاز شده‌است و ساخت آن ۲ سال به طول می‌انجامد.
خط ۸:
خط ۸ مترو تهران یکی از خطوط جدید متروی تهران است که ساخت آن از اسفند سال ۱۴۰۲ آغاز شده‌است‌. این خط هسته مرکزی تهران را به شکل حلقه U مانند پوشش می‌دهد به شکلی که از جنوب محله افسریه آغاز و پس از عبور از میدان بسیج، بزرگراه بعثت، بزرگراه تندگویان، محدوده پادگان قلعه مرغی یا بوستان ولایت، محدوده شهرک شریعتی و عبدل آباد، سه راه آذری، بزرگراه آیت‌الله سعیدی، میدان فتح، بزرگراه یادگار امام، بزرگراه شیخ فضل‌الله نوری، بزرگراه جلال آل‌احمد، یوسف‌آباد، میدان آرژانتین، بزرگراه رسالت تا میدان رسالت؛ به‌صورت تقاطعی در ایستگاه سرسبز از خط ۲ و خط ۹ خاتمه می‌یابد. این مسیر مترو در ابتدا یعنی میدان بسیج با خط ۹ دارای پایانه یا ایستگاه مشترک می‌باشد؛ سپس با خط ۶ در ایستگاه بعثت و ایستگاه شهرک آزمایش متقاطع و در خط ۱ با ایستگاه پایانه جنوب و ایستگاه مصلای امام خمینی دارای ایستگاه تبادلی است. در خط ۳ در ایستگاه شهرک شریعتی و ایستگاه خواجه عبدالله انصاری ایستگاه تبادلی دارد و بعدها با ایستگاه سعیدی در خط ۱۱ در محدوده عبدل‌آباد ایستگاه تقاطعی خواهد داشت و در خط ۴ با ایستگاه دکتر حبیب‌الله و در خط ۲ با ایستگاه دانشگاه شریف و ایستگاه سرسبز متقاطع می‌شود و در خط ۷ در ایستگاه بوستان گفتگو تقاطع دارد.
خط ۹:
خط ۹ مترو تهران یکی از خطوط جدید متروی تهران است که ساخت آن از اردیبهشت سال ۱۴۰۳ آغاز شده‌است‌ و از ایستگاه مترو چیتگر واقع در خط ۵ (صادقیه - کرج و گلشهر) آغاز و با عبور از بلوار کوهک واقع در منطقه ۲۲ وارد بزرگراه آیت‌الله مهدوی کنی شده و در ضلع جنوب غربی تقاطع بزرگراه شهید همت و بزرگراه مهدوی کنی با یکی از ایستگاه‌های خط ۱۰ متقاطع شده و در حرکت به سوی شرق وارد بزرگراه شهید همت می‌شود و در ایستگاه شهران (در حال ساخت) از بخش شمالی خط ۶ متقاطع بوده و با عبور تقاطعی از توسعه غربی خط ۴ در ایستگاه چهارباغ (در حال ساخت) در تقاطع ضلع جنوبی بزرگراه همت و شمال میدان چهارباغ جنت آباد از طریق خیابان پارک واقع در ضلع شرقی محله پونک و بلوار همیلا بسمت بوستان نهج‌البلاغه و از طریق بلوار ایوانک محله شهرک غرب با عبور از بخش غربی خط ۷ در تقاطع ایستگاه میدان صنعت از بلوار ایران زمین و خیابان ملاصدرا و عبور از میدان ونک وارد بزرگراه شهید حقانی شده و با عبور تقاطعی از ایستگاه شهید حقانی واقع در خط ۱ وارد خیابان کوشا در محله کتابی شده و با احداث سه ایستگاه در محل میدان جوانان، تقاطع خیابان پاسداران و شهید گل نبی، خیابان فرخی یزدی محله ضرابخانه به صورت متقاطع از خط ۳ در ایستگاه شهید زین‌الدین رد شده و در ضلع جنوبی بزرگراه شهید زین الدین با احداث دو ایستگاه در میدان ملت محله مجیدیه شمالی و انتهای خیابان شهید کرد در ضلع غربی بزرگراه امام علی به سمت جنوب شرق متمایل خواهد شد و از اراضی مابین محله شمیران نو و کوهک عبور و با احداث یک ایستگاه در بلوار هنگام مقابل اداره مرکزی شرکت واحد اتوبوسرانی تهران وارد خیابان شهید آیت شده و با گذر از بزرگراه رسالت در تقاطع ایستگاه سرسبز واقع در خط ۲ و به عنوان ایستگاه ابتدایی بخش شمالی خط ۸ به سمت محله نارمک و میدان نبوت از خیابان دماوند عبور و از میدان امامت و محله نیروی هوایی در تقاطع خیابان پیروزی به صورت متقاطع بخش شرقی خط ۴، ایستگاه نبرد را پشت سر گذاشته و وارد محله چهارصد دستگاه و خیابان نبرد شده و با احداث یک ایستگاه در تقاطع بلوار پاسدار گمنام به سوی ابتدای بزرگراه شهید محلاتی سیر می‌نماید و در بخش شرقی خط ۷ به صورت ایستگاه تقاطعی در ایستگاه بسیج وارد بزرگراه بسیج شده و در ضلع جنوب شرقی میدان بسیج (سه راه افسریه) با ایستگاه دوم بخش جنوبی خط ۸ متقاطع شده و از مسیر جاده خاوران وارد محله مشیریه شده و با طی مسیر و احداث یک ایستگاه در بلوار صالحی این محله بسمت ضلع غربی بزرگراه امام علی سیر نموده و در تقاطع با ایستگاه دولت‌آباد بخش جنوبی خط ۶ به پایان مسیر خود می‌رسد.
خط ۱۰:
خط ۱۰ مترو تهران یکی از خطوط جدید متروی تهران است که ساخت آن از شهریور ۱۳۹۹ آغاز و عملیات اجرایی آن در ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۰ شروع شد. این خط بیش از ۴۱ کیلومتر امتداد خواهد داشت و با بیشتر خطوط مترو (خط ۱ و ۳ تا ۷ و ۹) به غیر از خط ۲، خط ۸ و خط ۱۱ تقاطع خواهد داشت و از ایستگاه فلکه سجادیه در تقاطع بزرگراه شهید زین‌الدین و بزرگراه شهید باقری و انتهای شمالی توسعه شرقی خط ۴ شروع و پس از طی بزرگراه شهید باقری بسمت شمال و بزرگراه شهید بابایی به سمت غرب در ایستگاه نوبنیاد با خط ۳ متقاطع، ادامه مسیر در بزرگراه صدر متقاطع با ایستگاه شهید صدر از خط ۱، عبور از بزرگراه مدرس، چهارراه پارک وی، بزرگراه شهید چمران، نمایشگاه بین‌المللی، میدان کاج، خیابان سرو، متقاطع با ایستگاه ابتدایی بخش غربی خط ۷ به نام ایستگاه میدان کتاب (در حال تکمیل)، بلوار کوهستان بسمت بزرگراه نیایش متمایل و در امتداد بزرگراه آبشناسان، شهران و بلوار کوهسار، متقاطع با خط ۶ در ایستگاه شهدای کن (در حال تکمیل)، در حوالی ضلع جنوب غربی بزرگراه شهید همت و بزرگراه آیت‌الله مهدوی کنی با خط ۹ متقاطع شده و به سمت غرب در منطقه ۲۲ از خیابان یاس نهم، میدان اتریش، بنفشه نهم، سروستان نهم، بلوار علامه محمد قزوینی، بلوار شهید جوزانی و ضلع شمالی دریاچه شهدای خلیج فارس (چیتگر) و امتداد آن بسمت ایران مال و شهرک شهید خرازی در نهایت به ایستگاه وردآورد از خط ۵ متصل خواهد شد.
خط ۱۱:
خط ۱۱ مترو تهران که از ایستگاه چیتگر واقع در خط ۵ (صادقیه - کرج و گلشهر) آغاز و پس از عبور از زیر تقاطع بزرگراه آزادگان و آزاد راه تهران - کرج وارد بلوار اصلی و میدان تهرانسر شده و با عبور از مابین شهرک آسمان و شهرک هواپیمایی کشوری و گذر از بزرگراه فتح وارد اراضی و محله نوروزآباد (تهران) شده و از محله خلیج فارس به سمت شرق متمایل شده و از محلات سعیدآباد (تهران)، شمال شادآباد علیا عبور نموده و از میانه محله یافت آباد و شهرک ولیعصر واقع در منطقه ۱۸ از تقاطع بزرگراه سعیدی و خیابان زمزم عبور می‌نماید و در محله عبدل آباد با یکی از ایستگاه‌های خط ۸ ایستگاه تقاطعی خواهد شد و بلافاصله به صورت متقاطع از ایستگاه عبدل‌آباد واقع در خط ۳ رد شده و پس از عبور از بلوار نور به سمت جنوب شرق متمایل خواهد شد و از اراضی غربی و جنوبی میدان مرکزی میوه و تره بار تهران از زیر بزرگراه آزادگان و عبور از اطراف محله‌های خانی آباد نو، صالح آباد غربی و شرقی، شهرک رسالت و شمال محله سیزده آبان شهرری تا تقاطع خیابان شهید رجایی سیر مسیر نموده و به صورت متقاطع خط ۱ در ایستگاه جوانمرد قصاب را پشت سر گذاشته و وارد شهرری شده و از شمال حرم عبدالعظیم و با عبور از تقاطع خط ۶ در انتها پس از عبور بزرگراه شهید کریمی (کمربندی شهرری) در حوالی سه راه تقی‌آباد شهرری به پایان می‌رسد.
خط A و B اکسپرس
همچنین قرار است ۲ خط اکسپرس نیز ساخته شود که تفاوت عمده ای با خطوط اصلی دارد و قطارهای آن تقریباً مشابه قطارهای خط ۵ باشد
با ساخت خطوط اکسپرس شمار خطوط مترو تهران به ۱۴ خط می‌رسد که البته امکان افزایش خطوط و تغییرات در طراحی خطوط می‌باشد.