stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
جرمنتاون، کنتاکی

مکان
| Germantown, Kentucky | Germantown, Kentucky |
| --- | --- |
شهر: شهر
Location of Germantown, Kentucky: Location of Germantown, Kentucky
ایالت: کنتاکی
Counties: Bracken, Mason
مساحت: مساحت
 • کل: ۰٫۳ مایل مربع (۰٫۷ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۰٫۳ مایل مربع (۰٫۷ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰٫۰ مایل مربع (۰٫۰ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۹۶۸ فوت (۲۹۵ متر)
جمعیت (۲۰۰۰): جمعیت (۲۰۰۰)
 • کل: ۱۹۰
 • تراکم: ۷۰۳٫۵/مایل مربع (۲۷۱٫۶/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۵ (Eastern (EST))
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۴ (EDT)
زیپ‌کد: 41044
کد منطقه: 606
FIPS code: 21-30718
GNIS feature ID: 0492795
جرمنتاون (به انگلیسی: Germantown) شهری در ایالت کنتاکی کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۱۵۴ نفر بوده‌است.
نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران

| نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران | نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران |
| --- | --- |
نشان رسمی نهاجا: نشان رسمی نهاجا
  پرچم‌های رسمی و جایگزین نهاجا:   پرچم‌های رسمی و جایگزین نهاجا
فعال: ۱۳۳۴-اکنون
کشور:  ایران
وفاداری: نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران
رسته:  ارتش جمهوری اسلامی ایران
گونه: نیروی هوایی
اندازه: ۵۲٫۰۰۰ نفر
بخشی از: نیروهای مسلح ایران
نام(های) مستعار: نهاجا
پشتیبان:  وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح
نوع لباس:     
سالگردها: ۱۹ بهمن
تجهیزات: ۷۵۱ هواگرد نظامی ۶۴۳ هواپیما ۶۷ پهپاد   ۴۱ هلیکوپتر
نبردها: جنگ ایران و عراق جنگ با داعش
آذین‌ها: فهرست اختصاصی فهرست مشترک
عملیات‌ها: عملیات اچ۳ عملیات کمان ۹۹
وبگاه: http://nahaja.aja.ir
فرماندهان: فرماندهان
فرمانده کل قوا: علی خامنه‌ای
فرمانده: سرتیپ حمید واحدی
جانشین فرمانده: سرتیپ مهدی هادیان
معاون هماهنگ‌کننده: سرتیپ علی‌اکبر طالب‌زاده
نشان: نشان
نشان شناسایی: 
ناوگان هوایی: ناوگان هوایی
جنگنده: اف-۴، سوخو-۲۴، اف-۵، صاعقه، هسا کرار، کوثر
هواپیمای الکترونیک: بوئینگ ۷۰۷
شکاری: اف-۱۴، میگ ۲۹، داسو میراژ اف۱، جی-۷
بالگرد: سی‌اچ-۴۷، بل ۲۱۲، بل ۲۰۶
هواگرد گشت‌زنی: پی-۳ اوریون
هواگرد شناسایی: آراف-۴ئی،   پهپاد: کمان ۲۲، کمان ۱۲، مهاجر ۶، مرصاد
هواگرد آموزشی: اف-۵ای/بی/سیمرغ، پی‌سی-۷، اف۳۳سی، جی-۷، میراژ اف۱بی‌کیو، یاک-۱۳۰، هسا یاسین
هواپیمای باری: سی-۱۳۰، ایل-۷۶، اف۲۷ بوئینگ ۷۴۷، بوئینگ ۷۰۷، داسو فالکون ۲۰، داسو فالکون ۵۰، جت‌استار، پی‌سی-۶، سوکاتا تی‌بی، هسا سیمرغ
نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران (به‌اختصار: نهاجا) یکی از ۴ نیروی زیرمجموعه ارتش جمهوری اسلامی ایران است، که مسئولیت حفاظت از مرزهای هوایی و پشتیبانی نیروهای مسلح ایران را برعهده دارد. ریشه‌های شکل‌گیری نیروی هوایی در ایران، به دوره سلطنت احمدشاه قاجار بازمی‌گردد، که با کوشش نخست‌وزیر وقت؛ رضاخان سردار سپه، در سال ۱۳۰۳ نیروی هوایی شاهنشاهی ایران تأسیس شد. نیروی هوایی در دوره سلطنت محمدرضا شاه، توسعه یافت و با وقوع انقلاب ۱۳۵۷ نام آن به فرم کنونی تغییر پیدا کرد. در خلال جنگ ایران و عراق و در پی اعمال تحریم‌های بین‌المللی، ناوگان نیروی هوایی ارتش به شدت آسیب دید و هم‌اکنون بر پایه آمار غیررسمی، نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران، ۳۴۵ فروند هواپیمای جنگنده در اختیار دارد و به عنوان نهمین نیروی هوایی جهان شناخته می‌شود. در حال حاضر سرتیپ خلبان حمید واحدی، فرماندهی نیروی هوایی ارتش را برعهده دارد.
تاریخچه

مقالهٔ اصلی: نیروی هوایی شاهنشاهی ایران
نیروی هوایی در سال ۱۳۰۳ و به کوشش نخست‌وزیر وقت، رضاخان سردار سپه بنیان‌گذاری شد. در خرداد ۱۳۰۳ حکم عمومی قشون، تحت شمار ۲۲۲ برای تأسیس نیروی هوایی صادر گردید و سرهنگ احمد نخجوان به ریاست ستاد آن، انتخاب شد.
پایگاه‌ها

مقالهٔ اصلی: پایگاه‌های شکاری نیروی هوایی ارتش
نیروی هوایی ارتش هم‌اکنون ۱۴ پایگاه هوایی نظامی شناخته شده در اختیار دارد. از این تعداد، شمار ۱۱ پایگاه در زمان سلطنت محمدرضا پهلوی و با مشارکت ایالات متحده آمریکا ساخته شدند.
پایگاه اول: تهران (مهرآباد)
پایگاه دوم: تبریز (فکوری)
پایگاه سوم: همدان (نوژه)
پایگاه چهارم: دزفول (وحدتی)
پایگاه پنجم: امیدیه (اردستانی)
پایگاه ششم: بوشهر (یاسینی)
پایگاه هفتم: شیراز (دوران)
پایگاه هشتم: اصفهان (بابایی)
پایگاه نهم: بندرعباس
پایگاه دهم: چابهار (کنارک)
پایگاه یازدهم: تهران (دوشان تپه)
پایگاه دوازدهم: بیرجند (حسینی)
پایگاه سیزدهم: زاهدان
پایگاه چهاردهم: مشهد (حبیبی)
پایگاه پانزدهم: عقاب ۴۴
در سال ۱۳۸۶ (۲۰۰۷ میلادی) ارتش جمهوری اسلامی ایران اعلام کرد که نخستین پایگاه نظامی خود، پس از انقلاب ۱۳۵۷ را، در نزدیکی شهر بیرجند، مرکز استان خراسان جنوبی، (پایگاه دوازدهم) در شرق ایران راه‌اندازی کرده است. از ۱۴ پایگاه هوایی فعال در ایران، دو پایگاه امیدیه و زاهدان، پس از تغییرات ساختاری در نیروی هوایی ارتش، به نیروی پدافند هوایی ارتش واگذار شدند و پایگاه دوشان‌تپه تهران نیز، پایگاه آموزشی می‌باشد.
در بهمن ماه ۱۴۰۱ برای اولین بار خبرگزاری صدا و سیما گزارشی از پایگاه هوایی راه‌کنشی عقاب ۴۴ نهاجا پخش کرد که یک پایگاه هوایی مخفی در عمق چند ده متری کوه است و در این گزارش ادعا شد که چندین پایگاه هوایی مخفی مانند این پایگاه در ایران وجود دارد.
گردان پهپادی

در اسفندماه سال ۱۳۹۳ نیروی هوایی ارتش، اقدام به راه‌اندازی گردان‌های رزمی پهپادی، در کلیه پایگاه‌های هوایی نمود. نخستین دوره خلبانان پهپاد نیز به صورت آکادمیک آموزش دیدند. به گفته فرمانده پهپاد نیروی هوایی ارتش، از پهپاد در ماموریت‌های شناسایی، مراقبت، مشاهده صحنه نبرد، جمع‌آوری اطلاعات، انجام پروازهای رزمی، اجرای جنگ الکترونیک، عملیات فریب، عملیات‌های انتحاری، شکاری رهگیر، آموزشی و پشتیبانی فرماندهی، استفاده می‌شود. همچنین در کلیه مأموریت‌هایی که می‌خواهند نیروی انسانی به صورت مستقیم درگیر نشود، پهپادها به‌عنوان مکمل پروازهای جنگنده‌ها، مورد استفاده قرار می‌گیرند.
جنگ ایران و عراق

نیروی هوایی ارتش ایران در سالهای پس از وقوع انقلاب، در جریان آزادسازی کردستان از اشغال احزاب تجزیه طلب، جنگ ایران و عراق و مقابله با نیروهای طالبان، همچنین عقب راندن کشتی‌های اکتشافی جمهوری آذربایجان از میدان‌ها نفتی مورد مناقشه در دریای خزر و نیز در عملیات منجر دستگیری عبدالمالک ریگی، حضوری فعال داشت.
جنگ ایران و عراق > عملیات کمان ۹۹

مقالهٔ اصلی: عملیات کمان ۹۹
عملیات کمان ۹۹ (یا عملیات سایه البرز) پس از عملیات انتقام (نخستین پاسخ، در فاصله زمانی ۲ ساعت پس از حمله رسمی عراق به ایران) توسط نیروی هوایی ارتش طرح‌ریزی و اجرا شد. این عملیات اولین عملیات هوایی گسترده‌ای بود، که توسط نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران پس از حمله عراق به ایران و در تاریخ ۱ مهرماه ۱۳۵۹ انجام گرفت. در عملیات کمان ۹۹ شمار ۲۰۰ فروند هواپیمای جنگنده شرکت داشتند، که از این تعداد، تعداد ۱۴۰ فروند، از مرز عبور کردند و ۶۰ فروند دیگر نیز وظیفه پشتیبانی را برعهده داشتند. در این عملیات خلبانان ایرانی، فرودگاه‌ها و آشیانه‌های نظامی متعلق به نیروی هوایی عراق و ارتش عراق را در مناطق کرکوک، موصل، رشید، حبانیه، ناصریه، شعیبیه، کوت و المثنی، مورد هدف قرار دادند. در عملیات کمان۹۹ نیروی هوایی ارتش، از جنگنده-بمب‌افکن‌های اف-۵ و اف-۴؛ برای بمباران مواضع، از هواگردهای شکاری-رهگیر اف-۱۴؛ برای محافظت از هواپیماها، از هواپیماهای بوئینگ ۷۴۷ و بوئینگ ۷۰۷؛ برای سوخت‌رسانی و از هواپیمای سی-۱۳۰ هرکولس؛ به‌منظور جمع‌آوری اطلاعات الکترونیکی جهت مشخص کردنِ محل پایگاه‌های موشکی، استفاده شد. کمان ۹۹ بزرگ‌ترین عملیات نظامی تاریخ نیروی هوایی ایران و عملیاتی موفق بود، که باعث برتری هوایی ارتش ایران در ماه‌های آغازین جنگ ایران و عراق شد.
جنگ ایران و عراق > عملیات اچ-۳

مقالهٔ اصلی: عملیات اچ-۳
عملیات اچ-۳ در تاریخ ۱۵ فروردین ۱۳۶۰ توسط نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران، با هدف حمله به پایگاه هوایی اچ-۳ در خاک عراق و در نزدیکی مرز اردن انجام گرفت. در این عملیات بیش از ۴۸ هواپیمای عراقی که بیشتر آن‌ها بمب‌افکن‌های ساخت روسیه بودند، از بین رفتند.
جنگ ایران و عراق > عملیات اوسیراک

عملیات شمشیر سوزان (حمله به اوسیراک) یا عملیات اوسیراک، از عملیات‌های هوایی در طول جنگ ایران و عراق بود، که توسط نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران و در تاریخ ۸ مهر ۱۳۵۹ (۳۰ سپتامبر ۱۹۸۰) سازماندهی و اجرا گردید. در طی این عملیات جنگنده‌های اف-۴ ایرانی، با نفوذ به عمق خاک عراق، تأسیسات اتمی اوسیراک را که در حال تکمیل و دریافت سوخت بود، بمباران کردند. ۳ ماه بعد، دومین حمله به این تأسیسات، توسط نیروی هوایی اسرائیل انجام شد، که این بمباران به انهدام کامل نیروگاه اتمی اوسیراک انجامید.
فرماندهان

کفیل فرماندهی نیروی هوایی ملی ایران:
سرتیپ کیومرث ثقفی - از ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ تا ۲۳ بهمن ۱۳۵۷
کفیل ریاست ستاد نیروی هوایی ملی ایران:
سپهبد سید سعید مهدیون - از ۲۳ بهمن ۱۳۵۷ تا ۲۷ بهمن ۱۳۵۷
رئیس ستاد نیروی هوایی ملی ایران:
سپهبد شاپور آذربرزین - از ۲۷ بهمن ۱۳۵۷ تا ۶ اسفند ۱۳۵۷
فرمانده نیروی هوایی ارتش:
سرتیپ اصغر ایمانیان - از ۶ اسفند ۱۳۵۷ تا ۲۰ مرداد ۱۳۵۸
سرلشکر مصطفایی - از ۲۰ مرداد ۱۳۵۸ تا ۲۸ مرداد ۱۳۵۸
سرلشکر امیربهمن باقری - از ۲۸ مرداد ۱۳۵۸ تا تیر ۱۳۵۹
سرهنگ جواد فکوری - از تیر ۱۳۵۹ تا ۲۱ شهریور ۱۳۶۰
سرهنگ محمدحسین معین‌پور - از ۲۱ شهریور ۱۳۶۰ تا ۴ آذر ۱۳۶۲
سرهنگ هوشنگ صدیق - از ۴ آذر ۱۳۶۲ تا ۱۰ بهمن ۱۳۶۵
سرهنگ منصور ستاری - از ۱۰ بهمن ۱۳۶۵ تا ۱۵ دی ۱۳۷۳
سرتیپ حبیب بقایی - از ۶ بهمن ۱۳۷۳ تا ۶ خرداد ۱۳۸۰
سرتیپ سید رضا پردیس - از ۶ خرداد ۱۳۸۰ تا ۱۴ مهر ۱۳۸۳
سرتیپ کریم قوامی - از ۱۴ مهر ۱۳۸۳ تا ۶ آبان ۱۳۸۵
سرتیپ احمد میقانی - از ۶ آبان ۱۳۸۵ تا ۱۰ شهریور ۱۳۸۷
سرتیپ حسن شاه‌صفی - از ۱۰ شهریور ۱۳۸۷ تا ۲۸ مرداد ۱۳۹۷
سرتیپ عزیز نصیرزاده - از ۲۸ مرداد ۱۳۹۷ تا ۲۸ شهریور ۱۴۰۰
سرتیپ حمید واحدی - از ۲۸ شهریور ۱۴۰۰ تاکنون
هواپیماهای پناهنده عراق

در جریان جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ میلادی، بیش از ۲۰۰ فروند هواپیمای متعلق به نیروی هوایی عراق، منهدم شدند و بمب‌های هدایت لیزری نیروهای ائتلاف، پناهگاه‌های هواپیماهای عراقی را نابود کردند. پس از آن حدود نیمی از ناوگان نیروی هوایی عراق، برای جلوگیری از انهدام بیشتر، به ایران پناهنده شدند. دلیل این کار به درستی مشخص نیست. تعداد این هواپیماها بر اساس یک برآورد ۱۲۲ تا ۱۳۷ فروند و بر اساس برآورد دیگری ۱۱۵ تا ۱۴۰ فروند بوده است. مقامات عراقی در سال ۲۰۰۰ مدعی بودند که بیش از ۱۰۰ فروند هواپیمای نظامی و ۳۳ هواپیمای غیرنظامی آن‌ها، به ایران رفته‌اند اما ایرانی‌ها تعداد آن‌ها را بسیار کمتر می‌دانند.
| هواپیما | خاستگاه | نقش | تعداد فرار به ایران |
| --- | --- | --- | --- |
| میگ-۲۳ |  شوروی | جنگنده بمب افکن | ۱۲ |
| میگ-۲۵ |  شوروی | جنگنده رهگیر | ۷ |
| میگ-۲۹ |  شوروی | جنگنده برتری هوایی | ۴ |
| میراژ اف-۱ |  فرانسه | جنگنده چندمنظوره | ۲۴ |
| سوخو-۲۰ |  شوروی | جنگنده بمب افکن | ۴ |
| سوخو-۲۲ |  شوروی | جنگنده بمب افکن | ۴۰ |
| سوخو-۲۴ |  شوروی | جنگنده ضربتی | ۲۴ |
| سوخو-۲۵ |  شوروی | جنگنده پشتیبانی نزدیک | ۷ |
| ایلیوشین-۷۶ |  شوروی | ترابری سنگین استراتژیک | ۱۵ |
| تعداد کل  |  |  | ۱۳۷ |
دانشگاه نیروی هوایی

دانشگاه علوم و فنون هوایی شهید ستاری یا به‌اختصار؛ دانشگاه هوایی، دانشجویان داوطلب را در رشته‌های زیر آموزش می‌دهد:
دانشکده پرواز: خلبانی، خلبانی پهپاد و مراقبت پرواز
دانشکده هوافضا: مهندسی هوافضا و مهندسی نگهداری هواپیما
دانشکده کنترل: پدافند، فاشا (فرماندهی اطلاعات و شناسایی)
دانشکده برق: مهندسی برق و جنگال (جنگ الکترونیک)
دانشکده کامپیوتر: مهندسی رایانه گرایش مهندسی نرم‌افزار
دانشکده مدیریت: مدیریت
دانشکده تحصیلات تکمیلی: رمزخوانی و امنیت پرواز
از آنجا که دانش‌آموختگان این دانشگاه، افسران نیروی هوایی ارتش خواهند بود، در زمان دانشجویی، افزون بر آموزش‌های علمی، دوره‌های آموزش نظامی را نیز می‌گذرانند. ساختمان مرکزی دانشگاه علوم و فنون هوایی، در منطقه مهرآباد جنوبی مستقر می‌باشد.
کتاب‌شناسی

مهم‌ترین کتاب‌های منتشر شده دربارهٔ نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران:
علی‌بابایی، غلامرضا، (۱۳۸۳)، تاریخ نیروی هوایی ایران از پهلوی تا انقلاب، تهران: انتشارات آشیان.
مهرنیا، احمد، (۱۳۹۱)، حمله هوایی به الولید، تهران: سوره مهر.
مهرنیا، احمد، (۱۳۹۲)، ستاره‌های نبرد هوایی، تهران: سوره مهر.
نگارخانه

پایگاه‌های شکاری متعلق به نیروی هوایی ارتش و محل قرارگیری هر یک در نقشه
اف۱۴ای تام‌کت در آموزشگاه تاپ‌گان، که به رنگ و نشان نیروی هوایی ایران، رنگ‌آمیزی شده است
سی-۱۳۰ هرکولس نیروی هوایی ایران
لیبی
ریشه نام

ریشه کلمه لیبی به زبان بربری می‌رسد و متون مصری نشان می‌دهد که لیبی به این نام نامگذاری شده است. نام خود را از قبیله بربر لیبو که در غرب رود نیل زندگی می‌کردند گرفته شده است. در زبان یونانی مردان این قبیله را لیبیایی می‌نامیدند و ایالت آنها را لیبی می‌نامیدند، اگرچه این عبارت یا اصطلاح در یونان باستان به همه مناطق اشاره می‌کرد. شمال آفریقا در غرب مصر، نه فقط لیبی.
هنگامی که ایتالیا در ۱۹۱۱ پس از میلاد لیبی را اشغال کرد، آن را آفریقای شمالی ایتالیا نامید و این نام را تا تقسیم منطقه به دو مستعمره در سال ۱۹۲۷ میلادی حفظ کرد. اولین مستعمره برقه ایتالیا یا سیرنائیک ایتالیا نامید و دومین مستعمره طرابلس ایتالیا نام داشت و در سال ۱۹۳۴ پس از میلاد، ایتالیا نام تاریخی قدیمی منطقه، «لیبی» را برای بار دیگر نام رسمی مستعمره انتخاب کرد.
تاریخ

مقالهٔ اصلی: تاریخ لیبی
بخش خاوری لیبی (برقه یا سیرنائیک) در نیمه نخست سده یکم پیش از میلاد زیر فرمانروایی یونانی‌ها درآمد. باختر لیبی یا بخش طرابلس تا ۲۰۰ سال پیش از زایش مسیح بخشی از کشور کارتاژها بود. در سده یکم میلادی هر دو بخش لیبی زیر فرمانروایی امپراتوری روم قرار گرفتند و پس از آن نیز امپراتوری بیزانس (روم شرقی) بر آن‌ها حاکم شد. از نیمه دوم سده هفتم میلادی، کشورگشایی عرب‌ها به لیبی هم رسید و پای اسلام به این کشور هم کشیده شد. دوران حکومت چندین خلافت عربی بر لیبی سرانجام در قرن شانزدهم و با چیرگی امپراتوری عثمانی بر این کشور پایان یافت.
تاریخ > تاریخ معاصر

تاریخ معاصر لیبی، بیشتر از جهت جنگ مردم لیبی با اشغالگران ایتالیایی اهمیّت دارد. امپراتوری ایتالیا حکومت لیبی ایتالیا را تأسیس کرد.
در سال‌های ۱۹۱۱ و ۱۹۱۲ ایتالیا سیرنائیک و طرابلس را از چنگ امپراتوری عثمانی درآورد و در سال ۱۹۳۴ از این دو بخش مستعمره لیبی ساخته شد. در جریان جنگ جهانی دوم، لیبی یکی از میدان‌های اصلی نبرد متفقین از یک سو و ایتالیا و آلمان از سوی دیگر بود. در سال ۱۹۴۷ ایتالیا از فرمانروایی بر لیبی دست کشید و چهار سال بعد با برپایی حکومت پادشاهی محمد ادریس سنوسی استقلال آن اعلام شد. در سال ۱۹۶۹ شماری از افسران ارتش لیبی به فرماندهی معمر قذافی که در آن زمان ۲۷ سال داشت، پادشاهی ادریس را برانداختند و سپس «جماهیر مردمی سوسیالیستی» در لیبی را برپا ساختند. حکومت قذافی صنایع این کشور را دولتی کرد و در عرصه سیاست خارجی رویکردی ضدغربی و در عین حال دائماً متغیر در پیش گرفت. این تغییر و چرخش‌ها مناسبات لیبی را حتی با شماری از کشورهای عربی نیز تنش‌آلود کرد.
طرابلس پایتخت کشور لیبی است. طرابلس را که در شمال غربی لیبی بر کرانه دریای مدیترانه واقع شده در سده هفتم پیش از میلاد فنیقی‌ها ساخته‌اند. نام طرابلس، گونه عربی‌شده واژه یونانی تریپولی به معنی «سه‌شهر» است.
تاریخ > قیام و شورش سراسری

مقالهٔ اصلی: جنگ داخلی لیبی (۲۰۱۱)
مجموعه‌ای از راهپیمایی‌های خیابانی، اعتراضات و نافرمانی‌های مدنی علیه حکومت لیبی و رهبر آن، معمر قذافی، از ۱۳ ژانویه ۲۰۱۱ میلادی، در کشور لیبی آغاز شد و از روز ۱۷ فوریه ۲۰۱۱، به شکلی گسترده‌تر درآمد و با برخوردهای خونین و خشونت‌آمیز حاکمیت با مردم معترض روبه‌رو شد. شورای امنیت سازمان ملل متحد با تصویب دو قطعنامه، منطقه پروازممنوع در لیبی ایجاد کرد و مجوز حملهٔ هوایی نیروهای ناتو به خاک لیبی علیه دولت قذافی داده شد. سحرگاه ۳۱ مرداد ۱۳۹۰ (۲۲ اوت ۲۰۱۱) مخالفان توانستند وارد طرابلس شوند و در همان روز یکی از دو تلویزیون ملی کشور را تحت کنترل خود بگیرند و تعدادی از نزدیکان معمر قذافی را دستگیر کنند. ساعاتی بعد یکی از پسران قذافی در خیابان‌های طرابلس ظاهر شد و خبر دستگیری خود را تکذیب کرد. سرانجام در ۲۸ مهرماه ۱۳۹۰، شهر سرت آخرین پایگاه معمر قذافی سقوط کرد و معمر قذافی کشته شد. دولت انتقالی اعلام پایان جنگ کرد اما از نیروهای ناتو خواست تا یک ماه دیگر نیز به مأموریت خود ادامه دهند.
تاریخ > پس از جنگ

سه سال پس از مداخله نظامی غرب در لیبی که به سرنگونی معمر قذافی منتهی شد، لیبی به کشوری ویران، فاقد نظم، فاقد امنیت و در ضمن به صحنه جنگ‌های گوناگون داخلی تبدیل شد. از آن زمان تا کنون این کشور شاهد خرابکاری‌های گسترده، محاصره دائمی مجلس، اشغال وزارتخانه‌ها و حتی در یک مورد ربودن نخست‌وزیر بوده است. لیبی بعد از سرنگونی سرهنگ «معمر القذافی» دیکتاتور سابق لیبی در سال ۲۰۱۱، مدتی بدون دولت مرکزی ماند تا اینکه سال ۲۰۱۵ با حمایت سازمان ملل و جامعه بین‌الملل، دولت وفاق ملی با هدف ایجاد ثبات در این کشور به ریاست فائز السراج بر اساس توافق «صُخیرات» مغرب تشکیل شد که هم‌اکنون شهر طرابلس، محل استقرار این دولت و پارلمان وابسته به آن بود.
به دنبال تشکیل این دولت، نیروهای سیاسی و نظامی حامی ژنرال خلیفه حفتر نیز دست به ایجاد دولت موازی به ریاست عبدالله الثنی و پارلمان در طُبرُق زدند که به پارلمان طبرق معروف است و طی این سال‌ها، بین نیروهای مورد حمایت این دو دولت و پارلمان، جنگ و درگیری است.
بنابراین، اکنون دو دولت رقیب در لیبی وجود داشت. یکی اعضای مجلسی که در انتخابات ژوئن ۲۰۱۴ برگزیده شدند. آن‌ها نماد آینده دموکراتیک کشوری بوده و از سوی جامعه جهانی و سازمان ملل به رسمیت شناخته می‌شوند. آن‌ها برای فرار از دست شبه‌نظامیان به شهر طُبرُق در نزدیکی مرز مصر گریخته‌اند. گروه دیگر، مجلس پیشین موسوم به کنگره ملی عمومی در طرابلس هنوز بر سر کار است. این مجلس حتی دولت خود را در رقابت با آن مجلس بر سر کار آورده است.
بعضی از شبه‌نظامیان تا حد زیادی به دلیل علاقه به شهر و منطقه خودشان می‌جنگند؛ و بعضی دیگر به گروه‌های اسلامی سیاسی مثل اخوان المسلمین، القاعده یا داعش وابسته هستند.
بحران کنونی در ماه ژوئن ۲۰۱۴ با باختن اسلام‌گراها در انتخابات آغاز شد. شبه‌نظامیانی از شهر مصراته و سایر شهرها پایتخت را محاصره کردند. مجلس پیشین گفت مجلس جدید را به رسمیت نمی‌شناسد چرا که قدرت در مراسمی رسمی منتقل نشده است. اما در شرایطی که طرابلس و بنغازی را شبه‌نظامیان کنترل می‌کردند انتقال قدرت به سختی امکانپذیر بود.
نزدیک به ۱۷۰۰ گروه شبه‌نظامی از جمله اخوان‌المسلمین، القاعده و دولت اسلامی عراق و شام در حال جنگ با یکدیگر بر سر قدرت بودند.
در پایان در ۲۳ اکتبر سال ۲۰۲۰ پس از جلسات مختلفی که به منظور صلح در لیبی برگزار شدند، بین دو طرف درگیر در جنگ دوم داخلی توافق‌نامه آتش‌بس امضا شد و تصمیم شد تا زمان برگزاری انتخابات، دولتی موقت بر سر کار بیاید.
سیاست > شورای ملی انتقالی

شورای ملی انتقالی لیبی، مخالفِ قذافی را طی جنگ داخلی سال ۲۰۱۱ نمایندگی می‌کند. در تاریخ ۵ مارس ۲۰۱۱ شورا خود را به عنوان نمایندهٔ همه لیبی معرفی کرد. تا تاریخ ۲۶ اوت ۲۰۱۱، ۶۵ کشور این شورا را به عنوان دولت موقت لیبی به رسمیت شناخته‌اند. این کشورها شامل فرانسه، قطر، ایتالیا، آلمان، کانادا، و ترکیه می‌شوند. این شورا از طرف چندین کشور عربی و اروپایی نیز حمایت می‌شود. شورای ملی انتقالی در تاریخ ۲۳ مارس ۲۰۱۱، یک هیئت اجرایی، به ریاست محمود جبرئیل تشکیل داد. وزارت امور خارجه ایالات متحده آمریکا شورای انتقالی را در تاریخ ۱۵ ژوئیه ۲۰۱۱ به رسمیت شناخت. پس از آن دولت بریتانیا در تاریخ ۲۷ ژوئیه ۲۰۱۱ تمامی دیپلمات‌های رژیم قذافی را قبل از استقرار دیپلمات‌های دولت انتقالی در لندن اخراج کرد.
در تاریخ ۱۷ سپتامبر سال ۲۰۱۱ سازمان ملل متحد با ۱۱۴ رای موافقت خود با نشستن نماینده دولت انتقالی بر کرسی لیبی در این سازمان موافقت کرد.
تقسیمات کشوری > استان‌ها

کشور لیبی از سال ۲۰۰۷ به ۲۲ استان (به عربی: شعبیة) و ۴ ناحیه اداری تقسیم شده است. هر استان نیز از چندین بخش (به عربی: مؤتمرات شعبیة) تشکیل شده است.
استان‌های لیبی عبارت‌اند از:
| 0 | 1 |
| --- | --- |
 استان نقاط الخمس  استان زاویه  الجفاره  طرابلس  استان مرقب  استان مصراته  استان سرت  بنغازی  استان مرج  الجبل الاخضر  استان درنه  استان بطنان  استان نالوت  استان جبل غربی  وادی الشاطی  استان جفره  استان واحات  استان غات  استان وادی الحیاه  استان سبها  استان مرزق  استان کفره:
تقسیمات کشوری > شهرهای مهم

مقالهٔ اصلی: فهرست شهرهای لیبی
شهرهای مهم این کشور، عبارت‌اند از:
طرابلس ۱٬۲۵۰٬۰۰۰ نفر
بنغازی ۷۰۰٬۰۰۰ نفر
مصراته ۳۵۰٬۰۰۰ نفر
بیضا ۲۵۰٬۰۰۰ نفر
خمس ۲۰۰٬۰۰۰ نفر
زاویه ۲۰۰٬۰۰۰ نفر
اجدابیا ۱۴۰٬۰۰۰ نفر
سرت ۱۳۰٬۰۰۰ نفر
سبها ۱۳۰٬۰۰۰ نفر
طبرق ۱۲۰٬۰۰۰ نفر
اقتصاد

لیبی صاحب بزرگ‌ترین ذخایر نفت آفریقا است. تولید ناخالص داخلی این کشور ۷۸٫۷۹ میلیارد دلار است و یک میلیون و ۸۲ هزار نفر نیروی کار آن را تشکیل می‌دهند.
نرخ بیکاری در لیبی ۳۰ درصد است و ۷٫۴ درصد از مردم آن زیر خط فقر زندگی می‌کنند. در سال ۲۰۰۷ میلادی نرخ تورم در این کشور ۳٫۳ درصد برآورد شد.
محصولات صادراتی این کشور شامل نفت خام، محصولات فراوری شده پتروشیمی، گاز طبیعی و مواد شیمیایی است که به کشورهای ایتالیا (۳۶٫۷ درصد)، آلمان (۱۴٫۳ درصد)، اسپانیا (۸٫۷ درصد)، آمریکا (۶٫۱ درصد)، فرانسه (۵٫۶ درصد) و ترکیه (۵٫۳ درصد) صادر می‌شود.
محصولات وارداتی لیبی شامل ماشین‌آلات، کالاهای مصرفی، و تجهیزات حمل و نقل است که از کشورهای ایتالیا (۱۸٫۹ درصد)، آلمان (۷٫۹ درصد)، چین (۷٫۵ درصد)، تونس (۶٫۳ درصد)، فرانسه (۵٫۸ درصد)، ترکیه (۵٫۲ درصد)، آمریکا (۴٫۷ درصد)، کره جنوبی (۴٫۳ درصد) و انگلیس (۴ درصد) وارد می‌شود.
جمعیت‌شناسی

جمعیت لیبی ۶٬۸۵۶٬۰۰۰ نفر با میانگین سنی ۲۸/۸ سال است. امید به زندگی برای زنان در لیبی ۷۶/۵ سال و برای مردان ۷۰/۶ سال است. سی درصد جمعیت لیبی زیر ۱۵ سال و دو سوم آن زیر سی سال دارند. نزدیک به ۱۲۰ قبیله در این کشور وجود دارد.
جمعیت‌شناسی > زبان

زبان‌های رایج در این کشور شامل عربی، انگلیسی و ایتالیایی است. زبان رسمی لیبی عربی است، ولی بربری هم در میان اقلیتی از مردم این کشور رواج دارد.
جمعیت‌شناسی > دین

حدود ۹۷ درصد از مردم لیبی، پیرو دین اسلام و عمدتاً اهل تسنن هستند. تعداد اندکی از مسلمانان اباضیه نیز در لیبی زندگی می‌کنند. در سال‌های اخیر و پس از سرنگونی حکومت قذافی، گرایش‌های آشکاری از اسلام‌گرایی سنتی در لیبی دیده شده است.
جمعیت‌شناسی > بهداشت

بر اساس آمارهای سال ۲۰۰۱ میلادی حدود ۱٫۳ درصد از مردم این کشور به بیماری ایدز مبتلا هستند.
جمعیت‌شناسی > ورزش

فوتبال، محبوب‌ترین ورزش در کشور لیبی است. این کشور میزبان جام ملت‌های آفریقا ۱۹۸۲ بود. در سال ۲۰۱۴ تیم ملی لیبی پس از شکست دادن تیم غنا در فینال مسابقات قهرمانی آفریقا، قهرمان شد.
سوارکاری دیگر ورزش محبوب در لیبی است.
عمر مختار، رهبر جنبش مقاومت مردم لیبی علیه اشغالگری نظامی ایتالیا بود.
روابط کنونی لیبی و آمریکا
استان‌های لیبی از سال ۲۰۰۷
وزیر امور خارجه سابق لیبی عبدالرحمن شلقم با وزیر امور خارجه وقت ایالات متحده آمریکا، کاندالیزا رایس در طرابلس.
چند مرد اهل لیبی در بیضا
مسجدی در غدامس در نزدیکی مرز الجزایر و تونس
وندیس

Village در 23x15px|border |alt=|link= استونی
| Vendise | Vendise |
| --- | --- |
Village: Village
مختصات: مختصات: ناتوان در تجزیه عرض جغرافیایی به عنوان یک رقم:N {{#coordinates:}}: عرض جغرافیایی نامعتبر: مختصات: مختصات: ناتوان در تجزیه عرض جغرافیایی به عنوان یک رقم:N {{#coordinates:}}: عرض جغرافیایی نامعتبر
شهرستان‌های استونی: شهرستان ساره
Parish: دهستان کارلا
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۲ (EET)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۳ (EEST)
وندیس (به لاتین: Vendise) یک روستا در استونی است که در دهستان کارلا واقع شده‌است.
توتی، استونی

Village در 23x15px|border |alt=|link= استونی
| Tuti | Tuti |
| --- | --- |
Village: Village
شهرستان‌های استونی: شهرستان راپلا
Parish: دهستان رپلا
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۲ (EET)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۳ (EEST)
توتی، استونی (به لاتین: Tuti, Estonia) یک روستا در استونی است که در دهستان رپلا واقع شده‌است.
سرخه

| سرخه سور | سرخه سور |
| --- | --- |
  از بالا:  آب‌انبار سرخه، مسجد چهل‌ستون، قلعه جهان‌آباد، آرامگاه شیخ علاءالدوله سمنانی، خانقاه شیخ محمود، کاروانسرای لاسجرد.:   از بالا:  آب‌انبار سرخه، مسجد چهل‌ستون، قلعه جهان‌آباد، آرامگاه شیخ علاءالدوله سمنانی، خانقاه شیخ محمود، کاروانسرای لاسجرد.
کشور:  ایران
استان: سمنان
شهرستان: سرخه
بخش: مرکزی
نام(های) پیشین: سور
سال شهرشدن: ۱۳۹۱/۱۲/۰۲
مردم: مردم
جمعیت: ۱۲٬۴۶۲ نفر (۱۳۹۵)
روزهای یخبندان سالانه: زمستان و پاییز و نیمه اول بهار
اطلاعات شهری: اطلاعات شهری
شهردار: مصطفی نطنزی
پیش‌شمارهٔ تلفن: ۰۲۱
وبگاه: شهرداری سرخه
شناسهٔ ملی خودرو:  ایران۸۶
کد آماری: ۱۵۴۱
  سرخه  روی نقشه ایران ۳۵°۲۷′۵۳″شمالی ۵۳°۱۲′۳۱″شرقی﻿ / ﻿۳۵٫۴۶۴۶۵۶۳۳°شمالی ۵۳٫۲۰۸۴۹۹۳۳°شرقی﻿ / 35.46465633; 53.20849933   :   سرخه  روی نقشه ایران ۳۵°۲۷′۵۳″شمالی ۵۳°۱۲′۳۱″شرقی﻿ / ﻿۳۵٫۴۶۴۶۵۶۳۳°شمالی ۵۳٫۲۰۸۴۹۹۳۳°شرقی﻿ / 35.46465633; 53.20849933   
 :  
سُرخه مرکز شهرستان سرخه در استان سمنان و در ۱۷۰ کیلومتری شرق شهر تهران قرار دارد. این شهر با شهرستان‌های سمنان از شرق، آرادان از غرب، فیروزکوه از شمال، مهدی‌شهر از شمال شرقی و استان اصفهان از جنوب همسایه است. جمعیت فعلی شهر ۱۲٬۴۶۲ نفر است. مردم سرخه اکثراً کومشی‌تبار بوده و به زبان فارسی و گویش سرخه‌ای که گویشی از زبان‌های سمنانی است، صحبت می‌کنند.
نام‌شناسی و تاریخچه

وجه تسمیهٔ این شهر را وجود کوه‌های سرخ در اطراف آن گفته‌اند، از آنجایی که در گویش سرخه‌ای به سُرخه «سور» گفته می‌شود و سور در فارسی به معنی سرخ است، می‌توان گفت این وجه تسمیه درست است (در منابع قدیمی نیز از سرخه با همین نام یاد شده). نظرهای دیگری هم مطرح است که بیشتر به افسانه می‌ماند تا حقیقت. «ابن رُسته» از اولین جغرافی‌نویسان جهان اسلام، بیش از هزار و صد سال پیش، در کتاب «اعلاق النفیسه»، نام سرخه این دیار کهن را در کنار شهر سمنان ثبت کرده است. مسجد چهل ستون سرخه نیز یادگار آن سال‌هاست.
کومشی

امروزه گویش کومشی تنها در شهرستان سمنان، سرخه و مهدی‌شهر گویش می‌شود و در دیگر نواحی آن زبان فارسی و تاتی و مازندرانی رایج است. به اعتقاد زبانشناسان از منطقه سمنان تا گرمسار هیچ گونه بومی از زبان فارسی شناخته نشده است و شهر سمنان و روستاهای اطراف سمنان گویش کومشی خود را حفظ نموده‌اند. عبدالله مقدسی مردم کومش را نه فارس و نه تازی می‌داند و در وصف زبان مردم کومش چنین می‌گوید: «زبان کومش و گرگان به هم نزدیک است. ها بکار می‌برند و می‌گویند هاکن و هاده و آن را حلاوتی‌ست، و زبان مردم طبرستان بدانها نزدیک است مگر در آن شتاب است». پس از فتح ایران توسط اعراب لفظ کومش به قومس تغییر کرد و از آن پس به ولایت کومش قومس و به مردم بومی آن قومسی گفته می‌شد.