باجه عوارض شهر خیالی
داستان

میلو پسری بی‌حوصله است که فکر می‌کند انجام هر کاری، چیزی جز اتلاف وقت نیست. یک روز مثل همیشه، بعد از مدرسه افسرده و کسل به خانه می‌رسد و وقتی به اتاقش می‌رود، چشمش به جعبه‌ای مرموز می‌افتد. در میان محتویات این جعبه، یک باجهٔ کوچک عوارض و نقشه‌ای از «سرزمین‌های فراتر» وجود دارد. یک پاکت آبی هم به آن سنجاق شده که روی آن نوشته بود: «برای میلو، که وقت زیاد دارد.» میلو تصمیم می‌گیرد تا به لغتستان برود، پس سوار ماشین برقی می‌شود و به طرف باجهٔ عوارض حرکت می‌کند. یک‌مرتبه خودش را در بزرگراهی ناآشنا می‌بیند و به پیش می‌رود. انتظارات، اولین مقصد او، سرزمینی دلپذیر است. در آنجا، میلو از چه‌شناس، مردی که مملو از صحبت‌های بی‌پایان است، برای رسیدن به لغتستان کمک می‌گیرد. همچنان که میلو ماشین را در بزرگراه می‌رانْد، یک‌مرتبه خوابش می‌گیرد و در منطقهٔ رکود، جایی که در آن هیچ اتفاقی نمی‌افتد، گرفتار می‌شود. میلو خیلی زود با خواب‌گرفته‌ها آشنا می‌شود و با آن‌ها صحبت می‌کند. وقتی حرف از وقت‌کُشی می‌شود، سگ نگهبانی که با اتلاف وقت میانهٔ خوبی ندارد، از راه می‌رسد. تاک، سگی سخنگو است و بدنش به‌شکل ساعت شماطه‌داری است که تیک تیک صدا می‌کند. تاک تصمیم می‌گیرد تا هم‌سفر میلو شود و به او کمک می‌کند تا از منطقهٔ رکود بیرون بروند.
به‌محض رسیدن به لغتستان، تاک و میلو با پنج عضو کابینهٔ اَزَزِ جامع روبه‌رو می‌شوند و دسته‌جمعی به بازار کلمات می‌روند. در بازار، زنبور هجی‌کننده و لاف‌زن با هم درگیر می‌شوند و همه‌چیز را به هم می‌ریزند. با پخش‌وپلا شدن کلمات، مأمور اقرارگیری میلو و تاک را دستگیر و زندانی می‌کند. در زندان، میلو با پیرزنی به نام خوفناک خفیف ملاقات می‌کند. او برای میلو داستان اختلاف شاه اَزَز و برادرش ریاضی‌باز، حاکم عددستان بر سر برتری کلمات یا اعداد را تعریف می‌کند. برادران تصمیم گرفتند از دو خواهر به نام‌های احساسِ شیرین و منطقِ ناب برای حل اختلاف کمک بگیرند اما نتیجهٔ داوری، دو برادر را عصبانی کرد و تصمیم گرفتند خواهران را به قلعهٔ هوایی تبعید کنند. از آن زمان به بعد، در قلمرو خِرَد احساس و منطق وجود ندارد. پیرزن به میلو راه رهایی از زندان را نشان می‌دهد و میلو و تاک از سیاه‌چاله خلاص می‌شوند. با حضور در ضیافتی به میزبانی پادشاه، میلو از هدف خود برای آزادی احساس و منطق می‌گوید و اَزَز موافقت می‌کند. همچنین او با تمجید از لاف‌زن، این حشره را راضی می‌کند تا راهنمای میلو در این سفر خطرناک باشد.
در مسیرِ عددستان، آنان با شخصیت‌های بسیاری مثل اَلِک بینگز آشنا می‌شوند. اَلِک پسرکِ معلق بین زمین و آسمان است که می‌تواند درونِ چیزها را ببیند. میلو بعداً با کوچک‌ترین غول دنیا، بلندقدترین کوتولهٔ جهان، لاغرترین چاق جهان و چاق‌ترین لاغر جهان که در واقع، یک آدم معمولی همهٔ این چهار ویژگی را دارد، ملاقات می‌کند. سپس، با رنگ‌آمیز کبیر آشنا می‌شود که رهبری ارکستر خلق رنگ‌های جهان را بر عهده دارد. میلو تصمیم می‌گیرد که این ارکستر را خودش رهبری کند اما اوضاع خوب پیش نمی‌رود. پس از ترک جنگل خوش‌منظره، میلو، تاک و لاف‌زن به خانهٔ دکتر کاکوفونوس الف دیسکورد، متخصص صداهای ناموزون می‌رسند و با دستیارش، صوتِ ناهنجار آشنا می‌شوند. در ادامه، به سرزمینی می‌رسند که درهٔ صدا نام دارد اما در آنجا سکوت برقرار است. ساکنان علت را برای میلو می‌گویند و از او کمک می‌خواهند. میلو نزد نگهبان صدا، ملکهٔ درهٔ صدا می‌رود و با ترفندی می‌تواند دوباره صداها را به آن سرزمین بازگرداند.
پس از جهش به جزیرهٔ نتیجه‌گیری‌ها و آشنایی با بی‌نهایت، میلو و همراهانش مجبور می‌شوند در دریای دانش شنا کنند تا بتوانند به راهشان ادامه دهند. در نزدیکی عددستان، دوازده‌وجهی را می‌بینند که آنان را به نزد ریاضی‌باز می‌برد. صحبت از آزادی احساس و منطق به میان می‌آید و هنگامی که ریاضی‌باز می‌فهمد برادرش با این کار موافق است، اعلام مخالفت می‌کند. ریاضی‌بازمی‌گوید او و برادرش هرگز روی هیچ چیز توافق ندارند و اگر میلو بتواند خلافش را ثابت کند، اجازه می‌دهد تا بروند. میلو می‌تواند با استفاده از توافق بر سر عدم توافق آن دو برادر، رضایت ریاضی‌باز را کسب کند. با ورود به کوه‌های نادانی، دیوها، غول‌ها و شیاطینی مثل غول ژله‌ای می‌خواهند جلوی میلو، تاک و لاف‌زن را بگیرند اما موفق نمی‌شوند. آنان با گذر از کوه‌های ناهموار بالأخره به قلعهٔ هوایی می‌رسند اما دیوها همچنان به‌دنبالشان هستند. در نهایت، میلو می‌تواند با احساس و منطق دیدار کند.