stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
شیدای گراشی
پیش‌زمینه

در نیمهٔ دوم قرن سیزدهم هجری قمری، حکومت لارستان در اختیار خاندان دَهباشی قرار گرفت که از خاندان‌های گراشی بودند. در طول حدود صد سال، چندین نسل از این خاندان که حکومت را در سال ۱۲۶۲ ه‍.ق توسط کربلایی علیرضا دهباشی به دست آورده بودند، به قدرت رسیدند. در زمان حکومت پسر علیرضا دهباشی، یعنی فتحعلی‌خان بیگلربیگی، درخشان‌ترین دوران حکومت لارستان در عرصه‌های نظامی و اقتصادی رقم خورد. او روابط خوبی با خاندان قوام در شیراز و شاهان قاجار در تهران داشت و از این طریق، قدرت خود را افزایش داد و تثبیت کرد. پس از استقرار مشروطیت، کماکان حکومت لارستان در خاندان دهباشی ماند و این خوانین توانستند ضمن تعامل با مشروطه‌طلبان، به حکومت بر لارستان ادامه دهند. حکومت خاندان دَهباشی در نهایت در سال ۱۳۰۸ ه‍.ش و با حملهٔ ارتش رضاشاه به قلعهٔ گراش به پایان رسید.
ثبات سیاسی و امنیتی ایجادشده در لارستان در دورهٔ حکومت فتحعلی‌خان گراشی، موجب پیشرفت‌هایی در زمینه‌های علمی و ادبی شد. در اوایل حکومت او شیخ علی رشتی، از مجتهدان نجف، از سوی میرزای شیرازی به گراش رفت و مدرسهٔ علمیه‌ای را تأسیس کرد. ساختار فرهنگی در این دوره با نگارش کتاب‌هایی در موضوعات مذهبی و عرفانی توسط حاج اسدالله، برادر فتحعلی‌خان و شیخ علی رشتی رشد کرد و به سرایش دیوان شعری به نام باغستان توسط رستم‌خان گراشی، پسر فتحعلی‌خان و پدر محمدجعفرخان و در نهایت نیز سرایش دیوان اشعار توسط خود محمدجعفرخان انجامید.
تبار

محمدجعفرخان فرزند رستم‌خان فرزند فتحعلی‌خان فرزند دَهباشی علیرضا فرزند عالی‌شاه گراشی بود. عالی‌شاه اصالتاً اهل گلپایگان و فردی نظامی بود. او در اوایل دوران قاجار، به کوتوالی قلعهٔ گراش منصوب شد و در آنجا با دختری گراشی ازدواج کرد که خود را از بازماندگان امام‌قلی‌خان معرفی می‌کرد. این خاندان حکومت بر لارستان را نخستین بار توسط دهباشی علیرضا به دست آوردند و از این رو، به خاندان دهباشی گراشی مشهورند. دهباشی علیرضا هشت پسر داشت که از آن میان، فتحعلی‌خان پس از پدر به قدرت رسید و حکومت لارستان در نسل او باقی ماند. رستم‌خان، پدر محمدجعفرخان، بزرگ‌ترین پسر فتحعلی‌خان بود که پس از پدرش به حکومت لارستان رسید. او با گرایش به تصوف، ادارهٔ حکومت را واگذاشت و در نهایت توسط برادرانش علی‌قلی‌خان و علیرضاخان، از قدرت برکنار شد.
رستم‌خان شش پسر به نام‌های غلامرضا، فتحعلی، قنبرعلی، الله‌داد، باباعلی و محمدجعفر و پنج دختر به نام‌های سنگین‌جان، فاطمه، سلطنت، سکینه و خیرالنساء داشت. او کتاب شعری با نام باغستان و تفسیری منثور از آن دارد که در قسمتی از آن، به معرفی برخی از فرزندانش پرداخته‌است. رستم‌خان در آنجا، مادر محمدجعفرخان را زنی از اهالی اشکنان معرفی می‌کند.
سرگذشت > تولد و خانواده

محمدجعفرخان در ۱۸ ذیحجهٔ ۱۲۹۶ ه‍.ق در گراش متولد شد. تاریخ تولد محمدجعفرخان در نسخهٔ دست‌نویس تفسیر کتاب باغستان، نوشتهٔ پدرش، این‌گونه آمده‌است: «تولد محمدجعفرخان یوم هجدهم شهر ذی‌الحجةالحرام به طالع دلو سنهٔ ۱۲۹۶ قمری…» او دو بار ازدواج کرد. نخستین بار با بانو منور، دخترِ عمویش علیرضاخان، که حاصل این ازدواج، دو دختر به نام‌های «نُزهَت» و «انیس»، و یک پسر به نام «محمدعلی» بود. دومین ازدواج محمدجعفرخان با زنی از اهالی بیدشهر گزارش شده‌است که در سال ۱۳۳۸ ه‍.ق، تنها چند روز پیش از کشته‌شدنش انجام گرفت. احمد اقتداری، فرزند انیس و نوهٔ محمدجعفرخان بود که بعدها اقدام به تصحیح و چاپ دیوان شیدای گراشی کرد.
سرگذشت > حکومت

محمدجعفرخان در دو دوره حکم‌رانی کل لارستان و بنادر خلیج فارس را برعهده داشت: ابتدا پس از پدرش، رستم‌خان، و از سال ۱۳۲۷ تا ۱۳۲۹ ه‍.ق که پس از این دوره و به دلایل نامعلوم، مورد غضب حبیب‌الله‌خان قوام‌الملک، حاکم فارس، قرار گرفته و به صورت تبعیدی، در نارنجستان قوام شیراز زندگی می‌کرد. در این دوره از حکومت او، پسرعمویش، حسن‌قلی‌خان، نایب‌الحکومهٔ وی در گراش بود. پس از درگذشت حبیب‌الله‌خان در ۱۳۳۴ ه‍.ق و رسیدن پسرش ابراهیم‌خان به حکومت ایالت فارس، محمدجعفرخان آزاد شد و به گراش برگشت. با این حال، شروع دورهٔ دوم حکم‌رانی او را کتاب‌های مختلف از سال ۱۳۳۲ یا ۱۳۳۳ ه‍.ق ذکر کرده‌اند. او در این دوره که تا پایان زندگی‌اش در ۱۳۳۸ ه‍.ق ادامه داشت، حکومت بر گراش و قلعهٔ آن و نیز تولیت موقوفات بازمانده از فتحعلی‌خان را هم پس از پدرش رستم‌خان، عهده‌دار بود. پس از او و نیز در مدت میان دو دورهٔ حکومت محمدجعفرخان، حکومت بر لارستان در دست علی‌محمدخان اقتدارالسلطان قرار داشت.
سرگذشت > کشته‌شدن

محمدجعفرخان به عنوان حاکم گراش و بنا به درخواست ابراهیم‌خان قوام‌الملک، حاکم فارس، برای حل‌وفصل درگیری‌ها میان عشایر شیعهٔ لُرونَفَر و ساکنان سنی‌مذهب بلوک صحرای باغ، به آن منطقه رفت. او در ۱۲ رجب ۱۳۳۸ ه‍.ق و در نزدیکی روستای دیده‌بان مورد اصابت گلولهٔ یوسف‌بیگ نَفَر، از سران عشایر لرونفر، قرار گرفت و زخمی شد. او تا دو روز بعد زنده بود و عاقبت در روز یک‌شنبه ۱۴ رجب ۱۳۳۸ ه‍.ق و پیش از چهل و دو سالگی کشته شد. جسد او بنا به وصیت خودش به گراش منتقل شد و در دخمه قرار گرفت. پس از سی و هشت سال، جسد توسط شخصی به نام سید کاظم به کربلا فرستاده شد و پشت حرم امام حسین دفن گردید. طبق روایتی، جسد هنگام خارج کردنش از دخمه هنوز سالم بوده‌است؛ به گونه‌ای که حتی رنگ حنای باقی‌مانده از مراسم دومین ازدواجش که تنها چند روز پیش از کشته‌شدنش برگزار شده‌بود نیز بر روی دستش قابل مشاهده بوده‌است. احمد اقتداری در بازدیدی که به سال ۱۳۴۶ ه‍.ش از مقبرهٔ پدربزرگش داشته، سنگ لوح قبر را ناخوانا توصیف کرده‌است.
شاعری > دیوان چاپی

نسخهٔ دست‌نویس دیوان شیدای گراشی تا سال‌ها مفقود بود تا این که احترام اقتداری، یکی از اعضای خاندان دَهباشی گراشی، آن را در لار بازشناخت. او این نسخه را به احمد اقتداری رساند. این نسخه به خط نستعلیق و بر روی کاغذ مومی نوشته شده بود و جلد سرخ‌رنگی داشت. قطع و ابعاد آن جیبی و کوچک بود و هر صفحه‌اش، دوازده سطر شعر را در بر می‌گرفت. اقتداری سالیانی به مطالعه و بررسی آن پرداخت و در نهایت از معتبر بودن و انتساب آن به شیدای گراشی اطمینان یافت. او در نهایت این اشعار را به سال ۱۳۷۶ ه‍.ش و در ۵۱۳ صفحه، با عنوان دیوان شیدای گراشی و منتخبی از باغستان حاج رستم‌خان گراشی، توسط انتشارات همسایه در قم به چاپ رساند. این کتاب از هفت بخش تشکیل شده‌است که عبارتند از: غزلیات، مراثی و نوحه، قصاید و مدایح، ترجیع‌بند، ترکیب‌بند، قطعات، پند و اندرز. در ابتدای این کتاب، مقدمه‌ای در شرح زندگی شاعر و سبک اشعار به قلم احمد اقتداری، و در انتهای آن، منتخبی از اشعار رستم‌خان، پدر شیدای گراشی، با عنوان باغستان چاپ شده‌است.
میراث

«وفات مرحمت و غفران‌پناه، جنت و رضوان‌آرامگاه، سعید شهید محمدجعفرخان مقتدرالممالک ولد عالیجاه حاجی رستم‌خان، در قریهٔ باغ. یوم یکشنبه چهاردهم رجب‌الفرد سنهٔ ۱۳۳۸ به زخم تیر تفنگ از پا درآمد. دو روز بعد در قریهٔ مزبور زنده بود و در یوم مذکور به رحمت ملک غفور پیوست و نعش او به جراش که مولد و منشأ او بود، انتقال یافت و حسب‌الوصیه دخمه شد برای عتبات عالیات. الله الحقه بمن کان یتولاه.»
تأثیر مرثیه‌های شیدا، به خصوص پس از چاپ آن‌ها، از منطقهٔ لارستان فراتر رفته‌است؛ به‌طوری که در ایام محرم در میاندوآب، گاه به صورت فارسی و از روی کتاب و گاه به صورت ترجمه‌هایی ناقص به زبان ترکی آذری خوانده می‌شود. در گراش، خانهٔ قهرمان‌خان هنوز هم کارکرد روضه‌خوانی خود را حفظ کرده و در دههٔ نخست محرم، مکانی جهت برپایی مراسم عزاداری و روضه‌خوانی است. اما گذشته از فعالیت‌های ادبی، محمدجعفرخان در گراش آب‌انباری ساخته‌است که امروزه در کنار جادهٔ لار-گراش باقی است و موسوم است به برکهٔ محمدجعفرخانی. همچنین بقایای قلعهٔ گراش که محل استقرار، حکم‌رانی و گاهی زندگی او بوده، بر بالای کوه کلات در مرکز شهر گراش قابل مشاهده است. خانواده‌های مقتدری که امروزه بیشتر در لار و گراش سکونت دارند، نام خانوادگی خود را از لقب محمدجعفرخان که مقتدرالممالک بوده‌است گرفته‌اند.
منبع‌شناسی

باغستان: نخستین منبعی که در آن به محمدجعفرخان اشاره شده‌است، نسخهٔ دست‌نویس تفسیر کتاب باغستان، نوشتهٔ رستم‌خان، پدر محمدجعفرخان، است که تاریخ تولد پسرانش را به هجری قمری ذکر کرده‌است. او در این نوشته با اشاره‌ای کوتاه، مادر محمدجعفرخان را هم معرفی کرده‌است.
کشکول نخبه: در کتاب کشکول نخبه نوشتهٔ محمدباقر نخبه، شرح کوتاهی از سرگذشت و آثار شیدا آمده‌است.
درةالتواریخ: دربارهٔ مدت زمان حکومت محمدجعفرخان بر لارستان و قلعهٔ گراش، گزارش‌هایی به صورت جسته و گریخته در کتاب درةالتواریخ نوشتهٔ علی ستاری لاری نقل شده‌است.
سفرنامهٔ سدیدالسلطنه: محمدعلی‌خان سدیدالسلطنه در این کتاب، ضمن ارائهٔ سرگذشت کوتاهی از فتحعلی‌خان و برشمردن نوادگان او، به محمدجعفرخان و لقب و تخلصش هم اشاره کرده‌است.
مشوش‌نامه: این کتاب نیز نوشتهٔ سدیدالسلطنه است و در آن اشعاری از شاعران مختلف نقل شده‌است. نویسنده در قسمت چهارم این کتاب که به شاعران مشهور معاصر وی مربوط می‌شود، اشعاری هم از شیدای گراشی آورده‌است.
سنگ یادبود: تاریخ کشته‌شدن شیدای گراشی، محل و چگونگی آن و نیز موضوع دخمه‌کردن جسد او در کتیبه‌ای که برای یادبود او ساخته شده‌است و امروزه در مسجد جامع گراش نصب است، بیان شده‌است. این سنگ دارای شش سطر است و حاشیه‌ای از آیات قرآن در چهار سوی آن قرار دارد.
کهن‌دیار یار: احمد اقتداری در نامه‌ای که به صادق رحمانی نوشته‌است، از کتابی به نام کهن‌دیار یار نام می‌برد که در دست نگارش دارد. او اشاره می‌کند که در این کتاب، مطالبی دربارهٔ محمدجعفرخان، نوشته‌های او، خانوادهٔ او و بازماندگانش نوشته‌است. او همچنین به چاپ عکس‌هایی از محمدجعفرخان در کهن‌دیار یار اشاره کرده‌است. با این حال این کتاب کماکان چاپ نشده‌است.
محمدجعفرخان مقتدرالممالک (نفر اول نشسته از راست) در کنار محمدرضاخان سطوت‌الممالک، حاکم وقت بستک
سنگ یادبود محمدجعفر خان گراشی
شهبازها (سرده)

| شهبازها | شهبازها |
| --- | --- |
شهباز اوراسیایی (Astur gentilis): شهباز اوراسیایی (Astur gentilis)
رده‌بندی علمی : رده‌بندی علمی 
فرمانرو:: جانوران
شاخه:: طنابداران
رده:: پرندگان
راسته:: بازسانان
تیره:: بازان
سرده:: Astur Lacépède, 1799
گونه نماد: گونه نماد
Falco gentilis Linnaeus, 1758: Falco gentilis Linnaeus, 1758
شهبازها (نام علمی: Astur) سرده‌ای است شامل شهبازها، بازها و بازگنجشک‌ها از تیرهٔ بازان (Accipitridae). این گونه‌ها در گذشته در سردهٔ بازها (Accipiter) قرار می‌گرفتند.
آرایه‌شناسی

سردهٔ آستور در سال ۱۷۹۹ توسط طبیعت‌شناس فرانسوی برنارد ژرمن دو لاسه‌پد معرفی شد. این گونه سپس توسط جانورشناس ایرلندی نیکلاس ویگورس به نام Falco palumbarius Linnaeus، ۱۷۵۸ تعیین شد، که اکنون به عنوان مترادف کوچک Falco gentilis Linnaeus، ۱۷۵۸، شهباز اوراسیایی در نظر گرفته می‌شود. این نام از واژهٔ لاتین astur, asturis به معنای «باز» است.
گونه‌هایی که اکنون در این سرده قرار می‌گیرند در گذشته به سردهٔ بازها (Accipiter) اختصاص داده شده بودند. مطالعات تبارزایی مولکولی نشان داد که Accipiter چندتبار است و در بازآرایی بعدی برای ایجاد سرده‌های تک‌تبار، سردهٔ Astur در سال ۲۰۲۴ بازیابی شد و شامل ۹ گونه بود که در گذشته در سردهٔ Accipiter قرار داده شده بودند.
این سرده اکنون دارای نه گونه است.
CLEC11A

عضو A از خانوادهٔ ۱۱ دومِـین لکتین نوع سی (انگلیسی: C-type lectin domain family 11 member A) یک پروتئین است که در انسان توسط ژن «CLEC11A» کُدگذاری می‌شود.
این مولکول یک گلیکوپروتئین ترشحی سولفاته است که همچون یک فاکتور رشد برای نیایاخته‌های خونساز اولیه عمل می‌کند.
برای مطالعهٔ بیشتر

Hiraoka A, Ohkubo T, Fukuda M (October 1987). "Production of human hematopoietic survival and growth factor by a myeloid leukemia cell line (KPB-M15) and placenta as detected by a monoclonal antibody". Cancer Research. 47 (19): 5025–30. PMID 3304620.
Mio H, Kagami N, Yokokawa S, Kawai H, Nakagawa S, Takeuchi K, Sekine S, Hiraoka A (August 1998). "Isolation and characterization of a cDNA for human mouse, and rat full-length stem cell growth factor, a new member of C-type lectin superfamily". Biochemical and Biophysical Research Communications. 249 (1): 124–30. doi:10.1006/bbrc.1998.9073. PMID 9705843.
Bannwarth S, Giordanengo V, Grosgeorge J, Turc-Carel C, Lefebvre JC (April 1999). "Cloning, mapping, and genomic organization of the LSLCL gene, encoding a new lymphocytic secreted mucin-like protein with a C-type lectin domain: A new model of exon shuffling". Genomics. 57 (2): 316–7. doi:10.1006/geno.1999.5762. PMID 10198175.
Gehling UM, Ergün S, Schumacher U, Wagener C, Pantel K, Otte M, Schuch G, Schafhausen P, Mende T, Kilic N, Kluge K, Schäfer B, Hossfeld DK, Fiedler W (May 2000). "In vitro differentiation of endothelial cells from AC133-positive progenitor cells". Blood. 95 (10): 3106–12. PMID 10807776.
Perrin C, Bayle J, Bannwarth S, Michiels JF, Heudier P, Lefebvre JC, Giordanengo V (December 2001). "Expression of LSLCL, a new C-type lectin, is closely restricted, in bone marrow, to immature neutrophils". Comptes Rendus de l'Académie des Sciences, Série III. 324 (12): 1125–32. doi:10.1016/s0764-4469(01)01392-0. PMID 11803813.
Hiraoka A, Yano Ki K, Kagami N, Takeshige K, Mio H, Anazawa H, Sugimoto S (2002). "Stem cell growth factor: in situ hybridization analysis on the gene expression, molecular characterization and in vitro proliferative activity of a recombinant preparation on primitive hematopoietic progenitor cells". The Hematology Journal. 2 (5): 307–15. doi:10.1038/sj.thj.6200118. PMID 11920266.
Ito C, Sato H, Ando K, Watanabe S, Yoshiba F, Kishi K, Furuya A, Shitara K, Sugimoto S, Kohno H, Hiraoka A, Hotta T (August 2003). "Serum stem cell growth factor for monitoring hematopoietic recovery following stem cell transplantation". Bone Marrow Transplantation. 32 (4): 391–8. doi:10.1038/sj.bmt.1704152. PMID 12900775.
Lee E, Min HK, Oskeritzian CA, Kambe N, Schwartz LB, Wook Chang H (November 2003). "Recombinant human (rh) stem cell factor and rhIL-4 stimulate differentiation and proliferation of CD3+ cells from umbilical cord blood and CD3+ cells enhance FcepsilonR1 expression on fetal liver-derived mast cells in the presence of rhIL-4". Cellular Immunology. 226 (1): 30–6. doi:10.1016/j.cellimm.2003.11.001. PMID 14746805.
Hollenbeck ST, Sakakibara K, Faries PL, Workhu B, Liu B, Kent KC (August 2004). "Stem cell factor and c-kit are expressed by and may affect vascular SMCs through an autocrine pathway". The Journal of Surgical Research. 120 (2): 288–94. doi:10.1016/j.jss.2004.01.005. PMID 15234225.
کارآگاه سایه

| کارآگاه سایه | کارآگاه سایه |
| --- | --- |
پوستر تبلیغاتی فصل ۱: پوستر تبلیغاتی فصل ۱
هانگول: 형사록
لاتین‌نویسی اصلاح‌شده: Hyeong-sa-rok
 :  
ژانر:  دلهره‌آور  جنایی 
نویسنده:  ایم چانگ سه (فصل ۱)  سون جونگ وو (فصل ۲)  هوانگ سول هون (فصل ۲) 
کارگردان: هان دونگ هوا
بازیگران:  لی سونگ مین  جین گو  کیونگ سو جین  لی هاک جو  جونگ جین یونگ 
کشور سازنده: کره جنوبی
زبان اصلی: کره‌ای
شمار فصل‌ها: ۲
شمار قسمت‌ها: ۱۶
تولید: تولید
مدت: ۴۹–۶۲ دقیقه
تولیدکننده‌ها:  استودیو دراگون  اسلینگ‌شات استودیو  جومبو فیلم 
پخش: پخش
شبکهٔ اصلی: دیزنی پلاس
انتشار اولیه: ۲۶ اکتبر ۲۰۲۲ (۲۰۲۲-10-۲۶) – ۲۶ ژوئیه ۲۰۲۳ (۲۰۲۳-07-۲۶)
وبگاه: وبگاه
کارآگاه سایه (انگلیسی: Shadow Detective; کره‌ای: 형사록) یک مجموعه تلویزیونی محصول کره جنوبی با بازی لی سونگ مین، جین گو، کیونگ سو جین و لی هاک جو است. فصل اول این مجموعه از ۲۶ اکتبر تا ۱۶ نوامبر ۲۰۲۲ از دیزنی پلاس پخش شد. فصل دوم از ۵ ژوئیه تا ۲۶ ژوئیه ۲۰۲۳ پخش شد. کارآگاه سایه همچنین برای استریم در هولو قابل دسترسی است.
بررسی اجمالی مجموعه

| فصل | قسمت‌ها | قسمت‌ها | تاریخ اصلی روی آنتن رفتن> اولین بار | تاریخ اصلی روی آنتن رفتن> آخرین بار |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱ | ۸ | ۸ | ۲۶ اکتبر ۲۰۲۲ (۲۰۲۲-10-۲۶) | ۱۶ نوامبر ۲۰۲۲ (۲۰۲۲-11-۱۶) |
| ۲ | ۸ | ۸ | ۵ ژوئیه ۲۰۲۳ (۲۰۲۳-07-۰۵) | ۲۶ ژوئیه ۲۰۲۳ (۲۰۲۳-07-۲۶) |
خلاصه داستان

این مجموعه داستان کارآگاهی را روایت می‌کند که در شرف بازنشستگی است و یک جنگ روانی نفس‌گیر را با مردی مرموز که در حالی که هویت خود را پنهان می‌کند، آغاز می‌کند.
بازیگران > اصلی

لی سونگ مین در نقش کیم تک روک
جین گو در نقش کوک جین هان
کیم مین چول در نقش جوانی جین هان
کیونگ سو جین در نقش لی سونگ آه
لی هاک جو در نقش سون کیونگ چان
جونگ جین یونگ در نقش چوی دو هیون (فصل ۲)
کیم شین روک در نقش یون جو هیوک (فصل ۲)
ابن رشد

| ابن رشد Averroes | ابن رشد Averroes |
| --- | --- |
نام هنگام تولد: أبو الولید محمد بن أحمد بن محمد بن أحمد بن أحمد بن رشد
زادهٔ: ۱۱۲۶ قرطبه، اسپانیا
درگذشت: ۱۰ دسامبر ۱۱۹۸ مراکش، مراکش
شاگردان: ابوعبدالله اصولی
 :  
محمد بن احمد بن رشد اندلسی (به عربی: أبو الولید محمد بن أحمد بن رشد) یا ابن رشد (زادهٔ ۱۱۲۶ در قرطبه (کوردوبای کنونی)، اندلس (اسپانیا) – درگذشتهٔ ۱۰ دسامبر ۱۱۹۸ در مراکش، مراکش) همه‌چیزدان و فیلسوف نامدار اسپانیایی و مسلمان بود. در اکثر زبان‌های غربی او را با نام «اورئوس» (Averroes) می‌شناسند که به نوعی همان تلفّظ «ابن رشد» است.
ابن رشد بخاطر عقایدش در اواخر عمر، به دستور خلیفه اسلامی، از دارالخلافه به روستائی در نزدیکی قرطبه تبعید شد و کتابهایش را نیز سوزاندند. او مدتی بعد در اثر بیماری و ناراحتی‌های ناشی از تبعید و تحقیر درگذشت.
کنیه و لقب

کنیه وی ابوا‍لولید است و معمولاً برای تمییز او از جدش که همچون وی محمدبن احمد نام دارد از لقب «حفید» (نواده) استفاده می‌شود.
تحصیلات

نخستین آموزش‌های ابن رشد در زمینه فقه مالکی است. او نزد پدرش الموطأ مالک را آموخت. سپس تحصیلاتش را در رشته‌های کلام و حقوق و پزشکی ادامه داد و مدّت‌ها نیز در شهرهای «اشبیلیه» (سویل کنونی) و «قرطبه» به کار قضاوت اشتغال داشت. او به بقای ماده و وجود یک حقیقت ابدی با خدا معتقد بود و متذکر شد که گاهی فلسفه با دین ناسازگاری تام دارد و از این جهت دیدگاه‌های دوگانه‌ای اظهار داشته است.
وی در جوانی با کمک عبدالمؤمن علی، مدتی به ستاره‌شناسی پرداخت و بنا به گفته خود، قصد داشته تا دانش ستاره‌شناسی را که بر هیئت بطلمیوسی و ریاضیات مربوط به آن تکیه داشته را متحول سازد و بر اساس «اصول طبیعی» که در میان قدمای یونان مرسوم بود، آن را نظم و نسق دهد.
کیش و آیین

او از مسلمانان سنی مالکی بود و در زمان زندگیش کلیسا آثار او را محکوم می‌دانست.
عقاید و اندیشه‌ها

ماجد فخری، که کتاب معروف وی دربارهٔ ابن رشد یکی از بهترین تک نگاریها در زبان عربی است، دیدگاه‌های ابن رشد را به ترتیب زیر بیان کرده است:
شریعت و فلسفه (جایگاه عقل در ایمان)، اختیار و تقدیر، حدوث موجودات، اسباب نهایی موجودات، مبدأ اول و جواهر مفارق، ازلی بودن عالم، خلق یا ابداع، خدا و صفات او، نفس و قوای آن، اخلاق و سیاست.
عبدالرحمن بدوی در بیان دیدگاه‌های ابن رشد پس از توضیح رابطه عقل و نقل از دیدگاه ابن رشد، دربارهٔ قدم عالم، علم خداوند به جزئیات، انکار معاد جسمانی، براهین اثبات وجود خداوند، نقد نظریه فیض و بالاخره سیاست سخن گفته است.
اولیور لیمن نیز در شرح عقاید وی به مسئله خدا، روح (معاد جسمانی) و تفکر سیاسی و اخلاقی وی بسنده کرده است.
فلسفه ابن رشد

فلسفهٔ او را در غرب «اوروئسیسم» می‌نامند که می‌تواند به «ابن رشدگرایی» یا «مکتب ابن رشد» ترجمه شود. او تلاش داشت فلسفه ارسطویی را با اسلام تطبیق دهد. او برخلاف اسلام و همانند بودایی‌گری به ابدی‌بودن روح معتقد نبود.
ابن رشد در کتاب فصل المقال، درصدد اثبات این مطلب است که شرع نه تنها آموختن از منطق و فلسفه را منع نکرده، بلکه در قرآن کریم بر آن توصیه و سفارش نیز شده است. وی برای اثبات مدعای خود تعریف خاصی از فلسفه ارائه می‌دهد و چنین استدلال می‌کند:
اگر وظیفه فلسفه چیزی بیش از نگریستن و نظر کردن در موجودات و بررسی آنها از جهت راهنمایی و دلالتی که بر صانع دارند، یعنی ملاحظه مصنوع بودن آنها، نیست و اگر هرچه معرفت آدمی به مصنوعات بیشتر باشد معرفت او به صانع کامل تر است و با توجه به اینکه شریعت ما را به ملاحظه و بررسی مصنوعات ترغیب کرده است، پس آنچه فلسفه بر آن دلالت دارد یا واجب شرعی است یا مستحب و ستوده.
نظریه قدم عالم

ابن رشد در بحث مربوط به حدوث یا قدم عالم، قائل به حدوث عالم می‌باشد؛ و در توجیه ادعای خود به دسته‌بندی موجودات می‌پردازد و می‌گوید وجود موجودی که افزون بر سبب فاعلی، ماده و مدت دارد و از این روی پیش از آن زمانی بوده است (مانند اجسام محسوس) مورد قبول فیلسوف و متکلم است. این نوع موجودات که معمولاً مُدرَک به حس اند بالاتفاق حادث نامیده می‌شوند. نیز وجود موجودی که نه سبب فاعلی دارد و نه ماده و مدت، یعنی خداوندعالم، بالاتفاق مورد تأیید است و در تسمیه آن به قدیم نیز اختلافی نیست؛ اما دربارهٔ وجود موجودی که سبب فاعلی دارد (عن شیءٍ است) اما سبب مادی ندارد (من شیءٍ نیست) و از این روی زمانی هم بر آن مقدّم نیست -مانند کل عالم - چه باید گفت؟
به نظر ابن رشد متکلمان هرچند به صراحت چنین موجودی را نمی‌پذیرند لازمه رأی آنان دربارهٔ متناهی بودن زمان در گذشته برخلاف زمان در آینده، پذیرش چنین موجودی است. بدین ترتیب در اصل وجود موجودی که عن شیءٍ است اما زمانی سابق بر آن وجود ندارد اختلافی نیست. اختلاف در نام گذاری این موجود است که فیلسوفان با توجه به عدم سبق زمان بر آن، آن را قدیم می‌نامند و متکلمان با توجه به ویژگی معلولی و عن شیءٍ بودن آن، آن را حادث می‌خوانند.
آثار فقهی

«کتاب فصل المقال فی‌مابین الحکمة و الشریعة من الاتصال» کتاب مشهور اوست که با نگاهی متفاوت به قرآن نگاه می‌کند و از سوی بعضی از عالمان سنی مذهب به عنوان کتابی کفرآمیز اعلام شده است.
ابن رشد بزرگ‌ترین کسی است که در زمینه سازگاری مکتب تهافت (غزالی) با مکتب مشاء (فاراب و ابن سینا) گام برداشت. او بزرگ‌ترین فیلسوف بلامنازع اهل سنت است. از فلسفه ارسطو سیراب شده و هرگز از دایره نگرش اسلامی بیرون نرفته است. هر کجا ابن‌سینا و فارابی کوتاهی کرده باشند، آنان را مورد انتقاد قرار می‌دهد، و هرگاه غزالی محق باشد حق را به او می‌دهد، همچنین وقتی خطا کرده یا عمداً از راه صواب منحرف شده باشد، او را استهزاء کرده و متهم به سفسطه می‌کند.
کتاب مناهج الأدلة
کتاب بدایة المجتهد و نهایة المقتصد
آثار فلسفی

تهافت التهافت در ردّ تهافة الفلاسفه غزالی. کلمه تهافت به معنای نقض استدلال و ارائه ناپیوستگی یا تناقض اجزاء دلیل بکار می‌رود. هدف ابن رشد از نگارش این کتاب ردّ مجادلات غزالی است. وی در کتاب تهافت التهافت به غزالی و ابن سینا ایراد می‌گیرد که فلسفه ارسطو را ناقص فهمیده‌اند. این کتاب در اصل به زبان عربی است و به زبانهای لاتین، فارسی، عبری و انگلیسی ترجمه شده است. این کتاب را حسن فتحی و علی اصغر حلبی به فارسی ترجمه کرده‌اند.
رساله فی ترکیب الاجرام. این کتاب مجموعه رسائلی است که در زمانهای مختلف نوشته شده و به دو زبان عبری و لاتین منتشر شده است.
کتابان فی الاتصال. مشتمل بر دو کتاب است که به زبان لاتین و عبری نوشته شده است.
اربعة کتب فی مسألة هل العقل المادّی یمکنه ادراک الصور المنفصله. این کتاب به زبان لاتین است.
شرح کلام ابن باجه فی اتصّال العقل المنفصل بالانسان. این کتاب در کتابخانه مشکوة-شماره ۲۷ (صفحه ۵۶) اسکوریال است.
کتاب الکون.
فی مقولات الشرطیّه.
الضروری فی المنطق.
مختصر المنطق.
مقدمة الفلسفه فی اثنی عشر رسالة.
شرح جمهوریّة افلاطون.
شرح فارابی و ارسطو فی المنطق.
شروح علی الفارابی فی مختلف المسائل.
نقد الفارابی فی التحلیلات الثانی لارسطو.
ردّ علی ابن سینا فی تقسیم المخلوقات و قوله اتها ممکنه مطلقاً و ممکنه بذاتها و لازمة بما هو خارج عنها و لازمة بذاتها.
شرح وسط لما بعد الطبیعة عن ترجمة نیقولا الدمشقی.
فی علم اللّه بالجزئیات.
فی علم اللّه بالجزئیات.
البحث فیما ورد فی کتاب الشفاء ماوراءالطبیعه.
فی وجود المادّة الاولی.
فی الزمان.
فی العقل و المعقول.
مسائل فی الفلسفه.
شرح الفردوسی فی العقل.
اسئلة و اجوبة فی النفس.
اسئلة و اجوبة فی علم النفس.
السماء و الدنیا.
فهرست بالا را محمّد لطفی جمعه براساس تحقیق و استدلال تهیه کرده است. به نظر وی ابن رشد غیر از این کتب اثر دیگری ندارد و اگر کسی مدعی خلاف این مطلب باشد باید اقامه دلیل کند.
ب:آثار فقهی
۱-فصل المقال (منتشر شده است). مشکوة-شماره ۲۷ (صفحه ۵۷)
ملخص فصل المقال
التقریب بین المشّائین و المتکلّمین.
الکشف عن مناهج الادلة.
شرح کتاب الایمان (امام المهدی ابی عبدالله محمّد بن تومرت شیخ الموحدیّن).
هدایة المجتهد و نهایة المقصد.
مختصر المستصفی فی اصول الفقه.
کتاب فی التنبیه الی اغلاط المتون.
الدعاوی (در سه جلد)
دروس فی الفقه العربی (کتابخانه اسکوریال).
کتاب فی الذبیحه.
کتاب الخراج.
الکّسب الحرام.
علاوه براین کتابها، ابن رشد چهار کتاب در فلکیّات (هیئت) و دو کتاب در نحو و بیست کتاب در طب تألیف کرده است. تاریخ فلسفه اسلامی ص۱۶۸
تأثیرات پس از مرگ

راجر بیکن آثار ابن رشد را در دانشگاه آکسفورد تدریس می‌کرد.
مایکل اسکات پاره ای از آثار ابن رشد را از عربی به لاتین و انگلیسی برگرداند از جمله شرحهای ابن رشد بر پاره ای آثار ارسطو مثل: السماء، العالم، کتاب‌النفس و مابعدالطبیعة
مجسمه‌هایی از ابن رشد هنوز در کوردوبا (قرطبه)، اسپانیا قرار دارد.
رافائل، نقاش شهیر ایتالیایی، تصویرش را در یکی از نقاشی‌هایش آورده است.
دانته در کتاب معروف خود، «کمدی الهی»، به او اشاره می‌کند.
خورخه لوئیس بورخس داستان کوتاهی با نام «جستجوی ابن رشد» نوشته است که در مورد جستجوی او برای کشف معانی تراژدی و کمدی است.
جیمز جویس در کتاب مشهور خود، اولیس، مختصراً به او اشاره می‌کند.
او شخصیت اصلی فیلم «سرنوشت» به کارگردانی یوسف شاهین است.
سیارکی در آسمان به نام او «۸۳۱۸ ابن رشد» نام‌گذاری شده است.
گودالی به قطر ۳۳ کیلومتر روی ماه به‌نام او نام‌گذاری شده است.
فرسک مدرسه آتن اثر رافائل، بخشی از اثر که ابن رشد در آن حضور دارد