stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
جوآنا سدیا

| جوآنا سدیا | جوآنا سدیا |
| --- | --- |
جوآنا سدیا در سال ۲۰۱۹: جوآنا سدیا در سال ۲۰۱۹
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زادهٔ: جوآنا کامپوس سدیا ۲۱ ژوئن ۲۰۰۱ ‏(۲۳ سال) ریودوژانیرو
پیشه: یوتیوبر، وبلاگ نویس
اطلاعات یوتیوب: اطلاعات یوتیوب
سال‌های فعالیت: ۲۰۱۸–۲۰۲۱
سبک: کمدین
دنبال‌کنندگان: ۳٫۲۸ میلیون (۱۳ اوت ۲۰۲۱)
مجموع بازدید: ۳۲۱ میلیون (۱۴ اوت ۲۰۲۱)
جوآنا کامپوس سدیا (متولد ۲۱ ژوئن 2001) یوتیوبر، وبلاگ نویس، شناگر و دونده سابق برزیلی-کانادایی است. سدیا که نامزد دریافت جایزه Streamy و جوایز شرتی است، به خاطر حس طنزآمیز خود شناخته شده‌است و به دلیل کارش در یوتیوب که مخاطبان نوجوان را هدف قرار داده‌است، شهرت دارد.
در ۳۰ اکتبر ۲۰۲۱، کانال یوتیوب و حساب اینستاگرام سدیا حذف شد. دلایل حذف ناشناخته باقی مانده‌است. پس از حذف کانال یوتیوب و حساب اینستاگرامش در ۳۰ اکتبر ۲۰۲۱، سدیا دیگر در هیچ پلتفرم رسانه اجتماعی حضور ندارد.
اوایل زندگی

جوآنا کامپوس سدیا در ۲۱ ژوئن ۲۰۰۱ در ریودوژانیرو، برزیل، در خانواده دنیلسه کامپوس (ژیمناستیک حرفه‌ای سابق و نماینده برزیل در مسابقات قهرمانی ژیمناستیک هنری آمریکای جنوبی در سال‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۸۲) و رولاندو سدیا (دانشیار دانشکده حرکت‌شناسی و علوم سلامت در دانشگاه یورک) به دنیا آمد. سدیا در حال حاضر در تورنتو زندگی می‌کند و در آنجا فیزیک و ستاره‌شناسی می‌خواند.
سدیا در مسابقات شنای مدارس شرکت کرده و برنده مدال طلای OFSAA است. او پس از آسیب دیدگی، از دنبال کردن حرفه ای این رشته دست برداشت.
دنیس لا

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
 :  
شناسنامه: شناسنامه
زادروز: ۲۴ فوریه ۱۹۴۰
زادگاه: آبردین، اسکاتلند
تاریخ مرگ: ۱۷ ژانویهٔ ۲۰۲۵ (۸۴ سال)
محل مرگ: آبردین، اسکاتلند
قد: ۱٫۷۵ متر
نام مستعار: شاه قاتل
اطلاعات باشگاهی: اطلاعات باشگاهی
باشگاه کنونی: 
پُست: مهاجم
باشگاه‌های حرفه‌ای: باشگاه‌های حرفه‌ای
| سال‌ها | باشگاه‌ها | بازی (گل) |
| ۱۹۵۶-۱۹۶۰ ۱۹۶۰-۱۹۶۱ ۱۹۶۱-۱۹۶۲ ۱۹۶۲-۱۹۷۳ ۱۹۷۳-۱۹۷۴ | هادرسفیلد تاون منچستر سیتی تورینو منچستر یونایتد منچستر سیتی | ۸۱(۱۶) ۴۴(۲۱) ۲۷(۱۰) ۴۰۹(۲۳۷) ۲۴(۹) |
تیم ملی: تیم ملی
| ۱۹۵۸-۱۹۷۴ | اسکاتلند | ۵۵(۳۰) |
دنیس لا (به انگلیسی: Denis Law)‏ (زادهٔ ۲۴ فوریه ۱۹۴۰ – درگذشتهٔ ۱۷ ژانویهٔ ۲۰۲۵) بازیکن فوتبال بود که کارنامه درخشانی بین دهه ۵۰ تا دهه ۷۰ به عنوان مهاجم از خود به جای گذاشته‌است. بیشتر شهرت لا به دلیل یازده سال بازی در تیم منچستر یونایتد است که رکورد خارق‌العاده ۲۳۷ گل در ۴۰۹ بازی را از خود به جای گذاشت و به همین دلیل به لقب "پادشاه" و "لامن" که بیشتر هواداران از آن استفاده می‌کنند شناخته می‌شود. او تنها اسکاتلندی تاریخ است که موفق شده به عنوان بهترین بازیکن فوتبال اروپا دست پیدا کند. او همچنین بعد از بابی چارلتون و وین رونی سومین گلزن برتر تاریخ باشگاه منچستر یونایتد نیز محسوب می‌شود.
رکورد بیشتر گل زده در یک فصل با ۴۶ گل زده نیز در اختیار او می‌باشد. در اسکاتلند نیز لا در کنار کنی داگلیش هر دو با ۳۰ گل زده بهترین گلزن تاریخ تیم ملی محسوب می‌شوند اما بخاطر میانگین گلزنی بهتر لا، رسانه‌ها او را به این عنوان انتخاب می‌کنند.
مثلث افسانه‌ای او در کنار سر بابی چارلتون و جرج بست توانست لیگ‌قهرمان ۱۹۶۸ را با منچستريونايتد کسب کند؛ هر سه آنها موفق به کسب توپ طلا شدند.
سابقه باشگاهی

لا بازی خود را از باشگاه هادرسفیلد تاون آغاز کرد. او در سال ۱۹۶۰ با رکورد ۵۵۰۰۰ پوند از هادرزفیلد به منچستر سیتی پیوست. بعد از یک سال بازی در منچستر سیتی لا با مبلغ ۱۱۰۰۰۰ پوند به تیم ایتالیایی تورینو پیوست اما بعد از گذشت چند ماه بازی ناموفق در این تیم در سال ۱۹۶۲ با مبلغ ۱۱۶۰۰۰ پوند به منچستر یونایتد پیوست. چند سال بعد قدرت گلزنی و همکاری وی با جورج بست و بابی چارلتون دو عنوان لیگ را در سال‌های ۱۹۶۵ و ۱۹۶۷ برای منچستر یونایتد به ارمغان آورد. مثلث جورج بست، بابی چارلتون و دنیس لا در تاریخ لیگ برتر به تثلیث مقدس معروف است. لا در بازی‌های اروپایی نیز قدرت گلزنی خود را با چهار هت تریک نشان داد اما جشن پیروزی فینال جام اروپایی ۱۹۶۸ را به خاطر آسیب دیدگی از دست داد. وی در سال ۱۹۷۳ به منچسترسیتی بازگشت. دنیس لا در همان سال بازنشسته شد.
سابقه ملی

لا اولین بازی ملی خود را در سن ۱۸ سالگی انجام داد و اگرچه تنها در یک دوره جام جهانی (۱۹۷۴ )بازی کرد، ۳۰ گل برای کشورش به ثمر رساند. او برای بازی در تیم فیفا «بقیه‌ی جهان» انتخاب شد که در سال ۱۹۶۳ مقابل انگلستان به میدان رفت و در بازی گلزنی هم کرد.
تصویر او در سال 2011 مجسمه سنگی آهنی که یادبود گل های باشکوه در دوران اوجش بود.
پریسیلا تیلور

| پریسیلا تیلور | پریسیلا تیلور |
| --- | --- |
عضو کمیسیون شهرستان پالم بیچ از ناحیه ۷: عضو کمیسیون شهرستان پالم بیچ از ناحیه ۷
دوره مسئولیت ۱۶ نوامبر ۲۰۱۰ – ۲۲ نوامبر ۲۰۱۶: دوره مسئولیت ۱۶ نوامبر ۲۰۱۰ – ۲۲ نوامبر ۲۰۱۶
پس از: آدی ال. گرین
پیش از: مک برنارد
عضو  مجلس نمایندگان فلوریدا از حوزهٔ هشتاد و چهارم: عضو  مجلس نمایندگان فلوریدا از حوزهٔ هشتاد و چهارم
دوره مسئولیت ۲ نوامبر ۲۰۰۴ – ۱۳ ژوئیه ۲۰۰۹: دوره مسئولیت ۲ نوامبر ۲۰۰۴ – ۱۳ ژوئیه ۲۰۰۹
پس از: جیمز «هنک» هارپر، جونیور.
پیش از: مک برنارد
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: ۳۱ دسامبر ۱۹۴۹ ‏(۷۵ سال)
حزب سیاسی: دمکراتیک
محل تحصیل: دانشگاه بری (لیسانس علوم) دانشگاه آتلانتیک پالم بیچ (کارشناسی ارشد مدیریت بازرگانی)
تخصص: تاجر زن
پریسیلا آن تیلور (زاده ۳۱ دسامبر ۱۹۴۹) یک تاجر و سیاستمدار دموکرات وست پالم بیچ، فلوریدا است که قبلاً به عنوان کمیسر شهرستان پالم بیچ برای ناحیه ۷ خدمت می‌کرد.
تیلور در ۳۱ دسامبر ۱۹۴۹ به دنیا آمد. او مدرک لیسانس خود را در دانشگاه بری در سال ۱۹۹۷ و کارشناسی ارشد مدیریت کسب‌وکار خود را در دانشگاه آتلانتیک پالم بیچ در سال ۱۹۹۹ به دست آورد.
پرسیوال پی. باکستر

| پرسیوال پروکتور باکستر | پرسیوال پروکتور باکستر |
| --- | --- |
۵۳م فرماندار مین: ۵۳م فرماندار مین
دوره مسئولیت January 31، ۱۹۲۱ – January 7، ۱۹۲۵: دوره مسئولیت January 31، ۱۹۲۱ – January 7، ۱۹۲۵
پس از: Frederic Hale Parkhurst
پیش از: اون بروستر
عضو خانه نمایندگان مین: عضو خانه نمایندگان مین
دوره مسئولیت ۱۹۱۶–۱۹۱۹: دوره مسئولیت ۱۹۱۶–۱۹۱۹
عضو سنای مین: عضو سنای مین
دوره مسئولیت ۱۹۰۹–۱۹۱۰ ۱۹۱۹–۱۹۲۱: دوره مسئولیت ۱۹۰۹–۱۹۱۰ ۱۹۱۹–۱۹۲۱
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: November 22، ۱۸۷۶ پورتلند، مین، U.S.
درگذشته: ۱۲ ژوئن ۱۹۶۹ (۹۲ سال) پرتلند، مین، U.S.
حزب سیاسی: جمهوری‌خواه
محل تحصیل: کالج بودین مدرسه حقوق هاروارد
پرسیوال پروکتور باکستر (Percival Proctor Baxter) (زادهٔ ۲۲ نوامبر ۱۸۷۶- درگذشتهٔ ۱۲ ژوئن ۱۹۶۹)، سیاستمدار و نوع‌دوست آمریکایی اهل ایالت مِین بود. او که فرزند جیمز فینی باکستر، شهردار مِین و چهرهٔ برجستهٔ صنعت کنسروسازی بود، از سال ۱۹۲۱ تا ۱۹۲۵ به‌عنوان پنجاه‌وسومین فرماندار ایالت مِین آمریکا فعالیت کرد. او که نیکوکاری سرشناس بود، چندین قطعه زمین از جمله باکستر وودز (پورتلند)، پارک ایالتی جزیرهٔ مک ورث (فالموث) و پارک ایالتی باکستر (بخش پیسکاتاکیس) را صرف امور خیریه کرد.
اوایل زندگی

باکستر در خانواده‌ای ثروتمند در پورتلند به دنیا آمد. پدرش جیمز فینی باکستر در این شهر شش دوره شهردار بود و در صنعت کنسروسازی ثروت هنگفتی اندوخته بود. در سال ۱۸۹۴، او از دبیرستان پورتلند و در سال ۱۸۹۸ از کالج بودین فارغ‌التحصیل شد. باکستر، هنگام اقامت در بودوین، مجلهٔ ادبی مدرسه، به نام کوئیل، را پایه‌گذاری کرد. بعدها در سال ۱۹۰۱، او مدرک حقوق خود را از دانشگاه هاروارد دریافت کرد. باکستر در پورتلند وارد کسب‌وکار املاک و مستغلات خانوادگی شد. او هفت خواهر و برادر داشت. بااین‌حال، قصد داشت بخش عمدهٔ ثروت خانوادگی را به ارث ببرد.
هنگامی که باکستر فرماندار بود، قطعهٔ بزرگی از زمین جنگلی را به مردم مِین بخشید که به پارک ایالتی باکستر تبدیل شد. او گفت: «مرگ حق است. آثار انسان عمر چندانی ندارد. ساختمان‌ها فرو می‌ریزند، بناهای تاریخی رو به زوال می‌روند و ثروت ناپدید می‌شود، اما کتاهدین با همهٔ شکوه و عظمتش، باید همیشه کوه اهالی مِین باقی بماند».
باکستر همچنین از مخالفان سرسخت کو کلاکس کلان مِین بود؛ این گروه از فعالیت‌های دشمن سیاسی و جانشینش رالف آون بروستر، حمایت می‌کرد.
سابقهٔ انتخاباتی

سنای ایالت مِین، ۱۹۱۰–۱۹۰۹
مجلس نمایندگان مِین، ۱۹۱۹–۱۹۱۶
سنای ایالت مِین، ۱۹۲۱–۱۹۱۹ (نایب‌رئیس در سال ۱۹۲۱)
فرماندار مِین، ۱۹۲۴–۱۹۲۱ (پس از مرگ فرماندار فردریک هیل پاخکورست و برای یک دوره انتخاب شد).
شکست در کارزار انتخابات برای مجلس سنای ایالات متحده-۱۹۲۶
پارک ایالتی باکستر

تاریخ باکستر با پارک ایالتی باکستر و همین‌طور کوه کتاهدین، مرتفع‌ترین نقطهٔ مِین (بالاترین برآمدگی در کتاهدین، قلهٔ باکستر نام دارد)، درهم آمیخته است و نام او را یدک می‌کشد.
در سال ۱۹۰۳، باکستر اولین‌بار برای ماهی‌گیری به منطقهٔ اطراف کتاهدین رفت. در سال ۱۹۸۵، انجمن مالکان مِین از ایالت خواسته بود تا آن منطقه از جنگل‌های مِین را به پارک ایالتی تبدیل کند تا برای توریست‌ها جذاب باشد. در سال ۱۹۱۱، لایحه‌ای برای تبدیل این منطقه به پارک ملی ایالات متحده مطرح شد، اما هیچ‌یک از طرح‌ها به نتیجه نرسید. در سال ۱۹۱۶، باکستر پویش خود را برای تبدیل منطقه به پارک ایالتی آغاز کرد. در سال ۱۹۲۰، او گروهی از سیاستمداران را به قلهٔ پامولا برد و از لبهٔ کوه تا قله عبور داد (که اکنون قلهٔ باکستر نامیده می‌شود).
باکستر در سال ۱۹۲۱ در یک سخنرانی گفت:
«مِین به‌خاطر دو هزار و پانصد مایل نوار ساحی و جزیره‌های بی‌شمار، دریاچه‌ها و برکه‌ها، جنگل‌ها و رودخانه‌هایش معروف است. اما پارک کوه کتاهدین شکوهی مانگار و یادبودی ارزشمند برای بزرگداشت اولین و شروع دومین قرن پذیرش مین به‌عنوان ایالت باقی خواهد ماند. این پارک برای آیندگان ما موهبت خواهد بود و آنها درمی‌یابند آنچه ما برایشان ساخته‌ایم بسیار خردمندانه‌تر از چیزی بوده که نیاکانمان برای ما انجام دادند».
اغلب زمین‌های اطراف کتاهدین در آن ایام به شرکت کاغذ بزرگ شمالی تعلق داشت. پس از سقوط ۱۹۲۹، این شرکت با فروش ۶۰۰۰ آکر (۲۴ کیلومتر مربع) از زمین‌های اطراف کوه به مبلغ ۲۵۰۰۰ دلار در سال ۱۹۳۰ به باکستر موافقت کرد. باکستر هم به نوبهٔ خود، این زمین را به این شرط به دولت واگذار کرد که «همیشه برای پارک عمومی و اهداف تفریحی استفاده شود و نیز در وضعیت طبیعت بکر و وحشی باقی بماند و به‌عنوان پناهگاه حیوانات وحشی و پرندگان نگهداری شود. از این به بعد، هیچ جاده یا راهی برای وسایل نقلیهٔ موتوری روی آن یا در آن ساخته نشود».
در سال ۱۹۳۱، این پارک به افتخار او نام‌گذاری شد. باکستر قصد داشت املاکی را به پارک اضافه کند، اما اغلب با مخالفت افرادی روبه‌رو می‌شد که تمایلی به فروش نداشتند یا تبادل-هایی موقتی انجام می‌دادند تا امکان ادامهٔ عملیات الوار پیش از تکمیل تملک زمین فراهم شود. باکستر، با اشاره به این‌که به دولت فدرال اعتمادی ندارد، در برابر تلاش‌هایی که برای تبدیل پارک به پارک ملی انجام می‌شد، مقاومت کرد. او پیمان‌های محدودیت‌آور متفاوتی را در مورد این پارک وضع کرد تا امروز این پارک در واقع بخشی از ادارهٔ حفاظت از محیط زیست نباشد. این نهاد مدیریت پارک‌های دیگر ایالت را برعهده دارد. در عوض، این پارک امروزه از سوی ادارهٔ پارک ایالتی باکستر مدیریت می‌شود.
در سال ۱۹۶۲، باکستر که ۸۷ ساله بود، بیست‌وهشتمین سند خود را اهدا کرد. این پارک امروز شامل ۳۱۴ مایل مربع (۸۱۰ کیلومتر مربع) است. باکستر بدون این‌که ازدواج کند، فوت کرد و ۷ میلیون دلار برای نگهداری از این پارک به میراث گذاشت.
جمهوری‌خواه ضد-طایفه

دوران تصدی باکستر در مقام فرماندار همزمان با ظهور کو کلاکس بزرگ به‌عنوان گروهی در ایالت مِین و سیاست ملی بود. اگرچه باکستر دشمن سرسخت بزرگ بود، اما با نفوذ سناتورهای ایالتی رالف اُ. بروستر، مارک آلتون بارویس، هاجدون بازل و دیگران که در اوایل دههٔ ۱۹۲۰ از لایحه‌هایی حمایت می‌کردند که کمک مالی به مدارس محلی را کاهش می‌داد، بدین ترتیب، «مسئله‌ای تفرقه‌انگیز» میان جوامع پروتستان و کاتولیک مِین ایجاد کرد. بروستردر سال ۱۹۲۵، جانشین باکستر در مقام فرماندار شد. در سال ۱۹۲۸، هنگامی که بروستر برای انتخابات مجلس سنای ایالات متحده کاندیدا شده بود، باکستر آشکارا او را به‌عنوان عضو بزرگ متهم کرد و به تضمین پیروزی فردریک هیل، سناتور کنونی ایالات متحده، کمک کرد.
سایر فعالیت‌ها

در سال ۱۸۹۶، باکستر به تعدادی از همکلاسی‌های دوران تحصیل خود در بودوین پیوست و به بَث، مِین سفر کرد. ویلیام جنینگز برایان، نامزد دموکرات ریاست‌جمهوری، قرار بود در آنجا سخنرانی کند. باکستر و همراهانش به‌خاطر بروز رفتارهای ناهنجار دستگیر شدند. اگرچه همراهان باکستر به اشتباه خود اعتراف کردند، فرماندار آینده با کمک پدرش، جیمز فینی باکستر، شهردار پورتلند، این اتهامات را نپذیرفت و موفق شد سوءپیشینهٔ خود را از بین ببرد.
در سال ۱۹۵۳، باکستر جزیرهٔ مک ورث را به ایالت اهدا کرد. او همچنین خانهٔ تابستانی خود در فالموث، مِین را برای احداث مدرسهٔ دولتی باکستر ویژهٔ ناشنوایان (که در سال ۱۹۵۷ از مدرسهٔ ناشنوایان مِین پایه‌گذاری شد) واگذار کرد که تا امروز فعال است.
باکستر به‌خاطر دلبستگی عمیقش به حیوانات و پایبندی به رفتار انسانی با آن‌ها مشهور بود. وقتی در زمان فرمانداری باکستر، سگش، گری مُرد، دستور داد پرچم‌ها در کاخ ایالتی نیمه‌افراشته شود که خشم برخی از گروه‌های کهنه‌سربازان را برانگیخت. باکستر به چندین جامعهٔ انسانی در سراسر کشور تعلق داشت که یکی از آن‌ها، انجمن مبارزه با کالبدشناسی حیوانات زندهٔ نیوانگلند، او را به «بزرگ‌ترین فرماندار آمریکا با رفتاری انسانی» بدل کرد.
پس از مرگ تئودور اف. گرین از رودآیلند در ۱۹ مه سال ۱۹۶۶، باکستر به سالخورده‌ترین فرماندار سابق ایالات متحده بدل شد.
باکستر در پورتلند چشم از جهان فروبست و خاکسترش را در پارک پراکندند.
پرسیوال پروکتور باکستر در سال ۱۸۹۸
بنای یادبود خانواده باکستر در گورستان همیشه سبز.
عضو انتهایی

عضو انتهایی (انگلیسی: Endmember) در کانی‌شناسی به کانی‌ای گفته می‌شود که در انتهای طیف یک کانی از نظر خلوص ترکیب شیمیایی خود قرار دارد. کانی‌ها معمولاً به‌عنوان محلول جامدهایی با ترکیب‌های متغیر برخی عناصر شیمیایی توصیف می‌شوند، نه به‌عنوان موادی با یک فرمول شیمیایی دقیق. ممکن است در یک گروه یا سری از کانی‌ها، دو یا چند عضو انتهایی وجود داشته باشد.
برای مثال، فورستریت (Mg
2SiO
4) و فایالیت (Fe
2SiO
4) دو عضو انتهایی سری الیوین در محلول جامد هستند که در ترکیب شیمیایی خود دارای مقادیر متغیری از Mg2+
 و Fe2+
 هستند؛ بنابراین، فرمول شیمیایی الیوین را می‌توان بهتر به‌صورت Mg
(2-x)Fe
xSiO
4 یا Mg
xFe
(2-x)SiO
4 نمایش داد.
به‌عنوان نمونه‌ای دیگر، کانی‌های سیلیکات گروه فلدسپات را می‌توان به‌عنوان یک محلول جامد از اعضای انتهایی ارتوکلاز (KAlSi
3O
8)، آلبیت (NaAlSi
3O
8) و آنورتیت (CaAl
2Si
2O
8) توصیف کرد. یک فلدسپات خاص می‌تواند مقادیر متغیری از پتاسیم (K)، سدیم (Na) و کلسیم (Ca) داشته باشد.
معدن میر

| 0 | 1 |
| --- | --- |
معدن میر در جمهوری یاقوتستان: معدن میر در جمهوری یاقوتستان
مکان: مکان
Mir MineLocation in Russia: Mir MineLocation in Russia
موقعیت: میر، جمهوری یاقوتستان
Region: سیبری
کشور: روسیه
مختصات: ۶۲°۳۱′۴۵″ شمالی ۱۱۳°۵۹′۳۶″ شرقی﻿ / ﻿۶۲٫۵۲۹۱۷°شمالی ۱۱۳٫۹۹۳۳۳°شرقی﻿ / 62.52917; 113.99333
تولید: تولید
تولیدات: الماس
تولید: ۱۰ میلیون قیراط (۲۰۰۰ کیلوگرم) در هر سال
سال مالی: دهه ۱۹۶۰ میلادی
تاریخچه: تاریخچه
آغاز به کار: ۱۹۵۷
پایان کار: ۲۰۰۴
مالک: مالک
شرکت: حسین فولادی
سال مالکیت: ۱۹۹۲
معدن میر (روسی: кимберлитовая алмазная трубка «Мир»؛ انگلیسی: مجرای الماس کیمبرلیت «صلح») که به آن معدن میرنی نیز گفته می‌شود ، یک معدن الماس روباز است که در میرنی، جمهوری ایاکا در منطقه سیبری در شرق روسیه واقع شده است. این معدن بیش از ۵۲۵ متر (۱۷۲۲ فوت) عمق (چهارمین معدن دنیا از لحاظ عمق) و قطری بیش از ۱۲۰۰ متر (۳ هزار و ۹۰۰ فوت) دارد و همچنین یکی از بزرگ‌ترین گودال‌های حفر شده در جهان است.
استخراج از این معدن به‌صورت روباز در سال ۱۹۵۷ آغاز شد و در سال ۲۰۰۱ متوقف شد. این معدن از سال ۲۰۰۹، به‌عنوان یک معدن الماس زیرزمینی راه اندازی شده است.
جنگ استقلال موزامبیک

جنگ استقلال موزامبیک (انگلیسی: Mozambican War of Independence) نزاعی مسلحانه میان گروه‌های مسلح وابسته به جبهه آزادیبخش موزامبیک و نظامیان پرتغالی بود که موزامبیک را اشغال کرده بودند. این جنگ در ۲۵ سپتامبر ۱۹۶۴ شروع شد و با امضای قرار داد آتش‌بس میان طرفین در ۸ سپتامبر سال ۱۹۷۴ و مذاکراتی که در سال ۱۹۷۵ به استقلال این کشور منتهی شد، به پایان رسید.
پیشینه > جنگ‌های پرتغال

جنگ‌های پرتغال علیه گروه‌های مسلح آنگولا در سال ۱۹۶۱ شروع شد. در این جنگ‌ها گروه‌های مسلح خواهان استقلال سرزمین‌های آفریقایی بودند که به مدت ۴۰۰ سال توسط پرتغال اشغال شده بود و با این اشغالگری امپراتوری پرتغال را ایجاد کرده بودند.
پیشینه > شروع درگیری در موزامبیک

در موزامبیک درگیری‌ها بعد از آن شروع شد که ساکنان بومی در این کشور شاهد رفتارهای بد و سوء استفاده اشغالگران پرتغالی در سرزمین‌هایشان شدند. بومیان موزامبیک با مشاهده برخورد استعمارگران پرتغالی متوجه شدند که آن‌ها تنها بدنبال منافع اقتصادی خود هستند و کشورهای آفریقایی تحت استعمار نمی‌توانند زندگی سنتی خود را ادامه دهند. علاوه بر این از دسترسی به آموزش‌هایی که پرتغالی‌ها در اختیار دارند محرومند و نمی‌توانند به مهارت‌های شغلی دست بیابند.
در چنین وضعیتی بود که درک منافع ملی در بسیاری از مردم موزامبیک افزایش یافت و در عین حال تن دادن به حاکمیت بیگانگان برایشان سخت‌تر شد. این آگاهی بعد از آن بیشتر شد که بعد از جنگ جهانی دوم جنبش‌های حق تعیین سرنوشت در کشورهای آفریقایی گسترش یافت. در مقابل بسیاری از روشنفکران و آفریقایی‌هایی که در رابطه‌های تنگاتنگ با حاکمان پرتغالی کار کرده بودند به ویژه کسانی که در شهرهای پیشرفته زندگی می‌کردند با جنبش‌های حق تعیین سرنوشت در آفریقا با بی میلی و شک برخورد می‌کردند. عکس‌العمل پرتغال در مقابل جنبش‌های حق تعیین سرنوشت این بود که حضور نظامی خود را در مناطق مستعمره افزایش دهند و در عین حال پروژه‌هایی را در جهت توسعه این منطقه‌ها شروع کنند. مقامات پرتغالی همچنین تلاش کردند بسیاری از روشنفکران مخالف با جنبش حق تعیین سرنوشت را به کشورهای مجاور بفرستند تا از آنجا بتوانند تنش‌های سیاسی مورد نظرشان را در موزامبیک طراحی کنند.
پیشینه > تشکیل جبهه آزادیبخش موزامبیک

تشکیل جبهه آزادیبخش موزامبیک و حمایت اتحاد جماهیر شوروی، چین، کوبا، یوگسلاوی، بلغارستان، تانزانیا، زامبیا، مصر و الجزایر با حمایت تسلیحاتی از این جنبش‌ها و اعزام مشاوران برای کمک‌های فکری به آن‌ها به جنگی منتهی شد که نزدیک به یک دهه ادامه داشت.
تعادل قوا

از نقطه نظر نظامی، ارتش کلاسیک پرتغال در جنگ استقلال موزامبیک دست بالا را داشت، با این وجود موزامبیک موفق شد که در ۲۵ ژوئن سال ۱۹۷۵ بعد از کودتایی که در پرتغال انجام شد و نامش انقلاب میخک گذاشته شد به حاکمیت ۴۷۰ ساله استعمار پرتغال در شرق آفریقا پایان دهد.
علت کودتا

به نوشته مورخین کودتای نظامی در پرتغال به دلایل مختلفی از جمله اعتراض به برخورد نیروهای پرتغالی با ساکنان بومی موزامبیک و نیز افزایش دیدگاه‌های مارکسیستی در میان کادرهای نظامی ارتش پرتغال صورت گرفته‌است. یکی از دیگر دلایلی که مورخین به آن اشاره می‌کنند افزایش فشارهای جامعه جهانی علیه جنگ‌های استعماری پرتغال بوده‌است.
بیلان

جنگ استقلال موزامبیک ۶۵۳۰۰ کشته برجا گذاشت. کشته‌های این جنگ شهروندانی بودند که اکثریت قربانیان در این جنگ را تشکیل می‌دادند. در طرف مقابل ۳۵۰۰ تن از نیروهای پرتغالی نیز بدست استقلال طلبان کشته شدند. گفته می‌شود که ۱۰۰۰۰ نفر دیگر نیز از مزدورانی که پرتغال وارد این جنگ کرده بود بدست نیروهای استقلال طلب کشته شده‌اند. این جنگ یکی از خونین‌ترین جنگ‌هایی است که در قاره آفریقا وجود داشته‌است.
نتیجه جنگ استقلال

استقلال موزامبیک صلح را در پی خود نداشت چرا که در سال‌های بعد از استقلال جنگی داخلی در این کشور شروع شد.
اوستا

برای دیگر کاربردها، اوستا (ابهام‌زدایی) را ببینید.
| اوستا | اوستا |
| --- | --- |
ترجمهٔ فرانسوی اوستا توسط ایگنسی پیتراشفسکی، برلین، ۱۸۵۸: ترجمهٔ فرانسوی اوستا توسط ایگنسی پیتراشفسکی، برلین، ۱۸۵۸
اطلاعات: اطلاعات
دین: مزدیسنا
زبان: اوستایی
اَوِستا گردآمده ای از کتاب‌های دینی در مَزدَیَسنا است که به زبان اوستایی نوشته شده است. این گردآمده در دورهٔ ساسانیان دارای بیست و یک بخش بوده است، اما امروزه پنج بخش از آن برجای مانده است ،  از یَسنا (شامل گاهان)، یَشت‌ها، وَندیداد، ویسپَرَد و خُرده‌اوستا.
واژه‌شناسی

واژه ی اوستا از نگاه ریشه و چمِ لغوی مشخص نیست. واژه ی اوستا در متن اوستایی نیامده است و در پارسی میانه (پهلوی) به صورت abestāg/apestāk آمده است. این واژه برای نخستین بار در سنگ نبشته های کَرتیر در زمان ساسانیان به کار رفته است. در متن پارسی نو: اوستا، در متن‌های تاریخی عربی: بستاه، البستاه، البستا، الابستا، الابستاق آمده است. اشپیگل آن را برگرفته از ā-vista به چم «دانش» و هم‌ریشه با «ودا» می‌داند، یوستی آن را هم‌خانواده با واژهٔ اوستایی afsman- (به معنی «بیت») می‌داند. آندرِئاس و گِلدنر برگرفته از upa+stā به چم پایه و اساس می‌دانستند، بارتُلُمه بنیان آنرا upa-stāv می‌داند و چم آنرا «ستایش» می‌آورد. هِنینگ آن را با واژهٔ əpštāwan سُغدی «اندرز، سفارش» هم پیوند می‌داند. دانشمند ژاپنی ایتو صورت باستانی *apa-stā-ka را در معنی «[متنِ] درنیافتنی، [متنِ] ژرف» پیشنهاد کرده است. بسیاری پژوهشگران پیشنهاد بارتلمه را پذیرفتنی‌تر می‌دانند.
ریشه‌های این واژه «اَبِستاگ» در پارسی میانه برگرفته از «*اوپَ-سْتاوَکَ- (*upa-stāvaka-)» (ستایش) در ایرانی باستان است.
در مُجمَل التواریخ آمده است:
و زردشت کتاب بستاق که ایشان ابستا و وستا خوانند بر گشتاسب عرضه کرد.
همچنین خاقانی در سروده‌اش آورده است:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| چو اینجا معنی قرآن ندانم |  | روم آنجا که آبستا بخوانم |
|  |  |  خاقانی |
گاهشماری اوستا

بخش‌های اوستا در دوران‌های گوناگون به‌دست کسان پرشماری نوشته شده‌اند، ولی از آن میان تنها بخشی از سرودها از آنِ خود زرتشت است. نوشته‌های اوستا دربرگیرنده است از نیایشِ اهورا مزدا و اَمِشاسْپَندان و دیگر ایزدان و نمادهای طبیعت و بایسته‌های آدمی در جهان بهشت و دوزخ و داستان‌های میهنی(ملی) .
گویند پس از آنکه اسکندر مقدونی کاخ پادشاهی ایران را آتش زد، اوستای قدیم را نیز که شامل ۸۱۵ فصل بود سوزاند. بلاش اشکانی فرمان داد تا اوستای پراکنده را از شهرهای ایران گرد آورند. اردشیر بابکان، تنسر را مأمور سامان دادن آن کرد. پسرش شاپور یکم کار پدر را دنبال کرد و سرانجام پس از گردآوری اوستا از آن جمله ۳۴۸ فصل به دست آمد که آن‌ها را به همان شیوهٔ کهن به بیست و یک نسک (کتاب) بخش کردند و نام‌ها و شرحِ این نسک‌ها در کتابِ پهلوی دینکرد و کتاب‌های دیگر آمده است. نسک‌های بیست و یک‌گانه اوستا به سه بهر بخش می‌شده‌اند:
نسک‌های گاسانیک در دانش و کار مینوی.
نسک‌های داتیک در دانش و کار جهانی.
نسک‌های هاتَک مانسَریک در آگاهی از کردارهای میانِ جهانِ مینوی و جهانِ خاکی.
اوستای امروزی دارای بخش‌های زیر است:
یسنا (گاهان بخشی از یسناست)
یشتها
وندیداد
ویسپرد
خرده‌اوستا
سروده‌های «یشت» (که به زرتشت نسبت داده می‌شوند، ولی کمابیش می‌توان گفت که وی آن‌ها را نسروده است) در اوستای نو جای دارند و گمان می‌رود که وابسته به دورهٔ هخامنشی (۶۴۸ تا ۳۳۰ پیش از میلاد) اند. «وندیداد» نیز که در اوستای نو جای دارد، گمان می‌رود که دیرتر و در زمان پارت‌ها (۱۴۱ پیش از میلاد تا ۲۲۴ میلادی) سروده شده باشد. «ویسپرد» دربرگیرندهٔ تازه‌ترین بخش اوستاست که به زبان پارسی میانه نوشته شده و به دورهٔ ساسانی (۲۲۶ تا ۶۵۱ میلادی) برمی‌گردد. در زمان ساسانیان نیز بخش‌های باقی‌مانده از آن کتاب بزرگ با افزودن آنچه در یادها مانده بود گردآوری شده و سرانجام در سده‌های پنجم و ششم هجری بار دیگر این کتاب گردآوری شد که به صورت امروزین درآمد. پژوهشگران ۲۱ نسک ساسانی را به ۳۴۵٬۷۰۰ کلمه برآورد کرده‌اند و امروز ۸۳٬۰۰۰ کلمه در اوستای فعلی موجود و باقی به تاراج حادثات رفته است.
کهن‌ترین نگارش دست‌نویس اوستا، اکنون در کپنهاک پایتخت دانمارک است و در سال ۱۳۲۵ میلادی نگاشته شده است. این نگارش را خاورشناس سرشناس دانمارکی وِستِرگارد (Westergaard) با خود از ایران به اروپا برد.
گاهشماری اوستا > دست به دست شدن نخستین

گمان می‌رود که برخی از نوشتارهای اوستا پیش از نوشته شدن سده‌ها به گونهٔ گفتاری نگاه داشته شده‌اند. «کتاب ارداویراف» که در سدهٔ ۳ یا ۴ پس از میلاد نوشته شد، بیان می‌کند که گات‌ها و برخی از دیگر نوشته‌های موجود در اوستا پیش از یورش اسکندر مقدونی به ایران موجود بوده‌اند. بر پایهٔ دیدگاه نویسندهٔ «ارداویراف‌نامه»، «دِژِ نِپِشت» (کتابخانهٔ کاخ) در یک آتش‌سوزی به‌دست اسکندر مقدونی ویران شد. با این همه، هیچ‌یک از این ادعاها را نمی‌توان تأیید کرد؛ چرا که اگر این متون وجود داشته‌اند اکنون هیچ اثری از آن‌ها نیست.
اما راسموس کریستیَن راسک نتیجه‌گیری کرد که این متون باید باقی‌مانده یک ادبیات بسیار بزرگ باشند، همان گونه که پلینی بزرگ در اثر خود به نام «تاریخ طبیعی (پلینی)» یک موبد ازمیری را توصیف می‌کند که در قرن سوم قبل از میلاد «دو میلیون از قطعه سروده‌های زرتشت را تفسیر می‌کرد». همان‌طور که پیتر کلارک در «دین زرتشت، آشنایی با یک مکتب باستانی» (۱۹۹۸، برایتون) خاطرنشان می‌سازد که اگر «گات‌ها» و متون کهن‌تر «یسنا» فقط به‌طور شفاهی دست به دست می‌شده‌اند، احتمال حفظ کیفیت زبان قدیمی آن‌ها وجود نداشته است.
گاهشماری اوستا > ویرایش در دورهٔ اشکانی

بر پایه «دینکرد» که یک اثر نیمه‌مذهبی مربوط به سدهٔ ۹ میلادی است، شاه وَلَخش (شاه بلاش اشکانی) کوشش کرد که نویسه های ورجاوند(مقدس) را گرد آوری و تنظیم کند. چیزی از نتایج این کار (در صورت انجام شدن) باقی نمانده است.
گاهشماری اوستا > اندیشمندان اروپایی

متون اوستا نسبتاً دیر به دست متفکران اروپایی رسید. آبراهام آنکوئتیل – دوپرون در سال ۱۷۵۵ به شرق هند سفر کرد و این متون را در جوامع پارسی بدست آورد. او در سال ۱۷۷۱ این متون را براساس یک ترجمه به زبان فارسی نو توسط یک موبد پارسی به زبان فرانسوی منتشر کرد.
راسموس راسک در دیدار از بمبئی (مومبای کنونی) در سال ۱۸۲۰ چندین دست نوشته از اوستا را جمع‌آوری کرد و برای اولین بار با بررسی زبان اوستایی به این نتیجه رسید که این متون باید باقی‌مانده یک مجموعه بزرگ از متون مقدس پارس باستان و بلخ باشند.
متونی که راسک آن را جمع‌آوری کرد، اکنون در کتابخانه دانشگاه کپنهاک قرار دارند. دست نوشته‌های دیگر در خانه هند شرقی و موزه بریتانیا در لندن، کتابخانهٔ بودلیان در آکسفورد و در کتابخانه دانشگاه‌های مختلف پاریس نگهداری می‌شوند.
همچنین، نام خاورشناس و ایران‌شناس آلمانی فریدریش فون اشپیگل (به آلمانی: Friedrich von Spiegel) (زادهٔ ۱۱ ژوئیه ۱۸۲۰-مرگ ۱۵ دسامبر ۱۹۰۵)، استاد دانشگاه ارلانگن، در زمرهٔ نخستین خاورشناسانی شناخته می‌شود که در زمینهٔ پژوهش‌های زبان‌شناسی ایران و همین‌طور در زمینه‌های زبان‌های هندی و آیین زرتشت پژوهش‌های مؤثری انجام داده‌اند به‌طوری‌که آثار ارزنده‌ای از او به جای مانده است. این پژوهش‌ها و انتشارات به زودی با تحقیقات او پیرامون دین زرتشت و کتاب اوستا ادامه یافت. انتشار نسخهٔ توسعه‌یافتهٔ کتاب منسوخ اوستا، به همراه ترجمهٔ آن به زبان پهلوی (خلال سال‌های ۱۸۵۳–۱۸۵۸)، با انتشار نسخهٔ آلمانی و متن ضمیمه‌ای بود که توسط یک مفسر یادداشت شده بود در سال‌های (۱۸۶۵–۱۸۶۹) همراه شد.