مکاشفه (مذهب)
انواع > مکاشفه فردی

توماس آکویناس (معروف به حکیم آسمانی، فیلسوف ایتالیایی و متأَلِّه مسیحی) به دو نوع مکاشفه فردی از جانب خداوند اعتقاد داشت، «مکاشفه عام» و «مکاشفه خاص». در اینجا تصور می‌شود که مکاشفه و وحی مفهومی یکسان دارند. در «مکاشفه عام»، خداوند خود را از طریق خلقت خود آشکار می‌کند، به گونه‌ای که حداقل برخی از حقایق در مورد خداوند را می‌توان با مطالعه تجربی طبیعت، فیزیک، کیهان و غیره آموخت. «مکاشفه خاص» عبارت است از شناخت خداوند و سِیر در عالم معنا به طور مستقیم توسط بنیان وجودی فرد. در «مکاشفه خاص»، یک اتفاق فراطبیعی برای فرد رخ می‌دهد و راهی خارج از قوانین عادی جهان، برای او باز می‌شود. در «مکاشفه خاص» ممکن است اتفاقات ویژه‌ای چون نزول کتاب آسمانی بر فرد یا انجام معجزات توسط فرد، رخ بدهد. «مکاشفه خاص» به نوعی مکاشفه‌ای مستقیم و بی‌واسطه است و ارتباطی معنادار از جانب خداوند یا یک نیروی والاتر با یک شخص خاص برقرار می‌شود تا تبادل اطلاعات صورت گیرد.
اگرچه می‌توان آگاهی از وجود خداوند و برخی از صفات او را از طریق «مکاشفه عام» استخراج کرد، اما برخی از خصوصیات خداوند را تنها از طریق «مکاشفه خاص» می‌توان شناخت. توماس آکویناس معتقد بود که نمونه بارز یک «مکاشفه خاص»، مکاشفه خداوند در عیسی بوده است. پایه‌های اصلی الهیات دین مسیحیت، مانند تثلیث و حلول، و آموزه‌های کلیسا و کتاب مقدس مسیحیان انجیل، همگی از ثمرات «مکاشفه خاص» عیسی با خداوند بوده‌اند و اگر عیسی آن‌ها را مطرح نمی‌کرد، ممکن بود هیچ راه دیگری برای شناخت و درک این موضوعات وجود نداشته باشد. آموزه‌های محمد پیامبر اسلام نیز، ماهیتی اینگونه دارند. کتاب مقدس مسلمانان قرآن، نتیجه «مکاشفه خاص» خداوند در محمد بوده که منجر به پیدایش آخرین دین آسمانی، اسلام، شده است. «مکاشفه خاص» و «مکاشفه عام» در ذات خودشان، ماهیتی مکمل هم دارند نه متضاد هم. یعنی در درک یک «مکاشفه خاص»، ابتدا یک «مکاشفه عام» شرایط را فراهم می‌کند و پس از رخ دادن یک «مکاشفه خاص» نیز، شرایط بعدی برای رخ دادن یک «مکاشفه عام»، دست خوش تغییر می‌شود.
به گفته دومیترو استانیلوئه (یک کشیش مسیحی ارتدکس رومانیایی که متخصص الهیات بود)، موضع کلیسای ارتدکس شرقی (یکی از سه شاخهٔ اصلی مسیحیت) در تعریف «مکاشفه عام» و «مکاشفه خاص» در تضاد کامل با الهیات پروتستان (شاخه‌ای از مسیحیت) و کاتولیک (بزرگ‌ترین شاخه از کلیسای مسیحی) قرار دارد. این موضوع تفاوت آشکار بین «مکاشفه عام» و «مکاشفه خاص» را نشان می‌دهد. این مساله نشان می‌دهد که آموزه‌های حاصل از یک «مکاشفه خاص» در وحدت کامل با بقیه موضوعات پیرامونش قرار دارد. اما در یک «مکاشفه عام» امکان وجود نقصان و اختلاف وجود دارد و ممکن است یک «مکاشفه عام» به تنهایی برای رستگاری کافی نباشد. دومیترو استانیلوئه توضیح می‌دهد که در مسیحیت ارتدکس هیچ فرقی بین «مکاشفه عام» و «مکاشفه خاص» نیست و هر مکاشفه‌ی فراطبیعی‌ای که صرفاً برای اشخاص رخ دهد می‌تواند مبنای پیدایش یک دین یا یک فرقه جداگانه باشد.
«مکاشفه مستمر» یا قرارگیری شخص در یک جریان دايم از اطلاعات یزدانی، یک مقام الهی است که در آن خداوند همچنان به بیان اصول یا احکام الهی برای بشریت ادامه می‌دهد.
در قرن بیستم، اگزیستانسیالیست‌های مذهبی ادعا کردند که مکاشفه به خودی خود هیچ چیز خاصی نیست، بلکه خداوند یا نیرویی والاتر از طریق تماس با برخی مردم، حضور خود را اعلام می‌کند. از دیدگاه اگزیستانسیالیست‌ها، مکاشفه یا نتایج حاصل از آن پاسخی است که ذهن انسانی در برخورد با یک جریان یزدانی از خود بروز می‌دهد که نحوه پاسخ هر فرد به درخواست خداوند را نشان می‌دهد.
فیلسوف فریدریش نیچه در مورد تجربه شخصی خود از الهام و تعریف خود از «ایده مکاشفه» در اثر خود اینک انسان می‌نویسد:
آیا کسی در پایان قرن نوزدهم تعریف متمایزی از آنچه شاعران دوران کهن از کلمه الهام فهمیده‌اند، دارد؟ اگر نه، پس من آن را شرح خواهم داد. کسی که کوچکترین عقیده‌ای به خرافات در او باشد، به سختی می تواند ایده‌هایی چون حلول خداوند در بشر، سخن گفتن خداوند از دهان بشر و یا واسطه یک قدرت قادر مطلق شدن برای بشریت را، کاملاً کنار بگذارد. مکاشفه، یعنی اتفاقی که یک فرد عمیقاً متشنج و ناآرام را ناگهان با یقین و دقت وصف‌ناپذیری قابل مشاهده و شنیدنی می‌کند — در واقع آن فرد شروع به توصیف یک واقعیت ساده می‌کند. یکی می‌شنود — یکی علاقه‌ای ندارد. یکی مطلب را سریع می‌گیرد — نمی‌پرسد چه کسی این را می‌دهد: یک فکر ناگهان مانند برق به ذهن فرد می‌رسد، به ناچار و بی‌وقفه می‌آید، بدون تزلزل — من هرگز در اینگونه موارد چاره‌ای نداشته‌ام.