ایا صوفیه

| 0 | 1 |
| --- | --- |
Ayasofya  (ترکی استانبولی)  Ἁγία Σοφία  (یونانی) Sancta Sapientia  (لاتین) : Ayasofya  (ترکی استانبولی)  Ἁγία Σοφία  (یونانی) Sancta Sapientia  (لاتین) 
ایاصوفیه در سال ۵۳۷ ساخته شد و مناره‌هایی در قرن ۱۵ تا ۱۶ میلادی و زمانی که به مسجد تبدیل شد به آن افزوده شد: ایاصوفیه در سال ۵۳۷ ساخته شد و مناره‌هایی در قرن ۱۵ تا ۱۶ میلادی و زمانی که به مسجد تبدیل شد به آن افزوده شد
: 
مختصات: ۴۱°۰۰′۳۰″ شمالی ۲۸°۵۸′۴۸″ شرقی﻿ / ﻿۴۱٫۰۰۸۳۳°شمالی ۲۸٫۹۸۰۰۰°شرقی﻿ / 41.00833; 28.98000
مکان: فاتح، استانبول، ترکیه
طراح: ایزیدور میلتوس آنتمیوس ترالس
گونه:  ارتدکس کلیسا (ساختمان) (ح. 360–۱۲۰۴; ۱۲۶۱–۱۴۵۳)  کاتولیک کلیسا (۱۲۰۴–۱۲۶۱)  مسجد (۱۴۵۳–۱۹۳۴؛ ۲۰۲۰–تاکنون)  موزه (۱۹۳۵–۲۰۲۰) 
مواد: سنگ نما، آجر رومی
درازا: ۸۲ متر (۲۶۹ فوت)
پهنا: ۷۳ متر (۲۴۰ فوت)
بلندی: ۵۵ متر (۱۸۰ فوت)
آغاز ساخت: ح. 346
پایان ساخت: ۳۶۰؛ ۱۶۶۵ سال پیش (۳۶۰-خطا: زمان نامعتبر}})
تاریخ بزرگداشتِ: ۱۵ فوریه ۳۶۰
بازسازی: ۴۱۵ ۲۳ فوریه ۵۳۲–۲۷ فوریه ۵۳۷ ۱۸۴۷–۱۸۴۹ ۲۰۰۲–۲۰۰۶
در بزرگداشتِ: حکمت مقدس، اشاره به شخص دوم تثلیث یا عیسی مسیح
وبگاه: 
 سایت میراث جهانی یونسکو:  سایت میراث جهانی یونسکو
بخشی از: مناطق تاریخی استانبول
معیار ثبت: فرهنگی: i, ii, iii, iv
شمارهٔ ثبت: ۳۵۶
تاریخ ثبت: ۱۹۸۵
 :  
ایاصوفیه (ترکی استانبولی: Ayasofya یونانی:Ἁγία Σοφία)، یک بنا و عبادتگاه تاریخی واقع در استانبول ترکیه است که به عنوان کلیسای جامع مسیحی ارتدوکس، کلیسای جامع کاتولیک رومی، مسجد عثمانی و یک موزه استفاده شده‌است. از ژوئیه سال ۲۰۲۰ این بنا توسط رئیس‌جمهور ترکیه دوباره به‌عنوان مسجد طبقه‌بندی شده‌است. ایاصوفیه از سوی سازمان یونسکو به عنوان میراث جهانی ثبت شده و مورد احترام مسیحیان و مسلمانان است و از مهم‌ترین مکان‌های گردشگری ترکیه محسوب می‌شود. این بنا یادگار امپراتوری روم شرقی و شاهکار معماری بیزانسی است و یک کلیسای مسیحیت شرقی بود که ساختمان فعلی آن در دوره امپراتوری بیزانس به سال ۵۳۲ میلادی بنا به دستور امپراطور روم ژوستینین یکم، ساخته شده‌است او بعد از قیامی که مردم روم راه انداختند برای نشون دادن شکون مسیحیت و قدرت امپراژوری روم دستور ساخت داد کلیسایی که او در ذهن داشت کاملا سبکی جدید بود و از معماری کلیساهای ان زمانکه به سبک باسیلیسکایی بود کاملا جدا بود . برای بازسازی بنا دو دانشمند که تا به حال در معماری فعالیت نکرده بودند به نام‌های ایسیدوروس (از میلتوس یا سوکلی فعلی) و آنتِمیوس (از تراللس یا آیدنلی فعلی) مأموریت یافتند. بنا با کار ۱۰ هزار کارگر در طول پنج سال و ده ماه و تحت نظر ۱۰۰ استاد باشی تکمیل شد و به تاریخ ۲۷ آرالیک ۵۳۷ افتتاح شد. این کلیسا نخست کلیسای بزرگ نام گرفت ساخت این کلیسا مشکلاتی داشت ریزش بنا ، زلزله ، از هم گسستگی بنا و فرو ریختن گنبد اصلا ان که مهم ترین قسمت بنا بود مشکلات زیادی به همراه داشت اما ژوستینین اصرار زیادی بر تموم شدن سریع کار داشت به همین دلیل دو دانشمند ابتکارات زیادی به خرج دادند آنها از نگه دارنده ها برای جلوگیری از هم گسستگی بنا استفادهکردند همچنین برای نگهداری گنبد اصلی بر روی پلن مستطیل بنا که به شدت کار سختی بود دو عدد نیم گنبد در کنارش قرار دادند تا از فروریختن ان جلو گیری شود سپس پس از تکمیل بنا نقاشی دیواری در آن انجام شد  . پس از فتح استانبول، سلطان محمد فاتح دستور داد کلیسای ایاصوفیه را به مسجد تبدیل کنند. سلیمان اول دستور داد نقاشی‌ها و نگارگری‌های داخل ایاصوفیه را بپوشانند تا نماز جمعه در آنجا خوانده شود. سلیم دوم به معمار سنان (Sinan) دستور داد که ایاصوفیه را مرمت کند. در زمان مراد سوم، مناره و منبر و محراب به ساختمان ایاصوفیه افزوده شد. در زمان مراد چهارم، آیاتی از قرآن به خط مصطفی چلبی در دیوارها و سقف ایاصوفیه نگاشته شد؛ علاوه بر این لوحه‌هایی دور تا دور سقف ایاصوفیه نصب شد که در آن نام الله، محمد، ابوبکر، عمر، عثمان، علی، حسن و حسین نوشته شده بود. این لوحه‌ها در زمان سلطنت عبدالمجید با الواح مدوری که به خط ابراهیم افندی نوشته شده بود، جایگزین گردید. پس از اعلام حکومت جمهوری در ترکیه و به قدرت رسیدن آتاترک، ایاصوفیه به موزه تبدیل شد و تا ۱۱ ژوئیه ۲۰۲۰ به همین شکل باقی ماند. در این تاریخ، با موافقت رجب طیب اردوغان، ایاصوفیه مجدداً به مسجد تبدیل شده و برای برگزاری مراسم عبادی آماده گردید. پس از تبدیل موزه ایاصوفیه به مسجد، جمعه ۲۴ ژوئیه ۲۰۲۰ پس از ۸۶ سال دوباره در این محل نماز جمعه برگزار شد.
ارتفاع گنبد بزرگ این مسجد از سطح زمین ۵۵ متر و قطر آن ۳۱ متر می‌باشد که به وسیلهٔ ۴۰ پشت‌بند بزرگ و روی چهار ستون اصلی سوار شده‌است.