stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
معماری ایرانی

برای دیگر کاربردها، معماری ایران را ببینید.
برج آزادی از معمار حسین امانت؛ معماری آن، تلفیقی از معماری هخامنشی، ساسانی و اسلامی است.
نگاره‌ای از تخت جمشید که از آثار ثبت شدهٔ ایران در میراث جهانی یونسکو نیز است.
معماری ایرانی دارای دانش بومی و پیشینه‌ای طولانی است و در طول تاریخ، همواره به عنوان یکی ازعالی‌ترین بخش هنر ایران شناخته شده‌است. این معماری در دوره‌های هخامنشیان، پارت‌ها و ساسانیان برتر بوده‌است و در دوران اسلامی نیز برتری خود را حفظ کرد. این معماری در ایران کنونی و بخش‌هایی دیگر از باختر آسیا، قفقاز و آسیای میانه گسترش دارد.
فرهنگ باستانی ایران، از سبک معماری عمیقی برخوردار است. ایلامی‌ها، هخامنشیان، هلنیستی‌ها و دیگر سلسله‌های پیش از اسلام، آثار سنگی برجسته‌ای را از عظمت معماری خود، به جای گذاشتند. چغازنبیل و پارسه از این آثار هستند و هر دو در سال ۱۹۷۹ میلادی، به عنوان میراث جهانی یونسکو شناخته شدند. مجموعه آثار رهبانی ارامنه ایران در سال ۲۰۰۸ م، به عنوان میراث جهانی یونسکو ثبت شد؛ معماری این مجموعه، نمایانگر ترکیبی از فرهنگ‌های بیزانس، پارسی و ارمنی است. از آغاز دوران اسلامی، دستاوردهای معماری سلسله‌های سلجوقی، ایلخانی و صفوی، منحصراً قابل توجه است. در این دوران، شهرهایی در ایران، نظیر نیشابور، اصفهان و شیراز در میان شهرهای بزرگ جهان اسلام قرار گرفتند و شمار بالای مساجد، مدرسه‌های اسلامی، زیارتگاه‌ها و کاخ‌های آن‌ها، یک سبک معماری ایرانی را شکل داد که در مجموعهٔ بزرگتر اسلامی قرار داشت.
در دوران شاهنشاهی پهلوی، دو گونه معماری در ایران، توسعه داده شد؛ نخستین نوع، تقلیدی از سبک معماری غربی بود که ارتباط کمی با اقلیم این کشور داشت و دومین نوع، تلاشی در جهت احیای معماری بومی ایرانی بود. به تدریج، مسئولان ایرانی از تقلید کورکورانه از غرب، دلسرد شدند و به پشتیبانی از سبک‌های بومی ایرانی که برای رفع نیازهای نوین، اصلاح شده بودند، پرداختند. از برجسته‌ترین نمونه‌های معماری این دوران، برج آزادی است. همچنین دو دورهٔ برجستهٔ نفوذ معماری غربی در ایران وجود دارد که نخستین آن در دوران قاجار بود. در دورهٔ دوم نیز که کلاً در دوران پهلوی رخ داد، کل معماری ایران دگرگون شد و ساختمان‌هایی با عنوان و کارکرد غربی در این کشور، متداول شدند. در گفتگوی سال ۱۳۹۷ خبرگزاری مهر و امیر منصوری، پژوهشگر معماری، این خبرگزاری به اهمیت ندادن مسئولان جمهوری اسلامی به برقراری پیوندی میان معماری و هویت تاریخی ایران اشاره داشت و اعلام کرد که یک سردرگمی در زمینهٔ معماری ایجاد شده‌است.
ویژگی‌های معماری ایرانی

پژوهشگرانی نظیر نادر اردلان، هانری استیرلن، داراب دیبا، محمدرضا حائری، و دیگران جایگاه مثبت فضا یا به عبارتی «فضا محوری» معماری ایرانی را در برابر «حجم‌انگاری» برخی دیگر از گونه‌ها، به عنوان مهم‌ترین خصیصه آن برشمرده‌اند.
در معماری ایرانی، با وجود خصایلی چون تناسب و زیبایی سردرها و گنبدها و ایوان‌ها خصلتی که بیشتر شایستهٔ بررسی است گوهر معماری ایرانی و منطق ریاضی و عرفانی آن است. درونگرایی و گرایش معماران ایرانی به سوی حیاط‌ها، پادیاوها، گودال باغچه‌ها، هشتی‌ها و کلاه فرنگی‌ها که شبستان‌ها را گرداگرد خود گرفته‌است، از دیرباز جزء منطق ایرانی بوده‌است.[نیازمند منبع]
پیش از این که تخت جمشید ساخته شود، صدها ایوان و شبستان با ستون‌های چوبی و سنگی در سراسر جهان متمدن آن روز ساخته شده بود، ولی نخستین بار در تخت جمشید می‌بینیم که ستون‌ها تا آخرین حد ممکن از هم فاصله گرفته‌اند با این که در بعضی از معابد کهن خارج از ایران (مثلاً مصر) فاصلهٔ دو ستون چیزی نظیر قطر آن‌ها بلکه اندکی کمتر است.[نیازمند منبع]
معمار ایرانی توانست وسیع‌ترین دهانه‌ها را با کست افزود پیمون‌ها به وجود بیاورد و آرایش‌های گوناگون و سرگرم‌کننده خلق کند؛ به گونه‌ای که ساختمان دو اشکوب به اندازه‌ای از هم دور شده که گویی اشکوب زیری بعدها بر آن افزوده شده‌است.[نیازمند منبع]
از امتیازات معماری ایرانی این است که هرگز از مکان هندسی همگن برای پوشش استفاده نشده و از اصطلاحات و نام چفدها (قوس) و طاق‌ها و گنبدها در زبان فارسی پیداست که بیشتر به شکل بیضی و تخم مرغ و بات (بیز) توجه داشته‌اند.در معماری ایرانی توجه بسیاری به نور وروشنایی شده و تاحد زیادی از تاریکی دوری جسته‌است و همچنین به استفاده از مصالح بومی در ساختمان سازی توجه شده‌است. معمار ایرانی بر استحکام و مقاومت و رعایت اصول سازه تأکید بسیاری داشته و به نظر می رسدکه ساختمان‌ها و ابنیه تاریخی برای کارکرد واستفاده بسیار طولانی بنا شده‌است.
ویژگی‌های معماری ایرانی > ضرورت پیمون در معماری ایرانی

پیمون نه تنها در نقشه و اندازهٔ پایه‌ها و ستون‌ها در عرض و طول اتاق‌ها و راهروها اثر دارد، بلکه حالت در و پنجره و نسبت بین آن‌ها را نیز معین می‌کند و پس از همه در پوشش درگاه‌ها، ایوان‌ها، طاق‌ها و گنبدخانه‌ها تأثیر دارد. این تأثیر آن جا آشکار می‌گردد که معمار ایرانی می‌تواند با تضمین کافی با کاربرد پیمون کست افزود، طرح و محاسبه و اجرای آن را در آن واحد انجام دهد؛ بدون این که نا استواری به وجود بیاید.
سبک‌شناسی معماری ایران > پیش از اسلام

شیوه پارسی تا سده چهارم پیش از میلاد، شامل:
شیوه پیش پارسی تا سده هشتم پیش از میلاد، مثال چغازنبیل
شیوه مادی سده هشتم تا ششم پیش از میلاد
هخامنشیان سده ششم تا سده چهارم پیش از میلاد، که ظهور آن در شهرهای دیدنی که برای مدیریت و سکونت استفاده شد (همانند تخت جمشید، شوش، اکباتان)، (معبدهایی که برای عبادت و همایش‌های اجتماعی ساخته شده‌اند (همانند معابد زرتشتی)، و آرامگاه‌هایی که برای احترام به پادشاهان استفاده شده‌است (همانند آرامگاه کوروش بزرگ).
شیوه پارتی سده چهارم پیش از میلاد تا صدر اسلام، که شامل طرح‌های زیر می‌شود:
دوره سلوکیان شامل معبد آناهیتا، ستون‌های خورهه
اشکانیان ارگ کهن نسا
ساسانیان مثال: قلعه دختر، طاق کسری، بیشاپور، کاخ سروستان
سبک‌شناسی معماری ایران > پس از اسلام

شیوه خراسانی (صفاریان، طاهریان، غزنویان و…) از ابتدای قرن چهارم هجری شمسی تا پایان قرن چهارم؛ مثال:مسجد جامع نائین، مسجد جامع اصفهان
شیوه رازی قرن پنجم تا اول قرن هفتم (قرن یازده میلادی تا حمله مغول) که شامل روش‌ها و ابزارهای دوره‌های زیر می‌شود:
سامانیان: مثال: آرامگاه اسماعیل سامانی
غزنویان مثال: برج گنبد قابوس
سلجوقیان برج‌های خرقان
خوارزمشاهیان
شیوه آذری (ایلخانیان و تیموریان) از اول قرن هفتم تا اول قرن دهم، مثال‌ها: سلطانیه، ارگ تبریز، مسجد جامع ورامین، مسجد گوهرشاد، مسجد بی‌بی خانم در سمرقند، مقبره عبدالصمد اصفهانی، گور امیر، مسجد جامع یزد، منارجنبان
شیوه اصفهانی (صفویان، افشاریه، زندیه و قاجاریه) از اول قرن دهم تا اواسط دوره قاجاریه؛ چون چهل ستون، عالی قاپو، مسجد آقابزرگ، کاشان، مسجد شاه، مسجد شیخ لطف‌الله،
معماری معاصر (پهلوی، بعد از انقلاب ۱۳۵۷) از اواسط دوره قاجاریه تا کنون
از شش شیوهٔ معماری ایران، دو شیوهٔ پارسی و پارتی مربوط به پیش از اسلام و چهار شیوهٔ دیگر مربوط به دورهٔ اسلامی است. غربی‌ها برای شیوه‌های اسلامی نام‌هایی را به‌کار می‌برند، مانند شیوه‌های اموی و عباسی. البته گدار معتقد است هیچ نوع معماری اساساً ساسانی وجود ندارد. وقتی که از این یا از آن بنای ساسانی سخن می‌گوییم فقط برای سهولت کار است که می‌خواهیم مختصراً بگوییم و نشان دهیم که فلان بنا در زمان فلان پادشاه ساسانی ساخته شده است. اینکه می‌گوییم معماری هخامنشی و پارتی و ساسانی و سلجوقی و مغول و مظفری و تیموری و صفوی و غیره از نظر ساختمانی اصطلاح درستی نیست بلکه یک تقسیم‌بندی دلخواهی است که برای ثبت در ذهن از یک تاریخ معماری یعنی معماری ایرانی به عمل آمده است. هر فصل از این تاریخ ادامۀ فصل پیشین است و فصول بعدی را به وجود می‌آورد و بحث می‌کند از یک سلسله وقایع کم و بیش شورانگیز که مُشعِر بر خصلت ویژه‌ای است یا برعکس هیچ نوع ویژگی را نمی‌رساند.
سی‌وسه‌پل
مسجد نصیرالملک
نمایی از حمام وکیل شیراز
نمایی از شبستان مسجد جامع اصفهان
بخش حرمسرا، کاروانسرای دیر گچین، معماری دوره ساسانی
معماری مسجد کاروانسرای دیر گچین، این مسجد در دوران قبل از اسلام چهار طاقی بوده‌است.
خانه بروجردی‌ها، کاشان
حمام سلطان امیر احمد، کاشان
پرهیز از بیهودگی

اگر در کشورهای دیگر، هنرهای وابسته به معماری مانند نگارگری (نقاشی) و سنگتراشی، پیرایه (آذین) به‌شمار می‌آمده، در کشور ایران هرگز این‌گونه نبوده‌است. گره‌سازی با گچ و کاشی و خشت و آجر و به گفته خود معماران، آمود و اندود، بیشتر بخشی از کار بنیادی ساختمان است. اگر نیاز باشد در زیر پوشش آسمانه (سقف) پنام (عایق) ی در برابر گرما و سرما ساخته شود یا افراز بنا که ناگزیر پرپیمانه است و نمی‌تواند به دلخواه معمار کوتاهتر شود، تنها با افزودن کاربندی می‌توان آن را کوتاهتر و باندام و مردم‌وار کرد. اگر ارسی و روزن با چوب یا گچ و شیشه‌های خرد و رنگین گره‌سازی می‌شود برای این است که در پیش آفتاب تند و گاهی سوزان، پناهی باشد تا چشم را نیازارد و اگر گنبدی از تیزه (معماری ایرانی) تا پاکار با کاشی پوشیده می‌شود تنها برای زیبایی نیست. وانگهی باید واژه زیبا را به معنای زیبنده بودن و تناسب داشتن که ریشه در معنای هستیانه هنر دارد گرفت و نه قشنگی و جمال کور و برخاسته از احساسات شرطی شده.
کایرو دلگادو

کایرو دلگادو (به انگلیسی: Cyro Delgado) (زادهٔ ۱۱ مهٔ ۱۹۶۱) شناگر اهل برزیل است.
دولت محلی اودیسا (هند)

| 0 | 1 |
| --- | --- |
مقر حکومت: بوبانسوار
Website: www.odisha.gov.in
Legislative branch: Legislative branch
اجتماع: مجلس قانونگذاری اودیسا
رئیس: سومارا پادی(BJP)
معاون رئیس: بهابانی شانکار بهوی
شمار اعضا: ۱۴۷
Executive branch: Executive branch
فرماندار: کامبهامپاتی هاری بابو
وزیر ارشد: موهان چاران ماجهی (BJP)
وزیر اطلاعات: مانوج آهوجا, IAS
قوه قضائیه: قوه قضائیه
دادگاه عالی: دادگاه عالی اودیسا
رئیس دادگستری: چاکرادهاری شاران سینگ
دبیرخانه اودیسا، بوبانسوار.

دولت محلی اودیسا و ۳۰ ناحیه آن متشکل از یک قوه مجریه به رهبری فرماندار اودیسا ، یک قوه قضاییه و یک قوه مقننه است.
مانند دیگر ایالات هند، رئیس دولت ایالت اودیسا، فرماندار است. فرماندار توسط رئیس جمهور هند به توصیه دولت مرکزی منصوب می‌شود و سِمَت آنها عمدتاً تشریفاتی است. رئیس دولت، اکثر اختیارات اجرایی را در این ایالت در اختیار دارد. شهر بوبانسوار پایتخت منطقه اودیسا است و ویدان سبها (مجلس قانونگذاری) و دبیرخانه را در خود جای داده است. دادگاه عالی اودیسا، واقع در کاتک، صلاحیت رسیدگی به شکایات کل این ایالت را دارد.
مجلس قانونگذاری کنونی اودیسا تک مجلسی است و متشکل از ۱۴۷ عضو مجلس قانونگذاری (MLA) است. مدت نمایندگی در این مجلس ۵ سال است، مگر اینکه زودتر از موعد منحل شود.
ایالت اودیسا در مجلس مرکزی دارای ۲۱ نماینده پارلمان در لوک سبها و ۱۰ عضو پارلمان در راجیا سبها است. بر اساس قانون، ۲۱ حوزه انتخابیه درون لوک سبها وجود دارد که نامزدها در انتخابات عمومی به لوک سبها انتخاب می‌شوند. نمایندگان راجیا سبها توسط عضو مجلس قانونگذاری از طریق احزاب سیاسی مادر خود انتخاب و/یا نامزد می‌شوند.
شورای وزیران

در ۱۲ ژوئن ۲۰۲۴، نخست‌وزیر موهان چاران ماجی به همراه دو معاون وزیر، ۸ وزیر کابینه و ۵ وزیر دولت با مسئولیت‌های مستقل در جاناتا میدان، بوبانشوار سوگند یاد کردند. والی راغوبر داس سوگند آنها را ادا کرد. نخست وزیر نارندرا مودی، وزیر کشور آمیت شاه، وزیر دفاع راجنات سینگ و وزیران ارشد ۱۰ ایالت تحت حاکمیت BJP در این آیین حضور داشتند.
نخستین نشست کابینه برگزیده در سال ۲۰۲۴
پل میو

| پل میلائو/میلو | پل میلائو/میلو |
| --- | --- |
مختصات: ۴۴°۰۴′۴۶″شمالی ۳°۰۱′۲۰″شرقی﻿ / ﻿۴۴٫۰۷۹۴°شمالی ۳٫۰۲۲۲°شرقی﻿ / 44.0794; 3.0222
گذرنده‌ها: خودرو
مکان: فرانسه ، دره رود تارن
ویژگی‌ها: ویژگی‌ها
طراحی: کابلی
مواد: بتنی و فلزی
درازای کل: ۲۴۶۰ متر
پهنا: ۳۲ متر
بلندی: ۳۴۳ متر
شمار دهنه‌ها: ۸
پیشینه: پیشینه
طراح: میشل ویرلوژو، نورمن فاستر
آمار: آمار
رفت‌وآمد روزانه: ۴ باند
مکان: مکان
پل میو (به فرانسوی: Le Viaduc de Millau) بلندترین پل جاده‌ای جهان به ارتفاع ۳۴۳ متر است که در نزدیکی شهر میو و روی رود تارن در جنوب فرانسه قرار دارد. این پل توسط میشل ویرلوژو (مهندس سازه) و نورمن فاستر (معمار) طراحی و در دسامبر سال ۲۰۰۴ توسط ژاک شیراک رئیس جمهور وقت فرانسه گشوده شد.
مشخصات فنی

جاده پل به طول ۲۴۶۰ متر از مقاطع فولادی در ۸ دهنه با عرض ۳۲ متر و فاصله متوسط ۳۴۲ متر بین هر ستون تشکیل شده‌است. این جاده بیش از ۳۶،۰۰۰ تن وزن داشته و با عمق ۴٫۲ متر به عنوان طولانی‌ترین جاده کابلی پل در جهان به حساب می‌آید. جاده پل شیبی ۳٪ از جنوب به شمال طی کرده و همچنین انحنایی به شعاع ۲۰ کیلومتر در سطح را به دلیل ایجاد زاویه دید بهتر برای رانندگان داراست.
جاده پل بر روی ۷ ستون بتنی که ارتفاع آن‌ها از ۷۷ تا ۲۴۶ متر متغیر است قرار گرفته‌است. ضخامت ستونها در پی ۲۴٫۵ متر بوده که در نهایت به ۱۱ متر ختم می‌شود. هر کدام از ستون‌ها نگهدارنده دکلی ۸۷ متری است که ۷۰۰ تن وزن دارد.
مراحل ساخت

مراحل اصلی ساخت پل به‌طور خلاصه و به ترتیب شامل موارد زیر است:
احداث هم‌زمان ستون‌های بتنی اصلی و پایه‌های کمکی فلزی بین هر دو ستون اصلی.
ساخت و سر هم نمودن قطعات جاده فلزی پل بر روی زمین.
سُر دادن جاده تکمیل شده بر روی ستون‌های اصلی و کمکی با استفاده از جک‌های عظیم هیدرولیک (۶۰۰ میلی‌متر در هر ۴ دقیقه).
بر پا نمودن دکل‌های فلزی از پیش‌ساخته شده ۸۷ متری و نصب آن‌ها بر روی جاده فلزی.
انجام عملیات کابل کشی و اصلاح ناهمواری‌های ناشی از افتادگی جاده بر اثر وزن بسیار زیاد آن بوسیله کشش کابل ها.
برچیدن پایه‌های فلزی کمکی موقت.
احداث پروژه از ۱۶ اکتبر ۲۰۰۱ آغاز شد و پل میلو در ۱۶ دسامبر ۲۰۰۴، یک ماه پیش از موعد مقرر، رسماً به بهره‌برداری رسید.
هزینه‌ها و مقادیر

احداث پل میلو نزدیک به ۳۹۴ میلیون یورو هزینه داشته که شرکت فرانسوی سازنده آن (Eiffage)، در ازای دریافت عوارض عبور و مرور خودروها از روی پل به مدت ۷۵ سال، هزینه ساخت و ساز پل را پرداخته است.
برای ساخت پل بیش از ۱۲۷٬۰۰۰ متر مکعب بتن، ۱۹٬۰۰۰ تن فولاد برای آرماتورها و ۵٬۰۰۰ تن فولاد پیش تنیده برای کابل‌ها به کار رفته‌است. به ادعای سازندگان پل، پل میلو عمر مفیدی برابر با حداقل ۱۲۰ سال خواهد داشت.
نگارخانه

دورنما
پیشرفت پروژه در سال ۲۰۰۴
نمونه‌ای از بخشی از مقطع پل برای نمایش عمومی
پل میلو در حال ساخت
یکی از پایه‌ها در حال ساخت
خاستگاه و ریشه کردها

کردها مردمانی ایرانی‌تبار هستند که به زبان‌های کردی از شاخه زبان های ایرانی غربی صحبت می‌کنند. محل سکونت این قوم از دیرباز در رشته کوه زاگرس و دشت‌های اطراف آن بوده‌است. صاحب نظران، فرضیه‌های متعددی از ریشه مردم کرد ارائه کرده‌اند اما اکثر صاحب نظران بر این باورند که ریشه این قوم به مادها وقبل از انهم یعنی گوتی‌ها و لولوبی‌ها برمی‌گردد.
مورخان نظریه‌ها و تحقیقات بسیار مختلفی برای ریشه کلمه کوڕد ارائه کرده‌اند. به گفته مستشرق انگلیسی، گادفری رولز درایور، واژه کُرد مربوط به «Karda» سومری است و از لوح‌های گلی سومری در هزاره سوم پیش از میلاد به دست آمده‌است، در حالی که به گفته سایر مورخان، کلمه کوڕد پیش از دوره اسلامی به عنوان یک واژه زبان کردی  میانه و به معنای سرزمین خدا بوده، و در نهایت ممکن است از یک نام باستانی یا جای‌نامی از نام قبایلی به نام واژه یونانی «Kyrtian» ها یا از منطقه کردوئنه مشتق شده باشد.
ریشه نام

در مورد ریشه نام کُرد نظریات مختلفی وجود دارد و ریشه دقیق کلمه «کرد» مشخص نیست. بسیاری عقیده دارند که کلمه کُرد همان گُرد است که به معنی جنگجو و شجاع می‌باشد.
بر اساس یک نظریه، در فارسی میانه به عنوان kwrt- 𐭪𐭥𐭫𐭲 که اصطلاحی برای «کوچ‌نشین؛ چادرنشین» است، منشأ گرفته‌است.پس از فتح ایران توسط اعراب، این اصطلاح در زبان عربی به عنوان کُرد پذیرفته شد و به‌طور خاص در قبایل کوچ نشین به کار می‌رفت.
از قرن هفتم میلادی به بعد، واژه کُرد به دلیل استفاده بیشتر اعراب از آن بیشتر شناخته‌شده تر می‌شود. (الاکراد).
بر اساس برخی منابع، به نظر می‌رسد تا قرن شانزدهم میلادی، هویت قومی با عنوان کرد در میان گروه‌های مختلف ایرانی شمال غربی، بدون اشاره به هیچ زبان ایرانی خاص، شکل می‌گیرد.
شرف‌خان بدلیسی در قرن شانزدهم می‌گوید که «کردها» به چهار دسته تقسیم می‌شوند: کورمانج، لر، کلهر و گوران که هر کدام به گویش یا زبان متفاوتی صحبت می‌کنند) Paul (2008) خاطرنشان می‌کند که استفاده قرن شانزدهمی از واژه کرد که توسط بیدلیسی ثبت شده‌است، صرف نظر از گروه‌بندی زبانی، ممکن است بازتاب هویت قومی «کرد» شمال غربی ایران باشد که کورمانج، کلهر و گوران را متحد می‌کند.
آفرینش هویتی قوم کرد

اصطلاح کرد در قرن شانزدهم توسط شرف‌خان بیدلیسی به عنوان چهار گروه قبیله ای کرمانج، لر، کلهر و گوران به کار می‌رود که هر کدام به گویش یا زبان متفاوتی صحبت می‌کنند. پال (۲۰۰۸) استدلال می‌کند که این نشان دهنده قوم زایی اولیه کردها به عنوان یک گروه منسجم شمال غربی ایران است، زیرا سه گروه از این چهار گروه را می‌توان به عنوان اجداد گروه‌هایی شناسایی کرد که حداقل تا حدی به عنوان کردان امروزی شناخته می‌شوند. لرها از منظر زبان‌شناسی یک گروه کرد نیستند و در واقع به ایرانیان شمال غربی تعلق ندارند بلکه به شاخه زبانی ایران جنوب غربی پیوند می‌خورند. پولس در ادامه خاطرنشان می‌کند که اولین متون که به‌طور مشخص به زبان کردی نوشته شده‌اند در همان دوره ظاهر شده‌اند.
ریشه هویتی

کردها مردمانی ایرانی‌تبار هستند اغلب اعتقاد بر این است که مادها نقطه آغازی برای قوم‌شناسی کردها هستند، محققان و کُردشناسان مادهای آریایی مهاجر را که از سرزمین‌های شمالی به فلات ایران کوچ کردند را ریشه اصلی مردمان کرد می‌دانند. این اقوام مهاجر آریایی در طول مهاجرت گسترده‌شان دیگر اقوام بومی منطقه مانند لولوبی‌ها، گوتیان و کاردوچی‌ها را در خود حل کردند و یک گروه واحد را تشکیل دادند.
در مقابل برخی از محققان با مرتبط نمودن اقوام کرد با مادها مخالفند.
بر اساس برخی منابع اعتقاد بر این است که مردم کرد از ریشه‌های ناهمگون و متنوع تشکیل شده‌اند که تعدادی از گروه‌های قبیله‌ای یا قومی قبلی را ترکیب می‌کنند
مورخان قرن ۱۹ میلادی، مانند جورج راولینسون، کوردوئنه و کاردوچی را با کردهای امروزی یکی دانستند، با توجه به اینکه کاردوچی معادل واژگانی باستانی «کردستان» بود. این دیدگاه توسط برخی منابع آکادمیک اخیر پشتیبانی می‌شود که کوردوئنه را به عنوان نوعی پیشا-کرد اولیه یا معادل کردستان امروزی می‌دانند. با این حال، برخی از محققان مدرن، ارتباط کردها با کاردوچی‌ها را رد می‌کنند.
در جهان غرب اشکال متعددی از این نام کُرد وجود داشته که تا حدی به دلیل دشواری نمایش kh در لاتین بوده. املای «Karduchoi» خود احتمالاً از زبان ارمنی وام گرفته شده‌است، زیرا ختم -choi نشان دهنده پسوند جمع زبان ارمنی -kh است. حدس زده می‌شود که کاردوچی به یک زبان ایرانی باستان صحبت می‌کرده و به نظر می‌رسد عناصر ارمنی نیز داشته‌است.
منابع یهودی منشأ مردم کوردوئنه را به ازدواج جنیان پادشاه سلیمان با ۵۰۰ زن زیبای یهودی روایت می‌کنند. همین افسانه نیز توسط مقامات اولیه اسلامی برای توضیح منشأ کردها مورد استفاده قرار گرفت.
فرضیه ماد توسط ولادیمیر مینورسکی مطرح شد. دیدگاه مینورسکی متعاقباً توسط بسیاری از ملی‌گرایان کرد در قرن بیستم پذیرفته شد. I. Gershevitch «یک تکه تأیید زبان‌شناسانه» از تشخیص مینورسکی و سپس یک استدلال «زبانی-اجتماعی» دیگر را ارائه کرد. گرنوت ویندفور (۱۹۷۵) گویش‌های کردی را به‌عنوان پارتی شناسایی کرد (البته دارای زیرلایه‌ای در زبان ماد). فرضیه داشتن اجداد مادها توسط مارتین فان براینسن رد شده‌است. بروینسن می‌گوید: «اگرچه برخی از روشنفکران کرد ادعا می‌کنند که مردم آن‌ها از نژاد مادها هستند، اما شواهد کافی برای اجازه دادن به چنین ارتباطی در فاصله زمانی قابل توجه بین تسلط سیاسی مادها و اولین گواهی کردها وجود ندارد»
افسانه‌های آفرینشی و ریشه‌ای

افسانه‌های متعددی وجود دارد که منشأ کردها را به تفصیل بیان می‌کند. یکی از این افسانه‌ها کردها را به عنوان نوادگان فرشتگان پادشاه سلیمان (جن) روایت می‌کند. این نوادگان را به اروپا فرستادند تا پانصد دوشیزه زیبا برای حرمسرای پادشاه برای او بیاورند. اما وقتی این نوادگان این کار را کردند و به اسرائیل بازگشتند، پادشاه مرده بود. به این ترتیب، جن‌ها در کوهستان ساکن شدند، با خود زنان ازدواج کردند و فرزندان آنها به عنوان کرد شناخته شدند.
علاوه بر این، در افسانه نوروز، پادشاهی شرور به نام ضحاک که دو مار از شانه‌هایش بیرون آمده بود، ایران را فتح کرده و رعایای آن را به وحشت انداخته بود و روزانه خواستار مغز مردان جوان بود. آشپزان قصر بدون آگاهی ضحاک یکی از مردان را نجات دادند و مغز دیگری را با مغز گوسفندی جابه‌جا کردند. به مردانی که نجات یافتند گفته شد که به کوه‌ها فرار کنند. از این پس کاوه آهنگر که چند تن از فرزندان خود را به دست ضحاک از دست داده بود، مردان را در کوهستان تربیت کرد و به کاخ ضحاک یورش برد و سر مارها را جدا کرد و ضحاک را کشت. کاوه به عنوان پادشاه جدید انتخاب شد و پیروان او سرآغاز خلق کردها را تشکیل دادند.
در نوشته‌های اولیا چلبی، جهانگرد ترک عثمانی، افسانه‌ای دربارهٔ کردها نیز وجود دارد. وی اظهار می‌دارد که این افسانه را از «مقدیسی مورخ ارمنی» دریافته است:
به گفته مقدیسی، اولین شهری که پس از طوفان نوح ساخته شد، شهر جودی و پس از آن قلعه‌های سنجار و میفارقین بود. شهر جودی توسط ملیک کردیم از اعضای جامعه نوح پیامبر اداره می‌شد. او مردی بود که کمتر از ۶۰۰ سال عمر نکرد و طول و عرض کردستان را طی کرد. با آمدن به میفارقین، آب و هوای آن را پسندید و در آنجا اقامت گزید و فرزندان و نوادگان زیادی به دنیا آورد. او زبانی مستقل از زبان عبری برای خود اختراع کرد. این زبان نه عبری است و نه عربی، فارسی، دری یا پهلوی بود و هنوز آن را زبان کوردیم می‌نامند. پس زبان کردی که در میفارقین ابداع شد و اکنون در سراسر کردستان مورد استفاده قرار می‌گیرد و نام خود را مدیون ملیک کردیم از اعضای جامعه نوح پیامبر است. از آنجایی که کردستان کوه سنگی بی پایانی است، دوازده نوع کردی وجود دارد که از نظر تلفظ و واژگان با یکدیگر تفاوت دارند. این تفاوت به گونه ای است که اغلب افراد مجبورند برای درک کلمات یکدیگر از مترجم استفاده کنند.
موسیقی مازندرانی

| موسیقی در ایران> تاریخ | موسیقی در ایران> تاریخ |
| --- | --- |
پیش از اسلام: هخامنشیان •  ساسانیان
پس از اسلام: صدر اسلام • مروگی
معاصر: قاجار • پهلوی • لس‌آنجلسی • زیرزمینی
موسیقی سنتی ایرانی: موسیقی سنتی ایرانی
مقام‌ها • نظریهٔ ادوار • دستگاه‌ها • تحول مقام به دستگاه • ردیف • فواصل موسیقی ایرانی • گوشه • آوازها • سازها • فرم‌ها: مقام‌ها • نظریهٔ ادوار • دستگاه‌ها • تحول مقام به دستگاه • ردیف • فواصل موسیقی ایرانی • گوشه • آوازها • سازها • فرم‌ها
دیگر سبک‌ها: دیگر سبک‌ها
پاپ • رپ • راک • سمفونیک • جاز • متال • کرال: پاپ • رپ • راک • سمفونیک • جاز • متال • کرال
نواحی: نواحی
آذربایجانی • شوشتری • ایلامی • جنوبی • مازندرانی • بختیاری • سیستانی • بخشی‌های خراسان شمالی • بلوچی • بندری • ترکمنی • خراسانی • علوانیه • کردی • کرمانی • گیلکی • لری: آذربایجانی • شوشتری • ایلامی • جنوبی • مازندرانی • بختیاری • سیستانی • بخشی‌های خراسان شمالی • بلوچی • بندری • ترکمنی • خراسانی • علوانیه • کردی • کرمانی • گیلکی • لری
مناسبتی: مناسبتی
زرتشتی • نوروزخوانی • تعزیه • رمضان • صلوات‌خوانی • مداحی: زرتشتی • نوروزخوانی • تعزیه • رمضان • صلوات‌خوانی • مداحی
ن ب و: ن ب و
موسیقی مازندرانی موسیقی رایج در شمال ایران و به‌طور عمده استان‌های مازندران و گلستان است که به دو شکل موسیقی آوازی و سازی وجود دارد. این موسیقی با موسیقی تالش در غرب و خراسانی در شرق پیوند خورده‌است. در دهه‌های اخیر موسیقی پاپ نیز در مازندران فراگیر شده‌است.
اشکال موسیقی

موسیقی سنتی مازندران در دو نوع آوازی یا کلامی و سازی یا بدون کلام است.
اشکال موسیقی > موسیقی آوازی

موسیقی آوازی مازندران را می‌توان به سه دستهٔ اصلی تغزلی، حماسی و آیینی تقسیم کرد.
تغزلی: مقام‌های موسیقی امیری، نجما و طالبا در سراسر منطقه، کتولی در شرق و ولگه‌سری در غرب از جمله آوازهای تغزلی مازندران است که موضوع آن عشق است؛ خواه دلدادگی انسانی و خواه عشق به طبیعت، دام و زمین.
حماسی: از منظومه‌های حماسی رایج در منطقه سوت یا سورت است که قدمتشان اغلب به دوران قاجار به بعد می‌رسد
آیینی: موسیقی آیینی مازندرانی شامل نوروزخوانی، نواجش، موری، چاووش‌خونی، تعزیه و… است.
در کنار این، شبه‌مقام‌های آوازی و ریز مقام‌هایی مانند کیجاجان‌ها و لالایی‌ها کلیات موسیقی آوازی این منطقه را تشکیل می‌دهند.
اشکال موسیقی > موسیقی سازی

قدیمی‌ترین بخش موسیقی سازی این منطقه قطعاتی هستند که به شیوه‌های زندگی دامداران کهن اختصاص دارند که در نوای ساز چوپانان و نوازندگان نمود دارند. کمرسری، تِریکه‌سری، کِردحال یا چَپون‌حال، میش‌حال، بورسری و دشتی‌حال در زمره قطعات اصلی این گونه‌اند که با ساز لَلِوا نواخته می‌شوند.
محدوده جغرافیایی

محدوده جغرافیایی موسیقی مازندران علاوه بر استان مازندران، برخی از نواحی دیگر را که در تقسیمات کشوری در استان‌های سمنان، گلستان، تهران، البرز و قزوین قرار دارند نیز در برمی‌گیرد. به این ترتیب بخش عمده‌ای از ساکنان دو سوی البرز از موسیقی مازندرانی بهره می‌برند. این پهنه جغرافیایی از نظر قومی نیز بسیار متنوع است. لایه‌هایی از موسیقی ترکمنی و خراسانی در شرق مازندران و نمودهایی از موسیقی گیلان در غرب مازندران هویداست. اقوام مهاجر نیز هر کدام به سهم خویش بر موسیقی مناطقی از مازندران تأثیر گذاشته و تأثیر گرفته‌اند.
موسیقی مازندران را می‌توان در یک تقسیم‌بندی کلی به سه بخش تقسیم کرد:
موسیقی مازندران مرکزی
موسیقی مازندران شرقی
موسیقی مازندران غربی
موسیقی علی‌آباد کتول از نظر فرهنگی در قلمرو موسیقی مازندران محسوب می‌شود امّا با توجه به تقسیمات کشوری جدید در قلمرو استان گلستان قرار می‌گیرد.
موسیقی گُداری نیز اگر چه سبکی متفاوت دارد به مرکزیت قنبرآباد بهشهر قابل تفکیک است امّا آن را می‌توان شکلی متفاوت از موسیقی شرق مازندران به حساب آورد.
محدوده جغرافیایی > دسته‌بندی

موسیقی مازندران به چهار دسته تقسیم می‌شود که با وجود برخی اشتراکات، هر کدام ویژگی‌های خود را دارند:
موسیقی مرکز مازندران (همه نواحی کوهستانی و جلگه‌ای از هزارجریب تا شرق رود چالوس): سرچشمه آواهای مناطق چهارگانه تبری زبان بوده و بر اساس دو مقام آوازی مهم منطقه (امیری و کتولی) و قطعات سازی و چوپانی است.
موسیقی غرب مازندران (از دوطرف رود چالوس تا دوطرف رود نشتا و موسیقی کجوری)
موسیقی خنیایی شرق مازندران (در جلگه‌های شرقی استان، از کُردکوی گلستان تا میان‌دورود ساری)
موسیقی گُداری (با مرکزیت قنبرآباد بهشهر)
سایر

سوت‌خوانی: نوعی از ترانه‌های حماسی مازندرانی است، عامه مردم با این ملودی اشعار قهرمانان و پهلوانان و حماسه‌های ملی و میهنی خود را بیان می‌کنند. گفته می‌شود آخرین و جدیدترین سوت یا سورت سروده‌شده، سوت مشتی پلوری است که مربوط به دوره پهلوی است.
ساز

متداول‌ترین سازهای موسیقی مازندران عبارتند از: للوا، دهل، نقاره، دسرکوتن، دوتار (در شرق)، کمانچه و دشت‌لاکی
هنرمندان برجسته

حسین طیبی
احمد محسن‌پور قادیکلایی
محمد دنیوی
نظام شکارچیان
محمدرضا اسحاقی
ابوالحسن خوشرو ساروکلایی
نورالله علیزاده
رضاکولایی
از هنرمندان برجسته هم دوره و قبل تر از
نظام شکارچیان می‌توان به: نظر شکارچیان (پدر نظام)
قَدَر کتول (پدر اصغرکتول)
اصغر کتول،
اکبر ذوقی معروف به (اکبر زاغی)،
اصغر کتولی،
محمد مهدی عباسی نوذری،
صیفی الدین ماچکه پشتی
و بعد از نظام نیز به:
ارزمون شکارچیان،
عشقعلی شکارچیان و…
در حوزه دوتار نوازان معاصر:
مسلم فهیمی،
رضاکولایی،
امیر ساروی،
که هرکدام از سبک خاص خود پیروی می‌کنند. در بخش آواز دوره معاصر:
به عبدالرضا مختاباد،
اسماعیل عبدی،
سید عباد محمدی،
پرویز سیاهدشتی
و امیر ساروی،
از غرب هم حسین المباز،
از سواد کوه مهدی کارگر و… اشاره کرد.