آلخو کارپانتیه
سبک و تم‌های آثار > آلخو کارپانتیه و واقعیت جادویی

ایدهٔ واقعیت جادویی را کارپانتیه در مقاله‌ای معرفی کرد که در سال ۱۹۴۸ در روزنامهٔ «ال ناسیونال» منتشر شد. یک سال بعد این ایده را در مقدمهٔ قلمرو این عالم آورد. هنوز در میان محققان ادبیات بحث هست که تفاوت میان واقعیت جادویی و رئالیسم جادویی دقیقاً چیست، اگر اصلاً تفاوتی باشد.
کارپانتیه در مقدمه‌ای که نوشت، واقعیت جادویی را چنین معرفی می‌کند: «من بر خاکی پای می‌نهادم که در آن هزاران انسان آرزومند آزادی نیروهای خودگرگ‌انگاری ماکاندال را باور داشتند، تا جایی که همه بر این باور بودند که در روز اعدامش معجزه خواهد کرد… هر جا قدم می‌گذاشتم واقعیت جادویی می‌یافتم…» کارپانتیه در پایان مقدمه سؤالی برای خوانندگان آینده‌اش مطرح می‌کند: «اما چیست تاریخ سراسر آمریکا بدون حدیث واقعیت جادویی؟» این‌گونه مفهوم مد نظرش را صرفاً به آمریکای لاتین و نه یک ملیت مشخص محدود کرد. در قلمرو این عالم واقعیت جادویی چشم‌اندازی می‌گیرد که بیشتر از جنس تاریخ است و نه لزوماً ادبیات داستان.
وی در کتابش آلخو کارپانتیه: آمریکا، تصویر اتحاد چنین می‌افزاید: «واقعیت جادویی این است ــ آن دگرگونی ناگهانی واقعیت ــ وحی مقدم، تنویری خارق‌العاده، ایمانی آفریننده به آنچه برای زیستن در آزادی نیاز داریم، نوعی جستجو، کارکرد ابعاد دیگر واقعیت، رؤیا و اقدام، الهام و حضور.»
«رئالیسم جادویی» ترکیبی است که نخستین‌بار منتقد هنر آلمانی فرانتز رو در مقالهٔ پست‌اکسپرسیونیسم: مسائل نقاشی نوین اروپا (۱۹۲۵) به کارش برد که در رویستا دِ اُکسیدنته به سرپرستی اورتگا ئی گاست منتشر شد و پس از بحث‌هایی دربارهٔ تولیدات ادبی اسپانیایی‌آمریکایی به کار برده شد (قلمرو این عالم نخستین‌بار در سال ۱۹۴۹ منتشر شد). خوان باروسو هشتم رئالیسم جادویی را چنین تعریف کرد: «... ترکیب تم‌هایی که واقعیت را به دقت و عمقی بسیار جزئی‌نگر و به وسیلهٔ تکنیک‌هایی بازتاب می‌دهد و در عین حال قوانین درونی وحدت کلی اثر را زیر پای می‌گذارد.»
واقعیت جادویی را باید محصول رابطهٔ کارپانتیه با سورئالیسم و نیز با واقعیت آمریکای لاتین دید. کارپانتیه می‌خواست با این عبارت از واقعیت سورئالیستی آمریکای لاتین فاصله بگیرد که در قارهٔ کهنه [اروپا] به وجود آمده بود؛ یعنی آنچه برای سورئالیسم به ناگزیر محصول آفرینش ادبی بود، برای انسان آمریکای لاتینی به «مسائل روزمرهٔ ما» بدل می‌شد که ممکن بود هر روز و در هر مکانی به چشم بخورد. مؤلفهٔ مهم در واقعیت جادوییِ کارپانتیه معجزهٔ آمریکای روزمره بدون ضرورت باور داشتن به چیزی ورای آن است، چیزی غیر از حال‌وروز شگفت‌انگیزی که مردم آمریکای لاتین هر روز تجربه می‌کنند.
میراث
آثار کارپانتیه در دنیای ادبیات و فرهنگ تأثیر بسیار گذاشته‌است. اغلب آثارش مقام او را بالاتر برده‌است و غیر از این، همان‌طور که در استقبال منتقدان از آثارش می‌بینیم، آثارش سبک ادبیات آمریکای لاتین را گسترش بسیار داده‌است. کارپانتیه در آثارش می‌خواهد نظرگاه تجربهٔ زندگی در آمریکای لاتین را با چشم‌اندازهایی تازه عوض کند و تجربهٔ شخصی‌اش را نیز با پیش‌زمینهٔ پیچیدهٔ فرهنگی‌اش در کار منظور می‌کند.
گفته‌اند که کارپانتیه چشم‌اندازی تازه در گذشتهٔ استعماری آمریکای لاتین فراهم آورده‌است.
دنیای رمان‌نویسی کارپانتیه جهانی خلق کرده‌است که در آن «مسائلی یکسان مصرانه و همیشه در موقعیت‌های متمایز، همیشه در زمان‌های گوناگون، همیشه در عرصه‌های متغیر تکرار می‌شود.» آثارش مفهوم انسانی را آفریده‌است که همیشه برای رمان‌نویس یکسان است و زمان صرفاً توهمی در دنیایی است که در آن انسان‌ها در زمانی بی‌زمان زندگی می‌کنند. شخصیت‌هایی که کارپانتیه می‌آفریند «شخصیت‌های امروزند و نیز شخصیت‌های دیروز و بی‌گمان شخصیت‌های فردا» که در انقلاب‌های دیروز شرکت می‌جویند و نیز شاید در انقلاب‌های فردا. می‌توانیم نمایش تم‌های تاریخی و شخصیت‌هایی بسیار متنوع را در انطباق ترازهای فردی و اجتماعی درون آثارش ببینیم. این برداشت از زمان و تاریخ یکی از مهم‌ترین تأثیرهایی است که کارپانتیه در ادبیات آمریکای لاتین گذاشته‌است. توصیف فرهنگ غرب نیز یکی از خصوصیات بارز در آثار این نویسنده است که در آثار ادبیات پس از او تأثیر گذاشته‌است. تأثیر او در نویسندگان سراسر آمریکا مانند خوسه دونوسوِ شیلیایی و رمانش پرندهٔ وقیح شب، فرناندو دل پاسوِ مکزیکی و رمانش اخبار امپراتوری، خرمان اسپینوسای کلمبیایی و رمانش دوزندهٔ تاج‌ها و نیز رمان‌نویس‌های معاصر کوبایی لئوناردو پادورا و رمانش رمان زندگی من و فرناندو ولاسکس مدینا و رمانش آخرین رومبای هاوانا مشهود و آشکار است.
هر سال مراسم جایزهٔ رمان، داستان کوتاه و تألیفات آلخو کارپانتیه برگزار می‌شود. این جایزه در سال ۱۹۹۹ در برنامه‌های عمومی نهمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب هاوانا شروع به کار کرد. همیشه نام برندگان را در روز ۲۶ دسامبر اعلام می‌کنند که روز تولد این نویسندهٔ برجستهٔ کوبایی است.