هیتنری
تاریخچه > رمانتیسم و پیشینیان فلکیش

در اواخر قرن هجدهم و نوزدهم، رومانتیسم آلمانی توجه فزاینده‌ای را به نظام‌های اعتقادی اروپای پیش از مسیحیت در اروپای ژرمنی معطوف کرد، و روشن‌فکران مختلف رمانتیسیسم این عقیده را داشتند که این مذاهب باستانی «طبیعی‌تر، ارگانیک‌تر و مثبت‌تر» از مسیحیت هستند. چنین نگرشی با دانش روشن‌فکران رمانتیست مانند یوهان گوتفرید فون هردر، یاکوب گریم و ویلهلم گریم ترویج شد. این پیشرفت همراه با رشد ناسیونالیسم و ایده ولک (قومی) بود که به تأسیس جنبش فلکیش در اروپای آلمانی‌زبان کمک کرد. با انتقاد از ریشه‌های یهودی مسیحیت، در سال ۱۹۰۰، ارنست واچلر آلمانی، جزوه‌ای منتشر کرد که در آن خواستار احیای دین آلمان نژاد باستان شده بود. نویسندگان دیگری مانند لودویگ فارنکروگ از ادعاهای او حمایت کردند که نتیجه آن تشکیل فدراسیون فرهنگ شخصیت (به آلمانی: Bund für Persönlichkeitskultur) و مدال آلمان (به آلمانی: Deutscher Orden) در سال ۱۹۱۱، و سپس جامعه مذهبی آلمانی-ژرمنی (به آلمانی: Deutsche Religionsgemeinschaft) در سال ۱۹۱۲شد.
یکی دیگر از تحولات هیتنری در جریان جنبش اسرارآمیز فلکیش پدیدار شدن آریوسوفی بود. یکی از این آریوسوفیست‌های فلکیش، غیب‌شناس اتریشی، گویدو ون لیست بود، که دینی را تأسیس کرد و آن را «وُتانیسم» نامید، با هسته‌ای درونی که از آن به عنوان «آرمانیسم» یاد کرد. وتانیسم ون لیست به‌شدت بر اساس اداها بود، او با گذشت زمان به‌طور فزاینده‌ای تحت‌تأثیر آموزه‌های انجمن تئوسوفی قرار گرفت. ایده‌های ون لیست توسط راست‌گرایان برجسته در آلمان منتقل شد، و طرف‌داران ایده‌های او از بنیان‌گذاران مجله رایششمربوند در لایپزیگ در سال ۱۹۱۲ بودند، و شامل افرادی بودند که مناصب کلیدی در ژرمن انوردن داشتند. انجمن توله که توسط رودولف فون زبوتندورف تأسیس شد از ژرمنانوردن توسعه یافت و تفسیری تحت‌تأثیر تئوسوفی از اساطیر نورس را به نمایش گذاشت.
در سال ۱۹۳۳، جنبش التقاطی آیین آلمان (Deutsche Glaubensbewegung) توسط محقق مطالعات دینی یاکوب ویلهلم هاور، که می‌خواست گروه‌های غیرمتجانس بت‌پرست‌ها را متحد کند، تأسیس شد. درحالی‌که در سراسر دوران نازی فعال بود، امیدهای او مبنی بر اینکه «آیین آلمانی» او دین رسمی آلمان نازی اعلام شود، خنثی شد. جنبش ویتن‌ها در دوران اوج خود در دهه ۱۹۲۰، هرگز بیش از چندهزار پیرو نداشت، اما وفاداری بسیاری از روشن‌فکران طبقه متوسط، از جمله روزنامه‌نگاران، هنرمندان، تصویرگران، دانشمندان و معلمان را داشت؛ بنابراین تأثیر گسترده‌ای بر جامعه آلمان داشت.
غیب‌گرایان فلکیش - که در میان آن‌ها بت‌پرستانی مانند ون لیست و مسیحیانی مانند یورگ لنز فون لیبنفلس دیده می‌شدند - «به شدت در خلق‌وخوی دوران نازی‌ها نقش داشت». تعداد کمی بر رهبران حزب نازی تأثیر مستقیم داشتند، به استثنای کارل ماریا ویلیگوت که دوست هاینریش هیملر فرمانده بوده و تأثیر زیادی بر او گذاشت. ویلیگوت خاطرات اجداد روشن‌فکریجامعه آلمان باستان را یادآوری نموده و اعلام کرد که «وتانیسم» با دین باستانی دیگری به‌نام «ایرمننشافت» در تضاد است، که به شخصیت ژرمنی مسیحایی معروف به کریست اختصاص داشت، و بعدها به اشتباه به دین تبدیل شد. بسیاری از گروه‌های ویتنی در طول دوره نازی‌ها منحل شدند، و تنها توانستند پس از جنگ جهانی دوم، در آلمان غربی، جایی که آزادی مذهب دوباره برقرار شده بود، خود را بازیابی کنند. پس از شکست آلمان نازی، یک ننگ اجتماعی پیرامون ایده‌ها و گروه‌های فلکیش وجود داشت، همراه با این تصور رایج که اساطیر جوامع ژرمنی پیش از مسیحیت، از طریق سوءاستفاده از آن‌ها توسط دولت نازی از رونق افتاده بودند. نگرشی که تا حدودی تا قرن بیست و یکم ادامه داشت.
جنبش فلکیش همچنین در دهه ۱۹۳۰، در نروژ، و در اطراف گروه‌هایی مانند حلقه راگناروک و مجله راگناروک اثر هانس اس. یاکوبسن ظاهر شد. چهره‌های برجسته‌ای که در این محیط دخیل بودند، نویسنده برای ایمرسلوند و آهنگساز گیر تفیت بودند. گونه‌ای از اودینیسم توسط الکساندر رود میلز استرالیایی ایجاد شد که دین اودینیست (۱۹۳۰) را منتشر کرد و کلیسای انگلسین اودین را تأسیس کرد. میلز از منظر نژادپرستانه سیاسی، اودینیسم را دینی که متعلق به «نژاد بریتانیایی» است می‌دانست، و آن را در نبردی کیهانی با دین یهودی-مسیحی می‌دانست. میلز پس از فرمول‌بندی «ترکیب منحصربه‌فرد خود» آریوسوفی، به‌شدت تحت‌تأثیر نوشته‌های ون لیست قرار گرفت. برخی از ریشه‌های هیتنری نیز به جنبش «بازگشت به طبیعت» در اوایل قرن بیستم بازمی‌گردد، که از جمله آن‌ها می‌توان به گروه‌های کیبو کیفت و گروه چوب‌کاران اشاره کرد.