تاریخ شیشه‌گری
ریشه‌ها

شیشه‌های طبیعی، به‌ویژه ابسیدین شیشه‌ای آتشفشانی، توسط بسیاری از جوامع عصر حجر در سراسر جهان برای تولید ابزارهای برش مورد استفاده قرار گرفته‌اند و به دلیل منابع محدود، تجارت گسترده‌ای داشته‌اند. اما به‌طور کلی، شواهد باستان‌شناسی نشان می‌دهد که اولین شیشه واقعی در ساحل شمال سوریه، بین‌النهرین یا مصر باستان ساخته شده است. به دلیل محیط مساعد مصر برای نگهداری، اکثر شیشه‌های اولیه در آنجا یافت می‌شود؛ اگرچه برخی از آنها احتمالاً وارد شده‌اند. اولین اشیاء شیشه ای شناخته شده، در اواسط 2000 قبل از میلاد، مهره‌هایی بودند که احتمالاً در ابتدا به عنوان محصولات جانبی تصادفی فلزکاری (سرباره) یا در طی تولید فایانس، یک ماده جلای شیشه ای ساخته شده با فرآیندی مشابه لعاب دادن ساخته شده‌اند.
در اواخر عصر برنز در مصر و آسیای غربی (مثلا، تل مگیدو)، پیشرفت سریعی در فناوری شیشه‌سازی وجود داشت. یافته‌های باستان‌شناسی از این دوره شامل شمشهای شیشه‌ای رنگی، ظروف (اغلب رنگی و گوهر سنگ مانند) هستند. قلیای شیشه سوریه و مصر خاکستر سودا (کربنات سدیم) بود که می‌توان آن را از خاکستر بسیاری از گیاهان، به ویژه گیاهان هالوفیل ساحلی استخراج کرد. آخرین ظروف شیشه ای «هسته‌ای» بودند که در واقع با پیچاندن یک طناب انعطاف‌پذیر شیشه‌ای به دور میله‌ای فلزی هسته ای شکل از ماسه و خاک رس، و سپس ذوب آن با چندین بار گرم کردن دوباره آن ساخته می‌شدند.[نیازمند منبع]
رشته‌هایی از شیشه‌های نازک با رنگ‌های مختلف که با ترکیبات اکسید ساخته شده بودند، متعاقباً به اطراف آنها پیچیدند تا الگوهایی ایجاد کنند که می‌توان با استفاده از ابزارهای فلزی چنگک‌زنی به داخل فستون‌ها کشیده شد. سپس ظرف را بر روی یک تخته صاف می‌غلطانند تا نخ‌های تزئینی را به بدنه آن فشار دهند. دسته‌ها و پایه‌های ظروف طور جداگانه نصب می‌شدند. میله متعاقباً اجازه داده شد تا با بازپخت آهسته شیشه خنک شود و در نهایت از مرکز ظرف خارج شد. اشکال شیشه ای برای منبت‌ها نیز اغلب در قالب‌ها ایجاد می‌شد. با این حال، بسیاری از تولیدات اولیه شیشه به تکنیک‌های سنگ زنی که از سنگ کاری به عاریت گرفته شده بود، متکی بود. این بدان معنی است که شیشه در حالت سرد، آسیاب و حک شده است.
در قرن 15 قبل از میلاد، تولید شیشه در آسیای غربی، کرت و مصر در حال وقوع بود. و اصطلاح یونانی 𐀓𐀷𐀜𐀺𐀒𐀂 , ku-wa-no-wo-ko-i به معنی «کارگران لاجورد و شیشه» (نوشته شده به خط هجانگار خطی ب) گواهی شده است.   تصور می‌شود که تکنیک‌ها و دستور العمل‌های مورد نیاز برای ترکیب اولیه شیشه از مواد خام، از اسرار تجاری کاملاً محافظت شده در کشورهای قدرتمند و صنعتی بوده است؛ بنابراین کارگران شیشه در مناطق دیگر به واردات شیشه‌های پیش ساخته، اغلب به شکل شمش‌های ریخته‌گری شده متکی بودند.[نیازمند منبع]
در قرن نهم قبل از میلاد، زمانی که تکنیک‌های ساخت شیشه‌های شفاف کشف شده بود؛ دوباره در مکان‌های قبلی خود، سوریه و قبرس، پیدا شد.[نیازمند منبع]
در مصر، شیشه‌سازی احیا نشد تا اینکه در اسکندریه بطلمیوسی دوباره معرفی شد. رگ‌ها و مهره‌های هسته‌دار هنوز به‌طور گسترده تولید می‌شدند، اما تکنیک‌های دیگر با آزمایش‌ها و پیشرفت‌های تکنولوژیکی به میدان آمدند.[نیازمند منبع]
در طول دوره هلنیستی، بسیاری از تکنیک‌های جدید تولید شیشه معرفی شد و از شیشه برای ساخت قطعات بزرگتر، به ویژه ظروف میز استفاده شد. تکنیک‌های توسعه‌یافته در این دوره شامل «لغزش» شیشه‌های چسبناک (اما نه کاملاً مذاب) روی قالب به منظور تشکیل ظرف و تکنیک «هزاران گل» است که در آن عصاهای شیشه‌ای چند رنگ بریده می‌شوند و برش‌ها مرتب می‌شوند سپس با هم و در قالب ترکیب می‌شوند تا جلوه ای موزاییک مانند ایجاد کنند. همچنین در این دوره بود که شیشه‌های شفاف یا بی‌رنگ مورد توجه قرار گرفت و روش‌های دستیابی به این اثر به‌طور کامل بررسی شد.
به گفته پلینیوس بزرگ، تاجران فنیقی اولین کسانی بودند که با تکنیک‌های تولید شیشه در محل رودخانه بلوس برخورد کردند. گئورگیوس اگریکولا، در کتاب De re metallica، داستان سنتی تحت عنوان «کشف» را روایت می‌کند:
«سنت این است که کشتی تجاری مملو از نیتروم در این مکان پهلو می‌گرفت، بازرگانان غذای خود را در ساحل آماده می‌کردند و سنگ‌هایی برای نگه‌داشتن دیگ‌های خود نداشتند، از تکه‌های نیتروم کشتی استفاده می‌کردند که با ماسه‌های ساحل ذوب و مخلوط می‌شد. جریان‌های مایع نیمه‌شفاف جدیدی در آنجا جاری بود، و بدین‌سان منشأ شیشه بود.»
این گزارش بیشتر بازتابی از تجربه رومیان از تولید شیشه است. با این حال، به دلیل درجه خلوص بالای آن، ماسه سیلیس سفید از این ناحیه در تولید شیشه در امپراتوری روم استفاده می‌شد. در قرن اول قبل از میلاد، شیشه‌گری در سواحل سیرو-جودین کشف شد که انقلابی در صنعت ایجاد کرد. ظروف شیشه ای اکنون در مقایسه با ظروف سفالی ارزان بودند. رشد استفاده از محصولات شیشه ای در سراسر روم باستان رخ داد.[نیازمند منبع] شیشه به پلاستیک رومی مبدل شد و ظروف شیشه ای در اسکندریه تولید شدند[نیازمند منبع] و در سراسر امپراتوری روم گسترش یافت. با کشف شیشه شفاف (از طریق معرفی دی‌اکسید منگنز)، توسط شیشه‌گرها در اسکندریه در حدود ۱۰۰ پس از میلاد، رومی‌ها شروع به استفاده از شیشه برای اهداف معماری کردند. پنجره‌های شیشه ای ریخته‌گری، هرچند با کیفیت نوری ضعیف، در مهم‌ترین ساختمان‌های رم و مجلل‌ترین ویلاهای هرکولانیوم و پمپئی ظاهر شدند. در طول ۱۰۰۰ سال بعد، ساخت و کار شیشه ادامه یافت و در جنوب اروپا و فراتر از آن گسترش یافت.[نیازمند منبع]