stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
آزتک‌ها

آزتک‌ها یک فرهنگ آمریکای میانه ای بودند که در دوره پسا کلاسیک یعنی از سال ۱۳۰۰ تا ۱۵۲۱ در مرکز مکزیک شکوفا شدند.
مکان
| آزتک | آزتک |
| --- | --- |
امپراتوری آزتک هنگام حمله اسپانیایی‌ها در حدود سال ۱۵۱۹: امپراتوری آزتک هنگام حمله اسپانیایی‌ها در حدود سال ۱۵۱۹
پایتخت: تنوشتیتلان
تاسیس انقراض: ۱۳۲۵ ۱۳ اوت ۱۵۲۱
مساحت: مساحت
 • کل: ۵۰۰۰۰۰ کیلومتر مربع (۲۰۰۰۰۰ مایل مربع)
زبان: ناهاوتل
آزتِک‌ها یک تمدن سرخ‌پوستی در مکزیک بودند. آزتک‌ها در قرن ۱۴ میلادی یعنی زمانی که شهر تنوچتیتلان (تنوشتیتلان) را ساختند به قدرت رسیدند.
مردم آزتک از گروه‌های مختلف قومی مرکز مکزیک تشکیل شده بودند، به خصوص از گروه‌هایی که به زبان ناهاوتل یا آزتک صحبت می‌کردند و بر قسمت‌های بزرگی از آمریکای میانه از قرن ۱۴ تا ۱۶ تسلط داشتند. تمدن آزتک بر اساس دولت شهر سازماندهی شده بود، بعضی از آن‌ها به هم پیوسته بودند تا اتحاد، کنفدراسیون سیاسی یا امپراتوری تشکیل دهند. امپراتوری آزتک یک کنفدراسیون از سه دولت شهر بود که در سال ۱۴۲۷ تشکیل شده بود. این سه دولت شهر عبارت بودند از تنوچتیتلان، مکزیکا یا تتسکوکو و تلاکوپان.
آنها به کوزه‌ها و معماریشان معروف هستند.
همچنین اساطیر آزتک‌ها بسیار معروف هستند.
تقویم آزتک

آزتک‌ها از دو تقویم استفاده می‌کردند، یکی تقویم خورشیدی که به ۱۸ ماه تقسیم شده بود و دیگری تقویم مقدس.
تاریخچه

آزتک‌ها یک تمدن در آمریکای مرکزی و مکزیک کنونی بودند. کلمه آزتکاتل به زبان خود آزتک‌ها یعنی ناهاوتل (ناواتْل - Nāhuatl)، در لغت به معنی افرادی است که از آزتلان (سرزمین افسانه‌ای آزتک‌ها) می‌آمدند. آزتک‌ها خود را بیشتر مکزیکا صدا می‌کردند که امروزه نام کشور مکزیک از آن کلمه مشتق شده‌است. در سال ۱۸۱۰، طبیعت‌شناس پروسی، به نام الکساندر فون هولمبولدت، برای اولین بار لفظ مدرن آزتک را برای این تمدن یا ملّت، استفاده کرد.
پایتخت آزتک‌ها تنوشتیتلان نام داشت و از سال ۱۳۲۵ تا ۱۵۲۱، دوازده حاکم بر آن فرمانروایی کردند. پس از جنگ‌های خونین، آخرین حکمران آزتک‌ها خود را در ۱۳ اوت ۱۵۲۱، تسلیم اسپانیایی‌ها کرد.
فرهنگ

آزتک‌ها پرستشگاه‌ها و برج‌ها و خانه‌های بسیارِ خود را با مصالح سنگی می‌ساختند، در رشته نجوم، حقوق و حکومت پیشرفت کرده بودند، در بسیاری از هنرها و پیشه‌ها صاحب مهارت شده و به موسیقی، رقص، نمایشنامه و ادبیات علاقه‌مند بودند.
گذشته از این، آزتک‌ها چندین باغ گیاه‌شناسی یا گیاه‌پروری داشتند که اروپایی‌ها تا آن زمان چنین چیزی را ندیده بودند و با آن آشنایی نداشتند. در سرزمین آزتک‌ها شبکه بزرگی برای آبیاری زمین‌های کشاورزی ایجاد شده بود. صنعت بافندگی نیز در بین آنان پیشرفت زیادی داشت. در این میان، تأسیساتی مانند بیمارستان با پزشکان و جراحان متخصص وجود داشتند.
در سال ۱۵۱۹ میلادی یک ملوان اسپانیایی به نام ارنان کورتس همراه با ارتشی کوچک به آزتک‌ها حمله کرد. او پس از نبردهای سخت و خونین توانست قدرت و حکومت آزتک‌ها را سرنگون و نابود کند. آنگاه اسپانیایی‌ها مکزیک را جزئی از سرزمین امپراتوری اسپانیا به‌شمار آوردند ولی امروزه نیز بسیاری از سرخ‌پوستان ساکن مکزیک به زبان آزتک‌ها سخن می‌گویند. مکزیک امروزی و مکزیکی‌های معاصر از اینکه تمدن آزتک‌ها به آنها تعلق دارد بر خود می‌بالند. آنها توانسته‌اند بسیاری از شیوه‌های زندگی و آداب و رسوم آزتک‌ها را تا امروز حفظ کنند. برخی از واژه‌های آزتک نه فقط در میان مکزیکی‌ها یافت می‌شود، بلکه به زبان‌های بزرگ مانند زبان انگلیسی نیز راه یافته‌اند. از میان این واژه‌ها می‌توان به chocolate (= شکلات)، tomato (= گوجه فرنگی)، ocelot (= گربه پلنگی)، coyote (= کایوت)، avocado (= آووکادو) و برخی واژه‌های دیگر اشاره کرد.
بدین ترتیب، با آنکه قدرت و حکومت امپراتوری آزتک‌های باستان حدود چهارصد سال پیش از این نابود شد، تأثیرشان در جنبه‌های گوناگون زندگی فرهنگی مردم مکزیک همچنان زنده است.
قربانی کردن انسان و آدم‌خواری

برای آزتک‌ها مرگ ابزاری در خدمت خلقت بود. خدایان و انسان مسئولیت داشتند تا با قربانی کردن خودشان اجازه دهند زندگی ادامه پیدا کند. هم‌حیوانات و هم انسان‌ها بر اساس اینکه به کدام خدا تقدیم می‌شوند و کدام مراسم برگزار می‌شود قربانی می‌شدند. در بعضی از این مناسک نشانه‌هایی از آدم‌خواری هم وجود داشته‌است. قربانی کننده و خانواده‌اش بخش‌هایی از جسم قربانی خود را مصرف می‌کرده‌اند. هر چند که میزان رایج بودن این عمل مشخص نیست.
نگارخانه

نقاشی از دفترنامه مندوزا
نقاشی از دفترنامه مندوزا
دره مکزیکو در زمان حمله اسپانیایی‌ها
جانکشن (تگزاس)

مکان
| Junction, Texas | Junction, Texas |
| --- | --- |
شهر: شهر
Junction City Hall: Junction City Hall
نام(های) مستعار: Land of Living Waters, Front Porch of the West: نام(های) مستعار: Land of Living Waters, Front Porch of the West
Location of Junction, Texas: Location of Junction, Texas
مختصات: ۳۰°۲۹′۲۳″ شمالی ۹۹°۴۶′۱۷″ غربی﻿ / ﻿۳۰٫۴۸۹۷۲°شمالی ۹۹٫۷۷۱۳۹°غربی﻿ / 30.48972; -99.77139: مختصات: ۳۰°۲۹′۲۳″ شمالی ۹۹°۴۶′۱۷″ غربی﻿ / ﻿۳۰٫۴۸۹۷۲°شمالی ۹۹٫۷۷۱۳۹°غربی﻿ / 30.48972; -99.77139
ایالت: تگزاس
شهرستان: Kimble
حکومت: حکومت
 • شهردار: James C. Murr
مساحت: مساحت
 • کل: ۲٫۳ مایل مربع (۵٫۹ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۲٫۳ مایل مربع (۵٫۹ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰٫۰ مایل مربع (۰٫۰ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۱۷۰۳ فوت (۵۱۹ متر)
جمعیت (۲۰۰۰): جمعیت (۲۰۰۰)
 • کل: ۲۶۱۸
 • تراکم: ۱۱۴۵٫۰/مایل مربع (۴۴۲٫۱/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۶ (CST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۵ (CDT)
زیپ‌کد: ۷۶۸۴۹
کد منطقه: 325
کد FIPS: 48-38248
GNIS feature ID: 1374333
جانکشن، تگزاس(به انگلیسی: Junction, Texas) شهری در ایالت تگزاس از ایالات جنوبی ایالات متحده آمریکا است. در سرشماری سال ۲۰۰۰، جمعیت این شهر ۲۶۱۸ نفر اعلام شد.
شیروینتوس

مکان در 23x15px|border |alt=|link= لیتوانی
| Širvintos | Širvintos |
| --- | --- |
شهر: شهر
Municipal office: Municipal office
  نشان:   نشان
ŠirvintosLocation of Širvintos: ŠirvintosLocation of Širvintos
مختصات: ۵۵°۲′۱۰″ شمالی ۲۴°۵۸′۱۰″ شرقی﻿ / ﻿۵۵٫۰۳۶۱۱°شمالی ۲۴٫۹۶۹۴۴°شرقی﻿ / 55.03611; 24.96944: مختصات: ۵۵°۲′۱۰″ شمالی ۲۴°۵۸′۱۰″ شرقی﻿ / ﻿۵۵٫۰۳۶۱۱°شمالی ۲۴٫۹۶۹۴۴°شرقی﻿ / 55.03611; 24.96944
منطقه قوم‌نگاری: اوکشتایتیا
شهرستان: ویلنیوس
شهرداری: Širvintos district municipality
Eldership: Širvintos eldership
پایتخت: Širvintos district municipality Širvintos eldership
اولین معرفی: 1475
Granted city rights: 1950
جمعیت (2013): جمعیت (2013)
 • کل: ۶٬۱۹۷
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۲ (EET)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۳ (EEST)
شیروینتوس (به لاتین: Širvintos) یک شهرک در لیتوانی با جمعیت ۶٬۱۹۷ نفر است که در شهرستان ویلنیوس واقع شده‌است.
استوکسدال، کارولینای شمالی

مکان
| Stokesdale, North Carolina | Stokesdale, North Carolina |
| --- | --- |
شهرک: شهرک
  مهر:   مهر
شعار: "Armor Vincit Omnia": شعار: "Armor Vincit Omnia"
Location in شهرستان گیلفرد، کارولینای شمالی and the state of کارولینای شمالی.: Location in شهرستان گیلفرد، کارولینای شمالی and the state of کارولینای شمالی.
مختصات: ۳۶°۱۴′۱۱″ شمالی ۷۹°۵۸′۵۷″ غربی﻿ / ﻿۳۶٫۲۳۶۳۹°شمالی ۷۹٫۹۸۲۵۰°غربی﻿ / 36.23639; -79.98250: مختصات: ۳۶°۱۴′۱۱″ شمالی ۷۹°۵۸′۵۷″ غربی﻿ / ﻿۳۶٫۲۳۶۳۹°شمالی ۷۹٫۹۸۲۵۰°غربی﻿ / 36.23639; -79.98250
ایالت: کارولینای شمالی
شهرستان: شهرستان گیلفرد، کارولینای شمالی
مساحت: مساحت
 • کل: ۱۹٫۵ مایل مربع (۵۰٫۵ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۱۹٫۴ مایل مربع (۵۰٫۲ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰٫۱ مایل مربع (۰٫۳ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۹۴۵ فوت (۲۸۸ متر)
جمعیت (۲۰۱۰): جمعیت (۲۰۱۰)
 • کل: ۵٬۰۴۷
 • تراکم: ۱۶۸٫۵/مایل مربع (۶۵٫۱/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۵ (EST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۴ (EDT)
زیپ‌کد: 27357
کد منطقه: 336
FIPS code: 37-65040
GNIS feature ID: 1022797
وبگاه: www.stokesdale.org
استوکسدال (به انگلیسی: Stokesdale) شهری در ایالت کارولینای شمالی کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۵٬۰۴۷ نفر بوده‌است.
بیرئد

مکان
| Bjärred | Bjärred |
| --- | --- |
The long bridge in Bjärred: The long bridge in Bjärred
Bjärred: Bjärred
مختصات: ۵۵°۴۳′ شمالی ۱۳°۰۱′ شرقی﻿ / ﻿۵۵٫۷۱۷°شمالی ۱۳٫۰۱۷°شرقی﻿ / 55.717; 13.017: مختصات: ۵۵°۴۳′ شمالی ۱۳°۰۱′ شرقی﻿ / ﻿۵۵٫۷۱۷°شمالی ۱۳٫۰۱۷°شرقی﻿ / 55.717; 13.017
سوئد: اسکونه
استان: استان اسکونه
شهرداری: Lomma Municipality
مساحت: مساحت
 • کل: ۴٫۷۹ کیلومتر مربع (۱٫۸۵ مایل مربع)
جمعیت (31 December 2010): جمعیت (31 December 2010)
 • کل: ۹٬۵۴۲
 • تراکم: ۱٬۹۹۲/کیلومتر مربع (۵۱۶۰/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانی اروپای مرکزی)
شهر بیرئد (به سوئدی: Bjärred) در ناحیه شهری لوما در کشور سوئد واقع شده‌است. جمعیت این شهر ۱۹۷۱٫۴۶  نفر است.
پارادوکس چرخش سکه

سکه  متحرک در هر دور کامل مسافتی دو برابر محیط سکه ثابت را پیموده است.
مسیر واقعی طی شده نقطهٔ روی لبهٔ سکهٔ متحرک یک کاردیوئید است.
پارادوکس چرخش سکه (انگلیسی: Coin rotation paradox) یک مسئلهٔ ریاضی غیر شهودی است که وقتی یک سکه به دور لبهٔ سکهٔ دیگری با اندازهٔ مساوی با خود می‌چرخد، سکهٔ  متحرک پس از دور زدن سکهٔ ثابت، وقتی از یک چارچوب مرجع خارجی مشاهده می‌شود، نه یک چرخش کامل بلکه دو چرخش کامل را انجام داده است. با استفاده از سکه‌هایی با شعاع‌های مختلف نیز این پارادوکس می‌تواند  تعمیم یابد.
توضیح انجام

با دو سکه یکسان که روی یک میز یکدیگر را لمس می‌کنند، به طوری که طرف "سر" سکه نمایش داده شود و با حرکت موازی شروع می‌شود. با ثابت نگه داشتن سکهٔ A، سکهٔ B را به دور A می‌چرخانیم، نقطهٔ تماس را بدون لغزش نگه می‌داریم. با رسیدن سکهٔ B به طرف مقابل، می‌بینیم که دو سر دوبار با هم موازی خواهند شد؛ B یک دور چرخیده است.  ادامهٔ حرکت B آن را به موقعیت شروع باز می‌گرداند و چرخش دوم را کامل می‌کند. به طور متناقضی به‌نظر می‌رسد که سکهٔ B مسافتی دو برابر محیط خود را طی کرده است. در واقع، از آنجایی که محیط هر دو سکه برابر است، بنا به تعریف سکهٔ B فقط مسافتی برابر با محیط خود را طی کرده است. چرخش دوم از این واقعیت ناشی می‌شود که مسیری که در امتداد آن چرخیده است یک دایره است. این شبیه به چرخش سکهٔ B در "درجا" است.
یکی از راه‌های تجسم اثر این است که دور سکهٔ A را تصور کنیم که به صورت یک خط مستقیم "مسطح شده" است، به این معنی که می‌توان مشاهده کرد که سکهٔ B تنها یک بار در طول مسیر خود که اکنون صاف است، چرخیده است. این "اولین چرخش" است. به همین ترتیب، لغزش سکهٔ B در اطراف محیط سکهٔ A، به جای چرخاندن آن، در حالی که نقطه تماس خاص فعلی خود را حفظ می‌کند، یک نماینده چرخشی از "چرخش دوم" در سناریوی اصلی ایجاد می‌کند.
همانطور که سکهٔ B می‌چرخد، هر نقطه در محیط آن یک منحنی کاردیوئید را توصیف می‌کند (حرکت می‌کند).
کاربرد

این پارادوکس به زمان نجومی (Sidereal time) مربوط است: یک روز نجومی (غیرواقعی) مدت‌زمانی است که طول می‌کشد تا زمین نسبت به یک ستارهٔ دوردست (ثوابت)٬ درست به‌همان موقعیت در آسمان برگردد، در حالی که یک روز خورشیدی مدت‌زمانی است تا خورشید به همان موقعیت برگردد.
تجزیه‌وتحلیل و راه حل

از ابتدا تا انتها، مرکز سکهٔ متحرک یک مسیر دایره‌ای را طی می‌کند. محیط سکهٔ ثابت و مسیر - مرکز دو دایرهٔ متحدالمرکز را تشکیل می‌دهند. شعاع دایرهٔ بیرونی مجموع شعاع سکه‌ها است. از این رو، محیط مسیر مرکز متحرک دو برابر محیط هر سکه است. مرکز سکهٔ متحرک دو برابر دور سکه بدون لغزش حرکت می‌کند. بنابراین، سکهٔ متحرک دو چرخش کامل انجام می‌دهد.اینکه سکهٔ متحرک در طول مسیر چند بار به دور مرکز خود می‌چرخد یا در چه جهتی این چرخش را انجام می‌دهد٬ در جهت یا خلاف جهت عقربه‌های ساعت باشد، تأثیری بر طول مسیر ندارد.
رافائل گوآلازی

| رافائل گوآلازی | رافائل گوآلازی |
| --- | --- |
اطلاعات پس‌زمینه: اطلاعات پس‌زمینه
زاده: ۱۱ نوامبر ۱۹۸۱ ‏(۴۳ سال) اوربینو ، ایتالیا
ژانر: جاز ، بلوز
سال‌های فعالیت: ۲۰۰۵-حال
رافائل گوآلازی (به انگلیسی: Raphael Gualazzi) (زاده ۱۱ نوامبر ۱۹۸۱) خواننده ایتالیایی است.
او در مسابقه آواز یوروویژن ۲۰۱۱ نماینده ایتالیا بود.
مارتین میهان

| مارتین میهان | مارتین میهان |
| --- | --- |
میهان در بلفاست (اوایل دهه ۱۹۹۰ میلادی): میهان در بلفاست (اوایل دهه ۱۹۹۰ میلادی)
زادهٔ: c.1945 Ardoyne، بلفاست ایرلند شمالی، UK
درگذشت: ۳ نوامبر ۲۰۰۷ (سن ۶۱–۶۲ سالگی) آردوین
ملیت: ایرلندی
پیشه(ها): داوطلب ارتش موقت جمهوری‌خواه ایرلند سیاستمدار شین فین
حزب سیاسی: شین فین
پیشینه نظامی: پیشینه نظامی
وفاداری:  Irish Republic
شاخه نظامی: Irish Republican Army (IRA) IRA مشروطه
سال‌های خدمت: ۱۹۶۶–۱۹۹۴
درجه: داوطلب
یگان: سومین شورش آردوین، تیپ بلفاست
درگیری‌ها: درگیری‌های ایرلند شمالی
 :  
مارتین میهان (Martin Meehan) (۱۹۴۵ – ۳ نوامبر ۲۰۰۷)، سیاست‌مدار حزب شین فین و داوطلب سابق ارتش موقت جمهوری‌خواه ایرلند (IRA) بود. او نخستین فردی بود که به دلیل عضویت در ارتش موقت جمهوری‌خواه ایرلند محکوم شد و در جریان تنش‌های این کشور، ۱۸ سال را در زندان سپری کرد.
حرفه سیاست‌مداری

میهان پس از این‌که از زندان آزاد شد به یکی از اعضای برجسته و مهمی حزب شین فین مبدل شد و در سمت اجرائیوی ملی یا شورای عالی (Ard Chomhairle) حزب ایفای وظیفه کرد. او همچنین رئیس سازمان «آزادی» بود؛ سازمانی که برای آزادی زندانیان شبه‌نظامی مبارزه می‌کرد. او در ۱۹۹۶ یکی از نامزدان ناموفق در انتخابات مجمع ایرلند شمالی در انتریم شرقی بود. میهان در انتخابات سال ۱۹۹۸ برای راه‌یابی به مجلس ایرلند شمالی در انتریم جنوبی خودش را نامزد کرد و ۳۲۲۶ رأی به‌دست‌آورد. علاوه براین، او برای رسیدن به عضویت مجلس عوام بریتانیا در انتخابات سال ۲۰۰۰ و انتخابات عمومی ۲۰۰۱ انگلستان از حوزه انتخاباتی انتریم جنوبی شرکت کرد که هر دوبار شکست خورد.
مرگ

میهان در ۳ نوامبر ۲۰۰۷ پس از حمله قلبی در خانه‌اش درگذشت. جری کیلی، عضو حزب شین فین اظهار داشت که او «شوکه و غمگین شده‌است» و میهان «تمام زندگی‌اش را وقف خدمت برای هم آرمان‌هایش در جمهوری‌خواهی و هم برای مردم کرد».
او در قبرستان میل‌تاون در ۶ نوامبر ۲۰۰۷ به خاک سپرده شد؛ جری آدامز، مارتین مک‌گینس و شین کیلی تابوت او را حمل کردند.
خط مغولی

| خط مغولی ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠪᠢᠴᠢᠭ | خط مغولی ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠪᠢᠴᠢᠭ |
| --- | --- |
شعری از وانچینبالین اینجیناش: شعری از وانچینبالین اینجیناش
نوع: الفبا
زبان‌ها: زبان مغولی
سازنده: تاتا تونگا
دورهٔ زمانی: ح. 1204–۱۹۴۱ (به‌عنوان خط اصلی) ۱۹۴۱–اکنون (به‌عنوان خط متشرک)
سامانهٔ مادر:  هیروگلیف مصریالفبای پروتو-سینایتیکالفبای فنیقیالفبای آرامیالفبای سریانیالفبای سغدیالفبای قدیمی اویغوریخط مغولی 
سامانهٔ فرزند: الفبای منچو الفبای داگور الفبای زیبه الفبای اویرات الفبای گالیک
ایزو ۱۵۹۲۴: Mong, 145
جهت: بالا به پایین
مخفف یونیکد: Mongolian
دامنه یونیکد: U+1800–U+18AF Mongolian U+11660–U+1167F Mong. Supplement
خط سنتی مغولی، که با نام هودوم مغول بیچیگ نیز شناخته می‌شود، اولین سیستم نوشتاری بود که به‌طور خاص برای زبان مغولی ایجاد شد و تا زمان معرفی سیریلیک در سال ۱۹۴۶ رایج‌ترین سیستم نوشتاری بود. به‌طور سنتی در جهت عمودی نوشته می‌شود. این الفبای قدیمی که از الفبای اویغور قدیم گرفته شده، یک الفبا با نگاره‌های مجزا برای حروف صامت و مصوت است. این خط برای زبان‌هایی مانند اویرات و منچو اختصاصی سازی شده‌است. الفبای مبتنی بر این خط عمودی کلاسیک همچنان در مغولستان و مغولستان داخلی برای نوشتن مغولی، زیبه و به‌طور آزمایشی برای اونکی استفاده می‌شود.
سیستم‌عامل‌های رایانه‌ای در پشتیبانی از خط مغولی کند بوده‌اند و تقریباً همه آن‌ها دارای پشتیبانی ناقص یا سایر مشکلات ارائه متن هستند.
تاریخ

تاتاتونگا، کاتب اویغور قرن سیزدهم که توسط چنگیزخان دستگیر شد، مسئول آوردن الفبای قدیمی اویغور به فلات مغولستان و تطبیق آن با خط مغولی بود.
از قرن هفتم و هشتم تا پانزدهم و شانزدهم، زبان مغولی به گویش‌های جنوبی، شرقی و غربی تقسیم شد.
اسناد اصلی دوره زبان مغول میانه عبارتند از:
در گویش شرقی، متن معروف تاریخ مخفی مغول‌ها، بناهای تاریخی به خط فاگسپا، واژه‌نامه چینی- مغولی قرن چهاردهم و مطالب مغولی. زبان دوره میانی در رونویسی‌های چینی و غیره؛
در گویش غربی، فرهنگ لغت عربی- مغولی و فارسی- مغولی، متون مغولی در رونویسی عربی و غیره ویژگی‌های اصلی این دوره این است که مصوت‌های ï و i اهمیت واج‌شناختی خود را از دست داده‌اند و واج i را ایجاد کرده‌اند (در گویش چاخار، مغولی استاندارد در مغولستان داخلی، این مصوت‌ها هنوز متمایز هستند). صامت‌های بین آوازی γ / g , b / w ناپدید شده بودند و روند اولیه تشکیل مصوت‌های بلند مغولی آغاز شده بود. h اولیه در بسیاری از کلمات حفظ شد. دسته‌بندی‌های دستوری تا حدی وجود نداشتند، و غیره. توسعه در این دوره توضیح می‌دهد که چرا خط مغولی مانند یک خط عربی عمودی به نظر می‌رسد (به ویژه وجود سیستم نقطه).
در نهایت بهبودهای جزئی برای تفاوت‌های بین زبان‌های اویغوری و مغولی صورت گرفت. برای جلوگیری از ابهام، مکاتب مختلف املایی، که برخی از آنها با استفاده از دیاکریتیک استفاده می‌کنند، ایجاد شده‌اند.
مغولی سنتی به صورت عمودی از بالا به پایین نوشته می‌شود و در خطوط از چپ به راست جریان دارد. خط اویغوری قدیم و فرزندان آن، که مغولی سنتی یکی از آنها در میان اویرات کلیر، مانچو و بوریات است، تنها خط‌های عمودی شناخته شده‌ای هستند که از چپ به راست نوشته شده‌اند. این امر به این دلیل ایجاد شد که اویغورها خط مشتق شده از سغدی خود را که در اصل از راست به چپ نوشته می‌شد، ۹۰ درجه در خلاف جهت عقربه‌های ساعت اما بدون تغییر جهت‌گیری نسبی حروف می‌چرخاندند تا از نوشتار چینی تقلید کنند.
حروف الفبا

فرم نگارش و تلفظ حرف الفبای مغولی مطابق حدول زیر است:
سنگ چنگیزخان یااستل ییسونگه، اولین کتیبه شناخته شده به خط مغولی.
خط نشان داده شده به صورت هجایی - قرن نوزدهم
الفبای مغولی
ماروین زونیس

| ماروین زونیس | ماروین زونیس |
| --- | --- |
زاده: ۱۸ سپتامبر ۱۹۳۶
درگذشته: ۱۵ نوامبر ۲۰۲۰
پیشه: نویسنده
ماروین زونیس دانش‌آموختهٔ دانشگاه ییل، مدرسۀ بازرگانی هاروارد و مؤسسهٔ فناوری ماساچوست است و مدرک دکترای علوم سیاسیاش را از مؤسسهٔ فناوری ماساچوست گرفته‌است. او سال‌ها در مؤسسهٔ روان‌کاوی شیکاگو نیز به آموزش روان‌کاوی می‌پرداخت. زونیس همچنین در سمت مشاور با مؤسسات و شرکت‌های تخصصی مدیریت دارایی در سراسر جهان همکاری داشت و به آن‌ها کمک کرد تا با توجه به مخاطرات سیاسی جهان توانایی‌ها و اهداف کاری خود را شناسایی، ارزیابی و مدیریت کنند.
پیشینه

زونیس مطالب زیادی در مورد جهانی شدن، فناوری‌های دیجیتال، بازارهای نوظهور، سیاست خاورمیانه، صنعت نفت، روسیه و سیاست خارجی ایالات متحده نوشته‌است. او یک مرجع برجسته در خاورمیانه بود و بیشتر عمر خود را صرف مطالعهٔ ترکیب ناپایدار اسلام، تروریسم و خاورمیانه کرد. در جوانی تجربهٔ زندگی در ایران را داشت، از افغانستان دیدن کرد و در عراق به مطالعهٔ اسلام پرداخت. عمده شهرت او به خاطر نگارش کتابی دربارهٔ زندگی محمدرضا شاه پهلوی با رویکرد روانشناسی تاریخی است. این کتاب در ایران به نام شکست شاهانه به فارسی ترجمه شده‌است. او به‌جز کتاب شکست شاهانه کتاب دیگری هم دربارهٔ روشن‌فکران ایرانی نوشته‌است که به‌نام روان‌شناسی سیاسی نخبگان ایران به فارسی ترجمه و منتشر شده‌است.
دم‌گربه‌ای

| ایگرا دنسیا | ایگرا دنسیا |
| --- | --- |
Egeria densa foliage: Egeria densa foliage
Scientific classification : Scientific classification 
Kingdom:: Plantae
Clade:: Tracheophytes
Clade:: Angiosperms
Clade:: Monocots
Order:: Alismatales
Family:: Hydrocharitaceae
Genus:: Egeria
Species:: E. densa
Binomial name: Binomial name
Egeria densa  Planch. 1849: Egeria densa  Planch. 1849
Synonyms: Synonyms
 Anacharis densa (Planch.) Vict.Elodea densa (Planch.) Casp.:  Anacharis densa (Planch.) Vict.Elodea densa (Planch.) Casp.
گیاه دم‌گربه‌ای، علف هرز آبی با گل‌های درشت یا گیاه علف آبی برزیلی (Egeria densa)، گونه‌ای از ایگرا بومی مناطق معتدل آمریکای جنوبی در جنوب شرقی برزیل، آرژانتین، شیلی و اروگوئه است. به دلیل استفاده از آن در آکواریوم‌های خانگی و انتشار و رهاسازی بعدی در اکوسیستم‌های غیربومی، یک گونه مهاجم مشکل‌ساز در نظر گرفته می‌شود.
ویژگی‌ها

ایگرا دنسیا یک گیاه آبزی است که در آب تا ۴ متر (۱۳ فوت) رشد می‌کند و تکثیر می‌یابد عمیق، با ساقه‌های دنباله دار تا ۲ متر (۶٫۶ فوت) یا طولانی‌تر، تولید ریشه در فواصل در امتداد ساقه. برگها در حلقه‌های چهار تا هشت ۱–۴ سانتیمتر (۰٫۳۹–۱٫۵۷ اینچ) تولید می‌شوند طولانی و ۲–۵ میلیمتر (۰٫۰۷۹–۰٫۱۹۷ اینچ) پهن، با نوک برگ نوک تیز. سیستم ساقه گیاه تا زمانی که به سطح آب برسد رشد می‌کند، جایی که شروع به پخش شدن می‌کند و یک تاج گل ضخیم ایجاد می‌کند که مانع از رسیدن نور به گیاهان زیر آن می‌شود. دوپایه است، با گلهای نر و ماده روی گیاهان جداگانه. گل‌ها ۱۲–۲۰ میلیمتر (۰٫۴۷–۰٫۷۹ اینچ) هستند قطر، با سه گلبرگ پهن، گرد، سفید، ۸–۱۰ میلیمتر (۰٫۳۱–۰٫۳۹ اینچ) طولانی در گیاهان نر، و ۶–۷ میلیمتر (۰٫۲۴–۰٫۲۸ اینچ) طولانی روی گیاهان ماده.
ویژگی‌ها > چرخه زندگی

گیاه ایگرا دنسیا بیشتر در طول سال زمانی که در محیط‌های گرمسیری رشد می‌کند و تکثیر می‌یابد، دگرگونی هلی کمی در الگوهای رشد نشان می‌دهد. با این حال، زمانی که گیاه در محیط‌های معتدل‌تر رشد می‌کند، بیشتر توان گیاه در صرف تولید و ذخیره‌سازی نشاسته در ماه‌های زمستان و رشد تاج پوشش در طول فصل تابستان می‌کند
ویژگی‌ها > زیستگاه و اکولوژی > محل

گیاه ایگرا دنسیا بومی کشورهای آرژانتین، برزیل، آمریکا، شیلی و اروگوئه است. بنابراین محبوبیت آن در آکواریوم‌ها، این گیاه اکنون به آمریکای شمالی، اروپا، آسیا، استرالیا، نیوزیلند و آفریقا گسترش یافته‌است و نگهداری می‌شود.
ویژگی‌ها > زیستگاه و اکولوژی > درجه حرارت

دما برای رشد ایگرا دنسیا مهم است. با این حال، رشد آن عمدتاً در دماهای بین ۱۶–۲۸ درجه سلسیوس (۶۱–۸۲ درجه فارنهایت) پایدار است با حداکثر دمای ۳۲ درجه سلسیوس (۹۰ درجه فارنهایت) که منجر به کاهش رشد ساقه و خروجی فتوسنتزی می‌شود. دمای سردتر رشد گیاه را محدود می‌کند و می‌تواند به عنوان روشی برای کنترل گسترش آن در اکوسیستم‌های غیر بومی استفاده شود.[نیازمند منبع]
ویژگی‌ها > زیستگاه و اکولوژی > نورپردازی

گیاه ایگرا دنسیا می‌تواند خروجی فتوسنتزی را با نور موجود مانند بسیاری از گونه‌های ماکروفیت مطابقت دهد. توانایی این گونه برای رشد در شرایط نور کم و توانایی آن برای تشکیل یک تاج پوشش متراکم، آن را در مقایسه با سایر ماکروفیت‌ها مهاجم بسیار موفقی می‌سازد و در نتیجه تنوع گونه‌های گیاهی را در جایی که معرفی می‌کنند کاهش می‌دهد.
کشت و استفاده

ایگرا دنسیا یک گیاه آکواریومی محبوب است، اما به دلیل پتانسیل تهاجمی آن دیگر در برخی مناطق فروخته نمی‌شود. گیاهان در حال کشت همگی یک کلون نر هستند که به صورت رویشی تولید مثل می‌کنند.
در آکواریوم سردتر به خوبی رشد می‌کند و برای افراد مبتدی مناسب است. به راحتی از طریق قلمه تکثیر می‌شود. طبق گزارش‌ها، مواد آنتی‌بیوتیکی ترشح می‌کند که می‌تواند به جلوگیری از جلبک‌های سبز آبی کمک کند. این گیاه در یک محیط غنی از مواد مغذی و نور زیاد بهترین رشد را دارد، اما در زمان معرفی، توانایی رقابت با گونه‌های دیگر را نشان داده‌است.
کشت و استفاده > بررسی اقتصاد

گیاه ایگرا دنسیا، مانند سایر انواع ماکروفیت‌ها، زمانی که در تصفیه خانه‌های فاضلاب استفاده می‌شود، به دلیل همان عواملی که آن را به یک کارخانه بالقوه مهاجم تبدیل می‌کند، مؤثر است. بیشتر توانایی این گیاه در جذب مواد مغذی و ته‌نشین شدن ذرات از ستون و سطح آب را دارد.
کشت و استفاده > گونه‌های مهاجم

ایگرا دنسیا از کشت فرار کرده و در بسیاری از مناطق معتدل گرم تا نیمه گرمسیری جهان از جمله اروپا، جنوب آفریقا، آسیا، استرالیا، نیوزیلند، کالدونیای جدید و آمریکای شمالی، طبیعی و مهاجم شده‌است. در ایالات متحده از جنوب نیویورک تا فلوریدا و از غرب تا کالیفرنیا و اورگان رخ می‌دهد. در دلتای ساکرامنتو-سن خواکین کالیفرنیا، در دهه ۱۹۶۰ معرفی شد و از آن زمان تأثیر نامطلوب قابل توجهی بر اکوسیستم محلی داشته‌است. این گیاه در حال حاضر ۲٬۴۰۰ هکتار (۵٬۹۰۰ جریب فرنگی) را آلوده می‌کند، یا ۱۲ درصد از کل سطح دلتا، همراه با سایر ایالت‌ها و حتی تا شمال کانادا. اخیراً، E. densa به عنوان گونه‌های بیگانه طبیعی در ایسلند گزارش شده‌است، جایی که به آب‌های طبیعی گرم شده حمله کرده‌است. به دلیل وجود آن در شمال ایسلند، ایگرا دنسیا یکی از اولین گونه‌های گیاهی بیگانه آب شیرین است که به قطب شمال رسید. بیشتر تأثیر آن در آبراهه‌های کم عمق رخ می‌دهد. این گیاه تشک‌های ضخیمی را تشکیل می‌دهد که عبور قایق‌ها را مسدود می‌کند، آب ورودی‌ها و قنات‌ها را مسدود می‌کند، رسوبات را به دام می‌اندازد، پوشش گیاهی بومی را از بین می‌برد و مانع از مهاجرت ماهی‌های آندروموس می‌شود.
نقش مهندس اکوسیستم

اگرچه گاهی بحث می‌شود، اما ایگرا دنسیا به عنوان یک مهندس اکوسیستم به عنوان یک نتیجه از تأثیری که بر محیط زیست پس از معرفی آن می‌گذارد، یاد می‌شود. برخی از این تأثیرات به دلیل رشد سریع و سرعت پراکندگی بالا در هنگام تکه‌تکه شدن، توانایی آن در سازگاری با نورهای مختلف و در دسترس بودن مواد مغذی، جذب مواد مغذی از ستون آب و تأثیر آن بر رسوب این مواد مغذی و نور زیاد است. سایبان مسدود کننده ای که گل‌های آن در سطح آب تشکیل می‌شود.
ایگرا دنسیا همچنین مسئول تغییر مقدار فیتوپلانکتون موجود در ستون آب به دلیل محدودیت در دسترس بودن نور از سایبان متراکم تشکیل شده و مقدار مواد مغذی است که از ستون آب حذف می‌شود. با این حال، می‌تواند به عنوان پناهگاهی برای زئوپلانکتون‌ها و بی مهرگان کوچکتر عمل کند.
کنترل

روش‌های مختلفی برای اطمینان از توقف رشد ایگرا دنسیا به دلیل توانایی آن در رشد مجدد در هنگام تکه‌تکه شدن از طریق ابزارهای مکانیکی مورد نیاز است. بهترین راه این است که گیاه را به‌طور کامل از ستون آب خارج کنید یا از علف کش‌ها برای از بین بردن گیاه استفاده کنید. یکی از راه‌حل‌های بالقوه برای این مشکل، کاهش آب است، زیرا گیاه به خشک شدن بسیار حساس است و زمانی که گیاه از آب خارج شود، می‌تواند در عرض یک ساعت بمیرد. علاوه بر این، هوای سرد در کنترل گیاه مؤثر است، اگرچه این امر دارای محدودیت‌های عملی است. هنگامی که علف‌کش‌ها روی گیاه استفاده شد، سطوح فسفر و نیتروژن افزایش یافت، اما نه چندان، که نشان می‌دهد بیشتر مواد مغذی در زیست توده گیاه باقی مانده‌اند و دوباره جذب ستون آب نمی‌شوند.
گل ایگرا دنسیا
مخزن بریونس

| مخزن بریونس | مخزن بریونس |
| --- | --- |
مخزن بریونسموقعیت روی نقشه کالیفرنیامخزن بریونسموقعیت روی نقشه ایالات متحده آمریکا: مخزن بریونسموقعیت روی نقشه کالیفرنیامخزن بریونسموقعیت روی نقشه ایالات متحده آمریکا
موقعیت: بریونز هیلز، شهرستان کنترا کوستا، کالیفرنیا
مختصات: ۳۷°۵۴′۵۴″شمالی ۱۲۲°۱۲′۱۸″غربی﻿ / ﻿۳۷٫۹۱۵°شمالی ۱۲۲٫۲۰۵°غربی﻿ / 37.915; -122.205
گونه: مخزن
برون‌شارش‌های کلان: ترمینال (تبخیر)
حوضهٔ آبریز: ۲۲ کیلومتر مربع (۸٫۵ مایل مربع)
کشورهای حوضه: ایالات متحده
حجم آب: ۶۰٬۵۱۰ جریب فوت (۷۴٬۶۴۰٬۰۰۰ متر مکعب)
پی‌نوشت: 
مخزن بریونز یک مخزن ذخیره آب پایانه باز است که در غرب شهرستان کنترا کوستا، در منطقه خلیج سانفرانسیسکو، کالیفرنیا واقع شده‌است. مالکیت و اداره آن در ناحیه شهری شهری شرق خلیج (EBMUD) است.
گربه‌ماهی انکاریدا

گربه ماهی انکاریدا
گربه ماهی انکاریدا (انگلیسیAnchariidae) گونه ای از گربه ماهی سانان هستند. که از دو جنس هستند.انکاریدا و گوگو
(Gogo) .گونه انکاریدها یک گونه کاملا تازه و بومی ماداگاسکار می باشد وکه با وجود هالترهای حاشیه ای و یک صفحه
قدامی،قدامی کاهش می یابد.