stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
پاتموس

| پاتموس Πάτμος | پاتموس Πάτμος |
| --- | --- |
قلعه جزیره پاتموس: قلعه جزیره پاتموس
کشور: یونان
ناحیه: استان اژه جنوبی
شهرستان: کالیمنوس
حکومت: حکومت
 • شهردار: گریگوریس کامپوسوس
مساحت: مساحت
 • شهرستان: ۳۴٫۰۵ کیلومتر مربع (۱۳٫۱۵ مایل مربع)
جمعیت (۲۰۱۱): جمعیت (۲۰۱۱)
 • شهرستان: ۳۰۴۷
 • تراکم شهرستان: ۸۹/کیلومتر مربع (۲۳۰/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی ۲:۰۰+ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی ۳:۰۰+ (ساعت تابستانی)
کد پستی: 855 xx
تلفن: ۲۲۴۷۰
پلاک خودرو: KX, PO, PK
وبگاه: www.patmos.gov.gr
پاتموس (به لاتین: Patmos) یک جزیره در یونان است که در دودکانس واقع شده‌است. این جزیره کوچک یونانی در دریای اژه، یکی از معروف‌ترین مکان نوشتن کتاب انجیل مسیحی از وحی است و بدین سبب مکانی مقدس برای مسیحیان محسوب می‌شود. این شهر دارای جمعیت ۲۹۹۸ و دارای بیش از ۳۴٫۰۵ کیلومتر مربع مساحت است (۱۳٫۱۵ مایل مربع). بالاترین نقطه آن ۲۶۹ بالاتر از سطح دریا است. پاتموس آب و هوایی معتدلی دارد و هرساله گردشگران زیادی را بخود جذب می‌کند.
پاتموس در کتاب وحی مسیح ذکر شده‌است. در معرفی کتاب آمده‌است که نویسنده آن، جان، در پاتموس بود زمانی که مکاشفات یوحنا به او وحی شد. براساس سنت مسیحی، این نویسنده به عنوان جان رسول یا یوحنای پاتموس شناخته می‌گردد. به دلیل کتاب وحی، پاتموس دارای سابقه‌ای طولانی به عنوان یک مقصد برای زیارت مسیحی است. بازدید کنندگان می‌توانند غاری را که در آن جان گفت است: «مکاشفات یوحنا را وحی کرده‌است.» ببینند و چندین صومعه در جزیره به سنت جان اختصاص یافته‌است.
تاریخ

از پاتموس کمتر در نوشته‌های نویسندگان باستان یاد شده‌است به همین دلیل اطلاعات چندانی راجع به ساکنان اولیه آن نداریم. در دوران کلاسیک پاتمیایی‌ها خودشان را از نیای دوری‌ها معرفی می‌کردند که از خانواده‌های آرگوس، اسپارت و اپیداروس اشتقاق یافته‌اند سپس خود را مردمانی از نیای ایونیان دانسته‌اند .
جغرافیا

پاتموس در سواحل ترکیه و در همجواری باختر قاره آسیا قرار گرفته‌است. یکی از شمالی‌ترین جزایر دودکانس است. مساحت آن ۳۵٫۰۵ کیلومتر مربع بوده و بلندترین نقطه آن ۲۶۹ متر از سطح دریا ارتفاع دارد.
اقتصاد

زائران مسیحی به وفور برای زیارت سنت جان به جزیره می‌آیند.
نگارخانه

بندر (اسکالا) جزیره پاتموس
ورودی به  غار رستاخیز، یونسکوسایت میراث جهانی
جان یا یوحنای پاتموس در پاتموس
کرتیل‌آباد

| ایالت متحده کرتیل‌آباد | ایالت متحده کرتیل‌آباد |
| --- | --- |
روستا: روستا
کشور: ایران
استان: همدان
شهرستان: ملایر
بخش: بخش خودمختار کرتیل آباد
دهستان: آریاییان
بنیان‌گذاری: زمان ساسانیان
جمعیت: ۸۵۸ نفر (سرشماری ۹۵)
ایالت متحده کرتیل‌آباد ، روستایی از توابع بخش سامن شهرستان ملایر در استان همدان ایران است.
جمعیت

این روستا در دهستان حرم رودسفلی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، جمعیت آن ۸۵۸ نفر (۲۸۲خانوار) بوده‌است.
سنتوری

برای دیگر کاربردها، سنتوری (ابهام‌زدایی) را ببینید.
| سنتوری | سنتوری |
| --- | --- |
کارگردان: داریوش مهرجویی
تهیه‌کننده: فرامرز فرازمند داریوش مهرجویی
نویسنده: وحیده محمدی‌فر داریوش مهرجویی
بازیگران: بهرام رادان گلشیفته فراهانی مسعود رایگان رؤیا تیموریان مائده طهماسبی نادر سلیمانی مهیار پورحسابی سیامک خواهانی محمد سلوکی حسن پورشیرازی صدرالدین حجازی جواد نظری
موسیقی: محسن چاوشی اردوان کامکار
فیلم‌بردار: تورج منصوری
تدوین‌گر: مهدی حسینی‌وند
توزیع‌کننده: هدایت فیلم
تاریخ‌های انتشار: بهمن ۱۳۸۵ (فجر) مرداد ۱۳۸۹
مدت زمان: ۱۰۷ دقیقه (نسخه اصلی) ۱۰۰ دقیقه (نمایش خانگی)
کشور: ایران
زبان: فارسی
سنتوری یا علی سنتوری فیلمی ایرانی در ژانر درام است. این فیلم ساخته داریوش مهرجویی در سال ۱۳۸۵ خورشیدی است. سنتوری فیلمی است اجتماعی با رویکردی انتقادی که تم اصلی آن تضاد سنت و مدرنیته در جامعه امروز ایران و موضوع آن سقوط هنرمند و خودویرانگری او در جامعه‌ای است که هنر واقعی را برنمی‌تابد و مدام آن را محدود و سرکوب می‌کند. این فیلم توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی توقیف شد و از اکران بازماند. و پس از سانسور بخش‌هایی از آن در سال ۱۳۸۹ در شبکه نمایش خانگی پخش شد.
خواننده این فیلم محسن چاوشی است. آلبوم سنتوری اقتباسی از این فیلم است. خیلی‌ها این فیلم را با ترانه «سنگ صبور» می‌شناسند. بعضی از قسمتهای فیلم بهرام رادان و اردوان کامکار سنتور می‌نوازند.
فیلم برداشتی آزاد از عقاید یک دلقک نوشته هاینریش بل است. همچنین خاطرات خانوادگی رامین اسکندری نویسنده غیر حرفه‌ای شیراز در یاداشت‌هایی تحت عنوان بهار سیاه دستمایه اصلی فیلمنامه‌ای شد در ارتباط با زندگی نافرجام برادر ناکام بزرگترش، پیمان اسکندری که در اوج هنر و تحصیل به بیراهه و اعتیاد افتاد و عشقی اشتباه علی‌رغم تلاش خانواده و نزدیکان او را تا مرگ سوق داد. این خاطرات توسط اداره آموزش پرورش مرودشت در اختیار نویسنده علی سنتوری قرار گرفت که با رضایت قضایی خانواده پیمان اسکندری و پرهیز از بیان و پرداخت مرگ مشکوک و ناگهانی وی که در سال ۸۲ به‌عنوان یکی از پرونده‌های کیفری پر سر و صدا اما بی فرجام دادگستری شیراز مطرح بوده، دستمایه اصلی تدوین فیلم نامه علی سنتوری شد.
در زمستان ۱۳۹۳، پروژه ساخت سنتوری ۲ به کارگردانی داریوش مهرجویی آغاز شد. این فیلم قرار بود در راستای خط داستانی فیلم سنتوری ساخته شود ولی به سرانجام نرسید.
خلاصه داستان

علی از یک خانوادهٔ مذهبی و بازاری است و به سنتور علاقهٔ زیادی دارد، وقتی شیفتگی او فاش می‌شود، ناچار بین خانواده و سنتور، دومی را انتخاب کرده و از خانواده رانده می‌شود. علی در موسیقی چنان تبحری پیدا می‌کند که شهرهٔ عام و خاص می‌شود و کنسرت‌هایش با استقبال غیرمنتظره ای روبرو می‌شود. علی در اوج موفقیت، عاشق هانیه می‌شود و با او ازدواج می‌کند، اما در غفلت و بی‌توجهی رفته رفته به دام اعتیاد گرفتار شده و سپس بدبیاری‌هایش آغاز می‌شود، کنسرت‌هایش مجوز نمی‌گیرد و ناگزیر برای ادامهٔ زندگی از طریق خواندن و نواختن در عروسی‌ها زندگی را می‌گذراند. امّا یک روز در یک درگیری، سازش می‌شکند و از آن پس او، که همسرش نیز رهایش کرده‌است، آواره شده و به کارتن خواب‌ها می‌پیوندد اما سرانجام خانواده به یاریش شتافته و او را به آسایشگاه ترک اعتیاد می‌برند و از این پس علی بدون دغدغه، بار دیگر سنتور می‌نوازد.
تولید و پخش

نام این فیلم نخست علی سنتوری بود و به دلیل ممیزی به سنتوری تغییر پیدا کرد. سنتوری قرار بود در تاریخ ۳ مرداد ۱۳۸۶ اکران شود که به بهانه‌های مختلف از سوی وزارت ارشاد از جمله عدم توانایی کنترل جو سالن، اکران آن لغو شد. پس از هفت ماه سرنوشت اکران سنتوری همچنان در ابهام بود تا اینکه سی‌دی قاچاق آن به بازار آمد و واکنش‌های فراوان و متناقضی را برانگیخت. از سویی تهیه‌کننده از مردم خواست فیلم را نخرند و از سویی مسئولان عوامل فیلم و تهیه‌کننده را مقصر اصلی توزیع غیرمجاز فیلم دانستند. مهرجویی در مصاحبه‌ای عنوان کرد که نسخه‌ای که غیرقانونی منتشر شده با نسخه نهایی که آماده پخش بود متفاوت است و خرید آن را «شرعاً حرام» دانست. پس از انتشار سی‌دی سنتوری شماره حسابی از سوی تهیه‌کننده و کارگردان فیلم اعلام شد تا علاقه‌مندان بهای بلیت را به این شماره حساب واریز کنند تا عواید حاصل از این طرح صرف امور خیریه شود. این پیشنهاد مورد استقبال قابل توجهی قرار گرفت و بیش از ۱۰۰۰ میلیون ریال به شماره حساب فوق واریز شد. دیوان عدالت اداری در پی شکایت سازندگان فیلم پیرامون درخواست لغو ممنوعیت اکران فیلم مذکور و تصدیق خسارات وارده اجازه اکران یا عدم اجازه را حق وزارت ارشاد دانست. همچنین شکایت تصدیق خسارت موجه اعلام شد. بدین ترتیب امکان اکران این فیلم با توجه به مخالفت وزارت ارشاد منتفی شد. داریوش مهرجویی پیرامون ممنوعیت نمایش این فیلم توسط وزارت اطلاعات گفت:
در مورد فیلم «سنتوری»، آن را برداشتند قیمه‌قیمه کردند و سوزاندند؛ آن هم بدون هیچ دلیلی، فقط به دلیل غرض شخصی. من اینجا نکته‌ای را یادآوری کنم. برای اینکه فیلمی ساخته شود، اول از همه باید سه تا فیلم نامه به بخش فرهنگی فارابی بدهید. بعد سه نسخه از فیلم‌نامه را هم به وزارت ارشاد بفرستید. وزارت ارشاد هیئتی دارد که می‌نشینند و فیلم نامه را می‌خوانند. فارابی هم هیئتی دارد که کارشان همین است. بعد از بالا و پایین کردن‌های متعدد، بالاخره مجوز می‌دهند. بعد که کارگردان شروع به ساخت فیلم کرد، هیئتی می‌آید و مجوز ساخت می‌دهد. بعد که ساخت فیلم تمام شد، هیئتی دیگر اثر را بررسی می‌کند و به آن مجوز نمایش می‌دهد. بعد فیلم به جشنواره می‌رود. در جشنواره هیئت دیگری فیلم را می‌بیند، آن را بالا و پایین می‌کند و مجوز می‌دهد. بعد از آن هیئت داوران فیلم را می‌بینند و به آن جایزه می‌دهند و… می‌خواهم بگویم یک فیلم دو هزار مرحله را طی می‌کند تا ساخته شود! این چه صیغه‌ای است که می‌گویند فلان فیلم مجوز نداشته یا قابل نمایش نبوده؟! هر فیلمی تمام این مراحل را طی می‌کند تا ساخته شود. به هر حال با اینکه سنتوری از تمام این مراحل عبور کرد ولی اجازه نمایش پیدا نکرد. جناب وزیر عملاً ما را از نان خوردن انداخت!
سرانجام، پس از کشمکش‌های فراوان در مرداد ماه ۱۳۸۹، پس از سکته قلبی و مرگ نابه‌هنگام تهیه‌کننده آن فرامرز فرازمند در ۶۵ سالگی، مجوز اکران ویدئویی این فیلم صادر شد.
داریوش مهرجویی کارگردان این فیلم، نیز در روز ۲۲ مهر ماه سال ۱۴۰۲ در سن ۸۳ سالگی در خانه خود به قتل رسید. این قتل ضربه بزرگی به سینمای ایران و علاقه‌مندان به آن بود.
بازیگران

| بازیگر | نقش |
| --- | --- |
بهرام رادان: علی بلورچی (سنتوری)
گلشیفته فراهانی: هانیه
مسعود رایگان: پدر علی
رؤیا تیموریان: مادر علی
مائده طهماسبی: مادر هانیه
نادر سلیمانی: برادر علی
مهیار پورحسابی: تمایل
سیامک خواهانی: جاوید
محمد سلوکی: دکتر روان‌شناس
حسن پورشیرازی: معتاد
صدرالدین حجازی: معتاد
جواد نظری: گیتاریست
جوایز

| بخش | نامزد | نتیجه | جایزه |
| --- | --- | --- | --- |
| بهترین بازیگر نقش اول مرد | بهرام رادان | برنده | سیمرغ بلورین |
| بهترین فیلم از نگاه تماشاگران | داریوش مهرجویی | برنده | سیمرغ بلورین |
| بهترین موسیقی متن | اردوان کامکار | نامزد | سیمرغ بلورین |
خودسوزی محمدرضا فردوسی

| محمدرضا فردوسی | محمدرضا فردوسی |
| --- | --- |
زادهٔ: قرچک، استان تهران، ایران
درگذشت: قرچک، استان تهران، ایران
علت مرگ: جراحات ناشی از سوختگی
آرامگاه: ولی آباد قرچک
ملیت: ایرانی
پیشه: کارگر
شناخته‌شده برای: خودسوزی در خیزش ۱۴۰۱ ایران
محمدرضا (حسام) فردوسی شهروند ایرانی ساکن قرچک ورامین بود که در بحبوحه خیزش ۱۴۰۱ ایران، سیزدهم آبان و در نزدیکی مسجد جامع قرچک اقدام به خودسوزی کرد و روز هفدهم آبان در اثر جراحات درگذشت.
زندگی شخصی

محمدرضا فردوسی، جوانی از طبقه متوسط اقتصادی بود که شغل آزاد داشت و با خانواده‌اش در قرچک ورامین زندگی می‌کرد. او اهل هیئت و روضه بود، اما از ابتدای خیزش سراسری در ایران از اعتراضات حمایت می‌کرد و در صفحه اینستاگرام خود به‌طور مداوم پست‌های در حمایت از آن منتشر می‌کرد. در یکی از پست‌های اینستاگرامش نوشته بود که «توسط نیروهای امنیتی مورد آزار و بازخواست» قرار گرفته‌است.
کشته‌شدن

او در ۱۳ آبان و در نزدیکی مسجد جامع قرچک و در حضور ده‌ها نیروی انتظامی و یگان ویژه در حالی که شعارهایی علیه جمهوری اسلامی سر می‌داد، اقدام به خودسوزی کرد.
نیروهای امنیتی پس از خاموش کردن آتش، به جای انتقال او به بیمارستان، ابتدا او را مورد ضرب و جرح قرار دادند. او دچار سوختگی ۷۰ درصد شده بود و در بیمارستان مطهری تهران بستری شد و از همان زمان، خانواده‌اش تحت کنترل نیروهای امنیتی بودند. نهایتاً در هفدهم آبان ماه در اثر جراحات جان خود را از دست داد.
کاربران شبکه‌های اجتماعی خودسوزی محمدرضا فردوسی را با خودسوزی محمد بوعزیزی در سال ۲۰۱۰ که منجر به انقلاب تونس شد مقایسه کردند.
کشته‌شدن > روایت رسانه‌های حکومتی

خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، با انتشار تصاویر یک دوربین مدار بسته، گزارش کرد که او «قصد داشته یک کوکتل مولوتوف به سمت بسیجی‌ها پرتاب کند؛ اما قبل از پرتاب آن درون ماشین آتش گرفته و باعث سوختن ماشین و راننده شده‌است.»
سهیل شاهین

| سهیل شاهین | سهیل شاهین |
| --- | --- |
زادهٔ: ولایت پکتیا، افغانستان
ملیت: افغانستان
محل تحصیل: دانشگاه اسلامی بین‌المللی اسلام‌آباد دانشگاه کابل
سهیل شاهین (پشتو: محمد سهیل شاهین) سیاستمدار، روزنامه‌نگار، سفیر، نویسنده اهل افغانستان است و هم‌اکنون سخنگو خارجی طالبان مستقر در قطر است. او پیش از الحاق به طالبان در نشریه کابل تایمز به زبان انگلیسی می‌نوشت.
سهیل شاهین در دی ماه ۱۴۰۳ توسط حکومت طالبان به سمت سرپرست سفارت افغانستان در دوحه منصوب شد. او جانشین نعیم وردک خواهد شد.
سهیل شاهین (آخری در راست) در دیدار با زلمی خلیل‌زاد (دومی از چپ) نماینده آمریکا و وزیر امور خارجه مایک پومپئو (چهارمی از چپ), در حال همراهی عبدالغنی برادر و عبدالحکیم شرعی (پنجمی و ششمی از چپ)
اوایل زندگی

سهیل در استان پکتیا در افغانستان متولد شد. او در پاکستان و در دانشگاه بین‌المللی اسلامی در اسلام‌آباد تحصیل‌کرده و به زبان انگلیسی و اردو مطالبی نوشته‌است. سهیل همچنین به عنوان معاون سفیر در سفارت افغانستان در پاکستان خدمت کرده‌است. سهیل در دانشگاه بین‌المللی اسلامی اسلام‌آباد و دانشگاه کابل تحصیل کرده‌است.
حقوق معنوی

حقوق معنوی یا حقوق اخلاقی حقوق پدیدآورندگان آثار دارای حق تکثیر می‌باشد که به‌طور عمومی در حوزه قضایی حقوق مدون شناخته می‌شود و تا حد کمتری در بعضی حوزه‌های قضایی کامن‌لا. حقوق معنوی شامل حق انتساب اثر به خالق، حق انتشار یا عرضه به صورت ناشناس یا با نام مستعار و حق حفظ تمامیت اثر (مانند هرگونه تغییر یا تحریف) می‌شود. حقوق معنوی از هرگونه حقوق اقتصادی وابسته به حق تکثیر جدا هستند، حتی اگر پدیدآورنده حق تکثیر خود برای اثری را به دیگری منتقل کند، حقوق معنوی اثر همچنان برای وی محفوظ می‌ماند.
حقوق معنوی اولین بار قبل از اینکه در سال ۱۹۲۸ به کنوانسیون برن برای حمایت از آثار ادبی و هنری افزوده شوند، در فرانسه و آلمان به رسمیت شناخته شد. کانادا نیز در Flow خود حقوق معنوی را به رسمیت می‌شناسد، اگرچه ترجمه واژه استفاده شده در وضع قانون به فرانسوی "droits moraux" است، نه "droit d'auteur" که به حق تکثیر به صورت کلی اشاره دارد. درحالی‌که ایالات متحده آمریکا در سال ۱۹۸۸ به کنوانسیون برن پیوست، حقوق معنوی را هنوز به‌طور کامل به عنوان بخشی از قانون حق تکثیر خود به رسمیت نمی‌شناسد، بلکه به عنوان بخشی از بدنه‌های دیگر قانون مانند افترا و رقابت ناعادلانه. در آمریکا «قانون ۱۹۹۰ حقوق هنرمندان تجسمی» حقوق معنوی را به رسمیت می‌شناسد ولی تنها به هنرهای تجسمی تعلق می‌گیرد.
در ایران

حقوق معنوی در ایران نیز به رسمیت شناخته می‌شود، البته در قوانین ایران به نوع این حقوق اشاره‌ای نشده‌است. طبق ماده ۴ قانون حمایت حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان حقوق معنوی پدیدآورنده محدود به زمان و مکان نیست و غیرقابل انتقال است.
در افغانستان

حقوق معنوی در قانون کاپی‌رایت افغانستان نیز به رسمیت شناخته می‌شود، به موجب مادهٔ ۱۱ قانون حمایت حقوق مؤلف، مصنف، هنرمند، و محقق (مصوب ۱۳۸۷ شمسی) «حقوق معنوی اثر منحصر به پدیدآورنده بوده، قابل انتقال نمی‌باشد». همچنین قانون حقوق ذیل را برای پدیدآورنده محفوظ نگه داشته‌است:
ذکر یا عدم ذکر نام یا نام مستعار در اثر.
منع هر نوع استفاده از اثر که منافی حیثیت و اعتبار آن گردد.
اعتراض بر هر نوع تحریف، تغییر شکل یا تصرف در اثر.
ایفرا هرمز

| ایفرا هرمز> ملکه ساسانی (نایب‌السلطنه)  | ایفرا هرمز> ملکه ساسانی (نایب‌السلطنه)  |
| --- | --- |
سلطنت: ۳۰۹ م
تاج‌گذاری: ۳۰۹ م
پیشین: آذرنرسی
جانشین: شاپور دوم
همسر(ان): هرمز دوم
فرزند(ان): شاپور دوم
خاندان: خاندان اشکانی
ایفرا هرمز یا فرایه هرمز (به پارسی میانه: Farāya Ōhrmazd) یکی از زنان نجیب‌زادهٔ ساسانی در سدهٔ چهارم میلادی، همسر هرمز دوم (حک. ۳۰۲–۳۰۹) و مادر شاپور دوم (حک. ۳۰۹–۳۷۹) بود. بزرگان کشور در پی مرگ هرمز و بحران جانشینی که در اثر آن رخ داده بود، بر آن شدند تا حکومت را به واپسین فرزند هرمز که هنوز از ایفرا هرمز زاده نشده‌بود بسپارند. بدین ترتیب تاج‌گذاری بر شکم ایفرا انجام شد و او در کنار بزرگان تا زمان بزرگسالی آن فرزند که شاپور نام گرفت، به فرمانروایی بر کشور پرداخت.
ایفرا هرمز دارای پدری یهودی بود و خود بعدها به مسیحیت گروید. دربارهٔ رابطهٔ دوستانه و همکاری‌های او با یهودیان در دربار در جهت رسیدن به اهدافشان در تاریخ نقل‌های بسیاری شده‌است. از او در پنج داستان تلمود نیز یاد شده‌است. تلمود ایفرا هرمز را به عنوان ملکه‌ای که علاقهٔ زیادی به یهودیت دارد نشان می‌دهد.
نام

دربارهٔ نام دقیق ایفرا هرمز اطلاعات زیادی در دست نیست و فقط منابع یهودی به نام او اشاره کرده‌اند. تئودور نولدکه ایفرا را نامی «ناواضح» می‌داند. ممکن است نام او در اصل فرایه هرمز (به پارسی میانه: Farāya Ōhrmazd) به معنای «دوست‌داشتهٔ هرمز» باشد.
پیش‌زمینه

پس از درگذشت هرمز دوم (حک. ۳۰۲–۳۰۹) در سال ۳۰۹ میلادی، پسر او آذرنرسه (حک. ۳۰۹–۳۰۹) جانشین شد، اما او پس از مدت کوتاهی به دست بزرگان برکنار و کشته شد. بزرگان سپس پسر دوم هرمز را کور کردند و سومین پسرش را که هرمز نام داشت، به زندان افکندند که او نیز چندی بعد فرار کرد و به روم پناه برد. بنابراین تاج‌وتخت برای فرزند زاده‌نشده هرمز دوم از همسرش ایفرا هرمز، که شاپور دوم (حک. ۳۰۹–۳۷۹) نام گرفت، در نظر گرفته شد. رخدادهای پس از مرگ هرمز دوم و چگونگی به پادشاهی رسیدن پسرش شاپور در گزارش‌های ایرانی و عربی با شاخ و برگ‌های داستانی به هم آمیخته شده‌اند. در این گزارش‌ها که از منابع ساسانی مایه گرفته‌اند، پیکارهای درون خاندانیِ پس از مرگ هرمز که برای دستگاهِ پادشاهی بسیار ناخوشایند بود، هیچ بازتابی نیافته است.
زندگی

دربارهٔ زندگی اولیه ایفرا هرمز و اصالت او اطلاعات چندانی در دست نیست. با وجود همۀ گزارش‌های ایرانی و عربی دربارۀ این‌که شاپور دوم تنها فرزند هرمز دوم بود و پس از مرگ او دیده به جهان گشود، در دیگر منابع تاریخی نام چند پسر دیگر هرمز دوم به چشم می‌آید. زُناراس، یوحنا مالالاس و زوسیموس، از چند برادر شاپور دوم نام برده‌اند. به گزارش زناراس، هرمز دوم از همسر خود ایفرا هرمز سه پسر داشت به نام‌های آذرنرسه، هرمز و شاهزادۀ دیگری که زناراس نام او را نیاورده است. پس از مرگ هرمز دوم، آذرنرسه که بزرگ‌ترین پسر او بود پادشاه شد اما چون خشن و ستمگر بود، ایرانیان او را دوست نمی‌داشتند و ازاین‌رو، آذرنرسه را از تخت شهریاری به پایین کشیدند.
یوحنا مالالاس به نقل از ماگنوس حرانی شاپور دوم را «شاپور ارشک» یعنی شاپور از خاندان ارشک نامیده‌است. تنها توجیه برای آن این است که بپذیریم شاپور از سوی مادر تبار اشکانی داشته‌است. به گفتهٔ یک رویدادنامهٔ نسطوری پدرِ ایفرا هرمز یک یهودی بود. طبق همان رویدادنامه، ایفرا هرمز به دست شمعون برصباعی به مسیحیت گروید. برخی نوشته‌های یهودی او را نیز یهودی می‌دانند.
ایفرا هرمز همسر هرمز دوم و مادر شاپور دوم ساسانی بود. هرمز مجموعاً  ۹ فرزند داشت. مشخص نیست که به جز شاپور کدامیک از فرزندان هرمز از همسرش ایفرا هرمز بوده‌اند؛ اما می‌توان از تاریخ‌نگاران بیزانسی استنباط کرد که آذرنرسه، هرمز و پسر دیگر هرمز زادهٔ همسر نخست او بوده‌اند. با این حال به گفتهٔ طبری هرمز پس از مرگ فرزندی نداشت و به ناچار فرزند زاده‌نشدهٔ او به عنوان شاه انتخاب شد.
شاپور در سال ۳۰۹ میلادی از ایفرا هرمز زاده شد. بنابر یک روایت سنتی، درباریان و موبدان، تاج ساسانی را روی شکم ایفرا هرمز (به هنگام بارداری) قرار دادند و بنابراین شاپور به معنای واقعی کلمه به صورت شاه زاده شد. در سال‌های آغازین پادشاهی شاپور، درباریان و به ویژه ایفرا هرمز زمام امور را در دست داشتند. نولدکه از قدرت و نفوذ زیاد ایفرا هرمز بر شاپور حتی در دوران رشد او سخن گفته‌است. بعید نیست که حتی به قدرت رسیدن شاپور از میان مدعیان قدرت با اعمال نفوذ ایفرا هرمز رخ داده باشد. علیرضا شاپور شهبازی بر این باور است که به دلیل نامشخص بودن جنسیت شاپور پیش از تولد، تاج‌گذاری او از روی شکم مادر نامحتمل است. به گفتهٔ او شاپور چهل روز پس از مرگ پدرش زاده شد و بزرگان برای دستیابی به قدرت بیشتر آذرنرسه را کشتند و شاپور را شاه کردند که تا پایان دوران کودکی او در قدرت بمانند.
ثبات ایران در دورهٔ خردسالی شاپور با وجود حکومت نیابتی بزرگان بر کشور و فقدان پادشاه در عمل قابل توجه است. بخشی از این ثبات به دلیل است که امپراتوری روم سرگرم درگیری‌های داخلی خود بود. با این حال ایران در این دوره کاملاً بی‌گزند نماند و مورد تاخت‌وتاز قبایل عرب قرار گرفت. شاپور با رسیدن به شانزده‌سالگی طی جنگی این قبایل را سرکوب کرد و امنیت را به مرزهای جنوبی کشور بازگرداند.
کومار درافتاده

| کومار درافتاده | کومار درافتاده |
| --- | --- |
زادهٔ: ۲۵ مرداد ۱۳۸۵ پیرانشهر، استان آذربایجان غربی، ایران
درگذشت: ۸ آبان ۱۴۰۱ (۱۶ سال) پیرانشهر، استان آذربایجان غربی، ایران
علت مرگ: براثر شلیک گلوله نیروهای امنیتی نظام جمهوری اسلامی ایران
آرامگاه: روستای زیوکه
ملیت: کرد ایرانی
شناخته‌شده برای: کشته‌شدن در خیزش ۱۴۰۱ ایران
کومار درافتاده (به کردی: کۆمار ده‌رئوفتاده‌) (۲۵ مرداد ۱۳۸۵ – ۸ آبان ۱۴۰۱) نوجوان ۱۶ سالهٔ کرد ایرانی بود که در خیزش ۱۴۰۱ ایران توسط نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی کشته شد.
ما مردم خاورمیانه هستیم، بعضی‌هامان در جنگ کشته می‌شویم، بعضی در زندان، بعضی در جاده، بعضی در دریا، حتی بلندترین کوه‌ها هم انتقام تنهایی‌شان را از ما می‌گیرند، چرا که ما شغل‌مان مردن است.
آخرین پست اینستاگرامی کومار درافتاده
شعری از حمیدرضا ابک
کشته‌شدن

کومار درافتاده، نوجوان ۱۶ سالهٔ ایرانی بود که در ۸ آبان در جریان خیزش ۱۴۰۱ ایران و در پیرانشهر با شلیک مستقیم گلولهٔ جنگی از فاصله سه متری به‌دست نیروهای امنیتی حکومت جمهوری اسلامی به‌شدت مجروح شد و جان باخت.
او در کمربندی کهنه‌خانه و نزدیک میدان «محمد اوراز» و با اسلحه ته‌پر و از فاصله ۳ متری، مورد اصابت گلوله قرار گرفت. کومار که به شدت زخمی شده بود، هنگام دستگیر شدن زنده بوده اما مأموران او را به اداره آگاهی پیرانشهر منتقل کردند. حدود ۱ ساعت و ۴۵ دقیقه بعد، هنگام انتقال به بیمارستان فاقد علائم حیاتی بود.
کشته‌شدن > ممانعت مأموران از رساندن کمک‌های اولیه و احیا

در تاریخ ۲۴ اردیبهشت ۱۴۰۳ بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی فارسی اعلام کرد که به مدارکی دست یافته که نشان از آن دارند که کومار پس از آن‌که مورد گلوله قرار گرفته، درحالی‌که هنوز علائم حیاتی داشته دستگیر می‌شود و مأموران او را به اداره آگاهی بردند. در این اداره برای انتقال او به بیمارستان درخواست آمبولانس شد و او حدود یک ساعت و چهل و پنج دقیقه پس از دستگیری به بیمارستان رسید. پزشک‌یاران اورژانس پس از حضور در محل قصد انجام عملیات احیا را داشته‌اند اما با ممانعت مأموران مواجه شدند. در گزارش اورژانس آمده: «نیروهای امنیتی و آگاهی … تأکید کردند که بنابه دستور، موظف به انتقال بدون درنگ مددجو به بیمارستان هستیم…بیمار بدون راه وریدی و بدون علائم حیاتی و بدون برقراری راه هوایی آنتوباسیون یا لارنژیال ماسک یا … تحویل بخش اورژانس داده شد.»
پس از اینکه فرصت طلایی احیا به‌سبب جلوگیری مأموران از دست می‌رود، او را به بیمارستان منتقل می‌کنند. در نهایت سی و چهار دقیقه عملیات احیای قلبی ریوی در بیمارستان بی‌ثمر می‌ماند و مرگ او در ساعت ۲۲:۱۵ ثبت می‌شود.
خاک‌سپاری

ویدئویی از مراسم خاکسپاری این نوجوان در روز دوشنبه ۹ آبان در روستای زیوکه منتشر شد که در آن پدرش به زبان کردی می‌گوید:
خوشبختم که برای آزادی و خاکش شهید شده است…؛ از دیشب جگرم تکه‌تکه شده است؛ اما فدای این خاک و آزادی شد. به خدا همه ما را خواهند کشت؛ به خدا [فرزندم] بی‌گناه بود؛ [حکومت اسلامی] به هیچ‌کس رحم نخواهند کرد.
عرفان رضایی

| عرفان رضایی | عرفان رضایی |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۱ شهریور ۱۳۸۰
درگذشت: ۳۰ شهریور ۱۴۰۱ (۲۱ سال) آمل، استان مازندران، ایران
علت مرگ: شلیک دو گلوله به کتف و سینه توسط نیرهای امنیتی جمهوری اسلامی
ملیت: ایرانی
عرفان رضایی (۱۱ شهریور ۱۳۸۰ – ۳۰شهریور ۱۴۰۱) یکی از معترضان شرکت‌کننده در اعتراضات ۱۴۰۱ ایران در آمل بود که نیروهای امنیتی وابسته به جمهوری اسلامی با شلیک دو گلوله از فاصله نزدیک به کتف و سینه او را به قتل می‌رسانند. ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است که او را ساعتی قبل از کشته شدن درحال پاره‌کردن یکی از بنرهای سیدعلی خامنه‌ای در یکی از خیابان‌های شهر آمل نشان می‌دهد. گفته می‌شود اما در مقابل فرمانداری آمل کشته شده است. پدر او مجروحان شیمیایی و موج انفجار جنگ ایران و عراق بوده است. نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی تلاش کرده‌اند با رهگذر خواندن عرفان، کشته شدن او را به گردن معترضان بیندازند و او را شهید اعلام کنند اما خانواده او قبول نکرده‌اند.
کشته‌شدن

«در پزشکی قانونی، برای تحویل جسد عرفان، از پدر و عموهای او تعهد گرفته‌اند که در مقابل این جنایت سکوت کنند. نیروهای امنیتی به ما فشار آوردند که عامل قتل عرفان را «منافقین» اعلام کنیم که البته ما زیر بار این فشار نرفتیم. بعد از این که نپذیرفتیم عامل قتل او را سازمان مجاهدین خلق معرفی کنیم، این بار پیشنهاد دادند که نام عرفان را به عنوان شهید جمهوری اسلامی ثبت کنند که باز این را هم قبول نکردیم.»
او آخرین بار در روز ۳۰ شهریور ۱۴۰۱ حدود ساعت ۱۸ عصر، با مادر خود برای دریافت پول تماس می‌گیرد و به مادر خود نیز می‌گوید «قصد رفتن به تظاهرات ندارد و می‌خواهد قدم بزند.» او وقتی پول را واریز می‌کند و تقریباً یک ساعت بعد در حدود ساعت ۱۹ که با عرفان تماس می‌گیرد، پاسخی نمی‌دهد. تا بعد از دو ساعت تلاش خانواده برای پیداکردن او بی‌نتیجه می‌ماند. تا اینکه یکی از آشنایان نظامی به آن‌ها اطلاع می‌دهد که عرفان در بازداشت اداره اطلاعات آمل است. حضور آن‌ها در مقابل اداره اطلاعات و پرس و جوی او دربارهٔ عرفان بی‌نتیجه بود. حدود ساعت ۱۰ شب، دوست عرفان که در تجمع مقابل فرمانداری آمل نیز همراه او بوده، با مادر عرفان تماس می‌گیرد و می‌گوید که عرفان تیر خورده و به بیمارستان ۱۷ شهریور آمل منتقل شده است. به گفته مادر او، اسم عرفان در پذیرش بیمارستان ثبت بود و یکی از کارمندان بیمارستان هم به او گفته که آخرین بار عرفان را در حالت هوشیار دیده و اسم خودش را به مسئولان بیمارستان گفته و سپس او را به طبقه بالای بیمارستان برای عمل فرستاده‌اند. در طبقه بالای بیمارستان مادر او روی صندلی مقابل اتاق عمل یک تکه از پیراهن خونی عرفان را پیدا می‌کند. اما کارمندان اتاق عمل ابراز بی‌اطلاعی می‌کنند و می‌گویند مجروحانی که به این‌جا می‌آورند، بی‌هویت‌اند.
بعد از دو روز بی‌خبری، مأموران امنیتی با خانواده او تماس می‌گیرند و به آنها می‌گویند که برای تحویل جنازه عرفان به سردخانه مراجعه کنند. مادر او می‌گوید «به سردخانه مراجعه کردیم و من فقط سر عرفان را دیدم که شکافته شده بود. پزشکان گفتند برای کالبدشکافی سر او را شکافتیم که ببینیم شاید در اثر مصرف مواد یا مشروبات الکلی فوت کرده است.»
در پرونده نوشته شده او به دلیل خون ریزی زیاد کشته شده است. امّا سندی به ما خانواده آن‌ها نشان داده نشده که او بلافاصله بعد از شلیک کشته شده، یا در بیمارستان جان خود را از دست داده است. خانواده او می‌گوید «به ما گفته شده که از میدان ۱۷ شهریور که عرفان بنر خامنه‌ای را پاره کرد، یک مأمور لباس شخصی او را تا ساختمان فرمانداری زیر نظر داشته است.»
گواهی فوت عرفان رضایی در ۷ مهر ۱۴۰۱ صادر شده اما در پنج‌شنبه ۱۹ آبان به خانواده او تحویل داده می‌شد. در گواهی فوت علت مرگ او «عملکرد وسایل جنگی در خارج از جنگ» اعلام شده است.
حیدر کاکی

| حیدر کاکی | حیدر کاکی |
| --- | --- |
حیدر کاکی: حیدر کاکی
زادهٔ: ۱۳۵۱ شمسی دالاهو، استان کرمانشاه، ایران
ملیت: ایرانی
پیشه(ها): نوازنده تنبور و آهنگساز
سبک: موسیقی مقامی تنبور کرمانشاه، موسیقی یارسان، موسیقی کُردی
حیدر کاکی (۱۳۵۱ در دالاهو )، موسیقی‌دان کُرد ایرانی و نوازنده‌ی تنبور، تار و سه‌تار، دانش آموخته‌ی مقطع کارشناسی موسیقی و کارشناسی ارشد آهنگسازی از دانشگاه سوره تهران است.