ایل‌بگی جاف
ترجمه برخی از اشعار وی

اشعار زیر گزیده‌ای از مجموعه ۳۴ بیتی است که صدیق صفی‌زاده (بوره‌که‌یی) در نسخه خود منتشر ساخته است:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| ئێران پر له ئاگر ده‌بێ |  | حوکمی سۆلتان قاهر ده‌بێ |
| سته‌م له خه‌ڵق سادر ده‌بێ |  | ده‌وره ده‌ورهٔ نادر ده‌بێ |
هه‌ر وا بووه و هه‌ر وا ده‌بێ
ترجمه: ایران پر از آتش خواهد شد. حکم سلطان قاهر خواهد شد. ستم از سوی مردم صادر خواهد شد. دور دور نادر (شاه) خواهد شد.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| خاسان وه بێ وه‌ته‌ن ده‌بێ |  | مورغان دوور له چه‌مه‌ن ده‌بێ |
| شاهان وه بێ که‌فه‌ن ده‌بێ |  | ده‌وران وه کامی زه‌ند ده‌بێ |
هه‌ر وا بووه و هه‌ر وا ده‌بێ
ترجمه: نیکان بی وطن خواهند شد. شاهان بی کفن خواهند شد؛ و دوران به کام زند خواهد چرخید.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| ده‌وران به ده‌ست قه‌جه‌ر ده‌بێ |  | ته‌یموور له خه‌و خه‌به‌ر ده‌بێ |
| گه‌لێ سه‌ران بێ سه‌ر ده‌بێ |  | ئاشووب و شۆڕ و شه‌ڕ ده‌بێ |
هه‌ر وا بووه و هه‌ر وا ده‌بێ
ترجمه: دوران به دست قاجار می‌افتد. تیمور به پا خواهد خاست. بسی سرها بی سر می‌شوند. آشوب و شور و هنگامه بر پا می‌شود.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| نیوهٔ ئێران هی رووس ده‌بێ |  | ئاوای هیچ بێ نامووس ده‌بێ |
| ئه‌وسا زه‌ڕیان له مس ده‌بێ |  | دین و ئیمان زۆر سس ده‌بێ |
هه‌ر وا بووه و هه‌ر وا ده‌بێ
ترجمه: نیم ایران به روس‌ها واگذار می‌شود. آنچه اهمیت نداشته باشد ناموس خواهد شد. آنگاه تقلب رواج می‌یابد و دین و ایمان ضعیف می‌شود.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| چابوک سوارێ ده‌نگ ده‌کا |  | سه‌ید و شکار په‌ڵه‌نگ ده‌کا |
| هه‌ر ساعه‌تێ سه‌د ره‌نگ ده‌کا |  | دنیا و خه‌ڵق پڕ شه‌نگ ده‌کا |
هه‌ر وا بووه و هه‌ر وا ده‌بێ
ترجمه: چابک‌سواری به فریاد مردم می‌رسد؛ و پلنگ‌ها را صید و شکار می‌کند؛ و هر ساعت با صد رنگ و سیاست می‌آید؛ و دنیا و خلق را بسی شنگ و شادمان می‌کند.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| مه‌ردان مه‌ردی گه‌زاف ده‌که‌ن |  | هه‌م به راستی خه‌لاف ده‌که‌ن |
| قسان به تیر قه‌ڵاف ده‌که‌ن |  | به رێگهٔ دوور مه‌ساف ده‌که‌ن |
هه‌ر وا بووه و هه‌ر وا ده‌بێ
ترجمه: مردم سخنانشان را به وسیله مفتول آهن (سیم) خواهند گفت؛ و با راه دور گفتگو خواهند کرد.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| گه‌لێ دڵم به ته‌نگ ده‌بێ |  | سه‌دای تۆپ و تفه‌نگ ده‌بێ |
| شه‌ڕی سه‌رباز به شه‌نگ ده‌بێ |  | ئێران دیلی فه‌ره‌نگ ده‌بێ |
هه‌ر وا بووه و هه‌ر وا ده‌بێ
ترجمه: دلم به تنگ می‌آید. صدای توپ و تفنگ می‌آید. جنگ سرباز با فشنگ خواهد شد. ایران گرفتار فرنگ خواهد شد.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| ره‌خشی روسته‌م ئیزهار ده‌بێ |  | ئه‌سپی ئاسن ره‌هوار ده‌بێ |
| دوڵدڵ شه‌ودێز به کار ده‌بێ |  | گه‌لێ شت هه‌ن ئاشکار ده‌بێ |
هه‌ر وا بووه و هه‌ر وا ده‌بێ
ترجمه: رخش رستم ظاهر می‌شود. اسب آهن راهور می‌شود.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| ده‌وره ده‌ورهٔ ره‌زا ده‌بێ |  | له دوای ره‌زا غه‌زا ده‌بێ |
| له دوای غه‌زا فه‌زا ده‌بێ |  | مه‌ردوم ده‌ست به نزا ده‌بێ |
هه‌ر وا بووه و هه‌ر وا ده‌بێ
ترجمه: دوره دوره رضا (شاه) خواهد شد؛ و پس از رضا (شاه) جنگ و غزا خواهد شد.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| ته‌یرێ وه‌ک ره‌عد و به‌رق ده‌بێ |  | گوێچکهٔ له دووکه‌ڵ غه‌رق ده‌بێ |
| ده‌شت و ده‌ری پێ له‌ق ده‌بێ |  | به رووی هه‌وا مۆله‌ق ده‌بێ |
هه‌ر وا بووه و هه‌ر وا ده‌بێ
ترجمه: پرنده‌ای مانند رعد و برق پیدا خواهد شد؛ و دود از گوشش به تندی به آسمان می‌رود. با چابک‌سواری گام برمی‌دارد و بر روی هوا معلق خواهد شد.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| ئێران وه‌کوو فه‌ره‌نگ ده‌بێ |  | پڕ نه‌قش و ره‌نگاڕه‌نگ ده‌بێ |
| کوڕ وه‌کوو کچ قه‌شه‌نگ ده‌بێ |  | مایل به شۆخ و شه‌نگ ده‌بێ |
هه‌ر وا بووه و هه‌ر وا ده‌بێ
ترجمه: ایران مانند فرنگ خواهد شد. همه جا پر نقش و رنگارنگ خواهد شد. پسر مانند دختران زیبا خواهند شد.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| هه‌مووی شاهان بێڕا ده‌بێ |  | له پڕ شه‌ڕ و هه‌را ده‌بێ |
| که‌م خه‌ڵق وه حوکمی شا ده‌بێ |  | چه‌رخ و چرا وه پا ده‌بێ |
هه‌ر وا بووه و هه‌ر وا ده‌بێ
ترجمه: ناگاه جنگ و نبرد آغاز خواهد شد؛ و کمتر کسی از مردم به فرمان شاه فرمانبردار خواهد شد.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| تاعه‌ت به مه‌جبووری ده‌بێ |  | دی بازاڕی بلووری ده‌بێ |
| چینی و فه‌غفووری ده‌بێ |  | گوڵبانگی جه‌مهووری ده‌بێ |
هه‌ر وا بووه و هه‌ر وا ده‌بێ
ترجمه: طاعت و عبادت به اجبار انجام خواهد شد. بازار پر از بلور می‌شود؛ و گلبانگ جمهوری گردد.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| کاری مه‌ردان نامه‌ردی بۆ |  | ده‌ورانه‌کهٔ ره‌نگ زه‌ردی بۆ |
| ده‌واکه‌یشی دڵده‌ردی بۆ |  | رۆزگاری دڵسه‌ردی بۆ |
هه‌ر وا بووه و هه‌ر وا ده‌بێ
ترجمه: کار مردان به نامردی گراید. چهره مردم به زردی گراید؛ و روزگار افسردگی خواهد شد.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| دیوانی گورگ و مه‌ڕ ده‌بێ |  | ده‌شتی به‌غداد به شه‌ڕ ده‌بێ |
| گشتی بۆ زێو و زه‌ڕ ده‌بێ |  | شه‌ڕی سه‌رباز به شه‌نگ ده‌بێ |
هه‌ر وا بووه و هه‌ر وا ده‌بێ
ترجمه: در دشت بغداد جنگ به وجود خواهد آمد. همه اش برای نقره و زر خواهد بود.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| هه‌فتا و دوو دین یه‌ک دین ده‌بێ |  | سه‌رده‌فته‌ری ئه‌مین ده‌بێ |
| زاڵم له زاری و شین ده‌بێ |  | دڵی گه‌لێ به کین ده‌بێ |
هه‌ر وا بووه و هه‌ر وا ده‌بێ
ترجمه: سرانجام هفتاد و دو دین یکی خواهد شد. سردفتر و رهبر آن مردی امین خواهد شد. ظالم به شیون و زاری خواهد پرداخت؛ و دلش پر از قهر و کین خواهد شد. اینچنین بوده‌است و چنین خواهد شد.