stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
سید علی سیستانی
تحصیل

از پنج‌سالگی به تعلیم قرآن پرداخت. سپس به منظور آموزش علوم دینی، وارد مدرسهٔ دارالتعلیم دینی شد. در سال ۱۳۲۰ به امر پدرش شروع به آموختن مقدمات علوم حوزوی نمود که مجموعه‌ای از دروس ادبی همچون شرح الفیه ابن مالک، مغنی ابن هشام، مطول تفتازانی، مقامات حریری و شرح النظام را نزد ادیب نیشابوری و بعضی دیگر از استادان آموخت.
وی هم‌زمان با تدریس و تحقیق و بحث مشغول تألیف و نگاشتن کتاب‌های مهم و چند رساله است همچنین کلیه تقریرات بحث‌های استادان خود را به رشتهٔ تألیف درآورده است.
شرح لمعه و قوانین را نزد سید احمد یزدی فرا گرفت و قسمتی از دروس دورهٔ سطح مثل مکاسب و رسائل و کفایه را نزد هاشم قزوینی خواند. تعدادی از کتب فلسفی همچون شرح منظومهٔ سبزواری و شرح الاشراق و اسفار را نزد آیسی خواند و شوارق الالهام را نزد مجتبی قزوینی آموخت و در دروس میرزا مهدی اصفهانی، مهدی آشتیانی و هاشم قزوینی نیز شرکت جست. پس از فراگیری علوم ابتدایی، مقدمات و سطح، نزد برخی از استادان و مدرسان به فراگیری علوم عقلیه و معارف الهیه پرداخت.
سپس در سال ۱۳۲۷ به شهر قم مهاجرت کرد و از سید حسین طباطبایی بروجردی در فقه و اصول بهره برد و از دانش فقهی او به‌ویژه در علم رجال و حدیث استفاده نمود. وی همچنین در دروس سید محمد حجت کوه‌کمری شرکت کرد.
در سال ۱۳۳۰ از قم به نجف مهاجرت کرد، در مدرسه بخارایی مستقر شد و در جلسات اساتیدی همچون سید ابوالقاسم خویی، حسین حلی، علی محمد بروجردی، سید محسن حکیم و سید محمود حسینی شاهرودی شرکت کرد. او در این بین سال‌های طولانی در نزد سید ابوالقاسم خویی شاگردی کرده و از جملهٔ کسانی است که در دوران طولانی شاگرد او بوده‌است.
در سال ۱۳۳۹ تصمیم به بازگشت به مشهد گرفت و چون تصور می‌کرد که در آنجا مستقر خواهد شد، از این رو استادانش سید ابوالقاسم خویی و حسین حلی، رسیدن به درجهٔ اجتهاد را برای او مکتوب کردند.
سید علی سیستانی یکی از چند نفری است که از ابوالقاسم خویی اجازهٔ اجتهاد کتبی گرفته است. دو نفر دیگر عبارتند از: میرزا علی فلسفی، سید تقی طباطبایی قمی.
سیستانی در سال ۱۳۴۰ بار دیگر به نجف بازگشت و به تدریس درس خارج در فقه در باب مکاسب شیخ انصاری و شرح عروه در باب طهارت و بیشتر کتاب صلاة پرداخت.
وی بعد از درگذشت سید نصرالله مستنبط و سید ابوالقاسم خویی و سید عبدالاعلی سبزواری، مرجع تقلید شیعیان شد.
اجازات علمی

او در سال ۱۳۸۰ هجری قمری در حالی که سی‌ویک‌ساله بود موفق به دریافت اجازهٔ اجتهاد مطلق از دو استاد خود یعنی سید ابوالقاسم خویی و حسین حلی شد چنان‌که او از معدود نفراتی است که از سید ابوالقاسم خویی اجازهٔ اجتهاد گرفته‌اند (چهار نفر دیگر سیف‌الله جعفرزاده گیلانی، میرزا علی فلسفی، سید تقی طباطبایی قمی و محمد صادقی تهرانی می‌باشند، از سوی دیگر سیستانی تنها شخصی است که از حسین حلی نیز اجازهٔ اجتهاد مطلق گرفته‌است. آقابزرگ تهرانی نیز در نوشته‌ای به تاریخ ۱۳۸۰ هجری قمری توانمندی او را در علم رجال و حدیث مکتوب کرده‌است.
مکتب فقهی

مکتب فقهی سید علی سیستانی مکتبی تلفیقی یا تطبیقی از مکاتب فقهی مشهد، قم و نجف تلقی می‌شود. در تفقه سید علی سیستانی آرای میرزا مهدی اصفهانی از مشهد، سید حسین طباطبایی بروجردی از قم و سید ابوالقاسم خویی از نجف مشهود است.
برخی فتاوا، دیدگاه‌ها و اخبار

فتاوای سیستانی در مسائل طهارت و نجاست بسیار آسان است.
عرفان ابنِ عربی را قبول ندارد.
ختنه دختر (بریدن پوسته عضو جنسی زن) (خروسه)، سنت شرعی نیست، بلکه اگر به دختر آسیب برساند حرام می‌باشد.
در مورد قمه‌زنی، و بازاریابی شبکه‌ای و بازاریابی هرمی توقّف می‌کند و فتوایی صادر نمی‌کند.
دربارهٔ گفته‌های منتسب، برخی خلاف واقع و برخی از دقت لازم برخوردار نبود، دفترش از مقلدان خواست از طریق سایت اش اخبار را پیگیری کنند.
عنوان «آیت‌الله» از صدر سایت رسمی سیستانی حذف شد.
دفتر سیستانی خواستار برداشتن نام وی از روی مصلایی در نجف اشرف شد.
آثار و تألیفات

شرح کتاب العروة الوثقی
بحث‌های اصولی (دورهٔ کامل اصول در چندین جلد)
کتاب القضاء
کتاب بیع و خیارات
رساله در (الصلاة فی اللباس المشکوک)
رساله در مبحث ربا
رساله در (خُمس الفوائدِ و الأرباح)
رساله در نماز مسافر
رساله در مبحث قبله
رساله در قاعدهٔ ید
رساله در قاعدهٔ تجاوز و فراغ
رساله در قاعدهٔ لاضرر و لاضرار
رساله در مبحث تقیه
رساله در قاعدهٔ الزام
رساله در قاعدهٔ قرعه
رساله در اجتهاد و تقلید
رساله در عدم تحریف قرآن (صیانة الکتاب العزیز من التحریف)
رساله در (حجیة مراسیل إبن أبی عمیر)
رساله در تاریخ حدیث‌نگاری اسلامی (تاریخ تدوین الحدیث فی الإسلام)
شرح مشیخه تهذیبین
نقد رسالهٔ تصحیح اسانید محقق اردبیلی
رساله‌ای در (مسالک القدماء فی حجیة الأخبار)
الفوائد الغرویة
الفوائد الفقهیة
شرح مشیخه فقیه
رساله در صحت انتسابِ کتابِ الملل به فضل بن شاذان
رساله در اختلاف افق (اختلاف الآفاق فی رؤیة الهلال)
رساله در حکم اختلاف دو مجتهد متساوی در فتوی
(تقریرات فقه و اصول):
تعارض ادله (تقریرات سید هاشم هاشمی)
استصحاب (تقریرات سید مرتضی مهری)
کتاب الصلاة (تقریرات سید مرتضی مهری)
مباحث الفاظ (تقریرات سید حسن مرعشی)
کتاب الصوم (تقریرات سید حسن مرعشی)
اجتهاد و تقلید (تقریرات سید محمد علی ربانی)
قاعده الزام (تقریرات سید محمد علی ربانی)
الرافد فی علم الأصول (تقریرات سید منیر خباز)
قاعده لاضرر و لاضرار
(کتب فتوایی به زبان عربی):
التعلیقةُ عَلَی العروة الوثقی (الجزء الأول و الثانی و الثالث)
منهاج الصالحین (الجزء الأول و الثانی و الثالث)
مناسک الحج
مناسک الحج و مُلحقاتِها
المسائل المنتخبة
الفقه للمغتربین
الفتاوی المیسرة
الوجیز فی أحکام العبادات
المیسر فی الحج و العمرة
أسئلة حول رؤیة الهلال و أجوِبَتها
(کتب فتوایی به زبان فارسی):
رساله توضیح المسائل جامع در ۴ مجلد
رساله توضیح المسائل
مناسک حج
ملحقات مناسک حج
فقه برای غرب‌نشینان
آثار و تألیفات > معرفی رساله توضیح المسائل جامع

بعد از رسالهٔ فارسی سید حسین طباطبایی تحولی در نگارش آن اتفاق نیفتاد، تنها رسالهٔ توضیح المسائل حسینعلی منتظری با حذف برخی احکام غیرضروری و ذکر برخی احکام مورد ابتلا و چینش بهتر مسایل فقهی، تحولی در این زمینه را پایه‌گذاری کرد. که این مسیر در رساله جامع سید علی سیستانی ادامه و تکمیل شد، برخی از تغییرات مهم در سبک نگارش رساله توضیح المسائل به شرح ذیل است:
در بسیاری از موارد جهت فهم بهتر مطلب، مسائل به‌صورت دسته‌بندی ارائه شده‌است.
برخی از بخش های کاربردی و مورد نیاز — مثل مباحث اعتکاف، کفّارات، نفقات، شفعه، دیات و… — در این رساله افزوده شده‌است.
برای دسترسی آسان و سریع به موضوع مورد نیاز، کلّیهٔ مباحث عنوان‌بندی شده و ابتدای رساله نیز، فهرست نسبتاً جامعی از آنها مطرح شده‌است.
در بسیاری از موارد جهت تبیین موضوع یا مسئله، در پانوشت، توضیحات تکمیلی (شامل تبیین مسئله، توضیح فتوا،صور مختلف مسئله) ارائه شده‌است.
۵. منابع فقهی استفاده‌شده در این رساله عبارت اند از: تعلیقه بر العروة الوثقیٰ، منهاج الصالحین، المسائل المنتخبه، الفقه للمغتربین و آخرین نظرات فقهی و استفتائات معتبر از معظّم له. همچنین، اهتمام بر این بوده که در صورت مشاهدهٔ اختلاف در متون، مسئلهٔ مذکور استفتاء شده و نظر صحیح نهایی در مورد آن، در متن رساله ذکر گردیده.
دوران جدید > انتخاب نخست‌وزیر

سید علی سیستانی در تغییر نخست‌وزیر عراق (نوری المالکی) و انتصاب نخست‌وزیر جدید نیز نقشی مهم ایفا کرد. او در یازدهم رمضان ۱۴۳۵ در نامه‌ای به اعضای رهبری حزب الدعوه عراق که نوری المالکی رهبری آن را بر عهده داشت نوشت: با توجه به شرایط بحرانی موجود در عراق عزیز و ضرورت تعامل با بحران‌های گریبانگیر آن با دیدگاه متفاوت‌تر از آنچه در کشور جاری است من ضروری می‌بینم که در جهت انتخاب نخست‌وزیر جدیدی که از موافقت و اجماع ملی برخوردار باشد و بتواند با رهبران سیاسی و دیگر گروه‌ها کشور را از تهدیدهای تروریستی و جنگ‌های طوائفی و تقسیم نجات دهد تسریع شود.
دوران جدید > اعلان جهاد

در پی ظهور داعش، سقوط موصل و پیشروی نیروهای داعش به سمت بغداد و کربلا، این مرجع تقلید شیعه، به‌طور بی‌سابقه فتوای جهاد صادر کرد. برای دفاع از شیعیان خواسته تا «سلاح بردارند و با تروریست (داعش) مبارزه کنند». سخنگوی وی اعلام کرده‌است که «شهروندانی که قادر به حمل اسلحه هستند، وظیفه دارند که در دفاع از کشور و مردم خود و اماکن مقدس، به نیروهای امنیتی کشور بپیوندند». شیخ مهدی کربلایی نمایندهٔ سید علی سیستانی و خطیب نماز جمعهٔ کربلا گفت «هر که توانایی دارد باید به دفاع از عراق و ملت و مقدسات آن بپردازد و این امر بر دیگران ساقط است». در پی این فتوا و نام‌نویسی تعداد زیادی از مردم، نیروهای بسیج مردمی عراق (به عربی حشد شعبی) تشکیل شد. این نیروها نقش حیاتی در بازپس‌گیری شهرهای اشغال شده عراق مانند رمادی و تکریت از سلطهٔ داعش داشته‌اند. سید علی سیستانی در نامه‌ای ۲۰ ماده‌ای به رزمندگان عراقی توصیه‌های لازم برای تحقق جهاد واقعی را در قالب ۲۰ فرمان صادر کرد و از آنان خواست در نبرد با داعش از حدود دستورات دین تجاوز نکنند. او با استناد به متون اسلامی این نیروها را از هرگونه تعرض به غیرمسلمانان و اموال آنان، هتک حرمت اسیران و بدن‌های کشته‌شدگان بر حذر داشت.  و سرانجام با پیشروی‌های مردمی عراق شهرهای زیادی از جمله مقر خلافت و فرماندهی داعش، شهر موصل عراق پاکسازی و آزاد شد.
دوران جدید > اعتراضات عراق

در پی اعتراضات عراق که از آبان ماه ۱۳۹۸ آغاز شد و تعداد زیادی از شهرهای شیعه‌نشین تظاهرات ضددولتی برپاشد، سید علی سیستانی در مجموعه مواضعی نظرات خود را اعلام کرد. این مواضع از طریق تریبون نماز جمعهٔ کربلا به‌صورت هفتگی بیان شد. محورهای اصلی این مواضع به این شرح است:
حمایت از اصل اصلاحات درعراق
حمایت مبارزه بر ضد فساد و ناکارآمدی
حمایت از اعتراضات مسالمت‌آمیز و مطالبات قانونی
شهید دانستن کشته‌شدگان اعتراضات
مخالفت با تخریب و تظاهرات نامسالمت‌آمیز و هرگونه هرج‌ومرج
مخالفت با مداخلهٔ خارجی در تحولات عراق
توصیه به عدم استفاده از تصاویر وی در تظاهرات
توصیه به استعفای نخست‌وزیر عادل عبدالمهدی که به استعفای او انجامید
حمایت از انتخابات زودهنگام پارلمانی
ضرورت قرار گرفتن هر گونه سلاح در ذیل حاکمیت دولت
سید علی سیستانی در این مواضع همچنین دیدگاه خود دربارهٔ مبنای مشروعیت حکومت را اعلام کرد و گفت: «تنها مردم منشأ حکومت‌ها هستند و [حکومت‌ها] مشروعیت خود را از آنها می‌گیرند بنابرین راه خروج از بحران رجوع به مردم و انتخابات است.» ابوالفضل فاتح می‌گوید شکل‌گیری مبانی تئوریک و گفتمان این مرجع شیعه دربارهٔ حق اعتراض و دولت مدنی، یک نقطهٔ عطف است و این رویکرد سید علی سیستانی علاوه بر عراق بر گفتمان اصلاحی و نگاه فقه سیاسی شیعه و حتی جوامع اسلامی نسبت به حکومت تأثیرات بلند مدت و عمیقی بر جای خواهد گذاشت.
دوران جدید > رابطه با جمهوری اسلامی ایران

نشریهٔ آمریکایی فارین پالیسی نوشت: «یک روز پس از ترور ژنرال سلیمانی، آیت‌الله سیستانی پیام صادر کرد و به رهبری ایران تسلیت گفت. آیت‌الله سیستانی نقش ژنرال سلیمانی را در مبارزه علیه داعش در عراق ستود.» این نشریه افزود: «فتوای آیت‌الله سیستانی هموارکنندهٔ مسیر تشکیل نیروهای بسیج مقاومت مردمی و کمک‌رسانی ژنرال سلیمانی به آنان برای سازماندهی عملیات علیه داعش بود. او هرگز به پرسش‌های پیروان شیعه ایرانی‌اش در مورد مسائل داخلی ایران پاسخ نداده است. او همواره از پیروانش خواسته تا تحت رهبری آیت‌الله خامنه‌ای با هم متحد باقی بمانند.»
سیستانی درگذشت سید ابراهیم رئیسی را تسلیت گفت.
دوران جدید > مکتب سیستانی

در مقاله‌ای که با عنوان «مکتب سیستانی» به قلم ابوالفضل فاتح و پس از سه ملاقات با او در طول یک دهه نوشته شده با یادآوری این که «چگونه شخصیتی گوشه عزلت اختیار می‌کند و سال‌ها از کنج بیت محقرش بیرون نمی‌آید، با رسانه‌ها گفتگو نمی‌کند، کمترین تصویر و فیلمی از او منتشر نمی‌شود اما در این حال موثرترین شخصیت امروز عراق و مرجع عالی شیعیان است»، توضیح داده شده «اقتدار علمی»، «قرار گرفتن در حد فاصل دولت ملت» و «اقدام مرجعیت در قالب یک نهاد مدنی»، «پرهیز از سیاست‌زدگی بیت»، «پرهیز از تملق»، «حساسیت به فساد»، «توجه به آزادی مذاهب»، «پرهیز از مداخله در آزادی‌های عمومی» و «سلوک شخصی و اخلاقی از جمله انسان دوستی، ساده زیستی و فروتنی» سید علی سیستانی وجوه تمایز او و از منابع اصلی اقتدار این رهبر مذهبی است. ابوالفضل فاتح در یادداشتی برای خویی، معتقد است که قم و نجف هم‌اکنون در تلاقی تجربه‌ها و مکتب فکری و اجتهادی خویی و خمینی قرار گرفته‌اند و فرصت یافته‌اند تا همه‌جانبه‌تر بیاندیشند و از این تلاقی و مناظره بهره ببرند. و از همین روی شیوهٔ سیستانی را هم متأثر از آن دو مکتب اجتهادی دانسته و مکتب سیستانی را شیوهٔ بینابینی و تلاقی دو مکتب خویی و خمینی معرفی کرده و افزوده‌است: «ایشان نه شیوهٔ کناره‌گیری از قدرت را برگزیدند و نه شیوهٔ در دست گرفتن قدرت … نهاد مرجعیت در واقع در عوض پیوستن به عرصهٔ اختلافات و شکاف‌های سیاسی خود را به نیروی اجتماعی مستحکمی بدل کرد تا سیاستمداران را از خودکامگی بازدارد. به جای آنکه نهاد دین را به سیاست‌های روزمره آغشته سازد، نهاد سیاست را چنان متأثر ساخت تا منزلت مذهبی و مردمی نهاد دین را به رسمیت بشناسد و به ارزش‌های بنیادین آن احترام بگذارد. این همان شیوهٔ بینابینی و نظارت بر سیاست و قدرت همراه با زعامت امت است». گفته شده خانهٔ سیستانی ملک شخصی او نیست و منزلی استیجاری است و او از سال ۱۹۷۰ میلادی به مدت ۴۶ سال در این مکان زندگی می‌کند. مدیر مسئول روزنامهٔ جمهوری اسلامی، مسیح مهاجری نیز پس از ملاقات با سید علی سیستانی؛ دوراندیشی و پرهیز از تصمیمات عجولانه و همچنین تسلط بر تاریخ و استفاده از ادبیات تاریخ را از جمله ویژگی‌های وی عنوان می‌کند.[نیازمند منبع]
او در در سال‌های ۲۰۰۴ و ۲۰۰۵ به انتخاب مجله تایم در فهرست صد چهرهٔ تأثیرگذار جهان قرار گرفت.
وی ضمن محکوم کردن قرآن‌سوزی در سوئد، از سازمان ملل خواست اقدامات مؤثری برای جلوگیری از تکرار امثال چنین حوادثی، انجام دهد و کشورها را به بازنگری در قوانینی وادار کند که اجازه وقوع چنین اقداماتی را می‌دهند.
اقدامات در ایران

تأسیس مرکز تخصصی و فوق تخصصی چشم‌پزشکی جواد الائمه در شهر قم و تحت نظارت سید جواد شهرستانی نمایندهٔ سیستانی در ایران که در اردیبهشت سال ۱۳۸۳ افتتاح گردید.درمانگاه خیریهٔ امام صادق در قم و در سال ۱۴۲۰ هـ.ق. تأسیس گردید.
بیمارستان تخصصی و فوق‌تخصصی نور با پیش‌بینی ۳۵۰ تخت که قرار است یکی از مدرن‌ترین و مجهزترین بیمارستان‌های ایران باشد. فاز اول آن با اولویت بیماری‌های قلب و عروق، اواسط ۱۴۰۰ راه‌اندازی شد. هم‌زمان با اپیدمی ویروس کرونا در ایران، خبرگزاری‌ها در اردیبهشت ۹۹ خبر دادند: دفتر سیستانی مبلغ ۱٫۵ میلیون دلار را با اولویت دادن به بیماران کرونایی در قم که در ابتدای بحران کرونا در ایران بودند، اختصاص داده‌است. با این مبلغ خدمات بهداشتی و تجهیزات پزشکی مورد نیاز بیماران کرونایی وارد کشور شد و در اختیار کادر وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و بیماران کرونایی قرار گرفت.
دیدار با پاپ فرانسیس در عراق

در تاریخ ۸ مارس ۲۰۲۱ مورخ ۱۶ اسفند ۱۳۹۹ پاپ فرانسیس، رهبر کاتولیک‌های جهان در ادامه سفر چهارروزهٔ خود به عراق، در نجف با علی سیستانی، یکی از بانفوذترین مراجع تقلید شیعه دیدار کرد. علی سیستانی در این دیدار در مورد بی‌عدالتی، ستم، فقر، آزار و اذیت‌های مذهبی و فکری، سرکوب آزادی‌های اساسی و فقدان عدالت اجتماعی که کشورهای مختلف از آن رنج می‌برند، به‌ویژه جنگ‌ها و اقدامات خشونت‌بار، محاصرهٔ اقتصادی، آوارگی و دیگر مواردی که ملت‌های منطقه به‌ویژه ملت فلسطین در اراضی اشغالی از آن رنج می‌برند، صحبت کرد.
پایگاه خبری آمریکایی «الحره» مدعی شد سیستانی به‌ندرت مسئولی را می‌پذیرد و تاکنون از گفت‌وگو با نخست وزیران کنونی و پیشین عراق خودداری کرده‌است و به شرطی که هیچ مقام عراقی در این نشست شرکت نکند، با دیدار پاپ موافقت نموده‌است. ابوالفضل فاتح که پیشتر یادداشت‌های مکتب سیستانی و مکتب نجف را نوشته بود، در یادداشتی با عنوان «مکتب گفت‌وگو» دربارهٔ این دیدار نوشت: مهم‌ترین پیام دیدار با پاپ، بازتعریف مشروعیت گفت‌وگو در دکترین تشیع از سوی آیت‌الله سیستانی بوده‌است.
سیستانی در کنار استادش سید ابوالقاسم خوئی
اندام‌های بازمانده ژنتیکی انسان

اندام‌های بازمانده ژنتیکی انسان یا اندام‌های وستیجیال انسان در مبحث تکامل انسان، شامل خصوصیت‌هایی (هم ارگان‌ها و هم اخلاقیات) می‌شود که طی یک انقلاب، همه یا بخشی از کارایی خود را در انسان‌ها از دست داده‌اند. هرچند آنها را زائده یا اندام وستیجیال می‌نامیم، اما در واقع در اغلب مواقع غیرکاربردی بوده یا گاهی دارای کاربردهای کمتری نسبت به خصایص اولیه می‌باشند. در بعضی از موارد بعضی از خصایص نیز به علت داشتن کاربردهای نامشخص اندام وستیجیال نامیده می‌شوند.
تاریخچه

چارلز داروین در کتاب نزول انسان (۱۸۹۰) لیستی از خصایصی که شامل اندام‌های وستیجیال می‌شوند را ارائه نمود که شامل عضلات گوش، دندان عقل، زائدهٔ آپاندیس، استخوان دم (دنبالچه)، موهای بدن، لایه چشمی در داخل گوشه جلویی چشم.
رفتارهای بازمانده از فرایند تکامل انسان

اطلاعات بیشتر: واکنش غیرارادی
سیخ شدن موها در انسان تحت هیجان و استرس یک واکنش غیرارادی بازمانده از اجداد پیشین انسان‌ها است. یک کارکرد احتمالی در اجداد تکاملی دور بشر، بلند کردن موهای بدن، برای بزرگتر نشان دادن اجداد و ترساندن شکارچیان بوده است. بلند کردن مو همچنین برای به دام انداختن یک لایه اضافی هوا، برای گرم نگه داشتن انسان‌های اولیه استفاده می‌شود. با توجه به کاهش مقدار مو در انسان، اما همچنان این اثر در فرایند تکامل به‌طور کامل حذف نشده و در هنگام سرما یا استرس پوست انسان به همان صورت اجداد خود تغییر می‌کند.
رفتارهای بازمانده از فرایند تکامل انسان > واکنش غیرارادی دست‌ها

تصور می‌شود که رفلکس گرفتن و جمع شدن دست‌ها یک رفتار باقی‌مانده در نوزادان انسان است. هنگام قرار دادن انگشت یا شیء روی کف دست نوزاد، آن را به‌طور ایمن و محکم می‌گیرد. برخی از نوزادان ۳۷٪ وزن خود را (طبق یک مطالعه در سال ۱۹۳۲) می‌توانند از طریق آویزان شدن از میله تحمل کنند، اگرچه هیچ راهی وجود ندارد که بتوانند به مادر خود بچسبند. چنگ زدن در پاها نیز مشهود است. هنگامی که کودک نشسته است، پاهای او حالتی خمیده به خود می‌گیرند، مشابه آنچه در یک شامپانزه بالغ مشاهده می‌شود. بر خلاف انسان‌های امروزی، یک پستاندار اولیه (انسان اولیه) موی بدن بسیاری داشته که نوزادش می‌توانست به آن بچسبد، بنابراین به مادرش اجازه می‌داد از خطر فرار کند، مانند بالا رفتن از درخت در حضور یک شکارچی بدون اینکه مجبور باشد با دست‌هایش نوزادش را بگیرد.
رفتارهای بازمانده از فرایند تکامل انسان > سکسکه

پیشنهاد شده است که سکسکه یک اثر بازمانده از تکامل در انسان است که از اجداد دور دوزیست به انسان رسیده است. دوزیستان مانند قورباغه‌ها هوا و آب را از طریق یک رفلکس حرکتی نسبتاً ساده شبیه به سکسکه پستانداران در سراسر آبشش خود بلعیده و پخش می‌کنند مسیرهای حرکتی که سکسکه را قادر می‌سازند در اوایل رشد جنین، قبل از مسیرهای حرکتی که تهویه طبیعی ریه را امکان‌پذیر می‌کنند، شکل می‌گیرند؛ بنابراین، بر اساس تئوری خلاصه، سکسکه از نظر تکاملی مقدم بر تنفس ریوی مدرن است.
آناتومیک > دنبالچه

دنبالچه، بقایای دم از بین رفته است. تمامی پستانداران در مرحله ای از زندگی خود دارای دم هستند. در انسانها نیز به مدت ۴ هفته وجود دم مشاهده می‌گردد که این چهار هفته، مطابق با مراحل ۱۴ تا ۲۲ رویان انسان می‌باشد. این دم در روزهای ۳۱ تا ۳۵ رویان به برجسته‌ترین حالت خود می‌رسد.
آناتومیک > دندان عقل

دندان‌های عقل سومین دندان آسیاب هستند که اجداد بشری از آنها برای آسیاب یا خرد کردن رشته‌های گیاهان استفاده می‌کردند. بدیهی‌ترین دلیل برای وجود دندان عقل این است که اجداد انسان دارای فکهای بزرگتر و دندانهای بیشتری بوده‌اند. وجود دندانهای بیشتر کمک به جویدن قسمت‌های سخت گیاهان می‌کرد و در نتیجه عمل هضم راحت تر می‌شد. با تغییر در رژیم غذایی انسان، انتخاب طبیعی فک‌های کوچک را برگزید، در حالیکه همچنان دندان آسیاب سوم یا «دندان عقل» هنوز هم در آرواره اکثر انسان‌ها به چشم می‌خورد.
آناتومیک > گوش

گوش‌های بوزینه دم‌کوتاه و اکثریت دیگر میمون‌ها در مقایسه با گوش انسان دارای عضلات بسیار پیشرفته تری می‌باشد و به همین دلیل قادر به حرکت دادن گوش خود می‌باشند. حرکت کردن گوش کمک به بهتر شنیدن تهدیدات احتمالی می‌کند. عضلات گوش در انسان‌ها و دیگر پستانداران نخستین مانند اورانگوتان و شامپانزه به میزان کمی پیشرفت کرده و حتی بعضی از عضلات کارایی خود را از دست داده است، با این وجود گوش خارجی به میزانی بزرگ است که قابل رویت می‌باشد.
آناتومیک > لایه‌ای در چشم

چین هلالی یک لایه داخل چشم است که در گوشه جلویی چشم به شکل تا خورده وجود دارد. این لایه از بقایای از بین رفته پلک سوم می‌باشد. پلک سوم در برخی از پستانداران به‌طور کامل و کارآمد، کارایی دارد. ماهیچه‌هایی که با پلک سوم نیز در ارتباط هستند، نیز اندام وستیجیال ی باقی مانده محسوب می‌شوند. تنها گونه از پستانداران نخستین که دارای پلک سوم کارامد می‌باشد، انگوان تیبو کالابار (نوعی میمون دم کوتاه جنگل‌های آفریقای باختری) می‌باشد.
آناتومیک > ساختمان عضلانی

پنداشته می‌شود که شماری از ماهیچه‌های بدن انسان‌ها اندام بازمانده باشند، بدین شکل که با مقایسه با عضلات مشابه در دیگر گونه‌ها در اندازه تغییر ایجاد شده. این تغییر می‌تواند شامل کاهش اندازه، یا به‌طور منظم تبدیل شدن به زردپی باشد یا اینکه در تعداد آن عضلات در بین افراد جمعیت متفاوت باشد.
آناتومیک > سر

عضلهٔ کوچک وابسته به استخوان پس‌سری، ماهیچه ای است که در پشت سر واقع شده که معمولاً به ماهیچه‌های تواتری گوش متصل می‌شود. این ماهیچه بصورت پراکنده و تک و توک در افراد وجود دارد. این ماهیچه در همه مردم مالایی (گروهی قومی ساکن در کشور مالزی)، ۵۶ درصد از آفریقایی‌ها، ۵۰ درصد از ژاپنی‌ها، ۳۶ درصد از اروپایی‌ها وجود دارد و در هیچ‌یک از افراد قوم خویی خویی در جنوب غربی آفریقا و در افراد بومی ملانزی وجود ندارد. دیگر ماهیچه‌های کوچک وابسته به قمحدوی و شنوایی، از نظر کثرت متنوع هستند.
آناتومیک > بازو

ماهیچه دراز کف‌دستی به شکل تاندونی کوچک بین ماهیچه خم‌کننده مچ به زند بالایی و ماهیچه خم‌کننده مچ به زند پایینی دیده می‌شود. این ماهیچه در همه افراد وجود ندارد و در حدود ۱۴ درصد از جمعیت وجود دارد و در قوم و نژادهای مختلف به‌طور چشمگیری متغیر می‌باشد.
سیخ شدن موها در هنگام هیجان یا احساس سرما
موچسب رنگین

| موچسب رنگین | موچسب رنگین |
| --- | --- |
گیاه موچسب رنگین با میوه‌های رنگین: گیاه موچسب رنگین با میوه‌های رنگین
وضعیت حفاظت: وضعیت حفاظت
 کمترین نگرانی  (IUCN 3.1):  کمترین نگرانی  (IUCN 3.1)
رده‌بندی علمی: رده‌بندی علمی
فرمانرو:: گیاهان
(طبقه‌بندی‌نشده):: آوندداران
(طبقه‌بندی‌نشده):: گیاهان گل‌دار
(طبقه‌بندی‌نشده):: دولپه‌ای‌های نو
(طبقه‌بندی‌نشده):: گل‌سرخ‌داران
راسته:: انگوریان
تیره:: انگوریان
سرده:: موچسب‌ها
گونه:: موچسب رنگین
نام دوبخشی: نام دوبخشی
Ampelopsis glandulosa : Ampelopsis glandulosa 
مترادف: مترادف
  Ampelopsis brevipedunculata (Maxim.) Trautv.  Ampelopsis citrulloides Dippel nom. illeg.  Ampelopsis citrulloides Lebas  Ampelopsis heterophylla (Thunb.) Siebold & Zucc. nom. illeg.  Ampelopsis regeliana Carrière  Ampelopsis regeliana Dippel  Ampelopsis sinica (Miq.) W.T.Wang  Cissus brevipedunculata Maxim.  Vitis brevipedunculata (Maxim.) Dippel  Vitis elegans Kurz  Vitis glandulosa Wall.  Vitis heterophylla Thunb.  Vitis sinica Miq. :   Ampelopsis brevipedunculata (Maxim.) Trautv.  Ampelopsis citrulloides Dippel nom. illeg.  Ampelopsis citrulloides Lebas  Ampelopsis heterophylla (Thunb.) Siebold & Zucc. nom. illeg.  Ampelopsis regeliana Carrière  Ampelopsis regeliana Dippel  Ampelopsis sinica (Miq.) W.T.Wang  Cissus brevipedunculata Maxim.  Vitis brevipedunculata (Maxim.) Dippel  Vitis elegans Kurz  Vitis glandulosa Wall.  Vitis heterophylla Thunb.  Vitis sinica Miq. 
موچسب رنگین (نام علمی: Ampelopsis glandulosa)، با نام‌های رایج خزنده، توت چینی، تاک‌فلفل آمور و انگور وحشی، یک گیاه زینتی بومی مناطق معتدل آسیا از جمله چین، ژاپن، هند، نپال، میانمار، ویتنام و فیلیپین است. به‌طور کلی شبیه گونه‌های انگور (جنس Vitis) و سایر گونه‌های موچسب است و احتمالاً با آن اشتباه گرفته می‌شود.
شرح

موچسب رنگین گیاهی است برگ‌ریز، چوبی و چندساله با گل‌ها و پیچک‌هایی که در مقابل برگ‌های دارای لبه‌های کف دست قرار گرفته و دارای سه تا پنج لوب کم و بیش عمیق و حاشیه‌های درشت دندانه‌دار (با یک شاخه کوچک) هستند. توت چینی از طریق پیچک‌ها به ارتفاع ۴ تا ۶ متر صعود می‌کند. پیچک‌ها توسط پیچک‌های غیرچسبی شبیه به تاک‌های انگور به تکیه‌گاه‌ها می‌چسبند. پیچک‌ها در مقابل برگ‌ها قرار دارند و دارای دو یا سه شاخه هستند.[نیازمند منبع]
گل‌آذین به شکل کوریمبی (Corymb) شکل است که در مقابل یک برگ چسبیده است. گلها کوچک، سبز مایل به سفید هستند که در چترهای روبروی برگ‌ها متولد شده و در ماه ژوئن تا آگوست ظاهر می‌شوند. میوه‌ها ۴ تا ۸ میلی‌متر قطر دارند، کروی شکل، حاوی دو تا چهار بذر هستند و ممکن است رنگ‌های زیادی از جمله سبز، آبی، بنفش، صورتی یا زرد با لکه‌های سیاه یا قهوه‌ای داشته باشند. رنگ‌های مختلف زیادی روی یک گیاه وجود دارد. توت‌ها در اواخر تابستان و پاییز تولید می‌شوند. بذرها توسط پرندگان پراکنده می‌شوند.[نیازمند منبع]
توت چینی را می‌توان با انگور بومی بر اساس شکل برگ اشتباه گرفت، اما با بریدن ساقه و مشاهده مغز می‌توان آن را متمایز کرد. انگور مغز قهوه‌ای یا خرمایی دارد اما توت چینی مغز سفید دارد. پوست توت چینی نیز از عدسک پوشیده شده است و برخلاف پوست انگور پوسته نمی‌کند.
پراکندگی و زیستگاه

توت چینی عمدتاً در زیستگاه‌های حاشیه‌ای مانند لبه‌های جنگل، حاشیه برکه‌ها، سواحل رودخانه‌ها، بیشه‌زارها و سایر مناطقی که نور کامل خورشید تا نیمه سایه دارند رشد می‌کند. در خاک‌های مرطوب دائمی یا مناطق شدیداً سایه‌دار رشد نمی‌کند و معمولاً در فضای داخلی جنگل‌های بالغ یافت نمی‌شود.
توت چینی به‌طور بومی در چین، کره، ژاپن و خاور دور روسیه یافت می‌شود. این گیاه در دهه ۱۸۷۰ به‌عنوان یک گیاه منظره به ایالات‌متحده معرفی شد. دامنه تهاجمی آن از ویسکانسین و آیووا در غربی‌ترین گستره آن تا خط ساحلی اقیانوس اطلس در شرق، جایی که از نیوهمپشایر تا جورجیا یافت می‌شود، گسترش یافته.
کشت

موچسب رنگین جوره برویپدونکولاتا (brevipedunculata) میوه‌ای متمایز به رنگ آبی متوسط دارد و یک گیاه زینتی است که در باغ‌ها برای تزئین دیوارها و باغ‌ها استفاده می‌شود. توت چینی با وجود آگاهی از تهاجمی بودن آن هنوز به‌طور گسترده کشت می‌شود. اگر به درستی مدیریت نشود، درختان کوچکتر را می‌کشد و غالب می‌شود. از درختان بزرگتر به بالای آن بالا می‌رود.[نیازمند منبع]
گونه الگانس نسبت به دیگر گونه‌ها ضعیف‌تر است. دارای برگ‌های کوچکتر به رنگ‌های سفید و صورتی خالدار است و به یخبندان حساسیت بیشتری دارد. توت چینی اغلب با عشقه پنج‌برگ، پیچک سمی و رازیانه‌بو وجود دارد.
موچسب رنگین معمولاً برای اهداف آشپزی کشت نمی‌شود، زیرا طعم آن نامطلوب است و به‌عنوان لزج و ملایم توصیف می‌شود.
موچسب رنگین گاهی برای اهداف پزشکی کشت می‌شود، مثلاً در چین برای درمان لخته، کورک، آبسه، زخم، کبودی‌های ضربه و درد استفاده می‌شود.
موچسب رنگین از ۱ ژوئیه ۲۰۲۲ در دلاور ممنوع شد.