stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
گنجه
تاریخ > سده بیست و یکم میلادی

بازسازی و زیباسازی شهر در سده بیست و یکم میلادی منجر به تغییرات چشمگیری در توسعه شهری این شهر شده‌است و شهر قدیمی دوران شوروی را به قطب ساختمان‌های بلندمرتبه و با کاربری گوناگون تبدیل کرده‌است.
در سال ۲۰۰۸ میلادی، دروازه‌های آرامگاه گنجه بر اساس طرح‌هایی از دروازه‌های گنجه قدیم که توسط ابراهیم عثمان اوغلو در سال ۱۰۶۳ ساخته شده بود بازطراحی شد.
گنجه به دلیل نزدیکی با نواحی مورد مناقشه ناگورنو قره‌باغ جایگاه راهبردی مهمی برای جمهوری آذربایجان به‌شمار می‌آید.
در سال ۲۰۲۰ میلادی و در جریان جنگ ناگورنو قره‌باغ (۲۰۲۰)، گنجه چندین بار مورد بمباران نیروهای مسلح ارمنستان قرار گرفت و منجر به کشته شدن ۳۲ غیرنظامی و زخمی شدن ده‌ها تن دیگر شد.
گنجه یکی از شهرهایی بود که در جنگ ناگورنو قره‌باغ (۲۰۲۰) آسیب دید. در ۱۱ اکتبر ۲۰۲۰ میلادی، ادعا شد یک بلوک مسکونی در شهر گنجه در اثر حمله موشکی شبانه ارمنستان ویران شد و منجر به کشته شدن ۱۰ غیرنظامی و زخمی شدن ۳۴ نفر دیگر شد. وزارت دفاع ارمنستان موشک‌باران از درون خاک کشور خود را شدیداً رد و انکار کرد؛ در حالی که مقامات جمهوری آرتساخ اعلام کردند که نیروهای ارمنی آرتساخ پایگاه نظامی گنجه را در فرودگاه بین‌المللی گنجه هدف قرار داده و منهدم کرده‌اند. علت حمله موشکی به این پایگاه، حملات موشکی و بمباران استپاناکرت، پایتخت جمهوری آرتساخ و دیگر نقاط آرتساخ توسط ارتش جمهوری آذربایجان بود. آن‌ها همچنین اعلام کردند که به مردم جمهوری آذربایجان اخطار داده شده تا برای جلوگیری از آسیب‌های جانبی، از مناطق نظامی دور شوند. به دنبال آن، خبرنگاری که از صحنه برای یک رسانه روسی گزارش می‌داد و هم مدیر فرودگاه گنجه، شلیک و بمباران فرودگاه را که از ماه مارس به علت دنیاگیری کووید-۱۹ فعال نبود، انکار کردند. در ۱۷ اکتبر، در اثر اصابت موشک بالستیک ارمنی SCUD B (R-17 Elbrus) به یک منطقه مسکونی در گنجه، ۲۱ غیرنظامی کشته و بیش از ۵۰ نفر زخمی شدند.
آب و هوا

شهر گنجه بر اساس سامانه طبقه‌بندی اقلیمی کوپن دارای اقلیم نیمه‌خشک است.
| داده‌های اقلیم گنجه> ماه | داده‌های اقلیم گنجه> ژانویه | داده‌های اقلیم گنجه> فوریه | داده‌های اقلیم گنجه> مارس | داده‌های اقلیم گنجه> آوریل | داده‌های اقلیم گنجه> مه | داده‌های اقلیم گنجه> ژوئن | داده‌های اقلیم گنجه> ژوئیه | داده‌های اقلیم گنجه> اوت | داده‌های اقلیم گنجه> سپتامبر | داده‌های اقلیم گنجه> اکتبر | داده‌های اقلیم گنجه> نوامبر | داده‌های اقلیم گنجه> دسامبر | داده‌های اقلیم گنجه> سال |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| سابقهٔ بیش‌ترین °C (°F) | ۲۲٫۸  (۷۳) | ۲۵٫۰  (۷۷) | ۲۸٫۰  (۸۲) | ۳۵٫۶  (۹۶) | ۳۹٫۵  (۱۰۳) | ۳۹٫۲  (۱۰۳) | ۴۲٫۰  (۱۰۸) | ۴۱٫۷  (۱۰۷) | ۳۸٫۸  (۱۰۲) | ۳۳٫۴  (۹۲) | ۲۸٫۰  (۸۲) | ۲۳٫۳  (۷۴) | ۴۲٫۰  (۱۰۸) |
| میانگین بیش‌ترین °C (°F) | ۷٫۰  (۴۵) | ۸٫۲  (۴۷) | ۱۲٫۷  (۵۵) | ۱۸٫۷  (۶۶) | ۲۳٫۴  (۷۴) | ۲۸٫۷  (۸۴) | ۳۱٫۶  (۸۹) | ۳۱٫۱  (۸۸) | ۲۶٫۳  (۷۹) | ۱۹٫۵  (۶۷) | ۱۲٫۹  (۵۵) | ۸٫۴  (۴۷) | ۱۹٫۰  (۶۶) |
| میانگین روزانه °C (°F) | ۳٫۲  (۳۸) | ۳٫۹  (۳۹) | ۷٫۸  (۴۶) | ۱۳٫۴  (۵۶) | ۱۸٫۱  (۶۵) | ۲۳٫۲  (۷۴) | ۲۶٫۲  (۷۹) | ۲۵٫۶  (۷۸) | ۲۱٫۱  (۷۰) | ۱۵٫۰  (۵۹) | ۸٫۹  (۴۸) | ۴٫۷  (۴۰) | ۱۴٫۳  (۵۸) |
| میانگین کم‌ترین °C (°F) | ۰٫۵  (۳۳) | ۱٫۰  (۳۴) | ۴٫۳  (۴۰) | ۹٫۴  (۴۹) | ۱۳٫۸  (۵۷) | ۱۸٫۶  (۶۵) | ۲۱٫۴  (۷۱) | ۲۱٫۰  (۷۰) | ۱۶٫۸  (۶۲) | ۱۱٫۶  (۵۳) | ۶٫۲  (۴۳) | ۲٫۱  (۳۶) | ۱۰٫۶  (۵۱) |
| سابقهٔ کم‌ترین °C (°F) | −۱۷٫۸  (۰) | −۱۵٫۲  (۵) | −۱۲٫۰  (۱۰) | −۴٫۴  (۲۴) | ۱٫۵  (۳۵) | ۵٫۸  (۴۲) | ۱۰٫۱  (۵۰) | ۱۰٫۵  (۵۱) | ۲٫۸  (۳۷) | −۱٫۳  (۳۰) | −۷٫۹  (۱۸) | −۱۳٫۰  (۹) | −۱۷٫۸  (۰) |
| بارندگی میلی‌متر (اینچ) | ۸  (۰٫۳۱) | ۱۲  (۰٫۴۷) | ۲۴  (۰٫۹۴) | ۳۱  (۱٫۲۲) | ۴۰  (۱٫۵۷) | ۳۲  (۱٫۲۶) | ۱۷  (۰٫۶۷) | ۱۵  (۰٫۵۹) | ۱۵  (۰٫۵۹) | ۲۴  (۰٫۹۴) | ۱۶  (۰٫۶۳) | ۷  (۰٫۲۸) | ۲۴۱  (۹٫۴۹) |
| میانگین روزهای بارندگی (≥ ۰.۱ mm) | ۷٫۰ | ۷٫۰ | ۸٫۰ | ۸٫۲ | ۹٫۰ | ۷٫۰ | ۴٫۰ | ۳٫۰ | ۴٫۰ | ۶٫۳ | ۶٫۵ | ۶٫۰ | ۷۶٫۰ |
| میانگین روزهای بارانی  | ۳ | ۴ | ۶ | ۸ | ۹ | ۶ | ۴ | ۳ | ۴ | ۶ | ۶ | ۴ | ۶۳ |
| میانگین روزهای برفی  | ۳ | ۵ | ۲ | ۰٫۲ | ۰ | ۰ | ۰ | ۰ | ۰ | ۰٫۴ | ۱ | ۲ | ۱۴ |
| درصد رطوبت | ۷۱ | ۷۱ | ۶۸ | ۷۰ | ۶۸ | ۶۱ | ۵۹ | ۶۱ | ۶۵ | ۷۴ | ۷۶ | ۷۴ | ۶۸ |
| میانگین روزانه ساعت‌های تابش آفتاب | ۱۲۰ | ۱۱۳ | ۱۴۱ | ۱۸۲ | ۲۲۹ | ۲۶۷ | ۲۷۸ | ۲۵۲ | ۲۱۲ | ۱۶۸ | ۱۲۳ | ۱۱۵ | ۲٬۲۰۰ |
منبع شماره ۱: Deutscher Wetterdienst (sun, 1961–1990): منبع شماره ۱: Deutscher Wetterdienst (sun, 1961–1990)
منبع شماره ۲: Pogoda.ru.net: منبع شماره ۲: Pogoda.ru.net
تقسیمات شهری

امروزه گنجه به ۲ رایون (منطقه اداری) کپز و نظامی تقسیم شده‌است. هم‌اکنون نیازی بایراموف شهردار این شهر است. گنجه دارای ۶ شهرک اداری به نام‌های حاجی‌کند، جوادخان، شیخ‌زمان‌لی، ناتوان، مهستی و سدیل‌لی است.
تقسیمات شهری > منطقه کپز

منطقه کپز (Kəpəz rayonu) بر اساس تصمیم شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی و جمهوری شوروی سوسیالیستی آذربایجان در ۲۱ نوامبر ۱۹۸۰ میلادی تأسیس شد. این ناحیه از ۲ ناحیه اداری و ۶ شهرک اداری تشکیل شده‌است. مساحت آن تقریباً ۷۰ کیلومتر مربع (۲۷ مایل مربع) با ۱۷۸۰۰۰ نفر جمعیت است.
تقسیمات شهری > منطقه نظامی

منطقه نظامی (Nizami rayonu) نیز در ۲۱ نوامبر ۱۹۸۰ میلادی بر اساس تصمیم اتحاد جماهیر شوروی و جمهوری شوروی سوسیالیستی آذربایجان به عنوان منطقه گنجه در شهر کیروف آباد بنیان نهاده شد. هنگامی که نام تاریخی گنجه بازسازی شد و نام این شهر در سال ۱۹۸۹ میلادی به گنجه بازگشت، نام این منطقه نیز به نظامی تغییر یافت. این ناحیه از ۲ بخش اداری تشکیل شده‌است. مساحت این منطقه تقریباً ۳۹ کیلومتر مربع (۱۵ مایل مربع) و جمعیت آن ۱۴۸۰۰۰ نفر است.
جمعیت‌شناسی

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
گروه‌های قومی در گنجه: گروه‌های قومی در گنجه
| سال | آذری |  % | ارمنی |  % | روس |  % | دیگر * |  % | جمع |
| ۱۸۸۶ | ۱۱۱۳۹ | ۵۴.۹ | ۸۹۱۴ | ۴۳.۹ | ۱۳۱ | ۰.۶ | ۱۱۰ | ۰.۵ | ۲۰۲۹۴ |
| ۱۸۹۲ | ۱۳۳۹۲ | ۵۱.۸ | ۱۰۵۲۴ | ۴۰.۸ |  |  | ۱۸۴۲ | ۷.۲ | ۲۵۷۵۸ |
| ۱۸۹۷ | ۱۷۴۲۶ | ۵۱.۸ | ۱۲۰۵۵ | ۳۵.۹ | ۲۵۱۹ | ۷.۵ | ۱۶۲۵ | ۴.۸ | ۳۳۶۲۵ |
| ۱۹۲۶ | ۳۰۸۷۸ | ۵۳.۸ | ۱۶۱۴۸ | ۲۸.۱ | ۴۴۷۰ | ۷.۸ | ۵۸۹۷ | ۱۰.۳ | ۵۷۳۳۹ |
| ۱۹۳۹ | ۴۹۷۷۵ | ۵۰.۳ | ۲۷۱۲۱ | ۲۷.۴ | ۱۶۹۹۲ | ۱۷.۲ | ۴۶۲۶ | ۴.۷ | ۹۸۴۹۴ |
| ۱۹۵۹ | ۶۳۲۵۸ | ۵۴.۴ | ۳۲۳۷۱ | ۲۷.۹ | ۱۶۵۴۵ | ۱۴.۲ | ۴۰۳۹ | ۳.۵ | ۱۱۶۱۲۲ |
| ۱۹۷۰ | ۱۲۲۹۷۳ | ۶۴.۹ | ۴۰۵۸۸ | ۲۱.۴ | ۲۲۰۲۲ | ۱۱.۶ | ۳۹۲۹ | ۲.۱ | ۱۸۹۵۱۲ |
| ۱۹۷۹ | ۱۶۷۲۵۱ | ۷۲.۴ | ۴۰۳۵۴ | ۱۷.۵ | ۱۹۸۲۲ | ۸.۶ | ۳۶۳۹ | ۱.۶ | ۲۳۱۰۶۶ |
| ۱۹۹۹ | ۲۹۴۸۷۶ | ۹۸.۵ | ۳۲ | ۰.۰۱ | ۲۸۱۴ | ۰.۹ | ۱۶۲۰ | ۰.۵ | ۲۹۹۳۴۲ |
| ۲۰۰۹ | ۳۱۱۸۱۳ | ۹۹.۵ | ۶ | ۰ | ۸۹۵ | ۰.۳ | ۵۳۵ | ۰.۲ | ۳۱۳۲۴۹ |
* گرجی‌ها، یهودی‌ها، اوکراینی‌ها و...: * گرجی‌ها، یهودی‌ها، اوکراینی‌ها و...
گنجه پس از باکو و سومقاییت با حدود ۳۳۵۶۰۰ تن جمعیت سومین شهر بزرگ و پرجمعیت جمهوری آذربایجان است. در این شهر شمار زیادی پناهنده آذری از ارمنستان و آوارگان آذری اهل قره‌باغ و مناطق اطراف نیز سکونت دارند. شمار آن‌ها در سال ۲۰۱۱ بیش از ۳۳۰۰۰ تن تخمین زده شد.
شمار مردم لزگی در گنجه نزدیک ۲۰ هزار نفر است.
شهر علاوه بر مسلمانان دارای یک گروه جمعیتی بزرگ از ارمنی‌ها هم بوده‌است. نام ارمنی این شهر گندزک (Գանձակ) بوده‌است که از گندز (անձ) گرفته شده‌است. این عبارت وام‌واژه‌ای از زبان فارسی قدیم به معنای گنج و ثروت است.
بر اساس آمار کمیته آمار دولتی جمهوری آذربایجان، تا سال ۲۰۱۸ میلادی، جمعیت شهر ۳۳۲۶۰۰ تن ثبت شده‌است که از سال ۲۰۰۰ میلادی، ۳۱۹۰۰ تن (حدود ۱۰٫۶٪) افزایش یافته‌است. ۱۶۲۳۰۰ از کل جمعیت را مردان و ۱۷۰۳۰۰ را زنان تشکیل می‌دهند. جمعیت شهر گنجه در سال ۲۰۲۱ برابر با ۳۴۴٬۱۰۸ نفر بوده‌است که از این لحاظ سومین شهر پرجمعیت جمهوری آذربایجان می‌باشد.بیش از ۲۶ درصد جمعیت (حدود ۸۶۵۰۰ تن) از جوانان و نوجوانان ۱۴ تا ۲۹ ساله تشکیل شده‌است.
| منطقه | ۲۰۰۰ | ۲۰۱۴ | ۲۰۱۵ | ۲۰۱۶ | ۲۰۱۷ | ۲۰۱۸ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| شهر گنجه | ۳۰۰٫۷ | ۳۲۴٫۷ | ۳۲۸٫۴ | ۳۳۰٫۱ | ۳۳۱٫۴ | ۳۳۲٫۶ |
| منطقه نظامی | ... | ۱۴۹٫۳ | ۱۵۰٫۴ | ۱۵۱٫۲ | ۱۵۱٫۶ | ۱۵۲٫۰ |
| منطقه کپز | ... | ۱۷۵٫۴ | ۱۷۸٫۰ | ۱۷۸٫۹ | ۱۷۹٫۸ | ۱۸۰٫۶ |
جمعیت‌شناسی > جامعه ارمنیان گنجه

افزون بر مسلمانان فارسی‌زبان و ترک‌زبان، این شهر دارای یک جامعه ارمنی مسیحی با جمعیت قابل توجه نیز بوده‌است.
شخصیت‌های ارمنی مهم تاریخی شهر عبارتند از:
اوشین بنیان‌گذار دودمان هتومی، که فرمانده دژی در نزدیکی گنجه بود و در سال ۱۰۷۵ در جریان حمله سلجوقیان به ارمنستان به کیلیکیه گریخت.
مخیتار گش، فیلسوف سده دوازدهم میلادی، نویسنده مجموعه قوانینی که در ارمنستان، پادشاهی ارمنی کیلیکیه و جوامع ارمنی مهاجر در اروپا استفاده می‌شد.
گیراگوس گنجه‌ای، تاریخ‌نگار سده سیزدهم
وارطان آرولتسی، ریاضی‌دان سده سیزدهم
گریگور پارون تر، پدرسالار ارمنی اورشلیم در سال‌های ۱۶۱۳–۱۶۴۵
کارو هالابیان، معمار اهل شوروی
آسکاناز مراویان، دبیر حزب کمونیست ارمنستان (اتحاد شوروی)
آبراهام آلیخانوف و آرتیوم آلیخانیان، فیزیک‌دان
سرگئی آدیان، ریاضی‌دان اهل شوروی
آلبرت آزاریان، ژیمناستیک هنری و قهرمان المپیک
دین

منظر شهری گنجه توسط جوامع زیادی شکل گرفته‌است. گوناگونی مذهبی با مهاجرت بیشتر ارمنی‌ها، اسلاوها، یهودیان و آلمانی‌ها در دهه‌های گذشته بسیار کاهش یافته‌است. بیشتر جمعیت گنجه پیرو دین اسلام و مذهب شیعه هستند. بیشتر اهالی جمهوری آذربایجان شیعه‌مذهب هستند و این کشور پس از ایران و پاکستان سومین کشور با بیشترین درصد جمعیت شیعیان در جهان است. در این شهر تعداد مساجد قابل توجهی وجود دارد از جمله مسجد شاه عباس (گنجه)، مسجد گوی امام، مسجد شاهسون‌لر، مسجد قرخ‌لی و مسجد قزاق‌لار.
برخی از دین‌های دیگر از جمله مسیحیت در شهر دیده می‌شود. کلیسای الکساندر نوسکی، کلیسای لوتریانیسم آلمانی، کلیسای سنت جان و کلیسای سنت سرکیس در این شهر قرار دارند. پیش از کشتار کیروف‌آباد در سال ۱۹۸۸ میلادی جامعه قابل توجهی از مسیحیان ارمنی در این شهر زندگی می‌کردند.
اقتصاد

اقتصاد گنجه تا حدی مبتنی بر کشاورزی و تا حدی مبتنی بر گردشگری است. همچنین برخی صنایع از جمله استخراج فلزاتی چون آهن، مس و آلومینیوم و فرآوری آن‌ها، صنایع چینی، ابریشم و کفش نیز در این شهر وجود دارد. در حوزه کشاورزی صنایع غذا، انگور و پنبه با زمین‌های کشاورزی پیرامون شهر گسترش یافته‌است.
این شهر یکی از بزرگ‌ترین مجتمع‌های نساجی جمهوری آذربایجان را دارد و به دلیل پارچه‌ای به نام ابریشم گنجه که بالاترین امتیاز را در بازارهای کشورهای همسایه و خاورمیانه دریافت کرده‌است، شناخته‌شده‌است.
مردم عمدتاً در بخش‌های تولید، آموزش، ترابری، بخش‌های خدمات و پذیرایی مشغول به کار هستند. در مجموع صنایع آلومینیوم، خودروسازی و شراب‌سازی در حال توسعه هستند.
اقتصاد > بازارها، مراکز خرید و گردشگری

شهر گنجه دارای شمار فراوانی از بازارهای سنتی، مغازه‌ها و پاساژهای مدرن است. خیابان جوادخان یکی از خیابان‌های بافت قدیمی شهر گنجه است. گنجه مال یکی از پاساژهای مدرن شهر است که میان سال‌های ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۷ میلادی ساخته شد و بزرگ‌ترین مرکز خرید شهر به‌شمار می‌رود. از دیگر مراکز خرید می‌توان به پارک خمسه، مرکز خرید تقی‌اف و پارک آئورا اشاره کرد.
گنجه با بناهای تاریخی مانند آرامگاه نظامی گنجوی، دروازه‌های باستانی گنجه، مسجد شاه عباس، مجموعه امامزاده، آرامگاه جوادخان، حمام چوکک و کاروانسرای شاه عباس یکی از مقاصد گردشگری سرشناس جمهوری آذربایجان است.
از دیگر نقاط گردشگری و تفریحی می‌توان به خیابان جواد خان، طاق پیروزی، مرکز حیدر علی‌اف، میدان پرچم و منطقه تفریحی حاجی‌کند اشاره کرد. همچنین شماری از جاذبه‌های طبیعی مانند پارک ملی گوی‌گول و دریاچه گوی‌گول، دریاچه مارال‌گول، کوه کپز و رشته‌کوه مراوی در نزدیکی شهر گنجه قرار دارند.
فرهنگ

این شهر از سال ۲۰۱۲ میلادی، به همراه شهرهای باکو و لنکران در جنبش ساعت زمین شرکت می‌کنند.
ورزش

این شهر دارای یک باشگاه فوتبال به نام کپز است که در لیگ برتر فوتبال جمهوری آذربایجان حضور دارد. این باشگاه سابقه سه قهرمانی در لیگ جمهوری آذربایجان و چهار قهرمانی در جام حذفی این کشور را دارد.
مجموعه ورزشی المپیک گنجه با ۲ ساختمان (که به ترتیب در سال‌های ۲۰۰۲ و ۲۰۰۶ مورد بهره‌برداری قرار گرفتند) و ورزشگاه شهر گنجه با گنجایش ۲۷۰۰۰ نفر که در سال ۱۹۶۴ گشایش یافت، از امکانات ورزشی این شهر به‌شمار می‌روند.
در سپتامبر ۲۰۱۷ میلادی ماراتن گنجه ۲۰۱۷ با حضور ۱۱۰۰۰ تن از سراسر جمهوری آذربایجان و همچنین شماری از کشورهای دیگر برگزار شد. این مسابقه از طاق پیروزی آغاز شد و در مجموعه پارک حیدر علی اف با طی مسافت ۱۷ کیلومتر به پایان رسید.
ترابری > شهری

گنجه یک سامانه ترابری شهری بزرگ دارد که توسط وزارت ترابری جمهوری آذربایجان گردانده می‌شود.  در سال ۲۰۱۳ میلادی، وزارت ترابری اعلام کرد که این شهر به همراه نخجوان و سومقاییت در چارچوب برنامه توسعه و گسترش ۲۰ ساله مترو دارای یک خط مترو جدید و تازه خواهند بود.  این شهر دارای سامانه اتوبوس سریع شهری بود که از سال ۱۹۵۵ تا ۲۰۰۴ کار می‌کرد.
گنجه از زمانی که شبکه تراموای گنجه در دهه ۱۹۸۰ میلادی متوقف شد، بدون سیستم تراموا است.
ترابری > هوایی

فرودگاه بین‌المللی گنجه تنها فرودگاه این شهر است.  این فرودگاه در حومه شهر است و پروازهای داخلی به باکو و بین‌المللی به کشورهای روسیه و ترکیه دارد.
ترابری > راه‌آهن

راه‌آهن باکو – تفلیس – قارص به طور مستقیم این شهر را به کشورهای ترکیه و گرجستان متصل می‌کند.
گنجه در کنار یکی از خطوط ریلی اصلی گردشگری-بازرگانی جمهوری آذربایجان که از شرق به غرب می گذرد و پایتخت این کشور باکو  را به دیگر بخش‌های کشور متصل می‌کند جای دارد.  راه‌آهن باکو-تفلیس-قارس کنار این شهر می‌گذرد.
ایستگاه مرکزی راه‌آهن گنجه پایانه راه‌آهن ملی و بین‌المللی این کشور است.  راه‌آهن باکو – تفلیس – قارص که مستقیماً ترکیه، گرجستان و جمهوری آذربایجان را به هم متصل می‌کند، در سال ۲۰۰۷ میلادی آغاز به ساخت کرد و در سال ۲۰۱۷ ساخت آن به پایان رسید. این خط ریلی گنجه را به تفلیس در گرجستان متصل می‌کند و از آنجا به سوی آخالکالاکی و قارص در ترکیه ادامه می‌یابد.
شهرهای خواهرخوانده

گنجه با شهرهای زیر خواهرخوانده است:
دربند، روسیه
قارص، ترکیه (۲۰۰۱)
کوتائیسی، گرجستان (۱۹۹۶)
مسکو، روسیه
نیوآرک، ایالات متحده آمریکا (۲۰۰۴)
استان اولوموتس، جمهوری چک (۲۰۱۲)
اردو، ترکیه
تبریز، ایران (۲۰۱۵)
نگارخانه

بخشی از دیوار تاریخی گنجه
حمام تاریخی در گنجه
حسینیه تاریخی در گنجه
ساختمان دولت جمهوری دمکراتیک آذربایجان در سال ۱۹۱۸
موزه باستان‌شناسی گنجه
تالار شهر
امامزاده ابراهیم (گوی امامزاده) گنجه
مرکز شهر گنجه
خیابانی در گنجه
مسجد شاه‌عباس
خانه‌های تزئین شده گنجه
آرامگاه نظامی گنجوی
نمایی از شهر گنجه و کوه جواد خان
پارک خمسه در شهر گنجه
نقشه ای قدیمی که محدوده گنجه را در ایران نشان می‌دهد
نمایی از دروازه گنجه که امروزه در صومعه گلاتی ناحیه ایمرتی در کشور گرجستان جای دارد.
نمایی از نبرد گنجه و حمله به دژ شهر گنجه در میان جنگ‌های ایران و روسیه (۱۸۰۴–۱۸۱۳). فرمانده ارتش روسیه در این حمله پاول سیسیانوف بود.
از این نگاره گاهی به اشتباه به عنوان نمایی از حمله به دژ شهر لنکران یاد می‌شود.
نمایی از شهر گنجه
نمایی از شهر گنجه
مجموعه امامزاده در شهر گنجه
مجموعه امامزاده در شهر گنجه
کلیسای الکساندر نوسکی در شهر گنجه
گنجه مال
خیابان جوادخان در گنجه
هتل وگو در گنجه
ورزشگاه شهر گنجه
نمایی از شهر گنجه
نقشه راه‌آهن قفقاز و ترکیه
هپیک‌بلاغی

village در 23x15px|border |alt=|link= ایران
| هپیک‌بلاغی هپیک بلاغی | هپیک‌بلاغی هپیک بلاغی |
| --- | --- |
village: village
هپیک‌بلاغی: هپیک‌بلاغی
مختصات: ۳۷°۰۸′۴۸″ شمالی ۴۶°۲۰′۲۴″ شرقی﻿ / ﻿۳۷٫۱۴۶۶۷°شمالی ۴۶٫۳۴۰۰۰°شرقی﻿ / 37.14667; 46.34000: مختصات: ۳۷°۰۸′۴۸″ شمالی ۴۶°۲۰′۲۴″ شرقی﻿ / ﻿۳۷٫۱۴۶۶۷°شمالی ۴۶٫۳۴۰۰۰°شرقی﻿ / 37.14667; 46.34000
استان‌های ایران: استان آذربایجان شرقی
شهرستان‌های ایران: شهرستان ملکان
بخش (تقسیمات کشوری): بخش مرکزی شهرستان ملکان
تقسیمات کشوری در ایران: دهستان گاودول شرقی
جمعیت (۲۰۰۶): جمعیت (۲۰۰۶)
 • کل: ۲۶۹
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۳:۳۰ (ساعت رسمی ایران)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۴:۳۰ (ساعت رسمی ایران)
هپیک‌بلاغی یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان گاودول شرقی بخش مرکزی شهرستان ملکان واقع شده‌است.
یاپ

Island در 23x15px|border |alt=ایالات فدرال میکرونزی|link=ایالات فدرال میکرونزی ایالات فدرال میکرونزی
| Yap Waqab | Yap Waqab |
| --- | --- |
Island: Island
  پرچممهر:   پرچممهر
Map of Yap State: Map of Yap State
Map of Yap Islands: Map of Yap Islands
مختصات: ۹°۳۲′ شمالی ۱۳۸°۰۷′ شرقی﻿ / ﻿۹٫۵۳۳°شمالی ۱۳۸٫۱۱۷°شرقی﻿ / 9.533; 138.117: مختصات: ۹°۳۲′ شمالی ۱۳۸°۰۷′ شرقی﻿ / ﻿۹٫۵۳۳°شمالی ۱۳۸٫۱۱۷°شرقی﻿ / 9.533; 138.117
حکومت: حکومت
 • Governor: Sebastian Anefal (since 2007)
مساحت: مساحت
 • کل: ۳۰۸ کیلومتر مربع (۱۱۸٫۹ مایل مربع)
 • خشکی: ۱۰۰ کیلومتر مربع (۳۸٫۷ مایل مربع)
جمعیت (2010 census): جمعیت (2010 census)
 • کل: ۱۱٬۳۷۷
 • تراکم: ۳۷/کیلومتر مربع (۹۶/مایل مربع)
یاپ (به لاتین: Yap) یک منطقهٔ مسکونی در ایالات فدرال میکرونزی است.
خصوصیات

یاپ ۱۱٬۳۷۷ نفر جمعیت دارد.
هپزبا، ویرجینیای غربی

مکان
| Hepzibah, West Virginia | Hepzibah, West Virginia |
| --- | --- |
مکان مختص سرشماری: مکان مختص سرشماری
Hepzibah, West Virginia: Hepzibah, West Virginia
مختصات: ۳۹°۱۹′۵۷″ شمالی ۸۰°۲۰′۰۷″ غربی﻿ / ﻿۳۹٫۳۳۲۵۰°شمالی ۸۰٫۳۳۵۲۸°غربی﻿ / 39.33250; -80.33528: مختصات: ۳۹°۱۹′۵۷″ شمالی ۸۰°۲۰′۰۷″ غربی﻿ / ﻿۳۹٫۳۳۲۵۰°شمالی ۸۰٫۳۳۵۲۸°غربی﻿ / 39.33250; -80.33528
ایالت: ویرجینیای غربی
County: شهرستان هریسون، ویرجینیای غربی
مساحت: مساحت
 • کل: ۰٫۹۲۲ مایل مربع (۲٫۳۹ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۰٫۹۲۲ مایل مربع (۲٫۳۹ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰ مایل مربع (۰ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۱۰۲۷ فوت (۳۱۳ متر)
جمعیت (۲۰۱۰): جمعیت (۲۰۱۰)
 • کل: ۵۶۶
 • تراکم: ۶۱۰/مایل مربع (۲۴۰/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۵ (EST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۴ (EDT)
زیپ‌کد: 26369
کد(های) منطقه: 304 & 681
GNIS feature ID: 1554686
هپزبا(به انگلیسی: Hepzibah) شهری در ایالت ویرجینیای غربی کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۵۶۶ نفر بوده‌است.
آلتامونت، کانزاس

مکان
| Altamont, Kansas | Altamont, Kansas |
| --- | --- |
شهر: شهر
Location within شهرستان لابت، کانزاس و کانزاس: Location within شهرستان لابت، کانزاس و کانزاس
KDOT map of شهرستان لابت، کانزاس (legend): KDOT map of شهرستان لابت، کانزاس (legend)
ایالت: کانزاس
کانزاس: شهرستان لابت، کانزاس
مساحت: مساحت
 • کل: ۱٫۶۶ مایل مربع (۴٫۳۰ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۱٫۶۴ مایل مربع (۴٫۲۵ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰٫۰۲ مایل مربع (۰٫۰۵ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۹۱۲ فوت (۲۷۸ متر)
جمعیت (۲۰۱۰): جمعیت (۲۰۱۰)
 • کل: ۱٬۰۸۰
 • برآورد (2012): ۱٬۰۶۹
 • تراکم: ۶۵۸٫۵/مایل مربع (۲۵۴٫۲/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۶ (CST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۵ (CDT)
زیپ‌کد: 67330
کد منطقه: 620
FIPS code: 20-01550
GNIS feature ID: 0469438
آلتامونت (به انگلیسی: Altamont) شهری در ایالت کانزاس کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۱٬۰۸۰ نفر بوده‌است.
آلدر، کلرادو

Town در 23x15px|border |alt=|link= کلرادو, 23x15px|border |alt=|link= ایالات متحده آمریکا
| Alder, Colorado | Alder, Colorado |
| --- | --- |
Town: Town
State:  کلرادو
Counties: Saguache
ارتفاع: ۸۵۴۳ فوت (۲۶۰۴ متر)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۷ (MST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۶ (MDT)
آلدر، کلرادو (به انگلیسی: Alder, Colorado) یک منطقهٔ مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در کلرادو واقع شده‌است.
خصوصیات

آلدر ۲٬۶۰۴ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
آلسام، گرانینگن

Buurtschap در Groningen
| Aalsum | Aalsum |
| --- | --- |
Buurtschap: Buurtschap
استان: Groningen (province)
Municipality: Zuidhorn
آلسام، گرانینگن (به لاتین: Aalsum, Groningen) یک سکونتگاه مسکونی در هلند است که در زویدهرن واقع شده‌است.
هلن اولیایی‌نیا

| هلن اولیایی نیا | هلن اولیایی نیا |
| --- | --- |
آیین نکوداشت دکتر هلن اولیایی نیا در سال ۱۳۹۸: آیین نکوداشت دکتر هلن اولیایی نیا در سال ۱۳۹۸
زادهٔ: ۱۳۳۲ خورشیدی اصفهان
ملیت: ایرانی
پیشه(ها): نویسنده، مترجم مدرس دانشگاه
همسر: دکتر احمدپور
فرزندان: بهرنگ
هلن اولیایی‌نیا، نویسنده و مترجم، در سال ۱۳۳۲ در اصفهان متولد شد. وی مدرس زبان انگلیسی در دانشگاه‌های اهواز و اصفهان است
تألیف و ترجمه‌ها

از آثار وی می‌توان ترجمه کتاب‌هایی چون «بوطیقا» ارسطو، «تراژدی چیست؟» کلیفورد لیچ و «ابلهان زمان: سیری در تراژدی‌های شکسپیر» نورتروپ فرای، را نام برد.
«بررسی شیوه روایی در سه رمان ویلیام فالکنر»
«بشنو از وی چون حکایت می‌کند»
«بررسی فرمالیستی نقش‌مایه نامه در تراژدی شکسپیر» (به زبان انگلیسی و در دانشگاه اصفهان تدریس می‌شود)
«شکسپیر، نویسنده یا روان‌شناس»
«بررسی تطبیقی «قفس» صادق چوبک و «تخم مرغ» شروود اندرسون»
«مسخ ونقد مسخ کافکا»
مقالات علمی

علاوه بر کتابها، خانم هلن اولیایی نیا، بیش از ۱۳ مقاله علمی تخصصی در کنفرانسها و ژورنالهای علمی ارائه نموده‌اند که محورهای اصلی مقالات ایشان در موضوعات «ارزش‌های انسانی»، «ادبیات کلاسیک نمایشی»، «روانشناسی جنایت»، «نقشمایه نامه در مکبث» می‌باشد. مقالات ایشان عبارتند از:
مقالات علمی > مقالات ارائه شده در همایشها

معناداری در آثار کلاسیک نمایشی: نقشمایه نامه در نمایشنامه مکبث شکسپیر ارائه شده در همایش ملی معناداری زندگی (1388)
Johnson and saadi two intimate strangers ارائه شده در چهارمین همایش ادبیات تطبیقی (1385)
مقالات علمی > مقالات منتشر شده در ژورنالها

تأثیر آموزشی سمینار سقراطی در پرورش تفکر انتقادی دانشجویان ادبیات منتشر شده در دوفصلنامه نقد زبان و ادبیات خارجی (۱۳۹۵)
فرجام گریزی در داستان و فراداستان بر اساس نظریه توماشفسکی منتشر شده در مجله ادبیات پارسی معاصر (۱۳۹۴)
وجهیت در ترجمه: موردپژوهی ترجمه‌های فارسی سبک روایی وولف در رمان The Waves منتشر شده در فصلنامه مطالعات زبان و ترجمه (۱۳۹۳)
The Ordering Process of Narrative in James Joyce's A Portrait of the Artist as a Young Man منتشر شده در فصلنامه آموزش مهارتهای زبان (۱۳۹۱)
تحلیل عوامل کنشی در رمان سووشون بر مبنای الگوی کنشگران گرماس منتشر شده در دوفصلنامه نقد زبان و ادبیات خارجی (۱۳۹۰)
بررسی لغوی و اصطلاحی پیرنگ و عناصر ساختاری آن در فارسی و عربی منتشر شده در فصلنامه زبان پژوهی (۱۳۸۹)
"What We Feel, and What Doth us Befall": A Study of Letter Motif in Macbeth منتشر شده در فصلنامه آموزش مهارتهای زبان (۱۳۸۹)
بررسی تطبیقی ترجمهٔ تصویر بیماری در دو ترجمهٔ فارسی هملت منتشر شده در دوفصلنامه نقد زبان و ادبیات خارجی (۱۳۸۹)
بررسی ساختار داستانی پند و اندرز اهل دانش و هوش به زبان گربه و موش اثر شیخ بهایی منتشر شده در دوفصلنامه تاریخ ادبیات (۱۳۸۸)
بررسی نقشمایه نامه در نمایشنامه هملت منتشر شده در دوفصلنامه نقد زبان و ادبیات خارجی (۱۳۸۸)
یادداشتهای علمی

خانم هلن اولیایی نیا، یادداشتهای علمی متعددی نیز در حوزه ادبیات و اسطوره‌های ادبی منتشر می‌نمایند.
اسطورهٔ هبوط انسان در گذر زمان: قرن نوزده و بیست انگلستان
مصادیق اجتماعی امروز جهان درادبیات نمایشی
کلیدر، کلید زبان در قفل تاریخ
دیگودیگو

مکان در 23x15px|border |alt=|link= تانزانیا
| دیگودیگو Digodigo | دیگودیگو Digodigo |
| --- | --- |
بخش اداری: بخش اداری
موقعیت شهرستان انگورونگورو در نقشه تانزانیا: موقعیت شهرستان انگورونگورو در نقشه تانزانیا
استان: آروشا
شهرستان: انگورونگورو
جمعیت (۲۰۰۲): جمعیت (۲۰۰۲)
 • کل: ۱۰٬۸۳۱
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی ۱+ (CET)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی ۲+ (CEST)
دیگودیگو یک بخش اداری در شهرستان انگورونگورو و از توابع استان آروشا در کشور تانزانیا است. بر پایه نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن که در سال ۲۰۰۲ توسط دولت تانزانیا انجام شد جمعیت این بخش بالغ بر ١٠٨٣١ نفر اعلام شده‌است.
مرداب (مجموعه نمایش خانگی)

| مرداب | مرداب |
| --- | --- |
ژانر: درام، معمایی
نویسنده: افشین صادقی پدرام افشار
کارگردان: برزو نیک‌نژاد
بازیگران: مهدی هاشمی   شهرام حقیقت‌دوست پانته‌آ پناهی‌ها حامد کمیلی مجتبی پیرزاده الهام اخوان ستاره پسیانی یسنا میرطهماسب الیکا ناصری امیر جعفری بهاره گودرزی
آهنگ پایان: رضا صادقی
کشور سازنده: ایران
زبان اصلی: فارسی
شمار قسمت‌ها: ۲۰
تولید: تولید
تهیه‌کننده: محمد شایسته
فیلم‌برداری: محمد عزت‌خواه
تدوین‌گر: میثم مولایی
پخش: پخش
شبکهٔ اصلی: فیلم‌نت
انتشار اولیه: ۱۲ مهر ۱۴۰۲–۲۵ بهمن ۱۴۰۲
مُرداب یک مجموعهٔ نمایش خانگی ایرانی در ژانر درام و معمایی محصول سال ۱۴۰۲ به کارگردانی برزو نیک‌نژاد و به تهیه‌کنندگی محمد شایسته است. نخستین قسمت از این سریال از چهارشنبه ۱۲ مهر ۱۴۰۲ در پلتفرم فیلم‌نت پخش شد. شهرام حقیقت‌دوست، پانته‌آ پناهی‌ها، حامد کمیلی، مجتبی پیرزاده، الهام اخوان و ستاره پسیانی از بازیگران این مجموعه هستند.
خلاصه داستان

پسر فیاض در ابتدای داستان کشته می‌شود و به گونه ای ساخته می‌شود که او خودکشی کرده‌است. امیر جعفری در نقش اسفندیار شکیب دنبال دو نفر می‌گردد تا آنها را پیدا کند یکی از آن‌ها ایرج با بازی شهرام حقیقت‌دوست و دیگری سرگرد با بازی حامد کمیلی است. ایرج در ابتدا به عنوان راننده و دستیار فیاض است و قصد دارد از طریق خواهرش آفاق از فیاض کلاهبرداری کند اما موفق نمی‌شود.
بازیگران

| بازیگر | نقش | شخصیت |
| --- | --- | --- |
| شهرام حقیقت‌دوست | ایرج | شخصیت اصلی، برادر آفاق |
| پانته‌آ پناهی‌ها | آفاق | شخصیت اصلی، خواهر ایرج |
| حامد کمیلی | صدرا فتحی | سرگرد |
| بهاره گودرزی | شهره | همسر  سرگرد صدرا فتحی |
| مجتبی پیرزاده | کوهیار شکیب | وکیل، دستیار شکیب، برادر کیوان، همسر گلرخ، دوست پسر ویدا |
| الهام اخوان | ویدا | دوست دختر کوهیار، دستیار شکیب |
| ستاره پسیانی | گلرخ | دامپزشک، همسر کوهیار |
| یسنا میرطهماسب | کیوان شکیب | برادر کوهیار، دستیار شکیب، دوست پسر صبا |
| الیکا ناصری | صبا | دختر خاتون، دوست دختر کیوان، دختر ناتنی شکیب |
| محمود نظرعلیان | ذبیح | دستیار شکیب |
| آرش ظلی‌پور | شاهین | خلافکار |
صفر محمدی: 
| مجید پتکی | نظری | سرهنگ |
| معصومه عبداللهی | سوگند |  |
| امیر جعفری | اسفندیار شکیب | رئیس باند خلاف کار |
| فرهاد قائمیان | خالد | خریدار سنگ تاریخی |
| مهدی هاشمی | فیاض |  |
موسیقی

| شماره | نام | خواننده | مدت |
| --- | --- | --- | --- |
| ۱. | «مرداب» (تیتراژ پایانی) | رضا صادقی | ۲:۵۷ |
انتشار

این مجموعه به صورت اختصاصی از ۱۲ مهر ۱۴۰۲ بر روی سامانهٔ نمایش فیلم‌نت منتشر شده‌است.
هدلی (تگزاس)

مکان
| Hedley, Texas | Hedley, Texas |
| --- | --- |
شهر: شهر
Location of Hedley, Texas: Location of Hedley, Texas
مختصات: ۳۴°۵۲′۲″ شمالی ۱۰۰°۳۹′۳۵″ غربی﻿ / ﻿۳۴٫۸۶۷۲۲°شمالی ۱۰۰٫۶۵۹۷۲°غربی﻿ / 34.86722; -100.65972: مختصات: ۳۴°۵۲′۲″ شمالی ۱۰۰°۳۹′۳۵″ غربی﻿ / ﻿۳۴٫۸۶۷۲۲°شمالی ۱۰۰٫۶۵۹۷۲°غربی﻿ / 34.86722; -100.65972
ایالت: تگزاس
شهرستان: شهرستان دانلی، تگزاس
مساحت: مساحت
 • کل: ۰٫۷ مایل مربع (۱٫۹ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۰٫۷ مایل مربع (۱٫۹ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰٫۰ مایل مربع (۰٫۰ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۲۶۲۱ فوت (۷۹۹ متر)
جمعیت (۲۰۰۰): جمعیت (۲۰۰۰)
 • کل: ۳۷۹
 • تراکم: ۵۲۰٫۱/مایل مربع (۲۰۰٫۸/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۶ (CST)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۵ (CDT)
زیپ‌کد: 79237
کد منطقه: 806
FIPS code: 48-33044
GNIS feature ID: 1358993
هدلی، تگزاس (به انگلیسی: Hedley, Texas) یک شهر در ایالات متحده آمریکا با جمعیت ۳۷۹ نفر است که در تگزاس واقع شده‌است.