stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
بورباگنا

مکان
| Burbáguena, Spain | Burbáguena, Spain |
| --- | --- |
Burbáguena: Burbáguena
مختصات: ۴۱°۱′ شمالی ۱°۲۰′ غربی﻿ / ﻿۴۱٫۰۱۷°شمالی ۱٫۳۳۳°غربی﻿ / 41.017; -1.333: مختصات: ۴۱°۱′ شمالی ۱°۲۰′ غربی﻿ / ﻿۴۱٫۰۱۷°شمالی ۱٫۳۳۳°غربی﻿ / 41.017; -1.333
بخش خودمختار: آراگون
استان: استان تروئل
Comarca: Jiloca Comarca
مساحت: مساحت
 • کل: ۳۸ کیلومتر مربع (۱۵ مایل مربع)
جمعیت (2004): جمعیت (2004)
 • کل: ۳۱۸
 • تراکم: ۸٫۴/کیلومتر مربع (۲۲/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (زمان)
بورباگنا (به اسپانیایی: Burbáguena) یک شهرستان در اسپانیا است که در استان تروئل واقع شده‌است.
خصوصیات

بورباگنا ۳۸ کیلومترمربع مساحت و ۳۱۸ نفر جمعیت دارد.
کامارگو، کنتاکی

مکان در 23x15px|border |alt=|link= کنتاکی, 23x15px|border |alt=|link= ایالات متحده آمریکا
| کامارگو، کنتاکی | کامارگو، کنتاکی |
| --- | --- |
شهر: شهر
Camargo, Kentucky: Camargo, Kentucky
Location of Camargo, Kentucky: Location of Camargo, Kentucky
مختصات: ۳۷°۵۹′۵۷″ شمالی ۸۳°۵۳′۴۶″ غربی﻿ / ﻿۳۷٫۹۹۹۱۷°شمالی ۸۳٫۸۹۶۱۱°غربی﻿ / 37.99917; -83.89611: مختصات: ۳۷°۵۹′۵۷″ شمالی ۸۳°۵۳′۴۶″ غربی﻿ / ﻿۳۷٫۹۹۹۱۷°شمالی ۸۳٫۸۹۶۱۱°غربی﻿ / 37.99917; -83.89611
ایالت:  کنتاکی
شهرستان: مونتگومری
Incorporated: ۲۸ آوریل ۱۹۶۹
حکومت: حکومت
 • نوع: City Commission
 • شهردار: Greg Beam
مساحت: مساحت
 • کل: ۲٫۱ مایل مربع (۵٫۵ کیلومتر مربع)
 • خشکی: ۲٫۱ مایل مربع (۵٫۵ کیلومتر مربع)
 • آب: ۰٫۰ مایل مربع (۰٫۰ کیلومتر مربع)
ارتفاع: ۹۲۲ فوت (۲۸۱ متر)
جمعیت (۲۰۰۰): جمعیت (۲۰۰۰)
 • کل: ۹۲۳
 • تراکم: ۴۳۶٫۶/مایل مربع (۱۶۸٫۶/کیلومتر مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۵ (Eastern (EST))
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۴ (EDT)
FIPS code: ۲۱-۱۲۰۵۲
GNIS feature ID: ۰۴۸۸۶۵۵
کامارگو (به انگلیسی: Camargo) شهری در ایالت کنتاکی کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۱٬۰۸۱ نفر بوده‌است.
سانت خولیا د بیلاترتا

مکان در 23x15px|border |alt=|link= کاتالونیا, 23x15px|border |alt=|link= اسپانیا
| Sant Julià de Vilatorta | Sant Julià de Vilatorta |
| --- | --- |
شهرستان: شهرستان
بخش خودمختار:  کاتالونیا
استان: بارسلون
Comarca: Osona
حکومت: حکومت
 • شهردار: Joan Carles Rodríguez Casadevall
جمعیت (2011): جمعیت (2011)
 • کل: ۲٬۹۸۴
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (زمان)
سانت خولیا د بیلاترتا (به اسپانیایی: Sant Julià de Vilatorta) یک شهرستان در اسپانیا است که در بارسلون واقع شده‌است.
خصوصیات

سانت خولیا د بیلاترتا ۲٬۹۸۴ نفر جمعیت دارد.
کونتیا

مکان در 23x15px|border |alt=|link= قبرس
| کونتیا | کونتیا |
| --- | --- |
کونتیا: کونتیا
کونتیاLocation in Cyprus: کونتیاLocation in Cyprus
مختصات: ۳۵°۶′۱۲″ شمالی ۳۳°۴۲′۵۸″ شرقی﻿ / ﻿۳۵٫۱۰۳۳۳°شمالی ۳۳٫۷۱۶۱۱°شرقی﻿ / 35.10333; 33.71611: مختصات: ۳۵°۶′۱۲″ شمالی ۳۳°۴۲′۵۸″ شرقی﻿ / ﻿۳۵٫۱۰۳۳۳°شمالی ۳۳٫۷۱۶۱۱°شرقی﻿ / 35.10333; 33.71611
 • ناحیه‌های قبرس: ناحیه فاماگوستا
Country (controlled by):  قبرس شمالی
 • مناطق جمهوری ترک قبرس شمالی: ناحیه غازی ماغوسا
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۲ (EET)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۳ (EEST)
کونتیا (به لاتین: Kontea) یک منطقهٔ مسکونی در قبرس است که در ناحیه فاماگوستا واقع شده‌است.
کامپیلیا چروو

مکان
| کامپیلیا چروو | کامپیلیا چروو |
| --- | --- |
کومونه: کومونه
کامپیلیا چروو: کامپیلیا چروو
ناحیه: پیمونت
استان / شهرستان: استان بیه‌لا (BI)
دهستان: Valmosca, Forgnengo, Piaro, Gli Ondini, San Giovanni d'Andorno
مساحت: مساحت
 • کل: ۱۱٫۷ کیلومتر مربع (۴٫۵ مایل مربع)
جمعیت (Dec. 2004): جمعیت (Dec. 2004)
 • کل: ۱۷۶
 • تراکم: ۱۵/کیلومتر مربع (۳۹/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانه)
کد پستی: 13060
پیش‌شماره تلفن: 015
کامپیلیا چروو (به ایتالیایی: Campiglia Cervo) یک کومونه در ایتالیا است که در استان بیه‌لا واقع شده‌است.
خصوصیات

کامپیلیا چروو ۱۱٫۷ کیلومترمربع مساحت و ۱۷۶ نفر جمعیت دارد.
پوبه، بنین

Commune and فهرست شهرهای بنین در 23x15px|border |alt=|link= بنین
| Pobè | Pobè |
| --- | --- |
Commune and فهرست شهرهای بنین: Commune and فهرست شهرهای بنین
PobèLocation in Benin: PobèLocation in Benin
مختصات: ۶°۵۸′ شمالی ۲°۴۱′ شرقی﻿ / ﻿۶٫۹۶۷°شمالی ۲٫۶۸۳°شرقی﻿ / 6.967; 2.683: مختصات: ۶°۵۸′ شمالی ۲°۴۱′ شرقی﻿ / ﻿۶٫۹۶۷°شمالی ۲٫۶۸۳°شرقی﻿ / 6.967; 2.683
Department: استان پلاتئو
مساحت: مساحت
 • کل: ۴۰۰ کیلومتر مربع (۲۰۰ مایل مربع)
ارتفاع: ۳۹ متر (۱۲۸ فوت)
جمعیت (2012): جمعیت (2012)
 • کل: ۳۸٬۷۹۵
 • تراکم: ۹۷/کیلومتر مربع (۲۵۰/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (WAT)
پوبه (به فرانسوی: Pobé) شهری در استان پلاتئو واقع در کشور بنین است که در سال ۱۹۹۲ میلادی ۲۳٬۴۲۷ نفر جمعیت داشته و جمعیت آن در سال ۲۰۰۵ میلادی به ۳۲٬۹۸۳ نفر رسیده‌است.
چاماش

District در Black Sea, 23x15px|border |alt=|link= ترکیه
| Çamaş | Çamaş |
| --- | --- |
District: District
A view of Çamaş town: A view of Çamaş town
Location of Çamaş within Turkey.: Location of Çamaş within Turkey.
ÇamaşLocation of Çamaş: ÇamaşLocation of Çamaş
مختصات: ۴۰°۵۵′ شمالی ۳۷°۳۱′ شرقی﻿ / ﻿۴۰٫۹۱۷°شمالی ۳۷٫۵۱۷°شرقی﻿ / 40.917; 37.517: مختصات: ۴۰°۵۵′ شمالی ۳۷°۳۱′ شرقی﻿ / ﻿۴۰٫۹۱۷°شمالی ۳۷٫۵۱۷°شرقی﻿ / 40.917; 37.517
ناحیه: Black Sea
استان: Ordu
حکومت: حکومت
 • Mayor: Yaşar Aktaş (MHP)
مساحت: مساحت
 • District: ۹۱ کیلومتر مربع (۳۵ مایل مربع)
ارتفاع: ۵۰۷ متر (۱۶۶۳ فوت)
جمعیت (۲۰۰۰): جمعیت (۲۰۰۰)
 • District: ۱۳۶۵۰
 • تراکم: ۱۵۰/کیلومتر مربع (۴۰۰/مایل مربع)
 • شهری: ۱۰۰۴۷
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۲ (ساعت)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۳ (ساعت تابستانی)
کد پستی: ۵۲۴۳۰
کد منطقه: ۰۴۵۲
پلاک وسایل نقلیه ترکیه: ۵۲
وبگاه: www.camas.bel.tr
چاماش (به ترکی استانبولی: Çamaş) شهری است در کشور ترکیه که در استان اردو واقع شده‌است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۹٬۶۹۹ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۱۰٬۳۸۳ نفر می‌باشد.
راهووس

Municipality and city در District of Đakovica, 23x15px|border |alt=|link= کوزوو
| Orahovac | Orahovac |
| --- | --- |
Municipality and city: Municipality and city
Ораховац (Orahovac) Rahovec (Rahoveci, Arraveci): Ораховац (Orahovac) Rahovec (Rahoveci, Arraveci)
OrahovacLocation in Kosovo: OrahovacLocation in Kosovo
مختصات: ۴۲°۲۴′ شمالی ۲۰°۳۹′ شرقی﻿ / ﻿۴۲٫۴۰۰°شمالی ۲۰٫۶۵۰°شرقی﻿ / 42.400; 20.650: مختصات: ۴۲°۲۴′ شمالی ۲۰°۳۹′ شرقی﻿ / ﻿۴۲٫۴۰۰°شمالی ۲۰٫۶۵۰°شرقی﻿ / 42.400; 20.650
District: District of Đakovica
جمعیت (2011): جمعیت (2011)
 • کل: ۵۵٬۰۵۳ (municipality)
 • تراکم: ۱۹۹٫۵/کیلومتر مربع (۵۱۷/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (CET)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (CEST)
کد منطقه: +381
Car plates: 03
وبگاه: Municipality of Orahovac
راهووس (به صربی: Ораховац) شهری در منطقه جاکوویسا کشور Kosovo field (region) است که در سرشماری سال ۲۰۱۱ میلادی، ۲۳٬۷۳۶ نفر جمعیت داشته‌است.
البارتو دلا تور

مکان
| Albaretto della Torre | Albaretto della Torre |
| --- | --- |
کومونه: کومونه
Comune di Albaretto della Torre: Comune di Albaretto della Torre
ناحیه: پیمونت
استان / شهرستان: استان کونیو (CN)
مساحت: مساحت
 • کل: ۴٫۳ کیلومتر مربع (۱٫۷ مایل مربع)
ارتفاع: ۶۷۲ متر (۲۲۰۵ فوت)
جمعیت (Dec. 2004): جمعیت (Dec. 2004)
 • کل: ۲۴۹
 • تراکم: ۵۸/کیلومتر مربع (۱۵۰/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانه)
کد پستی: 12050
پیش‌شماره تلفن: 0173
البارتو دلا تور (به ایتالیایی: Albaretto della Torre) یک سکونتگاه مسکونی در ایتالیا است که در استان کونیو واقع شده‌است.
خصوصیات

البارتو دلا تور ۴٫۳ کیلومترمربع مساحت و ۲۴۹ نفر جمعیت دارد و ۶۷۲ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
ایالت جوهر

مکان در 23x15px|border |alt=|link= مالزی
| جوهر جوهر دارالتعظیم جوهور دارالتعظیم | جوهر جوهر دارالتعظیم جوهور دارالتعظیم |
| --- | --- |
ایالت: ایالت
  پرچم:   پرچم
شعار(ها): Dipelihara Allah (تحت حمایت الله): شعار(ها): Dipelihara Allah (تحت حمایت الله)
سرود: دولی یانگ مها مولیا: سرود: دولی یانگ مها مولیا
محل ایالت جوهر در مالزی: محل ایالت جوهر در مالزی
مختصات: ۱°۲۹′۱۴″ شمالی ۱۰۳°۴۶′۵۲″ شرقی﻿ / ﻿۱٫۴۸۷۲۲°شمالی ۱۰۳٫۷۸۱۱۱°شرقی﻿ / 1.48722; 103.78111: مختصات: ۱°۲۹′۱۴″ شمالی ۱۰۳°۴۶′۵۲″ شرقی﻿ / ﻿۱٫۴۸۷۲۲°شمالی ۱۰۳٫۷۸۱۱۱°شرقی﻿ / 1.48722; 103.78111
مرکز ایالت: جوهر بهرو
مرکز سلطنتی: Pasir Pelangi
کنترل توسط بریتانیا: ۱۹۱۴
اشغال توسط ژاپن: ۳۱ ژانویه ۱۹۴۲
ایالات فدراتیو مالایی: ۱۹۴۸
حکومت: حکومت
 • سلطان: سلطان ابراهیم اسماعیل
 • وزیر اعظم: عبدالغنی عثمان
مساحت: مساحت
 • کل: ۱۹۲۱۰ کیلومتر مربع (۷۴۲۰ مایل مربع)
جمعیت (۲۰۱۰): جمعیت (۲۰۱۰)
 • کل: ۳۲۳۳۴۳۴
 • تراکم: ۱۷۰/کیلومتر مربع (۴۴۰/مایل مربع)
کد پستی: ۸۰xxx-86xxx
کد(های) منطقه: ۰۷ , ۰۶
شاخص توسعه انسانی: ۰٫۷۳۳  high
کد پلاک: J
وبگاه: www.johor.gov.my
جوهُر (ملقب به جوهر دارالتعظیم) ایالتی واقع در کشور مالزی است. مرکز این ایالت شهر جوهر بهرو است.
جوهر یکی از ایالت‌ها و قلمروهای فدرال مالزی در جنوب شبه‌جزیره مالایی است. این ایالت با پاهانگ، ایالت ملاکا و نگری سمبیلان در شمال هم‌مرز است. جوهر با سنگاپور در جنوب و اندونزی در غرب و شرق مرز دریایی دارد. جمعیت این ایالت در سال ۲۰۲۰ حدود ۴٫۰۱ میلیون نفر بود که آن را به دومین ایالت پرجمعیت مالزی تبدیل می‌کند. جوهر بهرو پایتخت و مرکز اقتصادی ایالت، کوتا اسکندر مرکز اداری ایالت و موار پایتخت سلطنتی است.
اقتصاد جوهر عمدتاً بر پایه خدمات و تولید صنعتی است. تولید ناخالص داخلی این ایالت در کنار سلانگور و کوالا لامپور جزو سه ایالت برتر مالزی است. جوهر امروزه همچنان بزرگ‌ترین سهم را در تجارت بین تمام ایالت‌های مالزی دارد. این ایالت همچنین یک قطب لجستیکی مهم در مالزی است و بندر تانجونگ پلپاس، پانزدهمین بندر شلوغ جهان، در آن قرار دارد. جوهر بهرو همچنین یکی از شهرهای لنگرگاهی منطقه توسعه اسکندر مالزی است که بخش زیادی از جنوب جوهر را شامل می‌شود و بزرگ‌ترین منطقه ویژه اقتصادی کشور از نظر ارزش سرمایه‌گذاری است.
جوهر از نظر قومیت، فرهنگ و زبان تنوع بالایی دارد. این ایالت به خاطر رقص‌های سنتی زاپین و کودا کپانگ معروف است. رئیس ایالت، سلطان جوهر و رئیس دولت، وزیر اعظم جوهر نامیده می‌شود. نظام حکومتی این ایالت به‌طور کامل از نظام وست‌مینستر الگوبرداری شده‌است و اداره ایالت به بخش‌های اداری تقسیم می‌شود. اسلام دین رسمی ایالت طبق قانون اساسی ۱۸۹۵ جوهر است، اما پیروی از سایر ادیان آزاد است. مالایی مالزیایی زبان رسمی ایالت است. جوهر دارای جنگل‌های بارانی استوایی بسیار متنوع و اقلیم جنگل‌های بارانی گرمسیری است. این ایالت در دامنه‌های جنوبی تپه‌های تناسریم واقع شده‌است و تک‌صخره‌ها و توده‌کوه‌ها بر منظره دشت ایالت غالب هستند و کوه لدانگ بلندترین نقطه آن است.
ریشهٔ نام

ساکنان شمالی سیام این منطقه را برای اولین بار با عنوان «گانگانو» یا «گانگایو» (گنجینه جواهرات) می‌شناختند. این نام‌گذاری به دلیل فراوانی گوهرسنگ‌ها در نزدیکی رودخانه جوهر بوده‌است. بازرگانان عرب این منطقه را جَوْهَر (به عربی: جوهر، به انگلیسی: jauhar) می‌نامیدند. این واژه از واژه فارسی گوهر وام گرفته شده‌است که به معنی «سنگ قیمتی» یا «جواهر» می‌باشد. از آنجایی که مردم محلی تلفظ کلمه عربی را در گویش خود دشوار می‌دیدند، این نام بعدها به «جوهُر» تبدیل شد.
از سوی دیگر، در متن حماسی جاوه‌ای کهن با عنوان ناگاراکرتاگاما، این منطقه اوجونگ مِدینی ("پایان زمین") نامیده شده‌است، زیرا این منطقه جنوبی‌ترین نقطه هندوچین می‌باشد. نام دیگری نیز وجود دارد که از طریق نویسنده پرتغالی مانوئل گوینیو د اردیا به سفر مارکو پولو به اوجونگ تاناه (پایان شبه جزیره مالایا) در سال ۱۲۹۲ اشاره می‌کند. هردو نام اوجونگ مدینی و اوجونگ تاناه از پیش از بنیان‌گذرای سلطنت ملاکا وجود داشته‌اند. در طول زمان، چندین نام دیگر نیز به‌طور همزمان به کار رفته‌است، از جمله گالوه، لنگیو و ووراواری.
جوهر همچنین با لقب افتخاری عربی خود به نام دارالتعظیم به معنای «خانه عزت» شناخته می‌شود.
تاج سلطنتی در ایستانا بوکیت سِرِنه، جوهر، به نام «گوهر»
دنیل سدین

| دنیل سدین | دنیل سدین | دنیل سدین | دنیل سدین |
| --- | --- | --- | --- |
 Sedin practicing with the ونکوور کناکز in 2012:  Sedin practicing with the ونکوور کناکز in 2012
زادهٔ:  ۲۶ سپتامبر ۱۹۸۰ ‏(۴۴ سال) انشلدسویک
قد:  ۶ فوت ۲ اینچ (۱۸۸ سانتیمتر)
وزن:  ۱۸۷ پوند (۸۵ کیلوگرم؛ ۱۳ سنگ ۵ پوند)
پست:  Left wing
ضربه:  Left
بازی برای:  Modo Hockey ونکوور کناکز
تیم ملی:   سوئد
منتخب ان‌اچ‌ال:  2nd overall، ۱۹۹۹ ونکوور کناکز
سوابق بازی:  ۱۹۹۷–۲۰۱۸
دنیل سدین (انگلیسی: Daniel Sedin؛ زادهٔ ۲۶ سپتامبر ۱۹۸۰) بازیکن هاکی روی یخ اهل سوئد است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به ونکوور کناکز اشاره کرد.
قامباریان

قامباریان (زبان ارمنی: Ղամբարյան), یکی از نام‌های خانوادگی رایج در میان ارمنیان می‌باشد.
ماریا قامباریان
کارلن قامباریان
لوئیزا قامباریان
پیش‌نویس:یوری قامباریان
خرم‌آباد

برای دیگر کاربردها، خرم‌آباد (ابهام‌زدایی) را ببینید.
مکان در 23x15px|border |alt=|link= ایران
| خرم‌آباد خورمووه | خرم‌آباد خورمووه |
| --- | --- |
شهر: شهر
 بالا: فلک‌الافلاک، پل شکسته وسط: از راست خانه آخوند ابو، سنگ‌نبشته  پایین: حمام گپنام‌های پیشین  خایدالو، شاپورخواست:  بالا: فلک‌الافلاک، پل شکسته وسط: از راست خانه آخوند ابو، سنگ‌نبشته  پایین: حمام گپنام‌های پیشین  خایدالو، شاپورخواست
  مهر:   مهر
نام(های) مستعار:  شهر تاریخ و طبیعت شهر چشمه‌ها: نام(های) مستعار:  شهر تاریخ و طبیعت شهر چشمه‌ها
خرم‌آبادموقعیت شهر خرم‌آباد روی نقشه ایران: خرم‌آبادموقعیت شهر خرم‌آباد روی نقشه ایران
مختصات: ۴۸°۳۵′ شمالی ۳۳°۴۸′ شرقی﻿ / ﻿۴۸٫۵۸۳°شمالی ۳۳٫۸۰۰°شرقی﻿ / 48.583; 33.800: مختصات: ۴۸°۳۵′ شمالی ۳۳°۴۸′ شرقی﻿ / ﻿۴۸٫۵۸۳°شمالی ۳۳٫۸۰۰°شرقی﻿ / 48.583; 33.800
استان: لرستان
شهرستان: خرم‌آباد
بخش: مرکزی
حکومت: حکومت
 • نوع: شورای شهر
 • شهردار: داریوش بارانی بیرانوند
مساحت: مساحت
 • شهر: ۶۲ کیلومتر مربع (۲۳٫۹ مایل مربع)
 • خشکی: ۶۲ کیلومتر مربع (۲۳٫۹ مایل مربع)
ارتفاع: ۱۱۴۷۸ متر (۳۷۶۳ فوت)
جمعیت (سرشماری ۱۳۹۵): جمعیت (سرشماری ۱۳۹۵)
 • تراکم: ۶۶۷۰/کیلومتر مربع (۱۸۶۰۰/مایل مربع)
 • شهری: ۳۷۳۴۱۶ نفر
 • رتبه جمعیت در ایران: بیست و سوم
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۳:۳۰ (ساعت رسمی ایران)
کد منطقه: ۰۶۶
مسیرها:   آزادراه ۵  جاده ۳۷  جاده ۶۲
شناسهٔ ملی خودرو:  ایران 31
وبگاه: www.khorramabad.ir
خُرَّم‌آباد (تلفظپرونده:Khorramabad.ogg) (به لری: خورمووه) شهری است در غرب ایران و مرکز استان لرستان است. جمعیت خرم‌آباد طبق سرشماری سال ۱۳۹۵ مرکز آمار ایران، ۳۷۳٬۴۱۶ نفر بوده است. شهر در ارتفاع ۱۱۴۷٬۸ متری از سطح دریا و در میان دره‌های زاگرس قرار دارد. فاصله خرم‌آباد تا تهران ۴۹۰ کیلومتر است و به دلیل قرار گرفتن در مسیر تهران - جنوب دارای اهمیت ارتباطی و راهبردی است. آزادراه شماره پنج ایران از این شهر عبور می‌کند.
در محل کنونی خرم‌آباد از دوره ایلامیان شهری با نام خایدالو وجود داشته و شهر شاپورخواست به دستور شاپور دوم بر خرابه‌های آن و در حدود محل کنونی شهر ساخته شده است. آثار تاریخی به جای مانده نشان می‌دهد خرم‌آباد یکی از شهرهای مهم غرب ایران در دوره ساسانیان بوده و فلک‌الافلاک یا دژ شاپورخواست از آثار به جای مانده دوره ساسانیان نماد شهر است. خرم‌آباد همچنین یکی از پایتخت‌های هزاراسپیان و آل حسنویه بوده است.
جاذبه‌های گردشگری تاریخی و طبیعی متعددی در سطح شهر خرم‌آباد وجود دارد که از آن جمله می‌توان به فلک‌الافلاک، مناره آجری، پل شاپوری، گرداب سنگی، سنگ نبشته، آرامگاه باباطاهر و دریاچه کیو اشاره کرد به‌طوری‌که این شهر برای نخستین بار در ایران از سوی دفتر منطقه‌ای سازمان ملل به عنوان یک شهر نمونه گردشگری انتخاب شده است. شهر خرم‌آباد دارای آب و هوایی مدیترانه‌ای با میزان بارندگی بسیار به ویژه در فصل‌های بهار و زمستان است و از این روی ششمین مرکز استان پربارش در ایران محسوب می‌شود. شهرداری خرم‌آباد در سال ۱۳۰۶ تأسیس و این شهر پس از جدایی استان لرستان از خوزستان در سال ۱۳۴۶ خورشیدی به عنوان مرکز استان تعیین شد. مردم لر در این شهر ساکن هستند و به‌طور کلی اهالی خرم‌آباد بخشی از مردم فیلی به‌شمار می‌آیند. زبان اصلی مردم این شهر لری خرم‌آبادی است.

وضعیت اشتغال در خرم‌آباد از شرایط چندان مطلوبی برخوردار نیست و نرخ بیکاری در بین سنین ۱۹ تا ۲۴ سال ۳۵/۵ درصد است. پتروشیمی خرم‌آباد و شرکت صدر فولاد از جمله مهم‌ترین صنایع فعال در خرم‌آباد هستند.

این شهر دارای ده بیمارستان، پنج کتابخانهٔ عمومی، دو سینما، دوازده هتل، ده پارک درون‌شهری و شش مرکز آموزش عالی است.
ریشه نام

هرچند خرم‌آباد از دو واژه «خرم» و «آباد» تشکیل شده است و ترکیب آن به معنای جایی بسیار سرسبز و دارای بناهای آباد است. اما این معنا با نام لری آن، یعنی «خورموؤه» (Khormo’ah)، همخوانی ندارد. «خور» به معنای اختصاری خورشید و «موؤه» در گویش لری به معنای «شدن» است و همچنین می‌تواند معنای نشستن یا فرورفتن هم داشته باشد. به خاطر شکل قیفی‌مانند شهر خرم‌آباد که دره‌ای و محصور در میان کوه‌های اطراف است. معنای اصطلاح خورموؤه، «محل فرورفتن خورشید» است؛ یعنی جایی که خورشید در آن فرومی‌رود. اگر مسافر این شهر باشید، در هر طرف از خود شهر یا در فاصله ۵ تا ۱۰ کیلومتری از آن، در هنگام غروب آفتاب، می‌توانید این فرورفتن خورشید در آغوش دره را خودتان ببینید.
تاریخچه > پیش از اسلام > خایدالو

مقالهٔ اصلی: خایدالو
خایدالو یکی از شهرهای مهم تمدن ایلام و نام باستانی شهر خرم‌آباد بوده و گفته می‌شود شهر شاپورخواست به دستور شاپور دوم ساسانی بر خرابه‌های آن ساخته شده است. از شهرهای مهم تمدن ایلام می‌توان به خایدالو، ماداکتو، اهواز و شوش اشاره کرد. بسیاری از صاحب‌نظران معتقدند، هسته اولیهٔ شهر کنونی خرم‌آباد، خایدالو بوده و در متون مرتبط با آشوریان توضیحاتی در خصوص این شهر وجود دارد که با مکان فعلی خرم‌آباد مطابقت بسیاری دارد. محتمل است که خرم‌آباد در این دوره پایگاه سیاسی پادشاهی سیماشکی از سلسله‌های تشکیل‌دهنده حکومت ایلام بوده است.
در سال ۶۴۶ پیش از میلاد، آشور بانی‌پال پادشاه آشور، تمدن ایلام و شهر خایدالو را تصرف و دولت ایلام را نابود کرد. تمدن دیرینه ایلام و شهر خایدالو، پس از هزاران سال مقاومت در برابر اقوام نیرومندی چون سومری‌ها، اَکَدی‌ها، بابلی‌ها و آشوری‌ها از دشمن خود آشور شکست خورد.
تاریخچه > پیش از اسلام > شاپورخواست

مقالهٔ اصلی: شاپورخواست
شاپورخواست یکی از شهرهای دوره ساسانی است. این شهر در مکانی که امروزه خرم‌آباد نام دارد و به دستور شاپور دوم بنا شده است. شاپورخواست پس از حمله مغول به ایران به‌طور کامل تخریب شد.
در زمان حفر پناهگاه در طول جنگ ایران و عراق در اطراف مناره آجری در میدان شقایق آثاری از این شهر به دست آمد. احتمالاً مهم‌ترین قسمت‌های این شهر در مکان محله قاضی‌آباد فعلی بوده که آسیاب و کانال‌های فاضلاب و آب‌رسانی نیز در این حفاری‌ها به دست آمده است. حدود شاپورخواست از شمال تا سنگ نوشته و از شرق کوه مدبه و غرب تا پل شاپوری می‌باشد. براساس متون مورخین اسلامی شاپورخواست یکی از شهرهای مهم این منطقه محسوب می‌شده و در طول این دوران از عمران و آبادانی برخوردار بوده است. دژ شاپورخواست نیز در زمان شاپور ساسانی ساخته شده است.
فردوسی در خصوص پایه‌گذاری شاپورخواست به دستور شاپور دوم که گویا آن زمان بخشی از خوزستان بوده این چنین می‌گوید:
تاریخچه > پس از اسلام

نام شاپورخواست در کتاب‌های قدیمی تا سال ۶۲۲ هجری (اوایل قرن هفتم) قابل رویت است اما پس از قرن هشتم تنها می‌توان نام خرم‌آباد را مشاهده کرد. احتمالاً در اواخر قرن هفتم هجری شهر شاپورخواست به کلی ویران و خالی از سکنه شده و مردم آن به قسمت غربی قلعهٔ فلک الافلاک که از لحاظ داشتن آب فراوان و موقعیت مناسب تر و همچنین امنیت، برتری داشت نقل مکان کردند، در حقیقت فلک الافلاک در این زمان هسته اصلی شهر خرم‌آباد فعلی را تشکیل داد و موجب شکل‌گیری آن در این منطقه شده است. البته به نظر می‌رسد که آب شهر شاپورخواست از طریق نهری که از قسمت شرقی شهر می‌آمده تأمین می‌شده است که شاید خشک شدن این نهر عامل ترک این منطقه شده است. عوامل متعددی دیگری چون موقعیت سیاسی، ارتباطی و جغرافیایی در شکل‌گیری شهر خرم‌آباد دخیل بوده است.
از آثار قدیمی این بخش از شهر می‌توان به قبرستان قدیمی آن اشاره کرد که مقبره زید بن علی در آن واقع شده است که بنابر متون تاریخی زید ابن علی درگزینی در سال ۵۲۷ وزیر طغرل دوم سلجوقی بوده و در شاپورخواست به دار آویخته شده است. همچنین آرامگاه باباطاهر که برخی آن را مقبره باباطاهر عریان ذکر می‌کنند. این قبر براساس شواهد باستان‌شناسی متعلق به دوره سلجوقی می‌باشد که در دوره‌های بعد مورد مرمت و بازسازی قرار گرفته است. در این دوره قلعه هسته توسعه شهر بوده که براساس ساختار طراحی محدوده شهر از طرف قلعه با محله‌های کوچک و خیابان‌های منحنی شکل در حال توسعه در مسیر شمال غربی بوده است.
حمدالله مستوفی در سال ۷۴۰ هجری قمری دربارهٔ خرم‌آباد می‌نویسد:
خرم‌آباد شهری نیک بوده، اکنون خراب است.
در دوران حکومت آل حسنویه خرم‌آباد به عنوان پایتخت این سلسله در نظر گرفته شد و در دوران ملوک الطوایفی نیز این شهر یکی از پایتخت‌های هزاراسپیان بود.
تاریخچه > پس از اسلام > پایتخت اتابکان لر

اتابکان لر کوچک سلسله کوچکی از اتابکان لرستان هستند که در فاصلهٔ سال‌های ۵۸۰ تا ۱۰۰۶ قمری در قسمت‌های شمالی و غربی لرستان ناحیه لر کوچک حکومت می‌کرده‌اند. امرای این سلسله از اعتاب شجاع‌الدین‌خورشید، مؤسس سلطنت لر کوچک بوده‌اند و آخرین حاکم لر کوچک به دست شاه عباس یکم صفوی کشته و سلسله اتابکان لر منقرض گردید.
تاریخچه > پس از اسلام > دوره صفویان

خرم‌آباد در زمان حکومت دودمان صفوی و پس از انقراض سلسله اتابکان لر اهمیت خود را حفظ کرد، صفویان در دوره حکومت خود به آبادانی خرم‌آباد اهمیت دادند. از جمله اقدامات مهم می‌توان به احداث پلی مهم در خرم‌آباد اشاره کرد که به نام پل صفوی مشهور است، پل صفوی به شماره ۲۳۵۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در دوره حکومت صفویان مسجد جامع خرم‌آباد نیز ساخته شد، این مسجد در سال ۹۷۰ هجری قمری و به دستور شاه تهماسب یکم ساخته شد و در سال ۱۱۱۰ قمری به دستور شاه سلطان حسین و در دوره کریم خان زند مرمت شد. این مسجد جامع پس از سال ۱۳۲۲ به حوزه علمیه تبدیل شد. در دوران صفوی خرم‌آباد مرکز حکومتی والی لرستان فیلی شد. پس از این دوره و در اثر حمله سپاه عثمانی به غرب ایران شهر خرم‌آباد تقریباً ویران شد.
تاریخچه > پس از اسلام > دوره قاجار

شهر خرم‌آباد در دوره قاجار به محله‌های اطراف قلعه فلک‌الافلاک محدود بوده است. محله‌هایی مانند پشت بازار، درب دلاکان و درب باباطاهر از جمله معروف‌ترین محلات شهر در زمان قاجار محسوب می‌شدند. بازار اصلی شهر در محله پشت بازار واقع بوده و شهر از لحاظ رشد و رونق در کسب و کار وضعیت نسبتاً خوبی داشته است. این دوره را می‌توان آغاز مهاجرت از شهرهای کوچک استان لرستان و روستاهای اطراف شهر به خرم‌آباد دانست. مهاجرت‌ها علاوه بر بالابردن جمعیت شهر باعث به وجود آمدن محله‌های جدید و توسعه محله‌های قدیمی شد. بارون دوید یکی از مأموران روسیه تزاری که در سال ۱۸۴۵ میلادی از خرم‌آباد دیدار کرده، شهر را دارای ۴ مسجد، ۸ گرمابه و ۱ محله یهودی‌نشین توصیف کرده است.
هنری راولینسون شرق‌شناس بریتانیایی در سال ۱۸۳۶ میلادی در سفری به منطقه لرستان شهر خرم‌آباد را محلی بی‌نظیر توصیف می‌کند. راولینسون موقعیت جغرافیایی خرم‌آباد را این‌گونه شرح می‌دهد که یک رشته کوه از شرق به غرب دور تا دور جلگه را فرا گرفته، در یک نقطه این رشته کوه دارای بریدگی است که رودخانه‌ای از میان آن می‌گذرد. وی همچنین در خصوص خرم‌آباد دوره قاجار می‌گوید، این شهر در ضلع شمال غربی قلعه قرار گرفته و جمعیت آن به صورت تقریبی هزار خانواده است. از دیگر نکاتی که راولینسون به آن اشاره می‌کند وجود یک مناره آجری به سبک دوره سلجوقی با سنگ نوشته‌ای موجود در پای آن است. نوشتار روی این سنگ نشان می‌دهد که مربوط به شجاع‌الدین خورشید اتابک لر کوچک است. راولینسون همچنین تأیید می‌کند که شاپورخواست نام باستانی شهر خرم‌آباد بوده و در خصوص موقعیت شهر بر روی نقشه‌های باستانی چنین می‌گوید:
مسیر ما از دزفول تا خرم‌آباد به طرف شمال بود با ۳ یا ۴ درجه انحراف به شرق، در حالی که من قبلاً آن را از روی نقشه ۲۲ درجه از شمال به طرف غرب محاسبه کرده بودم. نتیجه‌گیری من این است که محل خرم‌آباد بر تمام نقشه‌هایی که تاکنون به چاپ رسیده اشتباه درج گردیده است و متأسفم که در توقف کوتاه خود نتوانستم موقعیت دقیق آن را از روی ستاره‌ها معلوم کنم.
تاریخچه > پس از اسلام > دوره جمهوری اسلامی

طی دوره هشت ساله جنگ ایران و عراق، استان لرستان به دلیل همسایگی با سه استان مرزی در غرب و جنوب غربی ایران از نظر سوق‌الجیشی دارای اهمیت بود. خرم‌آباد نیز به دلیل قرارگیری در مسیر شمال به جنوب و موقعیت راهبردی بارها مورد حملات هوایی و موشکی از سوی ارتش عراق گرفت. نخستین حمله هوایی به شهر خرم‌آباد در تاریخ ۲۳ تیرماه ۱۳۶۱ صورت گرفت، در پی این حمله هوایی که مناطق مسکونی شهر را هدف قرار داد ۳۶ نفر کشته و ۳۰۰ نفر زخمی شدند. در مجموع شهر خرم‌آباد ۱۴۰ بار مورد حمله هوایی و موشکی قرار گرفته و ۲۳۵۴ نفر در اثر این حملات کشته و زخمی شدند. خرم‌آباد پس از شهرهای آبادان، اهواز، دزفول و ایلام پنجمین شهر ایران با بیشترین دفعات بمباران است. برخی برآوردها حاکی از آن است که لرستان از نظر حجم مالی، دومین استان خسارت دیده در طول جنگ ایران و عراق بوده است.
مقالهٔ اصلی: تظاهرات خرم‌آباد (شهریور ۱۳۷۹)
تظاهرات خرم‌آباد اشاره به رویدادهای پیرامون هفتمین اجلاس دفتر تحکیم وحدت در خرم‌آباد دارد. در مرداد ماه سال ۱۳۷۹ مسئولین دفتر تحکیم وحدت از استانداری لرستان درخواست مجوز جهت برگزاری هفتمین جلسه این سازمان دانشجویی را کردند. پس از موافقت مسئولین وقت استانداری لرستان این جلسه در تاریخ چهارشنبه دوم شهریور ۱۳۷۹ و با پیام محمد خاتمی رئیس‌جمهور پیشین ایران در خرم‌آباد آغاز شد. پس از آغاز اجلاس عده‌ای لباس شخصی با تظاهرات و ایجاد تنش سعی در برهم زدن اجلاس را داشتند. این تنش‌ها تا روز سوم برگزاری اجلاس ادامه داشت و در این بین از سخنرانی برخی سخنرانان مدعو ممانعت به عمل آمد. با ادامه تنش از سوی افراد لباس شخصی حزب مشارکت خرم‌آباد در تاریخ پنجم شهریور ۱۳۷۹ با صدور بیانیه‌ای از هواداران خود درخواست کرد تا در حمایت از دفتر تحکیم وحدت تجمع کنند. این تجمع در نهایت باعث درگیری میان لباس شخصی‌ها و نیروهای امنیتی و هواداران دفتر تحکیم وحدت شد.
جغرافیا > اقلیم

نقشه‌های اقلیمی و بارشی ایران
شهر خرم‌آباد ششمین مرکز استان پر بارش در ایران است.
شهر خرم‌آباد در اقلیم مدیترانه‌ای قرار گرفته است.
خرم‌آباد مرکز شهرستان خرم‌آباد و استان لرستان است. این شهرستان از شمال به شهرستان سلسله، از شمال شرق به شهرستان بروجرد، از شرق به شهرستان‌های دورود و الیگودرز، از جنوب به شهرستان اندیمشک و از غرب و جنوب غرب به شهرستان‌های دوره و پلدختر محدود می‌شود. خرم‌آباد در مختصات ۳۳٫۴۸ شمالی و ۴۸٫۳۵ درجه شرقی و در ارتفاع ۱۱۴۷٬۸ متری از سطح دریا قرار دارد. این شهر دارای آب و هوایی مدیترانه‌ای معتدل و نیمه مرطوب است، و دارای میزان بارندگی بسیار، خصوصاً در بهار می‌باشد. وجود منابع آب‌های زیرزمینی و چشمه‌های درون شهر از نکات قابل توجه در جغرافیای شهر خرم‌آباد است.