stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
وفایی
زندگی‌نامه

حاج عبدالرحیم، فرزند ملاغفور فرزند نصرالله، به سال ۱۲۶۴ قمری (حدود ۱۲۲۳ خورشیدی، برابر با ۱۸۴۴ میلادی) در شهر مهاباد به دنیا آمده و همان‌جا به مکتب رفته و پس از فراگیری مقدمات در مدرسهٔ مسجد جامع سرخ مهاباد به تحصیل ادامه داد؛ و از محضر استادان آن حوزه علمیه، اجازه گرفته‌است. وفایی انسانی صوفی‌مشرب، متقی، خوشخو، متواضع و مردم‌دوست بوده و به طبیعت و گل و گلزار و دشت و کوه به‌شدت عشق می‌ورزیده‌است.
علاوه بر فارسی، عربی و ترکی نیز می‌دانسته، ولی بیشتر به زبان کردی شعر گفته‌است. در مهاباد به شغل مکتب‌داری مشغول بوده و راه امرار معاش وی از این طریق بوده‌است.
وفایی در سن ۲۰سالگی به عزم سفر استانبول از مهاباد بیرون می‌رود، اما پس از رسیدن به نهریه و ملاقات با شیخ عبیدالله شمزینان از ادامه سفر منصرف شده همان‌جا می‌ماند و به طریقه نقشبندیه تمسک می‌کند و یک سال بعد از آن‌که مرشدش از سفر حجاز برمی‌گردد، به شهر مهاباد مراجعت می‌نماید و تأهل اختیار می‌کند. وفایی در دوران عمر خود دو بار به حج مشرف شده‌است. وی از مریدان شیخ عبیدالله نهری به‌شمار می‌آمد و اشعار بسیاری هم که در مدح او سروده‌است شاهد بر این مدعاست.از جمله عالمان عصر وفایی در کردستان می توان به مولانا احمد نودشی ، ملا علی قزلجه، مولوی کرد و .... اشاره کرد.
سفر دوم که همراهانی چون مرحوم شیخ سعید برزنجی، حاجی توفیق بیگ (پیرمرد) و سید احمد خانقاه کرکوکی داشته در راه مراجعت وفایی به سال ۱۳۱۸ قمری (حدود ۱۲۸۱ خورشیدی، برابر با ۱۹۰۲ میلادی) بدرود حیات گفت و در همان‌جا در خاک عربستان به خاک سپرده شد. آنگونه که نوشته‌اند، روان‌شاد پیرمرد یکی از کسانی بوده که در تدفین وفایی شرکت و حضور داشته‌است.
از مریدان وفایی می توان سعید ماملی( پدر 
محمد ماملی ) نام برد.
شعر وفایی

وفایی به زبان‌های کردی، فارسی و عربی شعر سروده و عمدهٔ اشعار وی در قالب غزل هستند. او در سرودن غزل بسیار تحت تأثیر نالی، بوده‌است و بسیاری از مفاهیم شعر وی را به کار برده‌است. اشعار وفایی را بسیاری از خوانندگان کرد در کارهای خود استفاده کرده‌اند، از این جمله می‌توان محمد ماملی، حسن زیرک، سید علی اصغر کردستانی، مظهر خالقی، سید جلال‌الدین محمدیان، عدنان کریم و بهجت یحیی را نام برد.
نمونهٔ شعر فارسی

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| ای رخ و زلفت شب تاریک و روز روشن است |  | بی شب و روز تو روز و شب فغان کار من است |
| بطرهٔ مشکین مزن بر همدگر، مشکن دلم |  | ز آن که مشکین طره‌ات مسکین دلم را مسکن است |
| آسمان ماهی ندارد، بوستان سروی چو تو |  | ماه من مشکین کمند و سرو من سیمین‌تن است |
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| عادت شده اینگونه سخن گفتنم ای دوست |  | سیمای دلم بود همی خُلقم و خویم |
| در میکدۀ عشق دگرباره نگویم |  | کز عشق نگویم دگر از عشق نگویم |
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| عشاق اگر لقای تو را آرزو کنند |  | باید ز خون خویشتن اول وضو کنند |
| کفر است در شریعت و آیین عاشقی |  | از دوست غیر دوست اگر آرزو کنند |
| بعد از هزار سال ز خاک شهید عشق |  | یابند بوی خون اگر آن خاک بو کنند |
| زخم خندگ تو بهبودیش مباد |  | گر جز به تار طرّه‌ات او را رفو کنند |
| ترسم اسیر و عاشق و شیدای خود شوی |  | گر با جمالت آینه را روبرو کنند |
| هر موی من ز زلف تو دارد شکایتی |  | کو فرصتی که شرح غمت مو به مو کنند |
نمونهٔ شعر کردی

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| ئەلا ئەی ساقیی مەستان بە حەققی پیری مەیخانه |  | بە گەردش بێنە جامی مەی بە یادی چاوی جانانە |
| ئەمان ئەی موتریبی  مەجلیس بە حەققی تاری ڕووحانی |  | بڵا بێ نەغمەکەی سازت کە ئاوی ئاوری هیجرانە |
| ئە تۆ ئەی ڕووحەکەم ساقی، ئەتۆ ئەی عومرەکەم موتریب |  | پەیاپەی لێده چەنگ و نەی، دەمادەم بێنه پەیمانە |
| بە تیری غەمزه بملاوێنەوه زولفم له گەردەن کە |  | بە سەر هاتوومە مەیدانت، بە دڵ بۆت بووم بە نیشانە |
| ئەگەر شەوقی جەمالی تۆ نییە من مەست و حەیرانم |  | لەبەرچی بۆتە بولبول گوڵ، چرا بۆچ بۆتە پەروانە؟ |
| له شەوقی تۆیە سەرمەستە، بە زەوقی تۆیە پابەستە |  | ئەگەر عاریف لە کەعبەی‌دا، ئەگەر کافر لە بوتخانە |
| لە شیرینی جەمالی تۆیە ڕۆژی ڕوونی لەیلایە |  | ئەگەر فەرهادی سەرگەردان، ئەگەر مەجنوونی دێوانە |
| دەمێکی مەست و بێمارم، دەمێک بێهۆش و هۆشیارم |  | چ کەس نازانێ دەردی من، مەگەر ئەو چاوە کاڵانە |
| دە هەر حەڵقێکیدا سەد دڵ، گرفتارە دەناڵێنێ |  | سەری زولفی پەرێشانت مەگەر زنجیری شاهانە؟ |
| هەناسەی عاشقان با نەدگرێ، بێ مروەتی تا کەی؟ |  | بترسێ ئەی گوڵی نازک‌بەدەن لەو بایی زریانە |
| ئەگەر زولفت وەکوو من عاشقی ڕووی تۆ نییە بۆچی |  | سەراپا تێکچوو، کەوتۆتە بەرپێت، دەست و دامانە؟ |
| ترازا دوگمەکەی سینەی، بە یاری زولفی هات غەمزه |  | بەیان بەربوو لە لای چین، باخەبەر بن! تیرە بارانە |
| وەفایی بۆ گوڵێکی سەروباڵا شێت و شەیدایە |  | وەکوو قومری دەناڵێنێ وەکوو بولبول غەزەل‌خوانە |
قطب سماوی

یک نوردهی زمانی ترکیبی که حرکت ظاهری ستارگان را در اطراف قطب شمال آسمان نشان می دهد.
قطب سماوی یا قطب آسمان (قطبین سماوی) در دستگاه مختصات استوایی سماوی، امتداد قطبین زمین در کره آسمان است و شامل قطب شمال و جنوب آسمانی است که دو نقطه مختصاتی در منظره صورتهای فلکی است که از تلاقی نصف‌النهارها یا نیم‌دایره‌های بعد سماوی شکل می‌گیرند.
امروزه قطب سماوی شمالی بسیار به ستاره قطبی شمالی (ستاره جُدَی) نزدیک است. قطبین سماوی به دلیل حرکت تقدیمی زمین در فراز حدود ۲۶۰۰۰ سال یک جابجایی کامل در منظره آسمان خواهند داشت.
مریم و میتیل

| مریم و می‌تیل | مریم و می‌تیل |
| --- | --- |
کارگردان: فتحعلی اویسی
تهیه‌کننده: مرتضی شایسته
نویسنده: فتحعلی اویسی جعفر والی
بازیگران: افسانه بایگان  حمید جبلی   حمیده خیرآبادی  نیاز طارمی  شیوا خنیاگر  پرویز شفیع‌زاده   محمد ورشوچی   سیامک عافیت   آرگین آبراهامیان  اقدس صحت‌بخش فاطمه خبازان ذبیح‌الله ارشدی  رضا مدیحی کتایون اویسی
موسیقی: محمدرضا علیقلی  ادیک تامرازیان
فیلم‌بردار: اصغر رفیعی‌جم
تدوین‌گر: روح‌الله امامی
شرکت تولید: هدایت فیلم
توزیع‌کننده: هدایت فیلم
تاریخ‌های انتشار: ۲۰ مرداد ۱۳۷۲
مدت زمان: ۹۳ دقیقه
کشور: ایران
زبان: فارسی 
مریم و می‌تیل یک فیلم ایرانی به کارگردانی فتحعلی اویسی و نویسندگی وی به همراه جعفر والی، و تهیه‌کنندگی مرتضی شایسته محصول سال ۱۳۷۱ است.
این فیلم در ۲۰ مرداد ۱۳۷۲ در سینماهای ایران اکران شده‌است.
داستان

مریم یک دختر شش ساله است که خانواده‌اش را در جنگ از دست داده و در پرورشگاه زندگی می‌کند. او به فرشته (افسانه بایگان) که بچه‌اش را از دست داده و در ساختمان روبه‌روی پرورشگاه اقامت دارد، علاقه دارد اما نسرین و همسرش می‌خواهند وی را به فرزندخواندگی قبول کنند، مریم هم برای رسیدن به فرشته تمام تلاشش را می‌کند تا آن را بدست آورد.
جوایز

دیپلم افتخار بهترین بازیگر کودک و نوجوان (نیاز طارمی) در یازدهمین دوره جشنواره فیلم فجر - ۱۳۷۱
دیپلم افتخار بهترین فیلم‌نامه (فتحعلی اویسی و جعفر والی) در نهمین دوره جشنواره فیلم‌های کودکان و نوجوانان - ۱۳۷۲
مهین‌دخت مزارعی

| مهین‌دخت مزارعی | مهین‌دخت مزارعی |
| --- | --- |
نمایندهٔ دوره بیست و سوم مجلس شورای ملی: نمایندهٔ دوره بیست و سوم مجلس شورای ملی
دوره مسئولیت ۱۰ شهریور ۱۳۵۰ – ۱۶ شهریور ۱۳۵۴: دوره مسئولیت ۱۰ شهریور ۱۳۵۰ – ۱۶ شهریور ۱۳۵۴
حوزه انتخاباتی: فسا
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: ۱۳۰۷ دشتستان، ایران
درگذشته: ۱۳۸۹ تهران، ایران
همسر(ان): سید محمد دستغیب
پیشه: دبیر
مهین‌دخت مزارعی (زادهٔ ۱۳۰۷) نمایندهٔ حوزهٔ انتخابیهٔ فسا در دوره بیست و سوم مجلس شورای ملی بوده‌است. او همچنین دبیر سازمان زنان ایران بود و برای مدتی نیز به عنوان معاون فنی و آموزشی سازمان پیشاهنگی ایران فعالیت می‌کرد. وی دارای لیسانس زبان و ادبیات فارسی بود.
او با فرمان اشرف پهلوی به سمت دبیر سازمان زنان شیراز انتخاب شد و در سال ۱۳۴۹ نشان درجه پنجم تاج را از شاه دریافت کرد. وی از طرف حزب ایران کاندیدای مجلس شده بود.
زندگی‌نامه

مهین‌دخت مزارعی در سال ۱۳۰۷ در دشتستان زاده شد. او تحصیلات ابتدایی و دبیرستان خود را در شیراز به پایان رساند و برای ادامه تحصیل به تهران رفت و از دانشسرای عالی در رشته زبان و ادبیات فارسی فارغ‌التحصیل شد. او سپس به شیراز بازگشت و در دبیرستان ناظمیه مشغول به کار شد. او سپس در سمت معاونت اداره کل آموزش و پرورش فارس گماشته شد.
مهین‌دخت در سال ۱۳۵۰ برای نمایندگی مجلس شورای ملی از فسا داوطلب شد و با پیروزی در انتخابات به مدت ۴ سال نماینده این شهر در مجلس بود. او در کمیسیون آموزش و پرورش و بودجه مجلس عضویت داشت. وی همچنین دبیر سازمان زنان ایران، معاون فنی و آموزشی سازمان پیشاهنگی ایران و مشاور وزیر آموزش و پرورش بوده‌است.
او در سال ۱۳۸۹ در تهران درگذشت و در شیراز به خاک سپرده شد. همسر او سید محمد دستغیب نام داشت و حاصل این ازدواج سه پسر و یک دختر بود. کتابی به نام «مباشر» از آثار اوست.
باشگاه فوتبال امید استقلال تهران

Football club
باشگاه فوتبال امید استقلال تهران تیم امید یا زیر ۲۳ ساله‌های باشگاه فوتبال استقلال تهران است که هم‌اکنون در رده امیدهای لیگ برتر استان تهران بازی می‌کند.
در دهه هفتاد و اوايل دهه هشتاد و نود امید استقلال بهترین بازیکنان فوتبال ایران را در خود پرورش داد. از جمله شاخص ترین بازیکنان رده های پایه باشگاه استقلال می توان به محمد صادق بارانی، مرتضی تبریزی، اميرحسين صادقي، وحيد طالبلو، خسرو حیدری، مجتبی جباری، آندرانیک تیموریان، یعقوب کریمی،  شایان مصلح، محمد انصاری، امید نورافکن، سید مجید حسینی، محسن کریمی، پیروز قربانی، سید حسین حسینی، عظیم گوک، صادق ورمزیار، شاهرخ بیانی ، اصغر حاجیلو ، آرشا شکوری و سعید بیگی و غیره اشاره کرد.
در مسابقات لیگ برتر امیدها ۱۴٠۱ تهران ، تیم فوتبال امیدهای استقلال با سرمربیگری آرش برهانی موفق شد با پیروزی برابر سایپا ، در فاصله ۲ هفته مانده به پایان رقابت‌ها ، عنوان قهرمانی را با اقتدار از آن خود کند.
افتخارات

لیگ برتر امید استان تهران
قهرمان: ۱۳۹۷
قهرمان: ۱۳۹۹
قهرمان: ۱۴٠۱
کرنار علی‌محمدی

| اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی | اطلاعات شخصی |
| --- | --- | --- | --- |
نام کامل:  Krenar Alimehmeti
زادروز:  ۱۷ اوت ۱۹۶۶ ‏(۵۸ سال)
زادگاه:  تیرانا
پست:  هافبک
باشگاه‌های حرفه‌ای*: باشگاه‌های حرفه‌ای*
| سال‌ها |  باشگاه‌ها |  بازی† |  (گل)† |
| ۱۹۸۶–۲۰۰۳ |  باشگاه فوتبال تیرانا |   |   |
تیم ملی: تیم ملی
| ۱۹۸۸ |  تیم ملی فوتبال آلبانی |  ۱ |  (۰) |
دوران مربیگری: دوران مربیگری
۲۰۰۳:  باشگاه فوتبال تیرانا (موقت)
۲۰۰۵–۲۰۰۶:  باشگاه فوتبال تیرانا
۲۰۰۷:  باشگاه فوتبال تیرانا (موقت)
۲۰۰۷–۲۰۰۸:  باشگاه فوتبال الباسانی
۲۰۰۹–۲۰۱۰:  باشگاه فوتبال الباسانی
۲۰۱۵–۲۰۱۶:  Tirana B
۲۰۱۷–:  Tirana B
 تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است. :  تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است. 
کرنار علی‌محمدی (آلبانیایی: Krenar Alimehmeti؛ زادهٔ ۱۷ اوت ۱۹۶۶) بازیکن سابق و مربی فوتبال اهل آلبانی است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال تیرانا اشاره کرد.
وی همچنین در تیم ملی فوتبال آلبانی بازی کرده‌است.
شاهرخ تندرو صالح

| شاهرخ تندرو صالح | شاهرخ تندرو صالح |
| --- | --- |
زاده: ۱۳۴۲
زمینه کاری: داستان‌نویس، شاعر و روزنامه‌نگار
شاهرخ تندرو صالح (زاده ۱۳۴۲، شیراز - )، نویسنده، شاعر، روزنامه‌نگار اهل ایران است.
کتاب‌شناسی

نوشتن در غربت . ( در باره ادبیات مهاجرت ایران ) . گفتگو با نویسندگان مهاجر ایران . زمستان 1399.
در حاشیه جسور کلمات (ادبیات و جامعه نگاری). ۱۳۹۷. نشر نگاه معاصر
نگره‌شناسی نقد ادبی در ایران معاصر. جلد سوم. ادبیات جنگ و موج نو .۱۳۹۶. نشر خانه کتاب
نگره‌شناسی نقد ادبی در ایران معاصر. جلد دوم. حکایت نسل بی سخنگو .۱۳۹۶. نشر خانه کتاب
نگره‌شناسی نقد ادبی در ایران معاصر. جلد اول. گفتمان سکوت .۱۳۹۶. نشر خانه کتاب
پدیدارشناسی سانسور در رسانه‌های همگانی (تک نگاری؛ گفتگو با پروفسور گوئل کهن نویسنده کتاب دو جلدی تاریخ سانسور در مطبوعات ایران نشر آگاه). تهران تیر ماه ۱۳۹۶. نشر نگاه معاصر
درست مثل رنگ شب (مجموعه داستان کوتاه)، تابستان ۱۳۹۵، تهران نشر نگاه معاصر.
یال‌های ارغوانی یاد (مجموعه داستان کوتاه)، ۱۳۷۶، نشر پرسش
خواب‌های داوود (رمان)، ۱۳۷۸، نشر پور
کتابشناسی انتقادی ادبیات معاصر ایران (با همکاری کریستف بالایی) . انتشارات معین. ۱۳۸۰. تهران
نقاب نقد، ۱۳۸۰-چاپ اول - نشر چشمه. چاپ دوم ۱۳۸۲
گفتمان سکوت (پیرامون مسئله‌شناسی ادبیات ایران پس از انقلاب، نشر شفیعی، ۱۳۸۷
جامعه خیلی مدنی (مجموعه داستان طنز). نشر ورجاوند. ۱۳۸۳
حکایت نسل بی سخنگو (پیرامون آسیب‌شناسی ادبیات ایران پس از انقلاب) / نشر مرمر، سال ۱۳۷۸
از غربتی به غربت دیگر / کتابشناسی ادبیات مهاجرت ایران / نشر مرمر ۱۳۸۷ تهران.
ما یک سر و گردن از تفنگ‌ها بلندتریم. ن (رمان) ۱۳۸۸ / انتشارات ققنوس
بهار مصدق. نشر دف. ۱۳۹۰
دزد. مجموعه داستان کوتاه. نشر افراز. ۱۳۹۲
نسترن‌های سوخته. نشر برگ. ۱۳۷۱
باغ بارون. نشر ورجاوند. ۱۳۷۸
در کوله بار ابر. ۱۳۶۹ . انتشارات نوید شیراز
زن پوشالی

| زن پوشالی | زن پوشالی |
| --- | --- |
پوستر فیلم: پوستر فیلم
کارگردان: بیزیل دی‌یردن
تهیه‌کننده: مایکل رلف
نویسنده: رابرت مولر استنلی مان
فیلمنامه‌نویس: رابرت مولر مایکل رلف رابرت مولر استنلی مان
بر پایه: رمان La Femme de Paille نوشتهٔ کاترین آرلی
بازیگران: جینا لولوبریجیدا شان کانری رالف ریچاردسون الکساندر ناکس رابرت یکم جانی سکا داگلاس ویلمر پیتر مدن آندره مورل ادوارد آندرداون
موسیقی: نورمن پِرسیوال
فیلم‌بردار: اوتو هلر
تدوین‌گر: جان دی. گاتریج
توزیع‌کننده: یونایتد آرتیستس
تاریخ‌های انتشار: ۱۹۶۴
مدت زمان: ۱۲۲ دقیقه
کشور: بریتانیا
زبان: انگلیسی 
زن پوشالی (به انگلیسی: Woman of Straw) فیلمی در ژانر جنایی دلهره‌آور به کارگردانی بیزیل دی‌یردن محصول بریتانیا است که در سال ۱۹۶۴ منتشر شد.
بازیگران

جینا لولوبریجیدا
شان کانری
رالف ریچاردسون
الکساندر ناکس
رابرت یکم
جانی سکا
داگلاس ویلمر
پیتر مدن
آندره مورل
ادوارد آندرداون
تیناشی

خواننده-ترانه‌پرداز، رقاص و هنرپیشهٔ آمریکایی (زادهٔ ۱۹۹۳)
| تیناشی | تیناشی |
| --- | --- |
تیناشی در سال ۲۰۲۳: تیناشی در سال ۲۰۲۳
نام هنگام تولد: تیناشی جورگنسن کچینگوی
زادهٔ: ۶ فوریهٔ ۱۹۹۳ ‏(۳۲ سال) لکسینگتون، کنتاکی، ایالات متحده
پیشه‌ها:  خواننده  ترانه‌پرداز  رقاص  بازیگر 
سال‌های فعالیت: ۲۰۰۰–اکنون
آثار: ترانه‌شناسی تیناشی
پیشه موسیقی: پیشه موسیقی
خاستگاه: پاسادنا، کالیفرنیا، ایالات متحده
ژانر:  آراندبی  پاپ  هیپ هاپ  آلترناتیو آراندبی 
ساز(ها): آواز
ناشر(ان):  راک نیشن  آرسی‌ای  نایس لایف 
عضو پیشینِ: استانرز
وبگاه: tinashenow.com 
 :  
تیناشـِی جورگِنسـِن کـِچینگوِی (انگلیسی: Tinashe Jorgenson Kachingwe؛ زادهٔ ۶ فوریهٔ ۱۹۹۳) مشهور به تیناشـِی یک خواننده، ترانه‌پرداز، رقاص و بازیگر اهل ایالات متحده آمریکا است. وی از سال ۲۰۰۰ میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده‌است.
گزیدهٔ آثار > سینما

جاستین بیبر: هرگز نگو هرگز (۲۰۱۱)
قطار سریع‌السیر قطبی (۲۰۰۴)
گزیدهٔ آثار > تلویزیون

دو مرد و نصفی (۲۰۰۹–۲۰۰۸)
آواتار: آخرین بادافزار (۲۰۰۷)
مرتضی کرمی

| مرتضی کرمی | مرتضی کرمی |
| --- | --- |
نمایندهٔ دورهٔ هفتم مجلس شورای اسلامی: نمایندهٔ دورهٔ هفتم مجلس شورای اسلامی
 :  
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: ۱۳۴۲ خورشیدی روستای شیراوند ، روستایی در دهستان گوران بخش مرکزی شهرستان هلیلان در استان ایلام، ایران
درگذشته: ۲۹ آذر ۱۳۸۳
تحصیلات: کارشناسی ارشد مدیریت آموزشی
پیشه: معلم
مرتضی کرمی (زادهٔ ۱۳۴۲ در شیراوند - درگذشت ۲۹ آذر ۱۳۸۳) نمایندهٔ حوزهٔ انتخابیهٔ ایلام، ایوان، مهران، شیروان و چرداول در دورهٔ هفتم مجلس شورای اسلامی بوده‌است.
مرگ

عادل آذر ديگر نماينده ايلام در گفتگو با خبرنگار مهر با اعلام اين خبر گفت : پيكر مرحوم كرمی صبح فردا توسط همكارانش از مقابل ساختمان مجلس شورای اسلامی ( بهارستان) تشييع خواهد شد . 
به گفته وي همچنين پيكر اين مرحوم ساعت 8 روز سه شنبه از ميدان مركزی ايلام تا زادگاهش هليلان تشييع می‌شود و در آرامگاه اين شهر به خاك سپرده خواهد شد .
مرتضي كرمي نماينده ايلام در مجلس شورای اسلامی ساعت 21 سه‌شنبه 19 آذر به همراه راننده خود از ايلام به سمت تهران در حال حركت بود كه در نزديكی رزن همدان بر اثر تصادف با خودرويی كه از جاده فرعی وارد جاده اصلی شده بود دچار ضربه مغزی شديد شد و بلافاصله به بيمارستان كاشانی همدان منتقل شد و سپس به بيمارستان پارس تهران منتقل و بستری شد .
پاروناک فروخان

| پاروناک فروخان | پاروناک فروخان |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۸۸۴ کنستانتینوپل، امپراتوری عثمانی
درگذشت: ۱۹۱۵ (۳۰−۳۱ سال)
پاروناک فروخان (ارمنی: Բարունակ Ֆէրուխան) یک نوازنده ویولون سرشناس و کارمند وزارت دارایی اهل ترکیه بود که در جریان نسل‌کشی ارمنی‌ها توسط حکومت ترکان جوان عثمانی کشته شد.
زندگی‌نامه

وی ارمنی‌تبار بود و در کنستانتینوپل به دنیا آمد. در جریان نسل‌کشی ارمنی‌ها وی متعلق به دومین کاروانی بود که چانقری را در تاریخ ۱۹ اوت ترک کرد و تنها دو تن از این کاروان نجات یافتند و در بین روزهای ۲۰–۲۴ اوت وی در آنکارا زندانی بود و در مسیر یوزغاد کشته شد
هانس هرمان هپه

| هانس هرمان هپه | هانس هرمان هپه |
| --- | --- |
هانس هرمان هپه در ۲۰۰۵: هانس هرمان هپه در ۲۰۰۵
زادهٔ: ۲ سپتامبر ۱۹۴۹ ‏(۷۵ سال) پاینه، آلمان غربی
ملیت: آلمانی-آمریکایی
فعالیت دانشگاهی: فعالیت دانشگاهی
زمینه: اقتصاد اتریشی، فلسفه سیاسی
نهاد: دانشگاه نوادا، لاس وگاس
مکتب یا سنت: مکتب اتریش
دانشگاه: دانشگاه گوته فرانکفورت
تأثیرگذاران: لودویگ فن میزس موری راتبارد یورگن هابرماس کارل اتو آپل اویگن فون بوم-باورک Erik von Kuehnelt-Leddihn
مشارکت‌ها: Argumentation ethics, Analysis of دموکراسی and public goods theory
جوایز: جایزه گری جی. شلاربام (۲۰۰۶), تی 1و وفرانک  تی جایزه هریت کورتز را مشترک  گرفتند(۲۰۰۴)
 :  
هانس هرمان هُپه (آلمانی: [ˈhɔpə]; متولد سپتامبر، ۱۹۴۹) اقتصاددان سرشناس مکتب اتریش و فیلسوف لیبرترین آنارکو-کاپیتالیست است،
او استاد بازنشسته دانشگاه نوادا، لاس وگاس و مؤلف آثار بحث‌برانگیز بسیاری است که به ۲۲ زبان ترجمه شده‌است. او اکنون با همسرش در استانبول، ترکیه زندگی می‌کند.
حرفه دانشگاهی

او وارد دانشگاه زاربروکن و دانشگاه ولفگانگ گوته فرانکفورت آم ماین شد و فلسفه جامعه‌شناسی تاریخ و اقتصاد خواند. تحصیلات دکترای او با اندیشه مارکسیست به سرپرستی یورگن هابرماس، فیلسوف مکتب فرانکفورت شروع شد. او به هر روی سریعاً از ادامه آن منصرف شد، بخشی به دلیل قرار گرفتن تحت تأثیر اویگن بوم فن باورک و نقد او از مارکسیسم.
او در ۱۹۸۶ از آلمان به ایالات متحده آمریکا رفت تا نزد موری راتبارد تحصیل کند.
نظرات درباره دموکراسی

او در سال ۲۰۰۱ کتاب بحث برانگیز دموکراسی؛ خدایی که شکست خورد را منتشر کرد.وی در این کتاب دموکراسی را مایه انحطاط تمدن بشریت می داند. هرمان هوپ در مقابل سیستم دموکراسی، «تمرکززدایی دولت و آزادی کامل قرارداد، تجارت و مهاجرت» را پیشنهاد می دهد. او در ادامه پیشنهاد خودش مدعی می شود که بر اساس مطالعات حقوق اقتصادی، حکومت های پادشاهی، آزادی فردی را بیشتر و موثرتر از دموکراسی حفظ می‌کنند.
وشمگیر

| وُشمگیر پسر زیار | وُشمگیر پسر زیار |
| --- | --- |
ظهیرالدوله ابومنصور : ظهیرالدوله ابومنصور 
قلمرو حکومت‌های مختلف پس از نبرد ری؛ همان‌طور که می‌بینید، حکومت وشمگیر مانند حائلی میان دو سرزمین سامانی و بویی بود. قلمروها: (  سامانیان،   زیاریان،   بوییان،   سلاریان،   حمدانیان): قلمرو حکومت‌های مختلف پس از نبرد ری؛ همان‌طور که می‌بینید، حکومت وشمگیر مانند حائلی میان دو سرزمین سامانی و بویی بود. قلمروها: (  سامانیان،   زیاریان،   بوییان،   سلاریان،   حمدانیان)
امیر زیاری: امیر زیاری
سلطنت: ۳۲۳ تا ۳۵۶ هجری قمری ۳۱۳ تا ۳۴۶ شمسی ۹۳۵ تا ۹۶۷ میلادی
پیشین: مرداویج
جانشین: بیستون
ولیعهد: لنگر، بیستون
صدراعظم: عمید و ابن وهبان
زاده: دیلمستان
درگذشته: ۱ محرم ۳۵۷ ه‍.ق ۷ دسامبر ۹۶۷ میلادی گرگان
فرزند(ان): سالار، لنگر، بیستون و قابوس
دودمان: زیاریان
پدر: زیار
مادر: دختر تیرداد گیل
وُشمگیر پسر زیار (درگذشتهٔ ۱ محرم ۳۵۷ ه‍.ق) با نام کامل ظهیرالدوله ابومنصور وشمگیر زیاری، دومین فرمانروای زیاریان است که پس از کشته شدن برادرش مرداویج، در سال ۳۲۳ هجری قمری، به حکومت رسید. وی پیش از مرگ مرداویج، از جانب او فرمانروای ری بود. دربارهٔ مذهب وشمگیر هرچند ابهام و اختلاف نظر وجود دارد اما، بیشتر او را یک شیعه زیدی می‌دانند.
وشمگیر در ابتدای حکومت علاوه بر گرگان، طبرستان و گیلان بر نواحی مرکزی ایران شامل ناحیه جبال و نیز خوزستان حکومت می‌کرد و برای مدتی بر آذربایجان نیز سلطه یافت. با این حال، وی دچار درگیری با سامانیان و بوییان شد. سامانیان که بر خراسان بزرگ و شرق ایران حکمرانی می‌کردند درصدد بودند نواحی طبرستان، گرگان و ری را به قلمرو خود ملحق کنند. از سوی دیگر بوییان نیز که در فارس مستقر بودند می‌خواستند ناحیه جبال و غرب ایران را تصرف کنند. وشمگیر جنگ‌های بسیاری خصوصاً با بوییان داشت که بیشتر حالت دفاعی و حفظ حدود طبرستان و گرگان را داشتند. بوییان نیز با سماجت برای تسخیر سرزمین‌های اندک وشمگیر می‌جنگیدند. وشمگیر تا پیش از شکست در نبرد ری در سال ۳۲۹ قمری استقلال داشت. اما، با این شکست سرزمین‌های ری و اصفهان را از دست داد و تنها منطقهٔ گرگان و طبرستان در قلمرو او باقی ماند. البته در همین مناطق نیز با شورش‌های مکرر امرای محلی و رهبران علویان طبرستان مواجه بود.
وشمگیر سپس مجبور شد تبعیت از سامانیان را بپذیرد. بدین ترتیب آل زیار به یک دولت محلی تابع سامانیان تبدیل شد. دلیل تغییر موضع سامانیان در برابر وشمگیر ترس از قدرت یافتن بوییان بود. سامانیان سعی می‌کردند بوییان را سرگرم مبارزه با وشمگیر کنند، تا از دست اندازی به مرزهای خراسان فارغ باشند. به عبارتی دولت زیاری دیوار حایلی بین دو دودمان دیگر بود. بدین جهت وشمگیر تا پایان زندگیش با پشتیبانی سامانیان در حال دفاع در برابر بوییان بود و طبرستان و گرگان بارها بین این دو دست به دست شد. وشمگیر برای در امان ماندن از این جنگ‌ها حتی حاضر شد با خلیفه عباسی رابطه برقرار کند. او به واسطهٔ سامانیان از خلیفه خواست که وساطت کند و از بوییان بخواهد که از تعرض به سرزمین‌هایش دست بردارند. وی سرانجام در روز اول محرم ۳۵۷ هجری در حالی که مشغول آماده شدن برای یکی دیگر از این‌گونه نبردها بود، توسط یک گراز کشته شد و پسرش بیستون به جای او نشست.
منبع‌شناسی

منابع اولیه تاریخ دودمان زیاریان را می‌توان در چند دسته کلی جای داد:
تاریخ عمومی دسته‌ای از این منابع هستند که به شرح وقایع و حوادث سرزمین‌های اسلامی و خلافت عباسی می‌پردازند. در این میان تعدادی از تاریخ‌نگاران معاصر با زیاریان به موجب حضور ایشان در اوضاع سیاسی زمانه، به آن نیز پرداخته‌اند. مروج‌الذهب، تجارب‌الامم، زین‌الاخبار، الکامل، العبر، تاریخ یمینی و حبیب‌السیر نمونه‌هایی از تاریخ عمومی مذکور هستند. برخی از این کتب متناسب با جهت‌گیری امیری که مورخ برایش می‌نوشته، هستند و عدم بی‌طرفی‌شان مشهود است؛ به‌طور مثال برخی از مورخان خلافت عباسی چهره‌ای زشت از زیاریان را نمایش داده‌اند.
تاریخ‌های محلی مجموعه کتاب‌هایی هستند که دربارهٔ تاریخ منطقه یا شهر خاصی نوشته شده‌اند. این دسته از کتاب‌ها دارای ارزش بیشتری برای موضوعی همچون تاریخ زیاری هستند، زیرا به علت محدود بودن موضوعات و چارچوب کار مورخ، بیشتر به جزئیات وقایع و حوادث می‌نگرند. از کتب مهم این جرگه می‌توان به تاریخ طبرستان، تاریخ رویان، تاریخ طبرستان و رویان و مازندران و تاریخ جرجان اشاره کرد.
منابع جغرافیایی نیز می‌توانند برای مطالعهٔ تاریخ مفید فایده باشند. از کتب جغرافی معاصر با زیاریان که به اوضاع جغرافیای اقلیمی و جغرافیای تاریخی می‌پردازند، المسالک و الممالک، حدود العالم و احسن التقاسیم فی معرفة الاقالیم هستند. دو کتاب با نام المسالک و الممالک وجود دارد که هر دو پیش از دوران وشمگیر نوشته شده‌است و کتاب حدود العالم نیز اطلاعات چندانی نداشته و بسیار مختصر می‌باشد ولی احسن التقاسیم در سال ۳۷۵ هجری قمری با دقت مناسبی نوشته شده‌است و از بهترین کتاب‌ها در این زمینه است.
منابع دیگری نیز علاوه بر کتب تاریخ و جغرافی وجود دارند. من‌جمله کتاب ادبی قابوس‌نامه که از مهم‌ترین منابع اولیه برای شناخت زیاریان به‌شمار می‌آید و توسط کیکاووس، یکی از امیران متأخر زیاری، نگاشته شده‌است.
نام و نسب

وشمگیر برادر کوچک‌تر مردآویج و پسر زیار بود.
دربارهٔ خاندان زیاریان نوشته‌اند که ایشان از اهالی گیلان بوده‌اند و مدعی شده‌اند که نسبت خاندانشان به «آغش وهادان» یا «ارغوش فرهادان»، که در زمان کیخسرو حاکم گیلان بوده‌است، می‌رسد. همچنین عده‌ای «وردانشاه گیلانی» را جد زیار می‌دانند. همسر زیار دختر تیرداد بود و برادرزن زیار هروسندان، حاکم وقت پادشاهی گیل، بوده‌است. خود زیار در دوران فرمانروایی مرداویج و وشمگیر تا سال ۳۳۷ میلادی زنده بود.
وُشمگیر نامی مرکب از دو واژهٔ «وُشم» و «گیر» می‌باشد. وشم در زبان گیلکی تلفظی از وُشوم است که در فارسی به معنای بلدرچین می‌باشد و به همراه مادهٔ مضارع فعل «گرفتن»، یعنی «گیرندهٔ بلدرچین». احتمال دارد که به جهت علاقه و مهارت وی در شکار بلدرچین، وشمگیر لقب نهاده بودندش. البته نام وی به صورت‌های «وُشْمه‌گیر»، «وَشْمِگیر» و «دشمن‌گیر» نیز ثبت شده‌است. همچنین کنیه وشمگیر «ابومنصور» و لقبش ظهیرالدوله بوده‌است.
وضعیت سیاسی-اجتماعی قرن چهارم هجری

در قرن چهارم هجری اکثر مناطق ایران زمین به دین اسلام درآمده‌بودند؛ ولی در طبرستان و گیلان وضع متفاوت بود. مردم این نواحی هنوز به دیانت زرتشتی وفادار بودند. چون تا آن زمان حاکمان مسلمان نتوانسته بودند بر این مناطق چیره شوند، نوعی آزادی دینی و سیاسی در منطقه حاکم بود. بخشی از مردم تحت تأثیر علویان زیدی، که از دست خلفا به منطقه می‌گریختند، به مذهب تشیع گرویدند و تا قرون چهارم و پنجم هجری هنوز نیمی از مردم زرتشتی بودند و نیمی دیگر شیعه شده‌بودند.
در اواسط قرن سوم هجری خلافت عباسی با جنبش‌های استقلال‌طلبانه‌ای مواجه شد که ضعف سیاسی او را در پی داشت. این جنبش‌ها در میان ایرانیان، که از پیش منتظر فرصتی برای شورش بودند، با ظهور دولت‌های سامانیان، صفاریان و زیاریان، به اوج رسید. همچنین اوایل قرن چهارم هجری در شمال ایران جنبش‌های گوناگونی علیه خلیفه آغاز شد که اسفار بن شیرویه، ماکان کاکی، مرداویج و آل بویه از این دسته‌اند. البته مقام خلیفه در سرزمین‌های سنی مذهب هنوز قداست و احترام گذشتهٔ خود را حفظ کرده‌بود و دولت‌ها مجبور به پذیرش خلافت بودند تا مقام خود را مشروعیت بخشند.
بزرگ‌ترین دشمنان خلیفه در این زمان علویان شیعه بودند که ادعای خلافت می‌کردند. در طبرستان و دیلم زیدیان طرفداران بسیاری یافتند ولی پس از دو یا سه نسل علویان طبرستان و گیلان از شعارهای عدالت‌طلبانهٔ نخستین خود عدول کرده و به کنار رانده شدند. این اوضاع زمینه را برای قیام اشرافی که نسب خود را به ساسانیان می‌رساندند، فراهم نمود و در این منطقه نیاز به حکومتی بود که دو قشر شیعیان و زرتشتیان را اقناع کند. مرداویج در این هنگام با ماهیتی دینی (مخالفت با مذهب خلیفه) و سیاسی (بازگشت به جامعه ایران باستان) قیام کرد. وی متناسب با پیشرفت کشورگشایی‌هایش تغییر هویت داده و افکار تازه‌ای بروز می‌داد؛ چنانچه ابتدا واکنشی نسبت به اسلام نشان نمی‌داد ولی پس از مدتی جامهٔ سیاه عباسی پوشید و بعدتر علیه عباسیان شورش کرد.