stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
سید جمال‌الدین اسدآبادی

برای روستایی با این نام، سیدجمال‌الدین اسدآبادی (شوش) را ببینید.
| سید جمال‌الدین اسدآبادی | سید جمال‌الدین اسدآبادی |
| --- | --- |
سید جمال‌الدّین اسدآبادی: سید جمال‌الدّین اسدآبادی
زادهٔ: آبان ۱۲۱۷ خورشیدی زادگاه مورد اختلاف (اسدآباد همدان، ایران یا اسعدآباد کنر، افغانستان)
درگذشت: ۱۹ اسفند ۱۲۷۵ خورشیدی قسطنطنیه، امپراتوری عثمانی
علت مرگ: سرطان فک
آرامگاه: دانشگاه کابل، افغانستان
ملیت: مورد اختلاف
دیگر نام‌ها: جمال‌الدین افغانی
تحصیلات: حوزوی
پیشه(ها): اندیشمند سیاسی و روزنامه‌نگار
آثار: رساله نیچریه مقالات در روزنامه «عروةالوثقی» مقاله در رد خطابه ارنست رنان مقالات در نشریه «ضیاءالخافقین» تتمة البیان فی تاریخ الافغان  /رساله ای در ردِّ دهریین (دهریون)/
سید جمال‌الدین اسدآبادی (۱۲۱۷–۱۹ اسفند ۱۲۷۵ خورشیدی) (همچنین مشهور به سید جمال‌الدین افغانی) اندیشمند سیاسی و مبلغ اندیشه اتحاد اسلام بود؛ همچنین از اولین نظریه پردازان بنیادگرایی اسلامی محسوب می‌شود. گفته می‌شود که جد سی‌ام وی حسین بن علی، پیشوای سوم شیعیان جعفری است.
سید جمال‌الدین اسدآبادی اولین متفکر مدرن و فعال اجتماعی بود که نسبت به بیماری‌های اجتماعی جوامع مسلمان و ضعف‌های موجود در آن هشدار داد؛ و در مقابل قدرت‌های غربی اسلام گرائی را تبلیغ نمود. تأثیر او بر کشورهای اسلامی، مخصوصاً افغانستان، ایران و مصر شایان توجه است.
ملیت

گلدزیهر و جُمیِر می‌نویسند: «بنابر گزارش خودش، او متولد اسعدآباد در ولایت کنر، در شرق افغانستان بود.» نیکی کدی معتقد است که او در روستای اسدآباد، نزدیک همدان، در خانواده محلی سادات به دنیا آمده است. محمد عبده شاگرد و همکار سید جمال‌الدین و مترجم کتاب نیچریه وی به زبان عربی، در مقدمه ترجمه کتاب می‌نویسد، سید جمال‌الدین به دو علت در دولت افغانستان به مقام‌های وزارت رسید (نه در ایران): اول اینکه بتواند در کشورهای عربی خود را سنی معرفی کند و به هدف‌هایش برسد. دوم اینکه خود را از دست مقررات سختی که دولت ایران برای اتباعش در خارج قرار داده بود برهاند. یرواند آبراهامیان نیز معتقد است وی پس از مهاجرت به استانبول برای مخفی کردن زمینه شیعه خود، نام افغان را برگزید.
آرتور آرنولد روزنامه‌نگار انگلیسی، در مصاحبه‌ای با سید، که با عنوان «اصلاح دینی در اسلام» در روزنامهٔ پال مال به چاپ رسیده است، از قول او می‌نویسد: «من یک افغانی از خالص‌ترین نژاد ایرانی هستم». در پایانِ نامه‌ای که سید در رجب ۱۲۸۵ از کابل نوشته، خود را «الغریب فی البلدان و الطرید عن الاوطان» خوانده، و در نامهٔ دیگری نیز که در همان تاریخ از کابل نوشته، اعتراف کرده است که انگلیسی او را روسی، سنی او را رافضی، شیعه او را ناصبی و … می‌دانند، و می‌افزاید: «نه کافر به خود می‌خواند و نه مسلم از خود می‌داند؛ از مسجد مطرود و از دیر مردود، حیران شده‌ام که به کدام آویزم و با کدام به مجادله برخیزم …»
در دائره‌المعارف بزرگ اسلامی دربارهٔ ملیت وی حداقل از ۳ منبع نقل قول یاد شده است:
زندگانی ۳ دههٔ نخست جمال‌الدین اسدآبادی، زوایای ناشناختهٔ بسیاری دارد. همین قدر می‌دانیم که خانوادهٔ او نسبتی با اسدآباد همدان داشته است؛ اما معلوم نیست که آن‌ها از افغانستان به اسدآباد مهاجرت کرده‌اند یا اسدآبادی بوده‌اند یا به ادعای برخی، پس از تولد جمال‌الدین، به افغانستان مهاجرت کرده‌اند. محیط طباطبایی، اسدآباد را شهرکی بر سر راه همدان به کرمانشاه دانسته، و گفته است که گروهی از سادات حسینی از سدهٔ ۸ ق / ۱۴م در آن محل اقامت داشته‌اند. صفات‌الله جمالی، نوهٔ خواهر جمال‌الدین، در مقدمه‌ای بر مقالات جمالیه، سید جمال‌الدین را ایرانی‌تبار دانسته، و نوشته است که «محقَّق است که جدِّ کبارش از سنهٔ ۶۷۳ ق در اسدآباد توطن و سکنا داشته»، و برخی از نیاکان و اجداد او نیز در نزدیکی امام‌زاده احمد در محلهٔ سیدان به خاک سپرده شده‌اند. گفته‌اند که پدر جمال‌الدین، سید صفدر، مردی اهل فضل بوده و با شیخ مرتضی انصاری و شیخ احمد احسایی مراوداتی داشته است.
جمالی دربارهٔ انتساب جمال‌الدین به افغانستان و شهرت او به افغانی - با بیان این نکته که چنین ادعایی قانع‌کننده نیست - می‌نویسد که در زمان نوشته‌شدن مقدمه، کسان بسیاری از «اقوام و بستگان سید در اسدآباد» زندگی می‌کرده‌اند؛ از این‌رو، «ایرانی‌بودن سید، اظهر من الشمس و ابین من الامس است».
نویسندگان دیگری او را از مردم افغانستان دانسته، و گفته‌اند که سید در قریهٔ اسعدآبادِ کَنَر، یا کُنَر در حومهٔ کابل متولد شده، و نسب او از طریق سید علی ترمذی، محدث شیعی، به امام حسین می‌رسیده است. اطلاعات نویسندگان افغانی، به خلاف نویسندگان ایرانی، ظاهراً در مواردی، از دقت بیشتری برخوردار است، اما فاقد پشتوانه‌ای از اسناد تاریخی است. برابر این اطلاعات، سید صفدر، پدر جمال‌الدین، «از طرف امرای کابل به دادن معاشی نوازش می‌شده» است. در زمانی که جمال‌الدین ۸ سال بیشتر نداشت، امیر دوست محمد خان، شاه افغانستان، بر سید صفدر خشم گرفت و خانوادهٔ او را به اقامت در کابل مجبور کرد.
کودکی و نوجوانی

او از پنج سالگی به فراگیری دانش نزد پدر خود در خانه پرداخت، سپس توسط پدرش برای تحصیل بیشتر به قزوین، سپس تهران و در حالی که جوان بود، به عتبات، شهرهای زیارتگاه شیعیان در عراق فرستاده شد. به استناد رهبران شیعی، او تحت تأثیر مکتب شیعه قرار گرفته بود. اسدآبادی تحت تأثیر افکار فیلسوف‌های مسلمان، از جمله ابن‌سینا، خواجه نصیرالدین طوسی و ملاصدرا قرار گرفت.
جوانی

سید جمال‌الدین در سن ۱۸ سالگی در اکثر علوم رایج در آن زمان به مقام عالی رسید. بعد به هندوستان و حجاز و مکه سفرهایی کرد و سرانجام به افغانستان مراجعت نمود؛ و در آنجا شریک اسرار دوست محمد خان امیر افغانستان شد. در جنگ هرات نیز همراه او بود. سپس به مصر رفت و با دانشمندان آنجا همنشین شد. او در مصر به خاطر دانش و کمالاتش بسیار معروف شد و در جامع ازهر منطق و فلسفه درس می‌داد. شیخ محمد عبده و گروهی از فضلای مصر در کلاس او حضور داشتند.
نظریات سازنده او در زمان امیر شیر علی خان، پادشاه افغانستان باعث پیشرفت‌های شگرفی در زمینه‌های مختلف از جمله بلند بردن آگاهی عامه می‌شود.
در هندوستان

سید جمال در ۱۲۵۴ هجری قمری، بنا به دستور شیخ انصاری عازم هندوستان شد و ضمن آشنایی با علوم جدید، سعی کرد تا مردم و خصوصاً مسلمانان را علیه استعمار انگلستان بسیج کند.
در مصر

در مصر با استقبال برخی مقامات دولتی روبرو شد و شروع به تدریس و تبلیغ کرد. بسیاری از نویسندگان و روشنفکران مصر از او بهره بردند و شیخ محمد عبده مفتی بزرگ مصر او را همچون استاد خود می‌دانست. در تحولات سیاسی مصر نقش مؤثر داشت و به همین دلیل پس از مدتی به کوشش نمایندگان خارجی که منافع خود در مصر را در خطر می‌دیدند او را از مصر بیرون کردند و به هند رفت. مدتی او را در کلکته زیر نظر حکومت انگلیسی هند نگاه داشتند و بعد که اجازه یافت از راه دریای سرخ به اروپا رفت.
سفر به اروپا، بازگشت به ایران و اخراج توسط ناصرالدین‌شاه

در لندن و پاریس مورد توجه مقامات سیاسی اروپا بود. در پاریس با همکاری شیخ محمد عبده به انتشار روزنامه عروةالوثقی مبادرت نمود؛ که فقط ۱۸ شماره از آن منتشر شد. با نشر مقالات اندیشه‌های خود در مورد اتحاد اسلام را می‌پراکند. بالاخره به حجاز سفر کرد و از بوشهر به ایران وارد شد و به تهران رفت و در خانه حاجی محمد حسن امین‌الضرب ساکن شد.
چند بار با ناصرالدین‌شاه ملاقات کرد و از ضرورت قانون گفت ولی شاه سخنان او را نپسندید و پس از مدتی امر به اخراج او از ایران کرد. از راه مازندران به قفقاز و بعد به مسکو و پترزبورگ رفت. در سفری که به مونیخ رفت با ناصرالدین‌شاه و میرزاعلی‌اصغر اتابک ملاقات داشت و به دعوت آنان دوباره به ایران بازگشت. مدتی در شاه‌عبدالعظیم بود که باز به دستور شاه او را از ایران بیرون کردند. به بغداد و بصره سپس به اروپا رفت.
سیدجمال‌الدینِ معروف را از حضرت عبدالعظیم گرفته، بردند سرحد کرمانشاهان؛ دیده بودند که این مرد ختنه نکرده بوده است؛ مرد مفسدی بود.
در عثمانی

سلطان عبدالحمید او را به استانبول دعوت کرد و امیدوار بود از نفوذ او برای اداره کشورهای اسلامی امپراتوری عثمانی بهره گیرد.
در استانبول میرزا آقاخان کرمانی و شیخ احمد روحی و خبیرالملک به تشویق او به نشر مطالب علیه شاه و اتابک پرداختند. پس از کشته شدن ناصرالدین‌شاه به دست میرزا رضای کرمانی که از مریدان او بود، دولت ایران خواستار تحویل او شد ولی مقامات عثمانی نپذیرفتند.
همفکران و مریدان

یاران و همراهان سید جمال‌الدین و میرزا ملکم خان، در ایران و عثمانی، بیشتر از فعالان بابی ازلی ضد قاجار بودند.
علی محمد فره وشی خود و میرزا آقاخان کرمانی، شیخ احمد روحی، میرزا حسن خان خبیرالملک، میرزا رضای کرمانی، شیخ ابوالقاسم روحی را از یاران و مریدان او نام برده است.
ترور ناصرالدین‌شاه

شیخ ابوالقاسم روحی، میرزا رضای کرمانی با دستور سید جمال‌الدین و حوزه اتحاد اسلام استامبول، به قصد کشتن ناصرالدین‌شاه حرکت کرده بودند که در نهایت میرزا رضا موفق به اینکارشد.
اسدآبادی  پس از مدتی از چشم سلطان افتاد و مواجب او را قطع کردند و با فقر زندگی می‌کرد تا این‌که به سرطان فک مبتلا شد و او را جراحی کردند و در ۱۲۷۵ هجری شمسی (۹ مارس ۱۸۹۷ میلادی) در استانبول درگذشت و در گورستان شیوخ دفن گردید. علاوه بر دیدگاه شماری از پژوهشگران، برخی از یاران سید هم عقیده دارند که سید توسط اعوان سلطنت قاجاری- در تلافی ضدیت با نظام قاجار و قتل ناصرالدین‌شاه -مسموم شده و به قتل رسیده است.
بنا به درخواست دولت افغانستان مبنی بر انتقال کالبد او، این درخواست از سوی دولت عثمانی مورد قبول واقع شد و در سال ۱۲۸۴ پیکر سید جمال‌الدین از استانبول به کابل منتقل شد و در دانشگاه کابل دفن گردید که با دفن تابوت او در این محل، نام دارالفنون به آنجا گذاشته شد و در زمان سلطنت محمد ظاهرشاه در سال ۱۳۱۱ سازه بلندی از سنگ آبنوس سیاه بالای آن ایجاد گردید.
مقبره جمال الدین اسدآبادی در دانشگاه کابل
سنگ قبر جمال الدین اسدآبادی در دانشگاه کابل
مقبره جمال الدین اسدآبادی در دانشگاه کابل
اتهام جاسوس بودن و جنجال‌ها پیرامون ماهیت سیدجمال

در بعضی منابع سید جمال‌الدین مأمور دولت انگلیس و فراماسون و در خدمت منافع انگلیس معرفی شده است. در نقطه مقابل مراجع دیگری او را حامی منافع یا مأمور دولت روسیه و ضد منافع بریتانیا معرفی کرده‌اند.
نیکی کدی در دانشنامه ایرانیکا می‌نویسد که سید جمال در زمانی که به افغانستان می‌رود خود را سید رومی یا استانبولی و اهل استانبول معرفی می‌کرده است. جمال‌الدین در کابل با احترام توسط امیر کابل پذیرفته می‌شود و به سمت مشاور امیر برگزیده می‌شود. به‌گفتهٔ نیکی کدی این احتمالاً به سبب نامه محرمانه‌ای بوده که او به امیر نشان داده است. این مسئله سبب شده‌بود که نمایندگان بریتانیا در افغانستان او را مأمور دولت روسیه بپندارند. او در آنجا سعی کرد که امیر را به اتحاد با روسیه و مخالفت با بریتانیایی‌ها وادارد. گزارش‌های دولت استعماری هند و مجموعه منابع چنین می‌نمایاند که سید در افغانستان به مانند غریبه‌ای بوده است و فارسی را با لهجه ایرانی صحبت می‌کرده است. شیخ ابوالهدی به او لقب «متأفغن» (به معنی کسی که ادعا می‌کند افغان است) داد و تلاش کرد هویت شیعی او را آشکار سازد.
به‌گفتهٔ آسانته، استاد آفریقاشناسی دانشگاه تمپل، در سال ۱۸۵۸ یک جاسوس بریتانیایی در گزارشی سید جمال را مشکوک به بودن مأمور روسیه گزارش می‌کند. این مأمور بریتانیا نوشته است که جمال‌الدین به شیوه ترکان نوغایی در آسیای میانه لباس می‌پوشیده است. گزارش‌های دولت افغانستان می‌نویسند که سید جمال بیشتر شیوه زندگی یک غربی را داشته است تا یک شرقی، او شخصی لیبرال بوده و مقید به اجرای فرایض دینی نبوده است؛ مثلاً فرایض ماه رمضان را به جا نمی‌آورده است. به گفته آسانته، سید جمال در قاهره از نوشیدن کنیاک لذت می‌برده است. او یکبار در سال ۱۸۷۹ از لژ ماسونی در قاهره بیرون انداخته‌شد زیرا در ملاعام وجود خدا را انکار کرده بود.
در نقطه مقابل منابع دیگری سید جمال‌الدین اسدآبادی را فراماسون و حامی غیر مستقیم منافع انگلستان دانسته‌اند.
روبرت دریفوس در کتاب «بازی شیطانی» در مورد سید جمال‌الدین اسدآبادی می‌نویسد: «مردی که در ۱۸۸۵ متشکل ساختن جنبشی پان اسلامیستی با هدایت بریتانیا را پیشنهاد داد کسی نبود جز «سید جمال الدین اسدآبادی». از دههٔ ۱۸۷۰ تا دههٔ ۱۸۹۰ سید جمال الدین از سوی بریتانیا حمایت شد. دست‌کم یکجا در اسناد رسمی و پرونده‌های محرمانه سرویس جاسوسی دولت هند، پیشنهاد سید جمال‌الدین اسدآبادی در ۱۸۸۲ در هند مبنی بر این‌که به عنوان جاسوس بریتانیا در هند به خدمت درآید، آمده است.»[نیازمند منبع]
همچنین اسماعیل رائین در کتاب مشهور خود فراموش‌خانه و فراماسونری در ایران می‌نویسد: «سید جمال‌الدین اسدآبادی معروف به افغانی، یکی از فراماسون‌های اولیه ایران است که در ۹ لژ ماسونی عضویت داشت. او در لژ فراموشخانه ملکم رئیس لژ و ویزیتور بوده است…»
نقدها

سید هادی خسروشاهی در کتاب فیلسوف معاصر سید جلال الدین آشتیانی و نهضت مقاومت ملی جمعیت متاع، به نقل از سید جلال الدین آشتیانی اینگونه می‌گوید:
سیدجلال‌الدین در مورد سید جمال‌الدین حسینی (اسدآبادی ـ افغانی) معتقد بود که «سیاسی‌کار» بود و «خیلی هم ملاّ نبود» و در «فلسفه» هم دستی نداشت و شاهکار وی، رساله‌ای در ردّ دهریین (دهریوّن)، است که اگر بخوانید، می‌بینید که «پُرمحتوا نیست!»
از دیگر نقدهای وارد بر فعالیت‌های سید جمال، بی‌توجهی به جایگاه و نقش توده‌های مردم در مبارزه و تمرکز بر روابط با سران حکومت‌ها و نخبگان سیاسی در بسیاری از مقاطع است، که موجب ابتر ماندن و ناکامی بخش زیادی از تلاش‌های وی گردید. کسروی، تاریخ‌نگار، در کتاب تاریخ مشروطه ایران اگرچه شجاعت و مبارزه او با خودکامگی را ستوده اما گفته است که او راه را به‌درستی نمی‌شناخته و به‌جای کوشش برای «بیدار ساختن مردم و پیراستن اندیشه‌ها»، از این دربار به آن دربار می‌رفته است.
خودِ سید جمال در این رابطه اظهار می‌دارد:
افسوس می‌خورم از اینکه کشته‌های خود را ندرویدم… ای کاش من تمام افکار خود را در مزرعه مستعد افکار ملت کاشته بودم. چه خوش بود تخم‌های بارور و مفید خود را در زمین شوره زار سلطنت فاسد نمی‌نمودم. آنچه در آن مزرعه [مردم] کاشتم به ثمر رسید و هر چه در این کویر [سلاطین و نخبگان حکومتی] غرس نمودم فاسد گردید.
آثار

رساله نیچریه
مقالات در روزنامه «عروةالوثقی»
مقاله در رد خطابه ارنست رنان
نامه‌ها
مقالات در نشریه «ضیاءالخافقین»
تتمة البیان فی تاریخ الافغان
رساله در ردّ دهریین
تاریخ مختصر ایران از ابتدا تا زمان سید جمال،
و نیز کتاب‌ها و رسائلی دیگر که منقح‌ترین و کامل‌ترین چاپ آن‌ها توسط سید هادی خسروشاهی صورت گرفته است.
کلنل سندرز

| کلنل سَندِرز | کلنل سَندِرز |
| --- | --- |
زادهٔ: ۹ سپتامبر ۱۸۹۰ هنریویل، ایندیانا، آمریکا
درگذشت: ۱۶ دسامبر ۱۹۸۰ (۹۰ سال) لوئیزویل، کنتاکی، آمریکا
علت مرگ: عوارض ناشی از سینه‌پهلو و سرطان خون
ملیت: آمریکایی
پیشه: کارآفرینی
کارفرما: مرغ سوخاری کنتاکی
امضاء: امضاء
کلنل هارلَند دیوید سَندِرز (به انگلیسی: Colonel Harland David Sanders)(زاده ۹ سپتامبر ۱۸۹۰ - درگذشته ۱۶ دسامبر ۱۹۸۰) کارآفرین آمریکایی و مؤسس رستوران مرغ سوخاری کنتاکی بود.
زندگی‌نامه

سندرز در ۱۸۹۰ در ایندیانا، آمریکا متولد شد و مشاغل مختلفی از جمله فروشندگی، کارمندی بیمه، کار در مزرعه و پمپ بنزین انجام داد. در ۴۰ سالگی یعنی ۱۹۳۰، کارش را با یک رستوران کوچک بین راهی در اتاقکی در یک پمپ بنزین شروع کرد و از ابتدا خودش سرآشپز و صاحب امتیاز بود. او به زودی معروف شد و در سال ۱۹۳۶، فرماندار ایالت به او لقب افتخاری کلنل داد. در سال ۱۹۳۷، یک متل در کنار مجموعه رستورانش ساخت. در ۱۹۴۰، اولین دستور مرغ کنتاکی را خلق کرد و نه سال بعد در اوج شهرت با همسرش کلودیا (Claudia Price) ازدواج کرد. سرهنگ سَندِرز در سال ۱۹۸۰ در زمانی که حدود ۶,۰۰۰ شعبه در سراسر جهان داشت، بر اثر عوارض ناشی از سینه‌پهلو و سرطان خون درگذشت و پرچم‌های ایالت کنتاکی، ۴ روز تمام به احترام او به حالت نیمه افراشته درآمد.
نهنگ صاف آرام شمالی

| نهنگ شکار آرام شمالی | نهنگ شکار آرام شمالی |
| --- | --- |
مقایسه ابعاد نهنگ با انسان: مقایسه ابعاد نهنگ با انسان
وضعیت حفاظت: وضعیت حفاظت
 در خطر انقراض  (IUCN 3.1):  در خطر انقراض  (IUCN 3.1)
رده‌بندی علمی: رده‌بندی علمی
فرمانرو:: جانوران
شاخه:: طنابداران
رده:: پستانداران
راسته:: آب‌بازسانان
تیره:: شکارنهنگان
سرده:: خوب‌وال‌ها
گونه:: E. japonica (برنارد ژرمن دو لاسه‌پد، ۱۸۱۸)
نام دوبخشی: نام دوبخشی
Eubalaena japonica : Eubalaena japonica 
محدوده زندگی: محدوده زندگی
مترادف: مترادف
 sieboldii (Gray, 1864):  sieboldii (Gray, 1864)
نهنگ صاف آرام شمالی یا نهنگ حقیقی آرام شمالی (Eubalaena japonica) نوعی نهنگ است که در شمال اقیانوس آرام یافته می‌شود اما به علت شکار در سده‌های ۱۹ و بیست میلادی به شدت نادر شده است.
پروانه‌های داغداغان

| پروانه‌های داغداغان | پروانه‌های داغداغان |
| --- | --- |
پروانه‌های داغداغان، Asterocampa: پروانه‌های داغداغان، Asterocampa
رده‌بندی علمی: رده‌بندی علمی
فرمانرو:: جانوران
بالاشاخه:: پوست‌اندازان
شاخه:: بندپایان
زیرشاخه:: شش‌پایان
رده:: حشره
زیررده:: بال‌داران
بالاراسته:: درون‌بال‌داران
راسته:: پروانه‌سانان
زیرراسته:: پیچ‌زبانان
فروراسته:: ناهم‌رگه‌ها
بالاخانواده:: پروانه‌وارها
تیره:: فرچه‌پایان
پروانه‌های داغداغان (نام علمی: Asterocampa) نام یک سرده از زیرخانواده امپراتوریان است.
غاز کبود

| غاز کبود | غاز کبود |
| --- | --- |
غاز خاکستری, Anser anser: غاز خاکستری, Anser anser
رده‌بندی علمی: رده‌بندی علمی
فرمانرو:: جانوران
شاخه:: طنابداران
رده:: پرنده
بالاراسته:: غازماکیان‌مانان
راسته:: غازسانان
تیره:: مرغابیان
زیرخانواده:: غازان (پرنده)
تبار:: غاز
سرده:: Anser ماتورن ژاک بریسون, ۱۷۶۰
گونه نماد: گونه نماد
غاز خاکستری کارل لینه, ۱۷۵۸: غاز خاکستری کارل لینه, ۱۷۵۸
گونه (زیست‌شناسی): گونه (زیست‌شناسی)
 غاز پیشانی‌سفید بزرگ  غاز خاکستری A. a. anser  A. a. rubrirostris  A. a. domesticus غاز پاصورتی  غاز برفی  غاز امپراطور  غاز قونما A. c. cygnoides  A. c. domesticus غاز پا زرد  غاز پیشانی‌سفید کوچک  غاز سرنواری  Anser rossii  غاز پا زرد:  غاز پیشانی‌سفید بزرگ  غاز خاکستری A. a. anser  A. a. rubrirostris  A. a. domesticus غاز پاصورتی  غاز برفی  غاز امپراطور  غاز قونما A. c. cygnoides  A. c. domesticus غاز پا زرد  غاز پیشانی‌سفید کوچک  غاز سرنواری  Anser rossii  غاز پا زرد
مترادف: مترادف
 Chen Boie, 1822 (but see text)  Cygnopsis یوهان فریدریش فون برانت, 1836  Cycnopsis لویی آگاسیز, 1846 (emendation)  Eulabeia لودویگ رایشنباخ, 1852  Philacte Bannister, 1870  Heterochen Short, 1970 (but see text):  Chen Boie, 1822 (but see text)  Cygnopsis یوهان فریدریش فون برانت, 1836  Cycnopsis لویی آگاسیز, 1846 (emendation)  Eulabeia لودویگ رایشنباخ, 1852  Philacte Bannister, 1870  Heterochen Short, 1970 (but see text)
غاز کبود (نام علمی: Anser) نام یک سرده از تبار غاز است.
شاه‌پروانه ارغوانی کوچک

| شاه‌پروانه ارغوانی کوچک | شاه‌پروانه ارغوانی کوچک |
| --- | --- |
شاه‌پروانه ارغوانی کوچک، Apatura ilia: شاه‌پروانه ارغوانی کوچک، Apatura ilia
رده‌بندی علمی: رده‌بندی علمی
فرمانرو:: جانوران
شاخه:: بندپایان
رده:: حشره
راسته:: پروانه‌سانان
تیره:: فرچه‌پایان
گونه:: A. ilia
نام دوبخشی: نام دوبخشی
Apatura ilia : Apatura ilia 
شاه‌پروانه ارغوانی کوچک (نام علمی: Apatura ilia) نام یک گونه از تیره فرچه‌پایان است.
شاه‌پروانه سیمین

| شاه‌پروانه سیمین | شاه‌پروانه سیمین |
| --- | --- |
شاه‌پروانه سیمین، Doxocopa laure: شاه‌پروانه سیمین، Doxocopa laure
رده‌بندی علمی: رده‌بندی علمی
فرمانرو:: جانوران
شاخه:: بندپایان
رده:: حشره
راسته:: پروانه‌سانان
تیره:: فرچه‌پایان
گونه:: D. laure
نام دوبخشی: نام دوبخشی
Doxocopa laure : Doxocopa laure 
شاه‌پروانه سیمین یا شاه‌پروانه نقره‌ای (نام علمی: Doxocopa laure) نام یک گونه از زیرخانواده امپراتوریان است.
نیسان کیکس

Motor vehicle
| نیسان کیکس | نیسان کیکس |
| --- | --- |
نیسان کیکس اس‌آر ۲۰۲۱ (پی۱۵، کانادا): نیسان کیکس اس‌آر ۲۰۲۱ (پی۱۵، کانادا)
دید کلی: دید کلی
شرکت: نیسان
تولید: ۲۰۱۶–اکنون
بدنه و شاسی: بدنه و شاسی
کلاس: کراس‌اوور اس‌یووی کامپکت کوچک (بی)
شکل بدنه: ۵ در اس‌یووی
طرح‌بندی: موتور جلو-محور جلو
نیسان کیکس (ژاپنی: 日産・キックス, هپبورن: Nissan Kikkusu؟) یک کراس‌اوور اس‌یووی کامپکت کوچک است که توسط نیسان از سال ۲۰۱۶ تولید می‌شود. این کراس‌اوور ابتدا به عنوان یک خودروی مفهومی با همین نام معرفی شد و اولین بار در نمایشگاه بین‌المللی خودرو سائوپائولو در سال ۲۰۱۴ به نمایش درآمد. نیسان ادعا کرده که در طراحی این خودروی مفهومی از خیابان‌های برزیل الهام گرفته شده است. در حال حاضر، نام کیکس برای دو خودروی مشابه استفاده می‌شود که بر روی پلت فرم‌های مختلف با ابعاد مختلف ساخته شده است.
نیسان کیکس برای اولین بار از پاییز سال ۱۴۰۳ با مدل ۲۰۲۳ در سامانه یکپارچه خودرو های وارداتی در ایران عرضه شد.
کیکس مبتنی بر پلت فرم وی در سال ۲۰۱۶ با کد شاسی پی۱۵ در سائوپائولو، برزیل عرضه شد. این خودرو با همکاری ستاد طراحی نیسان در آتسوگی، ژاپن، نیسان دیزاین آمریکا (NDA) در سن دیگو، کالیفرنیا و نیسان دیزاین آمریکا ریودوژانیرو طراحی شده است. کیکس سپس به تدریج در سراسر آمریکای جنوبی عرضه شد و بعد از آن در سال ۲۰۱۸ به‌عنوان جایگزین مدل جوک در بازار ایالات متحده و کانادا عرضه شد.
کیکس مبتنی بر پلت‌فرم بی۰ در ۲۲ ژانویه ۲۰۱۹ با کد شاسی دی۱۵ در هند معرفی شد. این شرکت اعلام کرد که این وسیله نقلیه برای کاهش هزینه‌های تولید بر روی این پلت‌فرم ساخته شده است. در نتیجه، کمی بزرگتر از کیکس مبتنی بر پلت‌فرم وی است و فاصله بین دو محور آن مشابه نسل اول داچیا داستر و رنو کپچر مبتنی بر پلت‌فرم بی۰ است.
بازار جهانی (پی۱۵؛ ۲۰۱۶)

Motor vehicle
| نیسان کیکس (پی۱۵) | نیسان کیکس (پی۱۵) |
| --- | --- |
نیسان کیکس اس‌وی ۲۰۱۸ (پی۱۵، ایالات متحده): نیسان کیکس اس‌وی ۲۰۱۸ (پی۱۵، ایالات متحده)
دید کلی: دید کلی
تولید: ۲۰۱۶–اکنون
مدل سال: ۲۰۱۸–اکنون (آمریکای شمالی)
مونتاژ: برزیل: ریسندی مکزیک: آگوئاسکالینتس (نیسان مکزیکانا، ای۱) چین: گوانگ‌ژو (دانگ‌فنگ موتور کورپوریشن) تایوان: میائولی تایلند: استان ساموت پراکان
طراح: بوسون هوانگ، هیرن پتل
بدنه و شاسی: بدنه و شاسی
سکو: پلت‌فرم وی نیسان
خودروهای وابسته: نیسان آلمرا نیسان میکرا
پیشرانه: پیشرانه
موتور: بنزینی: ۱٫۵ لیتری HR15DE آی۴ ۱٫۶ لیتری HR16DE آی۴ بنزینی هیبرید: ۱٫۲ لیتری HR12DE e-Power آی۳ (فقط ژنراتور)
موتور الکتریکی: EM57‌های پاور ۹۶ کیلووات (۱۲۹ اسب بخار؛ ۱۳۱ اسب بخار متری), ۲۶۰ نیوتن متر (۱۹۰ پوند-فوت) AC3 سنکرون (ئی-پاور) EM47‌های پاور ۱۰۰ کیلووات (۱۳۴ اسب بخار؛ ۱۳۶ اسب بخار متری), ۲۸۰ نیوتن متر (۲۱۰ پوند-فوت) AC3 سنکرون (ئی-پاور، تایلند)
جعبه‌دنده: ۵ سرعتهٔ دستی متغیر پیوسته ایکس-ترونیک تک سرعته ضریب مستقیم (ئی-پاور)
پیشرانهٔ هایبرید: سری هیبریدی (ئی-پاور)
باتری: 1.57–2.06&nbsp;kWh باتری یون‌لیتیم پاناسونیک (ئی-پاور)
ابعاد: ابعاد
فاصله بین محورها: ۲٬۶۱۰–۲٬۶۲۰ میلیمتر (۱۰۲٫۸–۱۰۳٫۱ اینچ)
درازا: ۴٬۲۹۵–۴٬۳۰۵ میلیمتر (۱۶۹٫۱–۱۶۹٫۵ اینچ)
پهنا: ۱٬۷۶۰ میلیمتر (۶۹٫۳ اینچ)
بلندی: ۱٬۵۹۰ میلیمتر (۶۲٫۶ اینچ)
وزن خالص: ۱٬۱۰۹–۱٬۱۶۴ کیلوگرم (۲٬۴۴۵–۲٬۵۶۶ پوند) ۱٬۳۴۰–۱٬۳۵۰ کیلوگرم (۲٬۹۵۴–۲٬۹۷۶ پوند) (ئی-پاور)
گاه‌شمار: گاه‌شمار
پیشین: نیسان جوک (آمریکا و آسیا) نیسان لیوینیا سی-گیر/ایکس-گیر (چین و تایوان)
نیسان کیکس که در ابتدا به عنوان یک کانسپت در سال ۲۰۱۴ رونمایی شد، در تابستان ۲۰۱۶ در سراسر برزیل به نمایش گذاشته شد تا بازی‌های المپیک تابستانی را که نیسان حامی اصلی آن بود، تبلیغ کند. فروش این کراس‌اوور در بازار چین در ژوئیه ۲۰۱۷ در چین آغاز شد و در آن بازار جایگزین مدل لیوینا سی-گیر شد.
کیکس در آمریکای شمالی اولین بار در ۲۹ نوامبر ۲۰۱۷ در نمایشگاه خودرو لس آنجلس رونمایی شد و قرار بود فروش آن در ژوئن ۲۰۱۸ آغاز شود. این خودرو که از مکزیک وارد می‌شد، جایگزین جوک شد و همچنین به‌طور غیرمستقیم جای ورسا نوت به عنوان یک هاچ‌بک ساب کامپکت در منطقه را گرفت. کیکس در دسامبر ۲۰۱۷ در غرب آسیا عرضه شد.
کیکس دارای یک سیستم صوتی با صفحه لمسی استاندارد با بلوتوث برای تماس‌های هندزفری و پخش صدای استریو بی‌سیم، و همچنین یکپارچه سازی USB و نمایشگر دوربین پشتیبان عقب است. مدل‌های سطح بالا همچنین دارای سیستم سرگرمی رسانه‌ای ارتقایافته ادغام گوشی‌های هوشمند کارپلی و اندروید اوتو، و همچنین سیستم صوتی تقویت‌شده ممتاز بوز است که دارای بلندگوهای کوچکی است که در پشت سری‌های جلویی نصب شده‌اند.
نیسان کیکس اس‌آر ۲۰۲۰ (پی۱۵، ایالات متحده)
نیسان کیکس اس‌آر ۲۰۲۰ (پی۱۵، ایالات متحده)
نیسان کیکس ۱٫۵ ۲۰۱۸ (پی۱۵، چین)
بازار جهانی (پی۱۵؛ ۲۰۱۶) > کیکس ئی-پاور

در ۱۵ مه ۲۰۲۰، کیکس ئی-پاور در تایلند عرضه شد. این مدل که فقط در تایلند تولید می‌شود، ظاهری به‌روز شده با دماغه و چراغ‌های عقب بازسازی شده دارد. کیکس ئی-پاور از ترکیبی از یک موتور ۳ سیلندر ۱٫۲ لیتری HR12DE و یک موتور الکتریکی EM57 بهره می‌برد که چرخ‌های جلو را به حرکت درمی‌آورد، و آن را به یک سری هیبریدی و بدون قابلیت پلاگین تبدیل می‌کند. کیکس ئی-پاور همچنین در ۲۴ ژوئن ۲۰۲۰ در ژاپن معرفی و در ۳۰ ژوئن ۲۰۲۰ در آنجا عرضه شد. این خودرو همچنین در سنگاپور در ۹ ژوئیه ۲۰۲۰، در اندونزی در ۲ سپتامبر ۲۰۲۰، در فیلیپین در ۱۲ اوت ۲۰۲۲، و در ویتنام در ۲ نوامبر ۲۰۲۲ عرضه شد. عرضه آن برای بازار مکزیک در تاریخ ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۱ اعلام شد تا شصتمین سالگرد حضور نیسان در بازار مکزیک جشن گرفته شود.
نیسان کیکس ئی-پاور ایکس ۲۰۲۰ (پی۱۵، ژاپن)
نیسان کیکس ئی-پاور وی‌ال ۲۰۲۰ (پی۱۵، تایلند)
نمای داخلی
موتور نیسان HR12DE با موتور الکتریکی EM47
بازار جهانی (پی۱۵؛ ۲۰۱۶) > فیس‌لیفت ۲۰۲۱

یک نسخه به‌روز شده از کیکس استاندارد در دسامبر ۲۰۲۰ نشان داده شد. نمای جلویی شبیه به کیکس ئی-پاور که قبلاً عرضه شده بود، با جلوپنجره بزرگ‌تر و چراغ‌های LED ساخته شده بود. طراحی عقب به‌روزرسانی‌های جزئی را دریافت کرد، بیشتر در سپر. در داخل، کیکس ۲۰۲۱ ارتقاهایی از جمله دسته وسط، صفحه نمایش لمسی بزرگتر و ترمز دستی الکترونیکی دریافت کرد. ادغام تلفن هوشمند Apple CarPlay و Android Auto استاندارد است. سطوح تریم و پیشرانه بدون تغییر هستند. سیستم تعلیق کیکس ۲۰۲۱ که دارای یک پایه مستقل جلو با کمک فنرهای دو لول عقب است نیز مشابه مدل قبلی ۲۰۲۰ است. کیکس به‌روز شده در فوریه ۲۰۲۱ در آمریکای شمالی و در ژوئیه ۲۰۲۱ در خاورمیانه به فروش رسید.
2021 Kicks SV (P15، ایالات متحده آمریکا، فیس لیفت)
کیکس اس‌وی ۲۰۲۱ (پی۱۵، ایالات متحده، فیس‌لیفت)
بازار جهانی (پی۱۵؛ ۲۰۱۶) > موتورها

کیکس به موتور بنزینی ۱٫۶ لیتری HR16DE نیسان مجهز شده است که با ورسا مشترک است. این موتور ۱۲۵ اسب بخار (۱۲۷ اسب بخار متری؛ ۹۳ کیلووات) قدرت و ۱۵۵ نیوتن متر (۱۱۴ پوند-فوت؛ ۱۶ کیلوگرم متر) گشتاور تولید می‌کند. نیسان این موتور را برای دریافت رتبه مصرف سوخت آژانس حفاظت محیط زیست ایالات متحده آمریکا ۳۱ مایل بر گالون آمریکایی (۱۳٫۲ کیلومتر بر لیتر؛ ۷٫۶ لیتر بر ۱۰۰ کیلومتر) در شهر و ۳۶ مایل بر گالون آمریکایی (۱۵٫۳ کیلومتر بر لیتر؛ ۶٫۵ لیتر بر ۱۰۰ کیلومتر) در بزرگراه رتبه‌بندی می‌کند. نسخه چینی و تایوانی از موتور بنزینی چهار سیلندر ۱٫۵ لیتری HR15DE نیسان استفاده می‌کند.
نسخه ئی-پاور از موتور سه سیلندر بنزینی ۱٫۲ لیتری HR12DE با قدرت ۷۸ اسب بخار (۷۹ اسب بخار متری؛ ۵۸ کیلووات) در ۵۴۰۰ دور در دقیقه و ۱۰۳ نیوتن متر (۷۶ پوند-فوت؛ ۱۱ کیلوگرم متر) گشتاور در ۴۴۰۰ دور در دقیقه به عنوان یک ژنراتور برای باتری ۱٫۵۷ کیلووات ساعتی واقع در زیر صندلی‌های جلو استفاده می‌کند. خود این خودرو از یک موتور الکتریکی EM57 با ۱۲۷ اسب بخار (۱۲۹ اسب بخار متری؛ ۹۵ کیلووات) قدرت و ۲۶۰ نیوتن متر (۱۹۲ پوند-فوت؛ ۲۷ کیلوگرم متر) گشتاور نیرو می‌گیرد.