stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
زید بن علی
یاران زید

عبداللّه بن شبرمة بن طفیل؛ او قاضی و شاعری توانا و مورد احترام مردم و از فقهاء و محدثین بود.
اعمش سلیمان بن مهران کوفی کاهلی؛ او یکی از بزرگان شیعه و از مورد اعتمادهای آنهاست.
سلیمان بن خالد؛ او همان کسی است که با اجازه جعفر صادق در جنگ همراه زید شرکت کرده بود.
منصور بن معتمر؛ علامه حلی در «خلاصة الرجال» گوید: این مرد از اصحاب محمد باقر است. وی مذهب زیدیه را داشت و از فرقه ابتریه است. اما ابن قتیبه در کتاب «معارف» او را از رجال شیعه می‌داند.
مسعد بن کدام؛ وی از راویان حدیث است و در کتاب کافی، باب «مجالسة العلماء»، حدیثی از محمد باقر نقل کرده است.
یزید بن ابی زیاد؛ او مردی فاضل و از راویان و محدثین است و از جمله داعیان وی بود که مردم شهر رقه را به نهضت زید دعوت کرد و جمعیت کثیری به او پیوستند.
قیس بن ربیع؛ از جمله دانشمندانی است که با زید بیعت کرد امّا به یاری او نرفت.
ابوحصین، عثمان بن عاصم؛ او از فقهای معروفی بود که با زید بیعت کرد. ابوحصین، قیس بن ربیع را به خاطر آنکه با زید بیعت کرده و به یاریش نرفت، بسیار سرزنش نمود.
حجاج بن دینار؛ او از جمله فقها و بزرگان بود که به نهضت زید پیوست.
هارون بن سعد عجلی کوفی؛ او از بزرگان و فقهای کوفه بود که به زید پیوست.
محمّد بن عبدالرحمن؛ وی از فقهای معروف بود و منصب قضاوت کوفه را داشت.
زبید بن حارث بن عبدالکریم امامی؛ او از بزرگان و محدثین کوفه بود.
هلال بن خباب؛ او از فقها و محدثین بود و در مداین، قاضی بود.
ابوهاشم زمانی؛ نام وی یحیی بن دینار، و از اهل واسط است، او به اعتراف ابوحنیفه، از فقهای بزرگ بود که به زید پیوست. منصور بن معتمر از او روایت دارد، ابن جبان وی را از مورد اعتمادهای عامه می‌داند. او در سال ۱۴۲ ق درگذشت.
هاشم بن زید؛ او از بزرگان شیعه است که مورد اعتماد اهل سنت نیز می‌باشد.
سلمة بن کهیل؛ ابوالفرج اصفهانی، او را در شمار فقهای همراه زید نام می‌برد، و ابوحنیفه به فقاهت و دانش او اعتراف داشت.
عبدة بن کثیر جرمی؛ او نیز از دانشمندان معروف عراق بود و از جانب زید به طرف خراسان رفت تا مردم را با هدف زید آشنا سازد.
حسن بن سعد؛ او هم از فرستادگان زید بود.
سفیان ثوری؛ از جمله کسانی است که به زید گروید و با او بیعت کرد. بعضی می‌گویند او مسلک زیدیه را برای خویش انتخاب نمود.
یاران زید > دعوت از ابوحنیفه

ابوحنیفه، علوم و معارف اسلامی را به مدت بیش از دو سال در محضر زید در کوفه دریافت می‌کرد، زید، نامه‌ای را به‌وسیلهٔ فضل بن زبیر برای ابوحنیفه فرستاد و او را به کمک خود و جهاد ضد حکومت بنی امیه دعوت نمود.
یاران زید > محاصره مردم کوفه در مسجد

در مقاتل الطالبین آمده است: «زید شب را به صبح رساند در حالی که تمام کسانی که به وی پیوستند در طول شب پیش، تنها ۲۱۸ تن پیادهٔ تیرانداز بودند! پس زید بن علی پرسید: سبحان الله! پس بقیهٔ مردم کجا هستند؟ گفتند آنها را در مسجد محاصره کرده‌اند. زید گفت: نه به خدا این عذر پذیرفته شده‌ای نخواهد بود برای کسی که با ما بیعت کرده است….
یاران زید > محاصره مردم در مسجد

یوسف بن عمر به حکم بن صلت پیام داد که مردم کوفه را در مسجد محاصره کند و درهای مسجد و بازار را ببندد و از خانه‌هایشان برای آنان غذا ببرند تا اینکه کسی نتواند از چنگ ما فرار کند و به زید بپیوندد؛ و دستور داد موقعی که مردم در مسجد زندانی شدند، مخفیگاه زید را محاصره کنند و او را دستگیر نمایند و….
یاران زید > در جستجوی زید

مأموران خانه به خانه به جستجوی زید پرداختند امّا اثری از وی نیافتند آنان خیال می‌کردند زید در خانه معاویة بن اسحاق فرزند زید بن حارثه یکی از یاران وفادارش باشد امّا این خانه را هم گشتند و زید را نیافتند؛ زیرا آن شب زید و یارانش از شهر خارج شده بودند و در بیابان به سر بردند. از آن ۴۰ هزار نفری که با او بیعت کرده‌اند تنها ۲۱۸ تن به گرد او جمع شدند و همه خود را برای فردا و روز جنگ و مرگ آماده کردند.
یاران زید > تعداد یاران زید

بعضی تعداد آنان را ۱۵۰ مرد جنگی می‌دانند.
و در بعضی روایات عدد آنان، ۲۱۸ نفر آمده است و زید از این بابت نگران بود چون او انتظار داشت همه آنان که با او دست بیعت دادند به کمک او بشتابند.
برخی هم تعداد ۵۰۰ نفر را نقل کرده‌اند. لشکر دشمن بیش از دوازده هزار نفر بودند.
یاران زید > کشته‌شدن زید بن علی

در ساعات پایانی روز پنجشنبه که دومین روز جنگ زید و یارانش بود، بسیاری از آن‌ها کشته شده بودند اما کمی بعد زید و یارانش با حمله‌ای غافلگیرانه خود را به قلب سپاه امویان رساندند و آنان را تا محله «بنی‌سلیم» تعقیب کردند. «عباس بن سعد مزنی» فرمانده لشکر دشمن از یوسف کمک خواست و او عده‌ای از تیراندازان ماهر را به حمایت آنان فرستاد اما در نهایت در میانه جنگ تیری به پیشانی او اصابت کرد و مجروح شد. گفته شده این تیر را یکی از غلامان یوسف بن عمر به نام «راشد» انداخته بود. برخی هم گفته‌اند که «سلیمان بن کیسان کلبی» آن را رها کرده بود.
یاران زید بدن وی را که از اسب به زمین افتاده بود را از میدان نبرد دور کردند؛ و او را برای معالجه و استراحت به خانه یکی از اصحابش به نام «حران بن ابی کریمة» در قسمت بازار نزدیک «سکة البرید» بردند.
برخی هم گویند، او را به خانه‌ای به نام (دارالحوارین) در نزدیکی سبخه حمل کردند.
برای مداوای وی پزشکی را آوردند ولی پزشک گفت اگر تیر را بیرون بیاوریم وی زنده نمی‌ماند. زید گفت: مرگ برای آسان‌تر است از این حالتی که در آن هستم. پس طبیب با کلبتین (انبری که با آن دندان می‌کشند)، تیر را از پیشانی او بیرون کشید. همان لحظه‌ای که تیر را بیرون کشیدند، او هم درگذشت.
درگذشت زید در روز جمعه ۲۵ محرم سال ۱۲۱ قمری است. وی در آن هنگام ۴۲ سال داشت.
رویدادهای پس از درگذشت

امویان پس از جنگ بر کوفه مسلط شدند و تلاش زیادی می‌کردند تا بدن زید را یافته و سر آن را جدا کنند و برای خلیفه بفرستند.
رویدادهای پس از درگذشت > دفن بدن

یاران زید برای اینکه بدن به دست آن‌ها نیفتد به دنبال راهی بودند بعضی گفتند: زره آهنین را به تن او می‌پوشانیم تا بدن سنگین شود، آنگاه آن را به امواج آب‌های فرات می‌سپاریم تا به قعر آب فرورود.
برخی دیگر گفتند بهتر است که سر او را از بدنش جدا سازیم تا شناخته نشود و بدن را میان دیگر کُشته‌شدگان رها سازیم. امّا یحیی بن زید این نظر را رد کرد.
دیگری گفت: بهتر است بدن را تا «عباسیه» ببریم و در آنجا دفنش کنیم، این سخن پذیرفته شد، و همه تصمیم گرفتند از تاریکی همان شب استفاده کنند و بی‌صدا بدن را دفن کنند.
آنان بدن را به آرامی کنار جوی آبی بردند و آب را بستند و در وسط جوی قبری حفر کردند و پس از دفن بدن و خاک ریزی روی آن، آب را از روی آن عبور دادند تا دشمن به هیچ وجه متوجه بدن نگردد.
رویدادهای پس از درگذشت > یافتن قبر

در هنگام دفن، یک غلام جوان، ناظر دفن کردن بدن بود و او به طمع جایزه صبح زود نزد حکم بن صلت رئیس شرطه کوفه و معاون یوسف بن عمر رفت و سرگذشت دفن بدن را گزارش داد و دشمنان زید را به محل قبر راهنمایی کرد.
یوسف بن عمر، دستور داد یکی از نزدیکانش به نام (خراش بن حوشب) با دیگری قبر را نبش کردند و جسد را بیرون آوردند و حجاج بن قاسم، بدن زید را با ریسمانی روی شتر بسته و به دارالاماره برد.
نصر بن قابوس می‌گوید:
من دیدم بدن زید را که بر شتری حمل می‌کردند و آن را با طنابی بسته بودند و به تن او یک پیراهن زرد رنگ هروی (هراتی) بود، آنگاه بدن را در کنار در قصر پائین انداختند، بدن زید همانند کوه بر زمین قرار گرفت. آنگاه یوسف بن عمر دستور داد سر زید را از بدنش جدا ساختند و آن را برای هشام بن عبدالملک به شام فرستادند، آنگاه بدن زید را در کنار بدن یاران دیگرش در کنار کوفه به دار زدند.
پس از اینکه جسد زید و چند تن از یارانش را به دار زدند یوسف بن عمر، چند نفر نگهبان کنار دار گماشت تا شبانه روز مراقب بدن باشند، مبادا کسی شبانه آن را برباید و دفن کند.
رویدادهای پس از درگذشت > سوزاندن بدن

بنی امیه برای آنکه حیثیت از دست رفتهٔ خود را بازیابند و همچنین برای ترساندن مردم، بدن زید بن علی را مدت‌ها بر چوبهٔ دار باقی گذاردند. سخنان در این‌باره بسیار است. از سخنان محدثین و تاریخ‌نویسان، شش گفتار به‌دست می‌آید که از یک سال و چند ماه آغاز شده و به شش سال هم می‌رسد. در سال ۱۲۵ قمری «ولید بن یزید» به یوسف بن عمر استاندار عراق نامه‌ای نوشت و دستور داد بدن زید را آتش بزنند. او هم مردی را به نام «خراش بن حوشب» را مأمور ساخت تا بدن زید را از دار پائین آورد و آن را بسوزاند و خاکسترش را با قایقی به رود فرات ریخت. آنگاه مردم را مخاطب خویش قرار داد و گفت: ای اهل کوفه، به خدا سوگند من این کار را کردم تا ذرات بدن او را همراه آب و نانتان بخورید.
رویدادهای پس از درگذشت > سر زید در شام

یوسف بن عمر، استاندار عراق، سر زید را قبل از دار زدن از بدن جدا کرد و بعضی گویند با سرهای چند تن از اصحاب زید، برای خلیفه اموی، هشام بن عبدالملک به شام فرستاد، هشام به آن کس که حامل سر زید بود، ده هزار درهم جایزه داد. آنگاه دستور داد سر زید را در دروازه شام بر بلندی نصب کنند به طوری که نظر عابرین را به خود جلب نماید.
رویدادهای پس از درگذشت > سر زید در مدینه

هشام بعد از مدتی سر زید را برای «محمّد بن ابراهیم بن هشام» والی خود در مدینه فرستاد.
برخی می‌گویند وی قبل از هر چیز دستور داد سر زید را به خانه خواهرش زینب ببرند و آن را به دامن او بیفکنند، آنگاه سر را برگردانند.
آنگاه یک شبانه روز سر زید را نزدیک قبر محمد نصب کرد.
رویدادهای پس از درگذشت > سر زید در مصر

والی مدینه باز وحشت داشت مبادا شورشی شود، سر را به دستور هشام به مصر فرستاد و آن را در مسجد جامع مصر نصب نمودند.
کندی در کتاب «الامراء» می‌نویسد:
«در سال ۱۲۲ قمری روز یکشنبه دهم جمادی‌الثانی ابوالحکم بن ابی الابیض قیسی والی مصر، سر زید را به مسجد آورد و آن را در مقابل دیدگان مردم نصب نمود و سخنرانی کرد.» امّا مردم مصر آن سر را شبانه دزدیدند و در مسجدی به نام «محرس الحضی» با احترام دفن نمودند.
مصریان سر زید را در محراب مسجد دفن کردند و آنجا را زیارتگاه خویش قرار دادند مردم کم و بیش از محل دفن سر آگاه شده و به آنجا می‌رفتند و به عبادت و دعا می‌پرداختند؛ و این جایگاه را در سال ۵۲۵ قمری به دستور «امیر افضل» برای پیدا کردن سر زید خراب کردند و به جستجو پرداختند تا آنکه سر را در محراب مسجد یافتند.
«فخر الدین ابوالفتوح زیدی» در آن عصر خطیب و پیشوای مصر بود و از جمله کسانی بود که سر زید را دیده بود، گفته شده است که وی اثری به اندازه یک درهم در پیشانی زید مشاهده کرد (گویا این اثر تیری بود که در جنگ به پیشانی او اصابت نمود یا آنکه اثر سجده او بوده است که در روایتی به آن اشاره شد)، خطیب مصر سر را خوشبو و معطر ساخت و آن را به منزل خویش برد؛ و پس از تعمیر مسجد آن را به محل خود برگردانده و در آنجا دفن نمود و هم‌اکنون این محل در محراب مسجد، زیارتگاه مردم مصر است.
زیارتگاه

برای زید دو زیارتگاه است که سالانه جمعیت زیادی از شیعیان و علاقه‌مندان به آنجا می‌روند. یکی در مصر که سر زید در آنجا دفن شده است و دیگری در عراق است و در کُناسه کوفه است. آنجا همان مکانی که بدن زید را به دار زدند و سپس آن را آتش زدند.
سید مهدی قزوینی (متوفی ۱۳۰۰ق) در کتاب «فلک النجاة» می‌گوید:
«مشهدی که فعلاً محل زیارتگاه زید است، محل دار زدن و سوزاندن بدن زید می‌باشد.
محمد حرزالدین در کتاب «مراقد المعارف» می‌گوید:
«زیارتگاه زید در حدود دو فرسخی جنوب شرقی قریه (کفل) است و این قول را دیگران نیز تأیید کرده‌اند.
امامت زید

از آغاز که امامت زید بن علی به وسیلهٔ برخی تبلیغ می‌شد، علمای بزرگ اثنی عشری، با این عقیدهٔ مخالفت کردند. اما روایت‌های ضعیفی وجود دارد که امامان اثنی‌عشری، زید بن علی را نکوهش کرده و از او خرده می‌گیرند که البته همهٔ این روایت‌ها به وسیلهٔ بزرگان علم حدیث، مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته و این اشکالات در آن‌ها یافته شده:
اکثراً از نظر سند ضعیف‌اند.
با اینکه یک روایت صحیح وجود دارد، ولی همگی روایات معرض عنه می‌باشند و کسی به آن عمل نکرده است.
این روایات، معارضند با روایات زیادی که در مدح و ستایش زید رسیده و می‌توان ادعای تواتر معنوی کرد.
بر فرض ضعف اسناد همه روایات مدح، عمل اصحاب و تمسک علمای بزرگ شیعه از قدما تا متاخرین و معاصرین، منجر به ضعف سند آن است.
بر فرض درستی اخبار مذمّت، اکثر آن‌ها حمل بر تقیه شده است.
از همه مهم‌تر، بنی امیه و سپس بنی عباس برای لکه‌دار کردن نهضت‌های اسلامی عصر خویش مخصوصاً قیام‌های علویان، روایاتی جعلی و ساختگی به نام مشاهیر اصحاب ائمه درست می‌کردند و در میان مردم پخش می‌کردند، تا مبادا مسلمانان مخصوصاً شیعیان تحت تأثیر این جنبش‌ها قرار گیرند و راه آنان را پیش گیرند و از آن طرف خود را نیز در مقابل این قیام، تبرئه می‌کردند.
شیخ مفید در ارشاد می‌گوید: بسیاری از شیعیان به امامت زید معتقدند و علت پیدایش این عقیده این شد که زید در موقع قیام می‌گفت من شما را به (رضای آل محمّد) دعوت می‌کنم، مردم خیال می‌کردند مقصود از رضای آل محمّد خود او است و حال آنکه زید این اراده را نداشت چون او به مقام و مرتبه و امامت برادر و برادر زاده‌اش محمد باقر و جعفر صادق اعتراف و اقرار داشت.
مامقانی می‌گوید: عقیده عده‌ای نسبت به امامت زید به فریب شیطان است، با وجودی که خود زید این عقیده را نفی می‌کرد، و قائل به امامت فرزند برادرش جعفر صادق بود.
در «کفایة الاثر» است که: اگر کسی بگوید: به اینکه زید بن علی روایات و نصوص وارده را در حق ائمه معصوم شنیده بود و معتقد به آن بود چرا با شمشیر قیام کرد؟ و دعوی امامت برای خویش داشت؟ و با جعفر صادق اظهار مخالفت نمود؟ و حال آنکه می‌دانست جعفر صادق دارای مقام ارجمند و محلی شریف و جایگاهی رفیع است، و صلاح امت را می‌داند و نزد خاص و عام به علم و دانش و زهد مشهور است، می‌گوییم: این سخن را جز انسان معاند و ستیزه‌جو نمی‌گوید، حاشا که زید چنین پنداری داشت.
قاضی نوراللّه شوشتری صاحب کتاب «احقاق الحق» گفته است: تحقیق این است که زید بن علی مدعی امامت نبود و او معتقد بود که مستحق امامت و خلافت، در زمان او برادرزاده‌اش جعفر صادق می‌باشد.
ادوارد ویلیام وست

ادوارد ویلیام وست (به انگلیسی: Edward William West) (زادهٔ ۱۸۲۴- مرگ ۱۹۰۵) مهندس پژوهنده، خاورشناس و ترجمه‌گر متن‌های مزدیسنا و اهل انگلستان بود. او دانش‌اموختهٔ کینگز کالج لندن بود. او پنج جلد از متن‌های پهلوی را برای ماکس مولر در پروژهٔ کتاب‌های مقدس شرقی -که میان سال‌های ۱۸۸۰ تا ۱۸۹۷ به چاپ رسید-فراهم آورد.
بخش کوچصفهان

بخش کوچصفهان یکی از بخش‌های شهرستان رشت در استان گیلان در شمال ایران است.
کوچصفهان یکی از ولایات قدیمی گیلان به‌شمار می‌آید که به استناد کتاب «نزهت‌القلوب» به فرمان اردشیر بابکان مؤسس سلسله ساسانیان بنا شده است. این شهر در گذشته دور به نام‌های بهمش، بهمنش، کوچ‌خان و کوچستان نامیده می‌شده است.
تاریخ کوچصفهان با توجه به این که حدود ۱۷۳۰ سال قدمت دارد متأثر از تاریخ گیلان است. با مطالعه تاریخ دوران ملوک‌الطوایفی گیلان، معلوم می‌شود که کوچصفهان موقعیت نظامی ویژه‌ای در گیلان «بیه‌پس» داشته و از این جهت مورد حمله مغول قرار گرفته است.
الجایتو سلطان در یازدهم ذیحجه سال ۷۰۶ هجری قمری به این منطقه حمله کرد و خرابی زیادی به بار آورد، که این خرابی به موقعیت تجاری و اقتصادی کوچصفهان لطمه زد ولی پس از مدتی این شهر توانست اهمیت نظامی و تجاری خود را بازیابد و در سال ۸۸۱ هجری قمری مرکز سپاه گیلان «بیه‌پس» شود.
در تقسیمات کشوری سال ۱۳۱۶ کوچصفهان بخشی از شهرستان رشت به‌شمار آمد.
تاریخ کوچصفهان

میر ظهیرالدین ترکیب این نام را از دو جزء «کوچک» و «اصفهان» می‌داند. در زمان عبدالفتاح فومنی گوراب جور جزء خاک کوچصفهان بوده است. از کوچصفهان قدیم و محل آن اطلاعی که داریم این است که فعلاً نزدیک بازار کوچصفهان کنونی محلی به نام «کهنه کوچصفهان» معروف است که می‌گویند، دهکدهٔ بزرگی بوده، سربازان و جنگجویان کوچصفهان از سایر لشکریان بیه پس بهتر و بالاتر بودحمدالله مستوفی مؤلف کتاب نزهه القلوب که در سال ۷۳۰ هجری قمری تألیف یافته است. کوچصفهان را از ساخته‌های اردشیر بابکان دانسته است، وی می‌نویسد: «از شهرستان‌های معروف گیلان می‌توان اسفهبد، رشت، تولم، شفت، گسکر، کوچصفهان، کوتم، تیمجان، نسیر و لاهیجان را نام برد که همگی از اقلیم چهارم و بر کنار دریای خزر واقع شده‌اند [۳]
خاندان سنی مذهب اسمعیل‌وند در کوچصفهان حکومت می‌کرد و مناطق لشت نشا و خشک بیجار و قسمت شمال شرقی منطقهٔ فعلی موازی را شامل می‌گردید. در زمان فتح گیلان توسط اولجاتیو از جانب قوای مغول غارت شد تا این که فرمانروای آن سالوک که به خاطر شجاعتش به این نام معروف شده بود، مجبور گردید انقیاد و فرمانبرداری خود را اعلام دارد.
آخرین فرمانروای کوچصفهان که از خاندان اسمعیل وند بود، امیره مسعود پسر نوع پاشا پسر سالوک بود که پدرش در سال ۷۶۸ هجری قمری (برابر با ۷–۱۳۶۶ میلادی) درگذشت و خود وی نیز اندکی بعد به وسیلهٔ سیدعلی کیا از متصرفات خویش بیرون رانده شد. آنگاه کوچصفهان زیر سلطهٔ سادات لاهیجان قرار گرفت و بعداً عامل عمدهٔ کشمکش‌های میان فرمانروایان فومن لاهیجان گردید [۴]
(امیره اسحق] حاکم فومن [به علت شافعی بودن اهالی، این سرزمین را جزء خاک بیه پس می‌دانست، جنگ‌های زیادی در محل کدوبن میان لشکریان بیه‌پس و بیه پیش بر سر اراضی کوچصفهان روی داد. در سال ۹۴۵ هـ.ق، خان احمدخان لاهیجی کوچصفهان را جزء خاک بیه پیش آورد. این عمل دیری نپایید زیرا شاه تهماسب او را دستگیر کرد و ابتدا در قلعهٔ قهقهه و سپس در قلعه اصطخر پارس زندانی کرد. اواخر ه‌اند. عبدالفتاح فومنی در بیان وقایع سال ۹۴۲ هـ.ق می‌نویسد:
«لتأم و سپاهی کوچصفهان بر تمامی سپاه و لتأم الکای بیه پس بر حسب شوکت و استطاعت تفوق در جهان دارد [۵][پیوند مرده]
مکنزی در سفرنامهٔ شمال (۱۸۵۸ میلادی) بلوک کوچصفهان را شامل هفت محله می‌داند که محصول ابریشم آن در سال حدود هزار من شاهی است.
مطابق با منابع تاریخی می‌توان مدعی شد که پیدایش این شهر به دوره ساسانیان مربوط می‌باشد. یکی از دلایلی که این اسم را برایش در نظر گرفتند این است که در دوره صفویه پایتخت ایران اصفهان بود و از آنجایی که شهر کوچصفهان در وضعیت مأموریتی مانند آن بود، این اسم که ترکیبی از «کوچه» و «اصفهان» است را برایش در نظر گرفتند.
«کوچه» در زبان محلی به معنی کوچک است و در کل معنی این شهرستان یعنی اصفهان کوچک می‌باشد. زمانی که رضاشاه به گیلان لشکرکشی کرد، کوچصفهان یکی از مناطقی بود که سپاه او در آنجا اردو زد.
معاصر[ویرایش]

کوچصفهان در زمان لشکرکشی رضاشاه به گیلان یکی از مناطقی بود که سپاه او در آن جا اردو زد. این شهر بعداز انقلاب اسلامی در چند دهه اخیر رشد چشمگیری یافت، کمربندی و طرح جامع شهری ابعاد شهر را گسترش داد، فضای سبز، ساختمان‌های جدید، گسترش شبکهٔ راه‌ها دورنمای خوبی را در پیش روی این شهر نهاد. تأسیس برخی از شرکت‌ها و کارخانجات تولیدی و جذب بخشی از نیروهای کار در منطقه سبب توسعه و پیشرفت منطقه گردید.
جنگل و درختان

منطقه سرسبز کوچصفهان پوشیده از سبزه، خزه، درختچه و درختان انبوه است. درختان این ناحیه عبارتند از:
توسکا، ازگیل، گردو، آلو، آزاد، انار، انجیر، صنوبر، به، پلت، کاج، توت، گلابی وحشی، سیب، شاه بلوط، تمشک، بید، افرا، گیلاس و …
جانداران

حیوانات این منطقه عبارتند از:
چهارپایان اهلی:گاو، اسب، گوسفند، میش، سگ، گربه و گاومیش و نوعی موش سینه سفید که نسبتاً دراز اندام و ظریف است که به محلی به ان گنج بانو گویند و معروف است که در اطراف دفینه‌ها لانه می‌کند.
پرندگان اهلی:مرغ، اردک، غاز، بوقلمون
پرندگان دیگر:قوش (الغ)، باز، بلبل، قرقاول (تورنگ)، توکا، تولک، تیهو، جغد، قدجقه (جینجیره)، چارخو، چوب پا (نوعی اردک)، چنگر، گنجشک (چیشنک یا چی چی نی)، پرستو (حاج جاجی)، خوتکا، دارکوب، خوبوسه (نوعی بلبل)، درنا، دم جنبانک (دم بلاسکونه)، بلدرچین، سار، سرت، راب ایشکن (نوعی بلدرچین)، سبزقبا (یاکریم)، کلاغ (سیا کلاچ)، شاهین، سینه سرخ، قره قوش، غاز وحشی (شلخت)، شانه به سر، قرقی (واشک)، زاغچه (کشکرت)، کبوتر، گپر، هفت رنگ، زلوزن و…
خزندگان:لاک پشت، خرچنگ، زالو، مارمولک، سوسمار، مار
تقسیمات کشوری

بخش کوچصفهان
دهستان‌ها شامل دهستان بلسبنه b∂l∂sb∂n∂ به مرکزیت روستای بلسبنه
دهستان کنارسر k∂nâr.s∂r به مرکزیت روستای کنارسر.
شهرها:
کوچصفهان
بزرگ‌ترین بخش شهرستان رشت می‌باشد. شهر دیگر لولمان نام دارد
موقعیت جغرافیایی

کوچصفهان در مسیر جاده‌کناره واقع است و راه رشت ـ رامسر از مرکز آن می‌گذرد. علاوه بر مرکز کوچصفهان بعضی از قرای تابع این بخش نیز با توجه به قرار گرفتن در مسیر جاده از موقعیت ارتباطی مناسبی برخوردارند.
این بخش از شمال به بخش لشت نشاء زیباکنار، خشکبیجار و خمام محدود است. از جنوب به سنگر، دیلمان و به بخش مرکزی لاهیجان، از شرق به بخش مرکزی آستانه اشرفیه وسپیدرود از غرب به بخش مرکزی رشت محدود است، بدین ترتیب کوچصفهان بر سر چهار راه اصلی و فرعی قرار گرفته است [۶]
مکان‌نگاری[ویرایش][پیوند مرده]

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | لشت نشا | خشکبیجار | خمام |  |
|  | آستانه اشرفیه  و سفیدرود |  | رشت |  |
|  | آستانه اشرفیه  و سفیدرود |    کوچصفهان     | رشت |  |
|  | آستانه اشرفیه  و سفیدرود |  | رشت |  |
|  | آستانه اشرفیه  و سفیدرود | آستانه اشرفیه و سفیدرود | سنگر |  |
اقتصاد

در کوچصفهان کشاورزی اساس و زیربنای تمامی امور است. ۸۰درصد جمعیت این شهر ساکن روستاها هستند و زندگی آن‌ها رابطه مستقیمی با بخش کشاورزی دارد و ۲۰درصد بقیه هم که ساکن شهر هستند بیشتر به مشاغل بازرگانی مشغولند و امرارمعاش آنان هم بستگی به اوضاع کشاورزی این بخش دارد؛ لذا کشاورزی اساس و زیربنای اقتصاد کوچصفهان است،
تولیدات کشاورزی

در کوچصفهان بسیاری از محصولات کشاورزی تولید می‌شود که مهم‌ترین آن برنج است و در تمامی روستاهای کوچصفهان کشت می‌شود. برنج‌هایی که در کوچصفهان کشت می‌شود از نوع صدری، هاشمی، بینام و خزر است که در اقصی‌نقاط کشور بازار دارد.
گوجه سبز و تخمه آفتاب گردان ، ازگیل ،پرتقال، ازگیل ژاپنی ،بالنگ ، گردو، نارنگی ،آلو، تمشک سیاه، انار، انجیر، به، توت، گلابی وحشی، خرمالو، سیب، شاه بلوط، تمشک ،زرشک، گیلاس ،نارنج از مرکبات معروف این منطقه هستند که در بازار دیگر شهرهای گیلان به فروش می‌رسد. کاشت سبزی در روستاهای کوچصفهان معمول است.
تولید نهال صنوبر و درخت صنوبر نیز در این منطقه رواج دارد
نخود، لوبیا و باقلا، از حبوب مهمی هستند که در کوچصفهان کشت می‌شوند و از انواع سبزی‌های می‌توان به کاهو، اسفناج، سیر، پیاز، هویج، گوجه‌فرنگی، تره، جعفری و فلفل اشاره کرد که از این میان پیاز، سیر و گوجه‌فرنگی اهمیت بیشتری دارند. در این منطقه پرورش کرم ابریشم سابقه طولانی دارد، در گذشته کوچصفهان یکی از مراکز مهم پرورش کرم ابریشم گیلان بوده است.
از دوره صفویه که پرورش کرم ابریشم در ایران به علت بروز بیماری ویژه کرم ابریشم (پیرین) و بی‌توجهی مردم و حکمرانان وقت به تدریج رو به افول گذاشت، پرورش کرم ابریشم در این بخش نیز از رونق افتاد تا اینکه در سال‌های اخیر توجه به آن فزونی گرفت.
گویند کوچصفهان از زمان صفویه به این نام خوانده شد و علت اصلی آن حاصلخیزی این منطقه بود که به اصفهان کوچک (در آن زمان پایتخت ایران بود) یا کوچک اصفهان ملقب شد. به علت اینکه کوچک به لهجه محلی کوچ گفته می‌شود، اینجا را کوچ اصفهان نامیده‌اند.
آب و هوا

هوای کوچصفهان از نوع هوای معتدل مدیترانه‌ای همراه با نم و رطوبت است، اختلاف درجه حرارت روز و شب در تابستان و زمستان زیاد نیست و اعتدال هوا به قولی در خلق و خوی نرمش‌پذیر و آرام مردم مهربان این منطقه تأثیری نیکو دارد.
در کوچصفهان زمستان بارانی تر از تابستان است. این منطقه به وسیله Köppen and Geiger به Csa طبقه‌بندی شده است در کوچصفهان میانگین سالانه دما ۱۵٫۸ سانتی گراد است. در سال میانگین میزان بارش به ۱۳۱۴ میلی‌متر می‌رسد.
آب و هوا در کوچصفهان سرد نیست و عموماً گرم و معتدل است. میزان بارندگی در کوچصفهان حتی در خشک‌ترین ماه سال نیز زیاد است. برطبق سامانهٔ طبقه‌بندی اقلیمی کوپن، آب و هوا بر اساس Cfa طبقه‌بندی می‌شود. در رشت میانگین سالانه دما ۱۵٫۸ سانتی گراد است. میزان بارش سالانه در حدود ۱۳۵۹ میلی‌متر است.
در جولای میزان بارش در کمترین حد خود قرار دارد که میانگین آن ۴۱ میلی‌متر است. بیشترین میزان بارش در اکتبر رخ می‌دهد که میانگین آن ۲۳۶ میلی‌متر است.
با دمای میانگین ۲۴٫۷ درجه ساانتی گراد، آگوست گرم‌ترین ماه سال است. کمترین میانگین دما در سال در فوریه است که در حدود ۷٫۱ درجه سانتی گراد است.
جدول آب و هوا کوچصفهان

|  | January | February | March | April | May | June | July | August | September | October | November | December |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Avg. Temperature (°C) | ۷٫۲ | ۷٫۱ | ۹٫۲ | ۱۳٫۵ | ۱۹٫۱ | ۲۲٫۴ | ۲۴٫۶ | ۲۴٫۷ | ۲۱٫۸ | ۱۷٫۷ | ۱۳ | ۹٫۱ |
| Min. Temperature (°C) | ۲٫۸ | ۲٫۹ | ۵٫۶ | ۹٫۲ | ۱۴٫۱ | ۱۷٫۳ | ۱۹٫۶ | ۱۹٫۷ | ۱۷٫۲ | ۱۳٫۴ | ۸٫۴ | ۴٫۵ |
| Max. Temperature (°C) | ۱۱٫۶ | ۱۱٫۴ | ۱۲٫۹ | ۱۷٫۸ | ۲۴٫۱ | ۲۷٫۶ | ۲۹٫۷ | ۲۹٫۸ | ۲۶٫۴ | ۲۲ | ۱۷٫۶ | ۱۳٫۸ |
| Avg. Temperature (°F) | ۴۵٫۰ | ۴۴٫۸ | ۴۸٫۶ | ۵۶٫۳ | ۶۶٫۴ | ۷۲٫۳ | ۷۶٫۳ | ۷۶٫۵ | ۷۱٫۲ | ۶۳٫۹ | ۵۵٫۴ | ۴۸٫۴ |
| Min. Temperature (°F) | ۳۷٫۰ | ۳۷٫۲ | ۴۲٫۱ | ۴۸٫۶ | ۵۷٫۴ | ۶۳٫۱ | ۶۷٫۳ | ۶۷٫۵ | ۶۳٫۰ | ۵۶٫۱ | ۴۷٫۱ | ۴۰٫۱ |
| Max. Temperature (°F) | ۵۲٫۹ | ۵۲٫۵ | ۵۵٫۲ | ۶۴٫۰ | ۷۵٫۴ | ۸۱٫۷ | ۸۵٫۵ | ۸۵٫۶ | ۷۹٫۵ | ۷۱٫۶ | ۶۳٫۷ | ۵۶٫۸ |
| Precipitation / Rainfall (mm) | ۱۳۶ | ۱۰۷ | ۱۱۲ | ۷۲ | ۴۴ | ۴۵ | ۴۱ | ۷۳ | ۱۷۲ | ۲۳۶ | ۱۷۱ | ۱۵۰ |
بین خشک‌ترین و مرطوب‌ترین ماه سال، تفاوت میزان بارش ۱۹۵ میلی‌متر است. تغییر در دما در طول سال به میزان ۱۷٫۶ درجه سانتی گراد است.[۷]
جاذبه‌های گردشگری

پل تاریخی مورغانه پورد (که به معنای پل تخم‌مرغی) در روستای لاله دشت در خیابان شهید رحیم‌زاده از توابع دهستان بلسبنه کوچصفهان بر روی نهر نورود، در نزدیکی جاده امروزی رشت – لاهیجان واقع گردیده و ظاهراً از آثار دوره صفویه یا قاجاریه است. طول پل با احتساب دنباله آن در کنار روخانه ۳۶ متر، عرض آن (با احتساب جان پناه‌ها) ۴ متر و حداکثر ارتفاع آن تا سطح آب حدود ۴۰/۵ متر است [۸]
همچنین پل خشتی پل گیشه دمرده - عروس مرده- در روستای جیرسرا دهستان بلسبنه همانند نامش عروسی باستانی از دوران قاجار می‌باشد [۹]
حمام قدیمی از دوره قاجاریه این بنا در روستای بالا محله رشت آباد می‌باشد [۱۰]
امامزاده سیدقاسم چولاب
امامزاده سیدقاسم در روستای چولاب از توابع بخش کوچصفهان شهرستان رشت است، و در کیلومتر ۲۲ بزرگراه رشت به لاهیجان واقع است. روستای چولاب حدود ۶ کیلومتر با شهر آستانه اشرفیه و ۷ کیلومتر با شهر کوچصفهان فاصله دارد.
بقعه سید غریب، که در گویش محلی به غریب بقعه معروف است از دگر مناطق گردشگری لولمان در بخش کوچصفهان می‌باشد.
از جاذبه‌های طبیعی گردشگری کوچصفهان می‌توان به منطقه ای که «لات» معروف است اشاره کرد. لات در گویش محلی به معنای ساحل رودخانه می‌باشد. این منطقه به واسطه گذر رود سپیدرود دارای جذابیت و زیبائی خاصی است. هرچند که به دلیل بعضی از مشکلات از جمله عدم مدیریت صحیح و عدم تخصیص بودجه لازم این منطقه به صورت طبیعی رها گردیده ولی منطقه زیبائی است که در صورت رسیدگی صحیح می‌تواند به یکی از قطبهای گردشگری تبدیل گردد. سفیدرود از این منطقه می‌گذرد و منطقه لولمان را از روستاهای دهستان چهارده جدا می‌کند و تنها راه ارتباطی بین دهستان چهارده و لولمان پل الزهرا می‌باشد خود این پل و آن منطقه ای که پل قرار دارد نیز داری طبیعت بسیار زیبا و گردشگر پذیر می‌باشد.
جمعیت

بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت بخش کوچصفهان شهرستان رشت در سال ۱۳۸۵ برابر با ۴۹۳۳۳ نفر بوده است.[۱۲]
گروهایی قومی

بخش کوچصفهان گیلک‌نشین هستند. گیلک‌ها از اقوام باستانی گیلان بوده‌اند که در مناطق جلگه‌ای مستقر بوده‌اند. اما در کنار گیلک‌ها معدودی از مهاجران مانند کردهای تبعیدی نیز ساکن اند که در روستای پشکه زندگی می‌کنند.
زبان

مردم کوچصفهان گیلک هستند و به لهجه بیه پسی (خۊرخۊسی) از زبان گیلکی سخن می‌گویند.