روزشمار جنگ جهانی اول در ایران

جدول زیر وقایع جنگ جهانی اول در ایران را از آغاز حملهٔ آلمان به روسیه در ۹ مرداد ۱۲۹۳ تا ۱۱ آذر ۱۳۰۰ و کشته‌شدن میرزاکوچک‌خان جنگلی دنبال می‌کند. برای اطلاعات بیشتر مقالهٔ ایران در جنگ جهانی اول را ببینید.
| ۱۹۱۴ میلادی | ۱۹۱۴ میلادی |
| --- | --- |
۵ مرداد ۱۲۹۳ مطابق با ۲۸ ژوئیه ۱۹۱۴: آغاز جنگ جهانی اول با حملهٔ آلمان به روسیه
۱۲ مرداد: حمله انگلستان به آلمان
۲۵ مرداد ۱۲۹۳: مستوفی الممالک به ریاست وزرایی منصوب شد
۲۷ مرداد ۱۲۹۳: وودرو ویلسون رئیس جمهور آمریکا، آمریکا را بی‌طرف اعلام کرد
۹ آبان ۱۲۹۳: اعلام بی‌طرفی ایران از سوی احمدشاه قاجار
۹ آبان ۱۲۹۳: ارتش انگلیس، متشکل از سربازان انگلیسی و هندی، با اعلام هدف حفظ امنیت میدان‌های نفتی و پالایشگاه آبادان، در جنوب ایران استقرار یافت
۱۲ آبان ۱۲۹۳: صدور مواد غذایی به خارج از ایران به علت شیوع قحطی ممنوع اعلام شد
۱۶ آبان ۱۲۹۳: روستاییان خوزستان برای دفاع در مقابل نیروهای انگلیسی اعلام آمادگی کردند
۳۰ آبان ۱۲۹۳: بصره به تصرف انگلیسی‌ها درآمد
۱۳ آذر ۱۲۹۳: آغاز دوره سوم مجلس شورای ملی در تهران
۱۹۱۵ میلادی: ۱۹۱۵ میلادی
دی ۱۲۹۳: کارکنان اروپایی شرکت نفت ایران و انگلیس برای محافظت در برابر نیروهای عثمانی و عشایر مخالف، از اهواز و آبادان به خرمشهر منتقل شدند
۱۱ دی ۱۲۹۳: عثمانی به بصره حمله کردند
۱۱ دی ۱۲۹۳: عثمانی به خاک ایران حمله کرد
۱۲ دی ۱۲۹۳: تبریز و ارومیه به تصرف ارتش عثمانی درآمد
۲۴ دی ۱۲۹۳: ویلهلم واسموس آلمانی با هدف تبلیغ و تحریک خوانین عشایر علیه متفقین به بوشهر رفت
۲۸ دی ۱۲۹۳: پیمان ۱۹۱۵ میان روسیه و انگلستان بسته شد که مطابق آن ایران به دو منطقه نفوذ تقسیم می‌شد و هزینه‌های ارتش متفقین به دوش ایران می‌افتاد
۴ بهمن ۱۲۹۳: ارتش روسیه به ایران حمله کرد قوای خود را در مرزهای شمالی مستقر ساخت
۶ بهمن ۱۲۹۳: سپاه روس و عثمانی در تبریز و ارومیه درگیر شدند
۸ بهمن ۱۲۹۳: سپاه عثمانی از قوای روس شکست خورد و آذربایجان به تصرف روس‌ها درآمد
۱۶ بهمن ۱۲۹۳: انبارهای شرکت نفت توسط اعراب باوندی تخریب شد و صدور نفت قطع گردید
۲۵ بهمن ۱۲۹۳: محمدحسن میرزا (ولیعهد) به فرمانفرمایی آذربایجان منتصب شد
۳ اسفند ۱۲۹۳: امیر حشمت با رهبری عشایر مخالف متفقین، برای ورود به کرمانشاهان تلاش کرد
۱۲ اسفند ۱۲۹۳: عشایر مخالف انگلستان با اعراب تحت فرمان شیخ خزعل وارد درگیری شدند
۱۷ اسفند ۱۲۹۳: کنسول آلمان در بوشهر توسط نیروهای انگلیسی بازداشت شد و تلاش‌های ناموفق برای دستگیری واسموس انجام گرفت
۲۰ اسفند ۱۲۹۳: مستوفی الممالک از ریاست وزرایی استعفا داد و میرزا حسن خان مشیرالدوله جایگزین او شد
اسفند ۱۲۹۳: حفر چاه‌های جدید نفتی با تلاش شرکت نفت و با وجود جنگ جهانی در حال پیشرفت بود
۹ فروردین ۱۲۹۴: علمای شیعه نجف علیه نیروهای متفقین فتوای جهاد دادند
۱۰اردیبهشت ۱۲۹۴: مشیرالدوله از مقام ریاست وزرایی استعفا داد
۱۲اردیبهشت ۱۲۹۴: عین‌الدوله به نخست‌وزیری رسید
۲۱ خرداد ۱۲۹۴: عشایر تنگستان به واحد نظامی انگلیس در بوشهر حمله کردند
۱۱ تیر ۱۲۹۴: عین‌الدوله استعفا داد
مرداد - شهریور ۱۲۹۴: عشایر تنگستان و گروه رئیس علی دلواری به مواضع نیروهای نظامی انگلستان حمله کردند
۵ مرداد ۱۲۹۴: مستوفی الممالک دوباره به ریاست وزرایی منصوب شد
۱۳ مرداد ۱۲۹۴: سربازان روس به سوی تهران حرکت کردند
۱۹ مرداد ۱۲۹۴: ارتش انگلیس بوشهر را اشغال کرد ژاندارمری خلع‌سلاح شد
۲۱ مرداد ۱۲۹۴: نیروهای انگلیس به روستای دلوار حمله و آن را تخریب کردند
۱۱ شهریور ۱۲۹۴: رئیس علی دلواری به دست نیروهای انگلیسی کشته شد
۹ آبان ۱۲۹۴: قانون سربازگیری تصوب شد
۱۴ آبان ۱۲۹۴: قیمت گندم افزایش یافت و به علت خرید غله توسط ارتش انگلستان قحطی در سیستان شایع شد
۲۰ آبان ۱۲۹۴: کمیته دفاع ملی تشکیل شد. مذاکرات مجلس برای انتقال پایتخت از تهران به اصفهان آغاز گردید.
۲۳ آبان ۱۲۹۴: احمد شاه از انتقال پایتخت از تهران به اصفهان انصراف داد
۱۵ آذر ۱۲۹۴: محاصرهٔ الکوت در بین‌النهرین از سوی نیروهای عثمانی آغاز شد
۲۲ آذر ۱۲۹۴: مجلس شورای ملی منحل شد
۲۶ آذر ۱۲۹۴: ساوه توسط ارتش روسیه به تصرف درآمد و کمیته دفاع ملی از قم به اصفهان رفت
۱ دی ۱۲۹۴: مستوفی الممالک استعفا داد و عبدالحسین میرزا فرمانفرما به ریاست وزرایی درآمد
۱۹۱۶ میلادی: ۱۹۱۶ میلادی
۱۴ دی ۱۲۹۴: قم و کاشان توسط ارتش روس به تصرف درآمدند
۱۴ دی ۱۲۹۴: کمیته دفاع ملی از اصفهان به سوی کرمانشاه حرکت کرد
۱۵ دی ۱۲۹۴: قوای ملی ایران (کمیته دفاع ملی) با ارتش روس درگیر شدند
۲۵ دی ۱۲۹۴: قوای ملی در درگیری پراکنده در غرب ایران از ارتش روس شکست خورد
۳ اسفند ۱۲۹۴: کمیته دفاع ملی به قصر شیرین عقب نشینی کرد
۴ اسفند ۱۲۹۴: کرمانشاه، آخرین مقر کمیتهٔ دفاع ملی، به تصرف ارتش روس درآمد
۱۰ اسفند ۱۲۹۴: فرمانفرما از ریاست وزرایی استعفا داد
۱۱ اسفند ۱۲۹۴: نظامیان انگلیس به جنوب ایران وارد شدند و تفنگچیان جنوب ایران معروف به پلیس جنوب تشکیل شد
۱۳ اسفند ۱۲۹۴: سپهدار تنکابنی به سمت ریاست وزرایی درآمد
۹ اردیبهشت ۱۲۹۵: نیروهای انگلیسی تحت محاصره در الکوت در برابر ارتش عثمانی تسلیم شدند
۱۰ اردیبهشت ۱۲۹۵: کمیته دفاع ملی در قصر شیرین منحل شد هیئت مدافعان وطن تشکیل گردید
۱۵ اردیبهشت ۱۲۹۵: روس‌ها به قصر شیرین لشکرکشی کردند
۱۵ خرداد ۱۲۹۵: اعراب در حجاز شورش کردند
۱۰ تیر ۱۲۹۵: کرمانشاه به دست ارتش عثمانی و میلیون ایرانی افتاد ارتش روس از این شهر عقب‌نشینی کرد
۲۰ مرداد ۱۲۹۵: همدان توسط ارتش عثمانی به تصرف درآمد
۲۶ مرداد ۱۲۹۵: با پخش شایعهٔ ورود ارتش عثمانی به پایتخت، ارامنه از تهران گریختند
۱۰ شهریور ۱۲۹۵: کمیته مجازات تشکیل شد
۱۵شهریور ۱۲۹۵: روزنامه کاوه در برلین انتشار یافت
۱۹۱۷ میلادی: ۱۹۱۷ میلادی
۲۲۵ بهمن ۱۲۹۵: توافقنامه‌ای میان خوانین بختیاری و نمایندگان انگلستان امضا شد که طبق آن شیخ خزعل با آنان متحد و از منافع نفتی انگلیس در خوزستان حمایت می‌کرد
۲۸ بهمن ۱۲۹۵: میرزا اسماعیل خان، مدیر انبار غله دولتی، ترور شد
۱۷ اسفند ۱۲۹۵: حزب دمکرات آذربایجان به رهبری شیخ محمد خیابانی تشکیل شد
۱۷- ۲۰ اسفند ۱۲۹۵: بغداد به دست نیروهای انگلیس افتاد
۱۷ - ۲۱ اسفند ۱۲۹۵: نیکلای دوم، تزار روسیه، در پی انقلاب فوریه از سلطنت برکنار شد
۲۸ اسفند ۱۲۹۵: هیئتی به سرپرستی سید ضیاء طباطبایی برای گفتگو با دولت جدید انقلابی روسیه به پتروگراد اعزام شد
۱۷ فروردین ۱۲۹۶: ایالات متحده با اعلان جنگ علیه آلمان، به جنگ جهانی وارد شد
۱۰ خرداد ۱۲۹۶: علاء السلطنه به ریاست وزرایی منصوب شد
۱۷ خرداد ۱۲۹۶: میرزا محسن مجتهد به دست کمیته مجازات ترور شد
۱۵ تیر ۱۲۹۶: بندر عقبه به تصرف شورشیان عرب به رهبری لورنس عربستان درآمد
۱۶- ۱۷ آبان ۱۲۹۶: در پی انقلاب اکتبر، بلشویک‌ها در پتروگراد تبدیل به قدرت حاکم شدند.
۲۵ آذر۱۲۹۶: همهٔ عهدنامه‌های تزاری با ایران از سوی بلشویک‌ها لغو شد
۲ دی ۱۲۹۶: دولت جدید روسیه پیمان صلحی با آلمان امضا کرد
۱۹۱۸ میلادی: ۱۹۱۸ میلادی
۲۵ دی ۱۲۹۶: عین الدوله استعفا داد و مستوفی الممالک به ریاست وزرایی رسید
۸ بهمن ۱۲۹۶: فرستادهٔ دولت نوپای شوروی به تهران رسید
۸ بهمن ۱۲۹۶: شهرهای همدان، سنندج و آذربایجان از سوی قوای باقی‌ماندهٔ ارتش روسیه غارت شدند
۸ بهمن ۱۲۹۶: قحطی شیوع یافت و دمپختک میان مردم تهران توزیع شد
۲۹ بهمن ۱۲۹۶: وزارت امور خارجه ایران خواستار لغو پیمان ۱۹۰۷ و تخلیهٔ جنوب ایران توسط دولت انگلیس شد.
۹ اسفند ۱۲۹۶: مردم علیه دولت انگلستان در میدان توپخانهٔ تهران تظاهرات کردند
۹ اسفند ۱۲۹۶: همگی روزنامه‌های تهران و ولایات از سوی دولت توقیف شد
۱۲ اسفند ۱۲۹۶: پیمان صلح برست لیتوفسک میان آلمان و شوروی امضا شد
۱۶ اسفند ۱۲۹۶: با گسترش قحطی در کرمانشاه نانوایی‌ها غارت شدند
۸ فروردین ۱۲۹۷: بیماری تیفوس در شمال غرب و غرب ایران شیوع یافت
۱۲ فروردین ۱۲۹۷: چریک‌های دشتستانی و تنگستانی با ارتش انگلیس در جنوب فارس درگیر شدند
اردیبهشت ۱۲۹۷: عشایر قشقایی به شیراز وارد و به نیروی نظامی انگلیس حمله کردند
۱۶ اردیبهشت ۱۲۹۷: یهودیان ایرن برای پشت سر گذاشتن قحطی از آمریکا تقاضای کمک مالی کردند
۱ خرداد ۱۲۹۷: عشایر و ایلات فارس علیه نیروهای انگلیس مستقر در ایران قیام کردند
۲۷ خرداد ۱۲۹۷: گزارش کمک مالی ۱۵۰۰۰ دلاری آمریکا به یهودیان ایران منتشر شد
۱۵ مرداد ۱۲۹۷: برخی از اعضای کمیته مجازات دستگیر شدند
۴ شهریور - ۲۳ شهریور ۱۲۹۶: آخرین تهاجم عثمانی‌ها در جنگ نبرد باکو بود
شهریور - مهر ۱۲۹۷: بلغارستان و عثمانی با پذیرفتن شکست در جنگ جهانی تسلیم شدند
آبان ۱۲۹۷: اتریش تسلیم شد
آبان ۱۲۹۷: هیئت آمریکایی برای کمک به قحطی‌زدگان به ایران وارد شد
۲۲ آبان ۱۲۹۷: پایان جنگ اول جهانی اعلام شد
۱۰ آذر ۱۲۹۷: ارتش عثمانی از ایران خارج گردید
۱۹ آذر ۱۲۹۷: دولت انگلیس طی نامه‌ای استقلال دولت ایران را به رسمیت شناخت و قول داد که پیمان ۱۹۰۷ لغو شود و پلیس جنوب به دولت ایران واگذار گردد
۱۹۱۹ میلادی: ۱۹۱۹ میلادی
۱۴ دی ۱۲۹۷: طاعون و آنفولانزا در جنوب ایران شایع شد
۲۷ دی ۱۲۹۷: برگزاری کنفرانس صلح پاریس و بسته‌شدن پیمان ورسای بین متفقین و آلمان
اسفند ۱۲۹۷: ایران دعاوی خود را در کنفرانس صلح ورسای ارائه کرد
۱۷ مرداد ۱۲۹۸: پیمان ۱۹۱۹ میان انگلستان و دولت وثوق الدوله امضا شد
۱۹۲۰ میلادی: ۱۹۲۰ میلادی
۱۹ دی ۱۲۹۸: سازمان ملل متفق نخستین نشست خود را در لندن برگزار کرد
۱۹ فروردین ۱۲۹۹: تبریز به دست هواداران شیخ محمد خیابانی تصرف شد
۲۸ اردیبهشت ۱۲۹۹: ارتش سرخ شوروی به انزلی وارد شد نیروهای انگلیسی از رشت و منجیل و عقب‌نشینی کردند
۱۳ خرداد ۱۲۹۹: نیروهای میرزا کوچک خان جنگلی به رشت وارد شدند و حکومت جمهوری سوسیالیستی ایران را اعلام کردند
خرداد ۱۲۹۹: حزب کمونیست ایران تشکیل شد
ا تیر ۱۲۹۹: اولین کنگره حزب کمونیست ایران در انزلی تشکیل شد
۸ تیر ۱۲۹۹: دلیران تنگستان سرکوب شدند و شیخ حسین چاه‌کوتاهی توسط ارتش انگلیس در جنوب ایران کشته شد
تیر ۱۲۹۹: اجرای پیمان ۱۹۱۹ توسط مشیرالدوله به تعلیق درآمد
۱۹ مرداد ۱۲۹۹: دولت عثمانی مستقر در استانبول و متفقین پیمان سور را امضا کردند که از سوی کمالیست‌ها به رسمیت شناخته نشد
شهریور ۱۲۹۹: مخبرالسلطنه با مأموریت سرکوب قیام شیخ محمد خیابانی به آذربایجان رسید
۲۲ شهریور ۱۲۹۹: هواداران شیخ محمد خیابانی در تبریز شکست خوردند خودش به دست قوای دولتی کشته شد
۱۸ آذر ۱۲۹۹: ۳۰۰۰ کارگر هندی شرکت نفت ایران و انگلیس در منطقهٔ نفتی در اعتراض به شرایط کار و زندگی خود اعتصاب کردند
۱۹ آذر ۱۲۹۹: کارگران ایرانی به اعتصاب کارگران هندی پیوستند
۱۹۲۱ میلادی: ۱۹۲۱ میلادی
۳ اسفند ۱۲۹۹: رضا خان سردار سپه با هم‌دستی سیدضیاءالدین طباطبایی کودتا کردند
۲۳ اسفند ۲۹۹: کارگران هندی و ایرانی شرکت نفت در آبادان اعتصاب کردند
۱۳ فروردین ۱۳۰۰: کلنل پسیان، قوام السلطنه را دستگیر کرد و اموالش در خراسان به دستور سید ضیاءالدین طباطبایی مصادره شد
۲۵ اردیبهشت ۱۳۰۰: ارتش انگلیس از ایران خارج شد
۴ خرداد ۱۳۰۰: سید ضیاءالدین از ریاست دولت عزل شد و قوام السلطنه جای او را گرفت
۱۳ تیر ۱۳۰۰: صنعت نفت ایران با اعتصاب‌های گستردهٔ کارگری روبه‌رو شد
مرداد ۱۳۰۰: کلنل محمد تقی خان پسیان از دولت قوام السلطنه سرپیچی کرد
۱۷ شهریور ۱۳۰۰: بلشویک‌ها گیلان را ترک کردند
۹ مهر ۱۳۰۰: نیروی ژاندارم از کردهای قوچان شکست خورد و محمدتقی خان پسیان کشته شد
۱۱ آذر ۱۳۰۰: میرزا کوچک خان جنگلی در برف و کولاک کوه‌های گیلان درگذشت