stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
اثر زمین (خودرو)

در طراحی خودرو، اثر زمین (به انگلیسی: Ground effect) مجموعه‌ای از اثرات است که در آیرودینامیک خودرو برای ایجاد نیروی رو به پایین، به ویژه در خودروهای مسابقه مورد استفاده قرار می‌گیرد. این جانشین تمرکز غالب آیرودینامیکی قبلی بر روی منحنی‌سازی بوده است. مجموعه بین‌المللی فرمول یک و ایندی‌کارهای مسابقه آمریکایی از جلوه‌های زمینی در مهندسی و طراحی خود استفاده می‌کنند. به‌طور مشابه، آنها تا حدودی در سایر مجموعه‌های مسابقه نیز به کار می‌روند. با این حال در سراسر اروپا، بسیاری از سریال‌ها از مقررات (یا ممنوعیت کامل) استفاده می‌کنند تا اثربخشی آن را بر اساس دلایل ایمنی محدود کنند.
تئوری

در خودروهای مسابقه، هدف طراح افزایش نیروی رو به پایین و چسبندگی برای دستیابی به سرعت‌های بالاتر در پیچ است. مقدار قابل توجهی از نیروی رو به پایین با درک زمین به عنوان بخشی از سیستم آیرودینامیکی مورد نظر در دسترس است، از این رو «اثر زمین» نامیده می‌شود. از اواسط دهه ۱۹۶۰، نیروی رو به پایین به‌طور معمول در طراحی خودروهای مسابقه برای افزایش نیروی رو به پایین (که یک نوع اثر زمینی نیست) استفاده می‌شد. طراحان تلاش خود را برای درک جریان هوا در اطراف محیط، رکاب‌های بدنه و قسمت‌های زیرین خودرو به منظور افزایش نیروی رو به پایین با کشش کمتر نسبت به استفاده از باله تغییر دادند.
این نوع اثر زمین به راحتی با بیرون آوردن یک برزنت در یک روز بادخیز و نزدیک نگه داشتن آن به زمین نشان داده می‌شود: می‌توان مشاهده کرد که وقتی به اندازه کافی به زمین نزدیک شود، برزنت به سمت زمین کشیده می‌شود. این به دلیل معادله برنولی است. با نزدیک‌تر شدن برزنت به زمین، سطح مقطع موجود برای هوای عبوری بین آن و زمین منقبض می‌شود. این باعث می‌شود که هوا شتاب بگیرد و در نتیجه فشار زیر برزنت کاهش یابد در حالی که فشار روی آن تحت تأثیر قرار نگرفته است و با هم باعث ایجاد نیروی خالص رو به پایین می‌شود. همین اصول در مورد خودروها نیز صدق می‌کند.
اصل برنولی تنها جنبه مکانیک در تولید نیروی رو به پایین اثر زمین نیست. بخش بزرگی از عملکرد اثر زمین ناشی از استفاده از گران‌روی است. در مثال بالا، نه برزنت حرکت می‌کند و نه زمین. لایه مرزی بین دو سطح باعث کاهش سرعت هوای بین آنها می‌شود که اثر برنولی را کاهش می‌دهد. هنگامی که یک ماشین بر روی زمین حرکت می‌کند، لایه مرزی روی زمین مفید می‌شود. در چارچوب مرجع خودرو، زمین با سرعتی به سمت عقب حرکت می‌کند. همان‌طور که زمین حرکت می‌کند، هوای بالای خود را می‌کشد و باعث می‌شود که سریعتر حرکت کند.[dubious ] این اثر برنولی را افزایش می‌دهد و نیروی رو به پایین را افزایش می‌دهد. مصداق جریان کوئت است.
در حالی که چنین تکنیک‌های آیرودینامیکی تولید نیروی رو به پایین اغلب با اصطلاح «اثر زمین» نامیده می‌شوند، اما به‌طور دقیق نتیجه همان پدیده آیرودینامیکی مانند اثر زمین نیستند که در هواپیما در ارتفاعات بسیار پایین آشکار است.
پُرپوزینگ

اصطلاح پرپوزینگ (به انگلیسی: Porpoising) برای اولین بار در رقابت‌های فرمول یک ۲۰۲۲ مطرح شد. معنی آن حرکت خودرو به سمت بالا و پایین است که در نتیجه افزایش و کاهش ناگهانی نیروی گرانش (نیروی رو به پایین) حاصل می‌شود. پرپوزینگ اصطلاحی است که معمولاً برای توصیف یک خطای خاص در خودروهای مسابقه اثر زمین استفاده می‌شود. خودروهای مسابقه فقط برای بیش از یک دهه از بدنه خود برای ایجاد نیروی رو به پایین استفاده می‌کردند که خودروهای لوتوس ۷۸ و ۷۹ کالین چاپمن نشان دادند که اثر زمین در آینده فرمول یک توی این مرحله، آیرودینامیک زیر خودرو هنوز بسیار ضعیف شناخته شده بود تا این مشکل را ترکیب کند، تیم‌هایی که بسیار مشتاق به دنبال اثرات زمین بودند، تیم‌های بریتانیایی با بودجه ضعیف‌تر بودند. پول کمی برای آزمایش تونل باد صرف می‌شود و به سادگی از لوتوس‌های پیشرو (از جمله تیم‌های کاوهسن و مرزاریو) تقلید می‌کنند.[نیازمند منبع]
این منجر به تولید نسلی از خودروهایی شد که به همان اندازه با قوز طراحی شده بودند که با دانش کافی در مورد جزئیات دقیق طراحی شدند و آنها را به شدت حساس به زمین ساخت. همان‌طور که مرکز فشار روی ایرفویل‌های ساید پاد بسته به سرعت خودرو، وضعیت و فاصله از زمین حرکت می‌کرد، این نیروها با سیستم‌های تعلیق خودرو در تعامل بودند و خودروها به ویژه در سرعت‌های آهسته شروع به طنین انداز شدن می‌کردند و به جلو و عقب می‌چرخیدند - گاهی اوقات. کاملاً به صورت خشونت‌آمیز برخی از رانندگان از بیماری دریازدگی شکایت داشتند.[نیازمند منبع] این حرکت تکان دهنده، مانند یک گرازماهی که هنگام شنا با سرعت به داخل دریا می‌رود و خارج می‌شود، این مشکل را نام‌گذاری کردند. این ویژگی‌ها، همراه با سیستم تعلیق سخت، منجر به رانندگی بسیار ناخوشایند خودروها شد. جلوه‌های زمینی در اوایل دهه ۱۹۸۰ تا سال ۲۰۲۲ تا حد زیادی از فرمول یک ممنوع شد، اما خودروهای اسپورت گروه C و سایر خودروهای مسابقه همچنان از پرپوزینگ رنج می‌بردند تا اینکه دانش بهتر از جلوه‌های زمینی به طراحان اجازه داد تا این مشکل را به حداقل برسانند. جورج راسل در اولین تست پیش فصل در بارسلونا پیش از مسابقات فرمول یک فصل ۲۰۲۲ گفت که پرپوزینگ شدید می‌تواند منجر به مشکلات ایمنی شود و بعداً اظهار داشت که از درد قفسه سینه به دلیل پرپوزینگ شدید در طول جایزه بزرگ امیلیا رومانیا ۲۰۲۲ رنج می‌برد. در جایزه بزرگ آذربایجان ۲۰۲۲، لوییس همیلتون پس از مسابقه به دلیل پرپوزینگ زیاد و شدید به سختی از خودرو خارج شد.
پرونلو هوایرا-فورد، در دم بلند، پیکربندی سرعت بالا
پرونلو هوایرا-فورد
چاپارال ۲جی در گودوود تاریخی
عقب چاپارال ۲جی با اگزوزهای بزرگ فن مکش دوگانه
برابهام-آلفا بی‌تی۴۶بی از یک فن بزرگ برای کاهش فشار هوای زیر بدنه استفاده می‌کرد.
ناصر گیتی

ناصر گیتی (۱ شهریور ۱۲۹۳- بهار ۱۳۸۴) پزشک ایرانی و استاد دانشگاه تهران و دانشگاه ایران بود.
او برای نگارش کتاب فارماکولوژی پزشکی در سال ۱۳۴۵ برندهٔ جایزه سلطنتی کتاب سال شد.
ازدواج بین کاست‌ها در هند

ازدواج بین کاست‌ها در هند (انگلیسی: Inter-caste marriages in India)، به دلیل افزایش تحصیلات، اشتغال، پیشینه اقتصادی طبقه متوسط و شهرنشینی به تدریج مورد پذیرش قرار گرفته است. بر اساس سرشماری سال ۲۰۱۱، ۵٫۸ درصد از ازدواج‌ها در هند ازدواج‌های بین اقشاری بوده است.
در هند، ازدواج‌های بین اقشار به‌طور علنی توسط دولت مستقر تحت رهبری نارندرا مودی با ارائه تشویق‌های مالی به کسانی که با افراد طبقات پایین ازدواج می‌کنند، تشویق و حمایت می‌شد.
الکساندر الیزاروف

الکساندر الیزاروف (روسی: Александр Матвеевич Елизаров؛ زادهٔ ۷ مارس ۱۹۵۲) ورزشکار دوگانه اهل اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی بود. او در المپیک زمستانی ۱۹۷۶ در اینسبروک یک مدال طلا با تیم امدادی شوروی و یک مدال برنز انفرادی کسب کرد.
سامی رپو

سامی رپو (انگلیسی: Sami Repo; ۸ نوامبر ۱۹۷۱ – ) اسکی‌باز صحرانوردی اهل فنلاند بود.
نیکلاس ساوون-آیرا

نیکلاس ساوون-آیرا (انگلیسی: Nicolas Savant-Aira؛ زادهٔ ۳ نوامبر ۱۹۸۰) یک بازیکن تنیس روی میز اهل فرانسه است.
جسیکا لنگ

| جسیکا لنگ | جسیکا لنگ |
| --- | --- |
جسیکا لَنگ: جسیکا لَنگ
زادهٔ: ۲۰ آوریل ۱۹۴۹ ‏(۷۵ سال) کلاکت، مینه‌سوتا
ملیت: آمریکایی
پیشه: بازیگر
سال‌های فعالیت: ۱۹۷۶–اکنون
همسر(ها): میخاییل باریشنیکوف (۱۹۷۶–۱۹۸۲) سم شپارد (۱۹۸۲–۲۰۰۹)
فرزندان: سه فرزند
جوایز: جایزه اسکار بهترین بازیگر نقش اول زن سال ۱۹۹۴ جایزه اسکار بهترین بازیگر نقش مکمل زن سال ۱۹۸۲ جایزه امی سال ۲۰۰۹ جایزه گلدن گلوب بهترین بازیگر زن سال ۱۹۸۲ جایزه گلدن گلوب بهترین بازیگر زن فیلم درام سال ۱۹۹۴ جایزه گلدن گلوب بهترین نقش مکمل زن سال ۱۹۹۵ جایزه گلدن گلوب بهترین نقش مکمل زن سال ۲۰۱۱
جسیکا لَنگ (به انگلیسی: Jessica Lange) (زادهٔ ۲۰ آوریل ۱۹۴۹) هنرپیشهٔ برجسته تئاتر و سینمای آمریکایی است.
زندگی هنری

او در ۳۵ سال زندگی هنری‌اش، ۶ بار نامزد جایزهٔ اسکار شده و ۲ بار آن جایزه را از آن خود کرده‌است. نقش‌های معروف لَنگ در فیلم‌های فرانسیس (۱۹۸۲)، توتسی (۱۹۸۲)، رؤیاهای شیرین (۱۹۸۵)، آسمان آبی (۱۹۹۴) و باغ‌های خاکستری (۲۰۰۹) بوده‌اند.
گزیده فیلمشناسی > سینمایی

کینگ کُنگ (۱۹۷۶)
اینطور چیزها (۱۹۷۹)
چگونه بر هزینه‌های بالای زندگی غلبه کنیم (۱۹۸۰)
پستچی همیشه دو بار زنگ می‌زند (۱۹۸۱)
توتسی (۱۹۸۲)
فرانسیس (۱۹۸۲)
روستا (۱۹۸۴)
رؤیاهای شیرین (۱۹۸۵)
جنایت‌های دل (۱۹۸۶)
شمال دور (۱۹۸۸)
راب روی (۱۹۹۵)
جعبهٔ موسیقی (۱۹۸۹)
مردان ترک نمی‌کنند (۱۹۹۰)
تنگه وحشت (۱۹۹۱)
شب و شهر (۱۹۹۲)
آسمان آبی (۱۹۹۴)
اتوبوسی به نام هوس (۱۹۹۵)
گم شدن اشعیا (۱۹۹۵)
راب روی (۱۹۹۵)
هزار هکتار (۱۹۹۷)
سکوت (۱۹۹۷)
دخترعمو بت (۱۹۹۸)
سکوت (۱۹۹۸)
تیتوس (۱۹۹۹)
ملت پروزاک (۲۰۰۱)
نقابدار و ناشناس (۲۰۰۳)
ماهی بزرگ (۲۰۰۳)
گل‌های پرپر (۲۰۰۵)
نیا در بزن (۲۰۰۵)
جان‌سخت ۴ (۲۰۰۷)
بونویل (۲۰۰۸)
باغ‌های خاکستری (۲۰۰۹)
عهد (۲۰۱۲)
مخفیانه (۲۰۱۳)
قمارباز (۲۰۱۴)
جو وحشی (۲۰۱۶)
مارلو (۲۰۲۲)
مگالوپلیس (نامعلوم)
گزیده فیلمشناسی > تلویزیونی

گربه روی شیروانی داغ
داستان ترسناک آمریکایی: خانه قتل
داستان ترسناک آمریکایی: تیمارستان
داستان ترسناک آمریکایی: محفل
داستان ترسناک آمریکایی: نمایش عجایب
هوراس و پیت
داستان ترسناک آمریکایی: آخرالزمان
سیاستمدار
جوایز

۱۹۷۶ - کینگ کُنگ
برندهٔ جایزهٔ گلدن گلوب ستاره جدید سال
۱۹۸۲ - توتسی
برندهٔ اسکار بهترین بازیگر نقش مکمل زن
برندهٔ گلدن گلوب بهترین بازیگر نقش مکمل زن
۱۹۹۴ - آسمان آبی
برندهٔ اسکار بهترین بازیگر نقش اول زن
برندهٔ گلدن گلوب بهترین بازیگر نقش اول زن
۱۹۹۵ - اتوبوسی به نام هوس
برندهٔ گلدن گلوب بهترین بازیگر نقش اول زن
۲۰۱۲ - داستان ترسناک آمریکایی
برنده جایزه گلدن گلوب
وادی الذهب لکویره

مکان در 23x15px|border |alt=|link= مراکش23x15px|border |alt=|link= صحرای غربی
| وادی الذهب لکویره Oued Ed-Dahab-Lagouira وادی الذهب لکویرة | وادی الذهب لکویره Oued Ed-Dahab-Lagouira وادی الذهب لکویرة |
| --- | --- |
منطقه: منطقه
موقعیت وادی الذهب لکویره در مراکش: موقعیت وادی الذهب لکویره در مراکش
مختصات: ۲۳°شمالی ۱۵°غربی﻿ / ﻿۲۳°شمالی ۱۵°غربی﻿ / 23; -15: مختصات: ۲۳°شمالی ۱۵°غربی﻿ / ﻿۲۳°شمالی ۱۵°غربی﻿ / 23; -15
کشورها:  مراکش صحرای غربی
مرکز: داخله
حکومت: حکومت
 • فرماندار (والی): محمد صالح التامک
مساحت: مساحت
 • کل: ۵۰۸۸۰ کیلومتر مربع (۱۹۶۴۰ مایل مربع)
جمعیت (۲۰۰۴): جمعیت (۲۰۰۴)
 • کل: ۷۳۰۶۷
 • تراکم: ۱٫۴/کیلومتر مربع (۳٫۷/مایل مربع)
وادی الذهب لکویره (به عربی: وادي الذهب لكويرة) یکی از منطقه‌های مراکش بود که در منطقهٔ مورد مناقشهٔ صحرای غربی قرار دارد.
مراکش این منطقه را بخش جنوبی خود می‌داند اما جبهه پولیساریو و دیگر استقلال‌طلبان صحراوی معتقدند که صحرای غربی، بخشی از جمهوری دموکراتیک عربی صحراست. با وجود این سازمان ملل و برخی از دیگر کشورها، نه حق حاکمیت مراکش بر این منطقه را به‌رسمیت می‌شناسند و نه جمهوری خودخواندهٔ صحراوی را.
مساحت وادی الذهب لکویره ۵۰٬۸۸۰ کیلومتر مربع داشت و جمعیت آن در سال ۲۰۰۴ برابر با ۷۳٬۰۶۷ نفر بوده است.
مرکز این منطقه شهر ساحلی داخله است که پیشتر در زمان حکومت اسپانیایی‌ها Villa Cisneros نامیده می‌شد.
تقسیمات اداری

این منطقه شامل یک بخش و یک شهرستان به شرح زیر بود:
بخش اوسرد
شهرستان وادی الذهب
آنتونی کاکس (هنرپیشه)

| آنتونی کاکس | آنتونی کاکس |
| --- | --- |
زادهٔ: ۳۱ مارس ۱۹۵۸ ‏(۶۶ سال)
ملیت: ایالات متحده آمریکا
سال‌های فعالیت: ۱۹۸۰–اکنون
آنتونی کاکس (انگلیسی: Tony Cox؛ زادهٔ ۳۱ مارس ۱۹۵۸) هنرپیشه اهل ایالات متحده آمریکا است. وی از سال ۱۹۸۰ میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده‌است.
از فیلم‌هایی که وی در آن نقش داشته است می‌توان به کاپیتان ئی‌او، بیتل جوس، از بزرگ و قدرتمند، من، خودم و آیرین ، یک کریسمس نسبتاً عجیب و غریب، سکوت ژامبون‌ها، زیر رنگین‌کمان، عقب‌مانده تاریک و رسم سلحشور اشاره کرد.
لیسا ویتوتزی

لیسا ویتوتزی (ایتالیایی: Lisa Vittozzi؛ زادهٔ ۴ فوریهٔ ۱۹۹۵) ورزشکار دوگانه اهل ایتالیا است.
رامین ایراهیمف

رامین ایراهیمف (ترکی آذربایجانی: Ramin İbrahimov؛ زادهٔ ۲ ژوئیهٔ ۱۹۷۸) جودوکار پارالمپیک اهل جمهوری آذربایجان است. او موفق شد در بازی‌های پارالمپیک تابستانی ۲۰۱۲ به مقام اول برسد.
زندگی

رامین ایراهیمف در ۲ ژوئن سال ۱۹۷۸ در شهر ایجوان جمهوری شوروی سوسیالیستی ارمنستان متولد شد.
جایزه‌ها

به دستور الهام علی‌اف، رئیس‌جمهوری آذربایجان، مورخ ۱۶ فوریه سال ۲۰۱۱ به رامین ایراهیمف نشان ترقی اهدا شد.
به پایه دستور الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور آذربایجان، به تاریخ ۶ سپتامبر سال ۲۰۲۱، ازرامین ایراهیمف در پاس دست‌آوردهایش در بازی‌های پارالمپیک تابستانی ۲۰۲۰ و خدمتاش به پیشرفت ورزش آذربایجان با اهدای دیپلم افتخاری ریاست جمهوری آذربایجان تقدیر شد.
دن ایمرفال

دن ایمرفال (انگلیسی: Dan Immerfall؛ زادهٔ december ۱۴, ۱۹۵۵&#۱۶۰;(۱۹۵۵-۱۲-۱۴) (۶۹ سال)) اسکیت‌باز سرعت اهل ایالات متحده آمریکا است.
فتوسنتز

فرآیندی زیستی جهت تبدیل نور به انرژی شیمیایی.
طرحی از فتوسنتز در گیاهان. کربوهیدرات‌های تولیدشده در گیاه ذخیره یا توسط خود گیاه مصرف می‌گردد.
معادله کلی برای انواع مختلف فتوسنتز که در گیاهان رخ می‌دهد.
تصویری ترکیبی از توزیع جهانی فوتوسنتز، شامل فیتوپلانکتون‌ها و گیاهان خشکی. سرخ تیره و رنگ آبی-سبز، به ترتیب نشان‌دهندهٔ نواحی با فعالیت بالای فتوسنتزی در اقیانوس یا روی زمین می‌باشد.
فتوسنتز (به انگلیسی: Photosynthesis) فرایندی زیست‌شیمیایی است که در آن، انرژی نورانی (معمولا انرژی نور خورشید) توسط جانداران فتوسنتز کننده مانند گیاهان، جلبک‌ها و سیانوباکتری‌ها به انرژی شیمیایی لازم برای فعالیتشان تبدیل میشود. این جانداران از ترکیبات آلی درون سلولی برای ذخیره انرژی شیمیایی تولید شده‌ی حاصل از فتوسنتز استفاده می کنند.
کمابیش همهٔ جانداران روی زمین به فتوسنتز وابسته‌اند. معمولا از لغت فتوسنتز برای اشاره به فتوسنتز اکسیژنی (به انگلیسی: anoxygenic photosynthesis) استفاده میشود، در این نوع فتوسنتز اندام‌هایی مانند برگ که دارای سبزینه هستند، کربن دی‌اکسید، آب و نور را جذب کرده و به کلروپلاست می‌رسانند. طی واکنش‌هایی که درون کلروپلاست انجام می‌گیرد، این مواد به اکسیژن و کربوهیدرات‌ها تبدیل می‌شوند. همهٔ اکسیژن کنونی موجود بر روی زمین، فراوردهٔ فتوسنتز است. برخی از کربوهیدرات‌های مهم تولیدشده مانند گلوکز، می‌توانند به دیگر مواد آلی مانند لیپیدها، نشاسته، سلولز و پروتئین تبدیل شوند که برای تبدیل‌شدن به پروتئین، نیاز به نیتروژن دارند. ژان باپتیست ون هلمونت، یکی از نخستین آزمایش‌های مربوط به فتوسنتز را انجام داد.
همهٔ بخش‌های سبزرنگ گیاه، قادر به انجام عمل فتوسنتز هستند. مادهٔ سبز موجود در گیاهان که سبزینه یا کلروفیل نام دارد، آغازکنندهٔ واکنش‌های فتوسنتز است. فتوسنتز در اندام‌هایی که فاقد سبزینه هستند، انجام نمی‌گیرد. کلروپلاستها که در سلول‌های سبزینه‌دار گیاهان وجود دارند، محل استقرار مولکولهای سبزینه می‌باشند. سلول‌های برگ، بیشترین مقدار کلروپلاست را دارند و به‌همین دلیل، اندام اصلی فتوسنتز در گیاهان به‌شمار می‌آیند.
قدمت نخستین فتوسنتز به حدود ۳٫۵ میلیارد سال پیش بازمی‌گردد که در آن واکنش، از هیدروژن و سولفید هیدروژن الکترونی به‌جای آب استفاده شده‌است. حدود یک میلیارد سال پیش، آغازیان با سیانوباکتری‌ها هم‌زیستی کردند که حاصل آن، به وجود آمدن کلروپلاست در گیاهان امروزی است.
نیاکان آب‌هایی که به‌عنوان منبع الکترونها در فرایند فتوسنتز استفاده می‌شوند، سیانوباکتری‌های منقرض‌شده هستند. داده‌های زمین‌شناسی نشان می‌دهد که تاریخ این رویداد به دورهٔ نخست زمین‌شناسی، میان ۲٫۴۵ تا ۲٫۳۲ میلیارد سال پیش و حتی بسیار بیشتر از آن بازمی‌گردد.
پژوهشگران دانشگاه تل‌آویو در سال ۲۰۱۰ کشف کردند که زنبور سرخ آسیایی، با استفاده از رنگدانه‌های به‌نام زانتوپترین، نور خورشید را به برق تبدیل می‌کند. این شواهد علمی نشان داد که جانوران نیز در فتوسنتز درگیرند.
فرگشت

حدود ۳ میلیارد سال پیش، تنها ۰٫۰۴٪ هواکرهٔ زمین را اکسیژن پوشانده‌بود. هواکرهٔ آن زمان بیشتر از نیتروژن، بخار آب و کربن دی‌اکسید تشکیل شده‌بود. جاندارانی که در آن عصر می‌زیستند، تنها باکتری‌های بی‌هوازی بودند. باکتری‌هایی که بدون نیاز به اکسیژن، مواد آلی را به الکل یا اسید تبدیل می‌کنند و از این راه، انرژی خود را به‌دست می‌آورند. چنین باکتری‌هایی که در هوا می‌زیستند، هم‌اکنون نیز روی زمین فراوانند. حدود ۲٫۵ میلیارد سال پیش، جاندارانی که قادر به انجام عمل فتوسنتز بودند، روی زمین پدیدار شدند و هم‌زمان با رویداد بزرگ اکسیژنی آغاز به آزادسازی اکسیژن از آب کردند. تقریباً همهٔ اکسیژن هواکرهٔ کنونی، محصول فتوسنتز است.
گفته می‌شود که نخستین فتوسنتز در حدود ۳٫۵ میلیارد سال پیش رخ‌داده و در آن واکنش، از هیدروژن و سولفید هیدروژن الکترونی به‌جای آب استفاده شده‌است. سنگواره‌های یافت‌شده نمایان‌گر این هستند که فتوسنتز قدمتی ۳٫۴ میلیارد ساله دارد. حدود ۲٫۴ میلیارد سال پیش، سیانوباکتری‌ها با آزادسازی اکسیژن، ظاهر زمین را به‌طور دائم تغییر دادند. حدود یک میلیارد سال پیش، آغازیان با سیانوباکتری‌ها هم‌زیستی کردند که حاصل آن، به وجود آمدن کلروپلاست در گیاهان امروزی است.
معادله شیمیایی فتوسنتز به‌شکل زیر است:
۶CO۲ + ۶H۲O + Light → C۶H۱۲O۶ + ۶O۲
اکسیژن + گلوکز → نور + آب + کربن دی‌اکسید
فرگشت > هم‌زیستی و منشأ کلروپلاست

بسیاری از آبزیان از جمله مرجانها، اسفنج‌ها و شقایق‌های دریایی با جلبک‌هایی که عمل فتوسنتز را انجام می‌دهند، رابطهٔ هم‌زیستی دارند. این هم‌زیستی احتمالاً به‌دلیل کالبدشناسی سادهٔ این جانداران می‌باشد. علاوه بر این، چندی از نرم‌تنان با کلروپلاست جلبک‌ها هم‌زیستی دارند و غذای آن را در بدن خود ذخیره می‌کنند. تغذیه از این جلبک‌ها، نیاز نرم‌تنان به چندین ماه مواد غذایی را برطرف می‌کند. برخی از ژنهای درون هستهٔ سلول‌های گیاهی در نرم‌تنان با تکثیر کلروپلاست، پروتئین لازم برای زنده‌ماندن جاندار را تأمین می‌کند.
اشکال هم‌زیستی ممکن است بتواند منشأ کلروپلاست را توضیح دهد. سلول‌های گیاهان که کلروپلاست دارند، شباهت زیادی به انواع سیانوباکتری‌ها دارند، از جمله از جهت دارای بودن کروموزوم‌های دایره‌ای شکل، ریبوزیمهای پروکاریوتی و برخی از پروتئینهای مشارکت‌کننده در عمل فتوسنتز. طبق نظریه درون هم‌زیستی، نخستین سلول‌های گیاهی حاصل به کار گرفته شدن باکتریهای مشارکت‌کننده در عمل فتوسنتز توسط سلول‌های اولیهٔ یوکاریوتی هستند. باتوجه به این نظریه، کلروپلاست‌ها باکتری‌هایی هستند که با زندگی درون سلول‌های گیاهی مانند سازگار هستند. دی‌ان‌ای کلروپلاست، جدا از دی‌ان‌ای هستهٔ سلول‌های گیاهی، شبیه دی‌ان‌ای سیانوباکتری‌ها است.
فرگشت > سیانوباکتری‌ها و تحول فتوسنتز

توانایی استفاده از آب به‌عنوان منبع الکترونها در فرایند فتوسنتز ریشهٔ تاریخی مشترکی با سیانوباکتری‌های منقرض‌شده دارد. داده‌های زمین‌شناسی نشان می‌دهد که تاریخ این رویداد به دورهٔ نخست زمین‌شناسی، میان ۲٫۴۵ تا ۲٫۳۲ میلیارد سال پیش و حتی بسیار بیشتر از آن بازمی‌گردد. شواهد موجود از مطالعات سنگ‌های رسوبی نشان می‌دهد که زندگی در ۳٫۵ میلیارد سال پیش روی زمین وجود داشته‌است. اما در آن عصر، فتوسنتز فرگشت پیدا نکرده بوده‌است و اکسیژن زیادی زمین را نپوشانده بود. با این حال، داده‌های سنگواره‌شناسی نشان می‌دهد که حدود دو میلیارد سال پیش، انواع سیانوباکتری‌ها، در عصر پروتروزوئیک (حدود ۲٫۵ میلیارد تا ۵۴۳ میلیون سال پیش) و مزوزوئیک (حدود ۲۵۱ تا ۶۵ میلیون سال پیش) می‌زیستند. اعتقاد بر این است که سیانوباکتری‌ها هم‌اکنون باقی‌مانده‌اند و اهمیت بسیاری برای اکوسیستمهای دریایی دارند.
پژوهشگران دانشگاه تل‌آویو در سال ۲۰۱۰ کشف کردند که زنبور سرخ آسیایی، با استفاده از رنگدانه‌هایی به‌نام زانتوپترین، نور خورشید را به برق تبدیل می‌کند. این شواهد علمی نشان داد که جانوران نیز در فتوسنتز درگیرند.
آزمایش ون‌هلمونت

یونانیان باستان معتقد بودند که خاک، همه نیازهای گیاه را برطرف می‌کند. حدود ۳۰۰ سال پیش، دانشمندی بلژیکی به‌نام ژان باپتیست ون هلمونت، این عقیدهٔ یونانیان باستان را آزمایش کرد. او یکی از نخستین آزمایش‌های مربوط به فتوسنتز را انجام داد. او قلمهٔ بیدی را در مقداری خاک کاشت و خاک را به‌مدت پنج سال با آب باران آبیاری کرد؛ و متوجه شد که وزن خاک در این مدت تغییری نکرد اما بر وزن گیاه افزوده شد. ون هلمونت از این آزمایش دو نتیجهٔ درست و نادرست گرفت: نتیجه درست این بود که گیاه بیشتر مواد موردنیاز خود را از خاک به‌دست نمی‌آورد. نتیجهٔ نادرست نیز این بود که گیاه بیشتر مواد موردنیاز خود را از آب به‌دست می‌آورد. البته او در نتیجه‌گیری نهایی دچار اشتباه‌شد؛ چون وزن کربن دی‌اکسیدهای مصرفی در طی پنج سال را در نظر نگرفته‌بود.
اندام‌های مؤثر

همهٔ بخش‌های سبز گیاهان، مانند برگها، ساقه‌ها و کاسبرگها، فتوسنتز انجام می‌دهند. بخش‌هایی از گیاه مانند ریشه که نور به آن‌ها نمی‌تابد، سبزینه ندارند و فتوسنتز انجام نمی‌دهند. مادهٔ سبز موجود در گیاهان که سبزینه یا کلروفیل نام دارد، آغازکنندهٔ واکنش‌های فتوسنتزی است. بخش‌هایی از گیاه که سبزینه ندارند، فتوسنتز انجام نمی‌دهند.
محل انجام فتوسنتز در گیاهان، کلروپلاست نام دارد و در آن، بخش‌های سکه مانندی به اسم تیلاکویید وجود دارد. درغشا و دیوارهٔ تیلاکویید مولکول‌های سبزینه وجود دارند. مولکول‌های سبزینه که سبزرنگ هستند، نور خورشید را جذب می‌کنند و به‌این ترتیب، واکنش‌های فتوسنتزی آغاز می‌شود. سلول‌های برگ‌ها، بیشترین شمار کلروپلاست‌ها را دارند. سلول‌های سبزینه، بیشتر نور آبی و قرمز را جذب کرده و نور سبز را منعکس می‌کنند؛ به همین دلیل، سبزینه سبزرنگ دیده می‌شود.
گلبرگهای رنگین، سبز نیستند و سبزینه ندارند. مواد رنگین موجود در گلبرگ‌ها، توجه حشرات را به خود جلب کرده و حشرات، گرده‌افشانی می‌کنند. حتی برخی از گیاهان که برگ‌های قرمز دارند نیز از انجام فتوسنتز در برگ‌ها عاجزند. برخی از گیاهان، برگ‌های ابلق دارند؛ یعنی بخشی از برگ، سفید و بخشی دیگر سبز است. در بخش‌های سفید برگ نیز سبزینه وجود ندارد؛ بنابراین، در این بخش‌ها فتوسنتز انجام نمی‌گیرد. رشد گیاهان دارای برگ‌های ابلق، آهسته‌تر از گیاهان دیگر است؛ چون میزان فتوسنتز در برگ‌های آن‌ها کمتر است.
سلول‌های روپوست بالایی و پایینی در بسیاری از گیاهان، کلروپلاست ندارند (البته در برخی گیاهان، این سلول‌ها دارای کلروپلاست هستند؛ سلول‌های نگهبان روزنه نیز در همهٔ گیاهان، کلروپلاست دارند). میان‌برگها نیز از بخش‌های کلروپلاست‌دار گیاه‌اند. شمار کلروپلاست‌های میان‌برگها زیاد است و این سلول‌ها، بیشترین میزان فتوسنتز را انجام می‌دهند. برگ‌ها ویژگی‌هایی دارند که توانایی آن‌ها را برای انجام فتوسنتز به حداکثر می‌رساند:
کلروپلاست‌های فراوان دارند.
تنها چند لایهٔ ضخیم دارند؛ بنابراین، نور می‌تواند به لایه‌های زیرین برسد.
سطحی وسیع دارند که به جذب نور کمک می‌کند.
چرخهٔ کالوین

گیاهان با استفاده از سبزینه در روند فتوسنتز، انرژی نورانی خورشید را در مولکولهای کربوهیدراتها از جمله گلوکز ذخیره می‌کنند. در این روش، کربن دی‌اکسید به شکل غیرمنظم با هوا، آب و خاک ترکیب می‌شود. این چرخه را چرخه کالوین می‌نامند که تنها چرخه‌ای است که C۳ در آن دخالت دارد. چرخهٔ کالوین، یک چرخهٔ زیست‌شیمی است که شامل فرایندهای اکسایش و کاهش است و تنها در کلروپلاست موجوداتی که عمل فتوسنتز را انجام می‌دهند رخ می‌دهد. این چرخه توسط ملوین کالوین، جیمز باسهام و اندرو بنسون در دانشگاه کالیفرنیا، برکلی پیشنهاد شد. بررسی چرخه کالوین (مستقل از انرژی خورشید)= گاز کربن دی‌اکسید+ریبولوزبیس فسفات (مولکولی ۵ کربنه و دوفسفات)   =مولکولی ۶ کربنه و ناپایدار. درادامه این مولکول ۶کربنه به اسید ۳ کربنه وسپس قند ۳کربنه تبدیل می‌شود. بخشی ازاین قندها از چرخه خارج شده ودر مسیر تولید گلوکز استفاده می‌شود. بخش باقی مانده به منظور بازسازی مولکول ۵ کربنه اولیه به کار می‌رود. آنزیم اصلی شرکت کننده در این چرخه روبیسکو (ریبولوزبیس فسفات کربوکسیلاز اکسیژناز) است.
روند

عمل فتوسنتز به‌کل در چهار مرحلهٔ زیر انجام می‌گیرد:
| مرحله | توضیحات | مقیاس زمانی |
| --- | --- | --- |
| ۱ | انتقال انرژی به سبزینه | فمتوثانیه به پیکوثانیه |
| ۲ | انتقال الکترون در واکنش‌های فتوشیمیایی | پیکوثانیه به نانوثانیه |
| ۳ | زنجیرهٔ الکترونی | میکروثانیه به میلی‌ثانیه |
| ۴ | تولید محصولات | میلی‌ثانیه به ثانیه |
بهره‌وری و فراورده‌ها

زندگی انسان‌ها و جانوران به‌شکل مستقیم و غیرمستقیم به زندگی گیاهان وابسته‌است. کارایی گیاهان در تبدیل انرژی نور به انرژی شیمیایی معمولاً بین ۳ تا ۶ درصد است. البته کارایی فتوسنتز گیاهان مختلف متفاوت بوده و با تنظیم عواملی نظیر شدت نور، دما، میزان کربن دی‌اکسید هوا و آب می‌توان این درصد را از ۰٫۱٪ تا ۸٪ تغییر داد.
اکسیژن و گلوکز فراورده‌های فتوسنتز هستند؛ اما گلوکز می‌تواند به دیگر مواد آلی از جمله نشاسته و سلولز تبدیل شود. بخشی از مولکول‌های گلوکز توسط خود گیاه مصرف می‌شوند اما گلوکزهای اضافی در کلروپلاست به هم متصل شده و به نشاسته تبدیل می‌گردند. مولکول‌های گلوکز در گیاهان می‌توانند پس از تغییراتی به لیپید تبدیل شوند. پروتئینها نیز از تغییر مولکول‌های گلوکز به‌وجود می‌آیند، اما گلوکز برای تبدیل‌شدن به پروتئین، نیاز به نیتروژن دارد.
گلوکز در کلروپلاست ذخیره نمی‌شود، چون مولکول بسیار کوچکی است و به‌راحتی در آب حل می‌شود؛ بنابراین، می‌تواند با دیگر مواد محلول در آب ترکیب شود. در مقابل، نشاسته مولکولی بسیار بزرگ است (شامل صدها یا هزاران مولکول گلوکز) و در آب حل نمی‌شود؛ بنابراین، برای ذخیره شدن مناسب است. نشاسته تنها در بخش‌های سبزرنگ گیاه مانند برگ که کلروپلاست دارند، ذخیره نمی‌شود. مولکول‌های کربوهیدراتها می‌توانند از راه آوندهای آبکش به‌سمت ریشه بروند و در آن‌جا به نشاسته تبدیل شوند؛ بنابراین، در ریشه نیز با این که کلروپلاست وجود ندارد، نشاسته ذخیره می‌شود. در میوه‌ها و دانه‌ها نیز نشاسته می‌تواند ذخیره گردد.
عوامل مؤثر

شدت فتوسنتز به میزان کربن دی‌اکسید هوا، دما و شدت نور بستگی‌دارد. این نتیجه‌گیری حاصل پژوهش‌های دونفر با نام‌های بلکمن و اسمیت بوده‌است.
یکی از مهم‌ترین عوامل مؤثر در میزان و شدت فتوسنتز، مقدار گاز کربن دی‌اکسید است. به‌طور معمول، کربن دی‌اکسید ۰٫۰۳٪ از هواکره زمین را می‌پوشاند. (هوا، شامل حدود ۲۱٪ اکسیژن و ۷۸٪ نیتروژن است) هرچه میزان کربن دی‌اکسید هوا افزایش یابد، شدت فتوسنتز نیز افزایش می‌یابد. به‌طور کلی سرعت فتوسنتز با افزایش شدت نور، تا حدی که همهٔ رنگیزه‌ها مورد استفاده قرار گیرند، زیاد می‌شود و در این حالت فتوسنتز به نقطهٔ اشباع خود می‌رسد اما این افزایش محدودیت نیز دارد؛ زیرا رنگیزه‌ها در این حالت نمی‌توانند نور بیشتری جذب کنند.
برای انجام عمل فتوسنتز، آنزیمهای متعددی فعالیت می‌کنند که سرعت آن را تا حد بسیاری افزایش می‌دهند. کاهش دما تا ۱۵ درجهٔ سلسیوس، سبب می‌شود سرعت واکنش‌های آنزیمی درون سلول‌ها کاهش یابد و در نتیجه، فتوسنتز آهسته‌تر صورت گیرد. در دماهای بالاتر از ۳۵ درجهٔ سلسیوس نیز سرعت فتوسنتز کاهش می‌یابد، زیرا آنزیم‌ها در این دما، ساختار سه‌بعدی خود را از دست داده و آسیب می‌بینند. در دمای ۳۵ درجهٔ سلسیوس، شدت فتوسنتز به حداکثر می‌رسد.
وجود انرژی نورانی خورشید برای انجام عمل فتوسنتز، امری ضروری است و بدون وجود نور، فتوسنتز انجام نمی‌گیرد. طی عمل فتوسنتز، انرژی نورانی خورشید به انرژی شیمیایی ذخیره‌شده در گیاهان تبدیل می‌شود. نور آبی و قرمز، بهترین نور برای انجام فتوسنتز می‌باشد. از سوی دیگر، گیاهانی که در آب‌های عمیق رشد می‌کنند، نور سبز را جذب می‌کنند. گیاهان به‌طور متوسط، روزانه ۱۲–۱۰ ساعت نور دریافت می‌کنند؛ درختان دیگری با جذب نور بیشتر نیز دیده شده‌است؛ به‌عنوان مثال، برخی از درختان سیب هجده روز پیوسته نور دریافت می‌کنند. این‌جا نیز مانند کربن دی‌اکسید هوا محدودیت وجود دارد؛ یعنی با افزایش شدت نور، سرانجام به‌جایی می‌رسیم که دیگر سرعت فتوسنتز افزایش نمی‌یابد.
آب یکی از مواد اولیه برای انجام واکنش فتوسنتز است و بدون وجود آن، فتوسنتز هرگز صورت نمی‌گیرد. آب با نفوذ به درون ریشه گیاه، وارد برگها می‌شود یا بخار آب، از راه روزنه درون برگ‌ها نفوذ می‌کند.