stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
قحطی بزرگ ۱۳۱۷–۱۳۱۵ (میلادی)
عواقب > جمعیت

قحطی بزرگ پایانی آشکار برای دوره بی‌سابقه ای از رشد جمعیت بود که در حدود سال ۱۰۵۰ شروع شده بود. اگرچه برخی معتقدند رشد برای چند دهه کاهش یافته بود، بدون شک قحطی پایان آشکار رشد بالای جمعیت بود. قحطی بزرگ بعداً پیامدهایی برای رویدادهای آینده در قرن چهاردهم خواهد داشت، مانند مرگ سیاه، زمانی که جمعیتی که از قبل ضعیف شده بودند دوباره مورد حمله قرار گرفتند.
اروپا در سال ۱۳۲۸
نکرونومیکون

A "Necronomicon" made by a Lovecraft fan.
نکرونومیکون (به انگلیسی: Necronomicon) که به کتاب رستاخیز مردگان نیز معروف است و نام عربی آن العزیف است به معنای نجوای جن، یک کتاب جادویی در داستان‌های نویسنده ژانر وحشت اچ.پی. لاوکرفت است. برای اولین بار در داستان‌های کوتاه سگ شکاری و شهر بی‌نام به العزیف و نویسنده آن، عرب دیوانه، اشاراتی کوتاه صورت گرفت. این کتاب که حالتی چون گریمور دارد حاوی وصفی از قدیم باشندگان متعال، تاریخچه و نحوه برقراری ارتباط با آنها است. مطالعه این کتاب برای افراد کمتر از هجده سال توصیه نمی‌شود.
تئوری حقیقی بودن نکرونومیکون

باوجود اینکه شخص لاوکرفت در نامه‌ای به طرز صریحی بیان می‌کند که نکرونومیکون کتابی خیالی و ساخته او است اما از نخستین اشارات به آن، بیشتر طرفداران لاوکرفت به حقیقی بودن کتاب باور داشته‌اند. مرگ عجیب پدر و مادر لاوکرفت در اثر بیماری‌های روانی و کابوس‌های شبانه متعدد او از جمله عواملی بودند که موجب گسترش این تئوری در میان طرفداران وی و ارتباط لاوکرفت با عالم غیب شدند. کنت گرانت، ساحر معروف بریتانیایی و شاگرد آلیستر کراولی، خالق آیین تلما، در کتاب احیای جادویی خود، مدعی می‌شود که کراولی و لاوکرفت از نیروهای غیبی یکسانی استفاده می‌کردند و این نیروها در رویاهای لاوکرفت ظهور کردند و آنها را تحت تأثیر خود قرار دادند. او همچنین ادعا می‌کند که نکرونومیکون کتابی کیهانی از آکاشیک است که از طریق آیین‌هایی جادویی و رؤیاها می‌توان به مطالب آن دسترسی داشت. از آنجایی که لاوکرفت گفته بود ایده نکرونومیکون برگرفته و با الهام از کابوسی بوده است ادعای کنت گرانت به‌شدت مورد توجه قرار گرفت.
تاکسیدرمی

برای فیلمی به این نام، تاکسیدرمی (فیلم) را ببینید.
چند جانور تاکسیدرمی شده
تاکسیدِرمی یا آکَنده‌سازی فن نگهداری درازمدت پیکر جانوران برای نمایش است. به کسی که کار تاکسیدرمی را انجام می‌دهد «تاکسیدرمیست» می‌گویند.
نام

واژه «تاکسیدرمی» ریشه در زبان یونانی باستان دارد و از دو بخش τάξις (تاکسیس، به معنی نظم دادن و آراستن) و δέρμα (درما، به معنی پوست) ساخته شده‌است و معنی منظم کردن و آراستن پوست (جانور) می‌دهد. در فارسی گاه آن را «آمپایه کردن» (از فرانسه empaillage، به معنی از کاه آکندن) و «خشک کردن (جانور)» هم گفته‌اند.
روش

در این کار بدن جانوران را تهی می‌کنند و به جای چشم جانوران چشم‌های ساختگی که از پلاستیک فشرده ساخته شده به کار می‌رود. برخی از کارهای مربوط به این فن:
کار در زمینه گندزدایی، شست‌وشو و سفید کردن جمجمه، اسکلت و شاخ جانور
دوخت و بازسازی بخش‌های آسیب دیده پوست و آماده‌سازی آن با به‌کارگیری ماده‌های شیمیایی
گذاشتن پوست بر روی تندیس ساخته شده و آماده نمودن آن برای گام‌های پایانی که آرایش و ریخت دادن است.
تندیس‌سازی جانوران بنا به ریخت جانور در طبیعت
چشم گذاشتن و رنگ‌آمیزی جانور
فرآوری طرح‌های بدن جانوران برای آموزش، راهنمایی تاکسیدرمیست‌ها در بهبود انجام کار
آماده نمودن ابزارها برای جداکردن اسکلت و جمجمه و شاخ جانوران از لاشه آن‌ها
جوشاندن، تمیز کردن و چربی‌گیری از استخوان و پوست
شست‌وشو، آبگیری و خشک نمودن و نیز روغن‌کاری و تراوش پوست جانوران
وارسی و بازرسی و بازبینی کارهای بالا
اصولاً انجام چنین فرایندی بستگی به نوع جانور دارد که تقریباً میان ۳ تا ۴ یا ۷ روز زمان می‌برد تا این کار انجام شود.
روش > باور نادرست

خیلی از مردم در این باورند که روش تاکسیدرمی با برق انجام می‌شود که جانور به صورت کامل خشک می‌شود، که چنین روشی در هیچ جا انجام نمی‌شود، چون پس از انجام این کار جانور سوخته و بوی بدی به خود می‌گیرد، که در نتیجه چنین فرایندی پوست کیفیت خود را از دست داده و از میان می‌رود.
سر فیل تاکسیدرمی شده بر دیوار موزه جرج ایستمن
نمونه‌های تاکسیدرمی شده در موزه حیات وحش سبزوار
فهرست وام‌واژه‌های ترکی در فارسی

زبان‌های ترکی در چند مرحله بر زبان فارسی تأثیر گذاشته‌است. نخستین تأثیر زبان ترکی بر پارسی، در زمان حضور سربازان تُرک در ارتش سامانیان روی داد. پس از آن، در زمان فرمان‌روایی غزنویان، سلجوقیان و پس از حملهٔ مغول، تعداد بیشتری وام‌واژهٔ ترکی به زبان فارسی راه یافت؛ اما بیشترین راه‌یابی واژه‌های ترکی به زبان فارسی در زمان فرمانروایی صفویان، که ترکمانان قزلباش در تأسیس آن نقش اساسی داشتند، و قاجاریان بر ایران بود.
پسوندها

باشی
چی
وام‌واژه‌های ترکی رایج در فارسی کنونی > آ

آبجی؛ خواهر
اتاق؛ سراچه، چهاردیواری
آچار؛ دست ابزار
آچمز؛ موقعیتی در شطرنج که مهره ای مانع از کیش جشدن مهره شاه می شود
آذوقه؛ توشه
آقا؛ سرور
آلاچیق؛ سایبان
اَپه؛ در فارسی تاجیکی، خواهر بزرگ‌تر
اُتراق؛ توقف موقت در مسیر مسافرت
اتو
اجاق؛ آتشدان و خاندان
اردک؛ گونه‌ای مرغابی
الاغ؛ خر
اردو؛ لشکرگاه، جمع شدن گروهی ورزشکار به منظور
ارمغان؛ پیشکش، رهاورد
اَکه؛ در فارسی تاجیکی، برادر بزرگ‌تر
اوکه؛ در فارسی تاجیکی، برادر کوچک‌تر
اوماج؛ آش آرد گندم
ایل؛ قوم و طایفه
وام‌واژه‌های ترکی رایج در فارسی کنونی > ب

باقرقره
باتلاق؛ مرداب، تالاب
باجناق؛ همریش،  شوهرهای خواهران
بزک؛ آرایش
بقچه؛ بسته ای که پیچیده در پارچه باشد
بلدرچین پرنده‌ای از ماکیان سانان
بنچاق ؛ سند، سند مالکیت
بیات ؛ قدیمی، مانده، کهنه
بی‌بی؛ مادربزرگ، ملکه در ورق بازی.
بیرق؛ پرچم، درفش
بوران؛ باران یا برفی که با باد باشد.
وام‌واژه‌های ترکی رایج در فارسی کنونی > پ

پاتوق؛ جایی که کسی معمولاً ساعت‌های بیکاری خود را در آن می‌گذراند.
وام‌واژه‌های ترکی رایج در فارسی کنونی > ت

تپه
تسمه؛ دوال
تلاش؛ کوشش
توپ گوی
توتون/تُتُن؛ گونه‌ای گیاه مخدر
توشک/تشک؛ بستر
توی یا طوی؛ در متون فارسی ایران به معنی جشن وضیافت و عروسی) و در فارسی دری تاجیکستان، عروسی
تغار؛ ظرف بزرگ سفالی که برای ذخیره مواد استفاده می شود. واحد اندازه گیری غلات در قدیم
وام‌واژه‌های ترکی رایج در فارسی کنونی > ج

جار؛ بانگ
جلگه؛ دشت، هامون
جقه؛ زیورآلات تاج پادشاهی
جلو؛ پیش‌رو
وام‌واژه‌های ترکی رایج در فارسی کنونی > چ

چاپیدن؛ تیغیدن
چاخان؛ لاف‌زن
چاق؛ فربه
چالش؛ کشمکش
چپق؛ ابزار مصرف توتون
چخماق؛ سنگ آتش
چریک؛ پیشمرگ
چقر؛ بدبدن
چکمه؛ موزه
چلاق/چولاق؛ لنگ
چماق/چوماق؛ گرز چوبی
چمباتمه؛ نشستن که کف پا تنها روی زمین باشد.
چیچک؛ گل
وام‌واژه‌های ترکی رایج در فارسی کنونی > خ

خان؛ سالار
خانم؛ بانو
وام‌واژه‌های ترکی رایج در فارسی کنونی > د

داداش؛ برادر
داغان؛ از هم پاشیده
دایی؛ برادر مادر؛ کاکو ؛ خالو
دکمه؛ وسیله‌ای برای بستن رخت
دُلمه؛ خوراک تو پر
دنج؛ خلوت و آرام
دوز؛ گونه‌ای بازی
دوقلو؛ فرزندان همزاد
دیلاق؛ دراز و نزار
دیلماج؛ ترجمان و مترجم
وام‌واژه‌های ترکی رایج در فارسی کنونی > س

ساچمه؛ سربک، گلوله ریز
سقّز؛ ژد، صمغ
سُقُلمه؛ ضربتی که با مشت به پهلوی کسی زنند.
سنجاق؛ گونه‌ای سوزن ته گرد
سورتمه؛ گردونه برف
سورچي؛ گردونه ران
سوگلی؛ برگزیده
وام‌واژه‌های ترکی رایج در فارسی کنونی > ش

شیشلیک؛ گونه‌ای کباب
شلوغ؛ ازدحام جمعیت. نا منظم. بی مبالات
وام‌واژه‌های ترکی رایج در فارسی کنونی > ط

طرلان؛ پرنده شکاری از گروه بازها و بزرگ‌تر از قرقی، شاه‌باز
وام‌واژه‌های ترکی رایج در فارسی کنونی > ف

فنر؛ فلز ارتجاع‌پذیر
وام‌واژه‌های ترکی رایج در فارسی کنونی > ق

قابلمه؛ دیگ، کماجدان
قاپو؛ در دروازه. برای مثال در عالی قاپو
قاپوق/قابوق؛ تخته‌بند، نام وسیله‌ای برای شکنجه بوده‌است.
قاپیدن؛ قاپ زدن؛ ربودن
قاچ؛ برش
قاچاق؛ فروش و حمل غیرقانونی
قاشق؛  کفچک
قاق ؛در فارسی افغانستان به معنی خشک کاربرد دارد.
قالپاق؛ چرخپوش، کاسه ای فلزی که در وسط چرخ خودرو تعبیه می‌شود.
قانغوزک؛ رایج در فارسی افغانستان، سوسک
قایق؛ ناوچه
قبراق؛ چابک/چالاک
قبرغه؛ استخوان پهلو، دنده، در فارسی افغانستان رایج است.
قدغن/قدغن/غدغن؛ ممنوع
قرامساق؛ گونه‌ای دشنام
قرقی؛ گونه‌ای پرنده باز
قرمه؛ گونه‌ای خورش
قره قوروت؛ کشک سیاه
قره‌نی؛ گونه‌ای نی بزرگ
قروتی؛ گونه‌ای آش
قشقرق؛ آشوب
قشلاق؛ گرمسیر
قشون؛ سپاه، لشگر
قلچماق؛ گردن‌کلفت
قلاش؛ نیرنگباز
قلاووز؛ سواران دیدبان
قلدر؛ زورگو
قنداق؛ چوب تفنگ، رخت نوزاد
قمچی/قمچین؛ به معنی شلاق یا تازیانه در فارسی افغانستان کاربرد دارد.
قوچ؛ راک
قورباغه؛ وزغ، غوک
قورت دادن؛ بلعیدن
قوروت/قُروت؛ کشک
قوش؛ باز شکاری
قمه
قوطی؛ گونه‌ای ظرف
قیچی؛ دوکارد
قیماق: به معنی خامه در فارسی افغانستان رایج است
قیمه؛ گوشت‌ریزه
وام‌واژه‌های ترکی رایج در فارسی کنونی > ک

کاکوتی؛ آویشن
کرنش؛ سرفرود آوردن
کشیک؛ نگهبانی
کمک؛ یاری
کوچ؛ جابه‌جایی عشایر
کولاک؛ طوفان شدید
کول؛ در فارسی افغانستان به معنی دریاچه
وام‌واژه‌های ترکی رایج در فارسی کنونی > گ

گزمه؛ شبگرد
گلَنگِدن؛ بخشی از تفنگ که فشنگ را نگه می‌دارد.
وام‌واژه‌های ترکی رایج در فارسی کنونی > و

ولسوال: در فارسی افغانستان، فرماندار شهرستان
ولسوالی: در فارسی افغانستان، شهرستان
وام‌واژه‌های ترکی رایج در فارسی کنونی > ی

یاتاقان؛ بستر، جایگاه
یاغی؛ سرکش، نافرمان
یدک؛ دنباله، پالاد
یساول (درجه نظامی)؛ ملازم سواره
یغما؛ تاراج
یقه/یخه؛ لبه پیراهن
ینگه؛ در فارسی افغانستان، خانم‌برادر
یواش؛ آهسته
یورتمه؛ چارگامه
یورش؛ حمله
یونجه؛ گونه‌ای گیاه
ییلاق؛ سردسیر
وام‌واژه‌های ترکی در لهجهٔ گفتاری تهرانی

بیشتر این واژه‌ها از زمان فرمانروایی قاجارها در ایران و به ویژه در لهجه تهرانی راه یافته‌است و در فارسی دری افغانستان و تاجیکستان ناآشناست.
وام‌واژه‌های ترکی در لهجهٔ گفتاری تهرانی > آ

اُغور/اوغور: دولت/وقت/خیر/برکت
ال و بل از اِله و بِله: چنین و چنان
ایز: رد پا
آیزنه/یزنه: شوهر خواهر
وام‌واژه‌های ترکی در لهجهٔ گفتاری تهرانی > ب

باسلق
وام‌واژه‌های ترکی در لهجهٔ گفتاری تهرانی > ت

تپق
تُخماق: جامه کوب گازران
وام‌واژه‌های ترکی در لهجهٔ گفتاری تهرانی > ج

جیک و بوک: در اصل به معنای حالت قرار گرفتن قاپ بر پشت در قمار
وام‌واژه‌های ترکی در لهجهٔ گفتاری تهرانی > د

دگنک: چماق
دیرَک/تِراک/تِراکو
دیشلمه
وام‌واژه‌های ترکی در لهجهٔ گفتاری تهرانی > س

سپور: رفتگر
سرتق: مُصِر/لجوج
وام‌واژه‌های ترکی در لهجهٔ گفتاری تهرانی > ش

شلتاق: نزاع/غوغا
وام‌واژه‌های ترکی در لهجهٔ گفتاری تهرانی > غ

غازغان: دیگ بزرگ مسی
وام‌واژه‌های ترکی در لهجهٔ گفتاری تهرانی > ق

قاتق: چاشنی از قبیل سرکه یا ماست که به طعام توتماج درآمیزند/آمیزه
قاتی
قالتاق: زین اسب
قاوت/قاووت/قاغُت: نوعی خوردنی
قاین: برادر شوهر/برادر زن
قرت: جرعه
قرق/قریغ/قُرغ: محل محافظت شده
قشو
قلق:
وام‌واژه‌های ترکی در لهجهٔ گفتاری تهرانی > م

مُشتلق: مژدگانی
منجوق: سنگ‌های زینتی که بر گردن آویزند
وام‌واژه‌های ترکی در لهجهٔ گفتاری تهرانی > ی

یالقوز: تنها/مجرد
یزنه/یزنا: شوهر خواهر بزرگتر
یغُر/یغور
ینگه دنیا/ینگی دنیا: دنیای جدید/قاره آمریکا
نام‌ها > آ

آغاسی/آقاسی: سرور، مهتر
آقا/آغا: بزرگ/برادر بزرگ‌تر/عمو/رئیس
آقاجری
آنقوت
آیدا: مثل ماه
آیدین
آیسان
آیلین
آیناز
نام‌ها > ا

اتابک
ارسلان
ازبک
افشار
الناز
اوزون‌برون: نام نوعی ماهی
نام‌ها > ب

بایقوش
بایندر
بکتاش
بلدرچین
بیات: در اصل به معنی کهنه/قدیمی
نام‌ها > ت

تِیمور
نام‌ها > خ

خان‌جان
خان‌محمد
خزر/خُزار: نام سرزمینی از ترکان
خلج
نام‌ها > د

دلیجه
نام‌ها > س

سنجر: پرنده شکاری
سنقر
سوگل: عشق
سولماز: همیشه شاداب
نام‌ها > ط

طغرل
نام‌ها > ع

عم‌قزی: دختر عمو
نام‌ها > غ

غزلاغ
نام‌ها > ق

قاآن
قرقاول:اسم یک نوع پرنده[نیازمند منبع]
قرقی: نوعی پرنده شکاری
قره‌غاز
قره‌قل: یک نوع گوسفند
قزل
قزل‌آلا
قوش‌بید: نام تیره‌ای از ابریشمی‌واران
نام‌ها > گ

گَلین: عروس
نام‌ها > ل

لاچین
نام‌ها > ن

نازلی («ناز» فارسی و «لی» ترکی)
نام‌ها > ی

یاشار: زیستن
یخن‌قاق: رایج در فارسی افغانستان، پیراهن
فریدون فروغی

| فریدون فروغی | فریدون فروغی |
| --- | --- |
اطلاعات پس‌زمینه: اطلاعات پس‌زمینه
زاده: ۹ بهمن ۱۳۲۹ سلسبیل، تهران، ایران
درگذشته: ۱۳ مهر ۱۳۸۰ (۵۰ سال) تهران‌پارس، تهران، ایران
ژانر: پاپ، راک ایرانی، راک، بلوز
ساز(ها): گیتار، پیانو، درامز
سال‌های فعالیت: ۱۳۴۸–۱۳۸۰
همسر(ها): گلی فتوره‌چی (۱۳۵۳–۱۳۵۱) سوسن معادلیان (۱۳۷۵–۱۳۷۳)
سازهای اصلی: سازهای اصلی
گیتار، پیانو، درامز: گیتار، پیانو، درامز
تحصیلات: دیپلم علوم طبیعی
علت سرشناسی: نیاز آدمک پروانهٔ من یار دبستانی من
آلبوم پرآوازه: زندون دل
فریدون فروغی (۹ بهمن ۱۳۲۹ − ۱۳ مهر ۱۳۸۰) آهنگساز، نوازنده و خوانندهٔ ایرانی بود.
تولد و تحصیلات

فریدون فروغی؛ ۹ بهمن ۱۳۲۹ در محله سلسبیل تهران متولد شد. پدرش فتح‌الله، کارمند ادارهٔ دخانیات بود و در تنهایی خود شعر می‌سرود و تار می‌نواخت. خانوادهٔ پدری او از ملاکان بزرگ نراق بودند. در ابتدا پدر نام فرهاد را برای او انتخاب کرد، ولی با خواست پدربزرگش، نام او به فریدون تغییر یافت. او آخرین فرزند خانواده بود که سه خواهر بزرگ‌تر از خود به نام‌های پروانه، عفت و فروغ داشت. او در سال ۱۳۳۵ و از سن شش‌سالگی، تحصیل را آغاز کرد و سرانجام در سال ۱۳۴۷ مدرک دیپلم علوم طبیعی را گرفت و پس از آن دیگر به تحصیل ادامه نداد. وی موسیقی را بدون داشتن استاد و با توجه به علاقه‌ای که به موسیقی راک و به‌خصوص آثار ری چارلز داشت، با تمرین فراوان آموخت.
دههٔ ۴۰ و اجرا در کافه‌ها

فروغی در سن ۱۶ سالگی، با همراهی گروهی از نوازندگان، موسیقی را به صورت جدی شروع کرد و در مکان‌های مختلف، ترانه‌ها و آهنگ‌های غربی معروف آن روزگار به خصوص موسیقی بلوز را اجرا کرد و تا سن ۱۸ سالگی فعالیت خود را به همین صورت ادامه داد. در این دوران، او بر اثر یک شکست عشقی، از موسیقی دست کشید؛ اما پس از مدتی کوتاه، در سال ۱۳۴۸ صاحب کاباره کازابای شیراز از فروغی و همراهانش برای اجرا در آن مکان دعوت کرد∗ (زمان سفر فروغی به شیراز و همکاری‌اش با کازابا، اوایل دههٔ پنجاه و هم‌زمان با انتشار موسیقی فیلم تنگنا مشخص شده است که به احتمال نزدیک به یقین صحیح نیست). در اواخر دههٔ چهل، او به خوانندهٔ بلندآوازهٔ کلوپ‌های شبانه تهران قدیم و ستارهٔ صحنهٔ کافه‌های معروفی چون مارکیز و کاکوله بدل شد.
دههٔ ۵۰ و شهرت

در سال ۱۳۵۰، خسرو هریتاش، کارگردان فیلم آدمک در تلاش برای پیدا کردن خواننده‌ای تازه‌نفس بود که فریدون فروغی به او معرفی شد و با یک‌بار زمزمه کردن ترانه‌ها، خسرو هریتاش متوجه شد که شخصی را که به دنبالش بوده یافته است. در نتیجه، دو ترانه به نام‌های «آدمک» و «پروانهٔ من» را با موسیقی تورج شعبان‌خانی، برای فیلم هریتاش اجرا کرد. پس از اکران فیلم، صفحه‌های ۴۵ دور این دو ترانه، در صفحه‌فروشی‌های معروفی چون آل کوردوبس، پاپ، دیسکو، بتهوون و پارس عرضه شد. این دو ترانه بسیار شنیده شد و بر سر زبان‌ها افتاد. در پی آن فریدون فروغی به شهرت رسید. گرچه در آن زمان به او خرده می‌گرفتند که صدای فرهاد را تقلید می‌کند[نیازمند منبع] اما همین باعث شد تا دیگر زیر سایهٔ نام خوانندهٔ محبوبش ری چارلز قرار نگیرد.
بعد از گذشت مدتی، فرشید رمزی - کارگردان نمایش تلویزیونی شش و هشت - با فریدون فروغی قرارداد بست و فروغی در سال ۱۳۵۱، بعد از پنج‌سال مشابه‌خوانی آثار ری چارلز را کنار گذاشت. این همکاری باعث تولد آثاری چون «زندون دل» و «غم تنهایی» با اشعاری از آرش سزاوار و آهنگسازی ویلیام خنو شد که اولی، فروغی را تبدیل به هنرمندی صاحب سبک کرد. «فتنهٔ چکمه‌پوش» ساختهٔ همایون بهادران دومین فیلم سینمایی بود که فروغی در سال ۱۳۵۱، برای تیتراژ آن ترانه‌ای را به همین نام اجرا کرد. در همین سال توسط یکی از دوستانش با گلی فتوره‌چی آشنا شد و با او ازدواج کرد.
در سال ۱۳۵۲، تنگنا ساختهٔ امیر نادری با ملودی‌های شورانگیز و تکان‌دهندهٔ منفردزاده،که بعد ها با دو نسخه منتشر شد در صدای فروغی را بر تیتراژ داشت. در همان سال چندین ترانه اجرا کرد که شاخص‌ترین آن‌ها «نماز» (نیاز) با شعری از شهیار قنبری و موسیقی منفردزاده بود؛ ترانه‌ای که منجر به بازخواست هر سه نفر از طرف ساواک شد. او ترانهٔ «هوای تازه» را در همین سال در برنامهٔ تلویزیونی رنگارنگ اجرا کرد و همچنین در همین سال است که به درخواست فرزان دلجو ترانه‌ای را برای فیلم یاران (با بازی و کارگردانی دلجو) خواند.
در سال ۱۳۵۳، فروغی به‌علت عدم تفاهم با همسرش از او جدا شد. در همین سال ترانهٔ «همیشه غایب» را با شعری از شهیار قنبری، موسیقی ویلیام خنو و تنظیم واروژان اجرا کرد. این ترانه، پیش‌تر با نام «ماهی خسته» و شعری از علی‌اصغر میرزالو اجرا شده بود. او که رفته‌رفته به هنرمند باتجربه‌ای تبدیل می‌شد، اقدام به جمع‌آوری آثار خود کرد و اولین آلبوم خود را با نام زندون دل به بازار عرضه کرد. دومین آلبومش را با نام یاران در سال ۱۳۵۴ منتشر کرد و در همین سال به‌علت اجرای ترانهٔ «سال قحطی» از طرف حکومت شاهنشاهی به‌مدت دو سال از فعالیت منع شد. در سال ۱۳۵۶، پس از اعلام فضای باز سیاسی توسط حکومت، فروغی بعد از دو سال ممنوعیت کاری سومین آلبوم خود را با نام سال قحطی منتشر کرد در بهمن همان سال، پدرش در اثر بیماری ذات‌الریه از دنیا رفت.
انقلاب و «یار دبستانی»

مقالهٔ اصلی: یار دبستانی من
در سال ۱۳۵۷، با وخیم شدن اوضاع سیاسی ایران، فروغی اعتراض خود را به اوضاع کشور[نیازمند منبع] با انتشار آلبوم بت‌شکن اعلام می‌دارد و در همین سال ترانه‌ای به نام «روسپی» را اجرا می‌کند که هرگز مجوز پخش نمی‌گیرد. در سال ۱۳۵۸، بعد از انقلاب، فروغی در ایران می‌ماند و کنسرت اجرا می‌کند که ترانه‌های این کنسرت را در آلبوم فریدون فروغی با آغازی نو جای می‌دهد و دلیل نام‌گذاری آلبوم به این نام، وجود ترانه‌های ریتمیکی مانند «حقه» («مشتی ماشالله») و «شیاد» است که در کارنامهٔ فروغی مانند آن‌ها وجود نداشت. بعد از انتشار این کاست، در سال ۱۳۵۹، فروغی ترانهٔ یار دبستانی را برای فیلم از فریاد تا ترور به کارگردانی منصور تهرانی اجرا می‌کند که در تیتراژ فیلم استفاده می‌شود. درحالی که هنوز هیچ منع رسمی‌ای برای فعالیت فروغی اعلام نشده بود، به منصور تهرانی خبر می‌دهند که باید صدای فروغی را از تیتراژ فیلمش حذف کند. در نتیجه جمشید جم خواندن این ترانه را برعهده می‌گیرد. در همین زمان است که زمزمه‌هایی در مورد ممنوعیت فعالیت فروغی شنیده می‌شود. او در همین سال ترانهٔ «کوچهٔ شهر دلم» را می‌خواند.
دههٔ ۶۰ و ۷۰ خورشیدی

فروغی در سال ۱۳۶۰، چند ترانهٔ خود را همراه با چند ترانه از کوروش یغمایی در آلبومی با عنوان سُلٰ جای می‌دهد و طی سال‌های ۶۰ و ۶۱ آهنگ چهار قسمتی «چرا نه؟» را می‌سازد و اجرا می‌کند. در سال ۱۳۶۵ سفر به دبی، فروغی را تا پای پیوستن به هنرمندان دور از وطن پیش برد[نیازمند منبع]، اما پیشنهادهای تهیه‌کنندگان آن سوی آب، او را به رفتن راضی نکرد. در نتیجه وی، در دهه ۶۰ دوبار به زندان افتاد؛ یک بار قزل حصار و بار دیگر در کچویی. برخلاف شایعات، دلیل زندانی شدن فروغی هرگز سیاسی نبود. یکی از هم‌بندان او تعریف می‌کند: روزی فریدون از پله‌های بند افتاد و پایش صدمه دید. یکدفعه با آن صدای قوی‌اش زد زیر آواز و خواند: «دیگه این قوزک پا یاری رفتن نداره…!».
در اسفند سال ۱۳۷۲ با سوسن معادلیان آشنا می‌شود و در خرداد ۱۳۷۳ با یکدیگر ازدواج می‌کنند. ازدواج، موجب تحولی مثبت در او می‌شود و دوباره فعالیتش را از سر می‌گیرد؛ شعر می‌گوید، آهنگ می‌سازد و شروع به تدریس می‌نماید. در اسفندماه سال ۱۳۷۷ موفق به برگزاری کنسرتی در تالار حافظ دانشگاه کیش می‌شود. پس از ۴ روز برگزاری کنسرت در کیش، به تهران می‌آید. علی‌رغم درخواست‌هایی که از شهرستان‌های دیگر برای برگزاری کنسرت ارسال می‌شود، با برگزاری آن در شهرستان‌های دیگر موافقت نمی‌شود و فروغی در تابستان ۱۳۷۸ و پائیز ۱۳۷۹ مجدد به کیش بازمی‌گردد و به اجرای برنامه در هتل آنای کیش می‌پردازد. در فروردین سال ۱۳۷۹ به پیشنهاد حمیدرضا آشتیانی‌پور (کارگردان) و به امید اخذ مجوز، «می‌تراود مهتاب» را با شعری از نیما یوشیج برای فیلم دختری به نام تندر می‌خواند اما شرایط تغییری نمی‌کند. گرچه ترانهٔ فروغی در انتهای فیلم در جشنوارهٔ فیلم فجر پخش می‌شود. پیش از این هم کیومرث پوراحمد نمی‌تواند مجوز حضور او را به‌عنوان بازیگر برای پروژه فیلم گل یخ (که داستان آن دربارهٔ زندگی یک خوانندهٔ محکوم به سکوت بود) بگیرد.
درگذشت

وی در روز جمعه ۱۳ مهر ۱۳۸۰، در منزلش در تهران‌پارس به‌دلیل سکته قلبی در سن ۵۰ سالگی درگذشت. او را در روستای قورقورک از توابع بوئین‌زهرا قزوین به خاک سپردند.
شهیار قنبری (خواننده، ترانه‌سرا، آهنگساز و دوست قدیمی فریدون فروغی) در مورد مرگ او می‌گوید:
«فریدون فروغی برای دومین بار می‌میرد. نخستین بار وقتی مرد که نتوانست بخواند و دومین بار وقتی مرد که می‌خواست بخواند. فریدون را فراموشی و خاموشی کشت.»
[نیازمند منبع]
آثار

مقالهٔ اصلی: ترانه‌شناسی فریدون فروغی
۱۳۵۰ - ترانهٔ «آدمک» و «پروانهٔ ی من» برای فیلم آدمک، ترانهٔ «ماهی خسته» (با صدای فروغی، نلی و کیوان)
۱۳۵۱ - ترانهٔ «فتنهٔ چکمه‌پوش» برای تیتراژ فیلم فتنهٔ چکمه‌پوش
۱۳۵۲ - ترانهٔ «تنگنا» برای تیتراژ فیلم تنگنا، خوانندهٔ موسیقی فیلم زن باکره، خوانندهٔ موسیقی فیلم کیفر، اجرای چندین ترانه؛ شاخص‌ترین آن‌ها ترانهٔ «نماز»، اجرای ترانه «هوای تازه» برای برنامهٔ تلویزیونی رنگارنگ، ترانه‌ای برای فیلم یاران می‌خواند
۱۳۵۳ - اجرای ترانهٔ «همیشه غایب»، آلبوم زندون دل
۱۳۵۴ - آلبوم یاران
۱۳۵۶ - آلبوم سال قحطی
۱۳۵۷ - آلبوم بت‌شکن، ترانهٔ «روسپی» (مجوز پخش داده نشد)
۱۳۵۸ - آلبوم فروغی با آغازی نو (ترانه‌های کنسرت ۱۳۵۸ فروغی در ایران) - این آلبوم به دو تا چشم سیاه داری نیز معروف است[نیازمند منبع]، ترانهٔ «طاهره» (شعر از طاهره قره‌العین)
۱۳۵۹ - ترانهٔ یار دبستانی برای تیتراژ فیلم از فریاد تا ترور، ترانهٔ «کوچه شهر دلم»
۱۳۶۰ - آلبوم سُل (همکاری کوروش یغمایی و فریدون فروغی)
۱۳۶۰–۱۳۶۱ - آهنگ چهار قسمتی «چرا نه؟»
۱۳۷۹- ترانهٔ «می‌تراود مهتاب» برای فیلم دختری به نام تندر
آهنگ‌های گم‌شده

در سال ۱۳۸۸ - هشت سال پس از مرگ فروغی - ترانه‌های «ماهی خسته» (اجرای سال ۱۳۵۰، با صدای فروغی، نلی و کیوان) و بازخوانی دو ترانهٔ "My Love Is in the Hot Town" و "I Live with Your Dream" در اینترنت منتشر شدند. «آرش قاسمی» وکیل خانوادهٔ فروغی اصرار داشت این آهنگ‌ها در داخل ایران و در کنار سایر آثار فریدون عرضه شوند:
«فریدون هیچوقت وطنش را ترک نکرد و همیشه می‌گفت کارهای من برای مردم این خاک است. ما هم نمی‌خواهیم خلاف میل او عمل کنیم و آنقدر صبر می‌کنیم تا مجوز انتشار این آهنگ‌ها صادر شود.»
این چند آهنگ قبل از منتشر شدن در فضای مجازی تنها در اختیار وکیل، خانواده و فرزند قراملکی بود.∗
آهنگ دو پنجره

آهنگ دو پنجره با شعری اردلان سرفراز، آهنگی از حسن شماعی‌زاده و تنظیم واروژان که ابتدا قرار بود با صدای فریدون فروغی اجرا شود و یک پیش تولید (منتشر نشده) با صدای او نیز ضبط شد و اما چون تهیه‌کنندهٔ ایشان از تعهداتش برنیامد، تهیه‌کنندهٔ گوگوش (آهنگ روز) وارد ماجرا گردید و پس از رایزنی با عوامل کار، سرانجام این قطعه برای اجرا توسط گوگوش به او داده شد.
در وصف فروغی

فیلم مستندی به نام «قریه من» دربارهٔ زندگی و مرگ فروغی به کارگردانی مهران زینت توسط مؤسسهٔ بتهوون منتشر شده است.∗
سیاوش قمیشی پس از مرگ فروغی و به‌یاد او ترانه «آخرین نامه» را ساخت و اجرا کرد. این ترانه در آلبوم نقاب سیاوش قمیشی منتشر شده است.
شادمهر عقیلی در ستایش او ترانهٔ «قفس» را اجرا کرد. همچنین شادمهر در آلبوم نغمه‌های شرقی چندین آهنگ از فریدون را به صورت بی‌کلام اجرا کرد.
بهرام پاییز، خواننده‌ای است که ترانه‌های فروغی را بازخوانی کرده و در آلبومی به نام «غم تنهایی» با تنظیم امیر جاودان و به یاد فریدون فروغی منتشر کرده است.∗
محسن نامجو ترانهٔ «طاهره» را با نام «روبرو» در آلبوم از پوست نارنگی مدد باز اجرا و به فریدون فروغی تقدیم کرده است.
پشت جلد صفحه گرامافون ترانهٔ نماز
آرامگاه فریدون فروغی در روستای قورقورک
سنگ قبر وی
محمدرضا پهلوی
سال‌های آغازین پادشاهی

مقالهٔ اصلی: آغاز پادشاهی محمدرضا پهلوی
در شهریور ۱۳۲۰، ایران به دست نیروهای دو کشور انگلستان و شوروی (و بعدها ایالات متحده) به بهانهٔ همراهی رضاشاه با قوای آلمان مورد هجوم گسترده قرار گرفت که از تاب تحمل ارتش نوپای ایران خارج بود و رضاشاه پهلوی پیش از رسیدن قوای متفقین به تهران از پادشاهی استعفا داد و فرزندش را به عنوان جایگزین به مجلس شورای ملی معرفی کرد که مورد تصویب قرار گرفت. این اقدامات به پیشنهاد محمدعلی فروغی، نخست‌وزیر ایران برای حفظ تمامیت ارضی کشور صورت گرفت تا راه سوءاستفادهٔ متفقین را ببندد. بدین ترتیب سال‌های آغازین پادشاهی وی با اشغال ایران و پایان جنگ دوم جهانی مصادف شد.
سال‌های آغازین پادشاهی > جنگ و پیامدهای آن

مقالهٔ اصلی: اشغال ایران در جنگ جهانی دوم
او زمانی به پادشاهی رسید که ۲۲ سال داشت. در میان اطرافیان به کسی اعتماد نداشت، ولی با آنان به شکلی دموکراتیک برخورد می‌کرد. او متوجه شد که در مسکو، مذاکراتی برای پادشاهی برادرش علیرضا پهلوی انجام شده است. پدرش پیش‌تر یک‌بار به او گفته بود که مایل است پیش از مرگش، همهٔ مشکلات را از میان بردارد تا محمدرضا به راحتی حکومت کند. برداشت او این بود که پدرش وقتی این حرف را گفته، فکر می‌کرده که او توانایی لازم برای حکومت کردن نداشته است. حتی خود او نیز مطمئن نبود که بدون پشتیبانی پدرش بتواند بر امور مسلط شود.
زمانی که وینستون چرچیل، فرانکلین روزولت و ژوزف استالین برای شرکت در کنفرانس تهران به تهران رفتند، میزبانی او را نپذیرفتند و در سفارت‌های خود اقامت کردند. تنها استالین بود که به دیدار وی رفت. شاه جوان ناچار شد برای ملاقات با چرچیل و روزولت، به سفارت شوروی (که محل کنفرانس بود) برود.
قراربود متفقین حداکثر تا ۶ ماه پس از پایان جنگ جهانی دوم، نیروهای خود را از ایران خارج کنند، ولی شوروی در عمل، این قرار را زیر پا گذاشت. پیشه‌وری با حمایت شوروی در آذربایجان و قاضی محمد در کردستان علم خودمختاری برداشتند. شاه این‌بار با کمک آمریکا و سیاست احمد قوام موفق شد حمایت شوروی را از شورشیان بردارد و با کمک ارتش، آذربایجان و کردستان را تحت کنترل بگیرد. او همچنین فرصت یافت تا اقتدار ازدست‌رفته خود را بازگرداند و قدرت را در دست خود قبضه کند. روزنامه‌ها با عناوینی همچون «نخستین دستاورد بزرگ در راهی طولانی» و «خطر تجزیهٔ ایران توسط یک پهلوی برطرف شد» از او در تبریز استقبال کردند.
او همچنین با واگذاری مالکیت زمین‌های رضاشاه به سکنهٔ آن‌ها محبوبیت بیشتری در عرصه داخلی کسب کرد.