stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
اوکراین
تقسیمات کشوری

ولین
ریونه
ژیتومیر
کیف
خملنیتسکی
ترنوپیل
ایوانو فرانکیسوک
زاکارپاتیا
چرنیوتسی
وینیتسیا
چرکاسی
کیرووهراد
میکولائیف
پولتاوا
چرنیهیو
سومی
خارکف
دنیپروپتروفسک
اودسا
خرسون
زاپوریژیا
دونتسک
شبه جزیره کریمه
لوهانسک
لووف
کی‌یف
سواستوپول
کشور اوکراین به ۲۴ ابلاست (استان) و استان‌های اوکراین به نوبه خود به ۴۹۰ رایون (بخش) تقسیم شده‌اند. اوکراین دارای یک منطقه تحت کنترل روسیه به نام کریمه می‌باشد و شهر سواستوپول به لحاظ موقعیت نظامی خاص از وضعیت قانونی ویژه‌ای برخوردار است. روز جمعه، ۱ فروردین ۱۳۹۳ (۲۱ مارس ۲۰۱۴)، ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور وقت روسیه، مصوبهٔ پارلمان روسیه در مورد الحاق شبه جزیرهٔ کریمه به خاک این کشور را امضا کرد و به این ترتیب، این مصوبه از نظر قوانین روسیه رسمیت یافت.
جغرافیا

اوکراین با ۶۰۳٫۵۵۰ کیلومتر مربع مساحت و ۲٬۷۸۲ کیلومتر خط ساحلی چهل و چهارمین کشور بزرگ جهان و پس از روسیه دومین کشور وسیع در اروپا است.
این کشور از زمین‌های مسطح و دشت‌های حاصلخیز (یا استپ) تشکیل شده است که از میان آن‌ها رودخانه‌هایی چون دنیپر، دونتس، دنیستر و بوگ جنوبی می‌گذرند و به دریای سیاه و دریای کوچک آزوف منتهی می‌شوند. در جنوب غربی اوکراین دلتای رود دانوب در مرز این کشور با رومانی قرار گرفته است. تنها کوه‌های این کشور بخشی از رشته کوه‌های کارپات می‌باشد که بلندترین نقطه آن در اوکراین، کوه هورلا است که ۲٬۰۶۱ متر ارتفاع دارد و در شبه جزیره کریمه نیز رشته کوه‌های کریمه تا ساحل جنوبی کریمه امتداد دارد.
اوکراین دارای آب و هوای معتدل قاره‌ای است، هرچند در سواحل جنوبی کریمه شرایط آب و هوایی مدیترانه‌ای وجود دارد. بارش باران در نقاط مختلف اوکراین متفاوت است، به‌طوری‌که بیشترین میزان بارش در شمال و غرب این کشور صورت می‌گیرد و کمترین میزان بارش در شرق و جنوب شرقی است، به‌طور مثال بارش سالیانه در منطقه غربی حدود ۱٬۲۰۰ میلی‌متر است، در حالی که بارش سالانه در کریمه ۴۰۰ میلی‌متر می‌باشد.
اقتصاد

مقالهٔ اصلی: اقتصاد اوکراین
در زمان شوروی، اقتصاد اوکراین دومین اقتصاد بزرگ اتحاد جماهیر شوروی بود و یک بخش صنعتی و کشاورزی مهم به حساب می‌آمد. پس از فروپاشی شوروی، نظام اقتصاد با برنامه این کشور به سمت یک اقتصاد بازاری تغییر کرد که روند این انتقال برای اکثریت جامعه که دچار فقر بودند، بسیار دشوار بود. پس از فروپاشی شوروی اقتصاد اوکراین به شدت محدود شده و زندگی روزانه برای یک فرد معمولی که در اوکراین زندگی می‌کرد بسیار دشوار بود. تعداد قابل توجهی از روستاییان به‌وسیلهٔ غذایی که خودشان می‌کاشتند زندگی می‌کردند، برخی نیز دو یا چند شغل داشتند و از طریق مبادله کالا با کالا، مایحتاج اولیه‌شان را تهیه می‌کردند.
اقتصاد > قبل از بحران ۲۰۲۲ اوکراین

تا قبل از جنگ اوکراین و روسیه در سال ۲۰۲۲، این کشور رشد اقتصادی قابل توجهی داشت و صادرات غلات و مواد معدنی و غیره به قوی تر شدن اقتصاد اوکراین کمک می‌کرد.
اما پس از حملات روسیه به این کشور، سطح فقر بالا می‌رود با خسارت‌های مالی و عظیم وارد شده به این کشور اقتصاد دچار مشکلات شدیدی می‌شود.
آموزش

طبق قانونی اساسی اوکراین، تمام شهروندان اوکراینی از تحصیل رایگان برخوردار هستند.
اوکراین دارای دانشگاه‌های بسیار زیاد و تنوع رشته بسیار زیاد است و رشته‌هایی مانند مکانیک، برق کاملاً کاربردی و هدفمند تدریس می‌شود، دانشگاه‌های اوکراین دارای امکانات کامل و با تکنولوژی روسی و به سبک روسی کلیه رشته‌ها تدریس می‌شود.
جمعیت و نژادها

جمعیت این کشور بالغ بر ۴۳٫۷ میلیون نفر می‌باشد.
با توجه به آن که بیشتر نواحی صنعتی در شرق و جنوب شرقی اوکراین واقع شده‌اند، تراکم جمعیت در این نواحی بیشتر است، همچنین ۶۹٪ از جمعیت اوکراین نیز در مناطق شهری زندگی می‌کنند.
طبق سرشماری سال ۲۰۰۱ اوکراین، ۷۷٫۸٪ از جمعیت اوکراین را نژاد اوکراینی و مابقی را نژادهای روس (۱۷٫۳٪)، بلاروسی (۰٫۶٪)، مولداوی، تاتارهای کریمه (۰٫۵٪)، بلغارها (۰٫۴٪)، مجارستانی (۰٫۳٪)، رومانیایی (۰٫۳٪)، لهستانی (۰٫۳٪)، یهودیان (۰٫۲٪)، ارامنه (۰٫۲٪)، یونانی‌ها (۰٫۲٪) و تاتارها (۰٫۲٪) تشکیل می‌دهند.
در پی تهاجم نظامی روسیه در پی سلطه گرایی روسیه بر اوکراین حدود ۱۲ میلیون نفر اوکراینی از کشور گریخته‌اند.
دین و مذهب

تا سال ۹۸۸ میلادی ساکنان اوکراین فعلی نیز به مانند بسیاری از مردم اروپا بت‌پرست بودند ولی با پذیرش آئین مسیحیت از سوی پرنس ولادیمیر این کشور نیز مسیحی شد. در سال ۱۰۵۴ به دنبال تکفیر متقابل پاپ روم و پاتریارک بیزانس، مذهب ارتدکس توسط پاتریارک بیزانس به وجود آمد و کشورهای زیادی از جمله اوکراین ارتدکس گردیدند و به همین دلیل بیشتر مردم اوکراین تابع کلیسای ارتدکس بوده و اقلیتی تابع کلیسای کاتولیک می‌باشند که بیشتر ساکن نواحی غرب اوکراین هستند. علاوه بر ارتدکس‌ها و کاتولیک‌ها، پیروان مذهب پروتستان و برخی فرق مسیحی دیگر نیز در اوکراین وجود دارند. یهودیان هم دارای کنیسه‌های مختلف هستند (در کی‌یف ۲ کنیسه) که مراسم مذهبی خود را انجام می‌دهند.
حدود ۹۶٫۲ درصد جمعیت اوکراین مسیحی هستند و پس از آن اسلام با ۰٫۷ درصد و یهودیت ۰٫۶ درصد و سایر ادیان ۲٫۵ درصد جمعیت این کشور را تشکیل می‌دهند
از زمان فروپاشی اتحاد شوروی، هیچ‌یک از دولتهای حاکم بر اوکراین قوانین لازم برای حمایت و دفاع از زبان، مذهب و سایر حقوق اقلیت‌های ساکن این کشور را تصویب نکرده‌اند. از آغاز درگیری‌ها در شرق اوکراین، احساسات ضدیهودی در شرق این کشور بالا گرفته است. گفته می‌شود این نگرش با پخش اعلامیه‌هایی از طرف جمهوری مردمی دونتسک (وابسته به دولت روسیه) دامن زده می‌شود.
فرهنگ > زبان

زبان مردم اوکراین از گروه زبان‌های اسلاو شرقی است و شباهت زیادی به زبان روسی دارد. به عبارت دیگر لغات مورد استفاده در زبان اوکراینی بیشتر بر گرفته از زبان لهستانی است ولی دستور زبان آن به مانند زبان روسی می‌باشد. زبان روسی بیشترین رواج را پس از زبان اوکراینی در این کشور دارد. الفبای زبان اوکراینی نظیر زبان روسی سیریلیک می‌باشد و تفاوت میان این دو اندک است.
فرهنگ > موسیقی و رقص

موسیقی در اوکراین با تاریخی طولانی و اثرگذار، بخش عمده‌ای از فرهنگ این کشور را تشکیل می‌دهد. از موسیقی بومی سنتی تا موسیقی کلاسیک و مدرن راک، اوکراین فهرست بلندی از موسیقی‌دان‌های برجسته‌ای چون چایکوفسکی و اوکآن الزی را در سطح بین‌المللی شناسانده است.
فرهنگ > ورزش > فوتبال

دو تیم مطرح دینامو کی‌یف و شاختار دونتسک جزو بهترین‌های فوتبال این کشور می‌باشند که در مقاطعی در لیگ قهرمانان اروپا هم حضور داشته‌اند. تیم دینامو کی‌یف ستارگان مطرحی از جمله اندره‌ای شوچنکو را به دنیای فوتبال معرفی کرده است.
صنعت گردشگری

در رتبه‌بندی سازمان جهانی گردشگری، اوکراین از نظر تعداد گردشگران جایگاه هشتم را به خود اختصاص داده است. همچنین عجایب هفتگانه اوکراین از اصلی‌ترین جاذبه‌های گردشگری این کشور می‌باشند که از هفت بنای تاریخی و فرهنگی تشکیل شده است و شهرهای مهم توریستی آن کریمه، کی‌یف و خارکوف می‌باشد.
چشم انداز کشاورزی معمولی از اوکراین، استان خرسون
نمایی از یک پارک ملی در اوکراین
نمایی از نزدیکی کوکتبل
دژ کامنتس-پودیلسکیی
شهر چرنیوتسی
زلنکو دیپلمات اوکراینی و محمد خاتمی رئیس‌جمهور پیشین ایران
رهبران بلاروس، روسیه، آلمان، فرانسه و اوکراین در اجلاس سران "Minsk II"
اولگ سنتسوف کارگردان، فیلم‌نامه‌نویس و تهیه‌کننده اوکراینی پس از تصرف کریمه به ۲۰ سال حبس تعزیری محکوم شد.
روابط دیپلماتیک اوکراین و اسرائیل
یک ناوچه اوکراینی
نمایی از رودخانه دنیپر از روی یک تپه در شهر کی‌یف
کوه هورلا بلندترین کوه در اوکراین
آسمان خراش‌های دنیپروپتروفسک.
سرمایه‌گذاری اوکراین در بخش انرژی‌های پاک
رشد جمعیت اوکراین از سال ۱۹۵۰ تا ۲۰۰۹
درصد نژاد اوکراینی در اوکراین
رقص خوش آمد گویی پرایویت
لیگ برتر فوتبال ایران ۰۳–۱۴۰۲

| 0 | 1 |
| --- | --- |
جشن قهرمانی پرسپولیس در لیگ برتر: جشن قهرمانی پرسپولیس در لیگ برتر
فصل: ۰۳–۱۴۰۲
تاریخ‌ها: ۱۸ مرداد ۱۴۰۲    ۱۲ خرداد ۱۴۰۳
قهرمانان: پرسپولیس شانزدهمین قهرمانی لیگ ایران (نهمین جام خلیج فارس)
تیم‌های سقوط کرده: صنعت نفت پیکان
لیگ قهرمانان آسیا: پرسپولیس  استقلال
پلی اف لیگ قهرمانان آسیا: سپاهان
لیگ۲ قهرمانان آسیا: تراکتور
شمار بازی‌های برگزار شده: ۲۴۰
تعداد گل‌های زده شده: ۵۲۲ (۲٫۱۸ گل به‌‌ازای هر بازی)
بهترین گل‌زن: شهریار مغانلو (سپاهان) (۱۶ گل)
بهترین دروازه‌بان: حسین حسینی (استقلال) حسین پورحمیدی (تراکتور) (۱۸ کلین شیت)
بهترین برد خانگی: ملوان ۴–۰ فولاد (۱ شهریور ۱۴۰۲) استقلال ۴–۰ نساجی (۲۸ آذر ۱۴۰۲)
بهترین برد خارج از خانه: هوادار ۰–۵ سپاهان (۲۸ آذر ۱۴۰۲) هوادار ۰–۵ نساجی (۸ خرداد ۱۴۰۳)
پرگل‌ترین بازی: پرسپولیس ۴–۳ استقلال.خ (۴ خرداد ۱۴۰۳)
بیشترین برد پیاپی: سپاهان پرسپولیس (۵ بازی)
بیشترین بازی پیاپی بدون شکست: استقلال (۲۷ بازی)
بیشترین بازی پیاپی بدون برد: استقلال.خ (۱۳ بازی)
بیشترین باخت پیاپی: استقلال. خ (۶ بازی)
بیشترین شمار تماشاگر: تراکتور ۰–۰ سپاهان (۸۰٬۰۰۰ نفر)
کمترین شمار تماشاگر: ۳۵ بازی (۰)
شمار کل تماشاگران: ۲٬۲۰۹٬۰۰۰
میانگین شمار تماشاگر: ۱۰٬۷۷۶
→ ۰۲–۱۴۰۱ ۰۴–۱۴۰۳ ←  همه آمارها تا تاریخ ۱۲ خرداد ۱۴۰۳ به‌روزرسانی شدند.: → ۰۲–۱۴۰۱ ۰۴–۱۴۰۳ ←  همه آمارها تا تاریخ ۱۲ خرداد ۱۴۰۳ به‌روزرسانی شدند.
لیگ برتر فوتبال ایران ۰۳–۱۴۰۲ بیست و سومین دوره جام خلیج فارس و چهل و دومین دوره لیگ فوتبال ایران است که توسط فدراسیون فوتبال ایران برگزار شد. ۱۶ تیم (۱۴ تیم از فصل ۰۲–۱۴۰۱ لیگ برتر و ۲ تیم صعود کرده از فصل ۰۲–۱۴۰۱ لیگ فوتبال آزادگان) در این فصل حضور داشتند.
مرور فصل

این مسابقات در تاریخ ۱۸ تیرماه ۱۴۰۲ قرعه‌کشی و روز ۱۸ مرداد تاریخ شروع بازی‌ها اعلام شد.
مرور فصل > استفاده از بازیکن غیر قانونی > شمس‌آذر

قبل شروع فصل و با شکایت باشگاه سایپا از باشگاه شمس‌آذر مبنی بر استفاده بازیکن غیرقانونی، در فصل گذشته لیگ آزادگان، کمیته انضباطی سه امتیاز از امتیازات این فصل این باشگاه قزوینی کسر کرد که در پی این اتفاق باشگاه شهرداری همدان نیز با تکرار این شکایت از باشگاه شمس‌آذر نیز موفق شد سه امتیاز دیگر از این باشگاه کسر کند ولی به دنبال جذب رضایت از باشگاه شهرداری همدان سه امتیاز دوم به باشگاه شمس‌آذر برگشت داده شد.
مرور فصل > عدم رعایت سقف بودجه > سپاهان

پس از گذشت چهار هفته از مسابقات درحالی که سپاهان تمامی بازی‌های خود را پیروز شده بود با شکایت باشگاه‌های پرسپولیس، استقلال، تراکتور و پیکان به دلیل عدم رعایت قانون سقف بودجه رو به رو شد. کمیته انضباطی با بررسی این موضوع رای به کسر چهار امتیاز و جریمه چهل میلیاردی این باشگاه داد. نماینده‌های اصفهان در مجلس نیز در پی این اتفاق، واکنش نشان دادند.
مرور فصل > عدم رعایت سقف بودجه > پرسپولیس

در پی شکایت از سپاهان و کسر امتیاز از این باشگاه توسط کمیته انضباطی در خصوص عدم رعایت سقف بودجه، باشگاه سپاهان نیز از پرسپولیس شکایت کرد که این شکایت با همراهی استقلال همراه شد. پس از بررسی مدارک توسط کمیته انضباطی برای این کمیته محرز شد که باشگاه پرسپولیس با پرداخت مالیات گئورگی گولسیانی مرتکب تخلف شده و با رای کمیته انضباطی پرسپولیس محکوم به کسر یک امتیاز و جریمه ۱۰ میلیارد تومانی شد.
مرور فصل > عدم رعایت سقف بودجه > شکستن رأی کمیته انضباطی

بعد از پایان هفته چهاردهم یک بار دیگر قانون جنجالی سقف بودجه باشگاه‌ها جنجال به پا کرد و این بار کمیته استیناف فدراسیون فوتبال کسر امتیاز از باشگاه‌های سپاهان و پرسپولیس را از جانب کمیته انضباطی غیرقانونی دانست و رأی به بازگشت امتیازات این دو باشگاه داد.
مرور فصل > عدم رعایت سقف بودجه > حکم جدید کمیته انضباطی علیه سپاهان

پس از شکستن حکم کمیته انضباطی در کمیته استیناف و بازگرداندن امتیازات تیم‌ها کمیته انضباطی اینبار رای جدید درخصوص باشگاه سپاهان صادر کرد که طی این حکم شش بازیکن سپاهان (پیام نیازمند، رضا شکاری، رضا اسدی، هادی محمدی، کاوه رضایی و احسان پهلوان) تا اصلاح قراردادشان حق همراهی سپاهان در لیگ برتر را ندارند. این حکم باعث شد سرمربی سپاهان با دست بسته از بازیکن به مصاف باشگاه گل‌گهر در بازی معوقه از هفته ششم رقابت برود و در دقایق آخر بازی از دروازه‌بان سوم در پست دفاع راست بهره گیرد.
مرور فصل > اولین استفاده کمک داور ویدویی در تاریخ لیگ برتر > معوقه هفته پنجم

در بازی معوقه هفته پنجم پرسپولیس و استقلال، پس از کش و قوس‌های فراوان و گرفتن مجوز از فیفا بالاخره برای اولین بار در لیگ برتر از کمک داور ویدیویی (VAR) استفاده شد که در روند بازی سه مرتبه موعود بنیادی‌فر داور بازی از آن استفاده کرد که یک مرتبه آن منجر به پنالتی به سود استقلال شد. با این وجود کادر فنی هر دو تیم به قضاوت تیم داوری اعتراض داشتند.
مرور فصل > یک دقیقه سکوت > هفته چهاردهم

این هفته از مسابقات به احترام درگذشت فوتبالیست تیم فوتبال خاتون بم، ملیکا محمدی با یک دقیقه سکوت شروع شد.
مرور فصل > شهرآورد تهران بازی برگشت > هفته بیستم

دوهفته قبل از مسابقه اعلام شده بود بازی برگشت دو تیم با کمک داور ویدویی(VAR) برگزار می شود و در از دو داور زن مهسا قربانی و مهناز ذکایی به عنوان کمک در اتاق کمک داور ویدویی حاضر هستند.
اما پخش عکس هواداری مهناز ذکایی در فینال 
لیگ قهرمانان آسیای سال ۹۷ از پرسپولیس باعث شد درشبکه های اجتماعی جنجال بپا شود و در نهایت کمیته داوران فدراسیون روی اسم این داور خط بکشد.
و درحالی که تصور می‌شد مهسا قربانی تنها داور زن عضو تیم داوران در اتاق داور ویدویی باشد ولی با تصمیم کمیته داوران به دلیل از بین رفتن تمام حاشیه ها اسم این داور نیز از فهرست داوران بازی خارج شد و سعدالله گلمرادی داور اهل تاجیکستان جایگزین وی شد تا دربی ۱۰۳ همانند شهرآورد های قبلی با تیم داوری تمام مرد انجام شود.
مرور فصل > تغییر قانون > هفته بیست و سوم

سهیل مهدی رییس سازمان لیگ در برنامه فوتبال برتر اعلام کرد در صورت برابر شدن امتیاز تیم ها در جدول  ابتدا بازی رو در رو و سپس در صورت مساوی بودن دو بازی رفت و برگشت تیم ها  تفاضل گل دو تیم مورد بررسی قرار میگیرد و اگر تفاضل گل دو تیم برابر بود طبق قانون قدیم گل های زده بیشتر جایگاه تیم هم امتیاز را تعیین میکند و بدین ترتیب گل زده در خانه حریف معیار تعیین جایگاه تیم ها نمی باشد.
مرور فصل > فساد در فوتبال ایران

مقالهٔ اصلی: فساد در فوتبال ایران ۱۴۰۳
فساد گسترده در فوتبال ایران که به دلیل گردش مالی بالا در این حوزه پیش آمده است.که به کالچوپولی ایرانی تشبیه شده، مربوط به تخلفات مالی و تبادل رشوه در باشگاه مس رفسنجان و دیگر باشگاه ها و افراد، در سال‌های ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۰ است.
مرور فصل > فساد در فوتبال ایران > اسامی ها مطرح و گمانه زنی ها

با انتشار اخبار حضور رؤسای بلند ارکان پایه فدراسیون فوتبال و مدیران باشگاه ها و مجریان حوزه ورزش در دادگاه فساد و رشوه باشگاه مس رفسنجان که مربوط به سال ۱۴۰۰ در مجلات و اخبار و فضای مجازی فوتبال ایران بار دیگر وارد حاشیه جدید شد. و اسامی باشگاه‌ها و اشخاص جدیدی در رابطه با این پرونده مطرح شد. که باعث برکناری از کار و یا واکنش این افراد را در پی داشت مانند: سهیل مهدی  رئیس سازمان لیگ و خداداد افشاریان رئیس کمیته داوران فدراسیون و محمد حسین میثاقی مجری برنامه فوتبال برتر و سید مهدی هاشمی تهیه کننده برنامه فوتبال برتر و علی خسروی داور سابق و عضو ارشد کمیته داوران فدراسیون پژمان راهبر سردبیر ورزش۳، محمد ربیعی سرمربی ذوب‌آهن،علی علیزاده عضو هیئت مدیره باشگاه مس رفسنجان،مجید زین‌الدینی مدیر عامل مس رفسنجان و علی رمضانی عضو هییت مدیره مس رفسنجان .
مرور فصل > فساد در فوتبال ایران > رئیس فدراسیون فوتبال

مهدی تاج رئیس فدراسیون فوتبال در واکنش به پروند فساد در فوتبال ایران اعلام کرد برخی از متهمان ۲۵سکه طلا رشوه گرفته‌اند.
مرور فصل > فساد در فوتبال ایران > محمدحسین میثاقی

محمدحسین میثاقی در واکنش به خصوص مطرح شدن اسمش در پرونده فساد گفت:
"متأسفانه یک گروه مافیایی فاسد هم در فوتبال وجود دارد که صاحب قدرت است و در بخش‌های مختلف از رسانه تا مدیر فدراسیون فوتبال و مربی حضور دارند.
این گروه مافیایی الان که پرونده باز شده، دوست دارد شلوغ کند و انگ بزند تا خودش کنار برود ولی این‌بار کور خوانده و نمی‌تواند در برود.
این یک مبارزه سیستماتیک با فساد در فوتبال است که از یک باشگاه (مس رفسنجان) شروع شده و شاید در باشگاه هم‌استانی و باشگاه‌های دیگر هم ادامه پیدا کند.
هر فردی که سند یا مدرکی دارد که تیم فوتبال برتر یک ریال یا دلار تخلف کرده، منتشر کند تا ما هم پخش کنیم. خیلی‌ها از باشگاه‌های دیگر درگیر این پرونده خواهند شد.(م-ه) (ص-ذ) نگویید، هر مدرکی از عوامل فوتبال برتر دارید منتشر کنید!
مرور فصل > فساد در فوتبال ایران > علی خسروی

در تاریخ ششم خرداد هدایت ممبینی دبیر کل فدراسیون فوتبال اعلام کرد که با توجه به نامه کمیته اخلاق علی خسروی عضو کمیته داوران فدراسیون فوتبال تا اعلام رای قطعی پرونده فساد در فوتبال از هرگونه فعالیت و حضور در ورزشگاه در فوتبال وفوتسال و فوتبال ساحلی به مدت بیست روز محروم است.
مرور فصل > تیم های سقوط کننده به لیگ یک > هفته بیست و نهم

در مصاف باشگاه فوتبال ذوب‌آهن اصفهان در برابر باشگاه فوتبال صنعت نفت آبادان، در فولادشهر صنعت نفت با نتیجه ۲ بر ۱ شکست خورد و با توجه به نتایج دیگر دیدارها، اولین تیم سقوط کرده به لیگ آزادگان لقب گرفت.
مرور فصل > تیم های سقوط کننده به لیگ یک > هفته سی ام

باشگاه فوتبال پیکان، در هفته اخر با شکست برابر استقلال تهران با توجه به پیروزی دو تیم استقلال خوزستان و فولاد خوزستان دومین تیم سقوط کننده به لیگ دسته اول شد.
مرور فصل > قهرمان

باشگاه پرسپولیس در هفته اخر با غلبه بر تیم مس رفسنجان قهرمان این دوره از مسابقات شد.
مرور فصل > انتخابی آسیا

سپاهان با قرارگرفتن در رده سوم جدول موفق به کسب سهمیه لیگ۲ قهرمانان آسیا شده بود ولی این باشگاه با حضور در فینال جام حذفی و به دلیل این که رقیب این باشگاه در فینال مس رفسنجان مجوز حرفه‌ای کسب نکرده بود موفق به کسب سهمیه حضور در مرحله مقدماتی لیگ نخبگان قهرمانان آسیا شد و باشگاه تراکتور نیز به عنوان تیم چهارم لیگ برتر ایران برای اولین بار در تاریخ نماینده ایران در لیگ۲ قهرمانان آسیا آسیا شد.
تیم‌ها > صعود و سقوط (پیش فصل)

در مجموع شانزده تیم در لیگ شرکت می‌کنند که شامل چهارده باشگاه برتر از فصل ۰۲–۱۴۰۱ و دو باشگاه نخست از لیگ آزادگان ۰۲–۱۴۰۱ که به لیگ برتر صعود کرده‌اند.
| صعود ازلیگ آزادگان ۰۲–۱۴۰۱ | سقوط به لیگ آزادگان ۰۳–۱۴۰۲ |
| --- | --- |
شمس آذر (برای اولین بار در تاریخ خود صعود کرد)   استقلال خوزستان (صعود  بعد از چهار فصل غیبت): مس کرمان (سقوط پس از یک فصل حضور در لیگ برتر)   نفت مسجد سلیمان (بعد از پنج فصل حضور در لیگ برتر سقوط کرد)
تیم‌ها > باشگاه‌ها و سرمربی

| تیم | سرمربی | تیم | سرمربی |
| --- | --- | --- | --- |
| آلومینیوم اراک |  مجتبی حسینی | استقلال |  جواد نکونام |
| استقلال خوزستان |  سیروس پورموسوی | پرسپولیس |  اوسمار ویرا |
| پیکان |  غلام‌رضا عنایتی | تراکتور |  حمید مطهری (موقت) |
| ذوب‌آهن |  محمد ربیعی | سپاهان |  ژوزه مورایس |
| شمس آذر |  سعید دقیقی | صنعت نفت | فراز کمال‌وند |
| فولاد | عبدالله ویسی | گل‌گهر |  مارینوس اوزونیدیس |
| مس رفسنجان | محرم نویدکیا | ملوان |  مهدی تارتار |
| نساجی |  ساکت الهامی | هوادار |  مسعود شجاعی |
تیم‌ها > تغییرات کادر فنی تیم‌ها

| ردیف | تیم | سرمربی خارج‌شده | دلیل خروج | هفته خروج | سرمربی جدید | زمان |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱ | نساجی | کارلوس هرناندز | توافقی | پیش از شروع فصل |  سید مهدی رحمتی | ۱۶ خرداد ۱۴۰۲ |
| ۲ | هوادار |  ساکت الهامی | پایان قرارداد | پیش از شروع فصل |  محمود فکری | ۱۶ خرداد ۱۴۰۲ |
| ۳ | گل‌گهر |  سعید الهویی | پایان قرارداد | پیش از شروع فصل |  مارینوس اوزونیدیس | ۲۳ خرداد ۱۴۰۲ |
| ۴ | آلومینیوم اراک |  سید مهدی رحمتی | توافقی | پیش از شروع فصل |  مجتبی حسینی | ۲۸ خرداد ۱۴۰۲ |
| ۵ | استقلال تهران |  ریکاردو ساپینتو | عدم توافق | پیش از شروع فصل |  جواد نکونام | ۳۰ خرداد ۱۴۰۲ |
| ۶ | مس رفسنجان |  محمد ربیعی | عدم توافق | پیش از شروع فصل |  ساکت الهامی | ۱ تیر ۱۴۰۲ |
| ۷ | ذوب آهن |  مهدی تارتار | پایان قرارداد | پیش از شروع فصل |  محمد ربیعی | ۴ تیر ۱۴۰۲ |
| ۸ | ملوان |  مازیار زارع | استعفا | پیش از شروع فصل |  مهدی تارتار | ۵ تیر ۱۴۰۲ |
| ۹ | پیکان | مجتبی حسینی | پایان قرارداد | پیش از شروع فصل |  رسول خطیبی | ۵ تیر ۱۴۰۲ |
| ۱۰ | فولاد | علیرضا منصوریان | اخراج | هفته سوم (۲ شهریور ۱۴۰۲) |  خوان ایگناسیو مارتینز | ۱۵ شهریور ۱۴۰۲ |
| ۱۱ | پیکان | رسول خطیبی | اخراج | هفته دهم (۳۰ آبان ۱۴۰۲) | غلام‌رضا عنایتی | ۱ آذر ۱۴۰۲ |
| ۱۲ | نساجی | سیدمهدی رحمتی | استعفا | هفته سیزدهم (۲۸ آذر ۱۴۰۲) | لوکاس آلکاراس | ۳۰ آذر ۱۴۰۲ |
| ۱۳ | هوادار |  محمود فکری | اخراج | هفته سیزدهم (۲۹ آذر ۱۴۰۲) |  مسعود شجاعی | ۱ دی ۱۴۰۲ |
| ۱۴ | صنعت نفت |  عبدالله ویسی | توافقی | هفته پانزدهم (۹ دی ۱۴۰۲) |  سهراب بختیاری‌زاده | ۱۴ بهمن ۱۴۰۲ |
| ۱۵ | پرسپولیس |  یحیی گل‌محمدی | استعفا | هفته پانزدهم (۱۱ دی ۱۴۰۲) | اوسمار ویرا | ۷ بهمن ۱۴۰۲ |
| ۱۶ | مس رفسنجان | ساکت الهامی | اخراج | هفته پانزدهم (۳ بهمن ۱۴۰۲) | محرم نویدکیا | ۱۴ بهمن ۱۴۰۲ |
| ۱۷ | فولاد |  خوان ایگناسیو مارتینز | توافقی | هفته پانزدهم(۲۴ بهمن ۱۴۰۲) |  احمد آل‌نعمه | ۳ اسفند ۱۴۰۲ |
| ۱۸ | نساجی |  لوکاس آلکاراس | توافقی | هفته هفدهم(۴ اسفند ۱۴۰۲) |  ساکت الهامی | ۴ اسفند ۱۴۰۲ |
| ۱۹ | فولاد |  احمد آل‌نعمه | اخراج | هفته بیست و یکم(۲۶ اسفند ۱۴۰۲) | عبدالله ویسی | ۲۶ اسفند ۱۴۰۲ |
| ۲۰ | صنعت نفت |  سهراب بختیاری‌زاده | اخراج | هفته بیست و یکم (۲۹ اسفند ۱۴۰۲) |  فراز کمالوند | ۲۹ اسفند ۱۴۰۲ |
| ۲۱ | تراکتور |  پاکو خمز | توافقی | هفته بیست و سوم (۲۷ فروردین ۱۴۰۳) |  محمد نصرتی(موقت) | ۲۸ فروردین ۱۴۰۳ |
| ۲۲ | تراکتور |  محمد نصرتی(موقت) | کناره گیری | هفته بیست چهارم |  حمید مطهری(موقت) | ۴ اردیبشهت ۱۴۰۳ |
تیم‌ها > ورزشگاه‌ها

| آزادی | نقش جهان | یادگار امام |
| --- | --- | --- |
| استقلال - پرسپولیس | سپاهان | تراکتور |
| ۷۸٬۰۰۰ نفر | ۷۵٬۰۰۰ نفر | ۷۱٬۰۰۰ نفر |
| غدیر اهواز | شهدای فولاد خوزستان | تختی آبادان |
| استقلال خوزستان | فولاد | صنعت نفت |
| ۵۰٬۰۰۰ نفر | ۳۰٬۶۵۵ نفر | ۸،۰۰۰ نفر |
| امام خمینی | شهید وطنی | فولادشهر |
| آلومینیوم | نساجی | ذوب‌آهن |
۲۲٬۰۰۰ نفر: ۱۵٬۰۰۰ نفر
| سردار آزادگان | شهدای صنعت مس رفسنجان | شهید دستگردی |
| شمس آذر | مس رفسنجان | هوادار |
| ۱۵٬۰۰۰ نفر | ۱۰٬۰۰۰ نفر | ۸٬۲۵۰ نفر |
| شهید سلیمانی سیرجان | سیروس قایقران | ورزشگاه شهدا (شهر قدس) |
| گل‌گهر | ملوان | پیکان |
| ۸٬۰۰۰ نفر | ۹٬۰۰۰ نفر | ۲۵٬۰۰۰ نفر |
:
تیم‌ها > پراکندگی جغرافیایی تیم‌ها

مس رفسنجان
آلومینیوم
سپاهان
ذوب‌آهن
فولاد
استقلال خوزستان
تراکتور
ملوان
گل‌گهر
نساجی
شمس آذر
استقلال
پرسپولیس
پیکان
هوادار
صنعت نفت
مکان باشگاه‌ها بر روی نقشه
تهران (۴)، خوزستان (۳)، اصفهان (۲)، کرمان (۲)، آذربایجان شرقی (۱)، قزوین (۱)، گیلان (۱)، مازندران(۱)، مرکزی (۱)
| استان | تعداد تیم‌ها | نام تیم‌ها |
| --- | --- | --- |
| تهران | ۴ | استقلال، پرسپولیس، پیکان، هوادار |
| خوزستان | ۳ | استقلال خوزستان، صنعت نفت آبادان، فولاد خوزستان |
| اصفهان | ۲ | ذوب‌آهن، سپاهان |
| کرمان | ۲ | گل‌گهر، مس رفسنجان |
| آذربایجان شرقی | ۱ | تراکتور |
| قزوین | ۱ | شمس‌آذر قزوین |
| گیلان | ۱ | ملوان |
| مازندران | ۱ | نساجی مازندران |
| مرکزی | ۱ | آلومینیوم |
جدول لیگ

| رتبه | تیمن ب و | بازی | برد | مساوی | باخت | گل زده | گل خورده  | گل تفاضل  | امتیاز | صعود یا سقوط |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱ | پرسپولیس | ۳۰ | ۲۰ | ۸ | ۲ | ۴۵ | ۱۸ | ۲۷+ | ۶۸ | صعود به مرحله گروهی لیگ قهرمانان آسیا |
| ۲ | استقلال | ۳۰ | ۱۹ | ۱۰ | ۱ | ۴۰ | ۱۵ | ۲۵+ | ۶۷ | صعود به مرحله گروهی لیگ قهرمانان آسیا |
| ۳ | سپاهان | ۳۰ | ۱۷ | ۶ | ۷ | ۵۳ | ۲۶ | ۲۷+ | ۵۷ | صعود به مرحله مقدماتی  لیگ قهرمانان آسیا |
| ۴ | تراکتور | ۳۰ | ۱۶ | ۶ | ۸ | ۴۲ | ۲۲ | ۲۰+ | ۵۴ | صعود به مرحله گروهی لیگ ۲ قهرمانان آسیا ۲۵–۲۰۲۴ |
| ۵ | ذوب‌آهن | ۳۰ | ۱۱ | ۹ | ۱۰ | ۳۰ | ۳۰ | ۰ | ۴۲ |  |
| ۶ | ملوان | ۳۰ | ۱۰ | ۱۱ | ۹ | ۳۱ | ۲۶ | ۵+ | ۴۱ |  |
| ۷ | آلومینیوم اراک | ۳۰ | ۱۰ | ۹ | ۱۱ | ۲۷ | ۳۳ | ۶− | ۳۹ |  |
| ۸ | شمس آذر | ۳۰ | ۱۱ | ۹ | ۱۰ | ۳۵ | ۳۵ | ۰ | ۳۹ |  |
| ۹ | گل‌گهر | ۳۰ | ۸ | ۱۲ | ۱۰ | ۳۰ | ۲۸ | ۲+ | ۳۶ |  |
| ۱۰ | مس رفسنجان | ۳۰ | ۸ | ۱۱ | ۱۱ | ۳۲ | ۳۷ | ۵− | ۳۵ |  |
| ۱۱ | فولاد | ۳۰ | ۷ | ۸ | ۱۵ | ۲۰ | ۴۰ | ۲۰− | ۲۹ |  |
| ۱۲ | نساجی | ۳۰ | ۷ | ۸ | ۱۵ | ۲۷ | ۳۶ | ۹− | ۲۹ |  |
| ۱۳ | هوادار | ۳۰ | ۶ | ۱۱ | ۱۳ | ۳۱ | ۴۸ | ۱۷− | ۲۹ |  |
| ۱۴ | استقلال‌خوزستان | ۳۰ | ۶ | ۱۰ | ۱۴ | ۳۱ | ۴۲ | ۱۱− | ۲۸ |  |
| ۱۵ | پیکان | ۳۰ | ۴ | ۱۵ | ۱۱ | ۲۵ | ۳۸ | ۱۳− | ۲۷ | سقوط به لیگ آزادگان |
| ۱۶ | صنعت نفت | ۳۰ | ۴ | ۹ | ۱۷ | ۲۴ | ۴۹ | ۲۵− | ۲۱ | سقوط به لیگ آزادگان |
آخرین به روز رسانی مسابقه(ها)ی برگزار شده در ۱۲ خرداد ۱۴۰۳. منبع: سازمان لیگ برتر فوتبال ایران - جدول کامل لیگ,
آمار لیگ برتر ایران
قوانین رتبه‌بندی: ۱) امتیاز؛ ۲) امتیاز بازی رودررو؛  ۳) تفاضل گل؛ ۵) گل‌زده
(نکته:نتایج بازی‌های رودررو پس از انجام تمامی مسابقات در پایان فصل لحاظ می‌شود).
یادداشت:
↑  سپاهان به عنوان قهرمان جام حذفی مجوز حضور در پلی اف لیگ قهرمانان آسیا کسب کرد اما با شکست در پلی اف به لیگ۲ آسیا رفت
↑  تراکتور به دلیل قهرمانی سپاهان در جام حذفی مجوز حضور در لیگ۲ قهرمانان آسیا کسب کرد.
↑  کمیته انضباطی سه امتیاز از شمس آذر کسر کرده است.