stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
درگیری قره‌باغ کوهستانی

| ن ب وجنگ قره‌باغ | ن ب وجنگ قره‌باغ |
| --- | --- |
 درگیری آسکران  کشتار سومقاییت  قتل‌عام گنجه  قتل‌عام باکو  عملیات حلقه  گلوله‌باران استپاناکرت  کشتار خوجالی  کشتار ماراقا  نبرد شوشی  Operation Goranboy  Mardakert and Martuni Offensives  Battle of Aghdam  1993 Summer Offensives  Battle of Kalbajar :  درگیری آسکران  کشتار سومقاییت  قتل‌عام گنجه  قتل‌عام باکو  عملیات حلقه  گلوله‌باران استپاناکرت  کشتار خوجالی  کشتار ماراقا  نبرد شوشی  Operation Goranboy  Mardakert and Martuni Offensives  Battle of Aghdam  1993 Summer Offensives  Battle of Kalbajar 
درگیری قره‌باغ کوهستانی یک اختلاف سرزمینی و درگیری قومی بین ارمنستان و جمهوری آذربایجان بر سر منطقه قره‌باغ کوهستانی و هفت ناحیه دیگر بود. این مناطق، عملاً تحت کنترل جمهوری آرتساخ ولی به صورت قانونی بخشی از جمهوری آذربایجان بوده است. این درگیری در اوایل قرن بیستم میلادی هنگامی که ژوزف استالین، رهبر اتحاد جماهیر شوروی تصمیم به ایجاد اوبلاست خودمختار ناگورنو قره‌باغ در زمرهٔ جمهوری شوروی سوسیالیستی آذربایجان گرفت، آغاز شد. درگیری کنونی در سال ۱۹۸۸ هنگامی که ارامنه قره‌باغ خواستار الحاق قره‌باغ به ارمنستان شدند آغاز و در نهایت منجر به رخداد جنگ اول قره‌باغ در دهه ۱۹۹۰ شد.
قرارداد آتش‌بس منعقد شده در سال ۱۹۹۴، دو دهه آرامش نسبی را فراهم آورد. درگیری‌های معدود و کوتاهی که پس از آن بین طرفین درگرفت تغییر خاصی در وضعیت به وجود نیاورد. اما در جریان جنگ دوم قره‌باغ در ۲۰۲۰، ارتش جمهوری آذربایجان موفق شد کنترل اکثر مناطقی را که در جریان جنگ اول قره‌باغ از دست داده بود دوباره به دست آورد. جمهوری آذربایجان در دسامبر ۲۰۲۲ محاصره جمهوری آرتساخ (۲۰۲۲–۲۰۲۳) را آغاز کرد و در نهایت در حمله ۲۰۲۳ جمهوری آذربایجان به قره‌باغ کوهستانی تعداد زیادی از ارمنی‌ها گریختند و جمهوری آرتساخ در ۱ ژانویه ۲۰۲۴ به صورت رسمی فروپاشید.
تلفات

اگرچه هنوز آمار دقیقی از تلفات وجود ندارد، به گفته بیشتر ناظران، تا سال ۲۰۰۹، ۳٬۰۰۰ نفر، عمدتاً سرباز، کشته شده‌اند. در سال ۲۰۰۸، نبردها شدیدتر و بیشتر شد. سال ۲۰۱۴ با ثبت ۷۲ کشته در طول سال، خونین‌ترین سال پس از پایان جنگ شد. بین ۱ تا ۵ آوریل ۲۰۱۶، درگیری‌های سنگین در امتداد خط مقدم قره باغ، منجر به کشته شدن ۲۷ سرباز ارمنی و ۲۸ سرباز باکویی شد. ۲۶ سرباز ارمنی نیز مفقود شدند. علاوه بر این، شش غیرنظامی (چهار ارمنی و دو باکویی) کشته شدند.
| سال | ارمنستان | جمهوری آذربایجان | جمع |
| --- | --- | --- | --- |
| ۲۰۰۸ | ناموجود | ناموجود | ۳۰ سرباز |
| ۲۰۰۹ | ناموجود | ناموجود | ۱۹ سرباز |
| ۲۰۱۰ | ۷ سرباز | ۱۸ سرباز | ۲۵ سرباز |
| ۲۰۱۱ | ۱۰ سرباز | ۴+ سرباز، ۱ غیرنظامی | ۱۴+ سرباز، ۱ غیرنظامی |
| ۲۰۱۲ | ۱۴ سرباز | ۲۰ سرباز | ۳۴ سرباز |
| ۲۰۱۳ | ۷ سرباز | ۱۲ سرباز | ۱۹ سرباز |
| ۲۰۱۴ | ۲۷ سرباز، ۶ غیرنظامی | ۳۷ سرباز، ۲ غیرنظامی | ۶۴ سرباز، ۸ غیرنظامی |
| ۲۰۱۵ | ۴۲ سرباز، ۵ غیرنظامی | ۶۴ سرباز | ۷۷ سرباز، ۵ غیرنظامی |
| ۲۰۱۶ | ۱۰۷ سرباز، ۵ غیرنظامی | ۱۰۱+ سرباز، ۷ غیرنظامی | ۱۴۷–۲۰۸+ سرباز، ۱۲ غیرنظامی |
| ۲۰۱۷ | ۲۲ سرباز | ۱۹ سرباز | ۴۱ سرباز |
| ۲۰۱۸ | ۵–۷ سرباز | ۶ سرباز | ۱۱–۱۳ سرباز |
| ۲۰۱۹ | ۴ سرباز | ۶+ سرباز | ۱۰+ سرباز |
| ۲۰۲۰ | ۲۲۸ سرباز، ۱۸ غیرنظامی | ۴۶ سرباز، ۲۵ غیرنظامی | ۲۶۴ سرباز، ۴۳ غیرنظامی |
درگیری نظامی سال ۲۰۲۰

مقالهٔ اصلی: درگیری ناگورنو قره‌باغ (۲۰۲۰)
درگیری نظامی میان دو کشور در سپتامبر ۲۰۲۰ نگرانی‌ها از شکل‌گیری یک جنگ جدید در منطقه را افزایش داد. الهام علی‌اف رئیس‌جمهور آذربایجان گفت: «ما فقط یک شرط داریم؛ این که نیروهای ارمنستان باید بدون قید و شرط و به‌طور کامل و فوری خاک ما را ترک کنند.» رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه قول داد که از باکو حمایت کند. ایران خواهان مذاکره سیاسی برای حل اختلاف بود. روسیه از طرفین خواست به درگیری‌ها پایان دهند. نخست‌وزیر ارمنستان گفت امکان گفتگو در حال درگیری نظامی وجود ندارد.
جیمز اوتیس جونیور

| جیمز اوتیس | جیمز اوتیس |
| --- | --- |
پرتره اثر جوزف بلکبرن، ۱۷۵۵: پرتره اثر جوزف بلکبرن، ۱۷۵۵
زادهٔ: ۵ فوریهٔ ۱۷۲۵ برنستبل، خلیج ماساچوست، آمریکای بریتانیایی
درگذشت: ۲۳ مهٔ ۱۷۸۳ (۵۸ سال) اندوور،  U.S.
علت مرگ: برخورد صاعقه
آرامگاه: زمین خاکسپاری گراناری، بوستون
پیشه(ها): وکیل، فعال سیاسی، جزوه‌نویس و قانونگذاری
شناخته‌شده برای: خطابه علیه «حکم مکتوب مساعدت» (writ of assistance) در ۵ فوریه ۱۷۶۱ میلادی که موجب شد همچون منجنیق او را به رتبه‌های اول از رهبران وطن‌پرست پرتاب نماید.
همسر: Ruth Cunningham (ا. ۱۷۵۵)
فرزندان: James, Elizabeth Brown Mary Lincoln
والدین: James Otis Sr. Mary Allyne
امضاء: امضاء
جیمز اوتیس جونیور (James Otis Jr) (۵ فوریه ۱۷۲۵–۲۳ مه ۱۷۸۳)، وکیل، فعال سیاسی، جزوه‌نویس و قانون‌گذار آمریکایی در بوستون، عضو مجلس استانی ماساچوست و از مدافعان اولیه نظرهای میهن‌پرستانه علیه سیاست پارلمان بود که منجر به انقلاب آمریکا شد. تکیه کلام معروف او «مالیاتِ بدون نمایندگی، استبداد است» به موضع اصلی میهن‌پرستان تبدیل شد.
اوایل زندگی

اوتیس در بارنزتیبل غربی، ماساچوست به دنیا آمد و اولین کودک از ۱۳ اولاد فامیل و نخستین کودکی بود که از دوران نوزادی جان سالم به در برد. خواهراش مرسی اوتیس وارن، برادرش جوزف اوتیس و خردترین برادرش ساموئل آلین اوتیس رهبران انقلاب آمریکا شدند و برادرزاده‌اش هریسون گری اوتیس نیز همین راه را دنبال کرد. پدرش، سرهنگ جیمز اوتیس پدر، یک وکیل و قومندان شبه‌نظامی برجسته بود. پدر و پسر رابطه جنجال‌برانگیزی داشتند. پدرش نامه‌ای برای او فرستاد که در آن ناامیدی‌هایش را عنوان کرده بود و او را تشویق می‌کرد که برای بهبودی خودش به دنبال تقوای الهی باشد.
در سال ۱۷۵۵، اوتیس با روث کانینگهام، دختر یک تاجر و وارث ثروتی به ارزش ۱۰۰۰۰ پاوند ازدواج کرد. دیدگاه‌های سیاسی آنها کاملاً متفاوت بود، با این حال به یک‌دیگر وابسته بودند. جان آدامز می‌گوید اوتیس بعدها «گلایه کرد که او 'شدیداً محافظه‌کار' می‌باشد»، اما در عین حال اظهار کرد که «او همسری خوب و مهربان بوده‌است». حاصل این ازدواج، اولادهای آنها به‌نام‌های جیمز، الیزابت و مری بود. پسرشان جیمز، در ۱۸ سالگی درگذشت. دخترشان الیزابت مانند مادرش وفادارمانده بود؛ او با کاپیتان براون در ارتش بریتانیا ازدواج کرد و تا پایان عمر در انگلستان زندگی کرد. خردترین دختر آنها مری، با بنجامین لینکلن پسر جنرال برجسته ارتش قاره‌ای، بنجامین لینکلن ازدواج کرد.
میهن‌پرست و جزوه‌نویس

اوتیس در اصل در حزب مردمی روستایی بود، اما عملاً با تجار بوستون ائتلاف کرد و پس از جنجال‌هایی که در مورد احکام استرداد مطرح شد، محبوبیتش بیشتر شد. او در ماه مه ۱۷۶۱ به عضویت مجلس استانی انتخاب شد. او متعاقباً چندین جزوه مهم میهن‌پرستانه را نوشته کرد، در مجلس فعالیت نمود و یکی از رهبران کنگره قاره‌ای شد. اوتیس همچنین با توماس پین، نویسنده «عقل سلیم» دوست بود.
او در سال ۱۷۴۳ از کمبریجِ ماساچوست، به واترتاون تبعید شد و با نزدیک شدن به اواخر دهه ۱۷۶۰ دچار رفتارهای عجیب و غریب پیش‌رونده شد. در سال ۱۷۶۹ مأمور مالیات، جان رابینسون در قهوه‌خانه «بریتیش کافی هاوس» ضربه‌ای به سرش زد. برخی‌ها بیماری روانی اوتیس را به این رویداد نسبت می‌دهند، اما جان آدامز، توماس هاچینسون و بسیاری دیگر معتقدند بیماری روانی او مربوط به قبل از سال ۱۷۶۹ است.
برای مطالعه بیشتر

Amar, Akhil Reed (2021). The Words That Made Us: America's Constitutional Conversation, 1760-1840. New York: Basic Books. ISBN 978-0-465-09635-0. OCLC 1195459078.
Breen, T. H. "Subjecthood and Citizenship: The Context of James Otis's Radical Critique of John Locke," New England Quarterly (Sep. , 1998) 71#3, pp. 378–403 in JSTOR
Brennan, Ellen E. "James Otis: Recreant and Patriot," New England Quarterly (1939) 12:691–725 in JSTOR
Clancy, Thomas K. , "The Importance of James Otis," 82 Miss. L.J. 487 (2013).
Farrell, James M. "The Writs of Assistance and Public Memory: John Adams and the Legacy of James Otis," New England Quarterly  (2006) 79#4 pp. 533–556 in JSTOR
Ferguson, James R. "Reason in Madness: The Political Thought of James Otis," William and Mary Quarterly, (1979): 36(2):194–214. in JSTOR
Frese, Joseph R. "James Otis and the Writs of Assistance," New England Quarterly 30 (1957) 30:496–508 in JSTOR
Pencak, William. "Otis, James" in American National Biography Online Feb. 2000
Samuelson, Richard A. "The Constitutional Sanity of James Otis: Resistance Leader and Loyal Subject," Review of Politics (Summer, 1999), 61#3 pp. 493–523 in JSTOR
Shipton, Clifford K. Sibley's Harvard Graduates, vol. 11 (1960), pp. 247–87, a short scholarly biography
* Tudor, William. (1823). The Life of James Otis, of Massachusetts: Containing Also, Notices of Some Contemporary Characters and Events, from the Year 1760 to 1775. Boston, MA: Wells and Lilly.
Waters, John J. Jr. , The Otis Family in Provincial and Revolutionary Massachusetts (1968)
مرسدس آام‌گ اف۱ دبلیو۱۰ ئی‌کیو پاور+

مرسدس آام‌گ اف۱ دبلیو۱۰ ئی‌کیو پاور+ (انگلیسی: ‎Mercedes AMG F1 W10 EQ Power+‎) یک خودروی مسابقه‌ای فرمول یک است که جهت شرکت در مسابقات فرمول یک قهرمانی جهان فصل ۲۰۱۹ توسط مرسدس-بنز و تحت مدیریت آلدو کاستا، جیمز آلیسن، مایک الیوت و جف ویلیس طراحی شده و توسعه یافته‌است. این خودرو در فصل جاری توسط دارنده پنج عنوان قهرمانی جهان، لوئیز همیلتون، و والتری بوتاس رانده می‌شود. لوئیز همیلتون برای هفتمین فصل، و والتری بوتاس برای سومین فصل متوالی است که برای تیم مرسدس رانندگی می‌کنند.
این خودرو جانشین خودروی مرسدس آام‌گ اف۱ دبلیو۰۹ ئی‌کیو پاور+ است، نام‌گذاری آن نمایانگر ادامهٔ رویکرد مرسدس برای به‌نمایش گذاشتن هرچه بیشتر خط مشی خودروهای برقی جاده‌ای خود است. در عین حال، نام آام‌گ نیز در این نام گنجانده‌شده تا بازتاب دهندهٔ رابطهٔ میان مرسدس-آام‌گ و مرسدس-بنز باشد. شماره‌گذاری شاسی نیز طبق الگوی بکار رفته در مدل‌های پیشین ادامه یافته و برای شاسی این خودرو نام اف۱ دبلیو ۱۰ انتخاب شده‌است تا معرف دهمین خودروی فرمول یک باشد که مرسدس از سال ۲۰۱۰ ساخته‌است. این خودرو برای اولین بار در گراند پری ۲۰۱۹ استرالیا، راند افتتاحیه‌ی مسابقات فصل ۲۰۱۹ رونمایی شد.
تا پس از برگزاری گراند پری ۲۰۱۹ روسیه، خودروی اف۱ دبلیو۱۰ ئی‌کیو پاور+ موفق به ثبت یازده پیروزی در مسابقه (دو مورد بوتاس و نه مورد همیلتون)، هشت پول پوزیشن (چهار مورد بوتاس و چهار مورد همیلتون)، شش بار ثبت سریع‌ترین زمان (دو مورد بوتاس و چهار مورد همیلتون)، دو بار شروع از رده‌های یک و دو، و هشت بار پیروزی در جایگاه‌های اول و دوم شده‌است.
معرفی و آزمون‌های پیش از فصل و در طول فصل

مرسدس آام‌گ اف۱ دبلیو۱۰ ئی‌کیو پاور+ در ۱۳ فوریه ۲۰۱۹ در پیست سیلورستون و طی وارسی اولیه توسط همیلتون و بوتاس به‌طور غیررسمی رونمایی شد. این خودرو از ۱۸ تا ۲۱ فوریه و سپس از ۲۶ فوریه تا ۱ مارس در آزمون‌های پیش از آغاز فصل در پیست بارسلون-کاتالونیا حضور یافت. در طول هشت روز آزمون، این خودرو ۱٬۱۹۰ دور را به پایان رساند؛ مسافت طی شده توسط این خودرو در طول آزمون‌ها برابر با ۵٬۵۳۵ کیلومتر (۳٬۴۳۹ مایل) بود که تقریباً با مجموع مسافت ۱۸ مسابقهٔ کامل برابری می‌کرد. علاوه بر این، جورج راسل، رانندهٔ تیم ویلیامز، و نیکیتا مازپین، نفر دوم رده‌بندی رانندگان در مسابقات قهرمانی سری جی‌پی۳ ۲۰۱۸ نیز در آزمون‌های طول فصل با این خودرو رانندگی کردند.
طراحی و توسعه

تیم مرسدس در نخستین تلاش خود برای همگام شدن با آئین‌نامه‌های ۲۰۱۹ و ۲۰۲۰، دو بستهٔ آیرودینامیکی مجزا را در آزمایش‌های پیش از فصل مورد بررسی قرار داد که یکی از آن‌ها بر پایهٔ بالهٔ درون‌تنهٔ جلو، و دیگری بر اساس بالهٔ جلوی بیرون‌تنه طراحی شده‌بود. در طرح دوم، پیش از اینکه به‌عنوان بستهٔ مورد استفادهٔ تیم در مسابقات فصل ۲۰۱۹ برگزیده شود، دماغهٔ جلو، بارج‌بوردها، کف و پوشش موتور به‌طور قابل ملاحظه‌ای مورد بازبینی قرار گرفته‌بودند. این دو بستهٔ آیرودینامیکی در میان رسانه‌ها و سایر تیم‌های شرکت‌کننده در مسابقات به‌ترتیب با نام‌های «نوع-ای» و «نوع-بی» مورد اشاره قرار می‌گرفتند.
عملکرد دبلیو۱۰ در چهار راند اول فصل خوب بود، این خودرو بر خلاف مدل پیشین در ابتدای فصل بخاطر استحکامش در پیچ‌هایی با سرعت کم و متوسط، که یک ویژگی تازه بدست آمده بود، مشهور شد. پیروزی‌های مرسدس اف۱ دبلیو۱۰، که معمولاً با خودروی فراری که از سرعت بالایی در مسیرهای مستقیم برخوردار بوده و از نیروی پسار کم و چالاکی زیادی در سرعت‌های بالا بهره‌مند است مقایسه می‌شود، در بیشتر موارد با آسانی در کار کردن با مفهوم جدید تایرهای پیرلی به‌دلیل نیروی رو به پایین قابل توجه مرتبط دانسته می‌شود. این خودرو اولین بروزرسانی عمدهٔ خود را در گراند پری اسپانیا دریافت کرد، و پس از آن در جایزه بزرگ چین نیز یک بروزرسانی برای بالهٔ جلو و قطعهٔ بومرنگی روی بارج‌بوردها در آن اعمال شد.
مهم‌ترین ضعف این خودرو اولین بار در زمانی نمود یافت که در گراند پری اتریش اعضای رسمی تیم اظهار کردند که سیستم خنک‌کنندهٔ تحت فشار خودرو، در شرایط دما و ارتفاع بالا توانایی خود در عملکرد بهینه را از دست می‌دهد. متعاقباً در جایزه بزرگ آلمان بستهٔ بروزرسانی عمدهٔ دیگری بر روی این خودرو نصب شد. در این بستهٔ جدید، علاوه بر تغییرات جزئی اعمال شده، خروجی‌های رو به عقب سیستم خنک‌کننده، پره‌های روی ستون جانبی و تنظیمات بارج‌بوردها مورد بازبینی قرار گرفتند و صفحهٔ انتهای بالهٔ عقب نیز طراحی جدیدی را دریافت کرد. مرسدس بجز در گراند پری‌های بلژیک و ایتالیا که اختصاصاً نیازمند تنظیماتی با نیروی پسار کم بودند، در سایر راندهای بعدی با همین پکیج حضور یافت.
گفته می‌شد که پیشرانهٔ جدید در نظر گرفته‌شده برای فصل ۲۰۱۹ با نام مرسدس-آام‌گ اف۱ ام۱۰ ئی‌کیو پاور+، به‌ویژه در حالت‌های تحویل قدرت برای دورهای سریع تعیین خط، سرعت در مسیرهای مستقیم، و تولید نیروی الکتریکی، در مقایسه با پیشرانهٔ ۰۶۴ فراری از قدرت کمتری بهره‌مند است. اما علی‌رغم این موضوع، این پیشرانه همچنان به‌عنوان کم‌مصرف‌ترین پیشرانهٔ حاضر در مسابقات شناخته می‌شود؛ اگرچه در زمانی که تکرار سوم این موتور، «فاز سه»، در گراند پری‌های بلژیک و ایتالیا نقص‌های قابلی توجهی را از خود نشان داد، اطمینان‌پذیری این موتور نگرانی مرسدس را برانگیخت.
خلاصه فصل

اطلاعات بیشتر: مسابقات فرمول یک فصل ۲۰۱۹
خلاصه فصل > راندهای آغازین

خودروهای فراری، که در آزمون‌های پیش از آغاز فصل به‌خوبی عملکرد خوب خود را نشان شده‌بودند، پیش از گراند پری استرالیا به‌عنوان محبوب‌ترین خودرو در نخستین مسابقهٔ فصل در نظر گرفته‌شدند. با این حال، خودروهای مرسدس شروع بسیار قوی‌ای داشتند و همیلتون نیز در هر سه مرحلهٔ تمرین آزاد در صدر جدول‌های زمانی قرار گرفت. در مرحلهٔ تعیین خط همیلتون به پول پوزیشن دست یافت و بوتاس نیز در ردهٔ دوم قرار گرفت. زمان ثبت شده توسط همیلتون ۰٫۷ ثانیه از خودروی فراری فتل، که در ردهٔ سوم قرار گرفته‌بود بهتر بود. همیلتون رکورد جدید ۱ دقیقه و ۲۰٫۴۸۶ ثانیه را برای پیست ملبورن به‌ثبت رساند و ششمین پول پوزیشن پیاپی خود در این پیست، و هشتمین پول پوزیشن خود در گراند پری استرالیا را کسب کرد. در روز یکشنبه، تیم مرسدس پس از آغاز مسابقه از ردیف نخست، مسابقه را در جایگاه‌های اول و دوم به پایان رساندند. به‌هنگام شروع مسابقه، از همیلتون پیشی گرفت و جایگاه اول خود را تا پایان مسابقه و دستیابی به یک پیروزی برجسته حفظ کرد. بوتاس برای ثبت سریع‌تری زمان طی یک دور پیست نیز یک امتیاز اضافه دریافت کرد و مجموع امتیاز دریافت شدهٔ او در این مسابقه ۲۶ امتیاز بود.
در راند بعدی در بحرین، مرسدس‌ها در هیچ‌یک از مراحل تمرین آزاد موفق به دست یافتن به جایگاه اول در جدول زمانی نشدند و پس از مرحلهٔ تعیین خط نیز با کسب ردهٔ سوم توسط همیلتون و چهارم برای بوتاس، در ردیف دوم پشت سر خودروهای فراری قرار گرفتند. در روز مسابقه، فتل نسبت به بوتاس شروع بهتری داشت. بوتاس پس از شروع مسابقه از همیلتون و لکلرک، که پول پوزیشن را در زمان شروع در اختیار داشت، جلو افتاد و پشت سر فتل قرار گرفت. اگرچه پس از اینکه در دور دوم مسابقه مرتکب اشتباه شد، دوباره به جایگاه چهارم در پشت سر لکلرک و همیلتون رفت. در اولین دور انجام پیت‌استاپ‌ها، همیلتون پس از اجرای یک آندرکات موفقیت‌آمیز، توانست از فتل جلو بیفتد با این حال، فتل خیلی زود موفق شد دوباره از همیلتون سبقت بگیرد، چرا که همیلتون با مشکل کمبود چسبندگی در لاستیک‌های سافت خودروی خود دست و پنجه نرم می‌کرد. همیلتون، پس از اینکه لاستیک‌های مدیوم را در دومین پیت‌استاپ خود بر روی خودرویش نصب کرد، با قدرت بیشتری به رقابت بازگشت. همیلتون متعاقباً موفق شد در بیرون پیچ ۴ در دور ۳۸ از فتل سبقت بگیرد. همزمان، فتل تحت تأثیر این سبقت قرار گرفت و خودروی او به دور خودش چرخید. او به ناچار مجبور شد که به پیت‌استاپ برود و این موضوع امکان رسیدن به جایگاه سوم را برای بوتاس فراهم کرد. چند دور بعد، بدشانسی دیگری برای فراری رخ داد؛ لکلرک گزارش داد که موتور خودروی او دچار مشکل شده‌است. هر دو خودروی مرسدس موفق شدند از فراری لکلرک که دچار نقص فنی بود سبقت بگیرند و پس از پیروزی همیلتون در پایان مسابقه، مرسدس موفق شد دومین پیروزی با کسب جایگاه‌های اول و دوم را در طول فصل برای خود ثبت کند.
رکوردها

خودروی اف۱ دبلیو۱۰ ئی‌کیو پاور+ دارندهٔ رکوردهای فرمول یک زیر است:
بیشترین تعداد کسب همزمان جایگاه‌های اول و دوم از زمان آغاز فصل: ۵ پایان در جایگاه‌های اول و دوم (از گراند پری ۲۰۱۹ استرالیا تا گراند پری ۲۰۱۹ اسپانیا)
بیشترین تعداد کسب همزمان جایگاه‌های اول و دوم: ۵ پایان در جایگاه‌های اول و دوم (از گراند پری ۲۰۱۹ استرالیا تا گراند پری ۲۰۱۹ اسپانیا)
رکوردها > رکوردهای زمانی

تا پیش از جایزه بزرگ مجارستان ۲۰۱۹ این خودرو دارنده رکوردهای زمانی رسمی و غیررسمی زیر بوده‌است:
| نوع | مرحلهٔ ثبت | رویداد | پیست | طول پیست | راننده | زمان | منبع |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| غیررسمی | تعیین خط | گراند پری ۲۰۱۹ استرالیا | پیست جایزه بزرگ ملبورن | ۵٫۳۰۳ کیلومتر | لوئیز همیلتون | ۱:۲۰٫۴۸۶ | [نیازمند منبع] |
| غیررسمی | تعیین خط | گراند پری ۲۰۱۹ آذربایجان | پیست شهری باکو | ۶٫۰۰۳ کیلومتر | والتری بوتاس | ۱:۴۰٫۴۹۵ | [نیازمند منبع] |
| غیررسمی | تعیین خط | گراند پری ۲۰۱۹ اسپانیا | پیست بارسلون-کاتالونیا | ۴٫۶۵۵ کیلومتر | والتری بوتاس | ۱:۱۵٫۴۰۶ | [نیازمند منبع] |
| غیررسمی | تعیین خط | گراند پری ۲۰۱۹ موناکو | پیست موناکو | ۳٫۳۳۷ کیلومتر | لوئیز همیلتون | ۱:۱۰٫۱۶۶ | [نیازمند منبع] |
| رسمی | مسابقه | جایزه بزرگ کانادا ۲۰۱۹ | پیست ژیل ویلنوو | ۴٫۳۶۱ کیلومتر | والتری بوتاس | ۱:۱۳٫۰۷۸ | [نیازمند منبع] |
| غیررسمی | تعیین خط | جایزه بزرگ فرانسه ۲۰۱۹ | پیست پل ریکارد | ۵٫۸۴۲ کیلومتر | لوئیز همیلتون | ۱:۲۸٫۳۱۹ | [نیازمند منبع] |
| غیررسمی | تعیین خط | جایزه بزرگ بریتانیا ۲۰۱۹ | پیست سیلورستون | ۵٫۸۹۱ کیلومتر | والتری بوتاس | ۱:۲۵٫۰۹۳ | [نیازمند منبع] |
| رسمی | مسابقه | جایزه بزرگ بریتانیا ۲۰۱۹ | پیست سیلورستون | ۵٫۸۹۱ کیلومتر | لوئیز همیلتون | ۱:۲۷٫۳۶۹ | [نیازمند منبع] |
نتایج کامل در فرمول یک

(کلید) (نتایجی که به‌صورت پررنگ نوشته شده‌اند نشانگر پول پوزیشن، و نتایجی که به‌صورت ایتالیک نوشته شده‌اند نشانگر سریع‌ترین دور هستند)
| سال | شرکت‌کننده | موتور | تایر | رانندگان | گراند پری> استرالیا | گراند پری> بحرین | گراند پری> چین | گراند پری> آذربایجان | گراند پری> اسپانیا | گراند پری> موناکو | گراند پری> کانادا | گراند پری> فرانسه | گراند پری> اتریش | گراند پری> بریتانیا | گراند پری> آلمان | گراند پری> مجارستان | گراند پری> بلژیک | گراند پری> ایتالیا | گراند پری> سنگاپور | گراند پری> روسیه | گراند پری> ژاپن | گراند پری> مکزیک | گراند پری> آمریکا | گراند پری> برزیل | گراند پری> ابوظبی | امتیاز | قهرمانی سازندگان |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۲۰۱۹ | مرسدس آام‌گ پتروناس موتوراسپورت | مرسدس-آام‌گ اف۱ ام۱۰ ئی‌کیو پاور+ | P  | والتری بوتاس | ۱ | ۲ | ۲ | ۱ | ۲ | ۳ | ۴ | ۲ | ۳ | ۲ | ب. | ۸ | ۳ | ۲ | ۵ | ۲ |  |  |  |  |  | ۵۷۱* | اول* |
| ۲۰۱۹ | مرسدس آام‌گ پتروناس موتوراسپورت | مرسدس-آام‌گ اف۱ ام۱۰ ئی‌کیو پاور+ | P  | لوئیز همیلتون | ۲ | ۱ | ۱ | ۲ | ۱ | ۱ | ۱ | ۱ | ۵ | ۱ | ۹ | ۱ | ۲ | ۳ | ۴ | ۱ |  |  |  |  |  | ۵۷۱* | اول* |
منابع:: منابع:
* فصل هنوز در جریان است.
تصویر مرسدس آ ام گ اف ١ دبیلیو ١٠ ئی کیو پاور +
جان توکی

| جان توکی | جان توکی |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۹۱۵ بدفورد جدید، ماساچوست
درگذشت: ۲۰۰۰
ملیت: آمریکایی
محل تحصیل: دانشگاه براوندانشگاه پرینستون
شناخته‌شده برای: به خاطر شرکت در ابداع «الگوریتم تبدیل سریع فوریه کولی-توکی»
جوایز: مدال افتخار انجمن مهندسان برق و الکترونیک (۱۹۸۲)
پیشینه علمی: پیشینه علمی
شاخه(ها): ریاضیات
محل کار: آزمایشگاه‌های بلدانشگاه پرینستون
 :  
جان وایلدر توکی (به انگلیسی: John Wilder Tukey) (زاده ۱۶ ژوئن ۱۹۱۵ – درگذشته ۲۶ ژوئیه ۲۰۰۰) یک ریاضی‌دان و آماردان آمریکایی بود که بیشتر به خاطر توسعه الگوریتم تبدیل فوریه سریع (FFT) و نمودار جعبه‌ای شناخته می‌شود.

تست محدوده توکی، توزیع لامبدا توکی، تست افزایشی توکی، و Teichmüller-Tukey، همگی به نام او نامگذاری شده‌اند. او همچنین به عنوان پدیدآور واژه "بیت" و نخستین کسی که از واژه "نرم‌افزار" استفاده کرده، شناخته می‌شود.
بیوگرافی

توکی در سال ۱۹۱۵ در نیوبدفورد، ماساچوست، به دنیا آمد. پدرش معلم زبان لاتین و مادرش معلم خصوصی بود. او در اغلب موارد توسط مادرش تحصیل کرده بود و فقط برای برخی موضوعات مانند زبان فرانسه به کلاس‌های عادی مراجعه می‌کرد. توکی در سال ۱۹۳۶ مدرک لیسانس و در سال ۱۹۳۷ مدرک کارشناسی ارشد در رشته شیمی را از دانشگاه براون دریافت کرد و سپس به دانشگاه پرینستون رفت. در سال ۱۹۳۹ پس از انجام پایان‌ نامه دکتری به نام "در مورد شمارش‌پذیری در توپولوژی"، مدرک دکترای خود را در ریاضیات از دانشگاه پرینستون دریافت کرد
در طول جنگ جهانی دوم، توکی در دفتر تحقیقات کنترل آتش کار می‌کرد و با ساموئل ویلکس و ویلیام کوکران همکاری می‌کرد. او به عنوان کسی که در طراحی هواپیمای جاسوسی U-2 کمک کرده است شناخته می‌شود. پس از جنگ، او به پرینستون بازگشت و وقت خود را بین دانشگاه و آزمایشگاه بل لابراتوری‌های AT&T تقسیم کرد. در سال ۱۹۶۲، توکی به جامعه فلسفی آمریکا منتخب شد.
 
او در سن ۳۵ سالگی استاد تمام شد و در سال ۱۹۶۵ به عنوان یکی از بنیانگذاران دانشکده آمار پرینستون منصوب شد.
توکی در بین مشارکت‌های فراوان خود در جامعه مدنی، عضو یک کمیته در انجمن آماری آمریکا بود که یک گزارش تهیه کرد که در نقد روش‌شناسی آماری گزارش کینزی، یعنی "مشکلات آماری در گزارش کینزی درباره رفتار جنسی انسان مذکر (مرد)" پرداخت و خلاصه آن بیان شد: "انتخاب تصادفی سه نفر بهتر از گروهی از 300 نفر بود که آقای کینزی انتخاب کرده بود".
از سال ۱۹۶۰ تا ۱۹۸۰، توکی به طراحی نظرسنجی‌های شبکه تلویزیونی ان‌بی‌سی برای پیش‌بینی و تحلیل انتخابات کمک کرد. همچنین او به عنوان مشاور به شرکت Educational Testing Service، شرکت Xerox و شرکت Merck & Company کمک کرد.
او در سال ۱۹۷۳ توسط رییس جمهور نیکسون مدال ملی علوم را دریافت کرد. وی در سال ۱۹۸۲ مدال افتخار IEEE را به خاطر "مشارکت‌هایش در تجزیه و تحلیل طیفی فرایندهای تصادفی و الگوریتم تبدیل فوریه سریع (FFT)" دریافت کرد.
توکی در سال ۱۹۸۵ بازنشسته شد و در تاریخ ۲۶ جولای ۲۰۰۰ در نیو برانزویک، نیوجرسی درگذشت.
مشارکت های علمی

در اوایل دوره حرفه‌ای خود، توکی در شرکت بل لبز بر روی توسعه روش‌های آماری برای کامپیوترها کار می‌کرد، جایی که در سال ۱۹۴۷ واژه "بیت" را ابداع کرد.
توکی علاقه‌ مندی‌ های آماری بسیاری داشت که شامل حوزه‌های گوناگونی از جمله توسعه الگوریتم FFT کولی-توکی با جیمز کولی بود. در سال 1970، او کمک قابل توجهی به چیزی کرد که امروزه به عنوان jackknife شناخته می شود - همچنین به نام Quenouille-Tukey jackknife نامیده می شود - کمک کرد. وی نمودار جعبه‌ای را در کتاب "تحلیل داده‌های اکتشافی" خود در سال ۱۹۷۷ معرفی کرد.
تست محدوده توکی، توزیع لامبدا توکی، آزمون افزایشی توکی، Tukey's lemma و Tukey window همگی به نام او نامگذاری شده‌اند. او نیز خالق چندین روش کم‌شناخته دیگری مانند trimean و median-median line است که جایگزین آسان‌تری برای رگرسیون خطی محسوب می‌شود.
در سال ۱۹۷۴، او با Jerome H. Friedman، مفهوم projection pursuit را توسعه داد.
مشارکت های علمی > تمرین آماری

او همچنین به تمرین آماری کمک کرد و تفاوت مهم بین تحلیل داده اکتشافی و تحلیل داده تاییدی را بیان کرد و باور داشت که بسیاری از روش‌های آماری بیش از حد بر تحلیل داده تاییدی تمرکز دارند.
او اعتقاد داشت که تفکیک دو نوع تحلیل می‌تواند مفید باشد، اما به این نکته هم اشاره کرد که در برخی موارد، به ویژه در علوم طبیعی، این امر مشکل است و این شرایط را به عنوان علم ناخوشایند نامید.
آقای A. D. Gordon خلاصه‌ای از اصول توکی برای تمرین آماری به شرح زیر ارائه کرده است:
این متن درباره موضوعات مختلفی در حوزه آمار و ریاضیات است. یکی از موضوعات مطرح شده در این متن، مزایا و محدودیت‌های آمار ریاضی است. برخی از روش‌های آماری در شرایط مختلف مفید هستند، اما در برخی شرایط، به دلیل نقض فرضیات پایه‌ای که بر آن‌ها تمرکز دارند، قابل استفاده نیستند. بنابراین، در این شرایط، نیاز به روش‌های آماری قوی و مقاوم به این نقض‌ها وجود دارد.

موضوعات دیگری که در این متن مطرح شده‌اند، شامل اهمیت کسب تجربه در استفاده از روش‌های آماری خاص، ضرورت اینکه داده‌ها بر روی انتخاب روش تحلیل تأثیرگذار باشند، مسئولیت رد نقش "نگهبان حقیقت ثابت شده" توسط آماردان، نیاز به مقاومت در برابر تلاش‌هایی برای ارائه راه‌حل‌های یک بار برای همه مسائل و یکپارچگی‌های اضافی در این زمینه، مباحث مربوط به تحلیل داده‌ها به صورت تکراری، تأثیرات افزایش توان، قابلیت دسترسی و ارزانیابی امکانات محاسباتی و آموزش آماردانان هستند.
سخنرانی‌های توکی به طرز عجیبی شناخته می‌شدند. ماکولاگ درباره سخنرانی او در لندن در سال ۱۹۷۷ به شرح زیر اشاره کرد:
توکی با حرکتی آرام و پیوسته به سمت سخنرانی رفت. او یک مرد بزرگ و قوی بود که شلوار گشاد و پیراهن بافته‌شده سیاه پوشیده بود. این دو قطعه لباس شاید قبلاً متناسب با یکدیگر بوده‌اند، اما به دلیل کهنگی آن‌ها، دیگر این جنین نبود. با دقت و آرامش، یک لیست از سرفصل‌ها روی تابلوی سیاه نوشت. کلمات نیز به آرامی و با کندی، مثل بسته‌هایی بزرگ و سنگین، به ترتیب تحویل داده شدند. هنگامی که کار به پایان رسید، توکی به سمت مخاطبان و سخنرانی رفت. "نظری، سوالی، پیشنهادی؟" از مخاطبان پرسید. در حالی که منتظر پاسخ بود، او به سخنرانی نشست و به‌صورت چهار زانو رو به مخاطبان قرار گرفت. ما در جمع بودیم و منتظر حرکت یا گفتار این آدم بزرگ بودیم. اما او به نظر می‌رسید که همان کار را انجام می‌دهد و این حس بی‌راحتی را به ما القا می‌کرد.
ابداع اصطلاح بیت (bit)

در حین همکاری با جان فون نویمان در طراحی اولیه کامپیوترها، توکی کلمه "بیت" را به عنوان ترکیبی از "دیجیتال دودویی" (binary digit) معرفی کرد.
 
این اصطلاح برای اولین بار در مقاله ای از کلود شانون در سال ۱۹۴۸ استفاده شد.