stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
صادق محصولی
ثروت

در هنگام جلسه رأی اعتماد به محصولی برای تصدی پست وزارت نفت در مجلس هفتم ایران، برخی نمایندگان مجلس با طرح موضوع ثروت محصولی با انتصاب او به این پست مخالفت کردند به‌طوری‌که در نهایت خود او مجبور به انصراف شد. یک سایت خبری مدعی ثروتی هنگفت برای محصولی شد، اما محصولی این گونه ارقام را تکذیب کرده‌است. همچنین در سال ۱۳۸۴ علی عسگری نماینده وقت مشهد در مجلس هفتم با طرح پرونده ۵/۶ میلیون دلاری وی در خصوص نفت تاجیکستان اعلام کرد که این موضوع در کمیسیون اصل ۹۰ در حال پیگیری است. محصولی اعلام کرده که در ۴۴ مزایده شرکت کرده و تنها در سه مزایده برنده شده‌است و درآمدهای او حاصل آن مزایده‌ها می‌باشد. قدرت‌الله علیخانی نماینده قزوین در مجلس هفتم شورای اسلامی ایران دربارهٔ محصولی گفته‌است: محصولی باید پاسخ دهد که منزل گران‌قیمت، درآمد میلیاردی، برج‌های میرداماد و زمین‌های بزرگ منطقه حسنی کیا را چگونه به دست آورده‌است. امیرحسین قاضی زاده هاشمی، نماینده مشهد در گفتگو با فارس گفته‌است: سرمایه وی از راه مشروع کسب شده که بخشی از آن را با کمک تعدادی از بچه‌های جنگ صرف راه اندازی مؤسسه خیریه‌ای به منظور سرپرستی از ۴۰ خانواده بی سرپرست و ۴۰۰ کودک یتیم کرده‌است.
حرف و حدیث‌ها پیرامون ثروت محصولی بسیار گسترده بوده‌است. به‌طور مثال علی مطهری مدعی شد که قاسم روانبخش در مناظره اش با زاکانی گفته‌است که صادق محصولی مبلغی معادل ،۴۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان به عنوان خمس شرعی به مراجع پرداخته‌است و از آن در جهت تبلیغ جبهه پایداری انقلاب اسلامی استفاده کرده‌است قاسم روانبخش نیز در پاسخ به این ادعا اظهارداشت: آنچه که آقای مطهری به عنوان دلسوز فرهنگ کشور در این مناظره مطرح کردند و استفاده از خبر دروغ برای مغلوب کردن حریف خود دور از انتظار و کاری ناشایست بود. روانبخش ادامه داد: هیچ تخلف مالی در کارنامه محصولی چه در وزارت کشور و چه در وزارت رفاه وجود ندارد چرا که اگر داشت همین آقایان خبرش را به کره ماه نیز می‌رساندند.
ثروت > سوآپ نفت

منصور حقیقت‌پور یکی از طراحان نیروی قدس در مصاحبه خود با انتخاب گزارش مفصلی از رانت سواپ نفتی، صادق محصولی و جبهه پایداری داده است. به گفته وی، محصولی آدمی بود که خالص سازی را در ارومیه راه انداخت و باعث انزوای خانواده شهیدان مهدی و حمید باکری شد. وی در ادامه گفت، وقتی وی به تهران آمد، به دلایلی که دلایل آن را نیز به موقع خواهم گفت در یک خانه ۷۰ متری در سلسبیل مستأجر می‌شود. پس از این دوره، سوآپ یک رانت خیلی بزرگی بود که باعث ثروتمند شدن محصولی شد. وی در رابطه با برج سازی محصولی نیز بیان کرد، من می‌خواهم بدانم تعداد برج‌هایی که از رانت شهرداری تهران توسط محصولی در جماران و کامرانیه و فرمانیه ساخته شد چقدر بود و آیا وجوه قانونی آن را داده‌اند یا خیر؟ تراکم را چگونه استفاده کردند؟ اگر این آمار را ندهند من نشان خواهم داد. افشار سلیمانی سفیر سابق ایران در جمهوری آذربایجان و علی صوفی وزیر سابق تعاون نیز گفته‌های حقیقت پور را تأیید نمودند و بیان کردند در آن زمان ۳ میلیارد تومان پول سوآپ نفتی به حساب صادق محصولی واریز شده است. سلیمانی در بخش دیگر از سخنان خود با بیان اینکه احمدی‌نژاد بنیانگذار رانت، فساد اداری، اختلاس در جمهوری اسلامی است، گفت: محصولی وارد پروژه نفتی شد و از این طریق بنیان ثروتمندی او گذاشته شد، در هر صورت سوآپ نفتی پولی بود که با استانداری احمدی‌نژاد به محصولی رسید.
پرونده‌ها و اتهامات

پرونده‌ای در مورد قرارداد انتقال نفت به نخجوان که توسط محصولی انجام شده‌است، در کمیسیون اصل نود مجلس هفتم مطرح شد. حشمت‌الله فلاحت‌پیشه نماینده اسلام‌آباد غرب دربارهٔ این قرارداد گفته‌است که طبق شایعه‌ها محصولی تنها کسی است که خارج از وزارت نفت، امتیاز سوآپ نفت کسب کرده‌است. همچنین طبق شایعه‌ها محصولی در زمانی که مسئول خرید اراضی متعلق به بنیاد شهید برای سپاه پاسداران بوده‌است با شکایت بنیاد شهید در این معامله مواجهه شد که در نهایت پرونده مختومه و محصولی تبرئه شد.
وزارت کشور > رأی اعتماد مجلس

در ۲۸ آبان ۱۳۸۷ جلسه رأی اعتماد به محصولی برای تصدی پست وزارت کشور برگزار گردید. او در نهایت به عنوان وزیر کشور انتخاب شد. درست یکسال بعد، در ۲۵ آبان ۱۳۸۸ به عنوان وزیر رفاه و تأمین اجتماعی، از مجلس رای اعتماد گرفت.
وزارت کشور > شبهات در آراء

در پایان رای‌گیری برای رأی اعتماد، شمار رأی دهندگان برای محصولی یک بار ۲۷۳ و بار دیگر ۲۷۵ نفر اعلام شد. در پایان، محصولی نیم درصد بیش از نصف آراء را به دست آورد. برخی از نمایندگان مجلس معتقد بودند وزیر نصف به علاوه یک رای باید بیاورد و خواستار ابطال وزارت او شدند ولی علی لاریجانی رئیس وقت مجلس این موضوع را رد کرد، لاریجانی همچنین اعلام کرد خود آراء را شمرده و صحت آن را تأیید کرد. محصولی ضعیف‌ترین رأی اعتماد برای وزارت کشور در تاریخ جمهوری اسلامی ایران را به دست آورد. محمدرضا باهنر نائب رئیس وقت مجلس هشتم دربارهٔ آرای محصولی گفت: این رای، رای ضعیفی است و به نصف نمایندگان حاضر در جلسه بسیار نزدیک است.
وزارت کشور > انتخابات ریاست جمهوری دهم

در خرداد ۱۳۸۸ و در جریان انتخابات ۲۲ خرداد دهمین دوره ریاست جمهوری، صادق محصولی وزارت کشور جمهوری اسلامی را برعهده داشت. او در ساعات اولیه بیست و سوم خرداد، محمود احمدی‌نژاد را به عنوان پیروز انتخابات ۱۳۸۸ معرفی نمود. قبل از اعلام نتیجه انتخابات توسط وی، اعلام پیروزی میرحسین موسوی قبل از پایان رای‌گیری، شبهاتی در رابطه با نتایج پدیدآورد و اعتراضاتی در این زمینه را به دنبال داشت.
نقض حقوق بشر

وی در زمان تصدی وزارت کشور بر همه نیروهای پلیس نیروهای امنیتی وزارت کشور نیروهای نظامی لباس شخصی اقتدار داشت. نیروهای تحت امر او، مسئول حمله به خوابگاه‌های دانشگاه تهران در ۲۴ خرداد ۱۳۸۸ (۱۴ ژوئن ۲۰۰۹) و شکنجه دانشجویان در زیرزمین ساختمان وزارت کشور بودند. سایر مخالفان دستگیر شده نیز در بازداشگاه کهریزک در شرایط وخیم بازداشت می‌شدند که توسط نیروهای تحت امر صادق محصولی فعالیت می‌کردند.
تحریم اتحادیه اروپا

اتحادیه اروپا طی تصمیم مورخ ۱۸ مهر ۱۳۹۰ (۱۰ اکتبر ۲۰۱۱)، ۲۹ مقام ایرانی از جمله صادق محصولی را به دلیل نقشی که در نقض گسترده و شدید حقوق شهروندان ایرانی داشته‌اند، از ورود به کشورهای این اتحادیه محروم کرد. کلیه دارایی‌های این مقامات نیز در اروپا توقیف خواهد شد.
یادداشت

↑  استعفای محصولی از سپاه، پس از مخالفت سید یحیی صفوی جانشین وقت فرمانده کل سپاه پاسداران، با اعطای درجهٔ سرتیپ تمام به محصولی رخ داد.
صادق محصولی در حال نمازخواندن در کنار احمدی‌نژاد
محمدرضا تبریزی نوری

| محمدرضا تبریزی نوری | محمدرضا تبریزی نوری |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۳۵۸ (خورشیدی)
ملیت: ایرانی
شهروندی: ایران
پیشه(ها): مربی، قهرمان معلولان بدنسازی جهان
سال‌های فعالیت: ۱۳۷۵ تاکنون
شناخته‌شده برای: قهرمانی جهان در رشته بدنسازی معلولان (برزیل ۲۰۱۶)
خویشاوندان: علی تبریزی نوری، حسن تبریزی نوری،حامد مرادی محمود تبریزی نوری
محمدرضا تبریزی نوری، (زادهٔ ۱۳۵۸ در مشهد) قهرمان بدنسازی معلولان جهان است. وی برادر کوچک‌تر حسن تبریزی نوری (قهرمان بدن‌سازی پیش‌کسوتان جهان)، علی تبریزی نوری (قهرمانِ قهرمانان بدن‌سازی جهان) و محمود تبریزی نوری (قهرمان بدن‌سازی آسیا) است.
زندگی‌نامه

محمدرضا تبریزی نوری متولد ۱۳۵۸ (خورشیدی) در شهر مشهد است. وی دارای چهار برادر و سه خواهر بوده و هم‌اکنون متأهل می‌باشد. وی در مسابقات بدن‌سازی معلولان جهان در سال ۲۰۱۱ فدراسیون جهانی بدن‌سازی و تناسب‌اندام (IFBB) موفق به کسب مقام دوم و در سال ۲۰۱۶ موفق به کسب عنوان قهرمانی جهان گردیده‌است.همچنین در مسابقات دسته ویلچر مستر المپیا سال 2023 موفق به کسب مقام چهارمی این دسته گردید.
روبرتو چینکوئینی

| روبرتو چینکوئینی | روبرتو چینکوئینی |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۴ ژوئیهٔ ۱۹۲۴ رم، ایتالیا
درگذشت: ۱۸ ژوئیهٔ ۱۹۶۵ (۴۱ سال) رم، ایتالیا
ملیت: ایتالیایی
پیشه: تدوین‌گر
روبرتو چینکوئینی (ایتالیایی: Roberto Cinquini؛ ‏ ۱۴ ژوئیهٔ ۱۹۲۴ – ۱۸ ژوئیهٔ ۱۹۶۵) تدوین‌گر اهل ایتالیا بود.
از فیلم‌هایی که وی در آن‌ها نقش داشته‌است، می‌توان به عشق است که مرا پیش می‌برد، حقایق قتل، به خاطر یک مشت دلار، گمراه و رهاشده، طلاق به سبک ایتالیایی، فاشیست، گاریبالدی، شوهران جوان، سیاهرگ طلایی، شش همسر باربابلو، اورینت اکسپرس، مردان خشن و بانوی کوچک اشاره نمود.
محمد حلیم یارقین

| محمد حلیم یارقین | محمد حلیم یارقین |
| --- | --- |
زادهٔ: سرپل, افغانستان
شهروندی: افغانستان
وبگاه: http://yarqin.info/haleemyarqin/home.php
محمد‌‌ حلیم "یارقین" فرزند محمد کریم ذره عظیمی به تاریخ هشتم ماه میزان سال ١٣٢٩ خورشیدی مطابق با 1951 میلادی در گذر تکانه خانه شهر سرپل (مرکز ولایت سرپل) در یک خانواده روشن فکر, ادیب و آموزگار چشم به دنیا گشود.
پدرش محمد کریم ذره عظیمی, شاعر چندین زبانی (اوزبیکی, دری و پشتو), هنرمند و آموزگار, پدر کلانش استاد قاری محمد عظیم عظیمی عالم دین, ادیب و شاعر چند زبانی (اوزبیکی, دری , پشتو و عربی) شناخته شده کشور بود.
زندگی شخصی:

حلیم یارقین متاهل بوده، همسرش نویسنده، شاعر و پژوهشگر کشور دکتور شفیقه یارقین است. آنها صاحب سه فرزند: یکی دختر و دو پسر اند.
دوره آموزش و تحصیل:

محمد حلیم یارقین, آموزش های ابتدایی و متوسطه خود را درسال 1346 در مکتب منهاج سراج سرپل به پایان رسانیده,  شامل دارالمعلمین هرات و بعدآ کابل گردید.بعد از فراغت از دارالمعلمین, شامل دانشگاه کابل گردیده, در سال 1354 از فاکولته علوم طبیعی فراغت حاصل کرد.
دوران خدمت:

حلیم یارقین از سال 1354 الی 1370 در لیسه "منهاج سراج" سرپل و لیسه حربی کابل به عنوان آموزگار فزیک و ریاضی ایفای وظیفه نمود. از سال 1371-1375 در ولایت جوزجان در بخش های فرهنگی به عنوان معاون شورای فرهنگی جنبش جوانان جوزجان, رییس اطلاعات و فرهنگ ولایت جوزجان و استاد انستیتوت پیداگوژی "امیر علی شیر نوایی" جوزجان ایفای وظیفه نمود.
در دوران حکومت قبلی طالبان در افغانستان(1994 – 2001) , در جمهوری اوزبیکستان اقامت گزید و چند سالی در اکادمی علوم جمهوری اوزبیکستان در انستیتوت زبان و ادبیات وظیفه اجراء نمود, و با " فوند بین المللی بابر" و اداره همکاری های بی غرض امریکا در آسیای مرکزی (ΚΑFE)در زمینه های فرهنگی همکاری داشت.
با سقوط حاکمیت طالبان در افغانستان, به کشور بازگشت, و در بخش زبان و ادبیات اوزبیکی در ریاست انکشاف نصاب تعلیمی و تالیف کتب درسی وزارت معارف به حیث ویرایش گر و مؤلف کتب درسی اوزبیکی وظیفه انجام داد. بعد مدت چند سالی در کمیسیون حقوق بشر و رادیو تلویزیون خصوصی "ستاره" وظیفه اجرا نمود.
حلیم یارقین از دوران مکتب و دانشگاه به شعر، ادب، فولکلور و تاریخ علاقه گرفت و به ویژه به مطالعه و آموزش زبان، ادبیات و فرهنگ اوزبیکی پرداخت. دیری نگذشت که پس از فراغت از تحصیل دانشگاهی و اشغال وظیفه, خود نیز به جمع آوری فرهنگ مردم اوزبیک (ادبیات شفاهی,رسوم, عنعنات, بازیها, باور ها و....) پرداخت, و آنها را در مطبوعات کشور به نشر سپرد.
همچنان او به نوشتن و ترجمه مقالات علمی و پژوهشی در سایر زمینه های مربوط به تاریخ , ادبیات و فرهنگ ترکان به صورت عام, در مورد اوزبیکان به طور خاص دست یازید.
مقالات، نوشته ها و ترجمه های گوناگون حلیم یارقین در مجلات و روزنامه های معتبر کشور مانند: عرفان، خراسان، هنر، فرهنگ مردم، کتاب، آریانا، کابل، ملیت های برادر، آواز، آیدین، سباوون، ژوندون، غرجستان، هرات باستان، افغانستان امروز، انیس، هیواد، پیام امروز، میهن، یولدوز، جوزجانان، فاریاب، بیدار و آیدین سرپل به زبان اوزبیکی, دری, پشتو و انگلیسی چاپ شده است.
همچنان، مقالات علمی حلیم یارقین در مطبوعات اوزبیکستان مانند: "اوزبیکستان ادبیاتی و صنعتی "اوزبیک تیلی و ادبیاتی"، "معرفت"، "ادبی میراث"، "تفکر"، "ملی تیکله نیش"، "آواز تاجیک" به چاپ رسیده است. همینگونه در بسیاری از سایت های انترنتی افغانستانی و ایرانی و صفحات فیسبوک نوشته های او نشر گردیده است.
حلیم یارقین در بیش از 20 سمپوزیوم, سمینار و کنفرانس علمی, ملی و بین المللی در داخل و کشور های اوزبیکستان, ایران, و ترکیه اشتراک نموده, به سخنرانی و ارائه مقالات پرداخته است.
حلیم یارقین افزون بر کار های پژوهشی و علمی در گسترده ادبیات بدیعی, به ویژه طنز نیز قلم می زند. از او تا کنون 6 عنوان کتاب طنز اوزبیکی و 3 کتاب طنز دری و یک مجموعه طنز های اوزبیکی ترجمه که جمله 10 عنوان اثر, به چاپ رسیده است.
آثار علمی و پژوهشی چاچ شده حلیم یارقین در زمینه های تاریخ, فرهنگ و ادبیات اوزبیکی نزدیک به 20 اثر است. شمار مقالات علمی نشر شده او در همین زمینه های در مطبوعات و سایت های انترنتی داخل و بیرون مرزی به بیشتر از 100 عنوان میرسد.
حلیم یارقین در "انجمن نویسنده گان افغانستان"، "انجمن فرهنگی امیر علیشیر نوایی"، "انجمن قلم افغانستان"، "انجمن فرهنگی بابر"، "کمیسیون فرهنگ وزارت اطلاعات و فرهنگ" و "شورای فرهنگی جنبش جوزجان" عضویت و همکاری داشت.
حلیم یارقین زبان مادری خود اوزبیکی و زبان های دری و پشتو را می داند و با انگلیسی هم بلدیت دارد. نوشته هایش به طور عموم به زبان های اوزبیکی و دری است.
جوایز و مکافات:

محمد حلیم یارقین در مدت بیشتر از ۴۵ سال کار و فعالیت علمی, پژوهشی و نویسندگی خود, شماری از جوایز و مکافات موسسات و ادارات علمی فرهنگی را در داخل و خارج کشور جایز گردیده است.
| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
|  شماره |  دست آورد ها |  مرجع |  سال |
| ۱ | جایزه و لوح تقدیر بخاطر تالیف مشترک فرهنگ اوزبیکی به فارسی با  شفیقه یارقین به عنوان کتاب فصل سال در نمایشگاه بین المللی کتاب در تهران. | دولت جمهوری اسلامی ایران | ١٣٨٦ هجری |
| ۲ | جایزه اول در طنز نویسی مجله "مشتوم" و جریده فکاهی  "افندی" | جمهوری اوزبیکستان | ١٣٨٦ هجری |
| ۳ | جایزه و تقدیرنامه "فوند بین المللی بابر" به خاطر تألیف  رساله "خط بابری" و تحقیقات در مورد بابر و بابریان. | جمهوری اوزبیکستان | ١٣٨٣ هجری |
| ۴ | جایزه دوم بخاطر تالیف کتاب بازی های عامیانه اوزبیکان جوزجان, وزارت اطلاعات و فرهنگ. | جمهوری اسلامی افغانستان | ١٣٦٩ هجری |
| ۵ | جایزه اول رادیو تلویزیون جمهوری اوزبیکستان در مسابقه رادیویی به  مناسبت چهلمین سالگرد پیروزی بر فاشیزم هتلری، | جمهوری اوزبیکستان | ۱۳۶۴ هجری |
آثار محمد حلیم یارقین:

آقای یارقین, نویسنده ۱۱کتاب طنز بوده که از جمله ۷ به زبان اوزبیکی هست.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  شماره |  دست آورد ها |  سال چاپ |
| ۱ | بازی های عامیانه اوزبیکان جوزجان (به  زبان دری و اوزبیکی) | ۱۳۶۹هجری |
| ۲ | شیوه های تداوی های عامیانه اوزبیکان  سرپل | ۱۳۶۶هجری |
تاریخی و اتنوگرافی: تاریخی و اتنوگرافی
| ۳ | دو  سیمای درخشان سیاسی اوزبیک(دری) | ۱۳۹۲هجری |
| ۴ | اطلس  اتنوگرافی اقوام ولایت جوزجان(دری و اوزبیکی) | ۱۳۸۹هجری |
| ۵ | برگ هایی از تاریخ اوزبیکان افغانستان | چاپ اول: ۱۳۸۴ هجری چاپ دوم: ۱۳۸۸ هجری چاپ سوم: ۱۳۹۲ هجری |
| ۶ | تدریس و آموزش در مکاتب خانگی  جوزجان(رساله به دری و اوزبیکی) | ۱۳۶۲هجری. |
ادبیات شناسی و زبان شناسی: ادبیات شناسی و زبان شناسی
| ۷ | اوزبیک تیلی فرازیولوژیک سوزلیگی | ۱۳۹۲هجری |
| ۸ | کتابنامه (اوزبیکی)، کتالوگ کتاب های  چاپی اوزبیکی به خط عربی در 50 سال اخیر، شامل 204 عنوان کتاب مختلف | ۱۳۸۹هجری |
| ۹ | بابری خط (اوزبیکی) | ۱۳۸۴هجری |
کتاب های طنز: کتاب های طنز
| ۱۰ | بیز نیگه اوروشه‌میز | ۱۳۹۹ هجری |
| ۱۱ | حاجی  تریشر! | ۱۳۹۲هجری |
| ۱۲ | بو اوشه بیچاره گینه! | ۱۳۹۲هجری |
| ۱۳ | راز تشناب ها! | ۱۳۹۲هجری |
| ۱۴ | نمایش عجیب! | ۱۳۹۲هجری |
| ۱۵ | کمپاین سگ های ولکرد! | ۱۳۹۲هجری |
| ۱۶ | ده یدی ایتلر کمپاینی! | ۱۳۸۹هجری |
| ۱۷ | سوکیش هم پول بولر ایکن! | ۱۳۸۹هجری |
| ۱۸ | وکالت دغدغه لری! | ۱۳۸۶هجری |
| ۱۹ | ینگی رئیس هم کیلدی! | ۱۳۸۶هجری |
| ۲۰ | بیز اعلانلر تخته سی میز! | ۱۳۸۶هجری |
تألیفات مشترک با دوکتور شفیقه یارقین:

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  شماره |  دست آورد ها |  سال |
| ۱ | فرهنگ اوزبیکی به فارسی (دری و  اوزبیکی) دوجلد (حدود چهل هزار واژه و ترکیب) | 1386هجری |
| ۲ | در باره زبان، خط و فرهنگنویسی ترکی  اوزبیکی) به دری و اوزبیک( | 1385هجری |
| ۳ | ترکی آتلر سوزلیگی) به اوزبیکی) | 1376هجری |
| ۴ | بابر منگولیگی( اوزبیکی و دری) | 1372هجری |
| ۵ | سیمای میرعلیشیر نوایی )دری و  اوزبیکی( | 1369هجری |
منابع:

↑  yarqin.info، یارقین |. «کتابخانه آنلاین یارقین - یارقین آنلاین کتابخانه سی». www.yarqin.info. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۲ اوت ۲۰۲۲.
↑  "کتاب فصل جمهوری اسلامی ایران". ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد. 2021-07-20.
↑  «Headlines of Bulut». bayanifoundation.com.
↑  «BBCUzbek.com». www.bbc.com.
محمدتقی زهتابی

| محمدتقی زهتابیمحمدتقی زهتابی | محمدتقی زهتابیمحمدتقی زهتابی |
| --- | --- |
زادهٔ: ۲۲ آذر ۱۳۰۲ شبستر،
درگذشت: ۱ دی ۱۳۷۷ (۷۵ سال) شبستر،
حزب سیاسی: فرقه دموکرات آذربایجان
محمدتقی زهتابی (متخلص به کیریشچی) (زادهٔ ‎۲۰ مهر ۱۳۰۲) در شهرستان شبستر و در اول مهر ۱۳۷۷، ۲۳ سپتامبر ۱۹۹۸ (۷۵ سال) در سایه‌ای از ابهام فوت شده‌است وی عضو پیشین فرقهٔ دمکرات آذربایجان بود.
مراسمی با عنوان «قورولتای» یا کنگرهٔ بابک به مناسبت «سالروز تولد بابک خرمدین» به پیشنهاد او در دومین پنجشنبه و جمعهٔ تابستان در قلعهٔ بابک تشکیل می‌شود.
جوانی

زهتابی در سال ۱۳۰۹ به مدرسهٔ ابتدایی در شبستر راه یافت و در سال ۱۳۱۵ تحصیل ابتدایی را به پایان رساند. وی برای ادامهٔ تحصیل به تبریز مهاجرت کرد و ۳ سال را در مدرسهٔ فیوضات تبریز به تحصیل پرداخت. پس از اتمام دبیرستان در سال ۱۳۲۰ در دانشسرای تربیت معلم تبریز به تحصیل ادامه داد و پس از پایان این دوره در سال‌های ۲۲–۱۳۲۳ در مدرسهٔ رشدیهٔ تبریز به تدریس دورهٔ ابتدایی مشغول بود. در همین سال‌ها زهتابی با حضور در کلاس‌های درس حاجی یوسف شعار به آموختن زبان عربی همت گماشت؛ و نیز با حضور در کلاس‌های زبان فرانسه کاتولیک‌های تبریز این زبان را نیز فرا گرفت.
فعالیت در فرقهٔ دموکرات آذربایجان و خروج از ایران

پس از تأسیس فرقهٔ دمکرات آذربایجان و دولت خودمختار پیشه‌وری در ۱۳۲۴، وی نیز به عضویت شاخهٔ جوانان فرقهٔ دموکرات درآمد. فرقه، دانشسرای پسران را به‌عنوان «آذربایجان اونیورسیته‌سی» (دانشگاه آذربایجان) نامگذاری کرد و زهتابی در آن مشغول به تحصیل ادبیات شد به نحوی که دو بار در هفته، خود پیشه‌وری مبحث ادبیات دنیا را برای دانشجویان تدریس می‌کرد. با سقوط فرقه و بسته شدن دانشگاه برای تبدیل آن به دانشگاه تبریز در سال بعد، زهتابی شعر «سن اوسان من ده بویام» به معنای «تو آن هستی و من این هستم» با بیت‌های پایانی زیر را سرود.
| 0 | 1 |
| --- | --- |
ایسته‌سن قارداش اولاق، بیر یاشایاق، بیرلیک ائدک: اگر می‌خواهی برادر باشیم، با هم زندگی کنیم، همبستگی داشته باشیم
وئرسن قول- قولا، بوندان سورا بیر یولدا گئدک: دست در دست هم دهیم و از این پس در یک مسیر برویم
اولاً، اؤزگه کولک‌لرله گره‌ک آخمایاسان: اولاً، با باد بیگانگان به هر سو نروی
ثانیاً، وارلیغیما، خالقیما خور باخمایاسان: دوماً، به موجودیت من، به مردم من به خواری ننگری
با هدف ادامهٔ تحصیل و رهایی از تعقیبات سیاسی رژیم ایران، وی به صورت غیرقانونی به سال ۱۹۴۸ میلادی وطنش را به قصد آذربایجان ترک میکند. وی به علت ورود غیرقانونی به شوروی به زندان در سیبری محکوم گردید. شعری که بدان معروف شد «در زنجیر شاه» «Şahın zəncirində» به شرح زیر نوشته این دوران است:
| Azad doğulan insana qandal nə gərəkdir? | برای انسانی که آزاد آفریده شده زنجیر (دستبند) از چیست؟ |
| --- | --- |
Qandalları qırmışlara zindan nə deməkdir?: برای انسانی که زنجیر شده، از زندان گفتن چیست؟
پس از سه سال گذراندن عمر در سیبری همزمان با مرگ استالین حکم برائت گرفته و از سیبری به پایتخت تاجیکستان، شهر دوشنبه فرستاده می‌شود.
به امید تحصیل در مدارج بالا، با تحصیل در دورهٔ شبانه، تحصیلات مقدماتی خود را به پایان می‌برد. یک سال بعد با آرزوی تحصیل در باکو به آذربایجان باز می‌گردد.
همکاری با حکومت بعث عراق

در پی اختلاف مرزی ایران و عراق در دههٔ ۵۰ خورشیدی، عراق و ایران دست به تقویت جنبش‌های تجزیه‌طلبانه در دو کشور زدند. ایران به احزاب کردی در شمال عراق یاری کرد و عراق نیز اقدام به تربیت مزدور و ارسال اسلحه به بلوچستان کرد. در همین راستا محمود پناهیان از نوادگان پناهعلی‌خان جوانشیر از سران فرقهٔ دمکرات دعوت به عمل آمد که به بغداد برود. یکی از افراد همراه وی نیز محمد تقی زهتابی بود. وی در آنجا، ضمن همکاری با رژیم بعث عراق، به تأسیس یک گروه سیاسی به نام «جبههٔ ملی خلق‌های ایران» دست زد و شعبه‌هایی از آن به تبلیغ قومگرایی در آذربایجان، کردستان، بلوچستان و خوزستان ایران پرداخت. زهتابی همچنین در رادیو گروه به تبلیغ قومگرایی می‌پرداخت، وی مدتی نیز در دانشگاه بغداد فارسی تدریس می‌کرد. در سال ۱۹۷۵ توافق الجزیره میان ایران و عراق حاصل گشت. طبق این توافق دو کشور دست از خرابکاری در امور یکدیگر باید برمی‌داشتند. پس از آن عذر محمود پناهیان و گروه اعزامی خواسته شد و زهتابی مجبور به بازگشت به باکو گشت.
بازگشت به ایران تا درگذشت

با آغاز انقلاب اسلامی در ایران، زهتابی خواستار بازگشت به ایران شد و با موافقت مقام‌های شوروی به کشور بازگشت. وی آنگونه که احمدی ذکر کرده‌است، به دلیل فعالیت‌ها و گرایش‌های شدید چپگرایی و پان‌ترکی، مدتی بعد دستگیر و زندانی شد. تحت تأثیر نوشته‌های پان‌ترکی محافل استانبول، آنکارا، باکو به نوشتن آثار رمانتیک و باژگونه تاریخی پیرامون «ستارخان» و «تاریخ باستانی ترک‌های ایران» و سایر بحث‌ها دست زد، تا از طریق این نوع وارونه‌سازی‌های تاریخی و آفریدن تاریخی تخیلی کهن و باستانی ترکی برای آذربایجان ایران، این منطقه را دارای پیشینه‌ای هماهنگ و مشترک با ترکیه و سایر مناطق نشان داده و با زدودن هر گونه پیوند تاریخی این منطقه با ایران، و تاریخ و تمدن و فرهنگ ایرانی پایه‌های گفتمان وحدت‌ساز پان‌ترکی را فراهم سازند. برخی از این افراد نظیر صدیق و زهتابی که دارای گرایش‌های چپ‌گرایانه پان‌ترکی شدیدتری بودند، به دلیل فعالیت‌های سیاسی و قوم‌گرایانه تحت فشار قرار گرفتند یا برای مدتی به زندان افتاده (مورد زهتابی در ایران) و از کشور خارج شدند. (مورد صدیق که در سال‌های ۱۳۵۹ به بعد به ترکیه و به جمهوری آذربایجان رفت و با محافل پان‌ترکی آن مناطق آشنا شد) گرچه این افراد به لحاظ موضع‌گیری سیاسی دارای گرایش چپ ولیبرال متفاوت بودند، اما در یک هدف اشتراک نظر داشتند و آن خلق هویت ترکی، و نه ایرانی، برای آذربایجان ایران و طرح، مستقیم و غیر مستقیم، اندیشهٔ وحدت (بیرلیک) «دو آذربایجان» بود. محافل پان‌ترکیستی باکو هم‌چنان با انتشار نشریه‌ها و سازماندهی گردهمایی پان‌ترکی، به ویژه پس از سال‌های ۱۳۶۱، و سرکوب حزب توده به بعد، با حمایت اتحاد جماهیر شوروی به تبلیغ پان‌ترکیستی علیه ایران ادامه می‌دادند. این فعالیت‌ها در طول سال‌های دههٔ ۱۹۸۰ ادامه پیدا کرد.
تحقیقی در مورد هویت‌خواهی در آذربایجان، که توسط مدرسهٔ نظام فرانسه منتشر شده‌است، نقش افرادی مثل زهتابی و صدیق در وارد كردن برداشتی همانند شوروی‌ها از هویت ملی آذربایجانی‌ها را به «قاچاقچیان فرهنگی» تشبیه می‌کند.
او در نهایت اول دی ۱۳۷۷ در خانه‌اش بر اثر سکتهٔ قلبی درگذشت.
آثار > کتاب‌ها

ایران تورکلرینین اسکی تاریخی: اسکندر دووروندن ایسلاماقدر
ایران تورکلرینین اسکی تاریخی: ان قدیم دووردن اسکندره قدر
تاریخ دیرین ترکان ایران
میرزاعلی معجز و تحصیل زنان
معاصیر ادبی آذری دیلی (سس - صرف)
شاهین زنجیر ده (شعر مجموعه‌سی)
علی آقا واحددن خاطره لریم
آذربایجان تورکجه‌سینین نحوی
ایسلاما قدرکی ایران تورکلرینین دیلی و ادبیات
اینجی دیلیم: ادبی آذربایجان دیلینین قایدالاری
تئلیم‌خان حیاتی و یارادیجیلیغی
تور کجه‌م منیم، سس بایراغیم
سارا و محمد «اویون اثری» و ملیک ممد یا روبابه خالانین ناغیلی
شیخ محمد خیابان
غزللر (فضولی‌نین فارسجا غزللری چئویریلریندن سئچمه‌لر)
علی آقا واحددن خاطره‌لریم
علم معانی (کلیسکولوژی) زبان آذری
عروضون تورک فولکوروندا کوکلری
بذ قالاسیندا.
بختی یاتمیش.
قواعد الفارسیه.
آثار > مقالات

ماهنامهٔ (اتحاد یولو). بغداد
پروانه‌نین سرگذشتی. بغداد
باغبان ائل اوغلو. بغداد
چریک افسانه‌سی. استانبول
بذ قالاسیندا. برلین
بختی یاتمیش. بغداد
ارک هفته‌لییی. برلین
هستی نسیم. بغداد
جنایات ۲٬۵۰۰ ساله شاهان. بغداد
آیا زبان فارسی به زبان ملل دیگر ایران برتریت دارد؟ بغداد
قواعد الفارسیه. بغداد.
زبان آذری ادبی معاصر. تبریز.
قوی اولسون اون. تبریز
تاریخ دیرین ترکان ایران

کتاب «تاریخ دیرین ترکان ایران (ایران تورکلرینین اسکی تاریخی)» به زبان آذربایجانی است. وی در اين کتاب ، به نقل از علی‌پاشا صالح (حقوقدان)، از کتاب سرگذشت قانون، مباحثی از تاریخ حقوق، تهران ۱۳۴۸، صفحه‌های ۸۸ و ۸۹ نوشته‌است:
می‌توان گفت که امروزه همهٔ محققان تاریخ باستان برآنند که سومریان از آسیای میانه یعنی از موطن اصلی ترکان به بین‌النهرین مهاجرت کرده‌اند.
ادعای زهتابی درباره اشتراکات زبان ترکی با سومری با واکنش‌های زیادی مواجه شده٬ عباس جوادی زبان‌شناس ایرانی از جملهٔ این افراد است. او در این باره می‌گوید:
آنچه که آقای زهتابی بر پایهٔ گمانه‌زنی و آرزوی خود نوشته‌اند ادعا کند که تاریخ ترکان ایران تا هشت هزار سال قدمت دارد. چرا، چونکه به‌نظر آقای زهتابی از عیلامیان و سومریان گرفته تا اورارتو و مادها و هوریان همه و همه تُرک و يا با ترک‌ها خويشاوند بوده‌اند.
فیلم ناتمامی برای دخترم سمیه

| فیلم ناتمامی برای دخترم سمیه | فیلم ناتمامی برای دخترم سمیه |
| --- | --- |
کارگردان: مرتضی پایه‌شناس
تهیه‌کننده: محمد شکیبانیا
فیلم‌بردار: مصطفی محمدی
کشور: ایران
زبان: فارسی
فیلم ناتمامی برای دخترم سمیه فیلم مستندی دربارهٔ زندگی خانوادگی مصطفی محمدی (یکی از اعضای سابق سازمان مجاهدین خلق) و تلاش او برای بیرون آوردن دخترش سمیه محمدی از اردوگاه اشرف است. تدوین فیلم پس از اصلاحات نهایی در مهر ۱۳۹۴ به پایان رسید.
داستان

فیلم روایتگر بخشی از زندگی پدری است که خواهان نجات فرزندانش از کمپ اشرف، پایگاه سازمان مجاهدین خلق در عراق بوده‌است. مصطفی محمدی زمانی از طرفداران سازمان مجاهدین خلق بوده‌است. سال‌ها قبل دختر او به بهانه بازید به اردوگاه اشرف برده می‌شود اما هیچگاه باز نمی‌گردد و بعد از ۲۵ سال تلاش برای بازگرداندن دخترش درمی‌یابد که او به ظاهر تمایلی به بازگشت ندارد. محمد محمدی پسر مصطفی نیز عضو این سازمان بوده‌است و رفته رفته نگاه این شخص به سازمان تغییر می‌کند.
جوایز

«فیلم ناتمامی برای دخترم سمیه» جایزه بهترین فیلم سیاسی هفتمین جشنواره سینما حقیقت را کسب کرد. از سازندگان این فیلم طی مراسمی توسط مرکز سیما فیلم و مؤسسه راهبردی دیده‌بان تجلیل شده‌است. در این مراسم اصغر هاشمی، رضا جودی، حسن برزیده، پرویز شیخ طادی، محمد داودی، آرش قادری، فرید شب خیز، علی تقی پور حضور داشتند.
نمایش در صدا و سیما

این مستند اولین بار در خرداد ۱۳۹۳ به‌طور کامل از شبکه ۳ سیما پخش گردید. در مردادماه همین سال این فیلم پیاپی از شبکه‌های مختلف صدا و سیما پخش شد و همچنین تقدیری از سازندگان این مستند از طرف رسانه ملی به عمل آمد. این مستند همزمان با سالروز عملیات مرصاد در مردادماه ۱۳۹۳ از شبکه مستند نمایش داده شد.
از نکات جالب توجه پخش بدون حذفیات این مستند عبور محتوای فیلم از بعضی خطوط قرمز صدا و سیما بود. از جمله نمایش تصاویر بدون حجاب یک خانواده ایرانی / رقصیدن / استفاده از الفاظی نظیر شهدای سازمان (مجاهد خلق) و … برای اولین بار در رسانه ملی پس از انقلاب بود. در این مستند مسائلی مطرح می‌شود که از خط قرمزهای سازمان صدا و سیماست. مثلاً افشاگری دربارهٔ تجاوز به محمد، برهنه‌کردن زنان در حضور رجوی، بساط عیش و نوش و طربی که به راه انداخته‌است.
نقد و بررسی در جشنواره فیلم فجر

این مستند در سی‌ودومین جشنواره فیلم فجر نمایش داده شده‌است. بعد از اکران فیلم در سالن کمال‌الملک مجموعه برج میلاد، به نقد و بررسی آن پرداخته شد.