دوارتی پاچکو پریرا
پس از هند

دفتر خاطرات او (۱۵۰۶ میلادی) که در بایگانی ملی پرتغال (تورو دو تومبو) نگهداری می‌شود، احتمالاً نخستین سند اروپایی است که تصدیق می‌نماید، شامپانزه‌ها اسباب ابتدایی خود را می‌سازند.
دوارتی پاچکو پریرا که از کتاب de situ orbis پمپونیوس ملا الهام گرفته بود، در میان سال‌های ۱۵۰۵ تا ۱۵۰۸ میلادی کتابی را تحت عنوان Esmeraldo de situ orbis نوشت، کتابی که به عنوان یکی از نخستین کارهای علمی بزرگ توصیف گردیده و «در مور آنچه در محیط تازه کشف شده مشاهده و تجربه شده بود، گزارش می‌داد». این کتاب که هرگز تکمیل نشد تا سال ۱۸۲۹ میلادی به چاپ نرسید، احتمالاً به علت اینکه از ارایه اطلاعات در مورد تجارت با ارزش پرتغال در گینه به دیگران خودداری صورت گیرد.
(گمانه‌زنی‌های زیادی در مورد عنوان «esmeraldo» این کتاب وجود دارد. برخی از گمانه‌زنی‌های پیشنهاد شده این است که این نام اشاره به زمرد سبز در دریا دارد؛ اینکه esmeraldo ترکیبی از نام‌های «ایمانوئل» (گرفته شده از نام شاه پرتغال، مانوئل یکم) و «ادواردوس» (گرفته شده از نام دوارتی پاچکو) است؛ اینکه esmeraldo ممکن است نام (یا نام خودمانی) کشتی باشد که دوارتی پاچکو با آن به هند رفته‌است؛ اینکه esmeraldo یک واژه دستبرد شده از واژه اسپانیایی esmerado (به معنی «راهنما») است؛ اینکه در زبان مالایالم، سنگ زمرد را به‌نام پاکی (pache) یا پاکیک (pachec) می‌گویند و از این‌رو Esmeraldo جناسی از نام خود وی است (بنابرین، نام کتاب در واقع «Pacheco's De Situ Orbis» است).
دوارتی پاچکو پریرا احتمالاً یکی از نخستین اروپایی‌های پیشا مدرن بود که رابطه میان جذر و مد و اهلّه‌های ماه را به‌طور علمی مطالعه نموده و به‌طور دقیق زمان‌بندی جذر و مدها را یادداشت می‌کرد، کاری که نقشی مهمی در جریان جنگ کوچین داشت. گفته می‌شود که پاچکو نخستین کسی بود که رابطه جذر و مد با مهتاب را ملاحظه نموده و قواعدی را برای پیش‌بینی جذر و مد با دیدن به اهلّه‌های قمر ایجاد نمود. او همچنین با استفاده از داده‌های که جمع‌آوری کرده بود مشاهدات ستاره‌شناختی را بهبود بخشید (به‌طور چشم‌گیر، میانگین انحراف روزانه ماه از خورشید) و سنجش‌های دریایی دقیقی را انجام داد تا توسط دریانوردان پرتغالی در آینده مورد استفاده قرار گیرند.
در ۱۵۰۸ میلادی، به دوارتی پاچکو از جانب شاه پرتغال وظیفه سپرده شد تا کشتی خصوصی جنگی موندراگون-فرانسوی را که میان آزور و ساحل پرتغال فعالیت نموده و به کشتی‌های که از هند پرتغالی می‌آمدند حمله می‌کردند، فراری دهد. دوارتی پاچکو در ۱۵۰۹ میلادی موندراگون را از دماغه فینیستیر دور نموده و پس از شکست دادن، دستگیر نمود.
در اواخر زندگی، زمانی که او دور از پایتخت مشغول حکومت در سائو خورخه دا مینا بود، دشمنان‌اش او را در محکمه متهم به دزدی و فساد نمودند. او به پایتخت فراخوانده شده و برای مدت کوتاهی به زندان افکنده شد تا اینکه او پس از رفع اتهامات از سوی تخت پادشاهی بی‌گناه اعلام شد. اما تخریب این اتهامات ماندگار بود، چون او حکومت، ثروت و تأثیرگذاری خود را از دست داد. هرچند شاه پرتغال، ژوآئو دوم محافظت خود را بی‌گناه اعلام کرد، اما چندی بعد وفات نموده و شاهی جایگزین وی شده بود که به دوارتی پاچکو ارزشی قایل نبود. دوارتی پاچکو به عنوان نوچه شاه پیشین خدمت نموده بود و برای شاه مانئول نیز یک خدمتگار بالا مقام بود. دوری او از لیسبون و موفقیت‌های که او کسب کرده بود، به این معنی بود که دشمنانی زیادی خارج از کشور برای خود ساخته بود و در پایتخت دوستانی معدود داشت تا از او دفاع نمایند. او در یک حالت تنهایی و تهی‌دستی درگذشت.
براساس یادداشت یکی از مهم‌ترین زندگی‌نامه‌نگارهای او، مورخ پرتغالی جواکیوم باراداس دی کاروالهو که در دهه ۱۹۶۰ میلادی در برزیل در تبعید زندگی می‌کرد، دوارتی پاچکو یک نابغه و همتراز با لئوناردو داوینچی بود. با پیش‌بینی بیش از دو قرن، این کیهان‌شناس توانست ارزش درجه قوس نصف‌النهار را تنها با حاشیه اشتباه ۴ درصد محاسبه نماید، این درحالیست که میزان حاشیه اشتباه در آن زمان میان ۷ و ۱۵ درصد بود.