stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
شعر دیگر
انواع

اسماعیل نوری‌علاء شعر عده‌ای از شاعران شعر موج نو را از شعر موج نو اصیل نمی‌داند. او معتقد است همهٔ خصوصیات موج نو - به‌طور کلی - در مورد این شاخه صادق است، با این تفاوت که اگر در شاخهٔ اصیل موج نو کوشش در به وجود آوردن وسایل ایجاد رابطه همچنان برقرار است، در این شاخه، شعر به صورت مشکل و نامفهوم و اصم درآمده و گاه ایجاد رابطه با آن غیرممکن می‌شود. شعر این شاخه از موج نو بیشتر چشم به کوشش‌های شاخهٔ «شعر نوی حاشیه‌ای» دارد و می‌کوشد تا از تجارب دست‌نخوردهٔ آن‌ها استفاده کند. نوری‌علاء شاعران مشکل‌گوی موج نو (یا همان «شعر دیگر») را نیز به دو گروه تقسیم می‌کند:
اولین کسی که در این راه قدم می‌زند بیژن الهی است. او که در اشعار نخستین خود تمایلی به ساده‌گویی و ایجاد رابطه با خواننده [داشت] رفته‌رفته از این کار سر باز می‌زند و اشعارش به یک‌باره تبدیل به حجمی سیاه و دست‌نیافتنی می‌گردد.
شاعران

هوشنگ ایرانی
تندرکیا
بیژن الهی
بهرام اردبیلی
هوشنگ چالنگی
قاسم آهنین‌جان
هرمز علی‌پور
پرویز اسلام‌پور
هوشنگ آزادی ور
یدالله رؤیایی
بهرام اردبیلی
ابراهیم ناصری
اس‌اس متئور (۱۸۹۶)

| 0 | 1 |
| --- | --- |
پیشینه: پیشینه
مالک: 
هزینه::  ۱۸۱٬۵۷۳ دلار آمریکا
آغاز کار::  ۱ ژانویه ۱۸۹۶
مشخصات اصلی: مشخصات اصلی
درازا::  ۳۸۰ فوت (۱۲۰ متر)
پهنا::  ۴۵ فوت (۱۴ متر)
عمق::  ۲۶ فوت (۷٫۹ متر)
اس‌اس متئور (۱۸۹۶) (به انگلیسی: SS Meteor (1896)) یک کشتی است که طول آن ۳۸۰ فوت (۱۲۰ متر) می‌باشد. این کشتی در سال ۱۸۹۶ ساخته شد.
برگنهاوزن

| برگنهاوزن   | برگنهاوزن   |
| --- | --- |
کشور: آلمان
ایالت: راینلاند-فالتس
ناحیه: Rhein-Hunsrück-Kreis
انجمن شهرداری: Simmern
حکومت: حکومت
 • شهردار: Ernst Müller
مساحت: مساحت
 • کل: ۲٫۶۸ کیلومتر مربع (۱٫۰۳ مایل مربع)
ارتفاع: ۳۷۰ متر (۱۲۱۰ فوت)
جمعیت (۲۰۰۶-۱۲-۳۱): جمعیت (۲۰۰۶-۱۲-۳۱)
 • کل: ۱۱۸
 • تراکم: ۴۴/کیلومتر مربع (۱۱۰/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: CET/CEST (UTC+1/+2)
کدهای پستی: ۵۵۴۶۹
کدهای شماره‌گیری: ۰۶۷۶۶
پلاک خودرو: SIM
برگنهاوزن (به آلمانی: Bergenhausen) یک شهر در آلمان است که در راین-هونسروک واقع شده‌است. برگنهاوزن ۱۱۸ نفر جمعیت دارد.
فیلیپ رنچ

| فیلیپ رنچ | فیلیپ رنچ |
| --- | --- |
زادهٔ: ۱۷ اوت ۱۹۶۵ ‏(۵۹ سال) پراگ
ملیت: جمهوری چک
پیشه‌ها: کارگردان فیلم فیلم‌نامه‌نویس بازیگر
سال‌های فعالیت: ۱۹۷۸–اکنون
همسر: Marie Kružíková (۲۰۱۷–تاکنون)
فرزندان: ناتالی
جوایز: Medal of Merit (۲۰۱۴)
فیلیپ رنچ (چکی: Filip Renč؛ زادهٔ ۱۷ اوت ۱۹۶۵) کارگردان فیلم، فیلمنامه‌نویس و بازیگر اهل کشور جمهوری چک است. وی از سال ۱۹۷۸ میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده‌است. او در فیلم سینمایی کلیا بازی کرده‌است.
سیر زمانی فرگشت انسان

سیر زمانی فرگشت انسان دربرگیرنده مهم‌ترین رویدادها در طی فرایند شکل‌گیری گونهٔ انسان و فرگشت نیاکان انسان‌ها است. این شامل توضیحی کوتاه دربارهٔ بعضی جانوران، سرده‌ها، یا گونه‌ها می‌شود که نیاکان احتمالی انسان‌های خردمند بوده‌اند.
این تاریخچه به بررسی منشا حیات نمی‌پردازد، ولی خطی از بازماندگان پیدایش حیات را که در نهایت به انسان منجر شدند بررسی می‌کند. تاریخچه بر پایه بررسی‌های دیرین‌شناسی، زیست‌شناسی رشد، ریخت‌شناسی، و داده‌های آناتومیک و ژنتیکی است. مطالعهٔ فرگشت انسان بخش مهمی از دانش انسان‌شناسی است.
طبقه‌بندی انسان خردمند

خط شاخه‌ای طبقه آرایه‌شناختی انسان‌های خردمند (انسان‌های امروزین) به شرح زیر است:
| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
| طبقه آرایه‌شناختی | نام | نام رایج | میلیون سال پیش |
| حوزه | یوکاریوت | سلول‌هایی با یک هسته | ۲٬۱۰۰ |
| سلسله | جانوران | جانوران | ۵۹۰ |
| شاخه | طنابداران | مهره‌داران و بی‌مهرگان بسیار مرتبط | ۵۳۰ |
| زیرشاخه | مهره‌داران | مهره‌داران | ۵۰۵ |
| بالارده | چهاراندامان | چهاراندام‌ها | ۳۹۵ |
| طبقه‌بندی‌نشده | آب‌پرده‌داران | آب‌پرده‌دارها، چهاراندامانی که به خوبی برای زندگی روی خاک تطابق یافته‌اند | ۳۴۰ |
| رده | پستانداران | پستاندارها | ۲۲۰ |
| زیررده | ددان | پستاندارانی که فرزندانشان را زنده به دنیا می‌آورند. |  |
| فرورده | هوددان | پستانداران جفت‌دار (به جز کیسه‌داران) |  |
| کلان‌راسته | شمال‌هوددان | سنجابک‌سانان، خفاش‌ها، نهنگ‌ها، بیشتر پستانداران سم‌دار، بیشتر پستانداران گوشت‌خوار |  |
| بالاراسته | هونیاسنجابک‌مانان | زبرنخستیان (نخستیان، جوندگان، خرگوش‌ها، حشره‌خواران درختی، و پوست‌پرها) | ۱۰۰ |
| بزرگ‌راسته | هونیاکان | زبرنخستیان، پوست‌پرها، حشره‌خواران درختی |  |
| مه‌راسته | نخستی‌ریختان | نخستیان و پوست‌پرها | ۷۹٫۶ |
| راسته | نخستی‌سانان | نخستیان | ۷۵ |
| زیرراسته | ساده‌بینیان | نخستیان «بینی–ساده» (کپی‌ها، میمون‌ها و شبگردان هندی) | ۴۰ |
| فروراسته | میمونان | نخستیان میمونی (کپی‌ها، میمون‌های بر قدیم، میمون‌های بر جدید) |  |
| کوچک‌راسته | راست‌بینیان | نخستیان «راست‌بینی» (کپی‌ها و میمون‌های بر قدیم) | ۳۰ |
| بالاخانواده | انسان‌واران | کپی ها | ۲۸ |
| خانواده | انسانیان | کپی‌های بزرگ (انسان‌ها، شامپانزه‌ها، بونوبوها، گوریل‌ها، و اورانگوتان‌ها) | ۱۵ |
| زیرخانواده | انسان‌ساییان | انسان‌ها، شامپانزه‌ها، بونوبوها، و گوریل‌ها | ۸ |
| تبار | انسان‌تباران | سرده‌های انسان و جنوبی‌کپی | ۵٫۸ |
| زیرتبار | انسان‌تباریان | تنها دربرگیرنده سرده انسان | ۲٫۵ |
| سرده | انسان | انسان ها | ۲٫۵ |
| گونه | Homo sapiens | انسان‌های نوین | ۰٫۵ |
| زیرگونه | Homo sapiens sapiens | انسان‌های با کالبد کامل شکل گرفته | ۰٫۲ |
تاریخچه > نخستین موجودات جاندار

| تاریخ | رویداد |
| --- | --- |
۴۰۰۰ میلیون سال پیش: حیات آغازین شکل گرفت.  اطلاعات بیشتر: پیدایش حیات
۳۹۰۰ م.س.پ.: یاخته‌هایی همچون پروکاریوت‌ها ظاهر شدند. چنین چیزی آغاز فوتوسنتز و در نتیجه نخستین پدید آمدن میزان زیادی از اکسیژن در جو زمین گشت.
۲۵۰۰ م.س.پ.: نخستین یاخته‌های بهره‌گیرنده از اکسیژن. تا ۲۴۰۰ م.س.پ. در جریان آنچه که رویداد بزرگ اکسیژنی خوانده می‌شود، انواع حیات پیش‌اکسیژنی توسط مصرف‌کنندگان اکسیژن از میان رفتند.
۲۱۰۰ م.س.پ.: سلول‌های پیچیده‌تری پدیدار شدند: یوکاریوت‌ها.
۱۲۰۰ م.س.پ.: زایش جنسی فرگشت پیدا می‌کند، و باعث افزایش سرعت فرگشت جانوران بر زمین می‌شود.
۹۰۰ م.س.پ.: قیف‌تاژک‌داران قیف‌تاژک‌داران شبیه نیای همهٔ اعضای فرمانرو جانوران هستند و به ویژه آن‌ها نیای مستقیم اسفنج‌های دریایی هستند. پیش‌اسفنج‌ها (نام علمی: Proterospongia) به عنوان اعضایی از قیف‌تاژک‌داران می‌توانند نمونهٔ مناسبی از آنچه نیای همهٔ جانوران زمین در گذشته چگونه بوده است، باشند. آن‌ها در گروه‌های یاخته‌ای زندگی می‌کنند و نخستین نشانه‌های سلول‌های پرورش‌یافته برای مقصودهای ویژه را در ساختار بدن خود دارند.
۶۰۰ م.س.پ.: گمان بر این است که نخستین جانداران چندسلولی اسفنج‌شکل بوده‌اند. اسفنج‌های دریایی در میان ساده‌ترین جانوران قرار دارند و بافت‌های آن‌ها به شکل پاره‌ای از هم جدا هستند. شاخه ی آن‌ها (Porifera) همچنین قدیمی‌ترین شاخهٔ جانوران موجود بر زمین است.
۵۸۰ م.س.پ.: جنبش و حرکت در جانوران با مرجانیان آغاز شد. تقریباً همهٔ مرجانیان دارای عصب و ماهیچه هستند. از آنجا که آن‌ها جزو ساده‌ترین جانورانی به شمار می‌آیند که دارای چنین اندام‌هایی هستند، نیاکان مستقیم آن‌ها به احتمال زیاد نخستین جانورانی بوده‌اند که از عصب و ماهیچه همزمان بهره می‌گرفتند. مرجانیان همچنین نخستین گروه از جانوران هستند که بدنشان دارای شکل و حالت مشخص بود. آن‌ها تقارن شعاعی دارند و نخستین چشم‌ها در آن‌ها فرگشت یافتند.
۵۵۰ م.س.پ.: کرم‌های پهن کرم‌های پهن نخستین جانوران دارای مغز و ساده‌ترین آن‌ها از نظر داشتن تقارن دوسویه هستند. آن‌ها همچنین ساده‌ترین جانوران هستند که اندام‌هایشان از سه لایه زایشی تشکیل شده‌اند.
۵۴۰ م.س.پ.: کرم‌های سردوکی پیچیده‌تر و پیشرفته‌تر از دیگر جانورهای کرم‌شکل ساده هستند. آن‌ها دستگاه گردش خون و قلبی دارند که نقش کلیه را نیز بازی می‌کند. آن‌ها ساختاری آب‌شش‌وار دارند که برای تنفس به کار رفته می‌شود. این ساختار در ماهیان نخستی نیز دیده می‌شود.
تاریخچه > طنابداران

| تاریخ | رویداد |
| --- | --- |
530 م.س.پ.: پیکایا پیکایا نیایی مهم از طناب‌داران نوین امروزی و مهره‌داران به شمار می‌رود.  قیف‌دندان‌ها نمونه‌هایی مشهور از طنابداران آغازین (۴۹۵ م.س. پ) هستند. ویژگی اصلی آن‌ها داشتن شکلی چون مارماهی با چشمانی بزرگ، باله به همراه پرتوهایش، و پشت‌مازه است. قیف‌دندانان
505 م.س.پ.: بی‌آروارگان نخستین مهره‌داران پدیدار شدند: صدف‌پوستان، ماهیانی بی‌آرواره و خویشاوند با دهان‌گردماهی‌شکلان و مخاطی‌واران کنونی. ماهی هایکو و Myllokunmingia نمونه‌هایی از این ماهیان بی‌آرواره یا همان بی‌آروارگان به شمار می‌روند. این ماهیان آرواره‌ای در دهان خود نداشتند و فاقد باله‌های عقبی و کناری، همچون ماهیان بیشتر پیشرفته، بودند. آن‌ها نیاکان ماهیان استخوانی پس از خود بودند.
480 م.س.پ.: یک پلمه‌پوست پلمه‌پوستان جزو ماهیان پیشاتاریخ بودند. آن‌ها نخستین ماهی‌های دارای آرواره بودند که آرواره‌شان از سر کمان آب‌شش‌هایشان شکل گرفت. سر و سینه آن‌ها توسط چند صفحه پوشانه شده بودند و بقیه بدن بی‌دفاع بود.
410 م.س.پ.: نخستین تهی‌خارها پدیدار شدند.
تاریخچه > چهاراندامان

| تاریخ | رویداد |
| --- | --- |
۳۹۰ م.س.پ.: پاندرماهیان گروهی از ماهیان لبه‌باله (گوشتی‌بالگان) دارای پا شدند و باعث پدیدار شدن چهاراندامان گشتند. نخستین چهاراندامان در باتلاق‌ها و آب‌های شیرین کم‌عمق زندگی می‌کردند. آن‌ها دارای مغزی با دو لوب در جمجمه‌ای صاف، دهانی بزرگ، و پوزه‌ای کوتاه بودند که جهت رو به بالای چشم‌هایشان نشان از آن دارد که کف‌زی بوده‌اند. آن‌ها در کف آب به سر می‌بردند و از باله‌های خود به عنوان نوعی پارو برای به جلو خزیدن بهره می‌گرفتند. شش‌ماهیان کنونی نیز این ویژگی چهاراندامان نخستین را حفظ کرده‌اند؛ نمونه‌ای از آن‌ها شش‌ماهی کوئینزلند است.
۳۷۵ م.س.پ.: تیکتالیک تیکتالیک سرده‌ای از ماهیان گوشتی‌باله از اواخر دوونین با بسیاری از ویژگی‌های چهاراندام‌گونه است. این سرده ارتباط مشخصی میان پاندرماهیان و آکانتوستگا به نمایش می‌گذارد.
۳۶۵ م.س.پ.: آکانتوستگا ایکتیوستگا آکانتوستگا دوزیستی منقرض شده است که از جمله نخستین جانورانی به شمار می‌آید که اندام‌های تشخیص‌پذیر داشت. این جانور از جمله نامزدهای عنوان نخستین مهره‌داری که توانایی آمدن به خشکی را داشته باشد، بوده است. آکانتوستگا فاقد مچ بود و در حالت کلی توانایی اندکی برای زندگی بر خشکی داشت. اندام‌های آن توانایی تحمل وزن جانور را در خشکی نداشتند. این دوزیست هم دارای شش و هم آب‌شش بود؛ چیزی که نشان از نقطهٔ پیوند میان ماهی‌های گوشتی‌باله و مهره‌داران خاک‌زی دارد. ایکتیوستگا از جمله نخستین چهاراندامان است. به عنوان یکی از اولین جانوران دارای پا، دست، و استخوان انگشت، ایکتیوستگا به عنوان نوعی دورگه از ماهی و دوزیست شناخته می‌شود. این جانور دارای پا بود، ولی اندام‌های آن احتمالاً برای راه رفتن به کار گرفته نمی‌شدند. احتمال دارد که آن‌ها تنها برای زمان‌های کوتاهی پا بر خشکی می‌گذاشتند و از پاهای عقبی خود برای کنار زدن گل و لای بهره می‌گرفتند.
۳۰۰ م.س.پ.: هیلونوموس نخستین خزندگان از دوزیستان شکل گرفتند: هیلونوموس نخستین خزندهٔ شناخته‌شده است. طول بدن این جانور (به همراه دم) ۲۰ سانتی‌متر بوده است و به گمانی همانندی بسیاری به مارمولک‌های امروزین داشته است. او دندان‌هایی کوچک و تیز داشت که از آن‌ها برای گرفتن هزارپاها و حشرات آغازین بهره می‌گرفت. از این جانور به عنوان نیای آمنیوت‌ها و خزندگان پستاندارگون یاد می‌شود. کراتین در این هنگام برای نخستین بار فرگشت می‌یابد و بعدها در پنجهٔ مارمولک‌های امروزین و پرنده‌ها، و مو در پستانداران پدیدار می‌شود. فرگشت تخم‌های مشیمه‌دار باعث پدید آمدن گروهی از خزندگان شد که توانایی زایش بر روی خشکی و تخم‌گذاری در آن را داشتند. این گروه که با نام آب‌پرده‌داران شناخته می‌شوند نیازی به بازگشت به آب برای تولید مثل نداشتند. این تطبیق به آن‌ها امکان تصرف خشکی برای نخستین بار را داد.
تاریخچه > پستانداران

| زمان | ریداد |
| --- | --- |
۲۵۶ م.س.پ.: فتینوسوکوس، گونه‌ای ددکمان آغازین کمی پس از پدیدار شدن نخستین خزندگان، دو شاخه از آن‌ها جدا شدند؛ یک شاخه دوکاوان بودند که از آن‌ها خزندگان نوین امروزی پدیدار شدند، و دیگری هم‌کمانان که پستانداران امروزین را تشکیل دادند. هر دوی این گروه‌ها دارای دریچه گیجگاهی بودند؛ جفتی سوراخ در جمجمه‌شان در پشت چشم‌ها که باعث افزایش فضا برای ماهیچه‌های آرواره می‌شدند. هم‌کمانان در هر دو سوی سر یک دریچه داشتند، در حالی که دوکاوان دارای دو دریچه در هر سو بودند. نخستین خزندگان پستاندارشکل پلیکوسورها بودند. پلیکوسورها نخستین جانورانی به شمار می‌آمدند که دارای دریچه گیجگاهی بودند. آن‌ها ددکمان نبودند ولی نیاکانشان به شمار می‌آیند. ددکمانان نیز خود نیاکان مستقیم پستانداران هستند. ددکمانان دریچه گیجگاهی بزرگتر و پستانداروارتری از پلیکوسورها داشتند، دندان‌هایشان جایگیری سریال بیشتری داشت، و انواع متأخر آن‌ها دارای کام ثانویه (secondary palate) بودند. کام ثانویه به جانور اجازه می‌دهد تا خوردن و تنفس را همزمان انجام دهد و این باعث تحرک بیشتر و شاید فرگشت یافتن خون‌گرمی در حیات بوده است. ۲۲۰
۲۲۰ م.س.پ.: سگ‌آرواره یکی از زیرگروه‌های ددکمان، سگ‌دندان‌ها بودند که ویژگی‌های پستاندارگونهٔ بیشتری را فرگشتیدند. آرواره‌های سگ‌دندان‌ها همانند آرواره‌های پستانداران امروزین بود. احتمال بالایی وجود دارد که نیای مشترک همهٔ پستانداران امروزین از این گروه از جانوران بوده باشد.
۲۲۰ م.س.پ.: خزنده‌پستاندار پستانداران از هوسگ‌دندان فرگشت یافتند. بیشتر پستانداران آغازین ظاهری همانند حشره‌خوارهای کوچک‌جثه داشتند و از حشرات تغذیه می‌کردند. اگرچه شاهدی بر این امر در سنگواره‌های یافت‌شده وجود ندارد، اما احتمال دارد که این جانوران دمای بدنی ثابت داشتند و فرزندان خود را از غده‌های شیر تغذیه می‌کردند. بخش نوقشر مغز نخست در پستانداران شکل گرفت و از این رو ویژهٔ آن‌ها است. تک‌سوراخیان گروهی از پستانداران هستند که امروزه تنها نوک‌اردکی و مورچه‌خورک از آن‌ها باقی مانده است. توالی ژنوم نوک‌اردکی نشان داده است که ژن‌های جنسیت این جانور بیشتر به پرندگان (تخم‌گذاران) نزدیک است تا ددان (زنده‌زایان). در مقایسه با دیگر پستانداران می‌توان نتیجه گرفت که نخستین پستاندارانی که تفاوت میان دو جنسشان را از راه وجود یا عدم وجود ژن SRY می‌گرفتند پس از جدایی خط فرگشتی تک‌سوراخیان پدیدار شدند.
۱۶۰ م.س.پ.: Juramaia sinensis Juramaia sinensis نخستین سنگواره یافت شده از پستانداران جفت‌دار است.
۱۰۰ م.س.پ.: پدید آمدن نزدیک‌ترین نیای مشترک موش و انسان‌ها (پایهٔ کلاد فرانخستی‌ها).
تاریخچه > نخستیان

| تاریخ | رویداد |
| --- | --- |
۸۵–۶۵ م.س.پ.: پلسیاداپیس گروهی از پستانداران کوچک، شب‌زی و درخت‌رو، و تغذیه‌کننده از حشرات با نام هونیاکان دسته‌ای را تشکیل می‌دهند که شامل راسته‌های نخستی‌سانان، حشره‌خواران درختی، و پوست‌پرها بود. نخستی‌ریختان زیربخشی از هونیاکان بود که شامل نخستیان و پیش–نخستیانِ آداپیس‌نماشکلان می‌شد. یکی از نخستین پیش–نخستیان، پلسیاداپیس بود؛ جانوری که هنوز دارای پنجه بود و چشم‌هایش در دو سوی سر قرار داشتند. به این دلیل، آن‌ها بر روی زمین سریع‌تر از بالای درختان حرکت می‌کردند؛ ولی آن‌ها اغلب وقت خود را بر شاخه‌های پایینی درختان که پر از میوه و بر بودند می‌گذراندند. Plesiadapiformها به احتمال زیاد دربرگیرندهٔ گونه‌ای بودند که نیای همهٔ نخستیان بوده است.
۴۰ م.س.پ.: نخستی‌سانان به دو زیرراسته خیس‌بینیان (نخستیان دارای بینی خیس) و خشک‌بینیان (نخستیان دارای بینی خشک) تقسیم شدند. خیس‌بینیان شامل لمورها و چشم‌گردهای امروزین می‌شود. خشک‌بینیان دارای سه گروه زنده هستند: شبگردان هندی، میمون‌ها، و کپی‌ها. یکی از نخستین خشک‌بینیان Teilhardina asiatica است؛ موجودی با جثه‌ای برابر یک موش، شب‌زی، و دارای چشم‌های کوچک. سوخت و ساز خشک‌بینیان توانایی ساخت ویتامین ث درون بدن را نداشت. به همین دلیل، این موجود و دیگر بازماندگانش ناچار به افزودن میوه به رژیم غذاییشان بودند تا با خوردن آن ویتامین مورد نیاز بدنشان را تأمین کنند.
۳۰ م.س.پ.: میمون مصر خشک‌بینیان به دو فروراسته پخ‌بینیان و راست‌بینیان تقسیم شدند. پخ‌بینیان، یا میمون‌های بر جدید، دارای دم‌های فنری–کششی بودند و نرهایشان کوررنگی داشتند. آن‌ها سوار بر توده‌ای از علوفه از گذرگاهی باریک در اقیانوس آرام به طول تقریبی ۷۰۰ کیلومتر به کرانه‌های آمریکای جنوبی رسیده بودند. بیشتر راست‌بینیان اما در آفریقا ماندند و دو قارهٔ آفریقا و آمریکا به تدریج از هم جدا شدند. نیاکان احتمالی راست‌بینیان میمون مصر و سعدان بودند.
۲۵ م.س.پ.: پروکنسول راست‌بینیان به دو بالاخانوادهٔ میمون‌های بر قدیم (Cercopithecoidea) و کپی‌ها (Hominoidea) تقسیم شدند. خاستگاه دید trichromat ما در این دوره شکل گرفت. پروکنسول سرده‌ای آغازین از نخستیان راست‌بینی بود. آن‌ها دارای مخلوطی از ویژگی‌های میمون‌های بر قدیم و کپی‌ها بودند. ویژگی‌های میمون‌وار پروکنسول شامل مینای دندان نازک، ساختار بدنی نه چندان قوی با سینه‌ای باریک و پاهای جلویی (دستان) کوتاه می‌شدند. ویژگی‌های کپی‌وارشان نیز شامل نداشتن دم، آرنج شبیه به کپی‌ها، و مغزی دارای نسبت جرم بر بدن اندکی به نسبت بیشتر. احتمال دارد که پروکنسول آفریقایی نیای هر دو گروه کپی‌های بزرگ و کوچکتر، از جمله انسان‌ها، بوده باشد.
تاریخچه > انسانیان

| تاریخ | رویداد |
| --- | --- |
۱۵ م.س. پ: انسانیان (کپی‌های بزرگ) از نیاکان گیبون‌ها (کپی‌های کوچک) جدا شدند.
۱۳ م.س. پ: نیاکان انسان‌سای از نیاکان اورانگوتان‌ها جدا شدند. باور بر این است که پیرولاپیتکوس کاتالایونیکوس نسب مشترک انسان‌ها و کپی‌های بزرگ باشد یا آنکه حداقل گونه‌ای باشد که بیشتر از هر گونه دیگر ما را به نیایی مشترک نزدیک می‌کند. همانند انسان و دیگر کپی‌های بزرگ، این گونه توانایی ویژه‌ای در بالا رفتن از درختان داشت.
۱۰ م.س. پ: خط فرگشتی شامل انسان‌ها و سرده Pan (شامپانزه‌ها و بونوبو‌ها) از نیاکان گوریل‌ها جدا شد.
۷ م.س. پ: Sahelanthropus tchadensis، ساحل‌مردم چادی انسان‌تباریان از نیاکان شامپانزه‌ها جدا شدند. هر دو گروه دارای حنجره هستند که در دو سال نخست زندگی در جای خود در میان حلق و شش‌ها قرار می‌گیرد و توانایی صحبت آوادار را به انسان می‌دهد. نزدیک‌ترین نیای مشترک این دو گروه ساحل‌مردم چادی است که در نزدیک ۷ میلیون سال پیش زندگی می‌کرد.
۴٫۴م. س. پ: آردی‌کپی از جملهٔ سرده‌های انسان‌تباران بسیار آغازین (تبار انسان‌تباران یا زیرتبار انسان‌تباریان) است. دو گونه از این دوران شناخته شده‌اند: A. ramidus که در ۴٫۴ میلیون سال پیش (پلیوسن آغازین) می‌زیست و A. kadabba که در ۵٫۶ میلیون سال پیش در میوسن پسین زندگی می‌کرد.
۳٫۶ م.س. پ:  بعضی جنوبی‌کپیان عفاری رد پاهایی انسان‌شکل از خود بر خاکسترهای آتشفشانی در لاتولی، کنیا، بر جا گذاشتند که شاهد قوی بر راه رفتن دوپای آن‌ها است. جنوبی‌کپی عفاری (Australopithecus afarensis) در ۳٫۹ تا ۲٫۹ میلیون سال پیش زندگی می‌کرد. باور بر این است که A. afarensis نیای هر دو سرده جنوبی‌کپی و انسان بوده است. در مقایسه با کپی‌های بزرگ نوین و منقرض، A. afarensis دارای دندان‌های نیش و آسیاب کوچک‌تری است. A. afarensis همچنین مغز به نسبت کوچکتری داشت (تقریباً ۳۸۰–۴۳۰ سانتی‌مترمکعب). جنوبی‌کپی عفاری در مناطق ساوانایی پیدا شده است؛ چنین چیزی می‌تواند به این معنا باشد که او گهگاه از جانوران کشته شده توسط درندگان تغذیه می‌کرده است. بررسی استخوان‌های ستون مهره‌های جنوبی‌کپی آفریقایی نشان داده است که بدن ماده‌ها تغییراتی را برای تطابق با حرکت بر دو پا حتی هنگامی که باردار بوده‌اند، تجربه کرده است.
۳٫۵م. س. پ: کنیامردم پخت‌رخ نیایی احتمالی برای Homo است که از سرده Australopithecus جدا شد.
۳ م.س. پ: جنوبی‌کپی‌های دوپا در ساواناهای آفریقا فرگشت یافتند. از دست دادن موی بدن در دوره میان ۳ تا ۲ میلیون سال پیش و به موازات دوپایی کامل صورت گرفت.
اس‌اس کیواتین

| 0 | 1 |
| --- | --- |
پیشینه: پیشینه
مالک: 
آغاز کار::  ۶ ژوئیه ۲۰۱۴
تعمید::  ۱۹۰۷
مشخصات اصلی: مشخصات اصلی
گنجایش::  ۳٬۸۵۶ gross register tons (GRT)
درازا::  ۳۳۶٫۵ فوت (۱۰۲٫۶ متر)
پهنا::  ۴۳٫۸ فوت ۷٫۲ اینچ (۱۳٫۵۳۳ متر)
عمق::  ۲۶ فوت ۷٫۲ اینچ (۸٫۱۰۸ متر)
سرعت::  ۱۴ گره (۱۶ مایل بر ساعت؛ ۲۶ کیلومتر بر ساعت)
اس‌اس کیواتین (به انگلیسی: SS Keewatin) یک کشتی است که طول آن ۳۳۶٫۵ فوت (۱۰۲٫۶ متر) می‌باشد.
الاکامیسی امبوهیماهازو

| Alakamisy Ambohimahazo | Alakamisy Ambohimahazo |
| --- | --- |
کشور:  ماداگاسکار
فهرست منطقه‌های ماداگاسکار: آمورونئی مانیا
District: Fandriana
جمعیت (2001): جمعیت (2001)
 • کل: ۹٬۰۰۰
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی ۳ (EAT)
الاکامیسی امبوهیماهازو (به لاتین: Alakamisy Ambohimahazo) یک سکونتگاه مسکونی در ماداگاسکار است که در آمورونئی مانیا واقع شده‌است.
خصوصیات

الاکامیسی امبوهیماهازو ۹٬۰۰۰ نفر جمعیت دارد.
فوجیوارا نو هیروکو

| فوجیوارا نو هیروکو> امپراتریس‌های ژاپن | فوجیوارا نو هیروکو> امپراتریس‌های ژاپن |
| --- | --- |
تصدی: ۱۰۵۱–۱۰۶۹
امپراتریس‌های ژاپن: امپراتریس‌های ژاپن
تصدی: ۱۰۶۹–۱۰۷۴
زاده: ۱۰۳۶
درگذشته: ۱۱۲۷ (۹۰−۹۱ سال) اوجی، کیوتو
همسر(ان): امپراتور گو-ریزی
خاندان: دودمان یاماتو
پدر: فوجیوارا نو یوریمیچی
مادر: فوجیوارا نو گیشی
فوجیوارا نو هیروکو (به ژاپنی: 藤原寛子 Fujiwara no Hiroko); 1036 – ۱۱۲۷ (۹۰−۹۱ سال)) کوگو و چوگو یا همسر امپراتور گو-ریزی، اهل ژاپن بود.
فهرست بازیکنان خارجی لیگ برتر فوتبال ایران: قاره آسیا

مقالهٔ اصلی: فهرست بازیکنان خارجی لیگ برتر فوتبال ایران
فهرست بازیکنان خارجی آسیایی در لیگ برتر فوتبال ایران شامل بازیکنان فوتبال از قاره آسیا است که در لیگ برتر فوتبال ایران جام خلیج فارس بازی کرده‌اند. تمامی بازیکنان زیر خارج از ایران متولد شده‌اند و برای تیم ملی فوتبال ایران بازی نکرده‌اند.
رکورد و آمار > گلزنان برتر

| # | بازیکن | گل‌زده | تعداد بازی |
| --- | --- | --- | --- |
| ۱ |  عماد رضا | ۷۰ | ۱۵۱ |
| ۲ |  کرار جاسم | ۲۵ | ۱۵۰ |
| ۳ |  محمد ناصر | ۱۶ | ۵۱ |
| ۴ |  شهباز ارکینوف | ۱۵ | ۳۱ |
| ۵ |  عبدالوهاب ابوالهیل | ۱۲ | ۱۶۷ |
| ۶ |  عماد زعتره | ۱۱ | ۲۹ |
| ۷ |  هوار ملا محمد | ۷ | ۳۸ |
| ۸ |  سرور جباروف | ۵ | ۳۷ |
در این جدول فقط بازیکنانی ذکر شده‌اند که حداقل ۵ گل در ادوار لیگ برتر به ثمر رسانده‌اند.
رکورد و آمار > بیشترین بازی

| # | بازیکن | تعداد بازی |
| --- | --- | --- |
| ۱ |  عبدالوهاب ابوالهیل | ۱۶۷ |
| ۲ |  عماد رضا | ۱۵۱ |
| ۳ |  کرار جاسم | ۱۵۰ |
| ۴ |  علی حمام | ۸۰ |
| ۵ |  احمد کاظم عصاد | ۷۳ |
| ۶ |  محمود آمنه | ۶۸ |
| ۷ |  بشار رسن | ۶۷ |
| ۸ |  محمد ناصر | ۵۱ |
| ۹ |  فاضل موسایف | ۴۰ |
| ۱۰ |  هوار ملا محمد | ۳۸ |
| ۱۱ |  یوکیا سوگیتا | ۳۷ |
| ۱۲ |  سرور جباروف | ۳۷ |
| ۱۳ |  شهباز ارکینوف | ۳۱ |
در این جدول فقط بازیکنانی ذکر شده‌اند که حداقل ۳۰ بازی در ادوار لیگ برتر به انجام داده‌اند.
رکورد و آمار > حضور بر پایه کشور

| # | کشور | تعداد بازیکن |
| --- | --- | --- |
| ۱ |  عراق | ۲۵ |
| ۲ |  ازبکستان | ۱۰ |
| ۳ |  سوریه | ۶ |
| ۴ |  تاجیکستان | ۵ |
| ۵ |  استرالیا | ۵ |
| ۶ |  لبنان | ۴ |
| ۷ |  عمان | ۲ |
| ۸ |  ژاپن | ۲ |
| ۹ |  ترکمنستان | ۲ |
| ۱۰ |  کویت | ۲ |
| ۱۱ |  افغانستان | ۱ |
| ۱۲ |  اردن | ۱ |
| ۱۳ |  فلسطین | ۱ |
| ۱۴ |  فیلیپین | ۱ |
| ۱۵ |  کره جنوبی | ۱ |
| ۱۶ |  یمن | ۱ |
| ۱۷ |  قرقیزستان | ۱ |
رکورد و آمار > حضور بر پایه باشگاه

| # | باشگاه | تعداد بازیکن |
| --- | --- | --- |
| ۱ | پرسپولیس | ۱۰ |
| ۲ | صنعت نفت | ۹ |
| ۳ | ذوب‌آهن | ۷ |
| ۴ | استقلال | ۷ |
| ۵ | سپاهان | ۷ |
| ۶ | فولاد | ۷ |
| ۷ | تراکتور | ۶ |
| ۸ | مس کرمان | ۵ |
| ۹ | شاهین بوشهر | ۳ |
| ۱۰ | راه‌آهن | ۳ |
| ۱۱ | پیکان | ۳ |
| ۱۲ | پاس | ۳ |
| ۱۳ | ابومسلم | ۲ |
| ۱۴ | نفت م. س | ۲ |
| ۱۵ | نفت تهران | ۲ |
| ۱۶ | مس رفسنجان | ۲ |
| ۱۷ | استیل آذین | ۱ |
| ۱۸ | صبا | ۱ |
| ۱۹ | برق شیراز | ۱ |
| ۲۰ | آلومینیوم هرمزگان | ۱ |
| ۲۱ | شهرخودرو | ۱ |
نرم‌افزار رمزگذاری

نرم‌افزار رمزگذاری (به انگلیسی: Encryption software) نرم‌افزاری است که از رمزنگاری استفاده می‌کند تا از دسترسی غیرمجاز به اطلاعات دیجیتالی جلوگیری کند. از رمزنگاری برای حفاظت از اطلاعات دیجیتال موجود در رایانه و همچنین حفاظت از اطلاعات دیجیتالی ارسال‌شده در اینترنت استفاده می‌شود.
طبقه‌بندی

محصولات نرم‌افزاری زیادی وجود دارد که رمزنگاری را ارایه می‌دهد. رمزنگاری نرم‌افزار با استفاده از یک رمز برای محو کردن محتوا به متن رمز است. یکی از راه‌های طبقه‌بندی این نوع نرم‌افزار، نوع رمز استفاده شده‌است. چیپ‌ها را می‌توان به دو دسته تقسیم کرد :رمزهای کلید عمومی (همچنین به عنوان رمزهای نامتقارن شناخته می‌شوند) و کلید رمزهای متقارن. نرم‌افزار رمز گذاری می‌تواند بر اساس کلید عمومی با رمزنگاری متقارن باشد.
راه دیگری برای طبقه‌بندی رمزنگاری نرم‌افزار، طبقه‌بندی اهداف آن است. با استفاده از این رویکرد، رمزگذاری نرم‌افزاری ممکن است به نرم‌افزار رمزگذاری شده و " داده در حال انتقال " و نرم‌افزار رمزگذاری شده " داده‌ها در حالت استراحت " طبقه‌بندی شود. داده‌های در حال انتقال عموماً از رمزهای کلید عمومی استفاده می‌کنند، و داده‌های که در حالت استراحت هستند معمولاً از رمزهای کلید متقارن استفاده می‌کنند.
رمزهای کلید متقارن را می‌توان به بلاک‌ها تقسیم کرد. رمزها معمولا رمزنگاری متن ساده یا یک بایت در زمان هستند؛ و اغلب برای رمز گذاری ارتباطات در زمان مانند اطلاعات صوتی و تصویری استفاده می‌شوند. کلید برای ایجاد وضعیت اولیه یک ژنراتور کلیدی استفاده می‌شود و خروجی آن ژنراتور برای رمز گذاری متن ساده استفاده می‌شود. الگوریتم‌های رمز گذاری شده متن ساده را به بلوک‌هایی با اندازه ثابت تقسیم می‌کنند؛ و یک بلوک را در یک زمان رمزنگاری می‌کنند.
به عنوان مثال، AES بلوک‌های ۱۶ بایت را پردازش می‌کند، در حالی که DES رمز گذاری شده بلوک‌های هشت بایت است
همچنین یک مورد شناخته شده وجود دارد که PKI برای انتقال اطلاعات در حالت استراحت استفاده می‌شود.
داده‌های در حال انتقال

داده‌های در حال انتقال داده‌هایی هستند که در یک شبکه کامپیوتری ارسال می‌شوند. هنگامی که داده بین دو نقطه انتهایی باشد، هر گونه اطلاعات محرمانه ممکن است آسیب‌پذیر باشد. اطلاعات محرمانه (اطلاعات محرمانه) می‌تواند رمزگذاری شده برای اطمینان از محرمانه بودن آن، صحت و درستی باشد.
اغلب داده‌های انتقال بین دو کامپیوتر که یکدیگر را نمی‌شناسند - مانند بازدید یک مورد از یک وب سایت. برای ایجاد ارتباط ایمن برای اشتراک گذاری از یک کلید رمز گذاری برای ایمن‌سازی اطلاعات که مبادله می‌شود، استفاده می‌شود که مجموعه ای از نقش‌ها، سیاست‌ها و روش‌های انجام این کار توسعه یافته‌است.
این به عنوان زیرساخت کلید عمومی شناخته می‌شود یا PKI. هنگامی که PKI یک اتصال امن ایجاد کرده‌است، یک کلید متقارن می‌تواند بین آنها به اشتراک گذاشته شود. یک کلید متقارن بیش از کلید خصوصی و عمومی ترجیح داده می‌شود، زیرا یک کد متقارن خیلی کارآمدتر است (با استفاده از چرخه CPU کمتری) از یک رمز نامتقارن است.
در زیر برخی از نمونه‌هایی از نرم‌افزارهایی هستند که این نوع رمزگذاری را ارائه می‌دهند.
امنیت IP (IPsec)
کپی ایمن (SCP)
ایمن ایمیل
پوسته امن (SSH)
پروتکل انتقال فایل SSH (SFTP)
ارتباطات وب - HTTPS