فهرست زبان‌های برنامه‌نویسی آموزشی
زبان اسمبلی

در اصل، کد ماشین اولین و تنها راه برای برنامه نویسی کامپیوترها بود. زبان اسمبلی نوع بعدی زبان بود که استفاده شد، و بنابراین یکی از قدیمی‌ترین خانواده زبان‌های کامپیوتری مورد استفادهٔ امروز است. تعداد زیادی گویش و اجرا معمولاً برای هر معماری پردازنده کامپیوتر در دسترس هستند. این خیلی پایه‌ای است و زبان برنامه‌نویسی سطح پایین نامیده می‌شود. این یکی از سخت‌ترین زبان‌هایی با بی نوع و سفت و سخت بودن است، اما نشان دهندهٔ این است که کامپیوترها چگونه در سطح پایین کار می‌کنند. چندین گویش ساده برای آموزش وجود دارد.
زبان‌های سطح پایین باید برای یک معماری پردازش مشخص نوشته شوند و نمی‌توانند بدون ارجاع پردازنده برای همانی که نوشته شده، نوشته یا آموخته شوند. برخلاف زبان‌های سطح بالا، استفاده از یک زبان برنامه‌نویسی آموزشی نیازمند نمایشی از یک پردازنده، چه مجازی چه فیزیکی، است. اسمبلی کمک‌کننده‌ترین زبان برای آموزش دربارهٔ عملیات اساسی پردازندهٔ کامپیوتر است.
لیتل من کامپیوتر (LCM) یک مدل آموزشی از یک مدل ساده معماری کامپیوتر فون نیومن با تمام امکانات پایه‌ای کامپیوترهای جدید است. این می‌تواند در کد ماشین (معمولاً دهدهی) یا اسمبلی برنامه‌ریزی شود. این بر پایهٔ مفهوم داشتن یک مرد کوچک قفل شده در یک اتاق کوچک است. در یک انتهای اتاق ۱۰۰ جعبه ایمیل به عنوان حافظه است؛ هرکدام می‌تواند یک دستورالعمل سه رقمی یا داده نگه دارد. در انتهای دیگر اتاق دو جعبهٔ نامه به نام‌های INBOXو OUTBOX وجود دارند که اطلاعات را دریافت و ارسال می‌کنند. در وسط اتاق یک محل کار با یک ماشین حساب سادهٔ دو تابعی به نام Accumulator و یک شمارندهٔ قابل بازنشانی به نام Program Counter وجود دارد. شمارنده شبیه چیزی است که یک دربان برای شمردن افرادی که وارد یک ساختمان شده‌اند استفاده می‌کند. می‌تواند یکی افزایش پیدا کند یا می‌تواند به صفر بازنشانی شود. به همان شکلی که در معماری فون نیومن مشخص شده حافظه هم شامل دستورات است و هم اطلاعات. کاربر می‌تواند اطلاعات را روی جعبه نامه‌ها بارگذاری کندو به لیتل من پیام دهد تا کار اجرا را آغاز کند.
Next Byte Codes (NBC) یک زبان ساده با سینتکس اسمبلی است که برای برنامه‌ریزی آجرهای قابل برنامه‌نویسی Lego Mindstorms NXT استفاده می‌شود. کامپایلر command line کد ماشین سازگار با NXT ساطع می‌کند و ویندوز Mac OS X و لینوکس را پشتیبانی می‌کند.
Little Computer 3 (LC-3) یک زبان اسمبلی با مجموعه دستورات ساده شده‌است. اما می‌تواند برای نوشتن برنامه‌های نسبتاً پیچیده اسمبلی استفاده شود و به‌طور نظری گزینهٔ مناسبی برای کامپایلرهای C است. این زبان ساده‌تر از اسمبلی x86 است ولی ویژگی‌های مشابه زیادی با زبان‌های پیچیده‌تر دارد. این ویژگی‌ها این زبان را برای تدریس مبانی برنامه‌نویسی و معماری کامپیوتر به دانشجویان تازه‌وارد علوم کامپیوتر و مهندسی کامپیوتر مناسب می‌سازد؛ که رایج‌ترین استفادهٔ آن است.
DLX یک معماری پردازنده کامپیوتر کم دستور طراحی شده توسط طراحان اصلی MIPS و Berkeley RISC است که دو مثال معیار از طراحی RISC هستند. DLX در واقع نسخه تمیزکاری شده و ساده شدهٔ MIPS با یک معماری بارگذاری/ذخیره ۳۲ بیتی است. این زبان به‌طور گسترده‌ای در درس‌های معماری کامپیوتر دانشگاهی استفاده می‌شود.
MIX و MMIX کامپیوترهای فرضی هستند که در کتاب هنر برنامه‌نویسی Donald Knuth استفاده می‌شود. نقل قول از نوث: سیستم‌های MIX کامپیوترهایی با هدف نشان دادن جنبه‌های سطح ماشین برنامه‌نویسی هستند. به همین دلیل زبان ماشین آن ساده، زیبا و آسان برای یادگیری است. همچنین شامل همهٔ پیچیدگی‌های لازم برای بازدهی بالا در عمل است. پس در واقع می‌تواند ساخته شود و شاید با کامپیوترهای general purpose سریع رقابت کند. MIX قابل برنامه‌نویسی ترکیبی در باینری و دهدهی است. بیشتر برنامه‌هایی که برای آن نوشته شده‌اند برای هر دو حالت کار می‌کنند. پیاده‌سازی‌های نرم‌افزاری برای MIX و MMIX توسط نوث ساخته شده و آزادانه دراختیار قرار داده شده‌اند. چند نسخهٔ هردو شبیه‌ساز وجود دارد. MIX یک کامپیوتر سبک دههٔ شصت است؛ که با MMIX جایگزین شده‌است. MMIX یک ساختار کامپیوتری مدرن جدیدتر، یک معماری مجموعه دستورات RISC 64-بیت است. برای MMIX نوث با طراحان MIPS و آلفا همکاری کرد.