تبریز در مه
قسمت‌ها

سردار پاسکویچ فروشنده‌ای گرجی را یک دوره‌گرد جا می‌زند و به درون سپاه ایران می‌فرستد. دوره‌گرد با فروش خوراکی‌های خواب‌آور سربازان ایران را خواب‌آلود می‌کند و سپس با علامت دادن پسردار پاسکویچ را به آغاز تاخت‌وتاز آگاه می‌کند. عباس میرزا را می‌آگاهانند که هدف بعدی سردار پاسکویچ دژ شوشی است. او هم به مهدی‌قلی‌خان سرباز می‌دهد که به کمک ایرانیان برود. در روند این تاخت‌وتاز مهدی‌قلی‌خان و مارشال گوداویچ کشتخه می‌شوند اندوه عباس‌میرزا را فرا می‌گیرد سید محمد مجاهد پس از شکست و پیش از بدرود گفتن به عباس‌میرزا می‌گوید نزدیکان و دست‌اندرکارانت را بپا تا فرنگیان در آنها رخنه کنند.:  سردار پاسکویچ فروشنده‌ای گرجی را یک دوره‌گرد جا می‌زند و به درون سپاه ایران می‌فرستد. دوره‌گرد با فروش خوراکی‌های خواب‌آور سربازان ایران را خواب‌آلود می‌کند و سپس با علامت دادن پسردار پاسکویچ را به آغاز تاخت‌وتاز آگاه می‌کند. عباس میرزا را می‌آگاهانند که هدف بعدی سردار پاسکویچ دژ شوشی است. او هم به مهدی‌قلی‌خان سرباز می‌دهد که به کمک ایرانیان برود. در روند این تاخت‌وتاز مهدی‌قلی‌خان و مارشال گوداویچ کشتخه می‌شوند اندوه عباس‌میرزا را فرا می‌گیرد سید محمد مجاهد پس از شکست و پیش از بدرود گفتن به عباس‌میرزا می‌گوید نزدیکان و دست‌اندرکارانت را بپا تا فرنگیان در آنها رخنه کنند.
| ۲۰ | ۲۰ | اعلان‌نشده | اعلان‌نشده | اعلان‌نشده | اعلان‌نشده |  |
 دژ شوشی از دست رفته‌است. عباس‌میرزا برای آشتی به در خانه میرزا ابوالقاسم می‌رود و به گوهر می‌گوید نامه‌ای به شوهرت بنویس تا به تبریز بیاید. عباس‌میرزا نشستی در تبریز برگزار می‌کند و بازاریان را فرامی‌خواند و از آنها درخواست کمک می‌کند تا پیش از رسیدن کمک انگلیسی‌ها دست سربازان ایران از جنگ‌افزار تهی نماند. هنگام گفتگوی عباس میرزا و پیرقلی‌خان درباره کمبود آزوغه، ناگهان میرزا ابوالقاسم می‌آید و می‌گوید آصف‌الدوله شکست خورده (۱۸۲۸) و روس‌ها دارند شهر به شهر پیش می‌آیند. عباس‌میرزا دستور می‌دهد آزوغه‌های احتکارشده را به زور از بازاریِ بدسرشت میرفتاح بگیرند او هم به بیرون از شهر نزد سردار پاسکویچ می‌رود تا با گزارش دادن به روس‌ها کین خود را از شهر تبریز بستاند.:  دژ شوشی از دست رفته‌است. عباس‌میرزا برای آشتی به در خانه میرزا ابوالقاسم می‌رود و به گوهر می‌گوید نامه‌ای به شوهرت بنویس تا به تبریز بیاید. عباس‌میرزا نشستی در تبریز برگزار می‌کند و بازاریان را فرامی‌خواند و از آنها درخواست کمک می‌کند تا پیش از رسیدن کمک انگلیسی‌ها دست سربازان ایران از جنگ‌افزار تهی نماند. هنگام گفتگوی عباس میرزا و پیرقلی‌خان درباره کمبود آزوغه، ناگهان میرزا ابوالقاسم می‌آید و می‌گوید آصف‌الدوله شکست خورده (۱۸۲۸) و روس‌ها دارند شهر به شهر پیش می‌آیند. عباس‌میرزا دستور می‌دهد آزوغه‌های احتکارشده را به زور از بازاریِ بدسرشت میرفتاح بگیرند او هم به بیرون از شهر نزد سردار پاسکویچ می‌رود تا با گزارش دادن به روس‌ها کین خود را از شهر تبریز بستاند.
| ۲۱ | ۲۱ | اعلان‌نشده | اعلان‌نشده | اعلان‌نشده | اعلان‌نشده |  |
 به کمک میر فتاح نیروهای روس به درون شهر می‌آیند. تبریز سقوط می‌کند. (اشغال تبریز در پی جنگ ایران و روس (۱۸۲۶ تا ۱۸۲۸)) گلناز دختر عباس میرزا کشته و به خاک سپرده می‌شود .  سردار پاسکویچ در خانه میرفتاح نشیمن می‌گزیند سخن از گفتگو با روس‌ها به میان می‌آید. میرزا ابوالقاسم خواهان گفتگو است. عباس میرزا می‌پذیرد و می‌گوید پیرقلی‌خان و میرزا تقی خان فراهانی (؟) را با خود همراه کن. سردار پاسکویچ برای بیرون رفتن از تبریز می‌گوید باید با نایب‌السلطنه سخن بگویم چون شرایطی دارم.  درگیری سربازان روس و مردم در تبریز. آصف‌الدوله ناشناس در تبریز دور می‌زند که نظرعلی‌بیگ می‌شناسدش ولی هنگامی که می‌خواهد دستگیرش کند سالدات‌ها می‌گویند که باید به ما دهیدش وگرنه با زور تفنگ می‌گیریمش.    روس‌ها به مسجد می‌روند و پیشاپیش به میرزامحمدرضاخویی هشدار می‌دهند اگر برنامه‌ای از مسجد برخیزد، با واکنش روس‌ها رویارو خواهد شد. میرزا ابوالقاسم به عباس‌میرزا می‌گوید به تهران بگو کار پیمان آشتی را خودشان بدوش بگیرند تا کم‌کاری‌های تهران به نام تبریز نوشته نشود. سردار پاسکویچ  یک ارمغان برای عباس‌میرزا به رسم آشتی و آرامش می‌فرستد و آن آصف‌الدوله است که مانند یک جانور در یک گنجه گذاشته‌اند و به عباس‌میرزا پیشکش می‌کنند.:  به کمک میر فتاح نیروهای روس به درون شهر می‌آیند. تبریز سقوط می‌کند. (اشغال تبریز در پی جنگ ایران و روس (۱۸۲۶ تا ۱۸۲۸)) گلناز دختر عباس میرزا کشته و به خاک سپرده می‌شود .  سردار پاسکویچ در خانه میرفتاح نشیمن می‌گزیند سخن از گفتگو با روس‌ها به میان می‌آید. میرزا ابوالقاسم خواهان گفتگو است. عباس میرزا می‌پذیرد و می‌گوید پیرقلی‌خان و میرزا تقی خان فراهانی (؟) را با خود همراه کن. سردار پاسکویچ برای بیرون رفتن از تبریز می‌گوید باید با نایب‌السلطنه سخن بگویم چون شرایطی دارم.  درگیری سربازان روس و مردم در تبریز. آصف‌الدوله ناشناس در تبریز دور می‌زند که نظرعلی‌بیگ می‌شناسدش ولی هنگامی که می‌خواهد دستگیرش کند سالدات‌ها می‌گویند که باید به ما دهیدش وگرنه با زور تفنگ می‌گیریمش.    روس‌ها به مسجد می‌روند و پیشاپیش به میرزامحمدرضاخویی هشدار می‌دهند اگر برنامه‌ای از مسجد برخیزد، با واکنش روس‌ها رویارو خواهد شد. میرزا ابوالقاسم به عباس‌میرزا می‌گوید به تهران بگو کار پیمان آشتی را خودشان بدوش بگیرند تا کم‌کاری‌های تهران به نام تبریز نوشته نشود. سردار پاسکویچ  یک ارمغان برای عباس‌میرزا به رسم آشتی و آرامش می‌فرستد و آن آصف‌الدوله است که مانند یک جانور در یک گنجه گذاشته‌اند و به عباس‌میرزا پیشکش می‌کنند.
| ۲۲ | ۲۲ | اعلان‌نشده | اعلان‌نشده | اعلان‌نشده | اعلان‌نشده |  |
 شاه از نرسیدن جنگ‌افزارهای انگلیسی خشمگین است و سفیر انگلیس بسادگی خروشان بودن دریا را بهانه می‌کند. شیخ‌مسيح به همراه مردم کوی و برزن سوگوار تبریز است. نظرعلی‌بیگ از تبریز به تهران می‌رسد و آصف‌الدوله را به دربار می‌دهد و شاه هم او را به باد کتک می‌گیرد. شاه پیمان آشتی با روسیه را توشیح می‌کند و نظرعلی‌بیگ آنرا به تبریز می‌برد ولی سردار پاسکویچ همچنان شروطی دارد؛ مانند کاپیتولاسیون  جای بستن پیمان روستای ترکمنچای مقرر می‌شود واکنش‌ها به کاپیتولاسیون بسیار است. درد دل عباس میرزا با مادرش درباره این ننگ. پسر عباس میرزا ، محمد به دیدنش می‌آید. میرزا ابوالقاسم به میرزا آقاسی خرده می‌گیرد که چرا به محمد میرزا خرافات آموخته‌ای.محمد میرزا هم می‌گوید میرزاآقاسی با فال گرفتن و بخت خوانی می‌ترساندم .:  شاه از نرسیدن جنگ‌افزارهای انگلیسی خشمگین است و سفیر انگلیس بسادگی خروشان بودن دریا را بهانه می‌کند. شیخ‌مسيح به همراه مردم کوی و برزن سوگوار تبریز است. نظرعلی‌بیگ از تبریز به تهران می‌رسد و آصف‌الدوله را به دربار می‌دهد و شاه هم او را به باد کتک می‌گیرد. شاه پیمان آشتی با روسیه را توشیح می‌کند و نظرعلی‌بیگ آنرا به تبریز می‌برد ولی سردار پاسکویچ همچنان شروطی دارد؛ مانند کاپیتولاسیون  جای بستن پیمان روستای ترکمنچای مقرر می‌شود واکنش‌ها به کاپیتولاسیون بسیار است. درد دل عباس میرزا با مادرش درباره این ننگ. پسر عباس میرزا ، محمد به دیدنش می‌آید. میرزا ابوالقاسم به میرزا آقاسی خرده می‌گیرد که چرا به محمد میرزا خرافات آموخته‌ای.محمد میرزا هم می‌گوید میرزاآقاسی با فال گرفتن و بخت خوانی می‌ترساندم .
| ۲۳ | ۲۳ | اعلان‌نشده | اعلان‌نشده | اعلان‌نشده | اعلان‌نشده |  |
 عباس میرزا به میرزا ابوالقاسم می‌گوید بودن میرزا آقاسی در کنار محمد میرزا دستور تهران است وگرنه تهران محمد میرزا را از ما می‌گیرد عباس میرزا از مهمانی زنانه اندرونی درخواست کمک برای گنجینه تبریز می‌کند و آنها انگشتر و النگوهایشان را می‌دهند تا عباس میرزا بتواند تاوان جنگی را به روسیه بدهد.  الکساندر گریبایدوف که خواهرزاده سردار پاسکویچ است و همسرش نینو طی یک ماموریت ماه‌عسل‌وار به تبریز می‌روند جایی برای زندگی این دو جوان در بیرون تبریز در نظر گرفته می‌شود .  الکساندر گریبایدوف گماشته شده است تا دو بند از پیمان ترکمنچای را بکار ببندد: ۱ پرداخت تاوان جنگی ایران به روسیه ۲ برگرداندن اسیران جنگی. گوهرها و زرها را روی ترازو می‌کشند تا در جایگاه تاوان جنگی به روس‌ها بدهند پزشک می‌گوید عباس میرزا سل دارد و نمی‌توان گفت تا چه زمانی زنده می‌ماند بیرون رفتن ارتش روس از جنوب ارس سران تبریز و لشکریان روسیه بابت اینکه مک‌دُنالد در تبریز کنسولگری گشود به اختلاف نظر می‌خورند همسر مک مک‌دُنالد و همسر الکساندر گریبایدوف دوست می‌شوند .  الکساندر گریبایدوف می‌گوید همه اسیرانی که زادگاهشان آن سوی ارس است را باید به ما بدهید ولی میرزا ابوالقاسم  پاسخ می‌دهد آنهایی که خودشان در اینجا و خانه و زندگی درست کرده‌اند را به شما نمی‌دهیم.:  عباس میرزا به میرزا ابوالقاسم می‌گوید بودن میرزا آقاسی در کنار محمد میرزا دستور تهران است وگرنه تهران محمد میرزا را از ما می‌گیرد عباس میرزا از مهمانی زنانه اندرونی درخواست کمک برای گنجینه تبریز می‌کند و آنها انگشتر و النگوهایشان را می‌دهند تا عباس میرزا بتواند تاوان جنگی را به روسیه بدهد.  الکساندر گریبایدوف که خواهرزاده سردار پاسکویچ است و همسرش نینو طی یک ماموریت ماه‌عسل‌وار به تبریز می‌روند جایی برای زندگی این دو جوان در بیرون تبریز در نظر گرفته می‌شود .  الکساندر گریبایدوف گماشته شده است تا دو بند از پیمان ترکمنچای را بکار ببندد: ۱ پرداخت تاوان جنگی ایران به روسیه ۲ برگرداندن اسیران جنگی. گوهرها و زرها را روی ترازو می‌کشند تا در جایگاه تاوان جنگی به روس‌ها بدهند پزشک می‌گوید عباس میرزا سل دارد و نمی‌توان گفت تا چه زمانی زنده می‌ماند بیرون رفتن ارتش روس از جنوب ارس سران تبریز و لشکریان روسیه بابت اینکه مک‌دُنالد در تبریز کنسولگری گشود به اختلاف نظر می‌خورند همسر مک مک‌دُنالد و همسر الکساندر گریبایدوف دوست می‌شوند .  الکساندر گریبایدوف می‌گوید همه اسیرانی که زادگاهشان آن سوی ارس است را باید به ما بدهید ولی میرزا ابوالقاسم  پاسخ می‌دهد آنهایی که خودشان در اینجا و خانه و زندگی درست کرده‌اند را به شما نمی‌دهیم.
| ۲۴ | ۲۴ | اعلان‌نشده | اعلان‌نشده | اعلان‌نشده | اعلان‌نشده |  |
 گريبايدوف می‌خواهد آنهایی را که از بالای ارس به پایین ارس آمده‌اند را به زور به خاک روسیه برگرداند او سپس آهنگِ گسیل داشتنِ یک گردان به آرامگاه شیخ صفی‌الدین اردبیلی را می‌کند چرا که در آن گوهرهای فراوان هست همسر مک‌دُنالد برای همسر گريبايدوف  احضار روح می‌کند .  نینو از روی دلخوری از کارهای گريبايدوف  در جایی پنهان می‌شود گريبايدوف  گمان می‌کند ایرانی‌ها او را دزدیده‌اند سرانجام با کمک پیرمرد و پیرزن سرایدار خانه‌اش نینو را می‌یابد ولی آن دو تن را می‌کشد گريبايدوف  به تهران می‌رود او ادب و رفتاری نیک در برابر شاه ایران ندارد از این رو شاه نیز او را خوار می‌شمارد و پیوندشان به تیرگی می‌گراید این دیدا ر در ۱۱ ژانویه ۱۸۲۹ روی داده است .  گريبايدوف  می‌گوید کار من برگرداندن اسیران است پس به زور تیر و تفنگ هم شده در بازار به دنبال کسانی که ریشه‌شان به آن سوی ارس می‌رسد خواهم گشت و با چنین دستوری به سالدات‌ها مایه درگیری مردم و سربازان می‌شود.:  گريبايدوف می‌خواهد آنهایی را که از بالای ارس به پایین ارس آمده‌اند را به زور به خاک روسیه برگرداند او سپس آهنگِ گسیل داشتنِ یک گردان به آرامگاه شیخ صفی‌الدین اردبیلی را می‌کند چرا که در آن گوهرهای فراوان هست همسر مک‌دُنالد برای همسر گريبايدوف  احضار روح می‌کند .  نینو از روی دلخوری از کارهای گريبايدوف  در جایی پنهان می‌شود گريبايدوف  گمان می‌کند ایرانی‌ها او را دزدیده‌اند سرانجام با کمک پیرمرد و پیرزن سرایدار خانه‌اش نینو را می‌یابد ولی آن دو تن را می‌کشد گريبايدوف  به تهران می‌رود او ادب و رفتاری نیک در برابر شاه ایران ندارد از این رو شاه نیز او را خوار می‌شمارد و پیوندشان به تیرگی می‌گراید این دیدا ر در ۱۱ ژانویه ۱۸۲۹ روی داده است .  گريبايدوف  می‌گوید کار من برگرداندن اسیران است پس به زور تیر و تفنگ هم شده در بازار به دنبال کسانی که ریشه‌شان به آن سوی ارس می‌رسد خواهم گشت و با چنین دستوری به سالدات‌ها مایه درگیری مردم و سربازان می‌شود.
| ۲۵ | ۲۵ | اعلان‌نشده | اعلان‌نشده | اعلان‌نشده | اعلان‌نشده |  |
 شیخ‌مسيح نماینده‌ای برای هشدار به سفارت روس می‌فرستد. گریز یعقوب ماركاريان از کاخ با دستی پر از زر و گوهر. طاووس او را می‌بیند و می‌گوید اگر می‌خواهی تو را لو ندهم نیمی از آنچه برداشتی را باید به من بدهی. شیخ‌مسيح  برای پیگیری گرفتار شدن زنانی که ریشه‌شان به آن سوی ارس برمی‌گردد به نزد شاه می‌رود. یعقوب ماركاريان پس از پناهنده شدن  نشانی زنان گرجی آصف‌الدوله را به گريبايدوف می‌دهد. گذشته نمایی رویدادهای سال‌های پیشِ گريبايدوف  را نشان می‌دهد. مردم خشمگین به سفارت روسیه می‌تازند و همگی را می‌کشند .:  شیخ‌مسيح نماینده‌ای برای هشدار به سفارت روس می‌فرستد. گریز یعقوب ماركاريان از کاخ با دستی پر از زر و گوهر. طاووس او را می‌بیند و می‌گوید اگر می‌خواهی تو را لو ندهم نیمی از آنچه برداشتی را باید به من بدهی. شیخ‌مسيح  برای پیگیری گرفتار شدن زنانی که ریشه‌شان به آن سوی ارس برمی‌گردد به نزد شاه می‌رود. یعقوب ماركاريان پس از پناهنده شدن  نشانی زنان گرجی آصف‌الدوله را به گريبايدوف می‌دهد. گذشته نمایی رویدادهای سال‌های پیشِ گريبايدوف  را نشان می‌دهد. مردم خشمگین به سفارت روسیه می‌تازند و همگی را می‌کشند .
| ۲۶ | ۲۶ | اعلان‌نشده | اعلان‌نشده | اعلان‌نشده | اعلان‌نشده |  |
 شاه با اینکه در دل از شورانده‌شدن مردم از سوی شیخ‌مسيح خوشش آمده ولی او را نفی‌بلد می‌کند و نامه او را نیز پس از خواندن پاره می‌کند. تبریزی‌ها از مرگ گريبايدوف با نامه‌ای آگاه می‌شوند ولی عباس‌میرزا شگفت نمی‌شود چون آنرا پیشبینی‌پذیر می‌دانست. نامه می‌گوید گروهی برای پوزش‌خواهی به سن‌پترزبورگ فرستاده خواهد شد. عباس‌میرزا پیشنهاد می‌کند سرپرست این گروه پسرش خسرومیرزا باشد و میرزاتقی‌خان‌فراهانی هم آنرا همراهی کند. سپس به میرزا ابوالقاسم آماده شو برویم تهران. در تهران عباس‌میرزا فتح‌علی‌شاه را سرزنش می‌کند. شاه، عباس را از شورش فرمانروای هرات می‌آگاهاند. محمدمیرزا از بیماری پدر بهره می‌برد و خودش فرماندهی سپاه در رویداد هرات را بر دوش می‌گیرد. عباس‌میرزا در آوردگاه هرات ناخوش و بیمار است و ناکامی ایران در جنگ بدترش هم می‌کند او می‌گوید به محمدمیرزا پیغام دهید که پس بنشیند چون ایستادگی سودی ندارد. سال ۱۲۴۹ ماهشیدی او از آوردگاه هرات به مشهد بازمی‌گردد و در همین شهر چشم بر جهان فرو می‌بندد.:  شاه با اینکه در دل از شورانده‌شدن مردم از سوی شیخ‌مسيح خوشش آمده ولی او را نفی‌بلد می‌کند و نامه او را نیز پس از خواندن پاره می‌کند. تبریزی‌ها از مرگ گريبايدوف با نامه‌ای آگاه می‌شوند ولی عباس‌میرزا شگفت نمی‌شود چون آنرا پیشبینی‌پذیر می‌دانست. نامه می‌گوید گروهی برای پوزش‌خواهی به سن‌پترزبورگ فرستاده خواهد شد. عباس‌میرزا پیشنهاد می‌کند سرپرست این گروه پسرش خسرومیرزا باشد و میرزاتقی‌خان‌فراهانی هم آنرا همراهی کند. سپس به میرزا ابوالقاسم آماده شو برویم تهران. در تهران عباس‌میرزا فتح‌علی‌شاه را سرزنش می‌کند. شاه، عباس را از شورش فرمانروای هرات می‌آگاهاند. محمدمیرزا از بیماری پدر بهره می‌برد و خودش فرماندهی سپاه در رویداد هرات را بر دوش می‌گیرد. عباس‌میرزا در آوردگاه هرات ناخوش و بیمار است و ناکامی ایران در جنگ بدترش هم می‌کند او می‌گوید به محمدمیرزا پیغام دهید که پس بنشیند چون ایستادگی سودی ندارد. سال ۱۲۴۹ ماهشیدی او از آوردگاه هرات به مشهد بازمی‌گردد و در همین شهر چشم بر جهان فرو می‌بندد.
| ۲۷ | ۲۷ | اعلان‌نشده | اعلان‌نشده | اعلان‌نشده | اعلان‌نشده |  |
 میرزا ابوالقاسم و محمدمیرزا به تبریز برمی‌گردند. اندوه همه‌جا را برداشته‌است. در تهران فتح‌علی‌شاه در بستر بیماری‌ست و طاووس از او پرستاری می‌کند.    پس از مرگ فتح‌علی‌شاه پسرش ظل‌‌السلطان خود را شاه نامید ولی با رسیدن سپاه تبریز، کوتاه آمد و محمدمیرزا شاه شد. در همان آغاز میرزا ابوالقاسمبا میرزا آقاسی با هم برخورد دارند. میرزا آقاسی هم برای چاره‌جویی نزد وزیرمختار روس می‌رود. میرزا ابوالقاسم با سفیران بیگانه پیوند خوبی ندارد چون باور دارد آنها با زور و توانی که دارند از مردم ایران بهره‌کشی می‌کنند. او تا آنجا پیش می‌رود که هشدار می‌دهد با مردی یا نامردی ایران را از زیر بار پیمان ترکمن‌چای بیرون خواهد برد. میرزا ابوالقاسم نزد همسرش گوهر درد‌دل می‌کند که محمدشاه فریفته میرزا آقاسی شده‌است.  میرزا آقاسی و آصف‌الدوله نزد محمدشاه به بدگویی میرزا ابوالقاسم می‌پردازند چرا که درآمد شاهزادگان را بریده یا دارایی و زمین‌شان را گرفته‌است. وزیران‌مختار روس و انگلیس هم نزد محمدشاه ناخشنودی خود را بازگو می‌کنند گو اینکه آنها چاه نخست‌وزیر (میرزا ابوالقاسم) را کنده‌اند. گفتگوی نخست‌وزیر و محمدشاه با صدای بلند. محمدشاه سرانجام میرزا ابوالقاسم را برکنار می‌کند. پیرامونیان باز هم بیکار نمی‌نشینند و شاه را به نیرو و توان میرزا ابوالقاسم بدبین می‌کنند تا شاه دستور بازداشت او را می‌دهد:  میرزا ابوالقاسم و محمدمیرزا به تبریز برمی‌گردند. اندوه همه‌جا را برداشته‌است. در تهران فتح‌علی‌شاه در بستر بیماری‌ست و طاووس از او پرستاری می‌کند.    پس از مرگ فتح‌علی‌شاه پسرش ظل‌‌السلطان خود را شاه نامید ولی با رسیدن سپاه تبریز، کوتاه آمد و محمدمیرزا شاه شد. در همان آغاز میرزا ابوالقاسمبا میرزا آقاسی با هم برخورد دارند. میرزا آقاسی هم برای چاره‌جویی نزد وزیرمختار روس می‌رود. میرزا ابوالقاسم با سفیران بیگانه پیوند خوبی ندارد چون باور دارد آنها با زور و توانی که دارند از مردم ایران بهره‌کشی می‌کنند. او تا آنجا پیش می‌رود که هشدار می‌دهد با مردی یا نامردی ایران را از زیر بار پیمان ترکمن‌چای بیرون خواهد برد. میرزا ابوالقاسم نزد همسرش گوهر درد‌دل می‌کند که محمدشاه فریفته میرزا آقاسی شده‌است.  میرزا آقاسی و آصف‌الدوله نزد محمدشاه به بدگویی میرزا ابوالقاسم می‌پردازند چرا که درآمد شاهزادگان را بریده یا دارایی و زمین‌شان را گرفته‌است. وزیران‌مختار روس و انگلیس هم نزد محمدشاه ناخشنودی خود را بازگو می‌کنند گو اینکه آنها چاه نخست‌وزیر (میرزا ابوالقاسم) را کنده‌اند. گفتگوی نخست‌وزیر و محمدشاه با صدای بلند. محمدشاه سرانجام میرزا ابوالقاسم را برکنار می‌کند. پیرامونیان باز هم بیکار نمی‌نشینند و شاه را به نیرو و توان میرزا ابوالقاسم بدبین می‌کنند تا شاه دستور بازداشت او را می‌دهد