stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
سنجدک (کوهسرخ)
جمعیت

این روستا در دهستان تکاب قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۳۳۵ نفر (۱۰۰ خانوار) بوده است.
کامبیلیفکا

| کامبیلیفکا | کامبیلیفکا |
| --- | --- |
نمایش نقشه اوستیای شمالی-آلانیانمایش نقشه Caucasus mountainsنمایش نقشه European Russia: نمایش نقشه اوستیای شمالی-آلانیانمایش نقشه Caucasus mountainsنمایش نقشه European Russia
مکان: مکان
کشور: اوستیای شمالی-آلانیا (روسیه)
ویژگی‌های ظاهری: ویژگی‌های ظاهری
سرآب:  
 • مکان: رشته‌کوه قفقاز
 :  
دهانه: رود ترک
 • مختصات: ۴۳°۱۵′۵۹″شمالی ۴۴°۱۶′۱۶″شرقی﻿ / ﻿۴۳٫۲۶۶۴°شمالی ۴۴٫۲۷۱۲°شرقی﻿ / 43.2664; 44.2712
طول: ۹۹ کیلومتر (۶۲ مایل)
اندازهٔ حوضه: ۹۵۴ کیلومتر مربع (۳۶۸ مایل مربع)
ویژگی‌های حوضه: ویژگی‌های حوضه
توالی: الگو:RTerek
کامبیلیفکا (به لاتین: Kambileyevka) (به آسی: Хуымæллæджы дон) یک رود در روسیه است که در اوستیای شمالی-آلانیا واقع شده‌است.
خلیج جوشان

خلیج جوشان.
خلیج جوشان (لاتین: Sinus Aestuum) از خلیج‌وارهای سطح کره ماه است.
خلیج جوشان امتدادی از بخش شمال خاوری دریای آبخوست‌ها را تشکیل می‌دهد و بیشینه قطر آن ۲۹۰ کیلومتر است.
خلیج جوشان رویه‌ای صاف و کم‌وبیش بدون عارضه دارد و از گدازه‌های بازالتی پوشیده شده که چند برخورد کوچک بر سطح آن ایجاد شده و لبه‌هایی آشفته دارد.
مرز خاوری خلیج جوشان را منطقه‌ای با زمین آشفته تشکیل می‌دهد که این خلیج را در سمت شرقی از دریای بخارها جدا می‌کند.
در شمال این خلیج کوه آپنینوس و دهانه برجسته اراتوستِنِس قرار دارد. در راستای غربی آن نیز دهانه سیل‌زده استادیوس و در سمت جنوبی غربی آن دریای آبخوست‌ها جای گرفته‌است.
پانویس‌ها

↑  Mare Insularum
↑  Mare Vaporum
↑  Montes Apenninus
↑  Eratosthenes
↑  Stadius
| ن ب وآبگیروارهای سطح کره ماه | ن ب وآبگیروارهای سطح کره ماه | ن ب وآبگیروارهای سطح کره ماه |
| --- | --- | --- |
| دریاوارها | آبخوست‌ها • ابرها • آرامی • آسایش • اسمیت • باروری • بحران‌ها • بخارها • خاوری • خیزاب‌ها • رگبارها • سرما • شناخته • شهد • کف‌آلود • کناره • مار • مسکوی • نمناکی • نیمروزی • هوشمندی • هومبولت |  |
| اقیانوس‌وارها | اقیانوس توفان‌ها |  |
| دریاچه‌وارها | امید • اندوه • برتری • بهار • پاییز • پشتکار • تابستان • تجمل • تنهایی • خوشی • رویاها • زمان • زمستان • شادی • فراموشی • مرگ • نرمی • نفرت • نیکی • هراس |  |
| خلیج‌وارها | ایمان • تیراژه‌ها • جوشان • ژاله • شرف • عشق • کامیابی • لونیک • میانه • ناهمواری • هماهنگی |  |
| مرداب‌وارها | • پوسیدگی • خواب • همه‌گیری‌ها |  |
لاویتس

| لاویتس   | لاویتس   |
| --- | --- |
کشور: آلمان
ایالت: براندنبورگ
ناحیه: Oder-Spree
انجمن شهرداری: Neuzelle
حکومت: حکومت
 • شهردار: Gudrun Schmädicke (مستقل)
مساحت: مساحت
 • کل: ۶٫۰۰ کیلومتر مربع (۲٫۳۲ مایل مربع)
ارتفاع: ۴۲ متر (۱۳۸ فوت)
جمعیت (2012-12-31): جمعیت (2012-12-31)
 • کل: ۶۰۶
 • تراکم: ۱۰۰/کیلومتر مربع (۲۶۰/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: CET/CEST (UTC+1/+2)
کدهای پستی: 15898
کدهای شماره‌گیری: 033652
پلاک خودرو: LOS
نقشه ماهواره‌ای از لاویتس
لاویتس (به آلمانی: Lawitz) یک شهر در آلمان است که در اودر-اشپری واقع شده‌است. لاویتس  ۶۰۶ نفر جمعیت دارد.
موریچ ۷۴۵

نمایی از محل قرارگیری سیارک موریچ ۷۴۵ در مدار – ۲۰۱۸
سیارک ۷۴۵ (به انگلیسی: 745 Mauritia، نامگذاری:1913QX) هفتصد و چهل و پنجمین سیارک کشف شده‌است که در ۱ مارس ۱۹۱۳ و در هایدلبرگ کشف شد.
قدر مطلق سیارک برابر ۱۰٫۳۰ است.
لشکر یکم پیاده‌نظام دریایی (ورماخت)

| لشکر یکم پیاده‌نظام دریایی | لشکر یکم پیاده‌نظام دریایی |
| --- | --- |
1. Marine-Infanterie-Division XX: 1. Marine-Infanterie-Division XX
فعال: فوریه - مه ۱۹۴۵
برچیدگی: ۸ مه ۱۹۴۵
کشور:  آلمان نازی
رسته: نیروی دریایی
گونه: پیاده‌نظام
اندازه: لشکر
پادگان/ستاد: اشتتین
فرماندهان: فرماندهان
لشکر یکم پیاده‌نظام دریایی (به آلمانی: 1. Marine-Infanterie-Division) یکی از لشکرهای کریگسمارینه بود که در ماه فوریه سال ۱۹۴۵ در اشتتین تشکیل شد.
تشکیل

این لشکر سال ۱۹۴۵ به فرمان دریابد کارل دونیتس، فرمانده کریگسمارینه تشکیل شد.
تاریخچه عملیاتی

لشکر یکم پیاده‌نظام دریایی روز ۱ مارس سال ۱۹۴۵ به گروه ارتش ویستولا ملحق و در مواضع دفاعی در طول رود اودر در شرق برلین مستقر گشت. این لشکر تنها نبرد خود را ماه آوریل هنگامی که شوروی آخرین یورش برای تسخیر پایتخت آلمان را انجام می‌داد، تجربه کرد. نیروهای لشکر یکم پیاده‌نظام دریایی ملوان بودند و آموزشی در ارتباط با رزم پیاده‌نظام نگذرانده بودند. بدین ترتیب این لشکر با تهاجم دشمن به سرعت منهدم شد.
فرماندهان

دریابان هانس هارتمان (۳۱ ژانویه - ۲۸ فوریه ۱۹۴۵)
سرتیپ ویلهلم بلکون (۲۸ فوریه - ۸ مه ۱۹۴۵)
سید رضی شیرازی

| سید رضی شیرازی | سید رضی شیرازی |
| --- | --- |
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
زاده: ۱۳۰۶ نجف، عراق
درگذشته: ۱۰ آذر ۱۴۰۰
خویشاوندان: میرزای شیرازی باقر آیت‌الله‌زاده شیرازی،
اقامتگاه: تهران
وبگاه: http://www.sayyedrazishirazi.ir
سید رضی شیرازی (۱۳۰۶ – ۱۰ آذر ۱۴۰۰) مجتهد، فقیه و فیلسوف ایرانی بود. او از نوادگان میرزای شیرازی بود. او در ۲۴ تیر ۱۳۵۸ توسط گروه فرقان ترور و به شدت مجروح شده بود.
زندگی

سید رضی شیرازی در سال ۱۳۰۶ در نجف به دنیا آمد و تا سی سالگی در همان مکان به تحصیل مراحل علمی، اعم از مقدمات، سطح و خارج فقه و اصول پرداخت.[نیازمند منبع] برجسته‌ترین استادان او در نجف کسانی مانند والدش سید محمد حسین شیرازی، جد مادری‌اش محمدکاظم شیرازی و حسین حلی بوده‌اند.[نیازمند منبع] او نخستین اجازه اجتهاد را در سال‌های جوانی از محمد حسین کاشف الغطاء دریافت کرد.[نیازمند منبع]
رضی پس از این دوره در تهران اقامت کرد. خارج فقه را به مدت ۷ سال از محمد تقی آملی درک فیض کرد.[نیازمند منبع] کتب فلسفه و عرفان از قبیل شرح منظومه، اشارات، اسفار و شرح فصوص را پیش فلاسفه و فقهای مانند میرزا مهدی الهی قمشه‌ای، ابوالحسن شعرانی، سید ابوالحسن رفیعی قزوینی، میرزا احمد آشتیانی، محمد حسین فاضل تونی، میرزا محمد علی حکیم شیرازی و حائری سمنانی فرا گرفت.[نیازمند منبع]
او از سال ۱۳۳۸ شمسی به تدریس سطوح عالیه خارج فقه، اصول و فلسفه پرداخته است. رضی شیرازی در این مدت علاوه بر اشتغالات علمی به اقامه جماعت در مسجد شفاء تهران و تفسیر قرآن و بیان مباحث اخلاقی و تربیت جوانان و مشتاقان علوم اسلامی و بحث و گفتگو با اقلیت‌های مذهبی اهتمام داشته است. طبق مستندات موجود، تاکنون بیش از ۵۰۰ نفر از پیروان ادیان مختلف در محضر او به دین اسلام مشرف شده‌اند. همچنین وی در تیرماه سال ۱۳۵۸ مورد سوقصد قرار گرفت که جان سالم به در برد.
فعالیت‌های علمی

در سال ۱۳۳۸ برای تدریس در مدرسه سپهسالار از او دعوت به عمل آمد. در آن زمان اساتید مثل محمد علی لواسانی، سید کاظم عصار، راشد، ترابی، سید محمود طالقانی، وحید گلپایگانی و شیخ ابوالفضل نجم‌آبادی در آن مدرسه تدریس می‌کردند. او به عنوان جوانترین استاد قسمت اول منظومه را تدریس کرد. بعد از دستگیری سید محمود طالقانی به مدت یکسال در جایگاه او به تدریس مشغول شد.
در سال ۱۳۴۴ به درخواست سید احمد خوانساری برای اقامه جماعت به مسجد شفاء آمد. این مسجد به دستور سید حسین طباطبایی بروجردی در یوسف آباد تهران تأسیس شد. وی از آن تاریخ به اقامه امامت جماعت در مسجد شفا در تهران پرداخت و به تدریس علوم اسلامی در منزل خود هم پرداخته بود.
آثار

درس‌هایی از شرح منظومه:
ابیات حکیم الهی، ملا هادی سبزواری (۱۲۱۲–۱۲۹۰ه‍.ق) در حکمت الهی و مباحث مرتبط با آن (۱۰۴۹بیت) تحت عنوان المنظومه فی الحکمه شناخته می‌شود. همچنین شرح جامع او بر همین ابیات، به شرح منظومه، در نزد اهل حکمت شناخته شده است. این کتاب مجموعه تقریرات دروس سید رضی شیرازی و توضیحات لازم و ضروری پیرامون فهم هر قطعه از ابیات منظومه است. این اثر در دو مجلد و بیش از ۲۰۰۰ صفحه توسط انتشارات حکمت در سال ۱۳۸۳ برای اولین بار منتشر گردید و به عنوان کتاب برگزیدهٔ سال حوزه انتخاب گردید.
نگاه ناب:
کتابیست که به منظور تقویت مبانی نسل جوان در و حل گره‌های فکری آنان در سال ۱۳۵۰ تألیف شده است. این اثر ارزشمند یک دوره اصول عقائد شیعه به شیوه‌ای بدیع و استدلالی عرضه و ده‌ها نکته دقیق علمی و فلسفی در آن تبین شده است. نسخه اولیه این کتاب تحت عنوان نقد و طرح اندیشه‌ها در مبانی اعتقادی به زبانهای اسپانیولی و عربی ترجمه گشته است.
مجموعه زلال حکمت (مجموعه سخنرانی‌ها): مجموعه‌ای از سخنرانی‌های وی در مسجد شفا می‌باشد که بعد از پیاده‌سازی و تصحیح در ۳ جلد با عناوین تفسیر، اخلاق و عقاید توسط انتشارات اطلاعات منتشر گردیده است.
الاسفار عن الاسفار:
کتاب الحکمه المتعالیه فی الاسفار العقلیه الاربعه مهم‌ترین اثر صدرالمتالهین (ملاصدرای شیرازی) می‌باشد، وی در این کتاب حکمت متعالیه را بنیان‌گذاری کرد و ابداعات و نظریات فلسفی و حکمی خود را در آن گنجانده است، کتاب الاسفار عن الاسفار به قلم سیدرضی شیرازی رموز و پیچیدگی‌های اثر صدرالمتألهین با بیانی گویا تشریح شده است و زمینه فهم درست مبانی حکمی و عرفانی فراهم آمده است.
تاکنون ۴ اثر در مورد حیات علمی، فقهی و فلسفی سید رضی شیرازی به چاپ رسیده است:
۱- حافظان شریعت:
سیری در حیات علمی و اخلاقی حضرت سید رضی شیرازی، به کوشش جمشید صاعدی سمیرمی است.
۲- مجموعه حیات نیاکان جلد بیست و سوم:
کتابی در قطع پالتویی است که مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما با هدف معرفی چهره‌های برجسته علم و اندیشه اقدام به تهیه و تولید آن‌ها می‌کند.
۳- در طریق معرفت:
سلسله مصاحبه‌ها و تحقیق‌های محمد رحیمی است که با تدوین و نگارش مرتضی رسولی‌پور منتشر شده است، این اثر شامل خاطرات دوران تحصیل، تحریم تنباکو و وقایع حساس انقلاب اسلامی و مبارزات این روحانی متعهد و انقلابی است.
۴- زندگینامه و خدمات علمی و فرهنگی فقیه دانا و حکیم تونا:
مجموعه مقالاتی است که به مناسبت بزرگداشت سید رضی شیرازی توسط انجمن آثار و مفاخر فرهنگی به چاپ رسیده است.
فعالیت‌های تبلیغی

در طی سالیان گذشته تعداد زیادی (حدود ۵۰۰ نفر از سال ۱۳۵۱ تا به امروز) از پیروان ادیان مختلف و با ملیت‌های متفاوت به دستان وی با بهره‌گیری از استدلالات کلامی و فلسفی به دین مبین اسلام و مذهب جعفری روی آورده‌اند.
درگذشت

او در ۱۰ آذر ۱۴۰۰ در تهران درگذشت و پس از تشیع در تهران و قم در مقبره میرزای شیرازی در نجف به خاک سپرده شد.
سونات فلوت در سی بمل ماژور

| سونات فلوت در سی بمل ماژور | سونات فلوت در سی بمل ماژور |
| --- | --- |
منسوب به لودویگ فان بتهوون: منسوب به لودویگ فان بتهوون
مایه‌نما: سی بِمُل ماژور
شمارهٔ اثر: ضمیمهٔ شماره ۴
سبک: دورهٔ کلاسیک
شکل: سونات فلوت
آفرینش:  ()
مدت زمان: حدود ۲۲ دقیقه
موومان‌ها: سه
سازبندی: دونوازی (موسیقی مجلسی)
سونات فلوت در سی بمل ماژور، یک سونات دونوازی برای فلوت و پیانو در فرم سونات فلوت منسوب به لودویگ فان بتهوون است که پس از درگذشتِ او در میان یادداشت‌های پیدا شده‌است. این سونات، که جزو «آثار الحاقی و مشکوک بتهوون» به شمارهٔ ۴ ثبت شده‌است، تا سال ۱۹۰۶ انتشار نیافته بود.
موومان‌ها

این اثر چهار موومان دارد:
آلگرو
پولاکا (پولونِز/ لهستانی)
لارگو
تم با واریاسیون‌ها: آلگرتو
اجرای کاملِ این اثر حدود ۲۲ دقیقه به‌طول می‌انجامد.
پیوندها به بیرون

Flute Sonata in B-flat Major, Anh.4: نُت‌نوشت‌ها در پروژه بین‌المللی کتابخانه نت‌های موسیقی (IMSLP)
«سونات فلوت در سی بِمُل ماژور، ضمیمهٔ شماره ۴، اجرای زدِنِک برودِرهاوس (فلوت) و اشتفان آمِر (پیانو)». یوتیوب. ۲ مهٔ ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۳ مارس ۲۰۱۹.
«سونات فلوت در سی بِمُل ماژور، ضمیمهٔ شماره ۴، اجرای شینیا کویده (فلوت) و اِریکو هاباتا (پیانو)». یوتیوب. ۵ آوریل ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۳ مارس ۲۰۱۹.
| ن ب وسونات‌های دونوازی اثر لودویگ فان بتهوون | ن ب وسونات‌های دونوازی اثر لودویگ فان بتهوون |
| --- | --- |
سونات‌های ویولن:  شماره ۱ در رِ ماژور، اُپوس ۱۲ شمارهٔ ۱  شماره ۲ در لا ماژور، اپوس ۱۲ شمارهٔ ۲  شماره ۳ در می بِمُل ماژور، اپوس ۱۲ شمارهٔ ۳  شماره ۴ در لا مینور، اپوس ۲۳  شماره ۵ در فا ماژور، اپوس ۲۴ (بهار)  شماره ۶ در لا ماژور، اپوس ۳۰ شمارهٔ ۱  شماره ۷، اپوس ۳۰ شمارهٔ ۲  شماره ۸ در سُل ماژور، اپوس ۳۰ شمارهٔ ۳  شماره ۹ در لا مینور، اپوس ۴۷ (کرویتزِر)  شماره ۱۰ در سُل ماژور، اپوس ۹۶ 
سونات‌های ویولنسل:  شمارهٔ ۱ در فا ماژور، اپوس ۵، شمارهٔ ۱  شماره ۲ در سُل مینور، اپوس ۵، شمارهٔ ۲  شماره ۳ در لا ماژور، اپوس ۶۹  شماره ۴ در دو ماژور، اپوس ۱۰۲، شمارهٔ ۱  شماره ۵ در رِ ماژور، اپوس ۱۰۲، شمارهٔ ۲ 
سونات هورن:  سونات هورن در فا ماژور، اپوس ۱۷ 
سونات فلوت:  سونات فلوت در سی بِمُل ماژور، پیوستِ شمارهٔ ۴ (مشکوک)
سنجدک (تفت)

| سنجدک | سنجدک |
| --- | --- |
روستا: روستا
خطای لوآ در پودمان:Location_map در خط 421: Malformed coordinates value.: خطای لوآ در پودمان:Location_map در خط 421: Malformed coordinates value.
مختصات: : مختصات: 
کشور: ایران
استان: یزد
شهرستان: تفت
بخش: نیر
دهستان: زردین
جمعیت: ۷ نفر (سرشماری ۹۵)
سنجدک روستایی در دهستان زردین بخش نیر شهرستان تفت استان یزد ایران است.
جمعیت

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این روستا ۷ نفر (۴خانوار) بوده‌است.
| جمعیت تاریخی> سال | جمعیت تاریخی> جمعیت | جمعیت تاریخی> ±% |
| --- | --- | --- |
| ۱۳۹۵ | ۷ | —     |
جفرسون هایتس، نیویورک

| جفرسون هایتس، نیویورک | جفرسون هایتس، نیویورک |
| --- | --- |
حوزه سرشماری: حوزه سرشماری
Jefferson Heightsموقعیت جفرسون هایتس، نیویورک در نقشهنمایش نقشه نیویورکJefferson HeightsJefferson Heights (ایالات متحده آمریکا)نمایش نقشه ایالات متحده آمریکا: Jefferson Heightsموقعیت جفرسون هایتس، نیویورک در نقشهنمایش نقشه نیویورکJefferson HeightsJefferson Heights (ایالات متحده آمریکا)نمایش نقشه ایالات متحده آمریکا
مختصات: ۴۲°۱۴′۷″ شمالی ۷۳°۵۲′۳۴″ غربی﻿ / ﻿۴۲٫۲۳۵۲۸°شمالی ۷۳٫۸۷۶۱۱°غربی﻿ / 42.23528; -73.87611: مختصات: ۴۲°۱۴′۷″ شمالی ۷۳°۵۲′۳۴″ غربی﻿ / ﻿۴۲٫۲۳۵۲۸°شمالی ۷۳٫۸۷۶۱۱°غربی﻿ / 42.23528; -73.87611
کشور:  ایالات متحده آمریکا
ایالت: نیویورک
شهرستان: شهرستان گرین، نیویورک
Town: کتسکیل (تاون)، نیویورک
مساحت: مساحت
 • کل: ۳٫۸۸ کیلومتر مربع (۱٫۵۰ مایل مربع)
 • خشکی: ۳٫۸۲ کیلومتر مربع (۱٫۴۷ مایل مربع)
 • آب: ۰٫۰۵ کیلومتر مربع (۰٫۰۲ مایل مربع)
ارتفاع: ۵۴ متر (۱۷۷ فوت)
جمعیت (سرشماری ۲۰۱۰ ایالات متحده آمریکا): جمعیت (سرشماری ۲۰۱۰ ایالات متحده آمریکا)
 • کل: ۱۰۹۴
 • تراکم: ۲۸۶٫۲/کیلومتر مربع (۷۴۱/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۵ (منطقه زمانی شرقی)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی -۴ (EDT)
کد FIPS: ۳۶–۳۸۴۵۱
شماره GNIS: ۰۹۵۳۹۶۱
جفرسون هایتس (به انگلیسی: Jefferson Heights) یک منطقهٔ مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در شهرستان گرین، نیویورک واقع شده‌است. جفرسون هایتس ۳٫۸۸ کیلومتر مربع مساحت و ۱٬۰۹۴ نفر جمعیت دارد و ۵۴ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
لمر

| لمر | لمر |
| --- | --- |
شهر: شهر
The Kortestreek with the Reformed church: The Kortestreek with the Reformed church
  نشان:   نشان
موقعیت لمر در نقشه: موقعیت لمر در نقشه
لمرLocation in the Netherlands: لمرLocation in the Netherlands
مختصات: : مختصات: 
کشور:  هلند
استان:  فریسلاند
Municipality:  ده‌فریسکه مارن
جمعیت (2017): جمعیت (2017)
 • کل: ۱۰٬۲۲۵
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانی اروپای مرکزی)
کد پستی: 8530-8532
Telephone area: 0514
لمر (به هلندی: Lemmer) یک منطقهٔ مسکونی در هلند است که در لمسلند واقع شده‌است. لمر ۱۰٬۲۲۵ نفر جمعیت دارد.
سلول‌زدایی

اصول مهندسی بافت
سلول‌زدایی (به انگلیسی: Decellularization)، فرایندی است مورد استفاده در مهندسی زیست‌پزشکی که به منظور جداسازی ماتریکس برون‌یاخته‌ای از سلول‌های مستقر در یک بافت انجام می‌شود. این فرایند می‌تواند منجر به ایجاد داربست‌های طبیعی گردد که در ساخت اندام‌های مصنوعی و ترمیم بافت کاربرد دارد. پیوند اندام و بافت گسترهٔ بزرگی از چالش‌های پزشکی از نارسایی اعضای بدن تا جراحی‌های پلاستیک را برطرف می‌کند. یکی از مهم‌ترین محدودیت‌های مواجهه در پیوند عضو، رد پیوند به علت واکنش شکل گرفته بین پادتن‌های بدن گیرنده و آنتی‌ژن‌های موجود در سطح سلول‌های عضو پیوندی است. به دلیل پاسخ‌های ایمنی نامساعد، بیماران پیوندی ملزم به دریافت داروهای سرکوب‌کنندهٔ سیستم ایمنی در تمام طول عمر می‌شوند. استفان ف. بادیلک (به انگلیسی: Stephen F. Badylak) بنیان‌گذار فرایند سلول‌زدایی درموسسهٔ مک گوآن بخش پزشکی بازساختی دانشگاه پیتسبورگ است. طی این روند، زیست ماده‌ای طبیعی حاصل می‌گردد که می‌تواند به عنوان داربستی برای رشد و تمایز سلولی و نیز توسعهٔ بافتی عمل کند. چنان‌چه به این داربست عاری از سلول، مجدداً سلول‌های خود بیمار وارد شود، پاسخ‌های ایمنی نامساعد به حداقل خود خواهد رسید. امروزه، داربست‌های ماتریکس برون‌یاخته‌ای در سراسر جهان به فروش می‌رسند.
با توجه به کاربرد گستردهٔ سلول‌زدایی در درمان، روش‌های شیمیایی، فیزیکی و آنزیمی به دقت به کار گرفته می‌شوند تا از صحت ساختاری و شیمیایی داربست‌ها و مطابقت آن با بافت اصلی اطمینان حاصل شود. محققان می‌توانند با استفاده از سلول‌های پیش‌ساز و سلول‌های بنیادی بالغ و تمایز دادن آن‌ها در داربست‌های ماتریکس برون‌یاخته‌ای، بافت و اندام مورد نظرشان را ایجاد کنند و به بیمار پیوند بزنند. علی‌رغم آنتی‌ژن‌های سطح سلول، اجزای زیست‌شیمیایی موجود در ماتریکس برون‌یاخته‌ای میزبان‌های مختلف، یکسان بوده و پاسخ ایمنی چندانی را به همراه ندارد. تلاش برای حفظ ساختاری و شیمیایی فیبرها، فاکتورهای رشد و سایر پروتئین‌های ماتریکس برون‌یاخته‌ای در این فرایند، جهت تمایز موفق سلول‌های پیش‌ساز، لازم است. موفقیت سلول‌زدایی بستگی به منشأ بافت اصلی، اجزا و چگالی آن دارد. در حال حاضر، این روش در ساخت داربست‌های زیستی برای بازسازی بافت‌های قلبی، پوستی، تنفسی، کلیوی و غیره حاضر است و ساخت کامل اندام هم در مراحل اولیهٔ پیشرفت است. (در سال ۲۰۱۱)
طرح کلی روند سلول‌زدایی

محققان می‌توانند بافت مورد نظرشان را از فرد اهداکننده یا جسد استخراج کنند. سپس سلول‌های موجود را بدون آسیب رساندن به ماتریکس برون‌یاخته‌ای از بین ببرند و در نهایت داربستی از جنس ماتریکس با همان کارایی فیزیکی و بیوشیمیایی بافت اصلی بسازند. می‌توان سلول‌های بنیادی و پیش‌ساز فرد میزبان را وارد این داربست کرد تا به سلول‌های اصلی تمایز یابند. از آن جایی که آنتی‌ژن‌های سلولی فرد اهداکننده با حذف سلول‌ها از بین رفته‌اند، پاسخ ایمنی در بدن گیرنده ناچیز است. این فرایند همچنان در حال تکامل است. به دلیل تفاوت‌ها و کاربردهای متنوع بافت‌ها در بدن، تکنیک‌های مورد استفاده برای هر بافت اختصاصی است. سلول‌زدایی، می‌تواند روند فیزیکی، شیمیایی یا آنزیمی را داشته باشد. اگرچه ممکن است یکی از این روش‌ها بیشتر استفاده شود، اما کاربرد و منشأ بافت است که تعیین می‌کند چه ترکیبی از متدها کارساز است.
در مواجهه با محلول‌های شیمیایی و آنزیم‌ها، دو تکنیک وجود دارد. تکنیک تزریق داخل رگی مخصوص بافت‌هایی با سیستم خون‌رسانی و رگی گسترده نظیر قلب و ریه است. لازم است که سلول‌ها در تمام عمق‌های بافتی از بین بروند. بنابراین می‌توان مواد شیمیایی و آنزیم‌های مخرب سلولی را داخل رگ تزریق کرد تا تحت این مکانیسم و شرایط فیزیولوژیک مناسب، از رگ به بیرون منتشر شوند و به‌طور یکسان به تمام نقاط بافت بروند که در نهایت از طریق سیاهرگ‌های موجود از بافت خارج می‌شوند. تکنیک بعدی، سلول‌زدایی با غوطه‌ورسازی (به انگلیسی: Immersion) است که طی آن بافت را به‌طور کامل وارد محلول شیمیایی و آنزیمی می‌کنند. اگرچه این تکنیک آسان‌تر است اما مختص بافت‌های نازک با سیستم خون‌رسانی ضعیف است.
روش‌های فیزیکی

متداول‌ترین روش‌های فیزیکی برای حذف و مرگ سلول‌ها استفاده از دما، نیرو، فشار و الکتریسیته است. روش‌های دمایی عمدتاً بر اساس مکانیسم انجماد و ذوب سریع است. با انجماد سریع بافت، کریستال‌های یخی میکروسکوپی اطراف غشای پلاسمایی تشکیل گشته که منجر به لیز سلول می‌گردد. سپس بافت در معرض محلول‌های شیمیایی قرار می‌گیرد تا اجزای زائد و نامطلوب از آن پاکسازی شود. این روش اگرچه باعث حفظ ساختار فیزیکی داربست ماتریکس برون‌یاخته‌ای می‌شود اما بهترین نتیجه را در بافت‌های ضخیم و قوی می‌دهد.
فشار هیدواستاتیک کنترل شده ناشی از اعمال نیرو به‌طور حتم باعث خرابی ساختار ماتریکس برون‌یاخته‌ای خواهد شد. این روش برای کارایی بهتر باید در دمای بالا انجام شود تا از تشکیل کریستال‌های یخی کنترل نشده و تخریب بافت، اجتناب شود. همچنین می‌توان بافت را در معرض پالس الکتریکی قرار داد تا منافذ میکروسکوپی در غشای پلاسمایی سلول‌ها ایجاد شود که سرانجام سلول‌ها بر اثر به هم ریختن تعادل همئوستاتیک از بین می‌روند. این فرایند، الکتروپوریشن غیرقابل بازگشت غیردمایی (به انگلیسی: Non-thermal irreversible electroporation (NTIRE)) نامیده می‌شود و کاربردش محدود به بافت‌های نازک است. در شرایط درون‌تنی (in vivo) نیز اعمال جریان الکتریکی با محدودیت مواجه است.
روش‌های شیمیایی

ترکیب صحیحی از مواد شیمیایی جهت سلول‌زدایی با توجه به ضخامت بافت، ترکیب ماتریکس برون‌یاخته‌ای و هدف اندام یا بافت انتخاب می‌شود. برای مثال، از آنزیم‌ها نمی‌توان در بافت‌های کلاژن‌دار استفاده کرد چرا که باعث از بین رفتن فیبرهای بافت همبند می‌شوند. با این حال، اگر میزان کلاژن بالا نباشد یا وجودش اهمیتی نداشته باشد، آنزیم کاربرد خواهد داشت. مواد شیمیایی مورد استفاده در سلول‌زدایی شامل شوینده‌های یونی، غیریونی و زویتریون است.
سدیم دودسیل سولفات به اختصار SDS با فرمول CH3(CH2)11SO4 Na، شویندهٔ یونی پرکاربردی است که تأثیر به سزایی در لیز سلولی بدون وارد کردن آسیب چندان به ماتریکس دارد. مکانیسم کارش به این شکل است که ابتدا این شوینده غشای سلولی را تخریب می‌کند. سپس اندونوکلئازها و اگزونوکلئازها محتوای ژنتیکی سلول‌ها را از بین می‌برند و سایر اجزای سلولی هم حل شده و از ماتریکس شسته می‌شوند. آلکالین و مواد اسیدی بهترین همراه برای SDS هستند زیرا توانایی تخریب اسیدهای نوکلئیک و حل کردن محتویات سیتوپلاسمی را در خود دارند.
تریتون ایکس-۱۰۰ و به فرمول (C14H22O(C2H4O)n) معروف‌ترین شویندهٔ غیریونی است که در سلول‌زدایی هم کاربرد گسترده‌ای دارد. این شوینده قادر است برهم‌کنش بین لیپیدها و بین لیپیدها و پروتئین‌ها را از بین ببرد. اما تأثیری در برهم‌کنش بین پروتئین‌ها ندارد که برای حفظ ساختار ماتریکس برون‌یاخته‌ای مفید است.
اتیلن‌دی‌آمین‌تترااستیک اسید به اختصار EDTA و به فرمول C10H16N2O8 عاملی چنگالنده (به انگلیسی: chelating agent) است یعنی می‌تواند با اتصال به یک یون فلزی، ساختار حلقه‌ای پایدارتر تشکیل دهد. این ماده به یون کلسیم، عنصر لازم برای برهم‌کنش بین پروتئین‌ها، متصل می‌گردد و آن را از دسترس خارج می‌کند و بدین ترتیب پروتئین‌های غشای سراسری وابسته به کلسیم که در اتصالات بین سلولی شرکت می‌کنند، از کار می‌افتند. EDTA اغلب با تریپسین در سلول‌زدایی اسفاده می‌شود. تریپسین پروتئازی است که پیوند موجود بین پروتئین‌های غشای سراسری سلول‌ها و اتصال سلولی را از بین می‌برد.
روش‌های آنزیمی

آنزیم‌های مورد استفاده در سلول‌زدایی به منظور شکستن پیوندها و برهم‌کنش‌های موجود بین اسیدهای نوکلئیک، سلول‌ها (از طریق پروتئین‌های غشای سراسری)، و سایر اجزای سلولی هستند. لیپازها، ترمولیزین، گالاکتوزیدازها، نوکلئازها و تریپسین همگی به کار گرفته می‌شوند. بعد از این‌که لیز سلولی بر اثر شوینده‌ها، اسید، فشار فیزیکی و … اتفاق افتاد، اندونوکلئاز و اگزونوکلئازها وارد عمل می‌شوند تا محتویات ژنتیکی را از بین ببرند. اندونوکلئازها، دی‌ان‌ای و آران‌ای را در وسط توالی‌شان برش می‌زنند. بنزوناز (به انگلیسی: Benzonase) اندونوکلئازی است که می‌تواند قطعات کوچک نوکلئوتیدی متعددی تولید کند که در ادامه از ماتریکس حذف می‌شوند. اگزونوکلئازها پیوند فسفودی‌استر را از انتهای توالی دی‌ان‌ای از بین می‌برند و قطعه‌ای از انتها به‌دست می‌آید.
تریپسین، پروتئازی است که برهم‌کنش بین پروتئین‌ها را تخریب می‌کند. اگرچه تریپسین می‌تواند تأثیر نامطلوبی روی فیبرهای کلاژن و الاستین ماتریکس برون‌یاخته‌ای داشته باشد، اما استفاده از آن به شیوهٔ حساس به زمان، خرابی‌های ممکن را کنترل می‌کند. آنزیم دیسپاز (به انگلیسی: Dispase) جهت جلوگیری از تجمع سلولی به کار گرفته می‌شود که برای جداسازی سلول‌ها از ماتریکس برون‌یاخته‌ای مفید است. آزمایش‌ها نشان داده‌اند که دیسپاز، مناسب سطح بافت‌های با ضخامت کم است مانند ریه. برای حذف سلول‌های عمقی‌تر، تحریک مکانیکی هم باید وارد روند گردد.
کلاژناز تنها زمانی استفاده می‌شود که برایمان مهم نباشد داربست نهایی، ساختار کلاژنی سالم داشته باشد. لیپازها عمدتاً زمانی کاربرد دارند که به پیوند پوست بدون سلول نیاز باشد. اسید لیپازها سلول‌زدایی بافت درمی را از طریق تجزیهٔ لیپید و از بین بردن برهم‌کنش بین سلول‌های غنی از لیپید انجام می‌دهند. آنزیم آلفا-گالاکتوزیداز هم موجب حذف اپیتوپ گال که مربوط به آنتی‌ژن ساختارهای دارای کربوهیدرات بر سطح سلول است، می‌شود.
کاربردها

داربست‌های طبیعی که از جنس ماتریکس برون‌یاخته‌ای هستند و طی سلول‌زدایی بافتی حاصل می‌گردند، محیط فیزیکی و زیست‌شیمیایی لازم جهت تسهیل رشد و تمایز سلول‌های پیش‌ساز و بنیادی را فراهم می‌کنند. این داربست‌ها، در هر دو شرایط درون آزمایشگاهی (in vitro) و درون جانداری (in vivo) به دست آمده‌اند. کارآمدترین بافت‌های سلول‌زدایی شده مربوط به بافت‌هایی است که سلول‌ها عمدتاً دستخوش تقسیمات متقارن می‌گردند و تمایز چندانی وجود ندارد نظیر استخوان و پیوندهای درمی. با این حال، تحقیقات در حد مرحلهٔ تولید اندام در حال پیشرفت است.
ماتریکس‌های بدون سلول درمی، کاربردهای زیادی پیدا کرده‌اند. برای مثال، پیوندهای پوستی در جراحی‌های پلاستیک و درمان سوختگی استفاده می‌شود که علاوه بر حمایت فیزیکی ناحیهٔ آسیب دیده، موجب برانگیختن توسعهٔ بافت همبند پیوندی نیز می‌شود. در قلب نیز، شاهد موفقیت در خصوص ایجاد دریچه‌های سالم قلبی از ماتریکس‌های طبیعی بوده‌ایم. در تکنیکی به نام ROSS از ماتریکس بدون سلول دریچه استفاده می‌شود و به تدریج سلول‌های محلی به آن مهاجرت کرده و دریچه، دارای کارایی سابق می‌گردد. همچنین آلوگرافت‌های بدون سلول نقش مهمی را در بازسازی و ترمیم استخوان‌های معیوب ایفا می‌کنند.
محدودیت‌های مهندسی بافت میوکارد قلبی از آن‌جا ناشی می‌شود که باید خون‌رسانی و پیوند به بدن بیمار با سرعت انجام شود. با این‌که داربست ماتریکس برون‌یاخته‌ای، پروتئین‌ها و فاکتورهای رشد بافت اصلی را در خود دارد اما کنترل اختصاصیت بافت قلبی در مرحلهٔ مولکولی میسر نشده‌است. تحقیقات مربوط به ریه، در خصوص سلول‌زدایی کل اندام و استفاده از آن به عنوان داربست با موفقیت بیشتری همراه بوده‌است. محققین توانسته‌اند کل شُش موش صحرایی را با روش پرفیوژن، سلول‌زدایی کنند. سپس سلول‌های بنیادی جنینی همان موش را وارد اندام فاقد سلول کردند. شُش ساخته شده در آزمایشگاه، با پیوند به بدن موش، شروع به فعالیت کرد.
موفقیت‌های دیگر در این زمینه در خصوص بافت زیرمخاطی رودهٔ کوچک، کلیه، کبد و پانکراس است. بافت زیرمخاطی رودهٔ کوچک ضخامت کمی داشته و از طریق تکنیک غوطه‌ورسازی در محلول‌های شیمیایی سلول‌زدایی می‌شود. تحقیقات دربارهٔ بافت کلیوی همچنان در حال انجام بوده اما نتایج خوبی مشاهده شده‌است. مهندسی بافت پانکراس ثابت کرده که هر بافتی در سطح مولکولی اختصاصیت دارد. تا الان دانشمندان نتوانسته‌اند کل اندام پانکراس را در آزمایشگاه بسازند اما در تولید اندامی که در بخش‌هایی کارایی دارد موفق بوده‌اند. برای مثال، موش‌های دیابتی در نقاط خاصی از پانکراس‌شان ماتریکس بدون سلول را دریافت کرده و بهبود علائم داشتند.
سلول‌زدایی امروزه منبع امیدی برای پزشکی بازساختی تلقی شده و کابردهای زیادی از ماتریکس‌های بدون سلول در حال کشف شدن است.
Decellularized-Matrix-from-Tumorigenic-Human-Mesenchymal-Stem-Cells-Promotes-Neovascularization-pone.0021888.s001