stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
استفانی لانگ

| استفانی لانگ | استفانی لانگ |
| --- | --- |
پشت صحنه استف لانگ در Hotel Café در لس آنجلس، ۲۰۲۱: پشت صحنه استف لانگ در Hotel Café در لس آنجلس، ۲۰۲۱
اطلاعات پس‌زمینه: اطلاعات پس‌زمینه
نام تولد: استفانی جین لنگ
زاده: ۳۰ دسامبر ۱۹۸۸ ‏(۳۶ سال) نانایمو، بریتیش کلمبیا، کانادا
خاستگاه: جزیره ونکوور، بریتیش کلمبیا، کانادا
ژانر: پاپ، R&B، الکتروپاپ، پاپ جایگزین
پیشه(ها): خواننده، ترانه‌سرا، تهیه‌کننده، تهیه‌کننده آواز
ساز(ها): آواز، گیتار، پیانو
سال‌های فعالیت: ۲۰۰۶–تاکنون
ناشر(ان): مستقل
وبگاه: steflang.ca
استفانی لانگ (زاده ۳۰ دسامبر ۱۹۸۸ - نام هنری DYLN)، هنرمند، ترانه‌سرا و تهیه‌کننده کانادایی پاپ/آران‌بی است که در لس آنجلس، کالیفرنیا زندگی می‌کند.
لانگ در سال ۱۹۸۸ در نانایمو در جزیره ونکوور در بریتیش کلمبیا به دنیا آمد. طلاق پدر و مادرش در پنج سالگی او را بر آن داشت تا برای دلداری مادرش در زمان جدایی نامه بنویسد.
آهنگ‌شناسی > تک آهنگها

| عنوان | جزئیات |
| --- | --- |
"چیزهای بهتر":  تاریخ انتشار: ۳ مارس ۲۰۱۷  برچسب: خود آزاد شده  فرمت: دانلود دیجیتال
"نگه دار":  تاریخ انتشار: ۷ ژوئن ۲۰۱۷  برچسب: خود آزاد شده  فرمت: دانلود دیجیتال
"رنگ ها":  تاریخ انتشار: ۱۰ نوامبر ۲۰۱۷  برچسب: خود آزاد شده  فرمت: دانلود دیجیتال
"به من نیاز داری":  منتشر شده: ۲۶ ژوئن ۲۰۲۰  برچسب: خود آزاد شده  فرمت: دانلود دیجیتال
آهنگ‌شناسی > نمایشنامه‌های تمدید شده

| عنوان | جزئیات |
| --- | --- |
فصل اول: حقیقت:  منتشر شده: ۲ نوامبر ۲۰۱۸  برچسب: خود آزاد شده  فرمت: دانلود دیجیتال
فصل ۲: پوشش نقره ای:  منتشر شده: ۱۷ می ۲۰۱۹  برچسب: خود آزاد شده  فرمت: دانلود دیجیتال
استف لانگ_۰۲:  منتشر شده: ۳۰ دسامبر ۲۰۲۰  برچسب: خود آزاد شده  فرمت: دانلود دیجیتال
آهنگ‌شناسی > آلبوم‌های استدیویی

| عنوان | جزئیات |
| --- | --- |
حلقه:  منتشر شده: ۱۵ نوامبر ۲۰۱۹  برچسب: مستقل  فرمت‌ها: دانلود دیجیتال
آهنگ‌های فیلم و تلویزیون

"مثل آن" - تقریباً خانوادگی / اپیزود خلبانی
"Face The Arrows" – VH1's Black Ink Crew" / قسمت ۵۱۴
"قوی تر" – "Black Ink Crew" VH1 / قسمت ۵۰۶
"عروسک کاغذی" - LA Complex قسمت ۲۱۲
"قطار گلوله" - Degrassi قسمت 1217
"Diamonds" – Degrassi Episode "Love Lockdown Part 2"
"Straitjacket" – Degrassi Episode "In Your Eyes", فصل 9 Ep. 18
"همه برای تو" – Degrassi قسمت ۱۳۱۱
"Overdrive" – Degrassi قسمت ۱۳۲۶
"آسیب پذیر" - آبی تازه‌کار قسمت 11
«همه این زمان» - بهترین سالها
«تو باعث می‌شوی بخواهم پرواز کنم» - خطوط هوایی دلتا
کمپین "Give A Little Bit" – CTV BC "Making a Difference"
"Going Places" – Beauty and the Beast شماره 308
ویژگی‌های آوازی

"آخرین شانس" – Kaskadeکاسکید – آلبوم نامزد جایزه گرمی جو
"Rollin '" – Ish ft. Stef Lang) – Warner Music Group
"آگاهی عشق" – دلریوم – موزیک باکس اپرا
" Chrysalis Heart " – Delerium – Music Box Opera
"همه این زخم ها" - ایلان بلوستون و بی تی (فوت در Anjunabeats Worldwide05)
"آسان" - دوک و جونز
ظواهر

۲۰۰۹ - کافه موسیقی کانادا در جریان TIFF (جشنواره بین‌المللی فیلم تورنتو)
۲۰۱۰ - NXNE (شمال به شمال شرقی) (تورنتو)
2010 - CMJ (ژورنال موسیقی کالج) (نیویورک)
۲۰۱۱ - جوایز موسیقی رادیو کانادا (تورنتو)
۲۰۱۱ - نمایشگاه در هفته موسیقی کانادا (تورنتو)
۲۰۱۳ - جلسه آکوستیک نمایشی و CMF در هفته موسیقی کانادا (تورنتو)
۲۰۱۸ - نمایشگاه جنوب با جنوب غربی
لانگ برای کینان، فی‌فی دابسن, سیمپل پلن, ران سکسمیت, متیو گود, شاون دسمن و سام ۴۱ باز شده‌است.
ظواهر > موفقیت رادیویی

«آقای نابالغ» - شماره ۵ در جدول بیلبورد برای هنرمند نوظهور کانادایی
"Slave 2 Love" – نمودار موسیقی آمریکایی – کانادا: HOT AC; شماره ۱۲ در رادیو اصلی
"Rollin '" Ish - 2012 - Canadian Hot 100، در رتبه ۵۹ قرار گرفت
"عروسک کاغذی" - ۲۰۱۲ - شماره ۱ بیشترین آهنگ اضافه شده در رادیو کانادا
اسما آل ثانی

| 0 | 1 |
| --- | --- |
اطلاعات شخصی: اطلاعات شخصی
نام کامل: شیخه اسما آل ثانی
ملیت: قطری
فعالیت‌ها: فعالیت‌ها
سن شروع: سال ۲۰۱۳ میلادی
صعودهای برجسته: اورست, کلیمانجارو, قطب جنوب, قطب شمال
اسماء آل ثانی ورزشکار رشته کوهنوردی اهل قطر است که به عنوان نخستین زن قطری فاتح قله اورست شناخته می‌شود. او همچنین به قله‌های  لوتسه ،  و ماناسلو صعود کرده. اسما آل ثانی نخستین شهروند قطر است که به قطب شمال سفر کرده است. او مدیر روابط عمومی کمیته المپیک قطر و از اعضای خانواده سلطنتی قطر است. اسما آل ثانی از سوی مجله گرازیا به عنوان زن سال معرفی شده است. عمده شهرت این وزرشکار قطری به دلیل دو صعود موفق به اورست و سفر به دو قطب کره زمین است. همچنین از او به عنوان نخستین زن خاورمیانه که به هفت قله مرتفع جهان صعود کرده است یاد می‌شود.
زندگی ورزشی

اسما آل ثانی تمرینات حرفه‌ای خود در رشته کوهنوردی را در سال ۲۰۱۳ آغاز کرد   در سال ۲۰۱۴ به عضویت تیم زنان قطر برای فتح قله کلیمانجارو درآمد و نخستین صعود خارجی خود را تجربه کرد. اسما آل ثانی در سال 2018 اولین فرد قطری بود که به قطب شمال سفر کرد و پرچم کشورش را در آنجا به احتزاز درآورد. او بخشی گروه اعزامی اروپایی-عربی زنان بود که توسط فلیسیتی استون  هدایت می‌شد. استون اولین زنی بود که سفر به سراسر قطب جنوب را تجربه کرده بود. پس از این سفر اسما آل ثانی توسط مجله گرازیا به عنوان «زن سال قطر» معرفی شد.
او در سال ۲۰۲۱ اولین زن قطری بود که به قله اما دبلام صعود کرد. اسما آل ثانی در همان سال کوه البروس در روسیه و داولاگیری و ماناسلو در نپال را فتح کرد. او همچنین اولین زن قطری بود که به قله اما دبلام در نپال رسید. او در ژانویه 2022 به کوه وینسون صعود کرد  در 2022 که به کانگچن جونگا صعود کرد.
شهرت

اسما آل ثانی عضو خاندان سلطنتی قطر است و اغلب با عنوان «شیخه اسما آل ثانی» شناخته می‌شود. از او به دلیل صعودهای متعدد به قله‌های صعب العبور به عنوان یک زن تاثیرگذار در جهان عرب و خاورمیانه یاد می‌شود. اسما آل ثانی همزمان با جام جهانی فوتبال مردان به میزبانی قطر دومین صعود خود به اورست را انجام داد. او در این سفر یک توپ فوتبال ساخته شرکت آدیداس برای جام جهانی قطر را به صورت نمادین به قله اورست برد. این توپ که «الریحلا» به معنای «سفر» نام گرفت دارد، اولین توپ رسمی مسابقات جام جهانی قطر بود.
دیگر فعالیت‌ها

اسما آل ثانی در اکثر صعودهای خود پرچم یونیسف را حمل کرده است. صعود او به قله کلیمانجارو در سال ۲۰۱۴ با هدف جمع آوری کمک برای آوارگان غزه صورت گرفت. او در سفر خود به قله وینسون در قطب جنوب پرچم کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل را با هدف کمک به وضعیت اسفبار پناهندگان و آوارگی اجباری حمل کرد.  پرچم این سازمان را در در صعود به قله‌های اورست، لوتسه، کانچن جونگا و وینسون به نمایش گذاشته است. از او به عنوان یکی از حامیان توانمندسازی زنان یاد می‌شود. او همچنین به عنوان یک عضو ارشد کمیته ملی المپیک کشور قطر فعالیت می‌کند.
جرابرد، هادروت

مکان
| جرابرد Ջրաբերդ | جرابرد Ջրաբերդ |
| --- | --- |
جرابرد: جرابرد
مختصات: ۳۹°۲۸′۲۴″ شمالی ۴۶°۵۵′۵۷″ شرقی﻿ / ﻿۳۹٫۴۷۳۳۳°شمالی ۴۶٫۹۳۲۵۰°شرقی﻿ / 39.47333; 46.93250: مختصات: ۳۹°۲۸′۲۴″ شمالی ۴۶°۵۵′۵۷″ شرقی﻿ / ﻿۳۹٫۴۷۳۳۳°شمالی ۴۶٫۹۳۲۵۰°شرقی﻿ / 39.47333; 46.93250
استان شهرستان: هادروت خواجه‌وند
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۴
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۵
جرابرد (به ارمنی: Ջրաբերդ) یک منطقهٔ مسکونی در جمهوری آرتساخ است که در استان هادروت واقع شده‌است.
ان‌جی‌سی ۵۰۳

| ان‌جی‌سی ۵۰۳ | ان‌جی‌سی ۵۰۳ |
| --- | --- |
نقشه‌برداری آسمانی دیجیتال اسلون view of NGC 503: نقشه‌برداری آسمانی دیجیتال اسلون view of NGC 503
اطلاعات رصدی (مبدأ مبدا): اطلاعات رصدی (مبدأ مبدا)
صورت فلکی: ماهی
بُعد: 01h 23m 28.4s
مِیل: ‏ 54″ 19′ ‎+33°
انتقال به سرخ: ۰٫۰۱۹۷۵ ± 0.00007
سرعت شعاعی: (۵۸۶۲ ± 21) km/s
فاصله: ۲۶۵ سال نوری
قدر ظاهری (V): 14.1
قدر ظاهری (B): 15.1
ویژگی‌ها: ویژگی‌ها
گونه: E-S0
اندازه ظاهری (V): ۰٫۹' × 0.7'
نام‌های دیگر: نام‌های دیگر
PGC 5086, GC 5169, MGC +05-04-040, بررسی دو میکرون همه آسمان J01232845+3319542: PGC 5086, GC 5169, MGC +05-04-040, بررسی دو میکرون همه آسمان J01232845+3319542
ان‌جی‌سی ۵۰۳ (انگلیسی: NGC 503) یک کهکشان بیضی شکل در صورت فلکی ماهی است که تقریباً ۲۶۵ میلیون سال نوری از سامانه خورشیدی فاصله دارد و در ۱۳ اوت ۱۸۶۳ توسط ستاره‌شناس آلمانی، هاینریش لویی داره کشف شد.
پاکاهان

مکان
| پاکاهان Փակահան | پاکاهان Փակահան |
| --- | --- |
پاکاهان: پاکاهان
مختصات: ۳۹°۱۱′۲۸″ شمالی ۴۶°۴۳′۰۷″ شرقی﻿ / ﻿۳۹٫۱۹۱۱۱°شمالی ۴۶٫۷۱۸۶۱°شرقی﻿ / 39.19111; 46.71861: مختصات: ۳۹°۱۱′۲۸″ شمالی ۴۶°۴۳′۰۷″ شرقی﻿ / ﻿۳۹٫۱۹۱۱۱°شمالی ۴۶٫۷۱۸۶۱°شرقی﻿ / 39.19111; 46.71861
استان شهرستان: استان کاشاتاق شهرستان قبادلی
منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۴
 • تابستانی (DST): یوتی‌سی +۵
پاکاهان (به ارمنی: Փակահան) یک منطقهٔ مسکونی در جمهوری آرتساخ است که در استان کاشاتاق واقع شده‌است.
پالائو ناسیونال

ساختمان in مونچوییک, بارسلون، }
| پالائو ناسیونال | پالائو ناسیونال |
| --- | --- |
موقعیت در بارسلون: موقعیت در بارسلون
نام‌های دیگر: کاخ ملی
اطلاعات کلی: اطلاعات کلی
سبک معماری: الگوگرفته از رنسانس در اسپانیا
موقعیت: مونچوییک, بارسلون
مختصات: ۴۱°۲۲′۰۶″ شمالی ۲°۰۹′۱۲″ شرقی﻿ / ﻿۴۱٫۳۶۸۳۳°شمالی ۲٫۱۵۳۳۳°شرقی﻿ / 41.36833; 2.15333
آغاز ساخت: ۱۹۲۶-۰۶-۳۰
جزئیات فنی: جزئیات فنی
اندازه: ۵۱٫۶۰۰ متر مربع
طراحی و ساخت: طراحی و ساخت
معمار:  یوجنیو کندویا و انریک کاتا  فواره‌های کنار کاخ توسط کارلس بوییگاس. 
شناخته‌شده برای:  مکان نمایشگاه بین‌المللی بارسلون ۱۹۲۹  خانه موزه ملی هنر کاتالونیا 
پالائو ناسیونال ( کاتالان به معنای «کاخ ملی») ساختمانی در تپه مونچوییک در بارسلون است. این ساختمان، مکان اصلی برگزاری نمایشگاه بین‌المللی بارسلون ۱۹۲۹ بود. پالائو ناسیونال توسط یوجنیو کندویا و انریک کاتا زیر نظر Pere Domènech i Roura طراحی شده‌است. از سال ۱۹۳۴، این ساختمان خانه موزه هنر ملی کاتالونیا بوده‌است.
این ساختمان الهام‌گرفته از رنسانس اسپانیا، با عرصه ۳۲٫۰۰۰ متر مربع و دارای یک پلان مستطیل‌شکل است که توسط دو بخش مربعی جانبی و یک بخش مربعی در عقب، با گنبدی بیضی‌شکل در مرکز آن قرار دارد.
بین سال‌های ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۴، این کاخ به گونه‌ای بازسازی شد که کل مجموعه آثار موزه هنر ملی، شامل بیش از ۵٫۰۰۰ اثر هنری را در خود جای دهد.
بیماری دست، پا و دهان

Medical condition
| بیماری دست-پا-دهان | بیماری دست-پا-دهان |
| --- | --- |
زخم‌های روی دهان یک کودک ۱۱ ماهه: زخم‌های روی دهان یک کودک ۱۱ ماهه
تخصص: بیماری عفونی (تخصص پزشکی) 
طبقه‌بندی و منابع بیرونی: طبقه‌بندی و منابع بیرونی
آی‌سی‌دی-۱۰: B08.4
آی‌سی‌دی-۹-سی‌ام: 074.3
دادگان بیماری‌ها: 5622
مدلاین پلاس: 000965
ئی‌مدیسین: derm/۱۷۵
پیشنت پلاس: بیماری دست-پا-دهان
سمپ: D006232
[ویرایش در ویکی‌داده]: [ویرایش در ویکی‌داده]
بیماری دست، پا و دهان (به انگلیسی: Hand Foot Mouth Disease) به اختصار HFMD یک بیماری ویروسی است که با بروز بثورات پوستی و جوش‌های تاولی در ناحیه دست و پا و دهان شناخته می‌شود. ویروس کوکساکی (Coxsackie A) و انتروویروس ۷۱ (EV71) ایجاد کنندهٔ این بیماری هستند. این بیماری در شیرخواران و کودکان کم سن و سال (۲ هفته تا ۳ ساله) و بزرگسالان (با درصد پایین) رخ می‌دهد و به شدت مسری و واگیردار هست و از طریق تماس نزدیک با فرد آلوده، تماس با مایعات داخل تاول، تماس با بزاق و ترشحات بینی و بوسیدن و بغل کردن منتقل می‌شود. در این بیماری انتظار عارضهٔ ویژه‌ای نمی‌رود ولی در هفته ابتدایی قابلیت سرایت بالایی دارد. بعد از بهبود نسبی تب و بثورات در هفته اول این بیماری می‌تواند تا چند هفته علائمی چون پوسته پوسته شدن نوک انگشتان دست و در برخی موارد
حتی افتادن و جابگزین شدن ناخن جدید در انگشتان دست را به همراه داشته باشد.همچنین در قسمت کف پا نیز ممکن است علائمی چون ورقه شدن پوست کف پا و التهاب آن را در پی داشته باشد. در کل می‌توان گفت در این بیماری ابتدا علائم به صورت شدید خود را نشان می‌دهد و سپس پس از ده روز تا چند هفته سایر علائم ذکر شده امکان بروز دارد. ضمنا  در شب ممکن است با گریه ‌‌درد  و بی قراری داشته باشد .
علائم بالینی

تب ناگهانی
بدن درد
افزایش فشار
گلودرد همراه با وجود تاول و زخم در دهان و گلو
سردرد
بثورات و راش پوستی بدون خارش به صورت تاول دور دهان، کف دست‌ها، پاها و کشاله ران
بی‌اشتهایی
گاهی درد شکمی
درمان

هیچ درمان ویژه‌ای برای بیماری دست-پا-دهان وجود ندارد. علایمی مانند تب و درد ناشی از زخم، ممکن است با استفاده از مسکن کاسته شود. HFMD یک بیماری ویروسی است که بسیاری از پزشکان دارویی برای این بیماری تجویز نمی‌کنند. عفونت در کودکان بزرگ‌تر، نوجوانان و بزرگ‌سالان به‌طور معمول خفیف است و در حدود یک هفته طول می‌کشد، و گاهی طولانی‌تر است. (البته میزان خفیف یا شدید بودن آن به میزان وضعیت عمومی جسم فرد بستگی دارد)
درصد بسیار کمی از افراد مبتلا، نیاز به بستری در بیمارستان پیدا می‌کنند که به‌طور عمده به خاطر بروز عوارض نادر عصبی (سرما خوردگی و سردرد) یا ادم ریوی یا خونریزی ریوی خواهد بود.
لازم است ذکر شود ممکن است پس از بهبود، به تدریج ناخن‌های دست یا پا دچار شکست و نهایتاً جدا شوند. البته این موضوع جای نگرانی ندارد. زیرا مجدد ناخن‌های جدید شکل گرفته و جای ناخن‌های قبلی را می‌گیرد. در این زمان نیز حفظ بهداشت فردی ضروری می‌باشد.
اسیدی تیوباسیلوس فروکسیدانس

| اسیدی تیوباسیلوس فروکسیدانس | اسیدی تیوباسیلوس فروکسیدانس |
| --- | --- |
تصویری از اسیدی تیوباسیلوس فروکسیدانس: تصویری از اسیدی تیوباسیلوس فروکسیدانس
رده‌بندی علمی: رده‌بندی علمی
حوزه:: باکتری
شاخه:: Pseudomonadota
رده:: Acidithiobacillia
راسته:: Acidithiobacillales
تیره:: Acidithiobacillaceae
سرده:: Acidithiobacillus
گونه:: A. ferrooxidans
نام دوبخشی: نام دوبخشی
Acidithiobacillus ferrooxidans (تمپل و کولمر 1951) کلی و وود 2000: Acidithiobacillus ferrooxidans (تمپل و کولمر 1951) کلی و وود 2000
مترادف: مترادف
 Thiobacillus ferrooxidans:  Thiobacillus ferrooxidans
اسیدی تیوباسیلوس فروکسیدانس گونه ای از باکتری است که می تواند در مقادیر pH پائین زنده بماند و یکی از نادرترین ارگانیسم هایی است که انرژی خود را از اکسیداسیون یون آهن (فروس یا Fe+2) تامین می کند.این باکتری می تواند از سنگ های معدنی محلول در آب، عنصر مس تولید کند و می تواند هر دو عنصر کربن و نیتروژن را از جو جداسازی نماید.
البته که A. ferrooxidans تنها باکتری اسیدوفیل مطالعه شده نیست. در حین فعالیت های معدن کاری، این باکتری نقش مهمی در تولید آب زهکشی مضر و اسیدی و البته غنی از فلزات، از طریق انحلال مواد معدنی سولفیددار ایفا می‌کند، اما می تواند فلزات گران بهای محلول را نیز استخراج کند.
این باکتری گرم منفی بهترین رشد خود را در دمای 30 درجه سانتی گراد، محدوده pH اطراف 2 و غلظت Fe+2 حدود 0.1 مولار دارد، ولی رشد و تکثیر آن در pH کمتر از 1 نیز اتفاق می افتد.
ژنتیک

سویۀ نوع ATCC 23270 یک کروموزوم حلقوی با 2.9 میلیون جفت باز و نرخ GC حدود 59 درصد دارد. توالی یابی ژنوم آن، 2070 ژن را نشان می دهد که یک پروتئین با عملکرد مشخص را کد می کنند، درحالیکه 1147 پروتئین فرضی یافت شده اند. این باکتری همچنین حاوی ژنی است که آن را در برابر تولوئن مقاوم می‌کند. ژن های کموتاکسی و حرکت (تاژک) در این ارگانیسم مشاهده نشده اند.
متابولیسم و نقش در تصفیه زیستی مس

همانطور که از اسم این باکتری پیداست، تیوباسیلوس فروکسیدانس یک باکتری اکسیدکننده است که با عناصر آهن و گوگرد سروکار دارد. به طور کلی این باکتری طی مسیر اکسیداسیون، یون آهن Fe+2 را به یون آهن Fe+3 تبدیل می کند (طی این فرآیند دو الکترون از یون آهن II برداشت می شود و در نهایت به NAD+ می‌رسد و تولید NADH می کند). این فرآیند بوسیله پروتئین های غشائی باکتری اتفاق می افتد و یک واکنش اکسایش-احیاء می‌باشد.
تصفیه زیستی مس یک فرآیند دو مرحله ای است: اول، اکسیداسیون بیولوژیکی Fe+2 برای تولید Fe+3؛ دوم، اکسیداسیون شیمیایی Cu+1 برای تولید یون Cu+2 محلول تر با حضور Fe+3 که به Fe+2 تبدیل می شود. اسیدی تیوباسیلوس فروکسیدانس نقشی کلیدی را با اکسیداسیون دوباره آهن II به آهن III ایفا می کندکه موجب کامل شدن چرخه و کمک به تصفیه زیستی می‌شود. سولفوریک اسیدی که طی اکسیداسیون بیولوژیکی ترکیبات گوگردی تولید می شود نیز موجب حل شدن مس II می‌شود ودر نهایت فلز مس از طریق روش های فیزیکوشیمیایی مانند استخراج با حلال یا آبکاری الکتریکی جداسازی می شود.
جان ای. کریتون

جان ای. کریتون، ۱۸۵۴–۱۹۰۴ میلادی، نبراسکانز
جان اندرو کریتون (John Andrew Creighton) (زادهٔ ۱۵ اکتبر ۱۸۳۱ – درگذشتهٔ ۷ فوریه ۱۹۰۷)، یکی از نخستین بازرگانان و انسان‌دوستان اوماها، نبراسکا و بانی دانشگاه کریتون بود. جان که برادر کوچکتر ادوارد کریتون بود، مسئولیت انواعی از مؤسسات را در سراسر شهر اوماها برعهده داشته و پاپ لئون سیزدهم برای قدردانی از کارهای وی در دانشگاه کریتون، جامعه کاتولیک در اوماها و به‌طور کلی در شهر اوماها، لقب اشرافی برای وی اعطاء نمود.
زندگی‌نامه

کریتون در شهرستان لیکینگ، اوهایو زاده شد، نخستین شغل او کار برای برادرش ادوارد بوده و مأموریت وی وصل یک خط تلگراف از کلیولند به تولیدو بود. در ۱۸۵۲ میلادی، او در مدرسه دومینیک سنت جوسیف در نزدیکی سومیرسیت، اوهایو پذیرفته شد. در ۱۸۵۶ میلادی او به عنوان منشی یک بازرگان محلی به کلیولند آمد و در ۱۸۶۰ میلادی او دو کار برای انتقال چهارپاها و محموله از اوماها به دنویر، کلرادو را بر عهده گرفت. تقریباً در همین زمان، ادوارد قراردادی برای نصب ۷۰۰ مایل (۱٬۱۰۰) خط تلگراف پاسفیک که نخستین تلگراف بین قاره‌ای در ایالات متحده بود، را دریافت نمود. جان به عنوان رئیس ساخت و ساز استخدام شد. کریتون در اوایل دهه ۱۸۶۰ میلادی به معدن طلا در مونتانا سفر نموده و در نهایت یک خط تلگراف را میان سالت لیک سیتی در ایالت یوتا و هلنا در ایالت مونتانا نصب کرد.
هنگامی که کریتون در ایالت مونتانا زندگی می‌کرد، از او به عنوان کسی که در راستای پاکسازی ایالت از قانون‌شکن‌های که این ایالت را برای زندگی نامساعد کرده بودند همکاری نمود، تحسین می‌گردد. در ۱۸۶۵ میلادی، پس از این‌که او مورد حمله قرار گرفته و پای او کسر کرد، یک روزنامه محلی نوشت «به باور ما، تنها راهی که می‌توان جان کریتون را کشت این است که سر او را قطع کرد و سپس بدن او را با خود برد». در جریان همین دوره زمانی، کریتون از سوی سرپرست فرماندار کل ایالت مونتانا، توماس فرانسیس میگر، لقب «سرهنگ» را دریافت کرد.
جان کریتون در ۱۸۶۸ میلادی به‌طور دائم به اوماها برگشت و در آنجا تجارت بقالی را در منطقه جابرز کانیون آغاز کرد. او در ۱۸۶۸ میلادی با سارا ایملی ویرهام که خواهر ماری لوکریتیا کریتون، همسر برادرش ادوارد، بود ازدواج کرد. زمانی که ادوارد به‌طور ناگهانی در ۱۸۷۴ میلادی درگذشت، همسر وی ماری به آرمان او برای ساختن یک کالج آزاد در نبراسکا متعهد ماند. ماری نیز در ۱۸۷۶ میلادی وفات نموده و مقدار هنگفتی پول همراه با دستورهای جدی برای بنیان‌گذاری یک کالج به افتخار شوهرش، به‌جا گذاشت. جان، پسر عموی وی جیمز و هرمان کونتزی که یک بانکدار و دوست خانوادگی آن‌ها بود، اجراکنندگان خواسته ادوارد بودند. در این شغل خود، آن‌ها مکان فعلی دانشگاه را خریداری نموده و به بلند کردن چیزی شروع کردند که امروزه به‌نام کریتون هال یاد می‌گردد.
همسر جان، سارا در ۳ سپتامبر ۱۸۸۸ درگذشت؛ قبل از مرگ خود او یک ساختمان تجاری در نزدیکی مرکز شهر اوماها را برای کالج کریتون که هنوز تأسیس نشده بود، به ارث گذاشت. تا اوایل دهه ۱۸۹۰ میلادی، او به عنوان کسی شناخته می‌شد که «بیش از هر شخصی دیگری، مالک املاک و مستغلات با ارزش در شهر [اوماها] است». او مالک یک شرکت خط آهن، یکی از سهامداران بزرگ در شرکت خط تراموا اوماها، بسیار مشتاق به سندیکای اوماهای جنوبی که بیشتر آن منطقه را آباد کرده بود و نایب‌رئیس نخستین بانک ملی اوماها بود.
در ۱۸۸۴ میلادی، کریتون یکی از نماینده‌ها در گردهمایی ملی دموکرات‌ها در شیکاگو بود، جای که گروور کلیولند نامزد ریاست جمهوری ایالات متحده شد.
زندگی‌نامه > انسان‌دوستی

گفته می‌شد که از زمان بنیان‌گذاری دانشگاه کریتون در ۱۸۷۸ میلادی تا زمان مرگ خود در ۱۹۰۷ میلادی، کریتون حداقل ۲٬۰۰۰٬۰۰۰ دلار به این دانشگاه اهدا نموده‌است. کریتون در ۱۸۸۸ میلادی رصدخانه دانشگاه کریتون را تأمین مالی نموده و در ۱۸۹۸ میلادی هزینه ساخت یک مدرسه طبی را پرداخت که به افتخار او نام‌گذاری شده‌است. در ۱۹۰۴ میلادی، او مؤسسه ادوارد کریتون را تأسیس کرد. کریتون همچنین برای تأسیس بیمارستان سنت جوسیف در اوهاما و برای آوردن نخستین خانگاه پوور کلیرز در کشور به این شهر، تحسین می‌گردد. او تقریباً تمام هزینه کلیسای سنت جان در دانشگاه کریتون را هنگامی که سنگ زیربنای آن در ۱۸۸۸ میلادی نهاده شد، پرداخت کرد.
زندگی‌نامه > قدردانی

دانشگاه کریتون در اوماها، امروزه به عنوان دانشگاهی دیده می‌شود که به افتخار کل خانواده کریتون، به‌ویژه جان و برادرش ادوارد و همچنین همسران آن‌ها سارا و ایملی، نام‌گذاری شده‌است. پاپ لئون سیزدهم در ۱۵ ژانویه ۱۸۹۵ لقب شوالیه سنت گریگوری را به جان اعطاء نموده و بعداً در ۱۸۹۸ میلادی لقب کانت را به وی اعطاء کرد. با این وجود، قانون اساسی ایالات متحده آمریکایی‌ها را از پذیرش یا استفاده عناوین اشرافی، به منظور تأمین برابری میان شهروندان، منع می‌کند. در ۱۹۰۰ میلادی، کریتون مدال لیتیر را از دانشگاه نوتردام به‌دست‌آورد. بُلور جان ای. کریتون در شهر اوماها بلافاصله پس از مرگ وی در ۱۹۰۷ میلادی نام نهاده شده و همچنین «استادی جان ای. دانشگاه کریتون» در دانشگاه کریتون به افتخار او نام‌گذاری شده‌است.
کریتون اورفیوم تئاتر در مرکز شهر اماها، پس از این‌که جان یک قسمت قابل توجه هزینه ساخت و ساز آن را پرداخت کرد، به افتخار او نام‌گذاری شد.
برای مطالعه بیشتر

Byrne, James Patrick, et al. eds. Ireland and the Americas: culture, politics, and history: a multidisciplinary encyclopedia (2008) 1:215-17
Mullens, Patrick Aloysius. Creighton: Biographical Sketches of Edward Creighton, John A. Creighton, Mary Lucretia Creighton, Sarah Emily Creighton (1901)
کوه شاهو

| شاهو | شاهو |
| --- | --- |
مرتفع‌ترین نقطه: مرتفع‌ترین نقطه
ارتفاع: ۳۳۹۰
فهرست‌بندی: کوه برجسته در ایران
نام‌گذاری: نام‌گذاری
ترجمه فارسی: جایگاه شاه
زبانِ نام: زبان کردی
تلفظ: Shāho
جغرافیا: جغرافیا
موقعیت: شهرستان کامیاران، شهرستان روانسر، شهرستان پاوه، شهرستان سروآباد
رشته‌کوه مادر: رشته کوه زاگرس
شاهو نام کوهستانی در شمال غرب استان کرمانشاه و جنوب استان کردستان بلندترین قله این کوهستان به کردی (حویض خانی) نام دارد که در شمال شرقی روستای تازه آباد سریاس به ارتفاع ۳۳۹۰ متر از سطح دریا واقع گردیده است. این رشته کوه از شرق سلیمانیه تا شمال شهر روانسر امتداد یافته است. ازدیگر قلل این رشته کوه زاولی ۳۳۰۵، پیرخدر ۳۲۵۰ نور ۳۱۱۰ تخت سانی ۲۹۵۰ را می‌توان نام برد.
رشته کوه شاهو بخشی از رشته کوه‌های زاگرس بوده و در مرز دو استان کردستان و استان کرمانشاه و نزدیک به رودخانه سیروان قرار دارد. این کوه از سنگ‌های آهکی تشکیل یافته و کارستی می‌باشد به همین دلیل حفره و غارهای زیادی بر اثر انحلال همین مواد آهکی در آن به وجود آمده است که غار قوری قلعه و کاوات نمونه‌هایی از آن‌ها می‌باشد.
این کوه از مهم‌ترین و معروفترین کوه منطقه کردستان است. این کوهستان از طبیعت زیبا و دست نخورده‌ای برخوردار است. شاهو در شرق منطقه هورامان قرار دارد و دارای چکادهای معروفی چون زاولی در نزدیکی شهر پاوه و نور در نزدیکی روستای داریان است.
پوشش گیاهی

ده‌ها نوع گل و گیاه در ارتفاعات مختلف آن رویش دارند که ازمیان آن‌ها می‌توان به چنور، بوژانه، هلاله برم، قه‌قڵه‌بازی، وه‌رکه‌مه‌ر، به‌رزه ڵنگ، از گیاهان خوراکی آویشن کوهی، پیاز، تره، کنگر، پیچک، غاز، قارچ، شنگ، سووره‌بنه، گه‌وڵه، پیژۆکی، قاڵاوقن، هاله‌کوک، که‌دارای غده‌ای مانند سیب زمینی یا شلغم شیرازی بوده، نینۆر (گنۆر) که شباهت به ریواس داشته و غیره اشاره کرد. برخی از این گیاهان علوفه‌ای برخی خوراکی برخی معطر و خوشبو و تعدادی سمی و تعدادی نیز دارای خواص درمانی هستند و پوشش گیاهی آن از لحاظ درختان بلوط، بنه، (شرو، کیکف) و درختچه‌های به نام‌های بادام کوهی یا به‌زبان اورامی چغاله، ته‌نگه‌ز، گون از انواع متفاوت منیژه که از آن کتیرای با کیفیت عالی برداشت می‌شود. زالزالک، و برالوک یا آلبالوی وحشی که در اواسط تابستان میوه آن به رنگ‌های سیاه و قرمز و زرد و نارنجی بوده و از لحاظ درمانی هسته آن ضد انگل آسکاریس می‌باشد.
پوشش جانوری

خرس، روباه، شغال، گرگ و پلنگ خرگوش و بز کوهی و همچنین سیاه گوش، گراز که بنا به علت شکار بی‌رویه نزدیک به انقراض بوده، و از پرندگان کفتار، عقاب طلایی، عقاب دشتی، شاهین شور، شاهین چرخ، بحری، سارگپه، دلیجه کبک و تیهو، از جمله جانوران موجود در شاهو هستند.
چشمه‌ها

در دامنه ارتفاعات شاهو تعداد بسیار زیادی چشمه وجود دارند که تامین‌کننده آب کشاورزی و همچنین آب آشامیدنی شهرهای پاوه و روانسر و تعدادی روستاهای منطقه هستند. اسامی برخی از این چشمه‌ها شامل هولی، پوینه، قوری قلعه، کاوات، شمشیر است.
هوارها

هوارها سکونتگاه‌های فصلی در ارتفاعات شاهو هستند که توسط دامداران و عموماً از اواخر بهار تا اوایل پاییز مورد استفاده قرار می‌گیرند. هوارها دارای معماری ساده سنگ چین با پلان مدودر و چارگوش هستند. از هوارهای مهم شاهو می‌توان به هه‌وار تخت کاشتر، هوار شیخ عزیز، هوار هانه شاهو، هوار برزه، هوار گافران، هوار بولی بفر و هوار پیاز دول هستند.
مسیرهای صعود

برای رسیدن به قله شاهو مسیرهای متفاوتی وجود دارد که همه آن‌ها را می‌توان در قالب مسیرهای زیر گنجاند:
مسیر غربی با شروع از روستای شمشیر یا تازه آباد که مسیر رایج و کوتاه صعود است.
مسیر شرقی با شروع از روستای یوزیدر یا روستای دیوزناو که به علت مسافت زیاد با شیب کمتری همراه است و در نهایت
مسیر خط الراسی که مسیر طولانی است و در راه صعود ییلاقات روستای دیوزناو نمای جالب توجه و زیبایی به کوهستان شاهو داده‌اند؛ و همچنین مسیر شهر پاوه به سمت قله زاولی و منطقه زیبا و برف گیر پیاز دول.
باستان‌شناسی

بررسی‌ها و کاوشهای باستان‌شناسی نشان داده که انسانهای عصر سنگ از دوره پارینه سنگی میانی یعنی از پیش از ۴۰ هزار سال پیش در غارهای دامنه کوه در اطراف روانسر، قوری قلعه و حجیج ساکن بوده‌اند. پناهگاه صخره‌ای بنام «مرو دارای» در نزدیکی هجیج با آثاری از دوره پارینه‌سنگی میانی قدیمیترین سکونتگاه انسان در دامنه کوه شاهو است که توسط باستان شناسان کاوش شده است. این پناهگاه احتمالاً بین ۴۰ تا بیش از ۷۰ هزار سال پیش محل سکونت فصلی انسان نئاندرتال بوده است. بررسی‌های اولیه بقایای جانوری نشان می‌دهد که ساکنان این پناهگاه در کوه شاهو و ارتفاعات مشرف به دره سیروان به شکار بزکوهی و احتمالاً قوچ می‌پرداختند که بقایای سنگواره آن‌ها با آثار سوختگی و شکستگی همراه با ابزارهای سنگی استفاده شده کشف شد.
آثاری از سکونت انسان در عصر آهن با قدمت نزدیک به سه هزار سال در نزدیکی روستای روآر در دامنه شمالی کوه شاهو یافت شده که شامل چند سکونتگاه و یک گور بزرگ سنگی با سقف گنبدی شکل است. این گور سنگی احتمالاً از قدیمی‌ترین شواهد گنبد سازی در غرب زاگرس است که با شیوه خشکه‌چین ساخته شده است.
دخمه روانسر یا «کۆ شک» در دیواره کوه قله در منتها الیه جنوب کوه شاهو مربوط به دوره هخامنشی است. این دخمه شامل یک اتاقک کوچک است که ورودی آن به سمت شرق و مشرف به رودخانه وشکه رو است. نقش اهورامزدا، یک شخص روحانی و توده‌ای هیزم در سمت راست ورودی این دخمه دیده می‌شود.