stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
پتانسیل گرمایش جهانی
پیشینه

مفهوم عددی برای مقایسه میزان اثربخشی گازهای گلخانه‌ای در گرمایش کره زمین اولین بار توسط روجرز و استفان (۱۹۹۸) و فیشر و همکارانش (۱۹۹۰) برای ارزیابی اثرات گرم شدن نسبی هالوکربن‌های مختلف ارائه شده بود. پتانسیل گرمایش جهانی توسط رهود (۱۹۹۰) و لاشوف و آخوجا (۱۹۹۰) ارائه و توسط IPCC تأیید شد.
این مولفه بر اساس تغییرات اجباری تابشی یکپارچه ناشی از تغییر انتشار پالس است. به‌طور دقیق‌تر، پتانسیل گرمایش جهانی برای یک گاز نسبت نیروی تابشی تجمعی و متوسط جهانی در یک بازه زمانی مشخص تولید شده توسط یک پالس انتشار جرم واحد از آن گاز نسبت به یک پالس با جرم واحد کربن دی‌اکسید است. این مولفه به عنوان استانداردی برای برآورد اثربخشی نسبی کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای مختلف شناخته می‌شود. از مولفه پتانسیل گرمایش جهانی در مطالعات و پژوهش‌های مرتبط با تغییرات آب و هوایی استفاده می‌شود و نقش محوری ای در این زمینه‌ها دارد. بدیهی است که این مولفه نیز با محدودیت‌هایی از جمله عدم قطعیت، مقیاس زمانی نامشخص و مشکلات پایه‌ای برای مقایسه انواع گازها رو به رو است و بسته به گزارش‌های اعلامی توسط IPCC می‌بایست به روزترین جدول را معیار کار خود قرار داد.
تعریف پتانسیل گرمایش جهانی

پتانسیل گرمایش جهانی به عنوان «شاخص اندازه‌گیری نیروی تابشی پس از انتشار یک واحد جرم یک ماده داده شده، جمع آوری شده در یک افق زمانی انتخاب شده، نسبت به ماده مرجع، دی اکسید کربن تعریف شده است؛ بنابراین این مقدار، اثر ترکیبی زمان‌های مختلف باقی ماندن این مواد در جو و اثربخشی آنها در ایجاد نیروی تابشی را نشان می‌دهد.» نیروی تابشی یک مفهو علمی است که برای اندازه‌گیری و مقایسه عوامل خارجی تغییر با تعادل انرژی زمین استفاده می‌شود. فشار تابشی تغییر جریان انرژی در جو است که توسط عوامل طبیعی تغییرات آب و هوایی با واحد وات در هر متر مریع است.
مقادیر

پتانسیل گرمایش زمین به دو عامل کارایی مولکول به عنوان یک گاز گلخانه ای و طول عمر جوی وابسته است. این مولفه نسبت به جرم کربن دی‌اکسید اندازه‌گیری و در مقیاس زمانی خاص ارزیابی می‌شود؛ بنابراین، اگر یک گاز دارای نیروی تابشی بالا (مقدار مثبت) باشد اما عمر کواهی داشته باشه مقدار پتانسیل گرمایش جهانی بزرگ در مقیاس بیست سال داره اما مقیاس آن در بازه زمانی ۱۰۰ سال مقداری کوچکتری خواهد بود. به‌طور عکس، اگر یک مولکول طولعمر جوی بیشتری نسبت به کربن دی‌اکسید داشته باشد، مقدار پتانسیل گرمایش جهانی آن در مقیاس‌های زمانی متفاوت، اقزایش خواهد داشت. لازم به یاداوری است که مقدار پتاسیل گرمایش جهانی کربن دی‌اکسید به عنوان مرجع و برابر با ۱ در نظر گرفته می‌شود.
به مثال متان بازگردیم، طول عمر اتمسفری متان ۱۲±۲ سال است. مطابق با گزارش اعلام شده از IPCC در سال ۲۰۲۱، در بازه زمانی ۲۰، ۱۰۰ و ۵۰۰ سال به ترتیب مقادیر پتانسیل گرمایش جهانی متان برابر با ۸۳، ۳۰ و ۱۰ محاسبه شده است. با این حال یکی از تجزیه و تحلی‌های انجام شده در سال ۲۰۱۴ بیان می‌کند که تأثیر اولی همتان حدود صد برابر بیشتر از کربن دی‌اکسید است اما به دلیل عمر جوی کوتاه، پس از گذشت شش یا هفت دهه میزان تأثیر دو گاز تقریباً برابر خواهد بود. این در حالی است که پس از این مدت مقدار پتانسیل گرمایش جهانی متان همچنان در حال کاهش است. کاهش مقدار پتانسیل گرمایش جهانی در بازه زمانی طولانی‌تر، به این دلیل است که متان از طریق واکنش‌های شیمیایی به آب و کربن دی‌اکسید تجزیه می‌شود.
نمونه‌هایی از طول عمر اتمسفر و پتانسیل گرمایش جهانی نسبت به کربن دی‌اکسید برای چندین گاز گلخانه‌ای در جدول زیر نشان داده شده است:
نکته حائز اهمیت در خصوص ارقام اعلام شده آن است که این مقادیر پتانسیل گرمایش زمین به صورت دوره‌ای و در گزارش‌های هیئت دولتی تغییرات آب و هوایی گردآوری و تجدید نظر می‌شود. آخرین گزارش گزارش ارزیابی ششم IPCC (گروه کاری I) از سال ۲۰۲۳ است. بدیهی است که بسیاری از اعداد و ارقام در این مطالعه ارائه نشده است اما به‌طور کلی برخی از گازها مقدار پتانسیل گرمایش جهانی بالایی دارند اما غلظت بسیار کمی در جو دارند.
اهمیت مقیاس زمانی

معیارهای سنجش گازهای گلخانه‌ای متفاوت به طوری طراحی شده‌اند که امکان مقایسه چارچوب‌های زمانی مختلف را ایجاد می‌کنند. برای مثال بسیاری، اثرات نسبی این گازها را در بازه‌های ۲۰، ۴۰، ۵۰ و ۱۰۰ ساله مورد بررسی قرار داده‌اند. بررسی این چارچوب‌های زمانی گوناگون به سیاست‌گذاران فرصت ارزیابی نسبی استراتژی‌های ک نترلی را داده و به پی بردن به اثرات کوتاه مدت و بلند مدت کاهش گازهای مختلف بر اتمسفر کمک می‌کند. با نگاه به بررسی‌های کوتاه مدت، برای مثال ۲۰ ساله، دیده می‌شود مقادیر پتانسیل گرمایش جهانی برای گازهای با طول عمر پایین، بالاتر است. این امر به این دلیل است که اثرات این گازها در بازه زمانی کوتاه تری بررسی شده است. تغییر چارچوب زمانی اگرچه باعث کاهش مقادیر گازهای ساطع شده نمی‌گردد اما در ارزیابی اثرات اقلیمی اثرگذار است. برخی سیاست گذاران و تحلیلگران از این موضوع برای انتشار گزارشات بر اساس ذهنیت مثبت و منفی خود استفاده می‌کنند. به همین خاطر لازم است مسئولین از بازه‌های زمانی مقادیر پتانسیل گرمایش جهانی آگاه بوده و این تفاوت‌ها را در ارزیابی خود لحاظ نمایند.
کربن دی‌اکسید یکی از گازهای آلاینده اصلی است. علی‌رغم جذب اکثر مقادیر این گاز توسط اقیانوس‌ها در طی قرن‌ها، مقادیر اندک به جا مانده می‌توانند تا هزاران سال در اتمسفر بمانند. EPA آمریکا می‌گوید: «کربن دی اکسید اتمسفر عضوی از چرخه کربنی بوده و در فرآیندهای ژئولوژیکی و بیولوژیکی شرکت می‌کند. بخشی از کربن دی اکسید اضافی توسط اقیانوس‌ها به آرامی جذب می‌شود و بخشی از آن به دلیل کند بودن فرایند جذب کربن دی اکسید در رسوبات اقیانوس، تا هزاران سال در اتمسفر باقی می‌ماند.»
در مقابل، متان یک آلاینده با طول عمر کوتاه است. این گاز پتانسیل بالاتری در جذب گرما دارد اما طول عمر این گاز در اتمسفر بسیار کوتاه‌تر است. یکی از چالش‌های سیاست گذاران تصمیم به تمرکز بر کنترل گاز قوی تر متان با طول عمری در حدود چند سال یا کنترل کربن دی‌اکسید با طول عمر هزاران سال است.
انجمن منابع هوایی کالیفرنیا در کنار بسیاری از نهادهای دیگر از چهارمین گزارش ارزیابی GWP100 IPCC برای گازهای گلخانه ای استفاده می‌کنند. این در حالی است که EPA آمریکا CH GPW100 را به مقدار ۳۴ تغییر داده است. این امر سبب قرارگیری در بازه پنجم ارزیابی IPCC صرفاً برای پخش GHG و بازده استاندارد سوخت برای ماشین‌ها و موتورهای سنگین شده است.
مقدار پتانسیل گرمایش جهانی وابسته به مقیاس زمانی در نظر گرفته شده است که توسط یک زیروند نمایان می‌شود. اثر گازی که به سرعت از اتمسفر خارج می‌شود ممکن است در ابتدا زیاد باشد اما برای مدت زمان طولانی‌تر مقدارن آن کاهش مییابد؛ بنابراین اما این مقدار برای. در نقطه مقابل، مقدار این مولفه برای هگزافلوراید گوگرد برابر با اما در بازه کوتاه‌تر مقدار آن است. مقدار مولفه پتانسیل گرمایش جهانی هرگاز وابسته به فرایند تجزیه گاز در طول زمان در جو است. این مقدار قابل اعلام به صورت دقیق و قاطع نیست؛ لذا هنگام استفاده از این ارقام می‌بایست به جدول به روز شده آن مراجعه کنید.
بخار آب

مطابق با تعاریف اعلامی، مقدار پتانسیل گرمایش زمین برای آب، مقداری ناچیز است. به طوری که یکی از برآوردهای صد سال مقدار آن را بین -۰٫۰۰۱ و ۰٫۰۰۰۵ اعلام کرده است.
بخار آب می‌تواند مانند گاز گلخانه ای عمل کند چرا که دارای طیف جذب مادون قرمز بیشتر از کربن دی‌اکسید است. غلظت آن در جو توسط دمای هوا محدود می‌شود. به طوری که فشار تابشی توسط بخار آب با گرم شدن کره زمین افزایش می‌یابد. اما تعریف پتانسیل گرمایش جهانی، اثرات غیرمستقیم را حذف می‌کند. همچنین بر اساس انتشار گازهای گلخانه ای است و انتشار انسان زایی بخار آب (برج‌های خنک‌کننده، آبیاری) از طریق بارندگی در عرض چند هفته حذف می‌شود، بنابراین مقدار این مولفه برای آب مقداری ناچیز است.
صنعت حمل و نقل چگونه می‌تواند اثر کربن خود را کاهش دهد؟

گاز طبیعی عمدتاً از متان تشکیل شده در اثر سوزاندن، ۲۷ درصد کربن دی‌اکسید کمتری نسبت به سوخت دیزل آزاد می‌کند. موتورهای نزدیک به صفر گاز طبیعی Cummins Westport، نسبت به همتاهای دیزلی خود به میزان ۹٪ دارای GHG اصلاح شده‌اند. این موتورها دارای سیستم تهویه داخلی میل لنگ هستند که سبب پخش شدن مقادیر کمتری از گاز متان در میل لنگ می‌شود. این سیستم به همراه سایر سیستم‌های تعبیه شده سبب کاهش آلودگی و افزایش بهره‌وری موتور شده‌اند. این تغییرات در موتورهای گاز طبیعی با استارت جرقه ای سبب کاهش بیش از ۷۰ درصدی آلودگی نسبت به مدل‌های چند سال گذشته شده‌اند.
گاز طبیعی نجدید پذیر RNG، گازی خانگی و طبیعی برگرفته از فاضلاب منابع طبیعی است. این منابع سبب تولید سوخت‌هایی با شدت کربن منفی اند. به بیان دیگر، استفاده از این سوخت‌ها در صنعت حمل و نقل در واقع سبب کاهش GHG اتمسفر خواهد شد. به همین خاطر حدود ۶۰ درصد گازهای طبیعی مورد استفاده در حمل و نقل کالیفرنیا در سال ۲۰۱۷ از این گازها تأمین می‌شد.
نتیجه‌گیری

استانداردهای انتشار گاز اهمیت فراوانی برای کمپانی‌ها و افراد در جهت سنجش میزان اثر انتشار گازها دارد. گرمایش زمین، یکی از استانداردهای مرسوم در سنجش میزان انتشار گاز است. با مقایسه میزان کربن دی‌اکسید نسبت به گازهای گلخانه ای، می‌توان مناسب‌ترین تکنولوژی را برگزید.
گازهای طبیعی گزینه ای به صرفه برای جایگزینی در مصارف حمل و نقل هستند. گازهای طبیعی به‌طور عمده از متان تشکیل شده و پس از سوختن کربن دی‌اکسید تولید می‌کنند. مقادیر کربن دی‌اکسید تولید شده در این گازها ۲۷ کمتر از سوخت‌های دیزل است. عمده مقادیر متان آزاد شونده از وسایل نقلیه با سوخت طبیعی، ناشی از سوخت ناقص و رها شدن متان نسوخته است. موتورهای گاز طبیعی جدید مجهز به تکنولوژِی‌هایی شده‌اند که سبب کاهش سوخت ناقص و افزایش بازده موتور شده است. موتورهای نزدیک به صفر گاز طبیعی Cummins Westport بر اساس استاندارد IPCC AR4 GWP100 دچار ۱۴ درصد کاهش کربن دی‌اکسید، ۹ درصد کاهش کلی گازهای گلخانه ای و ۷۰ درصد کاهش گاز متان شده‌اند.
تولید بیوسوخت‌های پیشرفته مانند گازهای طبیعی تجدیدپذیر سبب کاهش متان و کربن دی‌اکسید شده و سبب ایجاد شدت کربن منفی می‌شود. متان استخراج شده از فاضلاب‌های طبیعی قابلیت پالایش داشته و در NGVها قابل استفاده اند. در سال ۲۰۱۷ حدود ۶۰ درصد سوخت وسایل نقلیه در کالیفرنیا از گازهای طبیعی تشکیل می‌شد.
کربن دی‌اکسید تا هزاران سال در اتمسفر زمین باقی می‌ماند این درحالی است که عمر گاز متان در حدود ۱۲ سال تخمین زده شده است. متأسفانه گرمایش زمین معضلی است که در سال‌های نزدیک از بین نخواهد رفت. با توجه به تفاوت طول عمر گازهای گلخانه ای، محاسبات انتشار گاز در چارچوب‌های زمانی طولانی مدت قابل اعتماد تر بوده و برای سنجش میزان انتشار متان مورد استفاده قرار می‌گیرند.
استفاده از گازهای طبیعی در وسایل نقلیه سبب کاهش بی درنگ مقادیر کربن دی‌اکسید می‌شود. صنعت NGV توانایی خود در کاهش مقادیر متان در چرخه را اثبات کرده است. این امر سبب کاهش اثرات کوتاه مدت متان و کمک به چالش گرمایش زمین شده است.
نمونه‌هایی از طول عمر جوی و پتانسیل گرمایش جهانی نسبت به کربن دی‌اکسید برای چندین گاز گلخانه ای
لاله واژگون اسکارلت

| لاله واژگون اسکارلت | لاله واژگون اسکارلت |
| --- | --- |
لاله واژگون اسکارلت، Fritillaria recurva: لاله واژگون اسکارلت، Fritillaria recurva
رده‌بندی علمی: رده‌بندی علمی
فرمانرو:: گیاهان
راسته:: سوسن‌سانان
تیره:: سوسنیان
سرده:: لاله واژگون
گونه:: F. recurva
نام دوبخشی: نام دوبخشی
Fritillaria recurva : Fritillaria recurva 
لاله واژگون اسکارلت (نام علمی: Fritillaria recurva) نام یک گونه از سرده لاله واژگون است.
باکلان سرونتی

باکلان سرونتی (نام علمی: Microcarbo serventyorum)، گونه‌ای منقرض‌شده باکلان کوچک از هولوسن استرالیا است. جرارد فردریک ون تتس آن را از مواد استخوانی زیرفسیلی (لگنی با بخش‌های نزدیک به استخوان ران و تعدادی مهره دمی) که در سال ۱۹۷۰ در مانداب ذغال‌سنگ نارس در بولزبروک، استرالیای غربی یافت شد، توصیف کرد. ویژگی‌های لگنی نشان می‌دهد که این پرنده در جستجوی غذا در تالاب‌های محدود مانند باتلاق‌ها با پوشش گیاهی متراکم، استخرهای کوچک و نهرهای باریک مهارت داشت. این لقب خاص به افتخار برادران دومینیک و وینسنت سرونتی به دلیل مشارکت آنها در دانش باکلان استرالیایی بوده است.
ندامان

| ندامان | ندامان |
| --- | --- |
روستا: روستا
مختصات: ۳۷°۱۷′ شمالی ۴۹°۱۵′ شرقی﻿ / ﻿۳۷٫۲۸۳°شمالی ۴۹٫۲۵۰°شرقی﻿ / 37.283; 49.250: مختصات: ۳۷°۱۷′ شمالی ۴۹°۱۵′ شرقی﻿ / ﻿۳۷٫۲۸۳°شمالی ۴۹٫۲۵۰°شرقی﻿ / 37.283; 49.250
کشور: ایران
استان: گیلان
شهرستان: صومعه‌سرا
بخش: بخش میرزا کوچک جنگلی
دهستان: گوراب زرمیخ
جمعیت: ۸۳۳ نفر (سرشماری ۹۵)
ندامان، روستایی از توابع بخش میرزا کوچک جنگلی شهرستان صومعه‌سرا در استان گیلان ایران است.
جمعیت

این روستا در دهستان گوراب زرمیخ قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱٬۱۱۴ نفر (۲۸۸خانوار) بوده‌است.
خیابان تربیت

با خیابان تربیت تبریز محوطه جلوی مسجد قزلی اشتباه نشود.
خیابان تربیت.
درب نوبر، ورودی خیابان تربیت از خیابان امام.
خیابان تربیت (به ترکی آذربایجانی: تربیت خیاوانی)، یکی از خیابان‌های قدیمی و مشهور تبریز است که در مرکز این شهر واقع شده است. این خیابان از خیابان امام خمینی به طرف خیابان فردوسی و محوطهٔ بازار تبریز به طور شمالی جنوبی امتداد داشته و امروزه از طرف شهرداری تبریز به پیاده‌راه تبدیل شده است.
پیشینه

این خیابان در سال ۱۳۰۸ شمسی زمانی که محمدعلی خان تربیت شهردار تبریز بود، همزمان با خیابان فردوسی، خاقانی، منجم، منصور و گلستان باغی ساخته شده و به نام وی نامگذاری شده است.
قبل از اینکه خیابان تربیت در سال ۱۳۰۸ احداث شود، این گذر، شاخه‌ای از جادهٔ ابریشم بود و از شهرت خاصی برخوردار بود.
مکان‌ها و راه‌های ارتباطی

این خیابان در گذشته، محل گذر مردم شهر از محلات نوبر، مقصودیه و چرنداب بوده و به عنوان راه «الله بیگ» تا «دوره دربندی» به سوی «بازارچه خیابان» و مقر عالی قاپو از آن استفاده می‌شد. همچنین راهی بود به «بازار شیشه‌گرخانه» و «میدان هفت کچل» که امروزه به «چهارراه تربیت» و «فردوسی» تبدیل شده است. در خیابان تربیت چندین کوچه، همچون کوچهٔ پناهی و کوچه کرباسی واقع شده است که از این کوچه می‌توان به بازارچه کره‌نی‌خانه، خیابان ارتش شمالی و میدان شهدا راه یافت.
در اول خیابان تربیت مسجد قدیمی شعبان واقع شده است که از مساجد مهم تبریز محسوب می‌شود و روزگاری مسجد و محل اقامه نماز آیت‌الله قاضی طباطبایی بود. در این خیابان خانهٔ شاهزاده ضیاءالدوله امان‌الله میرزا قرار داشت که در جریان اشغال تبریز توسط روس‌ها در ۱۲۹۰ خورشیدی برای اینکه نتوانست کشتار اشغالگران روس را تحمل نماید، در کنسولگری انگلستان در تبریز، دست به خودکشی زد و اکنون همان عمارت و حیاط به محل پاساژ و بازار شیخ صفی تبدیل شده است و محل سرای حاج رسول به بازار مولانا و پارک مولانا از طرف شهرداری تبدیل شد. در تربیت غربی هم کوچهٔ انجمن قرار دارد.
نگارخانه

خیابان تربیت تبریز، کوچه گلپا، ۳۰ آذر ۱۳۰۰
خیابان تربیت تبریز، خانه ناصر اعلا، ۲۰ آذر ۱۳۰۸.
کپی‌لفت

یک c برعکس نشانهٔ کپی‌لفت است.
کپی‌لِفت روشی است برای ارائهٔ آثاری که مشمول حق تکثیر می‌شوند، همانند موسیقی، کتاب، نرم‌افزار و غیره تا به صورت آزاد به‌طوری‌که استفاده‌کنندگان ملزم شوند تمامی نسخه‌های مشتق‌شده یا گسترش‌یافته از آن‌ها را نیز به صورت آزاد منتشر کنند. یکی از روش‌های انتشار آثار، ارائهٔ آن‌ها در مالکیت عمومی است، اما مشکل این روش این است که افراد می‌توانند با تغییرات جزئی یا کلی در اثر، آن را با یک مجوز مالکیتی (انحصاری) بازنشر کنند. برای غلبه بر این مشکل از مجوزهای کپی‌لفت استفاده می‌شود که تضمین می‌کند کاربران بعدی نیز از آزادی‌های تعریف شده بهره‌مند خواهند شد.
کپی‌لفت نوعی بازی با کلمهٔ کپی‌رایت است. در زبان انگلیسی «لِفت» به معنای چپ، متضاد «رایت» در معنیِ «سَمتِ راست» است. کپی‌لفت عملی را توصیف می‌کند که در آن با استفاده از قانون حقّ تکثیر (کپی‌رایت)، تضمین می‌شود که اجازهٔ نسخه‌برداری و ویرایش یک اثر برای همگان محفوظ می‌مانَد و هیچ شخصی اجازه ندارد حق ویرایش و نسخه‌برداری را از دیگر افراد سلب کند. در واقع، کپی‌لفت نوعی استفاده از کپی‌رایت اما در جهت خلاف آن است، یعنی به جای درآوردن اثر به حالت انحصاری، از انحصاری شدن آن جلوگیری می‌کند.
کپی‌لفت را می‌توان به تمامی آثاری که شامل حق تکثیر می‌شوند همانند موسیقی، کتاب، نرم‌افزار و غیره اعمال کرد. کپی‌رایت به پدیدآورندگان آثار اجازه می‌دهد تا حق نسخه‌برداری، ویرایش یا اقتباس کردن از آثارشان را از دیگر افراد سلب کنند. در مقابل، یک پدیدآورندهٔ اثر می‌تواند با استفاده از کپی‌لفت به تمامی افرادی که یک نسخه از اثر را دریافت می‌کنند حق نسخه‌برداری، ویرایش و اقتباس را اعطا کند و با استفاده از قوانین آن تضمین کند که این حق برای دیگر افرادی که نسخه‌ای از آن اثر را دریافت می‌کنند نیز همچنان محفوظ خواهد ماند.
تاریخچه

یکی از نخستین استفاده‌کنندگان از کپی‌لفت، تاینی بیسیک است. این پروژه توسط دنیس آلیسون و در سال ۱۹۷۵ آغاز شد و یک نسخهٔ ساده‌تر از زبان بیسیک بود. این زبان بسیار سبک بوده و حافظه بسیار کمی در حد دو تا سه کیلوبایت مصرف می‌کرد. به زودی این زبان بسیار محبوب شد و کاربران و علاقه‌مندان زیادی از سراسر جهان آن را برای ریزپردازنده‌های مختلف توسعه دادند، چرا که بسیار کوچک و کاملاً مناسب این کار بود.
بعدها مجله Dr. Dobb دلیل موفقیت این برنامه را، در دسترس بودن آن برای همگان دانست. روشی که برای توسعهٔ تاینی بیسیک به کار می‌رفت این‌گونه بود که برنامه‌نویسان با تجربه و حرفه‌ای، طراحی کلی و نحوهٔ پیاده‌سازی این زبان برای سخت‌افزارهای مختلف را مشخص کرده و سپس برنامه‌نویسان دیگر شروع به پیاده‌سازی آن می‌کردند. در آن زمان پیش‌بینی می‌شد که این روش برای توسعهٔ نرم‌افزارهای بسیاری بکار گرفته شود.
در مه ۱۹۷۶ مجلهٔ Dr. Dobb یک مقاله دربارهٔ Palo Alto Tiny BASIC که توسط لی‌چن‌وانگ توسعه یافته بود منتشر کرد. در ابتدای خطوط این برنامه، اعلان عادی شامل نام برنامه، تاریخ و پدیدآورندهٔ آن ذکر شده بود اما شامل خطی غیرعادی بود که نوشته بود «COPYLEFT ALL WRONGS RESERVED» (که دقیقاً معکوس عبارت اعلان کپی‌رایت است)، این اولین استفاده از کپی‌لفت بود.
مثال دیگری از کپی‌لفت مربوط به زمانی است که ریچارد استالمن بر روی مفسر لیسپ کار می‌کرد. شرکت Symbolics از استالمن خواست تا به آن‌ها اجازه دهد از این مفسر استفاده کنند. استالمن پذیرفت. Symbolics بر روی این مفسر کارکرد و عملکرد آن را بهبود بخشید. اما هنگامی که استالمن از آنان درخواست کرد تا نسخهٔ بهبود یافته را در اختیارش قرار دهند، Symbolics امتناع کرد. پس از آن استالمن شروع به مبارزه و ریشه‌کن کردن این نوع رفتار نمود.
از آنجایی که استالمن می‌پنداشت هرگز نمی‌توان قانون کپی‌رایت و چنین رفتارهایی را از بین برد، تصمیم گرفت راهی قانونی برای این کار بیابد.
وی ایده انقلابی خود در ارتباط با مفهومی به نام نرم‌افزار آزاد (Free Software) را در سال ۱۹۸۴ در قالب بیانیه‌ای منتشر کرد که به جنبشی در صنعت نرم‌افزار تبدیل شد. استالمن در بیانیه خود نرم‌افزار آزاد را نرم‌افزاری معرفی کرده بود که حداقل چهار آزادی را برای کاربران فراهم کند:
آزادی صفر: کاربر باید اجازه داشته باشد نرم‌افزار را به هر منظوری که نیاز دارد اجرا کند.
آزادی یک: کاربر باید اجازه داشته باشد کد منبع (Source Code) نرم‌افزار را مطالعه کرده و مطابق با نیاز خود تغییر داده یا اصلاح کند، برای این منظور باید کد منبع به نحوی در اختیار کاربر قرار داده شود.
آزادی دو: کاربر باید اجازه داشته باشد با اهداف تجاری یا غیر تجاری، اقدام به بازنشر نرم‌افزار مورد استفاده خود کند.
آزادی سه: کاربر باید اجازه داشته باشد با اهداف تجاری یا غیرتجاری، نرم‌افزاری که کدهای منبع آن را تغییر داده یا اصلاح کرده را منتشر کند.
بدین ترتیب، استالمن پروانه جامع و عمومی ایمکس را پدیدآورد که اولین پروانهٔ کپی‌لفت بود که بعدها به پروانه جامع و عمومی گنو (GNU GPL) تبدیل شد که محبوب‌ترین اجازه‌نامه در دنیای نرم‌افزار آزاد است.
استفاده از کپی‌لفت

برای اینکه نرم‌افزاری را تحت کپی‌لفت عرضه کنند ابتدا اظهار می‌کنند که این اثر دارای حق نشر (کپی رایت) است، سپس بر پایهٔ قانون حق نشر، برای آن شرایط توزیع را تعیین می‌کنند، به‌طوری‌که همه بتوانند کد برنامه یا مشتقات آن را استفاده کنند، تغییر دهند یا بازنشر کنند، اما تنها به شرط اینکه شرایط توزیع نرم‌افزار همینگونه باقی بماند که در نتیجه جدا کردن کد برنامه از مجوزش به شکل قانونی ناممکن می‌شود.
|  | آزاد و باز (software must have source code provided)> مالکیت عمومی & equivalents | آزاد و باز (software must have source code provided)> Permissive license | آزاد و باز (software must have source code provided)> Copyleft (protective license) | غیر آزاد> Noncommercial license | غیر آزاد> نرم‌افزار مالکیتی | غیر آزاد> اسرار تجاری |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| توصیف | تمام حقوق اهدا شده‌است. | تمام حقوق اهدا شده‌است، شامل حق باز نشر تحت پروانهٔ دیگر نیز می‌شود (allows proprietization, license compatibility) | حقوق اهدا شده‌است، اجازه ساختن نرم‌افزار مالکیتی نمی‌دهد. | فقط برای استفادهٔ غیر تجاری تمام حقوق اهدا شده‌است. May be combined with share-alike. | Traditional use of کپی رایت; no rights need be granted | هیچ اطلاعاتی عمومی نمی‌شود. |
| نرم‌افزار | PD, CC0 | BSD, MIT, Apache, MPL | GPL, AGPL | JRL, AFPL | proprietary software, بدون پروانهٔ عمومی. | private, internal software |
| Other creative works | PD, CC0 | CC-BY | CC-BY-SA | CC-BY-NC | Copyright, بدون پروانهٔ عمومی | unpublished |
کپی‌لفت یک مفهوم عام است و پیاده‌سازی‌های مختلفی از این مفهوم در قالب اجازه‌نامه‌های مختلف پدید آمده‌اند. تعدادی از این اجازه‌نامه‌ها که توسط بنیاد نرم‌افزارهای آزاد منتشر شده‌اند، شامل این موارد است:
جی‌پی‌ال، اجازه‌نامهٔ جامع و عمومی گنو: این اجازه‌نامه به منظور اعمال کپی‌لفت به نرم‌افزارها و متن آن‌ها پدید آمده‌است و تضمین می‌کند کاربران تمام آزادی‌هایی که در تعریف نرم‌افزار آزاد آمده‌است را داشته باشند و هیچ شخصی نتواند این آزادی‌ها را از آنان بگیرد.
ال‌جی‌پی‌ال، اجازه‌نامهٔ کوچکتر جامع و عمومی گنو: این اجازه‌نامه برای اعمال به کتابخانه‌های نرم‌افزاری پدید آمده‌است و به کاربران اجازه می‌دهد کتابخانه‌هایی که تحت قوانین این اجازه‌نامه انتشار یافته‌اند را با نرم‌افزارهای مالکیتی ترکیب کنند.
پروانه مستندات آزاد گنو: نرم‌افزار آزاد باید دارای مستندات آزاد نیز باشد. این اجازه‌نامه به کاربران اجازه می‌دهد تا مستندات را ویرایش کرده و مجدداً توزیع کنند؛ و در عین حال تضمین می‌کند آزادیِ ویرایش و توزیع مجدد آن برای دیگران نیز محفوظ بماند.
کلیهٔ این اجازه‌نامه‌ها به گونه‌ای طراحی شده‌اند که مردم بتوانند به سادگی آن‌ها را در مورد آثار خود به کار بندند، با این فرض که شما دارندهٔ حق کپی‌رایت هستید. برای این‌کار، لزومی به ویرایش اجازه‌نامه نیست. تنها باید یک کپی از آن به اثر اضافه شود و اعلانی به کدها افزوده شود که به اجازه‌نامه اشاره کند.
صفحات مرتبط

مجوز مستندات آزاد گنو (GFDL)
مجوز کریتیو کامنز اسناد-اشتراک‌یکسان (CC-BY-SA)
ترجمه مجوز کریتیو کامنز
استفاده از عبارت "Copyleft; All Wrongs Reserved" در سال ۱۹۷۶
کوپرولالیا

کوپرولالیا (به انگلیسی: Coprolalia، ˌkɒprəˈleɪliə) حالتی است که در آن فرد به صورت غیرارادی دشنام می‌دهد یا کلمات زشت یا سخنان ناشایست اجتماعی و تحقیرآمیز را بیان می‌کند. کوپرولالیا از کلمات یونانی κόπρος (kópros) به معنای «سرگین یا مدفوع» و λαλιά (laliā́) به معنای «گفتار» گرفته شده‌است.
این عارضه یک مشخصه گاه به گاه اختلالات تیک، به ویژه سندرم تورِت است، اگرچه برای تشخیص تورِت لازم نیست و تنها حدود ۱۰ درصد از بیماران تورِت علائم کوپرولالیا را نشان می‌دهند. کوپرولالیا تنها منحصر به اختلالات تیک نیست و در مواردی، علامت نادری از سایر اختلالات عصبی به‌شمار می‌رود.
کوپرولالیا یکی از انواع کوپرپنومنوم است. سایر پدیده‌های همراه عبارتند از علائم مرتبط با کوپرُپراکسی (اعمال غیرارادی مانند انجام حرکات زشت یا تابو) و کوپروگرافی (ساخت نوشته‌ها یا نقاشی‌های زشت).
ایتارد به خاطر توصیف اولین مورد از سندرم تورت، از جمله کوپرولالیا، در مارکیز دو دامپییر، اعتبار داشت.
مشخصات

کوپرولالیا کلمات و عباراتی را در بر می‌گیرد که از نظر فرهنگی تابو هستند یا به‌طور کلی و به صورت اجتماعی زمانی که خارج از زمینه استفاده می‌شوند، مناسب نیستند. این اصطلاح برای توصیف فحش متنی استفاده نمی‌شود. این کلمات معمولاً خارج از زمینه اجتماعی یا احساسی بیان می‌شود و ممکن است با لحن بلندتر، آهنگ یا زیر و بمی متفاوت از مکالمات معمولی استفاده شوند. این عارضه کلمات یا عبارات پیچیده را نیز در بر می‌گیرد. یک فرد مبتلا به کوپرولالیا ممکن است به جای بیان با صدای بلند، کلمه را برای خود زمزمه کند و این صداهای پچ‌پچ مانند می‌توانند بسیار ناراحت‌کننده باشند.
کوپرولالیا تنها مختص به اختلالات تیک نیست و در مواردی یک علامت نادر از سایر اختلالات عصبی به‌شمار می‌آید. ممکن است پس از آسیب‌های مغزی مانند سکته مغزی و آنسفالیت و در سایر بیماری‌های عصبی مانند کوریا آکانتوسیتوز، تشنج و سندرم لش-نیهان، به ندرت رخ دهد. در برخی از افراد مبتلا به زوال عقل یا اختلال وسواس فکری-جبریِ بودن تیک نیز مشاهده شده‌است.
کوپرولالیا یک مشخصه گاه به گاه سندرم تورِت بوده، اگرچه برای تشخیص تورِت لازم نیست. در سندرم تورِت، فحش دادن نا خواسته می‌تواند توسط فردی که این عبارات را بیان می‌کند غیرقابل کنترل و نامطلوب باشد؛ به ویژه، طغیان‌های غیرارادی، مانند توهین‌های نژادی یا قومیتی در جمع کسانی که بیشتر از این سخنان آزرده می‌شود. عباراتی که توسط یک فرد مبتلا به کوپرولالیا بیان می‌شود لزوماً منعکس کننده افکار یا نظرات شخص نیست.
کوپرولالیا در مواردی از بیماران تورِت ناشنوا که به زبان اشاره سخن می‌گفتند، نیز مشاهده شده‌است.