snskrt/Bhavishya_Puran huggingface dataset:
सप्ताहं च तयोर्युद्धं जातं मृत्युविवर्द्धनम् । सप्तमेऽहनि ते वीरास्संप्राप्ता रणमूर्द्धनि ॥ २३ ॥
तस्मिन्दिने महाभाग महद्युद्धमवर्तत ॥ २४ ॥
दृष्ट्वा पराजितं सैन्यं राजा परिमलो बली । रथस्थश्चापमादाय महीराजमुपाययौ ॥ २५ ॥
यादवश्च गजारूढस्तदा चंद्रावलीपतिः । धुन्धुकारं समाहूय धनुर्युद्धमचीकरत् ॥ २६ ॥
हरिनागरमारुह्य ब्रह्मानंदो महाबल । तारकं शत्रुमाहूय धनुर्युद्धं चकार ह ॥ २७ ॥
मर्दनं राजपुत्रं च रणजिद्ग जसंस्थितः । स्वशरैस्ताडयामास तत्सुतं च जघान ह ॥ २८ ॥
रूपणो वै सरदनं हयारूढो जगाम ह । आभीरीतनयो जातो मदनो नाम वै बली । नृहरं राजपुत्रं च शंखांशश्च जगाम ह ॥ २९ ॥
तेषु संग्राममेतेषु चामुण्डोऽयुतसैन्यपः । महीपतेश्च वचनं मत्वा नगरमाययौ ॥ ३० ॥
ददर्श नगरीं रम्यां चतुर्वर्णसमन्विताम् । धनधान्ययुतां वीरो देवीभक्तिपरायणः ॥ ३१ ॥
महीपतिस्तु वै धूर्तो दुर्गद्वारि समागतः । चामुंडेन युतः पापी राजगेहमुपाययौ ॥ ३२ ॥
मलना भ्रातरं दृष्ट्वा वचनं प्राह दुःखिता । भाद्रकृष्णाष्टमी चाद्य यवव्रीहि गृहे स्थितम् ॥ ३३ ॥
न प्राप्तं जल संस्थाने सुपुण्ये कीर्तिसागरे । महीराजो महापापी वामनोत्सवमागतः ॥ ३४ ॥
विनाह्लादं च कृष्णांशं महद्दुःखमुपागतम् । इत्युक्तस्य विहस्याह ब्राह्मणोऽयं महाबली । कान्यकुब्जात्समायातः कृष्णांशेन प्रयोजितः ॥ ३५ ॥
देवीदत्तश्च नाम्नाऽयं स ते कार्यं करिष्यति । श्रुत्वा चंद्रावली देवी सर्वभूषणसंयुता ॥ ३६ ॥
कामाग्निपीडितं विप्रं चामुंडं च ददर्श ह । मातरं प्रति चागम्य वचनं प्राह निर्भरम् ॥ ३७ ॥
धूर्तोऽयं ब्राह्मणो मातर्निश्चयं मां हरिष्यति । कोऽयं वीरो न जानामि कथं यामि पतिव्रता ॥ ३८ ॥
इति श्रुत्वा वचस्तस्या लज्जितस्स महीपतिः । चामुंडेन युतः प्राप्तो यत्राभूत्स महारणः ॥ ३९ ॥
एतस्मिन्नंतरे ते वै ब्रह्माद्यास्तैः पराजिताः । त्यक्त्वा युद्धं गृहं प्राप्तास्त्रिलक्षबलसंयुताः ॥ ४० ॥
कपाटं सुदृढं कृत्वा महाचिंतामुपाययुः । महीराजस्तु बलवान्महीपत्यनुमोदितः ॥ ४१ ॥
प्रमदावनमागत्य षष्टिलक्षबलान्वितः । जुगोप तत्र बलवान्माननोत्सवहेतवे । तालनाद्याश्च चत्वारः शिरीषाख्यपुरं ययुः । स्थलीभूतं च तं ग्रामं दृष्ट्वा ते विस्मयान्विताः । प्रययुस्ते सुखभ्रष्टा ददृशुर्हिमदं मुनिम् ॥ ४३ ॥
प्रणम्योचुः शुचाविष्टा बलखा निर्मुने बली । क्व गतः समरश्लाघी स च कुनागरैर्युतः ॥ ४४ ॥
श्रुत्वाह हिमदो योगी महीराजेन नाशितः । छद्मना बलखानिश्च तस्येयं सुन्दरी चिता ॥ ४५ ॥
इति श्रुत्वा वचो घोरं कृष्णांशः शोकतत्परः ॥ ४६ ॥
विललाप भृशं तत्र हा बन्धो धर्मजांशक । त्वदृते भूतले वासो ममातीव भयंकरः ॥ ४७ ॥
दर्शनं देहि मे क्षिप्रं नो चेत्प्राणांस्त्यजाम्यहम् ॥ ४८ ॥
इत्युक्तः स तु तद्भ्राता बलखानिः पिशाचगः । सपत्नीकस्समायातो रोदनं कृतवान्बहु । कथित्वा सर्ववृत्तान्तं यथाजातं स्ववैशसम् ॥ ४९ ॥
दिव्यं विमानमारुह्य गतो नाकं मनोरमम् । युधिष्ठिरे तस्य कला बलखानेर्लयं गता ॥ ५० ॥
तदा दुःखी स कृष्णांशः कृत्वा भ्रातुस्तिलांजलिम् । महावतीं समागत्य राजगेहमुपाययौ ॥ ५१ ॥
वेणुशब्देन कृष्णांशो ननर्त जनमोहनः । वीणाप्रवाद्यं च जगौ तालनो योगिरूपधृक ॥ ५२ ॥
मृदंगध्वनिना देवो लक्षणः कांस्यवाद्यकः । सुस्वरं च जगौ तत्र श्रुत्वा राजा विमोहितः ॥ ५३ ॥
तदा तु मलना राज्ञी दृष्ट्वा तद्वामनोत्सवम् । रुदित्वा वचनं प्राह क्व गतो मे प्रियंकरः ॥ ५४ ॥
कृष्णांशो बन्धुसहितस्त्यक्त्वा मां मन्दभागिनीम् । त्वया विरहितो देशो महीराजेन लुंठितः ॥ ५५ ॥
इत्युक्तां मलनां दृष्ट्वा कृष्णांशः स्नेह कातरः । वचनं प्राह नम्रात्मा देवि त्वं वचनं कुरु ॥ ५६ ॥
योगिनश्च वयं राज्ञि सर्वयुद्धविशारदाः । तवेदं सकलं कार्यं कृत्वा यामो हि नैमिषम् ॥ ५७ ॥
ये यवव्रीहयश्चैव तव सद्मनि संस्थिताः । गृहीत्वा योषितस्सर्वा गच्छन्तु सागरान्तिकम् । वयं तु योगसैन्येन तव रक्षां च कुर्महे ॥ ५८ ॥
इति श्रुत्वा वचस्तस्य तत्सुता च पतिव्रता । मातरं वचनं प्राह कृष्णांशोऽयं न नर्तकः ॥ ५९ ॥
पुण्डरीकनिभे नेत्रे श्यामांगं तस्य सुन्दरम् । कृष्णांशेन विना मातः को रक्षार्थं क्षमो भुवि । दुर्जयश्च महीराजः कृष्णांशेन विनिर्जितः ॥ ६० ॥
इति तद्वचनं श्रुत्वा मलना प्रेमविह्वला । यववीहयो निष्कास्य योषितां स्थापिताः करे ॥ ६१ ॥
जगुस्ता योषितस्सर्वाः कृष्णांशचरितं शुभम् । लक्षणः शीघ्रमागम्य योगिवेषान्स्वसैनिकान् । सज्जीकृत्य स्थितस्तत्र तालनाद्यैः सुरक्षितः ॥ ६२ ॥
कीर्तिसागरमागम्य ते वीरा बल दर्पिताः । रुरुधुः सर्वतो नारीर्दोलायुतमितस्थिताः ॥ ६३ ॥
महीपतिस्तु कुलहा ज्ञात्वा कृष्णांशमागतम् । चंद्रवंशिनमागम्य सपुत्रश्च रुरोद ह ॥ ६४ ॥
योगिभिस्तैर्महाराज लुंठिताः सर्वयोषितः । मलना संहृता तत्र तथा चंद्रावली सुता ॥ ६५ ॥
महीराजस्य ते सैन्या योगिवेषास्समागताः । तारकाय सुतां प्रादान्महीराजाय मत्स्वसाम् ॥ ६६ ॥
इति श्रुत्वा वचो घोरं ब्रह्मानन्दो महाबलः । लक्षसैन्यान्वितस्तत्र ययौ रोषसमन्वितः ॥ ६७ ॥
महीराजस्तु कलही सैन्यायुतमहात्मजः । रक्षितः कामसेनेन तथा रणजिता ययौ ॥ ६८ ॥
तयोश्चासीन्महयुद्धं सेनयोरुभयोर्भुवि । तालनो योगिवेषश्च ब्रह्मानंदमुपाययौ ॥ ६९ ॥
लक्षणश्चाभयं शूरं देवसिंहो महीपतिम् । जित्वा बद्ध्वा च मुदितौ कामसेनस्समागतः ॥ ७० ॥
लक्षणः कामसेनं च देवो रणजितं तदा । बद्ध्वा तत्र स्थितौ वीरौ शत्रूसैन्यक्षयंकरौ ॥ ७१ ॥
एतस्मिन्नंतरे ब्रह्मा बद्ध्वा वै तालनं बली । लक्षणान्तमुपागम्य धनुर्युद्धमचीकरत् ॥ ७२ ॥
लक्षणं छिन्नधन्वानं पुनर्बद्ध्वा महाबलः । देवसिंहमुपागम्य मूर्छितं तं चकार ह ॥ ७३ ॥
हाहाभूते योगिसैन्ये प्रद्रुते सर्वतो दिशम् । कृष्णांशो योषितस्सर्वा वचनं प्राह नम्रधीः ॥ ७४ ॥
ब्रह्मानन्दोऽयमायातो मम सैन्य क्षयंकरः । तस्माद्यूयं मया सार्द्धं गच्छाशु च तं प्रति ॥ ७५ ॥
इत्युक्त्वा तास्समादाय ब्रह्मानन्दमुपाययौ । तयोश्चासीन्महद्युद्धं नरनारायणां शयोः ॥ ७६ ॥
कृष्णांशस्तत्र बलवान्नभोमार्गेण तं प्रति । रथस्थं च समागम्य मोहयामास सोऽसिना ॥ ७७ ॥
तदा तु मूर्छिते तस्मिन्मोचयित्वा च ता मुदा । योगी सैन्यान्वितो युद्धात्पलायनपरोऽभवत् ॥ ७८ ॥
पराजिते योगिसैन्ये ब्रह्मानंदो महाबलः । योषितस्ताः समादाय स्वगेहाय दधौ मनः ॥ ७९ ॥
महीराजस्तु संप्राप्तो महीपत्यनुमोदितः । रुरोध सर्वतो नारीः शिवदत्तवरो बली ॥ ८० ॥
नृहरश्चाभयं शूरं मर्दनश्चैव रूपणम् । मदनं वै सरदनो ब्रह्मानंदं च तारकः ॥ ८१ ॥
चामुण्डः कामसेनं च धनुर्युद्धमचीकरत् । तदाभयो महावीरो धुन्वंतं नृहरं रिपुम् ॥ ८२ ॥
छित्त्वा धनुस्तमागत्य खड्गयुद्धमचीकरत् । नृहरः खड्गरहितोऽभवद्युद्धपराङ्मुखः । तमाह वचनं क्रुद्धोऽभयो युद्धार्थमुद्यतः ॥ ८३ ॥
भवान्वै मातृष्वस्रीयो महीराजस्य चात्मजः ॥ ८४ ॥
क्षत्रियाणां परं धर्मं कथं संहर्तुमिच्छति । इति श्रुत्वा तु नृहरो गृहीत्वा परिघं रुषा ॥ ८५ ॥
जघान तं च शिरसि स हतः स्वर्गमाययौ । स च वै कृतवर्मांशो विलीनः कृतवर्मणि ॥ ८६ ॥
मदनं गोपजातं च हत्वा सरदनो बली । जयशब्दं चकारोच्चैर्पुनर्हत्वा रिपोर्बलम् । उत्तरांशश्च स ज्ञेयो मदनश्चोत्तरे लयः ॥ ८७ ॥
रूपणश्च समागत्य मूर्छयित्वा च मर्दनम् । पुनस्सरदनं प्राप्य खड्गयुद्धं चकार ह ॥ ८८ ॥
ब्रह्मानंदश्च बलवान्स बद्ध्वा तारकं रुषा । महीराजान्तमागम्य धनुर्युद्धं चकार ह ॥ ८९ ॥
नृहरं रणजित्प्राप्य स्वभल्लेन तदा रुषा । जघान समरश्लाघी महीराजसुतं शुभम् ॥ ९० ॥
स वै दुश्शासनांशश्च मृतस्तस्मिन्समागतः ॥ ९१ ॥
निहते नृहरे बंधौ मर्दनः क्रोधतत्परः । स्वशरैस्ताडयामास सात्यकेरंशमुत्तमम् ॥ ९२ ॥
छित्त्वा तान्रणजिच्छूरस्स वै परिमलोद्भवः । स्वभल्लेन शिरः कायान्मर्दनस्य स चाहरत् ॥ ९३ ॥
मृतेऽस्मिन्मर्दने वीरे तदा सरदनो बली । ताडयामास तं वीरं स्वभल्लेनैव वक्षसि ॥ ९४ ॥
महत्कष्टमुपागम्य रणजिन्मलनोद्भवः । स्वखङ्गेन शिरः कायादपाहरत वैरिणः ॥ ९५ ॥
त्रिबंधौ निहते युद्धे तारकः क्रोधमूर्छितः । रथस्थश्च रथस्थं च ताडयामास वै शरैः ॥ ९६ ॥
छित्त्वा बाणं च रणजित्तथैव च रिपोर्द्धनुः । त्रिशरैस्ताडयामास कर्णांशं तारकं हृदि ॥ ९७ ॥
अमर्षवशमापन्नो यथा दंडैर्भुजंगमः । ध्यात्वा च शंकरं देवं विषधौतं शरं पुनः ॥ ९८ ॥
संधाय तर्जयित्वा च शत्रुकंठमताडयत् । तेन बाणेन रणजित्त्यक्त्वा देहं दिवं गतः ॥ ९९ ॥
हते तस्मिन्महावीर्ये ब्रह्मानंदश्च दुःखितः । महीराजभयाद्ब्रह्मा पुरस्कृस्य च योषितः । संध्याकाले तु संप्राप्ते भाद्रकृष्णाष्टमीदिने ॥ १०० ॥
कपाटं सुदृढं कृत्वा सैन्यैः षष्टिसहस्रकैः । सार्द्धं गेहमुपागम्य शारदां शरणं ययौ ॥ १०१ ॥
महीराजस्तु बलवान्पुत्रशोकेन दुःखितः । संकल्पं कृतवान्घोरं शृण्वतां सर्वभूभृताम् ॥ १०२ ॥
शिरीषाख्यपुरं रम्यं यथा शून्यं मया कृतम् । तथा महावती सर्वा ब्रह्मानंदादिभिस्सह । क्षयं यास्यंति मद्बाणैः सर्वे ते चंद्रवंशिनः ॥ १०३ ॥
इत्युक्त्वा धुंधुकारं वै चाह्वयामास भूपतिः । पंचलक्षबलैस्सार्द्धं शीघ्रमागम्यतां प्रिय ॥ १०४ ॥
इति श्रुत्वा धुंधुकारो गत्वा शीघ्रं च देहलीम् । उषित्वा सप्त दिवसान्युद्धभूमिमुपागमत् ॥ १०५ ॥
तदाष्टलक्षसहितो महीराजो महाबलः । तारकेण च संयुक्तो युद्धाय समुपाययौ ॥ १०६ ॥
सूत उवाच । सप्तविंशाब्दके प्राप्ते कृष्णांशे सर्वमंगले । भाद्रकृष्णदशम्यां च मलना शोककातरा । जननायकमाहूय वचनं प्राह दुःखिता ॥ १ ॥
अये कच्छपदेशीय गोतमान्वयसंभव । हरिनागरमारुह्य कान्यकुब्जं व्रजाधुना ॥ २ ॥
पुत्रमाह्लादमाहूय सानुजं मत्प्रियंकरम् । इति श्रुत्वा तु वचनं हृदि संचिंत्य त्रै पुनः ॥ ३ ॥
मलनां दुःखितां प्राह न त्वायास्यति स प्रभुः । राज्ञः परिमलस्यैव वाक्यं मत्वा सुदुःखदम् ॥ ४ ॥
इति श्रुत्वा तु वचनं रुरोद मलना सती । पुनर्मूर्च्छां गता भूमौ जीवनं त्यक्तुमुद्यता ॥ ५ ॥
हा रामांश महाबाहो वत्स कृष्णांश सुन्दर । क्व गतौ सह देवक्या त्यक्त्वा मां मंदभागिनीम् ॥ ६ ॥
तदा परिमलापुत्रो दृष्ट्वा राज्ञीं तथा गताम् । बहुधाश्वास्य बलवान्कान्यकुब्जपुरं ययौ ॥ ७ ॥
ऋषय ऊचुः । त्वया परिमलापुत्रस्संप्रोक्तो जननायकः । रोमहर्षण नो ब्रूहि सोऽयं कस्तेन किं कृतम् ॥ ८ ॥
सूत उवाच । इंद्रप्रस्थपुरेवात्सीत्प्रद्योतः कथितो मया । पिता परिमलस्यैवामात्योऽनंगमहीपतेः ॥ ९ ॥
तस्य कन्या समाजाता नाम्ना परिमला मुने । दुःशलांशसमुद्भूता रंभेव सुकुमारिका ॥ १० ॥
तद्विवाहार्थमुद्योगः कृतः पित्रा स्वयंवरः । पुत्रः कच्छपभूपस्य स नाम्ना कमलापतिः । तामुद्वाह्म विधानेन स्वगेहाय ययौ मुदा ॥ ११ ॥
तयोस्समागमो जातः पुत्रोऽयं जननायकः । शत्रुविद्यापरः शूरः खड्गयुद्धविशारदः ॥ १२ ॥
जित्वा भूपान्बलाद्वीरः सिंधुतीरलनिवासिनः । षडंशकरमादाय पितृराज्यमुपस्थितः ॥ १३ ॥
एकदा तु महीराजः स्वसैन्यपरिवारितः । कच्छदेशमुपागम्य करार्थं समुपस्थितः ॥ १४ ॥
तयोश्चासीन्महद्युद्धं जननायकभूपयोः । मासान्ते सूर्यवंशीयो महीराजेन निर्जितः ॥ १५ ॥
त्यक्त्वा राष्ट्रं च सकुलः संप्राप्तश्च महावतीम् । परिमलस्तु तदा राजा तस्मै ग्रामं शुभं ददौ ॥ १६ ॥
निवासं कृतवांस्तत्र स्वनाम्ना प्रथितं भुवि । स वै कच्छपदेशीयो ययौ परिमलाज्ञया ॥ १७ ॥
तदासौ च महीराजो महीपत्यनुमोदितः । चामुंडं शीघ्रमाहूय लक्षसैन्यसमन्वितम् । आदेशं कृतवान्राजा तस्य बंधनहेतवे ॥ १८ ॥
स च नेत्रवतीकूले संप्राप्ते लक्ष सैन्यपः । रुरोध सूर्यवंशीयं जननायकमुत्तमम् ॥ १९ ॥
स तदा खड्गमादाय बाहुशाली यतेंद्रियः । तत्र शूरशतं हत्वा नभोमार्गमुपाययौ ॥ २० ॥
सेनापतेश्च मुकुटं गजस्थस्य गृहीतवान् । लज्जितः स तु चामुंडो वचनं प्राह नम्रधीः ॥ २१ ॥
भवान्वृत्तिकरो मह्यं क्षत्रियो ब्राह्मणस्य वै । देहि मे मुकुटं वीर चिरं जीव सुखी भव ॥ २२ ॥
इति श्रुत्वा स विनयं दत्त्वा तस्मै शुभं वसु । कुठारनगरे प्राप्तो वामनेन सुरक्षितः ॥ २३ ॥
दृष्ट्वा तत्र वटच्छायां श्रमेणातीव कर्षितः । सुष्वाप निर्भयो वीरस्तत्र स्थाने सुखप्रदे ॥ २४ ॥
तदा तु वामनो ज्ञात्वा स्वदूतैस्तत्र कारणम् । वस्त्राण्याच्छाद्य चागम्य चाहरद्धरिनागरम् ॥ २५ ॥
हृते तस्मिंश्च दिव्याश्वे प्रबुद्धो जननायकः । चिंतामवाप्य महतीं रोदनं कृतवान्बहु ॥ २६ ॥
अश्वांघ्रिचिह्नमालोक्य वामनं प्राप्य निर्भयः । वचनं प्राह नम्रात्मा नृपं गौरान्वयोद्भवम् ॥ २७ ॥
क्षत्रियाणां हि संहास्यो भयदो भुवि सर्वदा । स भवान्राजनीतिज्ञो देहि मेऽश्वं सुखी भव ॥ २८ ॥
नो चेत्त्वां वै सनगरं कृष्णांशः क्षपयिष्यति । इति श्रुत्वा तु वचनं वामनो गौरवंशजः ॥ २९ ॥
भयभीतो विनिश्चित्य प्रददौ हरिनागरम् ॥ ३० ॥
प्रतोदं स्वर्णरचितं नानारत्नसमन्वितम् । लोभाच्च न ददौ राजा मृषा शपथकारकः ॥ ३१ ॥
तदा परिमलापुत्रः कुंठितः प्राह भूपतिम् । प्रतोदलोभात्ते राजन्क्षयं दुर्गो गमिष्यति ॥ ३२ ॥
इत्युक्त्वा प्रययौ वीरः कान्यकुब्जं महोत्तमम् । लक्षणो हस्तिनीसंस्थो वचनं प्राह गर्वितः । कस्त्वं प्राप्तो हयारूढो निर्भयः क्षत्रियोत्तमः ॥ ३३ ॥
स होवाच महाराज प्रेषितश्चंद्रवंशिना । तवान्तिकं समायातः शरणागतवत्सल ॥ ३४ ॥
महीराजश्च बलवान्सकुलं चंद्रवंशिनम् । हनिष्यति च रौद्रास्त्रैर्महीपत्यनुमोदितः ॥ ३५ ॥
अतस्त्वं स्वबलैस्सार्द्धं सहाह्लादादिभिर्युतः । गच्छगच्छ महाराज मृतानुजीवयाधुना ॥ ३६ ॥
इत्युक्तो लक्षणस्तेन जयचंद्रं प्रणम्य सः । सर्वं वै कथयामास महीराजो यथागतः ॥ ३७ ॥
जयचंद्रस्तु तच्छ्रुत्वा चाहूय जननायकम् । वचनं प्राह क्रुद्धात्मा शृणु गौतमवंशज ॥ ३८ ॥
राजा परिमलः क्रूरस्त्यक्त्वा मां निजभूपतिम् । प्रीतिं च कृतवांस्तेन मच्छत्रोर्देहलीपतेः ॥ ३९ ॥
प्रियं संबधिनं मत्वा संत्यक्तास्तेन रक्षकाः । यथा कृतं फलं तेन भोक्तव्यं च तथा भुवि ॥ ४० ॥
इति श्रुत्वा तु वचनं कृष्णांशः प्राह नम्रधीः । राजञ्छुद्धः परिमलो महीपत्यनुवाचकः । अतो वै त्वां समुत्सृज्य भूमिराजवशं गतः ॥ ४१ ॥
भवान्वै सर्वधर्मज्ञस्तत्क्षमस्वापराधकम् । आज्ञां देहि महाराज निवत्स्यामस्तदंतिकम् ॥ ४२ ॥
इति श्रुत्वा तु वचनं जयचंद्रो महीपतिः । कृष्णांशं प्राह भो वीर देहि मे भुक्तिमूल्यकम् । शीघ्रं व्रज त्वं सकुलो नो चेन्नो गंतुमर्हसि ॥ ४३ ॥
इति श्रुत्वा विहस्याह कृष्णांशस्सर्वमोहनः । मया दिग्विजयः सर्वः कृतो भीरुभयंकरः । तद्देयं देहि मे राजन्गृहाण भुक्तिमूल्यकम् ॥ ४४ ॥
इत्युक्तस्स तु भूपालः कृष्णांशेन विलज्जितः । सैन्यमाज्ञापयामास सप्तलक्षं महाबलम् ॥ ४५ ॥
तदा वै सकुलो वीरश्चाह्लादो लक्षणान्वितः । नृपस्याग्रे समास्थाय नमस्कृत्य ययौ मुदा ॥ ४६ ॥
कुठारनगरं प्राप्य नृपदुर्गं रुरोध ह । ज्ञात्वा स वामनो भूपः प्रतोदं च ददौ मुदा ॥ ४७ ॥
सैन्यायुत युतं भूपं वामनं लक्षणो बली । पश्चात्कृत्य ययौ शीघ्रं यमुनातटमुत्तमम् ॥ ४८ ॥
यमुनाजलमुत्तीर्य कल्पक्षेत्रमवाप्तवान् । गंगासिंहं च नृपतिं षष्टिसाहस्रसंयुतम् । पुरस्कृत्य ययौ वीरो लक्षणो बलवत्तरः ॥ ४९ ॥
नदीं वेत्रवतीं रम्यां समागम्य बलैस्सह । तत्रोषुः क्षत्रियाः शूरास्सर्व शस्त्रास्त्रसंयुताः ॥ ५० ॥
एतस्मिन्नंतरे वीरश्चामुंडो लक्षसैन्यपः । शतघ्नीः स्थापयामास भैरवीः शत्रुनाशिनीः ॥ ५१ ॥
तयोश्चासीन्महद्युद्धं शतघ्रीरणसंस्थयोः । प्रहरान्ते च तत्सैन्यं दृष्ट्वा शूरः पराजितम् ॥ ५२ ॥
रक्तबीजः समागम्य गजस्थस्त्वरितो बली । स्वबाणैस्ताडयामास सैन्यं तालनपालितम् ॥ ५३ ॥
केचिच्छूरा हता युद्धे केचित्तत्र पराजिताः । दुद्रुवुर्भयभीताश्च चामुंडेन च पीडिताः ॥ ५४ ॥
प्रभग्नं स्वबलं दृष्ट्वा तालनः परिघायुधः । जघान तेन स गजं चामुंडो भूमिमागतः ॥ ५५ ॥
खड्गयुद्धपरो वीरस्तालनं पीरघायुधम् । पराजित्य ययौ पश्चाच्छत्रु सैन्यक्षयंकरः ॥ ५६ ॥
लक्षणस्त्वरितो गत्वा स्वभल्लेन च तं रिपुम् । भुजयोस्ताडयामास तदा ते बहुधाऽभवन् ॥ ५७ ॥
सहस्रं रक्तबीजाश्च खड्ग शक्त्यृष्टिपाणयः । तिष्ठतिष्ठेति भाषन्तः क्षत्रियान्युद्धदुर्मदान् ॥ ५८ ॥
आह्लादाद्याश्च ते शूरा रक्तबीजभयातुराः । त्यक्त्वा युद्धं ययुस्सर्वे ब्रह्मानंदं महाबलम् ॥ ५९ ॥
ब्रह्मानंदस्तु तान्दृष्ट्वा गत्वा स्वपितरं प्रति । वृत्तांतं कथयामास लक्षणागमनं मुने ॥ ६० ॥
श्रुत्वा परिमलो राजा प्रेमविह्वलगद्गदः । आह्लादपार्श्वमागम्य रुरोद भृशमातुरः ॥ ६१ ॥
तदा तु देवकी देवी नृपतिं प्रेमतत्परम् । उवाच सुमुखी दीना वयं ते भक्ति तत्पराः ॥ ६२ ॥
भवता संपरित्यक्ता विचरामोऽन्यभूपतिम् । क्षमस्व मम दौरात्म्यं पूर्वजन्मविपाकजम् ॥ ६३ ॥
इति श्रुत्वा च नृपतिः परमा नंदनिर्भरः । मंत्रिणश्चाधिकारं च रामांशाय ददौ मुदा । स्वकीयं लक्षसैन्यं च तत्पतिश्चोदयः कृतः ॥ ६४ ॥
ततः पंचदिनान्ते तु महीराजस्समागतः । रुरोध नगरीं सर्वां चामुंडबलदर्पितः । तयोश्चासीन्महयुद्धं मासमात्रं भयानकम् ॥ ६५ ॥
प्रभाते विमले जाते कृष्णांशो लक्षसैन्यपः । चामुडान्तमुपागम्य सहस्रं स्वांगसंभवम् । चिच्छेद च शिरस्तेषां चामुंडानां पृथक्पृथक् ॥ ६६ ॥
छिन्ने शिरसि ते सर्वे लक्षवीरा बभूविरे । तदा तद्व्याकुलं सैन्यं चामुण्डैस्तैः प्रपीडितम् ॥ ६७ ॥
विस्मितश्चैव कृष्णांशो भयभीतस्तदा मुने । तुष्टाव शारदां देवीं सर्वमंगलकारिणीम् ॥ ६८ ॥
कृष्णांश उवाच । नमस्ते शारदे मातर्ब्रह्मलोकनिवासिनि । त्वया ततमिदं विश्वं शब्दमात्रनिरंतरम् ॥ ६९ ॥
रक्तबीजविनाशाय चामुंडारूपधारिणि । नमस्ते दिव्यचामुण्डे पाहि मां शरणागतम् ॥ ७० ॥
इति श्रुत्वा स्तवं देवी वरदा सर्वकारिणी । तस्य खड्गमुपागम्य रक्तबीजं ददाह वै ॥ ७१ ॥
भस्मीभूते लक्षरिपौ चामुण्डो भूमिमागतः । बबंध तं स कृष्णांशो ब्रह्मानंदांतिकं ययौ । भूमिराजस्तु तच्छ्रुत्वा भयभीतः समागतः । तदा परिमलं भूपं दयालुं प्रेमविह्वलम् । उवाच वचनं राजा क्षमस्व मम दुष्कृतम् ॥ ७३ ॥
महीपतेश्च वचनान्महद्भयमुपागतम् । अद्यप्रभृति भो वीर संत्यक्तः कलहः प्रियः । भवांश्च मम संबन्धी वयं वै तव किंकराः ॥ ७४ ॥
इति श्रुत्वा परिमलो राजानमिदमब्रवीत् । रत्नभानोश्च तनयं लक्षणं नाम विश्रुतम् । शरण्यं शरणं याहि विष्णुभक्तं दयापरम् ॥ ७५ ॥
इति श्रुत्वा भूमिराजो द्विजरूपधरो बली । साष्टांगं दंडवद्भूमौ लक्षणस्य चकार ह ॥ ७६ ॥
तदा तु लक्षणो वीरः कृत्वा स्नेहं नृपोपरि । सप्तलक्षबलैः सार्द्धं कान्यकुज्जमुपाययौ ॥ ७७ ॥
फाल्गुने मासि संप्राप्ते सर्वे स्वंस्वं गृहं ययुः ॥ ७८ ॥
बलखानेर्गयाश्राद्धमचीकरदविप्लुतः । चैत्रमासि सिते पक्षे संप्राप्य निजमंदिरे । ब्राह्मणान्भोजयामास सहस्रं वेदतत्परान् ॥ ७९ ॥
सूत उवाच । अष्टाविंशाब्दके प्राप्ते कृष्णांशे बलवत्तरे । कार्तिक्यामिंदुवारे च कृत्तिकाव्यतिपातभे ॥ १ ॥
कृष्णांशोऽयुतसेनाढ्यः स्वर्णवत्या समन्वितः । विवाहमुकुटस्यैव संत्यागाय ययौ मुदा ॥ २ ॥
पवित्रमुत्पलारण्यं वाल्मीकिमुनिसेवितम् । गंगाकूले ब्रह्ममयं लोहकीलकमुत्तमम् ॥ ३ ॥
तत्र गत्वा स शुद्धात्मा पुष्पवत्या समन्वितः । गोसहस्रं च विप्रेभ्यो ददौ स्नाने प्रसन्नधीः ॥ ४ ॥
एतस्मिन्नंतरे प्राप्ता म्लेच्छजातिसमुद्भवा । शोभा नाम महारम्या वेश्या परमसुन्दरी ॥ ५ ॥
सा ददर्श परं रम्यं कृष्णाशं पुरुषोत्तमम् । तद्दृष्टिमोहमापन्ना व्याकुला चाभवत्क्षणात् ॥ ६ ॥
मूर्च्छितां तां समालोक्य कृष्णांशः सर्वमोहनः । स्वनिवासमुपागम्य विप्रानाहूय पृष्टवान् ॥ ७ ॥
अष्टादश पुराणानि केन प्रोक्तानि किं फलम् । ब्रूत मे विदुषां श्रेष्ठा वेदशास्त्रपरायणाः ॥ ८ ॥
इति श्रुत्वा वचो रम्यं विद्वांसः शास्त्रकोविदाः । अब्रुवन्वचनं रम्यं कृष्णांशं सर्वधर्मगम् ॥ ९ ॥
पराशरेण रचितं पुराणं विष्णुदैवतम् । शिवेन रचितं स्कांदं पाद्मं ब्रह्ममुखोद्भवम् ॥ १० ॥
शुकप्रोक्तं भागवतं ब्राह्मं वै ब्रह्मणा कृतम् । गारुडं हरिणा प्रोक्तं षड् वै सात्त्विकसंभवाः ॥ ११ ॥
मत्स्यः कूर्मो नृसिंहश्च वामनः शिव एव च । वायुरेतत्पुराणानि व्यासेन रचितानि वै ॥ १२ ॥
राजसाः षट् स्मृता वीर कर्मकांडमया भुवि । मार्कंण्डेयं च वाराहं मार्कण्डेयेन निर्मितम् ॥ १३ ॥
आग्नेयमंगिराश्चैव जनयामास चोत्तमम् । लिंगब्रह्मांडके चापि तंडिना रचिते शुभे । महादेवेन लोकार्थे भविष्यं रचितं शुभम् ॥ १४ ॥
तामसाः षट् स्मृताः प्राज्ञैः शक्तिधर्मपरायणाः । सर्वेषां च पुराणानां श्रेष्ठं भागवतं स्मृतम् ॥ १५ ॥
घोरे भुवि कलौ प्राप्ते विक्रमो नाम भूपतिः । कैलासाद्भुवमागत्य मुनीन्सर्वान्समाह्वयत् ॥ १६ ॥
तदा ते मुनयस्सर्वे नैमिषारण्यवासिनः । सूतं सञ्चोदयामासुस्तेषां तच्छ्रवणाय च । प्रोक्तान्युपपुराणानि सूतेनाष्टादशैव च ॥ १७ ॥
इति श्रुत्वा तु वचनं कृष्णांशो धर्मतत्परः । श्रुत्वा भागवतं शास्त्रं सप्तमेऽह्नि महोत्तमम् ॥ १८ ॥
ददौ दानानि विप्रेभ्यो गोसुवर्णमयानि च । ब्राह्मणान्भोजयामास सहस्रं वेदतत्परान् ॥ १९ ॥
तदा तु भिक्षुकी भूत्वा शोभा नाम मदातुरा । मायां कृतवती प्राप्य कृष्णांशो यत्र वै स्थितः ॥ २० ॥
ध्यात्वा महामदं वीरं पैशाचं रुद्रकिंकरम् । मायां सा जनयामास सर्वपाषाणकारिणीम् ॥ २१ ॥
दृष्ट्वा स्वर्णवती देवी तां मायां शोभयोद्भवाम् । छित्त्वा चाह्लाद्य वामांगीं स्वगेहं गंतुमुद्यता ॥ २२ ॥
सा वेश्या तु शुचाविष्टा तस्याः शृंगारमुत्तमम् । स्वर्णयंत्रस्थितं रम्यं लक्षद्रव्योपमूल्यकम् । संहृत्य मायया धूर्ता देशं वाह्लीकमाययौ ॥ २३ ॥
कल्पक्षेत्रमुपागम्य नेत्रसिंहसमुद्भवा । वेश्यया मम शृंगारं हृतं ज्ञात्वा सुदुःखिता ॥ २४ ॥
कृष्णांशं वचनं प्राह गच्छगच्छ महाबल । गृहीत्वा मम शृंगारं शीघ्रमागच्छ मां प्रति ॥ २५ ॥
गुटिकेयं मया वीर रचिता तां मुखेन च । धूर्तमायाविनाशाय तव मंगलहेतवे ॥ २६ ॥
इति श्रुत्वा तथा कृत्वा कृष्णांशस्सर्वमोहनः । शूकरक्षेत्रमागम्य तत्र वेश्यां ददर्श ह ॥ २७ ॥
सा तु वेश्या च तं वीरं दृष्ट्वा कन्दर्पकारिणम् । रचयित्वा पुनर्मायां तदंतिकमुपागता ॥ २८ ॥
तदा सा निष्फलीभूय रुरोद करुणं बहु । रुदतीं तां समालोक्य दयालुस्स प्रसन्नधीः ॥ २९ ॥
गृहीत्वा सर्वशृंगारं वचनं प्राह निर्भयः । किं रोदिषि महाभागे सत्यं कथय मा चिरम् ॥ ३० ॥
साह मे सहरो नाम भ्राता प्राणसमप्रियः । नाट्यैश्च पञ्चसाहस्रैः सहितो मरणं गतः ॥ ३१ ॥
अतो रौमि महाभाग संप्राप्ता शरणं त्वयि । इत्युक्त्वा मायया धूर्ता कृत्वा शवमयान्त्यजान् ॥ ३२ ॥
तस्मै प्रदर्शयामास निजकार्यपरायणा । रुदित्वा च पुनस्तत्र प्राणांस्त्यक्तुं समुद्यता ॥ ३३ ॥
दयालुस्स च कृष्णांशस्तामाह करुणं वचः । कथं ते जीवयिष्यन्ति शोभने कथयाशु मे ॥ ३४ ॥
साह वीर तवास्ये तु संस्थिता गुटिका शुभा । देहि मे कृपया वीर जीवयिष्यन्ति ते तथा ॥ ३५ ॥
इत्युक्तस्तु तया वीरो ददौ तस्यै च तद्वसु । तदा प्रसन्ना सा धूर्ता कृत्वा शुकमयं वपुः । पंजरस्थमुपादाय कृष्णांशं कामविह्वला ॥ ३६ ॥
बाह्लीकदेशमागम्य सारट्टनगरं शुभम् । उवास च स्वयं गेहे कृत्वा दिव्यमयं वपुः ॥ ३७ ॥
निशीथे समनुप्राप्ते कृत्वा तं नररूपिणम् । आलिलिंग हि कामार्ता कृष्णांशं धर्मकोविदम् ॥ ३८ ॥
दृष्ट्वा तां स तथाभूतां कृष्णांशो जगदंबिकाम् । तुष्टाव मनसा धीरो रात्रिसूक्तेन नम्रधीः ॥ ३९ ॥
तदा सा स्वेडिनी भूत्वा त्यक्त्वा कृष्णांशमुत्तमम् । पुनः शुकमयं कृत्वा चिंचिणीवृक्षमारुहत् ॥ ४० ॥
तदा स्वर्णवती देवी बोधिता विष्णुमायया । कृत्वा श्येनीमयं रूपं तत्र गत्वा मुदान्विता । ददर्श शुकभूतं च कृष्णांशं योगतत्परम् ॥ ४१ ॥
एतस्मिन्नंतरे वेश्या पुनः कृत्वा शुभं वपुः । नरभूतं च कृष्णांशं वचनं प्राह नम्रधीः ॥ ४२ ॥
अये प्राणप्रिय स्वामिन्भज मां कामविह्वलाम् । पाहि मां रतिदानेन धर्मज्ञोसि भवान्सदा ॥ ४३ ॥
इत्युक्तस्स तु तामाह वचनं शृणु शोभने । ते आर्यवर्त्मस्थितोहं वै वेदमार्गपरायणः ॥ ४४ ॥
विवाहितां शुभां नारीं यो भजेत ऋतौ न हि । स पापी नरकं याति तिर्य्यग्योनिमयं स्मृतम् । अतः परस्त्रिया भोगो ज्ञेयो वै निरयप्रदः ॥ ४५ ॥
इति श्रुत्वा तु सा प्राह विश्वामित्रेण धीमता । शृंगिणा च महाप्राज्ञ वेश्यासंगः कृतः पुरा । न कोऽपि नरकं प्राप्तस्तस्मान्मां भज कामिनीम् ॥ ४६ ॥
पुनश्चाह स कृष्णांशः कृत्तं पापं तपोबलात् । ताभ्यां च मुनियुग्माभ्यामसमर्थो हि सांप्रतम् ॥ ४७ ॥
अर्द्धांगं पुरुषस्य स्त्री मैथुने च विशेषतः । अहमार्यश्च भवती वेश्या च बहुभोगिनी ॥ ४८ ॥
ऋचि शब्दश्च पूर्वास्याज्जात ऋग्जस्सनातनः । योगजश्चैव यः शब्दो दक्षिणास्याद्यजुर्भवः ॥ ४९ ॥
तद्धितान्तश्च यश्शब्दः पश्चिमास्याच्च सामजः । छन्दोभूताश्च ये शब्दास् ते सर्वे ब्राह्मणप्रियाः । केवलो वर्णमात्रश्च स शब्दोऽथर्वजः स्मृतः ॥ ५० ॥
पञ्चमास्याच्च ये जाताः शब्दाः संसारकारिणः । ते सर्वे प्राकृता ज्ञेयाश्चतुर्लक्षविभेदिनः ॥ ५१ ॥
हित्वा तान्यो हि शुद्धात्मा चतुर्वेदपरायणः । स वै भवाटवीं त्यक्त्वा पदं गच्छत्यनामयम् ॥ ५२ ॥
न वदेद्यावनीं भाषां प्राणैः कंठगतैरपि । गजैरापीडयमानोऽपि न गच्छेज्जैनमंदिरम् ॥ ५३ ॥
इत्येवं स्मृतिवाक्यानि मुनिना पठितानि वै । कथं त्याज्यो मया धर्मस्सर्वलोकसुखप्रदः ॥ ५४ ॥
इति श्रुत्वा तु सा वेश्या म्लेच्छायाश्चांशसंभवा । शोभना नाम रंभोरूर्महाक्रोधमुपाययौ ॥ ५५ ॥
वेतसैस्ताडयित्वा तं पुनः कृत्वा शुकं स्वयम् । न ददौ भोजनं तस्मै फलाहारं शुकाय वै ॥ ५६ ॥
तदा स्वर्णवती देवी कृत्वा नारीमयं वपुः । मशकीकृत्य तं वीरं तत्रैवान्तर्दधे तु सा ॥ ५७ ॥
पुनः श्येनीवपुः कृत्वा तद्देशाद्यातुमुद्यता । पृष्ठमारोप्य मशकं मयूरनगरं ययौ ॥ ५८ ॥
मकरंदस्तु तां दृष्ट्वा कृष्णांशेन समन्विताम् । नेत्रपालस्य तनयां नाम्ना स्वर्णवती बली । चरणावुपसंगृह्य स्वगेहे तामवासयत् ॥ ५९ ॥
शोभनापि च संबुध्य पञ्जरान्तमुपस्थिता । न ददर्श शुकं रम्यं मूर्छिता चापतद्भुवि ॥ ६० ॥
किं करोमि क्व गच्छामि विना तं रमणं परम् । इत्येव बहुधालप्य मदहीनपुरं ययौ ॥ ६१ ॥
तत्र स्थितं च पैशाचं मायामदविशारदम् । महामदं च संपूज्य स्वदेहं त्यक्तुमुद्यता ॥ ६२ ॥
महामदस्तु संतुष्टो गत्वा वै शिवमंदिरम् । मरुस्थलेश्वरं लिंगं तुष्टावार्षभभाषया ॥ ६३ ॥
तदा प्रसन्नो भगवान्वचनं प्राह सेवकम् । स्वर्णवत्या हृतो वीरः कृष्णांशश्चार्यधर्मगः । मया सह समागच्छ मयूरनगरं प्रति ॥ ६४ ॥
इत्युक्तस्तेन पैशाचो नटैः पंचसहस्रकैः । तया सह ययौ तूर्णं सहुरेणं समन्वितः ॥ ६५ ॥
इन्दुलश्च तथाह्लादो बोधितो विष्णुमायया । त्रिलक्षबलसंयुक्तो देवसिंहेन संयुतः । मयूरनगरं प्राप्य मकरंदमुपाययौ ॥ ६६ ॥
तदा तु शोभना वेश्या सहुरेण बलैस्सह । चकार भैरवीं मायां सर्वशत्रुभयंकरीम् ॥ ६७ ॥
सर्वतश्चोत्थितो वातो महामेघसमन्वितः । पतंति बहुधा चोल्काः शर्करावर्षणे रताः ॥ ६८ ॥
दृष्ट्वा तां भैरवीं मायां तमोभूतां समन्ततः । मकरन्दश्च बलवान्रथस्थः स्वयमाययौ ॥ ६९ ॥
शनिभल्लेन तां मायां भस्म कृत्वा महाबलः । गृहीत्वा सहुरं धूर्तं सबलं गेहमाप्तवान् ॥ ७० ॥
तदा तु शोभना नारी काममायां चकार ह । बहुलास्संस्थिता वेश्या गीतनृत्यविशारदाः ॥ ७१ ॥
मोहिताः क्षत्रियाः सर्वे मुमुहुर्लास्यदर्शनात् । देवसिंहाच्च कृष्णांशादृते ते जडतां गताः ॥ ७२ ॥
तदा स्वर्णवती देवी कामाक्षी ध्यानतत्परा । पुनरुत्थाप्य तान्सर्वान्गृहीत्वा शोभनां पुनः । मयूरध्वजमागम्य निगडैस्तान्बबंध ह ॥ ७३ ॥
महामदस्तु तज्ज्ञात्वा रुद्रध्यानपरायणः । चकार शाम्बरीं मायां नानासत्त्वविधायिनीम् ॥ ७४ ॥
व्याघ्राः सिंहा वराहाश्च वानरा दंशका नराः । सर्पा गृध्रास्तथा काका भक्षयंति समंततः ॥ ७५ ॥
तदा स्वर्णवती देवी कामाक्षीध्यानतत्परा । ससर्ज स्मरजां मायां तन्मायाध्वंसिनीं रणे ॥ ७६ ॥
तया तार्क्ष्यास्समुत्पन्नाः शरभाश्च महाबलाः । सिंहादीन्भक्षयामासुर्जघ्नुश्चैव सहस्रशः ॥ ७७ ॥
हाहाभूते च तत्सैन्ये दिक्षु विद्राविते सति । शोभना चाभवद्दासी स्वर्णवत्याश्च मायिनी ॥ ७८ ॥
सहुरस्तैर्नटैस्सार्द्धं चाह्लादेनैव चूर्णितः । तेषां रुधिरकभाश्च भूमिमध्ये समारुहन् ॥ ७९ ॥
एवं च मुनिशार्दूल चतुर्मास्स्वभवद्रणः । वैशाखे मासि संप्राप्ते ते वीरा गेहमाययुः । इति ते कथितं विप्र चान्यत्किं श्रोतुमिच्छसि ॥ ८० ॥
ऋषय ऊचुः । किन्नरी नाम या कन्या त्वया प्रोक्ता महामुने । कुत्र स्थाने कथं जाता तत्सर्वं कृपया वद ॥ १ ॥
सूत उवाच । पुरा चैत्ररथे देशे नानाजननिषेविते । वसंतसमये प्राप्ते क्रीडंत्यत्र दिवौकसः ॥ २ ॥
मंजुघोषा च स्वर्वेश्या शुकस्थाने समागता । दृष्ट्वा तं सुन्दरं बालं मोहनाय समुद्यता ॥ ३ ॥
गीतनृत्यादिरागांश्च कृत्वा सा कामविह्वला । प्रांजलिं प्रणता बद्ध्वा पुनस्तुष्टाव तं मुनिम् ॥ ४ ॥
तदा शुकस्तु भगवान्पद्यं स्तुति मयं शुभम् । श्रुत्वा प्रसन्नहृदयो वरं ब्रूहीति सोऽब्रवीत् ॥ ५ ॥
सा तु श्रुत्वा शुभं वाक्यं प्रोवाच श्लक्ष्णया गिरा । पतिर्मे भव हे नाथ शरणागतवत्सल ॥ ६ ॥
इति श्रुत्वा तु वचनं तथा कृत्वा तया सह । स रेमे मुनिशार्दूलः शुको विज्ञानकोविदः ॥ ७ ॥
तयोस्सकाशात्संजज्ञे मुनिर्नाम सुतोऽनयोः । तपश्चकार बलवान्द्वादशाब्दं प्रयत्नतः ॥ ८ ॥
तस्मै ददौ तदा पत्नीं स्वर्णदेवस्य वै सुताम् । कुबेरो रुद्रसहितः स मुनिस्तु मुदान्वितः ॥ ९ ॥
तया रेमे प्रसन्नात्मा तयोर्जाता सुतोत्तमा । किन्नरी नाम विख्याता हिमतुंगे समुद्भवा । तपश्चचार सा देवी रूपयौवन शालिनी ॥ १० ॥
तदा प्रसन्नो भगवाञ्छंकरो लोकशंकरः । मकरंदाय धीराय ददौ तां रुचिराननाम् ॥ ११ ॥
मुनिस्तु शंकरं प्राह देवदेव नमोऽस्तु ते । मत्सुतायै वरं देहि राष्ट्रवर्धनमुत्तमम् ॥ १२ ॥
इति श्रुत्वा शिवः प्राह गुरुंडान्ते च भूतले । मध्यदेशे च ते राष्ट्रं भविष्यति सुखप्रदम् । त्रिंशदब्दप्रमाणेन तत्पश्चात्क्षयमेष्यति ॥ १३ ॥
इति श्रुत्वा तु स मुनिर्हिमतुंगनिवासकः । मकरंदेन सहितस्तत्र वासमकारयत् ॥ १४ ॥
इति ते कथितं विप्र पुनः शृणु कथां शुभाम् । ऊनत्रिंशाब्दकं प्राप्ते कृष्णांशे रणकारणम् ॥ १५ ॥
नेत्रपालस्य नगरं नानाधातुविचित्रितम् । मत्वा न्यूनपतिर्बौद्धो रुरोध नगरं शुभम् ॥ १६ ॥
सप्तलक्षयुतो राजा बौद्धसिंहो महाबलः । त्रिलक्षबलसंयुक्तैस्सार्द्धं युद्धमचीकरत् ॥ १७ ॥
सप्ताहोरात्रमभवत्सेनायुद्धं भयानकम् । योगसिंहो भोगसिंहो विजयश्च महाबलः ॥ १८ ॥
जघान शात्रवीं सेनां बौद्धसिंहेन पालिताम् । एतस्मिन्नंतरे प्राप्ताः श्यामजापकदेशगाः ॥ १९ ॥
बौद्धा मायाविनस्सर्वे लोकमान्यप्रपूजकाः । पुनर्जातं महद्युद्धं मासमेकं तयोस्तदा ॥ २० ॥
नेत्रपालाज्ञया सर्वे कृष्णांशाद्याः समागताः । कृष्णांशो बिंदुलारूढो देवः स्वहयसंस्थितः ॥ २१ ॥
इंदुलश्च करालाश्वे मंडलीको गजे स्थितः । गौतमश्च समायातो हरिनागरसंस्थितः ॥ २२ ॥
तालनश्च समायातः सिंहिन्युपरि संस्थितः । धान्यपालस्तैल्यकारो युयुत्सोरंशसंभवः ॥ २३ ॥
लल्लसिंहश्च बलवान्कुंतिभोजांशसंभवः । ताम्बूलीयकजातीयो लक्षणानुज्ञया ययौ ॥ २४ ॥
तदा तु नेत्रसिंहश्च सप्तलक्षबलैर्वृतः । पालितश्चाष्टभिर्वीरैस्तेषां नाशाय चाययौ ॥ २५ ॥
भयभीताश्च ते बौद्धास्त्यक्त्वा देशं समन्ततः । चीनदेशमुपागम्य युद्धभूमिमकारयन् ॥ २६ ॥
तदनुप्रययुस्ते वै हूहानदमुपस्थिताः । माघमासे तु संप्राप्ते पुनर्युद्धमवर्तत ॥ २७ ॥
श्यामदेशोद्भवा लक्षं तथा लक्षं च जापकाः । दश लक्षाश्चीनदेश्या युद्धाय समुपस्थिताः ॥ २८ ॥
कृष्णांशो लक्षसेनाढ्यो देवो लक्षसमन्वितः । नेत्रपालश्च लक्षाढयो योगभोगसमन्वितः ॥ २९ ॥
मंडलीकश्चेन्दुलेन लक्षसैन्यसमन्वितः । ध्यानपालो लल्लसिंहो लक्षसैन्यान्वितः स्थितः ॥ ३० ॥
जननायक एवापि लक्षसैन्ययुतः स्थितः । तालनो लक्षसेनाढ्यो युद्धाय समुपागतः ॥ ३१ ॥
तत्र युद्धमभूद्घोरं बौद्धानामार्यकैस्सह । पक्षमात्रं मुनिश्रेष्ठ यमलोकविवर्द्धनम् ॥ ३२ ॥
सप्त लक्षं हता बौद्धा द्विलक्षं चार्यदेशजाः । ततस्ते भयभीताश्च त्यक्त्वा युद्धं गृहं ययुः ॥ ३३ ॥
कृत्वा दारुमयीं सेनां कलयंत्रप्रभावतः । गजाश्च दशसाहस्रा सशूराः काष्ठनिर्मिताः ॥ ३४ ॥
एकलक्षं हयारूढा दारुपाश्च रणोन्मुखाः । सहस्रं महिषारूढास्सहस्रं कोलपृष्ठगाः ॥ ३५ ॥
सिंहारूढास्सहस्रं च सहस्रं हंसवाहनाः । कंकगोमायुगृध्राणां श्यामारूढाः पृथक्तथा ॥ ३६ ॥
उष्ट्राः सप्तसहस्राणि सशूराश्च रणोन्मुखाः । एवं सपादलक्षैश्च काष्ठसैन्यैश्च मानुषाः ॥ ३७ ॥
द्विलक्षाणि क्षयं जग्मुः कृष्णांशाद्यैः सुरक्षिताः । ततो हाहाकृतं सैन्यं चार्य्याणां च ननाश तत् ॥ ३८ ॥
दृष्ट्वा तत्कौतुकं रम्यं जयन्तो युद्धकोविदः । आग्नेयं शरमादाय काष्ठसैन्येषु चाक्षिपत् ॥ ३९ ॥
भस्मीभूताश्च ते सर्वे तत्रैव विलयं गताः । त्रिलक्षं क्षत्रियाः शेषा जयंतं रणकोविदम् । चक्रुर्जयरवं तत्र तुष्टुवुश्च पुनः पुनः ॥ ४० ॥
तदा तु चीनजा बौद्धाः कृत्वा विंशत्सहस्रकान्॥ हयारूढाँल्लोहमयान्प्रेषयामासुरूर्जितान् ॥ ४१ ॥
योगसिंहो गजारूढो धनुर्बाणधरो वली । कंठेषु लोहजान्वीरांस्ताडयामास वै तदा ॥ ४२ ॥
मृतास्ते पंचसाहस्रा योगसिंहशरार्दिताः । बौद्धसिंहस्तदा शूरो दृष्ट्वा तस्य पराक्रमम् । कृत्वा लोहमयं सिंहं योगसिंहमपेषयत् ॥ ४३ ॥
पातेन तस्य सिंहस्य स वीरो मरणं गतः । तदा तु भोगसिंहश्च हयारूढो जगाम ह । स्वभल्लेन च तं सिंहं हत्वा तत्र जगर्ज वै ॥ ४४ ॥
तदा तु बौद्धसिंहेन शार्दूलस्तत्र चोदितः । सहयो भोगसिंहश्च तेनैव मरणं गतः ॥ ४५ ॥
मातुलौ मृत्युवशगौ दृष्ट्वा स्वर्णवतीसुतः । करालं हयमा रुह्य बौद्धसिंहमुपाययौ ॥ ४६ ॥
शरमादाय वै शीघ्रं नाम्ना संमोहनं शुभम् । मोहयित्वा रिपुबलं बौद्धसिंहसमन्वितम् ॥ ४७ ॥
बद्ध्वा तान्बौद्धसिंहादीन्नृपान्दशसहस्रकम् । कलयंत्रं च संचूर्ण्य कृष्णां शांतिकमाययौ ॥ ४८ ॥
तदा ते हर्षितास्सर्वे प्रपेष्य नगरं ययुः । तद्वेश्म योजनायामं सर्वसंपत्समन्वितम् । लुण्ठयित्वा बलात्सर्वे नृपदुर्गमुपाययुः ॥ ४९ ॥
बौद्धसिंहस्तदागत्य जयन्तेन विमोचितः । सुतां स्वां पद्मजां नाम्ना जयन्ताय ददौ मुदा ॥ ५० ॥
दशकोटीः सुवर्णस्य चाह्लादाय तदा धनम् । सर्वैश्च बौद्धवृन्दैश्च तत्रैव शपथः कृतः ॥ ५१ ॥
आर्यदेशं न यास्यामः कदाचिद्राष्ट्रहेतवे । इत्युक्त्वा तान्प्रणम्याशु संप्रस्थानमकारयन् । त्रिलक्षैश्च युतास्ते वै नेत्रपालगृहं गताः ॥ ५२ ॥
ऋषयः ऊचुः । इन्दुलेन कथं सूत तत्र प्राणीकृता न हि । सुप्रिया योगसिंहाद्यास्तन्नो वद विचक्षण ॥ ५३ ॥
सूत उवाच । आगता यमलोकाद्वै कतिचित्प्राणिनो भुवि । तदा तु दुःखितो देवो महेंद्रान्तमुपाययौ ॥ ५४ ॥
देवराज नमस्तुभ्यं सर्वदेवप्रियंकर । जयंतो जगतीं प्राप्य मृताञ्जीवयति स्वयम् । अतो वै लोकमर्यादा विरुद्धा दृश्यते भुवि ॥ ५५ ॥
इति श्रुत्वा तु वचनं महेन्द्रो देवमायया । वडवामृतमाहृत्य तथा वै स्वर्गगां गतिम् । जयंतस्य स्वपुत्रस्य मुमोद स सुरैः सह ॥ ५६ ॥
इन्दुलश्च तदा दुःखी शारदां सर्वमंगलाम् । पूजयित्वा विधानेन योगध्यान परोऽभवत् ॥ ५७ ॥
इति ते कथितं विप्र पुनः शृणु कथां शुभाम् । नेत्रपालश्च बलवान्बहुपुत्रः शुचान्वितः । दशकोटिमितं स्वर्णं तेभ्यो दत्त्वा समं समम् ॥ ५८ ॥
प्रस्थानं कारयामास चाष्टानां बलशालिनाम् । ते वै द्विलक्षसैन्याढ्याः स्वगेहाय ययुर्मुदा ॥ ५९ ॥
सूत उवाच । यदा ते चीनदेशस्थास्तदाहूतो नृपेण वै । कामपालेन भो विप्र लक्षणो नकुलांशकः ॥ १ ॥
जयचंद्र महाभाग सावधानं वचः शृणु । वैशाखशुक्ल सप्तम्यां मुहूर्तोऽयं दिनागमे ॥ २ ॥
अतो वै लक्षणो वीरश्चैकाकी मां समाप्नुयात् । गृहीत्वा मत्सुतां दोलां गमिष्यति तवांतिकम् ॥ ३ ॥
सेनान्वितं च तं ज्ञात्वा महीराजो महाबलः । ग्रहीष्यति पराजित्य तस्माद्योग्यं वचो मम ॥ ४ ॥
इति तत्रत्यवचनं मत्वा राजा प्रसन्नधीः । लक्षणं हस्तिनीसंस्थं शतशूरसमन्वितम् ॥ ५ ॥
आहूय प्रेषयामास कामपालाय धीमते । मार्गे पंचदिनं वीर उषित्वा तद्गृहं ययौ ॥ ६ ॥
तदा पद्माकरः श्यालो ज्ञात्वा लक्षणमागतम् । भूमिराजं समाहूय तेन युद्धमचीकरत् ॥ ७ ॥
लक्षणो नकुलांशश्च दृष्ट्वा शत्रुमुपस्थितम् । स्वशरैस्तर्पयामास राजराजं महाबलम् ॥ ८ ॥
मूर्च्छयित्वा महीराजं हत्वा पंचशतं बली । कामपालं समागम्य नत्वा वासमकारयत् ॥ ९ ॥
उत्थितश्च महीराजो गत्वा पद्माकरं प्रति । वचनं प्राह कार्यार्थी शृणु मित्र वचो मम ॥ १० ॥
लक्षणो मे महाञ्छत्रुस्स च त्वद्गेहमागतः । यदि दास्यसि तं बद्ध्वा त्वां मदंगं करोम्यहम् ॥ ११ ॥
इति श्रुत्वा स लोभात्मा दत्त्वा हालाहलं विषम् । बद्ध्वा तं लक्षणं वीरं महीराजाय चार्पयत् । हत्वा ताञ्छतशूरांश्च गुप्तवार्तामकारयन् ॥ १२ ॥
ज्ञात्वा तत्पद्मिनी नारी दुःखितालप्य वै भृशम् । चंडिकां पूजयामास पतिमंगलहेतवे ॥ १३ ॥
तदा प्रसन्ना सा देवी वरदा सर्वमंगला । आश्वास्य पद्मिनीं नारीं लक्षणांतमुपाययौ ॥ १४ ॥
स्वप्ने तमाह सा देवी ह्रीं फट् घेघे जपं कुरु । अस्य मंत्रप्रभावाच्च सर्वविघ्नः प्रणश्यति ॥ १५ ॥
स बुद्ध्वा लक्षणो वीरस्तं मंत्रं च जजाप ह । आषाढे मासि संप्राप्ते कृष्णांशाद्या गृहं ययुः ॥ १६ ॥
तालनश्च युतस्ताभ्यां कल्यकुब्जमुपाययौ । न दृष्टो लक्षणो वीरो जयचंद्रप्रियंकरः । ज्ञात्वा तत्कारणं तैश्च कृतं योगमयं वपुः ॥ १७ ॥
धान्यपालः कांस्यधारी वीणाधारी च तालनः । लल्लसिंहो मृदंगांको ययुस्ते वै महावतीम् ॥ १८ ॥
सभां परिमलस्यैव गत्वा ते योगरूपिणः । चक्रुर्गानं मुदा युक्ताः सर्वे ते मोहमागताः ॥ १९ ॥
प्रसन्नश्च तदा राजा मुक्तामालां स्वकण्ठगाम् । तालनाय ददौ प्रीत्या ताभ्यां स्वर्णांगुलीयके ॥ २० ॥
तदा ते हर्षिताः सर्वे कृष्णांशं प्रति चाययुः । ज्ञात्वा कृष्णांश एवापि धृत्वा योगमयं वपुः । ययौ बिंदुगढं वीरस्तालनाद्यैस्समन्वितः ॥ २१ ॥
हट्टमध्ये समागम्य कृत्वा रासोत्सवं शुभम् । गेहं पद्माकरस्यैव गत्वा ते ननृतुर्मुदा ॥ २२ ॥
एतस्मिन्नंतरे सर्वा योषितस्तत्र चागताः । वेणुवाद्यवृतंवीरं कृष्णांशं ददृशुर्मुहुः । मोहितास्तस्य गानेन जडीभूता धनं ददुः ॥ २३ ॥
तदा तु पद्मिनी नारी सर्वलक्षणसंयुता । ज्ञात्वा कृष्णांशमेवापि रुरोद चिरमातुरा ॥ २४ ॥
उवाच च विलप्याशु मत्पतिर्ल क्षणो बली । महीराजेन शूरेण कारागारे बलात्कृतः । अहं योषा भवान्योगी कथं कार्यं भविष्यति ॥ २५ ॥
इति श्रुत्वा तु स नृपो भुजमुत्थाप्य सत्वरम् । आश्वास्य पद्मिनीं नारीं ययुस्ते देहलीं प्रति । राजद्वारमुपागम्य कृष्णांशस्स ननर्त ह ॥ २६ ॥
महीराजस्तु बलवान्प्रसन्नस्तस्यलीलया । वांछितं ब्रूहि कृष्णांश सर्वं योगिन्ददाम्यहम् ॥ २७ ॥
इति श्रुत्वा भूपवचो विहस्योवाच तं प्रति । कारागारं लोहमयं नृपयोग्यं च मे नृप । दर्शयाशु स्वकीयं वै भवान्भूपशिरोमणिः ॥ २८ ॥
इति श्रुत्वा स नृपतिर्मोहितः कृष्णलीलया । दर्शयित्वा च वै शीप्रं पुनस्तेभ्यो ददौ धनम् ॥ २९ ॥
ततस्ते योगिनस्सर्वे संप्राप्य च महावतीम् । नत्वा परिमलं भूपं गदित्वा सर्वकारणम् ॥ ३० ॥
स्वसेनां सज्जयामास चाह्लादश्च नृपाज्ञया । पञ्चलक्षं महावत्या हयारूढास्समास्थिताः ॥ ३१ ॥
तालनस्सप्त लक्षाणि सैन्यान्याहूय चागतः । एवं द्वादशलक्षाणि क्षत्रिया रणदुर्मदाः । देहलीं च समाजग्मुस्सर्वशस्त्रसमन्विताः ॥ ३२ ॥
एतस्मिन्नंतरे मन्त्री चद्रभट्टो विशारदः । सर्वशास्त्रार्थकुशलो वैष्णवीशक्तिपूजकः ॥ ३३ ॥
महीराजं समागम्य वचः प्राह शृणुष्व भोः । मया वै च रहः क्रीडा दृष्टा देवीप्रसादतः ॥ ३४ ॥
तत्रोदयश्च कृष्णांशः पूर्णब्रह्माणमागमत् । वचः प्राह प्रसन्नात्मा शृणु त्वं सत्त्वविग्रह ॥ ३५ ॥
अग्निवंशविनाशाय चाद्य यास्यामि देहलीम् । हत्वाहं कौरवांशांश्च स्थापयित्वा कलिं भुवि ॥ ३६ ॥
पुनस्तवान्तिकं प्राप्य रहः क्रीडां करोम्यहम् । इत्युक्त्वा बिंदुलारूढः स वीरस्त्वामुप स्थितः । इत्यहं दृष्टवान्भूप कृष्णांशं योगनिद्रया ॥ ३७ ॥
इति तस्य वचः श्रुत्वा स भूपो विस्मयान्वितः । भयभीतः सहस्राणि शूरानाहूय सत्वरम् । तेभ्यश्च लक्षणं दत्त्वा वचनं प्राह तान्प्रति ॥ ३८ ॥
पद्माकराय भूपाय गत्वा दत्त्वाशु लक्षणम् । ममान्तिकमुपागम्य कारणं वदताशु तत् ॥ ३९ ॥
इति श्रुत्वा तु ते सर्वे वह्निवंश्या महाबलाः । गत्वा तत्र तथा कृत्वा महीराजमुपागमन् ॥ ४० ॥
भगदंतश्च तेषां तु सहस्राणां च नायकः । महीराजं वचः प्राह शृणु तन्नृपभाषितम् ॥ ४१ ॥
पद्मिनी मे स्वसा राजन् गुप्तविद्याविशारदा । तया यज्ञपतिर्देवः सम्यगाराधितः पुरा ॥ ४२ ॥
दत्तस्तेन वरो रम्यो ह्यन्तर्धानमयः परः । सा तु तं लक्षणं कांतमंतर्धानं करिष्यति । इति श्रुत्वा स नृपतिः परमानन्दमाप्तवान् ॥ ४३ ॥
एतस्मिन्नंतरे प्राप्ताः कृष्णांशाद्या महाबलाः । रुरुधुर्देहलीं सर्वां महीराजेन पालिताम् ॥ ४४ ॥
स तदा पृथिवीराजो गृहीत्वा बहुभूषणम् । सर्वेभ्यश्च ददौ प्रेम्णा वचनं प्राह नम्रधीः ॥ ४५ ॥
लक्षणो नाम ते राजा कारागारे न वै मम । यदि मन्नगरे चास्ति तर्हि ते रोष ईदृशः ॥ ४६ ॥
इत्युक्त्वा तं च कृष्णांशं दर्शयामास वै गृहम्॥ । महादेवस्य शपथं कृतवान्भूपतिर्भयात् ॥ ४७ ॥
तदोदयो भूपवचः सत्यं मत्वा सुदुःखितः । स्वकीयैः सह संप्राप्तो ग्रामं बिंदुगढं शुभम् ॥ ४८ ॥
कामपालस्तु तच्छ्रुत्वा कृष्णांशागमनं बली । बलिं बहुं गृहीत्वाशु कृष्णांशं शरणं ययौ । प्रांजलिः प्रणतो भूत्वा वचनं प्राह भीरुकः ॥ ४९ ॥
सुता मे पद्मिनी नारी लक्षणेन समन्विता । न ज्ञात्वा क्व गताऽस्माभिस्सत्यं सत्यं ब्रवीम्यहम् ॥ ५० ॥
इति तद्वचनं श्रुत्वा कृष्णांशः स्वबलैस्सह । कान्यकुब्जं समागत्य जयचन्द्रमुवाच ह ॥ ५१ ॥
भ्रातृजस्तव भूपाल पद्मिन्या लक्षणोऽन्वितः । कामपालगृहे नास्ति निश्चितो बहुधा मया ॥ ५२ ॥
न जाने क्व गतो राजा मम प्राणसमो भुवि । यदि भूप न पश्यामि सत्यं प्राणांस्त्यजाम्यहम् ॥ ५३ ॥
हा रत्नभानुतनय विष्णुभक्त शुभंकर । स्वमित्रं मां परित्यज्य कां दिशं गतवान्भवान् । इत्युक्त्वा मूर्छितश्चासीत्कृष्णांशो वैष्णवप्रियः ॥ ५४ ॥
तदा स्वर्णवती देवी स्वदास्या शोभया सह । धृत्वा शुकमयं रूपं तत्रागत्य स्वमूर्तिगा ॥ ५५ ॥
तया संप्रेषिता शोभा म्लेच्छमायाविशारदा । जयचंद्रमुपागम्य धृत्वा दिव्यमयं वपुः ॥ ५६ ॥
उवाच वचनं तत्र शृणु भूपशिरोमणे । मायाविनी च मां विद्धि शोभनां नाम विश्रुताम् ॥ ५७ ॥
दंपती तव भूपाल संहृतौ येन यत्र वै । तत्राहं च गमिष्यामि महामदसमन्विता ॥ ५८ ॥
आह्लादश्चेन्दुलो वीरो देवो वै तालनो बली । कृष्णांशपालितास्सर्वे यास्यामो भूपते वयम् ॥ ५९ ॥
इत्युक्त्वा शोभना वेश्या कृत्वा योगमयं वपुः । महामदं समारुह्य पैशाचं रुद्रकिंकरम् । प्रययौ तान्पुरस्कृत्य योगिवेषान्महाब लान् ॥ ६० ॥
आह्लादो गजसंस्थो वै करालारूढ इन्दुलः । तालनः सिंहिनीसंस्थो देवसिंहो मनोरथे । कृष्णांशो बिन्दुलारूढो नर्तयामास तं हयम् ॥ ६१ ॥
कामरूपमयं देशं शतयोजनगामिनः । बलवंतश्च संप्राप्ता गेहेगेहे जनेजने । लक्षणं शोधयामासुर्न प्राप्तास्तत्र तं नृपम् ॥ ६२ ॥
पुनर्मयूरनगरं शोभना तैः समन्विता । चिन्वती तं मनुष्येषु न प्राप्ता तत्र वै नृपम् ॥ ६३ ॥
पुनरिन्नगढग्रामं शोभना च जनेजने । लक्षणं मृगयामास न प्राप तत्र लक्षणम् ॥ ६४ ॥
गत्वा बाह्लीकनगरं शोभना तैस्समन्विता । लक्षणं च नृपश्रेष्ठं नापश्यत्तत्र दुःखिता ॥ ६५ ॥
पुनः स्वदेशमागम्य बाह्लीकं म्लेच्छवासिनम् । मर्कटेश्वरमीशानं तत्राह वनवासिनम् । पूजयित्वा च सा वेश्या गाननृत्यपराभवत् ॥ ६६ ॥
स देवो भूमिमध्यात् समागम्य मुदान्वितः । कृष्णांशं प्रणतो भूत्वाऽब्रवीन्म्लेच्छप्रपूजितः ॥ ६७ ॥
अहं कालाग्निरुद्रेण भूमिगर्ते सुरोपितः । असमर्थं च मां विद्धि गच्छ वीर यथासुखम् ॥ ६८ ॥
इति श्रुत्वा च सा शोभा निराशाभूत्तदा स्वयम् ॥ ६९ ॥
पुनः स्वर्णवतीं प्राप्य सर्वमेवा दितोऽब्रवीत् । त्रिंशदब्दैश्च कृष्णांशे चैत्रशुक्ल समागते ॥ ७० ॥
तानाश्वास्य सुवर्णांगी पूजयामास चंडिकाम् । नवरात्रं गतं तस्या भोजनाच्छादनं विना । निशीथान्ते तमःप्राप्ते गत्वाह जगदम्बिका ॥ ७१ ॥
पद्मिनी नाम या नारी मणिदेवस्य वै प्रिया । जाता सा कामपालस्य गृहे यज्ञावमानिता ॥ ७२ ॥
सेनापतिः कुबेरस्य मणिदेवो हि स स्मृतः । पूर्वं हि भीमसेनेन यक्षयुद्धेषु घातितः ॥ ७३ ॥
तदा तत्पद्मिनी नारी देवदेवमुमापतिम् । तुष्टाव च निराहारा मत्पतिं देहि शंकर ॥ ७४ ॥
शतवर्षांतरे देवो महादेव उवाच ताम् । कलौ विक्रमकाले हि शतद्वादशकेऽन्तिके ॥ ७५ ॥
नकुलांशं च संप्राप्य भुक्त्वा तेन महत्सुखम् । तद्वियोगेन संत्यज्य देहं पद्मानुवासितम् । स्वपतिं च तदा प्राप्य कैलासं पुनरेष्यसि ॥ ७६ ॥
महावतीं पुरीं रम्यां राष्ट्रपालाय शारदा । करिष्यति तदा देवी मणिदेवस्तु त्वत्पतिः ॥ ७७ ॥
तया विरचितो भूमौ ग्रामरक्षार्थमुद्यतः । प्राप्तस्त्वां पद्मिनीं नारीं कैलासं पुनरेष्यति ॥ ७८ ॥
अतः स्वर्णवति त्वं वै कैलासं गुह्यकालयम् । गत्वाशु पद्मिनीं तत्र बोधयाशु वचः कुरु ॥ ७९ ॥
इति श्रुत्वा स्वर्णवती पद्मिनीं प्रति चागमत् । वृत्तांतं कथयित्वाग्रे पद्मिनीं तु दयातुरा ॥ ८० ॥
कामपालगृहं प्राप्य तत्र वासमकारयत् । स्वर्णवत्यपि संप्राप्ता तदा शीघ्रं महावतीम् ॥ ८१ ॥
तस्यां गतायां गेहे वै पद्मिन्या लिखितं शुभम् । पत्रं परिमलो राजा वर्तयामास हर्षितः ॥ ८३ ॥
आगच्छ सेनया सार्द्धं कृष्णांश बलवत्तर । जित्वा पद्माकरं बंधुं मत्पतिं मोचयाशु वै । भूतले लक्षणो राजा स्थितः पद्माकरार्तिगः ॥ ८३ ॥
इति ज्ञात्वा च कृष्णांशो लक्षद्वादशसेनया । रुरोध नगरीं सर्वां कामपालेन रक्षिताम् ॥ ८४ ॥
कामपालस्तु बलवांस्त्रिलक्षबलसंयुतः । सुताज्ञया ययौ युद्धं सार्द्धं पद्माकरेण वै ॥ ८५ ॥
तयोश्चासीन्महद्युद्धं सेनयोरुभयोस्तदा । अहोरात्रप्रमाणेन भूपसेना पराजिता ॥ ८६ ॥
पद्मिनीं शरणं प्राप्य तदा भ्राता पिता स्थितः । तयोर्विजयमेवाशु यथाप्राप्तं चकार सा । अन्तर्द्धानमयं पत्रं तयोरर्थे च सा ददौ ॥ ८७ ॥
तौ तत्रान्तर्हितौ भूत्वा स्वखड्गेन रिपोर्बलम् । अयुतं जघ्नतुर्मत्तौ तदा ते विस्मयं गताः ॥ ८८ ॥
तालनाद्या रणं त्यक्त्वा कृष्णांणशं शरणं ययुः । कृष्णांशोऽपि तदा दुःखी ध्यात्वा सर्वमयीं शिवाम् ॥ ८९ ॥
दिव्यदृष्टिस्ततो जातः संप्राप्य तमयुध्यत । नभोगतं कामपालं तथा पद्माकरं नृपम् ॥ ९० ॥
बद्ध्वा तत्र मुदाविष्टो लक्षणं प्राप्य निर्भयः । दोलामारोप्य तां देवीं स्वगेहाय मुदा ययौ ॥ ९१ ॥
जयचंद्राय भूपाय दत्त्वा वै तौ च दंपती । लक्षणं पद्मिनीं चैव कृतकृत्यस्तदाभवत् ॥ ९२ ॥
जयचंद्रोऽपि बलवान्दृष्ट्वा गेहे स्वदंपती । ददौ दानं द्विजातिभ्यो भूपतिं सममोचयत् । ज्येष्ठे मासि सिते पक्षे कृष्णांशो गेहमागतः ॥ ९३ ॥
इति ते कथितं विप्र कृष्णांशचरितं शुभम् । पुनस्ते कथयिष्यामि दृष्टं योगबलेन वै ॥ ९४ ॥
इति श्रीभविष्ये महापुराणे प्रतिसर्गपर्वणि चतुर्युगखंडापरपर्याये कलियुगीयेतिहाससमुच्चये त्रिंशोऽध्यायः ॥ ३० ॥
सूत उवाच । शृणु विप्र महाभाग चंद्रभट्टस्तदा स्वयम् । महीराजं सदःस्थं तं चन्द्रतुल्यस्समागतः ॥ १ ॥
तमागतं समालोक्य स राजा शोकतत्परः । उवाच वचनं रम्यं शृणु मंत्रिवर प्रभो ॥ २ ॥
कृष्णांशाद्यैर्महाशूरैर्मद्ग्रामे भयमागतम् । कदा ते च मरिष्यंति कंटका मम दारुणाः ॥ ३ ॥
इत्युक्तस्स तु शुद्धात्मा ध्यात्वा सर्वमयीं शिवाम् । वचनं प्राह राजानं स्थ भूपशिरोमणे ॥ ४ ॥
जिष्णोरंशात्समुद्भूतो ब्रह्मानंदो महावतीम् । स कृष्णांशसखः श्रेष्ठः सर्वदा तत्प्रिये रतः ॥ ५ ॥
यदा च मलनापुत्रो देहं त्यक्त्वा गमिष्यति । तदा ते सर्वदेवांशा गमिष्यंति यतो गताः ॥ ६ ॥
इत्येवंवादिनं धीरममात्यं च महीपतिः । वचनं प्राह नम्रात्मा कोऽप्यर्थश्चिंतितो मया ॥ ७ ॥
एकाकिनं महाशूरं ब्रह्मानंदं नृपोत्तमम् । समाहूय महीराजो द्विरागमनहेतवे । छद्मना घातयित्वा तं कृतकृत्यो भविष्यति ॥ ८ ॥
इत्युक्ते नृपतिं प्राह महीराजः प्रसन्नधीः । वचनं शृणु भो मित्र गच्छ शीघ्रं महावतीम् ॥ ९ ॥
मलनां च समागत्य बोधयित्वा तु तां स्वयम् । ममान्तिकमुपागम्य चिरं जीव सुखीभव ॥ १० ॥
इति श्रुत्वा तु वचनं नत्वा तं च महीपतिः । रात्रौ घोरं मुनिश्रेष्ठ मलनां प्राह निर्भयः ॥ ११ ॥
वधूस्तव महाराज्ञि वेला नाम सुरूपिणी । संप्राप्ता यौवनवती पतियोग्या शुभानना ॥ १२ ॥
कुजातिश्चैव कृष्णांशः श्रुतो राज्ञा महात्मना । अतो न प्रेषिता पुत्री तव पुत्राय धीमते । अतो मद्वचनं मत्वा कुरु कार्यं तव प्रियम् ॥ १३ ॥
मया सार्द्धं तव सुतो ब्रह्मानंदो महाबलः । उर्वीयां नगरीं प्राप्य तदा मत्सैन्यसंयुतः ॥ १४ ॥
महीराजमुपागम्य पत्नीं शीघ्रमवाप्स्यति । नो चेन्ममाज्ञया वेला त्यक्त्वा कान्तं मरिष्यति ॥ १५ ॥
इति श्रुत्वा तु सा राज्ञी मोहिता देवमायया । राजानं समुपागम्य भ्रातुर्वचनमुत्तमम् । कथयामास वै सर्वं श्रुत्वा भूपोऽब्रवीदिदम् ॥ १६ ॥
महीपतिर्महाधूर्तो मद्विनाशाय चोद्यतः । तस्य वार्ता न मे रम्या कपटस्तेन निर्मितः ॥ १७ ॥
इति श्रुत्वा च मलना राजानं कोपसंयुतम् । वचनं प्राह भो राजन्यथा बंधुस्तथा ह्यहम् । वचनं कुरु मे राजन्नो चेत्प्राणांस्त्यजाम्यहम् ॥ १८ ॥
इत्युक्तवादिनीं रात्रौ तदा परिमलो नृपः । ब्रह्मानन्दं ददौ तस्मै स सुतो मातृवत्सलः ॥ १९ ॥
मातुराज्ञां पुरस्कृत्य मातुलेन समन्वितः । रात्रौ च मातुलग्रामं संप्राप्य मुदितोऽभवत् ॥ २० ॥
प्रातःकाले च संप्राप्ते हरिनागरमास्थितः । एकाकी देहलीं रम्यां प्रययौ देवमोहितः ॥ २१ ॥
सायंकाले तु संप्राप्ते महीराजस्य मंदिरे । अगमां दर्शयामास सुरूपां दिव्यविग्रहाम् ॥ २२ ॥
अगमा च समालोक्य परं हर्षमुपाययौ । माघशुक्लस्य चाष्टम्यां ब्रह्मानंदश्च निर्भयः । श्यालानां योषितः सप्त ददर्श रुचिरानना ॥ २३ ॥
तिस्रो नार्यश्च विधवाश्चतस्रो धवसंयुताः । ब्रह्मानंदं शरुमयं वाक्यमूचुर्मुदान्विताः ॥ २४ ॥
ब्रह्मानंद महाभाग सावधानं वचः शृणु । तव पत्नी स्वयं काली वेला कलहरूपिणी । संजहार धवानेव नो वयं तु सुदुःखिता ॥ २५ ॥
सापत्न्यमस्तु तत्तस्या गृहाणास्मान्मनोहर । धवान्विदेहि नो वीर पतिर्भव मुदान्वितः ॥ २६ ॥
इति श्रुत्वा वचस्तासां ब्रह्मानंदो महाबलः । उवाच मधुरं वाक्यं श्रुतिस्मृतिसमन्वितम् ॥ २७ ॥
पुरा सत्ययुगे नारी चोत्तमा च पतिव्रता । त्रेतायां मध्यमा जाता निकृष्टा द्वापरे पुनः ॥ २८ ॥
अधमा हि कलौ नारी परपुंसोपभोगिनी । अतस्तु कलिकाले वै विहाहो विधवास्त्रियाः । देवलेन शुभः प्रोक्तश्चासितेन स्वयं स्मृतौ ॥ २९ ॥
सती सत्ये तु सा प्रोक्ता त्रेतायां पतिभस्मगा ॥ ३० ॥
सती सा मध्यमा प्रोक्ता द्वापरे विधवा सती । ब्रह्मचर्यपरा ज्ञेया कलौ नास्ति सतीव्रतम् ॥ ३१ ॥
अतो यूयं मया सार्द्धं भुंक्षध्वममलं सुखम् । इति श्रुत्वा प्रियं वाक्यं तिस्रस्ता विधवाः स्त्रियः ॥ ३२ ॥
कृत्वा शृंगार रूपाणि भूषणानि च सर्वशः । ब्रह्मानंदमुपागम्य समालिंगनतत्पराः ॥ ३३ ॥
ता दृष्ट्वा मलनापुत्रो वचनं प्राह निर्भयः ॥ ३४ ॥
युष्माभिः पतयो मुक्ता ये च मद्बंधुना हताः ॥ ३५ ॥
युष्मानतो न गृह्णीयां सत्यंसत्यं ब्रवीम्यहम् । इति श्रुत्वा वचो घोरं हास्ययुक्तं च योषितः ॥ ३६ ॥
महीराजन्तमागम्य रुरुदुर्भृशदुःखिताः । राजन्वेलापतिर्धूर्तो मम धर्मं जहाति वै । दंडं देहि च धूर्ताय नो चेत्प्राणांस्त्यजाम्यहम् ॥ ३७ ॥
इति श्रुत्वा महीराजो ब्रह्मानन्दं महाबलम् । समाहूय वचः प्राह भवान्भूपकुलाधमः ॥ ३८ ॥
परस्त्रियं च यो भुंक्ते स याति यममंदिरम् । अद्यैव त्वं सुताकान्त कारागृहमवाप्नुयाः ॥ ३९ ॥
इतिश्रुत्वा वचो घोरं ब्रह्मानंदो महाबलः । सत्सरोः खड्गमुत्सृज्य महीराजमधावत ॥ ४० ॥
दृष्ट्वा भयातुरो राजा चामुंडान्तमुपाययौ । कपाटं दृढमाच्छाद्य तत्र वासमकारयत् ॥ ४१ ॥
ऋषय ऊचुः । तासां कथं विवाहाः स्युस्तत्त्वं नो ब्रूहि विस्तरात् । कुत्रत्यास्ताः किमंशाश्च दृष्टा योगेन वै त्वया ॥ ४२ ॥
सूत उवाच । अंगदेशे मुनिश्रेष्ठ मायावर्मनृपोऽभवत् । तामसीं पूजयित्वा वै शक्तिं सर्वविमोहिनीम् ॥ ४३ ॥
वर्मोत्तमं तया दत्तं सर्वसत्त्वभयंकरम् । गृहीत्वा स तु भूपालः प्रस्थितोऽभून्महीतले ॥ ४४ ॥
प्रमदा नाम तत्पत्नी दश पुत्रानसूषुवत् । कौरवांशान्महाभाग वर्षान्ते नाम मे शृणु ॥ ४५ ॥
मत्तः प्रमत्त उन्मत्त सुमत्तो दुर्मदस्तथा । दुर्मुखो दुर्धरो बाहुः सुरथो विरथः क्रमात् । तेषां स्वसानुजा चासीत्सुनाम्ना मदिरेक्षणा ॥ ४६ ॥
तस्या वै सुंदरं रूपं मदाघूर्णितलोचनम् । कितवो नाम वै दैत्यो दृष्ट्वा मोहमुपागतः ॥ ४७ ॥
मायावर्माणमागत्य वचनं प्राह नम्रधीः । यदि त्वं मे स्वतनयां देहि कामातुराय च ॥ ४८ ॥
तर्हि ते सकलं कार्यं करिष्यामि न संशयः । इति श्रुत्वा तदा भूपो ददौ तस्मै स्वकन्यकाम् ॥ ४९ ॥
कितवो गह्वरावासी रात्रौ घोरे तमोवृते । नृपगेहमुपागम्य बुभुजे स्मरविह्वलः । प्रातःकाले तु तां त्यक्त्वा कन्दरान्तमुपाययौ ॥ ५० ॥
वर्मदेवमते जाते ततो राजा मदातुरः । पुरोहितं समाहूय लक्षद्रव्यसमन्वितम् । महीराजाय संप्रेष्य तारकं स समावृणोत् ॥ ५१ ॥
महीराजस्तु बलवाँल्लक्षषोडशसैन्यपः । संयुतः शतभूपालैर्मासान्ते समुपागमत् ॥ ५२ ॥
कृष्णांशे पंचदशके संप्राप्ते व्रततत्परे । तारकश्च विवाहाय बहुभूपोंगमानयत् ॥ ५३ ॥
मायावर्मा च तं दृष्ट्वा तारकं भूपसंयुतम् । वचनं प्राह बलवान्राजराज वचः शृणु ॥ ५४ ॥
कितवो नाम मेधावी दैत्यवंशयशस्करः । तेन मे पीडिता बाला रात्रौ घोरतमोवृते ॥ ५५ ॥
हता भूपकुमाराश्च मत्सुतार्थं समागताः । भक्षितास्तेन दैत्येन संययुस्ते यमालयम् ॥ ५६ ॥
तेषां च बहुधा द्रव्यं लुंठयित्वा मदातुरः । मत्सुतायै ददौ सर्वं तस्मात्त्वं दितिजं जहि ॥ ५७ ॥
इति श्रुत्वा महीराजस्सर्वसैन्यसमन्वितः । कितवं च समाहूय महद्युद्धमचीकरत् ॥ ५८ ॥
कितवस्स तु मायावी जित्वा सर्वान्महाबलान् । तारकं च समाहृत्य गुहायां समुपागमत् ॥ ५९ ॥
तारकश्च तदा दुःखी ध्यात्वा शंकरमुत्तमम् । पाषाणभूतो ह्यगमन्महादेवप्रसादतः ॥ ६० ॥
एतस्मिन्नंतरे प्राप्ता महावतीनिवासिनः । क्षत्रिया दशसाहस्रा कृष्णांशाद्यैश्च पालिताः ॥ ६१ ॥
महीराजस्तु तान्दृष्ट्वा बलखानिं महाबलम् । उवाच वचनं प्रेम्णा पुत्रशोकेन दुःखितः ॥ ६२ ॥
तारकः कितवेनैव संहृतो दितिजेन वै । यदि त्वं मे सुतं देहि कोटिस्वर्णं ददामि तत् ॥ ६३ ॥
इति श्रुत्वा तु ते धीराः कृष्णांशो देवसिंहकः । वत्सजौ च तथागम्य कितवं रुरुधुर्बलात् ॥ ६४ ॥
अहोरात्रमभूद्युद्धं तेषां तेन समन्वितम् । कितवस्तु रुषाविष्टः कृष्णांशं देवसिंहकम् । बलखानिं मोहयित्वा जगर्ज च पुनःपुनः ॥ ६५ ॥
सुखखानिस्तदा शूरः कितवं बलवत्तरम् । स्वखड्गेन शिरस्तस्य छित्त्वा राजानमागमत् ॥ ६६ ॥
त्रयस्ते सुखिनो भूत्वा सुखखानिं प्रशस्य च । महीराजाय च ददौ तारकं कैतवं शिरः ॥ ६७ ॥
तदा भूपसुता देवी सुखखानिं समावृणोत् । महीपतिस्तदागत्य तत्सुतां मदिरेक्षणाम् ॥ ६८ ॥
संबोध्य विविधैर्वाक्यैर्भूमिराजांतमागमत् । तारकस्य तया सार्द्धं विवाहो मुदितोऽभवत् ॥ ६९ ॥
कोटिस्वर्णं नृपात्प्राप्य बलखानिर्महाबलः । प्रययौ बंधुभिस्सार्द्धं शिरीषाख्यपुरं शुभम् ॥ ७० ॥
सूत उवाच । गुर्जरे नृपतिश्चासीन्मूलवर्मा महाबलः । प्रभावती तस्य सुता दशपुत्रानुजाभवत् ॥ ७१ ॥
बलश्च प्रबलश्चैव सुबलो बलवान्बली । सुमूलश्च महाभूलो दुर्गो भीमो भयंकरः ॥ ७२ ॥
करभो नाम वै यक्षो लल्लराजस्य सेवकः । प्रभावतीं समालोक्य मुमोह मदविह्वलः । पञ्चवर्षांतरे जाते तेन भुक्ता कुमारिका ॥ ७३ ॥
मूलवर्मा महीराजं समाहूय ससैन्यकम् । वचनं प्राह नम्रात्मा राजराज वचः कुरु ॥ ७४ ॥
प्रभावतीं शुभां कन्यां नृहराय ददाम्यहम् । इत्युक्त्वा नृहरं पुत्रं समाहूय स्वमंदिरे । ददौ वेदविधानेन सुतां च नृहराय वै ॥ ७५ ॥
पक्षमात्रांतरे यक्षः करभस्तत्र चागतः । दंपती पीडयामास जित्वा सर्वमहीपतीन् ॥ ७६ ॥
महीराजस्तदा दुःखी वत्सजौ बलवत्तरौ । समाहूय कथित्वाग्रे रुरोद बलवान्बली ॥ ७७ ॥
दयालू वत्सजौ वीरौ करभांतमुपेयतुः । करभस्तौ समालोक्य तत्रैवांतर्धिमागमत् । नागपाशेन तौ बद्ध्वा पीडयामास दंपती ॥ ७ ॥
इति श्रुत्वा स कृष्णांशः करभं यक्षकिंकरम् । बद्ध्वा योगबलेनैव मोचयामास दम्पती ॥ ७९ ॥
भ्रातरौ तौ समागम्य नागपाशं तु चासिना । छित्त्वा मुमोद बलवान्कोटिस्वर्णं गृहीतवान् । भूमिराजः प्रसन्नात्मा देहलीं मुदितोऽगमत् ॥ ८० ॥
सूत उवाच । काश्मीरे च नृपश्चासीत्कैकयो नाम विश्रुतः । दश पुत्राश्च तस्यैव कन्या च मदनावती ॥ ८१ ॥
कामः प्रकामः सकामो निष्कामो निरपत्रपः । जयश्च विजयश्चैव जयन्तो जयवाञ्जयः ॥ ८२ ॥
स भूपो भूमिराजं च समाहूय वचोऽब्रवीत् । पुत्रस्ते वै सरदनो मत्कन्यां प्राप्तुमर्हति ॥ ८३ ॥
गंधर्वस्सुकलो नाम मत्कन्यां च शुभाननाम् । ज्योत्स्नायां निशि संहृत्य तया सार्द्रं हि दीव्यति ॥ ८४ ॥
पूर्णिमायां च संप्राप्तः स वै चित्ररथप्रियः । वैशाखस्यासिते पक्षे चाष्टमी चाद्य मंगला । वधं कुरु नृपश्रेष्ठ देहलीं गंतुमर्हसि ॥ ८५ ॥
इति श्रुत्वा महीराजो लक्षसैन्यसमन्वितः । गृहीत्वा दंपती शीघ्रं देहलीनगरं ययौ ॥ ८६ ॥
वैशाख्यां सुखजातायां सुकलोनाम वीर्यवान् । गंधर्वो दश साहस्रै रुरोध नगरं रुषा ॥ ८७ ॥
नगराच्च बहिर्जाता ये शूरा मदविह्वलाः । हत्वा तान्सुकलः शीघ्रं राज्ञे दुःखं चकार ह ॥ ८८ ॥
भयभीतो महीराजो ध्यात्वा सर्वमयीं शिवाम् । सुष्वाप निशि शुद्धात्मा तुष्टाभूज्जगदंबिका ॥ ८९ ॥
कृष्णांशादीन्बोधयित्वा तैश्च सार्धं समागमत् । तेषां चासीन्महद्युद्धं गंधर्वेण तदाह्निकम् ॥ ९० ॥
बलखानिश्च बलवाञ्छतगंधर्वमुत्तमम् । त्रिदिनांते च संहत्य सुखखानिस्तथैव च ॥ ९१ ॥
सुकलश्च तदा क्रुद्धो गांधर्वीं च ससर्ज ह । बहुधा ते हि गंधर्वास्तैश्च सार्द्धं समारुधन् ॥ ९२ ॥
भयभीतास्तदा सर्वे रामांशं शरणं ययुः । आह्लादश्च प्रसन्नात्मा शारदां सर्वमंगलाम् ॥ ९३ ॥
दिवासूक्तेन तुष्टाव तदा प्रादुरभूच्छिवा॥ । गंधर्वान्मोहयित्वाशु द्रावयामास शारदा ॥ ९४ ॥
पराजिते च गंधर्वे कृष्णांशो जनमोहनः । महीराजमुपागम्य कोटिस्वर्णं गृहीतवान् ॥ ९५ ॥
षोडशाब्दे च कृष्णांशे संप्राप्ते देविपूजके । मार्गमासं तु संप्राप्ते मर्दनश्च विवाहितः ॥ ९६ ॥
सूत उवाच । पुंड्रदेशे महाराजो नागवर्मा महाबलः । बभूव तक्षकपरो धर्मवाञ्जगतीतले ॥।१ ॥ ९७ ॥
पत्नी नागवती तस्य तक्षकस्य सुता शुभा । पितुः शापेन सञ्जाता कलिंगाधिपतेः सुता ॥ ९८ ॥
दशैव तनयाश्चासन्कन्या तस्य शुभानना । सुवेला नाम विख्याता रूपयौवनशालिनी ॥ ९९ ॥
पुरोहितं समाहूय महीराजाय प्रैषयत् । स गत्वा कथयित्वाग्रे मर्दनो वीरतो मया ॥ १०० ॥
महीराजस्तु तच्छ्रुत्वा त्रिलक्षबलसंयुतः । मंगलं कारयामास गत्वा नागपुरे शुभे ॥ १०१ ॥
सुवेला पितरं प्राह देहि मे नागभूषणम् । विवाहं हि करिष्यामि नोचेत्प्राणांस्त्यजाम्यहम् ॥ १०२ ॥
इति श्रुत्वा नागवर्मा महीराजान्तमाययौ । सुवेलाया अभिप्रायं वर्णयामास विस्तरात् ॥ १०३ ॥
इत्युक्तः स महीराजो विस्मितोभूत्सुदुःखितः । प्रेषयामास वै पत्रं यत्राह्लादादयः स्थिताः ॥ १०४ ॥
इति ज्ञात्वा तदाऽह्लादः शूरपंचशतावृतः । कृष्णांशवत्सजैस्सार्द्धं दिनांते च समागमत् ॥ १०५ ॥
शतयोजनगामिन्यो वाजिन्यश्च द्वियामके । सहस्रयोजनं वीर्यं तासां चैव दिने निशि ॥ १०६ ॥
कलांशादुद्भवा अश्वा वाजिना च हरेः स्वयम् । रत्नाश्वस्य कलांशश्च कपोतो हरणीभवः ॥ १०७ ॥
गायत्रो योभवद्वाजी कालचक्रप्रवर्तकः । तत्कलांशात्समुद्भूतो रविदत्तः पपीहकः । हरिणी नाम तच्छक्तिः कलांशाद्भूमिमागता ॥ १०८ ॥
सुखखानिः पपीहस्थो बलखानिः कपोतगः । आह्लादश्च करालस्थो बिंदुलस्थो हरेः कला ॥ १०९ ॥
गत्वा ते तु महीराजं नत्वा तुंगासनां ययुः । प्रसन्नः स महीराजो वचनं प्राह नम्रधीः ॥ ११० ॥
मम पुत्राश्च युष्माभिस्त्रयः शूरा विवाहिताः । तथैव मर्दनं वीरं समुद्वाह्य सुखी भव ॥ १११ ॥
इति श्रुत्वा स आह्लादो गत्वा भूतलमुत्तमम् । रसातलं च विख्यातं नागिनीं प्राह निर्भयः ॥ ११२ ॥
सुप्तो हि तव भर्ता च पुंडरीकः शुभाननः । बोधयाशु महाराज्ञि नागानां नो दयां कुरु ॥ ११३ ॥
इत्युक्ता साह तं वीरं पुंडरीकश्च मत्पतिः । रुषाविष्टश्च बलवान्दाहयेच्च वपुस्तव ॥ ११४ ॥
इति श्रुत्वा विहस्याह तव भर्तुर्न नो भयम् । इत्येवं वचनं कृत्वा पद्भ्यां पुच्छमताडयत् ॥ ११५ ॥
प्रबुद्धश्च तदा राजा नागानां च महाबलः । ज्वालामालां स्वदेहाच्च जनयामास वीर्यवान् ॥ ११६ ॥
दृष्ट्वा तद्विषमुज्ज्वालं स ध्यात्वा सर्वमंगलाम् । शमयामास बलवान्देवीपूजनतत्परः ॥ ११७ ॥
पुंडरीकः प्रसन्नात्मा नागभूषणमुत्तमम् । आह्लादाय ददौ शीघ्रं सर्वशृङ्गारसंयुतम् ॥ ११८ ॥
आह्लादस्तु हयारूढो महीराजाय दत्तवान् । विवाहं कारयामास वैवाहिकविधानतः । कोटिस्वर्णं नृपात्प्राप्तं गृहीत्वा शीघ्रमाययौ ॥ ११९ ॥
हयविद्यासमारूढास्ते हया गेहमागताः । ज्ञेयाः पंचशतं सर्वे सशूरा गृहमाययुः ॥ १२० ॥
सूत उवाच । मद्रदेशेषु यश्चासीन्मद्रकेशो महाबलः । पञ्चाब्दं पूजयामास स्वर्गवैद्यौ सुरोत्तमौ ॥ १२१ ॥
तयोश्च वरदानेन दश पुत्रा बभूविरे । सुता कान्तिमती जाता रूपयौवनशालिनी ॥ १२२ ॥
स महीराजमाहूय त्रिलक्षबलसंयुतम् । ददौ कन्यां विधानेन मद्रेशः सूर्यवर्मणे ॥ १२३ ॥