snskrt/Bhavishya_Puran huggingface dataset:
ध्यायेत्सोमं कर्णिकायां दक्षिणे पद्मसंस्थितम् । शुक्लाभं द्विभुजं शान्तं केयूराद्युपशोभितम् ॥ ११ ॥
प्रशस्यं देवयक्षाणां वरदाभयहस्तकम् । इमं देवा इति ऋचा उपचारैः पृथग्विधैः ॥ १२ ॥
पूजयेच्च निशानाथं घृतभक्तं निवेदयेत् । इन्द्रं जयन्तमाकाशं वरुणं चाग्निमेव च ॥ १३ ॥
ईशानं तत्पुरुषं चैव वायुं पूर्वादिदिक्ष्वपि । कर्णिकाया वामभागे वरदाभयहस्तकम् ॥ १४ ॥
द्विभुजं शुक्लवर्णं च महादेवं प्रपूजयेत् । त्र्यंबकेण च मंत्रेण दद्याच्च घृतपिष्टकम् ॥ १५ ॥
वासुदेवाय देवाय जुहुयादष्ट आहुतीः । परमान्नेन सौम्यस्य जुहुयादष्टविंशतिम् ॥ १६ ॥
शिवाय परमान्नेन जुहुयादाहुतिद्वयम् । गणेशस्य तथाज्येन ददेदेकाहुतिं बुधः ॥ १७ ॥
ब्रह्मणो वरुणस्याथ एकैकामाहुतिं तथा । ग्रहाणां स्वोक्तसमिधा दिगीशानां पृथक्पृथक् ॥ १८ ॥
एकैकामाहुतिं दद्यादाज्येन च यथाक्रम् । कराली धूमली श्वेता लोहिता कनकप्रभा ॥ १९ ॥
अतिरक्ता पद्मरागा वह्निजिह्वा प्रकीर्तिताः । तासां मंत्राः क्रमेणैव सादिवासांत बिन्दवः ॥ २० ॥
यकारस्थाश्च विज्ञेया अष्टस्वरविभूषिताः । घृतमध्वाज्यसिक्ताभिर्होमयेच्च पृथक्पृथक् ॥ २१ ॥
एकैकामाहुतिं दद्याद्दत्त्वा चैव समाहितः । अग्नीषोमं तथेन्द्रं च पृथिवीमन्तरिक्षकम् ॥ २२ ॥
स्थालीपाकेन जुहुयान्मधुक्षीरयवान्वितम् । एकैकामाहुतिं तेषां समुद्दिश्य पृथक्पृथक् ॥ २३ ॥
यावकैर्गंधपुष्पाद्यैरर्चित्वा सपरावकम् । जपस्व त्वं महाभाग श्रद्धया चैव वाग्यतः ॥ २४ ॥
जापको विधिनानेन प्रजपेत्तत्र रुद्धकम् । मङ्गलं परमान्नं च सौरसूक्तं तथा जपेत् ॥ २५ ॥
ततः संमृज्य विधिना स्नापयित्वा यथाविधि । यूपं गर्भे विनिक्षिप्य तत्र कुर्याद्विचक्षणः ॥ २६ ॥
ध्वजानारोप्य प्रांतेषु दद्यात्सोमं वनस्पतिम् । कोऽदादिति पठित्वा च वृक्षाणां कर्णवेधनम् ॥ २७ ॥
सूच्या सुतीक्ष्णया कार्यं द्विपात्रे वामदक्षिणे । नवग्रहाणां तृप्त्यर्थं यावकं लड्डुकं तथा ॥ २८ ॥
पिष्टकं च पृथग्दद्यात्कुमारीबालकेषु च । निशारंजितसूत्रेण संवेष्ट्य च सचूर्णकम् ॥ २९ ॥
प्रदद्याद्दोहकं चैव वृक्षाणां विधिपूर्वकम् । प्राशयेच्चैव तान्वृक्षानिमं मन्त्रमुदाहरेत् ॥ ३० ॥
वृक्षाग्रात्पतितस्यापि आरोहात्पतितस्य च । मरणे वास्थिभङ्गे वा कर्ता पापैर्न लिप्यते ॥ ३१ ॥
धेनुं सुवर्णं धान्यं च आचार्याय प्रदक्षिणम् । दत्त्वा च ऋत्विजे दद्यात्सुवर्णं रजतं तथा ॥ ३२ ॥
धान्यं च ब्रह्मणे दद्याद्घृतभोज्यं सशर्करम् । इष्टां च दक्षिणां दद्यात्सदस्याय तथैव च ॥ ३३ ॥
अधिकलशं समानीय स्नानं कुर्याद्विधानतः । कृत्वा चैवानिशं कुर्याद्दद्यात्पूर्णाहुतिं तथा ॥ ३४ ॥
सर्वौषध्युदकं प्रोक्ष्य त्रिवारं क्षीरधारया । संवेष्ट्य त्रिश्चतुर्वारं ब्रह्मघोषपुरःसरम् ॥ ३५ ॥
गृहं व्रजेत्ततो विप्रैः कुर्याच्चैव गृहार्चनम् । तंतौ विशेषं वक्ष्यामि वरा एवेदमित्यृचा ॥ ३६ ॥
बलं कामं हयग्रीवं माधवं पुरुषोत्तमम् । वासुदेवं धनाध्यक्षं ततो नारायणं यजेत् ॥ ३७ ॥
दधिभक्तं बलिं दद्यात्पञ्चगव्यसमुद्भवम् । एवं संपूज्य विधिना दक्षिणे पृथिवीं यजेत् ॥ ३८ ॥
शुद्धकांञ्चनवर्णाभां वराभयकरां शुभाम् । मंडूकस्थां च द्विभुजां सर्वालङ्कारसुन्दरीम् ॥ ३९ ॥
स्योना पृथिवीति मन्त्रेण पूजयित्वा यथाविधि । पायसं मधुसंयुक्तं बलिं दद्यात्सशर्करम् ॥ ४० ॥
वामतो विश्वकर्माणं शुद्धस्फटिकसंनिभम् । शूलटंकधरं शांतं संयजेदुपचारकैः ॥ ४१ ॥
विश्वन्निति ऋचा तं च बलिं च मधु पिष्टकम् । दद्याज्जपेच्च कौष्माण्डं सूक्तं पौरुषमेव च ॥ ४५ ॥
मधुपायसयुक्तेन होमानष्टौ विधाय च । एकैकं होमयेत्पश्चा त्पृथिवीहोमकर्मणि ॥ ४३ ॥
समुत्सृज्य ततः सेतुमिमं मन्त्रं पठेत्ततः । पिच्छिले पतितानां च उच्छ्रितेनांगसंगतः ॥ ४४ ॥
प्रतिष्ठिते धर्मसेतौ धर्मो मे स्यान्न पातकम् । सेतोरस्य प्रबन्धस्य श्रद्धया परया तथा ॥ ४५ ॥
ये चात्र प्राणिनः संति रक्षां कुर्वति सेतवः । वेदागमेन यत्पुण्यं यथैव हि समर्पितम् ॥ ४६ ॥
गर्तं कृत्वा पञ्चरत्नं संस्थाप्यं तदनन्तरम् । संस्थाप्य च ततो यूपं संपूज्य च यथाविधि ॥ ४७ ॥
आचार्याय ततो दद्यादिष्टां च वरदक्षिणाम् । पूजयेद्द्विजदांपत्यं लाजाभिः परिपूजितम् ॥ ४८ ॥
पोटिकां च ततः शय्यां दद्यादिष्टार्थसिद्धये । सेतौ वृक्ष स्थिता ये स्यू रोपयेत्कदलीं शुभाम् ॥ ४९ ॥
तेषां पार्श्वद्वयेप्येवमारामे च पृथक्पृथक् ॥ ५० ॥
इति श्रीभविष्ये महापुराणे मध्य मपर्वणि तृतीयभागे प्रथमोऽध्यायः ॥ १ ॥
सूत उवाच । गोप्रचारं पुनर्वक्ष्ये विशेषं तत्र मे शृणु । यजेद्विष्णुं सल क्ष्मीकमुपचारैः पृथग्विधैः ॥ १ ॥
उपचारैश्च ब्रह्माणं रुद्रं चैव करालिकाम् । वराहं सोमसूर्ये च महादेवं यथाक्रमम् ॥ २ ॥
होमं चैव यथा विष्णोः कमलायास्त्रयंत्रयम् । आज्येन क्षेत्रपालानामन्येषां मधुमिश्रितैः ॥ ३ ॥
एकैकामाहुतिं दद्याल्लाजादिषु पृथक्पृथक् । समुत्सृज्य विधानेन यूपं संस्थाप्य पूजयेत् ॥ ४ ॥
त्रिहस्तमात्त्रं रचितं कुर्यान्नागफणान्वितम् । रोपयेदेकहस्तेन गर्भे होमं प्रयोजयेत् ॥ ५ ॥
लाजासंयुक्तविधिना विश्वेषामिति सञ्जपन् । नागाधिपतये तद्वदच्युताय तृतीयकम् ॥ ६ ॥
भौमायेति चतुर्थं च ततो यूपं निवेदयेत् । मयि गृभ्णामीति सम्पूज्य यूपं च रुद्रदैवतम ॥ ७ ॥
संपूज्य रुद्रं पञ्चांगं धान्यं वस्त्रं च दक्षिणाम् । आचार्याय तथा होत्रे अन्येषामिष्टदक्षिणाम् ॥ ८ ॥
गोप्रचारे च शैलेयं यूपं हस्तद्वयान्वितम् । पञ्चशीर्षान्वितं कुर्याद्धस्तमात्रं प्ररोपयेत् ॥ ९ ॥
यूपं च चैत्रवृक्षं च कुण्डलीमठपीठिकाम् । संस्पृश्याचम्य वै विप्राः प्राणायामेन शुध्यति ॥ १० ॥
चतुर्हस्तप्रमाणेन शतकुण्डेन संमितम् । तदर्धं च कनिष्ठेन अष्टकाष्टाधिकं भवेत् ॥ ११ ॥
भूमौ रत्नं च संस्थाप्य इमं मन्त्रमुदाहरेत् । शिवलोकस्तथा गावः सर्वदेवसुपूजिताः ॥ १२ ॥
गोभ्य एषा मया भूमिः सम्प्रदत्ता शुभार्थिना । एवं निवेदयेद्यस्तु गोप्रचारं समाहितः ॥ १३ ॥
स मुक्तः सर्वपापेभ्यो विष्णुलोके महीयते । यावंति तृणगुल्मानि संति भूमौ शुभानि च ॥ १४ ॥
तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते । पूर्वे सीमां निबध्नीयात्कृत्वा वृक्षस्य रोपणम् ॥ १५ ॥
सेतुं कृत्वा दक्षिणतः पश्चिमेंगाररोपणम् । उत्तरे खानयेत्कूपं तस्य सीमां न लंघयेत ॥ १६ ॥
ततः सहस्रधारां च शस्येन परिपूरिताम् । प्रदद्याद्वा ततो विप्राः सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ १७ ॥
नगरग्रामपूर्वे वा उत्तरे पश्चिमेपि वा । न कुर्यादग्निदिग्भागे दक्षिणां वा ततः शुभाम् ॥ १८ ॥
गोप्रचारं खनेद्यस्तु वाहयेद्वा कथंचन । कुलानि पातयत्याशु ब्रह्महत्याश्च विंदति ॥ १९ ॥
स्वर्गं नयति गोचर्म सम्यग्दत्तं सदक्षिणम् । यावत्तृणानि तद्भूमौ सप्तसंख्यानि संख्यया ॥ २० ॥
तावत्कालं वसेत्स्वर्गे विष्णुलोकान्न तच्च्युतिः ॥ २१ ॥
महायागावसाने च यो न तर्पयति द्विजान् । निरर्थकं तस्य कर्म प्रयासफलमात्रकम् ॥ २२ ॥
वृषोत्सर्गा वसाने तु प्रदद्याद्यो महीं द्विजाः । न याति विप्राः प्रेतत्वं तस्माद्विप्रादमत्सराः ॥ २३ ॥
तत्र मानं पृथक्चैव शृणुतात्र समागताः । अमानेन ददेद्यस्तु नरकं याति रौरवम ॥ २४ ॥
गवां शतं वृषश्चैको यत्र तिष्ठत्ययंत्रितः । तद्गोचर्मेति विख्यातं दत्तं सर्वाघनाशनम् ॥ २५ ॥
गोप्रचारस्य देवस्य ब्राह्मणस्य च भो द्विजाः । यावत्कालावधे सीमा अतीते नास्ति पातकम् ॥ २६ ॥
मण्डपं पूजयेत्सूर्यं वासुदेवसमन्वितम् । होमस्तिल गुडाभ्यां च अष्टावष्टौ पृथक्पृथक् ॥ २७ ॥
देहि मेति च मन्त्रेण विन्यसेन्मंडपोपरि । यत्नसिद्धं ततः कृत्वा शुल्कघटचतुष्टयम् ॥ २८ ॥
समुत्सृजेज्जपेत्पश्चात्सौरं सूक्तं च वैष्णवम् । वटपत्रे तु संलिख्य चित्रं निर्माय वा पुनः ॥ २९ ॥
दिक्पालान्संन्यसेत्स्वासु स्वासु दिक्षु विचक्षणः । बद्धाञ्जलिः पठेन्मंत्रानिंद्रादीनां यथाक्रमम् ॥ ३० ॥
धर्मसंस्थापनार्थाय आत्मनो विभवाय च । वज्रहस्तो महेन्द्र त्वं धर्मतस्त्रातुमर्हसि ॥ ३१ ॥
भो वह्ने मेषवाहस्त्वं चतुःशृंगविराजित । अनाथं मण्डपं त्वं हि धर्मतस्त्रातुमर्हसि ॥ ३२ ॥
यम त्वं दक्षिणाशेश महामहिषवाहन । अनाथं मण्डपं त्वं हि धर्मतस्त्रातुमर्हसि ॥ ३३ ॥
मञ्चस्थो राक्षसेन्द्रस्त्वं खड्गपाणिर्महाबलः । अनाथं मण्डपं त्वं हि धर्मतस्त्रातुमर्हसि ॥ ३४ ॥
वारिराट् ध्वजहस्तोऽसि पवनो मृगवाहनः । अनाथं मण्डपं त्वं हि धर्मतस्त्रातुमर्हसि ॥ ३५ ॥
धनाध्यक्षो गदाहस्तः पिंगाक्षो नरवाहनः । अनाथं मण्डपं त्वं हि धर्मतस्त्रातुमर्हसि ॥ ३६ ॥
आदिदेवोसि देवानां कर्ता हर्ता महेश्वरः । अनाथं मण्डपं त्वं हि धर्मतस्त्रातुमर्हसि ॥ ३७ ॥
अनंतो नागराजो यो धरामुद्धृत्य तिष्ठति । अनाथं मण्डपं त्वं हि धर्मतस्रातुमर्हसि ॥ ३८ ॥
चतुर्णामेव वर्णानां स्थित्यर्थं मृगपक्षिणाम् । प्रीतये वासुदेवस्य एवं मण्डपमुत्सृजेत् ॥ ३९ ॥
भग्ने स्तम्भे तृणे जीर्णे पुनस्तृणप्रदापने । स्थापने च तथैवास्य प्रतिष्ठा स्याद्यथाक्षया ॥ ४० ॥
घातापायादिदोषेण म्रियंते यदि जन्तवः । प्रतिष्ठायां कृतायां तु धर्मो मे स्यान्न पातकम् ॥ ४१ ॥
मानुषाः पशवो ये च निवसन्तीह मण्डपे । स्वस्ति चास्तु सदा तेषां त्वत्प्रसादात्किल प्रभो ॥ ४२ ॥
ततस्त्रिगुणसूत्रेण सुत्रामाणेति वै ऋचा । सप्तधा वेष्टयित्वा तु दक्षिणां संप्रकाश्य च ॥ ४३ ॥
उपानहौ तथा छत्रमाचार्याय निवेदयेत् । मण्डपे भोजयेद्विप्रांस्तेषां दद्याद्यथेप्सितान् ॥ ४४ ॥
दीनेभ्यश्च पृथग्दद्याद्गृहं विप्रपुरःसरम् । प्रविशेत्तूर्यघोषेण प्रकुर्याच्च गृहार्चनम् ॥ ४५ ॥
एवं प्रपायां विज्ञेयो विशेषो वरुणं व्रजेत् । वासुदेवेन सहितं सांगोपांगं सदक्षिणम् ॥ ४६ ॥
स्थालीपाकविधानेन प्रकुर्याद्देशिकोत्तमः । आचार्याय गृहं दद्यात्परिच्छेदसमन्वितम् ॥ ४७ ॥
ऋत्विजे ताम्रपात्रं च जलपूर्णं च धान्यकम् । दिक्पालान्द्वारदेशे तु कूपयागे विशेषतः ॥ ४८ ॥
ब्रह्माणं नागराजानं द्वारपालौ च पश्चिमे । यजेन्मन्त्रैः पृथग्देवान्मन्त्रैरेभिर्यथाक्रमम् ॥ ४९ ॥
बलिदानं विधानेन कृत्वा दद्याद्यथाविधि । पताकानामतस्तत्त्वं प्रवक्ष्यामि यथाक्रमम् ॥ ५० ॥
वज्री च धूमली कृष्णा पीता चैवाथ वारुणी । शीघ्रा गौरी उमा चैव पीता शुक्ला प्रकीर्तिता ॥ ५१ ॥
कुंभेषु पूजयेद्देवान्महेशं प्रथमं बुधः । ग्रहांश्च मध्यकलशे ब्रह्माणं च ततः परम् ॥ ५२ ॥
वेदिकापूर्वभागे तु उत्तरे कलशे शिवम् । दक्षिणे कलशे विष्णुं कर्णिकायां जलेश्वरम् ॥ ५३ ॥
कलशे विधिवद्भक्त्या उपचारैः पृथग्विधैः । संपूज्य वटपत्रे च नागान्संलिख्य नागजैः ॥ ५४ ॥
यो नागास्तान्प्रवक्ष्यामि अनंतो वासुकिस्तथा । तथा कर्कोटकश्चैव पद्मश्च कुलिकस्तथा । पद्मश्चैव महापद्मो मन्त्रैरेभिः पृथक्पृथक् ॥ ५५ ॥
पुंडरीकदलाभास शुभकर्णांतलोचन । फणासहस्रसंयुक्त शंखाब्जकृतलोचन ॥ ५६ ॥
अनंत नागराजेन्द्र इहागच्छ नमोऽस्तु ते । सित कुंदेन्दुवर्णाभ विस्फुरद्भोगमंडल ॥ ५७ ॥
सर्वनागस्य शूरस्य कृतस्वस्तिकलांछन । नागेन्द्रतक्षक श्रीमन्निहागच्छ नमोस्तु ते ॥ ५८ ॥
नवीनजलदश्याम श्रीमन्कमललोचन । विषदर्पबलोन्मत्त ग्रीवायामेकशेखर ॥ ५९ ॥
शंखपाल इति ख्यात जलाधारप्रतीक्षक । अध्यक्षे नागलोकानामिहागच्छ नमोऽस्तु ते ॥ ६० ॥
अतिपीत सुवर्णाभ चन्द्रार्धांकितमस्तक । दीप्तभोगकृताटोप शुभलक्षणलक्षित ॥ ६१ ॥
कुलीर नागराजेंद्र सर्वसत्त्वहिते रत । तिष्ठेह यज्ञसिद्ध्यर्थं कामरूप नमोस्तु ते ॥ ६२ ॥
यः सुवर्णेन वर्णेन पद्मपत्रायतेक्षणः । पंचबिंदुकृताभोगो ग्रीवायामेकशेखरः । तस्मै ते पद्मनागेन्द्र तीव्ररूप नमोऽस्तु ते ॥ ६३ ॥
नागिन्यो नागकन्याश्च तथा नागकुमारकाः । सर्वे ते प्रीतमनसः पूजां गृह्णंतु मे सदा ॥ ६४ ॥
स्वगृह्योक्तेन विधिना कृत्वाग्निस्थापनं बुधः । आज्यं संस्कृत्य जुहुयाद्दिगीशानां यथाक्रमम् ॥ ६५ ॥
आदित्यादिग्रहांश्चैव ब्रह्माणं कृष्णमेव च । मधुपिष्टेन च शिवं वरुणं जुहुयात्ततः ॥ ६६ ॥
प्रादेशमात्रं संप्रोक्ष्य यूपं चास्य प्रमाणकम् । चतुरस्रं शूलयुक्तं गणानानीय पूजयेत् ॥ ६७ ॥
कूपे निक्षिप्य तान्नागान्पञ्चरत्नं क्षिपेत्ततः । सुत्रामाणेति मंत्रेण त्रिधा संवेष्ट्य सूत्रकैः ॥ ६८ ॥
रञ्जितः कदलीवृक्षं वरुणाय समुत्सृजेत् । त्रातारमिति मंत्रेण वस्त्रमाल्येन भूषयेत् । कर्णवेधं ततः कृत्वा उत्सृजेद्वाक्यमुच्चरन् ॥ ६९ ॥
ॐ अद्येत्यादि सर्वभूतेभ्यः फलपुष्पपत्रच्छायावृतमुख्यनानातरुविरचितमारामं वनस्पतिदेवतं सुपूजितं वेदव्यासाद्युक्तफलावाप्तये अमुकऋषिसगोत्रः अमुकदेव शर्माहमुत्सृजे ॥ । महोत्सवं ततः कुर्यात्कृत्वा बद्धाञ्जलिः पठेत् । वृक्षाग्रात्पतितस्यापि आरोहात्पतितस्य वा ॥ ७० ॥
मरणे चास्थिभंगे वा कर्ता पापैर्न लिप्यते । वज्राघातादिदोषेण म्रियंते तरवो यदा ॥ ७१ ॥
तद्दोशमनार्थाय तस्याप्येतत्प्रतिष्ठितम् । मध्ये यूपं समारोप्य चतुष्को णेपि यत्नतः ॥ ७२ ॥
मधुलाजाक्षतं दद्यादञ्जनं माल्यमेव च । निशासूत्रेण संवेष्ट्य कदलीविटपं न्यसेत् ॥ ७३ ॥
वेष्टयेत्क्षीरधारां च पातयेद्घृतधारया । तोयान्वितं गुच्छयुक्तं वेष्टयेत्स्वगृहं व्रजेत् ॥ ७४ ॥
इति श्रीभविष्ये महापुराणे मध्यमपर्वणि तृतीयभागे द्वितीयोऽध्यायः ॥ २ ॥
सूत उवाच । क्षुद्रारामप्रतिष्ठां च वक्ष्ये वै द्विजसत्तमाः । अमंडले शुभे स्थाने द्विहस्तेऽप्यथ स्थंडिले ॥ १ ॥
स्थापयेत्कलशं तत्र विष्णुं सोमं समर्चयेत् । आचार्यमात्रं वरयेन्निशासूत्रैः प्रवेष्टयेत् ॥ २ ॥
वृक्षान्माल्यैरलंकृत्य भूषयेद्भूषणादिना । दोहदं च ततो दद्यात्स्थापयेच्छतधारया ॥ ३ ॥
भोजयेत्पञ्चविप्रान्हि पुरतस्तं विशेषयेत् । कर्णवेधं ततः कृत्वा उत्सृजेद्वाक्यपूर्वकम् ॥ ४ ॥
दद्याद्यूपं मध्यदेशे रोपयेत्कदलीं ततः । रंभाश्च रोपयेद्दिक्षु स्थालीपाकविधानतः ॥ ५ ॥
अष्टावष्टौ च जुहुयादन्येषां च घृतेन तु । एकैकामाहुतिं दद्यात्स्विष्टकृत्तदनंतरम् ॥ ६ ॥
दक्षिणां च ततो दद्यात्पूर्णां दत्त्वाहुतिं व्रजेत् ॥ ७ ॥
एकादिवृक्षं वृक्षाणां विधिं वक्ष्ये द्विजोत्तमाः । समुत्सृज्य ततो यूपं कर्मणा सह धर्मवित् ॥ ८ ॥
वृक्षमूले यजेद्धर्मं पृथिवी च विशं तथा । दिगीशांश्च तथा यक्षानाचार्यं तोषयेत्ततः ॥ ९ ॥
धेनुं च दक्षिणां दद्याद्दोहदं वृक्षपूजनम् । कृत्वा सम्यग्विधानेन सवित्रेऽर्घ्यं निवेदयेत् ॥ १० ॥
इति श्रीभविष्ये महापुराणे मध्यमपर्वणि तृतीयभागे तृतीयोऽ ध्यायः ॥ ३ ॥
सूत उवाच । अथाश्वत्थप्रतिष्ठायां मूले बाहुप्रमाणके । स्थंडिलं कारयेत्तत्र चंदनेनोक्षितं तथा ॥ १ ॥
पद्मं प्रकल्पयेत्तत्र सामान्यार्घ्यं विधाय च । पूर्वेद्यु रात्रिसमये तद्विष्णोरिति वै ऋचा ॥ २ ॥
स्थापयेद्वारिणा पूर्णं कया नेति च गन्धकम् । गंधद्वारेति तैलेन श्रीश्च तेति च चन्दनम् ॥ ३ ॥
दद्याद्दूर्वाक्षतं कल्पे ब्राह्मणत्रयभोजनम । कारयेत्सितसूत्रैश्च वेष्टयेच्चन्दनोक्षितैः ॥ ४ ॥
कुंभे विनायकं पूज्य ब्रह्माणं च परे घटम् । स्वदिक्षु दिक्पतींश्चैव वृक्षमूले नवग्रहान् ॥ ५ ॥
मंडले शिवमभ्यर्च्य पीठपूजापुरःसरम् । अथ ध्यानं प्रवक्ष्यामि श्वेतं वृषभमेव च ॥ ६ ॥
द्विभुजं शूलहस्तं च सर्वाभरणसंयुतम् । आरोपयेत्स्वसामर्थ्याद्भूतशुद्धिं समाचरेत् ॥ ७ ॥
ततोर्घ्यपात्रं कृत्वा तु पीठपूजां समाचरेत् । गणेशं गुरुपादं च जयं भद्रं समाहितः ॥ ८ ॥
मध्ये आधारशक्तिं च कूर्मानंतौ सपद्मकौ । चन्द्रसूर्याग्निकादीनां मंडलानि क्रमाद्यजेत् ॥ ९ ॥
पुनः पात्रांतरस्थं च गृहीत्वा कुसुमं बुधः । पाणिकच्छपिकां कृत्वा ध्यायेद्वै वरुणं तथा ॥ १० ॥
पूर्ववच्च विधानेन दद्यात्पात्रादिकं त्रयम् । मधुपर्कं चासनं च पृच्छेच्च स्वागतं पुनः ॥ ११ ॥
मुद्रां प्रदर्श्य विधिवदंगपूजां समाचरेत् । पूर्वादिपत्रे इन्द्रादीन्ब्रह्माणं मध्यतो यजेत् ॥ १२ ॥
अनंतं पुरतश्चैव तेषामस्त्राणि तद्बहिः । मध्ये तोयाधिपं रुद्रं शांतं चैव प्रशांतकम् ॥ १३ ॥
भूस्तत्त्वं च भुवस्तत्वं स्वस्तत्त्वादि च तत्त्वकम् । कामं धर्ममधर्मं च दिक्षु नारा यणं शिवम् ॥ १४ ॥
नैर्ऋते च यजेद्दुर्गां पार्श्वयोश्च शतक्रतुम् । विनायकं च विष्णुं च गङ्गां पृथिविषष्टिकम् ॥ १५ ॥
षोडशेनोपचारेण पूजयेच्च विशेषतः । मंडलस्योत्तरे भागे नागरूपमनंतकम् ॥ १६ ॥
पंचकृष्णालकैः कुर्याद्बृहत्पर्वप्रमाणकम् । आरोपयेच्चाक्षताद्यैः श्वेतचन्दनपुष्पकैः ॥ १७ ॥
पूजयेत्परया भक्त्या अग्निकार्यमथाचरेत् । वरुणं जुहुयात्पूर्वं मधुना पायसेन वा ॥ १८ ॥
तिलाक्षतैर्वा आज्यैर्वा त्रिमध्वक्तैरथापि वा । अष्टोत्तरशतं कुर्याद्दिगीशानां घृतेन तु ॥ १९ ॥
एकैकामाहुतिं दद्यात्पुष्पैस्तिलघृतेन च । नारायणं शिवं दुर्गां गणेशं च ग्रहान्निशि ॥ २० ॥
अष्टावष्टौ च जुहुयाद्घृतैरेकाहुतिर्भवेत । ब्रह्मायुध्वानमिति मंत्रेण ब्रह्माणं पायसेन तु ॥ २१ ॥
एकाहुतिं ततो दद्यादापोहिष्ठेति वा त्रिभिः । ततो वरुणमुद्दिश्य दद्यादाज्याहुतित्रयम् ॥ २२ ॥
इमं वरुण इति वा तद्वरोमा ऋचा पुनः । वरुणस्योत्तंभनमसीति येनापावक एव च ॥ २३ ॥
वातस्ययमिति पुनः पञ्चवर्णं यथाक्रमात् । ततो वरुणमुद्दिश्य घृतेन च गुडैः सह ॥ २४ ॥
ततः स्विष्टकृते दद्याद्बलिं दद्यादनुक्रमात् । मध्वाज्यपायसं दद्याद्वरुणाय विशेषतः ॥ २५ ॥
यवक्षीरं दिगीशेभ्यो ह्यन्येभ्यः पायसेन तु । नागाय पिष्टकं दद्याल्लाजाहोमाष्टकं पुनः ॥ २६ ॥
अनंतस्योत्तरे तीरे पद्मपत्रं परिस्तरेत् । अष्टाष्टापदमानेन वरुणं राजतेन तु ॥ २७ ॥
कुर्यात्पूर्वद्वयेनापि बाणरत्तिसुवर्णकैः । कुर्यात्पुष्करिणीं तत्र पूर्वार्धे चतुरस्रके ॥ २८ ॥
वरुणं विन्यसेत्तत्र तथा पुष्करिणीमपि । विधिवद्वाक्यपूर्वेण उत्सृजेच्च जलेशयम् ॥ २९ ॥
ॐ अद्येत्यादि विष्णुरूपाय करुणाय श्रुतिरत्याद्युक्तवेदव्याससप्रणीताग्निष्टोमफलप्राप्तये पुष्करिणीप्रतिष्ठाकर्मणि इमां पुष्करिणीं सुवर्णराजतां स्वगृह्योदितां सालंकारां सुपूजिताममुकगोत्रः अमुकदेवशर्मा तुभ्यमहं संप्रददे ॥ इत्युत्सर्गवाक्यम् ॥ ॐ अद्येत्यादि ब्राह्मणमुख्येभ्यः ममाग्निष्टोमाद्यनेकफलप्राप्तये इमं जलाशयं वरुणदैवतं सुपूजितं चतुर्मुखसहितं चतुःसत्त्वावच्छिन्नस्नानपानाद्युपभोगाय अमुकसगोत्रः अमुकदेवशर्माहमुत्सृजे ॥ । ततो नौकां समादाय मध्यात्किंचित्तथोत्तरे । जलाशयस्य मध्यं तु ऋत्विग्घोमं चरेत्ततः ॥ ३० ॥
पूर्वावस्थायिनीं यष्टिं समारोप्य विधानतः । ततो वरुण सूक्तेन वरुणं राजतोद्भवम् । पुष्करिण्यासमं तेन नागयष्ट्यंतरे क्षिपेत् ॥ ३१ ॥
तत्रैवानंतनागं च मंत्रमेतदुदीरयेद् । पुंडरीकदलाभास शुभरक्तांतलोचन । फणासहस्रसंयुक्त सुप्रतिष्ठ नमोऽस्तु ते ॥ ३२ ॥
दक्षिणां च ततो दद्यात्ततः पूर्णां विधाय च । मोचयेन्मकरान्ग्राहान्मीनकूर्माञ्जलेचरान् ॥ ३३ ॥
पद्मोत्पलं च शैवालं मंत्रमेव प्रयत्नतः । पुष्करिण्यां च त्रिः कुर्यात्खातं सर्वप्रदक्षिणाम् ॥ ३४ ॥
आदित्याध्यायकं जप्त्वा क्षिपेल्लाजकपर्दकान् । पातयेत्क्षीरधारां च सहस्रेण शतेन च ॥ ३५ ॥
सूत्रेण वेष्टयेत्प्राज्ञो रक्तेन च चतुष्क्रमात् । पथि संतोषयेद्दीनान्संतोष्य च गृहं व्रजेत् ॥ ३६ ॥
इति श्रीभविष्ये महापुराणे मध्यमपर्वणि तृतीयभागे चतुर्थोऽध्यायः ॥ ४ ॥
सूत उवाच । नलिन्याश्च तथा वाप्या ह्रदस्य द्विजसत्तमाः । विधिं वक्ष्ये सहाङ्गेन विधानं शृणुत द्विजाः ॥ १ ॥
स्वर्णपादेन मानेन पूर्वेद्युरधिवास येत् ॥ । आपोहिष्ठेति मन्त्रेण तथा अस्त्रैः शतैरपि ॥ २ ॥
स्वमण्डले शुभे स्थाने विशेत्पूर्वमुखेन तु । गणेशं वरुणं चैव घटे संपूजयेच्छिवम् ॥ ३ ॥
वागीशं च तथा विष्णुं सूर्ये कुंभे समर्चयेत् । पायसेनाहुतिं दद्याद्वरुणाय घृतेन च ॥ ४ ॥
एकैकामाहुतिं दद्यादन्येषां च स्रुवेण च । बलिदानं पायसेन उत्सृजेत्तदनंतरम् ॥ ५ ॥
यूपं निवेशयेत्पश्चाद्दद्याद्धेनुं च दक्षिणाम् । पूर्णं दद्यात्सवित्रेऽर्घ्यं दत्त्वा तु स्वगृहं व्रजेत् ॥ ६ ॥
आरामस्य विधिं वक्ष्ये प्रतिष्ठाविधिविस्तरम् । हीनारामस्य च तथा एक वृक्षस्य च द्विजाः ॥ ७ ॥
अरण्यमध्ये पाश्चात्ये उत्तरे वा विशेषतः । मंडपं वर्तुलं कुर्यादर्घ्यहस्तप्रमाणकम् ॥ ८ ॥
तद्दक्षिणे भवेत्कुंडं चतुरस्रं समं शुभम् । चतुर्मुखं च कर्तव्यं तोरणाद्यैरलंकृतम् ॥ ९ ॥
मंदरादिकमावाह्य ततः संपूजयेत्क्रमात् । विष्वक्सेनं च तत्रैव पूजयेद्गन्धचन्दनैः ॥ १० ॥
भृगुं कर्णसमारूढं सर्वभूषणभूषितम् । विष्वक्सेनस्य मंत्रोयं पूजायां चैव सर्वतः ॥ ११ ॥
द्वारपालं च संपूर्णं गौर्यादीन्कलशेषु च । स्वासु दिक्षु दिगीशानां बलिपुष्पाक्षतादि ना ॥ १२ ॥
नैर्ऋत्यवरुणयोर्मध्ये अनंतं प्रतिपूजयेत् । इन्द्रेशानयोश्च मध्ये ब्रह्माणं च प्रकल्पयेत् ॥ १३ ॥
वेदिपार्श्वे ततो गत्वा वेदिमावाह्य पूजयेत् । आसनं कल्पयित्वा तु सामान्यार्घ्यं विधाय च ॥ १४ ॥
ऐशाने कलशे विद्युद्ब्रह्माणं च तथा ग्रहान् । स्वैःस्वैर्मंत्रैर्गंधपुष्पैर्नैवेद्यैश्च पृथग्विधैः ॥ १५ ॥
मडलेशं वासुदेवं सासनं च बृहस्पतिम् । पूजयेत्परया भक्त्या पायसान्नं बलिं हरेत् ॥ १६ ॥
द्विभुजं वासुदेवं च शंख चक्रधरं विभुम् । पद्मासनगतं ध्यायेत्पीतवस्त्रं सुशोभनम् ॥ १७ ॥
नीलोत्पलदलाभासं हरिचंदनचर्चितम् । देवर्षिसिद्धसहितं कलत्रद्वय संयुतम् ॥ १८ ॥
ध्यात्वा आरोपयेदेवं बालादीनथ नायकान् । विमलाद्या नायिकाश्च दिगीशांश्च यथाविधि ॥ १९ ॥
षोडशोच्चैः पृथग्रूपैः प्रतिपुष्पांजलिक्रमात् । परितः पूजयेद्विष्णुं शिवं दुर्गां सरस्वतीम् ॥ २० ॥
शुद्धस्फटिकसंकाशं ध्यायेत्सोमं चतुर्मुखम् । अश्वारूढं दिव्य रूपं पद्माक्षं धृतपुष्पकम् ॥ २१ ॥
वरदं देवगंधर्वैः सेवितं मुनिभिः स्तुतम् । श्वेतं वनस्पतिं ध्यायेद्द्विभुजं पीतवाससम् ॥ २२ ॥
स्वरथस्थं महाबाहुं शंखांकुशसखेटकम् । विद्यां च वामतो ध्यायेत्स्वमन्त्रेण च स्थापयेत् ॥ २३ ॥
दशस्वरान्वितं तोयं स्वभावं तमसान्वितम् । मंत्रोऽयं देवदेवस्य पूजायां विनियोजयेत् ॥ २४ ॥
नीलं जयं भृंगिणं च परितश्च यथाक्रमात् । ततः कुशकंडिकां कृत्वा स्थालीपाकं विधानतः ॥ २५ ॥
अष्टोत्तरशतं चैव सोमाय द्वादशाहुतीः । वानस्पतेस्तथाष्टौ च आज्येऽन्येषां विधीयताम् ॥ २६ ॥
एकैकामाहुतिं दद्यात्सप्तजिह्वामनंतरम् । वास्तोष्पतय इति मंत्रेण स्थालीपाकद्वयं नयेत् ॥ २७ ॥
वनस्पतिं समुद्दिश्य ततोयमीरयेदृचम् । वृक्षादीन्स्थापयेत्पूर्वे गायत्र्या प्रथमं बुधः ॥ २८ ॥
अब्जैरग्रं कांस्यवस्त्रं रत्नं दिक्षु यथाक्रमम् । ब्रीहयश्चेति मंत्रेण तथा च सरितश्च मे ॥ २९ ॥
मित्रत्रयश्चेति तथा पूषा च म ऋचा तथा । संस्थाप्य व्रीहीन्संवाप्य तत्रैव विधिपूर्वकम् ॥ ३० ॥
क्षिपेद्गङ्गाजलं तोये सर्वौषध्युदकेन च । संस्थाप्य यजमानं च सुरास्त्वामिति मन्त्रकैः ॥ ३१ ॥
आचार्यमात्मने तत्र संस्थितं द्विजपुंगवैः । समाप्य नित्यविधिनाचार्यायाथ च दक्षिणाम् ॥ ३२ ॥
धेनुं च लोहपात्रं च दत्त्वा इष्टां च दक्षिणाम् । ब्राह्मणेभ्यो यथाशक्ति दद्यात्पूर्णां गृहं व्रजेत् ॥ ३३ ॥
इति श्रीभविष्ये महापुराणे मध्यमपर्वणि तृतीयभागे पंचमोऽध्यायः ॥ ५ ॥
सूत उवाच । क्षुद्रारामप्रतिष्ठां च वक्ष्ये च द्विजसत्तम । अमंडले शुभे स्थाने द्विहस्तम यस्थंडिले ॥ १ ॥
स्थापयेत्कलशं तत्र सोमं विष्णुं समर्चयेत् । आचार्यमात्रं वरयेन्निशासूत्रैः प्रवेष्टयेत् ॥ २ ॥
वृक्षान्माल्यैरलंकृत्य भूषयेद्भूषणादिना । दोहदं च ततो दद्यात्स्थापयेच्छितधारया ॥ ३ ॥
भोजयेत्पंचविप्रांश्च पुरतोंऽते विशेषतः । कर्णवेधं ततः कृत्वा उत्सृजेद्वास्यपूर्वकम् ॥ ४ ॥
दद्याद्यूपं मध्यदेशे रोपयेत्कदलीं ततः । रंभां च रोपयेद्दिक्षु स्थालीपाकविधानतः ॥ ५ ॥
दक्षिणां च ततो दद्यात्पूर्णां दद्याद्गृहं व्रजेत् ॥ ७ ॥
इति श्रीभविष्ये महापुराणे मध्यमपर्वणि तृतीयभागे षष्ठोऽध्यायः ॥ ६ ॥
सूत उवाच । एकादिवरवृक्षाणां विधिं वक्ष्ये द्विजोत्तमाः । वृक्षस्य पश्चिमे भागे स्थापयेत्कलशं ततः ॥ १ ॥
वृक्षं संस्थापयेत्पूर्वं सूत्रेण परिवेष्टयेत् । ब्रह्माणं कलशेभ्यश्च सोमं विष्णुं वनस्पतिम् ॥ २ ॥
ततस्तिलयवैर्होमानष्टाष्टौ विधिवच्चरेत् । समुत्सृज्य ततो यूपं कदल्या सह धर्मवित् ॥ ३ ॥
वृक्षमूले यजेद्धर्मं पृथिवीं च विशं तथा । दिगीशांश्च तथा यक्षान्नाचार्यं तोषयेत्ततः ॥ ४ ॥
धेनुं च दक्षिणां दद्याद्दोहदं वृक्षपूजनम् । कृत्वा सम्यग्विधानेन सवित्रेऽर्घ्यं निवेदयेत् ॥ ५ ॥
इति श्रीभविष्ये महापुराणे मध्यमपर्वणि तृतीयभागे सप्तमोऽध्यायः ॥ ७ ॥
सूत उवाच । अथाश्वत्थप्रतिष्ठायां मूले बाहुप्रमाणकम् । स्थण्डिलं कारयेत्तत्र चंदनेनाङ्कितं यथा ॥ १ ॥
स्थापयेद्वारिणा पूर्णं कया नेति च गंधकम् । गंधद्वारेति तैलेन श्रीश्च तेति च चंदनम् ॥ ३ ॥
दद्याद्दूर्वाक्षतं कल्ये ब्राह्मणत्रयभोजनम् । कारयेत्सितसूत्रैश्च वेष्टयेच्चंदनस्य च ॥ ४ ॥
कुम्भे विनायकं पूज्य ब्रह्माणं च परे घटे । स्वदिक्षु दिक्पतींश्चापि वृक्षमूले नवग्रहान् ॥ ५ ॥
मंडले शिवमभ्यर्च्यं पीठपूजा पुरःसरम् । पूर्वे चंडं प्रचंडं च दक्षिणे नंदिभृंगिणौ ॥ ६ ॥
अनंतं पश्चिमे काममुत्तरे गणनायकम् । कार्तिकेयं मध्यदेश आधारशक्तिपूर्वकम् ॥ ७ ॥
अनंतं पृथिवीं चैव त्रिवृत्तं च त्रिमंडलम् । अथ ध्यानं प्रवक्ष्यामि श्वेतं वृषभमेव च ॥ ८ ॥
द्विभुजं शूलहस्तं च सर्वाभरणसंयुतम् । आरोपयेत्स्वतंत्रेण मूले विष्णुं समर्चयेत् ॥ ९ ॥
शंकरं च तथा मध्ये अग्रे ब्रह्माणकं यजेत् । बलिं च पिष्टकान्नं च दत्त्वा च श्रपयेच्चरुम् ॥ १० ॥
जुहुयाद्रुद्रमुद्दिश्य रुद्रसंख्याहुतिं क्रमात् । अन्येषां च स्रुवेणैव होमं दद्यात्प्रयत्नतः ॥ ११ ॥
रोपयेत्कदलीवृक्षमाचार्यं परितोषयेत् । कृत्वा पूर्णां पंचधारां कृत्वा चापि प्रदक्षिणाम् ॥ १२ ॥
क्षीरधारां च संपाद्य अर्घ्यं दत्त्वा गृहं व्रजेत् ॥ १३ ॥
इति श्रीभविष्ये महापुराणे मध्यमपर्वणि तृतीयभागेऽष्टमोऽध्यायः ॥ ८ ॥
सूत उवाच । वटस्थानमथो वक्ष्ये तस्य मूले तु दक्षिणे । त्रिहस्तवेदिमुपरि स्थापयेत्कलशत्रयम् ॥ १ ॥
गणेशं च शिवं विष्णुं पूजयित्वा हुनेच्चरुम् । रक्तसूत्रैस्त्रिगुणितैः स्वर्णमेव पुरःसरम् ॥ २ ॥
यवक्षीरबलिं दद्यादुत्सृजेद्वाक्यमुच्चरन् । यूपमारोपयेत्पश्चाद्वटमूलैः समर्पयेत् ॥ ३ ॥
यक्षान्नागांश्च गंधर्वान्सिद्धांश्चैव मरुद्गणान् ॥ ४ ॥
इति श्रीभविष्ये महापुराणे मध्यमपर्वणि तृतीयभागे नवमोऽध्यायः ॥ ९ ॥
सूत उवाच । वक्ष्ये बिल्वप्रतिष्ठां च पूर्वेद्युरधिवासयेत् । त्र्यंबकं चेति मंत्रेण स्थापयेद्गंधवारिणा ॥ १ ॥
सुनाभेति च मंत्रेण मे गृह्णामीति चाक्षतम् । कयानेति ततो धूपं वस्त्रं माल्यं निवेदयेत् ॥ २ ॥
यजेद्रुद्रं ततो देवं मध्ये दुर्गां धनेश्वरम् । ततः कल्ये समुत्थाय नित्यं निर्वर्त्य शास्त्रतः ॥ ३ ॥
स्वगृहे सप्त विप्रांश्च भोजयेद्द्विजदंपती । मूले हस्तद्वयं दत्त्वा वर्तुला वेदिका भवेत् ॥ ४ ॥
तत्र गैरिकयुक्तेन कुसुंभचूर्णकेन वा । निशारक्तेन वा कुर्यादष्टपत्रं सुशोभनम् ॥ ५ ॥
निवेष्टनं ततः कुर्याद्वृक्षस्य द्विजसत्तमाः । रक्त सूत्रैर्वेष्टयेच्च पंचसप्तनवभिस्तु ॥ ६ ॥
व्रीहींश्च वापयेत्तत्र उत्तराभिमुखस्तथा । शिवं विष्णुं च ब्रह्माणं पूजयेद्भूतिमिच्छता ॥ ७ ॥
शिवं च नायकं कुर्यादादित्यान्पत्रमूलके । शेषं च तरुमूले तु मध्येऽनंतं शतक्रतुम् ॥ ८ ॥
वनपालं च सोमं च सूर्यं पृध्वीमनुक्रमात् । होमस्तिलाक्षतैः कार्यो बलिं दद्याद्घृतौदनैः ॥ ९ ॥
यक्षेभ्यो माषभक्तं च वायनानि च द्वादश । ग्रहाणां प्रीतये दद्यात्क्षीरेणावेष्ट्य दक्षिणाम् ॥ १० ॥
कांचनं कांस्यपात्रं च तांबूलं ताम्रपात्रकम् । यूपारोपं कर्णवेधं सवित्रेऽर्घ्यं निवेदयेत् ॥ ११ ॥
अथ रात्रिप्रतिष्ठां च वक्ष्ये शास्त्रानुसारतः । यक्षैकवृक्षसंस्कारे न पुनर्जायते भुवि ॥ १२ ॥
पूर्वेद्युरुपवाहे तु वृक्षमूले घटं न्यसेत् । विष्णुं शिवं गणेशं च पूजयित्वा तु स्थापयेत् ॥ १३ ॥
कलशान्पञ्च वा सप्त गंधतैलैरलंकृतान् । दुग्धेन पंचगव्येन शंखतोयेन यत्नतः ॥ १४ ॥
सूत्रैः संवेष्टनं कृत्वा वस्त्रमाल्यैरनंतरम् । कांडादिति च मंत्रेण दद्याद्दूर्वा क्षतं ततः ॥ १५ ॥
विष्णुसूक्तेन च पुनः सिंदूरांजनचंदनम् । दद्यात्फलं च दीपं च स्वयं तत्र स्वपेत्ततः ॥ १६ ॥
हुनेत्पंचाहुतीस्तत्र यूपं दद्यात्समुत्सृजेत् ॥ १८ ॥
बलिं च पायसेनैव प्रकुर्यात्कर्णवेधनम् । वेष्टयेत्क्षीरतोयेन धान्यं धेनुं च दक्षिणाम् ॥ १९ ॥
दद्यादर्घ्यं हुनेत्पूर्णं भोजयेद्द्विजदंपती ॥ २० ॥
इति श्रीभविष्ये महापुराणे मध्यमपर्वणि तृतीयभागे दशमोऽध्यायः ॥ १० ॥
सूत उवाच । शतहस्तमितां मुष्टिं नानातरुविभूषिताम् । पूगाम्रादिफलैर्युक्तं वास्तुं कृत्वा यजेत्तु यः ॥ १ ॥
षष्टिवर्षसहस्राणि स्वर्गलोके वसेच्चिरम् । तद्विधानं प्रवक्ष्यामि यथाशास्त्रानुसारतः ॥ २ ॥
नित्यं निर्वर्त्य विधिवत्पंच विप्रान्समर्चयेत् । भोजयेत्पूजयेद्विष्णुं प्रजापतिसमन्वितम् ॥ ३ ॥
अग्निकार्यं ततः कृत्वा दद्याद्विप्राय दक्षिणाम् ॥ ४ ॥
इति श्रीभविष्ये महापुराणे मध्यमपर्वणि तृतीयभाग एकादशोऽध्यायः ॥ ११ ॥
सूत उवाच । प्रतिष्ठां मंडपस्यैव शैलदारुमयस्य च । तृणकाष्ठस्य च विभो तृणवत्तस्य च द्विजाः ॥ १ ॥
अधिवासस्य पूर्वेद्युः शुभे लग्ने घटं न्यसेत् । सूर्यं सोमं तथा विष्णुं कलशे तु समर्चयेत् ॥ २ ॥
प्रोक्षयेत्कुशतोयेन आपोहिष्ठेति वै ऋचा । आप्यायस्वेति गंधेन गंधद्वारेति गंधकम् ॥ ३ ॥
आकृष्णेनेति तैलेन श्रीश्च ते इति चंदनम् । सिंदूरालक्तकं दद्यादंजनं पूर्वया सह ॥ ४ ॥
ततः प्रभाते विमले श्राद्धं वृद्ध्यात्मकं चरेत् । दिक्पालांश्चैव विन्यस्य मंडपे शुभलक्षणे ॥ ५ ॥
मध्ये वेद्यंतरे चैव राजभिर्मडलं लिखेत् । सूर्यमावाहयेत्तत्र सोमं विष्णुं च पार्श्वयोः ॥ ६ ॥
गणेशं च ग्रहांश्चैव दिक्पालांश्च घटेऽर्चयेत् । पायसं जुहुयादग्नावष्टोत्तरशतं तथा ॥ ७ ॥
आदित्यस्य तथा विष्णोः सोमस्य द्वादशाहुतीः । बलिं च पायसं दद्यात्तैलं क्षीरमथापि वा ॥ ८ ॥
तत उत्सृज्य विधिवद्वाक्यमेतदुदीरयेत् । जानुभ्यामवनिं गत्वा शनैरोष्ठं न चालयेत् ॥ ९ ॥
वास्तोष्पतिं च तत्रैव पूजयेद्गन्धचन्दनैः । अर्घ्यं दद्याच्च विधिवद्भूनैवाहुतिं हुनेत् ॥ १० ॥
ततः श्वेतघटं दद्यान्मण्डपोपरि सत्तमाः । त्रिगुणेन निशाक्तैर्वा वेष्टयेद्वारिधारया ॥ ११ ॥
दक्षिणां विधिवद्दद्यात्सूर्यायार्घ्यं निवेदयेत् । तृणवेश्मनि वै सूर्यं वासुदेवसमन्वितम् ॥ १२ ॥
घटे गणेशं वरदं वरं कृत्वा समुत्सृजेत् । ऐशान्यां दापयेद्यूपं ध्वजान्दिक्षु प्रकल्पयेत् ॥ १३ ॥
मण्डपोपरि कलशं संस्थाप्य मन्त्रमुच्चरेत् । प्रपायां वरुणः पूज्यो विश्वकर्मा प्रयत्नतः ॥ १४ ॥
पृथिवीं च गणेशं च पूजयित्वा हुनेद्घृतम् । सर्ववर्ज्यमिदं वाक्यं ध्वजमात्रं विधीयते ॥ १५ ॥
इति श्रीभविष्ये महापुराणे मध्यमपर्वणि तृतीयभागे द्वादशोऽध्यायः ॥ १२ ॥
सूत उवाच । चतुर्हस्तं महायूपं हस्तषोडशनिर्मितम् । वक्ष्ये तं च प्रतिष्ठां च रात्रौ त्रैरात्रिकं यजेत् ॥ १ ॥
वरुणं सितकुंभे च प्रपाकूपस्य पश्चिमे । गायत्र्या स्नापयेत्पूर्व मापोहिष्ठेति वै क्रमात् ॥ २ ॥
गंधद्वारेति गन्धं च अंशुना चेति तैलकम् । मनोन्ना इति कुसुमं धूरसीति च धूपकम् ॥ ३ ॥
कयानेति ददेद्वस्त्रं नैवेद्यं दीपचन्दनम् । आदौ श्राद्धं न कर्तव्यं प्रतिष्ठांते विधीयते ॥ ४ ॥
दंपतीभोजनं कुर्याद्वरयेदेकब्राह्मणम् । मंडपे चाष्टहस्ते च कलशं तत्र विन्यसेत् ॥ ५ ॥
पूजयेद्वरुणं देवं नारायणसमन्वितम् । शिवं च पृथिवीं चैव स्वैः स्वैर्मन्त्रैर्यथाक्रमात् ॥ ६ ॥
ततः कुशकंडिकां कृत्वा स्थालीपाकविधानतः । वरुणं च समभ्यर्च्य जुहुयादाहुतीर्दश ॥ ७ ॥
अन्येषां च स्रुवेणैव दद्यादेकाहुतिं क्रमात् । वरुणस्योक्तवरुणं तत्त्वा यामि ततः परम् ॥ ८ ॥
वरुणस्योत्तंभनमसीति च आभ्यां देवांस्तथैव च । येनापावकचक्षसा पंचमं समुदाहृतम् ॥ ९ ॥
रात्रस्य यूपमित्यादि परं च दशमस्तकम् । ततः स्विष्टकृतं कृत्वा सप्तजिह्वं चरुं नयेत् ॥ १० ॥
इह वेत्यादिकं पंच ततः पंचाहुतिं हुनेत् । शंभवे च पृथिव्यै च महा राजाय च क्रमात् ॥ ११ ॥
चरुपाकेति नैवेद्यं बलिं चैवागुरूदनम् । शंकराय च रुद्राय शर्वाय पशुपतये इति च । उग्राय असनायेति भवाय तद नंतरम् ॥ १२ ॥
महादेवाय च पुनरीशानायेति च क्रमात् । चरुपाकेति नैवेवं बलिं चैवागुरूदनम् ॥ १३ ॥
वाक्यपूर्वं सृजेत्तोयं तत्र वाक्करणं शृणु ॥ १४ ॥
दक्षिणां विधिवद् दद्याद्गां च दद्यात्पयस्विनीम् ॥ १५ ॥
मंडपे क्षुद्रकूपे च प्रतिष्ठां शृणुत द्विजाः । गणेशं वरुणं कुंभे विधिवत्पूजयेत्सुधीः ॥ १६ ॥
वेष्टयेद्रक्तसूत्रैश्च दद्यायूपं समुत्सृजेत् । दक्षिणां विधिवद् दद्याद्विप्रान्सं पूजयेत्ततः ॥ १७ ॥
इति श्रीभविष्ये महापुराणे मध्यमपर्वणि तृतीयभागे त्रयोदशोऽध्यायः ॥ १३ ॥
सूत उवाच । पुष्पारामप्रतिष्ठां तु वक्ष्ये शृण्वंतु वै द्विजाः । मध्ये वेदिं त्रिहस्तां च कृत्वा संस्थापयेद्घटम् ॥ १ ॥
अधिवासस्य पूर्वेद्युर्यथावद्विप्रभोजनम् । कृत्वा घटे गणेशं च सूर्यं सोमं हुताशनम् ॥ २ ॥
नारायणं स्थंडिले च जुहुयान्मधुपायसम् । विधिवद्यूपमारोप्य गोधूमान्सेचयेद्गुरौ ॥ ३ ॥
वेष्टयेद्रक्तसूत्रैश्च प्रदद्याच्चेति दक्षिणाम् । एतद्धाराजलेनैव यवान्नं सगुडं पयः ॥ ४ ॥
ऐशान्यां यूपमारोप्य विधिवद्द्विजसत्तमाः । कर्णवेधं समारोप्य स्नापयेत्कुशवारिणा ॥ ५ ॥
धान्यं यवं च गोधूमं दद्याद्विप्राय दक्षिणाम् । शतधारजलेनैव वेष्टयेत्परितो द्विजाः ॥ ६ ॥
इति श्रीभविष्ये महापुराणे मध्यम पर्वणि तृतीयभागे चतुर्दशोऽध्यायः ॥ १४ ॥
सूत उवाच । ज्येष्ठाषाढे तुलस्याश्च प्रतिष्ठां विधिवच्चरेत् । यजमानः शुद्धदिने एकादश्यामथापि वा ॥ १ ॥
ततो रात्रौ घटं स्थाप्य पूजयेत्परमेश्वरम् । नारायणं शिवं सोमं ब्रह्माणं चेंद्रमेव च ॥ २ ॥
गायत्र्या स्नपनं कुर्यात्तथोक्तैर्मंत्रकैरपि । कयानेति च गंधेन अश्रुनेति च तैलकम् ॥ ३ ॥
त्वां गंधर्वेति च पुनः पुष्पं मंडंशनेति च । मानस्तोकेति कुसुमं श्रीश्चतेति च चंदनम् ॥ ४ ॥
वैश्वदेवीति च पुनर्मंत्रेणानेन चंदनम् । दूर्वामंत्रेण दूर्वाश्च रूपेणेति च दर्प्पणम् ॥ ५ ॥
फलमंत्रेण च फलं समेधेति च अंजनम् । सकुशैः पीतसूत्राद्यैर्वेष्टयेत्क्षीरधारया ॥ ६ ॥
शतधाराजलेनैव वेष्टयेत्स्वगृहं व्रजेत् । वस्त्रेणावृत्य विधिवद्बुधः काले घटं न्यसेत् ॥ ७ ॥
सप्तपंचत्रिभिर्वाथ तद्विष्णोरिति वै ऋचा । स्नापयेदथ साध्वीभिः कृतमंगलपूर्वकम् ॥ ८ ॥
ततः श्राद्धं समाप्यैव मातृपूजापुरःसरम् । आचार्यं वरयेत्पूर्वं गंधाद्यैः कुसुमैरपि ॥ ९ ॥
आचार्य एव होता स्याद्ब्रह्माणं च सदस्यकम् । मंडपे दशहस्तेऽपि वर्तुले स्थंडिलेषु च ॥ १० ॥
सहस्रं मंडलं कुर्यात्तत्र नारायणं यजेत् । ग्रहाँल्लोकेश्वरान्मध्ये आदित्यांश्च मरुद्गणान् ॥ ११ ॥
रुद्रान्वसूंश्च कलशे परितश्च समर्चयेत् । ततः कुशकंडिकां कृत्वा होमं तिलयवेन तु ॥ १२ ॥
अष्टोत्तरशतं कुर्यादन्येषां शक्तितो हुनेत् । नारायणं समुद्दिश्य दद्यादुत्सृज्य सत्तमाः ॥ १३ ॥
मध्ये यूपं समुद्दिश्य चरुपाकं बलिं ददेत् । कदलीं दिक्षु संन्यस्य ध्वजान्दिक्षु प्ररोपयेत् ॥ १४ ॥
दक्षिणां कांचनं दद्यात्तिलं धान्यं सपुष्पकम् । धेनुं पयस्विनीं दयाद्वेष्टयेत्क्षीरधारया ॥ १५ ॥
जयंत्याः सोमवृक्षस्य तथा सोमवटस्य च । पनसस्य कदंबस्य निंबस्य द्विजसत्तमाः ॥ १६ ॥
पाटला कनकस्यैव शाल्मलीनिंबकस्य च । बिंबाशोकवटस्यैव प्रतिष्ठां नैव कारयेत् ॥ १७ ॥
भद्रकस्य शमीकोणचंडातकबकस्य च । खदिरस्यैव कर्तव्यं कर्णवेधं न कारयेत् ॥ १८ ॥
सूत उवाच ॥ । वृक्षादीनां प्रतिष्ठां च उत्तमेषूत्तमं चरेत् । मध्येमध्ये कनिष्ठा तु कनिष्ठं परिकीर्तितम् ॥ १ ॥
वर्तुलं मंडलं कुर्यात्तत्तु शीर्षे तथान्त्यके । मध्ये वा वेदिकां कुर्यात्तन्मध्ये कुंडमंडलम् ॥ २ ॥
पूर्वेद्यू रात्रिसमये घटं संस्थाप्य पूजयेत् । शेषं संपूज्य विधिवत्पृथिवीं च शिवं तथा ॥ ३ ॥
गंधतोयेन गायत्र्या सेतुं संपूज्य मोक्षयेत् । कयानेति च मन्त्रेण आप्यायस्वेति वै ऋचा ॥ ४ ॥
दद्याद्गन्धादिकं श्रीश्च ते लक्ष्मीरिति चन्दनम् । दूर्वामन्त्रेण दूर्वाश्च फलमन्त्रेण वै फलम् ॥ ५ ॥
शन्नोदेवीति मन्त्रेण दद्यात्कुशपवित्रकम् । सुरासुरेति मन्त्रेण प्रदद्याद्वस्त्रयुग्मकम् ॥ ६ ॥
अञ्जनालक्तकं कुर्यान्मनोन्ना इति संपठन् । कुर्याच्छ्राद्धं परदिने वसुधारापुरःसरम् ॥ ७ ॥
वरयेदथ आचार्यं होतारं नृवरश्चरेत् । पात्रद्वयं विधातव्यं सदस्याचार्यमेव च ॥ ८ ॥
सेतुयागे विधातव्यं तथा धान्याचलेपि च । सहस्रहोमे वैकं तु विवाहे ब्रह्मऋत्विजौ ॥ ९ ॥
यजेदेनं कृते मौलियागार्थं यागमंडपम् । वेदिमावाहयेत्पूर्वं मंडपं प्रतिपूजयेत् ॥ १० ॥
विघ्नग्रहाँल्लोकपालान्सर्वसिद्धिप्रदायकान् । स्थंडिले सर्वतोभद्रे शेषं विष्णुं प्रदर्शयेत् ॥ ११ ॥
तत्रैव तु वराहाख्यं प्रतीतमृत्विगुत्तमम् । स्थालीपाकेन जुहुयादष्टाविंशतिकत्रयम् ॥ १२ ॥
आज्येन तु वराहस्य होमपञ्चकमीरितम् । ततस्तिलयवेनैव एकैकामाहुतिं क्रमात् ॥ १३ ॥
बलिं दद्यात्पृथग्रूपं शेषयेद्विधिपूर्वकम् । पिष्टकान्नं घृतान्नं च विस्तरे वा गुडौदनम् ॥ १४ ॥
माषभक्तं तु लोकाय पृथिव्यै परमान्नकम् । वाक्यपूर्वं सृजेद्धीरो वाक्यप्रकरणं शृणु ॥ १५ ॥
बद्धांञ्जलिः पठेन्मन्त्रं कुर्याच्च विधिवत्ततः । पिच्छिले पतितानां च उद्गतेनाङ्गभङ्गतः । प्रतिष्ठिते धर्मसेतौ धर्मो मे स्यान्न पातकम् ॥ १६ ॥
सेतोरस्य प्रबन्धस्य श्रद्धया परया युतः । ये चात्र प्राणिनः सन्ति सर्वेषां प्राणधारकाः ॥ १७ ॥
वेदागमेन यत्पुण्यं कथितं सेतुबन्धने । तत्पुण्यं तु मया देव पाथेये हि समर्पितम् ॥ १८ ॥
यूपं दद्यादिति मन्त्रेण अन्ते चापि तथा ध्वजान् । विधिवद्दक्षिणां दद्यात्कुलानि नव पञ्च वा ॥ १९ ॥
पूर्णां दत्त्वा सवित्रेऽर्घ्यं दत्त्वा च स्वगृहं व्रजेत् । अनातपे क्षुद्रसेतोः प्रतिष्ठां विधिवच्चरेत् ॥ २० ॥
पूर्वं च दधिवासं च प्रभाते विप्रभोजनम् । सेतुमध्यं ततो गत्वा गन्धादीन्विधिवच्चरेत् ॥ २१ ॥
विष्णुं शिवं हुताशं च एककुण्डे समर्चयेत् । वास्तोष्पतिं यजेत्तत्र होमं तिलयवेन तु ॥ २२ ॥
कुर्यादेकैकशो विप्रा अष्टा विंशतिसंख्यया । उत्सृज्य दापयेद्धूपं ध्वजवर्ज्यं हि सत्तमाः । ज्ञातिभिः सह भुञ्जीत कृतकृत्योऽभिधीयते ॥ २३ ॥
इति श्रीभविष्ये महा पुराणे मध्यमपर्वणि तृतीयभागे षोडशोऽध्यायः ॥ १६ ॥
सूत उवाच । तत्र दंडे च विप्रेन्द्राश्चतुरस्रे समंततः । षष्टिहस्तमितां भूमिं तस्य पूर्णां मनोरमाम् ॥ १ ॥
प्रचारार्थं गवां चैव यो दद्यात्सुसमाहितः । षष्टिवर्षसहस्राणि रुद्रलोके महीयते ॥ २ ॥
तदर्धं च तदर्धं च तदर्धं वा समुत्सृजेत् । यो दद्यात्केवलां भूमिं कन्यां दासीं तथा वृषम् ॥ ३ ॥
अलंकारं विना धेनुं फलस्यार्धं प्रकीर्तितम् । अमण्डपे शुभे स्थाने शर्करादिविवर्जिते ॥ ४ ॥
द्विहस्तवेदिकामध्ये प्रकुर्यात्सेतुमंडपम् । तत्र संपूजयेद्भद्रं ब्रह्माणं च शचीपतिम् ॥ ५ ॥
गणेशं क्षेत्रपालं च शेषं चैव दिगीश्वरान् । पञ्चोपचारैर्विधिवत्पूजयेत्पायसादिना ॥ ६ ॥
स्थालीपाकेन जुहुयादन्ते वै विप्रभोजनम् । अत्र यागे श्राद्धवर्ज्यं पूर्वेद्युरधिवासयेत् ॥ ७ ॥
त्र्यम्बकेनैव मंत्रेण भूमिं संस्थाप्य पूजयेत् । तद्विष्णोरिति मंत्रेण गन्धतैलं सचन्दनम् ॥ ८ ॥
प्रदद्यादसुनीतेति पुनस्तु नैव स्थापयेत् । पञ्चगव्येन च पुनः श्रीश्चतेति च पुष्पकम् ॥ ९ ॥
एवं यूपस्य च तथा अधिगृह्णाति मंत्रकम् । गन्धद्वारेति गन्धेन अंशुनातेति तैलकम् ॥ १० ॥
सुरासुरेति कुसुमं दूर्वामन्त्रेण दूर्विकाम् । प्रभाते पूजयेद्देवान्रुद्रमुद्दिश्य होमयेत् ॥ ११ ॥
स्थालीपाकेन विधिना अन्येषां पूर्ववच्चरेत् । उत्सृज्यारोपयेद्दीपं स्थिरो भवेति वै ऋचा ॥ १२ ॥
तंत्रेण निर्मितं कुर्यात्सकलं च त्रिहस्तकम् । हस्तैकं प्रापयेन्मध्ये क्षेत्रे चैव विशेषतः ॥ १३ ॥
स्थापयेत्तत्र मन्त्रेण पञ्चगव्येन यत्नतः । मधुवातेति मधुना आप्यायस्वेति वै दधि ॥ १४ ॥
तद्विष्णोरिति मन्त्रेण घटतोयैरनन्तरम् । पृथिवीं च वराहं च कूर्ममाधवशक्तिकान् ॥ १५ ॥
वास्तोष्पतिं च विष्णुं च यूपे संपूजयेत्क्रमात् । दद्यादर्घ्यं च विवरे गर्ते होमं विवर्जयेत् ॥ १६ ॥
अर्घ्यपात्रे च दुष्टे च हस्तेनोत्सृज्य सत्तमाः । शिवलोकस्थिता गावः सर्वदेवैः सुपूजिताः । एवं निवेदयेद्विप्रो गोप्रचारं समाहितः । स मुक्तः सर्वपापेभ्यो विष्णुलोके महीयते ॥ १७ ॥
यावंति तृणगुल्मानि संति भूमौ शुभानि च । तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते ॥ १८ ॥
इति श्रीभविष्ये महापुराणे तृतीयभागे गोप्रचारविधौ सप्तदशोऽध्यायः ॥ १७ ॥
सूत उवाच । कलौ चैकाहसाध्येन प्रतिष्ठामल्पवित्तवान् । सद्योधिवासमाज्येन प्रकुर्यात्तांत्रिकोत्तमः ॥ १ ॥
उत्तरं तु गते हंसे अतीते चोत्तरायणे । शरत्काले व्यतीते तु वसंते यज्ञमारभेत् ॥ २ ॥
नारायणादिमूर्तीनां द्वात्रिंशद्भेद एव तु । प्रतिष्ठां प्रतिमानां च गजास्यादींश्च सत्तमाः ॥ ३ ॥
नित्यं निर्वर्त्य मतिमान्कुर्यादभ्युदयं ततः । विप्रान्संभोजयेद्वाथ ततो यागगृहं व्रजेत् ॥ ४ ॥
गणेश ग्रहदिक्पालान्प्रतिकुंभेषु पूजयेत् । स्थंडिले पूजयेद्विष्णुं परिवारगणं यजेत् ॥ ५ ॥
स्नापयेत्प्रथमं देवं तोयैः पञ्चविधैरपि । पञ्चामृतैः पञ्चगव्यैः पंचमृत्पिण्डकैरपि ॥ ६ ॥
तिलतैलैश्च स्नेहैश्च कषायैरपि सत्तमाः । पञ्चपुष्पोदकैर्वाथ त्रिपदैरपि सत्तमाः ॥ ७ ॥
तुलसीकुसुमापुष्पपत्राण्याहुस्त्रिपत्रकम् । पञ्चकाम्रशमीपद्मकरवीरं च पंचकम् ॥ ८ ॥
मृत्तिका करिदंतस्य तथाश्वखुरमृत्तिका । गोमूत्रं गोमयं क्षीरं दधि सर्पिस्तु पंचमम् ॥ ९ ॥
कुर्यात्प्राणप्रतिष्ठां च होमं कुर्याद्यथाविधि । दक्षिणां विधिवद्दद्यात्पूर्णां तु तदनंतरम् ॥ १० ॥
इति श्रीभविष्ये महापुराणे मध्यम पर्वणि तृतीयभागेऽष्टादशोऽध्यायः ॥ १८ ॥
सूत उवाच । अतः परं तु विप्रेन्द्राः काल्यादीनां तथैव च । अधिवास्य च पूर्वेद्युः श्राद्धमभ्युदयात्मकम् ॥ १ ॥
प्रथमे जलजैः स्नानं पञ्चगव्यैरनंतरम् । पूर्ववच्च विधानेन कुंभे दुर्गां समर्चयेत् ॥ २ ॥
पञ्चामृतैः पञ्चगव्यैः करीषशतधारया । श्रीबिल्वे पूजयेद्देवीं दद्यात्प्राणमनंतरम् ॥ ३ ॥
बिल्वपत्रैः फलैर्वापि दद्याच्चापि शताहुतीः । एकैकशस्तु सर्वेषां दद्यात्काञ्चन दक्षिणाम् ॥ ४ ॥
प्रतिमां कालिकायाश्च तारायाश्च पृथक्पृथक् । ग्राह्यं विनार्चयेद्विप्राः पञ्चपञ्चशतैरपि ॥ ५ ॥
भोजयेत्स्नापयेद्देवो गंधतोयैर्दिनत्रयम् । ताम्रकुंभेऽर्चयेद्देवीं त्रिदिनं प्रातरेव हि ॥ ६ ॥
समीरणं ततो दद्यात्पेटिकायां निवेशयेत् । ततोऽपि गन्धतोयैश्च स्नापयेत्कन्यकादिभिः ॥ ७ ॥
ततो वै चाष्टमदिने रात्रावपि प्रपूजयेत् । पशुदानं प्रकर्तव्यमग्निकार्यं च पायसैः ॥ ८ ॥
शिवलिङ्गप्रतिष्ठां च वक्ष्ये तंत्रमतं यथा । त्रिविप्रं भोजयेद्विप्रा अधिवास्यं विशेषतः ॥ ९ ॥
नित्यं समाप्य च पुनः कुर्यादभ्युदयं ततः । आचार्यं वरयेत्प्रातः स्नापयेत्पूर्ववर्त्मना ॥ १० ॥
परिवारगणैः सार्द्धमर्चयेत्तदनंतरम् । दद्यात्समीरणं पश्चादग्निकार्यं समाचरेत् ॥ ११ ॥
तिलहेममयीं गां च दद्याद्गां च विधानतः । न नाम न च गोत्रं च होमकर्मणि सर्वदा ॥ १२ ॥
पूर्णिमायां विशेषेण नान्येषां च कथंचन । होमांते वसुधारां च कुंभे दत्त्वा विधानतः ॥ १३ ॥
त्रिहस्तचरकायं च हस्तैकं चतुर्हस्तके । शालशमशिलायाश्च प्रतिष्ठां विधिवच्चरेत् ॥ १४ ॥
सद्योधिवासयेद्देवं द्वादश्यां स्नापयेदथ । रत्नतोयैः परिमलैस्त्रिगंधैः पंचपल्लवैः ॥ १५ ॥
कुंभे प्रजापतिं स्थाप्य श्वेताब्जं नवनाभके । नवदुर्गोक्तमार्गेण पूजयेत्परमेश्वरम् ॥ १६ ॥
चक्रस्वरूपतो ज्ञेयं प्रदद्याच्च समीरणम् । आनीय ताम्रभांडे च त्रिकालं प्रतिपूजयेत् ॥ १७ ॥
पायसान्नैरुत्पलैर्वा पङ्कजैर्वापि होमयेत् । सकाञ्चनं वस्त्रयुग्मं प्रद द्याद्भूरिदक्षिणम् ॥ १८ ॥
श्रीसूर्यस्य गणेशस्य विरिञ्चेश्चापि सत्तमाः । वटवृक्षांतिकं गत्वा स्थापयेद्वरुणं ततः ॥ १९ ॥
रक्ताब्जे पूजयेत्सूर्यं परिवारसमन्वितम् । अष्टाविंशतिभिर्द्दत्त्वा दद्यात्प्राणमनंतरम् ॥ २० ॥
एकाहमथवाकाशे गुप्तं कृत्वा दिनत्रयम् । त्र्यहादेव पुनः पूजां पुनर्होमं समाचरेत् ॥ २१ ॥
पुनश्च भोजयेद्विप्रान्दद्यात्काञ्चनदक्षिणाम् । वाराह्यास्त्रिपुरायाश्च नारिकेलोदकैरपि ॥ २२ ॥
स्थापयेद्वा विधानेन सिन्दूराद्यैः समर्चयेत् । दद्यात्समीरणं पश्चात्पुनः पूजां च होमयेत् ॥ २३ ॥
पशुज्ञानं च कर्तव्यं षण्मासैः पञ्चमोदकैः । कुमारीं भोजयेद्रात्रौ दद्यात्काञ्चन दक्षिणाम् ॥ २४ ॥
प्रतिमां भुवनेशीं च महामायाम्बिकामपि । कामाक्षीं च ततो देवीमिन्द्राक्षीं चापराजिताम् ॥ २५ ॥
पूर्वेद्यू रात्रिसमये पिष्ट काष्टौ निवेदयेत् । अष्टौ निर्माणयेत्पश्चाद्बलिं चाष्टौ विधानवित् ॥ २६ ॥
परिवारगणैः सार्द्धं पूजयेत्प्रयतः सुधीः । समीरणं ततो दद्याच्छिवं सूर्यं यजेत्पुनः ॥ २७ ॥
पायसान्नैश्च जुहुयात्त्रिदिनं लिपिपूजनम् । कुमारीपूजनं कुर्यादग्निकार्यं दिनत्रयम् ॥ २८ ॥
पशुदानं च कर्तव्यं विभवे सति सत्तमाः । रात्रौ जागरणं कुर्यान्मठोत्सवपुरःसरम् ॥ २९ ॥
इति श्रीभविष्ये महापुराणे मध्यमपर्वणि तृतीयभागे एकोनविंशोऽध्यायः ॥ १९ ॥
सूत उवाच । दुर्निमित्तान्यथो वक्ष्ये शृण्वंतु मुनिसत्तमाः । यस्य ये ग्रहदोषाः स्युस्तेषां शांतिं यथाक्रमात् ॥ १ ॥
दिव्यंतरिक्षे भौमे चेत्येवं त्रिः परिकीर्तितम् । ग्रहर्क्षाद्यैः कृतं दिव्यमान्तरिक्षं निबोध मे ॥ २ ॥
उल्काहितो दिशो दाहः परिवेषस्तथैव च । जलाशयानां वै कृत्यं भौमं तदपि कीर्तितम् ॥ ३ ॥
भौमं चाल्पफलं ज्ञेयं दिव्यान्तरिक्षमेव च । सप्ताहमफलं दद्याद्दैवं चापि च तत्क्षणात् ॥ ४ ॥
देवानां हसनं चैव कल्कनं रुधिरस्रवः । अकस्माद्व्यसनं तत्र यत्र निर्घातनिर्दयः । सर्पाद्यारोहणं चैव दैवं तदपि कीर्तितम् ॥ ५ ॥
ततो मेघात्समुत्पन्ना यदि वृष्टिः शिलातले । सप्ताहाभ्यंतरे जीवमुत्पन्नं निष्फलं भवेत् ॥ ६ ॥
एकराशिस्थिताः पापाः शनिभौमदिवाकराः । पृथ्वी धूमाकुला तत्र रुदंति बहवो जनाः ॥ ७ ॥
अभिचारं गते जीवे शनौ च तत्र नागते । तत्र पश्यति राजेन्द्रः को धरां धारयिष्यति ॥ ८ ॥
सूर्यमपश्यनो द्वंद्वं दिग्दाहश्च तथैव च । दर्शनं धूमकेतोश्च नक्षत्रे धूमदर्शनम् ॥ ९ ॥
भूकम्प एव मासे च एकमासे तथा दिने । राज्ञो जन्मदिने वाथ शक्रचापं दिनांतरे ॥ १० ॥
दर्शनं खरवातस्य ग्रहयुद्धस्य दर्शनम् । मासत्रये तु ग्रहणमुल्कापातप्रपातनम् ॥ ११ ॥
आकाशेऽप्यथ भूमौ च तत्र मण्डूकमेव च । हरिद्रावृष्टिः पाषाणे सिंहबिल्वाकृतिर्यदि । दर्शने राष्ट्रदुर्भिक्षमकरं नृपतिक्षयः ॥ १२ ॥
चैत्रे कुम्भे नदीवेगदर्शने विप्लवो भवेत् । अर्क स्याद्भुतमेतद्धि स्रुग्युक्तं श्रपयेच्चरुम् ॥ १३ ॥
१ आकृष्णेनेति मन्त्रेण अथ वार्केण यत्नतः । प्रासादतोरणं तत्र द्वारं३४३ प्राकारवेश्म च ॥ १४ ॥
धान्यसारं गवां सारं कूपे कुम्भप्रदर्शनम् । आदित्यस्याद्भुतं विद्यात्कमलं जुहुयात्ततः ॥ १५ ॥
सहस्रं जुहुयाद्वाथ ततः शांतिर्भवेद्ध्रुवम् । विकृताः पक्षिणश्चैव पांडुकपोतकास्ततः ॥ १६ ॥
श्वेतोलूको बृहंश्चैव द्रोणकाकश्च कोकिलः । क्रौंचश्च वर्द्धनी चैव निपतंति गृहे यदि ॥ १७ ॥
गृहे तस्य महोत्पातो भविष्यति न संशयः । स्थूलभङ्गप्रग्रहणं प्ररोहणमथापि वा ॥ १८ ॥
हाराः कटकटायंते जातस्य दंतसम्भवः । हसता देवतानां च गात्रे स्वेदश्च जायते । सर्पमण्डूकप्रसवः कुंभे वापि क्वचिद्भवेत् ॥ १९ ॥
निमित्तान्येवमादीनि जायंते यस्य वेश्मनि । षड्भिर्मासैश्च म्रियते गृहिणी च शुभा च या ॥ २० ॥
अशनिः पतते यत्र गृहे वज्रं च पादपे । शुक्ला वह्निस्फुलिंगाश्च तस्य विद्धि महद्भयम् ॥ २१ ॥
खर्जूर उदरावर्ते निकोचगरलेऽपि च । फलिवृक्षे तिन्दुके च यत्र निर्जायते क्वचित् ॥ २२ ॥
उद्याने देवगेहे च स्वगृहे चैत्यवृक्षके । कुर्यादादित्यवारे वा अयुतं तिलपायसम् । ततः शांतिर्भवेदाशु धेनुं दद्याच्च दक्षिणाम् ॥ २३ ॥
पायसं तिलमुद्गौ च पुष्पं वा तालवृन्तकम् । इक्षुमोदकपिण्याकाञ्जुहुयाद्रविमुद्दिशन् ॥ २४ ॥
सिंहासनं रथच्छत्रं ध्वजश्चामरभूषिते । अकस्माद्दृश्यते यत्र राज्ञो वान्यत्र कुत्रचित् ॥ २५ ॥
नदयंति च सत्यस्योज्ज्वलनं स्त्रीपुरुषयोः । आगमस्य च दृष्ट्वैव भंगः कटकटायनम् ॥ २६ ॥
उपरिष्टाद्भवेद्यस्य महोत्पातो भवेदयम् । चलत्वं चाधरस्यापि तथा कटकटायनम् ॥ २७ ॥
रुदितं कोकिलस्यापि उलूकोप्यशुभं वदेत् । राजामात्यविनाशाय महीं च तत्सुतोऽपि वा । हस्तिनो मदयुक्ताश्च म्रियंते नात्र संशयः ॥ २८ ॥
ताडीपूगादयो यत्र यमौ स्यातां प्रमादतः । गेही तत्र विनश्येत सदारः पुत्रसंयुतः ॥ २९ ॥
बद्धपुष्पे यदा पुष्पं फलं वा यदि दृश्यते । अक्षतादर्शनात्तत्र सोमस्याद्भुतदर्शनम् । दधि मधु घृतं चैव जुहुयादयुतं द्विजाः ॥ ३० ॥
पालाशं सोममुद्दिश्य सोमस्य च भवेद्दिने । २ इमंदेवा इति मंत्रेण सोमाय श्रपयेच्चरुम् ॥ ३१ ॥
उत्पतंति गृहे यस्य यवा माषाश्च पुष्कलाः । दधिक्षीराज्यपाकेषु रुधिरं दृश्यते यदि ॥ ३२ ॥
अकस्माद्गृहदाहस्तु अनग्निज्वलनं यथा । मेघहीना भवेद्विद्युद्वृषस्योद्गमनं तथा ॥ ३३ ॥
व्याधिलीना विनश्यंति निखिलाः पशुमानुषाः । एवं सर्वाणि भूतानि भवंत्यकारके ध्रुवम् ॥ ३४ ॥
राजामात्यविनाशाय गेहे गेही विनश्यति । प्राणनाशाय विप्रायाहुत्या च प्रभवंति हि ॥ ३५ ॥
दृष्ट्वा वाभद्रमत्युग्रं जुहुयादयुतं क्रमात् । दधिमधुघृतैर्युक्तं खादिरोदुम्बरेऽपि च ॥ ३६ ॥
३ अग्निर्मूद्धेंति मंत्रेण श्रपितं लोहितं चरुम् । त्रिविप्रान्भोजयेद्दद्याद्दक्षिणां लोहितं ततः । स्वर्णमंगारमुद्दिश्य ततः शांतिः प्रजायते ॥ ३७ ॥
पुष्पं वा पातयेद्यत्र फलं वापि तथैव च । दध्यन्नं च घृतैर्मिश्रं रौप्यं हिरण्यमेव च ॥ ३८ ॥
हस्त्यश्वमहिषा गावो दारापत्यधनानि च । तुष्टेनांगारकेणैव सर्वमेतत्प्रदीयताम् । आंगारकेण मंत्रेण खादिरं चाक्षतैर्युतम् ॥ ३९ ॥
दक्षिणां च यथाशक्ति दद्याद्विप्राय वा पुनः । लोहितं च बलिं दद्यात्ततः संपद्यते शुभम् ॥ ४० ॥
धावंति चोर्ध्वपुच्छाश्च गृहे गावः स्वयं यदि । आरोहंति गृहं विप्राः सारमेयाश्च सूकराः ॥ ४१ ॥
गृहे यस्य भवंत्येते तस्य भार्या विनश्यति । सर्वेषां वा भवेन्मृत्युर्वंध्या गौर्वा प्रजायते ॥ ४२ ॥
मिथ्यावादेन गेही च राज्ञा वादैश्च तिष्ठति । अथ वा यद्गृहे गावो नर्दयंति हसंति च ॥ ४३ ॥
धरणीहननं यत्र द्वयोरास्कदनं तथा । निमित्तान्येवमादीनि गोश्वजातानि सत्तमाः ॥ ४४ ॥
यस्य गेहे भवंत्येते नाशस्तस्य भवेद्ध्रुवम् । मण्डूकसर्पकूष्मांडाः प्रसुवंति यथा स्त्रियः ॥ ४५ ॥
अकस्माद्यदि चैतानि बुधस्योत्पातलक्षणम् । शांतिं तत्र प्रवक्ष्यामि यथा संपद्यते सुखम् ॥ ४६ ॥
दधिमधुघृताक्तं च अपामार्गं तथा पुनः । अयुतं बुधवारे च जुहुयाच्छ्रद्धया युतः ॥ ४७ ॥
अंबकेति च मंत्रेण बुधाय श्रपयेच्चरुम् । सुवर्णं बुधमुद्दिश्य गां च दद्यात्पयस्विनीम् ॥ ४८ ॥
सुवर्णं पुष्पवृष्टिं च सुफलं चाक्षतं तथा । गृहे प्रांगणके यस्य निपतंति कदाचन ॥ ४९ ॥
अलंकारयुतां वापि सर्वाभरणभूषिताम् । गृहमध्ये तु यः पश्ये त्क्षीणामंतर्हितां स्त्रियम् ॥ ५० ॥
अकस्मान्मालतीपुष्पं जातं स्यात्तस्य वा गृहे । सोमाय न च संतुष्टः सर्वमेतत्प्रदृश्यते ॥ ५१ ॥
धनं धान्यं तथा पुत्र ऐश्वर्यं च वरस्त्रियः । सभृत्याश्च महिष्यश्च मरिष्यंति न संशयः ॥ ५२ ॥
श्रीश्चतेति च मन्त्रेण अपामार्गं तथा बुधः । सहस्रं बुधवारे च जुहुयाद् घृतसंयुतम् ॥ ५३ ॥
पयस्विनीं तथा गां च वासोयुगसमन्वितम् । द्विजाय श्रद्धया दद्यात्ततः संपद्यते शुभम् ॥ ५४ ॥
रक्तस्रावो भवेद्यत्र तत्र ऋत्विक्प्रसूयते । सिंहव्याघ्रगवादीनां धनहानिविपत्करः ॥ ५५ ॥
एको वृषस्त्रयो गावः सप्ताष्ट नव दंतिनः । संवत्सरेण तस्यैका प्रसूतिर्विहता पुनः ॥ ५६ ॥
पुनःपुनर्व्रतं चाशु अकाले मैथुनं तथा । गावो यत्र प्रसूयंते यमौ दोषकराविमौ ॥ ५७ ॥
भुञ्जीकृतानि धान्यानि व्रीहयो यवतंडुलाः । ग्राविमार्जारमंडूकाः स्थूणाभंगे च प्राङ्गणे ॥ ५८ ॥
विकिरंति नखैर्भूमिं प्ररोहंति ग्रहं तथा । गृहे यस्य प्रजायंते तस्या मृत्युर्न संशयः ॥ ५९ ॥
षण्मासाभ्यन्तरे यत्र श्मशानं यास्यति ध्रुवम् । कलहं ज्ञातिवैरं च व्याधिपीडा भविष्यति ॥ ६० ॥
विप्रलापो मित्र नाश इष्टेष्वनिष्टदर्शनम् । भार्यापुत्रविनाशश्च भवेदेषु विनिश्चितम् ॥ ६१ ॥
क्रियावंतं यदा कुर्वन्कुर्वीत गृध्रबिल्वके । तदा राज्ञां विभ्रमश्च तथा गृहविनाशनम् ॥ ६२ ॥
अमात्यवर्गाश्च पुरे राज्ञां राज्यपराङ्मुखाः । बृहस्पतिं समुद्दिश्य गां च दद्यात्पयस्विनीम् ॥ ६३ ॥
वारिमंडे च कूपे च वाप्यां च मधुकांजिके । क्षीरं दधिघृतं चैव जातं यदि भविष्यति ॥ ६४ ॥
अकस्मात्तत्र वृक्षश्च फलेन सह संयुतः । गृहमध्ये प्रजायेत ततः संपद्यते शुभम् ॥ ६५ ॥
बृहस्पतेस्तु तुष्टस्य सर्वमेतन्निदर्शनम् । गौरं बृहस्पतेश्चैव प्रकुर्यात्प्रायदक्षिणाम् ॥ ६६ ॥
अशुभं हि शुभेनैव शांतिं होमं च कारयेत् । तत्रैव राक्षसं यत्र घटकं परिशोषणम् ॥ ६७ ॥
केसरी शर्करा तैलं राजतं तांडवं स्थितम् । माषभक्तं तथा धान्यं सुवर्णं रजतानि च ॥ ६८ ॥
ताम्रं कांस्यं तथा लोहं सीसकं पित्तलं तथा । स्थापितानीव दृश्यंते गृहे चैतानि यस्य वै ॥ ६९ ॥
धननाशो भवेत्तस्य स्वर्ग भंगो ह्यथापि वा । व्याधिपीडे तथा घोरे राजोपद्रवबंधने । गजाश्वपशुभृत्यानां विनाशो जायते ध्रुवम् ॥ ७० ॥
यस्यैतानि प्रदृश्यंते पर्वतः कनकानि च । संपत्तस्य प्रजायेत निश्चला सुखदा सदा ॥ ७१ ॥
दंतोत्तरेषु दंताश्च पंक्तिमाक्रम्य संस्थिताः । तेऽपि दोषकराः सर्वे शला काकृतिनस्तथा । उपदंताश्च सर्वे ते न ते दोषकराः क्वचित् ॥ ७२ ॥
भांडे कुंभे यदा चैव श्रूयते घनगर्जितम् । कंचुकानां गृहे चैव प्राकारः श्रूयते यदि ॥ ७३ ॥
मूषिकानां मुखे चैव ज्वलंती यस्य पश्यति । गेही तत्रैव नश्येत शुक्रस्याद्भुतदर्शनम् ॥ ७४ ॥
शांतिं तत्र प्रवक्ष्यामि यया संपद्यते शुभम् । शमीपत्रं निर्मितं च यवैर्युक्तं गृहिण्यपि । दधिमधुघृताक्तं च जुहुयाद्भार्गवे दिने ॥ ७५ ॥
शुक्लवासोयुगं चैव गां च शुक्लां पयस्विनीम् । सुवर्णं श्रद्धया चैव दद्याद्विप्राय दक्षिणाम् ॥ ७६ ॥
देवागारे यदा भूमिर्लोहिता यस्य दृश्यते । पुष्पिता दृश्यते लोके तत्र विद्धि महद्भयम् ॥ ७७ ॥
राजा वा राजपुत्रो वा राज्यं वापि विनश्यति । मंत्रिणो मंत्रिपुत्राश्च म्रियंते नात्र संशयः ॥ ७८ ॥
यत्र वा दृश्यते लोके गृहे यस्य सुपूजिताः । पुष्पिताश्च गृहस्तंभाः शरीरं च घटस्तथा ॥ ७९ ॥
हस्त्यश्वमहिषाश्चैव अजा गावस्तथैव च । नित्यं स्वामिवधार्थाय पुष्पितां प्रवहंति च ॥ ८० ॥
गृहे हंसो गृहे सम्यङ्मण्डूका जलचारिणः । द्वारे प्रविश्य सर्पश्च प्रतिमायाः प्रकल्पनम् ॥ ८१ ॥
अकस्माद्धटशब्दोपि यत्र कुत्रापि जायते । स्रवंति प्रमदा यत्र भिन्नास्ते स्युर्नवांगिकाः ॥ ८२ ॥
गृही तत्र विनश्येत सपुत्रपशुबांधवः । धनुःखड्गधरा रात्रौ मध्याह्ने चान्द्रके तथा ॥ ८३ ॥
उदितो दृश्यते व्योम्नि ज्वलितः पावकस्तथा । मनुष्याङ्गनानां मरणं तथा स्याद्राष्ट्रविप्लवः ॥ ८४ ॥
रससिद्धानि वस्तूनि सुराद्याश्चापि वा पुनः । हस्तिनो मदयुक्ताश्च अश्वा धीरितहिंसकाः । विनश्यंति सदा चैते शनेरद्भुतदर्शने ॥ ८५ ॥
नगरे वा तथा ग्रामे जायन्ते तस्य वैरिणः । दिवा वा यदि वा रात्रौ शनेरद्भुतदर्शनम् ॥ ८६ ॥
मृगव्याघ्रादिरक्षांसि तथा गोमहिषा अपि । उत्पतंति यदा चैते शनेरद्भुतमादिशेत् ॥ ८७ ॥
निधिमंत्रं प्रवक्ष्यामि येन संपद्यते शुभम् । जुहुयादयुतं सम्यक्सस्यांश्च समिधं द्विजाः ॥ ८८ ॥
शन्नो देवीति मंत्रेण शुभार्थं शनिवासरे । चरुं च श्रपयेत्तत्र समुद्दिश्य शनैश्चरम् ॥ ८९ ॥
गां च नीलां ततो दद्याज्जीवद्वत्सां पयस्विनीम् । वासोयुगं च विप्राय सुवर्णं रजतं तथा ॥ ९० ॥
दत्त्वा तु श्रद्धया सम्यग्दक्षिणां शिरसि स्थिताम् । विधिं होमावसाने तु ततः संपद्यते शुभम् ॥ ९१ ॥
यदा द्वारे गोधिका च शंखिनी प्रविशेद्गृहम् । तदाऽशुभं विजानीयाद्राजपीडा धनक्षयः । अयुतं जुहुयात्सम्यक्ततः संपद्यते शुभम् ॥ ९२ ॥
विना गर्जितमेघेन शिलावृष्टिः प्रजायते । रक्तमिश्रा हि पांडुश्च पतन्ती यत्र दृश्यते ॥ ९३ ॥
तत्र संदृश्यते चाभ्रं वृक्षा वातविवर्जिताः । शक्रध्वजस्तथा चापं पतनं सुमनस्य च ॥ ९४ ॥
दिवा शिवा पुरा रौति उलूको वा निशाचरः । निशि निपत्य काकुत्स्थे प्रदेशे रौति वा वृषः ॥ ९५ ॥
अधर्मप्रबला देशा राजा धर्मपराङ्मुखः । अन्योन्यं च जिघांसंति गोब्राह्मणमथापि वा ॥ ९६ ॥
गृहे गृही विनश्येच्च सपुत्रपशुबांधवः । उत्सानं द्वारदेशेऽस्य मरणं राष्ट्रविभ्रमः ॥ ९७ ॥
राज्यनाशो भवेद्राज्ञो मरणं वाहनस्य च । विपरीतानि देशानि क्रमतः संभवंति हि ॥ ९८ ॥
राहुणा ग्रस्तसूर्योऽपि निशि चाथ यदा दिवा । तारकागणवच्चैव राज्ञां निधनकारकः ॥ ९९ ॥
सहामात्या विनश्यंति स्वर्गे ये च सुदुर्जयाः । परचक्रेण पात्यंते राजानो नात्र संशयः ॥ १०० ॥
छायाध्वजश्च गगने दृश्यते चेत्कदाचन । दर्शनादेव राज्ञस्तु विनाशः सहराष्ट्रकैः ॥ १०१ ॥
ज्वलितो दृश्यते यत्र पावकश्च सकृज्जले । वज्रे शिरसि गात्रे वा जीवितं तस्य दुर्लभम् ॥ १०२ ॥
द्वारोपांते तथा स्तंभे आग्निर्वा धूम एव वा । पुरुषस्य तु तत्रैव मरणं जायते ध्रुवम् ॥ १०३ ॥
गगनेऽशनिघातश्च शक्तिहस्तेन वा पुनः । अब्दस्याभ्यंतरे तस्य मरणं नात्र संशयः ॥ १०४ ॥
शिखावलयमध्ये तु सधूमः पावकोद्गमः । दृश्यते नगरे मध्ये तत्रैवाद्भुतदर्शनम् ॥ १०५ ॥
शवस्य नीयमानस्य उत्थानं वा प्रमादतः । स्थापितस्य च लिंगस्य अन्यत्र गमनं तथा ॥ १०६ ॥
निर्घातश्चापि भूकंपो निवातोल्काप्रदर्शनम् । अकाले पुष्पिता वृक्षाः फलं चाकालसंभवम् ॥ १०७ ॥
अनिमित्तानि सर्वाणि दूरमागत्य निर्भरम् । अनिमित्तस्य नाशो यः सैंहिकेयकृतस्य च ॥ १०८ ॥
नराणामासनं चैव गवां वा मानुषीगिरा । पक्षमात्रांतरे तस्य पुत्रस्य मरणं दिशेत् ॥ १०९ ॥
अयुतं जुहुयात्तत्र राहुमुद्दिश्य यत्नतः । शांतिमत्र प्रवक्ष्यामि यया संपद्यते शुभम् ॥ ११० ॥
दधिमधुघृताक्तं च कुर्याद्दूर्वाक्षतं तथा । कलायु इति मन्त्रेण जुहुयाद्रविवासरे ॥ १११ ॥
चरुं च श्रपयेत्तत्र राहुमुदिश्य संश्रयात् । होमं कुर्यात्ततो गां च कपिलां च पयस्विनीम् ॥ ११२ ॥
अतसी तिलशंखौ वा वासोयुगमथापि वा । श्रद्धया राहुमुद्दिश्य दद्याद्विप्राय दक्षिणाम् ॥ ११३ ॥
दुरितस्य विनाशाय तस्य संपद्यते शुभम् । दधिमधुघृतक्षीरेण वारुणेन च वारुणे ॥ ११४ ॥
दृश्यते चाद्भुतं तेषु विशिष्टैर्दोषदर्शिभिः । गृही तत्र विनष्टश्च भवेत्सपशुबांधवः ॥ ११५ ॥
दृश्यंते तत्र क्रौञ्चाश्च जंबुका गृध्रवायसाः । दारुणं भीषणं घोरं नृत्यंति च हसंति च ॥ ११६ ॥
मैथुनानि च सर्वेषां यस्य वासे भवेद्यदि । मृत्युस्तस्य भवेदाशु ईश्वरस्य च शासनात् ॥ ११७ ॥
धूमकेतुर्यदा व्योम्नि ज्वलत्पावक सन्निभः । स्थानात्स्थानांतरं याति भूमौ वा पतते भृशम् । सबंधुरस्यते राजा परचक्रैः स पीडितः ॥ ११८ ॥
दुर्भिक्षं मरणं चैव चिरं राष्ट्रे भविष्यति । गावो मर्कटकुंभा व विशंते गृहवेश्मनि ॥ ११९ ॥
गावश्च तस्य नश्यंति दारापत्यधनानि च । अन्यस्य दोषो भवति गृहे यांति प्रमादतः ॥ १२० ॥
अब्दांतरे भवेन्मृत्युर्विरजा हि भविष्यति । शांतिमत्र प्रवक्ष्यामि यया संपद्यते शुभम् ॥ १२१ ॥
सप्ताश्वरथसंयुक्तं हेमच्छत्रविभूषितम् । विप्राय मंडपं दद्याद्बिल्वपत्रमथापि वा ॥ १२२ ॥
ऐंद्रेणैव तु मन्त्रेण होमः कार्यो द्विजातिभिः । अकस्माच्छालतालाक्षखदिरोत्पलसेरकाः ॥ १२३ ॥
गृहमध्ये प्रजायेत केतोरद्भुतदर्शनम् । हंसो वा द्रोणकाको वा मयूरो वा गृहोपरि ॥ १२४ ॥
गृहे तस्य महोत्पातः केतोरद्भुतदर्शनम् । शांतिमत्र प्रवक्ष्यामि यया संपद्यते शुभम् ॥ १२५ ॥
दधिमधुघृताक्तं च जुहुयादयुतं कुशम् । ४ त्र्यंबकं चेति मन्त्रेण केतवेभिवपे च्चरुम् ॥ १२६ ॥
नीलां धेनुं सवत्सां च बहुक्षीरप्रदां तथा । मृत्तिकां हेमवासश्च नानालंकारमेव च ॥ १२७ ॥
दक्षिणां च प्रवक्ष्यामि यस्य नास्ति प्रतिक्रिया । देवमुद्दिश्य दानेन होमेन चरुणा तथा ॥ १२८ ॥
दक्षिणस्यां दिशि च्छायां यः पश्येदात्मनः स्वयम् । स्वच्छायां पादुकस्यैव पश्येत्पञ्चशिरोद्वयम् ॥ १२९ ॥
एवमेवैव यच्छिन्नं शिनष्टि च ततो हितम् । शीघ्रं नाशमवाप्नोति सप्ताहान्नात्र संशयः ॥ १३० ॥
उच्चावचान्प्रवक्ष्यामि यथा शास्त्रेण चोदितम् । काकमार्जारशूकानां कपोतानां विशेषतः । मैथुनं दृश्यते यत्र तच्च राहोर्महाद्भुतम् ॥ १३१ ॥
शनिमुद्दिश्य जुहुयादयुतं शनिवासरे । पूजयेदर्कपुष्पेण शतेन जुहुयाच्चरुम् ॥ १३२ ॥
कृत्वा तत्रैव पश्येत शनेरद्भुतदर्शनम् । अष्टाविंशं चरुं कृत्वा ततः शांतिर्भवेद्ध्रुवम् ॥ १३३ ॥
भुजपदोस्तथा चक्षुःस्पंदने मरणं दिशेत् । तत्तु सोमाद्भुतं विद्याद्वामदक्षिणतः क्रमात् ॥ १३४ ॥
कृष्णपक्षे भवेद्वामे विपरीतेऽद्भुतं दिशेत् । अनिष्टसूचकं यस्मात्तस्माच्छांतिं प्रकल्पयेत् ॥ १३५ ॥
शतार्द्धं रविमुद्दिश्य शान्त्यर्थे होममाचरेत् । चरुपाकविधानेन यवैस्तिलसुसर्पिषा ॥ १३६ ॥
पुस्तके यज्ञसूत्रं च असत्पात्रे चरौ तु वा । शक्रवस्त्रप्रदग्धे च सूर्यस्याद्भुतदर्शनम् ॥ १३७ ॥