smcproject/ml-wiki-sentences huggingface dataset:
അതിനാൽ തൃശ്ശൂർ നഗരത്തിൽ വരുന്ന ഒരാൾക്കും വടക്കുന്നാഥ ക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലൂടെയല്ലാതെ കടന്നുപോകാൻ കഴിയില്ല.
ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ശ്രീകൃഷ്ണൻ , അയ്യപ്പൻ , നരസിംഹം , ഹനുമാൻ (സങ്കല്പം), വേട്ടേയ്ക്കരൻ , നന്ദികേശ്വരൻ , പരശുരാമൻ , സിംഹോദരൻ , ആദിശങ്കരാചാര്യർ , ഋഷഭൻ , നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവരും കുടികൊള്ളുന്നു.
കൂടാതെ, മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്ത് പ്രത്യേകം ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയും ഗണപതിഭഗവാനും പ്രതിഷ്ഠകളായുണ്ട്.
കുംഭമാസത്തിലെ ശിവരാത്രിയും ധനുമാസത്തിലെ തിരുവാതിരയും ഒഴിച്ചുനിർത്തിയാൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ ആണ്ടുവിശേഷദിവസങ്ങളില്ല.
എന്നാൽ, മേടമാസത്തിലെ പൂരം നാളിൽ നടത്തപ്പെടുന്ന വിശ്വപ്രസിദ്ധമായ തൃശ്ശൂർ പൂരം നടത്തപ്പെടുന്നത് വടക്കുംനാഥക്ഷേത്രത്തിൽ വച്ചാണ്.
ഇതുമൂലം, തൃശ്ശൂർ പൂരം വടക്കുംനാഥന്റെ ഉത്സവമാണെന്ന് തെറ്റിദ്ധരിയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
ക്ഷേത്രത്തിന്റെ രേഖാചിത്രം ഐതിഹ്യം
ഇരുപത്തൊന്ന് വട്ടം ക്ഷത്രിയരെ കൂട്ടക്കൊല ചെയ്തതിന്റെ പ്രായശ്ചിത്തമായി പരശുരാമൻ തനിയ്ക്ക് ലഭിച്ച ഭൂമിയെല്ലാം ബ്രാഹ്മണർക്ക് ദാനം ചെയ്തു.
അവിടങ്ങളിലെല്ലാം അദ്ദേഹം അവർക്ക് ആരാധന നടത്താൻ ക്ഷേത്രങ്ങളും നിർമ്മിച്ചുകൊടുത്തു.
കൂട്ടത്തിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടതായിരുന്നു അദ്ദേഹം തന്നെ മഴുവെറിഞ്ഞ് സൃഷ്ടിച്ച കേരളഭൂമി.
കേരളത്തിലെ ബ്രാഹ്മണർക്ക് ആരാധന നടത്താനായി പരശുരാമൻ നൂറ്റെട്ട് ശിവക്ഷേത്രങ്ങളും നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളും അഞ്ച് ശാസ്താക്ഷേത്രങ്ങളും ഏതാനും വിഷ്ണുക്ഷേത്രങ്ങളും നിർമ്മിച്ചുകൊടുത്തു.
അവയിൽ നൂറ്റെട്ട് ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഒന്നാം സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന തൃശ്ശൂർ വടക്കുംനാഥക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉത്ഭവത്തിനുപിന്നിൽ ഒരു ഐതിഹ്യമുണ്ട്.
ഒരുദിവസം കൈലാസത്തിലെത്തിയ പരശുരാമൻ താൻ പുതുതായി നിർമ്മിച്ച ഭൂമിയെക്കുറിച്ച് ശിവഭഗവാനോട് സംസാരിയ്ക്കുകയും അവിടെ വാണരുളണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു.
എന്നാൽ ആദ്യം ശിവൻ വിസമ്മതിച്ചു.
പിന്നീട് പാർവ്വതീദേവി അഭ്യർത്ഥിച്ചപ്പോൾ മാത്രമാണ് ഭഗവാൻ സമ്മതം മൂളിയത്.
ഉടനെത്തന്നെ ശിവപാർഷദന്മാരായ നന്ദികേശ്വരൻ, സിംഹോദരൻ, ഭൃംഗീരടി തുടങ്ങിയവരും ശിവപുത്രന്മാരായ ഗണപതിയും സുബ്രഹ്മണ്യനും അടക്കം കൈലാസവാസികളെല്ലാവരും കൂടി ഭാർഗ്ഗവഭൂമിയിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
അവർ ഭാർഗ്ഗവഭൂമിയിൽ ഒരു സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടെന്നൊരു സ്ഥലത്തുവച്ച് യാത്ര നിന്നു.
അവിടെ ഒരു ഉഗ്രതേജസ്സ് കണ്ട പരശുരാമൻ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് ഏറ്റവും ഉചിതമായ സ്ഥലം അതുതന്നെയെന്ന് മനസ്സിലാക്കി.
ഉടനെത്തന്നെ അദ്ദേഹം ശിവനോട് അവിടെ കുടികൊള്ളണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിച്ചു.
ശിവൻ ഉടനെത്തന്നെ പാർവ്വതീസമേതം അങ്ങോട്ട് എഴുന്നള്ളി.
ആ സമയത്ത് അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട മഹാവിഷ്ണുവിനോട് തന്റെ തെക്കുഭാഗത്തിരിയ്ക്കാൻ പറഞ്ഞ ശിവൻ സ്വയം ഒരു ജ്യോതിർലിംഗമായി മാറി വടക്കുഭാഗത്ത് കുടികൊണ്ടു.
അങ്ങനെയാണ് പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് വടക്കുംനാഥൻ എന്ന പേരുണ്ടായത്.
ക്ഷേത്രമതിൽക്കെട്ടിനുപുറത്ത് വടക്കുപടിഞ്ഞാറായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ആൽമരത്തിന്റെ തറയിലാണ് ഇത് സംഭവിച്ചതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
ഇന്ന് അവിടം ശ്രീമൂലസ്ഥാനം എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്ത് ഇന്നും ദിവസവും വിളക്കുവയ്പുണ്ട്.
തുടർന്ന് ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തുനിന്നും ശൈവവൈഷ്ണവതേജസ്സുകളെ ആവാഹിച്ച് പരശുരാമൻ തന്നെ ഇന്നത്തെ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു.
അതിനുശേഷം യഥാവിധി പൂജകൾ കഴിച്ച അദ്ദേഹം തുടർന്ന് തൃശ്ശൂർ ഗ്രാമക്കാരായ നമ്പൂതിരിമാരെ ക്ഷേത്രഭരണം ഏല്പിച്ച് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ അന്തർദ്ധാനം ചെയ്തു.
ഇന്നും അവിടെ പരശുരാമസ്മരണയിൽ ദീപപ്രതിഷ്ഠ നടത്തുന്നുണ്ട്.
ചരിത്രം 1913-ലെ ചിത്രം
വടക്കുംനാഥക്ഷേത്ര നിർമ്മാണം പന്തിരുകുലത്തിലെ പെരുന്തച്ചൻറെ കാലത്ത് നടന്നതാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
പെരുന്തച്ചൻറെ കാലം ഏഴാം നൂറ്റാണ്ടിലാകയാൽ ക്ഷേത്രത്തിനും കൂത്തമ്പലത്തിനും 1300 വർഷത്തെ പഴക്കം ഉണ്ടാകുമെന്ന് കരുതുന്നു.
ചരിത്രകാരനായ വി.വി.കെ. വാലത്തിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ വടക്കുംനാഥക്ഷേത്രം ആദിദ്രാവിഡക്ഷേത്രമായ കാവുകളിൽ ഒന്നായിരുന്നു.
പിന്നീട് ബുദ്ധ - ജൈന പാരമ്പര്യം നിലനിൽക്കുകയും അതിനുശേഷം ശൈവ - വൈഷ്ണവ സ്വാധീനത്തിലമരുകയും ചെയ്തു.
എസ്.സി. ഭട്ടും ബാർഗവയും 36 വാല്യങ്ങളിലായി എഴുതിയ ചരിത്രഗ്രന്ഥത്തിൽ ഈ ക്ഷേത്രവും പറുവശ്ശേരി ദുർഗ്ഗശ്ശേരി ഭഗവതി ക്ഷേത്രവും കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രവും ആദ്യകാല ബുദ്ധചൈത്യങ്ങളായിരുന്നു എന്നു പറയുന്നു.
ഇപ്പോൾ വടക്കുന്നാഥക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് തൃശ്ശൂർ നഗരത്തിൽ തന്നെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പ്രസിദ്ധ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ പാറമേക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഭഗവതിയും ആദ്യകാലങ്ങളിൽ ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ തന്നെയായിരുന്നു പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരുന്നത്.
പഴക്കത്തിൽ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം, ഊരകം അമ്മത്തിരുവടി ക്ഷേത്രം , കൂടൽമാണിക്യം ക്ഷേത്രം എന്നിവയോളം വടക്കുംനാഥക്ഷേത്രത്തിനു പഴക്കമില്ല എന്നു ക്ഷേത്രസ്തോത്രമാലയിൽ നിന്നും മനസ്സിലാവുന്നു .
യോഗാതിരിമാർ
തൃശ്ശുർ വടക്കുംനാഥക്ഷേത്ര ഭരണച്ചുമതല വഹിച്ചിരുന്ന നമ്പൂതിരിമാരാണ് യോഗാതിരിമാർ എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.
കേരളത്തിൽ നമ്പൂതിരിമാർ ആധിപത്യം സ്ഥാപിച്ചതോടെ വടക്കുംനാഥൻ ക്ഷേത്രം തൃശ്ശൂർ ഗ്രാമക്കാരായ നമ്പൂതിരിമാരുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായി.
തൃശ്ശൂർ യോഗസങ്കേതത്തിൽനിന്നും തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നയാളായ യോഗാതിരിപ്പാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിൻറെ ഭരണാധികാരിയായിരുന്നത്.
യോഗാതിരിമാരുടെ കാലത്ത് ക്ഷേത്രത്തിൽ കുറ്റവിചാരണയ്ക്കും ശിക്ഷയ്ക്കും വരെ അധികാരമുണ്ടായിരുന്നു.
ശക്തൻ തമ്പുരാന്റെ കാലത്തിനു മുൻപ് യോഗാതിരി അവരോധം അവസാനിപ്പിച്ചു.
പിന്നീട് കൊച്ചിരാജാവ് നേരിട്ട് ക്ഷേത്രഭരണം ഏറ്റെടുക്കുകയും നിരവധി ക്ഷേത്രാചാര പരിഷ്കാരങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കുകയും ചെയ്തു.
ഇന്ന് കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിൻറെ കീഴിലാണ് ക്ഷേത്രഭരണം നടക്കുന്നത്.
മൈസൂർ സുൽത്താനായിരുന്ന ടിപ്പുവിന്റെ പടയോട്ടകാലത്ത് വടക്കുംനാഥൻ ക്ഷേത്രത്തിനു കാര്യമായ നാശനഷ്ടങ്ങൾ സംഭവിച്ചതായി ചരിത്രം പറയുന്നില്ല.
അതിൽ നിന്നും മനസ്സിലാവുന്നത് നിരവധിക്ഷേത്രങ്ങൾ നശിപ്പിച്ച ടിപ്പു, തൃശ്ശൂർ കടന്നു പോയിട്ടും ക്ഷേത്രേശബഹുമാനാർത്ഥം നശീകരണ പ്രവൃത്തികളിൽ നിന്നും മാറിനിന്നിരുന്നുവെന്നാണ്.
തൃശ്ശൂരിലെ പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങളിലെ നിരവധി ക്ഷേത്രങ്ങൾ ഈ പടയോട്ടത്തിൽ പൂർണ്ണമായോ ഭാഗികമായോ നശിപ്പിയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട് .
ജൈനക്ഷേത്രം
ക്ഷേത്രം ജൈനസങ്കേതമായിരുന്നു എന്നൊരു വാദഗതിയുണ്ട്.
ഉപദേവനായ ഋഷഭൻ ജൈന തീർത്ഥങ്കരനായ ഋഷഭദേവനാണ് എന്നാണ് ഒരു നിഗമനം.
ജൈനർ തത്ത്വചിന്തയിൽ പരാജയപ്പെട്ടപ്പോൾ വൈഷ്ണവർക്കും ശൈവർക്കും തുല്യ പ്രാധാന്യം നൽകി ഒരു ഹിന്ദുക്ഷേത്രമായി രൂപപ്പെടുകയാണ് ചെയ്തത്.
ഋഷഭനെ തൊഴുമ്പോൾ ഭക്തന്മാർ തങ്ങളുടെ വസ്ത്രത്തിൽ നിന്നും ഒരു നൂലിഴ എടുത്ത് പ്രതിഷ്ഠാമൂർത്തിയുടെ സന്നിധിയിൽ സമർപ്പിച്ച് തൊഴുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്.
ഇത് പ്രതിഷ്ഠാമൂർത്തിയുടെ നഗ്നത മറയ്ക്കാൻ എന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ്.
ജൈനമുനി ദിഗംബരനായതു കൊണ്ടാണ് ഈ ആചാരം ഉടലെടുത്തത് എന്ന വാദഗതിയുമുണ്ട്.
സാമൂതിരിയുടെ കീഴിൽ
1750 മുതൽ 1762 വരെ തൃശ്ശൂരും , വടക്കുന്നാഥൻ ക്ഷേത്രവും സാമൂതിരിയുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നു.
സാമൂതിരി നടത്തിയ ഒരു തുലാഭാരത്തിന്റെ കരിങ്കൽത്തൂണ് ഒരു ചരിത്രസ്മാരകമായി ക്ഷേത്രമതിൽക്കെട്ടിനകത്ത് കാണാൻ സാധിക്കും.
വടക്കേക്കര കോവിലകത്താണ്‌ (ഇന്നത്തെ ശക്തൻ തമ്പുരാൻ കോവിലകം) സാമൂതിരിയും സൈന്യവും അന്ന് പാർത്തിരുന്നത്.
തലപ്പിള്ളി രാജാക്കന്മാർ , ചെങ്ങഴി നമ്പ്യാന്മാർ മുതലായവർ  സാമൂതിരിയെ അന്ന് പിന്തുണച്ചിരുന്നു.
1762-ഓടെ തിരുവിതാംകൂറിലെ രാജാവായിരുന്ന ധർമ്മരാജാ കാർത്തിക തിരുനാൾ രാമവർമ്മയുടെ സഹായത്തോടെ കൊച്ചി രാജാവ് സാമൂതിരിയെ തുരത്തി തൃശ്ശൂരിന്റെ ഭരണം തിരിച്ചു പിടിച്ചുവെന്നു ചരിത്രം.
ശക്തൻ തമ്പുരാൻ വടക്കുംനാഥ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നട
വെള്ളാരപ്പിള്ളി കോവിലകത്ത് 1751-ൽ ജനിയ്ക്കുകയും 1769-മുതൽ കൊച്ചിരാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗധേയം നിർണ്ണയിയ്ക്കുന്ന ഇളമുറ തമ്പുരാനായും പിന്നെ 1790-ൽ കൊച്ചിരാജാവായും മാറുകയും ചെയ്ത രാമവർമ്മ ശക്തൻതമ്പുരാന്റെ കാലത്താണ് തൃപ്പൂണിത്തുറയിൽനിന്നും കൊച്ചിയുടെ ഭരണസിരാകേന്ദ്രം തൃശ്ശിവപേരൂർ നഗരത്തിലേക്ക് മാറ്റപ്പെട്ടത്.
തമ്പുരാന് തൃശ്ശൂരിനോടും വടക്കുംനാഥക്ഷേത്രത്തോടുമുണ്ടായിരുന്ന ആത്മബന്ധമാണ് ഇതിനൊരു കാരണം.
ശക്തൻ തമ്പുരാനാണ് തൃശ്ശിവപേരൂരിന്റെ സാംസ്കാരിക തനിമയിൽ തിലകക്കുറിയായി ശോഭിക്കുന്ന തൃശൂർപൂരം തുടങ്ങിവെച്ചത്.
വർഷം 1797 (കൊ.വർഷം 972 മേടം മാസം) ലാണ് ആദ്യമായി തൃശ്ശൂർപൂരമെന്ന മഹോത്സവം വടക്കുന്നാഥ ക്ഷേത്രാങ്കണത്തിൽ അരങ്ങേറുന്നത്.
അമാനു‌ഷപ്രഭാവനായിരുന്ന ശക്തൻ തമ്പുരാൻ തിരുമനസ്സിലേക്കുറിച്ച് കേട്ടിട്ടില്ലാത്തവരായി കേരളത്തിലാരും തന്നെ ഉണ്ടായിരിയ്ക്കുമെന്നു തോന്നുന്നില്ല എന്നാണ് ഐതിഹ്യമാല കർത്താവായ കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ലേഖനത്തിലെ ആമുഖത്തിൽ എഴുതിയിരിയ്ക്കുന്നത്.
തൃശ്ശൂർ പൂരത്തിനു അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് ഇലഞ്ഞിത്തറയിൽ ഉണ്ടായിരിക്കുമായിരുന്നു.
അദ്ദേഹത്തിനു മുൻപിൽ അരങ്ങേറിയ ചെണ്ടമേളം പിന്നീട് പ്രശസ്തമാവുകയും ഇലഞ്ഞിത്തറമേളം എന്നറിയപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
ശിവപെരുമാളിന്റെ സ്ഥലം എന്നർത്ഥമുള്ള തിരു-ശിവ-പേരൂർ ആണ് തൃശ്ശിവപേരൂരും പിന്നീട് തൃശ്ശൂരും ആയിതീർന്നത്.
തൃശ്ശൂർ വടക്കുംനാഥക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠാമൂർത്തികൾ നാലാണ്; ശ്രീപരമശിവൻ, ശ്രീ പാർവതി, ശ്രീരാമസ്വാമി, ശങ്കരനാരായണമൂർത്തി.
ശിവപാർവതിമാർ ഏറ്റവും വടക്കുഭാഗത്തും ശ്രീരാമൻ തെക്കുഭാഗത്തും ശങ്കരനാരായണസ്വാമി മദ്ധ്യഭാഗത്തും കുടികൊള്ളുന്നു.
വടക്കുഭാഗത്തുള്ള ശിവപ്പെരുമാൾക്കാണ് ഇവിടെ ക്ഷേത്രാചാരപ്രകാരം ഏറ്റവും പ്രാധാന്യവും, പ്രശസ്തിയും.
വടക്കേ അറ്റത്തുള്ള ശിവന്റെ പേരിൽ അറിയപ്പെട്ട ക്ഷേത്രം പിന്നീട് വടക്കുംനാഥക്ഷേത്രമായതായും കരുതുന്നു കേരളം ശൈവാധിപത്യത്തിൽ ആയിരുന്നതിനാൽ വടക്കേ അറ്റത്ത് പ്രതിഷ്ഠിച്ച ശിവനാണ് നാഥൻ എന്നു പിന്നീട് സങ്കല്പമുണ്ടായി.
“വടക്ക് നാഥൻ“ എന്ന ശൈവ സങ്കല്പം കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കുന്നാഥൻ എന്ന പേർ നേടിക്കൊടുത്തു.
തൃശ്ശൂർ നഗരത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്ക്, 'ഋഷഭാദ്രി' എന്ന് പേരുള്ള ഒരു കൊച്ചുകുന്നിന്റെ മുകളിലാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.
വടക്കോട്ടാണ് ക്ഷേത്രദർശനം.
ഇന്നത്തെ തൃശ്ശൂർ നഗരം മുഴുവൻ പണിതിരിയ്ക്കുന്നത് വടക്കുംനാഥക്ഷേത്രത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയാണ്. 'സ്വരാജ് റൗണ്ട്' എന്ന് പേരുള്ള നഗരത്തിലെ പ്രധാന വീഥി, ക്ഷേത്രത്തെ വലംവച്ചാണ് കടന്നുപോകുന്നതെന്നതിനാൽ തൃശ്ശൂരിലെത്തുന്ന എല്ലാവരും ക്ഷേത്രത്തെ ഭാഗികമായെങ്കിലും വലംവയ്ക്കുകയാണ്. 'തേക്കിൻകാട് മൈതാനം' എന്നറിയപ്പെടുന്ന അതിവിശാലമായ ഒരു മൈതാനം ക്ഷേത്രത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നുണ്ട്.
നഗരത്തിലെ പല പ്രധാന പരിപാടികളും ഇവിടെയാണ് നടക്കാറുള്ളത്.
മൈതാനത്തിന് നടുവിലുള്ള റോഡ് ടാർ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
നിരവധി മരങ്ങൾ ഇവിടെ തഴച്ചുവളരുന്നുണ്ട്.
ഈ മൈതാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പ്രദേശം ഒരുകാലത്ത് വൻ കാടായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ.
വന്യമൃഗങ്ങൾ സ്വൈരവിഹാരം നടത്തിയിരുന്ന ഈ കാട് വെട്ടിത്തെളിച്ചത് ശക്തൻ തമ്പുരാനാണത്രേ.
ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തും ഗോപുരങ്ങൾ പണികഴിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഇവയിൽ പടിഞ്ഞാറും കിഴക്കുമുള്ള ഗോപുരങ്ങളിലൂടെ ഭക്തർക്ക് പ്രവേശനം അനുവദിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.
തെക്കേ ഗോപുരം, തൃശ്ശൂർ പൂരത്തിനും ശിവരാത്രിയ്ക്കും മാത്രമേ തുറക്കൂ.
താരതമ്യേന ചെറുതും അനാകർഷകവുമായ വടക്കേ ഗോപുരം, ശാന്തിക്കാർക്ക് മാത്രം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ള വഴിയാണ്.
വടക്കേ ഗോപുരമൊഴിച്ചുള്ള മൂന്ന് ഗോപുരങ്ങളും റോഡിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ കാണാൻ സാധിയ്ക്കുന്നവയാണ്.
പടിഞ്ഞാറും തെക്കുമുള്ള ഗോപുരങ്ങൾക്ക് മൂന്നുനിലകളും, മറ്റുള്ളവയ്ക്ക് രണ്ടുനിലകളും കാണാം.
നാല് ഗോപുരങ്ങളും അത്യപൂർവ്വമായ ശില്പങ്ങളാൽ അലംകൃതമാണ്.
മൂന്ന് ആൽമരങ്ങൾ
പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്തുനിന്ന് നഗരത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശിയ്ക്കുന്നവർ ആദ്യം കാണുന്നത് വലിയൊരു പേരാൽ വൃക്ഷവും, അതിന് ചുവട്ടിലുള്ള കൊച്ചു ഗണപതിക്ഷേത്രവുമാണ്.
ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മൂന്ന് പ്രധാന ആൽമരങ്ങളിൽ നടുക്കുള്ളത് എന്ന അർത്ഥത്തിൽ 'നടുവിലാൽ' എന്ന പേരിലാണ് ഈ പേരാൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.
നടുവിലാൽത്തറയിലെ ഗണപതിക്ഷേത്രം ചെറുതാണെങ്കിലും അത്യാകർഷകമാണ്.
ഏകദേശം അരയടി മാത്രം ഉയരം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചു ഗണപതിവിഗ്രഹമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്.
പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനം നൽകുന്ന അപൂർവം ഗണപതിക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണിത്.
റോഡിനോട് ചേർന്ന് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതായതിനാൽ ഇവിടെ ഇറങ്ങി വന്ദിയ്ക്കുക അസാധ്യമാണ്.
അതിനാൽ, ഇതിന് മുന്നിലൂടെ യാത്ര ചെയ്യുന്ന ഭക്തർ നാണയം വലിച്ചെറിയുകയാണ് പതിവ്.
നാളികേരം ഉടയ്ക്കുന്നതാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.
ഇതിനായി പ്രത്യേകസ്ഥലം ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് ഒരുക്കിവച്ചിട്ടുണ്ട്.
നടുവിലാൽ കൂടാതെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് 'നായ്ക്കനാൽ' എന്നും തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് 'മണികണ്ഠനാൽ' എന്നും പേരുകളിൽ വേറെയും പേരാലുകളുണ്ട്.
ഇവയിൽ നായ്ക്കനാൽത്തറയിൽ ദേവപ്രതിഷ്ഠകളില്ല.
മണികണ്ഠനാൽത്തറയിൽ മറ്റൊരു ചെറിയ ക്ഷേത്രം പണികഴിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.
വള്ളി , ദേവയാനി എന്നീ രണ്ട് പത്നിമാരോടുകൂടി മയിൽപ്പുറത്തിരിയ്ക്കുന്ന രൂപത്തിലുള്ള സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയും ഗണപതിയുമാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠകൾ.
ഇരുവരും കിഴക്കോട്ട് ദർശനം നൽകുന്നു.
മേൽപ്പറഞ്ഞ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളും ഒരു നൂറ്റാണ്ടിൽത്താഴെക്കാലം മാത്രം പഴക്കമുള്ളവയാണ്.
ഇപ്പോൾ രണ്ടും വടക്കുന്നാഥക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉപക്ഷേത്രങ്ങളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
നായ്ക്കനാലിനും മണികണ്ഠനാലിനും സമീപത്തായി വാഹനങ്ങൾക്ക് പോകാനുള്ള വഴി നിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ട്.
പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരത്തിന് അടുത്തുതന്നെയാണ് വാഹനപാർക്കിങ് സൗകര്യവും ഒരുക്കിയിരിയ്ക്കുന്നത്.
ശ്രീമൂലസ്ഥാനവും പടിഞ്ഞാറേ നടയും
ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരത്തിന് മുന്നിൽ അല്പം വടക്കോട്ടുമാറി മറ്റൊരു ആൽമരം കാണാം.
ഇതാണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം .
ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഭഗവാൻ ആദ്യം കുടികൊണ്ട സ്ഥലമായതുകൊണ്ടാണ് ഇവിടം ഈ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.
ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്ത് വന്ദിച്ചിട്ടേ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രവേശിയ്ക്കാവൂ എന്നാണ് ചിട്ട.
ഇവിടെ നിത്യവും രണ്ടുനേരം വിളക്കുവയ്പുണ്ട്.
ഇവിടെയുള്ള ആൽത്തറയിൽ ഇരിയ്ക്കുന്നതും കിടക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.
ഗോപുരത്തിന്റെ നേരെ മുന്നിലായി ഒരു അരയാൽമരം കാണാം.
തന്മൂലം, അരയാലിനെ ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമായി കണക്കാക്കിവരുന്നു.
ഗോപുരത്തിനും നടുവിലാലിനും ഇടയിലുള്ള ഭാഗത്താണ് തൃശ്ശൂർ പൂരത്തിലെ ചെറുപൂരങ്ങൾ (പാറമേക്കാവ്, തിരുവമ്പാടി എന്നിവയൊഴികെയുള്ള എട്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾ) സമ്മേളിയ്ക്കുന്നത്.
ശിവരാത്രിയോടും തിരുവാതിരയോടും അനുബന്ധിച്ച് സ്റ്റേജ് കെട്ടുന്നതും ഇവിടെത്തന്നെയാണ്.
പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരത്തിന് വടക്കുവശത്ത് ചെരുപ്പ് പാർക്കിങ് കേന്ദ്രം കാണാം; തെക്കുഭാഗത്ത് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും.
കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന് കീഴിലുള്ള ഒരു 'എ' ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ് വടക്കുന്നാഥൻ ദേവസ്വം.
കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ തൃശ്ശൂർ ഗ്രൂപ്പ് ആസ്ഥാനവും ഇവിടെത്തന്നെയാണ്.
ക്ഷേത്രക്കുളങ്ങളും ആനത്താവളവും മേൽശാന്തിമഠവും
ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കേ ഗോപുരത്തിനടുത്താണ് കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന് കീഴിലുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ ആനകളെ പാർപ്പിയ്ക്കുന്നതിനായി നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ള പ്രത്യേക സങ്കേതം.
ഇവിടെത്തന്നെയായി വ്യത്യസ്ത വലുപ്പത്തിലുള്ള രണ്ട് ക്ഷേത്രക്കുളങ്ങളും കാണാം.
ഇവയിൽ, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്തുള്ള ചെറിയ കുളത്തിന് സൂര്യപുഷ്കരിണി എന്നും കിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള വലിയ കുളത്തിന് ചന്ദ്രപുഷ്കരിണി എന്നും പേരുകളുണ്ട്.
സൂര്യപുഷ്കരിണി അഭിഷേകത്തിനും നിവേദ്യത്തിനുമുള്ള ജലം എടുക്കുന്നതിനായാണ് നിർമ്മിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്.
വടക്കുന്നാഥക്ഷേത്രവളപ്പിൽ കിണർ കുഴിച്ചിട്ടില്ല.
ഭഗവാന്റെ ജട ക്ഷേത്രമതിലകം മുഴുവൻ അഴിഞ്ഞുകിടക്കുകയാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നതുകൊണ്ടാണിത്.
ഇതുകൊണ്ടാണ് പുറത്തുനിന്ന് ജലം കൊണ്ടുവരുന്നത്.
ചന്ദ്രപുഷ്കരിണിയാണ് ശാന്തിക്കാർക്കും ഭക്തർക്കും കുളിയ്ക്കാനുള്ള കുളം.
ഏറെക്കാലം നാശോന്മുഖമായിക്കിടന്ന ഈ കുളങ്ങൾ 2015-ലാണ് ശുദ്ധീകരിച്ചത്.
സമീപത്തായിത്തന്നെ മേൽശാന്തിമഠവും കാണാം.
ശബരിമല , ഗുരുവായൂർ , വൈക്കം തുടങ്ങിയ ക്ഷേത്രങ്ങളിലേതുപോലെ വടക്കുന്നാഥക്ഷേത്രത്തിലും പുറപ്പെടാശാന്തി സമ്പ്രദായമാണ് അനുവർത്തിച്ചുവരുന്നത്.
ക്ഷേത്രത്തിൽ നാല് മേൽശാന്തിമാരാണുള്ളത്.
ഇവരിൽ ഒരാൾ ശിവപാർവ്വതിമാർക്കും, രണ്ടാമത്തെയാൾ ശങ്കരനാരായണസ്വാമിയ്ക്കും, മൂന്നാമത്തെയാൾ ശ്രീരാമസ്വാമിയ്ക്കും, നാലാമത്തെയാൾ ഗണപതിഭഗവാന്നും പൂജ കഴിയ്ക്കുന്നു.
ഇവർ മൂന്നുമാസം കൂടുമ്പോൾ വച്ചുമാറുന്നുണ്ട് എന്നതിനാൽ ഒരാൾക്ക് ഒരു വർഷം എല്ലാവരെയും പൂജിയ്ക്കാനുള്ള അവസരം ലഭിയ്ക്കുന്നു.
ക്ഷേത്രത്തിന് വടക്കുകിഴക്കുഭാഗം തൃശ്ശൂർ കോർപ്പറേഷൻ വക നെഹ്റു പാർക്കിനായി വിട്ടുകൊടുത്തിരിയ്ക്കുന്നു.
തൃശ്ശൂരിലെ കുട്ടികളുടെ പ്രധാന കളിസ്ഥലമാണ് ഇവിടം.
ഊഞ്ഞാലുകളും സ്ലൈഡുകളും വാഹനങ്ങളുടെ മാതൃകകളുമൊക്കെയായി നിരവധി ആകർഷണങ്ങൾ ഇവിടെ കാണാം.
ഇതിനപ്പുറത്തുള്ള ഭാഗത്താണ് പൂരക്കാലത്ത് വിശേഷാൽ പ്രദർശനം നടത്തുന്നത്.
നിരവധി കടകളും സർക്കാർ-അർദ്ധസർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങളും ഇതിൽ പങ്കാളികളാകാറുണ്ട്.
കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും വലിയ മതിലകമുള്ള ക്ഷേത്രമാണ് തൃശ്ശൂർ വടക്കുന്നാഥക്ഷേത്രം.
ഏകദേശം ഇരുപത് ഏക്കർ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഈ മതിലകത്ത് നിരവധി വൃക്ഷങ്ങൾ തഴച്ചുവളരുന്നുണ്ട്.
അത്തി , ഇത്തി , അരയാൽ, പേരാൽ, ഇലഞ്ഞി , വഞ്ഞി , കടമ്പ് , കൂവളം , നാഗലിംഗം തുടങ്ങിയവ അവയിൽ സവിശേഷപ്രാധാന്യം അർഹിയ്ക്കുന്നു.
ചെറുതും വലുതുമായ വൃക്ഷലതാദികൾ ക്ഷേത്രാന്തരീക്ഷത്തെ ശുദ്ധീകരിച്ചുകൊണ്ട് നിലകൊള്ളുന്നു.
പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരത്തിലൂടെ അകത്തുകടക്കുമ്പോൾ ആദ്യം കാണുന്നത് ശിവലിംഗരൂപത്തിലുള്ള ഒരു സ്വയംഭൂശിലയാണ്.
കലിശില എന്നാണ് ഇത് അറിയപ്പെടുന്നത്.
ഈ ശില എന്നും വളർന്നുകൊണ്ടിരിയ്ക്കുകയാണെന്നും ഇത് പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരത്തിന്റെ അത്രയും ഉയരം വച്ചാൽ അന്ന് ലോകം അവസാനിയ്ക്കുമെന്നും വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു.
അതിനാൽ, ക്ഷേത്രദർശനം കഴിഞ്ഞിട്ടേ ഇവിടെ ആൾക്കാർ വന്ദിയ്ക്കാറുള്ളൂ.
ഇതിനടുത്തായി ചെറിയൊരു ഇലഞ്ഞിമരം കാണാം.
കൂവളം പോലെ ശിവഭഗവാന് ഏറെ പ്രിയപ്പെട്ടതാണ് ഇലഞ്ഞിയും എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
ഇവിടെ മുമ്പുണ്ടായിരുന്ന ഇലഞ്ഞിമരം, കാലപ്പഴക്കം കാരണം 2001-ൽ കടപുഴകി വീണു.
പകരം വച്ചുപിടിപ്പിച്ച ഇലഞ്ഞി, ഇപ്പോഴും ശൈശവദശ കടന്നിട്ടില്ല.
പാറമേക്കാവിലമ്മയുടെ മൂലസ്ഥാനം ഇവിടെയാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു.
ഈ വിശ്വാസത്തിന് ഉപോദ്ബലകമാണ് തൃശ്ശൂർ പൂരത്തിന് പാറമേക്കാവിലമ്മയുടെ പേരിൽ നടത്തപ്പെടുന്ന പ്രസിദ്ധമായ ഇലഞ്ഞിത്തറമേളം.
ഇന്നും പാറമേക്കാവിലെ ദീപാരാധനയുടെ സമയത്ത് ഇവിടെ വിളക്ക് കൊളുത്താറുണ്ട്.
നാലമ്പലത്തിനകത്തേയ്ക്കുള്ള മൂന്ന് കവാടങ്ങൾക്കും മുന്നിലായി അസാമാന്യ വലുപ്പമുള്ള മൂന്ന് ബലിക്കല്ലുകൾ കാണാം.
അകത്തെ ശ്രീകോവിലുകൾക്കുള്ള വലുപ്പത്തെ സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതാണ് ഇവയുടെ ഉയരം.
അസാമാന്യ ഉയരം കാരണം പുറത്തുനിന്ന് നോക്കിയാൽ പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാൻ സാധിയ്ക്കില്ല.
ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രം
ഇലഞ്ഞിത്തറയിൽ തൊഴുതശേഷം മുന്നോട്ട് നടന്നാൽ വടക്കുവശത്ത്, പ്രത്യേക രീതിയിൽ നിർമ്മിച്ച ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിൽ കാണാം.
ശ്രീകൃഷ്ണനാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ.
ഗോശാലകൃഷ്ണനായാണ് സങ്കല്പം.
അതിനാൽ, ശ്രീകോവിലും പ്രദക്ഷിണവഴിയും ഒരുമിച്ചാണ് നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളത്.
ഇടുങ്ങിയ ഒരു വഴിയിലൂടെ വേണം ശ്രീകൃഷ്ണശ്രീകോവിലിന് മുന്നിലെത്താൻ.
ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന മനോഹരമായ ശിലാവിഗ്രഹമാണ് ഇവിടെ ഭഗവാന്.
ഒരു കയ്യിൽ കാലിക്കോലും മറുകയ്യിൽ ഓടക്കുഴലും പിടിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭാവത്തിലാണ് വിഗ്രഹം.
അതിനുപിന്നിൽ ഒരു കഥയുണ്ട്: ഒരിയ്ക്കൽ, വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ ക്ഷേത്രദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ഇപ്പോഴത്തെ ശ്രീകൃഷ്ണശ്രീകോവിലിന്റെ സ്ഥാനത്ത് നിറയെ പശുക്കൾ ഓടിക്കളിച്ചുനടക്കുന്നത് കാണാനിടയായി.
എന്താണ് കാരണമെന്ന് അന്വേഷിച്ചുനോക്കിയപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് കാണാൻ സാധിച്ചത് 
പശുക്കൾക്ക് നടുവിലിരുന്ന് ഓടക്കുഴലൂതുന്ന ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാനെയാണ്!
ഈ ദർശനത്തിന്റെ ഓർമ്മയ്ക്കാണ് അദ്ദേഹം ഇവിടെ ശ്രീകൃഷ്ണപ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
ഗോക്കളോടൊപ്പം കണ്ടതിനാൽ സങ്കല്പം ഗോശാലകൃഷ്ണനായി.
അഷ്ടമിരോഹിണിദിവസം ഇവിടെ പ്രത്യേകം പൂജകൾ നടത്താറുണ്ട്.
കൂത്തമ്പലം
ശ്രീകൃഷ്ണശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്തായി പ്രസിദ്ധമായ കൂത്തമ്പലം പണികഴിപ്പിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.
കേരളത്തിൽ ഇന്നുള്ളവയിൽ വച്ച് ഏറ്റവും വലുതും ലക്ഷണമൊത്തതുമായ കൂത്തമ്പലമാണിത്.
ദീർഘചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത കൂത്തമ്പലത്തിന് ഏകദേശം 23½ അടി നീളവും 17½ അടി വീതിയും കാണും.
എന്നാൽ, ഇപ്പോൾ ഇതിൽ ക്ലാവ് പിടിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്.
മൂന്ന് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടങ്ങൾ ഇതിനുമുകളിൽ തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.
ഇതിന്റെ ആദ്യരൂപം പെരുന്തച്ചൻ നിർമ്മിച്ചതാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
പിന്നീട് പലകാലത്തായി ഇത് പുതുക്കിപ്പണിതെങ്കിലും നിർമ്മാണകാലഘട്ടം സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്ന ഒരു ശിലാഫലകം ഇന്നും കൂത്തമ്പലത്തിന് അടിയിൽ കാണാൻ സാധിയ്ക്കും.
കൂത്തമ്പലത്തിനകത്ത് ഏകദേശം പതിനാറ് വലിയ തൂണുകൾ കാണാം.
മനോഹരമായ ചുവർച്ചിത്രങ്ങളും ദാരുശില്പങ്ങളും കൊണ്ട് അവ അലങ്കരിച്ചുവച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.
ഇതിന്റെ ഒത്ത നടുവിൽ രംഗപീഠം.
കൂത്തിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്ന മിഴാവും ഒരു വലിയ നിലവിളക്കും ഇവിടെ കാണാം.
വിശേഷദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കൂത്തും കൂടിയാട്ടവും പതിവുണ്ട്.
നിരവധി പ്രശസ്ത കലാകാരന്മാർ ഇവിടെ വന്ന് കൂത്തും കൂടിയാട്ടവും അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.
വിൽക്കുഴിയും ശിവപ്രതിമയും പരശുരാമനും
വടക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ എപ്പോഴും വെള്ളം നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന ഒരു കുഴിയുണ്ട്.
ഐതിഹ്യപ്രകാരം, കിരാതമൂർത്തിയായ പരമശിവനുമായുള്ള ഏറ്റുമുട്ടലിനിടെ അർജ്ജുനന്റെ വില്ലായ ഗാണ്ഡീവം തട്ടിയുണ്ടായതാണ് ഈ കുഴി.
തന്മൂലം, ഇതിന് 'വിൽക്കുഴി' എന്ന പേരുവന്നു.
ഇവിടെ കാലുകഴുകി വേണം ശ്രീകൃഷ്ണനെ വന്ദിയ്ക്കാൻ എന്നാണ് ചിട്ട.
എന്നാൽ, ഇന്ന് ഇത് പ്രായോഗികമാകാറില്ല.
കാലാവസ്ഥാഭേദമില്ലാതെ തുല്യമായ അളവിൽ ഇവിടെ വെള്ളമുണ്ടാകും എന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്.
വടക്കേ ഗോപുരത്തിനടുത്ത്, മരങ്ങൾക്ക് നടുവിലായി ഒരു ജലധാരയും, അതിന്റെയും നടുവിലായി ശിവഭഗവാന്റെ ഒരു ചെറിയ പളുങ്കുശില്പവും കാണാം.
ഇവയ്ക്ക് അധികം പഴക്കമില്ല.
ശിവപ്രതിമയിൽ നിന്ന് യന്ത്രസഹായത്തോടെ ജലം ഒഴുക്കി താഴെയുള്ള ജലധാരയിൽ പതിപ്പിയ്ക്കുന്നതാണ് ഇവിടെയുള്ള രീതി.
പിന്നെയും മുന്നോട്ട് നടന്നാൽ ചെറിയൊരു തറ കാണാം.
ഇത് പരശുരാമസങ്കല്പമുള്ള തറയാണ്.
ഐതിഹ്യപ്രകാരം, ക്ഷേത്രപ്രതിഷ്ഠയ്ക്കുശേഷം ഇവിടെ വച്ചാണ് പരശുരാമൻ അന്തർദ്ധാനം ചെയ്തത്.
എന്നാൽ, ഇന്നും ഇവിടെ പരശുരാമസാന്നിദ്ധ്യമുണ്ടെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു.
ഇതിന്റെ ഉപോദ്ബലകമായി ഇവിടെ നിത്യവും വിളക്കുവയ്പുണ്ട്.
പരശുരാമൻ ക്ഷത്രിയവിരോധിയായതിനാൽ ഇവിടെ ക്ഷത്രിയർക്ക് പ്രവേശനമില്ല.
സിംഹോദരനും കാശീവിശ്വനാഥനും
പരശുരാമനെ തൊഴുത് വീണ്ടും മുന്നോട്ട് നടന്നാൽ ക്ഷേത്രനാലമ്പലത്തിനോടുചേർന്ന് കിഴക്കുഭാഗത്ത് ഇരുനിലകളോടുകൂടിയ ഒരു കൊച്ചുശ്രീകോവിൽ കാണാം.
ശിവഭൃത്യനായ സിംഹോദരനാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ.
ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വടക്കുന്നാഥക്ഷേത്രത്തിന്റെ നിർമ്മാണച്ചുമതല ഏറ്റെടുത്ത സിംഹോദരൻ, ഏറെസമയം കഴിഞ്ഞും കൈലാസത്തിൽ മടങ്ങിയെത്താതായപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തെ അന്വേഷിച്ചുപോയ ശിവപാർവ്വതിമാർ, തങ്ങൾക്ക് നിർമ്മിച്ച ശ്രീകോവിലിൽ സിംഹോദരനെ കണ്ടെത്തുകയും കോപിഷ്ഠനായ ഭഗവാൻ, സിംഹോദരനെ ചവിട്ടുകയും അടുത്തുള്ള കുഴിയിൽ ചെന്നുവീണ സിംഹോദരനോട് തുടർന്ന് എന്നും അവിടെത്തന്നെ നിലകൊള്ളാൻ പറയുകയുമായിരുന്നത്രേ!
അങ്ങനെയാണ് ഇവിടെ ഈ പ്രതിഷ്ഠ വന്നത്.
അരണ്ട ഒരു വിളക്കുള്ള ഇവിടെ വിഗ്രഹരൂപം വ്യക്തമല്ലെങ്കിലും ദേവന്റെ പേര് അന്വർത്ഥമാക്കും വിധം വയർ ഭാഗത്ത് ഒരു സിംഹത്തിന്റെ രൂപം കൊത്തിവച്ചിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.
സിംഹോദരന് നിത്യവും വിളക്കുവയ്പുണ്ടെന്നല്ലാതെ വഴിപാടുകൾ ഒന്നും തന്നെയില്ല.
സിംഹോദരനെ തൊഴുത് വടക്കോട്ട് നടന്നുപോകുന്ന ഭക്തർ, 
അതിനടുത്തായി നാലമ്പലച്ചുവരിൽ കാണുന്ന, ത്രികോണാകൃതിയിലുള്ള ദ്വാരത്തിലൂടെ വടക്കുന്നാഥന്റെ താഴികക്കുടം കണ്ടുതൊഴുന്നു.
തുടർന്ന് വീണ്ടും നടന്നുപോയി ഒരു ബലിക്കല്ലിനടുത്തെത്തുമ്പോൾ, അവിടെനിന്ന് വടക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞുനിന്ന് കാശീവിശ്വനാഥനെ വന്ദിയ്ക്കുന്നു.
കാശീവിശ്വനാഥൻ തന്നെയാണ് വടക്കുന്നാഥൻ എന്ന വിശ്വാസത്തെ അനുസ്മരിപ്പിയ്ക്കുന്നതാണ് ഈ ആചാരം.
പണ്ടുകാലത്ത് കാശിയിൽ പോയാൽ മടങ്ങിവരില്ല എന്നൊരു വിശ്വാസമുണ്ടായിരുന്നതിനാൽ ഇവിടെനിന്ന് തിരിച്ചുനടക്കരുതെന്നാണ് ചിട്ട.
എന്നാൽ, ഇന്ന് ഇത് അധികം പേരും പാലിയ്ക്കുന്നില്ല.
ഇവിടെ കാശീവിശ്വനാഥസാന്നിദ്ധ്യം വന്നതിനുപിന്നിൽ ഒരു കഥയുണ്ട്.
അതിങ്ങനെ: പണ്ട്, ഇവിടെ ഭജനമിരുന്ന ഭക്തനായ ദേശമംഗലം നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് കാശിയിൽ പോകണമെന്ന അതിയായ ആഗ്രഹം തോന്നിയപ്പോൾ തന്റെ ശ്രീകോവിലിന് പുറകിലുള്ള ഒരു വഴിയിലൂടെ ഭഗവാൻ അതിന് വഴി അനുവദിച്ചുകൊടുക്കുകയും, അതനുസരിച്ച് കാശിയിൽ പോയ അദ്ദേഹം ഗംഗാസ്നാനവും വിശ്വനാഥദർശനവും നടത്തി ഏതാനും മണിക്കൂറുകൾക്കുള്ളിൽ തിരിച്ചുവരികയും ചെയ്തു!
സിംഹോദരന്റെ ശ്രീകോവിലിനടുത്തുള്ള ബലിക്കല്ലിരിയ്ക്കുന്ന വഴിയിലൂടെയാണ് നമ്പൂതിരി കാശിയ്ക്ക് പോയത്.
തുടർന്ന് ആ വഴി അടച്ചു.
ഈ വഴിയിലൂടെ ഗംഗയും ശ്രീലകത്ത് വരുമെന്ന് പാർവ്വതിയ്ക്ക് തോന്നിയതുമൂലമാണത്രേ ഈ വഴി അടച്ചതെന്ന് വിശ്വാസമുണ്ടായിരുന്നു.
ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി ആ ബലിക്കല്ല് കല്ലുകൊണ്ട് അടച്ചിടുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു.
2006-ൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്ന ദേവപ്രശ്നത്തെത്തുടർന്ന് ഇത് നിരോധിച്ചെങ്കിലും ഇന്നും ഇത് ചില ഭക്തർ ചെയ്യാറുണ്ട്.
ചിദംബരനടരാജനും രാമനാഥസ്വാമിയും
സിംഹോദരനെയും കാശീവിശ്വനാഥനെയും തൊഴുത് പ്രധാന വഴിയിലൂടെ പ്രദക്ഷിണം വച്ചുവരുമ്പോൾ തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ ഒരു ചെറിയ തറ കാണാം.
ശംഭുത്തറ എന്നാണ് ഇതിന്റെ പേര്.
ഇവിടെ കയറിനിന്ന് വടക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞുനിന്ന് ചിദംബരനടരാജനെയും കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞുനിന്ന് രാമേശ്വരത്തെ രാമനാഥസ്വാമിയെയും വന്ദിയ്ക്കുന്നു.
തമിഴ്നാട്ടിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പ്രസിദ്ധമായ ശിവക്ഷേത്രങ്ങളാണ് ചിദംബരവും രാമേശ്വരവും.
നടരാജഭാവത്തിൽ ശിവൻ കുടികൊള്ളുന്ന അപൂർവ്വം ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നായ ചിദംബരം ക്ഷേത്രം, പ്രതിഷ്ഠാമൂർത്തി തന്നെ ശീവേലിമൂർത്തിയായും വരുന്ന ഏക ക്ഷേത്രം കൂടിയാണ്.
പ്രസിദ്ധമായ പഞ്ചഭൂതലിംഗസ്ഥാനങ്ങളിൽ അവസാനത്തേതായ ആകാശലിംഗപ്രതിഷ്ഠയുള്ള ക്ഷേത്രം കൂടിയാണ് ഇവിടം.
രാമേശ്വരം ക്ഷേത്രമാണെങ്കിൽ, ഐതിഹ്യപ്രകാരം രാവണവധത്തെത്തുടർന്നുണ്ടായ ബ്രഹ്മഹത്യാപാപം തീർക്കാൻ ശ്രീരാമൻ പ്രതിഷ്ഠിച്ച ക്ഷേത്രമാണ്.
പ്രസിദ്ധമായ പന്ത്രണ്ട് ജ്യോതിർലിംഗങ്ങളിൽ ഒന്നുകൂടിയാണ് രാമേശ്വരം.
ഇരുക്ഷേത്രങ്ങളിലേയ്ക്കും നോക്കി വന്ദിയ്ക്കുന്നതിനുള്ള സൗകര്യം ഇവിടെ വന്നതിനുപിന്നിലും ഒരു കഥയുണ്ട്.
അതിങ്ങനെ: ഒരിയ്ക്കൽ, സർപ്പരാജാവായ അനന്തൻ നന്ദിയുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ഇവിടെത്തുകയും ഈ തറയിലിരുന്ന് താണ്ഡവനൃത്തം ദർശിയ്ക്കുകയും ചെയ്തുവെന്ന് ഐതിഹ്യമുണ്ട്.
വടക്കോട്ട് നോക്കിയപ്പോൾ ചിദംബരത്ത് ആനന്ദതാണ്ഡവമാടുന്ന പരമശിവനെ കണ്ട അനന്തൻ, തുടർന്ന് കിഴക്കോട്ട് നോക്കിയപ്പോൾ രാമേശ്വരത്തും സമാനമായ കാഴ്ച കാണുകയുണ്ടായി.
ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്കാണ് ഇന്നും ഭക്തർ ഇവിടങ്ങളിലേയ്ക്ക് നോക്കി ദർശിയ്ക്കുന്നത്.
മുന്നിലുള്ള പടിക്കെട്ടുകളിലൂടെ ശംഭുത്തറയിൽ കയറി ഇരുപ്രതിഷ്ഠകളെയും വന്ദിച്ചശേഷം വലതുവശത്തെ പടിക്കെട്ടുകളിലൂടെ ഇറങ്ങണമെന്നാണ് ആചാരം.
ഊരകത്തമ്മയും കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മയും കൂടൽമാണിക്യസ്വാമിയും
ചിദംബരനടരാജനെയും രാമനാഥസ്വാമിയെയും വന്ദിച്ച് ശംഭുത്തറയിൽ നിന്നിറങ്ങി പ്രദക്ഷിണമായി വന്ന് തെക്കേ ഗോപുരത്തിനടുത്തെത്തുമ്പോൾ അവിടെനിന്ന് തെക്കോട്ട് നോക്കി കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മയെ വന്ദിയ്ക്കുന്ന പതിവുണ്ട്.
കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രം എന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്ന കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതിക്ഷേത്രം, തൃശ്ശൂരിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 42 കിലോമീറ്റർ തെക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
64 ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രങ്ങളുടെ മൂലസ്ഥാനം കൊടുങ്ങല്ലൂരാണെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു.
കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മയെ തൊഴുത് പ്രദക്ഷിണമായി വന്നാൽ, അടുത്തുള്ള തറയിൽ കയറിനിന്ന് തെക്കോട്ടുതന്നെ നോക്കി കൂടൽമാണിക്യസ്വാമിയെയും ഊരകത്തമ്മത്തിരുവടിയെയും വന്ദിയ്ക്കുന്നതും പതിവാണ്.
ഭാരതത്തിലെ തന്നെ അപൂർവം ഭരതക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നായ ഇരിഞ്ഞാലക്കുട കൂടൽമാണിക്യം ക്ഷേത്രം, തൃശ്ശൂരിൽ നിന്ന് 24 കിലോമീറ്റർ തെക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; കേരളത്തിലെ പുരാതനമായ നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഒന്നാം സ്ഥാനത്ത് വരുന്ന ഊരകത്തമ്മത്തിരുവടിക്ഷേത്രം, തൃശ്ശൂരിൽ നിന്ന് ഇരിഞ്ഞാലക്കുടയ്ക്കും കൊടുങ്ങല്ലൂർക്കും പോകുന്ന വഴിയിൽ തൃശ്ശൂരിൽ നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ തെക്കുമാറിയും.
ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് ചെന്നൈയ്ക്കടുത്ത് കാഞ്ചീപുരത്തുള്ള പ്രസിദ്ധമായ കാമാക്ഷി അമ്മൻ ക്ഷേത്രത്തിലെ അതേ പ്രതിഷ്ഠയാണ് ഊരകത്തുമുള്ളത്.
ഊരകത്തമ്മത്തിരുവടിയുടെ കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിൽ കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മയ്ക്ക് സാന്നിദ്ധ്യമുണ്ടെന്ന് വിശ്വാസമുള്ളതുകൊണ്ടാകണം ഇവിടെ ഇരുദേവിമാർക്കും ഒരുമിച്ച് സാന്നിദ്ധ്യം വന്നത്.
കൂടൽമാണിക്യസ്വാമിയെയും ഊരകത്തമ്മയെയും വന്ദിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ അതേ തറയിൽ തന്നെ വടക്കോട്ട് നോക്കി പ്രധാന ശ്രീകോവിലുകളുടെ താഴികക്കുടങ്ങളെയും വന്ദിയ്ക്കുന്നു.
മൂന്ന് താഴികക്കുടങ്ങളും ഒരുമിച്ച് കാണാൻ കഴിയുന്ന രണ്ട് സ്ഥലങ്ങളിലൊന്ന് ഇതാണ്.
കുമാരനല്ലൂരമ്മ
മേല്പറഞ്ഞ മൂന്ന് സാന്നിദ്ധ്യങ്ങൾ കൂടാതെ തെക്കേ ഗോപുരത്തിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പം കൂടിയുണ്ട്.
അത് കോട്ടയത്തെ പ്രസിദ്ധമായ കുമാരനല്ലൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയായ  കാർത്ത്യായനീഭഗവതിയുടേതാണ്.
കുമാരനല്ലൂരമ്മ വടക്കുന്നാഥന്റെ പത്നീസ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം.
വൃശ്ചികമാസത്തിലെ തൃക്കാർത്തിക ദിവസം വടക്കുന്നാഥന് ഉഷഃപൂജ നടക്കുന്നത് തെക്കേ ഗോപുരത്തിൽ വച്ചാണ്.
ഇതിനുപിന്നിലും ഒരു ഐതിഹ്യമുണ്ട്.
അതിങ്ങനെ: ഒരു തൃക്കാർത്തിക ദിവസം, വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ വടക്കുന്നാഥക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിനെത്തി.
എന്നാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് ശ്രീലകത്ത് ഭഗവാനെ കാണാൻ സാധിച്ചില്ല.
തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ഭഗവാനെ അന്വേഷിച്ച് ക്ഷേത്രം മുഴുവൻ ചുറ്റിനടന്നു.
അങ്ങനെ വരുമ്പോൾ തെക്കേ ഗോപുരത്തിനടുത്തുള്ള മതിലിൽ തെക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞിരിയ്ക്കുന്ന ഭഗവാനെ അദ്ദേഹത്തിന് കാണാനിടയായി.
എന്താണ് കാരണമെന്ന് സ്വാമിയാർ ചോദിച്ചപ്പോൾ, തന്റെ പത്നിയായ കുമാരനല്ലൂർ ഭഗവതി, തൃക്കാർത്തിക നാളിലെ ആറാട്ട് കഴിഞ്ഞ് സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി പിടിയാനപ്പുറത്ത് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് എഴുന്നള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണുകയാണെന്നായിരുന്നു ഭഗവാന്റെ മറുപടി.
ഈ സംഭവത്തെ അനുസ്മരിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഇന്നും തൃക്കാർത്തിക ദിവസം വടക്കുന്നാഥന് തെക്കേ ഗോപുരത്തിനടുത്തുവച്ച് ഉഷഃപൂജ കഴിയ്ക്കുന്നത്.
ക്ഷേത്രം തന്ത്രിയാണ് ഈ പൂജ നടത്തുന്നത്.