smcproject/ml-wiki-sentences huggingface dataset:
ajiacun Formation ( അന്ത്യ ക്രിറ്റേഷ്യസ് , Santonian to Coniacian ) ചൈന One of the smallest known non-avian dinosaurs Xixiasaurus 2010 Majiacun Formation ( അന്ത്യ ക്രിറ്റേഷ്യസ് , Coniacian to Campanian ) ചൈന Distinguished from other troodontids by its possession of exactly twenty-two teeth in each maxilla Xixiposaurus 2010 Lufeng Formation ( തുടക്ക ജുറാസ്സിക് , Hettangian to Pliensbachian ) ചൈന Poorly known Xiyunykus 2018 Tugulu Group ( തുടക്ക ക്രിറ്റേഷ്യസ് , Barremian to Aptian ) ചൈന Had an unspecialized hand morphology for an alvarezsaur, having three fingers of roughly equal length and construction Xuanhanosaurus 1984 Shaximiao Formation ( മധ്യ ട്രയാസ്സിക് to അന്ത്യ ട്രയാസ്സിക് , Bathonian to Callovian to Oxfordian ) ചൈന Originally mistakenly believed to have been capable of quadrupedal locomotion Xuanhuaceratops 2006 Houcheng Formation ( അന്ത്യ ട്രയാസ്സിക് , Tithonian ) ചൈന Possessed a large premaxillary tooth right behind its beak Xunmenglong 2019 Huajiying Formation ( തുടക്ക ക്രിറ്റേഷ്യസ് , Hauterivian ) ചൈന The holotype was originally presented as part of a chimera involving three different animals Xuwulong 2011 Xinminbao Group ( തുടക്ക ക്രിറ്റേഷ്യസ് , Aptian to Albian ) ചൈന The tip of its dentary was V-shaped when viewed from the side Yamaceratops 2006 Javkhlant Formation ( അന്ത്യ ക്രിറ്റേഷ്യസ് , Santonian ) മംഗോളിയ Possessed a short, stubby frill Yamatosaurus 2021 Kita-Ama Formation ( അന്ത്യ ക്രിറ്റേഷ്യസ് , Maastrichtian ) Japan Basal yet survived late enough to be contemporaneous with more advanced hadrosaurids Yandusaurus 1979 Shaximiao Formation ( മധ്യ ട്രയാസ്സിക് , Bathonian ) ചൈന Some fossils were destroyed by a composter before they could be studied Yangchuanosaurus 1978 Shaximiao Formation ( മധ്യ ട്രയാസ്സിക് to അന്ത്യ ട്രയാസ്സിക് , Bathonian to Oxfordian ) ചൈന The largest theropod known from the Shaximiao Yi 2015 Tiaojishan Formation ( മധ്യ ട്രയാസ്സിക് to അന്ത്യ ട്രയാസ്സിക് , Callovian to Oxfordian ) ചൈന Possessed a "styliform element" jutting out from its wrist that supported a bat-like membranous wing Yimenosaurus 1990 Fengjiahe Formation ( തുടക്ക ജുറാസ്സിക് , Pliensbachian ) ചൈന Much of its skeleton is known, including the entirety of the skull Yingshanosaurus 1994 Shaximiao Formation ( അന്ത്യ ട്രയാസ്സിക് , Kimmeridgian ) ചൈന Possessed greatly enlarged shoulder spines Yinlong 2006 Shishugou Formation ( അന്ത്യ ട്രയാസ്സിക് , Oxfordian ) ചൈന Its skull displays features of ceratopsians, pachycephalosaurs, and heterodontosaurids Yixianosaurus 2003 Yixian Formation ( തുടക്ക ക്രിറ്റേഷ്യസ് , Aptian ) ചൈന Inconsistent in phylogenetic placement.
Had extremely elongated manual elements Yizhousaurus 2018 Fengjiahe Formation ( തുടക്ക ജുറാസ്സിക് , Sinemurian ) ചൈന Its skull was very similar to those of sauropods, despite being more primitive Yongjinglong 2014 Hekou Group ( തുടക്ക ക്രിറ്റേഷ്യസ് , Albian ) ചൈന Possessed an extremely long, broad scapula Yuanmousaurus 2006 Zhanghe Formation ( മധ്യ ട്രയാസ്സിക് , Aalenian to Callovian ) ചൈന Shares features of its vertebrae with Patagosaurus Yueosaurus 2012 Liangtoutang Formation ( തുടക്ക ക്രിറ്റേഷ്യസ് to അന്ത്യ ക്രിറ്റേഷ്യസ് , Albian to Cenomanian ) ചൈന Probably closely related to Jeholosaurus Yulong 2013 Qiupa Formation ( അന്ത്യ ക്രിറ്റേഷ്യസ് , Maastrichtian ) ചൈന Known from multiple specimens, most of which are juveniles Yunganglong 2013 Zhumapu Formation ( അന്ത്യ ക്രിറ്റേഷ്യസ് , Cenomanian ) ചൈന Discovered 50 കിലോമീറ്റർ (31 മൈ) away from a World Heritage Site Yunmenglong 2013 Haoling Formation ( തുടക്ക ക്രിറ്റേഷ്യസ് , Barremian to Albian ) ചൈന May have been exceptionally large Yunnanosaurus 1942 Fengjiahe Formation , Lufeng Formation ( തുടക്ക ജുറാസ്സിക് , Sinemurian to Pliensbachian ) ചൈന Its teeth were self-sharpening similar to those of sauropods, likely through convergent evolution Yunyangosaurus 2020 Xintiangou Formation ( മധ്യ ട്രയാസ്സിക് to അന്ത്യ ട്രയാസ്സിക് , Aalenian to Oxfordian ) ചൈന Potentially an early megalosauroid Yutyrannus 2012 Yixian Formation ( തുടക്ക ക്രിറ്റേഷ്യസ് , Aptian ) ചൈന The largest known dinosaur that preserves direct evidence of feathers Yuxisaurus 2022 Fengjiahe Formation ( തുടക്ക ജുറാസ്സിക് , Sinemurian to Toarcian ) ചൈന Had more than one hundred osteoderms Yuzhoulong 2022 Shaximiao Formation ( മധ്യ ട്രയാസ്സിക് , Bathonian ) ചൈന One of the oldest known macronarians Zanabazar 2009 Nemegt Formation ( അന്ത്യ ക്രിറ്റേഷ്യസ് , Maastrichtian ) മംഗോളിയ Originally named as a species of Saurornithoides .
A large troodontid Zaraapelta 2014 Barun Goyot Formation ( അന്ത്യ ക്രിറ്റേഷ്യസ് , Campanian ) മംഗോളിയ Had an intricate pattern of osteoderms on its skull Zhanghenglong 2014 Majiacun Formation ( അന്ത്യ ക്രിറ്റേഷ്യസ് , Santonian ) ചൈന Reconstructed by its describers with a straight, rectangular back, although no complete neural spines are known Zhejiangosaurus 2007 Chaochuan Formation ( അന്ത്യ ക്രിറ്റേഷ്യസ് , Cenomanian ) ചൈന Has no diagnostic features Zhenyuanlong 2015 Yixian Formation ( തുടക്ക ക്രിറ്റേഷ്യസ് , Aptian ) ചൈന Possessed large wings with long feathers, but was most likely flightless Zhongjianosaurus 2017 Yixian Formation ( തുടക്ക ക്രിറ്റേഷ്യസ് , Barremian to Aptian ) ചൈന Distinguishable by its characteristically elongated legs.
Described as a microraptorian but it has been noted that some features of its skeleton are similar to avialans Zhuchengceratops 2010 Wangshi Group ( അന്ത്യ ക്രിറ്റേഷ്യസ് , Maastrichtian ) ചൈന Had a particularly deep mandible Zhuchengtitan 2017 Wangshi Group ( അന്ത്യ ക്രിറ്റേഷ്യസ് , Campanian ) ചൈന The proportions of its humerus suggest a close relationship with Opisthocoelicaudia Zhuchengtyrannus 2011 Wangshi Group ( അന്ത്യ ക്രിറ്റേഷ്യസ് , Campanian ) ചൈന Closely related to Tarbosaurus and Tyrannosaurus Zigongosaurus 1976 Shaximiao Formation ( മധ്യ ട്രയാസ്സിക് to അന്ത്യ ട്രയാസ്സിക് , Bathonian to Tithonian ) ചൈന May be a species of Mamenchisaurus Zizhongosaurus 1983 Ziliujing Formation ( തുടക്ക ജുറാസ്സിക് , Toarcian ) ചൈന Poorly known but was most likely basal for a sauropod Zuolong 2010 Shishugou Formation ( അന്ത്യ ട്രയാസ്സിക് , Oxfordian ചൈന One of the oldest coelurosaurs known from both cranial and postcranial remains Zuoyunlong 2017 Zhumapu Formation ( അന്ത്യ ക്രിറ്റേഷ്യസ് , Cenomanian ) ചൈന May have been close to the separation between North American and Asian hadrosauroids ജീവിതകാലം പേര് ചേർക്കാൻ വേണ്ട അടിസ്ഥാന മാനദണ്ഡങ്ങൾ ദിനോസറിന്റെ പേര് മാത്രമേ ചേർക്കാവൂ.
പേര് ചേർക്കുന്ന ദിനോസറിന്റെ ഫോസ്സിൽ ഏഷ്യയിൽ നിന്നും ആയിരിക്കണം കിട്ടിയിട്ടുളളത്.
ഏഷ്യൻ ദിനോസറുകൾ എന്ന വർഗ്ഗത്തിൽ ചേർത്തിരിക്കണം.
ഉച്ചാരണസഹായി http://www.usborne.com/quicklinks/eng/catalogue/catalogue.aspx?cat=1 loc=uk area=D subcat=DIB id=6500 topic=4452 http://www.dinodictionary.com/dinos_b.asp Archived 2012-03-19 at the Wayback Machine .
http://www.nhm.ac.uk/nature-online/life/dinosaurs-other-extinct-creatures/dino-directory/name/a/gallery.html https://archive.today/20060315210324/http://www.dinosauria.com/dml/names/instruct.htm Translation and Pronunciation Guide of every dinosaur name down to the species level.
ജോണി എൽ. റട്ടർ
ജോണി എൽ. റട്ടർ (Joni L. Rutter) ഒരു അമേരിക്കൻ ജനിതക ശാസ്ത്രജ്ഞയും നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ അഡ്വാൻസിംഗ് ട്രാൻസ്ലേഷണൽ സയൻസസിന്റെ (NCATS) ആക്ടിംഗ് ഡയറക്ടറുമാണ്.
റട്ടർ മുമ്പ് ഓൾ ഓഫ് അസ് സംരംഭത്തിലെ ശാസ്ത്രീയ പ്രോഗ്രാമുകളുടെ ഡയറക്ടറായിരുന്നു കൂടാതെ മയക്കുമരുന്ന് ദുരുപയോഗം സംബന്ധിച്ച നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിൽ ന്യൂറോ സയൻസ് ആൻഡ് ബിഹേവിയർ ഡിവിഷൻ ഡയറക്ടറായും സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.
അവരുടെ ശാസ്ത്രീയ പരീക്ഷണങ്ങളിൽ മനുഷ്യ ജനിതകശാസ്ത്രത്തിലെ ക്ലിനിക്കൽ ഗവേഷണവും ക്യാൻസറിന്റെയും ആസക്തിയുടെയും മേഖലകളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന പരിസ്ഥിതി അപകട ഘടകങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു.
റട്ടർ 1999-ൽ ഡാർട്ട്മൗത്ത് മെഡിക്കൽ സ്കൂളിൽ നിന്ന് അവരുടെ പിഎച്ച്.
അവളുടെ പ്രബന്ധത്തിന്റെ തലക്കെട്ട്, സെൽ-ടൈപ്പ് സ്പെസിഫിക് എക്സ്പ്രഷൻ ഓഫ് മാട്രിക്സ് മെറ്റലോപ്രോട്ടീനേസ്-1 (എംഎംപി-1) .
കോൺസ്റ്റൻസ് ഇ.
ബ്രിങ്കർഹോഫ് ആയിരുന്നു റട്ടറിന്റെ ഡോക്ടറൽ ഉപദേശകൻ.
റട്ടർ ഡാർട്ട്മൗത്ത് മെഡിക്കൽ സ്കൂളിൽ ഒരു ഗവേഷണ അസോസിയേറ്റ് ആയി കുറച്ചുകാലം തുടർന്നു.
ഹ്യൂമൻ ജനിതകശാസ്ത്രം ഗവേഷണം ചെയ്യുന്നതിനായി കാൻസർ എപ്പിഡെമിയോളജി ആൻഡ് ജനറ്റിക്സ് വിഭാഗത്തിൽ നാഷണൽ കാൻസർ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിൽ അവർ ഫെലോഷിപ്പ് സ്വീകരിച്ചു.
2003-ൽ നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓൺ ഡ്രഗ് അബ്യൂസിൽ (NIDA) ചേർന്നു.
മൂന്ന് വർഷം ആക്ടിംഗ് ഡയറക്ടറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചതിന് ശേഷം 2014 ൽ റട്ടർ ന്യൂറോ സയൻസ് ആൻഡ് ബിഹേവിയർ ഡിവിഷൻ ഡയറക്ടറായി.
ഈ റോളിൽ, അടിസ്ഥാന, ക്ലിനിക്കൽ ന്യൂറോ സയൻസ്, മസ്തിഷ്കം, പെരുമാറ്റ വികസനം, ജനിതകശാസ്ത്രം, എപിജെനെറ്റിക്സ് , കമ്പ്യൂട്ടേഷണൽ ന്യൂറോ സയൻസ്, ബയോ ഇൻഫോർമാറ്റിക്സ് , മയക്കുമരുന്ന് കണ്ടെത്തൽ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ഗവേഷണം വികസിപ്പിക്കുകയും ഏകോപിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.
നിഡ ജനിതക കൺസോർഷ്യം, ബയോസ്‌പെസിമെൻ റിപ്പോസിറ്ററി എന്നിവയും റട്ടർ ഏകോപിപ്പിച്ചു.
ഓൾ ഓഫ് അസ് റിസർച്ച് പ്രോഗ്രാമിലെ സയന്റിഫിക് പ്രോഗ്രാമുകളുടെ ഡയറക്ടറായി റട്ടർ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു, അവിടെ അവർ കൃത്യമായ വൈദ്യശാസ്ത്രം മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്നതിനായി 1 ദശലക്ഷമോ അതിലധികമോ യുഎസ് പങ്കാളികളുള്ള ഒരു ദേശീയ ഗവേഷണ സംഘത്തെ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിനുള്ള ശാസ്ത്രീയ പ്രോഗ്രാമാറ്റിക് വികസനത്തിനും നടപ്പാക്കൽ ശ്രമങ്ങൾക്കും നേതൃത്വം നൽകി.
റട്ടർ നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ അഡ്വാൻസിംഗ് ട്രാൻസ്ലേഷണൽ സയൻസസിൽ (NCATS) ഡെപ്യൂട്ടി ഡയറക്ടറായി ചേർന്നു.
ഈ റോളിൽ, കേന്ദ്രത്തിന്റെ സങ്കീർണ്ണവും ബഹുമുഖവുമായ പ്രീക്ലിനിക്കൽ, ക്ലിനിക്കൽ പ്രോഗ്രാമുകൾ ആസൂത്രണം ചെയ്യുന്നതിനും നടപ്പിലാക്കുന്നതിനും വിലയിരുത്തുന്നതിനും അവർ മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്നു.
വിവർത്തന ശാസ്ത്രത്തിന്റെ ദേശീയ വക്താവാണ് അവർ.
NCATS-ന്റെ ഉപദേശക സമിതിയെ നയിക്കാനും ആക്സിലറേഷൻ നെറ്റ്‌വർക്ക് റിവ്യൂ ബോർഡ് പ്രവർത്തനങ്ങൾ സുഖപ്പെടുത്താനും റട്ടർ സഹായിക്കുന്നു.
NCATS ഡയറക്ടർ ക്രിസ്റ്റഫർ പി. ഓസ്റ്റിൻ 2021 ഏപ്രിൽ 15-ന് വിരമിച്ച ശേഷം, റട്ടർ ആക്ടിംഗ് ഡയറക്ടറായി.
മാനുഷിക ജനിതകശാസ്ത്രത്തിലെ അടിസ്ഥാനവും ക്ലിനിക്കൽ ഗവേഷണവും, കാൻസർ, ആസക്തി എന്നീ മേഖലകളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ജനിതക, പാരിസ്ഥിതിക അപകട ഘടകങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനത്തിലും റട്ടർ അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
2015-ൽ, ആസക്തിയുടെ അപകടസാധ്യത ഏകദേശം 50 ശതമാനം ജനിതകമാണെന്ന് റട്ടർ പ്രസ്താവിച്ചു.
വ്യക്തിപരവും സാമൂഹികവുമായ ഘടകങ്ങൾ ആരോഗ്യത്തെയും രോഗത്തെയും എങ്ങനെ ബാധിക്കുന്നു എന്നതിനെ കുറിച്ച് കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ മനസ്സിലാക്കുന്നതിന് പാരിസ്ഥിതിക സ്വാധീനങ്ങളുമായി ജനിതക തത്വങ്ങളെ സമന്വയിപ്പിക്കുക എന്നതാണ് അവളുടെ പ്രാഥമിക ശാസ്ത്രീയ ലക്ഷ്യം.
ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ Joni L. Rutter publications indexed by the Scopus bibliographic database.
ട്രയാസിക് - ജുറാസിക് വംശനാശം
ട്രയാസിക്-ജുറാസിക് (Tr-J) വംശനാശം (TJME) 20.14 കോടി വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ട്രയാസിക്, ജുറാസിക് കാലഘട്ടങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള അതിർത്തിയെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു മെസോസോയിക് വംശനാശ സംഭവമായിരുന്നു.
ഇത് എൻഡ്-ട്രയാസിക് വംശനാശം എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
ഫാനറോസോയിക് ഇയോണിലെ പ്രധാന അഞ്ച് വംശനാശ സംഭവങ്ങളിൽ ഒന്നാണിത്.
ഈ വംശനാശം കരയിലും സമുദ്രങ്ങളിലും ഉള്ള ജീവിതത്തെ ആഴത്തിൽ ബാധിച്ചൂ.
കടലിലെ മുഴുവൻ കോണഡോണ്ടുകളും കൂടാതെ 23 മുതൽ 34% വരെ സമുദ്രജനുസ്സുകളും അപ്രത്യക്ഷമായി.
ഈ വംശനാശത്തിന് പൊടുന്നനെയുള്ള കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനമോ ഛിന്നഗ്രഹങ്ങൾ ഭൂമിയിൽ പതിച്ചതോ അഗ്നിപർവത സ്ഫോടനത്തെ തുടർന്നുള്ള ലാവാപ്രവാഹമോ കാരണമായിരിക്കാം.
ഇതിനുശേഷമാണ് ദിനോസറുകൾ ഭൂമി കയ്യടക്കിയത്.
മോദ
കേരളത്തിലെ കടൽപ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന ഒരു പ്രധാന മത്സ്യമാണ് മോദ (Cobia), ( ശാസ്ത്രീയനാമം : Rachycentron canadum ) .
ചെറുമീനുകളും ഞണ്ടുകളും ആണ് ഇതിന്റെ ആഹാരം.
പരാന്നഭുക്കായ ജീവികൾ ഇതിന്റെ അന്നനാളത്തിൽ കാണപ്പെടാറുണ്ട്.
സമുദ്രമത്സ്യങ്ങളുടെ കൃഷിക്ക് അനുയോജ്യമായ ഒരു മീൻ ആണ് ഇതെന്ന് വിദഗ്ദ്ധർ അഭിപ്രായപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
8 വർഷം വരെ ഇതിനു ആയുസ് ഉണ്ടെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു.
200cm നീളവും 68Kg വരെ തൂക്കവും വരുന്ന ഈ മത്സ്യം കേരളത്തിലെ വിപണിയിൽ സുലഭമായി ലഭിക്കുന്ന ഒന്നാണ്.
ചിത്രശാല മോദ വിപണിയിൽ മോദ മെക്സിക്കോയിൽ നിന്നും മോദ അവലംബം https://www.floridamuseum.ufl.edu/fish/discover/species-profiles/rachycentron-canadum/ https://betterknowafish.com/2013/08/14/cobia-rachycentron-canadum/ ↑ Collette, B.B., Curtis, M., Williams, J.T., Smith-Vaniz, W.F. Pina Amargos, F. (2015).
Rachycentron canadum .
The IUCN Red List of Threatened Species doi : 10.2305/IUCN.
UK.2015-4.
T190190A70036823.en ↑ http://www.fishbase.org/summary/3542 ↑ ↑ ↑ {{ cite journal }} :  CS1 maint: numeric names: authors list ( link )
വിനിഫ്രഡ് ബോയ്സ്-സ്മിത്ത് പ്രാഥമിക സസ്യശാസ്ത്രത്തിന്റെ പാഠപുസ്തകത്തിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ചിത്രം
ഇംഗ്ലീഷ് സയൻസ് ആർട്ടിസ്റ്റ്, ലക്ചറർ, യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രൊഫസർ, സ്കൂൾ പ്രിൻസിപ്പൽ എന്നീ നിലകളിൽ പ്രവർത്തിച്ച വ്യക്തിയാണ് വിനിഫ്രഡ് ലില്ലി ബോയ്സ്-സ്മിത്ത് (7 നവംബർ 1865 - 1 ജനുവരി 1939).
1865 നവംബർ 7 ന് ഇംഗ്ലണ്ടിലെ വിൽറ്റ്ഷെയറിലെ കോർഷാമിലാണ് അവർ ജനിച്ചത്.
1891 നും 1895 നും ഇടയിൽ കേംബ്രിഡ്ജിലെ ഗിർട്ടൺ കോളേജിൽ പഠിച്ചു.
നാച്ചുറൽ സയൻസസ് ട്രിപ്പോകൾക്കായി വിനിഫ്രഡ് മുഴുവൻ ഓണേഴ്‌സ് കോഴ്‌സും എടുത്തു, എന്നിരുന്നാലും, ആ സമയത്ത് സ്ത്രീകൾക്ക് ബിരുദം നൽകാത്തതിനാൽ ഒരു സർട്ടിഫിക്കറ്റ് മാത്രമേ നൽകിയിട്ടുള്ളൂ.
ചെൽട്ടൻഹാം ലേഡീസ് കോളേജിൽ 1896 മുതൽ 1906 വരെ ലില്ലി പഠിപ്പിച്ചു.
തുടർന്ന് 1911 മുതൽ ഒട്ടാഗോ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ  പ്രവർത്തിച്ചു.
ലില്ലിയുടെ മരുമകൻ, ജോൺ സാന്റ്വിത്ത് ബോയ്സ് സ്മിത്ത്, കേംബ്രിഡ്ജ് സെന്റ് ജോൺസ് കോളേജിന്റെ മാസ്റ്റർ ആയിരുന്നു .
1963 മുതൽ 1965 വരെ കേംബ്രിഡ്ജ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി വൈസ് ചാൻസലറും ആയിരുന്നു.
1903-ൽ ഫ്ലവറിംഗ് പ്ലാന്റ്സ് എന്ന പുസ്തകം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചപ്പോൾ, നേച്ചർ ജേർണലിൽ വന്ന ഒരു അവലോകനം ഈ പുസ്തകത്തിലെ ചിത്രീകരണങ്ങളെല്ലാം "അസാധാരണമായി നല്ലത്" എന്ന് രേഖപ്പെടുത്തി.
റോയൽ സൊസൈറ്റി ഓഫ് ന്യൂസിലാന്റിലെ "150 വാക്കുകളിൽ 150 സ്ത്രീകൾ" പ്രോജക്റ്റിൽ ബോയ്സ്-സ്മിത്ത് ഉൾപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
ചിത്രീകരിച്ച പുസ്തകങ്ങൾ അവലംബങ്ങൾ പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ന്യൂസിലാന്റിലെ ബോയ്സ്-സ്മിത്തിന്റെ ഫോട്ടോ ബോയ്‌സ്-സ്മിത്തിന്റെ ഛായാചിത്രം
ഓഷ്‌വിറ്റ്സ് തടങ്കൽപ്പാളയം ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Auschwitz_concentration_camp ഓഷ്‌‌വ്വിറ്റ്സ് തടങ്കൽപാളയം - പ്രധാന കവാടം
രണ്ടാംലോകമഹായുദ്ധകാലത്തെ ജർമൻ നിയന്ത്രിത യൂറോപ്പിലെ ഏറ്റവും വലിയ നാസി തടങ്കൽപാളയമായിരുന്നു ഓഷ്‌വിറ്റ്സ് .
തെക്കൻ പോളണ്ടിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ പാളയത്തിനു പേര് ലഭിച്ചത് അടുത്തുള്ള ഓഷ്‌വിറ്റ്സ് പട്ടണത്തിൽ നിന്നാണ്.
ഉന്മൂലനക്യാമ്പുായും പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന തെക്കൻ പോളണ്ടിലെ ക്രാക്കൊവ്‌ പട്ടണത്തിൽ നിന്നും 50 കിലോമീറ്റർ ദൂരെയുള്ള  ഈ തടങ്കൽപാളയം, യുദ്ധകാലത്ത് ഹിറ്റ്‌ലറുടെ സേനയായ എസ്‌.
എസിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നു.
ഓഷ്വിസിമിലെ പ്രധാന ക്യാമ്പായ (സ്റ്റാംലാഗർ) ഓഷ്വിറ്റ്സ് I,  ഓഷ്വിറ്റ്സ് II-ബിർകെനൗ (ഗ്യാസ് ചേമ്പറുകളുള്ള തടങ്കൽപാളയവും ഉന്മൂലനക്യാമ്പും), കെമിക്കൽ കമ്പനിയായ ഐജി ഫാർബന്റെ ലേബർ ക്യാമ്പായിരുന്ന ഓഷ്‌വിറ്റ്‌സ് III-മോണോവിറ്റ്‌സ് എന്നിവയായിരുന്നു ഓഷ്‌വിറ്റ്സിലെ പ്രധാനകാമ്പ്യുകൾ.
പിന്നെ ഡസൻ കണക്കിന് സബ്ക്യാമ്പുകളും അതിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.
യഹൂന്മാരെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രശ്നത്തിനെക്കുറിച്ചുള്ള നാസികളുടെ അന്തിമപരിഹാരത്തിന്റെ പ്രധാന സ്ഥലമായി ഈ ക്യാമ്പുകൾ മാറി.
1939 സെപ്തംബറിൽ പോളണ്ടിനെ ആക്രമിച്ചുകൊണ്ട് ജർമ്മനി രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന് തുടക്കമിട്ടപ്പോൾ ഷുട്സ്റ്റാഫൽ (എസ്എസ്) സൈനിക ബാരക്കായിരുന്ന ഓഷ്വിറ്റ്സ് I-നെ യുദ്ധത്തടവുകാരുടെ ക്യാമ്പാക്കി മാറ്റി.
ഓഷ്വിറ്റ്സിലെ ആദ്യത്തെ രാഷ്ട്രീയത്തടവുകാർ പോളണ്ടുകാരായിരുന്നു.
1940 മെയ് മാസത്തിൽ, നാസി ജർമ്മനി ജർമ്മൻ കുറ്റവാളികളെ ക്യാമ്പിലേക്ക് ഉദ്യോഗസ്ഥരായി നിയമിച്ചു.
ഇതോടെ ക്യാമ്പ് സാഡിസത്തിനു കുപ്രസിദ്ധി നേടി.
നിസ്സാരകാരണങ്ങളുടെ പേരിൽ തടവുകാരെ മർദ്ദിക്കുകയും പീഡിപ്പിക്കുകയും വധിക്കുകയും ചെയ്തു.
സോവിയറ്റ്, പോളിഷ് തടവുകാരുടെ മേലുള്ള ആദ്യത്തെ വിഷവാതകപ്രയോഗം നടന്നത് 1941 ആഗസ്‌റ്റിൽ ഓഷ്‌വിറ്റ്‌സ് I-ൽ വച്ചാണ്.
ഓഷ്‌വിറ്റ്‌സ്‌ മേധാവിയായിരുന്ന റുഡോൾഫ് ഹോസ് തന്റെ നിയന്ത്രണകാലഘട്ടത്തിൽ 30 ലക്ഷം പേരെ ഇവിടെ കൊല ചെയ്തുവെന്നു ന്യുറംബെർഗ്‌ വിചാരണാവേളയിൽ മൊഴി നൽകിയിട്ടുണ്ട്‌.
സോവിയറ്റുകാർ നൽകിയ കണക്കനുസരിച്ച്‌ ഇവിടത്തെ മൊത്തം മരണസംഖ്യ 40 ലക്ഷമാണ്.
അതുകൊണ്ട്, ഓഷ്‌വ്വിറ്റ്‌സ്‌-ബിർകെനൗ സ്മാരക മ്യൂസിയത്തിൽ ആധികാരികമായി മുൻപ് രേഖപ്പെടുത്തിയത് 40 ലക്ഷം എന്നായിരുന്നു.
പിന്നീട്‌ 1990-ൽ മ്യൂസിയം കണക്കുകൾ പുനപരിശോധന ചെയ്യുകയും മരണസംഖ്യ 11 ലക്ഷമാക്കി മാറ്റുകയും ചെയ്തു.
ആ കാലഘട്ടത്തിൽ യൂറോപ്പിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന ജൂതന്മാരുടെ 90 ശതമാനത്തോളം ആണിത്‌.
വിഷപ്പുകയേൽപ്പിക്കൽ, പട്ടിണിക്കിടൽ, നിർബന്ധിതജോലി, ചികിത്സ നിഷേധിക്കൽ, തൂക്കിക്കൊല്ലൽ, മെഡിക്കൽ പരീക്ഷണങ്ങൾ എന്നീ മാർഗ്ഗങ്ങളിലൂടെയാണ് ഇത്രയും പേരെ കൊല ചെയ്തത്‌.
കാം‌പുകൾ ഓഷ്‌വിറ്റ്‌സ്‌  1 ഓഷ്‌‌വ്വിറ്റ്സ് 1 പ്രധാനകവാടം.
ജോലി നിങ്ങളെ സ്വതന്ത്രമാക്കുന്നു എന്ന കുപ്രസിദ്ധമായ ജർമൻ മുദ്രാവാക്യം ഗേറ്റിനു മുകളിൽ കാണാം.
ഓഷ്‌വിറ്റ്‌സ്‌ സമുച്ചയത്തിന്റെ അധികാരകേന്ദ്രമായിരുന്നു ഓഷ്‌വിറ്റ്‌സ്‌ 1.
പോളണ്ട്‌ പട്ടാളബാരക്കുകളുടെ മാതൃകയിൽ ഉള്ള ഓഷ്‌വിറ്റ്സ് 1 തുടങ്ങിയത്‌ 1940 മേയ്‌ 20-നാണ്.
ആദ്യതടവുകാരായ്‌ ഇവിടെ എത്തപ്പെട്ടത്‌ 728 പോളിഷ്‌ രാഷ്ട്രീയതടവുകാരായിരുന്നു.
ഇവരെക്കൂടാതെ സോവിയറ്റ്‌ യുദ്ധതടവുകാരും സാധാരണ ജർമൻ കുറ്റവാളികളും ഇവിടെ തടവിലിടപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്‌.
1942-ൽ ഇവിടത്തെ അംഗസംഖ്യ 20000 കടന്നിരുന്നു.
തടവുകാരെ നിയന്ത്രിക്കാനായി സാധാരണ ജർമ്മൻ കുറ്റവാളികളെ തിരഞ്ഞെടുത്തിരുന്നു.
കാപ്പോ എന്നാണിവർ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്‌.
തടവുകാരെ തിരിച്ചറിയാനായി വസ്‌ത്രങ്ങളിൽ പ്രത്യേക അടയാളങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചിരുന്നു.
ക്യാമ്പിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള ആയുധശാലയിൽ എല്ലാവരെയും നിർബന്ധിതമായി തൊഴിലെടുപ്പിച്ചിരുന്നു.
കഠിനമായ ജോലിയും, ഭക്ഷണമില്ലായ്മയും വൃത്തിഹീനമായ ചുറ്റുപാടുകളും ഇവിടത്തെ മരണനിരക്ക്‌ കൂടാൻ കാരണമായി.
നിയമം തെറ്റിക്കുന്നവരെ തടവറക്കുള്ളിലെ തടവറയായിരുന്ന ബ്ലോക്ക്‌ 11-ൽ ആയിരുന്നു താമസിപ്പിച്ചത്‌.
കഠിനമായ ശിക്ഷാരീതികളായിരുന്നു ഇവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നത്‌.
പകൽസമയങ്ങളിലെ നിർബന്ധിതജോലിക്ക്‌ ശേഷം രാത്രിമുഴുവൻ 1.5 മീ.
നീളവും വീതിയും ഉള്ള സെല്ലിനുള്ളിൽ നാലു പേരെ വീതം രാത്രി മുഴുവൻ നിർത്തുകയായിരുന്നു ഒരു രീതി.
പട്ടിണിക്കിടുന്ന അറയ്ക്കുള്ളിൽ ആളുകളെ മരണം വരെ ഇടുകയായിരുന്നു മറ്റൊരു രീതി.
സ്റ്റാർവേഷൻ സെൽ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ബേസ്മെന്റിലുള്ള ഈ അറയ്ക്കു ചേർന്നാണു ഇരുട്ടറകളുണ്ടായിരുന്നത്‌.
ഇതിനു വളരെ ചെറിയ ഒരു ജാലകം മാത്രമാണുള്ളത്‌.
തടവുപുള്ളികളെ ശ്വാസം മുട്ടിച്ച്‌ കൊല്ലാനായിരുന്നു ഇത്‌ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്‌.
ഇതിനുള്ളിലെ ഓക്സിജൻ അളവ്‌ പെട്ടെന്നു കുറക്കാൻ വേണ്ടി മെഴുകുതിരികൾ കത്തിച്ചുവെയ്ക്കുന്ന പതിവും ഉണ്ടായിരുന്നു.
തടവുകാരുടെ ചുമലെല്ലുകൾ തെറ്റുന്ന വിധത്തിൽ കൈകൾ പിന്നിൽ കെട്ടി ദിവസങ്ങളോളം തൂക്കിയിടുമായിരുന്നു.
ബ്ലോക്ക്‌ 10-നും 11-നും ഇടയ്ക്കായിരുന്നു എക്സിക്യൂഷൻ യാർഡ്‌.
ചുമരിനോട്‌ ചേർത്ത്‌ നിർത്തി വെടിവെച്ച്‌ കൊല്ലുന്നതും തൂക്കിക്കൊല്ലുന്നതും ആയിരുന്നു ഇവിടത്തെ രീതി.
വിഷവാതകോപയോഗം ആദ്യമായി നടത്തിയത് 1941 സെപ്റ്റംബർ മാസം ബ്ലോക്ക്‌ 11-ൽ വച്ചായിരുന്നു.
850-ഓളം പോളണ്ടുകാരും സോവിയറ്റുകാരും ആയിരുന്നു ഇവിടത്തെ ആദ്യ ഇരകൾ.
സൈക്ലോൺ ബി എന്നറിയപ്പെടുന്ന സൈനൈഡ്‌ മിശ്രിതം ആയിരുന്നു ഇതിനുപയോഗിച്ചത്‌.
തുടർന്ന് 1941-42 വർഷങ്ങളിൽ ഇവിടെ 60000-ഓളം പേരെ വിഷപ്പുകയേൽപ്പിച്ച്‌ കൊന്നു.
കുറച്ചുകാലത്തേക്ക്‌ ഇതൊരു ബോംബ്‌ ഷെൽറ്റർ ആയി എസ്‌.
ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.
ഇവിടെ സ്‌ത്രീതടവുകാരെ അതികഠിനമായ പരീക്ഷണങ്ങൾക്ക്‌ വിധേയമാക്കിയിരുന്നു.
ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റുകൾ സ്റ്ററിലൈസേഷൻ പരീക്ഷണങ്ങൾ ജൂതസ്‌ത്രീകളിൽ നടത്തിയിരുന്നു.
വിവിധ രാസകങ്ങൾ ഗർഭപാത്രത്തിലുണ്ടാക്കുന്ന മാറ്റങ്ങളെപറ്റിയുള്ള പഠനങ്ങളായിരുന്നു മിക്കതും.
ക്രൂരമായ ഈ പഠനങ്ങൾ മിക്കവരുടേയും അന്ത്യത്തിനു വഴിയൊരുക്കി.
ഓഷ്‌വിറ്റ്‌സ്‌  2 (ബിർകെനൗ) ഓഷ്‌‌വ്വിറ്റ്സ്  2 - ഡെത്ത് ഗേറ്റ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന കവാടം (2006) ആൾ‌ക്കാരെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന ഒരു ചിത്രം.
വലത് വശത്തുള്ളവരെ  തൊഴിൽ‌ശാലകളിലേക്കും ഇടതുവശത്തുള്ളവരെ ഗ്യാസ് ചേമ്പറിലേക്കുമായി മാറ്റിനിറുത്തുന്നു.
ഹംഗറിയിൽ‌നിന്നും എത്തപ്പെട്ട ജൂതൻ‌‌മാരാണു ചിത്രത്തിൽ.
പ്രധാന കവാടം (ഡെത്ത് ഗേറ്റ്) പിന്നിൽ കാണാം
ഓഷ്‌വിറ്റ്‌സ്‌ 1-ലെ തിരക്ക്‌ കുറയ്ക്കാനായി രണ്ടാം ക്യാമ്പ് നിർമ്മാണം 1941 ഒക്ടോബർ മാസം തുടങ്ങി.
പലവിധമുള്ള തടവുകാരെ പാർപ്പിക്കാനുള്ള മാതൃകയിലായിരുന്നു ഇതിന്റെ നിർമ്മണം.
എസിന്റെ മേധാവി ആയിരുന്ന എച്ച്.എച്ച്. ഹിംലെറുടെ ജൂതവംശനശീകരണപരിപാടിയ്ക്കായി ഒരു എക്സ്‌ടെർമിനേഷൻ കാംപും ഇതിന്റെ കൂടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഓഷ്‌വിറ്റ്സ് ഒന്നിനേക്കാളും വലുതായിരുന്നു ഓഷ്‌വിറ്റ്സ് രണ്ട്‌.
10 ലക്ഷം പേരോളം ഇവിടെ വിഷവാതകത്താൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
ഇവരിൽ ഭൂരിഭാഗവും ജൂതരും ശേഷിച്ചവർ പോളണ്ടുകാരും ജിപ്സികളും യഹോവയുടെ സാക്ഷികളും ആയിരുന്നു.
ബിർകെനൗവിൽ വിഷവാതകഷവറുകളുള്ള നാലു ഗ്യാസ്‌ ചേംബറുകളും നാലു ക്രിമറ്റോറിയങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ജർമ്മൻ അധിനിവേശയൂറോപ്പിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ദിവസേനെയെന്നോണം തടവുകാരെ റെയിൽ വഴി ഇവിടെ എത്തിച്ചിരുന്നു.
ഇവരെ നാലു ഗ്രൂപ്പുകളായി വേർതിരിച്ചിരുന്നു.
ആദ്യ ഗ്രൂപ്പുകാർ എത്തിച്ചേർന്ന് മണിക്കൂറുകൾക്കകം ഗാസ്‌ ചേംബറുകളിൽ കൊല്ലപ്പെടുമായിരുന്നു.
ഇതിൽ കുട്ടികളും അമ്മമാരും വയസ്സായവരും ശാരീരികമായി അവശതകളുള്ളവരും ഉൾപ്പെടുന്നു.
പ്രതിദിനം ഇരുപതിനായിരത്തോളം പേരാണു ഇവിടെ കൊലചെയ്യപ്പെട്ടത്‌.
രണ്ടാം ഗ്രൂപ്പുകാരെ നിർബന്ധിതജോലികൾക്കായി വ്യവസായശാലകളിൽ ഉപയോഗിച്ചു.
1940-1945 കാലഘട്ടത്തിൽ നാലുലക്ഷത്തോളം പേർ അടിമകളായി ജോലി ചെയ്തതായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്‌.
ഇതിൽ ഭൂരിഭാഗം പേരും ഇവിടെത്തന്നെ കൊല്ലപ്പെടുകയാനുണ്ടായത്‌.
ഇവരിൽ കുറച്ചുപേരെ ഓസ്കാർ ഷിൻഡ്‌ലർ എന്നയാൾ തന്റെ കമ്പനിയിൽ ജോലിക്കായി കൊണ്ടുപോയി രക്ഷപ്പെടുത്തി.
ഏതാണ്ട്‌ 1100 പോളണ്ടുകാരായ ജൂതന്മാർക്ക്‌ മാത്രമേ ഇതുവഴി രക്ഷപ്പെടാൻ പറ്റിയുള്ളു.
മൂന്നാമതു ഗ്രൂപ്പിൽ പെട്ടവരെ വിവിധ വൈദ്യപരീക്ഷണങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചു.
ഇവരൊക്കെ മരണതിന്റെ മാലാഖ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഡോ. ജോസെഫ്‌ മെംഗലിന്റെ കൈകളിലാണു എത്തിപ്പെട്ടിരുന്നത്‌.
നാലാം ഗ്രൂപ്പുകാരെല്ലാം സ്‌ത്രീകളായിരുന്നു.
ജർമൻ പട്ടാളക്കാരുടെ ഉപയോഗത്തിനായിട്ടുള്ളവരായിരുന്നു ഇവർ.
തടവുകാരിൽനിന്നുതന്നെയാണു ക്യാമ്പ് ജോലിക്കാരെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്‌.
ഇവരെ രണ്ടായി തരംതിരിച്ചിരുന്നു.
കാപ്പോകളും സോണ്ടർകമാണ്ടോകളും .
ഇവരെ നിരീക്ഷിക്കാനായി എസ്‌.
എസുകാരുമുണ്ടായിരുന്നു .
ഏകദേശം 6000-ത്തിനടുത്ത്‌ എസ്‌.
എസുകാർ ഓഷ്‌വിറ്റ്‌സിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ബാരക്കുകളിലെ ആളുകളെ നിയന്ത്രിച്ചിരുന്നത്‌ കാപ്പോകളായിരുന്നു.
ഗാസ്‌ ചേംബറിലേക്കുള്ളവരെ ഒരുക്കുകയും, മരണശേഷം ഗാസ്‌ ചേംബറിലുള്ള മൃതദേഹങ്ങളെ ക്രെമറ്റോറിയത്തിലേക്ക്‌ മാറ്റുന്ന ജോലിയുമായിരുന്നു സോണ്ടർകമാണ്ടോകളുടേത്‌.
നാസികളുടെ കൊലപാതകരീതിയെല്ലാം അറിയുന്ന ഈ രണ്ടു ഗ്രൂപ്പുകാരേയും പതിവായി കൊലപ്പെടുത്തുമായിരുന്നു.
വിവരങ്ങൾ പുറംലോകമറിയാതിരിക്കാനാണു ഇങ്ങനെ ചെയ്തിരുന്നത്‌.
പുതുതായി വരുന്ന സോണ്ടർകമാണ്ടോകളുടെ ആദ്യജോലി പഴയവരുടെ മൃതദേഹങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യലായിരുന്നു.
1943-ഓടെ നിരവധി ഗ്രൂപ്പുകൾ ഇവിടെ രൂപപ്പെടുകയും ഇത്തരം ഗ്രൂപ്പുകളുടെ സഹായത്താൽ കുറച്ചുപേർ രക്ഷപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
കാംപുകളിൽ നടക്കുന്ന കൂട്ടക്കൊലയെപ്പറ്റി പുറംലോകമറിയുന്നത്‌ ഇവരിലൂടെയാണ്.
രക്ഷപ്പെടുന്ന തടവുകാരുടെ ബ്ലോക്കുകളിൽ നിന്നും തിരഞ്ഞെടുത്ത കുറച്ചുപേരെ കൊല്ലുന്നതും സാധാരണമായിരുന്നു.
ഓഷ്‌വിറ്റ്‌സ്‌ 3 മോണോവിറ്റ്‌സ്‌
മോണോവൈസ്‌ എന്ന പോളണ്ട്‌ ഗ്രാമത്തിന്റെ പേരാണു ഓഷ്‌വിറ്റ്‌സ്‌ 3 കാംപിന്റെ പേരിനാധാരം.
അനുബന്ധവ്യവസായശാലകളിലെ നിർബന്ധിതതൊഴിലാളികളെ ആയിരുന്നു ഈ കാംപിൽ താമസിപ്പിച്ചിരുന്നത്‌.
ഓഷ്‌വിറ്റ്‌സ്‌ 2-ലെ ഡോക്ട്‌ർമാർ ഇവിടെ സ്ഥിരമായി സന്ദർശിച്ച്‌ രോഗികളേയും ശാരീരികമായി തളർന്നവരേയും മാറ്റുകയും പിന്നീട്‌ ഓഷ്‌വിറ്റ്‌സ്‌ 2-ലെ ഗ്യാസ്‌ ചേംബറിലേക്ക്‌ കൊണ്ടുപോകുകയും ചെയ്തിരുന്നു.
സഖ്യകക്ഷികൾക്ക്‌ ഈ ക്യാമ്പുകളെപ്പറ്റിയെല്ലാം വളരെകുറച്ച്‌ വിവരങ്ങൾ മാത്രമേ ലഭ്യമായിരുന്നുള്ളൂ.
ഓഷ്‌വ്വിറ്റ്‌സിൽനിന്നും രക്ഷപ്പെട്ടവർ നൽകിയ വിവരങ്ങൾ ‍ആദ്യകാലഘട്ടങ്ങളിൽ ആരും കണക്കിലെടുത്തിരുന്നില്ല.
ബ്രിട്ടീഷ്‌ കൊളംബിയൻ യൂനിവേർസിറ്റി പ്രൊഫസ്സർ ആയിരുന്ന റുഡോൾഫ്‌ വെർബയുടെയും സ്ലൊവാക്യൻ ജൂതനായിരുന്ന ആൽഫ്രെഡ്‌ വെസ്ലറുടെയും രക്ഷപ്പെടലിനു ശേഷമാണു പുറംലോകം കൂട്ടക്കൊലകളെപറ്റി ബോധവാന്മാരായത്‌.
പടിഞ്ഞാറൻ ലോകം ആധികാരികമായി സ്വീകരിച്ചത്‌ ഇവർ രണ്ടുപേരും ചേർന്ന് എഴുതിയ വെർബ-വെസ്ലർ റിപ്പോർട്ട്‌ എന്ന് പിന്നീടറിയപ്പെട്ട 32 പേജുകളോളം വരുന്ന രേഖകളായിരുന്നു.
ബിർകെനൗ കലാപം
1944 ഒക്ടോബർ 7ന്‌ സോണ്ടർകമാൻഡോകളുടെ നേതൃത്ത്വത്തിൽ ബിർകെനൗവിൽ കലാപം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു.
പണിയായുധങ്ങളും കാംപിനുള്ളിൽതന്നെ നിർമ്മിച്ച ഗ്രനേഡുകളുമായി ഇവർ നാസി സൈനികരെ ആക്രമിച്ചു.
സ്‌ത്രീതടവുകാർ ആയുധനിർമ്മണശാലയിൽനിന്നും കടത്തിക്കൊണ്ടുവന്ന സ്ഫോടകശേഖരമുപയോഗിച്ച്‌ ഇവർ ക്രിമറ്റോറിയം നശിപ്പിച്ചു.
നൂറുകണക്കിന്‌പേർ രക്ഷപ്പെടാൻ ശ്രമിച്ചുവെങ്കിലും കലാപം അടിച്ചമർത്തപ്പെടുകയും എല്ലാവരും വീണ്ടും പിടിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
തടവുചാടൽ ശ്രമങ്ങൾ ഓഷ്‌‌വ്വിറ്റ്സ്  1 - ഒരു ശരത്കാലചിത്രം
1941-44 കാലഘട്ടത്തിൽ ഏതാണ്ട്‌ 700-ഓളം തടവുചാടൽശ്രമങ്ങൾ ഇവിടെ നടന്നു.
ഇതിൽ 300-ഓളം പേർ രക്ഷപ്പെടുകയും ശേഷിച്ചവർ വീണ്ടും പിടിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
തടവുചാടാൻ ശ്രമിച്ചവർക്കുള്ള ശിക്ഷ പട്ടിണിക്കിട്ട്‌ കൊലപ്പെടുത്തലായിരുന്നു.
വിജയകരമായി രക്ഷപ്പെട്ടവരുടെ ബന്ധുക്കളെ പരസ്യമായി ശിക്ഷിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു.
രക്ഷപ്പെട്ടവരുടെ ബ്ലോക്കിലുള്ള ഏതാനും പേരെ തിരഞ്ഞെടുത്ത്‌ പരസ്യമായി കൊലപ്പെടുത്താറുണ്ടായിരുന്നു.
തുടർന്നുള്ള ശ്രമങ്ങൾ നിരുത്സാഹപ്പെടുത്താനായിരുന്നത്രെ ഇത്‌.
തടവുകാരെയെല്ലാം മൃഗതുല്യരായി കണക്കാക്കിയിരുന്ന നാസികൾ തടവുകാരുടെ അതിജീവനകാംക്ഷയെ അങ്ങേയറ്റം കുറ്റകരമായി കണക്കാക്കിയിരുന്നു.
1943-ൽ കൂട്ടായ്മകൾ രൂപവത്കരിച്ച്‌ കാംപിനെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ പുറംലോകത്തെയറിയിക്കാൻ വേണ്ട ശ്രമങ്ങൾ തുടങ്ങി.
വിവരങ്ങളടങ്ങിയ തുണ്ടുകൾ കാംപിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ കുഴിച്ചുമൂടുകയും ഗ്യാസ്‌ ചേംബറിന്റേയും ക്രിമറ്റോറിയത്തിന്റേയും ഫോട്ടോകൾ പുറംലോകത്ത്‌ കടത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു.
1944 നവംബർ മാസം നാസികൾ ഗാസ്‌ ചേംബറുകൾ ബോംബിട്ട്‌ തകർത്തു.
മുന്നേറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന സോവിയറ്റ്‌ സേനയിൽനിന്നും വിവരങ്ങൾ മറച്ചുവെക്കാനുള്ള ശ്രമമായിരുന്നു ഇത്‌.
1945 ജനുവരി 17ന്‌ ജർമൻ സേന ഔഷ്‌വിറ്റ്‌സിൽനിന്നും പിൻവാങ്ങിത്തുടങ്ങി.
60000-ഓളം വരുന്ന തടവുപുള്ളികളെ 35 മൈൽ അകലെയുള്ള പട്ടണത്തിലേക്ക്‌ മാർച്ച്‌ ചെയ്യിക്കുകയും പിന്നീട്‌ റെയിൽ വഴി മറ്റു കാംപുകളിലേക്ക്‌ മാറ്റുകയും ചെയ്തു.
15000-ഓളം പേരാണ്‌ ഇതിനിടെ കൊല്ലപ്പെട്ടത്.
അതേവർഷം ജനുവരി 27ന്‌ സോവിയറ്റ്‌ ചെമ്പടയുടെ 32-മത്‌ റൈഫ്‌ൾ ഡിവിഷൻ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരുകയും ശേഷിച്ച 7500 പേരെ സ്വതന്ത്രരാക്കുകയും ചെയ്തു.
ഓഷ്വിറ്റ്സ് കോൺസെൻട്രേഷൻ ക്യാമ്പ് ചിത്രശാല ഓഷ്വിറ്റ്സ് കോൺസെൻട്രേഷൻ ക്യാമ്പ് ഓഷ്വിറ്റ്സ് കോൺസെൻട്രേഷൻ ക്യാമ്പ് ഓഷ്വിറ്റ്സ് കോൺസെൻട്രേഷൻ ക്യാമ്പ് അവലംബം ↑ ↑ Dwork van Pelt 2002 , p. 166.
↑ http://isurvived.org/AUSCHWITZ_TheCamp.html കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് Borowski, Tadeusz (1976).
This Way for the Gas, Ladies and Gentlemen (Penguin Classics).
from the Polish by Barbara Vedder.
Penguin Books, 1976 ISBN 0-14-018624-7 {{ cite book }} :  CS1 maint: unrecognized language ( link ) Dawidowicz, Lucy (1979).
The War Against the Jews .
Dlugoborski, Waclaw, and Franciszek Piper (eds.) (2000).
Auschwitz, 1940–1945: Central Issues in the History of the Camp .
Five Vols.
Oświęcim: Auschwitz-Birkenau State Museum.
ISBN 83-85047-87-5 Gilbert, Martin (1981).
Auschwitz and the Allies .
New York: Holt, Rinehart and Winston, 1981 Photographs, maps.