smcproject/ml-wiki-sentences huggingface dataset:
റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ FZR ഫിറോസ്പുർ റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വടക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 199 മീറ്റർ ഫിറോസ്പുർ സിറ്റി റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ FZP ഫിറോസ്പുർ റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വടക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 199 മീറ്റർ ഘാഗ്ഗർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ GHG അംബാല റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വടക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 199 മീറ്റർ ഗിഡാർപിണ്ടി റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ GOD ഫിറോസ്പുർ റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വടക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 210 മീറ്റർ ഹോഷിയാർപൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ HSX ഫിറോസ്പുർ റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വടക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 300 മീറ്റർ ജാഗ്രോൺ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ JGN ഫിറോസ്പുർ റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വടക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 236 മീറ്റർ ജലന്ധർ കന്റോൺമെന്റ് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ JRC ഫിറോസ്പുർ റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വടക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 239 മീറ്റർ ജലന്ധർ സിറ്റി റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ JUC ഫിറോസ്പുർ റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വടക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 239 മീറ്റർ കപൂർത്തല റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ KXH ഫിറോസ്പുർ റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വടക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 230 മീറ്റർ ഖന്ന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ KNN അംബാല റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വടക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 269 ​​മീറ്റർ കോട്ട് കപുര റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ KKP ഫിറോസ്പുർ റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വടക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 210 മീറ്റർ കോട്ലി കലാൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ KTKL ഡൽഹി റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വടക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 220 മീറ്റർ ലോധൊവാൾ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ LDW ഫിറോസ്പുർ റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വടക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 242 മീറ്റർ ലൽറു റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ LLU അംബാല റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വടക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 282 മീറ്റർ ലോഹിയാൻ ഖാസ് ജങ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ LNK ഫിറോസ്പുർ റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വടക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 215 മീറ്റർ ലുധിയാന ജങ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ LDH ഫിറോസ്പുർ റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വടക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 247 മീറ്റർ മധോപൂർ പഞ്ചാബ് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ MDPB ഫിറോസ്പുർ റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വടക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 357 മീറ്റർ മലെർകോട്ല റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ MET അംബാല റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വടക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 247 മീറ്റർ മൻസ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ MSZ ഡൽഹി റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വടക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 222 മീറ്റർ മൗർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ MAUR ഡൽഹി റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വടക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 220 മീറ്റർ മിർത്തൽ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ MRTL ഫിറോസ്പുർ റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വടക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 261 മീറ്റർ മോഗ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ MOGA ഫിറോസ്പുർ റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വട
ക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 223 മീറ്റർ മൊരിന്ദ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ MRND അംബാല റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വടക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 285 മീറ്റർ മുകേരിയാൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ MEX ഫിറോസ്പുർ റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വടക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 256 മീറ്റർ മുക്ത്സാർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ MKS ഫിറോസ്പുർ റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വടക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 199 മീറ്റർ മുല്ലൻപൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ MLX ഫിറോസ്പുർ റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വടക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 243 മീറ്റർ നാഭ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ NBA അംബാല റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വടക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 250 മീറ്റർ നഗ്രോട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ NGRT ഫിറോസ്പുർ റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വടക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 82 മീറ്റർ നങ്കൽ അണക്കെട്ട് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ NLDM അംബാല റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വടക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 355 മീറ്റർ നയാ നങ്കൽ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ NNGL അംബാല റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വടക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 359 മീറ്റർ പത്താൻകോട്ട് ജങ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ PTK ഫിറോസ്പുർ റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വടക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 331 മീറ്റർ പത്താൻകോട്ട് കന്റോൺമെന്റ്.
റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ PTKC ഫിറോസ്പുർ റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വടക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 331 മീറ്റർ പട്യാല റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ PTA അംബാല റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വടക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 256 മീറ്റർ ഭഗ്വാര ജങ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ PGW ഫിറോസ്പുർ റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വടക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 243 മീറ്റർ ഭില്ലൗർ ജങ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ PHR ഫിറോസ്പുർ റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വടക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 243 മീറ്റർ രാജ്പുര ജങ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ RPJ അംബാല റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വടക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 272 മീറ്റർ രാമൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ RMN ബിക്കാനീർ റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ഡബ്യുആർ / വടക്ക് പടിഞ്ഞാറ് റെയിൽവേ സോൺ 204 മീറ്റർ രൂപ്നഗർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ RPAR അംബാല റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വടക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 277 മീറ്റർ സൻഹേവാൾ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ SNL ഫിറോസ്പുർ റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വടക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 261 മീറ്റർ സംഗ്റൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ SAG അംബാല റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വടക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 238 മീറ്റർ സിർഹിന്ദ് ജങ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ SIR അംബാല റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വടക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 238 മീറ്റർ സുനാം റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ SFM അംബാല റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വടക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 235 മീറ്റർ തള്ളി സൈദാസാഹു റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ TSS ഫിറോസ്പുർ റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വടക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 204 മീറ്റർ തൽവന്ദി റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ TWB ഫിറോസ്പുർ റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വടക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 208 മീറ്റർ താൻഡ ഉർമാർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ TDO ഫിറോസ്പുർ റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വടക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 241 മീറ്റർ തപ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ TAPA അംബാല റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വടക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 241 മീറ്റർ തരൺ തരൺ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ TTO ഫിറോസ്പുർ റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വടക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 226 മീറ്റർ ഉഞ്ചി ബസ്സി റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ UCB ഫിറോസ്പുർ റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വടക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 249 മീറ്റർ വെർക്ക ജങ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ VKA ഫിറോസ്പുർ റെയിൽവേ ഡിവിഷൻ എൻ.ആർ. / വടക്കൻ റെയിൽവേ സോൺ 233 മീറ്റർ അവലംബങ്ങൾ
പഞ്ചാബിലെ ഹിന്ദു ഉത്സവങ്ങൾ ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/List_of_Hindu_festivals_in_Punjab
പഞ്ചാബ് മേഖലയിലെ ഹൈന്ദവ മതവിശ്വാസികൾക്കിടയിലുള്ള ഉത്സവങ്ങളുടെ പട്ടികയാണിത്.
പഞ്ചാബിലെ ഹിന്ദുക്കൾ ആഘോഷിക്കുന്ന പ്രധാന ഉത്സവങ്ങളായ മാഘിയും വൈശാഖിയും പഞ്ചാബിലെ സോളാർ കലണ്ടറിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് ആഘോഷിക്കുന്നത്.
ബാക്കിയുള്ളവ പഞ്ചാബിലെ ചന്ദ്രമാസത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള കലണ്ടറാണ് പരിഗണിക്കുന്നത്.
പഞ്ചാബിലെ ഹിന്ദുക്കൾ മതപരമായ ഉത്സവങ്ങൾക്ക് പഞ്ചാബി കലണ്ടറാണ് പാലിക്കുന്നത്.
പഞ്ചാബിലെ പ്രധാന ഹിന്ദു ഉത്സവങ്ങൾ തിയ്യതി (വർഷം തോറും വ്യത്യാസമുണ്ടാവാം) വിവരണം മാഘി ജനുവരി 14 വിളവെടുപ്പ് ഉൽസവമായ മകരസംക്രാന്തിയ്ക്ക് പഞ്ചാബി ഭാഷയിലുള്ള പേരാണ് മാഘി .
ഹോളി മാർച്ച്‌ നിറങ്ങളുടെ ഉത്സവം.
രാമനവമി ചൈത്ര മാസത്തിന്റെ ഒമ്പതാം ദിവസം ശ്രീരാമന്റെ ജനനം ആഘോഷിക്കുന്ന ഉത്സവം.
ഹനുമാൻ ജയന്തി മാർച്ച് ഹനുമാന്റെ ജനനം ആഘോഷിക്കുന്ന ഉത്സവം.
മഹാശിവരാത്രി മാറിമാറി വരും ശിവന്റെ ബഹുമാനാർത്ഥം നടക്കുന്നത്.
വൈശാഖി ഏപ്രിൽ13/ വൈശാഖ് പഞ്ചാബി പുതുവർഷം ശ്രീകൃഷ്ണ ജന്മാഷ്ടമി ചിങ്ങമാസത്തിൽ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ രോഹിണി നക്ഷത്രദിവസം ശ്രീകൃഷ്ണന്റെജന്മദിവസമാണ് .
രക്ഷാബന്ധൻ ശ്രാവണമാസത്തിലെ, പൌർണ്ണമിദിവസം സഹോദരി സഹോദരന്റെ കൈകളിൽ രാഖി കെട്ടുന്ന ചടങ്ങ് .
Sanjhi മാറിമാറി വരും ദേവിയുടെ ബഹുമാനാർത്ഥം നവരാത്രി ചന്ദ്രമാസമായ അശ്വിൻ പത്താം ദിവസം ഈ ഉത്സവത്തിൽ ശക്തിയുടെ ഒൻപത് രൂപങ്ങളെ ആരാധിക്കുന്നു.
Śrāddha ഹിന്ദു കലണ്ടറിലെ Bhadrapada മാസത്തിലെ രണ്ടാം പകുതിയിൽ പൂർവ്വീകരുടെ സ്മരണാർത്ഥമുള്ള ആഘോഷം.
ദസറ സെപ്റ്റംബർഒക്ടോബർ മാസങ്ങളിൽ-ചന്ദ്രമാസമായ അശ്വിൻ പത്താം ദിവസം ശ്രീരാമൻ രാവണനുമേൽ നേടിയ വിജയം ആഘോഷിക്കുന്ന ഉത്സവം.
ദീപാവലി തുലാമാസത്തിലെ അമാവാസി ദിവസം ശ്രീരാമൻ വനവാസത്തിനുശേഷം അയോദ്ധ്യയിൽ തിരിച്ചെത്തിയതിന്റൈ ആഘോഷം.
വിശ്വകർമ്മ ദിനം കാർത്തിക് അമാവാസിയുടെ പിറ്റേന്ന് വാസ്തു ദൈവ സ്മരണാർത്ഥം ബാഹു ബീജ് / ബായി ദൂജ് മാറിമാറി വരും ദീപാവലി കഴിഞ്ഞ് രണ്ടു ദിവസത്തിന് ശേഷം സഹോദരി സഹോദരൻമാർ നടത്തുന്ന ആഘോഷം കർവ ഛൗത്‌ കാർത്തിക പൗർണമിയുടെ നാലാം ദിവസം സ്ത്രീകൾ അവരുടെ ഭർത്താക്കൻമാർക്ക് സൗഖ്യമുണ്ടാവാനായി വ്രതം അനുഷ്ടിച്ച് ചന്ദ്രനോട് പ്രാർഥിക്കുന്നു.
കാർത്തിക് പൂർണിമ കാർത്തിക മാസത്തിലെ പൂർണ അമാവാസി ദിനം ശ്രീരാമന്റെ പുത്രൻമാരായ ലവ കുഷ എന്നിവർ ജനിച്ചതെന്ന് കരുതുന്ന അമൃതസറിലെ രാം തിരത് ക്ഷേത്രത്തിൽ മേള.
പഞ്ചാബ്, ഇന്ത്യ ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Punjab പഞ്ചാബ് അപരനാമം: അഞ്ചു നദികളുടെ നാട് തലസ്ഥാനം ചണ്ഡീഗഡ് രാജ്യം ഇന്ത്യ ഗവർണ്ണർ മുഖ്യമന്ത്രി ബൻവാരിലാൽ പുരോഹിത് ചരൺജിത് സിങ് ചന്നി വിസ്തീർണ്ണം 50362 ച.
മീ ജനസംഖ്യ 24289296 ജനസാന്ദ്രത 482/ ച.
മീ സമയമേഖല UTC +5:30 ഔദ്യോഗിക ഭാഷ പഞ്ചാബി ഔദ്യോഗിക മുദ്ര
പഞ്ചാബ് ( പഞ്ചാബി :ਪੰਜਾਬ Punjab.ogg ⓘ , ഹിന്ദി :पंजाब) ഇന്ത്യയുടെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറുള്ള ഒരു സംസ്ഥാനമാണ്.
ഇതേ പേരിൽ അയൽ രാജ്യമായ പാകിസ്താനിലും ഒരു പ്രവിശ്യയുണ്ട്.
ജമ്മു-കാശ്മീർ , ഹിമാചൽ പ്രദേശ് , രാജസ്ഥാൻ , ഹരിയാന എന്നിവയാണ് അയൽ സംസ്ഥാനങ്ങൾ.
പാകിസ്താനുമായി രാജ്യാന്തര അതിർത്തിയുമുണ്ട്.
കേന്ദ്ര ഭരണ പ്രദേശമായ ചണ്ഢീഗഡ് ആണ്‌ പഞ്ചാബിന്റെ തലസ്ഥാനം.
അയൽ സംസ്ഥാനമായ ഹരിയാനയുടെ തലസ്ഥാനവും ഇതുതന്നെ.
പഞ്ചാബിയാണ്‌ പ്രധാന ഭാഷ.
ഇതര ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് പഞ്ചാബ് വ്യാവസായികമായും കാർഷികപരമായും  ഏറെ പുരോഗതി കൈവരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഇന്ത്യയുടെ ധാന്യക്കലവറയായാണ് പഞ്ചാബ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
വനവിസ്തൃതി ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ സംസ്ഥാനങ്ങളിലൊന്നാണ് പഞ്ചാബ്.
കൃഷിക്ക് ഏറ്റവും പ്രാമുഖ്യം നൽകുന്ന സംസ്ഥാനമാണ് പഞ്ചാബ്.
സംസ്ഥാനത്തിന്റെ 80ശതമാനത്തിൽ അധികം പ്രദേശവും കൃഷി ഭൂമിയാണ്.
ഗോതമ്പ്, നെല്ല, ചോളം, നിലക്കടല, പയറുവർഗ്ഗങ്ങൾ, എന്നിവയാണ് പ്രധാന വിളകൾ.
പ്രധാന വ്യവസായങ്ങൾ
തുണിത്തരങ്ങൾ, തയ്യൽ യന്ത്രം, സ്‌പോർട്‌സ് ഉപകരണങ്ങൾ കാർഷിക ഉപകരണങ്ങൾ, വൈദ്യുതോപകരണങ്ങൾ, സൈക്കിൾ, പഞ്ചസാര, വളം തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വ്യവസായങ്ങൾ
13 ലോക്‌സഭാ മണ്ഡലങ്ങളും 117 നിയമസഭാ മണ്ഡലങ്ങളും 22 ജില്ലകളും അടങ്ങിയതാണ് പഞ്ചാബ് സംസ്ഥാനം.
അഞ്ച് നദികളുടെ നാട് എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് പഞ്ചാബ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
സത്‌ലജ് രവി ബിയാസ് ഝലം നദി ചിനാബ് എന്നിവയാണ് പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ചു നദികൾ പ്രധാന ജലസേചന പദ്ധതികൾ ഭക്രാനംഗൽ ഹരിക്കേ ഭാരേജ് സത്‌ലജ്-ബിസാസ് ലിങ്ക്
ഇതും കൂടി കാണുക പഞ്ചാബ് പഞ്ചാബ് (പാകിസ്താൻ)
പഞ്ചാബ് (വിവക്ഷകൾ)
പഞ്ചാബ്‌ എന്ന വാക്കിനാൽ താഴെപ്പറയുന്ന എന്തിനേയും വിവക്ഷിക്കാം.
ഭൂൂപ്രദേശങ്ങൾ പഞ്ചാബ് പ്രദേശത്തിന്റെ സ്ഥാനം പഞ്ചാബ് പ്രദേശം - അഞ്ചുനദികളുടെ നാട് എന്നറിയപ്പെടുന്ന ചരിത്രപരമായ ഭൂപ്രദേശം.
ഇന്ന് ഇത് ഇന്ത്യയിലും പാകിസ്താനിലുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
പഞ്ചാബ്‌ (ഇന്ത്യ) - പഞ്ചാബിന്റെ ഇന്ത്യയിലെ ഭാഗം - ഇന്ത്യയിലെ ഒരു സംസ്ഥാനം പഞ്ചാബ്‌ (പാകിസ്താൻ)‌ - പഞ്ചാബിന്റെ പാകിസ്താനിലെ ഭാഗം - പാകിസ്താനിലെ ഒരു പ്രവിശ്യ പഞ്ചാബ് ജില്ല - അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിലെ ബാമിയൻ പ്രവിശ്യയിലെ ഒരു ജില്ല.
പഞ്ചാബ് (അഫ്ഗാനിസ്ഥാൻ) - പഞ്ചാബ് ജില്ലയുടെ തലസ്ഥാനനഗരം മുൻകാല രാജ്യങ്ങൾ, സംസ്ഥാനങ്ങൾ, പ്രവിശ്യകൾ സിഖ് സാമ്രാജ്യം (സർകാർ ഖൽസ എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു), പ്രദേശത്ത് മതപരമായി രൂപംകൊണ്ട ഒരു സാമാജ്യം പഞ്ചാബ് പ്രവിശ്യ (ബ്രീട്ടിഷ്-ഇന്ത്യ) (1849–1947) - ബ്രീട്ടിഷ്-ഇന്ത്യയിലെ ഒരു പ്രവിശ്യ Punjab States Agency (1930–1947), an administrative unit of British India Punjab Hill States Agency (1936–1947), an administrative unit of British India കിഴക്കൻ പഞ്ചാബ് , വിഭജനത്തിനു ശേഷമുള്ള ബ്രീട്ടിഷ് പഞ്ചാബ് പ്രവിശ്യയുടെ ഇന്ത്യൻ ഭാഗം.
കിഴക്കൻ പഞ്ചാബ് (സംസ്ഥാനം (1947–1966) Patiala and East Punjab States Union (1948–1956), a former state of modern India പടിഞ്ഞാറൻ പഞ്ചാബ് , വിഭജനത്തിനു ശേഷമുള്ള ബ്രീട്ടിഷ് പഞ്ചാബ് പ്രവിശ്യയുടെ പാകിസ്താൻ ഭാഗം പടിഞ്ഞാറൻ പഞ്ചാബ് പ്രവിശ്യ (1947–1955) Bahawalpur മറ്റുള്ളവ പഞ്ചാബ് ക്രിക്കറ്റ് ടീം (വിവക്ഷകൾ) , ഇന്ത്യയിലും പാകിസ്താനിലും കളിക്കുന്ന രണ്ട് ആഭ്യന്തര ക്രിക്കറ്റ് ടീമുകൾ പഞ്ചാബ് എന്നത് തലക്കെട്ടിന്റെ ഭാഗമായ എല്ലാ താളുകളും "പഞ്ചാബ്" എന്ന പൂർവ്വപദത്തോടു കൂടിയ എല്ലാ താളുകളും ഇതൊരു വിവക്ഷാതാളാണ് : ഒരേ വാക്കിനാൽ വിവക്ഷിക്കാവുന്ന വിവിധ കാര്യങ്ങളെ കുറിച്ചുള്ള താളുകൾ ഇവിടെ കൊടുത്തിരിക്കുന്നു.
പഞ്ചാബിലെ രാഷ്ട്രീയക്കാരുടെ പട്ടിക ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Punjabi_politicians ഇന്ത്യ Manmohan Singh is the 14th Prime Minister of India .
അമരീന്ദർ സിങ്ങ് അരുൺ ജെയ്റ്റ്ലി അശ്വനി കുമാർ ഭഗ്വന്ത് മൻ ബൽദേവ് സിങ്ങ് ബിബി ജഗീർ കൗർ ഭുതാ സിങ്ങ് ദർബര സിങ്ങ് ഗ്യാനി സെയിൽ സിംഗ്‌ ഗുൽസാരിലാൽ നന്ദ ഗുർദയൽ സിങ്ങ് ദിലൺ ഹർകിഷൻ സിംഗ് സുർജിത് ഐ.കെ. ഗുജ്റാൾ ജഗജിത് സിങ്ങ് ടൗൺക്യൂ കൃഷൻ കാന്ത് കൻഷി റാം മദൻ ലാൽ ഖുറാന സർ സിക്കന്തർ ഹയത്ത് ഖാൻ മല്ലിക്ക് ഉമർ ഹയത്ത് ഖാൻ മൻമോഹൻ സിങ്ങ് മാസ്റ്റർ താരാനാഥ് സിങ്ങ് നവജ്യോത് സിങ്ങ് സിദ്ധു പ്രകാശ് സിങ് ബാദൽ പ്രാതല് സിങ്ങ് കൈരോൺ റായ് ബഹദൂർ ചൗധരി വാൻ ചന്ദ്രൻ സായ്നി രജീന്ദർ കൗർ ബത്തൽ സന്ത് ഫത്തെ സിങ്ങ് സർദുൽ സിങ്ങ് കവീശ്വർ ഷീല ദീക്ഷിത് സിമ്രൻജിത് സിങ്ങ് മൻ സുർജിത് സിങ്ങ് ബർനാല സ്വരൺ സിങ്ങ് ലക്ഷ്മി കന്ദ ചവാല സുഖ്ദേവ് സിങ്ങ് ദിൻദ്സാ പർമിന്ദർ സിങ്ങ് ദിൻദ്സാ സർപ്പ് സിങ്ങ് സിങ്കല പാകിസ്താൻ അബ്ദുൽ ലത്തീഫ് ഖാലിദ് ചീമ്മ അലമ മുഹമ്മദ് ഇഖ്ബാൽ ചൗധരി അഫ്സൽ ഹാഖ് ചൗധരി അമീർ ഹുസൈൻ ചൗധരി മുഹമ്മദ് അലി ചൗധരി മുഹമ്മദ് സർവാർ ഖാൻ ചൗധരി പർവേസ് ഇലാഹി ചൗധരി ഷുജിത്ത് ഹുസൈൻ ചൗധരി റഹ്മത്ത് അലി ഫസൽ ആവാഹി ചൗധരി ഫിറോസ് ഖാൻ നൂൺ ഗുലാം ബിബി ഹംസ ഷാബാസ് ഹനീഫ് രമയ് ഇമ്രാൻ ഖാൻ ജഗ്ജിത് സിങ്ങ് ടോൺക്യൂ ലിയാക്വത്ത് അബ്ബാസ് ബട്ടി ലിയാക്വത്ത് അലി ഖാൻ മാലിക്ക് അമ്ജദ് അലി നൂൺ മാലിക്ക് അലി നൂൺ മാലിക്ക് ഗുലാം മുഹമ്മദ് മാലിക്ക് മിറാജ് ഖാലിദ് മാസ്റ്റർ താജ്-ഉൾ-ദിൻ അൻസാരി മസർ അലി അസർ മിരാൻ ഇഫ്തിഖുദ്ധീൻ മിയാൻ മുഹമ്മദ് ഷബാസ് ഷരീഫ് മിയാൻ ഉമർ ഹയത്ത് മുഹമ്മദ് റഫീഖ് തരർ മുഹമ്മദ് സിയാ ഉൾ അഖ് മുഷഹിദ് ഹുസൈൻ സയദ് നവാബ്സാദ് നസ്രുല്ല ഖാൻ നവാസ് ഷെരീഫ് സഖ്ലൈൻ അൻവർ സിപ്ല സർദാർ ഫ്രാൻസ് വല്ലാ ഷാബാസ് ഷരീഫ് സാഹിദ് ഹുസൈൻ ബട്ടി ഷെയ്ക്ക് ഹിസാം-ഉദ്-ദിൻ ഷെയ്ഖ് വികാസ് അക്രം സയിദ് അറ്റാ ഉൾ ഷാ ബുഖരി സ്യാദെ സുജാത ഇമാം വാസിം സജദ് അമേരിക്കൻ ഐക്യനാട്
നിക്കി ഹാലെയ് സണ്ണി ദൂർഖ് പീയുഷ് ബോബി ജിൻഡാൽ
പഞ്ചാബിലെ സംസ്ഥാനപാതകൾ
പഞ്ചാബിലെ സംസ്ഥാനപാതകളുടെ പട്ടികയാണ് ഇത്.
ഈ സംസ്ഥാനപാതകൾക്കാകെ 1462 കി.
മി ദൈർഘ്യമുണ്ട്.
സംസ്ഥാനപാത നമ്പർ വഴി കടന്നുപോകുന്ന ജില്ല(കൾ) നീളം (കി.മി) SH 10 പട്യാല –രാജ്ഗഢ്– സമാനാ –പട്രാൻ SH 12A ചണ്ഡിഗഢ് ലൻദ്രൻ ചുന്നി റോഡ് SH 15 ഫരീദ്കോട്–ഫിറോസ്പുർ SH 18 ബലാചൗർ–നവാൻഷഹെർ–ഫാഗ്‌വാര SH 19 മോഗ–മാഖു (ഹാരികെ)–ഭിഖിവിന്ദ്–ഖൽരാ SH 22 SH 25 മുകേരിയൻ -ഹോഷിയാർപുർ–ഉന–മെഹത്പുർ SH 66 ദെര ബാബാ നാനാക്-ബടാല– ജലന്ധർ –ബിയാസ് അവലംബം
പഞ്ചാബ്, പാകിസ്താൻ
പാകിസ്താനിലെ ഏറ്റവും വികസിതവും ജനനിബിഡവുമായ പ്രവിശ്യയാണ് പഞ്ചാബ് ( ഉർദു : پنجاب ‬ , Shahmukhī Punjabi : پنجاب ‬ , panj-āb , "പഞ്ചനദികൾ": listen ⓘ ).
പാകിസ്താന്റെ ജനസംഖ്യയുടെ 56% ഇവിടെ വസിക്കുന്നു..
ബലൂചിസ്ഥാൻ കഴിഞ്ഞാൽ പാകിസ്താനിലെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രവിശ്യയാണ് പഞ്ചാബ്.
205,344 ച.
മി ആണ് വിസ്തീർണ്ണം.
(79,284 സ്കവ.
മൈൽസ് 2015ലെ കണക്ക് പ്രകാരം 101,391,000 ആണ് ജനസംഖ്യ.
തെക്ക് സിന്ധ് പ്രവിശ്യയുമായും പടിഞ്ഞാറ് ബലൂചിസ്ഥാൻ , ഖൈബർ പക്തുഖ്വ വടക്ക് ഇസ്ലാമാബാദ് , ആസാദ് കാശ്മീർ എന്നിവയുമായും അതിർത്തി പങ്കിടുന്നു.
‌ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളായ പഞ്ചാബ് , രാജസ്ഥാൻ , ജമ്മു കാശ്മീർ എന്നിവയുമായി അതിർത്തി പങ്കിടുന്നു.
ചരിത്ര പ്രസിദ്ധമായ ലാഹോർ ആണ് തലസ്ഥാനം.
ഫാഷൻ വ്യവസായം, ലോലിവുഡ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന സിനിമ വ്യവസായം എന്നിവയുടെ കേന്ദ്രം കൂടിയാണ് പഞ്ചാബ്.
സൂഫിസത്തിന് പ്രശസ്തമായ കേന്ദ്രം കൂടിയായ ഇവിടം നിരവധി സൂഫി കേന്ദ്രങ്ങളുമുണ്ട്.
സിഖ് മതത്തിൻറെ ജന്മസ്ഥലമായി പരിഗണിക്കുന്ന ഇവിട‌യാണ് സിഖ് മതസ്ഥാപകനായ ഗുരു നാനാക് ജനിച്ചത്.
വളര‌െ പുരാതന കാലം മുതൽക്കെ, പഞ്ചാബിൽ ജനതാമസമുണ്ടായിരുന്നു.
2600 ബി.സി.-യിലെ സിന്ധു നദീതട സംസ്കാരത്തിൻറെ ശേഷിപ്പുകളുള്ള ഹാരപ്പ ഈ പ്രവിശ്യയിലാണുള്ളത്.
എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഉമയ്യദ് രാജവംശം ഈ പ്രദേശം കീഴടക്കിയിരുന്നു.
കൂടാതെ മഹ്മൂദ് ഗസ്നി , മുഗൾ രാജാവായിരുന്ന ബാബർ , നാദിർ ഷാ എന്നിവരും പലതവണ ഈ പ്രദേശം ആക്രമിച്ചിട്ടുണ്ട്.
മുഗൾ സാമ്രാജ്യകാലത്താണ് പഞ്ചാബ് അതിന്റെ പ്രതാപത്തിലെ‌ത്തിയത്.
1947-ൽ ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഈ പ്രദേശം വിഭജിച്ച് ഒരു ഭാഗം ഇന്ത്യയിലേക്കും ഒരു ഭാഗം പാകിസ്താനിലുമാക്കി.
പേരിൻറ‌ ഉത്ഭവം
ഗ്രീക്കിൽ പെൻറപൊട്ടോമിയ എന്ന പേരിലാണ് ഈ പ്രദേശം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.
5 നദികൾ എന്നാണ് ഇതിനർഥം.
സിഇ ഏഴാം നൂറ്റാണ്ട് മുതലാണ് ഈ പേര് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങിയത്.
ചരിത്രം Location of Punjab, Pakistan and the extent of the Indus Valley Civilisation sites in and around it.
മഹാഭാരത കഥയിൽ പാഞ്ചാനന്ദ എന്നാണ് ഈ പ്രദേശത്തെ പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നത്.
4000 വർഷം പഴക്കമുള്ള സിന്ധു നദീതട നാഗരികതയിലെ പ്രധാന പ്രദേശം കൂടിയായിരുന്നു ഇത്.
സിന്ധ് നാഗരികതയിലെ പ്രധാന സ്ഥലമായ ഹാരപ്പ ഇവിടെയാണുള്ളത്.
വേദിക് നാഗരികതയും വളർന്നത് സിന്ധു നദീതടങ്ങളിലാണ്.
ദക്ഷിണേഷ്യയുടെയും ‌അഫ്ഗാനിസ്ഥാൻറെയും കൾച്ചർ രൂപപ്പെടുന്നതിൽ ഈ നാഗരികത വലിയ പ്രധാന്യം വഹിച്ചു.857 ൽ ലാഹോർ-മുൾട്ടാൻ റെയിൽറോഡ് നിർമ്മാണത്തിനിടെ ഹാരപ്പയുടെ നിരവധി പുരാവസ്തുക്കൾ ഇവിടെ ഭാഗീഗമായി നശിക്കപ്പെട്ടു.
ഗാന്ധാര,മഹാജനപാദങ്ങൾ,അക്കാമിൻഡ്സ് ,മാസിഡോണിയ മൗര്യ,കുശാനന്മാര്,ഗുപ്തന്മാർ, ഹിന്ദു ശഹി എന്നിവയുടേതുൾപ്പടെ പ്രാചീന ചരിത്രത്തിലെ പ്രധാന ഭാഗം പഞ്ചാബുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ഗുജാർ സാമ്രാജ്യവുമായും ഇത് ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
പ്രധാനപ്പെട്ട സ്ഥാനത്തുള്ള പ്രദേശമായതുകൊണ്ടു തന്നെ പഞ്ചാബിന് , പടിഞ്ഞാറു നിന്നും നിരവധി വൈദേശിക ആക്രമണങ്ങൾക്ക് സാക്ഷിയാകേണ്ടിവന്നിട്ടുണ്ട്.
ഗ്രീക്ക്, കുശാനൻ, സ്കിന്തിയൻമാർ,ടർക്സ്സ, അഫ്ഗാൻ എന്നീ വിദേശിയർ അവയിൽ ചിലതാണ്.
തക്ഷശില സർവകലാശാലയും ഇവിടെയായിരുന്നത്രെ.
മതപരമായും പുരാവസ്തുപരമായും ഐക്യ രാഷ്ട്രസഭ ലോക പൈതൃക പട്ടികയിലുൾപ്പെടുത്തിയ സ്ഥലംകൂടിയാണിത്.
ഇസ്ലാമിൻറെ ആഗമനം
മുഹമ്മദ് ബിൻ ഖാസിം ആണ് ഇസ്ലാമിൻറെ സന്ദേശം ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്നതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.
അദ്ദേഹത്തിൻറെ നേതൃത്വത്തിൽ ഉമയ്യിദ് രാജവശം എഡി 712 ൽ രാജ ദാഹിറിനെ പരാജയപ്പെടുത്തി ഈ പ്രദേശത്തിൻറെ മേൽ അധികാരം സ്ഥാപിച്ചെടുത്തു.
പ്രവാചകൻ മുഹമ്മദിൻറെ ശേഷമുള്ള രണ്ടാമത്തെ ഖിലാഫത്തായിരുന്നു ഉമയ്യിദിൻറെത്.
ഉമയ്യ ബിൻ അബ്ദ് ശംസ് എന്നതിൽ നിന്നാണ് ഉമയ്യിദ് രാജവംശത്തിന് ആ പേര് ലഭിച്ചത്.
ഈ പ്രദേശം നിരവധി തവണ വിവിധ മുസ്ലിം രാജവംശങ്ങൾ ഭരണം നടത്തി.
അഫ്ഗാൻസ്, തുർക്കി ഭരണാധികാരികൾ, മുഗളന്മാർ അവരിൽ ചിലരാണ്.
അക്ബർ ചക്രവർത്തിയുടെ കാലത്താണ് ഇതിന് ഏറെ പ്രധാന്യം ലഭിച്ചത്.
കാരണം അദ്ദേഹത്തിൻറെ രാജകീയ ആസ്ഥാനങ്ങളിലൊന്നായ ലാഹോർ ഇവിടെയാണുള്ളത്.
{citation needed|date=January 2016}} മുഗൾ സാമ്ര്യാജ്യകാലം
1524 മുതൽ 1739 വരെ ഈ പ്രദേശത്തിൻറെ നിയന്ത്രണം മുഗളന്മാരുടെ കയ്യിലായിരുന്നു.
ഇക്കാലത്തിനിടെ ശാലിമാർ പൂന്തോട്ടം പോലുള്ള പദ്ധതികൾ ഇവിടെ മുഗളന്മാർ കൊണ്ടുവന്നു.
ലാഹോറിൽ തന്നെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ബാദിഷായ് പള്ളിയും മുഗളന്മാരുടെ സംഭാവനയാണ്.
മറാത്ത സാമ്ര്യാജ്യകാലം
1758ൽ മറാത്ത സാമ്രാജ്യത്തിലെ ഹിന്ദു ജനറലായിരുന്ന രഘുനാഥ് റാവു  ലാഹോറും അറ്റോക്കും കീഴിടക്കിയിരുന്നു.
അഹമ്മദ് ഷാ അബ്ദാലിയുടെ മകനും വൈസ്രോയിയുമായിരുന്ന തിമുർഷാ ദുറൈനി പഞ്ചാബ് കീഴടക്കിയിരുന്നു.
ലാഹോർ , മുൾട്ടാൻ , ദെറ ഗാസി ഖാൻ , കാശ്മീർ ,  പ‌െഷാവാറിന്റെ  തെക്ക് കിഴക്കേ ഭാഗങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം ഇക്കാലത്ത് മറാത്തയുടെ ഭാഗമായിരുന്നു.
പഞ്ചാബിലും കാശ്മീരിലും മറാത്ത സാമ്ര്യാജ്യം വളരെ ശക്തമായ സ്വാധിനം നിലനിർത്തിയിരുന്നു.
1761ൽ അഹമ്മദ് ഷാ അബ്ദാലിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന മൂന്നാം പാനിപ്പത്ത് യുദ്ധത്തിൽ മറാത്തയുടെ കയ്യിൽ നിന്നും പഞ്ചാബും കാശ്മീറും പിടിച്ചടക്കി.
സിഖ് സാമ്രാജ്യ കാലം
15-ാ ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ പകുതിയിൽ സിഖ് മതം പിറന്നു.
മുഗൾ കാലത്ത് നിരവധി ഹിന്ദുമത വിശ്വാസികൾ സിഖ് മതത്തിൽ ചേർന്നു.18ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ  ‌അവസാനത്തിൽ അഹമ്മദ് ഷാ ദുറൈനിക്കെതിരായ ആക്രമണത്തിന് ശേഷം സിഖുകാർ പഞ്ചാബിന്റെ മേലുള്ള നിയന്ത്രണം ഏറ്റെടുക്കുകയും രഞ്ജിത് സിങ്ങിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ സിഖ് സാമ്ര്യാജ്യം സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു.1799 മുതൽ 1849 വരെ നീണ്ട് ഈ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തലസ്ഥാനം ലാഹോർ ആയിരുന്നു.
കാശ്മീരിലേക്കും അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിലേക്കും ഈ സാമ്രാജ്യം വ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു.
പഞ്ചാബിലെ വിവിധ പ്രദേശങ്ങളും ലാഹോറും കീഴടക്കിയ സിഖ് സൈനിക സംഘമായിരുന്നു ഭംഗി മിസിൽ ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യ കാലം
1839 ൽ മഹാരാജ രഞ്ജിത്ത് സിങ് മരണപ്പെട്ടതോടെ നിരന്തരമായ അക്രമങ്ങൾക്കും രാഷ്ട്രീയ അരക്ഷിതാവസ്തക്കും പഞ്ചാബ് സാക്ഷ്യം വഹിച്ചു.
പല സ്റ്റേറ്റുകളും തമ്മിൽ ശക്തമായ യുദ്ധങ്ങൾ നടന്നു.
അയൽ ബ്രിട്ടീഷ് ടെറിറ്ററികളുമായുള്ള ബന്ധവും തകർന്നതോടെ ആദ്യ ആഗ്ലോ-സിഖ് യുദ്ധത്തിലേക്ക് വഴിവെച്ചു.
തത്ഫലമായി ബ്രിട്ടീഷ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ 1849ൽ സത് ലജ് മുതൽ ലോഹർ വരെയുള്ള ഭാഗം ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയുടെ ഭാഗമാക്കിമാറ്റി.1849ലെ രണ്ടാം ആഗ്ലോ-സിഖ് യുദ്ധത്തിന് ശേഷം ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയോട് കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്ന അവസാന പ്രദേശമായി സിഖ് സാമ്രാജ്യം മാറിത്തീർന്നു.1857ലെ കലാപത്തിൽ ജെലം എന്ന സ്ഥലത്ത് 35 ബ്രിട്ടീഷ് പട്ടാളക്കാർ പ്രദേശവാസികളാൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
1947ൽ  സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടിയപ്പോൾ ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയുടെ ഭാഗമായിരുന്ന പഞ്ചാബിനെ പടിഞ്ഞാറെ പഞ്ചാബ്, കിഴക്കേ പഞ്ചാബ് എന്നിങ്ങനെ വിഭജിച്ചു.
പടിഞ്ഞാറെ പഞ്ചാബ് പാകിസ്താന്റെ ഭാഗമായി മാറി.
കിഴക്കേ പഞ്ചാബ് ഇന്ത്യയുടെയും.
രണ്ടു ഭാഗത്തും വർഗീയ സംഘർഷങ്ങൾ വ്യാപകമായി,നിരവധി പേർ അഭയാർഥികളായി.
പാകിസ്താനിലുള്ള പഞ്ചാബിൽ ഇന്ന് കൂടുതലായും മുസ്ലിം ഭൂരിപക്ഷമാണുള്ളത്.1947വരെ സിഖുകാരും ഹിന്ദുക്കളുമായിരുന്നു ഇവിടെ കൂടുതലുണ്ടായിരുന്നത്.
അതെസമയം സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടുന്നതിന് മുമ്പെ കുടിയേറ്റം വ്യാപകമായി നടന്നിരുന്നു.1900 ൽ പടിഞ്ഞാറെ പഞ്ചാബിൽ നിന്നുള്ളവർ മുസ്ലിം ലീഗിനോടൊപ്പം ചേർന്ന് പാകിസ്താൻ മൂവ്‌മെന്റിനെ പിന്തുണച്ചു.
സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് ശേഷം ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ഹിന്ദുക്കളും സിഖുകാരും ഇന്ത്യയിലേക്ക് കുടിയേറി.
മുസ്ലിങ്ങൾ തിരിച്ചും കുടിയേറ്റം നടത്തി.
സമകാലിക ചരിത്രം
1950 മുതൽ പഞ്ചാബിൽ വ്യവസായികപരമായി വലിയ പുരോഗതിയുണ്ടായി.
ലാഹോർ, സർഗോദ, മുൾട്ടാൻ, ഗുജറാത്ത്, ഗുജറ്ൻവാല, സിയാൽകോട്ട്, വാഹ് എന്നിവിടങ്ങളിലെല്ലാം നിരവധി ഫാക്ടറികൾ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.
പഞ്ചാബിന്റെ സാമ്പത്തിക മേഖലയിൽ ഏറെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഭാഗം കൃഷി തന്നെയാണ്.
ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിലെല്ലാം ഭൂമി ധാരാളം കൈവശമുള്ള ഫ്യൂഡൽ കുടുംബങ്ങളുമുണ്ട്.
1950ൽ പാകിസ്താന്റെ പടിഞ്ഞാർ, കിഴക്ക് പ്രവിശ്യകളെകളെ ചൊല്ലി പ്രതിസന്ധിയുണ്ടായപ്പോൾ പഞ്ചാബിന്റെ പ്രവിശ്യപദവി ഒഴിവാക്കുകയും പടിഞ്ഞാററെ പാകിസ്താൻ പ്രവിശ്യയുടെ ഭാഗമാക്കി മാറ്റുകയും ചെയ്തു.1972ൽ കിഴക്കെ പാകിസ്താൻ , ബംഗ്ലദേശ് ആയി മാറിയപ്പോൾ പഞ്ചാബിന് വീണ്ടും പ്രൊവിൻസ് പദവി ലഭിക്കുകയും ചെയ്തു.
1965ലും 1971ലും ഇന്ത്യാ പാക്ക് യുദ്ധത്തിന് പഞ്ചാബ് സാക്ഷ്യം വഹിച്ചു.
വ്യാപാരത്തിന്റെ ഫലമായി വാഗയിലൂടെ രണ്ടു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ജനങ്ങളുടെ ബന്ധം ഇപ്പോൾ നടക്കുന്നുണ്ട്.
ഇന്ത്യയിലെ സിഖ് ജനത തീർഥാടനത്തിന്റെ ഭാഗമായി നങ്കന സാഹിബ് സന്ദർശിക്കാറുമുണ്ട്.
1980 കളോടെ പഞ്ചാബിലെ നല്ലൊരു ഭാഗം ജനത മിഡിൽ ഈസ്റ്റ്,ബ്രിട്ടൻ,സ്‌പെയിൻ,കാനഡ,അമേരിക്ക എന്നിവിടങ്ങളിലേക്ക് കുടിയേറിയതോടെ സാമ്പത്തികമായി പഞ്ചാബ് പുരോഗതിപ്രാപിക്കാനും സാധിച്ചു.
പഞ്ചാബിന്റെ തലസ്ഥാനമായുള്ള ലാഹോർ കേന്ദ്രമാക്കി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഫെഡറൽ ഘടനയുള്ള പ്രൊവിൻഷ്യൽ സർക്കാർ ആണ് ഇവിടെയുള്ളത്.
പ്രൊവിഷണൽ അസംബ്ലി ഓഫ് പഞ്ചാബിലേക്ക് തിരിഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്ന മുഖ്യമന്ത്രിയാണ് ഇവിടെ ഭരണം നടത്തുക.
ശഹബാസ് ശരീഫ് ആണ് നിലവിലെ മുഖ്യമന്ത്രി.2009 ഫെബ്രുവരി 25 മുതൽ 2009 മാർച്ച് 30വരെ നിലനിന്നിരുന്ന ഗവർണറുടെ ഭരണം അവസാനിപ്പിച്ച ശേഷം 2011 മെയ് 11ന് നടന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം അധികാരത്തിലെത്തിയത്.48 വകുപ്പുകളാണ് പഞ്ചാബ് സർക്കാറിന് കീഴിലുള്ളത്.
ജില്ലകൾ നമ്പർ ജില്ല ജില്ലാ ആസ്ഥാനം ഏരിയ (km²) ജനസംഖ്യ (1998) ഡെൻസിറ്റി (people/km²) ഡിവിഷൻ 1 അറ്റോക്ക് അറ്റോക്ക് 6,858 1,274,935 186 റാവൽപിണ്ടി 2 ബഹാവൽ നഗർ ബഹാവൽ നഗർ 8,878 2,061,447 232 ബഹവൽപൂർ 3 ബഹാവൽപൂർ ബഹാവൽപൂർ 24,830 2,433,091 98 ബഹവൽപൂർ 4 ഭക്കർ ഭക്കർ 8,153 1,051,456 129 സർഗോദ്ധ 5 ചക്വാൾ ചക്വാൾ 6,524 1,083,725 166 റാവൽപിണ്ടി 6 ചിനിയോട്ട് ചിനിയോട്ട് 965.124 ഫൈസലാബാദ് 7 ദേര ഘാസി ഖാൻ ദേരാ ഘാസി ഖാൻ 11,922 2,043,118 238 ദേര ഘാസി ഖാൻ 8 ഫൈസലാബാദ് ഫൈസലാബാദ് 5,856 5,429,547 927 ഫൈസലാബാദ് 9 ഗുർജ്ജൻവാല ഗുർജ്ജൻവാല 3,622 3,400,940 939 ഗുർജ്ജൻവാല 10 ഗുജറാത്ത് ജില്ല ഗുജറാത്ത് 3,192 2,048,008 642 ഗുർജ്ജൻവാല 11 ഹഫീസ്ബാദ് ഹഫീസ്ബാദ് 2,367 832,980 352 ഗുർജ്ജൻവാല 12 ഝാങ്ങ് ഝാങ്ങ് 8,809 1,034,546 322 ഫൈസലാബാദ് 13 ഝലം ജില്ല ഝലം 3,587 936,957 261 റാവൽപിണ്ടി 14 കസുർ കസുർ 4,796 1,466,000 595 ലാഹോർ 15 ഖനേവാൾ ഖനേവാൾ 4,349 2,068,490 476 മുൾട്ടാൻ 16 ഖുഷബ് ഖുഷബ് 6,511 1,205,460 185 സർഗോധ 17 ലാഹോർ ജില്ല ലാഹോർ 1,772 6,318,745 3,566 ലാഹോർ 18 ലയ്യാ ലയ്യാ 6,291 1,120,951 178 ദേര ഘാസി ഖാൻ 19 ലോധ്രാൻ ലോധ്രാൻ 2,778 1,171,800 422 മുൾട്ടാൻ 20 മാണ്ഢി ബഹവുദ്ദിൻ മാണ്ഢി ബഹവുദ്ദിൻ 2,673 1,160,552 434 ഗുർജ്ജൻവാല 21 മിയാൻവാലി മിയാൻവാലി 5,840 1,056,620 181 സർഗോധ 22 മുൾട്ടാൻ മുൾട്ടാൻ 3.720 3.116.851 838 മുൾട്ടാൻ 23 മുസാഫർഗാർഹ് മുസാഫർഗാർഹ് 8,249 1,635,903 320 ദേര ഘാസി ഖാൻ 24 നരോവാൾ നരോവാൾ 2,337 1,265,097 541 ഗുർജ്ജൻവാല 25 നൻകന സാഹിബ് നൻകന സാഹിബ് 2,960 1,410,000 476 ഡഡഷേഖ്പുര]] 26 ഒക്കാറ ജില്ല ഒക്കാറ 3,004 2,232,992 510 സഹിവാൾ 27 പക്പട്ടൻ പക്പട്ടൻ 2,724 1,286,680 472 സഹിവാൾ 28 പെസോ പെസോ 11,880 1,141,053 264 ബഹവൽപൂർ 29 രജൻപൂർ രജൻപൂർ 12,319 1,103,618 90 ദേര ഘാസി ഖാൻ 30 റാവൽപിണ്ടി റാവൽപിണ്ടി 5,286 3,363,911 636 റാവൽപിണ്ടി 31 സഹിവാൾ സഹിവാൾ 3,201 1,843,194 576 സഹിവാൾ 32 സർഗോധ സർഗോധ 5,854 2,665,979 455 സർഗോധ 33 ഷേഖ്പുര ഷേഖ്പുര 15,960 2,321,029 557 ഷേഖ്പുര 34 സീയാൾകോട് സീയാൾകോട് 3,016 1,688,823 903 ഗുർജ്ജൻവാല 35 ടോബാ ടേക് സിങ് ടോബാ ടേക് സിങ് 3,252 1,621,593 499 ഫൈസലാബാദ് 36 വെഹാരി വെഹാരി 4,364 2,090,416 479 മുൾട്ടാൻ വിദ്യാഭ്യാസം Government College University, Lahore
കഴിഞ്ഞ 40 വർഷത്തോളമായി സാക്ഷരത നിരക്കിൽ പുരോഗതിയാണുണ്ടായിട്ടുള്ളത്.
Year സാക്ഷരത നിരക്ക് 1972 20.7% 1981 27.4% 1998 46.56% 2009 59.6% 2014 74.6%
1998 ലെ സർക്കാർ കണക്ക് പ്രാകാരം.
യോഗ്യത നഗരം ഗ്രാമം ആകെ എൻറോൾമെൻറ് റേഷ്യോ(%) – 23,019,025 50,602,265 73,621,290 — Below Primary 3,356,173 11,598,039 14,954,212 100.00 Primary 6,205,929 18,039,707 24,245,636 79.68 Middle 5,140,148 10,818,764 15,958,912 46.75 Matriculation 4,624,522 7,119,738 11,744,260 25.07 Intermediate 1,862,239 1,821,681 3,683,920 9.12 BA, BSc...
degrees 110,491 96,144 206,635 4.12 MA, MSc...
degrees 1,226,914 764,094 1,991,008 3.84 Diploma, Certificate...
418,946 222,649 641,595 1.13 Other qualifications 73,663 121,449 195,112 0.26