smcproject/ml-wiki-sentences huggingface dataset:
1570-85 കാലഘട്ടത്തിൽ ഗുജറാത്ത് , ബിഹാർ , ബംഗാൾ തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് സൈനികനീക്കങ്ങൾ നടത്തിയെങ്കിലും 1579-80 കാലത്ത് മിർസാ ഹക്കീമിന്റെ പിന്തുണയോടെ നടന്ന അട്ടിമറികൾ ഈ നീക്കങ്ങളെ സങ്കീർണമാക്കി.
ഗുജറാത്ത് മുഗൾ സാമ്രാജ്യത്തിലുൾപ്പെട്ടതിന്റെ ഫലമായി ചക്രവർത്തിക്കു വിദേശവാണിജ്യം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുവാനും പോർത്തുഗീസുകാരുടെ സ്വാധീനശക്തി നിയന്ത്രിക്കുവാനും സാധിച്ചു.
ഷേർഷായുടെ മരണശേഷം സ്വാതന്ത്യ്രം പ്രഖ്യാപിച്ച ബംഗാൾസുൽത്താൻ ദാവൂദ് ചക്രവർത്തിയെ പ്രകോപിപ്പിച്ചു.
രാജ്മഹൽ യുദ്ധത്തിൽ ദാവൂദ് കൊല്ലപ്പെടുകയും 1574-ൽ ബംഗാൾ മുഗൾസാമ്രാജ്യത്തോടു ചേർക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
ഉത്തരേന്ത്യ ഏറെക്കുറെ മുഴുവൻ തന്നെ അക്ബർക്ക് അധീനപ്പെട്ടു.
മേവാർ റാണാ പ്രതാപസിംഹൻ 1576-ൽ ഹൽദീഘാട്ടു യുദ്ധത്തിൽ പരാജയപ്പെട്ടെങ്കിലും മേവാർ പരിപൂർണമായും കീഴടങ്ങിയിരുന്നില്ല.
പ്രതാപസിംഹനു ശേഷം പുത്രനായ അമരസിംഹനും സ്വാതന്ത്ര്യസമരം തുടർന്നു.
ഈ കാലഘട്ടത്തിലാണ് ഫെയ്സി-അബുൽ ഫസൽ സഹോദരന്മാരെ സുഹൃത്തുക്കളായി ചക്രവർത്തിയ്ക്ക് ലഭിച്ചത്.
ചക്രവർത്തിയിൽ ആത്മീയബോധം ഉണർത്തിവിട്ടത് അബുൽ ഫസലായിരുന്നു.
1583-ൽ അക്ബർ അലഹബാദ് കോട്ട പണിയിച്ചു.
വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ മേഖലയിലെ സൈനികനീക്കങ്ങൾ
1585-ൽ തന്റെ അർദ്ധസഹോദരൻ ഹക്കീം മിർസയുടെ മരണശേഷം അക്ബറിന് സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗങ്ങളിൽ സ്വാധീനം ചെലുത്താനായി.
ഇതോടെ കാബൂളിന്റെ നിയന്ത്രണം തന്റെ കൈവശമാക്കി.
തുടർന്ന് ഉസ്ബെക്കുകളുമായി അദ്ദേഹം ഒരു സന്ധിയിൽ ഏർപ്പെട്ടു.
ഇതനുസരിച്ച് ഹിന്ദുകുഷിന് വടക്കുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ ഉസ്ബെക്കുകളുടെ നിയന്ത്രണത്തിൽ വിട്ടുകൊടുത്ത് ആ ഭീഷണി ഒഴിവാക്കി.
ഇതേ സമയത്തുതന്നെ കാബൂളിനും പെഷവാറിനുമിടയിലുള്ള പഷ്തൂണുകൾ മുഗൾ ഭരണത്തെ വെല്ലുവിളീച്ചു.
എന്നാൽ അക്ബർ ഇതിനേയും സമർത്ഥമായി നേരിട്ടു .
1586-ൽ കശ്മീർ മുഗൾ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായി.
സ്വാത്ത് പ്രദേശം കീഴടക്കുന്നതിനിടയിൽ ചക്രവർത്തിക്കു തന്റെ ഉത്തമസുഹൃത്തായ രാജാ ബീർബലിനെ നഷ്ടപ്പെട്ടു.
കാബൂളിലേക്കു ചക്രവർത്തി പുറപ്പെട്ടപ്പോഴാണ്, രാജാ ഭഗവൻദാസിന്റെയും രാജാ ടോഡർമാളിന്റെയും മരണവാർത്ത അക്ബർ ശ്രവിച്ചത്.
സിൻഡ് 1591-ലും ബലൂചിസ്താൻ 1592-ലും മക്കറാൻ 1593-ലും അക്ബർ കീഴടക്കി.
അക്ബറുടെ സ്ഥാനാരാഹണസമയത്തെ മുഗൾ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ശക്തിക്ഷയം മുതലെടുത്ത് സഫവികൾ 1558-ൽ കന്ദഹാർ മുഗളരിൽ നിന്നും പിടിച്ചെടുത്തിരുന്നു.
1595-ൽ അക്ബർ കന്ദഹാറിലേക്ക് പടനയിക്കുകയും 1595-ൽ കന്ദഹാറിലെ സഫവി പ്രതിനിധി, പരാജയം സമ്മതിച്ച് നഗരം മുകളർക്കു മുൻപാകെ അടിയറവെക്കുകയും ചെയ്തു.
പിന്നീട് അക്ബറുടെ ജീവിതകാലം മുഴുവൻ കന്ദഹാർ മുഗൾ ആധിപത്യത്തിലായിരുന്നു.
1598-ൽ ഉസ്ബെക്കുകളുടെ നേതാവായിരുന്ന അബ്ദ് അള്ളായുടെ മരണത്തോടെ മുഗളർക്കു മേലുണ്ടായിരുന്ന ഉസ്ബെക്ക് ഭീഷണീയും അവസാനിച്ചു .
ഇതിനിടയിൽ അക്ബറുടെ സേനാനായകനായിരുന്ന മാനസിംഹൻ 1590-ൽ ഒറീസയും കീഴടക്കിയിരുന്നു.
പക്ഷേ ഈ വിജയങ്ങൾ കൊണ്ടാടുന്നതിന് അക്ബർക്കു കഴിഞ്ഞില്ല.
വടക്കേ ഇന്ത്യയിലാകമാനം 1595-ൽ പടർന്നുപിടിച്ച ക്ഷാമവും പകർച്ചവ്യാധികളും അനേകമാളുകളുടെ മരണത്തിനിടയാക്കി.
ദക്ഷിണേന്ത്യയിലേക്ക് അക്ബറിന്റെ കീഴിലായിരുന്ന മുഗൾ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭൂപടം
പിന്നീട് ഡെക്കാനിലേക്കുള്ള നീക്കങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു.
ബെരാർ , ഖന്ദേശ് , അഹ്മദ് നഗറിന്റെ ചില ഭാഗങ്ങൾ എന്നിവയും സാമ്രജ്യത്തോട് ചേർത്തു .
ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ സൈനികനടപടിയെക്കാൾ അക്ബർ കൂടുതൽ ഇഷ്ടപ്പെട്ടത് നയതന്ത്രജ്ഞതയാണ്.
ഖാൻദേശ് അഹമ്മദ് നഗരം, ഗോൽക്കൊണ്ട, ബിജാപ്പൂർ എന്നീ രാജ്യങ്ങളോടും തന്റെ ആധിപത്യം അംഗീകരിക്കുവാനും മുഗൾ സാമ്രാജ്യാധിപതിക്ക് കപ്പം നല്കുവാനും അക്ബർ ആവശ്യപ്പെട്ടു.
ഖാൻദേശ് ഒഴികെ മറ്റുള്ളവർ ഇത് അംഗീകരിച്ചില്ല.
ക്ഷുഭിതനായ അക്ബർ അഹമ്മദ് നഗരം ആക്രമിച്ചു.
അഹമ്മദ് നഗരത്തിന്റെ പ്രതിരോധത്തിൽ റാണി ചാന്ദ്ബീബി പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചിരുന്നു.
സമരനായകത്വം ഏറ്റെടുത്ത് അക്ബർ 1600-ൽ ബുർഹാൻപൂർ കീഴടക്കി.
അസീർഗഢ് കോട്ട വളഞ്ഞ് ഇതിനിടയിൽ മറ്റൊരു മുഗൾ സൈന്യം അഹമ്മദ് നഗരവും കീഴടക്കി.
അസീർഗഢ് കോട്ട 1601-ൽ അക്ബർക്കധീനമായി.
ഈ പ്രദേശങ്ങളെ മൂന്നു സുബകളായി വിഭജിച്ച് ഭരണകാര്യങ്ങൾക്കായി പുത്രനായ ദാനിയാലിനെ നിയോഗിച്ചു.
അക്ബറുടെ മതം
ബംഗാൾ സ്വാധീനമാക്കി തിരിച്ചുവരുമ്പോഴാണ് മതപരമായ ചർച്ചകൾ നടത്തുന്നതിന് ഒരു മന്ദിരം പണിയുവാൻ അക്ബർ തീർച്ചപ്പെടുത്തിയത്.
ഫത്തേപ്പൂർ സിക്രിയിൽ പണി ചെയ്യപ്പെട്ട 'ഇബാദത്ത് ഖാന' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ആ സൌധത്തിൽ സർവമത സമ്മേളനങ്ങൾ കൃത്യമായിത്തന്നെ വിളിച്ചുകൂട്ടി.
വിവിധ മതങ്ങൾ പരസ്പരം പുലർത്തിപ്പോന്ന അസഹിഷ്ണുത 'മത'ത്തിന്റെ പൊരുളറിയുന്ന ശ്രമത്തിലേക്ക് അക്ബറുടെ ശ്രദ്ധ തിരിച്ചുവിട്ടിരുന്നു.
ക്രിസ്തുമതമുൾപ്പെടെ എല്ലാ മതങ്ങളിലെയും വിജ്ഞർ പങ്കെടുത്ത ചർച്ചകൾ ചക്രവർത്തിയെ ഒരു പ്രത്യേക മതത്തിലേക്കും ആകർഷിച്ചില്ല.
അതേ സമയം വിവിധ മതസ്ഥരടങ്ങിയ തന്റെ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭദ്രതയ്ക്ക് എല്ലാ വിഭാഗക്കാർക്കും സ്വീകാര്യമായതും സാമാന്യബുദ്ധിക്കു നിരക്കുന്നതുമായ ഒരു പുതിയ മതം കണ്ടെത്തുക ആവശ്യമായി ഇദ്ദേഹത്തിനു തോന്നുകയും ചെയ്തു.
ഷെയിക്ക് മുബാറക്കിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ 1579-ൽ ചില മതപുരോഹിതർ മതവിശ്വാസങ്ങളിലുണ്ടാകാവുന്ന തർക്കങ്ങൾക്ക് അന്ത്യമായ തീർപ്പു കല്പിക്കുന്നതിന് ചക്രവർത്തിയെ ചുമതലപ്പെടുത്തി.
അതനുസരിച്ച് അക്ബർ പുറപ്പെടുവിച്ച ശാസനം 'അപ്രമാദിത്വശാസനം' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.
ഈ ശാസനം അക്ബറെ 'മാർപാപ്പ'യും ചക്രവർത്തിയും ആക്കിത്തീർത്തു.
അന്നുമുതൽ അക്ബറുടെ നാണയങ്ങളിൽ 'അല്ലാഹു അക്ബർ, ജല്ലജലാല' എന്ന വാക്യം മുദ്രിതമാകാൻ തുടങ്ങി.
വിവിധ വിശ്വാസ സിദ്ധാന്തങ്ങളെപ്പറ്റിയുള്ള ചർച്ച 1582 വരെ നീണ്ടുനിന്നു.
എല്ലാ മതസ്ഥരോടും സഹകരണവും സഹിഷ്ണുതയും പുലർത്തുക എന്ന തത്ത്വം (സുൽഹ്-ഇ-കുൽ) ഈ കാലഘട്ടത്തിലാണ് അക്ബർ തന്റെ മതാനുഷ്ഠാനങ്ങളുടെയും രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെയും ഭാഗമായി അംഗീകരിച്ചത്.
ഹിന്ദുക്കളും രജപുത്രരുമായി ഉറ്റ സൗഹൃദം പുലർത്തിപ്പോന്നതും അന്യമതസ്ഥരിൽ അടിച്ചേൽപ്പിച്ചിരുന്ന നിയന്ത്രണങ്ങൾ നീക്കിയതും യുക്തിക്കടിസ്ഥാനമായി മാത്രം ജീവിച്ചതും സർവജനസാഹോദര്യമെന്ന വിശ്വാസത്തിൽ ഊന്നിക്കൊണ്ടു മാത്രമായിരുന്നു.
ഇതിലെല്ലാം ഇദ്ദേഹത്തിനു വമ്പിച്ച എതിർപ്പു നേരിടേണ്ടിവന്നു.
എങ്കിലും 1582-ൽ ഇദ്ദേഹം ഒരു ചുവടുകൂടി മുന്നോട്ടുവച്ച് ഒരു നവീനമതമായ "ദീൻ ഇലാഹി" സ്ഥാപിച്ചു.
എല്ലാ മതങ്ങളുടെയും സാരാംശം അതിൽ അടങ്ങിയിരുന്നു.
ഏകദൈവത്തിലും സഹിഷ്ണുതയിലും സർവജനസാഹോദര്യത്തിലും മാത്രം വിശ്വാസമർപ്പിച്ച 'ദീൻ ഇലാഹി' അർത്ഥശൂന്യമായ മതാചാരങ്ങൾക്കതീതമായിരുന്നു.
ദേശീയവും സംസ്കാര പ്രബുദ്ധവുമായ ജീവിതദർശനം കൈവരുത്തുകയായിരുന്നു ചക്രവർത്തിയുടെ പരമമായ ലക്ഷ്യം.
ഭരണം അക്‌ബറിന്റെ ഭരണകാലത്തെ ഒരു വെള്ളി നാണയം
ഷേർഷായുടെ ഭരണസംവിധാനം അക്ബർ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു.
കേന്ദ്രീകൃത ഭരണമാണു ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ കാലത്തു നിലവിലിരുന്നത്.
ഏകാധിപത്യത്തിലും രാജവാഴ്ചയിലുമാണ് അക്ബർ വിശ്വസിച്ചിരുന്നത്.
ചക്രവർത്തിയുടെ ആജ്ഞാനുവർത്തികളായി മന്ത്രിമാരും വകുപ്പധ്യക്ഷന്മാരും നിയമിതരായി. 'വക്കീൽ' (പ്രധാന മന്ത്രി: മേലന്വേഷണം), 'ദിവാൻ' (ധനകാര്യം), 'ബക്ഷി' (സൈനികകാര്യങ്ങൾ), 'സദർ' (മതകാര്യം) എന്നിവയ്ക്കു മന്ത്രിപ്രമുഖന്മാരും അവർക്കു പുറമേ വകുപ്പധ്യക്ഷന്മാരും അസംഖ്യം മറ്റുദ്യോഗസ്ഥന്മാരും ഭരണകാര്യങ്ങൾ നിർവഹിച്ചുവന്നു.
വിശാലമായ മതനിരപേക്ഷത അദ്ദേഹത്തെ പ്രശസ്തനാക്കി.
അമുസ്ലിംകൾക്ക് ഏർപ്പെടുത്തിയിരുന്നു ജിസിയ എന്ന നികുതി അദ്ദേഹം എടുത്തുകളഞ്ഞു.
നിരക്ഷരനായ മുഗൾ ചക്രവർത്തിയായി അദ്ദേഹം അറിയപ്പെടുന്നു.
അദ്ദേഹം ദീൻ ഇലാഹി എന്ന മതം രൂപവത്കരിച്ചു.
എല്ലാ മതവിഭാഗക്കാരെയും ഭരണകാര്യത്തിൽ പങ്കെടുപ്പിക്കുകയെന്ന നയം അക്ബർ ആവിഷ്കരിച്ചു. 'മൻസബ്ദാരി' സമ്പ്രദായത്തിലാണ് ഉദ്യോഗസ്ഥന്മാരുടെ പദവി നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടിരുന്നത്.
കാര്യശേഷിക്കനുസരിച്ച് പദവി ഉയർത്തുകയെന്ന ചക്രവർത്തിയുടെ നയം ഭരണകൂടത്തിന്റെ കഴിവ് വർദ്ധിപ്പിച്ചു.
രാഷ്ട്രീയവും സൈനികവുമായ കാര്യങ്ങൾ വഹിക്കുന്ന ഒരു സുബേദാറുടെ മേൽനോട്ടത്തിലുള്ള സുബാ എന്നു വിളിച്ചിരുന്ന പ്രവിശ്യകളായി സാമ്രാജ്യം വിഭജിച്ചിരുന്നു.
ഓരോ സുബാകൾക്കും സാമ്പത്തികകാര്യങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിന്‌ ദിവാൻ എന്ന ഒരു ഉദ്യോഗസ്ഥനും ഉണ്ടായിരുന്നു.
സുബാകളിലെ ക്രമസമാധാന നില കാത്തു സൂക്ഷിക്കുന്നതിന്‌ സുബേദാർമാരെ സഹായിക്കുന്നതിന്‌ മറ്റു ഉദ്യോഗസ്ഥരുമുണ്ടായിരുന്നു.
ബക്ഷി എന്നു വിളിക്കുന്ന സൈനിക ധനകാര്യസ്ഥന് മതപരവും സാമൂഹികവുമായ കാര്യങ്ങൾക്കുള്ള സദ്‌ർ എന്നു വിളിക്കുന്ന മന്ത്രിയും ഫൗജ്ദാർ എന്ന സൈന്യാധിപരും കോത്വാൽ എന്ന നഗര കാവൽസേനാനായകരും ഈ ഉദ്യോഗസ്ഥരിൽ പെടുന്നു.
1570-ൽ ഫത്തേപ്പൂർ സിക്രിയിലായിരുന്നപ്പോൾ അക്ബർ വിവിധ മതസ്ഥരുമായി ചർച്ചകൾ നടത്തിയിരുന്നു.
ഇബാദത് ഖാനയിൽ വച്ചാണ്‌ ഈ ചർച്ചകൾ നടന്നിരുന്നത്. 'സുൾഫ് ഇ കുൽ' എന്ന വിശ്വശാന്തി ആശയം അദ്ദേഹത്തിൽ ഉടലെടുക്കുന്നതിന്‌ സഹായകമായി.
തന്റെ സാമ്രാജ്യത്തിലെ വിവിധ മതങ്ങളിൽ വിശ്വസിക്കുന്ന ജനങ്ങളെ വേർതിരിച്ചു കാണാതിരിക്കുന്നതിനും, പകരം നീതി, സമാധാനം എന്നിവയിലധിഷ്ഠിതമായ ഭരണം കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിനും ഇത് അദ്ദേഹത്തെ സഹായിച്ചു. 'സുൾഫ് ഇ കുൽ' അടിസ്ഥാനമാക്കിയ ഭരണവീക്ഷണം രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിന്‌ അബുൾ ഫസലും അക്ബറിന്റെ കാര്യമായി സഹായിച്ചു.
തുടർന്നു വന്ന ജഹാംഗീറും ഷാ ജഹാനും അക്ബറുടെ ഇതേ ഭരണരീതികൾ തന്നെയാണ്‌ പിന്തുടർന്നിരുന്നത്.
അക്ബർ നടപ്പാക്കി ഭരണനടപടികൾ അബുൾ ഫസൽ എഴുതിയ അക്ബർനാമയിൽ വിശദമായി പ്രതിപാദിച്ചിട്ടുണ്ട്.
പ്രത്യേകിച്ചും അതിന്റെ അവസാന വാല്യമായ 'ഐൻ ഇ അക്ബരി'യിൽ.
സൈനിക സമ്പ്രദായം
ചെലവു നിയന്ത്രിച്ചുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു വമ്പിച്ച സൈന്യത്തെ അക്ബർ നിലനിർത്തി.
സൈനികഘടന സംവിധാനം ചെയ്തത് നാലു അടിസ്ഥാനങ്ങളിലാണ്: പ്രഭുക്കന്മാരും സാമന്തന്മാരും സംരക്ഷിക്കേണ്ട സൈനികർ.
മൻസബ്ദാരൻമാർ പരിരക്ഷിക്കേണ്ടവർ.
ഭരണകൂടം നേരിട്ടു നിയന്ത്രിച്ചിരുന്നവർ.
സ്വമേധയാ സൈനികവൃത്തി സ്വീകരിച്ചിരുന്നവർ.
ആയുധ നിർമ്മാണശാലകളും ആയുധപ്പുരകളും ചക്രവർത്തിയുടെ നേരിട്ടുള്ള മേൽനോട്ടത്തിൽ കൊണ്ടുവരികയും അശ്വസൈന്യത്തിനു മേന്മ കല്പിക്കുകയും ചെയ്തു.
ഒരു നാവികപ്പട സംഘടിപ്പിക്കുന്നതിൽ അക്ബർ വളരെയേറെ ശ്രദ്ധിച്ചിരുന്നു.
നീതിന്യായഭരണം.
ഇന്ത്യയിൽ ആധുനിക രീതിയിലുള്ള നീതിന്യായ നിർവഹണത്തിന് അക്ബർ അടിസ്ഥാനമിട്ടു.
ഗ്രാമത്തലവൻ ഗ്രാമത്തിലും റവന്യൂ ഉദ്യോഗസ്ഥൻമാർ, ഫൗജ്ദാർ എന്നിവർ 'സർക്കാരി'ലും (ഉപപ്രവിശ്യ) കൊത്ത്വാൾ നഗരങ്ങളിലും നീതിനിർവഹണത്തിനും ക്രമസമാധാനത്തിനുമായി നിയമിതരായി.
രാജ്യത്തുടനീളം സിവിൽ കോടതികൾ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.
ഇസ്ളാം മതതത്ത്വങ്ങൾ ആയിരുന്നു സിവിൽ നിയമങ്ങൾക്കടിസ്ഥാനം.
ഓരോ ഭരണഘടകത്തിലും ഓരോ ഖാസിയും അവർക്ക് ഉപരി സദർ പ്രമുഖനും നിയമിക്കപ്പെട്ടു.
ഏറ്റവും വലിയ അപ്പീൽ കോടതി ചക്രവർത്തി തന്നെയായിരുന്നു.
നാണയം
ഷേർഷാ തുടങ്ങിവച്ച നാണയസമ്പ്രദായം അക്ബർ പുതുക്കി.
ബംഗാൾ, ജാൻപൂർ, ലാഹോർ, അഹമ്മദാബാദ്, പാറ്റ്ന എന്നിവിടങ്ങളിൽ കമ്മട്ടങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചു.
സ്വർണം-വെള്ളി-ചെമ്പ് നാണയങ്ങൾ വൃത്താകൃതിയിലും ചതുരാകൃതിയിലും പ്രചരിപ്പിച്ചു. 'ഡറോഗ' എന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥൻ ഇവയുടെ മേൽനോട്ടം വഹിച്ചു.
കണക്കുകൾ സൂക്ഷിക്കുന്നതിൽ പ്രത്യേക ജാഗ്രത പാലിക്കാൻ അക്ബർ വ്യവസ്ഥ ചെയ്തിരുന്നു.
റവന്യൂ
സാമ്രാജ്യം ഭരണപരമായ സൗകര്യങ്ങൾക്കായി 12 'സുബ'കളായി തിരിക്കപ്പെട്ടു.
ഓരോ സുബയും സർക്കാരുകളായും ഫർഗാനകളായും പുനർവിഭജിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
സുബയിലെ പരമാധികാരിയായ സുബേദാർ ഉയർന്ന സൈനികരിൽ നിന്നും തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.
ദിവാൻ, അമീർ, ഗുമസ്തൻ, ഖജാൻജി എന്നിവരായിരുന്നു സുബയിലെ പ്രധാന ഉദ്യോഗസ്ഥന്മാർ.
സർക്കാർ ഭരിച്ചിരുന്നത് ഫൌജ്ദാരും അമാൽ ഗുസരും കൂടിയായിരുന്നു.
നഗരഭരണം കൊത്ത്വാളിലാണ് നിക്ഷിപ്തമായിരുന്നത്.
ഖനി, കമ്മട്ടങ്ങൾ, ഉപ്പ്, ജസിയ എന്നിവയായിരുന്നു രാജ്യത്തിലെ പ്രധാന ധനാഗമന മാർഗങ്ങൾ.
ചില ഉത്പാദനമേഖലകൾ രാഷ്ട്രത്തിന്റെ കുത്തകയായി.
റവന്യൂ ഇനത്തിൽ അക്ബർക്കു 220 ലക്ഷം മോഹർ വരവുണ്ടായിരുന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
ഭൂനികുതിയിന്മേൽ 'സെസ്സ്' ചുമത്തുക പതിവായിരുന്നു.
മധ്യവർത്തിയെ ഒഴിവാക്കി ഭൂനികുതി നേരിട്ടു പിരിക്കുകയെന്ന സമ്പ്രദായം നടപ്പിലാക്കാൻ അക്ബർ ചക്രവർത്തിയെ സഹായിച്ചത് ടോഡർമാളും മുസഫർഖാനുമായിരുന്നു.
കൃഷിഭൂമി തിട്ടപ്പെടുത്തൽ, തരംതിരിക്കൽ, നികുതി വ്യവസ്ഥ ചെയ്യൽ എന്നിവയാണ് ടോഡർമാൾ നിർബന്ധിതമാക്കിയത്.
ഈ സമ്പ്രദായം 'റയത്ത്വാരി' സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ആരംഭം കുറിച്ചു.
കൃഷിഭൂമി 'പോലാജ്' (വർഷംതോറും കൃഷിചെയ്യുന്നവ); 'പരൌട്ടി' (ഇടയ്ക്കിടെ തരിശായിട്ടിടുന്നവ); 'ചച്ചാർ' (മൂന്നുവർഷം തുടർച്ചയായി തരിശിടുന്നവ) ബൻജാർ (അഞ്ചുകൊല്ലം തരിശിടുന്നവ) എന്നിങ്ങനെ നാലിനങ്ങളായി തരംതിരിച്ചു.
ഭൂനികുതി ഉത്പാദനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാക്കി.
മൊത്തം ഉത്പാദനത്തിന്റെ മൂന്നിലൊന്ന് സർക്കാർ നികുതിയായി പിരിച്ചുവന്നു.
ഭൂമിയളവിനുള്ള 'ഇലാഹിഗാസ' എന്ന അടിസ്ഥാനമാനം അക്ബർ നടപ്പാക്കി.
റവന്യൂ നിയമങ്ങൾ നടപ്പിൽ വരുത്തിയിരുന്നത് 'കനുംഗോ' എന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്നു.
രാജപാതകൾ എല്ലാം ഗതാഗതയോഗ്യമായിരുന്നില്ല.
എങ്കിലും ഇടയ്ക്കിടെ വിശ്രമസങ്കേതങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
സാമ്രാജ്യത്തിലെ പ്രധാന രാജപാത ലാഹോർ മുതൽ ആഗ്രവരെ നീണ്ടുകിടന്നു.
രാജപാതകളും പാലങ്ങളും പണി ചെയ്യുന്നതിന് ഒരു സംഘം ഉദ്യോഗസ്ഥന്മാർ നിയുക്തരായി.
കല- സാഹിത്യം
മതപരമായ സഹിഷ്ണുത പുലർത്തിയിരുന്നതുകൊണ്ട് അക്ബറുടെ ഭരണകാലം സാഹിത്യത്തിനും സാഹിത്യകാരന്മാർക്കും വളരെയേറെ പ്രോത്സാഹജനകമായിരുന്നു.
ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ വാസ്തുശില്പങ്ങളാകട്ടെ ഹിന്ദു-പേർഷ്യൻ രീതികളുടെ സമ്മേളനരംഗങ്ങളുമായിരുന്നു.
1569-ൽ നിർമിതമായ ഹുമയൂണിന്റെ ശവകുടീരം, ആഗ്ര, ലാഹോർ, അലഹബാദ് എന്നിവിടങ്ങളിലെ കോട്ടകൾ, ഫത്തേപൂർ സിക്രിയിലെ ഹർമ്മ്യങ്ങൾ എന്നിവ ചക്രവർത്തിയുടെ കലാഭിരുചിയുടെ പ്രതീകങ്ങളാണ്.
അക്ബർ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച പതിനേഴു ചിത്രകാരന്മാരിൽ അബ്ദുസ്സമദ്, ദസ്വനാഥ്, ബസവൻ എന്നിവർ ഉൾപ്പെടുന്നു.
സംഗീതതത്പരനായിരുന്ന ഇദ്ദേഹം ബസ്ബഹദൂർ, താൻസൻ എന്നിവരുൾപ്പെടെ 36 സംഗീതജ്ഞരെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൊട്ടാരത്തിലെ നവരത്നങ്ങൾ ഏറെ പ്രസിദ്ധിയാർജിച്ചു: അബുൽ ഫസൽ ഫൈസി മിയാൻ താൻസെൻ ബീർബൽ രാജാ തോട്ടൽ മാർ രാജാ മാൻ സിങ് അബുൽ റഹീം ഖാൻ ഫക്കീർ അസിയ ദിൻ മുല്ല ദൊ പ്യാസ അക്ബർ നാമ
അക്ബറിന്റെ ഭരണകാലത്തെക്കുറിച്ച് മൂന്നു വാല്യങ്ങളിലായി അബുൾ ഫസൽ ,   എഴുതിയ ചരിത്രമാണ്‌ അക്ബർ നാമ.
ഇതിലെ ആദ്യവാല്യം അക്ബറിന്റെ മുൻ‌ഗാമികളെക്കുറിച്ചും രണ്ടാമത്തെ വാല്യം ഭരണകാലത്തെ പ്രധാന സംഭവങ്ങളെക്കുറിച്ചും, മൂന്നാമത്തെ വാല്യമായ ഐൻ ഇ അക്ബറിയിൽ അക്ബറിന്റെ ഭരണരീതിയെക്കുറിച്ചും വിശദമായി പ്രതിപാദിച്ചിരിക്കുന്നു അവസാനം
പുത്രന്മാരുടെ ധിക്കാരവും ആപ്തമിത്രങ്ങളുടെ വേർപാടും വൃദ്ധനായ ചക്രവർത്തിയെ വ്യാകുലനാക്കി.
പിതാവിന്റെ അധികാരങ്ങളെ വെല്ലുവിളിച്ച് സലിം പലവട്ടം പരസ്യമായി ലഹളയ്ക്കൊരുങ്ങി.
1603-ൽ കിരീടാവകാശിയായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നതുവരെ സലിം ആഭ്യന്തരകലഹങ്ങളിൽ നിന്ന് പിന്തിരിഞ്ഞില്ല.
കൊട്ടാരത്തിലെ അന്തശ്ചിദ്രം ചക്രവർത്തിയെ ഒരു രോഗിയാക്കിമാറ്റി.
വയറുകടി ബാധിച്ച് അവശനായ അക്ബർ ചക്രവർത്തി 63-ാമത്തെ വയസ്സിൽ, 1605 ഒ. 17-ന് രാത്രി അന്തരിച്ചു.
സിക്കന്തരയിൽ താൻ തന്നെ തുടങ്ങിവച്ച ശവകുടീരത്തിൽ മതാനുഷ്ഠാനങ്ങളോടെ ചക്രവർത്തിയുടെ ഭൌതികാവശിഷ്ടം അടക്കം ചെയ്യപ്പെട്ടു.
ഔറംഗസീബിനോടുള്ള പ്രതികാരത്തിന്റെ ഭാഗമായി 1661-ൽ ജാട്ടുവംശജർ ഈ ശവകുടീരം കൊള്ളയടിക്കുകയും ഭൌതികാവശിഷ്ടം നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.
അക്ബറുടെ മരണശേഷം സലിം, ജഹാംഗീർ എന്ന പേര് സ്വീകരിച്ച് ചക്രവർത്തിയായി അധികാരമേറ്റു.
അവലംബം ↑ ↑ 1 2 3 {{ cite book }} : Cite has empty unknown parameter: | coauthors= ( help ) ; Text "14-Towards the Kingdom of Afghanistan" ignored ( help ) 1 2 3 Social Science, Our Pasts-II, NCERT Text Book in History for Class VII, Chapter 4, The Mughal Empire, Page 45-59, ISBN 817450724 ↑ {{ cite book }} : Cite has empty unknown parameter: | coauthors= ( help )
ഹീപ് സോർട്ട് ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Heap_sort
ഹീപ് ഉപയോഗിച്ച് സംഖ്യകളയും മറ്റും ക്രമത്തിലാക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന സോർട്ടിങ്ങ് അൽഗൊരിതമാണ്‌ ഹീപ് സോർട്ട് .
സെലക്ഷൻ സോർട്ട് കുടുംബത്തില്പ്പെട്ട ഒരു താരതമ്യ സോർട്ട് അൽഗൊരിതമാണ്‌ ഇത്.
സാധാരണ രീതിയിൽ ക്വിക്ക് സോർട്ടിനെക്കാൾ മെല്ലെയാണ്‌ ഇതിന്റെ പ്രവർത്തനമെങ്കിലും മോശം സമയസങ്കീർണ്ണത O ( N log N ) {\displaystyle O\left(N\log \;N\right)} ആണെന്ന മെച്ചമുണ്ട്.
ഒരു in-place അൽഗൊരിതമായതിനാൽ അറേയ്ക്കു പുറമെ O ( 1 ) {\displaystyle O\left(1\right)} മെമ്മറി മാത്രമേ ഇതിന്‌ ആവശ്യമുള്ളൂ.
ഹീപ് സോർട്ട് ഒരു സ്റ്റേബിൾ സോർട്ട് അല്ല.
അറേയിലെ സംഖ്യകളെ ഒരു ഹീപ് ആക്കി മാറ്റുകയാണ്‌ അൽഗൊരിതത്തിലെ ആദ്യ പടി.
ഇത് O ( N ) {\displaystyle O\left(N\right)} സമയമുപയോഗിച്ച് ചെയ്യാൻ സാധിക്കും.
ഇതിനുശേഷം അറേ ഹീപ് നിയമം അനുസരിക്കുമെന്നതിനാൽ ഏറ്റവും വലിയ സംഖ്യ അറേയുടെ ആദ്യത്തിലായിരിക്കും.
ഇതിനെ തൽസ്ഥാനത്തുനിന്ന് നീക്കി അറേയുടെ അവസാന സ്ഥാനത്ത് കൊണ്ടിടുന്നു.
ഇത് O ( log N ) {\displaystyle O\left(\log \;N\right)} സമയമെടുക്കുന്നു.
ഇങ്ങനെ തുടരുന്നതു വഴി സംഖ്യകളെയെല്ലാം ക്രമത്തിലാക്കാം.
ഈ പടി N തവണ ചെയ്യണമെന്നതിനാൽ അൽഗൊരിതത്തിന്റെ ആകെ സമയസങ്കീർണ്ണത O ( N log N ) {\displaystyle O\left(N\log \;N\right)} ആണ്‌.
ഏറ്റവും വലിയ സംഖ്യയെ തുടർച്ചയായി കണ്ടുപിടിക്കുന്നതുവഴിയാണ്‌ ഈ അൽഗൊരിതം സോർട്ടിങ്ങ് നടത്തുന്നതെന്നതിനാൽ ഇത് സെലക്ഷൻ സോർട്ട് കുടുംബത്തിൽ പെടുന്നതാണ്‌.
സാധാരണരീതിയിൽ O ( N log N ) {\displaystyle O\left(N\log \;N\right)} സമയമെടുക്കുന്ന മറ്റൊരു താരതമ്യസോർട്ടിങ്ങ് അൽഗൊരിതമായ ക്വിക്ക് സോർട്ട് ഹീപ് സോർട്ടിനെക്കാൾ വേഗതയേറിയതാണ്‌.
എങ്കിലും ക്വിക്ക് സോർട്ടിന്റെ മോശം സമയസങ്കീർണ്ണത O ( N 2 ) {\displaystyle O\left(N^{2}\right)} ആയതിനാൽ ചില വലിയ അറേകൾ ക്രമത്തിലാക്കാൻ വളരെയധികം സമയമെടുക്കുന്ന ക്വിക്ക് സോർട്ട് പ്രാവർത്തികമല്ല.
ക്വിക്ക് സോർട്ട് അൽഗൊരിതം അറിയുന്ന വ്യക്തിക്ക് അതിനെക്കൊണ്ട് വളരെയധികം സമയമെടുപ്പിക്കാനാകുമെന്നതിനാൽ സുരക്ഷാപ്രശ്നങ്ങളുമുണ്ടാകാൻ സാദ്യതയുണ്ട്.
അതിനാൽ ചില റിയൽ-ടൈം അൽഗൊരിതങ്ങളും സുരക്ഷ ആവശ്യമുള്ള അൽഗൊരിതങ്ങളും ക്വിക്ക് സോർട്ടിനെക്കാൾ ഹീപ് സോർട്ടിന്‌ മുൻഗണന നൽകുന്നു.
മെർജ് സോർട്ടും സാധാരണരീതിയിൽ O ( N log N ) {\displaystyle O\left(N\log \;N\right)} സമയമെടുക്കുന്നു.
എങ്കിലും ലിസ്റ്റിനു പുറമെ ∅ ( N ) {\displaystyle \emptyset \left(N\right)} മെമ്മറി മെർജ് സോർട്ടിന്‌ ആവശ്യമുണ്ട്.
എങ്കിലും ചില കാര്യങ്ങളിൽ മെർജ് സോർട്ട് ഹീപ് സോർട്ടിനെക്കാൾ മികച്ചുനിൽക്കുന്നു: മെർജ് സോർട്ട് ഒരു സ്റ്റേബിൾ സോർട്ട് ആണ്‌ സാധാരണ കം‌പ്യൂട്ടറുകളിലെ അറേകളിൽ മെർജ് സോർട്ട് ഹീപ് സോർട്ടിനെക്കാൾ വേഗത്തിൽ സോർട്ടിങ്ങ് നടത്തുന്നു ഒന്നിലധികം പ്രോസസ്സറുകൾ സമാന്തരമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതു വഴി മെർജ് സോർട്ടിന്റെ വേഗത വർദ്ധിപ്പിക്കാം.
ഹീപ് സോർട്ട് ഇങ്ങനെ വേഗത്തിലാക്കാൻ സാധിക്കില്ല ലിങ്ക്ഡ് ലിസ്റ്റുകളിൽ മെർജ് സോർട്ട് ചെയ്യാൻ സാധിക്കും.
എന്നാൽ ഹീപ് സോർട്ട് ചെയ്യാൻ സാധിക്കില്ല ഇതും കൂടി കാണുക ഹീപ് (ഡാറ്റാ സ്ട്രക്‌ച്ചർ) വിവരസാങ്കേതികവിദ്യ കവാടം അവലംബം ↑ http://dx.doi.org/10.1006/jagm.1993.1031
ഹീമോഗ്ലോബിനൂറിയ ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Hemoglobinuria
ഓക്സിജൻ ട്രാൻസ്പോർട്ട് പ്രോട്ടീൻ ഹീമോഗ്ലോബിൻ മൂത്രത്തിൽ അസാധാരണമായി ഉയർന്ന സാന്ദ്രതയിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഒരു അവസ്ഥയാണ് ഹീമോഗ്ലോബിനൂറിയ .
അമിതമായ ഇൻട്രാവാസ്കുലർ ഹീമോലിസിസ് മൂലമാണ് ഈ അവസ്ഥ ഉണ്ടാകുന്നത്.
അതിൽ ധാരാളം ചുവന്ന രക്താണുക്കൾ (ആർബിസി) നശിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.
അതുവഴി സ്വതന്ത്ര ഹീമോഗ്ലോബിൻ പ്ലാസ്മയിലേക്ക് പുറത്തുവിടുന്നു.
അധിക ഹീമോഗ്ലോബിൻ വൃക്കകൾ ഫിൽട്ടർ ചെയ്യുന്നു.
ഇത് മൂത്രത്തിൽ നിന്ന് പുറന്തള്ളുന്നു.
മൂത്രത്തിന് പർപ്പിൾ നിറം നൽകുന്നു.
ഹീമോഗ്ലോബിനൂറിയ അക്യൂട്ട് ട്യൂബുലാർ നെക്രോസിസിലേക്ക് നയിച്ചേക്കാം.
ഇത് ഐസിയുവിൽ സുഖം പ്രാപിക്കുന്ന യൂണി ട്രോമാറ്റിക് രോഗികളുടെ മരണത്തിന് അസാധാരണമായ കാരണമാണ്.
മെഡിക്കൽ ചരിത്രം, രക്തസാമ്പിളുകൾ, മൂത്രസാമ്പിൾ എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് പലപ്പോഴും രോഗനിർണയം നടത്തുന്നത്.
പോസിറ്റീവ് ഡിപ്സ്റ്റിക്ക് ടെസ്റ്റ് നടത്തിയിട്ടും മൂത്രത്തിൽ ആർബിസിയുടെയും ആർബിസിയുടെയും അഭാവം ഹീമോഗ്ലോബിനൂറിയ അല്ലെങ്കിൽ മയോഗ്ലോബിനൂറിയ എന്നിവയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
മൂത്രത്തിലെ ചുവന്ന രക്താണുക്കളുടെ വൈദ്യശാസ്ത്ര പദമാണ് ഹെമറ്റൂറിയ.
ഹീമോഗ്ലോബിൻ ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Hemoglobin
Hb അഥവാ Hgb എന്ന് ചുരുക്കിയെഴുതാവുന്ന ഇരുമ്പടങ്ങിയ ഓക്സിജൻ വാഹിയായ തന്മാത്രയാണ് ഹീമോഗ്ലോബിൻ (Haemoglobin) .
കാനിച്തൈയ്ഡേ (Channichthyidae) എന്ന മത്സ്യഫാമിലിയൊഴിച്ച് മിക്ക കശേരുകികളിലും മിക്ക അകശേരുകികളിലും കാണപ്പെടുന്ന ലോഹീയമാംസ്യമാണിത്.
മനുഷ്യരിൽ രക്തത്തിലെ ചുവന്ന രക്താണുക്കളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഈ വർണ്ണവസ്തുക്കൾ ശ്വാസകോശങ്ങളിൽ നിന്ന് ഓക്സിജനെ കലകളിലേയ്ക്കും കോശങ്ങളിൽ നിന്ന് കാർബൺ ഡൈ ഓക്സൈഡിനെ ശ്വാസകോശങ്ങളിലേയ്ക്കം വഹിക്കുന്നു.
പൂർണ്ണഹീമോഗ്ലോബിൻ തന്മാത്ര(HbA) യ്ക്ക് 67000 ഡാൾട്ടൺ തൻമാത്രാ ഭാരമുണ്ട്.
സാധാരണ പ്രായപൂർത്തിയായവരിൽ 97%വും HbAയും 2%  HbA2വും 1%  HbF(Fetal Hb)ഉം ആണ്.
1862-ൽ ഫെലിക്സ് ഹോപ്പി സെയ്ലർ ആണ് ഹീമോഗ്ലോബിനെ വേർതിരിച്ചെടുത്തത്.
1904-ൽ ക്രിസ്റ്റ്യൻ ബോർ ആണ് ഹീമോഗ്ലോബിൻ ഓക്സിജൻ വാഹിയായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു എന്ന് കണ്ടെത്തിയത്.
1912-ൽ കസ്റ്റർ ഹീമോഗ്ലോബിന്റെ ഘടന വിശദീകരിക്കുകയും 1920-ൽ ഹാൻസ് ഫിഷർ പരീക്ഷണശാലയിൽ ഹീമോഗ്ലോബിൻ കൃത്രിമമായി രൂപപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു.
1959-ൽ ഈ തൻമാത്രയുടെ ത്രീ ഡയമെൻഷണൽ ഘടന ആവിഷ്കരിച്ചതിന് 1962-ൽ മാക്സ് പെറൂട്ട്സിന് രസതന്ത്രത്തിൽ ജോൺ കെൻഡ്ര്യൂവിനൊപ്പം നോബൽ സമ്മാനം ലഭിച്ചു.
അളവ് പുരുഷൻമാർ: 13.8 മുതൽ 18.0 ഗ്രാം/ഡെസി ലിറ്റർ (138 to 182 ഗ്രാം/ലിറ്റർ, അഥവാ 8.56 മുതൽ 11.3 മില്ലി മോൾ/ലിറ്റർ) സ്ത്രീകൾ: 12.1 മുതൽ 15.1ഗ്രാം/ഡെസി ലിറ്റർ  (121 to 151 ഗ്രാം/ലിറ്റർ, അഥവാ 7.51 മുതൽ 9.37മില്ലി മോൾ/ലിറ്റർ) കുട്ടികൾ: 11 മുതൽ 16 ഗ്രാം/ഡെസി ലിറ്റർ (111 to 160 ഗ്രാം/ലിറ്റർ, അഥവാ 6.83 മുതൽ 9.93 മില്ലി മോൾ/ലിറ്റർ) ഗർഭിണികൾ: 11 മുതൽ 12 ഗ്രാം/ഡെസി ലിറ്റർ (110 to 120 ഗ്രാം/ലിറ്റർ, അഥവാ 6.83 മുതൽ 7.45 മില്ലി മോൾ/ലിറ്റർ) ഹീമോഗ്ലോബിൻ ടെസ്റ്റ്
രക്തത്തിലെ ഹീമോഗ്ലോബിന്റെ അളവ് കണ്ടുപിടിക്കുന്നതിനുള്ള പരിശോധനയെ ഹീമോഗ്ലോബിൻ ടെസ്റ്റ് എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്.
ഹീമോഗ്ലോബിൻ കുറയുന്ന അവസ്ഥയെ അനീമിയ എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
ഇത് പോഷകങ്ങളുടെ (ഇരുമ്പ്, ചില വിറ്റാമിനുകൾ) അപര്യാപ്തത, രക്തവാർച്ച, ചില രോഗങ്ങൾ എന്നിങ്ങനെ പല കാരണങ്ങളാൽ ഉണ്ടാകാം.
ഹീമോഗ്ലോബിനിൽ ഹീം എന്ന ഇരുമ്പടങ്ങിയ ഭാഗവും ഗ്ലോബിൻ എന്ന അമിനോ ആസിഡ് ശ്രേണിയുമുണ്ട്.
അമിനോ അമ്ലങ്ങളുടെ രണ്ട് ആൽഫാ ശൃംഖലയും രണ്ട് ബീറ്റാ ശൃംഖലയുമുണ്ട്.
ആൽഫാ ചെയിനിനെ നിർണ്ണയിക്കുന്ന ജീൻ പതിനാറാം ക്രോമസോമിലും ബീറ്റാ (ഫീറ്റൽ ഹീമോഗ്ലോബിനിലെ ഗാമായും HbA2 വിലെ ഡെൽറ്റായും ഉൾപ്പെടെ) ചെയിനിനെ നിർണ്ണയിക്കുന്ന ജീൻ പതിനൊന്നാം ക്രോമസോമിലുമാണുള്ളത്.
ആൽഫാ-ബീറ്റാ ചെയിനുകളെ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത് വളരെ നേരിയ നോൺ-കോവാലന്റ് രാസബന്ധനത്താലാണ്.
ആൽഫാ അമിനോഅമ്ലശൃംഖല
ആൽഫാ അമിനോഅമ്ള ശൃംഖലയിൽ 141 അമിനോഅമ്ളങ്ങളാണുള്ളത്.
ആൽഫാ ചെയിനിലെ അൻപത്തിയാറാം സ്ഥാനത്ത് ഡിസ്റ്റൽ ഹിസ്റ്റിഡിൻ എന്ന അമിനോഅമ്ളമുണ്ട്.
എൺപത്തിയേഴാം സ്ഥാനത്താണ് പ്രോക്സിമൽ ഹിസ്റ്റിഡിൻ ഉള്ളത്.
ഹീമോഗ്ലോബിനിലെ ഇരുമ്പിനോടടുത്താണ് ഇതുള്ളത്.
ബീറ്റാ അമിനോഅമ്ള ശൃംഖല ഹീം എന്ന അയൺ ഭാഗം
4 ഹീം ഭാഗങ്ങളാണ് ഒരു ഹീമോഗ്ലോബിനുള്ളത്.
ആകെ ഹീമോഗ്ലോബിൻ പിണ്ഡത്തിന്റെ 4% വും തരുന്നത് ഹീം ഭാഗമാണ്.
ഗ്ലോബിൻ ചെയിനുകളുടെ ഇടയിലായാണ് ഹീം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.
ഒരു പോർഫൈറിൻ വലയത്തിന്റെ മധ്യഭാഗത്തായി ഇരുമ്പ് നിലയുറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഇരുമ്പിന്റെ നിരോക്സീകരണ അവസ്ഥ ഫെറസ്സ് സ്റ്റേറ്റ് എന്നും ഓക്സീകരണാവസ്ഥ ഫെറിക് സ്റ്റേറ്റ് എന്നും പേരിട്ടിരിക്കുന്നു.
ഫെറസ് അയോണിന് 4 വാലൻസി (സംയോജകത)യും ഫെറിക് അയോണിന് 5 സംയോജകതയുമുണ്ട്.
ഹീമോഗ്ലോബിനിൽ ഇരുമ്പ് ഫെറസ് സ്റ്റേറ്റിലാണ്.
ഹീമോഗ്ലോബിനിലെ ഇരുമ്പ്
4 സംയോജകതാ ബന്ധനങ്ങൾ വഴി ഇരുമ്പ് പൈറോൾ നെട്രജനുമായും അഞ്ചാമത്തെ ബന്ധം വഴി ഇമിഡാസോൾ നൈട്രജനുമായും ഇരുമ്പ് ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ഓക്സി ഹീമോഗ്ലോബിൻ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ ആറാം സംയോജകബന്ധനം ഓക്സിജനുമായി കൂടിച്ചേരുന്നു.
ധർമ്മം ഓക്സിജൻ സംവഹനം കാർബൺ ഡൈ ഓക്സൈഡ് സംവഹനം വർഗ്ഗീകരണം വൈകല്യപ്രശ്നങ്ങൾ അനീമിയ തലാസ്സീമിയ പോർഫിയറിയ അവലംബം പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ
ഹീപ് (ഡാറ്റാ സ്ട്രക്‌ച്ചർ) ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Heap_(data_structure) ഒരു പൂർണ്ണ ബൈനറി മാക്സ്-ഹീപ്
ട്രീ അടിസ്ഥാനമാക്കി നിർമ്മിക്കുന്ന അരേഖീയമായ ഒരു ഡാറ്റാ സ്ട്രക്‌ച്ചറാണ്‌ ഹീപ് .
ഇതിലെ അംഗങ്ങളെല്ലാം താഴെപ്പറയുന്ന നിയമം അനുസരിക്കേണ്ടതാണ്: A ഒരു ശീർഷവും B അതിന്റെ പുത്രശീർഷവുമാണെങ്കിൽ A യുടെ കീ B യുടേതിനെക്കാൾ വലുതായിരിക്കണം
അതിനാൽ ഏറ്റവും ഉയർന്ന കീ ഉള്ള അംഗം റൂട്ടിൽ ആയിരിക്കും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.
ഇത്തരം ഹീപ്പുകളെ മാക്സ്-ഹീപ്പുകൾ എന്നു വിളിക്കുന്നു.
ഇതിനു സമാനമായി, ഓരോ ശീർഷത്തിന്റെയും കീ അതിന്റെ പുത്രശീർഷങ്ങളുടെതിനെക്കാൾ ചെറുതാണ്‌ എന്നുണ്ടെങ്കിൽ ഏറ്റവും ചെറിയ കീ ഉള്ള അംഗം റൂട്ടിൽ ആകുകയും ഇത്തരം ഹീപ്പുകൾ മിൻ-ഹീപ്പുകൾ എന്നറിയപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഹീപ്പിൽ സാധാരണയായി നടത്തുന്ന പ്രക്രിയകൾ ഇവയാണ്‌: ഹീപ്പിലെ റൂട്ട് ശീർഷത്തെ നീക്കം ചെയ്യുക മാക്സ്-ഹീപ്പിൽ ഒരു ശീർഷത്തിന്റെ കീ വർദ്ധിപ്പിക്കുക (അഥവാ മിൻ-ഹീപ്പിലാണെങ്കിൽ കുറയ്ക്കുക) പുതിയ ഒരംഗത്തെ ഹീപ്പിലേക്ക് ചേർക്കുക രണ്ട് ഹീപ്പുകൾ ചേർത്ത് പുതിയൊരു ഹീപ് ഉണ്ടാക്കുക തരങ്ങൾ
സാധാരണ ഉപയോഗിക്കുന്ന തരം ഹീപ്പുകൾ ബൈനറി ഹീപ്പുകളാണ്‌.
ഇവ താഴെപ്പറയുന്ന നിയമങ്ങൾ പാലിച്ചിരിക്കണം : ഓരോ ശീർഷത്തിനും രണ്ടോ അതിൽ താഴെയോ പുത്രശീർഷങ്ങൾ മാത്രമേ ഉണ്ടാകാൻ പാടുള്ളൂ ഒരു നിശ്ചിത ആഴത്തിൽ ശീർഷങ്ങൾ നിറച്ചതിന്‌ ശേഷമേ അതിന്റെ താഴെയുള്ള ആഴങ്ങളിൽ ശീർഷങ്ങൾ ചേർക്കാൻ പാടുള്ളൂ ഏറ്റവും താഴെയുള്ള ആഴത്തിൽ ഇടത്തുനിന്ന് വലത്തോട്ടാണ്‌ പുതിയ ശീർഷങ്ങളെ ചേർക്കേണ്ടത്
ഇവ പൂർണ്ണ ബൈനറി ഹീപ്പുകൾ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.
സാധാരണ ഹീപ് അൽഗൊരിതങ്ങളെല്ലാം ബൈനറി ഹീപ്പുകൾ ഉപയോഗിച്ച് ചെയ്യാൻ സാധിക്കും.
മറ്റ് ഹീപ്പുകൾ : 2-3 ഹീപ് ബൈനോമിയൽ ഹീപ് ഫിബൊനാസി ഹീപ് ലെഫ്റ്റിസ്റ്റ് ഹീപ് സ്ക്യൂ ഹീപ് ടെർണറി ഹീപ് ട്രീപ് സോഫ്റ്റ് ഹീപ് പെയറിങ്ങ് ഹീപ് D-അറി ഹീപ് ഉപയോഗങ്ങൾ
വളരെയധികം അൽഗൊരിതങ്ങളിൽ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു ഡാറ്റാ സ്ട്രക്‌ച്ചറാണ്‌ ഹീപ്.
ശരാശരി, മോശം സമയസങ്കീർണ്ണതകൾ O ( N log N ) {\displaystyle O\left(N\;\log \;N\right)} ആയുള്ള സോർട്ടിങ്ങ് അൽഗൊരിതമായ ഹീപ് സോർട്ട് ഹീപ് ഉപയോഗിക്കുന്നു.
ഇത് ഒരു in-place അൽഗൊരിതം കൂടിയാണ്‌ ഒരു ലിസ്റ്റിലെ k-ആമത്തെ ഏറ്റവും വലിയ സംഖ്യ ചെറിയ സമയസങ്കീർണ്ണതയോടെ ചെയ്യാൻ ഹീപ് ഉപയോഗിക്കാം പ്രിമിന്റെ അൽഗൊരിതം , ഡയക്സ്ട്രയുടെ അൽഗൊരിതം മുതലായ ഗ്രാഫ് അൽഗൊരിതങ്ങൾ സമയസങ്കീർണ്ണത കുറയ്ക്കാൻ ഹീപ് ഉപയോഗിക്കുന്നു.
ഒരു പൂർണ്ണ ബൈനറി ഹീപ് അറേ മാത്രമുപയോഗിച്ച് എളുപ്പത്തിൽ നിർമ്മിക്കാം എന്നതും O ( N ) {\displaystyle O\left(N\right)} സമയം കൊണ്ട് N സംഖ്യകളെ ഹീപ്പാക്കി മാറ്റാം എന്നതും ഹീപ്പുകളുടെ പ്രാധാന്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.
ഇതും കൂടി കാണുക ഹീപ് സോർട്ട് പുറം കണ്ണികൾ Heaps എന്ന വിഷയവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചിത്രങ്ങൾ വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിലുണ്ട്.
Heap at Wolfram MathWorld Explanation of how the basic heap algorithms work
ഹീന സിദ്ദു ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Heena_Sidhu
ഒരു ഇന്ത്യൻ കായിക ഷൂട്ടർ ആണ് ഹീന സിദ്ദു .
ലോക പിസ്റ്റൾഷൂട്ടർ റാങ്കിംഗിൽ ഒന്നാം സ്ഥാനത്തെത്തുന്ന ആദ്യ ഇന്ത്യക്കാരിയാണ്  ഹീന (2014 ഏപ്രിൽ 7 നു) .2013 ഐഎസ്എസ്എഫ് ലോകകപ്പ് ഫൈനലിൽ 10 മീറ്റർ എയർ പിസ്റ്റൾ വിഭാഗത്തിൽ സ്വർണ്ണം നേടിയ ഇന്ത്യൻ  ഷൂട്ടർ എന്ന നേട്ടത്തിനുടമയാണ്.
ഇതിനു ശേഷം റിഫ്ൾ / പിസ്റ്റൾ ലോകകപ്പ് ഫൈനലിൽ സ്വർണം നേട്ടം കൈവരിക്കുന്ന മൂന്നാമത്തെ ഷൂട്ടർ ആയി മാറി.
അഞ്ജലി ഭഗവത് (2003), ഗഗൻ നാരംഗ് (2008) എന്നിവരായിരുന്നു മുൻഗാമികൾ.
ഐഎസ്എസ്എഫ് മാഗസിന്റെ കവർ പേജിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ആദ്യ ഇന്ത്യൻ ഷൂട്ടർ ആണ്  ഹീന ബഹുമതികൾ
അന്താരഷ്ട്രതലത്തിലെ ഹീനയുടെ  നേട്ടങ്ങളെ രാജ്യ അർജുന അവാർഡ് നൽകി ആദരിച്ചിട്ടുണ്ട്]] അവലംബം
ഹീബ്രു ബൈബിൾ This article may be expanded with text translated from the corresponding article in English .
A model attribution edit summary Content in this edit is translated from the existing English Wikipedia article at [[:en:Hebrew Bible]]; see its history for attribution.
You should also add the template {{Translated|en|Hebrew Bible}} to the talk page .
Tanakh (Judaism) Torah (Instruction) Nevi'im (Prophets) Former Latter Minor Hosea Joel Amos Obadiah Jonah Micah Nahum Habakkuk Zephaniah Haggai Zechariah Malachi Ketuvim (Writings) Poetic Five Megillot (Scrolls) Historical Old Testament (Christianity) Pentateuch Genesis Exodus Leviticus Numbers Deuteronomy Historical Joshua Judges Ruth 1–2 Samuel 1–2 Kings 1–2 Chronicles Ezra Nehemiah Esther Wisdom Job Psalms Proverbs Ecclesiastes Song of Songs Prophetic Major prophets Isaiah Jeremiah Lamentations Ezekiel Daniel Minor prophets Hosea Joel Amos Obadiah Jonah Micah Nahum Habakkuk Zephaniah Haggai Zechariah Malachi Deuterocanonical Tobit Judith Additions to Esther 1 Maccabees 2 Maccabees Wisdom of Solomon Sirach Baruch / Letter of Jeremiah Additions to Daniel Orthodox only 1 Esdras 2 Esdras Prayer of Manasseh Psalm 151 3 Maccabees 4 Maccabees Odes Orthodox Tewahedo 1 Enoch Jubilees 1, 2, and 3 Meqabyan Paralipomena of Baruch Broader canon Bible portal ക സ തി