smcproject/ml-wiki-sentences huggingface dataset:
പതിനഞ്ചാം ലോകസഭയിൽ അംഗമായ ഇദ്ദേഹം സഭയിൽ ഉത്തർപ്രദേശിലെ ഫാറൂഖ്ബാദ് മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ചിരുന്നു.
നരസിംഹ റാവു മന്ത്രിസഭയിൽ വിദേശകാര്യ സഹമന്ത്രിയായിരുന്നു.
ഇന്ത്യയുടെ മൂന്നാം രാഷ്ട്രപതിയായ സാക്കിർ ഹുസൈന്റെ കൊച്ചുമകനാണ്.
സൽമാൻ ടൂർ ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Salman_Toor
പാകിസ്താൻ സ്വദേശിയായ ചിത്രകാരനാണ് സൽമാൻ ടൂർ .
ബ്രൂക്ക്‌ലിൻ കേന്ദ്രീകരിച്ചു പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
സ്വദേശത്തും വിദേശത്തുമായി നിരവധി ചിത്ര പ്രദർശനങ്ങൾ നടത്തിയിട്ടുണ്ട്.
പാകിസ്താനിലെ ലാഹോറിൽ 1983 ൽ ജനിച്ചു.
2009 ൽ ബ്രൂക്ക്‌ലിൻ പ്രാറ്റ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിൽ നിന്ന് പെയിന്റിംഗിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം നേടി.
സൂഫി കവിതയുടെയും ചിന്തയുടെയും രൂപകങ്ങൾ തന്റെ രചനകളിൽ ഉപയോഗപ്പെടുത്താറുണ്ട്.
കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറുമുള്ള പോപ്പ് സംസ്കാരത്തിലും കലാ ചരിത്രത്തിൽ നിന്നുള്ള ഡിസൈനുകളാൽ സമ്പന്നമാണ് ടൂർ പെയിന്റിംഗുകൾ.
ദ റെവലേഷൻ പ്രോജക്ട് എന്ന പ്രതിഷ്ഠാപനമാണ് ആസ്പിൻവാളിലെ പ്രധാന വേദിയിൽ അവതരിപ്പിച്ചത്.
ഇതിൽ ചിത്രങ്ങളുടെയും കൊളാഷുകളുടെയും ശ്രേണിക്കൊപ്പം പാകിസ്താനിൽ നിന്നും നാടു കടത്തപ്പെട്ട കവി ഹസൻ മുജ്താബ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഫോർ അലൻ ഗിൻസ്‌ബർഗ് എന്ന  ഉറുദു കവിത വായിക്കുന്ന വീഡിയോ ദൃശ്യവുമുണ്ട്.
പ്രദർശനങ്ങൾ സൽമാൻ ടൂർ ː ഡ്രായിംഗ്സ് ഫ്രം ദ ഇലക്ട്രീഷ്യൻ , ഹണി റംക, ന്യയോർക്ക്, 2015 ക്ലോസ് ക്വാർടേഴ്സ്, കാൻവാസ് ഗാലറി, കറാച്ചി 2014 ഹാപ്പി സർവന്റ്, ഐക്കോൺ ഗ്യാലറി, ന്യൂയോർക്ക്, 2013 ഐ ♥ കിച്ച്, റോഹ്താസ് II ഗ്യാലറി, ലാഹോർ, 2011.
അവലംബം ↑ ↑ Forming in the purple of an eye, ഉൾക്കാഴ്ചകളുരുവാകുന്നിടം, കൊച്ചി - മുസിരിസ് ബിനലെ, 2016, കൈപ്പുസ്തകം പുറം കണ്ണികൾ
̽* വെബ‌സൈറ്റ് ːhttp://www.salmantoor.com Archived 2016-10-28 at the Wayback Machine .
സൽവാ കീർ മായർദിത് ഈ  ലേഖനം വിക്കിപീഡിയ ശൈലി അനുസരിച്ച് വിക്കിവൽക്കരിക്കേണ്ടതുണ്ട് .
ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Salva_Kiir_Mayardit
ദക്ഷിണ സുഡാനിന്റെപ്രഥമ പ്രസിഡന്റാണ് സൽവാ കീർ മായർദിത് Salva Kiir Mayardit (ജനനം 1951).
1960-ൽ  കിർ അന്യാ-ന്യാ എന്ന  ദക്ഷിണ സുഡാൻ വിമതപ്രസ്ഥാനത്തിൽ ചേർന്ന് ആദ്യ സുഡാൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുത്തു.
1972-ലെ ആഡിസ് അബാബ ഒത്തുതീർപ്പുണ്ടായപ്പോൾ അദ്ദേഹം ഒരു താഴ്ന്ന റാങ്കുള്ള ഓഫീസർ ആയിരുന്നു.
സൽവാ ജുദം ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Salwa_Judum Usage {{Infobox militant organization
|name     = 
|logo     = 
|caption  = 
|dates    = 
|leader   = 
|motives  = 
|area     = 
|ideology = 
|crimes   = 
|attacks  = 
|status   = 
}} Example
മാവോവാദികളെ നേരിടാനായി ഗവൺമെന്റ് സഹായത്തോടെ ഛത്തീസ്ഗഡിൽ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന സ്വകാര്യ സേനയാണ് സൽവാ ജുദം .
കോൺഗ്രസ് നേതാവ് മഹേന്ദ്രകർമയുടെ നേതൃത്ത്വത്തിൽ മാവോയിസ്റ്റ് ശക്തികേന്ദ്രങ്ങളിൽ ആദിവാസി യുവാക്കൾക്ക്  ശമ്പളം നൽകിയാണ് സൽവാ ജുദം വിപുലീകരിച്ചത്.
സൽവാ ജുദം നിയമവിരുദ്ധമാണെന്ന് 2011 ജൂലൈയിൽ സുപ്രീം കോടതി വിധിച്ചിരുന്നു.
ഇതിലെ സ്‌പെഷൽഓഫിസർമാരെ തിരിച്ചുവിളിക്കണമെന്നും അവരുടെ ആയുധങ്ങൾ കണ്ടുകെട്ടണമെന്നും കോടതി വിധിച്ചു.
മഹേന്ദ്രകർമയുടെ വധം
2013 മേയിൽ ഛത്തീസ്ഗഢിൽ കോൺഗ്രസ് റാലിക്ക് നേരെ നടന്ന ആക്രമണത്തിൽ മഹേന്ദ്ര കർമ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
പലവതണ മാവോവാദികളുടെ ആക്രണത്തിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം രക്ഷപെട്ടിരുന്നു.
അവലംബം ↑ "Salwa Judum is illegal, says SC" The Hindu July 5, 2011 ↑ {{ cite news }} : Check date values in: | accessdate= and | date= ( help ) അധിക വായനയ്ക്ക് The Adivasis of Chhattisgarh: Victims of the Naxalite Movement and Salwa Judum Campaign , by Asian Centre for Human Rights.
Published by Asian Centre for Human Rights, 2006.
പുറം കണ്ണികൾ The Adivasis of Chhattisgarh: Victims of Naxalite Movement and Salwa Judum Campaign Archived 2008-07-21 at Archive-It Unreported World: India's Hidden War Naxal Issues Archived 2007-02-03 at the Wayback Machine .
Economic and Political Weekly Article on NHRC report Report of the IAPL Fact Finding Mission Video Documentary (20 mn.) on Salwa Judum Camps Archived 2018-09-10 at the Wayback Machine .
സൽവാർ (വസ്ത്രം)
സൽവാർ (വസ്ത്രം) പഞ്ചാബിന്റെ പരമ്പരാഗതമായ വസ്ത്രമാണ്.
ഇതിന്റെ ജീവസുറ്റ നിറഭേദങ്ങളും പ്രൗഢമായ തുന്നലും തുണിത്തരങ്ങളും പേരുകേട്ടതാണ്.
ഈ പഞ്ചാബി വസ്ത്രത്തിനു മൂന്നു ഭാഗങ്ങളുണ്ട്.
കമീസ് എന്ന അരയ്ക്കു മുകളിലുള്ള വസ്ത്രഭാഗവും സല്വാർ എന്ന അരയ്ക്കു താഴെയെത്തുന്ന ഭാഗവും ദുപ്പട്ട എന്ന ശിരോവസ്ത്രവും.
സ്ത്രീകളുടെ സല്വാർ ഈ ഇന്ത്യൻ ഉപദ്വീപിലും അതിനപ്പുറമുള്ള ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധമാണ്.
ലഡാക്കിനപ്പുറത്തു വരെ ഇത് പ്രസിദ്ധമാണ്.
പാകിസ്താന്റെ ദേശീയ വേഷവും സൽവാർ ആണ്.
1960കളിൽ പഞ്ചാബി സൽവാർ സർക്കാർ ഓഫീസുകളിൽ വരെ ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങി.
പഞ്ചാബി വസ്ത്രധാരണ രീതി
മൂന്നു ഭാഗങ്ങളുള്ള പഞ്ചാബി വസ്ത്രത്തെയാണ് സൽവാർ എന്നു വിളിച്ചുവരുന്നത്.
പഴയ പഞ്ചാബി സുതൻ വസ്ത്രവും ഈ ഗണത്തിൽ കണക്കാക്കി വരുന്നുണ്ട്.
പഞ്ചാബി സുതനും കുർത്തയും പദത്തിന്റെ ഉദ്ഭവം
സുതൻ എന്ന വാക്ക് സംസ്കൃതത്തിലെ സ്വസ്ഥാന എന്ന വാക്കിൽ നിന്നും ഉദ്ഭവിച്ചതത്രെ.
മുറുകിയ കാലുറ എന്നർഥം വരുന്ന മധ്യേഷ്യൻ വാക്കിൽനിന്നുമാണ് ഈ വക്കുണ്ടായത് എന്നു കരുതുന്നു.
ചരിത്രം സുതാൻ
മൗര്യൻ കാലഘട്ടത്തിൽ (322–185 BCE) ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന വസ്ത്രമായിരുന്നു, സ്വസ്ഥാന.
ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ടിനും മൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിനുമിടയിൽ ഭരണം നടത്തിയിരുന്ന കുശാന സാമ്രാജ്യകാലത്തും ഇത് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.
സൽസല ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Az-Zalzala
മുസ്ലീങ്ങളുടെ വിശുദ്ധ ഗ്രന്ഥമായ ഖുർആനിലെ തൊണ്ണൂറ്റിഒൻപതാം അദ്ധ്യായമാണ്‌ സൽസല (പ്രകമ്പനം).
സൂക്തങ്ങൾ : എട്ട് മുൻപുള്ള സൂറ: ബയ്യിന ഖുർആൻ അടുത്ത സൂറ: ആദിയാത് സൂറത്ത്
(അദ്ധ്യായം) 99
സൽമാൻ തസീർ ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Salmaan_Taseer
2011 ജനുവരി നാലിന്,  സ്വന്തം അംഗരക്ഷകനാൽ വധിക്കപ്പെട്ട സൽമാൻ തസീർ ( Urdu , പഞ്ചാബി : سلمان تاثیر ‬ ;   May 31, 1944 – January 4, 2011), 2008 മെയ്‌ 15  മുതൽ   പാകിസ്താനിലെ പഞ്ചാബ് പ്രവിശ്യയിലെ ഗവെർണർ ആയിരുന്നു.
പാകിസ്താനിലെ മതനിന്ദ നിയമത്തെ എതിർത്തതാണ് വധത്തിനു കാരണം.
സ്വന്തം അംഗ രക്ഷകനായ മാലിക്-മുംതാസ്-ക്വദ്രി, യന്ത്രതോക്കിൽ നിന്നും 26  തിരകൾ പായിച്ചാണ് തസീറിനെ വകവരുത്തിയത്.
അവലംബം 1 2 1 2 1 2 3 {{ cite web }} : Check date values in: | accessdate= ( help ) ↑ Salmaan Taseer: 1946-2011 , Daily Times , January 05, 2011 ↑ {{ cite news }} :  CS1 maint: multiple names: authors list ( link ) ↑
സൽസ (സോസ്) ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Salsa_(sauce)
മെക്സിക്കോയിലും , തെക്കേ അമേരിക്കയിലും വിപുലമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു തരം എരിവുള്ള സോസാണ് സൽസ .
സ്പാനിഷ് ഭാഷയിൽ സൽസ എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം സോസ് എന്നാണ്.
സൽമാൻ റഷ്ദി ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Salman_Rushdie
സൽമാൻ റഷ്ദി ( ഉർദു : سلمان رشدی, ഹിന്ദി:अख़्मद सल्मान रश्दी) (ജനനപ്പേര് അഹ്മെദ് സൽമാൻ റഷ്ദി , ജൂൺ 19 , 1947 -നു ഇന്ത്യയിലെ ബോംബെ നഗരത്തിൽ ജനിച്ചു) ഒരു ബ്രിട്ടീഷ് - ഇന്ത്യൻ ഉപന്യാസകാരനും നോവലിസ്റ്റുമാണ്.
രണ്ടാമത്തെ നോവലായ മിഡ്നൈറ്റ്സ് ചിൽഡ്രൺ (അർദ്ധരാത്രിയുടെ കുഞ്ഞുങ്ങൾ) (1981) ആയിരുന്നു അദ്ദേഹത്തെ പ്രശസ്തിയിലേക്ക് ഉയർത്തിയത്.
ഈ കൃതിക്ക് ബുക്കർ സമ്മാനം ലഭിച്ചു.
മിക്കവാറും എല്ലാ കൃതികളുടെയും പശ്ചാത്തലം ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡം ആണ്.
എങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതികളുടെ പ്രധാന ആശയം കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറും തമ്മിലുള്ള നീണ്ടതും ധന്യവും പലപ്പോഴും ദുഃഖപൂർണ്ണവുമായ ബന്ധങ്ങളുടെയും കുടിയേറ്റങ്ങളുടെയും ബന്ധവിച്ഛേദങ്ങളുടെയും കഥയാണ്.
റഷ്ദിയുടെ നാ‍ലാമത്തെ നോവൽ ആയ ദ് സാറ്റാനിക്ക് വേഴ്സെസ് (1988) മുസ്ലീം സമുദായത്തിൽ നിന്നു് ശകതമായ വിമർശനങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കി.
പല വധഭീഷണികൾക്കും റഷ്ദിയെ വധിക്കുവാനായി ആയത്തുള്ള ഖുമൈനി പുറപ്പെടുവിച്ച ഫത്‌വയ്ക്കും ശേഷം അദ്ദേഹം വർഷങ്ങളോളം ഒളിവിൽ താമസിച്ചു.
ഈ കാലയളവിൽ വളരെ വിരളമായി മാത്രമേ പൊതുവേദിയിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടുള്ളൂ.
എങ്കിലും കഴിഞ്ഞ ദശാബ്ദത്തിൽ സാധാരണ സാഹിത്യ ജീവിതം നയിക്കുവാൻ കഴിഞ്ഞു.
2022 ആഗസ്റ്റ് 12ന് ന്യൂയോർക്കിലെ ഷടാക്വ ഇൻസ്റ്റിട്യൂഷനിൽ പ്രഭാഷണത്തിനെത്തിയ അദ്ദേഹം ഗുരുതരമായി ആക്രമിക്കപ്പെട്ടു.
https://www.mathrubhumi.com/news/world/salman-rushdie-stabbed-on-stage-at-new-york-event-1.7780894 പ്രസിദ്ധീകരിച്ച കൃതികൾ ഗ്രിമസ് (1975) മിഡ്നൈറ്റ്സ് ചിൽഡ്രൺ (1981) ഷെയിം (1983) ദ് ജാഗ്വാർ സ്മൈൽ: എ നിക്കരാഗ്വൻ ജേർണി (1987) (നോവൽ)|ദ് സാറ്റാനിക് വേഴ്സെസ്]] (1988) ഹാരൂൺ ആന്റ് ദ് സീ ഓഫ് സ്റ്റോറീസ് (1990) ഇമാജിനറി ഹോം‌ലാന്റ്സ് : ഉപന്യാസങ്ങളും നിരൂപണവും, 1981 - 1991 (1992) ഈസ്റ്റ്, വെസ്റ്റ് (1994) ദ് മൂർസ് ലാസ്റ്റ് സൈ (1995) ദ് ഗ്രൌണ്ട് ബിനീത്ത് ഹെർ ഫീറ്റ് (1999) ഫ്യൂറി (2001) സ്റ്റെപ് എക്രോസ് ദിസ് ലൈൻ: ശേഖരിച്ച സാഹിത്യേതര രചനകൾ 1992 - 2002 (2002) ഷാലിമാർ ദ് ക്ലൌൺ (2005) പുരസ്കാരങ്ങൾ
സൽമാൻ റുഷ്ദിക്കു ലഭിച്ച അവാർഡുകളിൽ ചിലത്: സാഹിത്യത്തിനുള്ള ബുക്കർ സമ്മാ‍നം ജെയിംസ് റ്റെയ്റ്റ് ബ്ലാക്ക് മെമ്മോറിയൽ പ്രൈസ് (സാഹിത്യം) ആർട്ട്സ് കൌൺസിൽ റൈറ്റേഴ്സ്' അവാർഡ് ഇംഗ്ലീഷ്-സ്പീക്കിംഗ് യൂണിയൻ അവാർഡ് ബുക്കർ ഓഫ് ബുക്കേഴ്സ് ബുക്കർ സമ്മാനം ലഭിച്ച കൃതികളിൽ ഏറ്റവും നല്ല നോവലിനുള്ള പുരസ്കാരം പ്രി ദു മില്യൂർ ലീവ്ര് എത്രാഞ്ഷേർ (Prix du Meilleur Livre Etranger) വിറ്റ്ബ്രെഡ് നോവൽ അവാർഡ് റൈറ്റേഴ്സ് ഗിൽഡ് അവാർഡ് (കുട്ടികളുടെ പുസ്തകത്തിന്) പുറംകണ്ണികൾ Salman Rushdie എന്ന വിഷയവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചിത്രങ്ങൾ വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിലുണ്ട്.
സൽമാൻ റഷ്ദി ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ് Appearances on C-SPAN സൽമാൻ റഷ്ദി on ചാർളി റോസിൽ ഇന്റർനെറ്റ് മൂവി ഡാറ്റാബേസിൽ നിന്ന് സൽമാൻ റഷ്ദി Article archive at Journalisted രചനകൾ സൽമാൻ റഷ്ദി ലൈബ്രറികളിൽ ( വേൾഡ്കാറ്റ് കാറ്റലോഗ്) സൽമാൻ റഷ്ദി collected news and commentary at Al Jazeera English സൽമാൻ റഷ്ദി collected news and commentary at The Guardian സൽമാൻ റഷ്ദി വാർത്തകൾ ന്യൂ യോർക്ക് ടൈംസിൽ Contemporary writers: Salman Rushdie .
British Council: Arts New York Times special feature on Rushdie, 1999 മിഡ്നൈറ്റ്സ് ചിൽഡ്രൺപഠനങ്ങൾ Indian Literature: A Critical Casebook
വിശുദ്ധ മെസ്രോബ് ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Saint_Mesrob 1776-ലെ ഒരു കൈയെഴുത്തു പ്രതിയിലുള്ള മെസ്രോബിന്റെ ചിത്രം.
അർമീനിയയിലെ ഒരു സന്യാസിയും, ദൈവശാസ്ത്രജ്ഞനും, ഭാഷാപ്രവീണനും ആയിരുന്നു വിശുദ്ധ മെസ്രോബ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന മെസ്രോബ് മാഷ്ടോറ്റ്സ് (ജനനം: ക്രി.വ. 361/362; മരണം: ഫെബ്രുവരി 17, 440).
അർമീനിയൻ അക്ഷരമാലയുടെ സ്രഷ്ടാവെന്ന നിലയിലാണ്‌ അദ്ദേഹം ഏറ്റവുമേറെ അറിയപ്പെടുന്നത്.
അർമീനിയൻ രാഷ്ട്രത്തേയും അർമീനിയൻ ഓർത്തഡോക്സ് സഭയേയും ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിലും അർമീനിയയിലേയും, ബൈസാന്തിയ, പേർഷ്യൻ സാമ്രാജ്യങ്ങളിലേയും അർമീനിയാക്കാർക്കിടയിൽ ഐക്യം വളർത്തുന്നതിലും ഈ അക്ഷരമാല വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു.
അർമീനിയൻ ഭാഷയുടേയും സംസ്കാരത്തിന്റേയും രാഷ്ട്രത്തിന്റെയും അതിജീവനം  ഉറപ്പാക്കുന്നതിൽ മെസ്രോബിന്റെ അക്ഷരമാല   നിർണ്ണയകമായി.
രാഷ്ട്രീയപശ്ചാത്തലം
ഏറെക്കാലം ബൈസാന്തിയ, പേർഷ്യൻ സാമ്രാജ്യങ്ങളുടെ മത്സരവേദിയായിരുന്ന അർമീനിയയ്ക്ക് ക്രി.
387-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യം നഷ്ടമായി.
ഇരുസാമ്രാജ്യങ്ങൾക്കുമിടയിൽ വിഭജിക്കപ്പെട്ട അർമീനിയയുടെ അഞ്ചിൽ നാലു ഭാഗം പേർഷ്യൻ നിയന്ത്രണത്തിലായി.
അവിടെ അർമീനിയൻ ചക്രവർത്തി അവരുടെ സാമന്തനായി ഭരിച്ചു.
പറിഞ്ഞാറൻ അർമീനിയ ബൈസാന്തിയ സൈന്യത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുമായി.
ക്രിസ്തുമതത്തെ ഔദ്യോഗികമതമായി അംഗീകരിച്ച(ക്രി.വ. 303-ൽ) ലോകത്തിലെ ആദ്യത്തെ രാഷ്ട്രമായിരുന്നു അർമീനിയ.
രാഷ്ട്രത്തിന്റെ വിഭജനവും പരതന്ത്രതയും അർമീനിയയിലെ  പുരാതനക്രിസ്തീയ സഭയേയും ബാധിച്ചെങ്കിലും അതിന്റെ സംഘടനാവ്യവസ്ഥയും തീക്ഷ്ണതയും നിലനിന്നു.
അടിച്ചമർത്തൽ അതിന്റെ കാര്യക്ഷമതയുടെ വർദ്ധനവിന്‌ കാരണമാവുകയും പുരോഹിതന്മാർക്കും പ്രഭുവർഗ്ഗത്തിനും സാധാരണക്കാർക്കുമിടയിൽ ഐക്യത്തിന്‌ വഴിതെളിക്കുകയും ചെയ്തു.
അർമീനിയൻ അക്ഷരമാലയുടെ സൃഷ്ടി, ആരാധനാക്രമത്തിന്റെ പരിഷ്കരണം,  മതപരവും ദേശീയവുമായ ഒരു സാഹിത്യത്തിന്റെ വികാസം തുടങ്ങിയവ ഇക്കാലത്തെ നിർണ്ണായക സംഭവങ്ങളായിരുന്നു.
അർമീനിയൻ സഭയുടെ തലവനായിരുന്ന പാത്രിയർക്കീസ് ഐസക്ക്, ക്രി.
394-ൽ  കോസ്രോസ് മൂന്നാമന്റെ മരണത്തിനു ശേഷം അർമീനിയരുടെ രാജാവായ വ്രാംഷാപ്പു എന്നിവർക്കൊപ്പം ഈ സംഭവപരമ്പരയിൽ മെസ്രോബ് മുഖ്യപങ്കു വഹിച്ചു.
ജീവിതാരംഭം ഫ്രാൻസെസ്കോ മഗിയോറ്റോ വരച്ച മെസ്രോബിന്റെ ചിത്രം
പഴയ വിശാലഅർമീനിയയുടെ ഭാഗമായിരുന്നതും ഇപ്പോൾ തുർക്കിയിലെ മുസ് പ്രവിശ്യയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നതുമായ ട്രാവോണിൽ ജനിച്ച മെസ്രോബ്, മതേതരമായ വിദ്യാഭ്യാസത്തിലൂടെ ഗ്രീക്ക്, പേർഷ്യൻ ഭാഷകളിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയെന്ന് ശിഷ്യനും ജീവചരിത്രകാരനുമായ കൊര്യൂൻ രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു .
സ്വഭാവഗുണത്തിന്റേയും അറിവിന്റേയും പരിഗണനകൾ വച്ച് അർമീനിയയിലെ കോസ്രോസ് മൂന്നാമൻ രാജാവിന്റെ കാര്യദർശിയായി മെസ്രോബ് നിയമിതനായി.
ചക്രവർത്തിയുടെ വിളംബരങ്ങളും ഉത്തരവുകളും ഗ്രീക്ക്, പേർഷ്യൻ ലിപികളിൽ എഴുതിയെടുക്കുകയായിരുന്നു കാര്യദർശിയുടെ പദവിയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്‌ ചെയ്യാനുണ്ടായിരുന്നത്.
എന്നാൽ പരിപൂർണ്ണതയുള്ള മറ്റൊരു ജീവിതത്തിലേയ്ക്ക് താൻ വിളിക്കപ്പെട്ടതായി അദ്ദേഹത്തിനു തോന്നി.
ദൈവസേവനത്തിനായി കൊട്ടാരം വിട്ട മെസ്രോബ് സന്യാസം സ്വീകരിച്ച്, തെരഞ്ഞെടുത്ത ഏതാനും സഹകാരികളോടൊപ്പം ഒരാശ്രമത്തിലേയ്ക്കു മാറി.
അവിടെ അദ്ദേഹം വിശപ്പിലും, ദാഹത്തിലും, തണുപ്പിലും, ദാരിദ്ര്യത്തിലും, പരിത്യാഗപൂർണ്ണമായ താപസജീവിതം നയിച്ചുവെന്ന് ജീവചരിത്രകാരൻ കൊര്യൂൻ പറയുന്നു.
സസ്യാഹാരം മാത്രം കഴിച്ചും, രോമക്കുപ്പായം ധരിച്ചും, നിലത്തുറങ്ങിയും, വിശുദ്ധഗ്രന്ഥപാരായണത്തിലും പ്രാർത്ഥനയിലും മുഴുകിയ ജാഗരണത്തിലും എല്ലാം അദ്ദേഹം തപസ്സനുഷ്ടിച്ചു.
താമസിയാതെ താൻ ഏറ്റെടുക്കാനിരുന്ന വേദപ്രചാര ദൗത്യത്തിന്‌  തയ്യാറെടുത്തു കുറേ വർഷങ്ങൾ അദ്ദേഹം അങ്ങനെ കഴിച്ചു.
ഈ താപസജീവിതത്തിനൊടുവിൽ അർമീനിയയിലെ രാജകുമാരനായിരുന്ന ഷാമ്പിത്തിന്റെ പിന്തുണയോടെ അരാക്സസ് നദിതടത്തിലുള്ള ഗോൾത്തിൻ പ്രവിശ്യയിൽ സുവിശേഷം പ്രസംഗിക്കാൻ തുടങ്ങിയ മെസ്രോബ് അനേകരെ ക്രിസ്തീയവിശ്വാസത്തിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.
എന്നാൽ അർമീനിയൻ ഭാഷയ്ക്ക് സ്വന്തമായൊരു അക്ഷരമാല ഇല്ലാതിരുന്നത് സുവിശേഷവേലയിൽ അദ്ദേഹത്തിനു തടസ്സമായി.
ഗ്രീക്ക്, പേർഷ്യൻ, സുറിയാനി അക്ഷരമാലകൾ ഉപയോഗിച്ച് അർമീനിയൻ ഭാഷ എഴുതാറുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും, ആ ഭാഷയ്ക്ക് തനതായിരുന്ന പല സങ്കീർണ്ണശബ്ദങ്ങളുടേയും പ്രകടനത്തിനുള്ള കഴിവ് ആ ലിപികൾക്കില്ലായിരുന്നു.
ലിപി ഇല്ലാത്ത അർമീനിയൽ ഭാഷയിൽ എന്നതിനു പകരം സുറിയാനി ഭാഷയിൽ എഴുതപ്പെട്ടിരുന്ന വിശുദ്ധലിഖിതങ്ങളും ആരാധനാവിധികളും ജനസമാന്യത്തിനു അന്യമായി നിന്നു.
ഭരണാധികാരികളുടേയും സഭാനേതൃത്വത്തിന്റേയും പിന്തുണയോടെ മെസ്രോബ് ഒരു ദേശീയ അക്ഷരമാല ഉണ്ടാക്കിയെടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു.
ഇക്കാര്യത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിനു വേണ്ടിവന്ന തയ്യാറെടുപ്പുകളും നേരിടേണ്ടിവന്ന ബുദ്ധിമുട്ടുകളും നിരവധിയായിരുന്നു.
അദ്ദേഹം മെസോപ്പൊത്തോമിയയിലെ ഒരു മെത്രാനായിരുന്ന ദാനിയേലിന്റേയും സമോസാത്തയിലെ റൂഫസ് സന്യാസിയുടേയും സഹായം തേടിയതായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവചരിത്രകാരൻ പറയുന്നു.
അവരുടെ സഹായത്തോടെ, ഗ്രീക്ക് അക്ഷരമാലയെ ആശ്രയിച്ച് അദ്ദേഹം അർമീനിയൻ ഭാഷയ്ക്ക് ഒരു അക്ഷരമാല ഉണ്ടാക്കി.
പേർഷ്യയിലെ അവെസ്തൻ ഭാഷയെ ആശ്രയിച്ചാണ്‌ മെസ്രോബ് അക്ഷരമാല രൂപപ്പെടുത്തിയതെന്ന് കരുതുന്നവരും ഉണ്ട്.
മെസ്രോബിന്റെ അക്ഷരമാലയിൽ 36 അക്ഷരങ്ങളാണുണ്ടായിരുന്നത്;  രണ്ടക്ഷരങ്ങൾ കൂടി, ദീർഘമായ ഓ ശബ്ദവും ഫ ശബ്ദവും അതിനോട് പിന്നീട് പന്ത്രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ചേർത്തു.
അക്ഷരമാലയുടെ പ്രചാരണം മെസ്രോബിന്റെ പദ്യങ്ങൾ
406-ൽ അന്തിമരൂപം കിട്ടിയ മെസ്രോബിന്റെ അക്ഷരമാല, അർമീനിയൻ ഭാഷയിൽ ലിഖിതസാഹിത്യത്തിന്റെ യുഗം ഉദ്ഘാടനം ചെയ്യുകയും ദേശീയബോധം വളർത്തുകയും ചെയ്തു.
"അർമീനിയക്കാരെ പൗരസ്ത്യദേശത്തെ ഇതര ജനതകളിൽ നിന്ന് വേർതിരിച്ച് മറ്റൊരു ജനതയുംരാഷ്ട്രവുമായി നിലനിർത്തിയതും, സൊരോസ്ട്രിയരുടേയും മറ്റും മതസാഹിത്യങ്ങളിൽ നിന്ന് വേർതിരിച്ചറിയാവുന്ന ഒരു ക്രിസ്തീയസാഹിത്യം അവരുടെ ഭാഷയിൽ രൂപപ്പെടുത്തി അർമീനിയൻ ക്രിസ്തീയതയെ പരിരക്ഷിച്ചതും ഈ അക്ഷരമാലയാണെന്ന്" പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഫ്രഞ്ച് ചിന്തകൻ ലൂയി ക്ലാഡ് ഡി സെയിന്റ് മാർട്ടിൻ ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചിട്ടുണ്ട്.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, "അർമീനിയ അതിന്റെ ഭാഷയുടേയും സാഹിത്യത്തിന്റേയും നിലനില്പിന്‌ മെസ്രോബിനോട് കടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.  മെസ്രോബിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടന്നില്ലായിരുന്നെങ്കിൽ പേർഷ്യൻ, സിറിയൻ ജനതകൾക്കിടയിൽ അലിഞ്ഞുചേർന്ന് വ്യക്തിത്വം നഷ്ടപ്പെട്ട്, പൗരസ്ത്യദേശത്തെ മറ്റു പല ജനതകളേയും പോലെ അർമീനിയൻ ജനത അപ്രത്യക്ഷമാകുമായിരുന്നു."
തന്റെ പ്രയത്നം പൂർണ്ണമായും പ്രയോജനപ്പെടാനായി, അക്ഷരമാലയുടെ പ്രചാരണത്തിനായി മെസ്രോബ് അർമീനിയയിലുടനീളം വിദ്യാലയങ്ങൾ തുടങ്ങി.
പേർഷ്യൻ മേൽക്കോയ്മയിൽ അർമീനിയൻ രാജാക്കന്മാർ ഭരിച്ചിരുന്ന കിഴക്കൻ അർമീനിയയിൽ മാത്രമല്ല അക്ഷരമാല പ്രചരിച്ചത്.
പാത്രിയർക്കീസ് ഐസക്കിന്റെ ശുപാർശക്കത്തുമായി കോൻസ്റ്റാന്റിനോപ്പിളിലെത്തിയ മെസ്രോബ്, ബൈസാന്തിയ ഭരണത്തിൽകീഴിലിരുന്ന അർമീനിയൻ പ്രദേശങ്ങളിൽ അക്ഷരമാല പ്രചരിപ്പിക്കാൻ ചക്രവർത്തിയുടെ പിന്തുണ നേടി.
പുതിയ സാഹിത്യം മെസ്രോബിന്റെ ലിപി പഠിപ്പിക്കുന്ന ആദ്യത്തെ വിദ്യാലയത്തിന്റെ സ്ഥാനമായിരുന്ന അമാരാസ് ആശ്രമം:  ഇന്നിത് അർമീനിയുടെ അയൽരാജ്യമായ അസർബൈജാനകത്തുള്ള അർമീനിയൻ ഭൂരിപക്ഷമേഖലയായ നഗോർനോ കരാബാക്കിലാണ്‌
തിരികെ എത്തിയ മെസ്രോബിന്റെ ശ്രദ്ധ, അർമീനിയൽ ഭാഷയിൽ ഇതര ഭാഷകളിലെ മെച്ചപ്പെട്ട മതഗ്രന്ഥങ്ങളുടെ പരിഭാഷ ഉണ്ടാക്കുന്നതിലായി.
സമർത്ഥരായ ശിഷ്യന്മാരെ കണ്ടെത്തിയ അദ്ദേഹം അവരെ എഡേസ്സ, കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിൽ, ആഥൻസ് , അന്തിയോഖ്യാ, അലക്സാണ്ഡ്രിയ തുടങ്ങിയ അക്കാലത്തെ വിജ്ഞാനകേന്ദ്രങ്ങളിലേയ്ക്ക് ഗ്രീക്ക് ഭാഷ പഠിക്കാനും ഗ്രീക്ക് ഗ്രന്ഥങ്ങൾ ശേഖരിക്കാനുമുള്ള നിയോഗവുമായി അയച്ചു.
എഘേഘിയാറ്റ്സിലെ ജോൺ, ബാഘിനിലെ ജോസഫ്,  യെസ്നിക്, മെസ്രോബിന്റെ ജീവചരിത്രകാരൻ കൊര്യൂൻ, കൊറീനെയിലെ മോസസ്,  ജോൺ മന്ദാകുനി എന്നിവരാണ്‌ ഈ ശിഷ്യമാരിൽ പ്രമുഖർ.
ഈ പുതിയ സാഹിത്യത്തിന്റെ ആദ്യത്തെ മാതൃകയായത് ബൈബിളിന്റെ പരിഭാഷയാണ്‌.
പാത്രിയർക്കീസ് ഐസക്ക് സുറിയാനിയിൽ നിന്ന് അർമീനിയൻ ഭാഷയിലേക്കുള്ള ആദ്യത്തെ വേദപുസ്തകവിവർത്തനം ക്രി.
411-ൽ നടത്തിയെന്ന്  മെസ്രോബിന്റെ ശിഷ്യൻ കൊറീനിലെ മോസസ് പറയുന്നു.
എന്നാൽ ഈ പരിഭാഷ അപര്യാപ്തമായി കരുതപ്പെട്ടതുകൊണ്ടാകാം വേദപുസ്തകത്തിന്റെ  ഗ്രീക്ക് പാഠത്തിന്റെ പുതിയ പകർപ്പുകൾക്കായി, എഘേഘിയാറ്റ്സിലെ ജോണും ബാഘിനിലെ ജോസഫും വീണ്ടും വിദേശങ്ങളിൽ യാത്ര ചെയ്തു.
കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിൾ വരെ പോയ അവർ ഗ്രീക്കു പാഠത്തിന്റെ മെച്ചപ്പെട്ട പ്രതികളുമായി മടങ്ങിയെത്തി.
ഇവയുടേയും   അലക്സാണ്ഡ്രിയയിൽ നിന്നുകിട്ടിയ മറ്റു പകർപ്പുകളുടേയും ആശ്രയത്തിൽ ബൈബിൾ ഗ്രീക്കിൽ നിന്ന് അർമീനിയനിലേയ്ക്ക് പരിഭാഷപ്പെടുത്തപ്പെട്ടു.
പഴയനിയമത്തിന്റെ പുരാതന ഗ്രീക്ക് പരിഭാഷയായ സെപ്ത്വജിന്റിനേയും അലക്സാണ്ഡ്രിയയിലെ സഭാപിതാവായിരുന്ന ഒരിജന്റെ ബഹുഭാഷാബൈബിളായ ഹെക്സാപ്ലയേയും ആണ്‌ ഈ പരിഭാഷ പ്രധാനമായും ആശ്രയിച്ചത്.
അർമീനിയൻ സഭയിൽ ഇപ്പോഴും ഉപയോഗത്തിലിരിക്കുന്ന ഈ പരിഭാഷ പൂർത്തിയായത് ക്രി.
434-ൽ ആണ്‌.
ഇതിനു പുറമേ, നിഖ്യായിലേയും കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിളിലേയും എഫേസൂസിലേയും ആദ്യസൂനഹദോസുകളുടെ പ്രമാണരേഖകളും, നേരത്തെ സുറിയാനി ഭാഷയിൽ എഴുതപ്പെട്ടിരുന്ന ദേശീയാരാധനാക്രമവും അർമീനിയൻ ഭാഷയിലേയ്ക്ക് പരിഭാഷപ്പെടുത്തപ്പെട്ടു.
ഗ്രീക്ക് സഭാപിതാക്കളുടെ പല രചനകൾക്കും ഇതുപോലെ തന്നെ അർമീനിയൻ പരിഭാഷകളുണ്ടായി.
ഈ പരിഭാഷകളിൽ പലതിന്റേയും ഗ്രീക്ക് മൂലങ്ങൾ ഇന്നു ലഭ്യമല്ലെന്നത് അവയുടെ പ്രാധാന്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു;  ഉദാഹരണമായി, കേസറിയായിലെ യൂസീബിയസിന്റെ സഭാചരിത്രത്തിന്റെ രണ്ടാം ഭാഗത്തിന്റെ ചില ശകലങ്ങൾ മാത്രം ഗ്രീക്ക് മൂലത്തിൽ അവശേഷിക്കുമ്പോൾ, അർമീനിയൻ പരിഭാഷയിൽ അതു പൂർണ്ണമായും പരിരക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു‌.
ഈ സാഹിത്യസം‌രംഭങ്ങളുടെ തിരക്കിലും മെസ്രോബ്, തന്റെ ജനതയുടെ ആത്മീയാവശ്യങ്ങൾ അവഗണിച്ചില്ല.
താൻ നേരത്തേ സുവിശേഷം പ്രസംഗിച്ച പ്രദേശങ്ങൾ അദ്ദേഹം വീണ്ടും സന്ദർശിച്ചു.
പാത്രിയർക്കീസായിരുന്ന ഐസക്കിന്റെ മരണത്തിനു ശേഷം അർമീനിയൻ ജനതയുടെ ആത്മീയ ഭരണം മെസ്രോബ് ഏറ്റെടുത്തെങ്കിലും ആ സുഹൃത്തിനെ അദ്ദേഹം ആറുമാസം മാത്രമേ അതിജീവിച്ചുള്ളു.
അർമീനിയയിലെ വഘാർഷാപ്പാട്ട്(ആധുനിക എജ്മിയാസ്റ്റിൻ) എന്ന സ്ഥലത്താണ്‌  ആണ്‌ മെസ്രോബ് മരിച്ചത്.
അഷ്ടാരക്കിൽ നിന്ന് 8 കിലോമീറ്റർ തെക്കുപറിഞ്ഞാറുള്ള ഒഷാഖാൻ ഗ്രാമമാണ്‌ അദ്ദേഹത്തിന്റെ  സംസ്കാരസ്ഥാനം.
അർമീനിയക്കാർ അദ്ദേഹത്തെ തങ്ങളുടെ ദിവ്യബലിയിൽ അനുസ്മരിക്കുകയും ഫെബ്രുവരി 19 അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്മരണ കൊണ്ടാടുകയും ചെയ്യുന്നു.
അർമീനിയയിലെ മിക്കവാറും എല്ലാ നഗരങ്ങളിലും മെസ്രോബിന്റെ പേരിൽ ഒരു തെരുവെങ്കിലുമുണ്ട്.
തലസ്ഥാനമായ യെരെവാനിൽ സോവിയറ്റ് ആധിപത്യത്തിൽ കീഴിൽ ലെനിന്റെ പേര്‌ നൽകപ്പെട്ടിരുന്ന മുഖ്യതെരുവിന്‌ ഇപ്പോൾ മെസ്രോബിന്റെ പേരാണ്‌.
യെരെവാനിൽ പുരാതന കൈയെഴുത്തുപ്രതികളുടെ മറ്റെനദാരനൻ ഇൻസ്റ്റിട്യൂട്ടിലും,  ഒഷാഖാൻ ഗ്രാമത്തിൽ അദ്ദേഹത്തെ സംസ്കരിച്ചിരുന്ന പള്ളിയിലും, ഒഹാനാവൻ ഗ്രാമത്തിനു വടക്ക് അരാഗാത്ത് മലയടിവാരത്തിലെ അക്ഷരമാലയുടെ സ്മാരകത്തിലും മെസ്രോബിന്റെ പ്രതിമകളുണ്ട്.
മെസ്രോബിന്റെ ചിത്രമുള്ള തപാൽ സ്റ്റാമ്പുകൾ സോവിയറ്റ് ഭരണത്തിൽ കീഴിലും, സോവിയറ്റ് ഭരണത്തിന്റെ തകർച്ചയ്ക്കു ശേഷം സ്വതന്ത്ര അർമീനിയയിലും ഇറങ്ങിയിട്ടുണ്ട്.
അവലംബം ↑ The Armenian Alphabet ↑ വിശ്വാസത്തിന്റെ യുഗം, ദ സ്റ്റോറി ഓഫ് സിവിലിസേഷൻ , നാലാം ഭാഗം(പുറങ്ങൾ 204-205) ↑ പരിശുദ്ധ കരേക്കിൻ രണ്ടാമൻ, പ്രൊഫ. പി.സി. ഏലിയാസ്, പി.ആർ.ഓ. മലങ്കര ഓർത്തഡോക്സ് സുറിയാനി സഭ, മനോര ഓൺലൈൻ 1 2 Koryun, The Life of Mashtots , translation into Russian and intro by Sh.
V.Smbatyan and K.A.Melik-Oghajanyan, Moscow, 1962.
ഇംഗ്ലീഷ് പരിഭാഷ ↑ കത്തോലിക്കാ വിജ്ഞാനകോശം മെസ്രോബ് .
↑ Viviano, Frank.
“The Rebirth of Armenia,” National Geographic Magazine, March 2004
വിശുദ്ധ വാരം ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Holy_Week
പാശ്ചാത്യ ക്രൈസ്തവ സഭയുടെ ആരാധനക്രമ വർഷം അനുസരിച്ച് ഈസ്റ്ററിന് മുൻപുള്ള ഒരാഴ്ച അല്ലെങ്കിൽ തപസ്സ് കാലത്തിലെ ( നോമ്പുകാലം ) അവസാന ആഴ്ചയാണ് വിശുദ്ധ വാരമായി ആചരിക്കുന്നത്.
ഓശാന ഞായർ , പെസഹ വ്യാഴാഴ്ച , ദുഃഖവെള്ളിയാഴ്ച , വലിയ ശനിയാഴ്ച എന്നിവ അടങ്ങുന്നതാണ് വിശുദ്ധ വാരം.
ഈസ്റ്റർ ഞായറാഴ്ച ഉയിർപ്പുകാലം ആദ്യ ഞായർ ആകയാൽ വിശുദ്ധ വാരത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നില്ല.
പൗരസ്ത്യ ഓർത്തഡോക്സ് സഭ ഓശാന ഞായറിന് മുൻപ് വരുന്ന ശനിയാഴ്ചയാണ് വിശുദ്ധ വാരാരംഭമായി കരുതുന്നത്.
ലാസറിന്റെ ശനി എന്നാണ് ഈ ദിവസം അറിയപ്പെടുന്നത്.
കേരളത്തിൽ കൊഴുക്കട്ട ശനി എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.
കൊഴുക്കട്ട എന്ന പ്രത്യേക പലഹാരം ഈ ദിവസം ക്രൈസ്തവർ ഭവനങ്ങളിൽ ഉണ്ടാക്കുന്നതിനാലാണ് ഈ പേരു വന്നത്.
വിശുദ്ധ വാരം റോമൻ കത്തോലിക്കാ സഭയിൽ
പീഡാനുഭവ ഞായർ, ഓശാന ഞായർ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന തപസ്സ് കാലം അവസാന ഞായറാഴ്ചയോടെയാണ് റോമൻ കത്തോലിക്കാ സഭ വിശുദ്ധ വാരം ആരംഭിക്കുന്നത്.
1955 വരെ ഓശാന ഞായർ എന്നുമാത്രമാണ് ഈ ദിവസം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.
അക്കാലത്ത് തപസ്സ് കാലം അവസാന രണ്ടാഴ്ചകൾ പീഡാനുഭവകാലമായിട്ടാണ് ആചരിച്ചിരുന്നത്.
പീഡാനുഭവകാലം ആദ്യഞായർ പീഡാനുഭവ ഞായറായും രണ്ടാം ഞായർ ഓശാന ഞായറായും ആചരിച്ചു പോന്നിരുന്നു.
ഓശാന ഞായർ
തന്റെ പെസഹാരഹസ്യങ്ങളുടെ പൂർത്തീകരണത്തിനായി യേശു നടത്തിയ ജെറുസലേം രാജകീയ പ്രവേശനം അനുസ്മരിച്ചു കൊണ്ട് അന്നേ ദിവസം കുർബ്ബാനയ്ക്ക് മുൻപ് വിശ്വാസികൾ വെഞ്ചിരിച്ച കുരുത്തോലകൾ (ഒലിവ്, വില്ല്ലോ എന്നീ മരങ്ങളുടെ ശാഖകൾ, പ്രാദേശിക വൃക്ഷങ്ങളുടെ ശാഖകൾ എന്നിവയും ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്.) കൈയിലേന്തി പ്രദക്ഷിണമായി ദേവാലയത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നു.
ദേവാലയത്തിന് പുറത്ത് പ്രത്യേകമായി സജ്ജീകരിച്ച ഇടത്ത് വെച്ചാണ് കുരുത്തോലകൾ കാർമ്മികൻ വെഞ്ചിരിക്കുന്നത്.
യേശു കഴുതയുടെ പുറത്ത് കയറി ജെറുസലേമിൽ പ്രവേശിച്ചതും, ഓശാന പാടിയും തരുശിഖരങ്ങൾ നിലത്തു വിരിച്ചും ജനങ്ങൾ യേശുവിനെ എതിരേറ്റതും അടങ്ങുന്ന സുവിശേഷ ഭാഗം ഈ സമയത്ത് വായിക്കപ്പെടുന്നു.
തുടർന്ന് വിശ്വാസികളും കർമ്മികരും ദേവാലയത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് ദിവ്യബലിയർപ്പിക്കുന്നു.
ദിവ്യബലി മദ്ധ്യേയുള്ള സുവിശേഷ വായന യേശുവിന്റെ പീഡാനുഭവവും കുരിശുമരണവും വിവരിക്കുന്ന സമാന്തര സുവിശേഷങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഭാഗം ആയിരിക്കും.
പീഡാനുഭവ വായന  എന്നാണ് ഇതിനെ വിളിക്കുന്നത്.
തിങ്കൾ മുതൽ ബുധൻ വരെ
വിശുദ്ധ വാരത്തിൽ തിങ്കൾ, ചൊവ്വ, ബുധൻ എന്നീ ദിവസങ്ങളിൽ പ്രത്യേക പ്രാർത്ഥനകളോ, ആചരണങ്ങളോ ഇല്ലെങ്കിലും വലിയ തിങ്കളാഴ്ച (വിശുദ്ധ തിങ്കൾ), വലിയ ചൊവ്വാഴ്ച (വിശുദ്ധ ചൊവ്വ), വലിയ ബുധനാഴ്ച (വിശുദ്ധ ബുധൻ )എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
സാധാരണ അർപ്പിക്കപ്പെടുന്ന കുർബാന ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഉണ്ടായിരിക്കും.
വലിയ ബുധനാഴ്ചയെ "ചാര ബുധൻ " എന്നും വിളിക്കാറുണ്ട്.
യേശുവിന്റെ ശിഷ്യനായ യൂദാസ് സ്കറിയോത്ത മുപ്പത് വെള്ളിക്കാശിനു വേണ്ടി യേശുവിനെ ഒറ്റിക്കൊടുക്കാൻ മഹാപുരോഹിതരുമായി ഗൂഢാലോചന നടത്തിയത് ഈ ദിവസമാണ് എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.
പെസഹാ വ്യാഴം ക്രിസം മാസ്
പെസഹ വ്യാഴാഴ്ച ദേവലായങ്ങളിൽ രാവിലെ ദിവ്യബലി ഉണ്ടായിരിക്കില്ല എന്നാൽ അന്നേദിവസം രാവിലെ ഒരു രൂപതയിലെ എല്ലാ രൂപതാ വൈദികരും, സന്യസ്ത വൈദികരും രൂപതാധ്യക്ഷന്റെ കൂടെ ദിവ്യബലി  അർപ്പിക്കുന്നു.
അടുത്ത വർഷത്തേക്ക് ഉപയോഗിക്കാനുള്ള വിശുദ്ധ തൈലങ്ങൾ ഈ ദിവ്യബലി മധ്യേയാണ് ആശിർവദിക്കുന്നത്.
മാമോദീസ, സ്ഥൈര്യലേപനം, തിരുപ്പട്ടം എന്നിവയ്ക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്നതും സമ്പൂർണ്ണത, ദൈവവരപ്രസാദം, ആത്മശക്തി എന്നിവയുടെ പ്രതീകവുമായ അഭിഷിക്ത തൈല(ക്രിസം)ത്തിന്റെ ആശിർവാദവും ഇതോടൊപ്പം നടക്കുന്നതിനാൽ ഈ ദിവ്യബലിക്ക് ക്രിസം മാസ് എന്ന് പേരുവന്നു.
അന്ത്യത്താഴ അനുസ്മരണം
റോമൻ കത്തോലിക്കാ ദേവാലയങ്ങളിൽ പെസഹ വ്യാഴാഴ്ച വൈകുന്നേരമാണ് വിശുദ്ധ കർമ്മങ്ങൾ ആരംഭിക്കുന്നത്.
അന്ന് വൈകുന്നേരം ചൊല്ലുന്ന യാമപ്രാർത്ഥനയോട് കൂടി ഈസ്റ്റർ ത്രിദിനം ( പെസഹാ ത്രിദിനം )ആരംഭിക്കും.
( ദുഃഖവെള്ളിയാഴ്ച , വലിയ ശനിയാഴ്ച , ഈസ്റ്റർ എന്നിവ ചേരുന്നതാണ് ഈസ്റ്റർ ത്രിദിനം എങ്കിലും ആരാധനക്രമം അനുസരിച്ച് തലേ ദിവസം വൈകുന്നേരം ചൊല്ലുന്ന യാമപ്രാർത്ഥന മുതലാണ് ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട ദിനങ്ങൾ ആരംഭിക്കുന്നത് എന്നതിനാലാണ് പെസഹ വ്യാഴാഴ്ച വൈകുന്നേരം മുതൽ ഈസ്റ്റർ ത്രിദിനം ആരംഭിക്കുന്നത്.)
അന്ത്യാത്താഴ ദിവ്യബലി വാക്കിൽ തന്നെ അർത്ഥമാക്കുന്നത് പോലെ, കുരിശുമരണത്തിന് മുന്നോടിയായി യേശുവിന്റെ അന്ത്യത്താഴമാണ് അനുസ്മരിക്കുന്നത്.
പരിശുദ്ധ കുർബാനയുടെ സ്ഥാപനം, ക്രിസ്തീയ പൗരോഹിത്യത്തിന്റെ സ്ഥാപനം എന്നിവയും അനുസ്മരിക്കുന്നു.
ഇവയുടെ സ്ഥാപകതിരുനാൾ ഈ ദിനം ആചരിക്കുന്നതിനാൽ ഗ്ലോറിയ ആലപിക്കാറുണ്ട് (തപസ് കാലത്ത് ആരാധനക്രമത്തിൽ നിന്ന് ഗ്ലോറിയ ഒഴിവാക്കിയിട്ടുണ്ട് ഈ കാലയളവിൽ വരുന്ന തിരുനാൾ ദിനങ്ങളിൽ ഗ്ലോറിയ ആലപിക്കാറുണ്ട്.
പാദക്ഷാളന കർമ്മം
പെസഹാ വ്യാഴാഴ്ചയിലെ തിരുക്കർമങ്ങളിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ് പാദക്ഷാളന കർമ്മം.
പെസഹാ ഭക്ഷിക്കുന്നതിനു മുൻപായി യേശു തന്റെ ശിഷ്യന്മാരുടെ പാദം കഴുകിയ സംഭവം ആണ് ഇതിലൂടെ സഭ അനുസ്മരിക്കുന്നത്.
അല്മായരായ പന്ത്രണ്ടു പേരുടെ കാലുകളാണ് മുഖ്യകാർമ്മികൻ കഴുകുന്നത്.
വി. കുർബാനയുടെ  ആരാധന
ദുഃഖവെള്ളിയാഴ്ചയിലെ തിരുക്കർമ്മങ്ങളിൽ ദിവ്യബലി ഇല്ലാത്തതിനാൽ പെസഹാ വ്യാഴാഴ്ചയിലെ ദിവ്യബലി മദ്ധ്യേ ആശീർവദിച്ച ഓസ്തി ദേവാലയത്തിൽ തന്നെ പ്രത്യേകമായി സജ്ജീകരിച്ച ഒരിടത്തേക്ക് മാറ്റി വെക്കുന്നു.
ദുഃഖവെള്ളിയാഴ്ച കുർബ്ബാന സ്വീകരണത്തിന് ഈ ഓസ്തിയാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.
പെസഹാ വ്യാഴാഴ്ച തിരുക്കർമ്മങ്ങളുടെ അവസാനം മുഖ്യകർമ്മികനോ സഹ കാർമ്മീകരിൽ ആരെങ്കിലുമോ ഓസ്തി സംവഹിച്ച് അൾത്താരയിൽ നിന്നും പ്രദക്ഷിണമായി പ്രത്യേകമായി സജ്ജീകരിച്ചിരിക്കുന്നിടത്ത് വെക്കുന്നു.
തുടർന്ന് അർദ്ധരാത്രി വരെ ദിവ്യകാരുണ്യ ആരാധനയായിരിക്കും.
പെസഹാ വ്യാഴാഴ്ചയിലെ തിരുക്കർമ്മങ്ങൾക്ക് ശേഷം ശൂന്യമാപ്പെട്ട അൾത്താര .
അൾത്താര വിരികൾ, വിളക്കുകൾ തുടങ്ങിയ എല്ലാം തന്നെ അൾത്താരയിൽ നിന്ന് മാറ്റിയിരിക്കുന്നു.
ക്രൂശിത രൂപങ്ങൾ മറച്ചു വെച്ചിരിക്കുന്നു.
അൾത്താര അന്നേ ദിനത്തെ തിരുക്കർമ്മങ്ങൾക്ക് ശേഷം ശൂന്യമാക്കും.
വിരികൾ, വിളക്കുകൾ തുടങ്ങിയ എല്ലാം തന്നെ അൾത്താരയിൽ നിന്ന് മാറ്റും.
ക്രൂശിത രൂപങ്ങൾ മറച്ചു തന്നെ വെക്കും.
റോമൻ കത്തോലിക്കാ ക്രിസ്ത്യാനികൾ പെസഹാ വ്യാഴാഴ്ച തിരുക്കർമ്മങ്ങൾക്ക് ശേഷം ജാഗരണ പ്രാർത്ഥനയിൽ ഏർപ്പെടും.
കുരിശിന്റെ വഴി , കേരളത്തിൽ പ്രത്യേകമായി പുത്തൻ പാന പാരായണം എന്നിവ ഈ ജാഗരണത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.
റോമൻ കത്തോലിക്കാ റീത്ത് അനുസരിച്ച് ദുഃഖവെള്ളിയാഴ്ച ഉപവസിക്കേണ്ട ദിവസമാണ്.
പീഡാനുഭവ വായന, സാർവത്രിക പ്രാർത്ഥന, കുരിശാരാരാധന, കുർബ്ബാന സ്വീകരണം, നഗരികാണിക്കൽ പ്രദക്ഷിണം, തിരുശരീര ചുംബനം, കബറടക്കം എന്നിവയാണ് ആ ദിവസത്തെ പ്രധാന ചടങ്ങുകൾ.
പീഡാനുഭവ വായന
വി. യോഹന്നാൻ എഴുതിയ സുവിശേഷത്തിൽ യേശുവിന്റെ പീഡാനുഭവം വിവരിക്കുന്ന ഭാഗമാണ് വായനക്ക് എടുക്കുന്നത്.
മുഖ്യ കാർമ്മികൻ , രണ്ടു ഡീക്കൻമാർ അല്ലെങ്കിൽ രണ്ടു അല്മായർ എന്നിവർ ചേർന്നാണ് പീഡാനുഭവ വായന നടത്തുന്നത്.
യേശുവിന്റെ സംഭാഷണം വരുന്ന ഭാഗം മുഖ്യ കാർമ്മികനും, മറ്റുള്ളവരുടെ സംഭാഷണ ഭാഗങ്ങൾ ഒന്നാമത്തെ ഡീക്കൻ (അല്ലെങ്കിൽ ഒന്നാമത്തെ  ല്മായൻ ) വിവരണം ഉള്ള ഭാഗങ്ങൾ രണ്ടാമത്തെ ഡീക്കൻ (അല്ലെങ്കിൽ രണ്ടാമത്തെ അല്മായൻ ) എന്ന ക്രമത്തിലാണ് വായന.
ഈ സമയം എല്ലാവരും എഴുന്നേറ്റ് നിൽക്കണം.
ദൈർഘ്യമേറിയ വായനയായതിനാൽ രോഗികളും വൃദ്ധരുമായവർ എഴുന്നെറ്റു നിൽക്കേണ്ടതില്ല.
സാർവ്വത്രിക പ്രാർത്ഥന