smcproject/ml-wiki-sentences huggingface dataset:
ഒരു മൂലകത്തിലെ ഐസോടോപ്പുകളുടെ ദ്രവ്യമാനത്തെ അതതിന്റെ ബാഹുല്യ ശതമാനം കൊണ്ട് ഗുണിച്ചുകിട്ടുന്ന ശരാശരി ഭാരം അണുദ്രവ്യമാനമാത്രയിൽ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നതാണ് ആ മൂലകത്തിന്റെ അണുഭാരം.
അണുവ്യാപ്തം (Atomic volume)
ഒരു മൂലകത്തിന്റെ അണുഭാരത്തെ ഘനത്വം കൊണ്ടു ഹരിച്ചാൽ കിട്ടുന്നതാണ് അണുവ്യാപ്തം.
അണുവ്യാസം (Atomic diameter)
ഒരു അണുവിൽ ബാഹ്യതമ ഇലക്ട്രോൺ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഭ്രമണപഥത്തിന്റെ വ്യാസം.
ഹൈഡ്രജൻ അണുവിന്റെ വ്യാസം 0.1056 നാനോമീറ്ററും യുറേനിയത്തിന്റേത് ഏകദേശം 0.5 നാനോമീറ്ററുമാണ്.
അണുസംഖ്യ (Atomic number)
ആവർത്തനപ്പട്ടികയിൽഒരു മൂലകത്തിന്റെ സ്ഥാനം സൂചിപ്പിക്കാനായി ജെ.എ.ആർ. ന്യൂലാൻഡ്സ് ആണ് ആദ്യമായി അണുസംഖ്യ നിർദ്ദേശിച്ചത്.
റഥർഫോർഡ്, മോസ്ലി എന്നിവരുടെ ഗവേഷണഫലമായി ഇപ്പോൾ അണുസംഖ്യ എന്നാൽ അർഥമാക്കുന്നത് അണുകേന്ദ്രത്തിലുള്ള പ്രോട്ടോണുകളുടെ എണ്ണത്തെയോ അണുകേന്ദ്രത്തിന് ചുറ്റും കറങ്ങുന്ന ഇലക്ട്രോണുകളുടെ എണ്ണത്തെയോ ആണ്.
അർധായുസ് (Half-life)
ഒരു ക്ലുപ്തപരിമാണം റേഡിയോ ആക്റ്റിവ് മൂലകത്തിലെ പകുതി അണുക്കൾ വികലനം ചെയ്യാൻ വേണ്ട കാലം.
അവോഗാഡ്രോസംഖ്യ (Avogadro number)
ഏതു പദാർഥവും അതിന്റെ മാത്രാഭാരത്തോളം ഗ്രാം (gram molecular weight അഥവാ mole) എടുത്താൽ അതിൽ സ്വതന്ത്രമായി ഉൾക്കൊള്ളുന്ന മാത്രകളുടെ എണ്ണം ക്ലുപ്തമായിരിക്കും.
ഈ ക്ലുപ്തസംഖ്യയാണ് അവോഗാഡ്രോസംഖ്യ.
ത്വരകം(Accelerator)
ചാർജിത കണങ്ങളെ (പ്രോട്ടോൺ, ഇലക്ട്രോൺ, അണുകേന്ദ്രം തുടങ്ങിയവ) വിദ്യുത്-മണ്ഡലം ഉപയോഗിച്ച് ത്വരിതപ്പെടുത്തി അവയുടെ ഗതിക-ഊർജ്ജം വർധിപ്പിക്കാനുള്ള ഒരു യന്ത്രം.
വിദ്യുത്-സ്ഥിതിക ജനറേറ്ററുകളിൽ വളരെ ഉയർന്ന പൊട്ടൻഷ്യൽ വ്യത്യാസം ഉപയോഗിച്ചാണ് കണങ്ങളെ ത്വരിതപ്പെടുത്തുന്നത്.
ഗുണിത-ത്വരകങ്ങളിലാകട്ടെ താഴ്ന്ന പൊട്ടൻഷ്യൽ ആവർത്തിച്ച് പ്രയോഗിച്ച് ഊർജ്ജം വർധിപ്പിക്കുന്നു.
ആങ്സ്ട്രോം (Angstrom)
അണുസംബന്ധിയായ ദൈർഘ്യമാനങ്ങൾക്കും സ്പെക്ട്രതരംഗ നീളങ്ങൾ അളക്കാനും ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു മാത്ര.
1868-ൽ ആങ്സ്ട്രോം എന്ന സ്വീഡൻ കാരനായ ശാസ്ത്രജ്ഞൻ സൂര്യന്റെ ദൃശ്യസ്പെക്ട്രയുടെ ചിത്രം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.
അതിൽ തരംഗനീളം മില്ലിമീറ്ററിന്റെ പത്തു ദശലക്ഷത്തിൽ ഒരംശമായാണ് സൂചിപ്പിച്ചത്.
പിന്നീട്, അദ്ദേഹത്തിനോടുള്ള ബഹുമാനസൂചകമായി ആ മാത്രയ്ക്ക് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേരു നല്കി.
പുതിയ അന്താരാഷ്ട്രമാത്രാപദ്ധതിയിൽ ആങ്സ്ട്രോംമാത്ര ഉപേക്ഷിച്ച് പകരം നാനോമീറ്റർ (10 -9 ) മി. എന്ന മാത്രയാണ് സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്.
1 ആങ്സ്ട്രോം (A 0 ) = 10 -10 മീ.
= 10 -1 നാനോമീറ്റർ (nm) = 10 -8 സെ.
ഇലക്ട്രോൺ (Electron)
അണുവിലുള്ള മൌലിക കണങ്ങളിൽ ഒന്ന്.
ഇതിന്റെ ദ്രവ്യമാനം 9.10 x 10 -31 കി.
ഗ്രാമും ചാർജ് ഋണാത്മകവുമാണ്.
ഐസോടോപ്പുകൾ (Isotopesല)
ഒരേ അണുസംഖ്യയുള്ള ഒരു മൂലകത്തിലെ ദ്രവ്യമാനസംഖ്യകളിൽ വ്യത്യാസമുള്ള അണുക്കളെ ആ മൂലകത്തിന്റെ ഐസോടോപ്പുകൾ എന്നു പറയുന്നു.
രാസഗുണധർമങ്ങളിൽ ഈ ഐസോടോപ്പുകൾ തത്സമങ്ങളാണ്.
ദ്രവ്യമാനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഭൌതിക ഗുണധർമങ്ങൾ ഇവയ്ക്ക് വ്യത്യസ്തമായിരിക്കും.
ഒരേ മൂലകത്തിന്റെ അണുകേന്ദ്രത്തിലെ ന്യൂട്രോണുകളുടെ എണ്ണത്തിലുണ്ടാകുന്ന ഏറ്റക്കുറച്ചിലാണ് ഐസോടോപ്പുകൾ ഉണ്ടാകാൻ കാരണം.
മിക്കവാറും എല്ലാ മൂലകങ്ങൾക്കും ഐസോടോപ്പുകൾ ഉണ്ട്.
ക്യൂറി (Curie)
റേഡിയോ ആക്റ്റിവതയെ മാനക(standard)മായി സൂചിപ്പിക്കുന്ന മാത്ര.
ഒരു സെക്കൻഡിൽ 3.7 x 10 10 വികലനങ്ങൾ നടക്കാൻ ആവശ്യമായ റേഡിയോ ആക്റ്റിവ് വസ്തുവിന്റെ പരിമാണമാണ് ക്യൂറി.
ക്രാന്തിക ദ്രവ്യമാനം (Critical mass)
ഒരു അണുകേന്ദ്ര റിയാക്റ്ററിൽ ശൃംഖലാപ്രതിപ്രവർത്തനം നിലനിർത്താൻ ആവശ്യമായ ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ വിഘടനയോഗ്യമായ പദാർഥത്തിന്റെ പരിമാണത്തെ ക്രാന്തിക ദ്രവ്യമാനം എന്ന് പറയുന്നു.
ക്വാണ്ടം (Quantum)
ഊർജ്ജം അവശോഷിക്കുകയോ ഉത്സർജിക്കുകയോ കൈമാറ്റം ചെയ്യുകയോ ചെയ്യുന്ന ഏറ്റവും ചെറിയ ഭൌതികാംശം.
ആണവാപചയം (Radioactive decay)
ഒരു റേഡിയോ ആക്റ്റിവ് മൂലകത്തിന്റെ അണുകേന്ദ്രവികലനത്തെ ക്ഷയം എന്ന് പറയുന്നു.
എന്ന സമയത്തുള്ള വികലനനിരക്ക്, dN/dtതത്സമയത്തുള്ള അണുകേന്ദ്രത്തിന്റെ എണ്ണം N-ന് ആനുപാതികമാണ്; dN/dt=λN ഇവിടെ - λ യെ രൂപാന്തരണസ്ഥിരാങ്കം, റേഡിയോ ആക്റ്റിവ് സ്ഥിരാങ്കം, ക്ഷയസ്ഥിരാങ്കം എന്നെല്ലാം പറയുന്നു.
ഡ്യൂട്ടറോൺ (ഡായിട്രോൺ) (Deuteron)
ഡ്യൂട്ടറിയത്തിന്റെ അണുകേന്ദ്രം.
ദ്രവ്യമാന-ഊർജബന്ധം (Mass energy relation)
ചില പ്രത്യേക സാഹചര്യങ്ങളിൽ ദ്രവ്യമാനവും ഊർജവും പരസ്പരം രൂപാന്തരണം ചെയ്യാവുന്നതാണ്.
ഇവയെ ബന്ധിക്കുന്ന സമീകരണം 1905-ൽ ഐൻസ്റ്റൈൻ നിർദ്ദേശിച്ചു.
ദ്രവ്യമാനവും ഊർജവും തമ്മിലുള്ള ഏതൊരു രൂപാന്തരണത്തിനും E = mc 2 എന്ന സമീകരണം ശരിയാണ്.
ഇവിടെ E ഊർജ്ജം ജൂളിലും (Joule), c-പ്രകാശവേഗം മീറ്റർ/സെക്കൻഡിലും m ദ്രവ്യമാനം കി.
ഗ്രാമിലും വ്യഞ്ജിപ്പിക്കണം.
ദ്രവ്യമാനസംഖ്യ (Mass number)
ഒരു അണുവിന്റെ അണുകേന്ദ്രത്തിൽ N ന്യൂട്രോണുകളും Z പ്രോട്ടോണുകളും ഉണ്ടെങ്കിൽ അണുവിന്റെ ദ്രവ്യമാനസംഖ്യ A = z + N ന്യൂട്രോൺ (Neutron)
സാധാരണ ഹൈഡ്രജനിലൊഴികെ എല്ലാ അണുകേന്ദ്രങ്ങളിലുമുള്ള മൌലികകണം.
ന്യൂട്രോണിന് വിദ്യുത്-ചാർജില്ല; അതിന്റെ ദ്രവ്യമാനം 1.675 x 10 -27 കി.
ഗ്രാം അണുകേന്ദ്രത്തിനു പുറത്താവുമ്പോൾ ന്യൂട്രോൺ ക്ഷയിക്കുന്നു.
അതിന്റെ അർധായുസ് 12 മിനിട്ടാണ്.
ന്യൂട്രോൺ ക്ഷയിച്ച് പ്രോട്ടോൺ, ഇലക്ട്രോൺ, ആന്റിന്യൂട്രിനോ എന്നിവ ഉണ്ടാകുന്നു.
പോസിട്രോൺ (Positron)
പോസിട്രോൺ ഒരു ആന്റിഇലക്ട്രോൺ ആണ്; ദ്രവ്യമാനം ഇലക്ട്രോണിന്റേതിന് തുല്യവും.
ചാർജ്, മൂല്യത്തിൽ തുല്യമെങ്കിലും ധനാത്മകമാണ്.
പ്രോട്ടോൺ (Porton)
എല്ലാ അണുകേന്ദ്രങ്ങളിലുമുള്ള മൌലികകണം.
പ്രോട്ടോണിന് ധനചാർജുണ്ട്.
ഈ ചാർജിന്റെ മൂല്യം ഇലക്ട്രോണിന്റേതിനു തുല്യമാണ്.
പ്രോട്ടോണിന്റെ ദ്രവ്യമാനം 1.672 x 10 -27 കി.
ഗ്രാം പ്രോട്ടോൺ ഒരു സ്ഥിരകണമാണ്.
ബന്ധന-ഊർജ്ജം (Binding energy)
അണുകേന്ദ്രത്തിലെ ഘടകങ്ങൾ പ്രോട്ടോണും ന്യൂട്രോണും ആണ്.
അണുകേന്ദ്രത്തെ ഈ ഘടകങ്ങളായി വിയോജിപ്പിക്കാൻ അണുകേന്ദ്രത്തിന് നല്കേണ്ട ഊർജ്ജത്തെ ബന്ധന-ഊർജ്ജം എന്നു പറയുന്നു.
ഒരു മൂലകത്തിന്റെ ദ്രവ്യമാനസംഖ്യയും അണുഭാരവും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസമാണ് ദ്രവ്യമാനവ്യത്യാസം.
ഇതിനെ ഊർജ്ജമാക്കി മാറ്റിയാൽ ബന്ധന-ഊർജമൂല്യം കിട്ടുന്നു.
രാദശക്തി (Radioactivity)
ചില അസ്ഥിര-അണുകേന്ദ്രങ്ങളുടെ സ്വയം വികലന ഗുണധർമത്തെ രാദശക്തി എന്ന് പറയുന്നു.
വികലനത്തോടൊപ്പം λ-കണങ്ങളോ β-കണങ്ങളോ α-കണങ്ങളോ ഉത്സർജിക്കപ്പെടുന്നു.
രാദശക്തി പ്രവർത്തനം താപനിലയിലെ മാറ്റംവഴിയോ രാസപ്രവർത്തനങ്ങൾ വഴിയോ തടയാനാവില്ല.
കടപ്പാട്: കേരള സർക്കാർ ഗ്നൂ സ്വതന്ത്ര പ്രസിദ്ധീകരണാനുമതി പ്രകാരം ഓൺലൈനിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച മലയാളം സർ‌വ്വവിജ്ഞാനകോശത്തിലെ അണുശബ്ദാവലി എന്ന ലേഖനത്തിന്റെ ഉള്ളടക്കം ഈ ലേഖനത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്.
അമീന ഗുരീബ് ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Ameenah_Gurib
മൗറിഷ്യസിന്റെ പ്രസിഡണ്ടാണ് ബിബി അമീന ഫിർദൗസ് ഗുരീബ് ഫക്കിം (.Bibi Ameenah Firdaus Gurib-Fakim).
മൗറിഷ്യസിന്റെ ആദ്യ വനിതാപ്രസിഡണ്ടായ ഇവർ പ്രസിദ്ധയായ ഒരു ജൈവവൈവിധ്യശാസ്ത്രജ്ഞയും കൂടിയാണ്.
അമീറ വാൻ
ഒരു അമേരിക്കൻ നടിയും ഗായികയുമാണ് അമീറ ചാർലിൻ വാൻ (ജനനം: ജൂലൈ 2, 1980).
NAACP ഇമേജ് അവാർഡ് നോമിനേഷൻ ലഭിച്ച WGN അമേരിക്ക നെറ്റ്വർക്കിൻറെ നാടക പരമ്പരയായ അണ്ടർഗ്രൗണ്ടിൽ (2016-2017) അഭിനയിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് അവർ ഓഫ്-ബ്രോഡ്‌വേ സ്റ്റേജിലൂടെ തൻ്റെ കരിയർ ആരംഭിച്ചു.
പിന്നീട് എബിസി ലീഗൽ ത്രില്ലർ പരമ്പരയായ ഹൗ ടു ഗെറ്റ് എവേ വിത്ത് മർഡറിൽ (2017—2020) അറ്റോർണി ടെഗൻ പ്രൈസായി അഭിനയിച്ചു.
2022-ൽ, എ ജാസ്മാൻസ് ബ്ലൂസ് എന്ന പീരിയഡ് റൊമാൻ്റിക് നാടകീയ സിനിമയിൽ വാൻ വേഷമിട്ടു.
ന്യൂയോർക്കിലെ ക്വീൻസ് സ്വദേശിയാണ് വാൻ.
അവളുടെ പിതാവ് ജോർജിയയിൽ നിന്നുള്ള ആഫ്രിക്കൻ അമേരിക്കക്കാരനും അമ്മ പ്യൂർട്ടോ റിക്കനുമാണ്.
ഫാർ റോക്ക്‌അവേ ഹൈസ്‌കൂളിൽ ചേർന്നു പഠനം നടത്തുകയും, ഫോർഡാം യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിൽ നിന്ന് ബിരുദവും ടിഷ് സ്‌കൂൾ ഓഫ് ആർട്‌സിൽ നിന്ന് ഫൈൻ ആർട്സ് ബിരുദവും നേടുകയും ചെയ്തു.
2016 ൽ ഡബ്ല്യുജിഎൻ അമേരിക്ക കാലഘട്ടത്തിലെ നാടക പരമ്പരയായ അണ്ടർഗ്രൗണ്ടിൽ മാകോൺ പ്ലാന്റേഷന്റെ ഹെഡ് ഹ sla സ് അടിമയായ ഏണസ്റ്റൈൻ എന്ന അഭിനയത്തിന് മുമ്പ് ആൻ സോ സോ ഇറ്റ് ഗോസ് , ട്രേസേഴ്‌സ് എന്നീ ചിത്രങ്ങളിൽ വാൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
2017 ലെ രണ്ട് സീസണുകൾക്ക് ശേഷം സീരീസ് റദ്ദാക്കി.
പിന്നീട് ലോ amp; ഓർഡർ: സ്‌പെഷ്യൽ വിക്ടിംസ് യൂണിറ്റിൽ അതിഥിയായി അഭിനയിച്ചു, മേജർ ക്രൈംസിന്റെ അവസാന സീസണിൽ സ്‌പെഷ്യൽ ഏജന്റ് ജാസ്മ ഫേയായി ആവർത്തിച്ചു.
2017-18 സീസണിൽ, എബിസി നിയമ നാടകമായ ഹ to ടു ഗെറ്റ് എവേ വിത്ത് കൊലപാതകത്തിൽ വാൻ അറ്റോർണി ടെഗാൻ പ്രൈസായി വേഷമിട്ടു.
തുടക്കത്തിൽ ആവർത്തിച്ചുള്ള ഒരു റോൾ, വാനെ സീസൺ അഞ്ചിൽ പതിവായി സീരീസിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം നൽകി .
2018 ന്റെ തുടക്കത്തിൽ, റെജീന കിംഗും റോബിൻ റോബർട്ട്സും ചേർന്ന് നിർമ്മിച്ച എബിസി നാടക പൈലറ്റ് ദി ഹോംസ് സിസ്റ്റേഴ്സിൽ വാൻ അഭിനയിച്ചു.
ക്രിസ്റ്റഫർ വാലസ് കൊലപാതക അന്വേഷണത്തിന് നിയോഗിച്ചിട്ടുള്ള മൾട്ടി-ഏജൻസി ടാസ്‌ക്ഫോഴ്‌സിന് നിയോഗിക്കപ്പെട്ട എഫ്ബിഐ ഏജന്റായി യുഎസ്എ നെറ്റ്‌വർക്ക് ലിമിറ്റഡ് സീരീസായ അൺസോൾവ്ഡ്: ദി മർഡർ ഓഫ് ടുപാക്, ദി നോട്ടോറിയസ് ബിഗ് എന്നിവയിൽ വാനിന് ആവർത്തിച്ചുള്ള പങ്കുണ്ട്.
ഫിലിമോഗ്രാഫി ഫിലിം വർഷം ശീർഷകം പങ്ക് കുറിപ്പുകൾ 2006 സെന്റ് നിക്കോളാസ് അവന്യൂവിലെ കൊലയാളി സൈദ ഹ്രസ്വചിത്രം 2009 വൺസ് മോർ വിത് ഫീലിംഗ് ബാർട്ടെൻഡർ 2013 80/20 ബോണിറ്റ 2014 സോ സോ ഇറ്റ് ഗോസ് റാഷിദ 2015 ട്രേസറുകൾ ആംഗി 2015 ഡോണ്ട് വറി ബേബി അലിസൺ 2016 ഹോസ്റ്റസ് ലതോയ കോർബിൻ ഹ്രസ്വചിത്രം 2019 മിസ് വിർജീനിയ ഷോൺഡേ സ്മിത്ത് 2022 എ ജാസ്മാൻസ് ബ്ലൂസ് ഹാറ്റി മേയ് 2024 ഷേർളി ഡയ്ഹാൻ കരോൾ പൂർത്തീകരിച്ചു ടെലിവിഷൻ വർഷം ശീർഷകം പങ്ക് കുറിപ്പുകൾ 2013 ഗേൾസ് ആംഗ്രി ലേഡി എപ്പിസോഡ്: "ആൺകുട്ടികൾ" 2014 ബിലീവ് വീട്ടുജോലിക്കാരി 2014 മൊസാർട്ട് ഇൻ ദ ജംഗിൾ നഴ്സ് എപ്പിസോഡ്: "സൈലന്റ് സിംഫണി" 2016–2017 അണ്ടർഗ്രൌണ്ട് ഏണസ്റ്റീൻ സീരീസ് പതിവ്, 20 എപ്പിസോഡുകൾ 2017 ലോ ഓർഡർ: സ്പെഷ്യൽ വിക്ടിംസ് യൂണിറ്റ് മിഷേൽ മോറിസൺ എപ്പിസോഡ്: "മൂഡ്" 2017 മേജർ ക്രൈംസ് സ്പെഷ്യൽ ഏജൻറ് ജാസ്മ ഫേ ആവർത്തിച്ചുള്ള റോൾ, 4 എപ്പിസോഡുകൾ 2017 - 20 ഹൌ ടു ഗെറ്റ് എവേ വിത് മർഡർ ടെഗാൻ വില ആവർത്തിച്ചുള്ള റോൾ (സീസൺ 4), സീരീസ് റെഗുലർ (സീസൺ 5) 2018 അൺസോൾവ്ഡ് ജസ്റ്റിൻ സൈമൺ ആവർത്തിച്ചുള്ള റോൾ, 7 എപ്പിസോഡുകൾ 2019-22 ക്യൂൻ ഷുഗർ പാർക്കർ കാംബൽ ഗസ്റ്റ് (സീസൺ 4-6) 2020 സ്റ്റാർ ട്രെക് പികാർഡ് സാനി എപ്പിസോഡ് : "അബസലൂട്ട് കാൻഡർ" ദ ഫ്യുജിറ്റീവ് എഫ്.ബി.ഐ. ഏജൻറ് ആവർത്തിച്ചുള്ള വേഷം 2021 അർക്കേൻ സെവിക (ശബ്ദം) ആവർത്തിച്ചുള്ള വേഷം 2022 ബുൾ പോള ലോമണ്ട് എപ്പിസോഡ് "ദ അദർ ഷൂ" 2023 ദ ചേഞ്ച്ലിങ് കിം വാലൻറൈൻ ആവർത്തിച്ചുള്ള വേഷം അവാർഡുകളും നാമനിർദ്ദേശങ്ങളും വർഷം അവാർഡ് വിഭാഗം നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്ത ജോലി ഫലമായി 2017 48 മത് എൻ‌എ‌എ‌സി‌പി ഇമേജ് അവാർഡുകൾ ഒരു നാടക പരമ്പരയിലെ മികച്ച സഹനടി style="background: #FDD; color: black; vertical-align: middle; text-align: center; " class="no table-no2"|നാമനിർദ്ദേശം പരാമർശങ്ങൾ ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ഇന്റർനെറ്റ് മൂവി ഡാറ്റാബേസിൽ നിന്ന് അമീറ വാൻ
അമീബ ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Amoeba
പ്രോട്ടോസോവ (Protozoa) ഫൈലത്തിലെ സാർക്കോഡൈന (Sarcodina) വർഗത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു ഏകകോശസൂക്ഷ്മജീവിയാണ്‌ അമീബ .
( ഇംഗ്ലീഷ് : Amoeba , amœba , ameba )  ശുദ്ധജലതടാകങ്ങളിലും ഇലകളും മറ്റും അഴുകിക്കിടക്കുന്ന ഓടകളിലുമാണ് ഇവ സാധാരണ കാണപ്പെടുന്നത്.
ഏകകോശസൂക്ഷ്മജീവികൾ മൊത്തത്തിൽ അമീബ എന്ന പൊതുനാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നുണ്ട്.
1755-ൽ ഒഗസ്റ്റ് ജൊഹൻ റോസൽ ഫൊൺ റോസനോഫ് എന്ന ശാസ്ത്രകാരനാണ് സർവസാധാരണമായി കണ്ടുവരുന്ന അമീബ പ്രോട്ടിയസിനെപ്പറ്റി(Amoeba proteus) ആദ്യവിവരണം നല്കിയത് .
അമീബകളിൽ ഭൂരിഭാഗവും സൂക്ഷ്മജീവികളാണെങ്കിലും, ചുരുക്കം ചിലവയെ നഗ്നനേത്രങ്ങൾ കൊണ്ടും കാണാൻ സാധിക്കും.
3 മി.മീ.
വ്യാസം വരുന്ന പീലോമിക്സ (Pelomyxa) ഇക്കൂട്ടത്തിൽ പെടുന്നു.
ജീവശാസ്ത്രത്തിൽ ഏറ്റവുമധികം പഠനവിഷയമായിട്ടുള്ള ജീവികളിൽ ഒന്നാണ് അമീബ.
ജലത്തിൽ അലിഞ്ഞു ചേർന്നിട്ടുള്ള പ്രാണവായു ആഗിരണം ചെയ്യുന്നു.
ശരീരപ്രകൃതി അമീബ
അമീബയുടെ ശരീരത്തിന് ഒരു പ്രത്യേക ആകൃതിയില്ല.
കട്ടിയുള്ള ഒരു ആവരണചർമത്തിന്റെ അഭാവവും കപടപാദങ്ങളുടെ(pseudopodia) രൂപവത്കരണവുമാണ് ഇതിനു കാരണം.
ശരീരത്തെ ഒരു നേരിയ ചർമം-പ്ളാസ്മാലെമ്മ (plasmalemma) ആവരണം ചെയ്തിരിക്കുന്നു.
ഇതിനുള്ളിലായി ദ്രവരൂപത്തിലുള്ള പ്രോട്ടോപ്ളാസം (Protoplasm) കാണാം.
പ്രോട്ടോപ്ളാസത്തിന് എക്റ്റോപ്ളാസം (ectoplasm) എന്നും എൻഡോപ്ളാസം (endoplasm) എന്നും രണ്ടു ഭാഗങ്ങളുണ്ട്.
പുറമേ കാണുന്ന എക്റ്റോപ്ളാസം തെളിമയുള്ളതും അല്പം ഘനസ്വഭാവത്തോടുകൂടിയതുമാണ്.
ഇതിനുള്ളിലായി അനവധി കണങ്ങളോടുകൂടിയ ദ്രവരൂപമുള്ള എൻഡോപ്ളാസം കാണാം.
ഇതിന്റെ ഏതാണ്ട് മധ്യഭാഗത്തായി ഒരു കോശകേന്ദ്രം (nucleus) ഉണ്ട്.
ഇതിനു പുറമേ ആഹാരാംശങ്ങൾ ഉൾക്കൊണ്ടിട്ടുള്ള ഒന്നോ അതിലധികമോ ഭക്ഷ്യ-രിക്തികകൾ (food vacuoles) കാണാം.
വിസർജ്യവസ്തുക്കൾ ശേഖരിച്ച് വെളിയിൽ തള്ളുന്നത് സങ്കുഞ്ചനശീലരിക്തികകൾ (contractile vacuoles) വഴിയാണ്.
അമീബോയ്ഡ് ചലനം
അമീബയുടെ ചലനത്തെക്കുറിച്ച് വ്യത്യസ്താഭിപ്രായങ്ങളുണ്ടെങ്കിലും പൊതുവേ സ്വീകാര്യമായ ഹൈമന്റെ സിദ്ധാന്തമനുസരിച്ച് എൻഡോപ്ളാസത്തെ വീണ്ടും രണ്ടായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു; പുറമേ കാണുന്ന ജെല്ലി പോലെയുള്ള പ്ളാസ്മാജെലും (plasmagel) അതിനുള്ളിലായി കാണുന്ന ദ്രവരൂപത്തിലുള്ള പ്ളാസ്മാസോളും (plasmasol).
പ്ളാസ്മാസോളിന് മാത്രമേ ചലനശേഷിയുള്ളൂ.
ശരീരാവരണമായ പ്ളാസ്മാലെമ്മ ഒരു ആധാരവസ്തുവിനോട് (substratum) ബന്ധപ്പെടുന്നു.
ജലകണികകളാണ് സാധാരണ ആധാരവസ്തുവായി വർത്തിക്കുക.
ചലനദിശയിലേക്കു പ്ളാസ്മാജെലിന്റെ ഏതെങ്കിലും ദുർബലഭാഗങ്ങളിലൂടെ പ്ളാസ്മാസോൾ പ്രവഹിക്കുന്നു.
ഒരു കപടപാദം രൂപംകൊള്ളുന്നതിന്റെ ആദ്യഘട്ടമാണിത്.
പ്ളാസ്മാസോൾ കപടപാദത്തിനുള്ളിൽ കടന്നുകഴിഞ്ഞാലുടൻ അതിന്റെ ബാഹ്യഭാഗം വശങ്ങളിൽ മാത്രം കട്ടികൂടി പ്ളാസ്മാജെലായി മാറുന്നു.
ഇതൊരു ജലാറ്റിനനാളിയാകുന്നു.
ഇതിനുള്ളിലൂടെയുള്ള പ്ളാസ്മാസോൾപ്രവാഹം തുടരുന്നതോടൊപ്പം അതിന്റെ പിന്നിലുള്ള പ്ളാസ്മാജെൽ പ്ളാസ്മാസോളായി മാറും.
ഈ പ്രക്രിയമൂലം പ്ളാസ്മാസോളിന്റെ ഒരു നിരന്തര പ്രവാഹം ചലനദിശയിലേക്ക് ഉണ്ടാവുന്നു.
ഈ മാറ്റങ്ങളത്രയും സംഭവിച്ചു കഴിയുമ്പോൾ ജലാറ്റിനനാളിയിലെ പ്ളാസ്മാജെൽ സങ്കോചിക്കുന്നതിനാൽ ശരീരത്തിന്റെ കൂടുതൽ ഭാഗവും മുന്നോട്ടു നീങ്ങുന്നു.
ഈ പ്രക്രിയയുടെ ആവർത്തനഫലമായാണ് അമീബ ചലിക്കുന്നത്.
അമീബയുടെ പ്രധാന ആഹാരവസ്തുക്കൾ ബാക്ടീരിയങ്ങൾ , ചെറിയ ആൽഗകൾ, ജൈവാംശങ്ങൾ എന്നിവയാണ്.
വായയോ മറ്റു ദഹനാവയവങ്ങളോ ഇവയ്ക്കില്ല.
ആഹാരം സ്വീകരിക്കുവാനും ദഹനോച്ഛിഷ്ടങ്ങൾ പുറംതള്ളാനും ശരീരത്തിന്റെ ഏതുഭാഗത്തിനും കഴിയും.
കപടപാദങ്ങളാൽ ആഹാരവസ്തുവിനെ പൊതിഞ്ഞ് അല്പം ജലത്തോടുകൂടി ഉള്ളിലാക്കുന്നു; ഇത് ഒരു ഭക്ഷ്യരിക്തിക (food vacuole) ആയിത്തീരുന്നു.
രിക്തികയുടെ ചുറ്റുമുള്ള പ്രോട്ടോപ്ളാസം ദഹനരസങ്ങൾ ഇതിലേക്ക് സ്രവിപ്പിക്കുകയും ദഹിച്ച പദാർഥങ്ങളെ ആഗിരണം ചെയ്തെടുക്കുകയും ചെയ്യും.
ശ്വസനവും വിസർജനവും വിസരണംവഴിയാണ് നടക്കുന്നത്.
ജലത്തിൽ ലയിച്ചുചേർന്നിരിക്കുന്ന ഓക്സിജൻ ശരീരത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗത്തുകൂടിയും ഉള്ളിലേയ്ക്കു വ്യാപിക്കും.
പരാസരണം (osmosis) മൂലം ശരീരത്തിൽ കടന്നുകൂടുന്ന അധികജലത്തെയും വിസർജ്യവസ്തുക്കളെയും സങ്കുഞ്ചനശീലരിക്തികകൾ പുറംതള്ളുന്നു.
വരൾച്ച തുടങ്ങിയ പ്രതികൂലസാഹചര്യങ്ങളിൽ ഒരു പരിരക്ഷണചർമം ഉത്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുകയും അതിനുള്ളിൽ അനുകൂലകാലാവസ്ഥവരെ ഇവ നിഷ്ക്രിയരായി കഴിഞ്ഞുകൂടുകയും ചെയ്യാറുണ്ട്.
അലൈംഗിക പ്രത്യുത്പാദനംമൂലമാണ് വംശവർദ്ധനം നടക്കുന്നത്.
പ്രധാനമായും വിഖണ്ഡനം (fission) നടക്കുന്നു.
പൂർണവളർച്ച എത്തിയവ രണ്ടായി മുറിഞ്ഞ് രണ്ട് പുതിയ ജീവികൾ ആകുന്നു.
ഇതിന് ദ്വിഖണ്ഡനം (binary fission) എന്നു പറയുന്നു.
പ്രതികൂല സാഹചര്യങ്ങളിൽ ബഹുവിഖണ്ഡനം (multiple fission) വഴി പ്രത്യുത്പാദനം നടക്കാറുണ്ട്.
മനുഷ്യരുടെ കുടലിനുള്ളിൽ ആറുതരം അമീബകൾ കണ്ടുവരുന്നു.
ഇവയിൽ പ്രധാനമായത് എന്റമീബ ഹിസ്റ്റോലിറ്റിക്കയാണ്(Entamoeba histolytica), അമീബിക അതിസാരം ഈ ജീവികൾ മൂലമാണുണ്ടാകുന്നത്.
അവലംബം ↑ http://www.scienceclarified.com/Al-As/Amoeba.html ↑ http://www.jstor.org/pss/2463786 ↑ പേജ് 215, ബാല കൈരളി വിജ്ഞാനകോശം, സംസ്ഥാന ബാല സാഹിത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ↑
അമീബിക് അതിസാരം ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Amoebic_dysentery
എന്റമീബ ഹിസ്റ്റോലിറ്റിക്ക (ശാസ്ത്രീയ നാമം: Entamoeba histolytica ) എന്ന പ്രോട്ടോസോവൻ പരജീവി മൂലം കുടലിനെ  ബാധിക്കുന്ന അതിസാരമാണ് അമീബിക്  അതിസാരം .
അല്ലെങ്കിൽ അമീബിക് വയറുകടി മനുഷ്യരിൽ കാണാറുള്ള ആറുതരം അമീബകളിൽ എന്റമീബ ഹിസ്റ്റോലിറ്റിക്ക മാത്രമാണ് രോഗമുണ്ടാക്കുന്നത്.
ലോകമെമ്പാടുമായി പ്രതിവർഷം 70000 പേർ ഈ രോഗത്താൽ മരണപ്പെടുന്നതായി 98 ലെ ലോകാരോഗ്യ  റിപ്പോർട്ടിൽ ലോകാരോഗ്യ സംഘടന സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
എന്റമീബ ഹിസ്റ്റോലിറ്റിക്ക
എന്റമീബ ഹിസ്റ്റോലിറ്റിക്ക രണ്ടു സ്ഥിതികളിൽ കാണാറുണ്ട്: സ്വയമായി ചലിക്കാൻ കഴിവുള്ള കായികപ്രാവസ്ഥ ( Trophosoite  )
അമീബിക് അതിസാരമുള്ള രോഗിയുടെ മലം സൂക്ഷ്മദർശിനിയിലൂടെ പരിശോധിച്ചാൽ ഇവയെ കാണാൻ കഴിയും സിസ്റ്റ് (Cyst )
ഒരു ആവരണത്തിനുള്ളിൽ ഒതുങ്ങി ഏതാണ്ടൊരു സുഷുപ്താവസ്ഥയിൽ കഴിയുന്നവ.
ഭക്ഷണത്തിലും കുടിവെള്ളത്തിലും  ഈ സിസ്റ്റുകൾ കടന്നുകൂടി രോഗ വ്യാപനം ഉണ്ടാകുന്നു.
രോഗം കാണപ്പെടുന്ന സ്ഥലങ്ങൾ
ആഗോളവ്യാപകത്വമുള്ള ഈ രോഗം ഉഷ്ണമേഖലാപ്രദേശങ്ങളിൽ , പ്രത്യേകിച്ചും വൃത്തിഹീനമായ പരിസരങ്ങളിൽ, ആണ് അധികമായി കാണുന്നത്.
രോഗത്തിന്റെ സ്വഭാവം
അമീബിക് അതിസാരം , ബാസില്ലറി അതിസാരം പോലെ പനിയോടുകൂടി പെട്ടെന്ന് ഉണ്ടാകുന്നതല്ല.
ഇത് സാവധാനമായി രോഗിയെ ബാധിച്ച് വിട്ടുമാറാതെ നില്ക്കുന്നു.
രോഗാണു ശരീരത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് ആഴ്ചകൾക്കു ശേഷം മാത്രമേ ചിലപ്പോൾ രോഗലക്ഷണങ്ങൾ പ്രകടമാവുകയുള്ളൂ.
രോഗത്തിന്റെ കാഠിന്യത്തിൽ വലിയ വ്യതിയാനങ്ങൾ ഉണ്ടാകാം.
രോഗം ബാധിച്ച 90  ശതമാനം പേരിൽ രോഗ ലക്ഷണം പ്രകടമാകാറില്ല(asymptomatic ).
പക്ഷേ ,ഇവരിൽ പലരും രോഗം പരത്തുവാൻ കഴിവുള്ളവരായിരിക്കും രോഗം പകരുന്ന വിധം
ശുചിത്വം പാലിക്കാത്തതിനാൽ, ആഹാരത്തിനോടൊപ്പമോ കുടിക്കുന്ന ജലത്തിൽകൂടിയോ ഉള്ളിലെത്തുന്ന അമീബയുടെ സിസ്റ്റുകൾ രോഗബാധയുണ്ടാക്കുന്നു.
ഇവ ചെറുകുടലിന്റെ അവസാനഭാഗത്തോ വൻകുടലിലോ വച്ച് നാല് അമീബകളായി മാറുന്നു.
ഇവ വിഭജിച്ച് എണ്ണത്തിൽ പെരുകുന്നു.
കുടലിനകത്തെ ശ്ലേഷ്മചർമം ദഹിപ്പിക്കാനുള്ള കഴിവ് അമീബയ്ക്കുണ്ട്.
ഇതുമൂലം കുടലിൽ നിരവധി ചെറിയ വ്രണങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു.
മലത്തിൽ ചോരയും പഴുപ്പും കാണാൻ ഇതാണ് കാരണം.
കുടലിൽനിന്നും സിരകൾവഴി അമീബ കരളിലെത്തുന്നു .
രോഗബാധയുടെ ഫലമായി കരളിൽ വീക്കമോ വലിയ ഒരു പരു തന്നെയോ ഉണ്ടാകാം.
ഇത് അമീബികാതിസാര ഫലമായി ഉണ്ടാകാവുന്ന ഒരു പ്രധാന രോഗം ആണ്.
അപൂർവമായി കുടലിന്റെ ഭിത്തിയെ തുരന്ന് പെരിടൊണൈറ്റിസ് എന്ന ഗുരുതരമായ രോഗവും ഇതുമൂലം ഉണ്ടാകാം.
ചിലപ്പോൾ രക്തക്കുഴലിന് കേടു വരിക നിമിത്തം കുടലിൽനിന്ന് കഠിനമായ രക്തസ്രാവം ഉണ്ടായേക്കാം.
കുടലിന്റെ ചില ഭാഗങ്ങൾ കട്ടിപിടിച്ച് ഒരു ട്യൂമർ പോലെയും പ്രത്യക്ഷപ്പെടാറുണ്ട്.
കുടലിലെ അർബുദരോഗത്തിൽനിന്ന് ഇതിനെ വേർതിരിച്ചറിയേണ്ടതായി വരും.
വയറുവേദനയും ദിവസവും രണ്ടോ അതിലധികമോ പ്രാവശ്യം അയഞ്ഞ മലം പോകലുമാണ് സാധാരണ ലക്ഷണം.
ഇടവിട്ട് വയറിളക്കവും മലബന്ധവും ഉണ്ടാകാം.
മലം മിക്കപ്പോഴും കടുത്ത ദുർഗന്ധം ഉള്ളതായിരിക്കും.
മലത്തിൽ ചളിയും , രക്തവും കാണുക പതിവാണ്.
അമീബിക് അതിസാരമുള്ള  രോഗിയുടെ മലം ഉടൻതന്നെ സൂക്ഷ്മദർശിനിയിലൂടെ പരിശോധിച്ചാണ് രോഗനിർണയം ചെയ്യുന്നത്.
കായികപ്രാവസ്ഥയിലുള്ള ഏകദേശം 30μ വ്യാസം വരുന്ന അമീബയെ മലത്തിൽ കാണാനാവും.
രോഗലക്ഷണങ്ങൾ ഒന്നും പ്രകടമാകാതിരിക്കുന്ന അവസ്ഥയിലും രോഗബാധയുള്ള ഒരാളിന്റെ മലത്തിൽ അമീബയുടെ സിസ്റ്റുകൾ കാണാൻ കഴിയും.
ഈ രോഗത്തിന്റെ ചികിത്സയ്ക്കായി 3 മുതൽ 5 ദിവസം വരെ എമെറ്റിൻ ഹൈഡ്രോക്ലോറൈഡ് കുത്തിവയ്പും പിന്നീട് 12 ദിവസം എമെറ്റിൻ ബിസ്മത്ത് അയഡൈഡ് 200 മില്ലിഗ്രാം വീതം ഉള്ളിൽ കൊടുക്കുകയുമാണ് ചെയ്തിരുന്നത് .
ഈ മരുന്നുകൾക്ക് ദോഷഫലങ്ങൾ ഉണ്ട്.
കരളിൽ രോഗബാധയുണ്ടായിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ അതിന് ദീർഘമായ  ചികിത്സ വേണ്ടിവരും.
ഇപ്പോൾ ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഫ്ലാജിൽ (Flagyl : Metrondidazole ) എന്ന മരുന്നാണ് രോഗ പ്രതിരോധം കൈകൾ സോപ്പും വെള്ളവും ഉപയോഗിച്ച് കൂടെക്കൂടെ കഴുകുന്നത് ഒരു ശീലമാക്കുക.
മല വിസർജനം കക്കൂസ്സുകളിൽ മാത്രം.
അഞ്ചു മിനിട്ടെങ്കിലും വെള്ളം വെട്ടിതിളപ്പിച്ചതിനു ശേഷം മാത്രം കുടിക്കുക.
വീട്ടീച്ച  ആഹാരത്തിൽ സ്പർശിക്കരുത് ഭക്ഷണം ചൂടോടെ കഴിക്കുക .
സസ്യങ്ങളും കിഴങ്ങുകളും വേവിച്ചതിനു ശേഷം  കഴിക്കുക (മനുഷ്യ വിസർജ്യം വളമായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്) അവലംബം ↑ കടപ്പാട്: കേരള സർക്കാർ ഗ്നൂ സ്വതന്ത്ര പ്രസിദ്ധീകരണാനുമതി പ്രകാരം ഓൺലൈനിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച മലയാളം സർ‌വ്വവിജ്ഞാനകോശത്തിലെ അമീബിക് അതിസാരം എന്ന ലേഖനത്തിന്റെ ഉള്ളടക്കം ഈ ലേഖനത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്.
അമീനുകൾ ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Amine പ്രൈമറി അമീൻ സെക്കൻഡറി അമീൻ ടെർടിയറി അമീൻ
അമോണിയയിലെ ഹൈഡ്രജനെ ആൽക്കൈൽ ഗ്രൂപ്പോ അരൈൽ ഗ്രൂപ്പോ കൊണ്ടു പ്രതിസ്ഥാപിച്ചു കിട്ടുന്ന വ്യുത്പന്നങ്ങളാണ് അമീനുകൾ .
മീഥൈൽ അമീൻ (CH 3 NH 2 ), ഈഥൈൽ അമീൻ (C 2 H 5 NH 2 ), ഫിനൈൽ അമീൻ (C 6 H 5 NH 2 ) അഥവാ അനിലിൻ എന്നിവ ഉദാഹരണങ്ങൾ.
അമോണിയയിലെ ഒരു ഹൈഡ്രജനെമാത്രം ആദേശിച്ചുകിട്ടുന്ന അമീനുകളെ പ്രൈമറി എന്നും രണ്ടു ഹൈഡ്രജൻ അണുക്കളെ ആദേശിച്ചു കിട്ടുന്നവയെ സെക്കൻഡറി [ഉദാ. (CH 3 ) 2 NH] എന്നും, മൂന്നു ഹൈഡ്രജൻ അണുക്കളെ ആദേശിച്ചു കിട്ടുന്നവയെ ടെർഷ്യറി [ഉദാ. (CH 3 ) 3 N] എന്നും വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്.
സെക്കൻഡറി അമീനുകളിലും ടെർഷ്യറി അമീനുകളിലും പ്രതിസ്ഥാപകഗ്രൂപ്പുകൾ (substituent groups) ഒരേ വിധത്തിലാണെങ്കിൽ അവയെ സരള(simple) അമീനുകൾ എന്നു പറഞ്ഞുവരുന്നു.
മുകളിൽ കൊടുത്തവതന്നെയാണ് ഇതിന് ഉദാഹരണങ്ങൾ.
എന്നാൽ പ്രതിസ്ഥാപകഗ്രൂപ്പുകൾ ഭിന്നങ്ങളാണെങ്കിൽ അവ മിശ്ര (mixed) അമീനുകളാണ്.
മീഥൈൽ ഈഥൈൽ അമീൻ (CH 3 .C 2 H 5 .NH), മീഥൈൽ ഫിനൈൽ അമീൻ (CH 3 .C 6 H 5 .NH), മീഥൈൽ ഈഥൈൽ ഫിനൈൽ അമീൻ (CH 3 .C 2 H 5 .C 6 H 5 .N) മുതലായവ ദൃഷ്ടാന്തങ്ങൾ.
അമീനുകളിൽ കാർബണിക ഗ്രൂപ്പുകൾ നൈട്രജനുമായി നേരിട്ടാണു ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.
അങ്ങനെ ഘടിതങ്ങളായ ഗ്രൂപ്പുകൾ മുഴുവനും ആലിഫാറ്റികങ്ങൾ (aliphatic) ആണെങ്കിൽ അവ ആലിഫാറ്റിക് അമീനുകളാണ്; ഏതെങ്കിലും ഒന്ന് ആരൊമാറ്റികം (aromatic) ആണെങ്കിൽ അവ ആരൊമാറ്റിക് അമീനുകളാണ്.
ഗ്രൂപ്പുകളിൽ ഒന്നെങ്കിലും അപൂരിതം (unsaturated) ആണെങ്കിൽ അവ അപൂരിത അമീനുകളെന്നു പറയപ്പെടുന്നു (ഉദാ. വിനൈൽ അമീൻ, (CH 2 =CH.NH 2 ).
ഒരു തന്മാത്രയിൽ ഒന്നിലധികം അമിനൊ ഗ്രൂപ്പുകൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ സംഖ്യാനുസരണം അവയെ ഡൈ അമീനുകൾ, ട്രൈ അമീനുകൾ എന്നു വിളിക്കുന്നു.
അമീനുകൾക്ക് പൊതുവേ ചില സവിശേഷതകൾ ഉണ്ടെങ്കിലും ഓരോ വർഗത്തിൽ പെട്ടവയേയും പ്രത്യേകമെടുത്തു പഠനം നടത്തുകയാണ് പതിവ്.
ആലിഫാറ്റിക അമീനുകൾ
ഏതാനും ആലിഫാറ്റിക അമീനുകൾ ചില ചെടികളിലും മറ്റും കണ്ടു വരുന്നുണ്ടെങ്കിലും കൃത്രിമ മാർഗങ്ങളിലൂടെയാണ് ഇവ സാധാരണമായി ലഭ്യമാക്കി വരുന്നത്.
ഒരു ആൽക്കൈൽ ഹാലൈഡും ആൽക്കഹോളിൽ ലയിപ്പിച്ച അമോണിയയും കൂട്ടിച്ചേർത്ത് അടച്ച ഒരു പാത്രത്തിൽവച്ചു ചൂടാക്കിയാൽ പ്രൈമറി, സെക്കൻഡറി, ടെർഷ്യറി അമീനുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതം ലഭിക്കുന്നു.
അല്പം ക്വാർട്ടേർണറി (quarternary) അമോണിയം ലവണവും ഉണ്ടായേക്കാം.
ഇതു ഹോഫ്മാൻ എന്ന ശാസ്ത്രജ്ഞൻ കണ്ടുപിടിച്ച സംശ്ളേഷണ പ്രക്രിയയാണ്.
R.X+NH 3 -------- 2 +HX R.NH 2 +R.
X -------- 2 .
NH+HX R 2 .
NH+R.
X -------- 3 .
N+HX R 3 .
N+R.
X   --------- 4 N+X -
ഈ സമവാക്യങ്ങളിൽ R എന്നത് ഒരു ആൽ ക്കൈൽ ഗ്രൂപ്പിനെയും ഉദാ.
[( CH 3 ;C 2 H 5 )] X എന്നത് ഒരു ഹാലൈഡ് ഗ്രൂപ്പിനെയും (ഉദാ. ക്ലോറൈഡ് ; ബ്രോമൈഡ് ) പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നു.
നാലാമത്തെ സമവാക്യത്തിൽ ഉത്പന്നമായി ലഭിക്കുന്നത് ഒരു ക്വാർട്ടേർണറി അമോണിയം ലവണമാണ്.
ഉത്പന്നങ്ങളുടെ മിശ്രിതത്തിൽ നിന്ന് ഘടകങ്ങളെ വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്നതിന് മാർഗങ്ങളുണ്ട്.
പ്രൈമറി അമീനുകളെ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നതിന് പ്രത്യേകമായ ചില വിധികളും ഇല്ലാതില്ല.
ഒരു അമ്ള അമൈഡും (acid amide) ബ്രോമിനും സോഡിയം ഹൈഡ്രോക്സൈഡും ചേർത്തു ചൂടാക്കുമ്പോൾ പ്രൈമറി അമീൻ ലഭിക്കുന്നു.
R.CO.NH 2 +Br 2 4NaOH------- 2 +2NaBr+Na 2 CO 3 +2H 2 O
ഒരു നൈട്രൊ യൌഗികം നിരോക്സീകരിച്ച് മിക്കവാറും ശുദ്ധമായ പ്രൈമറി അമീൻ ലഭിക്കുന്നു.
R.NO 2 +6H------Sn+HCI------ 2 2H 2 O
പ്രൈമറി അമീനുകൾ നിർമ്മിക്കുവാൻ ഗബ്രിയൽ എന്ന ശാസ്ത്രജ്ഞൻ കണ്ടുപിടിച്ച ഒരു രീതിയും പ്രാധാന്യമുള്ളതാണ്.
സെക്കൻഡറി അമീനുകൾ, ടെർഷ്യറി അമീനുകൾ, ക്വാർട്ടേർണറി ലവണങ്ങൾ എന്നിവയുടെ നിർമ്മാണത്തിനും അനുയോജ്യമാർഗങ്ങൾ ആവിഷ്കരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
ഗുണധർമങ്ങൾ
താഴ്ന്ന അമീനുകൾ അമോണിയയുടെ ഗന്ധമുള്ള വാതകങ്ങളാണ്.
ഉയർന്ന അമീനുകൾ ദ്രവങ്ങളോ ഖരങ്ങളോ ആയിരിക്കും.
ഗന്ധം പൊതുവേ അരോചകമായിരിക്കും.
എല്ലാം വായുവിൽ കത്തിക്കപ്പെടാവുന്നവയാണ്.
അമോണിയയേക്കാൾ ബേസികത കൂടിയവയാണ്.
ആൽക്കൈൽ ഗ്രൂപ്പുകളുടെ എണ്ണം കൂടുന്തോറും ബേസികത കൂടുന്നു.
ക്വാർട്ടേർണറി അമോണിയം ഹൈഡ്രോക്സൈഡ് ശക്തിയേറിയ കാർബണിക ബേസുകൾക്കു തുല്യമാണ്.
എല്ലാ അമീനുകളും അമ്ലങ്ങളോടു ചേർന്നു ലവണങ്ങളുണ്ടാക്കുന്നു.
RNH 2 + HCI -------- 2 HCI
പ്ലാറ്റിനം ക്ലോറൈഡ് ലായനി ചേർത്താൽ മിക്കവാറും എല്ലാ അമീനുകളിലും നിന്നു ലേയത്വം കുറഞ്ഞ ക്ലോറൊ പ്ലാറ്റിനേറ്റ് ലവണങ്ങൾ ഉണ്ടാകും.
പ്രൈമറി അമീനുകളും സെക്കൻഡറി അമീനുകളും അസറ്റൈൽ ക്ലോറൈഡ് (R.COCl) അസറ്റിക് അൻഹൈഡ്രൈഡ് (R CO.O CO.R) എന്നിവയുമായി പ്രവർത്തിച്ച് ബേസികത കുറഞ്ഞ അസറ്റൈൽ വ്യുത്പന്നങ്ങൾ ലഭ്യമാക്കുന്നു.
പ്രൈമറി അമീനുകൾ നൈട്രസ് അമ്ലവുമായി പ്രവർത്തിച്ച് ആൽക്കഹോളുകൾ നല്കുന്നു.
ഇതേ സാഹചര്യത്തിൽ സെക്കൻഡറി അമീനുകൾ ലേയത്വം കുറഞ്ഞതും മിക്കവാറും തൈലരൂപത്തിലുള്ളതുമായ നൈട്രോസമീനുകൾ (nitrosamines) ആണ് തരുന്നത്.
ടെർഷ്യറി അമീനുകൾ ആൽഡിഹൈഡുകളുമായിച്ചേർന്ന് ഷിഫ്-ബേസുകൾ (schiff's base) ഉണ്ടാക്കുന്നു.
R.NH 2 + O CHR -------- 2 O
ഒരു പ്രൈമറി അമീനിൽ ക്ലോറോഫോം, ആൽക്കഹോളിക പൊട്ടാഷ് എന്നിവ ചേർത്തു ചൂടാക്കുമ്പോൾ അസഹ്യദുർഗന്ധമുള്ള ഐസൊ സയനൈഡുകൾ (കാർബിലമീനുകൾ) ഉണ്ടാകുന്നതാണ്. 'ഹോഫ്മൻ കാർബിലമീൻ അഭിക്രിയ' എന്ന് ഇതിനെ വിളിക്കുന്നു.
മറ്റു വിഭാഗത്തിൽപെട്ട അമീനുകൾ ഇപ്രകാരം പ്രവർത്തിക്കാത്തതിനാൽ പ്രൈമറി അമീനുകൾക്ക് ഇത് ഒരു നിർണായകപരീക്ഷണമാണ്.
ടെർഷ്യറി അമീനുകൾ പെർ ആസിഡുകളുമായി പ്രവർത്തിച്ച് അമീൻ ഓക്സൈഡുകൾ ലഭ്യമാക്കുന്നു.
ക്വാർട്ടേർണറി ലവണങ്ങൾ ചൂടാക്കിയാൽ വിഘടിച്ച് മിക്കവാറും ഒലിഫീനുകൾ (olefins) ഉണ്ടാക്കുന്നു.
ആരൊമാറ്റിക അമീനുകൾ
ഇവയിൽ പ്രൈമറി ആരൊമാറ്റിക അമീനുകൾക്കാണ് പ്രാധാന്യം.
സാമാന്യ ഫോർമുല, Ar.
NH 2 (Ar=ഏതെങ്കിലും ഒരു ആരൊമാറ്റിക ഗ്രൂപ്പ്).
ആരൊമാറ്റിക ഹൈഡ്രൊ കാർബണുകളിൽ നിന്ന് ആരംഭിക്കുന്നതായാൽ നൈട്രേഷൻവഴി ലഭിച്ച നൈട്രൊ യൗഗികത്തെ അപചയിച്ച് ആരൊമാറ്റിക അമീനുകൾ ലഭ്യമാക്കാം.
ഉദാഹരണമായി ബെൻസീനിൽനിന്ന് അനിലീൻ.
ഈ അപചയത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഹൈഡ്രൊക്ലോറിക് അമ്ളവും ടിൻ അല്ലെങ്കിൽ ഇരുമ്പും ചേർന്ന മിശ്രിതവുമാണ്.
പ്ളാറ്റിനം, പലേഡിയം, നിക്കൽ എന്നിവയിൽ ഏതെങ്കിലുമൊരു ലോഹം ഉത്പ്രേരകമായിട്ടുപയോഗിച്ചാൽ ഹൈഡ്രജൻകൊണ്ടു നേരിട്ടുതന്നെ നൈട്രൊ യൗഗികങ്ങളെ അമീൻ ആക്കി മാറ്റാം.
സംഗതങ്ങളായ (corresponding) നൈട്രോസൊ, അസൊ (nitroso;azo) എന്നീ വിഭാഗത്തിൽപെട്ട യൗഗികങ്ങളെ അപചയിച്ചും ആരൊമാറ്റിക അമീനുകൾ ലഭ്യമാക്കാം.
ആലിഫാറ്റിക അമീനുകളുടെ കാര്യത്തിൽ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട പൊതുമാർഗങ്ങളും സ്വീകാര്യങ്ങളാണ്.
ക്ലോറോ ബെൻസീൻ (C 6 H 5 Cl) അമോണിയയുമായി പ്രവർത്തിക്കണമെങ്കിൽ ഉയർന്ന ഊഷ്മാവും ഉത്പ്രേരകസഹായവും ആവശ്യമാണ്.
ആരൊമാറ്റിക അമീനുകൾ പൊതുവേ വർണരഹിതങ്ങളായ ദ്രവങ്ങളോ ഖരങ്ങളോ ആയിരിക്കും.
പക്ഷേ, അല്പകാലവായുസമ്പർക്കത്താൽ അവയ്ക്ക് കറുപ്പുനിറം ഉണ്ടാകും.
ഓക്സീകരണം വഴി കറുത്തനിറത്തിലുള്ള പുതിയ പദാർഥങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു എന്നതാണ് അതിനു കാരണം.
ആലിഫാറ്റിക അമീനുകളുടേതുപോലെ രൂക്ഷഗന്ധമില്ല.
ജലത്തിൽ ലേയത്വം കുറവാണ്.
നേർത്ത ഹൈഡ്രൊക്ളോറിക് അമ്ലത്തിലും കാർബണിക ലായകങ്ങളിലും അലിയും.
ബേസികത അലിഫാറ്റിക അമീനുകളുടേതിനെക്കാൾ കുറവാണ്.
ആരൊമാറ്റികഗ്രൂപ്പുകളുടെ എണ്ണം കൂടുന്തോറും ബേസികത ചുരുങ്ങുന്നു.
ട്രൈഫിനൈൽ അമീൻ ബേസികത തീരെ ഇല്ലാത്ത ഒരു വസ്തുവാണ്.
ആരൊമാറ്റിക അമീനുകൾക്ക് സാമാന്യേന വിഷാലുത്വം ഉണ്ട്.
ആരൊമാറ്റിക അമീനുകളെ ഹൈഡ്രൊക്ളോറിക് അമ്ളത്തിൽ ലയിപ്പിച്ചശേഷം തണുപ്പിച്ച് സോഡിയം നൈട്രേറ്റ് ചേർക്കുമ്പോൾ ഡൈഅസോണിയം ലവണങ്ങൾ (diazonium salts) ഉണ്ടാകുന്നു.
ആലിഫാറ്റിക അമീനുകൾക്ക് ഈ ഗുണമില്ല.
പാർശ്വശൃംഖലാപ്രതിസ്ഥാപിത അമീനുകൾ
ഒരു ആരൊമാറ്റിക ന്യൂക്ളിയസ്സിനോട് നേരിട്ടു ബന്ധപ്പെടാതെ ഒന്നോ അതിലധികമോ കാർബൺ-അണുക്കൾക്കപ്പുറം ബേസിക് നൈട്രജൻ സ്ഥിതിചെയ്യുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന അമീനുകളാണ് ഇവ.
C 6 H 5 CH 2 NH 2 (ഫിനൈൽ മീഥൈൽ അമീൻ); C 6 H 5 CH 2 .
CH 2 .
NH 2 (ഫിനൈൽ ഈഥൈൽ അമീൻ) എന്നിവ.
ആലിഫാറ്റിക അമീനുകൾക്കു നിർദ്ദേശിച്ച രീതിയനുസരിച്ച് ഇവയെ പരീക്ഷണശാലകളിൽ ലഭ്യമാക്കാം.
ഇവയ്ക്ക് ഗുണധർമങ്ങളിലും അവയോടാണ് സാദൃശ്യം.
ഡൈഅമീനുകൾ
രണ്ട് അമിനൊ ഗ്രൂപ്പുകളുള്ള അമീനുകളാണ് ഇവ.
എഥിലീൻ ഡൈ അമീൻ (NH 2 .CH 2 .CH 2 ,NH), ടെട്രാമെഥിലീൻ ഡൈ അമീൻ (NH 2 .CH 2 .CH 2 2. CH 2 .CH 2 . NH 2 ) എന്നിവ രണ്ടു ഉദാഹരണങ്ങളാണ്.
മോണോ അമീനുകൾക്കു നിർദ്ദേശിച്ച രീതികൾക്ക് സദൃശങ്ങളായ രീതികളിലൂടെ ഇവ ലഭ്യമാക്കാം.
കടപ്പാട്: കേരള സർക്കാർ ഗ്നൂ സ്വതന്ത്ര പ്രസിദ്ധീകരണാനുമതി പ്രകാരം ഓൺലൈനിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച മലയാളം സർ‌വ്വവിജ്ഞാനകോശത്തിലെ അമീനുകൾ എന്ന ലേഖനത്തിന്റെ ഉള്ളടക്കം ഈ ലേഖനത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്.
അമീബ (ഓപ്പറേറ്റിങ് സിസ്റ്റം)
ആൻഡ്രൂ എസ് ടാനെൻബാമും ആംസ്റ്റർഡാമിലെ വിർജി യൂണിവേഴ്സിറ്റിലെ മറ്റുള്ളവരും ചേർന്ന് വികസിപ്പിച്ച വിതരണ ഓപ്പറേറ്റിങ് സിസ്റ്റമാണ് അമീബ .