smcproject/ml-wiki-sentences huggingface dataset:
ലിയനാർഡോ തന്റെ ഇടത് കൈ കൊണ്ട് എഴുതാൻ തുടങ്ങിയത്,വലതുവശത്തു നിന്ന് ഇടത്തേ വശത്തേക്ക് എഴുതി പോകുവാൻ എളുപ്പമായതുകൊണ്ടാവാം.
ഗർഭസ്ഥ ശിശു ഭ്രൂണാവസ്ഥയിലിരിക്കുന്നതിനെകുറിച്ച് ലിയനാർഡോയുടെ പഠനങ്ങളെ കാണിക്കുന്ന ഒരു പേജ്(c. 1510) റോയൽ ലൈബ്രറി, വിന്റ്സർ കൊട്ടാരം
അദ്ദേഹത്തിന്റെ നോട്ടുകളും,ഡ്രോയിങ്ങ്സും ചിന്തയുടേയും,താത്പര്യത്തിന്റേയും വിശാലതയാണ് തുറന്നിടുന്നത്,സാധാരണ പലചരക്ക്കച്ചവടക്കാൻ പലചരക്ക് സാധനങ്ങളുടെ ലിസ്റ്റ് ഇടുന്നതുപോലെ.
പിന്നെ ജനങ്ങൾ,അദ്ദേഹത്തിന്റെ അതിസങ്കീർണമായ ചിറകുകളുടേയും,ജലത്തിലൂടെ നടക്കാനുതകുന്ന ഷൂസുകളുടേയും ഡിസൈനുകൾ കണ്ട് പണവും ഉപഹാരവുമൊക്കെ നൽകിയിരുന്നു.
ഇതിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പെയിന്റിങ്ങുകൾക്കാവശ്യമായ കൂട്ടുകളും,വിശദാംശങ്ങളെകുറിച്ചും,തിരശ്ശീലയെകുറിച്ചുമുള്ള പഠനങ്ങളും,മൃഗങ്ങളുടേയും,കുഞ്ഞുങ്ങളുടേയും, മുഖത്തേയും,മുഖഭാവങ്ങളേയും കുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങളും,അവയവപഠനത്തിനായി ശരീരം കീറലും,സസ്യപഠനവും,പാറകളുടെ മാറ്റങ്ങളും,നീർച്ചുഴികളും,യുദ്ധാനന്തര യന്ത്രങ്ങളും,പറക്കുന്ന യന്ത്രങ്ങളും,തത്വശാസ്ത്രവുമെല്ലാം ഉൾപപെ്ട്ടിരിക്കുന്നു.
ഈ നോട്ടുബുക്കുകളുടെ, — സത്യത്തിൽ,വ്യത്യസ്തതരത്തിലും,വലിപ്പത്തിലുമുള്ള ഇവയുടെ പേപ്പറുകൾ, ലിയനാർഡോയുടെ മരണശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൂട്ടുകാർ വിതരണം ചെയ്തു — വിന്റസർ കൊട്ടാരത്തിലെ റോയൽ ലൈബ്രറിയിലേയും, ലൂവ്രേയിലേയും ,' ബിബിലിയോടെകാ നാഷ്ണൽ ഡി എസ്പാന' യിലേയും, വിക്ടോറിയ ആന്റ് ആൽബർട്ട് മ്യൂസിയത്തിലേയും , കോഡെക്സ് അറ്റലാന്റിക്കസിന്റെ പന്ത്രണ്ട വാള്യങ്ങൾ ഉള്ള മിലാനിലെ ബിബിലിയോടെകാ ആമ്പ്രോസിനയിലേയും , കോഡെക്സ് അരുൻഡെല്ലിന്റെ കുറച്ച് ഭാഗങ്ങൾ ഓൺലൈനായി മാറ്റിയ ലണ്ടണിലെ ബ്രിട്ടീഷ് ലൈബ്രറിയിലേയും ഉള്ള പ്രൗഢമായ ഭാഗങ്ങൾ കണ്ടെത്തികഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു .
കോഡെക്സ് ലീയസെസ്റ്റർ എന്നതാണ് ലിയനാർഡോയുടെ സ്വന്തം കൈയ്യിലുള്ള പ്രൗഡമായ, ശാസ്ത്രീയ പ്രവർത്തനം.
ബിൽ ഗേറ്റ്സ് സ്വന്തമാക്കിയ ഇത്,ഒരു വർഷത്തിനുള്ളിൽതന്നെ ലോകത്തിന്റെ വിവിധ നഗരങ്ങളിലേക്ക് വ്യാപിച്ചു.
ലിയനാർഡോയുടെ കുറിപ്പുകൾക്കുള്ള കൃത്യമായ ചിട്ടയും,ക്രമവും ഉദ്ദേശിച്ച പ്രസിദ്ധീകരണത്തിനെ കൂടുതൽ സുഗമമാക്കി.
പക്ഷെ,അദ്ദേഹത്തിന്റെ മറ്റു പല കുറിപ്പുകളിലും,ഉദാഹരണത്തിന് മനുഷ്യന്റെ ജനിക്കുന്നതിനുമുമ്പുള്ള ഹൃദയത്തെ എടുക്കുകയാണെങ്കിൽ,ഒരു ഷീറ്റിൽ,ഒരു വിഷയത്തിൽ തന്നെ, ചുറ്റും വിശദീകരണവും,ചിത്രവും നിറഞ്ഞിരിക്കും.
അക്കാരണങ്ങളാൽ അതൊന്നും, ആരും പ്രസിദ്ധീകരിച്ചില്ല,അതുകൊണ്ടുതന്നെ ലിയനാർഡോയുടെ ജീവിതം ഇപ്പോഴും നിഘൂഡമായി മറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ശാസ്ത്രീയപരമായ പഠനങ്ങൾ റോമ്പികുബേക്തേഡ്രോൺ ലൂക്കാ പസിയോളിയയുടെ ഡി ഡിവിന പ്രോപ്പോർഷ്യയോണിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്
ലിയനാർഡോയുടെ അഭിപ്രായം, ശാസ്ത്രമെന്നത് നിരീക്ഷിക്കേണ്ട ഒന്നാണ് എന്നാണ്:അദ്ദേഹം ഒരു അത്ഭുതകാഴ്ചയെ അത് കാണിക്കുന്ന അങ്ങേയറ്റത്തെ സൂ്ഷ്മതലത്തേയും ഒരുതരത്തിലുള്ള പരീക്ഷണങ്ങളും,സൈദ്ധാന്തികമായ വിശദീകരണങ്ങളും ഇല്ലാതെ മനസ്സിലാക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.
ലിയനാർഡോ ലാറ്റിനിലേയും കണക്കിലേയും പ്രാദേശിക വിദ്യഭ്യാസത്തിലായിരിക്കുമ്പോൾ തന്റെ സമകാലീനാരായാ പഠിതാക്കളൊന്നും ലിയനാർഡോ ഒരു ശാസ്ത്രകാരൻ എന്ന് അംഗീകരിച്ചിരുന്നില്ല,എങ്ങനെയിരുന്നാലും അദ്ദേഹം തനിക്കു തന്നെ ലാറ്റിൽ പഠിപ്പിച്ചുകൊടുത്തു.
പിന്നീട് 1490 കളിൽ അദ്ദേഹം ലൂക്കാ പസിയോളിയുടെ കീഴെ കണക്ക് പഠിക്കാൻ പോകുകയും, "പാസിയോളിയയുടെ പുസ്തകമായ ഡി ഡിവിന പ്രോപ്പോർഷ്യയോൺ -ൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നതിനായി" എന്ന് കൊത്തിവച്ചിരിക്കുന്ന, സാധാരണ ഖരത്തിന്റെ, അസ്ഥികൂടത്തെപ്പോലുള്ള, വളരെ ഗ്രഹനമായ ഒരു ഡ്രോയിങ്ങ് നിർമ്മിക്കുകയും ചെയ്തു,ഇത് 1509 -ൽ പാസിയോളിയയുടെ പുസ്തകത്തിൽ പ്രസീദ്ധീകരിച്ചു.
ഇത് കാണിച്ചത്,ലിയനാർഡോ,അദ്ദേഹത്തിന്റെ ലേഖനങ്ങളിലൂടെ പുതിയ ഒരു വ്യത്യസ്തമായ ഗവേഷണപഠനപ്രബന്ധം,വ്യത്യസ്തമായ ഒന്നായി പ്രസിദ്ധീകരിക്കാവുന്ന ഒന്ന് ആസുത്രണം ചെയ്തുകൊണ്ടിരിക്കുയാണ് എന്നാണ്.
ശരീരശാസ്ത്രത്തിലെ ഒരു യുക്തിയുക്തമായ ഗവേഷണപ്രബന്ധം ആണതെന്ന് 1517-ൽ കാർഡിനാൽ ഡി ആരാഗോണിന്റെ സെക്രട്ടറിയുടെ വീട്ടിലേക്ക് പോകുമ്പോൾ പറഞ്ഞിരിക്കണം.
അനാട്ടമി പഠനങ്ങളിലെ ലിയനാർഡോയുടെ സംഭാവനങ്ങളുടെ ഭാവങ്ങളും, പ്രകാശവും പ്രകൃതിദൃശ്യവും കൂട്ടിചേർത്ത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യനായ ഫ്രാൻസെസ്കോ മെൽസി കോഡെക്സ് ഉർബിനാസ് എന്ന പേരിൽ, നിക്കോളാസ് പൗസിൻ എന്ന ക്ലാസ്സിക്കൽ പെയിന്ററുടെ ഡ്രോയിങ്ങുകളെകുറിച്ച് കൊത്തിവച്ച പുസ്തകം 1651-ൽ ഇറ്റലിയിലും , 1724 -ൽ ജെർമനിയിലും പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു .
അറാസ്സെയുടെ വാക്കുകൾ അനുസരിച്ച്, ഫ്രാൻസിലുള്ള ആ ഗവേഷണപഠനപ്രബന്ധം 62 എഡീഷനുകളായി,പതിനഞ്ച് വർഷം കൊണ്ട് പുറത്തിറങ്ങുകയും,ലിയനാർഡോ, "കലയിലെ ഫ്രെഞ്ച് ആക്കാദമിക്ക് ചിന്തകളുടെ പൂർവ്വഗാമി" എന്നറിയപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
ലിയനാർഡോയുടെ, പരീക്ഷണങ്ങളും,ഒരു ശുദ്ധമായ ശാസ്ത്രീയപരമായ മാർഗ്ഗം സ്വീകരിച്ചതായിരുന്നു,അതിനോടൊപ്പമുള്ളതും, സമ്പൂർണമായതുമായ  നിരീക്ഷണങ്ങളുടെ ഫലമായി ലിയനാർഡോ ഒരു ശാസ്ത്രകരാനെന്ന് നിലയ്ക്ക്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിരീക്ഷണ പരീക്ഷണ ശൈലി,ഇക്കാര്യത്തിൽ ലിയനാർഡോയെ പിൻതുടർന്ന ഗലീലിയോയുടേയും , ന്യൂട്ടന്റേയും മറ്റു ശാസ്ത്രകാരന്മാരുടേയും,പരീക്ഷണരീതിയിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമാണെന്ന് ഫ്രിജിയോഫ് കാപ്ര പറഞ്ഞു,അദ്ദേഹത്തിന്റെ സിദ്ധാന്തവാദവും,സാങ്കൽപികസിദ്ധാന്തീകരണവും കലയിലും,മറ്റിതര പെയിന്റിങ്ങുകളിലും സമന്വയിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.
കൈയ്യിനെകുറിച്ചുള്ള ശരീരശാസ്‌ത്രപരമായ ഒരു പഠനം,(c. 1510) ശരീരശാസ്ത്രം
തന്റെ ശിഷ്യന്മാരെല്ലാം ശരീരശാസ്ത്രം പഠിക്കണമെന്ന് നിർബന്ധമുണ്ടായിരുന്ന ആൻഡ്രിയ ഡെൽ വെറോച്ചിയോ -വിൽ നിന്നായിരുന്നു   ലിയനാർഡോയുടെ മനുഷ്യശരീരത്തെകുറിച്ചുള്ള ശരീരശാസ്ത്രം തുടങ്ങുന്നത്.
ഒരു ആർട്ടിസ്റ്റ് ആയതുകൊണ്ടു തന്നെ ലിയനാർഡോ ടോപ്പോഗ്രാഫിക് ശരീരശാസ്ത്രത്തിൽ മാസ്റ്ററായി, പേശികളെകുറിച്ചും , ടെൻഡനുകളെകുറിച്ചും ശരീരശാസ്ത്രത്തിൽ വരുന്ന മറ്റ് പലതിനേയും കുറിച്ച് അദ്ദേഹം വരക്കുകയും ചെയ്തു.
പ്രസിദ്ധനായ ഒരു ചിത്രകാരനായതുകൊണ്ടു തന്നെ, ലിയനാർഡോക്ക് ഫ്ലോറൻസിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സാന്റാ മറിയ നൂവോ യുടെ ആശുപത്രിയിലേയും പിന്നീട്, മിലാനിലേയും, റോമിലേയും ആശുപത്രികളിൽ നിന്ന് മരിച്ച ഉടലുകൾ എടുക്കുവാനും അവയവ പഠനങ്ങൾക്കായി കീറിമുറിക്കാനും അനുവാദം ഉണ്ടായി.1510 മുതൽ 1511 വരെ അദ്ദേഹം മാർക്കാന്റോണിയോ ഡെല്ലാ ടോറെ എന്ന ഡോക്ടറുമായി കൂടിചേർന്ന് പഠനങ്ങൾ നടത്തി.
അങ്ങനെ ലിയനാർഡോ ശരീരശാസ്ത്രത്തിലെ പഠനങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ 240 വിശദാമായ ഡ്രോയിങ്ങ്സുകളും,13,000 കുറിപ്പുകളും നിർമ്മിച്ചു.
ഈ പേപ്പറുകളൊക്കെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിൻതുടർച്ചക്കാരിലേക്ക് ഉപേക്ഷിച്ചു,ഫ്രാൻസെസ്കോ മെൽസി,പ്രസിദ്ധീകരണത്തിനായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ
പഠനങ്ങളെ ആഴത്തിൽ നിരീക്ഷിച്ചു,പക്ഷെ അത് അത്ര എളുപ്പമായിരുന്നില്ല,കാരണൺ ലിയനാർഡോയുടെ എഴുത്ത് ശൈലി സവിശേഷമായ ഒന്നായിരുന്നു.
1632 ഫ്രാൻസിൽ, ലിയനാർഡോയുടെ ശരീരശാസ്ത്രത്തിലേയും,പെയിന്റിങ്ങിലെ ഗവേഷണപ്രബന്ധങ്ങളിലേയും വളരെ കുറച്ച് കാര്യങ്ങളുൾപ്പെടുത്തി അത് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു,പക്ഷെ അത് പൂർത്തിയാക്കാൻ, മെൽസി മരിച്ച് 50 വർഷം കഴിഞ്ഞിട്ടും, ആരും ശ്രമിച്ചില്ല.
മെൽസി ഈ പ്രസിദ്ധീകരണത്തിനിന്റെ ഈ ചാപ്റ്ററിൽ ചേർക്കേണ്ടതിനാവശ്യമായ  അസംസ്കൃതവസ്തുക്കൾ ആവശ്യമാണെന്ന് വിളമ്പരം ചെയ്തപ്പോൾ,അവർ ചില ,ശരീരശാസ്ത്രജ്ഞരേയും,കലാകാരന്മാരേയും അതിനായി ഉപയോഗിക്കുകയാണ് ചെയ്തത്,അതിൽ അവരുടേയടുത്തുനിന്ന് കുറച്ച് ഡ്രോയിങ്ങുകൾ വാങ്ങിയ വാസരിയും, കെല്ലിനി -യും, ആൽബ്രെട്ട് ഡ്യൂറർ -ം അതിലുൾപ്പെടുന്നു.
ലിയനാർഡോയുടെ ശരീരശാസ്ത്ര ഡ്രോയിങ്ങുകളിൽ മനുഷ്യന്റെ അസ്ഥികളെകുറിച്ചും,അതിന്റെ ഭാഗങ്ങളെകുറിച്ചും,പിന്നെ പേശികളെകുറിച്ചും, സ്നായുക്കളെകുറിച്ചും ഉള്ള ഡ്രോയിങ്ങുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു.
അദ്ദേഹം അസ്ഥിയുടെ സാങ്കേതികമയാ പ്രവർത്തികളും,പേശികളുടെ ചലനവും, എല്ലാം ഒരു നിശിച്ത ആനുപാതത്തിൽ പ്രോയോഗിക്കുന്നത് എന്നതിനെകുറിച്ച് ആധൂനിക ശാസ്ത്രത്തിന്റെ ബയോമെക്കാനിക്സിനായി പ്രവചിച്ചു.
ലിയനാർഡോ ഹൃദയത്തേയും, രക്തചംക്രമണവ്യൂഹത്തെേയും , പ്രത്യുൽപ്പാദനാവയവങ്ങളേയും മറ്റ് ആന്തരീക അവയവങ്ങളേയും,ഗർഭാശയത്തിരിക്കുന്ന ജനിച്ചിട്ടില്ലാത്ത മനുഷ്യകുഞ്ഞിന്റെ ആദ്യത്തെ ശാസ്ത്രീയപരമായ ഒരു ഡ്രോയിങ്ങ് ഉണ്ടാക്കുവാനായി വരച്ചിട്ടുണ്ട്.
എന്നാൽ ഈ വരകളും,കുറിപ്പുകളും ആ കാലഘട്ടത്തെ ജനങ്ങളുടെ മനസ്സിന്റെ വ്യാപ്തിയിൽ നിന്നും വളരെ മുന്നോട്ടുപോയതായിരുന്നു,എന്നാലുമത് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ നിസ്സംശയമായി അപ്പോഴത്തെ വൈദ്യശാസ്ത്ര രംഗത്ത് അത് വലിയൊരു മാറ്റം വരുത്തുമായിരുന്നു.
ഒരു കലാകാരൻ എന്ന നിലക്കു തന്നെ,ലിയനാർഡോ അടുത്തബന്ധം പുലർത്തി,മനുഷ്യന്റെ വികാരവിചാരങ്ങളെകുറിച്ചും, മനഃശാസ്ത്രത്തെകുറിച്ചും,പ്രായത്തിന്റെ പ്രതിഫലങ്ങളെകുറിച്ചും പഠിച്ചു.
അദ്ദേഹം സൗന്ദര്യമില്ലാത്തവരെന്ന നിനക്കുന്നവരുടേയും,രോഗം ബാധിച്ചവരുടേയും നിരവധി രൂപങ്ങൾ വരച്ചിട്ടുണ്ട്.
ലിയനാർഡോ ധാരാളം ജന്തുക്കളേയും
ശരീരശാസ്ത്രപരമായി പഠിക്കുകയും,വരച്ചിട്ടുമുണ്ടായിരുന്നു,അവയിൽ പശു,പക്ഷികൾ,കുരങ്ങന്മാർ,കരടി,തവളകൾ എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു,ഒപ്പം ഇതിലെ ഇവയുടെ അസ്ഥികൂടത്തെ മനുഷ്യന്റേതുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തിനോക്കുമ്പോൾ അത് മനുഷ്യന്റേത് സമാനമാണ് മനസ്സിലാക്കാം.
പിന്നെ അദ്ദേഹം കുറച്ച് കുതിരകളെകുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങളും നടത്തിയിട്ടുണ്ട്.
വാസ്തുവിദ്യയും നിർമ്മിതികളും പറക്കുന്ന യന്ത്രത്തിന്റെ ഡിസൈൻ, (c. 1488) ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂടട് ഡി ഫ്രാൻസ്, പാരിസ്
ലിയനാർഡോയുടെ ജീവിതകാലഘട്ടത്തിൽ അദ്ദേഹം ഒരു വാസ്തുവിദ്യകാരനെന്ന നിലയിലും പ്രശസ്തിപ്പെട്ടിരുന്നു.
ലുഡോവിക്കോ ഇൽ മോറോ -യ്ക്കയച്ച കത്തിൽ തങ്ങളുടെ നഗരത്തിന്റെ സംരക്ഷണത്തിനും,വളഞ്ഞാക്രമണത്തിനുമായി ഒരുതരം യന്ത്രം രൂപകൽപ്പന ചെയ്യുകയാണെന്ന് എഴുതി.
അദ്ദേഹം പിന്നെ,1499 കളിൽ വെനീസിലേക്ക് പോയപ്പോൾ അവിടെ ഒരു വാസ്തുവിദ്യുടെ ജോലി തരപ്പെടുകയും,ആ നഗരത്തെ സംരക്ഷിക്കാനായി,ചലിക്കുന്ന ബാരിക്കേഡുകൾ നിർമ്മിക്കുകയും ചെയ്തു.
കൂടാതെ ലിയനാർഡോ, നിക്കോളോ മാക്കിയവെല്ലിയുടെ കൂടെ ആർണോ നദി വഴിതിരിച്ചിവിടുന്ന പ്രോജക്റ്റും ഏറ്റെടുത്ത് പൂർത്തീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ലിയനാർഡോയുടെ നിർമ്മാണങ്ങളിൽ പ്രായോഗികമായതും,അപ്രായോഗികമായതും ഉൾപ്പെടുന്നു.
സംഗീതോപകരണങ്ങൾ,ലിയനാർഡോയുടെ മെക്കാനിക്കൽ ക്നൈറ്റ്(ലിയനാർഡോയുടെ റോബോട്ട്),ഹൈഡ്രോളിക് പമ്പുകൾ,റിവേഴ്സിബിൾ ക്രാങ്ക് മെക്കാനിസം,ഫിന്നർ മോർട്ടാർ ഷെൽസ്,സ്റ്റീം കേനൺ എന്നിവകൊണ്ടത് 
ഉദാഹരിക്കാം.
1502 -ൽ അദ്ദേഹം, കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിളിലെ ഓട്ടോമൻ സുൽത്താൻ , ബെയാസിദ് രണ്ടാമൻ എന്നിവർക്കായി സിവിൽ എഞ്ചിനീയറിങ്ങ് പ്രോജക്റ്റിന്റെ ഭാഗമായി, 720,അടി (220 m) വലിപ്പമുള്ള ഒരു പാലത്തിന്റെ രൂപരേഖ വരച്ചു.
ഈ പാലം രൂപകൽപ്പന ചെയ്തത് ബോസ്ഫറസിന്റെ വായ്ഭാഗമായും,വാതിലായും, അറിയപ്പെടുന്ന ഗോൾഡ് ഹോർണിനുവേണ്ടിയായിരുന്നു.
പക്ഷെ ബെയാസിദ് ഈ പാലം പണിയുക അസാധ്യമാണെന്ന് വിശ്വിസിച്ചു,അതുകൊണ്ടുതന്നെ ബെയാസിദ് ഇതിനായി ലിയനാർഡോയെ പിന്തുണച്ചില്ല.
എന്നിരുന്നാലും 2001 -ൽ,നോർവേയിൽ  ലിയനാർഡോയുടെ രൂപകൽപ്പനപ്രകാരം ഒരു കുഞ്ഞു പാലം നിർമ്മിച്ചതിന്റെ ഫലമായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദർശനം സാക്ഷാത്കരിക്കപ്പെട്ടു.
ലിയനാർഡോയുടെ, 1505-ൽ എഴുതപ്പെട്ട പക്ഷികളുടെ പറക്കലിനെകുറിച്ചുള്ള കോഡെക്സും,അതിനെകുറിച്ചുള്ള ധാരാളം പഠനങ്ങളും നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട പറക്കുന്ന പ്രതിഭാസമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ  ജീവിതത്തെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആകർഷിച്ചത്.
മറ്റുപല പറക്കുന്ന യന്ത്രങ്ങളും, നിർമ്മിക്കാൻ ലിയനാർഡോക്കിത് പ്രചോദനമായി,അങ്ങനെ നിർമ്മിച്ച യന്ത്രങ്ങളിൽ, പക്ഷികളെ പോലെ ചിറകുകൾ തുടർച്ചയായി അടിച്ച് പറക്കുന്ന ആകാശനൗകകളായ ഓർണിതോപ്പ്റ്ററുകളും , ഹെലികോപ്റ്ററിലെ റോട്ടർ ഘടിപ്പിച്ചതുപോലുള്ള മറ്റൊരു യന്ത്രവും ഉൾപ്പെടുന്നു.
ബ്രിട്ടീഷ് ടെലിവിഷൻ സ്റ്റേഷനിലെ ചാനൽ 4 ലിയനാർഡോയുടെ സ്വപ്ന യന്ത്രങ്ങൾ എന്ന പേരിൽ ലിയനാർഡോ ഡാ വിഞ്ചിയുടെ ഡോക്കുമെന്ഡറി   2003 -ൽ പുറത്തിറക്കാനായി കമ്മീഷൻ ചെയ്തു.
ലിയനാർഡോയുടെ പാരച്യൂട്ട് , ജൈന്റ് ക്രോസ്സ് ബൗ പോലുള്ള യന്ത്രങ്ങളുടെ ഡിസൈനുകൾ അതിനുശേഷം നിർമ്മിക്കപ്പെടുകയും,പരീക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു.
അതിൽ ചിലതൊക്കെ വിജയകരമായി,എങ്കിലും മറ്റുള്ളതൊക്കെ ക്ഷണനേരത്തേക്ക് മാത്രമേ വിജയകരമായുള്ളൂ.
പ്രസിദ്ധരുടെ മതിപ്പ് ലിയനാർഡോ ഡാ വിഞ്ചിയുടെ അന്ത്യനിമിഷത്തിൽ ഫ്രാൻസിലെ രാജാവായ ഫ്രാൻസിസ് ഒന്നാമൻ , ഇന്ഗ്രസ് , 1818
ലിയനാർഡോ ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന കാലത്ത് തന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രസിദ്ധി, ലിയനാർഡോയെ ഒരു മൂല്ല്യമുള്ള ഒന്നായി കണക്കാക്കി ഫ്രാൻസിസ് ഒന്നാമൻ കൊട്ടാരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകാനിടയാക്കിയിരുന്നു,ഒപ്പം അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാർദ്ധക്യകാലത്തും വേണ്ട പരിചരണം നൽകുകയും ചെയ്തു.
രസകരമെന്തെന്നുവച്ചാൽ ലിയനാർഡോക്ക് ഒരിക്കലും തരംതാണേണ്ടിവന്നിട്ടില്ല.
ജനകൂട്ടം ഇപ്പോഴും ലിയനാർഡോയുടെ പ്രശ്സ്തിയേറിയ ചിത്രങ്ങൾ കാണാൻ തുടിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു,ടീ.
ഷേർട്ടുകൾ ഇപ്പോഴും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിത്രങ്ങളെ താങ്ങികൊണ്ടിരിക്കുന്നു,പിന്നെ എഴുത്തുകാർ ലിയനാർഡോയുടെ സ്വകാര്യജീവിതത്തെകുറിച്ചും,അസാമാന്യബുദ്ധിയെകുറിച്ചും വർണ്ണിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു,ചുരുക്കിപറഞ്ഞാൽ,അദ്ദേഹംതന്നെയാണ്   നാമിപ്പോഴും ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു അത്യപൂർവ്വ ബുദ്ധിമാൻ.
ജോർജിയോ വസാരി -യുടെ ലൈവ്സ് ഓഫ് ആർട്ടിസ്റ്റ് എന്ന പുസ്തകത്തിലെ  1568-ൽ  അധികപ്പെടുത്തിയ എഡീഷനിൽ ലിയനാർഡോ ഡാ വിഞ്ചിയെ പരിചയപ്പെടുത്തുകയും ഇങ്ങനെ എഴുതുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
കാലത്തിന്റെ സാധാരണ കറക്കത്തിൽ സ്ത്രീയും,പുരുഷനും, അവരുടേതായ അസാമാന്യ കഴിവോടെ ജനിക്കുന്ന,എന്നാൽ യാദൃച്ഛികമായി നമ്മുടെ വിശിഷ്ടമായ പ്രകൃതി, സ്വർഗ്ഗാതീതമായ ശരീരസൗന്തര്യത്തോടേയും,ആത്മാവിന്റെ പാപവിമുക്താവസ്ഥയോടേയും,മറ്റൊരാളെ കണ്ട് അയാളിൽ നിന്നകലുമ്പോൾ ആ വ്യക്തിയിൽ സമൃദ്ധിയെ നിറക്കുന്ന കഴിവോടേയും,അങ്ങനെ അവന്റെ ഓരോ ചലനവും,മനുഷ്യ കഴിവിനുമപ്പുറം ദൈവത്തിന്റെ വഴിയിലൂടെ നടക്കുന്നവനുമായ ഒരേയൊരു മനുഷ്യനെ നിർമ്മിക്കുന്നു.
ആ അയാൾ ലിയനാർ ഡാ വിഞ്ചി ആണെന്ന് എല്ലാവർക്കും അറിയാം.
അദ്ദേഹം തന്നെയാണ് അിതസാമാന്യമായ ശരീരസൗന്തര്യത്തോടുകൂടിയ കലാകാരനും,പ്രദർശിപ്പിച്ചതിലൊക്കെ ആകർഷത്വം നിറ‍ച്ചതും,തന്റെ അറിവ് താൻ തന്നെ പാകമാക്കിയതുമായ ഒരു മനുഷ്യൻ.
— ജോർജിയോ വസാരി ആമ്പോയിസ്സിലെ ലിയനാർഡോയുടെ ശില
പിന്നീടുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വാധീനിച്ചത് എഴുതപ്പെട്ട പുസ്തകങ്ങളിലെ പെയിന്റർമാരും,വിമർശകരും,ചരിത്രകാരന്മാരും,ആയിരുന്നു.
ബാൾഡാസരെ കാസ്റ്റിഗലിയോൺ ,1528 -ൽ എഴുതപ്പെട്ട Il കോർട്ടെഗിയാമോ ( ദി കോർട്ടിയർ ) -ന്റെ രചീതാവ്:"... ലോകത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായ മറ്റൊരു പെയിന്റർ താൻ തന്നെ അതുല്യനായ ഈ ചിത്രത്തിനുമുന്നിൽ തലതാഴ്ത്തുന്നു ..."
ഈ ജീവിചരിത്രകാരൻ"അനോണിമോ ഗാഡിയാനോ" എന്നറിയപ്പെടുമ്പോൾ എഴുതി, c. 1540:"വിശ്വജനനീയവും,,വളരെ അപൂർവ്വമായ,അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബുദ്ധിയെ,  പ്രകൃതിയുടെ അസാധാരണത്വം നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന ഒന്ന് എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാം ..."
19-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഹെന്റി ഫ്യൂസെലി 1801 -ൽ ലിയനാർഡോയെ കുറിച്ച് എഴുതിയതോടെ  ലിയനാർഡോയുടെ പ്രതിഭാശാലിത്വത്തിന് കൂടുതൽ പ്രോത്സാഹനങ്ങൾ ലഭിച്ചു:"അലങ്കാര പൊലിമയെ ഉടനെ തന്നെ ലിയനാർഡോ  മുറിച്ചുമാറ്റിയപ്പോൾ,പഴയ മേന്മകൾ തമ്മിലുള്ള അന്തരം വർദ്ധിച്ചതോടെ ആധൂനിക കലക്ക് ഉദയമായി:പ്രതിഭാശാലിത്വത്തിന്റെ എല്ലാ കൂട്ടിചേരുവകളും,മൂലകങ്ങളും കൊണ്ട് നിർമ്മിതമായവൻ..."
ഇത് എ.ഇ.
റിയോ 1861 -ൽ എഴുതിയിയതിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്നുണ്ട്:"ലിയനാർഡോ തന്റെ കഴിവിന്റെ കാഠിന്യത്തിലും,ബലത്തിലും,മറ്റ് കലാകാരന്മാരേക്കാൾ ഉയർന്ന പദവിയിലെത്തി."
അങ്ങനെ 19-ാം നൂറ്റാണ്ടായതോടെ,ലിയനാർഡോയുടെ ചിത്രങ്ങളേക്കാൾ കൂടുതൽ പ്രചാരം അദ്ദേഹത്തിന്റെ  കുറിപ്പുകൾക്കും,ലേഖനങ്ങൾക്കും കിട്ടി.
ഹിപ്പോലിടെ ടൈൻ 1866 -ൽ ഇങ്ങനെ എഴുതി:"ഇത്രയും വിശ്വജനനീയവും,അശക്തമായി നിറവേറ്റിയും,അനന്തതക്കായുള്ള ആഗ്രഹവും, എന്നാൽ  പ്രകൃതീയമായിതന്നെ നിർമ്മിതമായവനും,തന്റെ നൂറ്റാണ്ടും ഇനി വരുന്ന നൂറ്റാണ്ടുകളും ഒക്കെ ഓർക്കപ്പെടുന്നവനുമായ ഡാവിഞ്ചിയ്ക്ക്  ഒരു ഉദാഹരണം കണ്ടെത്താൻ കഴിയില്ല."
കലാ ചരിത്രകാരനായ ബെർനാർഡ് ബെറെൻസൺ 1896 -ൽ ഇങ്ങനേയും എഴുതി:"ഒരു പക്ഷെ ലിയനാർഡോയാണ് കൃത്യമായ വിദ്യഭ്യാസമുള്ള ഒരു കലാകാരൻ എന്ന് നമുക്ക് പറയാം:അദ്ദേഹം കൈവയ്ക്കാത്ത മേഖലകളില്ല,അതോടെ  അവയൊക്കെ അവയുടെ അനശ്വരമായ ദീപ്തിയിലേക്കെത്തുന്നു.അസ്ഥികൂടത്തിന്റെ ചേദത്തെകുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങളെയെടുക്കുകയാണെങ്കിൽ,അത് പേശികളെകുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങളാകാം, അദ്ദേഹം അതിന്റെ ഒരു വരക്കുതന്നെ പ്രകാശവും,ഷെയിഡും കൃത്യമായി പ്രയോഗിച്ചു, അങ്ങനെ അന്ത്യം, ജീവിതമൂല്യങ്ങളെ കൈമാറ്റം ചെയ്യുന്ന ഒരു  ഉപാധിയായി അത് മാറുകയും ചെയ്തു."
ലിയനാർഡോയുടെ പ്രതിഭാശാലിത്വത്തിന്റെ പ്രസക്തി  ഇപ്പോഴും അടങ്ങാതെ തുടർന്നുപോകുന്നു;വിദഗ്ദ്ധർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ എഴുത്തുകൾ തർജ്ജമ ചെയ്തു,ചിത്രങ്ങൾ ശാസ്ത്രീയ സാങ്കേതി വിദ്യകൾ ഉപയോഗിച്ച് വിശകലനം ചെയ്തു,രേഖപ്പെടുത്തിവച്ച രേഖകൾ,എന്നാൽ കണ്ടെത്തിയിട്ടില്ലാത്തവ,ഇന്ന്  തേടികൊണ്ടിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ലിയാനാ ബോർട്ടോലോൺ,1967-ൽ എഴുതികൊണ്ടിരിക്കുന്നതിനിടയ്ക്ക്  പറഞ്ഞു.
"താത്പര്യത്തിന്റെ ദ്വിന്നാത്മകത അദ്ദേഹത്തിന് വ്യത്യസ്ത മേഖലകളിൽ അറിവ് നേടാൻ ഉത്തേജകമായി...ജനനീയനായ പ്രതിഭാശാലിയും,അതിതവിശിഷ്ടമായവനും ആകുമ്പോൾ ധാരാളം ആധിപിടിപ്പിക്കുന്ന, അന്തർലീനമായി കിടക്കുന്ന അതിസ്വരങ്ങളെ നേരിടേണ്ടി വരും,എന്ന് ലിയനാർഡോയെ പരിഗണിക്കുന്നത് വളരെ ശരിയാണ്.മനുഷ്യൻ, 16-ാം നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നതുപോലെ, അസ്വസ്ഥമായ മനുഷ്യന്റെ ഈ നാളുകളിലും, ഒരു പ്രതിഭയെ കാണുന്നത് ഒരുപോലെയാണ്.അഞ്ച് നൂറ്റാണ്ടുകൾ കടന്നുപോയി,എന്നാലും, നമ്മെയിപ്പോഴും ലിയനാർഡോ വിസ്മയിപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു."
ഇതും കാണുക Book: ലിയനാർഡോ ഡാ വിഞ്ചി Book: Key artists Wikipedia books are collections of articles that can be downloaded or ordered in print.
ഈ നവോത്ഥാന കലാകാരന്മാർ ഡാ‍വിഞ്ചിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
മൈക്കെലാഞ്ജലോ റാഫേൽ Aerial perspective Italian Renaissance painting Leonardo da Vinci, A Memory of His Childhood Leonardo da Vinci-Fiumicino Airport List of Italian painters List of vegetarians Medical Renaissance Museo della Scienza e della Tecnologia "Leonardo da Vinci" Renaissance technology അധിക ലിങ്കുകൾ ലിയനാർഡോ ഡാ വിഞ്ചി വിക്കിപീഡിയയുടെ സഹോദര സംരംഭങ്ങളിൽ മീഡിയ വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിൽനിന്ന് ഉദ്ധരണികൾ വിക്കിക്വോട്ട്സിൽനിന്ന് ഗ്രന്ഥങ്ങൾ വിക്കിസോഴ്സിൽനിന്ന് " Leonardo da Vinci " in the 1913 Catholic Encyclopedia .
Leonardo da Vinci and the Virgin of the Rocks , A different point of view Archived 2018-07-03 at the Wayback Machine .
Leonardo da Vinci എന്ന വ്യക്തിയുടെ രചനകൾ പ്രോജക്ട് ഗുട്ടൻബർഗിൽനിന്ന് Works by or about ലിയനാർഡോ ഡാ വിഞ്ചി at Internet Archive Complete text images of Richter's translation of the Notebooks Web Gallery of Leonardo Paintings Drawings of Leonardo da Vinci Da Vinci Decoded Article from The Guardian The true face of Leonardo Da Vinci?
Leonardo da Vinci's Ethical Vegetarianism The Notebooks of Leonardo da Vinci Leonardo da Vinci at BBC Science Yahoo news, 500-year-old Leonardo da Vinci sculpture 'Horse and Rider' unveiled Leonardo da Vinci: Anatomist The Queen's Gallery, Buckingham Palace, Friday, 4 May 2012 to Sunday, 7 October 2012.
High-resolution anatomical drawings.
Leonardo da Vinci, Master Draftsman , Catalog of an exhibition held at the Metropolitan Museum of Art, New York, Jan. 22-Mar.
30, 2003.
1 2 Rosci, p.13 ↑ Rosci, p.27 1 2 3 ↑ ↑ name=Wasser1 ↑ ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 ↑ ↑ ↑ Franz-Joachim Verspohl, Michelangelo Buonarroti und Leonardo Da Vinci: Republikanischer Alltag und Künstlerkonkurrenz in Florenz zwischen 1501 und 1505 (Wallstein Verlag, 2007), p. 151.
↑ Codex II, 95 r, Victoria and Albert Museum, as cited by della Chiesa p. 85 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 1 2 3 4 della Chiesa, p.85 ↑ Vasari, p.256 ↑ ↑ ↑ della Chiesa, pp.106–107 ↑ Gaetano Milanesi, Epistolario Buonarroti , Florence (1875), as cited by della Chiesa.
↑ ↑ 1 2 della Chiesa, p.86 ↑ ↑ Georges Goyau, François I , Transcribed by Gerald Rossi.
The Catholic Encyclopedia, Volume VI.
Published 1909.
Retrieved on 2007-10-04 ↑ ↑ Vasari, p.265 ↑ ↑ group="nb" ↑ Vasari, p.270 ↑ ↑ {{ cite book }} :  CS1 maint: multiple names: authors list ( link ) 1 2 3 4 5 6 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Rosci, Leonardo , chapter 1, the historical setting , pp.9–20 1 2 3 1 2 3 4 5 ↑ Piero della Francesca, On Perspective for Painting (De Prospectiva Pingendi) ↑ Leon Battista Alberti, De Pictura , 1435.
On Painting , in English , De Pictura , in Latin ↑ Hartt, pp.391–92 ↑ ↑ Vasari, p.253 ↑ Vasari, p.257 ↑ ↑ ↑ Cartwright Ady, Julia.
Beatrice d'Este, Duchess of Milan, 1475–1497.
Publisher: J.M. Dent, 1899; Cartwright Ady, Julia.
Isabella D'Este, Marchioness of Mantua, 1474–1539.
Publisher; J.M. Dent, 1903.
↑ Sigmund Freud, Eine Kindheitserinnerung des Leonardo da Vinci , (1910) ↑ Michael Rocke, Forbidden Friendships epigraph, p. 148 N120 p.298 ↑ ↑ Leonardo, Codex C. 15v, Institut of France.
Richter ↑ della Chiesa, p. 84 ↑ Vasari, p. 265" ↑ ↑ ↑ By the 1490s Leonardo had already been described as a "Divine" painter. His fame is discussed by Daniel Arasse in Leonardo da Vinci , pp. 11–15 ↑ These qualities of Leonardo's works are discussed by Frederick Hartt in A History of Italian Renaissance Art , pp. 387–411. ↑ della Chiesa, pp. 88, 90 1 2 1 2 Wasserman, pp.104–6 ↑ Wasserman, p.108 ↑ ↑ Wasserman, p.124 ↑ Vasari, p.263 ↑ Vasari, p.262 ↑ della Chiesa, p.97 ↑ della Chiesa, p.98 ↑ Vasari, p.267 ↑ ↑ Wasserman, p. 144 ↑ Vasari, p.266 ↑ della Chiesa, p.103 ↑ Wasserman, p.150 ↑ della Chiesa, p.109 1 2 3 4 5 6 7 8 ↑ della Chiesa, p. 102 ↑ Vasari, p. 261 ↑ ↑ Windsor Castle, Royal Library, sheets RL 19073v–74v and RL 19102, respectively. ↑ ↑ ↑ della Chiesa, p. 117 ↑ Capra, Fritjof. The Science of Leonardo; Inside the Mind of the Genius of the Renaissance. (New York, Doubleday, 2007) 1 2 Alistair Sooke, The Daily Telegraph, 28 July 2013, Online , accessed 29 July 2013. 1 2 ↑ ↑ Hannah Furness, The Daily Telegraph , 12 March 2013, Online , accessed 28 July 2013. ↑ ↑ ↑ ↑ {{ cite news }} : Italic or bold markup not allowed in: | publisher= ( help ) ↑ ↑ British Library online gallery Archived 2019-11-21 at the Wayback Machine . (retrieved 10 October 2013) ↑ Vasari, p.255 ↑ {{ cite journal }} : Cite journal requires | journal= ( help ) ↑ "Anonimo Gaddiani", elaborating on Libro di Antonio Billi , 1537–1542 ↑ {{ cite journal }} : Cite journal requires | journal= ( help ) ↑ {{ cite journal }} : Cite journal requires | journal= ( help ) ↑ {{ cite journal }} : Cite journal requires | journal= ( help ) ↑ {{ cite journal }} : Cite journal requires | journal= ( help ) ↑
ലിലിയേസീ ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Liliaceae
✶ P 3+3 A 3+3 G (3) General floral formula of the Liliacaeae: Flowers actinomorphic and hermaphrodite with 6 undifferentiated tepals in two whorls of three , the same number and arrangement of stamens , and a superior ovary with 3 fused carpels .
Individual species and genera may have more or less derived formulas.
ലിലിയേൽസ് നിരയിൽപ്പെട്ട ഒരു സസ്യകുടുംബമാണ് ലിലിയേസീ (Liliaceae) .
ബഹുവർഷകുറ്റിച്ചെടികളായ ഇവ ഏകബീജപത്ര സസ്യങ്ങളും 300 ജനുസുകളിലായി 4500 അറിയപ്പെടുന്ന സ്പീഷീസുകളും ഈ കുടുംബത്തിലുണ്ട്.
ജനിതക സാമ്യതകളുണ്ടെങ്കിലും ഈ കുടുംബത്തിലെ സസ്യങ്ങൾ മോർഫോളജിക്കൽ പരമായി വൈവിധ്യപൂർണ്ണമായും കാണപ്പെടുന്നു.
പൊതുവായ സവിശേഷതയായി ഇവയിൽ വലിയ പൂക്കൾ കാണപ്പെടുന്നു: പൂക്കളുടെ ഭാഗങ്ങൾ മൂന്നായി ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ആറ് നിറങ്ങളിൽ പാറ്റേണായി ദളപുടം (വ്യത്യാസമില്ലാതെ ദളങ്ങളും ദളപുടങ്ങളും) രണ്ടു വൃത്തമായി ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഉയർന്ന അണ്ഡാശയത്തിൽ ആറു കേസരങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നു.
രേഖീയ വിന്യാസമായ, ഇലകളുടെ അരികുകൾ സാധാരണയായി സിരകൾ സമാന്തരമായും അടിഭാഗത്ത് ഒരു റോസറ്റിലും ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ചിലത് റൈസോമുകളാണെങ്കിലും ഭൂരിഭാഗം സ്പീഷീസുകളും ഭൂകാണ്ഠമായ ബൾബുകളിൽ നിന്ന് വളർന്നുവന്നവയാണ്.
1789-ൽ ലില്ലി കുടുംബത്തെ ആദ്യം വിവരിച്ചത് പാരഫൈലെറ്റികിലായിരുന്നു .
"ക്യാച്ച് അൾ" ഗ്രൂപ്പിന്റെ (Wastebasket taxon) പെറ്റലോയ്ഡ് മോണോകോട്ടുകളുടെ മറ്റ് കുടുംബങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നില്ല.
കൂടാതെ മറ്റ് കുടുംബങ്ങളിൽ ഇപ്പോൾ ഉൾപ്പെട്ടിട്ടുള്ള നിരവധി തരം ജനുസ്സുകളും മറ്റ് ചില നിരകളിലും ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
തൽഫലമായി, പല സ്രോതസ്സുകളും വിവരണങ്ങളും കുടുംബത്തിന്റെ വിശാലമായ അർത്ഥവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണ് "ലിലിയേസി" എന്ന് ലേബൽ ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.
ക്രിറ്റേഷ്യസ് കാലഘട്ടത്തിനുശേഷവും പ്രാരംഭ പാലിയോജിയൻ യുഗത്തിലും 52 മില്യൻ വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് അവയുടെ കുടുംബം വികാസംപ്രാപിച്ചിരുന്നു.
വടക്കൻ അർദ്ധഗോളത്തിലെ മിതശീതോഷ്ണ പ്രദേശങ്ങളിലാണ് ലിലിയേസി പ്രധാനമായും വ്യാപിച്ചിരുന്നത്.
പൂക്കൾ പ്രധാനമായും ഷഡ്പദങ്ങൾ വഴി പരാഗണം നടക്കുന്നു.
പ്രധാന അലങ്കാര സസ്യമായ ലിലിയേസീ ആകർഷകമായ പൂക്കൾക്കായി വ്യാപകമായി കൃഷിചെയ്തു വരുന്നു.
ആകർഷകങ്ങളായ കട്ട് പൂക്കൾക്കും ഉണങ്ങിയ ബൾബുകൾക്കു വേണ്ടിയും പുഷ്പകൃഷി നടത്തിവരുന്നു.
ചില സ്പീഷീസുകൾ വിഷം ഉള്ളവയാണ്.
മനുഷ്യർ, മറ്റു വളർത്തുജന്തുക്കൾ എന്നിവയ്ക്ക് ദോഷകരമായ ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങൾ ഇവ ഉണ്ടാക്കുന്നു.
ധാരാളം ലിലിയേസി ജനുസ്സുകൾ സ്വകാര്യവും പൊതുസ്ഥലത്തും കൃഷി ചെയ്യപ്പെടുന്നവയാണ്.
പ്രത്യേകിച്ച് ലില്ലി, ട്യൂലിപുകളും പ്രതീകാത്മകവും അലങ്കാരമൂല്യമുള്ളതുമാണ്.
പെയിന്റിംഗിലും അലങ്കാര കലകളിലും പതിവായി ഉപയോഗിക്കുന്നു.
അതിനാൽ അവ സാമ്പത്തിക പ്രധാന്യമുള്ള ഒരു പ്രധാന വാണിജ്യോല്പ്പന്നവുമാണ്.
വിവരണം Liliaceae floral morphology Section through flower of Fritillaria meleagris Lilium flower with perigonium of six undifferentiated tepals, arranged in two trimerous whorls and side-connected ( dorsifixed ) anthers.
Sego lily ( Calochortus nuttallii ) with tepals in two clearly distinguished whorls of three sepals and three petals.
തുലിപ ക്ലൂസിയാന with three sepals resembling petals Tricyrtis flower with patterned tepals Lilium longiflorum : 1.
Stigma , 2.
style , 3.
stamens , 4.
filament, 5.
tepal Erythronium revolutum flower with three stigmata and pseudo-basifixed anthers surrounding the filament tip Lilium with longitudinal dehiscence of anthers Lilium anthers in cross section Lilium auratum pollen with typical single-grooved (monosulcate) pattern Tulipa humilis flower showing multiple connate (fused) carpels surrounded by stamens.
Lillium fruit capsule
ലിലിയേസീ രൂപവൽക്കരണത്തെക്കുറിച്ചും നൂറ്റാണ്ടുകളായി തെറ്റിധരിക്കപ്പെട്ട ടാക്സോണമിക് വർഗ്ഗീകരണത്തെക്കുറിച്ചുമുള്ള വിശദാംശങ്ങളുടെ വൈജാത്യം സങ്കീർണ്ണമാക്കുന്നു.
ഈ വൈവിധ്യം പരിണാമ പ്രക്രിയയിൽ ശ്രദ്ധേയമാണ്.
ഷേഡഡ് ഏരിയകളിൽ നിന്നും ചില അംഗങ്ങൾ ഉയർന്നുവരികയും കൂടുതൽ തുറന്ന ചുറ്റുപാടുകളിലേക്ക് പരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
ലിലിയേസീ ഏകബീജപത്ര സസ്യങ്ങളും , ചിരസ്ഥായിയായ കുറ്റിച്ചെടിയും, ബൾബ് വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ട സസ്യവുമാകുന്നു.
ലളിതമായ ട്രൈക്കോമുകളും (റൂട്ട് രോമങ്ങൾ), കോൺട്രാക്റ്റൈൽ വേരുകളുമുള്ള സപുഷ്പിയാണിത്.
തണ്ടിന്റെ കൂടെത്തന്നെ പൂക്കൾ ക്രമീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
അടിത്തട്ടിൽ നിന്ന് വളരുന്നതോ അല്ലെങ്കിൽ തണ്ടിന്റെ അറ്റത്ത് ഒറ്റ പുഷ്പം പോലെയോ, അല്ലെങ്കിൽ പൂക്കളുടെ ഒരു കൂട്ടമായോ കാണപ്പെടുന്നു.
ഇവ ആൺ (androecium) ഉം പെൺ (gynoecium) ഉം സ്വഭാവസവിശേഷതകൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന അവ സമമിതിയാണ്.
മെഡോലീയൊഴികെയുള്ള മിക്ക പൂക്കളും വലുതും വർണ്ണാഭമായതുമാണ്.
ദളങ്ങളും വിദളങ്ങളും സാധാരണയായി സമാനമായി കാണപ്പെടുന്നു. 'ദളങ്ങളുടെ' രണ്ടു കോൺസെൻട്രിക് ഗ്രൂപ്പുകളായി കാണപ്പെടുന്നു.
ഇവ പലപ്പോഴും വരകളോ ഒന്നിലധികം നിറമുള്ളതോ ആണ്.
പൂക്കളുടെ ചുവട്ടിൽ തേനും കാണപ്പെടുന്നു.
കേസരികൾ സാധാരണയായി മൂന്നു (ട്രിമേർസ്) വിഭാഗത്തിൽ പെടുന്നതാണ്.
മറ്റ് ഭാഗങ്ങളുടെ അറ്റാച്ച്മെന്റിനു മുകളിലാണ് അണ്ഡാശയം സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നത്.
മൂന്ന് ഫ്യൂസ്ഡ് കാർപലുകൾ (സിൻകാർപസ്) ഒന്നു മുതൽ മൂന്ന് വരെ അറകളുമുണ്ട്.
ഒരേ ശൈലിയിലുള്ള മൂന്നു ലോബ്ഡ് സ്റ്റിഗ്മയും കാണപ്പെടുന്നു.
കാപ്സ്യൂൾ സാധാരണയായി ഒരു കാറ്റു തട്ടുമ്പോഴോ ചിലപ്പോൾ മൃഗങ്ങളാലോ വിതരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു.
ഇലകൾ വളരെ ലളിതവും നീളമുള്ളതുമാണ്.
അരികുകളിൽ സമാന്തരമായ സിരകൾക്ക് നീളവും കാണപ്പെടുന്നു.
സാധാരണയായി അഗ്രഭാഗത്തുള്ള അനിശ്ചിതമായ വളർച്ച (അഗ്രഭാഗത്തുള്ള പൂക്കൾ കുറവായിരിക്കും) ഒരു റസീമിനെ (ലിലിയം) പോലെയും ചിലപ്പോൾ തുലിപിനെപ്പോലെ അഗ്രഭാഗത്തുള്ള ഒരൊറ്റ പുഷ്പമായും ചുരുങ്ങുന്നു (ജൈവശാസ്ത്രവും ബോട്ടണിയും, ജനിതകപരമായി മുൻകൂട്ടി നിശ്ചയിച്ചിട്ടുള്ള ഒരു ഘടന പൂർണ്ണമായി രൂപപ്പെട്ടാൽ നിർത്തലാക്കിയ നിർണ്ണായക വളർച്ചയ്ക്ക് വിരുദ്ധമായി വളർച്ച അവസാനിക്കുന്നില്ല) പ്ലൂരിഫ്ലോർ (പൂങ്കുലയിൽ നിരവധി പൂക്കൾ) പൂക്കൾ ഒരു ക്ലസ്റ്ററിൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നതോ അല്ലെങ്കിൽ അപൂർവ്വമായി സബ്അമ്പ്രല്ലേറ്റ (Gagea) അല്ലെങ്കിൽ ഒരു ത്രസ് (സ്പൈക്) ആയോ കാണപ്പെടുന്നു.