smcproject/ml-wiki-sentences huggingface dataset:
ജീവിതത്തിന്റെ ഗണ്യമായൊരു ഭാഗം സാമൂഹ്യജീവിതത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിഞ്ഞു തന്റേതായ ലോകത്തിൽ ചുരുങ്ങിയെങ്കിലും എമിലി ഡിക്കിൻസണ് പല ദൃഢസൗഹൃദങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു.
"എന്റെ സുഹൃത്തുക്കളാണ് എന്റെ ധനം" (My friends are my estate) എന്ന് അവർ ഒരു സുഹൃത്തിനെഴുതി.
ഈ സൗഹൃദങ്ങളിൽ പലതിന്റേയും തുടക്കവും നിലനില്പും കത്തിടപാടുകളിലൂടെ ആയിരുന്നു.
സഹോദരന്റെ ഭാര്യയായിരുന്ന സൂസൻ ഗിൽബർട്ടുമായുള്ള അവരുടെ സൗഹൃദം പ്രസിദ്ധമാണ്.
തന്റെ കവിതകളിൽ ചിലത് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച "സ്പ്രിങ്ങ്ഫീൽഡ് റിപ്പബ്ലിക്കൻ" എന്ന പത്രികയുടെ പത്രാധിപന്മാരായിരുന്ന സാമുവൽ ബൗൾസിനും ജോഷിയാ ഹോളണ്ടിനും എമിലി തന്റെ പല കവിതകളും അയച്ചു കൊടുക്കുകയും തുടർന്ന് ദീർഘകാലം അവരുമായി കത്തിടപാടുകൾ നിലനിർത്തുകയും ചെയ്തു.
1955-ൽ പിതാവ് അമേരിക്കൻ കോൺഗ്രസിലേക്കു തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടന്ന് വാഷിങ്ടൺ, ഡി.സി. സന്ദർശിച്ച എമിലി മടക്കയാത്രയിൽ ഫിലാഡെൽഫിയയിൽ ആർച്ച് തെരുവിലെ പ്രിസ്ബിറ്റേറിയൻ പള്ളിയിലെ പുരോഹിതൻ ചാൾസ് വാഡ്സ്‌വർത്തിനെ പരിചയപ്പെടുകയും  അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം വരെ ആ സൗഹൃദം നിലനിർത്തുകയും ചെയ്തു.
1955-നു ശേഷം അദ്ദേഹത്തെ രണ്ടു വട്ടം മാത്രമേ കണാൻ അവസരം കിട്ടിയുള്ളുവെങ്കിലും "എനിക്കു ഭൂമിയിൽ ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ട സുഹൃത്ത്" "ബാലപ്രായം മുതലുള്ള എന്റെ ഇടയൻ" എന്നൊക്കെയാണ് അദ്ദേഹത്തെ അവർ വിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്നത്.
1862-ൽ സാഹിത്യനിരൂപകനും, അടിമത്ത നിരോധനവാദിയും മതപ്രബോധകനുമായ തോമസ് വെന്റ്വർത്ത് ഹിഗിൻസ് അറ്റ്ലാന്റിക് മാസികയിൽ ചെറുപ്പക്കാരായ എഴുത്തുകാർക്കു ചില നിർദ്ദേശങ്ങൾ കൊടുത്ത് ഒരു ലേഖനം എഴുതിയതിനെ തുടർന്ന് എമിലി അദ്ദേഹവുമായി തുടങ്ങിയ കത്തിടപാട് ഏറെക്കാലം തുടർന്നു.
ആദ്യത്തെ കത്തിനൊപ്പം അയച്ചുകൊടുത്ത 4 കവിതകൾ വായിച്ച ഹിഗിൻസിന് അവ അത്രയൊന്നും ഇഷ്ടപ്പെട്ടില്ല.
എങ്കിലും എമിലിയുടെ സർഗ്ഗശക്തി ഹിഗിൻസ് തിരിച്ചറിഞ്ഞു.
സാഹിത്യസംബന്ധിയായ ഉപദേശങ്ങൾ അവർ അദ്ദേഹത്തോട് ആരാഞ്ഞു.
"എന്റെ വരികളിൽ ജീവനുണ്ടോ എന്നു പറയാൻ താങ്കൾക്കു ഒഴിവുണ്ടാകുമോ?"
എന്നാണ് അവർ അദ്ദേഹത്തോടു ചോദിച്ചത്.
ഈ സൗഹൃദങ്ങളേയും കത്തുകളേയും, ഡിക്കിൻസന്റെ രചനാസഞ്ചയത്തിന്റേയും അവരുടെ ദുരന്തഛായ വീണ ജീവിതത്തിന്റേയും പശ്ചാത്തലത്തിൽ വിശകലനം ചെയ്യാനും പഠിക്കാനും ശ്രമങ്ങൾ നടന്നിട്ടുണ്ട്.
കേവലസൗഹൃദങ്ങൾ മാത്രമായിരിക്കാതെ ചിലപ്പോഴെങ്കിലും ഇവയ്ക്ക് പ്രേമബന്ധത്തിന്റെ സ്വഭാവം ഉണ്ടായിരുന്നോ എന്നും മറ്റുമുള്ള അന്വേഷണങ്ങളും ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്.
ഡിക്കിൻസന്റെ കഥ രതിനഷ്ടത്തിന്റെ നാടകമാണെന്ന് (a drama of erotic loss) സാഹിത്യചിന്തകൻ ഹാരോഡ് ബ്ലൂം തറപ്പിച്ചു പറയുന്നു.
ചാൾസ് വാഡ്സ്‌വർത്ത്, സൂസൻ ഗിൽബർട്ട്, സാമുവൽ ബൗൾസ് എന്നിവരിൽ ആരെയെങ്കിലുമാകാം അവർക്കു നഷ്ടപ്പെട്ടതെന്നും ബ്ലൂം ഊഹിക്കുന്നു.
സൂസൻ ഗിൽബർട്ടിനോടും സാമുവേൽ ബൗൾസിനോടുമുള്ള ഡിക്കിൻസന്റെ പ്രേമപ്രഖ്യാപനം ചില കത്തുകളിൽ വായിക്കാം.
എന്നാൽ വിവാഹിതനായിരുന്ന ബൗൾസിനെഴുതിയ കത്തിലെന്നതുപോലെ അയാളുടെ പത്നി മേരിയ്ക്കെഴുതിയ കത്തുകളിലും ഇത്തരം പ്രഖ്യാപനങ്ങൾ കണ്ടെത്താനാകുമെന്നത് അവയുടെ സാമാന്യസ്വഭാവത്തിനു തെളിവായി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കാം.
മരണം ആംഹെർസ്റ്റിലെ വീട്ടുവളപ്പിൽ ഡിക്കിൻസന്റെ ശവകുടീരം
മരണത്തിനു വേണ്ടി നിൽക്കാൻ എനിക്കു സമയമില്ലാതിരുന്നതിനാൽ-- അവൻ ദയാപൂർവ്വം എനിക്കു മുൻപിൽ രഥം നിർത്തി; അതിൽ ഞങ്ങൾ ഇരുവരും-- പിന്നെ, അമർത്ത്യതയും മാത്രം.
ആവേഗം അറിയാത്ത അവൻ, മെല്ലെ രഥമോടിച്ചു.
ഞാനോ, അവന്റെ ഉപചാരം ആസ്വദിക്കാൻ-- അദ്ധ്വാനവും വിശ്രമവും ഉൾപ്പെടെ-- എല്ലാം ദൂരെക്കളഞ്ഞിരുന്നു--
Because I could not stop for Death-- He kindly stopped for me-- The carriage held just Ourselves-– And Immortality.
We slowly drove—He knew no haste And I had put away-– My labour and my leisure too, For His Civility-- മരണത്തെ വിഷയമാക്കിയുള്ള എമിലി ഡിക്കിൻസന്റെ ഒരു കവിതയുടെ ആദ്യഭാഗം
ജീവിതാവസാനം വരെ ഡിക്കിൻസൺ കവിത എഴുതുന്നതു തുടർന്നെങ്കിലും ഒടുവിലായപ്പോൾ അവയുടെ സംശോധനയും ക്രമീകരണവും നിർത്തി.
തനിക്കു ലഭിച്ചിരുന്ന കത്തുകൾ നശിപ്പിച്ചുകളയാൻ അവർ സഹോദരി ലവീനിയയെ ചുമതലപ്പെടുത്തി.
എമിലിയെപ്പോലെ അവിവാഹിതയായിരുന്ന ലവീനിയയും 1899-ൽ മരിക്കുന്നതു വരെ ജനിച്ച വീട്ടിൽ കഴിഞ്ഞു.
1880-കൾ ഡിക്കിൻസൺ കുടുംബത്തിനു കഷ്ടകാലമായിരുന്നു.
സ്വന്തം ഭാര്യ സൂസൻ ഗിൽബർട്ടുമായി തീരെ അകൽച്ചയിലായ എമിലിയുടെ സഹോദരൻ ഓസ്റ്റിൻ ആംഹെർസ്റ്റ് കലാശാലയിൽ പുതിയതായി വന്ന ഒരദ്ധ്യാപകന്റെ ഭാര്യ മേബിൾ ലൂമിസ് ടോഡുമായി 1882-ൽ പ്രണയത്തിലായി.
എമിലി ഡിക്കിൻസണെ ഒരിക്കലും കണ്ടുമുട്ടാതിരുന്ന ടോഡ് അവരിൽ കൗതുകം പ്രകടിപ്പിക്കുകയും "ജനങ്ങൾ ഒരു കടങ്കഥയെന്നു വിളിക്കുന്നവൾ" എന്ന് അവരെ വിശേഷിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.
ഡിക്കിൻസന്റെ മരണശേഷം അവരുടെ കവിതകളും കത്തുകളും സംശോധന ചെയ്തു പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നതിൽ ടോഡ് വലിയ പങ്കു വഹിച്ചു.
1882 നവംബർ 16-ന് ഡിക്കിൻസന്റെ അമ്മ മരിച്ചു.
ഏറെക്കാലം ശയ്യാവലംബിയായി മക്കളുടെ പരിചരണത്തിൽ കഴിഞ്ഞ അമ്മയെപ്പറ്റി എമിലി ഇങ്ങനെ എഴുതി "ഞങ്ങൾ തമ്മിൽ ഒരിക്കലും അടുപ്പമില്ലായിരുന്നു ... അതേസമയം അവർ എന്റെ അമ്മയായിരുന്നു – ഖനികൾ കുഴിച്ചു ചെല്ലുമ്പോൾ ഒരേ സ്ഥലത്ത് കൂട്ടിമുട്ടുന്നു; അവർ ഞങ്ങളുടെ കുഞ്ഞായി മാറിയപ്പോൾ വാത്സല്യം പിറന്നു."
താമസിയാതെ ഓസ്റ്റിന്റെ, എമിലി ഏറെ ഇഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്ന ഇളയ കുട്ടിയും ടൈഫോയ്ഡ് ബാധിച്ചു മരിച്ചു.
ഒന്നിനു പിറകേ ഒന്നായി മരണം കടന്നുവന്നത് ഡിക്കിൻസനെ ദുഃഖത്തിലാഴ്ത്തി.
"ഒരു മരണത്തിന്റെ വേദനയിൽ നിന്നെഴുന്നേൽക്കുന്നതിനു മുൻപ് അടുത്തതു വന്നു" എന്ന് അവർ പരാതിപ്പെട്ടു.
ആ വേനൽക്കാലത്ത് അടുക്കളയിൽ അപ്പം ചുട്ടുകൊണ്ടിരിക്കെ അവർക്ക് ബോധക്ഷയമുണ്ടായി.
രാത്രി ഏറെയാകും വരെ അബോധാവസ്ഥയിൽ കഴിഞ്ഞ അവർ മാസങ്ങളോളം രോഗിയായിരുന്നു.
1886 മേയ് 16-ന് ഏറെ ദിവസങ്ങൾ അത്യാസന്നനിലയിൽ കഴിഞ്ഞതിനു ശേഷം 55-ആമത്തെ വയസ്സിൽ എമിലി ഡിക്കിൻസൺ മരിച്ചു.
ബ്രൈറ്റിന്റെ രോഗം (Bright's disease) എന്ന അവസ്ഥ അവരുടെ മരണകാരണമായി പറഞ്ഞ അവരുടെ വൈദ്യൻ, അതു രണ്ടര വർഷം ദീർഘിച്ചെന്നു കണക്കു കൂട്ടി.
പ്രസിദ്ധീകരണം എമിലി ഡിക്കിൻസന്റെ കവിതകളുടെ ആദ്യപതിപ്പിന്റെ പുറംചട്ട
എമിലി ഡിക്കിൻസന്റെ ഏതാനും കവിതകൾ അവർ ജീവിച്ചിരിക്കെ പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെടാത്തവയിൽ തന്നെ പലതും അവരുടെ ബന്ധുക്കളിലും സുഹൃത്തുക്കളിലും ചിലരെങ്കിലും വായിച്ചിരുന്നു.
തന്റെ തൂലികാസുഹൃത്തുക്കൾ എല്ലാവർക്കും തന്നെ അവർ കവിതകൾ അയച്ചുകൊടുത്തിരുന്നു.
സുഹൃത്തും സഹോദരഭാര്യയുമായ സൂസൻ ഗിൽബർട്ടിനു മാത്രം, 250-ലധികം കവിതകൾ അവർ വായിക്കാൻ നൽകിയിരുന്നു.
എങ്കിലും ഡിക്കൻസിന്റെ രചനാസഞ്ചയത്തിന്റെ വൈപുല്യം തിരിച്ചറിയപ്പെട്ടത് അവരുടെ മരണശേഷം മാത്രമാണ്.
എമിലി ഡിക്കിൻസന്റെ കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന കത്തുകൾ നശിപ്പിച്ചുകളയാൻ ചുമതലപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിരുന്ന സഹോദരി ലവീനിയ അവരുടെ മുറിയിൽ ഇലന്തമരത്തടി(cherry wood) കൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ ഒരു പെട്ടിയിൽ 1147 കവിതകളുടെ കുറ്റംതീർത്ത പകർപ്പുകൾ കണ്ടെത്തി.
അവയിൽ 833 എണ്ണം, 'ഇലക്കൂട്ടങ്ങൾ' (fascicles) എന്നു പിൽക്കാലഗവേഷകർ വിശേഷിപ്പിച്ച 40 ചെറിയ ശേഖരങ്ങളായി തുന്നിക്കെട്ടിയിരുന്നു.
ഡിക്കിൻസന്റെ കവിതകളുടെ കാര്യമായൊരു സഞ്ചയം ആദ്യം വെളിച്ചം കണ്ടത് അവർ മരിച്ച് 3 വർഷം കഴിഞ്ഞാണ്.
1890-91-ൽ രണ്ടു വാല്യങ്ങളായി പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ട ആ സമാഹാരത്തിനു എമിലിയുടെ സഹോദരി ലവിനിയയുടെ അഭ്യർത്ഥനപ്രകാരം മുൻകൈ എടുത്തത് അവരുടെ സഹോദൻ ഓസ്റ്റിനുമായി വിവാഹേതര ബന്ധമുണ്ടായിരുന്ന മേബൽ ലൂമിസ് ടോഡും, സുഹൃത്ത് തോമസ് വെന്റ്വർത്ത് ഹിഗിൻസുമായിരുന്നു.
ഡിക്കിൻസന്റെ ജീവിതകാലത്ത് ഏതാനും കവിതകൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പത്രാധിപന്മാർ ചെയ്തതുപോലെ, ഡാഷുകളുടേയും, വലിയ അക്ഷരങ്ങളുടേയും മറ്റും ഉപയോഗത്തിൽ ഡിക്കിൻസന്റെ സവിശേഷമായ ശൈലിയ്ക്കു പകരം അംഗീകൃത വഴക്കങ്ങളെയാണ് ഈ സമാഹാരങ്ങൾ പിന്തുടർന്നിരുന്നത്.
എങ്കിലും ഇവ ഡിക്കിൻസിന്റെ അസാമാന്യപ്രതിഭയുടെ വ്യാപകമായ അംഗീകാരത്തിന് വഴിയൊരുക്കി.
1894-ൽ മേബൽ ലൂമിസ് ടോഡിന്റെ ഉത്സാഹത്തിൽ, രണ്ടു വാല്യങ്ങളായി ഡിക്കിൻസിന്റെ കത്തുകളുടെ ഒരു സമാഹാരവും വെളിച്ചം കണ്ടു.
1896-ൽ അവർ തന്നെ കവിതകളുടെ ഒരു മൂന്നാം വാല്യവും പുറത്തിറക്കി.
എന്നാൽ ലവീനിയ ഡിക്കിൻസണും മേബൽ ലൂയിസ് ടോഡുമായി ഓസ്റ്റിൻ ഡിക്കിൻസന്റെ സ്വത്തുക്കളെക്കുറിച്ച് നിയമത്തർക്കം തുടങ്ങിയതോടെ, എമിലിയുടെ രചനകളുടെ പ്രസിദ്ധീകരണത്തിൽ ടോഡിന്റെ പങ്കാളിത്തം തൽക്കാലത്തേയ്ക്ക് അവസാനിച്ചു.
1913-ൽ സൂസൻ ഗിൽബർട്ട് ഡിക്കിൻസന്റെ മരണത്തെ തുടർന്ന്, അവരുടെ മകൾ മാർത്ത ഡിക്കിൻസൺ ബിയാഞ്ചി, അമ്മായി അവളുടെ അമ്മയ്ക്കയച്ചു കൊടുത്തിരുന്ന കവിതകൾ "ദ സിങ്കിൽ ഹൗണ്ട്" എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.
തുടർന്ന്, കത്തുകളും ജീവചരിത്രവും ഉൾക്കൊള്ളിച്ച് ഡിക്കിൻസൻ പാരമ്പര്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള തന്റെ വിചാരങ്ങൾ "ലൈഫ് ആൻഡ് ലെറ്റേഴ്സ് ഓഫ് എമിലി ഡിക്കിൻസൺ" എന്ന പേരിൽ 1924-ലും, "എമിലി ഡിക്കിൻസൺ മുഖത്തോടു മുഖം"(Emily Dickinson face to fare) എന്ന പേരിലുള്ള സ്മരണകൾ 1932-ലും ബിയാഞ്ചി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.
പുതിയ കവിതാസഞ്ചയങ്ങൾ അച്ചടിക്കാനും അവർ മുൻകൈയ്യെടുത്തു.
ബിയാഞ്ചിയുടെ മരണത്തെ തുടർന്ന്, മേബിൽ ലൂയീസ് ടോഡും അവരുടെ മകൾ മില്ലിസെന്റ് ടോഡ് ബിങ്കാമും ചേർന്ന്, ടോഡിന്റെ കൈയ്യിൽ അവശേഷിച്ചിരുന്ന കവിതകൾ "ബോൾട്ട്സ് ഓഫ് മെലഡി" എന്ന പേരിൽ 1945-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.
ഡിക്കിൻസന്റെ രചനകളുടെ ആധികാരികമായ ഒരു പതിപ്പിറങ്ങാൻ 1950-കൾ വരെ കാത്തിരിക്കേണ്ടി വന്നു.
ടി.എച്ച് ജോൺസൺ 3 വാല്യങ്ങളായി അവരുടെ സമ്പൂർണ്ണകവിതകൾ 1955-ലും കത്തുകൾ 1958-ലും പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.
ഡിക്കിൻസന്റെ രചനകളെ അവയുടെ സത്യസന്ധമായ പതിപ്പുകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ സമീപിക്കാമെന്നായത് അപ്പോൾ മാത്രമാണ്.
കവിതകളെ അവയുടെ ആദ്യവരികളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ തിരിച്ചറിഞ്ഞ ജോൺസൺ ഓരോ അവയ്ക്കു ക്രമസംഖ്യകളും നൽകി.
1775 കവിതകളാണ് അങ്ങനെ ക്രമീകരിക്കപ്പെട്ടത്.
ഇന്ന് ഡിക്കിൻസന്റെ കവിതകളുടെ പഠിതാക്കളും ആസ്വാദകരും പിന്തുടരുന്നത് ഈ ക്രമീകരണമാണ്.
പേടിപ്പെടുത്തുന്ന ആ അപരിചിതൻ പ്രജ്ഞയുമായി-- ഏകാന്തസ്ഥലത്ത് മുഖാമുഖത്തിനൊരുങ്ങാൻ-- ധൈര്യമുള്ള ഒരുത്തനെ-- ഞാൻ ഇതേവരെ കണ്ടിട്ടില്ല.
I do not know the man so bold-- He dare in lonely place-- That awful stranger Consciousness, Deliberately face-- എമിലി ഡിക്കിൻസന്റെ ഒരു കവിത
ഡിക്കിൻസൺ തന്റെ അതിശക്തമായ കവിതകളിൽ പാശ്ചാത്യചിന്തയുടേയും സംസ്കാരത്തിന്റേയും നൈരന്തര്യവുമായി വഴിപിരിയുന്നുവെന്ന് പ്രമുഖ സാഹിത്യചിന്തകൻ ഹാരോൾഡ് ബ്ലൂം നിരീക്ഷിക്കുന്നു.
സമകാലീനനായിരുന്ന വാൾട്ട് വിറ്റ്മാന്റെ വിപരീതധ്രുവത്തിലാണ് ഇക്കാര്യത്തിൽ അവർ.
തന്റെ മുൻഗാമി എമേഴ്സന്റെ വഴി മിക്കവാറും പിന്തുടരുകയാണ് വിറ്റ്മാൻ ചെയ്തത്.
എന്നാൽ, ഷേക്സ്പിയറേയും ബ്ലേക്കിനേയും പോലെ ഡിക്കിൻസൺ എല്ലാറ്റിനേയും സ്വയം വീണ്ടും വിലയിരുത്തി.
അവരുടെ ധാരണാപരമായ മൗലികതയുമായി (cognitive originality) മല്ലടിക്കാൻ തയ്യാറായി വായിക്കാനൊരുങ്ങുന്നവർക്ക് ഡിക്കിൻസന്റെ വായന അങ്ങേയറ്റം ഫലദായകമാണ്.
കൂടുതൽ സൂക്ഷ്മമായി ചിന്തിക്കാൻ അവർ നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നു.
നാം ആഴത്തിൽ സ്വാംശീകരിച്ചിരിക്കുന്ന സാമ്പ്രദായികതകളുടെ കെട്ടുപാടുകളിൽ നിന്നു മുക്തിനേടി പ്രതികരിക്കുക എത്ര ദുഷ്കരമാണെന്ന് അവർ നമുക്ക് വെളിപ്പെടുത്തിത്തരുന്നു.
ഡിക്കിൻസന്റെ മൗലികതമൂലം ഷേക്സ്പിയറെ എന്ന പോലെ അവരേയും വർഗ്ഗീകരിക്കുക അസാദ്ധ്യമാണെന്നും ബ്ലൂം പറയുന്നു.
അവർ ക്രിസ്ത്യാനികളോ സർവധർമ്മനിഷേധികളോ (Nihilists) എന്നു നാം അത്ഭുതപ്പെടുന്നു.
ഷേക്സ്പിയറേയും ചാൾസ് ഡിക്കൻസിനേയും വായിച്ച അതേ ലക്ഷ്യത്തോടെയാണ് ഡിക്കിൻസൺ ബൈബിളും വായിച്ചത്.
സ്വന്തം കഥയുടെ നാടകീയതയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ പറ്റിയ കഥാപാത്രങ്ങളെയാണ് ആ വായനകളിലെല്ലാം അവർ തെരഞ്ഞത്.
ബൈബിളിന്റെ സംസ്കാരത്തിൽ മുങ്ങിക്കുളിച്ചു നിന്ന ഡിക്കിൻസൺ, "കാൽവരിയിലെ ചക്രവർത്തിനി", "പരിശുദ്ധാത്മാവിന്റെ മണവാട്ടി" എന്നൊക്കെ സ്വയം വിശേഷിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.
എങ്കിലും ഈ രൂപകങ്ങളും തനിക്കു ചുറ്റും രൂപപ്പെടാൻ അവർ അനുവദിച്ച നിഗൂഢകഥയുടെ ഭാഗമാകുന്നതേയുള്ളു.
൧ വിഖ്യാത അമേരിക്കൻ കവി വാൾട്ട് വിറ്റ്മാന്റെ കവിതകൾ പോലും അവർക്ക് വിലക്കപ്പെട്ടിരുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു
൨ "I pull a flower from the woods--/A monster with a glass/Computes the stamen in a breath--/And has her in a 'class'" : Arturus is his other name എന്ന കവിതയിൽ നിന്ന്.
൩ "എല്ലാവരും പള്ളിയിൽ സാബത്താചരിക്കുമ്പോൾ, ഞാൻ വീട്ടിൽ സാബത്തു നോക്കുന്നു" (Some keep Sabbath going to Church--/I keep it, staying at Home) എന്ന് അവർ ഒരു കവിതയിൽ എഴുതി.
൪ "Mr Higginson, Are you too deeply occupied to say if my Verse is alive?"
൫ "ലോകമഹത്ത്വം അങ്ങനെ കടന്നു പോകുന്നു"(Sic transit gloria mundi), "ഈ ചെറിയ റോസിനെ ആരും അറിയുന്നില്ല" (Nobody knows this little Rose), "ഒരിക്കലും വാറ്റപ്പെടാത്ത മദ്യം ഞാൻ രുചിക്കുന്നു" (I Taste a liquor never brewed), "അവരുടെ കൽഭിത്തികൾക്കുള്ളിൽ സുരക്ഷിതരായി" (Safe in their Alabaster Chambers), "ഫ്ലവേഴ്സ്-വെൽ--ഇഫ് എനിബഡി" (Flowers—Well—if anybody), "ബ്ലേസിങ് ഇൻ ഗോൾഡ് ആൻഡ് ക്വെഞ്ചിങ് ഇൻ പർപ്പിൾ" (Blazing in gold and quenching in purple), "എ നേരോ ഫെല്ലോ ഇൻ ദ് ഗ്രാസ്" (A narrow fellow in the grass) എന്നിവയാണ് "സ്പ്രിങ്ങ് ഫീൽഡ് റിപ്പബ്ലിക്കൻ" എന്ന പത്രികയിൽ ഡിക്കിൻസന്റെ ജീവിതകാലത്ത് അച്ചടിച്ചുവന്നത്.
അവലംബം പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ ആംഹെർസ്റ്റിലെ എമിലി ഡിക്കിൻസൺ മ്യൂസിയം ഡിക്കിൻസന്റെ കവിതകൾ ഓൺലൈൻ വായിക്കാൻ സ്കൂൾ വിദ്യാർത്ഥിയായിരിക്കെ ഡിക്കിൻസൻ നിർമ്മിച്ച ഹെർബേറിയത്തിന്റെ ഡിജിറ്റൽ പതിപ്പ്
എമിറേറ്റ്സ് ലൂണാർ മിഷൻ
എമിറേറ്റ്സ് ലൂണാർ മിഷൻ ( അറബി : مشروع الإمارات لاستكشاف القمر ‬ ) യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റ്‌സ്ന്റെ ചന്ദ്രനിലേക്കുള്ള ആദ്യ ദൗത്യമാണ്.
മുഹമ്മദ് ബിൻ റാഷിദ് സ്‌പേസ് സെന്റർ  (എംബിആർഎസ്‌സി) ആണ് ഈ  ദൗത്യം നടത്തുന്നത്.
റാഷിദ് എന്ന ചാന്ദ്ര റോവർ ചന്ദ്രനിലേക്ക് ഐസ്‌പേസിന്റെ ഹകുട്ടോ -ആർ മിഷൻ 1 എന്ന  ലാൻഡറിൽ അയച്ചു .
2022 ഡിസംബർ 11 ന് ഫാൽക്കൺ 9 ബ്ലോക്ക് 5 റോക്കറ്റിൽ ഇത് വിക്ഷേപിച്ചു, ഈ റോവർ അറ്റ്ലസ് കാർട്ടറിൽ ഇറങ്ങും .
രണ്ട് ഹൈ റെസല്യൂഷൻ ക്യാമറകൾ, ചെറിയ വിശദാംശങ്ങൾ പകർത്താൻ ഒരു മൈക്രോസ്കോപ്പിക് ക്യാമറ, ഒരു തെർമൽ ഇമേജിംഗ് ക്യാമറ എന്നിവ റാഷിദിൽ സജ്ജീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ചന്ദ്രന്റെ പ്ലാസ്മയെക്കുറിച്ച് പഠിക്കാൻ രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത ഒരു ലാംഗ്മുയർ പേടകവും റോവർ വഹിക്കും, കൂടാതെ ചന്ദ്രന്റെ പൊടി എന്തുകൊണ്ടാണ് ഇത്രയധികം ഒട്ടിപ്പിടിക്കുന്നത് എന്ന് വിശദീകരിക്കാനും ഇത്  ശ്രമിക്കും.
ചന്ദ്രോപരിതലം, ചന്ദ്രോപരിതലത്തിലെ ചലനശേഷി, വ്യത്യസ്ത പ്രതലങ്ങൾ ചന്ദ്രകണങ്ങളുമായി എങ്ങനെ ഇടപെടുന്നു തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങൾ റോവർ പഠിക്കും.
അവലോകനം 1 2 ↑ ↑ ↑ ↑ ↑ ↑ ↑
എമിലി എസ്. ഗുർലി
എമിലി എസ്. ഗുർലി ഒരു അമേരിക്കൻ എപ്പിഡെമിയോളജിസ്റ്റാണ്.
ജോൺസ് ഹോപ്കിൻസ് ബ്ലൂംബെർഗ് സ്കൂൾ ഓഫ് പബ്ലിക് ഹെൽത്തിലെ എപ്പിഡെമിയോളജി വിഭാഗത്തിലെ പ്രാക്ടീസ് പ്രൊഫസറാണ് അവർ.
ഗുർലി 1996-ൽ ഒഗ്ലെതോർപ്പ് യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിൽ ബിഎയും 2002-ൽ എമോറി യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിൽ നിന്ന് എംപിഎച്ചും പൂർത്തിയാക്കി.
2012 ൽ ജോൺസ് ഹോപ്കിൻസ് ബ്ലൂംബെർഗ് സ്കൂൾ ഓഫ് പബ്ലിക് ഹെൽത്തിൽ നിന്ന് അവർ പിഎച്ച്ഡി നേടി.
ഗുർലി 2003-ൽ ICDDR, B-യിൽ (ഇന്റർനാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ ഡയറിയൽ ഡിസീസ് റിസർച്ച്, ബംഗ്ലാദേശ്) പൊതുജനാരോഗ്യ ഗവേഷണം നടത്താൻ തുടങ്ങി, അവിടെ അവർ 12 വർഷം തുടർന്നു.
മെനിംഗോഎൻസെഫലൈറ്റിസ്, ശ്വാസകോശ അണുബാധ, ഗ്യാസ്ട്രോഎൻറൈറ്റിസ് , ഹോസ്പിറ്റലിൽ നിന്ന് കിട്ടുന്ന അണുബാധ എന്നിവയ്‌ക്കായി ഒരു നിരീക്ഷണ പരിപാടി സൃഷ്ടിക്കാൻ അവർ ഡിസീസ് കൺട്രോൾ ആന്റ് പ്രിവൻഷനുമായും ബംഗ്ലാദേശ് സർക്കാരുമായും ചേർന്ന് പ്രവർത്തിച്ചു.
ഗുർലി നിരീക്ഷണ, പൊട്ടിത്തെറി അന്വേഷണ യൂണിറ്റിന് നേതൃത്വം നൽകുകയും ഉയർന്നുവരുന്ന അണുബാധ പ്രോഗ്രാമിന്റെ ഡയറക്ടറുമായിരുന്നു.
2004 മുതൽ, നിപാ വൈറസ് അണുബാധയുടെ പരിസ്ഥിതിശാസ്ത്രത്തെയും പകർച്ചവ്യാധിയെയും കുറിച്ച് അവർ ഗവേഷണം നടത്തി.
വാക്സിനുകൾ വഴി തടയാവുന്ന രോഗങ്ങളുടെ സംക്രമണം , രോഗഭാരം, എപ്പിഡെമിയോളജി എന്നിവയിൽ അവൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
സാംക്രമിക രോഗ പ്രതിരോധത്തെക്കുറിച്ചും മനുഷ്യ രോഗങ്ങളുടെ പരിസ്ഥിതി ശാസ്ത്രത്തെക്കുറിച്ചും ഗവേഷണം നടത്താൻ ഗുർലി വൺ ഹെൽത്ത് ചട്ടക്കൂട് ഉപയോഗിക്കുന്നു.
ജോൺസ് ഹോപ്കിൻസ് ബ്ലൂംബെർഗ് സ്കൂൾ ഓഫ് പബ്ലിക് ഹെൽത്തിലെ എപ്പിഡെമിയോളജി വിഭാഗത്തിലെ എപ്പിഡെമിയോളജി വിഭാഗത്തിലെ അസോസിയേറ്റ് ശാസ്ത്രജ്ഞനാണ് ഗുർലി.
അന്താരാഷ്ട്ര ആരോഗ്യ വകുപ്പിലെ ഗ്ലോബൽ ഡിസീസ് എപ്പിഡെമിയോളജിയിലും കൺട്രോൾ ഡിവിഷനിലും അവർക്ക് സംയുക്ത അഫിലിയേഷൻ ഉണ്ട്.
റഫറൻസുകൾ ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ എമിലി എസ്. ഗുർലി's publications indexed by Google Scholar
എമിലി ഗ്രീൻ ബാൾക്ക് ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Emily_Greene_Balch ഈ ലേഖനം പ്രതിപാദ്യവിഷയത്തെക്കുറിച്ച് പ്രാഥമികവിവരങ്ങൾ പോലും നൽകാത്ത ഒറ്റവരിലേഖനമായി  2014 മാർച്ച് മുതൽ തുടരുന്നു.
അമേരിക്കൻ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രജ്ഞയും എഴുത്തുകാരിയും ആയ എമിലി ഗ്രീൻ ബാൾക്ക് 1946ലെ  സമാധാനത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാന ജേതാവാണ്‌.
എമിലി എഡൻ ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Emily_Eden Emily Eden, 1835
എമിലി എഡൻ 1797 മാർച്ച് 3 ന് ജനിച്ച ഒരു ഇംഗ്ലീഷ് കവയിത്രിയും നോവലിസ്റ്റുമായിരുന്നു .
പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഇംഗ്ലീഷ് ജീവിതം തൻറെ കൃതികളിലൂടെ നർമ്മരസത്തോടെ അവർ അവതരിപ്പിച്ചിരുന്നു.
(3 March 1797 – 5 August 1869) ആദ്യകാലജീവിതം
വെസ്റ്റ്മിനിസ്റ്ററിൽ ജനിച്ച എമില ഏഡൻ, വില്ല്യം ഏഡന്റെയും എലീനർ എലിയട്ടിന്റെയും ഏഴാമത്തെ മകളായിരുന്നു.
അവരുടെ മുപ്പതുകളിൽ എമിലി ഏഡനും സഹോദരി ഫാന്നിയും ഇന്ത്യയിലേയ്ക്കു യാത്ര ചെയ്തിരുന്നു.
1835 മുതൽ 1842 വരെയുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ അവരുടെ സഹോദരൻ ജോർജ്ജ് ഏഡൻ ഇന്ത്യയിൽ ഗവർണർ ജനറലായിരുന്നു .
ഇന്ത്യയിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന കാലത്തെക്കുറിച്ചുള്ള കുറിപ്പുകൾ അവർ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്.
“ The Semi-Detached House” (1859), “ The Semi-Attached Couple” (1860) എന്നിങ്ങനെ രണ്ടു വിജയകരങ്ങളായ നോവലുകൾ എഴുതിയിരുന്നു.
1829 ൽ എഴുതിയ “ The Semi-Attached Couple” 1860 വരെ പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നില്ല.
രണ്ടുനോവലുകളും ഹാസ്യരസപ്രധാനമായിരുന്നു.
നിരൂപകർ ഈ കൃതികളെ എമിലി ഏഡന്റെ പ്രിയ കഥാകൃത്തായി ജെയിൻ ആസ്റ്റിന്റെ കൃതികളുമായി താരതമ്യം ചെയ്തിരുന്നു.
എമിലി ഗ്യാപ് ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Emily_Gap ഈ ലേഖനം മറ്റൊരു ഭാഷയിൽ നിന്ന് കൃത്യമല്ലാത്ത/യാന്ത്രികമായ പരിഭാഷപ്പെടുത്തലാണ് .
എമിലി ഗ്യാപ്, 1900
ഓസ്ട്രേലിയയിലെ നോർത്തേൺ ടെറിട്ടറിയിലെ ആലീസ് സ്പ്രിങ്സിന് കിഴക്ക് എട്ട് കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള ഈസ്റ്റ് മക്ഡൊണെൽ റേഞ്ചുകളിലെ ഒരു വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രവും ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു സാംസ്കാരിക സ്ഥലവുമാണ് എമിലി ഗ്യാപ് അഥവാ ആന്ത്‌വെർക്ക് .
ജെസ്സി ഗ്യാപ്പിനോട് ചേർന്നുള്ള എമിലി ഗ്യാപ്പ് യെപെരെനെ , ഉത്‌നെറെൻ‌ഗാറ്റെ, എൻ‌ടിയാർ‌കെ എന്നീ മൂന്ന് പൂർവ്വിക ശലഭപ്പുഴുക്കളുടെ കഥകൾകളുടെപേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു പ്രധാന കേന്ദ്രമാണ്.
ആലീസ് സ്പ്രിംഗ്സിനും ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശത്തിനുമുള്ള ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട കഥകളിലൊന്നാണ് കാറ്റർപില്ലർ ഡ്രീമിംഗ്.
ആലീസ് സ്പ്രിംഗ്സിൽ ഗർഭം ധരിച്ച അനേകം ആളുകൾ ഈ കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ നേരിട്ടുള്ള പിൻഗാമികളാണെന്ന് സ്വയം കരുതുന്നു.
എമിലിയും ജെസ്സി ഗ്യാപ്സും ചാൾസ് ടോഡിന്റെ പെൺമക്കൾക്ക് പേരിട്ടിട്ടുണ്ടെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.
എങ്കിലും പേരുകളുടെ യഥാർത്ഥ കാരണം അജ്ഞാതമാണ്.
ഏകദേശം 300-350 ദശലക്ഷം വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ഒരു പർവത നിർമ്മാണ പ്രക്രിയയിലൂടെ മക്ഡൊണെൽ റേഞ്ചസ് സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു.
അക്കാലം മുതൽ ഫോൾഡിങ്, ഫോൾട്ടിങ്, മണ്ണൊലിപ്പ്‌ തുടങ്ങിയവ മക്ഡൊണെൽ ശ്രേണിക്ക് രൂപം നൽകുകയും നിരവധി വിടവുകളും മലയിടുക്കുകളും സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്തു.
ഇതിൽ ഒന്നാണ് എമിലി ഗ്യാപ്.
ശ്രേണികൾ‌ പല തരം ശിലാ വിഭാഗങ്ങൾ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.
പക്ഷേ ചുവന്ന ക്വാർട്ട്‌സൈറ്റ് കൊടുമുടികൾ‌ക്കും മലയിടുക്കുകൾക്കും പേരുകേട്ടതാണ്.
ഗ്രാനൈറ്റ്, ചുണ്ണാമ്പുകല്ല്, മണൽക്കല്ല്, സിൽറ്റ്സ്റ്റോൺ എന്നിവയാണ് മറ്റ് പാറകൾ.
ഈ ശ്രേണിയിലെ ചില താഴ്‌വരകളിൽ ഒരു കാലത്ത് മധ്യ ഓസ്‌ട്രേലിയ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്ന ഉൾനാടൻ കടലിന്റെ ഫോസിൽ തെളിവുകൾ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.
ഒന്നാം കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിൾ സൂനഹദോസ്
381ൽ കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിളിൽ (ഇന്നത്തെ ഇസ്താംബുൾ, തുർക്കി) ചേർന്ന ക്രിസ്തുമത സമ്മേളനമാണ് ഒന്നാം കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിൾ സൂനഹദോസ് ( ലത്തീൻ : Concilium Constantinopolitanum ; ഗ്രീക്ക് : Σύνοδος τῆς Κωνσταντινουπόλεως ).
റോമാ ചക്രവർത്തി ആയിരുന്ന തിയോഡോഷ്യസ് ഒന്നാമനാണ് സാമ്രാജ്യത്തിലെ ക്രൈസ്തവ സഭയുടെ മേൽപ്പട്ടക്കാരുടെ ഒരു സമ്മേളനം എന്ന നിലയിൽ ഈ സൂനഹദോസ് വിളിച്ചുചേർത്തത്.
ക്രൈസ്തവ സഭയിലെ വിവിധ വിഷയങ്ങളിലുള്ള തർക്കങ്ങൾ പരിഹരിക്കാനും ആവശ്യമായ നിയമനിർമാണങ്ങൾ നടത്തുന്നതിനും മേൽപ്പട്ടക്കാർ തമ്മിൽ അഭിപ്രായ സമന്വയമുണ്ടാക്കാനും വേണ്ടി ആണ് ഈ സൂനഹദോസ് വിളിച്ചു ചേർക്കപ്പെട്ടത്.
പാശ്ചാത്യ സഭയുടെ പങ്കാളിത്തം ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെങ്കിലും നിഖ്യാ വിശ്വസപ്രമാണത്തിൽ ഈ സൂനഹദോസ് ചില ഭേദഗതികളും വിപുലീകരണങ്ങളും നടത്തുകയും മറ്റു പല വിഷയങ്ങളിലും തീരുമാനങ്ങൾ കൈക്കൊള്ളുകയും ചെയ്തു.
ആധുനിക ക്രൈസ്തവസഭകളിൽ പ്രചാരത്തിലിരിക്കുന്ന നിഖ്യാ - കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിൾ വിശ്വാസപ്രമാണം ഈ സൂനഹദോസിന്റെ സംഭാവനയാണ്.
381 മെയ് മുതൽ ജൂൺ മാസങ്ങൾ വരെ കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിളിലെ ഹാഗിയ ഐറീൻ പള്ളിയിലാണ് ഈ സൂനഹദോസ് നടന്നത്.
അവലംബം ↑ Socrates Scholasticus , Church History , book 5, chapters 8 11, മാഗ്നസ് മാക്സിമസിൻ്റെ കലാപവും ഗ്രേഷ്യൻ്റെ മരണവും നടന്ന അതേ വർഷം തന്നെ സൂനഹദോസ് നടന്നു എന്ന് സ്ഥാപിക്കുന്നു.
↑ ↑ Richard Kieckhefer (1989).
"Papacy".
Dictionary of the Middle Ages .
ISBN 0-684-18275-0 .
ഒന്നാം പാനിപ്പത്ത് യുദ്ധം ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Battle_of_Panipat_(1526)
ഇന്ത്യയിൽ മുഗൾ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ സ്ഥാപനത്തിന് കാരണമായ യുദ്ധമാണ് ഒന്നാം പാനിപ്പത്ത് യുദ്ധം .
ഇന്ത്യയിൽ വെടിമരുന്ന് , തീക്കോപ്പുകൾ , പീരങ്കി എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച ആദ്യ യുദ്ധങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്.
1526 ഏപ്രിൽ 21 -നു ഇന്നത്തെ ഹരിയാന സംസ്ഥാനത്തിലെ പാനിപ്പത്ത് ഗ്രാമത്തിന് അടുത്തായിരുന്നു ഈ യുദ്ധം നടന്നത്.
ഇതേ യുദ്ധക്കളം പന്ത്രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടുമുതൽക്കേ വടക്കേ ഇന്ത്യയുടെ നിയന്ത്രണത്തിനുവേണ്ടിയുള്ള പല നിർണ്ണായക യുദ്ധങ്ങൾക്കും വേദിയായിരുന്നു.
1526 -ൽ, കാബൂൾ ഭരണാധികാരിയും തിമൂറിന്റെ വംശജനുമായ, സഹീർ അൽ-ദിൻ മുഹമ്മദ് ബാബറിന്റെ സൈന്യം, അവരെക്കാൾ എണ്ണത്തിൽ വളരെ ഉയർന്നതായ ഇബ്രാഹിം ലോധിയുടെ സൈന്യത്തെ തോൽപ്പിച്ചു.
വടക്കേ ഇന്ത്യയിലെ ദില്ലി സുൽത്താനത്തിന്റെ ഭരണാധികാരിയായിരുന്നു ഇബ്രാഹിം ലോധി
ബാബറിന്റെ സൈന്യത്തിൽ ഏകദേശം 15,000 സൈനികരും, 15-നും 20-നും ഇടയ്ക്ക് പീരങ്കിയും ഉണ്ടായിരുന്നു എന്ന് അനുമാനിക്കുന്നു.
എന്നാൽ ലോധിയോടൊപ്പം 100,000 പേരോളം ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഇതിൽ 30,000 മുതൽ 40,000 വരെ സൈനികരും, ബാക്കിയുള്ളവർ സേനയെ പിന്തുടരുന്നവരും ആയിരുന്നു.
100 ആനകളെങ്കിലും ലോധിയുടെ സൈന്യത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ബാബറിന്റെ വെടിക്കോപ്പുകൾ യുദ്ധത്തിൽ നിർണ്ണായകമായി.
ഒന്നാമതായി ലോധിയുടെ പക്കൽ പീരങ്കികൾ ഇല്ലായിരുന്നു, രണ്ടാമതായി ആനകൾ വെടിയൊച്ചകേട്ട് ഭയന്നു.
ബാബർ വെടിക്കോപ്പുകൾ ഉപയോഗിച്ച് ഭയപ്പെടുത്തിയ ലോധിയുടെ ആനകൾ ലോധിയുടെ സൈന്യത്തെത്തന്നെ ചവിട്ടിമെതിച്ചു.
ഒരു നല്ല നേതാവായ ബാബർ വളരെ അച്ചടക്കമുള്ള ഒരു സൈന്യത്തെയായിരുന്നു നിയന്ത്രിച്ചിരുന്നത്.
തന്റെ പ്രമാണിമാരും സൈന്യാധിപരും ഉപേക്ഷിച്ച ലോധി യുദ്ധക്കളത്തിൽ മരിച്ചു.
(ഈ പ്രമാണിമാരിൽ പലരും കച്ചവടക്കാരായിരുന്നു, ഇവരിൽ മിക്കവരും ദില്ലിയിലെ പുതിയ രാജാവായ ബാബറിന് പിന്നീട് സഖ്യം പ്രഖ്യാപിച്ചു)
ഈ യുദ്ധം ഇന്ത്യയിൽ മുഗൾ സാമ്രാജ്യത്തിന് അടിത്തറപാകി.
മുഗൾ എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം മംഗോൾ എന്നാണ്.
ഇത് തുർക്കിക്ക് ജനതയെയും ബാബറിന്റെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സൈന്യാധിപന്മാരുടെയും മംഗോൾ തായ്‌വഴിയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
എന്നാൽ ബാബറിന്റെ സൈന്യത്തിൽ ഭൂരിഭാ‍ഗവും പത്താൻമാരും , ഇന്ത്യക്കാരും, മിശ്ര മദ്ധ്യേഷ്യൻ പിന്തുടർച്ച ഉള്ളവരും ആയിരുന്നു.
അവലംബം ഗ്രന്ഥാവലി Davis, Paul K. (1999), 100 Decisive Battles: From Ancient Times to the Present , Oxford University Press , ISBN 1-57607-075-1 ഇതും കാണുക രണ്ടാം പാനിപ്പത്ത് യുദ്ധം മൂന്നാം പാനിപ്പത്ത് യുദ്ധം ബാബർ
ഒന്നാം എലിഫന്റ് പാസ്സ് യുദ്ധം ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/First_Battle_of_Elephant_Pass
ശ്രീലങ്കൻ സൈനിക താവളമായിരുന്ന എലിഫന്റ് പാസ്സ് പിടിച്ചെടുക്കാൻ എൽ.ടി.ടി.ഇ തീവ്രവാദികൾ നടത്തിയ ആദ്യ ശ്രമമായിരുന്നു ഒന്നാം എലിഫന്റ് പാസ്സ് യുദ്ധം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്.
ശ്രീലങ്കയുടെ വടക്കൻ പ്രദേശത്തെ ജാഫ്നയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന തന്ത്രപ്രധാനമായ ഒരു സ്ഥലമായിരുന്നു എലിഫന്റ് പാസ്സ്.
ഒരു മാസം നീണ്ടു നിന്ന യുദ്ധത്തിനൊടുവിൽ ശ്രീലങ്കൻ സൈന്യത്തിനായിരുന്നു വിജയം.
1991 ജൂലൈ പത്തിന് എലിഫന്റ് പാസ്സ് ലക്ഷ്യമാക്കി എൽ.ടി.ടി.ഇ വിമത സേന ശക്തമായ ആക്രമണം തുടങ്ങി.
ശ്രീലങ്കൻ സേനയും, എൽ.ടി.ടി.ഇയും തമ്മിൽ അന്നേവരെ നടന്നതിൽ  ഏറ്റവും രൂക്ഷമായ യുദ്ധമായിരുന്നു അത്.
സൈനിക താവളത്തിലേക്കുള്ള എല്ലാ മാർഗ്ഗങ്ങളും അടച്ച ശേഷമായിരുന്നു എൽ.ടി.ടി.ഇ ആക്രമണം തുടങ്ങിയത്.
ശ്രീലങ്കൻ സൈനികരെ സഹായിക്കാൻ പുറമേ നിന്നും ആരും എത്താതിരിക്കാനുള്ള ഒരു മുൻകരുതലായിരുന്നു അത്.
ഇതു കൂടാതെ, ആകാശമാർഗ്ഗേയുള്ള സഹായവും ഇല്ലാതാക്കാൻ, എൽ.ടി.ടി.ഇ വിമാനവേധ തോക്കുകളും ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.
ശ്രീലങ്കൻ സേനയിലെ ആറാം ബറ്റാലിയനെ സേനാംഗങ്ങൾ എലിഫന്റ് പാസ്സിൽ അകപ്പെട്ടു.
ദക്ഷിണ ഭാഗത്തു നിന്നും ആക്രമണം ആരംഭിച്ച എൽ.ടി.ടി.ഇ വൈകാതെ ശ്രീലങ്കൻ സേനയുടെ അധീനതയിലായിരുന്നു ചില സൈനിക കേന്ദ്രങ്ങൾ പിടിച്ചെടുത്തു.
രണ്ടാം ദിവസം, ആറാം ബറ്റാലിയനിലെ മുതിർന്ന ഒരു ഉദ്യോഗസ്ഥൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
ഓപ്പറേഷൻ ബലവേഗയ
എൽ.ടി.ടി.ഇ വളഞ്ഞ എലിഫന്റ് പാസ്സിലെ സൈനികരെ രക്ഷിക്കാൻ പുറമേ നിന്നും സൈന്യത്തെ എത്തിക്കുക എന്നത് ദുഷ്കരമായ പ്രവർത്തിയായിരുന്നു.
ആധുനികരീതിയിലുള്ള വിമാനവേധ തോക്കുകൾ എൽ.ടി.ടി.ഇയുടെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നു.
നാലാം ദിവസം, സൈനിക താവളത്തിനു കിഴക്കുള്ള വെറ്റിലക്കേണി എന്ന സ്ഥലത്തു നിന്നും പതിനായിരം പേരടങ്ങുന്ന ശ്രീലങ്കൻ സൈന്യം താവളം ലക്ഷ്യമാക്കി മുന്നേറി.
പുലികളിൽ നിന്നുമുള്ള കനത്ത ആക്രമണം കാരണം, ഏതാണ്ട് പതിനെട്ടു ദിവസത്തിനു ശേഷം മാത്രമാണ്, സേനക്കു എലിഫന്റ് പാസ്സിനരികത്തു എത്താൻ കഴിഞ്ഞത്.
കനത്ത നാശനഷ്ടങ്ങളുണ്ടായിട്ടും, ഓഗസ്റ്റ് മൂന്നാം തീയതിയോടെ, സൈന്യം താവളത്തിനടുത്തെത്തി.
ഓഗസ്റ്റ് ഒമ്പതാം തീയതി വരെ യുദ്ധം നീണ്ടു നിന്നു.
പരാജയം മുന്നിൽ കണ്ട എൽ.ടി.ടി.ഇ തന്ത്രപരമായി പിൻവാങ്ങാൻ തീരുമാനിക്കുകയായിരുന്നു.
എൽ.ടി.ടി.ഇയുടെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം, 573 പുലികൾ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു എന്നു പറയുമ്പോൾ, ശ്രീലങ്കൻ സേനയുടെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം ഇത് ഏതാണ്ട് ആയിരത്തിനടുത്താണ്.
എല്ലാ യുദ്ധങ്ങളുടേയും മാതാവ് എന്നാണ് ഒന്നാം എലിഫന്റ് പാസ്സ് യുദ്ധത്തെ പ്രസിഡന്റ് പിന്നീടു വിശേഷിപ്പിച്ചത്.
ഒന്നാം കറുപ്പ് യുദ്ധം ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/First_Opium_War
1839 മുതൽ 1842 വരെ ബ്രിട്ടിഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യ കമ്പനിയും ക്വിങ് രാജവംശവും തമ്മിൽ ചൈനയിൽ വച്ച് നടന്ന യുദ്ധമാണ് ഒന്നാം കറുപ്പ് യുദ്ധം .
സ്വതന്ത്ര വ്യാപാരം-പ്രത്യേകിച്ചും കറുപ്പിന്റെ കാര്യത്തിൽ- നടപ്പിലാക്കാൻ ചൈനയെ നിർബന്ധിക്കുക എന്നതായിരുന്നു ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യ കമ്പനിയുടെ ലക്ഷ്യം.
യുദ്ധത്തിൽ ചൈന പരാജയപ്പെട്ടു.
ആധുനിക ചൈനയുടെ ചരിത്രം ആരംഭിക്കുന്നത് ഈ യുദ്ധത്തോടെയാണ്.
പതിനെട്ടാം നൂറ്റണ്ടുമുതൽ യൂറോപ്പ്യൻമാർ ചൈനയിൽ കോളനികളാരംഭിച്ചു.
ഇംഗ്ലിഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി ചൈനയിലേക്ക് വൻതോതിൽ ലഹരിപദാർഥമായ കറുപ്പു കയറ്റുമതി ചെയ്ത് കൊള്ളലാഭമുണ്ടാക്കി.
കറുപ്പു കച്ചവടത്തിലൂടെ ലാഭമുണ്ടാക്കുന്നതിനു പുറമെ ചൈനക്കാരെ ലഹരിമരുന്നിന്റെ അടിമകളും വിപ്ലവ വിരുദ്ധരുമാക്കി മാറ്റുകയായിരുന്നു വെള്ളക്കാരുടെ ഉദ്ദേശ്യം.
കറുപ്പു കച്ചവടത്തെ ചൈനീസ് സർക്കാർ എതിർത്തു.
കറുപ്പുമായിവന്ന കപ്പൽ നാൻകിങ് തുറമുഖത്തു വെച്ച് പിടിച്ചെടുത്തു.
കപ്പൽ വിട്ടുകിട്ടാനും കറുപ്പു കച്ചവടം നിർബാധം തുടരുവാനുമായി ഇംഗ്ലണ്ട് ചൈനയോട് യുദ്ധം ചെയിതു.
ഒന്നാം കോണ്ടിനെന്റൽ കോൺഗ്രസ്
അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളായി മാറിയ 13 ബ്രിട്ടീഷ് കോളനികളിലെ 12 എണ്ണത്തിൽ നിന്നുള്ള പ്രതിനിധികളുടെ ഒരു യോഗമായിരുന്നു ഒന്നാം കോണ്ടിനെന്റൽ കോൺഗ്രസ് .
യോഗത്തിലേയ്ക്ക് പ്രതിനിധികളെ അയക്കാത്ത ഒരേയൊരു അമേരിക്കൻ കോളനി ജോർജിയ സംസ്ഥാനമായിരുന്നു.1773 ഡിസംബർ മാസത്തെ ബോസ്റ്റൺ ടീ പാർട്ടിക്ക് മറുപടിയായി ബ്രിട്ടീഷ് നാവികസേന മസാച്യുസെറ്റ്സിലെ ബോസ്റ്റൺ തുറമുഖം ഉപരോധിക്കുകയും പാർലമെന്റ് ശിക്ഷാപരമായ അസഹനീയമായ നിയമങ്ങൾ പാസാക്കുകയും ചെയ്തതിനെത്തുടർന്ന് 1774 സെപ്റ്റംബർ 5 മുതൽ ഒക്ടോബർ 26 വരെ പെൻസിൽവാനിയയിലെ ഫിലാഡൽഫിയയിലുള്ള കാർപെന്റേഴ്‌സ് ഹാളിൽ യോഗം ചേർന്നു.
കോൺഗ്രസിന്റെ ആദ്യ വാരങ്ങളിൽ , ബ്രിട്ടീഷ് ഗവൺമെന്റിന്റെ നിർബന്ധിത നടപടികളോട് കോളനികൾക്ക് എങ്ങനെ കൂട്ടായി പ്രതികരിക്കാം എന്നതിനെക്കുറിച്ച് ഈ യോഗത്തിൽ പ്രതിനിധികൾ ആവേശകരമായ ചർച്ചകൾ നടത്തി.
ഒരു പൊതു ലക്ഷ്യം ഉണ്ടാക്കാൻ അവർ പ്രവർത്തിച്ചു.
വിർജിനിയയിലെ പെറ്റൺ റാൻഡോൾഫ് ആയിരുന്നു കോൺഗ്രസിന്റെ പ്രസിഡന്റ്‌.
അതിന്റെ തീരുമാനങ്ങളുടെ മുന്നോടിയായി, കോൺഗ്രസിന്റെ ആദ്യ നടപടി, മസാച്യുസെറ്റ്‌സിലെ നിരവധി കൗണ്ടികൾ തയ്യാറാക്കിയ സഫോക്ക് റിസോൾവ്‌സ് എന്ന നടപടിയാണ്, പരാതികളുടെ പ്രഖ്യാപനവും ഉൾപ്പെടുന്ന അതിൽ, ബ്രിട്ടീഷ് ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ വ്യാപാര ബഹിഷ്‌കരണത്തിനും ഓരോ കോളനിയും സ്വന്തം മിലിഷ്യയെ പരിശീലിപ്പിക്കുവാനും ആഹ്വാനം ചെയ്യപ്പെട്ടു .
പിന്നീട് ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടന്റെയും കോളനികളുടെയും ഒരു യൂണിയൻ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനായി കുറച്ചുകൂടി സമൂലമായ ഒരു പദ്ധതി നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടുവെങ്കിലും പ്രതിനിധികൾ അത് കാര്യമായി എടുത്തില്ല എന്നതോടൊപ്പം അത് ഒഴിവാക്കുകയും ചെയ്തു.