smcproject/ml-wiki-sentences huggingface dataset:
ഗാമ തന്റെ 22-മത്തെ വയസ്സിൽ ബറോഡയിൽ വച്ച് 1200 കിലോഗ്രാം ഭാരമുള്ള ഒരു കല്ല് ഉയർത്തുകയുണ്ടായി.
ബറോഡാ മ്യൂസിയത്തിൽ  രണ്ടരയടി ഉയരമുള്ള  ഈ കല്ല് പ്രദർശിപ്പിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
പ്രധാന എതിരാളികൾ റഹീം ബക്ഷ് സ്ബിസ്കോ ബൽറാം ഹീരമാൻ സിങ് യാദവ് അന്ത്യം
ഗാമയുടെ അവസാനകാലം അവഗണനയും കഷ്ടപ്പാടും  നിറഞ്ഞതായിരുന്നു.
ജി.ഡി. ബിർല നൽകിയിരുന്ന 2000 രൂപ പ്രതിമാസ പെൻഷനും ,പാകിസ്താൻ സർക്കാർ നൽകിയിരുന്ന പെൻഷനും ചികിത്സാസഹായവും ആയിരുന്നു അവസാനകാലത്ത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആശ്രയം.
1960 മേയ് 21  നു 
അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു.
ബ്രൂസ്‌ ലീ
ഗാമയുടെ പരിശീലന മുറകളുടെ കടുത്ത ആരാധകൻ ആയിരുന്നു ബ്രൂസ്‌ ലീ, ഗാമയെ കുറിച്ച്‌ വളരെ അധികം വായികുകയും  ഗാമയുടെ പരിശീലനമുറകൾ തന്റെ പരിശീലനചിട്ടയിൽ ഉൾപെടുത്തുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
പുറംകണ്ണികൾ The Lion of the Punjab – Gama in England, 1910 By Graham Noble The Lion of the Punjab – Part II: Stanislaus Zbyszko By Graham Noble The Lion of the Punjab – Part III: London, 1910 By Graham Noble The Lion of the Punjab – Part IV: Aftermath by Graham Noble Subaltern Bodies and Nationalist Physiques: Gama the Great and the Heroics of Indian Wrestling by Joseph Alter, Department of Anthropology at the University of Pittsburgh, Pennsylvania, USA Archived 2006-10-17 at the Wayback Machine .
The Great Gama on WrestlingMuseum.com Archived 2010-08-19 at the Wayback Machine .
The Great Gama on Wrestling-Titles.com Archived 2013-10-29 at the Wayback Machine .
The Great Gama by Glenn Harrison Archived 2012-03-16 at the Wayback Machine .
ദി ജംഗിൾ ബുക്ക് (1967 ചലച്ചിത്രം) ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/The_Jungle_Book_(1967_film) ഈ ലേഖനം പ്രതിപാദ്യവിഷയത്തെക്കുറിച്ച് പ്രാഥമികവിവരങ്ങൾ പോലും നൽകാത്ത ഒറ്റവരിലേഖനമായി  2020 ഓഗസ്റ്റ് മുതൽ തുടരുന്നു.
വാൾട്ട് ഡിസ്നി പ്രൊഡക്ഷൻസ് 1967-ലെ ഒരു ഇംഗ്ലിഷ് അനിമേറ്റഡ് സംഗീത ചലച്ചിത്രമാണ് ദി ജംഗിൾ ബുക്ക് .
ദി ചർച്ച് അറ്റ് ഓവേർസ് ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/The_Church_at_Auvers 2006-ൽ പള്ളി
ദി ചർച്ച് അറ്റ് ഓവേർസ് എന്നത് ഡച്ച് പോസ്റ്റ് ഇംപ്രഷനിസ്റ്റ് പെയിന്ററായ വിൻസന്റ് വാൻഗോഗിന്റെ 1890 ജൂണിൽ വരച്ചുു തീർത്ത ഒരു ഓയിൽ പെയിന്റിങ്ങാണ്.
ഈ ചിത്രം ഇപ്പോൾ ഫ്രാൻസിലെ പാരീസിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മുസീ ഡി ഓർസെ എന്ന ഗാലറിയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
പുറംകണ്ണികൾ The Church at Auvers എന്ന വിഷയവുമായി ബന്ധമുള്ള കൂടുതൽ പ്രമാണങ്ങൾ ( വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിൽ )
തെക്കേ അമേരിക്കയിലെ തദ്ദേശവാസികൾ ↑ ↑ ↑ ↑ ↑ ↑ ↑ ↑ ↑ ↑ ↑ ↑ ↑ തദ്ദേശീയ അവകാശ പ്രവർത്തകൻ ഫെലിക്സ് ഡിയാസ് അർജന്റീന പ്രസിഡന്റ് മൗറിസിയോ മാക്രിയുമായി കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തുന്നു.
കൊളംബിയയിലെ തദ്ദേശവാസികൾ
തെക്കേ അമേരിക്കയിലെ തദ്ദേശീയ ജനത അല്ലെങ്കിൽ തെക്കേ അമേരിക്കൻ തദ്ദേശീയ ജനത തെക്കേ അമേരിക്കയിലെ കൊളംബിയർക്ക് മുമ്പുള്ള ജനങ്ങളും അവരുടെ പിൻഗാമികളുമാണ്.
ഈ വംശജർ യൂറോപ്യൻ വംശജരായ തെക്കേ അമേരിക്കക്കാരിൽ നിന്നും ആഫ്രിക്കൻ വംശജരിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തരാണ്.
സ്പാനിഷിൽ തദ്ദേശീയരെ പലപ്പോഴും ഇൻഡിജെനസ് അല്ലെങ്കിൽ പ്യൂബ്ലോസ് ഇൻഡിജെനസ് എന്ന് വിളിക്കുന്നു (ലിറ്റ്. തദ്ദേശവാസികൾ).
അവരെ പ്യൂബ്ലോസ് നാറ്റിവോസ് അല്ലെങ്കിൽ നാറ്റിവോസ് എന്നും വിളിക്കാം (ലിറ്റ്. തദ്ദേശവാസികൾ).
അബോറിജൻ (ലിറ്റ്. അബോറിജിൻ) എന്ന പദം അർജന്റീനയിലും പ്യൂബ്ലോസ് അബോറിജനുകൾ (ലിറ്റ്. ആദിവാസികൾ) കൊളംബിയയിലും സാധാരണയായി ഉപയോഗിക്കുന്നു.
"അമേരിൻഡിയൻ" ("ഇന്ത്യൻ ഓഫ് ദി അമേരിക്കസ്" എന്നതിന്റെ ചുരുക്കം) എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ഗയാനകളിൽ പലപ്പോഴും ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്.
മിക്സഡ് യൂറോപ്യൻ തദ്ദേശീയ വംശജരായ ലാറ്റിൻ അമേരിക്കക്കാരെ സാധാരണയായി മെസ്റ്റിസോസ് (സ്പാനിഷ്), മെസ്റ്റിക്കോസ് (പോർച്ചുഗീസ്) എന്നും മിക്സഡ് ആഫ്രിക്കൻ തദ്ദേശീയ വംശജരെ സാംബോസ് എന്നും വിളിക്കുന്നു.
തെക്കേ അമേരിക്കയിലെ ആദ്യത്തെ മനുഷ്യസമൂഹം ഒന്നുകിൽ ഏഷ്യയിൽ നിന്ന് വടക്കേ അമേരിക്കയിലേക്ക് ബെറിംഗ് ലാൻഡ് ബ്രിഡ്ജ് വഴി എത്തി തെക്കോട്ട് അല്ലെങ്കിൽ പോളിനേഷ്യയിൽ നിന്ന് പസഫിക്കിന് കുറുകെ കുടിയേറി.
തെക്കേ അമേരിക്കയിലെ മനുഷ്യവാസത്തിനുള്ള ആദ്യകാല പൊതുവെ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ 14,000 വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പാണ് തെക്കൻ ചിലിയിലെ മോണ്ടെ വെർഡെ സൈറ്റ്.
ഈ ആദ്യ നിവാസികളുടെ പിൻഗാമികൾ തെക്കേ അമേരിക്കയിലെ തദ്ദേശീയ ജനവിഭാഗങ്ങളായി മാറും.
അമേരിക്കയിലെ സ്പാനിഷ് കോളനിവൽക്കരണത്തിന് മുമ്പ് തെക്കേ അമേരിക്കയിലെ പല തദ്ദേശീയരും വേട്ടയാടുന്നവരായിരുന്നു .
വാസ്തവത്തിൽ ഇവരിൽ പലരും ഇപ്പോഴും ഉണ്ട്.
പ്രത്യേകിച്ച് ആമസോണിയൻ പ്രദേശത്ത് .
മറ്റുചിലർ പ്രത്യേകിച്ച് ആൻഡിയൻ സംസ്കാരങ്ങൾ അത്യാധുനിക കൃഷിരീതികൾ പരിശീലിക്കുകയും നൂതന ജലസേചനം ഉപയോഗിക്കുകയും ലാമ , അൽപാക്കസ് തുടങ്ങിയ വളർത്തുമൃഗങ്ങളെ പരിപാലിക്കുകയും ചെയ്തു.
ഇന്നത്തെ കാലത്ത് തദ്ദേശീയർ ഏറ്റവും വലിയ വംശീയ വിഭാഗമായ രണ്ട് തെക്കേ അമേരിക്കൻ രാജ്യങ്ങളുണ്ട്.
ഇവ പെറുവാണ് അവിടെ 45% തദ്ദേശീയരും ബൊളീവിയയുമാണ്.
അവിടെ 62% ആളുകൾ ഏതെങ്കിലും തദ്ദേശീയ ഗ്രൂപ്പിന്റെ ഭാഗമായി തോന്നുന്നു.
തെക്കേ അമേരിക്കൻ തദ്ദേശീയ ജനങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു: അർജന്റീനയിലെ തദ്ദേശവാസികൾ ബൊളീവിയയിലെ തദ്ദേശവാസികൾ ബ്രസീലിലെ തദ്ദേശവാസികൾ ചിലിയിലെ തദ്ദേശവാസികൾ കൊളംബിയയിലെ തദ്ദേശവാസികൾ ഇക്വഡോറിലെ തദ്ദേശവാസികൾ ഫ്രഞ്ച് ഗയാനയിലെ തദ്ദേശവാസികൾ ഗയാനയിലെ തദ്ദേശവാസികൾ പരാഗ്വേയിലെ തദ്ദേശവാസികൾ പെറുവിലെ തദ്ദേശവാസികൾ സുരിനാമിലെ തദ്ദേശവാസികൾ ഉറുഗ്വേയിലെ തദ്ദേശവാസികൾ വെനിസ്വേലയിലെ തദ്ദേശവാസികൾ അവലംബം ↑ ↑ ↑ ↑ {{ cite journal }} :  CS1 maint: unflagged free DOI ( link ) ↑ ↑ ↑ ↑ ↑
തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ കാലവർഷം തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ കാലവർഷക്കാറ്റിന്റെ ഗതിയും മഴയുടെ ആരംഭവും കാണിക്കുന്നു.
ജൂൺ മുതൽ ഒക്ടോബർ വരെയുള്ള മാസങ്ങളിൽ ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിൽ അനുഭവപ്പെടുന്ന കാറ്റിനേയും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുണ്ടാകുന്ന മഴയേയുമാണ്‌ തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ കാലവർഷം, ഇടവപ്പാതി, തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ മൺസൂൺ എന്നീ പേരുകളിൽ പറയുന്നത്.
ഇന്ത്യയിലെ കാർഷികരംഗത്തേയും മറ്റും ഏറെ സ്വാധീനിക്കുന്ന ഈ കാലവർഷം ഇന്ത്യയിലെ കാലാവസ്ഥാപ്രതിഭാസങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ്‌ ‌.
ഭൂമദ്ധ്യരേഖക്കു തെക്കുള്ള ഉച്ചമർദ്ധമേഖലയിൽ നിന്നും, ഉത്തരേന്ത്യയുടെ ഭാഗത്തുള്ള ന്യൂനമർദ്ധമേഖലയിലേക്കുള്ള വായുവിന്റെ സഞ്ചാരമാണ്‌ തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ കാലവർഷക്കാറ്റ്.
ദക്ഷിണാർദ്ധഗോളത്തിൽ നിന്നും വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ദിശയിൽ വീശിത്തുടങ്ങുന്ന കാറ്റ് ഭൂമദ്ധ്യരേഖ കടക്കുമ്പോൾ വടക്കുകിഴക്കൻ ദിശയിലേക്ക് തിരിയുന്നു.
ഭൂമിയുടെ ഭ്രമണം മൂലമാണ്‌ ഈ ദിശാഭ്രംശം ഉണ്ടാകുന്നത് .
വടക്കുകിഴക്കൻ ദിശയിൽ നിന്നും വീശുന്ന കാറ്റ് ഒരു നിരീക്ഷകന്‌ തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ദിശയിൽ നിന്ന് വരുന്നതായി അനുഭവപ്പെടുന്നതിനാലാണ്‌ ഈ കാലവർഷത്തെ തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ കാലവർഷം എന്നു വിളിക്കുന്നത്.
മറ്റൊരു രീതിയിൽ പറഞ്ഞാൽ മാർച്ച് ഏപ്രിൽ മാസങ്ങളിൽ ഇന്ത്യയുടെ അന്തരീക്ഷം ചൂടു പിടിച്ച് വായു മുകളിലേക്കുയരുകയും കടലിൽ നിന്നുള്ള നീരാവി നിറഞ്ഞ വായു ഈ ഭാഗത്തേക്ക് തള്ളിക്കയറുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഇന്ത്യയുടെ പടിഞ്ഞാറൻ തീരത്തെത്തുന്ന നീരാവി നിറഞ്ഞ വായുവിന്‌ പശ്ചിമഘട്ടം എന്ന വന്മതിൽ കടക്കുന്നതിന്‌ അല്പം ഉയരേണ്ടി വരുകയും ഈ ഉയർച്ചയിൽ വായുവിലെ നീരാവി തണുക്കുകയും മഴയായി പെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഇങ്ങനെ ജൂൺ ആദ്യവാരം പശ്ചിമഘട്ടത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുള്ള തീരപ്രദേശത്താണ് ഈ കാലവർഷം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെടുന്നത്.
തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ കാലവർഷക്കാറ്റിന്‌ രണ്ടു കൈവഴികളുണ്ട്.
ഒന്നാമത്തെ കൈവഴി മുകളിൽ പറഞ്ഞ പോലെ അറബിക്കടലിൽ നിന്ന് പശ്ചിമഘട്ടം വഴിയും, രണ്ടാമത്തേത് ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിലൂടെ കിഴക്കോട്ടു നീങ്ങി ഇന്ത്യയുടെ കിഴക്കൻ തീരത്ത് കൂടുതൽ വടക്കുഭാഗത്തായി എത്തിച്ചേരുന്നു.
തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ കാലവർഷം ഓരോ മേഖലയിലും നൽകുന്ന വർഷപാതത്തിന്റെ അളവിന്റെ കാര്യത്തിൽ വ്യത്യാസമുണ്ടെങ്കിലും മിക്കവാറും പ്രദേശങ്ങളിലും വാർഷികവർഷപാതത്തിന്റെ 80 ശതമാനവും ഈ കാലവർഷക്കാലത്താണ്‌ ലഭിക്കുന്നത് .
കാലവർഷത്തിന്റെ ആരംഭം മൺസൂൺ മേഘം - ലക്നൗ നഗരത്തിനു മുകളിൽ
നവംബർ മുതൽ ഫെബ്രുവരി വരെയുള്ള തണുപ്പുകാലത്തിനു ശേഷം ഇന്ത്യയിലെ താപനില വളരെ പെട്ടെന്ന് ഉയരുന്നു.
മേയ് മാസത്തിൽ ബോംബേയിൽ 33°C വരേയും പശ്ചിമഘട്ടത്തിനു കിഴക്ക് നാഗ്പൂരിൽ 43°C വരേയും താപനില ഉയരുന്നു.
മേയ് അവസാനമാകുമ്പോഴേക്കും കാലവർഷത്തിന്റെ വരവറിയിക്കാനെന്നോണം ചെറിയ മഴ ലഭിക്കുന്നു.
ഇതിനെ മാങ്ങാമഴ എന്നാണ്‌ ഉപദ്വീപീയ ഇന്ത്യയിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.
ഡെക്കാൻ പീഠഭൂമി പ്രദേശത്ത് കാലവർഷത്തിന്റെ ആരംഭമാകുമ്പോഴേക്കും ശക്തമായ പൊടിക്കാറ്റ് വീശുന്നു.
ഈ സമയത്ത് താപനില വളരെയേറെ വർദ്ധിക്കുന്നു.
ഏതാണ്ട് ജൂൺ ആരംഭത്തോടെ വളരെ പെട്ടെന്ന് കാലാവസ്ഥയിൽ മാറ്റം ഉണ്ടാകുകയും, ആകാശം കാർമേഘം കൊണ്ട് നിറയുകയും താപനില താഴുകയും മഴ പൊട്ടിപ്പുറപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.
ജൂൺ 1-നാണ് തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ കാലവർഷം കേരളതീരത്ത് എത്തിച്ചേരുന്നതായി കണക്കാക്കുന്നത്.
ജൂൺ 5 ആണ്‌ ബോംബേയിൽ എത്തുന്ന ഔദ്യോഗികതിയതി.
ജൂൺ 15 -ഓടെ കാലവർഷം ബംഗാളിലെത്തുന്നു .
കാലവർഷത്തിന്റെ ആഗമനസമയവും കാഠിന്യവും, കാർഷികമേഖലയിൽ കാര്യമായ സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നു.
കാലവർഷം എത്താൻ വൈകുന്നത് കൃഷിനാശത്തിനും, കാലവർഷത്തിന്റെ കാഠിന്യം കൂടുന്നത് കൃഷിനാശത്തിനൊപ്പം മണ്ണൊലിപ്പിനും വെള്ളപ്പൊക്കത്തിനും ഉരുൾ പൊട്ടൽ പോലുള്ള മറ്റു പ്രകൃതിദുരന്തങ്ങൾക്കും കാരണമാകുന്നു.
കാലവർഷം ബോംബേ പോലുള്ള നഗരങ്ങളിൽ വെള്ളക്കെട്ടുണ്ടാക്കുന്നു.
ഇതോടൊപ്പം തന്നെ നഗരത്തിലെ ഓടകളേയും മറ്റും വൃത്തിയാക്കുന്നതിലും ഈ മഴ ഒരു പങ്ക് വഹിക്കുന്നു .
മഴയുടെ അളവ്
പശ്ചിമഘട്ടത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗങ്ങളിൽ കാലവർഷക്കാലത്ത് മിക്കവാറും ദിനം‌പ്രതി മഴ ലഭിക്കുന്നു.
ഷില്ലോങ് പീഠഭൂമിയിലുള്ള ചിറാപുഞ്ചിയിലാണ്‌ ഏറ്റവും കൂടുതൽ മഴലഭിക്കുന്നത്.
ജൂൺ‍ മുതൽ സെപ്റ്റംബർ വരെയുള്ള തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ കാലവർഷക്കാലത്ത് 813 സെന്റീമീറ്റർ മഴ ലഭിക്കുന്നു.
1080 സെന്റീമീറ്ററാണ്‌ ഇവിടത്തെ വാർഷികവർഷപാതാത്തിന്റെ അളവ്.
പരമാവധി 2540 സെന്റീമീറ്റർ വരെ വാർഷികവർഷപാതം ഇവിടെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
ഗുജറാത്തിലെ കച്ച് പോലുള്ള മേഖലകളിലാണ്‌ ഈ കാലവർഷക്കാലത്ത് ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും കുറവ് മഴ ലഭിക്കുന്നത് .
കാലവർഷക്കാറ്റിന്റെ ബംഗാൾ ഉൾക്കടൽ ശാഖ കിഴക്കോട്ട് നീങ്ങി ഒരു വലിയ ചാപാകൃതിയിൽ ഇന്ത്യാതീരത്തിന്റെ കൂടുതൽ വടക്കു ഭാഗത്താണ്‌ വീശിയടിക്കുന്നത്.
അതുകൊണ്ട് തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ കാലവർഷം മൂലമുള്ള വർഷപാതം ഇന്ത്യയുടെ കിഴക്കൻ തീരത്ത്, വടക്കു നിന്ന് തെക്കോട്ട് വരുമ്പോൾ കുറഞ്ഞു കുറഞ്ഞു വരുന്നു.
അതിനാൽ ഇന്ത്യയുടെ കിഴക്കൻ തീരത്ത് വടക്കുഭാഗത്തെ നെൽകൃഷി മുഴുവനും മഴയെ ആശ്രയിച്ചും തെക്കുഭാഗത്തേത് ജലസേചനത്തെ ആശ്രയിച്ചുമാണ്‌ ‌.
തെക്കെ അമേരിക്കയിലെ വേൾഡ് ഹെറിറ്റേജ് സൈറ്റുകളുടെ പട്ടിക ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/List_of_World_Heritage_sites_in_South_America
ഇത് യുനെസ്കോ വേൾഡ് ഹെറിറ്റേജ് സൈറ്റുകളുടെ ഒരു പട്ടികയാണ്.
ഇതിഹാസം സൈറ്റ് ; ഔദ്യോഗികമായി രേഖാമൂലം അനുസരിച്ച് പേര് സ്ഥലം ; നഗര, പ്രാദേശിക, അല്ലെങ്കിൽ പ്രവിശ്യാ തലത്തിലും ജിയോകോഓർഡിനേറ്റിലും മാനദണ്ഡം ; ലോക പൈതൃക സമിതി നിർവ്വചിച്ചതുപോലെ വിസ്തീർണ്ണം ; ഹെക്ടറിലും ഏക്കറിലും ലഭ്യമാണെങ്കിൽ, ബഫർ സോണിന്റെ വ്യാപ്തിയും കുറിക്കുന്നു..
പൂജ്യത്തിന്റെ മൂല്യം സൂചിപ്പിക്കുന്നത് യുനെസ്കോ പുറത്തിറക്കിയ ഡാറ്റയല്ല വർഷം ; ഈ കാലയളവിൽ വേൾഡ് ഹെറിറ്റേജ് ലിസ്റ്റ് പട്ടികചെയ്തിരുന്നു വിവരണം ; ബാധകമാണെങ്കിൽ, അപകടമുണ്ടാക്കുന്ന ഒരു സൈറ്റായി കാണിക്കുന്നതിനുള്ള കാരണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ സൈറ്റ് സംബന്ധിച്ച ഹ്രസ്വമായ വിവരങ്ങൾ, ലോക പൈതൃക സ്മാരകങ്ങൾ † In danger * Trans-border site Site Image Location Criteria Area ha (acre) Year Description Refs അറ്റ്ലാന്റിക് ഫോറസ്റ്റ് സൗത്ത് ഈസ്റ്റ് റിസർവ് Brazil Paraná , São Paulo and Rio de Janeiro states, ബ്രസീൽ 24°10′S 48°0′W ﻿ / ﻿ 24.167°S 48.000°W ﻿ / -24.167; -48.000 ﻿ ( Atlantic Forest South-East Reserves ) Natural: (vii), (ix), (x) 468,193 (1,156,930) ; buffer zone 1,223,557 (3,023,480) 1999 The site comprises some of the last remaining Atlantic Forests and shows a very high diversity with many rare and endemic species.
As such it is of high interest both for scientists and for conservation.
ബ്രസീലിയ Brazil ഫെഡറൽ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് , ബ്രസീൽ 15°47′S 47°54′W ﻿ / ﻿ 15.783°S 47.900°W ﻿ / -15.783; -47.900 ﻿ ( Brasília ) Cultural: (i), (iv) — 1987 Planned and developed by Lúcio Costa and Oscar Niemeyer in 1956, Brasília was created ex nihilo in order to move the capital from Rio de Janeiro to a more central position.
Together with Chandigarh in India it is the only place where Corbusier 's design principles of urbanism have been applied on large scale. ബ്രസീലിയൻ അറ്റ്ലാൻറിക് ദ്വീപുകൾ:: ഫെർണാണ്ടോ ഡി നൊറോൻഹ , അറ്റോൾ ദാസ് റോക്കസ്| റിസർവ്സ് Brazil പെർണാംബുക്കോ , റിയോ ഗ്രാൻഡെ ഡോ നോർട്ടെ , ബ്രസീൽ 3°51′29″S 32°25′30″W ﻿ / ﻿ 3.85806°S 32.42500°W ﻿ / -3.85806; -32.42500 ﻿ ( Brazilian Atlantic Islands: Fernando de Noronha and Atol das Rocas Reserves ) Natural: (vii), (ix), (x) 42,270 (104,500) ; buffer zone 140,713 (347,710) 2001 As one of the few insular habitats in the South Atlantic , the site is essential as feeding ground and reproduction space for marine organisms including endangered and threatened species, most notably the hawksbill sea turtle . കനൈമ ദേശീയോദ്യാനം Venezuela Bolívar , Venezuela 5°20′N 61°30′W ﻿ / ﻿ 5.333°N 61.500°W ﻿ / 5.333; -61.500 ﻿ ( Canaima National Park ) Natural: (vii), (viii), (ix), (x) 3,000,000 (7,400,000) 1994 The park is characterized by table-top mountains ( tepui ) that cover 65% of the area and are of both geological and biological interest, providing habitat to a large number of endemic species. Angel Falls , the world's highest waterfall is included in the property.
സെൻട്രൽ ആമസോൺ കൺസർവേഷൻ കോംപ്ലക്സ് Brazil State of Amazonas , ബ്രസീൽ 2°20′0″S 62°0′30″W ﻿ / ﻿ 2.33333°S 62.00833°W ﻿ / -2.33333; -62.00833 ﻿ ( Central Amazon Conservation Complex ) Natural: (ix), (x) 5,323,018 (13,153,460) 2000 As the largest protected area in the Amazon basin , the site is notable for its high biodiversity, range of habitats such as várzea and igapó forests and number of endangered species.
It has been recognized by various conservation agencies as a high priority region.
സെൻട്രൽ സുറിനാം നേച്ചർ റിസർവ്വ് Suriname Sipaliwini District , Suriname 4°0′N 56°30′W ﻿ / ﻿ 4.000°N 56.500°W ﻿ / 4.000; -56.500 ﻿ ( Central Suriname Nature Reserve ) Natural: (ix), (x) 1,600,000 (4,000,000) 2000 The site comprises a large undisturbed tract of tropical forst with high biodiversity, many endemic and threatened species.
Due to topography and the range of soil conditions, it has various ecoregions.
സെറാധോ Protected Areas: ചപ്പാഡ ഡോസ് വെയ്‍ഡെയ്‍റോസ് ദേശീയോദ്യാനം , ഇമാസ് ദേശീയോദ്യാനം Brazil Central Brazil Plateau, State of Goiás , ബ്രസീൽ 14°0′20″S 47°41′5″W ﻿ / ﻿ 14.00556°S 47.68472°W ﻿ / -14.00556; -47.68472 ﻿ ( Cerrado Protected Areas: Chapada dos Veadeiros and Emas National Parks ) Natural: (ix), (x) 367,356 (907,760) 2001 The two parks are characteristic of the cerrado, one of the world's oldest tropical ecosystems and an important refuge for species in times of climate change.
Chan Chan Archaeological Zone † Peru La Libertad , പെറു 8°6′S 79°5′W ﻿ / ﻿ 8.100°S 79.083°W ﻿ / -8.100; -79.083 ﻿ ( Chan Chan Archaeological Zone) ) Cultural: (i), (iii) 600 (1,500) 1986 The city of Chan Chan served as the capital of the Chimú culture .
The Chimú kingdom developed along the coast of northern Peru.
Chan Chan is divided into nine walled units indicating political and social division.
The Chimú were conquered by the Inca in 1470.
The site was listed to the List of World Heritage in Danger when it was first inscribed, as the adobe constructions are easily damaged by heavy rain and erosion.
ചാവിൻ (Archaeological Site) Peru Huari Province , Ancash , പെറു 9°35′34″S 77°10′42″W ﻿ / ﻿ 9.59278°S 77.17833°W ﻿ / -9.59278; -77.17833 ﻿ ( Chavin (Archaeological Site) ) Cultural: (iii) — 1985 The Chavín culture developed in the Andean highlands between 1500 and 300 BC, and the site now known as Chavín de Huantar served as the center.
The site consists of a complex of terraces and squares cut from rock.
It is believed the Chavín were primarily a religious-based society whose influence resulted from their culture, rather than aggressive expansion.
Churches of Chiloé Chile Chiloé Province , Los Lagos Region , ചിലി 42°30′0″S 73°46′0″W ﻿ / ﻿ 42.50000°S 73.76667°W ﻿ / -42.50000; -73.76667 ﻿ ( Churches of Chiloé ) Cultural: (ii), (iii) — 2000 The churches are the most prominent example of Chilota wooden architecture fusing European and indigenous traditions.
They are a result of 17th and 18th century Jesuit missions.
ചിരിബിക്വേറ്റ് നാഷണൽ പാർക്ക് – “The Maloca of the Jaguar” Colombia Caquetá and Guaviare Departments, കൊളംബിയ 0°31′31″N 72°47′50″W ﻿ / ﻿ 0.52528°N 72.79722°W ﻿ / 0.52528; -72.79722 ﻿ ( Chiribiquete National Park ) Mixed: (iii), (ix), (x) 2,782,354 (6,875,350) ; buffer zone 3,989,682.82 (9,858,721.0) 2018 Located in the north-west Colombian Amazon , Chiribiquete National Park is the largest protected area in the country.
One of the defining features of the park is the presence of tepuis (the Native American word for table-top mountains), sheer-sided sandstone plateaux that dominate the forest.
Over 75,000 paintings, spanning more than 20,000 years to the present, are to be seen on the walls of the 60 rock shelters around the bases of the tepuis.
Believed to be linked to the worship of the jaguar , a symbol of power and fertility, these paintings depict hunting scenes, battles, dances and ceremonies.
The indigenous communities, which are not directly present on the site, consider the region sacred.
കസ്കൊ നഗരം Peru Cuzco , പെറു 13°31′20″S 71°59′0″W ﻿ / ﻿ 13.52222°S 71.98333°W ﻿ / -13.52222; -71.98333 ﻿ ( City of Cuzco ) Cultural: (iii), (iv) — 1983 Cuzco was developed by the Inca king Pachacutec , who ruled the Kingdom of Cuzco as it expanded to become the Inca Empire in the 15th century.
It became the most important city of the Inca Empire, divided into distinct areas for religious and administrative use, and surrounded by an organized system of agriculture, artisan, and industrial uses.
After the Spanish conquered the empire in the 16th century, they built Baroque churches and buildings over the Inca ruins.
സിറ്റി ഓഫ് പോട്ടോസി Bolivia Potosí, Potosí Department , ബൊളീവിയ 19°35′1″S 65°45′11″W ﻿ / ﻿ 19.58361°S 65.75306°W ﻿ / -19.58361; -65.75306 ﻿ ( City of Potosí ) Cultural: (ii), (iv), (vi) 130 (320) 1987 Following the discovery of the New World's largest silver reserves in the mid-16th century, Potosí was regarded as the world's largest industrial complex of the time.
The site contains industrial facilities of the Cerro Rico , colonial public and residential architecture.
ക്വിറ്റോസിറ്റി Ecuador Quito, Quito Canton , Pichincha Province , ഇക്വഡോർ 0°0′14″N 78°30′0″W ﻿ / ﻿ 0.00389°N 78.50000°W ﻿ / 0.00389; -78.50000 ﻿ ( City of Quito ) Cultural: (ii), (iv) 320 (790) 1978 Built in Spanish colonial st
yle , the former capital of the Royal Audiencia of Quito .
The Historic Center of Quito is the most original and best preserved historic center of its kind in Latin America.
Ciudad Universitaria de Caracas Venezuela Municipality of Libertador, Caracas , വെനിസ്വേല 10°29′27″N 66°53′26″W ﻿ / ﻿ 10.49083°N 66.89056°W ﻿ / 10.49083; -66.89056 ﻿ ( Ciudad Universitaria de Caracas ) Cultural: (i), (iv) — 2000 Designed by Carlos Raúl Villanueva , the university campus is considered a masterpiece of early 20th century architecture and urban planning.
It derives from colonial traditions, providing an airy solution well suited to the tropical climate.
കോഫി കൾച്ചറൽ ലാൻഡ്സ്കേപ്പ് ഓഫ് കൊളംബിയ Colombia Caldas , Quindío and Risaralda Departments , കൊളംബിയ 5°28′N 75°41′W ﻿ / ﻿ 5.467°N 75.683°W ﻿ / 5.467; -75.683 ﻿ ( Coffee Cultural Landscape of Colombia ) Cultural: (v), (vi) 141,120 (348,700) ; buffer zone 207,000 (510,000) 2011 The 100-year-old coffee cultivation is emblematic of Colombian culture and has impacted cultural and social traditions in music, architecture, cuisine, education and others.
Coro and its Port Venezuela Falcón , വെനിസ്വേല 11°24′N 69°41′W ﻿ / ﻿ 11.400°N 69.683°W ﻿ / 11.400; -69.683 ﻿ ( Coro and its Port ) Cultural: (iv), (v) 107 (260) ; buffer zone 107 (260) 1993 Founded in 1527, Coro was one of the earliest colonial towns in the Americas.
Its earthen constructions are the only extant example of  fusion of Caribbean with Spanish Mudéjar and Dutch architecture.
The site has been listed as endangered since 2005 following damage due to heavy rain and the construction of various structures in the buffer zone.
Cueva de las Manos , റിയ പിന്റൂറാസ് Argentina Santa Cruz Province , അർജന്റീന 47°9′0″S 70°40′0″W ﻿ / ﻿ 47.15000°S 70.66667°W ﻿ / -47.15000; -70.66667 ﻿ ( Cueva de las Manos, Río Pinturas ) Cultural: (iii) — 1999 Named for the paintings of hands, the cave contains rock art from between 13,000 and 9,500 years ago that bear witness to the earliest human inhabitants in South America.
ഡിസ്കവറി കോസ്റ്റ് അറ്റ്ലാന്റിക് ഫോറസ്റ്റ് റിസർവ്സ് Brazil Atlantic Coast, Bahia and Espírito Santo states, ബ്രസീൽ 16°30′S 39°15′W ﻿ / ﻿ 16.500°S 39.250°W ﻿ / -16.500; -39.250 ﻿ ( Discovery Coast Atlantic Forest Reserves ) Natural: (ix), (x) 111,930 (276,600) 1999 The site comprises some of the last remaining Atlantic Forests and shows a very high diversity with many rare and endemic species.
ഫ്രേ ബെന്റോസ് കൾച്ചറൽ-ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ലാൻഡ്സ്കേപ്പ് Uruguay Río Negro Department , Uruguay 33°07′04″S 58°19′54″W ﻿ / ﻿ 33.117778°S 58.331667°W ﻿ / -33.117778; -58.331667 ﻿ ( Fray Bentos Cultural-Industrial Landscape ) Cultural: (ii), (iv) 274 (680) ; buffer zone 2,128 (5,260) 2015 Fuerte de Samaipata Large rock with symbols cut into it and foundations of buildings.
Bolivia Florida Province , Santa Cruz Department , Bolivia 18°10′S 63°49′W ﻿ / ﻿ 18.167°S 63.817°W ﻿ / -18.167; -63.817 ﻿ ( Fuerte de Samaipata ) Cultural: (ii), (iii) — 1998 Samaipata consists of remains of a town, and more prominently a large sculpted rock (14th–16th centuries) thought to have been the ceremonial centre of a pre-Hispanic culture.
ഗാലപ്പാഗോസ് ദ്വീപുകൾ Galápagos Province , Ecuador 0°40′S 90°30′W ﻿ / ﻿ 0.667°S 90.500°W ﻿ / -0.667; -90.500 ﻿ ( Galápagos Islands ) Natural: (vii), (viii), (ix), (x) 14,066,514 (34,759,110) 1978 This remote archipelago of volcanic islands is famed for the high degree of endemism and is associated with Charles Darwin whose observations here contributed to the inception of Darwin's theory of evolution by natural selection .
The site had been listed as endangered for various reasons 2007–2010.
അരെക്വീപ നഗരത്തിലെ ചരിത്ര കേന്ദ്രം Peru Arequipa , പെറു 16°24′0″S 71°32′0″W ﻿ / ﻿ 16.40000°S 71.53333°W ﻿ / -16.40000; -71.53333 ﻿ ( Historical Centre of the City of Arequipa) ) Cultural: (i), (iv) 167 (410) ; buffer zone 165 (410) 2000 Arequipa is built primarily on top of sillar , a white volcanic rock , the product of nearby El Misti volcano.
The architecture of the city is known for its combination of traditional indigenous styles with the new techniques of the European colonial settlers.
Historic Centre of Salvador de Bahia Brazil Bahia state, ബ്രസീൽ 12°58′0″S 38°30′0″W ﻿ / ﻿ 12.96667°S 38.50000°W ﻿ / -12.96667; -38.50000 ﻿ ( Historic Centre of Salvador de Bahia ) Cultural: (iv), (vi) — 1985 The colonial old town of the first Brazilian capital and town of the first slave market in the New World, has preserved a large number of brightly colored Renaissance houses decorated with stucco work from the 16th to 18th centuries.
Historic Centre of Santa Ana de los Ríos de Cuenca Ecuador Azuay Province , ഇക്വഡോർ 2°53′0″S 78°59′0″W ﻿ / ﻿ 2.88333°S 78.98333°W ﻿ / -2.88333; -78.98333 ﻿ ( Historic Centre of Santa Ana de los Ríos de Cuenca ) Cultural: (ii), (iv), (v) 200 (490) 1999 Founded in 1557 on an orthogonal town plan, the townscape of Cuenca is an expression of the fusion of different societies and cultures and a showcase of Renaissance urban design in Latin America.
ലിമയിലെ ചരിത്ര കേന്ദ്രം Peru Lima Province , പെറു 12°3′5″S 77°2′35″W ﻿ / ﻿ 12.05139°S 77.04306°W ﻿ / -12.05139; -77.04306 ﻿ ( Historic Centre of Lima ) Cultural: (iv) 200 (490) 1988 Lima was founded by Francisco Pizarro in 1535 as La Ciudad de los Reyes (City of the Kings).
Until the middle of the 18th century, it was the most important city in Spanish South America .
The architecture and decoration combine the style of both the local population and Europe, such as in the Monastery of San Francisco , which was the site's original listing in 1988, before it was extended in 1991.
സാന്താക്രൂസ് ദെ മംപാക്സ് ഹിസ്റ്റോറിക് സെന്റർ] Colombia Bolívar Department , കൊളംബിയ 9°14′0″N 74°26′0″W ﻿ / ﻿ 9.23333°N 74.43333°W ﻿ / 9.23333; -74.43333 ﻿ ( Historic Centre of Santa Cruz de Mompox ) Cultural: (iv), (v) 458 (1,130) ; buffer zone 632 (1,560) 1995 Mompox, founded in 1540 on a major river has preserved in its historic centre the colonial past  with many buildings still serving their original function.
Historic Centre of São Luís Brazil Maranhão state, ബ്രസീൽ 2°30′51″S 44°18′9″W ﻿ / ﻿ 2.51417°S 44.30250°W ﻿ / -2.51417; -44.30250 ﻿ ( Historic Centre of São Luís ) Cultural: (iii), (iv), (v) — 1997 São Luís has preserved the complete rectangular town plan and a large number of historical buildings making it a prime example of a Portuguese colonial town.
Historic Centre of the Town of Diamantina Brazil Minas Gerais , ബ്രസീൽ 18°40′0″S 43°36′0″W ﻿ / ﻿ 18.66667°S 43.60000°W ﻿ / -18.66667; -43.60000 ﻿ ( Historic Centre of the Town of Diamantina ) Cultural: (ii), (iv) 29 (72) 1999 A well-preserved example of Baroque architecture, this 18th-century colonial town was founded in an inhospitable environment of rocky mountains and became a center of diamond mining in the 18th and 19th centuries.
Historic Centre of the Town of Goiás Brazil Goiás , ബ്രസീൽ 15°56′0″S 50°8′0″W ﻿ / ﻿ 15.93333°S 50.13333°W ﻿ / -15.93333; -50.13333 ﻿ ( Historic Centre of the Town of Goiás ) Cultural: (ii), (iv) 40 (99) ; buffer zone 44 (110) 2001 Founded in 1727 by the bandeirante explorer Bartolomeu Bueno da Silva, Goiás has preserved much of its colonial heritage and is an example of a European settlement in the interior of South America.