smcproject/ml-wiki-sentences huggingface dataset:
കുറുമുള്ളൂർ സെൻറ്.
സ്റ്റീഫൻസ് ചർച്ച്, കുറുമുള്ളൂർ, കല്ലംപാറ വീര്യംകുളങ്ങര ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, മൂഴിക്കുളങ്ങര ഭഗവതി ക്ഷേത്രം , വേദഗിരി ശ്രീധർമ്മശാസ്താ ക്ഷേത്രം, തുടങ്ങിയവ ഈ പ്രദേശത്തെ പ്രധാന ആരാധനാലയങ്ങളാണ്.
കൊട്ടാരക്കരത്തമ്പുരാൻ സ്മാരക ക്ലാസിക്കൽ കലാ മ്യൂസിയം കൊട്ടാരക്കരത്തമ്പുരാൻ സ്മാരക ക്ലാസിക്കൽ കലാ മ്യൂസിയം
കൊട്ടാരക്കരത്തമ്പുരാൻ ജന്മം കൊണ്ട കൊട്ടാരം ഏറ്റെടുത്ത് കേരള പുരാവസ്തു ഗവേഷണ വകുപ്പും ദേവസ്വവും ചേർന്ന് നടത്തുന്ന  ക്ലാസിക്കൽ കലാ മ്യൂസിയമാണ് കൊട്ടാരക്കരത്തമ്പുരാൻ സ്മാരക ക്ലാസിക്കൽ കലാ മ്യൂസിയം .
കൊട്ടാരക്കരത്തമ്പുരാൻ (1653-1694) കൊട്ടാരക്കര തലസ്ഥാനമായുള്ള ഇളയിടത്ത് സ്വരൂപത്തിന്റെ ഭരണാധികാരി ആയിരുന്നു.
വീരകേരളവർമ എന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേർ.
രാമായണത്തെ എട്ട്‌ ദിവസത്തെ കഥയാക്കി വിഭജിച്ച്‌ ഇദ്ദേഹം നിർമിച്ച രാമനാട്ടമാണ്‌ പിൽക്കാലത്തു കഥകളിയായി പരിണമിച്ചത്.
കൊട്ടാരക്കര ഗണപതി ക്ഷേത്രത്തിനു സമീപം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ മ്യൂസിയത്തിൽ കഥകളിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിവിധ ഉപകരണങ്ങളും സംഗീത ഉപകരണങ്ങളും ശിൽപ്പങ്ങളുമുണ്ട്.
മഹാശിലാ യുഗ കാലത്തെ അവശിഷ്ടങ്ങളും പഴയ കാല നാണയങ്ങളും കേണൽ മൺട്രോ ഉപയോഗിച്ച തോക്കും പ്രദർശിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.
1983 ലാണ് കൊട്ടാരക്കര തമ്പുരാന്റെ നാമധേയത്തിൽ ക്ലാസ്സിക്കൽ കലാ മ്യൂസിയം ആരംഭിക്കുന്നത് 2010 ഏപ്രിൽ 15 ന് മ്യൂസിയം ഇപ്പോൾ പ്രവർത്തിക്കുന്ന കൊട്ടാരത്തിലേക്ക് മാറ്റി.
അഞ്ച് ഗ്യാലറികളാണ് മ്യൂസിയത്തിലുള്ളത്.
ക്ലാസ്സിക്കൽ കലകൾക്ക് പ്രത്യേകിച്ച് കഥകളിക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകിയാണ് പ്രദർശന ക്രമീകരണം.
പഞ്ചമുഖ മിഴാവ് ഉൾപ്പെടെ അപൂർവ്വ ഇനത്തിൽപ്പെട്ട പ്രദർശന വസ്തുക്കൾ ഇവിടെയുണ്ട്.
നാട്യകരണ മുദ്രകളുടെ ഗ്യാലറി കഥകളിച്ചമയങ്ങളുടെ (കോപ്പുകൾ) ഗ്യാലറി നാണയ ഗ്യാലറി, ശിൽപ്പ ഗ്യാലറി മഹാ ശിലായുഗ ഗ്യാലറി   എന്നിവയാണിവിടെയുള്ളത്.
കൊട്ടാരക്കരത്തമ്പുരാൻ സ്മാരക ക്ലാസിക്കൽ കലാ മ്യൂസിയത്തിലെ പ്രദർശന വസ്തുക്കൾ Kottarakkara Thampuran Memorial Museum of Classical Arts എന്ന വിഷയവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചിത്രങ്ങൾ വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിലുണ്ട്.
കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Kottarathil_Sankunni
ഐതിഹ്യമാല എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ കർത്താവാണ്‌ കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി (1855 മാർച്ച് 23-1937 ജൂലൈ 22).
അറുപതിലേറെ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്.
ജീവിത രേഖ ജനനം
വ.1030 മീനം 11-നു  വെള്ളിയാഴ്ച്ച  രോഹിണി നക്ഷത്രത്തിൽ ( ക്രി.വ.1855 മാർച്ച് 23) കോട്ടയത്തിനടുത്ത് കോടിമതയിൽ കൊട്ടാരത്തിൽ വാസുദേവനുണ്ണിയുടെ രണ്ടാമത്തെ പുത്രനായി ജനിച്ചു.
ഭദ്രകാളിത്തീയാട്ട് നടത്തുന്ന തീയാട്ടുണ്ണി സമുദായത്തിലായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജനനം.
യഥാർത്ഥ പേര് വാസുദേവൻ .
അച്ഛന്റെ പേരും ഇതുതന്നെയായിരുന്നതിനാൽ ആദ്യം തങ്കു എന്നും പിന്നീട് തങ്കു മാറി ‘ശങ്കു’ എന്നും വിളിപ്പേരു വന്നു.
ജാതിപ്പേരായ ഉണ്ണി ചേർത്ത് പിൽക്കാലത്ത് ശങ്കുണ്ണി എന്നു പ്രസിദ്ധനായി.
പത്തുവയസ്സുവരെ ആശാന്മാരുടെ വീടുകളിൽ ചെന്നു പഠിച്ചു.
(സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം ഉണ്ടായിട്ടില്ല.) പതിനേഴാമത്തെ വയസ്സിൽ മണർകാട്ട് ശങ്കരവാര്യരിൽ നിന്നും ‘ സിദ്ധരൂപം ’പഠിച്ചു.
പിന്നീട് വയസ്കര ആര്യൻ നാരായണൻ മൂസ്സതിൽനിന്ന് രഘുവംശം , മാഘം, നൈഷധം തുടങ്ങിയ കാവ്യങ്ങളും സഹസ്രയോഗം , ഗുണപാഠം, ചികിത്സാക്രമം, അഷ്ടാംഗഹൃദയം തുടങ്ങിയ പാരമ്പര്യവൈദ്യശാസ്ത്രഗ്രന്ഥങ്ങളും പഠിച്ചു.
1881-ൽ ഗൃഹഭരണം ഏറ്റെടുക്കേണ്ടി വന്നതോടെ ഗുരുവിനെ വിട്ട് പഠനം സ്വയം തുടർന്നു.
സാഹിത്യസംഭാവനകൾ
കുഞ്ഞിക്കുട്ടൻ തമ്പുരാന്റെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങിയാണ് 36-മത്തെ വയസ്സിൽ (1891) സുഭദ്രാഹരണം മണിപ്രവാളം എഴുതിയത്.
പിന്നീട് കേശവദാസചരിതം രചിച്ചതും തമ്പുരാന്റെ നിർബന്ധത്താലായിരുന്നു.1881 മുതൽ പന്ത്രണ്ടു വർഷത്തോളം ശങ്കുണ്ണി വിദേശീയരായ ബ്രിട്ടീഷ് ഉദ്യോഗസ്ഥരേയും മറ്റും മലയാളം പഠിപ്പിക്കുവാൻ തുടങ്ങി.
1893ൽ മാർ ദിവാന്നാസ്യോസ് സെമിനാരി ഹൈസ്കൂളിലെ ആദ്യ മലയാളം മുൻഷിയായി ജോലിയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതുവരെ ഇതായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാന വരുമാനമാർഗ്ഗം.
അതിനിടെ അദ്ദേഹം തന്റെ വിവിധങ്ങളായ സാഹിതീസപര്യയ്ക്കു തുടക്കം കുറിച്ചു.
കൊടുങ്ങല്ലൂർ കുഞ്ഞിക്കുട്ടൻ തമ്പുരാൻ , കവി കേരളവർമ്മ വലിയകോയിത്തമ്പുരാൻ തുടങ്ങിയ പ്രമുഖരുമായി അക്കാലത്ത് ഏറെ ഇടപഴകി.
ആയിടെ കണ്ടത്തിൽ വറുഗീസ് മാപ്പിള കോട്ടയത്തു തുടങ്ങിവെച്ച മലയാള മനോരമയിലും (1888) ഭാഷാപോഷിണിസഭയിലും (1892) സഹകരിച്ചു.
വ.1073 (1898) മുതൽ ഐതിഹ്യമാലയുടെ രചന തുടങ്ങി.
വറുഗീസ് മാപ്പിളയുടെ പ്രേരണ മൂലം മനോരമയിലും ഭാഷാപോഷിണിയിലും ഖണ്ഡശഃ പ്രസിദ്ധീകരിക്കാനായിട്ടായിരുന്നു ഐതിഹ്യമാല തുടങ്ങിവെച്ചതെങ്കിലും പിന്നീട് ഏതാണ്ട് ശങ്കുണ്ണിയുടെ മരണം വരെ രചന തുടർന്നു പോന്ന ഒരു പുസ്തകപരമ്പരയായി ഐതിഹ്യമാല മാറി.
1904-ൽ കൊച്ചി രാജാവ് സമ്മാനിച്ച ‘കവിതിലകം’ എന്ന സ്ഥാനമുൾപ്പടെ തിരുവിതാംകൂർ, കൊച്ചി, ബ്രിട്ടീഷ് മലബാർ എന്നീ രാജസദസ്സുകളിൽ നിന്നും ധാരാളം സ്ഥാനങ്ങളും സമ്മാ‍നങ്ങളും അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.
അവസാനകാലത്ത് വാർദ്ധക്യസഹജമായ നിരവധി അസുഖങ്ങൾ അലട്ടിയ ശങ്കുണ്ണി, 1937 ജൂലൈ 22-ന് (1112 കർക്കടകം 7, പൂരാടം നക്ഷത്രം) 82-ആം വയസ്സിൽ കോടിമതയിലെ വീട്ടിൽ വച്ച് അന്തരിച്ചു.
വ.1048-ൽ ശങ്കുണ്ണിയുടെ മാതാവു മരിച്ചു.
വ.1056-ൽ കഴിച്ച ആദ്യവിവാഹത്തിലെ ഭാര്യ ഒരു വർഷത്തിനുള്ളിൽ മരണമടഞ്ഞു.
പിന്നീട് 1062-ൽ പുനർവിവാഹം ചെയ്തു.
സന്താനലബ്ധിയില്ലാഞ്ഞ് 1081-ൽ മൂന്നാമതൊരിക്കൽ കൂടി അദ്ദേഹം വിവാഹം ചെയ്തു.
രണ്ടാം ഭാര്യ 1083-ൽ മരിച്ചു.
അനപത്യതാവിമുക്തിയ്ക്കു വേണ്ടി 1090-ൽ ഏവൂർ പനവേലി കൃഷ്ണശർമ്മയുടെ രണ്ടാമത്തെ പുത്രൻ വാസുദേവൻ ഉണ്ണിയെ ദത്തെടുത്തു വളർത്തി.
ശങ്കുണ്ണിയുടെ മൂന്നാമത്തെ പത്നി ക്രി.
വ.1973 ഫെബ്രുവരി 23-നും ദത്തുപുത്രൻ വാസുദേവനുണ്ണി 1973 ഡിസംബർ 3-നും നിര്യാതരായി.
വാസുദേവനുണ്ണിയുടെ ഏകപുത്രൻ നാരായണൻ ഉണ്ണി പിന്നീട് കുടുംബത്തിന്റെ കാരണവരായി തുടർന്നു.
മണിപ്രവാള കൃതികൾ, നാടകങ്ങൾ, പരിഭാഷകൾ, കല്പിതകഥകൾ, ആട്ടക്കഥകൾ, കിളിപ്പാട്ട്, കൈകൊട്ടിപ്പാട്ട്, തുള്ളൽപ്പാട്ട്, വഞ്ചിപ്പാട്ട് ഗദ്യപ്രബന്ധങ്ങൾ എന്നീ വിഭാഗങ്ങളിലായി അറുപത് കൃതികൾ അദ്ദേഹം രചിച്ചിട്ടുണ്ട് മണിപ്രവാള കൃതികൾ സുഭദ്രാഹരണം രാജാകേശവദാസ ചരിത്രം കേരളവർമ്മശതകം ലക്ഷ്മീബായി ശതകം ആസന്നമരണചിന്താശതകം മാടമഹീശശതകം യാത്രാചരിതം അത്തച്ചമയസപ്തതി മുറജപചരിതം കപോതസന്ദേശം ഗൌളീശസ്ത്രം (തർജ്ജമ) അദ്ധ്യാത്മരാമായണം (തർജ്ജമ) ശ്രീസേതുലക്ഷ്മീഭായി മഹാരാജ്ഞിചരിതം കിളിപ്പാട്ട് വിനായക മാഹാത്മ്യം ഭാഷാ നാടകങ്ങൾ തർജ്ജമ മാലതീമാധവം വിക്രമോർവ്വശീയം രവിവർമ്മ പുരാണകഥകൾ കുചേലഗോപാലം സീമന്തിനീചരിതം പാഞ്ചാലധനഞ്ജയം ഗംഗാവതരണം കല്പിതകഥകൾ ദേവീവിലാസം ജാനകീപരിണയം ആട്ടക്കഥകൾ ശ്രീരാമപട്ടാഭിഷേകം ശ്രീരാമവതാരം സീതാവിവാഹം ഭൂസുരഗോഗ്രഹണം കിരാതസൂനുചരിതം കൈകൊട്ടിക്കളിപ്പാട്ടുകൾ നിവാതകവചകാലകേയവധം ശ്രീമൂലരാജവിലാസം വിക്റ്റോറിയാചരിതം ധ്രുവചരിതം ശോണദ്രീശ്വരീമഹാത്മ്യം ആർദ്രാചരിത്രം ഭദ്രോൽപ്പത്തി ഓണപ്പാന തുള്ളൽപ്പാട്ട് ശ്രീഭൂതനാതോത്ഭവം ശ്രീമൂലമഹരാജഷഷ്ടിപൂർത്തിമഹോത്സവം കല്യാണമഹോത്സവം ശ്രീശങ്കരവിലാസം തിരുമാടമ്പുമഹോത്സവം സ്ഥാനാരോഹണമഹോത്സവം വഞ്ചിപ്പാട്ടുകൾ കല്യാണമഹോത്സവം സീതാസ്വയംവരം ഗദ്യപ്രബന്ധങ്ങൾ നൈഷധം വിക്രമോർവ്വശീയനാടകകഥാസംഗ്രഹം വിശ്വാമിത്രചരിത്രം അർജുനൻ ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഐതിഹ്യമാല (8 ഭാഗങ്ങളായി ആദ്യത്തെ പ്രകാശനം) പുസ്തകത്തിലെ ശീർഷകങ്ങൾ ഇവിടെ കാണുക ക്ഷേത്രമഹാത്മ്യം (2 ഭാഗങ്ങൾ. ഇതിലെ ലേഖനങ്ങൾ ഐതിഹ്യമാലയിൽ നിന്നും എടുത്തവയാണ്.) സ്മാരകങ്ങൾ കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി സ്മാരകസമിതി, കോട്ടയം
1968-ലാണ് കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി സ്മാരകസമിതി കോട്ടയത്ത് രൂപംകൊള്ളുന്നത്.
അന്ന് മലയാള മനോരമ ചീഫ് എഡിറ്ററായിരുന്ന കെ.എം.ചെറിയാനായിരുന്നു സമിതിയുടെ ആദ്യ പ്രസിഡന്റ്.
സ്മാരകമന്ദിരം നിർമ്മിക്കുന്നതിനുള്ള സ്ഥലം സംഭാവനയായി നല്കിയത് കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണിയുടെ അനന്തരാവകാശി വാസുദേവനുണ്ണിയായിരുന്നു.
കേന്ദ്രമന്ത്രിയായിരുന്ന പനമ്പിള്ളി ഗോവിന്ദമേനോൻ 1969-ൽ സ്മാരകമന്ദിരത്തിന്റെ ശിലാസ്ഥാപനം നിർവഹിച്ചു.
1972-ൽ മന്ദിരത്തിന്റെ നിർമ്മാണത്തിന് തുടക്കംകുറിച്ചു.
പുസ്തകപ്രസാധകരായിരുന്ന തൃശൂരിലെ മംഗളോദയം കമ്പനിയുടെ കൈവശമിരുന്ന ' ഐതിഹ്യമാല 'യുടെ പകർപ്പവകാശം പതിനായിരം രൂപകൊടുത്ത് സമിതി വിലയ്ക്കു വാങ്ങി.
സാഹിത്യപ്രവർത്തക സഹകരണസംഘം സെക്രട്ടറിയും സമിതി വൈസ് പ്രസിഡന്റായിരുന്ന ഡി സി കിഴക്കെമുറിയുടെ പ്രത്യേക താത്പര്യമനുസരിച്ച് പുസ്തകത്തിന്റെ പുതിയ പതിപ്പ് കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണിയുടെ 120-ആം ജന്മദിനത്തിൽ സംഘത്തിലൂടെ പുറത്തുവന്നു.
ആ പതിപ്പിൽനിന്നു ലഭിച്ച ആദായംകൊണ്ട് സ്മാരകമന്ദിരത്തിന്റെ പണി തുടർന്നു നടത്തുകയുണ്ടായി.
മെയ് 14-ന് ആയിരുന്നു മന്ദിരത്തിന്റെ ഉദ്ഘാടനം.
1978 മുതൽ എല്ലാ വർഷവും ഏപ്രിൽ നാലിന് കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണിയുടെ ജന്മദിനം സമിതി ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു.
1981 മുതൽ സ്മാരകപ്രഭാഷണപരമ്പര ആരംഭിച്ചു.
1980-ൽ സ്കൂൾ ഓഫ് ആർട്സ് തുടങ്ങി.
85-ൽ സംഗീതവിദ്യാലയവും.
2001-ൽ നഴ്സറി സ്കൂളും ആരംഭിച്ചു.
1991-ൽ സമിതി ഒരു ട്രസ്റ്റാക്കി രജിസ്റ്റർചെയ്ത് പ്രവർത്തിച്ചുവരുന്നു.
1997-ൽ 'കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണിയുടെ സമ്പൂർണ്ണകൃതികൾ' സമിതി പ്രസിദ്ധപ്പെടുത്തി.
പുറം കണ്ണികൾ Kottarathil Sankunni എന്ന വിഷയവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചിത്രങ്ങൾ വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിലുണ്ട്.
ഐതിഹ്യമാലയിലെ ശീർഷകങ്ങൾ ഐതിഹ്യത്തിൻറെ വിസ്മയ പ്രപഞ്ചം : കൊട്ടാരത്തിൽ ശങ്കുണ്ണി - ആകാശവാണി പരിപാടി ശബ്ദരേഖ
കൊട്ടിയം ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Kottiyam
barkath bismi Trav
കൊല്ലം ജില്ലയിൽ കൊല്ലത്തു നിന്നും 12 കിലോമീറ്റർ തെക്കായി ദേശീയ പാതയിലുള്ള ഒരു പട്ടണമാണ് കൊട്ടിയം.
കൊല്ലം നഗരത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തായി ഒരു ഉപനഗര പട്ടണമായി അതിവേഗം വികസിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന വാണിജ്യ കേന്ദ്രമാണ് കൊട്ടിയം.
കൊട്ടിയത്തെ പ്രമുഖ സ്ഥാപനങ്ങൾ ഓ ജി ടി എം സ്കിൽസ് അക്കാദമി ഒരു ഗവ.
നൈപുണ്യ വികസന കേന്ദ്രം, പരിശീലന പങ്കാളി IIIIER (MSDE, ഗവ. ഓഫ് ഇന്ത്യ) ഓട്ടോമോട്ടീവ് സർവീസ് ടെക്നീഷ്യൻ (ഇവി) RPL CSR ഗവൺമെന്റിൽ D.Voc, B.Voc, എന്നിവയിൽ സൗജന്യ / പണമടച്ചുള്ള കോഴ്സുകൾ എൻറോൾ ചെയ്യുക.
NSQF ദേശീയ തലത്തിലുള്ള നൈപുണ്യ സർട്ടിഫിക്കേഷനുകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള പ്രോജക്ടുകൾ.
ക്രീയേറ്റീവ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഫാഷൻ ഡിസൈനിങ് അഷ്ടമുടി ലൈവ് ന്യൂസ്, കൊട്ടിയം ബ്യൂറോ (ഓൺലൈൻ മാധ്യമ സ്ഥാപനം) ഹോളിക്രോസ് മൾട്ടിസ്പെഷ്യാലിറ്റി മെഡിക്കൽ കോളേജ് ഡോൺ ബോസ്കോ കോളേജ്, കൊട്ടിയം എം എം എൻ എസ് എസ് കോളേജ്, കൊട്ടിയം എസ് എൻ പോളിടെക്നിക്ക് കോളേജ് , കൊട്ടിയം ഹോളിക്രോസ് നേഴ്സിങ്ങ് കോളേജ് ഉപാസന നഴ്സിങ്ങ് കോളേജ് സിൻഡിക്കേറ്റ് ഇൻസ്റ്റിട്യൂട്ട് ഓഫ് റൂറൽ ഡവലപ്മെന്റ് (കൊല്ലം റൂഡ്സെറ്റി) കിംസ് മൾട്ടിസ്പെഷ്യാലിറ്റി  ആശുപത്രി, കൊട്ടിയം നിത്യ സഹായ മാതാ ഗേൾസ് ഹൈസ്കൂൾ, കൊട്ടിയം ആക്സീലിയം ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം സ്കൂൾ (Auxilium English Medium School), കൊട്ടിയം എച്ച്.കെ.എം കോളേജ് ഓഫ് എഡ്യൂക്കേഷൻ, കല്ലുകഴി , ഉമയനല്ലൂർ എച്ച്.കെ.എം ഹയ്യർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, കല്ലുകഴി , ഉമയനല്ലൂർ എച്ച്.കെ.എം റെസിഡൻഷ്യൽ പബ്ലിക് സ്കൂൾ, കല്ലുകഴി , ഉമയനല്ലൂർ എച്ച്.കെ.എം ടീച്ചർ ട്രെയിനി ഗ് ഇൻസ്റ്റിട്യൂട്ട്, കല്ലുകഴി , ഉമയനല്ലൂർ Kottiyam എന്ന വിഷയവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചിത്രങ്ങൾ വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിലുണ്ട്.
കൊട്ടാരക്കരത്തമ്പുരാൻ
കൊട്ടാരക്കരത്തമ്പുരാൻ (1653-1694) കൊട്ടാരക്കര തലസ്ഥാനമായുള്ള ഇളയിത്ത് സ്വരൂപത്തിന്റെ ഭരണാധികാരി ആയിരുന്നു.
വീരകേരളവർമ എന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേർ .
രാമായണത്തെ എട്ട്‌ ദിവസത്തെ കഥയാക്കി വിഭജിച്ച്‌ ഇദ്ദേഹം നിർമിച്ച രാമനാട്ടമാണ്‌ പിൽക്കാലത്തു കഥകളിയായി പരിണമിച്ചത് .
കോഴിക്കോട്ടെ മാനവേദ രാജാവ്‌ എട്ടുദിവസത്തെ കഥയായി കൃഷ്ണനാട്ടം നിർമിച്ചതറിഞ്ഞു കൊട്ടാരക്കരത്തമ്പുരാൻ കൃഷ്ണനാട്ടം കാണാൻ കലാകാരന്മാരെ അയച്ചുതരണമെന്നാവശ്യപ്പെട്ടെന്നും, മാനവേദൻ തെക്കുള്ളവർക്കു കൃഷ്ണനാട്ടം കണ്ടു രസിക്കാനുള്ള കഴിവില്ലെന്ന്‌ പറഞ്ഞു അതു നിരസിച്ചെന്നും, ഇതിൽ വാശി തോന്നിയാണു കൊട്ടാരക്കരത്തമ്പുരാൻ രാമനാട്ടം നിർമിച്ചതെന്നും ഒരു ഐതിഹ്യം ഉണ്ട്‌.
Although originally called Rāmanāṭṭaṃ , the birth of Kathakali effectively dates from the writing of eight plays based up on the Rāmāyana by Vira Kerala Varma, the Rajah of Kottarakara, a small principality in eastern Travancore.
The exact dates of Vira Kerala Varma have not as yet been determined.
With no direct historical evidence for the birth of Rāmanāṭṭaṃ , a widely circulated legend in Kerala offers only plausible reason for the development of Rāmanāṭṭaṃ .
(കൂടുതൽ ഇവിടെ പേജ് 48ൽ വായിക്കുക) അവലംബം ↑ The Kathakali complex: actor, performance structure By Phillip B. Zarrilli page:48, pages 45-55 ↑ എം. കെ. രാജ, Kathakali: Its Historical and Histrionic Background, "Malayalam Literary Survey", 1,2,1977 pp.41-54
കൊട്ടിയും പൂളും ഈ ലേഖനം ഏതെങ്കിലും സ്രോതസ്സുകളിൽ നിന്നുള്ള വേണ്ടത്ര തെളിവുകൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നില്ല.
ഒരു നാടൻ കളിയാണ് കൊട്ടിയും പൂളും .
പാലക്കാട് ജില്ലയിലും സമീപപ്രദെശങ്ങളിലും നിലവില്ലുള്ള ഒരു നാടൻ കലയാണിത് .
ഇരുപതു സേന്റിമിറ്ററോളം നീളമുള്ള ഒരു മരക്കട്ടയാണ് പൂള് .
അത് അടിച്ചു ദൂരെ തെറിപ്പിക്കാനുള്ള ഒരു കോലാണ് കൊട്ടി .
പൂള് കൈപ്പത്തിയിൽ വച്ച് മുകളിലേക്ക് തെറിപ്പിച്ച് അടിക്കുക ,ഇടതു കൈ കൊണ്ട് പൂള് പിടിച്ച് വലത് കൈകൊണ്ട് അടിച്ചു തെറിപ്പിക്കുക ,മുഖം ഉയർത്തി നിന്ന് മൂക്കിന്മേൽ പൂള് വച്ച് താഴേക്ക് തള്ളിടതിനു ശേഷം അടിച്ചു തെറുപ്പിക്കുക തുടങ്ങിയ പല ഇനങ്ങളും ഈ കളിയിൽ ഉണ്ട് .
ഉത്തരകേരളത്തിൽ ഇട്ടിയും കോലും എന്നും ദക്ഷിണകേരളത്തിൽ കുട്ടിയും കോലും എന്നും പറയാറുള്ള കളിയുമായി ഇതിനു സാമ്യം ഉണ്ട് .
ക്രിക്കറ്റ് കളിയോടും ഇതിന് സാമ്യമുണ്ട്.
കുട്ടിയും കോലും എന്നാണ് മധ്യകേരളത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.
നാലിഞ്ച് വലിപ്പത്തിൽ ഒരു കുഴി കുഴിച്ച് ചെറിയ കോല് കുഴിക്ക് വിലങ്ങനെ വെക്കുന്നു.
ചെറിയ കോലിനെ വലിയ കോൽ കൊണ്ട് ദൂരേക്ക് തോണ്ടിയെറിയുന്നു.
തോണ്ടിയെറിയുമ്പോൾ ചെറിയ കോല് അപ്പുറത്തു നിൽക്കുന്നയാൾ പിടിച്ചാൽ തോണ്ടിയ ആൾ ഔട്ട്.
ക്യാച്ച് എടുക്കുന്നതുപോലെ തന്നെ.
പിടിച്ചില്ലെങ്കിൽ ചെറിയ കോൽ വീണ സ്ഥലത്തു നിന്ന് എതിരാളി എറിയുന്നു.
എറിയുന്നത് ഒരു ബാറ്റ് മാനെപ്പോലെ കുഴിയുടെ അടുത്തുനിൽക്കുന്നയാൾ അടിച്ചകറ്റും.
ചെറിയ കോൽ വീഴുന്നവിടെ നിന്നും കുഴി വരെ വലിയ കോൽ കൊണ്ട് അളക്കുന്നു.
ആദ്യത്തെ അളവിന് തേക്കൂട്ടം , സാദേമ്പർ, മുറിമുട്ട്, അയറ്റിക്കോണി, ആറേങ്ക്, വില്ല്.
വില്ല് ആയാൽ ഒരു പോയിന്റായി.
വീണ്ടും തേക്കൂട്ടം മുതൽ കുഴി എത്തുന്നതുവരെ എണ്ണുന്നു.
തേക്കൂട്ടത്തിൽ എത്തിയാൽ കാൽപാദത്തിൽ ചെറിയ കോൽ വച്ച് വലിയ കോൽ വച്ച് അടിച്ചകറ്റുക.
സാദേമ്പറിലാണെങ്കിൽ കൈവെള്ള മറിച്ച്, ചെറിയ കോൽ മീതെ വച്ച് അടിച്ചകറ്റുന്നു.
മുറിമുട്ടിൽ മുഷ്ടി ചുരുട്ടി ഉലക്ക പോലെ പിടിച്ച് അതിനു മീതെ ചെറിയ കോൽ വച്ച് വലിയ കോൽ കൊണ്ട് അടിച്ചകറ്റുന്നു.
അയറ്റിക്കോണിയെന്നാൽ കൈമുട്ട് മടക്കി മുന്നോട്ട് പൊക്കി അതിനു മീതെ ചെറിയ കോൽ വച്ച് വലിയ കോൽ കൊണ്ട് അടിച്ചകറ്റുന്നു.
ആറേങ്ക് എന്നാൽ കണ്ണിന് മുകളിലായി ചെറിയ കോൽ വച്ച് അടിച്ചകറ്റുന്നു.
പ്രതിയോഗി എറിയുന്ന ചെറിയ കോൽ, വലിയ കോൽ കൊണ്ട് ഒരു പ്രാവശ്യം പോലും അളക്കാൻ സാധിക്കാത്തവിധം കുഴിയുടെ അടുത്താണെങ്കിൽ ബാറ്റ്സ് മാൻ ഔട്ട്.
എതിരാളിക്ക് അടിക്കാൻ പറ്റാത്തവിധം കുഴിയിലേയ്ക്ക് ചെറിയകോൽ എറിയുകയെന്നതാണ് പ്രധാനം.
മറവശത്ത് ചെറിയകോലിനെ എത്രയും ദൂരത്തേയ്ക്ക് അടിച്ചകറ്റാനുള്ള ശ്രമവും.
കൊട്ടാരക്കര ശ്രീ മഹാഗണപതി ക്ഷേത്രം ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Kottarakkara_Sree_Mahaganapathi_Kshethram
കൊട്ടാരക്കര ശ്രീ മഹാഗണപതി ക്ഷേത്രം കൊല്ലത്ത് നിന്നും ഏകദേശം, ഇരുപത്തിയേഴ് കിലോമീറ്റർ അകലെ, കൊട്ടാരക്കരയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.
യഥാർഥത്തിൽ ഇത് മണികണ്ഠേശ്വരം (കിഴക്കേക്കര) ശിവക്ഷേത്രം ആണ്.
കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായ ശിവനും പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായ പാർവ്വതിയുമാണ് പ്രധാനപ്രതിഷ്ഠകളെന്നിരുന്നാലും ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവനായിരുന്ന ശിവപാർവ്വതീപുത്രനും വിഘ്നേശ്വരനുമായ ഗണപതിയുടെ പേരിലാണ് ദേവാലയത്തിന്റെ പ്രശസ്തി.
ബാലഗണപതിയെന്നാണ് സങ്കൽപ്പം.
കേരളത്തിലെ പ്രസിദ്ധമായ അഞ്ച് ഗണപതിക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണിത്.
തിരുവനന്തപുരം പഴവങ്ങാടി ഗണപതിക്ഷേത്രം , കാസർഗോഡ് മധൂർ ഗണപതിക്ഷേത്രം , മള്ളിയൂർ മഹാഗണപതിക്ഷേത്രം , പമ്പ മഹാഗണപതിക്ഷേത്രം എന്നിവയാണ് മറ്റുള്ളവ.
സുബ്രഹ്മണ്യൻ , ധർമ്മശാസ്താവ് , നാഗദൈവങ്ങൾ എന്നിവരാണ് മറ്റുള്ള ഉപദേവതകൾ.
ഉണ്ണിയപ്പമാണ് ഗണപതിയുടെ പ്രധാന പ്രസാദം.
കൊട്ടാരക്കയിലെ ഉണ്ണിയപ്പം അതിപ്രസിദ്ധമാണ്.
മേടമാസത്തിലെ തിരുവാതിര ദിവസമാണ് ഉത്സവം.
ഇത് ശിവന്നുള്ളത്.
ചിങ്ങമാസത്തിലെ ഗണേശ ചതുർത്ഥിയും പ്രധാനമാണ്.
കൂടാതെ, കുംഭമാസത്തിലെ ശിവരാത്രി , ധനുമാസത്തിലെ തിരുവാതിര ആഘോഷം , കന്നിമാസത്തിലെ നവരാത്രി , മകരമാസത്തിലെ തൈപ്പൂയം , മീനമാസത്തിലെ പങ്കുനി ഉത്രം , തുടങ്ങിയവയും അതിവിശേഷമാണ്.
കൊട്ടാരക്കര ക്ഷേത്രം ഐതിഹ്യം
കൊട്ടാരക്കരയിൽ രണ്ട് ശിവക്ഷേത്രങ്ങളാണ്‌ പ്രധാനം - കിഴക്കേക്കര ശിവക്ഷേത്രവും പടിഞ്ഞാറ്റിൻകര ശിവക്ഷേത്രവും .
കിഴക്കേക്കര ശിവക്ഷേത്രം അകവൂർ, ഊമൻപള്ളി എന്നീ നമ്പൂതിരിക്കുടുംബങ്ങളുടെ അധികാരത്തിലും പടിഞ്ഞാറ്റിൻ‌കര ശിവക്ഷേത്രം ഇളയിടത്ത് രാജകുടുംബത്തിന്റെയും അധികാരത്തിലായിരുന്നു.
പടിഞ്ഞാറ്റിൻ‌കരക്ഷേത്രത്തിന്റെ നിർമ്മാണമേൽനോട്ടം ഉളിയന്നൂർ പെരുംതച്ചന് ആയിരുന്നു.
ക്ഷേത്രനിർമ്മാണത്തിനിടയിൽ അദ്ദേഹം പ്ലാന്തടിയിൽ ഒരു ചെറിയ ഗണപതിവിഗ്രഹം ഉണ്ടാക്കി.
അദ്ദേഹം ഈ വിഗ്രഹവുമായി പ്രധാനപുരോഹിതനെ സമീപിച്ച് ശിവപ്രതിഷ്ഠക്കുശേഷം ഈ ഗണപതിവിഗ്രഹംകൂടി പ്രതിഷ്ഠിക്കണം എന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടു.
എന്നാൽ അദ്ദേഹം പെരുന്തച്ചന്റെ അപേക്ഷ നിരസിച്ചു.
ഇവിടെ ശിവനെയാണ് പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കേണ്ടതെന്നും ബ്രാഹ്മണനായ തന്നെക്കാൾ അറിവ് പെരുന്തച്ചന്നില്ലെന്നുമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രതികരണം.
നിരാശനായ പെരുന്തച്ചൻ കിഴക്കേക്കര ശിവക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തി.
അപ്പോൾ അവിടുത്തെ പുരോഹിതൻ ശിവന് നിവേദിയ്ക്കാനായി കൂട്ടപ്പം ഉണ്ടാക്കുകയായിരുന്നു.
പെരുന്തച്ചൻ അദ്ദേഹത്തോട് ഗണപതിയെ അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കാമോ എന്ന് ചോദിച്ചു.
പുരോഹിതൻ സമ്മതിയ്ക്കുകയും പെരുന്തച്ചൻ ഗണപതിയെ തെക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു.
അനന്തരം പെരുന്തച്ചൻ പുരോഹിതനോട് ചോദിച്ചു - "ഉണ്ണിഗ്ഗണപതി എന്തായാലും വിശന്നിരിക്കുകയാവും. എന്താണ്‌ ഇന്ന് നൈവേദ്യത്തിൻ ഉണ്ടാക്കിയിരിക്കുന്നത്?"
"കൂട്ടപ്പം" പുരോഹിതൻ പറഞ്ഞു.
ഒരു ഇലയിൽ ഏഴ് കൂട്ടപ്പങ്ങൾ കൊരുത്തത് പെരുന്തച്ചൻ ഗണപതിക്ക് നിവേദിച്ചു.
സന്തുഷ്ടനായ പെരുന്തച്ചൻ  "ഇവിടെ മകൻ അച്ഛനെക്കാൾ പ്രശസ്തനാകും" എന്ന് പറഞ്ഞു.
ആ പ്രവചനം പിൽക്കാലത്ത് സത്യമായി.
ഇന്ന് ഈ ക്ഷേത്രം ശിവക്ഷേത്രം എന്നതിലുപരി ഗണപതിക്ഷേത്രം എന്ന പേരിലാണ്‌ പ്രശസ്തം.
പ്രതിഷ്ഠയ്ക്കുശേഷം പെരുന്തച്ചൻ പോയി.
ഗണപതിവിഗ്രഹത്തെകണ്ട പുരോഹിതനു ഗണപതി ഇപ്പോഴും വിശന്നിരിക്കുകയാണ്‌ എന്ന് തോന്നി.
ശിവനു നിവേദിച്ച അവലും മറ്റും ഗണപതി വലിച്ചെടുത്ത് ഭക്ഷിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹത്തിന് അനുഭവപ്പെട്ടു.
അമ്പലത്തിലുള്ള ഭക്ഷണപദാർഥങ്ങളിൽ ഓരോന്നായി അദ്ദേഹം ഗണപതിക്ക് നിവേദിച്ചു.
എന്തുനൽകിയിട്ടും ഗണപതി സംതൃപ്തനാകുന്നില്ല എന്നുകണ്ട പുരോഹിതൻ വലഞ്ഞു.
ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അദ്ദേഹം ഗണപതിക്ക് മുന്നിലിരുന്നുതന്നെ അരിപ്പൊടിയും കദളിയും ശർക്കരയും ചേർത്ത് ചെറിയ കൂട്ടപ്പങ്ങൾ (ഉണ്ണിയപ്പങ്ങൾ) ഉണ്ടാക്കി നിവേദിക്കാൻ തുടങ്ങി.
അപ്പോൾ വിശപ്പ് നിൽക്കുകയും ചെയ്തു.
ഇപ്പോഴും കൊട്ടാരക്കര ഗണപതിയമ്പലത്തിലെ പ്രധാന നിവേദ്യമാണ്‌ ഉണ്ണിയപ്പം.
ഇതേ ഐതിഹ്യം തന്നെ ചെറിയൊരു വ്യത്യാസത്തോടെയും നിലവിലുണ്ട്.
അത് ഇപ്രകാരമാണ്.
കിഴക്കേക്കര ശിവക്ഷേത്രത്തിന്റെ നിർമ്മാണച്ചുമതല പെരുന്തച്ചന്നായിരുന്നു.
പ്ലാന്തടിയിൽ താൻ നിർമിച്ച ഗണപതിവിഗ്രഹം അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കണമെന്ന് മുഖ്യപുരോഹിതനോട് അദ്ദേഹം ആവശ്യപ്പെട്ടു.
എന്നാൽ പുരോഹിതൻ ഇവിടെ ശിവനെയാണ്‌ പ്രതിഷ്ഠിക്കേണ്ടതെന്നും വേണമെങ്കിൽ ഉപദേവനായി ഗണപതിയെ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കാമെന്നും പറയുകയും ചെയ്തു.
തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേനടയിൽ ഗണപതിയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു.
ഈ ക്ഷേത്രം ഇനി ഈ മകന്റെ പേരിൽ അറിയപ്പെടുമെന്ന് പെരുന്തച്ചൻ പറയുകയും അതുതന്നെ നടക്കുകയും ചെയ്തു.
കൊട്ടാരക്കര പട്ടണത്തിന്റെ ഹൃദയഭാഗത്താണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.
ക്ഷേത്രനടയ്ക്കുമുന്നിൽ അതിവിശാലമായ ക്ഷേത്രക്കുളം പരന്നുകിടക്കുന്നു.
അതിനാൽ, ദർശനവശത്തുനിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല.
വടക്ക്, തെക്ക് ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ഭക്തർക്ക് പ്രവേശനം അനുവദിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്.
കൊട്ടാരക്കര താലൂക്ക് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ്, റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ തുടങ്ങിയ സ്ഥാപനങ്ങളെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ സമീപത്താണ്.
വടക്കുഭാഗത്ത് അരയാൽമരം കാണാം.
അതായത്, അരയാൽ ത്രിമൂർത്തിസ്വരൂപമാകുന്നു .
ദിവസവും അരയാലിനെ പൂജിയ്ക്കുന്നത് പുണ്യമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
അരയാൽ കടന്നാൽ ക്ഷേത്രമുറ്റത്തെത്താം.
സാധാരണ ഒരു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കെട്ടും മട്ടും മാത്രമാണ് കൊട്ടാരക്കര ക്ഷേത്രത്തിനുള്ളത്.
എടുത്തുപറയാനായി ഒരു സ്വർണ്ണക്കൊടിമരവും അടുത്തകാലത്ത് നിർമ്മിച്ച ഷീറ്റും മാത്രമാണുള്ളത്.
ശിവന്റെ നടയ്ക്കുനേരെ പണിത, ഭഗവദ്വാഹനമായ നന്ദിയെ ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണകൊടിമരത്തിന് അധികം പഴക്കവും വലിപ്പവുമില്ല.
തെക്കേ നടയിൽ ഗണപതിയുടെ നടയ്ക്കുനേരെയും പ്രവേശനകവാടമുണ്ട്.
തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ ശാസ്താവ് കുടികൊള്ളുന്നു.
കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി കുടികൊള്ളുന്ന ശാസ്താവിന്റെ നടയിലാണ് ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതുമെല്ലാം.
ശാസ്താനടയുടെ അടുത്താണ് നാഗദൈവങ്ങളുടെ പ്രതിഷ്ഠ.
നാഗരാജാവായി വാസുകിയും നാഗയക്ഷിയും പരിവാരങ്ങളുമടങ്ങുന്നതാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠ.
വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്താണ് സുബ്രഹ്മണ്യപ്രതിഷ്ഠ.
ബാലസുബ്രഹ്മണ്യഭാവത്തിലുള്ള ഭഗവാനാണ് ഇവിടെയുള്ളത്.
കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി കുടികൊള്ളുന്ന സുബ്രഹ്മണ്യന്റെ നടയിൽ ഷഷ്ഠിവ്രതവും കാവടിയും വിശേഷമാണ്.
ക്ഷേത്രത്തിന്റെ സമീപത്തുതന്നെ വേറെയും രണ്ട് ശിവക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്.
ഇവയിൽ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്തുള്ള പടിഞ്ഞാറ്റിൻകര മഹാദേവക്ഷേത്രം അതിപ്രസിദ്ധമാണ്.
ഐതിഹ്യമാലയിൽ പരാമർശമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ മണികണ്ഠേശ്വരത്തെപ്പോലെ ഒരേ ശ്രീകോവിലിൽ അനഭിമുഖമായി ശിവനും പാർവ്വതിയും കുടികൊള്ളുന്നു.
കൂടാതെ അതേ ശ്രീകോവിലിൽ ഗണപതിയുമുണ്ട്.
എന്നാൽ, മണികണ്ഠേശ്വരത്തിന് വിപരീതമായി ശിവൻ പടിഞ്ഞാറോട്ടും പാർവ്വതി കിഴക്കോട്ടുമാണ് ദർശനം ചെയ്യുന്നത്.
മണികണ്ഠേശ്വരത്തേതിനെക്കാൾ വലുപ്പവും പഴക്കവും കൂടുതലുണ്ട് ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്.
ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, ശ്രീകൃഷ്ണൻ , നവഗ്രഹങ്ങൾ , നാഗദൈവങ്ങൾ, യക്ഷിയമ്മ എന്നിവർക്കും ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്.
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ കുംഭമാസത്തിൽ തിരുവാതിര ആറാട്ടായി പത്തുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ശിവരാത്രിയുമാണ് ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ.
രണ്ടാമത്തെ ക്ഷേത്രം വടക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പനയ്ക്കൽ ശിവക്ഷേത്രമാണ്.
ഇത് വളരെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമാണ്.
കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി വലിയൊരു വട്ടശ്രീകോവിലും ചെറിയൊരു ചതുരശ്രീകോവിലും മാത്രമേ ഇവിടെയുള്ളൂ.
യഥാക്രമം ശിവനും ഗണപതിയുമാണ് ഈ ശ്രീകോവിലുകളിലെ പ്രതിഷ്ഠ.
സാമാന്യം വലിപ്പമുള്ള ഒറ്റനില വട്ടശ്രീകോവിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേത്.
കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിന് നൂറടി ചുറ്റളവുണ്ട്.
ഇതിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളാണ്.
അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്തുള്ളതാണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം.
ഇത് മൂന്നാക്കിത്തിരിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.
ഇതിൽ ഒരുഭാഗത്ത് കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവഭഗവാനും മറുഭാഗത്ത് പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പാർവ്വതീദേവിയും രണ്ടിനുമിടയിൽ തെക്കോട്ട് ദർശനമായി ഗണപതിഭഗവാനും കുടികൊള്ളുന്നു.
മൂന്നിടത്തെയും വിഗ്രഹങ്ങൾക്ക് മൂന്നടി വീതം ഉയരമുണ്ട്.
നിത്യേന ഇവയ്ക്ക് അലങ്കാരങ്ങൾ ചാർത്തിവരുന്നു.
ശിവന് പ്രിയപ്പെട്ട കൂവളമാല, തുമ്പപ്പൂമാല, രുദ്രാക്ഷമാല എന്നിവകൊണ്ട് ശിവലിംഗത്തിന്റെ മുക്കാൽ ഭാഗവും സാധാരണസമയത്ത് മറഞ്ഞിരിയ്ക്കും.
വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് മൂന്ന് ദേവതകളും കൊട്ടാരക്കര ശ്രീലകത്ത് വിരാജിയ്ക്കുന്നു.
ശ്രീകോവിലിന്റെ പുറംഭിത്തികളിൽ ചുവർച്ചിത്രങ്ങളോ ദാരുശില്പങ്ങളോ കാണാനില്ല.
അവ കൂട്ടിച്ചേർക്കാൻ ശ്രമങ്ങൾ നടത്തിരിയുന്നെങ്കിലും ഒന്നും ഇതുവരെ ഫലം കണ്ടിട്ടില്ല.
വടക്കുവശത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്.
ഭഗവാന് അഭിഷേകം ചെയ്ത ജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകിപ്പോകുന്നു.
ശിവക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ പൂർണ്ണപ്രദക്ഷിണം അനുവദിച്ചിട്ടില്ല.
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു.
താരതമ്യേന ചെറുതാണ് നാലമ്പലമെങ്കിലും പ്രദക്ഷിണം നിർബാധം നടത്താം.
നാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് തിടപ്പള്ളി പണിതിരിയ്ക്കുന്നു.
ഉണ്ണിയപ്പത്തിന്റെ സ്വാദ് നിത്യേന അലയടിയ്ക്കുന്ന ഈ തിടപ്പള്ളിയിലേയ്ക്ക് ദർശനമായാണ് ഗണപതിഭഗവാന്റെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയിരിയ്ക്കുന്നത്.
തന്റെ പ്രിയനിവേദ്യമായ ഉണ്ണിയപ്പം ഉണ്ടാക്കുന്നത് ഗണപതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം.
വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ കിണറും പണിതിട്ടുണ്ട്.
ശ്രീകോവിലിനുചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു.
അഷ്ടദിക്പാലകർ (കിഴക്ക് - ഇന്ദ്രൻ , തെക്കുകിഴക്ക് - അഗ്നി , തെക്ക് - യമൻ , തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - നിര്യതി , പടിഞ്ഞാറ് - വരുണൻ , വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - വായു , വടക്ക് - കുബേരൻ , വടക്കുകിഴക്ക് - ഈശാനൻ ), സപ്തമാതൃക്കൾ ( ബ്രാഹ്മി / ബ്രഹ്മാണി , വൈഷ്ണവി , മഹേശ്വരി , ഇന്ദ്രാണി , വരാഹി , കൗമാരി , ചാമുണ്ഡി ), വീരഭദ്രൻ , ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, ബ്രഹ്മാവ്, അനന്തൻ , ദുർഗ്ഗാദേവി , നിർമ്മാല്യധാരി (ഇവിടെ ചണ്ഡികേശ്വരൻ ) എന്നിവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
ബലിക്കല്ലുകൾ ദേവന്റെ വികാരഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം.
അതിനാൽ, അവയിൽ ചവിട്ടാനോ തൊട്ട് തലയിൽ വയ്ക്കാനോ പാടില്ല.
പ്രതിഷ്ഠകൾ മണികണ്ഠേശ്വരൻ (ശിവൻ)
ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠകളിലൊന്ന്.
ശാന്തഭാവത്തിലുള്ള ശിവനായാണ് സങ്കല്പം.
മൂന്നടി ഉയരമുള്ള ശിവലിംഗം കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു.
മണികണ്ഠനായ അയ്യപ്പന്റെ പിതാവ് (ഈശ്വരൻ) എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് ഈ പേരുവന്നതെന്ന് വിശ്വസിയ്ക്കപ്പെടുന്നു.
സ്വയംഭൂവാണ് മണികണ്ഠേശ്വരത്തപ്പന്റെ ലിംഗം.
വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് ശ്രീലകത്ത് കുടികൊള്ളുന്ന ഭഗവാന് ശംഖാഭിഷേകം, ധാര, കൂവളമാല, പിൻവിളക്ക് തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ.
കുടുംബസമേതസങ്കല്പത്തിലുള്ള ശിവനായതിനാൽ ഉമാമഹേശ്വരപൂജ പോലുള്ള വഴിപാടുകളുമുണ്ട്.
പാർവ്വതീദേവി
ശിവന്റെ അതേ ശ്രീകോവിലിന്റെ പുറകുവശത്ത് (പടിഞ്ഞാറുഭാഗം) പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായാണ് പ്രതിഷ്ഠ.
അനഭിമുഖമായ ശിവ-പാർവ്വതീപ്രതിഷ്ഠകൾ വരുന്ന ക്ഷേത്രമായതിനാൽ അർദ്ധനാരീശ്വരസങ്കല്പം വരുന്നു.
മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന ദേവീവിഗ്രഹം ദാരുനിർമ്മിതമാണ്.
അതിനാൽ വിഗ്രഹത്തിൽ ജലാഭിഷേകം നടത്താറില്ല.
മഞ്ഞൾപ്പൊടി കൊണ്ടാണ് അഭിഷേകം നടത്താറുള്ളത്.
ദേവി ശിവസാന്നിദ്ധ്യത്തിൽ കുടികൊള്ളുന്നതിനാൽ സർവ്വമംഗളകാരിണിയായ കല്യാണരൂപിണി യായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പട്ടും താലിയും ചാർത്തൽ, കൂട്ടുപായസം എന്നിവയാണ് ദേവിയുടെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ.
വാസ്തവത്തിൽ ഉപപ്രതിഷ്ഠയായിരുന്ന ഗണപതി, പിന്നീട് പ്രധാനദേവനായി മാറുകയായിരുന്നു.
മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന ദാരുവിഗ്രഹത്തിൽ തെക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് ഗണപതിഭഗവാൻ കുടികൊള്ളുന്നത്.
ഉളിയന്നൂർ പെരുന്തച്ചൻ തീർത്തതാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്ന ഈ ഗണപതിവിഗ്രഹത്തിൽ ഉദയാസ്തമനമായി അപ്പം മൂടുന്നതാണ് പ്രധാന വഴിപാട്.
ഇതിന് വൻ ചെലവുണ്ട്.
ക്ഷേത്രത്തിലെ തിടപ്പള്ളിയിലേയ്ക്ക് നോക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന ഗണപതിയ്ക്ക് ഉണ്ണിയപ്പനിവേദ്യം അതിവിശേഷമാണ്.
കൂടാതെ ഗണപതിഹോമം, നാളികേരമുടയ്ക്കൽ, കറുകമാല, പഞ്ചാമൃതം, ത്രിമധുരം തുടങ്ങിവയും വഴിപാടുകളായുണ്ട്.
ഉപദേവതകൾ ധർമ്മശാസ്താവ്
നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിലാണ് ഹരിഹരപുത്രനായ ധർമ്മശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠ.
കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി കുടികൊള്ളുന്ന ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിലാവിഗ്രഹം ശബരിമലയിലെ വിഗ്രഹത്തിന്റെ അതേ രൂപത്തിലാണ്.
ശാസ്താവിന്റെ ശ്രീകോവിലിന് പ്രത്യേകം മുഖപ്പുണ്ട്.
ഇവിടെ വച്ചാണ് ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതുമെല്ലാം.
നെയ്യഭിഷേകം, പുഷ്പാഭിഷേകം, എള്ളുതിരി എന്നിവയാണ് ശാസ്താവിന്റെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ.
സുബ്രഹ്മണ്യൻ
നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്  പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിലാണ് ശിവപാർവ്വതീപുത്രനായ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ.
കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി മൂന്നടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹം ബാലസുബ്രഹ്മണ്യന്റെ രൂപത്തിലാണ്.
സുബ്രഹ്മണ്യന്റെ ശ്രീകോവിലിനും പ്രത്യേകം മുഖപ്പുണ്ട്.
ഷഷ്ഠീപതിയായ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയ്ക്ക് ഷഷ്ഠിനാളുകൾ അതിവിശേഷമാണ്.
പഞ്ചാമൃതം, പാലഭിഷേകം, ഭസ്മാഭിഷേകം, കാവടിനിറ തുടങ്ങിയവയാണ് സുബ്രഹ്മണ്യന് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ.
ശാസ്താവിന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് പ്രത്യേകം തറയിലാണ് നാഗദൈവങ്ങളുടെ പ്രതിഷ്ഠ.
നാഗരാജാവായ വാസുകിയും നാഗയക്ഷിയും പരിവാരങ്ങളുമടങ്ങുന്ന ഈ  പ്രതിഷ്ഠയുടെ ദർശനവും കിഴക്കോട്ടാണ്.
നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പുറ്റും മുട്ടയും സമർപ്പണം, ആയില്യപൂജ എന്നിവയാണ് നാഗദൈവങ്ങളുടെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ.
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് കൊട്ടാരക്കര ശ്രീമഹാഗണപതിക്ഷേത്രം അഥവാ മണികണ്ഠേശ്വരം ശിവക്ഷേത്രം.
പുലർച്ചെ നാലുമണിയ്ക്ക് നാദസ്വരം , തവിൽ തുടങ്ങിയ വാദ്യോപകരണങ്ങളോടെയും ഏഴുതവണയുള്ള ശംഖുവിളിയോടെയും ഭഗവാനെ പള്ളിയുണർത്തുന്നു.
അതിനുശേഷം നാലരയ്ക്കാണ് നടതുറക്കുന്നത്.
ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ് പതിവുപോലെ നിർമ്മാല്യദർശനമാണ്.
പത്തുമിനിറ്റ് നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന നിർമ്മാല്യദർശനത്തിനുശേഷം അഭിഷേകച്ചടങ്ങുകൾ തുടങ്ങുകയായി.
എണ്ണ, ജലം തുടങ്ങിയ ദ്രവ്യങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് വിശദമായ അഭിഷേകത്തിനുശേഷം മലർ , ശർക്കര , കദളിപ്പഴം എന്നിവ നേദിയ്ക്കുന്നു.
ഇതേസമയത്തുതന്നെ, ഗണപതിയ്ക്ക് ഉണ്ണിയപ്പനിവേദ്യവും ഉണ്ടാക്കിത്തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ടാകും.
അഞ്ചരമണിയോടെ ഉഷഃപൂജ തുടങ്ങുന്നു.