smcproject/ml-wiki-sentences huggingface dataset:
പക്ഷേ, മെട്രോ റെയിൽ‌വേയുടെ നിർമ്മാണം തുടങ്ങിയത് വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം ഡെൽഹി മെട്രോ റെയിൽ കോർപ്പറേഷൻ ലിമിറ്റഡ് (ഡി.എം.ആർ.സി) രൂപപ്പെട്ടതിനുശേഷം 1995 മാർച്ച് 5 -ന് ആയിരുന്നു.
കൽക്കട്ട മെട്രോയുടെ നിർമ്മാണത്തിൽ ഉണ്ടായ കാലതാമസവും സാമ്പത്തിക-സാങ്കേതികപ്രശ്നങ്ങളും കണക്കിലെടുത്ത് ഡി.എം.ആർ.സി ക്ക് ഡെൽഹി മെട്രോയുടെ പൂർണ്ണ അധികാരം നൽകിയിരുന്നു .
ശരിയായ പണികൾ തുടങ്ങിയത് 1998 ഒക്ടോബർ 1 -നാണ്.
തീവണ്ടികൾക്ക് സ്റ്റാൻ‌ഡേർഡ് ഗേജ് പാളങ്ങൾ പണിയുക എന്നതായിരുന്നു ഡി.എം.ആർ.സിയുടെ തുടക്കത്തിലുള്ള തീരുമാനം.
പക്ഷേ, കേന്ദ്ര റെയിൽ‌വേ മന്ത്രാ‍ലയത്തിന്റെ നിർബന്ധം മൂലം പിന്നീട് ബ്രോഡ് ഗേജ് ആക്കി.
ഈ തീരുമാനം തുടക്കത്തിൽ അല്പം കാലതാമസത്തിന് കാരണമായെങ്കിലും പിന്നീടുള്ള നിർമ്മാണം സുഗമമായി നീങ്ങി.
ഇപ്പോഴുള്ള ആറ് പാതകളിൽ തിരക്ക് കൂടുതലുള്ള ചുവന്ന , മഞ്ഞ , നീല പാതകളിൽ ബ്രോഡ് ഗേജും വയലറ്റ്, പച്ച, വിമാനത്താവളം (ഓറഞ്ച്) പാതകളിൽ സ്റ്റാൻ‌ഡേർഡ് ഗേജും ഉപയോഗിക്കുന്നു.
ഒന്നാംഘട്ടത്തിലെ, ആദ്യപാത 2002 ഡിസംബർ 24 -ന് തുറന്നു.
2005 ഡിസംബറിൽ ഒന്നാംഘട്ടം പൂർത്തിയായി.
ആസൂത്രണം ചെയ്തിരുന്നതിലും മൂന്ന് വർഷം മുമ്പുതന്നെ വകയിരുത്തിയിരുന്ന വരവുചെലവിൽ ഒന്നാംഘട്ടത്തിൻറെ പണി പൂർത്തീകരിക്കാൻ ഡി.എം.ആർ.സിക്ക് കഴിഞ്ഞു.
ഡി.എം.ആർ.സിയുടെ അക്കാലത്തെ ചെയർമാ‍നായിരുന്ന ഇ.
ശ്രീധരനെ പ്രമുഖ വാർത്താ ചാനലായ സി.എൻ.എൻ. ഐ.ബി.എൻ “ഇന്ത്യൻ ഓഫ് ദി ഇയർ 2007 “ ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കുകയും ചെയ്തു.
കാനഡയിലെ പ്രമുഖ നിർമ്മാണക്കമ്പനിയായ ബൊംബാർഡിയർ ആണ് ഡൽഹി മെട്രോയുടെ കോച്ചുകളും എഞ്ചിനുകളും നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്.
ആദ്യത്തെ കോച്ചുകൾ ആന്റൊനോവ് 225 എന്ന വിമാനത്തിൽ കയറ്റി ജർമ്മനിയിലെ ബൊംബാർഡിയറിന്റെ നിമ്മാണകേന്ദ്രത്തിൽ നിന്ന് HH.
45 ടൺ ഭാരവും 22.5 മീറ്റർ നീളവുമുള്ള മെട്രോകാറിനെ ഗോലിറ്റ്സിലെ കേന്ദ്രത്തിൽ നിന്ന് കിഴക്കൻ ജർമ്മനിയിലെ പാർച്ചിം വിമാനത്താവളത്തിലേക്ക് റോഡുമാർഗ്ഗം എത്തിച്ചശേഷമാണ് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ചരക്കുവിമാനത്തിൽ കയറ്റി ഇന്ത്യയിലെത്തിച്ചത്.
ആദ്യത്തെ കുറച്ച് കോച്ചുകൾ മാത്രമാണ് ജർമ്മനിയിൽ നിർമ്മിച്ചത്.
പിന്നീടുള്ള കോച്ചുകൾ വഡോദരയിലെ ബൊംബാർഡിയറിന്റെ നിർമ്മാണശാലയിലായിണ് ജന്മമെടുത്തത്.
വഡോദരയിലെ ഈ നിർമ്മാണശാല ഇന്ത്യക്കും മറ്റു ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങൾക്കുമായി ബൊംബാർഡിയർ ആരംഭിച്ചതാണ്.
ഇവിടെ നിന്നുള്ള ആദ്യത്തെ കോച്ചുകൾ 2009 ജൂൺ 5നു പുറത്തിറക്കി ഡെൽഹി മെട്രോയുടെ പാതകൾ
ഒന്നാംഘട്ടത്തിൽ 65.11 കി.
നീളത്തിലാണ് പണി പൂർത്തിയായത്.
ഇതിൽ 13.01 കി.
ഭൂഗർഭപാതയാണ്.
ഇതിനെ മെട്രോ കോറിഡോർ എന്നും, ബാക്കി 52.10 കി.
മീ ഉപരിതല/ഉയർന്ന റെയിൽ‌വേ റെയിൽ കോറിഡോർ എന്നും വിളിക്കുന്നു.
ഒന്നാംഘട്ടം 2006 ഒക്ടോബറിൽ അവസാനിച്ചു.
രണ്ടാംഘട്ടത്തിലെ മൊത്തം പാത 128 കി.
മി. നീളവും 79 സ്റ്റേഷനുകളും അടങ്ങുന്നതാണ്.
ഇതിന്റെ ആദ്യ ഭാഗം 2008 ജൂണിൽ തുറന്നു.
അവസാന ഭാഗം 2011 ആഗസ്റ്റോടെ പൂർത്തിയായി
മൂന്നാംഘട്ടത്തിൽ 112 കി.
നീളത്തിലുള്ള പാതയും നാലാംഘട്ടത്തിൽ 108.5 കി.
മി പാതയുമാണ് ആസൂത്രണം ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.
ഇത് യഥാക്രമം 2019 ലും 2023 -ലും പൂർത്തിയാക്കാനാണ് ഡി.എം.ആർ.സിയുടെ തീരുമാനം.
നാലാം ഘട്ടം പൂർത്തികരിക്കുന്നതോടെ 413.8 കി.
മി നീളംകൈവരിക്കുന്ന ഡെൽഹി മെട്രോ ലണ്ടൻ മെട്രോയുടെ 408 കി.
മി. എന്നതിനെ മറികടക്കും.
പരിപൂർണ്ണ വികസനത്തിനായി ഡെൽഹി മെട്രൊ സമീപസ്ഥലങ്ങളിലേക്കും പാതകൾ നിർമ്മിക്കുന്നുണ്ട്.
മൂന്നാംഘട്ടത്തിലും നാലാംഘട്ടത്തിലും ഡെൽഹിയുടെ വടക്ക് ഭാഗമായ നരേല , കുണ്ട്‌ലി , സോനിപത് , വടക്ക് പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗമായ ഗ്രേറ്റർ നോയ്ഡ എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കും പാത വികസിക്കുന്നുണ്ട്.
ഇപ്പോഴത്തെ പാതകൾ മെട്രോയുടെ കൂടുതൽ പാതകളും റോഡിനോടൊപ്പം തന്നെ ഉയർന്ന പാതയിലാണ്
2013 ഒക്ടോബറോടെ ഒന്നും രണ്ടും ഘട്ടങ്ങൾ പൂർത്തിയായി.
ആകെ നീളം 193.2 കി.
മീ വരുന്ന ഈ ശൃംഖലയിൽ നിലവിൽ 135 സ്റ്റേഷനുകളാണുള്ളത്.
പാതയുടെ പേര് നമ്പർ തുടക്കവും, അവസാനിക്കുന്നതും ആയ സ്റ്റേഷനുകൾ നീളം (കി.മി) സ്റ്റേഷനുകളുടെ എണ്ണം ട്രെയിനുകളുടെ എണ്ണം ● ചുവന്ന പാത 1 ദിൽഷാദ് ഗാർഡൻ - റിഥാല 25.09 21 31 ട്രെയിനുകൾ ● മഞ്ഞ പാത 2 സമയ്പ്പൂർ ബദ്ലീ - ഹുഡ സിറ്റി സെന്റർ 49.31 37 60 ട്രെയിനുകൾ ● നീല പാത 3 നോയിഡ സിറ്റി സെന്റർ  - ദ്വാരക സെക്ടർ-21 58.58 52 70 ട്രെയിനുകൾ ● പച്ച പാത 4 ഇന്ദർലോക് - ബഹദൂർഗാർ സിറ്റി പാർക്ക് 29.64 23 20 ട്രെയിനുകൾ ● വയലറ്റ് പാത 5 കാശ്മീരീ ഗേറ്റ് - എസ്കോർട്ട്സ് മുജേസാർ 43.40 32 44 ട്രെയിനുകൾ ● വിമാനത്താവളം പാത 6 ന്യൂ ഡെൽഹി - ദ്വാരക സെക്ടർ-21 22.70 6 10 ട്രെയിനുകൾ ● മജന്ത പാത 7 ബൊട്ടാനിക്കൽ ഗാർഡൻ- ജാനകപുരി വെസ്റ്റ് 37.46 25 26 ട്രെയിനുകൾ ● പിങ്ക് പാത 8 മജ്ലിസ് പാർക്ക് - ലജ്പത് നഗർ 29.66 18 23 ട്രെയിനുകൾ മൂന്നാംഘട്ടത്തിലെ പാതകൾ ഗുഡ്‌ഗാവിൽ ഡെൽഹി മെട്രോയുടെ നിർമ്മാണം നടക്കുന്നു വായു ശീതീകരണ നിയന്ത്രണമുള്ള കോച്ചുകളാണ് ഡെൽഹി മെട്രോയുടെത്
2019-ഓടെയാണ് ഡെൽഹി മെട്രോയുടെ മൂന്നാംഘട്ടം പൂർത്തിയാകുക.
താഴെ പറയുന്ന പാതകളുടെ നിർമ്മാണം ഈ ഘട്ടത്തിൽ ആസൂത്രണം ചെയ്തിരിക്കുന്നു.
മൂന്നാംഘട്ടത്തിലെ പാതകൾ പാത നമ്പർ പേര് നിലയങ്ങൾ നീളം (കി.മീ.) അറ്റങ്ങൾ മറ്റു പാതകളുമായി യോജിക്കുന്ന ഇടങ്ങൾ തുറന്നത് / തുറക്കുക 2 [മഞ്ഞ പാത 3 4.37 ജഹാംഗീർപുരി സമയ്പ്പൂർ ബദ്ലി 0 2015 നവംബർ 10 1 1.057 സമയ്പ്പൂർ ബദ്ലി സിരാസ് പൂർ 0 2019 മാർച്ച് 6 വയലറ്റ് പാത 7 9.37 സെൻട്രൽ സെക്രട്ടേറിയറ്റ് കാശ്മീരീ ഗേറ്റ് 3 2017 മേയ് 28 9 13.875 Badarpur Escorts Mujesar 0 Completed (6 September 2015) 2 3.205 Escorts Mujesar metro station Ballabhgarh 0 October 2018 9 Grey Line 3 4.295 Dwarka Najafgarh 1 August 2019 3 Blue Line 6 6.675 Noida City Centre Noida Electronic City 1 October 2018 5 Green Line 7 11.182 Mundka Bahadurgarh City Park 0 Completed (24 June 2018) 7 Pink Line 12 21.56 Majlis Park Durgabai Deshmukh South Campus 5 Completed (14 March 2018) 6 8.1 Durgabai Deshmukh South Campus Lajpat Nagar 2 Completed (6 August 2018) 4 9.65 Lajpat Nagar Mayur Vihar I 1 November 2018 1 1.5 Mayur Vihar I Trilokpuri Sanjay Lake 0 August 2019 15 17.8 Trilokpuri Sanjay Lake Shiv Vihar 3 November 2018 8 Magenta Line 9 12.64 Kalkaji Mandir Botanical Garden 2 Completed (25 December 2017) 16 25.26 Janakpuri West Kalkaji Mandir 2 Completed (29 May 2018) 1 Red Line 8 9.41 Dilshad Garden New Bus Adda 0 November 2018 10 Orange Line 1 1.878 Dwarka Sector 21 ECC Centre 0 2020 - Aqua Line 22 29.7 Noida Sector 52 Depot station 1 October 2018 133 192.7 18 നാലാംഘട്ടത്തിലെ പാതകൾ
2020ഓടെ നാലാംഘട്ടം പൂർത്തിയാകും.
താഴെ പറയുന്ന പാതകൾ ഈ ഘട്ടത്തിൽ ആസൂത്രണം ചെയ്തിരിക്കുന്നു.
സാരായ് കാലെ ഖാൻ - ആനന്ദ് വിഹാ‍ർ - ദിൽശാദ് ഗാർഡൻ - യമുനാ വിഹാർ - സോണിയ വിഹാർ  = 22 കി.
മി സാരായ് കാലെ ഖാൻ - നെഹ്രൂ പ്ലേസ് - പാലം - റിയോള ഖാൻ പൂർ = 28 കി.
മി മുകുന്ദ്‌പൂർ - ജി.ടി.കെ. ബൈപാസ് - പീതംപുര- പീരാഗഡി - ജനൿപുരി - പാ‍ലം = 20 കി.
മി ബഡ്‌വാല - മുണ്ട്ക - നജഫ്‌ഗഡ് - ദ്വാരക = 20 കി.
മി ഗാസിപ്പൂർ  - നോയ്ഡ സെക്ടർ -62 = 7 കി.
മി ദ്വാരക സെക്ടർ-21 - ചാവ്‌ള = 6 കി.
മി അർ‌ജോണ്ടാ  - ഖേരി = 5.5 കി.
മി
ആകെ പാതയുടെ നീളം = 108.5 കി.
എല്ലാ ഘട്ടത്തിലും കൂടി പാതകളുടെ നീളം = 413 കി.
ഒന്നാംഘട്ടം മുതൽ നാലാംഘട്ടം വരെയുള്ള പാതകൾ കൂടാതെ ഇതിന്റെ കൂടെയുള്ള പാതകൾ സമീപകാലത്ത് തന്നെ പ്രഖ്യാപിക്കാനിരിക്കുന്നു.
അതു പോലെ തന്നെ ഡെൽഹിയുടെ അടുത്ത നഗരമായ ഗാസിയാബാദിലേക്കും ഡെൽഹി മെട്രോ നീട്ടുവാൻ  ഗാസിയാബാദ് അതോറിറ്റി പദ്ധതിയിടുന്നുണ്ട്.
ഡെൽഹി മെട്രോയുടെ ഓരൊ തീവണ്ടിയിലും നാലു അല്ലെങ്കിൽ ആറ്  കോച്ചുകൾ വിതമാണുള്ളത്.
മഞ്ഞ പാതയിൽ എട്ട്  കോച്ചുകൾ ഉള്ള തീവണ്ടികൾ ഉണ്ട്.
ഓരോ തീവണ്ടിയിലും 240 പേർക്ക് ഇരുന്നും 400 പേർക്ക് നിന്നും ഒരേസമയം യാത്ര ചെയ്യാം.
ഓരോ തീവണ്ടിയും എല്ലാ പാതകളിലും തിരക്കുള്ള സമയങ്ങളിൽ 4 മിനിറ്റ് ഇടവിട്ടും തിരക്ക് ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ സമയത്ത് 12 മിനിറ്റു വരെ ഇടവിട്ടും 6:00 മണിക്കും 23:00 മണിക്കും ഇടയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു .
എല്ലാ ട്രെയിനുകളിലും നല്ല വായുസഞ്ചാരവും ക്രമീകരണവും ചെയ്തിട്ടുള്ളവയാണ്.
കോച്ചിനകത്തെ ഊഷ്മാവ് ഏകദേശം 29 °C-ൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു സുരക്ഷാസംവിധാനങ്ങൾ
എല്ലാ സ്റ്റേഷനുകളും 1200 ലധികം ക്ലോസ്‌ഡ് സർക്യൂട്ട് ക്യാമറയാ‍ൽ നിരീക്ഷിക്കപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
പ്രത്യേക സുരക്ഷാപരിശീലനം ലഭിച്ച മെട്രോ പോലീസ് എല്ലാ സ്റ്റേഷനുകളിലും സുരക്ഷയും നിയമപരിപാലനവും ഉറപ്പു വരുത്തുന്നു.
തീവണ്ടിയും പ്ലാറ്റ്ഫോമും തമ്മിൽ കുറഞ്ഞ വിടവ് മാത്രമുള്ളതിനാൽ യാത്രക്കാർക്ക് സൗകര്യപ്രദമായി വണ്ടിയിൽ കയറിയിറങ്ങുന്നതിന്‌ സാധിക്കുന്നു.
എല്ലാ തീവണ്ടികളുടെ കോച്ചിലും  യാത്രക്കാരും ഡ്രൈവറുമായി സംസാരിക്കുന്നതിന് ഇന്റർ‌കോം സംവിധാനം ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
ഭക്ഷണം കഴിക്കുക, ച്യൂയിങ്‌ഗം, പാൻ മസാല തുടങ്ങിയവ ചവക്കുക, മദ്യപാനം, പുകവലി എന്നിവ ഡെൽഹി മെട്രോയിൽ അനുവദനീയമല്ല.
ഇതു എല്ലാ സ്റ്റേഷനുകളും തീവണ്ടികോച്ചുകളും വൃത്തിയായി സൂക്ഷിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.
യന്ത്രവൽകരമായ അറിയിപ്പുകൾ എല്ലാ കോച്ചുകളിലും ഹിന്ദി , ഇം‌ഗ്ലീഷ് ഭാഷകളിൽ സജ്ജമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.
ഇത് യാത്രക്കാർക്ക് സ്റ്റേഷനുകളെ കുറിച്ചും, തീവണ്ടിയിലെ മറ്റ് സംവിധാനങ്ങളെ കുറിച്ചുമുള്ള അറിവ് പ്രദാനം ചെയ്യുന്നു.
മിക്ക സ്റ്റേഷനുകളിലും എ.ടി.എം. , ഭക്ഷണശാലകൾ , കോഫീ ഷോപ്പുകൾ മുതലായ സൗകര്യങ്ങളുമുണ്ട്.
വരവും ആദായവും
ലോകത്തിലെ മെട്രോ റെയിൽ സംവിധാനങ്ങളിൽ ലാഭത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ചുരുക്കം ചിലതിൽ ഒന്നാണ് ഡെൽഹി മെട്രോ റെയിൽ‌വേ.
2008  സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ ഡെൽഹി മെട്രോയുടെ വരവ  $ 10 കോടി  ആണ്.
ഇതിൽ നികുതിയിതര ലാഭം  $39.8 ലക്ഷം ആണ്.
തിരക്കേറിയ ഡെൽഹി നഗരഹൃദയത്തിലൂടെ നടത്തുള്ള പണികൾക്കിടയിൽ ഡി.എം.ആ‍ർ.
സി. പരമാവധി സുരക്ഷകാര്യങ്ങൾ വളരെ ശക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും മെട്രൊയുടെ പണികൾക്കിടയിൽ അപകടങ്ങളും സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്.
2008 ൽ
2008 , ഒക്ടോബർ 19-ന് ഒരു പണി നടക്കുന്ന കിഴക്കൻ ഡെൽഹിയിൽ ലക്ഷ്മിനഗറിനടുത്ത് മേൽപ്പാലം പൊക്കുന്നതിനിടയിൽ പൊക്കുന്ന സംവിധാനം (girder launcher)  അടക്കം കോൺക്രീറ്റ്ഫലകം താഴെ സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന വാഹനങ്ങൾക്കു മേലെ വീണ് രണ്ടു പേർ മരിക്കുകയുണ്ടായി.
400 ടൺ ഉള്ള ഒരു കോൺക്രീറ്റ്ഫലകം ഉയർത്തുന്നതിനിടയിലാണ് ഇത് സംഭവിച്ചത്.
ഇത് ഡെൽഹി മെട്രോയുടെ 11 വർഷത്തെ നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കിടയിൽ സംഭവിച്ച അപകടമാണ്.
മറ്റ് പല ചെറിയ അപകടങ്ങളും സംഭവിച്ചുണ്ടെങ്കിലും പൊതുജനങ്ങളെ ബാധിച്ച ഈ അപകടത്തിനു  ശേഷം ഡി.എം.ആർ.സി സുരക്ഷസംവിധാനം നിർമ്മാണപ്രവർത്തനങ്ങൾക്കിടയിൽ ശക്തമാക്കുകയും അപകടങ്ങളിൽപ്പെട്ടവർക്ക് ധനസഹായം നൽകുകയും ചെയ്തു .
2009 ൽ
ജൂലൈ 12, 2009 ൽ ഈസ്റ്റ് ഓഫ് കൈലാശിനടുത്ത് സമറൂദ്‌പൂർ എന്ന സ്ഥലത്ത് പണിനടക്കുന്നതിനിടയിൽ പണിതുകൊണ്ടിരുന്ന റെയിൽ പാലം തകർന്നു വീഴുകയും അതിനടിയിൽപ്പെട്ട് 6 പേർ മരിക്കുകയും 15 പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു.
റെയിൽ മേൽപ്പാലം ഉയരത്തിൽ സ്ഥാപിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഗ്രിഡർ ലോഞ്ചറിന്റെ  ബാലൻസ് തെറ്റുകയും അതിന്റെ പില്ലറിന്റെ തകർച്ചയും ചെയ്തതാണ് ഈ അപകടത്തിന് പ്രധാന കാരണം.
ഇത് സെണ്ട്രൽ സെക്രട്ടറിയേറ്റ് - ബദർപൂർ കോറിഡോറിൽ പണി നടക്കുന്ന 66 മത് പില്ലറിലാണ് സംഭവിച്ചത്.
അപകടത്തിന്റെ ധാർമിക ഉത്തരവാദിത്തം ഏറ്റെടുത്ത്‌ ഡി.എം.ആർ.സി ചെയർമാൻ ഇ.
ശ്രീധരൻ രാജി പ്രഖ്യാപിച്ചുവെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാജി സ്വീകരിക്കാൻ ഡൽഹി മുഖ്യമന്ത്രി ഷീലാ ദീക്ഷിത്‌ തയ്യാറായില്ല.
ജൂലൈ 13 ന് അപകട സ്ഥലത്ത് തകർന്ന പാലത്തിന്റെ അവശിഷ്ഠങ്ങൾ നീക്കുന്നതിനിടയിൽ ക്രെയിൻ തകർന്ന് വീണ്ടും അപകടം സംഭവിക്കുകയും ആറ് പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു .
ടിക്കറ്റ് സംവിധാനങ്ങൾ യാത്രകൾക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്ന സ്മാർട് കാർഡ് ഒരു യാത്രക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്ന ടോക്കൺ
ഡെൽഹി മെട്രൊയിൽ യാത്ര ചെയ്യുന്നതിന് ടിക്കറ്റിനായി ആർ.എഫ്.ഐ.ഡി (MRTS RFID ) എന്ന ടോക്കൺ സംവിധാനവും, സ്മാർട് കാർഡ് സംവിധാനവുമാണ് ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നത്.
സ്മാർട്ട് കാർഡ്: ഇത് ഏറ്റവും എളുപ്പമുള്ള യാത്രാടിക്കറ്റ് സംവിധാനമാണ്.
50 രൂപ മുതൽ 800 രൂപ വരെയുള്ള കാർഡുകൾ ഒരു വർഷം വരെ കാലാവധിയിൽ ലഭിക്കുന്നു.
സാധാരണ ടോക്കൺ വിലയിൽ നിന്നും 10% ഇളവ് സ്മാർട് കാർഡിൽ ടിക്കറ്റ് വിലയിൽ ലഭിക്കുന്നു.
ആദ്യമായി വാങ്ങുമ്പോൾ ആദ്യം 50 രൂപ അടയ്ക്കണം.
RFID ആർ.എഫ്.ഐ.ഡി : ഈ ടോക്കണുകൾ ഒരു യാത്രക്ക് മാത്രം ഉള്ളതാണ്.
യാത്രയുടെ സമയത്തിനു മുമ്പായി ഏതു സ്റ്റേഷനിൽ നിന്നും വാങ്ങാൻ സാധിക്കും.
യാത്ര ചെയ്യേണ്ട സ്റ്റേഷന്റെ ദൂരമനുസരിച്ച് ഇതിന്റെ വിലയിൽ 6 രൂപ മുതൽ 22 രൂപ വരെ വ്യത്യാസത്തിൽ ലഭിക്കുന്നു.
ടൂറിസ്റ്റ് കാർഡ്: ഇത് ഡെൽഹി മെട്രൊയിൽ ചെറിയ ഒരു കാലയളവിലേക്ക് ഉപയോഗിക്കാവുന്ന കാർഡ് ആണ്.
ഒന്നു മുതൽ 3 ദിവസം വരെ കാലാവധിയുള്ള ഈ കാർഡുകൾ 70 മുതൽ 200 രൂപ വരെ വിലയിൽ ലഭിക്കുന്നു.
തീവണ്ടി കോച്ചുകൾ
ആദ്യം ഡെൽഹി മെട്രോയുടെ കോച്ചുകൾ നിർമ്മിച്ചിരുന്നത് റോട്ടെം (ROTEM)എന്ന കമ്പനിയും മിറ്റ്‌സുബിഷി കോർ‌പ്പറേഷനും ചേർന്നായിരുന്നു.
ഇപ്പോൾ ഇത് നിർമ്മിക്കുന്നത് ഭാരത് എർത്ത് മൂവേർസ് ലിമിറ്റഡ് (Bharat Earth Movers Limited) എന്ന കമ്പനിയാണ്.
തീവണ്ടികൾ ബ്രോഡ് ഗേജിലാണ് (1676 mm) ഓടുന്നത്.
മേയ്  2009 ഓടെ, ഡെൽഹി മെട്രോക്ക്  മൂന്ന് ലൈനുകളിലായി 70 ട്രെയിനുകൾ ഉണ്ട്.
ഫേസ്- II ലെ 400 ലധികം കോച്ചുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിനുള്ള $590 മില്ല്യൺ  കോൺ‌ട്രാക്ട് ബൊംബാർഡിയർ എന്ന കമ്പനിക്കാണ് ലഭിച്ചത്.
പക്ഷേ, ആദ്യത്തെ കോച്ചുകൾ ജർമ്മനി , സ്വീഡൻ എന്നിവടങ്ങളിലും പിന്നീടുള്ള കോച്ചുകൾ ഇവരുടെ ഇന്ത്യയിലുള്ള ഫാക്ടറിയിലാണ് നിർമ്മിക്കുന്നത്.
ബ്രോഡ് ഗേജ് കോച്ചുകൾ 3.2 മീറ്റർ വീതിയുള്ളവയാണ്.
സാധാരണ തീവണ്ടികളിൽ ഇത് 3.66 മീറ്റർ ആണ്.
സ്റ്റാൻഡേർഡ് ഗേജ് കോച്ചുകൾക്ക് 2.9 മീറ്റർ വീതിയാണുള്ളത്.
മറ്റു സംവിധാനങ്ങൾ വൈദ്യുത സംവിധാനം എല്ലാ സ്റ്റേഷനുകളിലും ഇത്ര സമയത്തിനുള്ളിൽ ട്രെയിൻ വരുമെന്ന് കാണിക്കുന്ന ബോർഡുകൾ ഉണ്ട് എല്ലാ കോച്ചുകൾക്കുള്ളിലും ട്രെയിൻ റൂട്ട് മാപ്പ് കാണിച്ചിട്ടുണ്ട്
എല്ലാ തീവണ്ടികളും ഓടുന്നത് 25  kV AC യിലാണ്.
നിയന്ത്രണ അടയാള സംവിധാനങ്ങൾ
ഭൂഗർഭപാതകളിൽ എല്ലാ തീവണ്ടികൾക്കും കേന്ദ്രീകൃതമായ നിയന്ത്രണ സംവിധാനം ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
ഇതിൽ കേന്ദ്രീകൃത സ്വയം പ്രേരിത തീവണ്ടി നിയന്ത്രണ സംവിധാനം ( Centralized Automatic Train Control) (CATC), കേന്ദ്രീകൃത സ്വയം പ്രേരിത തീവണ്ടി പ്രവർത്തന സംവിധാനം (comprising Automatic Train Operation) (ATO), സ്വയം പ്രേരിത തീവണ്ടി സുരക്ഷ സംവിധാനം (Automatic Train Protection) (ATP), സ്വയം പ്രേരിത തീവണ്ടി നിയന്ത്രണ അടയാള സംവിധാനം (Automatic Train Signaling) (ATS) എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.
ഡെൽഹി മെട്രോ പാതയുടെ മൂന്നാം പാതയുടെ നിയന്ത്രണത്തിന് സീമെൻസ് ട്രാൻസ്പോട്ടേഷൻ സിസ്റ്റം (Siemens Transportation Systems) എന്ന സംവിധാനം ഏർപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.
പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണ സംവിധാനങ്ങൾ
ഡെൽഹി മെട്രോയുടെ നീല പാതയിലുള്ള എല്ലാ സ്റ്റേഷനുകളിലും പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിന്റെ ഭാഗമായി മഴവെള്ളം പുനരുപയോഗിക്കാനുള്ള സംവിധാനം ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
എല്ലാ സ്റ്റേഷനുകളും പ്രത്യേകം പരിസ്ഥിതിക്കനുസരിച്ച് രൂപ കല്പന ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
സാംസ്കാരിക പ്രാധാന്യം 2003 ൽ ഡെൽഹി മെട്രോവിനെ കുറിച്ചൊരു പുസ്തകം പുറത്തിറങ്ങി.
2005 ഇറങ്ങിയ ബോളിവുഡ് സിനിമയായ ബേവഫ എന്ന സിനിമയുടെ ചില പ്രധാന ഭാഗങ്ങൾ ഡെൽഹി മെട്രോയിൽ ചിത്രീകരിച്ചിട്ട്ണ്ട്.
ഡിസ്കവറി ചാനലിന്റെ 24 മണിക്കൂർ ഡെൽഹി മെട്രോയിൽ ( 24 Hours with the Delhi Metro ) എന്ന ഒരു ചിത്രീകരണത്തിൽ ഡെൽഹി മെട്രോ വന്നിട്ടുണ്ട്.
2008 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ അനിൽ കപൂർ നായകനായി അഭിനയിച്ച സുഭാഷ് ഘായ് സംവിധാനം ചെയ്ത ബ്ലാക് വൈറ്റ് എന്ന ബോളിവുഡ് സിനിമയിൽ ഡെൽഹി മെട്രോ കാണിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഡെൽഹി മെട്രോ ടൊറന്റോ ഫിലിം ഉത്സവത്തിൽ വന്നിരുന്നു.
ഡൽഹി മെട്രോയെ അന്തർദേശീയതലത്തിൽ മികവിന്റെ പാതയിൽ എത്തിച്ച ഇ.
‌ശ്രീധരൻ പദ്മവിഭൂഷൺ ഉൾപ്പെടെ ഒട്ടേറെ ബഹുമതികൾക്കർഹനായി.
ഡെൽഹി 6 , ദേവ് ഡി എന്നീ ബോളിവുഡ് ചിത്രങ്ങളിലെ ചില ഭാഗങ്ങൾ ഡെൽഹി മെട്രൊയിൽ വച്ച് ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ചിത്രശാല ഡെൽഹി മെട്രോയുടെ വിവിധ ചിത്രങ്ങൾ രജോറി ഗാർഡൻ സ്റ്റേഷൻ (Line 3) വെൽക്കം സ്റ്റേഷൻ മെട്രോയുടെ പാതകൾ (SVG) മെട്രോ സ്റ്റേഷനും ട്രെയിനും രാജീവ് ചൌക്ക് ഡെൽഹി മെട്രോ ട്രെയിൻ യമുന ബാങ്ക് സ്റ്റേഷനിലേക്ക് എത്തുന്ന മെട്രോ ട്രെയിൻ മഞ്ഞ പാത നീല പാത ഡെൽഹി മെട്രോ ട്രാക് ഇതു കൂടി കാണുക ഡെൽഹി മെട്രോ റെയിൽ കോർപ്പറേഷൻ ലിമിറ്റഡ് കൊൽക്കത്ത മെട്രോ ബാംഗ്ലൂർ മെട്രൊ അതിവേഗഗതാഗതം ഇന്ത്യൻ റെയിൽ‌വേ അവലംബം പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ Wikimedia Commons has media related to Delhi Mass Rapid Transit System .
(DMRC) ഡി. എ. ആർ. സി. ഔദ്യോഗിക വെബ്‌സൈറ്റ് ഡെൽഹി മെട്രൊയിലെ നിറങ്ങളെകുറീച്ച് Trenchless Digging - Article in the Tribune  ( Chandigarh ) by D. S. Dhillon.
Dated Thursday, January 29, 2004 Indian Railways Information Portal Archived 2018-07-21 at the Wayback Machine .
കുറിപ്പുകൾ ↑ Not owned by DMRC , owned by NMRC
ഡെൽഹി സർവകലാശാല ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/University_of_Delhi
ഇന്ത്യയുടെ തലസ്ഥാനനഗരമായ ഡെൽഹിയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രധാന സർവകലാശാ‍ലയാണ് ഡെൽഹി യൂണിവേഴ്സിറ്റി .
ഇന്ത്യൻ സർക്കാറിന്റെ ധനസഹായത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സർവകലാശാലയാണ് ഇത്.
1922 ലാണ് ഇത് സ്ഥാപിതമായത്.
ഇന്ത്യയിലെ സർവകലാശാലകളിൽ ഒരു ഉന്നത സർവകലാശാലയായി ഇത് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
ഈ സർവകലാശാലയുടെ ചാൻസലർ ഇന്ത്യയുടെ ഉപരാഷ്ട്രപതിയാണ് .
പ്രധാന പഠനശാഖകളായ സയൻസ് , ഇക്കണോമിക്സ് , ഇംഗ്ലീഷ് , ഹിന്ദുസ്ഥാനി ശാസ്ത്രീയസംഗീതം എന്നിവ വളരെ പ്രസിദ്ധമാണ്.
പഠനശാഖകൾ ആർട്സ് ആയുർവേദം യുനാനി മരുന്നുകൾ കോമ്മേഴ്സ് (Commerce Business Studies) വിദ്യാഭ്യാസം (Education) മുൻ വൈസ് ചാൻസലർമാർ ഹരി സിംഗ് കോർ     1922-1926 മോത്തി സാഗർ     1926-1930 അബ്ദുർ റഹ്മാൻ     1930-1934 രാം കിഷോർ     1934-1938 മൌരിസ് ആയ്യർ     1938-1950 എസ്. എൻ. സെൻ     1950-1953 ജി. എസ്. മഹാജാനി     1953-1957 V.K.R.V. റാവു     1957-1960 N.K. സിദ്ധാന്ത     1960-1961 C.D. ദേശ് മുഖ്     1962-1967 B.N. ഗാംഗുലി     1967-1969 K.N. രാജ്     1969-1970 സരൂപ് സിങ്     1971-1974 R.C. മെഹ്രോത്ര     1974-1979 ഗുർബസ്ക് സിംഗ്  1980-1985 മോനിസ് രാസ     1985-1990 ഉപേന്ദ്ര ബക്ഷി     1990-1994 V.R. മേഹ്ത     1995-2000 ദീപക് നയ്യർ     2000-2005 ദീപക് പെൻഡൽ     2005-...
പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ Official Website .
Du beat Student's Newspaper Information On Delhi University Archived 2008-11-02 at the Wayback Machine .
ഡെൽഹി ഗസറ്റ്
ഡെൽഹിയിൽ നിന്ന് പുറത്തിറക്കിയ ആദ്യത്തെ വർത്തമാനപ്പത്രമാണ് ഡെൽഹി ഗസറ്റ് ( ഇംഗ്ലീഷ് : Delhi Gazette ).
1833-ൽ എച്ച്. ഹോപ്പ് എന്നയാളാണ് ഈ ഇംഗ്ലീഷ് പത്രത്തിന്റെ പ്രസിദ്ധീകരണം തുടങ്ങിയത്.
പുരാനി ദില്ലി മതിൽക്കെട്ടിനകത്ത് കശ്മീരി ഗേറ്റിനടുത്തായിരുന്നു ഇതിന്റെ കാര്യാലയം.
പ്രദേശത്തെ ബ്രിട്ടീഷ് സമൂഹത്തെ ലക്ഷ്യവച്ചുകൊണ്ടുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് വീക്ഷണത്തിലുള്ള പത്രമായിരുന്നു ഇത്.
തദ്ദേശീയകാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് വളരെക്കുറച്ച് പരാമർശമേ ഇതിലുണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ.
ബ്രിട്ടീഷ് സേനയുടെ വിവിധയിടങ്ങളിലെ യുദ്ധങ്ങൾ, ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ വികാസം, ബ്രിട്ടീഷുകാർക്കായുള്ള പരസ്യങ്ങളും ഉപദേശങ്ങളും, ബ്രിട്ടീഷുകാർക്ക് താൽപര്യമുള്ള ക്രിക്കറ്റ് കളിയും മറ്റു മൽസരങ്ങളും തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ഈ പത്രത്തിലെ വിഷയങ്ങളായിരുന്നു.
ഡെൽഹിയിലെ ജനങ്ങൾ എന്ന് വളരെ വിരളമായി മാത്രമേ ഈ പത്രം പരാമർശിക്കാറുള്ളൂ.
മറിച്ച് തദ്ദേശീയർ എന്നും നമ്മുടെ കറുത്ത സഹോദരന്മാർ എന്നൊക്കെയാണ് അതിൽ ഇന്ത്യക്കാരെപ്പറ്റി പരാമർശിച്ചിരുന്നത്.
1857-ലെ ലഹളക്കാലത്ത് ജോർജ് വാഗൻട്രീബർ ആയിരുന്നു ഡെൽഹി ഗസറ്റിന്റെ എഡിറ്റർ.
ലഹളയെത്തുടർന്ന് ശിപായിമാർ നഗരം പിടിച്ചെടുത്തപ്പോൾ അദ്ദേഹവും കുടുംബവും വടക്കോട്ട് പലായനം ചെയ്യുകയായിരുന്നു.
ഡെൽഹി പിടിച്ചടക്കൽ ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Siege_of_Delhi
1857-ലെ ലഹളയെത്തുടർന്ന് വിമത ബ്രിട്ടീഷ്ശിപായികളുടെയും മുഗൾ രാജകുടുംബത്തിന്റെയും നിയന്ത്രണത്തിലായ ദില്ലി നഗരം പിടിച്ചെടുക്കാനുള്ള ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ 1857 ജൂൺ മുതൽ സെപ്റ്റംബർ വരെയുള്ള നാലുമാസം നീണ്ടുനിന്ന സൈനികനടപടിയെയാണ് ദില്ലി പിടിച്ചടക്കൽ ( ഇംഗ്ലീഷ് : Siege of Delhi ) എന്നു പറയുന്നത്.
പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ദില്ലിയുടെ ഭരണം ഔപചാരികമായി മുഗൾ ചക്രവർത്തിക്കായിരുന്നെങ്കിലും യഥാർത്ഥ അധികാരം ബ്രിട്ടീഷ് റെസിഡന്റിന്റെ കീഴിലായിരുന്നു.
ലഹളയുടെ ആരംഭത്തിൽത്തന്നെ 1857 മേയ് 11-ന് മീറഠിൽ നിന്ന് തങ്ങളുടെ ബ്രിട്ടീഷ് ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കെതിരെ ലഹളയുയർത്തിയ വിമതശിപായിമാർ ഡെൽഹിയിലെത്തുകയും മുഗൾ ചക്രവർത്തിയായ ബഹദൂർഷാ സഫറിന് പിന്തുണ പ്രഖ്യാപിച്ച് ദില്ലിയിലെ ബ്രിട്ടീഷുകാരെ കൊലപ്പെടുത്തുകയും തുരത്തുകയുമായിരുന്നു.
ദില്ലിക്ക് ചുറ്റുവട്ടത്തുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികഘടകങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള നിരവധി ബ്രിട്ടീഷ് ശിപായിമാർ അതതിടങ്ങളിൽ ലഹള നടത്തുകയും മുഗൾ ചക്രവർത്തിക്ക് പിന്തുണ പ്രഖ്യാപിച്ച് ദില്ലിയിൽ എത്തിച്ചേരുകയും ചെയ്തു.
ദില്ലി കലാപകാരികളുടെ കേന്ദ്രസ്ഥാനമായും മുഗൾ ചക്രവർത്തിയായ ബഹദൂർഷാ സഫറിനെ കലാപകാരികൾ ഇന്ത്യയുടെ യഥാർത്ഥഭരണാധികാരിയായും അംഗീകരിക്കുകയും ചെയ്തതോടെ ദില്ലി പിടിച്ചടക്കുക എന്നത് ബ്രിട്ടീഷുകാർക്ക് ജീവൻമരണപ്പോരാട്ടമായി.
ഇന്ത്യൻ സാമ്രാജ്യം തന്നെ നഷ്ടപ്പെട്ടേക്കാമെന്നവർ ആശങ്കപ്പെട്ടു.
സാധ്യമായിടത്തോളം ബ്രിട്ടീഷ് പട്ടാളക്കാരെ അവർ ദില്ലിയിലേക്കയക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു.
ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഡെൽഹി ഫീൽഡ് ഫോഴ്സ് എന്ന ഒരു സേന രൂപീകരിക്കുകയും ഡെൽഹി റിഡ്ജ് പ്രദേശത്തുനിന്ന് ആക്രമണമാരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു.
നാലു മാസത്തോളം ഈ ആക്രമണം നീണ്ടുനിന്നു.
1857 സെപ്റ്റംബറിൽ പഞ്ചാബിലെ ചീഫ് കമ്മീഷണറായിരുന്ന ജോൺ ലോറൻസ് ഒരു സൈന്യത്തെ സംഘടിപ്പിച്ച് ജോൺ നിക്കോൾസന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ദില്ലിയിലേക്കയക്കുകയും ഈ സേനയുടെ സഹായത്തോടെ സെപ്റ്റംബർ 21-ന് ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഡെൽഹി പിടിച്ചടക്കി.
ഒറ്റപ്പെടൽ
ലഹളയും യുദ്ധവും പുരോഗമിക്കുന്ന വേളയിൽ ദില്ലി ഇന്ത്യയുടെ മറ്റു ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് വാർത്താവിനിമയബന്ധങ്ങളറ്റ് ഒറ്റപ്പെടുകയായിരുന്നു.
ചുറ്റുവട്ടത്തുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളിലെ പ്രശ്നങ്ങളും അരാജകത്വവുമായിരുന്നു ഇതിനു കാരണം.
ശിപായികളടക്കമുള്ള ദില്ലി നഗരത്തിലുള്ളവരുടെയും, നഗരം പിടിച്ചടക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികരുടെയും സ്ഥിതി ഇതിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമായിരുന്നില്ല.
ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഡെൽഹി റിഡ്ജിൽ നിന്ന് നടത്തിയ ആക്രമണത്തേക്കാൾ ഈ ഒറ്റപ്പെടലാണ് ദില്ലിയിലെ ശിപായിമാർക്ക് വിനയായത്.
ഭക്ഷണസാധനങ്ങളുടെ വില കുതിച്ചുയർന്നു.
സാധനങ്ങൾക്ക് രൂക്ഷമായ ക്ഷാമം അനുഭവപ്പെട്ടു.
പെട്ടെന്നുതന്നെ ദില്ലി നിവാസികളും ശിപായിമാരും പട്ടിണിയുടെ വക്കത്തെത്തി.
ഡെൽഹിയിലെ ശിപായിമാർക്ക് സൈനികമായോ സാമ്പത്തികമായോ മറ്റു വിഭവങ്ങൾ നൽകിയോ സഹായിക്കാൻ ആരുമുണ്ടായിരുന്നില്ല.
അവരുടെ കൈവശമുള്ള ആയുധങ്ങളും വെടിക്കോപ്പുകളും പരിമിതവുമായിരുന്നു.
യുദ്ധത്തിലേർപ്പെട്ട ബ്രിട്ടീഷ് പട്ടാളക്കാരാകട്ടെ,  മറ്റിടങ്ങളിൽ അവർക്ക് നേരിട്ട തോൽവികളെക്കുറിച്ചറിയാതെ സഹായവും പ്രതീക്ഷിച്ച് കാത്തിരിക്കുകയായിരുന്നു.
ജൂലൈ അവസാനം വരെ ഡെൽഹി റിഡ്ജിലെ ബ്രിട്ടീഷ് പടയാളികൾ, ജനറൽ വീലറുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സൈന്യം കാൻപൂരിൽനിന്നെത്തി ആക്രമണത്തിന്റെ നേതൃത്വമേറ്റെടുക്കും എന്നാണ് കരുതിയിരുന്നത്.
ജൂണിൽത്തന്നെ വീലറുടെ സൈന്യം കാൻപൂരിൽ കീഴടങ്ങിയെന്നും തുടർന്ന് എല്ലാവരും ജൂൺ 27-ന് കൂട്ടക്കൊല ചെയ്യപ്പെട്ടു എന്ന കാര്യം വെറും 300 മൈൽ ദൂരെമാത്രമായിരുന്ന അവർക്കറിയുമായിരുന്നില്ല.
ഇതിനുപുറമേ വടക്ക് ഖൈബർ ചുരം വഴിയും തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് ബോംബെ വഴിയും രണ്ട് പേർഷ്യൻ സൈനികഘടകങ്ങൾ തങ്ങളെ സഹായിക്കാനെത്തുമെന്നും അവർ വൃഥാ വിശ്വസിച്ചിരുന്നു.
പിടിച്ചടക്കിയ ദില്ലിയിൽ കൊള്ളയടിയും കൂട്ടക്കൊലയും ഭീമമായ തോതിൽ നടന്നു.
കച്ച ചേലൻ (Kucha Chelan) എന്ന ഒറ്റ മൊഹല്ലയിൽത്തന്നെ 1400-പേരെയാണ് കൊലപ്പെടുത്തിയത്.
എല്ലാവരെയും കൊല്ലുക എന്നതായിരുന്നു ആജ്ഞ.
രക്ഷപ്പെട്ടവർക്ക് നഗരത്തിൽ നിന്ന് പലായനം ചെയ്യേണ്ടിവന്നു.
ഡെൽഹി ആളൊഴിഞ്ഞ ശവപ്പറമ്പായി മാറി.
രാജകുടുംബം സമാധാനപരമായി കീഴടങ്ങിയെങ്കിലും സഫറിന്റെ 16 മക്കളിൽ മിക്കവരെയും വിചാരണചെയ്ത് തൂക്കിക്കൊന്നു.
മൂന്നുപേരെ വില്യം ഹോഡ്സൺ അപമാനിച്ച് വെടിവച്ചുകൊന്നു.
ചെങ്കോട്ടയും മറ്റു നഗരഭാഗങ്ങളും ഇക്കാലത്ത് നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടു.
നാടുകടത്തപ്പെട്ടവരിൽ പലരും ബ്രിട്ടീഷുകാർ ആൻഡമാൻ ദ്വീപിൽ പുതിയതായി നിർമ്മിച്ച തടവറകളിലേക്കാണ് അയക്കപ്പെട്ടത്.
അവശേഷിച്ചവർ ദരിദ്രരായി മാറി.
പുറത്താക്കിയ ചക്രവർത്തി സഫറിന്റെ ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന ആണുങ്ങളായ ബന്ധുക്കൾക്ക് അഞ്ചുരൂപയാണ് ബ്രിട്ടീഷുകാർ മാസം പെൻഷൻ നൽകിയത്.
സ്ത്രീകളായ ബന്ധുക്കളിൽ ചെറുപ്പക്കാർ വേശ്യകളായി മാറുകയും പ്രായമായവർ വേശ്യാലയനടത്തിപ്പുകാരുമായി മാറി.
അവലംബം കുറിപ്പുകൾ ൧ {{ cite book }} : Check date values in: | accessdate= ( help ) ൨ {{ cite book }} : Check date values in: | accessdate= and | year= ( help )
ഡെൽഹി മെട്രോ റെയിൽ കോർപ്പറേഷൻ ലിമിറ്റഡ്
ഡെൽഹി മെട്രോയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്ന ഒരു കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന പൊതുമേഖലാ കമ്പനിയാണ് ഡെൽഹി മെട്രോ റെയിൽ കോർപ്പറേഷൻ ലിമിറ്റഡ് (ഡിഎംആർസി) .
ഇന്ത്യയിലും വിദേശത്തും മെട്രോ റെയിൽ, മോണോറെയിൽ, അതിവേഗ റെയിൽ പദ്ധതികൾ ആസൂത്രണം ചെയ്യുന്നതിലും നടപ്പാക്കുന്നതിലും ഡിഎംആർസിക്ക് പങ്കാളിത്തമുണ്ട്.
പ്രോജക്ട്, നിർമ്മാണം, നടപ്പാക്കൽ, നവീകരണം, ധനകാര്യം, മനുഷ്യ വിഭവശേഷി തുടങ്ങിയ വിവിധ ഭാഗങ്ങളായി ഡിഎംആർസിയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
1995 മെയ് 3ന് ഡെൽഹി മെട്രോ റെയിൽ കോർപ്പറേഷൻ ലിമിറ്റഡ് പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചു.
ശ്രീധരൻ ആയിരുന്നു ആദ്യത്തെ മാനേജിംഗ് ഡയറക്ടർ.
പതിനാറുവർഷത്തെ സേവനത്തിനുശേഷം ഇ.
ശ്രീധരൻ സ്ഥാനമൊഴിയുകയും, 2011 ഡിസംബർ 31 ന് പുതിയ എംഡിയായി മംഗു സിങ് നിയമിക്കപെടുകയും ചെയ്‌തു.
കൊൽക്കത്ത മെട്രോ, ചെന്നൈ എം‌ആർ‌ടി‌എസ് എന്നിവ ഒഴികെയുള്ള ഇന്ത്യയിലെ എല്ലാ മെട്രോ, മോണോറെയിൽ പ്രോജക്റ്റുകൾക്കുമായി വിശദമായ പ്രോജക്ട് റിപ്പോർട്ടുകൾ (ഡിപിആർ) ഡിഎംആർസിയാണ് തയ്യാറാക്കിയിട്ടുള്ളത്.
ജക്കാർത്ത മാസ് റാപ്പിഡ് ട്രാൻസിറ്റ് സിസ്റ്റത്തിന്റെ  മാനേജ്മെന്റ് കൺസൾട്ടിംഗ്, 2012 സെപ്റ്റംബറിൽ ഡിഎംആർസി മറ്റ് എട്ട് അന്താരാഷ്ട്ര കമ്പനികളുമായി ചേർന്നുകൊണ്ട് ചെയ്യുന്നു.
ഇന്ത്യയ്ക്ക് പുറത്തുള്ള ഡി‌എം‌ആർ‌സിയുടെ ആദ്യ പദ്ധതിയാണിത്.
2014 ഫെബ്രുവരിയിൽ കുവൈറ്റ് സിറ്റിയിലെ നിർദ്ദിഷ്ട മെട്രോ സംവിധാനത്തിന്റെ ഉപദേഷ്ടാവായി പ്രവർത്തിക്കാൻ ഡിഎംആർസിയെ കുവൈറ്റ് സർക്കാർ ക്ഷണിച്ചു.
അവലംബം ↑ http://www.delhimetrorail.com/metro_story.aspx ↑ https://www.centreforpublicimpact.org/case-study/construction-delhi-metro ↑ https://www.indiatoday.in/india/north/story/delhi-metro-rail-corporation-goes-global-indonesian-metro-job-116819-2012-09-24 ↑ http://www.railnews.in/dmrc-receive-invitation-from-the-govt-of-kuwait-to-act-as-consultant-for-metro-railway-project
തീവണ്ടി (ചലച്ചിത്രം)
നവാഗതനായ ഫെല്ലിനി ടി പി സംവിധാനം ചെയ്ത് 2018-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു മലയാള സിനിമയാണ് തീവണ്ടി .
വിനി വിശ്വ ലാൽ ആണ് ചിത്രത്തിന്റെ രചന നിർവഹിക്കുന്നത്.
ടൊവിനോ തോമസ് , സംയുക്ത മേനോൻ എന്നിവർ കേന്ദ്രകഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ചിത്രത്തിൽ സുരഭി ലക്ഷ്മി , രാജേഷ്‌ ശർമ്മ , സുരാജ് വെഞ്ഞാറമൂട് , ഷമ്മി തിലകൻ എന്നിവർ മുഖ്യകഥാപാത്രങ്ങളായി വരുന്നു.
നവംബർ 2017-ൽ തുടങ്ങിയ സിനിമയുടെ ചിത്രീകരണം 2018 ജനുവരിയിലാണ് അവസാനിച്ചത്.
2018 ജൂൺ 28ന് റിലീസ് ചെയ്യാനിരുന്ന ചിത്രം പിന്നീട് മാറ്റിവച്ചു.
തുടർന്ന് 2018 സെപ്റ്റംബർ ഏഴാം തീയതി സിനിമ റിലീസ് ചെയ്തു.
റിലീസ് തീയതി മുതൽ മികച്ച പ്രതികരണമാണ് സിനിമ നേടിയത്.
താരങ്ങളും കഥാപാത്രങ്ങളും ടൊവിനോ തോമസ് - ബിനീഷ് ദാമോദരൻ സംയുക്ത മേനോൻ - ദേവി സുധീഷ് - അമ്മാവൻ സുരഭി ലക്ഷ്മി - സെക്രട്ടറി വിശാലം സൈജു കുറുപ്പ് - വിജിത്ത് രാജേഷ് ശർമ - ദാമോദരൻ സുരാജ് വെഞ്ഞാറമ്മൂട് - മധു (ദേവിയുടെ അച്ഛൻ) ഷമ്മി തിലകൻ - എംഎൽഎ കൃഷ്ണ പ്രഭ കഥ
അമിതമായി പുകവലിക്കുന്ന ഒരാളുടെ കഥയാണ് ഈ ചിത്രം പറയുന്നത്.
ഗാനങ്ങൾ Soundtrack # ഗാനം ഗായകർ ദൈർഘ്യം 1.
"ജീവാംശമായി താനേ" ശ്രേയ ഘോഷാൽ , കെ.എസ്. ഹരിശങ്കർ 5:23 2.
"താ തിന്നം" ജോബ് കുര്യൻ 4:20 3.
"മാനത്തെ കനലാളി" കൈലാസ് മേനോൻ, അൽഫോൻസ് ജോസഫ് 4:46
Nivi viswalal music for vijanatheerame അവലംബം പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ തീവണ്ടി ഇന്റർനെറ്റ് മൂവി ഡാറ്റാബേസിൽ
തീരൻ അധികാരം ഒൻട്ര് ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Theeran_Adhigaaram_Ondru
എച്ച്. വിനോദ് രചനയും സംവിധാനവും നിർവ്വഹിച്ച് 2017 -ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ തമിഴ് ആക്ഷൻ ക്രൈം ത്രില്ലർ ചലച്ചിത്രമാണ് തീരൻ അധികാരം ഒൻട്ര് ( തമിഴ് : தீரன் அதிகாரம் ஒன்று ; ധീരൻ - അദ്ധ്യായം ഒന്ന്).
യഥാർത്ഥ സംഭവങ്ങളെ ആസ്പദമാക്കിയാണ് ഈ ചിത്രം നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്.
1995 മുതൽ 2005 വരെ തമിഴ്നാട് , ആന്ധ്രാപ്രദേശ് , കർണാടക എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ ദേശീയപാതയോടു ചേർന്നുള്ള ഭവനങ്ങളിൽ മോഷണങ്ങളും കൊലപാതകങ്ങളും നടത്തിവന്നിരുന്ന ' ബവാരിയ ' എന്ന ഉത്തരേന്ത്യൻ ഗോത്രവിഭാഗക്കാരെ പിടികൂടാൻ തമിഴ്നാട് പോലീസ് രാജ്യവ്യാപകമായി നടത്തിയ അന്വേഷണമാണ് ഈ ചിത്രത്തിന്റെ ഇതിവൃത്തം. 'ഓപ്പറേഷൻ ബവാരിയ' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ ദൗത്യത്തിൽ അന്വേഷണസംഘത്തിനു നേരിടേണ്ടി വന്ന സാഹസങ്ങളും പരാജയങ്ങളും ഒടുവിലെ വിജയവുമെല്ലാം ചിത്രത്തിൽ അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ദൗത്യത്തിനു നേതൃത്വം നൽകിയ എസ്.ആർ. ജൻഗിദ് എന്ന പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനെ 'തീരൻ തിരുമാരൻ' എന്ന നായക കഥാപാത്രമായി ചിത്രത്തിൽ അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.
കാർത്തി , രാകുൽ പ്രീത് സിംഗ്, അഭിമന്യു സിംഗ് എന്നിവർ പ്രധാന വേഷങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ച ഈ ചിത്രം 2017 നവംബർ 17-ന് പ്രദർശനത്തിനെത്തി.