smcproject/ml-wiki-sentences huggingface dataset:
കണ്ണൂർ ജില്ലയുടെ പ്രധാന സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സ് മലയോരമേഖലയിൽനിന്നുള്ള കാർഷിക വരുമാനം ആണ്.
കണ്ണൂർ ജില്ല കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം ലൈറ്റ് ഹൌസ് കണ്ണൂർ കോട്ടയിലെ ചാപ്പൽ താവക്കര ബസ്റ്റാന്റ് കണ്ണൂർ കോട്ട മാടായിപ്പാറ മുഴപ്പിലങ്ങാട് ബീച്ച് അറക്കൽ കോട്ടാരത്തിലെ വിളക്കുകൾ തലശ്ശേരി കോട്ട തലശ്ശരി കടൽപ്പാലം ധർമ്മടം കടൽത്തുരുത്ത് പയ്യാമ്പലം ബീച്ച് പുറമെ നിന്നുള്ള കണ്ണികൾ Kannur എന്ന വിഷയവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചിത്രങ്ങൾ വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിലുണ്ട്.
kannur.nic.in kannur.biz Kannur University അവലംബം ↑ {{ cite web }} : Check date values in: | accessdate= ( help ) ↑ ↑ കേരള സംസ്കാര ദർശനം.
കാഞ്ചനഗിരി ബുക്സ്‌ കിളിമനൂർ, കേരള ↑ ജാതി വ്യവസ്ഥയും കേരള ചരിത്രവും.
പി.കെ. ബാലകൃഷണൻ ജൂൺ 2005, കറന്റ്‌ ബൂക്സ്‌ തൃശ്ശൂർ.
ISBN ↑ ചരിത്രത്തിലേക്കൊരു എത്തിനോട്ടം, പാമ്പൻ മാധവൻ, കണ്ണൂർ നഗരസഭാ 100 വാർഷിക സ്മരണിക
നവ്യ നായർ ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Navya_Nair
തെന്നിന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര മേഖലയിലെ ഒരു നടിയാണ് നവ്യ നായർ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ധന്യ നായർ (ജനനം: 1986 ഒക്ടോബർ 17).
രഞ്ജിത്ത് സംവിധാനം ചെയ്ത നന്ദനം എന്ന ചിത്രത്തിലെ ബാലാമണി എന്ന കഥാപാത്രത്തിലൂടെ ഇവർക്ക് കൂടുതൽ പ്രേക്ഷക സ്വീകാര്യത ലഭിച്ചു.
ദിലീപിന്റെ നായികയായി ഇഷ്ട്ടം എന്ന ചിത്രത്തിൽ കൂടിയാണ് നവ്യയുടെ അരങ്ങേറ്റം.
ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ മുതുകുളമാണ് നവ്യയുടെ സ്വദേശം.
ടെലിക്കോം ഉദ്യോഗസ്ഥനായ ജെ.രാജുവും എം.എസ്.എം. ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപികയായ വീണയുമാണ് നവ്യയുടെ മാതാപിതാക്കൾ.
പത്താം ക്ലാസ്സിൽ പഠിക്കുമ്പോഴാണ് ഇഷ്ടം എന്ന സിനിമയിൽ അഭിനയിക്കുന്നത്.
ചെറുപ്പത്തിലേ നൃത്തം അഭ്യസിച്ച നവ്യ നായർ ആലപ്പുഴ ജില്ലയുടെ യുവജനോത്സവത്തിൽ കലാതിലകപട്ടം നേടിയിട്ടുണ്ട്.
ഇംഗ്ലീഷ് ബിരുദധാരിയാണ്.
ചേപ്പാട് സി.കെ. ഹൈസ്‌കൂൾ മൈതാനിയിൽ, 2010 ജനുവരി 21-ന് മുംബൈയിൽ ജോലി ചെയ്യുന്ന സന്തോഷ് എൻ. മേനോനുമായി നവ്യ വിവാഹിതയായി.
2001-ൽ ഇഷ്ടം എന്ന സിനിമയിൽ ദിലീപിന്റെ നായികയായി അഭിനയിച്ചുകൊണ്ടാണ് നവ്യ ആദ്യ ചലച്ചിത്ര അരങ്ങേറ്റം നടത്തുന്നത്.
അഞ്ജന എന്ന നായികാവേഷം ലഭിക്കുമ്പോൾ അവർ ഹൈസ്‌കൂൾ വിദ്യാർത്ഥിനിയായിരുന്നു.
മഴത്തുള്ളിക്കിലുക്കം , കുഞ്ഞിക്കൂനൻ , കല്യാണരാമൻ , പാണ്ടിപ്പട , ഗ്രാമഫോൺ , പട്ടണത്തിൽ സുന്ദരൻ തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളിലും ദിലീപിന്റെ നായികയായി അഭിനയിച്ചു.
നന്ദനത്തിലെ "ബാലാമണി"യാണ് നവ്യയുടെ ഏറ്റവും ജനപ്രിയ കഥാപാത്രം.
2002-ൽ മികച്ച നടിക്കുള്ള കേരള സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര അവാർഡും മികച്ച നടിക്കുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡും അവർ നേടി.
മലയാളത്തിൽ പ്രധാനമായും മോഹൻലാൽ , മമ്മൂട്ടി , സുരേഷ് ഗോപി , ജയറാം , ദിലീപ് , പൃഥ്വിരാജ് , ജയസൂര്യ എന്നിവർക്കൊപ്പമാണ് അവർ അഭിനയിച്ചത്.
സൈറ , കണ്ണേ മടങ്ങുക എന്നീ കലാമൂല്യമുള്ള ചിത്രങ്ങളിലും വാണിജ്യ സിനിമകളിലും നവ്യ അഭിനയിച്ചു.
2007 ലെ കാൻ ഇന്റർനാഷണൽ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവലിലെ "ടൗസ് ലെസ് സിനിമാസ് ഡു മോണ്ടെ" എന്ന വിഭാഗത്തിലെ ആദ്യ ചിത്രമായിരുന്നു സൈറ.
ഇത് കാൻ ഇന്റർനാഷണൽ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവലിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ച നാലാമത്തെ മലയാളം ചിത്രവുമായിരുന്നു.
അമേരിക്ക, ബ്രസീൽ, ഇസ്രായേൽ, റഷ്യ, ഇറ്റലി, ഗ്രീസ്, സിംബാബ്‌വെ, ബെൽജിയം, ബംഗ്ലാദേശ് തുടങ്ങി 21 അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രമേളകളിൽ ' സൈറ ' പങ്കെടുത്തു.
കണ്ണേ മടങ്ങുക, സൈറ എന്നീ ചിത്രങ്ങളിലെ പ്രകടനം വീണ്ടും അവരെ സംസ്ഥാന അവാർഡിന് അർഹയാക്കി.
അഴകിയ തീയേ എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് നവ്യയുടെ തമിഴ് സിനിമയിലെ അരങ്ങേറ്റം.
എന്നാൽ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായത് 2009-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ തമിഴ് ചിത്രമായ ആടും കൂത്ത് ആയിരുന്നു.
മികച്ച തമിഴ് ചിത്രത്തിനുള്ള ദേശീയ അവാർഡ് നേടിയ ചിത്രത്തിൽ നവ്യ നായർ അവതരിപ്പിച്ച 'മണിമേഖല' എന്ന കഥാപാത്രത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയാണ് ടി വി ചന്ദ്രൻ സിനിമ ഒരുക്കിയത്.
ആദ്യ രണ്ട് തവണ 2002-ൽ നന്ദനത്തിനും 2005-ൽ സൈറയ്ക്കും ശേഷം മൂന്നാം തവണയും മികച്ച നടിക്കുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്‌കാരത്തിന് പരിഗണിക്കപ്പെട്ടു.
അവരുടെ കന്നഡ അരങ്ങേറ്റ ചിത്രം ഗജയിൽ ,  നടൻ ദർശനൊപ്പം അവർ സ്‌ക്രീൻ പങ്കിട്ടു.
നം യജമാനരു, ബോസ് തുടങ്ങിയ തുടർച്ചയായ ഹിറ്റുകൾ അവർക്ക് ലഭിച്ചു.
ഏകദേശം 50 സിനിമകൾ അവരുടെ ക്രെഡിറ്റിൽ ഉണ്ട്.
നയൻതാരയെ പകരം കൊണ്ടുവരുന്നതിന് മുമ്പ് അയ്യ എന്ന ചിത്രത്തിൽ ആദ്യം കാസ്റ്റ് ചെയ്തത് നവ്യയെ ആയിരുന്നു.
വിവാഹശേഷം അവർ തന്റെ മുഴുവൻ സമയ അഭിനയ ജീവിതം നിർത്തി.
2012-ൽ സീൻ ഒന്ന് നമ്മുടെ വീട് എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അവർ സിനിമയിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തി.
ഏകദേശം 2 വർഷത്തെ ഇടവേളയ്ക്ക് ശേഷം, മലയാളം ത്രില്ലർ ദൃശ്യത്തിന്റെ കന്നഡ റീമേക്ക് ആയ ദൃശ്യ ചെയ്തു.
വിവാഹശേഷം ഒരിടവേളയ്ക്ക് ശേഷം ഏഷ്യാനെറ്റിലെ മഞ്ച് ഡാൻസ് ഡാൻസിൽ വിധികർത്താവായ അവർ ഭർത്താക്കന്മാരുടെ ശ്രദ്ധക്ക് എന്ന ഏഷ്യാനെറ്റിലെ മറ്റൊരു റിയാലിറ്റി ഷോയുടെ അവതാരകയായിരുന്നു.
ചില പരസ്യങ്ങളിലും അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഏഷ്യാനെറ്റിലെ സൺഫീസ്റ്റ് ഡെലിഷസ് സ്റ്റാർ സിംഗർ സീസൺ 7 -ലും അവർ വിധികർത്താവായി.
അതേ ചാനലിലെ ബഡായി ബംഗ്ലാവിലും അവർ അതിഥിയായി പങ്കെടുത്തു.
2016-ൽ, സൂര്യ ടിവിയിലെ ഒരു കോമഡി റിയാലിറ്റി ഷോയായ ലാഫിംഗ് വില്ലയുടെ അവതാരകയായി.
അടുത്തിടെ ഏഷ്യാനെറ്റിൽ കോമഡി സ്റ്റാർസ്, ഫ്ലവേഴ്സ് ടി.വി.യിലെ സ്റ്റാർ മാജിക്ക് തുടങ്ങിയ ഷോകളിലും നവ്യ അതിഥിയായെത്തി.
അഭിനയിച്ച ചിത്രങ്ങൾ മലയാളം വർഷം ചിത്രം കഥാപാത്രം കുറിപ്പുകൾ 2001 ഇഷ്ടം അഞ്ജന മലയാളത്തിലെ അരങ്ങേറ്റ ചിത്രം 2002 മഴത്തുള്ളിക്കിലുക്കം സോഫി നന്ദനം ബാലാമണി മികച്ച നടിക്കുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് - മലയാളം , മികച്ച നടിക്കുള്ള കേരള സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര അവാർഡ് , മികച്ച നടിക്കുള്ള ഏഷ്യാനെറ്റ് അവാർഡ് കുഞ്ഞിക്കൂനൻ ചെമ്പകം കല്ല്യാണരാമൻ ഗൗരി ചതുരംഗം ഷെറിൻ മാത്യൂ ദീപങ്ങൾ സാക്ഷി കൃഷ്ണവേണി കേശവൻ 2003 ഗ്രാമഫോൺ പൂജ വെള്ളിത്തിര തത്ത അമ്മക്കിളിക്കൂട് അഖില പട്ടണത്തിൽ സുന്ദരൻ രാധാമണി സുന്ദരേശൻ 2004 സേതുരാമയ്യർ സിബിഐ രചന ജലോത്സവം ഗീത ചതിക്കാത്ത ചന്തു വസുമതി അംബിക പറയാം അതിഥി വേഷം 2005 ഇമ്മിണി നല്ലൊരാൾ സ്നേഹ പാണ്ടിപ്പട മീന കറുപ്പുസാമി സർക്കാർ ദാദ സന്ധ്യ കണ്ണേ മടങ്ങുക കാരുണ്യ ഭാഗ്യനാഥൻ മികച്ച നടിക്കുള്ള കേരള സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര അവാർഡ് സൈറ സൈറ ഹുസൈൻ 2006 കളഭം ശിവകാമി പതാക അഷിത മുഹമ്മദ് 2007 അലിഭായ് ചെന്താമര കിച്ചാമണി എം.ബി.എ ശിവാനി മേനോൻ 2008 എസ്.എം.എസ്. ഇന്ദുമതി കാവ്യം ഉമ 2009 ബനാറസ് ദേവു കലണ്ടർ കൊച്ചുറാണി ഇവർ വിവാഹിതരായാൽ നവ്യ നായർ അതിഥി വേഷം കേരള കഫെ ഷീല ജോണിക്കുട്ടി വയലറ്റ് സുചിത്ര 2010 ദ്രോണ 2010 മിത്ര അന്തർജ്ജനം യുഗപുരുഷൻ സാവിത്രി അന്തർജനം/ ശാരദ സദ്ഗമയ യമുന 2012 സീൻ ഒന്ന് നമ്മുടെ വീട് മഞ്ജു 2022 ഒരുത്തി മറ്റു ഭാഷകളിൽ വർഷം ചിത്രം കഥാപാത്രം ഭാഷ കുറിപ്പുകൾ 2004 അഴകിയ തീയേ നന്ദിനി തമിഴ് ആദ്യ തമിഴ് സിനിമ 2005 ചിദംബരത്തിൽ ഒരു അപ്പാസാമി തേന്മൊഴി ഇളങ്കോവൻ 2006 പാശ കിളികൾ മരഗതം അമിർതം അമൃത രാമസ്വാമി 2007 മായ കണ്ണാടി മഹേശ്വരി 2008 ഗജ ശ്വേത കന്നഡ കന്നഡ സിനിമയിലെ അരങ്ങേറ്റം സില നേരങ്കളിൽ താമരൈ ചിദംബരം, അഞ്ജലി തമിഴ് രാമൻ തേടിയ സീതൈ സെന്താമരൈ അതിഥി വേഷം 2009 ആടും കൂത്ത് മണിമേഘലൈ നം യജമനരു ചാരുലത കന്നഡ ഭാഗ്യദ ബലേഗര ചെലുവി 2010 രസിക്കും സീമാനേ ഗായത്രി തമിഴ് 2011 ബോസ് റാണി കന്നഡ 2014 ദൃശ്യ സീത 2021 ദൃശ്യ 2 Seetha പുരസ്കാരങ്ങളും നാമനിർദ്ദേശങ്ങളും പുരസ്കാരം വർഷം വിഭാഗം ചിത്രങ്ങൾ ഫലം കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം 2002 മികച്ച നടി നന്ദനം പുരസ്കാര ജേതാവ് 2005 കണ്ണേ മടങ്ങുക
സൈറ ഫിലിംഫെയർ പുരസ്‌കാരം സൗത്ത് 2002 നന്ദനം ഏഷ്യാനെറ്റ് ഫിലിം അവാർഡ് 2002 നന്ദനം ബാഹ്യ കണ്ണികൾ
ഇന്റർനെറ്റ് മൂവി ഡാറ്റാബേസിൽ നിന്ന് നവ്യ നായർ അവലംബം
ആഫ്രിക്കൻ മുള്ളൻ പന്നി ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Crested_Porcupine ഈ ലേഖനം പ്രതിപാദ്യവിഷയത്തെക്കുറിച്ച് പ്രാഥമികവിവരങ്ങൾ പോലും നൽകാത്ത ഒറ്റവരിലേഖനമായി  2012 ഓഗസ്റ്റ് മുതൽ തുടരുന്നു.
ഭൂമിയിലെ ഏറ്റവും വലിപ്പം കൂടിയ മുള്ളൻ പന്നി വർഗമാണ് ആഫ്രിക്കൻ മുള്ളൻ പന്നി .
തെക്കേ ആഫ്രിക്കയിലാണ് ഇവ കണ്ട് വരുന്നത്.
ഒരടിയോളം നീളമുണ്ട് ഇവയുടെ മുള്ളുകൾക്ക്.
സസ്യഭുക്കുകളായ ഇവ മാളങ്ങൾ തുരന്നാണ് താമസിക്കുന്നത്.
മാത്രമല്ല ഇവ നീന്താറുമുണ്ട്.
Hystrix cristata Skull – Museum of Toulouse North African crested porcupine ( Hystrix cristata ) drawn by Gustav Mützel അവലംബം McPhee, M. 2003.
"Hystrix cristata" (On-line), Animal Diversity Web.
http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Hystrix_cristata.html .
ജിദ്ദ ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Jidda ജിദ്ദ നഗരം.
വടക്ക് ഭാഗത്ത്‌ കിംഗ്‌ അബ്ദുൽ അസീസ്‌ വിമാനത്താവളം
സൗദി അറേബ്യയുടെ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് ചെങ്കടലിന്റെ തീരത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന നഗരമാണ് ജിദ്ദ ( അറബി : جدّة ‎ ).
മക്ക പ്രവിശ്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരവും റിയാദിനു ശേഷം രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും വലിയ പട്ടണവുമാണ് ജിദ്ദ.
സാധ്യമെങ്കിൽ  ജീവിതത്തിൽ ഒരിക്കലെങ്കിലും സന്ദർശിക്കേണ്ട നഗരമെന്ന് മുസ്ലിംകൾ വിശ്വസിക്കുന്ന മക്ക , മദീന എന്നീ പുണ്യ നഗരങ്ങളിലേക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടം ആണ് ജിദ്ദ.
സൗദിയുടെ വാണിജ്യ തലസ്ഥാനവും മധ്യപൂർവ്വ ദേശത്തെ ഒരു സമ്പന്ന നഗരവുമാണ്‌ ജിദ്ദ.
ചെങ്കടലിന്റെ റാണി എന്ന അപര നാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ജിദ്ദയുടെ കടൽ തീരത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയരത്തിലുള്ള കിംഗ്‌ ഫഹദ് ജലധാര പട്ടണത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ആകർഷണമാണ്‌.
110 കിലോമീറ്ററോളം നീളത്തിൽ വിനോധത്തിനുതകുന്ന രീതിയിൽ നിർമിച്ച ജിദ്ദ ബീച്ചിനോടനുബന്ധിച്ച് മനോഹരമായ നിരവധി പാർക്കുകളും, മീൻപിടുത്ത പ്രദേശങ്ങളും, ഉല്ലാസ കേന്ദ്രങ്ങളും, ചെങ്കടലിലെ അപൂർവ മത്സ്യങ്ങൾ ഉൾകൊള്ളുന്ന അക്വേറിയങ്ങളും ഉണ്ട് .
യുനെസ്കോയുടെ ലോക പൈതൃക പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെട്ട മദായിൻ സ്വാലിഹ് ജിദ്ദയിൽ നിന്നും 950 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിൽ ആണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.
പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് ചെങ്കടൽ , കിഴക്ക് ഭാഗത്ത് അൽ-സരാവത്‌ പർവ്വതം , തെക്ക് ഭാഗത്ത് ഒബ്ഹർ , വടക്ക് ഗൾഫ്‌ ഓഫ് സൽമാൻ എന്നിവയാണ്‌ ജിദ്ദയുടെ അതിർത്തികൾ.
2012ലെ കാനേഷുമാരി പ്രകാരം 43,24,982 ജനസംഖ്യയുള്ള ജിദ്ദയിലെ നിവാസികൾ "ജിദ്ദൻസ്‌" എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു .
രാജ്യത്തെ ജനസംഖ്യയുടെ 14 ശതമാനം വസിക്കുന്നത് ജിദ്ദയിലാണ് .
Historical population Census Pop.
%± 1950 1,19,000 — 1960 1,41,000 18.5% 1970 3,48,000 146.8% 1980 7,45,000 114.1% 1990 12,16,000 63.2% 2000 18,10,000 48.8% Est.
2007 34,00,000 പേരിനു പിന്നിൽ അബു അബ്ദുള്ള മുഹമ്മദ് ഇബ്നു ബത്തൂത്ത
അൽ-ഖുദ്ദ ഗോത്ര തലവനായിരുന്ന ജിദ്ദ ഇബ്നു ഹലവാൻ അൽ ഖുദ്ദയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ  ഈ പട്ടണത്തിനു ജിദ്ദ എന്ന പേര് വന്നതിനെ കുറിച്ച് രണ്ടു തരത്തിലുള്ള വിശദീകരണങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്‌.
മുത്തശ്ശി എന്നർത്ഥം വരുന്ന അറബി പദമായ ജദ്ദ (jaddah) എന്ന വാക്കിൽ നിന്നുമാണ് ഈ പേര് വന്നത് എന്നാണ് അതിലൊന്ന്.
ആദ്യ മനുഷ്യ സ്ത്രീയെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്ന ഹവ്വയുടെ ഖബ്ർ ഇവിടെയുണ്ട് എന്ന വിശ്വാസത്തിൽ നിന്നാണിത്.
ആഫ്രിക്കൻ സഞ്ചാരിയായിരുന്ന ഇബ്നു ബത്തൂത്ത ലോക സഞ്ചാരത്തിനിടയിൽ ജിദ്ദയിൽ വന്നപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിൻറെ ഡയറിയിൽ ജുദ്ദ (juddah) എന്നാണ്  രേഖപ്പെടുത്തിയിരുന്നത് ബ്രിട്ടീഷ്‌ നയതന്ത്ര കാര്യാലയങ്ങളും മറ്റും പഴയ അക്ഷര വിന്യാസമായ  “Jedda“ എന്നാണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്.
പിന്നീട് 2007 ൽ അവർ പുതിയ രൂപമായ “Jeddah“ എന്നാക്കി മാറ്റി.
സൗദി ചരിത്രത്തിന്റെ ഏടുകൾ പലതും ജിദ്ദയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നന്നവയാണ്.
ബി.സി. 500-നോടടുത്ത്, ഒരു മത്സ്യ ബന്ധന ഗ്രാമം സ്ഥാപിച്ചു കൊണ്ടാണ് ജിദ്ദയിൽ ജനവാസം ആരംഭിച്ചത് എന്നാണ്, ജിദ്ദയിലെ പുരാതന നഗര ഭാഗമായ അൽ ബലദിൽ നടത്തിയ പുരാവസ്തു ഗവേഷണങ്ങളിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയത്.
എ.ഡി 647-ൽ മൂന്നാം ഖലീഫ ഉസ്‌മാൻ ബിൻ അഫ്ഫാന്റെ കാലത്ത് ഹജ്ജിനു വരുന്നവർക്ക് വേണ്ടി ഒരു തുറമുഖമാക്കി മാറ്റിയതോടു കൂടെയാണ് ജിദ്ദ നഗരം പ്രാധാന്യം കൈവരിക്കുന്നത് .
ഇസ്ലാമിന് മുമ്പ് പുതിയ മരിബ്‌ അണക്കെട്ട്
പുരാവസ്തു ശാസ്ത്രജ്ഞർ ഖനനം നടത്തിയത് പ്രകാരം യെമനിലെ മആരിബ്‌ അണക്കെട്ടിന്റെ തകർച്ചയെ തുടർന്ന് മധ്യ യെമനിൽ നിന്നും മക്കയിലേക്ക് കുടിയേറി പാർത്ത ഖുവാദ വിഭാഗം ആണ് ജിദ്ദയിലെ ചെറിയ മത്സ്യ ബന്ധന ഗ്രാമം നിർമ്മിച്ചത്‌ എന്നാണ് .
നഗരത്തിലെ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്തുള്ള ബുറൈമാൻ താഴ്വര, വടക്ക്-പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്തുള്ള ബൊഇബ് താഴ്വര എന്നീ സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നും കുഴിച്ചെടുത്ത തമുദി ലിപി പ്രകാരം നടത്തിയ പുരാവസ്തു പഠനത്തിൽ കണ്ടെത്തിയത് ആദിമ ശിലാ യുഗത്തിലെ മനുഷ്യരാണ് ഈ പ്രദേശത്ത് വാസം തുടങ്ങിയത് എന്നാണ്.
ബി.സി 323 നും 356 നും ഇടയ്ക്കു അലക്സാണ്ടർ ചക്രവർത്തി ഇവിടെ സന്ദർശനം നടത്തിയതായും ഈ ലിപികളിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട് .
ഖിലാഫത് കാലഘട്ടം ഹിജാസ് ഭരണത്തിലെ പതാക
മുസ്ലിംകളുടെ മൂന്നാം ഖലീഫയായ ഉസ്മാൻ ഇബ്നു അഫ്ഫാൻ മക്കയിലേക്കുള്ള ഹജ്ജ് തീർത്ഥാടകർക്ക് വേണ്ടി ചെറിയ തുറമുഖം നിർമ്മിച്ചതാണ് ജിദ്ദയിൽ നടത്തിയ ആദ്യത്തെ പ്രമുഖ വികസന പ്രവർത്തനം.
പിന്നീട് ഒട്ടോമൻ തുർക്കികൾ ഹിജാസ് റെയിൽവേ നിർമ്മിക്കുകയും തീർത്ഥാടകർ കടൽ മാർഗ്ഗം ഹജ്ജിനു വന്നു തുടങ്ങിയ ജിദ്ദ തുറമുഖം വികസിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.
ചെങ്കടൽ തീരത്തെ ഒരു തുറമുഖം എന്ന നിലയിലും മക്കയിലേക്കുള്ള കവാടം എന്ന നിലയിലുമുള്ള ജിദ്ദയുടെ തന്ത്രപ്രധാനമായ സ്ഥാനം മൂലം പിൽക്കാലത്ത് നിരവധി ഭരണാധികാരികൾക്ക് ഇവിടം കീഴടക്കാൻ പ്രേരകമായി.
ഫാത്വിമി ഖിലാഫത്ത് കാലഘട്ടം
അൾജീരിയയിൽ നിന്നുള്ള ഫാത്വിമി ഖലീഫ ഈജിപ്തിലെ ഇഖ്ശിദിദ് രാജഭരണ പ്രദേശം മുതൽ ജിദ്ദയിലെ ഇജാസ്‌ മേഖലയുടെ ചുറ്റുപാടുമുള്ള സ്ഥലങ്ങൾ വരെ സ്വന്തം നിയന്ത്രണത്തിലാക്കി.
പിന്നീട് അദ്ദേഹം തന്റെ വ്യാപാര ശൃംഖല മെഡിറ്ററേനിയൻ , ഇന്ത്യൻ മഹാ സമുദ്രം തുടങ്ങി ചെങ്കടൽ വഴിയും വിപുലമാക്കി.
പിന്നീട് അവരുടെ വ്യാപാര ശൃംഖലയും നയതന്ത്ര മേഖലയും ചൈനയിലെ സോണ്ഗ് രാജകുലം വഴി വിപുലീകരിച്ചു .
അയ്യുബി കാലഘട്ടം അയ്യുബി കാലഘട്ടത്തിൽ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ഒരു പാത്രം
ജെറുസലേമിൽ സലാഹുദ്ദീന്റെ വിജയത്തിന് ശേഷം 1171 ൽ അദ്ദേഹം ഈജിപ്തിലെ രാജാവായി സ്വയം അവരോധിതനായി.
അൽ - അദീദ്‌ രാജാവിന്റെ മരണ ശേഷം ഫാത്വിമി ഭരണം അവസാനിപ്പിച്ചു കൊണ്ട് ജിദ്ദ അടക്കമുള്ള ഹിജാസ് മേഖലയുടെ ഭരണം അയ്യുബി സാമ്രാജ്യത്തിനു കീഴിൽ കൊണ്ടുവന്നു.
1177 വരെയുള്ള ഭരണം അയ്യുബി സാമ്രാജ്യത്തിൽപ്പെട്ട അബ്ദുൽ ഹാഷിം അൽ-തലബിന്റെ (1094-1201) കീഴിൽ ആയിരുന്നു.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ തുടർച്ചക്കാരായ ഭരണാധികാരികൾ ഈ പ്രദേശത്തെ സാമ്പത്തിക പുരോഗതി, അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസനം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ കാര്യമായ സംഭാവനകൾ നൽകി.
തുടർന്ന് സുന്നി മുസ്ലിംകളുടെ കീഴിൽ പ്രധാന പട്ടണങ്ങളിലെല്ലാം നിരവധി മദ്രസകൾ സ്ഥാപിച്ചു.
മംലൂക്ക് സുൽത്താനേറ്റ് മംലൂക്ക് സുൽത്താൻ
1254 ൽ കൈറോയിൽ തുടർച്ചയായി നടന്ന ആക്രമണങ്ങളിൽ അയ്യുബി സാമ്രാജ്യം വിഘടിച്ചതിനെ തുടർന്ന് ഹിജാസ് പ്രവിശ്യ മംലൂക്ക് സുൽത്താനെറ്റിന്റെ ഭാഗമായി മാറി.
1497 ൽ കേപ്പ് ചുറ്റിയുള്ള വാസ്കോ ഡ ഗാമയുടെ ഇന്ത്യാ യാത്രക്കിടയിൽ ഇന്ത്യയിൽ നിന്നും ചെങ്കടലിലേക്ക് ചരക്കും മുസ്ലീം തീർത്ഥാടകരേയും വഹിച്ചു കൊണ്ടുള്ള കപ്പലുകൾ ആക്രമിക്കുകയും അറബിക്കടലിൽ ഭീതി വിതക്കുകയും ചെയ്തു.
ഇതിനെ തുടർന്ന് അന്നത്തെ ഗുജറാത്ത് , യെമൻ ഭരണാധികാരികൾ മംലൂക്ക് ഭരണാധികാരികളോട് സഹായാഭ്യർത്ഥന നടത്തി.
തുടർന്ന് മംലൂക്ക് സുൽത്താൻ ജിദ്ദയിൽ സൈനിക വിന്യാസം ശക്തമാക്കുകയും പോർച്ചുഗീസുകാരിൽ നിന്നും രക്ഷ നേടുന്നതിനുള്ള ഒരു അഭയ കേന്ദ്രമായി ജിദ്ദ പരിണമിക്കുകയും ചെയ്തു.
ഉസ്മാനി ഖിലാഫത്ത് (ഓട്ടോമാൻ സാമ്രാജ്യം) ജിദ്ദ - 1924 ൽ
1517 ൽ ഒട്ടോമാൻ തുർക്കികൾ ഈജിപ്തിലെയും , സിറിയയിലെയും മംലൂക്ക് സുൽത്താനെറ്റിനെ കീഴടക്കി ഭരണം പിടിച്ചെടുത്തു.
തുടർന്ന് മംലൂക്ക് സുൽത്താനേറ്റിന്റെ പ്രാദേശിക സൈനികകേന്ദ്രമായിരുന്ന മക്കയും ജിദ്ദയുമടങ്ങിയ ഹിജാസ് മേഖല ഒട്ടോമാൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ അധീനതയിലായി.
തുടർന്ന് 1525 ൽ ഒട്ടോമാൻ സേന, പോർച്ചുഗീസ് കപ്പിത്താനായിരുന്ന അൽബർഗെരിയയുടെ പടക്കപ്പൽ സേനയുമായുള്ള പോരാട്ടത്തിൽ വിജയിക്കുകയും അതിൽ തകർന്ന കോട്ടകൾ പുനർനിർമ്മിക്കുകയും ചെയ്തു.
പുതിയ ആറു കവാടങ്ങളടങ്ങിയ നിരീക്ഷണഗോപുരങ്ങൾ നിർമിച്ചു.
പോർച്ചുഗീസ് സേനയുടെ ആക്രമണങ്ങളെ പ്രതിരോധിക്കാൻ വേണ്ടി നിർമിച്ച ഈ കോട്ടകൾ ഇവയായിരുന്നു.
കിഴക്ക് - മക്ക കവാടം, പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് തീരത്തോട് അഭിമുഖമായി അൽ മഗ്രിബ കവാടം, തെക്ക് - ഷെരീഫ്‌ കവാടം, വടക്ക് - മദീന കവാടം, അൽ - ബണ്ട്  കവാടം, അൽ ശാം കവാടം (അൽ ഷറഫ് കവാടം എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു) .
കൂടാതെ നഗരത്തിലുള്ള സൈനികർക്കായി ഒരു ചെറിയ കോട്ടയും തുർക്കി ഭരണാധികാരികൾ നിർമിച്ചു.
അത് കൂടാതെ പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഭീമമായ കവാടങ്ങളോട് കൂടിയ 4 വൻ കോട്ടകൾ കൂടി നിർമിച്ചു.
1813-ലെ ജിദ്ദ യുദ്ധം മുഹമ്മദ്‌ അലി
1802-ൽ നെജ്‌ദി സേന, ഓട്ടോമൻ തുർക്കികളിൽ നിന്നും ജിദ്ദയും മക്കയും പിടിച്ചെടുത്തു.
എന്നാൽ 1813-ൽ ഈജിപ്തിലെ ഓട്ടോമൻ തുർക്കികളുടെ കീഴിലുള്ള ഭരണകർത്താവായിരുന്ന മുഹമ്മദ്‌ അലി പാഷയുടെ സൈന്യവും മദീനയിൽ  നിന്നും അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകനായ തുസുൻ പാഷയുടെ സേനയും ഒരുമിച്ചു ജിദ്ദയിൽ പ്രവേശിക്കുകയും പെട്ടെന്ന് തന്നെ നഗരം പിടിച്ചടക്കുകയും ചെയ്തു.
തുടർന്ന് ജിദ്ദയിൽ ഭരണം നടത്തിയിരുന്ന ശരീഫ്  ഹുസൈനെ ഇസ്താംബൂളിൽ കൊണ്ടു പോയി തടവിലാക്കി.
കുറച്ചു ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഈ സൈന്യം മക്കയിൽ പ്രവേശിച്ചു മഹ് മൂദ് രണ്ടാമാനിൽ നിന്നും ഭരണം പിടിച്ചെടുത്ത ശേഷം ഷെരീഫ് ഓഫ് ഹിജാസ് എന്ന പേരിൽ ഗാലിബ് അഫന്ദിയെ അവിടുത്തെ പുതിയ ഭരണാധികാരിയാക്കി നിയമിച്ചു .
1925-ലെ ജിദ്ദ യുദ്ധം ജിദ്ദ - 1938 ൽ
1925 ഡിസംബറിലാണ് ആധുനിക സൗദി അറേബ്യൻ ഭരണത്തിനു തുടക്കം കുറിക്കുന്നതിന് മുന്നോടിയായി 1925-ലെ ജിദ്ദ യുദ്ധം നടന്നത്.
അലി ബിൻ ഹുസൈൻ രാജാവിന്റെ സൈന്യം ജിദ്ദയിൽ വന്നു നജദി സേനക്കെതിരെ ഏറ്റു മുട്ടി വിജയം കൈവരിച്ചു.
യുദ്ധത്തിൽ ശേഷിച്ച അലി ബിൻ ഹുസൈന്റെ സൈന്യം നഗരത്തിനു ചുറ്റും സംരക്ഷണ വലയം തീർത്തു കൊണ്ടു ഈ മേഖല സ്വന്തം അധീനതയിലാക്കി.
തുടർന്ന് അയൽ പ്രദേശങ്ങളായ ട്രാൻസ് ജോർദാൻ (അബ്ദുള്ള രാജാവ്)‍, ഇറാഖ്‌ (ഫൈസൽ രാജാവ്) തുടങ്ങിയ പ്രവിശ്യകളിലെ ഭരണാധികാരികളിൽ നിന്നും സൈനിക സഹായം തേടിയ അലി കൂടുതൽ സൈന്യവുമായി തന്റെ ഭരണം കാര്യക്ഷമമാക്കി.
തന്റെ കയ്യിലുണ്ടായിരുന്ന പഴയ രണ്ടു യുദ്ധ വിമാനങ്ങൾ തികയാതെ വന്നപ്പോൾ അദ്ദേഹം ഇറ്റലിയിൽ നിന്നും അഞ്ചു പുതിയ യുദ്ധ വിമാനങ്ങളും ജർമ്മനിയിൽ നിന്നും കൂടുതൽ യുദ്ധ ടാങ്കുകളും വാങ്ങി സൈന്യത്തെ കൂടുതൽ ശക്തരാക്കി .
പക്ഷേ, അദ്ദേഹത്തിനു കൂടുതൽ കാലം ഭരണത്തിൽ തുടരാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
1926 ജനുവരിയിൽ തന്നെ ഹിജാസ് , നജദ്  എന്നീ പ്രദേശങ്ങൾ കൂട്ടിച്ചേർത്തു കൊണ്ട് ജിദ്ദയടക്കമുള്ള ആധുനിക സൗദിയുടെ എല്ലാ പ്രദേശങ്ങളിലും അബ്ദുൽ അസീസ്‌ രാജാവിന്റെ പുതിയ ഭരണത്തിൻ കീഴിലായി.
അതോടെ അലി രാജാവ് ബാഗ്ദാദിലേക്ക് രക്ഷപെട്ടു.
ആധുനിക രാജഭരണം അബ്ദുൽ അസീസ്‌ ഇബ്ൻ സൗദ്
1926 ജനുവരി 8 നു അബ്ദുൽ അസീസ്‌ ഇബ്ൻ സൗദ് ആധുനിക സൗദി അറേബ്യയുടെ രാജാവായി അധികാരമേറ്റു.
പിന്നീട് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബ പരമ്പരയിൽ നിന്നുള്ളവരാണ് രാജാക്കന്മാരായി തുടർന്ന് പോന്നത് .
ആധുനിക സൗദി അറേബ്യയുടെ  പ്രഥമ ഭരണാധികാരിയാണ് അബ്ദുൽ അസീസ്‌ അൽ-സൗദ്‌ (ജനനം-1876, മരണം-1953).
ഇബ്ൻ സൗദ്‌ എന്ന പേരിൽ ആണ്  ഇദ്ദേഹത്തെ സാധാരണയായി അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.
1926-ൽ ഭരണമേറ്റെടുത്ത ഇദ്ദേഹം 1953 -ൽ മരണപ്പെടുന്നത് വരെ രാജാവായി തുടർന്നു.
പിന്നീട് വന്ന സൗദ് ഇബ്ൻ അബ്ദുൽ അസീസ്‌ (ജനനം-1902, മരണം-1969) 1953 മുതൽ1964 വരെ പതിനൊന്നു വര്ഷം സൗദി അറേബ്യയിൽ അധികാരത്തിലിരുന്നു.
ഫൈസൽ ഇബ്ൻ അബ്ദുൽ അസീസ്‌ അൽ സൗദ് (ജനനം-1904, മരണം-1975) ആണ് സൗദ് രാജാവിനു ശേഷം 1964 മുതൽ 1975 വരെ രാജ്യം ഭരിച്ചത്.
ഇദ്ദേഹം അധികാരത്തിലിരിക്കുമ്പോൾ രാജ്യത്ത്  സാമ്പത്തിക രംഗത്തും വിദേശ നയങ്ങളിലും കാതലായ മാറ്റം വരുത്തി.
അബ്ദുള്ള രാജാവ്‌
പിന്നീട് 1975 മുതൽ 1982 ൽ അദ്ദേഹം മരിക്കുന്നത് വരെ ഖാലിദ് ബിൻ അബ്ദുൽ അസീസ്‌ രാജാവ് (ജനനം 1912,  മരണം -1982) രാജാവായി തുടർന്നു.
1982ൽ അന്നത്തെ ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രി ഇന്ദിരാഗാന്ധി ജിദ്ദ സന്ദർശിച്ചപ്പോൾ സൗദി ഭരണകർത്താവായിരുന്ന ഖാലിദ് രാജാവിന് സമ്മാനിച്ച ആന ജിദ്ദ മുനിസിപ്പാലിറ്റിക്ക് കീഴിലുള്ള കിലോ -10ലെ മൃഗസംരക്ഷണ കേന്ദ്രത്തിലായിരുന്നു പാർപ്പിച്ചിരുന്നത്.
പിന്നീട് ഫഹദ് ബിൻ അബ്ദുൽ അസീസ്‌ അൽ സൌദ്‌  (ജനനം-1921, മരണം-2005) 1982 മുതൽ 2005 വരെ രാജാവായി തുടർന്നു.
2005 മുതൽ അബ്ദുള്ള ബിൻ അബ്ദുൽ അസീസ്‌ രാജാവായി തുടരുന്നു.
ഇതിൽ അബ്ദുൽ അസീസ്‌ ഒഴികെയുള്ള മറ്റു അഞ്ചു ഭരണാധികാരികളും സഹോദരന്മാരാണ്.
ഭരണ വ്യവസ്ഥ പ്രവിശ്യാ ഭരണം സൗദി അറേബ്യൻ ‎ ഭൂപടത്തിൽ മക്ക പ്രവിശ്യയുടെ സ്ഥാനം
മക്ക ‎ ആസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന മക്ക പ്രവിശ്യയിലാണ് ‎ ജിദ്ദ നഗരത്തിന്റെ സ്ഥാനം.
ഫൈസൽ രാജാവിന്റെ മകനായ ഖാലിദ് അൽ-ഫൈസൽ രാജകുമാരൻ ആണ് സൗദി അറേബ്യയിലെ പ്രധാന പ്രവിശ്യയായ മക്ക പ്രവിശ്യ ഗവർണർ.
ഈ പ്രവിശ്യയിലെ വലിയ നഗരം ജിദ്ദയാണ് .
ഉദ്യാന നഗരമായ താഇഫ് ‎ മക്ക പ്രവിശ്യയിലാണ്.
നഗര ഭരണം
ഹാനി അബു റാസ്  ജിദ്ദ നഗരസഭയുടെ മേയറും ഖാലിദ്‌ ബിൻ ഫദൽ അഖീൽ ഡെപ്യൂട്ടി മേയറുമാണ്.
കൂടാതെ വ്യത്യസ്ത വകുപ്പുകൾക്കെല്ലാം പ്രത്യേകമായ ഉപ വിഭാഗങ്ങളും നിലവിലുണ്ട് .
നഗരത്തിന്റെ വികസന പ്രവർത്തനങ്ങളും പരിപാലനവും പൂർണമായും നഗരസഭയുടെ ഭരണത്തിനു കീഴിലാണ്.
നഗരത്തിന്റെ ഭാവി പ്രവർത്തനങ്ങൾ നിരീക്ഷിച്ചു കൊണ്ട് പ്രവർത്തിക്കുന്ന ജിദ്ദ അർബൻ ഒബ്സർവേറ്ററി (JUO)എന്ന സാങ്കേതിക വകുപ്പും 2006 മുതൽ നഗര ഭരണത്തിനു കീഴിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്.
നഗര ഭാഗങ്ങൾ
ജിദ്ദ നഗരസഭാ പ്രദേശങ്ങൾ 113 ഭാഗങ്ങളായി തിരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
അൽ-ബസാതീൻ അൽ-മുഹമദിയ്യ അൽ-ശാതി അൽ-നഹദ അൽ-നയീം അൽ-സാറ അൽ-സലാമ അൽ-ബവാദി അൽ-രബവ അൽ-സഫ അൽ-ഖാലിദിയ അൽ-റൌദ അൽ-ഫൈസലിയ അൽ-അന്തലുസ് അൽ-അസീസിയ അൽ-റിഹാബ് അൽ-ഹംറ അൽ-മുഷറഫ അൽ-റുവൈസ് അൽ-ശറഫിയ അൽ-വുറൂദ് അൽ-നസീം അൽ-ബാഗ്ദാദിയ അൽ-ശറഖിയ അൽ-അമാരിയ അൽ-ഹിന്ദാവിയ അൽ-സഹൈഫ അൽ-കന്ദ്ര അൽ-സുലൈമാനിയ അൽ-താലബ അൽ-സബീൽ അൽ-ഖുറയാത് ഗുലൈൽ അൽ-നുസ്ല അൽ-യമാനിയ അൽ-ജാമിയ മദായിൻ അൽ-ഫഹദ് അൽ-റവാബി അൽ-വസീറിയ അൽ-ബാഗ്ദാദിയ അൽ-ഗര്ബിയ അൽ-ബലദ് അൽ-അജ്‌വദ് അൽ-മനാർ അൽ-സാമിർ പെട്രോമിൻ അൽ-മഹ്ജർ ഒബൂർ അൽ-ജനൂബിയ അൽ-മർവ അൽ-ഫയ്ഹ ബനി മാലിക് അൽ-ഹരാസത് അൽ-സലാം അൽ-മാജിദ് അൽ-ഗുസൈൻ അൽ-മസ്ഫ അൽ-മതാർ അൽ-ഗദീം(പഴയ എയർപോർട്ട്) അൽ-നൂർ അൽ-തർഹീൽ (ഡീപോർട്ടെഷൻ) അൽ-ഇസ്കാൻ അൽ-ജനൂബി അൽ-തൌഫീഖ് അൽ-ജൌഹര അൽ-ജമൂം അൽ-ഖുംറ അൽ-ദിഫാ അൽ-ജാവി (എയർ ഡിഫൻസ്) അൽ-ദഗീഗ് അൽ-റുബൂ അൽ-രബീഹ് അൽ-രിഹേലി അൽ-സാൽമിയ അൽ-സനബിൽ അൽ-സനായിയ (ബവാദി) അൽ-ആദിൽ അൽ-ഒലയ അൽ-ഫൈഹ അൽ-കരന്തിന അൽ-അജാവീദ് അൽ-മുർസലാത്ത് അൽ-ശൂല അൽ-കോർണിഷ് അൽ-വഹ അൽ -ശൊവാഗ് അൽ-ഹംദാനിയ അൽ-സൽഹിയ അൽ-സലാം അൽ-മുസ്തവ്ദാത് അൽ-മുന്താസഹത് അൽ-മക്രോണ അൽ-അഹ്മദിയ അൽ-മൊസാദിയ ബുറൈമാൻ അബ്ദുൽ അസീസ്‌ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഉമ്മു ഹബലൈൻ പ്രിൻസ് അബ്ദുൽ മജീദ്‌ കിലോ-2 കിലോ-3 കിലോ-8 കിലോ-5 കിലോ-7 കിലോ-10 കിലോ-11 കിലോ-13 കിലോ-14 ഗുവൈസ ബാബ്-ശരീഫ് ബാബ്-മക്ക അൽ-അമീർ ഫവാസ് വാദി-ഫാതിമ ഒബൂർ ശമാലിയ ഈസ്റ്റ്‌ അല്ഖത് അൽ സാരി കിംഗ്‌ ഫൈസൽ നേവി ബെയ്സ് കിംഗ്‌ ഫൈസൽ ഗാർഡ് സിറ്റി നാഷണൽ ഗാർഡ് റസിഡൻസ്‌ എയർ ഡിഫൻസ് റസിഡൻസ്‌ ഖുലൈസ് ജനജീവിതം ജീവിതരീതി
സൗദി അറേബ്യയിലെ മറ്റു  പട്ടണങ്ങളുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ വളരെ വ്യത്യസ്തമായ ജീവിത രീതിയാണ് ജിദ്ദയിലേത്.
മറ്റു പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായ ഇവിടുത്തെ കാലാവസ്ഥയും വിശാലമായ ബീച്ചുമാണ് അതിനു ഒരു കാരണം .
ഉഷ്ണ കാലത്ത് വൈകുന്നേരത്തോടെ കുടുംബങ്ങളോട് കൂടി  ബീച്ചുകളിൽ വരുന്നവരും മറ്റും പുലർച്ചെ വരെ കാണാം.
വാരാന്ത അവധി ദിവസങ്ങളിൽ രാത്രി കാലങ്ങളിൽ ബീച്ചിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളിലും ചൂണ്ടയിട്ടു മീൻ പിടിക്കുന്നവർ ധാരാളമായി ഉണ്ടാകാറുണ്ട്.
സൗദി അറേബ്യയുടെ ഔദ്യോഗിക മതം ഇസ്ലാം മതമാണ്‌.
ജിദ്ദയിൽ ഭൂരിഭാഗം ജനങ്ങളും മുസ്ലിങ്ങളാണ്.
അതിൽ തന്നെ കൂടുതൽ സുന്നി മുസ്ലിങ്ങളും ചെറിയ വിഭാഗം ഷിയാ മുസ്ലിങ്ങളും .
കൂടാതെ ഏഷ്യൻ , പാശ്ചാത്യ, അറബ് ക്രിസ്ത്യാനികളും വസിക്കുന്നുണ്ട്.
ജിദ്ദയിൽ 1300 ലധികം മുസ്ലിം പള്ളികളുണ്ട്.
മറ്റു മതസ്ഥരുടെ ആരാധനാലയങ്ങൾ ഒന്നും തന്നെ ഇല്ല.
ഏഴാം നൂറ്റാണ്ടു മുതൽ ലോകരാഷ്ട്രങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഹജ്ജ്‌ തീർത്ഥാടകർ ജിദ്ദയിൽ വന്നു തുടങ്ങിയത് മുതൽ ഇവിടുത്തെ സാമ്പത്തിക,മത കാര്യ രംഗങ്ങളിൽ വലിയ പുരോഗതി കൈവന്നു.
മദ്യം, മയക്കുമരുന്ന് തുടങ്ങിയവയുടെ  വ്യാപാരവും ഉപയോഗവും കർശനമായി നിരോധിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഇത്തരം വസ്തുക്കൾ വിദേശങ്ങളിൽ നിന്ന് കടത്തുന്നത് തെളിവ് സഹിതം പിടിക്കപ്പെട്ടാൽ ഇവിടുത്തെ ഇസ്ലാമിക ശരീഅത്ത്  നിയമപ്രകാരം പരമാവധി ശിക്ഷയായ വധശിക്ഷ വരെ ലഭിക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.
വ്യവസായ സ്ഥാപനങ്ങളും, കച്ചവട സ്ഥാപനങ്ങളും ദിവസത്തിലെ അഞ്ചു നേരങ്ങളിലായുള്ള നമസ്കാര സമയങ്ങളിൽ അടച്ചിടുന്നതാണ്.
ഇവിടുത്തെ കോടതി നിയമങ്ങൾ ഇസ്ലാമിക ശരീഅത്ത് നിയമത്തിനു കീഴിലാണ് തയ്യാറാക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.
ഇസ്ലാമിക നിയമങ്ങൾ കർശനമായി പാലിക്കുന്ന ജിദ്ദയടക്കമുള്ള സൗദിയുടെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിലും മദ്യ ശാലകൾ  പ്രവർ‍ത്തിക്കുന്നതിനും നിരോധനം ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
ജിദ്ദയിലെ നിലവിലുള്ള ഏറ്റവും വലിയ മസ്ജിദ് ആണ് കിംഗ് സൗദ് മസ്ജിദ് .
1987 -ൽ പണി കഴിപ്പിച്ച ഈ മസ്ജിദ് ജിദ്ദയിലെ ശറഫിയയിൽ ആണ് .
പഴയ ജിദ്ദയുടെ പ്രദേശമായ അൽ-ബലദിലെ അൽ -മസ്ലൂം, അൽ-ശാം, ഗ്രാൻഡ്‌ സൂക്ക്‌, അൽ-നൂരിയ്യ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിരവധി പഴയ പള്ളികൾ ഇന്നും നില നിൽക്കുന്നുണ്ട്‌.
അൽ-ഷാഫിഈ മസ്ജിദ്, ഒക്കാഷ മസ്ജിദ്, അൽ -മിമാർ മസ്ജിദ്, അൽ  ഹനഫി മസ്ജിദ്, അൽ -പാഷ, ഉസ്മാൻ ബിൻ അഫ്ഫാൻ മസ്ജിദ് എന്നിവ അവയിൽ ചിലതാണ്.
കൂടാതെ എല്ലാ പ്രദേശങ്ങളിലും കൂടി നൂറു കണക്കിന് ആധുനിക രീതിയിലുള്ള പള്ളികളും ഉണ്ട് .
ജിദ്ദയിൽ നിന്നും 70 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തു കിഴക്ക് ഭാഗത്തായാണ് മുസ്ലിംകളുടെ വിശുദ്ധ കേന്ദ്രമായ മക്ക സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.
ദൈവ കല്പന പ്രകാരം 4000 വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് ഇബ്രാഹിം നബി നിർമിച്ചതെന്ന് മുസ്ലീങ്ങൾ വിശ്വസിക്കുന്ന കഅബ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത് വിശുദ്ധ മക്കയിലാണ്.
ലോക മുസ്ലിംകൾ അഞ്ചു നേരം ദൈവത്തോട് പ്രാർ‍ത്ഥിക്കുന്നത് ഈ കഅബക്ക് അഭിമുഖമായി നിന്ന് കൊണ്ടാണ്.
കൂടാതെ ലോകത്തുള്ള മുസ്ലിംകൾ ഹജ്ജ്‌, ഉം‌മ്ര തീർ‍ത്ഥാടനത്തിന്‌ ഒരുമിച്ചു കൂടുന്നതും മക്കയിലാണ്.
പ്രവാചകൻ മുഹമ്മദിന്റെ പള്ളി നില കൊള്ളുന്ന മദീന , ജിദ്ദയിൽ നിന്നും 424 കിലോമീറ്റർ വടക്ക് ഭാഗത്താണ്.
മുഹമ്മദ്‌ നബിയുടെ ഭൗതിക ശരീരം മറവു ചെയ്തിട്ടുള്ള ഇവിടെ നബി പരമ്പരയിൽ  പെട്ട മറ്റനേകം പേരുടെ ഖബറിടങ്ങളും ഉണ്ട്.
മക്കയിൽ വരുന്ന വിശ്വാസികൾ മദീന സന്ദർശനവും നടത്തിയതിനു ശേഷം ആണ് മടങ്ങുന്നത്.
തീർത്ഥാടകർക്ക് മാത്രമായി ഒരു വിമാനത്താവളവും മദീനയിൽ ഉണ്ട്.
തീർത്ഥാടകർക്ക് മെച്ചപ്പെട്ട സേവനങ്ങൾ നൽകുന്നതിനു വേണ്ടി സൗദി അറേബ്യൻ സർക്കാർ മക്ക,മദീന എന്നീ രണ്ടു വിശുദ്ധ നഗരങ്ങളിൽ നടത്തിവരുന്ന വൻതോതിലുള്ള വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ ജിദ്ദയുടെ കൂടി വികസനത്തിന് സഹായിക്കുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്.
ഇപ്പോഴുള്ള ഇരുപത്തി അഞ്ചു ലക്ഷം ഹജ്ജ്‌ തീർത്ഥാടകർക്ക് പകരം അഞ്ചു വർഷത്തിനു ശേഷം ഒരു കോടി തീർ‍ത്ഥാടകരെ ഒരുമിച്ചു ഉൾകൊള്ളാൻ പാകത്തിനുള്ള വൻ വികസനമാണ് നടന്നു കൊണ്ടിരിക്കുന്നത്.
ഇത് ,മക്ക,മദീന എന്നീ നഗരങ്ങൾക്കൊപ്പം ജിദ്ദയിലും വ്യാപാര,ടൂറിസം രംഗങ്ങളിൽ വലിയ മുന്നേറ്റം ഉണ്ടാകാൻ സഹായകമാകും എന്നു കരുതപ്പെടുന്നു.
ആചാരങ്ങൾ വിവാഹം
ജിദ്ദയിൽ വിവാഹങ്ങൾ (വിവാഹ സൽക്കാരം) രാത്രിയിൽ 11 മണി മുതൽ പുലർച്ചെ 4 മണി വരെ ആണ് കൂടുതലും  നടക്കുന്നത്.
11:30 ഓടു കൂടി സ്വീകരണ ഹാളിലേക്ക് വരുന്ന വധൂ വാന്മാർ 12 മണി മുതൽ  അതിഥികളെ സ്വീകരിച്ചു തുടങ്ങുന്നു.
തുടർന്ന് നടക്കുന്ന സംഗീത വിരുന്നിനു പരമ്പരാഗത സംഗീത ഇനങ്ങളായ ദഫ്, ടാർ എന്നീ ഇനങ്ങൾ പ്രത്യേക ഗായക സംഘത്തിന്റെ കീഴിൽ നടക്കും.
12 മണി മുതൽ 2-30 വരെ വധൂ വരന്മാരുടെയും  അതിഥികളുടെയും സാന്നിദ്ധ്യത്തിൽ നടക്കുന്ന ഈ സംഗീത വിരുന്നിനിടയിൽ നടക്കുന്ന പരമ്പരാഗതമായ ഡാൻസിന്റെ അവസാനത്തിൽ സദസ്യർക്ക് പുറമേ വധുവും വരനും കൂടി പങ്കെടുക്കുന്നു.
പുലർച്ചെ 3 - 30 ഓടു കൂടി ബുഫേ എന്ന പേരിൽ  അറിയപ്പെടുന്ന സദ്യയോട് കൂടി വിവാഹ സൽക്കാരം അവസാനിക്കുന്നു .
വസ്ത്രധാരണം ജിദ്ദയിലെ പഴയ കാല പരമ്പരാഗത വസ്ത്രം ധരിച്ച സ്ത്രീ(1873-ൽ എടുത്ത ഫോട്ടോ)
പുരുഷന്മാരുടെ പരമ്പരാഗതമായ വേഷം കഴുത്ത് മുതൽ താഴോട്ടു കാൽപ്പാദം വരെയുള്ള  വെളുത്ത നിറത്തിലുള്ള വസ്ത്രമാണ്.
തോബ്‌ എന്ന പേരിലറിയപ്പെടുന്ന ഈ വസ്ത്രത്തിന് കൂടെ തലയിൽ കറുത്ത നിറത്തിലുള്ള വട്ടക്കെട്ടോട് കൂടിയ ഒരു തുണിയും ധരിക്കാറുണ്ട്.
സ്ത്രീകൾ യാത്രക്കും ഷോപ്പിങ്ങിനും മറ്റും വീട്ടിൽ നിന്നും പുറത്തിറങ്ങുമ്പോൾ ശരീരമാസകലം മറയുന്ന അബായ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന കറുത്ത നിറത്തിലുള്ള വസ്ത്രം ധരിക്കൽ നിർബന്ധമാണ്‌ .
പുരുഷന്മാർ തമ്മിൽ കണ്ടു മുട്ടുമ്പോളും സ്ത്രീകൾ തമ്മിൽ കണ്ടു മുട്ടുമ്പോളും പരസ്പരം കൈ കുലുക്കി മൂന്നു തവണ കവിളുകൾ പരസ്പരം തട്ടിച്ചു കൊണ്ടുള്ള പരമ്പരാഗതമായ രീതിയും നിലവിലുണ്ട് .
ആഹാര രീതി ചിലീസ്‌ ഹോട്ടൽ ജിദ്ദ
വിവിധ രാജ്യക്കാരുടെയും ഗോത്രക്കരുടെയും സംഗമസ്ഥലമാണ് ജിദ്ദ.
പ്രധാന ഭക്ഷണം മൈദ കൊണ്ട് തയ്യാറാക്കുന്ന ഖുബ്സ് എന്ന പേരിലുള്ള റൊട്ടിയാണ്.
സൗദി അറേബ്യയിലെ മറ്റു പട്ടണങ്ങളെ പോലെ തന്നെ പ്രസിദ്ധമാണ് ജിദ്ദയിലെ  ബസ്മതി അരിയും കോഴിയിറച്ചിയും കൊണ്ട് തയ്യാറാക്കുന്ന നജ്ദി കബ്സ.
കൂടാതെ യെമനി മന്തിയും ജിദ്ദയിലെ ഉച്ച ഭക്ഷണത്തിന്റെ പ്രമുഖ വിഭവമാണ്.
ഷവർമ്മ , കൊഫ്ത , കബാബ് , സാൻഡ്‌വിച്, ബർഗർ  തുടങ്ങിയ ഇറച്ചിയിൽ വേവിച്ച ഫാസ്റ്റ്‌ ഫുഡ്‌ ഇനങ്ങളും വിപണിയിൽ മുന്നിട്ടു നിൽക്കുന്നു.
ലബനീസ് , തുർക്കിഷ്‌ , സിറിയൻ ഹോട്ടലുകളിൽ ലഭിക്കുന്ന റമളാൻ സമൂസ, ഫൂൽ-തമ്മീസ്‌ തുടങ്ങിയ ഇനങ്ങൾ വൈകുന്നേരത്തെ ഭക്ഷണ ഇനങ്ങളാണ് .
സൗദി അറേബ്യൻ ഭക്ഷണമായ കബ്സ
അന്താരാഷ്ട്ര ഭക്ഷണ ഇനങ്ങളും ജിദ്ദയിൽ പ്രശസ്തമാണ്.
അമേരിക്കൻ ശൃംഖലകളായ മാക്‌ ഡോനാൾഡ്, ബർഗർ കിംഗ്‌, ടോമിനോസ്‌ പിസ, കെ എഫ്‌ സി, ചിലീസ്‌ എന്നിവയുടെ ബ്രാഞ്ചുകളും ചൈനീസ്, ഇന്ത്യൻ, ഇറാനിയൻ തുടങ്ങിയ ഏഷ്യൻ ഭക്ഷണ ശാലകളും സജീവമാണ് .
ജിദ്ദ കേന്ദ്രമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന പ്രധാന പ്രാദേശിക ഫാസ്റ്റ്‌ ഫുഡ്‌ ശൃംഖലയാണ്  അൽ ബൈക്ക്‌ ബ്രോസ്റ്റ്‌.
കൂടാതെ കേരളീയ ഭക്ഷണ ശാലകൾ എല്ലാ പ്രദേശങ്ങളിലും ഉണ്ട്.
ബൂഫിയ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ലഘു ഭക്ഷണ ശാലകളാണ് സാധാരണക്കാർ കൂടുതലായി ആശ്രയിക്കുന്നത്.