smcproject/ml-wiki-sentences huggingface dataset:
2001ൽ ഡെൽഹിയിലെ സംസ്ഥാന കേന്ദ്ര തൊഴിൽ മേഖലയുടെ വലിപ്പം 620,000 ആയിരുന്നു.
ഇതിനെ അപേക്ഷിച്ച് സ്വകാര്യ മേഖലയുടെ തൊഴിലാളികളുടെ എണ്ണം 219,000 ആണ്.
2000 മുതൽ ഇങ്ങോട്ടുള്ള കാലഘട്ടം ഡെൽഹിയുടെ തൊഴിൽ മേഖല പല അന്താരാഷ്ട്ര കമ്പനികളേയും ഇങ്ങോട്ട് ആകർഷിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഇതിൽ പ്രധാനം ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്നോളജി , ടെലികമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ് , ഹോട്ടൽ വ്യവസായം , ബാങ്ക് മേഖല, മീഡിയ, ടൂറിസം എന്നിവയാണ്.
ഇംഗ്ലീഷിൽ നല്ല കാര്യപ്രാപ്തിയുള്ള തൊഴിൽ മേഖലയാണെന്നുള്ളതാണ് ഇതിന്റെ ഒരു പ്രധാന കാരണമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.
ഈ സമയത്ത് ഡെൽഹിയിലെ ഉദ്പാനവ്യവസായവും നല്ല വളർച്ച കാണിച്ചിട്ടുണ്ട്.
വലിയ ഉത്പാദന വ്യവസായ കമ്പനികളും ഡെൽഹിയിലും ചുറ്റുപാടുമായി തങ്ങളുടെ വ്യവസായ സ്ഥാപനങ്ങളും ഓഫീസുകളും തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്.
പണിയറിയുന്ന തൊഴിലാളികളുടെ എളുപ്പത്തിലുള്ള ലഭ്യത ഒരുപാട് വിദേശ വ്യവസായ സ്ഥാപനങ്ങളെയും ഇവിടേക്ക് ആകർഷിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഉദ്പാദന മേഖലയിൽ 2001ലെ തൊഴിലാളികളുടെ എണ്ണം 1,440,000 വും, വ്യവസായ മേഖലയിൽ 129,000 ആയിരുന്നുവെന്നുമാണ് കണക്ക്.
കെട്ടിടനിർമ്മാണം, ഊർജ്ജം, ടെലികമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ്, ആരോഗ്യം, വാർത്തവിനിമയം, റിയൽ എസ്റ്റേറ്റ് എന്നിവ ഡെൽഹിയുടെ സാമ്പത്തികമേഖലയിൽ വൻ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വേഗതയിൽ വളരുന്ന ചില്ലറകച്ചവടവ്യാപാ‍രമേഖല (retail industries) ഡെൽഹിയാണ്.
ഇതിന്റെ ഫലമായി ഡെൽഹിയിലെ ഭൂമിവില വളരെ പെട്ടെന്നാണ് ഉയർന്നത്.
ഏറ്റവും വില കൂടിയ ഓഫീസ് സ്ഥലങ്ങളുള്ള സ്ഥാനങ്ങളിൽ ഡെൽഹിയുടെ സ്ഥാനം ഇപ്പോൾ ലോകനിലവാരത്തിൽ ഏഴാം സ്ഥാനത്താണ്.
ഒരു ചതുരശ്ര അടിക്ക് $145.16 എന്ന ലോകനിലവാ‍രമാണ് ഇപ്പോൾ ഉള്ളത്.
പക്ഷേ, ഈ അന്താരാഷ്ട്ര ചില്ലറ വ്യാപാര കുത്തക മേഖലയുടെ വളർച്ച ഇന്ത്യയുടെ മറ്റു ഭാഗങ്ങളെ വിപരീതമായിട്ടാണ് ബാധിക്കുന്നത്.
ഇത് ഇന്ത്യയുടെ പരമ്പരാഗത ചില്ലറവ്യാപാ‍രമേഖലയെ തകർക്കുന്നു എന്ന് സാമ്പത്തിക വിദഗ്ദ്ധർ കണക്കുകൂട്ടുന്നു.
സംസ്കാരം സ്മാരകങ്ങൾ ദില്ലി ഹാട്ടിലെ പാരമ്പര്യ പാത്രങ്ങളുടെ പ്രദർശനം
ഡെൽഹിയിലെ സംസ്കാരം അതിന്റെ ചരിത്രവുമായി വളരെയധികം ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ഇവിടത്തെ അനേകം സ്മാരകങ്ങൾ തന്നെ ഇതിനുദാഹരണമാണ്.
ഏകദേശം 175 ഓളം സ്മാരകങ്ങൾ ഡെൽഹിയിൽ ഉള്ളതായിട്ടാണ് ആർകിയളോജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ (Archaeological Survey of India) കണക്ക്.
ഇതിൽ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമല്ലാത്തതും കണ്ടെത്താത്തതുമായത് ഉൾപ്പെടുന്നില്ല.
മുഗ്ഗളന്മാരും ടർക്കിഷ് വംശജരും പണിത ഒരുപാട് കെട്ടിടങ്ങൾ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
ഇങ്ങനെയുള്ള അനേകം കെട്ടിടങ്ങൾ പുരാണാ ദില്ലിയിൽ കാണാവുന്നതാണ്.
ഇന്ത്യയിലെ തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ പള്ളിയായ ജുമാ മസ്ജിദ് , ചെങ്കോട്ട , ഹുമയൂണിന്റെ ശവകുടീരം , ഖുത്ബ് മീനാർ എന്നിവ ലോകപ്രശസ്തമാണ്.
ഡെൽഹിയിൽ കാണാവുന്ന മറ്റ് സ്മാരകങ്ങളിൽ ചിലത് ഇന്ത്യാ ഗേറ്റ് , ജന്തർ മന്ദിർ , പുരാന കില , എന്നിവയാണ്.
പുതുസ്മാരകങ്ങൾക്ക് ഉദാഹരണങ്ങളാണ് അക്ഷർധാം മന്ദിർ , ലോട്ടസ് ടെമ്പിൾ എന്നിവ.
മഹാത്മാഗാന്ധിയുടെ ശവകുടീരമായ രാജ്‌ഘട്ടൂം ഡെൽഹിയിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.
ന്യൂ ഡെൽഹിയിൽ ബ്രിട്ടീഷ് കാലത്ത് പണിത സർക്കാർ മന്ദിരങ്ങളും ഇപ്പോഴും അതിന്റെ തനതായ ശൈലിയിലും പുതുമയോടും കൂടി നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്.
രാഷ്ട്രപതി ഭവൻ , സെക്രട്ടറിയേറ്റ് മന്ദിരം , രാജ്‌പഥ് , പാർലമെന്റ് മന്ദിരം , വിജയ് ചൗക്ക് എന്നിവ അവയിൽ ചിലതാണ്.
ആഘോഷങ്ങൾ ഓട്ടൊ എക്സ്പോയിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന വാഹനം
തലസ്ഥാന നഗരം എന്നെ പദവി ഡെൽഹിയുടെ സംസ്കാരത്തിനും ആഘോഷങ്ങൾക്കും ഒരു പ്രത്യേക പകിട്ടൂം പ്രാധാന്യവും തന്നെ നൽകുന്നു.
റിപ്പബ്ലിക് ദിനം , സ്വാതന്ത്ര്യ ദിനം , ഗാന്ധിജയന്തി എന്നിവ വളരെ ഉത്സാഹത്തോടുകൂടി ഡെൽഹിയിൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു.
ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ചെങ്കോട്ടയിൽ നിന്ന് സ്വാതന്ത്ര്യദിനത്തിൽ ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രി രാഷ്ട്രത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്നു.
ഇന്ത്യയുടെ വൈവിധ്യത്തെ കാണിക്കുന്ന ഒരു സാംസ്കാരിക പ്രദർശനം റിപ്പബ്ലിക് ദിന പരേഡിൽ എല്ലാ വർഷവും നടക്കുന്നു.
ഇതുകൂടാതെ ഇന്ത്യൻ സൈനികാഭ്യാസ പ്രകടനങ്ങളും ഈ ദിവസം നടക്കുന്നു.
മതപരമായ ആഘോഷങ്ങളിൽ പ്രധാനം ദീപാവലി (ദീപങ്ങളുടെ ഉത്സവം), മഹാവീർ ജയന്തി , ഗുരു നാനാക്ക് ജന്മദിനം , ദുർഗ പൂജ , ഹോളി , ലോഹ്‌രി , മഹാശിവരാത്രി , ഈദ് , ബുദ്ധജയന്തി എന്നിവയാണ്.
പ്രസിദ്ധ സ്മാരകമായ ഖുത്ബ് മീനാറിൽ വച്ചു നടക്കുന്ന ഖുത്ബ് ഉത്സവ ത്തിൽ വളരെയധികം നർത്തകരേയും ഗായകരേയും പങ്കെടുപ്പിക്കുക പതിവാണ്.
മറ്റു സാംസ്കാരിക പരിപാടികളിൽ പ്രധാനം പട്ടം പറത്തൽ ഉത്സവം, അന്താരാഷ്ട്ര മാങ്ങ പ്രദർശനം, വസന്ത പഞ്ചമി എന്നിവയാണ്.
എല്ലാ വർഷവും പ്രഗതി മൈദാനിൽ വച്ച് നടക്കുന്ന ഓട്ടൊ എക്സ്പോ ഏഷ്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ വാഹന പ്രദർശന മേളയാണ്.
പ്രഗതി മൈദാനിൽ വച്ച് തന്നെ എല്ലാ വർഷവും നടക്കുന്ന ലോക പുസ്തകമേള ലോകത്തിലെ തന്നെ രണ്ടാമത്തെ ഏറ്റവും വലിയ പുസ്തകമേളയാണ്.
ഇതിൽ 23 ലധികം രാഷ്ടങ്ങൾ പങ്കെടുക്കുന്നു.
ഏറ്റവും അധികം പുസ്തകവായനക്കാരുണ്ടെന്ന് കണക്കാക്കുന്ന ഡെൽഹിയെ ബുക്ക് കാപിറ്റൽ എന്നും പറയാറുണ്ട്.
[[പ്രമാണം:Chicken Chili എക്കാലവും രാജാക്കൻമാരുടെ കേന്ദ്രമായ ദില്ലിയിലെ 
ജനങ്ങൾ സൽക്കാര പ്രിയരും ഭക്ഷണകാര്യത്തിൽ കുലീനരും ആണ് .R2.jpg|right|thumb|ഡെൽഹിയിലെ പ്രശസ്ത ഭക്ഷണമായ കടായി ചിക്കൻ ]]
ഭക്ഷണ കാര്യങ്ങളിൽ പഞ്ചാബി മുഗൾ ഭക്ഷണമായ കബാബ് , ബിരിയാണി എന്നിവ പ്രസിദ്ധമാണ്.
ഇന്ത്യയുടെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് ആളുകൾ തിങ്ങി പാർക്കുന്നതു കൊണ്ടും അനേക സാംസ്കാരമുള്ള ജനങ്ങൾ താമസിക്കുന്നതു കൊണ്ടും രാജസ്ഥാനി ഭക്ഷണം , മഹാരാഷ്ട്ര ഭക്ഷണം , ബംഗാളി ഭക്ഷണം , ഹൈദരബാദി ഭക്ഷണം , തെക്കേ ഇന്ത്യൻ ഭക്ഷണം എന്നിവയും ഡെൽഹിയുടെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ ലഭിക്കുന്നു .
തെക്കേ ഇന്ത്യൻ ഭക്ഷണങ്ങളായ ഇഡ്ഡലി , ദോശ , സാമ്പാർ എന്നിവ മിക്കയിടങ്ങളിലും ലഭിക്കുന്നു.
ഡെൽഹിയുടെ തനതായ ചെറു ഭക്ഷണങ്ങളായ ചാട്ട് , ദഹി പാപ്‌ടി, എന്നിവയും ഇവിടെ ലഭിക്കുന്നു.
ഇതു കൂടാതെ അന്താരാഷ്ട്ര ഭക്ഷണങ്ങളായ ഇറ്റാലിയൻ ഭക്ഷണം, കോണ്ടിനെന്റൽ ഭക്ഷണം, ചൈനീസ് ഭക്ഷണം എന്നിവയും തിരഞ്ഞെടുത്ത ഭക്ഷണശാലകളിൽ ലഭിക്കുന്നു.
ചരിത്രപരമായി വാണിജ്യത്തിന് വളരെ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒരു സ്ഥലമായിട്ടാണ് പണ്ടുമുതലേ ഡെൽഹി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നത്.
ഇത് ഇന്നത്തെ പുരാണ ദില്ലിയിലുള്ള വളരെ പഴയ ചന്തകൾ (ബാസാറുകൾ) കാണിക്കുന്നു.
പുരാതന ദില്ലിയിലെ ഡിങ്കി ചന്തകളിൽ നാരങ്ങ, അച്ചാറുകൾ, ആഭരണങ്ങൾ, തുണി‍, സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങൾ, മധുരപലഹാരങ്ങൾ എന്നിവക്ക് വളരെ പ്രസിദ്ധമാണ്.
പഴയ രാജകൊട്ടാരപെരുമയുള്ള ഹവേലികൾ (പഴയ കൊട്ടാരങ്ങൾ) ഇപ്പോഴും പുരാണ ദില്ലിയിൽ കാണപ്പെടുന്നു.
പഴയ ചന്തകളിൽ ഏറ്റവും പ്രമുഖമായത ചാന്ദ്നി ചൗക് ആണ്.
ഇപ്പോഴും ആഭരണങ്ങൾക്കും, സാരികൾക്കും ഡെൽഹിയിലെ ഏറ്റവും പ്രമുഖസ്ഥലം ചാന്ദ്നി ചൗക് തന്നെയാണ്.
ഡെൽഹിയിലെ കലക്കും, കരകൗശല വസ്തുക്കളിൽ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധയേറിയത് സർദോസി ( സ്വർണ്ണം കൊണ്ടുള്ള നെയ്തുവേല-an embroidery done with gold thread), മീനാക്കാരി (the art of enameling) എന്നിവ വളരെ പ്രസിദ്ധമാണ്.
ദില്ലി ഹാട്ട് , ഹോസ് ഖാസ് , പ്രഗദി മൈദാൻ എന്നിവടങ്ങളിൽ കലാരൂപങ്ങൾ, കരകൌശലവസ്തുക്കൾ എന്നിവയുടെ പ്രദർശനം സാധാരണ നടക്കാറുണ്ട്.
എന്നിരുന്നാലും ഡെൽഹിക്ക് അതിന്റെ തനതായ ശൈലിയും സാംസ്കാരവും മറ്റുള്ള സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ സംസ്കാരങ്ങളുടെ കുടിയേറ്റം കൊണ്ട് നഷ്ടപ്പെടുന്നു എന്നു ഒരു ആരോപണമുണ്ട്.
ഡെൽഹിയിലെ സാമാന്യഭാഷ ഹിന്ദിയാണ്.
ഹിന്ദിക്കും ഇംഗ്ലീഷിനും പുറമേ പഞ്ചാബിക്കും ഉർദുവിനും സർക്കാരിന്റെ ഔദ്യോഗികഭാഷാപദവിയുണ്ട്.
മുൻകാലത്ത് ഡെൽഹി ഉർദു ഭാഷയുടെ പ്രധാനപ്പെട്ട കേന്ദ്രമായിരുന്നു.
ഏറ്റവും ശുദ്ധമായ ഉർദു സംസാരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നത് ഡെൽഹിയിലായിരുന്നെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
വിദ്യാഭ്യാസം മെഡിക്കൽ രംഗത്തെ മികച്ച കോളേജ് ആയ ആൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസ്
ഡെൽഹി സർക്കാറിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലും സ്വകാര്യ ഉടമസ്ഥതയിലും പ്രവർത്തിക്കുന്ന നിരവധി വിദ്യാലയങ്ങൾ ഡെൽഹിയിലുണ്ട്.
2004–05 ലെ കണക്ക് പ്രകാരം ഡെൽഹിയിൽ 2,515 പ്രാഥമികവിദ്യാലയങ്ങളും, 635 അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂളുകളും 504 സെക്കന്ററി സ്കൂളുകളും 1,208 സീനിയർ സെക്കറ്ററി സ്കൂളുകളും ആണ് ഉള്ളത്.
ആ വർഷത്തെ കണക്കു പ്രകാരം ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി 165 കോളേജുകളാണ് ലഭ്യമായിട്ടുള്ളത്.
ഇതിൽ 5 മെഡിക്കൽ കോളേജുകളും 8 എഞ്ചിനീയറിംഗ് കോളേജുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.
ഇതു കൂടാതെ ഡെൽഹി ആസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന 6 സർവകലാശാലകളും ഉണ്ട്.
ഡെൽഹി യൂണിവേഴ്സിറ്റി (ഡി.യു) , ജവഹർലാൽ നെഹ്രു യൂണിവേഴ്സിറ്റി (ജെ.എൻ.യു) , ജാമിയ മില്യ ഇസ്ലാമിയ (ജെ.എം.ഐ) , ഗുരു ഗോവിന്ദ് സിംഗ് ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ( GGSIPU) , ഇന്ദിരഗാന്ധി നാഷണൽ ഓപ്പൺ യൂണിവേഴ്സിറ്റി (IGNOU) , ജാമിയ ഹംദർദ് എന്നിവയാണ് അവ.
ഇതു കൂടാതെ 9 കൽപ്പിതസർവകലാശാലകളും ഡെൽഹിയിലുണ്ട്.
ഡെൽഹി സംസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വന്തം യൂണിവേഴ്സിറ്റി എന്ന് പറയാവുന്നത് ഗുരു ഗോവിന്ദ് സിംഗ് ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ( GGSIPU) ആണ്.
ഇന്ദിരാഗാന്ധി നാഷണൽ ഓപ്പൺ യൂണിവേഴ്സിറ്റി (IGNOU) വിദൂരപഠനത്തിന് കോഴ്സുകൾ നൽകുന്നു.
ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി - ഡെൽഹി
ഡെൽഹിയിലെ സ്വകാര്യവിദ്യാലയങ്ങൾ വിദ്യാഭ്യാസമാധ്യമമായി ഹിന്ദി , ഇംഗ്ലീഷ് എന്നീ ഭാഷകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു.
വിദ്യാഭ്യാസ സിലബസിനായി ഐ.സി.എസ്.ഇ.
, സി.ബി.എസ്.ഇ എന്നീ സമിതികളിൽ ഒന്നിന്റെ നിയമങ്ങൾ പിന്തുടരുന്നു.
2004–05 ലെ കണക്ക് പ്രകാ‍രം 15.29 ലക്ഷം വിദ്യാർത്ഥികൾ പ്രാഥമികവിദ്യാലയങ്ങളിലും 8.22 ലക്ഷം അപ്പർ പ്രൈമറി സ്കൂളുകളിലും 6.69 ലക്ഷം സെക്കന്ററി സ്കൂളുകളിലും ചേർന്നു എന്നാണ് കണക്ക്.
മൊത്തം പ്രവേശനത്തിൽ 49% പെൺകുട്ടികളാണ്.
ഡെൽഹിയിൽ സാ‍ധാരണ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യസത്തിനു ശേഷം വിദ്യാർത്ഥികൾ അടുത്ത രണ്ടു വർഷം ജൂനിയർ കോളേജുകളിൽ ചെലവഴിക്കുന്നു .
ഇതിൽ തങ്ങളുടെ പ്രത്യേക പഠനശാഖ തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ അവസരം ലഭിക്കുന്നു.
കോമേഴ്സ് , സയൻസ് എന്നിങ്ങനെയുള്ള അനേകം വിഷയങ്ങളിൽ പ്രത്യേക വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ഇവിടെ അവസരം ലഭിക്കുന്നു.
ഇതിനുശേഷം 3 വർഷത്തെ അണ്ടർ ഗാജുവേറ്റ് കോഴ്സുകൾ ചെയ്യാൻ അവസരം ലഭിക്കുന്നു.
ഡെൽഹിയിലെ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ പ്രധാനം ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസ് , ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി , നേതാജി സുഭാഷ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി , ഡെൽഹി കോളേജ് ഓഫ് എൻ‌ജിനീയറിംഗ് , ഫകുൽറ്റി മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ് , ഇന്ത്യൻ ലോ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഡെൽഹി സ്കൂൾ ഓഫ് ഇക്കണോമിക്സ് .
ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഫോറിൻ ട്രേഡ് എന്നിവയാണ് .
ഇതിൽ ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി ഏഷ്യയിലെ നാലാമത്തെ മികച്ച സയൻസ് ടെക്നോളജി വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനമായി ഏഷ്യാവീക്ക് തിരഞ്ഞെടുത്തിട്ടുണ്ട്.
ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസ് ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച മെഡിക്കൽ കോളേജുകളിൽ ഒന്നാണ്.
2008 ലെ ഒരു സർവേ പ്രകാരം ഡെൽഹിയിലെ ജനങ്ങളിൽ 16% പേർ കുറഞ്ഞത് കോളേജ് വിദ്യാഭ്യാസം ലഭിച്ചവരാണ്.
മാധ്യമങ്ങൾ ടെലിവിഷൻ ആൾ ഇന്ത്യ റേഡിയോയുടെ പ്രധാനകെട്ടിടം - ആകാശവാണി ഭവൻ എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്നു.
പീതം‌പുര ടി.വി ടവർ - ഡെൽഹിയിലെ പ്രധാന സം‌പ്രേഷണ ടവർ
ഇന്ത്യയുടെ തലസ്ഥാനനഗരം എന്ന പ്രാധാന്യം കൊണ്ട് തന്നെ വാർത്താ മാധ്യമങ്ങളുടെ പ്രത്യേക ശ്രദ്ധയുള്ള സ്ഥലമാണ് ഡെൽഹി.
ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥം എന്ന മറുപേരിലറിയപ്പെടുന്ന ഡെൽഹിയിലെ രാഷ്ട്രീയ സംഭവവികാസങ്ങൾ രാജ്യമെങ്ങും ശ്രദ്ധയാകർഷിക്കുന്ന ഒന്നാണ്.
പല ദേശീയ ടെലിവിഷൻ ചാനലുകളുടേയും വാർത്താമാധ്യമങ്ങളുടേയും പ്രധാനകാര്യാലയം ഡെൽഹിയിലാണ്.
പ്രെസ്സ് ട്രസ്റ്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യ (Press Trust of India), ദൂരദർശൻ എന്നിവ ഇവയിൽ ചിലതാണ്.
സർക്കാർ ഉടമസ്ഥതയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ദൂരദർശൻ രണ്ട് ചാനലുകൾ ഡെൽഹിയെ അടിസ്ഥാനമാക്കി സം‌പ്രേഷണം ചെയ്യുന്നു.
ദൂരദർശനെ കൂടാതെ ഹിന്ദി , ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷകളിലായി അനേകം സ്വകാര്യചാനലുകളും ഡെൽഹി ആസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
ഇതു കൂടാതെ സാറ്റലൈറ്റ്, കേബിൾ പ്രവർത്തകർ എന്നിവരും ടെലിവിഷൻ ചാനലുകളുടെ സേവനം നൽകുന്നു.
പത്രം
ദിനപത്രങ്ങൾ ഡെൽഹിയിലെ ഒരു പ്രധാന മാധ്യമമാണ്.
2004-05 കാലഘട്ടത്തിൽ 1029 പത്രങ്ങൾ 13 ഭാഷകളിലായി ഡെൽഹിയിൽ നിന്നും പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു എന്നാണ് കണക്ക്.
ഇതിൽ 492 ഹിന്ദി ഭാഷയിലായിരുന്നു.
ഇതിൽ പ്രധാനം നവ്‌ഭാരത് ടൈംസ് , ദൈനിക് ഹിന്ദുസ്ഥാൻ , പഞ്ചാബ് കേസരി , ദൈനിക് ജാഗരൺ , ദൈനിക് ഭാസ്കർ , ദൈനിക് ദേശബന്ധു എന്നിവയായിരുന്നു.
ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാദിനപത്രങ്ങളിൽ പ്രധാനമായും ഹിന്ദുസ്ഥാൻ ടൈംസ് ഒരു ദശലക്ഷത്തിലേറെ വില്പനയുമായി മുന്നിലായിരുന്നു.
മറ്റു പ്രധാന പത്രങ്ങളിൽ ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസ് , ബിസിനസ്സ് സ്റ്റാൻഡേർഡ് , ടൈംസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ , ദി ഹിന്ദു , ദി പയനീർ ഡെയ്‌ലി , ഏഷ്യൻ ഏജ് എന്നിവ പ്രമുഖ പത്രങ്ങളാണ്.
മറ്റു മാധ്യമങ്ങളുടെ അത്ര വ്യാപകമല്ലെങ്കിലും ഈയിടെയയി സ്വകാര്യ എഫ്. എം ചാനലുകളുടെ വരവു കൊണ്ട് റേഡിയൊയും പ്രശസ്തി നേടിവരുന്നു.
2006നു ശേഷം ധാരാളം എഫ്.എം. ചാനലുകൾ ഡെൽഹിയിൽ ആരംഭിച്ചു.
ഇന്നത്തെ കണക്കനുസരിച്ച ധാരാളം സ്വകാര്യ/സർക്കാർ ഉടമസ്ഥതയിൽ റേഡിയോ ചാനലുകൾ ഡെൽഹി ആസ്ഥാനമാക്കി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
ഇതിൽ പ്രധാനം ഓൾ ഇന്ത്യ റേഡിയോ , ബിഗ് എഫ്.എം , (92.7 FM) റേഡിയോ മിർച്ചി (98.3 FM), ഫീവർ എഫ്.എം (104.0 FM), റേഡിയോ വൺ (94.3 FM) റെഡ് എഫ്.എം (93.5 FM), റേഡിയോ സിറ്റി (91.1 FM) ഹിറ്റ് എഫ്.എം 95 (95.0 FM) മിയാവോ എഫ്.എം (104.8FM) എന്നിവയാണ്.
ഇതിൽ ഏറ്റവും വലിയ റേഡിയോ ചാനൽ പത്തു ഭാഷകളിലായി സം‌പ്രേഷണം നടത്തുന്ന ഓൾ ഇന്ത്യ റേഡിയോ ആണ്.
കായികം ജവഹർലാൽ നെഹ്റു സ്റ്റേഡിയം
ഇന്ത്യയിലെ പല സ്ഥലങ്ങളിലേതുപോലെ ക്രിക്കറ്റാണ് ഡെൽഹിയിലെയും ജനപ്രീയമായ കായികയിനം.
വിവിധ ക്രിക്കറ്റ് സ്റ്റേഡിയങ്ങൾ (അല്ലെങ്കിൽ മൈതാനങ്ങൾ) നഗരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
ഇന്ത്യയിൽ ആദ്യമായി അന്താരാഷ്ട്രപദവി ലഭിച്ച ഫിറോസ് ഷാ കോട്ട്‌ല സ്റ്റേഡിയവും ഇവയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
രഞ്ജി ട്രോഫിയിൽ ഡെൽഹി ക്രിക്കറ്റ് ടീം ഡെൽഹി നഗരത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.
ഇന്ത്യൻ പ്രീമിയർ ലീഗിലെ ഡെൽഹി ഡെയർ ഡെവിൾസ് ടീമിന്റെ ആസ്ഥാനം ഡെൽഹിയാണ്.
ഫീൽഡ് ഹോക്കി , ഫുട്ബോൾ , ടെന്നിസ് , ഗോൾഫ് , ബാഡ്മിന്റൺ , നീന്തൽ , കാർട്ട് റേസിങ് , ഭരദ്വോഹനം , ടേബിൾ ടെന്നിസ് തുടങ്ങിയ കായിക മത്സരങ്ങളും ഡെൽഹിയിൽ വ്യാപകമാണ്.
ജവഹർലാൽ നെഹ്റു സ്റ്റേഡിയം , ഇന്ദിര ഗാന്ധി ഇൻഡോർ സ്റ്റേഡിയം എന്നിവയാണ് ഡെൽഹിയിലെ പ്രധാന കായികകേന്ദ്രങ്ങൾ.
അനവധി ദേശീയ, അന്തർദേശീയ കായികമേളകൾക്ക് ഡെൽഹി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഒന്നാമത്തെയും ഒമ്പതാമത്തെയും ഏഷ്യൻ ഗെയിംസ് അവയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
2010-ലെ കോമൺവെൽത്ത് ഗെയിംസ് ഡെൽഹിയിൽ ആണ് നടന്നത്.
2020-ലെ ഒളിമ്പിക്സ് വേദിക്കുവേണ്ടിയുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഡെൽഹി പങ്കെടുക്കും.
2010-ൽ നടക്കാനിരിക്കുന്ന ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യ ഗ്രാൻ പ്രി -ക്കായി ഫെഡറേഷൻ ഇന്റർനാഷ്ണലെ ഡി ഓട്ടോമൊബൈൽ ( Fédération Internationale de l'Automobile) തിരഞ്ഞെടുത്തത് ഡെൽഹി നഗരത്തെയാണ്.
വിനോദസഞ്ചാരം ലോധി ഉദ്യാനത്തിലെ ശീഷ് ഗുംബദ് എന്ന ശവകുടീരം
ഇന്ത്യയുടെ തലസ്ഥാനനഗരി എന്ന സ്ഥാനമുള്ളതുകൊണ്ടും, ഒരു പഴയ നഗരം എന്നതുകൊണ്ടും, ഡെൽഹിക്ക് ഇന്ത്യയുടെ വിനോദസഞ്ചാരത്തിൽ വളരെ വലിയ പ്രാധാന്യം ഉണ്ട്.
പഴയ രീതിയിലുള്ള സ്ഥലങ്ങളും, രാജഭരണ അവശിഷ്ഠങ്ങളും, കോട്ടകളും കൂടാതെ പുതിയ വികസനസ്ഥലങ്ങളും ഡെൽഹിയിലെ ആകർഷണങ്ങളാണ്.
പഴയകാല ഡെൽഹി ഭരണാധികാരികൾ ഡെൽഹിയിൽ മികച്ച കെട്ടിടങ്ങളും കോട്ടകളും തങ്ങളുടെ സ്മാരകങ്ങളായി ഇവിടെ നിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഇവ പഴയകാല രാജവംശങ്ങളുടെ വാസ്തുവിദ്യയുടെ ഉത്തമോദാഹരണങ്ങളാണ്.
ഡെൽഹിയിലെ ചില പ്രധാന സ്മാരകങ്ങൾ താഴെപ്പറയുന്നവയാണ്.
തലമുറകളായി രാജ ഭരണത്തിന്റെ കുലീനത്വവും വിശ്വസ്തത
യും ഉള്ള നഗരവാസികൾ സഞ്ചാരികൾക്ക് അനുകൂലമായ അന്തരീക്ഷം ഉണ്ടാക്കുന്നു* തുഗ്ലക്കാബാദ് കോട്ട ലോധി ഉദ്യാനം പുരാന കില ഖുത്ബ് മീനാർ ജുമാ മസ്ജിദ് ഹുമയൂണിന്റെ ശവകുടീരം ചെങ്കോട്ട ജന്തർ മന്തർ സഫ്ദർജംഗ് ടോംബ് ഇന്ത്യ ഗേറ്റ് രാജ് ഘാട്ട് അക്ഷർദാം ക്ഷേത്രം ബഹായ് ലോട്ടസ് ക്ഷേത്രം
ഇത് കൂടാതെ ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രപതിയുടെ വസതിയായ രാഷ്ട്രപതി ഭവനും ഇവിടുത്തെ പ്രധാന ആകർഷണമാണ്.
ഇവിടെ സന്ദർശിക്കാൻ പറ്റിയ സമയം ഒക്ടോബർ മുതൽ ഏപ്രിൽ വരെയുള്ള സമയമാണ്.
മഞ്ഞുകാലത്ത് ഇവിടെ നല്ല തണുപ്പനുഭവപ്പെടുന്ന സമയമാണ്.
സഹോദര നഗരങ്ങൾ ഷിക്കാഗോ മോസ്കോ ടോക്കിയോ ക്വലലംപൂർ സിയോൾ ലണ്ടൻ ഫുക്കുവോക്ക പ്രിഫെക്ചർ ചിത്രശാല ഡെൽഹിയിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ ചിത്രങ്ങൾ ലോട്ടസ് ക്ഷേത്രം‍ .
ബിർള മന്ദിർ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ലക്ഷ്മിനാരായണ അമ്പലം ഡെൽഹിയിലെ അക്ഷർധാം അമ്പലം ലോകത്തെ ഏറ്റവും വലിയ ഹിന്ദു അമ്പലങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.
ജുമാ മസ്ജിദ് - എഷ്യയിലെ എറ്റവും വലിയ മോസ്ക് ആണ് .
13-)ം നൂറ്റാണ്ടിൽ പണിതീർന്ന 72.5 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള, ഖുത്‌ബ് മീനാർ ഇഷ്ടിക കൊണ്ട് പണിത ലോകത്തേ എറ്റവും വലിയ മീനാർ ആണ്.
താജ് മഹലിന്റെ മാതൃകയിലുള്ള ഡെൽഹിയിലെ ഹുമയൂൺ ടോംബ് .
ചെങ്കോട്ട .
1727 നും 1734 നും ഇടക്ക് പണിതീർന്ന ജന്തർ മന്തർ .
സഫ്‌ദർ ജംഗ് ടോംബ് .
രാഷ്ട്രപതി ഭവൻ .
ഇന്ത്യ ഗേറ്റ് .
മഹാത്മാ ഗാന്ധിയുടെ ചരമസ്ഥലം - രാജ്‌ഘട്ട് .
ഔദ്യോഗിക മന്ദിരമായ സൗത്ത് ബ്ലോക്ക്.
ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റ് ഡൽഹിയിലെ കേരള ഹൗസ് - ജന്തർമന്തർ.
അവലംബം പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ Delhi വിക്കിപീഡിയയുടെ സഹോദര സംരംഭങ്ങളിൽ നിർവചനങ്ങൾ വിക്കിനിഘണ്ടുവിൽനിന്ന് മീഡിയ വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിൽനിന്ന് വാർത്തകൾ വിക്കിന്യൂസിൽനിന്ന് ഉദ്ധരണികൾ വിക്കിക്വോട്ട്സിൽനിന്ന് ഗ്രന്ഥങ്ങൾ വിക്കിസോഴ്സിൽനിന്ന് പാഠപുസ്തകങ്ങൾ വിക്കിബുക്സിൽനിന്ന് പഠനസഹായികൾ വിക്കിവാഴ്സിറ്റിയിൽനിന്ന് ഔദ്യോഗികം Directory of Indian Government Websites, Delhi Government of National Capital Territory of Delhi Municipal Corporation of Delhi Archived 2009-03-31 at the Wayback Machine .
New Delhi Municipal Council മറ്റുള്ളവ Lonely Planet guide Archived 2016-01-12 at the Wayback Machine .
Travel To Delhi Archived 2017-01-13 at the Wayback Machine .
Movers and Packers in Delhi Archived 2009-02-07 at the Wayback Machine .
വിക്കിവൊയേജിൽ നിന്നുള്ള ഡെൽഹി യാത്രാ സഹായി കൂടുതൽ അറിവിന്‌ ദില്ലിയുടെ ചരിത്രം (ഇംഗ്ളീഷ്‌) Archived 2006-05-09 at the Wayback Machine .
Economic Survey of Delhi 2005–2006 Archived 2016-02-15 at the Wayback Machine .
Planning Department.
Government of National Capital Territory of Delhi.
Retrieved on 12 February 2007.
Horton, P (2002), Lonely Planet Delhi (3 ed.), Lonely Planet Publications, ISBN 1864502975 Rowe, P P Coster (2004), Delhi (Great Cities of the World) , World Almanac Library, ISBN 0836851978
ഡോങ്ഷാ അറ്റോൾ ദേശീയോദ്യാനം ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Dongsha_Atoll_National_Park
20°43′N 116°42′E ﻿ / ﻿ 20.717°N 116.700°E ﻿ / 20.717; 116.700 Dongsha monument Dongsha Atoll
ഡോങ്ഷാ അറ്റോൾ ദേശീയോദ്യാനം ( ചൈനീസ് : 東沙環礁國家公園 ; പിൻയിൻ : Dōngshā Huánjiāo Guójiā Gōngyuán ) തായ് വാനിലെ ഒൻപത് ദേശീയോദ്യാനങ്ങളിലൊന്നാണ് .
മിനിസ്ട്രി ഓഫ് ഇന്റീരിയറിന്റ ഭരണച്ചുമതലയുള്ള റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ചൈനയുടെ (തായ്‌വാൻ) സംരക്ഷണത്തിലുള്ള 2007-ൽ ജനുവരി 17ന് നിലവിൽ വന്ന ഈ ദേശീയോദ്യാനം ചൈനാകടലിന്റെ വടക്ക്-തെക്ക്ഭാഗങ്ങളിലായി തായ്വാൻ ദ്വീപിൽ നിന്ന് 400 കിലോമീറ്റർ അകലത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
പ്രതാസ് ദ്വീപിലാണ് 3,537ചതുരശ്രകിലോമീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള ഈ മറൈൻ ദേശീയോദ്യാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.
സമുദ്രശാസ്ത്രം Average temperature and precipitation of Dongsha Atoll（1996~2005） Month 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Average Temperature（ °C ） 21.7 22.0 23.9 26.2 27.9 29.1 29.6 29.3 28.4 26.9 24.9 22.3 26.016 Precipitation （mm） 23.9 25.0 17.5 56.1 141.2 166.9 193.7 211.4 244.2 146.1 44.0 76.3 112.1916 അവലംബം പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ Dongsha Atoll National Park Archived 2013-11-11 at the Wayback Machine .
official site Dongsha Atoll Research Station(DARS) Archived 2017-10-11 at the Wayback Machine .
by the National Sun Yat-sen University
ഡോഗൊൻ ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Dogon_people
പടിഞ്ഞാറൻ ആഫ്രിക്കയിലെ ഒരു ജനവിഭാഗമാണ് ഡോഗൻ .
നൈജർ നദിക്കു കിഴക്കായ പശ്ചിമമാലിയിലാണ് ഇവർ വസിക്കുന്നത്.
ഡോഗൊനുകളുടെ ജനസംഖ്യ രണ്ടര ലക്ഷത്തിലധികമില്ല.
കോംഗോ-കോർഡോ-ഫാനിയൻ ഭാഷാകുടുംബത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ട വോൾട്ടെയിക്ക് വിഭാഗത്തിൽപ്പെടുന്ന ഭാഷയാണ് ഇവരുടേത്.
ഡോഗൊനുകൾ പ്രധാനമായും ഒരു കാർഷിക സമൂഹമാണ്.
മണ്ണുകിളച്ചുള്ള കൃഷിരീതിയാണ് ഇവരുടേത്.
വിളകൾ മാറിമാറി കൃഷിചെയ്യുന്ന സമ്പ്രദായവും ഇവർ പരീക്ഷിക്കാറുണ്ട്.
ചെറുകിട ജലസേചന സൗകര്യവും ഇവർ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തിട്ടുണ്ട്.
ചാമയും (Millet) കരിമ്പുമാണ് (Sorghum) ഇവരുടെ പ്രധാന ആഹാരം.
ഡോഗൊനുകളുടെ അധിവാസമേഖലകൾ വളരെയധികം ശിഥിലമാണ്.
പൊതു സംസ്കാരം, ഭാഷ, വിവാഹം എന്നിവയാണ് ഇവരെ ഏകോപിപ്പിക്കുന്ന ഘടകങ്ങൾ.
കേന്ദ്രീകൃത രാഷ്ട്രീയ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ അഭാവം ഈ സമൂഹത്തിൽ ശ്രദ്ധേയമാണ്.
ഡോഗൊനുകൾക്കിടയിൽ നിലനിൽക്കുന്ന ദായക്രമം മക്കത്തായത്തിലധിഷ്ഠിതമാണ് .
കുടുംബനാഥനായ പുരുഷന് അധികാരം നൽകുന്ന ഒരു സാമൂഹിക സംവിധാനമാണ് ഇവരുടേത്.
ഡോഗൊനുകളുടെ മതം, ലോക ബോധം, തത്ത്വചിന്ത എന്നിവ പ്രതീകാത്മകമാണ്.
ചിത്രശാല അവലംബം പുറംകണ്ണികൾ http://www.uiowa.edu/~africart/toc/people/dogon.html http://www.britannica.com/EBchecked/topic/167974/Dogon http://arcturi.com/AncientAliens/DogonPeopleAndAliens.html വീഡിയോ http://www.youtube.com/watch?v=yqgYd-LVMN8 കടപ്പാട്: കേരള സർക്കാർ ഗ്നൂ സ്വതന്ത്ര പ്രസിദ്ധീകരണാനുമതി പ്രകാരം ഓൺലൈനിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച മലയാളം സർ‌വ്വവിജ്ഞാനകോശത്തിലെ ഡോഗൊൻ എന്ന ലേഖനത്തിന്റെ ഉള്ളടക്കം ഈ ലേഖനത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്.
ഡോഗ്പൈൽ ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Dogpile
ഗൂഗിൾ , യാഹൂ !
, യാൻഡെക്സ് , ബിംഗ് , മറ്റ് ജനപ്രിയ സെർച്ച് എഞ്ചിനുകൾ, ഓഡിയോ, വീഡിയോ ഉള്ളടക്ക ദാതാക്കളായ യാഹൂ!
ഉൾപ്പെടെയുള്ളവയിൽ നിന്ന് ഫലങ്ങൾ നേടുന്ന വേൾഡ് വൈഡ് വെബിലെ വിവരങ്ങൾക്കായുള്ള മെറ്റാ സെർച്ച് എഞ്ചിനാണ് ഡോഗ്‌പൈൽ.
അവലംബം പുറംകണ്ണികൾ ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ് What is Dogpile?
ഡോഗ്ര രാജവംശം
ജമ്മു കശ്മീരിലെ രാജകീയ ഭവനം രൂപീകരിച്ച ഒരു ഡോഗ്ര രജപുത്ര രാജവംശമായിരുന്നു ഡോഗ്ര രാജവംശം അല്ലെങ്കിൽ ജാംവാൾ രാജവംശം.
ഗുലാബ് സിംഗ് ആയിരുന്നു ഡോഗ്ര രാജവംശത്തിന്റെ സ്ഥാപകൻ.
അദ്ദേഹം ലാഹോറിലെ മഹാരാജ രഞ്ജിത് സിങ്ങിന്റെ വിശ്വസ്തനായിരുന്നു.
അതിനാൽ ജമ്മു പ്രദേശത്തിന്റെ രാജാവായി രഞ്ജിത് സിംഗ്, ഗുലാബ് സിംഗിനെ അധികാരമേൽപ്പിച്ചു.
തുടർന്ന് അധികാരമേറ്റ ഗുലാബ് സിംഗ്, കശ്മീർ താഴ്‌വരയ്ക്ക് ചുറ്റുമുള്ള എല്ലാ മലയോര പ്രദേശങ്ങളിലും തന്റെ മേധാവിത്വം സ്ഥാപിച്ചു.
1846 ലെ ആദ്യ ആംഗ്ലോ-സിഖ് യുദ്ധത്തിനുശേഷം ഉണ്ടാക്കിയ അമൃത്സർ ഉടമ്പടി പ്രകാരം ബ്രിട്ടീഷുകാർ സിഖ് സാമ്രാജ്യത്തിൽ നിന്ന് പിടിച്ചെടുത്ത കശ്മീർ കൂടി  ഗുലാബ് സിഗിന് കൈമാറുകയും അദ്ദേഹത്തെ ഒരു സ്വതന്ത്ര മഹാരാജാവായി അംഗീകരിക്കുകയും ചെയ്‌തു.
അതേത്തുടർന്ന് ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ നാട്ടുരാജ്യങ്ങളിലൊന്നായി ജമ്മു കശ്മീർ മാറി.
ഗുലാബ് സിങ്ങും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിൻഗാമികളും 1947 വരെ ഭരിച്ചിരുന്നു.
ജമ്മു കശ്മീരിലെ അവസാനത്തെ ഭരണാധികാരി ഹരി സിംഗ് ആയിരുന്നു.
രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ ബ്രിട്ടീഷുകാർക്ക് അദ്ദേഹം സൈനികരെ സംഭാവന ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.
1947 ലെ ഇന്ത്യാ വിഭജനത്തെത്തുടർന്ന്, ഹരി സിംഗിന് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറൻ ജില്ലയിൽ ഒരു കലാപവും പാകിസ്താൻ പിന്തുണയുള്ള ഗോത്രവർഗക്കാരുടെ കയ്യേറ്റ ആക്രമണവും നേരിടേണ്ടി വന്നു.
പാകിസ്താൻ ഈ കയ്യേറ്റത്തിൽ ഭാഗികമായി വിജയിച്ചു.
ഇത് നിലനിൽക്കുന്ന കശ്മീർ പോരാട്ടത്തിന് കാരണമായി.
പ്രശ്നങ്ങൾ വഷളായതോടെ ഇന്ത്യയുടെ പിന്തുണയോടെ, ജമ്മു കശ്മീരിലെ ജനപ്രിയ നേതാവായിരുന്ന ഷെയ്ഖ് മുഹമ്മദ് അബ്ദുല്ല, മഹാരാജാവിനെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൻ കരൺ സിങ്ങിന് വേണ്ടി സ്ഥാനമൊഴിയാൻ നിർബന്ധിക്കുകയും തുടർന്ന് ഹരി സിംഗ്, ഭരണഘടനാ രാഷ്ട്രത്തലവൻ (സദർ-ഐ) -റിയാസത്ത്) എന്ന പദവി സ്വമേധയാ ഉപേക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു.
പതിനൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ചമ്പനാട്ടുരാജ്യത്തെ ഒരു  ചെമ്പ് ഫലകത്തിലെ ലിഖിതത്തിൽ പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ പേരായ ദുർഗാരയിൽ നിന്നാണ് ഡോഗ്ര എന്ന പദം ഉണ്ടായതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.
ആധുനിക കാലത്ത് ഡോഗ്രി ഭാഷ സംസാരിക്കുന്ന എല്ലാവരും 'ഡോഗ്ര' എന്ന പദം തങ്ങളുടെ സ്വത്വമായി അവകാശപ്പെടുന്നു.
ജാംവാൾ ഭരണാധികാരികളുടെ ചരിത്രം
1703-ൽ ജമ്മുവിലെ ജാംവാൾ ഭരണാധികാരികളുടെ അടിസ്ഥാനം രാജ ധ്രുവ് ദേവ് സ്ഥാപിച്ചു.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൻ രാജ രഞ്ജിത് ദേവ് (1728–1780) സതി, സ്ത്രീ ശിശുഹത്യ എന്നിവ നിരോധിക്കുക തുടങ്ങിയ സാമൂഹിക പരിഷ്കാരങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കി.
രാജാ രഞ്ജിത് ദേവിന് ശേഷം രാജ ബ്രജ് ദേവ് സഹോദരനെയും മരുമകനെയും കൊന്ന് രാജാവായി.
1787-ൽ ജമ്മു സിഖ് അധിനിവേശത്തിനിടെയാണ് ബ്രജ് ദേവ് കൊല്ലപ്പെട്ടത്.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിശുവായ മകൻ രാജ സമ്പുരൻ സിംഗ് (1787–1797) പിൻഗാമിയായി.
പിന്നീട് അദ്ദേഹം ജമ്മു സിഖ് കോൺഫെഡറസി മിസ്ൽസ്ന് കീഴിൽ കപ്പം നൽകുന്ന ഒരു സ്വയംഭരണാധികാരമുള്ള ഭരണാധിപൻ ആയി.
ഭരണം നടത്തിയവർ ഗുലാബ് സിംഗ് (1846–1856) രൺബീർ സിംഗ് (1856–1885) പ്രതാപ് സിംഗ് (1885-1925) ഹരി സിംഗ് (1925–1952) (ഇദ്ദേഹത്തോടെ രാജവാഴ്ച അവസാനിച്ചു) കരൺ സിംഗ് (ജമ്മു കശ്മീരിലെ റീജന്റ്: 1949–1952) അവലംബം ↑ ↑ 1 2 ↑
ഡോങ്കിസ്കിൻ ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Donkeyskin
ഡോങ്കിസ്കിൻ ഫ്രഞ്ച് സാഹിത്യകാരനായിരുന്ന ചാൾസ് പെറോൾട്ട് കാവ്യരൂപത്തിൽ രചിച്ച ഒരു ഫ്രഞ്ച് യക്ഷിക്കഥയാണ്.
അവലംബം പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ Works related to Donkey-skin at Wikisource Peau d'Âne എന്ന വിഷയവുമായി ബന്ധമുള്ള കൂടുതൽ പ്രമാണങ്ങൾ ( വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിൽ ) Other tales of type ATU 510B by D. L. Ashliman
ഫലകം:Donkeyskin
ഡോങ് ഫായ യെൻ മലനിരകൾ
ഡോങ് ഫായ യെൻ അഥവാ ഡോങ് ഫ്യ യെൻ തായ്ലാന്റിലെ ഫെറ്റ്ച്ചാബൺ , ചായിയാഫം , ലോഭുരി , സരബുരി , നഖോൺ രാറ്റ്ച്ചസിമ പ്രവിശ്യകളിലായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പർവ്വതനിരയാണ്.
ഡോങ് ഫായ യെൻ മലനിരകൾ വടക്കും തെക്കുമുള്ള മലനിരകളേക്കാൾ താഴ്ന്ന വിതാനത്തിലായതിനാൽ ഇസാൻ മേഖലയിലെ തലസ്ഥാനമായ ബാങ്കോക്കുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ആദ്യകാല പാതകളും റെയിൽവേപ്പാതകളും ഈ മലനിരകൾക്കിടയിലൂടെയാണ് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടത്.
20 ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ റെയിൽപ്പാത നിർമ്മിക്കുന്നതിനു മുമ്പുള്ള കാലത്ത് തായ്ലാന്റിലെ ഈ രണ്ടു പ്രദേശങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ആശയവിനിമയം വളരെയേറെ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളതായിരുന്നു.
തായ്ലാന്റ് സംസ്ഥാന റെയിൽവേയുടെ വടക്കുകിഴക്കൻ പാതയുടെ നിർമ്മാണത്തിനുവേണ്ടിയുള്ള ഒരു സർവ്വേ 1887 ലാണ് ആരംഭിച്ചത്.
തെക്കു ഭാഗത്തേയ്ക്ക് ഫെറ്റ്ച്ചാവബൻ മലനിരകളിലേയ്ക്കു വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നതും അവിടവിടെയായി ചിതറിക്കിടക്കുന്നതുമായ  ഇടത്തരം ഉയരമുള്ള ഒരുകൂട്ടം മലകളാണ് ഡോങ് ഫായ യെൻ മലനിരകളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.
സങ്കാംഫായെങ് മലനിരകളുടെ തെക്കുഭാഗത്തെത്തുന്നതുവരെ  ഇത് ഒരു ആർച്ചുപോലെ വളഞ്ഞു മുന്നോട്ടു പോകുന്നു.
ഈ മലനിരകളുടെ ആകെ നീളം 170 കിലോമീറ്ററും വടക്കേ അറ്റത്തുള്ള ഫു ഖിംഗിൽ സമുദ്രനിരപ്പിൽനിന്നുള്ള  ഇതിന്റെ പരമാവധി ഉയരം 1,167 മീറ്ററുമാണ്.
ഈ മലനിരകളിലെ മറ്റു കൊടുമുടികൾ 900 മീറ്റർവരെ ഉയരമുള്ള ഖാവോ ഫാംങ് യായി , 767 മീറ്റർ‌ ഉയരമുള്ള ഖാവോ ഖെയ്വാൻ ലാൻ , 782 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള ഖാവോ ചാം ഡോട്ട് , 718 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള ഖാവോ ചാലോങ് ടോങ് , 745 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള ഖാവോ ചാൻ ലുവാങ് , 722 മീറ്റർ വീതം ഉയരങ്ങളുള്ള ഖാവോ ലോം, ഖാവോ സവോങ്, 721 മീറ്റർ ഉയരമുളള ഖാവോ വോങ് ചാൻ ഡായെങ്, 689 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള ഖാവോ ഫ്രിക്, 695 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള ഖാവോ സോംഫോട്ട്, 657 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള ഖാവോ ക്രാഡൻ, 676 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള ഖാവോ ഇന്തായാ, 683 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള ഖാവോ മോട്ട് ൻഗാം, 655 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള ഖാവോ പ്ലായി ക്ലോങ് കും,  575 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള ഖാവോ സഡാവോ എന്നിവയാണ്.
ഫെറ്റ്ച്ചാബൻ മലനിരകളുടെ വടക്കൻ‌ പരിധി ഇനിയും കൃത്യമായി നിർവ്വചിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല.
താരമ്യേന ഉയരം കുറഞ്ഞതും ചിതറിക്കിടക്കുന്നതുമായ ഒരു കൂട്ടം മലനിരകൾ ചേർന്ന് ഇവിടെ ഫെറ്റ്ച്ചാബൻ വ്യൂഹം രൂപപ്പെടുകയും അപൂർവമായി മാത്രം 800 മീറ്റർ ഉയരത്തിലെത്തി മലനിര തെക്കോട്ടു വ്യാപിച്ചു കിടക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഫെറ്റ്ച്ചാബൻ മലനിരകളുടെ കിഴക്കൻ നിര “ഫാങ്  ഹോയി നിര” എന്നു ചില ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ രേഖകളിൽ  പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു.
ഈ പേര് യഥാർത്ഥത്തിൽ‌ ഡോങ് ഫായ യീൻ പർവ്വത  വ്യൂഹത്തിന്റെ  വടക്കൻ ഭാഗം മുഴുവനായും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഭാഗത്തെക്കുറിക്കുവാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതാണ്.
ഖോവാ ഫാംഗ് ഹോയി 1,008 മീറ്റർ ഉയരത്തിൽ ചൈയാഫം പട്ടണത്തിന് പടിഞ്ഞാറു ഭാഗത്തായി നിലകൊള്ളുന്ന കൊടുമുടിയും ഡോങ് ഫായ യെന്നിന്റെ വടക്കൻ പകുതിയിൽ, ഫെറ്റ്ച്ചാബൻ റേഞ്ച് പ്രോപ്പറിന്റെ തെക്കൻ അറ്റത്തിനപ്പുറത്തേയ്ക്കു വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നതുമാണ്.
ഡോങ് ഫായി യെൻ ശ്രേണി മദ്ധ്യ തായ്ലൻഡിലെ ചാവോ ഫ്രായ നദീതടം, വടക്കുകിഴക്കുള്ള ഖൊറാത് പീഠഭൂമി എന്നിവയെ വേർതിരിക്കുന്നു.
മലനിരകളിൽ നിന്നുള്ള നിരവധി പോഷകനദികൾ കിഴക്ക്  ചി, മുൻ നദികളിലേയ്ക്കും വടക്കു ഭാഗത്തുള്ള പോഷകനദികൾ പാ സാക്ക് നദിയിലേയ്ക്കും ഒഴുകുന്നു.
ഈ പർവത പ്രദേശം മുഴുവനായും നിബിഢ വനങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ഇത് ആദ്യം ഡോംഗ് ഫ്രായ ഫായി അഥവാ "അഗ്നിദേവന്റെ വനം" എന്നറിയപ്പെട്ടു.
ഈ വനമേഖലയിലേയ്ക്കു റോഡുകളില്ലാത്തതിനാൽ വാഹനം ഉപയോഗിക്കുകയെന്നത് അസാധ്യംതന്നെ.
കാടിനു കുറുകെ സഞ്ചരിക്കേണ്ടത് കാൽനടയായോ പല്ലക്ക് ഉപയോഗിച്ചോ മാത്രമാണ്.
ഈ പ്രദേശത്തുകൂടി കടന്നുപോകുന്നത് അനാരോഗ്യകരമായി കരുതപ്പെട്ടിരുന്നു.
വനത്തിലൂടെ കടന്നു പോകാൻ ധൈര്യപ്പെട്ടിരുന്ന സഞ്ചാരികളെ മലേറിയ, മറ്റ് അസുഖങ്ങൾ മുതലായവമൂലം വലഞ്ഞിരുന്നു.
പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തോടെ, പ്രദേശത്തിന്റെ വെട്ടിത്തെളിക്കൽ ആരംഭിച്ചപ്പോൾ, യുവരാജാവായിരുന്നു പിങ്ക്ലാവോ വനത്തിന്റെ ഡോങ് ഫ്രായാ ഫായി എന്ന പേര് നിബിഢവനത്തെ മെരുക്കി എന്നർത്ഥം വരുന്ന "ഡോങ് ഫായ യെൻ" എന്നാക്കി മാറ്റി.