smcproject/ml-wiki-sentences huggingface dataset:
സംസ്ഥാനങ്ങൾ, കേന്ദ്രഭരണ പ്രവിശ്യകൾ, കേന്ദ്ര മന്ത്രാലയങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് അഗ്നിനിവാരണ/പ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങൾക്ക് ആവശ്യമായ സാങ്കേതികോപദേശം നല്കുന്നത് കേന്ദ്ര ആഭ്യന്തര മന്ത്രാലയത്തിന്റെ ധർമങ്ങളിൽ പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു; അഗ്നിബാധയെ സംബന്ധിക്കുന്ന ചട്ടങ്ങളും നിയമങ്ങളും സൃഷ്ടിക്കുന്ന ചുമതലയും ഈ മന്ത്രാലയത്തിനാണ്.
ഇന്ത്യയിൽ മൊത്തം 2,029 ഫയർ സ്റ്റേഷനുകളാണുള്ളത്; ഇവയോടനുബന്ധിച്ച് 6,157 സജ്ജീകൃത ഫയർ എൻജിനുകളും ഉണ്ട്.
2004-ൽ രാജ്യത്തിലെ പരിശീലനം നേടിയ അഗ്നിശമന സൈനികരുടെ എണ്ണം 66,152 ആയിരുന്നു.
അഗ്നിപ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങളുടെ വികസനത്തിനും നവീകരണത്തിനും ജനറൽ ഇൻഷുറൻസ് കമ്പനികൾ വായ്പ നല്കുന്നു; സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് കേന്ദ്ര ധനകാര്യവകുപ്പിലൂടെ ഈ വായ്പനേടാവുന്നതാണ്.
ഈ ആവശ്യത്തിനായി 1980-81-ൽ 404.97 കോടിരൂപയുടെ പ്രത്യേകഫണ്ട് രൂപീകരിച്ചു.
പത്താംശമ്പളക്കമ്മിഷന്റെ കാല(1995-2000)ത്ത് വിവിധ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് നവീകരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി 80 കോടി രൂപയുടെ ഗ്രാന്റ് നല്കപ്പെട്ടു; വായ്പാ സമ്പ്രദായത്തിനു പുറമേയായിരുന്നു ഇത്.
11-ം ശമ്പളക്കമ്മിഷൻ (2000-05) ഈ ഗ്രാന്റ് 201 കോടിരൂപയായി വർധിപ്പിച്ചു.
രാജ്യത്തെ 14 സംസ്ഥാനതല കേന്ദ്രങ്ങളിൽ അഗ്നിശമന സേനാംഗങ്ങളെ പരിശീലിപ്പിക്കുന്നു.
ആഫീസർ പദവിയിലെത്തുന്നവർക്ക് നാഗ്പൂരിലെ നാഷനൽ ഫയർ സർവീസ് കോളജിൽനിന്ന് ഉന്നതപരിശീലനം നേടേണ്ടതുണ്ട്.
1956-ൽ സ്ഥാപിതമായ ഈ കോളജ് 2004-വരെ 12,666 ഫയർ ആഫീസർമാർക്ക് അത്യാധുനിക പരിശീലനം നല്കിയിട്ടുണ്ട്.
എളുപ്പം തീപിടിക്കാത്ത പദാർഥങ്ങൾകൊണ്ട് കെട്ടിടങ്ങൾ പണിയുകയും അവയുടെ രൂപവും ഘടനയും അഗ്നിബാധ നിരോധിക്കത്തക്കരീതിയിൽ സംവിധാനം ചെയ്യുകയും വേണം.
അഗ്നിബാധയുണ്ടായാൽ പടരാതെയിരിക്കത്തക്കവണ്ണം വേണ്ട ഏർപ്പാടുകളും ഉണ്ടായിരിക്കേണ്ടതാണ്.
ആളുകൾക്ക് വേഗം രക്ഷ പ്രാപിക്കുന്നതിനുള്ള സൗകര്യങ്ങൾ പ്രത്യേകം കരുതണം.
എല്ലാ നഗരങ്ങളിലും കെട്ടിടനിർമ്മാണത്തിനും വ്യവസായസ്ഥാപനങ്ങൾക്കുംവേണ്ടി ഉണ്ടാക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള നിയമാവലികൾ ഇതു സംബന്ധിച്ച മാർഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.
എങ്കിലും പല നിലകളുള്ളതും ആഡംബരാലങ്കാരങ്ങൾ നിറഞ്ഞതുമായ പല കെട്ടിടങ്ങളിലും അഗ്നിപ്രതിരോധത്തിനും ജീവധനസംരക്ഷണത്തിനും ഉള്ള ഏർപ്പാടുകൾ അപര്യാപ്തമായി കാണപ്പെടുന്നു.
തീയ്, സ്ഫോടകവസ്തുക്കൾ, ജ്വലനവിധേയതയുള്ള പദാർഥങ്ങൾ, വിദ്യുച്ഛക്തി , ഗ്യാസ്, എണ്ണ മുതലായവ ധാരാളമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിനാലും വളരെ ആളുകൾ അപര്യാപ്തമായ സ്ഥലത്ത് കൂട്ടമായി ജോലിയെടുക്കുന്നതിനാലും വ്യവസായസ്ഥാപനങ്ങൾ പൊതുവേ ഇക്കാര്യത്തിൽ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതാണ്.
പെട്രോൾ , മണ്ണെണ്ണ , ഗ്യാസ് തുടങ്ങിയ ഇന്ധനങ്ങളും സ്ഫോടകവസ്തുക്കളും രാസവസ്തുക്കളും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനും നിർമ്മാണ പ്രക്രിയകളിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനും സംഭരിച്ചു സൂക്ഷിക്കുന്നതിനും ഒരിടത്തുനിന്നും മറ്റൊരിടത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നതിനും പ്രത്യേക വ്യവസ്ഥകൾ എല്ലാ രാജ്യങ്ങളിലുമുണ്ട്.
വനങ്ങൾക്ക് തീ പിടിക്കാതെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനും തീയുണ്ടായാൽ കെടുത്തുന്നതിനും ഉള്ള ഏർപ്പാടുകൾ ചെയ്യാറുണ്ട്.
പുതിയ വനങ്ങൾ വച്ചുപിടിപ്പിക്കുമ്പോൾ തന്നെ അതിനുചുറ്റും ചെടികളും പുല്ലുകളും ഇല്ലാതെ ഒരു തുറന്ന സ്ഥലം (Fire trench) ഒഴിച്ചിടുന്നത് സാധാരണമാണ്.
വേനല്ക്കാലം ആരംഭിക്കുമ്പോൾ ഭാഗികമായി ഉണങ്ങിയ പുല്ലും ഇലകളും മറ്റും നിയന്ത്രിതമായി തീയിട്ട് അഗ്നിബാധ ഉണ്ടാക്കാവുന്ന പദാർഥങ്ങൾ നശിപ്പിച്ചുകളയുന്നത് മറ്റൊരു മുൻകരുതലാണ്.
അഗ്നിനിരോധക പദാർഥങ്ങൾ
അഗ്നിനിരോധനത്തിനും അഗ്നിശമനപ്രവർത്തനത്തിനും പലതരം നിരോധകപദാർഥങ്ങൾ ആവശ്യമുണ്ട്.
തീ പിടിക്കാതിരിക്കുന്നതുകൊണ്ടു മാത്രം ഒരു പദാർഥം അഗ്നിനിരോധകമാകുന്നില്ല.
കെട്ടിടങ്ങളിലെ ഉരുക്കുകൊണ്ടുള്ള തൂണുകളും ഉത്തരങ്ങളും ഉദാഹരണങ്ങളാണ്.
ഇവയ്ക്ക് തീ പിടിക്കുകയില്ല, പക്ഷേ 200-300°C നിലവാരത്തിൽ ചൂടുപിടിക്കുമ്പോൾ ബലക്ഷയം വന്ന് കെട്ടിടം മുഴുവൻ തന്നെ ഇടിഞ്ഞുവീഴത്തക്ക അവസ്ഥ ഉണ്ടാകാം.
കെട്ടിടനിർമ്മാണത്തിനുപയോഗിക്കുന്ന പദാർഥങ്ങളിൽ brick, cement, ആസ്ബെസ്റ്റോസ് തുടങ്ങിയവ അഗ്നിനിരോധകഗുണമുള്ളവയാണ്.
കോൺക്രീറ്റ് , ഉരുക്ക് തുടങ്ങിയവ അഗ്നിബാധ കുറെയെല്ലാം നിയന്ത്രിക്കും.
വ്യവസായ ശാലകളിൽ അഗ്നിബാധയുണ്ടാകാൻ ഇടയുള്ള സ്ഥലങ്ങളും ഭവനങ്ങളിൽ അടുക്കള, ചൂളകൾ തുടങ്ങിയവയും അഗ്നിനിരോധകപദാർഥങ്ങൾ കൂടുതലായി ഉപയോഗിച്ച് പണിയേണ്ടതാണ്.
വളരെ ഉയർന്ന ചൂടിലും ആളിക്കത്തുന്ന തീയിലും രൂപ വ്യത്യാസം വരാത്ത ഒരു പദാർഥമാണ് ആസ്ബസ്റ്റോസ് .
താപചാലനം കുറഞ്ഞ നാരുരൂപത്തിലുള്ള ഈ പദാർഥം പല അഗ്നിനിരോധകോപയോഗങ്ങൾക്കും സ്വീകാര്യമാണ്.
പക്ഷേ, അർബുദകാരി യാണ് ആസ്ബസ്റ്റോസ് എന്നതിനാൽ ഇപ്പോൾ അതിന്റെ ഉപയോഗം കുറഞ്ഞു വരുന്നു.
ഉയർന്ന ചൂടുള്ള പരിതഃസ്ഥിതികളിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന വൈദ്യുതകമ്പികളുടെയും ചൂളകളുടെയും അഗ്നിശമന പ്രവർത്തകർക്കുള്ള പ്രത്യേകം ഉടുപ്പുകളുടെയും നിർമ്മാണ പദാർഥമായി ഇത് ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്.
താപവികിരണത്തെ (radiation) പ്രതിപതിപ്പിക്കുന്ന അലൂമിനിയവും കമ്പി മെനഞ്ഞ സ്ഫടികവും (wired glass) ഉപയോഗിച്ചുണ്ടാക്കുന്ന സ്ക്രീനുകളും ജനലുകളും ചൂടുകൊണ്ടു പൊട്ടിച്ചിതറുന്നില്ല.
ഡൈഅമോണിയം ഫോസ്ഫേറ്റ് (diammonium phosphate) മോണോഅമോണിയം ഫോസ്ഫേറ്റ് (Mono amonium phosphate) സിങ്ക്ക്ളോറൈഡ് (zinc chloride) തുടങ്ങിയ ലായനികളിൽ സംസേചനം ചെയ്ത് തടി, തുണി തുടങ്ങിയ പദാർഥങ്ങൾക്ക് കുറെയെല്ലാം അഗ്നിനിരോധകഗുണങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കാം.
സിലിക്കേറ്റ് (Silicate), പെയിന്റുകൾ , കാൽസിയം സൾഫേറ്റ്, കുമ്മായം , കട്ടിയായി സ്പ്രേ (spray) ചെയ്ത ആസ്ബസ്റ്റോസ് എന്നിവ അഗ്നിനിരോധകകവചങ്ങളായി കെട്ടിടനിർമ്മാണത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.
മിക്കരാജ്യങ്ങളിലും സാധാരണ ഉപയോഗിക്കാറുള്ള നിർമ്മാണപദാർഥങ്ങളുടെ അഗ്നി നിരോധകഗുണങ്ങൾ താരതമ്യപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള മാനകങ്ങൾ (standardisation) ഉണ്ട്.
അടിസ്ഥാന തത്ത്വങ്ങൾ
തീ കത്തുന്നതിന് മൂന്നു ഘടകങ്ങളുണ്ട്: കത്തുന്ന പദാർഥങ്ങൾ; ഓക്സിജന്റേയോ അതുപോലെ കത്തുന്ന പദാർഥവുമായി രാസികമായി സംയോജിക്കുന്നതിന് ശേഷിയുള്ള മറ്റൊരു പദാർഥത്തിന്റേയോ മതിയായ സാന്നിധ്യം.
തീ കത്തിത്തുടങ്ങുന്നതിനും തുടർന്നു കത്തുന്നതിനും ആവശ്യമായ താപനില.
ചൂടും വെളിച്ചവും ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന ഒരു രാസ-അഭിക്രിയയാണ് അഗ്നി.
സാധാരണ അഗ്നിബാധകൾ, പദാർഥങ്ങൾ ഓക്സിജനിൽ കത്തുന്നതുമൂലമുണ്ടാകുന്നു.
സ്ഫോടകവസ്തുക്കൾ പലതും ഒരു ഇന്ധനവും ഓക്സിജൻ അടങ്ങുന്ന മറ്റൊരു രാസദ്രവ്യവും ചേർന്ന കൂട്ടുകളാണ്.
വെടിമരുന്നിൽ കരിയും ഗന്ധകവും ഇന്ധനങ്ങളാണ്; വെടിയുപ്പ് ഓക്സിജൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന പദാർഥവും.
ഈ മൂന്നു പദാർഥങ്ങളും ധൂളീ രൂപത്തിൽ മിശ്രണം ചെയ്താണ് വെടിമരുന്ന് ഉണ്ടാക്കുന്നത്.
ചൂടേറ്റാൽ ഉടൻതന്നെ വെടിമരുന്നിൽ തീ ആളിക്കത്തുന്നു.
ഈ രാസക്രിയ നിമിഷത്തിനുള്ളിൽ കുറച്ചധികം ചൂടും വെളിച്ചവും വാതകങ്ങളും ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു.
അഗ്നി വ്യാപിക്കുന്നത് അന്തരീക്ഷത്തിലെ ഓക്സിജൻ മൂലമാണ്.
സാധാരണയായി കരിയൊഴിച്ചുള്ള പദാർഥങ്ങൾ കത്തുന്നത് വാതകരൂപത്തിലായതിനു ശേഷമാണ്.
ഓരോ പദാർഥവും വാതകമാകുന്നത് ഒരു നിശ്ചിത താപനിലയിലാണ്.
പല വസ്തുക്കളും എളുപ്പം തീ പിടിക്കുന്നത് അവയുടെ ജ്വലനാങ്കം (flash point) താഴ്ന്നതായതുകൊണ്ടാണ്.
കല്ക്കരി തുടങ്ങിയ പല ജൈവപദാർഥങ്ങൾ കൂട്ടിയിട്ടിരുന്നാൽ തനിയെ തീ പിടിക്കാറുണ്ട്.
ഇതിന് ' സ്വതഃദഹനം ' (Spontaneous combustion) എന്നു പറയുന്നു.
തീ കത്തുന്നതിനാവശ്യമായ മൂന്നു ഘടകങ്ങളിൽ ചിലതെല്ലാം ഇല്ലാതാക്കുകയോ നിയന്ത്രിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നതാണ് അഗ്നിശമനപ്രവർത്തനം.
പ്രായോഗികമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന അഗ്നിശമനവിധികളെ ഘടകനിയന്ത്രണത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ മൂന്നായി വിഭജിക്കാം: കത്തുന്ന പദാർഥത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം; ഓക്സിജന്റെ നിയന്ത്രണം; തണുപ്പിക്കൽ അഥവാ താപനിയന്ത്രണം.
ഓരോ പ്രവർത്തനരീതിയിലും ഇതിൽ ഒന്നോ ഒന്നിൽ കൂടുതലോ നിയന്ത്രണ രീതികൾ പ്രയോഗിക്കുന്നുണ്ടാകും.
പദാർഥ നിയന്ത്രണം വൈക്കോൽ കൂന
തീ പിടിക്കുന്ന പദാർഥങ്ങൾ തീയുടെ പരിസരത്തിൽനിന്നു മാറ്റുകയോ അല്ലെങ്കിൽ തീപിടിക്കാതാക്കുകയോ ചെയ്യാം.
ഒരു കെട്ടിടത്തിന് തീ വീണാൽ അതിന് അടുത്തു നില്ക്കുന്ന കുടിലുകളും മറ്റു കെട്ടിടങ്ങളും വയ്ക്കോൽതുറു തുടങ്ങിയവയും തീ പിടിക്കാതെ അവയ്ക്കുമേൽ വെള്ളമൊഴിക്കുന്നതും മറ്റും ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്.
പെട്രോൾ, മണ്ണെണ്ണ തുടങ്ങിയ ഇന്ധനങ്ങൾ സംഭരിക്കുന്ന വലിയ ടാങ്കുകൾക്കു തീപിടിച്ചാൽ ആ ടാങ്കുകളുടെ അടിയിൽനിന്ന് പൈപ്പുകൾവഴി എണ്ണ ഊറ്റിക്കളയുന്നതിന് ഏർപ്പാടുകൾ ഉണ്ട്.
വനങ്ങൾക്കു ചുറ്റും തുറന്ന തോടുണ്ടാക്കുന്നതും, ഉണക്കപ്പുല്ലിനും മറ്റും നേരത്തെ തീയിട്ടു ചുടുന്നതും തീ പിടിച്ച കപ്പലിൽ നിന്നു കത്താവുന്ന സാധനങ്ങൾ കടലിൽ എറിയുന്നതും മറ്റും ഈ തത്ത്വത്തെ ആസ്പദമാക്കിയാണ്.
തീ പിടിക്കാവുന്ന മറ്റു സാധനങ്ങളിൽനിന്നു കത്തുന്ന സാധനങ്ങൾ മാറ്റിയും തീ കെടുത്താം.
ഉദാഹരണം ഓല മേഞ്ഞ വീടുകൾക്കു തീ വീണാൽ കത്തുന്ന ഓല വലിച്ചിറക്കുന്നു.
കത്തുന്ന സാധനം ചെറിയ ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ച് ഓരോ ഭാഗത്തിലും ഉള്ള അഗ്നി എളുപ്പം കെടുത്തത്തക്ക പരിതഃസ്ഥിതി ഉണ്ടാക്കാം.
തുറന്ന സ്ഥലത്തു മണ്ണെണ്ണ തുടങ്ങിയ ദ്രാവകങ്ങൾക്കുണ്ടാകുന്ന തീപിടിത്തം പ്രത്യേകരാസവസ്തുക്കൾ ഉപയോഗിച്ച് എമൾസീകരിക്കു ന്നത് (emulsify) ഈ വിദ്യയാണ്.
പുല്ലിലും മറ്റും തീ പിടിച്ചാൽ തല്ലിക്കെടുത്തുന്നതിലും ഈ തത്ത്വം ഭാഗികമായി പ്രയോഗിക്കപ്പെടുന്നു.
ഓക്സിജൻ നിയന്ത്രണം
തീ കത്തുന്ന ഭാഗത്തു വേണ്ടത്ര ഓക്സിജൻ എത്താതിരിക്കത്തക്കവണ്ണം ഉള്ള പ്രയോഗങ്ങൾകൊണ്ട് തീ കെടുത്തുന്നത് സാധാരണമാണ്.
ഊതിക്കെടുത്തുന്നതാണ് ഇതിന് ഏറ്റവും സാധാരണമായ ദൃഷ്ടാന്തം.
കപ്പലിൽ തീ പിടിച്ചാൽ പെട്ടെന്നു കെടുത്താൻ പറ്റിയില്ലെങ്കിലും അറകളുടെ കതകുകളെല്ലാം കൊട്ടിയടച്ചു വായു സഞ്ചാരം കുറച്ച് തീ ആളിക്കത്താതെ നിയന്ത്രിച്ച് ഒരു തുറമുഖത്തെത്തുന്നതിന് ശ്രമിക്കുക പതിവാണ്.
ഒരാളുടെ വസ്ത്രത്തിനു തീ പിടിച്ചാൽ പുതപ്പിട്ടു മൂടി തീ കെടുത്താം.
ചെറിയ തീ പിടിത്തങ്ങൾ, പ്രത്യേകിച്ചും വൈദ്യുതോപകരണങ്ങളിൽ ഉണ്ടാകുന്നത് മണൽ വാരിയെറിഞ്ഞു കെടുത്താറുണ്ട്.
നന്നായിപതയുന്ന രാസവസ്തുക്കളും നിഷ്ക്രിയവാതകങ്ങളും ചേർത്തുള്ള പതകൾ അഗ്നിശമനപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ സ്ഥിരമായ സ്ഥാനം നേടിക്കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.
അപകടകരമായ പരിതഃസ്ഥിതികളിൽ ഒരു വിമാനം ഇറങ്ങുന്നതിന് നിർബന്ധിതമാകുകയാണെങ്കിൽ റൺവേയിൽ ഇത്തരം പാത നിറയ്ക്കുന്നതിനുള്ള ഏർപ്പാടുകൾ സാധാരണമാണ്.
ഈ പാതയിൽ വന്നിറങ്ങുന്ന വിമാനത്തിന് അപകടം സംഭവിച്ചാൽ തന്നെയും തീപിടിത്തം ഉണ്ടാകാത്തതിനാൽ നാശനഷ്ടങ്ങളും ജീവഹാനിയും കുറയും.
ചൂടാകുമ്പോൾ വാതകങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന അപ്പക്കാരംപോലുള്ള പൊടികൾ മർദിതവാതകം കൊണ്ട് തീയ്ക്കുനേരെ പ്രയോഗിക്കുന്നതാണ് വേറൊരു രീതി.
നനുത്ത ഇത്തരം പൊടികൾ താപനില താഴ്ത്തുന്നതിനും തീ കെടുത്തുന്നതിനും സഹായകമാണ്.
വേറൊരു രാസവസ്തുവായ ടെർനറി യൂട്ടെക്ടിക് ക്ളോറൈഡ് (Ternary eutectic chloride) ലോഹങ്ങൾക്കുണ്ടാകുന്ന അഗ്നിബാധയെ ചെറുക്കുന്നു.
യൂറേനിയം, സോഡിയം, പൊട്ടാസിയം, മഗ്നീഷ്യം തുടങ്ങിയ ലോഹങ്ങളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ശക്തമായ അഗ്നിബാധയിൽ ഈ പൊടി ഉരുകി ലോഹത്തിനെ ആവരണം ചെയ്ത് വായുസമ്പർക്കം കുറയ്ക്കുന്നു.
കാർബൺഡൈഓക്സൈഡ്, ക്ലോറോബ്രോമോ മീഥേൻ (Chlorobromo methane) തുടങ്ങിയ വാതകങ്ങൾ തീ കെടുത്തുന്നതിന് ഉപയോഗിക്കുന്നു.
ആളിക്കത്തുന്ന തീയിൽ മുകളിലേക്കുള്ള വായുപ്രവാഹം ഇത്തരം വാതകങ്ങളെ അടിച്ചു മാറ്റുന്നതുകൊണ്ട് തീ ശക്തിയായി കത്തിത്തുടങ്ങിക്കഴിഞ്ഞാൽ ഈ പ്രയോഗം ഫലവത്തല്ല.
ചിലപ്പോൾ ഓക്സിജൻ തന്നെ കണക്കിലേറെ പെട്ടെന്നു പ്രയോഗിച്ചും അഗ്നി ശമിപ്പിക്കാം.
കത്തുന്ന പദാർഥം ഓക്സിജനെ അപേക്ഷിച്ച് നന്നേ കുറയുമ്പോൾ തീ കെട്ടുപോകുന്നു.
ഒരു ഉലയിൽ അധികം കാറ്റടിച്ചാൽ തീ കെട്ടുപോകും.
കത്തുന്ന എണ്ണഖനികളിൽ ഡൈനമൈറ്റുപൊട്ടിച്ചു തീ കെടുത്തുന്നതിൽ ഈ തത്ത്വം ഭാഗികമായി ഉൾപ്പെടുന്നു.
തണുപ്പിക്കൽ
അഗ്നിശമനപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ സാധാരണയായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്ന തത്ത്വമാണിത്.
തീയിൽ വെള്ളമൊഴിക്കുന്നതും കത്തുന്ന എണ്ണയെ വെള്ളവും രാസവസ്തുക്കളും ഉപയോഗിച്ച് എമൾസീകരിക്കുന്നതും എണ്ണസംഭരിച്ചിട്ടുള്ള ടാങ്കുകളിൽ തീപിടിച്ചാൽ അടിയിൽ നിന്നും എണ്ണയിൽക്കൂടി വായു ചെറിയ കുമിളകളായി അടിച്ചുകയറ്റി കത്തുന്ന ഉപരിതലം തണുപ്പിച്ച് തീ കെടുത്തുന്നതും ഈ തത്ത്വത്തെ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തിയാണ്.
അഗ്നി ശമനത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്ന പദാർഥത്തിന് വേണ്ട ഗുണങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: ഉയർന്ന താപ-ധാരിത (thermal capacity); ഉയർന്ന ബാഷ്പനലീനതാപം (high latent heat of vaporisation).
പ്രയോഗത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന രാസപ്രക്രിയകളിൽ താപം ആഗിരണം ചെയ്യുന്നതിനുള്ള ശേഷി (absorption of heat in chemical reactions); കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനുള്ള സൗകര്യവും പ്രാപ്യതയും.
വെള്ളത്തിന് തീ കെടുത്തുന്നതിനുള്ള അസാമാന്യമായ ശേഷി ആദ്യം പറഞ്ഞ രണ്ടു കാരണങ്ങൾകൊണ്ടുള്ളതാണ്.
ഏറ്റവും എളുപ്പം ലഭ്യമാകാനിടയുള്ള അഗ്നിശമനപദാർഥം വെള്ളമാണ്.
വിദ്യുച്ഛക്തി വെള്ളത്തിൽക്കൂടി പ്രവഹിക്കുമെന്നുള്ളതുകൊണ്ട് വൈദ്യുതോപകരണങ്ങളുടെ നേരെ വെള്ളം പ്രയോഗിക്കുന്നത് അപകടകരമാണ്.
മഗ്നീഷ്യം, അലൂമിനിയം, സോഡിയം തുടങ്ങിയ വസ്തുക്കൾക്കു തീ പിടിക്കുമ്പോൾ വെള്ളം ഒഴിക്കുന്നത് തീ വർധിപ്പിക്കത്തക്ക രാസപ്രക്രിയകൾക്ക് കാരണമാകാം.
ചെറിയ തീപിടിത്തങ്ങൾക്ക് ശക്തമായി വെള്ളം ഉപയോഗിച്ചു വിലയേറിയ വസ്തുക്കൾക്കു കേടുവരുത്താതെ സൂക്ഷിക്കണം.
അഗ്നിശമനോപകരണങ്ങൾ
വീടുകളിലും ചെറിയ വ്യവസായശാലകളിലും അഗ്നിശമനത്തിനു പ്രത്യേക കരുതലുകൾ സാധാരണ ചെയ്യാറില്ല.
അഗ്നിബാധയുണ്ടായാൽ വെള്ളം കോരിയൊഴിച്ചു തീ കെടുത്തുകയാണ് സാധാരണ ചെയ്യുന്നത്.
പക്ഷേ വിദ്യുച്ഛക്തിയിൽനിന്നുണ്ടാകുന്ന തീയ്ക്ക് വെള്ളമൊഴിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നത് അപകടമാകയാൽ മണ്ണാണ് ഇതിന് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.
അത്തരം സാധ്യതകളുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് ബക്കറ്റുകളിൽ മണ്ണുനിറച്ച്, ഏറ്റവും സൗകര്യമായി എടുക്കത്തക്ക സ്ഥലങ്ങളിൽ, തൂക്കിയിട്ടിരിക്കുന്നത് കാണാം.
ചുവന്ന ചായമിട്ട ഈ ബക്കറ്റുകളിൻമേൽ തീ (Fire) എന്നെഴുതാറുണ്ട്.
ചെറിയ വ്യവസായസ്ഥാപനങ്ങളിലെ വൈദ്യുതിനിയന്ത്രണമുറി, സ്വിച്ച് ബോർഡ് തുടങ്ങിയ യന്ത്രസാമഗ്രികളുടെ സമീപം ഇത്തരം ബക്കറ്റുകൾ സ്ഥാപിക്കുക പതിവാണ്.
സെന്റ്രിഫ്യൂഗൽ പമ്പ് പ്രിൻസിപ്പൽ
നഗരങ്ങളിലും വ്യവസായ സ്ഥാപനങ്ങളിലും ജലവിതരണം ഏർപ്പെടുത്തുമ്പോൾ ഉചിതമായ സ്ഥാനങ്ങളിൽ ഫയർ ഹൈഡ്രന്റുകൾ (Fire hydrants) സ്ഥാപിക്കുക പതിവാണ്.
ഉയർന്ന മർദത്തിൽ ധാരാളം വെള്ളം ലഭിക്കത്തക്കവണ്ണവും അഗ്നിശമനപ്രവർത്തകർ ഉപയോഗിക്കുന്ന നിർദിഷ്ട അളവിലുള്ള കുഴൽ (Hose) സംയോജിപ്പിക്കത്തക്കവണ്ണവും ആണ് ഇവ നിർമ്മിക്കുന്നത്.
പെട്ടെന്നു ശ്രദ്ധയിൽപെടാനാണ് കുഴലുകൾക്കു ചുവന്ന ചായം പൂശുന്നത്.
ഫയർ ഹൈഡ്രന്റുകളിൽനിന്നും, കുളങ്ങൾ, കിണറുകൾ എന്നിവയിൽനിന്നും വെള്ളം വലിച്ചെടുത്ത് ശക്തിയായി അടിക്കുന്നതിനുള്ള പമ്പുകൾ സാധാരണ എല്ലാ ഫയർ സ്റ്റേഷനുകളിലും ഉണ്ടാകും.
പെട്രോൾ, ഡീസൽ തുടങ്ങിയവകൊണ്ടുള്ള എൻജിൻ ഘടിപ്പിച്ച അപകേന്ദ്ര(centrifugal) പമ്പുകളാണ് ഈ ആവശ്യത്തിനു പറ്റിയത്.
40 മുതൽ 100 മീ.
വരെ പൊക്കത്തിൽ വെള്ളം ഉയരത്തക്ക മർദത്തോടുകൂടി പമ്പുചെയ്യുന്നതിന് സാധിക്കണം.
എന്നാൽ മാത്രമേ ആളിക്കത്തുന്ന തീ കുറെ അകലെനിന്നു കെടുത്തുന്നതിനു കഴിയുകയുള്ളു.
ഭാരംകുറഞ്ഞ പമ്പുകളും ലോറികളിൽ ഉറപ്പിച്ച വലിയ പമ്പുകളും ട്രെയിലറുകളിലും കൈവണ്ടികളിലും ഉറപ്പിച്ച ഇടത്തരം പമ്പുകളും യന്ത്രസഹായമില്ലാതെ കൈകൾകൊണ്ടോ, കാലുകൾകൊണ്ടോ പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്ന പമ്പുകളും അഗ്നിശമനത്തിന് ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്.
പല സ്ഥാപനങ്ങളും അവരുടെ ആവശ്യത്തിന് ഇത്തരം പമ്പുകൾ കരുതിവയ്ക്കാറുണ്ട്.
കൃഷിക്കുപയോഗിക്കുന്ന പമ്പുകൾ അഗ്നിബാധയുണ്ടാകുന്ന സന്ദർഭങ്ങളിലും പ്രയോജനകരമാകും.
വെള്ളം വലിച്ചെടുക്കുന്നതിനും തീയുടെ അടുത്തെത്തിക്കുന്നതിനും കുഴലുകൾ ആവശ്യമാണ്.
ഭാരം കുറഞ്ഞതും ചുരുട്ടിക്കൊണ്ടു നടക്കാവുന്നതും ബലവും ഇലാസ്തികതയും (elasticity) ഉള്ളതും ജലസമ്പർക്കംകൊണ്ട് കേടുവരുത്താത്തതും ആയ ഹോസുകളാണ് ഇതിനുപയോഗിക്കുന്നത്.
വെള്ളം ശക്തിയുള്ള ധാരയായി വമിക്കുന്നതിനുള്ള ജെറ്റുകളും വാൽവുകളും, യോജിപ്പിക്കാനും ഇളക്കിമാറ്റാനും എളുപ്പമുള്ള സന്ധികളും ഇത്തരം ഹോസുകളുടെ പ്രത്യേകഭാഗങ്ങളാണ്.
20 മുതൽ 100 മി.മീ.
വരെ വ്യാസമുള്ള ഹോസുകളാണ് സാധാരണം.
ഫയർ ഹൈഡ്രന്റ്
അഗ്നിബാധയുണ്ടായിക്കഴിഞ്ഞാൽ എത്രയും നേരത്തേ ശമനപ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിക്കുന്നുവോ അത്രയും തീ കെടുത്തുന്നതിനുള്ള സാധ്യതയും വർധിക്കുന്നു.
അഗ്നിബാധയുണ്ടാകുന്ന എല്ലാ സ്ഥലത്തും ജലം സുലഭവും പ്രാപ്യവുമാകണമെന്നില്ല; ഈ രണ്ടു കാരണങ്ങൾകൊണ്ട് അഗ്നിശമനപ്രവർത്തനങ്ങൾക്കുള്ള വാഹനങ്ങളിൽ (ഫയർ എൻജിനുകൾ) 1,000 മുതൽ 10,000 ലി.
വരെ വെള്ളം കൊള്ളുന്ന ടാങ്കുകൾ ഉണ്ടായിരിക്കും.
ഫയർ എൻജിനുകളിൽ ടാങ്കും പമ്പും ഹോസും ഉണ്ട്.
അഗ്നിബാധയുള്ള ഒരു സ്ഥലത്ത് ചെന്നാൽ ഉടൻതന്നെ ടാങ്കിൽനിന്നു പമ്പുചെയ്ത് അഗ്നിബാധയുടെ നേരെ വെള്ളം ചീറ്റും.
അപ്പോഴേക്കും അടുത്തുള്ള ജലാശയത്തിലേക്കോ ഫയർ ഹൈഡ്രന്റിലേക്കോ ഹോസ് ബന്ധിച്ചിടും.
ടാങ്കിലെ വെള്ളം തീരുമ്പോഴേക്കും ജലാശയത്തിൽനിന്നു നേരിട്ട് പമ്പു ചെയ്യും.
വലിയ വ്യവസായസ്ഥാപനങ്ങൾ, സ്റ്റോറുകൾ, മണ്ണെണ്ണ-പെട്രോൾടാങ്കുകൾ, പല നിലകളുള്ള കെട്ടിടങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം പണിയുമ്പോൾ തന്നെ അഗ്നിപ്രതിരോധത്തിനായി പൈപ്പുകളും ജലസംഭരണ ടാങ്കുകളും ഫയർ ഹൈഡ്രന്റുകളും നേരിട്ട് വെള്ളം ഒഴിക്കുന്നതിനുള്ള ജെറ്റുകളും വ്യൂഹങ്ങളായി (system) പണിതുറപ്പിക്കുക പതിവാണ്.
അഗ്നിബാധയുണ്ടായാൽ ചൂടുകൊണ്ടും പുകകൊണ്ടും ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്ന 'സ്വയം നിയന്ത്രണോപാധികൾ' (automatic control) ഇത്തരം വ്യൂഹങ്ങൾ തുറന്ന് വെള്ളം ഒഴുക്കി തീ കെടുത്തുന്നു.
കാനഡയിലുള്ള ഒരു അണുകേന്ദ്രനിലയത്തിന്റെ മേൽക്കൂര മുഴുവൻ ഏകദേശം മൂന്ന് മീ.
വെള്ളം നില്ക്കുന്ന ഒരു ടാങ്ക് ആണ്.
അണുശക്തിമൂലം തീ പിടിത്തമുണ്ടായാൽ ഈ ടാങ്ക് ഉടനെ പൊട്ടി വെള്ളം ഒരു പിണ്ഡമായി കീഴോട്ട് വീണ് അഗ്നിബാധയും അണുശക്തിപ്രവാഹവും തടയണമെന്നാണുദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.
കപ്പലുകളിൽ ഇത്തരം പൈപ്പുകളും പമ്പുകളും ഘടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടാകും.
തുറമുഖങ്ങളിലും ഉൾനാടൻ ജലഗതാഗതമാർഗങ്ങളിലും അഗ്നിപ്രതിരോധ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി ഉപകരണങ്ങൾ ഘടിപ്പിച്ച ബോട്ടുകൾ ഉണ്ട്.
ഇത്തരം പരിതഃസ്ഥിതികളിൽ തീ കെടുത്തുന്നതിന് ജലം സുലഭമാണ്.
പക്ഷേ, ജലം കയറാതെ ശ്രദ്ധയോടുകൂടി നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട കപ്പലുകൾക്കകത്ത് അഗ്നിബാധയുണ്ടായാൽ വളരെക്കൂടുതൽ വെള്ളമൊഴിച്ച് അത് കെടുത്തുന്നതിനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ മറ്റു പ്രശ്നങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാം.
കപ്പലിലുള്ള വിലയേറിയ സാധനങ്ങൾ നശിച്ചുപോകാം; കപ്പലിനകത്ത് വെള്ളം കയറിയാൽ കപ്പൽ മറിയുന്നതിനൊ മുങ്ങുന്നതിനൊ ഇടവരാം.
ജലാശയങ്ങളിൽപോലും അഗ്നിശമനം പ്രയാസമുള്ള ഒരു പ്രവർത്തനമാണെന്ന് ഇതുകൊണ്ടു തെളിയുന്നു.
പ്രഷർ ടൈപ്പ് ഫയർ എസ്റ്റിംഗുഷർ
ചെറിയ തീപിടിത്തങ്ങൾ പെട്ടെന്നു കെടുത്തുന്നതിന് അനായാസേന കൈകാര്യം ചെയ്യത്തക്ക രീതിയിൽ നിർമിച്ച 'രാസികശാമകങ്ങൾ' (chemical extinguishers) പരക്കെ പ്രചാരമുള്ള ഉപകരണങ്ങളാണ്.
അഗ്നിശമനത്തിനുപയോഗിക്കുന്ന പദാർഥമനുസരിച്ച് ഇവ നാലുതരത്തിലുണ്ട്.
വെള്ളമോ, നേർത്ത ലായനികളോ വിക്ഷേപിക്കുന്നവ, രാസികപ്പതകൾ തളിക്കുന്നവ, വാതകങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന ദ്രാവകങ്ങളോ വാതകങ്ങളോ വിക്ഷേപിക്കുന്നവ, നനുത്ത രാസികപ്പൊടി വിതറുന്നവ.
ഇവയിലെ പദാർഥം ശക്തിയായി വിക്ഷേപിക്കുന്നതിന് വായുവോ, വാതകങ്ങളോ ഉയർന്ന സമ്മർദത്തിൽ വയ്ക്കുന്നു.
അല്ലെങ്കിൽ രാസപ്രക്രിയയിൽ ഉണ്ടാകുന്ന വാതകം കൊണ്ട് ധാരകപാത്രത്തിൽ (container) മർദം ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു.
സോഡാ ആസിഡ് അഗ്നിശാമകം (soda acid extinguisher) സാധാരണ കണ്ടുവരുന്ന ഒന്നാണ്.
സോഡിയം ബൈക്കാർബണേറ്റും, സൾഫ്യൂറിക്കമ്ളവും തമ്മിലുള്ള രാസപ്രക്രിയ ഇതിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.
2 Na HCO3 + H2 SO4 Na2SO4 + 2H2O + 2CO2
രാസപ്രക്രിയയിൽ ഉണ്ടാകുന്ന കാർബൺ ഡൈഓക്സൈഡ് വ്യാപ്തം കൂടുതലുള്ളതായതിനാൽ ധാരകപാത്രത്തിൽ മർദം ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു.
അപ്പോൾ അതിലുള്ള നേർത്ത ലായനി ചീറ്റിവരുന്നത് തീയ്ക്കു നേരെ തിരിച്ചുവിടത്തക്കവണ്ണം ഉപകരണം ഉപയോഗിക്കണം.
രാസപ്രക്രിയ തുടങ്ങുന്നതിന് ആസിഡുള്ള കുപ്പി തുറക്കുകയൊ പൊട്ടിക്കുകയൊ ചെയ്യത്തക്കവണ്ണമാണ് ഉപകരണം നിർമിച്ചിരിക്കുന്നത്.
വാതകത്തിന്റെ മർദംകൊണ്ട് ഉപകരണത്തിലുള്ള ലായനി 5-6 മീ.
അകലത്തിൽ വീഴുന്നു.
പ്രധാനമായും വെള്ളവും ലായനിയിലുള്ള സോഡയുടെ രാസപ്രക്രിയയും ഭാഗികമായി കാർബൺഡൈഓക്സൈഡിന്റെ പ്രവർത്തനവും കൊണ്ടാണ് അഗ്നിശമനമുണ്ടാകുന്നത്.
ചുവപ്പു ചായം കൊടുത്ത ഇത്തരം അഗ്നിശാമകങ്ങൾ മിക്ക പൊതുസ്ഥാപനങ്ങളിലും കാണാറുണ്ട്.
5-15 ലി.
വരെക്കൊള്ളുന്ന ഉപകരണങ്ങൾ ചുമരിൽ തൂക്കിയിടുകയും അതിലും വലിയവ ചെറിയ കൈവണ്ടികളിൽ ഉറപ്പിക്കുകയും ആണ് സാധാരണ ചെയ്യുന്നത്.
പ്രത്യേക പാത്രങ്ങളിൽ വെള്ളംനിറച്ച് സമ്മർദത്തിൽ സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്ന വായുവിന്റെ ശക്തികൊണ്ട് ആവശ്യം വരുമ്പോൾ വിക്ഷേപിക്കുന്നതരത്തിലുള്ള അഗ്നിശാമകങ്ങളും ഉണ്ട്; ഇവ രാസികോപകരണങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ചെലവു കുറഞ്ഞതാണ്.
അത്യാവശ്യമായി ഉപയോഗിക്കേണ്ട അവസരങ്ങളിൽ രാസവസ്തുക്കളുടെ പഴക്കം കാരണം ഉപയോഗക്ഷമത നഷ്ടപ്പെടുകയുമില്ല.
രാസികപ്പതകൾ വിക്ഷേപിക്കുന്ന അഗ്നിശാമകങ്ങൾ സോഡാ-ആസിഡ് ശാമകങ്ങളുടെ രൂപത്തിലുള്ളവയാണ്.
സോഡാലായനിയിൽ തന്നെ പതയുണ്ടാകത്തക്ക രാസദ്രവ്യങ്ങൾ ചേർത്ത് ഉപയോഗിക്കുന്ന അഗ്നിശാമകവുമുണ്ട്.
നിഷ്ക്രിയവാതകങ്ങൾകൊണ്ടുള്ള പതയ്ക്ക് അതുണ്ടാക്കാനുപയോഗിക്കുന്ന വെള്ളത്തെ അപേക്ഷിച്ച് വളരെക്കൂടുതൽ അഗ്നിശമനക്ഷമതയുണ്ട്.
വായുകൊണ്ടുള്ള പതയ്ക്കും അതിലുള്ള വെള്ളത്തിനെ അപേക്ഷിച്ച് അഗ്നിശമനക്ഷമത കൂടുതലാണ്.
രാസവസ്തുക്കൾക്കൊണ്ടു പതയുന്നതും സോപ്പുപോലെ വായുവിന്റെ സഹായത്തോടുകൂടി പതയുന്നതും ആയ പദാർഥങ്ങൾ നിറച്ച 'ഫേനോത്പാദിനികൾ' (Foam generators) അഗ്നിശമനത്തിനുപയോഗിക്കുന്നു.
പത ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന ഉപകരണങ്ങൾ വെള്ളം അടിക്കുന്ന ഹോസിൽ ഘടിപ്പിച്ചാൽ വെള്ളത്തിനുപകരം പത അഗ്നിശമനത്തിനുപയോഗിക്കാം.
ജലത്തിന്റെ മിതമായ ഉപയോഗമാണ് പതകൊണ്ടുള്ള അഗ്നിശമനത്തിന്റെ ഒരു ഗുണം; വെള്ളം വീണ് സാധനങ്ങൾക്ക് കേടുവരാതിരിക്കുകയും ചെയ്യും.
തീയുടെ ചുറ്റും ഓക്സിജൻ കുറഞ്ഞ അന്തരീക്ഷം സൃഷ്ടിച്ചാൽ തീ കെടും.
പല വാതകങ്ങളും ഓക്സിജന്റെ ജ്വലനക്ഷമത കുറയ്ക്കുന്നതിന് പര്യാപ്തമാണ്.
തീയുടെ ചുറ്റും ഇത്തരം ഒരു വാതകം അന്തരീക്ഷത്തിൽ പരക്കുകയാണെങ്കിൽ തീ കെടും.
ഉദാഹരണമായി വായുവിൽ കത്തുന്ന തീയ്ക്കു ചുറ്റും അന്തരീക്ഷത്തിൽ 15 ശ.
-ൽ കൂടുതൽ കാർബൺടെട്രാക്ളോറൈഡ് ഉണ്ടെങ്കിൽ തീ കെട്ടുപോകും.
ക്ളോറോബ്രോമോ മീഥേൻ, കാർബൺഡൈഓക്സൈഡ് എന്നിവ അഗ്നിശാമകങ്ങളിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നതിന്
അഗ്നിശാമകങ്ങൾ
ഏറ്റവും പറ്റിയതായി കണ്ടിരിക്കുന്നു.
അടുത്ത കാലത്തായി ട്രൈഫ്ളൂറോബ്രോമോ മീഥേൻ (trifluoro bromo methane), ഡൈബ്രോമോ ഡൈഫ്ളൂറോ മീഥേൻ (dibromo difluoro methane ) എന്നിവ വിമാനങ്ങളിലെ അഗ്നിശാമകവ്യൂഹത്തിൽ ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു.
ഇവയ്ക്കോരോന്നിനും അഗ്നിശമനക്ഷമത, ഗൗരവമുള്ള വിഷവാതകസാധ്യതയില്ലായ്മ, കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനുള്ള സൗകര്യം, തുണിയിലും മറ്റും വീണാൽ കേടുവരികയില്ലെന്ന മെച്ചം, പഴക്കംവരാതിരിക്കുക എന്നീ ഗുണങ്ങൾ വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കും.
അതുകൊണ്ട് ഓരോ പരിതഃസ്ഥിതിക്കും പ്രത്യേകമായി നിർമ്മിക്കുന്ന അഗ്നിശാമകങ്ങളിൽ ഇവയിലേതെങ്കിലും ഒന്നായിരിക്കാം മുഖ്യമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത്.
കാറുകളിലും ബസ്സുകളിലും മറ്റും ഘടിപ്പിക്കുന്ന ചെറിയ അഗ്നിശാമകങ്ങൾ സാധാരണയായി സി.ടി.സി. (carbon tetra chloride) ഉപയോഗിക്കുന്നു.
സാധാരണ താപനിലയിൽ ദ്രവമായിരിക്കുന്ന ഈ പദാർഥം വെള്ളംപോലെ പമ്പുചെയ്തോ വായുസമ്മർദംകൊണ്ടോ നിക്ഷേപിക്കാം.
കാറിലും ബസ്സിലും സ്ഥാപിക്കുന്നവ കൈകൊണ്ടടിക്കുന്ന പമ്പിന്റെ രൂപത്തിലുള്ളതാണ്.
ഇത് ക്ളോറോഫോംപോലെ ഒരു മയക്കുമരുന്നാകയാൽ സൂക്ഷിച്ച് കൈകാര്യംചെയ്യണം.
ഇത് ശ്വസിക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കണം.
കാർബൺടെട്രാക്ളോറൈഡ് തീ കെടുത്തുന്നത് അത് അന്തരീക്ഷത്തിൽ പകരുന്നതുകൊണ്ടു മാത്രമാണ്.
ആളിക്കത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന തീയിൽ ഇതിന്റെ പ്രയോഗം വലിയ ഗുണം ചെയ്യുകയില്ല.
മോട്ടോർ കാറുകളിൽ ബോണറ്റിനടിയിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ചെറിയ ജ്വാലകൾ പടർന്നുപിടിക്കാതിരിക്കാൻ ഇത് ഏറ്റവും പറ്റിയതാണ്.
ഇവിടെ ഉപയോഗം തുറന്ന സ്ഥലങ്ങളിൽനിന്നായതുകൊണ്ട് ഇതിന്റെ വിഷവാതകത്വദോഷത്തിന് വലിയ പ്രസക്തിയില്ല.
ശക്തിയുള്ള ഉരുക്കുസിലിണ്ടറുകളിൽ ഉയർന്ന സമ്മർദത്തിൽ നിറച്ച കാർബൺഡൈഓക്സൈഡ് (CO2) അഗ്നിശാമകവ്യൂഹങ്ങളിൽ വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു.
കപ്പലുകളിലും സ്റ്റോറുകളിലും സ്ഫോടകവസ്തുക്കൾ സംഭരിക്കുന്ന സ്ഥലങ്ങളിലും, പല നിലകളിലുള്ള കെട്ടിടങ്ങളിലും, വൈദ്യുതസ്ഥാപനങ്ങളിലും ഉചിതസ്ഥാനങ്ങളിൽ ഒരു സിലിണ്ടറോ, ഒരു വ്യൂഹമോ സ്ഥാപിക്കാറുണ്ട്.
സിലിണ്ടറുകൾ ഭാരക്കൂടുതൽകൊണ്ട് എടുത്തു കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിന് പറ്റിയതല്ല.
സ്വയം (automatic) പ്രവർത്തനത്തിന് ഏറ്റവും പറ്റിയ ഒരു ഉപകരണമാണിത്.
കാർബൺഡൈഓക്സൈഡ് അന്തരീക്ഷത്തിലെ പ്രാണവായുവിന്റെ അനുപാതം കുറയ്ക്കുന്നു.
സിലിണ്ടറിൽനിന്ന് വെളിയിൽ വരുമ്പോൾ വ്യാപ്തം കൂടുന്നതിലൂടെ വാതകം തണുക്കുന്നതും അഗ്നിശമനത്തിനു സഹായകമാണ്.
കാർബൺഡൈ ഓക്സൈഡ് വിക്ഷേപിക്കുന്ന കുഴൽ പ്രത്യേകരൂപത്തിൽ ആയിരിക്കണം.
വാതകം ഒരു ശക്തിയുള്ള ജെറ്റായി അടിക്കുമ്പോൾ വായു കൂടെ വലിച്ചെടുക്കുമെന്നുള്ളതിനാൽ അഗ്നിശമനക്ഷമത കുറയാനിട വരും.
അതുകൊണ്ട് കുഴലിൽനിന്നും പുറത്തു വാതകം വരുന്നത് മിതമായ വേഗത്തിലാകണം.
ഇതിന്റെ പ്രധാനഗുണങ്ങൾ: പെട്ടെന്നു ഫലപ്രദമായി ഉപയോഗിക്കാം; ഉപയോഗം ദോഷരഹിതമാണ്; കാർബൺഡൈഓക്സൈഡ് തട്ടുന്നതുകൊണ്ട് ഒരു സാധനത്തിനും കേടു വരാനിടയില്ല; വിദ്യുത്ചാലകത (conductivity) ഇല്ല.
ഈ ഗുണവും ഉപയോഗത്തിലെ വെടിപ്പും കാരണം വൈദ്യുതോപകരണങ്ങളിലുണ്ടാകുന്ന തീപിടിത്തം നേരിടുന്നതിന് ഇത് ഏറ്റവും പറ്റിയതാണ്.
പെട്രോൾ, മണ്ണെണ്ണ മറ്റു രാസദ്രാവകങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കു തീപിടിത്തമുണ്ടായാൽ അവയ്ക്കു ദോഷം വരുത്താതെ ഉപയോഗിക്കാം; വാതകം ആയതിനാൽ ഇടുങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിൽ എത്തിക്കാം.
സിലിണ്ടറുകളുടെ ഭാരവും, സിലിണ്ടറുകളിൽ വാതകമുണ്ടോ എന്നു നിശ്ചയിക്കുന്നതിനുള്ള പ്രയാസവും, സിലിണ്ടറുകൾ നിറച്ചുകിട്ടുന്നതിനുള്ള വിഷമവും ഇതിന്റെ ന്യൂനതകളാണ്.
സോഡിയം ബൈകാർബണേറ്റ്, പൊട്ടാസ്യംസൾഫേറ്റ് മുതലായ രാസവസ്തുക്കൾ പ്രധാനമായി അടങ്ങുന്ന മിശ്രിതങ്ങൾ നനുത്ത പൊടിരൂപത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന അഗ്നിശാമകങ്ങൾ ഉണ്ട്.
പൊടികൾ ക്ഷേപിക്കുന്നതിന് സമ്മർദിത-കാർബൺഡൈ ഓക്സൈഡാണ് സാധാരണ ഉപയോഗിക്കുന്നത്.
പെട്രോൾ പോലെയുള്ള പദാർഥങ്ങളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന അഗ്നിബാധകൾക്ക് ഇവ വളരെ ഫലപ്രദമാണ്.
അഗ്നിശമന പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആപത്സൂചക് നാദം പുറപ്പെടുവിക്കുന്ന ഉപകരണം (ഫയർ അലാറം)
അഗ്നിബാധയുണ്ടായാൽ ഏറ്റവും വേഗത്തിൽ തീ കെടുത്തുന്നതാണ് അഗ്നിപ്രതിരോധപ്രവർത്തനങ്ങളുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം.
അസ്ഥാനത്തു തീ കണ്ടാൽ ഉടൻ അതു കെടുത്തുന്നതിന് ശ്രമിക്കണം.
തീയുണ്ടാകുന്ന ലക്ഷണങ്ങൾ പെട്ടെന്ന് അറിയാൻ കഴിയുകയും വേണം.
അഗ്നിശമന പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കാവശ്യമുള്ള ആളുകളെയും ഉപകരണങ്ങളെയും ഉടനെ സ്ഥലത്തെത്തിക്കണം.
അപകടമേഖലകളിൽനിന്ന് ആളുകളെയും വിലപിടിപ്പുള്ള സാധനങ്ങളെയും മാറ്റണം.
അടുത്ത കെട്ടിടങ്ങളിലേക്കോ തീ പിടിക്കാവുന്ന പദാർഥങ്ങളിലേക്കോ പടർന്നുപിടിക്കാതെ വേണ്ട നടപടികൾ എടുക്കണം.
ഇവയ്ക്കെല്ലാം ആദ്യം വേണ്ടത് അഗ്നിബാധയെ സംബന്ധിച്ച ആപത്സൂചകനാദം (alaram) ആണ്.
വലിയ സ്ഥാപനങ്ങളിലും കപ്പലുകളിലും വിമാനങ്ങളിലും ആപത്സൂചകങ്ങൾ ഘടിപ്പിക്കാറുണ്ട്.
പുകയോ അന്തരീക്ഷത്തിലുണ്ടാകുന്ന മറ്റു ഭൗതികമാറ്റങ്ങളോ കൊണ്ട് പ്രവർത്തിക്കുന്ന സ്വയം പ്രവർത്തക-അലാറങ്ങൾ ഉണ്ട്.
ഇവ അഗ്നിശമനപ്രവർത്തകരെയും അടുത്തുള്ള ആളുകളെയും മണിയടിച്ചോ കുഴൽ വിളിച്ചോ അപകടസാധ്യത അറിയിക്കും.
മർമസ്ഥാനങ്ങളിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന അഗ്നിശമനയന്ത്രങ്ങൾ ഇത്തരം അലാറങ്ങളോട് സ്വയം പ്രതികരിക്കുന്നതിനും ഏർപ്പാടു ചെയ്യാവുന്നതാണ്.
വലിയ കെട്ടിടങ്ങളിലും ജനസാന്ദ്രതയുള്ള നഗരവീഥികളിലും അലാറങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കുന്നു.
തീപിടിത്തം കാണുന്ന ആരെങ്കിലും ഈ അലാറം പ്രവർത്തിപ്പിച്ചാൽ അഗ്നിശമനപ്രവർത്തകർക്ക് നഗരത്തിൽ എവിടെ തീപിടിത്തമുണ്ടായി എന്ന സൂചന ഉടൻ തന്നെ ലഭിക്കുന്നു.
ടെലിഫോണുകൾ ഇക്കാര്യത്തിൽ വലിയ സേവനമാണു ചെയ്യുന്നത്.
പൊലീസുവണ്ടികളിലും ഫയർ എൻജിനുകളിലും വയർലസ് സംവിധാനമുണ്ട്.
അഗ്നിശമനപ്രവർത്തനം സംഘടിതമായി നടത്തുന്നതിനുശേഷിയുള്ള സ്ഥാനങ്ങളിൽ അഗ്നിബാധയുടെ വിവരം ഏറ്റവും എളുപ്പം എത്തിക്കുന്നതിനുള്ള ഏർപ്പാടുകൾ ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ പൊതുക്കാര്യക്ഷമതയുടെ ഉരകല്ലാണ്.
അഗ്നിശമന യന്ത്രങ്ങൾ
(Fire Engines).
ഫയർ എജിൻ
ആധുനികനഗരങ്ങളിൽ അഗ്നിശമനയന്ത്രങ്ങളും അവ പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ആളുകളും സദാസമയവും പ്രവർത്തനസജ്ജരായി നിലകൊള്ളുന്നുണ്ടാകും.
ഫയർ എൻജിനുകളിൽ താഴെ പറയുന്ന ഉപകരണങ്ങൾ സജ്ജമായിരിക്കും.
പ്രത്യേക എൻജിൻകൊണ്ടോ വാഹനത്തിന്റെ എൻജിൻകൊണ്ടോ പ്രവർത്തിപ്പിക്കാവുന്ന പമ്പ്.
ഹോസും അനുബന്ധ ഉപകരണങ്ങളും; വെള്ളം സംഭരിച്ചുവയ്ക്കുന്നതിനുള്ള ടാങ്ക്; രാസിക അഗ്നിശാമകങ്ങൾ, ബക്കറ്റുകൾ; ഏണികൾ, കയറുകൾ; കതകുകൾ, പൂട്ടുകൾ, മുതലായവ തുറക്കുന്നതിനും പൊട്ടിക്കുന്നതിനും മറ്റുമുള്ള ആയുധങ്ങൾ, വെട്ടുകത്തികൾ മുതലായവ; അഗ്നിശമനപ്രവർത്തകർക്കുള്ള പ്രത്യേക ഉടുപ്പുകളും തൊപ്പികളും മുഖാവരണങ്ങളും ശ്വാസനോപകരണങ്ങളും.
അഗ്നിബാധയുണ്ടായതായി അറിവുകിട്ടിയാലുടൻ അഗ്നിശമനപ്രവർത്തനങ്ങൾ തുടങ്ങേണ്ടതാണ്.
സ്ഥലത്തുള്ളവർ ഒത്തുചേർന്ന് ആളുകളെ അപകടസ്ഥലങ്ങളിൽനിന്നും ഒഴിവാക്കുന്നതിനും തീ പടരാതെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനുമാണ് ആദ്യം ശ്രമിക്കേണ്ടത്.
ആളുകളും ഉപകരണങ്ങളും ലഭ്യമാകുന്ന മുറയ്ക്ക് തീ കെടുത്താനും വസ്തുവകകൾ രക്ഷപ്പെടുത്താനും ശ്രദ്ധിക്കണം.
അഗ്നിബാധയുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതിനും തീ അതിന്റെ ഉറവിടത്തിൽതന്നെ കെടുത്തുന്നതിനും പലപ്പോഴും ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടാകും.
ആളിക്കത്തുന്ന തീജ്വാലയിൽ വെള്ളമൊഴിച്ചതുകൊണ്ട് പ്രയോജനമില്ല.
കത്തുന്ന സാധനമാണ് നനയേണ്ടത്.
അഗ്നിബാധയുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞുപോകുന്നതിനു വിഘാതം ഉണ്ടാകരുത്.
അഗ്നിബാധിത സ്ഥാനങ്ങളിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതിന് അഗ്നിശമന പ്രവർത്തകർ പ്രത്യേക ഉടുപ്പുകളും തൊപ്പികളും കാലുറകളും ധരിക്കുന്നു.
മുകളിൽനിന്നു വീഴുന്ന സാധനങ്ങൾ താങ്ങത്തക്ക ഉറച്ച തൊപ്പികളും തീ പിടിക്കാത്തതും ചൂടിൽനിന്നും സംരക്ഷണം നല്കുന്നതും ആയ ഉടുപ്പുകളും കാലുറകളും അഗ്നിശമന പ്രവർത്തനത്തിന് പ്രത്യേകമായി ഉണ്ടാക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
തീ കൊണ്ടുണ്ടാകുന്ന പുകയും ചില പദാർഥങ്ങൾ കത്തുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന വാതകങ്ങളും കാഴ്ചയ്ക്ക് തടസ്സവും കണ്ണിനു കേടും ഉണ്ടാക്കും.
ഇവ ശ്വസിക്കാവുന്നതുമല്ല.
വായു ശുദ്ധിചെയ്തു ശ്വസിക്കുന്നതിനും കണ്ണുകളിൽ പുകയും വിഷവാതകങ്ങളും പ്രവേശിക്കാതിരിക്കുന്നതിനും ശ്വാസകങ്ങൾ (Respirators) ഉറപ്പിച്ച മുഖാവരണങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു.