smcproject/ml-wiki-sentences huggingface dataset:
ചലച്ചിത്രങ്ങൾ ഫീച്ചർ ഫിലിമുകൾ വർഷം ചലച്ചിത്രം തിരക്കഥ 2024 ഉള്ളൊഴുക്ക് സ്വയം ഡോക്യുമെൻ്ററികളും ഹ്രസ്വചിത്രങ്ങളും Year Title Written by Notes 2013 കന്യക സ്വയം 2014 ഒഡ്വോയെൻ (Odvojen) സ്വയം 2015 കാമുകി സ്വയം 2020 എ വിന്ഡോ ഓഫ് ടൈം - ലോക്കഡോൺ ഡയറീസ് (A Window of Time - Lockdown Diaries) സ്വയം (മറ്റുള്ളവരും) 2023 കറി സയനൈഡ്: ദി ജോളി ജോസഫ് കേസ് (Curry Cyanide: The Jolly Joseph Case) ശാലിനി ഉഷാദേവി പുരസ്കാരങ്ങളും അംഗീകാരങ്ങളും പുരസ്കാരം വർഷം ചലച്ചിത്രം ഉദ്ധരണി അവലംബം ഒരു സംവിധായകൻ്റെ മികച്ച ആദ്യ നോൺ ഫീച്ചർ ചിത്രത്തിനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം 2013 കന്യക "For its wholly convincing  mise-en-scene set in a convent run by Malayali nuns, wherein the grief and  guilt of the young protagonist is presented in a manner that leaves a lot to  the imagination of the viewer."
മികച്ച നോൺ ഫീച്ചർ ഫിലിം സംവിധാനത്തിനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര അവാർഡ് 2015 കാമുകി "A sensitive portrayal of a  young woman's determination to uphold her dignity against odds."
കുറിപ്പുകൾ ↑ അപാറ്റിനിൽ നടന്ന ഇൻ്റർഫെർ - ഇൻ്റർനാഷണൽ മീഡിയ ഫെസ്റ്റിവലിൽ 'ടിവി സ്റ്റോറി' വിഭാഗത്തിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനം നേടി; 2014-ലെ ഏഴാമത് ഫസ്റ്റ് ഫ്രെയിം ഇൻ്റർനാഷണൽ സ്റ്റുഡൻ്റ്സ് ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവലിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ചു.
↑ നാല് ഭൂഖണ്ഡങ്ങളിലെ 13 രാജ്യങ്ങളിലെ 19 നഗരങ്ങളിൽ COVID-19 ലോക്ക്ഡൗണിൻ്റെ ആഘാതം ചിത്രീകരിക്കുന്ന 21 ഹ്രസ്വ വീഡിയോ ലേഖനങ്ങളിൽ ഒന്ന് സംവിധാനം ചെയ്തു.
↑ 2013ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ സിനിമകൾക്കാണ് അവാർഡ് നൽകിയതെങ്കിലും 2014ലാണ് സമ്മാനിച്ചത്.
↑ 2015ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ സിനിമകൾക്കാണ് അവാർഡ് നൽകിയതെങ്കിലും 2016ലാണ് സമ്മാനിച്ചത്.
അവലംബം ↑ ↑ ↑ http://pibphoto.nic.in/documents/rlink/2016/mar/p201632803.pdf ↑ ↑ ↑ ↑ ↑ ↑ ↑ ↑ ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ഇന്റർനെറ്റ് മൂവി ഡാറ്റാബേസിൽ നിന്ന് ക്രിസ്റ്റോ ടോമി കന്യക കാമുകി ഒഡ്വോയെൻ (Odvojen)
ക്രിസ്റ്റോഫ് ലക്സെൻബെർഗ് ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Christoph_Luxenberg
ക്രിസ്റ്റോഫ് ലക്സെൻബെർഗ് എന്നത് ഇസ്ലാമിനെയും അതിന്റെ തുടക്കകാലത്തെയും കുറച്ച് നിരവധി പഠനസമാഹാരങ്ങളും ലേഖനങ്ങളും പ്രസിധീകരിച്ച എഴുത്തുകാരന്റെ കപടനാമമാണ്.2000-ത്തിൽ ജർമ്മൻ ഭാഷയിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച  T he Syro-Aramaic Reading of the Koran: A Contribution to the Decoding of the Language of the Qur'an ആണ് പ്രധാന കൃതി.
ക്രിസ്റ്റോഫ് സനൂസി ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Krzysztof_Zanussi
പ്രശസ്തനായ ഒരു പോളിഷ് ചലച്ചിത്രസംവിധായകനും നിർമ്മാതാവും തിരക്കഥാകൃത്തുമാണ് ക്രിസ്റ്റോഫ് സനൂസി ( ഇംഗ്ലീഷ് : Krzysztof Pius Zanussi).
1939 ജൂലൈ 17-ന് വാഴ്‌സോയിൽ ജനിച്ച സനൂസി വാഴ്‌സോ സർവ്വകലാശാലയിൽ നിന്ന് ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിലും ക്രാക്കോയിലെ ജാഗിയെല്ലോനിയൻ സർവ്വകലാശാലയിൽ നിന്ന് തത്ത്വശാസ്ത്രത്തിലും ബിരുദം നേടി.
1969-ൽ തന്റെ ആദ്യത്തെ ഫീച്ചർ ഫിലിം സംവിധാനം ചെയ്തു.
1972-ൽ സംവിധാനം ചെയ്ത ഇല്യൂമിനേഷൻ നിരവധി പുരസ്കാരങ്ങൾ നേടി.
2012 നവംബറിൽ ഗോവയിൽ വെച്ച് നടന്ന അന്തർദേശീയ ചലച്ചിത്രമേളയിൽ സമഗ്രസംഭാവനയ്ക്കുള്ള പുരസ്കാരം നൽകി ഇദ്ദേഹത്തെ ആദരിച്ചു.
നാടകസംവിധായകൻ, ഗ്രന്ഥകാരൻ എന്നീ നിലകളിലും ഇദ്ദേഹം ശ്രദ്ധേയനാണ്.
1990-94 കാലഘട്ടത്തിൽ സനൂസി യൂറോപ്യൻ ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ഓഡിയോ വിഷ്വൽ പ്രൊഡ്യൂസേഴ്സ് അസോസിയേഷന്റെ പ്രസിഡണ്ട് സ്ഥാനം വഹിച്ചിരുന്നു.
യൂറോപ്യൻ ഫിലിം അക്കാദമി ബോർഡ്, പോളിഷ് അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസ് തുടങ്ങിയവയിൽ അംഗമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
ചലച്ചിത്രങ്ങൾ ദ സ്ട്രക്ചർ ഓഫ് ക്രിസ്റ്റൽസ് (1969) ഫാമിലി ലൈഫ് (1970) ബിഹൈൻഡ് ദ വോൾ (1971) ഇല്യൂമിനേഷൻ (1972) എ വുമൺസ് ഡിസിഷൻ (1975) കാമോഫ്ലാഷ് (1977) സ്പൈറൽ (1978) ദ കോൺട്രാക്ട് (1980) കോൺസ്റ്റന്റ് ഫാക്ടർ (1980) ഫ്രം എ ഫാർ കൺട്രി (1981) ഇംപരറ്റീവ് (1982) എ ഇയർ ഓഫ് ദ് ക്വയറ്റ് സൺ (1984) വെയെറെവർ യൂ ആർ (1988) ലൈഫ് ഓഫ് എ ലൈഫ് (1990) ദ സയലന്റ് ടച്ച് (1992) വീക്കെൻഡ് സ്റ്റോറീസ് (1996) അറ്റ് ഫുൾ ഗാലപ്പ് (1996) ഔവർ ഗോഡ്‌സ് ബ്രദർ (1997) സപ്ലിമെന്റ് (2001) റീവിസിറ്റഡ് (2009) പുരസ്കാരങ്ങൾ ഗോൾഡൻ ലെപ്പേർഡ് പുരസ്കാരം, ലൊകാർണോ,1974   - ഇല്യൂമിനേഷൻ മികച്ച സംവിധായകനുള്ള പുരസ്കാരം, കാൻ,1980  - ദ കോൺസ്റ്റന്റ് ഫാക്ടർ സ്പെഷ്യൽ ജൂറി പുരസ്കാരം - വെനീസ്,1982 - ഇംപരറ്റീവ് ഗോൾഡൻ ലയൺ പുരസ്കാരം, വെനീസ്,1984 - എ ഇയർ ഓഫ് ദ് ക്വയറ്റ് സൺ ഗ്രാൻഡ് പ്രിക്സ് പുരസ്കാരം, ടോക്കിയോ,1992 - ദ സയലന്റ് ടച്ച് സ്പെഷ്യൽ ജൂറി പുരസ്കാരം - ടോക്കിയോ,1996 - അറ്റ് ഫുൾ ഗാലപ്പ് അവലംബം
ക്രിസ്റ്റ്യാന്ന ബ്രാൻഡ് ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Christianna_Brand
ക്രിസ്റ്റ്യാന്ന ബ്രാൻഡ് (ജീവിതകാലം: 17 ഡിസംബർ 1907 – 11 മാർച്ച് 1988) ഒരു ബ്രിട്ടിഷ് കുറ്റാന്വേഷണ നോവൽ എഴുത്തുകാരിയും കുട്ടികളുടെ പുസ്തകങ്ങളുടെ എഴുത്തുകാരിയുമാണ്.
അവർ ജനിച്ചത് ബ്രിട്ടീഷ് മലയായിലാണ് .
ക്രിസ്റ്റ്യാന്ന ബ്രാൻഡ്, മേരി ക്രിസ്റ്റ്യാന്ന മിൽനെ എന്ന പേരിൽ 1907 ൽ മലയായിൽ ജനിക്കുകയും ചെറുപ്പകാലം ഇന്ത്യയിൽ കഴിച്ചുകൂട്ടുകയും ചെയ്തിരുന്നു.
മോഡൽ, നർത്തകി, ഷോപ്പ് അസിസ്റ്റൻഡ്, ഗ്രഹാദ്ധ്യാപിക എന്നിങ്ങനെ വിവിധ ജോലികളിലേർപ്പെട്ടിരുന്നു.
1972 മുതൽ 1973 വരെയുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ ക്രൈം എഴുത്തുകാരുടെ അസോസിയേഷനിൽ അംഗമായിരുന്നു.
മേരി ആൻ ആഷെ, അന്നബേൽ ജോൺസ്, മേരി റൊളാൻഡ്, ചൈന തോംസൺ എന്നീ വിവിധ തൂലികാ നാമങ്ങളിൽ ഗ്രന്ഥരചന നടത്തിയിരുന്നു.
രചിച്ച ഗ്രന്ഥങ്ങൾ ഇൻസ്പെക്ടർ കോക്ക്രിൽ സീരീസ് ഹെഡ്സ് യു ലോസ് (1941) ഗ്രീൻ ഫോർ ഡേഞ്ചർ (1944) സഡൻലി അറ്റ് ഹി റെസിഡൻസ് (US title: The Crooked Wreath ) (1946) ഡെത്ത് ഓഫ് ജെസെബെൽ (1948) ലണ്ടൻ പർട്ടിക്കുലർ (US title: Fog of Doubt ) (1952) ടൂർ ഡി ഫോർസ് (1955) ദ സ്പോട്ടഡ് ക്യാറ്റ് ആന്റ് അദർ മിസ്റ്ററീസ് ഫ്രം ഇൻസ്പെക്ടർ കോക്രിൽസ് കേസ്ബുക്ക്.
( Crippen Landru , 2002) ഇൻസ്പെക്ടർ ചാൾസ്വർത്ത് ഡെത് ഇൻ ഹൈ ഹീൽസ് (1941) ദ റോസ് ഇൻ ഡാർക്നെസ് (1979) ഇൻസ്പെക്ടർ ചക്കി ക്യാറ്റ് ആന്റ് മൌസ് (1950) എ റിംഗ് ഓഫ് റോസസ് (1977) (writing as Mary Ann Ashe) നോവലുകൾ ദ സിംഗിൾ പിൽഗ്രിം (1946) (writing as Mary Roland) വെൽക്കം ടു ഡേഞ്ചർ (1949) juvenile mystery, also published as Danger Unlimited ദ ത്രീ കോർണേഡ് ഹാലൊ (1957) സ്റ്റാർബിലോ (1958) (writing as China Thompson) ഡിയർ മി. മക്ഡൊണാൾഡ് (1959) കോർട്ട് ഓഫ് ഫോക്സസ് (1969) ദ റാഡിയന്റ് ഡോവ് (1975) (writing as Annabel Jones) അലാസ്, ഫോർ ഹെർ‌ ദാറ്റ് മെറ്റ് മീ!
(1976) (writing as Mary Ann Ashe) ദ ഹണി ഹാർലറ്റ് (1978) ദ ബ്രിഡ്ജസ് ഓഫ് അബെർഡാർ (1982) Non-fiction Heaven Knows Who (1960) Collections What Dread Hand?
(1968) Brand X (1974) Buffet for Unwelcome Guests (1983) For children Nurse Matilda (1964) Nurse Matilda Goes to Town (1967) Nurse Matilda Goes to Hospital (1974) Anthologies edited Naughty Children: An Anthology (1962) അവലംബം ↑ ↑
ക്രിസ്റ്റ്യൻ കീലാൻഡ് ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Christian_Kielland Christian Kielland
ഒരു നോർവീജിയൻ ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റായിരുന്നു ക്രിസ്ത്യൻ കാസ്പാർ ഗബ്രിയേൽ കീലാൻഡ് .
(10 നവംബർ 1871 ക്വാസുലു-നറ്റാലിൽ - 18 മാർച്ച് 1941 ഓസ്ലോയിൽ) കീലാൻഡ് ഫോഴ്‌സെപ്‌സിന്റെ കണ്ടുപിടുത്തക്കാരൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
മിക്കവാറും റൊട്ടേഷൻ ഡെലിവറികൾക്കായി ഉപയോഗിക്കുന്ന ഏറ്റവും സാധാരണമായ ഫോഴ്സ്പ്സ് ഉപകരണം ആണിത്.
അസിൻലിറ്റിറ്റിക് ജനനങ്ങളിൽ സ്ലൈഡിംഗ് സംവിധാനം സഹായകമാകും (ഗർഭപിണ്ഡത്തിന്റെ തല ഭാഗത്ത് ചരിഞ്ഞപ്പോൾ), ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും
മിഷനറി പാസ്റ്റർ ജാൻ ഒലക്കസ് കിയാലന്റെയും ഹന്ന ഓൾസന്റെയും മകനായി കീലാൻഡ് ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിൽ ജനിച്ചു 1900 ൽ ആലീസ് ലൂയിസ് ഫ്രാൻസിസ്ക ട്രോബബിനെ (ബി. 1875) വിവാഹം കഴിച്ചു.
സ്റ്റാവഞ്ചറിനടുത്തുള്ള ഒരു കപ്പൽ കുടുംബത്തിൽ നിന്നാണ് കിയാല്ലന്റ് വന്നത്.
1874 ൽ ആഫ്രിക്കയിൽ നിന്ന് നോർവേയിലേക്ക് മടങ്ങി, ആദ്യം ഓസ്ലോ കത്തീഡ്രൽ സ്കൂളിൽ ആരംഭിച്ചു.
1891 ൽ ബിരുദം നേടിയ അദ്ദേഹം 1899 ലെ റോയൽ ഫ്രെഡറിക് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ മെഡിസിൻ പഠിച്ചു.
1899 ൽ മെഡിക്കൽ ബിരുദം നേടി.
ക്രിസ്റ്റ്യാൻ യുർഗെൻസെൻ തോംസെൻ ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Christian_J%C3%BCrgensen_Thomsen
ഡാനിഷ് പുരാവസ്തു ശാസ്ത്രജ്ഞനായിരുന്നു ക്രിസ്റ്റ്യൻ ജർഗെൻസെൻ തോംസെൻ .
ഫാദർ ഒഫ് യൂറോപ്യൻ പ്രീഹിസ്റ്ററി എന്നാണ് തോംസെനെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്.
1788 ഡിസംബർ 29-ന് കോപ്പൻഹേഗനിൽ ജനിച്ചു .
ഡാനിഷ് നാഷണൽ മ്യൂസിയത്തിലെ ക്യുറേറ്ററായിട്ടാണ് ഇദ്ദേഹം ഔദ്യോഗികജീവിതമാരംഭിച്ചത്.
1816-ൽ മ്യൂസിയത്തിലെ പുരാവസ്തുക്കളെ തരംതിരിക്കുന്ന ജോലിക്ക് അധികാരികൾ ഇദ്ദേഹത്തെ ചുമതലപ്പെടുത്തി.
ശിലായുഗം , വെങ്കലയുഗം , ഇരുമ്പുയുഗം എന്നിങ്ങനെ ചരിത്രാതീതകാലത്തെ മൂന്നായി തോംസെൻ വിഭജിച്ചു.
ത്രീ-ഏയ്ജ് സിസ്റ്റം
പുരാവസ്തുക്കളെ അവയുടെ നിർമ്മാണവസ്തുവിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ( ശില , വെങ്കലം , ഇരുമ്പ് ) തരം തിരിക്കുന്ന പദ്ധതി ആദ്യമായി ആവിഷ്കരിച്ച ഇദ്ദേഹം ഈ മാനദണ്ഡം അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് ചരിത്രാതീതകാലത്തെ വിഭജിച്ചത്.
ഇത് ത്രീ-ഏയ്ജ് സിസ്റ്റം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു.
പരിണാമത്തിന്റെ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ മനുഷ്യൻ ശിലകൊണ്ടുള്ള ആയുധങ്ങളെ മാത്രം ആശ്രയിച്ച കാലഘട്ടത്തെ ശിലായുഗം എന്നും ശിലോപകരണങ്ങളോടൊപ്പം വെങ്കലവും ഉപയോഗിച്ച കാലഘട്ടത്തെ വെങ്കലയുഗം എന്നും ഇവയോടൊപ്പം ഇരുമ്പും ഉപയോഗിച്ച കാലഘട്ടത്തെ ഇരുമ്പുയുഗം എന്നും തോംസെൻ വിശേഷിപ്പിച്ചു.
ചരിത്രാതീതകാലപഠനത്തിന് പുതിയ മാനം നൽകിയ ഈ സമ്പ്രദായത്തെ ലോകമാകമാനമുള്ള പുരാവസ്തു ശാസ്ത്രജ്ഞന്മാർ അംഗീകരിക്കുകയുണ്ടായി.
തോംസെൻ 1865 മേയ് 21-ന് അന്തരിച്ചു.
അവലംബം http://www.newworldencyclopedia.org/entry/Christian_J%C3%BCrgensen_Thomsen http://www.britannica.com/EBchecked/topic/593037/Christian-Jurgensen-Thomsen http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22655337 കടപ്പാട്: കേരള സർക്കാർ ഗ്നൂ സ്വതന്ത്ര പ്രസിദ്ധീകരണാനുമതി പ്രകാരം ഓൺലൈനിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച മലയാളം സർ‌വ്വവിജ്ഞാനകോശത്തിലെ തോംസെൻ, ക്രിസ്റ്റ്യൻ ജർഗെൻസെൻ (1788 - 1865) എന്ന ലേഖനത്തിന്റെ ഉള്ളടക്കം ഈ ലേഖനത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്.
ഓപ്പറേഷൻ ബ്ലൂസ്റ്റാർ ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Operation_Blue_Star സുവർണ ക്ഷേത്രം സുവർണ ക്ഷേത്രം
ജർണയിൽസിങ് ഭിന്ദ്രൻവാലയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള തീവ്രവാദ പ്രസ്ഥാനത്തെ അമർച്ച ചെയ്യാനായി 1984 ജൂൺ മാസത്തിൽ ഇന്ത്യൻ സേന സുവർണ്ണക്ഷേത്രത്തിൽ നടത്തിയ സൈനിക നടപടിയാണ് ഓപ്പറേഷൻ ബ്ലൂസ്റ്റാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നത്.
1984 ജൂൺ 5-ഉം 6-ഉം തീയതികളിലാണ് ഈ സൈനിക നടപടി നടന്നത്.
സൈനിക നടപടിയിലും  സുവർണ്ണക്ഷേത്രത്തിൽ താവളമടിച്ച പ്രക്ഷോഭകാരികളുടെ പ്രത്യാക്രമണത്തിലും പെട്ട് ക്ഷേത്രത്തിൽ തീർത്ഥാടകരായി എത്തിയ സ്ത്രീകളും കുട്ടികളും ഉൾപ്പെടെയുള്ള നൂറുകണക്കിനാളുകൾ മരിച്ചു.
സുവർണ ക്ഷേത്രത്തിൽ മാരക ആയുധങ്ങളുമായി തമ്പടിച്ചിരുന്ന സിഖ് വിഘടന വാദികളെ തുരത്തുന്നതിനായി അന്നത്തെ പ്രധാന മന്ത്രി ആയിരുന്ന ഇന്ദിരാ ഗാന്ധിയുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരമായിരുന്നു ഈ നടപടി.
സൈനികമായി ഈ നടപടി ഒരു വിജയമായിരുന്നെങ്കിലും കേന്ദ്രസർക്കാർ ഇതിൻറെ പേരിൽ വളരെയധികം വിമർശിക്കപ്പെട്ടു.
ഈ നടപടി സിഖ് സമൂഹത്തിൽ ഇന്ദിരാ ഗാന്ധിയോടുള്ള വിരോധത്തിനു കാരണമാവുകയും, 1984 ഒക്ടോബർ 31-നു സ്വന്തം സിഖ് കാവൽക്കാരുടെ വെടിയേറ്റുള്ള അവരുടെ കൊലപാതകത്തിൽ കലാശിക്കുകയും ചെയ്തു.
പഞ്ചാബിലെ അമൃത്സറിലാണ് സിഖ് മത വിശ്വാസികളുടെ പരമപവിത്ര തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമായ സുവർണ്ണക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.
അവിടെ 1984 ജൂൺ ആദ്യവാരം  'ഓപ്പറേഷൻ ബ്ലൂസ്റ്റാർ' എന്ന പേരിൽ ഒരു സൈനിക നടപടിയുണ്ടായി.
ജർണൈൽ സിങ് ഭിന്ദ്രൻവാലയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, സുവർണ്ണക്ഷേത്രത്തിനുള്ളിലെ അകാൽ തഖ്‌ത് എന്ന ആരാധനാസ്ഥലം കയ്യടക്കി ഇരിപ്പുറപ്പിച്ച ഖാലിസ്ഥാനി തീവ്രവാദികളെ അവിടെ നിന്ന് തുരത്തുക എന്നതായിരുന്നു ഈ നിർണായക ഓപ്പറേഷന്റെ ലക്‌ഷ്യം.
ഇന്ത്യൻ സൈന്യത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുള്ള പരശ്ശതം മിലിട്ടറി ഓപ്പറേഷനുകളിൽ ഒന്നുമാത്രമാണ് 'ഓപ്പറേഷൻ ബ്ലൂ സ്റ്റാർ'.
അതിനുള്ള ഉത്തരവുകൾ നൽകിയത് പ്രധാനമന്ത്രി ഇന്ദിരാഗാന്ധി നേരിട്ടായിരുന്നു.
പഞ്ചാബിന്റെ മണ്ണിൽ തീവ്രവാദത്തിന്റെ വിത്തുകൾ വിതച്ച് വളവും വെള്ളവും നൽകി വളർത്തുന്ന കുപ്രസിദ്ധ ഭീകരവാദി ഭിന്ദ്രൻവാലയെ പിടികൂടുക എന്നതായിരുന്നു ഇതിന്റെ പിന്നിലെ യഥാർത്ഥപ്രേരണ.
ആദ്യം, റോയുടെ ഒരു കമാൻഡോ ഓപ്പറേഷൻ ആയിട്ടായിരുന്നു ഇത് പ്ലാൻ ചെയ്തത്.
പ്രസ്തുത കമാൻഡോ ഓപ്പറേഷനുവേണ്ടി റോ തീവ്രവാദികൾ ഒളിച്ചു പാർക്കുന്ന  കെട്ടിടത്തിന്റെ സെറ്റിട്ട് റിഹേഴ്സലുകൾ വരെ നടത്തിയ ശേഷമാണ്, ഇന്ദിരാ ഗാന്ധി അതിന് അനുമതി നിഷേധിച്ചത്, പകരം സൈനിക ഇടപെടൽ മതി എന്ന് തീരുമാനിച്ചത്.
എല്ലാറ്റിന്റെയും തുടക്കം പഞ്ചാബിന്റെ മണ്ണിൽ ഖാലിസ്ഥാനി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ വേരുപിടിക്കുന്നതിൽ നിന്നാണ്.
ഖാലിസ്ഥാൻ എന്നത് ഒരു 'സിഖ് രാഷ്ട്ര'സങ്കല്പമാണ്.
ഇന്ത്യൻ യൂണിയനിൽ നിന്ന് വേർപെട്ടുകൊണ്ട് സിഖുകാർക്ക് മാത്രമായി ഒരു പരമാധികാര രാഷ്ട്രം സാധ്യമാണ് എന്ന ചിന്ത ഉടലെടുക്കുന്നത് 40 -കളിലും 50 -കളിലും ഒക്കെയാണെങ്കിലും 'ദംദമി തക്‌തൽ' എന്ന പ്രസ്ഥാനവുമായി മുന്നോട്ടുവന്ന ജർണൈൽ സിങ് ഭിന്ദ്രൻവാലയാണ് ആ തീപ്പൊരിക്ക് കാറ്റുപകരുന്നത്.
സിഖ് മതത്തിന്റെ സങ്കൽപ്പങ്ങൾ അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ പ്രാവർത്തികമാക്കാൻ വേണ്ടി യുവതലമുറയെ പ്രേരിപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ഒരു കടുത്ത പാരമ്പര്യവാദിയും, ആ നിലയ്ക്ക് തന്നെ യുവാക്കളിൽ പലരുടെയും ആരാധനാ മൂർത്തിയുമായിരുന്നു ഭിന്ദ്രൻവാല.
ഭിന്ദ്രൻവാല
പഞ്ചാബിൽ ശക്തിയാർജ്ജിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന അകാലിദളിനെതിരെ നില്ക്കാൻ വേണ്ടി കോൺഗ്രസ് തന്നെ വളർത്തിക്കൊണ്ടുവന്ന ഭിന്ദ്രൻവാല ഒടുവിൽ കേന്ദ്രത്തെ വിമർശിച്ചുകൊണ്ട് വളരെ വിഘടനവാദപരമായ പ്രസംഗങ്ങൾ നടത്താൻ തുടങ്ങിയത് ഇന്ദിരാഗാന്ധിക്ക് തലവേദന സൃഷ്ടിച്ചിരുന്നു.
1982 -ൽ തന്റെ ആസ്ഥാനമായ ചൗക്ക് ഗുരുദ്വാരയിൽ നിന്ന് ആദ്യം സുവർണക്ഷേത്രത്തിന് തൊട്ടടുത്തുള്ള ഗുരുനാനാക് നിവാസിലേക്കും, പിന്നീട് അതിനുള്ളിലെ അകാൽ തഖ്‌ത്തിലേക്കും തന്റെ ആസ്ഥാനം മാറ്റിയത്, ഒരർത്ഥത്തിൽ അവിടേക്ക് ബലം പ്രയോഗിച്ച് കടന്നുകയറിയത് കേന്ദ്രത്തെ ചൊടിപ്പിച്ചിരുന്നു.
അതിർത്തിക്കപ്പുറത്തുനിന്നുള്ള പാകിസ്ഥാൻ്റെ ഐഎസ്‌ഐ സഹായത്തോടെ ഇന്ത്യക്കെതിരെ പ്രവർത്തിച്ച്, ആകെ ശല്യക്കാരനായി മാറിയിരുന്ന ഭിന്ദ്രൻവാലയുടെ രാഷ്ട്രീയ ഉന്മൂലനം തന്നെയായിരുന്നു സൈനിക ഇടപെടലിന്റെ പ്രഥമ ലക്‌ഷ്യം.
സൈനിക നടപടിയിലേക്ക് നയിച്ച കാരണങ്ങൾ
1984 ജനുവരി 26 ഇന്ത്യൻ റിപ്പബ്ലിക് ദിനത്തിൽ സുവർണക്ഷേത്ര സമുച്ചയത്തിൽ ഇന്ത്യൻ ത്രിവർണ്ണ പതാകക്ക് പകരമായി ഖാലിസ്ഥാൻ്റെ പതാകയുയർന്നു.
സർക്കാരും അകാലി നേതാക്കളും നിസ്സഹായരായി നോക്കി നിന്നതേയുള്ളു.
ഹിന്ദു വിരുദ്ധ മുദ്രവാക്യങ്ങളുയർന്നതോടെ അമൃത്സറിലെ ഹിന്ദു കച്ചവടക്കാർ ജീവനും കൊണ്ട് സ്ഥലം വിട്ടു.
പഞ്ചാബിലെ ബാങ്കുകൾ കൊള്ളയടിക്കപ്പെട്ടു.
ബസുകൾ തടഞ്ഞ് നി‍ർത്തി ഹിന്ദുക്കളെ തിരഞ്ഞുപിടിച്ച് വെടിവെച്ച് കൊന്നു.
ഹിന്ദുക്കൾക്കെതിരെ പരസ്യമായി രംഗത്തെത്തിയതോടെ, അവരെല്ലാം ജീവനിൽ കൊതി കാരണം സ്ഥലം വിട്ടു.
ചോദ്യം ചെയ്യുകയോ, എതിർക്കുകയോ ചെയ്തവരെല്ലാം അപ്രത്യക്ഷരായി.
സുവർണക്ഷേത്രത്തിന് പുറത്ത് ഓടകളിൽ മൃതശരീരങ്ങൾ അടിക്കടി പ്രത്യക്ഷപ്പെടാൻ തുടങ്ങി.
ഇന്ത്യൻ ഭരണകൂടത്തിന് തലവേദനയായി തീവ്രവാദം കൊടുമ്പിരിക്കൊണ്ട പഞ്ചാബിൽ,തങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച ഭീകരനെ നിയന്ത്രിക്കാനാവാതെ ഇന്ദിരാഗാന്ധിയും ഭരണകൂടവും നിസ്സഹായരായി നോക്കി നിന്നു.
അകാലി നേതൃത്വം ഭിന്ദ്രനെ എതിർക്കാൻ ശേഷിയില്ലാതെ മൗനത്തിലായി.
പരമ്പരാഗതമായ അയഞ്ഞ കുപ്പായങ്ങൾ ധരിച്ച സായുധരായ സിഖ് യോദ്ധാക്കൾ സുവർണക്ഷേത്രത്തിന്റെ പരമാധികാരികളായി മാറി.
പ്രധാനമന്ത്രി ഇന്ദിരാ ഗാന്ധി അകാലികളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ പരിഗണിക്കാനായി പലവട്ടം ചർച്ചകൾ നടത്തിയെങ്കിലും പരാജയപ്പെട്ടു.
ഓപ്പറേഷൻ ബ്ലൂസ്റ്റാർ ആസൂത്രണം
കാര്യങ്ങൾ അങ്ങേയറ്റം നിയന്ത്രണമില്ലാതായതോടെ പഞ്ചാബ് സംസ്ഥാനം കലാപബാധിത പ്രദേശമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.
പരിപൂർണമായ അധികാരമുള്ള സിഖ് രാഷ്ട്രം എന്ന അനന്ത്പൂർ പ്രമേയം നടപ്പിലാക്കണമെന്നാവശ്യപ്പെട്ട് 1984 ജൂൺ 3 ന് സിഖുകാർ നേതാവായ ലോംഗോവാളിൻ്റെ നേതൃത്വത്തിൽ പ്രക്ഷോഭമാരംഭിക്കുമെന്ന പ്രഖ്യാപനം വന്നതോടെ ഗവൺമെൻ്റ് കടുത്ത നടപടിയിലേക്ക് നീങ്ങുകയായിരുന്നു.
പ്രസിഡൻ്റ് ഭരണം പരാജയപ്പെട്ട അവസ്ഥയിൽ സൈനിക നടപടി അനിവാര്യമാണെന്ന് ഇന്ദിരാ ഗാന്ധിക്ക് ഉറപ്പായി.
ഇന്ദിരാ ഗാന്ധിയുടെ രാഷ്ട്രീയ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും കടുത്തതും സങ്കീർണവും അപകടകരവും വിഷമകരവുമായ തീരുമാനമായിരുന്നു അത്.
ആ തീരുമാനത്തിന് അവരും രാജ്യവും വലിയ വില കൊടുക്കേണ്ടിയും വന്നു.
ഭിന്ദ്രൻ വാലയുടെ കണക്കുകൂട്ടലുകൾ പിഴച്ചതും ആ തീരുമാനത്തിലൂടെയായിരുന്നു.
പോലീസ് സേനയെ ഉപയോഗിച്ച് പ്രക്ഷോഭം നേരിടുമെന്നായിരുന്നു അയാൾ കരുതിയത്.
പക്ഷേ1984 ജൂൺ 2ന് ഇന്ദിരാ ഗാന്ധി അവസാന തീരുമാനം കൈക്കൊണ്ടു.
എന്ത് പ്രത്യാഘാതമുണ്ടായാലും, സുവർണ്ണ ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പട്ടാളത്തെ അയച്ച് തീവ്രവാദികളെ പുറത്ത് ചാടിക്കുക.
ഇതേ കുറിച്ച് പ്രസിഡൻ്റ് സെയിൽ സിങ്ങുമായി അവർ സംസാരിച്ചപ്പോൾ സെയിൽ സിംഗ് ഇതിനെ ശക്തിയായി എതിർത്തു.
തന്ത്രപരമായി , സൈനിക നടപടികളിലൂടെയല്ലാതെ വേണം എന്നായിരുന്നു സെയിൽ സിംഗ് ഉപദേശിച്ചത്.
പട്ടാള നടപടിയുണ്ടായാൽ ജനരോഷം ഉയരും.
അത് ഒഴിവാക്കാണമെന്ന് ശക്തിയായി അദ്ദേഹം വാദിച്ചു.
തീർച്ചയായും അത് പരിഗണിക്കാമെന്ന് അവർ പറഞ്ഞെങ്കിലും തീരുമാനം മറ്റൊന്നായിരുന്നു.
പട്ടാള നടപടികൾ വേഗത്തിലായി.
ഭിന്ദ്രൻ വാലയെയും അനുയായികളെയും പുറത്ത് ചാടിക്കാനുള്ള സൈനിക നടപടി 'ഓപ്പറേഷൻ ബ്ലൂസ്റ്റാർ' ആസൂത്രണം ചെയ്യപ്പെട്ടു.
അതിന് മുൻപ് ഇന്ത്യയുടെ പാകിസ്താനുമായുള്ള അതിർത്തികൾ പട്ടാളം ഭദ്രമായി അടച്ചു .
സൈനിക തലങ്ങളിൽ.
' ഇത് 'ഓപ്പറേഷൻ വുഡ് 'റോസ് എന്ന രഹസ്യനാമത്തിലറിയപ്പെട്ടു.
സുരക്ഷാ നടപടികളുടെ ഭാഗമായി പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ കൊച്ചുമക്കളായ രാഹുൽ, പ്രിയങ്ക എന്നിവരെ സ്‌കൂൾ ബോർഡിങ്ങിൽ നിന്നും പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ വസതിയിലേക്ക് മാറ്റി.
1984 ജൂൺ 2ന് പ്രധാനമന്ത്രി ഇന്ദിരാ ഗാന്ധി ടിവിയിലൂടെയും ,റേഡിയോയിലൂടെയും ജനങ്ങളെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
'അകാലികളോട് പ്രക്ഷോഭം ഉപേക്ഷിക്കാനും .
സർക്കാർ മുന്നോട്ട് വെയ്ക്കുന്ന പരിഹാരങ്ങൾ സ്വീകരിച്ച്, സമാധാനത്തിന്റെ പാതയിലൂടെ സഞ്ചരിക്കാനും അഭ്യർത്ഥിച്ചു.
'മുറിവുകളുണക്കാൻ നാം ഒരുമിച്ച് കൈകോർക്കണം' പ്രക്ഷേപണത്തിനൊടുവിൽ വികാരാധീനയായി പറഞ്ഞവസാനിപ്പിച്ചു.
അതിൻ്റെ തലേന്ന് വൈകീട്ട് സൈന്യവും ഭീകരരും തമ്മിൽ കനത്ത വെടിവയ്പ്പാരംഭിച്ചു കഴിഞ്ഞിരുന്നു.
ഇതിനകം ഇന്ത്യൻ പട്ടാളം സുവർണ ക്ഷേത്രത്തിനു ചുറ്റും നിലയുറപ്പിച്ചിരുന്നു.
ഓപ്പറേഷൻ ബ്ലൂസ്റ്റാറിന് തൊട്ട് മുൻപ് സുവർണക്ഷേത്രത്തിനകത്ത് അകാൽ തക്തിൽ ഭിന്ദ്രനുമായി അവസാനമായി അഭിമുഖം നടത്തിയ സുഭാഷ് കൃപേക്ക‍ർ എന്ന പത്രപ്രവർത്തകൻ ചോദിച്ചു - 'ബൃഹത്തായ ഇന്ത്യൻ സൈനിക ശക്തിക്ക് മുൻപിൽ സിഖുകാർ നിഷ്പ്രഭരാവില്ലേ ?'
ഭിന്ദ്രൻ ഒരു പ്രവാചകനെപ്പോലെ മറുപടി പറഞ്ഞു.  'ആയിരം ആടുകളെ നേരിടാൻ ഒരൊറ്റ സിംഹം മതി.സിംഹം ഉറങ്ങുമ്പോൾ പക്ഷികൾ ചിലയ്ക്കും. ഉറങ്ങിയെഴുന്നേറ്റ നിമിഷം അവ പറന്നു പോകും.'
അക്രമങ്ങൾ അവസാനിപ്പിക്കാൻ എന്ത് ചെയ്യും ?
'അതിനുത്തരവാദികളോടാണ് ഇത് ചോദിക്കേണ്ടത്.
' എന്നായിരുന്നു മറുപടി മരണഭയത്തെ കുറിച്ച് കൃപേക്കറുടെ ചോദ്യത്തിനുത്തരമായി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു- 'ഒരു സിഖുകാരൻ മരണത്തെ ഭയപ്പെടുന്നില്ല. ഭയപ്പെടുന്നവൻ സിഖുകാരനുമല്ല'.
അതിനിർണായകമായ സൈനിക നടപടി
ഒരു സൈനിക ഓപ്പറേഷൻ നടത്തി ഭിന്ദ്രൻവാല അടക്കമുള്ളവരെ നിർമാർജ്ജനം ചെയ്തില്ലെങ്കിൽ പഞ്ചാബിൽ സ്ഥിതി കൈവിട്ടുപോകും എന്നുള്ള ഇന്റലിജൻസ് റിപ്പോർട്ട് കിട്ടിയതിനു ശേഷമാണ് ഇന്ദിരാ ഗാന്ധി നിർണായകമായ ഈ തീരുമാനമെടുക്കുന്നതും, ഓപ്പറേഷൻ ബ്ലൂസ്റ്റാറിന് അനുമതി നൽകുന്നതും.
ജനറൽ കുൽദീപ് സിങ് ബ്രാർ, ലഫ്.
ജനറൽ കൃഷ്ണസ്വാമി സുന്ദരംജി, ജനറൽ എ എസ് വൈദ്യ എന്നിവർക്കായിരുന്നു ആക്രമണത്തിന്റെ ചുമതല.
രണ്ടു ഭാഗങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു ഓപ്പറേഷൻ ബ്ലൂസ്റ്റാറിന്.
ഒന്ന്, 'ഓപ്പറേഷൻ മെറ്റൽ'.
സുവർണക്ഷേത്രത്തിനുള്ളിൽ നിന്ന് ഭീകരരെ തുരത്തുക എന്ന ഭാഗം മാത്രമായിരുന്നു അത്.
അതിന്റെ തുടർച്ചയായി ഒരു അനുബന്ധമിഷൻ കൂടി നടന്നു.
പഞ്ചാബിന്റെ ഗ്രാമഗ്രാമാന്തരങ്ങളിൽ റെയ്ഡുകൾ നടത്തി ഖാലിസ്ഥാനികളെ തുറുങ്കിൽ തള്ളുന്ന ആ ദൗത്യത്തെ അന്ന് വിളിച്ചത് 'ഓപ്പറേഷൻ ഷോപ്പ്' എന്നായിരുന്നു.
ഓപ്പറേഷൻ ബ്ലൂസ്റ്റാറിന്റെ രണ്ടാമത്തെ ഭാഗം, 'ഓപ്പറേഷൻ വുഡ് റോസ്' എന്നപേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു.
അതും സൈന്യം തന്നെ മുന്നിട്ടിറങ്ങി നടത്തിയ ഒന്നായിരുന്നു.
പഞ്ചാബിൽ ഉടനീളം നടപ്പിലാക്കപ്പെട്ട ഒന്ന്.
ടാങ്കുകൾ, ആർട്ടിലറികൾ, ഹെലികോപ്റ്ററുകൾ, കവചിതവാഹനങ്ങൾ എന്നിവ പ്രയോജനപ്പെടുത്തി നടത്തിയ ഒന്ന്.
ഇന്ത്യൻ സൈന്യത്തിലെ മുൻ മേജർ ജനറൽ ആയിരുന്ന ഷാബേഗ് സിങ് ആയിരുന്നു ഭിന്ദ്രൻവാലയുടെ  കൊച്ചു സൈന്യത്തെ നിയന്ത്രിച്ചിരുന്നത്.
ഓപ്പറേഷൻ
അമൃത്സർ നഗരത്തെ തികച്ചും ബാഹ്യലോകവുമായി ബന്ധം വിഛേദിച്ച നിലയിലായിരുന്നു.
കർഫ്യൂ ഏർപ്പെടുത്തുകയും തീവണ്ടി വിമാന സർവീസുകളും റദ്ദാക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തിരുന്നു.
വിദേശ പത്ര ലേഖകരുൾപ്പടെ എല്ലാ പത്ര പ്രതിനിധികളേയും പ്രത്യേകം ഏർപ്പെടുത്തിയ വാഹനങ്ങളിൽ അമൃത്സറിൽ നിന്ന് നീക്കം ചെയ്തു.
ജൂൺ 5ന് വൈകീട്ട് 7 മണിക്ക് ഇന്ത്യൻ സൈന്യത്തിലെ 16-ാം റെജിമെൻ്റിൻ്റെ ടാങ്കുകൾ സുവർണ്ണ ക്ഷേത്രസമുച്ചയത്തിലേക്ക് നീങ്ങാൻ തുടങ്ങിയതോടെ ഓപ്പറേഷൻ ബ്ലൂസ്റ്റാർ ആരംഭിച്ചു.
'ഹൃദയത്തിൽ മനുഷ്യത്വവുമായി, ചുണ്ടുകളിൽ പ്രാർത്ഥനയുമായാണ് ഞങ്ങൾ അകത്തേക്ക് പ്രവേശിച്ചത്' ഇതേ കുറിച്ച് ജനറൽ കൃഷ്ണസ്വാമി സുന്ദർജി പിന്നിട് പറഞ്ഞു.
നിർഭാഗ്യവശാൽ അന്ന് അഞ്ചാമത്തെ സിഖ് ഗുരുവായ അർജ്ജുൻ സിംഗിൻ്റെ രക്തസാക്ഷി ദിനമായിരുന്നു.
സിഖുകാ‍ർക്ക് മതപരമായ പ്രധാനപ്പെട്ട ദിനം.
ഇത് പ്രമാണിച്ച് പതിനായിരക്കണക്കിന് സാധാരണക്കാരായ സിഖ് ഭക്തന്മാർ, ഗ്രാമീണർ ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിനായി തിങ്ങിക്കൂടിയിരുന്നു.
സൈനിക മേധാവികൾ ഉച്ചഭാഷിണിയിൽ ഇവരോട് ക്ഷേത്രത്തിനു പുറത്തേക്ക് വരാൻ അഭ്യർത്ഥിച്ചു.
പക്ഷെ, അവർക്കതിനു കഴിഞ്ഞില്ല.
ഭീകരർ അവരെ രക്ഷാകവചമായി ഉപയോഗിച്ചു.
വൃദ്ധരും സ്ത്രീകളും കുട്ടികളുമടങ്ങുന്ന വലിയൊരു ജനക്കൂട്ടം അകത്ത് പെട്ടു പോയി.
പിന്നീട് കനത്ത ഷെല്ലാക്രമണത്തിലും വെടിവെപ്പിലും ഇവർ ബലിയാടുകളായി.
അകാൽ തക്ത്തിൽ പ്രവേശിക്കാൻ ശ്രമിച്ച ഇന്ത്യൻ പാരാകമാൻഡോകളെ എതിരേറ്റത് ഭീകരരുടെ മെഷീൻ ഗണ്ണിൽ നിന്നുള്ള വെടിയുണ്ടകളായിരുന്നു.
അപ്രതീക്ഷിതമായ ഈ തിരിച്ചടിയിൽ ഒട്ടെറെ കമാൻഡോകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
അതോടെ ഇന്ത്യൻ സൈന്യത്തിന്റെ ടാങ്കുകൾ ഇരച്ചുകയറി ഷെല്ലാക്രമണമാരംഭിച്ചു.
തീവ്രവാദികൾ മോർട്ടോറുകളും മെഷീൻ ഗണ്ണുകളുകളുമുപയോഗിച്ച് തിരിച്ചടിച്ചു.
ഒടുവിൽ രണ്ട് ദിവസത്തെ, കനത്ത പോരാട്ടത്തിനു ശേഷം സൈന്യം ക്ഷേത്ര സമുച്ചയത്തിൽ ആധിപത്യം സ്ഥാപിച്ചു.
ഒടുവിൽ ഭിന്ദ്രൻ വാലയുടേയും, ഓൾ ഇന്ത്യാ സിഖ് സ്റ്റുഡന്റ് ഫെഡറേഷൻ പ്രസിഡന്റ് അമറിക്ക് സിംഗ് എന്നിവരുടെയും മൃതശരീരം വെട്ടിയുണ്ട തുളഞ്ഞു കയറിയ നിലയിൽ സുവർണക്ഷേത്ര സമുച്ചയത്തിൽ നിന്ന് കണ്ടെടുത്തു.
250 തീവ്രവാദികൾ കീഴടങ്ങി.
കീഴടങ്ങിയ കുറെ പേരെ അവിടെ വെച്ചു തന്നെ കൂട്ടക്കൊല ചെയ്തുവെന്നും പിന്നീട് ആരോപണമുയർന്നിരുന്നു.
വിദേശ മുദ്രയിലുള്ള ആയുധങ്ങൾ വൻ തോതിൽ പിടിച്ചെടുത്തു.
ലക്ഷക്കണക്കിന് വിലയുള്ള സ്വർണ്ണവും കോടിക്കണക്കിന് കറൻസിയും പിടിച്ചെടുത്തു.
സർക്കാർ പുറത്ത് വിട്ട ധവളപത്രമനുസരിച്ച് 493 തീവ്രവാദികളും 4 ഓഫീസറുമുൾപ്പടെ 83 സൈനികർ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
249 പേർക്ക് പരിക്കേറ്റു.
അനന്തരഫലം സൈനിക നടപടിയിൽ തകർന്ന സുവർണ്ണ ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ അകാൽ തഖ്ത് എന്ന ഭാഗം.
സൈനിക നടപടിയിൽ തകർന്ന സുവർണ്ണ ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ അകാൽ തഖ്ത് എന്ന ഭാഗം.
1984 ഒക്ടോബർ 31-ന് പ്രധാനമന്ത്രി ഇന്ദിരാഗാന്ധിയെ അവരുടെ രണ്ട് സിഖ് അംഗരക്ഷകർ പ്രതികാര നടപടിയായി കൊലപ്പെടുത്തുന്നതിലേക്കും ഈ ഓപ്പറേഷൻ നയിച്ചു.
1984-ലെ സിഖ് കൂട്ടക്കൊലയ്ക്ക് തുടക്കമിട്ടു.
പ്രധാനമായും ദേശീയ തലസ്ഥാനമായ ഡൽഹിയിലും ഉത്തരേന്ത്യയിലെ മറ്റ് പ്രധാന നഗരങ്ങളിലും സിഖുകാർ വ്യാപകമായി കൊല്ലപ്പെടുന്നത് സിഖ് സമൂഹവും ഇന്ത്യാ ഗവൺമെൻ്റും തമ്മിലുള്ള വലിയ ഭിന്നതകൾക്ക് കാരണമായി.
പിന്നീട് 1984-ൽ സിഖ് ആവശ്യങ്ങളുടെ സമ്മർദ്ദത്തിൽ സുവർണ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് സൈന്യം പിൻവാങ്ങി.
1985-ൽ നടന്ന എയർ ഇന്ത്യ 182- വിമാനത്തിലെ ബോംബ് സ്‌ഫോടനം ഇതിൻ്റെ പ്രതികാര നടപടിയാണെന്നാണ് കരുതപ്പെടുന്നത്.
ഓപ്പറേഷൻ ബ്ലൂ സ്റ്റാർ സമയത്ത് അന്നത്തെ കരസേനാ മേധാവിയായിരുന്ന ജനറൽ അരുൺ ശ്രീധർ വൈദ്യയെ 1986-ൽ പൂനെയിൽ വെച്ച് രണ്ട് സിഖുകാർ കൊലപ്പെടുത്തി.
ഹർജീന്ദർ സിംഗ് ജിൻഡയും സുഖ്‌ദേവ് സിംഗ് സുഖയും ആയിരുന്നു ആ രണ്ട് പേർ.
ഇരുവരെയും വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധിക്കുകയും 1992 ഒക്ടോബർ 7-ന് തൂക്കിലേറ്റുകയും ചെയ്തു.
1986ൽ, സിഖ് തീവ്രവാദികൾ ക്ഷേത്ര വളപ്പ് വീണ്ടും കൈവശപ്പെടുത്തുകയും തുടർന്നും ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്തു.
ഇതിനെതിരെ 1986 മെയ് 1 ന് ഓപ്പറേഷൻ ബ്ലാക്ക് തണ്ടർ എന്നറിയപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു കമാൻഡോ നടപടി ആവശ്യമായി വന്നു.
ഇന്ത്യയുടെ അർദ്ധസൈനിക വിഭാഗമായ ദേശീയ സുരക്ഷാ സേനയും (എൻ.എസ്.ജി.) അതിർത്തിരക്ഷാസേനയും (ബി.എസ്.എഫ്.) ആണ് ഓപ്പറേഷന് നേതൃത്വം നൽകിയത്.
കമാൻഡോകൾ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് മൂന്ന് മാസത്തിലേറെയായി സുവർണ്ണ ക്ഷേത്രം കൈവശപ്പെടുത്തിയ 200 തീവ്രവാദികളെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തു.
1986 മെയ് 2-ന് അമൃത്‌സറിലെ സുവർണ ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ നിയന്ത്രണം ഏറ്റെടുക്കാൻ അർദ്ധസൈനിക വിഭാഗം 12 മണിക്കൂർ നീണ്ട ഓപ്പറേഷൻ നടത്തി.
എന്നിരുന്നാലും എല്ലാ പ്രമുഖ തീവ്രവാദി നേതാക്കൾക്കും രക്ഷപ്പെടാൻ കഴിഞ്ഞു.
സുവർണ ക്ഷേത്രത്തിന് ചുറ്റുമുള്ള തീവ്രവാദികളുടെ പ്രവർത്തനം തടയാൻ,  1990 ജൂണിൽ ഇന്ത്യാ ഗവൺമെൻ് ക്ഷേത്രത്തിന് ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള നിവാസികളെ ഒഴിപ്പിക്കാൻ ഉത്തരവിട്ടു.
രാഷ്ട്രപതിക്കെതിരെ വധശ്രമം
പഞ്ചാബിനെ കലാപ ബാധിത പ്രദേശമായി പ്രഖ്യാപിച്ചതിനാൽ പട്ടാളത്തെ വിളിക്കാൻ പ്രസിഡൻ്റിൻ്റെ ആവശ്യമില്ല എന്ന സാങ്കേതിക കാരണത്താൽ ഇന്ത്യൻ പ്രസിഡൻ്റ് ഓപ്പറേഷൻ ബ്ലൂസ്റ്റാറിൽ നിന്ന് മാറ്റി നി‍ർത്തപ്പെട്ടു.
രണ്ട് ദിവസം കഴിഞ്ഞ് പ്രധാനമന്ത്രി ഇന്ദിരാ ഗാന്ധി, രാഷ്ട്രപതി സെയിൽ സിങ്ങിനെ ഫോണിൽ വിളിച്ച് കാര്യങ്ങൾ നേരിട്ട് കണ്ട്, മനസിലാക്കാൻ അമൃത്സറിൽ പോകണമെന്ന് നിർദ്ദേശിച്ചു.
ഒരു സിഖുകാരനായ രാഷ്ട്രപതിയുടെ അപ്പോഴത്തെ മനോനില രാജ്യത്തെ എങ്ങനെ ബാധിക്കുമെന്ന് ഇന്ദിരാ ഗാന്ധിക്ക് നന്നായി അറിയാമായിരുന്നു.
രാഷ്ട്രപതി സ്ഥാനം രാജി വെയ്ക്കാൻ ഇതിനകം സിഖ് സമുദായത്തിൽ നിന്ന് സമ്മർദം ഉണ്ടായിരുന്നു.
പക്ഷേ, സെയിൽ സിംഗ് വഴങ്ങിയില്ല.
ഒടുവിൽ രാഷ്ട്രപതി സുവർണക്ഷേത്രം സന്ദർശിച്ചു.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രതികരണങ്ങളറിയാൻ ഇന്ദിരാ ഗാന്ധിയുടെ സ്‌പെഷൽ അസിസ്റ്റന്റ് ആർ.കെ. ധവാൻ കൂടെ തന്നെ നടന്നു.
തുടർന്ന് ക്ഷേത്ര സമുച്ചയം നടന്ന് കണ്ട സെയിൽ സിംഗിന് തന്നെ സർക്കാർ അറിയിച്ചതിൻ്റെ പത്തിരട്ടി നാശനഷ്ടമാണ് സുവർണക്ഷേത്രത്തിന് സംഭവിച്ചിരിക്കുന്നതെന്ന് മനസിലായി.
തീർത്ഥക്കുളത്തിനു ചുറ്റുമുള്ള, പ്രദക്ഷിണം വെയ്ക്കുന്ന, നടപ്പാതയിലേക്ക് രാഷ്ട്രപതി കാലെടുത്തു വെച്ചപ്പോൾ ഒരു വെടിയൊച്ച കേട്ടു.
രാഷ്ട്രപതിക്കു ചുറ്റുമുള്ള സുരക്ഷക്കായി നിൽക്കുന്ന കേണൽ ചൗധരിയെന്ന ഓഫീസർ ആ വെടിയേറ്റ് നിലം പതിച്ചു.
ഒരു ഇന്ത്യൻ പ്രസിഡൻ്റ് നേരിട്ട ആദ്യത്തെയും അവസാനത്തെയും വധശ്രമമായിരുന്നു അത്.
കീഴടങ്ങാൻ വിസമ്മതിച്ച ഒറ്റപ്പെട്ട ഭീകരരാണ് ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രപതി സെയിൽ സിങ്ങിനെ വകവരുത്താൻ ശ്രമിച്ചത്.
വധശ്രമത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ട, രാഷ്ട്രപതി ഡൽഹിയിൽ തിരിച്ചെത്തി.
കത്തിലൂടെ രൂക്ഷമായി പ്രതികരിച്ചു.
സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യ കണ്ട ഏറ്റവും രൂക്ഷമായ, രക്തപങ്കിലമായ സൈനിക നടപടി അങ്ങനെ അവസാനിച്ചു.
വിമർശനങ്ങൾ അവലംബം
ഓപ്പറേഷൻ വെറാനോ ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Operation_Verano
1958 ൽ ക്യൂബയിൽ ഫിദൽ കാസ്ട്രോയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന സൈനിക അട്ടിമറിയെ പ്രതിരോധിക്കാൻ ക്യൂബൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്ന ഫുൾജെൻസിയോ ബാറ്റിസ്റ്റ രൂപം കൊടുത്ത സൈനിക നീക്കമാണ് ഓപ്പറേഷൻ വെറാനോ എന്നറിയപ്പെടുന്നത്.
ബാറ്റിസ്റ്റയെ ഭരണത്തിൽ നിന്നും പുറത്താക്കാൻ ഫിദൽ കാസ്ട്രോയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നടന്നു വരുന്ന വിപ്ലവമുന്നേറ്റം ക്യൂബയിൽ ശക്തിപ്രാപിക്കുകയായിരുന്നു.
ക്യൂബയുടെ തെക്കുകിഴക്ക് അതിർത്തിപ്രദേശത്തുള്ള സിയറ മിസ്ത്ര മലനിരകളായിരുന്നു വിമതസേനയുടെ പ്രധാന കേന്ദ്രം.
വിമതസേനയെ തോൽപ്പിക്കാൻ മുമ്പ് നടത്തിയ ശ്രമങ്ങളെല്ലാം പരാജയത്തിലാണ് കലാശിച്ചത്.
ക്യൂബയിലെ ഏകാധിപതിയായിരുന്ന ഫുൾജെൻസിയോ ബാറ്റിസ്റ്റയെ അധികാരത്തിൽ നിന്നും പുറത്താക്കാൻ ഫിദൽ കാസ്ട്രോ എന്ന അഭിഭാഷകന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ രൂപം കൊണ്ട സമാന്തര സൈനിക സംഘടനയാണ് 26 ജൂലൈ മൂവ്മെന്റ്.
വിപ്ലവത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനുള്ള സൈനികർ 1956 നവംബറിൽ ഗ്രന്മ എന്നു പേരുള്ള ഒരു പായ്ക്കപ്പലിൽ മെക്സിക്കോയിൽ നിന്നും ക്യൂബൻ തീരത്തു വന്നിറങ്ങി.
ക്യൂബൻ സേനക്കെതിരെ ഒളിഞ്ഞും തെളിഞ്ഞുമുള്ള പോരാട്ടങ്ങൾ വിമതർ നടത്തിയിരുന്നുവെങ്കിലും, ബാറ്റിസ്റ്റയുടെ സർക്കാർ ഇതൊന്നു ഗൗരവമായി എടുത്തിരുന്നില്ല.
എന്നാൽ ഫിദൽ കാസ്ട്രോയുടെ ഈ ശ്രമങ്ങൾ അന്താരാഷ്ട്ര ശ്രദ്ധ പിടിച്ചു പറ്റുകയും, വിമതസേന യഥാർത്ഥത്തിൽ സർക്കാരിനു ഭീഷണിയായി തീരുകയും ചെയ്തു.
26ജൂലൈ മൂവ്മെന്റിന്റെ അടിച്ചമർത്താൻ ബാറ്റിസ്റ്റോ തന്റെ ജനറലായിരുന്നു യൂലോജിയോ കാന്റില്ലോ എന്ന സൈനികന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ പുതിയ പദ്ധതി തയ്യാറാക്കി.
26ജൂലൈ മൂവ്മെന്റിന്റെ ശക്തികേന്ദ്രമായ ക്യൂബയുടെ തെക്കു കിഴക്കൻ അതിർത്തിയിലുള്ള സിയറ മിസ്ത്ര മലനിരകളെ ചുറ്റുപാടും നിന്നാക്രമിക്കുക എന്നതായിരുന്നു പദ്ധതി.
വിമതസേനക്ക് ആയുധവും ഭക്ഷണവും എത്താൻ സാധ്യതയുള്ള എല്ലാ വഴികളും അടച്ച് അവരെ പ്രതിരോധത്തിലാക്കി അടിയറ പറയിപ്പിക്കാമെന്നായിരുന്നു ജനറൽ കാന്റില്ലോ ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നത്.
12000 സൈനികരുൾപ്പെടുന്ന 14 ബറ്റാലിയനായിരുന്നു ഈ പദ്ധതിക്കുവേണ്ടി അനുവദിക്കപ്പെട്ടത്.
24 ബറ്റാലിയനെയായിരുന്നു ജനറൽ കാന്റില്ലോ സർക്കാരിനോട് അഭ്യർത്ഥിച്ചിരുന്നതെങ്കിലും, ലഭിച്ചത് 14 ബറ്റാലിയൻ മാത്രമായിരുന്നു.