smcproject/ml-wiki-sentences huggingface dataset:
വെട്ടിറച്ചി (പേശീപ്രധാന മാംസഭാഗങ്ങൾക്കുശേഷം അവശിഷ്ടമായി വരുന്ന തൊലി, തല, നാവ്, കുടൽ, ആന്തരാവയവങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ)( offal ) ചില സമുദായങ്ങളിൽ നിന്ദ്യവും മറ്റു ചിലേടങ്ങളിൽ വിശിഷ്ടവുമാണെങ്കിലും മധുരറൊട്ടി അതിൽ പൊതുവേ സ്വീകാര്യവും പ്രിയവുമായ ഒന്നാണു്.
മനുഷ്യന്റെ പാൻക്രിയാസും പിൽക്കാലത്ത് 'സ്വീറ്റ് ബ്രെഡ്' എന്ന അപരനാമത്തിൽ അറിയപ്പെടാൻ തുടങ്ങി.
ആഗ്ര ഘരാന
ഹിന്ദുസ്ഥാനി സംഗീതത്തിലെ ഖയാൽ സംഗീതവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്ന ശൈലിയാണ് ആഗ്ര ഘരാന.
ഫയ്യസ് ഖാനാണ് ഈ ശൈലിയെ ഇതിന്റെ ഉന്നത സൗകുമാര്യത്തിലേയ്ക്കു ഉയർത്തിയത്.
നൗഹർ ബാണിയിൽ നിന്നു ഉരുത്തിരിഞ്ഞുവന്ന ഈ രൂപത്തിനു ഉദ്ദേശം ഏ.
ഡി.1300 വരെ പിന്നോട്ടു പോകുന്ന ചരിത്രമുണ്ട്.
ബന്ധപ്പെട്ട പുസ്തകങ്ങൾ {{ cite book }} : Cite has empty unknown parameter: | 1= ( help ) പുറം കണ്ണി Agra gharana Archived 2013-04-07 at the Wayback Machine .
ITC Sangeet Research Academy അവലംബം
ആഘ മുഹമ്മദ് ഖാൻ ഖജർ
ആഘ മുഹമ്മദ് ഖാൻ ഖജർ ( പേർഷ്യൻ : آقا محمد خان قاجار ; 14 March 1742 – 17 June 1797),, അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാജകീയ നാമമായ മുഹമ്മദ് ഷാ (حمآمه, حمه مه) എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.
ഇറാനിലെ ഖ്വജർ രാജവംശത്തിന്റെ സ്ഥാപകനായിരുന്നു അദ്ദേഹം.
1789 മുതൽ 1797 വരെയുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ അദ്ദേഹം പേർഷ്യയിലെ രാജാവായി (ഷാ) ഭരണം നടത്തി.
ഖജർ ഗോത്രത്തിന്റെ ഖുവാൻലു ശാഖയുടെ യഥാർത്ഥ തലവനായിരുന്ന ആഘ മുഹമ്മദ് ഖാൻ 1789-ൽത്തന്നെ ഇറാനിലെ രാജാവായി അവരോധിതനായിരുന്നെങ്കിലും 1794-ൽ സാൻഡ് രാജവംശത്തിലെ ലോത്ഫ് അലി ഖാനെ സ്ഥാനഭ്രഷ്ടനാക്കുന്ന 1796 മാർച്ച് വരെ ഔദ്യോഗികമായി കിരീടമണിഞ്ഞിരുന്നില്ല.
പ്രസിദ്ധ നപുംസക ചക്രവർത്തിയായിരുന്ന ആഘ മുഹമ്മദ് ഖാൻ ഖജറിന് കുട്ടികളില്ലായിരുന്നു.
1797 ജൂൺ 17-ന് അദ്ദേഹം വധിക്കപ്പെട്ടതോടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനന്തരവൻ ഫത്-അലി ഷാ ഖജർ അധികാരമേറ്റെടുത്തു.
ആഘ മുഹമ്മദ് ഖാന്റെ ഭരണം ഒരു കേന്ദ്രീകൃതവും ഏകീകൃതവുമായ ഇറാന്റെ തിരിച്ചുവരവിനും തലസ്ഥാനം നിലവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ടെഹ്‌റാനിലേക്ക് മാറ്റിയതിൻറേയും പേരിൽ ശ്രദ്ധേയമാണ്.
ക്രൂരനും ദുർമോഹിയുമെന്ന നിലയിൽ ശ്രദ്ധേയനായിരുന്ന അദ്ദേഹം പ്രത്യേകിച്ച് ജോർജ്ജിയയെ വീണ്ടും കീഴ്പ്പെടുത്തുന്ന സമയത്ത് തൻറെ ദുഷ്ടവാസനകൾ പ്രകടമാക്കിയിരുന്നു.
അദ്ദേഹം ജോർജ്ജിയയുടെ തലസ്ഥാനമായ ടിബിലിസി കൊള്ളയടിക്കുകയും അവിടുത്തെ നിരവധി നിവാസികളെ കൂട്ടക്കൊല ചെയ്യുകയും 15,000 ജോർജിയൻ തടവുകാരെ ഇറാന്റെ പ്രധാന ഭൂപ്രദേശത്തേക്ക് തടവുകാരായി പിടിച്ചുകൊണ്ടുവരുകയും ചെയ്തു.
ആദ്യകാലം (1742–1779) കുടുംബവും യുവത്വവും
1742-ൽ അസ്തറാബാദിലാണ് ആഘ മുഹമ്മദ് ഖാൻ ജനിച്ചത്.
ഖജാർ ഗോത്രത്തിലെ ഖുവാൻലു (ഖ്വവൻലു എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു) ശാഖയിൽ പെട്ടയാളായിരുന്നു അദ്ദേഹം.
പത്തും പതിനൊന്നും നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ ഏഷ്യാമൈനറിൽ ഉടലെടുക്കുകയും വ്യാപിക്കുകയും ചെയ്ത യഥാർത്ഥ തുർക്കോമാൻ ഖിസിൽബാഷ് ഗോത്രങ്ങളിൽപ്പെട്ടവരായിരുന്നു ഖജറുകൾ.
സഫാവിദ് രാജവംശത്തിന്റെ ആദ്യകാലം മുതൽക്കുതന്നെ അവർ സഫാവിഡുകൾക്ക് പിന്തുണ നൽകി.
മറ്റ് നിരവധി ശാഖകൾ ഉണ്ടായിരുന്ന ഗോത്രത്തിലെ, ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ശാഖകളിലൊന്നായിരുന്ന ദേവേലു പലപ്പോഴും ഖ്വുവാൻലുവിനെതിരെ പോരാടിയിരുന്നു.
ഖുവാൻലു വംശത്തിന്റെ തലവനായിരുന്ന മുഹമ്മദ് ഹസൻ ഖാൻ ഖജറിന്റെ മൂത്ത പുത്രനും ഷാ തഹ്മാസ്പ് രണ്ടാമന്റെ ((1736-ൽ ഇറാൻ സിംഹാസനം പിടിച്ചടക്കിയ ശേഷം അഫ്‌ഷാരിദ് രാജവംശത്തിന്റെ അടിത്തറ അടയാളപ്പെടുത്തിയ നാദിർ ഷാ എന്നറിയപ്പെട്ട നാദർ കോലി ബേഗിന്റെ നിർബന്ധത്താലായിരിക്കാം) ഉത്തരവുകളാൽ വധിക്കപ്പെട്ട ഒരു പ്രമുഖ പ്രഭുവായിരുന്ന ഫത്-അലി ഖാൻ ഖജറിന്റെ ചെറുമകനുമായിരുന്നു ആഘ മുഹമ്മദ് ഖാൻ.
ആഘ മുഹമ്മദ് ഖാന് ഹൊസൈൻ ഖ്വോലി ഖാൻ, മൊർതേസ ഖ്വോലി ഖാൻ, മൊസ്തഫ ഖ്വോലി ഖാൻ, റെസ ഖ്വോലി ഖാൻ, ജാഫർ ഖ്വോലി ഖാൻ, മെഹ്ദി ഖ്വോലി ഖാൻ, അബ്ബാസ് ഖ്വോലി ഖാൻ, അലി ഖ്വോലി ഖാൻ എന്നിങ്ങനെ നിരവധി അർദ്ധസഹോദരന്മാരും പൂർണ്ണസഹോദരന്മാരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
1747-ൽ നാദിർ ഷായുടെ മരണത്തേത്തുടർന്ന്, ഇറാനിലെ അഫ്‌ഷരിദ് ഭരണം തകർന്നത് മുഹമ്മദ് ഹസന് അസ്തറാബാദ് പിടിച്ചെടുക്കാനുള്ള അവസരം നൽകിയതോടെ, നാദിർ ഷായുടെ അനന്തരവനായിരുന്ന ആദെൽ ഷാ , മുഹമ്മദ് ഹസനെ പിടികൂടുന്നതിനായി മഷാദിൽ നിന്ന് നഗരത്തിലേക്ക് മാർച്ച് ചെയ്തു.
ഹസനെ പിടികൂടുന്നതിൽ പരാജയപ്പെട്ടെ ആദേൽ ഷാ നേരത്തെ കൊല്ലാൻ പദ്ധതിയിട്ടിരുന്ന ആഘ മുഹമ്മദ് ഖാനെ പിടികൂടുന്നതിൽ വിജയിച്ചു.
പിന്നീട് തൻറെ തീരുമാനത്തിൽ മാറ്റം വരുത്തിയ അദ്ദേഹം ആഘ മുഹമ്മദ് ഖാനെ വെറുതെ വിടാൻ തീരുമാനിക്കുകയും കൊല്ലുന്നതിനു പകരം അദ്ദേഹത്തെ ഷണ്ഢനാക്കി മോചിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.
"Agha" (آقا) എന്നതിന്റെ പൊതുവായ അക്ഷരവിന്യാസം സാധാരണയായി "സർ" അല്ലെങ്കിൽ "മിസ്റ്റർ" എന്ന് വിവർത്തനം ചെയ്ത ഒരു തലക്കെട്ടായി ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ, ഭരണാധികാരികളിലെ നപുംസകങ്ങളെ സാധാരണയായി വിശേഷിപ്പിക്കുന്നതിനായി ആഘ മുഹമ്മദ് ഖാന്റെ തലക്കെട്ട് (آغا) എന്ന് വ്യത്യസ്ഥമായിട്ടാണ് എഴുതിയിരിക്കുന്നത്.
\ മുഹമ്മദ് ഹസന്റെ മരണം
തുടർന്നുള്ള 10 വർഷങ്ങളിൽ, ഖൊറാസാനിലെ അഫ്‌ഷാരിദ് ഭരണം എതിരാളികളായിരുന്ന സാമന്തന്മാർ തമ്മിലുള്ള യുദ്ധത്താലും ഖാന്ദഹാറിലെ ദുറാനി ഭരണാധികാരി അഹ്മദ് ഷാ ദുറാനിയുടെ അധിനിവേശത്താലും വളരെയധികം കഷ്ടപ്പെട്ടു.
ഈ കാലയളവിൽ, നാദിർ ഷായുടെ മുൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗത്തിന്റെ ആധിപത്യം നേടുന്നതിനായി മുഹമ്മദ് ഹസൻ പഷ്തൂൺ സൈനിക നേതാവായിരുന്ന ആസാദ് ഖാൻ അഫ്ഗാൻ, സാൻഡ് ഭരണാധികാരി കരിം ഖാൻ എന്നിവർക്കെതിരേ പോരാടി.
എന്നിരുന്നാലും, 1759-ൽ ഒരു സാൻഡ് സൈന്യത്താൽ അദ്ദേഹം പരാജിതനായി.
സ്വന്തം അനുയായികളാൽ വഞ്ചിക്കപ്പെട്ട അദ്ദേഹത്തെ പഴയ എതിരാളിയായിരുന്ന സവാദ്കുഹിലെ മുഹമ്മദ് ഖാൻ വധിച്ചു.
ആഘ മുഹമ്മദ് ഖാന്റെ ഷണ്ഡത്വം അദ്ദേഹത്തിന്, പകരം സഹോദരൻ ഹൊസൈൻ ഖ്വോലി ഖാനെ ഖുവൻലുവിന്റെ പുതിയ തലവനായി നിയമിക്കുന്നതിലേയ്ക്ക് നയിച്ചു.
താമസിയാതെ അസ്തറാബാദ് കരീം ഖാന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലായിത്തീരുകയും, അദ്ദേഹം ഖജാർ ഗോത്രത്തിലെ ദേവേലു ശാഖയിലെ ഹൊസൈൻ ഖാൻ ദേവേലുവിനെ ഗവർണറായി നിയമിച്ചു.
അതിനിടെ, ആഘ മുഹമ്മദ് ഖാനും സഹോദരൻ ഹുസൈൻ ഖ്വോലി ഖാനും സ്റ്റെപ്പി പ്രദേശത്തേയ്ക്ക് ഓടിപ്പോയി.
ഒരു വർഷത്തിനുശേഷം, ആഘാ മുഹമ്മദ് ഖാൻ അസ്തറാബാദിനെതിരെ ഒരു നുഴഞ്ഞുകയറ്റം നടത്തിയെങ്കിലും, നഗരത്തിന്റെ ഗവർണർ തുരത്തിയതിനാൽ ഓടിപ്പോകാൻ നിർബന്ധിതനായി.
ആഘ മുഹമ്മദ് ഖാന് അഷ്‌റഫിലെത്താൻ കഴിഞ്ഞുവെങ്കിലും ഒടുവിൽ പിടിയ്ക്കപ്പെടുകയും കരീം ഖാൻറെ ഭരണത്തിലുള്ള ടെഹ്‌റാനിലേക്ക് ബന്ദിയായി അയയ്ക്കുകയും ചെയ്തു.
താമസിയാതെ ഹൊസൈൻ ഖ്വോലി ഖാനും പിടിയിലാകുകയും കരീം ഖാന്റെ അടുത്തേക്ക് തന്നെ അയയ്ക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
രാജസഭയിലെ ജീവിതം
ടെഹ്‌റാനിലെ താമസകാലത്ത്, കരീം ഖാൻ ആഘ മുഹമ്മദ് ഖാനോട് ദയയോടെയും മാന്യമായും പെരുമാറുകയും ആയുധങ്ങൾ താഴെയിടാൻ അദ്ദേഹത്തിൻ ബന്ധുക്കളെ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.
തുടർന്ന് കരിം ഖാൻ അവരെ ദംഗാനിൽ താമസിപ്പിച്ചു.
1763-ൽ ആഘാ മുഹമ്മദ് ഖാനെയും ഹൊസൈൻ ഖ്വോലി ഖാനെയും സാൻഡ് തലസ്ഥാനമായ ഷിറാസിലേക്ക് അയച്ചു, അവിടെ കരീം ഖാന്റെ അന്തഃപുരത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്ന അവരുടെ പിതൃസഹോദരി ഖദീജാ ബീഗം താമസിച്ചിരുന്നു.
ആഘ മുഹമ്മദ് ഖാന്റെ അർദ്ധസഹോദരന്മാരായ മൊർട്ടെസ ഖ്വോലി ഖാനും മൊസ്തഫ ഖ്വോലി ഖാനും അവരുടെ അമ്മ നഗരത്തിലെ ഗവർണറുടെ സഹോദരിയായതിനാൽ അസ്തറാബാദിൽ താമസിക്കാൻ അനുമതി നൽകപ്പെട്ടു.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഖസ്‌വിനിലേക്ക് അയയ്ക്കപ്പെട്ട അദ്ദേഹത്തിൻറെ ശേഷിച്ച സഹോദരങ്ങളും മാന്യമായി പരിഗണിക്കപ്പെട്ടു.
കരീം ഖാന്റെ കൊട്ടാരത്തിൽ ഒരു ബന്ദിയെന്നതിനേക്കാൾ ഒരു ആദരണീയ വ്യക്തിയായാണ് ആഘ മുഹമ്മദ് ഖാനെ കണ്ടിരുന്നത്.
കൂടാതെ, കരീം ഖാൻ ആഘ മുഹമ്മദ് ഖാന്റെ രാഷ്ട്രീയപരമായ അറിവ് അംഗീകരിക്കുകയും രാജ്യ ഭരണത്തിൽ അദ്ദേഹത്തോട് ഉപദേശം തേടുകയും ചെയ്തു.
ഷാ നാമ എന്ന ഐതിഹാസിക പുരാണത്തിലെ  തുറാനിയൻ രാജാവായ അഫ്രാസിയാബിന്റെ ബുദ്ധിമാനായ ഒരു ഉപദേഷ്ടാവിനെ പരാമർശിച്ച് അദ്ദേഹം ആഘ മുഹമ്മദ് ഖാനെ തന്റെ "പിരാൻ-ഇ വിസെഹ്" എന്ന് പേരിട്ട് വിളിച്ചു.
ഖസ്‌വിനിലുണ്ടായിരുന്ന ആഘ മുഹമ്മദ് ഖാന്റെ രണ്ട് സഹോദരന്മാരെയും ഈ കാലയളവിൽ ഷിറാസിലേക്ക് അയച്ചു.
1769 ഫെബ്രുവരിയിൽ, കരീം ഖാൻ ഹുസൈൻ ഖ്വോലി ഖാനെ ദാംഘാനിലെ ഗവർണറായി നിയമിച്ചു.
ഹുസൈൻ കോലി ഖാൻ ദാംഘാനിലെത്തിയപ്പോൾ, പിതാവിന്റെ മരണത്തിന് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ദേവേലുവുമായും മറ്റ് ഗോത്രങ്ങളുമായും ഉടൻ തന്നെ കടുത്ത സംഘർഷം ആരംഭിച്ചു.
എന്നിരുന്നാലും, അദ്ദേഹം ഏറ്റുമുട്ടിയ യമുത്ത് ഗോത്രത്തിൽ നിന്നുള്ള ചില തുർക്കികൾ അദ്ദേഹത്തെ ഫിൻറാരിസ്കിന് സമീപത്തുവച്ച് ഏകദേശം 1777 ൽ വധിച്ചു.
1779 മാർച്ച് 1 ന്, ആഘ മുഹമ്മദ് ഖാൻ വേട്ടയാടിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ആറ് മാസത്തെ അസുഖത്തിന് ശേഷം കരീം ഖാൻ മരിച്ചുവെന്ന് ഖദീജാ ബീഗം അദ്ദേഹത്തെ അറിയിച്ചു.
അധികാരത്തിൻറെ തുടക്കം (1779–1789) മാസന്ദരൻ, ഗിലൻ എന്നിവയുടെ കീഴടക്കൽ
ആഘ മുഹമ്മദ് ഖാൻ വിശ്വസ്തരായ ഒരു കൂട്ടം അനുയായികളോടൊപ്പം ടെഹ്‌റാനിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്തു.
അതേസമയം, ഷിറാസിൽ ആളുകൾ പരസ്പരം  കലഹത്തിലായിരുന്നു.
ടെഹ്‌റാനിൽ, ദേവേലു വംശത്തിലെ പ്രധാന മേധാവികളുമായി കൂടിക്കാഴ്ച്ച നടത്തിയ ആഘ മുഹമ്മദ് ഖാൻ അവരുമായി സന്ധി ചെയ്തു.
പിതാവിന്റെ തലയോട്ടി സൂക്ഷിച്ചിരുന്ന ഷാ അബ്ദ് അൽ അസാം ആരാധനാലയം അദ്ദേഹം സന്ദർശിച്ചു.
തുടർന്ന് മസന്ദരൻ പ്രവിശ്യയിലേക്ക് പോയ അദ്ദേഹത്തിൻറെ, അവിടുത്തെ ആദ്യ ദൗത്യം തന്റെ ക്വാൻലു സഹോദരന്മാർക്കിടയിൽ അധികാരം സ്ഥാപിക്കുക എന്നതായിരുന്നു.
ഇത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരന്മാരായ റെസ ക്വോലി, മൊർട്ടെസ ക്വോലി എന്നിവരുമായുള്ള ഏറ്റുമുട്ടലിൽ കലാശിക്കുകയും, ഏപ്രിൽ 2-ന് അദ്ദേഹം അവരെ പരാജയപ്പെടുത്തി, മാസന്ദരൻ കീഴടക്കുകയും ചെയ്തു.
ഇതിനിടയിൽ, അസ്തറാബാദിലേക്ക് പലായനം ചെയ്ത മൊർട്ടെസ ക്വോലി അവിടെ സ്വയം പ്രതിരോധം ഉറപ്പിച്ചു.
മോർട്ടെസ കോലിയുമായി യുദ്ധം തുടങ്ങിയാൽ, ദേവേലുവു വംശവുമായുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദുർബലമായ സഖ്യം തകരാൻ സാധ്യതയുള്ളതിനാൽ ആഘാ മുഹമ്മദ് ഖാന് നഗരം ആക്രമിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല, തന്നെയുമല്ല മൊർട്ടെസ ഖ്വോലിയുടെ അമ്മ ഒരു ദേവേലു വംശജയും ആയിരുന്നു.
അതേ സമയം, സാൻഡ് രാജകുമാരൻ അലി-മൊറാദ് ഖാൻ സാന്ദ്, സന്ദുകളുടെ ഒരു സൈന്യത്തേയും, ആസാദ് ഖാൻ അഫ്ഗാനിയുടെ മകൻ മഹ്മൂദ് ഖാന്റെ കീഴിൽ അഫ്ഗാൻ സൈനികരുടെ ഒരു സംഘത്തേയും മസന്ദരനിലേക്ക് അയച്ചെങ്കിലും  ആഘ മുഹമ്മദ് ഖാന്റെ സഹോദരൻ ജാഫർ ഖ്വോലി ഖാന് അതിനെ ചെറുക്കാൻ കഴിഞ്ഞു.
ഹൊസൈൻ ഖ്വോലി ഖാന്റെ മക്കളായ ഫത്ത്-അലി ഖ്വോലി, ഹൊസൈൻ ഖ്വോലി എന്നിവരോടൊപ്പം ആഘ മുഹമ്മദ് ഖാൻ ഇപ്പോൾ മാസന്ദരന്റെ തലസ്ഥാനമായ ബാബോളിൽ സുരക്ഷിതമായ നിലയിലായിരുന്നു.
1780 ലെ ശരത്കാലത്തിൽ, ലാരിജനിൽ നിന്നുള്ള ഒരു സൈന്യവുമായി റെസ ക്വോലി ബാബോലിനെ ആക്രമിച്ചു, അവിടെ അദ്ദേഹം ആഘ മുഹമ്മദ് ഖാന്റെ വീട് ഉപരോധിക്കുകയും മണിക്കൂറുകൾ നീണ്ട പോരാട്ടത്തിന് ശേഷം അദ്ദേഹത്തെ പിടികൂടുകയും ചെയ്തു.
മോർട്ടെസ ഖ്വോലി ഇതറിഞ്ഞപ്പോൾ, 1781 ജനുവരി 1-ന് അദ്ദേഹം തുർക്ക്മെൻ സൈന്യവുമായി ബാബോളിലേക്ക് മാർച്ച് ചെയ്യുകയും ആഘ മുഹമ്മദ് ഖാനെ മോചിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.
തങ്ങളുടെ പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കാൻ ശ്രമിച്ച മൂന്ന് സഹോദരന്മാരിൽ; ആഘ മുഹമ്മദ് ഖാനും റെസ കോലിയും വിജയിച്ചപ്പോൾ, അസംതൃപ്തനായ മൊർട്ടെസ കോലി അലി-മൊറാദ് ഖാൻറെ ഇസ്ഫഹാനിലേയ്ക്കും തുടർന്ന് സദേഖ് ഖാൻ സാന്ദിൻറെ അധീനതയിലുള്ള ഷിറാസിലേക്കും പലായനം ചെയ്തു.
ഖുറാസാനിൽ വെച്ചാണ് അദ്ദേഹം മരിച്ചത്.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുൻ അനുയായികൾ പിന്നീട് ആഘ മുഹമ്മദ് ഖാന്റെ അടുത്ത് പോയി അദ്ദേഹത്തെ സേവിക്കാൻ തുടങ്ങി.
ആ സമയത്ത്, ആഘ മുഹമ്മദ് ഖാൻ തന്നെ  നിരവധി യുദ്ധങ്ങളിൽ പരാജയപ്പെടുത്തിയ സഹോദരൻ റെസ ക്വോലിയുമായി വീണ്ടും ഒരു സംഘട്ടനത്തിൽ ഏർപ്പെടുകയും, അതിനുശേഷം അവനുമായി ഒരിക്കൽ കൂടി സമാധാനം സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു.
മൊർട്ടെസ കോലിയെ അസ്തറാബാദിന്റെയും ഹെസാർ ജരീബ് മേഖലയിലെ മറ്റു പല ജില്ലകളുടേയും യഥാർത്ഥ ഭരണാധികാരിയാകാൻ അനുവദിക്കുകയും ചെയ്തു.
സമാധാനം അധികനാൾ നീണ്ടുനിന്നില്ല.
താമസിയാതെ അലി-മൊറാദ് ഖാൻ മസന്ദരനെ ആക്രമിച്ചതോടെ ആഘ മുഹമ്മദ് ഖാൻ ബാബോളിൽ നിന്ന് മസന്ദരാനികളുടെയും കജാറുകളുടെയും സൈന്യവുമായി മാർച്ച് ചെയ്യുകയും അലി-മൊറാദ് ഖാനെ ആക്രമിക്കുകയും അദ്ദേഹത്തെ പ്രവിശ്യയിൽ നിന്ന് പിന്തിരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.
തുടർന്ന് ആഘ മുഹമ്മദ് ഖാൻ ഖുമിസ്, സെമ്നാൻ, ദംഘാൻ, ഷാഹ്രൂദ്, ബസ്താം എന്നിവ പിടിച്ചെടുത്തു.
കൂടാതെ, ഗിലാൻ ഭരണാധികാരിയായിരുന്ന ഹെദായത്ത്-അല്ലാ ഖാനെയും അദ്ദേഹം തന്റെ സാമന്തനാക്കി മാറ്റി.
അതിനുശേഷം അദ്ദേഹം തന്റെ സഹോദരൻ അലി ക്വോലിയ്ക്ക് നഗരങ്ങൾ കീഴടക്കാനുള്ള സഹായത്തിന് പ്രതിഫലമായി സെമ്നാനിൽ ഭൂമി നൽകി.
അവലംബം ↑ ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Perry 1984 , പുറങ്ങൾ.
602–605.
sfn error: no target: CITEREFPerry1984 ( help ) 1 2 3 4 5 Hambly 1991 , പുറം.
sfn error: no target: CITEREFHambly1991 ( help ) ↑ Ghani 2001 , പുറം.
sfn error: no target: CITEREFGhani2001 ( help ) ↑ Hambly 1991 , പുറങ്ങൾ.
sfn error: no target: CITEREFHambly1991 ( help ) 1 2 3 Hambly 1991 , പുറങ്ങൾ.
sfn error: no target: CITEREFHambly1991 ( help ) ↑ Perry 2011 , പുറങ്ങൾ.
561–564.
sfn error: no target: CITEREFPerry2011 ( help ) 1 2 3 Hambly 1991 , പുറം.
sfn error: no target: CITEREFHambly1991 ( help ) ↑ 1 2 3 Hambly 1991 , പുറം.
sfn error: no target: CITEREFHambly1991 ( help ) ↑
ആഗ്നേയഗ്രന്ഥിയുടെ വീക്കം ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Pancreas പാൻക്രിയാസ് ആഗ്നേയഗ്രന്ഥിയുടെ ചിത്രം 1: ആഗ്നേയഗ്രന്ഥീശീർഷം 2: Uncinate process of pancreas 3: Pancreatic notch 4: Body of pancreas 5: Anterior surface of pancreas 6: Inferior surface of pancreas 7: Superior margin of pancreas 8: Anterior margin of pancreas 9: Inferior margin of pancreas 10: Omental tuber 11: Tail of pancreas 12: ആന്ത്രമൂലം ഗ്രെയുടെ subject #251 1199 ശുദ്ധരക്തധമനി inferior pancreaticoduodenal artery , superior pancreaticoduodenal artery , splenic artery ധമനി pancreaticoduodenal veins , pancreatic veins നാഡി pancreatic plexus , celiac ganglia , vagus ഭ്രൂണശാസ്ത്രം pancreatic buds കണ്ണികൾ Pancreas Pancreas
പാൻക്രിയാറ്റിറ്റിസ്  അഥവാ ആഗ്നേയഗ്രന്ഥിയെ   ബാധിക്കുന്ന വീക്കം സാധാരണയായി കണ്ടുവരുന്ന ഒരു രോഗമാണ്.
ആഗ്നേയഗ്രന്ഥി നമ്മുടെ ദഹനേന്ദ്രിയ വ്യവസ്ഥയിൽ വളരെ സുപ്രധാനമായ പങ്കുവഹിക്കുന്ന ഒരു അവയവമാണ്  .
ആഗ്നേയഗ്രന്ഥി നമ്മുടെ ഉദരത്തിനുള്ളിൽ  ഏറ്റവും പുറകിൽ നട്ടെല്ലിനോട് ചേർന്നാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് .
ആഗ്നേയഗ്രന്ഥിയുടെ പ്രധാന  ജോലി ദഹനപ്രക്രിയയെ സഹായിക്കുകയും രക്തത്തിലെ പഞ്ചസാരയെ നിയന്ത്രിക്കാൻ ആവശ്യമായ ഇൻസുലിൻ ഹോർമോണിനെ  ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും ആണ് .
പാൻക്രിയാസിനെ   ബാധിക്കുന്ന  ഏതു രോഗവും ദഹനപ്രക്രിയ തകരാറിൽ ആക്കുകയും  പ്രമേഹ രോഗത്തിന്റെ സാധ്യത വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും .
ആഗ്നേയഗ്രന്ഥിയുടെ വീക്കം  (പാൻക്രിയാറ്റിറ്റിസ് ) രണ്ടു വിധത്തിൽ കാണപ്പെടാറുണ്ട് .
പെട്ടെന്നുണ്ടാവുന്ന ആഗ്നേയഗ്രന്ഥിയുടെ വീക്കവും (അക്യൂട്ട് പാൻക്രിയാറ്റിറ്റിസ് )  ദീർഘകാലമായുണ്ടാകുന്ന ആഗ്നേയഗ്രന്ഥിയുടെ വീക്കവും(ക്രോണിക് പാൻക്രിയാറ്റിറ്റിസ് ) .
പേരിൽ സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും ഇവ  രണ്ടും വ്യത്യസ്തമായിട്ടുള്ള രോഗാവസ്ഥകളാണ് .
ആഗ്നേയഗ്രന്ഥിയുടെ പെട്ടെന്നുള്ള  വീക്കം ആഗ്നേയഗ്രന്ഥിയിലെ കല്ലുകൾ ആഗ്നേയഗ്രന്ഥിയുടെ പെട്ടെന്നുള്ള  വീക്കം രോഗലക്ഷണങ്ങൾ
പെട്ടെന്നുണ്ടാവുന്ന  അതികഠിനമായ വയറുവേദനയാണ് ഈ രോഗത്തിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷണം .
ഉദരത്തിന്റെ മുകൾഭാഗത്തായിട്ടാണ് വേദന സാധാരണയായി  അനുഭവപ്പെടാറുള്ളത് .
ചില രോഗികളിൽ വേദനയോടു കൂടി ഛർദിയും  ഓക്കാനവും അനുഭവപ്പെടാറുണ്ട് .
ഈ അസുഖത്തിന്റെ വേദന മറ്റു പല രോഗങ്ങളെയും (വയറിലെ പുണ്ണ്) ,പിത്തസഞ്ചിയിലെ കല്ല് , കുടലിലെ രക്തചംക്രമണം നിലക്കുക )
പോലെ തന്നെയാണ് ഉണ്ടാവാറുള്ളത് അതുകൊണ്ടു തന്നെ  രോഗലക്ഷണങ്ങൾ കൊണ്ട് മാത്രം രോഗനിർണയം  പലപ്പോഴും സാധ്യമാവാതെ വരാറുണ്ട് .
പിത്തസഞ്ചിയിലെ കല്ല് പിത്തനാളിയിലേക്കു ഇറങ്ങി ആഗ്നേയഗ്രന്ഥിയുടെ നാളിയെ തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നതാണ് ഈ രോഗത്തിന്റെ പ്രധാന കാരണങ്ങളിൽ ഒന്ന് .
പിത്തനാളിയിലെ കല്ലുകൾ സ്ത്രീകളിലാണ് കൂടുതലായി കണ്ടുവരാറുള്ളത്.
വേദനയോടൊപ്പം ചില രോഗികളിൽ  മഞ്ഞപ്പിത്തവും പനിയും  വിറയലും കണ്ടു വരാറുണ്ട് .
അമിതമായ മദ്യപാനമാണ് മറ്റൊരു പ്രധാന കാരണം.
ആഗ്നേയഗ്രന്ഥിക്ക് പറ്റുന്ന പരുക്കുകൾ ചില രോഗികളിൽ ആഗ്നേയഗ്രന്ഥിയിൽ വീക്കമുണ്ടാക്കാറുണ്ട് .
അപൂർവുമായി ചില മരുന്നുകളുടെ പാർശ്വഫലമായി  ആഗ്നേയഗ്രന്ഥിയുടെ വീക്കം  ഉണ്ടാവാറുണ്ട് .
അപസ്മാരചികിത്സക്കുപയോഗിക്കുന്ന  വാൽപ്രോയിക്   ആസിഡ്, കാൻസർ ,  ഓട്ടോഇമ്മ്യൂൺ എന്നീ രോഗങ്ങളുടെ ചികിത്സക്കുപയോഗിക്കുന്ന അസതിയോപ്രിൻ എന്നിവ ഉദാഹരണങ്ങളാണ് .
രക്തത്തിലെ കാൽസ്യം ലവണത്തിന്റെ  അളവ് ക്രമാധീനമായി വർധിക്കുന്നതും ഈ രോഗത്തിന് കാരണമായേക്കാം.
വളരെ അപൂർവമായി ചില പകർച്ചവ്യാധികളുടെ ഭാഗമായും'ആഗ്നേയഗ്രന്ഥിക്ക് വീക്കമുണ്ടാവാറുണ്ട് .
മുണ്ടി വീക്കം(മമ്പ്സ്  ) ഒരു ഉദാഹരണമാണ്.
ശസ്ത്രക്രിയ കഴിഞ്ഞ രോഗികളിലും അപൂർവമായി ആഗ്നേയഗ്രന്ഥിയുടെ വീക്കം ഉണ്ടാവാറുണ്ട് .
ചില രോഗികളിൽ ആഗ്നേയഗ്രന്ഥിയുടെ വീക്കത്തിന് പ്രത്യേകകാരണങ്ങൾ ഒന്നും കണ്ടെത്താൻപറ്റാറില്ല (ഇഡിയോപ്പതിക്  പാൻക്രിയാറ്റിറ്റിസ് ) രോഗതീവ്രത
രോഗതീവ്രത അനുസരിച്ചു ഈ അസുഖത്തെ നേരിയ തോതിലുള്ള പാൻക്രിയാറ്റിറ്റിസ് എന്നും ഗുരുതരമായിട്ടുള്ള പാൻക്രിയാറ്റിറ്റിസ് എന്നും തരം  തിരിക്കാം  .
ഗുരുതരമായ രീതിയിലുള്ള പാൻക്രിയാറ്റിറ്റിസ് മാരകമായേക്കാവുന്ന  ഒരു രോഗമാണ് .
ഇങ്ങനെയുള്ള രോഗികൾക്ക്‌  ഐ സി യൂ ചികിത്സ ആവശ്യം വരാറുണ്ട് .
അതിഗുരുതരാവസ്ഥയിലുള്ള ആഗ്നേയഗ്രന്ഥിയുടെ വീക്കം ചില രോഗികളുടെ വൃക്കയുടെയും ശ്വാസകോശത്തിന്റെയും  ദഹനേന്ദ്രിയ വ്യവസ്ഥയുടെയും പ്രവർത്തനങ്ങളെ തകരാറിലാക്കുകയും ചലപ്പോൾ മരണ കാരണമാവുകയും  ചെയ്യാം രോഗനിർണയം
അതികഠിനമായ വയറുവേദനയുമായി വരുന്ന രോഗികളിൽ ആഗ്നേയഗ്രന്ഥിയുടെ വീക്കത്തിന് സാധ്യതയുണ്ട് .
എന്നാൽ രോഗനിർണയം  ചില പരിശോധനകൾ  കൊണ്ട് മാത്രമേ ഉറപ്പിക്കാൻ കഴിയുകയുള്ളു.
ഇതിനായി രക്തത്തിലെ അമൈലേസ്,  ലിപേസ്  എന്നീ ദഹനരസങ്ങളുടെ അളവ് നിർണയിക്കാറുണ്ട് .
ആഗ്നേയഗ്രന്ഥിയുടെ വീക്കം  ഉള്ള രോഗികളിൽ  ഈ ദഹനരസങ്ങൾ രക്തത്തിൽ കൂടുതലായി കാണപ്പെടുന്നു .
സ്കാനിംഗ് വഴി ആഗ്നേയഗ്രന്ഥിയുടെ ഘടനയിലുണ്ടാവുന്ന മാറ്റങ്ങൾ നിരീക്ഷിക്കാൻ സാധിക്കുന്നതാണ് .
ഇതിനായി അൾട്രാസൗണ്ട്  സ്കാനിംഗ് , സി റ്റീ  സ്കാനിംഗ് , എം ആർ  ഐ  സ്കാനിംഗ് എന്നിവ രോഗിയുടെ രോഗാവസ്ഥ  അനുസരിച്ചു ഉപയോഗപ്പെടുത്താറുണ്ട് .
ആഗ്നേയഗ്രന്ഥിയിലെ വീക്കം സങ്കീർണമായ  ചില അവസ്ഥകളിൽ രോഗിയെ എത്തിക്കാറുണ്ട് .
പാൻക്രിയാസിൻറെ  ചുറ്റും നീര് വരുക ,പഴുപ്പുണ്ടാകുക ,വയറിൻറെയോ  ശ്വാസകോശത്തിന് ചുറ്റുമോ ആഗ്നേയരസങ്ങൾ കെട്ടികിടക്കുക , ആന്തരിക രക്തസ്രാവം ഉണ്ടാവുക എന്നിവ ഇവയിൽ ചിലതാണ് .
ഇങ്ങനെയുള്ള പ്രശ്നങ്ങൾ  ഉള്ള രോഗികൾക്കു എൻഡോസ്കോപ്പി ഉപയോഗിച്ചുള്ള ചികിത്സയോ അല്ലെങ്കിൽ ശസ്ത്രക്രിയയോ ചിലപ്പോൾ വേണ്ടി വരാറുണ്ട്.
രോഗീപരിചരണം
നേരിയരീതിയിൽ  ഉള്ള ആഗ്നേയഗ്രന്ഥി വീക്കം കുറച്ചു  ദിവസത്തെ ചികിത്സ കൊണ്ട് ശരി  ആക്കിയെടുക്കാൻ കഴിയുന്ന രോഗമാണ് .
എന്നാൽ ഗുരുതരമായ രീതിയിൽ ഉള്ള രോഗങ്ങൾ ബാധിച്ച രോഗികൾക്കു  തീവ്രപരിചരണവിഭാഗത്തിലെ ചികിത്സയും എൻഡോസ്കോപ്പ്   ഉപയോഗിച്ചുള്ള ശസ്ത്രക്രിയയോ വേണ്ടിവരാറുണ്ട് .
ദീർഘകാലമായുള്ള ആഗ്നേയഗ്രന്ഥിവീക്കം
ഈ രോഗം പ്രധാനമായും മൂന്ന് തരം  രോഗലക്ഷണങ്ങളോട് കൂടിയാണ് പ്രത്യക്ഷപെടാറുള്ളത് .
വയറു വേദന , ഭക്ഷണപദാർത്ഥങ്ങളെ  ദഹിപ്പിക്കാൻ ഉള്ള കഴിവില്ലായ്മ , പ്രമേഹ രോഗം എന്നിവയാണീ ലക്ഷണങ്ങൾ .
ചില രോഗികളിൽ ഒന്നോ രണ്ടോ ലക്ഷണങ്ങൾ മാത്രമായോ അല്ലെ ങ്കിൽ എല്ലാ ലക്ഷണങ്ങളോടും  കൂടിയോ രോഗം പ്രത്യക്ഷപ്പെടാം കാരണങ്ങൾ
ചില ജനിതകവൈകല്യങ്ങൾ ആഗ്നേയഗ്രന്ഥിയുടെ ദീർഘകാലവീക്കത്തിന് കാരണമാകാം.
അമിതമായ മദ്യപാനമാണ് ഈ രോഗത്തിനുള്ള ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട കാരണങ്ങളിൽ ഒന്ന്.
രക്തത്തിലെ കാൽസ്യം ലവണം അമിതമാവുന്നതും കൊളെസ്ട്രോൾ ( ട്രൈഗ്ലിസറൈഡ് ) വർധിക്കുന്നതും ആഗ്നേയഗ്രന്ഥിയുടെ ദീർഘകാലവീക്കത്തിന് കാരണമാകാം.
ഉഷ്ണമേഖലാപ്രദേശത്തു ജീവിക്കുന്ന ആളുകളിൽ ദീർഘകാലമായുള്ള പാൻക്രീയാസിന്റെ വീക്കം  കണ്ടു വരാറുണ്ട്.
ഇങ്ങനെയുള്ള അസുഖം കൂടുതലായും കണ്ടുവരുന്നത് കേരളസംസ്ഥാനത്തിലും ചില ആഫ്രിക്കൻ രാജ്യങ്ങളിലുമാണ് (ട്രോപ്പിക്കൽ പാൻക്രിയാറ്റിറ്റിസ് ).
അപൂർവമായി ഈ രോഗം മറ്റു പ്രദേശങ്ങളിലും കാണാറുണ്ട് .
കഠിനമായ വയറുവേദന.
, ഭക്ഷണപദാർത്ഥങ്ങൾ ആഗിരണം ചെയ്യുന്നതിലുണ്ടാവുന്ന കുറവുകൾ കൊണ്ടുള്ള വയറിളക്കം,  പോഷകാഹാരക്കുറവ്,  ചെറുപ്പത്തിലേ കാണപ്പെടുന്ന പ്രമേഹ രോഗം എന്നിവ ഈ രോഗത്തിൻറെ പ്രത്യേകതകളാണ് .
ഈ ലക്ഷണങ്ങൾ ഒറ്റക്കായോ എല്ലാം കൂടിയോ രോഗികളിൽ കണ്ടു വരാറുണ്ട്.
ദീർഘകാലം ഈ രോഗം നീണ്ടു നിൽക്കുമ്പോൾ ആഗ്നേയഗ്രന്ഥിയുടെ ഘടനയെ ബാധിക്കുകയും , ഗ്രന്ഥിക്കുള്ളിലും, നാളിക്കുള്ളിലും കല്ലുകൾ ഉണ്ടാവുന്നതായും  കാണാറുണ്ട് .
പ്രമേഹരോഗത്തിനുള്ള രക്തപരിശോധനയും പോഷകങ്ങളുടെ  കുറവ് കണ്ടു പിടിക്കാനുള്ള പരിശോധനയും ആവശ്യമാണ് .
ഭക്ഷണം ആഗിരണം ചെയ്യപ്പെടാത്തതു  മൂലം മലത്തിൽകൂടി നഷ്ടപ്പെടുന്ന കൊഴുപ്പിന്റെ അളവ് രോഗിയുടെ മലം പരിശോധിക്കുന്നതിലൂടെ കണ്ടുപിടിക്കാൻ സാധിക്കുന്നതാണ്.
ഇതിനായി വിവിധപരിശോധനകൾ നിലവിൽ ഉണ്ട് .
ദീർഘകാലമായുള്ള ആഗ്നേയഗ്രന്ഥി വീക്കം ഗ്രന്ഥിയുടെ ഘടന മാറ്റിമറിക്കുകയും  ഗ്രന്ഥിയുടെ ഉള്ളിൽ കല്ലുകൾ ഉണ്ടാക്കുകയും  ചെയ്യുന്നു .
ഗ്രന്ഥിയിലെ  മാറ്റത്തിന്റെ തോതു  കണ്ടുപിടിക്കാൻ എക്സ് റേ പരിശോധന,അൾട്രാസൗണ്ട്  സ്കാനിംഗ്, സി ടി സ്കാനിംഗ് , എം ആർ ഐ സ്കാനിംഗ് എന്നിവ ഉപയോഗിക്കുന്നു ചികിത്സ
ദീർഘകാലമായുള്ള ആഗ്നേയഗ്രന്ഥി വീക്കത്തിന് ജീവിതകാലം മുഴുവൻ നീണ്ടു നിൽക്കുന്ന ചികിത്സ ആവശ്യമായി വരാറുണ്ട് .
വിവിധ  തരം വേദന സംഹാരികൾ, പോഷകങ്ങൾ വലിച്ചെടുക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന കൃത്രിമ ദഹനരസങ്ങൾ ,പ്രമേഹത്തിന്റെ ചികിത്സ എന്നിവയാണ് ചികിത്സയുടെ കാതലായ ഭാഗം.
ഭൂരിപക്ഷം രോഗികളിലും മരുന്നുകൾ കൊണ്ടുള്ള ചികിത്സ ഫലപ്രദമാവാറുണ്ട് .
ഒരു ചെറിയ വിഭാഗം രോഗികളിൽ അപൂർവമായി ശസ്ത്രക്രിയ വേണ്ടിവരാറുണ്ട് .
ഈ രോഗം ദീർഘകാല ചികിത്സ ആവശ്യപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് .
ചില രോഗികളിൽ ആഗ്നേയഗ്രന്ഥിക്ക് ചുറ്റും നീർക്കെട്ടുണ്ടാകുകയും അണുബാധ ഉണ്ടാവുകയും ചെയ്യാറുണ്ട് .
വളരെ അപൂർവമായി ആഗ്നേയഗ്രന്ഥി അർബുദം ഈ രോഗികളിൽ ഉണ്ടാവാറുണ്ട് .
1.pg.313, "Acute and Chronic Pancreatitis."
Harrison's Principles of Internal Medicine, 18e.
Pancreatitis, Yamada's Textbook of Gastroenterology.
ആഗ്ര ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Agra ആഗ്ര ആഗ്ര 27°11′N 78°01′E ﻿ / ﻿ 27.18°N 78.02°E ﻿ / 27.18; 78.02 ഭൂമിശാസ്ത്ര പ്രാധാന്യം നഗരം രാജ്യം ഇന്ത്യ സംസ്ഥാനം ഉത്തർപ്രദേശ്‌ ഭരണസ്ഥാപനങ്ങൾ ' വിസ്തീർണ്ണം ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ ജനസംഖ്യ 1,331,339 ജനസാന്ദ്രത / ച.
മീ കോഡുകൾ • തപാൽ • ടെലിഫോൺ 282 XXX +0562 സമയമേഖല UTC +5:30 പ്രധാന ആകർഷണങ്ങൾ താജ്‌മഹൽ
ആഗ്ര കോട്ട ഖാസ് മഹൽ താജ്മഹൽ
ഉത്തർപ്രദേശ് സംസ്ഥാനത്തെ ഒരു പ്രധാനപട്ടണമാണ്‌ ആഗ്ര.
ഇന്ത്യയിലെ മുഗൾ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തലസ്ഥാനനഗരമായിരുന്നു ആഗ്ര.
ഡൽഹിയിൽ നിന്ന് 200 കിലോമീറ്റർ തെക്ക്, യമുനാതീരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
മുഗളരുടെ കാലത്തെ ഒട്ടനവധി ചരിത്രസ്മാരകങ്ങൾ ഇവിടെയുണ്ട്.
ദില്ലിയിലെ ലോധി രാജവംശത്തിലെ സുൽത്താനായിരുന്ന സിക്കന്തർ ലോധിയാണ്‌ 1503-ൽ ആഗ്ര നഗരം സ്ഥാപിച്ചത്.
ചരിത്രസ്മാരകങ്ങൾ താജ്‌മഹൽ
ലോകമഹാത്ഭുതങ്ങളിൽ ഒന്നായ താജ്മഹൽ ആഗ്രയിൽ , യമുനാനദിക്കരയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.
തൻറെ പത്നി മുംതാസിൻറെ സ്മരണയ്ക്കായി മുഗൾ ചക്രവർത്തിയായ ഷാജഹാൻ പണികഴിപ്പിച്ചതാണ് ഇത്.
മുഗൾ വാസ്തുവിദ്യയുടെ ഉത്തമോദാഹരണമാണ് താജ്.
1983 ൽ ഇത് ലോകപൈതൃകപ്പട്ടികയിൾ ഇടം നേടി.
പൂർണമായും വെണ്ണക്കല്ലിൽ നിർമ്മിച്ച ഈ സ്മാരകം പൂർത്തിയാകാൻ ഇരുപത് വർഷത്തോളമെടുത്തു.
ആഗ്ര കോട്ട
ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും ചരിത്രപ്രാധാന്യമുള്ള കോട്ട.
അക്ബർ ചക്രവർത്തി 1565ൽ പുതിയ കോട്ടയുടെ നിർമ്മാണപ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു.
1983 ൽ ഇത് യുനെസ്കോയുടെ ലോകപൈതൃകപ്പട്ടികയിൽ ഇടം നേടി.
ജഹാംഗീർ പാലസ്
അക്ബർ ചക്രവർത്തി ആഗ്ര കോട്ടയ്ക്കുള്ളിൽ അദ്ദേഹത്തിൻറെ മകൻ ജഹാംഗീറിനുവേണ്ടി പണികഴിപ്പിച്ച കൊട്ടാരം പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ആഗ്ര എന്ന വിഷയവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചിത്രങ്ങൾ വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിലുണ്ട്.
ആഗ്ര by NIC ആഗ്ര Archived 2007-11-04 at the Wayback Machine .
ആഗ്ര കോട്ട ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Agra_Fort
മുഗൾ ചക്രവർത്തി അക്ബർ ആഗ്രയിൽ പണി കഴിപ്പിച്ച കോട്ടയാണ്‌ ആഗ്ര കോട്ട .
ആഗ്രയിലെ ചെങ്കോട്ട എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന ഈ കോട്ട 1983-ൽ യുനെസ്കോയുടെ ലോകപൈതൃകകേന്ദ്രങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ ഇടം നേടി.
ലോകമഹാത്ഭുതമായ താജ്മഹലിന്‌ രണ്ടര കിലോമീറ്റർ വടക്കുപടിഞ്ഞാറായാണ്‌ ഈ കോട്ട സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.
മുഗൾ ഭരണത്തിനു കീഴിൽ ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട കോട്ടയായായിരുന്നു ഇത്.
ബാബർ മുതൽ ഔറംഗസേബ് വരെയുള്ള മുഗൾ ചക്രവർത്തിമാർ ഇവിടെ നിന്നാണ്‌ സാമ്രാജ്യം ഭരിച്ചത്.
സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ഖജനാവും ഇവിടെയായിരുന്നു.
ചരിത്രം ആഗ്ര കോട്ടയുടെ രൂപരേഖ
ആദ്യകാലത്ത്, ചുടുകട്ട കൊണ്ട് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന ഈ കോട്ട, സികർവാർ ഗോത്രത്തിന്റെ അധീനതയിലായിരുന്നു.
1080-ആമാണ്ടിൽ ഗസ്നവികൾ ഇത് പിടിച്ചെടുത്തു എന്നതാണ് കോട്ടയെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യചരിത്രപരാമർശം.
ദില്ലി സുൽത്താനായിരുന്ന സിക്കന്ദർ ലോധി (1487–1517), ആഗ്രയിലേക്ക് തലസ്ഥാനം മാറ്റുകയും ഈ കോട്ടയിൽ നിന്നും ഭരണം നടത്തുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
ഇക്കാലത്ത് ആഗ്രക്ക് ഒരു രണ്ടാംതലസ്ഥാനം എന്ന പദവി കൈവന്നു.
1517-ൽ സിക്കന്ദർ ലോധി മരണമടഞ്ഞതും ഈ കോട്ടയിൽ വച്ചായിരുന്നു.
1526-ലെ ഒന്നാം പാനിപ്പത്ത് യുദ്ധത്തിൽ തോൽപ്പിക്കപ്പെടുന്നവരെ സിക്കന്ദറിന്റെ പുത്രനായ ഇബ്രാഹിം ലോധി , കോട്ടയുടെ നിയന്ത്രണം നിലനിർത്തിയിരുന്നു.
ഇക്കാലത്ത് നിരവധി കൊട്ടാരങ്ങളും, കുളങ്ങളും, പള്ളികളും അദ്ദേഹം ഈ കോട്ടക്കകത്ത് പണികഴിപ്പിച്ചിരുന്നു.
പാനിപ്പത്ത് യുദ്ധത്തിലെ വിജയത്തിനു ശേഷം, മുഗളർ ഈ കോട്ടയും ഇവിടത്തെ വൻസമ്പത്തും പിടിച്ചടക്കി.
കോഹിനൂർ രത്നവും ഇക്കൂട്ടത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.
തുടർന്ന് മുഗൾ ചക്രവർത്തി ബാബർ ഈ കോട്ടയിലായിരുന്നു വസിച്ചത്.
ബാബറുടെ മരണശേഷം 1530-ൽ ഹുമയൂൺ ചക്രവർത്തിയായതും ഇതേ കോട്ടയിൽവച്ചാണ്.
1540-ൽ ഹുമയൂണിനെ പരാജയപ്പെടുത്തിയ പഷ്തൂൺ നേതാവായ ഷേർഷാ സൂരി തുടർന്നുള്ള അഞ്ചു വർഷക്കാലം കോട്ട നിയന്ത്രണത്തിലാക്കി.
1556-ൽ ഹുമയൂൺ പഷ്തൂണുകളെ തോൽപ്പിച്ചതോടെ ആഗ്ര കോട്ട വീണ്ടും മുഗളരുടെ പക്കൽ തിരിച്ചെത്തി.
കോട്ടമതിലിലെ ഒരു കൊത്തളം കോട്ടക്കത്ത് ഷാജഹാൻ നിർമ്മിച്ച ദിവാൻ ഇ ഖാസ് എന്ന  മാളിക.
അക്ബർ കാലഘട്ടത്തിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി, ചുവന്ന മണൽക്കല്ലിനു പകരം വെണ്ണക്കല്ലാണ് ഷാജഹാന്റെ കാലത്തെ കെട്ടിടങ്ങൾക്ക് ഉപയോഗിച്ചത്
1558-ൽ അക്ബർ , ആഗ്രയെ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തലസ്ഥാനമാക്കുകയും ഈ കോട്ടയിൽ വസിക്കാനാരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു.
ഇഷ്ടികയാൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന ഈ കോട്ട, അന്ന് ബാദൽഗഢ് എന്നായിരുന്നു അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത് എന്ന് അക്ബറൂടെ കാലത്തെ ചരിത്രകാരനായിരുന്ന അബുൾ ഫസൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
1565-ലാണ് അക്ബർ ഇവിടത്തെ പുതിയ കോട്ടയുടെ നിർമ്മാണപ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിച്ചത്.
നാശോന്മുഖമായിരുന്ന ഈ കോട്ട, രാജസ്ഥാനിലെ ബറൗലിയിൽ നിന്നും എത്തിച്ച ചുവന്ന മണൽക്കല്ലുപയോഗിച്ച് , അക്ബർ പുതുക്കിപ്പണിഞ്ഞു.
കോട്ടമതിലുകളുടെ ഉൾവശം, ഇഷ്ടികകൊണ്ടും, പുറംഭാഗം മണൽക്കലുകൊണ്ടുമാണ് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്.
ഏകദേശം 2000 കൽ‌വെട്ടുകാരും, 2000 ചുണ്ണാമ്പുകൂട്ടുകാരും 8000-ത്തോളം മറ്റു തൊഴിലാളികളും ഈ കോട്ടയുടെ നിർമ്മാണത്തിൽ പങ്കാളികളായി.
എട്ടുവർഷത്തോളമെടുത്ത് 1573-ൽ ഈ കോട്ടയുടെ പണി പൂർത്തിയായി.
അക്ബറുടെ പൗത്രനായ ഷാജഹാന്റെ ഭരണകാലത്താണ് കോട്ടക്ക് ഇന്നത്തെ രൂപം കൈവരുന്നത്.
തന്റെ മുത്തച്ഛനിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ഷാജഹാൻ, ഇവിടെ നിർമ്മിച്ച കെട്ടിടങ്ങളെല്ലാം വെണ്ണക്കല്ലുകൊണ്ടുള്ളതായിരുന്നു.
കെട്ടിടങ്ങളിൽ സ്വർണ്ണത്തിന്റേയും ഇടത്തരം വിലപിടിപ്പുള്ള കല്ലുകളുടെയും ഉപയോഗം ഈ കാലഘട്ടത്തിലെ പ്രത്യേകതയാണ്.
നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന പല കെട്ടിടങ്ങളും ഇടിച്ചുനിരത്തിയാണ് ഷാജഹാൻ തന്റെ കെട്ടിടങ്ങൾ‌ പണിഞ്ഞത്.
ഷാജഹാന്റെ ജീവിതാന്ത്യത്തിൽ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുത്രനായ ഔറംഗസേബ് അദ്ദേഹത്തെ ഈ കോട്ടയിൽ തടവിലാക്കി.
മുഗളർക്കു ശേഷം, കോട്ട ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായി.
ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാക്കമ്പനിയുടെ ഇന്ത്യയിലെ ഭരണത്തിന് അറുതി വരുത്തിയ ശിപായിലഹളസമയത്ത് ഈ കോട്ട ഒരു യുദ്ധവേദിയായിരുന്നു.
ഇന്ന് കോട്ടയുടെ കുറേ ഭാഗം ഇന്ത്യൻ സൈന്യത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലാണ്.
മുഗൾകാല കെട്ടിടങ്ങൾ അടങ്ങുന്ന തെക്കുകിഴക്കേ മൂല, ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ കൈവശമാണ്.
ഈ ഭാഗം സന്ദർശകർക്കായി തുറന്നുകൊടുത്തിട്ടുമുണ്ട്.
കോട്ടയുടെ ഭാഗങ്ങൾ ഇരട്ടമതിലുകളുള്ള കോട്ടക്കു ചുറ്റും സുരക്ഷക്കായി കിടങ്ങും സജ്ജീകരിച്ചിരുന്നു
94-acre (380,000 m 2 ) വിസ്തൃതിയുള്ള ആഗ്ര കോട്ട, ഏതാണ്ട് അർദ്ധവൃത്താകൃതിയിലാണ്.
കിഴക്കുവശത്ത് അർദ്ധവൃത്തത്തിന്റെ ഞാൺ ഭാഗം, യമുനാനദിക്ക് സമാന്തരമായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.
ഇരട്ടഭിത്തിയുള്ള കോട്ടയുടെ മതിലുകൾക് 70 അടി ഉയരമുണ്ട്.
ഭിത്തിയിൽ ഇടക്കിടയായി വൃത്താകാരത്തിലുള്ള കൂറ്റൻ കൊത്തളങ്ങളുമുണ്ട്.
സുരക്ഷക്കായി ഈ ഭിത്തികൾക്ക് പുറത്ത് കിടങ്ങും സജ്ജീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
കോട്ടയുടെ നാലുവശങ്ങളിലുമായി നാല് കവാടങ്ങളുണ്ട്.
ഇതിൽ കിഴക്കുവശത്തുള്ള ഖിസ്രി ഗേറ്റ് , യമുനാനദിയിലേക്കാണ് തുറക്കുന്നത്.
പടിഞ്ഞാറുവശത്ത് നഗരത്തിനഭിമുഖമായി നിൽക്കുന്ന ഡെൽഹി ഗേറ്റ് ആണ് കോട്ടയുടെ പ്രധാനകവാടം.
ചരിത്രപ്രാധാന്യമേറിയ ഈ കവാടം അക്ബർ കാലത്തെ ഒരു മഹാത്ഭുതമായി കണക്കാക്കുന്നു.
ചക്രവർത്തിയുടെ പ്രധാന ഔപചാരികകവാടമായിരുന്ന ഡെൽഹി ഗേറ്റ് ഏതാണ്ട് 1568-ലാണ് പണിതീർന്നത്.
കവാടത്തിലൂടെ കോട്ടക്ക് പുറത്തുനിന്ന് കിടങ്ങ് കടക്കുന്നതിന് മരം കൊണ്ടുള്ള മടക്കിവക്കാവുന്ന പാലം ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.
ഈ കവാടത്തിന്റെ ഉള്ളിലുള്ള ഭാഗം ഹാത്തി പോൾ (ആന കവാടം) എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
പൂർണ്ണവലിപ്പത്തിലുള്ള രണ്ട് ആനകളുടെ പ്രതിമ ഇവിടെയുണ്ട്.