smcproject/ml-wiki-sentences huggingface dataset:
40 ഡ്രാക്കോണിസും 41 ഡ്രാക്കോണിസും ചെറിയ ടെലിസ്‌കോപ്പുകളിലൂടെ വേർതിരിച്ചു കാണാനാവുന്ന ദ്വന്ദനക്ഷത്രമാണ്.
ഈ രണ്ട് ഓറഞ്ച് കുള്ളൻ നക്ഷത്രങ്ങളഉം ഭൂമിയിൽ നിന്ന് 170 പ്രകാശവർഷം അകലെയാണുള്ളത്.
അവയുടെ കാന്തിമാനം 5.7 ഉം 6.1 ഉം ആണ്.
വ്യാളം നക്ഷത്രരാശി
R ഡ്രാക്കോണിസ് ഒരു ചുവന്ന മിറ ചരനക്ഷത്രമാണ്.
ഏകദേശം 8 മാസ കാലയളവിലാണ് ഇതിന്റെ കാന്തിമാനത്തിലെ വ്യതിയാനം പൂർത്തിയാവുക.
ഇതിന്റെ കുറഞ്ഞ കാന്തിമാനം ഏകദേശം 12.4ഉം പരമാവധി കാന്തിമാനം ഏകദേശം 7.6ഉം ആണ്.
1876-ൽ ഹാൻസ് ഗീൽമുയ്‌ഡനാണ് ഇത് ഒരു ചരനക്ഷത്രമാണെന്ന് കണ്ടെത്തിയത്.
വ്യാളം നക്ഷത്രരാശിയിലെ കെപ്ലർ-10 എന്ന നക്ഷത്രത്തിന് കെപ്ലർ-10b എന്ന ഒരു ഗ്രഹമുള്ളതായി സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
സൗരയൂഥത്തിന് പുറത്ത് ഇതുവരെ കണ്ടെത്തിയിട്ടുള്ളതിൽ വച്ച് ഏറ്റവും ചെറിയ ശിലാഗ്രഹമാണിത്.
ഏകദേശം ഭൂമിയുടെ വലിപ്പമാണ് ഇതിനുള്ളത് എന്നാണ് കണക്കാക്കിയിട്ടുള്ളത്.
ജ്യോതിശാസ്ത്രവസ്തുക്കൾ NGC6543 - കാറ്റ്സ് ഐ നീഹാരിക
NGC6543 ഈ നക്ഷത്രഗണത്തിലെ പ്ലാനറ്ററി നീഹാരികയാണ്‌ .
ഇത് കാറ്റ്സ് ഐ നീഹാരിക എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു.
ക്രാന്തിവൃത്തത്തിന്റെ ഉത്തരധ്രുവത്തിന്‌ വളരെയടുത്താണ്‌ ഇത്.
ഏകദേശം 3,000 പ്രകാശവർഷം അകലെയുള്ള ഈ ഗ്രഹനെബുലയെ 1786-ൽ ഇംഗ്ലീഷ് ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞനായ വില്യം ഹെർഷലാണ് കണ്ടെത്തിയത്.
അമേച്വർ ദൂരദർശിനികളിൽ ഒരു പച്ച ഡിസ്കുരൂപത്തിൽ കാണാൻ കഴിയുന്ന ഇതിന്റെ കാന്തിമാനം 9 ആണ്.
ഇതിന് അതിന്റെ കേന്ദ്രത്തിലെ നക്ഷത്രങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ഗുരുത്വാകർഷണ ഇടപെടലുകൾ കാരണം വളരെ സങ്കീർണ്ണമായ രൂപമാണുള്ളത്.
ഇതിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് 1.8 കോണീയമിനുട്ട് മാറി IC 4677 എന്ന നെബുലയുമുണ്ട്.
ഇതിനു ചുറ്റും ഒരു വലയവുമുണ്ട്.
NGC 5866 എന്ന ഗാലക്സിയും ഈ നക്ഷത്രരാശിയിലാണ്‌.
102-ാമത്തെ മെസ്സിയർ വസ്തു ഇതാണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.
ഡ്രാക്കോയിൽ നിരവധി മങ്ങിയ ഗാലക്സികളുണ്ട്.
എൻ.ജി.സി. 5866, എൻ.ജി.സി. 5879, എൻ.ജി.സി. 5907 എന്നിവ ഈ വിഭാഗത്തിൽ പെടുന്നു.
−8.6 കേവല കാന്തിമാനവും ഏകദേശം 3,500 പ്രകാശവർഷം വ്യാസവുമുള്ള ഗാലക്സികളിലൊന്നായ ഡ്രാക്കോ ഡ്വാർഫ് ഗാലക്സി1954-ൽ ലോവൽ ഒബ്സർവേറ്ററിയിലെ ആൽബർട്ട് ജി. വിൽസൺ കണ്ടെത്തി.
ഇത് ഏറ്റവും തിളക്കമുള്ള ഗാലക്സികളിലൊന്നാണ്.
ഈ നക്ഷത്രസമൂഹത്തിൽ കാണപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു കുള്ളൻ താരാപഥം PGC 39058 ആണ്.
PGC 39058എന്ന കുള്ളൻ ഗാലക്സി
നിരവധി ഇന്ററാക്ടിംഗ് ഗാലക്സികളും ഗാലക്സി ക്ലസ്റ്ററുകളും വ്യാളം നക്ഷത്രരാശിയിൽ ഉണ്ട്.
300 കോടി പ്രകാശവർഷം അകലെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ആബെൽ 2218 ആണ് അത്തരത്തിലുള്ള ഒരു വലിയ ക്ലസ്റ്റർ.
ഒരു ഗുരുത്വാകർഷണ ലെൻസായും ഇത് പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞർക്ക് ആ ഗാലക്സികളെക്കുറിച്ചും ആബെൽ 2218 തന്നെയും പഠിക്കാൻ ഇത് സൗകര്യമൊരുക്കുന്നു.
"ടാഡ്‌പോൾ ഗാലക്‌സി" എന്നറിയപ്പെടുന്ന ആർപ് 188 ഇന്ററാക്ടിംഗ് ഗാലക്‌സികളിൽ ഒന്നാണ്.
നക്ഷത്രങ്ങളുടെ 280,000 പ്രകാശവർഷം നീളമുള്ള ഒരു വാല് ഇതിനുണ്ട്.
ഭൂമിയിൽ നിന്നും 42,00,00,000 പ്രകാശവർഷം അകലെയാണ് ഇതിന്റെ സ്ഥാനം.
ടാഡ്‌പോൾ ഗാലക്‌സിയിലെ നക്ഷത്രവാൽ നീലയായി കാണപ്പെടുന്നു.
ഗുരുത്വാകർഷണ പ്രതിപ്രവർത്തനം മൂലം വാതക മേഘങ്ങളിൽ നക്ഷത്ര രൂപീകരണം നടക്കുന്നതു കൊണ്ടാണിത്.
ഒരു അമേച്വർ ദൂരദർശിനി ഉപയോഗിച്ച് കാണാവുന്ന ഏറ്റവും ദൂരെയുള്ള വസ്തുവാണ് Q1634+706 എന്ന ക്വാസാർ.
ഒരു നക്ഷത്രത്തെ പോലെ കാണപ്പെടുന്ന ഇതിന്റെ കാന്തിമാനം 14.4 ആണ്.
12.9 ബില്യൺ പ്രകാശവർഷം അകലെയാണ് ഇതിന്റെ സ്ഥാനം.
ഹെർക്കുലീസ്-കൊറോണ ബോറിയാലിസ് വൻമതിൽ എന്നറിയപ്പെടുന്ന പ്രപഞ്ചത്തിലെ അറിയപ്പെടുന്ന ഏറ്റവും വലിയ രൂപം വ്യാളത്തിന്റെ തെക്കൻ പ്രദേശത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.
ഐതിഹ്യം യുറേനിയാസ് മിററിൽ വ്യാളത്തെ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്
രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലെ പ്രസിദ്ധ ജ്യോതിഃശാസ്ത്രജ്ഞനായിരുന്ന ടോളമിയുടെ അൽമെജെസ്റ്റിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്ന നക്ഷത്രരാശിയാണ് വ്യാളം.
ഗ്രീക്ക് ഇതിഹാസങ്ങളിലെ ചില വ്യാളികളുമായി ഈ രാശിയെ ബന്ധപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
ഒളിമ്പിയൻ ദൈവങ്ങളുമായി നിരന്തരം യുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്ന ജൈജാന്റുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഒരു കഥയുണ്ട്.
അഥീന ഇതിനെ കൊല്ലുകയും ആകാശത്തേക്ക് വലിച്ചെറിയുകയുമാണുണ്ടായത്.
ഇത് ആകാശത്തിന്റെ ഉത്തരധ്രുവത്തിലെത്തുകയും കടുത്ത ശൈത്യത്തിൽ മടക്കുകൾ നിവരാൻ പോലുമാകാതെ ഉറച്ചു പോകുകയും ചെയ്തു.
ഹെസ്‌പെരിഡുകളുടെ സ്വർണ്ണ ആപ്പിളുകളുടെ സംരക്ഷകനായിരുന്ന ലാഡൺ ആണ് വ്യാളം എന്ന് ഇറത്തോസ്തനീസ് പറയുന്നത് ഹെരാക്ലീസ് സ്വർണ്ണ ആപ്പിൾ മോഷ്ടിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നതിനിടയിൽ ലാഡനെ വധിക്കുകയും ഹീര ലാഡനെ ആകാശത്ത് പ്രതിഷ്ഠിക്കുകയും ചെയ്തു.
ചിലയിടങ്ങളിൽ വ്യാളത്തെ ഗയയുടെ ക്രൂരനായ മകൻ ടിഫോണായും ചിത്രീകരിക്കാറുണ്ട്.
പരമ്പരാഗത അറബി ജ്യോതിശാസ്ത്രം വ്യാളത്തിൽ ഒരു മഹാസർപ്പത്തെ ചിത്രീകരിക്കുന്നില്ല.
പകരം രണ്ട് കഴുതപ്പുലികളാൽ (ഈറ്റ ഡ്രാക്കോണിസ്, സീറ്റ ഡ്രാക്കോണിസ്) ആക്രമിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു ഒട്ടകക്കുഞ്ഞായും അതിനെ സംരക്ഷിക്കുന്ന നാല് പെൺഒട്ടകങ്ങളായുമാണ് (ബീറ്റ ഡ്രാഗോണിസ്, ഗാമ ഡ്രാഗോണിസ്, നു ഡ്രാഗോണിസ്, ക്സൈ ഡ്രാഗോണിസ്) ഇതിനെ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്.
ഒട്ടകങ്ങളുടെ ഉടമസ്ഥരായ നാടോടികൾ സമീപത്തു തന്നെ ഉണ്ട്.
ഉപ്സിലോൺ, ടൗ, സിഗ്മ എന്നീ നക്ഷത്രങ്ങൾ ഇവർ ഉപയോഗിക്കുന്ന അടുപ്പുകളെ പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നു.
എന്നിരുന്നാലും അറബി ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞർക്ക് ഈ നക്ഷത്രസമൂഹത്തിന്റെ ഗ്രീക്ക് ഐതിഹ്യത്തെ കുറിച്ച് അറിയാമായിരുന്നു.
അറബിയിൽ അതിനെ അറ്റ്-ടിന്നിൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
ഗാമാ ഡ്രാക്കോണിസിനെ വിളിക്കുന്ന എൽറ്റാനിൻ എന്ന പേരിന്റെ ഉറവിടം റാസ് അൽ-ടിന്നിൻ ('വ്യാളിയുടെ തല') എന്നതിൽ നിന്നാണ്.
ഫെബ്രുവരി എറ്റ ഡ്രാക്കോണിഡ്സ് എന്ന ഉൽക്കാവർഷം 2011 ഫെബ്രുവരി 4നാണ് കണ്ടെത്തിയത്.
ഇതുവരെ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയാത്ത ഏതോ ഒരു ധൂമകേതുവാണ് ഇതിനു കാരണം എന്നാണ് കരുതപ്പെടുന്നത്.
അവലംബം ബാഹ്യ കണ്ണികൾ http://www.astronomy.pomona.edu/archeo/egypt/egypt.html Archived 2009-03-09 at the Wayback Machine .
വ്യാളി ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Dragon
പുരാണ കഥകളിലും, മുത്തശ്ശി കഥകളിലുമുള്ള ഒരു ജീവിയാണ് വ്യാളി .
പാമ്പ് അല്ലെങ്കിൽ ഉരഗങ്ങളുമായാണ് സാമ്യം.
പല നാടിന്റെയും സംസ്കാരവുമായി അടുത്ത ബന്ധം വ്യാളിക്കുണ്ട്.
പാരമ്പര്യ സംസ്കാരത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ രണ്ടു തരം വ്യാളികളുണ്ട്.
ഒന്ന് യൂറോപ്യൻ വ്യാളിയും മറ്റൊന്ന് ഏഷ്യൻ അല്ലെങ്കിൽ ചൈനീസ് വ്യാളിയുമാണ്.
ഇതിൽ യൂറോപ്യൻ വ്യാളിയുടെ ഉല്പത്തി ഗ്രീക്കും മറ്റു മധ്യ യൂറേഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളിലുമുള്ള കെട്ടുകഥകളും നാടോടി കഥകളുമാണ്, ചൈനീസ് വ്യാളിക്കാകട്ടെ ജപ്പാനും കൊറിയയും മറ്റു ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളിലുമുള്ള കെട്ടുകഥയും നാടോടി കഥകളുമാണ്.
രൂപവും ശരീര ഘടനയും
വ്യാളികളെ സാധാരണയായി നവീന കാലത്തിൽ ചിത്രികരിക്കുന്നത് വലിയ ഒരു പല്ലിയെ അല്ലെങ്കിൽ ഒരു സർപ്പത്തിനെ പോലെയുള്ള ശരീരവും, ഉരഗങ്ങളെ പോലെയുള്ള രണ്ടു ജോഡി കാലും, പിന്നെ തീ തുപ്പാനുള്ള കഴിവുമാണ്.
യൂറേഷ്യൻ വ്യാളിക്കാണെകിൽ വവ്വാലിനെ പോലെയുള്ള ഒരു ജോഡി ചിറകുകൾ മുതുകത്തുണ്ട് .
വ്യാളിനെ പോലെ ഉള്ള പക്ഷേ മുൻ കാലുകൾക് പകരം ചിറകു ഉള്ള ജീവി ആണ് വയ്വെര്ൻ എന്ന പേരിൽ ആയിയപെടുനത്.
ചില സംസ്കാരങ്ങളിൽ വ്യാളിയുടെ ശരീരം ചെതുമ്പൽ കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞിരിക്കുന്നു എന്നാൽ മറ്റു ചിലതിൽ തൂവൽ കൊണ്ട് ആണ് .
ഇവ മുട്ടയിൽ നിന്നും വിരിഞ്ഞു ഇറങ്ങുന്നതായിട്ടു പറയുന്നു .
Sculpture of Mario the Magnificent, dragon mascot of Drexel University , US.
ചില വ്യാളിക്കു വലിയ കണ്ണുകൾ ഉണ്ട് എന്നും അല്ലെങ്കിൽ ഇവ നിധി കാക്കുന്നവയാണ്(സൂക്ഷിപ്പ്) എന്നും കാണുന്നു .
ഇത് തന്നെ ആണ് ഇവയുടെ പേരിനു അർത്ഥവും (ഗ്രീക്ക്: drakeîn അർഥം നന്നായി കാണുക).
വ്യാളി കഥകളിൽ ബെയൊവുൾഫ്
ബെയൊവുൾഫ് എന്ന പുരാതന ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷയിലെ ഒരു വീരേതിഹാസകാവ്യത്തിൽ നായകൻ ആയ ബെയൊവുൾഫ് ഒരു വ്യാളിയെ നേരിടുന്നതും അതിനെ കൊല്ലുന്നതും വിവരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
വിശുദ്ധ ഗീവർഗീസ് വിശുദ്ധ ഗീവർഗീസ്
വിശുദ്ധ ഗീവർഗീസ് എന്ന ഈ പുണ്യാളൻ ചിരഞ്ജീവിയായതു വ്യാളിയുമായി ഏറ്റു മുട്ടുകയും അതിനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്യുന്ന കഥയിൽ കൂടിയാണ്.
ആർതർ രാജാവ്‌
അഞ്ചാം അല്ലെങ്കിൽ ആറാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന ആർതർ രാജാവ്‌ വ്യാളികളുമായി ഏറ്റുമുട്ടിയ കഥകൾ ഇന്നും യൂറോപ്പിൽ നിലവിലുണ്ട്.
വിശ്വാസികളുടെ വിശ്വാസം
ചില ഉല്പത്തി വിശ്വാസികൾ  പറയുന്നതും വിശ്വസിക്കുനതും വ്യാളികൾ ദിനോസറുകളാണെന്നും , ഇവ ഏറ്റവും ഒടുവിലത്തെ ഹിമ യുഗത്തിൽ മറ്റു ജീവികളുടെ കൂടെ മണ്മറഞ്ഞു എന്നുമാണ്.
ഏഷ്യൻ വ്യാളികൾ ചൈനീസ് വ്യാളി ജപ്പാനീസ് വ്യാളി വിയറ്റ്നാംനീസ് വ്യാളി യൂറേഷ്യൻ വ്യാളികൾ Slavic dragons Wyvern , യൂറേഷ്യൻ വ്യാളി Welsh dragons Dracs from Catalonia Dragon on Reims Cathedral അവലംബം
പുറത്തേക്ക് ഉള്ള കണ്ണികൾ Chinese Dragons in the news , BBC The Evolution of the Dragon , by G. Elliot Smith, 1919, from Project Gutenberg From Many Imaginations, One Fearsome Creature, New York Times , April 29, 2003 Wikimedia Commons has media related to Dragon .
വ്യാഴത്തിന്റെ കാന്തമണ്ഡലം ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Magnetosphere_of_Jupiter സൗരവാതവും വ്യാഴത്തിന്റെ കാന്തമണ്ഡലവുമായുള്ള പ്രതിപ്രവർത്തനം
വ്യാഴത്തിന്റെ കാന്തികക്ഷേത്രം സൗരവാതത്തെ ചെറുക്കുന്ന മേഖലയാണ്‌ വ്യാഴത്തിന്റെ കാന്തമണ്ഡലം .
സൂര്യനിലേക്കുള്ള ദിശയിൽ ഏതാണ്ട് എഴുപത് ലക്ഷം കിലോമീറ്ററും വിപരീത ദിശയിൽ ശനിയുടെ പരിക്രമണപഥം വരെയും ഇത് വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു.
സൗരയൂഥത്തിലെ ഗ്രഹങ്ങളുടെ കാന്തമണ്ഡലങ്ങളിൽ വച്ച് ഏറ്റവും ശക്തിയേറിയതാണ്‌ വ്യാഴത്തിന്റേത്.
സൗരമണ്ഡലം (heliosphere) കഴിഞ്ഞാൽ സൗരയൂഥത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഘടനയും ഇതുതന്നെ.
ഭൂമിയുടെ കാന്തമണ്ഡലത്തെക്കാൾ വീതിയേറിയതും പരന്നതുമായ വ്യാഴത്തിന്റെ കാന്തമണ്ഡലത്തിന്റെ ശക്തി ഭൂമിയൂടേതിന്റെ പത്തിരട്ടിയോളവും വ്യാപ്തം 18000 ഇരട്ടിയോളവുമാണ്‌.
റേഡിയോ വികിരണങ്ങൾ വഴി 1950-കളിലാണ്‌ ഇതിന്റെ സാന്നിദ്ധ്യം അനുമാനിക്കാനായത്.
1973 -ൽ ബഹിരാകാശവാഹനമായ പയനിയർ 10 കാന്തമണ്ഡലത്തെ നേരിട്ട് നിരീക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു.
ലോഹീയ ഹൈഡ്രജനാൽ നിർമ്മിതമായ ബാഹ്യകാമ്പിൽ പ്രവഹിക്കുന്ന വൈദ്യുതധാരയാണ്‌ വ്യാഴത്തിന്റെ കാന്തികക്ഷേത്രത്തിന്‌ കാരണം.
ഉപഗ്രഹമായ അയോയിൽ നടക്കുന്ന അഗ്നിപർവതസ്ഫോടനങ്ങൾ ഉയർന്ന അളവിൽ സൾഫർ ഡയോക്സൈഡ് പുറത്തുവിടുന്നു.
ഇത് വ്യാഴത്തിനു ചുറ്റും വലിയൊരു വാതകവളയം ഉണ്ടാക്കുന്നു.
വ്യാഴത്തിന്റെ കാന്തികക്ഷേത്രം ഇതിനെ വ്യാഴത്തോടൊപ്പം കറങ്ങാൻ നിർബന്ധിക്കുന്നു.
വളയം കാന്തികക്ഷേത്രത്തെ പ്ലാസ്മകൊണ്ട് നിറക്കുകയും പാൻകേക്കിന്‌ സമാനമായ ആകൃതിയുള്ള കാന്തികചക്രിക (magnetodisc) ആക്കി മാറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഫലത്തിൽ, അയോയുടെ പ്ലാസ്മയും വ്യാഴത്തിന്റെ ഭ്രമണവുമാണ്‌ വ്യാഴത്തിന്റെ കാന്തമണ്ഡലത്തിന്റെ രൂപവത്കരണത്തിന്‌ കാരണമാകുന്നത്.
ഇതിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, സൗരവാതമാണ്‌ ഭൂമിയുടെ കാന്തമണ്ഡലത്തിന്റെ ഉറവിടം.
കാന്തമണ്ഡലത്തിൽ പ്രവഹിക്കുന്ന ശക്തിയേറിയ വൈദ്യുതധാരകൾ വ്യാഴത്തിന്റെ ധ്രുവങ്ങളിൽ ശാശ്വതമായ ധ്രുവദീപ്തിക്ക് കാരണമാകുന്നു.
ശക്തിയേറിയതും അസ്ഥിരവുമായ റേഡിയോ വികിരണവും ഇതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ടാകുന്നതാണ്‌.
ഇതിനാൽ വ്യാഴത്തെ ശക്തി തീരെക്കുറഞ്ഞ റേഡിയോ പൾസാർ ആയി സങ്കല്പിക്കാം.
വ്യാഴത്തിന്റെ ധ്രുവദീപ്തി ഇൻഫ്രാറെഡ് , ദൃശ്യപ്രകാശം, അൾട്രാവയലറ്റ് , മൃദു എക്സ് റേ എന്നിങ്ങനെ വിദ്യുത്കാന്തികവർണ്ണരാജിയുടെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിരീക്ഷിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
കാന്തമണ്ഡലത്തിൽ കുടുങ്ങുന്ന കണങ്ങൾ ത്വരണത്തിന്‌ വിധേയമാകുന്നു.
ഇവ പുറപ്പെടുവിപ്പിക്കുന്ന വികിരണം ഭൂമിയുടെ വാൻ അലൻ വലയത്തിന്‌ സമാനമായ, എന്നാൽ ആയിരം മടങ്ങ് ശക്തിയേറിയ വികിരണമേഖലകൾക്ക് കാരണമാകുന്നു.
ഊർജ്ജമേറിയ കണങ്ങൾ വ്യാഴത്തിന്റെ ഉപഗ്രഹങ്ങളുമായി പ്രതിപ്രവർത്തിക്കുന്നത് അവയുടെ ഭൗതിക-രാസ ഘടനയിൽ കാര്യമായ മാറ്റം വരുത്തുന്നു.
ഈ കണങ്ങൾ വ്യാഴത്തിന്റെ വലയങ്ങളുടെ ഭാഗമായ കണങ്ങളിലും സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നു.
വികിരണവലയങ്ങൾ ബഹിരാകാശവാഹനങ്ങൾക്ക് അപായകരമാണ്‌.
നൗകാഗ്രാഘാതം (bow shock), കാന്തികസീമ (magnetopause), കാന്തികപുച്ഛം (magnetotail), കാന്തികചക്രിക എന്നിവയടങ്ങിയ സങ്കീർണ്ണമായ ഘടനയാണ്‌ വ്യാഴത്തിന്റെ കാന്തമണ്ഡലത്തിനുള്ളത്.
വ്യാഴത്തിന്റെ കാമ്പിലെ ദ്രാവകങ്ങളുടെ ചംക്രമണം, ചുറ്റുമുള്ള പ്ലാസ്മയിലെ വൈദ്യുതധാര, കാന്തമണ്ഡലത്തിന്റെ അതിർത്തിയിലെ ധാരകൾ എന്നിവയാണ്‌ വ്യാഴത്തിന്റെ കാന്തികക്ഷേത്രത്തിന്‌ കാരണമാകുന്നത്.
സൗരവാതത്തിന്റെ പ്ലാസ്മയ്ക്കകത്താണ്‌ കാന്തമണ്ഡലത്തിന്റെ സ്ഥാനം.
ആന്തരിക കാന്തികക്ഷേത്രം
വ്യാഴത്തിന്റെ കാന്തികക്ഷേത്രത്തിന്റെ പ്രധാന പങ്കും ഭൂമിയുടേതിന്‌ സമാനമായി ഡൈനാമോയുടെ ഫലമായി ഉണ്ടാകുന്നതാണ്‌.
ബാഹ്യകാമ്പിലെ ചാലകദ്രാവകത്തിന്റെ ചംക്രമണമാണ്‌ ഇതിന്‌ കാരണം.
ഭൂമിയുടെ കാമ്പ് ഉരുകിയ ഇരുമ്പ് , നിക്കൽ എന്നിവ കൊണ്ടാണ്‌ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതെങ്കിൽ വ്യാഴത്തിന്റേത് ലോഹീയ ഹൈഡ്രജനാലാണ്‌.
വ്യാഴത്തിന്റെ കാന്തികക്ഷേത്രവും ഏതാണ്ട് ദ്വിധ്രുവമാണ്‌ - രണ്ട് കാന്തികധ്രുവങ്ങൾ ഒറ്റ കാന്തികാക്ഷത്തിന്റെ ഇരുവശത്തായി നിലകൊള്ളുന്നു.
എന്നാൽ ഭൂമിയിൽ കാണപ്പെടുന്നതിന്‌ വിപരീതമായി വ്യാഴത്തിന്റെ കാന്തിക ഉത്തരധ്രുവം വ്യാഴത്തിന്റെ ഉത്തരാർദ്ധഗോളത്തിലും കാന്തിക ദക്ഷിണധ്രുവം ദക്ഷിണാർദ്ധഗോളത്തിലുമാണ്‌ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.
വ്യാഴത്തിന്റെ കാന്തികക്ഷേത്രത്തിന്‌ ചതുർധ്രുവം, അഷ്ടധ്രുവം തുടങ്ങി ഉയർന്ന അംശങ്ങളുമുണ്ട്.
എന്നാൽ അവയുടെയെല്ലാം ശക്തി ദ്വിധ്രുവ അംശത്തിന്റേതിന്‌ പത്തിലൊരു ഭാഗത്തിലും കുറവാണ്‌.
കാന്തിക അക്ഷം വ്യാഴത്തിന്റെ ഭ്രമണ അക്ഷവുമായി പത്ത് ഡിഗ്രി കോണളവിലാണ്‌ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് (ഭൂമിയുടെ കാര്യത്തിൽ ഇത് 11.3° ആണ്‌).
മധ്യരേഖാപ്രദേശത്ത് കാന്തികക്ഷേത്രത്തിന്റെ ശക്തി ഏതാണ്ട് 428 മൈക്രോടെസ്‌ല ആണ്‌.
അതായത്, വ്യാഴത്തിന്റെ ദ്വിധ്രുവ കാന്തിക ആഘൂർണ്ണം 1.53 × 10 20 Tm 3 ആണ്‌.
ഭൂമിയുടെ കാന്തികക്ഷേത്രത്തിന്റെ 10 ഇരട്ടിയും കാന്തിക ആഘൂർണ്ണത്തിന്റെ 18000 ഇരട്ടിയുമാണ്‌ ഈ വിലകൾ.
വ്യാഴത്തിന്റെ കാന്തികക്ഷേത്രം അന്തരീക്ഷത്തിന്‌ താഴെയുള്ള ഭാഗത്തിന്റെ അതേ വേഗത്തിൽ ഭ്രമണം ചെയ്യുന്നു.
9 മണിക്കൂർ 55 മിനിറ്റ് ആണ്‌ ഭ്രമണകാലം.
പയനിയർ വാഹനം ആദ്യമായി നിരീക്ഷണം നടത്തിയ ശേഷം കാന്തികക്ഷേത്രത്തിന്റെ ശക്തിയിലോ ഘടനയിലോ യാതൊരു മാറ്റവും വന്നതായി നിരീക്ഷിക്കാനായിട്ടില്ല.
വലിപ്പവും രൂപവും
സൗരവാതത്തെ വ്യാഴത്തിന്റെ അന്തരീക്ഷവുമായി നേരിട്ട് പ്രതിപ്രവർത്തിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് ഈ ആന്തരിക കാന്തികക്ഷേത്രം തടയുന്നു.
കാന്തികക്ഷേത്രം സൗരവാതത്തെ ഗ്രഹത്തിൽ നിന്ന് അകറ്റിമാറ്റുന്നതുമൂലം ഫലത്തിൽ സൗരവാതത്തിൽ ഒരു തുളയുണ്ടാകുന്നു.
ഇതാണ്‌ കാന്തമണ്ഡലം.
സൗരവാതത്തിലുള്ളതിൽ നിന്ന് വിഭിന്നമായ ഒരു പ്ലാസ്മയാണ്‌ ഇതിനകത്തുണ്ടാവുക.
കൊറോണ കൂടി കണക്കിലെടുത്താലുള്ള സൂര്യന്റെ വലിപ്പത്തിലും കൂടുതലാണ്‌ കാന്തമണ്ഡലത്തിന്റെ വലിപ്പം.
ചന്ദ്രനിലേക്കുള്ള ദൂരത്തിന്റെ 1700 ഇരട്ടി ദൂരമാണ്‌ വ്യാഴത്തിലേക്കുള്ളതെങ്കിലും ഭൂമിയിൽ നിന്ന് നിരീക്ഷിക്കാൻ സാധിക്കുമായിരുന്നെങ്കിൽ പൂർണ്ണചന്ദ്രന്റെ അഞ്ചിരട്ടി വലിപ്പം വ്യാഴത്തിന്റെ കാന്തമഡലത്തിന്‌ ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു.
സാന്ദ്രതയേറിയതും തണുത്തതുമായ സൗരവാതപ്ലാസ്മയെ ചൂടുള്ളതും സാന്ദ്രത കുറഞ്ഞതുമായ കാന്തമണ്ഡലത്തിലെ പ്ലാസ്മയിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന അതിർത്തി കാന്തികസീമ എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
വ്യാഴത്തിന്റെ കേന്ദ്രത്തിൽ നിന്ന് സൂര്യന്റെ ദിശയിൽ കാന്തികസീമയിലേക്കുള്ള ദൂരം വ്യാഴത്തിന്റെ ആരമായ ( R j ) 71492 കിലോമീറ്ററിന്‌ 45 മുതൽ 100 വരെ ഇരട്ടിയാണ്‌.
കാന്തികസീമയുടെ സ്ഥാനം സൗരവാതത്തിന്റെ മർദ്ദത്തെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.
സൂര്യന്റെ സക്രിയതയനുസരിച്ച് ഇത് വ്യത്യാസപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരിക്കും.
കാന്തികസീമയ്ക്കു മുമ്പിൽ, വ്യാഴത്തിന്റെ കേന്ദ്രത്തിൽ നിന്ന് 80 മുതൽ 130 വരെ R j ദൂരത്തിൽ നൗകാഗ്രാഘാതം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.
സൗരവാതവും കാന്തമണ്ഡലവും തമ്മിൽ ഘട്ടനം നടക്കുന്ന മേഖലയാണിത്.
നൗകാഗ്രാഘാതത്തിനും കാന്തികസീമയ്ക്കുമിടയിലുള്ള ഭാഗം കാന്തിക ഉറ (magnetosheath) എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
വ്യാഴത്തിന്റെ കാന്തമണ്ഡലത്തിന്റെ രേഖാചിത്രം
ഗ്രഹത്തിന്റെ മറുഭാഗത്ത് സൗരവാതം അതിന്റെ കാന്തികക്ഷേത്രരേഖകളെ നീണ്ട ഒരു വാലായി വലിച്ചുനീട്ടുന്നു.
കാന്തികപുച്ഛം എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ വാൽ ശനിയുടെ പരിക്രമണപഥത്തിനും അപ്പുറത്തുവരെ എത്താം.
വ്യാഴത്തിന്റെ കാന്തികപുച്ഛടത്തിന്റെ ഘടന ഭൂമിയുടേതിന്‌ സമാനമാണ്‌.
രണ്ട് ലോബുകളാണ്‌ (ചിത്രത്തിലെ നീല ഭാഗങ്ങൾ) കാന്തികപുച്ഛത്തിനുള്ളത്.
തെക്കുഭാഗത്തെ ലോബിലെ കാന്തികക്ഷേത്രരേഖകൾ വ്യാഴത്തിന്റെ ദിശയിലും വടക്കുഭാഗത്തിലേത് വിപരീതദിശയിലും ആയിരിക്കും.
പുച്ഛധാരാപടലം (tail current sheet) എന്നറിയപ്പെടുന്ന പ്ലാസ്മപാളി (ചിത്രത്തിൽ ഓറഞ്ച് നിറത്തിൽ) ഈ ലോബുകളെ വേർതിരിക്കുന്നു.
കാന്തികപുച്ഛം വഴി സൗരപ്ലാസ്മ കാന്തമണ്ഡലത്തിന്റെ ആന്തരഭാഗത്തെത്തുകയും ചൂടാക്കപ്പെട്ട് വ്യാഴത്തിൽ നിന്ന് 10 R j യിൽ കുറവ് ദൂരത്തിൽ വികിരണവലയങ്ങൾക്ക് കാരണമാവുകയും ചെയ്യുന്നു.
കാന്തമണ്ഡലത്തെ ഈ രൂപത്തിൽ നിലനിർത്തുന്നത് വ്യാഴത്തിന്റെ ഭ്രമണത്തോടൊപ്പം കാന്തികപുച്ഛത്തിലൂടെ ഒഴുകുന്ന ചാർജ്ജില്ലാത്ത പടലവൈദ്യുതധാര, ഭ്രമണത്തിന്‌ വിപരീതദിശയിൽ കാന്തികപുച്ഛത്തിന്റെ അതിർത്തിയിൽ ഒഴുകുന്ന പുച്ഛധാരാപടലം, കാന്തികസീമയിലൂടെ ഒഴുകുന്ന ചാപ്മാൻ-ഫെറാറോ ധാര എന്നിവ ചേർന്നാണ്‌.
കാന്തമണ്ഡലത്തിന്‌ പുറത്തെ ആന്തരികകാന്തികക്ഷേത്രത്തെ ഈ ധാരകൾ മൂലമുണ്ടാകുന്ന കാന്തികക്ഷേത്രം റദ്ദാക്കുന്നു.
സൗരവാതവുമായി ഇവ കാര്യമായി പ്രതിപ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
കാന്തമണ്ഡലത്തെ മൂന്ന് ഭാഗമായി തിരിക്കാം : അകംഭാഗം, നടുഭാഗം, പുറംഭാഗം.
വ്യാഴത്തിൽ നിന്ന് 10 R j യിലും കുറവ് ദൂരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന കാന്തമണ്ഡലഭാഗമാണ്‌ അകംഭാഗം.
ഇവിടെ കാന്തികക്ഷേത്രം ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും ദ്വിധ്രുവരൂപമുള്ളതാണ്‌.
10 മുതൽ 40 R j വരെയുള്ള ഭാഗമാണ്‌ നടുഭാഗം.
ഇതിനു പുറത്തുള്ളത് പുറംഭാഗവും.
നടുഭാഗത്തും പുറംഭാഗത്തും കാന്തികക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദ്വിധ്രുവരൂപമില്ലാത്ത അംശം വളരെ വലുതായിരിക്കും.
പ്ലാസ്മപടലവുമായി ഇവ കാര്യമായി പ്രതിപ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യും.
അയോയുടെ പങ്ക് വ്യാഴത്തിന്റെ കാന്തമണ്ഡലവുമായുള്ള അയോയുടെ പ്രതിപ്രവർത്തനം.
മഞ്ഞനിറത്തിൽ കാണുന്നത് അയോയുടെ പ്ലാസ്മവളയമാണ്‌.
വ്യാഴത്തിന്റെ കാന്തമണ്ഡലത്തിന്റെ രൂപം ഭൂമിയുടേതിന്‌ സമാനമാണെന്ന് ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ തോന്നാമെങ്കിലും സൂക്ഷിച്ചുനോക്കിയാൽ ഘടനയിൽ കാര്യമായ വ്യത്യാസങ്ങൾ കാണാനാകും.
അഗ്നിപർവതസ്ഫോടനങ്ങൾ നടക്കുന്ന ഉപഗ്രഹമായ അയോ പ്ലാസ്മയുടെ സ്രോതസ്സാണ്‌.
വ്യാഴത്തിന്റെ കാന്തമണ്ഡലത്തിലേക്ക് ഓരോ സെക്കന്റിലും 1000 കിലോഗ്രാം പ്ലാസ്മ വരെ അയോ പുറന്തള്ളുന്നു.
ഭീമൻ അഗ്നിപർവതസ്ഫോടനങ്ങളുടെ ഭാഗമായി അയോ ധാരാളം സൾഫർ ഡയോക്സൈഡ് പുറത്തുവിടും.
ഇതിൽ വലിയ പങ്കും സൂര്യനിൽ നിന്നുള്ള അൾട്രാവയലറ്റ് വികിരണം മൂലം അയണീകൃതമായിട്ടുണ്ടാകും.
ഓക്സിജന്റെയും സൾഫറിന്റെയും ടൺ കണക്കിന്‌ അയോണുകൾ ഇങ്ങനെ പുറത്തെത്തുന്നു.
അയോയുടെ അന്തരീക്ഷത്തിൽ നിന്ന് ബഹിർഗമിക്കുന്ന ഇവ വ്യാഴത്തിനുചുറ്റും കട്ടിയേറിയതും തണുത്തതുമായ അയോ പ്ലാസ്മവളയം തീർക്കുന്നു.
10 മുതൽ 100 വരെ ഇലക്ട്രോൺ വോൾട്ട് (1 ലക്ഷം - 10 ലക്ഷം വരെ കെൽവിൻ) ആണ്‌ വലയത്തിനകത്തെ താപനില.
വികിരണവലയങ്ങളിലെ താപനിലയെക്കാൾ വളരെക്കുറവാണ്‌ ഇത്.
വ്യാഴത്തോടൊപ്പം അതേ ഭ്രമണകാലത്തോടെ കറങ്ങാൻ (സഹഭ്രമണം) പ്ലാസ്മ ടോറസ് നിർബന്ധിതമാകുന്നു.
കാന്തമണ്ഡലത്തെ അടിസ്ഥാനപരമായിത്തന്നെ ഇത് മാറ്റിമറിക്കുന്നു.
ഡിഫ്യൂഷൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രതിഭാസങ്ങളുടെ ഫലമായി പ്ലാസ്മ മെല്ലെ വ്യാഴത്തിൽ നിന്നകലുന്നു.
വ്യാഴത്തിൽ നിന്ന് അകന്നുപോകുന്തോറും ആരീയവൈദ്യുതധാരകൾ പ്ലാസ്മയുടെ വേഗത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.
ഭ്രമണകാലം വ്യത്യാസപ്പെടാതിരിക്കാൻ ഇത് സഹായിക്കുന്നു.
ഈ വൈദ്യുതധാരയാണ്‌ ലംബദിശയിലെ കാന്തികക്ഷേത്രത്തിനും കാരണം.
2,000 cm − 3 ആയിരുന്ന പദാർത്ഥസാന്ദ്രത വ്യാഴത്തിൽ നിന്ന് 35 R j ദൂരമെത്തുമ്പോഴേക്ക് 0.2 cm − 3 ആയി കുറയുന്നു.
കാന്തമണ്ഡലത്തിന്റെ നടുഭാഗത്ത് വ്യാഴത്തിൽ നിന്ന് 20 R j യിലധികം ദൂരമെത്തുമോഴേക്ക് പ്ലാസ്മയുടെ സഹഭ്രമണം നിലക്കാൻ തുടങ്ങുന്നു.
പ്ലാസ്മയുടെ കോണീയസംവേഗം ഗ്രഹത്തിന്റേതിനെക്കാൾ കുറവായി മാറുന്നു.
ഒടുവിൽ കാന്തമണ്ഡലത്തിന്റെ പുറംഭാഗത്തെത്തുമ്പോഴേക്ക് പ്ലാസ്മ കാന്തികക്ഷേത്രത്തിന്റെ സ്വാധീനത്തിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായി മുക്തമാകുന്നു, കാന്തികപുച്ഛം വഴി കാന്തമണ്ഡലത്തിന്‌ പുറത്തുപോവുകയും ചെയ്യുന്നു.
പുറത്തുപോകുന്ന തണുത്ത സാന്ദ്രമായ പ്ലാസ്മയ്ക്കുപകരം ചൂടുള്ളതും (താപനില 20 keV (20 കോടി K) നു മുകളിൽ) സാന്ദ്രത കുറഞ്ഞതുമായ പ്ലാസ്മയാണ്‌ കാന്തമണ്ഡലത്തിന്റെ പുറംഭാഗത്തുനിന്ന് വരുന്നത്.
വ്യാഴത്തോടടുക്കും തോറും ഈ പ്ലാസ്മ ചൂടാവുകയും കാന്തമണ്ഡലത്തിന്റെ അകംഭാഗത്തെ വികിരണവലയങ്ങൾ തീർക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
കാന്തികചക്രിക
ഭൂമിയുടെ കാന്തികക്ഷേത്രത്തിന്‌ ഏതാണ്ട് ഒരു കണ്ണുനീർത്തുള്ളിയുടെ ആകൃതിയാണുള്ളത്.
എന്നാൽ വ്യാഴത്തിന്റേത് കൂടുതൽ പരന്നതും ഒരു ഡിസ്കിനെ അനുസ്മരിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്‌.
ഈ ഡിസ്ക് അതിന്റെ അക്ഷത്തിനുചുറ്റും പുരസ്സരണം നടത്തുന്നു.
സഹഭ്രമണം ചെയ്യുന്ന പ്ലാസ്മയിൽ നിന്നുള്ള അപകേന്ദ്രബലമാണ്‌ ഡിസ്ക് രൂപത്തിന്‌ കാരണം.
അപകേന്ദ്രബലം വ്യാഴത്തിന്റെ കാന്തികക്ഷേത്രരേഖകളെ വലിച്ചുനീട്ടുകയും 20 R j യിലേറെ ദൂരത്ത് പരന്ന പാൻകേക്കിന്റെ ആകൃതിയിലുള്ള കാന്തികചക്രിക തീർക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
കാന്തികചക്രികയുടെ നടുഭാഗത്തെ തലത്തിൽ ഒരു നേരിയ വൈദ്യുതധാരാപടലമുണ്ട്.
കാന്തിക മധ്യരേഖയോടടുത്താണ്‌ ഇതിന്റെ സ്ഥാനം.
ഇതിന്‌ മുകളിൽ കാന്തികക്ഷേത്രരേഖകൾ വ്യാഴത്തിന്റെ എതിർദിശയിലും താഴെ വ്യാഴത്തിന്‌ നേരെയുമായിരിക്കും.
കാന്തികചക്രികയുടെ ആന്തരികമർദ്ദം സൗരവാതത്തിന്റെ മർദ്ദത്തെ ചെറുക്കുന്നതിനാൽ കാന്തമണ്ഡലത്തിന്റെ വലിപ്പം കൂടാൻ അയോയിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുന്ന പ്ലാസ്മ കാരണമാകുന്നു.
അയോ ഇല്ലായിരുന്നുവെങ്കിൽ സൂര്യന്റെ ദിശയിൽ കാന്തികസീമയിലേക്കുള്ള ദൂരം 42 R j ൽ അധികമാകുമായിരുന്നില്ല - എന്നാൽ ഇത് യഥാർത്ഥത്തിൽ ശരാശരി 75 R j ആണ്‌.
പ്ലാസ്മപടലത്തിലൂടെ ഒഴുകുന്ന വലയവൈദ്യുതധാരയാണ്‌ കാന്തികചക്രികയുടെ ഘടനയെ സ്ഥിരമായി നിർത്തുന്നത്.
ഈ വൈദ്യുതധാരയും വ്യാഴത്തിന്റെ കാന്തികക്ഷേത്രവും തമ്മിലുള്ള പ്രതിപ്രവർത്തനത്തിന്റെ ഫലമായുണ്ടാകുന്ന ലോറന്റ്സ് ബലം ഒരുമിച്ച് ഭ്രമണം ചെയ്യുന്ന പ്ലാസ്മയെ വ്യാഴത്തിൽ നിന്ന് നിഷ്ക്രമിക്കാൻ സമ്മതിക്കാതെ പിടിച്ചുനിർത്തുന്നു.
മധ്യരേഖാധാരാപടലത്തിലെ ആകെ വൈദ്യുതധാര 9 – 16 കോടി ആമ്പിയർ ആണെന്നാണ്‌ കണക്കാക്കുന്നത്.
ഗതികം സഹഭ്രമണവും ആരീയധാരകളും വ്യാഴത്തിന്റെ കാന്തികക്ഷേത്രവും സഹഭ്രമണം ഉറപ്പാക്കുന്ന ധാരകളും
വ്യാഴത്തിന്റെ ഭ്രമണമാണ്‌ കാന്തമണ്ഡലത്തെ നിലനിർത്തുന്ന പ്രധാന ഘടകം.
ഇക്കാര്യത്തിൽ വ്യാഴം ഒരു ഏകധ്രുവജനിത്രത്തിന്‌ സമാനമാണ്‌.
വ്യാഴം ഭ്രമണം ചെയ്യുമ്പോൾ അയണോസ്ഫിയർ ദ്വിധ്രുവ കാന്തികക്ഷേത്രത്തിന്‌ ആപേക്ഷികമായി ചലിക്കുന്നു.
കാന്തികദ്വിധ്രുവആഘൂർണ്ണം ഭ്രമണത്തിന്റെ ദിശയിലാണെന്നതിനാൽ ഈ ചലനഫലമായുണ്ടാകുന്ന ലോറന്റ്സ് ബലം ഋണചാർജ്ജുള്ള ഇലക്ട്രോണുകളെ ധ്രുവങ്ങളിലേക്കും ധനചാർജ്ജുള്ള അയോണുകളെ മധ്യരേഖയിലേക്കും തള്ളിനീക്കുന്നു.
തദ്ഫലമായി ധ്രുവപ്രദേശത്തിന്‌ ഋണചാർജ്ജും മധ്യരേഖാപ്രദേശത്തിന്‌ ധനചാർജ്ജും കൈവരുന്നു.
വ്യാഴത്തിന്റെ കാന്തമണ്ഡലം ചാലകതയേറിയ പ്ലാസ്മയാൽ നിർമ്മിതമാണെന്നതിനാൽ അതിലൂടെ വൈദ്യുതപരിപഥം പൂർണ്ണമാകുന്നു.
നേർധാര എന്ന് വിളിക്കുന്ന ഒരു വൈദ്യുതധാര കാന്തികക്ഷേത്രരേഖകളുടെ ദിശയിൽ അയണോസ്ഫിയറിൽ നിന്ന് മധ്യരേഖാപ്ലാസ്മപടലത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്നു.
തുടർന്ന് ഇത് ആരീയ ദിശയിൽ വ്യാഴത്തിൽ നിന്ന് മധ്യരേഖാപ്ലാസ്മാപടലത്തിലൂടെ അകന്നുപോയി ഒടുവിൽ അയണോസ്ഫിയറിൽ തിരിച്ചെത്തുന്നു.
കാന്തികക്ഷേത്രരേഖകളുടെ ദിശയിൽ ഒഴുകുന്ന വൈദ്യുതധാരയെ ഫീൽഡ് അലൈൻഡ് അഥവാ ബർക്‌ലാൻഡ് വൈദ്യുതധാര എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
ആരീയ വൈദ്യുതധാര കാന്തികക്ഷേത്രവുമായി പ്രതിപ്രവർത്തിക്കുകയും തദ്ഫലമായുണ്ടാകുന്ന ലോറന്റ്സ് ബലം കാന്തമണ്ഡലപ്ലാസ്മയെ ഗ്രഹത്തിന്റെ ഭ്രമണദിശയിൽ ത്വരണത്തിന്‌ വിധേയമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
കാന്തമണ്ഡലത്തിലെ പ്ലാസ്മ വ്യാഴവുമായി സഹഭ്രമണം ചെയ്യുന്നതിന്‌ പ്രധാന കാരണം ഇതാണ്‌.
പ്ലാസ്മ ഷീറ്റ് ഗ്രഹത്തെക്കാൾ കുറഞ്ഞ കോണീയ സംവേഗവുമായി ഭ്രമണം ചെയ്യുമ്പോൾ അയണോസ്ഫിയറിൽ നിന്ന് പ്ലാസ്മ ഷീറ്റിലേക്കൊഴുകുന്ന വൈദ്യുതധാര വളരെ ശക്തമായിരിക്കും.
വ്യാഴത്തിൽ നിന്ന് 20 മുതൽ 40 R j വരെ ദൂരത്തിൽ സഹഭ്രമണം നഷ്ടമാകുന്നു.
കാന്തികക്ഷേത്രരേകൾ വല്ലാതെ വലിച്ചുനീട്ടപ്പെടുന്ന കാന്തികചക്രികയിലാണ്‌ ഇത് സംഭവിക്കുന്നത്.
കാന്തികചക്രികയിലേക്കൊഴുകുന്ന ശക്തിയേറിയ വൈദ്യുതധാരയുടെ ഉദ്ഭവം കാന്തികധ്രുവങ്ങളിൽ നിന്ന് 16 ± 1 ° അക്ഷാംശം അകലെയുള്ള വീതി കുറഞ്ഞ ഭാഗത്താണ്‌.
വീതി കുറഞ്ഞ വൃത്താകൃതിയിലുള്ള ഈ ഭാഗങ്ങളിലാണ്‌ ധ്രുവദീപ്തിയും ദൃശ്യമാകുന്നത്.
50 R j യിലും അകലെ കാന്തമണ്ഡലത്തിന്റെ പുറംഭാഗത്തുനിന്ന് പരിപഥം പൂർത്തിയാക്കുന്ന വൈദ്യുതധാര ധ്രുവങ്ങൾക്കടുത്തുകൂടെ തിരിച്ചെത്തുന്നു.
വ്യാഴത്തിന്റെ കാന്തമണ്ഡലത്തിലെ മൊത്തം വൈദ്യുതധാര 6 കോടി മുതൽ 14 കോടി വരെ ആമ്പിയർ ആയിരിക്കുമെന്നാണ്‌ കണക്കാക്കിയിരിക്കുന്നത്.
സഹഭ്രമണത്തിനായി പ്ലാസ്മ ത്വരിതപ്പെടുന്നതോടെ വ്യാഴത്തിന്റെ ഭ്രമണഗതികോർജ്ജത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം പ്ലാസ്മയുടെ ഗതികോർജ്ജമായി മാറുന്നു.
ഈ രീതിയിൽ നോക്കുകയാണെങ്കിൽ ഭൂമിയുടെ കാന്തമണ്ഡലം നിലനിർത്താനാവശ്യമായ ഊർജ്ജം സൗരവാതം നൽകുന്നതുപോലെ വ്യാഴത്തിന്റെ കാന്തമണ്ഡലം നിലനിർത്താനാവശ്യമായ ഊർജ്ജം നൽകുന്നത് വ്യാഴത്തിന്റെ ഭ്രമണമാണ്‌.
കൈമാറ്റ അസ്ഥിരതയും പുനസംയോജനവും
തണുത്തതും സാന്ദ്രവുമായ പ്ലാസ്മ 6 R j അകലെയുള്ള അയോ വളയത്തിൽ നിന്ന് 50 R j അകലെയുള്ള കാന്തമണ്ഡലത്തിന്റെ പുറംഭാഗത്തേക്ക് വഹിക്കപ്പെടുന്നതാണ്‌ കാന്തമണ്ഡലത്തിന്റെ ഗതികവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിശദീകരിക്കാൻ ഏറ്റവും വിഷമകരമായ പ്രശ്നം.
ഇതിന്റെ കൃത്യമായ വിശദീകരണം നൽകാനായിട്ടില്ല.
എന്നാൽ കൈമാറ്റ അസ്ഥിരതയുടെ ഫലമായുണ്ടാകുന്ന പ്ലാസ്മ ഡിഫ്യൂഷനാണ്‌ ഇതിനു കാരണം എന്ന് പരികല്പന ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
ദ്രാവകഗതികത്തിലെ റെയ്‌ലി-ടെയ്‌ലർ അസ്ഥിരതയ്ക്ക് സമാനമാണിത്.
കാന്തമണ്ഡലത്തിൽ അപകേന്ദ്രബലമാണ്‌ റെയ്‌ലി-ടെയ്‌ലർ അസ്ഥിരതയിലെ ഗുരുത്വാകർഷണത്തിന്റെ പങ്ക് വഹിക്കുന്നത്.
സാന്ദ്രദ്രാവകത്തിന്റെ സ്ഥാനത്ത് അയോയുടെ പ്ലാസ്മയും സാന്ദ്രത കുറഞ്ഞ ദ്രാവകത്തിന്റെ സ്ഥാനത്ത് കാന്തമണ്ഡലത്തിന്റെ പുറംഭാഗത്തെ സാന്ദ്രതകുറഞ്ഞ പ്ലാസ്മയുമാണുള്ളത്.
അസ്ഥിരതയുടെ ഫലമായി കാന്തമണ്ഡലത്തിന്റെ അകംഭാഗവും പുറംഭാഗവും പ്ലാസ്മ നിറഞ്ഞ അഭിവാഹനാളികകൾ (flux tubes) കൈമാറുന്നു.
കാലിയായ അഭിവാഹനാളികകൾ വ്യാഴത്തിന്റെ അടുത്തേക്ക് നീങ്ങുമ്പോൾ അയോയിൽ നിന്നുള്ള പ്ലാസ്മ നിറഞ്ഞ ഭാരമേറിയ നാളികകൾ ദൂരേക്ക് നീങ്ങുന്നു.
അഭിവാഹനാളികകളുടെ ഈ കൈമാറ്റം കാന്തമണ്ഡലത്തിലെ പ്രക്ഷുബ്ധതയുടെ ഒരു രൂപമാണ്‌.
വ്യാഴത്തിന്റെ കാന്തമണ്ഡലം - ഉത്തരധ്രുവത്തിൽ നിന്നുള്ള ദൃശ്യം
ഗലീലിയോ ബഹിരാകാശവാഹനം അഭിവാഹനാളികകളുടെ കൈമാറ്റം ഭാഗികമായി സ്ഥിതീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
കാന്തമണ്ഡലത്തിന്റെ ഉൾഭാഗത്ത് പ്ലാസ്മയുടെ സാന്ദ്രത വളരെക്കുറവും കാന്തികക്ഷേത്രത്തിന്റെ ശക്തി വളരെക്കൂടുതലുമുള്ള മേഖലകൾ ഗലീലിയോ നിരീക്ഷിച്ചു.
പുറംഭാഗത്തുനിന്നുള കാലിയായ അഭിവാഹനാളികകൾ തിരിച്ചെത്തുന്ന ഭാഗങ്ങളാവാം ഇവ.
കാന്തമണ്ഡലത്തിന്റെ നടുഭാഗത്ത് ഇഞ്ചെക്ഷൻ സംഭവങ്ങളും ബഹിരാകാശവാഹനത്തിന് നിരീക്ഷിക്കാനായി.
കാന്തമണ്ഡലത്തിന്റെ പുറംഭാഗത്തുനിന്ന് വരുന്ന ചൂടേറിയ പ്ലാസ്മ കാന്തികചക്രികയിൽ പതിക്കുമ്പോൾ ഊർജ്ജമേറിയ കണങ്ങളുടെ എണ്ണവും കാന്തികക്ഷേത്രത്തിന്റെ ശക്തിയും വളരെയധികമാകുന്ന പ്രതിഭാസമാണ് ഇഞ്ചെക്ഷൻ.
തണുത്ത പ്ലാസ്മ പുറത്തേക്ക് പോകുന്നതെങ്ങനെയെന്നതിനുമാത്രം വിശദീകരണമായിട്ടില്ല.
അയോയിൽനിന്നുള്ള തണുത്ത പ്ലാസ്മ നിറഞ്ഞ അഭിവാഹനാളികകൾ കാന്തമണ്ഡലത്തിന്റെ പുറംഭാഗത്തെത്തുമ്പോൾ പുനസംയോജനപ്രക്രിയക്ക് വിധേയമാകുന്നു.
കാന്തികക്ഷേത്രത്തെ പ്ലാസ്മയിൽ നിന്ന് ഇത് സ്വതന്ത്രമാക്കുന്നു.
ചൂടേറിയതും സാന്ദ്രത കുറഞ്ഞതുമായ പ്ലാസ്മ നിറഞ്ഞ അഭിവാഹനാളികകളുടെ രൂപത്തിൽ കാന്തികക്ഷേത്രം കാന്തമണ്ഡലത്തിന്റെ ഉൾഭാഗത്തേക്ക് തിരിച്ചെത്തുന്നു.
പ്ലാസ്മയാകട്ടെ പ്ലാസ്മോയിഡുകളുടെ രൂപത്തിൽ കാന്തികപുച്ഛത്തിലൂടെ പുറത്തുപോകുന്നു.
പുനസംയോജനപ്രക്രിയ 2-3 ദിവസത്തെ ഇടവേളകളിൽ നടക്കുന്നതായി ഗലീലിയോ കണ്ട ആഗോള ആകാരമാറ്റങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.
ആകാരമാറ്റത്തിന്റെ ഭാഗമായി കാന്തികക്ഷേത്രത്തിന്റെ ശക്തിയിലും ദിശയിലും പ്രക്ഷുബ്ധമായ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ ദൃശ്യമാകുന്നു.
പ്ലാസ്മ സഹഭ്രമണം നിറുത്തി പുറത്തേക്കൊഴുകാൻ വരെ സാധ്യതയുണ്ട്.
ഇരുണ്ട ഭാഗത്തെ കാന്തമണ്ഡലത്തിൽ പ്രഭാതത്തോടടുത്ത ഭാഗത്താണ് ഇത് കൂടുതലായി നിരീക്ഷിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്.
തുറന്ന ക്ഷേത്രരേഖകളോടൊപ്പം കാന്തികപുച്ഛത്തിലൂടെ ഒഴുകുന്ന പ്ലാസ്മ ഗ്രഹീയവാതം (planetary wind) എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
ഭൂമിയുടെ കാന്തമണ്ഡലത്തിലെ കാന്തിക ഉപചണ്ഡവാതങ്ങൾക്ക് സമാനമാണ് വ്യാഴത്തിന്റെ കാന്തമണ്ഡലത്തിലെ പുനസംയോജനപ്രക്രിയ - ഊർജ്ജസ്രോതസ്സുകളുടെ കാര്യത്തിലേ വ്യത്യാസമുള്ളൂ.
ഭൂമിയുടെ കാന്തമണ്ഡലത്തിലെ ഉപചുഴലികൾ സൗരവാതത്തിലെ ഊർജ്ജം കാന്തികപുച്ഛത്തിൽ സംഭരിക്കപ്പെടുകയും ചാർജ്ജില്ലാത്ത വൈദ്യുതധാരാപടലത്തിലെ പുനസംയോജനത്തിന്റെ ഫലമായി പ്ലാസ്പോയിഡുകളായി പുറത്തുപോവുകയും ചെയ്യുന്നതിനാലാണ്.
വ്യാഴത്തിലാകട്ടെ ഭ്രമണോർജ്ജം കാന്തികചക്രികയിൽ സംഭരിക്കപ്പെടുകയും പ്ലാസ്മോയിഡ് വിഘടിക്കുമ്പോൾ പുറത്തുപോവുകയും ചെയ്യുന്നു.
സൗരവാതത്തിന്റെ സ്വാധീനം
വ്യാഴത്തിന്റെ കാന്തമണ്ഡലത്തിന്റെ ഗതികം പ്രധനമായും ആന്തരിക ഊർജ്ജസ്രോതസ്സുകളെ ആശ്രയിച്ചാണിരിക്കുന്നതെങ്കിലും സൗരവാതത്തിനും ഇതിൽ പങ്കുണ്ടാകാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.
സൗരവാതമാണ് ഉന്നതോർജ്ജമുള്ള പ്രോട്ടോണുകളുടെ പ്രധാന സ്രോതസ്സ്.
കാന്തമണ്ഡലത്തിന്റെ പുറംഭാഗത്തിന്റെ ഘടനയിലെ ചില പ്രത്യേകതകൾ സൗരവാതത്തിന്റെ പങ്കിലേക്ക് വിരൽചൂണ്ടുന്നു.
പ്രഭാത-പ്രദോഷ ഭാഗങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള അസമമിതിയാണ് ഒരു പ്രധാന സവിശേഷത.
പ്രദോഷമേഖലയിലെ കാന്തികക്ഷേത്രരേഖകൾ പ്രഭാതമേഘയിലെ രേഖകൾക്ക് എതിർദിശയിലാണ്.
പ്രഭാതമേഖലയിലെ രേഖകൾ തുറന്നതും കാന്തികപുച്ഛവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തുന്നതുമാണ്.
എന്നാൽ പ്രദോഷമേഖലയിലെ രേഖകൾ അടഞ്ഞവയാണ്.