smcproject/ml-wiki-sentences huggingface dataset:
അണക്കെട്ടിന്റെ ഓരോ അംശവും ഒരു ക്ഷിതിജ ആർച്ചിന്റെ ഭാഗമായും അസ്ഥിവാരത്തിൽ ഉറപ്പിച്ച ഒരു തൂണിന്റെ ഭാഗമായും പരിഗണിച്ച് വൈകൃതങ്ങൾ (strain) ഏകീകരിക്കത്തക്കവണ്ണം ഭാരങ്ങളും സമ്മർദ്ദങ്ങളും പങ്കിടണമെന്ന അടിസ്ഥാനത്തിൽ വളരെയേറെ സങ്കീർണ്ണ്ണ പരികലനങ്ങൾ ആധാരമാക്കിയാണ് ആർച്ച് അണക്കെട്ട് രൂപകല്പന ചെയ്യുന്നത്.
ട്രയൽ ലോഡ് രീതി (Trial load), ടോൽക്ക്സ് രീതി (Tolkes) മുതലായ പരികലന പ്രക്രിയകൾ പ്രാമാണികങ്ങളാണ്.
പരികലന ഫലമായി ലഭിച്ച താത്ക്കാലിക രൂപത്തിന്റെ മാതൃക (model) കളുണ്ടാക്കി രസമർദ്ദം ഉപയോഗിച്ച് വൈകൃതങ്ങൾ അളന്ന് പരികലന പ്രക്രിയകളിൽ നിന്നു ലഭിച്ച വൈകൃതങ്ങളുമായി ഒത്തു നോക്കാവുന്നതാണ്.
അവയെ വിലയിരുത്തി ആവശ്യമായ രൂപഭേദം വരുത്തി പരീക്ഷണം തുടർന്ന് തൃപ്തികരമായ ഒരു മാതൃക കണ്ടെത്താനും കഴിയും.
ആർച്ച് അണക്കെട്ടുകൾ രൂപകല്പന ചെയ്യുന്നതിന് 'കനംകൂടിയ സിലിണ്ടറിനെ സംബന്ധിച്ച തത്ത്വം;' 'കനം കുറഞ്ഞ സിലിണ്ടറിനെ സംബന്ധിച്ച തത്ത്വം;' (Thick Cylinder and Thin Cylinder Theories), ഇലാസ്തികതാ തത്ത്വം എന്നിവ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്നു.
കംപ്യൂട്ടറുകളുടെ ആവിർ ഭാവം ആർച്ച് അണക്കെട്ടുകളുടെ ഡിസൈനിലുള്ള സങ്കീർണ ഗണന പ്രക്രിയകളെ വളരെ അധികം ലഘൂകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
കൂടുതൽ ഘടകങ്ങൾ കണക്കിലെടുത്ത് വിശദമായും കൃത്യമായും രൂപകല്പന ചെയ്യുന്നതിന് ഇത് സഹായിക്കുന്നു.
ആർച്ച് അണക്കെട്ടുകളുടെ നിരപായതയിലുള്ള സംശയങ്ങൾ ദൂരീകരിക്കുന്നതിനും ഇതു മൂലം സാധിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ആർച്ച് അണക്കെട്ടുകളിൽ, ഭാരാശ്രിത അണക്കെട്ടുകളെ അപേക്ഷിച്ച് നിർമ്മാണ പദാർഥങ്ങൾ ഫലപ്രദമായി ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയുന്നതു കൊണ്ട് പദാർഥ ലാഭവും തത്ഫലമായ സാമ്പത്തിക ലാഭവുമുണ്ട്.
ആർച്ച് അണക്കെട്ടിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന പ്രതിബലങ്ങൾ കൂടുതൽ അടുത്ത സീമകൾക്കുള്ളിലാണ് നിൽക്കുക.
അതുകൊണ്ട് പദാർഥങ്ങളെല്ലാം ഉയർന്ന പ്രതിബല മൂല്യങ്ങളിൽ വരത്തക്കവണ്ണം രൂപകല്പന ചെയ്യാവുന്നതാണ്.
ജലമർദ്ദം ആർച്ചിലുണ്ടാകാവുന്ന വിള്ളലുകൾ ഞെരുക്കി അടയ്ക്കത്തക്ക പ്രതിബലങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നു.
ആർച്ച് അണക്കെട്ടി'ന്റെ നിരപായതയ്ക്ക് ഇതൊരു കാരണമാണ്.
മറ്റേതു തരം അണക്കെട്ടുകളെ അപേക്ഷിച്ചും കൂടുതൽ സുരക്ഷിതത്വം ആർച്ച് അണക്കെട്ടുകൾക്കുണ്ട്.
വളരെ അപൂർവമായേ ആർച്ച് അണക്കെട്ടുകൾ തകർച്ചയ്ക്ക് വിധേയമായിട്ടുള്ളു.
രൂപകല്പനയിലും നിർമ്മാണത്തിലും മെച്ചപ്പെട്ട സാങ്കേതിക വൈദഗ്ദ്ധ്യം ശ്രദ്ധാപൂർവം ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്നതാവാം ഇതിനു പ്രധാന കാരണം.
ആർച്ച് അണക്കെട്ടുകൾക്ക് കനം കുറവായതു കൊണ്ട് അവയുടെ മുകളിൽ സ്പിൽവേകൾ സ്ഥാപിച്ച് വെള്ളം താഴോട്ടൊഴുക്കുന്നത് ആശാസ്യമല്ല.
അധിക ജലം പുറത്തേക്കു വിടുന്നതിന് മറ്റു മാർഗ്ഗങ്ങൾ അവലംബിച്ച് ആർച്ച് അണക്കെട്ടുകൾക്ക് കുറഞ്ഞ പദാർഥ വ്യാപ്തം ഉപയോഗിക്കയാണ് പതിവ്.
ഉത്പ്ളാവങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കുന്നതിന്റെ പ്രശ്നം കൂടി പരിഗണിച്ച് ചിലപ്പോൾ ആർച്ച് അണക്കെട്ടിന്റെയും ഭാരാശ്രിത അണക്കെട്ടിന്റെയും തത്ത്വങ്ങൾ ചേർത്ത് അണക്കെട്ടുകൾ നിർമ്മിക്കാറുണ്ട്.
ഇവയ്ക്ക് 'ആർച്ച് ഭാരാശ്രിത' (Arch-gravity) അണക്കെട്ടുകളെന്ന് പറയുന്നു.
അമേരിക്കയിൽ അരിസോണായിലെ റൂസ്വെൽട്ട് അണക്കെട്ട് കല്ക്കെട്ടു കൊണ്ടുള്ള ഒരു ആർച്ച് ഭാരാശ്രിത അണക്കെട്ട് ആണ്.
ഇതിന്റെ ഉയരം 85 മീ.
നീളം 219 മീ.
ആണ്; വ്യാപ്തം 2,75,500 ഘ.
അമേരിക്കയിലെ തന്നെ 'ഹൂവർ അണക്കെട്ട്' കോൺക്രീറ്റു കൊണ്ടു നിർമിച്ച മറ്റൊരു ആർച്ച്-ഭാരാശ്രിത അണക്കെട്ടാണ്.
ഇതിന് 377 മീ.
നീളവും 223 മീ.
ഉയരവുമുണ്ട്; വ്യാപ്തം 33,64,000 ഘ.
ഇടുക്കി അണക്കെട്ട്
കേരളത്തിലെ പ്രമുഖ അണക്കെട്ടായ ഇടുക്കി അണക്കെട്ടാണ് ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ ആർച്ച് അണക്കെട്ട്.
ഏറ്റവും ആഴത്തിലുള്ള അസ്ഥിവാരത്തിൽ നിന്ന് ഇതിന്റെ ഉയരം 555 അടി ആണ്.
ഏഷ്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ആർച്ച് അണക്കെട്ടാണിത് 1976-ൽ ആണ് പണി പൂർത്തിയായത്.
ഇറ്റലിയിലെ 'ലുമെയ് അണക്കെട്ട്' ലോകത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആർച്ച് അണക്കെട്ടുകളിൽ ഒന്നാണ്.
ഇതിന്റെ പൊക്കം 136.5 മീറ്ററും, അടിഭാഗത്തിന്റെ കനം 15.5 മീറ്ററുമാണ്.
റൊഡേഷ്യയിലെ സാംബസി നദിയിലുള്ള 'കരീബാ കോൺക്രീറ്റ് ആർച്ച് അണക്കെട്ടി'ന് 127 മീ.
ഉയരവും 614.25 മീ.
നീളവുമുണ്ട്.
സ്വിറ്റ്സർലന്റിലെ 'മൌവൊസിൻ' (Mauvoisin) കോൺക്രീറ്റ് ആർച്ച് അണക്കെട്ടിന്റെ ഉയരം 250 മീ.
ബഹു-ആർച്ച് അണക്കെട്ട്
ഭാരാശ്രിത അണക്കെട്ടിന്റെ ഭാരം താങ്ങുന്നതിന് അപര്യാപ്തമായ അസ്ഥിവാര അടിത്തറയാണുള്ളതെങ്കിൽ, ചിലപ്പോൾ ബഹു-ആർച്ച് അണക്കെട്ട് അതേ അടിത്തറയിൽ പ്രായോഗികമായെന്നു വരാം.
അണക്കെട്ടിന്റെ നീളത്തിൽ തുടരെ ഒന്നിലധികം ആർച്ചുകൾ നിർമ്മിക്കുകയാണ് ഇത്തരം അണക്കെട്ടുകളിൽ ചെയ്യുക.
അസ്തിവാര അടിത്തറയുടെ കിടപ്പിനനുസരിച്ച് ആർച്ചുകളുടെ പൊക്കം ഏറിയും കുറഞ്ഞുമിരിക്കും.
ആർച്ചുകൾ ഊന്നുമതിലുകളിൻമേൽ ഉറപ്പിക്കുന്നു.
ഭാരാശ്രിത അണക്കെട്ടിന്റെ അതേ പൊക്കത്തിലും നീളത്തിലുമുള്ള ബഹു-ആർച്ച് അണക്കെട്ട് നിർമ്മിക്കുന്നതിന് ഭാരാശ്രിത അണക്കെട്ടിനു വേണ്ട നിർമ്മാണ പദാർഥങ്ങളുടെ പകുതിയിൽ കുറവുമാത്രം മതിയാകും.
എന്നാൽ ഇത്തരം അണക്കെട്ടുകളുടെ രൂപകല്പനയ്ക്കും നിർമ്മാണത്തിനും സാങ്കേതിക വൈദഗ്ദ്ധ്യം കൂടുതൽ വേണം.
ഭാരാശ്രിത അണക്കെട്ടിന്റേതിനെക്കാൾ, അതേ നീളത്തിലും പൊക്കത്തിലുമുള്ള ഒരു ബഹു-ആർച്ച് അണക്കെട്ടിന്റെ ചെലവ് കൂടുകയോ കുറയുകയോ ചെയ്യുന്നത് പല ഘടകങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചാണ്.
അമേരിക്കയിൽ അരിസോണായിലുള്ള ബാർട്ട്ലറ്റ് അണക്കെട്ട് കോൺക്രീറ്റ് കൊണ്ടു നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ള ഒരു ബഹു-ആർച്ച് അണക്കെട്ടാണ്.
ഇതിന്റെ ഉയരം 87 മീ.
, വ്യാപ്തം 1,40,900 ഘ.
ക്യുബെക്കിലെ ഡാനിയെൽ ജോൺസൺ അണക്കെട്ട് ഒരു ബഹു-ആർച്ച് അണക്കെട്ട് ആണ് താങ്ങ് അണക്കെട്ട്
ഇടയ്ക്കിടെ താങ്ങുകൾ നിർമ്മിച്ച്, ചരിഞ്ഞ കോൺക്രീറ്റ് സ്ളാബുകൾ അവയിൽ താങ്ങി നിർത്തിയാണ് ഇത്തരം അണക്കെട്ടുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നത്.
ആർച്ച് ഭാരാശ്രിത അണക്കെട്ടുകൾക്ക് നേരിടേണ്ട ബലങ്ങൾ തന്നെയാണ് ഇതിനും നേരിടേണ്ടത്.
കുറഞ്ഞ നിർമ്മാണ ചിലവ്, പിന്നീട് ഉയരം കൂട്ടുന്നതിനുളള സാധ്യത, താരതമ്യേന ബലക്കുറവുള്ള അടിത്തറയിലും പണിയാൻ കഴിയുമെന്ന വസ്തുത മുതലായവ താങ്ങ് അണക്കെട്ടുകൾക്കുള്ള മേൻമകളാണ്.
നിർമ്മാണ വൈദഗ്ദ്ധ്യക്കുറവു കൊണ്ടുണ്ടാകാവുന്ന തകരാറുകളും, വ്യോമാക്രമണങ്ങളാലും മറ്റും വേഗം നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടേക്കാമെന്ന വസ്തുതയുമാണ് താങ്ങ് അണക്കെട്ടുകളുടെ പ്രധാന ന്യൂനതകൾ.
അണക്കെട്ടിൻമേൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ബലങ്ങൾ
അണക്കെട്ടിന്റെ തന്നെ ഭാരം, ജലമർദ്ദം, അസ്തിവാര പ്രതിക്രിയ (reaction of foundation), ഉത്ഥാന മർദ്ദം (uplift pressure), അന്തരീക്ഷ മർദ്ദം, ഹിമ മർദ്ദം, അസ്തിവാര ഭാരം (weight of foundation) മുതലായവ കൊണ്ടുള്ള ബലങ്ങളാണ് അണക്കെട്ടിന് നേരിടേണ്ട ബലങ്ങളിൽ പ്രധാനമായവ.
എല്ലാത്തരം അണക്കെട്ടുകളിലും ഗണനാർഹമായത് പ്രധാനമായും ഈ ബലങ്ങൾ തന്നെയാണെങ്കിലും അണക്കെട്ടിന്റെ ഘടനയിലും, രൂപത്തിലും, തരത്തിലും വരുന്ന മാറ്റങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് ഡിസൈനിലും, നിർമ്മാണത്തിലും മാറ്റങ്ങളുണ്ടാകും.
ഒരു കോൺക്രീറ്റ് അണക്കെട്ടിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ബലങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:
(1) അണക്കെട്ടിന്റെ ഭാരത്തിൽ നിന്നുണ്ടാവുന്ന ലംബ ബലവും, മേൽചാൽ മുഖത്തും (upstream face) കീഴ്ചാൽ മുഖത്തും (down stream face) ഉള്ള ജലമർദ്ദത്തിന്റെ ലംബ ഘടക (vertical component) ബലങ്ങളും; (2) അണക്കെട്ടിന്റെ മേൽചാൽ മുഖത്തും കീഴ്ചാൽ മുഖത്തും ഉള്ള ജലമർദ്ദത്തിന്റെ ക്ഷിതിജ ഘടക (Horizontal stresses) ബലങ്ങൾ; (3) അണക്കെട്ടിന്റെ അടിയിൽ നിന്നുണ്ടാവുന്ന ഉത്ഥാന മർദ്ദങ്ങൾ (uplift pressures); (4) അണക്കെട്ടിനുള്ളിൽ അടിഞ്ഞു കൂടുന്ന എക്കലുകൾ, മണ്ണ് എന്നിവയിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന സമ്മർദ്ദ ബലങ്ങൾ; (5) താപപ്രതി ബലങ്ങൾ (Temperature stresses); (6) ഭൂകമ്പ ത്വരണങ്ങളിൽ നിന്നുദ്ഭവിക്കുന്ന ബലങ്ങൾ; (7) ഹിമ മർദ്ദങ്ങൾ.
ഭാരാശ്രിത കോൺക്രീറ്റ് അണക്കെട്ടുകളുടെ ഡിസൈനുകളിൽ ചുരുക്കം ചില സ്ഥാനങ്ങളിലൊഴിച്ചുള്ള പ്രതിബലങ്ങൾ പരിഗണിക്കപ്പെടാറില്ല.
സാധാരണ നിലവാരത്തിൽ കോൺക്രീറ്റിന് ആവശ്യത്തിലേറെ ബലമുള്ളതു കൊണ്ടാണ് ഇങ്ങനെ ചെയ്യുന്നത്.
കൽക്കെട്ട് മുതലായവ പണിക്കുപയോഗിക്കുമ്പോൾ പ്രതിബലങ്ങൾ പ്രത്യേകം കണക്കിലെടുക്കേണ്ടതുണ്ട്.
കോൺക്രീറ്റ് ആർച്ച് അണക്കെട്ടുകളിലും പ്രതിബലങ്ങൾ പരിഗണിക്കപ്പെടാറുണ്ട്.
ദീർഘകാല ഉപയോഗത്തെയും നിരപായതയെയും കണക്കിലെടുത്ത് വളരെ സുരക്ഷിതമായ പ്രതിബലങ്ങളാണ് അണക്കെട്ട് രൂപകല്പന ചെയ്യുന്നതിന് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.
വലിയ അണക്കെട്ടുകൾക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്ന കോൺക്രീറ്റ് പിണ്ഡങ്ങൾക്ക് അനുവദനീയമായ പ്രവർത്തനപ്രതിബലം ച.
മീ-ന് 700,000 കി.
എന്ന നിരക്കിലാണ് കണക്കാക്കുക പതിവ്.
അണക്കെട്ടുകളിൽ പൂർണ്ണമായ ജലരോധനം സാദ്ധ്യമല്ല.
അണക്കെട്ടിന്റെ പിണ്ഡത്തിന്റെയും, അസ്തിവാരത്തിന്റെയും അപ്രവേശ്യത (imperviousness) യ്ക്കനുസരിച്ച് അണക്കെട്ടിന്റെ മേൽചാലിൽ നിന്നും കീഴ്ചാലിലേക്ക് ഏറിയോ, കുറഞ്ഞോ വെള്ളം ഊറി കൊണ്ടിരിക്കും.
ഈ ഊറ്റു വെള്ളം ജലമർദ്ദത്തിനിടയാക്കും.
ഒരു വിതാനത്തിനു മുകളിൽ ഉള്ള പിണ്ഡത്തിൻ മേൽ ആ വിതാനത്തിലുള്ള ജലമർദ്ദം മുകളിലേക്കു പ്രവർത്തിക്കുന്നതിനാണ് ഉത്ഥാന മർദം എന്നു പറയുന്നത്.
പദാർഥത്തിന്റെ ഭാരം ഡിസൈൻഘടകമായ കോൺക്രീറ്റും കൽക്കെട്ടും കൊണ്ടുള്ള അണക്കെട്ടുകളിൽ ഉത്ഥാനമർദം വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു പരിഗണനയാണ്.
ഉത്ഥാനമർദ്ദം പിണ്ഡത്തിന്റെ പ്രസക്തമായ ഭാരത്തിൽ കുറവു വരുത്തുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്.
കോൺക്രീറ്റ് ഭാരാശ്രിത അണക്കെട്ടിന്റെ അടിയിൽ നിന്നുള്ള ഉത്ഥാന ബലം കണക്കാക്കുന്നതിന് അണക്കെട്ട് അപ്രവേശ്യ പദാർഥമായും പ്രവേശ്യ പദാർഥമായ അസ്തിവാരത്തിൽ കൂടെ ഒരു നിശ്ചിത നിരക്കിൽ വെള്ളം ഒഴുകുന്നതായും സങ്കല്പിക്കപ്പെടുന്നു.
ഈ സങ്കല്പങ്ങളെ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തി നടത്തുന്ന കണക്കു കൂട്ടലുകളിൽ നിന്ന് അണക്കെട്ടിന്റെ അടിയിൽ നിന്നുള്ള ഉത്ഥാനബലം കണ്ടുപിടിക്കാവുന്നതാണ്.
എക്കലടിയൽ മൂലം ജലസംഭരണിയിൽ ഉണ്ടാകാവുന്ന സമ്മർദ്ദം അണക്കെട്ട് രൂപകല്പന ചെയ്യുമ്പോൾ പ്രത്യേകം പരിഗണിക്കേണ്ടതാണ്.
സമ്മർദ്ദത്തിന്റെ ഏറ്റക്കുറച്ചിൽ എക്കലടിയൽ നിരക്കിനെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കും.
എക്കലടിയൽ നിരക്ക് വളരെ കൂടുതലാണെങ്കിൽ എക്കൽ മർദ്ദം ഒരു ദ്രാവക മർദ്ദമായി കണക്കാക്കുകയാണ് പതിവ്.
ഇത്തരം സന്ദർഭങ്ങളിൽ എക്കലും വെള്ളവും കൂടിയുള്ള ഭാരം ഒരു ഘ.
ന് 1,602 മുതൽ 1,942 കി.
വരെ എന്ന നിരക്കിൽ രൂപകല്പന ആവശ്യങ്ങൾക്ക് ഉപയോഗിക്കാവുന്നതാണ്.
എക്കലടിയൽ നിരക്ക് കുറവാണെങ്കിൽ എക്കൽ ഭാരം ലംബമുഖമായേ പ്രവർത്തിക്കുകയുള്ളു.
താപ മാറ്റത്തിന്റെ ഫലമായുണ്ടാകുന്ന പ്രതിബലങ്ങൾ ഭാരാശ്രിത കോൺക്രീറ്റ് അണക്കെട്ടുകളുടെ രൂപകല്പനയിൽ ചിലപ്പോൾ അവഗണിക്കാവുന്നതാണ്.
എന്നാൽ കോൺക്രീറ്റ്-ആർച്ച് അണക്കെട്ടുകളുടെ കാര്യത്തിൽ ഇതിന് പ്രത്യേക പരിഗണന നൽകപ്പെടുന്നു.
അണക്കെട്ടുകൾ വളരെ കാലം നില നിൽക്കുന്ന ബൃഹത്തായ സംരചനകളാണ്.
അതുകൊണ്ട് ഭൂകമ്പം കൊണ്ടുണ്ടാകാവുന്ന പ്രതിബലങ്ങളും അണക്കെട്ടുകളുടെ രൂപകല്പനയിൽ പരിഗണനാർഹമാണ്.
ഓരോ പ്രദേശത്തും ഉണ്ടാകാവുന്ന ഭൂകമ്പ സാധ്യതയും തീക്ഷണതയും കണക്കിലെടുക്കണം.
ഭൂഗുരുത്വ ബലത്തിന്റെ 0.10 മുതൽ 0.15 വരെയാണ് ഭൂകമ്പ ബലമായി സാധാരണ കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.
ക്ഷിതിജ തലത്തേക്കാൾ ലംബ തലത്തിൽ അല്പം കുറച്ച് കണക്കു കൂട്ടുന്നതും സാധാരണമാണ്.
ഭൂകമ്പങ്ങൾ അണക്കെട്ടിൽ നേരിട്ടേല്പിക്കുന്ന ബലങ്ങൾ കൂടാതെ, ജല സംഭരണിയിലും കീഴ്ചാൽ ഭാഗത്തുള്ള ജലത്തിലും സൃഷ്ടിക്കുന്ന ബലങ്ങൾ വേറെയും കണക്കാക്കേണ്ടതുണ്ട്.
ദ്രവഗതിക (Hydrodynamics) തത്ത്വങ്ങൾ ഉപയോഗപ്പെടുത്തി ഭൂകമ്പം കൊണ്ട് അണക്കെട്ടിൻ മേലുണ്ടാകാവുന്ന ജല സമ്മർദ്ദം കൃത്യമായി കണക്കാക്കാൻ കഴിയും.
അണക്കെട്ട് രൂപകല്പന ചെയ്യുന്നതിന് ഹിമപാളികളോ ഹിമക്കട്ടകളോ ജലപ്രവാഹത്തിലുണ്ടാകാൻ ഇടയുണ്ടെങ്കിൽ ഹിമ മർദ്ദം കൂടി പരിഗണിക്കേണ്ടത് ആവശ്യമാണ്.
അണക്കെട്ടുകളിൽ ഹിമ മർദ്ദം അനുഭവപ്പെടുന്നത് ഹിമത്തിലുണ്ടാവുന്ന താപ വികാസം കൊണ്ടാണ്.
ഹിമത്തിന്റെ വലിപ്പത്തെയും താപത്തിന്റെ തോതിനെയും ആശ്രയിച്ചാണ് സമ്മർദ്ദത്തിൽ ഏറ്റക്കുറച്ചിൽ ഉണ്ടാകുന്നത്.
ഒരു മീ.
നീളത്തിന് 15,000 മുതൽ 30,000 കി.
വരെ ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ പ്രണോദ (thrust)മെന്ന സങ്കല്പത്തിലാണ് അണക്കെട്ടിൻമേലുള്ള ഹിമ മർദ്ദം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.
കോൺക്രീറ്റ് താപ നിയന്ത്രണം
കോൺക്രീറ്റ് അണക്കെട്ടുകളുടെ രൂപകല്പനയിലും നിർമ്മാണത്തിലും കോൺക്രീറ്റ് പിണ്ഡത്തിന്റെ താപ നിയന്ത്രണ പ്രശ്നം വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു കാര്യമാണ്.
സിമന്റും ജലവുമായുള്ള രാസ പ്രവർത്തനം ചൂട് ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു.
കോൺക്രീറ്റ് ഉറയ്ക്കുമ്പോൾ ചൂട് ഉത്പാദിപ്പിക്കപ്പെടാൻ ഇടയാവുന്നു.
വലിയ കോൺക്രീറ്റ് പിണ്ഡങ്ങളിൽ ചൂട് വെളിയിൽ പോകാൻ സൌകര്യമില്ലാത്തതു കൊണ്ട് താപം വർധിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കും.
അനിയന്ത്രിതമായ താപമാറ്റം വ്യാപ്ത വ്യത്യാസങ്ങൾക്കിട നൽകുന്നു.
ഇത്തരം വിള്ളലുകൾ അണക്കെട്ടിന്റെ ദീർഘായുസ്സിനേയും നിരപായതയെ തന്നെയും പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കാനിടയുണ്ട്.
കോൺക്രീറ്റിൽ താപ നിയന്ത്രണം ഉറപ്പു വരുത്തുന്നതിന് വിവിധ തരത്തിലുള്ള മുൻകരുതലുകൾ സ്വീകരിക്കാൻ കഴിയും.
ജലയോജന (hydration) പ്രവർത്തനത്തിനിടയ്ക്ക് പ്രത്യേകിച്ചും താപ നിയന്ത്രണം ഉറപ്പു വരുത്തേണ്ടതാണ്.
കോൺക്രീറ്റിൽ സിമന്റിന്റെ നിരക്ക് കഴിയുന്നത്ര കുറച്ച്  ഉപയോഗിക്കുക, നിർമ്മാണ പദാർഥങ്ങൾ തണുപ്പിച്ച ശേഷം മാത്രം ഉപയോഗപ്പെടുത്തുക, മുൻകൂട്ടി സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ള പൈപ്പുകൾ വഴി തണുത്ത ജലം അപ്പപ്പോൾ ഒഴുക്കി കൊണ്ടിരിക്കുക മുതലായവ താപ നിയന്ത്രണോപാധികളാണ്.
കോൺക്രീറ്റ് പിണ്ഡങ്ങൾ ഉറച്ച് തണുത്തു കഴിയുമ്പോൾ ചെറിയ തോതിൽ സങ്കോചനം (contraction) ഉണ്ടാകും.
അണക്കെട്ടുകളിൽ ഈ പ്രക്രിയ മൂലം വിള്ളലുകൾ ഉണ്ടാവാനിടയുണ്ട്.
ഇത് ഒഴിവാക്കുന്നതിന് അണക്കെട്ടുകളിൽ 10 മീ.
വരെ അകലത്തിൽ സങ്കോചന സന്ധികൾ (contraction joints) സ്ഥാപിക്കുന്നു.
ചെമ്പു തകിട്,  ഉരുക്ക്, തകിട് മുതലായവ കൊണ്ട് ഈ സന്ധികൾക്കു കുറുകെ ജലരോധകസ്തരം ഉറപ്പിക്കുന്നു.
ഇതു മൂലം ചുരുങ്ങൽ കൊണ്ട് ഉണ്ടാകുന്ന വലിവു പ്രതിബലം (tensile stress) ഒഴിവാക്കാൻ കഴിയും.
വലിവു പ്രതിബലം കൊണ്ട് അണക്കെട്ടിൽ ഉണ്ടാകുമായിരുന്ന വിള്ളലുകൾ ഇപ്രകാരം തടയാൻ കഴിയുന്നതാണ്.
കോൺക്രീറ്റ് പൂർണ്ണ്ണമായി തണുത്ത് ചുരുങ്ങൽ തികച്ചും അവസാനിച്ചു കഴിഞ്ഞാൽ സിമന്റ് ഗ്രൌട്ട് ഉപയോഗിച്ച് ഇത്തരം വിടവുകൾ അടയ്ക്കുകയും ചെയ്യാം.
മണ്ണണക്കെട്ട്
പ്രാചീന കാലം മുതൽക്കു തന്നെ ജലസംഭരണത്തിന് മണ്ണണക്കെട്ടുകൾ ഉപയോഗപ്പെടുത്തിയിരുന്നു.
നൈൽ നദിയിൽ ബി.സി. 2000-ത്തിനും മുൻപു തന്നെ ഈജിപ്തുകാർ മണ്ണണക്കെട്ടുകൾ വിജയകരമായി നിർമ്മിച്ചിരുന്നു.
ഇന്ത്യ, ശ്രീലങ്ക എന്നീ രാജ്യങ്ങളിലും പണ്ട് ഇത്തരം അണക്കെട്ടുകൾ നിർമ്മിച്ച് ഉപയോഗപ്പെടുത്തിയിരുന്നു എന്നതിന് തെളിവുകളുണ്ട്.
മലയിടുക്കുകൾ മണ്ണു കൊണ്ടടച്ച് ജല പ്രവാഹം തടഞ്ഞു നിർത്തിയാണ് ആദ്യ കാലത്ത് മണ്ണണക്കെട്ടുകൾ നിർമ്മിച്ചിരുന്നത്.
സുലഭവും എളുപ്പത്തിൽ കൈകാര്യം ചെയ്യാവുന്നതുമായ പദാർഥമെന്ന നിലയ്ക്കാണ് അണക്കെട്ടു നിർമ്മാണത്തിന് മണ്ണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.
ഒരു നിർമ്മാണ പദാർഥമെന്ന നിലയ്ക്ക് മണ്ണിന്റെ ഗുണങ്ങൾ നിർണയിക്കുന്നതിനും മൺപിണ്ഡങ്ങളുടെ ഉറപ്പ്, പ്രവേശ്യത (previousness) മുതലായവ തിട്ടപ്പെടുത്തുന്നതിനും മണ്ണിനെ കുറിച്ചുള്ള ശാസ്ത്രീയ പഠനം ആവശ്യമാണ്.
മണ്ണിനെ കുറിച്ചുണ്ടായിരുന്ന ശാസ്ത്രജ്ഞാനരാഹിത്യവും, വെള്ളം കവിഞ്ഞൊഴുകിയാൽ മൺപിണ്ഡങ്ങൾ തകരുമെന്നതും മണ്ണണക്കെട്ടുകളുടെ തകർച്ചയ്ക്കിടയാക്കിയിരുന്ന പ്രധാന കാരണങ്ങളാണ്.
വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ കുറിച്ചുള്ള ശാസ്ത്രീയ ജ്ഞാനവും ശരിക്കുണ്ടായിരുന്നില്ല.
-ത്തിന്റെ ആദ്യ ദശകങ്ങളിൽ മൺബല തന്ത്രത്തിന്റെയും ഹൈഡ്രോളിക എൻജിനീയറിങ്ങിന്റെയും പിൻബലം ഉണ്ടായി കഴിഞ്ഞതിനു ശേഷമാണ് പൊക്ക കൂടുതലുള്ള മണ്ണണക്കെട്ടുകൾ നിർമ്മിച്ചു തുടങ്ങിയത്.
മണ്ണ് കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനുള്ള ആധുനികോപകരണങ്ങളുടെ പ്രയോഗ ക്ഷമതയും മറ്റ് അണക്കെട്ടുകളെ അപേക്ഷിച്ച് ഇവയ്ക്കുള്ള ചുരുങ്ങിയ ചെലവും ഇത്തരം അണക്കെട്ടുകൾ കൂടുതൽ നിർമ്മിക്കുന്നതിന് പ്രേരകമായി.
ഉത്തർപ്രദേശിലെ സർദായും ബിഹാറിലെ കോനാറും ഇന്ത്യയിലെ പ്രമുഖ മണ്ണണക്കെട്ടുകളാണ്.
ചരൽ, മണൽ, എക്കൽ, ചെളി മുതലായവ വിവിധ തരത്തിൽ ഉപയോഗിച്ച് മണ്ണണക്കെട്ടുകൾ നിർമ്മിക്കാവുന്നതാണ്.
ഇവയെ പൊതുവേ ഏകാത്മകങ്ങൾ (Homogeneous) എന്നും, മേഖലീകൃതങ്ങൾ (Zoned) എന്നും രണ്ടായി തരം തിരിക്കാം.
ഏകാത്മക മണ്ണണക്കെട്ടിന്റെ പിണ്ഡം മുഴുവൻ ഒരേ പദാർഥം കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ചിരിക്കും.
മേഖല തിരിച്ച മണ്ണണക്കെട്ടുകളിലാവട്ടെ, അണക്കെട്ടിന്റെ മേൽചാൽ മുഖവും കീഴ്ചാൽ മുഖവും പ്രവേശ്യ പദാർഥങ്ങൾ കൊണ്ടും, ഇവയ്ക്കിടയിലുള്ള ഉൾഭാഗം അപ്രവേശ്യ പദാർഥങ്ങൾ കൊണ്ടും നിർമ്മിക്കുകയാണ് പതിവ്.
മണ്ണണക്കെട്ടുകളുടെ നിർമ്മാണത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പണി മണ്ണ് ഒതുക്കലാണ് (compaction) ആദ്യ കാലങ്ങളിൽ കന്നുകാലികളെ കൊണ്ട് ചവിട്ടിച്ചും നിലംതല്ലികൾ കൊണ്ട് അടിച്ചുറപ്പിച്ചുമാണ് മണ്ണൊതുക്കൽ നടത്തി വന്നത്.
ഇപ്പോൾ മണ്ണൊരുക്കുന്നതിനും ഉറപ്പിക്കുന്നതിനും റോളറുകൾ ഉണ്ട്.
മണ്ണണക്കെട്ടുകൾ ഏകാത്മകമായാലും ഏകീകൃതമായാലും ഒതുക്കിയ (compacted) മണ്ണട്ടികൾ കൊണ്ടാണ് നിർമ്മിക്കപ്പെടുക.
ഉചിതമായ നനവു മാത്രയിൽ പദാർഥങ്ങൾ 150 മി.മീ.
മുതൽ 300 മി.മീ.
വരെ കട്ടിയിൽ വിരിച്ച ശേഷം അനുയോജ്യമായ സാന്ദ്രത കൈവരുത്തുന്നതിന് റോളറുകൾ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്നു.
ഷീപ്പ്ഫുട്റോളർ, ടയർ ഉപയോഗിച്ചുള്ള റോളറുകൾ, വൈബ്രേറ്റിങ് റോളർ എന്നിവയാണ് സാധാരണ ഉപയോഗത്തിലുള്ളവ.
ഒതുക്കലിന് ആവശ്യമായ നനവു പാകവും മർദ്ദത്തിന്റെ തോതും നിശ്ചയിക്കുന്നത് നിർമ്മാണ പദാർഥത്തെ പരീക്ഷണ വിധേയമാക്കിയാണ്.
താഴെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾ തൃപ്തികരമായി നിറവേറ്റാൻ കഴിയുന്ന തരത്തിലായിരിക്കണം മേഖലീകൃത മണ്ണണക്കെട്ടിലെ അപ്രവേശ്യ മേഖലയുടെ സംവിധാനം.
(1) എല്ലാ വിധ ജലച്ചോർച്ചകളും തടയൽ; (2) പരമാവധി പ്രായോഗിക അപരൂപണ ശക്തി (shear strength) വളർത്തൽ; (3) മേലേയുള്ള പദാർഥഭാരം കൊണ്ടുള്ള സമേകനം, അമരൽ (consolidation and settlement) എന്നീ പ്രക്രിയകൾ പരമാവധി കുറയ്ക്കൽ; (4) അപ്രവേശ്യ മേഖലയുടെ നിർമ്മാണ പദാർഥങ്ങൾ പൂരിതാവസ്ഥയിൽ ഏറ്റവും കുറച്ചു മാത്രം മയപ്പെടൽ.
മണ്ണണക്കെട്ടുകളുടെ നിർമ്മാണത്തിൽ ശരിയായ നിർമ്മാണ പദാർഥങ്ങൾ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതും ആവശ്യമായ 'നനവു പാക'ത്തിൽ യോജിച്ച വിധം ഒതുക്കുന്നതും വളരെ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട കാര്യങ്ങളാണ്.
നിർമ്മാണത്തിനിടയിൽ ഇടയ്ക്കിടെ നനവു മാത്രയും സാന്ദ്രതയും പരീക്ഷിച്ചറിഞ്ഞ് ആവശ്യമായ മുൻകരുതലുകൾ സ്വീകരിക്കുകയും വേണം.
മണ്ണണക്കെട്ടുകൾക്ക് ഉത്പ്ളാവങ്ങൾ വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ടവയാണ്.
മണ്ണണക്കെട്ടുകളുടെ തകർച്ചയ്ക്കുള്ള പ്രധാന കാരണം അവയ്ക്കു മുകളിലൂടെ വെള്ളം കവിഞ്ഞൊഴുകാൻ ഇടവരുന്നതാണ്.
ഇതു കൊണ്ട് മണ്ണണക്കെട്ടുകളുടെ മുകളിലൂടെയുള്ള ജല നിർഗമം പ്രത്യേകം പരിഗണന അർഹിക്കുന്നു.
കേരളത്തിലെ കാലാവസ്ഥ പൊതുവേ മണ്ണണക്കെട്ടുകളുടെ നിർമ്മാണത്തിന് പറ്റിയതല്ല.
നീണ്ടു നില്ക്കുന്നതും അതിരൂക്ഷവുമായ കാലവർഷം മൂലം കാലപ്പഴക്കത്തിൽ മണ്ണൊലിച്ച് അണക്കെട്ടുകൾ തകരാൻ ഇടയാകും.
ഇതാണ് മണ്ണണക്കെട്ടുകൾ കേരളത്തിൽ വിരളമാവാനുള്ള കാരണം.
കേരളത്തിലെ 'വാഴാനി' അണക്കെട്ടും 'ആനയിറങ്കൽ' അണക്കെട്ടും മണ്ണണക്കെട്ടുകളായാണ് രൂപകല്പന ചെയ്തിട്ടുള്ളത്.
പാറക്കൽ അണക്കെട്ട്'
പാറകൾ സുലഭവും താരതമ്യേന ലാഭകരവും ആയിരിക്കുന്നിടത്ത് പാറക്കൽ അണക്കെട്ടുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നത് ആശാസ്യമാണ്.
പ്രാചീന കാലത്ത് ലഭ്യതയും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനുള്ള എളുപ്പവും കൊണ്ട് അണക്കെട്ടു നിർമ്മാണത്തിന് ആദ്യമൊക്കെ മണ്ണും പിന്നീട് പാറകളും ഉപയോഗപ്പെടുത്തി.
ബി.സി. 2664-നും 2502-നും ഇടയ്ക്ക് ഈജിപ്തിൽ കെയ്റോവിനടുത്ത് നിർമ്മിച്ച 'അൽ കഫാര' ഏറ്റവും പഴക്കമുള്ള പാറക്കൽ അണക്കെട്ടുകളിൽ ഒന്നാണ്.
ഇതിന് ഏകദേശം 105 മീ.
നീളവും 12 മീ.
ഉയരവും ഉണ്ടായിരുന്നതായി കരുതപ്പെടുന്നു.
1849-ൽ കാലിഫോർണിയയിൽ സാമാന്യം വലിയതും ആധുനിക രീതിയിലുള്ളതുമായ ഒരു പാറക്കൽ അണക്കെട്ടു നിർമ്മിതമായി.
പാറക്കൽ അണക്കെട്ടുകളുടെ അപ്രവേശ്യസ്തരം ഒഴിച്ചെല്ലാം പാറക്കല്ലുകൾ കൊണ്ടാണ് ആധുനിക കാലത്തു നിർമ്മിക്കുന്നത്.
ഈ അപ്രവേശ്യസ്തരത്തിന് പ്രബലിത കോൺക്രീറ്റ്, ഉരുക്ക്, തടി, ആസ്ഫാൾട്ട് എന്നിങ്ങനെ ചില പദാർഥങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു.
അണക്കെട്ടിന്റെ മേൽചാൽ മുഖത്തോ കീഴ്ചാൽ മുഖത്തോ ആയിരിക്കും ഇത്തരം സ്തരം നിർമ്മിക്കുക.
മണ്ണണക്കെട്ടുകളും പാറക്കൽ അണക്കെട്ടുകളും തത്ത്വത്തിൽ ഒന്നു തന്നെയാണ്.
പാറക്കൽ അണക്കെട്ടുകളുടെ അസ്ഥിവാരം മണ്ണണക്കെട്ടുകളുടേതിനെ അപേക്ഷിച്ച് ഉറപ്പുള്ളതായിരിക്കണം.
വെള്ളം കവിഞ്ഞൊഴുകിയാൽ പാറക്കൽ അണക്കെട്ടുകൾക്കും എളുപ്പം കേടു പറ്റും.
അതുകൊണ്ടു സ്പിൽവേകൾ പാറക്കൽ അണക്കെട്ടുകളിലും വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ്.
മറ്റു തരം അണക്കെട്ടുകൾ ഉരുക്ക് അണക്കെട്ട് Red Ridge steel dam, b. 1905, Michigan.
ഉരുക്കു കൊണ്ടും അണക്കെട്ടുകൾ നിർമ്മിക്കാവുന്നതാണ്.
വളരെ വേഗത്തിലും കുറഞ്ഞ ചെലവിലും ഇത്തരം അണക്കെട്ടുകൾ നിർമ്മിക്കാൻ കഴിയും.
സാമാന്യം നല്ല ജലരോധകത്വം കൈവരുത്താമെങ്കിലും ഇവയ്ക്കു തുടരെ കേടുപാടുകൾ തീർക്കേണ്ടതായിവരും.
ഇടയ്ക്കിടയ്ക്കുള്ള പെയിന്റിംഗ് ഒഴിച്ചു കൂടാൻ വയ്യാത്തതുമാണ്.
15 മീറ്ററിൽ കൂടുതൽ പൊക്കം ഇത്തരം അണക്കെട്ടുകൾക്ക് സാധ്യമല്ല.
തത്ത്വത്തിൽ ഉരുക്കണക്കെട്ടുകൾ താങ്ങ് അണക്കെട്ടുകൾ പോലെയാണ്.
ഏകദേശം 2.4 മീ.
വീതം അകലത്തിൽ ഉരുക്കു കൊണ്ടുള്ള താങ്ങുകൾ നിർമിച്ച് ആവശ്യത്തിനനുയോജ്യമായ കനമുള്ള ഉരുക്കു തകിടുകൾ താങ്ങുകളിലുറപ്പിച്ചാണ് ഇത്തരം അണക്കെട്ടുകൾ പണിയുന്നത്.
ഉരുക്കണക്കെട്ടുകളെ 'നേർതാങ്ങ് ഉരുക്കണക്കെട്ടു'കളെന്നും (Direct Strutted Steel Dam), 'കാന്റിലിവർ (cantilever) ഉരുക്കണക്കെട്ടു'കളെന്നും രണ്ടായി തരം തിരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
അമേരിക്കയിൽ അരിസോണായിലുള്ള ആഷ്ഫോർക്ക് അണക്കെട്ട് ഉരുക്കു കൊണ്ടു നിർമ്മിച്ചതാണ്.
ഇതിന് 56 മീ.
നീളവും 14 മീ.
ഉയരവും ഉണ്ട്.
അമേരിക്കയിൽ തന്നെ മിഷിഗനിലുള്ള മറ്റൊരു ഉരുക്കണക്കെട്ടാണ് റെഡ് ബ്രിഡ്ജ്.
ഇതിന്റെ നീളം 141 മീ.
ഉയരം 22.5 മീ.
പ്രബലിത കോൺക്രീറ്റ് അണക്കെട്ട്'
സാമാന്യം നല്ല അസ്തിവാര അടിത്തറയുള്ള സ്ഥലത്ത് പ്രബലിത കോൺക്രീറ്റ് അണക്കെട്ടുകൾ ഇടത്തരം ഉയരത്തിൽ നിർമ്മിക്കാൻ കഴിയും.
അസ്ഥിവാര അടിത്തറയായി മണ്ണുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ കുറഞ്ഞ ഉയരത്തിൽ മാത്രമേ ഇത്തരം അണക്കെട്ടുകൾ നിർമ്മിക്കാറുള്ളു.
അസ്ഥിവാരം പാരഗമ്യത ഉള്ളതായിരിക്കുക, നദിയുടെയോ ജല പ്രവാഹത്തിന്റെയോ വീതി കൂടിയിരിക്കുക, അണക്കെട്ടുകൾക്ക് കുറഞ്ഞ ഉയരം മാത്രം ആവശ്യമായിരിക്കുക എന്നിവ പ്രബലിത കോൺക്രീറ്റ് അണക്കെട്ടുകളുടെ നിർമ്മാണത്തിന് യോജിച്ച ഘടകങ്ങളാണ്.
ബഹു-ആർച്ച് അണക്കെട്ടുകൾ പോലെയാണ് പ്രബലിത കോൺക്രീറ്റ     ണക്കെട്ടുകളും.
മേൽചാൽഭാഗത്ത് വെള്ളം തടഞ്ഞുനിർത്തുന്നതിന് ആർച്ചുകൾക്കുപകരം പ്രബലിത കോൺക്രീറ്റ് സ്ളാബുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നെന്ന വ്യത്യാസമേയുള്ളു.
സാധാരണ ഉപയോഗത്തിലുള്ള പ്രബലിത കോൺക്രീറ്റ് അണക്കെട്ടുകൾ 'ഡെക്ക്ഡാമുകൾ' (Deck Dams) എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
താങ്ങുകളിൽ ഡെക്ക് സ്ളാബുകൾ ചരിച്ച് നിർമ്മിക്കുകയാണ് പതിവ്.
ക്ഷിതിജതലവുമായുള്ള ഡെക്ക്സ്ളാബുകളുടെ ചരിവ് 45ബ്ബ ആയിരിക്കും.
ഡെക്ക് സ്ളാബുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിന് ഒറ്റ സ്ളാബോ, ഓരോ താങ്ങിനും ഓരോ സ്ളാബുവീതമോ ഉപയോഗിക്കാവുന്നതാണ്.
കൂടുതൽ സിമന്റും
ഉരുക്കും വിദഗ്ദ്ധരായ തൊഴിലാളികളും ഇത്തരം അണക്കെട്ടുകളുടെ നിർമ്മാണത്തിനാവശ്യമാണ്.
പ്രബലിത കോൺക്രീറ്റ് അണക്കെട്ടിന് ഒരു ഭാരാശ്രിത കോൺക്രീറ്റ് അണക്കെട്ടിനെ അപേക്ഷിച്ച് കോൺക്രീറ്റിന്റെ വ്യാപ്തം കുറച്ചു മതിയാകും.
എന്നാൽ കോൺക്രീറ്റു ചെയ്യുന്നതിനുള്ള ചെലവ് ഇത്തരം അണക്കെട്ടിൽ വളരെ കൂടുതലാണ്.
സിലിണ്ടർ രൂപ പ്രബലിത കോൺക്രീറ്റ് അണക്കെട്ട്, പ്രബലിത കോൺക്രീറ്റ് അണക്കെട്ടുകളിൽ പ്രധാനമായ ഒന്നാണ്.
ഇതിന്റെ സിലിണ്ടർ രൂപത്തിലുള്ള ജലവഹന പ്രതലത്തിൽ മുഴുവൻ ജല സമ്മർദവും ലംബ രീതിയിൽ പ്രവർത്തിക്കാൻ ഇടയാകുന്നു.
അതുകൊണ്ട് മേൽചാൽ വശത്തുള്ള വളയൽ പ്രതിബലവും (bending stress) അപരൂപണ പ്രതിബലവും (shear stress) ഒഴിവാക്കാൻ കഴിയും.
കൂടാതെ 'ഡെക്കും' 'താങ്ങും' കോൺക്രീറ്റ് പിണ്ഡങ്ങൾ കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ചവ ആയതിനാൽ പ്രബലന ഉരുക്കും ഗണ്യമായി കുറയ്ക്കാൻ കഴിയും.
തടി അണക്കെട്ട്' A timber crib dam in Michigan , photographed in 1978.
അണക്കെട്ടിന് ഉദ്ദേശ്ശിച്ചിട്ടുള്ള സ്ഥലത്ത് തടി സുലഭവും, തടിക്ക് വിലക്കുറവും, മറ്റു നിർമ്മാണ പദാർഥങ്ങൾ വിരളവും ആണെങ്കിൽ, അപൂർവ്വമായി ഇത്തരം അണക്കെട്ടുകൾ നിർമ്മിക്കാറുണ്ട്.
ഉയരത്തിൽ കൂടുതൽ ഇത് പണിയാൻ കഴിയുകയില്ലെന്നതും, തുടർച്ചയായി കേടുപാടുകൾ തീർക്കേണ്ടി വരുമെന്നതും, എത്ര ശ്രദ്ധിച്ചാലും ചോർച്ച ഉണ്ടാകുമെന്നതും ആണ് ഇവയുടെ നിർമ്മാണത്തെ നിരുത്സാഹപ്പെടുത്തുന്ന ഘടകങ്ങൾ.
തടി അണക്കെട്ടുകൾ പ്രധാനമായി രണ്ടു തരത്തിലുണ്ട്; താങ്ങുതര-തടി അണക്കെട്ടും, തടിയും-കല്ലും അണക്കെട്ടും.
താങ്ങു തരം അണക്കെട്ടിൽ തടി കൊണ്ടുള്ള ത്രിഭുജ താങ്ങുകൾ 1.5 മീ.
മുതൽ 3 മീ.
വരെ അകലത്തിൽ വയ്ക്കുന്നു.
ഓരോ ത്രിഭുജ താങ്ങും നദീ തടത്തിൽ ഉറപ്പിക്കുകയാണ് പതിവ്.
മേൽചാൽ വശത്ത് വെള്ളം തടഞ്ഞു നിറുത്തുന്നതിന് ഉപകരിക്കത്തക്ക പലക കഷണങ്ങൾ ഈ താങ്ങുകളിൽ ഉറപ്പിച്ചാണ് ഇത്തരം അണക്കെട്ടുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നത്.
രണ്ടാമത്തെ തരം തടി അണക്കെട്ടുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നത് അറുത്തെടുത്ത ഉരുപ്പടികൾ കൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ ചട്ട കൂട്ടിൽ പാറക്കല്ലുകൾ നിറച്ചാണ്.
ഹൈഡ്രോളിക നിക്ഷേപ-അണക്കെട്ട്
വരണ്ട കാലാവസ്ഥയുള്ള മലമ്പ്രദേശങ്ങളിലാണ് ഇത്തരം അണക്കെട്ടുകൾ നിർമ്മിക്കാറുള്ളത്.
രൂപകല്പനയിലും നിർമ്മാണത്തിലും ഇത് മണ്ണണക്കെട്ടുപോലെ തന്നെയാണ്.
ഒരു മണ്ണണക്കെട്ടാണു നിർമ്മിക്കുന്നതെങ്കിൽ ഒട്ടേറെ വ്യാപ്തം മണ്ണുപണി ആവശ്യമായി വരുന്നിടത്ത് ഇത്തരം അണക്കെട്ടുകൾ കൂടുതൽ ലാഭകരമാണ്.
ജല പ്രവാഹത്താൽ നിക്ഷേപിക്കപ്പെടുന്ന എക്കൽ, മണ്ണ്, ഉരുളൻകല്ല്, ചെളി മുതലായവയാണ് ഇതിനാവശ്യമായ നിർമ്മാണ പദാർഥങ്ങൾ.
അണക്കെട്ടിന്റെ മദ്ധ്യഭാഗത്ത് അപ്രവേശ്യ പദാർഥങ്ങളും, മേൽചാൽ വശത്തും കീഴ്ചാൽ വശത്തും, താരതമ്യേന പ്രവേശ്യതയുള്ള മറ്റു പദാർഥങ്ങളും നിർമ്മാണത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്നു.
വെള്ളവുമായി കലർന്ന പദാർഥങ്ങൾ സമ്മർദ്ദം ഉപയോഗിച്ച് അണക്കെട്ടു നിർമ്മാണ സ്ഥലത്തേക്കു പൈപ്പുകൾ വഴി അടിച്ചു കയറ്റുന്നു.
ഘന കൂടുതലുള്ള ഉരുളൻ കല്ലുകൾ ആദ്യം അണക്കെട്ടിന്റെ ഇരുമുഖങ്ങളിലും, ചരൽ, മണൽ, എക്കൽ, ചെളി എന്നിവ പിന്നീട് മദ്ധ്യത്തിലും ക്രമമായി വന്നടിഞ്ഞു കൊണ്ടിരിക്കും.
കുറെ നാളുകൾക്കു ശേഷം മദ്ധ്യത്തിലുള്ള ചെളിയും എക്കലും കൂടിച്ചേർന്ന് നല്ല ജലരോധകത്വമുള്ള ഒരു മേഖലയായി തീരുന്നു.
മറ്റു രീതികളിൽ നിർമ്മിക്കുന്ന മണ്ണണക്കെട്ടുകളേക്കാൾ ഹൈഡ്രോളിക നിക്ഷേപ അണക്കെട്ടുകൾക്ക് ജലരോധകത്വം കൂടൂതലുണ്ടാകും.
നീക്കാവുന്ന അണക്കെട്ട്
ആവശ്യാനുസരണം നീക്കാവുന്ന അണക്കെട്ടുകൾ സ്വചാലിതം എന്നും, ബാഹ്യശക്തി ഉപയോഗിച്ചു പ്രവർത്തിക്കുന്നതെന്നും രണ്ടു തരത്തിലുണ്ട്.
ബെയർ-ട്രാപ്പ് അണക്കെട്ടുകൾ സ്വചാലിത തരമാണ്. 'പാലം-അണക്കെട്ടു'കൾ (Bridge Dams), ഫ്രെയിം അണക്കെട്ടുകൾ, ഷട്ടർ-വിക്കറ്റ് അണക്കെട്ടുകൾ, കർട്ടൻ അണക്കെട്ടുകൾ, റോളർ അണക്കെട്ടുകൾ എന്നിവ രണ്ടാമത്തെ തരത്തിൽ പെടുന്നു.
ബെയർ-ട്രാപ്പ് അണക്കെട്ടിന് രണ്ടു ഫലകങ്ങൾ കൂട്ടി ഘടിപ്പിച്ച ഒരു തടി പ്ളാറ്റ്ഫോം നദിയുടെ അടിത്തട്ടിൽ ഉണ്ടായിരിക്കും.
മേൽഫലകത്തിന്റെ മേൽചാൽ (upstream) അറ്റം അണക്കെട്ടിന്റെ തറയിൽ ഉറപ്പിച്ചിട്ടുള്ള അനുയോജ്യമായ എന്തെങ്കിലും വസ്തുവിൽ വിജാഗിരി കൊണ്ട് ഉറപ്പിച്ചിരിക്കും.
കീഴ്ഫലകത്തിന്റെ കീഴ്ചാൽ (downstream) അറ്റവും ഇതുപോലെ വിജാഗിരി വച്ച് ഉറപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടാവും.
ഒരു നിയന്ത്രണ സ്ളൂയിസ്വഴി അടിയിൽ കൂടി വെള്ളം കടത്തി വിടുമ്പോൾ ഈ ഫലകങ്ങൾ ഉയരുകയും, നിശ്ചിത ഉയരത്തിൽ വെള്ളം എത്തിയാൽ അല്പം പതിഞ്ഞ 'A' പോലെ അണക്കെട്ട് രൂപം കൊള്ളുകയും ചെയ്യും. 'ഷിക്കാഗോ' ബെയർ-ട്രാപ്പ് അണക്കെട്ട് ഓട്ടൊമാറ്റിക് അണക്കെട്ടിനുള്ള നല്ല ഒരു ഉദാഹരണമാണ്.
ഇതിന് 50 മീ.
'പാലം-അണക്കെട്ടി'ന്റെ പിയറുകൾക്കിടയിൽ കവാടത്തോടു കൂടിയ ഒരു പാലം ഉണ്ടായിരിക്കും.
പിയറുകളുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള പ്രത്യേക തരത്തിലുള്ള ഗേറ്റുകൾ ഉപയോഗിച്ച് സാധാരണ ഗതിയിൽ പാലത്തിന്റെ കവാടം അടച്ചിരിക്കും.
ആവശ്യമുള്ളപ്പോൾ ഈ ഗേറ്റുകൾ തുറക്കാവുന്നതാണ്.
ഫ്രെയിം അണക്കെട്ടുകളും അടിസ്ഥാനപരമായി 'പാലം-അണക്കെട്ടു'കൾ പോലെയാണ്.
ഫ്രെയിം അണക്കെട്ടിൽ ആവശ്യാനുസരണം നീക്കാവുന്നത് പാലം തന്നെയാണെന്നുള്ള വ്യത്യാസമേയുള്ളു.
അടുത്തടുത്ത് ചേർന്നു വരത്തക്കവണ്ണം നല്ല വീതിയും ഉചിതമായ നീളവുമുള്ള ഷട്ടറുകൾ ക്രമപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളതാണ് ഷട്ടർ-വിക്കറ്റ് അണക്കെട്ട്.
ഷട്ടറുകൾ ഒരു പടിയിൽ ഇരിക്കത്തക്ക വിധം ഒരു ഊന്നിനാൽ താങ്ങപ്പെട്ടിരിക്കും.
ഒരു നിശ്ചിത പരിധി കവിഞ്ഞ് വെള്ളം ഉയർന്നാൽ താനേ നദിയുടെ അടിത്തട്ടിലേക്ക് തെന്നി വീഴുന്ന തരത്തിലാണ് ഷട്ടറുകൾ സജ്ജീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്.
ഷട്ടറുകൾ ഉയർത്തുന്നതിന് ബോട്ടിൽ നിന്ന് ഉദ്ധാരണ യന്ത്രം (Windlass) ഉപയോഗിക്കുകയാണ് പതിവ്. 'കർട്ടൻ അണക്കെട്ടി'ലെ തടി കഷണങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള കർട്ടൻ ചുരുട്ടി മുകളിലേക്ക് കയറ്റുന്നതും ഒരു ഉദ്ധാരണ യന്ത്രം ഉപയോഗിച്ചാണ്.
ആവശ്യാനുസരണം അണക്കെട്ട് തുറക്കുന്നതിനു വേണ്ടിയാണ് ഇങ്ങനെ ചെയ്യുന്നത്.
റോളർ അണക്കെട്ടിൽ ഭാരിച്ച ഒരു സിലിണ്ടറും, തള്ളി നിൽക്കുന്ന ഒരു ഏപ്രണും (Apron) ഉണ്ടായിരിക്കും.
സിലിണ്ടറിന്റെ വ്യാസം അണക്കെട്ടിന് ആവശ്യമായ ഉയരത്തോളമായിരിക്കും.
അണക്കെട്ടിന്റെ ഇരു വശവും ക്രമപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ട്രാക്കുകളിലൂടെ സിലിണ്ടർ ഉരുട്ടി കയറ്റിയാണ് ഇത്തരം അണക്കെട്ടുകൾ നീക്കുന്നത്.
സ്ഥാന നിർണ്ണ്ണയം
അണക്കെട്ടിന്റെ സ്ഥാന നിർണ്ണ്ണയം പല ഘടകങ്ങളെയും ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.
അസ്ഥിവാര സ്ഥിതി സാധ്യതകൾ, അസ്ഥിവാരത്തിന്റെ അടിത്തറ പാറയുടെ താഴ്ച, ജല പ്രവാഹത്തിന്റെ വീതി, മലയിടുക്കിന്റെയോ, താഴ്വരയുടെയോ വീതി വിസ്തീർണ്ണ്ണങ്ങൾ, ജലസംഭരണ ശേഷി, ജല ലഭ്യത, ഭൂകമ്പ സാദ്ധ്യത, സ്ഥലത്തിന്റെ പ്രത്യേകതകൾ, അണക്കെട്ടു നിർമ്മാണ പദാർഥങ്ങളുടെ ലഭ്യത, ഗതാഗത സൌകര്യം എന്നിവ പ്രധാന ഘടകങ്ങളാണ്.
അണക്കെട്ട് നിർമ്മിക്കുമ്പോൾ കെട്ടിടങ്ങൾ, റോഡുകൾ, റെയിൽ പാളങ്ങൾ മുതലായവ മാറ്റി സ്ഥാപിക്കേണ്ടി വരുമോയെന്നും പരിഗണിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
ഏതു തരത്തിലുള്ള അണക്കെട്ടാണ് നിർമ്മിക്കേണ്ടതെന്നതും സ്ഥാന നിർണ്ണയത്തെ ബാധിക്കുന്ന മുഖ്യ ഘടകമാണ്.
സ്ഥാനനിർണ്ണയത്തിന് അനുസരിച്ച് അണക്കെട്ടിന്റെ നിർമ്മാണ പദാർഥവും ഡിസൈനും സ്വീകരിക്കേണ്ടി വരുന്നതും സാധാരണമാണ്.
ഒരു ജലസംഭരണ അണക്കെട്ടിനു വേണ്ടി സ്ഥാന നിർണ്ണയം നടത്തുമ്പോൾ ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ചെലവിൽ ഏററവും കൂടുതൽ ജലം സംഭരിക്കുന്നതിന് പറ്റിയ സ്ഥാനമായിരിക്കും തിരിഞ്ഞെടുക്കുക.