smcproject/ml-wiki-sentences huggingface dataset:
ഗുലാബ് സിങ്ങിനൊപ്പം കശ്മീർ ഏറ്റെടുക്കുന്നതിന് 1846 ഒക്ടോബർ 15-ന് ഹെൻറി സിംലയിൽ നിന്ന് ഭീംബൂരിലേക്ക് തിരിക്കുകയും അവിടെനിന്ന് കശ്മീരിലേക്ക് നീങ്ങുകയും ചെയ്തു.
ഹെൻറി ഷേഖ് ഇമാമുദ്ദീനുമായി കത്തിടപാട് നടത്തുകയും കശ്മീർ വിട്ട് ലാഹോറിലേക്ക് മടങ്ങിയാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വസ്തുവകകൾ അതേപടി നൽകാമെന്നും വാഗ്ദാനം ചെയ്തു.
കശ്മീർ വിട്ടുകൊടുക്കാതിരിക്കാനുള്ള നിലപാടെടുക്കാൻ ഇമാമുദ്ദീനെ രാജാ ലാൽ സിങ്ങാണ് നിർബന്ധിക്കുന്നതെന്നും ഹെൻറിക്ക് ഇമാമുദ്ദീനിൽ നിന്ന് അറിവ് കിട്ടി.
നവംബർ 1-ന് ഷേഖ് ഇമാമുദ്ദീൻ ഹെൻറിയുടെ ക്യാമ്പിലെത്തുകയും ലാൽസിങ്ങിനെതിരെയുള്ള തെളിവുകൾ കൈമാറുകയും ചെയ്തു.
തുടർന്ന് ഷേഖ് തന്റെ സേനയെ പിൻവലിച്ച് നവംബർ 7-ന് ലാഹോറിലേക്ക് മടങ്ങി.
നവംബർ 9-ന് ഗുലാബ് സിങ്ങും ഹെൻറിയും ശ്രീനഗറിലെത്തി .
അങ്ങനെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലില്ലാതെ ഗുലാബ് സിങ് തന്റെ സാമ്രാജ്യം സ്വന്തമാക്കി.
കശ്മീരിലെ ഗോത്രനേതാക്കന്മാരുടെ പിന്തുണ ഗുലാബ് സിങ്ങിന് നേടിക്കൊടുക്കുന്നതിനുള്ള നടപടികളും വിജയകരമായി പൂർത്തീകരിച്ച് 1846 നവംബർ അവസാനത്തോടെ ഹെൻറി തന്റെ കശ്മീർ ദൗത്യം വിജയകരമായി അവസാനിപ്പിച്ചു.
കശ്മീരിലെ വിമതപ്രവർത്തനത്തിന്റെ പേരിൽ തൊട്ടടുത്ത മാസം ലാൽ സിങ്ങിനെ വിചാരണ ചെയ്ത് നാടുകടത്തി.
ഈ വിചാരണക്കായി രൂപീകരിച്ച അന്വേഷണക്കോടതിയിൽ ഹെൻറിക്കും ഫ്രെഡറിക് ക്യൂറിക്കുമൊപ്പം ഹെൻറിയുടെ സഹോദരൻ ജോണും അംഗമായിരുന്നു.
ഭൈരോവൽ കരാറിനുശേഷം
1846 ഡിസംബറിൽ ഭൈരോവൽ കരാർ നിലവിൽ വന്നതോടെ ഹെൻറി പഞ്ചാബിലെ പൂർണ്ണ ഭരണാധികാരമുള്ള റെസിഡന്റായി നികുതിപിരിവിൽ സർദാർമാർ കൈകടത്തുന്നതും അവരുടെ ഇഷ്ടക്കാരെ നിയമിക്കുന്നതും ഹെൻറി തടഞ്ഞു.
ഭൈരോവൽ കരാറിനുശേഷം തേജ് സിങ് സൈന്യത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ ശ്രദ്ധ കുറക്കുകയും നികുതികാര്യങ്ങളിൽ കൂടുതൽ ഇടപെടാനാരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു.
ഇക്കാലത്ത് തനിക്ക് ഏറ്റവും സഹായമായിരുന്ന ദിവാൻ ദിനനാഥുമായുള്ള ഹെൻറിയുടെ ചങ്ങാത്തം വർദ്ധിച്ചു.
8 വയസ്സുള്ള ദലീപ് സിങ് രാജാവിന്റെ ചുമതലയും ഹെൻറിയുടെ ചുമതലയിലായി മാറി.
ദലീപ് സ്നേഹനിധിയും ഉൽസാഹിയും ബുദ്ധിമാനുമായ കുട്ടിയായിരുന്നു എന്നായിരുന്നു ഹെൻറിയുടെ അഭിപ്രായം.
ഭൈരോവൽ കരാറിനുശേഷം, വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ അതിർത്തിപ്രദേശങ്ങളുടെ ചീഫ് അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റർ എന്ന പദവിയും ഹെൻറിക്ക് ലഭിച്ചു.
കിഴക്ക് ജമ്മു കശ്മീരും വടക്ക് ഹിന്ദുക്കുഷും പടിഞ്ഞാറും വടക്കുപടിഞ്ഞാറും അഫ്ഗാനിസ്താനും തെക്ക് പഞ്ചാബിലെ ജില്ലയായ ദേറ ഖാസി ഖാൻ എന്നിവയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ചന്ദ്രക്കലരൂപത്തിലുള്ള പഞ്ചാബിന്റെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ജില്ലകളായിരുന്നു ഈ അതിർത്തിപ്രദേശം.
വടക്കുനിന്ന് ഹസാര മേഖല , പെഷവാർ , കൊഹാട്ട് , ബാന്നു , ദേറ ഇസ്മയിൽ ഖാൻ , ദേറ ഖാസി ഖാൻ എന്നീവ ഈ ചന്ദ്രക്കലയിലെ പ്രദേശങ്ങളാണ്.
1847-48 കാലഘട്ടത്തിൽ ഹെൻറിയുടെ സഹായികളായിരുന്ന ഹെർബെർട്ട് എഡ്വേഡ്സ് , ജെയിംസ് അബ്ബോട്ട് , ജോൺ നിക്കോൾസൺ , ജോർജ് ലോറൻസ് തുടങ്ങിയവരാണ് ഈ മേഖലയിലെ നികുതിതിട്ടപ്പെടുത്തലിനും മേഖലയിലെ ക്രമസമാധാനപാലനത്തിനുമായുള്ള നടപടികളെടുക്കുകയും ചെയ്തത്.
ഹെൻറി ലോറൻസിന്റെ കുട്ടികൾ ( ഹെൻറി ലോറൻസെസ് യങ് മെൻ ) എന്ന് ഈ സഹായികൾ അറിയപ്പെടുന്നുണ്ട്.
ഹെൻറി വിഭാവനം ചെയ്യുകയും പലവട്ടം സർക്കാരിന് നിർദ്ദേശങ്ങൾ സമർപ്പിക്കുകയും ചെയ്ത, കോർപ്സ് ഓഫ് ഗൈഡ്സ് എന്ന സേനാവിഭാഗത്തിനും ഇക്കാലത്ത് ഹാഡിഞ്ച് അനുമതി നൽകി.
ഈ സേനാവിഭാഗത്തിന്റെ പരിശീലനത്ത്ിനും മറ്റുമുള്ള കാര്യങ്ങൾ തയ്യാറാക്കാനും ഹെൻറിയെത്തന്നെ നിയോഗിച്ചു.
പരീക്ഷണാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള ഈ സേനയുടെ ഒരു വിഭാഗം ലാഹോറിൽത്തന്നെ റെസിഡെന്റിന്റെ അംഗരക്ഷക്ക് നിയോഗിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
തിബറ്റുമായുള്ള അതിർത്തിയുടെ സർവേയായിരുന്നു ഹെൻറിക്ക് താൽപര്യമുണ്ടായിരുന്ന മറ്റൊരു നടപടി.
ഇതിനായി ഹെൻറിക്കു കീഴിൽ ക്യാപ്റ്റൻ അലക്സാണ്ടർ കണ്ണിങ്ഹാം സീനിയർ കമ്മീഷണറായും ലെഫ്റ്റനന്റ് എച്ച്. സ്ട്രാഷേ, ടി. തോംസൺ എന്നിവരും ഉൾപ്പെട്ട ഒരു അതിർത്തിക്കമ്മീഷൻ നിയോഗിക്കപ്പെട്ടു.
ആരോഗ്യസ്ഥിതി ഇക്കാലത്തും ഹെൻറിയെ അലട്ടിക്കൊണ്ടിരുന്നു.
1847 ജൂലൈയിൽ രോഗബാധിതനായതിനെത്തുടർന്ന് പകരക്കാരനായി ജോണിനെ ഓഗസ്റ്റ് 1-ന് ലാഹോറിലേക്ക് വിളിപ്പിച്ചു.
പകുതി ശമ്പളത്തിൽ രണ്ട് വർഷത്തേക്ക് അവധി ലഭിക്കുമായിരുന്നെങ്കിലും പഞ്ചാബിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കാൽ താൽപര്യമില്ലാതിരുന്നതിനാൽ പത്തുമാസത്തേക്ക് ശമ്പളമില്ലാത്ത അവധിയിൽ ഇംഗ്ലണ്ടിലേക്കു പോയി തിരിച്ചെത്താനാണ് ഹെൻറി തീരുമാനിച്ചത്.
ജിന്ദൻ കൗറിന്റെ ഭരണകാര്യങ്ങളിലുള്ള ഇടപെടൽ മൂലം ഹെൻറി അവരെ ലാഹോറിൽ നിന്നും മാറ്റണമെന്ന തീരുമാനത്തിൽ എത്തിച്ചേർന്നു.
1847 ഓഗസ്റ്റ് 7-ന് ദർബാറിൽ നടന്ന ഒരു ബഹുമതിദാനച്ചടങ്ങിൽ ജിന്ദന്റെ സഹോദരനായ ഹീരാ സിങ്ങിന് രാജാസ്ഥാനം നൽകുന്നതിന് ദലീപ് സിങ് നീരസം പ്രകടിപ്പിച്ചു.
ഇത് ജിന്ദന്റെ പ്രേരണപ്രകാരമാണെന്ന് ഹെൻറി മനസ്സിലാക്കി.
ഗവർണർ ജനറലിന്റെ അനുമതിയോടെ, ഓഗസ്റ്റ് 19-ന് ജിന്ദനെ നാടുകടത്തി.
ഓഗസ്റ്റ് 21-ന് അവസാനത്തെ ദർബാർ കഴിഞ്ഞ് നാട്ടിലേക്ക് തിരിക്കുന്നതിനായി ഹെൻറി സിംലയിലേക്ക് തിരിച്ചു.
ഡിസംബറിൽ കൽക്കത്തയിൽ നിന്ന് നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി.
സഹോദരനുമായുള്ള അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ
ഒന്നാം ആംഗ്ലോ-സിഖ് യുദ്ധാനന്തരം ഹെൻറിയും സഹോദരൻ ജോണും ആദ്യമായി നേരിട്ടുള്ള ഔദ്യോഗികബന്ധത്തിലായി.
ഹെൻറി പഞ്ചാബിന്റെ ഭരണത്തിലെത്തിയപ്പോൾ ജോൺ ജലന്ധർ ദൊവാബിന്റെ ഭരണാധികാരിയായി.
ഹെൻറിയുടെ കീഴിലായിരുന്നെങ്കിലും ഒരു പരിധിവരെയുള്ള സ്വയംഭരണസ്വാതന്ത്ര്യം ജോണിനുണ്ടായിരുന്നു.
1846 ഏപ്രിലിലെ കാങ്ഡ സംഭവം ഇരുവർക്കും ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിക്കാനും സൗകര്യമൊരുക്കി.
രണ്ടുവട്ടം ഹെൻറി അസുഖം മൂലം അവധിയിൽ പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ പകരം റെസിഡന്റായി ജോൺ ലാഹോറിലെത്തി.
തുടക്കത്തിൽ ഇരുവർക്കും പഞ്ചാബിന്റെ വ്യത്യസ്തമേഖലകളുടെ നിയന്ത്രണമായിരുന്നെങ്കിലും പഞ്ചാബ് പൂർണ്ണമായും ബ്രിട്ടീഷ് ആധിപത്യത്തിലെത്തിയ 1849 മുതൽ ഇരുവരും പഞ്ചാബ് ഭരണബോർഡിൽ ഏതാണ്ട് തുല്യാധികാരമുള്ള ബോർഡ് അംഗങ്ങളായി.
ഇരുവരുടേയും വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും പ്രവർത്തനമേഖലയിലും ഉള്ള വ്യത്യാസം ഇരുവരുടെയുമിടയിൽ രൂക്ഷമായ അഭിപ്രായവ്യത്യാസത്തിന് കാരണമായി.
1847 ഓഗസ്റ്റിൽ ഹെൻറി അസുഖം ബാധിച്ച് നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങിയപ്പോൾ ലാഹോറിൽ റെസിഡന്റായെത്തുകയും ഹെൻറിയുടെ അയഞ്ഞ ഭരണരീതിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഭരണത്തിൽ കാര്യമായ സ്വാധീനം ചെലുത്തുകയും നികുതിപിരിവിലും സാമ്പത്തികകാര്യങ്ങളിലും ദർബാറിന്റെ നടത്തിപ്പിലും ചെലവുകളുടെ കാര്യത്തിലും കർശനമായ നിയന്ത്രണമേർപ്പെടുത്തി.
തദ്ദേശീയപ്രതിനിധിഭരണാധികാരികൾക്ക് കൂടുൽ ഭരണസ്വാതന്ത്ര്യം നൽകുന്ന ഹെൻറിയുടെ നടപടികൾക്ക് കടകവിരുദ്ധമായിരുന്നു ഇത്.
പഞ്ചാബിനുവേണ്ടി പുതിയ സിവിൽ ക്രിമിനൽ നിയമങ്ങളുണ്ടാക്കി ജോൺ നടപ്പിൽ വരുത്തുകയും ചെയ്തു.
ജോണിന്റെ രീതികൾ പുതിയ ഗവർണർ ജനറലായ ഡൽഹൗസിയും ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യ കമ്പനിയുടെ ഡയറക്റ്റർമാരും സ്വാഗതം ചെയ്തു.
പഞ്ചാബ് ഭരണത്തിൽ ഹെൻറിയുടെ സ്വാധീനം കുറയുകയും ജോണിന് പ്രാമുഖ്യം വർദ്ധിക്കുകയും ചെയ്ത അവസരമായിരുന്നു ഇത്.
പഞ്ചാബിലെ പരിഷ്കാരങ്ങൾ രണ്ടാം ആംഗ്ലോ-സിഖ് യുദ്ധത്തിന് വഴിതെളിക്കുകയും പഞ്ചാബ് പൂർണ്ണമായി ബ്രിട്ടീഷ് ആധിപത്യത്തിലേക്ക് മാറുകയും ചെയ്തു.
1847 ഡിസംബറിൽ സ്ഥാനമൊഴിഞ്ഞ ഗവർണർ ജനറൽ ഹെൻറി  ഹാർഡിഞ്ചിനൊപ്പമാണ് ഹെൻറി നാട്ടിലേക്ക് തിരിച്ചത്.
ഏദനിൽ നിന്ന് ഈജിപ്തിലൂടെയുള്ള കരമാർഗ്ഗമാണ് അവർ നാട്ടിലേക്ക് പോയത്.
ഏദനിൽ വച്ച് ഹെൻറിക്ക് കെ.സി.ബി. പദവിക്കായി ശുപാർശചെയ്ത് ഹാഡിഞ്ച്, കമ്പനിയുടെ നിയന്ത്രണബോർഡിന്റെ അദ്ധ്യക്ഷനായ ജോൺ ഹോബ്ഹൗസിന് കത്തെഴുതുകയും തുടർന്ന് നാട്ടിലെത്തിയപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഈ പദവി ലഭിക്കുകയും ചെയ്തു.
മൂന്നുവർഷമായി പിരിഞ്ഞിരുന്ന ഭാര്യ ഹൊണോറിയയെയും മൂന്ന് ആൺമക്കളെയും സന്ധിക്കാൻ ഈ സന്ദർശനത്തിൽ ഹെൻറിക്ക് സാധിച്ചു.
ആറുമാസം ഹെൻറി നാട്ടിൽ ചിലവഴിച്ചു.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ തൂക്കം കൂടിയെങ്കിലും ആരോഗ്യത്തിൽ കാര്യമായ പുരോഗതിയുണ്ടായില്ല.
നാട്ടിൽ കുറച്ചുനാൾ കൂടി നിൽക്കണമെന്നുണ്ടായെങ്കിലും മുൽത്താനിൽ ആരംഭിച്ച വിമതലഹള തിരിച്ച് ഇന്ത്യയിൽപോകാൻ നിർബന്ധിതമാക്കി.
ഭാര്യ ഹൊണോറിയയും മകൻ ഹാരിയും സഹോദരി ഷാർലറ്റ് എന്നിവരും അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം ഇന്ത്യയിലേക്ക് വന്നു.
1848 ഡിസംബറിൽ ഹെൻറിയും കുടുംബവും ബോംബെയിലെത്തി.
അവിടെനിന്ന് സ്റ്റീമറിൽ കറാച്ചിയിലേക്ക് തിരിച്ചു.
അവിടെനിന്നും സിന്ധുവിലൂടെ ബോട്ടിൽ ലാഹോറിലേക്കും എത്തി.
1846-ലേതുപോലെതന്നെ രണ്ടാം ആംഗ്ലോ-സിഖ് യുദ്ധത്തിന്റെ അവസാനഘട്ടത്തിൽ ഹെൻറി ലാഹോറിൽ എത്തിച്ചേർന്നു.
മാറിയ പഞ്ചാബ് - ഡൽഹൗസിയുമായുള്ള അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ ഇന്ത്യയിലെ ഗവർണർ ജനറലായിരുന്ന ഡൽഹൗസി പ്രഭു
തന്റെ അഭാവത്തിൽ പഞ്ചാബിലെ സ്ഥിതിഗതികൾ അടിമുടി മാറി എന്ന് പഞ്ചാബിൽ റെസിഡന്റായി തിരിച്ചെത്തിയ ഹെൻറിക്ക് മനസ്സിലായി.
യുദ്ധാനന്തരം പഞ്ചാബിനെ ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്തോട് ചേർക്കുക എന്ന ഡൽഹൗസിയുടെ പദ്ധതിയും നടപ്പായി.
ഡൽഹൗസിക്ക് പഞ്ചാബിലെ തന്റെ നയങ്ങൾ നടപ്പാക്കുന്നതിലെ പ്രധാന പ്രശ്നം റെസിഡന്റായ ഹെൻറി ലോറൻസിന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമായിരുന്നു.
തദ്ദേശീയപ്രഭുക്കന്മാരുമായി സഹകരിച്ചുള്ള ഹെൻറിയുടെ പറ്റേണലിസ്റ്റ് ഭരണരീതികൾ ഡൽഹൗസിയുടെ ശൈലിയുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്നതായിരുന്നില്ല.
ഈ രീതി പഞ്ചാബിൽ നിന്ന് ഉന്മൂലനം ചെയ്യാനായിരുന്നു ഡൽഹൗസി തീരുമാനിച്ചിരുന്നത്.
റെസിഡെന്റ് എന്ന നിലയിൽ മൂന്നു മാസം ഹെൻറിയുമായി ഇടപഴകിയതിൽനിന്ന്, ഹെൻറി സിഖുകാരോട് അനുഭാവം കാണിക്കുന്നവനാണെന്നാണ് ഡൽഹൗസി, ഈസ്റ്റ ഇന്ത്യ കമ്പനി ഡയർക്റ്റർ ബോർഡ് അദ്ധ്യക്ഷനായിരുന്ന ഹോബ്ഹൗസിനെഴുതിയത്.
മുമ്പ് ഹാർഡിഞ്ചുമായി തനിക്കുണ്ടായിരുന്ന ബന്ധം പോലെയായിരിക്കില്ല ഡൽഹൗസിയുമായുണ്ടാകുക എന്ന് ഹെൻറിക്കും ബോധ്യം വന്നു.
മുൽത്താനിലെ സൈനികനടപടിക്കാലത്തെ ഹെൻറിയുടെ പ്രവർത്തനത്തെപ്പറ്റി ഡൽഹൗസി വിമർശിച്ചിരുന്നു.
പഞ്ചാബിലെയും പരിസരപ്രദേശങ്ങളിലും ഹെൻറിക്കുണ്ടായിരുന്ന പരിപൂർണ്ണ അധികാരം ചുരുങ്ങി, അദ്ദേഹം സർക്കാർ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രതിനിധി മാത്രമായി ചുരുങ്ങി.
ജനുവരിയിലെ ചില്ലിയൻവാലയിലെയും ഫെബ്രുവരിയിൽ ഗുജറാത്തിലെയും നിർണ്ണായകപോരാട്ടങ്ങൾക്കു മുമ്പാണ് ഹെൻറി പഞ്ചാബിൽ തിരിച്ചെത്തിയത്.
1841-ലേതുപോലെ വിമതരുടെ തടവിലായിരുന്ന സഹോദരൻ ജോർജിന്റെ സുരക്ഷയുടെ കാര്യത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന് ആശങ്കയുണ്ടായിരുന്നു.
യുദ്ധത്തിന്റെ മുൻനിരയായ ചില്ലിയൻവാലയിലേക്കെത്താൻ ഹെൻറിക്ക് തിടുക്കമായെങ്കിലും ലാഹോറിൽ തുടരാൻ ഡൽഹൗസി നിർബന്ധിച്ചു.
ഫെബ്രുവരിയിൽ ഗുജറാത്തിലേക്ക് പോകാനുള്ള ആവശ്യവും നിഷേധിക്കപ്പെട്ടു.
യുദ്ധസമയത്ത് ചില്ലിയൻവാലയിൽവച്ചും ഗുജറാത്തിൽവച്ചും ഷേർ സിങ്ങുമായി വിലപേശി ബ്രിട്ടീഷ് തടവുകാരെ വിട്ടുകിട്ടാതിരിക്കാൻ തന്റെ പഴയ എതിരാളിയായിരുന്ന മാക്കിസൺ തന്നെയാണ് കാരണം എന്ന് ഹെൻറി വിശ്വസിച്ചു.
എന്നാൽ ആയുധമേന്തിയുള്ള വിമതരുമായി ഒരു സന്ധിയും വിലപേശലും വേണ്ടെന്ന ഡൽഹൗസിയുടെ നിലപാടായിരുന്നു ഇതിനു കാരണം.
ഫെബ്രുവരി 1-നാണ് ഹെൻറി ലാഹോറിൽ വീണ്ടും റെസിഡെന്റായി സ്ഥാനമേറ്റത്.
അധികാരമേൽക്കുന്ന സമയത്ത്, പഞ്ചാബിൽ സമാധാനം സ്ഥാപിക്കാൻ താൻ എത്തി എന്ന നിലയിൽ  ജനങ്ങളോട് നടത്തിയ പ്രഖ്യാപനത്തിന്റെ പേരിൽ ഡൽഹൗസി ഹെൻറിയെ വിമർശിച്ചു.
എഡ്വേഡ്സ് , നിക്കോൾസൺ , ലംസ്ഡൻ തുടങ്ങിയ തന്റെ സഹപ്രവർത്തകർക്ക് സ്വതന്ത്രമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നതിനും സൈനികനടപടികൾക്കും അമിതസ്വാതന്ത്ര്യം നൽകുന്നു എന്നതിന്റെ പേരിലും അവർ കൃത്യമായി റിപ്പോർട്ടുകൾ അയക്കുന്നില്ലെന്നും ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയും ഡൽഹൗസിയിൽനിന്ന് വിമർശനമേറ്റു.
1849 ഫെബ്രുവരി 20-ന് എഡ്വേഡ്സിന്റെ തന്നിഷ്ടപ്രകാരമുള്ള നടപടികളെ ഡൽഹൗസി വീണ്ടും വിമർശിക്കുകയും അയാളെ തിരികെവിളിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
ഹെൻറി ഇതിന് വിസമ്മതിക്കുകയും എഡ്വേഡ്സിന്റെ ഭാഗത്ത് തെറ്റൊന്നുമില്ലെന്ന് സമർത്ഥിക്കുകയും ചെയ്തു.
കശ്മീരിലെ ഗുലാബ് സിങ്ങിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഹെൻറിയുടെയും ഡൽഹൗസിയുടെയും കാഴ്ചപ്പാടിലും കാര്യമായ അന്തരമുണ്ടായിരുന്നു.
മൊത്തത്തിൽ ഒട്ടും സുഖകരമല്ലാത്ത ബന്ധമായിരുന്നു ഹെൻറിയും ഡൽഹൗസിയുമായുണ്ടായിരുന്നത്.
സിഖ് സാമ്രാജ്യം മൊത്തത്തിൽ ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്തിനെതിരെ യുദ്ധത്തിലായിരുന്നു എന്ന ഡൽഹൗസിയുടെ വ്യാഖ്യാനത്തെ ഹെൻറി എതിർത്തു.
മുൽത്താനിലെ വിമതനീക്കം തുടക്കത്തിലേ അടിച്ചമർത്താതിരുന്നതാണ് യുദ്ധത്തിന് കാരണമെന്നും ഇതിന്റെ കാരണക്കാർ അന്ന് റെസിഡന്റായിരുന്ന ഫ്രെഡറിക് ക്യൂറിയും സൈന്യവുമാണെന്ന് ഹെൻറി കരുതി.
ഇക്കാര്യം ഡൽഹൗസിയെ ഇത് ബോധ്യപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും അതിന് സാധിച്ചില്ല.
യുദ്ധാനന്തരം പഞ്ചാബിനെ ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്തോട് കൂട്ടിച്ചേർക്കുക എന്ന ഡൽഹൗസിയുടെ പദ്ധതിയോട് ഹെൻറിക്ക് വിയോജിപ്പായിരുന്നു.
കൂട്ടിച്ചേർക്കലാണ് തീരുമാനമെങ്കിൽ റെസിഡന്റ് സ്ഥാനത്തുനിന്ന് രാജിവെക്കാനും അദ്ദേഹം തയ്യാറായി.
വിമതപ്രവർത്തനത്തിന് ഇങ്ങനെ മറുപടി നൽകുന്നത് നീതിയല്ലെന്നായിരുന്നു തുടക്കത്തിൽ ഹെൻറിയുടെ പക്ഷം.
എന്നാൽ യുദ്ധം അവസാനമായപ്പോഴേക്കും പകുതിയോളം സർദാർമാരും, സേനയിൽ ഭൂരിഭാഗവും നാമാവശേഷമായതോടെ കൂട്ടിച്ചേർക്കൽ തന്നെയായിരിക്കും നല്ലതെന്ന് അദ്ദേഹത്തിനു ബോധ്യമായി.
എന്നാൽ നിലവിൽ ആവശ്യത്തിന് അധികാരവും ഭരണസ്വാതന്ത്ര്യവും ബ്രിട്ടീഷുകാർക്ക് പഞ്ചാബിൽ ഉള്ളതുകൊണ്ട്, കൂടുതൽ ഇടപെടൽ ഇനി ആവശ്യമില്ലെന്നായിരുന്നു ഹെൻറിയുടെ പക്ഷം.
പഞ്ചാബിനെ ഒരു പ്രവിശ്യയായി പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനു പകരം സർദാർമാരുടെ പിന്തുണ ഉറപ്പാക്കുന്നതിന് പാവഭരണാധികാരിയായി മഹാരാജാവിനെ ഉയർത്തിക്കാണിക്കുന്നതായിരിക്കും നല്ലതെന്നും അദ്ദേഹം കരുതി.
യുദ്ധസമയത്ത് വിമതപ്രവർത്തനം നടത്താതിരുന്ന സർദാർമാർക്ക് യോജിച്ച അംഗീകാരങ്ങൾ നൽകണമെന്നും അദ്ദേഹം ആവശ്യപ്പെട്ടു.
എന്നാൽ ഹെൻറിയുടെ ഈ അർദ്ധ-ഫ്യൂഡൽ രീതിയോട് ഡൽഹൗസിക്ക് യോജിപ്പുണ്ടായിരുന്നില്ല.
ഹെൻറിയുടെ വിശ്വസ്തർക്ക് ജഗീറുകളുടെ അധികാരം നൽകുന്ന രീതിയോടും ഷേഖ് ഇമാമുദ്ദീനെപ്പോലെ ബ്രിട്ടീഷുകാർക്കെതിരെ ആയുധമെടുക്കാതിരുന്ന ഉന്നതർക്ക് സമ്മാനങ്ങളും പെൻഷനും നൽകുന്നതിനോടും ഡൽഹൗസി വിയോജിച്ചു.
ഡൽഹൗസിയുടെ അഭിപ്രായപ്രകാരം പഞ്ചാബ് രാജ്യം മൊത്തത്തിൽ ബ്രിട്ടീഷുകാർക്കെതിരായുള്ള നിലപാടാണ് സ്വീകരിച്ചിരുന്നത്.
ആരെങ്കിലും ആ പൊതുനിലപാട് സ്വീകരിച്ചില്ലെന്നത് സമ്മാനിതനാവാനുള്ള കാരണമല്ല.
ഹെൻറി വിഭാവനം ചെയ്ത, യൂറോപ്യനും തദ്ദേശീയരുമായ ഉദ്യോഗസ്ഥരെ ഉൾപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ടുള്ള യുദ്ധാനന്തരഭരണവ്യവസ്ഥയെയും ഡൽഹൗസി തള്ളിക്കളഞ്ഞു.
1849 മാർച്ച് 28-ന് ഡൽഹൗസിയുടെ വിദേശകാര്യസെക്രട്ടറിയായിരുന്ന ഹെൻറി എലിയറ്റ് അവതരിപ്പിച്ച, പഞ്ചാബ് ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്തിൽ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നതായുള്ള പ്രഖ്യാപനത്തിൽ മനസ്സില്ലാമനസോടെയാണ് ഹെൻറി ഒപ്പുവച്ചത്.
പഞ്ചാബ് ഭരണബോർഡിന്റെ അദ്ധ്യക്ഷൻ
പഞ്ചാബിനെ ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്തോട് കൂട്ടിച്ചേർക്കുമെങ്കിലും ഭരണരീതി നിലവിലുള്ളതിന്റെ അൽപം വിപുലപ്പെടുത്തിയ രൂപം മാത്രമായിരിക്കുമെന്നാണ് ഹെൻറി കരുതിയത്.
മൂന്നംഗങ്ങളടങ്ങിയ ഒരു ഭരണ ബോർഡ് ആണ് ഡൽഹൗസി പഞ്ചാബ് ഭരണത്തിനായി നിയോഗിച്ചത്.
ഹെൻറിക്കുപുറമേ, ജോൺ ലോറൻസും സി.ജി. മാൻസലും ആയിരുന്നു മറ്റംഗങ്ങൾ.
ഹെൻറി ബോർഡിന്റെ അദ്ധ്യക്ഷനായിരുന്നെങ്കിലും തീരുമാനങ്ങളെല്ലാം രണ്ടംഗങ്ങളുടെയെങ്കിലും സമ്മതത്തേടെ മാത്രമേ എടുക്കാനാവൂ എന്നു നിഷ്കർഷിക്കപ്പെട്ടിരുന്നതിനാൽ ഹെൻറിയുടെ അധികാരങ്ങൾ വെട്ടിക്കുറച്ചതിനു തുല്യമായി.
ഹെൻറിയുടെ അധികാരങ്ങൾക്ക് കടിഞ്ഞാണിട്ട്, ഡൽഹൗസിക്ക് തൽപരനായ സഹോദരൻ ജോണിന് ഭരണകാര്യങ്ങളിൽ മേൽക്കൈ നൽകാനുള്ള തന്ത്രമായിരുന്നു ഇതെന്ന് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു.
വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ പ്രവിശ്യകളിൽ ജെയിംസ് തോമാസണും ജോൺ ലോറൻസും നടപ്പാക്കിവന്നിരുന്ന പരിഷ്കരണനടപടികൾ ബ്രിട്ടീഷ് അധീന പഞ്ചാബിലേക്ക് വ്യാപിപ്പിക്കാനാണ് ഡൽഹൗസി ശ്രമിച്ചത്.
ഹെൻറിക്ക് പരിഷ്കാരങ്ങളോട് യോജിപ്പായിരുന്നെങ്കിലും തദ്ദേശീയരുടെ രീതികൾ പ്രാമുഖ്യം നൽകാതെയുള്ള അതിന്റെ നടപ്പാക്കൽ രീതികളോട് വിയോജിപ്പായിരുന്നു.
അതിർത്തിപര്യടനങ്ങൾ
ഡൽഹൗസിയുടെ പിന്തുണയിൽ സഹോദരൻ ജോൺ , പഞ്ചാബിന്റെ ഭരണകാര്യങ്ങൾ അടിമുടി പരിഷ്കരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ഇക്കാലത്ത് ഹെൻറി പഞ്ചാബിന്റെ അതിർത്തിപ്രദേശങ്ങളിലെ പര്യടനങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധപുലർത്തി.
1849 മുതൽ 52 വരെയുള്ള കാലത്ത് ഇത്തരം മൂന്ന് പര്യടനങ്ങൾ നടത്തുകയും കശ്മീരിലും ലഢാക്കിലും വരെ എത്തിച്ചേരുകയും ചെയ്തു.
1849 സെപ്റ്റംബറിലാണ് ആദ്യയാത്ര ആരംഭിച്ചത്.
ഒക്ടോബറിൽ കശ്മീരിലെത്തി.
കശ്മീരിലെ ഗുലാബ് സിങ് , ബ്രിട്ടീഷുകാർക്ക് ഭീഷണിയാകാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്ന ബ്രിട്ടീഷ് സർവസൈന്യാധിപനായിരുന്ന ചാൾസ് നേപ്പിയർ , ഡൽഹൗസിക്ക് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിരുന്നു.
ഇക്കാര്യം പരിശോധിക്കുക എന്നതായിരുന്നു ഈ യാത്രയുടെ ഒരുദ്ദേശ്യം.
ഗുലാബ് സിങ്ങിന്റെ സേനയെക്കുറിച്ച് നേപ്പിയർ, ഡൽഹൗസിയുടെക്ക് നൽകിയ വിവരങ്ങൾ വളരെ പെരുപ്പിച്ച് കാണിച്ചതാണെന്ന് ഹെൻറി കണ്ടെത്തി.
ഗുലാബ് സിങ്ങ് ഒരു ഭീഷണിയല്ല മറിച്ച് ഒരു സഖ്യകക്ഷിയാകാനാണ് ആഗ്രഹിക്കുക എന്നും അദ്ദേഹം അറിയിച്ചു.
ഹസാരയിലെ ബ്രിട്ടീഷ് പ്രതിനിധിയായിരുന്ന ജെയിംസ് അബോട്ടിന്റെ സ്വതന്ത്രഭരണത്തെക്കുറിച്ചായിരുന്നു ഡൽഹൗസിയുടെ മറ്റൊരു ആശങ്ക.
ഹസാരയെ അബ്ബോട്ടിന്റെ ഒരു ചെറുസാമ്രാജ്യം പോലെ ഭരിക്കാൻ വിടരുതെന്ന് ഡൽഹൗസിയുടെ ഹെന്റിക്ക് എഴുതിയിരുന്നു.
ഇക്കാര്യം പരിശോധിക്കുന്നതിനായി കശ്മീരിൽ നിന്ന് ഝലത്തിന്റെ താഴ്വരയിലൂടെ സഞ്ചരിച്ച് ഹെൻറി ഹസാരയിലെത്തി.
ഹസാരയിലെ അനുഭവത്തിൽനിന്ന് അബ്ബോട്ടിന്റെ ഭരണരീതികളെ ന്യായീകരിക്കുകയാണ് ഹെൻറി ചെയ്തത്.
അബോട്ട് അവിടെ വളരെ ജനകീയനായിരുന്നു.
ഒരു മജിസ്ട്രേറ്റ് എന്നതിനുപകരം ഒരു കുടുംബനാഥനെപ്പോലെയായിരുന്നു അബ്ബോട്ട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാര്യക്കൊപ്പം അവിടെ ജീവിച്ചിരുന്നത്.
അബോട്ടിന്റെ ഭരണരീതികളിൽ പിഴവുകളുണ്ടെങ്കിലും മൊത്തത്തിൽ നോക്കിയാൽ അന്നത്തെ നിലയിൽ ഒരു ചെലവുമില്ലാതെ മേഖലയിൽ സമാധാനം നിലനിർത്താൻ അബോട്ടിനെക്കൊണ്ടല്ലാതെ ആർക്കും സാധിക്കില്ലായിരുന്നുവെന്ന് ഹെൻറി അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.
നവംബർ അവസാനത്തോടെ ഈ പര്യടനം അവസാനിപ്പിച്ചു.
മുൻ സിഖ് സൈനികരെ ബ്രിട്ടീഷ് സേനയിലേക്കെടുക്കണമെന്നും അതിർത്തിയിലെ ചുരങ്ങൾ സർവേ നടത്തണമെന്നും അവയിലൂടെ പാതകൾ നിർമ്മിക്കാനും യാത്രാനന്തരം അദ്ദേഹം സർക്കാരിന് ശുപാർശചെയ്തു.
‌1850 ജൂണിലായിരുന്നു ഹെൻറിയുടെ രണ്ടാമത്തെ പര്യടനം.
ആദ്യയാത്രയിൽ താൻ വന്നവഴിയിലൂടെ തിരിച്ച് യാത്രചെയ്ത് കശ്മീരിലെത്തി അവിടെനിന്നും ലഡാക്ക് വരെ നീളുന്ന യാത്രയായിരുന്നു ഇത്.
ചൈനയും തിബറ്റുമായി അതിർത്തി പങ്കിടുന്ന മേഖലകളുടെ സന്ദർശനമായിരുന്നു ഈ യാത്രയുടെ ലക്ഷ്യം.
ഇതിനുവേണ്ടിയുള്ള അനുമതിക്കായി ഡൽഹൗസിയുമായി തർക്കങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു.
ജൂൺ അവസാനം കശ്മീരിലെത്തുകയും ജൂലൈ പകുതിയോടെ ലഡാക്കിലേക്ക് തിരിച്ച് ഓഗസ്റ്റിൽ അവിടെയെത്തി.
അവിടെനിന്നും തിരിച്ച് സ്കർദു , ഗിൽഗിത് തുടങ്ങിയ ഇടങ്ങളിലേക്കും പര്യടനം നടത്തി 1850 ഒക്ടോബറിൽ ലാഹോറിൽ തിരിച്ചെത്തി.
ഹെൻറിയുടെ മൂന്നാമത്തെ പര്യടനം 1852 ജനുവരി മുതൽ ഏപ്രിൽ വരെയായിരുന്നു.
ഭിന്നതകളുടെ കാലം ജോൺ ലോറൻസ്
ഒന്നാം ആംഗ്ലോ-സിഖ് യുദ്ധാനന്തരം , പഞ്ചാബിൽ ഹെൻറിയേയും സഹോദരൻ ജോണിനേയും ഒരുമിച്ച് നിയമിച്ചപ്പോൾ ഇരുവരുടെയും പ്രവർത്തനരീതിയിലുള്ള വ്യത്യാസം തിരിച്ചറിഞ്ഞ ഗവർണർ ജനറൽ ഹാർഡിഞ്ച് , അവരെ ഒരു ഏറ്റുമുട്ടലിന് സാധ്യതയില്ലാത്തവണ്ണം മേൽ-കീഴുദ്യോഗസ്ഥന്മാരായാണ് നിയമിച്ചത്.
എന്നാൽ ഡൽഹൗസിക്ക് ഹെൻറിയെ അപേക്ഷിച്ച് ജോണിനോടായിരുന്നു കൂടുതൽ പ്രതിപത്തി.
പഞ്ചാബിന്റെ കൂട്ടിച്ചേർക്കലിനുശേഷം ഡൽഹൗസി അവരെ ഒരേയിടത്ത് ഒരേ അധികാരത്തിൽ നിയമിച്ചത് പരസ്പരം തർക്കങ്ങളിലേക്കും ഔദ്യോഗിക-വ്യക്തിബന്ധങ്ങൾക്ക് ഉലച്ചിൽവരുന്നതിനും കാരണമായി.
ഹെൻറിയും ഏതാണ്ട് ഇതേ അവസ്ഥയിലെത്തിയിരുന്നു.
യുദ്ധകാലത്ത് വിമതപ്രവർത്തനം നടത്താതിരുന്ന തേജ് സിങ് , ഷേഖ് ഇമാമുദ്ദീൻ തുടങ്ങിയ സിഖ് പ്രമുഖർക്ക് സഹായങ്ങൾ നൽകുന്ന കാര്യത്തിലും ജോൺ എതിരഭിപ്രായം പ്രകടിപ്പിച്ചു.
ബോർഡിനകത്തുതന്നെ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ നിലനില്ക്കുന്ന ഇക്കാലത്ത്, ബോർഡും, ഗവർണർ ജനറലുമെല്ലാം.
കമാൻഡർ ഇൻ ചീഫായിരുന്ന ചാൾസ് നേപ്പിയറുമായും അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ തുടരുകയായിരുന്നു.
ജോണും, ഹെൻറിയും, ഡൽഹൗസിയും ഒരേ അഭിപ്രായത്തിലായിരുന്ന വളരെച്ചുരുക്കം കാര്യങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു ഇത്.
പഞ്ചാബിൽ സിവിൽ സർക്കാരിനുപകരം സൈന്യം ഭരണം നടത്തണമെന്നായിരുന്നു നേപ്പിയറുടെ അഭിപ്രായം.
പഞ്ചാബിൽ ഭരണ ബോർഡിനോട് ആലോചിക്കാതെ നേപ്പിയർ സൈനികവിന്യാസങ്ങൾ നടത്തി.
ഹെൻറി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത അനാർക്കലി കന്റോൺമെന്റ് മാറ്റി സ്ഥാപിക്കണമെന്ന നേപ്പിയറിന്റെ അഭിപ്രായം ഒരു പ്രധാന തർക്കവിഷയമായിരുന്നു.
ഹെൻറി, നേപ്പിയറെ വാണ്ടെറെർ എന്നുപോലും പരാമർശിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഭരണബോർഡിന് മുൻ വിമതർ ഉണ്ടാക്കിയ ശല്യത്തേക്കാൾ അധികമാണ് മുഖ്യസേനാധിപനെക്കൊണ്ടുണ്ടായതെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
ബോർഡുമായുള്ള അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ ഗവർണർ ജനറൽ ഡൽഹൗസി ഏറ്റെടുക്കുകയും ഇതുമൂലം നേപ്പിയർ 1851-ൽ സ്ഥാനം രാജിവക്കുകയായിരുന്നു.
ജോണും ഹെൻറിയും തമ്മിലുള്ള അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ 1852 ഓയപ്പോഴേക്കും വളരെ മൂർച്ഛിച്ചു.
ഇരുവരുടെയു നേരിട്ടുള്ള ആശയവിനിമയം പോലും നിലച്ചു.
ഇക്കാലത്ത് ഇരുവരുടെയും പഴയ സഹപാഠിയായിരുന്ന വടക്കൻ ഐർലന്റിൽനിന്നുള്ള റോബർട്ട് മോണ്ട്ഗോമറി മാൻസെലിനുപകരം മൂന്നാം ബോർഡംഗമായി ചുമതലയേറ്റിരുന്നു.
ഇരുസഹോദരന്മാരുടെയും ഇടനിലക്കാരനായി വർത്തിച്ചിരുന്നത് മോണ്ട്ഗോമെറിയായിരുന്നു.
ചുമതലകൾ വിഭജിച്ച് തർക്കങ്ങൾ പരിഹരിക്കുന്നതിന് ഹെൻറിയും ജോണും നിർദ്ദേശങ്ങൾ വച്ചെങ്കിലും അതൊന്നും ഡൽഹൗസിക്ക് സ്വീകാര്യമായില്ല.
ഹെൻറിയെ ബോർഡിൽ നിന്നു മാറ്റുക എന്നതായിരുന്നു ഡൽഹൗസിയുടെക്ക് താൽപര്യമുണ്ടായിരുന്ന പ്രതിവിധി.
ഇരുവരും വഴക്കിലാണെങ്കിൽക്കൂടിയും പഞ്ചാബ് ഭരണം വളരെ നല്ലരീതിയിലായിരുന്നു നടന്നുപോകുന്നത് എന്നായിരുന്നു ഡൽഹൗസിയുടെയുടെ വിലയിരുത്തൽ.
1852 തണുപ്പുകാലമായപ്പോഴേക്കും ഇരുവരും സ്ഥാനം രാജിവക്കാൻ ആഗ്രഹം പ്രകടിപ്പിക്കുകയും ഒരാളെ പഞ്ചാബിന്റെ ചീഫ് കമ്മീഷണർ സ്ഥാനത്തും മറ്റേയാളെ ഹൈദരാബാദിൽ ഉടൻ ഒഴിവുവന്നേക്കാവുന്ന പൊളിറ്റിക്കൽ ഏജന്റിന്റെ തസ്തികയിലേക്കും നിയമിക്കുക എന്ന കാര്യത്തിൽ ധാരണയിലെത്തി.
ഡൽഹൗസിക്ക് ഹെൻറി എഴുതിയ കത്തിൽ, പഞ്ചാബ് അതിർത്തിയാണ് തനിക്ക് ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ട പ്രദേശമെന്നും അവിടത്തെ ചീഫ് കമ്മീഷണർ സ്ഥാനമാണ് താൻ കൂടുതൽ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെങ്കിലും സഹോദരനുവേണ്ടി അവിടം ഉപേക്ഷിക്കാനും ഹൈദരാബാദിലേക്ക് മാറാനും തയ്യാറാണെന്ന് സമ്മതിച്ചു.
എന്നാൽ ഡൽഹൗസി ഹെൻറിക്ക് ഹൈദരാബാദ് നൽകാൻ തയ്യാറായിരുന്നില്ല.
പകരം അത്ര പ്രാധാന്യമില്ലാത്ത രജപുത്താനയാണ് നൽകിയത്.
പഞ്ചാബിലെ ചീഫ് കമ്മീഷണർ സ്ഥാനം സിവിൽ ഓഫീസർ ആയി പരിശീലനം ലഭിച്ചയാൾക്കു മാത്രമേ നൽകൂ എന്നും അതിന് ഹെൻറി യോഗ്യനല്ലെന്നും കൂട്ടിച്ചേർത്തത് ഹെൻറിയെ വളരെ വേദനിപ്പിച്ചു.
ഹെൻറി ഇതിനെ എതിർത്ത് ഡൽഹൗസിയുടെക്കെഴുതിയിങ്കിലും കാര്യമൊന്നുമുണ്ടായില്ല.
1849 മുതൽ പഞ്ചാബിലെ പ്രധാനജോലികൾ ജോൺ ആയിരുന്നു ചെയ്തിരുന്നത് എന്നും ഹെൻറി അതിന്റെ അംഗീകാരം നേടുകയായിരുന്നു എന്നുമായിരുന്നു ഡൽഹൗസിയുടെയുടെ ചിന്ത.
പഞ്ചാബിലെ ചീഫ് കമ്മീഷണർ സ്ഥാനം അദ്ദേഹം ജോണിന് നൽകുകയും ചെയ്തു.
1853 ജനുവരി 1-ന് ഹെൻറി രജപുത്താനയിലെ തസ്തിക സ്വീകരിച്ചു.
പഞ്ചാബിൽ നിന്നുള്ള തിരസ്കരണം ഹെൻറിക്ക് ഒരു ആഘാതമായിരുന്നു.
ഇതിൽനിന്ന് പിന്നീടദ്ദേഹം മോചനം നേടിയതേയില്ല.
സൈനികനിൽനിന്ന് ഭരണജ്ഞനിലേക്ക് മാറുന്ന ആദ്യകാലരീതി അവസാനിച്ചു എന്ന് ഹെൻറിക്ക് മനസ്സിലായി.
പഞ്ചാബ് ഭരണത്തിന് ഒരു ബോർഡുണ്ടാക്കിയതുതന്നെ ഹെൻറിയെ അനുനയിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു വ്യവസ്ഥയായിരുന്നു എന്ന കാര്യം അദ്ദേഹം മനസ്സിലാക്കിയിരുന്നില്ല.
ബോർഡ് എന്ന സംവിധാനത്തിന്റെ ഗുണങ്ങളെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹം പലപ്പോഴും ജോണിനോട് പ്രസംഗിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു.
ഡൽഹൗസിയുടെയുടെ രീതികൾ ഒരു ഇരുപതുവർഷമെങ്കിലും കഴിഞ്ഞ് നടപ്പാക്കേണ്ടതാണെന്നായിരുന്നു ഹെൻറിയുടെ അഭിപ്രായം.
പഞ്ചാബിൽ സിവിലിയൻ ഭരണകർത്താക്കളുടെ എണ്ണം ധാരാളമാണെന്നും പഞ്ചാബിലെ ബ്രിട്ടീഷ് നിയന്ത്രണം അധികവുമാണെന്നുമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ മതം.
ലളിതമായ നിയമങ്ങളും, ഹെർബെർട്ട് എഡ്വേഡ്സ് , ജോൺ നിക്കോൾസൺ , ടൈലർ, ലേക്ക് , ബെച്ചെർ തുടങ്ങിയവരെപ്പോലുള്ള സൈനിക-ഭരണജ്ഞരും അത്തരത്തിലുള്ള സിവിലിയൻ ഭരണജ്ഞരുമാണ് പഞ്ചാബിൽ ആവശ്യം എന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിപ്രായം.
ജോണിന്റെ സൈനികഗുണങ്ങളാണ് പഞ്ചാബിലെ ജോലിക്കായുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാനഗുണമെന്നായിരുന്നു ഹെൻറി വിലയിരുത്തിയത്.
പഞ്ചാബിൽ നിന്നുള്ള മടക്കം എന്നെന്നേക്കുമുള്ളതാണെന്ന് ഹെൻറി കരുതിയിരുന്നില്ല.
ജോണിന് ആഗ്രയിലേയോ ബോംബെയിലെയോ ഗവർണർ സ്ഥാനം പോലുള്ള ഉന്നതോദ്യോഗങ്ങൾ ലഭിക്കുകയോ ജോൺ വിരമിക്കുകയോ ചെയ്താൽ ഹെൻറി പഞ്ചാബിൽ തിരിച്ചെത്താൻ തയ്യാറായിരുന്നു.
1853 ജനുവരി 11-ന് ലാഹോറിൽ അദ്ദേഹം ഒരു പൊതുയോഗത്തിൽ പങ്കെടുത്ത് സുഹൃത്തുക്കളിൽ നിന്നും പിന്തുണക്കുന്നവരിൽ നിന്നും യാത്രാമൊഴികൾ ഏറ്റുവാങ്ങി.
ജനുവരി 20 ആയിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ലാഹോറിലെ അവസാനത്തെ ദിവസം.
പഞ്ചാബിലെ ജഗീർദാർമാരെ ശല്യമായും ശത്രുക്കളായും കണക്കാക്കാതെ അവരോട് നീതിപൂർവമായി പെരുമാറണമെന്ന ഉപദേശം അന്ന് ജോണിന് ഹെൻറി നൽകി.
ജലന്ധർ ദൊവാബിലെയും ലാഹോറിലെയും ജഗീർദാർമാരോട് ജോൺ കാണിച്ച മോശമായ പെരുമാറ്റമെന്ന തെറ്റ് തിരുത്താനുള്ള അവസരമാണ് കൈവന്നിരിക്കുന്നതെന്നും അദ്ദേഹം ഓർമ്മിപ്പിച്ചു.
ഹെൻറിക്കൊപ്പം ഭാര്യ ഹൊണോറിയയും അവരുടെ മക്കളായ ഹാരി, നോറ എന്നിവരും സഹോദരിയായ ഷാർലറ്റും ലാഹോറിൽ നിന്ന് ജനുവരി 20-ന് തിരിച്ചു.
പഞ്ചാബി പ്രഭുക്കന്മാരുടെയും, റോബർട്ട് നേപ്പിയർ അടക്കമുള്ള ഇംഗ്ലീഷ് ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെയും, ജനങ്ങളുടെയും ഒരു സംഘം അവരെ അമൃത്സർ വരെ അനുഗമിച്ചിരുന്നു.
അമൃത്സറിൽനിന്ന് ഇവരെ അനുഗമിക്കുന്നതിന് മറ്റൊരു സംഘവും ഉണ്ടായിരുന്നു.
സ്ഥാനഭ്രഷ്ടനാക്കപ്പെട്ട ഒരു രാജാവിന്റെ യാത്രപോലെയായിരുന്നു അത്.
1853 ഫെബ്രുവരി 7-ന് പഞ്ചാബിന്റെ അതിർത്തി കടന്ന ദിവസം അദ്ദേഹം ഭരണബോർഡിന്റെ അദ്ധ്യക്ഷൻ എന്ന പദവിയിൽ നിന്ന് ഔദ്യോഗികമായി സ്ഥാനമൊഴിഞ്ഞു.
ലാഹോർ നഷ്ടം
ലാഹോറിലെ സ്ഥാനം തിരികെപ്പിടിക്കുക എന്നത്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിൽക്കാല ഔദ്യോഗികജീവിതത്തിലെ പ്രധാനലക്ഷ്യമായിരുന്നു.
അല്ലെങ്കിൽ ലാഹോറിൽ നിന്നും തന്നെ ഡൽഹൗസി പുറത്താക്കിയെന്ന ചീത്തപ്പേര് എങ്ങനെയിങ്കിലും കഴുകിക്കളയുക എന്നതായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിലാഷം.
തനിക്കെതിരെ ഡൽഹൗസി നടത്തിയ അപമര്യാദയെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹം സുഹൃത്തുകളോടും മുൻ സഹപ്രവർത്തകരോടും പിൽക്കാലത്ത് പരാതിപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരുന്നു.
പഞ്ചാബിനെക്കുറിച്ചുള്ള റിപ്പോർട്ടുകളിലൊന്നും തന്റെ പേരും സ്ഥാനവും പരാമർശിക്കാതിരുന്നതും അദ്ദേഹത്തെ വളരെ ദുഃഖിതനാക്കി.
പഞ്ചാബിന്റെ വികസനത്തിനുള്ള അടിസ്ഥാനകാര്യങ്ങളെല്ലാം താനാണ് ചെയ്തതെന്നായരുന്നു ഹെൻറിയുടെ വാദം.
റോബർട്ട് നേപ്പിയറെ 1846-ൽ പഞ്ചാബിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നത് താനായിരുന്നു.
അവിടത്തെ വികസനപ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് തുടക്കമിട്ടത് താനായിരുന്നു.
തന്റെ ചെയ്തികളുടെ ഗുണഫലമാണ് പഞ്ചാബിന്റെ പേരിൽ ഡൽഹൗസി നേടുന്നതെന്നായിരുന്നു ഹെൻറിയുടെ വിശ്വാസം.
ചീഫ് കമ്മീഷണർ കാലഘട്ടത്തിൽ ജോൺ കൂടുതൽ കൂടുതൽ ഹെൻറിയുടെ നയങ്ങളിലേക്ക് മാറുകയായിരുന്നുവെന്ന് ജോണിന്റെ ജീവചരിത്രകാരനായ ബോസ്വർത്ത് സ്മിത്ത് വിലയിരുത്തിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, ഹെൻറിക്ക് ആ അഭിപ്രായമായിരുന്നില്ല.
ജോണിന്റെ കീഴിലെ സിവിലിയൻ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ വൻ പങ്കാളിത്തത്തിൽ ഹെൻറിക്ക് അതൃപ്തിയുണ്ടായിരുന്നു.
ഈ ചെറുപ്പക്കാരായ സിവിലിയൻ ഉദ്യോഗസ്ഥർ, ഭരണരംഗത്ത് പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന സൈനികോദ്യോഗസ്ഥരുടെ മേൽ പഴിചാരിയാണ് അവരുടെ കുറ്റങ്ങൾ ന്യായീകരിച്ചിരുന്നതെന്നായിരുന്നു ഹെൻറിയുടെ അഭിപ്രായം.
മുൻ സിഖ് ദർബാർ അംഗങ്ങളോട് ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണാധികാരികൾ കാണിക്കുന്ന മോശം പെരുമാറ്റത്തെക്കുറിച്ചും ഹെൻറിക്ക് പരാതിയുണ്ടായിരുന്നു.
പ്രജകളുടെ നന്മക്കെന്ന പേരിൽ തദ്ദേശീയരാജാക്കന്മാരുടെ സ്വത്ത് കവർന്നെടുക്കുന്നതിനോടും ഹെൻറിക്ക് എതിർപ്പായിരുന്നു.
ബ്രിട്ടീഷുകാർ ചെലുത്തുന്ന നിയമ-നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളാനുള്ള പാകത പഞ്ചാബി സമൂഹത്തിനായിട്ടില്ലെന്നതിനാൽ, പഞ്ചാബിലെ ഭൂരിഭാഗം പേരും ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തെ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നില്ലെന്നും അവരിലെ എല്ലാ വിഭാഗക്കാരും സിഖ് ഭരണത്തിലേക്ക് തിരച്ചുപോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുമെന്നുമായിരുന്നു ഹെൻറിയുടെ വിലയിരുത്തൽ.
തദ്ദേശീയവ്യവസ്ഥിതികളെ ഒറ്റയടിക്ക് മറിച്ചിടാതെ അവയെ ബഹുമാനിച്ചുകൊണ്ടും തദ്ദേശീയരെ അവരുടെ കാര്യങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ പരമാവധി അനുവദിച്ചുകൊണ്ടുമുള്ള ഭരണരീതിയാണ് അനുവർത്തിക്കേണ്ടതെന്നായിരുന്നു ഹെൻറിയുടെ ആശയം.
മാൽക്കം , മൻറോ തുടങ്ങിയവർ അനുവർത്തിച്ചുവന്ന ഈ രീതി പ്രായോക്താക്കളിലെ അവസാനകണ്ണികളിലൊന്നാണ് താനെന്ന് ഹെൻറിക്ക് മനസ്സിലായി.
ജോണിനോടുള്ള ഹെൻറിയുടെ ഇക്കാലത്തെ മനോഭാവം സ്നേഹവും, ദേഷ്യവും മൽസരവും ഇടകലർന്നതായിരുന്നു.
പഞ്ചാബ് വിട്ടതിനുശേഷവും തന്റെ പഴയ സഹപ്രവർത്തകരുമായി ഹെൻറി നിരന്തരം ബന്ധപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരിക്കുകയും പുതിയ ഭരണരീതിയെക്കുറിച്ച് അവർക്കുള്ള പരാതികൾ അറിയുകയും ചെയ്തുകൊണ്ടിരുന്നു.
പഞ്ചാബിലെ പഴയ സൈനിക-ഭരണാധികാരികളുടെ പ്രശ്നങ്ങൾക്കു കാരണം ജോണിനെപ്പോലുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥരല്ല.
മറിച്ച് അവർ പ്രാവർത്തികമാക്കുന്ന ഭരണരീതികളാണെന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിപ്രായം.
ഈ ഭരണരീതികൾ തന്നെയാണ് തന്നെയും സഹോദരൻ ജോർജിനെയും ജെയിംസ് അബ്ബോട്ടിനെയും ജോർജ് മക്ഗ്രിഗറിനെയും കോക്കിനെയും പഞ്ചാബിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കിയതിന് കാരണം.
നിക്കോൾസനെപ്പോലെയുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥരെ എന്തുവിലകൊടുത്തും പഞ്ചാബിൽത്തന്നെ നിർത്തേണ്ടതാണെന്ന് ഹെൻറി ജോണിനെയും ഉപദേശിച്ചു.
ഹെൻറിയുടെ മുൻകാല സഹായികളെ സിവിലിയൻ ഭരണശൈലി പഠിപ്പിച്ചെടുക്കാനുള്ള ജോണിന്റെ ശ്രമം മണ്ടത്തരമാണെന്നാണ് ഹെൻറി അഭിപ്രായപ്പെട്ടത്.
ഒരു കൂട്ടം കവർച്ചക്കാരുടെ കാൽക്കീഴിൽ അവരുടെ ബന്ധനത്തിലകപ്പെട്ടുനിൽക്കുമ്പോൾ നിയമാവലികളും കീഴ്വഴക്കങ്ങളും പാലിച്ച് ഒരു കടലാസിലെഴുതി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുക എന്നത് മടയത്തരമാണെന്നാണ് ഹെൻറി അഭിപ്രായപ്പെട്ടത്.
ഡൽഹൗസിയുടെ കാലത്തുതന്നെ ജോണിന് ഏതെങ്കിലും പ്രെസിഡൻസിയിൽ ഗവർണർ സ്ഥാനത്തേക്ക് കയറ്റം കിട്ടിയാൽ പഞ്ചാബിലെ ചീഫ് കമ്മീഷണർ സ്ഥാനത്തേക്ക് എത്തണമെന്ന മോഹം ഹെൻറിക്കുണ്ടായിരുന്നു.
തനിക്ക് നേരിട്ട അപമാനം തുടച്ചുനീക്കാൻ ഇതിനേക്കാൾ പറ്റിയ വേറെ വഴിയില്ലെന്നും അദ്ദേഹം കരുതി.
1856-ൽ ആരോഗ്യപരമായ കാരണങ്ങളാൽ ജോൺ അവധിക്ക് നാട്ടിൽ പോകാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്ന് കണ്ട ഹെൻറി, അന്നത്തെ ഗവർണർ ജനറലായ കാനിങ്ങിനോട് പകരക്കാരനായി പഞ്ചാബിൽ തന്നെ നിയമിക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിച്ചിരുന്നു.
എന്നാൽ ജോൺ അവധിയിൽ പ്രവേശിച്ചില്ല.
പുതിയ സ്ഥലമായ രജപുത്താനയുടെ ഗുണങ്ങൾ ഹെൻറി തന്റെ സുഹൃത്തുക്കളോട് പങ്കുവച്ചുവെങ്കിലും തന്റെ പഞ്ചാബ് അനുഭവങ്ങളുടെ നിഴലിൽനിന്ന് മുക്തിനേടുവാൻ അദ്ദേഹത്തിന് സാധിച്ചില്ല.