smcproject/ml-wiki-sentences huggingface dataset:
ഏതെങ്കിലും ഒരു നിശ്ചിതസമയത്തു് ഒരു ഖഗോളവസ്തുവിനു് അതിന്റെ ഭ്രമണപഥത്തിൽ ഒരു മൂലബിന്ദു(origin)വിൽനിന്നുമുള്ള  ആപേക്ഷികകോണീയ അകലത്തിനെയാണു് അതിന്റെ സ്ഫുടം (Longitude of the ascending node) എന്നു പറയുന്നതു്.
പാശ്ചാത്യരീതിയനുസരിച്ച് സ്ഫുടത്തിനു് ആധാരമായ മൂലബിന്ദു ക്രാന്തിവൃത്തത്തിലെ മേഷാദി (First point of Aries) ആണു്.
ഇങ്ങനെ ലഭിക്കുന്ന അളവിനു് സായനസ്ഫുടം എന്നു പറയുന്നു.
എന്നാൽ ഭാരതീയരീതികളിൽ, ഈ മൂല്യത്തിനൊപ്പം അയനാംശം കൂടി പരിഗണിച്ച ഫലമാണു് കണക്കിലെടുക്കുന്നതു്.
ഇതിനെ നിരയനസ്ഫുടം എന്നുപറയുന്നു.
സ്ഫുടത്തിന്റെ ഉപയോഗം .
ബഹിരാകാശഗവേഷണത്തിൽ വിവിധ ഖഗോളവസ്തുക്കളുടെ സ്ഥാനം, പ്രവേഗം, അകലം, അവയുടെ ഭ്രമണപഥത്തിന്റെ ആകൃതിയും സ്ഥാനവും,  അവയുടെ ഗതിയിൽ ഉണ്ടാകാവുന്ന വ്യത്യാസം തുടങ്ങിയവ അറിയാൻ.
വാനനിരീക്ഷകർക്കു് വിവിധ ഖഗോളവസ്തുക്കളുടെ സ്ഥാനം മുൻകൂട്ടി അറിഞ്ഞ്, ദൂരദർശിനി തുടങ്ങിയ അവരുടെ ഉപകരണങ്ങൾ ക്രമീകരിക്കാൻ.
പഞ്ചാംഗം, കലണ്ടർ തുടങ്ങിയവ തയ്യാറാക്കുമ്പോൾ വർഷം, മാസം, ദിവസം തുടങ്ങിയവയുടെ കൃത്യമായ പ്രാരംഭവും ഗ്രഹയോഗങ്ങളും മറ്റും അറിയാൻ.
മേഷാദി
ഭൂമിയുടെ അച്ചുതണ്ടിനു ലംബമായും ഭൂമദ്ധ്യരേഖയ്ക്കു സമകേന്ദ്രീയമായും (concentric) ആകാശത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നതായി സങ്കൽപ്പിക്കാവുന്ന ഒരു മഹാവൃത്തമാണു് ഖഗോളമദ്ധ്യരേഖ (celestial equator).
ഭൂമദ്ധ്യരേഖയിൽ നിൽക്കുന്ന ഒരാളെസംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഈ രേഖ കടന്നുപോകുന്നതു് ചക്രവാളത്തിലെ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്തുനിന്നും അയാളുടെ ഉച്ചിയിലൂടെ (തലയ്ക്കുമുകളിലുള്ള ദിശയിൽ ആകാശത്തിന്റെ പരകോടി - zenith) ചക്രവാളത്തിന്റെ കിഴക്കേ അറ്റം വഴി ഭൂമിയുടെ എതിർവശത്തു് (കാൽച്ചുവടിന്റെ ദിശയിൽ) അധോലംബബിന്ദു (nadir)വഴി തിരിച്ച് പടിഞ്ഞാറെ ചക്രവാളബിന്ദുവിൽ എത്തുന്ന സാങ്കൽപ്പികരേഖയാണു് ഈ മഹാവൃത്തം.
എന്നാൽ ഈ ഖഗോളമദ്ധ്യരേഖയുടെ അതേ തലത്തിലല്ല ഭൂമി സൂര്യനെ പ്രദക്ഷിണം വെക്കുന്ന ഭ്രമണപഥം.
ഏകദേശം 23.5 ഡിഗ്രി ചെരിവ് (obliquity of the orbit) ഈ രണ്ടു തലങ്ങളുമായുണ്ടു്.
അതുകൊണ്ടു് സൂര്യനും സൗരയൂഥത്തിലുള്ള മറ്റംഗങ്ങളും ഭൂമിക്കുചുറ്റും കറങ്ങുന്നതായി തോന്നുന്നതു് മറ്റൊരു വൃത്തത്തിലൂടെയാണു്.
ഈ വൃത്തത്തിനെയാണു് ക്രാന്തിവൃത്തം എന്നു പറയുന്നതു്.
ഖഗോളമദ്ധ്യരേഖയും ക്രാന്തിവൃത്തവും തമ്മിൽ  പരസ്പരം മുറിച്ചുകടന്നുപോകുന്നതിനാൽ പരസ്പരം എതിർദിശയിൽ നിൽക്കുന്ന രണ്ടു ബിന്ദുക്കളിൽ ഇവ സംഗമിക്കേണ്ടതാണു്.
ഈ ബിന്ദുക്കളെ വിഷുവങ്ങൾ (points of equinox) എന്നു വിളിക്കാം.
ഇതിൽ ഒരു ബിന്ദുവാണു് മേഷാദി അഥവാ മഹാവിഷുവം (first point of Aries).
ജ്യോതിഃശാസ്ത്രത്തിലും ജ്യോതിഷത്തിലും ഖഗോളഗണിതത്തിൽ ഏറ്റവും പ്രാഥമികമായ മൂലബിന്ദുവായി മേഷാദിയെ പരിഗണിക്കുന്നു.
മേഷാദിയിൽനിന്നും ഒരു ഖഗോളവസ്തുവിലേക്കുള്ള സ്ഥാനവ്യത്യാസമാണു് ആ ഖഗോളവസ്തുവിന്റെ രേഖാംശം നിർണ്ണയിക്കുന്നതു്.
ഈ രേഖാംശം തന്നെയാണു് സ്ഫുടം എന്നും  അറിയപ്പെടുന്നതു്.
സ്ഫുടത്തിന്റെ ചരസ്വഭാവം
(ഉദാഹരണങ്ങളിൽ കൊടുത്തിട്ടുള്ള വിലകൾ ഏകദേശം മാത്രമാണു്. ഇവയിൽ ഖഗോളസംബന്ധമായ മറ്റു ഘടകങ്ങളുടെ സ്വാധീനം മൂലം ഏറ്റക്കുറച്ചിലുകളുണ്ടാകാം).
ഖഗോളവസ്തുവിനു് ഒരു പൂർണ്ണപ്രദക്ഷിണം ചെയ്യാൻ ആവശ്യമായ ഇടവേളയ്ക്കും അതിന്റെ ഭ്രമണപഥത്തിന്റെ ആകൃതിയ്ക്കും അനുസരിച്ച് സ്ഫുടം മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കും.
ഉദാഹരണത്തിനു് ഭൂമിയിൽനിന്നു നോക്കുമ്പോൾ സൂര്യൻഏകദേശം 365.25 കലണ്ടർ ദിവസങ്ങൾകൊണ്ടാണു് ക്രാന്തിവൃത്തം ഒരു തവണ (360 ഭാഗ അഥവാ ഡിഗ്രി) പ്രദക്ഷിണം പൂർത്തിയാക്കുന്നതു്.
അതായതു് ഓരോ ദിവസവും സൂര്യന്റെ സ്ഫുടത്തിൽ ഒരു ഡിഗ്രിയിലും സ്വല്പം കൂടുതൽവെച്ച് സ്ഫുട്ംമാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നുണ്ടു്.
ചന്ദ്രൻ ഏകദേശം 27.32 ദിവസംകൊണ്ടു് ഒരു പ്രദക്ഷിണം പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനാൽ അതിന്റെ പ്രതിദിനസ്ഫുടം ശരാശരി 360/27.32 = 13.18 ഡിഗ്രി ആയിരിക്കും.
ഇവ തന്നെ വർഷത്തിന്റെ എല്ലാ സമയത്തും ഒരുപോലെയായിരിക്കില്ല.
ഭൂമിയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, സൗരയൂഥത്തിൽനിന്നും വളരെവളരെയകലെ  സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന നക്ഷത്രങ്ങളുടേയും മറ്റും ആപേക്ഷികസ്ഥാനചലനം തീരെ നിസ്സാരമാണു്.
അതിനാൽ അവയുടെ സ്ഫുടങ്ങൾ പ്രായോഗികമായി സ്ഥിരമായിരിക്കും.
(എന്നാൽ ആയിരക്കണക്കിനു കൊല്ലങ്ങളിൽ ഇതും കുറേശ്ശെ വ്യത്യാസപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരിക്കും).
സായനസ്ഫുടം
ക്രാന്തിവൃത്തത്തിലെ ഒരു നിശ്ചിതബിന്ദു ( മേഷാദി )വിൽ നിന്നും ഒരു നിശ്ചിത സമയത്തുള്ള ഒരു ഖഗോളത്തിന്റെ കോണീയ അകലമാണു്  സായനസ്ഫുടം.
ആധുനികകാലത്തു് ഖഗോളഗണിതത്തിൽ വ്യാപകമായും പ്രായോഗികമായും ഉപയോഗിക്കുന്നതു് മേഷാദിയേയോ ക്രാന്തിവൃത്തത്തിലെ മറ്റേതെങ്കിലും സ്ഥിരബിന്ദുവിനെയോ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള നിർദ്ദേശാങ്കങ്ങളാണു്.
ലോകത്തിലെ പല രാജ്യങ്ങളും സമൂഹങ്ങളും കാലഗണനത്തിൽ വർഷം, മാസം, നക്ഷത്രം, തിഥി തുടങ്ങിയവയുടെ ആരംഭവും ദൈർഘ്യവും അളക്കാൻ ഈ വ്യവസ്ഥ അനുസരിച്ചുള്ള സായനസ്ഫുടമാണു് സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നതു്.
അയനാംശം
എന്നാൽ ചില കലണ്ടറുകളിലും പഞ്ചാംഗങ്ങളിലും അയനാംശം എന്നൊരു ഘടകം കൂടി ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടു്.
മിക്കവാറും ഭാരതീയസമ്പ്രദായങ്ങളും ആര്യഭടൻ , വരാഹമിഹിരൻ , ബ്രഹ്മഗുപ്തൻ തുടങ്ങിയ ഭാരതീയ ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞരും സൂര്യസിദ്ധാന്തം തുടങ്ങിയ ഗണിതപദ്ധതികളും വഴി നിർദ്ദേശിക്കപ്പെടുന്ന പഞ്ചാംഗങ്ങളിൽ അയനാംശം കൂടി പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നു.
പുരസ്സരണം , അക്ഷഭ്രംശം തുടങ്ങിയ ചാഞ്ചാട്ടങ്ങൾ മൂലം ഭൂമിയുടെ അച്ചുതണ്ടോ അതിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കി നിർണ്ണയിച്ചിട്ടുള്ള ധ്രുവങ്ങളോ ഭൂമദ്ധ്യരേഖയോ ഖഗോളമദ്ധ്യരേഖതന്നെയോ കേവലമായി സ്ഥിരമല്ല.
ഇവയെല്ലാമടങ്ങുന്ന മൊത്തം ചട്ടക്കൂട് വളരെ സാവധാനത്തിൽ ചാഞ്ചാടിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു എന്നു പറയാം.
ഈ ചാഞ്ചാട്ടം മൂലം ഖഗോളമദ്ധ്യരേഖയ്ക്കു് ക്രാന്തിവൃത്തവുമായുള്ള ചെരിവും തദ്ഫലമായി അവയ്ക്കു പരസ്പരമുള്ള സംഗമബിന്ദുക്കൾ (മേഷാദിയും തുലാവിഷുവവും) തന്നെ സാവധാനത്തിൽ നീങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നുണ്ടു്.
ഇവയിൽ ഏറ്റവും മുഖ്യമായ സ്വാധീനം, ഏകദേശം 26000 വർഷങ്ങൾകൊണ്ടു് ഒരാവൃത്തി പൂർത്തീകരിക്കുന്ന പുരസ്സരണം (ഖഗോളായനം) (precession)എന്ന പ്രതിഭാസത്തിനാണു്.
പുരസ്സരണത്തിന്റെ പ്രഭാവം മൂലം മേഷാദി എന്ന മൂലബിന്ദുതന്നെ മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നുണ്ടു്.
ഈ വ്യത്യാസമാണു് അയനാംശം.
നിരയനസ്ഫുടം
സാധാരണ സ്ഫുടത്തിന്റെ(സായനസ്ഫുടം)കൂടെ അയനാംശം കൂടി പരിഗണിച്ച് സൂക്ഷ്മമായി കണ്ടുപിടിക്കുന്ന ഗണിതസമ്പ്രദായമാണു് നിരയനസ്ഫുടം.
സൗരയൂഥത്തെ (അതിനുള്ളിലെ എല്ലാ അംഗങ്ങളേയും ഒരുമിച്ചു ചേർത്ത്) പരസ്പരാകർഷണം കൊണ്ടു് അന്യോന്യം ബന്ധിക്കപ്പെട്ട ഒരുകൂട്ടം പന്തുകളായി സങ്കൽപ്പിക്കുക.
ഈ കൂട്ടത്തെത്തന്നെ മൊത്തം ഒരു പന്തായി വിചാരിക്കാവുന്നതാണു്.
അങ്ങനെയുള്ള ഒരു പന്തു് മൊത്തം പ്രപഞ്ചത്തെയോ ആകാശഗംഗയേയോ ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള നക്ഷത്രത്തെപ്പോലുമോ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, അവയിൽനിന്നെല്ലാം സ്വതന്ത്രമായി, സ്വന്തമായ ഒരു ചട്ടക്കൂടിലാണെന്നു പറയാം.
പുറത്തുള്ള ഗോളങ്ങളുമായുള്ള ദൂരമോ ഗുരുത്വാകർഷണപ്രഭാവമോ ഈ ചട്ടക്കൂടിന്റെ അകത്തെ വ്യവസ്ഥയെ ബാധിക്കാത്തത്ര നിസ്സാരമാണു്.
അതായതു് ചട്ടക്കൂടിന്റെ അകത്തെ അംഗങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള പരസ്പരാകർഷണങ്ങളെയോ പ്രവേഗങ്ങളെയോ ചലനാവൃത്തികളേയോ നക്ഷത്രാന്തരബാഹ്യലോകം മിക്കവാറും ഒട്ടുംതന്നെ സ്വാധീനിക്കുന്നില്ല.
അതിനാൽ ക്രാന്തിവൃത്തത്തിനു പുറത്തുള്ള ഒരു നിർദ്ദേശാങ്കവ്യവസ്ഥയ്ക്കോ മൂലബിന്ദുവിനോ മനുഷ്യരുടെ പ്രായോഗികശാസ്ത്രത്തിലും ഗവേഷണപര്യവേക്ഷണങ്ങളിലും ഒട്ടും പ്രസക്തിയില്ല എന്നു പറയാം.
ഇക്കാരണംകൊണ്ടു് ബഹിരാകാശഗവേഷണം, ബഹിരാകാശപര്യവേക്ഷണം, വാനനിരീക്ഷണം, കാലാവസ്ഥ തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ നിരയനസ്ഫുടം പരിഗണിക്കാറില്ല.
എന്നാൽ പ്രപഞ്ചസ്ഥിരസമയം, നക്ഷത്രാന്തരസമയം എന്നിവ കണക്കുകൂട്ടുമ്പോൾ ഗവേഷണസ്ഥാപനങ്ങളും മറ്റും തത്തുല്യവും അനുയോജ്യവുമായ തിരുത്തലുകൾ (clock corrections) നടത്താറുണ്ടു്.
തങ്ങളുടെ സമൂഹത്തിൽ പ്രചാരത്തിലുള്ള പഞ്ചാംഗങ്ങളുടെ കാലഗണനയും ഫലജ്യോതിഷവും ലക്ഷ്യമാക്കി സ്ഫുടം കണക്കാക്കുമ്പോൾ ഭാരതത്തിൽ അടക്കം പല പഞ്ചാംഗവ്യവസ്ഥകളിലും നിരയനസ്ഫുടരീതി അവലംബിക്കുന്നുണ്ടു്.
സിന്ധുദുർഗ് ചതുപ്പൻ ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Ceriagrion_chromothorax
നിലത്തൻ കുടുംബത്തിൽ ഉള്ള ഒരിനം സൂചിത്തുമ്പിയാണ് സിന്ധുദുർഗ് ചതുപ്പൻ - Sindhudurg Marsh Dart - ( ശാസ്ത്രീയനാമം : Ceriagrion chromothorax ) .
ഈ തുമ്പി ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ കാണപ്പെടുന്നു.
നാട്ടുചതുപ്പനുമായി ഇതിനു നല്ല സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും ഉരസ്സിന്റെ തിളങ്ങുന്ന മഞ്ഞനിറവും കഴുത്തിലെ അടയാളങ്ങളും കുറുവാലുകളുടെ ആകൃതിയും ഇവയെ വേർതിരിച്ചറിയാൻ സഹായിക്കുന്നു.
ഉരസ്സിന്റെ നിറത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് chromothorax എന്ന് പേരുനൽകിയിരിക്കുന്നത്.
ഇവ നാട്ടുചതുപ്പനേക്കാൾ നീണ്ടു മെലിഞ്ഞതും ഉദരത്തിന്റെ അവസാന ഖണ്ഡങ്ങളുടെ മുകൾഭാഗം ഇരുണ്ട നിറത്തോടുകൂടിയതുമാണ്.
ഇതും കാണുക ഇന്ത്യയിലെ തുമ്പികളുടെ പട്ടിക കേരളത്തിലെ തുമ്പികൾ അവലംബം പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ Ceriagrion chromothorax എന്ന വിഷയവുമായി ബന്ധമുള്ള കൂടുതൽ പ്രമാണങ്ങൾ ( വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിൽ )
സിന്ധ് ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Sindh
പാകിസ്താനിലെ നാല് പ്രവിശ്യകളിലൊന്നും ചരിത്രപരമായി സിന്ധി ജനവിഭാഗത്തിന്റെ സ്വദേശവുമാണ് സിന്ധ് / s ɪ n d / ( Sindhi : سنڌ ( പേർഷോ- അറബിക് ) सिंध ( ദേവനാഗരി ) ; ഉർദു : سندھ ‬ ; ലത്തീൻ : Indus ; പുരാതന ഗ്രീക്ക് : Ἰνδός Indós ; സംസ്കൃതം : सिंधु സിന്ധു ) .
സിന്ധു ലിപി ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Indus_script സിന്ധുലിപിയിൽ അഞ്ചു ചിഹ്നങ്ങളുള്ള ഒരു മാതൃകാമുദ്രയുടെ പതിപ്പ്
സിന്ധുനദീതട സംസ്കാരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട,  ചിഹ്നങ്ങൾ ചേർന്ന ഹ്രസ്വമായ വരികളിലെ  ലേഖനവിദ്യയാണ്‌ സിന്ധു ലിപി അല്ലെങ്കിൽ ഹരപ്പൻ ലിപി എന്നറിയപ്പെടുന്നത്.
26 മുതൽ 20 വരെ നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ സിന്ധുനദീതടസംസ്കാരത്തിന്റെ  പക്വദശയിലാണ്‌ ഈ ലിപി നടപ്പിലുണ്ടായിരുന്നത്.
ഇതിൽ ചിത്രലിപികളും ശബ്ദലിപികളും ഉണ്ടായിരുന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
മൃദുവായ കല്ലുകൾ മുറിച്ചെടുത്ത് അവയിൽ കൊത്തിയ രീതിയിലും ചെമ്പുതകിടുകളിൽ എഴുതിയ രീതിയിലുമാണ് ഇവ കണ്ടെത്തിയിട്ടുള്ളത്.
വ്യക്തതയും ഭംഗിയുമുള്ള ഈ ലിപികൾ ഏറെക്കുറെ വികസിച്ചുകഴിഞ്ഞ ഒരു ലിപിവ്യവസ്ഥയിലേതായിരുന്നുവെന്ന നിഗമനത്തിലാണ് ചരിത്രഗവേഷകർ എത്തിയിട്ടുള്ളത്.
ഇതിന്റെ ആദിരൂപങ്ങളേപ്പറ്റിയോ പരിണാമദശകളേപ്പറ്റിയോ കാര്യമായ വിവരങ്ങളും കിട്ടിയിട്ടില്ല.
ഈ ലിപികൾ സർവ്വസമ്മതമായ മട്ടിൽ വായിച്ചെടുക്കാൻ ഒട്ടേറെ ശ്രമങ്ങൾ നടക്കുകയും അത് വായിക്കപ്പെട്ടതായി പല അവകാശവാദങ്ങളും ഉന്നയിക്കപ്പെടുകയും ഉണ്ടായിട്ടുണ്ടെങ്കിലും , അക്കാര്യത്തിലുള്ള ആശയക്കുഴപ്പങ്ങൾ ഇനിയും തീർന്നിട്ടില്ല.
ഈ ചിഹ്നങ്ങൾ ഒരു എഴുത്തുവിദ്യ ആണോ എന്നതു തന്നെ തർക്കവിഷയമാണ്‌.
അവയ്ക്കുപിന്നിലുള്ള ഭാഷ തിരിച്ചറിയപ്പെട്ടിട്ടില്ല.
ഈ ലിപിയിലെ എഴുത്ത്  മറ്റേതെങ്കിലും ലിപിയിലെ എഴുത്തിനോടൊപ്പം പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന ദ്വിഭാഷാലിഖിതങ്ങളൊന്നും(bilingual inscriptions) കണ്ടുകിട്ടിയിട്ടില്ലെന്നതും ഇതിന്റെ വായന ദുഷ്കരമാക്കുന്നു.
സിന്ധുലിപിയുടേതായി കരുതപ്പെടുന്ന ചിഹ്നങ്ങൾ അടങ്ങുന്ന ഹരപ്പൻ മുദ്രയുടെ ആദ്യപ്രസിദ്ധീകരണം അലക്സാണ്ടർ കണ്ണിങ്ങാമിന്റെ കൈയെഴുത്തു പകർപ്പിനെ ആശ്രയിച്ച് 1873-ൽ ആയിരുന്നു.
അതിനുശേഷം ഈ ചിഹ്നങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ഏതാണ്ട് നാലായിരത്തോളം വസ്തുക്കൾ മെസപ്പൊട്ടേമിയയിൽ നിന്നു പോലും കണ്ടുകിട്ടിയിട്ടുണ്ട്.
1970-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ ഐരാവതം മഹാദേവൻ സിന്ധുലിഖിതങ്ങളുടെ ഒരു ശേഖരം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.
3700-ഓളം മുദ്രകളും 417 വ്യത്യസ്ത ചിഹ്നങ്ങളും രൂപങ്ങളും അതിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.
ഈ ചിഹ്നങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചുള്ള ലിഖിതങ്ങളിൽ ചിഹ്നങ്ങളുടെ ശരാശരി സംഖ്യ അഞ്ചാണ്‌‌.
ഏറ്റവും ദൈർഘ്യമുള്ള ലിഖിതം 17 ചിഹ്നങ്ങൾ അടങ്ങിയതാണ്‌.
എഴുത്തിന്റെ ദിശ വലത്തുനിന്ന് ഇടത്തോട്ടാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞത് ഇരാവതം മഹാദേവൻ ആണ്‌.
അശോകശാസനങ്ങളിൽ ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മിലിപിയുടെ പൂർ‌വ്വരൂപമാണ്‌ സിന്ധുലിപി എന്ന് 1877-ൽ കണ്ണിങ്ങാമും പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തെ പിന്തുണച്ച ജി.ആർ. ഹണ്ടറും ഐരാവതം മഹാദേവ നും മറ്റും കരുതി.
ബ്രാഹ്മികുടുംബത്തിൽ പെട്ട ഒരു ലിപിയാണിതെന്ന്  ഒരു ന്യൂനപക്ഷം പണ്ഡിതന്മാർ ഇന്നും വാദിക്കുന്നു.
എന്നാൽ മിക്കവാറും പണ്ഡിതന്മാർ അവരോട് വിയോജിക്കുകയും ബ്രാഹ്മിലിപി അരാമിക് ലിപിയിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞതാണെന്ന് കരുതുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഘട്ടങ്ങൾ സിന്ധുലിഖിതങ്ങൾ അടങ്ങിയ ഒരു പറ്റം മുദ്രകൾ ആദ്യകാല ഹരപ്പൻ
3500-നു ശേഷം ഉപയോഗത്തിലിരുന്ന ചുരുക്കം ലിപികളടങ്ങിയ ആദ്യകാല ഹരപ്പനിൽ നിന്ന് സിന്ധുനദീതട സംസ്കാരത്തിന്റെ പക്വമായ ഘട്ടത്തിൽ വികസിച്ചുവന്ന ലിപിയാണ്‌ സിന്ധുലിപി എന്ന് 1999-ലെ ഒരു ബി.ബി.സി. റിപ്പോ‌ർട്ടിൽ പറയുന്നു.
ഇതനുസരിച്ച്, ആദ്യകാലത്തെ പാത്രങ്ങളിലെ അടയാളങ്ങളും ചിഹ്നങ്ങളും മറ്റും പക്വമായ സിന്ധുലിപിയിൽ വികസിതമായി.
എന്നാൽ ആദ്യകാല ഹരപ്പൻ ചിഹ്നങ്ങളുടെ ഈ കാലനിർണ്ണയവും അതിന്റെ വ്യാഖ്യാനവും, ഹരപ്പൻ ഗവേഷണരംഗത്ത് പേരെടുത്ത റിച്ചാർഡ് മെഡോ ചോദ്യം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
പക്വഹരപ്പൻ
പക്വമായ സിന്ധുലിപി ലിഖിതങ്ങൾ കൂടുതലും കാണപ്പെടുന്നത് പരന്ന ദീർഘചതുരത്തിലുള്ള മുദ്രകളിലാണ്‌.
എന്നാൽ വീട്ടുപകരണങ്ങൾ, ലഘുഫലകങ്ങൾ, താമ്രപത്രങ്ങൾ, മൺപാത്രങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയിലും അവ കണ്ടെത്തപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
പിൽക്കാല ഹരപ്പൻ
മുൻപ് 1900-ത്തിനടുത്ത് ഹരപ്പൻ സംസ്കാരത്തിന്റെ പക്വഘട്ടം അവസാനിച്ചതോടെ ചിഹ്നങ്ങളുടെ ക്രമീകൃതമായ ഉപയോഗം അവസാനിച്ചു.
ഇന്ത്യയിലെ ഇരുമ്പുയുഗത്തിന്റെ തുടക്കത്തിനടുത്ത് ക്രി.
1100-ലേതായിപോലും ചില ഹരപ്പൻ ലിഖിതങ്ങൾ ഉണ്ടെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
ഗുജറാത്തിലെ ബെത്ത് ദ്വാരകയ്ക്കാടുത്ത് കരയിൽ നടത്തിയ പര്യവേഷണങ്ങളിൽ മൂന്നു തലയുള്ള ജീവിയെ ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ള പിൽക്കാല സിന്ധുമുദ്ര,  പിൽക്കാല ഹരപ്പൻ ലിപി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള മൺപാത്രങ്ങൾ, ക്രി.
16-ആം നൂറ്റാണ്ടിലേതായി കരുതപ്പെടുന്ന വിവിധതരം മൺപാത്രങ്ങൾ എന്നിവ ലഭിച്ചു.
ബെത്ത് ദ്വാരകയിൽ നിന്നു കിട്ടിയ മൺപാത്രങ്ങളുടെ തെർമോലൂമിനിസൻസ് സാങ്കേതിക വിദ്യ ഉപയോഗിച്ച് നിർണ്ണയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള കാലം ക്രി.
1528 ആണ്‌.
പിൽക്കാല ഹരപ്പൻ ലിപി.
1500 വരെ ഉപയോഗത്തിലിരുന്നതായി ഈ തെളിവിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വാദിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
Archived 2007-03-12 at the Wayback Machine .
ഇൻഡ്യയിൽ ബിഹാറിലെ വൈശാലിയിലും തമിഴ്‌നാട്ടിലെ മൈലാടുംതുറയിലും നടന്ന അന്വേഷണങ്ങളിൽ ക്രി.
1100-നടുത്ത കാലത്തെ പോലും പിൽക്കാല സിന്ധുലിപിയുടെ മാതൃകകൾ കണ്ടുകിട്ടിയതായി അവകാശവാദമുണ്ട്.
2007 മേയ് മാസത്തിൽ തമിഴ്‌നാട് പുരാവസ്തു വിഭാഗം പൂം‌പുഹാറിനടുത്തുള്ള മേളപ്പെരുമ്പള്ളത്ത് നടത്തിയ  നടത്തിയ അന്വേഷണത്തിൽ ശൂലാഗ്രചിഹ്നം രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള മൺപാത്രങ്ങൾ കണ്ടുകിട്ടി.
ഈ ചിഹ്നങ്ങൾക്ക് 1920-ൽ മൊഹഞ്ജൊദാരോയിൽ നിന്ന് കിട്ടിയ മുദ്രകളോട് അസാമാന്യമായ സാമ്യം ഉള്ളവയാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
1960 മേയ് മാസത്തിൽ ഭാരതത്തിലെ പുരാവസ്തു സർ‌വേ വിഭാഗത്തിലെ ബി.ബി. ലാൽ, "പുരാതനഭാരതം" എന്ന പത്രികയിൽ ഒരു പ്രബന്ധം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.
പ്രബന്ധത്തോടൊപ്പം മെഗാലിഥിക്,  ചാൽക്കോലിഥിക് മൺപാത്രങ്ങളുടെ ചിത്രങ്ങളുടെ ഒരു ശേഖരവും ചേർത്തിരുന്നു.
അവയിലെ ലിഖിതങ്ങൾക്ക് പുരാതന സിന്ധുലിപിയുമായി സാമ്യമുണ്ടെന്ന് ലാൽ അവകാശപ്പെട്ടു.
സിന്ധുനദീതട ലിഖിതങ്ങളോട് സാമ്യം പുലർത്തുന്ന പുരാതനലിഖിതങ്ങൾ തമിഴ്‌നാട്ടിലെ തിണ്ടിവനത്തിനടുത്തുള്ള സനൂർ, കേരളത്തിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ , കോയമ്പത്തൂരിനടുത്തുള്ള സുലൂർ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും കണ്ടുകിട്ടിയിട്ടുള്ളതായി പറയപ്പെടുന്നു.
ലിപിയുടെ പ്രത്യേകതകൾ
ഈ രചനാവിദ്യ മിക്കവാറും ചിത്രസ്വഭാവമുള്ളതാണെങ്കിലും അമൂർത്തമായ ചിഹ്നങ്ങളേയും ഇത് ആശ്രയിക്കുന്നുണ്ട്.
എഴുത്തിന്റെ ദിശ വലത്തുനിന്ന് ഇടത്തേയ്ക്കാണെങ്കിലും, ചിലപ്പോഴൊക്കെ ഇടത്തോട്ടും വലത്തോട്ടും ഇടവിട്ടുള്ള ഉഴവുചാലുകളുടെ മാതൃകയിലുള്ള ബൂസ്ട്രഫീഡോണിക(boustrophedonic) ശൈലിയിലും ഇതെഴുതാറുണ്ട്.
മുഖ്യചിഹ്നങ്ങളുടെ എണ്ണം ഏതാണ്ട് 400-600 ആണ്‌ അർത്ഥസൂചകമായ പ്രതീകങ്ങൾ ചേർന്നുള്ള ലോഗോഗ്രാഫിക് ലിപികളിലും, അക്ഷരാധിഷ്ടിതമായ സിലബിക് ലിപികളിലും സാധാരണ പതിവുള്ള ചിഹ്നസംഖ്യകളുടെ ഇടയ്ക്കുള്ള സംഖ്യയാണിത്.
അതിനാൽ ഈ രണ്ടു ലിപിമാതൃകകളുടെ സങ്കരമായ പ്രതീകാക്ഷര ലിപി (logo-syllabic script) ആണിതെന്ന് പല പണ്ഡിതന്മാരും കരുതുന്നു.
(അക്ഷര ലിപികളിൽ 50 മുതൽ 100 വരെ ചിഹ്നങ്ങളും, പ്രതീക ലിപികളിൽ അതിന്റെ അനേകം ഇരട്ടി ചിഹ്നങ്ങളും ആണ്‌ സാധാരണ പതിവ്).
മൂലശബ്ദങ്ങൾ(morphemes) കൂടിച്ചേർന്ന് പുതിയവാക്കുകൾ ഉണ്ടാകുന്ന തരം (agglutinative) ഭാഷയാണ്‌ ഈ ലിപികളിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്നതെന്ന് ഗവേഷകരിൽ ചിലർ കരുതുന്നു.
എന്നാൽ ലിപിയുടെ ഭാഗമായ ചില ചിഹ്നങ്ങൾ ഈ നിഗമനത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നില്ലെന്ന് കരുതുന്നവരും ഉണ്ട്.
വിശകലനശ്രമങ്ങൾ പ്രതിബന്ധങ്ങൾ
ഈ ലിപിയ്ക്ക് പല വായനകളും പലപ്പോഴായി നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും അവയ്ക്കൊന്നും വ്യാപകമായ അംഗീകാരം കിട്ടിയിട്ടില്ല.
ഇതിന്റെ വായനയ്ക്ക് തടസ്സമായി നിൽക്കുന്ന മുഖ്യ വസ്തുതകൾ താഴെപ്പറയുന്നവയാണ്‌: ഈ ലിപിയുടെ പിന്നിൽ ഒരു ഭാഷയുണ്ടെങ്കിൽ അത് കണ്ടെത്തപ്പെട്ടിട്ടില്ല.
ലിഖിതങ്ങളുടെ ശരാശരി ദൈർഘ്യം 5 ചിഹ്നങ്ങളും പരമാവധി ദൈർഘ്യം 17 ചിഹ്നങ്ങളും മാത്രമാണ്‌.
(ഒന്നിലേറെ ലിഖിതങ്ങൾ ചേർന്ന ഒരു മുദ്രയിലെ ചിഹ്നസംഖ്യ പോലും 27 മാത്രമാണ്‌.) പ്രസിദ്ധമായ റോസെറ്റാ ശിലയുടെ മാതൃകയിലുള്ള ദ്വിഭാഷാ പാഠങ്ങളൊന്നും(bilingual text) ഈ ലിപിയുടെ വായനയെ സഹായിക്കാൻ കിട്ടിയിട്ടില്ല.
അമെച്ച്വർ ഗവേഷകന്മാർക്ക് ഈ ലിപിയ്ക്കുള്ള താത്പര്യം മൂലം ഇതിന്റെ വായനയെ സംബന്ധിച്ച് ഒട്ടേറെ അവകാശവാദങ്ങൾ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ടെങ്കിലും അവ തമ്മിൽ ഒത്തുപോകുന്നില്ല.
അവയ്ക്കൊന്നിനും അക്കാദമിക അംഗീകാരം കിട്ടിയിട്ടുമില്ല.
ദ്രാവിഡഭാഷാ പരികല്പന ശിവന്റെ ആദിരൂപമായി കരുതപ്പെടുന്ന പശുപതിയുടെ ചിത്രമുള്ള സിന്ധുമുദ്ര
സിന്ധുസംസ്കാരത്തിലെ ലിഖിതങ്ങളിലെ ലിപി, പ്രതീകളുടേയും അക്ഷരങ്ങളുടേയും സങ്കരമാണെന്നു കരുതിയ റഷ്യൻ പണ്ഡിതൻ യൂറി നോറോസോവ്, അദ്ദേഹവും സംഘവും നടത്തിയ കമ്പ്യൂട്ടർ വിശകലനത്തിനൊടുവിൽ ഈ ലിപിക്കു പിന്നിലുള്ളത് ഒരു ദ്രാവിഡഭാഷയാണെന്ന്വ് വാദിച്ചു.
നോറോസോവിനു മുൻപേ ഹെൻറി ഹെറാസും ഈ ലിപിയിൽ ഒരു ആദിദ്രാവിഡ ഭാഷ കണ്ടിരുന്നു.
നോറോസോവിന്റെ സോവിയറ്റ് സംഘവുമായി മത്സരിച്ച് ഈ ലിപി വിശകലനം ചെയ്യാൻ ശ്രമിച്ച ഫിൻ‌ലൻഡുകാരൻ പണ്ഡിതൻ ആസ്കോ പാർപ്പോളയുടെ സംഘം, ദ്രാവിഡാഭാഷാ പരികല്പനയെ ആശ്രയിച്ച് നടത്തിയ വായന പലയിടങ്ങളിലും നോറോസോവിന്റേയും  ഹെരാസിന്റേയും വായനയുമായി ഒത്തുപോവുകയും പലയിടങ്ങളിലും വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുകയും ചെയ്തു.
ഉദാഹരണത്തിനു, ലിപിയിലെ മത്സ്യചിഹ്നത്തെ ദ്രാവിഡഭാഷകളിലെ "മീൻ" എന്ന വാക്കായി ഇരുവായനകളും കണ്ടു.
പാർപ്പോളയുടെ പഠനത്തിന്റെ 1994 വരെയുള്ള കഥ, "സിന്ധുലിപിയുടെ ഭേദനം" (Deciphering the Indus Script) എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ കാണാം
സിന്ധുലിപി ആലേഖനം ചെയ്തിട്ടുള്ള ചില കല്ലുപകരണങ്ങൾ, ക്രിസ്തുവിന്‌ മുൻപ് രണ്ടാം സഹസ്രാബ്ദത്തിലേതായി തമിഴ്‌നാട്ടിൽ നിന്നു കണ്ടുകിട്ടിയത്, ഈ ലിപിയെ ദ്രാവിഡഭാഷകളുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തുന്ന പരികല്പനയ്ക്ക് ബലം നൽകുന്നു.
എന്നാൽ ഈ ഉപകരണങ്ങളിലെ ലേഖനം സിന്ധുലിപിയാണെന്ന വാദം ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
ദ്രാവിഡഭാഷാപരികല്പനയെ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന ഇരാവതം മഹാദേവൻ അതിനെക്കുറിച്ച് പറയുന്നതിതാണ്‌:    "ഹരപ്പൻ ഭാഷയുടേയും ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ഭാഷകളുടേയും ആദ്രിദ്രാവിഡമൂലം ഒന്നാണെന്ന് ഒരുപക്ഷേ നാം എന്നെങ്കിലും കണ്ടെത്തിയേക്കാം.    എന്നാൽ അത് (ഇപ്പോൾ) ഒരു പരികല്പന മാത്രമാണ്‌..... സിന്ധുലിപി ഭേദിക്കാൻ എനിക്കു കഴിയുമെന്ന മോഹമൊന്നും എനിക്കില്ല.  അക്കാര്യത്തിൽ എനിക്ക് പശ്ചാത്താപവുമില്ല."
ലിപിയോ പ്രതീകങ്ങളോ?
സിന്ധുലിഖിതങ്ങളിലെ ചിഹ്നങ്ങൾ ആശയങ്ങളെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന പ്രതീകങ്ങൾ(ideograms) മാത്രമാണെന്നും വാദമുണ്ട്.
ഇതു ശരിയാണെങ്കിൽ, അവയുടെ സ്രഷ്ടാക്കൾ സംസാരിച്ചിരുന്ന ഭാഷയുടെ ഒരു സൂചനയും അവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നില്ല എന്നു വരാം.
അവ ആശയങ്ങളെ സം‌വഹിക്കുന്ന ചിത്രചിഹ്നങ്ങൾ(pictograms) മാത്രമാവാം.
2004-ൽ സ്വതന്ത്രഗവേഷകനായ സ്റ്റീവ് ഫാർമർ, കമ്പ്യൂട്ടേഷനൽ ലിംഗ്വിസ്റ്റായ റിച്ചാർഡ് സ്പ്രോട്ട് ഇൻഡോളജിസ്റ്റ് മൈക്കൽ വിറ്റ്സൽ എന്നിവർ ചേർന്ന്, സിന്ധുലിഖിതങ്ങളിലെ ചിഹ്നങ്ങൾ ഏതെങ്കിലും സംസാരഭാഷയുമായി ബന്ധമുള്ളവയല്ലെന്ന് വാദിച്ച് ഒരു പ്രബന്ധം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.
ഇതിനു പുറമേ, ഉത്തരേന്ത്യയിലെ സിന്ധുനദീതടസംസ്കാരത്തിന്റെ ഭാഷ, ഓസ്ട്രോ-ഏഷ്യാറ്റിക് ഭാഷാകുടുംബവുമായി വിദൂരബന്ധം പുലർത്തുന്നതും എന്നാൽ ആദിമുണ്ട ഭാഷയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായതും ആണെന്നു വാദിക്കുന്ന "പാര മുണ്ട" പരികല്പനയും" (Para-Munda Hypothesis) വിറ്റ്സൽ നേരത്തേ അവതരിപ്പിച്ചിരുന്നു.
സിന്ധുലിഖിതങ്ങളിലെ ചിഹ്നങ്ങൾ ഭാഷാലിപി അല്ലെന്നു സ്ഥാപിക്കാൻ ഫാർമർ-സ്പ്രോട്ട്-വിറ്റ്സൽമാർ തങ്ങളുടെ പ്രബന്ധത്തിൽ ഒട്ടേറെ വാദങ്ങൾ മുന്നോട്ടു വച്ചിരുന്നു.
ലിഖിതങ്ങളുടെ അതിഹ്രസ്വസ്വഭാവം, ഹരപ്പൻ പക്വസംസ്കാരത്തിന്റെ 700 വർഷത്തെ ചരിത്രത്തിൽ പെരുകിക്കൊണ്ടിരുന്ന ഒറ്റപ്പെട്ട അപൂർ‌വചിഹ്നങ്ങളുടെ ആധിക്യം, സംസാരഭാഷലിപികളിൽ പതിവുള്ളതു പോലെ ചിഹ്നങ്ങളുടെ ക്രമരഹിതമായ ആവർത്തനത്തിന്റെ അഭാവം തുടങ്ങിയവ ഈ ലിഖിതങ്ങൾക്കു പിന്നിൽ ഒരു സംസാരഭാഷയില്ലെന്നു വാദിക്കാൻ അവർ കണ്ട കാരണങ്ങളിൽ ചിലതായിരുന്നു.
എന്നാൽ തന്റെ സിദ്ധാന്തത്തെ 2005-ൽ പുനപരിശോധിച്ച അസ്കോ പാർപ്പോള, ഈ വാദങ്ങളെ തള്ളിക്കളഞ്ഞു.
ഒറ്റപ്പെട്ട അപൂർ‌വചിഹ്നങ്ങളുടെ ആധിക്യം ചീനഭാഷയിലും കാണാമെന്ന് അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.
ആദിമമായ ഒരു പ്രതീകാക്ഷരലിപി(logo-syllabic script) ഉപയോഗിച്ചുള്ള ഹ്രസ്വലിഖിതങ്ങളിൽ, ചിഹ്നങ്ങളുടെ ക്രമരഹിതമായ ആവർത്തനം ഇല്ലാതിരിക്കുന്നതിൽ അസാധാരണമായൊന്നുമില്ലെന്നും അദ്ദേഹം കരുതി.
സിന്ധിലിപിവ്യവസ്ഥയുടെ അക്ഷരപ്പൂട്ടു തുറക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങളൊന്നും പൂർണ്ണവിജയം കൈവരിച്ചിട്ടില്ലെന്നും പല പഠനങ്ങളും വെറും കോമാളിവായനകളിലാണ് എത്തി നിന്നതെന്നും എം.ആർ രാഘവവാരിയർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.
ഈ ലിപിയുടെ പഠനത്തിലുള്ള ആദ്യശ്രമങ്ങളിൽ പലതും അതിനെ വായിക്കുന്നതിനു പകരം വ്യാഖ്യാനിക്കാനാണു ശ്രമിച്ചതെന്ന വിമർശനവും അദ്ദേഹം എടുത്തുകാട്ടുന്നു.
ശാസ്ത്രീയമായ രീതിയിൽ വ്യക്തമായ ദിശാബോധത്തോടും രീതിശാസ്ത്രത്തോടും കൂടി ലിപികൾക്ക് ശബ്ദമൂല്യം നൽകി വായിക്കാൻ ശ്രമിച്ചത് സ്പാനിഷ് പണ്ഡിതനായ ഫാദർ ഹെൻറി ഹെറാസ് ആണെന്നും തുടർന്നുണ്ടായ അന്വേഷണങ്ങളുടെ ഫലമായി ലിപിപഠനം ഇന്ന് ഇരുട്ടിൽ തപ്പുന്ന സ്ഥിതിയിൽ നിന്നു പുരോഗമിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും രാഘവവാരിയർ പറയുന്നു.
അവലംബം ↑ Possehl, 1996 ↑ Farmer, 2004 ↑ ↑ Whitehouse, David (1999) 'Earliest writing' found BBC ↑ 1 2 3 ↑ (Lal 1966) ↑ (Wells 1999) ↑ (Bryant 2000) ↑ Longest Indus inscription ↑ എഗ്ബർട്ട് റിച്ച്റ്റർ, എൻ.എസ്. രാജാറാം, ശ്രീനിവാസൻ കല്യാണരാമൻ തുടങ്ങിയവരുടെ അവകാശവാദങ്ങൾ ഉദാഹരണമാണ്‌.
↑ (Knorozov 1965) ↑ (Heras, 1953) ↑ (Parpola, 1994) ↑ പരോപ്ലയും സിന്ധുലിപിയും എന്ന പേരിൽ  2010 ജൂൺ 17-ലെ ഹിന്ദു ദിനപത്രത്തിൽ ഐരാവതം മഹാദേവൻ എഴുതിയ ലേഖനം Archived 2010-06-20 at the Wayback Machine .
↑ (Subramanium 2006; see also A Note on the Muruku Sign of the Indus Script in light of the Mayiladuthurai Stone Axe Discovery by I. Mahadevan (2006) ↑ ↑ Interview at Harrappa.com ↑ http://www.safarmer.com/ ↑ ↑ (Farmer 2004) ↑ ↑ (Parpola 2005, p. 37) ↑ എം.ആർ. രാഘവവാരിയർ, "സിന്ധുലിപി: പഠനം ഇതുവരെ" (2011), പ്രസാധനം, മാതൃഭൂമി ബുക്ക്സ് (പുറങ്ങൾ 26-28, 45-46) ഗ്രന്ഥസൂചി Bryant, Edwin (2000), The Quest for the Origins of Vedic Culture : The Indo-Aryan Migration Debate Oxford University Press.
Farmer, Steve et al. (2004) The Collapse of the Indus-Script Thesis: The Myth of a Literate Harappan Civilization , EJVS, vol.
11 (2004), issue 2 (Dec) Archived 2021-02-11 at the Wayback Machine .
( PDF ).
Knorozov, Yuri V. (ed.) (1965) Predvaritel’noe soobshchenie ob issledovanii protoindiyskikh textov .
Kalyanaraman, S., Indus script encodes mleccha speech (5 volumes) Archived 2009-04-04 at the Wayback Machine .
(2008) Mahadevan, Iravatham , Murukan In the Indus Script (1999) Mahadevan, Iravatham, Aryan or Dravidian or Neither?
A Study of Recent Attempts to Decipher the Indus Script (1995-2000) EJVS (ISSN 1084-7561) vol.
8 (2002) issue 1 (March 8).
Archived 2007-07-23 at the Wayback Machine .
Heras, Henry.
Studies in Proto-Indo-Mediterranean Culture , Bombay: Indian Historical Research Institute, 1953.
Parpola, Asko.
Deciphering the Indus script Cambridge, New York: Cambridge University Press, 1994.
Parpola, Asko (2005) Study of the Indus Script .
50th ICES Tokyo Session.
Parpola, Asko (2008) Is the Indus script indeed not a writing system?
Archived 2009-03-27 at the Wayback Machine .
Published in Airāvati, Felicitation volume in honour of Iravatham Mahadevan , Chennai.
Rao et al. (2009).
Entropic Evidence for Linguistic Structure in the Indus Script Archived 2012-03-02 at the Wayback Machine .
Science Journal, April 2009.
Rjabchikov, Sergei V. (2006a).
A New Key to the Proto-Indian Writing System Archived 2007-06-11 at the Wayback Machine .
AnthroGlobe Journal, 2006.
Rjabchikov, Sergei V. (2006b).
Protoindiyskoe pis'mo i ego rasshifrovka .
Krasnodar.
Subramanian, T. S. (2006) "Significance of Mayiladuthurai find" Archived 2006-06-17 at the Wayback Machine .
in The Hindu , May 1, 2006.
Wells, B. "An Introduction to Indus Writing" Independence, MO: Early Sites Research Society 1999.
Keim, Brandon (2009) " Artificial Intelligence Cracks 4,000 Year Old Mystery " in WIRED Vidale, Massimo (2007) " The collapse melts down: a reply to Farmer, Sproat and Witzel ", East and West, vol.
57, no. 1-4, pp. 333-366.
സിന്ധുതായി സപ്കാൽ
അനാഥരായ കുട്ടികളുടെ സംരക്ഷണത്തിനും ഉന്നമനത്തിനുമായുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെ അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു ഇന്ത്യൻ സാമൂഹ്യപ്രവർത്തകയായിരുന്നു സിന്ധുതായി സപ്കാൽ (ജനനം: 14 നവംബർ 1948).
അനാഥരുടെ അമ്മ' എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു .2021ൽ സോഷ്യൽ വർക്ക് വിഭാഗത്തിൽ പത്മശ്രീ പുരസ്‌കാരം ലഭിച്ചു.
1948 നവംബർ 14-ന് മഹാരാഷ്ട്രയിൽ വാർധ ജില്ലയിൽ പിംപ്രി മേഘെീന്ന ഗ്രാമത്തിലെ ഒരു ദരിദ്രകുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചു.
അമ്മയുടെ എതിർപ്പുണ്ടായിട്ടും അച്ഛൻ അഭിമാൻജി സാഠെ മകളുടെ വിദ്യാഭ്യാസത്തെ പിന്തുണച്ചു.
കാലി മേയ്ക്കാൻ എന്ന പേരിൽ വീട്ടിൽ നിന്നിറങ്ങുകയും സ്കൂളിലെത്തി സ്ലേറ്റിന് പണമില്ലാത്തതിനാൽ മരത്തിന്റെ ഇലകളിലെഴുതി പഠിക്കുകയും ചെയ്തു.
ദാരിദ്ര്യം, കുടുംബത്തിലെ ചുമതലകൾ, നേരത്തേയുള്ള വിവാഹം എന്നീ കാരണങ്ങളാൽ നാലാം തരത്തിന് ശേഷം പഠനം നിർത്തേണ്ടിവന്നു .
പത്താം വയസ്സിൽ തന്നെ മുപ്പത്കാരനായ ശ്രീഹരി സപ്കാലുമായുള്ള വിവാഹം നടന്നു.
20 വയസ്സായപ്പോഴേക്കും 3 ആൺകുട്ടികളുടെ അമ്മയായിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു.
തെരുവിലേക്ക്
ഗ്രാമവാസികളിൽ നിന്നും ശേഖരിച്ച ചാണകവറളികൾ, അവർക്ക് പണം നൽകാതെ, വനം വകുപ്പുമായി ഒത്തുചേർന്ന് കച്ചവടമാക്കിയിരുന്ന ഒരു പ്രമാണിക്കെതിരെ സിന്ധുതായി പ്രക്ഷോഭം നടത്തി.
ഇതേത്തുടർന്ന് പ്രശ്നത്തിൽ ജില്ലാകളക്ടർ ഇടപെടുകയുണ്ടായി.
ഇതിൽ കുപിതനായ പ്രമാണി, 9 മാസം ഗർഭിണിയായിരുന്ന സിന്ധുതായിയെ ഉപേക്ഷിക്കുവാൻ ഭർത്താവ് ശ്രീഹരിയെ നിർബന്ധിതനാക്കി.
1973 ഒക്റ്റോബർ 14-ന് ഒരു കാലിത്തൊഴുത്തിൽ അവർ ഒരു പെൺകുഞ്ഞിന് ജന്മം നൽകി.
കിലോമീറ്ററുകക്കകലെയുള്ള തന്റെ അമ്മയുടെ വീട്ടിലേക്ക് തനിയെ നടന്നെത്തിയെങ്കിലും തിരസ്ക്കരിക്കപ്പെട്ടു.
തുടർന്ന് ജീവിക്കാനായി റെയിൽ‌വേ പ്ലാറ്റ്ഫോമിലും മറ്റും ഭിക്ഷയെടുത്തു തുടങ്ങിയ അവർ തെരുവിലുപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട കുട്ടികളുടെ കഷ്ടതകൾ നേരിട്ടറിഞ്ഞു.
അനാഥക്കുട്ടികളെ അവർ ദത്തെടുക്കുകയും ഭിക്ഷാടനത്തിലൂടെ അവരെ കൂടി പോറ്റുകയും ചെയ്തു.
തന്റെ സ്വന്തം മകളോട് പക്ഷപാതം തോന്നുന്നത് ഒഴിവാക്കാനായി ആ കുട്ടിയെ അവർ ശ്രീമന്ത് ദഗ്ദു സേഠ് ഹല്‌വായി എന്ന ട്രസ്റ്റിന് നൽകി .
അനാഥർക്കായി ജീവിതം തന്നെ ഉഴിഞ്ഞുവച്ച സിന്ധുതായി 'മായി' (അമ്മ) എന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ടു.
1050-ൽല്പരം കുട്ടികളെ അവർ ദത്തെടുത്ത് സംരക്ഷിച്ചു.
ഇന്ന് 243 മരുമക്കളും 1000-ൽല്പരം ചെറുമക്കളുമടങ്ങുന്ന കുടുംബമാണ് അവരുടേത്.
അവർ വളർത്തിയ കുട്ടികളിൽ ഡോക്ടർമാർ, വക്കീലന്മാർ തുടങ്ങി നിരവധി അഭ്യസ്തവിദ്യരുണ്ട്.
അവരിൽ ചിലർ - സിന്ധുതായിയുടെ സ്വന്തം മകളടക്കം - സ്വന്തമായി അനാഥാലയങ്ങളും നടത്തുന്നു.
മഹാരാഷ്ട്രാ സംസ്ഥാന ഗവണ്മെന്റിന്റെ അഹില്യാബായി ഹോൾക്കർ പുരസ്ക്കാരമടക്കം 270-ലേറെ പുരസ്ക്കാരങ്ങൾ നേടിയിട്ടുണ്ട്.
ഇവരുടെ ജീവിതത്തെ ആധാരമാക്കി 2010-ൽ ആനന്ദ് മഹാദേവൻ സംവിധാനം ചെയ്ത മീ സിന്ധുതായി സപ്കാൽ (ഞാൻ സിന്ധുതായി സപ്കാൽ) എന്ന മറാഠി ചലച്ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങി .
സ്ഥാപനങ്ങൾ സന്മതി ബാൽ നികേതൻ, ഹഡപ്സർ, പൂന മമത ബാൽ സദൻ, കുംഭാർവാലൻ, സാസ്‌വാഡ് മായി'സ് ആശ്രം, ചിഖൽദാര, അമരാവതി അഭിമാൻ ബാൽ ഭവൻ, വാർധ ഗംഗാധർ ബാബ ഛത്രാലയ, ഗുഹ സപ്തസിന്ധു മഹിളാ ആധാർ, ബൽസൻഗോപൻ ആണി ശിക്ഷൺ സംസ്ഥാ, പൂന അവലംബം പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ മീ സിന്ധുതായി സപ്കാൽ, ഐ.എം.ഡി.ബി. റെഡ്റിക്ഷാ.
സിന്ധുഭൈരവി സിന്ധുഭൈരവി ആരോഹണം സ രി2 ഗ2 മ1 പ ധ1 നി2 സ അവരോഹണം നി2 ധ1 പ മ1 ഗ2 രി1 സ നി2 സ ജനകരാഗം നാടകപ്രിയ കീർത്തനങ്ങൾ കരുണൈ ദൈവമേ കർപ്പകമേ
കർണ്ണാടകസംഗീതത്തിലെ ഒരു രാഗമാണ്‌ സിന്ധുഭൈരവി .
നാടകപ്രിയയിൽ നിന്നും ജനിച്ച ഈ രാഗം , കരുണ , ഭക്തി , അർപ്പണം എന്നീ ഭാവങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്താനായി പൊതുവെ ഉപയോഗിക്കുന്നു.
പ്രശസ്ത ഗാനങ്ങൾ ഗാനം സിനിമ/ആൽബം ആലിലക്കണ്ണാ വാസന്തിയും ലക്ഷ്മിയും പിന്നെ ഞാനും ഹരിമുരളീരവം ആറാം തമ്പുരാൻ ഇളവന്നൂർ മഠത്തിലെ ഇണക്കുയിലെ കടത്തനാട്ട് മാക്കം രതി സുഖ സാരമായി ദേവി നിൻ‌മെയ്യ് ധ്വനി വളൈ ഓസൈ കല കല കലവെന...
സത്യാ നാനൊരു സിന്ത്, കാവടി സിന്ത് സിന്ധുഭൈരവി തീരാത വിളൈയാട്ടു പിള്ളൈ മഹാകവി ഭാരതിയാർ കൃതി കുറൈ ഒൻറും ഇല്ലൈ (ചരണം നാലും അഞ്ചും) രാജാജി കൃതി
മറക്കുമോ നീയെൻ്റെ [ചിത്രം കാരുണ്യം]