smcproject/ml-wiki-sentences huggingface dataset:
കോട്ടയെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യത്തെ ചരിത്ര പരാമർശം1191-ൽ ഇംഗ്ലണ്ടിലെ റിച്ചാർഡ് ഒന്നാമൻ രാജാവ് മൂന്നാം കുരിശുയുദ്ധത്തിലേക്കുള്ള യാത്രാമധ്യേ, സ്വയം ചക്രവർത്തിയായി പ്രഖ്യാപിച്ച പ്രാദേശിക ഗവർണറായ ഐസക് കോംനെനസിനെ പരാജയപ്പെടുത്തിയതായി പറയുന്നു.
ഒരു ചെറിയ കാലയളവിനുശേഷം, റിച്ചാർഡ് ദ്വീപ് കർഷക കലാപത്തെത്തുടർന്ന് നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയാതെ നൈറ്റ്സ് ടെംപ്ലർക്ക് വിറ്റു.
തുടർന്ന് ജറുസലേമിലെ മുൻ രാജാവായ തന്റെ കസിൻ ഗൈ ഡി ലുസിഗ്നന് വിറ്റു.
ഇത് സൈപ്രസ് രാജ്യത്തിലെ ഫ്രാങ്കിഷ് ലുസിഗ്നൻ (1192-1489) വംശത്തിന്റെ 300 വർഷം ആരംഭിച്ചു.
തുടക്കത്തിൽ കോട്ട വളരെ ചെറുതായിരുന്നു.
ജോൺ ഡി ഐബെലിൻ 1208 നും 1211 നും ഇടയിൽ ഇത് വിപുലീകരിച്ചു.
കോട്ടയുടെ പ്രധാന പ്രവർത്തനം സൈനികമായിരുന്നു, കൂടാതെ ഒരു പുതിയ പ്രവേശന കവാടവും ചതുരാകൃതിയിലുള്ളതും കുതിരലാടാകൃതിയിലുള്ള ഗോപുരങ്ങളും വില്ലാളികൾക്ക് വേണ്ടിയുള്ള കൊത്തളങ്ങളും തടവറകളും കോട്ടയുടെ മെച്ചപ്പെടുത്തലുകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
കോട്ട നിരവധി ഉപരോധങ്ങൾക്ക് വിധേയമായി.
1373-ലെ ഒരു ജെനോയിസ് ആക്രമണം കോട്ടയെ ഏതാണ്ട് നശിപ്പിച്ചു.
15-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ  ഏറ്റവും ദൈർഘ്യമേറിയ ഉപരോധങ്ങളിൽ ഒന്ന് ഏകദേശം നാല് വർഷത്തോളം നീണ്ടുനിൽക്കുകയും നിർഭാഗ്യവാനായ താമസക്കാർ ചുണ്ടെലികളെയും എലികളെയും ഭക്ഷിക്കുന്നതിലേക്ക് അത് എത്തിക്കുകയും ചെയ്തു.
1489-ഓടെ വെനീഷ്യക്കാർ സൈപ്രസിന്റെ നിയന്ത്രണം ഏറ്റെടുക്കുകയും 1540-ൽ കോട്ട വിപുലീകരിക്കുകയും ഇന്നത്തെ രൂപഭാവം നൽകുകയും ചെയ്തു.
കനത്ത ഭിത്തികൾ, പീരങ്കികൾക്കുള്ള കൊത്തളങ്ങൾ എന്നിവ നർമ്മിക്കുന്നതു കൂടാതെ പീരങ്കികളിൽ വെടിമരുന്ന്  ഉപയോഗം  എന്നിവ യുദ്ധത്തിൽ വരുത്തിയ മാറ്റങ്ങളായിരുന്നു.
വെനീഷ്യക്കാർ മൂന്ന് തലങ്ങളിൽ പീരങ്കിപ്പട്ടാളം സ്ഥാപിച്ചു.
അങ്ങനെ അവർക്ക് ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ആക്രമണകാരികൾക്കെതിരെ പീരങ്കിയിലൂടെ വെടിവയ്ക്കാൻ കഴിഞ്ഞിരുന്നു.
അവർ കോട്ടയ്ക്കുള്ളിൽ, പീരങ്കികൾ വലിച്ചിടാൻ കഴിയുന്ന തരത്തിൽ വലിയ നീളമുള്ള റാമ്പുകൾ ചുവരുകളിൽ നിർമ്മിച്ചു.
കോട്ടയുടെ പണി പൂർത്തിയായപ്പോൾ,  11-ാം നൂറ്റാണ്ടിലോ 12-ാം നൂറ്റാണ്ടിലോ ബൈസന്റൈൻസ് പണിതിരിക്കാവുന്ന സെന്റ് ജോർജ്ജിലെ ചെറിയ പള്ളിയും അതിന്റെ മതിലുകളും ഇതിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.
References External links Kyrenia castle എന്ന വിഷയവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചിത്രങ്ങൾ വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിലുണ്ട്.
ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ് Kyrenia Castle guide with pictures
35°20′29″N 33°19′20″E ﻿ / ﻿ 35.34139°N 33.32222°E ﻿ / 35.34139; 33.32222
കൈറീനിയ ഗേറ്റ് ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Kyrenia_Gate The Kyrenia Gate.
വടക്കൻ സൈപ്രസിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന വടക്കൻ നിക്കോസിയയിലെ നിക്കോസിയ മതിലുകളിലെ ഒരു ഗേറ്റാണ് കൈറീനിയ ഗേറ്റ് .
വടക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് കൈറേനിയയിലേക്കുള്ള ഗതാഗതത്തിന് ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ഒരു ഗേറ്റ് ആയിരുന്നു അത്.
1567-ൽ വെനീഷ്യക്കാർ പുതിയ നഗരമതിലുകളുടെ ഭാഗമായി നിർമ്മിച്ചതാണ് ഈ ഗേറ്റ്.
ഒരു ഗ്രീക്ക് കലാപസാധ്യത കണക്കിലെടുത്ത് ഗേറ്റിൽ ഒരു നിരീക്ഷകനെ ചേർത്തുകൊണ്ട് 1821-ൽ ഓട്ടോമൻമാർ ഇത് പുനഃസ്ഥാപിച്ചിരുന്നു .
ഇപ്പോൾ, നിക്കോസിയ ടർക്കിഷ് മുനിസിപ്പാലിറ്റി ഒരു ടൂറിസം ഇൻഫർമേഷൻ ഓഫീസായി ഈ ഗേറ്റ് ഉപയോഗിക്കുന്നു.
വിവിധ കാലഘട്ടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഫലകങ്ങൾ ഗേറ്റിൽ തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.
ഇവയിലൊന്ന് ലാറ്റിൻ ഭാഷയിലാണ് എഴുതിയിരിക്കുന്നത്.
ഗേറ്റിന്റെ നിർമ്മാണം ആരംഭിച്ച വെനീഷ്യൻ കാലഘട്ടത്തിലെ "MDLXII" (1562) തീയതി പ്രത്യേകം എടുത്തുകാട്ടുന്നു.
1931-ൽ ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഖുർആനിലെ ഓട്ടോമൻ വംശജർ സ്ഥാപിച്ച ലിഖിതം നീക്കം ചെയ്തപ്പോൾ ലാറ്റിൻ ഭാഷയിലുള്ള പാഠം വീണ്ടും കണ്ടെത്തി.
അതേ വർഷം തന്നെ,ബ്രിട്ടീഷ് രാജാവ് "ജോർജ് വി റെക്‌സ് എറ്റ് ഇംപറേറ്റർ" ("ജോർജ് വി, രാജാവ്, ചക്രവർത്തി") എന്നതിന്റെ ചുരുക്കെഴുത്തായ "1931", "ജിവിആർഐ" എന്നിവ ഗേറ്റിൽ ആലേഖനം ചെയ്‌തു.
മൂന്നാമത്തെ ലിഖിതം 1821-ൽ ഓട്ടോമൻമാർ സ്ഥാപിച്ചു.
അവർ അക്കാലത്ത് ഗേറ്റ് നവീകരിച്ചു, മഹമൂദ് രണ്ടാമന്റെ തുഘ്ര വഹിക്കുന്നു.
അറബി ലിപിയിലുള്ള വാചകം ഇങ്ങനെയാണ്: "ഓ മുഹമ്മദേ, വിശ്വസിച്ചവർക്ക് ഈ വാർത്ത അറിയിക്കുക: വിജയം അല്ലാഹുവിൽ നിന്നാണ്, അതിന്റെ ആഘോഷം ആസന്നമാണ്. ഓ, വാതിലുകൾ തുറക്കുന്നവനേ, നന്മയിലേക്ക് നയിക്കുന്ന വാതിലുകൾ തുറന്നിടൂ."
നിക്കോസിയ മെവ്‌ലെവി ലോഡ്ജിന്റെ തലവനായ സയ്യിദ് ഫസുള്ള ദെഡെയാണ് ഈ ലിഖിതം എഴുതിയത്, അതിന്റെ കെട്ടിടം ഇപ്പോൾ മെവ്‌ലെവി ടെക്കെ മ്യൂസിയമായി സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു.
12 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള നിക്കോസിയ നഗര മതിലുകളുടെ ചുവരുകൾ ഒരു വൃത്താകൃതിയിൽ വളരെ വലുതായി കാണപ്പെടുന്നു.
1566-നും 1568-നും ഇടയിൽ വെനീഷ്യക്കാർ നിക്കോസിയയുടെ മതിലുകൾ പുനർനിർമ്മിച്ചു.
1567-ലാണ് കൈറേനിയ ഗേറ്റ് നിർമ്മിച്ചത്.
ഇത് സൂര്യോദയ സമയത്ത് വാതിൽ തുറക്കുകയും സൂര്യാസ്തമയ സമയത്ത് അടയുകയും ചെയ്യും.
വൃത്താകൃതിയിലുള്ള കമാനങ്ങളുള്ള ഒരു ചെറിയ പാതയാണ് കൈറേനിയ ഗേറ്റ്, വാതിലിന്റെ മുകൾ ഭാഗത്ത് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്ന ചതുരാകൃതിയിലുള്ള ഗാർഡ് റൂം ഒരു താഴികക്കുടം കൊണ്ട് മൂടിയിരിക്കുന്നു.
1821-ൽ, ഓട്ടോമൻ ഗേറ്റ് ഒരു വലിയ അറ്റകുറ്റപ്പണിക്ക് വിധേയമായി.
ഈ സമയത്ത്, അവർ ഗേറ്റിൽ കാവലിനായി ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു രണ്ടാം നില നിർമ്മിച്ചു.
സാധ്യമായ ഗ്രീക്ക് കലാപത്തിൽ നിന്ന് നഗരത്തെ സംരക്ഷിക്കുക എന്നതായിരുന്നു ഈ നിലയുടെ നിർമ്മാണത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം.
അറ്റകുറ്റപ്പണികൾക്കിടയിൽ, ഗേറ്റിന്റെ നിർമ്മാണം വിവരിക്കുന്ന വെനീഷ്യക്കാരിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ശിലാഫലകം കണ്ടെത്തി.
വാതിലിന്റെ കമാനത്തിന് മുകളിലാണ് ഈ ഫലകം സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നത്.
പട്ടണത്തിന് പുറത്തേക്ക് അഭിമുഖമായി നിൽക്കുന്ന വശത്ത് ഫലകത്തിൽ ഖുർആനിലെ ഒരു അധ്യായം അടങ്ങുന്ന ഒരു ലിഖിതമുണ്ട്.
അതിനടുത്തായി വാതിലിന്റെ ഇരുവശത്തുമുള്ള ഭിത്തികൾ പൊളിച്ചു മാറ്റിയ തീയതി 1931 എന്ന ലിഖിതമുണ്ട്.
കാലിഗ്രാഫർ ഷെയ്ഖ് ഫെയ്‌സി ദേയാണ് ഇത് എഴുതിയത്.
നഗരത്തെ അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന വശത്ത്, II.
മഹ്മൂദിന്റെ കൈയൊപ്പാണ് കാണപ്പെടുന്നത്.
References External links Kyrenia Gate എന്ന വിഷയവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചിത്രങ്ങൾ വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിലുണ്ട്.
കൈരളിയുടെ കഥ
മലയാളസാഹിത്യചരിത്രം വിശദീകരിക്കുന്ന പ്രധാനപ്പെട്ട ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ ഒന്നാണു് എൻ. കൃഷ്ണപിള്ള രചിച്ച കൈരളിയുടെ കഥ .
1958 ജൂണിൽ ആദ്യമായി പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടു.
മലയാളഭാഷയുടേയും സാഹിത്യത്തിന്റേയും ഉൽ‌പ്പത്തി മുതൽ സമകാലീന അവസ്ഥ വരെ ഇരുപതു നൂറ്റാണ്ടുകളിലായി പരന്നുകിടക്കുന്ന ചരിത്രമാണു് ഈ ഗ്രന്ഥത്തിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നതു്.
മറ്റു സാഹിത്യചരിത്രകൃതികളിൽനിന്നു വ്യത്യസ്തമായി തികച്ചും ലളിതമായാണു് കൃഷ്ണപിള്ള ഈ ഗ്രന്ഥം രചിച്ചിട്ടുള്ളതു്.
പണ്ഡിതന്മാരായ വായനക്കാരെ സംതൃപ്തരാക്കുവാനല്ല, പകരം സാധാരണക്കാർക്കു് മലയാളഭാഷയുടെ ചരിത്രം എളുപ്പം വായിച്ചു മനസ്സിലാക്കാൻ വേണ്ടിയാണു് ഈ ഗ്രന്ഥമെന്നു് ഗ്രന്ഥകർത്താവുതന്നെ ആമുഖത്തിൽ സമ്മതിക്കുന്നുണ്ട്.
നിലവിലുള്ള വിവാദവിഷയങ്ങളായ സിദ്ധാന്തങ്ങളിൽ നിന്നും പരമാവധി ഒഴിഞ്ഞുനിൽക്കാനും തന്റേതായി നൂതനമായ ഉപജ്ഞാനങ്ങളൊന്നും അവതരിപ്പിക്കാതിരിക്കാനും  അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധിച്ചിട്ടുണ്ടു്.
പുസ്തകത്തിന്റെ 9 പതിപ്പുകൾ വരെ ഇറങ്ങിയിട്ടുണ്ട്.
കൈരളീധ്വനി
പി.കെ. നാരായണപിള്ള രചിച്ച ഗ്രന്ഥമാണ് കൈരളീധ്വനി .
1978-ൽ നിരൂപണ-പഠനസാഹിത്യത്തിനുള്ള കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ഈ കൃതി നേടിയിട്ടുണ്ട്.
കൈരുക്കു ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Kairuku
പെൻ‌ഗ്വിനുകളിൽ വംശനാശം സംഭവിച്ച ഒരിനമാണ് കൈരുക്കു - Kairuku .
ഏകദേശം രണ്ടര കോടി വർഷം മുൻപാണ് ഇവ ജീവിച്ചിരുന്നതെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു.
ന്യൂസിലാന്റിൽ നിന്നും ഇവയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ കണ്ടെടുത്തു.
1.2 മീറ്റർ ഉയരമാണ് ഇവയ്ക്കുണ്ടായിരുന്നതെന്നു പഠനങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു.
ഒലിഗോസിൻ കാലഘട്ടത്തിൽ ന്യൂസിലാന്റിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന അഞ്ച് പക്ഷിവർഗ്ഗങ്ങളിൽ ഏറ്റവും വലിയ ഇനമായിരുന്നു കൈരുക്കു എന്നു കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
ഇവയിൽ രണ്ട് ഉപവർഗ്ഗങ്ങളാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത് .
സാധാരണ പെൻഗ്വിനുകളെ അപേഷിച്ച് വലിയ കൊക്കുകളും ചിറകുകളുമാണ് ഇവയ്ക്ക് ഉണ്ടായിരുന്നത്.
അവലംബം പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ First Full Look at Prehistoric New Zealand Penguin
കൈരളി വീ ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/WE_TV
മലയാളം കമ്യൂണിക്കേഷൻസ് കുടുംബത്തിൽ നിന്നുള്ള മൂന്നാമത്തെ ചാനൽ ആണ്‌ വീ ടി.വി .
കൈരളി ടി.വി. ആദ്യ ചാനലും, പീപ്പിൾ ടി.വി. രണ്ടാമത്തെ ചാനലുമാണ്‌.
യുവാക്കളെ ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള പരിപാടികൾക്കാണ്‌ ഈ ചാനലിൽ പ്രാധാന്യം നൽകിയീരിക്കുന്നത്.
2007 -ൽ ആണ്‌ ചാനൽ പ്രവർത്തനം തുടങ്ങിയത്.
പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്ര നടനായ മമ്മൂട്ടി ചെയർമാനായും, ടി.ആർ. അജയൻ എം.ഡിയുമായും  പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
പ്രഭാവർമ്മ -ഡയരക്റ്റർ,ന്യൂസ് ആന്റ് കരന്റ്ആഫയേറ്സ്.
ഷിബു ചക്രവർത്തി -അസ്സോസിയേറ്റ് ഡയരക്ടർ,പ്രോഗ്രാംസ് എൻ.പി. ചന്ദ്രശേഖരൻ -എക്സിക്യുട്ടീവ് എഡിറ്റർ പുറമേ നിന്നുള്ള കണ്ണികൾ വീ ടി.വിയുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ്‌സൈറ്റ്
കൈരളി സാംസ്കാരികവേദി ഗ്രന്ഥാലയം kairali samksrika vedhi grandhalayam kairali samksrika vedhi grandhalayam ഈ ലേഖനം ഏതെങ്കിലും സ്രോതസ്സുകളിൽ നിന്നുള്ള വേണ്ടത്ര തെളിവുകൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നില്ല.
കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ തലശ്ശേരി താലൂക്കിൽ വേങ്ങാട്  ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ പടുവിലായി വില്ലേജിലെ അഞ്ചരക്കണ്ടിയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ഗ്രന്ഥശാലയാണ് കൈരളി സാംസ്ക്കാരികവേദി ഗ്രന്ഥാലയം.
കൈരളിസാംസ്‌കാരികവേദി ഗ്രന്ഥാലയം ചരിത്രം
സാംസ്‌കാരിക സമിതി എന്നനിലയിൽ പ്രവർത്തനം അരംഭിച്ചു.
2012ൽ ഗ്രന്ഥശാല എന്ന നിലയിൽ പ്രവർത്തിക്കുകയും കേരള സ്റ്റേറ്റ് ലൈബ്രറി കൗൺസിലിന്റെ അഫിലിയേഷൻ 2014ൽ നേടുകയും ചെയ്തു.
രജിസ്റ്റർ നമ്പർ 13TSY7691 പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ
ഔദ്യോഗിക ഫേസ്ബുക്ക് പേജ് അവലംബം ↑ കേരള സർക്കാർ തദ്ദേശസ്വയം ഭരണ വകുപ്പ് -വേങ്ങാട്‌ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് ] ↑
കൈറീനിയ പർവതനിരകൾ ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Kyrenia_Mountains The Kyrenia Mountains The "Pentadaktylos" peak
സൈപ്രസ് ദ്വീപിന്റെ വടക്കൻ തീരത്തുകൂടെ ഏകദേശം 160 കിലോമീറ്റർ (100 മൈൽ) ദൂരത്തിൽ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന നീളമേറിയതും ഇടുങ്ങിയതുമായ ഒരു പർവതനിരയാണ് കൈറീനിയ പർവതനിരകൾ (ഗ്രീക്ക്: Κερύνειο Όρος; ടർക്കിഷ്: Girne Dağları).
ഇത് അടിസ്ഥാനപരമയി നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത് കട്ടിയുള്ള ക്രിസ്റ്റലിൻ ചുണ്ണാമ്പുകല്ലും കുറച്ച് മാർബിൾ കല്ലും കൊണ്ടാണ്.
1,024 മീറ്റർ (3,360 അടി) ഉയരമുള്ള സെൽവിലി പർവ്വതമാണ് ഇതിന്റെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന കൊടുമുടി.
പെന്റഡാക്റ്റിലോസ് (പെന്റഡാക്റ്റിലോസ് എന്നും ഉച്ചരിക്കുന്നു; ഗ്രീക്ക്: Πενταδάκτυλος; ടർക്കിഷ്: Beşparmak) എന്നത് കൈരീനിയ പർവതനിരകളുടെ മറ്റൊരു പേരാണ് .
ബ്രിട്ടാനിക്ക പെന്റഡാക്റ്റിലോസിനെ "പടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗം" എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്.
പെന്റഡാക്റ്റിലോസ് (ലിറ്റ്. "അഞ്ച് വിരലുകളുള്ള") അതിന്റെ ഏറ്റവും സവിശേഷതയായ അഞ്ച് വിരലുകളോട് സാമ്യമുള്ള ഒരു കൊടുമുടിയായാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
ഗ്രീസിലെ അച്ചായയിലെ കൈറേനിയൻ പർവതങ്ങളുടെ പേരിലാണ് കൈറേനിയൻ പർവതങ്ങൾക്ക് ഈ പേര് ലഭിച്ചത്.
ഹെർക്കുലീസിന്റെ 12 തീവ്രയത്‌നങ്ങളിലൊന്നായ കെറിനിറ്റിസ് മാനുകളെ പിടികൂടിയതുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതിനാൽ പുരാണങ്ങളിൽ നന്നായി ഇത് അറിയപ്പെടുന്നു.
സ്വർണ്ണ കൊമ്പുകളും വെങ്കല കാലുകളുമുള്ള ആർട്ടെമിസിന്റെ ഈ വിശുദ്ധ മാൻ ആർക്കും എത്താൻ കഴിയാത്തവിധം വേഗത്തിൽ ഓടിയിരുന്നു.
എന്നിരുന്നാലും, ഹെർക്കുലീസ്, ഒരു വർഷം മുഴുവൻ അതിനെ പിന്തുടർന്നതിന് ശേഷം, അതിനെ പിടിച്ച് ജീവനോടെ മൈസീനയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി .
1995 ജൂലൈയിലെ വിനാശകരമായ ഒരു തീ കൈറേനിയ പർവതനിരകളുടെ വലിയ ഭാഗങ്ങൾ കത്തിച്ചു.
അതിന്റെ ഫലമായി ഗണ്യമായ വനഭൂമിയും സ്വാഭാവിക ആവാസവ്യവസ്ഥയും നഷ്ടപ്പെടുകയുണ്ടായി.
സൈപ്രസിലെ മറ്റൊരു പർവതനിരയാണ് ട്രൂഡോസ് പർവതനിരകൾ.
ആഫ്രിക്കൻ , യുറേഷ്യൻ ഫലകങ്ങളുടെ കൂട്ടിയിടി മൂലം പെർമിയൻ മുതൽ മിഡിൽ മയോസീൻ വരെയുള്ള അവശിഷ്ട രൂപങ്ങളുടെ ഒരു പരമ്പരയാണ് ഈ പർവതങ്ങൾ.
ട്രൂഡോസ് പർവതനിരകളുടെ പകുതി മാത്രമേ ഉയരമുള്ളൂവെങ്കിലും, കൈറേനിയ പർവതനിരകൾ ദുർഘടവും മെസോറിയ സമതലത്തിൽ നിന്ന് പൊടുന്നനെ ഉയർന്നതുമാണ്.
കടലിന് സമീപമുള്ള പർവതങ്ങളുടെ സ്ഥാനം വടക്കൻ സൈപ്രസ് തീരത്തെയും മധ്യ സമതലത്തെയും അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന വാച്ച് ടവറുകൾക്കും കോട്ടകൾക്കും അഭികാമ്യമായ സ്ഥലങ്ങളാക്കി.
ബൈസന്റൈൻസും ലുസിഗ്നൻസും നിർമ്മിച്ച ഈ കോട്ടകൾ 10 മുതൽ 15 വരെ നൂറ്റാണ്ടുകൾക്കിടയിലുള്ളതാണ്.
സെന്റ് ഹിലാരിയോൺ, ബഫവെന്റോ, കാന്താര എന്നീ കോട്ടകൾ കൊടുമുടികൾക്കപ്പുറത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.
ചായം പൂശിയ പതാക പർവതനിരയിൽ വടക്കൻ സൈപ്രസിന്റെ പതാക
വടക്കൻ സൈപ്രസിന്റെ ഒരു പതാകയിൽ കൈറേനിയ പർവതനിരകളുടെ തെക്കൻ ചരിവ് വരച്ചിരിക്കുന്നു.
ഇത് 425 മീറ്റർ വീതിയും 250 മീറ്റർ ഉയരവുമുള്ളതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നു.
ഇത് രാത്രിയിൽ പ്രകാശിക്കുന്നു.
2009 ഒക്‌ടോബർ 22-ന് ആന്റിഗോണി പപ്പഡോപൗലോ യൂറോപ്യൻ പാർലമെന്റിൽ ഉന്നയിച്ച പാർലമെന്ററി ചോദ്യത്തിൽ ഈ പതാക വിവാദമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
"അത് ഉണ്ടാക്കുന്ന വിനാശകരമായ പാരിസ്ഥിതിക നാശത്തിന് പുറമെ, രാസപ്രയോഗം നടത്തുന്ന അത്തരമൊരു പതാകയുടെ നിലനിൽപ്പിന് ഇത് എങ്ങനെ അനുവദിക്കും? പദാർത്ഥങ്ങളും പരിസ്ഥിതിയുടെ ക്രൂരമായ ദുരുപയോഗവും, സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയുടെ സമയത്ത് അസംബന്ധമായ വൈദ്യുതി പാഴാക്കുന്നതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു? പ്രവേശന ചർച്ചകളുടെ പ്രസക്തമായ അധ്യായം തുറക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്തെ ന്യായീകരിക്കാൻ പരിസ്ഥിതിയോട് തുർക്കി മതിയായ ബഹുമാനം കാണിക്കുന്നുണ്ടോ?"
References Kyrenia mountain range എന്ന വിഷയവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചിത്രങ്ങൾ വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിലുണ്ട്.
35°16′59″N 33°32′02″E ﻿ / ﻿ 35.283°N 33.534°E ﻿ / 35.283; 33.534
കൈറ്റോകോക്കസ് സെഡൻറ്റേറിയസ് ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Kytococcus_sedentarius
കൈറ്റോകോക്കസ് സെഡൻറ്റേറിയസ് കൈറ്റോകോക്കസ് ജീനസിലെ ഒരു മറൈൻ ഗ്രാം പോസിറ്റീവ് ബാക്ടീരിയയാണ് .
ഇവ ക്രമരഹിതമായ കൂട്ടമായോ എട്ട് ക്യുബിക്കൽ പായ്ക്കറ്റുകളുടെ ആകൃതിയിലോ കാണപ്പെടുന്നു.
ആന്റിബയോട്ടിക്കുകളായ മൊനെസിൻ എ യും ബിയും ഇവ ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്നു .
തികഞ്ഞ എയ്റോബിക്കുകളായ ഇവർക്ക് വളരാൻ അമിനോ ആസിഡുകൾ വളരെ അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്.
25-37ഡിഗ്രി സെൽഷ്യസിലാണ് ഇത് വളരുന്നത്.
പ്രധാനമായും ഇത് മനുഷ്യരുടെ തൊലിയിൽ നിന്നാണ് വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്നത്.
ഒരിക്കൽ ഇതിനെ ജീനസ് മൈക്രോകോകസിലെ സ്പീഷീസിലാണ് പരിഗണിച്ചിരുന്നത്.
ജിനോം
ഇതിന്റെ ജിനോമിന് 2,785,024 ബേസ് പെയർ സീക്വൻസാണുള്ളത്.
ഏറ്റവും ചെറിയ ആക്ടിനോമൈസെറ്റ് ആണിത്.
G+C 71.6% കാണപ്പെടുന്നു.
2639 പ്രോട്ടീൻ കോഡ് ജീൻസിനെ ഇത് എൻകോഡ് ചെയ്യുന്നു.
അവലംബം കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ Type strain of Kytococcus sedentarius at Bac Dive -  the Bacterial Diversity Metadatabase
കൊണ്ടാക്റ്റ് ലെൻസ് ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Contact_lens
കണ്ണിന്റെ ഉപരിതലത്തിൽ നേരിട്ട് ഘടിപ്പിക്കുന്ന ലെൻസാണ് കൊണ്ടാക്റ്റ് ലെൻസ്.
CL എന്നും വെറും contacts എന്നും ചുരുക്കി പറയാറുണ്ട്.
കാഴ്ച ന്യൂനതകൾ പരിഹരിക്കാനോ, മുഖഭംഗിക്കോ ആണ് കൊണ്ടാക്റ്റുകൾ ഉപയാഗിക്കാറുള്ളത്.
കണ്ണട ധരിക്കാൻ താല്പര്യമില്ലാത്തവരും , കണ്ണിന്റെ നിറവും, രൂപഭാവവും  മാറ്റാൻ അഗ്രഹിക്കുന്നവരും കൊണ്ടാക്റ്റുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു.
ഒരു കൊണ്ടാക്റ്റ് ലെൻസ് മെച്ചങ്ങൾ
പരമ്പരാഗത കണ്ണടകളെ അപേക്ഷിച്ച് കൊണ്ടാക്റ്റുകളുടെ മെച്ചം  ഇവയാണ്:
* കണ്ണടയുടെ ലെൻസും, കണ്ണും തമ്മിലുള്ള അകലം ഫോക്കസ്സിൽ വ്യതിയാനം ഉണ്ടാക്കുന്നു.
ഇത് കൊണ്ടാക്റ്റുകളിൽ ഒഴിവായി കിട്ടുന്നു.
* ചുറ്റുകാഴ്ച (peripheral vision) കുറച്ച് നഷ്ടപ്പെടുത്തുവയാണ് പലപ്പോഴും പരമ്പരഗത കണ്ണടകൾ.
ഈ നഷ്ടം കൊണ്ടാക്റ്റുകൾക്ക് സംഭവിക്കുന്നില്ല.
കണ്ണിന്റെ ചലനത്തോടൊപ്പം ലെൻസും ചലിക്കുന്നതിനാൽ ചുറ്റുമുള്ള കാഴ്ച നഷ്ടപ്പെടുന്നില്ല.
* ഉഷ്ണവും ശൈത്യവും മഴയും കാരണം ചില്ലുമൂടൽ (fogging) കൊണ്ടാക്ടറ്റ് ലെൻസിനില്ല.
വിയർപ്പ് ഒട്ടുന്ന പ്രശ്നമില്ലാത്തതിനാൽ കളിക്കളത്തിലും മറ്റും സുഗമമായി ഉപയോഗിക്കാം,ചാടുമ്പോഴും ഓടുമ്പോഴും ഇളകില്ല
* കൂളിംഗ് ഗ്ലാസ്സ് ധരിക്കാനും നീന്തൽ കണ്ണട (goggles) ധരിക്കാനും കൊണ്ടാക്ടറ്റുകൾ തടസ്സമാവുന്നില്ല.
മേക്കപ്പിനു തടസ്സ്മോ മറയോ ആവുന്നില്ല
* മുഖത്തിനും കാതിനും അധികപറ്റെന്ന് തോന്നിക്കുന്ന ഭാരവും ചുമന്നുകൊണ്ട് നടക്കേണ്ടി വരുന്നില്ല.
* ഫ്രൈമും ലൻസും ഇടയ്ക്കിടെ ലൂസും ടൈറ്റും ആക്കേണ്ടിവരുന്നത് ഒഴിവാകുന്നു
* വസ്ത്രധാരണത്തിനനുസരിച്ചും സന്ദർഭത്തിനനുസരിച്ചും യോജിക്കുന്ന ഫ്രൈം എന്ന ചിന്ത വേണ്ട.
കൊണ്ടാക്റ്റുകൾ ധരിച്ചിരിക്കുന്നത് ആരും അറിയാറില്ല.
കൊണ്ടാക്റ്റ് ലെൻസ്- പരിമിതികൾ കൊണ്ടാക്റ്റ് ലെൻസ് വെച്ചിരിക്കന്ന നേത്രം കണ്ണടകൾ വൃത്തിയാക്കാൻ എളുപ്പമാണ്, സോപ്പും വെള്ളവും ഒഴിച്ച് കഴുകാം, വൃത്തിയാക്കിയില്ലെങ്കിലും ഗുരുതര അവ്സ്ഥകൾ സംജാതമാകാറില്ല.
എന്നാൽ കൊണ്ടാക്റ്റുകൾ വൃത്തിയാക്കാൻ കണ്ണിൽ സ്പർശിക്കേണ്ടി വരുന്നു.
അതു മൂലം അണുബാധയുണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യത തള്ളിക്കളയാൻ പറ്റില്ല.
ചില്ലപ്പോൾ മുറിവോ ക്ഷതമോ ഊരുകയും ഇടുകയും ചെയ്യുന്ന വേളകളിൽ ഉണ്ടായെക്കാം കൊണ്ടാക്റ്റുകളുടെ പരിപാലനം  (maintenance ) കണിശവും, കൃത്യവും ആയിരിക്കണം കൊണ്ടാക്റ്റുകൾ  കൃത്യമായ ഇടവേളകളിൽ മാറ്റേണ്ടതുണ്ട്.
കണ്ണടകളൾക്ക് വേണ്ടുന്നതിനെക്കാൾ  ഏറെ പണം  കൊണ്ടാക്റ്റുകൾ വാങ്ങാനും ദീർഘകാലാടിസ്ഥാനത്തിലും മുടക്കണം.
കൊണ്ടാക്റ്റുകൾ വ്യക്തിക്ക് അനുയോജ്യമാണോ എന്ന പരിശോധന സൂക്ഷമവും, കൃത്യവുമായിരിക്കണം, കണ്ണ് വരൾച്ച (dry eyes), അല്ലർജികൾ , ചില  നേത്ര രോഗബാധകൾ എന്നിവ ഇല്ല എന്നു ഉറപ്പ് വരുത്തുന്ന വിദഗ്ദ്ധ പരിശോധന ആവശ്യമാണ്.
ഈ സ്ഥിതി വിശേഷങ്ങളിൽ കണ്ണട ആയിരിക്കും അനുയോജ്യം.
പുതു കണ്ണട ധാരികൾക്ക് കണ്ണട ഉപയോഗവുമായി പൊരുത്തപ്പെടാൻ വേണ്ടുന്നതിനെക്കാൾ കാലതാമസം പുതു കൊണ്ടാക്റ്റ് ധാരികൾക്ക് നേരിടും.
ഊരുകയും വെയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് ശ്രമകരമാണ്.
കൊഡോബയിലെ ചരിത്ര നഗരം ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Historic_Centre_of_C%C3%B3rdoba
യൂറോപ്പിലെ ഏറ്റവും വലിയ ചരിത്ര നഗരമാണ് സ്പെയിനിലുള്ള കൊർഡോബയിലെ ചരിത്ര നഗരം.
1984 ൽ യുനെസ്കോ മോസ്ക്ക്-കത്തീഡ്രൽ ഓഫ് കൊർഡോബ ലോകപൈതൃകസ്ഥാനമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.
പിന്നീട് ഇത് വികസിപ്പിച്ച് പഴയനഗരത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും ഇതിന്റെ പരിധിയിൽ കൊണ്ടുവന്നു.
റോമൻ, അറബിക്,ക്രിസ്റ്റ്യൻ കാലഘട്ടങ്ങളിലെ അനേകം സ്മാരകങ്ങൾ ഈ നഗരത്തിൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു.
ചരിത്ര പശ്ചാത്തലം ചിത്രശാല Roman bridge Puerta del Puente Mosque–Cathedral of Córdoba Córdoba Synagogue San Bartolome Chapel San Nicolás's Church Caliphal Baths Former San Sebastián Hospital Former Hospital del Cardenal Salazar Alcázar de los Reyes Cristianos Calahorra Tower Episcopal Palace of Cordoba Roman mosaic Roman columns References
കൊണാർക്ക് സൂര്യക്ഷേത്രം ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Konark_Sun_Temple
പതിമൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ നിർമ്മിക്കപെട്ട ഒരു  ഹൈന്ദവ ക്ഷേത്രമാണ് കൊണാർക്ക്‌ .
സൂര്യദേവൻ ആരാധനാ മൂർത്തിയായ ഈ ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത് ഒറിസ്സാ സംസ്ഥാനത്തിലെ പുരി ജില്ലയിലാണ് .
ക്രിസ്തുവിനു ശേഷം 1236 നും 1264 നും ഇടയിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന നരസിംഹദേവൻ ഒന്നാമൻ എന്ന ഗാംഗേയ  രാജാവാണ് ഇത് പണി കഴിപ്പിച്ചത്.
എൻ.ഡി.ടി.വിയുടെ ഒരു സർവേ പ്രകാരം ഈ ക്ഷേത്രം ഇന്ത്യയിലെ സപ്താത്ഭുതങ്ങളിൽ ഒന്നായി പരിഗണിക്കപ്പെട്ടു.
യുനെസ്കോയുടെ ലോക പൈതൃക പട്ടികയിൽ ഈ ക്ഷേത്രം സ്ഥാനം പിടിച്ചിട്ടുണ്ട്.
കൊണാർക്ക്‌ ക്ഷേത്രത്തെക്കുറിച്ച് രവീന്ദ്രനാഥ ടാഗോർ പറഞ്ഞത് ഇപ്രകാരമാണ് : " ഇവിടെ കല്ലുകളുടെ ഭാഷ മനുഷ്യന്റെ ഭാഷയെ നിർവീര്യമാക്കുന്നു".
കൊണാർക്കിലെ അതിമനോഹരമായ സൂര്യക്ഷേത്രം ഒഡീഷ ക്ഷേത്ര വാസ്തുവിദ്യയുടെ ഉത്തമോദാഹരണമാണ് , ലോകത്തിലെ മത വാസ്തുവിദ്യയുടെ അതിശയകരമായ സ്മാരകങ്ങളിലൊന്നാണ് ഇത് .
പതിമൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ നരസിംഹദേവ രാജാവ് പണികഴിപ്പിച്ച ഈ ക്ഷേത്രം മുഴുവൻ ഒരു വലിയ രഥത്തിന്റെ ആകൃതിയിലാണ് രൂപകൽപ്പന ചെയ്തത് , ഏഴ് കുതിരകളും ഇരുപത്തിരണ്ട് ചക്രങ്ങളും, സൂര്യദേവനെ ആകാശത്തിനു കുറുകെ വഹിക്കുന്നു.
വേദകാലം മുതൽ സൂര്യ ഭഗവാൻ ഇന്ത്യയിൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്ന പ്രധാന ദേവനാണ്.
ഇന്ത്യയുടെ മറ്റു പല ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഒറീസയ്ക്ക് നിരവധി ക്ഷേത്രങ്ങൾ കൈവശമുണ്ടെന്ന ബഹുമതി ഉണ്ട് , നന്നായി നിർവചിക്കപ്പെട്ട കലിംഗയുടെ (ഒറീസയുടെ മുൻ നാമം) ചരിത്രം , അതിന്റെ തുടക്കം മുതൽ തന്നെ തകർച്ചയുടെ ഒരു ചരിത്രം വ്യക്തമാക്കുന്നു , കൂടാതെ കൊണാർക്കിലെ സൂര്യക്ഷേത്രം ഏറ്റവും ഉയർന്ന സ്ഥലമായി അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു .
പുരി ജില്ലയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ലോകപ്രശസ്ത സൂര്യക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഇരിപ്പിടമായ കൊണാർക്ക് ഒറീസ സംസ്ഥാനത്തെ "ടൂറിസത്തിന്റെ സുവർണ്ണ ത്രികോണത്തിന്റെ" മൂന്ന് പോയിന്റുകളിൽ ഒന്നാണ് , മറ്റ് രണ്ടെണ്ണം ഭുവനേശ്വർ, ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ നഗരം, പുരി, ജഗന്നാഥന്റെ വാസസ്ഥലം എന്നിവയാണ് .
പതിമൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ വാസ്തുവിദ്യാ വിസ്മയമാണ് ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിന്റെ സ്വർണ്ണ മണലിനു മേലുള്ള സൂര്യദേവന്റെ ഈ ക്ഷേത്ര രഥം .
ഇന്നത്തെ കൊണാർക്ക് ഒറീസയിലെ മികച്ച വാസ്തുവിദ്യാ ക്ഷേത്രമാണ് .
ലോകമെമ്പാടുമുള്ള വിനോദ സഞ്ചാരികളെ ആകർഷിക്കുന്ന ഏറ്റവും ആകർഷകമായ കേന്ദ്രം കൂടിയാണിത് .
ശാന്തവും ഗംഭീരവുമായ കടൽത്തീരത്തോടുകൂടിയ ശാന്തമായ അന്തരീക്ഷമാണിവിടെ .
ഇന്ന് വിനോദ സഞ്ചാരികളുടെ പറുദീസയായാണ് ഈ സ്ഥലം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത് .
പ്രശസ്ത മത-വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രമായ പുരിയിൽ നിന്നും 35 കി.
റും  തലസ്ഥാന നഗരമായ ഭുവനേശ്വർ 65 കി.
റും മാറി കോണാർക്ക് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
കറുത്ത പഗോഡ
ഈ ക്ഷേത്രത്തിനെ യൂറോപ്യൻ നാവികർ "ബ്ലാക്ക് പഗോഡ" എന്ന് വിളിച്ചിരുന്നു , കാരണം അവരുടെ തീരദേശ യാത്രയിൽ അവർക്ക് ഒരു പ്രധാന നാഴികക്കല്ലായി ഈ ക്ഷേത്രം .
പുരിയിലെ ജഗന്നാഥന്റെ വെളുത്ത നിറമുള്ള ക്ഷേത്രം വെളുത്ത പഗോഡ എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത് .
കൊണാർക്ക് എന്ന പദത്തിന് സൂര്യന്റെ ദിക്ക് എന്ന് അർഥം കൽപ്പിക്കാം.
കോൺ എന്ന വാക്കിനു മൂല, ദിക്ക്, എന്നൊക്കെയാണ് അർത്ഥം.
അർക്കൻ എന്നാൽ സൂര്യൻ.
അതിനാൽ കിഴക്ക് ഉദിച്ച സൂര്യന്റെ  ക്ഷേത്രം എന്ന അർഥത്തിൽ ഈ വാക്ക് ക്ഷേത്രത്തിനു പേരായി നൽകപ്പെട്ടു.
മാത്രമല്ല ക്ഷേത്രം  സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത് പഴയ ഗംഗാ രാജ്യത്തിന്റെയും ഭാരതത്തിന്റെയും കിഴക്കു ഭാഗത്താണ്.
വിദേശീയർ ഈ  ക്ഷേത്രത്തെ  ബ്ലാക്ക് പഗോഡ എന്നു വിളിക്കുന്നു.
'ബ്രഹ്മപുരാണത്തിൽ' അർക്കക്ഷേത്രത്തിലെ സൂര്യദേവനെ കൊണാദിത്യ എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത് .
അതിനാൽ കോണാദിത്യനെ (അല്ലെങ്കിൽ സൂര്യദേവനെ) ആരാധിച്ചിരുന്ന സ്ഥലത്തെ കൊണാർക്ക് എന്നും വിളിച്ചിരുന്നു .
വിജയത്തിന്റെ , മഹത്ത്വത്തിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി വിഷ്ണു ഗായസൂർ എന്ന രാക്ഷസനെ കൊന്നശേഷം പുരിയിൽ തന്റെ ശക് , ഭുവനേശ്വറിൽ സുദർശന ചക്രം , ജജാപൂറിൽ ഗദ , കൊണാറക്കിൽ താമര എന്നിവ സ്ഥാപിച്ചതായി പുരുഷോത്തം മഹാത്മ്യയിൽ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു .
അവ പിന്നീട് യഥാക്രമം ശംഖക്ഷേത്രം , ചക്രക്ഷേത്രം , ഗദാക്ഷേത്രം , പത്മക്ഷേത്രം എന്നിങ്ങനെ അറിയപ്പെട്ടു .
കിഴക്കൻ കടൽത്തീരത്തെ ഈ കോണിൽ കൊണാർക്ക് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു , കൊത്തുപണികളുള്ള ചക്രങ്ങളും നിരകളും പാനലുകളും ഉള്ള ഭീമാകാരമായ രഥത്തോട് സാമ്യമുള്ളതാണ് ഇത് .
ഒറീസൻ വാസ്തുവിദ്യ അതിന്റെ പരകോടിയിലെത്തിയ കാലത്തെ ഒരു നിശ്ശബ്ദ ഓർമ്മപ്പെടുത്തലായി ഇത് നിലകൊള്ളുന്നു .
ഈ ക്ഷേത്രം നിർമിച്ചിരിക്കുന്നത് ഒരു രഥത്തിന്റെ മാതൃകയിലാണ്.
ഏഴു കുതിരകൾ ഈ രഥം വലിക്കുന്നു.
ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദ്വാര പാലകരായി രണ്ടു സിംഹങ്ങളെ കാണാം.
പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിനു മുന്നിലായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന മണ്ഡപം നടന മന്ദിരം എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
ഇവിടെ പണ്ട് സൂര്യനോടുള്ള ആരാധന എന്ന നിലയിൽ കലാരൂപങ്ങൾ സംഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു.
രഥത്തിന്റെ ഇരു വശങ്ങളിലും പന്ത്രണ്ടു ചക്രങ്ങൾ വീതമുണ്ട്.
വളരെ അത്ഭുതാവഹമായ ഒരു വസ്തുത, ഈ ചക്രങ്ങളുടെ നിലത്തു വീഴുന്ന നിഴൽ നോക്കി സമയം കൃത്യമായി തിട്ടപ്പെടുത്താൻ സാധിച്ചിരുന്നു എന്നുള്ളതാണ്.
എല്ലാ ചക്രങ്ങളും ഇപ്രകാരമുള്ള സൂര്യഘടികാരങ്ങളാണ് .
ഭാരതീയ ശില്പകലയുടെ മകുടോദാഹരണമാണ്   ഈ ക്ഷേത്രം.
ഇത് നിർമിച്ചിരിക്കുന്ന ഓരോ കല്പ്പാളികളിലും അത് കാണാൻ കഴിയും.
ക്ഷേത്രത്തിലെ ചുമർ ശില്പങ്ങളിൽ ദേവീ ദേവന്മാരുടെ രൂപങ്ങൾ, പുരാണ കഥാപാത്രങ്ങൾ, ഗന്ധർവന്മാർ, യക്ഷികൾ, പുരാണ കഥാ സന്ദർഭങ്ങൾ, നൃത്തം ചെയ്യുന്ന അപ്സരസുകൾ എന്നിവ കാണാൻ കഴിയും.
പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ചുറ്റിലുമായി അടി ഭാഗത്ത് രണ്ടായിരത്തോളം ആനകളുടെ ശില്പങ്ങൾ ഉണ്ട് .
കൊണാർക്ക് ക്ഷേത്രം, രാത്രിയിലെ ദൃശ്യം
വാത്സ്യായന മഹർഷിയുടെ കാമ ശാസ്ത്രത്തിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്ന ലൈംഗിക ചേഷ്ടകൾ ഇവിടെ ശില്പങ്ങളായി കാണാൻ കഴിയും.
അംഗ ലാവണ്യം തെറ്റാതെ വളരെ സൂക്ഷ്മതയോടെ ആണ് ഓരോ ശില്പവും നിർമിച്ചിരിക്കുന്നത്.
മനുഷ്യർ മാത്രമല്ല മൃഗങ്ങൾ പരസ്പരവും മൃഗങ്ങളും മനുഷ്യരും തമ്മിലുള്ളതുമായ ലൈംഗിക പ്രവൃത്തികളും ഇവിടെ ശില്പ രൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപെട്ടിരിക്കുന്നു.
ബഹുസ്ത്രീ, ബഹുപുരുഷ  എന്നിവ അതിൽ ചിലതാണ്.
229  അടി ഉയരമുണ്ടായിരുന്നു  പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന്.
ഇതിനു മൂന്നു ഭാഗങ്ങളുണ്ട്.
സൂര്യ ദേവന്റെ പൂജാ വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരുന്ന ശ്രീകോവിൽ അഥവാ ഗർഭഗൃഹം, ക്ഷേത്രസോപാനം, ജഗന്മോഹൻ മണ്ഡപം എന്നിവയാണവ.
ആയിരത്തി ഇരുനൂറോളം പേർ പന്ത്രണ്ടു വർഷത്തോളം സമയമെടുത്താണ് ഈ ക്ഷേത്രം നിർമിച്ചത്.
രാജ നരസിംഹദേവൻ തന്റെ രാജ്യത്തിൻറെ പന്ത്രണ്ടു വർഷക്കാലത്തെ വരുമാനം ഇതിനായി ചെലവഴിച്ചു.
കിഴക്ക് ദർശനമായാണ്‌ ക്ഷേത്രം നില നിൽക്കുന്നത്.
ഉദയ സൂര്യന്റെ പ്രകാശ രശ്മികൾ പ്രധാന വിഗ്രഹത്തിന്റെ മൂർധാവിൽ പതിക്കുന്ന രീതിയിലായിരുന്നു ഇതിന്റെ നിർമ്മാണം.
സൂര്യദേവന്റെ മൂന്നു ഭാവങ്ങൾ (ഉദയം, മധ്യാഹ്നം, അസ്തമയം) എന്നിവ പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മൂന്നു ഭാഗങ്ങളിലായി നിർമിച്ചിരിക്കുന്നു.
കല്ലുകൾ തമ്മിൽ യോജിപ്പിക്കാൻ സിമന്റോ കുമ്മായമോ ഉപയോഗിച്ചിട്ടില്ല എന്നതും ഒരു വസ്തുതയാണ്.
ഓരോ കല്ലും പ്രത്യേക രീതിയിൽ കൂട്ടിയിണക്കിയാണ് ഇത് നിർമിച്ചിരിക്കുന്നത്.
കൊണാർക്കിലെ ഒരു സൂര്യ വിഗ്രഹം.
വിഗ്രഹത്തിന്റെ കൈകൾ ഭാഗികമായി തകർന്നിരിക്കുന്നു
ക്ഷേത്ര നിർമ്മാണത്തിൽ പ്രധാന ആശാരി വിദ്വാൻ ബിസു മഹാറാണ ആയിരുന്നു.
ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മുകളിൽ പ്രതിഷ്ഠിക്കാനായി മാറ്റി വച്ചിരുന്ന ശില അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതുമായി   ബന്ധപ്പെട്ടു കൊണാർക്ക്‌ നിവാസികൾക്കിടയിൽ ഒരു കഥ പറഞ്ഞു കേൾക്കുന്നുണ്ട്.
അതിപ്രകാരമാണ്‌: ക്ഷേത്രത്തിന് മുകളിൽ ശില ഉറപ്പിക്കാനായി ഒരുപാട് പ്രയത്നിച്ചിട്ടും അത് നടന്നില്ല.
ആ സമയത്ത് പ്രധാന ആശാരി ആയിരുന്ന ബിസു മഹാരാണയുടെ പന്ത്രണ്ടു വയസ്സുള്ള മകൻ ധർമപാദർ  അവിടെയെത്തി.
എന്നിട്ട് ഒരു ബുദ്ധി പ്രയോഗിച്ച് ശില യഥാ സ്ഥാനത്ത് ഉറപ്പിച്ചു.
പക്ഷേ ഈ കർമത്തിന് ശേഷം ധർമപാദർ  ആത്മഹത്യ ചെയ്യുകയാണുണ്ടായത്.
ക്ഷേത്രത്തെ രക്ഷിക്കാൻ ധർമപാദർ ജീവൻ വെടിയുകയായിരുന്നു എന്ന് വിശ്വസിക്കപെടുന്നു.
കൊണാർക്കിന്റെ പരിസരങ്ങളിൽ കാണാത്ത പ്രത്യേക തരം കല്ലുകൾ ഉപയോഗിച്ചാണു ക്ഷേത്രം നിർമിച്ചിരിക്കുന്നത്.
പക്ഷേ സമുദ്രത്തിൽ നിന്നും വീശുന്ന ഉപ്പു കാറ്റ് ഈ ശിലാ സൗധത്തെ കാർന്നു തിന്നുന്നു.
കലിംഗ വാസ്തുവിദ്യയുടെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന നേട്ടമായി കൊണാർക്കിലെ                    ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പ്രശസ്തി പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഒറീസയുടെ പരിധിക്കപ്പുറത്തേക്ക് വ്യാപിച്ചിരുന്നു .
അക്ബറിന്റെ കൊട്ടാരത്തിലെ പ്രശസ്ത ചരിത്രകാരനായ അബുൽ-ഫസലിന്റെ ഐൻ-ഇ-അക്ബരിയിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട വിശദമായ കൊണാർക്ക് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വിവരണം ഇതാണ് (AD-1556-1605) ...........
" പുരി ജഗന്നാഥനടുത്ത് സൂര്യദേവനുവേണ്ടി സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമുണ്ട് . എല്ലാവരെയും ഒരുപോലെ അതിശയിക്കുന്നു. കാഴ്ച " .......
പതിമൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ നിർമ്മിച്ച സൂര്യ ക്ഷേത്രം സൂര്യദേവന്റെ ഭീമാകാരമായ ഒരു രഥമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു , പന്ത്രണ്ട് ജോഡി മനോഹരമായി അലങ്കരിച്ച ചക്രങ്ങൾ .
ഏഴ് ജോഡി കുതിരകളാൽ വലിച്ചെടുക്കപ്പെടുന്നു .
ഭാവനയിൽ ഗാംഭീര്യമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രം വാസ്തവത്തിൽ ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും മഹത്തായ സ്മാരകങ്ങളിലൊന്നാണ് .
ക്ഷേത്രം അതിന്റെ അളവുകളും കുറ്റമറ്റ അനുപാതങ്ങളും കൊണ്ട് പ്രശസ്തമാണ്.
ഒറീസയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച ക്ഷേത്രം ഇതാണ് .
അതിന്റെ രൂപകൽപ്പനയും വാസ്തുവിദ്യാ വിശദാംശങ്ങളുമാണ് പ്രധാന ഗുണനിലവാരം .
229 അടി ഉയരത്തിലാണ് പ്രധാന ശ്രീകോവിൽ .
പ്രധാന ദേവതയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ച പ്രധാന ശ്രീകോവിൽ വീണുപോയി .
കിഴക്ക്-പടിഞ്ഞാറ് ദിശയിലാണ് സൂര്യക്ഷേത്രത്തിന്റെ വിന്യാസം.
പ്രകൃതിദത്ത ചുറ്റുപാടുകളിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്, കൊണാർക്കിന്റെ പതനം
കാലക്രമേണ കൊണാറക്കിനും ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും പുണ്യ സ്ഥലങ്ങൾക്കും മഹത്ത്വം നഷ്ടപ്പെട്ടു .
ഈ ക്ഷേത്രം അതിന്റെ മഹത്ത്വത്തിന്റെയും ആഡംബരത്തിന്റെയും പൂർണതയിൽ എത്രനാൾ നിലകൊണ്ടിരുന്നന്നോ അതിന്റെ തകർച്ചയുടെ കാരണങ്ങൾ എന്താണെന്നോ തീർച്ചയായും പറയാനാവില്ല .
ഗംഭീരമായ ഈ സ്മാരകം ഇടിഞ്ഞതിന്റെ കൃത്യമായ തീയതിയും കാരണവും ഇപ്പോഴും ദുരൂഹമാണ് .
ചരിത്രം ഇതിനെക്കുറിച്ച് ഏറെക്കുറെ നിശ്ശബ്ദമാണ് .
പണ്ഡിതന്മാർ തമ്മിൽ അഭിപ്രായ വ്യത്യാസങ്ങളുമുണ്ട് .
ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പതനത്തിന് കാരണമായേക്കാവുന്ന വിവിധ ഘടകങ്ങൾ ചുവടെ നൽകിയിരിക്കുന്നു .
അപൂർണ്ണമായ ക്ഷേത്രം
ചില ചരിത്രകാരന്മാർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ  പതനത്തെക്കുറിച്ച്  പറയുന്നത് ഇപ്രകാരമാണ് : ഇത് പണി കഴിപ്പിച്ച നരസിംഹദേവൻ ഒന്നാമൻ രാജാവിന്റെ അകാലത്തിലുള്ള മരണം കാരണം  ക്ഷേത്ര നിർമ്മാണം പാതി വഴിയിൽ മുടങ്ങി.
ഏറെ നാൾ ഇങ്ങനെ പണികളൊന്നും നടക്കതെയായപ്പോൾ ക്ഷേത്രം തകർന്നു വീണു.
പക്ഷേ ഈ വാദത്തിനു ചരിത്രപരമായി തെളിവുകളൊന്നുമില്ല .
ഇതിന്റെ ഫലമായി അപൂർണ്ണമായ ഘടന കാലക്രമേണ തകർന്നു .
പല ചരിത്രകാരന്മാരും പറയുന്നത് ക്ഷേത്ര നിർമ്മാണം എ. ഡി 1253  ഇൽ തുടങ്ങി എ ഡി 1260  ഇൽ അവസാനിച്ചു എന്നാണ് .
പുരി ജഗന്നാഥ ക്ഷേത്രത്തിലെ മഡാല പഞ്ജിയുടെ രേഖകളിൽ നിന്നും എ ഡി 1278 മുതൽ 1282 വരെയാണ് ലങ്കുല നരസിംഹ ദേവ രാജാവ് ഭരിച്ചിരുന്നതെന്ന് ചില ചെമ്പ് ഫലകങ്ങളിൽ നിന്നും ഇത് വ്യക്തമാണ് .
കൊണാർക്ക് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നിർമ്മാണം പൂർത്തിയായതായാണ് പല ചരിത്രകാരന്മാരുടെയും അഭിപ്രായം  .
അതിനാൽ നിർമ്മാണം പൂർത്തിയാകാത്തതിനാൽ ക്ഷേത്രം തകർന്നുവെന്ന വാദം ശരിയല്ല .