smcproject/ml-wiki-sentences huggingface dataset:
ഫയൽ പാത്തുകൾ പൂർത്തിയാക്കുന്നതിന് സെർവർ നേയിമുകൾ പ്രിഫിക്‌സ് ചെയ്യാവുന്ന കൺവെൻഷനുകൾ ഇതിനകം നിലവിലുണ്ട്, ഇതിന് മുമ്പായി ഇരട്ട സ്ലാഷ് (//) നൽകുന്നു.
യുആർഐകൾക്കുള്ളിൽ ഡൊമെയ്‌ൻ നാമത്തിന്റെ ഭാഗങ്ങൾ വേർതിരിക്കുന്നതിന് ഡോട്ടുകൾ ഉപയോഗിച്ചതിൽ ബെർണേഴ്‌സ്-ലീ പിന്നീട് ഖേദം പ്രകടിപ്പിച്ചു, മുഴുവൻ സ്ലാഷുകൾ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ എന്ന് ആഗ്രഹിച്ചു, കൂടാതെ, യുആർഐയുടെ ആദ്യ ഘടകത്തെ പിന്തുടർന്ന് കോളൻ നൽകിയിട്ടുണ്ടെന്നും പറഞ്ഞു.
ഡൊമെയ്ൻ നാമത്തിന് മുമ്പുള്ള സ്ലാഷുകൾ അനാവശ്യമായിരുന്നു.
എച്ച്ടിഎംഎൽ സ്പെസിഫിക്കേഷന്റെ ആദ്യകാല (1993) ഡ്രാഫ്റ്റ് "യൂണിവേഴ്സൽ" റിസോഴ്സ് ലൊക്കേറ്ററുകളെ പരാമർശിക്കുന്നു.
ഇത് 1994 ജൂണിനും ( RFC 1630 ) 1994 ഒക്‌ടോബറിനും ഇടയിൽ കുറച്ചുകാലം (draft-ietf-uri-url-08.txt) ഉപേക്ഷിച്ചു.
സൈനുദ്ദീൻ മഖ്ദൂം രണ്ടാമൻ ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Zainuddin_Makhdoom_II
പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിൽ കോഴിക്കോട് ജില്ല (ഇന്നത്തെ ഇന്ത്യ രാജ്യത്തെ കേരള സംസ്ഥാനത്തിലെ കോഴിക്കോട് ജില്ല) ജീവിച്ച  അതിപ്രഗൽഭനായ ഒരു മുസ്‌ലിം പണ്ഡിതനും, ഖാദിരിയ്യ സരണിയിലെ ആത്മീയജ്ഞാനിയും , സാമൂഹിക പരിഷ്കർത്താവും ഗ്രന്ഥകാരനുമാണ് സൈനുദ്ദീൻ മഖ്ദൂം രണ്ടാമൻ എന്ന സൈനുദ്ദീൻ മഖ്ദൂം അൽ സ്വഗീർ .
പൂർണനാമം അഹ്മദ് സൈനുദ്ദീനു ബ്നു മുഹമ്മദിൽ ഗസ്സാലി ബ്നു സൈനുദ്ദീനു ബ്നു അലിയ്യു ബ്നു അഹ്മദ് .
കേരളത്തിലെ ആദ്യകാല ചരിത്രഗ്രന്ഥമായ തുഹ്ഫത്തുൽ മുജാഹിദീൻ ' (പോരാളികൾക്കുള്ള പാരിതോഷികം) എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ രചന ഇദ്ദേഹമാണ് നിർവ്വഹിച്ചത് .
അക്രമികളായ പോർച്ചുഗീസുകാർക്കെതിരെ മുസ്‌ലിങ്ങളെ വിശുദ്ധ സമരത്തിന്‌ (ജിഹാദ്) ആഹ്വാനം ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് ഈ ഗ്രന്ഥം രചിക്കപ്പെട്ടത്‌.
സൈനുദ്ദീൻ മഖ്ദൂം ഒന്നാമൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന സൈനുദ്ദീൻ ഇബ്‌നു അലി ഇബ്‌നു അഹമ്മദ് അൽ മഹ്ബരിയുടെ മകനായ ശൈഖ് മുഹമ്മദ്‌ അൽ ഗസ്സാലിയുടെ പുത്രനായി എ.ഡി. 1531ൽ വടക്കേ മലബാറിലെ മാഹിക്കടുത്ത ചോമ്പാലിലാണ് സൈനുദ്ദീൻ മഖ്ദൂം രണ്ടാമന്റെ ജനനം.
ചോമ്പാലിലെ വലിയകത്ത് കരകെട്ടി 
എന്ന തറവാട്ടുകാരിയായിരുന്നു മാതാവ്.
വടക്കേ മലബാർ ഖാദിയായിരുന്ന മുഹമ്മദ്‌ അൽ ഗസ്സാലി ആയിരുന്നു പിതാവ്.
സൈനുദ്ദീൻ മഖ്ദൂം രണ്ടാമന്റെ ജനന മരണത്തെ കുറിച്ചും, മക്കൾ, പത്നി എന്നിവരെ കുറിച്ചും വ്യത്യസ്തമായ അഭിപ്രായങ്ങളാണ് ചരിത്രകാരന്മാർ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളത്.
ഖുർആൻ, പ്രാഥമിക അറിവുകൾ എന്നിവ  എന്നിവയെ കുറിച്ച്  മഖ്ദൂമിനു ആദ്യഅറിവു പകർന്നു നൽകിയത് ഇദ്ദേഹമായിരുന്നു.
മുഹമ്മദ് അൽ ഗസ്സാലി   മഖ്ദൂമിന്റെ ചെറുപ്പത്തിലെ മരണപ്പെട്ടു.
പിതൃ സഹോദരനായ പൊന്നാനി ദർസിലെ മുഖ്യാധ്യാപകൻ  മഖ്ദൂം അബ്ദുൽ അസീസിന്റെ സംരക്ഷണയിലാണ് സൈനുദ്ദീൻ മഖ്ദൂം രണ്ടാമൻ വളർന്നത്‌.
അദ്ദേഹം തന്നെയായിരുന്നു പ്രഥമ ഗുരുനാഥൻ.
മൗലാനാ ഇസ്മാഈൽ ബാദുക്കലി (ബട്ക്കൽ) , അസീസ് മഖ്ദൂം എന്നിവരിൽ നിന്നും   പഠനം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം മഖ്ദൂം സ്വഗീർ  ഉപരിപഠനത്തിന് മക്കയിലേക്ക് പോയി.
മക്കയിലെ ഹറമിൽ , ശൈഖ് മുഹമ്മദ് ഇബ്നു അഹമദ് റംലി , ശൈഖ് അബ്ദു റഊഫുല് മക്കിയ്യി തുടങ്ങിയ പ്രശസ്ത പണ്ഡിതന്മാർക്ക് കീഴിൽ അദ്ദേഹം 10വർഷം പഠനം നടത്തി.
ശാഫിഈ മദ്ഹബിലെ പ്രശസ്ത കർമ ശാസ്ത്ര ഗ്രന്ഥമായ തുഹ്ഫയുടെ രചയിതാവ് ഇബിനു ഹജറിൽ ഹൈതമിയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാന ഗുരുനാഥൻ.
ആത്മീയ പാതയിൽ സുപ്രസിദ്ധ സൂഫി വര്യൻ ശൈഖ് മുഹമ്മദുല് സിദ്ദീഖി ബകരിയിൽ നിന്നും ഖാദിരിയ്യ സരണിയും ആത്മീയ ബഹുമതിയായ ഖിർക്കയെന്ന സ്ഥാന വസ്ത്രവും പന്ത്രണ്ടോളം തവണ കരസ്ഥമാക്കിയ  മഖ്ദൂം സ്വഗീർ അറബി, ഉറുദു , പേര്ഷ്യന് ഭാഷകളിലും വ്യുല്പത്തി നേടിയിരുന്നു.
കര്മ്മശാസ്ത്രത്തിലും , നബി ചര്യയിലും അഗാധ ജ്ഞാനം നേടിയിരുന്ന ഇദ്ദേഹത്തെ മുഹദ്ദിസ് ആയിട്ടാണ് മക്കയിലെ പണ്ഡിതന്മാർ കണക്കാക്കിയിരുന്നത്.
മക്കയിൽ നിന്നും വിദ്യാഭ്യാസം  പൂര്ത്തിയാക്കി പൊന്നാനിയിലേക്ക്  തിരിച്ചെത്തിയ  മഖ്ദൂം രണ്ടാമൻ പൊന്നാനി വലിയ പള്ളിയിൽ മുദരിസായി അധ്യാപനം ആരംഭിച്ചു.
പൊന്നാനി ദർസ് ലോക പ്രശസ്ത കലാലയമായി മാറുന്നത് ഈ കാലയളവിലായിരുന്നു.
പ്രസംഗത്തിലും രചനയിലും ഒരു പോലെ വിളങ്ങി നിന്നിരുന്ന  മഖ്ദൂം മലബാർ കീഴടക്കാനെത്തിയ പോര്ചുഗീസുകാര്ക്കെതിരെ സാമൂതിരിയെ സഹായിക്കുകയും പറങ്കികൾക്കെതിരെ പ്രാദേശിക മുസ്ലിങ്ങളെയും ,ഇതര  മുസ്ലിം രാജാക്കന്മാരുടെയും കൂട്ടായ്മ ഉണ്ടാക്കുവാൻ യത്നിക്കുകയും ചെയ്തു .
മുഗൾ ചക്രവര്ത്തി അക്ബർ ഷാ, ബീജാപ്പൂർ  സുല്ത്താന് ആദില് ഷാ, തുര്ക്കി സുല്ത്താന്  പോര്ച്ചുഗീസുകാര്ക്കെതിരെ ആഗോള കൂട്ടായ്മക്കായ് പരിശ്രമിച്ചു.
കുഞ്ഞാലി രണ്ടാമനടക്കമുള്ള പറങ്കി വിരുദ്ധരായ മുരീദന്മാർക്കു മാർഗ്ഗ നിർദ്ദേശങ്ങൾ  പകർന്നു നൽകാനും മഖ്ദൂം രണ്ടാമൻ മുൻപന്തിയിലുണ്ടായിരുന്നു.
ചാലിയം കോട്ട സാമൂതിരിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഉപരോധിച്ച് കീഴടക്കിയ അസുലഭ മുഹൂർത്തത്തിന് സാക്ഷിയായ പ്രമുഖനാണ് സൈനുദ്ദീൻ മഖദൂം രണ്ടാമൻ.
വിദ്യാഭ്യാസത്തിനു വേണ്ടിയുള്ള ദീർഘകാലത്തെ സഞ്ചാരങ്ങൾക്കു ശേഷം കേരളത്തിൽ തിരിച്ചെത്തിയ അദ്ദേഹം തൻറെ സാമൂഹ്യ രംഗപ്രവേശനത്തിൻറെ ആദ്യം ഘട്ടം മുതൽ തന്നെ പറങ്കികൾക്കെതിരെയുള്ള പ്രതിരോധ നീക്കങ്ങൾക്ക് ആദർശ പിൻബലമേകിയിട്ടുണ്ട്.
മാത്രമല്ല, സാമൂതിരിക്ക് വേണ്ടി ഇന്ത്യയിലെയും വിദേശത്തെയും മുസ്ലിം ഭരണാധികാരികളുമായി നയതന്ത്ര ബന്ധങ്ങൾ പുലർത്തിയിരുന്നതും അദ്ദേഹമായിരുന്നു.
ഫത്ഹുല് മുഈൻ എന്ന ശാഫിഈ കർമ്മശാസ്ത്ര ഗ്രന്ഥം നിരവധി ഭാഷകളിലേക്കു വിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
ഇന്നും കൈറോയിലടക്കം നിരവധി ഇസ്ലാമിക യൂണിവേഴ്സിറ്റികളിൽ പഠന വിഷയമാണീ ഗ്രന്ഥം .
ഇംഗ്ലീഷ് , ഫ്രഞ്ച്, സ്പാനിഷ് , ഉര്ദു തുടങ്ങി  മിക്ക ലോക ഭാഷകളിലേക്കും വിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ട വിശ്വ  പ്രസിദ്ധമായ തുഹ്ഫത്തുൽ മുജാഹിദീൻ എന്ന ചരിത്ര ഗ്രന്ഥത്തിന്റെയും രചയിതാവും  ഇദ്ദേഹമാണ്.
അഹ്കാമുന്നികാഹ് , മന്ഹജുല് വാളിഹ്, ഫതാവല് ഹിന്ദിയ്യ തുടങ്ങി മറ്റ് നിരവധി ഗ്രന്ഥങ്ങള്  ഇദ്ദേഹത്തിന്റേതായിട്ടുണ്ട്.
"സൈനുദ്ദീൻ മഖ്ദൂം രണ്ടാമന്റെ കർമ്മശാസ്ത്ര സംഭാവനകൾ" എന്ന വിഷയത്തിൽ 2015ൽ ഈജിപ്തിലെ കെയ്റൊ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ ദാറുൽ ഉലൂം ഫാക്വൽറ്റിയിൽ ഗവേഷണ പ്രബന്ധം സമർപ്പിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
ഡോ: അബ്ദുൽ ബർറ് വാഫി അൽ അസ്ഹരിയാണ് ഗവേഷകൻ, ഈ ഗ്രന്ഥം 'വാഫി ബുക്സ്' പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
വിശ്രുത പണ്ഡിതൻ , ധീര രാജ്യസ്നേഹി , മഹാ സാമൂഹ്യ പരിഷ്കർത്താവ്, ചരിത്രകാരൻ എന്നീ നിലകളിൽ പ്രശോഭിച്ചു നിന്ന സൈനുദ്ദീൻ മഖ്ദൂം അൽ സ്വഗീർ 1583 / 84 ഇൽ മാഹിക്കടുത്ത ചോമ്പാലിൽ  വെച്ചു നിര്യാതനായി.
മഖ്ദൂം സഗീറിൻറെ ജനനം രേഖപ്പെടുത്താത്ത പലരും മരണം രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും വ്യത്യസ്താഭിപ്രായമാണ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളത്.
ഈജിപ്ഷ്യൻ ചരിത്രകാരനായ ശൈഖ് മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ മനഇം അന്നുമൈരി തൻറെ ത്വരീഖതുൽ ഇസ്ലാം ഫിൽ ഹിന്ദ് എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ പറഞ്ഞത് മഖ്ദൂം സഗീർ ഹിജ്‌റ 991ൽ മരണപ്പെട്ടു എന്നാണ്.
ഓറിയൻറലിസ്റ്റ് ചരിത്രകാരനായ ജോർജ് സൈദാൻ തൻറെ ത്വരീഖു അദബില്ലുഗത്തിൽ അറബിയിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയത് മഖ്ദൂം സഗീറിൻറെ മരണം 978ലാണെന്നാണ്.
അദേയവസരം സൈനുദ്ദീൻ മഖ്ദൂം അഖീറിൻറെ പുത്രനും പ്രമുഖ പണ്ഡിതനുമായ അല്ലാമാ അഹ്മദ് ബാവാ മഖ്ദൂം മരണ തീയതി  കൃത്യമായി ദൈവത്തിനറിയാം എന്നാണ് പറയുന്നത്.
മാഹിക്കടുത്തുള്ള ചോമ്പാല കുഞ്ഞിപ്പള്ളി എന്ന ആരാധനാലയ ശ്മശാനത്തിലാണ്  അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഖബർ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.
ഗ്രന്ഥങ്ങൾ ഫത്ഹുൽ മുഈൻ (കർമ്മ ശാസ്ത്ര പ്രതിപാദനം ) ഇർശാദുൽ ഇബാദ് ( തസ്വവ്വുഫ് സംബന്ധമായ രചന) അജ് വിബത്തുൽ അജീബ  (കർമ്മ ശാസ്ത്രം വിധികൾ) തുഹ്ഫത്തുൽ മുജാഹിദീൻ (ചരിത്ര ഗ്രന്ഥം) അൽ ജവാഹിർ ശറഹുസ്സുദൂർ ഇഹ്കാമു അഹ്കാമിന്നികാഹ് അൽമൻഹജുൽ വാളിഹ് അൽഫതാവൽ ഹിന്ദിയ്യ അൽജവാഹിർ ഫീ ഉഖൂബത്തി അഹ്ലിൽ കബാഇർ പുറം കണ്ണികൾ സൈനുദ്ദീൻ മഖ്ദൂം ഒന്നാമൻ ശൈഖ് സൈനുദ്ദീൻ മഖ്ദൂം രണ്ടാമൻ അവലംബം
വാതാപി ഗുഹാക്ഷേത്രങ്ങൾ ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Badami_Cave_Temple വാതാപി ഗുഹാക്ഷേത്രം വാതാപി 
 മൂന്നാം ഗുഹാക്ഷേത്രം ഒന്നാം ഗുഹാക്ഷേത്രത്തിലെ ചുവർപ്രതിമ മൂന്നാം ഗുഹയിലെ വിഷ്ണു പ്രതിമ നാലാം ഗുഹാക്ഷേത്രത്തിലെ പാർശ്വനാഥൻ പ്രതിമ അഗസ്ത്യതീർഥം - ഗുഹാക്ഷേത്രത്തിൽനിന്നുള്ള കാഴ്ച
ആറാം നൂറ്റാണ്ടുമുതൽ പന്ത്രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടുവരെയുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ ഭാരതത്തിൻറെ പടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗം ഭരിച്ചിരിന്ന വിഭാഗമാണ് ചാലൂക്യ രാജവംശം .
മൂന്ന് വ്യത്യസ്ഥ കാലഘട്ടം ഭരിച്ചിരുന്ന മൂന്ന് രാജവംശങ്ങളാണ് പൊതുവേ ചാലൂക്യന്മാർ എന്ന് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.
എ.ഡി. 543 മുതൽ 753 വരെയുള്ള ആദ്യ കാലഘട്ടത്തിലെ ഭരണാധികാരികൾ ബദാമി ചാലൂക്യർ ആയിരുന്നു.
അവരുടെ തലസ്ഥാനമായിരുന്നു ഇന്നത്തെ വടക്കൻ കർണ്ണാടകയിലെ ബാഗൽക്കോട്ട് ജില്ലയിലെ ബാദാമി (അഥവാ വാതാപി ).
ഇവിടെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഗുഹാക്ഷേത്രങ്ങളുടെ സമുച്ചയമാണ് വാതാപി ഗുഹാക്ഷേത്രം അഥവാ ബദാമി ഗുഹാക്ഷേത്രം .
മഹാരാഷ്ട്രയിലെ എല്ലോറ ഗുഹകൾക്കു സമാനമാണ് ഇവിടുത്തെ ഗുഹകൾ.
ഇവിടെ നിരവധി ക്ഷേത്രങ്ങൾ പണികഴിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
ഇവയിൽ ഗുഹാക്ഷേത്രങ്ങളും അല്ലാത്തവയുമുണ്ട്.
അഗസ്ത്യമുനിയുടെ ഓർമ്മയ്ക്കായി ഒരു വലിയ കുളം ഇവിടെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.
ഈ കുളം അഗസ്ത്യതീർഥം എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
ഇതിനു ചുറ്റുമായി ചുവന്ന പാറക്കെട്ടുകളുള്ള കുന്നുകൾ നിലകൊള്ളുന്നു.
ഈ കുന്നിൻ മുകളിലായാണ് ഗുഹാക്ഷേത്രങ്ങളും ചാലൂക്യരുടെ കോട്ടയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളും ഉയർത്തിക്കെട്ടിയ ക്ഷേത്രങ്ങളും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.
കുളത്തിനു സമീപത്തായും ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്.
കുളത്തിൽ മുങ്ങിയാൽ കുഷ്ഠരോഗശമനമുണ്ടാകുമെന്ന് പുരാതനകാലത്ത് വിശ്വസിച്ചിരുന്നു.
യെല്ലമ്മക്ഷേത്രമാണ് പ്രാധാന്യമേറിയത്.
ഇന്തോ-ഇസ്ലാമിക് പാരമ്പര്യത്തിലുള്ള വാസ്തുശില്പവും അഗസ്ത്യതീർഥത്തിന്റെ കരയിൽ ഉണ്ട്.
ടിപ്പുസുൽത്താന്റെ കാലത്തുള്ള ശവകുടീരങ്ങളാണ് ഇവയിലുള്ളത്.
തെക്കുഭാഗത്തായുള്ള കുന്നിന്റെ മുകളിലാണ് ഗുഹാക്ഷേത്രങ്ങൾ നിലകൊള്ളുന്നത്.
വടക്കുഭാഗത്തായി പടുത്തുകെട്ടിയ ക്ഷേത്രങ്ങളും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.
ശൈവ, വൈഷ്ണവ, ബുദ്ധ, ജൈന പാരമ്പര്യങ്ങൾ ഗുഹാക്ഷേത്രം വെളിവാക്കുന്നു.
രാജാവായിരുന്ന പുലികേശി ഒന്നാമനാണ് ഇവിടെ കോട്ട കെട്ടി രാജവംശം സ്ഥാപിച്ചത്.
പല കാലഘട്ടങ്ങളിലെയും രാജാക്കന്മാരുടെ നിർമ്മിതികൾ ഇവിടെ നിലകൊള്ളുന്നു.
ആറാം നൂറ്റാണ്ടിലാണ് ചുവന്ന പാറക്കെട്ടുകൾ തുരന്ന് ഗുഹാക്ഷേത്രങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചത്.
തെക്കുഭാഗത്തായുള്ള നാലു ഗുഹകളാണ് ഇവിടെ പ്രാധാന്യമേറിയത്.
ഗുഹയിലെ ചുമരുകളിലെ ശില്പങ്ങൾ ഒറ്റക്കല്ലിൽ നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്ന പൂർണ്ണകായ പ്രതിമകൾ പോലെയാണ് കാണപ്പെടുന്നത്.
അഗസ്ത്യതീർഥത്തിന്റെ വടക്കേക്കുന്നിന്റെ മുകളിലായുള്ള ശിവക്ഷേത്രത്തിൽ ഹനുമാന്റെ ശില്പം സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഇവിടെ നിത്യപൂജകൾ നടത്തപ്പെടുന്നു.
ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നും കുറച്ചു ദൂരെയായി ദർഗ്ഗയും ശിവക്ഷേത്രവും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.
ഒരു സൂഫിയുടെ ഖബറിനോട് ചേർന്നാണ് ഈ ശിവക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.
വടക്കേക്കുന്നിന്റെ മുകളിലായി കോട്ടയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളും ആദിചാലുക്യക്ഷേത്രവും കാണപ്പെടുന്നു.
മേലേ ശിവാലയം, താഴേ ശിവാലയം, മാലഗന്തി ശിവാലയം എന്നിങ്ങനെ ഇവ അറിയപ്പെടുന്നു.
എത്തിച്ചേരാൻ ഹൂബ്ലിയിൽ നിന്നും 100 കിലോമീറ്റർ റോഡുമാർഗ്ഗം സഞ്ചരിക്കണം.
അവലംബം പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ Badami Cave Temples എന്ന വിഷയവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചിത്രങ്ങൾ വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിലുണ്ട്.
Article on Chalukyas Art Archived 2012-03-19 at the Wayback Machine .
Badami Cave Temples Archived 2012-02-17 at the Wayback Machine .
Cave Temples at Badami – Pictures Badami Cave Temple info Archived 2012-02-05 at the Wayback Machine .
Badami cave temples Badami Cave Temple Archived 2014-04-19 at the Wayback Machine .
Map of Cave Locations Four cave temples at Badami – Click to see photos The Chalukyan magnificence – Architecture Archived 2008-07-17 at the Wayback Machine .
Badami Cave Temples – four ancient rock cut temples|Wondermondo
മോഹൻലാൽ ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Mohanlal
മലയാള ചലച്ചിത്രരംഗത്ത് നാല് പതിറ്റാണ്ടുകളായി സജീവമായി അഭിനയിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുന്ന നടനാണ് മോഹൻലാൽ (പൂർണ്ണനാമം: മോഹൻലാൽ വിശ്വനാഥൻ , ജനനം: മേയ് 21, 1960).
രണ്ടു തവണ മികച്ച നടനുള്ളതടക്കം അഞ്ച് ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ നേടിയ മോഹൻലാൽ സ്വാഭാവികമായ നടന ശൈലിക്കു പ്രശസ്തനാണ്‌.
മലയാളത്തിനു പുറമേ തമിഴ് , ഹിന്ദി , തെലുഗു , കന്നഡ തുടങ്ങിയ ഭാഷകളിലുള്ള ചലച്ചിത്രങ്ങളിലും ലാൽ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്.
അഭിനയത്തിനു പുറമേ ഏതാനും ചിത്രങ്ങളിൽ പിന്നണി ഗായകനായും അദ്ദേഹം തിളങ്ങിയിട്ടുണ്ട്.
ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്രങ്ങൾക്ക് നൽകിയ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ച് 2001-ൽ അദ്ദേഹത്തിന് രാജ്യത്തെ നാലാമത്തെ ഉയർന്ന സിവിലിയൻ ബഹുമതിയായ പത്മശ്രീ പുരസ്കാരവും 2019 ൽ രാജ്യത്തെ മൂന്നാമത്തെ ഉയർന്ന സിവിലിയൻ ബഹുമതിയായ പത്മഭൂഷൺ ബഹുമതിയും നൽകി ഭാരത സർക്കാർ ആദരിച്ചു.
2009-ൽ ഇന്ത്യൻ ടെറിട്ടോറിയൽ ആർമിയിൽ ലഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ പദവി നൽകുകയും ചെയ്തു.
ചലച്ചിത്ര ലോകത്തിനും സംസ്കൃത നാടകത്തിനും നൽകിയ സംഭാവനകളെ മാനിച്ച് കാലടി ശ്രീ ശങ്കരാചാര്യ സംസ്കൃത സർവ്വകലാശാല ഡോക്ടറേറ്റ് നൽകിയും മോഹൻലാലിനെ ആദരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
1980, 90 ദശകങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ച ചലച്ചിത്ര വേഷങ്ങളിലൂടെയാണ്‌ മോഹൻലാൽ ശ്രദ്ധേയനായി മാറിയത്.
നമുക്കു പാർക്കാൻ മുന്തിരിത്തോപ്പുകൾ എന്ന ചിത്രത്തിലെ സോളമൻ, നാടോടിക്കാറ്റ് എന്ന ചിത്രത്തിലെ ദാസൻ, തൂവാനത്തുമ്പികൾ എന്ന ചിത്രത്തിലെ ജയകൃഷ്ണൻ, മണിച്ചിത്രത്താഴ് എന്ന ചിത്രത്തിലെ ഡോക്ടടർ സണ്ണി, ചിത്രം എന്ന ചിത്രത്തിലെ വിഷ്ണു, ദശരഥം എന്ന ചിത്രത്തിലെ രാജീവ് മേനോൻ, കിരീടം എന്ന ചിത്രത്തിലെ സേതുമാധവൻ, ഭരതം എന്ന ചിത്രത്തിലെ ഗോപി, ദേവാസുരം എന്ന ചിത്രത്തിലെ മംഗലശ്ശേരി നീലകണ്ഠൻ, ഇരുവർ എന്ന ചിത്രത്തിലെ ആനന്ദൻ, വാനപ്രസ്ഥം എന്ന ചിത്രത്തിലെ കുഞ്ഞിക്കുട്ടൻ, സ്ഫടികം എന്ന ചിത്രത്തിലെ ആടുതോമ, തന്മാത്ര എന്ന ചിത്രത്തിലെ രമേശൻ നായർ, പരദേശി എന്ന ചിത്രത്തിലെ വലിയകത്തു മൂസ, ഭ്രമരം എന്ന ചിത്രത്തിലെ ശിവൻ കുട്ടി  തുടങ്ങിയവ മോഹൻലാലിന്റെ ശ്രദ്ധേയമായ ചലച്ചിത്ര വേഷങ്ങളാണ്‌.
സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്ന
വിശ്വനാഥൻ നായരുടേയും ശാന്താകുമാരിയുടേയും രണ്ടാമത്തെ പുത്രനായി ഇടവ മാസത്തിലെ രേവതി നക്ഷത്രത്തിൽ 1960 മേയ് 21 -നു പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലെ ഇലന്തൂരിൽ ജനനം.
മോഹൻലാലിന്റെ അച്ഛൻ കേരള സെക്രട്ടേറിയേറ്റിലെ നിയമ വകുപ്പിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്നു.
തിരുവനന്തപുരത്തുള്ള മുടവൻമുകൾ എന്ന സ്ഥലത്തെ തറവാട്ടു വീട്ടിലായിരുന്നു മോഹൻലാലിന്റെ കുട്ടിക്കാലം.
മുടവൻമുകളിലുള്ള ഒരു ചെറിയ സ്കൂളിലാണ് മോഹൻലാൽ തന്റെ വിദ്യാഭ്യാസം ആരംഭിക്കുന്നത്.
പ്രിയദർശൻ , എം.ജി. ശ്രീകുമാർ തുടങ്ങിയവർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹപാഠികൾ ആയിരുന്നു.
ഈ സൗഹൃദം അദ്ദേഹത്തെ ഒരുപാടു സ്വാധീനിച്ചിട്ടുണ്ട്.
കിളിക്കൊഞ്ചൽ എന്ന ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിച്ചിട്ടുള്ള പ്യാരേലാൽ എന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജ്യേഷ്ഠൻ  2000 ൽ മരണമടഞ്ഞിരുന്നു.
തിരുവനന്തപുരത്തെ മോഡൽ സ്കൂളിലാണ് മോഹൻലാൽ സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയത്.
മോഹൻലാൽ സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസ കാലത്തുതന്നെ നാടകങ്ങളിലും മറ്റും അഭിനയിക്കുമായിരുന്നു.
ആറാം ക്ലാസിലായിരുന്നപ്പോൾ മോഹൻലാൽ സ്കൂളിലെ മികച്ച നടനായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.
ഇതു സാധാരണ സ്കൂളിലെ മുതിർന്ന വിദ്യാർത്ഥികൾക്കു ലഭിച്ചിരുന്ന ഒരു പുരസ്കാരമായിരുന്നു.
മോഹൻലാലിന്റെ ഉപരിപഠനം തിരുവനന്തപുരത്തെ എം.ജി കോളേജിൽ ആയിരുന്നു.
ബി,കോം ബിരുദധാരിയാണ്.
കോളേജിൽ ഒപ്പമുണ്ടായിരുന്ന പലരും, പ്രത്യേകിച്ചു പ്രിയദർശൻ , മണിയൻപിള്ള രാജു തുടങ്ങിയവർ മോഹൻലാലിന്റെ അഭിനയ ജീവിതത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചതിനൊപ്പം മലയാള സിനിമയിൽ സ്വന്തമായ സ്ഥാനം ഉറപ്പിച്ചവരുമാണ്‌.
ചലച്ചിത്ര ജീവിതം ആദ്യകാലം (1978-1985)
മോഹൻലാൽ ആദ്യമായി അഭിനയിച്ച സിനിമ തിരനോട്ടം ആയിരുന്നു.
മോഹൻലാൽ ഈ ചിത്രത്തിൽ ഒരു ഹാസ്യ കഥാപാത്രത്തെയാണ് അവതരിപ്പിച്ചത്.
മോഹൻലാൽ അഭിനയിച്ച്, പ്രേക്ഷകരുടെ മുന്നിലെത്തിയ ആദ്യത്തെ സിനിമ മഞ്ഞിൽ വിരിഞ്ഞ പൂക്കൾ (1980) ആയിരുന്നു.
ആദ്യചിത്രം പുറത്തിറങ്ങുമ്പോൾ മോഹൻലാലിന് 20 വയസ്സായിരുന്നു പ്രായം.
ആ ചിത്രത്തിൽ വില്ലൻ വേഷമായിരുന്നു മോഹൻലാലിന്.
ശങ്കർ‍ ആയിരുന്നു മോഹൻലാലിന്റെ ആദ്യ ചിത്രത്തിൽ നായക കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ചത്.
സം‌വിധാനം ചെയ്തത് ഫാസിലും .
മഞ്ഞിൽ വിരിഞ്ഞ പൂക്കളിനു ശേഷം മോഹൻലാലിന് ധാരാളം അവസരങ്ങൾ ലഭിക്കുകയുണ്ടായി.
1983-ൽ 25-ഓളം ചിത്രങ്ങളിൽ മോഹൻലാൽ അഭിനയിക്കുകയുണ്ടായി.
മാളിയംപുരക്കൽ ചാക്കോ പുന്നൂസ് ( നവോദയ അപ്പച്ചൻ ) സം‌വിധാനം ചെയ്ത മോഹൻലാൽ അഭിനയിച്ച എന്റെ മാമാട്ടിക്കുട്ടിയമ്മക്ക് എന്ന ചിത്രം വളരെ അധികം ജനശ്രദ്ധ നേടിയിരുന്നു.
ആ കാലഘട്ടത്തിൽ മോഹൻലാലിന്റെ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ട മറ്റൊരു ചിത്രമായിരുന്നു ഉയരങ്ങളിൽ , ഐ.വി. ശശി സം‌വിധാനം നിർവ്വഹിച്ച ഈ ചിത്രത്തിന്റെ തിരക്കഥ എഴുതിയത് പ്രശസ്ത സാഹിത്യകാരൻ എം.ടി വാസുദേവൻ നായരായിരുന്നു .
സാവധാനം, പ്രതിനായക വേഷങ്ങളിൽ നിന്നു നായക വേഷങ്ങളിലേക്ക് മാറിയ ലാൽ, തുടർന്ന് കാമ്പുള്ളതും ഹാസ്യംകലർന്നതുമായ നായകവേഷങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുവാൻ തുടങ്ങി.
ഇത്തരം മോഹൻലാൽ ചിത്രങ്ങൾ കൂടുതലായും സം‌വിധാനം ചെയ്തതു പ്രശസ്ത സം‌വിധായകനും മോഹൻലാലിന്റെ സുഹൃത്തുമായ പ്രിയദർശനായിരുന്നു .
പ്രിയദർശന്റെ ആദ്യചിത്രമായ പൂച്ചക്കൊരു മൂക്കുത്തി എന്ന ചിത്രത്തിൽ മോഹൻലാൽ ഒരു പ്രധാന വേഷം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
ചിത്രം കിലുക്കം , മിന്നാരം , തേന്മാവിൻ കൊമ്പത്ത് , തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങൾ മോഹൻലാൽ, പ്രിയദർശൻ കൂട്ടുകെട്ടിന്റെ വിജയചിത്രങ്ങളിൽ പ്രധാനങ്ങളാണ്.
പ്രിയദർശൻ കഥയും, തിരക്കഥയും നിർവഹിച്ച് എം.മണി സംവിധാനം ചെയ്ത് 1983 ൽ പുറത്ത് ഇറങ്ങിയ എങ്ങനെ നീ മറക്കും എന്ന ചിത്രത്തിലുടെ എൺപതുകളിൽ ലാൽ തന്റെ ആദ്യ ചിത്രം മുതൽ വില്ലൻ വേഷം മാത്രം ലഭിച്ചപ്പോൾ ഈ ചിത്രത്തിലെ മികച്ച അഭിനയത്തിലൂടെയാണ് ലാലിന് നായക പദവി ലഭിച്ചു തുടങ്ങിയത്.
സുവർണ്ണ കാലഘട്ടം (1986-1995)
1986 മുതൽ 1995 വരെയുള്ള കാലഘട്ടം മലയാള സിനിമയുടെ സുവർണ്ണ കാലഘട്ടം എന്നു വിശേഷിപ്പിക്കാവുന്നതാണ്.
ഈ കാലഘട്ടത്തിലാണ് നല്ല തിരക്കഥയും, സം‌വിധാനവും, അഭിനയവും കൂടി ചേർന്ന നല്ല ചലച്ചിത്രങ്ങൾ കൂടുതലായും പിറവിയെടുത്തത് .
ഈ കാലഘട്ടത്തിലാണ് മോഹൻലാലിന്റെ അഭിനയ മികവ് പ്രകടമാക്കുന്ന നിരവധി ചലച്ചിത്രങ്ങൾ ധാരാളമായി പുറത്തിറങ്ങിയത്.
ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ മികച്ച സം‌വിധായകരോടൊപ്പവും, മികച്ച തിരക്കഥാകൃത്തുക്കളോടൊപ്പവും പ്രവർത്തിക്കാൻ മോഹൻലാലിന് സാധിച്ചു.
മലയാള ചലച്ചിത്ര വേദിയിൽ മോഹൻലാലിന്റെ മികച്ച വർഷങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് 1986.
ഈ വർഷത്തിൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ടി.പി. ബാലഗോപാലൻ എം.എ. എന്ന സത്യൻ അന്തിക്കാട് സം‌വിധാനം ചെയ്ത ചിത്രത്തിലെ അഭിനയത്തിന് മോഹൻലാലിന് ആദ്യമായി മികച്ച നടനുള്ള കേരള സംസ്ഥാന സർക്കാർ പുരസ്കാരം ലഭിക്കുകയുണ്ടായി.
പിന്നീട് പുറത്തിറങ്ങിയ രാജാവിന്റെ മകൻ ‍ എന്ന ചിത്രം മോഹൻലാലിന് ധാരാളം ആരാധകരെ നേടിക്കൊടുത്തു.
ഈ ചിത്രം മൂലം മോഹൻലാൽ മലയാള സിനിമയിലെ സൂപ്പർ സ്റ്റാർ പദവിയിലേക്കുയർന്നു.
മോഹൻലാൽ ഒരു അധോലോക നായകന്റെ വേഷം കൈകാര്യം ചെയ്ത ഈ ചിത്രം സം‌വിധാനം ചെയ്തത് തമ്പി കണ്ണന്താനം ആയിരുന്നു.
ഇതേ വർഷത്തിലാണ് താളവട്ടം എന്ന ചിത്രത്തിൽ മോഹൻലാൽ അഭിനയിക്കുന്നത്.
പ്രിയദർശൻ സം‌വിധാനം ചെയ്ത ഈ ചിത്രത്തിൽ മാനസിക നില തെറ്റിയ ഒരു യുവാവിന്റെ വേഷമായിരുന്നു മോഹൻലാലിന്.
വാടകക്കാർ മൂലം ബുദ്ധിമുട്ട് അനുഭവിക്കുന്ന ഒരു വീട്ടുടമസ്ഥന്റെ വേഷം ചെയ്ത സന്മനസ്സുള്ളവർക്ക് സമാധാനം എന്ന ചിത്രവും, ഒരു പത്ര പ്രവർത്തകനായി അഭിനയിച്ച പഞ്ചാഗ്നി എന്ന ചിത്രവും, മുന്തിരിത്തോട്ടം മുതലാളിയുടെ വേഷം ചെയ്ത നമുക്കു പാർക്കാൻ മുന്തിരിത്തോപ്പുകൾ എന്ന ചിത്രവും, ഒരു ഗൂർഖയായി വേഷമിട്ട ഗാന്ധി നഗർ സെക്കൻറ് സ്ട്രീറ്റ് എന്ന ചിത്രവും, ആ കാലഘട്ടത്തിലെ വമ്പിച്ച വിജയം നേടിയ ചലച്ചിത്രങ്ങളാണ്.
വില്ലൻ വേഷങ്ങളിലാണ് വന്നതെങ്കിലും പിന്നീട് നായക വേഷങ്ങൾ നന്നായി ചെയ്തു തുടങ്ങിയതു മുതൽ അദ്ദേഹം മലയാളികളുടെ മനസ്സിൽ ചിരപ്രതിഷ്ഠ നേടി.
രചന - സംവിധാന ജോഡിയായ ലോഹിതദാസ് - സിബി മലയിൽ കൂട്ടുകെട്ടിന്റെ ചിത്രങ്ങൾ മോഹൻലാലിന്റെ അഭിനയ ജീവിതത്തിലെ മികച്ച കഥാപാത്രങ്ങളെ സൃഷ്ടിച്ചിട്ടുണ്ട്.
കിരീടം എന്ന ചിത്രത്തിലെ സേതുമാധവൻ എന്ന കഥാപാത്രം ഇതിലൊന്നാണ്.
ഒരു പോലീസുകാരനാവാൻ ആഗ്രഹിക്കുകയും പിന്നീട് സാഹചര്യങ്ങൾ മൂലം ഒരു കുറ്റവാളി ആയിത്തീരുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു കഥാപാത്രമാണ് സേതുമാധവൻ.
1989-ൽ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാര ജൂറിയുടെ പ്രത്യേക പരാമർശം ഈ ചിത്രത്തിലെ അഭിനയത്തിന് ലാലിന് ലഭിച്ചിരുന്നു.
ഭരതം എന്ന ചിത്രത്തിലെ ഗോപി എന്ന കഥാപാത്രവും ഇക്കാലത്തെ  മികച്ച ചിത്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.
ഒരു ശാസ്ത്രീയ സംഗീതജ്ഞനായ ഗോപിയുടെയും തന്റെ ഉയർച്ചയിൽ അസൂയ കാരണം വീടുവിട്ടു പോകുകയും മരണമടയുകയും  ചെയ്യുന്ന സഹോദരന്റേയും കഥയാണ് ഭരതം.
ഈ ചിത്രത്തിലെ അഭിനയത്തിന് മികച്ച നടനുള്ള പുരസ്കാരം ലാലിന് നേടിക്കൊടുത്തു.
രചന- സംവിധാന ജോഡിയായ ശ്രീനിവാസൻ , സത്യൻ അന്തിക്കാട് എന്നിവരുടെ കൂടെ സാമൂഹിക പ്രാധാന്യമുള്ള വരവേൽപ്പ് എന്ന ചിത്രത്തിലും മോഹൻലാൽ അഭിനയിച്ചു.
ഗൾഫിൽ നിന്ന് തിരിച്ചു വരുന്ന ഒരു യുവാവിന്റെ  വേഷമാണ് ഇതിൽ ലാൽ അഭിനയിച്ചത്.
പിന്നീട് പ്രിയദർശൻ സംവിധാനം ചെയ്ത ചിത്രങ്ങളിൽ ഒരു സാധാരണ കാമുക നായക വേഷങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ചു.
മലയാള ചലച്ചിത്രത്തിലെ എക്കാല ഹിറ്റുകളിൽ ഒന്നായ ചിത്രം എന്ന ചിത്രത്തിലെ ലാലിന്റെ അഭിനയം വളരെ ശ്രദ്ധേയമായി.
ഈ ചിത്രം എറണാകുളം , തിരുവനന്തപുരം എന്നിവിടങ്ങളിൽ 365 ദിവസത്തിലധികം തുടർച്ചയായി പ്രദർശിപ്പിച്ചു ചരിത്രം സൃഷ്ടിച്ചു.
പ്രിയദർശൻ സംവിധാനം ചെയ്ത ഈ ചിത്രത്തിൽ രഞ്ജിനി ആയിരുന്നു നായിക.
1993-ൽ ഐ.വി. ശശി സംവിധാനം ചെയ്ത ദേവാസുരം എന്ന ചിത്രത്തിൽ നായകനായി അഭിനയിച്ചു.
ഇത് സാമ്പത്തികമായി വിജയിക്കുകയും, ധാരാളം ജനശ്രദ്ധ നേടുകയും ചെയ്ത ഒരു ചിത്രമായിരുന്നു.
മലയാളത്തിലെ മികച്ച എഴുത്തുകാരായ എം.ടി. വാസുദേവൻ നായർ , പത്മരാജൻ എന്നിവരുടെ കഥാപാത്രങ്ങളുടെ ചലച്ചിത്രാവിഷ്കാരത്തിൽ ലാൽ നായകനായിട്ടുണ്ട്.
അമൃതം‌ ഗമയ എന്ന ചിത്രത്തിലെ ഡോക്ടറുടെ കഥാപാത്രം ഇതിലൊന്നാണ്.
1993-ൽ അഭിനയിച്ച മറ്റൊരു ചിത്രമായ മണിച്ചിത്രത്താഴ് എന്ന ചിത്രത്തിൽ സുരേഷ് ഗോപി , ശോഭന എന്നിവരോടൊപ്പം അഭിനയിച്ചു.
ഈ ചിത്രം ജനപ്രീതി നേടിയ ചിത്രത്തിനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം നേടുകയുണ്ടായി.
90-കളിൽ പിന്നീട് ധാരാളം ശ്രദ്ധേയമായ വേഷങ്ങൾ ലാൽ ചെയ്തു.
ഹിസ് ഹൈനസ്സ് അബ്ദുള്ള എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഒരു മുസ്ലീം ഒരു നമ്പൂതിരിയായി മാറി വരുന്ന ഒരു കഥാപാത്രമായി അവതരിപ്പിച്ചു.
കൂടാതെ ചില ശ്രദ്ധേയമായ അക്കാലത്തെ ചിത്രങ്ങൾ മിഥുനം , മിന്നാരം , തേന്മാവിൻ കൊമ്പത്ത് എന്നിവയായിരുന്നു.
ഇതെല്ലാം വ്യാവസായികമായി വിജയിച്ച ചിത്രങ്ങളായിരുന്നു.
പിന്നീടുള്ള വർഷങ്ങൾ (1996-ഇതുവരെ)
1996-മുതൽ പിന്നീട് ഇങ്ങോട്ടുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ മോഹൻലാലിന്റെ പ്രശസ്തിയും നായകപദവിയും ഉപയോഗപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് നിർമ്മാതാക്കളും, സംവിധായകരും ലാലിനു വേണ്ടി ചിത്രങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചു.
ഇതിൽ പലതും ലാലിനെ ഒരു അസാമാന്യ നായകപദവി കൊടുത്തു കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ചിത്രങ്ങൾ ആയിരുന്നു.
ആറാം തമ്പുരാൻ , ഉസ്താദ് , നരസിംഹം , പ്രജ , നരൻ എന്നിവ ഇങ്ങനെയുള്ള ചിത്രങ്ങളാണ്.
ഒരു സൂപ്പർസ്റ്റാർ എന്ന പദവി പൂർണ്ണമായും പ്രയോജനപ്പെടുത്തുന്ന ചിത്രങ്ങളായിരുന്നു ഇവ.
ഈ നിരയിലെ ആദ്യ ചില ചിത്രങ്ങൾ വിജയിച്ചെങ്കിലും പിന്നീട് പല ചിത്രങ്ങളും പരാജയപ്പെടുകയും ധാരാളം വിമർശനങ്ങൾക്ക് വിധേയമാവുകയും ചെയ്തു.
90-കളുടെ അവസാനത്തിൽ പ്രിയദർശൻ സംവിധാനം ചെയ്ത കാലാപാനി എന്ന ചിത്രം ഇതിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി വിജയിച്ചു.
ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ബ്രിട്ടീഷ് രാജവംശം ആൻ‌ഡമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപിലെ ജയിലിൽ അടക്കുന്ന പോരാളികളുടെ കഥ പറയുന്ന ഈ ചിത്രം ദേശീയ തലത്തിലും ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു ചിത്രമായിരുന്നു.
1997-ൽ മോഹൻലാൽ അഭിനയിച്ച് പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു ചിത്രമാണ് ഗുരു .
വർഗ്ഗീയ ലഹളയേയും, ആത്മീയതയേയും ചർച്ച ചെയ്ത ഈ ചിത്രം.
ഓസ്കാർ അവാർഡിനു വേണ്ടിയുള്ള വിദേശ ചലച്ചിത്രങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ ഇടം നേടിയിരുന്നു.
രാജീവ് അഞ്ചൽ ആയിരുന്നു ഈ ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്തത്.
ഇതേ വർഷത്തിൽ തന്നെ മമ്മൂട്ടിയോടൊപ്പം തുല്യ നായക പ്രാധാന്യമുള്ള ഹരികൃഷ്ണൻസ് എന്ന ചിത്രത്തിലും ലാൽ അഭിനയിച്ചു.
ഫാസിൽ സംവിധാനം ചെയ്ത ഈ ചിത്രം നല്ല വിജയം കൈവരിച്ചു.
കൂടാതെ ആ സമയത്ത് തന്നെ ലോഹിതദാസ് സംവിധാനം ചെയ്ത കന്മദം എന്ന ചിത്രവും കഥയിലെ വ്യത്യസ്തത കൊണ്ട് ശ്രദ്ധേയമായി.
അമിതാബ് ബച്ചനോടൊപ്പം (2010-ലെ ചിത്രം)
1999-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഇൻ‌ഡോ-ഫ്രഞ്ച് ചലച്ചിത്ര സംരംഭമായ വാനപ്രസ്ഥം വിഖ്യാതമായ കാൻ ചലച്ചിത്ര മേളയിൽ പ്രദർശിപ്പിക്കുകയുണ്ടായിട്ടുണ്ട്.
വിദേശത്തും ഈ ചിത്രത്തിന് വളരെയധികം അഭിനന്ദനങ്ങൾ ലഭിക്കുകയുണ്ടായി .
മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ അവാർഡ് രണ്ടാം തവണ മോഹൻലാലിന്‌ ഈ ചിത്രം നേടിക്കൊടുത്തു.
2006-ലെ തന്മാത്ര എന്ന ചിത്രത്തിന്‌ മികച്ച നടനുള്ള കേരള സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം ലഭിച്ചു.
2007-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ പരദേശി എന്ന ചിത്രം സാമ്പത്തികമായി പരാജയം ആയിരുന്നു എങ്കിലും, മികച്ച നടനുള്ള കേരള സംസ്ഥാന സർക്കാറിന്റെ പുരസ്കാരവും, ഫിലിം ഫെയർ പുരസ്കാരവും, ക്രിട്ടിക്സ് അവാർഡും ലാലിന് നേടിക്കൊടുത്തു.
2009-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഭ്രമരം എന്ന ചിത്രം ധാരാളം ജനശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുകയും, വ്യാവസായികമായി വിജയിക്കുകയും ചെയ്ത ഒരു ചിത്രമായിരുന്നു.
ബ്ലെസ്സി സംവിധാനം ചെയ്ത രണ്ടാമത്തെ മോഹൻലാൽ ചിത്രമായിരുന്നു ഇത്.
1997-ലാണ് മോഹൻലാൽ, മണിരത്നം സംവിധാനം ചെയ്ത ‘ ഇരുവർ ’ എന്ന തമിഴ് ചലച്ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിക്കുന്നത്.
ലോകസുന്ദരി ആയിരുന്ന ഐശ്വര്യ റായ് ആയിരുന്നു ഈ ചിത്രത്തിലെ നായിക.
ഈ ചിത്രത്തിൽ എം.ജി.ആറിന്റെ വേഷത്തിൽ അഭിനയിച്ചു.
ഐശ്വര്യ റായുടെ ആദ്യ ചിത്രമായിരുന്നു ഇത്.
ഇതിനു ശേഷമാണ് മോഹൻലാൽ മലയാള ഭാഷേതര ചിത്രങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധേയനാകുന്നത്.
ബോളിവുഡ് ചിത്രമായ കമ്പനി എന്ന ചിത്രത്തിൽ 2002-ൽ അഭിനയിച്ചു.
ഈ ചിത്രത്തിലെ അഭിനയത്തിന് ഇന്റർനാഷനൽ ഇന്ത്യൻ ഫിലിം അക്കാഡമിയുടെ (IIFAA) നല്ല സഹ നടനുള്ള അവാർഡ് ലഭിച്ചു.
2007-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മറ്റൊരു ഹിന്ദി ചിത്രമായ രാം ഗോപാൽ വർമ്മയുടെ ഷോലെയുടെ പുതിയ പതിപ്പായ രാം ഗോപാൽ വർമ്മാ കി ആഗിലെ ഒരു പ്രധാന കഥാപാത്രമായി അഭിനയിച്ചതും മോഹൻ‌ലാലാണ്.
എന്നാൽ ഈ ചിത്രം സാമ്പത്തികമായും നിരൂപകരുടെ ഇടയിലും പരാജയമായിരുന്നു.
മോഹൻലാലും വിമർശിക്കപ്പെട്ടു.
2009-ൽ വിഖ്യാത നടൻ കമലഹാസനോടൊപ്പം തമിഴിൽ , ഉന്നൈ പോൽ ഒരുവൻ ‍  എന്ന ചിത്രത്തിലും ലാൽ അഭിനയിച്ചു.
ഒരു ഹിന്ദി ചിത്രമായ എ വെനസ്ഡേ എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ തമിഴ് പതിപ്പായിരുന്നു ഈ ചിത്രം.
തമിഴിൽ മോഹൻലാൽ അഭിനയിച്ച കഥാപാത്രം ഹിന്ദിയിൽ അനുപം ഖേർ ആണ് അവതരിപ്പിച്ചത്.
2014-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ തമിഴ് ചലച്ചിത്രം ജില്ലയിൽ വിജയ്ക്ക് ഒപ്പം നായക തുല്യമായ വേഷത്തിൽ അഭിനയിച്ചു.
2025 റാം വൃഷഭ ഹൃദയപൂർവ്വം എമ്പുരാൻ തുടരും
2024 ബറോസ് മലൈക്കോട്ടെ വാലിബൻ
2023 നേര് എലോൺ
2022 മോൺസ്റ്റർ 12ത്ത് മാൻ ആറാട്ട് ബ്രോ ഡാഡി
2021 മരക്കാർ അറബിക്കടലിന്റെ സിംഹം ദൃശ്യം 2
2020 ബിഗ് ബ്രദർ
2019 ഇട്ടിമാണി:മെയ്ഡ് ഇൻ ചൈന ലൂസിഫർ
2018 ഒടിയൻ ഡ്രാമാ കായംകുളം കൊച്ചുണ്ണി നീരാളി
2017 ആദി വില്ലൻ വെളിപാടിന്റെ പുസ്തകം 1971: ബിയോണ്ട് ബോർഡേഴ്സ് മുന്തിരിവള്ളികൾ തളിർക്കുമ്പോൾ
2016 പുലിമുരുകൻ ഒപ്പം
2015 കനൽ ലോഹം ലൈലാ ഓ ലൈലാ എന്നും എപ്പോഴും രസം
2014 പെരുച്ചാഴി കൂതറ മിസ്റ്റർ ഫ്രോഡ്
2013 ദൃശ്യം ഗീതാഞ്ജലി കടൽ കടന്ന് ഒരു മാത്തുക്കുട്ടി ലേഡീസ് ജെന്റിൽമാൻ റെഡ് വൈൻ ലോക്പാൽ
2012 കർമ്മയോദ്ധാ റൺ ബേബി റൺ സ്പിരിറ്റ് ഗ്രാൻ്റ്മാസ്റ്റർ കാസനോവ
2011 അറബീം ഒട്ടകോം പി. മാധവൻ നായരും സ്നേഹവീട് പ്രണയം ചൈനാടൗൺ ക്രിസ്ത്യൻ ബ്രദേഴ്സ്
2010 കാണ്ഡഹാർ ശിക്കാർ ഒരു നാൾ വരും അലക്സാണ്ടർ ദി ഗ്രേറ്റ് ജനകൻ
2009 ഇവിടം സ്വർഗ്ഗമാണ് എയ്ഞ്ചൽ ജോൺ ഭ്രമരം ഭഗവാൻ സാഗർ എലിയാസ് ജാക്കി റീലോഡഡ് റെഡ് ചില്ലീസ്
2008 പകൽ നക്ഷത്രങ്ങൾ ട്വന്റി20 കുരുക്ഷേത്ര ആകാശഗോപുരം മാടമ്പി മിഴികൾ സാക്ഷി ഇന്നത്തെ ചിന്താവിഷയം കോളേജ് കുമാരൻ
2007 ഫ്ലാഷ് റോക്ക് റോൾ പരദേശി അലിഭായ് ഹലോ ഛോട്ടാ മുംബൈ
2006 ബാബ കല്യാണി ഫോട്ടോഗ്രാഫർ മഹാസമുദ്രം കീർത്തിചക്ര വടക്കുംനാഥൻ രസതന്ത്രം കിലുക്കം കിലുകിലുക്കം
2005 തന്മാത്ര നരൻ ഉടയോൻ ചന്ദ്രോത്സവം ഉദയനാണ് താരം
2004 മാമ്പഴക്കാലം നാട്ടുരാജാവ് വാണ്ടഡ് വിസ്മയത്തുമ്പത്ത് വാമനപുരം ബസ്റൂട്ട്
2003 ഹരിഹരൻ പിള്ള ഹാപ്പിയാണ് ബാലേട്ടൻ കിളിച്ചുണ്ടൻ മാമ്പഴം മിസ്റ്റർ ബ്രഹ്മചാരി
2002 ചതുരംഗം താണ്ഡവം ഒന്നാമൻ
2001 അച്ഛനെയാണെനിക്കിഷ്ടം ഉന്നതങ്ങളിൽ പ്രജ രാവണപ്രഭു കാക്കക്കുയിൽ
2000 ദേവദൂതൻ ശ്രദ്ധ ലൈഫ് ഈസ് ബ്യൂട്ടിഫുൾ നരസിംഹം
1999 വാനപ്രസ്ഥം ഒളിമ്പ്യൻ അന്തോണി ആദം ഉസ്താദ്
1998 സമ്മർ ഇൻ ബത്‌ലഹേം അയാൾ കഥയെഴുതുകയാണ് രക്തസാക്ഷികൾ സിന്ദാബാദ് ഹരികൃഷ്ണൻസ് കന്മദം
1997 ആറാം തമ്പുരാൻ ഗുരു ചന്ദ്രലേഖ ഒരു യാത്രാമൊഴി വർണ്ണപ്പകിട്ട്
1996 ദി പ്രിൻസ് കാലാപാനി
1995 അഗ്നിദേവൻ മാന്ത്രികം തച്ചോളി വർഗീസ് ചേകവർ സ്ഫടികം നിർണയം
1994 മിന്നാരം പക്ഷേ പിൻഗാമി തേന്മാവിൻ കൊമ്പത്ത് പവിത്രം
1993 മണിചിത്രത്താഴ് കളിപ്പാട്ടം ചെങ്കോൽ ഗാന്ധർവ്വം മായാമയൂരം ബട്ടർഫ്ലൈസ് ദേവാസുരം മിഥുനം
1992 വിയറ്റ്നാം കോളനി നാടോടി സൂര്യഗായത്രി അദ്വൈതം യോദ്ധാ രാജശിൽപ്പി അഹം കമലദളം സദയം
1991 അഭിമന്യു കിഴക്കുണരും പക്ഷി ഉള്ളടക്കം കിലുക്കം അങ്കിൾബൺ വിഷ്ണുലോകം വാസ്തുഹാര ഭരതം ധനം
1990 ലാൽസലാം അപ്പു ഇന്ദ്രജാലം അർഹത താഴ്വാരം കടത്തനാടൻ അമ്പാടി മുഖം ഹിസ് ഹൈനസ് അബ്ദുള്ള നമ്പർ 20 : മദ്രാസ് മെയിൽ അക്കരെ അക്കരെ അക്കരെ ഏയ് ഓട്ടോ
1989 ദശരഥം അധിപൻ വന്ദനം കിരീടം പെരുവണ്ണാപുരത്തെ വിശേഷങ്ങൾ നാടുവാഴികൾ വരവേൽപ്പ് സീസൺ ദൗത്യം ലാൽ അമേരിക്കയിൽ
1988 ചിത്രം ഉത്സവപ്പിറ്റേന്ന് വെള്ളാനകളുടെ നാട് മൂന്നാം മുറ ആര്യൻ അനുരാഗി പട്ടണപ്രവേശം പാദമുദ്ര ഓർക്കാപ്പുറത്ത് മനു അങ്കിൾ അയിത്തം മുകുന്ദേട്ടാ സുമിത്ര വിളിക്കുന്നു
1987 ഇവിടെ എല്ലാവർക്കും സുഖം മിഴിയോരങ്ങളിൽ നാടോടിക്കാറ്റ് ചെപ്പ് വഴിയോരക്കാഴ്ചകൾ കൈയെത്തും ദൂരത്ത് തൂവാനത്തുമ്പികൾ ഉണ്ണികളെ ഒരു കഥ പറയാം ഭൂമിയിലെ രാജാക്കന്മാർ ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ട് സർവ്വകലാശാല അടിമകൾ ഉടമകൾ അമൃതം ഗമയാ ജനുവരി ഒരു ഓർമ്മ