smcproject/ml-wiki-sentences huggingface dataset:
ഈ ഉടമ്പടിയിലൂടെ ബിസി 53-ൽ കാർഹേ യുദ്ധത്തിൽ പിടികൂടിയ നിരവധി റോമൻ ലെജിയനറി സ്റ്റാൻഡേർഡുകൾക്കും യുദ്ധത്തെ അതിജീവിച്ച റോമൻ യുദ്ധത്തടവുകാർക്കും പകരമായി തട്ടിക്കൊണ്ടുപോകപ്പെട്ട മകനെയും അദ്ദേഹത്തിന് തിരികെ ലഭിച്ചു.
രാജകുമാരനെ തിരിച്ചുപിടിക്കാൻ കൊടുക്കേണ്ട ഒരു ചെറിയ വിലയായാണ് പാർത്തിയന്മാർ ഇതിനെ വീക്ഷിച്ചത്.
എമ്മ സ്‌ട്രൂഗ്നെൽ (2008) അഭിപ്രായപ്പെട്ടത്, അഗസ്റ്റസ് മൂസയെ പാർത്തിയയിലേയ്ക്ക് അയച്ചത് വിവരങ്ങൾ നേടുന്നതിനായോ അല്ലെങ്കിൽ റോമാക്കാർക്ക് അനുകൂലമായി പാർത്തിയൻ രാജാവിനെ സ്വാധീനിക്കുന്നതിനോ ഉള്ള ശ്രമത്തിലായിരിക്കാമെന്നാണ്.
അവ്രോമാനിലെ തുകൽച്ചുരുൾ ലിഖിതങ്ങൾപ്രകാരം, ഫ്രാറ്റ്സ് നാലാമന് അക്കാലത്ത് ഒലെനിയർ, ക്ലിയോപാട്ര, ബസേർത, ബിസ്തൈബനാപ്സ് എന്നിങ്ങനെ മറ്റ് നാല് രാജ്ഞിമാരെങ്കിലും ഉണ്ടായിരുന്നു.
മൂസ പെട്ടെന്നുതന്നെ രാജാവിൻറെ പ്രീതി പിടിച്ചുപറ്റിക്കൊണ്ട് രാജ്ഞിയും ഫ്രാറ്റ്സ് നാലാമന്റെ പ്രിയങ്കരിയുമായിത്തീരുകയും ബിസി 19-നടുത്ത് ഫ്രാറ്റേസസ് (ഫ്രേറ്റസ് V) ജനിക്കുകയും ചെയ്തു.
തന്റെ മകനുവേണ്ടി സിംഹാസനം ഉറപ്പാക്കാൻ ശ്രമിച്ചുകൊണ്ട്, 10/9 ബിസിയിൽ പിൻഗാമിയെച്ചൊല്ലിയുള്ള സംഘർഷം തടയുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ രാജാവിൽ സ്വാധീനം ചെലുത്തി അദ്ദഹത്തിൻറെ നാല് ആദ്യജാതരായ മക്കളെ റോമിലേക്ക് അയയ്ക്കുന്നതിൽ അവൾ വിജയിച്ചു.
ബിസി 2-ൽ, മൂസ ഫ്രാറ്റെസ് നാലാമനെ വിഷം കൊടുത്ത് വധിച്ചുകൊണ്ട് പാർത്തിയൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ സഹഭരണാധികാരിയായി ഫ്രേറ്റ്സ് അഞ്ചാമനോടൊപ്പം സ്വയം സ്ഥാനാരോഹണം നടത്തി.
ഫ്രേറ്റ്സ് V ൻറെ പിൽക്കാല നാണയങ്ങളുടെ മറുവശത്ത് പാർത്തിയൻ നാണയങ്ങളിൽ സാധാരണമായിരുന്ന ചതുരാകൃതിയിലുള്ള മുദ്രാലേഖനത്തിന് വിരുദ്ധമായി, വൃത്താകൃതിയിൽ "ദിവ്യമായ" എന്ന് വിശേഷണത്തോടുകൂടി മൂസയുടെ ചിത്രം മുദ്രണം ചെയ്തിരിക്കുന്നത് അവർ കുറഞ്ഞത് സഹഭരണാധികാരികളായിരുന്നുവെന്നതിനെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.
കൂടാതെ, ഫ്രേറ്റ്സ് V അവൾക്ക് നൽകിയ ബാസിലിസ ("രാജ്ഞി") എന്ന പദവി സൂചിപ്പിക്കുന്നത് ഹെല്ലനിസ്റ്റിക് കാലഘട്ടത്തിലെ രാജാവിന്റെ ഭാര്യ മാത്രമല്ല, മറ്റ് രാജകീയ വനിതകളും ഇത് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നുവെന്നാണ്.
ഒരു ചെറിയ കാലത്തെ ഭരണത്തിനുശേഷം, ഫ്രാറ്റെസ് V സമീപകാലത്ത് അർമേനിയയിലെ റോമൻ ആധിപത്യം അംഗീകരിച്ചതിലും അദ്ദേഹത്തിൻ മാതാവിൻറെ ഇറ്റാലിയൻ അടിമ പാരമ്പര്യത്തിലും രോഷാകുലരായ പാർത്തിയൻ പ്രഭുക്കന്മാർ, ഇരുവരെയും സിംഹാസനത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കിക്കൊണ്ട് ഒരു ഓറോഡ്സ് മൂന്നാമനെ പാർത്തിയയിലെ പുതിയ രാജാവായി വാഴിച്ചു.
റോമിലേക്ക് പലായനം ചെയ്ത ഫ്രേറ്റ്സ് അഞ്ചാമനേയും മൂസയേയും അവിടെ അഗസ്റ്റസ് സ്വാഗതം ചെയ്തു.
അവലംബം ↑ Schlude 2020 , chapter 5.
sfn error: no target: CITEREFSchlude2020 ( help ) ↑ Garthwaite 2005 , പുറം.
80 harvnb error: no target: CITEREFGarthwaite2005 ( help ) ; see also Strugnell 2006 , പുറങ്ങൾ.
251–252 harvnb error: no target: CITEREFStrugnell2006 ( help ) ↑ Bivar 1983 , പുറങ്ങൾ.
sfn error: no target: CITEREFBivar1983 ( help ) ↑ Strugnell 2008 , പുറം.
sfn error: no target: CITEREFStrugnell2008 ( help ) ↑ Strugnell 2008 , പുറം.
283 (see also note 36) harvnb error: no target: CITEREFStrugnell2008 ( help ) ; Bigwood 2008 , പുറങ്ങൾ.
244–245 harvnb error: no target: CITEREFBigwood2008 ( help ) ↑ Kia 2016 , പുറം.
198 harvnb error: no target: CITEREFKia2016 ( help ) ; Schippmann 1986 , പുറങ്ങൾ.
525–536 harvnb error: no target: CITEREFSchippmann1986 ( help ) ; Bigwood 2004 , പുറങ്ങൾ.
39–40 harvnb error: no target: CITEREFBigwood2004 ( help ) ; Strugnell 2008 , പുറം.
289 (see also note 53) harvnb error: no target: CITEREFStrugnell2008 ( help ) ↑ Kia 2016 , പുറം.
198 harvnb error: no target: CITEREFKia2016 ( help ) ; Strugnell 2008 , പുറങ്ങൾ.
284–285 harvnb error: no target: CITEREFStrugnell2008 ( help ) ; Dąbrowa 2012 , പുറം.
173 harvnb error: no target: CITEREFDąbrowa2012 ( help ) ; Schippmann 1986 , പുറങ്ങൾ.
525–536 harvnb error: no target: CITEREFSchippmann1986 ( help ) ↑ Kia 2016 , പുറം.
199 harvnb error: no target: CITEREFKia2016 ( help ) ; Richardson 2012 , പുറം.
161 harvnb error: no target: CITEREFRichardson2012 ( help ) ↑ Rezakhani 2013 , പുറം.
sfn error: no target: CITEREFRezakhani2013 ( help ) ↑ Bigwood 2004 , പുറം.
sfn error: no target: CITEREFBigwood2004 ( help ) ↑ Bigwood 2004 , പുറങ്ങൾ.
40, 44, 48, 61.
sfn error: no target: CITEREFBigwood2004 ( help ) ↑ Kia 2016 , പുറം.
199 harvnb error: no target: CITEREFKia2016 ( help ) ; Dąbrowa 2012 , പുറം.
174 harvnb error: no target: CITEREFDąbrowa2012 ( help ) ↑ Strugnell 2008 , പുറങ്ങൾ.
292, 294–295 harvnb error: no target: CITEREFStrugnell2008 ( help ) ; Marciak 2017 , പുറം.
378 harvnb error: no target: CITEREFMarciak2017 ( help )
പാർത്ഥാ പ്രതിം റോയ്
കൊൽക്കത്തയിലെ ഒരു ഇടത്തരം കുടുംബത്തിൽ 1966 ൽ ജനിച്ചു.
കുടുംബത്തിന്റെ സംഗീത പാരമ്പര്യം കാരണം അഞ്ചാമത്തെ വയസ്സിൽ തന്നെ സരോദ് പഠനവും  ആരംഭിച്ചു.
പ്രമുഖ സിത്താർ വാദകൻ പണ്ഡിറ്റ് ദേബി പ്രസാദ് ചാറ്റർജിയുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം സിത്താറിലേക്കു ചുവടുമാറ്റി.
പണ്ഡിറ്റ് നിഹാർ ബിന്ദു ചൗധരി, പണ്ഡിറ്റ് അജയ് സിൻഹ റോയ് എന്നിവരിൽ നിന്ന് സിത്താറും പണ്ഡിറ്റ് അനിൽ പാലിൽ നിന്ന് തബലയും അഭ്യസിച്ചു.
പണ്ഡിറ്റ് രവിശങ്കറുടെ ശൈലി പ്രകടമാക്കുന്ന 'മെയ്ഹർ' ഘരാനയിലെ ആലാപ് ഉം, ദ്രുപദ് അംഗും സ്വായത്തമാക്കിയ ഇദ്ദേഹം പണ്ഡിറ്റ് ദേബി പ്രസാദ് ചാറ്റർജിയുടെ ശിക്ഷണത്തിൽ ദ്രുപദ്, ഖയാൽ എന്നിവയുടെ സങ്കരമായ പണ്ഡിറ്റ് നിഖിൽ ബാനർജിയുടെ 'ബാജ്' ശൈലിയിൽ പ്രാവീണ്യം നേടുകയും ചെയ്തു.
ഇന്ത്യയിലും നിരവധി വിദേശ രാജ്യങ്ങളിലും കച്ചേരികൾ നടത്തിവരുന്ന ശ്രീ. പാർത്ഥ പ്രതിം റോയ് സംഗീത ലോകത്തു വ്യക്തിമുദ്ര പതിപ്പിച്ച കലാകാരനാണ്.
പാർത്ഥിപൻ കനവ്
സാഹിത്യകാരനായ കൽക്കി കൃഷ്ണമൂർത്തി രചിച്ച ചരിത്ര നോവലാണ് പാർത്ഥിപൻ കനവ് ( തമിഴ് : பார்த்திபன் கனவு ).
1960ൽ ജെമിനി ഗണേശൻ അഭിനയിച്ച ഇതേ പേരിലുള്ള ചലച്ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങിയിരുന്നു.
കൽക്കി കൃഷ്ണമൂർത്തി തന്നെ രചിച്ച ശിവകാമിയിൻ ശപഥം എന്ന ചരിത്ര നോവലിന്റെ അനുബന്ധമായുള്ള നോവലാണ് ഇത്.
2004ൽ ഈ നോവലിനെ നിരുപമ രാഘവൻ ഇംഗ്ലീഷിലേക്ക് പരിഭാഷപ്പെടുത്തി.
പല്ലവ സാമ്രാജ്യത്തിലെ രാജാവായിരുന്ന നരസിംഹവർമ്മനിൽ നിന്നും ചോളനാടിനെ സ്വതന്ത്രസാമ്രാജ്യമാക്കി ഒടുവിൽ പാർത്ഥിപൻ (വിക്രമൻ) രജാവാകുന്നു.
കൽക്കി കൃഷ്ണമൂർത്തി ഈ നോവലിൽ യഥാർത്ഥവും സാങ്കല്പികവുമായ നിരവധി കഥാപാത്രങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
നരസിംഹവർമ്മൻ - പല്ലവ സാമ്രാജ്യത്തിലെ രാജാവ് പരംജോതി - നരസിംഹവർമ്മന്റെ സൈന്യത്തിലെ അംഗം പുലകേശി രണ്ടാമന് ‍ - ചാലൂക്യ വംശത്തിലെ രാജാവ് ചൈനീസ് സഞ്ചാരിയായ ഹുയാൻ സാങ് ഈ കഥാപാത്രങ്ങളെല്ലാം കൽക്കി കൃഷ്ണമൂർത്തി രചിച്ച ശിവകാമിയിൻ ശപഥത്തിലെയും കഥാപാത്രങ്ങളാണ്.
തെലിയോനെമ ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Thelionema
അസ്ഫോഡിലേസി സസ്യകുടുംബത്തിലെ ചിരസ്ഥായി സസ്യങ്ങളുടെ ഒരു ചെറിയ ജനുസ്സാണ് തെലിയോനെമ .
ഹെമെറോകല്ലിഡോയിഡീ ഉപകുടുംബത്തിൽപ്പെട്ട ഈ ജീനസിൽ മൂന്നു സ്പീഷീസുകൾ കാണപ്പെടുന്നു.
മുമ്പ് സ്റ്റിപാൻഡ്ര ജീനസിൽ ആയിരുന്ന ഈ സ്പീഷീസുകൾ ആസ്ട്രേലിയൻ തദ്ദേശവാസിയാണ്.
സ്പീഷീസുകൾ Thelionema caespitosum (R.Br.) R.J.F.Hend.
- Tufted Blue-lily Thelionema grande (C.T.White) R.J.F.Hend.
Thelionema umbellatum (R.Br.) R.J.F.Hend.
തെലുഗു ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Andhra_cuisine ഇന്ത്യൻ വിഭവങ്ങൾ എന്ന പരമ്പരയുടെ ഭാഗം പ്രാദേശിക വിഭവങ്ങൾ വടക്കേ ഇന്ത്യ പ്രധാന ലേഖനം
ഇന്ത്യയിലെ ആന്ധ്രപ്രദേശ് ഭാഗത്തെ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങളെയാണ് ആന്ധ്ര ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ തെലുഗു ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ എന്ന് പറയുന്നത്.
ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ ധാരാളമായി സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും , മുളകും ഉപയോഗിക്കുന്നു.
അരി ഭക്ഷണവിഭവങ്ങളിലെ ഒരു പ്രധാന ഘടകമാണ്.
അരിഭക്ഷണം പലതരം കറികളോടു കൂടി ചേർത്തു കഴിക്കുന്നു.
ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ ധാന്യങ്ങളും ബ്രഡുകളും
പ്രധാന ഘടകമായ അരി അടങ്ങിയ ഭക്ഷണങ്ങളായ ( പുളിഹാര ) ( പുളി അടങ്ങിയ അരിഭക്ഷണം) , ബിരിയാണി എന്നിവ ഹൈദരാബാദിലെ ഒരു പ്രത്യേകഭക്ഷണമാണ്.
പ്രാതലിനു പ്രധാനമായും ഇഡ്ഡലി സാമ്പാറിനൊടൊന്നിച്ചോ ചട്ണിയോടൊന്നിച്ചൊ കഴിക്കുന്നു.
ദോശ ( മിനപ്പട്ട് ) മറ്റൊരു പ്രധാന ഇനമാണ്.
പേസരട്ട് ദോശ പോലൊരു മറ്റൊരു വിഭവമാണ്.
ഇത് ഇഞ്ചി ചട്ണിയോട് കൂട്ടി കഴിക്കുന്നു.
വട , ഉത്തപ്പം എന്നിവ മറ്റ് പ്രധാന ഭക്ഷണങ്ങളാണ്.
കറികൾ
കൂര -  എന്ന പേരിലറിയപ്പെടുന്ന കറി, താഴെ പ്പറയുന്ന പല ഭേദങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നു.
വേപുടു - Vepudu : ക്രീസ്പിയായതും, വറുത്തതുമായ പച്ച ക്കറികൾ ചേർത്തുണ്ടാക്കിയതാണ്.
ഇതിലെ പ്രധാന പച്ചക്കറി ഘടകം വെണ്ടക്ക ( bendakaya ), കോവൽ ( dondakaya ), ഉരുളക്കിഴങ്ങ് ( bangaladumpa ), ചേമ്പ് എന്നിവ ആണ്.
കാരം പെട്ടീ കൂര / കൂര പൊടി കൂര (Kaaram Petti Koora / Koora Podi Koora) : പുലുസു കൂര / ആവ പെട്ടി കൂര (Pulusu Koora / Aava petti Koora): മഞ്ഞൾ, കടുക്ക് എന്നിവ ചേർത്ത്  പുഴുങ്ങിയ പച്ചക്കറികൾ വേവിച്ചത് .
പപ്പു കൂര (Pappu Koora): പകുതി വേവിച്ച പരിപ്പിനോടൊപ്പം വേവിച്ച പച്ചക്കറികൾ .
ദാൽ / പരിപ്പ്
പപ്പു - തൂർ ദാൽ, (Kandi Pappu) മൂംഗ് ദാൽ  (Pesara pappu) എന്നിവ പച്ചക്കറികളോട് ചേർത്ത് വേവിച്ചത്.
മസാല ഇതിൽ ചേർക്കുന്നില്ല.
അച്ചാറുകൾ
പച്ചടി / ഊരാഗയ ( Pachadi / Ooragaya ) -
പുലുസു
പുലുസു ( Pulusu ) കറി പോലുള്ള ഒരു സ്റ്റൂ വിഭവമാണ്.
ഇത് മഞ്ഞൾ പേസ്റ്റ്, തക്കാളി, മാങ്ങ പേസ്റ്റിനോടൊപ്പം ഉണ്ടാക്കിയതാണ്
Challa Pulusu / Majjiga pulusu - Sour buttermilk boiled with channa dal and coconut paste Menthi Challa / Menthi Majjiga - Sour buttermilk seasoned with ginger / green chili paste and menthi seeds fried in oil.
Perugu - The last item of the meal.
Perugu (curd) is normally consumed with an accompaniment like pachadi or ooragaya.
സ്നാക് വിഭവങ്ങൾ കരപ്പൂസ Kaarappoosa - కారప్పూస ചെക്കലു Chekkalu - చెక్కలు ജന്തിക്കാലു Jantikalu - జంతికలు സാക്കിനാലു Sakinalu or Chakkiralu - చక్కిరాలు ചുപ്പുലു Chuppulu - చుప్పులు ചെഗോഡിലു Chegodilu - చేగోడీలు ഗുഗ്ഗിലു Guggillu - గుగ్గిళ్ళు പകോഡി Pakodi - పకోడీ ബൂന്ദി Boondi - బూంది മിക്ചർ Mixture' (Boondi mixed with chopped onions and lemon juice) - പൊങ്കനലു - పొంగనాలు പുനുകുലു Punukulu - పునుకులు ഉപ്‌മാ Upma - ఉప్మా ബോണ്ടാലു Bondaalu or Punukulu' with spicy dips (allam pachadi) - బొండాలు മിരാപകായ ബജി Mirapakaya Bajji -  a local variety of extra-hot chillies stuffed with spices and dipped in chick pea batter and fried ഉള്ളി പകോഡി Ullipakodi -  fritters made with sliced onion and spices in chickpea batter ഗാരെ Gaare - గారే (similar to Vada).
Gaares are a deep fried and spiced dough.
പെരുഗു ഗാരെ.
Perugu gaare / Aavadalu -  ఆవడలు Gaare are marinated in a yoghurt sauce.
മധുര വിഭവങ്ങൾ ലഡ്ഡു പൂർണാലു അല്ലെങ്കിൽ ബൂരെലു റവ ലഡ്ഡു ഭക്ഷാലു അല്ലെങ്കിൽ ബൊബ്ബാട്ലു അല്ലെങ്കിൽ പൊലേലു പൂതാരെക്കുലു അരിസെലു ഖാജ പായസം ഗവ്വാലു തെലഗാന ഗാർജു ചക്കെര പൊങ്കലി (ഷുഗർ പൊങ്കൽ) ലക്സൊര ഉണ്ടലു (കോകനട് ലഡ്ഡു) , രസ്കോര ഉണ്ടലു ബൂന്ദി പാലതലികലു റവ്വ കേസരി പപ്പുച്ചേക്ക ജീഡിലു കൊബ്ബാരി ലാവുജു തെലഗാന സക്കിനാലു വെണ്ണപ്പാലു മീൽസ് സാധാരണ മീൽസ് Meal served after Puja ceremony
തെലുഗു പ്രധാന ഭക്ഷണത്തിലെ വിഭവങ്ങളിൽ വേവിച്ച അരിഭക്ഷണം, ദാൽ,  ( pappu ), കറി, അച്ചാർ, ( Pachadi ), തൈര് ( perugu ) , സംഭാരം ( majjiga ), പപ്പടം ( appadam ).
പ്രധാന ഭക്ഷണം കഴിഞ്ഞതിനുശേഷം പാൻ കഴിക്കുന്ന പതിവുമുണ്ട്.
അവലംബം ഇത് കൂടി കാണുക Telugu cuisine എന്ന വിഷയവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചിത്രങ്ങൾ വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിലുണ്ട്.
ഇന്ത്യൻ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ
തെലുഗു ടൈറ്റൻസ് ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Telugu_Titans
ഇന്ത്യയിലെ പ്രൊഫഷണൽ കബഡി ലീഗായ പ്രോ കബഡി ലീഗിൽ മത്സരിക്കുന്ന ഒരു ടീമാണ് തെലുഗു ടൈറ്റൻസ്.
ഹൈദരാബാദ് ആസ്ഥാനമായി മത്സരിക്കുന്ന കബഡി ടീമാണ് ഇത്.
കോർ ഗ്രീൻ ഗ്രൂപ്പിന്റെ ശ്രീനി ശ്രീരമാണെനിയും, ഗ്രീൻകോ ഗ്രൂപ്പിന്റെ മഹേഷ് കോലിയും, നെഡ് ഗ്രൂപ്പിന്റെ ഗൗതം നെടുരുമല്ലിയുടെയും ഉടമസ്ഥതയിലുള്ളതാണ് ഈ ടീം.
തെലുഗു ടൈറ്റൻസ് അവരുടെ ഹോം മത്സരങ്ങൾ കളിക്കുന്നത് ഹൈദരാബാദിലെ ഗാച്ചിബൗളി ഇൻഡോർ സ്റ്റേഡിയത്തിലാണ്.
2014 ൽ വിശാഖപട്ടണതിൽ നിലുള്ള തെലുഗു ടൈറ്റൻസ് ഈ ലീഗിൽ ചേർന്നു.
2015 ൽ ഹൈദരാബാദിൽ നിലുള്ള ടീമാക്കി മാറ്റി.
2016 ൽ  മൂന്നാം സീസണിൽ വീണ്ടും തിരിച്ച് വിശാഖപട്ടണമാക്കി മാറ്റി.
തെലുഗുദേശം പാർട്ടി ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Telugu_Desam_Party
തെലുഗു സിനിമയിലെ സൂപ്പർ സ്റ്റാർ എൻ.ടി. രാമറാവു നാടിൻ്റെ സാംസ്കാരിക തനിമയിൽ പുളകിതനായി ആന്ധ്രപ്രദേശ് സംസ്ഥാനത്ത് രൂപവത്കരിച്ച രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിയാണ്‌ തെലുഗുദേശം .
( തെലുഗു : తెలుగు దేశం) 1982 മാർച്ച് 29 -നാണ്‌ തെലുഗുദേശം പാർട്ടി സ്ഥാപിതമായത്.
സ്വാതന്ത്രൃനന്തരം കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയുടെ ഭരണം നിലനിന്നിരുന്ന ആന്ധ്രപ്രദേശിൽ രാമറാവു രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തന രംഗത്തേക്കു പ്രവേശിച്ചതോടെ തെലുഗുദേശം പാർട്ടിക്കു തുടക്കം കുറിച്ചു.
പ്രാദേശിക താത്പര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുകയെന്നതായിരുന്നു തുടക്കത്തിൽ പാർട്ടിയുടെ മുഖ്യ ലക്ഷ്യം.
എങ്കിലും രാജ്യത്തിന്റെ ഐക്യത്തിനും ഒപ്പം അഖണ്ഡതയ്ക്കും വേണ്ടി പാർട്ടി നിലകൊണ്ടു. 'ചൈതന്യരഥം' എന്നു പേരിട്ട വാഹനത്തിൽ സംസ്ഥാനമൊട്ടാകെ പര്യടനം നടത്തി ഇദ്ദേഹം പാർട്ടിക്ക് പിന്തുണ നേടി.
രാമറാവുവിൻ്റെ താരപദവി തന്നെയായിരുന്നു പാർട്ടിയുടെ കരുത്ത്.
1983 ജനുവരിയിലെ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ തെലുഗുദേശത്തിന് ആന്ധ്രയിൽ വ്യക്തമായ ഭൂരിപക്ഷം ലഭിച്ചു.
എൻ.ടി. രാമറാവു ഇതോടെ ആന്ധ്രയിലെ മുഖ്യമന്ത്രിയാവുകയും ചെയ്തു.
പാർട്ടിയിലെ ഒരു വിഭാഗം വിമതർ പിളർപ്പുണ്ടാക്കിയതിനെത്തുടർന്ന് എൻ.ടി.രാമറാവു മുഖ്യമന്ത്രിയായുള്ള തെലുഗുദേശം ഗവണ്മെന്റ് 1984 ആഗസ്തിൽ അധികാരഭ്രഷ്ടമാക്കപ്പെട്ടു.
എങ്കിലും സെപ്.
-ൽ രാമറാവുവിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള തെലുഗുദേശം മന്ത്രിസഭ വീണ്ടും അധികാരത്തിലെത്തി.
അഖിലേന്ത്യാതലത്തിൽ മറ്റു പാർട്ടികളെക്കൂടി കൂട്ടി ഒരു ദേശീയ മുന്നണി രൂപവത്ക്കരിക്കുന്നതിനും തെലുഗുദേശം നേതൃത്വം നല്കി.
1984 ഡിസംബറിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പിനെത്തുടർന്ന് ലോകസഭയിൽ പ്രതിപക്ഷത്തെ പ്രധാന പാർട്ടിയായിത്തീർന്നു തെലുഗുദേശം.
ആന്ധ്രയിൽ 1985-ലെ നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പിലും തെലുഗുദേശം വൻ ഭൂരിപക്ഷം നേടി അധികാരത്തിലെത്തി.
അഖിലേന്ത്യാതലത്തിൽ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിക്കെതിരായി രൂപവത്കൃതമായ ദേശീയ ജനാധിപത്യമുന്നണി എന്ന രാഷ്ട്രീയ സഖ്യത്തിലെ ഒരു പ്രധാന പാർട്ടിയായിരുന്നു തെലുഗുദേശം.
1983 മുതൽ ആന്ധ്രയിൽ അധികാരത്തിലിരുന്ന തെലുഗുദേശം 1989-ലെ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ പരാജയപ്പെട്ട് അധികാരഭ്രഷ്ടമായി.
1994 ഡിസംബറിലെ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ആന്ധ്രയിൽ തെലുഗുദേശത്തിന് വീണ്ടും ഭൂരിപക്ഷം ലഭിച്ചു.
എൻ.ടി. രാമറാവുവിന്റെ രണ്ടാം ഭാര്യയായ ലക്ഷ്മീപാർവതി 1990-കളുടെ മധ്യത്തോടെ പാർട്ടിക്കാര്യങ്ങളിൽ ഇടപെട്ടുതുടങ്ങി.
ഇത് തെലുഗുദേശത്തിൽ നേതൃത്വമത്സരത്തിന് വഴിതെളിച്ചു.
ലക്ഷ്മീപാർവതിക്ക് പാർട്ടിയിൽ കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം നല്കുന്നതിനെച്ചൊല്ലി പാർട്ടിയിൽ കലാപമുണ്ടായി.
എൻ.ടി. രാമറാവുവിന്റെ നേതൃത്വം ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെട്ടു.
പാർട്ടിയിലെ ഭൂരിപക്ഷം നിയമസഭാംഗങ്ങൾ ചേർന്ന് 1995 ആഗസ്തിൽ ചന്ദ്രബാബു നായിഡുവിനെ തെലുഗുദേശത്തിന്റെ നേതാവായി തെരഞ്ഞെടുത്തു.
പാർട്ടി തന്നെ അതിൻ്റെ സ്ഥാപകനെ ഒതുക്കി.
1995 സെപ്തംബറിൽ ചന്ദ്രബാബു നായിഡു ആന്ധ്രപ്രദേശിലെ മുഖ്യമന്ത്രിയായി.
1996 ജനുവരി 18-ന് എൻ.ടി. രാമറാവു നിര്യാതനായി.
തുടർന്ന് ഈ പാർട്ടി നായിഡുപക്ഷം എന്നും ലക്ഷ്മീപാർവതി പക്ഷം എന്നും രണ്ടു വിഭാഗങ്ങളായി ഭിന്നിച്ചുമാറി.
തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ലക്ഷ്മീപാർവതി വിഭാഗം പരാജയപ്പെട്ടു.
ചന്ദ്രബാബു നായിഡുവിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള വിഭാഗം ശക്തിപ്രാപിച്ചു.
ഈ തെരഞ്ഞെടുപ്പോടെ സംസ്ഥാനഭരണത്തോടൊപ്പം ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിലും വ്യക്തമായ സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്ന പാർട്ടിയായി തെലുഗുദേശം മാറുകയുണ്ടായി.
1998-ൽ ഭാരതീയ ജനതാപാർട്ടിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള കേന്ദ്രഗവൺമെന്റിന് തെലുഗുദേശം പ്രശ്നാധിഷ്ഠിത പിന്തുണ നല്കി.
1999-ലെ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഭരണമുന്നണിയായ ദേശീയ ജനാധിപത്യ സഖ്യത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ രണ്ടാമത്തെ കക്ഷിയായിത്തീർന്നു തെലുഗുദേശം.
2004-ലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ പാർട്ടിക്കുണ്ടായ പരാജയം അതിന്റെ പ്രതാപത്തിന് മങ്ങലേല്പിച്ചു.
പതിനഞ്ചാം ലോക്‌സഭയിൽ തെലുഗുദേശത്തിന്‌ 6 എം.പിമാരാണുള്ളത്.
അവലംബം ↑ Telugu Desam Party എന്ന വിഷയവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചിത്രങ്ങൾ വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിലുണ്ട്.
തെലുങ്ക് തല്ലി ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Telugu_Thalli తెలుగు తల్లి - Telugu Thalli
തെലുങ്ക് തല്ലി തെലുങ്കു ജനതയുടെ പ്രതീകമായി അമ്മയായി ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.
തെലുങ്കു ദേശം എപ്പോഴും പച്ചപ്പ് നിറഞ്ഞതാണെന്ന് (സമൃദ്ധിയും സന്തോഷവും) ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനായി ദേവതയുടെ ഇടതുകൈയിൽ കൊയ്തെടുത്ത കതിർമണി പിടിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഇതും കാണുക തെലങ്കാന തല്ലി തമിഴ്ത്തായ് അവലംബം
തെലുഗു ചലച്ചിത്രം ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Telugu_cinema
തെലുഗു ഭാഷയിൽ പുറത്തിറങ്ങുന്ന സിനിമകളെയാണ് തെലുഗു ചലച്ചിത്രം എന്നത് കൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്.
ഇന്ത്യൻ സിനിമാ വ്യവസായത്തിന്റെ ഭാഗമാണിത്.
തെലുഗു ചലച്ചിത്ര രംഗം ടോളുവുഡ് - Tollywood എന്ന ചുരുക്കപ്പേരിലും അറിയപ്പെടുന്നുണ്ട്.
തെലുഗു ചലച്ചിത്ര വ്യവസായം പ്രധാനമായും കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നത് ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളായ ആന്ധ്രാപ്രദേശ് , തെലങ്കാന എന്നിവിടങ്ങളിലാണ്.
തെലുഗു ഭാഷയിലെ ആദ്യ നിശ്ശബ്ദ ചിത്രം നിർമ്മിച്ചത് രഘുപതി വെങ്കയ്യ നായ്ഡുവാണ് .
ഭീഷ്മ പ്രതിഗ്ന എന്ന ആദ്യ നിശ്ശബ്ദ ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങിയത് 1921ലാണ്.
ഇദ്ദേഹത്തെ തെലുഗു സിനിമയുടെ പിതാവായാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്.
1933ൽ ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യ ഫിലിം കമ്പനിയാണ് തെലുഗു ഭാഷയിലുള്ള ആദ്യ ഇന്ത്യൻ സിനിമ നിർമ്മിച്ചത്.
കൽക്കത്തയിൽ വെച്ച് ഷൂട്ട് ചെയ്ത സാവിത്രി എന്ന ഈ സിനിമയുടെ നിർമ്മാണ ചെലവ് 75,000 രൂപയായിരുന്നു.
തെലുഗു സിനിമാ തിയേറ്റർ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ പിതാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന ചിത്തജല്ലു പുല്ലയ്യയാണ് ഈ സിനിമ സംവിധാനം ചെയ്തത്.
തെലേസ്സിയ രോഗം ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Thelaziasis
സസ്തനികളുടെ കണ്ണിലെ ശ്ലേഷ്മസ്തരത്തെ ബാധിക്കുന്ന രോഗമാണ് തെലേസ്സിയ രോഗം .
വിര അല്ലെങ്കിൽ പുഴു പോലെയുള്ള ഒരിനം ജീവിയാണ് ഈ രോഗത്തിനു കാരണം.
തെലേസ്സിയ റോഡേസി എന്നയിനം വിരയാണ് കന്നുകാലികളിൽ ഈ രോഗത്തിനു ഹേതു.
കുതിരകളിൽ തെലേസ്സിയ ലാക്രിമാലിസ് എന്നയിനവും.
മറ്റു മൃഗങ്ങളെയും ഈ രോഗം ബാധിക്കാം.
മസ്ക ഓട്ടമ്നാലിസ് എന്നയിനം ഈച്ചകളാണ് ഈ രോഗം പരത്തുന്നത്.
എല്ലാ പ്രായത്തിലുള്ള മൃഗങ്ങളെയും ഈ രോഗം ബാധിക്കാമെങ്കിലും പ്രായം കുറഞ്ഞവയിലാണ് ഇത് കൂടുതലായി കണ്ടുവരുന്നത്.
രോഗലക്ഷണങ്ങൾ Thelazia callipaeda ബാധിച്ച നായ.
കണ്ണിലെ ശ്ലേഷ്മ്പടലങ്ങളിൽ നീരുവയ്ക്കുക, ചെങ്കണ്ണ് , കണ്ണുനീരൊലിപ്പ്, വെളിച്ചത്തിൽനിന്ന് ഒഴിഞ്ഞുമാറാനുള്ള പ്രേരണ, ശ്ലേഷ്മ്പടലങ്ങളിൽ വ്രണങ്ങളുണ്ടാവുക, കൺപോളകളിൽ ചെറിയ കുരുക്കളുണ്ടാവുക എന്നിവയാണ് തെലേസ്സിയ രോഗത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ.
രോഗലക്ഷണങ്ങളിൽ നിന്നുതന്നെ രോഗനിർണയം നടത്താവുന്നതാണ്.
കൂടാതെ കണ്ണുനീർ ഗ്രന്ഥികളിൽനിന്നുള്ള സ്രവം സൂക്ഷ്മപരിശോധനയ്ക്കു വിധേയമാക്കിയാൽ രോഗഹേതുവായ വിരയെയോ അതിന്റെ ലാർവയെയോ കാണാൻ കഴിയും.
ചികിത്സാരീതി
രോഗത്തിനു കാരണമാകുന്ന വിരയെ എടുത്തു മാറ്റുക എന്നതാണ് പ്രധാന ചികിത്സാരീതി.
ഇതിനായി ശ്ലേഷ്മ്സ്തരത്തിൽ മരവിക്കാനുള്ള ഔഷധം ഒഴിച്ചശേഷം ചവണ ഉപയോഗിച്ച് വിരകളെ എടുത്തു മാറ്റുന്നു.
ലെവാമിസോൾ ഉള്ളിൽ കൊടുക്കുകയോ ഒരു ശതമാനം നേർപ്പിച്ച ലായനിയാക്കി കണ്ണിൽ പുരട്ടുകയോ ചെയ്താലും രോഗശമനം ഉണ്ടാകും.
0.5% അയഡിനോ 0.75% പൊട്ടാസ്യം അയഡൈഡോ ഉപയോഗിച്ച് കണ്ണ് കഴുകുന്നതും ഗുണം ചെയ്യും.
ഏതെങ്കിലും ആന്റിബയോട്ടിക്കും സ്റ്റിറോയിഡും ചേർന്ന ഔഷധം കണ്ണിൽ പുരട്ടുന്നത് കണ്ണിലെ വീക്കം കുറയാനും മറ്റു രോഗാണുബാധ ഉണ്ടാകുന്നത് തടയാനും സഹായകമാണ്.
കുതിരകൾക്ക് ഫെൻബെൻഡസോൾ അഞ്ചുദിവസം നല്കുന്നത് രോഗശമനത്തിനു പ്രയോജനപ്പെടും.
രോഗം പരത്തുന്ന ഈച്ചകളെ നിയന്ത്രിക്കുകയാണ് രോഗനിയന്ത്രണമാർഗങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം.
പട്ടികളെയും പൂച്ചകളെയും തെലേസ്സിയ രോഗം ബാധിക്കാറുണ്ട്.
തെലേസ്സിയ കാലിഫോർണിയെൻസിസ് , തെലേസ്സിയ കാല്ലിപ്പോഡ എന്നീ വിരകളാണ് ഇതിനു കാരണം.
കന്നുകാലികളിലുണ്ടാകുന്ന അതേ രോഗലക്ഷണങ്ങൾ തന്നെയാണ് പട്ടിയിലും പൂച്ചയിലും പ്രകടമാകുന്നത്.
പശ്ചിമ അമേരിക്കയിൽ മനുഷ്യരിലും ഈ രോഗബാധ കാണപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
രോഗഹേതുവായ വിരയ്ക്ക് 7-19 മില്ലിമീറ്റർ നീളമുള്ളതായി കണ്ടെത്തി.
ഇവ വളരെ വേഗത്തിൽ പാമ്പ് ചലിക്കുന്നതുപോലെ കണ്ണിനകത്ത് ചലിക്കുന്നത് കാണാൻ കഴിയും.
100 വിരകളെ വരെ കണ്ടിട്ടുള്ള അവസരങ്ങളുമുണ്ടായിട്ടുണ്ട്.
ഈച്ചകൾ തന്നെയാണ് മനുഷ്യരിലും രോഗം പരത്തുന്നത്.
അപൂർവമായി കണ്ണിന്റെ കാഴ്ചശക്തി നഷ്ടപ്പെടാൻ ഈ രോഗം ഇടയാക്കാറുണ്ട്.
തെലുഗു ഭാഷ ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Telugu തെലുങ്ക് സംസാരിക്കുന്ന ഒരാളുടെ റെക്കോർഡിംഗ്.
ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളായ ആന്ധ്രാപ്രദേശ് , തെലങ്കാന , കൂടാതെ പുതുച്ചേരിയിലെ യാനം ജില്ല എന്നീ പ്രദേശങ്ങളിൽ പ്രധാനമായും സംസാരിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു ദ്രാവിഡ ഭാഷയാണ് തെലുങ്ക് എന്നറിയപ്പെടുന്ന തെലുഗു .
മേൽപ്പറഞ്ഞ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷ എന്നതിലുപരി ഒഡീഷ , കർണാടക , തമിഴ്‌നാട് , കേരളം , പഞ്ചാബ് , ഛത്തീസ്‌ഗഢ് , മഹാരാഷ്ട്ര , ആന്തമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകൾ തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളിൽ തെലുങ്ക് സംസാരിക്കുന്ന ന്യൂനപക്ഷമുണ്ട്.
ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ എട്ടാം പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്ന ഈ ഭാഷയെ 2008-ൽ ഭാരത സർക്കാർ ശ്രേഷ്ഠഭാഷയായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.
ഒന്നിലധികം ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ഔദ്യോഗിക ഭാഷാ പദവിയുള്ള ചുരുക്കം ഭാഷകളിൽ ഒന്നായി ഇത് ഹിന്ദിക്കും ബംഗാളിക്കും ഒപ്പം നിൽക്കുന്നു.
2011-ലെ കാനേഷുമാരി പ്രകാരം 8.2 കോടി ആളുകൾ സംസാരിക്കുന്ന തെലുങ്ക്, ഏറ്റവും കൂടുതൽ മാതൃഭാഷയായി സംസാരിക്കുന്നവരുടെ എണ്ണത്തിൽ ഇന്ത്യയിൽ നാലാം സ്ഥാനത്തും, എത്‌നോളോഗ് പട്ടികയനുസരിച്ച് ലോകത്ത് പതിനഞ്ചാം സ്ഥാനത്തുമാണ്.
ദ്രാവിഡ ഭാഷാ കുടുംബത്തിൽ ഏറ്റവുമധികം ആളുകൾ സംസാരിക്കുന്നത് തെലുങ്കാണ്.
തെലുങ്ക് ജനത അവരുടെ ഭാഷക്ക് നൽകിയ പേര്‌ തെലുഗു എന്നാണ്‌.
മറ്റു രൂപാന്തരങ്ങളാണ്‌ തെലുങ്ക്, തെലിങ്ഗ, തൈലിങ്ഗ, തെനുഗു, തെനുംഗു എന്നിവ.
തെലുഗു അഥവാ തെലുങ്ക് എന്ന പദത്തിനു നിരവധി നിഷ്പത്തികൾ ഉയർത്തിക്കാണിക്കുന്നുണ്ട്.
പ്രസിദ്ധമായ മൂന്നു ലിംഗക്ഷേത്രങ്ങൾ അതിരായിക്കിടക്കുന്ന സ്ഥലമാണ്‌ ത്രിലിംഗം അവിടത്തെ ഭാഷയാണ്‌ തെലുങ്ക് എന്നാൽ ഇത് ചാൾസ് പി. ബ്രൗൺ ആധുനിക കവികളുടെ ഭാവനയെന്ന് പറഞ്ഞ് ഇതിനെ ഖണ്ഡിക്കുന്നു.
പുരാണങ്ങളിലൊന്നിലും ത്രിലിംഗം എന്ന നാടിന്റെ പേർ പരാമർശിക്കുന്നില്ല എന്നദ്ദേഹം എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.
ബുദ്ധമതം ഇന്ത്യയിൽ പ്രചാരം നേടിയിരുന്ന കാലത്ത് തിബത്തിലെ പണ്ഡിതനായിരുന്ന താരാനാഥൻ രചിച്ച ഗ്രന്ഥത്തിൽ തെലുങ്ക് വാക്കുകൾ ഉപയോഗിച്ചുകാണുന്നുണ്ട്.
കലിംഗരാജ്യം ഇതിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു എന്നദ്ദേഹം പറയുന്നുണ്ട്.
മൂന്ന് കലിംഗരാജാക്കന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നതിനാൽ ത്രികലിംഗം എന്നും അത് തിലിങ്കമായതാണെന്നുമാൺ മറ്റൊരു വാദം.
മൊദൊഗലിംഗം എന്നത് മൂന്ന് ഗലിംഗമെന്നാണ്‌ സി.പി. ബ്രൗൺ കരുതുന്നത്.
കന്നിംഗ്ഹാമിന്റെ 'പ്രാചീനഭാരത ഭൂമിശാസ്ത്രം' എന്ന കൃതിയിലെ ശിലാശസനത്തെപ്പറ്റിപറയുന്നതിലെ രാജപരമ്പരയെ ത്രികലിംഗാധീശർ എന ബിരുദത്തെപ്പറ്റി പറയുന്നുണ്ട്.
ചരിത്രം പ്രാകൃത്, ദ്രാവിഡ ഭാഷകളിലെ ശതവാഹന ദ്വിഭാഷാ നാണയം (ക്രി.വ .150) പ്രകൃതത്തിലും ദ്രാവിഡത്തിലും ശതവാഹന ചക്രവർത്തി ശ്രീ വസിഷ്ഠപുത്ര പുളുമവിയുടെ ദ്വിഭാഷാ നാണയവും വിപരീത പ്രകൃത ഇതിഹാസത്തിന്റെ പകർപ്പും.
എതിർവശത്ത്: രാജാവിന്റെ ചിത്രം.
ബ്രാഹ്മി ലിപിയിൽ പ്രാകൃതത്തിൽ ലിഖിതം (12 മണി സ്ഥാനത്ത് ആരംഭിക്കുന്നു): 𑀭𑀜𑁄 𑀯𑀸𑀲𑀺𑀣𑀺𑀧𑀼𑀢𑀲 𑀲𑀺𑀭𑀺 𑀧𑀼𑀎𑀼𑀫𑀸𑀯𑀺𑀲 Raño Vāsiṭhiputasa Siri-Puḷumāvisa "വസിഷ്ഠിയുടെ മകൻ പുളുമവി രാജാവിന്റെ" വിപരീതം: ഉജ്ജൈൻ , കമാന മല ചിഹ്നങ്ങൾ.
ദ്രാവിഡത്തിലെ ലിഖിതം (തെലുങ്കിനേക്കാൾ തമിഴുമായി അടുത്തത്), ബ്രാഹ്മി ലിപിക്ക് സമാനമായ ദ്രാവിഡ ലിപിയും (12 മണി സ്ഥാനത്ത് ആരംഭിക്കുന്നു): 𑀅𑀭𑀳𑀡𑀓𑀼 𑀯𑀸𑀳𑀺𑀣𑀺 𑀫𑀸𑀓𑀡𑀓𑀼 𑀢𑀺𑀭𑀼 𑀧𑀼𑀮𑀼𑀫𑀸𑀯𑀺𑀓𑀼 Arahaṇaku Vāhitti Mākaṇaku Tiru Pulumāviku അഥവാ: Aracanaku Vācitti Makaṇaku Tiru Pulumāviku "തിരു പുളുമവി രാജാവിന്റെ, വസിഷ്ഠിയുടെ മകൻ"
ഭാഷാ പണ്ഡിതൻ ഭദ്രിരാജു കൃഷ്ണമൂർത്തി പറയുന്നതനുസരിച്ച്, ഒരു ദ്രാവിഡ ഭാഷയെന്ന നിലയിൽ തെലുങ്ക് ഒരു മൂല ഭാഷയായ മൂല-ദ്രാവിഡത്തിൽ നിന്ന് വരുന്നു.
ഒരുപക്ഷേ തെക്കേ ഇന്ത്യയിലെ താഴത്തെ ഗോദാവരി നദീതടത്തിന് ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശത്ത്, ക്രി.
മൂന്നാം സഹസ്രാബ്ദത്തിൽ പ്രോട്ടോ ദ്രാവിഡ ഭാഷ സംസാരിച്ചിരുന്നതായി ഭാഷാപരമായ പുനർനിർമ്മാണം സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
റഷ്യൻ ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞനായ മിഖായേൽ എസ്. ആൻഡ്രോനോവ് പറയുന്നതനുസരിച്ച്, തെലുങ്ക് പ്രോട്ടോ-ദ്രാവിഡ ഭാഷയിൽ നിന്ന് ക്രി.
1000 നും 1500 നും ഇടയിൽ പിരിഞ്ഞു.
ഒരു ഐതിഹ്യം ലെപാക്ഷി പട്ടണത്തിന് രാമായണത്തിലെ ഒരു പ്രധാന സ്ഥാനം നൽകുന്നു.
സീതയെ ചുമന്നുകൊണ്ടുപോയ രാവണനെതിരായ വ്യർത്ഥമായ യുദ്ധത്തെത്തുടർന്ന്‌ ജടായു പക്ഷി വീണു.
ശ്രീരാമൻ സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പക്ഷിയെ കണ്ട് അനുകമ്പയോടെ പറഞ്ഞു, "ലെ, പക്ഷി" - ‘എഴുന്നേൽക്കുക, പക്ഷി’ എന്ന് വിവർത്തനം.
പുരാതന ഇന്ത്യൻ സാഹിത്യത്തിൽ തെലുങ്ക് ഭാഷയുടെ സാന്നിധ്യം ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
ആദ്യകാല രേഖകൾ
ആന്ധ്രാപ്രദേശിലെ ഗുണ്ടൂർ ജില്ലയിലെ ഭട്ടിപ്രോളുവിൽ ക്രി.
400 നും ക്രി.
100 നും ഇടയിലുള്ള ചില തെലുങ്ക് പദങ്ങളുള്ള പ്രാകൃത ലിഖിതങ്ങൾ കണ്ടെത്തി.
ഒരു ലിഖിതത്തിന്റെ വിവർത്തനം, "ആരാധനാർഹമായ മിഡിക്കിലായകയുടെ സ്ലാബിന്റെ സമ്മാനം".
എല്ലാ മേഖലകളിലും എല്ലാ കാലഘട്ടങ്ങളിലും ശതവാഹനങ്ങളുടെ നാണയ ഇതിഹാസങ്ങൾ ഒരു വ്യത്യാസവുമില്ലാതെ ഒരു പ്രാകൃത ഭാഷ ഉപയോഗിച്ചു.
ചില വിപരീത നാണയ ഇതിഹാസങ്ങൾ തമിഴിലും , തെലുങ്കിലും ഉണ്ട്.
കീസരഗുട്ട ക്ഷേത്രത്തിലും പരിസരത്തും പുരാവസ്തു വകുപ്പ് നടത്തിയ ചില പര്യവേക്ഷണ, ഉത്ഖനന ദൗത്യങ്ങൾ ഇനിപ്പറയുന്നവ വെളിച്ചത്തുകൊണ്ടുവന്നിട്ടുണ്ട്: ഇഷ്ടിക പ്രാകാരം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന നിരവധി ഇഷ്ടിക ക്ഷേത്രങ്ങൾ, സെല്ലുകൾ, മറ്റ് ഘടനകൾ, നാണയങ്ങൾ, മുത്തുകൾ, സ്റ്റക്കോ രൂപങ്ങൾ, ഗർഭപാത്രങ്ങൾ, മൺപാത്രങ്ങൾ, എ.ഡി നാലാം നൂറ്റാണ്ടിനും അഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിനും ഇടയിലുള്ള ബ്രാഹ്മി  ലിഖിതങ്ങൾ.
പാറ മുറിച്ച ഗുഹകളിലൊന്നിൽ, തെലുങ്കിലെ ആദ്യകാല ലിഖിതങ്ങൾ ‘തുലച്ചുവൻറു’ എന്ന് വായിക്കുന്നത് ശ്രദ്ധിക്കാവുന്നതാണ്.
പാലിയോഗ്രാഫിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ, ലിഖിതം എ ഡി 4 മുതൽ 5 വരെ നൂറ്റാണ്ടുകളിലാണ്.
തെലുങ്ക് ഭാഷയിലെ ആദ്യത്തെ വാക്കുകളിലൊന്നായ "നാഗാബു" ക്രി.
ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ സംസ്കൃത ലിഖിതത്തിൽ ഗുണ്ടൂർ ജില്ലയിലെ അമരാവതി ഗ്രാമത്തിൽ കണ്ടെത്തി (പുതുതായി ആസൂത്രണം ചെയ്ത നഗരമായ അമരാവതിയുമായി തെറ്റിദ്ധരിക്കരുത്).
അശോക ചക്രവർത്തിയുടെ ധർമ്മശില ലിഖിതത്തിലും തെലുങ്ക് വാക്കുകൾ കണ്ടെത്തി.
സതവാഹന, വിഷ്ണുകുണ്ടിന, ഇക്ഷ്വക എന്നിവരുടെ സംസ്കൃത, പ്രാകൃത ലിഖിതങ്ങളിൽ നിരവധി തെലുങ്ക് വാക്കുകൾ കണ്ടെത്തി.
തെലുങ്ക് കഥകൾ അനുസരിച്ച്, അതിന്റെ വ്യാകരണത്തിന് ചരിത്രാതീതകാലമുണ്ട്.
കണ്വ മുനി ഭാഷയുടെ ആദ്യത്തെ വ്യാകരണകാരിയാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
എ. രാജേശ്വര ശർമ്മ കണ്വ മഹർഷിയുടെ വ്യാകരണത്തിന്റെ ചരിത്രവും ഉള്ളടക്കവും ചർച്ച ചെയ്തു.
കൻ‌വയോട് പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഇരുപത് വ്യാകരണ സൂത്രവാക്യങ്ങൾ അദ്ദേഹം ഉദ്ധരിച്ചു, കണ്വ ഋഷി ഒരു പുരാതന തെലുങ്ക് വ്യാകരണം എഴുതിയെന്നും അത് നഷ്‌ടപ്പെട്ടുവെന്നും അദ്ദേഹം നിഗമനം ചെയ്തു.
തെലുങ്ക് തല്ലി ബോമ്മ (തായ് തെലുങ്കിന്റെ പ്രതിമ), ആന്ധ്രാപ്രദേശിലെ തെലുങ്ക് ഭാഷയുടെ വ്യക്തിത്വം.
ഇക്ഷ്വാകിനു ശേഷമുള്ള കാലഘട്ടം
575 മുതൽ ക്രി.
1022 വരെയുള്ള കാലഘട്ടം ആന്ധ്ര ഇക്ഷ്വാകു കാലഘട്ടത്തിനുശേഷം തെലുങ്ക് ചരിത്രത്തിന്റെ രണ്ടാം ഘട്ടവുമായി യോജിക്കുന്നു.
575-ലെ തെലുങ്കിൽ എഴുതിയ ആദ്യത്തെ ലിഖിതം ഇതിന് തെളിവാണ്, ഇത് റായലസീമ മേഖലയിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തി, സംസ്‌കൃതം ഉപയോഗിക്കുന്ന പതിവ് ലംഘിച്ച് പ്രാദേശിക ഭാഷയിൽ രാജകീയ വിളംബരങ്ങൾ എഴുതാൻ തുടങ്ങിയ തെലുങ്ക് ചോളന്മാരാണ് ഇതിന് കാരണം.
അടുത്ത അമ്പത് വർഷത്തിനിടയിൽ, അനന്തപുരത്തും മറ്റ് അയൽ പ്രദേശങ്ങളിലും തെലുങ്ക് ലിഖിതങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ഒൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മദ്ധ്യകാലത്തുള്ള ബല്ലിയ-ചോഡയുടെ മദ്രാസ് മ്യൂസിയം പാത്രങ്ങൾ തെലുങ്ക് ഭാഷയിലെ ആദ്യകാല ചെമ്പ് പാത്ര സഹായധനങ്ങളാണ്.
തെലുങ്ക് സാഹിത്യത്തിന്റെ വരവിനോട് യോജിക്കുന്ന ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ സംസ്കൃതവും പ്രാകൃതവും തെലുങ്കിനെ കൂടുതൽ സ്വാധീനിച്ചു.
തെലുങ്ക് സാഹിത്യം തുടക്കത്തിൽ ഭരണാധികാരികളുടെ കൊട്ടാരങ്ങളിലെ ലിഖിതങ്ങളിലും കവിതകളിലും പിന്നീട് നന്നയ്യയുടെ മഹാഭാരതം (എ.ഡി. 1022) പോലുള്ള ലിഖിത കൃതികളിലും കണ്ടെത്തി.
നന്നയ്യയുടെ കാലത്ത് സാഹിത്യ ഭാഷ ജനപ്രിയ ഭാഷയിൽ നിന്ന് വ്യതിചലിച്ചു.
സംസാര ഭാഷയിലെ സ്വരസൂചക മാറ്റങ്ങളുടെ ഒരു കാലഘട്ടം കൂടിയായിരുന്നു ഇത്.
സാഹിത്യ ഭാഷകളുടെ കൂടുതൽ ആധുനികത മൂന്നാം ഘട്ടത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു.
ഈ കാലയളവിൽ കന്നഡ അക്ഷരമാലയിൽ നിന്ന് തെലുങ്ക് ലിപിയുടെ വിഭജനം നടന്നു.
തിക്കന തന്റെ കൃതികൾ ഈ ലിപിയിൽ എഴുതി.
വിജയനഗര സാമ്രാജ്യം
1336 മുതൽ 17-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനം വരെ വിജയനഗര സാമ്രാജ്യം ആധിപത്യം നേടി, പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിൽ കൃഷ്ണദേവരായരയുടെ ഭരണകാലത്ത് അതിന്റെ ഉന്നതിയിലെത്തി.
ഇത് തെലുങ്ക് സാഹിത്യത്തിന്റെ സുവർണ്ണകാലമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
ചെമ്പ് പാത്രങ്ങളിലെ തെലുങ്ക് ലിപി, കിഴക്കൻ ചാലൂക്യ , പത്താം നൂറ്റാണ്ട്.
ദില്ലി സുൽത്താനത്ത്, മുഗൾ സ്വാധീനം