smcproject/ml-wiki-sentences huggingface dataset:
ISBN 978-0-19-532134-0 978-0-19-532134-0 പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ 1965 Audio Interview with Glenn Seaborg by Stephane Groueff Voices of the Manhattan Project Biography and Bibliographic Resources , from the Office of Scientific and Technical Information, United States Department of Energy National Academy of Sciences biography Annotated bibliography for Glenn Seaborg from the Alsos Digital Library Archived 2006-05-27 at the Wayback Machine രചനകൾ ഗ്ലെൻ ടി. സീബോർഗ് ലൈബ്രറികളിൽ ( വേൾഡ്കാറ്റ് കാറ്റലോഗ്) Nobel Institute Official Biography Archived 2008-07-23 at the Wayback Machine UC Berkeley Biography of Chancellor Glenn T. Seaborg Archived 2011-06-28 at the Wayback Machine Lawrence Berkeley Laboratory's Glenn T. Seaborg website Archived 2015-05-12 at the Wayback Machine American Association for the Advancement of Science, List of Presidents Archived 2011-07-24 at the Wayback Machine Glenn Seaborg Trail, at Department of Energy official site Glenn T. Seaborg Center at Northern Michigan University Archived 2017-10-19 at the Wayback Machine Glenn T. Seaborg Medal and Symposium at the University of California, Los Angeles Archived 2015-10-21 at the Wayback Machine Video interview with Glenn Seaborg from 1986 with transcript Archived 2023-07-09 at the Wayback Machine "Clean" Nukes and the Ecology of Nuclear War , published by the National Security Archive
റോസിഡുകൾ ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Rosids
സപുഷ്പികളിലെ വലിയ ഒരു ക്ലാഡിലെ അംഗങ്ങളാണ് റോസിഡുകൾ (Rosids) .
ഇവയിൽ ആകെ 70000 -ത്തോളം സ്പീഷിസുകൾ, അതായത് പുഷ്പിക്കുന്ന സസ്യങ്ങളുടെ നാലിലൊന്നിലേറെ വരും.
16 മുതൽ 20 വരെ നിരകളിലായി , വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു ഈ ക്ലാഡ്.
എല്ലാ നിരകളിലും കൂടി ആകെ ഏതാണ്ട് 14 ഓളം കുടുംബങ്ങൾ ഉണ്ട്..
125 മുതൽ 99.6 ദശലക്ഷം വർഷങ്ങൾക്കു മുൻപാണ് ഇവ ആവിർഭവിച്ചതെന്നു കരുതുന്നു.
അവലംബം പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ Media related to Rosids at Wikimedia Commons Rosids എന്ന ജീവവർഗ്ഗവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിവരങ്ങൾ വിക്കിസ്പീഷിസിൽ കാണുക.
സകരിയ്യ അൽ അൻസ്വാരി This article does not cite any sources .
Find sources: "സകരിയ്യ അൽ അൻസ്വാരി" – news · newspapers · books · scholar · JSTOR ( Learn how and when to remove this message ) വിക്കിപീഡിയയുടെ ഗുണനിലവാരത്തിലും, മാനദണ്ഡത്തിലും എത്തിച്ചേരാൻ ഈ ലേഖനം വൃത്തിയാക്കി എടുക്കേണ്ടതുണ്ട്‌.
സകരിയ്യൽ അൻസാരി മദീനയിൽ അറിയപ്പെട്ട വിഭാഗമായ ഖസ്‌റജ് കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചു.
ഈജിപ്ത്തിലെ അൽ അസ്ഹർ യുണിവേഴ്‌സിറ്റിയിൽ പഠിച്ചു.
വിദ്യാഭ്യാസാനന്തരം ശാഫീ നിയമജ്ഞൻ ജഡ്ജി എന്നീ നിലയിൽ സേവനം ചൈതു.
ഫിഖ്ഹ്, ഉസുലുൽ ഫിഖ്ഹ്, ഹദീസ്, ഉസുലുൽ ഹദീസ്, തഫ്‌സീർ, ഉലൂമുൽ ഖുർആൻ (ഖുർആൻ ശാസ്ത്രങ്ങൾ), ഖുർആൻ പാരായണം, വ്യാകരണം, ഭാഷാശാസ്ത്രം, വാചാടോപം, ഭാഷാശാസ്ത്രം, ചരിത്രം എന്നിവയിൽ അദ്ദേഹം ഒരു പ്രമുഖ വിദഗ്ദ്ധനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
, സാഹിത്യം, വംശാവലി, കലാം (ഇസ്ലാമിക ദൈവശാസ്ത്രം), യുക്തി, സൂഫിസം.
വൈദ്യശാസ്ത്രം, എഞ്ചിനീയറിംഗ്, ജ്യോതിശാസ്ത്രം, ഗണിതം തുടങ്ങിയ മറ്റ് ശാസ്ത്രങ്ങളിലും അദ്ദേഹം മികവ് പുലർത്തി.
തന്റെ  കാലഘട്ടത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തനും ആദരണീയനുമായ പണ്ഡിതൻ, ന്യായാധിപൻ, അധ്യാപകൻ എന്നാണ് അദ്ദേഹത്തെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്.
എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലുമുള്ള അഗാധമായ അറിവിന് അദ്ദേഹം വളരെയധികം ബഹുമാനിക്കപ്പെടുന്നു, കൂടാതെ വിവിധ വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുസ്തകങ്ങൾ പിൽക്കാല പണ്ഡിതർക്ക് ഒരു റഫറൻസായി മാറി.
ഒൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ(ഹിജ്റ വര്ഷം അനുസരിച്ച്) മുജദ്ദിദ് (പരിഷ്കര്ത്താവ്) ആയി അദ്ദേഹം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
ഷാഫി ചിന്താഗതിയിലെ മുജ്തഹിദും പ്രമുഖ അധികാരിയുമായി അദ്ദേഹം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
ഷാഫി പാരമ്പര്യമനുസരിച്ച്, "ശൈഖ് അൽ-ഇസ്ലാം" എന്ന പ്രശസ്തമായ പ്രയോഗം സക്കരിയ അൽ-അൻസാരിക്ക് ലഭിച്ചു.
ഹിജ്‌റ വർഷം 824ന് (1420 CE പൊതുയുഗം) ഈജിപ്ത്തിന്റെ കിഴക്കൻ പ്രവിശ്യയിലെ സുനൈക്ക എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ ജനിച്ചു.
കൗമാരകാലത്ത്, അൽ-അൻസാരി അൽ-അസ്ഹർ സർവകലാശാലയിൽ പഠിക്കാൻ കൈറോയിലേക്ക് താമസം മാറി.
അവിടെ അദ്ദേഹം വളരെ ദാരിദ്ര്യത്തിൽ ജീവിച്ചു, രാത്രിയിൽ വെള്ളക്കുപ്പികളും തണ്ണിമത്തന്റെ തൊലികളും തേടി അദ്ദേഹം പുറത്തുപോകുമായിരുന്നു.
എന്നിരുന്നാലും, അൽ-അൻസാരിയുടെ സ്വന്തം വിവരണമനുസരിച്ച്, അൽ-അസ്ഹറിൽ ഏതാനും വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, ഒരു മിൽ തൊഴിലാളി അദ്ദേഹത്തെ സഹായിക്കാനെത്തി.
തന്റെ സഹായിയുമായുള്ള ഒരു അത്ഭുതകരമായ കൂടിക്കാഴ്ചയെക്കുറിച്ച് അൽ-അൻസാരി ഒരിക്കൽ പറഞ്ഞു, "സകരിയ്യാ, നിങ്ങളുടെ എല്ലാ സമപ്രായക്കാരുടെയും മരണം കാണാൻ നിങ്ങൾ ജീവിക്കും, നിങ്ങളുടെ അന്തസ്സ് ഉയരും, വർഷങ്ങളോളം നിങ്ങൾ ഇസ്ലാമിന്റെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന സ്ഥാനം വഹിക്കും, നിങ്ങളുടെ ജീവിതകാലത്ത് നിങ്ങളുടെ വിദ്യാർത്ഥികൾ ഇസ്ലാമിന്റെ ഷെയ്ഖുകളായി മാറും" ഈ പ്രവചനം പിന്നീട് പുലരുകയും ചെയ്തു.
സക്കരിയ അൽ-അൻസാരി വ്യത്യസ്ത പശ്ചാത്തലങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള നിരവധി പ്രൊഫസര്മാരില് നിന്ന് അറിവ് പഠിച്ചു.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ "സാബിത് സക്കരിയ അൽ-അൻസാരി" എന്ന പുസ്തകത്തിൽ പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്നതുപോലെ.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ  പ്രശസ്തരായ അധ്യാപകർ വിവിധ വിശുദ്ധ ശാസ്ത്രങ്ങളിലെ മുൻനിര വിദഗ്ധരായിരുന്നു പ്രൊഫസർ ഇബ്‌നുൽ മജ്ദി:
അദ്ദേഹത്തിന്റെ കീഴിൽ അൽ അൻസാരി ഗണിതശാസ്ത്രവും ജോതിശാസ്ത്രവും കരസ്ഥമാക്കി.
പ്രൊഫസർ ഇബ്നു ഹജര് അൽ-അസ്‌കലാനി:
സക്കരിയ അൽ-അൻസാരി അദ്ദേഹത്തിന്റെ അടുത്ത വിദ്യാർത്ഥികളിൽ ഒരാളായിരുന്നു.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ കീഴിൽ അദ്ദേഹം ഹദീസുകൾ (നബി വചനങ്ങള്) സമഗ്രമായി പഠിച്ചു.
പ്രൊഫസർ അൽ കമാലുബ്‌നുൽ ഹുമാം
അദ്ദേഹത്തിന്റെ കീഴിൽ ഒന്നിലധികം ഇസ്ലാമിക ശാസ്ത്രങ്ങളില് പ്രാവീണ്യം നേടി.
പ്രൊഫസർ ജലാലുദ്ദീന് മഹല്ലി:
അദ്ദേഹത്തിന്റെ കീഴിൽ ഖുര്ആനിക വിശദീകരണ ശാസ്ത്രവും തത്വങ്ങളും പഠിച്ചു.
പ്രൊഫസർ ആലമുദ്ദീന് അല് ബുല്ഖീനി:
അദ്ദേഹത്തിന്റെ കീഴിൽ കർമശാസ്ത്രങ്ങളും തത്ത്വങ്ങളും പഠിച്ചു.
പ്രൊഫസർ ശറഫുദ്ദീനുല് മുനാവി:
അദ്ദേഹത്തിന്റെ കീഴിൽ കർമ്മശാസ്ത്രവും ഹദീസും പഠിച്ചു.
പ്രൊഫസർ മുഹ്യുദ്ദീനുൽ കാഫിജി:
അദ്ദേഹത്തിന്റെ കീഴിൽ അറബി ശാസ്ത്രങ്ങൾ പഠിച്ചു.
കരിയർ അധ്യാപന സ്ഥാനം
സകരിയ്യൽ-അൻസാരി നിരവധി അദ്ധ്യാപക സ്ഥാനങ്ങൾ വഹിച്ചിരുന്നു, എൺപത് വർഷക്കാലം അദ്ദേഹം കെയ്‌റോയിൽ പഠിപ്പിച്ചു, ഈ കാലയളവിൽ അദ്ദേഹം തന്റെ നീണ്ട കരിയറിൽ വ്യത്യസ്ത വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളില് നിന്നായി  വ്യത്യസ്ത ഇസ്ലാമിക ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ വിദ്യാഭ്യാസം നേടി.
ഇമാം അൽ-ഷാഫിയുടെ ശറഅ് പഠിപ്പിക്കുന്നത് പോലുള്ള ഏറ്റവും അഭിമാനകരമായ സ്ഥാനത്തേക്ക് വരെ നിയമിക്കപ്പെട്ടു, അക്കാലത്ത് ഈജിപ്ത്തില്  ഈ ജോലിയേക്കാൾ ഉയർന്ന പദവി ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
നീതിന്യായ സ്ഥാനം
മംലൂക്ക് കാലഘട്ടത്തിൽ അദ്ദേഹം ഈജിപ്തിലെ ചീഫ് ജഡ്ജിയായി അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.
ഖാളി അൽ-ഖുളാത്ത്(ന്യായാധിപന്മാരുടെ സുപ്രീം ജഡ്ജ്.)" ആയി.
ജഡ്ജി എന്ന നിലയിൽ ഈജിപ്ത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന സ്ഥാനമായിരുന്നു ഇത്.
സുൽത്താൻ അഷ്‌റഫ് ഖായത്ബായിയുടെ ഉപദേഷക സ്ഥാനവും അലങ്കരിച്ചു.
ഹിജ്‌റ വർഷം 906 സുത്താൽൻ ഖാൻസൂൽ ഖൂരിയുടെ കാലഘട്ടം വരെ ഇരുപത് വർഷം ഈസ്ഥാനത്ത് തുടർന്നു.
വഫാത്‌
നൂറ്റി മൂന്നാം വയസ്സിൽ ഹിജ്‌റ 926 ദുൽഹിജ്ജ 4 ലായിരുന്നു അദ്ദേഹം ഈ ലോകത്തോട് വിടപറഞ്ഞത്.
അദ്ദേഹം വഫാത്താവുന്നതിന് മുമ്പ്, ഈജിപ്തിലെ എല്ലാ പണ്ഡിതന്മാരും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്വതം സ്വീകരിച്ചിരുന്നു.
ഈജിപ്തിന്റെ തലസ്ഥാനമായ ഖൈറോയിൽ, ഇമാം ഷാഫിഈ(റ) വിന്റെ മക്ബറക്ക് സമീപമാണ് മഖ്ബറ നില കൊള്ളുന്നത്.
↑ {{ cite book }} : | volume= has extra text ( help )
ജാമിഅ സഅദിയ്യ ഈ ലേഖനത്തിന്റെ വിഷയം വിക്കിപീഡിയയുടെ ശ്രദ്ധേയതനയം അനുസരിച്ച് ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു .
കാസർഗോഡ് ജില്ലയിലെ ദേളി എന്ന പ്രദേശത്ത് എം.എ. അബ്‌ദുൽ ഖാദർ മുസ്ലിയാരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ 1971 ലാണ് ആരംഭിച്ചത്.
കാസർഗോഡ് ജില്ലയിലും കർണാടക യിലും അതിന്റെ പ്രവർത്തനം വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു.
മുസ്ലിം കളുടെ  വിദ്യാഭ്യാസ, സാംസ്‌കാരിക,സാമൂഹിക മേഖലകളിൽ ഉയർച്ച ലക്ഷ്യം വച്ച് കൊണ്ടാണ് ഈ സ്ഥാപനം പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.
35 സ്ഥാപനങ്ങളിലായി 500ലദികം സ്റ്റാഫുകളും ടെക്‌നിക്കൽ മേഖലയിൽ മാത്രം 7000 ലദികം വിദ്യാർത്ഥികളും പഠിക്കുന്നു.
മത, ഭൗതിക സാങ്കേതിക സമന്വയ വിദ്യാഭ്യാസമാണ് സഅദിയ്യ നടപ്പിലാക്കുന്നത്.
അനാഥാലയങ്ങൾ ജൂനിയർ ശരീഅത്ത്‌ കോളേജ്‌ അഗതി മന്ദിരം തഹ്‌ഫീളുൽ ഖുർആൻ കോളേജ്‌ ബോർഡിംഗ്‌ മദ്രസ ആർട്‌സ് ആന്റ് സയൻസ് കോളേജ് ദഅ്‌വ കോളേജ് സ്‌പെഷ്യാലിറ്റി ഹോസ്പിറ്റൽ സഫാ എജുക്കേഷൻ സെന്റർ സഅദിയ്യ ഹോം കെയർ സഅദി سعدي
സ്ഥാപനത്തിൽ നിന്ന് പഠനം പൂർത്തീകരിച്ച വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് നൽകുന്ന ഇസ്ലാമിക്ക് ബിരുദമാണ് സഅദി.
മുവ്വായിരത്തിനടുത്ത് സഅദികൾ ഇതിനകം ബിരുദം നേടി പുറത്തിറങ്ങി.
ചന്ദ്രൻ ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Moon ചന്ദ്രൻ
ഭൂമിയിൽ നിന്നുള്ള കാഴ്ച ഭ്രമണപഥം സംബന്ധിച്ച വിവരങ്ങൾ ഭ്രമണപഥത്തിന്റെ ചുറ്റളവ്‌ 2,413,402 കി.
മീ (0.016 AU) (orbit)|Eccentricity]] 0.0554 ഉപഭൂ 363,104 km (0.0024 AU) അപഭൂ 405,696 km (0.0027 AU) പരിക്രമണ സമയം
( നക്ഷത്രങ്ങൾക്ക് ആപേക്ഷികമായി ) 27.321 66155 d (27 ദി. 7 മ. 43.2 മി.) ഭൂമിക്ക് ആപേക്ഷികമായി 29.530 588 d (29 ദി. 12 മ. 44.0 മി.) ശരാശരി പരിക്രമണ വേഗം 1.022 കി.
ഏറ്റവും കൂടിയ പരിക്രമണ വേഗം 1.082 കി.
ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ പരിക്രമണ വേഗം 0.968 കി.
ഭ്രമണപഥത്തിന്റെ ചരിവ് 28.60° - 18.30° ( ക്രാന്തിവൃത്തവുമായി 5.145 396°) രാഹു/കേതു എന്നിവയുടെ ചലനം പശ്ചാത്ഗതി, 18.6 വർഷത്തിൽ ഒരു ചക്രം പൂർത്തിയാക്കുന്നു ഉപഭൂകോണിന്റെ ചലനം പുരോഗതി, 8.85 വർഷത്തിൽ ഒരു ചക്രം പൂർത്തിയാക്കുന്നു ഏത് ഗ്രഹത്തിനു ചുറ്റും ഭ്രമണം ചെയ്യുന്നു: ഭൂമി ഭൗതിക വിവരങ്ങൾ മധ്യരേഖാ വ്യാസം 3,476.2 കീ.
മീ (ഭൂമിയുടെ 0.273 മടങ്ങ്) ധ്രുവരേഖാ വ്യാസം 3,472.0 കി.
മീ (ഭൂമിയുടെ 0.273 മടങ്ങ്) ഗോളത്തിൽ നിന്നുള്ള വ്യതിയാനം 0.0012 ഉപരിതല വിസ്തീർണ്ണം 3.793 × 10 7 km² (ഭൂമിയുടെ 0.074 മടങ്ങ്) വ്യാപ്തം 2.1958 × 10 10 km³ (ഭൂമിയുടെ 0.020 മടങ്ങ്) പിണ്ഡം 7.347 673 × 10 22 kg (ഭൂമിയുടെ 0.0123 മടങ്ങ്) ശരാശരി സാന്ദ്രത 3,346.2 kg/m 3 മധ്യരേഖാപ്രദേശത്തെ ഗുരുത്വാകർഷണം 1.622 m/s 2 (ഭൂമിയുടെ 0.1654 മടങ്ങ്) വിടുതൽ പ്രവേഗം 2.38 km/s ഭ്രമണസമയം 27.321 661 d ( synchronous ) ഭ്രമണ വേഗം 16.655 km/h (മധ്യരേഖാപ്രദേശത്ത്) അച്ചുതണ്ടിന്റെ ചരിവ് ക്രാന്തിവൃത്തത്തിന് 1.5424° ആൽബിഡോ 0.12 ദൃശ്യകാന്തിമാനം -12.74 ഉപരിതലത്തിലെ താപനില കുറവ്‌ ശരാശരി കൂടുതൽ‌ 40 K 250 K 396 K ചന്ദ്രന്റെ മാന്റിൽ, ക്രസ്റ്റ് എന്നിവയുടെ നിർമ്മിതി ശതമാനം ഭാരം (ഏകദേശം) ഓക്സിജൻ 42.6 % മഗ്നീഷ്യം 20.8 % സിലിക്കൺ 20.5 % ഇരുമ്പ് 9.9 % കാത്സ്യം 2.31 % അലുമിനിയം 2.04 % നിക്കൽ 0.472 % ക്രോമിയം 0.314 % മാംഗനീസ് 0.131 % ടൈറ്റാനിയം 0.122 % അന്തരീക്ഷത്തിന്റെ സവിശേഷതകൾ അന്തരീക്ഷ മർദ്ദം 3 × 10 -13 kPa ഹീലിയം 25 % നിയോൺ 25 % ഹൈഡ്രജൻ 23 % ആർഗൺ 20 % മീഥേൻ
അമോണിയ കാർബൺ ഡയോക്സൈഡ് ചെറിയ അംശങ്ങൾ
ഭൂമിയുടെ ഒരേയൊരു പ്രകൃതിദത്ത ഉപഗ്രഹമാണ് ചന്ദ്രൻ .
ഇംഗ്ലീഷ്: Moon , Luna .
ഭൂമിയിൽ നിന്ന്‌ ശരാശരി 3,84,403 കിലോമീറ്റർ ദൂരെയാണ് ചന്ദ്രൻ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്‌; ഭൂമിയുടെ വ്യാസത്തിന്റെ ഏകദേശം മുപ്പത് മടങ്ങ് വരും ഈ ദൂരം.
ഭൂമിയും ചന്ദ്രനുമടങ്ങുന്ന വ്യൂഹത്തിന്റെ പിണ്ഡ കേന്ദ്രം ഭൂമിയുടെ വ്യാസാർദ്ധത്തിന്റെ ഏകദേശം നാലിലൊന്നു വരുന്ന 1,700 കി.
മീ ആഴത്തിൽ ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിനു താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
ഭൂമിക്ക് ചുറ്റും ഒരു തവണ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യാൻ ചന്ദ്രന് 27.3 ദിവസങ്ങൾ വേണം.
3,474 കി.
ആണ് ചന്ദ്രന്റെ വ്യാസം, ഇത് ഭൂമിയുടെ വ്യാസത്തിൽ നാലിലൊന്നിനെക്കാൾ അല്പം കൂടുതലാണ്.
അതിനാൽ തന്നെ ചന്ദ്രന്റെ ഉപരിതല വിസ്തീർണ്ണം ഭൂമിയുടേതിന്റെ പത്തിലൊന്നിലും കുറവാണ് (ഇത് ഏകദേശം ഭൂമിയുടെ കരഭാഗങ്ങളുടെ മൊത്തം വിസ്തീർണ്ണത്തിന്റെ നാലിലൊന്ന് വരും – റഷ്യ , കാനഡ , അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ എന്നിവ ചേർന്നാലുള്ളത്ര വിസ്തീർണ്ണം).
ഉപരിതലത്തിലെ ഗുരുത്വാകർഷണശക്തി ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ അനുഭവപ്പെടുന്നതിന്റെ പതിനേഴ് ശതമാനമാണ്.
ചന്ദ്രന്റെ ഉപരിതലത്തിൽ തട്ടി പ്രതിഫലിക്കുന്ന സൂര്യപ്രകാശം ഭൂമിയിലെത്താൻ ഏകദേശം 1.3 സെക്കന്റുകൾ എടുക്കുന്നു.
സൗരയൂഥത്തിലെ 8 ഗ്രഹങ്ങളുടെ സ്വാഭാവിക ഉപഗ്രഹങ്ങളിൽ വലിപ്പം കൊണ്ട്‌ ചന്ദ്രൻ അഞ്ചാം സ്ഥാനത്താണ്‌.
ഭാരം കൊണ്ടും വ്യാസം കൊണ്ടും ഈ സ്ഥാനം ചന്ദ്രനു തന്നെ.
ആദ്യമായി ചന്ദ്രോപരിതലം സ്പർശിച്ച മനുഷ്യനിർമിത വസ്തു ലൂണ 2 ആണ്‌.
1959-ൽ ഈ വാഹനം ചന്ദ്രോപരിതലത്തിൽ വന്നിടിച്ച്‌ തകരുകയാണുണ്ടായത്‌.
ഇതേ വർഷം തന്നെ മറ്റൊരു മനുഷ്യ നിർമിത ശൂന്യാകാശയാനമായ ലൂണ 3 ചന്ദ്രന്റെ ഭൂമിക്ക്‌ അഭിമുഖമല്ലാത്ത മറുവശത്തിന്റെ ചിത്രം എടുക്കുന്നതിൽ വിജയിച്ചു.
വിജയകരവും അപകടരഹിതവുമായി ചന്ദ്രോപരിതലത്തിൽ ഇറങ്ങിയ യാനം എന്ന ബഹുമതി 1966-ൽ ചന്ദ്രനിലിറങ്ങിയ ലൂണ 9-ന്‌ അവകാശപ്പെട്ടതാണ്‌.
മനുഷ്യനെ വഹിച്ചു കൊണ്ടുള്ള ആദ്യത്തെ ചന്ദ്രയാത്ര അപ്പോളോ 8 എന്ന യാനം നിർവഹിച്ചെങ്കിലും ആദ്യമായി മനുഷ്യൻ ചന്ദ്രനിൽ വിജയകരമായി കാലു കുത്തിയത്‌ 1969-ൽ അപ്പോളോ 11 എന്ന ശൂന്യാകാശയാനത്തിലാണ്‌.
ഭൂമിക്ക്‌ പുറത്ത്‌ മനുഷ്യൻ ചെന്നെത്തിയിട്ടുള്ള ഒരേയൊരു ശൂന്യാകാശഗോളം ചന്ദ്രനാണ്‌.
ചരിത്രം (history) ജൊഹാനസ് ഹെവെലിയസിന്റെ സെലിനൊഗ്രാഫിയയിലെ ചാന്ദ്രഭൂപടം
സാഹിത്യകാരന്മാർക്കും ചിത്രകാരന്മാർക്കും എല്ലാം എന്നും ഒരു പ്രചോദനമായിട്ടാണ് ചന്ദ്രൻ നിലകൊള്ളുന്നത്‌.
കവിത, കഥ, നാടകം , സംഗീതം , ചിത്രങ്ങൾ എന്നിവയിലെല്ലാം ഒരു പ്രതിരൂപമാണ് ഈ ഗോളം.
അയർലണ്ടിലെ നോത്ത് എന്ന സ്ഥലത്ത്‌ നിന്ന്‌ കണ്ടെടുത്ത 5000 വർഷം പഴക്കമുള്ള ഒരു പാറക്കഷണത്തിൽ കണ്ട ചന്ദ്രന്റെ കൊത്തുപണി അത്തരത്തിലുള്ള ഏറ്റവും പുരാതനമായ ഒന്നായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു .
പുരാതന കാലഘട്ടത്തിൽ പല സംസ്കാരങ്ങളിലും ചന്ദ്രനെ ഒരു ദൈവമായി ആരാധിച്ചു പോന്നിരുന്നു.
ഹിന്ദു പുരാണപ്രകാരം ചന്ദ്രൻ ഒരു ദേവതയാണ്‌.
ഇന്നും ചന്ദ്രനെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ജ്യോതിഷരീതികൾ നിലവിലുണ്ട്‌.
ഗ്രീക്ക് ചിന്തകനായ അനക്സാഗൊരാസ് ആണ് പാശ്ചാത്യലോകത്ത് ആദ്യമായി ചന്ദ്രനും സൂര്യനുമെല്ലാം വലിയ ഗോളരൂപമുള്ള പാറകളാണ് എന്ന്‌ സമർത്ഥിക്കാൻ ശ്രമിച്ചത്‌.
ചന്ദ്രൻ സൂര്യപ്രകാശം പ്രതിഫലിപ്പിക്കുക മാത്രമേ ചെയ്യുന്നുള്ളൂ എന്നും അദ്ദേഹം അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഈ പ്രസ്താവന അദ്ദേഹത്തെ തടവ് ശിക്ഷക്കും നാടുകടത്തലിനും ആണ് വിധേയനാക്കിയത്‌ .
അരിസ്ടോട്ടിലിന്റെ പ്രപഞ്ചഘടനയിൽ മാറ്റങ്ങൾ വരുന്ന ഭൂമി, ജലം, വായു, അഗ്നി എന്നിവയുടെ ഗോളങ്ങളെയും മാറ്റമില്ലാത്തതായ ഈഥറിലെ നക്ഷത്രങ്ങളെയും തമ്മിൽ വേർതിരിക്കുന്ന അതിർത്തി ചന്ദ്രനായിരുന്നു.
നൂറ്റാണ്ടുകളോളം ഭൗതികശാസ്ത്രജ്ഞർ ഈ വിശ്വാസത്തിൽ തുടർന്നു .
അസ്തമയാകാശത്തെ ചന്ദ്രൻ സൂപ്പർ മൂൺ പ്രതിഭാസ ദിനത്തിൽ ചന്ദ്രൻ
മധ്യകാലഘട്ടമായപ്പോഴേക്കും ദൂരദർശിനിയുടെ കണ്ടുപിടിത്തത്തിന് മുമ്പു തന്നെ കൂടുതൽ കൂടുതൽ ആളുകൾ ചന്ദ്രൻ ഒരു ഗോളവസ്തുവാണെന്ന തിരിച്ചറിവ് നേടിത്തുടങ്ങി.
എന്നിരുന്നാലും അത്യന്തം മിനുസമേറിയ ഒരു ഗോളമാണെന്ന ധാരണയായിരുന്നു അതിൽ അധികം പേർക്കും .
1609-ൽ തന്റെ Sidereus Nuncius എന്ന പുസ്തകത്തിൽ ചന്ദ്രൻ മിനുസമാർന്ന ഒരു ഗോളമല്ല മറിച്ച്‌ കുന്നുകളും കുഴികളും നിറഞ്ഞതാണെന്ന്‌ ഗലീലിയോ പ്രസ്താവിച്ചു.
പിന്നീട് 17-ആം നൂറ്റാണ്ടിൽ ജിയോവാനി ബാറ്റിസ്റ്റ റിച്ചിയോളിയും ഫ്രാഞ്ചെസ്കോ മരിയാ ഗ്രിബാൾഡിയും ചന്ദ്രന്റെ ഒരു ഭൂപടം തയ്യാറാക്കി.
അവർ അതിൽ ഗർത്തങ്ങൾക്കും, പർവതങ്ങൾക്കും ഉപയോഗിച്ച പല പേരുകളും ഇന്നും തുടർന്നുപയോഗിച്ചു വരുന്നു.
Le Voyage dans la Lune ( ചന്ദ്രനിലേക്കുള്ള യാത്ര ) എന്ന നിശ്ശബ്ദചലച്ചിത്രത്തിലെ ദൃശ്യം
ചന്ദ്രന്റെ ഭൂപടങ്ങളിൽ ഇരുണ്ട ഭാഗങ്ങളെ മരിയ (കടലുകൾ) എന്നും പ്രകാശമാനമായവയെ ടെറേ (ഭൂഖണ്ഡങ്ങൾ) എന്നും നാമകരണം ചെയ്തു.
ചന്ദ്രനിൽ സസ്യജാലങ്ങളും നിവാസികളുമുണ്ടാകാം എന്ന വിശ്വാസം പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യശതകങ്ങൾ വരെ പ്രഗൽഭ ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞർ പുലർത്തിപ്പോന്നു.
1835-ൽ Great Moon Hoax വിശ്വസിച്ചവർ ചന്ദ്രനിൽ അത്ഭുതജീവികൾ ജീവിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് കരുതി .
എന്നാൽ ഏതാണ്ട് അക്കാലം തന്നെ വിൽഹെൽമ് ബിയർ , ജൊഹാൻ മാഡ്ലർ എന്നിവർ Mappa Selenographica , Der Mond എന്നീ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച് ചന്ദ്രനിൽ ജലമോ കാര്യമായ അന്തരീക്ഷമോ ഇല്ല എന്ന് സ്ഥാപിച്ചു.
ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യപകുതിയുടെ അവസാനം വരെപ്പോലും ചന്ദ്രന്റെ ദൂരപക്ഷഭാഗത്തെക്കുറിച്ച് യാതൊന്നും തന്നെ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നില്ല.
1959-ൽ സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ ലൂണ-3 ആണ് ആദ്യമായി ഇതിൽ വിജയിച്ചത്.
തുടർന്ന് 1960-കളിൽ ലൂണാർ ഓർബിറ്റർ പ്രോഗ്രാം ദൂരപക്ഷഭാഗത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ നല്കുകയും ആ ഭാഗത്തിന്റെ ഭൂപടം ഉണ്ടാക്കുന്നതിൽ വിജയിക്കുകയും ചെയ്തു.
ചന്ദ്രോപരിതലം ചന്ദ്രബിംബത്തിന്റെ രണ്ട് മുഖങ്ങൾ
ഭൂമിയെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്ന അതേ സമയദൈർഘ്യം കൊണ്ടു തന്നെയാണ് ചന്ദ്രൻ അതിന്റെ അച്ചുതണ്ടിൽ ഭ്രമണം ചെയ്യുന്നതും, അതിനാൽ തന്നെ ഭൂമിയിൽ നിന്ന് നിരീക്ഷിക്കുമ്പോൾ എല്ലായ്പ്പോഴും ഒരുവശം മാത്രമേ ദൃഷ്ടിഗോചരമാകുന്നുള്ളൂ.
മുൻപ് കൂടിയ വേഗത്തിൽ ഭ്രമണം ചെയ്തിരുന്ന ചന്ദ്രൻ ഭൂമിയുമായുള്ള ഘർഷണ പ്രഭാവങ്ങൾ നിമിത്തം ഭ്രമണവേഗം കുറഞ്ഞ് ഇന്നത്തെ അവസ്ഥയിൽ സ്ഥിരപ്പെടുകയായിരുന്നു.
ചന്ദ്രൻ ഭൂമിയെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്നതിനിടയിൽ ചെറുതായി ചാഞ്ചാടുന്നതുവഴി ഭൂമിയിൽ നിന്നുള്ള വീക്ഷണകോണിൽ മാറ്റം വരുന്നതിനാൽ ചന്ദ്രോപരിതലത്തിന്റെ 59 ശതമാനം ഭാഗം വരെ ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ദൃശ്യമാകും (എന്നാൽ ഒരു സമയം പകുതി മാത്രമേ കാണാനാകൂ) .
ഈ പ്രതിഭാസം ലിബറേഷൻ ( Libration ) എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ദൃശ്യമാകുന്ന ചന്ദ്രമുഖത്തെ സമീപപക്ഷവശം എന്നും മറുഭാഗത്തെ ദൂരപക്ഷവശം എന്നും പറയുന്നു.
നമുക്ക് ദർശിക്കാനാവാത്ത ഭാഗത്തെ ചന്ദ്രന്റെ ഇരുണ്ട ഭാഗം എന്നും പറയാറുണ്ടെങ്കിലും യഥാർത്ഥത്തിൽ ഭൂമിയിൽ നിന്നും കാണാവുന്ന ഭാഗത്ത്‌ ലഭിക്കുന്ന അത്ര തന്നെ സൂര്യപ്രകാശം ഈ ഭാഗത്തും ലഭിക്കുന്നുണ്ട്‌.
1959 സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ ബഹിരാകാശ പര്യവേഷണ വാഹനമായ ലൂണ 3 ( Luna 3) ആണ് ചന്ദ്രന്റെ ദൂരവശത്തിന്റെ ചിത്രം ആദ്യം പകർത്തിയത്.
ദൂരവശത്തിന്റെ എടുത്തു പറയേണ്ട ഒരു പ്രത്യേകത അവിടെ സാധാരണ ചന്ദ്രബിംബത്തിൽ കണ്ടു വരുന്ന കറുത്ത അടയാളങ്ങൾ വളരെക്കുറവേ കാണപ്പെടുന്നുള്ളൂ എന്നതാണ്.
ഈ കറുത്ത അടയാളങ്ങൾ വളരെ പണ്ടുകാലത്തുണ്ടായ ഉൽക്കാപതനങ്ങൾ നിമിത്തം ബഹിർഗമിക്കപ്പെട്ട ബസാൾട്ട് മൂലം രൂപം കൊണ്ട ബസാൾട്ട്  സമതലങ്ങൾ ആണ്.
90° W സമീപപക്ഷവശം(Near side) 90° E ദൂരപക്ഷവശം (Far side) മരിയ
ഭൂമിയിൽ നിന്ന് നഗ്നനേത്രങ്ങൾക്കൊണ്ട് വീക്ഷിക്കുമ്പോൾ ദൃശ്യമാകുന്ന കറുത്ത പാടുകൾ മരിയ ( Maria ) എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
ലാറ്റിനിൽ കടലുകൾ എന്നാണ് ഈ വാക്കിനർത്ഥം.
പുരാതന വാനനിരീക്ഷകർ ഇവ ചന്ദ്രനിലെ കടലുകളാണ് എന്നായിരുന്നു ധരിച്ചിരുന്നത്.
പ്രാചീനകാലത്ത് ബാസാൾട്ട് ലാവകൾ ഉറച്ചുണ്ടായ സമതലങ്ങളാണ് അവ എന്ന് നിലവിൽ അറിയുന്ന കാര്യമാണ്.
ചന്ദ്രോപരിതലത്തിൽ ഉൽക്കാപതനം മൂലമുണ്ടായ ഗർത്തങ്ങളിൽ ബസാൾട്ട് ലാവകൾ ഒഴുകിയിറങ്ങി രൂപപ്പെട്ടവയാണ് ഇവയിൽ ഭൂരിഭാഗവും ( ഓഷ്യാനസ് പ്രൊസെല്ലേറം ഇതിനൊരപവാദമാണ്, ഉൽക്കാപതനം മൂലമുണ്ടായ ഭാഗമല്ല അത് എന്നാണ് കരുതപ്പെടുന്നത്).
ഈ കറുത്തപാടുകൾ സമീപപക്ഷത്തിൽ മാത്രമായി കാണപ്പെടുന്നു എന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്, ദൂരപക്ഷത്തിൽ അവ തീരെ ഇല്ല എന്നുതന്നെ പറയാം, അവിടിവിടെയായി ഏതാനും പാടുകൾ മാത്രമേ (ഏതാണ്ട് ആ ഭാഗത്തിന്റെ 2% മാത്രം) ആ ഭാഗത്തുള്ളൂ .
എന്നാൽ സമീപ പക്ഷത്തിന്റെ 31 ശതമാനത്തോളം വരും ഈ പാടുകൾ.
ലൂണാർ പ്രൊസ്പെക്റ്ററിലെ ( Lunar Prospector ) ഗാമാ റേ സ്പെക്‌ട്രോമീറ്ററിൽ ( gamma-ray spectrometer ) നിന്നുള്ള വിവരങ്ങൾ വഴി തയ്യാറാക്കിയ ജിയോകെമിക്കൽ മാപ്പുകളുടെ പ്രത്യക്ഷവൽക്കരണം വഴി സമീപ പക്ഷ അർദ്ധഗോളത്തിലെ താപോല്പാദന മൂലകങ്ങളുടെ സാന്നിദ്ധ്യമാണ്‌ ഇതിനു നൽകപ്പെട്ട ഒരു വിശദീകരണം .
സമീപ പക്ഷ ഭാഗത്തെ കറുത്ത പാടുകളിൽ നിരവധി അഗ്നിപർവ്വതങ്ങളുടെ സാന്നിദ്ധ്യവുമുണ്ട്.
ടെറേ ചന്ദ്രോപരിതലം ഭൂമിയിൽ നിന്നുള്ള പകൽക്കാഴ്ച
ചന്ദ്രോപരിതലത്തിലെ തെളിഞ്ഞ ഭാഗങ്ങൾ ടെറേ ( Terrae ) എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു, കറുത്ത പാടുകളായി കാണുന്ന മരിയയേക്കാൾ താരതമ്യേന ഉയർന്ന തലങ്ങളാണ് അവ.
ചന്ദ്രോപരിതലത്തിൽ സമീപപക്ഷവശത്തുള്ള പ്രധാന പർവ്വതനിരകളെല്ലാം ഉൽക്കാപതനം മൂലമുണ്ടായ ഗർത്തതടങ്ങളുടെ വശങ്ങളിലാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്, ഇത്തരം ഗർത്തങ്ങളിൽ കുറേ ഭാഗത്തിലും ബസാൾട്ട് നിറഞ്ഞുകഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു, ഈ പർവ്വതനിരകളെല്ലാം തന്നെ അത്തരം ഗർത്തതടങ്ങളുടെ അവശേഷിക്കുന്ന അരികുകളാണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.
ഭൂമിയിൽ ടെക്റ്റോണിക്ക് പ്രവർത്തനങ്ങൾ വഴി രൂപപ്പെടുന്ന പോലെയായിരിക്കില്ല ചന്ദ്രനിൽ ഇത്തരം പർവ്വതങ്ങളിൽ ഭൂരിഭാഗവും രൂപപ്പെട്ടത് എന്നും അനുമാനിക്കുന്നു.
2004 -ൽ  ജോൺ ഹോപ്കിൻസ് സർവകലാശാലയിലെ ഡോ.ബെൻ ബസ്സിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, ചന്ദ്രന്റെ ഉപരിതലത്തിൽ 73 കിലോമീറ്റർ വിസ്താരമുള്ള പിയറി ഗർത്തം എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഭാഗത്ത്‌  ദിവസം മുഴുവൻ പ്രകാശപൂരിതമായി നിൽക്കുന്ന നാല് മലനിരകൾ കണ്ടെത്തുകയുണ്ടായി.
ചന്ദ്രന്റെ അച്ചുതണ്ടിന്റെ വളരെ ചെറിയ ചെരിവാണ് ഇതിന് കാരണമായി പറയപ്പെടുന്നത്‌.
ഇതുപോലുള്ള ഭാഗങ്ങൾ താരതമ്യേന പർവതനിരകൾ കുറവായ ദക്ഷിണ ധ്രുവ പ്രദേശത്ത്‌ കാണുന്നില്ല.
എന്നിരുന്നാലും ഷാക്കിൾട്ടൺ ഗർത്തം എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഗർത്തത്തിന്റെ വശങ്ങൾ ദിവസത്തിന്റെ 80%-ത്തോളം സമയം പ്രകാശപൂരിതമായി കാണപ്പെടുന്നുണ്ട്‌.
ഈ വിശകലങ്ങളെല്ലാം ക്ലമന്റൈൻ മിഷൻ സമയത്തെടുത്ത ചിത്രങ്ങളെ ആസ്പദമാക്കിയാണ് നടന്നിരിക്കുന്നത്‌.
ഈ ചിത്രങ്ങൾ എടുക്കപ്പെട്ട സമയത്ത്‌ ചന്ദ്രന്റെ ഉത്തരാർദ്ധഗോളത്തിൽ ചൂടുകാലമായിരുന്നു.
ശിശിരകാലത്ത് ഈ പ്രതിഭാസം ഇങ്ങനെ തന്നെ തുടരുന്നുണ്ടോ എന്ന വിശകലനങ്ങൾ ഇനിയും നടന്നിട്ടില്ല.
ചന്ദ്രന്റെ അച്ചുതണ്ടിലുള്ള ചെറിയ ചെരിവിന്റെ പരിണതഫലമായി ധ്രുവമേഖലയിലെ പല ഗർത്തങ്ങളുടെയും അടിഭാഗത്ത് സൂര്യപ്രകാശം എത്താറേയില്ല.
ഗർത്തങ്ങൾ ഡെയ്‌ഡാലസ് എന്ന ചാന്ദ്ര ഗർത്തം.
നാസയുടെ ചിത്രം.
ഛിന്നഗ്രഹങ്ങൾ , ധൂമകേതുക്കൾ , ഉൽക്കകൾ എന്നിവയുടെ പതനം മൂലമുണ്ടായ ഗർത്തങ്ങളാൽ ( Craters ) നിറഞ്ഞതാണ്‌ ചന്ദ്രോപരിതലം.
ഒരു ദൂരദർശിനി വഴി ഭൂമിയിൽ നിന്ന്‌ നോക്കുമ്പോൾ 1 കിലോമീറ്ററെങ്കിലും വ്യാസമുള്ള 30000-ൽ അധികം ഗർത്തങ്ങൾ ചന്ദ്രനിൽ കാണാവുന്നതാണ്.
എന്നാൽ ചന്ദ്രന്റെ ഭ്രമണപഥത്തിൽ നിന്നും കുറച്ചുകൂടി അടുത്ത് കാണാവുന്ന ദൃശ്യത്തിൽ കുറേക്കൂടി അധികം ചെറിയ ഗർത്തങ്ങളും ദൃശ്യമാണ്.
ഇവയിൽ പലതും നൂറുകണക്കിന് ദശലക്ഷം വർഷങ്ങൾ പഴക്കമുള്ളവയാണ്.
ചന്ദ്രനിൽ അന്തരീക്ഷം ഇല്ലാത്തതും അവിടത്തെ ഭൗതിക ഘടനയുടെ പ്രത്യേകതയും നിമിത്തമാണ് ഇവ കാലങ്ങളായി യാതൊരു മാറ്റവും കൂടാതെ നിലകൊള്ളുന്നത്‌.
സൗരയൂഥത്തിലെ തന്നെ അറിയപ്പെടുന്നതിൽ വെച്ച് ഏറ്റവും വലിയ ഗർത്തങ്ങളിലൊന്നായ South Pole-Aitken basin നിലകൊള്ളുന്നത്‌ ചന്ദ്രനിലാണ്.
ചന്ദ്രന്റെ മറുപുറത്ത്, ദക്ഷിണ ധ്രുവത്തിനടുത്തായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ ഗർത്തത്തിന് 2240 കിലോമീറ്റർ വ്യാസവും 13 കിലോമീറ്റർ ആഴവുമുണ്ട്‌.
ഇമ്പ്രിയം ( Imbrium ), സെറെനിറ്റേറ്റിസ് ( Serenitatis ), ക്രിസിയം ( Crisium ), നെക്റ്റാറിസ് ( Nectaris ) എന്നിവയാണ് സമീപ പക്ഷ വശത്തിലെ പ്രധാന ഗർത്തതടങ്ങൾ.
റിഗോലിത്ത്
ചന്ദ്രന്റെ പുറന്തോടിനു മുകളിലായി ഒരു പുതപ്പു പോലെ ഉരുണ്ട ഗോലി പോലുള്ള പാറക്കഷണങ്ങളുടെ ഒരു ആവരണം ഉണ്ട്‌.
റിഗോലിത്ത് ( Regolith ) എന്നാണിത് അറിയപ്പെടുന്നത്‌.
ലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളായി പതിച്ച ഉൽക്കാകഷണങ്ങളാണിവ.
ചന്ദ്രന്റെ പുറന്തോടിന്റെ ഘനം 60 കിലോമീറ്റർ മുതൽ 100 കിലോമീറ്റർ വരെയാണെങ്കിൽ റീഗോലിത്തിന്റെ ഘനം മരിയ പ്രദേശങ്ങളിൽ 3 മുതൽ 5 മീറ്റർ വരെയും ഉയർന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ 10 മുതൽ 20 മീറ്റർ വരെയുമാണ് .
റിഗോലിത്തിന്റെ താഴെയുള്ള ഭാഗം മെഗാറിഗോലിത്ത് എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
റിഗോലിത്തിനെക്കാൾ കട്ടി കൂടിയതാണ്‌ ഈ ഭാഗം .
ചന്ദ്രോപരിതലത്തിലെ പൊടി തൊടുമ്പോൾ മഞ്ഞുപോലെ അനുഭവപ്പെടുന്നു എന്നും അതിന്റെ ഗന്ധം വെടിമരുന്നിന്‌ സമാനമാണെന്നും ബഹിരാകാശസഞ്ചാരികൾ അഭിപ്രായപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട് .
ഉൽക്കാപതനങ്ങളിൽ നിന്ന് പുറന്തള്ളപ്പെട്ട സിലിക്കൺ ഡയോക്സൈഡാണ്‌ ചന്ദ്രനിലെ പൊടിയിലെ പ്രധാന ഘടകം.
കാത്സ്യം , മഗ്നീഷ്യം എന്നിവയും ഇതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.
ജലത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം
വളരെക്കാലമായി ഒരുപാട് ഉൽക്കാശകലങ്ങളും വാൽനക്ഷത്രങ്ങളും ചന്ദ്രനിൽ പതിക്കുകയുണ്ടായിട്ടുണ്ട്‌.
ഇവയിൽ ചിലതിലെല്ലാം വെള്ളത്തിന്റെ അംശങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു.
സൂര്യപ്രകാശം അതിനെ ഘടകമൂലകങ്ങളായ ഹൈഡ്രജനും ഓക്സിജനുമായി വിഘടിപ്പിക്കുന്നു.
ഈ രണ്ട് മൂലകങ്ങളും ചന്ദ്രന്റെ താഴ്ന്ന ഗുരുത്വാകർഷണം മൂലം ഉടൻ തന്നെ ബഹിരാകാശത്തിലേക്ക്‌ പുറന്തള്ളപ്പെടും.
എന്നാൽ ധ്രുവപ്രദേശങ്ങളിലെ ഗർത്തങ്ങളുടെ സൂര്യപ്രകാശമെത്താത്ത കേന്ദ്രഭാഗങ്ങളിൽ ജലം എത്തിപ്പെടുകയാണെങ്കിൽ അത് കൂടുതൽ കാലം അവിടെ സ്ഥിരമായി നിൽക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.
ദക്ഷിണധ്രുവത്തിലെ ഇത്തരം ഗർത്തങ്ങളെ ക്ലമന്റൈൻ മിഷൻ മാപ്പ് ചെയ്തിട്ടുണ്ട് .
14000 ചതുരശ്രകിലോമീറ്ററോളം ഭാഗം ഇങ്ങനെ സൂര്യപ്രകാശമെത്താത്തതായി ഉണ്ടാകുമെന്ന് കമ്പ്യൂട്ടർ സിമുലേഷനുകൾ കാണിക്കുന്നു .
ഖരാവസ്ഥയിലുള്ള ജലം നിൽക്കുന്ന ചെറിയ ചെറിയ ഭാഗങ്ങൾ ഉപരിതലത്തിന്റെ തൊട്ടുതാഴെയായി ഉണ്ടെന്നാണ്‌ മിഷനിലെ റഡാർ പരീക്ഷണം കാണിച്ചത്.
ധ്രുവപ്രദേശങ്ങളിലെ റിഗോലിത്തിൽ ഹൈഡ്രജന്റെ അളവ് വളരെയധികമാണെന്ന് ലൂണാർ പ്രോസ്പെക്റ്ററിന്റെ ന്യൂട്രോൺ സ്പെക്ട്രോമീറ്ററും കണ്ടെത്തി .
മൊത്തം ഒരു ഘനകിലോമീറ്ററോളം ജലം ചന്ദ്രനിലുണ്ടെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടു.
ഉപയോഗയോഗ്യമായ ജലം ഉണ്ടാവുക എന്നത് ചന്ദ്രനിൽ മനുഷ്യരാശി താമസമുറപ്പിക്കണമെന്നുണ്ടെങ്കിൽ അത്യാവശ്യമാണ്‌.
അത്തരം അവസ്ഥയിൽ ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ചന്ദ്രനിലേക്ക് വെള്ളം കൊണ്ടുപോവുക സാമ്പത്തികമായി അപ്രായോഗികമായേക്കാം.
എന്നാൽ അരസിബോ നടത്തിയ പഠനം സൂചിപ്പിക്കുന്നത് ഐസിന്റെ ലക്ഷണമായി ക്ലമന്റൈൻ മിഷൻ കണക്കാക്കിയ റഡാർ നിരീക്ഷണഫലങ്ങൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ പ്രായം കുറഞ്ഞ ഗർത്തങ്ങളിൽ നിന്ന് പാറകൾ ഉത്സർജ്ജിക്കപ്പെടുന്നതാവാമെന്നാണ്‌ .
അതിനാൽ ചന്ദ്രനിൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ എത്ര ജലം ഉണ്ട് എന്ന ചോദ്യത്തിന്‌ ഇനിയും ഉത്തരമായിട്ടില്ല.
ചന്ദ്രനിൽ നിന്ന് അപ്പോളോ 15 ബഹിരാകാശവാഹനം 2008 ജൂലൈയിൽ കൊണ്ടുവന്ന Volcanic pearls ൽ ജലത്തിന്റെ അംശങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു .
മുമ്പ് കരുതിയിരുന്നതിനെക്കാളധികം ജലം ചന്ദ്രോപരിതലത്തിലുണ്ടെന്ന് ഇന്ത്യയുടെ ചാന്ദ്രയാൻ ദൗത്യം കണ്ടെത്തി.
2009 സെപ്റ്റംബർ 24-നാണ്‌ ഈ കണ്ടെത്തൽ പുറത്തുവന്നത് .
ചന്ദ്രയാൻ പേടകത്തിലെ നാസയുടെ മൂൺ മിനറോളജി മാപ്പർ എന്ന ഉപകരണത്തിൽ ലഭിച്ച വിവരങ്ങൾ വിശകലനം ചെയ്തതിൽ നിന്നും ചന്ദ്രോപരിതലത്തിൽ ധാരാളം ജലഹിമവും ഉണ്ടന്നു തെളിഞ്ഞു.
ധ്രുവപ്രദേശങ്ങളിലെ സൂര്യപ്രകാശമെത്താത്ത ഗർത്തങ്ങളിലാണ് മഞ്ഞിന്റെ സാന്നിദ്ധ്യം കണ്ടെത്തിയത്.
ഭ്രമണപഥവും ഭൂമിയുമായുള്ള ബന്ധവും 1968 ഡിസംബർ 24 ന് അപ്പോളോ 8 ൽ നിന്നും ചന്ദ്രനു സമീപത്തുവച്ച് എടുത്ത ഭൂമിയുടെ ചിത്രം
ചന്ദ്രൻ ഭൂമിയെ ഒരു തവണ പൂർണമായി വലം വെക്കാൻ ഏകദേശം 27.3 ദിവസം എടുക്കുന്നു.
അതേ സമയം ഭൂമി സൂര്യനു ചുറ്റും പരിക്രമണം നടത്തുന്നുണ്ട് എന്നതിനാൽ ഒരു പൗർണ്ണമി മുതൽ അടുത്തത് വരെയുള്ള സമയം ഇതിനെക്കാൾ അല്പം കൂടുതലാണ്‌ - 29.5 ദിവസം.
സൗരയൂഥത്തിലെ മറ്റ് ഗ്രഹങ്ങളുടെ നിരവധി ഉപഗ്രഹങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ചന്ദ്രൻ ഭൂമിയെ ചുറ്റുന്നത്‌ ഭൂമധ്യരേഖാ തലത്തിലല്ല മറിച്ച്‌ ക്രാന്തിവൃത്തത്തിന്‌ അടുത്തായിട്ടാണ്.
സൗരയൂഥത്തിലെ ഉപഗ്രഹങ്ങളിൽ മാതൃഗ്രഹവുമായി താരതമ്യം ചെയ്താൽ വലിപ്പം ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചന്ദ്രനാണ്‌.
ഏകദേശം ഭൂമിയുടെ നാലിലൊന്നു വ്യാസവും ഭൂമിയുടെ പിണ്ഡത്തിന്റെ 1/81 ഭാഗം പിണ്ഡവും ചന്ദ്രനുണ്ട്.
പ്ലൂട്ടോ ഗ്രഹമായിരുന്നപ്പോൾ അതിന്റെ ഉപഗ്രഹമായ കാരോണായിരുന്നു ഈ സ്ഥാനം.
എന്നിരുന്നാലും ഭൂമിയേയും ചന്ദ്രനേയും ഒരു ഗ്രഹ-ഉപഗ്രഹ വ്യവസ്ഥയായാണ് കണക്കാക്കുന്നത്, അല്ലാതെ ഇരട്ട ഗ്രഹങ്ങളായല്ല, കാരണം ഈ വ്യവസ്ഥയുടെ പിണ്ഡകേന്ദ്രം ഭൂമിയുടെ അകത്തുതന്നെയാണ്‌ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.
ബാരിസെന്റർ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ ബിന്ദുവിന്റെ സ്ഥാനം ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ നിന്ന് 1,700 കിലോമീറ്റർ ആഴത്തിലാണ്‌ (അതായത് ഭൂമിയുടെ വ്യാസാർദ്ധത്തിന്റെ നാലിലൊരു ഭാഗം ആഴത്തിൽ).
ചന്ദ്രന്റെ ഉപരിതല വിസ്തീർണ്ണവും ഭൂമിയുടെ പത്തിലൊന്നിലും കുറവേയുള്ളൂ.
ഭൂമിക്കും ചന്ദ്രനും പരസ്പരം പലതരം ഭൗതിക സ്വാധീനങ്ങൾ ഉണ്ട്‌.
അതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ്‌ വേലിയേറ്റവും വേലിയിറക്കവും .
ഭൂമിയിൽ അനുഭവപ്പെടുന്ന ഭൂരിഭാഗം വേലിയേറ്റവും ചന്ദ്രന്റെ ഗുരുത്വാകർഷണം മൂലം അനുഭവപ്പെടുന്നതാണ്.
ഇതിന്റെ ഫലമായി ഭൂമിയുടെ ഭ്രമണവേഗത കുറഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കുന്നുണ്ട്.
നൂറ്റാണ്ടിൽ ദിവസത്തിന്റെ നീളം 0.002 സെക്കന്റ് വർദ്ധിക്കുന്ന വിധത്തിലാണ്‌ ഈ മാറ്റം .
ഭൗമ-ചാന്ദ്രവ്യവസ്ഥയുടെ പരിണാമം
ഭൗമ-ചാന്ദ്രവ്യവസ്ഥ ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിലെ അടിസ്ഥാനതത്ത്വങ്ങളിലൊന്നായ കോണീയസം‌വേഗസം‌രക്ഷണനിയമം ( Law of conservation of angular momentum ) അനുസരിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
അതായത്, ബാഹ്യമായ ടോർകിന്റെ അസാന്നിദ്ധ്യത്തിൽ ഒരു വ്യവസ്ഥയുടെ മൊത്തത്തിലുള്ള കോണീയസം‌വേഗം സ്ഥിരമായിരിക്കണം.
ഭൗമ-ചാന്ദ്രവ്യവസ്ഥയിൽ കോണീയസം‌വേഗം രണ്ട് രീതിയിലാണ്‌ പ്രധാനമായും ഉള്ളത്: ഭുമി ഓരോ 24 മണിക്കൂറും ചുറ്റിക്കറങ്ങുന്നു.
ഈ ഭ്രമണം മൂലമുള്ള കോണീയസം‌വേഗം ചന്ദ്രൻ 27.3 ദിവസത്തിൽ ഭൂമിയെ പരിക്രമണം ചെയ്തുക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
ഇത് മൂലമുള്ള കോണീയസം‌വേഗം
ഭൂമിയുടെ ഭ്രമണവേഗത കുറയുമ്പോൾ അതോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കോണീയസം‌വേഗവും കുറയുന്നു.
അതിനാൽ മൊത്തം കോണീയസം‌വേഗം സം‌രക്ഷിക്കപ്പെടണമെങ്കിൽ ചന്ദ്രന്റെ പരിക്രമണം മൂലമുള്ള കോണീയസം‌വേഗം വർദ്ധിക്കണം.
ഇങ്ങനെ സം‌ഭവിക്കണമെങ്കിൽ ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ചന്ദ്രനിലേക്കുള്ള ദൂരം വർദ്ധിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
നൂറ്റാണ്ടിൽ 3.8 മീറ്റർ എന്ന കണക്കിലാണ്‌ ഈ വർദ്ധനവ് .
പ്ലൂട്ടോ - കാരോൺ വ്യവസ്ഥയിൽ രണ്ട് ജ്യോതിശാസ്ത്രവസ്തുക്കളും ഇതുപോലെ ലോക്ക്ഡ് ആണ്‌.
ഭൗമ-ചാന്ദ്രവ്യവസ്ഥയിൽ ഇത് സംഭവിക്കുമ്പോൾ ഭൂമിയുടെയും ചന്ദ്രന്റെയും ഭ്രമണസമയങ്ങളും ചന്ദ്രൻ ഭൂമിയെ പരിക്രമണം ചെയ്യാനെടുക്കുന്ന സമയവും തുല്യമാവും.
47 ദിവസമായിരിക്കും ഈ ദൈർഘ്യം.