smcproject/ml-wiki-sentences huggingface dataset:
കൊളംബോ , കൊച്ചി , തൂത്തുക്കുടി എന്നീ അന്താരാഷ്ട്ര തുറമുഖങ്ങളുടെ സാമീപ്യം കൊണ്ടും, യൂറൊപ്പിനേയും വിദൂര പൗരസ്ത്യ ദേശങ്ങളെയും തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന കപ്പൽ ചാലിന്റെ അടുത്തായതിനാലും, മൂന്നു ഘട്ടങ്ങളിലായി പണിതു തീർക്കാൻ ഉദ്ദ്യേശിക്കുന്ന ഈ പദ്ധതി തുറമുഖ വാണിജ്യ രംഗത്ത്‌ (കണ്ടൈനർ ഷിപ്പ്മെന്റിൽ പ്രധാനമായും) ഒരു കിടമത്സരത്തിനിടയാക്കുമെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു.
ഐ.ടി-സേവന മേഖലയുടെ പെട്ടെന്നുള്ള വളർച്ചയും, സംസ്ഥാന തലസ്ഥാനമെന്ന പദവിയും, ടൂറിസം മേഖലയിലുണ്ടാവുന്ന വൻ വളർച്ചയും തിരുവനന്തപുരത്തിന്റെ ഗതാഗത മേഖലയ്ക്ക്‌ മേൽ വൻസമ്മർദ്ദത്തിനു കാരണമാകുന്നുണ്ട്‌.
ഇതിനെ നേരിടാനായി അനേക ദശലക്ഷം ഡോളറുകളുടെ പദ്ധതികളാണ്‌ നടന്നുകൊണ്ടിരിയ്ക്കുന്നത്‌.
2007 തുടക്കം മുതൽ പണിതീരുന്നവയായി പല അണ്ടർ പാസുകളും ഓവർ ബ്രിഡ്ജുകളും ഉണ്ട്‌.
അടിസ്ഥാന റോഡ്‌ വികസനത്തിന്റെ ആദ്യ പടിയായി 42 കിലോ മീറ്റർ നീളം വരുന്ന ഒരു ആറുവരിപാതയും ഒരു നാലുവരി പാതയും വിഭാവനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്‌.
2001 ലെ കാനേഷുമാരി പ്രകാരം നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ 744,739 ആയി കണക്കാക്കിയിരിക്കുന്നു.
(2006 നവംബറിൽ ഇത്‌ ഏകദേശം 1.1 ദശലക്ഷമായിട്ടുണ്ട്‌).
ഒരു ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററിൽ 3500 പേർ എന്നതാണ്‌ നഗരത്തിലെ ജനസാന്ദ്രത.
തിരുവനന്തപുരം ജില്ല 90% സാക്ഷരത കൈവരിച്ചിട്ടുണ്ട്‌.
നഗരത്തിൽ സ്ത്രീകൾ മുന്നിട്ടുനിൽക്കുന്ന 1,037 സ്ത്രീകൾക്കു 1,000 പുരുഷന്മാർ എന്ന ലിംഗാനുപാതം നിലനിൽക്കുന്നു.
ജനസംഖ്യയിൽ 65% ഹിന്ദുക്കളും , 18% ക്രിസ്ത്യാനികളും , 15% മുസ്ലീമുകളുമാണ്‌ .
ഇവിടുത്തെ മുഖ്യ സംസാര ഭാഷ മലയാളമാണ്‌.
എങ്കിലും ഇംഗ്ലീഷും ഹിന്ദിയും പലപ്പോഴും ആശയവിനിമയത്തിന്‌ ഉതകും.
ജനങ്ങളിൽ തമിഴ്‌ സംസാരിക്കുന്ന ഒരു മുഖ്യ ന്യൂനപക്ഷവും കൊങ്കണി / തുളു എന്നി ഭാഷകൾ സംസാരിക്കുന്ന കുറച്ചു ആളുകളും ഉണ്ട്‌.
നഗരത്തിലെ വൈദ്യുതി വിതരണം മുഴുവനായും കേരള സംസ്ഥാന വിദ്യുച്ഛക്തി വകുപ്പ്‌ (K.S.E.B) നിയന്ത്രിക്കുന്നു.
ജില്ലയെ ട്രാൻസ്മിഷൻ സർക്കിൾ, തിരുവനന്തപുരം, കാട്ടാക്കട എന്നീ മൂന്നു സർക്കിളുകളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.
തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിൽ ഒരു 20KV സബ്സ്റ്റേഷനും, ഒൻപത്‌ 110KV സബ്സ്റ്റേഷനും, ആറു 66KV സബ്സ്റ്റേഷനുകളുമുണ്ട്‌.
അടുത്തയിടെ പവർ ഗ്രിഡ്‌ കോർപ്പറേഷൻ കമ്മീഷൻ ചെയ്ത ഒരു 440KV സബ്സ്റ്റേഷൻ നഗരത്തിലെ വൈദ്യുതി വിതരണത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരം ഉറപ്പുവരുത്തുന്നു.
നഗരത്തിൽ 100% ജനങ്ങളും, പ്രാന്ത പ്രദേശങ്ങളിൽ 84% ജനങ്ങളും, ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിൽ 69% ജനങ്ങളും ജല വിതരണത്തിന്റെ ഗുണഭോക്താക്കളാണ്‌.
തലസ്ഥാന നഗരിയിൽ വിതരണം ചെയ്യപ്പെടുന്ന ജലത്തിന്റെ മുഖ്യ സ്രോതസ്സുകൾ പേപ്പാറ , അരുവിക്കര എന്നീ ഡാമുകളാണ്‌.
ജപ്പാൻ സഹകരണത്തോടെ നടപ്പിൽ വരുത്തുന്ന പുതിയൊരു സംരംഭം നഗരത്തിന്റെ സ്വഭാവസവിശേഷതകളുള്ള ജില്ലയിലെ ആറു ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളിലെ ജലവിതരണം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.
പ്രസിദ്ധമായ കോവളം കടൽത്തീരം
തിരുവിതാംകൂർ രാജഭരണകാലത്തു പണികഴിപ്പിച്ച നഗരത്തിലെ അഴുക്കുചാലുകൾ 1938-ൽ നവീനവൽക്കരിച്ചു.
ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച മാലിന്യനിർമ്മാർജ്ജനത്തിനായുള്ള ഒരു ഭൂഗർഭസംവിധാനവും നിലവിൽ വരുത്തി.
ഇത്‌ ഇപ്പോൾ കേരളാ വാട്ടർ അതോറിറ്റിയുടെ നിയന്ത്രണത്തിലാണ്‌.
നഗരത്തിനെ മാലിന്യനിർമ്മാർജ്ജനസൗകര്യാർഥം ഏഴുഭാഗങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഇതിൽ രണ്ടെണ്ണം 1990-ലും അവസാനത്തെ രണ്ടെണ്ണം 2000-ത്തിനു ശേഷവുമാണ്‌ കമ്മീഷൻ ചെയ്തിട്ടുള്ളത്‌.
മാലിന്യങ്ങൾ ആദ്യമായി വലിയതുറയിലുള്ള മാലിന്യ സംസ്കരണ പ്ലാന്റിലെ സ്റ്റില്ലിംഗ്‌ ചേംബർ (അവക്ഷിപ്ത അറ)യിലേക്ക്‌ മാറ്റുന്നു.
പിന്നീട്‌ ഇതിനെ സ്വീവേജ്‌ ഫാർമിംഗ്‌ എന്ന മാർഗ്ഗത്തിലൂടെ പുറത്തുകളയുന്നു.
ക്ഷീര വികസനവകുപ്പിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള ഇവിടെ കാലിത്തീറ്റക്കാവശ്യമായ തീറ്റപ്പുല്ല് കൃഷി ചെയ്യുന്നു.
നഗരവാസികൾക്ക്‌ ഒരു സേവനമെന്ന നിലയിൽ ലാഭേച്ഛയില്ലതെയാണ്‌ ഈ പദ്ധതി നടന്നുവരുന്നത്‌.
സാംസ്കാരികം ശ്രീ പത്മനാഭ സ്വാമി ക്ഷേത്രം പാളയം ജൂമാ മസ്ജിദ് തിരുവനന്തപുരം സെന്ററൽ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ തമ്പാനൂർ ബസ് കേന്ദ്രത്തിനടുത്തുള്ള ഇന്ത്യൻ കോഫീ ഹൌസ് കെട്ടിടം
വിദേശികളും മറുനാട്ടുകാരും, തിരുവനന്തപുരം വാസികളെ ‘ട്രിവാൻഡ്രമൈറ്റ്’ എന്ന് വിളിക്കാറുണ്ട്.
എന്നിരുന്നാലും ആ നാമം പ്രചുര പ്രചാരം നേടിയിട്ടില്ല.
തിരുവനന്തപുരത്തിന് തനതായ ഒരു സാംസ്കാരിക പശ്ചാത്തലം ഉണ്ട്.
തിരുവനന്തപുരം ഒരുപാട് പ്രതിഭകളെ കലാ ലോകത്തിന് സമ്മാനിച്ചിട്ടുണ്ട്.
അതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടത്, മഹാരാജാ സ്വാതി തിരുനാൾ ബാലരാമ വർമ്മയും, രാജാ രവിവർമ്മയും ആണ്.
കർണാടക സംഗീതത്തിന്റെ വളർച്ചയിൽ മഹാരാജാ സ്വാതി തിരുനാളിന്റെ പങ്ക് കുറച്ച് കാണാവുന്ന ഒന്നല്ല.
തിരുവനന്തപുരത്ത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേരിൽ ഒരു സംഗീത കലാലയം തന്നെ ഉണ്ട്.
രാജാരവി വർമ്മ , ലോക പ്രശസ്തി നേടിയ ഒരു ചിത്രകാരനായിരുന്നു.
ഇന്ത്യൻ ചിത്രകലാ ശാഖക്ക് അദ്ദേഹം വളരെയധികം സംഭാവന ചെയ്തിരിക്കുന്നു.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിശ്വ വിഖ്യാതമായ പല ചിത്രരചനകളും ശ്രീ ചിത്രാ ആർട്ട് ഗാലറിയിൽ ഇന്നും പ്രദർശിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.
ശ്രീ പത്മനാഭ സ്വാമി ക്ഷേത്രം, അതിനു ചുറ്റിനും ഉള്ള കോട്ട മതിൽ, നേപ്പിയർ കാഴ്ചബംഗ്ലാവ്, മൃഗശാല, വിക്റ്റോറിയ ടൌൺ ഹാൾ, പാളയം ജുംആ മസ്ജിദ് , പാളയം പള്ളി എന്നിവ നഗരത്തിന്റെ പഴമ വിളിച്ചോതുന്ന കെട്ടിടങ്ങളാണ്.
വേളി കായലും ശംഖുമുഖം കടൽ തീരവും അവിടുത്തെ മത്സ്യകന്യകയുടെ ശില്പവും പ്രശസ്തമാണ്.
പുറമേ നിന്നു നോക്കുന്നവർക്ക് തിരുവനന്തപുരം ഒരു ശാന്തമായ അന്തരീക്ഷമാണ് കാട്ടുന്നതെങ്കിലും, ഉള്ളിൽ സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ധ്വനി പ്രകടമാണ്.
ഓണം നാളുകളിലും, അത് കഴിഞ്ഞുള്ള വിദേശ സഞ്ചാര സീസണിലും തിരുവനന്തപുരം അതിന്റെ സാംസ്കാരിക വൈവിധ്യത്തിന്റെ ഉച്ചസ്ഥായിയിൽ എത്തുന്നു.
തിരുവനന്തപുരത്തെ മറ്റ് പ്രധാന ഉത്സവങ്ങൾ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാല , പുഷ്പ ഫല മേള, പത്മനാഭ സ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലെ ആറാട്ട്, ബീമാപള്ളി ഉറൂസ്, വെട്ടുകാട് പള്ളി പെരുനാൾ എന്നിവയാണ്.
കിഴക്കേകോട്ടയിലെ സി.വി.എൻ കളരി, കളരിപ്പയറ്റ് അഭ്യസിപ്പിക്കുന്നതിൽ വിശ്വപ്രസിദ്ധമാണ്.
മാർഗ്ഗി കേന്ദ്രം കഥകളി പഠിപ്പിക്കുന്നതിലും പ്രശസ്തമാണ്.
നിറയെ തേങ്ങയും സുഗന്ധ വ്യഞ്ജനങ്ങളും ചേർത്ത കേരളീയ പാചകരീതിയാണ് ഇവിടെയും ഉള്ളത് എങ്കിലും, ചെട്ടിനാടൻ, പാണ്ടിനാടൻ, ചൈനീസ്, വടക്കേ ഇന്ത്യൻ, കോണ്ടിനെന്റൽ തുടങ്ങി എല്ലാ പാചകരീതികളും ഇവിടെ സുലഭമാണ്.
സായംകാലങ്ങളിലെ തട്ടുകടകൾ ഭക്ഷണ പ്രിയരായ എല്ലാവർക്കും ഒരു നല്ല അനുഭവം തന്നെയായിരിക്കും.
സംസ്ഥാന കേന്ദ്ര ഗ്രന്ഥശാല (1829),  സർവ്വകലാശാലാ ഗ്രന്ഥശാല, കുട്ടികൾക്കുള്ള ഗ്രന്ഥശാ‍ല, കൈയെഴുത്ത് പ്രതി ഗ്രന്ഥശാ‍ല, വികസന പഠന കേന്ദ്ര ഗ്രന്ഥശാ‍ല, ബ്രിട്ടീഷ് ഗ്രന്ഥശാ‍ല, പ്രിയദർശനി ഗ്രന്ഥശാ‍ല എന്നിവ നഗരത്തിലെ പ്രമുഖ ഗ്രന്ഥശാ‍ലകളാണ്.
വിദ്യാഭ്യാസം കേരള സർവകലാശാല ഭരണ നിർവഹണ കേന്ദ്രം
‎ തിരുവനന്തപുരം നഗരത്തിലെ വളരെ പഴക്കം ചെന്ന, മോഡൽ സ്കൂൾ
തിരുവനന്തപുരം ഒരു പ്രമുഖ വിദ്യാഭ്യാസ കേന്ദ്രമാണ്.
കേരളാ സർ‌വകലാശാലയുടെ ആസ്ഥാനം ഇവിടെയാണ്.
പതിനഞ്ച് എഞ്ചിനീയറിങ്ങ് കോളേജുകൾ, മൂന്ന് മെഡിക്കൽ കോളേജുകൾ, മൂന്ന് ആയുർ‌വേദ കോളേജുകൾ, രണ്ട് ഹോമിയോ കോളേജുകൾ, ആറ് ഇതര മെഡിക്കൽ വിഭാഗങ്ങളിൽ പെട്ട കോളേജുകൾ, രണ്ട് നിയമ കലാലയങ്ങൾ, തുടങ്ങി ഒട്ടേറെ പ്രൊഫഷണൽ വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ നഗരത്തിലുണ്ട്.
തിരുവനന്തപുരം മെഡിക്കൽ കോളേജ് , ഇന്ത്യയിലെ തന്നെ പ്രമുഖമായ ഒരു സ്ഥാപനമാണ്.
അഖിലേന്ത്യാ വൈദ്യശാസ്ത്ര ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ( All India Institute of Medical Sciences (AIIMS)) എന്ന പദവിയിലേക്ക്  ഉയർത്തിക്കൊണ്ടു വരുന്ന ഒരു ചികിത്സാകേന്ദ്രമാണിത്.
അഖിലേന്ത്യാ തലത്തിൽ പ്രശസ്തമായ മറ്റൊരു സ്ഥാപനമാണ് കോളേജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിങ്ങ് തിരുവനന്തപുരം (സി.ഇ.ടി) .
ജില്ലയിലെ രണ്ടാമത്തെ സർക്കാർ ഏൻജിനീയറിംങ് കോളേജായ ബാർട്ടൺഹിൽ ഏൻജിനീയറിംങ് കോളേജ് സംസ്ഥാനത്തെ മികച്ച നിലവാരം പുലർത്തുന്ന കോളേജാണ്.
ടെക്നോപാർക്ക് ഐ ഐ ഐ റ്റി എം കെ,ടെക്‌നോസിറ്റിയിൽ  പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഏഷ്യൻ സ്കൂൾ ഓഫ് ബിസിനസ്സ് , എന്നിവ മാനേജ്‌മെന്റ് വിദ്യാഭ്യാസമേഖലയിലെ ഉന്നത നിലവാരം പുലർത്തുന്ന രണ്ട് സ്ഥാപനങ്ങളാണ്.
ശാസ്ത്ര-മാനവിക വിഷയങ്ങളിലും നിരവധി മികച്ച വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ ഇവിടെ ഉണ്ട്.
കേരളത്തിലെമ്പാടുമെന്നപോലെത്തന്നെ ഇവിടെയും മൂന്നുതരം സ്കൂളുകൾ ഉണ്ട്.
സർക്കാർ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ളവ (സർക്കാർ സ്കൂൾ – 517), സർക്കാർ ധന സഹായത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നവ (എയിഡഡ് സ്കൂൾ – 378), സർക്കാർ ധന സഹായമില്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്നവ (അൺഎയിഡഡ് – 58 ) എന്നിങ്ങനെ ആണ് തരം തിരിവ്.
ആകെ 983 സ്കൂളുകൾ ( http://www.education.kerala.gov.in/schools.htm ).
സർക്കാർ സ്കൂളുകൾ, സംസ്ഥാന സർക്കാറിന്റെ നേരിട്ടുള്ള നിയന്ത്രണത്തിലുള്ളവയും സംസ്ഥാന വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പു നിർദ്ദേശിക്കുന്ന പാഠ്യപദ്ധതി നടപ്പിലാക്കുന്നവയുമാണ്.
എയിഡഡ് സ്കൂളുകളും സംസ്ഥാന സർക്കാറിന്റെ പാഠ്യപദ്ധതി പിന്തുടരുന്നു.
വിദ്യാഭ്യാസ ട്രസ്റ്റുകളോ/ബോർഡുകളോ നടത്തുന്ന സ്വകാര്യ വിദ്യാലയങ്ങൾ സി ബി എസ് ഇ/ഐ സി എസ് ഇ/സർക്കാർ പാഠ്യപദ്ധതി എന്നിവയിൽ ഒന്നോ അതിലധികമോ പാഠ്യപദ്ധതികൾ പിന്തുടരുന്നു.
ഇവയ്ക്കു പുറമേ, കേന്ദ്ര സർക്കാർ നേരിട്ടു നടത്തുന്ന നാല് കേന്ദ്രീയ വിദ്യാലയങ്ങളും തിരുവനന്തപുരത്തുണ്ട്.
സി ബി എസ് ഇ പാഠ്യപദ്ധതിയാണ് ഇവിടങ്ങളിൽ പിന്തുടരുന്നത്.
തിരുവനന്തപുരം പട്ടത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ആര്യ സെൻട്രൽ സ്കൂൾ നഗരത്തിലെ ഒരു പ്രമുഖ സി ബി എസ് ഇ/ ഐ സി എസ് ഇ സ്കൂൾ ആണ്.
കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ അന്തർ‌ദേശീയ വിദ്യാലയവും തിരുവനന്തപുരത്താണ്.
‘തിരുവനന്തപുരം ഇന്റർ‌നാഷണൽ സ്കൂൾ’ 2003 ഓഗസ്റ്റ് മാസത്തിലാണ്, നഗര പ്രാന്തത്തിലുള്ള തോന്നക്കലിൽ പ്രവർത്തനം ആരം‌ഭിച്ചത്.
2001 ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം തിരുവനന്തപുരത്തെ സാക്ഷരത നിരക്ക് 86.36 ശതമാനമാണ്.
പുരുഷന്മാരിൽ ഇത്  92.68 ശതമാനവും സ്ത്രീകളിൽ 86.26 ശതമാനവുമാണ്.
ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക മേഖല
ബഹിരാകാശ ശാസ്ത്രം, വിവര സാങ്കേതിക വിദ്യ, ജൈവ സാങ്കേതിക വിദ്യ (ബയോ ടെക്‌നോളജി), വൈദ്യശാസ്ത്രം തുടങ്ങി വിവിധ മേഖലകളിലെ ഗവേഷണ – വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടക്കുന്ന ഒരു  വിദ്യാഭ്യാസ കേന്ദ്രമാണ് തിരുവനന്തപുരം.
ഇവിടുത്തെ പ്രധാന ഗവേഷണ കേന്ദ്രങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: വിക്രം സാരാഭായി ബഹിരാകാശ കേന്ദ്രം (വി എസ്സ് എസ്സ് സി – Vikram Sarabhai Space Centre) ഇന്ത്യൻ ബഹിരാകാശ സാങ്കേതികവിദ്യാ സ്ഥാപനം (Indian Institute of Space Technology – IIST), വലിയമല, നെടുമങ്ങാട് ഇന്ത്യൻ ശാസ്ത്ര വിദ്യാഭ്യാസ ഗവേഷണ സ്ഥാപനം (Indian Institute of Science and Educational Research – IISER), വിതുര ദ്രവ ഇന്ധന സാങ്കേതിക കേന്ദ്രം (എൽ പി എസ്സ് സി – Liquid Propulsion Systems Centre) തുമ്പ റോക്കറ്റ് വിക്ഷേപണ കേന്ദ്രം (Thumba Equatorial Rocket Launching Station(TERLS)) ബ്രഹ്മോസ് എയ്റോസ്പെയ്സ് യൂണിറ്റ് (BrahMos Aerospace unit) രാജീവ് ഗാന്ധി ജൈവ സാങ്കേതിക കേന്ദ്രം (Rajiv Gandhi Centre for Bio Technology) ട്രോപ്പിക്കൽ സസ്യോദ്യാനവും ഗവേഷണ കേന്ദ്രവും(Tropical Botanical Garden and Research Institute) ഇ.
ആർ. ഡി.സി. – സി ഡാക് എൻ.ഐ.എസ്.ടി. (National Institute for Interdisciplinary Science Technology – NIST) ഇന്ത്യൻ സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയർ പ്രസ്ഥാനം (Free Software Foundation of India (FSF(I)) റീജിയണൽ ക്യാൻസർ സെന്റർ (RCC) ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാൾ, മെഡിക്കൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് (Sree Chitra Thirunal Institute of Medical Sciences and Technology (SCTIMST)) ഭൗമ ശാസ്ത്ര പഠന കേന്ദ്രം (Centre for Earth Science Studies (CESS)) കേന്ദ്ര കിഴങ്ങു വിള ഗവേഷണ കേന്ദ്രം(Central Tuber Crops Research Institute – CTCRI) പ്രിയദർശിനി നക്ഷത്ര ബംഗ്ലാവ് (Priyadarsini Planetarium) വികാസ പഠന കേന്ദ്രം (Centre for Development Studies) ഓറിയന്റൽ ഗവേഷണ കേന്ദ്രവും കൈയെഴുത്തു ഗ്രന്ഥശാലയും (The Oriental Research Institute Manuscripts Library) കേരള പ്രധാനപാത ഗവേഷണ കേന്ദ്രം (Kerala Highway Research Institute) കേരള മത്സ്യ ഗവേഷണ കേന്ദ്രം (Kerala Fisheries Research Institute) സെന്റർ ഫോർ ഡവലപ്മെന്റ് ഓഫ് ഇമേജിങ്ങ് ടെക്നോളജി (സി-ഡിറ്റ്) (Centre For Development of Imaging Technology (C-DIT)) ജീവനീയശാസ്ത്ര താവളം, തോന്നയ്ക്കൽ (Life Science Park, Thonnakkal) ഗുലാത്തി ധനകാര്യ നികുതിവ്യവസ്ഥാ സ്ഥാപനം (Gulati Insitute of Finance and Taxation), ശ്രീകാര്യം ഇന്ത്യൻ വിവരസാങ്കേതിക നിർവഹണ സ്ഥാപനം – കേരളം (Indian Institute of Information Technology and Management – Kerala, IIITM-K), ടെക്നോസിറ്റി, പള്ളിപ്പുറം ദേശീയ ഭാഷണ ശ്രവണ സ്ഥാപനം (National Institute of Speech and Hearing – NISH), ആക്കുളം ഉത്കൃഷ്ട സാംക്രമികാണുശാസ്ത്ര സ്ഥാപനം (Institute of Advanced Virology – IAV), തോന്നക്കൽ മാദ്ധ്യമം
ഇംഗ്ലീഷിലും മലയാളത്തിലുമുള്ള ദിനപത്രങ്ങൾ ഇവിടെ ലഭ്യമാണ്‌.
ദി ന്യൂ ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസ്സും ദി ഹിന്ദുവുമാണ്‌ തിരുവനന്തപുരത്ത്‌ എഡിഷനുള്ള ഇംഗ്ലീഷ്‌ ദിനപത്രങ്ങൾ.
പ്രധാന മലയാള പത്രങ്ങൾ മാതൃഭൂമി , മലയാള മനോരമ , കേരള കൗമുദി , ദേശാഭിമാനി , മാധ്യമം , മംഗളം ,ജന്മഭൂമിഎന്നിവയാണ്‌
ഒട്ടു മിക്ക മലയാളം ടിവി ചാനലുകളും തിരുവനന്തപുരം ആസ്ഥാനമാക്കിയാണ്‌ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്‌.
ഗവൺമെന്റിന്റെ കീഴിലുള്ള ദൂരദർശൻ 1981-ൽ ഇവിടെ നിന്നും സംപ്രേഷണം ആരംഭിച്ചു.
1993-ൽ സം‌പ്രേഷണം ആരംഭിച്ച ഏഷ്യാനെറ്റ് ആണ് ആദ്യത്തെ സ്വകാര്യ മലയാളം ചാനൽ.
തിരുവനന്തപുരം ആസ്ഥാനമായ മറ്റു ചാനലുകൾ സൂര്യ ടി.വി. , അമൃത ടി.വി. , കൈരളി ടി.വി. , കിരൺ ടി.വി. , ഏഷ്യാനെറ്റ്‌ പ്ലസ്‌ , പീപ്പിൾ , മാതൃഭൂമി ന്യൂസ് ചാനൽ എന്നിവയാണ്‌.
ഏഷ്യാനെറ്റിന്റെ കേബിൾ ടിവി സേവന വിഭാഗമായ ഏഷ്യാനെറ്റ്‌ സാറ്റലൈറ്റ്‌ കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ്‌ ലിമിറ്റഡും സിറ്റി കേബിളും തദ്ദേശ കേബിൾ സേവനം നൽകുന്നതു കൂടാതെ മറ്റു ദേശീയ – അന്തർദ്ദേശീയ ചാനലുകളും നൽകുന്നുണ്ട്‌.
DTH സേവനം ദൂരദർശൻ ഡയറക്റ്റ്‌ പ്ലസ്‌, ടാറ്റ സ്കൈ, ഡിഷ്‌ ടിവി എന്നിവയിലൂടെ ലഭ്യമാണ്‌.
ആകാശവാണിയുടെ AM സ്റ്റേഷനും (1161 MHz) FM സ്റ്റേഷനും (101.9 MHz) ഇവിടെയുണ്ട്‌.
ഇതു കൂടാതെ മലയാളത്തിലെ ആദ്യത്തെ സ്വകാര്യ കമ്മ്യൂണിറ്റി എഫ്.എം റേഡിയോ സ്റ്റേഷൻ ആയ " റേഡിയോ ഡിസി " 2006 ജനുവരിയിൽ പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചു .
മലയാളം , തമിഴ്‍ , ഇംഗ്ലീഷ്‌ , ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രങ്ങൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന നാല്പതിലധികം സിനിമാ തീയറ്ററുകൾ ഇവിടെയുണ്ട്‌.
ഇതു കൂടാതെ രണ്ട്‌ ചലച്ചിത്ര സ്റ്റുഡിയോകളും നഗരത്തിലുണ്ട്‌ – ചിത്രാഞ്ജലിയും മെറിലാന്റും.
ടെക്നോപാർക്കിനടുത്തുള്ള (ചന്തവിള) കിൻഫ്ര ഫിലിം ആൻഡ്‌ വീഡിയോ പാർക്ക്‌ ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച ആനിമേഷൻ ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാണ സ്ഥാപനങ്ങളിലൊന്നാണ്‌.
എല്ലാ വർഷവും നവംബറിൽ നടക്കുന്ന അന്തർദ്ദേശീയ ചലച്ചിത്രോത്സവം (IFFK – International Film Festival of Kerala ) ഇന്ത്യയിലെ തന്നെ പ്രധാനപ്പെട്ട ചലച്ചിത്രോത്സവങ്ങളിലൊന്നായി കണക്കാക്കുന്നു.
ബി.എസ്.എൻ.എൽ. , റിലയൻസ്‌ , ടാറ്റാ ഇൻഡികോം എന്നിവ അടിസ്ഥാന ടെലിഫോൺ സേവനവും ബി.എസ്.എൻ.എൽ. സെൽവൺ, എയർടെൽ , ഐഡിയ സെല്ലുലാർ, വൊഡാഫോൺ , റിലയൻസ്‌, ടാറ്റാ ഇൻഡികോം എന്നിവ മൊബൈൽ ഫോൺ സേവനവും നൽകുന്നു.
തൊണ്ണൂറുകളുടെ അവസാനത്തെ അപേക്ഷിച്ച്‌ മൊബൈൽ ഫോൺ ഉപഭോക്താക്കളുടെ എണ്ണം വളരെയധികം വർദ്ധിച്ചിട്ടുണ്ട്‌.
ഏഷ്യാനെറ്റ്‌ ഡാറ്റാലൈൻ, സിറ്റി കേബിൾ, ബി.എസ്.എൻ.എൽ. ഡാറ്റാവൺ എന്നിവ ബ്രോഡ്ബാൻഡ്‌ ഇന്റർനെറ്റ്‌ സേവനം നൽകുന്നു.
പ്രധാന ഡയൽ-അപ്പ്‌ ഇന്റർനെറ്റ്‌ ദാതാക്കൾ ബി.എസ്.എൻ.എൽ. നെറ്റ്‌വൺ, കേരള ഓൺലൈൻ, കെൽനെറ്റ്‌ എന്നിവയാണ്‌.
കായികം തിരുവനന്തപുരത്തെ ചന്ദ്രശേഖരൻ നായർ ഫ്ലഡ് ലിറ്റ് സ്റ്റേഡിയം
തിരുവനന്തപുരത്ത് ഏറ്റവും പ്രചാരമുള്ള കളികൾ ഫുട്ബോളും ക്രിക്കറ്റുമായിരിക്കണം .
ബാസ്ക്കറ്റ്ബോൾ , ബാഡ്മിന്റൺ , വോളിബോൾ എന്നിവയ്ക്കും പ്രചാരമുണ്ട്, പ്രത്യേകിച്ചും വിദ്യാലയങ്ങളിൽ.
കേരളാ ക്രിക്കറ്റ് അസോസിയേഷന്റെ (കെ.സി.എ) മുഖ്യ കാര്യാലയം തിരുവനന്തപുരത്താണുള്ളത്.
ഈ കാര്യാലയത്തിനോട് ചേർന്ന് പരിശീലനത്തിന് വേണ്ടിയുള്ള രണ്ട് നെറ്റുകൾ, ബൌളിങ് യന്ത്രങ്ങൾ, മൾട്ടി ജിം-എയറോബിക്സ് സൗകര്യത്തോട് കൂടിയ ജിംനേഷ്യം, ലെക്ചർ ഹോളും ലൈബ്രറിയും,ഇൻഡോർ പരിശീലന സൗകര്യങ്ങൾ,പരിശീലകർക്കും കളിക്കാർക്കും താമസ സൗകര്യങ്ങൾ, ഫിസിയോതെറാപ്പി ക്ലിനിക്, ഓഫീസ്, ഗസ്റ്റ് ഹൌസ് തുടങ്ങിയ സൗകര്യങ്ങൾ ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു.
നഗരത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശത്തായി ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിക്കറ്റ് സ്റ്റേഡിയം പണി കഴിയ്ക്കാൻ കെ.സി.എ തീരുമാനിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ചന്ദ്രശേഖരൻ നായർ സ്റ്റേഡിയം ദേശീയവും അന്തർദേശീയവുമായ മത്സരങ്ങൾ നടക്കാറുള്ള ഫുട്‌ബോൾ സ്റ്റേഡിയമാണ്.
യൂണിവേഴ്‌സി‌റ്റി സ്റ്റേഡിയവും രണ്ട് അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിക്കറ്റ് മത്സരങ്ങൾക്ക് വേദിയായിട്ടുണ്ട്.
കേരളാ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയുടെ കീഴിലുള്ള ഈ സ്റ്റേഡിയത്തിൽ അത്‌ലറ്റിക്സ് മത്സരങ്ങൾക്കായി സിന്തറ്റിക്ക് ട്രാക്ക് സൗകര്യവുമുണ്ട്.
ജിമ്മി ജോർജ്ജ് സ്പോർട്സ് കോം‌പ്ലക്സ്, ജി.വി.രാജാ സ്പോർട്സ് സ്കൂൾ, ലക്ഷ്മിഭായ് നാഷണൽ സ്കൂൾ ഫോർ ഫിസിക്കൽ എജുക്കേഷൻ എന്നിവയാണ് നഗരത്തിലെ മറ്റ് ചില കായികമത്സര വേദികൾ.
കവടിയാർ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ഇന്ത്യയിൽ തന്നെ ഏറ്റവും പഴയത് എന്ന് പറയാവുന്ന ഒരു ഗോൾഫ് ക്ലബ്ബും ഒരു ടെന്നിസ് ക്ലബ്ബും പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
തിരുവനന്തപുരം ആസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള എസ്.ബി.ടി. ദേശീയ ഫുട്‌ബോൾ ലീഗിന്റെ രണ്ടാം ഡിവിഷനിൽ കളിച്ചിട്ടുണ്ട്.
കാര്യവട്ടം കായിക കേന്ദ്രം (The Sports Hub, Kariavattom)
നഗരകേന്ദ്രത്തിൽ നിന്നും 14 കി.
അകലെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇവിടെ അന്താരാഷ്ട്ര സ്റ്റേഡിയവും നിരവധി സ്പോർട്സ് അനുബന്ധസ്ഥാപനങ്ങളും പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
ഇവിടം കേരളത്തിൻ്റെ കായിക ആസ്ഥാനമായി നിലവിൽ അറിയപ്പെട്ടു തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്.
പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ ലേഖനത്തിലെ ഈ വിഭാഗം അപൂർണ്ണമാണ്‌.
• ശ്രീനാരായണഗുരു വക്കം അബ്ദുൽ ഖാദർ മൗലവി അയ്യങ്കാളി ചട്ടമ്പി സ്വാമികൾ സ്വാതി തിരുനാൾ രാമവർമ്മ ചിത്തിര തിരുനാൾ ബാലരാമവർമ്മ ഗുരു ഗോപിനാഥ് കുമാരനാശാൻ ഉള്ളൂർ എസ്. പരമേശ്വരയ്യർ സി.വി.രാമൻപിള്ള (( കലാനിലയം കൃഷ്ണൻ നായർ )) തിക്കുറിശ്ശി സുകുമാരൻ നായർ സത്യൻ പ്രേംനസീർ മധു കരമന ജനാർദ്ദനൻ നായർ ജഗതി ശ്രീകുമാർ മോഹൻലാൽ കെ.എസ്. ചിത്ര സുരാജ് വെഞ്ഞാറമ്മൂട് ഭരത് ഗോപി ഇന്ദ്രൻസ് പൃഥ്വിരാജ് ഇന്ദ്രജിത്ത് രാജാ രവിവർമ ജി.വേണുഗോപാൽ പട്ടം താണുപിളള ജാസി ഗിഫ്റ്റ് ഹരിഹരൻ വക്കം ബി പുരുഷോത്തമൻ ശ്രീകുമാരൻ തമ്പി വിനോദ സഞ്ചാര കേന്ദ്രങ്ങൾ, പ്രധാന സ്ഥലങ്ങൾ
വിനോദസഞ്ചാരം രാജ ഭരണ കാലത്തേ ഭംഗിയായി പ്ലാൻ ചെയ്ത നഗരവും സ്വതവേ ആതിഥ്യ മര്യാദയും സൗഹാർദ്ദവുമുള്ള  നഗരവാസികൾ ടൂറിസത്തിന് അനുകൂല സാഹചര്യമൊരുക്കുന്നു.
In front of Napiet Museum മീന്മുട്ടി വെള്ളച്ചാട്ടം വേളിയിലെ ഒഴുകുന്ന ഭക്ഷണശാല വർക്കല ക്ലിഫ്ഫും പാപനാശം കടൽത്തീരവും വലിയതുറ കടൽപ്പാലം
കോവളം ബീച്ച് – ലോകമെങ്ങും പ്രശസ്തിയാർജ്ജിച്ച കോവളം കടൽ തീരം.
വിഴിഞ്ഞം – കേരളത്തിന്റെ തലസ്ഥാനമായ തിരുവനന്തപുരത്തെ വളരെ പ്രസിദ്ധമായ കടലോരപ്രദേശമാണ്‌ വിഴിഞ്ഞം .
ഈ പ്രദേശം കൂടുതലായി അറിയപ്പെടുന്നത് ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ വാണിജ്യ തുറമുഖമായ വിഴിഞ്ഞം തുറമുഖത്തിന്റെ പേരിലാണ്‌.
ദൂരത്തായി ഈ പ്രദേശം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
കോവളത്തിനടുത്താണ്‌ വിഴിഞ്ഞം.
വർക്കല ക്ലിഫ് – തിരുവനന്തപുരം നഗരത്തിൽ നിന്നും 46 കിലോമീറ്റർ വടക്കു മാറി വർക്കല സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.
ശിവഗിരി തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രവും ശാരദാമഠം സരസ്വതി ക്ഷേത്രവും വർക്കലയിൽ ഉണ്ട്.
വേളി – നഗര പ്രാന്തത്തിലുള്ള ഒരു വിനോദ സഞ്ചാരകേന്ദ്രമാണ്‌.
ആക്കുളം – നഗരാതിർത്തിക്കുള്ളിൽ ദക്ഷിണവ്യോമസേനാ താവള ത്തിനടുത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രധാന വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രമാണ്‌ ആക്കുളം .
പൂവാർ – ഈ ഗ്രാമത്തിലെ മനോഹരമാ‍യ കടൽത്തീരം അനവധി വിനോദസഞ്ചാരികളെ ആകർഷിക്കുന്നു.
കിളിമാനൂർ – തിരുവനന്തപുരം നഗരത്തിൽ നിന്നും 36 കിലോമീറ്റർ വടക്കു മാറി കിളിമാനൂര് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.
രാജാ രവിവർമ്മ ജനിച്ചത്  കിളിമാനൂർ കൊട്ടാരത്തിലാണ്.
ശംഖുമുഖം ബീച്ച് – തിരുവനന്തപുരം അന്താരാഷ്ട്രവിമാനത്താവളത്തിനടുത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രധാന സ്ഥലമാണ്‌ ശംഖുമുഖം കടൽ ത്തീരം.
കൂടാതെ ചെറിയ ഒരു ഉദ്യാനവും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
മൃഗശാല – ഇന്ത്യയിലെ തന്നെ ഏറ്റവും മികച്ച മൃഗശാലകളിലൊന്നായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
നേപ്പിയർ മ്യൂസിയം – നഗരഹൃദയത്തിൽ തന്നെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന 150 വർഷം മുൻപ് സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട ഈ മ്യൂസിയത്തിൽ പുരാതനഛായാചിത്രങ്ങൾ, ശില്പങ്ങൾ, വാദ്യോപകരണങ്ങൾ എന്നിവയുടെ കൌതുകകരമായ ശേഖരം തന്നെയുണ്ട്.
സർക്കാർ കലാ പ്രദർശനാലയം (മ്യൂസിയം) – മൃഗശാലക്കടുത്തായി വലിയ കൊട്ടാരത്തിൽ സർക്കാർ പഴയ കാലങ്ങളിലേയുള്ള അപൂർവ്വ വസ്തുക്കളും കലാവസ്തുക്കളും പ്രദർശനത്തിനായി വച്ചിരിക്കുന്നു.
ഗുരു ഗോപിനാഥ് ദേശീയ നൃത്ത മ്യൂസിയം, വട്ടിയൂർക്കാവ്.
ഇന്ത്യയില ആദ്യത്തെ നൃത്ത മ്യൂസിയമാണ് ഗുരു ഗോപിനാഥ് നടനഗ്രാമത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.
നഗരത്തിൽ നിന്നു ഒൻപതു കിലോമീറ്റർ അകലെയാണിത്.
നെയ്യാർ അണക്കെട്ട് നഗരത്തിൽ നിന്ന് 32 കി.
പത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രം – തിരുവനന്തപുരം നഗര ഹൃദയത്തിൽ തന്നെയുള്ള നഗരത്തിന്റെ ചരിത്രവുമായി ഏറെ ബന്ധമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രം ലോകത്തിൽ തന്നെ പരബ്രഹ്മൻ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ ഏറെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു മഹാക്ഷേത്രമാണ്.
ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം - സ്ത്രീകളുടെ ശബരിമല എന്നറിയപ്പെടുന്ന ലോക പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം നഗരത്തിലേക്ക് ഏറെ ഭക്തരെ ആകർഷിക്കുന്നു.
ലോകത്തിലെ സ്ത്രീകളുടെ
ഏറ്റവും വലിയ കൂട്ടായ്മ എന്ന ഗിന്നസ് ബുക്ക്‌ ഓഫ് വേൾഡ് റെക്കോർഡ് ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലക്കാണ്.
ഏറ്റവും കൂടുതൽ സ്ത്രീകൾ തിരുവനന്തപുരത്ത് എത്തുന്നത് ഒത്തുകൂടുന്നത് പൊങ്കാലയ്ക്ക് ആണ്.
ജഗദീശ്വരിയും സാക്ഷാൽ ആദിപരാശക്തിയുമായ ആറ്റുകാലമ്മ എന്ന ഇവിടുത്തെ ഭഗവതി നാനാജാതി മതസ്ഥർക്ക് ആശ്വാസവും അഭയവും അരുളി ഇവിടെ കുടികൊള്ളുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം.
ആറ്റുകാൽ ക്ഷേത്രം മനോഹരമായ അലങ്കാര ഗോപുരവും കാളി രൂപങ്ങളും കൊണ്ടലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു.
പേപ്പാറ – അണക്കെട്ടും വന്യമൃഗസം‌രക്ഷണ കേന്ദ്രവും പൊൻ‌മുടി – സുഖവാസ കേന്ദ്രം.
തിരുവനന്തപുരം നഗരത്തിൽ നിന്നും 53 കി.
വടക്കുകിഴക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ സ്ഥലം സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്നും 1100 മീറ്റർ ഉയരത്തിലാണ്.
അരുവിക്കര തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രം ആഴിമല ശിവ ക്ഷേത്രം – കടൽ തീരത്തെ പാറയിൽ പണിതീർത്ത പരമശിവന്റെ മനോഹരമായ   ശിൽപം ഏറെ ആകർഷണീയമാണ്.
വിഴിഞ്ഞത്തിന് സമീപമാണ് ക്ഷേത്രം.
വെട്ടുകാട് പള്ളി – തിരുവനന്തപുരം ലത്തീൻ അതിരൂപതയിലെ പ്രധാന ക്രിസ്ത്യൻ തീർത്ഥാടനകേന്ദ്രമാണ് വെട്ടുകാട്.
ബീമാപള്ളി – കേരളത്തിലെ മുസ്ലിം ആരാധനാലയങ്ങളിൽ ഏറെ പഴക്കം ചെന്നതും പ്രസിദ്ധവുമാണ്‌ തിരുവനന്തപുരത്തെ മുസ്ലിം തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമായ  ബീമാപള്ളി.
നാനാജാതി മതസ്ഥർക്ക്‌ ആശ്രയവും കഷ്ടതകളിൽ നിന്നു മോചനവും നൽകുന്നു എന്ന് വിശ്വാസം.
തിരുവനന്തപുരം നഗരത്തിനുള്ളിൽ രവിവർമ്മ ആർട്ട് ഗാലറി പ്രിയദർശിനി പ്ലാനറ്റേറിയം കുതിര മാളിക നേപ്പിയർ മ്യൂസിയം ലയൺ സഫാരി പാർക്ക് നെയ്യാർ ഡാം എന്നിവയും സ്ഥിതി ചെയ്യന്നു.
നഗരത്തിലെ പ്രസിദ്ധ ആരാധനാലയങ്ങൾ
പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം , ശ്രീ പദ്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രം , പൂജപ്പുര സരസ്വതി ക്ഷേത്രം പഴവങ്ങാടി ഗണപതി ക്ഷേത്രം , പാളയം ഒ.ടി.സി. ഹനുമാൻ സ്വാമിക്ഷേത്രം , ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം മഹാദേവക്ഷേത്രം, പാറേകോവിൽ തൃചക്രപുരം ക്ഷേത്രം, അനന്ദൻകാട് നാഗരാജാ ക്ഷേത്രം, മിത്രാനന്ദപുരം ക്ഷേത്രം, പഴഞ്ചിറ ദേവീ ക്ഷേത്രം, കൊഞ്ചിറവിള ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, കരിക്കകം ശ്രീ ചാമുണ്ഡി ക്ഷേത്രം, മുക്കോലയ്ക്കൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, തിരുവല്ലം പരശുരാമ ക്ഷേത്രം, പാളയം ജുമാ മസ്ജിദ് , ബീമാപ്പള്ളി, സെന്റ് ജോസഫ്സ് മെട്രോപൊളിറ്റൻ കത്തീഡ്രൽ പാളയം , വെട്ടുകാട് പള്ളി, ശ്രീവരാഹം ലക്ഷ്മി വരാഹമൂർത്തി ക്ഷേത്രം, പേട്ട ശ്രീ പഞ്ചമി ദേവിക്ഷേത്രം , ജഗതി ശ്രീ കൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രം (ധന്വന്തരി ക്ഷേത്രം), കരുമം ശ്രീ ധന്വന്തരി മഹാവിഷ്ണു ക്ഷേത്രം തുടങ്ങിയ പ്രസിദ്ധമായ ആരാധനാലയങ്ങളും ഈ നഗരത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.
ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും സാക്ഷരതയുള്ളതും സാമൂഹികപുരോഗതി കൈവരിച്ചതുമായ കേരളസംസ്ഥാനത്തിന്റെ തലസ്ഥാനമെന്നതിലുപരി ദക്ഷിണഭാരതത്തിലെ തന്ത്രപ്രധാനമായ ഒരു നഗരമാണ് തിരുവനന്തപുരം.
ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ എറ്റവും വലിയ നഗരങ്ങളിലൊന്ന് എന്ന നിലയിൽ തിരുവനന്തപുരത്തിന് സൈനികമായും വായു ഗതാഗത സംബന്ധമായും പ്രാധാന്യമുണ്ട്.
ഇന്ത്യൻ വായുസേനയുടെ ദക്ഷിണ വായുസേനാ കമാന്റ് (SAC) ആസ്ഥാനമായ ആക്കുളം ഇവിടെയാണ്.
പാങ്ങോട് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഗൂർഖ റജിമെന്റ് , പള്ളിപ്പുറത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സി.ആർ.പി.എഫ് .
എന്നീ സൈനിക അർദ്ധസൈനിക സേനകളുടെ ആസ്ഥാനങ്ങളും  തിരുവനന്തപുരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
കൂടാതെ അന്തർദേശീയ കപ്പൽ ഗതാഗത മാർഗ്ഗവും പൂർവ്വ-പശ്ചിമ നാവിക ഗതാഗത അച്ചുതണ്ടും നഗരത്തിനോട് അടുത്ത് കിടക്കുന്നു.
ഒരു ലക്ഷം കോടി രൂപ വിലമതിക്കുന്ന സ്വർണ്ണം സൂക്ഷിച്ചിട്ടുള്ള പത്മനാഭ സ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിനു കാവലായി തോക്കു ധാരികളായ ഭടൻമാരുണ്ട്.
അതിവേഗം  വികസിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന നഗരമേഖലയായി മാറിയ തോന്നയ്ക്കൽ ലൈഫ് സയൻസ് പാർക്ക് മുതൽ പൂവാറിലെ നിർദ്ദിഷ്ട കപ്പൽ നിർമ്മാണ ശാല വരെയുളള ദേ.
66 ന് ഇരുവശവുമുളള ഭാഗത്തെ 'ആധുനിക തിരുവനന്തപുരം ( The New Trivandrum )' എന്ന് വിവക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു.
ലൈഫ് സയൻസ് പാർക്ക്, സായിഗ്രാമം (കേരളം), ട്രിവാൻഡ്രം അന്തർദേശീയ വിദ്യാലയം, ലോകവാണിജ്യകേന്ദ്രം, (വേൾഡ്ട്രേഡ് സെൻറർ), ടെക്നോസിറ്റി, ടെക്നോപാർക്ക്, ബഹിരകാശ പ്രദ൪ശനലയം (സ്പേസ് മ്യൂസിയം), വിജ്ഞാനനഗരി (നോളജ് സിറ്റി), നിസാൻ ഗ്ലോബൽ ഡിജിറ്റൽ ഹബ്, ടോറസ് പാർക്ക്, മാജിക് അക്കാഡമി, കഴക്കൂട്ടം കിൻഫ്രാ പാർക്ക്, വിഎസ്എസ് സി, ഇൻഫോസിസ്, യുഎസ് ടി ഗ്ലോബൽ, നിഷ്, ഐഎസ്ആർഒ, കാര്യവട്ടം സ്പോർട്സ് ഹബ്, കിംസ്, അനന്തപുരി പോലുളള അത്യാധുനിക ചികിത്സാലയങ്ങൾ, വിഴിഞ്ഞം തുറമുഖം, കോവളം, വേളി ടൂറിസ്റ്റ് വില്ലേജ്, ലുലു ഹൈപ്പർ മാർകറ്റ്, വേൾഡ് മാർക്കറ്റ്, ആക്കുളം ബോട്ട് ക്ലബ്, തിരുവനന്തപുരം സൌത്ത് (കൊച്ചുവേളി) റയിൽവേസ്റ്റേഷൻ, അദാനി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം, ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ മാൾ ആയ ലുലുമാൾ, മാൾ ഓഫ് ട്രാവൻകൂർ തുടങ്ങിയവ ഉൾപ്പെടുന്ന ന്യൂട്രിവാൻഡ്രം മേഖല തിരുവനന്തപുരത്തിൻ്റെ ആധുനിക നാഗരിക മുഖമാണ്.
വിഴിഞ്ഞം തുറമുഖവും അനുബന്ധ വികസനവും തിരുവനന്തപുരത്തെ വൻകിട മെട്രോ നഗരമാക്കിത്തീർക്കുന്നു ചിത്രശാല ചിത്രങ്ങൾ വിഴിഞ്ഞത്തെ മുസ്ലീം പള്ളി മ്യൂസിയം കെട്ടിടം കോവളം വിളക്കുമരം നാപിയർ മ്യൂസിയം : രാത്രി ദൃശ്യം നാപ്പിയർ മ്യൂസിയം മ്യൂസിയം വളപ്പിലെ നൃത്ത മണ്ഡപം തിരുവനന്തപുരത്തെ ആർട്ട് ഗാലറി മേത്തൻ മണി Wikimedia Commons has media related to Thiruvananthapuram .
അവലംബം തിരുവനന്തപുരത്തെ സംബന്ധിച്ച ഇതര വിഷയങ്ങൾ
താജ് മഹൽ ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Taj_Mahal
ലോകമഹാത്ഭുതങ്ങളിൽ ഒന്നായ താജ്‌മഹൽ ( ഹിന്ദി : ताज महल ; പേർഷ്യൻ / ഉർദു : تاج محل ) ആഗ്രയിൽ , യമുനാനദിക്കരയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.
മുഗൾ ചക്രവർത്തിയായ ഷാജഹാൻ തന്റെ പത്നി മുംതാസ് മഹലിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി പണികഴിപ്പിച്ചതാണ് ഇത്.
കാലത്തിന്റെ കവിളിൽ വീണ കണ്ണുനീർത്തുള്ളി എന്നാണ് രവിന്ദ്രനാഥ ടാഗോർ താജ്മഹലിനെ വിശേഷിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്.
താജ് മഹലിന്റെ പ്രതിബിംബം ഉറവിടവും പ്രചോദനവും ഷാജഹാൻ - കലാകാരന്റെ ഭാവനയിൽ.
ഷാജഹാൻ ഗ്ലോബിനും മുകളിൽ എന്ന ചിത്രം, സ്മിത്ത്‌സോണിയൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂഷനിൽ നിന്നും കലാകാരന്റെ ഭാവനയിൽ മുംതാസ് മഹൽ
മുഗൾ ചക്രവർത്തിയായിരുന്ന ഷാജഹാന്റെ മൂന്നാം ഭാര്യയായിരുന്ന മുംതാസ് മഹൽ 1631ൽ തന്റെ 14-ആമത്തെ കുട്ടിയായ ഗൗഹറ ബേഗത്തിന് ജന്മം നൽകുന്നതിനിടയിൽ (വിവാഹത്തിന്റെ പതിനെട്ടാം വർഷത്തിൽ) മരിച്ചു .
അക്കാലം ഷാജഹാൻ ചക്രവർത്തിക്ക് വളരെയധികം സമ്പത്തും അഭിവൃദ്ധിയും ഉള്ള കാലമായിരുന്നു.
പക്ഷേ ഭാര്യയുടെ മരണം മൂലം അദ്ദേഹം വളരെ ദുഃഖത്തിലാവുകയായിരുന്നു.
താജ് മഹലിന്റെ പണികൾ മുംതാസിന്റെ മരണത്തിനു ശേഷം ഉടൻ തന്നെ തുടങ്ങുകയുണ്ടായി.
ഷാജഹാൻ ചക്രവർത്തി സ്വന്തം വാക്കുകളിൽ താജ്‌മഹലിനെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത് ഇങ്ങനെയാണ്: (ഇംഗ്ലീഷിൽ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു:) [കുറ്റവാളികൾ ഇവിടെ അഭയം തേടണം, മാപ്പുനൽകിയവനെപ്പോലെ അവൻ പാപത്തിൽ നിന്ന് മുക്തനാകുന്നു. ഒരു പാപി ഈ മാളികയിലേക്ക് പോകണോ? അവന്റെ മുൻകാല പാപങ്ങളെല്ലാം കഴുകിക്കളയണം. ഈ മാളികയുടെ കാഴ്ച ദുഖകരമായ നെടുവീർപ്പുകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു; സൂര്യനും ചന്ദ്രനും അവരുടെ കണ്ണുകളിൽ നിന്ന് കണ്ണുനീർ ഒഴുകുന്നു. ഈ ലോകത്ത് ഈ ഭവനം നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു; അതുവഴി സ്രഷ്ടാവിന്റെ മഹത്ത്വം പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നതിന്.]
Should guilty seek asylum here, Like one pardoned, he becomes free from sin.
Should a sinner make his way to this mansion, All his past sins are to be washed away.
The sight of this mansion creates sorrowing sighs; And the sun and the moon shed tears from their eyes.
In this world this edifice has been made; To display thereby the creator's glory.
ഹുമയൂണിന്റെ ശവകുടീരം താജ്‌മഹലിന്റെ വാസ്തുവിദ്യയുടെ സമാനതകൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒന്നാണ്.
ഇതു കൂടാതെ തിമുർ രാജവംശത്തിൽ നിന്നുള്ള വാസ്തുവിദ്യയുടേയും പ്രചോദനം ഇതിന്റെ രൂപകല്പനയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.
സമർകണ്ടിലെ ഗുർ-ഏ-അമീർ എന്ന കെട്ടിടം , ഹുമയൂണിന്റെ ശവകുടീരം (ചിലപ്പോൾ ചെറിയ താജ് എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു), ഡെൽഹിയിലെ ഷാജഹാന്റെ സ്വന്തം നിർമിതിയായ ജുമാ മസ്ജിദ് എന്നിവയിൽ നിന്നും വാസ്തു പ്രചോദനങ്ങൾ ഉൾകൊള്ളുന്നതാണ് താജ്.
ആദ്യകാലത്തെ മുഗൾ കെട്ടിടങ്ങൾ എല്ലാം തന്നെ ചുവന്ന മണൽക്കല്ലിലാണ്‌ പണിതിരുന്നത്.
പക്ഷേ, ഷാജഹാൻ താജ് മഹൽ പണിയുന്നതിന് വെണ്ണക്കല്ലും വിലപിടിപ്പുള്ള മറ്റുചില കല്ലുകളും ഉപയോഗിക്കാൻ തീരുമാനിക്കുകയായിരുന്നു.
ഇതുമൂലം മുഗൾ കാലഘട്ടത്തെ മറ്റ് കെട്ടിടങ്ങളേക്കാൾ താജ്മഹലിന് ഒരു പ്രത്യേക ആകർഷണം കൈവരുന്നു.
മുംതാസിനോടുള്ള ഷാജഹാന്റെ പ്രണയത്തേയും അതിന്റെ സ്മാരകമായ ഈ സൗധത്തേയും കുറിച്ച് ടാഗോർ ലവേഴ്സ് ഗിഫ്റ്റ് എന്ന ഒരു കവിതയിൽ പരാമർശിക്കുന്നു .
വാസ്തുവിദ്യ കുടീരം
താജ് മഹലിന്റെ പ്രധാന ഭാഗം എന്നു പറയാവുന്നത് വെള്ള മാർബിളിൽ നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ള കുടീരമാണ്.
ഇത് ഒരു  സമചതുര സ്തംഭപാദത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.
സാധാരണ കാണുന്ന എല്ലാ മുഗൾ, പേർഷ്യൻ വാസ്തു വിദ്യയിലേയും പോലെ ഇതിനു ചുറ്റും സമമായി പണിതീർത്തിരിക്കുന്ന ഭാഗങ്ങളും, ഇവാൻ എന്ന ഒരു കമാനാകൃതിയിലുള്ള വാതിലും, ഏറ്റവും മുകളിലായി ഒരു വലിയ കുംഭഗോപുരവും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.