smcproject/ml-wiki-sentences huggingface dataset:
പേർഷ്യയിലെയും ഇന്ത്യയിലെയും അനേകം വിദഗ്ദ്ധചിത്രകാരന്മാർ -- ഹിന്ദുക്കളും മുസ്ളീങ്ങളും -- ഇതിന്റെ രചനയിൽ പങ്കെടുത്തിട്ടുണ്ട്.
ഉസ്താദ് മിസ്കീൻ, ഫറൂഖ്, മിർ സയ്യദ് അലി, ഖ്വാജാ അബ്ദുസ്സമദ്, ദശ്വന്ത്, ബസവാൻ, കേശു, ലാൽ, മുകുന്ദ്, മാധോ, സർവൻ തുടങ്ങിയ പല പ്രശസ്ത ചിത്രകാരന്മാരുടെയും പേരുകൾ ചിത്രങ്ങളിൽത്തന്നെ കാണുന്നുണ്ട്.
ചില ചിത്രങ്ങളുടെ രചനയിൽ ഒന്നിലധികം കലാകാരന്മാർ പങ്കെടുത്തിരുന്നു.
ബാഹ്യരേഖകൾ വരയ്ക്കുന്നത് ഒരാളും അതിനുള്ളിൽ നിറം ചേർക്കുന്നത് മറ്റൊരാളും പശ്ചാത്തലസംവിധാനം മൂന്നാമതൊരാളും -- എന്നിങ്ങനെയാണ് പലർ ഇതിൽ ഭാഗഭാക്കുകളായിട്ടുള്ളത്.
ദീപ്തവർണങ്ങൾ -- പ്രധാനമായി ചുവപ്പ്, മഞ്ഞ, നീലം എന്നിവ -- ഉപയോഗിച്ചുള്ള രചനാസമ്പ്രദായമാണ് സ്വീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്.
അക്ബർനാമയിലെ 117 ചിത്രങ്ങൾ ഇപ്പോൾ തെക്കേ കെൻസിങ്ടണിലുള്ള വിക്റ്റോറിയ ആൻഡ് ആൽബർട്ട് മ്യൂസിയത്തിലും (Victoria and Museum) വേറെ ഏതാനും ചിത്രങ്ങൾ ബ്രിട്ടിഷ് മ്യൂസിയത്തിലും സൂക്ഷിച്ചു പോരുന്നുണ്ട്.
അയിൻ ഇ അക്ബരി
മൂന്നാം വാല്യമായ ഐൻ ഇ അക്ബരിയിൽ അക്ബറിന്റെ ഭരണം, കുടുംബജീവിതം, സൈന്യം, നികുതിപിരിവ്, സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് വിശദീകരിക്കുന്നു.
അക്കാലത്തെ ഇന്ത്യയിലെ ജനജീവിതത്തെക്കുറിച്ചും, ജനങ്ങളുടെ സംസ്കാരം, ആചാരാനുഷ്ടാനങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചും ഭക്ഷ്യവിളകൾ, കാർഷികോല്പ്പാദനം, വിലനിലവാരം, കൂലി, നികുതി എന്നിങ്ങനെ വിവിധ മേഖലകളിലുള്ള സ്ഥിതിവിവരക്കണകുകൾ ഈ വാല്യത്തിന്റെ ശ്രദ്ധേയമായ പ്രത്യേകതയാണ്‌ .
കൂടുതൽ അറിവിന്‌ അക്ബർ മുഗൾ സാമ്രാജ്യം ബാഹ്യകണ്ണികൾ Akbarnama എന്ന വിഷയവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചിത്രങ്ങൾ വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിലുണ്ട്.
അവലംബം 1 2 Social Science, Our Pasts-II, NCERT Text Book in History for Class VII, Chapter 4, The Mughal Empire, Page 45-59, ISBN 81 7450 724 ↑ Akbarnama: Mughal Minitature Painting Archived 2011-06-03 at the Wayback Machine .
↑ Akbar Nama (2 Vols) (Hardcover) Archived 2013-03-25 at the Wayback Machine .
↑ A Wisdom Archive on Akbarnama
അഗ്നിപരീക്ഷ (ചലച്ചിത്രം) ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Agnipareeksha
ദീപക് കമ്പൈൻസിന്റെ ബാനറിൽ  മുഹമ്മദ് അസീം നിർമ്മിച്ച് എം. കൃഷ്ണൻ നായർ സംവിധാനം ചെയ്തു 1968 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചിത്രമാണ് അഗ്നിപരീക്ഷ .
രബീന്ദ്രനാഥ് ടാഗോർ എഴുതിയ റെക്ക് എന്ന ബംഗാളി നോവലിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കി തോപ്പിൽ ഭാസി തിരക്കഥയും സംഭാഷണവും രചിച്ച ഈ ചിത്രത്തിൽ പ്രേം നസീർ , സത്യൻ , ഉമ്മർ , ജി. കെ. പിള്ള , ടി.എസ്. മുത്തയ്യ , അടൂർ ഭാസി , ശാരദ , ഷീല തുടങ്ങിയവരാണ് പ്രധാന വേഷങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ചത്.
വയലാറിന്റെ വരികൾക്ക് ദേവരാജൻ ഈണമിട്ടു.
യേശുദാസും പി. സുശീലയും ബി. വസന്തയുമാണ് ഗാനങ്ങൾ ആലപിച്ചതു്.
ഈ ചിത്രത്തിലെ ഗാനരംഗം അവലംബം ചലച്ചിത്രംകാണാൻ അഗ്നിപരീക്ഷ (1968)
അഗ്നിനൃത്തം
അഗ്നിയെ മുൻനിർത്തിയുള്ള അനുഷ്ഠാനനൃത്തെ അഗ്നിനൃത്തം എന്നുപറയുന്നു.
ആദിമ ജനവർഗങ്ങളുടെയിടയിലെല്ലാംതന്നെ അഗ്നി നൃത്തം ഒരാചാരമാണ്.
ഇന്ത്യയിലും ആഫ്രിക്കയിലും ബൾഗേറിയ , ജപ്പാൻ , താഹിതി, ഫീജിദ്വീപുകൾ എന്നിവിടങ്ങളിലും അഗ്നിനൃത്തം ഇന്നും നിലനിന്നുവരുന്നു.
ആഫ്രിക്കൻ കറുത്തവർഗക്കാരുടെ ഇടയിലുള്ള വൂഡു (Voodoo) എന്ന പിശാചാരാധനയിൽ അഗ്നിനൃത്തം പ്രാധാന്യമേറിയ ഒരു ചടങ്ങാണ്.
പിശാചിന്റെ നൃത്തം (Dance of the Old Master) എന്നും ഇതിനെ പറയാറുണ്ട്.
ശിശിരമധ്യത്തിലും മധ്യവേനൽക്കാലത്തും ആണ് അഗ്നിനൃത്തം നടത്തുക.
വെളിമ്പ്രദേശത്ത് ആഴികൂട്ടി അതിനുചുറ്റും നൃത്തം ചെയ്യുന്നു.
ഓരോ നർത്തകനും ജ്വലിക്കുന്ന തീക്കൊള്ളികൾ കൈയിലേന്തി ഒറ്റക്കാലിൽ നൃത്തംവയ്ക്കുകയും ചക്രംതിരിയുകയും അലറിവിളിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
പുതുതായി സ്ഥാനാരോഹണം ചെയ്യുന്ന ഗോത്രത്തലവനാണ് നൃത്തത്തിന് നേതൃത്വം നല്കുക.
രാജസ്ഥാനിലെ ഥാർ മരുഭൂമിയിലും അഗ്നിനൃത്തത്തിനു പ്രചാരമുണ്ട്.
യോഗാഭ്യാസവിദഗ്ദ്ധരായ സിദ്ധജാതവർഗക്കാർ അവരുടെ കുലഗുരുവായ ഗോരഖ് നാഥിന്റെ സ്മാരകോത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് മാർച്ച് - ഏപ്രിൽ മാസങ്ങളിലാണ് ഈ നൃത്തം നടത്തുന്നത്.
വലിയ അഗ്നികുണ്ഡം ജ്വലിപ്പിച്ച് ഭേരിമുഴക്കി വായ്പ്പാട്ടിന്റെ താളത്തിനൊപ്പിച്ച് നർത്തകർ നൃത്തംവയ്ക്കുന്നു.
താളത്തിന്റെ മുറുക്കം അനുസരിച്ച് നൃത്തം ദ്രുതതരമാകുന്നതോടെ നർത്തകർ ആഴിയിൽ ചാടുകയും കനൽ വാരി എറിയുകയും ചെയ്യുന്നു.
കേരളത്തിൽ വൃശ്ചികം , ധനു മാസങ്ങളിൽ അയ്യപ്പഭക്തൻമാർ ആഴിക്കുചുറ്റും ശരണംവിളിച്ചുകൊണ്ട് താളത്തിന് ചുവടുവച്ച് കൈകൊട്ടി നൃത്തംവയ്ക്കുകയും ആഴിയിൽ ചാടി കനൽ വാരി എറിയുകയും ചെയ്യുന്നു.
ആദിവാസികൾ സന്തോഷസൂചകമായി അഗ്നിക്കു ചുറ്റും നൃത്തം വയ്ക്കാറുണ്ട്.
വേട്ടയാടിപ്പിടിച്ച മൃഗങ്ങളുമായി തിരിച്ചെത്തുന്ന വനവാസികൾ വലിയ ആഴികൂട്ടി അതിൽ ആ മൃഗങ്ങളെ ചുട്ടെടുക്കുന്നതിനിടയിൽ ആഴിക്കുചുറ്റും നൃത്തംവയ്ക്കുന്ന പതിവുണ്ട്.
അപരിഷ്കൃതവർഗങ്ങളുടെ ഇടയിൽ ഇന്നും അഗ്നിനൃത്തം സർവസാധാരണമാണ്.
കടപ്പാട്: കേരള സർക്കാർ ഗ്നൂ സ്വതന്ത്ര പ്രസിദ്ധീകരണാനുമതി പ്രകാരം ഓൺലൈനിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച മലയാളം സർ‌വ്വവിജ്ഞാനകോശത്തിലെ അഗ്നിനൃത്തം എന്ന ലേഖനത്തിന്റെ ഉള്ളടക്കം ഈ ലേഖനത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്.
അഗ്നിപർവതവക്ത്രം ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Volcanic_crater മൗണ്ട് കാമറൂണിന്റെ അഗ്നിപർവതമുഖം
അഗ്നിപർവതോദ്ഗാരത്തിന്റെ മുഖം.
ഇവ ചോർപ്പിന്റെ ആകൃതിയിലോ കിണറുപോലെയോ കാണപ്പെടുന്നു .
ഈ വിലമുഖങ്ങളുടെ അടിയിൽ ഭൂമിയുടെ അഗാധതലങ്ങളിലേക്കിറങ്ങിച്ചെല്ലുന്ന നാളികൾ ഉണ്ടായിരിക്കും.
ഇവയ്ക്ക് ( ക്രേറ്ററുകൾ ) അനേകശതം മീ.
ആഴവും കുറഞ്ഞത് 300 മീ.
ഓളം വ്യാസവും ഉണ്ടായിരിക്കും.
ക്രേറ്ററുകളുടെ വശങ്ങൾ ഏറിയകൂറും കുത്തനെയിരിക്കും.
ഇവ അഗ്നിപർവതത്തിന്റെ ശീർഷത്തിൽതന്നെയായിരിക്കണമെന്നില്ല; ചിലപ്പോൾ പാർശ്വസ്ഥിതവുമാകാം.
വൃത്താകൃതിയിൽ ഒരു കി.
-ലേറെ വ്യാസമുള്ള അഗ്നി പർവതവക്ത്രങ്ങളും വിരളമല്ല.
ഇവയെ കാൽഡെറാ (Caldera) എന്നു പറയുന്നു.
അത്യുഗ്രമായ പൊട്ടിത്തെറിയുടെ ഫലമായി വിലമുഖത്തിന്റെ വശങ്ങൾ അടർത്തിമാറ്റപ്പെടുകയോ പർവതത്തിന്റെ മുകൾഭാഗം ഇടിഞ്ഞമരുകയോ ചെയ്യുന്നതു മൂലമാണ് കാൽഡെറാ രൂപംകൊള്ളുന്നത്.
സജീവമല്ലാത്ത അഗ്നിപർവതങ്ങളുടെ വിലമുഖം വെള്ളംനിറഞ്ഞു ജലാശയങ്ങളായി മാറുന്നു.
ഇവയാണ് ക്രേറ്റർതടാകങ്ങൾ .
ഇതും കാണുക അഗ്നിപർവ്വതം ചില അഗ്നിപർവതമുഖങ്ങളുടെ ചിത്രങ്ങൾ ഇറാസു അഗ്നിപർവതം , കോസ്റ്റാറിക്ക കോട്ടോപാക്സി ഇക്വഡോർ ഇൻഡോനീഷ്യയിലെ ടാങ്കുബൻ പറഹുവിന്റെ അഗ്നിപർവതമുഖം അവലംബം ↑ കടപ്പാട്: കേരള സർക്കാർ ഗ്നൂ സ്വതന്ത്ര പ്രസിദ്ധീകരണാനുമതി പ്രകാരം ഓൺലൈനിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച മലയാളം സർ‌വ്വവിജ്ഞാനകോശത്തിലെ അഗ്നിപർവതവക്ത്രം എന്ന ലേഖനത്തിന്റെ ഉള്ളടക്കം ഈ ലേഖനത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്.
അഗ്നിനക്ഷത്രം (2004-ലെ ചലച്ചിത്രം) ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Agninakshathram_(2004_film)
കരീമിന്റെ സംവിധാനത്തിൽ 2004ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു മലയാളചലച്ചിത്രമാണ് അഗ്നിനക്ഷത്രം .
വി. ശാന്തനാഥൻ നിർമിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ചലച്ചിത്രത്തിൽ സുരേഷ് ഗോപി , ബിജു മേനോൻ, സിദ്ദിഖ് തുടങ്ങിയവർ പ്രധാന വേഷങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഈചിത്രത്തിലെ ഗാനങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത് രവീന്ദ്രൻ മാസ്റ്ററാണ് .
അഭിനേതാക്കൾ സുരേഷ് ഗോപി - തലകുളത്തൂർ തമ്പി ബിജു മേനോൻ - അനിയൻ തമ്പുരാൻ സിദ്ദിഖ്‌ -  ചുടലൻ /മാണപ്പൻ ഇന്ദ്രജ- അമ്മു ജഗതി ശ്രീകുമാർ - ജയന്തൻ സായികുമാർ - സ്വാമി ബിന്ദു പണിക്കർ -ജയന്തന്റെ ഭാര്യ നാസർ-ബാബ ഐശ്വര്യ - അശ്വതി കണ്ണൂർ ശ്രീലത മാടമ്പ് കുഞ്ഞുകുട്ടൻ- വല്യച്ഛൻ ഗാനങ്ങൾ
ഈ ചിത്രത്തിൽ ആകെ 6 ഗാനങ്ങളാണ് ഉള്ളത്.
ഗാനങ്ങൾ രചിച്ചിരിക്കുന്നത് ഷിബു ചക്രവർത്തിയും , സംഗീതസംവിധാനം നിർവഹിച്ചിരിക്കുന്നത് രവീന്ദ്രനുമാണ് .
# ഗാനം ഗായകൻ(ർ) രാഗം 1 ഇലക്കുമ്പിളിൽ കെ.ജെ. യേശുദാസ് സിന്ധുഭൈരവി 2 കണ്ണിന്റെ കണ്ണല്ലേ ബിജു നാരായണൻ , കെ.എസ്. ചിത്ര 3 കുന്നിൻ മേലെ രാധിക തിലക് 4 പേരു ചൊല്ലാം ബിജു നാരായണൻ , കെ.എസ്. ചിത്ര 5 പേരു ചൊല്ലാം (f) കെ.എസ്. ചിത്ര 6 യാത്രയായ് കെ.ജെ. യേശുദാസ് ശിവരഞ്ജിനി അവലംബം
അഗ്നിപുഷ്പം
ജേസിയുടെ കഥക്ക് എസ്.എൽ. പുരം സദാനന്ദൻ തിരക്കഥയും  സംഭാഷണമെഴുതി ജേസി സംവിധാനം ചെയ്ത് ഡി.പി. നായർ നിർമ്മിച്ച 1976 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാള ചലച്ചിത്രമാണ് അഗ്നി പുഷ്പം .
കമൽ ഹാസൻ, ജയഭാരതി, ജയൻ, സുകുമാരി എന്നിവരാണ് പ്രധാന വേഷങ്ങൾ ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.
ഒ എൻ വിയുടെ വരികൾക്ക് എം.കെ. അർജ്ജുനൻ സംഗീതസംവിധാനം നിർവഹിച്ചു താരനിര കമൽ ഹാസൻ ജയഭാരതി ജയൻ ശങ്കരാടി കെ.പി.എ.സി. ലളിത സുകുമാരി സുധീർ തിക്കുറിശ്ശി സോമൻ കുതിരവട്ടം അടൂർ ഭവാനി റീന ജോസ് പ്രകാശ് മണവാളൻ ജോസഫ് ചന്ദ്രാജി ഗോവിന്ദൻ കുട്ടി രാധാമണി മാസ്റ്റർ രഘു പാട്ടരങ്ങ്
പാട്ടുകൾ ഒ എൻ വിയുടെ വരികൾക്ക് സംഗീതം എം.കെ. അർജ്ജുനൻ നിർവ്വഹിച്ചു നമ്പർ.
പാട്ട് പാട്ടുകാർ രാഗം 1 അനുരാഗത്തിന്നനുരാഗം പി. ജയചന്ദ്രൻ വാണി ജയറാം 2 ചിങ്ങക്കുളിർകാറ്റേ പി. ജയചന്ദ്രൻ , മനോഹരൻ, സൽമ ജോർജ്ജ് 3 ഏദൻ തോട്ടത്തിൻ ഏകാന്തതയിൽ കെ.ജെ. യേശുദാസ് 4 മാനും മയിലും പി. സുശീല സൽമ ജോർജ്ജ് 5 നാദബ്രഹ്മമയി കെ.ജെ. യേശുദാസ് അവലംബം പുറത്തേക്കൂള്ള കണ്ണികൾ അഗ്നിപുഷ്പം ഇന്റർനെറ്റ് മൂവി ഡാറ്റാബേസിൽ
അഗ്നിപൂജ ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Fire_worship widthpx
അഗ്നിയെ ഇഷ്ടദേവതയായി കരുതി ചെയ്യുന്ന പൂജ ആണ് അഗ്നിപൂജ .
മറ്റു ദേവൻമാരെ ഉദ്ദേശിച്ച് അഗ്നിയിൽ ചെയ്യുന്ന പൂജയിൽനിന്ന് ഇത് വ്യത്യസ്തമാണ്.
അഗ്നി സ്പർശിക്കുന്നതെന്തും പരിശുദ്ധമായിത്തീരുമെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.
പാവകൻ മുതലായ പേരുകൾ ഈ ആശയത്തെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.
വിവാഹാവസരങ്ങളിൽ അഗ്നിയെ പൂജിക്കുക പതിവാണ്.
മൃതശരീരത്തെ ദഹിപ്പിക്കുന്നതിനുവേണ്ടി അഗ്നിയെ ശ്മശാനത്തിലേക്ക് എടുത്തു കൊണ്ടുപോകുന്നു.
സൂക്ഷ്മശരീരം ധൂമത്തിലൂടെ ഉയർന്നു സ്വർഗത്തിലെത്തുന്നു.
തീയിൽ തുപ്പുന്നതു നിഷിദ്ധമായ കർമമായി പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.
ഭൂതപ്രേതാദിബാധകളിൽ നിന്ന് മനുഷ്യരെയും ദേവൻമാരെയും രക്ഷിക്കുന്നത് അഗ്നിദേവനാണ്.
പ്രണയികൾ ഇഷ്ടകാര്യസിദ്ധിക്ക് മാധ്യസ്ഥം വഹിക്കുവാൻ അഗ്നിദേവനോട് അപേക്ഷിക്കാറുണ്ടത്രെ.
സ്ത്രീകൾ അഗ്നിയുടെ സ്വത്താണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
ഓജസ്സു വർധിപ്പിക്കുവാൻ പുരുഷൻമാർ അഗ്നിയെ ഉപാസിക്കുന്നു.
സരതുഷ്ടമതത്തിലും അഗ്നിയെ ദേവനായിക്കരുതി ആരാധിച്ചുവരുന്നുണ്ട്.
മൃതശരീരത്തെ ദഹിപ്പിക്കുന്നതിന് അഗ്നിയെ ഉപയോഗിക്കുന്നതിൽ ആ മതക്കാർ തികച്ചും ഭിന്നാഭിപ്രായക്കാരാണ്.
സ്വർഗത്തിലെ വെളിച്ചത്തിന്റെ ഭൂമിയിലുള്ള രൂപമായിട്ടാണ് അവർ അഗ്നിയെ കരുതുന്നത്.
സർവജന്തുക്കളുടെയും ജീവൻ അഗ്നിയാണ്.
അഹുരമസ്ദയുടെ പുത്രനാണ് അഗ്നി.
മൃതശരീരമോ ചാണകമോ അഗ്നിയിൽ നിക്ഷേപിക്കുന്നതു മരണശിക്ഷ വിധിക്കത്തക്കവണ്ണം വലിയ പാപമായി സരതുഷ്ട്രൻമാർ കരുതുന്നു.
എന്നാൽ അവരുടെ അഗ്നിസ്തുതികൾക്കു ഹിന്ദുക്കളുടെ അഗ്നിപൂജയോടു സാദൃശ്യമുണ്ട്.
കടപ്പാട്: കേരള സർക്കാർ ഗ്നൂ സ്വതന്ത്ര പ്രസിദ്ധീകരണാനുമതി പ്രകാരം ഓൺലൈനിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച മലയാളം സർ‌വ്വവിജ്ഞാനകോശത്തിലെ അഗ്നിപൂജ എന്ന ലേഖനത്തിന്റെ ഉള്ളടക്കം ഈ ലേഖനത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്.
അഗ്നിപർവ്വതം ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Volcano റീഡൗട്ട് അഗ്നിപർവ്വതത്തിലെ ഏപ്രിൽ 21, 1990 ൽ ഉണ്ടായ സ്ഫോടനമേഘം, കെനൈ പെനുസ്വിലയിൽ നിന്നുള്ള ദൃശ്യം.
അലാസ്ക്കയിലെ അല്യൂറ്റിയൻ ദ്വീപിലുള്ള  ക്ലീവ്‌ലൻഡ് അഗ്നിപർവ്വതം, അന്താരാഷ്ട്ര ബഹിരാകാശനിലയത്തിൽ നിന്ന് എടുത്ത ചിത്രം.
തിളച്ചുരുകിയ മാഗ്മ ദ്രവരൂപത്തിലോ , ബാഷ്പമായോ , രണ്ടും ചേർന്നോ വൻതോതിൽ ഗ്രഹോപരിതലത്തിലേക്ക് ബഹിർഗമിക്കുന്ന ഭൂവല്കച്ഛിദ്രമാണ് അഗ്നിപർവ്വതം .
മിക്കപ്പോഴും ഇവ ഉയർന്ന കുന്നുകളുടെയോ പർവ്വതങ്ങളുടെയോ രൂപത്തിലായിരിക്കും കാണുക.
ഫലകചലനം ഉള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ അഗ്നിപർവ്വതങ്ങളും അഗ്നിപർവ്വതവക്ത്രങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ബഹിർഗമനവും ഉണ്ടാകാനുള്ള സാദ്ധ്യത കൂടുതലാണ്.
ആഗ്നേയ പ്രക്രിയയിൽ ഒരിനമാണ് അഗ്നിപർവ്വതോദ്ഗാരം, മറ്റേ ഇനം അന്തർവേധനവും (Intrusion).
ഭൂവല്കത്തിലെ ശിലകളുടെ അടിയിൽ വിദരങ്ങളും വിടവുകളും സൃഷ്ടിച്ചു തിളച്ചുരുകിയ ശിലാദ്രവം മുകളിലേക്കിരച്ചുകയറുന്ന പ്രക്രിയയാണ് അന്തർവേധനം.
ഇതിൽ അഗ്നിപർവ്വതത്തിലെപ്പോലെ മാഗ്മ ബഹിർഗമിക്കുന്നില്ല.
വൊൾകാനോ എന്ന പേരിനുപിന്നിൽ
അഗ്നിയും ചാരവും പാറയും മറ്റും പുറംതള്ളുന്ന പർവ്വതങ്ങളെ ആംഗലേയത്തിൽ വോൾക്കാനോ പറയുന്നു.
ഗ്രീക്ക് പുരാണത്തിലെ അഗ്നിദേവനായ വോൾകന്റെ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഇറ്റലിയിലെ സിസിലിക്കടുത്തുളള വോൾകാനിക് ദീപിൽ നിന്നുമാണ് അഗ്നിപർവ്വതങ്ങൾക്ക് വോൾക്കാനോ എന്നു പേരുവന്നത് എന്നു കരുതുന്നു.
ഇറ്റലിയിലെ സിസിലിക്കടുത്തുളള വോൾകാനിക് ദീപ് ചരിത്രത്തിൽ
എ.ഡി. 79-ാം ശതകത്തിൽ പൊട്ടിത്തെറിച്ച്, ഹെർക്കുലേനിയം , പൊംപേയ് തുടങ്ങിയ നഗരങ്ങളെ ഒന്നാകെ നശിപ്പിച്ചുകളഞ്ഞ വെസൂവിയൻ സ്ഫോടനത്തെസംബന്ധിച്ച വിവരണം റോമൻചരിത്രരേഖകളിലുണ്ട് .
പുകയും തീയും വമിപ്പിച്ച് എരിഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു പർവ്വതമായിട്ടാണ് അഗ്നിപർവ്വതത്തെ പൊതുവേ ധരിച്ചിരുന്നത്.
ശാസ്ത്രത്തിന്റെ വളർച്ച ഈ ധാരണയെ തച്ചുടച്ചു.
തടികളും മറ്റും കത്തുന്നതുപോലെ സാധാരണ ജ്വലനത്തിന് ഇവിടെ പ്രസക്തിയില്ല.
ചിലപ്പോൾ വിലമുഖങ്ങളിൽ തീജ്വാലയുണ്ടാകാം.
ആന്തരികമായ ചൂടുകൊണ്ടല്ല ഇതുസംഭവിക്കുന്നത്; ബാഷ്പങ്ങൾ വായുവുമായി ഇടകലരുമ്പോഴുണ്ടാകുന്ന ഉരസൽ മൂലം തീ കത്തുന്നതാണ്.
അഗ്നിപർവ്വതപ്രക്രിയ പർവതാഗ്രങ്ങളിൽനിന്നാകണമെന്നില്ല.
മിക്ക അഗ്നിപർവ്വതങ്ങളും സ്ഫോടനത്തിനുശേഷം ഉയർന്നുവന്നിട്ടുള്ളവയാണ്.
നേപ്പിൾസ് ഉൾക്കടലിന് അഭിമുഖമായി നില്ക്കുന്ന വെസൂവിയസ് ഇതിനുദാഹരണമാണ്.
പണ്ട് ഒരു അഗ്നിപർവ്വത ദ്വീപായിരുന്ന ഇത് ഉദ്ഗാരഫലമായി കടൽ നികന്നു കരയുമായി ബന്ധിക്കപ്പെട്ടു.
ഭൂവല്കത്തിനടിയിലെ ഉയർന്ന ചൂടുകാരണം (3,000 o C) പാറകളെല്ലാം ഉരുകും.
ഉരുകിത്തിളച്ച ഈ വസ്തുവാണ് മാഗ്മ .
ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിനു 80-160 കിലോമീറ്റർ താഴെയാണ് സാധാരണയായി മാഗ്മ ഉണ്ടാവുക.
പാറ ഉരുകുമ്പോൾ ഒരുപാട് വാതകവും ഉണ്ടാകും.
ഈ വാതകവും മാഗ്മയും കൂടിച്ചേരും.
ഇങ്ങനെയുണ്ടാകുന്ന വസ്തുവിന്‌ ചുറ്റുമുള്ളപാറകളേക്കാൾ ഭാരം കുറവായിരിക്കും.
അതിനാൽ അത് മുകളിലേക്ക് ഉയർന്നുപൊങ്ങും.
ഉയരുന്നതിനനുസരിച്ച് വഴിയിലുള്ള പാറകളേയും ഉരുക്കി കൂടെച്ചേർക്കും.
ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിന് ഏകദേശം 3 കിലോമീറ്റർ താഴെയെത്തുമ്പോൾ ഈ മാഗ്മക്കൂട്ടം ഒരു അറപോലെ നിറഞ്ഞുകിടക്കും.
ഇതാണ് മാഗ്മ അറ.
മാഗ്മ അറയ്ക്കു ചുറ്റുമുള്ള പാറകളിൽ നിന്നുള്ള മർദ്ദം കാരണം മാഗ്മ പൊട്ടിത്തെറിക്കുകയോ ദുർബല പാറകളെ ഉരുക്കി വിടവുകളുണ്ടാക്കി ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിലേക്കു കുതിക്കുകയോ ചെയ്യും.
ഉപരിതലത്തിലെത്താറാവുമ്പോൾ മാഗ്മയിലെ വാതകം വേർപെടും.
അവിടെ ഒരു വിടവുണ്ടാക്കി വാതകവും മാഗ്മയുമെല്ലാം വെളിയിലേക്ക് ചാടും.
ഇവ വലിയ ശിലാഖണ്ഡങ്ങൾ മുതൽ ചെറുകണങ്ങളും തരികളും വരെയായി വിവിധ വലിപ്പത്തിൽ ചിതറിവീഴുന്നു; ധൂമപടലങ്ങളും ഇതിന്റെകൂടെയുണ്ടാകാം.
സാന്ദ്രമായ നീരാവി ശിലാധൂളിയുമായി കലർന്നുണ്ടാകുന്ന ഇരുണ്ട വിഷമയപദാർഥങ്ങൾ ധൂമപടലമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
ചിലപ്പോൾ ഇവ മേഘപാളിപോലെ കാണപ്പെടും.
ടെക്റ്റോണിക് ഭൗമ ഫലകങ്ങൾ ടെക്റ്റോണിക് ഭൗമ ഫലകങ്ങളുടെ അതിർത്തിയും (OSR – Oceanic Spreading Ridges) അവയ്ക്ക് ചുറ്റും അടുത്തിടയുള്ള അഗ്നിപർവ്വതങ്ങളും.
ഫലകചലനസിദ്ധാന്തമനുസരിച്ച് ടെക്റ്റോണിക് ഭൗമ ഫലകങ്ങൾ പരസ്പരം അകലുകയോ കൂടിച്ചേരുകയോ ചെയ്യുന്നിടത്താണ്‌ സാധാരണയായി അഗ്നിപർവ്വതങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നത്.
മധ്യ-അറ്റ്ലാന്റിക് പർവ്വതനിരയിൽ ഫലകങ്ങൾ പരസ്പരം അകലുന്നതു കാരണമായുള്ള അഗ്നിപർവ്വതങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നു.
പസഫിക്ക് സമുദ്രത്തിനു ചുറ്റുമുള്ള പസഫിക്ക് അഗ്നിവളയം എന്നറിയപ്പെടുന്ന മേഖലയിൽ ഫലകങ്ങൾ പരസ്പരം കൂട്ടിയിടിക്കുന്നത് മൂലമുണ്ടാകുന്ന അഗ്നിപർവ്വതങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നു.
ഫലകങ്ങൾ അരികുകൾ വഴി നിരങ്ങിനീങ്ങുന്നതും കടന്നുപോകുന്നതുമായ മേഖലകളിൽ അഗ്നിപർവ്വതങ്ങൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നില്ല.
ഭൂമിയുടെ പുറം പാളിയിൽ കനം കുറഞ്ഞ ഭാഗങ്ങളിലും വിടവുകൾ ഉള്ളതുമായ മേഖലകളിലും അഗ്നിപർവ്വതങ്ങൾ രൂപപ്പെടാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.
അഗ്നിപർവ്വതവക്ത്രം
സ്ഫോടനഫലമായോ അതിനുമുമ്പോ നേരിയതോതിലുള്ള ഭൂകമ്പങ്ങളും അനുഭവപ്പെടാം.
വിലമുഖത്തിലൂടെ നാലുപാടും പരന്നൊഴുകുന്ന ലാവയും ചുറ്റുപാടും ചിതറിവീഴുന്ന ശിലാഖണ്ഡങ്ങളും അടിഞ്ഞുകൂടി സ്തൂപികാകാരമായ കുന്നുകൾക്കു രൂപം നല്കുന്നു, ചിലപ്പോൾ പ്രോത്ഥാനശക്തികളുടെ പിന്തുണയോടെ ഇവ വൻ മലകളായി വളരാനും ഇടയുണ്ട്.
ഇവയുടെ മധ്യത്തിലുള്ള വിലമുഖം നാളീരൂപത്തിൽ അത്യഗാധമായിരിക്കും.
ഇതിനെയാണ് അഗ്നിപർവ്വത വക്ത്രം എന്നു പറയുന്നത്.
ഒരേ അഗ്നിപർവ്വതത്തിനു തന്നെ ഒന്നിലധികം വിലമുഖങ്ങളുണ്ടായി എന്നു വരാം.
ഉദ്ഗാരങ്ങൾ
അഗ്നിപർവതോദ്ഗാരങ്ങൾ സാധാരണയായി രണ്ടുതരത്തിലാണ് കണ്ടുവരുന്നത്.
ഉരുകി ഉയരുന്ന മാഗ്മ , അഗ്നിപർവ്വതവക്ത്രത്തിന്റെ വശങ്ങൾ കവിഞ്ഞുപടർന്നും ശാന്തമായും ഒഴുകുന്ന ലാവാപ്രവാഹങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതാണ് ആദ്യത്തെ ഇനം.
ചിലപ്പോൾ അടിയിലുള്ള വാതകങ്ങളുടെ തള്ളൽനിമിത്തം മാഗ്മ അനേകം മീറ്റർ ഉയരത്തിൽ പ്രസ്രവണങ്ങളായി (fountains) കുതിക്കുന്നു.
ലാവാപ്രവാഹങ്ങളിൽതന്നെ വിലീനമായ വാതകങ്ങൾ കുമിളകളായി ഉയർന്നു വായുവിൽ ലയിക്കുന്നു, ഇത്തരം അഗ്നിപർവ്വതങ്ങൾ ലാവാപ്രവാഹത്തിൽപ്പെടുന്ന വസ്തുക്കൾക്കു മാത്രമേ നാശനഷ്ടങ്ങൾ വരുത്തുന്നുള്ളു.
അഗ്നിപർവ്വതനാളങ്ങളിൽ ഭയങ്കരമായ പൊട്ടിത്തെറി ഉണ്ടാകുകയും വാതകസമ്മിശ്രമായ ലാവ പതഞ്ഞുയർന്നു ബഹിർഗമിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതാണ് രണ്ടാമത്തെ ഇനം.
ഈ പത ഖരീഭവിച്ചു ചാരമായും പ്യൂമിസ് ' (pumice) ആയും തെറിച്ചുവീഴുന്നു.
മാഗ്മ ദ്രവരൂപത്തിൽ ഒഴുകുന്നതിനുപകരം ഖരാവസ്ഥയിലുള്ള പൈറോക്ളാസ്റ്റികങ്ങളായി ചുഴറ്റി എറിയപ്പെടുന്നു.
ഇവ ചിതറിവീഴുന്നത് ധാരാളം നാശനഷ്ടങ്ങൾക്ക് ഇടയാക്കും.
ഏറിയകൂറും അഗ്നിപർവ്വതസ്ഫോടനങ്ങൾ മേൽപ്പറഞ്ഞ രണ്ടിനങ്ങൾക്കും ഇടയ്ക്കായിരിക്കും.
ഇടത്തരം സ്ഫോടനത്തോടെ ലാവയും പൈറോക്ളാസ്റ്റികങ്ങളും വാതകങ്ങളും ബഹിർഗമിക്കുന്നു.
തരങ്ങൾ സിൽഡെർ കോൺസ് - ഘടന കാണിക്കുന്ന രേഖാചിത്രം.
പ്രധാനമായും മൂന്നുതരം അഗ്നിപർവതങ്ങളുണ്ട്.
ഷീൽഡ് അഗ്നിപർവതങ്ങളാണ് ഒന്ന്, ലാവ പലവിള്ളലുകളിലൂടെ പുറത്ത് വന്ന് വലിയൊരു പ്രദേശത്ത് വ്യാപിക്കുമ്പോഴാണ് ഇവയുണ്ടാകുന്നത്.
സിൽഡെർ കോൺസ് (Cinder cone) എന്നറിയപ്പെടുന്നവയാണ് രണ്ടാമത്തെ ഇനം.
പാറക്കഷണങ്ങൾ ഒരു പ്രധാന വിടവിലൂടെ പുറത്തേക്കുവന്ന് അതിനുചുറ്റും അടിഞ്ഞുകൂടുമ്പോഴാണ് ഇവ ഉണ്ടാകുന്നത്.
മൂന്നാമത്തേത് കോമ്പസിറ്റ് അഗ്നിപർവതങ്ങൾ .
കൂടെക്കൂടെ പൊട്ടിത്തെറിയുണ്ടായി ലാവയും പാറക്കഷണങ്ങളും ഒക്കെ ഒരു വിടവിലൂടെ പുറത്തുവന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോഴാണ് ഇത്തരം അഗ്നിപർവതങ്ങളുണ്ടാകുന്നത്.
പുറത്തുവരുന്ന വസ്തുക്കൾ പലതട്ടുകളിലായി അടിഞ്ഞുകൂടിയിരിക്കും.
പിരമിഡിൻറെ ആകൃതി ആയിരിക്കും ഇത്തരം അഗ്നിപർവതങ്ങൾക്ക്.
സ്ഫോടനോത്പന്നങ്ങൾ
അഗ്നിപർവ്വതോത്പന്നങ്ങളെ വാതകങ്ങൾ, ദ്രവമാഗ്മ, പൈറോക്ളാസ്റ്റികങ്ങൾ എന്നിങ്ങനെ വിഭജിക്കാം.
വാതകങ്ങൾ 1991 -ൽ ഫിലിപ്പീൻസിലെ മൗണ്ട് പിനാറ്റ്യൂബോ , വിസ്ഫോടനത്തിന്റെ മൂർദ്ധന്യത്തിൽ, 19 കിലോമീറ്റർ ചാരം തെറിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഉദ്ഗാരങ്ങളുടെ ഭാഗമായി വാതകങ്ങളും ബാഷ്പങ്ങളും വൻതോതിൽ ബഹിർഗമിക്കുന്നു.
ഉഗ്രമായ സ്ഫോടനത്തോടനുബന്ധിച്ചുണ്ടാകുന്ന വാതകങ്ങൾ ധൂളീമാത്രങ്ങളായ പൈറോക്ളാസ്റ്റികങ്ങളുമായി കലർന്ന് ധൂമപടലം പോലെയോ, മേഘം പോലെയോ വ്യാപിക്കുന്നു, ഇവ മിക്കവാറും വിഷലിപ്തവുമായിരിക്കും .
ഉയർന്ന ഊഷ്മാവിൽ വമിക്കുന്ന ഈ വാതകങ്ങളെ സംബന്ധിച്ച പഠനം പല പ്രശ്നങ്ങളും സൃഷ്ടിച്ചു, ഇന്നും ഇവയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവ് അപൂർണമാണ്.
അന്തരീക്ഷവായുവുമായുള്ള സമ്പർക്കത്തിൽ ചുവപ്പും നീലയും ജ്വാലകളിൽ കത്തുന്നതാണ് ദഹനസ്വഭാവമുള്ള വാതകങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യം തെളിയിച്ചത്.
വാതകങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിൽ ഏതാണ്ട് 70ശ.
വും നീരാവിയാണ് .
ഇതിൽ മാഗ്മീയജലത്തിന്റെയും ഭൂഗർഭജലത്തിന്റെയും (Ground water) അളവുകൾ തിട്ടപ്പെടുത്താനാവില്ല.
ഹൈഡ്രജൻ ക്ളോറൈഡ് , ഹൈഡ്രജൻ സൾഫൈഡ് , ഹൈഡ്രജൻ , കാർബൺഡൈഓക്സൈഡ് , കാർബൺമോണോക്സൈഡ് , സൾഫർട്രൈഓക്സൈഡ് , സൾഫർഡൈഓക്സൈഡ് , ഹൈഡ്രജൻ ഫ്ളൂറൈഡ് തുടങ്ങിയവയാണ് മറ്റു മുഖ്യവാതകങ്ങൾ.
മീഥെയിൻ , അമോണിയ , ഹൈഡ്രജൻതയോസയനൈറ്റ് , നൈട്രജൻ , ആർഗൺ തുടങ്ങിയവയും സൾഫർ ബാഷ്പവും നേരിയ തോതിൽ കണ്ടുവരുന്നു.
ആൽക്കലിലോഹങ്ങൾ , അയൺ എന്നിവയുടെ ക്ളോറൈഡുകളും ചിലപ്പോൾ കാണാറുണ്ട്.
അഗ്നിപർവ്വതത്തിൽനിന്നും ഉദ്ഗമിക്കുന്ന മൂലവാതകങ്ങൾ അന്തരീക്ഷ ഓക്സിജനുമായി പ്രതിപ്രവർത്തിച്ചാണ് കാർബൺ , സൾഫർ തുടങ്ങിയവയുടെ ഓക്സൈഡുകളും നീരാവിയുടെ ഒരംശവും ഉത്പാദിതമാകുന്നതെന്നും അഭിപ്രായമുണ്ട്.
എല്ലാ അഗ്നിപർവ്വതങ്ങളിൽനിന്നും ഒരേ വാതകങ്ങൾതന്നെ ബഹിർഗമിക്കണമെന്നില്ല.
ലാവാപ്രവാഹങ്ങൾ 10 മീ (33 അടി ) ഉയരത്തിലുള്ള പ്രസ്രവണം , ലാവ , ഹവായി, യു.എസ്
ഖരാങ്കത്തിൽനിന്നും അധികം ഉയർന്നതല്ലാത്ത ഊഷ്മാവിൽ ബഹിർഗമിക്കുന്ന ദ്രവമാഗ്മയാണ് ലാവ .
രാസസംയോഗം , വിലീനവാതകങ്ങളുടെ അളവ് എന്നിവയെ ആശ്രയിച്ച് ഇതിന്റെ താപനില 900 o C-നും 1,200 o C-നും ഇടയ്ക്കായിരിക്കും.
600 o C-നും 900 o C-നും ഇടയ്ക്കാണ് ലാവ ഖരീഭവിക്കുന്നത്.
ഭൂവല്ക്കത്തെ ഭേദിച്ചുകൊണ്ടു ബഹിർഗമിക്കുമ്പോൾതന്നെ, മാഗ്മയിലെ ചില ഘടകങ്ങൾ താപ-മർദഭേദങ്ങളുടെ ഫലമായി ബാഷ്പീകരിക്കുന്നു.
വാതകങ്ങൾ സ്വതന്ത്രമാകുന്നത് മാഗ്മയുടെ ശ്യാനതയെ (viscosity) ബാധിക്കുന്നു.
ലാവാപ്രവാഹത്തിന്റെ രൂപഭാവങ്ങൾ നിർണയിക്കുന്നത് പ്രധാനമായും അതിന്റെ ശ്യാനതയാണ്.
തണുക്കുന്നതിന്റെ തോതും പ്രതലത്തിന്റെ ചരിവുമാണ് ഇതിനെ സ്വാധീനിക്കുന്ന മറ്റു ഘടകങ്ങൾ.
ലാവാപാളികളിലെ ഊഷ്മാവ് അടിയിൽനിന്നും മുകളിലേക്കു കുറഞ്ഞുവരുന്നതുനിമിത്തം ഉപരിതലത്തിലെ ലാവ താരതമ്യേന ശ്യാനവും താഴത്തേത് കൂടുതൽ ഗതിശീലവുമാകാം.
ലാവയുടെ ഉപരിതലം വികൃതപ്പെടുവാൻ ഇതു കാരണമാകുന്നു; പെട്ടെന്നു തണുത്തു മിനുസമേറിയ പ്രതലം ഉണ്ടാകാനും മതി.
ഇത് അഗ്നിപർവ്വതസ്ഫടികത്തിന്റെ (volcanic glass) ഉത്പാദനത്തിനു ഹേതുവായിത്തീരുന്നു.
ലാവയുടെ ചേരുവ ഒന്നുപോലാണെങ്കിലും ഘടകങ്ങളുടെ സംയോഗാനുപാതം വ്യത്യസ്തമാകാം.
സിലിക്കയുടെ അംശം 25 ശ.
മുതൽ 75 ശ.
വരെ വ്യതിചലിച്ചുകാണുന്നു.
സിലിക്ക അധികമാകുന്നത് ലാവയ്ക്കു കൂടുതൽ മുറുക്കം നല്കുന്നു.
ഉയർന്ന ഊഷ്മാവിൽപോലും ഇവയുടെ ശ്യാനത കൂടിയിരിക്കും.
ഇവ എളുപ്പം ഒലിച്ചുപോകുന്നില്ല.
ചിലപ്പോൾ ഇത്തരം ലാവ അഗ്നിപർവ്വതനാളിയിൽതന്നെ കട്ടിപിടിച്ചു പ്രവാഹത്തിനു പ്രതിബന്ധമായിത്തീരുന്നു.
ഇതിന്നടിയിലായി തിങ്ങിക്കൂടുന്ന വാതകങ്ങൾ ഊക്കോടെ പുറത്തേക്കുവരുമ്പോഴാണ് അത്യുഗ്രമായ സ്ഫോടനമുണ്ടാകുന്നത്.
അഗ്നിപർവ്വതവക്ത്രത്തിന്റെ ശിലാഭിത്തികൾപോലും ഈ പൊട്ടിത്തെറിയിൽ പങ്കുചേരുന്നു.
ശ്യാനതകൂടിയ ലാവ അധികദൂരം ഒഴുകുന്നില്ല.
ഇങ്ങനെയുണ്ടാകുന്ന ലാവാതലത്തിന്റെ അറ്റത്തു ധാരാളം മുനമ്പുകൾ കാണുന്നു.
ഇത്തരം ലാവ മങ്ങിയ നിറത്തോടു കൂടിയതായിരിക്കും.
1984 ൽ ഐസ്ലാന്റിലെ ക്രാഫ്ലയിൽ നിന്നും ലാവ ഒലിച്ചിറങ്ങുന്നു.
സിലിക്കാംശം കുറവുള്ള ലാവയുടെ ഉദ്ഗാരം പ്രായേണ ശാന്തമാണ്.
ഗതിശീലങ്ങളായ ഇവ രണ്ടുരീതിയിലുള്ള ലാവാപ്രവാഹങ്ങൾക്ക് ഇടയാക്കുന്നു.
ലാവയുടെ മുകൾഭാഗം കട്ടിയാകുമ്പോഴും അടിഭാഗം ഒഴുകിക്കൊണ്ടിരിക്കും.
തൻമൂലം കട്ടിപിടിച്ചഭാഗം വിണ്ടുകീറി കട്ടകളായിത്തീരുന്നു.
പെട്ടെന്നുറയുന്നതുമൂലം പരുപരുത്ത തലങ്ങളായിരിക്കും ഇവയ്ക്കുണ്ടായിരിക്കുക.
എന്നാൽ പരന്നൊഴുകുമ്പോൾ വിലീനവാതകങ്ങൾ കുമിളകളായി രക്ഷപ്പെട്ടശേഷം തണുത്തു കട്ടിയാകുന്ന ലാവയുടെ മിനുസമായ പുറന്തോട് കയർപോലെ പിരിവുകളോടെ കാണപ്പെടുന്നു.
ഇവയെ യഥാക്രമം ഖണ്ഡ ലാവ (Block Lava) എന്നും കയർ ലാവ (Rope Lava) എന്നും പറയുന്നു; ആആ ലാവ (AA Lava), പാഹോഹോ ലാവ (Pahoehoe Lava) എന്നീ ഹവായിയൻ പേരുകളും പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.
കയർ ലാവ ഖണ്ഡ ലാവയെക്കാൾ സാവധാനത്തിലാണ് തണുക്കുന്നത്.
തലയണലാവ ( നോആ )
സമുദ്രത്തിന്റെയോ ജലാശയങ്ങളുടെയോ അടിത്തട്ടിൽ ലാവാ ഉദ്ഗാരമുണ്ടാകുമ്പോൾ തലയണകൾ നിരത്തിയിട്ടതുപോലുള്ള ആകൃതിയിൽ പെട്ടെന്നു തണുത്ത് ഉറയുന്നു.
ഇവയെ തലയണലാവ (Pillow Lava) എന്നു പറഞ്ഞുവരുന്നു.
പസിഫിക് സമുദ്രത്തിലെ അഗ്നിപർവ്വതദ്വീപുകൾക്കടുത്ത് ഇത്തരം ഘടന ധാരാളമായി കാണാം.
ഭൂഅഭിനതികളുമായി (Geosynclines) ബന്ധപ്പെട്ടും ഇവയെ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.
അഗാധതലങ്ങളിലുണ്ടാകുന്ന ഉദ്ഗാരങ്ങളെപ്പറ്റി നേരിട്ടുള്ള അറിവുകൾ പരിമിതമാണ്.
രാസസംയോഗത്തിൽ ഇവയ്ക്കു ബസാൾട്ടിനോടു സാദൃശ്യമുണ്ട്.
എന്നാൽ ധാതു സംയോഗത്തിൽ വ്യത്യസ്തവുമാണ്.
ഇവയെ സ്പിലൈറ്റ് (Spilite) എന്നു പറയുന്നു.
നിശ്ചലമായി തളംകെട്ടിനിന്നു ഘനീഭവിക്കുന്ന ലാവാ ഘടനകളുടെ അടിഭാഗം സ്തംഭാകാരമായി കാണപ്പെടുന്നു (columnar structure).
ഇവ തരിമയവും വിലീനവാതകങ്ങളുടെ അഭാവംകൊണ്ടു സവിശേഷവുമായ പ്ളേറ്റോ ബസാൾട്ടിന്റെ ഏകരൂപഘടനകളാണ്.
ഡെക്കാൺ പീഠഭൂമിയിലെ 5,20,000 ച.
സ്ഥലത്ത് ഇത്തരം സ്തംഭാകാരലാവയാണുളളത്.
ലോകത്തിന്റെ നാനാഭാഗങ്ങളിലും ഇത്തരം ലാവാപീഠഭൂമികൾ കാണാം.
കഴിഞ്ഞ 18 കോടി വർഷങ്ങൾക്കിടയിൽ 42 ലക്ഷം ഘ.
ലാവാശിലകൾ രൂപം കൊണ്ടിട്ടുണ്ടെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
അഗ്നിപർവ്വതനാളത്തിൽവച്ചുതന്നെ വാതകങ്ങളുമായി കലർന്നു പതഞ്ഞുയരുന്നതാണ് ലാവാനുര (Lava forth).
ഏറ്റവും ശ്യാനവും ഊഷ്മളവുമായ ലാവ കുത്തനെയുള്ള ചരിവുകളിൽ മണിക്കൂറിൽ 50 മുതൽ 65 കി.
വരെ വേഗത്തിലൊഴുകുന്നു.
എന്നാൽ സിലിക്ക അധികമുള്ള ലാവ വളരെ സാവധാനത്തിൽ മാത്രമേ ഇറങ്ങുന്നുള്ളു.
ഇവയുടെ ഉപരിതലം ഉറയുകയും ഒപ്പംതന്നെ അടിവശം ഒഴുകുകയും ചെയ്യും.
ഇതു വൈവിധ്യമുളള പ്രതലസംരചനയ്ക്കു കാരണമാകുന്നു.
ഉറഞ്ഞുകൂടിയ ലാവാതലങ്ങൾക്കിടയിൽ വലിയ തുരങ്കങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നതും സാധാരണയാണ്.
ചിലപ്പോൾ ഇവയുടെ മുകൾത്തട്ട് ഇടിഞ്ഞമർന്ന് അഗാധങ്ങളായ കിടങ്ങുകളായിത്തീരുന്നു .
പൈറോക്ളാസ്റ്റികങ്ങൾ
ഖരരൂപത്തിലുള്ള അഗ്നിപർവ്വതോത്പന്നങ്ങളാണ് പൈറോക്ളാസ്റ്റികങ്ങൾ (Pyroclastic rock).
പൈറോക്ളാസ്റ്റികങ്ങൾ നന്നെ ചെറിയതരികൾ മുതൽ ടൺ കണക്കിനു ഭാരമുളള വലിയ ശിലാഖണ്ഡങ്ങൾ വരെ വിവിധവലിപ്പങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നു.
സ്ഫോടനത്തിന്റെ ശക്തി , കാറ്റിന്റെ ഗതിവേഗം, വലിപ്പം തുടങ്ങിയവയെ ആശ്രയിച്ച് ഇവ അഗ്നിപർവ്വതവക്ത്രത്തിനുചുറ്റും അടുത്തോ ദൂരയോ ആയി വീഴുന്നു.
ചിലപ്പോൾ വലിയ ഖണ്ഡങ്ങൾ അഗ്നിപർവ്വത വക്ത്ര(Crater)ങ്ങളിലേക്കുതന്നെ വീണെന്നും വരാം.
ക്രേറ്ററിന്റെ വശങ്ങളിലായിവീണ് ഉരുണ്ടുനീങ്ങുന്നവയുമുണ്ട്.
ഇവ പിന്നീട് ജ്വാലാശ്മസഞ്ചയമോ (agglomerate) അഗ്നിപർവത ബ്രക്ഷ്യയോ (Volcanic Breccia) ആയി രൂപം കൊള്ളുന്നു.
3 സെ.
മീ മുതൽ അനേകം മീ.
വരെ വ്യാസമുള്ള പൈറോക്ളാസ്റ്റിക് പിണ്ഡങ്ങളാണ് അഗ്നിപർവ്വത ബോംബുകൾ.
ഇവ ഖരരൂപത്തിൽതന്നെ വിക്ഷേപിക്കപ്പെടുന്ന മാഗ്മാകഷണങ്ങളാകാം.
ചിലപ്പോൾ വായുമണ്ഡലത്തിലേക്ക് ചുഴറ്റി എറിയപ്പെടുമ്പോൾ ഉരുണ്ടുകൂടുന്നതുമാകാം.
മിക്കവാറും ഇവയ്ക്കു സരന്ധ്രഘടനയായിരിക്കും ഉണ്ടാവുക.
ഭൌമോപരിതലത്തിലെത്തുന്നതിനു മുൻപുതന്നെ ഇവ ബാഹ്യമായിട്ടെങ്കിലും ഖരീഭവിച്ചിരിക്കും; ചിലപ്പോൾ നീണ്ടുരുണ്ടവയായും കൂമ്പിയും കാണപ്പെടുന്നു; അപൂർവമായി ക്രമരൂപമില്ലാത്തവയും കാണാം.
ആകാശത്തുവച്ചുതന്നെ ഘനീഭവിച്ചു സരന്ധ്രങ്ങളായി കാണപ്പെടുന്ന ലാവാക്കഷണങ്ങളെ 'സ്കോറിയ' (Scoria) എന്നു പറയുന്നു.
0.3 മി.മീ.
മുതൽ 5 മി.മീ.
വരെ വലിപ്പമുളളവ 'ചാര'മായും അതിലും സൂക്ഷ്മങ്ങളായവ 'ധൂളി' ആയും വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.
സുഷിരങ്ങളില്ലാതെ പയർമണികളെപ്പോലെയുള്ള ചെറിയ കഷണങ്ങളാണ് 'ലാപ്പിലി' (Lappili).
പ്യൂമിസ് (Pumice) ആണ് മറ്റൊരിനം.
ശ്യാനതകൂടി രന്ധ്രമയവും വാതകസാന്നിധ്യമുള്ളതുമായ മാഗ്മാക്കഷണങ്ങളാണ് പ്യൂമിസ്.
അന്തരീക്ഷത്തിലൂടെയുള്ള യാത്രയ്ക്കിടയിൽ മാഗ്മ പെട്ടെന്നു തണുക്കുമ്പോഴാണ് പ്യൂമിസ് ഉണ്ടാകുന്നത്.
പ്യൂമിസ് പൊടിയുമ്പോൾ സ്ഫടികതുല്യമായ ചാരമാകുന്നു.
അധിസിലിക മാഗ്മയുടെ വിദരോദ്ഗാരത്തോടനുബന്ധിച്ച് അഗ്നിസ്ഫുലിംഗങ്ങളും വിഷ വാതകങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഭീമാകാരങ്ങളായ ധൂളീമേഘങ്ങളുണ്ടാകുന്നു.
ഇവയെ 'നൂയെസ് ആർദെന്റെസ്' (Nuees Ardentes) എന്നു വിളിച്ചുവരുന്നു.
മാഗ്മാ ഉദ്ഗാരത്തിനു തൊട്ടുമുൻപായി പരൽരൂപത്തിലുളള ആഗൈറ്റ് , ഫെൽസ്പാർ തുടങ്ങിയ ധാതുക്കൾ വർഷിക്കപ്പെടാറുണ്ട്.
അഗ്നിപർവ്വതങ്ങളിലെ സ്ഫോടനവർഗ്ഗീകരണം
ഏതെങ്കിലും രണ്ട് അഗ്നിപർവ്വതങ്ങളിലെ സ്ഫോടനം ഒരിക്കലും തന്നെ എല്ലാ രീതിയിലും തുല്യമായി എന്നു വരികയില്ല.
മർദം , വാതകത്തിന്റെ അളവ്, ലാവയുടെ ശ്യാനത എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പ്രത്യേക ഭാവങ്ങൾ പ്രദർശിപ്പിച്ചുകാണുന്നവയെ താഴെപ്പറയുന്നപ്രകാരം വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഹവായിയൻ ഹവായിയൻ വിസ്‌ഫോടനം: 1: ചാര പടലം (Ash plume), 2: ലാവാ ഫൗണ്ടൻ (Lava fountain), 3: വക്ത്രം (Crater), 4: ലാവാ തടാകം (Lava lake), 5: ബാഷ്പമുഖങ്ങൾ (Fumaroles), 6: ഒഴുകുന്ന ലാവ (Lava flow), 7 ലാവയുടേയും ചാരത്തിന്റെയും പാളി (Layers of lava and ash) 8: പാറനിര (Stratum), 9: Sill, 10: Magma conduit, 11: മാഗ്മ അറ Magma chamber, 1 2: Dike
ഹവായിയൻ (Hawalian) അഗ്നിപർവ്വതങ്ങളുടെ ഉദ്ഗാരം ഏറിയ കൂറും ഗതിശീലലാവയായിട്ടായിരിക്കും.
വാതകാംശം നന്നെ കുറവാണെന്നു മാത്രമല്ല വൻതോതിലുള്ള സ്ഫോടനം ഉണ്ടാകുന്നുമില്ല.
വിലമുഖം തുളുമ്പിയൊഴുകുന്ന ലാവ നേരിയ സ്തരങ്ങളായി അനേകം കിലോമീറ്ററുകളോളം വ്യാപിക്കുന്നു.
ഉയർത്തി എറിയപ്പെടുന്ന മാഗ്മാപിണ്ഡങ്ങൾ നിലത്തു വീഴുമ്പോൾ തല്ലിപ്പരത്തിയതുപോലെയാകുന്നു.
ലാവാ തടാകങ്ങളും 'പിലേയുടെ മുടി' എന്നറിയപ്പെടുന്ന അഗ്നിപർവ്വതസ്ഫടികത്തിന്റെ നാരുകളുമാണ് ഹവായിയൻ തരത്തിന്റെ സവിശേഷതകൾ.
ശ്യാനമായ ലാവ കൂടുതൽ മുറുകിയ ലാവയുടെ മുകളിൽ തളംകെട്ടി സംവഹനരീതിയിൽ പരിസഞ്ചരിക്കുന്നതാണ് ലാവാതടാകം.
വാതകങ്ങളുടെ പെട്ടെന്നുള്ള നിഷ്ക്രമണംമൂലം ഉപരിതലത്തിൽനിന്നും പുറത്തുചാടുന്ന ലാവ ശക്തിയായി അടിക്കുന്ന കാറ്റിൽപ്പെട്ടു ഘനീഭവിക്കുമ്പോഴാണ് സ്ഫടികനാരുകളുണ്ടാകുന്നത്.
സ്ട്രോംബോലിയൻ Diagram of a Strombolian eruption .
(key: 1. Ash plume 2. Lapilli 3. Volcanic ash rain 4. Lava fountain 5. Volcanic bomb 6. Lava flow 7. Layers of lava and ash 8. Stratum 9. Dike 10. Magma conduit 11. Magma chamber 12. Sill ) Click for larger version .
സിസിലിക്കു വടക്കുള്ള ലിപ്പാരിദ്വീപിലെ സ്ട്രോംബോലി അഗ്നിപർവ്വതത്തെ ആധാരമാക്കിയാണ് ഈ വിഭജനം, നൂറ്റാണ്ടുകളോളം നിർഗ്ഗമ്മിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന സ്ട്രോംബോലി അഗ്നിപർവ്വതത്തിന്റെ പേരിലുള്ള ഈ തരം അറിയപ്പെടുന്നത്.
ലാവ അധികം സുചലമല്ലാതിരിക്കുമ്പോഴാണ് സ്ട്രോംബോലിയൻ (Strombolian)  രീതിയിലുള്ള സ്ഫോടനം ഉണ്ടാകന്നത്.
വാതകങ്ങൾക്കു ശക്തിയായ സ്ഫോടനത്തോടുകൂടി മാത്രമേ ബഹിർഗമിക്കാൻ കഴിയൂ, മാഗ്മയിലുള്ള കുമിളകൾ കൂടിച്ചേർന്നുണ്ടാകുന്ന വലിയകുമിളകൾ ഉപരിതലത്തിലെത്തി വായുവിലെ മർദ്ദ വ്യത്യാസത്തിനാൽ ശക്താമയ ശബ്ദത്തോടെ പൊട്ടുന്നു.