smcproject/ml-wiki-sentences huggingface dataset:
വിപുലമായ റോഡ് ശൃംഖലയിലൂടെ അഫ്ഗാനിസ്താനിലെ പ്രധാന നഗരങ്ങളെ കഷ്ക, തുർക്മെനിസ്താൻ, ടെർമിസ്, ഉസ്ബെകിസ്താൻ, ചമൻ, പെഷാവർ തുടങ്ങിയ അയൽനാടൻ റെയിൽവേ കേന്ദ്രങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഈ റോഡുകൾ ഇന്ത്യാഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ വിപണന കേന്ദ്രങ്ങൾക്ക് മധ്യേഷൻ നഗരങ്ങളുമായി നേരിട്ടുബന്ധം പുലർത്തുവാനുള്ള സൌകര്യം നല്കുന്നു.
നഗരങ്ങൾക്കിടയിൽ മോട്ടോർ വാഹനഗതാഗതം നന്നെ പുരോഗമിച്ചിട്ടും ഗ്രാമവാസികൾ ഒട്ടകങ്ങളും കഴുതകളും വലിക്കുന്ന വണ്ടികളെ ഗതാഗത മാധ്യമമായി അവലംബിക്കുന്ന സ്ഥിതിയാണ് തുടർന്നുവരുന്നത്.
അഫ്ഗാനിസ്താനിൽ വ്യോമസഞ്ചാരം അഭിവൃദ്ധിപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
പ്രവിശ്യാനഗരങ്ങളിൽ മിക്കവയിലും വിമാനത്താവളങ്ങളുണ്ടെങ്കിലും ഇവയിൽ പലതും ശൈത്യകാലത്ത് അടച്ചിടേണ്ടിവരുന്നു.
കാബൂളിലും കാന്ദഹാറിലുമാണ് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളങ്ങളുള്ളത്.
സ്റ്റേറ്റ് ഉടമയിലുള്ള ആരിയാനാ അഫ്ഗാൻ എയർലൈൻസ് 1955 മുതൽ പ്രവർത്തിച്ചു തുടങ്ങി.
ഇപ്പോൾ ഡൽഹി, ദുബൈ, ഫ്രാങ്ക്ഫർട്ട്, കാന്ദഹാർ തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് കാബൂളിൽനിന്നും ആരിയാനാ അഫ്ഗാൻ എയർലൈൻസ് വിമാനസർവീസുകൾ നടത്തുന്നു.
സുരക്ഷാഭീഷണികളും വിദേശസൈനികസാന്നിധ്യവും
2001 അവസാനം താലിബാൻ തോപ്പിക്കപ്പെട്ടെങ്കിലും 2003 മുതൽ പാകിസ്താനിൽ ഇവർ പുനഃസംഘടിക്കപ്പെടുകയും അഫ്ഗാനിസ്താന്റെ തെക്കും കിഴക്കും അതിർത്തികളിലൂടെ രാജ്യത്തേക്ക് കടന്നും കയറാനും തുടങ്ങി.
2004-ലെ ആദ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ രാജ്യത്തിന്റെ മറ്റു ഭാഗങ്ങളിൽ താരതമ്യേന മെച്ചപ്പെട്ട ജനപങ്കാളിത്തം ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും തെക്കും, കിഴക്കും അഫ്ഗാനിസ്താനിൽ പങ്കാളിത്തം വളരെക്കുറവായിരുന്നു.
25% പേരേ ഇവിടെ വോട്ട് രേഖപ്പെടുത്തിയുള്ളൂ.
മേഖലയിലെ ക്രമസമാധാനപ്രശ്നങ്ങളായിരുന്നു ഇതിന് കാരണം.
2007-ഓടെ രാജ്യത്തിന്റെ വടക്കും പടിഞ്ഞാറും ഭാഗങ്ങളിൽ സർക്കാർ ഭരണസംവിധാനം ഭദ്രമായെങ്കിലും തെക്കും കിഴക്കും ഭാഗങ്ങളിൽ പ്രശ്നങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നു.
ഇവിടെ ആത്മഹത്യാക്രമണങ്ങളും മറ്റു അക്രമങ്ങളും നിത്യസംഭവമായി.
2007-ൽത്തന്നെ 6300 പേർ മരണമടയുകയും 140-ഓളം ആത്മഹത്യാക്രമണങ്ങൾ ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്തു.
അൽ ഖ്വയ്ദയുടെ വിദേശപോരാളികളാണ് അഫ്ഗാനിസ്താനിൽ ആത്മഹത്യാക്രമണരീതി കൊണ്ടുവന്ന് എന്നു കരുതപ്പെടുന്നു.
നാറ്റോയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 40,000-ത്തോളം വരുന്ന സൈന്യത്തെയാണ് ആഭ്യന്തരസുരക്ഷക്കായി അഫ്ഗാൻ സർക്കാർ ആശ്രയിക്കുന്നത്.
നാറ്റോ സൈന്യം, ഇന്റർനാഷണൽ സെക്ര്യൂരിറ്റി അസിസ്റ്റൻസ് ഫോഴ്സ് (ISAF) എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.
ഇതിനും പുറമേ ഭീകരവാദത്തിനെതിരെയുള്ള യുദ്ധത്തിന്റെ ഭാഗമായി 8000 പേരടങ്ങുന്ന അമേരിക്കൻ സൈനികരും ഇവിടെയുണ്ട്.
ഇവർ, ഓപ്പറേഷൻ എൻഡ്യൂറിങ് ഫ്രീഡം ഇൻ അഫ്ഗാനിസ്താൻ (OEF) എന്നും അറിയപ്പെട്ടു.
ഐ.എസ്.എ.എഫ്. പ്രധാനമായും അഫ്ഗാൻ സർക്കാരിനെ സഹായിക്കുമ്പോൾ ഒ.ഇ.
എഫ്. അൽ ഖ്വയ്ദക്കും താലിബാനുമെതിരെയുള്ള നീക്കങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകുന്നു.
പഷ്തൂൺ ദേശീയതാവാദം
ഹമീദ് കർസായിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സർക്കാരിന്, താജിക്കുകൾ പോലെയുള്ള പഷ്തൂണിതരവിഭാഗങ്ങളുമായി അധികാരം പങ്കുവക്കേണ്ടി വന്നത്, പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടുമുതലേ രാജ്യത്തിന്റെ അധികാരികളായിത്തുടർന്ന പഷ്തൂണുകളിലെ ഒരു വലിയ വിഭാഗം തോൽവിയായാണ് കരുതുന്നുണ്ട്.
ഇന്നത്തെ അഫ്ഗാൻ സർക്കാരിന്റെ പ്രധാന എതിരാളികളിലൊരാള ഗുൾബുദ്ദീൻ ഹെക്മത്യാർ ഈ വാദഗതിയുടെ പ്രധാനവക്താവാണ്.
പഷ്തൂൺ ദേശീയവാദമാണ് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാനനയം.
വടക്കുകിഴക്കൻ പ്രദേശത്തെ പഷ്തൂണുകൾക്കിടയിലാണ് ഹെക്മത്യാറിന്റെ പ്രധാന പ്രവർത്തനമേഖല.
ഇതിനുപുറമേ, പുതിയ അഫ്ഗാൻ സർക്കാരിന്റെ പ്രവർത്തനം മൂലം, വടക്കും പടിഞ്ഞാറൂം ഭാഗങ്ങൾക്ക് ലഭിച്ച അത്ര വികസനം, പഷ്തൂണുകളുടെ മേഖലയായ തെക്കും കിഴക്കും ഭാഗങ്ങളിൽ ലഭിച്ചിട്ടില്ല.
ഈ ഭാഗം സുരക്ഷിതമല്ലാത്തതിനാൽ ഇവിടത്തെ വികസനം താരതമ്യേന മെല്ലെയായിരുന്നു.
വിദേശികളും സ്വദേശികളുമായ സന്നദ്ധപ്രവർത്തകരും തെക്കുഭാഗത്ത് പ്രവർത്തിക്കാൻ താല്പര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചിരുന്നില്ല്.
ദാരിദ്യവും സർക്കാർ നിയന്ത്രണത്തിന്റെ അഭാവവും അഴിമതിയും മൂലം ഈ ഭാഗങ്ങളിൽ അരാജകത്വം ഉടലെടുത്തു.
ഇതിനു പുറമേ ഈ മേഖലകളിൽ കറുപ്പിന്റെ ഉത്പാദനവും വർദ്ധിച്ചു.
താലിബാന്റെ ഭരണത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ 91,000 ഹെക്റ്റർ കറുപ്പ് കൃഷിക്ക് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്, 2006 ആയപ്പോഴേക്ക്കും 1,65,000 ഹെക്ടർ ആയി ഉയർന്നു.
ഇതിൽത്തന്നെ തെക്കൻ അഫ്ഗാനിസ്താനിലായിരുന്നു ഏറിയപങ്കും.
ആ വർഷം ലോകത്തെ ആകെ കറുപ്പുൽപ്പാദനത്തിന്റെ 92 ശതമാനവും അഫ്ഗാനിസ്താനിലായിരുന്നു.
കറുപ്പ് ഹെറോയിൻ ആയി പരിവർത്തനം ചെയ്യുന്നതും അഫ്ഗാൻ രാസശാലകളിലാണ്.
അതുകൊണ്ട് ഈ പടിയിൽ ഏർപ്പെട്ട ധാരാളം പണമുണ്ടാക്കുന്ന അഫ്ഗാനികൾ സർക്കാർ നിയന്ത്രണം താല്പര്യപ്പെടുന്നുമില്ല.
പാകിസ്താനിൽ നിന്നുള്ള നുഴഞ്ഞുകയറ്റം
പാകിസ്താനുമായുള്ള 2000 കിലോമീറ്റർ ദൈർഘ്യമുള്ള അതിർത്തിയായ ഡ്യൂറണ്ട് രേഖയാണ് അഫ്ഗാനിസ്താനിലെ പ്രശ്നങ്ങളുടെ കേന്ദ്രം.
ഈ രേഖക്കപ്പുറത്ത് പ്രവർത്തിക്കുന്ന പാകിസ്താനിലെ താലിബാൻ കേന്ദ്രങ്ങൾക്കെതിരെ നടപടിയെടുക്കാൻ പാകിസ്താനിലെ സർക്കാറിന് സാധിക്കുന്നില്ലെന്ന് മാത്രമല്ല, നടപടിയെടുക്കാൻ പാകിസ്താൻ വിമുഖത കാണിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു.
പാകിസ്താനിലെ വലിയ വിഭാഗം ജങ്ങൾ പാശ്ചാത്യവിരുദ്ധരാണ്.
അഫ്ഗാനിസ്താനുമായി അതിർത്തി പങ്കിടുന്ന പാക് പ്രവിശ്യകളായ എൻ.ഡബ്ല്യു.എഫ്.പി, ബലൂചിസ്താൻ എന്നിവയിലെ മിക്കവരും പഷ്തൂണുകളും മൗലിക ഇസ്ലാമികവാദികളും പാശ്ചാത്യവിരുദ്ധരുമാണ്.
എൻ.ഡബ്ല്യു.എഫ്.പിക്കക്കത്ത്, ഫെഡറലി അഡ്മിനിസ്ട്രേഡ് ട്രൈബൽ ഏരിയാസ് (FATA) എന്നറിയപ്പെടുന്ന സ്വതന്ത്രപ്രദേശങ്ങളും അഫ്ഗാൻ അതിർത്തിയോട് ചേർന്നുണ്ട്.
സ്വയംഭരണമുള്ള ഈ മേഖലയിൽ പാക് സർക്കാരിന് കാര്യമായ നിയന്ത്രണമൊന്നുമില്ല.
ഈ മേഖലകൾ അഫ്ഗാനിസ്താൻ സർക്കാർ വിരുദ്ധർക്കും അൽ-ഖ്വയ്ദക്കും വളക്കൂറുള്ള പ്രദേശമാണ്.
Office of the President | Islamic Republic of Afghanistan Archived 2010-06-21 at the Wayback Machine .
‍‍ കടപ്പാട്: കേരള സർക്കാർ ഗ്നൂ സ്വതന്ത്ര പ്രസിദ്ധീകരണാനുമതി പ്രകാരം ഓൺലൈനിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച മലയാളം സർ‌വ്വവിജ്ഞാനകോശത്തിലെ അഫ്ഗാനിസ്താൻ എന്ന ലേഖനത്തിന്റെ ഉള്ളടക്കം ഈ ലേഖനത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്.
അഫോൺസോ ഡി അൽബുക്കർക്ക് ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Afonso_de_Albuquerque
അഫോൺസോ ഡി അൽബുക്കർക്ക് , ഡ്യൂക്ക് ഓഫ് ഗോവ (ജീവിതകാലം c. 1453 - 16 ഡിസംബർ 1515) ഒരു പോർച്ചുഗീസ് ജനറൽ, ഒരു മഹാനായ ജേതാവ്, ഒരു രാഷ്ട്രതന്ത്രജ്ഞൻ, ഒരു സാമ്രാജ്യ ശിൽപ്പി എന്നീ നിലകളിൽ പ്രശസ്തനായ വ്യക്തിയായിരുന്നു.
ഒരു പോർച്ചുഗീസ് ഏഷ്യൻ സാമ്രാജ്യം സ്ഥാപിച്ചുകൊണ്ട് ക്രിസ്തുമതത്തെ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിനും സുഗന്ധവ്യഞ്ജന വ്യാപാരം ഉറപ്പിക്കുന്നതിനും ഇസ്ലാമിനെതിരേ പോരാടുന്നതിനുമുള്ള ഒരു ത്രിതല പോർച്ചുഗീസ് ബൃഹത് പദ്ധതി അൽഫോൻസോ വികസിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി.
ഗോവ ദ്വീപിനെ പിടിച്ചടക്കിയ അദ്ദേഹം, പേർഷ്യൻ ഗൾഫിലേയ്ക്കു കടന്നാക്രമണം നടത്തിയ ആദ്യ നവോത്ഥാനകാല യൂറോപ്യനും ചെങ്കടലിലേയ്ക്ക് യൂറോപ്യൻ കപ്പൽപ്പടയെ നയിച്ച ആദ്യ യൂറോപ്യനുമായിരുന്നു.
പൂർവ്വേഷ്യ , മദ്ധ്യപൂർവേഷ്യ , കിഴക്കൻ ഓഷ്യാനിയയിലെ സുഗന്ധ വ്യഞ്ജന പാതകൾ തുടങ്ങിയവയിൽ ഒരു പോർച്ചുഗീസ് സാമ്രാജ്യത്തെ പ്രതിഷ്ടിക്കുന്നതിനും സംരക്ഷിക്കുന്നതിനും അതീവ നിർണ്ണായകമായിരുന്നു  അദ്ദേഹത്തിന്റെ സൈനികവും ഭരണപരവുമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ.
1453 ൽ ലിസ്ബണിനടുത്തുള്ള അൽഹന്ദ്രയിലാണ് അഫോൻസോ ഡി അൽബുക്കർക് ജനിച്ചത്.
വിലാ വെർഡെ ഡോസ് ഫ്രാങ്കോസിലെ പ്രഭുവായിരുന്ന ഗോൺസാലോ ഡി അൽബുക്കർക്ക്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പത്നി ഡോണ ലിയോനോർ ഡി മെനെസെസ് എന്നിവരുടെ രണ്ടാമത്തെ പുത്രനായിരുന്നു അദ്ദേഹം.
രാജസഭയിൽ ഒരു പ്രധാന പദവി വഹിച്ചിരുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവിന്റെ ഒരു അവിഹിത  വംശപാരമ്പര്യം പോർച്ചുഗീസ് രാജവാഴ്ചയുമായി അദ്ദേഹത്തെ ബന്ധിപ്പിച്ചിരുന്നു.
പോർച്ചുഗലിലെ അഫോൺസോ അഞ്ചാമന്റെ കൊട്ടാരത്തിൽ ഗണിതശാസ്ത്രത്തിലും ലാറ്റിൻ ഭാഷയിലും വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയ അദ്ദേഹം അവിടെ പോർച്ചുഗലിലെ ഭാവി രാജാവായിരുന്ന ജോൺ രണ്ടാമൻ രാജാവുമായി ചങ്ങാത്തത്തിലായി.
അവലംബം ↑ ( Henry Morse Stephens 1897 , പുറം. 1) harv error: no target: CITEREFHenry_Morse_Stephens1897 ( help ) ↑ “ALBUQUERQUE, ALFONSO DE” , Vol.
I, Fasc.
8, pp. 823–824, J. Aubin, Encyclopædia Iranica ↑ The Greenwood Dictionary of World History By John J. Butt, p. 10 ↑ Southeast Asia: A Historical Encyclopedia, from Angkor Wat to East Timor .
1, by Keat Gin Ooi; p. 137 ↑ Southeast Asia: A Historical Encyclopedia, from Angkor Wat to East ...
, Volume 1 edited by Keat Gin Ooi.
p. 17 ↑ A new collection of voyages and travels .
(1711) [ed. by J. Stevens].
Oxford University p. 113 ↑ ↑ {{ cite book }} : | work= ignored ( help ) ↑ Stephens 1897 .
sfn error: no target: CITEREFStephens1897 ( help )
അഫ്ഗാനികൾ ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Demography_of_Afghanistan അഫ്ഗാൻ സ്കൂൾകുട്ടികൽ കാബൂളിൽ
പൊതുവേ അഫ്ഗാനി എന്ന പ്രയോഗം പഷ്തൂണുകളെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതിന് മാത്രമായി ഉപയോഗിക്കാറുണ്ടെങ്കിലും ഇന്ന് അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിലെ മൊത്തം ജനതയെ അഫ്ഗാനികൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
അഫ്ഗാനികളെ നാലു വിഭാഗങ്ങളായി തരംതിരിക്കാം: പഷ്തുൺ (പത്താൻ), താഡ്ഷിക് (താജിക്), ഉസ്ബെക്, ഹസാറാ.
ജനതയും വാസസ്ഥലവും പഷ്തുണുകൾ
അഫ്ഗാനികളിൽ 60 ശതമാനത്തോളം പത്താൻ വർഗക്കാരാണ്.
അഫ്ഗാനിസ്താന്റെ തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്തും ഹിരേത്തിലും സീസ്താനിലുമാണ് പത്താൻ വർഗക്കാർ താമസിക്കുന്നത്.
യൂറോപ്പിഫോം മെഡിറ്ററേനിയൻ ഗോത്രത്തിൽപെട്ടവരാണ് പത്താൻ വർഗക്കാർ.
ഇളംമഞ്ഞനിറവും ഇരുണ്ട മുടിയും ഇരുണ്ട കണ്ണുകളുമുള്ളവരാണ് ഇക്കൂട്ടർ.
ഇടത്തരം ഉയരമുള്ള ഇവർക്ക് ഉയർന്ന വലിയ തലകളും ഉന്തിനില്ക്കുന്ന കപാലപൃഷ്ഠാസ്ഥികളും പുഷ്ടിയുള്ള കൺപുരികങ്ങളും വിശാലമായ ഗരുഡച്ചുണ്ടൻ മൂക്കുകളുമുണ്ട്.
പത്താൻ വർഗക്കാർ പുഷ്തു ഭാഷയും പേർഷ്യൻ ഭാഷയും സംസാരിക്കുന്നു.
പുഷ്തു പത്താൻകാരുടെ മാതൃഭാഷയാണ്.
1936-ൽ പുഷ്തു രാഷ്ട്രഭാഷയായി അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഒരിടത്ത് സ്ഥിരതാമസമില്ലാതെ കാലിമേച്ചു നടക്കുന്ന കൂട്ടരായിരുന്നു പത്താൻ വർഗക്കാർ.
കാലാവസ്ഥയനുസരിച്ച്, കന്നുകാലികളെ വേനല്ക്കാലതീറ്റിസ്ഥലങ്ങളിൽനിന്ന് വർഷകാലതീറ്റിസ്ഥലങ്ങളിലേക്കോ, മറിച്ചോ മാറ്റാറുണ്ട്.
താഡ്ഷിക്കുകൾ പഷ്തൂണുകളുടെ ഒരു കൂട്ടംചേരൽ
അഫ്ഗാനികളിൽ 30 ശതമാനം താഡ്ഷിക് വർക്കാരാണ്.
ഹെറാത്തിലും കാബൂളിലുമാണ് ഇവർ വസിക്കുന്നത്.
യൂറോപ്പിഫോം പമീറിയൻ ഗോത്രത്തിൽപെട്ടവരാണ് താജിക് വർഗക്കാർ.
വിളറിയനിറമുള്ള ഇക്കൂട്ടർക്ക് ഇളംനിറമുള്ള മുടിയും കണ്ണുകളുമാണുള്ളത്.
ഇടത്തരം ഉയരമുള്ള ഈ വർഗക്കാർക്ക് ഉയർന്ന ചെറിയ തലയും പരന്ന കപാലപൃഷ്ഠാസ്ഥികളും സുദൃഢമായ കൺപുരികങ്ങളും ഇടുങ്ങിയ മൂക്കുമാണുള്ളത്.
താജിക് വർഗക്കാർ കൃഷിക്കാരാണ് .
അവർ കൃഷിവിളകൾക്ക് ജലസേചനം നടത്താറുണ്ട്.
അവരുടെ കൂട്ടത്തിൽ വ്യാപാരികളുമുണ്ട്.
ഹുങ്കുഷിനു വടക്കുള്ള പ്രദേശത്തെ പ്രധാന നഗരവാസികൾ താജിക് വർഗക്കാരാണ്.
ഉസ്ബെക്കുകളും ഹസാരകളും
അഫ്ഗാനികളിൽ 5 ശതമാനം ഉസ്ബെക്കുകളാണ്.
യൂറോപ്പിഫോം, മംഗോളിഫോം, സങ്കരഗോത്രക്കാരാണ് ഉസ്ബെക്കുകൾ.
3 ശതമാനം വരുന്ന ഹസാറാ വർഗക്കാരും മംഗോളിയൻ ഗോത്രത്തിൽപ്പെട്ടവരാണ്.
രോമരഹിതരായ ഈ കൂട്ടർക്ക് ചെറിയ തലയും ഇടത്തരം ഉയരവും നീണ്ടമുഖവും ഉന്തിനില്ക്കുന്ന കപാലാസ്ഥികളും സാമാന്യം വീതിയുള്ളതും ഉന്തിനില്ക്കുന്നതുമായ മൂക്കുമാണുള്ളത്.
ഇവർ ഉസ്ബെക്കുഭാഷ സംസാരിക്കുന്നു.
ഹസാറാവർഗക്കാർ കന്നുകാലിമേച്ചു നടക്കുന്നവരാണ്.
യോധാക്കൾ
അഫ്ഗാനികളിൽ നല്ലൊരുവിഭാഗം യോദ്ധാക്കളാണ്.
സ്ത്രീകൾക്ക് സമൂഹത്തിൽ താഴ്ന്ന സ്ഥാനമേയുള്ളു.
അവർ മുഖാവരണം ധരിക്കണമെന്ന് നിർബന്ധമില്ല.
സ്ത്രീകൾ തൊഴിലിന് പോകാറുണ്ട്.
ഘോസായ് എന്നു പേരുള്ള മല്പിടിത്തം ഇവരുടെ ഒരു കായികവിനോദമാണ്.
കുതിരപ്പുറത്ത് ഇരുന്നുകൊണ്ട് ശിരച്ഛേദം ചെയ്ത പശുക്കുട്ടികളുടെ ശരീരം കുഴിയിൽനിന്ന് തിരഞ്ഞുപിടിച്ച് എടുത്ത് ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്തെത്തിക്കുന്നതും ഇവരുടെ ഒരു വിനോദമാണ്.
ഈ മത്സരത്തിൽ നൂറുകണക്കിന് കുതിരക്കാർ പങ്കെടുക്കുന്നു.
ഇവർ പോളോ കളിക്കാറുണ്ട്.
അഫ്ഗാനികൾക്ക് അത്തൻ എന്ന ഒരു ദേശീയ നൃത്തവുമുണ്ട്.
അഫ്ഗാനികളിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഹനഫി ആചാരക്രമങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കുന്നു.
സുന്നി വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ടവരാണിവർ.
ഹസാരികൾ ഷിയാ വിഭാഗത്തിൽപ്പെടുന്നു.
അവലംബം അഫ്ഗാനികളെ പറ്റിയുള്ള ഒരു സർവേ റിപ്പോർട്ട് അഫ്ഗാനികൾ ചിത്രങ്ങൾ അഫ്ഗാനികൾ Archived 2011-01-25 at the Wayback Machine .
കടപ്പാട്: കേരള സർക്കാർ ഗ്നൂ സ്വതന്ത്ര പ്രസിദ്ധീകരണാനുമതി പ്രകാരം ഓൺലൈനിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച മലയാളം സർ‌വ്വവിജ്ഞാനകോശത്തിലെ അഫ്ഗാനികൾ എന്ന ലേഖനത്തിന്റെ ഉള്ളടക്കം ഈ ലേഖനത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്.
അഫൊക്സെ ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Afox%C3%A9
ഒരു  ആഫ്രോ ബ്രസീലിയൻ സംഗീതോപകരണമാണ് അഫൊക്സെ́ .
ചുരക്ക പോലുള്ള ഒരു ഘടനയിൽ വല പൊതിഞ്ഞ് മുത്തുകൾ അല്ലെങ്കിൽ ചെറിയ പ്ലാസ്റ്റിക് പന്ത് നെയ്തെടുത്ത്  ഉപകരണം കുലുക്കി സംഗീത ശബ്‌ദം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
സമാനമായ ഒരു ഉപകരണമാണ് ഷെക്കേർ .
അത് താരതമ്യേന വലുതാണ്.
ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ Xequerê, Afoxe ചിത്രങ്ങളും വിവരണവും പോർച്ചുഗീസ് ഭാഷയിൽ.
അഫോഗ്നാക്ക്
അഫോഗ്നാക്ക് (Alutiiq: Agw'aneq; റഷ്യൻ: Афогнак ) യു.എസ് സംസ്ഥാനമായ അലാസ്കയിലെ കൊടിയാക് ദ്വീപിന് 5 കിലോമീറ്റർ (3.1 മൈൽ) വടക്ക് കൊടിയാക് ദ്വീപസമൂഹത്തിലുൾപ്പെട്ട ഒരു ദ്വീപാണ്.
കിഴക്ക് നിന്ന് പടിഞ്ഞാറോട്ട് 43 മൈൽ (69 കിലോമീറ്റർ) നീളവും വടക്ക് നിന്ന് തെക്ക് വരെ 23 മൈൽ (37 കിലോമീറ്റർ) വീതിയും 1,812.58 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (699.84 ചതുരശ്ര മൈൽ) വിസ്തീർണ്ണവുമുള്ള ഇത് അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ 18-ാമത്തെ വലിയ ദ്വീപായി മാറുന്നു.
നീളമുള്ളതും ഇടുങ്ങിയതുമായ നിരവധി ഉൾക്കടലുകളാൽ തീരം പിളർക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ദ്വീപിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന സ്ഥലം 2,546 അടി (776 മീറ്റർ) ആണ്.
അവലംബം ↑ UAF: Alaska Native Place Names ↑ Карта Ледовитого моря и Восточного океана (1844)
അഫ്ഗാനിസ്താനിലെ സോവിയറ്റ് യുദ്ധം ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Soviet_war_in_Afghanistan
അഫ്ഗാനിസ്താനിലെ മാർക്സിസ്റ്റ് സർക്കാരിനെ പിന്തുണച്ചുകൊണ്ട്, സോവിയറ്റ് യൂണിയനും എതിരേ സർക്കാർ വിരുദ്ധരായിരുന്ന ഇസ്ലാമികപ്രതിരോധകക്ഷികളും (മുജാഹിദീൻ) തമ്മിൽ ഒരു ദശകത്തോളം നീണ്ടുനിന്ന യുദ്ധമാണ് സോവിയറ്റ് യുദ്ധം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്.
സോവിയറ്റ് യൂണിയനും അമേരിക്കയുമായി നിലനിന്നിരുന്ന ശീതയുദ്ധത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, ഇസ്ലാമികകക്ഷികൾക്ക് അമേരിക്കയും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷികളായ ബ്രിട്ടൺ , പാകിസ്താൻ , സൗദി അറേബ്യ , ഈജിപ്ത് എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും മറ്റനേകം ഇസ്ലാമികരാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നും സഹായം ലഭിച്ചിരുന്നു.
സോവിയറ്റ് നേതാവ് ലെനോയ്‌ഡ് ബ്രെഷ്നേവിന്റെ കാലത്ത് 1979 ഡിസംബർ 24-നാണ് സോവിയറ്റ് സൈന്യം അഫ്ഗാനിസ്താനിൽ സാന്നിധ്യമുറപ്പിച്ചത്.
പിന്നീട് സോവിയറ്റ് പ്രസിഡണ്ട് മിഖായേൽ ഗോർബച്ചേവിന്റെ കാലത്ത് 1989 ഫെബ്രുവരി 15-നാണ് അവസാന സോവിയറ്റ് സൈനികസംഘം രാജ്യത്തുനിന്ന് പിന്മാറിയത്.
കാലങ്ങളോളം പോരാടിയിട്ടും ഒരു പക്ഷത്തിനും വ്യക്തമായ വിജയം നേടാനാകാതെ തുടർന്ന ഈ യുദ്ധത്തിന്റെ പ്രത്യേകത മൂലം അമേരിക്കയുടെ വിയറ്റ്നാമിലെ സ്ഥിതിയെ അനുസ്മരിപ്പിക്കും പ്രകാരം സോവിയറ്റുകളുടെ വിയറ്റ്നാം എന്നാണ് ഈ യുദ്ധത്തെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്.
അഫ്ഗാനിസ്താന്റെ ആദ്യ പ്രസിഡണ്ടായിരുന്ന മുഹമ്മദ് ദാവൂദ് ഖാൻ , തന്റെ ബന്ധുവായ സഹീർ ഷാ രാജാവിനു കീഴിൽ 1953 മുതൽ 1963 വരെയുള്ള കാലത്ത് പ്രധാനമന്ത്രിയായി ഭരണം നടത്തുന്ന കാലത്താണ് അഫ്ഗാനിസ്താനും സോവിയറ്റ് യൂണിയനും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിന് ആരംഭം കുറിച്ചത്.
1963-ൽ ദാവൂദ് ഖാൻ പ്രധാനമന്ത്രിസ്ഥാനം രാജിവച്ചെതിനു ശേഷം മുഹമ്മദ് യൂസഫിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ നിലവിൽ വന്ന സർക്കാർ രാജ്യത്ത് പുതിയ ഭരണഘടന പ്രഖ്യാപിക്കുകയും രാഷ്ട്രീയകക്ഷികളുടെ പ്രവർത്തനത്തിന് അനുമതി നൽകുകയും ചെയ്തു.
അങ്ങനെ 1960-കളിൽ അഫ്ഗാനിസ്താനിൽ ഇടതുപക്ഷ-ഇസ്ലാമികവലതുപക്ഷ രാഷ്ട്രീയകക്ഷികൾ ഉടലെടുത്തു.
ഇതിൽ സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ ശക്തമായ പിന്തുണയോടുകൂടിയ മാർക്സിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയകക്ഷിയായിരുന്നു പി.ഡി.പി.എ. .
1973-ൽ സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ്റെയും പി.ഡി.പി.എയുടെ ഒരു വിഭാഗത്തിന്റേയും പിന്തുണയിൽ രാജാവിനെ അട്ടിമറിച്ച് മുഹമ്മദ് ദാവൂദ് ഖാൻ അഫ്ഗാനിസ്താന്റെ ആദ്യ പ്രസിഡണ്ടായി.
ഇടതുപക്ഷക്കാരുടെ പിന്തുണയിൽ അധികാരത്തിലെത്തിയ ദാവൂദ് ഖാൻ വലതുപക്ഷ ഇസ്ലാമികവാദികളെ ശത്രുക്കളായിക്കരുതുകയും ഇസ്ലാമികവാദി കക്ഷികളെ അടിച്ചമർത്താനാരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു.
ഇതോടെ ഇസ്ലാമികവാദികൾ അഫ്ഗാനിസ്താനിൽ നിന്നും പലായനം ചെയ്യുകയും പാകിസ്താനിലേക്കും ഇറാനിലേക്കും കടന്ന് അമേരിക്കയടക്കമുള്ള വിദേശശക്തികളുടെ സഹായത്താൽ ശക്തിയാർജ്ജിക്കുകയും ചെയ്തു.
1977-ഓടെ ദാവൂദ് ഖാൻ മാർക്സിസ്റ്റുകൾക്കെതിരെയുള്ള നടപടികൾക്കും തുടക്കം കുറിച്ചു.
ഇതോടെ സോവിയറ്റ് പിന്തുണയിൽ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ (പി.ഡി.പി.എ.) വിഘടിച്ചു നിന്ന വിഭാഗങ്ങൾ ഒന്നു ചേർന്ന് 1978 ഏപ്രിൽ 27-ന് ദാവൂദ് ഖാനെ വധിച്ച് അധികാരം ഏറ്റെടുത്തു.
പി.ഡി.പി.എ. നേതാവ് നൂർ മുഹമ്മദ് താരക്കി പ്രസിഡണ്ടായി സ്ഥാനമേൽക്കുകയും ചെയ്തു.
നൂർ മുഹമ്മദ് താരക്കിയുടെ ഭരണകാലത്ത് 1978 ഡിസംബർ 5-ന് അഫ്ഗാനിസ്താനും സോവിയറ്റ് യൂണിയനുമായി 20 വർഷത്തെ ഒരു സൗഹൃദസഹകരണക്കരാറിൽ ഏർപ്പെട്ടു.
ഈ കരാറിന്റെ ബലത്തിലാണ്‌ പിൽക്കാലത്ത് സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ അഫ്ഗാനിസ്താനിൽ സൈനികവിന്യാസം നടത്തിയത്.
സോവിയറ്റ് സൈനികാധിനിവേശം
1979-ന്റെ തുടക്കത്തിൽത്തന്നെ കാബൂളിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് സർക്കാരിന് ഇസ്ലാമികവാദികളുടെ ശക്തമായ പ്രതിഷേധങ്ങൾ നേരിടേണ്ടിവന്നു.
മാത്രമല്ല കലാപകാരികൾ രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ പ്രദേശങ്ങൾ അധീനതയിലാക്കാനും തുടങ്ങി.
1979-ന്റെ തുടക്കത്തിൽ ഇറാനിൽ നടന്ന ഇസ്ലാമികവിപ്ലവം , അഫ്ഗാനിസ്താനിലെ ഇസ്ലാമികവാദികൾക്ക് ഊർജ്ജം പകർന്നു.
1979 മദ്ധ്യത്തോടെ കാബൂളിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് സർക്കാരിന്റെ നില, വളരെ വഷളാകുകയും അതോടെ സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ അഫ്ഗാനിസ്താനിൽ സ്വാധീനം വർദ്ധിപ്പിക്കാനാരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു.
നൂർ മുഹമ്മദ് താരക്കിയുടെ മരണശേഷം അധികാരത്തിൽ വന്ന കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസിഡണ്ടായ ഹഫീസുള്ള അമീൻ , അമേരിക്കയുടേയും പാക്കിസ്താന്റേയും താല്പര്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് ഇസ്ലാമികവാദികളുമായി അനുരഞ്ജനശ്രമങ്ങൾ നടത്തിയെങ്കിലും പ്രതീക്ഷിച്ച ഫലമുണ്ടായില്ല.
മാത്രമല്ല സോവിയറ്റ് യൂണിയനുമായുള്ള ബന്ധം കുറക്കാനും ഹഫീസുള്ള ശ്രമങ്ങൾ നടത്തി.
ഇറാനിലെ ഇസ്‌ലാമിക വിപ്ലവം കഴിഞ്ഞുള്ള കാലമായതിനാൽ, അഫ്ഗാനിസ്താനിലെ നിയന്ത്രണം തന്ത്രപരമായി പ്രധാനപ്പെട്ടതാണെന്ന് സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ മനസ്സിലാക്കിയിരുന്നു.
ഇതിനെത്തുടർന്ന് മാർഷൽ സെർജി സോക്കോലോവിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ സോവിയറ്റ് സൈന്യം, 1979 ഡിസംബറിൽ അഫ്ഗാനിസ്താനിൽ പ്രവേശിക്കുകയും പ്രധാനകേന്ദ്രങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണം ഏറ്റെടുക്കുകയും ചെയ്തു.
ഈ ആക്രമണത്തിൽ ഹഫീസുള്ളാ അമീൻ കൊല്ലപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
ഹഫീസുള്ള അമീൻ, സി.ഐ.എ. ചാരനായിരുന്നു എന്നാണ് സൈനികാധിനിവേശത്തിന് ന്യായീകരണമായി സോവിയറ്റ് യൂണിയനും, പിന്നീട് അധികാരത്തിൽ വന്ന മർക്സിസ്റ്റ് സർക്കാരും വിശദീകരിച്ചത്.
ഹഫീസുള്ള അമീനും ഹെക്മത്യാറിന്റെ ഹിസ്ബ്-ഇ ഇസ്ലാമിയും ചേർന്ന് ഒരു അട്ടിമറിശ്രമം നടത്തി എന്നും ഡിസംബർ 29-നായിരുന്നു ഇത് നടപ്പിൽ വരേണ്ടിയിരുന്നതെന്നും കൂട്ടത്തിൽ ആരോപിക്കപ്പെട്ടു.
കാബൂളിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചടക്കിയ സോവിയറ്റ് സേന, അഫ്ഗാൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയായ പി.ഡി.പി.എയിലെ പാർചം വിഭാഗം നേതാവ് ബാബ്രക് കാർമാലിനെ പ്രസിഡണ്ടായി നിയമിച്ചു.
യുദ്ധം സോവിയറ്റ് സൈന്യത്തിന്റെ മുന്നേറ്റപാത
സോവിയറ്റ് സൈന്യത്തിന്റെ ആഗമനവും പുതിയ സർക്കാർ പ്രഖ്യാപിച്ച അനുരഞ്ജനഭരണനടപടികളും ഒന്നും മാർക്സിസ്റ്റ് സർക്കാർ വിരുദ്ധരുടെ വീര്യത്തിന് കുറവ് വരുത്തിയില്ല.
1980 ഫെബ്രുവരി അവസാനം കാബൂളിൽ വൻ പ്രകടനങ്ങൾ അരങ്ങേറി.
യു.എസ്. നിർമ്മിത ആയുധങ്ങളുമായി മുജാഹിദീൻ സംഘം - 1984-ൽ പാക്ത്യയിൽ നിന്നുള്ള ചിത്രം - വലത്തേ അറ്റത്തെ പോരാളിയുടെ കൈവശമുള്ളത് യു.എസ്. നിർമ്മിത സ്റ്റിങ്ങർ മിസൈൽ ആണ് കാബൂളിലെ സോവിയറ്റ് സൈനികർ - 1986-ലെ ചിത്രം
മുജാഹിദീനുകളിലെ സുന്നികൾ പാകിസ്താനിലെ പെഷവാർ കേന്ദ്രീകരിച്ചും, ഷിയാക്കൾ ഇറാനും , പാകിസ്താനിലെ ക്വെത്തയും കേന്ദ്രീകരിച്ചാണ് യുദ്ധത്തിന് കോപ്പുകൂട്ടിയത്.
സുന്നി, ഷിയാ വിഭാഗങ്ങൾ തന്നെ, പല നേതാക്കളുടെ കീഴിൽ വിവിധ കക്ഷികളും സഖ്യങ്ങളായുമാണ് യുദ്ധത്തിലേർപ്പെട്ടത്.
വർഷങ്ങളോളം യുദ്ധം നടത്തിയെങ്കിലും ആർക്കും ഇതിൽ സമ്പൂർണ്ണവിജയം നേടാനായില്ല.
പ്രധാനനഗരങ്ങളിൽ കിടങ്ങുകൾ കുഴിച്ചും കോട്ടകളിലുമായാണ് സോവിയറ്റ് കാബൂൾ സേനകൾ സ്ഥാനമുറപ്പിച്ചിരുന്നത്.
മുജാഹിദീനുകളാകട്ടെ, നഗരങ്ങൾക്ക് പുറത്ത് ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിലായിരുന്നു കേന്ദ്രീകരിച്ചത്.
പലപ്പോഴും സോവിയറ്റ് സേന, ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങൾ കരസ്ഥമാക്കിയെങ്കിലും, സൈന്യം പട്ടണങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങുന്നതോടെ ഈ പ്രദേശങ്ങൾ വീണ്ടും മുജാഹിദീനുകളുടെ നിയന്ത്രണത്തിൽ വന്നിരുന്നു.
സോവിയറ്റ്, കാബൂൾ സേനക്ക് സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ നിന്ന് അളവറ്റ ആയുധ പിന്തുണ ലഭിച്ചപ്പോൾ, പാകിസ്താനിലും ഇറാനിലും കേന്ദ്രീകരിച്ച മുജാഹിദീനുകൾക്ക് അമേരിക്കയും സഖ്യകക്ഷികളും ഇസ്ലാമികരാഷ്ട്രങ്ങളും വൻ‌തോതിൽ ആയുധങ്ങളും പണവും നൽകി സഹായിച്ചു.
അന്താരഷ്ട്രതലത്തിലുള്ള പ്രതിഷേധങ്ങൾ
ഇക്കാലത്ത് അഫ്ഗാനിസ്താനിലെ സോവിയറ്റ് സൈനികസാന്നിധ്യത്തിനെതിരെ അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ പ്രതിഷേധങ്ങളുയർന്നു.
അമേരിക്കൻ പ്രസിഡണ്ട്, ജിമ്മി കാർട്ടർ , സോവിയറ്റ് യൂണിയനെതിരെ ഭക്ഷ്യ ഉപരോധം ഏർപ്പെടുത്തി.1980-ൽ 60-ഓളം രാജ്യങ്ങൾ മോസ്കോ ഒളിമ്പിക്സ് ബഹിഷ്കരിക്കുകയും ചെയ്തു.
അഫ്ഗാനിസ്താനിലെ വിദേശ ഇടപെടൽ അവസാനിപ്പിച്ച് ശാന്തിപൂർണമായ ഒരു അന്തരീക്ഷം സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനു വേണ്ടി പാകിസ്താനും അഫ്ഗാനിസ്താനിലെ മാർക്സിസ്റ്റ് ഭരണകൂടവും തമ്മിൽ 1982 ജൂണിൽ ജനീവയിൽ വച്ച് ചർച്ചകൾ ആരംഭിച്ചു.
സോവിയറ്റ് യൂണിയനും അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളുമായിരുന്നു യഥാക്രമം ഇരുകക്ഷികളേയും പിന്തുണച്ചിരുന്നത്.
ചർച്ച തുടങ്ങി 3 വർഷങ്ങളായിട്ടും അമേരിക്കയുടേയും മുജാഹിദീനുകളുടേയും നിലപാടിൽ മാറ്റമുണ്ടായില്ല.
എന്നാൽ 1985 മാർച്ചിൽ, മിഖായേൽ ഗോർബച്ചേവ് , സോവിയറ്റ് യൂണിയനിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സെക്രട്ടറി ജനറൽ ആയതോടു കൂടി സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ നിലപാടുകളിൽ അയവ് വന്നു.
ഇതിനിടയിൽ അഫ്ഗാനിസ്താൻ പ്രസിഡണ്ട് ബാബ്രാക് കാർമാലിനോടൊപ്പം ഒരു സർക്കാറിൽ പങ്കാളിയാകില്ലെന്ന് മുജാഹിദീൻ പ്രഖ്യാപിച്ചു.
ഇതോടെ മുഹാഹിദീനുകളെ അനുനയിപ്പിക്കുന്നതിന് ബാബ്രാക് കാർമാൽ പ്രസിഡണ്ട് പദം രാജിവക്കുകയും 1986 മേയ് 4-ന് അഫ്ഗാൻ രഹസ്യപ്പോലീസിന്റെ തലവനായിരുന്ന മുഹമ്മദ് നജീബുള്ള തത്സ്ഥാനത്തെത്തുകയും ചെയ്തു.
എങ്കിലും മുജാഹിദീനുകൾ വഴങ്ങിയില്ല.
1987 ജനുവരി 15-ന് നജീബുള്ള ആറുമാസത്തേക്ക് ഒരു ഏകപക്ഷീയ വെടിനിറുത്തൽ പ്രഖ്യാപിച്ചു.
ഈ സമ്മേളനത്തിൽ ഇവർ നജീബുള്ളയുടെ അനുരഞ്ജനനിർദ്ദേശങ്ങളെ തള്ളിക്കളഞ്ഞു.
അങ്ങനെ നജീബുള്ള പ്രഖ്യാപിച്ച വെടിനിർത്തലും അതിനായി രൂപീകരിച്ച വെടിനിർത്തൽ കമ്മീഷനും വിഫലമായി.
സർക്കാരിൽ ചേരാൻ മൂന്ന് പ്രതിരോധകക്ഷികളെ നജീബുള്ള ക്ഷണീച്ചെങ്കിലും ഇതിനും ഫലമുണ്ടായില്ല.
അമേരിക്കയും സൗദി അറേബ്യയും തങ്ങൾക്ക് വൻ സഹായങ്ങൾ നൽകിപ്പോന്നതിനാൽ തങ്ങൾ യുദ്ധത്തിൽ വിജയിക്കാൻ പോകുകയാണെന്നും നജീബുള്ളയുടെ നിർദ്ദേശങ്ങളൊന്നും അംഗീകരിക്കേണ്ടതില്ലെന്നും മുജാഹിദീനുകൾ കരുതി.
സോവിയറ്റ് സേനാപിന്മാറ്റത്തിനുള്ള ധാരണ
1988-ൽ ജനീവയിൽ നടന്ന ചർച്ചകളിൽ പുതിയ നിർദ്ദേശങ്ങൾ ഉടലെടുക്കപ്പെടുകയും സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ സേനാപിന്മാറ്റത്തിന് സമയപരിധി നിശ്ചയിക്കുകയും ചെയ്തു.
1988 ഏപ്രിൽ 4-ന് ഒപ്പുവക്കപ്പെട്ട അഫ്ഗാനിസ്താൻ, പാകിസ്താൻ, സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ, യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് എന്നിവരുടെ ജനീവ ധാരണപ്രകാരം, സോവിയറ്റ് സേന 9 മാസത്തിനകം അഫ്ഗാനിസ്താനിൽ നിന്ന് പിന്മാറണം എന്ന് പ്രസ്താവിച്ചു.
സോവിയറ്റ് സേനയുടെ പിന്മാറ്റത്തിനു ശേഷം , കമ്മ്യൂണീസ്റ്റ് സർക്കാരിനും മുജാഹിദീനും നൽകിവന്ന വിദേശസഹായങ്ങളെല്ലാം നിർത്താനും അഫ്ഗാനിസ്താനിൽ നിന്ന് പലായനം ചെയ്തവർക്ക് തിരിച്ചെത്താനുള്ള സൗകര്യമൊരുക്കാമെന്നും വ്യവസ്ഥയായി.
1988 ഏപ്രിലിൽ സോവിയറ്റ്സേന, ആദ്യഘട്ട പിന്മാറ്റം നടത്തി.
ജനീവ ധാരണാചർച്ചയിൽ പങ്കാളിയല്ലാതിരുന്നതിനാൽ മുജാഹിദീൻ, ധാരണയെ അംഗീകരിച്ചില്ല.
മാത്രമല്ല 1988 ജൂണിൽ പെഷവാർ ആസ്ഥാനമാക്കി, മുജാഹിദീൻ കക്ഷികൾ ഒരു ഇടക്കാലസർക്കാർ രൂപീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.
വിവിധ കാരണങ്ങളാൽ ഈ സർക്കാർ പ്രാവർത്തികമായില്ല.
1988 ഡിസംബറിൽ അഫ്ഗാൻ പ്രതിരോധകക്ഷികളുടെ പ്രതിനിധികൾ പ്രൊഫസർ റബ്ബാനിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ അഫ്ഗാനിസ്താനിലെ സോവിയറ്റ് സ്ഥാനപതിയായിരുന്നു യൂറി വൊറോണ്ട്സോവുമായി സൗദി അറേബ്യൻ നഗരമായ തൈഫിൽ വച്ച് ഒരു കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തി.
കാബൂളിലെ പുതിയ സർക്കാരിൽ നജീബുള്ളക്കും അയാളുടെ കക്ഷിക്കും ഒരു സ്ഥാനവും നൽകേണ്ടെന്ന് മുജാഹിദീനുകളും, നൽകണമെന്ന് സോവിയറ്റ് യൂണിയനും ശഠിച്ചതോടെ ഈ ചർച്ചയും നിഷ്ഫലമായി.
യുദ്ധത്തിന്റെ അവസാനം പ്രമാണം:Evstafiev-afghan-apc-passes-russian.jpg അഫ്ഗാനിസ്താനിൽ നിന്നും പിന്മാറുന്ന സോവിയറ്റ് സൈന്യം - 1988-ലെ ചിത്രം
1989 ഫെബ്രുവരി 14-ന് സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ, അഫ്ഗാനിസ്താനിൽ നിന്ന് സേനാപിന്മാറ്റം പൂർത്തിയാക്കിയാക്കിയതോടെ സോവിയറ്റ് യുദ്ധത്തിന് അന്ത്യമായി.
ഈ ദിവസം, ജനറൽ ബോറിസ് ഗ്രോസ്മോവിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ അവസാന സോവിയറ്റ് സൈനികസംഘവും അമു ദര്യ കടന്നു.
സോവിയറ്റ് സേന രാജ്യത്തു നിന്നും പിൻ‌വാങ്ങിയെങ്കിലും രാജ്യത്ത് വിവിധ മുജാഹിദീൻ വിഭാഗങ്ങൾ തമ്മിലും കമ്മ്യൂണീസ്റ്റ് സർക്കാർ അനുകൂല-വിരുദ്ധ വിഭാഗങ്ങൾ തമ്മിലുമുള്ള ആഭ്യന്തരയുദ്ധം തുടർന്നുകൊണ്ടേയിരുന്നു.
1979 മുതൽ 89 വരെയുള്ള കാലത്ത് ഏതാണ്ട് 7,50,000 സോവിയറ്റ് സൈനികർ അഫ്ഗാനിസ്താനിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.
സോവിയറ്റ് സർക്കാരിന്റെ ഔദ്യോഗികകണക്കുകളനുസരിച്ച് 13,310 സോവിയറ്റ് സൈനികർ ഈ കാലയളവിൽ ഇവിടെ കൊല്ലപ്പെടുകയും 35,478 പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും 311 പേരെ കാണാതാകുകയും ചെയ്തു.
യുദ്ധത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ അഫ്ഗാനികളുടെ എതിർപ്പ് കുറക്കുന്നതിന്, സോവിയറ്റ് സേനയിൽ ധാരാളം മദ്ധ്യേഷ്യൻ റിപ്പബ്ലിക്കുകളിൽ നിന്നുള്ള സൈനികരുണ്ടായിരുന്നു.
തദ്ദേശീയരുമായി പെട്ടെന്ന് സൗഹൃദം സ്ഥാപിക്കുന്നതിനാണ് ഇവരെ കൂടുതലായി ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നത്.
എന്നാൽ പ്രതീക്ഷിച്ചതിൽ നിന്നും വിപരീതമായി, ഈ സൈനികരിൽ പലരും എതിർകക്ഷികളോട് ആഭിമുഖ്യം പ്രകടിപ്പിച്ചതിനാൽ മദ്ധ്യേഷ്യൻ സൈനികരെ മുഴുവൻ പിൻ‌വലിക്കുകയായിരുന്നു.
1982-ന്റെ തുടക്കത്തിൽ 1,20,000-ത്തോളം സോവിയറ്റ് സൈനികർ അഫ്ഗാനിസ്താനിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.
യുദ്ധം നടക്കുന്ന സമയത്തുതന്നെയായിരുന്നു സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ ഗോർബച്ചേവ് അധികാരത്തിലെത്തുന്നതും, തന്റെ ഗ്ലാസ്നോസ്റ്റ് പെരെസ്ട്രോയിക (glasnost and perestroika) നയങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ഭരണം സുതാര്യമാക്കാനും ഭരണതലത്തിൽ അഴിച്ചുപണി നടത്താനും ആരംഭിച്ചത്.
ഇത് സോവിയറ്റ് സമൂഹത്തിൽ സമൂലമായ മാറ്റങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുകയും അത് ആത്യന്തികമായി 1991-ൽ സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ ശിഥിലീകരണത്തിലേക്കും നയിച്ചു.
അഫ്ഗാനിസ്താനിലെ യുദ്ധം, സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ ശിഥിലീകരണത്തിൽ ചെറുതല്ലാത്ത പങ്കുവഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.
അഫ്ഗാനിസ്താനിലെ സോവിയറ്റ് അധിനിവേശത്തെക്കുറിച്ച് റഷ്യയിലും മറ്റും പുറത്തിറങ്ങിയ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ നിന്ന് സോവിയറ്റ് സൈനികർക്ക്, പ്രത്യേകിച്ചും താഴ്ന്ന പദവികളിലുള്ളവർക്ക്, ഈ യുദ്ധത്തിൽ മടുപ്പും താല്പര്യക്കുറവും അനുഭവപ്പെട്ടിരുന്നു എന്ന് മനസ്സിലാക്കാം.
വന്യവും വാസയോഗ്യമല്ലാത്തതുമായ ഈ രാജ്യത്ത് തങ്ങൾ അധിനിവേശം നടത്തിയതിന്റെ ആവശ്യകത, ഇവർക്ക് മനസ്സിലായിരുന്നില്ല അല്ലെങ്കിൽ അവരെ ബോധ്യപ്പെടുത്താൻ നേതൃത്വത്തിന് സാധിച്ചിരുന്നില്ല.
മിക്കവാറും അഫ്ഗാനികളും സോവിയറ്റ് സൈനികരെ വെറുത്തിരുന്നു എന്നവർക്കറിയാമായിരുന്നു.
അഫ്ഗാൻ സൈന്യവും കാബൂളിലെ ഭരണനേതൃത്വവും വിശ്വസിക്കാൻ കൊള്ളാത്തവരാണെന്നും അവർ മനസ്സിലാക്കി.
അഫ്ഗാൻ സർക്കാരിലെ ഉന്നതരുടെ ബന്ധുക്കൾ പലരും മുജാഹിദീനുകൾക്കൊപ്പം ചേർന്ന് യുദ്ധം ചെയ്തിരുന്നു.
ഇതിലൂടെ പ്രധാനപ്പെട്ട വിവരങ്ങൾ പ്രതിരോധകക്ഷികൾക്ക് ചോർന്ന് ലഭിക്കുകയും ചെയ്തു.
സോവിയറ്റ് സൈനികരെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, അഫ്ഗാനിസ്താൻ, ഒരു ചതുപ്പുനിലമായിരുന്നു.
അതുകൊണ്ട് ഈ യുദ്ധത്തെ സോവിയറ്റുകളുടെ വിയറ്റ്നാം എന്നും പറയപ്പെടുന്നു.
യുദ്ധം കഴിഞ്ഞു തിരിച്ചെത്തിയ ഏഴരലക്ഷം സോവിയറ്റ് ഭടന്മാരുടെ ദുരിതകഥകൾ സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ പാട്ടായി.
സോവിയറ്റ് യൂനിയന്റെ പതനത്തിന് മുജാഹിദീൻ ആണ് പൂർണ്ണ ഉത്തരവാദി എന്ന് പറയാനാകില്ലെങ്കിലും സോവിയറ്റ് ശിഥിലീകരണത്തിൽ മുജാഹിദീന്റെ പങ്ക് ചെറുതല്ല.
അഫ്ഗാനിസ്താനിൽ നിന്നുള്ള പിന്മാറ്റം, സോവിയറ്റ് യൂണിയനിലെ ജനങ്ങളേയും സൈന്യത്തേയും നിരാശരാക്കി.
ഈ യുദ്ധം സോവിയറ്റ് യൂനിയന്റെ ഖജനാവ് കാലിയാക്കുകയും, അന്താരാഷ്ട്രനയതന്ത്രതലത്തിൽ ക്ഷീണമുണ്ടാക്കുകയും, സോവിയറ്റ് നേതാക്കൾക്ക്, അവരുടെ തന്നെ മാർക്സിസ്റ്റ് ലെനിനിനിസ്റ്റ് വിശ്വാസപ്രമാണങ്ങളിൽ അവിശ്വാസം വളർത്താനും കാരണമാക്കി.
ഈ യുദ്ധം കൊണ്ട് അഫ്ഗാനിസ്താനും ഗുണമൊന്നുമുണ്ടായില്ല.
യുദ്ധം, രാജ്യത്തെ വിദ്യാസമ്പന്നരേയും ബുദ്ധിജീവികളേയും ഉദ്യോഗസ്ഥരേയും തുടച്ചു നീക്കി.
ഇവർ കൊല്ലപ്പെടുകയോ രാജ്യം വിട്ട് പോകുകയോ ചെയ്തു.
ഈ സ്ഥാനത്ത് പ്രതിരോധകക്ഷികളിലെ തീവ്രമൗലികവാദികളായ മതനേതാക്കളും, വംശീയശക്തികളും സ്ഥാനം പിടിച്ചു.
ഇവർ ഒരു രാജ്യത്തിനു വേണ്ടി നിലകൊള്ളുന്നതിനു പകരം സ്വന്തം താല്പര്യങ്ങൾക്കായി നിലകൊണ്ടു.
അങ്ങനെ അഫ്ഗാനിസ്താൻ എന്ന രാജ്യം തന്നെ യുദ്ധത്തിനു ശേഷം ശിഥിലമായി.
അഫ്ഗാനിസ്താന്റെ ചരിത്രം ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/History_of_Afghanistan
മധ്യേഷ്യയുടെ കവാടം എന്നറിയപ്പെടുന്ന അഫ്ഗാനിസ്താൻ അധിനിവേശങ്ങളുടെ നാടാണ്‌.
വിവിധ പേർഷ്യൻ സാമ്രാജ്യങ്ങൾ , അലക്സാണ്ടർ ചക്രവർത്തി , വിവിധ തുർക്കി വംശജർ , അറബികൾ , ജെങ്കിസ് ഖാൻ തുടങ്ങിയവരെല്ലാം പല കാലങ്ങളിലായി ഇവിടെ ആധിപത്യം സ്ഥാപിച്ചിരുന്നു.
അഫ്ഗാനിസ്താന്റെ എഴുതപ്പെട്ട ചരിത്രം ആരംഭിക്കുന്നത് ബി.സി. 500-ആമാണ്ടോടെയുള്ള പേർഷ്യൻ ഹഖാമനി സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ആധിപത്യകാലത്താണ്.
എന്നിരുന്നാലും ബി.സി. 3000-നും 2000-നുമിടയിൽ വികാസം പ്രാപിച്ച ഒരു നാഗരിഗത ഇവിടെ നിലനിന്നിരുന്നു എന്ന് തെളിവുകൾ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ചരിത്രത്തിന്റെ വിവിധ ദശകളിൽ വിവിധ പേരുകളിലാണ് അഫ്ഗാനിസ്താന്റെ ഭാഗങ്ങൾ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.