smcproject/ml-wiki-sentences huggingface dataset:
നവംബർ 1833 മുതൽ  ഒക്ടോബർ 1834 വരെയുള്ള കാലയളവിൽ അദ്ദേഹം ഓസ്ട്രേലിയയിലെ Swan River Colony , King George Sound (പടിഞ്ഞാറൻ  ഓസ്ട്രേലിയ), Van Diemen's Land (ടാസ്മേനിയ), നോർഫോക് ദ്വീപ് , [ന്യൂ സൗത്ത് വെയ്ൽസ്]] തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങൾ സന്ദർശിക്കുകയും അവിടങ്ങളിലുള്ള സസ്യജാലങ്ങൾ നിരീക്ഷിക്കുകയും തന്റെ ഉദ്യാനത്തിലേക്കായി വിത്തുകൾ ശേഖരിക്കുകയും ചെയ്തു.
ആ ശേഖരത്തിലുള്ള ചെടികൾ പിന്നീട് Endlicher തുടങ്ങിയവർ ചേർന്നാണ് വിവരിച്ചത്.
പല ചെടികളുടെ പേരുകളിലും അദ്ദേഹത്തിനെ സ്മരിച്ചിരിക്കുന്നത് കാണാം (ഉദാ: Alyogyne huegelii ).
അക്കാലത്ത് അദ്ദേഹമെഴുതിയ ഒരു ലേഖനം 1994-ൽ മാത്രമാണ് തർജ്ജിമ ചെയ്യപ്പെട്ടത്.
അതിൽ അദ്ദേഹം യൂറോപ്യൻ ഉന്നതകുലജാതരുടെ ഓസ്ട്രേലിയൻ കോളനിയോടുള്ള മനോഭാവം വിവരിക്കുന്നു.
Indigenous Australians -നെ ചൂഷണം ചെയ്തതിനെ ന്യായീകരിക്കുന്ന രീതിയിലുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ യാഥാസ്ഥിതിക മനോഭാവം ഹിതകരമല്ല.
യൂറോപ്പിലേക്കുള്ള മടക്കം
വിയന്നയിൽ മടങ്ങിയെത്തിയശേഷം അദ്ദേഹം K.K. Gartenbau-Gesellschaft (The Imperial Horticultural Society) സ്ഥാപിക്കുകയും വടക്കേ ഇന്ത്യയെക്കുറിച്ചുള്ള കുറിപ്പുകൾ തയ്യാറാക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു.
1847-ൽ അദ്ദേഹം ഇന്ത്യയിൽവച്ചു 1833-ൽ കണ്ടുമുട്ടിയ ഒരു സ്കോട്ടിഷ് ഓഫീസറുടെ മകളായ Elizabeth Farquharson-ഉമായി വിവാഹവാഗ്ദാനം നടത്തി.
1849-ൽ അദ്ദേഹത്തിന്  കാശ്മീർ പര്യവേക്ഷണത്തിന്റെ പേരിൽ Royal Geographical Society -യുടെ Patron's Gold Medal ലഭിച്ചു.
സ്മാരകം.
The Hügeldenkmal, Hietzing , Vienna (ശില്പി: Johann Benks, 1901)
1848-ലെ വിപ്ലവത്തിന്റെ മൂർദ്ധന്യത്തിൽ അദ്ദേഹം തന്റെ ആദ്യ കാമുകിയുടെ ഭർത്താവായ ക്ലെമൻസ് വോൺ മെറ്റർനിക്കിനെ ഇംഗ്ലണ്ടിലേക്കുള്ള രക്ഷപെടലിൽ അനുഗമിച്ചു.
തുടർന്ന് അദ്ദേഹം തന്റെ ഉദ്യാനം വിൽക്കുകയും ഓസ്ട്രിയൻ പട്ടാളത്തിൽച്ചേർന്ന് ഒന്നാം ഇറ്റാലിയൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിൽ പങ്കെടുക്കുകയും ചെയ്തു.
1850 -1859 കാലയളവിൽ അദ്ദേഹം Grand Duchy of Tuscany -യുടെ അംബാസ്സഡറായി ഫ്ലോറൻസിൽ ജോലിനോക്കി.
ആസമയത്ത് അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന Elizabeth Farquharson-നെ വിവാഹം കഴിച്ചു.
1860-ൽ അദ്ദേഹം ഓസ്ട്രിയയുടെ ബ്രസൽസ് അംബാസ്സഡറായി നിയമിതനായി.
അക്കാലത്ത് അദ്ദേഹം തന്റെ ഫിലിപ്പീൻസ് പര്യവേക്ഷണത്തെക്കുറിച്ചു Der Stille Ocean und die spanischen Besitzungen im ostindischen Archipel ( The Pacific Ocean and the Spanish possessions in the East Indian archipelago ) എന്ന പുസ്തകമെഴുതി.
അദ്ദേഹം 1867-ൽ വിശ്രമജീവിതത്തിനായി കുടുംബസമേതം ഇംഗ്ലണ്ടിലുള്ള Torquay -ലേക്ക് പോയി.
മൂന്നുവർഷത്തിനുശേഷം 2 ജൂൺ 1870-ൽ വിയന്നയിലേക്കുള്ള യാത്രയിൽ ബ്രസിൽസിൽവച്ചു അദ്ദേഹം നിര്യാതനായി.
വടക്കേ ഇന്ത്യ, ആസ്ട്രേലിയ, ഫിലിപ്പീൻസ് എന്നിവ കൂടാതെ താൻ സന്ദർശിച്ചിരുന്ന മറ്റു സ്ഥലങ്ങളെക്കുറിച്ചും അദ്ദേഹം എഴുതാൻ ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നു എന്നതിന് തെളിവുകളുണ്ട്.
പക്ഷെ ഇതുവരെ അത്തരം കുറിപ്പുകളൊന്നും കണ്ടെത്താനായിട്ടില്ല.
Hügel ദമ്പതികളുടെ മൂന്നു കുട്ടികളും വളരെ പ്രശസ്തരാണ്.
1852-ൽ ജനിച്ച Friedrich von Hügel ഒരു കത്തോലിക്കാ ദൈവശാസ്ത്രജ്ഞനും 1854-ൽ ജനിച്ച Anatole von Hügel ഒരു നരവംശശാസ്ത്രജ്ഞനും 1958-ൽ ജനിച്ച Pauline von Hügel Corpus Christi Church, Boscombe -ന്റെ സ്ഥാപകനുമാണ്.
ക്ലെമൻസ് വോൺ മെറ്റർനിക്കിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന് Countess Jozefa Forgách de Ghymes-ൽ ഒരു മകനുണ്ട്.
റഷ്യയിൽ വളർന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേര് Felix Sumarokov-Elston എന്നാണ്.
അവലംബം പുറം കണ്ണികൾ Wikimedia Commons has media related to Charles von Hügel .
വിക്കിസ്പീഷിസിൽ Carl von Hügel എന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ ലഭ്യമാണ്.
An appeal for information on unpublished travel journals of Baron Charles von Hügel (1795-1870)
ദ ലിറ്റിൽ പ്രിൻസ്
ഒരു ഫ്രഞ്ച് എഴുത്തുകാരനും കവിയുമായ ആന്റണി ഡി സെന്റ്- എക്സുപെയറി എഴുതിയ പ്രസിദ്ധമായ ഒരു നോവലാണ്‌ ദ ലിറ്റിൽ പ്രിൻസ് (The Little Prince) (French: Le Petit Prince ; French pronunciation: ​ [lə pəti pʁɛ̃s ] ), 1943 ലാണ് ഇത് ആദ്യമായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്.
ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ട പുസ്തകങ്ങളിലൊന്നാണ് ദ ലിറ്റിൽ പ്രിൻസ്.
ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഫ്രഞ്ച് സാഹിത്യത്തിൽ ഏറ്റവും നല്ല കൃതിയായി തെരെഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടത് ഈ നോവെല്ലയാണ്.
ഏകദേശം 250 ൽ കൂടുതൽ ഭാഷകളിലേക്കും ദേശഭാഷകളിലേക്കും വിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട് ( ബ്രെയിൽ ലിപിയിലും പുസ്തകം ലഭ്യമാണ് ), ഏകദേശം 140 മില്ല്യണോളം കോപ്പികൾ വിറ്റഴിക്കപ്പെട്ട, ഈ പുസ്തകം എക്കാലത്തേയും മികച്ച വിൽപന വിജയം കരസ്ഥമാക്കിയിട്ടുള്ള പുസ്തകമാണ്.
[./The_Little_Prince#cite_note-10 [Note 2] ]
Notes കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് Galembert, Laurent de.
La grandeur du Petit Prince (thesis), Éditions Le Manuscrit , November 26, 2002, ISBN 2-7481-1916-9 (French, PDF) Dunn, Bruce.
The Yellow Umbrella: A City Fable .
Mushroom Press, 2009, ISBN 978-0615295404 (English) പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ LePetitPrince.com (ഫ്രഞ്ച്) Site officiel du Petit Prince ; and TheLittlePrince.com (ഇംഗ്ലീഷ്) Official site of The Little Prince NYC-ARTS Profile: The Little Prince , PBS interview on the 2014 Morgan Exhibition (video, 12:39)  (ഇംഗ്ലീഷ്) The Little Prince : A New York Story Exhibition , NBC news report on the 2014 Little Prince exhibition at the Morgan Library Museum (video, 3:10) (ഇംഗ്ലീഷ്) The Little Prince excerpts and collection in 250 languages and dialects (ഇംഗ്ലീഷ്) (ജർമൻ) List of different editions Study Guide at SparkNotes (ഇംഗ്ലീഷ്) The Museum of The Little Prince in Hakone (ഇംഗ്ലീഷ്); and 箱根の星の王子さまのミュージアム (ജാപ്പനീസ്) A bibliography of biographical works on Antoine de Saint-Exupéry (ഇംഗ്ലീഷ്) Il Piccolo Principe e Antoine De Saint-Exupéry (ഇറ്റാലിയൻ) Le Petit Prince series in Indic Languages Enthusiast website: The Little Prince Quotations The Little Prince Pictures (simplified Chinese) (in Chinese) The Little Prince (അറബിക്) www.petit-prince-collection.com Website dedicated to the worldwide largest book collection of The Little Prince (more than 3000 different editions in over 260 different languages and dialects)
ബെറിംഗ് കടൽ ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Bering_Sea
പസഫിക് സമുദ്രത്തിലെ ഒരു ചെറിയ കടലാണ് ബെറിംഗ് കടൽ (Russian: Бе́рингово мо́ре, tr. Béringovo móre).
ഇത് ബെറിംഗ് കടലിടുക്കിനൊപ്പം യുറേഷ്യ , അമേരിക്കകൾ തുടങ്ങിയ ഭൂമിയിലെ ഏറ്റവും വലിയ രണ്ട് വൻകരകൾ തമ്മിലുള്ള വിഭജനം ഇത് സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
ഇതിൽ ആഴത്തിലുള്ള ഒരു ജലതടം ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.
അത് ആഴമില്ലാത്ത വെള്ളത്തിലേക്ക് ഒരു ഇടുങ്ങിയ ചരിവിലൂടെ വൻകരത്തട്ടായി മുകളിലേയ്ക്ക് ഉയരുന്നു.
ബെറിംഗ് കടലിനെ അലാസ്ക ഉൾക്കടലിൽ നിന്ന് അലാസ്ക ഉപദ്വീപാണ് വേർതിരിക്കുന്നത്.
2,000,000 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (770,000 ചതുരശ്ര മൈൽ) വിസ്തൃതിയുള്ള ഇത് കിഴക്ക്, വടക്ക് കിഴക്ക് അലാസ്ക , പടിഞ്ഞാറ് റഷ്യൻ ഫാർ ഈസ്റ്റ് , കംചട്ക പെനിൻസുല, തെക്ക് അലാസ്ക പെനിൻസുല, അലൂഷ്യൻ ദ്വീപുകൾ , വടക്ക് ബെറിംഗ് കടലിടുക്ക് എന്നിങ്ങനെ അതിരിടുന്നു.
ആർട്ടിക് സമുദ്രത്തിലെ ചുക്ചി കടലുമായി ബെറിംഗ് കടലിടുക്ക് ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു.
അലാസ്ക ഉപദ്വീപിനെ അലാസ്കയിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന ബെറിംഗ് കടലിന്റെ ഭാഗമാണ് ബ്രിസ്റ്റോൾ ബേ .
റഷ്യൻ സർവീസിലെ ഡാനിഷ് നാവിഗേറ്ററായ വിറ്റസ് ബെറിംഗ് ആണ് ബെറിംഗ് കടലിന് പേര് നൽകിയിരിക്കുന്നത്.
1728-ൽ ആസൂത്രിതമായി പസഫിക് സമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് വടക്ക് ആർട്ടിക് സമുദ്രത്തിലേക്ക് കപ്പൽ കയറി പര്യവേക്ഷണം ചെയ്ത ആദ്യത്തെ യൂറോപ്യൻ ആയിരുന്നു.
അമേരിക്കയുടെയും റഷ്യയുടെയും അധികാരപരിധിയിലെ വിഭവങ്ങളും കടലിനു നടുവിലുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര സമുദ്രജലവും ("ഡോണട്ട് ഹോൾ" എന്നറിയപ്പെടുന്നു) ബെറിംഗ് കടൽ പരിസ്ഥിതി വ്യവസ്ഥയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
പ്രവാഹങ്ങൾ, കടൽ ഐസ്, കാലാവസ്ഥ എന്നിവ തമ്മിലുള്ള പ്രവർത്തനം ഊർജ്ജസ്വലവും ഉൽ‌പാദനപരവുമായ ഒരു ആവാസവ്യവസ്ഥയെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
ഏറ്റവും പുതിയ ഹിമയുഗത്തിൽ, സമുദ്രനിരപ്പ് മനുഷ്യർക്ക് ഏഷ്യയിൽ നിന്ന് വടക്കേ അമേരിക്കയിലേക്ക് കാൽനടയായി കിഴക്ക് കുടിയേറാൻ അനുവദിക്കുന്ന തരത്തിൽ കുറവായിരുന്നുവെന്ന് മിക്ക ശാസ്ത്രജ്ഞരും വിശ്വസിക്കുന്നു.
മെഗാഫൗണ ഉൾപ്പെടെയുള്ള മറ്റ് ജീവജാലങ്ങൾ രണ്ട് ദിശകളിലേക്കും കുടിയേറി.
ഇതിനെ സാധാരണയായി " ബെറിംഗ് ലാൻഡ് ബ്രിഡ്ജ് " എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
ഇത് മിക്ക ശാസ്ത്രജ്ഞരും അല്ലെങ്കിൽ മിക്കവരും അമേരിക്കയിലേക്ക് മനുഷ്യർ പ്രവേശിക്കുന്നതിന്റെ ആദ്യ സൂചനയായി വിശ്വസിക്കുന്നു.
ബെറിംഗ് കടലിൽ കുല പ്ലേറ്റിന്റെ ഒരു ചെറിയ ഭാഗം കാണപ്പെടുന്നു.
അലാസ്കയുടെ താഴെ ഭൗമശാസ്ത്ര പ്രക്രിയയായ സബ്ഡക്ഷനുവേണ്ടി ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ഒരു പുരാതന ടെക്റ്റോണിക് ഫലകമാണ് കുല പ്ലേറ്റ് .
2018 ഡിസംബർ 18 ന് ബെറിംഗ് കടലിനു മുകളിൽ ഒരു വലിയ ഉൽക്കാവർഷം പൊട്ടിത്തെറിച്ചു.
ഹിരോഷിമ അണുബോംബ് പുറത്തുവിട്ട ഊർജ്ജത്തിന്റെ പത്തിരട്ടി ഊർജ്ജം ഉപയോഗിച്ച് ആണ് ബഹിരാകാശ പാറ പൊട്ടിത്തെറിച്ചത്.
ഭൂമിശാസ്ത്രം മാർജിൻ വെട്ടിക്കുറച്ച വലിയ അന്തർവാഹിനി മലയിടുക്കുകളിൽ കാണിക്കുന്ന ബെറിംഗ് കടൽ വിപുലീകരണം
അന്താരാഷ്ട്ര ഹൈഡ്രോഗ്രാഫിക് ഓർഗനൈസേഷൻ ബെറിംഗ് കടലിന്റെ പരിധി നിർവചിക്കുന്നത്:
ചുക്ചി കടലിന്റെ തെക്കൻ പരിധി [ sic ] സൈബീരിയയ്ക്കും അലാസ്കയ്ക്കും ഇടയിലുള്ള ആർട്ടിക് വൃത്തം ].
അലാസ്കൻ ഉപദ്വീപിലെ കബൂച്ച് പോയിന്റിൽ നിന്ന് (54 ° 48′N 163 ° 21′W), അലൂഷ്യൻ ദ്വീപുകൾ വഴി കോമാൻഡോർസ്കി ദ്വീപുകളുടെ തെക്ക് ഭാഗത്തേക്കും കേപ് കാംചട്കയിലേക്കും പോകുന്ന ഒരു വഴി അലാസ്കയ്ക്കും കാംചട്കയ്ക്കും ഇടയിലുള്ള ഇടുങ്ങിയ ജലങ്ങളെല്ലാം ബെറിംഗ് കടലിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
ബെറിംഗ് കടലിലെ ദ്വീപുകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു: സെന്റ് പോൾ ദ്വീപ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രിബിലോഫ് ദ്വീപുകൾ കോമാൻഡോർസ്കി ദ്വീപുകൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ബെറിംഗ് ദ്വീപ് സെന്റ് ലോറൻസ് ദ്വീപ് ഡയോമെഡ് ദ്വീപുകൾ കിംഗ് ദ്വീപ് സെന്റ് മാത്യു ദ്വീപ് കരഗിൻസ്കി ദ്വീപ് നുനിവക് ദ്വീപ് സ്ലെഡ്ജ് ദ്വീപ് ഹാഗ്മീസ്റ്റർ ദ്വീപ് പ്രദേശങ്ങൾ
ബെറിംഗ് കടലിന്റെ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു: ബെറിംഗ് കടലിടുക്ക് ബ്രിസ്റ്റോൾ ബേ അനാദിർ ഉൾക്കടൽ നോർട്ടൺ സൗണ്ട്
ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ അന്തർവാഹിനി മലയിടുക്കുകളായ ഷെംചഗ് മലയിടുക്ക് ഉൾപ്പെടെ 16 അന്തർവാഹിനി മലയിടുക്കുകൾ ബെറിംഗ് കടലിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
അവലംബം പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ബെറിംഗ് കടൽ വിക്കിപീഡിയയുടെ സഹോദര സംരംഭങ്ങളിൽ നിർവചനങ്ങൾ വിക്കിനിഘണ്ടുവിൽനിന്ന് മീഡിയ വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിൽനിന്ന് വാർത്തകൾ വിക്കിന്യൂസിൽനിന്ന് ഉദ്ധരണികൾ വിക്കിക്വോട്ട്സിൽനിന്ന് ഗ്രന്ഥങ്ങൾ വിക്കിസോഴ്സിൽനിന്ന് പാഠപുസ്തകങ്ങൾ വിക്കിബുക്സിൽനിന്ന് പഠനസഹായികൾ വിക്കിവാഴ്സിറ്റിയിൽനിന്ന് Bering Sea Climate and Ecosystem from NOAA North Pacific Ocean theme page from NOAA Groundfish fisheries and harvest, 2005 from Alaska Department of Fish and Game Video of research on Bering Sea Nautical Chart of the Bering Sea (Southern Part) Archived 2016-03-12 at the Wayback Machine
മാഥുറാം സന്തോഷം ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Mathuram_Santosham
ജോൺസ് ഹോപ്കിൻസ് ബ്ലൂംബെർഗ് സ്കൂൾ ഓഫ് പബ്ലിക് ഹെൽത്തിലെ പ്രൊഫസറും അദ്ധ്യക്ഷനും ഒരു അമേരിക്കൻ ഇന്ത്യൻ ഫിസിഷ്യനുമാണ് മാഥുറാം  സന്തോഷം.
ഓറൽ റീഹൈഡ്രേഷൻ തെറാപ്പി, ബാല്യകാല വാക്സിനുകൾ എന്നിവയിലെ പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെയാണ് സന്തോഷം അറിയപ്പെടുന്നത്.
വെല്ലൂരിലെ ജോൺ വിൽഫ്രഡ് സന്തോഷം, ഫ്ലോറ സെൽവനായകം എന്നിവർക്ക് സന്തോഷം ജനിച്ചു.
പിതാവ് ഇന്ത്യൻ നയതന്ത്ര സേവനത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു.
എട്ടുവയസ്സുവരെ അദ്ദേഹം ശരിയായ വിദ്യാഭ്യാസം ചെയ്തിരുന്നില്ല.
പന്ത്രണ്ടാം വയസ്സിൽ സന്തോഷം ഗ്ലാസ്‌ഗോയിലേക്ക് താമസം മാറ്റി.
അവിടെ അദ്ദേഹം ബോർഡിംഗ് സ്‌കൂളിൽ ചേർന്നു.
ചെറുപ്പത്തിൽത്തന്നെ ഒരു ഫിസിഷ്യനാകാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
ടീച്ചർ മിസ് ഗ്രാന്റ് മാർഗ്ഗദർശിയായിരുന്നു.
പോണ്ടിച്ചേരിയിലെ ജവഹർലാൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് പോസ്റ്റ് ഗ്രാജുവേറ്റ് മെഡിക്കൽ എഡ്യൂക്കേഷൻ ആന്റ് റിസർച്ചിൽ മെഡിസിൻ പഠിച്ചു.
ബിരുദത്തിന്റെ അവസാന വർഷത്തിൽ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ അമ്മ ഫ്ലോറയ്ക്ക് ഹൃദയാഘാതം സംഭവിച്ചുവെന്നും ബാൾട്ടിമോറിലെ കുടുംബത്തെ സന്ദർശിക്കുന്നതിനിടെ മരിച്ചുവെന്നും അദ്ദേഹത്തിന് വിവരം ലഭിച്ചു.
1970 ൽ ബിരുദം നേടിയ ശേഷം സന്തോഷം ബാൾട്ടിമോറിലേക്ക് മാറി.
അവിടെ ചർച്ച് ഹോമിലും ആശുപത്രിയിലും പരിശീലന പരിപാടിയിൽ ചേർന്നു.
പരിപാടിയിൽ നിരാശനായ സന്തോഷം ജോൺസ് ഹോപ്കിൻസ് സർവകലാശാലയിൽ ചേർന്നു.
അവിടെ ബ്രാഡ്‌ലി സാക്ക് അദ്ദേഹത്തിന് മാർഗ്ഗദർശിയായി.
അവിടെ അദ്ദേഹം മാസ്റ്റർ ഓഫ് പബ്ലിക് ഹെൽത്ത് സമ്പാദിക്കുകയും ബോർഡ് സർട്ടിഫിക്കറ്റ് നേടുകയും ചെയ്തു.
അവാർഡുകളും ബഹുമതികളും 1988 ഗവേഷണത്തിലെ മികവിനുള്ള ത്രാഷർ റിസർച്ച് ഫണ്ട് അവാർഡ് 2006 ന്യുമോകോക്കസ് ആന്റ് ന്യുമോകോക്കൽ ഡിസീസ് ബോബ് ഓസ്ട്രിയൻ ഓറേറ്റർ അന്താരാഷ്ട്ര സിമ്പോസിയം 2008 കരിയർ സേവനത്തിനുള്ള ഇന്ത്യൻ ഹെൽത്ത് സർവീസ് ഡയറക്ടേഴ്സ് അവാർഡ് 2011 സാബിൻ വാക്സിൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ആൽബർട്ട് സാബിൻ ഗോൾഡ് മെഡൽ അവാർഡ് 2013 രാധ പഥക് ഹ്യൂമാനിറ്റേറിയൻ അവാർഡ് 2014 സെന്റർ ഫോർ ഡിസീസ് കൺട്രോൾ ആൻഡ് പ്രിവൻഷൻ ഫ്രൈസ് പ്രൈസ് ഫോർ ഇമ്പ്രൂവിങ് ഹെൽത്ത് അവലംബം
ശനി ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Saturn
സൂര്യനിൽ നിന്നും ആറാമത്തെ ഗ്രഹമാണ് ശനി.
വ്യാഴത്തിനു ശേഷമായി സൗരയൂഥത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ രണ്ടാമത്തെ ഗ്രഹവുമാണിത്.
പാശ്ചാത്യർ റോമൻ ദേവനായ സാറ്റണിന്റെ (Saturn) നാമം ഇതിനു ചാർത്തിയിരിക്കുന്നു, ഗ്രീക്ക് ഐതിഹ്യത്തിലെ ക്രോണസും (സിയൂസിന്റെ പിതാവായ ടൈറ്റൻ), ബാബിലോണിയയിലെ നിനൂർത (Ninurta), ഹിന്ദു ഐതിഹ്യത്തിലെ ശനി എന്നിവ ഈ ഗ്രഹത്തിനെ ബന്ധപ്പെടുത്തിയാണ്.
റോമൻ ദേവന്റെ അരിവാളിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ് ശനിയുടെ ചിഹ്നം (യൂണികോഡ്: ♄ ).
ശനി , വ്യാഴം , യുറാനസ് , നെപ്റ്റ്യൂൺ എന്നിവയെ മൊത്തത്തിൽ വാതകഭീമന്മാർ എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
ഇവയെ വ്യാഴസമാനമായ എന്നർത്ഥം വരുന്ന ജൊവിയൻ ഗ്രഹങ്ങൾ എന്നും വിളിക്കുന്നു.
നാലിനും ഭൂമിയെക്കാൾ ഒരുപാട് വലിപ്പക്കൂടുതലുണ്ട്.
മാത്രവുമല്ല, ഈ നാല് ഗ്രഹങ്ങൾക്കും ചുറ്റും വലയങ്ങളുമുണ്ട്.
ഭൂമിയുടെ ശരാശരി വ്യാസാർദ്ധത്തിന്റെ ഒൻപത് മടങ്ങുണ്ട് ശനിയുടെ വ്യാസാർദ്ധം.
ഭൂമിയുടെ 95 മടങ്ങ് പിണ്ഡമുണ്ടെങ്കിലും അതിബൃഹത്തായ വ്യാപ്തം കാരണം ശനിയുടെ സാന്ദ്രത ഭൂമിയുടെ എട്ടിലൊന്നു മാത്രമേയുള്ളൂ.
വലിയ പിണ്ഡമുള്ളത് വഴിയുണ്ടാകുന്ന ഗുരുത്വബലം കാരണം ശനിയിലെ സ്ഥിതി ഭൂമിയോട് താരതമ്യം ചെയ്യപ്പെടുമ്പോൾ വളരെ കഠിനമാണ്.
ഇരുമ്പ്, നിക്കൽ, സിലിക്കൺ, ഓക്സിജൻ സംയുക്തങ്ങൾ എന്നിവയാലുള്ള കാമ്പ്, അതിന് ചുറ്റിലുമായി വളരെ ആഴത്തിലുള്ള ലോഹീയ ഹൈഡ്രജൻ, അതിനു പുറമേ ദ്രവിയ ഹൈഡ്രജനാലും ദ്രവിയ ഹീലിയത്താലുമുള്ള മറ്റൊരു പാളി.
ഏറ്റവും പുറമേയായി വാതക പാളി.
ഇതാണ് ശനിയുടെ ഘടന.
ലോഹീയ ഹൈഡ്രജനിൽ സംഭവിക്കുന്ന വൈദ്യുതപ്രവാഹങ്ങൾ വഴിയാണ് ശനിയുടെ കാന്തികക്ഷേത്രം നിലനിൽക്കുന്നത് എന്നാണ് മനസ്സിലാക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.
ഇത് ഭൂമിയേക്കാൾ അല്പം ശക്തി കുറഞ്ഞതാണ്.
വ്യാഴത്തിന്റെ ഏതാണ്ട് ഇരുപതിലൊന്ന് മാത്രം ശക്തി.
പുറം അന്തരീക്ഷം ഏറെക്കുറെ നിർവികാരമാണെങ്കിലും ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കുന്ന സവിശേഷതകൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെടാവുന്നതാണ്.
കാറ്റുകളുടെ വേഗത മണിക്കൂറിൽ 1,800 കീലോമീറ്റർ വരെയാകാറുണ്ട്.
ഇത് വ്യാഴത്തിലേതിനേക്കാൾ വളരെ കൂടുതലാണ്.
ശനിക്ക് ഒൻപത് പൂർണ്ണവളയങ്ങളും മൂന്ന് അർദ്ധവളയങ്ങളുമുണ്ട്.
കൂടുതൽ ഭാഗവും ഹിമത്താലുള്ള ഇവയിൽ പാറക്കഷ്ണങ്ങളും പൊടിപടലങ്ങളും അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്.
അറിവിൽ ആകെ 82 ഉപഗ്രഹങ്ങൾ ഈ ഗ്രഹത്തെ പരിക്രമണം ചെയ്യുന്നുണ്ട്.
സൗരയൂഥത്തിലെ ഏറ്റവും അധികം ഉപഗ്രഹങ്ങളുള്ള ഗ്രഹം എന്ന റെക്കോഡ് ശനിക്കാണ്.
ശനിയുടെ പുതിയ 20 ഉപഗ്രഹങ്ങളെ കൂടി ഗവേഷകർ കണ്ടെത്തിയിരിക്കുന്നു.
മുമ്പ് ഒന്നാം സ്ഥാനമുണ്ടായിരുന്ന വ്യാഴത്തിന് 79 ഗ്രഹങ്ങളാണുളളത്.
യുഎസ് ഗവേഷണ കേന്ദ്രമായ കാർണെഗി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂഷൻ ഓഫ് സയൻസ് ആണ് കണ്ടുപിടിത്തത്തിന്നു പിന്നിൽ ഇതിൽ 53 എണ്ണത്തിനും ഔദ്യോഗിക നാമം നൽകപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
വളയങ്ങളിലുള്ള നൂറുകണക്കിന് “ചെറുപഗ്രഹങ്ങളെ” ഇതിൽ ഉൾ‍പ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല.
ശനിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ഉപഗ്രഹമായ ടൈറ്റൻ (ഉപഗ്രഹം) വ്യാഴത്തിന്റെ ഗാനിമീഡിനു ശേഷം സൗരയൂഥത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ രണ്ടാമത്തെ ഉപഗ്രഹമാണ്, ഇത് ബുധനേക്കാൾ വലിപ്പമുള്ളതും കണക്കിലെടുക്കാവുന്ന തരത്തിലുള്ള അന്തരീക്ഷമുള്ള സൗരയൂഥത്തിലെ ഏക ഉപഗ്രഹവുമാണ്.
ഭൗതിക ഗുണങ്ങൾ ശനിയും ഭൂമിയും വലിപ്പവ്യത്യാസം-ഒരു താരതമ്യം.
കുറഞ്ഞ സാന്ദ്രത, വേഗത കൂടിയ ഭ്രമണം, ദ്രവീയ അവസ്ഥയെന്നിവ കാരണം ശനി ഒരു ഒബ്ലേറ്റ് ഗോളാഭമാണ്.
അതായത് അതിന്റെ ധ്രുവഭാഗം പരന്നിരിക്കുന്നതും മധ്യരേഖാഭാഗം തള്ളിനിൽക്കുന്നതും ആണ്.
മധ്യരേഖാഭാഗവും ധ്രുവഭാഗവും തമ്മിൽ വ്യാസാർദ്ധത്തിൽ ഏതാണ്ട് പത്ത് ശതമാനത്തിന്റെ അതായത് 60,268 കിലോമീറ്റർ മുതൽ 54,364 കിലോമീറ്റർ വരെയുള്ള വ്യത്യാസമുണ്ട്.
മറ്റ് വാതക ഗ്രഹങ്ങളും ഇതേ പോലേ ഒബ്ലേറ്റ് ആണെങ്കിലും ഈ ഗ്രഹത്തിനോളം ഇല്ല.
സൗരയൂഥത്തിൽ ജലത്തേക്കാൾ സാന്ദ്രത കുറഞ്ഞ ഒരേയൊരു ഗ്രഹമാണ് ശനി.
ശനിയുടെ കാമ്പിന് ജലത്തേക്കാൾ സാന്ദ്രതയുണ്ടെങ്കിലും വാതക അന്തരീക്ഷം കാരണമായി മൊത്തത്തിലുള്ള ശരാശരി സാന്ദ്രത 0.69 ഗ്രം പ്രതി ഘന സെന്റീമീറ്റർ ആണ്.
വ്യാഴത്തിന് ഭൂമിയേക്കാൾ 318 മടങ്ങ് പിണ്ഡമുണ്ടെങ്കിൽ ശനിക്ക് 95 മടങ്ങാണുള്ളത്, അതേ സമയം വ്യാഴത്തിന് ശനിയേക്കാൾ 20 ശതമാനം വലിപ്പക്കൂടുതലേയുള്ളൂ.
ആന്തരീക ഘടന
ശനിയുടെ അന്തർഘടനയെപ്പറ്റി നേരിട്ടുള്ള വിവരങ്ങളൊന്നും ലഭ്യമല്ലെങ്കിലും അത് വ്യാഴത്തിന് സമാനമാണെന്ന് അനുമാനിക്കപ്പെടുന്നു.
ചെറിയൊരു കാമ്പ് നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും അതിനു ചുറ്റും ഭൂരിഭാഗവും ഹൈഡ്രജനും, ഹീലിയവുമായിരിക്കും.
കാമ്പിന്റെ ഘടന ഭൂമിക്ക് സമാനമായിരിക്കുമെങ്കിലും കൂടുതൽ സാന്ദ്രമായിരിക്കും.
ഇതിനെ പൊതിഞ്ഞ് കട്ടിയേറിയ ലോഹീയ ഹൈഡ്രജന്റെ പാളിയാണ്.
ശേഷം ദ്രവീയ ഹൈഡ്രജന്റെയും, ഹീലിയത്തിന്റെയും പാളിയും പുറമേയായി വാതക അന്തരീക്ഷ പാളി ഏതാണ്ട് 1000 കിലോമീറ്റർ ഉയരം വരെ വ്യാപിച്ച് കിടക്കുന്നു.
മറ്റ് പല ബാഷ്പ പദാർത്ഥങ്ങളുടെ സാന്നിദ്ധ്യവുമുണ്ട്.
കാമ്പ് 9 മുതൽ 22 മടങ്ങ് വരെ ഭൗമപിണ്ഡങ്ങൾ വരുമെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
വളരെ തപ്തമായ അന്തർഭാഗമാണ് ശനിക്കുള്ളത്.
ഏതാണ്ട് 11,700 ഡിഗ്രി സെൽഷ്യസാണ് കാമ്പിലെ താപനില.
സൂര്യനിൽ നിന്നും സ്വീകരിക്കുന്നതിന്റെ രണ്ടര മടങ്ങ് ഊർജ്ജം ശനി, ബഹിരാകാശത്തേക്ക് വികിരണം ചെയ്യുന്നുണ്ട്.
കെൽവിൻ-ഹെൽമോൾട്ട്സ് ഗതികം വഴിയാണ് (മന്ദഗതിയിലുള്ള ഗുരുത്വ ചുരുങ്ങൽ) ഇത്തരത്തിലുള്ള അധിക ഊർജ്ജം ഉണ്ടാവുന്നത്.
പക്ഷെ ശനിയുടെ താപോല്പാദനത്തിന്റെ വിശദീകരണം ഇത് മാത്രമല്ല.
താരതമ്യേന ലഘുവായ ഹൈഡ്രജൻ മാധ്യമത്തിലൂടെ ഹീലിയത്തിന്റെ തുള്ളികൾ ആഴത്തിലേക്ക് ഊർന്ന് പോകുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന ഘർഷണഫലമായാണ് ശനി ഇത്തരത്തിൽ കൂടുതൽ താപം ഉല്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത് എന്ന സിദ്ധാന്തം മുന്നോട്ട് വയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
ശനിയുടെ പുറം അന്തരീക്ഷത്തിന്റെ 96.3 ശതമാനം ഹൈഡ്രജനും 3.25 ശതമാനം ഹീലിയവുമാണ്.
അമോണിയ, അസറ്റലീൻ, ഈഥെയ്ൻ, ഫോസ്ഫൈൻ, മീഥെയ്ൻ എന്നിവയുടെ നേരിയ തോതിലുള്ള സാന്നിദ്ധ്യവും തിരിച്ചറിയപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
ശനിയുടെ മുകൾപ്പരപ്പിലുള്ള മേഘങ്ങൾ അമോണിയ പരലുകളാലുള്ളതാണ്, അതേസമയം താഴെതട്ടിലുള്ള മേഘങ്ങൾ അമോണിയം ഹൈഡ്രോസൾഫൈഡ് (NH 4 SH) ജലം എന്നിവയാലുള്ളവയാണ്.
സൂര്യനിലുള്ള ഹീലിയത്തിന്റെ അനുപാതം വച്ച് താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ ശനിയുടെ അന്തരീക്ഷത്തിൽ ഹീലിയത്തിന്റെ അംശം വളരെ കുറവാണ്.
ഹീലിയത്തേക്കാൾ പിണ്ഡമേറിയ മൂലകങ്ങളുടെ അനുപാതം കൃത്യമായി മനസ്സിലാക്കാൻ സാധിച്ചില്ലെങ്കിലും അവ സൗരയൂഥ രൂപീകരണ സമയത്തുണ്ടായിരുന്ന അനുപാതത്തിന് സമാനമായിരിക്കും എന്ന് അനുമാനിക്കപ്പെടുന്നു.
അവയുടെ മൊത്തം പിണ്ഡം ഭൂമിയുടെ പിണ്ഡത്തിന്റെ 19 മുതൽ 31 വരെ മടങ്ങ് വരുമെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, അവയിൽ ഭൂരിഭാഗവും ശനിയുടെ കാമ്പ് ഭാഗത്താണ് കാണപ്പെടുന്നത്.
മേഘപാളികൾ
വ്യാഴത്തേപോലെ ശനിയും ബാൻഡുകളായുള്ള ഘടന പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്, പക്ഷെ ശനിയുടെ ബാൻഡുകൾ മങ്ങിയതും മധ്യരേഖാ ഭാഗത്തിനടുത്ത് കൂടുതൽ വീതിയുള്ളവയുമാണ്.
ഉള്ളിൽ ഏതാണ്ട് 10 കിലോമീറ്റർ കനത്തിലുള്ളതും -23 ഡിഗ്രി സെൽഷ്യസ് താപനിലയോടു കൂടിയ ഒരു പാളി ജലഹിമത്താലുള്ളതാണ്.
ഇതിനു മീതെ അമോണിയം ഹൈഡ്രോസൾഫൈഡ് ഹിമത്താലുള്ള പാളിയാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു, ഇത് ഏതാണ്ട് 50 കിലോമീറ്റർ കനത്തിലുള്ളതും -93 ഡിഗ്രി സെൽഷ്യസ് താപനിലയുള്ളതുമാണ്.
ഇതിനു മീതെ 80 കിലോമീറ്ററോളം അമോണിയ ഹിമ മേഘങ്ങളാണ്, ഈ ഭാഗത്തുള്ള താപനില -153 ഡിഗ്രി സെൽഷ്യസാണ്.
അന്തരീക്ഷത്തിന്റെ മുകൾഭാഗത്തോട് ചേർന്ന് ഏതാണ്ട് 200 കിലോമീറ്റർ മുതൽ 270 കിലോമീറ്റർ വരെ പുറമേകാണപ്പെടുന്ന അമോണിയ മേഘങ്ങൾ, വാതക ഹൈഡ്രജൻ, വാതക ഹീലിയം എന്നിവ നിലനിൽക്കുന്നു.
സൗരയൂഥത്തിലെ ഏറ്റവും വേഗതയേറിയ കാറ്റുകൾ ശനിയിലേതാണ്.
പ്രതിമണിക്കൂറിൽ 1800 കിലോമീറ്റർ വേഗതയിൽ വരെ ഇവ വീശുന്നുണ്ട് എന്ന് വോയേജറിൽ നിന്നുള്ള വിവരങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
വോയേജർ സമീപ പറക്കലുകൾ നടത്തുന്നത് വരെ ശനിയുടെ സൂക്ഷ്മ മേഘരൂപങ്ങൾ നിരീക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരുന്നില്ല.
ഭൂമിയിൽ നിന്നുതന്നെ പതിവ് നിരീക്ഷണങ്ങൾക്ക് സഹായിക്കുന്ന ദൂരദർശിനികൾ പിൽക്കാലത്ത് നിർമ്മിക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി.
ശനിയിലെ കൊടുങ്കാറ്റ് മുകളിൽ വെള്ളനിറത്തിൽ.
സാധാരണഗതിയിൽ വർണ്ണരഹിതമായി കിടക്കുന്ന അന്തരീക്ഷം വ്യാഴത്തിലുള്ളതുപോലെ നീണ്ടകാലയളവോളം നിലനിൽക്കുന്ന ഓവലുകളും മറ്റ് സവിശേഷതകളും കാണിക്കുന്നു.
1990 ൽ ഹബിൾ ബഹിരാകാശ ദൂരദർശിനി ശനിയുടെ മധ്യരേഖാഭാഗത്തിനടുത്തായി വലിയ വെളുത്ത മേഘം കണ്ടെത്തി, വൊയേജർ സന്ദർശന വേളയിലും ശേഷം 1994 ലും അതുണ്ടായിരുന്നില്ല, 1994 ൽ കുറച്ചുകൂടി ചെറിയ കൊടുങ്കാറ്റ് കണ്ടെത്തിയിരുന്നു.
1990 കണ്ടെത്തിയ കൊടുങ്കാറ്റ് ഭീമൻ വെള്ള പൊട്ടിന് ഉദാഹരണമാണ്, ശനിവർഷത്തിലൊരിക്കൽ മാത്രമുണ്ടാകുന്നതാണ് ഇത്, ഏതാണ്ട് 30 ഭൗമവർഷങ്ങൾക്ക് തുല്യമാണ് ഒരു ശനിവർഷം, ഉത്തര അയാനന്ത സമയത്താണ് ഇത് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്.
1876, 1903, 1933, 1960 എന്നീ വർഷങ്ങളിലും ഭീമൻ വെള്ളപൊട്ടുകൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരുന്നു, ഇതിൽ 1933 ൽ ഉണ്ടായതായിരുന്നു ഏറ്റവും ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടത്.
ഇതേ ക്രമം തുടരുകയാണെങ്കിൽ 2020 ൽ മറ്റൊരു പൊട്ട് പ്രത്യക്ഷപ്പെടും.
അടുത്ത കാലത്ത് കാസ്സിനി പേടകത്തിൽ നിന്നും ലഭിച്ച ചിത്രങ്ങളിൽ ശനിയുടെ ഉത്തരാർദ്ധഗോളം കടും നീലനിറത്തിലായിരുന്നു (വലതുവശത്തുള്ള ചിത്രം), യുറാനസിന്റേതും ഇതിനു സമാനമാണ്.
നിലവിൽ ശനിയുടെ വളയങ്ങൾ ഉത്തരാർദ്ധഗോളത്തെ മറയ്ക്കുന്നതിനാൽ ഭൂമിയിൽ നിന്നുള്ള നിരീക്ഷണത്തിൽ ഈ നീലനിറം ദൃശ്യമാകില്ല.
റെയ്‌ലീ വിസരണം (Rayleigh scattering) വഴിയുണ്ടാകുന്നതാകും ഈ നിറം.
ശനിയുടെ ഇൻഫ്രാറെഡ് ചിത്രത്തിൽ ദക്ഷിണധ്രുവത്തിൽ ഒരു ചൂടുള്ള ധ്രുവച്ചുഴി കണ്ടെത്തിയിരുന്നു, സൗരയൂഥത്തിലെ ഈ തരത്തിലുള്ള ഒരേയൊരു പ്രതിഭാസമാണിത്.
−185 °C ആണ് ശനിയിലെ സാധാരണ താപനില, അതേ സമയം ചുഴിയിൽ താപനില −122 °C വരെ ആയി ഉയരുന്നു, തത്ഫലമായി ഇത് ശനിയിലെ ഏറ്റവും ചൂടുള്ള ഇടമായി കരുതുന്നു.
ഉത്തരധ്രുവത്തിലെ ഷഡ്ഭുജ രൂപ മേഘങ്ങൾ ശനിയിലെ ഉത്തരധ്രുവത്തിലെ ഷഡ്ഭുജാകൃതിയിലുള്ള തരംഗരൂപം.
ശനിയുടെ ഉത്തരധ്രുവത്തിലെ അന്തരീക്ഷത്തിൽ 78°N സ്ഥാനത്ത് ഷഡ്ഭുജാകൃതിയിലുള്ള തരംഗരൂപമുണ്ട്, വൊയേജറിൽ നിന്നുള്ള ചിത്രത്തിലാണ് ഇത് ആദ്യമായി കണ്ടെത്തിയത്.
ഹബിൾ ബഹിരാകാശ ദൂരദർശിനിയെടുത്ത ദക്ഷിണ ധ്രുവത്തിന്റെ ചിത്രത്തിൽ ഉത്തരധ്രുവത്തിൽ നിന്നും വിഭിന്നമായി ശക്തമായ പ്രവാഹത്തിന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമാണ് മനസ്സിലാക്കാൻ സാധിക്കുന്നു, ധ്രുവച്ചുഴിയുടേയോ ഷ്ഡ്ഭുജാകൃതിയിലുള്ള തിരകളുടേയോ സാന്നിദ്ധ്യം ഇല്ലായിരുന്നു.
കാസ്സിനി പേടകം ശനിയുടെ ദക്ഷിണ ധ്രുവത്തോട് ബന്ധിതമായ ഒരു ഹരിക്കെയ്നിന് സമാനമായ കൊടുങ്കാറ്റിനെ കണ്ടെത്തിയതായി 2006 ൽ നാസ അറിയിക്കുകയുണ്ടായി, അതിന് വ്യക്തമായ കണ്ണിന്റെ മതിൽ (eyewall) ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഭൂമിക്കു പുറത്ത് മറ്റൊരു ഗ്രഹത്തിലും ഇത്തരത്തിൽ കണ്ണിന്റെ മതിൽ കാണാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ലാത്തതിനാൽ ഇത് സവിശേഷ ശ്രദ്ധയാകർഷിക്കുന്നു.
ഉദാഹരണത്തിന് ഗലീലിയോ പേടകത്തിൽ നിന്നുള്ള വ്യാഴത്തിന്റെ ഭീമൻ ചുവന്ന പൊട്ടിന്റെ ചിത്രങ്ങളിലൊന്നും ഇത്തരത്തിലുള്ള കണ്ണിന്റെ മതിലിന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമില്ല.
ദക്ഷിണധ്രുവ ഷഡ്ഭുജാകൃതിയുടെ ഒരോ വശവും ഏതാണ്ട് 13,800 കിലോമീറ്റർ നീളമുള്ളവയാണ്, ഇത് ഭൂമിയുടെ വ്യാസത്തിനേക്കാളും വലിയ നീളമാണ്.
ഈ രൂപം മൊത്തം 10 മണിക്കൂർ 39 മിനുട്ട് 24 സെക്കന്റ് സമയ ദൈർഘ്യത്തോടെ കറങ്ങുന്നുണ്ട്, ഈ ഇടവേള തന്നെയാണ് ഗ്രഹത്തിന്റെ റേഡിയോ ഉൽസർജ്ജനങ്ങളുടേതും, ഇത് തന്നെയാണ് ശനിയുടെ ആന്തരീക ഭാഗത്തിന്റെ കറക്കത്തിന്റെ ഇടവേളയെന്നും അനുമാനിക്കപ്പെടുന്നു.
അന്തരീക്ഷത്തിൽ കാണപ്പെടുന്ന മറ്റ് മേഘങ്ങളെ പോലെ ഈ ഷഡ്ഭുജാകൃതിക്ക് രേഖാംശപരമായി സ്ഥാന ചലനം സംഭവിക്കുന്നില്ല.
ഈ രൂപം ഒട്ടേറെ അഭ്യൂഹങ്ങൾക്ക് ഹേതുവായിട്ടുണ്ട്.
കൂടുതൽ ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞരും ഇത് അന്തരീക്ഷത്തിലുള്ള സ്റ്റാൻഡിങ്ങ്-വേവ് പാറ്റേൺ വഴിയുണ്ടാകുന്നതാണെന്നും ഷഡ്ഭുജാകൃതി തിരിച്ചറിയപ്പെടാത്ത് ദീപ്തി വഴിയുണ്ടാകുന്നതാണെന്നും കരുതുന്നു.
പരീക്ഷണ ശാലകളിലെ കറങ്ങുന്ന ബക്കറ്റുകളിലെ ദ്രവങ്ങളിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള ഷഡ്ഭുജ രുപങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.
കാന്തമണ്ഡലം ഹബിൾ ബഹിരാകാശ ദൂരദർശിനി ശനിയുടെ അൾട്രാവയലറ്റ് ഇമേജ്.
ധ്രുവങ്ങളിൽ ധ്രുവദീപ്തി കാണാം.
ശനിക്ക് സ്വതസ്സിദ്ധമായ ദ്വിധ്രുവ സമമിതി കാന്തിക ക്ഷേത്രമുണ്ട്.
മധ്യാരേഖാഭാഗത്ത് അതിന്റെ ശക്തി വ്യാഴത്തിന്റേതിന്റെ ഇരുപതിലൊന്നാണ്, ഇതേതാണ്ട് 0.2 ഗോസ്സ് (20 µT) ആണ്, ഇത് ഭൂമിയുടേതിനേക്കാളും അല്പം ശക്തികുറഞ്ഞതാണ്.
തത്ഫലമായി ശനിയുടെ കാന്തമണ്ഡലം വ്യാഴത്തിന്റേതിനേക്കാൾ വളരെ ചെറുതാണ്, ടൈറ്റന്റെ പരിക്രമണപഥവും കഴിഞ്ഞ് കുറച്ച് ദൂരം വരെ മാത്രമേ അതിന്റെ വ്യാപ്തിയുള്ളൂ.
വ്യാഴത്തിലേതുപോലെ ലോഹീയ-ഹൈഡ്രജൻ ഡൈനാമോ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ലോഹീയ ഹൈഡ്രജനിലെ പ്രവാഹങ്ങൾ വഴിയാണ് ശനിയിലും കാന്തികക്ഷേത്രത്തിന്റെ രൂപപ്പെടുന്നത് എന്ന് അനുമാനിക്കുന്നു.
മറ്റ് ഗ്രഹങ്ങളിലേതുപോലെ ഈ കാന്തികമണ്ഡലം സൂര്യനിൽ നിന്നുള്ള സൗരവാതങ്ങളിലെ കണികകളെ വ്യതിചലിപ്പിക്കാൻ പര്യാപ്തമാണ്.
ശനിയുടെ ഉപഗ്രഹമായ ടൈറ്റൻ കാന്തമണ്ഡലത്തിന്റെ പുറം ഭാഗത്തുകൂടെയാണ് പരിക്രമണം നടത്തുന്നത്, ടൈറ്റന്റെ പുറം അന്തരീക്ഷത്തിലുള്ള അയോണീകരിക്കപ്പെട്ട കണികകൾ കാന്തമണ്ഡലത്തിന് പ്ലാസ്മ പ്രദാനം ചെയ്യുന്നു.
1,400,000,000 കിലോമീറ്ററുകൾക്ക് (9 AU) മീതെയാണ് സൂര്യനിൽനിന്നുള്ള ശനിയുടെ ശരാശരി ദൂരം.
പ്രതി സെക്കന്റിൽ 9.69 കിലോമീറ്റർ വേഗതയിൽ പരിക്രമണപാഥയിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്ന ശനിക്ക് ഒരു പരിക്രമണം പൂർത്തിയാക്കാൻ ഏതാണ്ട് 10,759 ഭൗമദിനങ്ങൾ അഥവാ 29½ ഭൗവവർഷങ്ങൾ വേണം.
ശനിയുടെ ദീർഘവൃത്ത പരിക്രമണപഥം ഭൂമിയുടെ പരിക്രമണ തലത്തോട് 2.48° ചെരിഞ്ഞാണുള്ളത്.
0.056 ഉത്കേന്ദ്രതയുള്ളതിനാൽ അപസൗരത്തിനും ഉപസൗരത്തിനുമിടയിലുള്ള സഞ്ചാരത്തിനിടയിൽ സൂര്യനുമായുള്ള അകലത്തിൽ 155,000,000 കിലോമീറ്ററിന്റെ വ്യത്യാസം വരുന്നു.
വ്യത്യസ്ത അക്ഷാംശങ്ങളുടെ ഭ്രമണവേഗതയിൽ വ്യത്യാസം കാണാപ്പെടുന്നതിനാൽ വ്യാഴത്തിലേതു പോലെ അവയെ പ്രത്യേകം മേഖലകളാക്കി തിരിച്ചിട്ടുണ്ട്: സിസ്റ്റം I എന്ന രീതിയിൽ മധ്യരേഖാഭാഗത്ത് 10 മണിക്കൂർ 14 മിനുട്ട് 00 സെക്കന്റ് (844.3°/d) ആണ് വേഗം, ഇത് ദക്ഷിണ മധ്യരേഖാ ബെൽട്ടിന്റെ ഉത്തരവശം മുതൽ ഉത്തര മധ്യരേഖാ ബെൽട്ടിന്റെ ദക്ഷിണവശം വരെയുള്ള ഭാഗമാണ്.
മറ്റുള്ള എല്ലാ അക്ഷാംശങ്ങളും 10 മണിക്കൂർ 39 മിനുട്ട് 24 സെക്കന്റ് (810.76°/d) ആയി നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നു, ഇത് സിസ്റ്റം II ആണ്.
റേഡിയോ വികിരണങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള് സിസ്റ്റം III പ്രകാരം ഭ്രമണകാലം 10 മണിക്കൂർ 39 മിനുട്ട് 22.4 സെക്കന്റ് (810.8°/d) ആണ്, ഇത് സിസ്റ്റം II നോട് വളരെ അടുത്തതായതിനാൽ ഇത് സിസ്റ്റം II നെ അസാധുവാക്കിയിട്ടുണ്ട്.
ആന്തരീക ഭാഗത്തിന്റെ കൃത്യമായ ഭ്രമണവേള അറിയുക ബുദ്ധിമുട്ടാണ്.
ശനിയുടെ റേഡിയോ ഭ്രമണദൈർഘ്യത്തിൽ ഗണ്യമായ വർദ്ധനവുണ്ടായതായി 2004 ൽ ശനിയെ സമീപിക്കുന്നതിനിടെ കാസ്സിനി പേടകം കണ്ടെത്തി, 10 മണിക്കൂർ 45 മിനുട്ട് 45 സെക്കന്റ് (± 36 സെക്കന്റ്) ആയിരുന്ന പുതിയ ഭ്രമണ ദൈർഘ്യം.
ഈ മാറ്റത്തിനുള്ള കാരണത്തെപ്പറ്റിയുള്ള ശരിയായ അറിവ് അജ്ഞാതമാണെങ്കിലും, റേഡിയോ സ്രോതസ്സിനു മറ്റൊരു അക്ഷാംശത്തിലേക്ക് മാറിയതാകാം ഇതിനു കാരണമെന്ന് അനുമാനിക്കപ്പെടുന്നു, അല്ലാതെ ശനിയുടെ ഭ്രമണത്തിന് മാറ്റം സംഭവിച്ചിരിക്കാനിടയില്ല.
റേഡിയോ വികിരണത്തിന്റെ ഭ്രമണം ശനിയുടെ ഭ്രമണത്തിനു അവലംബമാകില്ലെന്ന് 2007 മാർച്ചിൽ കണ്ടെത്തുകയുണ്ടായി, ഗ്രഹത്തിന്റെ ഭ്രമണത്തെ കൂടാതെ മറ്റ് ഘടകങ്ങളേയും ആശ്രയിചുണ്ടാകുന്ന പ്ലാസ്മ ഡിസ്കിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്നതാണ് റേഡിയോ വികിരണം.
ഇത്തരത്തിൽ ഭ്രമണത്തിലുണ്ടായ മാറ്റം ശനിയുടെ ഉപഗ്രഹമായ എൻസിലാഡസിൽ (Enceladus) സംഭവിക്കുന്ന ഗെയ്സർ പ്രവർത്തനങ്ങൾ കാരണമാകാമെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
ഈ പ്രവർത്തനങ്ങൾ വഴി ശനിയുടെ ചുറ്റിലുമുള്ള പരിക്രമണ പഥത്തിലേക്ക് ഉത്‌വമിക്കുന്ന ജലബാഷ്പങ്ങൾ ചാർജ്ജ് കൈവരിക്കുകയും ശനിയുടെ കാന്തീകക്ഷേത്രത്തിന് 'ഭാരം' വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ശനിയുടെ ഭ്രമണത്തിനാപേക്ഷികമായി കാന്തികക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഭ്രമണത്തിന്റെ വേഗത കുറക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
നിലവിൽ ശനിയുടെ കാമ്പിന്റെ ഭ്രമണം മനസ്സിലാക്കുന്നതിന് മാർഗ്ഗങ്ങളൊന്നുമില്ല എന്ന് പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
അവസാനമായി കണക്കാക്കിയ ശനിയുടെ ഭ്രമണദൈർഘ്യം 10 മണിക്കൂർ, 32 മിനുട്ട്, 35 സെക്കന്റ് ആണ്, കാസ്സിനി, വൊയേജർ, പയനിയർ തുടങ്ങിയ പേടകങ്ങളിൽ നിന്നും ലഭിച്ച വിവരങ്ങൾ, മറ്റ് സ്രോതസ്സുകളിൽ നിന്നുള്ള വിവരങ്ങൾ എന്നിവയൊക്കെ ഉപയോഗിച്ച് 2007 ൽ ഗണിച്ചെടുത്തതാണിത്.
ഗ്രഹീയ വളയങ്ങൾ
വളരെയധികം പ്രസിദ്ധമാണ് ശനിയുടെ വളയങ്ങൾ, ഈ വളയങ്ങൾ ശനിയെ സൗരയൂഥത്തിലെ ഏറ്റവും പെട്ടെന്ന് ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടുന്ന വസ്തുവാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു.