smcproject/ml-wiki-sentences huggingface dataset:
കൂടാതെ പനാമ കനാൽ വഴി പല ഇലക്ട്രോണിക് സാധനങ്ങളും അമേരിക്കയിൽ നിന്നും നിയമവിരുദ്ധമായി കടത്താനും തുടങ്ങി .
അമേരിക്കയുടെ പുതിയ പ്രസിഡന്റായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട റിപ്പബ്ലിക്കൻ പാർട്ടി നേതാവ് റൊണാൾഡ് റീഗൻ ക്യൂബയോടും കാസ്ട്രോയോടും മൃദുസമീപനം ഉള്ളയാളായിരുന്നില്ല.
അമേരിക്ക ക്യൂബക്കെതിരേ ഒരു ജൈവയുദ്ധത്തിനു തയ്യാറെടുക്കുകയാണെന്ന് കാസ്ട്രോ ആരോപിച്ചു.
1971 ൽ അമേരിക്കൻ ചാരസംഘടനയിൽ നിന്നും ചോർന്നു കിട്ടിയ വിവരം അനുസരിച്ച് അവർ സ്വൈൻ ഫ്ലൂ വൈറസിനെ ക്യൂബയിലേക്ക് കടത്തിവിട്ടുവെന്ന് കാസ്ട്രോ പറയുകയുണ്ടായി.
അതുപോലെ തന്നെ 1981 ൽ ഡെങ്കി പനി പരത്തുന്ന രോഗാണുക്കളേയും അമേരിക്ക ക്യൂബയിൽ പരത്തിയെന്നും കാസ്ട്രോ ആരോപിച്ചു .
ഇതിനിടയിലും സാമ്രാജ്യത്വത്തിനെതിരേ നടക്കുന്ന മുന്നേറ്റങ്ങൾക്ക് കാസ്ട്രോ ആകാവുന്നിടത്തോളം സഹായം നൽകിയിരുന്നു.
റഷ്യയുടെ പുതിയ നേതാവായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടത് മിഖായേൽ ഗോർബച്ചേവ് ആയിരുന്നു.
ഗ്ലാസ്നോസ്ത് , പെരിസ്ട്രോയിക്ക തുടങ്ങിയ നയങ്ങളിലൂടെ കമ്മ്യൂണിസത്തിനു പുതിയ മാനങ്ങൾ നൽകാനാണ് ഗോർബച്ചേവ് ശ്രമിച്ചത്.
എന്നാൽ കാസ്ട്രോയെപ്പോലുള്ള യാഥാസ്ഥിതിക കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകൾ ഇതിനെ തെറ്റായാണ് വ്യാഖ്യാനിച്ചത്.
മുതലാളിത്തത്തിലേക്കുള്ള ഒരു നീക്കമായാണ് ഇവർ ഇത്തരം നീക്കങ്ങളെ കണ്ടത് .
പാശ്ചാത്യ രാഷ്ട്രങ്ങളുമായുള്ള ബന്ധം ദൃഢമാക്കുന്നതിന് ഗോർബച്ചേവ് അമേരിക്ക പോലുള്ള രാജ്യങ്ങൾ സന്ദർശിച്ച് ചർച്ചകൾ നടത്തി.
ഇതെല്ലാം കാസ്ട്രോയുടെ ഗോർബച്ചേവിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്കകൾക്ക് ആക്കം കൂട്ടി.
ക്യൂബക്ക് നൽകി വരുന്ന സഹായങ്ങൾ കുറക്കാൻ അമേരിക്ക റഷ്യയോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു.
ഗോർബച്ചേവ് ഇതിനു സമ്മതം മൂളുകയും ചെയ്തു.
റഷ്യയും ക്യൂബയും ആയുള്ള ബന്ധം തകരാൻ തുടങ്ങി.
ക്യൂബയിലെ റഷ്യൻ നയതന്ത്രപ്രതിനിധികളെ രഹസ്യമായി നിരീക്ഷിക്കാൻ കാസ്ട്രോ നിർദ്ദേശം നൽകി .
ക്യൂബ സന്ദർശിച്ച ഗോർബച്ചേവിനെ മാർക്സിസം-ലെനിനിസം നീണാൾ വാഴട്ടെ എന്ന കൊടി കാണിച്ചാണ് ക്യൂബക്കാർ വരവേറ്റത്.
ക്യൂബക്കു നൽകിയിരുന്ന എല്ലാ പ്രത്യേക സൗജന്യങ്ങളും നിറുത്തലാക്കുകയാണെന്ന് ഗോർബച്ചേവ് കാസ്ട്രോയെ അറിയിച്ചു .
എന്നാൽ ഇതിലെല്ലാം വലുതായി കാസ്ട്രോ കണ്ടത് തന്റെ സ്വന്തം രാജ്യത്ത് വളർന്നു വരുന്ന അന്തഃച്ഛിദ്രങ്ങളായിരുന്നു.
മയക്കു മരുന്ന്, അഴിമതി  ആരോപണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് മുതിർന്ന പട്ടാളമേധാവികളേയും മറ്റും വിചാരണ നടത്തി കുറ്റക്കാരെന്നു കണ്ടെത്തിയശേഷം  വധിക്കുകയുണ്ടായി.
യാതൊരു ദാക്ഷിണ്യവും കാസ്ട്രോ ഈക്കാര്യത്തിൽ കാണിച്ചില്ല .
സവിശേഷമായ ഒരു കാലഘട്ടം 1990-2000
സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ നിന്നുമുള്ള സഹായം നിന്നതോടെ ക്യൂബ ഒരു വൻ സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയെ അഭിമുഖീകരിച്ചു.
സമാധാനത്തിന്റെ സമയത്തെ ഒരു പ്രത്യേക കാലഘട്ടം എന്നാണ് കാസ്ട്രോ ഇതിനെക്കുറിച്ച് പൊതുജനങ്ങളെ അഭിസംബോധന ചെയ്തുകൊണ്ട് പറഞ്ഞത്.
പെട്രോൾ റേഷൻ വെട്ടിച്ചുരുക്കി.
കാറുകൾക്കു പകരമായി ചൈനയിൽ നിന്നും സൈക്കിളുകൾ ഇറക്കുമതിചെയ്തു.
അത്യാവശ്യ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നതല്ലാത്ത എല്ലാ ഫാക്ടറികളും അടച്ചു പൂട്ടി .
പാചകവാതകത്തിനു പകരം, വിറക് ഉപയോഗിച്ച് പാചകം ചെയ്യാൻ ജനങ്ങളോട് കാസ്ട്രോ ആവശ്യപ്പെട്ടു.
ദിവസം പതിനാറു മണിക്കൂറിലധികം വൈദ്യുതി നിറുത്തലാക്കി.
ഒരു തുള്ളി പെട്രോൾ പോലും ക്യൂബയിലേക്കു വരാത്ത ഒരു കാലം വിദൂരമല്ല എന്ന് ക്യൂബയിലെ ജനങ്ങളോട് കാസ്ട്രോ പറഞ്ഞു.
നഗരത്തിലുള്ള ജനങ്ങളോട് ഗ്രാമങ്ങളിലേക്കു മാറിതാമസിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു .
സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ അതിന്റെ യാഥാസ്ഥിതിക കമ്മ്യൂണിസത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവരുമെന്ന് കാസ്ട്രോ പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്നു.
പക്ഷേ അവിടെ ഗോർബച്ചേവിനെ പുറത്താക്കാൻ ഒരു ശ്രമം വിമതരുടെ ഭാഗത്തു നിന്നുണ്ടായിയെങ്കിലും അത് വിഫലമായി; ഗോർബച്ചേവ് അധികാരം തിരികെ പിടിച്ചു.
ക്യൂബയും സോവിയറ്റ് റഷ്യയും തമ്മിലുണ്ടായിരുന്ന ബന്ധം തീരെ വഷളായി .
ക്യൂബയിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന സേനയെ റഷ്യ തിരിച്ചു വിളിച്ചു.
1991 ഡിസംബറിൽ സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ വിഭജിക്കപ്പെട്ടു.
റഷ്യൻ ഫെഡറേഷന്റെ പ്രസിഡന്റായി ബോറിസ് യെൽത്സിൻ സ്ഥാനമേറ്റെടുത്തു.
കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ ഇല്ലാതായി.
പകരം, ബഹുപാർട്ടി ജനാധിപത്യം എന്ന സംവിധാനം നിലവിൽ വരുകയും രാജ്യം മുതലാളിത്തം അടിസ്ഥാനമായുള്ള ഒരു സമ്പദ് വ്യവസ്ഥ സ്വീകരിക്കാൻ നിർബന്ധിതമാവുകയും ചെയ്തു.
യെത്സിൻ കാസ്ട്രോയെ തള്ളിപ്പറയുകയും, അമേരിക്കയിലെ മിയാമി ആസ്ഥാനമായുള്ള ഒരു കാസ്ട്രോ വിരുദ്ധ തീവ്രവാദി ഗ്രൂപ്പുമായി ബന്ധം സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു.
ലോകത്തിലെ മറ്റിടങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന വിപ്ലവപ്രസ്ഥാനങ്ങൾക്കു നല്കി വന്ന സഹായങ്ങൾ നിറുത്തിവെക്കാനും കാസ്ട്രോ നിർബന്ധിതനായി.
കടുത്ത സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയ്ക്കിടയിലും, ക്യൂബ ഒരു പാൻ അമേരിക്കൻ ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ് ഹവാനയിൽ വെച്ചു നടത്തി .
അത് ഏറെ പണച്ചെലവുള്ള ഒരു നടപടിയായിരുന്നെങ്കിലും ക്യൂബയുടേയും കാസ്ട്രോയുടേയും സ്വാധീനശക്തി ലോകത്തിനു മുന്നിൽ ഒരിക്കൽകൂടി തെളിയിക്കാൻ ഈ സംഘാടനം വഴിയൊരുക്കി.
അമേരിക്കയെ പിന്തള്ളി ക്യൂബയാണ് മെഡൽനിലയിൽ ഒന്നാമതെത്തിയത്.
ക്യൂബയിലെ വിമതഗ്രൂപ്പുകൾ വീണ്ടും പ്രശ്നങ്ങളുമായി ഉയിർത്തെണീറ്റുകൊണ്ടിരുന്നു.
സായുധവിപ്ലവത്തിനു പോലും ഈ സംഘടനകൾ ആഹ്വാനം ചെയ്യുകയുണ്ടായി.
കാസ്ട്രോ അധികാരത്തിലെത്തിയതിനു ശേഷം ആദ്യമായിട്ടായിരുന്നു ഇത്രയേറെ ശക്തമായ ജനപ്രക്ഷോഭങ്ങൾ ഉയരുന്നത് .
ഇത്തരം സംഭവങ്ങളെ സൂക്ഷ്മമായി നിരീക്ഷിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന അമേരിക്കയിലെ ക്യൂബവിരുദ്ധ ഗ്രൂപ്പുകൾ ഒരാക്രമണത്തനു മുതിർന്നേക്കുമോ എന്ന ഭയം കൊണ്ട്, രാജ്യത്ത് ഒരു ഗറില്ലാ യുദ്ധത്തിനു വേണ്ടിയുള്ള തയ്യാറെടുപ്പുകൾ നടത്താൻ കാസ്ട്രോ ജനങ്ങളോട് ആഹ്വാനം ചെയ്തു.
മുൻ ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് നെൽസൺ മണ്ടേല , ഇദ്ദേഹം കാസ്ട്രോയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ പിന്തുണച്ചിരുന്ന ഒരാളായിരുന്നു, പ്രത്യേകിച്ച് ആഫ്രിക്കയിൽ കാസ്ട്രോ നടത്തിയ ഇടപെടലുകൾ
പുതിയ കാലഘട്ടത്തിൽ ക്യൂബയിൽ ഒരു ഉടച്ചു വാർക്കൽ അനിവാര്യമാണെന്ന് കാസ്ട്രോയ്ക്കു മനസ്സിലായി.
മുതലാളിത്തവ്യവസ്ഥത്തയിലേക്കുള്ള മാറ്റം കൂടാതെ നിലനിന്നുപോകാൻ കഴിയില്ലെന്ന് അദ്ദേഹം തിരിച്ചറിഞ്ഞു.
ക്യൂബയുടെ തലവൻ എന്ന നിലയിൽ നിന്നും അദ്ദേഹം ഒഴിഞ്ഞു.
പകരം താരതമ്യേന ചെറുപ്പമായ കാർലോസ് ലേജിനെ സ്ഥാനമേൽപ്പിച്ചു.
കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ തലവനായും, സായുധസേനയുടെ കമ്മാണ്ടർ ഇൻ ചീഫായും കാസ്ട്രോ തന്നെ തുടർന്നു.
സ്വതന്ത്ര വിപണി, ചെറുകിട സ്വകാര്യ സംരംഭങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ഉദാരവൽക്കരണങ്ങൾ ക്യൂബയിൽ അനുവദിക്കപ്പെട്ടു തുടങ്ങി.
പഞ്ചസാര കയറ്റുമതിയിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങിക്കിടന്ന വരുമാന സ്രോതസ്സ് കൂടുതൽ വിപുലീകരിക്കാൻ  ജൈവസാങ്കേതിക വിദ്യ, വിനോദ സഞ്ചാരം തുടങ്ങിയ വിവിധമേഖലകൾ കൂടി ക്യൂബ അഭിവൃദ്ധിപ്പെടുത്തിത്തുടങ്ങി .
മെക്സിക്കോയിൽ നിന്നും, സ്പെയിനിൽ നിന്നും വന്നെത്തിക്കൊണ്ടിരുന്ന വിനോദസഞ്ചാരികളുടെ ബാഹുല്യം നിമിത്തം രാജ്യത്ത് വേശ്യാവൃത്തിയും അധികരിച്ചു വന്നു.
ഒരുകാലത്ത് ഇതിനെ ശക്തമായി എതിർത്തിരുന്ന കാസ്ട്രോ ഈ ഘട്ടത്തിൽ അതിനു നേരെ കണ്ണടയ്ക്കുകയായിരുന്നു.
കൂടാതെ, അദ്ദേഹം ജനങ്ങൾക്ക് മതപരമായ അവകാശങ്ങൾ കൂടി അനുവദിച്ചുകൊടുത്തു.
പള്ളികളോടുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ സമീപനം മാറിയെന്നതിന്റെ വ്യക്തമായ തെളിവായിരുന്നു 1998 ജനുവരിയിൽ ജോൺ പോൾ രണ്ടാമൻ മാർപ്പാപ്പ യുടെ ക്യൂബ സന്ദർശനം.
മാർപ്പാപ്പയുടെ സന്ദർശനശേഷം ദുഖവെള്ളി പൊതു അവധി ദിവസമായി ക്യൂബ പ്രഖ്യാപിച്ചു.
സ്വയം നിരീശ്വരവാദി എന്നു വിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്ന കാസ്ട്രോയുടെ ഈ നീക്കം കൗതുകകരമായിരുന്നു .
ദക്ഷിണ ആഫ്രിക്കയിലെ സ്വാതന്ത്ര്യസമരസേനാനിയും വലിയൊരു മനുഷ്യസ്നേഹിയുമായിരുന്ന നെൽസൺ മണ്ടേലയുമായി കാസ്ട്രോ വേദി പങ്കിട്ടു .
അംഗോളയിലെ ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയുടെ കൈയ്യേറ്റത്തിനെതിരേ ക്യൂബയുടെ ഇടപെടലിനെ  മണ്ടേല പ്രശംസിക്കുകയുണ്ടായി .
ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ പ്രസിഡന്റായി നെൽസൺ മണ്ടേല സ്ഥാനമേറ്റ ചടങ്ങിൽ കാസ്ട്രോ ഒരു മുഖ്യ അതിഥി ആയിരുന്നു .
പുതിയ ബന്ധങ്ങൾ 2000–2006
സാമ്പത്തിക പ്രശ്നങ്ങൾ ക്യൂബയെ വല്ലാതെ അലട്ടിയിരുന്ന സമയത്താണ് കാസ്ട്രോ, വെനിസ്വേലയുടെ പ്രസിഡന്റായ ഹ്യൂഗോ ഷാവേസുമായി രാഷ്ട്രീയ ബന്ധം സ്ഥാപിക്കുന്നത്.
വെനിസ്വേലയിലെ എണ്ണകമ്പനികളെല്ലാം ദേശസാൽക്കരിക്കാനുള്ള ഒരു പദ്ധതിക്ക് ഷാവേസ് തുടക്കമിട്ടിരുന്നു .
മരുന്നിനു പകരം, ക്രൂഡ്ഓയിൽ കൈമാറാനുള്ള ഒരു കരാറിൽ കാസ്ട്രോയും ഷാവേസും ഒപ്പു വെക്കുയുണ്ടായി ദിനംപ്രതി ക്യൂബയിൽ നിന്നും വെനിസ്വേലയക്കു കൊടുക്കുന്ന മരുന്നുകൾക്കു പകരമായി, മിതമായ നിരക്കിൽ എണ്ണ കൈമാറാനുള്ളതായിരുന്നു കരാർ.
ഓരോ രാജ്യത്തു നിന്നുമുള്ള 300,000 നേത്രരോഗികൾക്ക് സൗജന്യ നേത്ര ശസ്ത്രക്രിയ നടത്താനുള്ള ഒരു പദ്ധതിക്കു കാസ്ട്രോ തുടക്കം കുറിച്ചു .
2005 ഓടു കൂടി സാമ്പത്തികമായി മെച്ചപ്പെട്ട നില കൈവരിച്ച ക്യൂബ, ഏതാണ്ട് 1.6 ദശലക്ഷം വരുന്ന തൊഴിലാളികളുടെ വേതനം ഇരട്ടിയാക്കുകയുണ്ടായി.
പാവപ്പെട്ടവർക്ക് അടുക്കളോപകരണങ്ങൾ, നിത്യോപയോഗ സാധനങ്ങൾ മുതലായവ  നൽകി.
എന്നാൽ പിന്നീട് 2004 ൽ ഇന്ധനത്തിന്റെ ദൗർലഭ്യം കാരണം കുറേയേറെ ഫാക്ടറികൾ കാസ്ട്രോ അടച്ചു പൂട്ടി .
2001 ലെ മിഷേൽ ചുഴലിക്കാറ്റിൽ ക്യൂബ ആകെ ആടിയുലഞ്ഞു.
ചുഴലിക്കാറ്റിന്റെ കെടുതികളെ അതിജീവിക്കാൻ അമേരിക്കയുടെ   സഹായം കാസ്ട്രോ  നിരസിച്ചു .
എന്നാൽ സെപ്തംബർ പതിനൊന്നിലെ ആക്രമണത്തിനു ശേഷം കാസ്ട്രോ അമേരിക്കക്ക് ശക്തമായ പിന്തുണ പ്രഖ്യാപിച്ചു .
ഈ അവസരത്തിൽ അമേരിക്കൻ വിമാനങ്ങൾക്ക് വേണമെങ്കിൽ ക്യൂബയുടെ വിമാനത്താവളങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാം എന്നും കാസ്ട്രോ അമേരിക്കയെ അറിയിച്ചു .
തീവ്രവാദത്തിനെതിരേയുള്ള പോരാട്ടത്തിന് അമേരിക്കക്ക് എല്ലാ സഹായവും അദ്ദേഹം വാഗ്ദാനം ചെയ്തു.
ഇക്കാലയളവിലും ലോകരാഷ്ട്രങ്ങളോടുള്ള ബന്ധം സുദൃഢമായി നിലനിർത്താൻ കാസ്ട്രോ ശ്രമിച്ചിരുന്നു.
ഒരു റാലിയിൽ അനുയായികളോടൊപ്പം.
അധികാര കൈമാറ്റം 2006–2008
രണ്ടായിരത്താറ് ജൂലൈ 31 ന്  താൻ വഹിച്ചിരുന്ന എല്ലാ പദവികളും കാസ്ട്രോ താൽക്കാലികമായി സഹോദരൻ റൗൾ കാസ്ട്രോയ്ക്ക് കൈമാറി .
ആ സമയത്തു തനിക്ക് വേണ്ടിവന്ന ഉദരശസ്ത്രക്രിയ മൂലം എന്തെങ്കിലും ജോലിയിൽ ഏർപ്പെടുന്നതിനു കാസ്ട്രോയ്ക്ക് ശാരീരികമായി സാദ്ധ്യമല്ലായിരുന്നു.
ഗ്രന്മ പായ്ക്കപ്പൽ ക്യൂബൻ തീരത്തടുത്തതിന്റെ അമ്പതാം വാർഷികാഘോഷത്തിനു പോലും അദ്ദേഹത്തിന് പങ്കെടുക്കാനായില്ല.
2007 ഫെബ്രുവരിയിൽ കാസ്ട്രോയുടെ ആരോഗ്യം മെച്ചപ്പെട്ടുവെന്നും, അദ്ദേഹം ഉടൻ തന്നെ ദിനചര്യകളിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തുമെന്നും റൗൾ ജനങ്ങളോട്  അറിയിച്ചു.
ആയിടക്ക് വെനിസ്വേല പ്രസിഡന്റ് ഹ്യൂഗോ ഷാവെസ് ആതിഥേയനായ ഒരു റേഡിയോ ടോക്ക് ഷോയിൽ കാസ്ട്രോ  ആത്മവിശ്വാസത്തോടെ ജനങ്ങളോട് സംസാരിക്കുകയുണ്ടായി .
കാസ്ട്രോ പൂർണ്ണമായി സുഖം പ്രാപിച്ചു എന്ന് ഈ റേഡിയോ പരിപാടിക്കു ശേഷം ഷാവേസ് ലോകജനതയോട് പറഞ്ഞു.
ചൈനീസ് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗം ക്യൂബ സന്ദർശിച്ചതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പുറത്തു വിട്ട ചില നിശ്ചലചിത്രങ്ങളിൽ ആരോഗ്യവാനായിരിക്കുന്ന കാസ്ട്രോയെ ജനങ്ങൾ കണ്ടു.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആസന്നമരണനാണെന്ന  തെറ്റിദ്ധാരണകൾ അങ്ങനെ നീങ്ങി.
അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്ന ജോർജ്ജ്.
ബുഷ് കാസ്ട്രോയെക്കുറിച്ച്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ രോഗാവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞത് ഇങ്ങനെയാണ് ഒരു ദിവസം നല്ലവനായ ദൈവം കാസ്ട്രോയെ കൊണ്ടുപോകും .
കാസ്ട്രോ ഇങ്ങനെ തിരിച്ചടിച്ചു:- ഇപ്പോൾ എനിക്കു പകൽവെളിച്ചം പോലെ വ്യക്തമായി എനിക്കുനേരെ നടന്ന വധശ്രമങ്ങളുടെ പുറകിൽ ആരായിരുന്നു എന്ന്, ദൈവം നല്ലവനായതുകൊണ്ട് ഞാൻ ഇപ്പോഴും ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു .
ഫെബ്രുവരി 24, 2008 ൽ താൻ ഔദ്യോഗിക പദവികളിൽ നിന്നും വിരമിക്കുകയാണെന്ന് ദേശീയ കമ്മിറ്റിയിൽ കാസ്ട്രോ പ്രഖ്യാപിച്ചു .
കാസ്ട്രോയുടെ സഹോദരൻ റൗൾ ആണ് പുതിയ നേതാവായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടത്.
കാസ്ട്രോയ്ക്ക്  പകരക്കാരനാവില്ല റൗൾ എന്ന് ദേശീയ കമ്മറ്റി വിലയിരുത്തി.
അങ്ങനെ കാസ്ട്രോ എല്ലാ ഔദ്യോഗിക പദവികളിൽ നിന്നും വിരമിച്ചു.
2012 മാർച്ച് ൽ ബെനെഡിക്ട് പതിനാറാമൻ മാർപ്പാപ്പ ക്യൂബ സന്ദർശിച്ചപ്പോൾ  വത്തിക്കാൻ നയതന്ത്രകാര്യാലയത്തിൽ വെച്ച് കാസ്ട്രോയെ നേരിൽ കണ്ടു സംസാരിക്കുകയുണ്ടായി .
വിരമിക്കലും, പിന്നീടുള്ള ജീവിതവും
പിന്നീട് കാസ്ട്രോയുടെ ആരോഗ്യനില തീരെ മോശമായി.
പക്ഷേ വിശ്രമിക്കാൻ അദ്ദേഹം തയ്യാറായിരുന്നില്ല.
ഗ്രന്മ പത്രത്തിൽ റിഫ്ലക്ഷൻസ് എന്ന ഒരു കോളം എഴുതിയും, നവമാദ്ധ്യമമായ ട്വിറ്ററിലൂടെ ജനങ്ങളോട് സംവദിച്ചും അദ്ദേഹം തന്റെ സാന്നിദ്ധ്യം അറിയിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു .
തന്റെ ആരോഗ്യസ്ഥിതിയെക്കുറിച്ച് ആകുലപ്പെടേണ്ടതില്ലെന്ന് ക്യൂബയിലെ ജനങ്ങളോട് കാസ്ട്രോ പറഞ്ഞു.
ലോകനേതാക്കളെ കാണുന്നതിലോ, അവരുമായി ചർച്ചചെയ്യാനോ  കാസ്ട്രോയ്ക്ക് തന്റെ ക്ഷീണമോ രോഗമോ ഒരു തടസ്സമായില്ല.
2011 ഏപ്രിൽ 9 ന് ക്യൂബൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്ര കമ്മിറ്റിയിൽ നിന്നും കാസ്ട്രോ രാജിവെച്ചു.
കാസ്ട്രോയുടെ രാഷ്ട്രീയം - കാസ്ട്രോയിസം മാർക്സ് , ഫ്രെഡറിക് ഏംഗൽസ് , ലെനിൻ ഇവരെയായിരുന്നു കാസ്ട്രോ മാതൃകയാക്കിയിരുന്നത്
താൻ ഒരു സോഷ്യലിസ്റ്റ്, മാർക്സിസ്റ്റ്, ലെനിനിസ്റ്റ് ആണെന്നായിരുന്നു കാസ്ട്രോ അവകാശപ്പെട്ടിരുന്നത് .
വാണിജ്യവും,വ്യവസായവും സ്വകാര്യ വ്യക്തികളുടെ ഉടമസ്ഥതയിൽ  നിന്നും മാറ്റി സ്റ്റേറ്റിന്റെ കീഴിലാക്കുക  വഴി സോഷ്യലിസത്തിലേക്കുള്ള പാത അദ്ദേഹം തുറന്നു.
സ്വകാര്യ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള ഇത്തരം വ്യവസായങ്ങളെല്ലാം ദേശീയവൽക്കരിച്ചു.
പാവപ്പെട്ടവനും, പണക്കാരനും തമ്മിലുള്ള ചേരിതിരിവ് പൂർണ്ണമായും നീക്കം ചെയ്യാൻ കാസ്ട്രോ കിണഞ്ഞു ശ്രമിച്ചു.
വർഗ്ഗ സമരം എന്ന വിപ്ലവത്തിലൂടെ ബൂർഷ്വാസിയെ നീക്കം ചെയ്ത് പ്രോലിറ്റേറിയൻ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന തൊഴിലാളി വർഗ്ഗം അധികാരത്തിലെത്തും എന്ന മാർക്സിന്റെ വാക്കുകൾ കാസ്ട്രോ ക്യൂബയിലൂടെ നടപ്പിലാക്കി ലോകത്തിനു കാണിച്ചുകൊടുത്തു.
ഒക്ടോബർ വിപ്ലവത്തിലൂടെ റഷ്യയിലെ മുതലാളിത്തത്തെ ഉന്മൂലനം ചെയ്ത ലെനിന്റെ ദർശനവും ജീവിതചര്യയും ആയിരുന്നു കാസ്ട്രോ സ്വീകരിച്ച മറ്റൊരു മാതൃക.
ഒരു മുതലാളിത്തരാജ്യത്തെ എങ്ങനെ സോഷ്യലിസത്തിലേക്കെത്തിക്കാം എന്നതിന് കാസ്ട്രോയുടെ മുമ്പിലുണ്ടായിരുന്ന ഉദാഹരണം ആയിരുന്നു ലെനിൻ കെട്ടിപ്പടുത്ത റഷ്യ.
കാസ്ട്രോയുടെ കുടുംബജീവിതത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ മാദ്ധ്യമങ്ങളിൽ നിന്നും പൊതുവേ മറച്ചുവെച്ചിരിക്കുകയായിരുന്നു .
അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യഭാര്യ മിർത ദയാസ് ബലാർട്ട് എന്ന ധനികയായ യുവതിയായിരുന്നു.
ഇത് പ്രണയവിവാഹമായിരുന്നു.
1948 ഒക്ടോബർ 11-ന് ആയിരുന്നു ഇവരുടെ വിവാഹം.
ഈ ബന്ധത്തിൽ ഫിഡെലിറ്റോ എന്നു പേരുള്ള മകനുണ്ട് .
കാസ്ട്രോയും, മിർതയും 1955 ൽ വേർപിരിഞ്ഞു.
ദാലിയ സോട്ടോ എന്ന രണ്ടാം ഭാര്യയിൽ അദ്ദേഹത്തിന് അഞ്ചു മക്കളുണ്ടായിരുന്നു.
അലക്സിസ് , അലക്സാണ്ടർ , അന്റോണിയോ , അലജാൻഡ്രോ , ഏഞ്ചൽ എന്നിവരായിരുന്നു ദാലിയയിൽ ഉണ്ടായ മക്കൾ.
ചില അവിഹിത ബന്ധങ്ങളിലൂടെയും കാസ്ട്രോയ്ക്ക് മക്കളുണ്ടായിരുന്നു.
അലീന എന്ന മകൾ കാസ്ട്രോയുടെ നയങ്ങളിൽ മനംമടുത്ത് അമേരിക്കയിൽ ഒരു അഭയാർത്ഥിയായി ചേക്കേറുകയുണ്ടായി .
കാസ്ട്രോയുടെ ഏക സഹോദരി ആയിരുന്നു ജോവാനിറ്റ കാസ്ട്രോ .
ഇവർ കാസ്ട്രോയുടെ നയങ്ങളിൽ കടുത്ത എതിർപ്പുള്ള സ്ത്രീയായിരുന്നു.
1960 മുതൽക്കു തന്നെ ഇവർ അമേരിക്കയിലാണ് താമസിക്കുന്നത്.
കാസ്ട്രോയും, റൗളും കൂടി ക്യൂബയെ വെള്ളത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ഒരു ജയിലാക്കിയിരിക്കുന്നു എന്നാണ് ജോവാനിറ്റ അഭിപ്രായപ്പെട്ടത് .
കാസ്ട്രോയുടെ അടുത്ത സുഹൃത്തുക്കളായി അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത് ഹവാനയുടെ മേയറായിരുന്ന പെപിൻ നരാഞ്ജോയും , ഭിഷഗ്വരനായിരുന്ന റെനെ വല്ലേജോയും ആയിരുന്നു.
കാസ്ട്രോയുടെ ഉപദേശക സംഘത്തിന്റെ തലവൻ കൂടിയായിരുന്നു പെപിൻ നരാഞ്ജോ.
വെനിസ്വേലയിലെ എഴുത്തുകാരനായിരുന്ന ഗബ്രിയേൽ ഗർസിയ മാർക്വേസ് കാസ്ട്രോയുമായി അടുത്ത സൗഹൃദം പുലർത്തിയിരുന്ന ആളായിരുന്നു .
2016 നവംബർ 25 ന് ക്യൂബ തലസ്ഥാനമായ ഹവാനയിൽ വെച്ച്  തന്റെ തൊണ്ണൂറാം വയസ്സിൽ അന്തരിച്ചു.
ക്യൂബൻ ടിവിയിലൂടെ ഫിദൽ കാസ്ട്രോയുടെ സഹോദരനും ക്യൂബയുടെ നിലവിലെ പ്രസിഡന്റുമായ റൗൾ കാസ്ട്രോയാണ് ഔദ്യോഗികമായി മരണവാർത്ത പുറത്ത് വിട്ടത്.
ആഭ്യന്തരമായും, അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിലും കാസ്ട്രോ ധാരാളം വിമർശനങ്ങൾ നേരിട്ടിരുന്നു .
അമേരിക്കയിലെ ഫ്ലോറിഡയിൽ ക്യൂബയിൽ നിന്നും പലായനം ചെയ്തവരുടേയും പുറത്താക്കപ്പെട്ടവരുടേയും ഒരു സമൂഹം ഉണ്ടായിരുന്നു .
ഇവിടെ നിന്നാണ് അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ കാസ്ട്രോക്കെതിരേയുള്ള വിമർശനങ്ങളുടെ  ഭൂരിഭാഗവും രൂപംകൊണ്ടിരുന്നത് .
മറ്റ് പാശ്ചാത്യരാജ്യങ്ങളിലും സ്ഥിതി വ്യത്യസ്തമായിരുന്നില്ല.
മറ്റു കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കളെ കാണുന്ന അതേ കണ്ണിലൂടെയാണ് കാസ്ട്രോയും അവിടങ്ങളിൽ വീക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരുന്നത്.
ലാറ്റിനമേരിക്കയുടെ ചരിത്രത്തിൽ ഇത്രയും നീണ്ട കാലത്തെ ഒരു ഭരണം ആദ്യമാണ്.
കാസ്ട്രോയുടെ സ്വേച്ഛാധിപത്യത്തിനുദാഹരണമാൺ` ഈ ഭരണദൈർഘ്യമെന്നാണ് പാശ്ചാത്യ നിരീക്ഷകരുടെ അഭിപ്രായം.
അധികാരം കാസ്ട്രോയിൽ മാത്രം നിക്ഷിപ്തമാണെന്നും, ക്യൂബയും അവിടുത്തെ ജനങ്ങളും കാസ്ട്രോ എന്ന ഒരു മനുഷ്യന്റെ വ്യക്തിപ്രഭാവത്തിൽ മാത്രം നിലകൊള്ളുന്നു എന്നുമൊക്കെ ഈ കാലഘട്ടത്തെയും അദ്ദേഹഹ്തിന്റെ ജീവിതത്തെയും കുറിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവചരിത്രകാരന്മാർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു.
അതേസമയം ജനാധിപത്യരാഷ്ട്രങ്ങൾ എന്ന് സ്വയം ഉദ്ഘോഷിക്കുന്ന മറ്റു രാജ്യങ്ങളേക്കാൾ ജനാധിപത്യം ക്യൂബയിൽ നിലവിലുണ്ടെന്ന് ഇവർ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്നു.
എല്ലാ നയരൂപീകരണങ്ങൾക്കും മുമ്പ് അക്കാര്യത്തിൽ സർക്കാർ പൊതുജനങ്ങളുടെ അഭിപ്രായം കേൾക്കുന്ന രീതി അവിടെയുണ്ട്.
അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റിനേക്കാളും കുറഞ്ഞ അധികാരം മാത്രമേ ക്യൂബയുടെ നേതാവായ കാസ്ട്രോ കയ്യാളിയിരുന്നുള്ളു എന്നും നിരീക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു.
ക്യൂബയിൽ കടുത്ത മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങൾ നടക്കുന്നു എന്ന് മനുഷ്യാവകാശസംഘടനയായ ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ്സ് വാച്ച് ഉദാഹരണങ്ങൾ ഉദ്ധരിച്ചു പറയുന്നു.
എന്നാൽ  മനുഷ്യാവകാശലംഘനം അല്ലെന്നും ഒരു ജനതയുടെ പുരോഗമനത്തിനും നന്മയ്ക്കുമായി വ്യക്തികളുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു പരിധി നിശ്ചയിക്കുകമാത്രമേ ചെയ്തിട്ടുള്ളു എന്നും കാസ്ട്രോ ഇതിനു മറുപടിയായി പറയുന്നു.
വിദ്യാഭ്യാസം , തൊഴിൽ , ആരോഗ്യം മുതലായ മേഖലകളിൽ ഒരു ജനതയ്ക്കു മുന്നേറണമെങ്കിൽ ഇതുപോലുള്ള  ചില നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തേണ്ടിവരും എന്ന് സർക്കാർ ഇത്തരം ചെയ്തികളെ ന്യായീകരിച്ചുകൊണ്ടു പറഞ്ഞു.
ക്യൂബൻ പ്രസിഡന്റായ കാസ്ട്രോയുടെ സ്വകാര്യസമ്പാദ്യം ഏതാണ്ട് 550 ദശലക്ഷം അമേരിക്കൻ ഡോളറാണെന്നും , ഇത് ബ്രിട്ടനിലെ എലിസബത്ത് രാജ്ഞിയുടെ സമ്പാദ്യത്തിനേക്കാൾ ഇരട്ടിയോളം വരുമെന്നും  ഉള്ള ഒരു വാർത്ത 2005 ൽ ഫോബ്സ് മാഗസിൻ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയുണ്ടായി.
എന്നാൽ ഇവർ പറയുന്നപോലെ വിദേശബാങ്കുകളിൽ ഒരു അമേരിക്കൻ ഡോളർ എങ്കിലും എനിക്ക് സ്വകാര്യ സമ്പാദ്യമുള്ളതായി തെളിയിച്ചാൽ അന്ന് ഞാൻ ഈ സ്ഥാനം രാജിവെക്കാൻ തയ്യാറാണ് എന്നാണ് കാസ്ട്രോ ഈ വാർത്തയോട് പ്രതികരിച്ചത്.
ക്യൂബൻ സർക്കാരിനെ തകർക്കാനുള്ള വടക്കേ അമേരിക്ക പോലുള്ള മുതലാളിത്ത രാജ്യങ്ങളുടെ തന്ത്രങ്ങളാണ് ഇതെന്നും കാസ്ട്രോ കൂട്ടിച്ചേർത്തു.
മാർക്സിസം സാമൂഹിക-മാനവ ശാസ്ത്രങ്ങൾ തൊഴിലാളി ബൂർഷ്വാസി വർഗ്ഗബോധം വർഗ്ഗസമരം പ്രാകൃത കമ്മ്യൂണിസം അടിമത്തം നാടുവാഴിത്തം മുതലാളിത്തം സോഷ്യലിസം കമ്യൂണിസം ധനതത്വശാസ്ത്രം മാർക്സിയൻ ധനതത്വശാസ്ത്രം വിഭവങ്ങൾ ചൂഷണം അദ്ധ്വാനം മൂല്യ നിയമം ഉല്പാദനോപാധികൾ ഉല്പാദന രീതികൾ അധ്വാനശക്തി മിച്ച അദ്ധ്വാനം മിച്ചമൂല്യം വേതന ജോലി ചരിത്രം മുതലാളിത്ത ഉല്പാദനസമ്പ്രദായം വർഗ്ഗ പ്രയത്നം തൊഴിലാളിവർഗ സർവാധിപത്യം Primitive accumulation of capital തൊഴിലാളിവർഗ്ഗ വിപ്ലവം തൊഴിലാളിവർഗ്ഗ സാർവ്വദേശീയത ലോക വിപ്ലവം Philosophy മാർക്സിയൻ തത്ത്വശാസ്ത്രം ചരിത്രപരമായ ഭൗതികവാദം വൈരുദ്ധ്യാത്മക ഭൗതികവാദം Analytical Marxism അരജാകവാദവും മാർക്സിസവും Marxist autonomism Marxist feminism മാർക്സിസ്റ്റ് മാനവികതാവാദം Structural Marxism പാശ്ചാത്യ മാർക്സിസം പ്രധാന മാർക്സിസ്റ്റുകൾ കാറൽ മാർക്സ് ഫ്രെഡറിക് ഏംഗൽസ് കാൾ കോട്സ്കി ജോർജി പ്ലെഖാനോവ് ലെനിൻ ലിയോൺ ട്രോട്സ്കി റോസ ലക്സംബർഗ് മാവോ സെ-തൂങ് ജോർജ് ലൂക്കാക്സ് അന്റോണിയോ ഗ്രാംഷി ഫിദൽ കാസ്ട്രോ ചെ ഗുവേര Karl Korsch Frankfurt School ലൂയി അൽത്തൂസർ വിമർശനങ്ങൾ മാർക്സിസത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിമർശനങ്ങൾ Full list കവാടം:കമ്മ്യൂണിസം This box: view talk edit ചിത്രശാല ഫിദൽ കാസ്ട്രോ ക്യൂബയിലെ രക്തസാക്ഷിമണ്ഡപത്തിനു മുന്നിൽ 26ജൂലൈ മുന്നേറ്റം സംഘടനയുടെ ചിഹ്നം ഒരു മെയ് ദിന റാലിയിൽ ഹവാനയിൽ പ്രസംഗിക്കുന്നു വാഷിംങ്ടൺ സന്ദർശനത്തിനിടയിൽ ഹവാനയിലെ രക്തസാക്ഷിത്വമണ്ഡപത്തിൽ റഷ്യൻ പ്രസിഡന്റ് വ്ലാഡിമിർ പുടിൻ പുടിന്റെയൊപ്പം ബ്രസീലിയൻ പ്രസിഡന്റ് ലുലയോടൊപ്പം അവലംബം {{ cite book }} : Unknown parameter | coauthors= ignored ( | author= suggested) ( help ) {{ cite book }} : Unknown parameter | coauthors= ignored ( | author= suggested) ( help ) കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് {{ cite book }} : Invalid | ref=harv ( help ) ; Unknown parameter | coauthor= ignored ( | author= suggested) ( help ) {{ cite book }} : Unknown parameter | coauthor= ignored ( | author= suggested) ( help ) {{ cite book }} : Unknown parameter | coauthor= ignored ( | author= suggested) ( help ) പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ഫിദലിന്റെ പ്രസംഗങ്ങൾ - 4 ഭാഷകളിൽ ഫിദൽ കാസ്ട്രോ ഫിദലിന്റെ പ്രസംഗങ്ങൾ ദ സൂപ്പർ റെവല്യൂഷണറീസ് Archived 2009-12-09 at the Wayback Machine .
വെയർ ഹാവ് ഓൾ ദ ബീസ് ഗോൺ Archived 2010-02-18 at the Wayback Machine .
ഇൻസ്പൈറ്റ് ഓഫ് എവരിതിംഗ്: റിഫ്ലക്ഷൻസ് ഓൺ ദ പാൻഅമേരിക്കൻ ഗെയിംസ് Archived 2009-12-01 at the Wayback Machine .
ടൈംസ് ഫോർ ആൻ അലയൻസ് Archived 2009-12-01 at the Wayback Machine .
ഫിദൽ ഓൺ ഹിസ് ഓൺ വേഡ്സ് ഫിദൽ കാസ്ട്രോ, ഫ്രം റിബൽ ടു പ്രസിഡന്റ് പി.ബി.എസ് അമേരിക്കൻ എക്സ്പീരിയൻസ് Archived 2016-12-04 at the Wayback Machine .
ഫിദൽ കാസ്ട്രോ ഗൈഡ് ടു ദ ക്യൂബൻ റെവല്യൂഷൻ, മാനുസ്ക്രിപ്ട്സ് ആന്റ് ആർച്ചീവ്സ് , യേൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ലൈബ്രറി ആർതർ മില്ലർ: എ വിസിറ്റ് വിത്ത് കാസ്ട്രോ , ഡിസംബർ 24, 2003 Archived 2009-12-23 at the Wayback Machine .
ബി.ബി.സി.വീഡിയോ: ഫിദൽ കാസ്ട്രോ വിസിറ്റ്സ് ബോയ്ഹുഡ് ഹോം ഓഫ് ചെ ഗുവേര ന്യൂയോർക്ക് ടൈംസ് –- ഫീച്ചർ: ത്രീ ഡേയ്സ് വിത്ത് ഫിദൽ ദ ഗാർഡിയൻ: "ദ ഫിദൽ ഐ തിങ്ക് ഐ നോ" , ഗബ്രിയേൽ ഗർസിയ മാർക്വേസ് , ഓഗസ്റ്റ് 12, 2006 വാഷിംങ്ടൺ പോസ്റ്റ്: ഫിദൽ കാസ്ട്രോ വിൽ ആൾവേയസ് ലീഡ് ക്യൂബ ,
ഫിനാസ്റ്ററൈഡ് ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Finasteride
പുരുഷന്മാരിൽ പ്രോസ്റ്റേറ്റ് അല്ലെങ്കിൽ മുടി കൊഴിച്ചിൽ ചികിത്സിക്കാൻ പ്രധാനമായും ഉപയോഗിക്കുന്ന മരുന്നാണ് പ്രോസ്‌കാർ , പ്രൊപേഷ്യ എന്നീ ബ്രാൻഡ് നാമങ്ങളിൽ വിൽക്കുന്ന ഫിനാസ്റ്ററൈഡ് .
സ്ത്രീകളിലെ അമിതമായ മുടി വളർച്ചയ്ക്കും ട്രാൻസ്‌ജെൻഡർ സ്ത്രീകൾക്ക് ട്രാൻസ്‌ജെൻഡർ ഹോർമോൺ തെറാപ്പിയുടെ ഭാഗമായും ഇത് ഉപയോഗിക്കാം.
ഇത് വായവഴി ഉപയോഗിക്കുന്നു.
പാർശ്വഫലങ്ങൾ പൊതുവെ കുറവാണ്.
ചില പുരുഷന്മാർ പാർശ്വഫലമായി ലൈംഗിക ശേഷിയില്ലായ്മ , വിഷാദം, ഉത്കണ്ഠ അല്ലെങ്കിൽ സ്തനവളർച്ച എന്നിവ അനുഭവിക്കുന്നു.
ഇത് ചിലതരം പ്രോസ്റ്റേറ്റ് കാൻസറിനുള്ള സാധ്യത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.
ഫിനാസ്റ്ററൈഡ് ഒരു 5α- റിഡക്റ്റേസ് ഇൻഹിബിറ്ററാണ്.
അതിനാൽ ഇതൊരു ആന്റിആഡ്രോജൻ ആണ്.
ഇത് പ്രോസ്റ്റേറ്റ് ഗ്രന്ഥി , തലയോട്ടി എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഡൈഹൈഡ്രോട്ടെസ്റ്റോസ്റ്റെറോൺ (ഡിഎച്ച്ടി) ഉത്പാദനം 70% കുറയ്ക്കുന്നു.
ഫിനാസ്റ്ററൈഡ് 1984-ൽ പേറ്റന്റ് നേടി, 1992-ൽ ഇതിന്റെ മെഡിക്കൽ ഉപയോഗത്തിന് അംഗീകാരം നൽകി.
യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിലെ ഒരു മാസത്തെ വിതരണത്തിന് 2019-ലെ കണക്കനുസരിച്ച് എൻ‌എച്ച്എസിന് പ്രതിമാസം 0.89 £ ചെലവാകും.
അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ ഈ തുകയുടെ മൊത്തച്ചെലവ് ഏകദേശം 2.34 യുഎസ് ഡോളറാണ്.
2016-ൽ 10 ദശലക്ഷത്തിലധികം കുറിപ്പുകളുള്ള അമേരിക്കയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട 75-ാമത്തെ മരുന്നാണിത്.
മെഡിക്കൽ ഉപയോഗങ്ങൾ എൻലാർജ്ഡ് പ്രോസ്റ്റേറ്റ്
അനൗപചാരികമായി എൻലാർജ്ഡ് പ്രോസ്റ്റേറ്റ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന ബെനിൻ പ്രോസ്റ്റാറ്റിക് ഹൈപ്പർപ്ലാസിയ (ബിപിഎച്ച്) ചികിത്സയ്ക്കായി ഡോക്ടർമാർ ചിലപ്പോൾ ഫിനാസ്റ്ററൈഡ് നിർദ്ദേശിക്കുന്നു.
മൂത്രമൊഴിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ട്, മൂത്രമൊഴിക്കാൻ രാത്രിയിൽ എഴുന്നേൽക്കുക, മൂത്രമൊഴിക്കുന്നതിന്റെ തുടക്കത്തിലും അവസാനത്തിലും മടി, മൂത്രത്തിന്റെ ഒഴുക്ക് കുറയുക തുടങ്ങിയ ലക്ഷണങ്ങളെ ഫിനാസ്റ്ററൈഡ് മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നു.
ടാംസുലോസിൻ പോലുള്ള ആൽഫ -1 ബ്ലോക്കറുകളേക്കാൾ ഇത് രോഗലക്ഷണപരമായ ആശ്വാസം നൽകുന്നു.
രോഗലക്ഷണ ആശ്വാസം ആരംഭത്തിൽ മന്ദഗതിയിലാണ് (ചികിത്സയുടെ ചികിത്സാ ഫലങ്ങൾ നിർണ്ണയിക്കാൻ ആറുമാസമോ അതിൽ കൂടുതലോ ഫിനസ്റ്റൈറൈഡ് ചികിത്സ ആവശ്യമാണ്).
പ്രോസ്റ്റേറ്റ് വോളിയം cm 3 ഉള്ളവരിലാണ് രോഗലക്ഷണങ്ങൾ പ്രധാനമായും കാണപ്പെടുന്നത്.
ദീർഘകാല പഠനങ്ങളിൽ ഫിനാസ്റ്ററൈഡ്, ആൽഫ -1 ഇൻഹിബിറ്ററുകൾ അല്ലെങ്കിലും അക്യൂട്ട് യൂറിനറി റിടെൻഷൻ (4 വയസ്സിൽ −57%), ശസ്ത്രക്രിയയുടെ ആവശ്യകത (4 വയസ്സിൽ −54%) കുറയ്ക്കുന്നു.
മരുന്ന് നിർത്തലാക്കിയാൽ, ഏകദേശം 6–8 മാസത്തിനുള്ളിൽ ചികിത്സാ ഫലങ്ങൾ നേർവിപരീതമാകുന്നു.
പ്രോസ്റ്റേറ്റ് കാൻസർ
2010-ലെ കോക്രൺ അവലോകനത്തിൽ 5α- റിഡക്റ്റേസ് ഇൻഹിബിറ്റർ കീമോപ്രൊവെൻഷൻ ഉപയോഗിച്ച് പ്രോസ്റ്റേറ്റ് കാൻസർ വരാനുള്ള സാധ്യത 25% അല്ലെങ്കിൽ 26% കുറച്ചതായി കണ്ടെത്തി..
10 വർഷത്തെ പ്രോസ്റ്റേറ്റ് കാൻസർ പ്രിവൻഷൻ ട്രയലിൽ പങ്കെടുക്കുന്നവരുടെ മെഡി‌കെയർ ക്ലെയിമുകളെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു തുടർ പഠനം സൂചിപ്പിക്കുന്നത് ചികിത്സ നിർത്തലാക്കിയതിനുശേഷവും പ്രോസ്റ്റേറ്റ് ക്യാൻസർ വരാനുള്ള സാധ്യത ഗണ്യമായ നിലയിൽ നിലനിൽക്കുന്നുവെന്നാണ്.
എന്നിരുന്നാലും, 5α- റിഡക്റ്റേസ് ഇൻഹിബിറ്ററുകൾ പ്രോസ്റ്റേറ്റ് ക്യാൻസറിന്റെ അപൂർവവും എന്നാൽ ആക്രമണാത്മകവുമായ ചില രൂപങ്ങൾ ഉണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യത വർദ്ധിക്കുന്നതായി കണ്ടെത്തി.
(27% അപകടസാധ്യത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു) എന്നിരുന്നാലും എല്ലാ പഠനങ്ങളും ഇത് നിരീക്ഷിച്ചിട്ടില്ല.
കൂടാതെ, പ്രോസ്റ്റേറ്റ് കാൻസർ ബാധിച്ച ആളുകളുടെ അതിജീവന നിരക്കിനെ 5-α- റിഡക്റ്റേസ് ഇൻഹിബിറ്ററിന്റെ പ്രതികൂല സ്വാധീനമില്ല.
തലയോട്ടിയിലെ മുടി കൊഴിച്ചിൽ
പുരുഷന്മാരിലെ പുരുഷ പാറ്റേൺ കഷണ്ടി (ആൻഡ്രോജെനെറ്റിക് അലോപ്പേഷിയ) ചികിത്സിക്കുന്നതിനും ഫിനാസ്റ്ററൈഡ് ഉപയോഗിക്കുന്നു.
ഇത് 80% കൊക്കേഷ്യൻ പുരുഷന്മാരിലും കാണപ്പെടുന്നു.
അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ, 2017-ലെ കണക്കനുസരിച്ച് പുരുഷ പാറ്റേൺ മുടി കൊഴിച്ചിൽ ചികിത്സയ്ക്കായി എഫ്ഡി‌എ അംഗീകരിച്ച രണ്ട് മരുന്നുകൾ മാത്രമാണ് ഫിനസ്റ്റൈറൈഡ്, മിനോക്സിഡിൽ.
ഫിനാസ്റ്ററൈഡുമായുള്ള ചികിത്സ കൂടുതൽ മുടി കൊഴിച്ചിലിനെ മന്ദഗതിയിലാക്കുന്നു.
കൂടാതെ ആറുമാസത്തെ ചികിത്സയ്ക്ക് ശേഷം മുടികൊഴിച്ചിൽ 30% മെച്ചപ്പെടുത്തൽ നൽകുന്നു.
മരുന്ന് കഴിക്കുന്നിടത്തോളം കാലം ഫലപ്രാപ്തി നിലനിൽക്കും.
ഫിനാസ്റ്ററൈഡ് ഉപയോഗിക്കുന്നത് തലയോട്ടി, സെറം ഡിഎച്ച്ടി അളവ് കുറയ്ക്കുന്നതിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.
ഡിഎച്ച്ടിയുടെ തലയോട്ടി അളവ് കുറയ്ക്കുന്നതിലൂടെ, ഫൈനസ്റ്റൈഡിന് അനജൻ ഘട്ടത്തിൽ അഗ്രഭാഗരോമങ്ങളുടെ അളവ് നിലനിർത്താനോ വർദ്ധിപ്പിക്കാനോ കഴിയും.
ഫിനാസ്റ്ററൈഡ് ഉച്ചിയിൽ ഏറ്റവും ഫലപ്രദമാണ്.
തലയോട്ടിയിലെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിലും മുടി കൊഴിച്ചിൽ കുറയ്ക്കാനും കഴിയും.
സ്ത്രീകളിലെ പാറ്റേൺ മുടി കൊഴിച്ചിലിന് ഫിനാസ്റ്ററൈഡ് പരീക്ഷിച്ചു.
എന്നിരുന്നാലും, ഫലങ്ങൾ പ്ലാസിബോയേക്കാൾ മികച്ചതായിരുന്നില്ല.
ഫിനിക്സ് ആർട്ട് മ്യൂസിയം
ഫിനിക്സ് ആർട്ട് മ്യൂസിയം , തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഐക്യനാടുകളിൽ ദൃശ്യ കലകൾക്കായുള്ള ഏറ്റവും വലിയ ആർട്ട് മ്യൂസിയമാണ്.
അരിസോണയിലെ ഫിനിക്സിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ മ്യൂസിയം ഏകദേശം 285,000 ചതുരശ്ര അടി (26,500 ചതുരശ്ര മീറ്റർ) വിസ്താരത്തിലാണു സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.
അന്താരാഷ്ട്ര പൊതുപ്രദർശനങ്ങളൊടൊപ്പം, അമേരിക്ക, ഏഷ്യ, യൂറോപ്പ്, ലാറ്റിനമേരിക്ക, പടിഞ്ഞാറൻ അമേരിക്ക എന്നിവിടങ്ങളിൽനിന്നുള്ള ആധുനിക, സമകാലീനകാല കല, ഫാഷൻ ഡിസൈൻ എന്നിങ്ങനെ വ്യത്യസ്തങ്ങളായ ഏകദേശം 18,000 ത്തിലധികം വിസ്തൃതമായ ശേഖരങ്ങളെ ഇതു പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നു.
മേഖലയിലെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേക ഫൈൻ ആർട്സ് ലൈബ്രറിയാണിത്.
പൊതു സമയങ്ങളിൽ ഇത് സൗജന്യമാണ്.
ഫിനെഗൻസ് വെയ്ക് ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Finnegans_Wake
ഐറിഷ് സാഹിത്യകാരൻ ജെയിംസ് ജോയ്സ് എഴുതിയ പ്രഹസനസ്വഭാവമുള്ള നോവലാണ് ഫിനെഗൻസ് വെയ്ക് (Finnegans Wake - ഫിനെഗന്റെ ശവജാഗരണം).
പരീക്ഷണശൈലിയിൽ എഴുതപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ഈ കൃതി ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷയിലെ ഏറ്റവും ദുർഗ്രഹമായ കഥാരചനകളിൽ ഒന്നായി അറിയപ്പെടുന്നു.
പാരിസിൽ താമസിച്ചിരുന്ന ജോയ്സ് 1923-ൽ തുടങ്ങി പതിനേഴുവർഷമെടുത്ത്  എഴുതിയ ഈ അന്തിമസൃഷ്ടി, ഗ്രന്ഥകർത്താവിന്റെ മരണത്തിനു രണ്ടു വർഷം മുൻപ് 1939-ലാണു പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടത്.
"പുരോഗമിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുന്ന രചന"-യുടെ ഭാഗങ്ങൾ എന്ന പേരിൽ ചില ഖണ്ഡങ്ങൾ കൃതിയുടെ ദീർഘമായ രചനാകാലത്ത് പ്രസിദ്ധീകരണത്തിനു നൽകിയ ജോയ്സ് "ഫിനെഗൻസ് വെയ്ക്" എന്ന പേര് അവസാനം വരെ ഗോപ്യമായി വച്ചു.
ഒരു കെട്ടിടത്തിന്റെ മുകളിൽ നിന്നു വീണു മൃതിപ്പെട്ടെങ്കിലും ശവജാഗരണത്തിനിടെ (wake) നടന്ന ലഹരിശണ്ഠയിൽ ചുണ്ടിൽ വിസ്കി വീണതിനെ തുടർന്ന് പുനർജ്ജീവിച്ച ടിം ഫിനെഗൻ എന്ന കുമ്മായത്തൊട്ടി ചുമപ്പുകാരനെക്കുറിച്ചുള്ള ഐറിഷ് നാടോടിപ്പാട്ടിനെ ആശ്രയിച്ചാണ് ഈ കൃതിയുടെ പേര്.
ഭാഷയെക്കുറിച്ചുള്ള സാമാന്യധാരണ കണക്കിലെടുത്താൽ, ഇംഗ്ലീഷിലോ മറ്റേതെങ്കിലും ഭാഷയിലോ അല്ല ഇത് എഴുതിയിരിക്കുന്നതെന്ന് ഇതിന്റെ പ്രസിദ്ധീകരണകാലത്ത് ഇംഗ്ലണ്ടിലെ ഗാർഡിയൻ പത്രത്തിന്റെ നിരൂപകൻ എഴുതി.
സാധാരണ ഇംഗ്ലീഷ് വാക്കുകൾക്കൊപ്പം ബഹുഭാഷാപശ്ചാത്തലമുള്ള നവനിർമ്മിതികളും കൃത്രിമപദങ്ങളും ചേർന്ന ശ്ലേഷബഹുലമായ ഇതിലെ തന്നിഷ്ടഭാഷയെ, നിദ്രയുടെയും സ്വപ്നത്തിന്റെയും അനുഭവങ്ങളുടെ പുനരാവിഷ്കരണത്തിനുള്ള ശ്രമമായി കാണുന്ന നിരൂപകരുണ്ട്.
ഇതിലെ ഭാഷയുടെ ദുർഗ്രഹതയെക്കുറിച്ച് ഗ്രന്ഥകാരൻ ബോധവാനായിരുന്നു.
പുസ്തകത്തിന്റെ മുഴുവൻ അർത്ഥവും ഗ്രഹിക്കാൻ മനുഷ്യർക്ക് മുന്നൂറു വർഷം മുഴുവൻ വേണ്ടി വരുമെന്ന് അദ്ദേഹം 'മേനിപറഞ്ഞതായി' പറയപ്പെടുന്നു.
ഘടന ഫിനെഗൻസ് വെയ്കിലെ കഥാപാത്രമായ അന്നാ ലിവിയാ പ്ലൂറാബെല്ലിയെ ചിത്രീകരിക്കുന്ന ഡബ്ലിനിലെ ജലധാര
നാലു പുസ്തകങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ കൃതി, മൊത്തം 17 അദ്ധ്യായങ്ങൾ ചേർന്നതാണ്.
ഒന്നാം പുസ്തകത്തിൽ 8 അദ്ധ്യായങ്ങളും രണ്ടും മൂന്നും പുസ്തകങ്ങളും 4 വീതം അദ്ധ്യായങ്ങളും ഉള്ളപ്പോൾ നാലാം പുസ്തകം ചെറിയൊരദ്ധ്യായം മാത്രമുള്ളതാണ്.
തന്റെ പ്രസിദ്ധ രചനയായ യുളീസ്സിസിൽ എന്ന പോലെ ഇതിലും, അദ്ധ്യായങ്ങൾക്ക് ജോയ്സ് ശീർഷകങ്ങൾ നൽകിയിട്ടില്ല.