smcproject/ml-wiki-sentences huggingface dataset:
“ശരീഅത്ത് മനുഷ്യൻറെ ബാഹ്യ ഭാഗങ്ങളെ നന്നാക്കുന്നു ദൈവം കൽപ്പിച്ച കാര്യങ്ങൾ വിരോധിക്കലും സ്വീകരിക്കലുമാണവ, ആന്തരിക ദുർഗുണങ്ങളെ ഉന്മൂലനം ചെയ്ത് സൽഗുണങ്ങൾ നിറക്കുക വഴി ത്വരീഖത്ത് മനുഷ്യ ഹൃദയത്തെ സംസ്കരിക്കുന്നു. ഹഖീഖത്ത് ആത്മാവിനെ സ്ഫുടം ചെയ്തെടുക്കലാണ് (സ്രഷ്ടാവിനോടുള്ള ) വിധേയത്വത്തിലൂടെയാണ്  അത് സംഭവിക്കുക” ഇമാം റാസി
“പരമ സത്യവാന്മാരുടെ ഹൃദയങ്ങളിലേക്ക് ദൈവിക പ്രകാശം കടന്ന് വരുന്ന ഘട്ടമാണ് ഹഖീഖത്ത് ” ഇമാം സ്വാവി
“ത്വരീഖത്തിന്റെ ഫലമായി  പരമ സത്യവാന്മാരുടെ ഹൃദയങ്ങളിൽ ദൈവിക പ്രകാശം  പ്രകടമാക്കലാണ്‌ ഹഖീഖത്ത്‌.”
A സൈനുദ്ദീൻ മഖ്ദൂം ഒന്നാമൻ
“ഹഖീഖത്ത് എന്നാൽ ദൈവിക മാർഗ്ഗത്തിൽ  പ്രവേശിക്കുന്നവൻ  ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്തെത്തലും, ഈശ്വരൻറെ ദിവ്യദീപ്തി (നൂറുത്തജല്ലി) വ്യക്തമായി ദർശിക്കലുമാണ്.”
അവലംബം ↑ shyakh Ahmad Zayni Dahlan  taqrib al-usul li tashil al-wusul page :26 ↑ dr: Anab Whitehouse, An Introduction to the Sufi Path,chapter 60 ↑ Īqāẓ al-himam fī sharḥ al-ḥikam page 31 ↑ mafatih al-Ghayb(al-Tafsir al-Kabir)vol:17,page 93-94 ↑ ḥmad ibn Muḥammad Ṣāwī, Hashiyat al-Sawi 'ala tafsir al-Jalalayn, vol  2, page 193 ↑ (كتاب الأذْكِيَاء)  وَحَقِيقَةٌ لَوُصُولُهُ لِلْمَقْصِدِ   وَمُشَاهَدٌ نُورُ التَّجَلِّي بِانْجِلَ
അബൂബക്കർ ശിബ്‌ലി
പത്താം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇറാഖിലെ ബാഗ്ദാദിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന സുപ്രസിദ്ധ സൂഫി യും , കവിയും, ഇസ്ലാമിക മത പണ്ഡിതനുമായിരുന്നു അബൂബക്കർ ശിബ്‌ലി.
യഥാർത്ഥ നാമം ദുലഫ് ഇബ്ൻ ജഹ്ദർ.
എ ഡി 861-62 ൽ ബഗ്ദാദിലെ സാംറാഇൽ ജനിച്ച ഇദ്ദേഹത്തിൻറെ പിതാവ് അബ്ബാസി ഭരണകൂടത്തിലെ ഉയർന്ന  ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്നു.
താജുസ്വൂഫിയ്യ (സൂഫികളുടെ കിരീടം), റൈഹാനത്ത് അൽ മുഅ്മിനീൻ (വിശ്വാസികളുടെ സ്വർഗീയ പുഷ്പം) എന്നീ അപരനാമങ്ങൾ ചാർത്തി സൂഫികൾ ആദരിക്കുന്ന ദുലഫ് ഉന്മാദ സൂഫികളിൽ പ്രമുഖനാണ്.
ബഗ്ദാദിൽ  നിന്ന് 125 കി.
മി അകലെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന അബ്ബാസിദ് ഭരണകൂട ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് മാത്രമായി നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട സാംറാഅ് പട്ടണത്തിലെ തുർക്കിഷ് കുടുംബത്തിലായിരുന്നു  ദുലഫ്ൻറെ ജനനം.
പിൽകാലത്ത് പേരിനൊപ്പം ചേർക്കപ്പെട്ട ശിബ്‌ലി ആദ്യകാലത്ത് വസിച്ചിരുന്ന ആശൃസന  പ്രവിശ്യയിലെ ശിബിലിയ ഗ്രാമവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു.
സമ്പന്നമായ ചുറ്റുപാടിൽ ജീവിച്ചു വളർന്ന ഇദ്ദേഹം ചെറുപ്പത്തിലേ ആത്മീയ കാര്യങ്ങളോട് പ്രതിപത്തി കാട്ടിയിരുന്നു.
സാംറാഇലെ ഖൈറുനിന്നസ്സാജ് എന്ന സൂഫിയുടെ പർണ്ണശാലയിലെ പ്രഭാഷണങ്ങൾക്ക് കാതോർക്കാറുണ്ടായിരുന്നു.
പഠനത്തിന് ശേഷം പാരമ്പര്യത്തെ പിന്തുടർന്ന് സർക്കാർ ജീവനക്കാരനായി ചുമതല ഏറ്റെടുത്തു.
നഹാവന്ദിലെ  അമീറായായിരുന്നു ഔദ്യോദിക ജീവിതാരംഭം.
തൻറെ മുപ്പത്തി ഒന്നാം വയസ്സിൽ ഔദ്യോദിക ജീവിതത്തിൽ നിന്നും വിരമിച്ച ഇദ്ദേഹം ആത്മീയ സാധനയിലേക്ക് തിരിഞ്ഞു.
അധ്യാത്മിക ജീവിതത്തിലേക്ക് ശിബ്‌ലി  തിരിയാനുണ്ടായ സന്ദർഭം രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത് ഇത്തരത്തിലാണ്.
ഖലീഫ വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിലെ പ്രതിനിധികളെ കൊട്ടാരത്തിലേക്ക് വിളിപ്പിച്ചു.
ചർച്ചകൾ നടത്തി ഉപഹാരങ്ങളും സ്ഥാന വസ്ത്രങ്ങളും നൽകി ആദരിച്ചു യാത്രയാക്കി.
യാത്രക്കിടെ റയ്യിലെ ഗവർണ്ണർ തുമ്മിയപ്പോൾ അറിയാതെ സ്ഥാന വസ്ത്രം കൊണ്ട് മുഖം വൃത്തിയാക്കി.
ഖലീഫയുടെ ആദരവിനെ വിലകുറച്ചു കണ്ടു എന്ന ഊഹാപോഹങ്ങൾ പ്രചരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് സ്ഥാനവസ്ത്രം തിരിച്ചു വാങ്ങിയ ഭരണകൂടം ഗവർണറെ സ്ഥാന​ഭ്ര​ഷ്ട​നാക്കി.
ഈയൊരു സംഭവ വികാസം   ശിബ്‌ലിയെ ചിന്താകുലനാക്കി.
അധിക നാളുകൾ പിന്നിടും മുൻപേ ഖലീഫയെ നേരിട്ട് കണ്ട് സ്ഥാനവസ്ത്രം തിരിച്ചു നൽകി ഔദ്യോദിക  ജീവിതത്തിൽ നിന്നും അദ്ദേഹം സ്വമേധയാ വിരമിച്ചു.
തൻറെ സ്ഥാനത്യാഗത്തിനു ന്യായീകരണമായി ഭരണാധികാരിയോട് ശിബ്‌ലി മൊഴിഞ്ഞ വാക്കുകൾ ഇവയാണ്
‘ഈശ്വര സൃഷ്ടികളിലൊന്ന് മാത്രമായ അങ്ങ് സമ്മാനിച്ച ഒരു പുടവയെ നിസ്സാരമാക്കുന്നത് തെറ്റാണെന്ന് താങ്കൾ കരുതുന്നു. അതാകട്ടെ ദൈവം നൽകിയ  പുടവ നിസ്സാരമാക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന എനിക്ക് ഭാരിച്ച ചിന്തകൾ സമ്മാനിക്കുന്നു. ഈശ്വരനോട് കാട്ടേണ്ട ആചാര മര്യാദകളിൽ വീഴ്ച വരുത്തുന്നവൻറെ  സ്ഥിതി എന്തായിരിക്കും. ആത്മീയ അറിവുകൾ നുകരനായി സാംറാഇലെ  ഖൈറുനിന്നസ്സാജിൻറെ അരികിലേക്കാണ് ശിബ്‌ലി കടന്നു ചെന്നത്. ഹൽഖയിലേക്കുള്ള സ്തോത്രങ്ങൾ പകർന്നു നൽകിയ അദ്ദേഹം ശൈഖ് ജുനൈദ് അൽ ബാഗ്ദാദിയുടെ അരികിലേക്ക് ശിബ്‌ലിയെ പറഞ്ഞയച്ചു. അന്ന് ജീവിച്ചിരുന്ന സൂഫി യതിമാരിൽ അതി പ്രശസ്തനായിരുന്നു ശൈഖ് ജുനൈദ്. ജുനൈദിൻറെ പർണ്ണശാലയിൽ എത്തിയ ശിബ്‌ലി പറഞ്ഞു : ‘അങ്ങയുടെ പക്കൽ  ആത്മജ്ഞാന പവിഴങ്ങൾ ഉണ്ടെന്ന് ജനങ്ങൾ ഏകസ്വരത്തിൽ പറയുന്നു. എന്നെ അങ്ങ്  അതിലേക്ക് നയിച്ചാലും, അങ്ങയുടെ മനോഗതി അനുസരിച്ചു  വിൽക്കുകയോ  വെറുതെ നൽകുകയോ ആവാം’.
ജുനൈദിൻറെ മറുപടി ഇപ്രകാരമായിരുന്നു : അത് വാങ്ങാനുള്ള വില നിൻറെ  കൈയിലില്ല പിന്നെങ്ങനെ വിൽക്കും ?
വെറുതെ നൽകിയാൽ അതിൻറെ വില താങ്കൾ അറിയുകയുമില്ല.
കാൽ ശിരസ്സിൽ പതിപ്പിക്കുക, സഹനവും പ്രതീക്ഷയും ആത്മശിക്ഷണവും മിശ്രിതമായ സാഗരത്തിൽ ശരീരവുമായി  ഊളിയിടുക.
താങ്കൾക്ക് ആത്മജ്ഞാന പവിഴങ്ങൾ ലഭിച്ചേക്കാം’.
മൂന്ന് വർഷം  നീണ്ട പരീക്ഷണങ്ങൾക്കൊടുവുൽ ജുനൈദ് ശിബ്‌ലിയെ ശിഷ്യനായി സ്വീകരിച്ചു.
ആത്മീയ ശിക്ഷണങ്ങൾ കരസ്ഥമാക്കി  ഗുരു പോലും ബഹുമാനിക്കുന്ന ആധ്യാത്മിക സോപാനത്തിലേക്ക് ശിബ്‌ലി  ഉയർന്നുവെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.
നിരവധി അത്ഭുത പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഇദ്ദേഹത്തിൻറെ ഭാഗത്ത് നിന്നും സംഭവിച്ചതായി സൂഫി ചരിത്രങ്ങളിൽ രേഖപെടുത്തപ്പട്ടിരിക്കുന്നു.
രണ്ട് കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടാണ് ശിബ്‌ലി  അതി പ്രശസ്തനായി മാറിയത്.
അദ്ദേഹം ഫഖീഹും മുതസ്വവ്വിഫുമായ അപൂർവ്വം ആളുകളിൽ  ഒരാളായിരുന്നു.
എന്ന് വെച്ചാൽ ശരീഅത്ത് എന്ന മതനിയമത്തിലും ത്വരീഖത്ത് എന്ന ആധ്യാത്മിക നിയമത്തിലും അതി ഗാഹമായി പാണ്ഡിത്യം നേടിയ വ്യക്തി.
മാലിക്കി മദ്ഹബിലും , ജുനൈദിയ്യ സരണിയിലും ഒരു പോലെയായിരുന്നു പാണ്ഡിത്യ പെരുമ .
ഇപ്രകാരം കടുത്ത റിയാളകൾ (ആത്മീയ ശിക്ഷണങ്ങൾ / സാധക മുറകൾ) സ്വീകരിച്ചും ഫന എന്ന സൂഫി ഉന്മാദ അവസ്ഥയിൽ ജീവിച്ചും തൻറെ യാത്ര പൂർത്തിയാക്കിയ  അദ്ധ്യാമികനായും ഇദ്ദേഹം അറിയപ്പെടുന്നു.
ജുനൈദിൻറെ ശിഷ്യന്മാരിൽ അതി പ്രശസ്തനും വിവാദ നായകനുമായ ഹല്ലാജിനെ പോലെ വിവാദങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചില്ലെങ്കിലും ആത്മീയ ലഹരി ആസ്വാദനത്തിലൂടെ ഉന്മാദ ചിത്തനായ വ്യക്തിത്വമായിരുന്നു ശിബ്‌ലിയുടേതും.
സക്റാൻ എന്നാണ് അദ്ദേഹം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.
ഉന്മത്ത സൂഫികളുടെ നിഗൂഢാർത്ഥം പേറുന്ന സംഭാഷണ ശകലങ്ങൾ പലപ്പോഴും ശിബ്‌ലിയുടെ ജീവിതത്തിലും കോറിയിടുന്നതായി കാണാം.
ആതുരാലയത്തിൽ കിടപ്പിലായ സന്ദർഭത്തിൽ സന്ദർശിക്കാനെത്തിയ മത വകുപ്പ് തലവൻ  അലിയ്യിബിൻ ഇസയുമായുള്ള സംഭാഷണങ്ങൾ അത്തരത്തിലുള്ളതാണ്.
ഹല്ലാജ് വധത്തിൽ സുപ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ച ആളായിരുന്നു  ഈസ.
ശിബ്‌ലി ഈസയോട് ചോദിച്ചു: നിൻറെ രക്ഷിതാവ് എന്തു ചെയ്യുന്നു?
മന്ത്രി മറുപടി പറഞ്ഞു: ഉന്നതസ്ഥാനീയൻ, വിധിക്കുന്നു, നടപ്പാക്കുന്നു.
ഇബ്ൻ ജഹ്ദർ പ്രതികരിച്ചു: ഞാൻ  ചോദിച്ചത് നീ വേണ്ട വിധം ആരാധന നിർവ്വഹിക്കാത്ത രക്ഷിതാവിനെ കുറിച്ചല്ല, നീ ജോലിയെടുക്കുന്ന നിൻറെ രക്ഷിതാവിനെ കുറിച്ചാണ്.
946 ൽ (ഹിജ്റ 334 ദുൽഹജ്ജ് 2) മരണപ്പെട്ട ഇദ്ദേഹത്തിൻറെ പ്രധാന ശിഷ്യനും സഹകാരിയുമാണ് പ്രശസ്തനായ സൂഫി  ശൈഖ് അബുലൽ  ഹുസൈൻ  ബുന്ദാർ അർജാസ്സി.
ഇവ കാണുക അഹ്മദ് കബീർ അൽ രിഫാഈ ശൈഖ് അബ്ദുൽ ഖാദിർ ജീലാനി സയ്യിദ് അബുൽ ഹസൻ അലി ശാദുലി അബു അൽ നജീബ് സുഹ്റവർദി അവലംബം
ഭൂകമ്പം ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം https://ml.wikipedia.org/wiki/Earthquake ഭൂചലനങ്ങൾ സംബന്ധിച്ച ലേഖനങ്ങളിലൊന്ന് തരങ്ങൾ Foreshock Aftershock Blind thrust Doublet Interplate Intraplate Megathrust Remotely triggered Slow Submarine Supershear Tsunami Earthquake swarm കാരണങ്ങൾ ഭ്രംശനം Volcanism Induced seismicity പ്രത്യേകതകൾ Epicenter Hypocenter Shadow zone Seismic wave P-wave S-wave മാപനം Seismic scales സീസ്മോഗ്രാഫ് Earthquake duration magnitude പ്രവചനം Coordinating Committee for Earthquake Prediction Earthquake-sensitive person മറ്റുവിഷയങ്ങൾ Shear wave splitting Adams–Williamson equation Flinn-Engdahl regions Earthquake engineering Seismite Seismology ക സ തി
ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലം അവിചാരിതമായി ചലിക്കുന്നതിന് ഭൂകമ്പം അഥവാ ഭൂമികുലുക്കം എന്നു പറയുന്നു.
ഭൂകമ്പങ്ങൾ ദുരന്തകാരണമാകാറുണ്ട്.
ഭൂകമ്പത്തെ കുറിച്ചുള്ള പഠനത്തിന് ഭൂകമ്പ വിജ്ഞാന ശാസ്ത്രം (seismology) എന്നു പറയുന്നു.
1903-ൽ ലോക ഭൂകമ്പ വിജ്ഞാന സമിതി രൂപീകൃതമായി.
ഭൂകമ്പത്തെ കുറിച്ചുള്ള ആധികാരിക പഠനങ്ങൾക്ക് ഈ സമിതിയാണ്  മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്നത്.
1906 ഏപ്രിൽ 18 -നു അമേരിക്കയിലെ സാൻഫ്രാസിസ്കോയിലുണ്ടായ ഭൂകമ്പവും, അതിനെ തുടർന്നുണ്ടായ സാൻ ആന്ദ്രിയാസ് ഭ്രംശവുമാണ് ഭൂകമ്പത്തെ കുറിച്ച് കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ നൽകിയത്.
ഭൂകമ്പം സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്ന ബിന്ദുവിന് അധികേന്ദ്രം എന്നു പറയുന്നു.
ഇന്ന് ഭൂകമ്പത്തിന്റെ ശക്തി അളക്കാനായി പൊതുവേ റിച്ചർ മാനകം ഉപയോഗിക്കുന്നു.
റിച്ചർ മാനകത്തിൽ മൂന്നിനു താഴെയുള്ള ഭൂകമ്പങ്ങൾ ദുരന്തങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാറില്ല.
ഭൂകമ്പ ബാധിത പ്രദേശങ്ങൾ വർഗ്ഗീകരണങ്ങൾ 1906-ൽ സാൻ ഫ്രാൻസിസ്കോവിലെ ഭൂകമ്പത്തിനിരയായ ഭവനം.
ഏതെങ്കിലും സ്ഥലത്ത് വലിയ നാശം വിതയ്ക്കുന്ന ഭൂമികുലുക്കത്തിന് പ്രധാനാഘാതം (Major Shock) എന്നു പറയുന്നു.
പ്രധാനാഘാതത്തിനു മുമ്പായി അധികേന്ദ്രത്തിലും ചുറ്റുമായി ഉണ്ടാകുന്ന ചെറിയ കുലുക്കങ്ങളെ മുന്നാഘാതങ്ങൾ (Fore shock) എന്നു പറയുന്നു.
പ്രധാനാഘാതത്തിനു ശേഷമുണ്ടാകാറുള്ള ചെറു ഭൂകമ്പ പരമ്പരയെ പിന്നാഘാതങ്ങൾ (After Shock) എന്നും പറയുന്നു.
പിന്നാഘാതങ്ങൾ ചിലപ്പോൾ മാസങ്ങളോളം നീണ്ടു നിൽക്കാറുണ്ട്.
കാരണങ്ങൾ 1989-ൽ കാലിഫോർണിയ ഭൂകമ്പത്തിനിരയായ പാത.
ഭൂമിയുടെ ഉള്ളിൽ നടക്കുന്ന രണ്ടുതരം കാര്യങ്ങൾ ഭൂകമ്പങ്ങൾക്ക് കാരണമാകാറുണ്ട്.
വിവർത്തന പ്രവർത്തനങ്ങൾ (Tectonic Activities) അഗ്നിപർവ്വത പ്രവർത്തനങ്ങൾ (Volcanic Activities)
ഇവരണ്ടുമല്ലാതെ അണക്കെട്ടുകൾ ഉണ്ടാക്കുന്നതു  പോലുള്ള കടുത്ത സമ്മർദ്ദം ഭൂവൽക്കത്തിലെ ചെറുഭ്രംശരേഖകൾക്ക് താങ്ങാനാവാതെ വരുമ്പോഴും ഭൂമികുലുക്കമുണ്ടാവാറുണ്ട്.
ഇത്തരം ചലനങ്ങളെ പ്രേരിത ചലനങ്ങൾ എന്നു വിളിക്കുന്നു.
മറ്റു മാനുഷിക പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഫലമായുണ്ടാകുന്ന(ഉദാ: അണുബോംബ് സ്ഫോടനം, ഖനി പ്രവർത്തനങ്ങൾ) ഭൂവല്ക ചലനങ്ങൾക്ക് ഭൂകമ്പം എന്നു സാധാരണ പറയാറില്ല.
വിവർത്തന പ്രവർത്തനങ്ങൾ
ഭൂമിയുടെ ഉത്ഭവകാലത്ത് കത്തിജ്ജ്വച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ഭൂമി സാവധാനം തണുത്തുറയുകയുണ്ടായി.
ഭൂവല്ക്കം ആദ്യം തണുക്കുകയും അന്തർഭാഗങ്ങളിലേക്ക് സാവധാനം തണുക്കുകയും ചെയ്തു.
ഈ പ്രവർത്തനത്തിന്റെ ഫലമായി ഭൂവല്ക്കത്തിന്റെ പലഭാഗങ്ങളിലും ആഴമേറിയ പൊട്ടലുകൾ ഉണ്ടായി.
ഇത്തരം പൊട്ടലുകളെ ഭ്രംശ രേഖകൾ എന്നു വിളിക്കുന്നു.
ഭൂവല്ക്കത്തിന്റേയും താഴെ ഇന്നും ഉറയാത്ത ശിലാദ്രവങ്ങളുണ്ട്(Magma).
അതുകൊണ്ട് ഭ്രംശരേഖകൾക്കിരുപുറവുമുള്ള ഖണ്ഡങ്ങൾ അഥവാ ഫലകങ്ങൾ തിരശ്ചീനമായും ലംബമായും ശിലാദ്രവങ്ങൾക്കു മുകളിലൂടെ തെന്നിനീങ്ങുന്നു.
ഇത്തരം തെന്നിനീങ്ങലുകളിൽ ഖണ്ഡങ്ങൾ തമ്മിൽ കൂട്ടിയിടിക്കാറുണ്ട്.
തത്ഫലമായുണ്ടാകുന്ന ഭൂഖണ്ഡങ്ങളുടെ ഞെരിഞ്ഞമരിലിനാൽ ഉണ്ടാകുന്ന ഇലാസ്തിക ബലം ഊർജ്ജമായി പുറത്തു വരുന്നതുകൊണ്ട് വിവർത്തന ഭൂമികുലുക്കമുണ്ടാവാറുണ്ട്.
ഭ്രംശരേഖകൾക്ക് സമീപമുള്ള പ്രദേശങ്ങളിലായിരിക്കും ഇത്തരം ഭൂകമ്പങ്ങൾ ഉണ്ടാവുക.
ഇങ്ങനെയുണ്ടാകുന്ന ഭൂകമ്പങ്ങൾക്ക് ആവർത്തനക്രമമുണ്ട്.
അഗ്നിപർവ്വത പ്രവർത്തനങ്ങൾ
അഗ്നിപർവ്വതങ്ങളോടനുബന്ധിച്ചാണ് ഇത്തരം കുലുക്കങ്ങളുണ്ടാകാറ്‌.
തിളച്ചുമറിയുന്ന ശിലാദ്രവത്തിലേക്ക് ഭൂഗർഭ ജലം ഊറിയിറങ്ങാനിടയായാൽ അതു രാസപ്രവർത്തനത്തിനും വിസ്ഫോടനത്തിനും കാരണമാവുന്നു.
തത്ഫലമായുണ്ടാകുന്ന ചെറിയ വിടവുകളിലേക്ക് ശിലാദ്രവം ചലിക്കുമ്പോൾ ചുറ്റുമുള്ള ശിലാഖണ്ഡങ്ങൾ ചൂടിനാൽ വികാസസങ്കോചങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്നു.
കൂടാതെ ശിലകൾ കടുത്ത മർദ്ദത്തിനിടയാവുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഇപ്രകാരമുണ്ടാവുന്ന ഊർജ്ജം ശിലകളിൽ നിന്ന് മോചിക്കപ്പെടുമ്പോളും ഭൂകമ്പമുണ്ടാവാറുണ്ട്.
അത്തരം ഭൂകമ്പങ്ങൾക്ക് ഭ്രംശരേഖകളുടെ സാന്നിദ്ധ്യം ആവശ്യമില്ല.
വിവർത്തന പ്രവർത്തനങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ശക്തികുറഞ്ഞവയായിരിക്കും ഇത്തരത്തിലുള്ള ഭൂകമ്പങ്ങൾ.
പ്രേരിത ചലനങ്ങൾ
അണക്കെട്ടുകളോ കനാലുകളോ ഒക്കെ ഉണ്ടാക്കുന്ന ചലനങ്ങളെ പ്രേരിത ചലനങ്ങൾ (Induced Seimicity) എന്നു വിളിക്കുന്നു.
അണക്കെട്ടുകളും മറ്റും ഭൂഗർഭമർദ്ദത്തിൽ ഉണ്ടാക്കുന്ന മാറ്റങ്ങൾ കാരണമാണ് പ്രേരിത ചലനങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നത്.
പ്രേരിത ചലനങ്ങൾ കാലക്രമേണ ശക്തികുറഞ്ഞ് ഇല്ലാതാവുകയാണ് സാധാരണ ചെയ്യാറ്.
ആ പ്രദേശം ഒരു സന്തുലിതാവസ്ഥ പ്രാപിക്കുന്നതോടെയാണിത്.
കേരളത്തിൽ ഇടുക്കി , മംഗലം അണക്കെട്ടുകൾ പ്രേരിത ചലനങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്നതായി കരുതുന്നു .
ഇത്തരത്തിലുള്ള നൂറിലധികം സാധ്യതകൾ ലോകമാകമാനം ഉള്ളതായി പറയപ്പെടുന്നു .
അമേരിക്കയിലെ ലേക് മിഡ് എന്ന പ്രദേശത്ത് 1945-ൽ ഉണ്ടായ ഭൂകമ്പം ആണ് ഇത്തരത്തിലുള്ള സാധ്യതയിലേക്ക് ശാസ്ത്രജ്ഞരെ എത്തിച്ചത്.
ഭൂകമ്പ തരംഗങ്ങൾ
ഭൂകമ്പത്തിന്റെ ഊർജ്ജം തരംഗരൂപത്തിലാ‍ണ് ഭൂമിയിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്നത്,  ഇത്തരം തരംഗങ്ങൾ പുറപ്പെടുന്ന ബിന്ദുവിനെ ഭൂകമ്പ നാഭി എന്നു വിളിക്കുന്നു.
ആ ബിന്ദുവിന് ഏറ്റവുമടുത്ത് ഭൌമോപരിതലത്തിലുള്ള ബിന്ദുവിനെ അധികേന്ദ്രം എന്നും വിളിക്കുന്നു.
ഭൗമാന്തർഭാഗത്തിലേക്കും നാനാഭാഗങ്ങളിലേയ്ക്കുമായിരിക്കും ഭൂകമ്പതരംഗങ്ങൾ തൊടുത്തു വിടപ്പെടുക.
മൂന്നു തരം തരംഗങ്ങളെങ്കിലും ഭൂകമ്പ നാഭിയിൽ നിന്നും പുറപ്പെടുന്നു.
പ്രാഥമിക തരംഗങ്ങൾ(Primary Waves) ദ്വിതീയ തരംഗങ്ങൾ(Secondary Waves) ഉപരിതല തരംഗങ്ങൾ(Longitudinal Waves)
പ്രാഥമിക തരംഗങ്ങൾ അനുദൈർഘ്യ തരംഗങ്ങളാണ് .
കണങ്ങൾ തരംഗദിശക്ക് സമാന്തരമായി (മുന്നോട്ടും പിന്നോട്ടും) ചലിക്കുന്നു.
അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഖരഭാഗത്തുകൂടിയും ദ്രവഭാഗത്തുകൂടിയും സഞ്ചരിക്കാൻ കഴിയും.
ഒരു സെക്കന്റിൽ 8 കിലോമീറ്ററാണ് വേഗത.
ഇത്തരം തരംഗങ്ങൾ ഭൗമോപരിതലത്തിലെത്തുമ്പോൾ ചെറിയ ഭാഗം ഊർജ്ജം അന്തരീക്ഷത്തിലേക്കും നിക്ഷേപിക്കാറുണ്ട്.
തത്ഫലമായുണ്ടാകുന്ന ശബ്ദം ആവൃത്തി കുറവുമൂലം(5 ഹെർട്സ്) മനുഷ്യർക്ക് ശ്രവണാതീതമെങ്കിലും പലമൃഗങ്ങളും ശ്രവിക്കുകയും രക്ഷാനടപടികളെടുക്കുകയും ചെയ്യും.
ഉത്ഭവസ്ഥാനത്തുനിന്നും തുടങ്ങുന്ന ഊർജ്ജപ്രവാഹം തിരമാലകൾ പോലെ വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കും.
ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ എത്തുമ്പോൾ രൌദ്രഭാവം കൊള്ളും
ദ്വിതീയ തരംഗങ്ങൾ അനുപ്രസ്ഥ തരംഗങ്ങളാണ് അതുകൊണ്ടുതന്നെ ദ്രവങ്ങളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കാൻ കഴിവില്ല.
ഖരഭാഗങ്ങളിലൂടെ സെക്കന്റിൽ 5 കിലോമീറ്റർ വേഗത്തിലാവും സഞ്ചാരം.
അപകടങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കില്ല.
ഉപരിതല തരംഗങ്ങളാണ് ഭൌമോപരിതലം ചലിപ്പിക്കുന്നത്.
സെക്കന്റിൽ 3.2 കിലോമീറ്റർ വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
ഭൂകമ്പ തരംഗങ്ങളെ സൂക്ഷ്മമായി പഠിക്കുന്നതുമൂലം ഭൂമിയുടെ അന്തർഭാഗത്തെ കുറിച്ചുള്ള പഠനം സാധ്യമാകുന്നു.
വ്യത്യസ്ത ഭൂകമ്പതരംഗങ്ങളുടെ വേഗത - മാധ്യമങ്ങളുടെ സാന്ദ്രത, ഇലാസ്തികത എന്നിവയനുസരിച്ച് വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതിനാലാണിത്.
വ്യത്യസ്ത ഭൂകമ്പമാപിനികളിൽ ഈ തരംഗങ്ങൾ എത്തിച്ചേരാനെടുത്ത സമയവ്യത്യാസം കണക്കാക്കി ഭൂകമ്പനാഭിയും അധികേന്ദ്രവും കണ്ടെത്താനും കഴിയും.
കേന്ദ്രബിന്ദുവിൽ നിന്നും പുറത്തേക്കുവരുന്ന പ്രഥമ തരംഗങ്ങൾ ശബ്ദതരംഗങ്ങളോട് സമാനതയുള്ളവയാണ്.
ഇവയാണ് ഭൂമികുലുക്കത്തോടനുബന്ധിച്ചുണ്ടാവുന്ന ശബ്ദങ്ങൾക്ക് കാരണം.
ഭൂകമ്പ മാപിനികൾ
ഭൂകമ്പങ്ങളുടെ തീവ്രത അളക്കാനുപയോഗിക്കുന്ന ഉപകരണത്തെയാണ് ഭൂകമ്പമാപിനി എന്നു പറയുന്നത്.
ഭൂകമ്പമാപിനികളെ രണ്ടായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.
സീസ്മോസ്കോപ്പുകൾ സീസ്മോഗ്രാഫുകൾ
സമയസൂചകങ്ങളില്ലാതെ ഭൂകമ്പം മാത്രം രേഖപ്പെടുത്തുന്നവയാണ് സീസ്മോസ്കോപ്പുകൾ.
ഭൂകമ്പതരംഗങ്ങളെയെല്ലാം സമയാധിഷ്ഠിതമായി രേഖപ്പെടുത്തുന്നവയെ സീസ്മോഗ്രാഫുകൾ എന്നും വിളിക്കുന്നു .
പി. 132-ൽ ചൈനക്കാരനായ ചാംഗ് ഹെംഗ് നിർമ്മിച്ച ഉപകരണത്തെയാണ് ആദ്യത്തെ ഭൂകമ്പമാപിനായി കണക്കാക്കുന്നത് .
ആ ഉപകരണത്തിൽ ആറുദിശകളിൽ വായിൽ ഒരോ ഗോളങ്ങളുമായിരിക്കുന്ന ആറു വ്യാളികളെ ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഏതെങ്കിലും സ്ഥലത്ത് ഭൂകമ്പമുണ്ടായാൽ ആ ദിശയിലുള്ള വ്യാളിയുടെ വായിൽ നിന്നും ഗോളം താഴെ പതിക്കുന്നു ഇത്തരത്തിലായിരുന്നു അതിന്റെ പ്രവർത്തനം.
ഈ ഉപകരണമൊരു സീസ്മോസ്കോപ്പാണെന്നു പറയാം.
ദൃഢമായുറപ്പിക്കപ്പെട്ട ഒരു അടിത്തറ, ചലനരഹിതമായ പിണ്ഡം , ഒരു ശേഖരണമാധ്യമം എന്നിങ്ങനെയാണ് ഭൂകമ്പമാപിനികളുടെ രൂപം.
ആധുനിക സീസ്മോഗ്രാഫുകളിൽ ചലനരഹിത പിണ്ഡത്തിൽ ഒരു പെൻസിലോ ലേസർ സ്രോതസ്സോ ഘടിപ്പിച്ചിരിക്കും.
തരംഗങ്ങൾക്കൊപ്പം ശേഖരണമാധ്യമം (പേപ്പർ നാട‍, ഫോട്ടോഗ്രാഫിക് നാട മുതലായവ) ചലിക്കുമ്പോൾ പിണ്ഡം ചലിക്കില്ല, തത്ഫലമായി ഭൂകമ്പത്തിന്റെ ആവൃത്തി ശേഖരണമാധ്യമത്തിൽ ശേഖരിക്കപ്പെടും.
സമയാധിഷ്ഠിതമായും നാട ചലിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതിനാൽ ഈ ചലനം ഒരു ഗ്രാഫ് ആയിട്ടായിരിക്കും രേഖപ്പെടുത്തുക.
ഭൂകമ്പത്തിന്റെ ശക്തി അളക്കൽ
പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അന്ത്യത്തോടെ ഭൂമികുലുക്കങ്ങളുടെ തീവ്രത കണ്ടെത്താൻ ലോകവ്യാപകമായി ശ്രമങ്ങളുണ്ടായി.
1880-ൽ ഇറ്റാലിയനായ റോസിയും, സ്വിറ്റ്സർലണ്ടുകാരനായ ഫോറലും ചേർന്ന് ഒരു മാനകം കണ്ടെത്തി.
ഇതിലുണ്ടായ ന്യൂനതകളൊക്കെയും 1902-ൽ ഇറ്റാലിയൻ ഭൂകമ്പശാസ്ത്രജ്ഞനായ മെർക്കാലി പരിഹരിച്ച് ഒരു മാനകം വികസിപ്പിക്കുകയും മെർക്കാലി മാനകം എന്നു പേർ നൽകുകയും ചെയ്തു.
ഒന്നു മുതൽ പന്ത്രണ്ടുവരെ അളവുകളാണ് മെർക്കാലി മാനകത്തിലുള്ളത്.
ആധികാരിക പഠനങ്ങൾക്കായി അമേരിക്കനായ ചാൾസ്.
എഫ്. റിച്ചർ 1935-ൽ  കണ്ടുപിടിച്ച മാനകമാണ് റിച്ചർ മാനകം .
ഒരു ഭൂകമ്പത്താലുളവാകുന്ന ഊർജ്ജത്തിനെയാണ് റിച്ചർ മാനകത്തിൽ നിർണ്ണയിക്കപ്പെടുന്നത്.
ഒരു ലോഗരിതമിക മാനകമായ റിച്ചർ മാനകത്തിൽ ഒന്നു മുതൽ ഒമ്പതു വരെ അളവുകളുണ്ട്.
റിച്ചർ മാനകത്തിൽ മൂല്യം കണ്ടെത്താനായി ഉപരിതല തരംഗങ്ങളുടെ ഏറ്റവും കൂടിയ ആവൃതിയും(A), ഭൂകമ്പനാഭിയിലേക്കുള്ള ദൂരവുമറിയണം (Δ)അതിനുശേഷം,
റിച്ചർ മാനക മൂല്യം M s = l o g A + 1.66 Δ + 2.0 {\displaystyle M_{s}=logA+1.66\Delta +2.0} എന്ന സൂത്രവാക്യമുപയോഗിച്ചു കണ്ടെത്താം
ഭൂകമ്പത്തിൽ നിന്നും പുറത്തു വന്ന ഊർജ്ജത്തിന്റെ അളവിനെ കണ്ടെത്താനായി,
l o g E = 11.8 + 1.5 ( M s ) {\displaystyle logE=11.8+1.5(M_{s})} എന്ന സൂത്രവാക്യമുപയോഗിക്കണം അപ്പോൾ ഊർജ്ജത്തിന്റെ അളവിന്റെ ലോഗരിതമിക മൂല്യം ലഭിക്കും.
ഭൂകമ്പ തോതുകളും നാശനഷ്ടങ്ങളും മെർക്കാലി മാനകം റിച്ചർ മാനകം ഭൂകമ്പ സ്വഭാവം എണ്ണം(ശരാശരി) 1 3.1 സീസ്മോഗ്രാഫുകൊണ്ടുമാത്രം തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുന്നവ ദിവസം 8,000 എണ്ണം 2 3.8 ഉയർന്ന കെട്ടിടങ്ങളുടെ മുകളിലുള്ളവർക്ക് തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുന്നവ വർഷം 50,000 എണ്ണം 3 4.2 അനങ്ങാതിരിക്കുന്ന മനുഷ്യർക്കനുഭവപ്പെടുന്നു വർഷം 6200 എണ്ണം 4 4.5 തീവണ്ടി പ്ലാറ്റ്ഫോമിലെ കമ്പനം പോലെ 5 4.8 കെട്ടിടങ്ങൾ കുലുങ്ങുന്നു, പെൻഡുലം ക്ലോക്കുകൾ നിലയ്ക്കുന്നു 6 4.9-5.4 എല്ലാവർക്കും അനുഭവപ്പെടുന്നു, ജനൽ ചില്ലുകൾ തകരുന്നു, അപകടങ്ങൾ ഉണ്ടാകാം വർഷം 500 എണ്ണം 7 5.5-6.1 നല്ല കെട്ടിടങ്ങൾക്ക് വരെ ചെറിയ കുഴപ്പങ്ങൾ സംഭവിക്കുന്നു, വാഹനങ്ങൾ ഓടിക്കുന്നവർക്ക് അനുഭവപ്പെടുന്നു വർഷം 300 എണ്ണം 8 6.2 ഭിത്തികൾ തകരുന്നു, പാലങ്ങൾക്ക് ചെറിയ കുഴപ്പങ്ങളുണ്ടാകാം വർഷം 120 എണ്ണം 9 6.9 കെട്ടിടങ്ങൾ തകർന്നു വീഴുന്നു, നിലം വിണ്ടു കീറുന്നു, ഭൌമാന്തർ കുഴലുകൾ കേടാകുന്നു 10 7-7.3 കല്ലുകൊണ്ടുള്ള കെട്ടിടങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി തകരുന്നു, പാലങ്ങളും തടിക്കെട്ടിടങ്ങളും അപകടത്തിൽ, തീവണ്ടി പാതകൾ വളയുന്നു, പുഴകൾ കരകവിയുന്നു വർഷത്തിൽ 15  എണ്ണം 11 7.4-8.1 പാലങ്ങൾ തകർന്നു വീഴുന്നു, നിലത്ത് വിള്ളലുകൾ അനവധി 12 8.1 നാശം മാത്രം, വസ്തുക്കൾ വായുവിലേക്ക് എറിയപ്പെടുന്നു, ഭൌമോപരിതലം തരംഗരൂപത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നത് കാണാൻ കഴിയുന്നു.
വർഷത്തിൽ ഒന്നോ രണ്ടോ - 9 സർവ്വത്ര നാശം 30 വർഷത്തിലൊരിക്കൽ
റിക്ടർ സ്കെയിൽ കൂടാതെ മെർക്കാളെ സ്കെയിൽ, റോസിഫോറൽ സ്കെയിൽ എന്നിവയുമുണ്ട്.
ഭൂകമ്പ ബാധിത പ്രദേശങ്ങൾ
ഭൂവിജ്ഞാനീയത്തിലുണ്ടായിട്ടുള്ള (Geology) വളർച്ച ഭൂകമ്പങ്ങളേയും അവയുടെ കാരണങ്ങളേയും മനസ്സിലാക്കാൻ ഏറെ സഹായിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഭൂഫലകചലനസിദ്ധാന്തപ്രകാരം ഭൂമിയുടെ ഘടന പഠിച്ച ശാസ്ത്രജ്ഞർ വിവർത്തന പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഉണ്ടാകാൻ ഇടയുള്ള പ്രദേശങ്ങളെ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.
ഘടനാപരമായി അസ്ഥിരമായ ഈ പ്രദേശങ്ങൾ ഭൂഫലകങ്ങളിലെ ഭ്രംശരേഖകൾക്കു മുകളിലുള്ള പ്രദേശങ്ങളായിരിക്കും.
ഈ പ്രദേശങ്ങളെ അസ്ഥിര ഭൂപ്രദേശങ്ങൾ എന്നു വിളിക്കുന്നു.
നാടകളായാണ്(Belts) ഇവയെ കരുതുന്നത്.
ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട മൂന്നു അസ്ഥിര നാടകൾ ഇവയാണ്.
അഗ്നിവലയം (Ring of Fire) ശാന്തമഹാസമുദ്രത്തിനു വക്കിലായി വടക്കേ അമേരിക്കയുടെ പടിഞ്ഞാറൻ തീരവും ഏഷ്യയുടെ കിഴക്കേതീരവും തെക്കുകിഴക്കൻ ശാന്തസമുദ്രദ്വീപുകളും ന്യൂസിലാന്റും ചേർന്ന ഈ നാട ഭൂകമ്പങ്ങൾ തുടർച്ചയായി ഉണ്ടാകുന്ന കുതിരലാടത്തിന്റെ ആകൃതിയിലുള്ള നാടയാണ്.
ആൽ‌പൈൻ നാട ദക്ഷിണ ശാന്തസമുദ്രദ്വീപുകളിൽ നിന്ന് ഇന്തോനേഷ്യയിലൂടെ മധ്യേഷ്യൻ പർവ്വതങ്ങളിലൂടെയും ഗ്രീസിലെ കാക്കാസസ്സിലൂടെയും, ഇറ്റലി , സ്പെയിൻ എന്നീ രാജ്യങ്ങളിലൂടെയും പോകുന്ന നാട.
അറ്റ്‌ലാന്റിക് നാട അറ്റ്‌ലാന്റിക് മഹാസമുദ്രത്തിൽ തെക്കുവടക്കായി കിടക്കുന്ന സംവൃതനാടയാണിത്.
ഇത്ര പ്രാധാന്യമില്ലാത്ത നാടകൾ ഒട്ടേറെ ഉണ്ട്.
ഇന്ത്യയിൽ ഹിമാലയത്തിലൂടെയും ഗുജറാത്തിലെ കച്ചിലൂടെയും പോകുന്ന മറ്റൊരു ഭ്രംശനാട ഒരു ഉദാഹരണമാണ്.
ഭൌമോപരിതലത്തിൽ നിന്നും 70 കിലോമീറ്റർ താഴ്ച്ചയ്ക്കുള്ളിൽ ഭൂകമ്പനാഭിയുള്ള ഭൂകമ്പങ്ങളെ ‘ആഴം കുറഞ്ഞവ’ എന്നു വിളിക്കുന്നു.
70 മുതൽ 300 കിലോമീറ്റർ വരെ ആഴത്തിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്നവയെ ‘മദ്ധ്യവർത്തി’ എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്.
അതിലും താഴ്ചയിൽ (300 മുതൽ 700 വരെ കിലോമീറ്റർ‍) ഉണ്ടാകുന്നവയെ ‘അഗാധം’ എന്നു വിളിക്കുന്നു .
1920-ൽ ഈസ്റ്റ് ഇൻഡീസിലെ ഫോറസ് കടലിടുക്കിൽ 720 കി.
താഴെ നിന്നുണ്ടായ ഭൂകമ്പമാണ് ഏറ്റവും ആഴത്തിലുണ്ടായ ഭൂകമ്പമായി തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുള്ളത്.
ഭൂകമ്പങ്ങളിൽ സർവ്വസാധാരണം മദ്ധ്യവർത്തി ഭൂകമ്പങ്ങളാണ്.
അഗാധങ്ങളിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്നവയേക്കാളും മൂന്നിരട്ടിയും, കുറഞ്ഞ ആഴത്തിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്നവയുടെ പത്ത് ഇരട്ടിയും ഭൂകമ്പങ്ങൾ മദ്ധ്യവർത്തി വിഭാഗത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്നു.
അഗാധ വിഭാഗത്തിലെ മുഴുവനും മദ്ധ്യവർത്തി വിഭാഗത്തിലെ 90 ശതമാനവും ആഴം കുറഞ്ഞവയിൽ 75 ശതമാനവും പസഫിക് മഹാസമുദ്രത്തിന്റെ അരികു ചേർന്ന് അഗ്നിവലയം എന്നറിയപ്പെടുന്ന പ്രദേശത്താണുണ്ടാകുന്നത് .
ആകെ ഭൂചലനങ്ങളിൽ 90 ശതമാനവും, വൻ ഭൂകമ്പങ്ങളിൽ 81 ശതമാനവും ഈ പ്രദേശത്തു തന്നെ .
ഇന്ത്യയിലുണ്ടായ ഭൂകമ്പങ്ങൾ‍ ഇന്ത്യയിലെ ഭൂകമ്പ സാധ്യതയുള്ള പ്രദേശങ്ങളുടെ വർഗ്ഗീകരണം
ഇന്ത്യയുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശവും ഇന്ത്യൻ ഫലകത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നതിനാൽ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിൽ ഭൂകമ്പങ്ങൾ കുറവാണ്.
എന്നാൽ ഇന്ത്യൻ ഫലകം യൂറേഷ്യൻ ഫലകവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു നിൽക്കുന്ന ഹിമാലയ പ്രദേശം  കൂടുതൽ ഭൂകമ്പങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്ന ഭാഗമായി കണക്കാക്കുന്നു.
1950 ഓഗസ്റ്റ് 15 -നു അസമിൽ ഉണ്ടായ റിച്ചർ മൂല്യം 8.5 കണക്കാക്കുന്ന ഭൂകമ്പമാണ് സമീപ ഭൂതകാലത്ത് ഇന്ത്യയിലുണ്ടായ ഏറ്റവും വലിയ ഭൂകമ്പം.
ഇതേ പ്രദേശത്തു തന്നെ കഴിഞ്ഞ നൂറു കൊല്ലങ്ങൾക്കുള്ളിൽ നിരവധി വലിയ ഭൂകമ്പങ്ങൾ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്.
1934 ജനുവരി 15-നും 1998 ഓഗസ്റ്റ് 21-നും ബീഹാറിന്റേയും നേപ്പാളിന്റെയും അതിർത്തി കേന്ദ്രമാക്കി ശക്തമായ ഭൂകമ്പങ്ങൾ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്, യഥാക്രമം 8.3, 6.5 എന്നിങ്ങനെയായിരുന്നു അവയുടെ റിച്ചർ മൂല്യം.
ഉത്തരകാശിക്കടുത്തുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ അധികേന്ദ്രമായി  1991 ഒക്ടോബർ 20 -നും (റിച്ചർ മൂല്യം 6.6) 1999 ഏപ്രിൽ 23-നും (റിച്ചർ മൂല്യം 6.8) ഭൂകമ്പങ്ങൾ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്.
53 കൊല്ലത്തിനുള്ളിൽ ഹിമാലയത്തിലെ പ്രദേശങ്ങൾ കേന്ദ്രമാക്കി നാല് മഹാ ഭൂകമ്പങ്ങൾ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്.
അസമിൽ 1897-ൽ, കാൻ‌ഗ്രയിൽ 1905-ൽ, 1934-ൽ ബീഹാർ നേപ്പാൾ അതിർത്തിയിൽ, 1950-ലെ അസം ഭൂകമ്പം എന്നിവയാണവ .
ഇന്നും ഇപ്രദേശത്ത് തുടർച്ചയായ ഇടത്തരം ചലനങ്ങളും ഇടയ്ക്ക് മഹാചലനങ്ങളും പ്രതീക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു.
ഇന്തോനേഷ്യക്കു സമീപത്തുകൂടി പോകുന്ന ഭ്രംശരേഖമൂലം ആന്തമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകളേയും ഭൂകമ്പ ബാധിത പ്രദേശമായി കണക്കാക്കുന്നു.
1941 ജൂൺ 26-നു പോർട്ട് ബ്ലയറിൽ ഉണ്ടായ റിച്ചർ മൂല്യം 8.1 കണക്കാക്കിയ ഭൂകമ്പം മറ്റൊരു വൻ ഭൂകമ്പമായിരുന്നു.
2001 ജനുവരി 26-നു രാജ്യം അമ്പത്തിഒന്നാമതു റിപ്പബ്ലിക് ദിനം ആഘോഷിക്കുമ്പോൾ ഗുജറാത്തിലെ ഭുജിൽ ഉണ്ടായ റിച്ചർ മാനകത്തിൽ  7-ൽ അധികം രേഖപ്പെടുത്തിയ ഭൂകമ്പം ഏറെ നാശനഷ്ടങ്ങളുണ്ടാക്കി.
ഇന്ത്യയിലെ സജീവമായ മറ്റൊരു ഭ്രംശരേഖ ഇതുവഴി കടന്നു പോകുന്നു.
1819 ജൂൺ 16-നു റാൻ ഓഫ് കച്ചിലുണ്ടായ ഭൂകമ്പത്തിൽ കിലോമീറ്ററുകളോളം നീളവും പത്തടി ഉയരവുമുള്ള അല്ലാഹ് ബന്ദ് എന്ന് പേരായ മൺ‌തിട്ട ഉയർന്നുവന്നിട്ടുണ്ട് .
കൊയ്ന അണക്കെട്ടിന്റെ ശിവാജി സാഗർ തടാകം ഭൂകമ്പങ്ങൾ ഉണ്ടാകാൻ കാരണമാകുന്നതായി കണക്കാക്കുന്നു.
റിച്ചർ മാപിനിയിൽ ആറിലധികം രേഖപ്പെടുത്തിയ നാലു ഭൂകമ്പങ്ങളും അഞ്ചിലധികം രേഖപ്പെടുത്തിയ നിരവധി ഭൂചലനങ്ങളും ഇവിടെയുണ്ടായിട്ടുണ്ട്.
തടാകം നിറയുന്നതും ഭൂകമ്പവും തമ്മിൽ വളരെ ബന്ധമുണ്ട് എന്നു കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട് .
ഒരാഴ്ചയിൽ 12 മീറ്ററിലധികം ജലനിരപ്പുയരുമ്പോഴാണ് കൊയ്നയിൽ പരിമാണം അഞ്ചിൽ അധികമുള്ള ഭൂകമ്പങ്ങളുണ്ടാകുന്നതെന്നു പഠനങ്ങൾ തെളിയിക്കുന്നു .
കൊയ്ന ഭൂചലനങ്ങൾ ഇന്ത്യയിലെ പ്രേരിത ചലനങ്ങൾക്ക് ഉത്തമോദാഹരണമായി കണക്കാക്കുന്നു.
1993 ഡിസംബർ 30-നു മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ലാത്തൂർ ജില്ലയിലെ കില്ല്ലാരി അധികേന്ദ്രമായുണ്ടായ ഭൂകമ്പം വലിയ നാശനഷ്ടങ്ങളുണ്ടാക്കി.
ഭൂകമ്പം വളരെ ശക്തമല്ലായിരുന്നെങ്കിലും (റിച്ചർ മൂല്യം 6.4) പ്രദേശത്തെ കെട്ടിടങ്ങളുടെ ബലക്കുറവ് വളരെയധികം മരണങ്ങൾക്ക് കാരണമായി .
ലാത്തൂർ ദുരന്തത്തിനു കാരണം കൊയ്ന അണക്കെട്ടാണെന്നും കരുതപ്പെടുന്നുണ്ട് കേരളത്തിൽ
ഇന്ത്യൻ ഫലകത്തിന്റെ ഏറ്റവും സുരക്ഷിതമായ ഭാഗമെന്നു കരുതപ്പെടുന്ന ഒരു പ്രദേശത്താണ് കേരളമുള്ളത് .
തുടർന്ന് ഡിസംബർ 27-ന് റിച്ചർ മാപിനിയിൽ 3.0 രേഖപ്പെടുത്തിയ മറ്റൊരു ഭൂകമ്പവും ഉണ്ടായി അപകടങ്ങൾ
ഭൂകമ്പമല്ല, ഭൂകമ്പത്തിനെ താങ്ങാൻ ശേഷിയില്ലാത്ത കെട്ടിടങ്ങളും മറ്റു വാർപ്പുകളുമാണ് അപകടം വരുത്തിവെയ്ക്കുന്നത്.
മരങ്ങളും മറ്റും ഭൂകമ്പത്തിൽ സാധാരണ കടപുഴകാറില്ല.
കെട്ടിടങ്ങൾക്കും മറ്റു ഘനരൂപങ്ങൾക്കും സാ‍മീപ്യമില്ലാത്ത അന്തരീക്ഷം യാതൊരു അപകടവും വരുത്തി വയ്ക്കില്ല.
ഭൂകമ്പത്തിനനുബന്ധമായുണ്ടാകാറുള്ള തീയും അപകടകാരിയാണ്.
വൈദ്യതിക്കമ്പികളും പൊട്ടിവീണും മറ്റും അപകടം വരുത്തി വെയ്ക്കുന്നു.
പ്രധാന ഭൂകമ്പത്തിനു ശേഷമുണ്ടാകാറുള്ള പിന്നാഘാതങ്ങൾ ഭാഗികമായി തകർന്ന കെട്ടിടങ്ങളേയും മറ്റും പൂർണ്ണമായി തകർക്കാറുള്ളതുകൊണ്ട് വലിയ അപകടങ്ങൾ വരുത്തിവെയ്ക്കാറുണ്ട്.
കടൽത്തറയിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ഭൂകമ്പങ്ങളുടെ ഫലമായി സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നത് കൂറ്റൻ തിരമാലകളാണ് സുനാമി .
ഭീമാകാരങ്ങളായ ഇവ ജലഭിത്തികൾ ദീർഘദൂരം സഞ്ചരിക്കുകയും കരയിലേക്കു കയറി നാശനഷ്ടങ്ങളുണ്ടാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ആഴക്കടലിൽ ഏതാനും അടി മാത്രം ഉയരത്തിൽ മണിക്കൂറിൽ 600-800 കി.
വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന സുനാമികൾ  ആഴം കുറഞ്ഞഭാഗങ്ങളിൽ കുറഞ്ഞവേഗത്തിലാവുകയും 50 മീറ്റർ വരെ ഉയരം വയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
കടൽത്തീരത്ത് ഉത്ഭവിക്കുന്ന സുനാമികൾ കരകളെ മുക്കിക്കളയുകയും വലിയ നാശനഷ്ടങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
കടലിലൂടെ ആയിരക്കണക്കിനു കിലോമീറ്ററുകൾ സഞ്ചരിക്കാൻ കഴിവുള്ള സുനാമികൾ ഉണ്ടാകാറുണ്ട്.
2004 ഡിസംബർ 26 -നു ഇന്തോനേഷ്യക്കു സമീപം ഉണ്ടായ സുനാമി ഇത്തരത്തിൽ വളരെ ദൂരം സഞ്ചരിക്കുകയും ആഫ്രിക്കയുടെ കിഴക്കൻ തീരങ്ങളിൽ വരെ നാശനഷ്ടങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്തു.
കുന്നുകളുടേയും മറ്റും സമീപം ഭൂകമ്പമുണ്ടാകുമ്പോൾ ഉണ്ടാകാവുന്ന ഒരു ഭീഷണിയാണ് മണ്ണിടിച്ചിൽ.
പിന്നാഘാതങ്ങളിൽ കൂടുതൽ കൂടുതൽ മണ്ണിടിച്ചിലുണ്ടാകുന്നത് രക്ഷാപ്രവർത്തനങ്ങളേയും ബാധിക്കുന്നു.
ചിലപ്പോൾ ഭൂഗർഭജലനിരപ്പ് ഉയരുകയും മണ്ണിന്റെ കട്ടി നഷ്ടപ്പെടുകയും അങ്ങനെ കെട്ടിടങ്ങളും മറ്റും തകരുകയും ചെയ്യാറുണ്ട്.
ഭൂകമ്പത്തെ തുടർന്ന് നദികളും തടാകങ്ങളും കരകവിയാനും അങ്ങനെ വെള്ളപ്പൊക്കമുണ്ടാകാനുമിടയുണ്ട്.
അണക്കെട്ടുകളും മറ്റും തകരുന്നതുമൂലം വൻ‌തോതിലുള്ള നാശനഷ്ടങ്ങളുമുണ്ടായേക്കാം.
ചിലപ്പോൾ ഭൂകമ്പത്തെ തുടർന്ന് നദിയുടെ ഗതി തന്നെ മാറിപ്പോയേക്കാം.
സിന്ധു നദീതട സംസ്കാരം അസ്തമിച്ചത് ഇത്തരത്തിൽ സിന്ധുനദിയുടെ ഗതി മാറിയൊഴുകിയതിനെ തുടർന്നാണെന്നു പൊതുവേ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.
1897-അസമിൽ ഭൂമികുലുങ്ങിയപ്പോൾ ബ്രഹ്മപുത്ര ഉൾപ്പെടെയുള്ള നദികളുടെ അടിത്തട്ട് ചെരിയുകയും അവ ഗതിമാറി ഒഴുകുകയും വെവെള്ളപ്പൊക്കം ഉണ്ടാവുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട് .
2008-ൽ ചൈനയിലുണ്ടായ ഭൂകമ്പത്തിലെ മണ്ണിടിച്ചിലിൽ ചില നദികളിലെ ഒഴുക്ക് തടസ്സപ്പെട്ട് വലിയ തടാകങ്ങൾ രൂപപ്പെട്ടു .
ഈ തടാകങ്ങളിലെ ജലനിരപ്പ് ഉയർന്ന് ദ്വിതീയ വെള്ളപ്പൊക്കം ഉണ്ടായി.
അപകടങ്ങളെ തടയാൻ‍
കോൺക്രീറ്റ് പോലെ ഭൂകമ്പതരംഗങ്ങൾക്ക് മുന്നിൽ പൊട്ടിപോകുന്ന വസ്തുക്കളൊഴിവാക്കി സ്റ്റീൽ പോലെ ഇലാസ്തികത കൂടുതലുള്ളതും ഊർജ്ജത്തിനെ ആഗിരണം ചെയ്യാൻ കഴിവുള്ളതുമായ വസ്തുക്കളെ ഉപയോഗിച്ച് കെട്ടിടങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാനുള്ള സാങ്കേതികവിദ്യകൾ നിലവിലുണ്ട്.
ബെൽ ബിൽഡിങ് മുതലായ രീതികളിൽ ഭൂകമ്പ ഊർജ്ജത്തെ കെട്ടിടം ആടുന്നതിനായി ഉപയോഗിക്കാനും അങ്ങനെ കെട്ടിടം തകരാതെ കാത്തു സൂക്ഷിക്കാനും കഴിയുന്നു.
ഭൂകമ്പ പഠനം
ഭാവി ഭൂചലനങ്ങളിൽ അപകടങ്ങളുടെ ശക്തി കുറക്കാനും, ഭൗമാന്തർ ഭാഗത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ അറിയാനും ഭൂകമ്പ പഠനങ്ങൾ ഇന്നും നടത്തി വരുന്നു.
ചരിത്രാതീതകാലത്തേയും രേഖപ്പെടുത്തിയ കാലത്തിലേയും ഭൗമ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ചും ഇത്തരത്തിൽ പഠിക്കാൻ കഴിയുന്നു.
ഭ്രംശമേഖലകളിലെ ഭൂവിജ്ഞാന വിവരങ്ങൾ ജിയോ ഫിസിക്കൽ സർവേകൾ ഉപയോഗിച്ചും ടൊമോഗ്രാഫിക് സാങ്കേതികവിദ്യവഴിയും മനസ്സിലാക്കുന്നു.
ഗ്ലോബൽ പൊസിഷനിങ് സിസ്റ്റം ഉപയോഗിച്ച് ആധാരശിലകളുടെ സ്ഥാനചലനങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കി ഭൗമോപരിതലത്തിലെ മർദ്ദവ്യതിയാനം കണ്ടെത്തി ഭൂകമ്പസാദ്ധ്യത കണ്ടെത്താനും ശ്രമം നടക്കുന്നുണ്ട്.
ഭൂകമ്പം പ്രവചിക്കൽ‍
കൃത്യമായ ഭൂകമ്പ പ്രവചനം മിക്കവാറും അസാദ്ധ്യമാണെങ്കിലും അസംഭവ്യമല്ല.
പ്രാഥമിക തരംഗങ്ങളുടെ അന്തരീക്ഷഭാഗം ജന്തുക്കൾക്ക് ശ്രവിക്കാനാവുന്നതിനാൽ ജന്തുക്കളെ നിരീക്ഷിച്ച് ഭൂകമ്പം നേരത്തേയറിയാമെന്ന് ക്രിസ്തുവിനു മുമ്പുതന്നെ ചൈനക്കാർക്കറിയാമായിരുന്നു.
എന്നാൽ ശരിയായ ഭൂകമ്പപ്രവചനം എന്നർത്ഥമാക്കുന്നത്, ഭൂകമ്പം നടക്കുന്ന സ്ഥലം, സമയം, തോത് എന്നിവ പ്രവചിക്കുക എന്നതിലാണ്.