Q-sistemi
Q-sistemi 1974 yılında Norveç Jeoteknik Enstitüsü (İngilizce: Norwegian Geotechnical Institute) araştırmacılarından Barton, Lien ve Lunde tarafından geliştirilen bir kaya sınıflama sistemidir. İskandinavya'da 200'den fazla maden galerisi ve tünelde yapılan incelemelere dayanmaktadır. Q-sistemindeki kaya kütlesinin değereini belirten Q sayısı aşağıdaki eşitlik yardımıyla bulunur.