Y.B. PUAN MICHELLE NG MEI SZE: Tuan Speaker dan Ahli-ahli Yang Berhormat sekalian. Saya ingin membawa satu usul seperti berikut bahawasanya menurut Peraturan Tetap 76 (5), Peraturan-peraturan Tetap Dewan Negeri Selangor. Dewan yang mulia ini menerima Penyata Jawatankuasa Pilihan Khas Pengurusan Sumber Air Negeri Selangor bagi Dewan Negeri Selangor berhubung pencemaran sumber air sehingga menyebabkan henti tugas tidak berjadual loji-loji rawatan air dan pembekalan air semasa kecemasan yang telah dibentangkan di Dewan yang mulia ini sebagai Kertas Mesyuarat Bilangan 12 Tahun 2020. Ahli-ahli Yang Berhormat, sejak tahun 2018 sehingga kini, sudah terdapat tujuh (7) insiden pencemaran yang menyebabkan henti tugas tidak berjadual. Jumlah masa gangguan air ke semua insiden adalah lebih kurang 25 hari. Kebanyakan insiden pencemaran wujud akibat pembuangan bahan pencemar oleh pihak yang tidak bertanggungjawab. Ini merupakan perkara yang amat serius. Oleh itu, sejak tertubuhnya Jawatankuasa Pilihan Khas Pengurusan Sumber Air Negeri Selangor sebaik sahaja selesai Perintah Kawalan Pergerakan, kami telah mengadakan dua (2) Pendengaran Tertutup pada 19 dan 21 Mei 2020 dengan Air Selangor, LUAS, Jabatan Alam Sekitar, SPAN, MPKj, MDHS dan IWK.
Saya tidak akan menghuraikan setiap butir hasil siasatan namun Ahli-ahli Yang Berhormat boleh mendapatkan perincian tersebut daripada Penyata yang telah diterbitkan. Saya akan memberi tumpuan kepada cadangan yang ingin dikemukakan oleh Jawatankuasa. Terdapat sejumlah 38 saranan yang ingin kami kemukakan. Saya akan menghuraikannya melalui lima (5) tajuk besar iaitu :
Pindaan undang-undang
1. 2. 3. 4. 5.
Pindaan undang-undang Perancangan Infrastruktur Pemantauan dan Penguatkuasaan Kewangan
Perancangan
Infrastruktur
Kewangan
Bagi memastikan saranan-saranan Jawatankuasa dilaksanakan, kami mencadangkan supaya Pelan Tindakan Bersepadu menangani pencemaran sumber air Negeri Selangor yang telah disahkan Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri pada 11 Mac 2020 melalui kertas EXCO MTES No. 1, Julai 2020 dipinda untuk merangkumi cadangan-cadangan yang dikemukakan. Berkenaan pindaan undang-undang, Jawatankuasa menyarankan supaya Kerajaan Negeri meminda Enakmen Lembaga Urus Air Selangor 1999. Di samping itu, Jawatankuasa juga menyarankan supaya Kerajaan Negeri berunding dengan Kerajaan Persekutuan untuk meminda Akta Kualiti Alam Sekeliling 1974, Akta Kerajaan Tempatan 1976 dan Akta Industri Perkhidmatan Air 2006. Pindaan yang kami harap dirangkumi dalam pindaan undang-undang tersebut adalah:
1. 2. 3. 4.
Peningkatan denda bagi kesalahan pencemaran air Meletakkan had minima denda tersebut Mewajibkan hukuman penjara Memastikan semua pesalah utama dan pesalah nominal dikenakan tindakan
Selain itu peraturan kemasukan atau pelepasan bahan pencemar Negeri Selangor 2012 juga wajar dipinda bagi menyatakan standard baru untuk bahan pencemar yang dilepaskan. Bagi kesalahan yang dibawa oleh PBT kepada mahkamah, Jawatankuasa mencadangkan supaya Kerajaan Negeri berunding dengan pihak-pihak berkepentingan untuk mengaturkan supaya hasil denda disalurkan kepada PBT di samping menjadi insentif penguatkuasaan hasil denda juga bakal menjadi sumber kewangan untuk PBT Bagi mengatasi masalah memantapkan pembuangan sisa ke dalam sungai, Jawatankuasa berpendapat bahawa perlu wujudkan sistem untuk mengawal cara pembuangan. Jawatankuasa juga mencadangkan Kerajaan Negeri menyegerakan perundingan untuk mendapatkan persetujuan Kerajaan Persekutuan agar Negeri Selangor dapat menggubal Enakmen Pengurusan Sisa Pepejal sendiri. Dengan itu, Kerajaan Negeri Selangor boleh mensyaratkan premis industri, tapak pembinaan, ladang-ladang dan premis-premis lain untuk melantik kontraktor bertauliah yang disahkan PBT atau Kerajaan Negeri Selangor.
Sementara menunggu penggubalan Enakmen Pengurusan Sisa Pepejal, Jawatankuasa mencadangkan supaya Kerajaan Negeri mengarahkan semua PBT untuk menetapkan syarat pelantikan kontraktor pengutipan sampah bertauliah dalam lesen semua premis industri, tapak pembinaan dan ladang-ladang seperti yang dilaksanakan oleh Majlis Daerah Hulu Selangor. Saya beralih kepada tajuk besar seterusnya iaitu perancangan. Perkara pertama, Jawatankuasa mencadangkan supaya Kerajaan Negeri menyegerakan pelaksanaan jumlah beban harian maksimum atau dengan izin, total maximum daily load dengan singkatan TMDL, zero discharge policy, amalan kitar semula efluen dan polluters pay principal iaitu PPP. Untuk makluman Ahli-ahli Yang Berhormat, terdapat banyak sungai di Negeri Selangor yang kini telah tua dan tidak mampu menampung bahan pencemar dalam kuantiti yang besar. Pelaksanaan total maximum daily load akan mengambil kira tampungan harian yang boleh diterima oleh sungai berkenaan dan juga mewujudkan sistem untuk mengawal kuantiti pengeluaran oleh premis-premis yang menghasilkan pengeluaran atau discharge. Sebagai rancangan jangka masa panjang, Kerajaan Negeri wajar berusaha ke arah zero discharge policy untuk semua premis yang menghasilkan pengeluaran atau discharge. Ini bermaksud mewajibkan amalan mengitar semula efluen yang menghasilkan ataupun mengenakan caj ke atas efluen yang dibuang. Proses ini dikenali sebagai polluters pay principal iaitu siapa yang mencemar dia yang bayar.
Semasa menunggu pelaksanaan total maximum daily load, zero discharged policy, amalan kitar semula efluen dan polluters pay principal Jawatankuasa mencadangkan supaya Kerajaan Negeri memulakan proses pendidikan dengan semua pihak berkepentingan terutamanya premis-premis yang mengeluarkan efluen dalam sungai- sungai di hulu loji rawatan air. Dalam usaha bergerak ke atas sistem polluters pay principal Jawatankuasa menyarankan supaya Kerajaan Negeri mengkaji dengan segera binaan infrastruktur bagi menyalur dan merawat efluen-efluen yang dihasilkan.
Perkara kedua, adalah berkenaan pewujudan zon perlindungan sungai. Jawatankuasa mencadangkan supaya Pejabat-pejabat Tanah dan Jabatan Ukur dan Pemetaan Selangor mengutamakan dan mempercepatkan penggazetan sungai dan kawasan 50 meter ke kiri dan ke kanan sebagai zon perlindungan di bawah Seksyen 28 Enakmen LUAS 1999 untuk mengelakkan masalah penguatkuasaan oleh LUAS pada masa akan datang. Jawatankuasa berharap agar Kerajaan Negeri akan mengeluarkan arahan yang sewajarnya.
Perkara ketiga, adalah di bawah tajuk perancangan. Jawatankuasa mencadangkan supaya isu air dijadikan sebagai agenda tetap dalam Mesyuarat Tindakan Daerah. Pejabat-pejabat Daerah yang memerlukan perhatian tambahan berkenaan sumber air boleh mengadakan mesyuarat khusus berkenaan air. Perkara terakhir di bawah tajuk perancangan. Jawatankuasa memerhatikan bahawa dalam perancangan air Selangor untuk membina loji rawatan air, Air Selangor hanya merancang untuk mencapai sasaran 10 hingga 15 peratus reserve bekalan air. Jawatankuasa mencadangkan supaya Kerajaan Negeri meminta Air Selangor untuk mengkaji semula pelan kerja nya dan merancang pembinaan LRA ke arah sasaran 20 peratus reserve bekalan air seperti yang diminta oleh Pengerusi SPAN Dato’ Ismail Kassim pada tahun 2015 dan Pengerusi SPAN Y.B. Tuan Charles Santiago pada tahun 2019. Untuk makluman Ahli-ahli Yang Berhormat, negeri Pulau Pinang mempunyai reserve bekalan air lebih daripada 30%. Ini bermaksud, mereka mempunyai bekalan air yang cukup jika loji rawatan air perlu ditutup sebahagiannya seperti pam air, tangki mendapan, unit penapisan, peralatan elektrik dan peralatan teknikal untuk penyelenggaraan rutin.
Saya kini akan beralih kepada tajuk besar berkenaan infrastruktur. Seperti Ahli-ahli Yang Berhormat sedia maklum pada Oktober 2019, Projek Hybrid Off River Augmented Storage (HORAS 600) siap dibina. Air mentah yang ditampung HORAS 600 bakal menjadi sumber air pada musim kemarau. Walau bagaimanapun, ia tidak boleh menjadi sumber air apabila berlakunya pencemaran di sumber utama. Ini adalah kerana HORAS 600 tidak disambung ke loji rawatan air. Sebaliknya, air daripada HORAS disalurkan ke sungai iaitu sumber utama dan seterusnya ke loji rawatan air. Ini bermaksud semasa
berlakunya pencemaran pelepasan air daripada HORAS tidak berguna kerana ia akan dicampur dengan air sungai yang sudah tercemar. Oleh itu, sebagai cadangan pertama di bawah tajuk infrastruktur, Jawatankuasa mencadangkan supaya reka bentuk HORAS 600 dikaji semula untuk dihubungkan ke loji rawatan air supaya ia dapat menjadi punca air kecemasan.
Perkara kedua, yang juga berkenaan sumber air kecemasan apabila berlakunya pencemaran. Jawatankuasa mencadangkan supaya setiap loji rawatan air dilengkapi dengan kelengkapan Off River Storage yang mempunyai kapasiti air mentah antara tiga (3) sehingga (7) hari. Saranan ini pernah dikemukakan oleh JPK SAS melalui Kertas Bilangan 3/2017. Perkara ketiga, Jawatankuasa menyarankan supaya kolam air ataupun infrastruktur air kecemasan yang sesuai dibina di kawasan-kawasan perumahan yang tidak mempunyai kemudahan tersebut. Lanjutan daripada cadangan tersebut, Jawatankuasa menyarankan supaya Piawaian Perancangan Negeri Selangor dan Rancangan-rancangan Tempatan Pihak Berkuasa Tempatan dipinda untuk mewajibkan pembinaan kolam air ataupun infrastruktur air kecemasan yang sesuai supaya boleh membekalkan air kecemasan untuk tempoh tiga (3) hari. Sementara menunggu pindaan Piawaian Perancangan Negeri dan Rancangan-rancangan Tempatan Pihak Berkuasa Tempatan dilaksanakan, Jawatankuasa mencadangkan supaya Kerajaan Negeri mengeluarkan arahan kepada semua PBT untuk mewajibkan pembinaan kolam air ataupun infrastruktur air kecemasan yang sesuai supaya boleh membekalkan tiga (3) hari air kecemasan bagi semua kawasan-kawasan perumahan baru.
Perkara keempat, Jawatankuasa menyarankan agar meningkatkan kaedah rawatan air mentah kepada best available technology yang boleh didapati di pasaran sedunia. Dengan itu, loji rawatan air akan dapat menapis bahan yang buat masa ini tidak boleh ditapis dengan kaedah sedia ada. Ini akan menjamin kualiti keselamatan air yang tinggi untuk pengguna. ialah berkenaan pemantauan dan penguatkuasaan yang merupakan komponen yang penting dalam menangani pencemaran air. Cadangan pertama, adalah berkenaan penyelarasan. Jawatankuasa mencadangkan supaya semua aktiviti dan operasi berkaitan air dilakukan secara bersepadu oleh semua agensi berkaitan. Jawatankuasa menyarankan supaya struktur Jawatankuasa Kecemasan Pencemaran Sumber Air Negeri Selangor juga digunakan untuk operasi penguatkuasaan bersepadu dan mesyuarat berjadual supaya usaha semua pihak berkepentingan seperti PBT, SPAN, Jabatan Alam Sekitar, AIR Selangor diintegrasikan untuk mengelakkan kekeliruan. Berkenaan sistem, Jawatankuasa mencadangkan untuk menggunakan Ops Sumber Air sedia ada. Sebagai penambahbaikan, Jawatankuasa mencadangkan agar kekerapan operasi ditingkatkan supaya ia tidak tertakluk kepada musim perayaan sahaja. Ini adalah untuk mewujudkan budaya bertanggungjawab dalam kalangan masyarakat melalui pemantauan dan
penguatkuasaan. Pemantauan juga wajar dijadualkan dan bukan dilaksanakan secara bersasar atau ad-hoc supaya kekerapan dijamin. Cadangan kedua di bawah tajuk pemantauan dan penguatkuasaan adalah untuk memastikan keberkesanan. Jawatankuasa mencadangkan supaya selain Ops Sumber Air, penguatkuasaan wajib dijadualkan dan kekerapan pemantauan ditingkatkan ke atas point sources dan non-point sources oleh Jabatan Alam Sekitar, LUAS, PBT, PDT, dan SPAN. Penguatkuasaan sebegini tidak dibuat, tidak boleh dibuat secara ad-hoc. Cadangan ketiga, Jawatankuasa menyarankan supaya Kerajaan Negeri menambah bilangan kakitangan penguatkuasaan Jabatan Alam Sekitar, LUAS, Pejabat Tanah dan PBT supaya penguatkuasaan dapat dijalankan dengan lebih kerap dan menyeluruh. Ini juga merupakan permintaan daripada agensi-agensi yang menghadiri sesi pendengaran tertutup tempoh hari. Cadangan keempat, Jawatankuasa mencadangkan penggunaan teknologi seperti drone ataupun CCTV untuk melaksanakan pemantauan. Selain itu, Jawatankuasa mencadangkan untuk menyegerakan proses pengenalpastian peralatan yang efektif bagi mengesan pencemaran bau. Cadangan kelima ialah kelengkapan inventori oleh semua agensi. Jawatankuasa menyarankan supaya Jabatan Alam Sekitar, LUAS, Pejabat Tanah dan semua PBT berbincang bersama untuk menyelaraskan inventori kilang termasuk kilang haram agensi masing-masing. Ini adalah untuk memastikan tiada kilang yang tercicir daripada inventori dan supaya penguatkuasaan dapat dilaksanakan dengan lebih menyeluruh dan untuk mengatasi masalah kilang haram. Selain kilang, Jawatankuasa juga menyarankan supaya LUAS, Jabatan Alam Sekitar, PBT-PBT dan Pejabat Tanah berkongsi dan meningkatkan inventory point sources dan non-point sources dan premis-premis haram. Semua agensi juga wajar melaksanakan banci tahunan di tapak untuk memastikan inventori mereka adalah sempurna.
Perkara keenam, Jawatankuasa juga menyarankan supaya Pejabat Tanah mengambil tindakan segera ke atas semua penceroboh tanah kerajaan terutamanya mereka yang melaksanakan aktiviti yang menghasilkan dan melepaskan bahan pencemar ke dalam sungai. Perkara ketujuh adalah berkenaan penyelarasan semula stesen pemantauan ataupun stesen telemetri. Jawatankuasa mencadangkan supaya pemantauan daripada 11 RMS AIR Selangor, empat (4) stesen telemetri AIR Selangor, 11 stesen telemetri LUAS dan 96 tambah lima (5) stesen pemantauan air Jabatan Alam Sekitar serta data yang dikumpul wajar diurus oleh LUAS dan maklumat yang dikumpul wajar dikongsi bersama semua agensi berkepentingan. Kini hanya maklumat daripada stesen-stesen telemetri AIR Selangor dan LUAS dikongsi antara mereka sendiri. Selain itu, Jawatankuasa juga mencadangkan supaya lebih banyak stesen pemantauan air dibina bagi memastikan semua sungai di hulu LRA diliputi. Sebelum pembinaan dirancang, Kerajaan Negeri perlu memastikan tidak ada penindihan RMS yang dicadangkan dengan RMS sedia ada daripada Jabatan Alam Sekitar, LUAS dan AIR Selangor. Jadual
pembinaan RMS perlu dirancang supaya RMS dibina di kawasan kritikal dahulu. RMS juga perlu dibina di tempat yang strategik untuk memastikan pencemaran dapat dikesan dengan lebih awal di samping memastikan RMS dibina di lokasi selepas premis-premis kritikal yang berkemungkinan besar mengeluarkan bahan pencemar.
Jawatankuasa mengambil maklum berkenaan isu vandalisme RMS. Jawatankuasa mencadangkan supaya RMS dibina dengan reka bentuk yang boleh mengelakkan vandalisme untuk melengkapi RMS dengan CCTV. Isu vandalisme tidak wajar menjadi alasan untuk tidak membina lebih banyak RMS. Perkara kelapan adalah berkenaan loji air IWK. Untuk makluman Ahli-ahli Yang Berhormat, IWK mempunyai 726 buah loji rawatan kumbahan awam yang terletak di hulu loji rawatan air. Bukan semua IWK mempunyai pemantauan 24 jam. Oleh yang demikian, memandangkan IWK jatuh di bawah bidang kuasa Kerajaan Persekutuan, Jawatankuasa menyarankan supaya Kerajaan Negeri berunding dengan Kerajaan Persekutuan untuk bergerak secara bersasar ke arah pemantauan sepanjang masa ke atas semua loji rawatan kumbahan IWK di hulu loji rawatan air. Perkara kesembilan, Jawatankuasa mencadangkan supaya Kerajaan Negeri melengkapi setiap PBT yang menjaga kawasan sungai di hulu LRA dengan kemudahan seperti kit pensampelan air insitu, peruntukan analisis air ke Jabatan Kimia Malaysia, Personel Protection Equipment (PPE) bagi aktiviti pensampelan dan logistik bersesuaian untuk lawatan siasatan kes yang sukar diakses seperti kangaroo bar, lampu limpah dan tayar off road. Perkara kesepuluh, di bawah tajuk pemantauan dan penguatkuasaan. Jawatankuasa dengan ini ingin menyampaikan beberapa cadangan yang dikemukakan oleh PBT kami mencadangkan supaya Kerajaan Negeri berunding dengan Kerajaan Persekutuan untuk mendapatkan ulasan daripada PBT sebelum mengeluarkan permit atau lesen daripada agensi Persekutuan contohnya permit daripada Kementerian Perdagangan Antarabangsa dan Industri untuk pengimportan bahan kitar semula. Permit lori daripada agensi Pengangkutan Awam Darat dan lain- lain. Ini adalah untuk mengatasi masalah di mana proses pengoperasian premis haram dapat berterusan dengan adanya permit tersebut walaupun tidak ada kebenaran daripada Majlis. Semua perkara bawah tajuk penguatkuasaan dan pemantauan telah saya huraikan. Dengan itu, saya akan beralih ke tajuk besar terakhir iaitu berkenaan kewangan.
Perkara pertama adalah berkenaan pembayaran kos pembersihan bahan pencemar dari sungai. Jawatankuasa mencadangkan supaya Kerajaan Negeri menyediakan dana khas melalui Belanjawan Kerajaan Negeri. Atau dua, menstrukturkan penyumbangan agensi- agensi daripada satu tabung untuk membiayai usaha pembersihan punca pencemaran. Secara alternatif, Kerajaan Negeri juga boleh menyediakan prosedur yang jelas untuk menentukan keadaan di mana apa agensi yang perlu membiayai kos pembersihan. Ini adalah untuk mengatasi masalah setakat ini di mana dana-dana perlu dikeluarkan oleh
agensi-agensi apabila diarahkan secara ad-hoc. Perkara kedua adalah cadangan untuk meningkatkan sumber kewangan untuk menampung kos penambahbaikan yang dicadangkan. Berkenaan perkara ini, Jawatankuasa menyarankan supaya Kerajaan Negeri mengkaji pelaksanaan development levi dengan caj dan struktur yang munasabah bagi meningkatkan pendapatan untuk mempercepatkan pembinaan infrastruktur yang dicadangkan dalam Penyata ini. Demikian ringkasan penemuan dan cadangan yang ingin dikemukakan oleh Jawatankuasa Pilihan Sumber Air Negeri Selangor berkenaan isu pencemaran air dan sumber air kecemasan. Tuan Speaker, saya mohon mencadang